Summary: Durangoko Azokara ez ezik, beste hiru gunetara zabalduko dute Ahotsenea. Literaturia, Araba Euskaraz eta oraindik zehaztu ez duten sorkuntzarekin lotutako beste jaialdi batera zabalduko dute bere programazioa. Irailaren 14an zabalduko zaie izen emateko epea sortzaileei.

Dena ontzi handi bakarrean biltzea ezinezkoa izango dela ikusirik, eskaintza lau ontzi txikiagotan banatzea erabaki du aurten Ahotseneak. Durangoko Azokaz gain, udazkeneko beste hiru jaialditan ere antolatuko dituzte zuzeneko disko eta liburu aurkezpenak: Literaturia jaialdian, irailaren 26an; Araba Euskaraz jaialdian, urriaren 18an; eta oraindik zehaztu ez duten sorkuntzari eskainitako hirugarren jaialdi batean. Udazkenean hirurak. Aurrez ere prestatua zuten eskaintza hedatzeko bidea antolatzaileek, baina koronabirusak eman die azken bultzada. Izan ere, pandemiari aurre egiteko neurrien eraginez, erdira baino gutxiagora murriztu beharko dute Durangorako burutan zerabilen kontzertu eta liburu aurkezpenen kopurua, eta ontzia erdi hutsik utzi ordez, nahiago izan dute hustutako erdi horri beste ontzi batzuetara eraman.

Datuak badaude. Aurreko urteetan, bataz beste, 70 bat zuzeneko musika aurkezpen eta 40 bat solasaldi antolatu izan ditu Ahotseneak Durangoko Azokan. Aurtengorako, ordea, zortzi solasaldi eta 35 bat zuzeneko musika aurkezpen antolatuko dituzte. Aurreikusitako musika saioen erdia bakarrik, beraz, eta pentsatuak zituzten solasaldien %80 gutxiago. Horregatik hedatu beharra. Eskaintza lau jaialditara zabalduz, murrizketa apaltzea da antolatzaileen asmoa.

Ahalik eta gehienentzat

«Pandemia honek gogora astindu du kultura». Baieztapen horrekin abiatu ditu egokitzapenari buruzko azalpenak Miren Narbaiza Ahotseneko koordintzaileak. Azaldu duenez, «ahalik eta sortzaile gehienei» lekua egitea izan da hasieratik haien asmoa, «ahalik eta jenderik gehienarengana iristeko», baina koronabirusak zaildu egin du hartu-eman hori. 2007an hasi zen sortzaile talde bat lehenengoz Ahotsenea antolatzen, Durangoko Azokan sortzaileek ere presente egon behar luketela sinetsita, eta, geroztik, urtez urte, gero eta garrantzi handiagoa hartuz joan da proposamena azokaren eskaintza osoan.

Aurten, zabaldu egingo dute eragin esparrua, eta poza azaldu du horregatik Nerea Mujika Gerediaga Elkarteko lehendakariak. «Pozten gara sortzaileek abiatutako ekimenak azokaz harago hartu duen bideaz».

Berez, maiatzaren azken asteburuan ziren Zarautzen (Gipuzkoa) Literaturia jaialdia egitekoak, baina, pandemiaren eraginez, azkenean, irailaren azken asteburura eraman dute programa. Literatura da jaialdiaren ardatz nagusia, eta, horregatik, aurten argitaratutako liburuen aurkezpenak antolatuko ditu bertan Ahotseneak. Irailaren 26an, zehazki.

Zortzi talde Amurrion

Araba Euskaraz jaialdian, kontzertu gune propioa jarriko dute. Amurrioko Aresketa ikastolak du aurtengo jaialdia antolatzeko ardura, baina haiek ere bigarren botean antolatu beharko dute festa, azkenean. Urriaren 18ra atzeratu behar izan dute haiek, hasieran, ekainaren 14an egin beharrekoa. Eneko Aldai programazio lantaldeko kideak azaldu duenez, koronabirusaren krisia sortu baino lehenagotik ere bazuten Ahotsenearekin kolaboratzeko asmoa, eta lankidetzari eustea erabaki dute gerora. «Iaztik genuen asmoa sortzaileentzako kabi bat uzteko. Gero egoera lehertu egin da, eta ataka batean ikusi dugu geure burua, baina keinua mantendu behar genuen, gure txikitxoek erreferenteak izan ditzaten euskaraz».

Zortzi taldek hartu ahalko dute parte bertan. Eguraldi ona izanez gero, estalpeko agertoki bat izango dute musikarientzat, eta antzokira eramango dute programazioa bestela. Aurrez izena eman beharko dute emanaldietara joan nahi dutenek, eta streaming bidez ere zabalduko dituzte saioak. Eta oraindik erabat zehaztu ezin izan badute ere, antzeko formula darabilte buruan Durangoko Azokako egunetarako ere.

Bideak sortzeko beharra

Narbaizak «txalotu» egin ditu jaialdion eta Durangoko Azokako arduradunak, «gauzak antolatzen jarraitzeko nahiari eusteagatik». «Egunerokoan ikusten ditugunean etengabe deialdiak erortzen, gure eginbeharra da imajinatzea nola egin daitezkeen, eta uzten digutenera arte eustea».

2020an disko edo liburu bat argitaratu duten sortzaile guztiek eskatu ahalko dute lekua Ahotsenean, eta www.ahotsenea.eus webgunearen bidez eman beharko dute izena horretarako. Irailaren 14an zabalduko da horretarako aukera, 09:00etan, eta eskariak egindako ordenan emango zaie kabida programan. Aukeran dauden agertokietako zeinetan aritu nahi luketen ere zehaztu beharko dute, eta horren arabera saiatuko dira antolatzaileak egitaraua osatzen.


Summary: Zubietako erraustegiaren aurka mobilizatzera deitu dute iganderako. Giza kate bat osatuko dute 11:00etan, Donostiako Alderdi Ederretik abiatuta.

Erraustegiaren Aurkako Mugimenduak mobilizaziora deitu du datorren iganderako, Zubietako planta gera dezatela eskatzeko. Giza kate bat egingo dute Donostiako Alderdi Ederretik abiatuta, 11:00etan. ELA, LAB, EH Bildu, Ezker Anitza, Equo, Eguzki eta Ekologistak Martxan-ek babestu dute deialdia.

Mugimenduak nabarmendu du erraustegia jada eraikita dagoela, hilabeteak daramatzatela probak egiten eta aurki espero dela erabat martxan jartzea: «Bere tximiniei kea darie hilabete hauetan, eta, zoritxarrez, laster frogatu ahal izango da askotan salatu ditugun pozoiak inguruan zabaltzen ari direla».

Azpiegitura indarrean jarrita ere, mugimenduak ziurtatu du «borrokan» jarraituko dutela, «badagoelako errausketa baino osasuntsuago, ekologikoago eta merkeagoa den alternatiba». Nabarmendu dutenez, hiri hondakinak gaika biltzeko sistemak %42 murriztu ditu zaborrak azken hamarkadan. Kontrara, kritikatu dute Donostian ez hobetu izana datu horiek: «2019an biztanleko 288 kilogramo errefus sortu dira, Gipuzkoako kantitaterik handiena. Donostia da erraustegiaren erregai hornitzaile nagusia, eta Udalak ez du inolako asmorik egoera aldatzeko».

Antolatzaileek azaldu dutenez, giza katea Kontxako hondartzatik Perlaraino joango da eta pasealekutik abiatu den lekura itzuliko da, bidean geldialdirik egin gabe eta pertsonen arteko segurtasun tartea mantenduz.


Summary: Beasain-Bergara autobidea 2022ko ekainaren 30a baino lehen izango da ordainpekoa. Data oraindik erabakitzeko dagoela esan du Aintzane Oiarbide Gipuzkoako Foru Aldundiko errepide diputatuak.

Data «zehazteko» dagoela, baina Beasain-Bergara (Gipuzkoa) autobidea erabiltzeagatik ordaintzen hasi beharko dela 2022. urteko ekainaren 30a baino lehen. Hala adierazi du behintzat Aintzane Oiarbide Gipuzkoako Foru Aldundiko errepide diputatuak gaur.

Gipuzkoako Batzar Nagusietako errepide azpiegitura batzordean aurkeztu du Oiarbidek bidesaria ebatziko duen foru araua. Batzar Nagusiek oniritzia eman beharko diote oraindik arauari, baina proposamenak zehazten duenez, ibilgailu motordun guztiek ordaindu beharko dute, motozikletek izan ezik. Dagoeneko N-1 errepidean eta A-15ean ezarritako moduko teknologien bidez kobratuko dute.

Oiarbidek proposamena defendatu du, argudiatuz dagoeneko badirela Gipuzkoan ibilgailu guztientzako bidesaria daukaten errepideak, AP-8 eta AP-1 kasurako, eta bakarrik kamioientzat: A-15 eta N-1.

Sistema orain A-636 autobidean ezartzea "neurririk eraginkorrena, bidezkoena eta koherentea" dela esan du Oiarbidek. Azaldu duenez, bidesaria ezartzeak "bistan utziko du azpiegitura egitea, mantentzea eta zaintzea kostatzen dena, eta gastua erabiltzen dutenen bizkar geratuko da". Horrez gain, "lurralde orekari" eusten lagunduko du.

Erabiltzaileek Abiatu gailua eduki beharko dute, ordaintzeko, edo autoaren matrikula banku kontu batekin lotzeko datuak eman beharko dituzte. Abiatu gailuak eskaintzen dituen deskontuak eta gastu mugak erabili ahalko dira errepide horretan ere.

Erabiltzaileak zenbat ordaindu beharko duen aurreikusteko zenbakiak eman ditu Oiarbidek: horien arabera, Beasain-Ormaiztegi ibilbidea egingo duen auto gidari batek 0,38 euro ordaindu beharko ditu; Ormaiztegi-Zumarraga egiteko, beste 0,74 euro; Legazpi/Urretxu-Bergara, 1,41 euro; eta Legazpi/Urretxu-Antzuola, 0,48. Ibilgailurik astunenek 0,78, 1,50, 2,87 eta 0,98 euro ordainduko dituzte ibilbide horiengatik, hurrenez hurren.


Summary: Hurrengo bosturtekoan ezagutuko du munduak 1,5 graduko berotzea. NBEk eta Munduko Meteorologia Erakundeak ohartarazi dute COVID-19aren pandemiak ez duela eraginik izango klima aldaketa geratzeko

COVID-19aren pandemiak bolada batez berotegi gasen isurketak gutxitu bazituen ere, egoera hori atzera ere aldatzen ari dela ohartarazi du Nazio Batuen Erakundeak (NBE). Klima krisiari aurre egiteko, beraz, pandemiak ez duela balio ohartarazi die NBEk herrialdeei. Areago, kezkatuta agertu da gobernuen kezken zerrendatik aldendu egin delako arazo larri hori.

Aitzitik, egoera larriagotzen ari dela jakinarazi dute gaur Munduko Meteorologia Erakundeak eta NBEk txosten baten bidez. Atmosferan inoizko berotegi gas gehien dago oraintxe pilatuta, udaberrian errekor bat izan ostean. Halaber, 2016-2020 bosturtekoa segur aski inoizko beroena izango dela ohartarazi du, industria aurrekoa baino 1,1 gradu beroagoa eta aurreko bosturtekoa (2011-2015) baino 0,24 gradu beroagoa. “COVID-19aren pandemiak mundu osoko pertsonen bizitza aldatu du, baina planetaren berotzea eta klima aldaketa aurrera doaz, inolako oztoporik gabe”, adierazi du Antonio Guterres NBEko idazkari nagusiak.

Isurketak, goranzko bidean

Munduko Meteorologia Erakundeak eta NBEk egindako ikerketaren arabera, 2020an %4 eta %7 artean gutxituko dira berotegi gasen isurketak, 2019koen aldean, bereziki herrialde askotan ezarritako derrigorrezko etxeratze neurrien ondorioz. Alabaina, apirilean izandako %17ko jaitsierari berehala eman diete buelta herrialdeek, eta, oraindik datu ofizialik ez egon arren, ekainerako, 2019ko isurketen mailan zeudela jakinarazi dute. Nazioarteko agentzia askoren datuen bilduma bat da United in Science ikerketa. Hala, aurreikusten du 2020an izango den gas isurketen jaitsierak ia ez duela inolako ondoriorik izango atmosferan pilatuta dauden gasak gutxitzeko. Horretarako, isurketak etengabe gutxitu behar direla gogorarazi dute, zero garbira heldu arte.

Egoera horri buelta eman ezean berehalako ondorio kezkagarri bat etorriko dela jakinarazi dute ikerketan: hau da, 2021-2025 bosturtekoan (gutxienez urte batez), Parisko Akordioak eragozteko asmoa daukan 1,5 graduko berotzea ezagutuko du munduak. Izotzen urtzea eta itsas mailaren igoera handitzen eta azkartzen ari dela ere abisatu du txostenak. COVID-19aren pandemiak klima krisian ondorio gutxi izango badu ere, datuen bilketa eragotzi duela nabarmendu dute, zenbait tokitan ezinezkoa izan baitzaie zientzialariei derrigorrezko etxeratze aldi horretan haien jarraipena behar bezala egitea.


Summary: Emakunde Lehendakaritzari atxikitzeko eskatu dio EH Bilduk Urkulluri. Oihana Etxebarrieta legebiltzarkideak «akats larritzat» jo du erakundea Berdintasun eta Gizarte Gaien Sailaren menpe uztea.

Eusko Jaurlaritza osatu berriak aldaketak izango ditu egituraketan, eta horietako bat izango da Emakundek Lehendakaritzari atxikitako zentro izateari uztea; Berdintasun eta Gizarte Gaietako Sailean kokatuko da orain. Horren inguruko kezka adierazi dute erakunde horren arduradun ohi batzuek.

Gaiari buruz galdetu dio EH Bilduk Iñigo Urkullu Jaurlaritzako lehendakariari Eusko Legebiltzarrean, gobernuaren kontrol bilkuran. Zehazki, Oihana Etxebarrieta legebiltzarkideak esan du «akats larria» dela Emakunde Lehendakaritzatik ateratzea, eta erabaki horretan atzera egiteko eskatu dio: «Gai sektoriala balitz bezala, politika feministek ezinbesteko duten zeharkakotasuna galtzen da horrela».

1988an sortu zen Emakunde, eta sorreratik bertatik egon da atxikita Lehendakaritzara. EH Bilduren arabera, horrek «zeharkakotasuna ematen zien berdintasun politikei, gobernuaren arlo guztietan eragiteko aukera, baina orain, EAJ eta PSEren arteko akordioan, gai sektorial gisa kokatu dute».

Etxebarrietaren iritziz, erabaki hori «bereziki larria da egungo testuinguruan, datozen urteotan hainbat erronka garrantzitsuri aurre egin beharko zaielako». Gaineratu duenez, «politika feministek erdigunean egon behar dute bizitzaren sostengarritasunari eta zaintzari erdigunea emateko, bai eta soldata arrakalaren erronkaren aurrean ere».


Summary: Leitzako asteburuko azterketa handian 35 asintomatiko atzeman dituzte. Udaleko eta Nafarroako Gobernuko ordezkariak bildu dira datuak aztertzeko, eta oraingoz beste neurririk ez hartzea erabaki dute.

Leitzan koronabirusak eragindako izurriaren agerraldi bat egon da azken asteotan. Horri aurre egiteko, azterketa saio handia egin zuten asteburuan, herriko kiroldegian. Denera 1.882 herritarri egin zieten PCR proba. Leitzako alkate Mikel Zabaletak jakinarazi duenez, 35 positibo atzeman dituzte azterketan, sintomarik gabekoak denak.

Udalak plazaraturiko ohar batean zehaztu dutenez, behin betiko datuak dira. Izan ere, behin-behineko kalkuluetan 26 kasu baino ez zituzten baieztatu.

«Leitzako herritarren parte hartzeari eta elkartasunari esker, herrian gertatzen ari zen koronabirusaren hedapena gelditzeko informazio oso baliagarria eskuratu dugu», adierazi du Zabaletak.

Udalak adierazi duenez, Nafarroako Gobernuarekin bildu dira datuak aztertzeko, eta denen artean erabaki dute oraingoz beste neurririk ez hartzea.

Edonola ere, udalak aholku sorta bat eman die herritarrei: besteak beste, positibo eman duten horiekin hurbileko kontaktua eduki dutenei, bakartzeko, nahiz eta asteburuko proban negatibo eman. Izan ere, horiei berriz deituko diete beste azterketa bat egiteko.


Summary: Nafarroako Gobernuak gaztelaniazko 108 irakasle kontratatuko ditu. 2016ko lan eskaintza publiko batean euskarazko postu kopuru hori eman zuen gobernuak, baina erabakia baliogabetu zuen Auzitegi Gorenak.

Nafarroako Gobernuak gaztelaniaz aritzeko 108 irakaslerentzako lan eskaintza publikoa egitea onartu du gaurko gobernu kontseiluan, Nafarroako Auzitegi Nagusiaren epai bat betetzeko.

Auzia 2016koa da: Nafarroako Gobernuak euskarazko irakaskuntzan aritzeko 108 irakasle kontratatzeko lan eskaintza publiko bat argitaratu zuen, baina helegitea aurkeztu zuen Afapna sindikatuak, eta Nafarroako Auzitegi Nagusiak arrazoia eman zion sindikatuari. Gero, auzitegiaren erabakia berretsi zuen Espainiako Auzitegi Gorenak. Orain, epaia betetzeko, gobernuak beste horrenbeste postuko lan eskaintza bat egingo du, Hezkuntza Departamentuak zehazten dituen espezialitateetan.

Javier Remirez lehendakariordeak adierazi du Auzitegi Gorenaren ebazpena betetzeak ez duela eragin behar 2016ko lan eskaintzan postua eskuratu zuten 108 pertsonek funtzionario izaera galtzea, «interes publikoari eta funtzionario izendatutako 108 pertsonen eskubideei kalte» egingo liokeelako.

Erabakia «egokia», «orekatua» eta «bidezkoa» dela adierazi du Remirezek. Azaldu duenez, 2016an postua lortu zutenei orain funtzionario izaera kentzeak «ez lioke mesederik egingo sistemari, 2016an euskaraz deitutako postuek beharrezko izaten jarraitzen dutelako gaur egun».

Euskarazko 108 lanpostuetatik ehun salatu zituen Afapnak: Euskarako 35, Ingeleseko 25, Pedagogia Terapeutikoko 20, Musikako 10 eta Gorputz Heziketako 10. Entzumen eta Hizkuntzako zortzi postuak ez zituen salatu.


Summary: Euskal Elkargoak helduen euskalduntzea sustatu nahi du. Komunikazio kanpaina bat abiatu dute Ipar Euskal Herriko herritarrak euskara ikastera bultzatzeko

Bizi ezazu Euskal Herria jatorrizko bertsioan. Lelo hori hautatu du Euskal Hirigune Elkargoak helduen euskalduntzea bultzatzeko irail osoan eramanen duen komunikazio kanpainarentzat. Lurralde guzian zabalduko dute mezua, eta Interneteko plataforma bat ere sortu dute, helduen euskalduntzea proposatzen duten egituren berri emateko. AEK da nagusia, baina badira tokian tokiko egitura txikiagoak ere.

Antton Kurutxarri Euskal Elkargoko hizkuntza politikarako lehendakariordearen hitzetan, euskara ikastearen «abantailak» agerian ematen ditu abiatu duten kanpainak. «Jatorrizko bertsioan ikusten den film batek bezala —obraren funtsa atzeman eta autorearen asmoetatik ahal bezain hurbil izateko—, euskaraz mintzatzeak lurraldea bere aberastasun eta berezitasun osoan ulertzea ahalbidetzen du», adierazi du.

«Euskara ikastea denei emana da: denek ikasten ahal dute», azaldu du Kurutxarrik. Eta datu bat ere eman du: euskarazko irakaskuntzan kopuruak emendatzen ari dira, baina euskaldun helduen erdiek baino gehiagok 50 urte baino gehiago dituzte. Horregatik erabaki dute helduen euskalduntzea bultzatzea. Bereziki Baiona-Angelu-Miarritze eta Lapurdi kostaldeko herritarrengana iritsi nahi dute.

Gaur egun, elkargoan diren 1.100 langileetarik, 40 bat ari dira euskalduntze prozesua segitzen. Eredua emateko berak ere euskara klaseak hartuko dituen galdetuta, ezezkoa erantzun du Jean Rene Etxegarai Euskal Elkargoko lehendakariak. «Anitzetan erran izan didate klaseak hartzeko. Euskaldun pasibo horietarik naiz; etxean entzun nuen, baina adin batetik aitzina frantsesez baizik ez nintzen mintzatu, beste anitz bezala. Hizkuntza belarrian dut, aski ongi ulertzea ahalbidetzen dit, baina kontsideratzen dut ez dakidala aski mintzatzeko. Hautetsia izanen ez banitz, uste dut egitura hauetako batean izena emanen nukeela prestakuntza bat segitzeko».


Summary: Caleb Ewan izan da azkarrena, bigarrenez. Australiarra (Lotto) azken gerri kolpean nagusitu da Tourreko hamaikagarren etapan. Ewanek atzetik aurrera eginez menderatu ditu Sam Bennett (Deceuninck) eta Wout Van Aert (Jumbo Visma). Peter Sagan (Bora) gaurko lasterketatik kanporatu dute, Van Aerti enbarazu egiteagatik. Ion Izagirrek (Astana), bestalde, erorikoa izan eta lasterketa utzi behar izan du. Primoz Roglicek (Jumbo Visma) jarraitzen du lider.

Babak eltzetik ateratzen iaioena ez bada, iaioenetarikoa da Caleb Ewan (Lotto). Esprint bideratzailerik gabe tropelaren aurrealdean zirrikituren bat aurkitzen du sarritan, eta aurkariaren gurpilaren atzean jarrita, indarrak ongi neurtuz, bikain menderatzen ditu ondoan dituenak. Gaurkoan, australiar txikia izan da bi besoak gora altxa dituen txirrindularia, bigarrenez aurtengo Frantziako Tourrean. Azken gerri kolpean nagusitu zaie Sam Bennett (Deceuninck) eta Wout Van Aerti (Jumbo Visma). Hirugarren postua belgikarrari eman diote antolatzaileek; izan ere, Peter Sagan (Bora) gaurko lasterketatik kanporatu dute, Van Aerti esprinteko azken metroetan enbarazu egiteagatik.

Frantziako Tourreko hamaikagarren etapa Chatelaillonetik hasi eta Poitiersen amaitu da. 167 kilometro egin behar izan dituzte guztira txirrindulariek, eta, ibilbidean zehar, laugarren mailako mendatetxo bat igo behar izan dute. Gaurko etapak ere aurreikusitako gidoia izan du, hori bai, ihesaldian txirrindulari bakarra egon da: Mathieu Ladagnous (Groupama). Frantziarrak tropelarekiko izan duen alderik handiena 5 minutukoa izan da, baina 43 kilometro falta zirenean ehizatu du tropelak. Amaierako zuzengunea iritsi aurretik, ordea, Lukas Postbelger (Bora) txirrindulariak zalaparta sortu du tropelean, eta Deceuninck taldeko Bob Jungels eta Kasper Asgreen joan dira haren atzetik, austriarrak utzitako zuloa ixteko asmoz. Handik gutxira irentsi du pelotoiak. Oilarrek, bestalde, lasai amaitu dute gaurko etapa, eta Primoz Roglicek (Jumbo Visma) jarraitzen du lider.

Kolpea Ion Izagirrerentzat

Ohi bezala, azken kilometroetan liderrek tropelaren buruan kokatu nahi dute arriskurik ez izateko, eta, zalaparta handitzearekin batera, erorikoak gertatzeko aukerak ere areagotu egiten dira. Bada, Ion Izagirrek (Astana) erorikoa izan du etapa amaitzeko 29 kilometro falta zirenean. Buruan kolpea hartu du, eta telebistako irudietan lurrean eserita ikusten zen, aurpegitik odola zeriola. Bizikleta gainean jarraitzeko gai ez zen, eta lasterketa utzi behar izan du ormaiztegiarrak. Astanak ohar batez jakitera eman duenez, Izagirrek lepauztaia hautsi du, eta erietxera eraman dute. Horrenbestez, bigarrenez erretiratu da Tourretik Izagirre. Lehena, 2017an, itzuliko aurreneko etapan, Dusseldorfen (Alemania).

Esprinterrek Tourreko azken-aurreko aukera izan dute gaur garaipena lortzeko, izan ere, Parisera iritsi arte etapa menditsuak eta gorabeheratsuak izango dituzte. Bihar, esaterako, 218 kilometroko etapa korritu beharko dute, sasiesprinterrentzat zein mendate laburretan ongi moldatzen direnentzat egokia.


Summary: GHK-k dio ezin zaiela erantzukizun pertsonalik eskatu erraustegia gelditzearen alde bozkatu zutenei. Gipuzkoako Hondakinen Kontsortzioak ebatzi du ezin dela frogatu Zubietako errauste planta gelditzearen aldeko botoa eman zutenek «doloz edo arduragabekeria larriz» jokatu zutenik.

GHKren zerbitzu juridikoek adierazi dute EH Bilduko batzarkideei ezin zaiela eskatu erantzukizun indibidualik GHK-k izandako galerengatik. Partzuergoaren arabera, Euskal Autonomia Erkidegoko Auzitegi Nagusiak 2017ko abenduan ebatzi zuen Ainhoa Intxaurrandieta GHK-ko lehendakari ohiak eta Iñaki Errazkin Gipuzkoako Ingurumen diputatu ohiak «botere desbideratzea» egin zutela Zubietako errauste plantaren lanak eteteko, baina zerbitzu juridikoek uste dute ezin zaiela erantzukizun pertsonalik eskatu erraustegia geldiaraztearen alde bozkatu zuten batzarkideei, ezin delako frogatu doloz edo arduragabekeria larriz jokatu zutela. 2013ko azaroaren 23ko batzarrean egin zuten bozketa.

Zerbitzu juridikoen txostena proposamen gisa aurkeztu dute GHK-ren batzarrera. Kontsortzioak azaldu du txosten hori egiteko eskatu ziela zerbitzu juridikoei, EAEko Auzitegi Nagusiaren ebazpenak ez zuelako zehazten erantzukizun indibidualik bazen edo kontsortzioak berak nola jokatu behar zuen.

Txostenean, zerbitzu juridikoek diote GHKri eginiko kalte ekonomikoa 8,7 milioi eurokoa izan zela, kalte-ordain hori pagatu zietelako errauste planta eraikitzekoak ziren enpresei. Kalte hori «ez zuen GHK-k jasan behar, ekintza administratibo baten bidez egin zelako, boterea desbideratuta, bi erakundeen sorrerako helburua urratuta».


Summary: Iruñeko ikastetxe bateko 23 ikasle bakartu dituzte. Cardenal Ilundain ikastetxekoa da taldea. Hamar egunez egon beharko dute konfinamenduan.

COVID-19ak jotako kasu bat atzeman dute Iruñeko Cardenal Ilundain ikastetxean, eta, ondorioz, haren talde osoa berrogeialdian jarri dute. 23 ikasle dira, Lehen Hezkuntzako hirugarren mailakoak.

Ikasleek hamar egunez egon beharko dute bakartuta, eta bihar egingo dizkiete PCR probak. Berrogeialdia amaitzean ere egingo diete proba.

Nafarroako Gobernuak gogorarazi du Azagrako ikastetxe batean ere 22 ikasleko talde bat berrogeialdian jarri dutela datorren asteartera arte, horietako batek positibo eman duelako. Barañaingo Los Sauces ikastetxean, berriz, 3 urteko lau ume dituzte bakartuta, COVID-19arekin.

PCR proba egin eta negatibo ematen dutenek ere berrogeialdia egin behar dute, eta bigarren proba bat egingo diete baieztatutako kasu batekin izandako azken kontaktutik hamar egunera. Orduan negatibo ematean itzuli ahalko dira ikasgeletara.


Summary: Emakunde berriro lehendakaritzari atxikita egotea eskatu diote Urkulluri. Idatzi bat sinatu dute Txaro Arteagak eta Itziar Fernandezek, Emakumearen Euskal Erakundeko aitzindariek, lehendakariari eskatzeko hartutako erabakia berriz azter dezala. Euskal Herriko 34 talde feministak ere erabakia salatu dute. Artolazabalek «konfiantza» eskatu dio mugimendu feministari.

Txaro Arteaga Emakundeko lehen zuzendaria izan zen–1988tik 2005era–, eta Itziar Fernandez, lehen idazkari nagusia –1988tik 1999ra–. Agiri bateratu bat sinatu dute biek, Iñigo Urkullu lehendakariari eskatzeko Emakunde berriro lehendakaritzari atxikita egotea. Izan ere, Eusko Jaurlaritzaren egituraketa berrian, lehendakaritzatik kanpo geratu da Emakunde, eta Berdintasun eta Gizarte Gaien Sailaren esku egongo da aurrerantzean. «Ez genuke sekula uste halakorik gerta zitekeenik». Hitz horiekin hasi dute idazkia Arteagak eta Fernandezek. Gogoratu dute 1988an Emakundeko zuzendaritzako arduradun izendatu zituztela eta hura martxan jarri zutela, lehendakaritzari atxikitako erakunde autonomo gisa. Hain justu, erakundearen izaera autonomo horren balioa azpimarratu dute biek ala biek: «Emakunde, gure herrialdeko emakumeen borrokaren emaitza instituzionala, gure historiaren zati bat da. Eta lehen zutabe instituzional hori Estatuko gainerako lekuetan eredua izan zen, hain zuzen ere, Lehendakaritzari atxikitako erakunde gisa genero politika transbertsalak ezartzeagatik». Uste dute Emakundek politika feministetan «erreferente» bat izaten jarraitu behar duela, horixe delako berdintasun politikak babestu zituzten eta babesten jarraitzen duten emakumeek eta gizonek espero dutena.

Hori guztia esanda, Urkulluk Emakunde Lehendakaritzatik ateratzeko hartutako erabakia «harriduraz» hartu dute Arteagak eta Fernandezek: «Demokrazia herrialde politiketatik soilik eraiki daitekeen garai honetan, zeinetan pertsonen bizitzan eragiten duten faktore sozial, kultural eta ekonomikoen aniztasunari datxekion konplexutasun guztia barne hartzen duten, harritzen gaitu Emakunde bezalako erakunde bat herrialdearen helburuak proiektatzen diren toki instituzionalean inskribatuta ez egoteak».

Etorkizun «zalantzagarria» ikusten dute Arteagak eta Fernandezek, eta uste dute lankidetzak, elkartasunak eta pertsonen bizitza erdigunean jarriko duten politikek emango diotela bidea datozen belaunaldientzako gizarte bidezkoago bati. Emakunde «herria sortzeko» ezinbesteko tresna instituzionala dela iritzi diote Arteagak eta Fernandezek, eta, horregatik, lehendakariari galdegin diote hartutako erabakia berriz azter dezala eta, beraz, Emakunde berriro egon dadila lehendakaritzaren barne.

Talde feministen salaketa Bestetik, Euskal Herriko 34 talde feministak, tartean pandemiaren harira sortutako Bizitza Erdigunean plataforma, gogor kritikatu dute Emakunde lehendakaritzatik ateratzeko erabakia, agiri bateratu batean. Uste dute «hanka sartze itzela» dela, eta Eusko Jaurlaritzari galdegin diote erabakia «ahalik eta lasterren» zuzentzeko. Talde feministen iritziz, erabakiak «bigarren mailan» kokatzen ditu berdintasun politikak, eta «emakumeen arazoak» konpontzeko politika espezifiko gisa tratatzen ditu; finean, «gobernuaren praktika osoan eragiteko gaitasuna» kentzen du.

Gogoratu dute, halaber, 1995ean Beijingen egin zen Emakumeen Munduko IV. Konferentzian parte hartu zuten estatuek erabaki zutela berdintasunerako unitateak gobernuetako lehendakaritzetan kokatu behar zirela, politika publikoaren zentralitatea hartu ahal izateko eta mainstreaming deritzon estrategia edo genero zeharkakotasuna deitu izan dena garatzeko. Irizpide horrekin bat, 1998an, Emakunde sortzeko legean, erakunde hori lehendakaritzari atxiki zitzaion, eta hor jarraitu du orain arte. Haatik, salatu dute Urkulluk «gainerako sailetan eragiteko gaitasunik ez duen sail batean» kokatu duela.

Agiria sinatu duten talde feministek gogoratu dute, aurreko legealdian Berdintasunerako Legea aldatzeko eta zabaltzeko lege proiektuari ekin ziotenean, bertan jasotzen zen administrazio publiko guztietako berdintasun unitateek «posizio organikoa» eta «harreman funtzional egokia» izan behar zutela, erabaki politikoak hartzeko orduan modu eraginkorrean eragin ahal izateko eta helburuak betetzeko behar besteko aurrekontua izateko. Eta berdintasun politikak lehendakaritza barruan kokatzea ekartzen du horrek, talde feministen aburuz.

Salatu dute, halaber, Urkulluren erabakiak erakusten duela krisi garaian emakumeek eta berdintasun politikek «beren lekura» itzuli behar dutela, hau da, zaintzara, etxera, sukaldera, edo kontratu partzialetara. «Lehendakariaren erabakiak agerian utzi du ez dagoela konpromisorik berdintasun politika eraldatzaileak martxan jartzeko, emakumeen egoera hobetzeko, eta gizarte berdinzaleago eta bidezkoago baterantz urratsak egiteko». Haien ustez, administrazio publikoen lehentasuna izan behar du bizitza duinak bermatzeak eta horiek posible egiteko bitartekoak jartzeak, eta horregatik dei egin diete talde eta eragile feminista guztiei euren salaketarekin bat egiteko.

«Aukera bat eman» Jaurlaritzaren berregituraketak sortutako kritiken artean, Emakunderen egoitza nagusiari bisita egin dio gaur Beatriz Artolazabal Jaurlaritzako Berdintasun eta Gizarte Gaietako sailburuak. Izaskun Landaia Emakundeko zuzendariarekin eta Zuriñe Elordi idazkari nagusiarekin bildu da han, eta, bilera amaituta, mugimendu feministari eskatu dio «konfiantza» izateko eta «aukera bat emateko». Berdintasun politiketan atzerapausorik ez dela emango gertutik zaintzeko ere galdegin die talde feministei.

Horrez gain, azpimarratu du Emakundek organismo «autonomoa» izaten jarraituko duela, eta Urkulluk segituko duela zuzendaritza batzordeko presidente izaten. Halaber, ziurtatu du Jaurlaritzaren egitura berrian bere departamentuak babestu egingo duela erakundearen lana, eta haren parte hartzea bermatuko duela. Artolazabalen esanetan, lehentasun politiko, instituzional eta soziala daukate emakumeen eta gizonen arteko berdintasunak eta emakumeen aurkako indarkeriaren aurkako borrokak, eta, arlo horietan, Emakundek «erreferentziazkoa» izaten jarraitu behar du.

Izaskun Landaia Emakunderen zuzendariak, bestalde, azpimarratu du erakundea hasieratik lehendakaritzari atxikita egoteak bermatu egin duela berdintasunaren aldeko politika transbertsalak martxan jartzea. «Espero dugu egitura berriarekin bide beretik lan egiten jarraitu ahal izatea eta etorkizuneko erronkei erantzutea», esan du.


Summary: Ez dira ligako partidak jokatuko ostiraletan eta astelehenetan. Bihar jokatzekoa zen Granada-Athletic norgehiagoka larunbatera atzeratu dute, eta astelehenean jokatzekoa zen Alaves-Betis neurketa igandera aurreratu dute

Espainiako Liga ez da bihar hasiko, larunbatean baizik. Espainiako Futbol Federazioko lehiaketa epaileak ebatzi du ez dela ligako partidarik jokatuko ostiraletan eta astelehenetan. Horren ondorioz, bihar ez da jokatuko Granadaren eta Athleticen arteko lehia. 21:00etan zen jokatzekoa, Los Carmenes estadioan, baina egun bat geroago jokatuko da, larunbatean, 18:30ean, hain zuzen ere. Hala, neurketa hori ez da izango denboraldiko lehenbizikoa, baizik eta Eibarrek eta Celtak egun berean Ipuruan jokatuko dutena, 16:00etan.

Alavesen eta Betisen artekoa, berriz, egun bat aurreratu dute: astelehenean zen jokatzekoa, 21:00etan, Mendizorrotzan, eta igandean jokatuko da azkenean, 14:00etan. Osasunaren eta Realaren partiden datek eta ordutegiek, ordea, bere horretan jarraituko dute: gorritxoak larunbatean ariko dira, 21:00etan, Cadizen (Espainia), eta txuri-urdinak, igandean, 16:00etan, Valladoliden (Espainia).

Ezusterik izan ezean, bigarren jardunaldiko datak eta ordutegiak ere aldatu egingo dira. Osasuna hilaren 18an (ostirala) 21:00etan da jokatzekoa Getafen (Espainia).


Summary: Euskarazko irakaskuntza babestuko dute urriaren 10ean Baionan. Giza katea antolatu dute Euskal Konfederazioak eta hezkuntza eragileek, Frantziako Gobernuak euskarazko irakaskuntzaren kontra egindako erasoak salatzeko. Alsazian, Bretainian, Flandrian, Korsikan eta Okzitanian ere eginen dituzte mobilizazioak egun horretan, Pour Que Vivent Nos Langues kolektiboak deituta.

Batasun irudia eman dute gaur goizean Euskal Konfederaziak eta euskarazko irakaskuntzaren alde lanean ari diren hezkuntza eragile nagusiek, euskarazko irakaskuntzak Ipar Euskal Herrian jasotzen dituen erasoak salatzeko. «Lanjerrean» ikusten dute, eta beldur dira Frantziako Hezkuntza Ministerioa euskarazko irakaskuntzaren sail guzietan gibel egiteko «ate bat irekitzen» ari ez ote den. Mobilizatzera deitu dute, urriaren 10ean, Frantziaren meneko lurraldeetan hizkuntza gutxituen alde lanean ari diren beste 30 eragilerekin batera. Ipar Euskal Herriari dagokionez, Baionan izanen da mobilizazioa: giza katea eginen dute 11:00etan, Rene Cassinen sorlekutik Baionako suprefeturaraino.

Bi kasu nagusi aipatu dituzte euskarazko irakaskuntza jasaten ari den erasoak aipatzeko. Batetik, Hiriburuko (Lapurdi) Baste Quieta eskolako «murgiltze» esperimentazio proiektua baztertu izana, Frantziako Konstituzioaren argumentua erabilita. «Ez dugu onartzen, eta ez dugu onartuko», adierazi du Celine Etxebarne Ikas Bi guraso elkarteko koordinatzaileak. Arrazoi «ideologikoak» ikusten dizkiote erabakiari, azken urteetan egin diren ebaluazio guziek erakusten baitute osoki euskaraz ari diren ikasleek emaitza hobeak lortzen dituztela, bai euskaran, bai beste ikasgaietan. «EEP Euskararen Erakunde Publikoaren barruan izan den elkarlana ukatzen du, eta ostiko handi bat ematen dio hizkuntza politika publikoari. Murgiltze eredua ez bada hedatzen, gure hizkuntzarenak egin du», adierazi du.

Bestetik, salatu dute aurten prestakuntzatik atera diren euskarazko hamabost irakasleetatik 11 frantsesez irakasteko postuetan izendatuak izan direla, Ipar Euskal Herrian eta Biarnon. «Irakasle eskasean izanik, Hezkuntza Ministerioak frantsesez irakasteko beharrei aurre egiten die», deitoratu du Jessica Dordeins Narzabal Biga Baiko kideak; onartuko ez duten «marra gorri bat» gehiago. «Euskarazko irakasleak frantsesezko postuetan emanez, irakaskuntza elebidun osoa da lanjerrean emana. Irakasle euskaldunak kanpora bidaliz, beharrezkoak ditugun irakasle euskaldunik gabe geldituko baikara». Oroitarazi du, gainera, behin baino gehiagotan gertatu izan dela irakasle euskaldunak eritzean frantsesezkoekin ordezkatu izana. «Luzaz, euskararen eta euskarazko irakaskuntzaren eskaintzaren hedapena irakasle eskasez trabatua izan da. Gaur egun, ulertezina da horretarako prestatu diren pertsonak ez daitezen klase elebidun gehiago irekitzeko erabili». 11 irakasle horiek lehenbailehen euskarazko postuetan ezartzeko eskatu dute.

Euskaltzaleentzako deia

Euskalgintzako eragileen hitzetan, bi erabaki horiek «argiki urratzen dute» ikasleek euskaraz ikasteko eta irakasleek euskaraz irakasteko duten eskubidea. Horregatik, euskal gizarteari eta euskaltzaleei dei egin diete Frantziako Gobernuak hizkuntza eskubideak «zangopilatzen» dituela salatzeko.

Peio Jorajuria Seaskako lehendakariak oroitarazi du iazko irailean sortu zela Pour Que Vivent Nos Langues kolektiboa, lizeoetako erreformak hizkuntza gutxituen irakaskuntzan duen eragin «desmasien» kontra. Frantziaren meneko lurraldeetako 30 eragile bildu ziren, eta Frantziako 150 parlamentariren babesa jaso zuten haien aldarrikapenek. Iazko azaroan, mobilizazio bat antolatu zuten Parisen, eta Hezkunza Ministerioarekin bilkura bat egin zuten, baina «jarrera itxia» erakutsi zutela adierazi du. Geroztik, Emmanuel Macron Frantziako presidenteari ere egin diote bilkura eskaera, baina hark Jean Michel Blanquer Hezkuntza ministroaren esku utzi zuen. Gaur-gaurkoz, bilera baten esperoan segitzen dute.


Summary: Mendiak «lehenbailehen» deituko ditu sindikatuak eta patronala. Elkarrizketa sozialaren aldeko apustua egingo duela berretsi du Jaurlaritzako Enplegu sailburu berriak.

Aurki izango du lehen hartu-emana sindikatuekin eta patronalarekin Idoia Mendia Enplegu eta Lan sailburu berriak. Radio Euskadin egindako elkarrizketa batean, sailburuak iragarri du «lehenbailehen» deituko dituela bilera batera, «ekonomia eta enplegua suspertzeko eraginkorrak diren politikak adosteko, hori baita jendeak espero duena».

Lehen kontaktua gatazkatsua izateko aukerak handiak dira, Mendiak «elkarrizketa sozialaren barruan» kokatu baititu gizarte eragileekiko harremanak, eta planteamendu horren aurkakoak baitira Arabako, Bizkaiko, eta Gipuzkoako bi sindikatu nagusiak, ELA eta LAB abertzaleak. Askotan salatu dutenez, «patronalaren aldeko erabakiak zuritzeko» tresna da elkarrizketa soziala.

LABek dagoeneko egin dio abisua Mendiari. Asteazkenean egindako agerraldian, Garbiñe Aranburu idazkari nagusiak galdetu zion sailburuari «ELAren eta LABen gehiengo sindikala errespetatuko duen edo gutxiengoaren aldeko apustuarekin jarraituko duen», CCOO eta UGT lehenetsiz. Mendiak kargu hartzean egindako elkarlanerako deia tentuz hartu zuen LABeko idazkari nagusiak: «Ekintzek argituko dute zintzoa den edo pose bat baizik ez den».

Helburua, aurreko legealdikoa

Aurreko legealdian Eusko Jaurlaritzak bere buruari jarritako helburua jarri dio gobernu berriari: langabezia biztanleria aktiboaren %10etik behera jaistea. Xede hori lortu zen aurreko legealdiaren azken zatian, baina koronabirusaren krisiak langabezia tasa asko igotzea eragin du. Eustaten bigarren hiruhilekoko datuen arabera, 110.400 lagun daude lanik gabe, biztanle aktiboen %10,8. Kopuru hori alde batez igotzea espero du Jaurlaritzak.

Mendiak azaldutako beste helburu bat da «talentu gazteak alde egitea» eragoztea eta adin batetik aurrerako langileak ere babestea. «Enplegu bat izateko aukera emango diegu 30.000 gazteri, plan berezi batekin, baina nire ustez oso garrantzitsua da 45 urtetik gorakoak enplegatzea, seniorren talentua ez galtzeko». Gainera, sailburuak bat egin du Espainiako Gobernuak pentsioen erreformaren inguruan duen xedearekin, hots, erretiro aurreratuak gutxitzea eta erretiro atzeratuak ugaritzea.


Summary: Zutik geratzen zen guztia erre da Moriako kanpamentuan. Lesbosko herritar batzuek errepideak blokeatu dituzte, Moria berreraikitzen hasteko. Migratzaile gehienek kanpamentuaren inguruan jarraitzen dute, aterperik eta edatekorik gabe; Greziako Gobernuak hitzeman du gaur guztiei aterpea emango diela.

Denbora kontua zen. Astearte gauean piztutako suak Moriako kanpamentuaren %70 erre zuen, Freziako Lesbos uhartean, eta bart gauean geratzen zen guztia erre du beste sute batek. Sutetik ihesi, han bizi diren 12.000 errefuxiatuen zati handi batek kanpamentutik alde egin zuen, baina Poliziak errepideak itxi zizkien, eta oraindik ere errepidean daude gehienak.

Ez dute urik eta aterperik, eta krisi humanitarioa gero eta larriagoa da Europako errefuxiatu kanpamenturik handienean. Zaporeak GKEak janaria banatu du gaur goizean; haien arabera, migratzaileak erabat abandonatuta daude. Bestalde, kanpamentua berreraikitzen hasteko, Lesbosko herritar batzuek errepideak blokeatu dituzte kamioi batzuekin, gobernuaren ibilgailuei igarotzen ez uzteko.

Greziako Gobernuak atzo arratsalderako lekualdatu zituen 3.000 migratzaile inguru, eta Notis Mitarakis Migrazio Ministroak hitzeman du migratzaile guztiei jarriko dietela lo egiteko aterpe bat gaur gauerako. Ministerioaren arabera, egunean zehar beharrezkoa den guztia egingo dute migratzaileak «bereziki diseinatutako espazioetara eramateko». Mitarakisek azaldu duenez, hauek dira espazioak: Lesbosera eraman dituzten hiru itsasontzi eta beste kanpamentu batzuetatik eramandako karpa batzuk. Normalean, luzeak izaten dira migratzaileak ontziratzeko prozesuak, eta ikusteko dago konponbide horrek balio izango duen ala ez.

Sei hilabetez itxita

Errefuxiatuak martxoaren 22tik egon dira kanpalekutik atera ezinda, bakartze egoera ezarria dagoelako. Izan ere, egun batzuk lehenago atzeman zuten Lesbos irlako lehen koronabirus kasua, kanpalekutik kanpo. Orduan, gaitzak eragin zitzakeen arriskuez ohartarazi zuten gobernuz kanpoko erakundeek.

Kanpamentuan, 35 koronabirus kasu baieztatu zituzten asteartera arte. Orduan, kanpamentuko arduradunek 125 laguni berrogeialdia ezarri zieten, azalpenik eman gabe; segurtasun indarren jarrerak haserrea piztu zuen, eta protestak sortu zirenean piztu ziren sute txikiak ere kanpalekuko zenbait gunetan.

Mitarakisek xantaia egitea egotzi die errefuxiatuei, eta esan du kanpamentutik atera ditzaten piztu dituztela suak. Azpimarratu du beharrezkoa dela Lesbosen egitura itxi eta seguru bat izatea migratzaileentzat, baina ez dirudi uharteko agintariek hori begi onez ikusten dutenik.


Summary: Ikasle etxebizitzen egoera egokitu eta arautzeko eskatu du Euskadiko Gazteriaren Kontseiluak. Araban, Bizkaian eta Gipuzkoan etxe batean elkarrekin bizi diren gazteen egoera "nabarmen okertu" dela ohartarazi du EGK Euskadiko Gazteriaren Kontseiluak, eta ikasle pisuei bideratutako neurriak eskatu dizkio administrazioari.

Pandemiak gogor jo duen duen beste gizataldeetako bat da ikasleena, EGKren arabera. Joan den ikasturtean ezarritako konfinamenduaren ondorioz, ikasle etxeak utzi eta familiaren etxera bueltatu behar izan zuten gazte askok, nahiz eta alokairua ordaintzen jarraitzea tokatu askori. Kontseiluak administrazioari eskatu dio ikasleei diru laguntzak emateko; izan ere, “ohiko etxebizitzen alokairuak ordaintzeko, administrazioak diru laguntzak eskaini zituen, baina ikasle pisuak laguntza horietatik kanpo gelditu ziren”.

Hezkuntzaren eta etxebizitzaren lan arloetatik abiatutako #IkaslePisuakZer kanpainak horien beharrizanak jaso ditu, eta EGK-k horiek beteko dituzten neurriak ezartzeko eskatu dio administrazioari. Eskatutako neurrien artean, hauek, besteak beste: ikasleak kontuan hartuko dituzten partaidetza espazioak sortzea, ikasleei jakinarazpenak ahalik eta azkarren helaraztea, eta laguntza ekonomikoetan neurriak gehitzea.


Summary: Eudelek eskatu du ezohiko funtsak udal guztietara iristeko. Tokiko erakundeek finantza baliabide nahikoak izan ditzatela eskatu dute Eudeleko batzorde eragileko alkateek agiri batean. Udalek osasuna, ongizatea eta ekonomia babesteko duten eginkizuna aldarrikatu dute.

Eudeleko Batzorde Eragileko alkateek adierazpen bat sinatu dute koronabirusak sortutako egoeraren harira, eta gizarteari eta erakundeei mezu bana helarazi diete. Batetik, azpimarratu dute, udalak euskal erakunde sisteman «giltzarri» izanik, eskubidea dutela «Euskadiren susperraldian eta eraldaketan» parte aktiboa izateko, eta baita finantza baliabide nahikoak izateko ere, Toki Erakundeen Legean aurreikusitakoari jarraikiz. Osasuna babesteko, ongizatea bermatzeko eta familia eta enpresa ekonomia babesteko udalek duten «ezinbesteko eginkizuna» aintzat hartzea aldarrikatu dute, eta, horri lotuta, Europak eta Espainiako Gobernuak aurreikusitako ezohiko funtsak udal guztietara irits daitezen eskatu dute. Horri loturik, Eudelek ohartarazi du udalek ezin dutela «bereizketarik» jasan finantzaketari dagokionez.

Gizarteari ere mezua bidali diote alkateek. Azpimarratu dute koronabirusak sortutako egoera «zail eta konplexuan» ezinbestekoa dela udal eremuko eragileen arteko elkarlana eta koordinazioa. Kolektibo ahulenekiko «solidario» izateko ere eskatu diete herritarrei. «Guztiok lagun dezakegu udalerriak ingurune osasungarriak eta seguruak izan daitezen, batez ere pertsona eta kolektibo ahulenentzat».


Summary: Espainiako Gobernuak kontraesanezko mezuak zabaldu ditu funtzionarioen soldatei buruz. Sariak izoztea aukera bat dela esan du Calviño Ekonomia ministroak; «ez dago mahai gainean», berriz, Calvo lehendakariordeak.

Espainiako Gobernuak ez du argitu zer egin nahi duen 2021ean langile publikoen soldatarekin. Izozteko aukera aztertzen ari dela zabaldu du El País egunkariak, gobernuko goi kargudun baten adierazpenetan oinarrituta. Erabakia aurki hartu beharko du Madrilgo gobernuak, datorren urterako aurrekontu proiektua irailean aurkeztu nahi duelako.

Soldatak izozteko aukera egon badagoela aitortu du gaur goizean Nadia Calviño Ekonomia ministroak, eta gogorarazi du aurten ziur aski ez dela izango inflaziorik. Uztailera arte, urte arteko inflazio negatiboa zegoen Espainian (-%0,5) eta Hego Euskal Herrian (-%0,7), eta ez da espero asko handitzea datozen hilabeteetan.

Calviñok goretsi egin du langile publikoen «eginahal garrantzitsua», baina gogorarazi du azken urteetan «erosahalmena berreskuratu dutela» haiek eta pentsiodunek, haien sariak inflazioaren gainetik igo direlako. Aurten, esaterako, %2 hazi dira langile publikoen soldatak, eta %0,9, berriz, pentsioak.

Calviño gai ekonomikoetarako lehendakariordea da, hirugarrena Espainiako Gobernuaren barne banaketan. Lehen lehendakariordea, berriz, Carmen Calvo da, PSOEkoa hura ere, eta hark ukatu egin du funtzionarioen soldatak izoztea erabakita dagoela. «Ez, ez dago mahai gainean», esan du.

ELA eta CCOO, aurka; UGT, ulerkor

Baieztapenik ez dagoen arren, sindikatuak hasi dira soldatak izozteko aukerari buruz beren iritzia plazaratzen. Aurka azaldu da Hegoaldeko sindikatu nagusia, ELA. «Langile publikoek izugarrizko ahalegina eginagatik» Espainiako Gobernuak austeritateari eusten diola eta sektore publikoa «eraisten» ari dela salatu du. Bere datuen arabera, 2010etik hona erosteko ahalmenaren %13 galdu dute soldata publikoek.

«Gobernuak filtratutako berri bat da, giroa berotzeko», uste du CCOOk. Aurka azaldu da, uste baitu langile publikoek «sekulako ahalegina» egin dutela zerbitzu publikoei eusteko, «eta ez dute gobernuaren mespretxua merezi». Aurreko urte batzuetan galdutako erosteko ahalmena berreskuratu behar dutela esan du CCOOk, eta negoziazioak hasteko eskatu dio Espainiako Gobernuari.

Ulerkorrago azaldu da UGTko Carlos Alvarez. «Herrialdearen egoera ikusita, onar genezake 2021ean igoerarik ez izatea, baldin eta bermatzen bada erosteko ahalmenari eutsiko zaiola, KPIari lotutako klausula batekin».

Hego Euskal Herriko erakundeek beren langileen soldatak erabakitzeko autonomia baduten arren, azkenaldian asko mugatu diete ahal hori Madrildik, lege organikoen bitartez.


Summary: Koronabirus kasuek goia jo dute Nafarroan. Azken orduetan 975 kasu positibo atzeman dituzte Hegoaldean, horietako 340 Nafarroan. Hildako bat izan da, eta bertze 73 pertsona sartu dituzte erietxean.

Hirugarren egunez jarraian, gorantz jarraitzen dute azken orduetan atzemandako koronabirus kasuek. 975 kasu berri erregistratu dira, azken zenbaketan baino 118 gehiago. Igoerarik nabarmenena Nafarroan izan da. 340 kasu erregistratu dituzte, bezperan baino 144 kasu gehiago. Bertan egindako testen %10,6k eman dute positibo. Gainera, hildako bat izan da bertan.

Nafarroarekin bat, Bizkaian ere igo egin dira kasu positiboak. Bezperan baino 29 positibo gehiago atzeman dituzte, 342 denera. Araban, beste 97 kasu atzeman dituzte, bezperan adina. Gipuzkoan, berriz, jaitsiera esanguratsua izan da: beste 174 kasu atzeman dituzte, azken zenbaketan baino 66 gutxiago.

Kasu positiboak igotzearekin bat igotzen ari da ospitaleratuen kopurua ere. 24 orduan 73 pertsona sartu dituzte ospitalean, bezperan baino lau gehiago. Gainera, ZIUetan artatzen ari diren pazienteek ere gorantz jarraitzen dute: dagoeneko 63 dira.

11.537 test egin dituzte azken 24 ordutan, bezperan baino 667 gutxiago.

Adinekoen egoitzetako egoera

Nafarroako adinekoen egoitzetako berri eman du gaur goizean Nafarroako Gobernuak. Bertan jakinarazi duenez, Nafarroako adinekoen egoitzetan bizi diren 35 egoiliarrek dute egun koronabirusa. Horietako hiru, gainera, erietxean daude. Gobernuak emandako datuen arabera, uztailaren 1etik 71 kasu erregistratu dituzte, eta hiru egoiliar zendu dira. Egoiliarrei ez ezik, egoitzetan lan egiten duten 32 profesionali ere atzeman diete birusa.

Ezgaitasunen bat duten pertsonen egoitzetan, berriz, egun hiru pertsonak dute birusa, eta horietako bat dago erietxean. Gainera, sei pazientek jaso dute gaixo agiria. Egoitzetako sei langilek eman dute positibo.

Nafarroako Gobernua PCR testak egiten ari da egoitzetan bizi diren 10.000 egoiliar eta profesionalen artean. Tuteran hasi dira probak egiten, bertan dagoen transmisio altua dela eta.

Carmen Maeztu Nafarroako Gobernuko Eskubide Sozialen kontseilariak nabarmendu duenez, lehen oldean birusa izan zutenen %26 ziren egoitzetako egoiliarrak. Bigarren oldean, berriz, %1 bakarrik. Alta, arduraz jokatzeko eskatu du, eta oroitarazi du transmisioa handia bada aukera gehiago dagoela birusa egoitzetara iristeko. p>

Arabako eta Gipuzkoako Foru Aldundiek ere eguneratu dituzte beren egoitzetako datuak. Bi positibo gehiago atzeman dituzte Araban, eta denera dagoeneko 12 dira kasu positiboak. Hiru adinekok jaso dute senda agiria eta dagoeneko 27 dira bigarren olatua sendatu diren adinekoak. Gipuzkoan ere bertze bi positibo gehiago atzeman dituzte, eta dagoeneko 55 dira kasu positiboak. Horietatik 10 daude ospitalean. Bigarren olatua hasi zenetik lau adineko zendu dira Gipuzkoako adinekoen egoitzetan.


Summary: Eduardo Santosek utzi egingo du Nafarroako Ahal Dugu-ren idazkaritza nagusia. 2017tik da alderdiko idazkari nagusi, Laura Perezi lekua hartu zionetik. Zuzendaritza berriari lanerako baldintza hobeak utzi nahi dizkiolako aurreratuko ditu primarioak urri amaierara edo azaro hasierara.

Gaur goizean jakinarazi du Eduardo Santosek Nafarroako Ahal Dugu-ren idazkaritza nagusia utziko duela. Alderdiak primarioak egingo ditu udazkenean —urri amaieran edo azaro hasieran, azaldu duenez—, eta bertan aukeratuko litzateke haren ordezkoa. Primarioen deialdia zortzi hilabete aurreratu da, alderdiaren estatutuen arabera lau urtean behin berritu behar baita gidaritza. Santosek azaldu duenez, denbora gehiago eta lanerako baldintza hobeak utzi nahi dizkio zuzendaritza berriari. 2017tik dago karguan, Laura Perez aurreko idazkari nagusiaren lekua hartu zuenetik.

“Nafarroako Ahal Dugu-n garai berri bat zabaldu behar da ahal bezain lasterren; ideologikoki indartu beharra daukagu gizarteak aurrez aurre dituen erronkei aurre egiteko”, esan du Santosek goizeko agerraldian. Gogotsu dagoen jendeari lekua utzi nahi diola esan du, eta ziklo politikoen aldaketek pertsonei ere eragiten diela: “Konpromiso etikoaren barruan sartzen da, baita ere, pertsonok ez dugula gure karguetan betikotu behar”.

Azaldu duenez, Ahal Dugu “aldaketaren bermea” izan da Nafarroan, eta egun parte diren koalizio gobernuan “eroso” dagoela nabarmendu: “Gure iritzia errespetatzen da, eta lorpen sozialak eskuratzeko gure ekarpenak aintzat hartzen dira”.


Summary: Maddi Ane Txoperena Iribarrenek irabazi du Igartza saria. Haurtzaroan sexu abusua jasan duen emakume bat izango du protagonista Ez erran inori eleberriak. Haren gaztaroan eta helduaroan kokatuko da narrazioa, eta erasoaren luzaroko eraginak agertuko ditu

Maddi Ane Txoperena Iribarren idazle, bertsolari eta BERRIAko kazetariak XXIII. Igartza saria irabazi du, Ez erran inori nobela proiektuari esker. Haurtzaroko sexu erasoen gaia jorratuko du eleberrian, «pil-pilean» dagoena, baina, era berean, «tabua» ere badena, autoreak irabazlea iragartzeko prentsaurrekoan azpimarratu duenez. Hamasei eleberri proiekturen artean gailendu da Txoperena Iribarrenena, Garazi Kamiok, Irati Jimenezek eta Ana Jakak osatutako epaimahaiak hala erabakita.

Haurtzaroan sufritu zuen erasoa Lide protagonistak, baina eleberria haren gaztaroan eta helduaroan kokatuko da batez ere, jazoerak luzera begira eragin dizkion ondorioak agertzeko. Izan ere, sexu erasoak jasan dituztenetan «ahanztura, isiltasuna eta erruduntasuna» errepikatu egiten direla azaldu du Txoperena Iribarrenek, eta horietan «arakatu» nahi du fikzioaren bitartez. Egoera bizi izan duen jende «gutxi» ezagutzen dela esan du autoreak, nahiz eta, estatistiken arabera, «bost umetik batek» sufritu dituen sexu erasoak. «Azkenaldian asko hitz egin da Elizan gertatutakoez. Baina estatistika berberek diote gehienak familian edo ingurune hurbilean gertatzen direla».

Ingurune hurbilean gertatzen direnez mintzatuko da Ez erran inori, ezagun batek erasoko baitio Lideri. Gainera, Donapaleun (Nafarroa Beherea) jazoko da erasoa, eta horrek egoera «zailduko» du: «Herri txikietan, mundu guztiak ezagutzen du elkar». Euskal Herrian kokatu du narrazioa, besteak beste, halako kasuak hemen gertatzen ez direla pentsatzeko «tentazioa» egoten delako, autorearen ustez.


Summary: Gaztetxoenekin lantzeko unitate didaktikoak aurkeztu ditu Euskaraldiak. Irailetik hasi eta abendura arte lantzeko unitate didaktikoak aurkeztu dituzte, euskararen erabilera bultzatu eta hizkuntza ohituretan eragiteko helburuarekin.

Ofizialki azaroaren 20an hasiko da, baina beroketak egiten hasia da jada Euskaraldia. Ikastolen Elkarteak, Gipuzkoako Urtxintxa eskolak eta Irrien Lagunak elkarteak sortutako material didaktikoa aurkeztu dute gaur, ikastetxeetan lantzeko; baita hezkuntza ez-formalean eragiteko ere. Euskararen erabilera bultzatu eta hizkuntza ohituretan eragiteko helburua du materialak.

Euskararen aldeko eragilez lepo egon da gaur Donostiako Koldo Mitxelena liburutegia (Gipuzkoa). Unitate didaktikoaren sortzaileez gain, bertan izan dira Euskaraldiaren beste zenbait eragile ere: Arrate Illaro Euskaraldiko koordinatzaile nagusia, Miren Dobaran Eusko Jaurlaritzako Hizkuntza Politikarako sailburuordea, Mikel Arregi Nafarroako Gobernuko Euskarabidea euskararen Institutuko zuzendaria eta Kike Amonarriz Euskaltzaleen Topaguneko presidentea.

Euskararen erabilera bultzatzeko eta hizkuntza ohituretan eragiteko orduan, hezkuntza formalak duen zeregina azpimarratu du Miren Dobaran Eusko Jaurlaritzako Hizkuntza Politikarako Sailburuordeak. Are harago joan da Maite Asendio Gipuzkoako Urtxintxa eskolako koordinatzailea; hizkuntza praktiketan haurren beren rol aktiboa garrantzitsua dela adierazi du, eta, hain zuzen ere, haur eta lehen hezkuntzan izan dezaketela eragin handiena unitate didaktikoek.

Dena den, materiala ez da gaztetxoenetan zentratzen soilik; hezkuntza sistema goitik behera zeharkatzen du hiru eragileek proposatutako material didaktikoak. Haur Hezkuntzatik hasi eta Batxilergo eta Lanbide Heziketara arteko unitate didaktikoak aurkeztu dituzte. Unitate horiek lantzeko, Euskaradinamizatzaileak izeneko ikasle zein irakaslez osatutako talde dinamizatzaileak osatzea proposatu du Unai Arellano Ikastolen Elkarteko ordezkariak.

Hiru fasetan banatu dute formakuntza: lehena, Euskaraldirako prestaketa. Irailean hasita, Euskaraldiaren egunera arte —azaroak 20— izango da lehen fasea. Helburua ikasleak girotzea da, egitasmoa ezagutaraztea eta jendea animatzea parte har dezan.

Bigarren fasea Euskaraldia bera da, azaroaren 20tik abenduraren 4ra. Aurreko aldian bezala, “bidean ager daitezkeen oztopo eta konponbideak aztertzea eta hizkuntza ohituren inguruan gogoeta aktibatzea” du helburu egitasmoak. Eta azkenik, hirugarren fasea, behin Euskaraldia bukatzean abiatuko da. Bi aste horietan emandako aurrerapausoak, aldatutako hizkuntza ohiturak mantentzea du helburu.

Hezkuntza ez-formalari ere begira

Ikastetxeetara soilik ez, haurren eremu ez-formalera zuzendutako materiala ere sortu dute hiru eragileek. Hain zuzen ere, Irrien Lagunak elkarteko Garazi Urrosolok horixe azpimarratu du. Haurrekin eskolatik kanpo aritzeko beste metodologia batzuk ere sortu nahi izan dituztela, haientzat erakargarriagoak izan daitezen. Harekin bat etorri da Euskaltzaleen Topaguneko presidente Kike Amonarriz, esparru ez-formala hezkuntzan egiten den lanaren osagarri “ezinbestekoa” dela adieraziz.

Hori horrela, urrian Irria aldizkariaren ale monografikoa kaleratuko dutela jakinarazi du Urrosolok, 2 eta 8 urte bitarteko haurrei zuzendua. Aldizkariak lau atal izango ditu, euskararen munduko aurpegi ezagunek sortutako komikiz, olerkiz, abestiz eta ipuinez josita.


Summary: Hamabi orduko protestaldia «espetxe politika hiltzailearen» kontra. «Haserre Gaua» izeneko ekinbidea egingo dute Bilbon larunbatetik igandera, espetxe politikak «hil» egiten duela salatzeko.

Igor Gonzalez Sola euskal presoaren heriotzaren harira, «Haserre Gaua» izeneko ekitaldia egingo du Sortuk larunbatean. Hamabi orduko protesta izango da, Espainiako Gobernuak Bilbon duen ordezkaritzaren aurrean, irailaren 12ko 21:00etan hasi eta hurrengo eguneko 09:00etan amaituko dena. Sortuk eskatu die protestaldian parte hartzeko asmoa duten herritarrei maskara, lo zakua eta gaua han emateko jantzi egokiak eraman ditzatela.

Ekinbidea iragartzeko egindako bideoan, Sortuk gogora ekarri du 49 herritar hil direla «preso politikoei estatuek aplikatzen dizkieten salbuespen politiken ondorioz», espetxean hildako presoak zein bisitan zihoazelarik istripuan hildako senide eta lagunak kontuan hartuta. «Mendeku politika hau bukatu beharra dago», adierazi du Sortuk.


Summary: Huts egin du udalen dirua Espainiako Gobernuaren esku uzteko saioak. Espainiako Kongresuak atzera bota du dekretua. PSOE-UPren lehen porrot handia da.

Espainiako Gobernuak ez du lortu aurrera ateratzea udalen superabita bere esku uzteko dekretua. PSOEko eta UPko kideek aldeko botoa eman dute (156 boto), baina gainontzeko 193k aurkako botoa eman dute.

Oso ezohikoa da gobernu batek ez lortzea bere dekretu bat berrestea: 1978az geroztik hiru aldiz baizik ez da gertatu. Baina ez da ustekabea izan Pedro Sanchezen gobernuarentzat, aliatu dituen talde gehienek ohartarazi ziotelako aurka egingo zutela, haien artean EAJ eta EH Bildu.

EAJk iragarria zuen, abuztuan, ezezko botoa aukeratuko zuela, gobernuak FEMP udalerrien Espainiako federazioarekin hitzartutakoak Hego Euskal Herriko erakundeen autonomia bortxatzen duela iritzita.

Espainiako Gobernuaren asmoa zen udalek azken urteetan pilatutako 15.000 milioi euroren superabita erabiltzea bere burua finantzatzeko. Dirua hamabost urteko epean itzuli nahi zien Madrilek.

Eztabaida bizia izan da dekretuari buruz abuztuan. Arabako, Bizkaiko eta Gipuzkoako aldundiek zehaztu zuten haiena dela beren lurraldeetako udalak gainbegiratzeko eskumena, eta uko egin zioten eskeman parte hartzeari. Nafarroan, berriz, udalen eta kontzejuen federazioak ezezkoa eman zion. Are gehiago, eskatu zuen udalek pilatutako soberakina gastatu ahal izatea zorra ordaintzea ez den beste kontu batzuetarako.

Izan ere, hori da gakoa. Europako Batasunaren bultzadaren ondorioz, PPk eta PSOEk hitzartu zuten Espainiako Konstituzioa aldatzea, eta kontu publikoak orekatu behar izatea sartu zuten artikulu batean. Artikulu hori osatzeko, PPren gobernuak, Cristobal Montoro Ekonomia ministroa zela, Egonkortasun Legea onartu zuen. Haren bitartez, tokiko erakundeek (udalek, kontzejuek eta diputazioek) debekatuta dute defizita izatea, eta superabita izatekotan, soilik erabil dezakete zorra txikitzeko.

Lege hori bertan behera uzteko eskatu dute erakunde eta alderdi askok, baina luze joko lukeela argudiatu du Espainiako Gobernuak.

Gai horri heldu dio EH Bilduko Mertxe Aizpuruak. «Egonkortasun legea aldatu beharko da, horrela egin ezean Ogasun Ministerioak zeharkatu duen labirinto nahasi horrek hor egoten jarraituko duelako, irteera ikusten ez zaiola». Aizpuruak azaldu zuenez, «gobernuak muzin egin dio arazoari errotik heltzeari; hori izan da akatsa, hasierako planteamendua. [...] Benetako arazoa legea da».


Summary: Nafarroako Gobernuak plan bat sortuko du prostituzioa deuseztatzeko. Nafarroan 30 klub baino gehiago daude, eta egunean 2.000 gizon inguruk ordaintzen dute emakumeak esplotatzeko.

Gaur eman dute aditzera, Nafarroako Parlamentuko osoko bilkuran. Alderdi sozialistak prostituzioari buruzko galdera egin dio Javier Remirez gobernuko presidenteordeari, eta hark azaldu du gobernuak aurreikusia duela plan integral bat sortzea prostituzioa gelditzeko eta haren biktimei laguntzeko. Remirezek erantsi du, bestalde, foruzainek eta beste gainerako poliziek «bikoiztu» eginen dituztela «sexu esplotazioaren kontra egiteko ahaleginak».

Gaur egun prostituzioak Nafarroan eragiten duen arazoaren larritasuna azaldu du presidenteordeak bere hitzaldian: «Nafarroan, 2.000 gizon inguruk ordaintzen dute egunean emakumeak esplotatzeko, eta 30 prostituzio klub baino gehiago daude», adierazi du. Haren esanetan, 700-800 prostituta daude Nafarroako Foru Erkidegoan.

Arazoari ahalik lasterren aurre egiteko borondatea azaldu du gobernuak gaurko osoko bilkuran. Remirezek aipatu du, gainera, errealitate hori bizi duten emakumeen egoera «izugarri» zaildu dela pandemiaren eraginez. Halaber, presidenteordeak beharrezkotzat jo du gaiaren inguruko eztabaida bat irekitzea, eta nabarmendu du premiazkoa dela «bai praktika bera deuseztatzea, bai haren biktima diren emakumeei harrera egitea, aldi berean». Dioenez, horretarako beharrezkoak dira, besteak beste, diru laguntzak, biktimei lan munduan sartzen laguntzeko bideak eta laguntza psikologikoa.

Gogora ekarri du itxialdian Nafarroako Gobernuak zenbait baliabide jarri zituela erabilgarri prostituzioari kontra egiteko eta ekainean etxebizitza bat prestatu zutela prostituzioaren biktima ziren emakumeentzat. Iragarri du aurki beste bat ere izanen dela erabilgarri, asmo bererako.

Era berean, gaiaz mintzatu da Imna Jurio alderdi sozialistako parlamentaria ere. Prostituzioa deuseztatzeko ahaleginak egin beharra azpimarratu du, «ikuspegi abolizionista» oinarri izanik. «Prostituzioa indarkeria matxistaren adierazpen ankerrenetako bat da, eta, aldi berean, baita ikusezinenetako bat ere», esan du Juriok.


Summary: Bilbon kaleratutako emakumeari «irtenbide duin bat» bermatu diote. Polizia oldartu egin zaie kaleratzea oztopatzen saiatzen ari ziren herritarrei.

79 urteko emakume bat etxetik kaleratu dute Bilbon. Zazpi urte zeraman Urazurrutia kaleko etxe batean bizitzen, Bilbo Zaharrean, baina azken bolada honetan alokairua ordaindu ezinik ibili da, eta, azkenean, kaleratu egin dute. Edonola ere, Alde Zaharreko Etxebizitza Taldeak nabarmendu du, «herritarren presioari esker», azkenean lortu dutela emakumeari «etxebizitza irtenbide duin bat» ematea –oraingoz, hotel batean egongo da–. Datozen egunetan «adi» jarraituko dutela ohartarazi dute, baina gertatutakoa «garaipentzat» jo dute, eta eskerrak eman dizkiete bertaratutako herritarrei.

Ehun lagun inguru bildu dira Urazurrutia kalean kaleratzea galarazteko asmoz. Ertzainak eta Bilboko udaltzainak ere agertu dira; protestan ari zirenei oldartu zaizkie, eta batzuk jo dituzte. Etxebizitza Taldeak ertzainen jarrera «bortitza» salatu du, eta esan dute akordio batera iritsiak zirela udaltzainak eta Bilboko gizarte zerbitzuetako kideak etxebizitzara sar zitezen, baina ertzainek ez dutela akordio hori errespetatu, eta indarrez sartu direla atarira, hango kristala hautsita.

Emakumeari joan den otsailerako jarri zioten kaleratze data. Orduan saiatu zen beste bizitoki bat bilatzen, baina, kaleratzearen eguna iritsi zenean, inor ez zen agertu, eta han bizitzen jarraitu du. Geroztik, ez du auziari buruzko bestelako berririk izan, harik eta aste honetan jakinarazi dioten arte egun batetik bestera kaleratuko zutela, beste bizitoki bat bilatzeko astirik eman gabe eta kalean gelditzeko arriskuaz. Alde Zaharreko Etxebizitza Taldeak oinarrizko gizarte zerbitzuen «utzikeria» salatu du.

LABen gaitzespena

LAB sindikatuak gaitzetsi du «Ertzaintzak eta Bilboko Udaltzaingoak Urazurrutian erakutsitako jarrera», eta nabarmendu dute udaltzainak «euren eskumenekoak ez diren ordena publikoko eginkizunetan» erabili dituztela. Juan Mari Aburto alkatea egin dute horren erantzule: «Bilboko Udaltzaingoa eredu autoritario eta errepresibo batera eramaten ari da, eta gero eta gehiago urruntzen ari da ustez defendatzen duen hurbileko polizia eredutik».

LABek gogorarazi du Bilboko Udaleko langile batzordean dauden sindikatu guztiek aho batez onartu dutela ebazpen bat, 2013tik indarrean dagoena, eta horren arabera «Udaleko langileak etxegabetzeen ondoriozko kaleratzeetan ez erabiltzeko» eskatzen diotela Udalari.


Summary: Gora Ikasleon Borroka dinamikak ikasle antolakunde berria aurkeztuko du. Ekitaldia larunbatean izango da, Elizondon (Nafarroa). Antolatzaileen arabera, lau hilabeteko eratze prozesuaren emaitza da antolakundea.

Euskal Herriko hainbat ikaslek iazko ikasturtean jarri zuten abian Gora Ikasleon Borroka dinamika. Urtarrilean abiatu zuten Kargatzen eztabaida prozesua, eta eztabaidaren oinarria den liburuxka 700 ikasleri banatu zieten. Orain, lau hilabeteko eratze prozesuaren ostean, ikasle antolakunde berri bat aurkeztuko du dinamikak.

Elizondon (Nafarroa) izango da ekitaldia. Goizeko 10etan hasita, solasaldi bat egingo dute lehenik, tailer bat ondoren, eta ekitaldia azkenik. Antolatzaileek honela azaldu dute: «Ikasle antolakundearen helburu eta proiektuaren berri emateko bilduko gara Euskal Herriko zazpi lurraldeetako dozenaka ikastetxetako ikasleok (segurtasun neurriak mantenduz) prestatu dugun aurkezpen egun nazionalean». Besteak beste, antolakundearen izena, logoa eta ezaugarriak aurkeztuko dituzte.

2019ko ekainean hasi ziren biltzen ikasleak, ikasle mugimenduan «hutsune» bat zegoela ikusita. Helburu nagusi bat ezarri zuten: «Euskal hezkuntza-sistema propio eta eraldatzailea osatzea». Maiatzerako prest nahi zuten «ikasle subjektu berria», baina konfinamenduak atzeratu egin zituen haien asmoak.


Summary: Sidenorrek aldi baterako espedientea ezarri nahi die multzoko 1.500 langileei. Xehetasunak erabakitzeko daude, baina, sindikatuekin izandako lehen bileran, enpresak aditzera eman du 2021eko abendura arte luzatu daitekeela.

Sidenor altzairutegiak lana aldi baterako erregulatzeko espedientea ezartzeko asmoa du. Autogintzaren beherakadaren ondorioz hartu du erabakia, ekoizpenaren %70 sektore horretara zuzendua baitago. Sidenorrek dituen 1.500 langileei eragingo die espedienteak, eta horietatik 1.140 Euskal Herrian dituen hiru plantetan dihardute: Basaurin (Bizkaia), Azkoitian (Gipuzkoa) eta Gasteizen. Lan jardunaren zenbatekoaren murrizketa eta espedientearen iraupena erabakitzeko dauden xehetasunak dira. Dena den, enpresak sindikatuekin izandako lehen hartu-emanean aditzera eman duenez, 2021eko abendura arte izan daiteke.

Sidenorrek goizean jakinarazi die asmoa sindikatuei —ELA, LAB, CCOO eta UGT—. Bilduta zeudela, kazeta batek albistearen berri eman du, eta filtrazioak gaiztotu egin du bilerako giroa. Enpresak argudiatu duenez, autogintzaren beherakadak eragin du erabakia, «alarma pizteko moduko jaitsiera bat» egon delako eskarietan, eta beste bezeroak ere —hegazkingintza, meatzea, hodigintza…— ez direlako COVID-19aren krisiaren aurreko kopuruetara itzuli. Horri aurre egiteko «enplegu- eta industria-trantsizio plana» delakoa aurkeztu die sindikatuei. Aldi baterako espedientearen helburua kaleratzeak eragoztea da.

Plan hori negoziatzeko dago, eta litekeena da hurrengo astean hastea bilerekin. Planta guztiek bat eginda negoziatuko dute, eta enpresa arteko mahai bateratua eratu behar da. Hainbat sindikatuk jarrera zehaztu behar dute, baina LABek, bere aldetik, erabakia du ez duela aldi baterako lan erregulazioa onartuko. Izan ere, besteak beste, lehen pauso bat iruditzen zaio neurri zorrotzagoen bidean, formak ez direlako egokiak eta Sidenorrek kontuak «garbiak» dituelako. Sindikatuaren arabera, 2016-19 hirurtekoan 66 miloi euroko irabaziak izan zituen, eta 103 milioi banatu zituen dibidendutan. Iaz, aldiz, 24 milioi euroko galera izan zuen, baina, LABen arabera, enpresak 15 milioi banatu zituen dibidendutan.


Summary: Gaur hasiko da NAK jaialdia, Kuarist laukotearen kontzertuarekin. NAK Nafarroako Musika Garaikidearen jaialdia egingo dute gaurtik irailaren 20ra bitarte Iruñean, seigarrenez, (R)evolucion lelopean.

Garaikideak musika garaikideko zentroak antolatzen du NAK Nafarroako Musika Garaikidearen jaialdia, Iruñeko Udaleko Civivox sarearekin lankidetzan. 2015ean lehenbizikoz antolatu zutenetik, NAKek gai jakin baten inguruan ardaztu du urtero proposamena: 1936ko gerra, garapen jasangarria, musika eta zinema, musika eta zientzia... Aurten, (R)evolucion goiburua jarri diote, eta «abangoardiako musikaren eta erreferente klasikoen arteko harremana aztertzea» proposatu dute.

Dibulgaziorako kontzertuek, tailerrek eta artea eta musika uztartzen dituzten proposamenek osatutako diziplina anitzeko programa bat da aurtengoa, ikus-entzule orori zuzendutakoa, eta betiere egungo testuinguruari lotutako neurriak hartuta. NAKen helburu nagusia musika garaikidearen obra berrien sorrera eta hedapena sustatzea da.

Zortzi obra estreinatuko dituzte jaialdian, Nafarroako zein Euskal Herri osoko musikagileenak, baina baita beste herrialde batzuetatik etorritakoenak ere —Argentina, Japonia, Alemania, Italia, Errusia, Polonia edo Kroaziakoak, esaterako—, eta beste hogei obra lehen aldiz emango dituzte Nafarroan.

Parte hartzaileen artean daude Martin Etxauri ikusizko artista, Jose Luis Etxetxipia bakarlaria, Dorota Grezskowiak sopranoa, DJ Amsia soinu artista, Miren Karmele Gomez zientzia dibulgatzailea, Iruñeko Ganbera Abesbatza, edota Feedback, Klexos, Kuarist eta Trio Enigma ensenbleak. Gainera, haurrei zuzendutako jarduera ildo berri bat sortu dute, NAK Txiki izenekoa, zaletu berriei grina pizteko helburuarekin.

Jaialdiari hasiera emateko, Leire Unzuek, Carmen Ferrandok, Josu Maraurik eta Sergio Eslavak osatutako Kuarist laukoteak kontzertua emango du gaur. Tradizioa eta abangoardia uztartzen dituen errepertorio bat joko du, 20:00etatik aurrera, Kondestablearen jauregian. Sarrera librea da, aldez aurretik izena emanda, eta tokia mugatua da.


Summary: Hirschi gailendu da, erakustaldia emanda. Suitzar gazteak Tourreko 12. etapa irabazi du, azken 28 kilometroak bakarrik egin ostean. Pierre Rolland bigarren heldu da, eta Soren Kragh Andersen, Hirschiren taldekidea, hirugarren. Primoz Roglicek elastiko horiarekin jarraitzen du.

Handia egin du Marc Hirschik (Sunweb). Suitzarrak World Tourreko lehen garaipena lortu du gaur, Frantziako Tourreko 12. etapan, eta nola, gainera. Ibilbide gorabeheratsua izanda, lasterketa zoroa izan da gaurkoa, eta, espero bezala, azken zatian tropelean erasoak bata bestearen atzetik izan dira. Sei txirrindularik tropelarekiko tartea zabaldu dute, eta tartean ziren Sunwebeko hiru txirrindulari. Hirschik Marc Solerrekin (Movistar) batera aurrera egin du, eta, etapa amaitzeko 28 kilometro falta zirenean, Soler suitzarrari jarraitu ezinik geratu da. Hortik aurrera, erakustaldia eman du Hirschik. Atzean, bestalde, Julian Alaphilippek (Deceuninck) lehen taldera batzeko hainbat ahalegin egin ditu, baina denak hutsalak izan dira. Primoz Roglicek (Jumbo Visma) arazorik gabe eutsi dio lidergoari.

Frantziako Tourreko 12. etapa Chauvignynen hasi eta Sarran Correzen amaitu da. 218 kilometro egin behar izan dituzte guztira txirrindulariek. Aurtengo etaparik luzeena izan da, eta ibilbide gorabeheratsua izan dute; hain zuzen, laugarren mailako bi mendatetxo, hirugarren mailako bat eta bigarren mailako beste bat igo behar izan dituzte. Gaurko etapak klasiko batek izan dezakeen gidoia bete du. Imanol Erbiti (Movistar) sartu da gaurko ihesaldian, Nils Politt (Israel), Max Walscheid (NTT) eta Luis Leon Sanchezekin (Astana) batera. Ondoren, Kasper Asgreen (Deceuninck) eta atzo ihesean bakarrik aritu zen Mathieu Ladagnous (Groupama) batu dira lehen taldera. Bestalde, Ilnur Zakarinek (CCC) lasterketa utzi behar izan du; atzoko etapan erori, eta saihets bat hautsi zuen.

Ihesaldiak tropelarekiko izan duen alderik handiena ia hiru minutukoa izan da, baina, apurka-apurka, tropelak aldea murriztuz joan da. 44 kilometro falta zirenean, Erbitik eta Asgreenek egin dute aurrera, Croix du Pey mendatean. Handik aurrera, baina, lasterketa goitik behera aldatu da. Tropelean erasoak bata bestearen atzetik gertatu dira, eta horrek liderrak behartu ditu belarriak tente eduki eta erne egotera. Tropelak gaurko ihesaldia irentsi, eta berehala sei txirrindularik egin dute aurrera, horietatik hiru Sunwebekoak. Goizean talde alemaniarrak autobusean prestatu duen jokaldia ongi atera zaio; izan ere, Hirschi geratu da bakarrik lasterketa buruan. Bitartean, mendatera iritsi orduko, Julian Alaphilippek (Deceuninck) sua piztu du tropelean, eta bakarrik, aurretik zuen Dries Devenyns taldekidearen multzora batu da. Talde horretan zen, besteak beste, Pello Bilbao (Bahrain).

Erasoak eraso, Hirschik pedal kolpe onarekin aldeak handituz joan da, eta bete-beteko jazarpen proba egin du suitzarrak. Atzean, Alaphilippek, etsita, erasoak egiten ahalegindu da, baina ez dio saiakerari behar besteko jarraipenarik eman. Hori gutxi ez, eta zulatua izan du frantziarrak. Beraz, gaur begiz joa zuen etapa ezerezean geratu zaio. Sari handia, ordea, Hirschik jaso du, eta bi besoak lasai altxatu ditu Sarran Correzeko helmugan. Zortzi urte zeramatzan Suitzako txirrindulari batek Tourrean garaipenik lortu gabe. Azkena, Fabian Cancellarak eskuratu zuen, 2012an, aitzinetapan.

Gaurkoa etapa gogorra izan da txirrindularientzat, eta biharkoan ere hanketako mina areagotuko zaie. 191 kilometro egin beharko dituzte, eta mendian amaituko da, Puy Maryn (5,4 km, %7,7). Oilarrek, behinik behin, sagarrondoa astintzeko aukera aproposa izango dute.


Summary: Euro garestiarekin kezkatuta dago EBZ, prezioak jaisten dituelako. Christine Lagardek ukatu egin du deflazio arriskurik dagoela. EBZko lehendakariaren ustez, datuek «jardueraren suspertze sendo bat» erakusten dute.

Euroaren trukeari adi-adi dago Europako Banku Zentrala, diru garestiak euroguneko prezioetan duen «eragin negatiboari» buruzko informazio guztia «kontu handiz ebaluatzen». Martxotik euroa %10 inguru garestitu da dolarrarekiko. Horrek, besteak beste, euroaren eremuko salneurriei presio egiten die beherantz, atzerritik inportatutako salgaiak merkeago iristen diren heinean; gainera, aldi berean, salmentak zailtzen dizkie euroguneko esportatzaileei, eta horrek suspertzea geldotzen du.

Banku zentralek ezin dute zuzenean esku hartu euren diruen trukean, adibidez, haiek ahultzeko, ez badute munduko beste botereekin gatazkan sartu nahi. Horregatik, EBZko kontseiluaren osteko prentsaurrekoan, EBZko lehendakari Christine Lagardek behin eta berriz errepikatu du gaur euroaren trukea ez dela erakundearen «jomuga», .

Baina euroaren eremuko herrialdeetako prezioen bilakaeraren inguruko kezka handia da oraintxe. Pandemia oraindik garaitu gabe, ekonomiak inondik ere suspertzeko bidean ez, inflazio tasaren abuztuko zenbaki gorriekin (-%0,2), deflazioaren mamua bertan da. Horregatik, ekonomiarentzat oso kaltegarria izan daitekeen prezioen beheranzko joera jarraitu baterako arriskuaz hainbat galdera erantzun behar izan ditu gaur Lagardek.

Arriskurik ez

EBZko lehendakaria oso ziur agertu da esaterakoan EBZren iraileko iragarpenek ez dutela deflazio arriskurik aurreikusten. Esan du euroguneko abuztuko inflazio negatibotik ezin daitekeela hori interpretatu, eta deflaziorako arrisku handiagoa ageri zela EBZk ekainean egindako iragarpenetan orain baino.

Lagardek aipatu du nola, Eurostaten arabera, abuztuko inflazio negatiboa eta hurrengo hilabeteetako zenbaki gorriak esplikatzen diren, hein handi batean, petrolio merkearengatik eta Alemaniak BEZ zergan egindako murrizketarengatik. Eurostatek uste du, Lagardek gogoratu duenez, inflazio positiboa 2021. urtearen hasieran itzuliko dela. Eta ildo bereko analisia egin du EBZk bere iraileko aurreikuspenetan, ekainean egindakoak pixka bat hobetuta. EBZko adituen ustez, euroaren eremuak %0,3ko inflazioarekin amaituko du urtea; %1ekoa izango da 2021ean (ekainean %0,8 iragarri zuen), eta %1,3ra igoko da 2022an, laguntza eta zerga politikekin lorpenak apaldu egingo dituztelako energiaren prezio merkeek.

Epe ertaineko deflazioa ukatuz Lagardek egindako baieztapen kategorikoak analista eta ekonomista askoren harridura eragin du, eta batzuek uste dute hori esana damutuko zaiola Lagarderi, errealitateak kontrakoa erakusten dion honetan. Deflazioa urrundu nahi bada, merkatuko eragile askoren ustez, EBZk eta Europako Batasunak olio gehiago bota beharko diote motorrari.

Baina horri buruz zantzu gutxi eman ditu gaurkoan EBZk, eta ez du erabaki edo neurri esanguratsurik iragarri. Lagardek jakinarazi du «ziurrenez» banku zentralak zorra erosteko pandemia garaiko PEPP programaren 1,35 bilioi guztiak erabiliko dituela. Izan ere, Lagarderen ustez, datuek «jardueraren suspertze sendo bat» erakusten dute. EBZren aburuz, euroaren eremuko BPGak %8ko murrizketarekin amaituko du urtea (ekaineko aurreikuspena %8,7koa zen); 2021ean, %5 haziko da euroguneko ekonomia; eta, 2022an, hazkundean %3,2koa izango da.


Summary: Sei ikasgela itxi dituzte Donostiako, Tuterako eta Zangozako lau ikastetxetan. Positiboak azaldu dira Donostiako Aldapeta Maria ikastetxean, Tuterako Huertas Mayores eta Elvira España eskoletan eta Zangozako Luis Gilen.

Lehen hezkuntzako ikasle batek positibo eman du Donostiako Aldapeta Maria ikastetxean, eta haren 24 gelakideak eta haien irakaslea konfinatu dituzte. Zortzi eta bederatzi urte artekoak dira ikasleak. Gurasoek eman zioten Osakidetzari haurraren sintomen berri. Ikastetxean 1.400 ikaslek hasi dute aste honetan ikasturtea, eta datozen egunetan Bigarren Hezkuntzakoak eta Batxilergokoak dira hastekoak; beste 700, alegia. Ikastetxeko zuzendaritzak kolaborazioa eskatu die ikasleen senideei, «sintomarik txikiena ere» atzemanez gero horren berri emateko eta haurra ikastetxera ez eramateko.

Nafarroako Gobernuak ohar bidez jakinarazi du beste ikasgela batzuetako ikasleak konfinatu dituztela. Tuterako (Nafarroa) Huertas Mayores ikastetxean azaldutako positiboaren ondorioz, Lehen Hezkuntzako bosgarren mailako 23 ikasle bakartu dituzte. Herri bereko Elvira España eskolan, berriz, Haur Hezkuntzako hirugarren mailan agertu da positiboa, eta hogei ume konfinatu dituzte. Zangozako (Nafarroa) Luis Gil ikastetxean, positiboak atzeman dituzte LH1eko gela batean, LH3ko batean eta LH6ko batean. Guztira, 50 ikasle inguru konfinatu dituzte ikastetxe horretan.


Summary: Igor Gonzalezen heriotzaren kontrako protesta PSEren egoitzara eraman dute Bilbon. Manifestariak Errekalde zumardiko errepidean eseri dira, eta Ertzaintza zabaltzen hasi da

Protesta ekintza bat egiten ari dira une honetan Bilbon, Igor Gonzalez Sola presoaren heriotzaren kontra. Ehun bat manifestari PSE alderdiak Bilboko Errekalde zumardian duen egotzara joan dira, eta haren aurrean eseri dira, errepidean.

«Zuek hil duzue Igor Gonzalez Sola», eta «PSOE hiltzaile, PNV Laguntzaile» oihukatu dute, besteak beste.

Lerrook idazteko orduan, kalea itxita zegoen, eta Ertzaintza zabaltzen ari zen protestaren inguruan.

Ertzainek emakume bat identifikatu dute.

20:20 aldera amaitu da protesta. Manifestariak sakabanatu egin dira.


Summary: Londresek ezezkoarekin erantzun dio EBren ultimatumari. Europako Batasunak hilabete amaiera arteko epea eman dio Johnsonen gobernuari Irteera Akordioa hautsiko lukeen lege proiektua erretiratzeko. Erresuma Batuko Kabinete ministroak erantzun du ez dutela hori egingo.

Ez da giro Erresuma Batuko gobernuaren eta Europako Batasunaren artean. Bi aldeen arteko etorkizuneko merkataritza harremanak adosteko negoziazioak oraindik ez dira ofizialki hautsi, eta bihar amaituko da, ostiralarekin, zortzigarren negoziazio itzulia, baina osteguna ez da lagungarri izango brexit bigun baterako.

Gaur goizean bildu dira, Europako Batzordearen eskariz, Maros Sefcovic batzordeko presidenteordea eta Michael Gove Erresuma Batuko kabinete ministroa. Sefcovicek, bertan, ultimatum argia eman dio Goveri: irail amaiera arteko epea dauka Boris Johnsonen gobernuak barne merkatuari buruzko bere lege proiektua erretiratzeko. Europako Batzordearen eta Batasuneko hainbat herrialderen ustez, proiektu horrek hautsi egiten ditu bi aldeek sinatutako brexit-erako akordioaren hainbat puntu, batez ere Ipar Irlandari dagozkionak. Horrez gain, Ostiral Santuko bake Akordioa bera ere arriskuan jarriko dutela uste dute.

Londresek hautsiko lukeen Irteera akordio horretan oinarrituz utzi zuen Erresuma Batuak Europako Batasuna. Orduan trantsizio epe bat hasi zen, etorkizuneko merkataritza harreman berria adosteko tartea izateko. Trantsizio epea abenduaren 31n bukatzen da, eta negoziazioak ez doaz bide onetik. Besteak beste, Ipar Irlandari lotutako estatu laguntzak eta arrantzatokiak dira gai problematikoak.

Maros Sefcovicek Goveri esan dio lege proiektua erretiratzen ez badu EBk auzibidera joko duela Erresuma Batuaren kontra. Berehala jaso du kabinete ministroaren erantzuna, bai zuzenean, bai zeharka Sky News telebistan egindako elkarrizketan: «Argi azaldu diot ez dugula proiektua erretiratuko».

Dena den, Erresuma Batua, eta gobernuko alderdi kontserbadorean bertan ere, ez datoz guztiak bat Irteera Akordioa hausteko asmoekin. Erresuma Batuan sinatutako akordioak hausten dituen herrialde gisa agertu dela uste du, adibidez, Theresa May lehen ministro ohiak.


Summary: Torra: «Eutsiko diogu gure herriaren askatasuna lortzeko borondateari». Diada bezperan agerraldi instituzionala egin du Generalitateko presidenteak. «Estatu autoritario» baten gisan aritzea egotzi dio Espainiari.

Urtero moduan, Diada bezperan agerraldi instituzionala egin du Quim Torra Generalitateko presidenteak, eta ohartarazi du orain arteko bideari eutsiko diotela, «askatasunerako eta independentziarako» bideari: «Eusten diogu eta eutsiko diogu gure herriaren askatasuna lortzeko borondateari, gure herriaren osotasun nazionala lortzeko: independentzia». Hala, nabarmendu du bide horretan ez dutela inor alde batera utziko eta herritar guztientzako «herrialde hobea» eraikitzea izango dutela helburu.

Torrak gogorarazi du Kataluniaren historian etengabea izan dela «askatasuna berreskuratzearen aldeko borroka», eta nabarmendu du horrek iraungo duela itxaropenak irauten duen bitartean: «Itxaropen horrek berak mugitu zituen Kataluniako herritarrak urriaren 1ean, Espainiako estatuak demokrata baketsuen aurka egiteko baliatutako indarkeriari aurre eginez». Orduan gertatutakoaren ondorioz, egun preso eta erbestean dauden ordezkari politikoak ere gogoan izan ditu Torrak, eta «estatu autoritario eta mendekuzale» baten gisan jokatu izana leporatu zion Espainiako Gobernuari.

Generalitatearen jauregian grabatutako agerraldian, gogoan izan du duela 80 urte hildako Lluis Companys presidentea ere, eta haren hilketagatik oraindik barkamenik eskatu ez izana egotzi dio Madrili. «Espainiak ez du oraindik bere erantzukizuna aitortu. Ekitaldi ofizial bat egin behar du non Espainiako estatuburuak eta gobernuburuak, jendaurrean, barkamena eskatuko duten Companys presidenteari jazartzeagatik eta hura atxilotu eta fusilatu izanagatik, eta baita erbestean, kontzentrazio esparruetan eta Kataluniako espetxeetan hildako milaka herritarrengatik ere».

Torrak agerraldia baliatu zuen gizarteari «ahalegin gehigarri bat» eskatzeko, koronabirusak eragindako krisiari aurre egiteko asmoz. «Esfortzu eta sakrifizio handiko garaiak datoz, baina ziur nago indartuta irtengo garela iritsi den mundu berri honetara, non ezegonkortasuna egunerokoa bilakatuko den».

Pandemiak baldintzatuta

Bihar, urtero bezala, Diada eguna ospatuko dute Katalunian, baina aurtengoa berezia izango da, koronabirusak eragindako krisiak baldintzatua. Generalitateak, esaterako, bertan behera utzi du Companys presidentearen irudiari egin ohi dion lore eskaintza, eta urtero egin ohi diren manifestazioak ere moldatu egin behar izan dituzte erakundeek.

ANC Biltzar Nazional Katalanak Bartzelonan egingo du eguneko ekintza nagusia, Espainiako ogasunaren egoitza aurrean, Kataluniak bizi duen «bazterketa ekonomikoa» salatzeko. Ez da bakarra izango, ordea: hainbat hiri eta herritan deitu dute antzeko elkarretaratzeetara. Horrez gain, eskatu diete herritarrei 17:14etan etxeko balkoietara irteteko, baina xehetasun gehiagorik eman gabe. Hamabost minutu geroago, elkarretaratzeak egingo dituzte hainbat hiri eta herrietan, eta horien irudiak zabalduko dituzte komunikabideek eta sare sozialek. Horiek bukatutakoan, Omnium Culturaleko eta ANCko kideek hartuko dute hitza.

Geroagorako deitu dute elkarretaratzera CDRek, arratsaldeko 19:30etarako. Zigor itzazue lelopean, kontzentrazio bat egingo dute Bartzelonako Garaipenaren Arkuan, Generalitateari eskatzeko itzul dadila desobedientziaren bidera eta utz dezala alde batera «errepresioa».


Summary: Kasu positiboekin kontaktuan egoniko «funtsezko langileek» ez dute berrogeialdi prebentiborik egin beharko. Espainiako Osasun Ministerioak hartutako erabakiak, besteak beste, osasun langileak, irakasleak eta segurtasun indarrak salbuetsiko ditu. Lehen PCR proban negatibo emanez gero, ez dute berrogeialdirik egin beharko.

COVID-19aren proban positibo ematen duen edonoren gertuko kontaktuek PCR proba egin eta hamalau eguneko berrogeialdia bete behar dute Hego Euskal Herrian, kontuan hartu gabe probaren emaitza positiboa edo negatiboa den. Izan ere, negatibo emanez gero ere, ezin da gaitza izatea baztertu. Gehienez, epeak hamar egunera murriztea aurreikusten du Espainiako Osasun Ministerioak argitaratutako txostenak, betiere beste PCR proba bat egin eta haren emaitza negatiboa bada: «Berrogeialdiaren epea murrizteko helburuarekin, PCR proba bat egiteko aukera egongo da kasuarekin izaniko azken kontaktutik hamar egun igarotzean; hura negatiboa bada, [berrogeialdia] bertan behera uzteko aukera izango da». Orain, ordea, azken salbuespen bat ezarri du ministerioak, eta «funtsezko jarduerak» egiten dituzten kontaktuek ez dute berrogeialdirik egin beharko lehen PCR proban negatibo ematen badute. Hala, salbuetsita leudeke, besteak beste, osasungintzako langileak, irakasleak eta segurtasun indarrak.


Summary: Txirrindulari bat hil da San Martin Unxen, auto batek harrapatuta. Hildakoa Regino Ayesa da, Tafallako Garces de los Fayos ikastolako zuzendari ohia.

Regino Ayesa Sola hil zen atzo, 66 urte zituela, bizikletan zihoala ibilgailu batek harrapatuta, NA-5310 errepidean, Uxue eta San Martin Unx (Nafarroa) elkartzen dituen bidean. Uxuetarra zen bera.

Istripua 21:00 inguruan jazo zen, San Martin Unx herritik bi kilometrotara. Larrialdi zerbitzuak joan ziren hara, eta Foruzaingoa gertatutakoa ikertzen ari da.

Ayesak 32 urtez egin zuen lan Tafallako Garces de los Fayos ikastolan, 2015-2016 ikasturtean erretiroa hartu zuen arte. Ikastetxeko zuzendaria ere izan zen.


Soraluzeko institutua itxi dute

Summary: Soraluzeko institutua itxi dute. Ikasturtea hasi zenetik, sei ikastetxe itxi dituzte koronabirus kasuak direla eta. Bertze kasu batzuetan, ikastetxeak itxi ez, baina ikasgelak bakartu dituzte.

Ikasturtea hasi bertzerik ez da egin, baina koronabirusak eragin nabarmena izan du dagoeneko ikastetxeetan. Gaur goizean, Soraluzeko bigarren hezkuntzako institutua itxi dute, irakasle bati koronabirusa atzeman diotela eta. Positibo eman duen irakaslearen gertuko kontaktuei PCR testa egingo diete, eta emaitza horiek jakin ondotik erabakiko dute zer egin. Atzo goizean, Biriatuko eta Larresoroko (Lapurdi) eskolak itxi zituzten, bi eskoletan ere positibo bat atzeman zutelako.

Ez dira itxita dauden ikastetxe bakarrak. Asteartean, ikasturtea hasi aitzinetik itxi zuten Bentades eskola (Mungian), bertako bortz langileri koronabirusa atzeman zietela eta. Azken orduko aldaketarik izan ezean, astelehenean irekiko dute. Gasteizen ere astelehenetik itxita dago Katagorri haur eskola, irakasle batek positibo eman zuelako. Zaldibarren ere itxi zuten ikastetxea asteazkenean, eta atzo egin zizkieten PCR probak hango langileei. Gaur erabakiko dute zer egin.

Ikastetxe osoa itxi ez, baina ikasgelak bakartu zituzten hainbat eskolatan. Besteak beste, Hendaiako Lizardin eta Basusarikoan (Lapurdi); Murchanteko Mardones y Magañan eta Faltzesko Doña Alvara Alvarezen (Nafarroa); Donostiako Aldapeta Marian; Bilboko Jesuitak Indautxun eta Iruñeko Jose Maria de Huarten, Amaiur ikastolan, The British School of Navarran eta Cardenal Ilundainen.

Jokin Bildarratz Eusko Jaurlaritzako Hezkuntza Sailburu izendatu berriak prentsaurrekoa eman du gaur goizean, eta nabarmendu du Arabako, Bizkaiko eta Gipuzkoako 30 bat ikastetxetan izan duela eragina koronabirusak, eta horietako lau daudela itxita. Datu argigarria ere eman du Bildarratzek: kutsatzeen %80 helduetatik umeetara izan dira.


Summary: Hirugarren gaua egin dute kalean Moriako kanpalekuko milaka migratzailek. Alemaniara eta Frantziara eramango dituzte kanpalekura bakarrik iritsitako 400 adin txikikoetatik «gehienak».

Greziako Gobernuak iragarri zuen atzo aterpea emango ziela Moriako kanpalekua erre ostean kale gorrian geratutako migratzaileei, baina gehienek hirugarren gaua egin dute errepide bazterrean. Gobernuz kanpoko erakundeek banatutako janaria eta ura izan dute askok baliabide bakar; hori eta kanpalekua suntsitu duen sutetik atera ahal izan zuten gutxia.

Europako Batasunak migratzaileak Lesbos uhartetik ateratzeko eskatu zuen atzo, baina azken hitza Atenasen esku utziz, eta Europako beste herrialdeetara eramateko proposamen berririk gabe. Frantzia eta Alemania prest agertu dira uhartean bakarrik dauden 400 adin txikikoetatik «gehienak» hartzeko, baina kopururik zehaztu gabe. Beste zenbait herrialde ere, tartean Herbehereak, Kroazia, Belgika eta Finlandia, prest agertu dira hainbat adingabe jasotzeko.

Greziak dagoeneko ohartarazi du ez duela bere asmoen artean Moriako kanpalekuan bizi zirenak kontinentera eramatea, eta bai, aldiz, harrera zentro itxi bat eraikitzea, guztiei «aterpe seguru bat emateko». Ordea, Lesbosen zeuden migratzaileetako askok urteak daramatzate Europako burokraziak harrapatuta, ez atzera ez aurrera. Hala, Bruselak babestu egin ditu Atenasen asmoak, eta eskatu dio «lehenbailehen» eraiki dezala, migratzaileentzako zentro «modernoago bat», haiek identifikatzea eta asilo eskaerak egitea ahalbidetuko duten zerbitzuekin.

Pandemiaren aitzakiarekin, azken sei hilabeteak kanpalekuan itxita eduki dituzte asilo eskatzaileak, ateratzeko aukerarik gabe. Horrek tentsioa eragin du migratzaileen artean, eta baita protestak ere. Azkenean, asteartean lehertu zen egoera, hainbat lagun berrogeialdian jarriko zituztela jakin baitzen, eta azalpen gehiagorik ukatu. Zenbaitek suak piztu zituzten protesta modura, eta haize indartsuak horiek kanpin denden artean zabaldu zituzten, kanpaleku osoak su hartzeraino.

Bestalde, Europako Batasuneko presidenteorde Margaritis Schinasek iragarri du hilaren amaieran migrazio eta asilo politika berriak proposatuko dituela Europako Batzordea, eta aurreratu du «elkartasunean oinarritutako sistema iraunkorra» izango dela mahai gainean jarriko dutena.

Erreskate lanak

Europako buruzagiek proposamen berria aurkeztu bitartean, erreskate lanetan jarraitzen dute Mediterraneoan. Open Arms gobernuz kanpoko erakundearen itsasontziak beste 77 migratzaile erreskatatu ditu bart gauean, nazioarteko uretan. Uretatik ateratakoen artean daude 11 emakume eta 2 adin txikiko. Horiekin 160 lagun dituzte GKEko kideek ontzian, portu seguru bat lortu zain.


Summary: Erresuma Batuak eta Japoniak merkataritza akordioa egin dute. Brexit osteko lehen aliantza komertzial handia da Londresentzat, eta Boris Johnsonek Europako Batasunarekin negoziatzen diharduen akordioa amildegira eraman ondoren iritsi da.

Erresuma Batuak eta Japoniak egin berri duten aliantzak 16.090 milioi euroko negozioa eragingo dio Londresi, Liz Truss Nazioarteko Merkataritzako ministroak esan duenez. Motegi Toshimitsu Japoniako Kanpo harremanetarako ministroarekin egindako bideokonferentzia batean itxi berri dute aliantza. «Historikotzat» jo du Trussek akordioa, eta potentzia biei «arrakasta» handiko eragiketak ekarriko dizkiela esan du, bai janarien sektorean, bai manufakturetan, baita teknologiaren alorrean ere.

Halaber, Boris Johnsonen gobernuko kideak zehaztu du «epe errekor batean» itxi dutela akordioa, eta «errazak ez diren baldintzetan». Are gehiago, Europako Batasunak Japoniarekin duen akordioa baino urrutirago doala esplikatu du. Johnsonen gobernuak azpimarratu nahi izan du akordio honek Europako Batasunak Japoniarekin duenak baino etekin handiagoak ekarriko dizkiola Erresuma Batuari. Londresek zehaztu du Erresuma Batuko enpresen esportazioen %99 muga zergetatik libre geratuko direla.

Europako Batasunarekin merkataritza akordio bat negoziatzen ari dela iritsi da Japoniarekin egin duena, eta Johnsonen gobernuak esan du horri esker «milaka britaniarrentzat aukera berriak» sortuko direla. Europako mendekotasunik ez duela izango azpimarratzeko, Erresuma Batuak «urrats garrantzitsua» egin duela adierazi du, Itsaso Bareko aliantza handiaren alde. «Herrialde lagunen» komertzio askeko aliantzen sare baten erdian kokatu da Erresuma Batua, Boris Johnsonen gobernuaren arabera.

Londres-Brusela krisia

Europako Batasunak hilabete amaiera arteko epea eman dio Johnsonen gobernuari Irteera Akordioa hautsiko lukeen lege proiektua erretiratzeko. Erresuma Batuko Kabinete ministroak erantzun du ez dutela hori egingo. Gauzak horrela, oraindik ez dira ofizialki hautsi bi aldeen arteko etorkizuneko merkataritza harremanak adosteko negoziazioak, eta gaur amaituko da zortzigarren negoziazio itzulia.


Summary: Sindikatuek protestara deitu dute Osakidetzan, langileen «muturreko egoera» salatzeko. Irailaren 18an eta 25en elkarretaratzeak egingo dituzte erietxeetan, eta, urriaren 3an, manifestazioa Bilbon. Irtenbideak eskatu dizkiote Sagardui Osasun sailburu berriari.

Datorren hastetik hasita, Osakidetzako langileek protestak egingo dituzte berriro, SATSE, ELA, LAB, SME, CCOO, UGT eta ESK sindikatuek deituta. Zenbait eskaera egin dizkiote Eusko Jaurlaritzako Osasun Sailari: langile gehiago kontratatzeko, haien baldintzak hobetzeko, pribatizaziorik ez egiteko eta langileen osasuna bermatzeko. Gotzone Sagardui sailburu izendatu berriari ohartarazi diote protestan jarraituko dutela arazo horiek konpondu ezean.

Sindikatuek argi dute non dagoen egungo egoeraren jatorria: «urteetako murrizketa politiketan». Adierazi dute Arabako, Bizkaiko eta Gipuzkoako osasun sistema ahuldu egin dela, eta hori agerian geratu dela egungo osasun krisian. Hori suspertzeko, baliabideak eskatu dituzte: langileak eta materiala.

Salatu dute materiala lehen arreta zentroetan dela premiazkoena, han baitago «eskasiarik» handiena. Horregatik, lehen arretako lantokietan hasiko dute protesta. Elkarretaratzeak egingo dituzte hilaren 18an, 13:00etan. Irailaren 25an, berriz, elkarretaratzeak ospitale guztietara zabalduko dituzte. Azkenik, urriaren 3an manifestazio bat egingo dute Bilbon, eguerdian.

Ohar batean, sindikatuek Osakidetzarekin izan duten «elkarrizketarik eza» salatu dute, eta adierazi dute Osasun Sailak zuzendutako negoziazio kolektiboari buruzko politikak «negargarriak» izan direla. Agintariei eskatu diete inbertitzeko osasun publikoan: «Osasunean gehiago inbertitzeko borondate politikorik ez izateak honako hauek eragin ditu: murrizketak, arretaren kalitatearen galerak eta 11 urte lan baldintzen akordio arautzailerik gabe igarotzeak», haien esanetan.


Summary: Zaporeak GKEak zerbitzua emateari utzi behar izan dio. COVID-19a atzeman dioten pertsona batekin kontaktu zuzena izan dute lantaldeko kideek; berrogeialdia egingo dute, gutxienez, PCR proben emaitzak izan arte.

Oztopo bat gehiago bidean. Egoera larria da Lesbos uharteko Moria kanpamentuan (Grezia) zeuden migratzaileentzat: kanpamentuak su hartu eta Poliziak errepideak itxi ostean, errepidean ez atzera ez aurrera harrapatuta daude astearte gauetik. Han, Zaporeakek hartu du haiei jaten emateko ardura, beste GKE batzuekin batera.

Orain, ordea, jarduna eten beharko du Zaporeakek. GKEko kideek kontaktu zuzena izan dute COVID-19a atzeman dioten lagun batekin, eta, PCR proba egin bitartean, sukaldea itxi eta berrogeialdia egin beharko dute. Azaldu dutenez, lantaldeko kide guztiek egingo dute testa eta beharrezko segurtasun neurri guztiak hartzen ari dira jada.

Zaporeak ahal bezain laster hasiko da migratzaileei jana ematen berriz ere. GKEak azaldu du kolaboratzaile asko dituztela beste erakunde batzuetan, eta haiek emango dietela proiektuarekin jarraitzeko behar duten laguntza.

Europako migratzaileentzako kanpalekurik handiena erabat suntsituta geratu zen atzo. Ordurako, bigarren gaua zuten migratzaileek aterperik, urik eta janaririk gabe. Greziako Poliziak inguruko herrietarako sarrera-irteera guztiak itxi zituen, eta kanpaleku inguruetan geratzera behartu zituzten migratzaileak, koronabirusa hedatzeko arriskua argudiatuta.

Bien bitartean, Greziako Gobernuak iragarri du ez duela kanpalekua berreraikitzeko asmorik, eta haren tokian «harrera zentro itxi bat» eraikiko duela. Kanpalekuarekin zer gertatuko den jakin bitartean, eta aterpe egonkor bat eraiki artean, hiru itsasontzi bidali ditu Greziak Lesbos uhartera, baina baita istiluen aurkako Polizia eta ura jaurtitzeko kanoi gehiago ere, Lesbosen dagoen Iñaki Agirre kazetariak salatu duenez.

Elkarretaratzea Gasteizen

Morian gertatutakoaren harira, «Europako Batasunaren heriotza politika» salatzeko elkarretaratzea egingo du bihar Arabako Ongi Etorri Errefuxiatuak erakundeak (12etan, Gasteizko Ama Zuriaren Plazan). Haien iritziz, «migratzaileekin egiten ari diren tragedia humanitarioak etorkizuneko belaunaldiak lotsaraziko ditu», eta kanpamentuak nazien kontzentrazio esparruekin alderatu dituzte. Azken hilabeteetan migratzaileak ahaztuak izan direla ere gehitu dute, eta, bitartean, okerrera egin duela haien egoerak.


Summary: Artium museoko langileek ez dute greba mugagabea egingo. Adjudikazio lehiaketa hutsik geratu da, eta kontratu berriaren baldintzak aldatzea adostu dute Arabako Foru Aldundiarekin. Gaurko greba egunari eustea erabaki dute, halere.

Gasteizko Artium museoko bisitarien arretarako langileek bertan behera utzi dute hilaren 15etik aurrerako deituta zuten greba mugagabea, ELA sindikatuak gaur goizean jakitera eman duenez. Hiru greba egun izan dituzte gaur arte, baina, adjudikazio lehiaketa hutsik geratu denez, kontratu berriaren baldintzak berritzea adostu dute Arabako Foru Aldundiarekin.

Bilera izan zuten atzo Ana del Val Foru diputatuarekin, eta bertan baieztatu zuten adjudikazio lehiaketa hutsik geratu zela. Hori horrela, adostu zuten kontratu berriaren baldintzak aldatzea eta langileen eskaerak bertan jasotzea. «Jokaleku berri batean gaude, eta gure helburuak bete direla ikusita, greba mugagabea bertan behera uztea erabaki dugu», aurreratu du Ane Romeo ELA sindikatuko ordezkariak. Hala ere, ituna sinatu eta baldintza berriak ezagutu artean, lan gatazka ez dela amaitu zehaztu du, eta, beraz, gaurko grebari eustea erabaki dute.

Iragan uztailean hasi zen lan gatazka Artium museoan. Hamasei langilek ematen dute bisitaren arretarako zerbitzua, baina azpikontratatutako enpresa bateko beharginak dira. Museoko zuzendaritzak kontratua berritu nahi zuen, eta, horretarako, beste lehiaketa publiko batera deitu zuen. ELAk salatu zuen, ordea, adjudikazio berriaren aurrekontua %20 txikiagoa zela aurrekoarekin alderatuta, eta, horren eraginez, hainbat lanpostu galduko zirela eta lan baldintzak «nabarmen» okertuko zirela. Museoak gezurtatu egin zuen hori.

Ordutik, hainbat mobilizazio egin dituzte museoan bertan, eta hiru greba egun ere izan dituzte. Romeok adierazi du «aste gogorrak» izan direla langileentzat, baina pozik daude lortutakoarekin. «Langileek azpimarratu dute gatazkak ahaldundu egin dituztela. Garaipen baten gisan hartzen dugu guk».