Summary: Bilboko tabernariak: «Gaizkileak bagina bezala tratatzen gaituzte». Udaltzainen jarrera salatu dute, eta laguntzak eskatu dizkiote udalari: «%20an ari gara lanean, eta zergen %100 ordaintzen ditugu. Gutako asko ez dira iritsiko azarora».

Bilboko Zazpikaleetako, Santutxuko, Atxuriko eta Bilbo Zaharreko taberna elkarte batek haserrea eta kezka plazaratu ditu COVID-19aren krisiaren eraginez duten egoerarengatik. Kexa Bilboko Udalari helarazi diote, eskaera zehatzak eginez: «%20an ari gara lanean, eta zergak oso-osorik ordaintzen ditugu: ura, zaborrak... Gehienok ez dugu laguntzarik jaso, eta zerbitzariak aldi baterako erregulaziotik atera ditugu. Laguntza behar dugu. Hala jarraituz gero, asko ez gara azarora iritsiko. Taberna eta denda txikiak kinka larrian gaude». Zehaztu dute laguntza horiek Bilboko eta Euskal Herriko tabernari guztientzat eskatzen dituztela.

Ihintza Torres Zulo tabernako langileak egin ditu bozeramaile lanak, eta, besteak beste, udaltzainengandik jasotako tratua salatu du: «Gehiegizko indarkeria darabilte gure aurka. Gaizkileak bagina bezala tratatu gaituzte, eta gu beti ari gara distantziak zaintzen. Guk, zerbitzariok dugu arriskurik handiena. Estres handia dugu, jendea kontrolatu behar dugu, osasun neurriak... eta, gainera, udaltzaina isunarekin dator. Jendeak normalean ondo zaintzen ditu neurriak, eta gu jotzen gaituzte erruduntzat».

Azaldu duenez, Zazpikaleetako taberna gehienak txikiak dira, terrazarik gabekoak, eta jendea seguruago dago kalean barruan baino. «Ireki genuenean, ez zen inor kutsatu; jendeak kalean kontsumitzen zuen, eta guk muga guztiak errespetatu ditugu. Gero, arau zorrotzagoak etorri ziren, eta muga horiekin COVID-19aren zabalkundea mugatzen bada, ondo. Baina, muga horiek ezarri arren, COVID-19aren zabalkundea agian ez da eten. Arazoa agian ez dago ostalaritzan. Agian beste toki batzuetan bilatu beharko lukete: lantokiak, kostaldera lepo beteta doazen trenak... Jendea etxeetan biltzen da. Ostalaritzan behintzat garbitasuna duzu, eta bakoitzak bere edalontzitik edaten du. Tabernetan osasuna bermatzen da», azaldu du.

Ohiko fakturazioaren laurdenetik behera, Aste Nagusirik gabe... eta, gainera, zerbitzari gehienak aldi baterako erregulaziotik kanpo. Torres: «Hauteskunde aurreko bi asteetan modu egokian lan egiten utzi ziguten. %60an jardun genuen, irabazirik gabe, baina gastuei aurre egiteko moduan. Taberna askok aldi baterako espedienteetan zituzten zerbitzariak aktibatu zituzten. Hauteskundeen ostean, mugak ezarri zituzten; %20ra jaitsi gara, eta zerbitzariak ezin dira erregulaziora itzuli». Horren eraginez, taberna guztiak «galerak» izaten ari dira, eta hainbatek pertsiana jaitsiko dute aldaketarik egon ezean.


Summary: Ezingo dira hamar pertsona baino gehiago bildu Araban, Bizkaian eta Gipuzkoan. Osasun larrialdia ezarri osteko lehen neurriak iragarri ditu Eusko Jaurlaritzak.

Atzo ezarri zuen Eusko Jaurlaritzak osasun larrialdia, eta gaur bildu da Labi batzordea —Larrialdiari Aurre Egiteko Bidea— lehen neurriak adosteko. Iñigo Urkullu Jaurlaritzako jarduneko lehendakaria izan da batzordearen buru, eta bertan izan dira sailburuak eta diputazioetako ahaldun nagusiak ere. Bilera horretan, ezarriko dituzten lehen neurriak adostu dituzte, eta aste honetan zehar jarriko dituzte martxan.

Arantxa Tapia Industria sailburuak Labiren bileraren ostean azaldu du momentuz Araba, Bizkai eta Gipuzkoako udalerri guztiei eragingo dieten neurriak zehaztu dituztela, baina eremu jakin bati soilik eragiten dioten neurriak ere ezar ditzaketela aurrerago, tokian tokiko egoera epidemiologikoaren arabera.

Neurriok jendea pilatu daitekeen guneei eragingo diete batik bat. Kaleko edozein eremutan ezingo dira hamar pertsona baino gehiago egon; ez terrazetan, ez parkeetan eta ez kirol jardueretan. Neurri horrek eragina izango du turismo jardueretan ere.

Ostalaritzari dagokionez, ixteko ordua Espainiako Osasun Ministerioak ostiralean ezarritakoa izango da: 01:00ean itxi beharko dute, eta gauerditik aurrera ezingo da bezerorik sartu. Gainera, 1,5 metroko tartea errespetatu beharko da, ez soilik mahaien artean, baita mahai bereko pertsonen artean ere, eta eserita soilik kontsumitu ahal izango da. Jatetxeetan, ezingo dira aldi berean 60 pertsona baino gehiago egon. Horrez gain, diskotekek eta gaueko tabernek ezingo dute ireki, eta gazte lokalak erabiltzea debekatu dute.

Bestalde, beilatoki eta hiletetan gehienez 30 pertsona egon ahalko dira, barruan zein kanpoan izan. Igerilekuetako edukierak %60ra murriztuko dituzte, eta gehienez ere hiru orduz egon ahal izango da bertan.

Kalean erretzeko debekua ere indarrean jarriko du Jaurlaritzak. Ezingo da kalean erre bi metroko tartea mantentzerik ez badago. Garraio publikoari buruzko neurriak ere hartu dituzte. Gaueko garraio zerbitzuak 01:30ean bukatuko dira gehienez ere, eta bi orduko bidaiak baino laburragoak direnetan, ezingo da jan; bai, ordea, edan.

PCR probak zahar etxeetan

Tapiak jakinarazi du murrizketak izango direla zahar etxeetan eta eguneko zentroetan. Pertsona bakarraren bisitak jaso ahal izango dituzte egoiliarrek, egunean ordubetez gehienez ere. Halere, «bizitzaren azken fasean» dauden egoiliarren kasuan, neurri hori arindu egingo da.

Sarrera-irteerak ere ahalik eta gehien murriztuko dituzte, eta foru aldundien eta Osasun Sailaren esku egongo da murrizketa horiek zehaztea. Bestalde, PCR probak indartuko dituzte zahar etxeetan: egoiliar eta langile berri guztiei probak egingo dizkiete 72 ordu lehenago gehienez ere.

Ikasturtea, aurrez aurre

Cristina Uriarte Jaurlaritzako Hezkuntza sailburua ere izan da bileraren osteko agerraldian, eta datorren ikasturtearen inguruko xehetasun batzuk eman ditu. Hezkuntza zentro guztiek plan bat eta protokolo bat osatu beharko dituzte. Protokolo horretan, sortu daitezkeen jokalekuak zehaztu beharko dituzte, eta kontingentzia plan bat osatu

Uriarteren esanetan, asmoa da ikasle guztiak lehen jokalekuan hastea; hau da, aurrez aurreko eskolekin. Ikasleen ratioen inguruan ere mintzatu da sailburua. Uriarteren esanetan, 50 ikastetxe ingurutan ratioak izan beharko luketen baino altuagoak dira. Adierazi du kasu horietan egoera banan-banan aztertuko dutela eta behar izanez gero irakasle gehiago kontratatuko dituztela.

Haur Hezkuntzari eta Lehen Hezkuntzari dagokionez, talde iraunkorrak osatuko dituzte, eta talde horien parte izango dira haurrak eta haien irakaslea. Aurrez aurreko eskoletarako, lehentasuna izango dute haurrik txikienek eta kalteberenek. Sarrera-irteerak, gainera, modu mailakatuan egingo dituzte, eta zentro bakoitzak erreferentziazko pertsona bat izango du COVID-19aren inguruko gaiez arduratuko dena. Eskola irteerei dagokienez, ikasturte honetan ezin izango dute gaua igarotzeko irteerarik antolatu.


Summary: Maskara erabiltzera derrigortuko dute Ipar Euskal Herriko enpresetan. Elisabeth Borne Frantziako lan ministroak jakinarazi du maskarak derrigorrez erabili beharko direla enpresetan. Neurria irailaren lehenetik goiti sartuko da indarrean.

Irailaren lehenetik goiti derrigorrezkoa izanen da maskara erabiltzea enpresetan, bakarkako bulegoetan salbu. Elisabeth Borne Frantziako lan ministroak azaldu du erabakia, lan munduko partzuergoekin egin duen bilkura baten ondotik. Bilkuretan eta bulego irekietan baitezpadakoa izanen da, kutsatzea eragozteko. Langileek maskara erabili beharko dute gurutzatzen diren leku guzietan. Maskara «beharrezko osasun tresna» bilakatuko denez, enpresak ditu bere gain hartu beharko gastuak.

Bestalde, Frantziako ministroak telelana berriz hartzea gomendatu du.

Frantziako Osasun Publikoaren Goi Kontseiluak abuztuaren 14an neurriaren aldeko iritzia azaldu zuen, airearen bidezko kontaminazioaren arriskua aipatuz. Frantses Osasun Publikoaren arabera, enpresek kontaminazio guneen %24 irudikatzen dute.

COVID-19aren beste olatu baten beldurrez ezarri ditu neurriok Frantziako Gobernuak. Ipar Euskal Herrian, sasoi turistikoak kasuen emendatzea ekarri du, eta agerraldiak ugaritu egin dira azken egunetan.


Summary: Ekintzaile bat zigortu dute Hariri Libanoko lehen ministroaren hilketagatik. Salim Ayyash kargu guztietan errudun dela ebatzi du Libanorako Auzitegi Bereziak, Rafik Hariri Libanoko lehen ministro ohia eta beste 21 pertsona hiltzeagatik. Beste hiru akusatuak absolbitu egin ditu.

Rafik Hariri Libanoko lehen ministro ohia hil eta hamabost urte geroago etorri da auziaren epaia. Hagan (Herbehereak) dagoen Libanorako Auzitegi Bereziak lau akusatuetatik bakarra zigortu du, eta beste hirurak absolbitu egin ditu. Auzitegiak «homizidioa» eta «lehergaiekin ekintza terrorista» egin izana egotzi dio Salim Ayyashi, Hariri erailtzeagatik. «Berak bakarrik parte hartu ez zuen arren, atentatua egiteko antolaketan rol garrantzitsua izan zuen. Horrenbestez, erruduna da». Hala adierazi du David Re Nazioarteko Auzitegiko presidenteak. «Lehergaiekin eraso terrorista bat egiteko taldearen erantzule» jo du Ayyashi. Irailaren 21ean emango da jakitera zigorra, eta defentsak auzitegiaren ebazpenaren aurka errekurtsoa aurkezteko hilabete bateko epea izango du.

Bi alditan izan zen lehen ministro Hariri, eta 2005eko otsailaren 14an hil zuten, auto bat zartaraziz, Beiruten. Lehen ministroaz gain, beste 21 pertsona hil ziren atentatuan, eta 220 zauritu. Bestalde, atentatuan parte hartzera akusatuta zeuden Asad Sabra, Husein Oneisi eta Hasan Merhi absolbitu egin ditu, ezin izan baitu frogatu Haririren erailketarekin lotura izan zutenik. Epaiketan inor ez da presente egon.

Horrez gain, Libanorako Auzitegi Bereziak bosgarren kide bat inputatu du, atentatuaren «buru» gisa: Mustafa Badreddine Hezbollah alderdi eta milizia xiitako komandantea. Dena den, 2016an hil zen Badreddine, Siriako gerran. Bashar al Asaden gobernuarekin batera aritu zen. Horrenbestez, auzitegiak karguak kendu dizkio zendu zela baieztatu eta gero.

Janet Nosworthy epaimahaiko kideetako batek adierazi duenez, Auzitegi Bereziak ezin izan du identifikatu atentatu suizidan parte hartu eta lehergaia aktibatu zuen egilea. Soilik, haren hortz bat aurkitu dute: hortik jakin ahal izan dute erasotzaileak 20 urte inguru zituela. «Ez dago beste frogarik», esan du.

Epaian adierazi dutenaren arabera, lehen ministro ohia gertutik kontrolatzen zuen Hezbollahko eskuadroi batek. Horretarako, sakelako telefonoen sarea eta koloreen kode bat erabiltzen zituzten. Ayyashen kasuan, auzitegiak ia ziurtzat jo du Haririren aurkako taldean parte hartu zuela, eta haren sakelakoa «funtsezkoa» izan zen atentatua burutzeko. Horrez gain, Al Arabiya egunkariak adierazi duenez, Auzitegi Bereziak baieztatu du Ayyashi eta beste hiru akusatuak Hezbollahren «jarraitzaileak» zirela, baina ezin izan dutela argitu alderdi eta milizia xiitarekin zuzeneko loturarik izan zutenik.

Epaiketa 2014. urtean hasi zen, eta Libanorako Auzitegi Bereziak, kasua epaitzeko ardura duenak, erabakia handik sei urtera jakinarazteko asmoa zuen, maiatzaren erdialdera, baina, koronabirusaren pandemiaren eraginez, abuztuaren 7ra arte atzeratzea behartu zuen. Baina abuztuaren 4an Beiruteko portuan jazo zen leherketak epaia gehiago atzeratzea ekarri zuen.


Summary: Trumpen aurkako jarrerak batu ditu demokratak. Michelle Obamaren eta Bernie Sandersen hitzaldiekin hasi da Alderdi Demokrataren kongresua.

Ezohikoa da Alderdi Demokrataren aurtengo kongresua. Ez da izango aurreko lau urteetako jendetzarik, ez eta txaloaldi jendetsurik ere, pandemiak ez duelako horretarako modurik ematen. Horren ordez, bideokonferentzia bidezko lau eguneko batzarra egingo dute demokratek. Goizaldean hasi dute, George Floyd 46 urteko gizonezko afro-amerikarraren omenezko minutu bateko isilunerekin. Ondoren, hitza hartu dute hainbat ordezkari eta militantek, tartean Floyden anaia Philonise, Barack Obama presidente ohiaren emazte Michelle Robinson Obama eta Bernie Sanders senataria.

Demokratek bat egin dute Donald Trumpen aurka, eta ohartarazi «bere buruari soilik» begiratzen diola hark. «Neronek biolina jo zuen Erroma sutan zegoen bitartean, eta Trump golfean jokatzera joan zen», salatu du Sandersek, estatuburuak pandemian erakutsitako jarrerari erreferentzia eginez. Enpatiarik ez izatea egotzi dio, bestetik, Obamak, eta ohartarazi du «okerreko presidentea» dela errepublikanoa. «Presidente izateak ez du inor aldatzen, benetan nolakoa den erakusten baizik. Eta gu nolakoak garen ere erakusten du. Duela lau urte jende gehiegik pentsatu zuen haren botoak ez zuela garrantzirik. Agian nekatuta zeuden. Agian ez zuten pentsatu hau gertatuko zela. Arrazoia edozein izan zela ere, [Hillary Clintonek baino] hiru milioi boto gutxiago zituen hautagaia heldu zen Etxe Zurira», gogorarazi du Obamak.

Demokratek ez ezik, errepublikanoek ere parte hartu dute irekiera ekitaldian, tartean Ohiko gobernadore eta errepublikanoen presidentetzarako hautagai izandako John Kasich. Hark argudiatu du «egoerak bultzatuta» joan dela konbentziora, eta gauza bera egitera deitu ditu errepublikanoak izanik demokratei babesa emateak kezkatzen dituenak: «Agian pentsatuko dute Joek [Bidenek] ezkerrera egin dezakeela, eta haiek alde batera utzi, baina nik esan nahi diet ez dela halakorik gertatuko, gizon hau arrazoizkoa eta zintzoa delako».

Trumpen politikek ez ezik, pandemiak ere pisua izan du batzarraren lehen egunean. AEBetan, New York izan zen koronabirusaren ondorioak jasaten lehena. Hiriak lehen aldiz itxialdia ezarri behar izan zuen gaitza geldiarazi ahal izateko. Hala, gertatutakoa salatu du Andrew Cuomo New Yorkeko gobernadoreak: «Egungo gobernua ezgaia da. Ezin izan dio birusari aurre egin; ez zen ohartu pandemia bazetorrenik ere. Europako birusak ipar-ekialdeari eraso zion Etxe Zuria Txinara begira zegoen bitartean».

Hasi da kanpaina

Pandemiak asko murriztu du ohiko presidentetzarako kanpaina. Bi alderdietako hautagaiek oso agerraldi publiko gutxi egin dituzte koronabirusa agertu zenetik, eta egin dituzten horiek ere oso jende gutxi bildu dute. Hortik sare sozialen eta publizitate kanpainen garrantzia.

Ohiko hautesle demokratez gain, moderatuen, progresisten eta zalantzan daudenen babesa behar du Bidenek, duela lau urteko porrota errepika ez dadin. Orain arte inkestak alde izan ditu, besteak beste, Trumpek egindako kudeaketa txarrari esker. Baina, bozetarako hiru hilabete falta diren honetan, demokratek ezin dute besteen esku utzi garaipena. Horiek hala, batasun irudia oinarrizkoa du Bidenek, eta baita Sandersen eta Alexandria Ocasio Cortez New Yorkeko ordezkariaren babesak ere —ezkerreko demokraten ordezkariak biak—. Hain zuzen ere, gaur iluntzean —goizaldea Euskal Herrian— hartuko du hitza Ocasio Cortezek, eta baita Bill Clinton presidente ohiak ere.


Summary: Hezkuntza Sailak dio kasuz kasu aztertuko duela ea eskolek irakasle gehiago behar dituzten. Arabako, Bizkaiko eta Gipuzkoako Derrigorrezko Bigarren Hezkuntzako ikastetxeen %95,4k goizez emango dituzte eskolak.

Ikasturte berria ate joka dela, hari buruzko argibide batzuk ematera atera da Eusko Jaurlaritzako Hezkuntza sailburu Cristina Uriarte. Irakasleak kontratatzeaz aritu da Uriarte. Duela egun batzuk irakasle gehiago hartuko ez zituztela ziurtatu zuen arren, gaur zehaztapen bat egin du: beharrak aztertuko dituzte. «Eskaera orokor bat dago irakasle gehiago kontratatzeko». Nabarmendu du ikastetxeetako ratioak aztertu dituztela horretarako.

Hain zuzen, Haur Hezkuntzan 23 ikasle egon daitezke gehienez gelan, eta batez beste 18,5 daude, Uriarteren hitzetan. Lehen Hezkuntzan, 25 ikasle egon daitezke ikasgelako gehienez, eta 19,6koa da batezbestekoa. Gainera, sailburuaren arabera, 121 ikastetxetan gelako hamazazpi ume baino gutxiago daude. Hala ere, onartu du 36 ikastetxetan 23 eta 25 ikasle artean dituztela ikasgelako. Derrigorrezko Bigarren Hezkuntzan eta Batxilergoan ere antzekoa da egoera. Uriartek nabarmendu du DBHko geletan gehienez 25 ikasle egon daitezkeela, eta 21,5ekoa dela batezbestekoa; Batxilergoan, berriz, 30 ikasle egon daitezke ikasgela bakoitzean, eta batez beste 24,6 daude. Azpimarratu du hamazazpi eskola daudela batezbestekoaren gainetik. «Kasuz kasu aztertuko ditugu beharrak; batez ere, espazioari dagozkionak eta irakasle gehiago behar dituzten». Erantsi duenez, irakasleak kontratatzeko beharra badute, hori egingo dute. Hala ere, Uriartek zehaztu du hainbat ikastetxetan, lortu diren akordioen ondorioz, irakasle gehiago dituztela. Ildo horretatik, aipatu du sindikatuekin 2018an adostu zela HHko geletan 21 ikasle baino gehiago daudenean irakasle bat gehiago edukitzea. «Kasu horietan, ez dute kontratazio gehiagoren beharrik».

Uriartek ziurtatu du Hezkuntza Sailak eutsi egingo diola ikasturtea hasteko zuen asmoari. Horrenbestez, etapa guztietako ikasle guztiek aurrez aurre hasiko dituzte eskolak irailean. Baina ikasturtea ez da aurrekoak bezalakoa izango. Uriartek azaldu duenez, Derrigorrezko Bigarren Hezkuntzako ikastetxeek aukera dute eskolak goizez soilik emateko, eta ikastetxeen %95,4k hori egitea aukeratu dute. Gainera, bertan behera utzi dituzte gaua kanpoan pasatzea dakarten eskolaz kanpoko jarduerak.

Halaber, jakinekoa da COVID-19a protagonista izango dela datorren ikasturtean. Uriartek azaldu duenez, Osasun Sailarekin zehazten ari dira ikastetxeek nola jokatu izan daitezkeen jokalekuei aurre egiteko.


Summary: Arabako eta Bizkaiko zahar etxeetako 23 egoiliarrek eman dute positibo. Bilboko zahar etxe batean eta Zuiakoan atzeman dituzte azken kasuak. Langile bat kutsatu da Bilbon, eta beste bat Zuian.

Arabako Foru Aldundia PCR probak egiten ari zaizkie hilaren hasieratik zahar etxeetako egoiliar eta erabiltzaileei, prebentzio neurri gisa. Diputazioak proben bitartez atzemandako lehen kasuen berri eman du: hamabi positibo atzeman dituzte Zuiako (Araba) zahar etxe batean. Horietatik hamaika egoiliarrak dira, eta bestea, zentroko langile bat. Udako agerraldiak hasi zirenetik Arabako zahar etxeetako egoiliarren artean detektatu diren lehen positiboak dira. Foru Aldundiak jakinarazi duenez, asintomatikoak dira guztiak, eta testak egiten jarraituko dute kutsatze gehiago izan diren jakiteko.

Araban ez ezik, Bizkaian ere izan dira kasuak azken orduetan. Diputazioaren arabera, hiru egoiliarrek eman dute positibo COVID-19aren proban, eta dagoeneko 47 daude kutsaturik. Horietatik hiru ospitalean daude. Arratsaldean, ordea, adierazi dute beste bederatzi egoiliar kutsatu direla Bilboko Ballesol egoitzan. Guztiak Birjinetxeko unitate espezializatura eramango dituzte. Han, langile batek ere positibo eman du PCR proban. Aipatutakoaz gain, beste 56 langileri atzeman diete gaitza, eta beste 64 bakarturik daude.

Gipuzkoako zahar etxeetan ez da inor kutsatu azken orduetan egoiliarren artean, baina langileen artean sei kasuren berri eman dute. Orain, beraz, zahar etxeetako hamalau langilek dute gaitza Araban.


Dardara baten doinua

Summary: Dardara baten doinua. Soinuak uhin bidez zabaltzen diren dardarak dira. Zenbaitentzat, lanabesa dira; beste batzuentzat, hutsunea edo bibrazio identifikaezin bat. Eta muga fin bat ere bada, soinuaren eta zarataren artekoa.

Danba! Itxi da atea, eta berehala begiratu dute denek zarata entzun den tokira. Kontzertuan, begiak itxi, eta orkestraren doinuak beste errealitate batera eraman du entzulea. Txorien kanta lasaiak, hirietako lanen hots nardagarriak, telebistan bat-batean igotzen den bolumena, adiskidearen hitzak. Soinuz inguraturik bizi dira pertsonak, belarriak tente, nahiz eta, batzuetan, zaratak gogaitu. Horretaz hobekien jabetzen direnak entzumen sisteman arazoak dituztenak dira, askotan ikusten baitute bazterturik beren burua.

Entzumena ongi zaildua duenak nahiz belarri txarra duenak: gehienek etengabe erabiltzen dute entzumena. Ahoz aho transmititu dira jakintzak, historia, kontuak eta kantuak. Idatzitako letrak buru barruan aditu litezke. Soinua oroitzapena ere bada: leku bat, doinu bat, egoera desatsegin bat... Uhinen bidez zabaltzen den bibrazio bat, entzumen sistema kitzikatzean gizakiak soinu gisa identifikatzen duena.

Belarria da zenbaiten lanabesa; entzumena dute ogibide. Entzutea da musikarien, soinu teknikarien eta afinatzaileen patua. Entzutea eta entzunaraztea, ongi entzunarazi ere. Igor Eskudero soinu teknikariaren ardura da goizero Euskalerria irratiko uhinetatik soinua egoki zabaltzea. Ekilibrista lanetan aritzen dela azaldu du: «Irratitik igorri behar diren soinu guztiak nahasten ditut: mikroak, sintoniak, publizitatea, grabazioak... Eta hori modu orekatuan egin behar dut». Hau da, ez dadila soinu edo ahots bat besteen gainetik aditu, ez dadila bat-batean bolumena igo...

Entzumenaren bueltan. Igor Eskudero soinu teknikaria da Euskalerria irratian, eta musikaria lanetik ateratzen denean. IÑIGO URIZ / FOKU

Eskuderoren arabera, ez da belarri fina behar; «ez da musika sortzea bezala», lan «nahiko mekanikoa» baita. Hala ere, belarria trebatu beharra dago, eta horrek denbora eskatzen du. «Denborarekin ohartzen zara entzumenak informazio asko ematen dizula: esatariaren doinuaren arabera, badakizu ondoren zer nahiko duen». Soinuak garrantzi handia du Eskuderoren bizitzan, ez baitu behin ere deskantsatzen: «Nire bizitza soinua da; lo egitean bakarrik deskonektatzen dut». Izan ere, lanetik atera ondoren, musika taldearekin aritzen da, edo musika sortzen. «Batzuek mendira joan behar izaten dute. Nire kasuan, lanetik nekatuta ateratzen naizenean, musika taldearekin edo musika sortuz deskonektatzen dut. Musika sortzeak bide ematen dit errealitatetik aldentzeko eta arnasa hartzeko».

Bere afizioak badu loturarik bere lanarekin, baina, hala ere, nabarmendu du bi gauza ezberdin direla. Afizio horretan bai: hor beharrezkotzat jo du belarri fina. Beste lan batzuetan ere ezinbestekoa da belarria zorroztea: piano bat afinatzeko, esaterako. Urko Garde horretan aritzen da, Lizarrako lantokian (Nafarroa) eta etxez etxe. Batez beste, bi orduko lana izaten da, eta «ezinbestekoa» da belarria heztea.

Entzumenik ez. Sofia de Esteban sorra da, eta Asorna elkarteko lehendakaria. Keinu hizkuntza erabiltzen du solasteko. IÑIGO URIZ, FOKU

Soinua, zarata eta hutsa

«Pianoaren afinazioa ez da zehatza; akatsen bat badago, hori mugitu behar duzu dena egokitu dadin. Gure artea akats bat disimulatzea da, eta inork ez dezala gure lana igarri», azaldu du. Afinatzeko giltza, feltrozko ziriak eta feltrozko tirak erabiltzen ditu: ziriekin soka batzuk isilarazten ditu, eta giltzarekin soinua doitu. «Harmoniko zuzena aurkitu behar da, eta abiadura egokian astinarazi. Gero, piano guzira zabaldu behar da hori». Baina ez da soilik afinazioa: «Pianoak soinu polita atera behar du, eta hori ez da hain erraza. Gauza asko izan behar dira kontuan: potentzia, tonua edo distira, dinamika zuzena izatea...». Horretarako, askotan probatu behar dira pianoak dituen 88 notak.

Gardek dio belarria heziz eta zailduz frekuentzia egokia aditzen ikasten dela. «Praktika eta maisu on bat izatea dira gakoak». Maisu on batek ongi erakutsi baitezake afinatzaileak zer aditu behar duen. Gardek esan du gaur egun komeni dela nota zehatzak entzuten dituen afinatzaile elektroniko baten laguntza izatea, nahiz eta ez duen denerako balio: «Bitarteak eta akordeak afinatzailearen kontua dira».

Baina belarritik sartzen diren soinu guziak ez dira atseginak, eta batzuk kaltegarriak ere badira. Estibaliz Altuna ingurumen zientzialaria da, eta zaratari buruzko tailerrak ematen zituen lehen. «Ingurumenean, soinua oso garrantzitsua da. Animaliek bikotea aurkitzeko, arriskuez ohartarazteko eta abar erabiltzen dute batez ere». Baina, hirietan, haien soinuak estaltzen dira. Esan duenez, hirietako zarata mapetan «argi eta garbi» ikusten da zerk sortzen duen kutsadura akustikoa, nagusiki: trafikoak. «Zarata mapetan oso-oso ondo ikusten dira errepide guztiak. Batzuetan, industrialde batek edo, puntualki, kaleko lanek eragiten dute zarata, baina, nagusiki, trafikoak». Kutsadura mota horrek zenbait gaitz sor ditzake: entzumena galtzea, antsietatea, estresa, depresioa eta hortik eratorri daitezkeen beste gaitz batzuk.

Desatsegina den soinuari esaten zaio zarata, baina maite den soinu batek ere kalte egin dezake. Altunari gertatu zaio: «Niri asko gustatzen zait musika: 12 urte nituenetik, musika entzun dut kaskoekin, eta entzumena pila bat galdu dut, pixkanaka. Beraz, nahiz eta gustuko izan, arazo bat sortu dit. Kutsadura mota bat izan da niretzat».

Kasu zaratari. Estibaliz Altuna ingurumen zientzialaria, zaratari buruzko tailer batean. IÑIGO URIZ / FOKU

Soinuaren bazterretan, berriz, aditzen ez dutenak daude, eta aditzeko arazoak dituztenak. Sofia de Esteban Asorna gorren elkarteko lehendakaria da, eta ez du aditzen. «Nire kasuan, nerbioa kalteturik dago; beraz, berdin du audiofono edo inplante bat eramatea, informazio hori ez zait burmuinera iristen». Harentzat, soinua identifikatu ezin duen sentsazio edo zarata bat da. Dena den, bada aditzen duen soinu bat: medikuaren diapasoia; baina ez daki deskribatzen.

Soinua dardara denez gero, musika kontzertu batean doinuen bibrazioak sentitzen ditu. «Ez dut imajinatzen nolakoa den; bibrazioak baizik ez ditut antzematen, eta denbora luzez baldin bada, buruko min oso handia izaten dut». Baina badira musika imajinatzeko gai direnak. Izan ere, gorren mundua oso heterogeneoa da: ez da gauza bera entzumenik gabe sortzea edo gerora galtzea, adibidez.

Entzumenezko gizarte batean bizi denez gero, oztopo ugariri egin behar izaten dio aurre. «Zuena soinua da, oso argi dut. Lehentasuna ematen diozue entzumenezko informazioari, ikusmenaren kaltetan». Horregatik, informazio guzia ikusmenera ere egokitzea eskatzen du: azpidatziak, keinu hizkuntza, irudiak...

Harentzat, garrantzitsua izan zen keinu hizkuntza ikastea: «Niretzat, garrantzitsuena da pentsarazten didan hizkuntza bat izatea, kognitiboki hobea eginen nauena». Hala ere, gehienek azkenengo aukeratzat dute keinu hizkuntza, eta hori ez zaio ongi iduritzen De Estebani. «Nik asko sufritu dut; txikitan, hitz egitera eta logopedia praktikatzera behartzen ninduten». Esperientzia txarra izan zuen medikuekin, irakasleekin eta baita gurasoekin ere. Azkenik, amak ulertu zuen bere egoera. Gerora, jendearen epaiak pairatu behar izan ditu: «Zergatik ez duzu hitz egiten?», «Zergatik ez daramazu audiofonorik?».

Belarri fina. Urko Garde Lizarrako lantokian, piano bat tentu handiz afinatzen. CALLE MAYOR

Horregatik nahi du keinu hizkuntza ofiziala izan dadin, osagarria delakoan, baita aditzen dutenentzat ere. Komunikatzeko zubi bat da, soinua antzematen dutenen eta antzematerik ez dutenen artean.


Sua eta ura

Summary: Sua eta ura. Alderdi Demokrataren presidentegai izendatu dute Joe Biden. Hautagai demokratak bederatzi punturen aldea ateratzen dio inkestetan Donald Trumpi, hark kanpainan izandako hutsegiteen ondorioz gehienbat.

Zortea duela diote Joe Biden buruzagi demokratari buruz. Zortea izan zuen Alderdi Demokratak bat egin zuenean Bernie Sanders hautagai progresista lehiatik kanpo uzteko, hark alderdia irauliko zuen beldur. Sanders erretiratu ostean, ordea, finantzaketa eta azpiegitura falta zituen, aurkariak dirua sobera eta nahi adina baliabide digital baitzituen haren kontra egiteko. Baina hor ere zortea izan zuen demokratak: koronabirusa heldu zen, eta harekin itxialdia; kanpainako estrategia prestatzeko aski denbora eman zion horrek.

Egia da presidentegai demokrataren kanpaina arduradunek ez dutela ahalegin berezirik egin behar izan inkestetan aurrea hartzeko. Urrats bat atzera egitea nahikoa izan du Bidenek, zenbakiak bere alde jar zitezen. «Trump garaipenak ematen ari zaigu etengabe. Ez dugu ezer egin beharrik», onartu du Jess Morales demokraten kanpainako kideak.

Joe Biden, Alderdi Demokrataren hautagaia. DAVID SWANSON / EFE

Uztail amaierako inkesten arabera, Bidenek 22 punturen aldea ateratzen zion Trumpi emakumezko hautesleen artean, eta 33koa moderatuen artean. Demokratak lirateke nagusi bozetan erabakigarriak izan ohi diren Wisconsinen, Michiganen, Pennsylvanian eta Floridan; eta 2016ko emaitzak irauliko lituzkete Ohion eta Ipar Carolinan.

Duela urtebete, presidentetzara aurkeztuko zela iragarri zuenean, inork gutxik egingo zuen haren alde; zaharregitzat eta moderatuegitzat jotzen zuten gehienek. Baina egungo errealitatea beste bat da. Trumpek ez du jakin osasun krisia kudeatzen: garrantzia kendu zion hasieran; zientzialariei entzungor egin eta jarduera ekonomikoa ireki zuen ondoren, eta, pandemia gorenean egonda, Barack Obamak indarrean sartutako doako osasun sistema bertan behera uzten ahalegindu da datorren legealdian hartuko dute auzitegiek azken erabakia.

Estrategia gaietan aditu direnek argi dute. «Plan bat dute [demokratek]: eserita daude Trumpek bere hobia zulatzen duen bitartean. Trump kontrola galduz doan heinean, buruzagi lasaiagoaren, normalagoaren, itxura handiagoa du Bidenek», azaldu du Rebecca Katz politologoak.

Orain artekoa, hala ere, kanpainaurrea izan da. Kanpaina bera joan den larunbatean hasi zuten, bi alderdiek euren kongresuak egin bezperan; atzo, berriz, ofizialki izendatuz zuten Biden Alderdi Demokratako presidentegai -gaur egingo du kargua onartzeko hitzaldia-. Hala, hemendik aurrera arriskutsua litzateke garaipena zoriaren esku uztea. Izan ere, Trumpek berak dioen moduan, koronabirusaren aurkako txertoa hauteskundeen aurretik lortuko balute, errepublikanoak kolpe bat emango luke mahaian, eta inkestak irauliko lituzke egun batetik bestera.

Kezkarik gabe

Giro asaldatuan eroso sentitzen da Donald Trump, eta gustuko du eztabaidak sortzea eta titularrak ematea. Ahoan bilorik gabe hitz egiten dutenetakoa da. Estrategia baliagarria izan zen hori 2016an, haren ezaugarri nagusia ohiko politikagintzatik at zegoen hautagaia izatea zenean. Lau urte geroago, ordea, jarrera horrek arrakalak eragin ditu haren alderdiaren barruan ere.

Babesa ukatzea gehiegi litzateke, baina hainbat hasiak dira presidentegai errepublikanoaren diskurtsoa zalantzan jartzen. «Uste dut [Trumpen] zenbait txio ez direla lagungarriak; izango lirateke haien tonua beste bat balitz», aitortu zuen ekain hasieran Pennsylvaniako senatari errepublikano Pat Toomeyk.

Legealdiaren erdian Ordezkarien Ganbera eta Senatuaren zati bat aukeratzeko egin ohi dituzten bozetan, argi geratu zen Trumpen irudia indarra galduz zihoala. Demokratak gailendu egin ziren Ordezkarien Ganberan, nahiz eta errepublikanoek Senatuaren kontrolari eutsi. Aintzat hartu behar da Trumpen aurkako impeachment edo epaiketa politikoa abian zela ordurako. Salaketa politikoaren jatorria zera izan zen: Trumpek Volodimir Zelenski Ukrainako presidenteari eskatu zion ikerketa bat, zehazki Bideni eta haren seme Hunterri buruzkoa, Ukrainan egin zituzten jardueren ingurukoa. Dena den, oztopoa gainditu egin zuen Trumpek; izan ere, otsail hasieran Senatuak errugabetzat jo zuen haren kontrako akusazioetan —ez da ahaztu behar errepublikanoek eusten ziotela Senatuko gehiengoari.

Donald Trump, Alderdi Errepublikanoaren hautagaia. OLIVER CONTRERAS / POOL / EFE

Horrela amaitu zuen bere aurkako auzi politikoa, garaile eta itxuraz indartuta. Ordurako, ordea, hasia zen koronabirusa herrialdean zabaltzen, eta, arnasa hartzeko tarterik gabe, beste zulo ilun batean barneratu zen estatuburua. Hari gehitu zitzaizkion George Floyden hilketak eragindako protestak polizia zuri batek hil arte ito zuen gizonezko afro-amerikarra. Eta hori guztia hauteskundeetarako sei hilabete eskas falta zirenean.

Horrek guztiak ez du batere aldatu Trumpen diskurtsoa. Hiru dira haren kanpainako zutabe nagusiak: Mexikoren eta AEBen arteko hesia eraikitzen jarraitzea, immigrazioa eteteko; maila federaleko araudiak kentzea, Obamaren garaiko ingurumen legediarekin hasita; eta AEBentzako mesedegarri diren merkataritza akordioak sustatzea, herrialdea munduko potentzia nagusi bilakatzeko.

Hauteskundeak irabazteko, ordea, duela lau urte haren alde egin zuten horien beharra du, ohiko jarraitzaileena ez ezik. Moderatuak dira haren kanpainaren helburu nagusia, baina ez da erraza haien babesa eskuratzea, hautagaiak hitz egiten duen aldiro ahotik sua botatzen badu. Alderdian bertan, gero eta gehiago dira diskurtsoa baretzeko eskatzen diotenak, tartean Tim Scott bera, senatari errepublikano afro-amerikar bakarra: «Haren txioak ez dira batere eraikitzaileak; horretan ez dago zalantzarik».

Kamala Harris, Bidenen presidenteordetzarako hautagaia. BIDEN HARRIS CAMPAIGN / HANDOUT

Presidenteordeak AEBetako gizartea aldatuz doa, eta primarioek argi utzi dute demokraten artean handituz doala progresisten pisua; hori dela eta, alderdiak berak ere irudia aldatu nahi du. Emakumeen botoa bermatzeaz gain, gazteen eta progresisten babesa ere lortu nahi du. Hortik Bidenek emakume gazte eta beltz bat hautatu izana bere bigarren izateko, nahiz eta politikagintzako lehen lerroan esperientzia laburra izan.

Kamala Harrisek berritasuna eta freskotasuna dakartza kanpainara, eta Bidenek, berriz, esperientzia saltzen du. Hala, oreka eta segurtasuna lirateke demokraten azarorako eskaintza, errusiar mendi baten antzera jokatzen duen hautagai errepublikanoari aurre egiteko. «Jendeak ez du nahi bonbak jaurtitzen dituen hautagai bat, ez dute behar gerlari ideologiko bat; soilik jaiki eta dena ondo dagoela jakin nahi dute, eta egunkariak izutu gabe ireki ahal izatea. Eta hori eskaintzen die Bidenek», azaldu du Pete Buttigieg hautagai demokrataren kanpaina arduradun izandako Lis Smithek.

Trumpentzat moderatuak diren bezala, Bidenentzat oinarrizkoa da komunitate beltza. Duela lau urte behera egin zuen beltzen sostenguak; besteak beste, Hillary Rodham Clintonek ez zuelako haien artean aurrez Obamak edo lehenago haren senar Bill Clintonek adina babes. Horrez gain, Clintonek Tim Kaine senataria aukeratu zuen presidenteordetzarako, hura ere zuria. Hala ere, emakume beltzen %98k egin zuten demokraten alde emakume zurien erdiek Trumpi eman zioten babesa-.

Harrisen hautagaitzak, Trumpen hutsegiteei gehituta, emakumeen botoa erakarriko duen esperantza dute demokratek, baita gazteena ere, eta, nola ez, progresistena. Horien kasuan, ordea, Trumpen aurkako botoa litzateke, Bidenen aldekoa baino gehiago. Izan ere, bai Biden eta bai Harris zuzenbidearen alorrean ibiliak dira, eta Harrisek eztabaida eragin duten hainbat erabaki hartu zituen Kaliforniako fiskal nagusi zenean; besteak beste, heriotza zigorrak berriz martxan jartzeko modua eman zutenak. Egia da biek egin dutela beltzen eskubideen alde, baina aldi berean ez dute egoera aldatzeko proposamen zehatzik egin.

Mike Pence, Trumpen presidenteordetzarako hautagaia. ANNA MONEYMAKER / POOL

Errepublikanoen taldean, Mike Pence presidenteordea izango du ondoan Trumpek. Azken lau urteetan, eta hautatua izan aurretik ere, babes osoa agertu dio Pencek, baita presidentetzarako hautagaitza aurkeztu eta alderdian gutxi batzuek soilik babesten zutenean ere.

Bien arteko harremana ez da berria. Trump bera politikan sartu aurretik ere ezagutzen zuten elkar. Kontserbadorea da Pence bera ere, abortuaren aurkakoa eta «erlijio askatasuna» aitzakia hartuta LGTBI komunitatearen eskubideak murriztearen aldekoa. Hain zuzen ere, Penceri esker lortu ditu Trumpek zuri ebanjelisten botoak.

Ez dago alde handirik bien diskurtsoan ere. Lehenak bezala, bigarrenak behin baino gehiagotan ohartarazi die zalantzan diren estatubatuarrei ez direla «seguru» egongo Biden boterera heltzen bada. Gainera, Harrisen kasuan bezala, askok uste dute urte batzuk barru Pence bera izango dela errepublikanoen presidentegaia.

Familia katoliko eta demokrata batean jaioa da, eta Alderdi Demokratan egin zituen lehen urratsak egungo presidenteordea denak. Baina, berak dioen moduan, «denborak» eraman zuen jarrera aldatzera, besteak beste Ronald Reaganen politikek erakarrita.


Summary: Maliko presidentea eta lehen ministroa bahitu dituzte militarrek. Militar talde bat gobernuaren aurka altxatu da, eta Bamako hiriburuko hainbat gune estrategiko inguratu dituzte. Ecowasek eta Frantziak babesa adierazi diote gobernuari.

Militar talde bat Maliko Gobernuaren aurka altxatu da, estatu kolpea emateko saiakera batean. Bamako hiriburuko hainbat gune estrategiko bereganatu dituzte, eta, taldeak adierazi duenez, Ibrahim Bubacar Keita presidentea eta Bubu Cise lehen ministroa haien esku daude. Altxamenduan parte hartu duten militarretako baten esanetan, Katiko base militarrera eraman dituzte, Bamakotik hamabost kilometrora.

Altxamendua goizeko lehen orduan hasi da. Militarrek Katiko base militarra hartu dute, eta, handik armak hartu ostean, Bamakorako bidea hartu dute. Hainbat testiguren arabera, tiro hotsak entzun dira hori gertatu bitartean. Besteak beste, Defentsa Ministerioa, Armadako Agintaritza eta ORTM telebista publikoaren egoitza inguratu dituzte.

Journal du Mali egunkariak Twitter bidez zabaldu du Abdulaye Daffe Ekonomia ministroa bahitu dutela «gizon armatu batzuek», 08:00 aldera. Hedabide berak adierazi du Asanblea Nazionaleko presidente Musa Tiembine ere bahitu dutela, etxean zegoela. Beste hainbat goi kargudun ere atxilotu dituztela ere zabaldu da, tartean Defentsa eta Atzerri ministroak.

Agintarien lehen hitzak ez dira iritsi arratsaldera arte. Orduan, ustez Cise lehen ministroak sinatutako agiri bat argitaratu dute. Testuan, «armak isiltzeko» exijitu die altxamenduan parte hartu dutenei, eta «elkarrizketa» eskatu: «Ez dago gure Mali maitearen gainetik egon daitekeen arrazoirik nazio osoarentzat kaltegarriak izan daitezkeen ekintzak aurrera eramateko».

Gerora iritsi da, ordea, militarren mezua. Presidentea eta lehen ministroa bera atxiki dituztela adierazi dute. Hala baieztatu du BBCk ere, gobernuko bozeramaile baten bitartez.

Bamakon manifestari ugari atera dira kalera, kolpea babestera. Izan ere, azken hilabeteetan indarra hartu dute Keitaren dimisioa eskatzeko mobilizazioek. Horietako batean, uztailaren 10ekoan, hamalau lagun hil ziren, NBE Nazio Batuen Erakundearen arabera. Hala, manifestazioen bultzatzaileek ekintzak areagotzeko deia egin zuten atzo.

Gobernuari babesa nazioartetik

Nazioarteko erreakzioak, ordea, bestelakoak izan dira. Ecowas Afrika Mendebaldeko Estatuen Ekonomia Erkidegoak «matxinada» hitz erabili du geratutakoa gaitzesteko, eta kuarteletara itzultzeko eskatu die militarrei. Hala, altxamenduaren aurka «beharrezko neurriak» hartzeko prest agertu da.

Frantziako Atzerri ministro Jean Yves le Drianek ere antzeko mezua bidali du, konstituzioari men egiteko eskatuz. Hala, «babes osoa» adierazi dio «Maliren burujabetzari». Izan ere, egun, Frantziak 5.100 militar ditu Sahelen, horietako asko Malin. Frantziako Gobernuaren esanetan, Emmanuel Macron presidenteak Maliko presidente Keitarekin hitz egin du arratsaldean, baita Boli Kostako eta Nigeriako presidenteekin ere.

AEBek Sahelen duten goi mandatari J. Peter Phamek ere bide beretik jo du, eta adierazi AEBak «konstituziotik at gerta litekeen edozein gobernu aldaketaren aurka» agertuko direla.

Maliko egoera ezegonkorra da azken hilabeteetan. Keitaren dimisioa eskatzeko protestek ez ezik, talde jihadistek eta herrialdeko talde etnikoen arteko liskarrek gora egin dute herrialdearen zati handi batean. NBEren txosten baten arabera, gainera, Keitaren gobernuko eta armadako hainbat goi mandatarik Arjeleko bake akordioak oztopatu dituzte, eta horiei zigorrak ezartzeko aukera plazaratu dute.


Summary: Sololuzeren familiak eskerrak eman dizkie bilaketan aritutakoei. Beltran topatu arte "bake osorik ez" dela izango azpimarratu dute hedabideei bidalitako ohar batean. DNA probak baieztatu du Sololuzerenak direla igandeaz gero aurkitutako gorpuzkiak.

"Esker ona adierazi nahi diegu Albertoren bilaketan eta aurkikuntzan parte hartu duten guztiei. Nahiz eta egoera oso bereziak bizitzea egokitu, haiek ez dute etsi", nabarmendu dute Alberto Sololuzeren senideek. Joan den igandeaz geroztik Zaldibarko zabortegian (Bizkaia) topatutako giza arrastoak Sololuzerenak direla baieztatu dute azken egunetan aurkitutako aztarnei eginiko DNA proben lehen emaitzek. Eusko Jaurlaritzako Segurtasun Saileko iturriek BERRIAri adierazi diotenez, DNA proben lehen emaitzen berri emana diete epaileari eta senideei. Arratsaldean heldu da familiaren oharra.

Sololuzek 62 urte zituen; Eibarkoa (Gipuzkoa) zen, baina Markina-Xemeinen (Bizkaia) bizi zen. Datorren urtarrilean zen erretiroa hartzekoa. Sare sozialetan zabaldutako mezu batean, Sololuzeren iloba Helene Alberdik eskatu du «justizia» egiteko, eta eskerrak eman dizkie senideei babesa adierazi dieten guztiei.

Arratsaldeko oharrean ere eskerrak eman ditu familiak: " Eskerrak eman nahi dizkieguhilabete bukaezin hauetan guztietan elkartasuna erakutsi diguten lagun guztiei. Gure ondoan egon zarete denboora guztian, eta ez gara inoiz bakarrik sentitu".

Zaldibar Argitu plataformak ere mezu bat sareratu du: «Alberto Sololuze. Herritarrok ez dugu ahaztuko zerk eta nola eraman zaituen. Besarkada estu bat senideei. Joaquin ahalik lasterren atera dezatela hortik». Ekologistak Martxan elkarteak, berriz, berri ontzat jo du Sololuzeren gorpuzkiak agertu izana, horrek «senide eta lagunei bakea ekarriko dielakoan». Horrez gain, nabarmendu dute ezbeharra ez zela «ustekabekoa» izan, baizik eta «hondakinak kudeatzeko sistema eskas baten emaitza. Horrek, osasunaren eta ingurumenaren babesaren gainetik, enpresa onurak lortzeari ematen dio lehentasuna».

Sei hilabetez Sololuzeren eta Joaquin Beltranen berririk gabe egon eta gero, Ertzaintzak igandean berna hezur bat topatu zuen, eta giza arrasto gehiago astelehenean. Atzo, zenbait objektu pertsonal aurkitu zituzten: argazki kamera bat, erloju baten uhala, eguzkitako betaurrekoak eta giltzarrapo bat.

Otsailaren 6an amildu zen Zaldibarko zabortegia, eta azpian harrapatuta geratu ziren Beltran eta Sololuze hango langileak. Baskulatik 23 metroko sakoneran aurkitu dituzte gorpuzkiak eta objektu pertsonalak. Hain justu, gune horretan bertan egiten zuen lan Sololuzek. Joan den igandeaz gero, B1 gunean ari dira indusketa lanetan, eta jasotako gorpuzkien DNA laborategietan zen, proba egiteko.

Orain, Beltran topatzea izango da urratsa, eta sololuzetarrek azpimarratu dute haien "bakea osoa ez" dela izango Beltran ere aurkitu arte: "Ezin dugu ahaztu Joaquinen bilaketak aurrera jarraitzen duela".

Sei hilabete

50.000 herritar inguru konfinatzea ere eragin zuen duela urte erdiko amiltzeak. Hilabeteotan, auzia argitzeko eta gorpuak aurkitzeko eskatu dute senideek eta Zaldibar Argitu plataformak. Duela bi aste, bi beharginak oroitzeko ekitaldiak egin zituzten Markina-Xemeinen eta Zallan, haien sorterrietan. Aurrez, horrelakorik “berriro ez gertatzeko bermeak” galdegin zituzten.

Egunean bertan hasi ziren bi langileak bilatzeko lanak, baina gorabehera asko izan dituzte. Besteak beste, luizi gehiago egoteko arriskuak, eremuan amiantoa aurkitu izanak eta hondakinek eragindako suteek lan egiteko modua aldatzera behartu zuten. Apirilaren 6an, zabortegia amildu eta bi hilabetera, Sololuzeren autoa topatu zuten, baina harrezkero ez da izan bi beharginen arrastoei buruzko albisterik.

Verter Recycling 2002 SM enpresak kudeatzen du amildutako zabortegia, eta enpresak eginiko kudeaketa eta hondamendian izandako ardura auzibidean dira. Uztailaren 21ean, Jose Ignacio Barinaga Verterren jabea, Arrate Bilbao kudeatzailea eta Juan Etxebarria azpiegituraren ingeniaria atxilotu zituen Ertzaintzak, baina bi egun geroago aske utzi zituen epaileak, karguak egotzita. Gainera, atxiloketek zeresana eman zuten, Jaurlaritzako Segurtasun Saila eta Euskal Autonomia Erkidegoko Auzitegi Nagusia ez baitziren bat etorri atxiloketen prozeduran.


Summary: Bozetara deitzeko konpromisoa hartu dute Maliko Gobernuaren kontra altxatutako militarrek. Ibrahim Bubacar Keita Maliko presidenteak dimisioa eman du, eta, handik gutxira, militarrek hauteskundeetarako deia iragarri dute. Herrialdeko mugak itxi dituzte, eta 21:00etatik 5:00etara etxeratzeko agindua ezarri dute.

Militar talde bat Maliko Gobernuaren aurka altxatu zen atzo, eta Ibrahim Bubacar Keita presidentea eta Bubu Cise lehen ministroa bahitu zituzten. Bahiketaren ondotik, presidentea dimisioa ematera behartu zuten, eta gobernua eta parlamentua desegitera. OTRM1 telebista katean mintzatu da Keita. «Boterean jarraitzeko ez dut odolik isurtzerik nahi. Horrenbestez, herritarrei jakinarazi nahi diet agintearen kargua utziko dudala, eta parlamentua eta gobernua deseginarazi».

Gaur goizean, atzo gobernuaren aurka altxatu ziren militarrek Herrialdearen Salbaziorako Komite Nazionala aurkeztu dute, eta hauteskundeetara «arrazoizko epe batean» deitzeko konpromisoa hartu dute. Ecowas Afrika Mendebaldeko Estatuen Ekonomia Erkidegoak eta Frantziak gobernuari babesa adierazi zioten atzo.

Ismael Wague militarren bozeramaileak ORTM1 telebista katean hitz egin du, eta, bertan, herrialdeko gizarte zibilari eta alderdi politikoei eskatu die beraiekin bat egiteko «hauteskunde demokratikoetara» deitzeko. Waguek nabarmendu du nazioarteko akordioak errespetatuko dituztela, eta argi utzi dute ez dutela botererik nahi. «Ez dugu botererik nahi; herrialdearen egonkortasuna nahi dugu, arrazoizko epe batean hauteskunde orokorrak egin eta Maliri aukera emateko gure eguneroko bizitza hobeto kudeatzeko eta gobernuaren eta gobernatuen arteko konfiantza berreskuratzeko gai diren erakunde sendoak izateko». Azken orduetan milaka manifestari bildu dira hiriburuko Independentzia Plazan, kolpea eman duten militarrei babesa adierazteko.

Keitak dimisioa aurkeztu baino ordu batzuk lehenago, militarrek presidentea eta lehen ministroa atxilotu zituzten, Sebenikoroko presidentearen egoitzan, eta Katiko base militar batera eraman zituzten, Bamako hiriburutik hamabost kilometrora. Jeune Afrique egunkariaren arabera, kuartelean tiroketa bat jazo da gobernuaren aurka altxatu diren militarren eta base militarrean zeuden soldaduen artean.

Gaurtik aitzinera herrialdeko mugak itxi dituztela erran du Waguek, eta etxeratzeko agindua ezarri du 21:00etatik 5:00etara. Afrika Mendebaldeko Estatuen Ekonomia Erkidegoak Malirekin zituen mugak itxi zituen atzo herrialdeko estatu kolpearen ondotik. Ohar baten bidez Erkidekoak ohartarazi du «estatu kolpe horrek ez diola bakeari lagunduko, ezta Maliko egonkortasunari ere». Bestalde, jakitera eman dute Mali bere gobernu organoko alderdi guztietatik kenduko dutela, «konstituzio agindua berreskuratu arte». 5G Sahel eskualdeko aliantza militarrak, berriz, presidentearen «berehala» eta «baldintzarik gabe» askatzeko eskatu du.

Maliko egoera ezegonkorra

Maliko egoera ezegonkorra da azken hilabeteetan. Keitaren dimisioa eskatzeko protestek ez ezik, talde jihadistek eta herrialdeko talde etnikoen arteko liskarrek ere gora egin dute herrialdearen zati handi batean. NBEren txosten baten arabera, gainera, Keitaren gobernuko eta armadako hainbat goi mandatarik Arjeleko bake akordioak oztopatu dituzte, eta horiei zigorrak ezartzeko aukera plazaratu dute.

Iazko ekainetik, Maliko oposizioko sektore bat, Mahmud Dicko buru dela, Keita presidentearen dimisioa eskatzen zebilen. Herrialdea egun jasaten ari den krisi ekonomiko larriaren eta herritarrei eragiten dien koronabirusaren pandemiaren erantzuletzat jotzen zuten Keita.


Summary: Etxetresnen Renove planak aurrekontua bete du. Jasotako eskaerekin eta tramitean dituenekin 2,5 milioi euroko aurrekontua osatu dela uste du Energiaren Euskal Erakundeak. Hala ere, esleipenak irmoak izan artean eskabideak onartzen jarraituko du; hori bai, laguntza emateko bermerik gabe.

Etxetresnak berritzeko Renove planarekin 25.000 etxetresna inguru ordezkatzea erraztu duela kalkulatu du EEE Energiaren Euskal Erakundeak. Gaur jakinarazi duenez, uste du jada bete duela planaren 2,5 milioi euroko aurrekontua, orain arte jasotako eskaerekin eta tramitean dituenekin. Dena den, orain arteko eskaera guztientzako laguntzak irmoak ez diren artean, erakundeak jarraitu egingo du laguntza eskabideak jasotzen, baina ez du bermatuko laguntzarik.

Hozkailu, izozkailu, garbigailu, ontzi garbigailu, lehorgailu eta labe zaharrak botatzea eta energia eraginkortasun handiagoko gailuekin ordezkatzen laguntzea izan da etxetresnen Renove planaren helburua. Horretarako, gailuen kostuaren laurdenera iritsi da laguntza,100 eta 130 euroko mugarekin (etxetresnaren arabera).


Herri Urrats ez dute ospatuko

Summary: Herri Urrats ez dute ospatuko. Egoera sanitarioa ikusirik, irailean egin beharra zuten besta eguna bertan behera uztea erabaki du Seaskak. Diru sarreren herenak gal ditzake Ikastolen Federazioak, ikastolen aldeko besta guztiak ezeztatuak izanik.

37.a izan behar zuen aurtengoak. Maiatzaren 10ean egitekoa zuten ikastolen besta, Senperen (Lapurdi), Gaki Ge lelopean. Konfinamenduak harrapaturik, irailera gibelatzea erabaki zuten Seaskak eta Ikastolen Federazioak. Baina egoera sanitarioak ez du hobera egin, eta goizean eman dute berria: 2020. urteko Herri Urrats ezeztatzea deliberatu dute. Debeku ofizialik jaso ez duten arren, antolatzaileek ez dute arriskurik hartu nahi izan.

Peio Jorajuria Seaskako lehendakariak deitoratu du «zalantzan ezartzen» duela ikastolen eredu ekonomikoa, Seaskako diru sarrera nagusiak bestetatik heldu baitira; heren bat orotara.

Koldo Tellitu Ikastolen Federazioko lehendakariak gehitu du aurten ikastolen besta guztiak ezeztatzeko erabakia hartu dutela: «Herri Urrats, Ibilaldia, Araba Euskaraz, Nafarroa Oinez eta Kilometroak ez dira ospatuko».

Tellituk segurtatu du «Euskal Herri osoari eskaintzeko ekitaldi handi bat» prestatzeko aukera aztertzen ari direla. «Egun edo aste batzuk hartuko ditugu hau dena taldean aztertu eta erabakiak hartzeko. Taldean hartuko ditugu erabakiak, eta jakinaraziko dizkizuegu».

Murgiltze ereduaz

Seaskakoek prentsaurrekoa baliatu dute murgiltze ereduaren aurkako «erasoak» aipatzeko. Eskola publiko elebidunek euskararen alde egiten duten lana babestu dute. Hiriburun (Lapurdi) murgiltze ereduaren debekatzea «euskararen kontrako eraso zuzen eta larria» dela salatu du Jorajuriak.

Euskal Konfederazioarekin batera, Frantziako Hezkuntza Ministerioari hiru galde egin dizkiote: euskara eskola publiko elebakar guzietan eskainia izatea; ama eskola elebidunek murgiltze eredua eskaintzeko aukera izatea; eta murgiltze esperimentazioa eskola publikoetara hedatzea.


Summary: Zarauzko taberna bat itxi dute, langile batek positibo eman duela eta. Itxita egongo da gainerako langileei probak egin bitartean.

Zarauzko (Gipuzkoa) Arrano tabernak sare sozialetan jakinarazi duenez, bertako langile batek positibo eman du azken orduetan. Hori dela eta, taberna itxita egongo da gainerako langileei PCR probak egin eta emaitzak jakin arte. Prebentzio neurri gisa, gainera, taberna desinfektatuko dute.


Summary: Agerraldi bat atzeman dute Bilboko zahar etxe batean. Bederatzi egoiliarrek eta langile batek positibo eman dute. Murgiko adinekoen egoitzan bertze zazpi positibo detektatu dituzte azken orduetan, eta denera hemeretzi dira bertako positiboak.

Bizkaiko zahar etxeetan ugarituz doaz kasuak. Atzo, Bizkaiko Foru Aldundiak jakinarazi zuen lau zahar etxetan atzeman zituztela kutsatzeak, eta, orotara, 47 zirela positibo eman zuten egoiliarrak. Halaber, azken orduetan agerraldi brri bat atzeman dute Bilboko zahar etxe batean.

Zentroko egoiliar batek positibo eman ostean, PCR probak egin zizkieten gainerako egoiliar eta langile guztiei, eta hainbat kasu azaldu dira: beste zortzi egoiliar eta langile bat daude kutsaturik. Zahar etxeko egoiliar guztiak Birjinetxe zentro soziosanitariora eramango dituzte.

Bizkaiko zahar etxeetan detektatu dituzte kasu gehien; hain zuzen ere, herrialde horretan jo du birusak gogorren udan. Agerraldirik bortitzena Zamudioko zahar etxekoa izan zen. Iragan astean, egoiliarren artean 26 positibo izan zirela jakinarazi zuten diputazioak. Beste bi oldarraldi nagusiak Bilbon izan dira. Azken urduetan atzemandako kasuez aparte, hiriko beste zahar etxe batean hamabost egoiliarrek dute gaitza. Bestalde, Barakaldon egoiliar batek positibo eman du. Egun, beraz, 55 dira positibo eman duten Bizkaiko zahar etxeetako egoiliarrak, eta 57 langileak, baina beste 64 bakarturik daude, prebentzio moduan.

19 positibo Murgian

Bazirudien birusa ez zela itzuli Arabako zahar etxeetara, baina Foru Aldundiak atzo jakinarazi zuen udako lehen oldarraldia atzeman zutela Murgiko zentro batean. Hilaren hasieran, diputazioa PCR probak egiten hasi zen herrialdeko zahar etxeetan, eta proba horietan hamabi kasu detektatu zituzten. Gaur bertze zazpi positibo atzeman dituzte egoitza berean, eta denera 19 dira positiboak. Horietatik hemezortzi egoiliarrak dira, eta bestea, zentroko langilea. Arabako Foru Aldundiak jakinarazi du datozen egunetan PCR proba gehiago egingo dituztela. Diputazioak, ordea, ez du azaldu egun zenbatekoa den zahar etxeetako langile kutsatuen kopurua.

Arabako zahar etxeetako egoiliarren senideek agerraldia egin dute gaur aldundiaren egoitzaren aurrean. Senideek eguneroko bisitak egin ahal izatea eta egoiliarrak zentroetatik atera ahal izatea eskatu diote diputazioari. Izan ere, haien esanetan, itxialdiaren ondorioak oso larriak eta konponezinak izaten ari dira egoiliarrentzat.

Gipuzkoan, zahar etxe bakar batean atzeman dituzte kasuak azken asteetan. Hiru izan dira positibo eman duten egoiliarrak, eta horietako bat asteburuan zendu zen, gaitzaren ondorioz. Kutsaturik dauden langileak hamalau dira.


Summary: Joe Biden izango da Alderdi Demokrataren hautagaia presidentetzarako. Alderdiaren atzoko konbentzio birtualean egin zuten bozketa. Bidenek bihar emango du onarpen diskurtsoa, eta horrekin amaituko da demokraten bilkura.

Ameriketako Estatu Batuetako (AEB) Alderdi Demokratak atzo iluntzean jakinarazi zuen ofizialki Joe Biden izango dela presidentetzarako hautagaia. Hirugarren saiakeran lortu du Bidenek bere alderdiaren hautagaia izatea, eta Donald Trump AEBetako presidenteak beste legealdi bat lor ez dezan saiatuko da. «Eskerrik asko, bihotz bihotzez, nire partetik eta nire familiaren partetik. Ostegunean ikusiko dugu elkar», esan zuen Bidenek, demokraten konbentzioaren bigarren egunean hautagai aukeratu zutenean. Konbentzioa bihar amaituko da, hortaz: onarpen diskurtsoarekin.

Bidenek 77 urte ditu, eta Pennsylvanian jaio zen; Delaware estatuan bizi da egun. Sei aldiz izan da senatari azken estatu horretan; lehen aldiz aukeratua izan zen 1972an. Horrez gain, Barack Obamaren presidenteordea izan zen. 1988an eta 2008an Alderdi Demokrataren presidentetzarako hautagai izaten saiatu zen, baina ez zuen lortu.

Bidenek ordezkatzen duen «ideologia zabala» azpimarratu zuten konbentzio birtualean. Horrez gain, belaunaldi desberdinen garrantzia azaleratu zuten, alderdiaren iragana eta etorkizuna ordezkatuz.

Atzoko saioaren hasieran, hamazazpi kide gazte agertu ziren bideo batean, haien artean Alexandria Ocasio-Cortez biltzarkidea. Minutu bateko denbora izan zuen hark hitz egiteko, eta Bernie Sanders biltzarkidearen hautagaitza aurkeztu zuen. Ocasio-Cortezek esan zuen herrialdeak «erroko konponbide sistematiko bat» behar zuela egungo krisiari aurre egiteko, eta Bideni eta gainerako demokratei eskatu zien ikuspuntu «aurrerakoia» edukitzeko.

Alderdiaren iraganaren ordezkari izan zen, bestalde, Bill Clinton AEBetako presidente ohia. Trumpi zuzendutako adierazpenak egin zituen: «Egungo egoeran, Etxe Zuriak gidaritza zentro bat beharko luke izan; horren ordez, ekaitzak sortzen ditu». Presidente ohiak gaineratu du Bidenek «esperientzia, izaera eta zintzotasuna» dituela, herritarrak «batu eta AEBen handitasuna berrezartzeko». Clintonen arabera, Biden da, egungo egoeran, hautagai izateko pertsona egokia. AEBetako presidentetzarako hauteskundeak azaroaren 3rako deituta daude.


Summary: Foro Sozialak «premiazkotzat» jo du presoen urruntze politika amaitzea. Foroak adierazi du beharrezkoa dela Eusko Jaurlaritzak presoak gerturatzeko egindako proposamena gauzatzea, «preso bakoitzaren familia ingurunetik hurbilen dauden espetxeetara hurbiltzeko».

Foro Sozial Iraunkorrak «kezka handiz» jaso du joan den astean Etxerat elkarteak Espainiako Estatuko lau kartzelatako komunikazio murrizketen inguruan kaleratutako alerta. Horren arabera, COVID-19aren agerraldien ondorioz, espetxeetan «neurri murriztaileak» hartzen ari dira: aurrez aurreko bisitak debekatu dituzte zenbait kartzelatan, eta berrogeialdia ezarri diete bisitak eduki dituzten presoei.

Hori ikusita, Foro Sozialak «beharrezkotzat» jo du Eusko Jaurlaritzak euskal presoak gerturatzeko egindako proposamena gauzatzea, «preso bakoitzaren familia ingurunetik hurbilen dauden espetxeetara hurbiltzeko». Horrez gain, Nafarroako Gobernuari berriro eskatu dio antzeko plan bat proposa dezala, Nafarroako preso guztiak Iruñeko kartzelara ekartzeko.

Foro Sozialak azpimarratu duenez, «Eusko Legebiltzarra eratu berri den honetan, proposamen honek aurreko legealdian baino adostasun politiko handiagoa biltzen du: egun, Gasteizko ganberaren %90,6k babesten dute (XI. legegintzaldian, berriz, %88k)». Horrela, EAJ, PSE, EH Bildu eta Elkarrekin Podemos alderdiek babesten dute proposamena, eta, gainera, «erabat erantzuten dio Europako Kontseiluak oraintsu eguneratutako gomendioei —Espetxeen Europako Arauak—». Gomendio horien arabera, presoak berak aukera dezake nora lekualdatu.

Foro Sozialak adierazi duenez, presoen senideen «kezka eta larritasun egoera» horretan, «komenigarria» litzateke Eusko Jaurlaritzak eta Nafarroako Gobernuak «horiekiko enpatia keinuak» egitea. Horrez gain, gaineratu du datozen hilabeteetan «bideratze lanetan sakontzeko konpromisoa» hartuko duela, «presoen auzia espetxe politika normalizatu baten aplikazioaren baitan konpon dadin, birgizarteratze ibilbide baten bidez».

Zaldua eta Fuentes, lekualdatuta

Bestalde, beste bi mugimenduren berri eman du Etxerat elkarteak; Itxaso Zaldua Soto del Realetik Topaseko espetxera eraman dute, eta Raul Fuentes, Villenatik Soto del Realera.


Summary: 595 kasu atzeman dituzte Hego Euskal Herrian. Indarrean sartu dira Eusko Jaurlaritzak ezarritako neurriak. Positibo eman zuten hamabi pertsona hil dira azken astean Hegoaldean.

Hego Euskal Herrian igo egin dira kasuak azken orduetan: 595 positibo atzeman dituzte, bezperan baino 223 gehiago. Gorakada orokortua izan da herrialde guztietan, baina Bizkaian atzeman daiteke bereziki: 316 kasuren berri eman dute, atzoko kasuak ia halako bi (185). Nafarroan, Araban eta Gipuzkoan, kasuen kopurua ia berbera izan da: 85, 86 eta 81, hurrenez hurren.

Javier Remirez Nafarroako presidenteordeak adierazi du aurreko egunetan baino kasu gehiago izan direla azken orduetan, baina, modu neurritsuan bada ere, aste osoko datuak «baikorrak» direla. Ramirezen esanetan, oldarraldiak kontrolpean daude, eta orain ez dago kutsatze komunitariorik Nafarroan. Beraz, gobernuak ez du osasun larrialdia ezartzeko asmorik. Eusko Jaurlaritzak, berriz, astelehenean ezarri zuen larrialdi egoera, eta gaur arratsaldean sartu dira indarrean iragarritako lehen neurriak, EAEko aldizkari ofizialean argitaratu ostean.

Nafarroan atzeman dituzten kutsatzeen %56 asintomatikoak izan dira, eta gehienak 27 eta 44 urtekoen artean detektatu dituzte. Kasurik gehienak Iruñerrian daude, %40; Tuteran, hamasei positibo atzeman dituzte, eta Lizarran, 19.

Ospitaleratzeen berri ere eman dute Jaurlaritzako eta Nafarroako Osasun Sailek. Azken orduetan, 36 eri sartu dira ospitalean, eta dagoeneko 230 dira erietxeetan gaitzaren ondorioz daudenak Hegoaldean. Horietatik 26, ZIU zainketa intentsiboetarako unitateetan. Are gehiago, abuztuaren 10etik 16ra bitarteko astean, birusa zuten hamaika pertsona hil dira Araban, Bizkaian eta Gipuzkoan, horietatik hiru COVID-19aren zuzeneko ondorioengatik; eta Nafarroan, bat.

Ezkerraldean hirukoiztu egin dira kasuak

Ezkerraldeko lau udalerritan kasuen igoera nabarmena izan da azken orduetan. Barakaldon, Portugaleten, Santurtzin eta Sestaon 22 kasu izan ziren atzo. Jaurlaritzaren azken zenbaketetan, berriz, 90 kasu detektatu dituzte lau herri horietan, bezperan atzemandakoak halako hiru. Portugaleten 28 positibo izan dira; Barakaldon eta Santurtzin, 24; eta Sestaon, 14. Esanguratsua da, era berean, Getxoko kutsatu kopurua: 46 azken orduetan, aurreko egunetan atzeman dituzten kasuak halako bi.

Araban, Gasteiz hiriburuan pilatzen dira kasuen %93: atzeman dituzten 86 kasuetatik 80 bertan izan dira. Bestalde, Gipuzkoan beste bederatzi kasu atzeman dituzte Azpeitian, eta dagoeneko 103 dira ostegunetik herri horretan izandako kutsatzeak. Erdikalen ibilitako herritarren artean agerraldi bat atzeman zuten orduan, eta osasun langileak PCR proba masiboak egiten aritu dira ordutik. Gaur beste 100 proba egingo dituztela jakinarazi du udalak, eta zahar etxeko erabiltzaile eta langile guztiei ere egingo diete testa. «Fokua erabat kontrolatuta ez badago ere, lokalizatuta dagoela dirudi», azaldu du Nagore Alkorta alkateak. Intzidentzia tasa handiagoa du, ordea, Mutrikuk: 100.000 biztanleko 712 kutsatu dira; izan ere, azken zazpi egunetan 38 kasu izan dira.

Asteko datuak, okerrera

Nafarroako Gobernuak eta Eusko Jaurlaritzak abuztuaren 10etik 16ra bitarteko asteko datuen berri eman dute, eta okerrera egin dute aurreko asteekin alderatuz. Hego Euskal Herrian 3.933 positibo atzeman dituzte aste horretan eginiko PCR proben bitartez, iragan astean baino 1.028 gehiago. Positiboen %61 Bizkaian atzeman dituzte: 1.983. Nafarroan izan dira gero kasu gehien, 721; Araban, 601 eta Gipuzkoan 497. Erkidegotik kanpo bizi diren 131 kasu ere atzeman ditu Jaurlaritzak.

Intzidentzia tasa %10 hazi da Nafarroan azken astean: 100.000 biztanletik 109 positibo atzeman dira. Halaber, Nafarroako Gobernuak adierazi du birusaren zirkulazioa intentsitate txikikoa dela, eta larritasun maila, berriz, apala. Beraz, joera egonkorra dela. Izan ere, azken asteko kutsatzeen %40 asintomatikoak izan dira, eta kasuen %54 hurbileko kontaktuen artean atzeman dituzte: %31 etxe bereko pertsonen artean.

Ospitaleratze kasuak ere igo egin dira herrialde horretan. Abuztuaren 10etik 16ra, 34 pertsona ospitaleratu zituzten birusaren ondorioz, aurreko astean baino zortzi gehiago. Ospitaleratuetako lau ZIUetan sartu dituzte.


Summary: Froome eta Thomas ez dira ariko Frantziako Tourrean. Chris Froome eta Geraint Thomas Frantziako Tourreko irabazle ohiak ez dira izango aurtengo edizioan, Ineosek zortzikotetik kanpo utzi baititu. Egan Bernal eta Richard Carapaz izango dira Ineoseko taldeburuak.

Chris Froome eta Geraint Thomas Frantziako Tourrean lehiatuko den Ineoseko zortzikotetik kanpo geratu dira. Biek ala biek ederki dakite zer den Tourra irabaztea, baina denboraldi honetan ez daude sasoirik onenean, eta taldeak beste txirrindulari batzuk eramatea erabaki du. Aurreko garailea, Egan Bernal, eta Giroko irabazle Richard Carapaz izango dira Ineoseko liderrak Frantzian. Bi horiekin batera, Andrey Amador, Pavel Sivakov, Michal Kwiatkowski, Luke Rowe, Dylan Van Baarle eta Jonathan Castroviejo arituko dira. Bernal pozik agertu da Frantzian izango duen taldearekin: "Taldeak gaztetasuna izango du Richardekin, Pavelekin eta nirekin, baina Castroviejoren, Kwiatkoren eta Roweren esperientzia ere izango du. Taldea oso ondo orekatuta dagoela uste dut, eta oso pozik nago Tourrera doan taldean egoteagatik".

Thomas Italiako Girora joango da. Erlojupekoetan fin ibiltzen da ziklista galesa, eta aurtengo Giroak erlojuaren kontrako hiru proba izango ditu. Giroan lehiatzeko gogotsu dago Thomas: "Italiako Giroa maite dudan lasterketa bat da. Asko gustatzen zaizkit hango errepideak, zaleak eta, nola ez, Italiako jakiak. Beti disfrutatu izan dut Italian lehiatzen".

Froome Espainiako Vuelta hirugarren aldiz irabazten saiatuko da. Joan den denboraldian izandako eroriko larritik sendatu berri da, eta orain ez dago sasoirik onenean. Gustura dago taldeak emandako eginkizunarekin: "Uste dut oraintxe bertan ez naizela gai taldeak Tourrean behar duena emateko. Espainiako Vuelta helburu errealistagoa da. Lesio larri bat izan berri dut, eta, orain minik ez izan arren, pausoz pauso joan beharra daukat".


Summary: Gorpu bat aurkitu dute su harturiko auto baten barnean, Azagran. Guardia Zibila ikertzen ari da zer gertatu den. Autoak atzo arratsaldean hartu zuen su.

Auto batek su hartu zuen atzo Azagrako kanpoaldean (Nafarroa), eta, sua itzaltzean, pertsona baten gorpua aurkitu zuten suhiltzaileek ibilgailuaren barnean. Guardia Zibila ikertzen ari da zer gertatu den.

Azkoiengo suhiltzaileei eman zieten abisua, atzo arratsaldean: sua zegoela oihan batean. Sutan zegoena, ordea, auto bat zen, eta garrak inguruetako berdeguneetara ere hedatuak ziren.

Javier Remirez Nafarroako presidenteordeak jakinarazi du Guardia Zibilaren eskuetan dagoela ikerketa, sekretupean. Ez dute datu gehiagorik eman.


Summary: EBk ez ditu onartuko Bielorrusiako presidentetzarako bozen emaitzak. Bruselak zehaztu du «barne krisi bat» dela Bielorrusiakoa, eta eskatu dute elkarrizketak has ditzatela.

Svetlana Tikhanovskaia oposizioko buruak Europako Batasuneko (EB) buruei eskatu die, gaur, Bielorrusiako hauteskundeen emaitzak ez onartzeko. Horrez gain, «iruzurra» salatu du, eta nabarmendu Aleksandr Lukaxenkok zilegitasuna galdu duela: «Lukaxenkok zilegitasun osoa galdu du gure nazioaren eta mundu osoaren aurrean».

Tikhanovskaiak Lituaniara alde egin zuen, eta handik mintzatu zaie EBko agintariei. Hain zuzen ere, Europar Kontseiluak ezohiko saio bat egin du gaur Bielorrusiako egoeraz, eta, haren ostean, iragarri du ez dituztela ontzat emango presidentetzarako bozen emaitzak. Baina, aldi berean, zehaztu du «barne krisi bat» dela Bielorrusiakoa, eta eskatu du has ditzatela alde guztien arteko elkarrizketak. Horrez gain, Charles Michel presidenteak berretsi du manifestarien aurkako indarkeria bultzatu duten «arduradun guztien aurkako» zigorrak onartuko dituela Bruselak. Goi kargudun horien artean Lukaxenko bera ote dagoen galdetuta, ordea, esan du «datozen ordu eta egunetan» zehaztuko dutela zigortuen zerrenda.

Hauteskundeetako garailea bera izan dela esan du Tikhanovskaiak, eta nazioarteko behatzaileekin berriz hauteskundeetara deitzeko nahia adierazi du. Lukaxenkoren aurkako protestak hauteskundeen emaitzak atera ondoren hasi ziren, eta ez dira gelditu. Hala ere, presidenteak baztertu egin du berriro ere bozetara deitzea, seigarren legealdia betetzeko asmoz.

Europako Batasunak joan den astean aho batez erabaki zuen manifestazioen aurkako oldarraldietan zerikusia izan zuten funtzionarioen aurkako neurriak hartzea. Europako Segurtasun Lankidetzako Antolakundeko (ESLA) kide moduan, Ann Linde Sueziako Atzerri ministroak bere burua eskaini du Minskera bisita egiteko. Lindek esan du Tikhanovskaiarekin hitz egin duela, eta «oso positibo» agertu dela ESLAren bitartekaritza lanetan aritzeko eskaintzaren inguruan.

Lukaxenkok Europako agintariei eta Ameriketako Estatu Batuetakoei esan die ez arduratzeko Bielorrusian gertatzen denaz, eta euren barne arazoetan jartzeko arreta. Herrialde horiek guztiek «arazo ugari» dituztela nabarmendu du eta Bielorrusiaz hitz egitean euren aferetatik «arreta desbideratzen» dutela.

Bestalde, Lukaxenkok gobernu berria osatu du, eta ekainetik gobernuburu lanetan aritu den Roman Golovtxenko izendatu du lehen ministro. Armamentu Militarrerako ministro izana zen aurretik Golovtxenko. Horrez gain, zenbait iturriren arabera, manifestazioak desegin eta antolatzaileak atxilotzeko ere agindu du estatuburuak. Lukaxenkok «atzerriko esku hartzeei» egozten dizkie protestak.

Errusiaren rola

Europan, herrialdeak Errusiarekin duen harremanari egin diote arreta. «Bielorrusia ez da Europa, baina Europaren mugan dago, Europaren eta Errusiaren artean, eta hango egoera ezin da alderatu Ukrainakoarekin edo Georgiakoarekin. Bielorrusiak lotura handia du Errusiarekin, eta herritarren gehiengoa harreman estu horren alde dago», esan du Thierry Breton EBko Industria Batzordeko kideak.

Vladimir Putin Errusiako presidenteak laguntza militarra eskaini dio Lukaxenkori. Angela Merkel Alemaniako kantzilerrarekin, Emmanuel Macron Frantziako presidentearekin eta Europako Kontseiluko presidentearekin hitz egin du Putinek. Ohartarazi die atzerritik ez esku hartzeko Bielorrusiako aferetan.


Summary: Andoaingo kiroldegia itxi dute, langile batek positibo eman duela eta. Zenbait positibo detektatu dituzte Donostiako Hegalak kiroldegiko ikastaro batean. Kontrolpean dagoela adierazi dute.

Andoaingo (Gipuzkoa) kiroldegia ixtea erabaki du udalak asteazken honetan. Bertako langile batek positibo eman du PCR testa eginda, eta, erabiltzaileekin kontaktu zuzenik izan ez badu ere, udalak jakinarazi du instalazioak aldi baterako itxita egongo direla.

Donostiako Hegalak kiroldegiko jarduera batean ere positibo batzuk atzeman dituzte —ez dute zehaztu zenbat—. Kiroldegiak emandako informazioaren arabera, joan den astean detektatu zituzten, eta kasu «bakanak» izan dira. Ondorioz, ez dute kiroldegia itxi. «Egoera kontrolpean egon da, eta orain ere hala dago», nabarmendu dute kiroldegiko kideek. Halaber, erran dute positibo eman duten herritarren osasunari eman diotela lehentasuna eta osasun eta segurtasun neurriak zorroztu dituztela beste kasurik izan ez dadin.


Summary: Celestino Cordova maputxeak gose greba utzi du, 106 egunen ondoren. Maiatzaren 4an hasi zen gose greban, eta Txileko Gobernuarekin akordio batera iristean amaitu du bere protesta.

Buruzagi espiritual maputxea da Celestino Cordova, eta gose greban egon da 106 egunez. Maiatzaren 4an ekin zion grebari, Temucoko kartzelan zegoela, eta Txileko Gobernuarekin akordio bat lortu duelako utzi du protesta. Horren arabera, Temucoko eta Angoleko espetxeetan modulu bereziak eraikiko dituzte maputxeek beren erritualak egin ahal izateko.

Cordovak gose greba hasi zuenean eskaera zehatzak egin zituen; bereziki, OIT Lanaren Nazioarteko Erakundearen herri indigenen inguruko hitzarmena betetzea. Hitzarmen horretan azaltzen denez, espetxe zigorra bere komunitateko lurretan betetzeko eskubidea du presoak. Horrez gain, preso politiko guztien zigorra betetzeko neurriak aldatzeko eskatu zuen, maputxeak izan ala ez; baita kautelazko neurriak aldatzeko ere —inputatutako preso politiko maputxe guztiei eta eztanda soziala dela-eta inputatutakoei—. Egarri greba ere hasi zuen buruzagi espiritualak; baina, komunitate maputxeko hainbat kiderekin hitz egin ostean, hura gelditzeko konbentzitu zuten.

Astelehenean hasi ziren Cordovaren, Hernan Larrain Txileko Justizia ministroaren eta Sebastian Valenzuela Justizia idazkariordearen arteko akordioak zehazten. Larrainek eta Valenzuelak buruzagi espiritual maputxearen proposamena aztertu eta onartu zuten. Horren arabera, ia 30 orduz joan daiteke bere rewe-ra —maputxeen monolito mistikoa—; Nueva Imperial ospitalean egongo da indarberritzen den bitartean; Jendarmeriako Azterketa eta Lan Zentro batera eramango dute; Angol eta Temucoko kartzeletako maputxeentzako modulu bereziak eraikiko dituzte; defentsa erakundeak audientzia bat kudeatuko du Cordovaren kautelazko neurriak berrikusteko; Temucoko grebalariak barne zigorrik gabe utziko dituzte; justiziarekiko kulturarteko elkarrizketek jarraituko dute; eta preso dauden maputxe arruntak hezkuntzako eta Jendarmeriako lan programetan sartuko dituzte.


Summary: Beste lau hilabete iraun dezakete Joaquin Beltran bilatzeko lanek. Eusko Jaurlaritzako iturriek azaldu dute beste bi astez segituko dutela Sololuze topatu duten gunea arakatzen, Beltranen arrastoen bila; baina, agertuko ez balitz, beste gune bat egokitu beharko lukete indusketa lanetan segitzeko.

Alberto Sololuzeren gorpuzkiak agertu diren tokian —baskularen azpian, B1 gunean— segituko dute bilaketa lanetan Zaldibarko zabortegian; izan ere, Joaquin Beltranen gorpuzkiak topatzea da hurrengo urratsa. Eusko Jaurlaritzak BERRIAri jakinarazi dionez, beste bi aste iraun dezakete induskatze lanek gune horretan, eta, hor agertuko ez balitz, eremu berri bat arakatzen hasiko lirateke.

Egokitze lanak, ordea, ez dira errazak izango. Ingurumen Saila da hondeatze lanen kudeaketa materialaren arduraduna, eta sail horretako iturriek azaldu dute hainbat hilabetez luza daitekeela prozesua: 300.000 metro kubiko hondakin mugitu behar dira, eta, horretarako, luizia egonkortzeko jarritako horma kendu beharko dute.

Bila non segitu

Oraingoz, gune berean segituko dute bila. BERRIAk jakin duenez, beste hiru auto aurkitu beharko lituzkete eremu horretan, eta berehala amaitzekoak lirateke indusketa lanak. Baina, Sololuzeren gorpuzkiak aurkituta, gunea zehatzago atertzen ari dira orain. Jaurlaritzak dio «konpromisoa» bi gorpuak aurkitzea dela.

Hain zuzen ere, Moyua enpresa ari da indusketa lanak egiten, eta, abuztu amaierara arteko kontratua izan arren, BERRIAk jakin du orain luzatu egin dutela kontratua, lanetan aurrera segitzeko, abendura arte, gutxienez.

Iñaki Arriola Ingurumen sailburua eta Elena Moreno sailburuordea Zaldibarren izan dira lan mahai teknikoak astero egiten duen bileran. Oraingoan, Sololuzeren gorpua identifikatuta, Beltranen gorpuzkiak bilatzeko lanak antolatzen aritu dira.


Summary: Gutxienez 45 migratzaile hil dira Libia pareko kostan, hondoratze batean. Europarako bidean hondoratu da ontzia. NBEk adierazi du Mediterraneoan aurten gertatu den ezbeharrik larriena izan dela.

Libiatik Europara migratzaileak zeramatzan ontzi batek hondoa jo zuen joan den astelehenean, eta dozenaka lagun hil ziren istripuan. UNHCR Iheslarientzako Nazio Batuen Goi Mandatariak eta IOM Nazioarteko Migrazio Erakundeak gaur eman dute ezbeharraren berri. Hildakoak gutxienez 45 direla esan dute, eta 37 lagun bizirik erreskatatu zituztela. UNHCRren eta IOMen arabera, urteko hondoratzerik handiena izan da Mediterraneoan.

Bizirik ateratakoak Senegalgo, Maliko, Txadeko eta Ghanako herritarrak dira, iturri horien arabera. Libiako Zwara hiriaren parean hondoratu zen ontzia.

Aurten gutxienez 302 migratzaile hil dira Mediterraneoan, UNHCRk eta IOMek esan dutenez.


Summary: Harris presidenteordetzarako hautagai izendatu dute. Arrazakeria eta immigrazioa izan dira gaueko gai nagusiak. Trumpekin «demokrazia arriskuan» dagoela ohartarazi du Barack Obama presidente ohiak.

Asiar jatorriko lehen emakumezko presidenteordegai afroamerikarra bilakatu da bart gauean Kamala Harris. Alderdi Demokrataren kongresuko hirugarren egunean berretsi zuten alderdikideek haren hautagaitza. Kaliforniako senatariak Donald Trumpen aurka egiteko baliatu zuen kargu-hartze hitzaldia: «Kaosak noraezean utzi gaitu. Konpetentziarik ezak beldurtuta sentiarazten gaitu. Sentsibilitaterik ezak bakarrik sentiarazten gaitu. Gauza asko dira, eta hori da kontua: askoz hobeto egin genezake, eta gehiago lortu».

Bozkatzera joatearen garrantzia nabarmendu zuen Harrisek bere hitzaldian, eta ohartarazi hori dela modu bakarra Trump Etxe Zuritik atera eta boterea demokraten esku uzteko: «Ez da Joeri [Biden] eta niri buruzko kontua. Zuri buruzkoa da; zuei buruzkoa. Adin eta kolore guztietako jendea kalera irten da eta zuen-gure lagun eta senideekin hitz egiten ari dira denok elkarrekin bozkatzera joan gaitezen, osasun zerbitzuak izan ditzagun, bozkatzeko eskubidea izan dezagun eta denok elkarrekin bizimodu hobea lor dezagun».

Harrisek gurasoak eta familia izan zituen gogoan kargu hartze ekitaldian. Haren ama, Shyamala Gopalan, Indian jaiotako estatubatuarra zen, eta aita, Donald Harris, jamaikar jatorrikoa. «Amak erakutsi zidan besteen zerbitzura aritzeak zentzua ematen diola bizitzari», esan zuen.

Demokraten hautagaiaren aurretik, Barack Obama estatuburu ohiak hartu zuen hitza. Berez, Harrisen ondoren zen hitz egitekoa, baina agerraldia aurreratzeko eskatu zuen, botere aldaketa islatzeko asmoz. Izan ere, Obamak komunitate beltzari esker irabazi zituen hauteskundeak bitan, eta boto horiek behar dituzte Bidenek eta Harrisek Etxe Zurira heltzeko.

Trump jarri zuen Obamak jopuntuan, eta ohartarazi hura agintean dagoen bitartean «arriskuan» dagoela demokrazia. «Ia lau urte iraun duen agintaldi honetan, ez du inolako interesik agertu bere lanean, ezta gainerako kideekin akordioak lortzean ere, soilik bere interesak eta bere gertukoenak babestu ditu. Jendearen arreta erakartzeko zuzeneko beste telebista saio bat balitz bezala erabili du presidentetza. Trumpek ez du ezer ikasi tarte honetan, ez delako horretarako gai».

Biden bere presidenteorde izan zen garaia ere gogoratu du Obamak, eta nabarmendu adin eta belaunaldi desberdinetakoak izan arren «anaia bat eta lagun bat» aurkitu zuela harengan. «Joek [Biden] eta Kamalak [Harris] estatubatuar guztien alde egingo dute, eta gertutik zainduko dute gure demokrazia».

Alderdi Demokrataren kongresua gaur goizaldean amaituko da, Joe Bidenen hitzaldiarekin.


Summary: Aleksei Navalni oposizioburua erietxera eraman dute, ustez pozoituta. Konorterik gabe eraman dute Navalni erietxera. Haren prentsa arduradunaren esanetan, duela urtebete ere saiatu ziren hura pozoitzen.

Siberiako Tomsk hiritik Moskura zihoan Alkesei Navalni oposizioburua gaizki sentitzen hasi zenean. Hegazkinak larrialdiko lurreratzea egin behar izan zuen Omskeko aireportuan, haren osasunak okerrera egin zuenean. Lurra hartu zutenerako, ordea, konorterik gabe zegoen 44 urteko errusiarra.

Kira Iarmix prentsa arduradunaren esanetan, zainketa berezietan dute orain Navalni. «Uste dugu bere teari toxikoren bat botata pozoitu dutela, hori baita gaur goizean hartu duen gauza bakarra. Medikuek diote pozoia azkarrago xurgatu duela haren gorputzak likido beroarekin nahastuta zegoelako. Orain Aleksei konorterik gabe dago».

Iarmixek zehaztu duenez, ez da Navalniri erasotzen dioten lehen aldia. «Duela urtebete, preso zegoela, hura pozoitzen ahalegindu ziren. Argi dago gauza bera gertatu dela». Orduan medikuek ezin izan zuten frogatu pozoia eman ziotela. Navalni kanpaina egiten ari zen Siberian, hilabete barru egingo dituzten udal hauteskundeetarako.

Ez da lehen aldia Errusian oposizioko buru baten aurka egiten dutela. 2015ean, Boris Nemtsov lehen ministrorde ohia tiroz hil zuten Moskun. Txetxeniako bost gerrillari zigortu zituzten hura hiltzeagatik, baina haren familiak salatu zuen ez zutela ahaleginik egin hilketa nork agindu zuen argitzeko.

Duela hogei urte Vladimir Putinek agintea hartu zuenetik, oposizioko hainbat kidek salatu dute norbait haiek hiltzen ahalegindu dela. 2006an, esaterako, Errusiako segurtasun indarretako kide izandako Alksander Litvinenko hil zuten haren tearekin polonioa nahastuta; ustez haren hilketarekin zerikusia izan zutenetako bat diputatu da egun legebiltzarrean.


Summary: Gobernu programa ia osatuta dagoela dio Tapiak. Gobernu programa negoziatzen jarraitzen dute jeltzaleek eta sozialistek. Irailaren 3an izango da inbestidura saioa. Aitzinetik PSE-EEren oinarriek onartuko beharko dute akordioa.

«Gobernu programa ia bukatuta dago, azken hariak lotzea bakarrik falta da». Hala mintzatu da gaur Arantxa Tapia Eusko Jaurlaritzako Ekonomiaren Garapenerako jarduneko sailburua Radio Euskadin egindako elkarrizketan. Irailaren 3an egingo du Eusko Legebiltzarrak inbestidura saioa eta EAJren hautagaia, Iñigo Urkullu izendatuko dute lehendakari; lehen aldiz, ez lukete bigarren itzulian bozketarik egin beharko, EAJk gehiengo osoa izango baitu, jeltzaleen 31 botoei PSE-EEren hamarrak batuta. Horretarako ordea, gobernu akordioa sinatu behar dute lehendabizi.

Tapiak nabarmendu duenez, gobernu programaren nondik norakoak ia bukatuta daude eta behin horiek bukatuta Urkulluk erabaki beharko du exekutiboa nork osatuko duen. «Lehendakariak erabaki beharko du sailen banaketa nola egin». Izenak baino, egin beharreko lana garrantzitsuagoa dela nabarmendu du, ordea, Tapiak. «Garrantzitsua zer egingo dugun da, datorren lau urteetan izango dugun egoerari nola helduko diogun, zer egitura den egokiena Gobernuan horri aurre egiteko eta lehenbailehen lanean hasteko, ez bakarrik Eusko Jaurlaritza gisa, baizik eta gizarte gisa», adierazi du.

Hainbat kazetak berri eman dutenez uste baino gehiago atzeratzen ari da gobernua osatzeko akordioa. Hala, hasieran batean datorren astean aurkeztekoa bazuten ere, badirudi negoziazioak gehiago luzatuko direla. Irailaren 3an izango da inbestidura, alta, hori baino lehen akordioa onartu beharko dute PSE-EEren oinarriek.

Azken legegintzaldian hiru sail egon dira sozialisten esku, eta litekeena da datorrenean ere indar korrelazioa mantentzea. Hainbat iturriren arabera, Idoia Mendia lehendakariordea izatea nahi dute sozialistek, ikusteke dago ordea jeltzaleek onartuko duten hori. Iñaki Arriolaren figura da zalantza sortzen duen bertzea. Izan ere azken legegintzaldian Ingurumen diputatua izan da Arriola, baina Zaldibarko luiziak ezbaian jarri du bere kudeaketa eta hainbat elkarte eta sindikatuk eskatu dute ez dezala gobernuan jarraitu.


Summary: Hotelek iazko bezeroen erdiak izan dituzte uztailean. Arabako, Bizkaiko eta Gipuzkoako 109 hotel itxita egon dira. Landetxeetan, berriz, %31,7 txikitu da gaualdien kopurua.

Uda txarra espero zuten hotelek, eta uda txarra izaten ari dira; Hego Euskal Herrian bederen, Ipar Euskal Herrian Frantziako turisten etorrerak bezero andana ekarri baitie. Baina frantziar gutxi —eta are alemaniar, britainiar eta estatubatuar gutxiago— izan dira Bidasoaren bestaldeko hoteletan, eta horrek hondoratu egin ditu gaualdiak.

Eustatek gaur emandako datuen arabera, uztailean 179.843 bezero izan dituzte Arabako, Bizkaiko eta Gipuzkoako hotelek, iaz baino %45,2 gutxiago. Gainera, bezero horiek egun gutxiago igaro dituzte establezimenduetan —batez beste 2,11 gau igaro zituzten iazko uztailean, eta 1,89 aurtengoan—. Ondorioz, gaualdiak erdira jaitsi dira: 340.376 aurten, eta 692.414 iaz (-%50.8).

Lurraldez lurralde, aldeak handiak dira. Okerren Bizkaiko hotelek izan dute, gaualdien %59,2 galdu dituztelako, batez ere Bilboren eraginez (-%62,9). Arrazoi nagusia Espainiatik kanpoko bidaiarien eskasia izan da, iaz iritsitako bost lagunetik bat bakarrik etorri baita.

Gipuzkoan, berriz, erorikoa ez da hain handia izan (-%42), Donostiak hobeto eutsi diolako (-%39,7) eta, batez ere, bezero espainiar, katalan eta galiziar askori eutsi dietelako: iaz baino %5,9 gutxiago izan dira soilik, eta gaualdiak -%17,6 txikitu dituzte.

Araban %51,3 jaitsi dira gaualdiak, baina lurralde horretan du turismoak pisu gutxien.

Ia bost hoteletik bat, itxita

Gaualdiak erdira jaitsi izanak ez du esan nahi hotel guztiek bezeroen erdiak galdu dituztenik. Izan ere, hotel askok itxita jarraitu dute, ulertu baitute irekitzea ez zitzaiela errentagarria izango. Horrela, 46 hotel itxita egon dira Gipuzkoan, 43 Bizkaian, eta hogei Araban. Orotara, 109 (%18), iazko 33 hotel itxien aldean (%5). Gainera, iaztik hona bost establezimendu gehiago zenbatu ditu Eustatek (619).

Egia da, ordea, jarduerarik gabeko hotelak gutxituz joan direla azken hilabeteetan, zabaltzeko mugak arindu ahala: 563 izan ziren apirilean, 430 maiatzean, eta 246 ekainean.

Bezeroak erakartze aldera, hotelek beren tarifak txikitu dituzte. Batez beste, gau bakoitzeko 86 euro kobratu dituzte, iaz baino %22,4 gutxiago. Alde handiz, Gipuzkoako hotelak dira garestienak (103 euro); Bizkaian, 71 euro kobratu dituzte, eta Araban, 68 euro.

Landetxeetan, eroriko txikiagoa

Landetxeek ere bezeroak galdu dituzte, baina ez hainbeste. Eustaten arabera, 14.054 bezero izan zituzten uztailean (-%34,5), eta 44.051 gaualdi egin zituzten (-%31,7). Batez besteko egonaldiak hiru egunekoak ziren, eta 3,13koak dira orain.

Bezeroen erdiek baino gehiagok Gipuzkoako landetxeak aukeratu dituzte, eta han jaitsi dira gutxien bezeroak (-%29,1). Bizkaian, berriz, %45,8 urritu dira.

Hotel askok bezala, landetxe ugarik ere uztailean ez irekitzea erabaki dute. Zehazki, 431 establezimenduetatik 80 itxita egon dira hilabete osoan zehar (%18,2).


Summary: Abisu horia arratsalderako, tenperatura beroak direla eta. Tenperatura beroenak 36ºC ingurura iristea espero da, eta ostiralerako ere ezarri da abisua, olatu garaiak direla eta.

Eusko Jaurlaritzako Segurtasun Sailak abisu horia ezarri du arratsalderako, muturreko tenperatura beroak direla eta. Abisua 15:00etatik 19:00etara egongo da indarrean; izan ere, espero da Kantauri barnealdean eta Ebro ondoko eskualdean tenperatura beroenak 36ºC ingurura iristea; Iragate aldean, 35ºC ingurura; eta kostaldean, 33ºC ingurura.

Ostiralerako ere ezarri dute abisu horia, olatu garaiak direla eta. Bi metro inguruko olatuak egongo direla ohartarazi dute, eta horiek arriskuak eragin ditzakete itsasoan nabigatzeko orduan, baita kostaldean bertan ere. Nabigaziorako abisua 12:00etatik 00:00etara egongo da indarrean, eta kostaldekoa, 18:00etatik 20:00etara.


Summary: Bertan behera utzi dute Gasteizko sorosleen eta begiraleen greba. Mendizorrotzeko eta Gamarrako igerilekuak itxita zeuden protestagatik. Joan den abuztuaren 10ean abiatu zituzten lan etenaldiak, eta langileek negoziatzen segitzen dute enpresarekin.

Gasteizko Udalak jakinarazi du sorosleen eta begiraleen greba mugagabea bertan behera gelditu dela. Hamar egunez lau orduko lan etenaldiak egin dituzte langileek, eta, ondorioz, Mendizorrotzeko eta Gamarrako igerilekuak itxita egon dira. Protestaren bidez, langileek salatu nahi zuten udalak murriztu egin dituela igerilekuetan udarako jarduerak, koronabirusa "aitzakia" hartuta. Egoera "kaotikoa" zela eta behin-behinekotasuna eta lan prekaritatea "jasanezinak" direla salatu zuten orduan.

Negoziazioak, aurrera

Udalak jakinarazi du oraindik ez dutela akordiorik egin igerilekuen kudeaketaz arduratzen den enpresak eta langileek, baina negoziazioek aurrera jarraitzen dutela. "Albiste ona da", nabarmendu du udalak: "Desadostasunak ez dira ez hain esentzialak, ezta akordioa ez sinatzeko bezain zailak ere".

Bestalde, Gasteizko Udalak eskatu du "ulertzeko" grebak eta lan etenaldiak erabiltzaileen kalterako izan daitezkeela, eta "negoziazioa eta elkarrizketaren bidea amaitzean soilik" duela zentzua.

Joan den abuztuaren 4an, protesten berri emateko prentsaurrekoan, sorosleek eta begiraleek nabarmendu zuten Gasteizko Udalak ezartzen dizkien baldintzak "gero eta eskasagoak" direla.


Summary: 689 kasu detektatu dituzte Hego Euskal Herrian. Beste 45 eri sartu dira ospitalean azken orduetan.

Kasuek gora egin dute beste behin Hego Euskal Herrian. Asteburuan kutsatzeak apaltzen ari zirela zirudien arren, azken bi egunetan goranzko joera izan da. Azken orduetan, 689 kasuren berri eman dute, bezperan baino 94 gehiago. Gainera, egin diren PCR proben kopurua ere txikiagoa izan da: 909 test gutxiago egin dira. Kasurik gehienak Bizkaian atzeman dituzte berriro ere: abuztu guztian, hantxe atzeman dituzte kasu gehien. Atzo baino 56 kasu gehiago izan dira: 372. Araban eta Nafarroan ere koska bat gora egin dute positiboek, eta 100en langa gainditu da: 117 eta 113 izan dira, hurrenez hurren. Gipuzkoan, berriz, apalagoak izan dira kutsatzeak; 73. Jaurlaritzak jakinarazi du erkidegotik kanpo bizi diren hamalau pertsonari detektatu diotela gaitza.

Ospitaleratzeen ugaritzeak ere ez du etenik. Egunetik egunera gehiago dira COVID-19 gaitzaren ondorioz erietxeetara sartzen direnak. Azken orduetan, 46, eta dagoeneko 250 eri daude Hego Euskal Herriko erietxeetan. Horietatik 26, ZIU zainketa intentsiboetarako unitateetan.

Herriz herri, Bilbok ditu kasu gehien beste egun batez, baina kasuak ere igo dira han: 177 positibo atzeman dituzte, iragan ostiraletik atzematen den kopururik handiena. Ezkerraldeko lau udalerritan hirukoiztu egin ziren kasuak atzo, eta agerraldi bat izan zitekeela zirudien. Barakaldon, Portugaleten, Santurtzin eta Sestaon 90 kasu zenbatu ziren atzo, eta azken orduetan, apalago bada ere, kasu ugari izan dira: 64.

Nafarroako Osasun Sailak ez ditu ematen herriz herriko datuen xehetasunak, baina jakinarazi du azken orduetako kutsatzerik gehienak Iruñerrian izan direla: %37, hain zuzen ere. Tuterako osasun eremuan atzeman dituzte positiboen %23, eta Lizarran, %22. Positibo berri gehienak familiarteko kutsatzeak izan direla ere azaldu du Osasun Sailak.

Zamudio, Zuia eta Mutrikuko intzidentziak, handienak

Intzidentzia tasarik handienak Zamudion (Bizkaia) eta Zuian (Araba) daude orain. Azken zazpi egunetan 32 eta 26 kasu izan dira. Izan ere, bai Zamudioko zahar etxean eta bai Zuiakoanagerraldiak atzeman dituzte egunotan. Kasurik gehien dituzten udalerriak ez izan arren, biztanle kopurua kontuan izanik —3.000 eta 2.300, hurrenez hurren—, tasarik handiena dute Araba, Bizkai eta Gipuzkoa osoan: Zamudion, 100.000 biztanletik 1069 kutsatzen dira, eta Zuian, 1099.

Mutrikuko (Gipuzkoa) egoera ere antzekoa da. Abuztuaren 13rik 19ra bitartean, positibo atzeman dituzte, eta herriko intzidentzia tasarik handienetakoa dute: 100.000 biztanletik 712 kutsatzen baitira han. Kasuen kopuruak ikusita, itxura du herrian agerraldi bat dagoela, baina Jaurlaritzako Osasun Sailak ez du halakorik baieztatu.

Azpeitiko zahar etxean ez dute kasurik atzeman

Azpeitian (Gipuzkoa) kasu gehiago atzeman dituzte azken orduetan. Hain zuzen ere, bederatzi. Ostegunean Erdikalen agerraldi bat atzeman zutenetik, 111 kasu detektatu dituzte. Gaur, beste 150 proba egingo dituztela jakinarazi du udalak. Era berean, udalak azaldu du herriko zahar etxeko egoiliar guztiei eginiko probak negatibo izan direla: «San Martin egoitzako egoiliarren negatiboen berri izateak lasaitasun pixka bat ematen digu. Izan ere, gure kezka nagusia adinekoak eta patologiaren bat duten herritarrak dira». Halaber, Nagore Alkorta alkateak adierazi du agerraldia kontrolatzeko lanean jarraitzen dutela eta prebentzio neurriak zorroztea «ezinbestekoa» dela horretarako.


Summary: Hamabi kasu atzeman dituzte Elorrioko zahar etxe batean. Arabako zahar etxeetan beste bi kasu izan dira, eta Gipuzkoan hiru.

Beste oldarraldi bat izan da Bizkaiko zahar etxe batean. Oraingoan, Elorrioko zentro batean atzeman dituzte kasuak, eta, hori kontatuta, Bizkaian bost dira positiboak dituzten zahar etxeak. Langile batek positibo eman zuela eta, probak egin zizkieten zahar etxeko gainerako egoiliarrei eta langileei, eta beste 11 kasu detektatu dituzte, guztiak egoiliarren artean. Asintomatikoak dira kutsaturik daudenak, eta Bilboko Birjinetxe zentro soziosanitariora eramango dituzte datozen orduetan. Agerraldian atzemandako positiboak kontuan izanik, 115 dira gaur egun Bizkaiko zahar etxeetako kasuak: 58 egoiliarrak dira, eta 57, langileak. Gainera, egoiliarretatik hiru ospitalean daude, eta beste 64 langile bakarturik daude, prebentzio moduan.

Bestalde, Arabako zahar etxeetako lehen kasuak atzeman zituzten asteartean Zuian. Azken orduetan beste bi kasu detektatu dituzte, eta 21 kasu dira guztira: hemeretzi egoiliar eta bi langile daude kutsaturik. Asintomatikoak dira guztiak ere. Probak egin dizkiete egoiliar eta langile guztiei, baina 27 emaitza aztertzen ari dira oraindik. Beraz, baliteke datozen ordutan kasu gehiago izatea.

Gipuzkoan ere izan dira kasu gehiago azken orduetan. Foru Aldundiak jakinarazi duenez, hiru kasu detektatu dituzte aurreko egunetan bi kasu atzeman zituzten Donostiako zahar etxe berean. Beraz, bost dira oraintxe kutsaturik dauden egoiliarrak herrialdeko zahar etxeetan. Azken hiru kasuak asintomatikoak dira, eta bakarturik dauzkate beren logeletan. Aurretik positibo eman zuten bi egoiliarrak, aldiz, Eibarko ospitalean daude, COVID-19 gaitza duten zahar etxeetako egoiliarrak artatzeko gune berezian.


Summary: Bederatzigarren egunez jarraian Gaza bonbardatu du Israelek. Israelek blokeo energetikoa ezarri zuen joan den astean, eta atzotik argindarra hornitzeari utzi dio Gazako zentral elektriko bakarrak. Egunean lau argi ordu bakarrik dituzte orain.

Bederatzigarren egunez jarraian, Israelek Gaza bonbardatu du bart gauean. Israelgo armadak zabaldu duenez, Gazak Israelgo lurraldeetara jaurti dituzten suziriei eta puxika lehergaiei emandako erantzuna izan dira bonbardaketak. Armadaren arabera, Hamas erakunde terroristak Gazako mugan duen kontrol postu baten kontrakoa izan da bonbardaketa.

Tentsioa gora doa Gazan; izan ere, atzotik argindarra hornitzeari utzi dio Gazako zentral elektriko bakarrak. Hala, atzotik egunean lau orduz bakarrik dute argindarra Palestinan. Joan den astean, Israelek Gazarekin mugan duen Karem Shalom bidea itxi zuen. Pasabide hori da Gazara produktuak sartzeko dagoen modu bakarra. Horrez gain, lurraldean erregaia sartzeko debekua ere ezarri zuen Israelek.

Israelek hartutako neurri zorrotzek Palestinako komunitatea sutu dute. Azken egunetan, hainbat manifestarik protestak egin dituzte bi herrialdeen arteko mugan, Israelek palestinarrei 2007az geroztik ezarritako blokeoa kentzeko exijitzeko eta giza laguntza bidal dezan mugatik.

Egun, bi milioi herritar bizi dira Gazan, eta horietatik erdiak baino gehiago pobrezia mugaren azpitik daude, Munduko Bankuak emandako datuen arabera.


Summary: Abuztuaren 24an aztertuko dute Barrios askatzeko eskaera. Mikel Barrios euskal presoari bost urteko espetxe zigorra ezarri zioten ekainean, «erakunde kriminal» bateko kide izatea egotzita. Bake Bideak eta Bakegileek presoa askatzeko eskatu dute.

Bake Bideak eta Bakegileek ageri bateratu bat aurkeztu dute Mikel Barrios euskal presoa askatzea eskatzeko. Abuztuaren 24an aztertuko dute Barriosek aurkeztutako eskaera, eta orduan finkatuko dute dei auziaren eguna. Irailerako, bizikleta martxa bat antolatu dute, Iturgoienetik Mont-de-Marsango espetxera (Okzitania). Han dago preso.

Barrios 2017ko urrian atxilotu zuten, Alemanian, eta handik Frantziara eraman zuten, abenduan. Osnyko (Frantzia) presondegian espetxeratu zuten, eta handik urtebetera aske utzi, zaintzapean. Joan den ekainaren 23an egin zen haren aurkako epaiketa. Fiskaltzak sei urteko espetxe zigorra eskatu zuen. Defentsak, berriz, kargurik gabe uztea, argudiatuta haren aurkako akusazioak ETAk borroka armatua behin betiko utzi ostekoak direla. Azkenik, Parisko Auzitegiak bost urteko kartzela zigorra ezarri zion, eta hamar urtez Frantzian egoteko debekua, «erakunde kriminaleko» kide izatea egotzita.

Bake Bideak eta Bakegileek «neurriz kanpokotzat» eta «ulertezintzat» jo dute Barriosen aurkako epaia, ETA 2018an desegin zela kontuan izanik: «Bada garaia tresna juridiko osoak testuinguru berri hori kontuan hartzeko!». Horregatik, euskal presoa «lehenbailehen» askatzeko eskatu dute.

Barrios askatzearen aldeko hainbat protesta egin dira azken asteetan, eta, horiei jarraikiz, Arrosadiako Sare taldeak Mont-de-Marsango espetxerako bizikleta martxa bat antolatu du, Iturgoienetik, irailaren 4tik 6ra bitartean. Bake Bideak eta Bakegileek bat egin dute martxarekin, eta gogoratu dute irailaren 19rako ere beste mobilizazio bat iragarri dutela, Zigorra hiltzeraino bete? 30 urte aski da lelopean.


Summary: Kaleratzeak Stop elkarteak alokairuaren prezioa kontrolatzeko kanpaina ezartzeko eskatu du. Plataformak agerraldia egin du gaur, eta eskatu du, besteak beste, alokairu sozialeko etxebizitza gehiago sortzea, eta «Donostian dauden 4.000 etxebizitza hutsak» mobilizatzea.

Kaleratzeak Stop-ek, Alokairuk eta Azora funtsak kalte egindakoen plataformak agerraldia egin dute gaur, EH Bilduko eta Elkarrekin Podemoseko zinegotzien babesarekin. Merkatu pribatuko alokairuaren prezioa kontrolatuko duen kanpaina bat abian jartzeko eskatu diote Eusko Jaurlaritzari, eta Etxegintzan izena eman eta etxebizitza bat lortu ez duten pertsonen egoera salatu dute.

Rosa Garcia Kaleratzeak Stop elkarteko bozeramaileak adierazi duenez, «familia horiek, izena eman duten gehienek bezala, seme-alabak dituzte ardurapean, eta haien diru sarrerak 3.000 eta 16.000 euro artekoak dira, eta horrek eragotzi egiten die Donostian eta Gipuzkoan dauden gehiegizko alokairuak ordaintzea».

Horrez gain, zera eskatu du: alokairu sozialeko etxebizitza gehiago sortzea, «Donostian dauden 4.000 etxebizitza hutsak» mobilizatzea, eta merkatu pribatuan alokairuaren prezioa kontrolatzeko kanpaina bat abiatzea. Izan ere, Garciaren arabera, «borondate politikoa egonez gero», egin daiteke.

Elkarteko bozeramaileak adierazi duenez, «eskubide bat da etxebizitza, ez negozioa», eta gaineratu du ez dietela eragotziko eskubide hori eskatzen jarraitzea «Estatuko hiririk garestienetan hirugarrena» den horretan.

Alokairuko etxebizitzen prezioak, gora

Apirilean Economic Research-Ekonomska IstrazÌÂivanjak zientzia aldizkarian argitaratu zen ikerketa baten arabera, Donostiako etxe turistikoak ugaritu egin dira, eta, horrekin batera, alokairuen prezioa igo. Lanaren emaitzek adierazi dutenez, «Airbnb-ren presentzia zenbat eta handiagoa izan, orduan eta handiagoa da alokairuko etxebizitzen prezioa»; hau da, «Airbnb-ren presentziak alokairuaren prezioa igo du».

Bizilagunekin plataformak —ikerketan oinarrituta— adierazi zuenez, «etxejabe askok beren jabetzak alokairu merkatutik atera eta merkatu turistikoan eskaintzeko hautua egiten dute». Horren ondorioz, «gero eta etxebizitza gutxiago daude eskuragarri alokairuan, eta prezioak igo egiten dira».