Summary: Eroskiren mozkinak %38 murriztu dira irabazi tartea estutu duelako. 64 milioi euroren emaitza positiboa izan zuen, 2021ean baino 41 gutxiago. BEZaren murrizketa haragira eta arrain freskora ere zabaltzea eskatu du kooperatibak. 44 milioi euroan murriztu zuen zorra eta egun 909 milioikoa du

Eroski taldeak 64 milioi euroren irabaziak izan zituen iaz, 2021ean baino 41 milioi gutxiago (-%38). Kooperatiba taldeak inflazioaren eraginari egotzi dio mozkinen murrizketa, eta kostuen gorakada osoa azken preziora eraman ez izanari. Hala ere, azken hamar urteetako bigarren emaitza onena zen iazkoa, salmenta bolumena %2 murriztu arren, fakturazio osoa %7 handitu zelako. Era berean zorra kitatzen jarraitu zuen. 44 milioi euro ordaindu zizkien hartzekodunei eta orain 909 milioi euroren zorra du. «Gure hornitzaileen prezioak %15 igo dira batez beste, gureak, aldiz, %12. Ahalegin oso handia egiten ari gara igoera osoa azken preziora ez eramateko», nabarmendu du Rosa Carabel Eroski taldeko zuzendariak, iazko balantzearen aurkezpenean. Erabaki horrek irabazi marjinaren murriztu zuen eta hark eragin zituen mozkin txikiagoak. Zehaztasun handiz azaldu du: «Gure irabazi marjina %1,32koa izan zen. Sektorean, ohiko tartea, %2 eta %3 artekoa denean. Guk puntu bat murriztea erabaki genuen. Zenbat den hori? 55 milioi euro inguru gutxiago irabaztea». Nondik ateratzen dira 55 milioi euro horiek? Eroskiren fakturazio osoa 5.478 milioi eurokoa izan zen, eta haren %1 da. Carabelek, hala ere, garrantzia handia eman dio EBITDAren —Irabaziak interes, zerga, balio-galera eta amortizazioen aurretik— datuari: 280 milioi euro; eta azaldu du haien hainbat gastu finko —energia, finantzarioak, soldatak— %38 inguru handitu direla. «Gure sektorean irabazi marjina oso txikiekin egiten dugu lan. Gure irabazien gakoa bolumen handian saltzea da. Oso zaila da prezioak are gehiago jaistea», nabarmendu du, eta distribuzio kate handiei egozten zaien sakrifizio ahalmen gabezia ez dela egia kritikatu. Gai berean, azaldu du prezioen gorakadak prezio merkeenak dituzten kateei mesede egin diela: «Erosleak aurrezte moduan dago, egun prezioa da erosketa ohiturak gehien baldintzatzen dituen aldagaia». Carabelek azaldu zuen erosketa ohiturak aldatu egin direla, eta iazkoa urteak aurrea egin hala salmenta bolumena jaisten joan zela eta aurtengoaren hasieran joera hori mantendu dela. «Erosleak prezioari asko begiratzen dio orain. Eskaintza bereziek erosketen %28 baldintzatzen dituzte. Guk, esaterako, gure markako produktuetan nabaritu dugu. %7 igo zen fakturazioa, produktu merkeenak direla kontuan hartuta, pila bat da». Zentzu horretan, azaldu zuen oinarrizko produktuekin osaturiko saskiak oso harrera ona izan duela. Lan erreformaren eragina Eroski taldearen iazko balantzeak uzten duen datu deigarrietako bat Hego Euskal Herrian izandako langile kopuruaren jaitsiera izan zen. 11.302 izatetik 10.428 izatera igaro zen. Carabelek, baina, legedia aldaketaren eragina dela azaldu du: «Lan erreformaren eragina izan da hori. Behin behineko langileak izateko traba gehiago ditugu orain. Horiek askotan ez dute lanaldi osoa izaten. Orain langile finko gehiago ditugu, eta hainbatek aldi baterako biren lana egiten dute. Finkotasunean irabazi dugu». Prozesu hori langile kooperatibistaren kopuruaren igoeran islatzen da. Iaz 1.268 pertsona egin ziren bazkide eta egun 9.500 dira guztira. Carabelek behin baino gehiagotan aipatu du saltoki handiei eragiten dieten legeak, eta gehienek balio katearen kostua handitzen dutela kritikatu zuen. Esaterako, plastiko txikien erabilera debekatu izana asko nabaritu omen zuten. Espainiako Gobernuak sektorearekin adosturiko neurriak hartu beharko lituzkeela esan du, baita bat iradoki ere: «Esaterako, mesede egingo liguke oinarrizko hainbat produkturi aplikatu zaien BEZaren murrizketa luzatzea. Are gehiago, haragiari eta arrainari ere aplikatzea eskertuko genuke. Produktu horien salmenta %15 murriztu da. Horiek gainera produktu osasungarriak dira». Zorra kentzen Eroskiren jardunaren zama handietako bat pilaturiko zorra da. 2009an 2.514 milioi euroko finantza zorra izatera iritsi zen, eta egun 909 milioikoa da. Iaz 44 milioi euroko kitapena egin zuen. Zuzendariak eginiko ahalegina goratu du, eta egun hartzekodunekin lau urterako finantziazioa negoziatzen ari direla onartu. Zor horren kitapen handi bat taldearen atalak salduz egin dituzte. Oraingoan, baina, ez dute halakorik espero: «Gure hartzekodunekin dugun akordioa 2024ko uztailean amaituko da, eta berria negoziatzen ari gara. Gure aspirazioa finantza akordio bat lortzea da. Atal gehiago saldu behar izatea ekuazioan sartzen ez den aldagai bat da». Eroskik, besteak beste, Caprabo Kataluniako supermerkatu katearen zati bat saldu zuen zorra arintzeko, eta baita bidai agentzien atala ere. Azken urteetan Forum Sport kirol denda kateen balizko salmentaren zurrumurrua bili-bolo ibili da. Pixka bat lehenago Carabelek aurkakoa esan arren, ondoren gehitu duenak ez du lagunduko esamesak isiltzen. «Forum Sportek bere tamaina handitu beharra dauka lehiakorra izateko. Zentzu horretan bazkide bat aurkitzeko aukerak aztertzen ari gara. Horraino hitz egin dezaket gaiari buruz». Inbertsioei eutsi Salmenta bolumenak behera egin eta irabaziak murriztu arren, Eroskik ez du hurrengo urterako inbertsio kopurua murriztuko. Urtean hamar eta hamabi denda berri artean irekitzeko asmoari eusten dio. Zentzu horretan Katalunian hedatzeko moduak aztertzen ari dira. Egun Hego Euskal Herrian merkatu kuota handiena duen katea da. Horri Katalunia eta Espainiaren iparraldea gehituz gero, bere «indarguneetan» %13ko merkatu kuota du.


Summary: Bornerekin biltzera, batzuek bai, besteek ez.

Ekainaren 8ko bozketarekin estrategia bateratua lantzeko denbora irabazi dute sindikatuek, baina egun hori iritsi bitartean, baliteke lehen arrakalak sortzea haien arteko batasunean. Horrela, CFDTk, CFTCk eta CGCk dagoeneko iragarri dute onartu egingo dutela Elisabeth Borne lehen ministroak ondoko egunotan biltzeko egingo dien gonbidapena. CGTk, ordea, ez du oraindik erabaki bat hartu, baina gogo handirik ez du erakutsi haien buruzagi berriak, Sophie Binnetek.

Bilera horien bitartez agendaren gaineko kontrola eta herritarren babesa berreskuratu nahi ditu Borneren gobernuak. Besteak beste, honako gaiei buruz mintzatu nahi du: enplegu zerbitzuen erreforma, lan baldintzen hobekuntza, adineko langileen enplegua, eta lanbide heziketa.


Summary: Inoizko kotizatzaile kopururik handiena du Hego Euskal Herriak. Beste 5.420 afiliatu lortu ditu Gizarte Segurantzak, eta 1,3 milioiren langa gainditu du. Apirilean, 2.297 langabe gutxiago zenbatu dituzte.

Hirugarren hilabetez jarraian, behera egin du langabeziak. SEPE Espainiako Enplegu Zerbitzu Publikoaren arabera, Hego Euskal Herriko enplegu bulegoetan 138.845 langabe daude erregistratuta: martxoan baino 2.297 gutxiago, eta iazko apirilean baino 10.135 gutxiago. Horrekin batera, lehen aldiz 1,3 milioi langileren langa gainditu du Hego Euskal Herriak.

Langabeak. Kopuru txikiena 2008tik

Langabe kopurua azken urteetako txikiena da. 2008ko abendura egin behar da atzera; gainera, kontuan hartu behar da orduan baino 60.000 langile gehiago daudela gaur egun.

Apirilaren amaieran 138.845 lagun zeuden langabe gisa erregistratuta Lanbideren eta Nafar Lansareren bulegoetan. Martxoan baino 2.297 gutxiago dira, eta iazko apirilean baino 10.135 gutxiago.

Apirila hilabete gorabeheratsua izan ohi da langabeziari dagokionez, jaisten den hilabeteak tartekatzen baitira igotzen direnekin, Aste Santuko oporraldiengatik bereziki. Aurten nabaria izan da horren eragina, kontratu gehienak —lautik hiru– zerbitzuen sektorean egin baitira.

Lurralde guztietan jaitsi da langabezia, baina batez ere Nafarroan (-1.106). Bizkaian, 654 langabe gutxiago daude; Araban, 311 gutxiago; eta Gipuzkoan, 226 gutxiago. SEPEren datuak INEk emandako biztanleria aktiboaren inkestarekin konbinatuz gero, Hego Euskal Herriko langabezia tasa %10,24koa izango litzateke. ELA sindikatuak nabarmendu duenez, Europako Batasuneko batezbestekoa baino lau puntu handiagoa da.

Adina eta sektoreak. Gazteak eta zerbitzuak.

Adin tarte eta sektore guztietan jaitsi da langabeen kopurua. Zerbitzuetan izan da jaitsiera handiena (-1.495), hein handi batean Aste Santuko oporraldiei begira ostalaritzan eginiko kontratazioengatik. Industrian, halaber, 282 kontratu berri egin dira, azken hilabeteetako joera positiboari eutsiz. Nekazaritzan 149 enplegu sortu dira, eta eraikuntzan, 17. Aldez aurretik enplegua izan ez dutenen artean, 354 lagun hasi dira lanean.

Adin tarteei dagokienez, gazteen artean jaitsi da gehien; lana topatu duten bi langiletik batek (-1.189) 30 urte baino gutxiago zuen. Datuek erakusten dute adinean aurrera egin ahala zailtasun gehiago dituztela lan bila dabiltzanek. Adibidez, langabezian urtebete baino gehiago daramaten hamar pertsonatik seik 45 urtetik gora dituzte, eta nagusiki emakumeak dira.

Datu horretaz kezkatuta agertu dira Eusko Jaurlaritzako Enplegu Saila eta UGT, eta gogoratu dute Elkarrizketa Sozialerako Mahaian gai hori jorratzen ari diela. «50 urtetik gorakoen kontratazioa bultzatzeko garaia da; neurri politikoez harago, enpresaburuek pertsona horien inguruan duten jarrera aldatu behar dute», azpimarratu du sindikatuak.

Apiril honetan antzera jaitsi da langabezia gizon eta emakumeen artean , baina genero arrakalak bere hartan dirau. Eta, denbora epe luzeago bat hartuz gero, ikus daiteke okerrera egin duela: azken bi urteetan bi puntu handitu da langabeen artean emakumeek duten pisua: apirilean, langabe erregistratuen %58,5 izan dira emakumeak, nahiz eta biztanleria aktiboaren %47,8 baino ez diren. Emakumeen artean, langabezia tasa %12,5ra iristen da; gizonen artean, berriz, %8,1ekoa da.

Kotizatzaileak. Inoiz baino gehiago

Langabezia datuak onak badira, are hobea da Gizarte Segurantzan afliatutako langileena. Izan ere, 1,3 milioi langileren langa gainditu da lehen aldiz Hego Euskal Herrian. Apirilean beste 5.420 kotizatzaile batu ditu Gizarte Segurantzak. Zehazki, apirilean, batez beste, 1.301.012 langilek kotizatu dute Gizarte Segurantzan. Duela urtebete baino 20.936 gehiago dira. Sektore guztietan igo da afiliatuen kopurua. Jardueraren arabera, zerbitzuetan egin dira kontratu berri gehienak: apirileko afiliazioen %73,2 arlo horri zegozkion.

Kontratuak. Lautik bat, mugagabea

2022an indarrean sartutako lan erreformaren ekarpen nagusia izan da zaildu egin dela aldi baterako kontratazioa. Horren ondorioz, handitu egin dira kontratu mugagabeak, nahiz eta oraindik sinatzen direnen gutxiengo bat diren. Apirilean egindako 72.026 kontratuetatik %25,4 izan dira mugagabeak; erreformaren aurretik, %7-%8 artean izan ohi ziren. Dena den, nabarmen gehiago dira behin-behinekoak, %74,6; apiril honetan halako 53.702 kontratu sinatu dira.

Kontratazio mugagabea sendotuz joan da, eta kontratu berrien ia laurdenak dira halakoak, baina azpisektoreren bat badago, hala nola etxeetako jarduerena, non hamar kontratu berritik bederatzi baitira.

Behin-behinekotasuna murrizteko, lan erreformak aldizkako finkoen kontratazioa bultzatu du, sektore jakin batzuetan bereziki. Apirilean Hego Euskal Herrian egindako kontratu guztien %3,9 izan dira, eta urtebetean 1,5 puntu egin du gora kontratu mota horrek. Emakumeen artean zabalduago dago (%5,2) gizonezkoen artean baino (%2,7).

Gauza bera gertatzen da jardunaldi partzialeko kontratuekin: lau emakumetik batek (%25,8) du halako kontratu bat. Gizonen kasuan, nabarmen txikiagoa da kopuru hori (%11).

LABek azpimarratu duenez, langabeziak behera egin duen arren, enpleguaren kalitatea okertzen ari da oraindik, eta emakumeek dute presentzia handiagoa «prekaritatearen adierazleetan» —aldizkako finkoak, jardunaldi partzialak—.

ELAren arabera, apirileko datuek erakusten dute langabezia murriztu egin dela «enplegu prekarioaren eta urtaroen araberako enpleguaren kontura».


Eltxumendi

Summary: Eltxumendi.

Oteitza herritik atera eta berehala hartu dugu Iruñeko arroari bira ematen dion GR 220aren bide-seinale zurigorriak. Xenda erosotik Arrate izenez ezaguna den ingurura igo gara errekastoaren ondotik. Zabaldira ailegatzean balizajea segitu dugu eta aldapa pikoari aurre egin eta gero Eltxumendiko tontorrera igo gara. Ikuspegi zabala dago bertatik eta Iruñeko arroa ez ezik, urrutiko eta gertuko mendiak ikus daitezke. Abiapuntura itzultzeko, alanbrezko hesiaren aldera jo dugu eta hau gurutzatu eta gero, ekialderantz jaisten hasi gara basoan barneratzen den xenda eroso eta nabarmen batetik. Lepora heltzean, ataka gurutzatu eta ezkerretik ateratzen den pista zabalean zehar herriraino jaitsi gara.

Ibilbidearen xehetasun gehiago eta argazkiak Menditxiki blogean.


Summary: Indar Ingeteameko greba bertan behera utzi dute, zuzendaritzaren proposamen berria dela eta. ELAk adierazi du enpresak hitzarmena berritzeko egin duen proposamenak «aurrerapauso garrantzitsuak» dituela. Bihar erabakiko dute langileek onartu edo ez.

Beasaingo (Gipuzkoa) Indar Ingeteam lantegian, gaurko deitua zuten greba bertan behera uztea erabaki dute, negoziazioetan «aurrerapauso garrantzitsuak» egon direla eta. ELA sindikatuak adierazi duenaren arabera, zuzendaritzak hitzarmena berritzeko beste proposamen bat egin du bart gauean: aurrekoa baino hobea, ELAren ustez. Hori dela eta, greba bertan behera utzi, eta langile batzordeko ordezkariak langileekin bilduko dira bihar, mobilizazioekin jarraitu ala ez erabakitzeko.

Joan den asteartean lau orduko lanuztea egin zuten, eta ostegunean, egun osoko greba. Egun horretan, Ingeteam enpresaren lantegi zentralera —Zamudio, Bizkaia— joan ziren hainbat autobusetan, protesta egiteko. 670 pertsonak egiten dute lan Indar Ingeteamen Beasaingo lantegian, eta motor eta sorgailu elektrikoak egiten dituzte.


Summary: Asier Ezeiza euskal preso ohia espetxeratzeko agindu dute. Ezeizak hamabi urte egin zituen preso; orain, hemeretzi urteko beste zigor bategatik espetxeratuko dute.

Asier Ezeiza euskal preso ohia berriz espetxeratzeko agindu dute, Auzitegi Nazionalak ezarritako hemeretzi urteko espetxe zigorra betetzeko; gaur sartu daiteke kartzelan. Ezeiza 2020ko maiatzean geratu zen aske, hamabi urteko beste zigor bat beteta. Erabakiaren aurka mobilizatzeko deia egin dute Hernanin (Gipuzkoa): 19:00etan, Gudarien enparantzan.

Ezeiza 2008an atxilotu zuten Frantzian, ETAko kide izatea egotzita. Hamabi urteko espetxe zigorra ezarri zioten, eta Fresnesen, Tarasconen (Frantzia) eta Mont de Marsanen (Okzitania) egon zen preso. 2020 hasieran, baina, Espainiaratu egin zuten, Espainiako Auzitegi Nazionalak epaitu zezan. Orduan, Soto del Realgo espetxera (Espainia) eraman zuten. Gerora, Zaballara (Araba) lekualdatu zuten. Izan ere, Frantziara bidaltzekoak ziren, zigorra betetzeko, baina COVID-19ak eragindako egoerak eragotzi egin zuen. Hala, zigorra osorik beteta, aske geratu zen 2020ko maiatzean.

Ezeizaren aurka bi prozesu ireki ziren Auzitegi Nazionalean. Batetik, 2002ko martxoan epaitu zuten, Orioko (Gipuzkoa) PSE-EEko zinegotzi Juan Priederen hilketan parte hartzea leporatuta. Ekintza horri lotuta, Auzitegi Nazionalak abenduan ezarri zion hemeretzi urteko espetxe zigorra. Zehazki, egileak autoz lekualdatu izana egotzi zioten.

ETAk 2003an Benidormen eta Alacanten (Herrialde Katalanak) egindako atentatu batzuetan parte hartu izana, berriz, ez zuen frogatutzat jo Auzitegi Nazionalak, eta 2020ko martxoan absolbitu egin zuen. Halere, Espainiako Auzitegi Gorenak bi aldiz baliogabetu ditu absoluzio ebazpenak, eta sententzia egokitzeko agindu dio auzitegi hari; azkena, apirilean. Gorenak argudiatu zuen Auzitegi Nazionalak ez zuela aztertu Ezeizak atentatu haietan «lagundu izana», eta lehen epaiak frogatutzat jo zuela ETAko kidea zela eta 2003ko udan Herrialde Katalanetako kostaldean hainbat «kudeaketa» egin zituela erakunde armatuaren eskariz.


Summary: Israelgo indarrek lau palestinar hil dituzte tiroz Nablusen. Tel Aviven arabera, sarekadan hildako hiru gizonetatik bik apirilaren 7an Jeninen izandako tiroketa batean parte hartu zuten ustez; hiru kolono hil zituzten. Bere adar armatuko kideak direla jakinarazi du Hamasek.

Israelgo armadak palestinarren aurkako beste sarekada bat egin du gaur goizean Nablusen, Zisjordania okupatuan. Eraso horretan, hain zuzen, Israelgo indarrek gutxienez hiru palestinar hil dituzte tiroz, eta beste lau zauritu, Palestinako Osasun Ministerioak jakinarazi duenez. Hildakoetatik bi ezin izan dituzte identifikatu, «haien aurpegiak erabat desitxuratuta» zeudelako Israelek jaurtitako balen ondorioz.

Bada, Israelgo armadak ohar batean esan duenez, hildakoetatik bik apirilaren 7an Jeninen izandako tiroketa batean parte hartu zuten ustez; hiru kolono israeldar hil zituzten eraso hartan. Hirugarrena geroago hil zen, balak eragindako zaurien ondorioz.

Hamasek jakinarazi duenez bere adar armatuko kideak ziren hildako hiru palestinarrak. Talde islamistak bere gain hartu zuen apirileko hilketa, eta nabarmendu ama-alabak Jerusalem hegoaldean dagoen legez kanpoko kokagune bateko herritarrak zirela. Orotara, milioi erdi judu bizi dira nazioarteak legez kanpokotzat jotako 200 kokagunetan.

Gaur goizeko sarekadan, berriz, Palestinako Ilargi Gorriak esan du lau pertsona ospitalera eraman behar izan dituztela, eta gutxienez 150 lagunek negar gasa arnastu dutela, tartean zenbait ikasle. Gainera, Palestinako Wafa berri agentziaren arabera, indar israeldarrek etxebizitza zibilen aurka tiro egin dute, eta hasieran medikuei sartzea galarazi diete. Israelen erasoa arbuiatzeko eta horri erantzuteko asmoz, Nablusko alderdi politikoek greba orokorrera deitu dute gaurko.

Israelgo armadako bozeramaile militar batek, ostera, esan du segurtasun indarrek «terrorismoaren» aurka lan egiten jarraituko dutela. Bide horretan, Defentsa ministro Yoav Gallantek armada zoriondu du, «eskuadroi terrorista desagerrarazteagatik». Ynet hedabide israeldarraren arabera, armadako berrehun kidek parte hartu dute gaurko operazioan.

Horrez gain, 26 urteko emakume palestinar bat hil dute eguerdian Nablus hegoaldeko Huwara herrian. Ilargi Erdi Gorriaren larrialdi zerbitzuen arabera, bularrean tirokatu dute emakumezkoa, eta ondoren Rafidia erietxera eraman dute. Medikuen arabera, oso egoera larrian heldu da erietxera, eta ordu gutxira hil da. Tel Aviven arabera, emakumezkoak labana batekin zauritu du soldadu bat eta horregatik egin diote tiro.

Urtea hasi zenetik, Israelgo armadak eta kolonoek gutxienez 111 palestinar hil dituzte; horietatik hogei adingabeak dira. Palestinak zerrenda horretan sartu du Sheikh Khader Adnan 44 urteko preso palestinarra ere; Jihad Islamikoko buruzagia 85 eguneko gose greba baten ondoren zendu zen, herenegun. Palestinarrek Israel egin zuten heriotza horren erantzule, eta herenegun zenbait suziri bota zituzten.

Ikusi gehiago: Preso palestinar bat hil da Israelen, hiru hileko gose greba egin ostean

Israelek herenegun gauean erantzun zuen, Gaza bonbardatuz, Israelgo armadak jakinarazi zuenez. Wafa Palestinako berri agentziaren arabera, bota zituzten misiletako bost zibilak bizi diren eraikinetan erori ziren, eta eraso horretan pertsona bat hil zuten, eta beste bost zauritu.

Azken egunotako borroken ostean, Jihad Islamikoak eta Israelek su etena adostu zuten herenegun gauean. Atzo sartu zen indarrean, 05:00etan, Maan Palestinako hedabidearen arabera.

Desjabetzeak

Israelgo armadak Hebrongo udaletxea izandakoan bizi ziren hainbat palestinarri eraikina husteko agindu die gaur. Lekukoen arabera, sarreran zintzilikatu dute militarrek desjabetze agindua, jarraian eraikina kolono juduen esku utzi ahal izateko. Hebrongo alkate Taiseer Abu Sneinehek gaitzetsi egin du agindua, eta salatu du eraikina udalarena dela eta ez Israelgo agintariena. Auzitara joko dutela ere iragarri du.

Bethlehemen, berriz, palestinar baten jabetza zen jatetxe bat eraitsi dute, «baimenik gabe» eraikia zela argudiatuta. Jatetxea zegoen gunea C Eremuaren barruan dago, hau da, Israelen kontrolpean —hala daude Zisjordaniako bi herenak—, eta beraz, Tel Avivi dagokio eraikitzeko baimenak ematea, ordea eskariak palestinarren aurkezten dituztenean ezezkoa izaten da erantzuna.


Summary: Usansoloko Udala osatzeko batzordea sortu dute. Usansolo Herria plataformako zortzi parte hartzaile eta EAJko beste hiru ditu batzordeak. Hala ere, baliteke maiatzaren 28ko hauteskundeen ostean osaera aldatzea.

Usansoloko Udala osatzeko batzordea sortu dute gaur Txapelena baserrian. Horretarako, Bizkaiko Foru Aldundiak 2019ko udal hauteskundeetan Galdakaon (Bizkaia) izandako emaitzak eskatu dizkio Espainiako Hauteskunde Batzorde Zentralari. Emaitza horien arabera, batzordearen parte izango dira Usansolo Herria plataformako zortzi lagun, baita EAJko hiru kide ere. Presidentea ere aukeratu dute gaurko saioan.

Hala ere, baliteke batzordearen osaketa aldatzea maiatzaren 28ko hauteskundeen ostean. Hauteskunde Batzorde Zentralak erabaki du Usansolon ez direla hauteskundeak egingo, herria ez delako toki erakundeen erregistroan agertzen, eta ez duelako hautesle erroldarik; Galdakaon bozkatu beharko dute herritarrek. Hori dela eta, behin batzordea osatuta, erregistro horretan izena ematea eskatuko dute; 30 eguneko epea ezarri dute horretarako. Izen ematea onartzekotan, Hauteskunde Batzordeari eskatuko diote batzordearen osaketa berri bat egiteko, 2023ko udal hauteskundeetako emaitzak kontuan hartuta.

Bizkaiko Batzar Nagusiek iazko azaroan onartu zuten Usansolo Bizkaiko 113. udalerria izateko eskaera. Halere, hilabete bat geroago, Estatuaren Abokatutzak helegitea jarri zion ebazpen horri, Usansolok ez zuelako gainditzen 5.000 biztanleren langa. Errekurtsoarekin batera, Usansolo udalerri bihurtzeko prozesua eteteko eskatu zuen abokatutzak, behin-behineko neurri gisa, baina otsailaren amaieran, EAEko Auzitegi Nagusiak ez zuen halakorik onartu: auzia ebatzi bitartean, tramiteekin aurrera jarrai dezakete Usansolon.

«Mugarri garrantzitsua»

Elixabete Etxanobe Herri Administrazio eta Erakunde Harremanetarako foru diputatuaren esanetan, batzordea osatzea «mugarri garrantzitsu» bat da. Baina, era berean, adierazi du beharrezkoa dela oraingoz «zuhurrak» izatea: «Itxaron behar dugu toki erakundeen erregistroan Usansoloren izen ematea onartu arte». Bitartean, Bizkaiko Foru Aldundia «adi» egongo da, eta bere jarrera mantendu eta defendatuko du. Ibilbide «luzea» egin dela esan du Etxanobek, eta oraindik «urratsak» daudela egiteke. «Espero dugu bide hori ondo amaitzea».


Summary: Kirmen Uribek irabazi du Eusko Ikaskuntza saria. «Gaur mundua zabalik dago euskararekiko. Planetak osasungarri gisa hartzen du gureak bezalako hizkuntzak erabiltzea», adierazi du idazleak New Yorketik.

Gauean telefonoa itzalia izaten du, eta gaur goizean «albistearekin esnatu» da Kirmen Uribe New Yorken. Idazleak irabazi du aurtengo Laboral Kutxa-Eusko Ikaskuntza saria. «Nazioartean arrakasta handia izan duen bere sormen lan bikainari esker, Kirmen Uribek curriculum nabarmenena irabazi du», epaimahaiak gaur iragarri duenez.

XXI. mendean euskal literaturaren «berritzaile nagusietako bat» izateagatik eta nazioartean euskararen eta euskal kulturaren «enbaxadore argia» izateagatik eman diote saria, epaileen arabera. «Gure hizkuntza, balioak eta bizimoduak gure mugetatik haratago zabaltzea lortzen duen diplomaziaren adierazgarri dira haren lana eta nortasuna», adierazi dute. «Eta, umiltasunetik, naturaltasunetik eta sortzeko independentziatik abiatuta, idazlea gai da dimentsiorik intimoena eta kultura komunitate gisa munduaren aurrean dugun presentziaren inguruko hausnarketa existentzialista uztartzeko».

Uribek eskertu egin ditu hitzok, baina esan nahi izan du «saria belaunaldi osoarentzat» dela; idazle belaunaldiarentzat, batez ere. Gaineratu duenez, bere belaunaldian (1970. urtean jaio zen) idazle, musikari eta zinemagile «bikainak» daude.

Uriberen lanaren «izaera humanista eta irekia» nabarmendu dute epaileek, eta «ezberdinen arteko elkarrizketaren aldeko apustua» egin duela goraipatu dute. Haren «mundu ikuskera guztiz euskal» dela gaineratu dute.

Horrez gain, idazlearen lanaren nazioarteko proiekzioa nabarmendu dute. «Haren lanak hogeiren bat hizkuntzatara itzuli dituzte. Haren ospea Txina eta Japoniaraino iritsi da, eta plazaratu dituen eleberriak urteko onenen artean daude herrialde horietan».

Izan ere, «hanka bat New Yorken eta beste bat Euskal Herrian» duela jarraitzen du idazleak. «Gaur mundua zabalik dago euskararekiko: ez da lehen bezala, ez baitzen baloratzen gauzak euskaraz egitea. Planetak osasungarri gisa hartzen du gureak bezalako hizkuntzak erabiltzea. Ekologian bezala hartzen da», adierazi du. «Euskarak balio erantsia ematen dio zure lanari».

Gaineratu duenez, beste nobela bat idazten ari da orain. «Berritzaile izaten saiatuko naiz, gauzak beste modu batean egiten, eta, orain arte bezala, Euskal Herrian errotuta».

Hizkuntza eta sari ugari

Ondarroako idazlea (Bizkaia) arrantzale sendi batean jaio zen, eta poesia lantzen hasi zen; besteak beste, inguruko musika taldeentzako hitzak sortu zituen gaztetan. Landu zituen gaien artean antimilitarismoa zegoen, intsumisoa izan baitzen.

Bitartean heldu eskutik (2001) poesia bildumarekin egin zen ezagun. Kritika Saria eskuratu zuen, eta hainbat hizkuntzatara itzuli zuten. Horietan, ingelesezkoak ireki zizkion AEBetako literatura munduko ateak. Apaltasunari eginiko gorazarrea dago horretan, besteak beste, kritikariek nabarmendu dutenez.

Bilbao-New York- Bilbao lehenengo eleberrian, berriz, autofikzioa landu zuen. Idazlea protagonista bihurtuta, familiaren historia, benetako bizipenak eta fikzioa nahastu zituen, baina nostalgiatik urrun.

Tokian tokikoaren eta globalaren arteko dikotomia faltsua dela erakutsi du bere lanarekin: Ondarroa jaioterria eta New York txanpon bereko bi aurpegi izan daitezkeela, alegia.

Horrez gain, goraipatu izan diote komunikatzeko bide berriak jorratu izana, irakurlearen, literaturaren eta munduaren arteko zubiak eraikitzeko.

Horren adibidea da, esaterako, Uribek BERRIAn duen podcasta: New Yorkeko munduak. Astero argitaratzen ditu etxe orratzen hirian bizitzeak eragiten dizkion hausnarketak. Bere burua, gainera, euskal literaturaren testuinguruaren barruan ikusten du, ez aparteko izar bakarti gisa. Hainbatetan esan du bere erreferentziak Jon Mirande, Joseba Sarrionandia, Iñigo Aranbarri, Eider Rodriguez eta Harkaitz Cano direla, besteak beste. «Hainbat dira asko gustatzen zaizkidan idazleak. Ez naiz ezer aurreko idazlerik gabe; kritika literarioa idazle gehiagok merezi dute».

Lehen ere, sari ugari irabazitakoa da. 2007an, finalista izan zen AEBetako PEN sarian, poesia itzuliaren atalean, Bitartean heldu eskutik lanarengatik. Meanwhile Take My Hand itzuli zuten.

Horrez gain, Kritikaren Saria eskuratu zuen 2002an, 2009an eta 2016an, eta Espainiako Literatura Sari Nazionala 2009an. 111 Akademiaren saria ere jaso zuen 2016an.


Summary: Etxebizitza lege berriaren aplikazioa moteldu egingo dute EAJk eta PSEk. EH Bilduk mozio bat eraman du ganberara, besteak beste alokairuen prezioen sistema bat ezartzeko eta tentsio handiko eremuak izendatzeko, baina EAJk eta PSE-EEk aurrera atera dute beren osoko zuzenketa, «Euskadin Espainiako lege berria aplikatzeko dokumentu bat» egin dadin ezeren aurretik.

Hauteskunde kanpainaren hotsa gero eta ozenagoa den egun hauetan, PSE-EEk ez du EAJ bakarrik utzi nahi izan Eusko Legebiltzarrean, Madrilen onartu berri den Etxebizitza Legea «lehenbailehen» aplikatzeko oposizioaren ekinaldi baten harira. Jaurlaritzan bazkide duen alderdiarekin batera osoko zuzenketa bat onartu du PSEk, ezerezean uzteko EH Bilduk eta Elkarrekin Podemos-IUk adostutako agiria. Jeltzaleek eta sozialistek adostu dute Espainiako Etxebizitza Legearen inguruko azterketa bat eskatzea Jaurlaritzako Etxebizitza Sailari, «Euskadiko Etxebizitza Legeari neurri osagarriak sartzeak ekar dezakeen alderdi guztietan». Labur esanda: atzeratu egingo dira epemuga jakinik gabe Madrilen onartutako lege berriak ematen dituen tresnen aplikazioa, tartean eremu tentsionatuen izendapena, nahiz eta lege hori PSOEk berak onartu duen, hain zuzen EH Bilduren eta Podemosen aldeko botoekin.

Beraz, ikusteko dago lege horrek zenbateko eragina izango duen Araba, Bizkai eta Gipuzkoan, EAJk sendo jarraitzen baitu eskumenen urraketaren tesian. Irune Berasaluze jeltzaleak adierazi du «Euskadiren eskumenen alde» ari direla; azaldu du azken 40 urteetan etxebizitza politika oso bat garatu duela Jaurlaritzak, eta beste erkidegoek «kopiatu» egin dutela hori. Datu batzuk eman ditu: alokairu sozialeko 26.000 etxebizitzako parkea kudeatzen du EAEko administrazioak, «eta beste mila etxebizitza» egiten ari da Jaurlaritza. Gogora ekarri ditu DSBE laguntzak eta 25-29 urte artekoek alokairurako jaso ditzaketenak, aldarrikatzeko «aurreratuagoa» dela Lakuaren etxebizitza politika Espaniako Estatuko beste edozein administrazioren aldean. «Sanchez etxebizitza politikak lerrokatzeaz aritu da, eta, bide batez, birzentralizatu ere egin daitezke: ez gaude prest horretarako».

Abertzale izateari utzi

EH Bilduk eta Elkarrekin Podemos-IUk nahi zuten «alokairu prezioak kontrolatzeko sistema bat abian jartzea, beharrezkoak diren aldaketak aztertuz eta prestatuz». Lege berriak eskaintzen dituen neurri berriak «lehenbailehen» aplikatzea da adostu duten agiriaren helburua, bereziki «erreferentziazko prezio-indizeen sistema bat ezartzeko, eta eremu tentsionatuak izendatzeko». Horrez gain, babes publikoko etxebizitzen «erdiak gutxienez alokairu sozialera» bideratzeko eskaera da, eta «pizgarri eta zigor fiskalen bidez alokairuen prezioak sustatzeko zerga erreformarako» proposamena.

Baina agiri hori atzera bota du EAJren eta PSE-EEren gehiengoak, oraingoan PPren botoak ere gehituta. EH Bilduko legebiltzarkide Unai Fernandez de Betoñok gogoratu du %7 arteko igoerak egon direla oso tarte laburrean alokairuetan, euskal hiri eta herri batzuetan, «funts putreek lur hartu» dutela jadanik Euskal Herrian, eta «%33 arteko igoeraz» hitz egiten hasiak direla. «Zein da zuen proposamena horrelako egoera bati erantzuteko?», galdetu die EAJko legebiltzarkideei. Madrilen onartutako legearen aplikazioa «hurrengo legegintzaldi batera» atzeratu nahi izatea leporatu die: «Ematen du edozer egiten ari zaretela alokairuei mugarik ez jartzeko».

Akusazio horri erantzunez, Berasaluze jeltzaleak urrunago eraman du koalizioari eskumenen defentsaren harira egindako kritika. «Dena suntsitu behar zela esaten zenuten lehen, eta, Madrilera joan, eta denari baietz esaten hasi zarete». EH Bilduk «abertzale izateari utzi ote dion zalantza» ere helarazi du jeltzaleak. Eta garbi utzi du nola jokatuko duen EAJk lege berriaren aplikazioan: «Aurrena, txostena, eta gero ikusiko da neurri batzuk aplikagarriak diren ala ez».

Fernandez de Betoñok erantzun du koalizioa ez dagoela prest tresna berrien aplikazioa atzeratzeko, «larrialdi bat baitago jende askorentzat etxebizitzaren arloan». Gaineratu du «oso garbi» dagoela koalizioak euskal eskumenak defendatzen dituela.

UPNren betoa Senatuan

PSE-EEko Maria Jesus San Josek Espainiako Etxebizitza Legaren bertuteak azaltzen eman du denbora gehien, eta ez du argi azaldu EAJrekin adostutako osoko zuzenketaren aldeko PSEren jarrera, baina ohartarazi du tentsio handiko eremuak izendatzea ez dela «automatikoa» izango, «sergurtasun juridikoa» behar delako hori egin aurretik.

Elkarrekin Podemoseko legebiltzarkide Iñigo Martinez Zatonek galdetu die PSE-EEko legebiltzarkideei «zeren zain» ote dauden legea aplikatzen hasteko: «Onartezina da orain ikerketak eskatzen hastea inolako epemugarik jarri gabe. Herritarrei duintasuna eman behar zaie lehenbailehen etxebizitzari dagokionez».

Bestalde, UPNk beto bat erregistratu du Espainiako Senatuan, Espainiako Etxebizitza Legearen aurka, «Nafarroarenak diren eskumenak urratu dituelako Sanchezen gobernuak, eta hauteskundeei begira egin duelako».

Donostian, berriz, legealdiko azken udalbatzarrean, Kaleratzeak Stop, Alokairu Bentaberri eta Azorako Maizterrak eragileen proposamena aurkeztu dute EH Bilduk eta Elkarrekin Donostiak, eta Etxebizitza Legea ontzat jo dute EAJ eta PP ez beste alderdi guztiek.


Summary: Sormen Bekak haur eta familientzako lan bat sarituko du aurten. Edozein diziplinatako lanak aurkeztu ahalko dira Gerediaga elkarteak eta Durangoko Udalak antolatutako bekara. Irailaren 21era arte bidali ahalko dira proiektuak, eta irabazleak Durangoko 2024ko azokan erakutsiko du.

Seigarren urtez antolatu dute Sormen Beka Gerediaga elkarteak eta Durangoko Udalak. Euskaraz egindako sorkuntza sustatu eta ezagutarazi asmo du proiektuak, eta aurten haur eta familientzako sorkuntza lana sarituko dute: edozein diziplinatakoak edota diziplinen arteko uztarketatik landutakoak izan daitezke, eta zabalik dago jada proposamenak aurkezteko epea. Irailaren 21era bitarte jasoko dituzte proiektuak gerediaga@durangokoazoka.eus helbidean; irabazleak 15.000 euro izango ditu ordainetan, eta Durangoko 59. Azokan erakutsiko du lana, Saguganbara gunean, 2024an.

18 urtetik gorako sortzaile berrientzat da beka. Askotariko erak onartzen dituzte: ikuskizun bat izan daiteke, adibidez, zirkuaren, antzerkiaren edota ipuin kontaketaren arlokoak. Euskarri bat ere aurkeztu daiteke aukeran: mahai jolasa, musika ala bideoa. Antolatzaileek iragarri dutenez, irabazlea aukeratzeko lau irizpide hartuko dituzte kontuan: proiektuaren kalitatea, gaitasun berritzailea eta originaltasuna, lanaren hedatze ahalmena eta aurrez aurreko defentsa —aurkeztutakoen artean lauzpabost hautatuko ditu epaimahaiak, eta horiek izango dira defendatu beharrekoak—. Durangoko 58. Azokan iragarriko dute zer proposamenek irabazi duen, abenduan.

Lan hauek saritu dituzte aurreko urteetan:

2018: ATOPIArpg euskarazko rol jokoa (literatura)

2019: Kai Nakai. Iratxe Aguileraren lehenengo lana (musika)

2020: Bañolet. Lau ataleko telesaila (ikus-entzunezkoa)

2021: Ibai Aizpururen Barraka. Bideojokoa.

2022: Eukalyptus dantza-antzerkia. Jon Ander Urresti. Aurtengo Durangoko Azokan estreinatuko dute.


Summary: Domusa Teknik 40 MLK ultra eta Txindokiko kilometro bertikala asteburuan. Larunbatean izango da Azpeitiko Lagun Onak taldeak antolatutako ultradistantziako proba (65 km, 3.700 m+). Bi ediziotan, zaleen eta korrikalarien «sekulako erantzuna» jaso du. Igandean, berriz, Euskadiko proba bertikalen txapelketa izango da Txindokikoa.

Azpeitiko Lagun Onak Mendi Bazkunak antolatuta Domusa Teknik 40 MLK mendi lasterketaren bigarren edizioa egingo da larunbatean. Ultradistantziako Euskal Herriko Kopako bigarren proba izango da Azpeitikoa. Neurriak, hauek: 65 km eta 7.400 metroko desnibel metatua (3.700 goranzkoa). Azpeitian bertan abiatu eta bukatu, ibilbidea Errezil, Bidania-Goiatz eta Beizama herrietatik igaroko da, baita mendi gailur hauetatik ere: Arroita edo Arauntza (612), Sañu (616), Gazume (1002), Hernio (1078), Murumendi (868), Izazpi (973), Hiruarrieta edo Samiño (933) eta Xoxote (912).

Guztira 550 korrikalari izango dira lehian. Horien artean, iazko lehen edizioko bi irabazleak, Aritz Egea urretxuarra (Gipuzkoa) eta Oihana Azkorbebeitia abadiñarra (Bizkaia) txapelari eusten saiatuko dira. «Haiekin batera, gazteak datoz indartsu. Gizonezkoetan, Goar Lopetegi, Borja Zubizarreta, Alvaro Ramos... Garai bateko kondairak ere bai, Javi Dominguez adibidez. Espainiatik, berriz, Marcos Ramos dator, Kataluniatik Diego Arroyo...», jakinarazi du Pedro Segui antolakuntzako kideak. Emakumezkoetan, aldiz, azken orduko bi baja garrantzitsu izan dituzte: Marta Molist kataluniarra, ultradistantziako Espainiako txapeldun izandakoa, ez da Azpeitian izango, minez dabilelako, eta Maud Combarieu aspaldi honetan Urruñan (Lapurdi) bizi den korrikalari frantziarra ere, oposaketak tarteko, ez da azkenean irteeran izango. «Beraz, Asics taldeko Christine Selman frantziarra izan daiteke Azkorbebeitiaren aurkari nagusietakoa», Seguiren arabera.

Faboritoak faborito, bailarakoen eta batez ere azpeitiarren eta azkoitiarren parte hartzea nabarmendu dute antolatzaileek, ehuneko handi bat bertakoa baita. Alde horretatik, lasterketaren bi edizioetan «korrikalarien eta zaleen aldetik sekulako erantzuna» jaso dutela goraipatu nahi izan dute. «Iaz, lehen edizioan, 24 orduz azpitik bukatu ziren 400 dortsalak. Aurten, 550 dortsal jarri ditugu eta bi orduz azpitik bukatu ziren. Ez da noski dena gure meritua, kirola asko ari da hazten, eta jende asko ari da ausartzen distantzia luzeetan», adierazi du Seguik.

Antolakuntzak indar handia jarri du emakumezkoen parte hartzea sustatzeko. Iazko datuei erreparatuta, jabetu ziren %8,5 bakarrik zirela emakumezkoak, eta, iaztik hona, parte hartze hori bultzatzeko hainbat egitasmo jarri dituzte martxan. «Badakigu joera hori ez zela urte batetik bestera aldatuko, baina urtean zehar hainbat irteera egin ditugu emakumezkoekin, eta sekulako erantzuna izan dute. 70 emakumezko ateratako irteeraren bat izan da, adibidez. Eta aurten, %5 handitu da emakumezkoen partaidetza. Ez da asko-asko ere, baina bai bide onean goazen seinalea», nabarmendu du Seguik.

Taupada urdina, boluntarioen emana...

Kirol ikuspegi hutsaz gain, lasterketak baditu bestelako helburu batzuk ere; inklusioa da horietako bat. Alde horretatik, Pol Makuri Salomon taldeko korrikalariak hitzaldi bat emango du ostiral goizean Azpeitian, eta beste bat arratsaldean Azkoitian, umeentzat. Makurik eskuineko aldea paralisiak jota dauka jaiotzatik, baina mendiko eskian olinpikoa izana da, eta iaztik Salomon taldean ari da korrika. «Hitzaldien ondoren, ostiralean bertan komunikatu bat irakurriko du Makurik, eta gero idatzi hori lekuko baten barnean sartuko dugu. Larunbatean, Eskola kirola programako ume guztiak Azpeitiko plazatik aterako dira, eta Trail Martxa Urdina deitu duguna osatuko dute, Xaguxatar bideari jarraituz eta lekukoa elkarri pasatuz, Ikasberriko gunera arte».

Boluntarioen lana ere goraipatu du antolakuntzak. «350 boluntario inguruk hartzen du parte, herrien eta herritarren laguntza izugarria da, eta lasterketaren arrakasta hortik dator eta hortik etorriko da. Eta ez bakarrik Azpeitian eta Azkoitian. Inguruko herri txikietan ere laguntza handia jaso dugu. Anoagune nagusietako bat, adibidez, Iturburukoa da, eta hor Errezilgo eta Bidaniko jendeak asko-asko lagundu digu, eta udaletxeek beraiek ere bai».

Lasterketa honen abaroan, Errezilgo (Gipuzkoa) Domusa Teknik enpresak eta Oñatiko (Gipuzkoa) Lana kooperatibak Domusa Teknik Lana taldea sortu dute aurten. Trail lasterketa hauek azken urteotan izan ari diren goraldia ikusirik, taldearen helburuetako bat taupada urdina egitasmoa bultzatzea da. «Euskaltelek txirrindularitzan sortu zuen marea laranjaren antzekoa, baina trailaren edo mendiko lasterketen ingurua», jakinarazi du Pedro Seguik. «Euskal zaleak elkartzeko modu bat da, erreferentziazko kolore bat hartuta. Aurten, Xoxoteko aterpean, taupada urdina gunea izango da, eta hor paella dastatzeko eta kamiseta urdina jasotzeko aukera izango da».

Txindokiko kilometro bertikala igandean

Azpeitikoaz gain, asteburu honetan badira beste hainbat mendi lasterketa ere. Igandean, besteak beste, Txindokiko kilometro bertikala egingo da Larraitzen (Abaltzisketa). Lasterketa bertikalen Euskadiko txapelketa izango da, gainera, Txindokikoa. Irteera 10:00etan izango da Larraiztik. Txindokiko KBak ibilbide berria izango du. Jatorrizko ibilbidean bezala, korrikalariak Larraiztik abiatuko dira, baina lehendabizi Gaintzako bidegurutzera joango dira irteera neutralizatuan. Puntu honetan hasiko da kronometroa martxan, eta korrikalariek 3,6 km eta 980m+ egin beharko dituzte gailurreraino. Bidean Oria iturritik igaroko dira (kontrol puntua), eta handik tximista esaten dioten bidean gora igoko dira.

Iñaki Maiorak Ordizitik Txindokirako errekorra egiteko hartu zuen bideari eutsi nahi izan diote antolatzaileek, ibilbide horrek duelako bertikal kutsurik eta gogortasunik handiena. 2022ko Txindokiko Kilometro Bertikaleko edizioan gizonezkoen errekorra ondu zen, eta emakumezkoen marka berria jarri zen: Oihana Kortazarrek 44:05 behar izan zuen gailurra jotzeko, eta Asier Larruzeak 35:59.

Guztira 241 lasterkari daude izena emanda Txindoki KBrako.

Domusa Teknik 40 MLK Egitaraua Ostirala, maiatzak 5

10:30: Pol Makuri korrikalariaren hitzaldia, Soreasun (Azpeitia) 15:30: Pol Makuri korrikalariaren hitzaldia, Baztartxon (Azkoitia) 17:30-19:30: Dortsal banaketa, Azpeitiko Plaza Nagusian (Berdura plaza) 17:30-20:00: Korrikalarien azoka, Matxinada plazan 19:00: Briefinga, Sanagustin kulturgunean

Larunbata, maiatzak 6 06:00-7:00: Dortsal banaketa Azpeitiko Plaza Nagusian (Berdura plaza) 8:00: Lasterketa irteera, Azpeitiko Plaza Nagusian 9:30: Trail martxa urdinaren irteera Herriko plazatik 11:00: Trail martxa urdinaren iritsiera anoagune urdinean (Ikasberri) 10:00-20:00: Korrikalarien azoka, Matxinada Plazan 10:30-13:30: Beizamako txakolina eta pintxoak Santa Ageda gainean 11:00-18:00: Puzgarriak anoagune urdinean 11:00-13:00: Sentsibilizazio jolasak anoagune urdinean 12:00-18:00: Pintxo eta edariak anoagune urdinean, Eusko Labelen eskutik 13:00: Paella jana taupada urdina gunean (Xoxoteko aterpean) 18:00-20:30: DJa Herriko plazan 20:30: Lasterketaren itxiera 20:45: Sari banaketa herriko plazan 21:00: Elektrotxaranga Etxezuri aurretik 22:30: Gatiburen kontzertua, Sanagustin kulturgunean


Summary: Iruñeko Udalak aurkeztu du Kopako finalerako plana. Gazteluko plazan lau pantaila handi jarriko dituzte partida ikusteko; udaletxean kamiseta erraldoi bat jarriko dute, eta Ziudadela argiztatuko dute.

Argi dago asteburuan Sevillako protagonistetako bat Osasuna izanen dela, baina taldeak IruÃ±ean izanen duen presentzia eta garrantzia ez da urrun geldituko. IruÃ±eko Udalak jakinarazi duenez, Gazteluko plazan lau pantaila handi jarriko dituzte âbost metro zabal eta hiru metro garai bakoitzaâ, partida ikusi ahal izateko. Horietako bakoitzak plazako alde batera begiratuko duenez, puntu guztietatik ikusi ahalko da partida: 360 graduko esperientzia izanen da. 20:00etatik aurrera eta, partida hasi bitarte, gainera, DJ batek girotuko du lekua.

Ikusi gehiago: Realzaleek ere: 'Ale, Osasuna, ale, ale!'

Maria Caballero zinegotziak adierazi duenez, larunbat goizerako apainduta egonen da plaza: IruÃ±ea Osasunarekin kanpainaren barnean garatu dituzten kartelekin. Hiriko bertze lekuak ere ez dira hutsik geldituko, ostiralean udaletxean kamiseta erraldoi bat jarriko baitute, 14:00 aldera. Larunbat iluntzean, berriz, IruÃ±eko Ziudadela gorriz eta urdinez jantziko dute, argien bidez. Horrez gain, segurtasun, mediku eta garbiketa zerbitzuak normalean baino ugariagoak izanen direla adierazi du Caballerok.

Izan ere, espero da jendetza bilduko dela Gazteluko plazan, eta, larrialdiak ahal bezain laster artatzeko, laguntza medikorako postu bat egonen da bertan. Bertzetik, Caballerok adierazi duenez, segurtasuna bermatzeko, Udaltzaingoak, Foruzaingoak eta Espainiako Polizia Nazionalak talde berezi bat osatuko dute. Garbitasunari dagokionez, kolore gorriko hogei edukiontzi jarriko dituzte Gazteluko plazan barrena, 1.000 litroko edukierakoa bakoitza. Partida amaitu ostean ere errefortzua egonen da garbiketari dagokionez: orotara, normalean baino hemezortzi lagun gehiago arituko dira lanean.

Harrera ofiziala

Osasuna garaile bada, igandean bertan eginen diote taldeari harrera ofiziala: 19:15ean, udaletxean. Udaletxe plazan, berriz, La Pamplonesa taldea giroa animatzen egonen da 19:00etatik aurrera. Gainera, Gazteluko plazako pantailetako bat bertan utziko dute, herritarrek harrera zuzenean jarraitu ahal izan dezaten. Taldeak ez badu irabazten, harrera ofiziala astelehenean eginen dute, 17:00etan.


Summary: Nafarroako EH Bilduk 1.310 neurri proposatu ditu bere programan. Udal eta foru hauteskundeetarako programa politikoa aurkeztu du Laura Aznal lehendakarigaiak. Autogobernuaren garapena, gizarte eta lurralde kohesioa, eta klima aldaketari aurre egitea daude lehentasunen artean.

Autogobernu handiagoa aldarrikatuko du EH Bilduk hauteskunde kanpainan. Nafarroako programa politikoaren aurkezpenean, Laura Aznal EH Bilduko lehendakarigaiak aldarrikatu du Nafarroako gizartea subjektu politikoa dela, eta etorkizuneko erronkei aurre egiteko «tresna gehiago eta eskumen gehiago» behar dituela. Bide beretik, Foru Hobekuntzaren «benetako eztabaida» planteatuko du EH Bilduk datorren legealdian.

Autogobernua ez ezik, lurralde eta gizarte kohesioa eta klima larrialdiari «anbizio handiagoz» erantzutea izango dira koalizioaren ardatz nagusiak. Koalizio abertzaleak 227 orrialdeko programa aurkeztu du, eta 1.310 neurri proposatzen ditu hartan. 11 bloketan bildu ditu gai nagusiak, eta, aurkezpenean zehaztu zuenez, aipatutako hirurek dute lehentasuna.

Aznalen arabera, hilabeteak egin dituzte programa lantzen, eta gizarteko eragileekin bildu ostean, haien proposamenak jaso dituzte.

Gizarte eta lurralde kohesio handiagoa eskatu du EH Bilduk. Aznalek zehaztu zuenez, horrek esan nahi du kalitatezko zerbitzu publiko komunitarioak bermatu behar direla lurralde osoan. Adibidez, koalizioak lehentasunezkotzat jotzen du osasun sistema berrantolatzea, lehen arreta sendo batean oinarrituta eta espezialitateen itxaron zerrendak murriztuta.

Gainera, zaintzan, pertsona orori zaindua izateko eskubidea bermatu behar zaiola deritzo.

Gizarte eta lurralde kohesioaren barruan, beste atal hauek bultzatuko dituzte: mugikortasun iraunkorra bermatzea, lana eta aberastasuna banatzeko eredu berri bat lortzea, etxebizitza duina izateko eskubideari bide ematea, Nafarroako hizkuntza eta kultura aniztasunaren kudeaketa inklusiboa egitea, eta berdintasunezko politiketatik politika feministetarako jauzia ematea, «benetako berdintasuna lortzeko asmoz».

Klima larrialdiari aurre egiteko orduan «anbizio handiagoa» eskatu du Aznalek. Haren hitzetan, trantsizio energetikoa eta ekologikoa «espekulazio ereduari aurre egingo dioten irizpide zuzen eta demokratiko batzuen gainean» gauzatu behar da. Energia berriztagarriak eta autokontsumoa sustatu behar direla deritzo, baina parte hartze publiko eta komunitarioak bermatuta eta herritarrentzako arrazoizko prezioak ziurtatuta.


Summary: Gutxiago igo ditu EBZk interes tasak, baina %3,75an dira jada. Lagardek ohartarazi du ez dutela amaitu igoerekin, baina ez du argitu noraino iritsiko diren. Euroguneko bankuak mailegu gutxiago ematen ari dira, interes tasa handien ondorioz.

Gailurrera iritsi ahala, polikiago. Oxigenoaren gutxitzeak moteldutako mendizaleen antzera, Europako Banku Zentralak ere interes tasak motelago igotzea erabaki du, igoera fase hori goia jotzetik gero eta hurbilago baita. Gaurko bileran, puntu laurden igo zituen interes tasak, bai bankuek EBZn egiten dituzten gordailuena (%3,25eraino), baita bankuei maileguen truke kobratzen dien interesena ere (%3,75eraino).

Tasarik handienak dira 2008az geroztik, baina are gehiago igoko direla oso argi utzi du Christine Lagarde EBZko presidenteak: «Bidaia batean gaude, eta oraindik bide gehiago egin behar dugu». Hau da, maileguak gehiago garestitu nahi dituztela, horrela lortuko dutelakoan inflazioa apaltzea, bankuak egokitzat jotzen duen %2ko tasara. Noraino igoko dituen ez du argitu Lagardek: «Ez dugu zenbaki magiko bat; jakingo dugu iristen garenean».

Belatzen presioa ez da amaitu. Hartutako erabakiak «adostasun handia» izan zuela aipatu zuen Lagardek, baina izan ziren 0,5ekoa eskatu zutenak ere.

Etenik ez igoeretan

EBZren Frankfurteko egoitzan egindako agerraldian, beste gauza bat nabarmendu du Lagardek: ez dutela «atsedenaldirik» egingo igoeretan, eta, hortaz, beste bat espero behar dela banku zentralaren kontseiluaren hurrengo bileran, ekainaren 15ean. Maiatzean inflazioak gora nabarmen egiten ez badu, bilera horretan ere puntu laurden bateko igoera espero daiteke.

Igoeretan eten bat egin ez duela ohartarazita, EBZk bere burua bereizi nahi izan du AEBetako Erreserba Federalak asteazkenean egindakotik. Izan ere, hark ere 0,25 puntu handitu zituen interes tasak, baina Jerome Powell Fed-eko buruak iradoki zuen igoeretan geldialdi bat egingo zutela.

Atlantikoaren bi aldeetan egoera makroekonomikoa antzekoa da: inflazioa apaltzen ari da —bizkorrago AEBetan, %4,4an baitago—, eta interes tasen igoera bortitzak ez du ito ekonomiaren hazkundea, baina bai moteldu. Eta langabezia behera egiten ari da batean eta bestean; eurogunean, %6,5ekoa da, euroa zirkulazioan dagoenetik izandako txikiena.

Baina, langabeziari baino gehiago, inflazioari erreparatzen dio EBZk, eta arlo horretan ikusitakoa ez zaio lasaitzeko modukoa iruditzen. «Inflazioa oraindik oso handia izango da aldi luze baterako», dio haren agiriak. Banku zentralak huts egin zuen inflazioaren igoera oso aldi labur baterakoa izango zela iragarri zuenean, eta are gehiago iaz, bizkor jaitsiko zela kalkulatu zuenean.

Urrian jo zuen goia inflazioak, urte arteko tasa %10,6ra iritsi zenean, eta apirilean, lehen kalkuluen arabera, %7 izan da. Martxotik apirilera hamarren bat igo izanak erakusten du luze joko duela %2ra jaisteak, baina badira zantzu positiboak ere: azpiko inflazioa, jaki freskoak eta energia aintzat hartzen ez dituena, lehen aldiz apaldu da 2022ko ekainaz geroztik —hamarren bat, %5,6raino—.

Mailegu gutxiago

Puntu laurden bakarrik igo izanaren beste arrazoietako bat da banku zentralak ulertu izana interes tasen igoerak bere helburua lortu duela. Izan ere, asteartean argitaratutako txostenean, EBZk ziurtatu zuen bankuek jada murriztu dietela maileguen jarioa bai herritarrei baita enpresei ere. Horrek erakusten du, Lagarderen arabera, interes tasak dagoeneko «murriztaileak» direla, nahiz eta artean ez diren inflazioa bezain handiak. Euriborra, esaterako, %3,843ra iritsi zen atzo, eta maiatzean %4ra iristea espero da.

Maileguak gutxitzea zen, hain zuzen ere, interes tasa handiagoen bitartez EBZk lortu nahi zuena. Kreditu gutxiagorekin, ekonomia hoztu egin ohi da, eta eskari txikiagoaren ondorioz prezioen igoera moteldu egiten da. Bereziki gutxitu dira enpresek eskatutakoak, «eta enpresek esaten dute interes tasen ondorioz dela». EBZk galdekatutako bankuek argudiatu dutenez, maileguak emateko baldintzak gehiago estutuko dira bigarren hiruhilekoan.

Zorra arintzen

Atzoko bileran beste erabaki bat hartu zuen EBZk: APP programaren bidez erositako zorra gutxitzea. Martxoan eta apirilean 30.000 milioi euroren zorra saldu zuen banku zentralak, eta, merkatuek ongi digeritu dutela iritzita, uztailetik aurrera hilero 25.000 milioi salduko ditu.

APPren eta PEPP pandemiari lotutako erosketa programa bereziaren bitartez, EBZk 8,5 bilioi euroren zor publikoa eta pribatua pilatu du 2015. urteaz geroztik. Besteak beste, programa horiek ahalbidetu zuten gobernuak merke eta erraz finantzatu ahal izatea.


Summary: Moskuk AEBei egotzi die Kremlineko bonbardaketaren atzean egotea. Zelenskik adierazi du Ukrainak ez diola eraso egiten ez Moskuri, ez Putini. AEBetako 'think tank' baten arabera, Kremlinek berak antolatu zuen leherketa

«Washington dago erasoaren atzean, badakigu». Hori esan du Dmitri Peskov Kremlineko bozeramaileak gaur, eguneroko prentsaurrekoan, atzo goizaldean Kremlinen gertatu zen bonbardaketaz galdetu diotenean. Vladimir Putin Errusiako presidentea droneak erabiliz hiltzen ahalegindu izana leporatu dio Moskuk Ukrainari. Kievek, baina, ukatu egin du, eta Errusiari egotzi dio gertaera hori bera bultzatzea, modu horretan Ukrainari eraso egiteko aitzakia bat izango duelakoan. Volodimir Zelenski presidenteak berak adierazi du gaur Ukrainak ez diola eraso egiten ez Moskuri, ez Putini. Peskoven esanetan, baina, AEBetako Gobernuak «eraso terroristak» egiteko hartutako erabakiak «aplikatzera» mugatzen da Kiev. John Kirby AEBen Segurtasun Nazionalerako Kontseiluko bozeramaileak ukatu egin du: «Zerikusirik ez dugu».

Gertatutakoaren harira, Errusiako Gobernuak ez du frogarik erakutsi. Eta Institute for the Study of War AEBetako think tank-a areago joan da, eta esan du Errusiako Gobernuak berak antolatu zuela droneekin egindako bonbardaketa. «Gertatutakoa gerra Errusiako audientziara eramateko ahalegin bat da, modu horretan mobilizazio sozial zabalago baterako baldintzak ezarri ahal izateko», nabarmendu du ohar batean. Think tank-aren arabera, aireko defentsa sistemak indartzeko neurriak hartu zituen Errusiak duela ez asko, eta, orduan, «ia gertagaitza» iruditzen zaio bi dronek aireko defentsa sisteman hainbat geruza zeharkatu izana. Errusiako Gobernuak jakinarazi zuen Putin ez zegoela Kremlinen, Moskuren aldirietan duen egoitza batean baizik.

Ikusi gehiago: Putin hiltzen ahalegindu izana egotzi dio Moskuk Kievi

Bien bitartean, Errusiak Kievi eraso egin dio berriro, goizaldean; azkeneko lau egunetatik hirutan bonbardatu dute hiriburua. Ukrainako iturri ofizialek adierazi dute, ordea, jaurtitako droneek ez dutela ez biktima zibilik eragin, ez ezinbesteko azpiegiturarik txikitu. Kieven arabera, Errusiak jaurtitako 24 droneetatik hemezortziri eten diete bidea aireko defentsa sistemek. Herrialdeko beste eskualde batzuetan ere sirena hotsak entzun dira. Kievek jakinarazi du, aldi berean, Errusiaren bonbardaketen ondorioz 23 zibil hil zirela atzo Kherson hirian.

Bestalde, Erresuma Batuko Gobernuaren inteligentzia zerbitzuek azpimarratu dute Errusiaren erregai biltegi batzuei azkeneko egunetan egindako erasoek Mosku behartu dezaketela «doikuntzak» egitera tropak erregaiz hornitzeko operazioetan. Joan den larunbatean, 40.000 tona biltzeko gaitasuna zuen biltegi bat txikitu zuen drone batek Sebastopolen, Krimeako penintsulan —2014an anexionatu zuen Errusiak Ukrainako lurralde hori—. Kievek ez zuen bere gain hartu gertatutakoa, baina esan zuen «Jainkoaren zigor bat» zela, Errusiak bezperan Ukrainako zenbait hiri bonbardatu zituelako.

Ikusi gehiago: Krimeako erregai biltegi bat erasota «zigortu» du Ukrainak Errusia

Aintzat hartu behar da, era berean, atzo beste erregai biltegi bati ere eraso ziotela Volna hirian, Krimeatik gertu, Kertxeko itsasartearen inguruan, eta Errusiak salatu duela Krasnodar eta Rostov eskualdeetako bi petrolio findegi bonbardatu dituztela.

Zelenski, Hagan

Errusiak Ukrainan egin dituen «krimenak zigortzeko» auzitegi berezi bat sortu behar dela esan du Zelenskik gaur. Eta Ukrainako presidenteak NZA Nazioarteko Zigor Auzitegiaren egoitzan egin du eskaera hori, Hagan (Herbehereak). «Vladimir Putin Errusiako presidentea hemen zigortu behar dute bere ekintza kriminalengatik», adierazi du. Segurtasun arrazoiak argudiatuta, Zelenski ezustean iritsi da Herbehereetara, Finlandiatik; atzo hango presidente Sauli Niinistorekin batzartu zen, eta gaur Mark Rutte Herbehereetako lehen ministroarekin bildu da.

Aintzat hartu behar da Hagako auzitegiak Putin atxilotzeko agindua eman zuela martxo erdialdean, haurrak Ukrainatik Errusiara behartuta deportatzeagatik gerra krimen bat leporatuta. Nolanahi ere, Errusia ez da organo horretako kidea, eta, orduan, ez dago behartuta auzitegiarekin kolaboratzera. Zelenskiren hitzetan, «eskubide osoko» auzitegi batek soilik bermatu ditzake «justizia eta bake iraunkorra».


Summary: Gipuzkoako metalean sei greba egun egingo ditu LABek, patronalaren azken proposamenari aurka egiteko. Sindikatuak dio Adegiren proposamenak ez dituela bermatzen KPIaren araberako soldata igoerak. Maiatzaren 24tik ekainaren 15era bitartean, sei greba egun egingo dituzte.

Asteartean zazpigarrenez elkartu zen Gipuzkoako metalgintzako hitzarmena berritzeko negoziazio mahaia, eta beste Adegik proposamen bat eraman zuen. ELA eta UGT sindikatuak izan ziren proposamena ondoen hartu zuten sindikatuak, baina LAB ez dago batere ados patronalak aurkeztutakoarekin, eta grebara deitzea erabaki du. Hiru astetan egingo dituzte grebak, asteazken eta ostegunetan: maiatzaren 24an, 25ean eta 31n, eta ekainaren 1ean, 14an eta 15ean.

Nahiz eta beste sindikatuek adierazi KPIaren araberako soldata igoerak bermatzen direla, LABek kontrakoa dio. Uxua Lasa sindikatuaren Gipuzkoako Industria arduradunak azaldu duenez, gutxieneko soldatak markatzen dituzten taulei KPIa bermatuko zaie, baina ez, ordea, «soldata errealei». Gutxienekoa baino gehiago irabazten duten horiei KPIaren %85 igoko diete soldata: horregatik nabarmendu du LABek azken hilabeteetan KPIa ez dutela bermatua izango langileek.

Lasaren arabera, Gipuzkoako metalgintzako langile guztiek beti izan dute bermatua KPIaren araberako soldata igoera, 1994an izan ezik. Are gehiago, normalean gutxieneko soldata irabazten zuten langileei KPIa baino gehiago igotzen zieten soldata, baina patronalaren azken proposamenak «joera historiko» hori amaiarazi duela dio Lasak.

LABen arabera, asteartean eraman zuen Adegik lehenengoz hitzarmena berritzeko proposamen «integral» bat. Hala ere, hobetzeko «gauza dezente» dituela uste du Lasak. Izan ere, soldaten igoeraz gain, lanaldi murrizketa «txikia» proposatu du Adegik: urtean bi ordu 2025etik aurrera. Lasak gehitu du «gutxiago lan egiteari buruz» gero eta gehiago hitz egiten ari den honetan proposamen hori ez dela nahikoa. Horrez gain, patronalaren proposamenak «ez dio ezer ere ez» lan osasunari eta malgutasunari buruz: «Badago hobetzeko tartea».

Akordioa, gertu?

Negoziazio mahaian dauden lau sindikatuen artean, badira ezberdintasunak. ELA eta UGT dira Adegiren proposamena ondoen ikusten dutenak, eta, biek batera ordezkaritzaren gehiengoa dutenez —%47,8 ELAk eta %4,3 UGTk—, baliteke akordioa gertu egotea. Datorren ostegunean (maiatzak 11) dute hurrengo bilera, zortzigarrena, eta baliteke ituna berrituta ateratzea bilkuratik. Astearteko bileraren ostean, ELAk ohar bidez gogorarazi zuen martxoan «akordio sindikal» bat egitea proposatu ziela gainontzeko sindikatuei, baita grebara deitzea ere, baina ezezkoa jaso zuen.

LAB ez ezik, CCOO ere kritiko agertu zen astearteko bileraren ostean. «Mugimendu irrigarriak» egitea eta «urrezko aukera» bat galtzea egotzi zion sindikatuak Adegiri. Patronalak proposatutakoak sektoreko langileen beharretatik urrun daudela adierazi zuen, eta mobilizazioei ekiteko aukera hizpidera ekarri. Horrez gain, CCOOrentzat «ezinbestekoa» da itun berriak betiko ezgaitasunen aseguruak barne hartzea.


Summary: Manu Aierdik eta Sodenako arduradun ohiek ikertu gisa deklaratuko dute. Sodenak Davalor enpresari emandako 2,6 milioi euroren laguntzen inguruko ikerketan, Iruñeko 2. salako magistratuak deklaratzera deitu ditu, halaber, Davalorreko sustatzaile Juan Jose Marcos, eta Javier Baztarrika, bitartekari lanetan aritu zena.

Manu Aierdik dimisioa eman zuenetik bi urte pasatu diren honetan, kanpainaren atarian, Iruñeko 2. Instrukzio Epaitegiko magistratuak ikertu gisa deklaratzera deitu du Garapen Ekonomikoko kontseilari ohia.

Epaileak egindako eskaeran, Aierdirekin batera Sodena sozietate publikoan esertzen ziren beste goi kargudun publiko batzuk ere deklaratu beharko dute: hala nola, Pilar Irigoien Sodenako zuzendari ohia —kargutik kendu zuen gobernuak pandemiaren hasieran enpresaburuentzat Sodenak erositako maskaren auziaren ondorioz—; Izaskun Goñi departamentuko kabineteburua; Yolanda Blanco, industria zuzendaria eta Maitena Ezkutari, turismo zuzendaria.

Guztiak ere Sodenako kontseilariak izan ziren 2015 eta 2017 artean —Izaskun Goñi egun kontseilari da oraindik—. Aurreko legealdian, epe horretan, Sodenak orotara Davalorri 2,6 milioi euroren laguntzak eman zizkion Davalorri.

Gainera, epaileak ikertu gisa deklaratzera deitu ditu Juan Jose Marcos Davalorren sustatzailea eta Javier Baztarrika Iniciativas Empresariales aholkularitza etxeko zuzendari eta enpresaren eta Aierdiren arteko bitartekari aritutakoa.

Davalor 2011. urtean sortu zen. Taxoaren zuen egoitza. Ikusmeneko hainbat parametro neurtzeko makina konplexu bat garatu zuen. Teknologia garatzeko bazkideak bilatu zituen, eta laguntza eske jo zuen Sodenara.

2015 eta 2017 bitartean, kinka larrian izanagatik, enpresaren alde egin zuen Sodenak. Arrisku kapitaleko sozietate gisa zailtasunetan diren edo estrategikoak diren proiektuetan inbertitzea da bere zeregina, eta Davalor irizpide horien barruan zegoela onartu zuen administrazio kontseiluak.

Alta, Davalorrek ez zuen lortu bideragarritasun plana aurrera ateratzea. Orotara, ia 20 milioi euroko zorra zuen 219 hartzekodunekin. Nagusienetako bat izan zen Sodena. Hainbat aldiz egon zen parlamentuan Aierdi, 2,6 milioi euroko diru laguntzaren berri ematen.

Alta, UPNk uste zuen Sodenak ez zuela dagozkion protokoloak bete. Prebarikazioa eta diru publikoa xahutu izana leporatuta, salaketa aurkeztu zuen. 2020 amaieran Aierdi kontseilari zenez, forudun izaera zuen, eta Gorenak auzia ikertzea deliberatu zuen. Ondorioz, aurreko legealdian egindako aldaketa batean zehaztu zenez ikertuek dimisioa eman behar dutela, kargua utzi behar izan zuen Aierdik 2021eko urtarrilean.

Ikusi gehiago: Manu Aierdik dimisioa aurkeztu du

Geroa Baik UPNri auzia politikoki erabili nahi izatea leporatu zion. Aierdiren tokia Mikel Irujok hartu zuen.

Ordutik ez da auziari buruzko informaziorik zabaldu. Orain, kanpainaren atarian etorri da Sodenako goi kargudunen deklarazio eskaera.


Summary: Euskal Filologiak ezagutza arlo izateari uzteko aukera «ulertezina» da EHUrentzat. Espainiako Gobernuak ondu duen dekretu proiektuan Euskal Filologia ezagutza arlotzat ez jotzearen aurka egin dute EHUk eta Euskaltzaindiak, besteak beste. «Ez du aitortzen ondo bereizitako errealitate zientifiko bat», salatu dute.

Martxoan onartu zuten Espainiako Gorteek Unibertsitate Lege berria, eta hura garatzeko Espainiako Gobernuko Unibertsitate Ministerioak ondu duen errege dekretuaren proiektuak harrabotsa sortu du unibertsitateetan. Proiektu hori onartuko balute, Euskal Filologiak ezagutza arlo izateari utziko lioke, eta beste bi eremuren barruan sartu beharko litzateke: Filologia Hispaniko eta Klasikoen arloan, edo Hizkuntza Modernoen eta Haien Literaturen arloan. EHU Euskal Herriko Unibertsitateak alegazio bat igorri dio Unibertsitate Ministerioari, eskatzeko errege dekretuaren proiektuan ezagutza eremu «zehatz» moduan txerta dezala Euskal Filologia. Idazkaritza nagusiaren bidez bidali dio oharra EHUk Madrili, erakunde osoaren izenean, eta adierazi dio Euskal Filologiak ezagutza arlo izateari uzteko aukera «ulertezina eta justifikaziorik gabekoa» dela, «ez duelako aitortzen ondo ezarritako eta bereizitako errealitate zientifiko eta akademiko bat».

EH Bilduk gaitzetsi egin du errege dekretuaren proiektuaren edukia, eta Espainiako Diputatuen Kongresura eramango du gaia datorren asteazkenean. Bel Pozueta diputatuak Joan Subirats Espainiako Gobernuko Unibertsitate ministroari eskatuko dio neurri hori indarrean ez sartzeko.

Eneko Zuloaga Euskal Filologiako irakaslea da EHUn, eta nabarmendu du Hizkuntzalaritza eta Euskal Ikasketak Sailak ez duela ikusten aldaketa hori arrazoituko lukeen «arrazoi zientifikorik, akademikorik ez objektiborik». Euskal Filologiak espezifikotasuna galduko balu, autonomia ere galduko luke, haren arabera: «Praktikan ekar dezake, esaterako, Euskal Filologiako postu bat zehazteko epaimahaian Filologia Hispanikoko jendea egotea, edo Filologia Hispanikoan aditua den norbait Euskal Filologiako gaiak ematen hastea».

Euskal Filologiako ikasketak (gradua eta masterrak) ez daude arriskuan «oraingoz», baina etorkizunean jarri du soa Zuloagak: «Egia da behin jakintza arloa desegiten bada edo arlo zabalago baten menpe jartzen bada, horrek ate bat irekitzen duela etorkizunean graduak ere eskema horren arabera planteatzeko, beste unibertsitateren batean egiten duten bezala».

Ezagutza arloak

Errege dekretuaren proiektu horrek gaur-gaurkoz ez lieke eragingo ikasleei, baina bai irakasleei. Izan ere, unibertsitate sisteman ezagutza arlo jakin bati atxikita egon behar dute irakasleek eta ikertzaileek. Orain, Euskal Filologia ezagutza arlo bat da, baita Filologia Katalana eta Hizkuntzalaritza ere, esaterako. Hainbat unibertsitatek, ikertzailek eta irakaslek bidalitako alegazioak jaso ostean, Unibertsitate Ministerioak ohar bat bidali die, errege dekretuaren proiektuan zehaztutakoa argitzeko asmoz. «Ezagutza arloaren kontzeptuak unibertsitateko irakasleen lanpostuen deskribapen orokorrari egin dio erreferentzia soilik», azaldu du ministerioak, eta errege dekretuaren proiektuan garatu gabeko kontzeptu bat nabarmendu du: ezagutza espezialitateena.

«Ezagutza espezialitateek irakasleen postuak zehazteko soilik balioko dute», adierazi du ministerioak, eta prestatzen ari den behin-behineko zerrenda ere bidali die unibertsitateei: Euskal Filologia ezagutza espezialitate moduan azaltzen da. Horrek zer esan nahi duen azaldu du Zuloagak: «Irakasle postua ateratzen denean, kode batzuk sartu behar dira. Orain arte, honela egiten zen: Euskal Filologia, orokorra; eta, gero, espezifikoa, adibidez, euskal literatura garaikidea. Orokor hori orain ezin da izan Euskal Filologia, eta izango da, demagun, Filologia Hispanikoa. Espezifikoa izango litzateke Euskal Filologia. Pauso bat atzera egin du».

Horren harira, EHUko idazkaritza nagusiak berretsi du Euskal Filologiak ezagutza arlo izan beharko lukeela aurrerantzean ere: «Unibertsitateko irakasleen lanpostuen sailkapenean eta deskribapenean, Euskal Filologiari dagozkion aitortza zientifikoa eta ikusgaitasuna eman behar zaizkio, Filologia Hispanikoari eta Klasikoari eman zaion berezitasunaren moduan».

EHUko idazkaritza nagusiarena ez da alegazio bakarra izan. Euskal Filologiaren arloko 150 irakasle, ikertzaile eta katedradunek ere beste alegazio bateratu bat bidali diote Subirats ministroari, eskatzeko Euskal Filologia ezagutza arlo espezifiko izan dadila aurrerantzean ere. Alegazio hori sinatu duten gehienak EHUkoak dira —Hizkuntzalaritza eta Euskal Ikasketak Sailekoak, bereziki—, eta Euskaltzaindiak ere bat egin du alegazioarekin. Zuloaga izan da testua idatzi dutenetako bat.

«Desproportzionatua»

Haien arabera, ezagutza arloen murrizketa «irregularra eta desproportzionatua» da: «Ez du aintzat hartzen arlo filologikoaren espezifikotasuna, eta errealitate akademiko eta zientifikotik urruntzen du». Are, adierazi dute «ezinbestekoa» dela Euskal Filologiari ezagutza eremu gisa eustea «etorkizuneko profesionalek euskal hizkuntzaren, kulturaren eta literaturaren ikasketan eta ezagutzan sakondu ahal izan dezaten».

Errege dekretuaren proiektua onartuko balute, Euskal Filologiak Filologia Hispaniko eta Klasikoen arloan egon beharko luke, edo Hizkuntza Modernoen eta Haien Literaturenean. Alegazioan azaldu dute «metonimikoa» litzatekeela Euskal Filologia Filologia Hispanikoaren aterkipean sartzea, euskara ez dutelako soilik Hego Euskal Herrian hitz egiten; Lapurdin, Nafarroa Beherean eta Zuberoan ere bai. Erantsi dute euskara ez dela hizkuntza erromaniko eta indoeuroparra, eta, ondorioz, «genetikoki isolatuta» dagoela gaztelaniarengandik.

Gainera, nabarmendu dute hizkuntza moderno izendapena «paradoxikoa» dela ikuspuntu linguistikotik: «Gaur egun hitz egiten diren hizkuntza guztiak dira modernoak. Gaztelaniari Filologia Hispanikoaren arloa ematen zaio, baina hizkuntza moderno bat ere bada. Ez da ulertzen zergatik Filologia Hispanikoan aditua den bat atxiki daitekeen Filologia Hispanikoaren eta Hizkuntza Modernoen arloetan, eta espezifikotasuna ukatzen zaien estatuko hizkuntza gutxituei dagozkien filologiei». Harridura adierazi du Zuloagak: «Edo arloa ondo ezagutzen ez duen pertsona batek egin du, edo uniformetasun nahi argi eta garbia dago».

Filologia Katalana ere bai

Euskal Filologia ez da ezagutza arlo izateari uzteko arriskua duen eremu zientifiko bakarra. Katalan eta Galiziar Filologia egoera berean daude. Kataluniako Generalitateak ja adierazi du errege dekretuaren proiektua indarrean sartuz gero helegitea jarriko diola. «Azken ondorioetaraino joango gara», esan du Joaquim Nadalek, Generalitateko Ikerketa eta Unibertsitate kontseilariak.

Hizkuntzalaritza Orokorra, Literaturaren Teoria eta Literatura Konparatua ere desagertuko lirateke errege dekretuaren proiektua onartuko balitz. Ezagutza arlo horiei eusteko ere eskatu dute Espainiako Hizkuntzalaritza Sareak eta Literaturaren Teoriako Espainiako Antolakundeak —bi horien barruan daude Hego Euskal Herriko unibertsitateetako katedradunak, irakasleak eta ikertzaileak—.


Summary: Triana ingurua Osasunaren zaleen elkargune. Fernando de Magallanes parkean egongo da kokatuta Osasunaren zaleen gune larunbatean. Sevillako dorrearen inguruan dago, Triana auzotik 1,5 kilometroa, eta Cartujako estadiotik 42 minutura oinez.

Osasunaren zaleen multzorik handiena bihar eta etzi bitartean iritsiko bada ere, dagoeneko ikusten dira talde gorritxoaren elastikoak Sevillako ingururik ezagunenetan. Asko hiria bisitatzeko aprobetxatzen ari dira eguna, datorren zoramenaren zain. 20.500 zale gorritxok dute sarrera neurketa ikusteko, baina beste asko etorriko dira Osasunarentzat historikoa izan daitekeen egunaz gozatzera. Guztien elkargune izango da Osasunaren zaleen gunea.

Fernando de Magallanes parkean egongo da, Sevillako dorrearen alboan, Alfontso XIII.aren kanalaren inguruan. Sevillako auzorik ezagunenetako batetik 1,5 kilometrora dago, Triana auzotik. Beraz, auzo horretan ere Osasunaren zale asko egotea espero da. Oinez 20 minutuan ailegatzen da hiriaren erdigunetik zaleen gunera. Larunbatean egongo da irekita, 11:00etatik 18:30era. Eta ondoren zaleak Cartujarantz abiatuko dira. Oinez 42 minutu daude finala jokatuko den zelaira. Zaleen gunean jateko eta edateko tokiak, umeentzako puzgarriak eta Osasunaren materiala erosteko txokoa izango dira. Oinez joan beharrean estadiora garraio publikoan joan nahi duenarentzat, berriz, hauek dira aukerak: autobusez joanez gero, C1 eta C2 lineak igarotzen dira estadiotik; trenez joanez gero, berriz, C2 linea.

Beste elkargune bat ere izango da zaleentzat. Izan ere, Osasunak akordio bat lortu du Cartujatik gertu dagoen Rio Terraza gunearekin; 6.500 lagunentzako lekua izango du, eta bi egunetan egongo da irekita: ostiralean 20:00etatik 05:00etara eta larunbatean 18:30etik 05:00etara.


Summary: San Fermin egunean greba egingo dute Nafarroako ostalariek. Hitzarmena berritzeko negoziazioak «blokeatuta» daudela salatu dute sindikatuek, eta grebara deitu dute uztailaren 1erako eta 7rako, San Fermin egunerako.

Ez aurrera ez atzera daude sindikatuak eta patronala Nafarroako ostalaritzako hitzarmena berritzeko negoziazioetan, eta sindikatuek grebara eta mobilizazioetara deitu dute, «blokeo» egoera horri aurre egiteko. Maiatzaren 11tik aurrera hasiko dira mobilizazioekin, eta uztailaren 1ean eta 7an egingo dituzte grebak. Azken egun hori bereziki adierazgarria da, San Fermin eguna baita. Hala, UGT, CCOO, ELA eta LAB sindikatuek patronalari presio handiagoa jarri nahi diote gainean ostalarien lan baldintzak hobetzeko. 20.000 langilek jarduten dute Nafarroako ostalaritza itunaren baldintzekin.

Sindikatuek gaur egin dute agerraldia mobilizazio ziklo berria aurkezteko, eta, gogorarazi dutenez, pandemian sektoreak «asko sufritu» bazuen ere, «laguntza gehien» jaso zituzten sektoreetako bat izan zen. Hori dela eta, adierazi dute pandemiak ezin duela izan soldatak ez igotzeko «aitzakia». Horrekin lotuta, sindikatuek patronalari gogorarazi diote 2021eko urtarrilaren 1erako ezarrita zegoen %2ko soldata igoera atzeratzea onartu zutela langileek, ostalaritzak zituen murrizketak kendu zituzten arte, eta gehitu dute «esfortzu» horrek langileak saritzea merezi duela: «Orain enpresei dagokie sektoreko langileek izan genuen erantzukizunaz jokatzea. Egungo inflazio handiaren aurrean, ezinbestekoa da langileen erosteko ahalmena mantentzea, baita hain ordutegi eta baldintza zailak dituen sektore baten lan baldintzak hobetzea ere».

Hain zuzen ere, sindikatuen ustez, langileek dituzten «baldintza txarrak» dira sektorearen langile faltaren arrazoi nagusia, eta gehitu dute patronalaren eskuetan dagoela jendearentzat erakargarria izango den lan itun bat sinatzea. Hala, lau sindikatuek 2022tik 2024ra arteko hitzarmen bat defendatu dute, soldata igoerak eta partzialtasuna borrokatzeko neurriak bilduko dituena.

Partzialtasuna eta kontrola

Hori da, hain zuzen, ostalaritzaren sektorean dauden arazo handienetako bat: «Ostalaritzak partzialki jarduten duten langile asko behar ditu, zerbitzu espezifiko batzuk eman ahal izateko, baina egoera horrek ezin du modua eman halako kontratazioak astasun osoz egin ahal izateko», diote sindikatuek.

Lana bizitzarekin kontziliatzeko arazoak ere nabarmendu dituzte, eta egoera hori hobetzeko neurriak hartzea ere «ezinbestekoa» da haientzat: «Lan egutegiak, atsedenak, oporrak eta kontziliazio lizentziak hobetzea oinarrizkoa da. Hori bermatzeko, langile guztiek fitxatze neurriak izatea nahi dugu, egindako lanak ondo kobratuko direla ziurtatzeko».


Su etena zapuztu da Sudanen

Summary: Su etena zapuztu da Sudanen. Bi aldeek elkarri leporatu diote akordioa urratzea. NBEk, berriz, liskarrak eteteko eskatu du laguntza humanitarioa sar dadin.

Hego Sudanek iragarri zuen eta gaur indarrean sartzekoa zen astebeteko menia berehala zapuztu da Sudanen. Herrialdeko armadako buru Abdel Fattah al-Burhanek eta RSF Azkar Laguntzeko Indarrak talde paramilitarreko buru Mohamed Hamdan Dagalok borrokan jarraitzen dute gatazka hasi eta hiru astera.

Gatazka armatua hasi zenetik hainbat menia adostu dituzte, baina ordu batzuz soilik iraun dute. Orain arte, borrokaldiak bereziki gogorrak izan dira hiriburuko gobernu eta base militar nagusien inguruan; izan ere, bi aldeak ari dira saiatzen boteregune nagusien kontrola eskuratzen.

Bi bandoek beraien indarguneak dituzte, eta orain arte bietako batek ere ez du atzerapausorik eman. Bata ez da bestea ahultzeko eta garaipena ziurtatzeko gai izan oraingoz. Omar al-Baxir presidente ohiaren aliatuak izan ziren denbora askoan Al-Burhan eta Dagalo. 2019an, ordea, indarrak batu zituzten Al-Baxir kargugabetzeko.

Asteazkenean, NBE Nazio Batuen Erakundeko idazkari nagusi Antonio Guterresek bi bandoei eskatu zien borrokaldiak gelditzeko, «jende gehiago hil eta gatazka bera guda armatu bihurtu baino lehen». Horrez gain, defendatu zuen bi buruzagiek «bakearen, oparotasunaren eta gobernu zibilaren itzulera» bermatu behar dituztela, horiek direlako «herritarren interesak». Gatazkak, ordea, ez du amaitzeko itxurarik.

Krisi humanitarioa

Egunak pasatu ahala egoera geroz eta larriagoa da Sudanen. Ospitale gehienak zerbitzutik kanpo daude, eta eremu asko argindarrik eta urik gabe ere geratu dira. Elikagai eta erregai horniduran ere arazoak daude.

Egoera korapilatsua bada ere, laguntza humanitarioa atzeratzen ari da. Apirilaren 15ean borrokaldiak hasi baino lehen, 45 milioi biztanle zeuden laguntza beharrean. AEB Ameriketako Estatu Batuetako Inteligentzia Agentzia Zentralaren (CIA) esanetan, 2019an Sudango biztanleen %47k bakarrik zuen elektrizitaterako sarbidea, eta elikadura segurtasuna kolokan dago azken urteetan.

NBEk ohartarazi du borrokak eten ezean ezingo dietela giza laguntzarik banatu herritarrei. Erakundeak atzo jakinarazi zuenez, Darfurrera laguntza zeramaten sei kamioiri eraso zieten, eta janaria eta materiala lapurtu zituzten.

NBEk emandako datuen arabera, 100.000 pertsonek jadanik alde egin dute Sudandik, eta litekeena da 800.000 lagunek baino gehiagok herrialdea uztea. Atzo hainbat hegosudandar atera zituzten hegazkinez, eta gaur gehiago aterako dituztela pentsatzen da. Gatazka hasi zenetik gutxienez 500 lagun hil direla jakinarazi dute, baina benetako kopurua handiago da seguruenik.


Hirugarrenean beharko du

Summary: Hirugarrenean beharko du. Osasuna ondo lehiatu da, eta estu hartu du Real Madril Espainiako Kopako finalean; baina zuriek irabazi dute titulua. Vinicius eta Rodrygo izan dira gorritxoen amesgaiztoa.

Osasunak ezin izan du bere historiako lehen titulu handia jaso: Espainiako Kopa. Gorritxoak ondo lehiatu dira, bigarren zatian Real Madril baino hobeak izan dira. Baina zurien bi jokalari brasildarrak,Vinicius eta Rodrygo, nafarren amesgaiztoa izan dira. Haiek esnarazi dute Osasuna Kopa irabazteko ametsetik. Lehenaren bi jokaldi bikainek eta bigarrenaren bi golek zuriei eman diete titulua, eta baliogabe utzi dute Lucas Torroren gola.

Real Madrilen ezker hegala ixteko asmoz, Moncayolaren eta Ruben Peñaren alde egin du Jagoba Arrasatek, hor aritzekoa baitzen Vinicius Junior. Gainera, Peñaren bidez, erasoan Cavingaren bizkarretik min egiteko, Viniciusek ez baitio asko lagundu. Izan ere, frantziarrak partida gutxi jokatu ditu postu horretan. Aurrean, berriz, Budimir zelairatu du, Chimy Avila beharrean.

Ikusi gehiago: Horrela kontatu du BERRIAk finala

Baina hasi eta berehala zapuztu zaio plana Berriatukoari. Bigarren minutuan, Viniciusek berak buruz buruko jokaldi on bat egin du, ondoko marrako arrastotik pase ona eman dio atzera Rodrygo herrikideari, eta hark ez du barkatu.

Osasunari komeni ez zitzaiona gertatu zaio: norgehiagoka hasi eta berehala gola jasotzea. Baina partida osoa zuen aurretik, eta ondo erantzun dio lehen kolpeari, Peñaren pare bat erdiraketaren bidez. Budimirrek eta Aridanek ez dute asmatu. Baina, gutxienez, Courtois probatu dute.

Viniciusek, ordea, amesgaizto izaten jarraitu du ezkerretik. Baloia hartu duen aldiro min egin dio Moncayolari. Brasildarra geratzeko ahaleginean, ordea, epaileak txartel horia atera dio Garinoaingoari 21. minutuan. Arrasatek behin eta berriz agindu dio Peñari laguntzeko. Real Madrilek metro batzuk egin ditu atzera, markagailua alde, ohikoa duen kontraeraso zitala baliatzeko, eta lerro artean min egiteko.

25. minutuan espainiarren bigarren abagunea iritsi da, baina Sergio Herrera agertu da. Atezainak ondo erantzun dio Benzemaren erremateari. Erreskadan iritsi da, ordea, nafarren erantzuna. Militaok lo hartu du, estropezu egin, eta Ez Abdek baloia loratu dio Courtoisi. Carvajalek, ordea, atepean atera du. Zurien erantzuna 31. minutuan ailegatu da. Alabak langara bidali du baloia falta batean.

Vinicius piztuta

Neurketa piztu egin da hor, bizitu, eta are gehiago piztu da 44. minutuan. Viniciusek Rodrygori egindako falta batean protesta egin dio epaileari, eta hark horia atera dio. Protestan jarraitu du, eta taldekideek burua erabiltzeko eskatu diote.

Atsedenaldian ez da aldaketarik egon. Real Madril pare bat aldiz gerturatu da Herreraren atera, baina Osasunak ondo eutsi dio. Ondo lehiatzen jarraitu du, sasoi osoan egin moduan, eta saria jaso du: gola. Lucas Torrok sartu du, area kanpoko jaurtiketa ikusgarri batekin. 58. minutuan sartu du.

Ospakizunean sustoa izan da, Osasunaren harmailako lehen lerroetan zauden zaleak erori egin baitira jende pilaketaren ondorioz, eta batzuek min hartu dute. Baina, zorionez, gauzak bere onera itzuli dira.

Osasuna minutu onenak jokatzen ari zen. Nagusi zen berdegunean, ondo jarrita zegoen eta baloia zeukan. Baina gorritxoen atzoko bi borreroak berriro azaldu dira. Lehen golean bezala, Viniciusek banakako jokaldi ona egin du, Osasunako atzealdeak gaizki aldendu, eta, baloiak Kroosen jo ostean, Rodrygok gola sartu du 70. minutuan. Estutzen jarraitu du Osasunak, berdinketaren bila, baina emaitza ez da aldatu.

Ikusi gehiago: Sanferminak, bi hilabete lehenago, eta Sevillan


Summary: Aranzadiren biktimen zerrenden kontra egin du Eusko Legebiltzarrak. EH Bilduk ez beste talde guztiek babestu dute legez besteko proposamena. Elkarrekin Podemos-IUrekin adostutako zuzenketak tarteko, baztertu egin dute Galdakaoko Udala espresuki aipatzea.

Aranzadi zientzia elkarteak gertuko memoriaren inguruan egindako udal webguneen afera Eusko Legebiltzarrera iritsi da gaur, EAJren eta PSE-EEren eskutik. Halere, ez du egin bi alderdi horiek lehen unean adostutako bidetik. Galdakaoko Udalari (Bizkaia) zuzendutako testuak izaera orokorrago bat hartu du Elkarrekin Podemos-IUrekin adostutako zuzenketak tarteko, eta PPren eta Voxen babesa ere izan du.

EAJk eta PSE-EEk Galdakaoko Udalaren webgunean zentratutako legez besteko proposamen bat aurkeztu zuten Eusko Legebiltzarrean, orrialdea ixteko eskaera eginez eta azaleratutako gainerako kasuei erreferentziarik egin gabe âtartean, EAJk gobernatutako Erandio (Bizkaia) eta Tolosa (Gipuzkoa)â. Aranzadik osatutako webguneak itxita, ordea, beste formulazio bat hartu du testuak, Elkarrekin Podemos-IUren proposamenen bidez.

«Aitortza, egia, justizia eta erreparazio politikak bermatzeko» eta biktimen kontrako «irain, umiliazio eta birbiktimazioa» ekiditeko neurriak hartzeko, eta memoria inklusibo eta kritiko baten alde egiten duten puntuak mantendu dituzte, eta ondorengo biak aldatu. Hala, Elkarrekin Podemos-IUko Miren Gorrotxategiren ustez, lehen testuaren «norabide okerra» zuzendu da, udalek prozesuan duten garrantzia nabarmenduz eta Eusko Jaurlaritzari Udaberri 2024 plana garatzeko urratsak eskatuz.

Jeltzaleek zein sozialistek EH Bilduri kritika egiteko baliatu dute legez besteko proposamenaren aurkezpena, eta, webguneen edukietatik harago, gertatutakoa «bidegabea» izan zela onartu ez izana leporatu diote. Hortik aurrera, EAJko parlamentari Iñigo «positibotzat» jo du webguneak itxi izana, eta «akatsetatik» ikasi beharra adierazi du, «memoria kritiko, inklusibo, etiko eta demokratiko» baten alde eginda. Webguneetan «giza eskubideen urraketa larrien biktimak» eta bestelako motibazio politikoko indarkeria jasandakoak batera aurkeztea kritikatuz, Iturratek azaldu du «errealitate bakoitza» bere testuinguruarekin eta balorazio kritikoarekin erakutsi behar dela, eta bide horretan, Gogoraren irizpideak «abiapuntu egokia» direla.

PSE-EEko Miren Gallastegik, berriz, kritikatu du webguneak osatzeko modua «atzerapauso oso garrantzitsu bat» izan dela biktimen defentsarako politiketan, eta gehitu du ez dutela halakorik onartuko, «hauteskunde garaia izan edo ez». Gallastegik, baina, harago jo du, eta «gatazka politikoaren teoria» onartzen duen kontakizunen aurka agertu da: «Inoiz ez zen indarkeria justifikatu zuen gatazkarik izan. Inoiz ez zen gatazka politikorik izan Euskadin». Hala, adierazi du «hiltzaileak beti hiltzaile» direla, eta «biktimak biktima», eta hori ulertzen ez duenak «defizit intelektual eta demokratiko bat» duela.

Proposamenaren «norabide okerra» zuzentzeko asmoz, beste bide bat hartu du Gorrotxategik. EAJrekin eta PSE-EErekin bat egin du adieraztean ezin direla zerrenda berean jarri «ETAk eraildako pertsona bat» eta «giza eskubideen urraketarik jaso ez duen etakide bat», baina uste du webgunea aurkezteko moduan izandako «akats bat» izan zela, «kategoria zehatza adierazten ez zuen bilatzaile orokor bat» izatearen ondorioa. Hark adierazi du, giza eskubideen urraketen biktima ez diren arren, «motibazio politikoko indarkeriak eragindako beste gertaera batzuk kaltetutakoak» dokumentuetan agertu behar direla, eta gehitu du nazioarteko erakundeek zein Gogorak sailkapen hori babesten dutela. Hala, «saltsa mediatikotik edo elektoralismotik» ihes egiteko beharra adierazi du, gaia «delikatua» delako.

Julen Arzuaga EH Bilduko legebiltzarkidea arduratu da Aranzadiren lana babesteaz, eta adierazi du eztabaidaren oinarrian koalizio subiranistaren aurkako zerbait bilatzeko nahia dagoela, horretarako «gezurrak» erabilita bada ere: «Gaur eztabaidatzen duguna ez da interes politikoetatik eraikitako polemika bat besterik». Are gehiago, albo kalteak kontuan ez hartzea leporatu die, besteak beste, estatuaren biktimei erreferentzia eginda: «Nola sentituko dira Lasa eta Zabalaren senideak Tolosako webgunetik, aitortza egiten zien erakunde bakarretik, kendu ostean?». Izan ere, EH Bilduko kideak uste du iraganari buruzko irakurketa partekatuak egiteko dinamikak «suntsitu» dituela aferak.

PP+Ciudadanosek eta Voxek, berriz, adierazi dute gertatutakoa ez dela «akats bat» izan. Carmelo Barrio popularraren ustez, «bizikidetzaren aurkako kolpe bat» izan da: «Galdakaokoa ez zen akats bat izan, ekintza deliberatuak izan ziren, eta horregatik da larria egoera». Hala, Udaberri planean sakontzeko eskatu du. Voxeko Amaia Martinezen hitzetan, berriz, plan hori ez da egokia, ez duelako ekintza zehatzik aurreikusten eta presoak «lehen planoan» jartzen dituelako. Horiek hala, EAJri eta PSE-EEri egotzi die gaurko eztabaida «eskuak garbitzeko» maniobra bat besterik ez dela.

Adituen hitza ezbaian

Bere hitzartzean, Arzuagak Unesco katedrako zuzendari Jon Mirena Landak BERRIAn argitaratutako artikuluari âAranzadi eta bere webguneen defentsanâ egin dio erreferentzia, eta adierazi du eztabaidak «giza eskubideen defentsaren aldeko mugimenduko sektore oso bati» eragin diola: «Egia erdien bitartez, sinestarazi nahi izan digute udal webguneek, gutxiasko, terrorismoaren apologia egiten zutela».

Landa, baina, ez da sozialisten eta jeltzaleen erreferentziazko aditu afera honetan, eta hala azaldu du Gallastegik: «Ez dut bat egiten, inola ere ez, Jon Mirena Landari entzun dizkiodan gauzen erdiarekin ere». Iturratek, berriz, Mikel Manzisidor NBEko Eskubide Ekonomiko, Sozial eta Kulturalen Batzordeko kidearen hitzak baliatu ditu Landaren hitzei kontra egiteko. «[Galdakaoko webgunea] Egia, justizia eta erreparazio printzipioak bere eginda nazioarteko zuzenbidearen esparrura lotu beharrean, esparru horren eta oinarri horien urraketa bat da».


Summary: Sunsundeguik autobusak egingo ditu Volvorentzat. Altsasuko fabrikaren etorkizuna bermatuko du bi ekoizleek egindako akordioak, ekoizpen ahalmena bikoiztea eta 400 lanpostu berri sortzea eragingo baitu.

Sunsundegui autobus konpainiak Volvo markako ibilgailuak egingo ditu datorren urtetik aurrera. Bi auto ekoizleek akordioa egin dute, eta, horri esker, Altsasuko (Nafarroa) fabrikaren geroa bermatua izango da hurrengo lau urteetan bederen, lantegiaren ekoizpen ahalmena bikoiztu eta langile kopurua hirukoiztu egingo baitira. Urtean 800 ibilgailu egiteko, 400 langile baino gehiago kontratatu beharko dituztela aurreikusi dute.

Akordioaren arabera, goi gamako autobusak izango dira, azken belaunaldikoak. Datorren urteko maiatzean ekingo diote ekoizpenari, eta asmoa da 2025erako merkatuan izatea. Iragarri dutenez, ekoizpena pixkanaka handituko dute, eguneko bi ibilgailu egiteraino; modu mailakatuan egingo dute hori, bederatzi eta hamabi hilabeteko tartean. Gainera, gaur egungo jardunari ere eutsi egingo diote prozesuak irauten duen bitartean.

Horren ondorioz, Altsasuko fabrikan egunean lau autobus ere egitea espero dute, urtean 800 ibilgailu inguru izateraino; gaur egun baino 420 unitate gehiago da hori. Horri esker, fakturazioa ere nabarmen handituko da. Izan ere, Sunsundeguik 50 milioi fakturatzea espero du aurten; baina ibilgailu berriari esker, uste du 2028an 151 milioi baino gehiago fakturatuko dituela. Horretarako, halere, egokitzapen lanak egin beharko ditu nola lantegian hala lantaldean. Oraintxe 240 langile inguru baditu ere, urte amaierarako 280 izango direla kalkulatzen dute, eta 2027rako baliteke 700 baino gehiago izatea.

Sakanako autobus ekoizleak garai zailak igaro ditu azken hamarkadan; hondoa jotzear ere egon zen Atzeraldi Handiaren osteko urteetan, baina Sodena enpresa publikoak erreskatatu zuen 35 milioi eurotik gorako inbertsioa eginez. Pandemiaren osteko krisiak ere gogor jo zuen enpresan, eta nabarmen jaitsi zuen eskaera zorroa. 2019an, 462 autobus ekoitzi zituen konpainiak, eta iaz, berriz, 160 baino ez ziren izan. Ataka estuan zen enpresa.

Volvorekin egindako hitzarmenak aro berri bat zabalduko du lantegian, baita harentzat lan egiten duten eskualdeko enpresa txikientzat ere. Bada, akordioak duen garrantzia azpimarratu du Jose Ignacio Murillo Sunsundeguiko zuzendari nagusiak, eta zehaztu du «lankidetza arrakastatsu baterako oinarri sendo bat» izango dela.

Albiste garrantzitsua

Maria Txibite Nafarroako Gobernuko presidenteak ere ituna goratu du. Nabarmendu du «oso albiste ona» dela Nafarroarentzat, eta bereziki «estrategikoa» Sakana eskualdearentzat. «Lantegiren geroa ziurtatuko du», esan du. Astean elkartu dira gobernuko ordezkariak bi aldeekin, proiektuaren xehetasunak ezagutzeko.

Txibitek azaldu duenez, foru gobernua prest dago inbertsioak egiten laguntzeko. Lehen ere egin zuela gogorarazi du presidenteak, eta, horri esker, egun jabetzaren %51 duela, hain justu ere. «Akordio honek lantegiaren etorkizuna bermatzen du, eta sektore publikoa pribatuaren akuilu izan daitekeela ere erakusten du».

Horixe azpimarratu du Geroa Baik ere: «Sunsundeguiren etorkizuna eta eskualdeko gainerako enpresena ere finkatu egiten da gaur, 11 urteko zailtasunen ondoren».


Summary: Bere bikotea bortxatzeagatik gizon bat espetxeratzeko agindu dute Iruñean. Urruntze agindua eta biktimarekin komunikatzeko debekua ezarri dio epaileak, biktima «arrisku objektiboan» dela iritzita.

Emakumeen aurkako Indarkeriaren Iruñeko Epaitegiak agindu du gizon bat fidantzarik gabe behin-behinean espetxeratzeko; bere bikotearen kontrako bortxaketa delitua egotzi dio epaileak. Gizonaren abokatuak fidantzarik gabeko askatasuna eskatu du, haren «egoera irregularra» dela argudiatuz eta jasotzen duen laguntzaz harago ez duelako «errorik». Hori horrela, epaileak epaileak egokitzat jo du behin-behinean espetxeratzea, «erro» faltagatik eta ezar diezazkioketen «zigorren larritasunagatik» ihes egin ez dezan.

Biktima babesteko, gizonari 300 metroko urruntze agindua eta harekin komunikatzeko debekua ezarri dio Iruñeko epaitegiak. Biktimak salaketa jarri zuen atzo, eta salaketarekin «bateragarriak ziren lesioak» zituen, epaitegiak jakinarazi duenez. Gizonaren mezuak ere erakutsi zituen froga gisa, zeintzuetan barkamena eta berarekin hitz egiteko eskatzen zion «desagertu aurretik». Haatik, biktima babestea erabaki du epaitegiak, «arrisku objektiboa» dagoela baiteritzo.


Summary: Salatu dute Hezkuntza Lege proiektuak «sistema publiko-pribatua blindatu» duela. Euskal Eskola Publikoaz Harro plataformak Hezkuntza Lege proiektuari egotzi dio hezkuntza «merkatuaren logikan» sartzea. LABek ez du aurrerantzean plataformaren «eguneroko dinamikan» parte hartuko.

«Lege proiektuak ez du eskola publikoa lehenesten». Kritiko mintzatu da gaur goizean Euskal Eskola Publikoaz Harro plataforma Arabako, Bizkaiko eta Gipuzkoako Hezkuntza Lege proiektuaz. Eusko Legebiltzarraren atarian egin duten agerraldian salatu dutenez, lege proiektuan jasota dagoen Euskal Hezkuntza Zerbitzu Publikoa «eufemismoa» soilik da: «Eufemismo bat baino ez da, hezkuntza sistema publiko-pribatua blindatzeko».

Alegia, uste dute ez dutela sare publikoa lehenetsi: «Pribatuari diru gehiago emango diote, eta, beraz, ez dakigu denak berdin jarraituko ote duen ala publikoak okerrera egingo duen. Halaber, lege proiektuari egotzi diote hezkuntza «merkatuaren logikan» sartzea.

Baina publikotasunaren ingurukoa ez da izan salaketa bakarra. Proiektuan jasota dagoenez, ikasleek euskaraz B2 maila lortu beharko dute Derrigorrezko Bigarren Hezkuntza amaitzerako. Ordea, plataformak uste du helburu hori lortzeko «neurri berririk» ez dagoela jasota. «murgiltze eredua eskaintzen ez duten ikastetxeak ituntzen jarraituko da».

Gainera, segregazioari aurre egiteko neurriak «hutsalak» iruditzen zaizkie, «eragin txikia» izango dutelakoan baitaude. Laburbilduz: «Lege proiektu hau pribatizatzailea da, ez du euskalduntzea bermatzen eta ez du bukatuko segregazioarekin».

Kritika egiteaz harago, «hezkuntza sistema hobetzeko» hamar puntu ere ondu dituzte. Esaterako, aipatu dute lege berriak modu progresibo batean bertan behera laga beharko lituzkeela itunak: «Ez da publikoa ez den eskolarik finantzatuko diru publikoarekin». Gainera, laikotasuna bermatzea eta «murgiltze eredu orokortu eta hezkuntza komunitate bakoitzari moldagarria» galdegin dute, besteak beste.

Euskal Eskola Publikoaz Harro plataforma hezkuntzaren bueltako 21 eragilek osatzen dute. LAB sindikatuak iragarri duenez, aurrerantzean ez dute Euskal Eskola Publikoaz Harroren «eguneroko dinamikan» parte hartuko: «LABek ez du dekalogo berria izenpetu, eta aurrerantzean [Euskal Eskola Publikoaz] Harrok ez du LAB erakunde gisa ordezkatuko».

Baikorrago

Save the Children, aldiz, baikorrago aritu da, ohar bidez. Lege aurreproiektuaren lehen zirriborrotik egin dituzten aldaketei dagokienez, «balioespen positiboa» egin dute: «Geure egiten ditugu lege proiektuan ekitateari eta inklusioari lotuta ageri diren helburuak».

«Oso positiboa» iruditu zaie, esaterako, «ekitaterik ezari» dagokionean, Eusko Jaurlaritza «arazoa ukatzetik» publikoki onartzera pasatu izana: «Hainbat gai txertatu dira, esate baterako, lekuen erreserba, zaurgarritasun indizea, tokiko eskolatze bulegoak sortzeko aukera, gaineskaintzarik gabeko plangintza, kuoten publizitatea edo doakotasuna kontrolatzeko administrazio unitatea».

Halere, uste dute testuak oraindik ere ez dituela neurri nahikoa ipini. Adibidez, uste dute ez dagoela zehaztuta zein itunpeko ikastetxe izango diren Euskal Hezkuntza Zerbitzu Publikoko partaide.


Summary: David Silvak beste urtebeterako berritu du Realarekin. 37 urteko erdilari espainiarrak hiru denboraldi daramatza Donostian, eta haren lana erabakigarria izan da talde txuri-urdinak gorakada handia izan dezan.

Ia ziurra zirudien, eta gaur baieztatu da: David Silvak beste urtebetez jokatuko du Realean, 2024ko ekainaren 30era arte. 37 urteko erdilari espainiarrari denboraldi honen amaieran bukatuko zitzaion kontratua, eta argitzeko zegoen ea jokatzen jarraituko zuen edo erretiroa hartuko zuen. Baina jokalariak prest ikusi du bere burua beste urtebetez gorenean aritzeko, eta akordioa lortu du Donostiako klubarekin hitzarmena beste urtebetez luzatzeko.

Silva 2020eko udan iritsi zen Realera, Martin Odegaard azken orduan Real Madrilera itzuli eta gero. Orduz geroztik, funtsezko jokalaria izan da talde txuri-urdinean. Jokatzeko prest egon denean, Imanol Alguacilek beti egin du haren alde. Ez da gutxiagorako, bikain jokatzeaz gain hobeagoak egiten baititu taldekideak. Denak bat datoz: luxua da harekin jokatzea.

90 partida jokatu ditu Realaren elastikoarekin, eta sei gol sartu ditu, eta hamabost asistentzia eman. Real Madrilen aurka aritu da azkenekoz, joan den asteartean, eta partida ikusgarria egin zuen. Hain zuzen, hark eman zion pasea Ander Barrenetxeari, hark bigarren gola sar zezan.

«Oso ondo ikusten dut neure burua, jokatzen jarraitzeko gogoz. Gainera, oso gustura nago hemen», esan du kontratu berria sinatu berritan.


Summary: Porrot egin du EAJk eta PSE-EEk Galdakaon aurkeztutako mozioak. Biek eskatu diote udal gobernuari «terrorismoa erabili duten pertsonak» ateratzeko Aranzadik egindako oroimen webgunetik. Victor Trimiño PSE-EEko hautetsiaren arabera, Aranzadiren webgunea «aberrazio» bat da ikuspuntu politiko, sozial eta etikotik.

Apirilaren 11n hasi zen ika-mika, eta oraindik ez da amaitu. Jendez gainezka egon da gaurko udal batzarra Galdakaon, legegintzaldiko azkena. Aurrekontuari buruzko eztabaida zen puntu nagusietakoa, baina herritar asko oroimenaren webguneari buruzko mozio biren ingurukoak entzutera joan dira.

EAJk eta PSE-EEk aurkeztu dute bata –sei eta bi zinegotzi dauzkate–, eta EH Bilduk, Usansolo Herriak eta Podemos-Equok bestea –sei, bi eta bat–. «Terrorismoaren eta indarkeria politikoaren bidegabekeriaren aitorpenean» oinarritutako memoria «etiko» eta «demokratikoa» eraikitzeko konpromisoa aldarrikatu dute EAJk eta PSE-EEk euren mozioan, eta eskatu dute Galdakaoko udalaren oroimen webgunetik «biktimak ez diren pertsonak» ateratzeko, «batez ere terrorismoa erabili dutenak». Xabier Garcia Gaztelu, Xabier Lopez Peña eta Jon Bienzobas etakideak webgunean agertzea «atzerapauso» bat dela adierazi du EAJko Ainhoa Agirregoikoak, datozen hauteskundeetarako alkategaiak. Mozioa ez da aurrera atera.

EH Bilduk, Usansolo Herriak eta Podemos-Equok bestelako proposamena ekarri dute mahaira. Euren mozioan «bizikidetza mahai» bat eratzea proposatu eta onartu dute, EAJren eta PSE-EEren aurkako botoekin. EH Bilduko Edurne Espillak argudiatu du nazioarteko estandarren arabera egin duela ikerketa Aranzadi zientzia elkarteak, eta horietako batek ere ez dioela «biktimak ezin direla izan biktima biktimario izateagatik».

Kontra egin dio PSE-EEko Victor Trimiñok, maiatzaren 28ko hauteskundeetako alkategaiak, otsailean ateratako pantaila irudiak froga moduan aurkeztuz: «Webgune hau hain defendagarria bada, eta irizpide zientifikoak bete baditu, zergatik egon dira aldaketak otsailetik apirilera? Nazioarteko estandarrak aldatu dira?». Trimiñoren arabera, PSE-EEk salaketa egin eta gero, bilatzailea, interfazea eta webgunearen hasierako oharra aldatu zen. Adierazi du Aranzadiren webgunea «aberrazio» bat dela ikuspuntu politiko, sozial eta etikotik; eta «txarto egindako lan bat», ikuspuntu akademiko, zientifikotik eta profesionaletik.

«Intentzio batzuk»

Usansolo Herria-ko Iñaki Urgoitik deitoratu du EAJk eta PSE-EEk Galdakaon bakarrik aurkeztu dutela mozioa, nahiz eta «beste kolore politikoko» herri batzuetan ere antzeko webguneak egon. Haren ustez, «intentzio batzuk» egon dira hedabideek arretagunea Galdakaon ipin dezaten. «Aranzadiren webguneak bakarrik bilatzen du egia, justizia eta erreparazioa. Denok genekien oso ondo zein zen metodologia eta zelakoa izango zen orria», azpimarratu du. Apirilaren 22an, EH Bilduk gobernatzen dituen sei udalek desaktibatu egin zituzten euren oroimen webguneak, Aranzadik eskatuta.

PSE-EEko Trimiñok gezurtatu egin du «polemika artifiziala» izatea, eta azaldu du Erandion eta Tolosan —EAJk dauka alkatetza— «egun bitan» desaktibatu zirela webguneak. «Elektoralismoa egotzi diguzue, baina bi gutun bidali genizkion alkateari, eta ez zigun erantzun», esan du. Haren berbetan, PSE-EEk hedabideetara jo zuen, udal gobernuak gaiari buruz eztabaidatzeko aukerarik ez dielako eman.