Summary: EAJk 'Abian, zurekin' lelopean eginen du VIII. Batzar Nagusia. Larunbatean eta igandean eginen dute, Barakaldoko BECen. «Entzuketa aktiboa» eta EAJrekin harremanetan jartzeko «modu berri bat» aurkeztuko dituzte larunbat arratsaldean. Mireia Zarate EBBko idazkariak adierazi du osasun neurri «guztiak» errespetatuko dituztela.

EAJk heldu den asteburuan eginen du bere VIII. Batzar Nagusia, Barakaldoko BECen (Bizkaia). Abian, zurekin leloa jarri diote «zazpi herrialdeetatik etorritako 600 bat ordezkari» bilduko dituen bilkurari, jeltzaleek adierazi nahi baitute «Euskadi zutik eta martxan» dagoela, eta baita EAJ bera ere. Elkartzeko eta militantziarekin eta gizartearekin eztabaidatzeko baliatu nahi dute larunbateko eta igandeko parada, halaber. Mireia Zarate EBB Euskadi Buru Batzarreko idazkariak jakinarazi duenez, izan ere, bi egitasmo berri aurkeztuko dituzte larunbat arratsaldean: «entzuketa aktiboa» eta EAJrekin harremanetan jartzeko «modu berri bat». Zaratek nabarmendu duenez, «gizarte osoarekin konektatu, komunikatu eta kolaboratzea» dute xedea «izen propioa» eta «nortasun korporatiboa» izanen duten egitasmo horien bidez: «Berriro ere konektatu nahi dugu gizartearekin, gure ibilbidea definitzeko eta jarduera politikoa diseinatzeko».

09:30ean hasiko dute batzarra, larunbatean, baina, aitzineko urteetan ez bezala, EAJk ez du txosten politikorik aurkeztuko. «Barne eztabaida» eginen dute, halere, eta diagnostiko bat aurkeztuko: «Agiri hori izango da abiapuntua. Oinarria sendo eta landua eramango du EAJk, herritarrek eurek hobetzeko», erran du Zaratek. 16:30ean aurkeztuko dituzte egitasmo berriak, ondoren.

Igandean, berriz, ekitaldi politikoa eginen dute: Andoni Ortuzar EBBko presidenteak eta Egi gazte erakundeko kide batek hartuko dute hitza, eta Zaratek aitzinatu du gazteek «zeregin esanguratsua» izanen dutela. EAJko militante eta «lagunei» egin diete bi eguneko batzarrera joateko deia: «BECeko ateak eta EAJrenak zabal-zabalik egongo dira topaketa honetan gurekin egon nahi dutenentzat. Zain izango gaituzue, segurtasun neurri guztiak betez eta ilusioz beterik». Idazkariak jakinarazi du osasun protokolo «guztiak» beteko dituztela bilkuran.

Batzar «atipikoa»

EAJk 2020ko uztailean egin behar zuen VIII. Batzar Nagusia, baina bi aldiz gibelatu behar izan du: lehenbizikoz, Eusko Legebiltzarreko hauteskundeengatik, eta, bigarrenez, pandemiagatik. Zaratek erran du «atipikoa» izanen dela aurtengoa, hala. Izan ere, jadanik hautatuak dituzte EAJko kargu nagusiak diren EBBko presidentea eta bertze zortzi «burukideak». 2020ko abenduan egin zituzten kargu aldaketa eta berrespenak.


Summary: Polizietako sindikatuak plazara atera dira 'mozal legea'-ren erreformaren aurka. Ertzaintzako, Foruzaingoko, udaltzaingoetako, Guardia Zibileko eta Espainiako Poliziako ordezkariak batera egin dute protesta, besteak beste, herritarrek komunikatu gabeko bat-bateko bilkurak egiteko eskubidearen kontra agertzeko.

Hego Euskal Herrian dauden polizia guztietako sindikatuetako ordezkariak bildu dira gaur Iruñean eta Bilbon, Mozal Legearen erreformaren aurka protesta egiteko.

Hamar sindikatuk egin dute bat Bilbon eginiko bilkuran, Plaza Eliptikoan: ErNE, Euspel, SiPE, SVPE-PLES, IGC, AUGC, CEP, SPP, SUP y UFP. Espainiako Poliziako SUPeko Ramon Cossio mintzatu da plataformaren izenean. Salatu du, besteak beste, legearen erreformari jarraikiz herritarrek komunikatu gabeko «bat-bateko elkarretaratzeak» egin ahal izatea.

Horrez gain, deitoratu du herritarrek Polizia grabatu ahal izatea, eta sare sozialetan zabaltzea, horrek poliziak «babesgabe» uzten dituelakoan. «Oso zaila da irudiak eta bideoak sareratzen dituzten pertsonen aurka jotzea. Gure lana zaila da. Gauzak okertzen direnean, geuk hartu behar dugu esku, eta, egoera horretan, geure lana itsusia izaten da», onartu du.

Espainiako Gobernuari eskatu dio polizien sindikatuekin hitz egin dezala, mozal legea aldatu aurretik.

Ertzaintzako ErNE sindikatuko Roberto Seijok esan du bilkura «historikoa» izan dela Araban, Bizkaian eta Gipuzoan ari diren polizia guztietako ordezkariak bildu dituelako. Legea aldatzeak «segurtasun eza» sortzen duela gaineratu du. Adierazi duenez, mobilizazioak egingo direla iragartzea derrigorrezkoa izan beharko litzatekeela. Horrez gain, kexua agertu du polizien testigantzari ematen zaion balioarengatik: «Ez badiote sinesgarritasunik ematen Poliziaren hitzari, geureak egin du!».

Ertzaintza Sipe sindikatuko Juan Carlos Saenz, berriz, deitoratu egin du gomazko pilotak erabiltzea zalantzan jartzea. «Ez diegu herritarrei minik egin nahi».

Iruñean, Espainiako Gobernuak duen ordezkaritzan bildu dira. Sindikatuetako kideez gain, Navarra Sumako eta Voxeko ordezkariak egon dira bilkuran.

Ez, segurtasunik gabeko Espainiari leloa zuen pankarta baten atzean bildu dira, eta Espainiako gobernuburu Pedro Sanchezen dimisioa eskatu dute, oihuz. Legearen erreformak kalean drogak edukitzeagatik jarritako isunak jaisteko bidea emango duela, deitoratu dute, irakurritako agiri batean.


Summary: Eusko Jaurlaritzak Gorenera jo du COVID ziurtagiriaz EAEko auzitegiak ebatzitakoaren aurka. EAEko Auzitegi Nagusiak astelehenean ebatzi zuen Jaurlaritzak ezin zuela derrigortu ziurtagiria eskatzera. Eusko Jaurlaritzak Gorenean helegitea jartzea erabaki du.

Eusko Jaurlaritzak bide berri bat urratu du. EAEko Auzitegi Nagusiak orain arte Jaurlaritzaren zenbait eskaera atzera bota izan dituenean, Jaurlaritza ados ez egonda ere, ez du aurrera urratsik egin. Oraingoan aurrera pausoa egitea erabaki du. Espainiako Auzitegi Gorenean kasazio helegitea jartzea erabaki du EAEko Auzitegi Nagusiak COVID-19aren kontrako ziurtagiriaz ebatzitakoaren kontra. Jaurlaritzak nahi zuen auzitegiak baimentzea gaueko aisialdian eta jatetxetan ziurtagiria eskatzeko. EAEko Auzitegiak ez zuen onartu. Gorenera jotzea erabaki du.

Eusko Jaurlaritzak kasazio errekurtsoa jarri du gaur Euskal Autonomia Erkidegoko Auzitegi Nagusiaren (TSJPV) autoaren aurrean. Zerbitzu juridikoek idazki bat aurkeztu dute Auzitegi Goreneko Administrazioarekiko Auzien Salan, dokumentu hori balioztatzeko eskatuz, gaueko aisialdiko leku edo establezimendu jakin batzuetara eta 50 lagunetik gorako jatetxeetara sartzeko, pandemiaren egungo gorakada geldiarazteko bide gisa. «Neurrien proportzionaltasuna» defendatzen dute zerbitzu juridikoek, «eskubideen murrizketa orok beharrezkoa eta egokia izan behar baitu goragoko eskubide bat babesteko, hala nola bizitzeko eskubidea eta osasunaren babesa». Helegiteak Murtzia eta Kataluniak kasuak aipatzen ditu. Erkidego horietako auzitegi nagusiek onartu baitituzte gobernuek eskatutako neurriak.


Summary: Gutxienez 27 migrante ito dira Mantxako kanalean, Erresuma Batura heldu nahian. Boris Johnson lehen ministroak esan du «penagarria» zaiola gertaturikoa, eta ahaleginak eta bi egingo dituela «giza trafikoan dabiltzan taldeak» gelditzeko.

Mantxako kanalean, Calaistik (Frantzia) gertu hondoratu da gaur migranteak zeramatzan ontzi bat, eta gutxienez 27 hil dira itota. 2014. urtean hasi ziren bide horretatik Erresuma Batura heldu nahian hildakoen inguruko datuak biltzen, eta ordutik inoiz ez da horrenbeste pertsona hil batera.

Arrantzontzi batek eman du abisua, gaur arratsaldean, hainbat pertsona uretan ikusi dituenean. Erreskate operazioa abiatu dute Frantziatik eta Ingalaterratik. 27 gorpu atera dituztela baieztatu du Natacha Bouchart Calaiseko alkateak arratsaldean. Bi pertsona bizirik atera dituzte. Frantziako hainbat hedabidek geroago esan zuten 31 zirela hildakoak, baina, oraingoz 27koa da ezbeharraren bilan ofiziala.

Frantziako Lehen ministro Jean Castexek deitoratu egin du tragedia. Haatik, Johnsonek bezala, «migranteen etsipena eta miseria esplotatzen dituzten trafikatzaile kriminalak» seinalatu ditu.

«Honek erakusten du hil edo bizikoa dela ahaleginak azkartzea jendea itsasora modu honetan bidaltzen ari diren kriminalen negozio eredua apurtzeko», adierazi du Johnsonek.

Hainbat ontzi txiki heldu dira gaur Ingalaterrako kostara. Aurten, 25.700 pertsonak gurutzatu dute Mantxako kanala era horretan, hau da, inoiz baino gehiagok.


Summary: Epaimahaiak Maguette Mbeugou hiltzearen erruduntzat jo du haren senarra. Hilketaz gain, beste hiru delitu eman dituzte frogatutzat: ohiko tratu txarrak, alaben lesio psikikoak eta adingabeen abandonua. 2018ko irailean izan zen hilketa, Bilbon; 25 urte zituen biktimak.

Maguette Mbeugou hiltzeaz akusatutako gizona erruduntzat jo du Bizkaiko Probintzia Auzitegiak. Herri epaimahai batek epaitu du azken hamar egunotan Bara N., biktimaren senarra, 2018ko irailean 25 urteko emakumea hiltzeagatik. Lau delituren egiletzat jo dute: hilketa, ohiko tratu txarrak, bi alaben lesio psikologikoak eta adingabeen abandonua. Epaileak erabakiko du zer zigor ezarri, baina, frogatutzat eman dituzten delituak kontuan hartuta, aurreko zigor eskaerak moldatu eta 44 urteko espetxealdia galdegin dute fiskalak eta akusazio guztiek —fiskalak 25 urtekoa eskatu du orain arte, adingabeen aurkako deliturik ez zegoelakoan—.

Akusatuak hasieratik onartu zuen berak hil zuela Mbeugou, «bere burua defendatzeko»; epaimahaiak ez dio sinesgarritasunik eman bertsio horri. Labankadaz eraso zion andreari, eta lepoa moztu; gorpuak 80 zauri baino gehiago zituen, bost aiztorekin eginak. Hori dela eta, azpikeriaren eta ankerkeriaren larrigarriak ezarri dizkiote. Bilbon zuten etxean izan zen hilketa, 2 eta 4 urteko alabekin zeudela; gizonak ihes egin zuenean, amaren gorpuarekin bakarrik utzi zituen haurrak, eta horregatik ebatzi dute adingabeak abandonatu zituela eta lesioak eragin zizkiela.

Epaiketan, fiskaltzak «barkamena» eskatu dio biktimaren familiari, «sistemak huts egin baitzion». Izan ere, Mbeugouk senarraren aurkako salaketa jarri eta babesa eskatu zuen, baina ukatu egin zioten, eta gizona absolbitu zuten. Sortzez senegaldarra zen Mbeugou: andre migratuentzat arreta hobea eskatu die mugimendu feministak erakundeei, asteon epaitegiaren aurrean egindako bilkura batean.


Summary: Joaquik giltzak eman ditu, Etxebidek mehatxu egin ondoren. Indarkeria matxista salatu zuen emakume bat etxegabetu dute Bilboko Abusu auzoan. Hari tratu txarrak emateagatik kondenatutako gizonari emango diote.

Senarrarengandik tratu txarrak jasan zituen emakumeak etxegabetu nahi dutenei giltzak ematea erabaki du azkenean. Goiz osoan izan dira Joaqui eta auzoko bizilagunak etxegabetzea oztopatu nahian, baina azkenean giltzak eman ditu, Batu Elkarlaguntza Sareko kideek jakinarazi dutenez, Etxebidek mehatxu egin ondoren: kaleratzea gelditzen saiatuz gero, ez diotela emango eskainitako etxebizitza.

Tweets by GotzonH

Goizean goizetik, hainbat lagun bildu dira gaur Bilboko Abusu auzoan. Ertzaintza aurreikusi baino ordu eta erdi inguru lehenago joan da –berez, 08:30ak aldera zegoen aurreikusita–. Etxegabetzea oztopatzeko, Batu Elkarlaguntza Sareko zenbait kide itxi dira barruan. Sarrailagileak uko egin dio atea irekitzeari, eta beste bati deituko diotela esan dute.

Etxegabetze soil batetik haragoko faktore batzuengatik ere sortu du harrabotsa auziak: Joaquiri etxebizitza kenduko diote hari tratu txarrak emateagatik kondenatutako gizonari emateko, noiz eta Indarkeria Matxistaren Aurkako Nazioarteko Egunean. Joaquiri eta haren familiari babesa adieraztera joan den jendearen erantzuna nabarmena da. «Ezetz, ezetz, ez garela beldur», esan dute, ertzain gehiago etorri direnean. Oihuka eta zarataka aritu dira etxegabetzea gelditzeko asmotan.

Erasotzailerik ez dute nahi auzoan

Kazetarien aurrean ere mintzatu da Batu Elkarlaguntza Sareko kide bat: «Joaquik tratu txarrak salatu zituenean, bi urtez bizkartzaina jarri zioten. Orduan babestu zuten ertzainek gaur erasotzaileari lagunduko diote etxea kentzen». Halaber, salatu du Joaquik tratu txarrak salatu eta etxetik alde egin zuenean erasotzailea auzoan ibili zela haren bila aizto handi batekin. «Auzokideek ez dute nahi erasotzailea auzora itzultzerik», azpimarratu du.

Gaineratu du etxebizitzaren arazoan eragina dutela klaseak, arrazak eta sexuak: «Klase, arraza eta genero ezaugarriak ditu, eta emakume aurpegia dauka. Gure asmoa da epaitegiaren batzordea datorrenean haiekin negoziatzea. Helburua da Joaqui etxean gelditzea».

«Nire izena Joaqui da, eta hauxe da nire istorioa»

Batu Elkarlaguntza Sareak denbora darama Joaquiren egoera salatu eta gizarteratzen. Hain justu ere, duela gutxi zabaldu dute Joaquiren beraren testigantza jasotzen duen pilula bat sare sozialetan. Bertan, bere erasotzailearengandik jasan behar izan duena kontatzen du, eta azaltzen du zerk eraman duen une honetan etxegabetua izateko arriskuan egotera. Horrekin batera, dei egiten du gaur, azaroaren 25ean, Bilboko Abusu auzora joan eta etxegabetze prozedura geldiarazten laguntzera.


Summary: Pertsona bat hil eta hiru zauritu dira Ascoko zentral nuklearrean. Instalazioen mantentze lanak egiten ari zirenean gertatutako karbono dioxido ihes baten ondorioz hil da langilea.

Langile bat hil eta beste hiru arin zauritu ziren atzo arratsaldean Ascoko (Tarragona, Katalunia) zentral nuklearrean izandako karbono dioxido ihes baten ondorioz. Iturri ofizialek zabaldu dutenez, istripua instalazioen kanpoaldean gertatu zen, suteen aurkako sistemaren mantentze lanak egiten ari zirenean.

Hiru zaurituak Mora d'Ebre erietxera eraman zituzten. Osasun Larrialdietarako Sistemak jakinarazi duenez, larrialdietarako hiru unitate bidali zituzten bart gauean zentralera. Karbono dioxido isuriak oxigenoa galtzea eragin du langileak zeuden instalazioetan, eta horren ondorioz hil da haietako bat. Zentraleko hiru langile eta suhiltzaile bat zeuden instalazioetan ezbeharra gertatu den unean.

Suhiltzaileek inguruak segurtatu dituzte, eta gertatutakoaren inguruko ikerketa abiatu dute.


Summary: Mugimendu feminista indarkeria matxistaren aurka mobilizatu da. Indarkeria Matxistaren Aurkako Nazioarteko Eguna izaki, mugimendu feministak Euskal Herriko hainbat herri eta eskualdetan antolatu ditu mobilizazioak. Indarkeria matxista gaitzetsi dute Eusko Legebiltzarrean eta Nafarroako Parlamentuan.

Iluntzean hasi dira Indarkeria Matxistaren Kontrako Nazioarteko Eguneko mobilizazio nagusiak Euskal Herrian. Baionan, Moracin plazatik abiatu da martxa, han indarkeria matxista kasu larri bat gertatu zelako.

Manifa hasi berritan tentsio une bat izan da: gizon batek pareta batean zintzilikatutako mezu bat kendu du. Indarkeria matxista, erantzun feminista zioen mezuak.

Amaierako ekitaldian irakurritako agirian, «munduko emakume guztiei» elkartasuna adierazi diete, eta Afganistango neska eta emakumeen egoeraz aritu dira.

Mugimendu feministako eragile eta elkarte ugarik amorru biziz oihukatzera deitu dituzte herritarrak gaurko. Zauriak ikus daitezen, bortizkeria izan dadin bistara; matxismoa salatzeko. Argia da aldarria, beste behin: eten dadila emakumezkoen aurkako indarkeria. Helburura hurbiltzeko urratsak egitea xede, hainbat deialdi plazaratu dituzte, herri eta eskualde ugaritan.

Donostian, Intziri talde feministak eta Donostiako Asanblada Feministak egin dute deialdia.

Jende asko bildu da manifestazioan, eta indarkeriarik gabe bizitzeko eskubidea aldarrikatu dute. Donostiako emakumeen etxeak «etxe handiago bat» eskatu du; etxe «duin» bat.

Goizean Eusko Legebiltzarrean eta Nafarroako Parlamentuan egin dituzte ekitaldi bana, besteak beste. Eusko Jaurlaritzak elkarretaratze isila egin du Gasteizen, legebiltzarraren parean. Talde politiko guztietako kideek egin dute bat agerraldiarekin, eta Iñigo Urkullu lehendakaria eta legebiltzarreko presidente Bakartxo Tejeria izan dira buru topaketan.

Nafarroako Gobernuak ere egin du agerraldia Indarkeria Matxistaren Nazioarteko Egunaren harira. Alderdi politikoetako ordezkariek Iruñeko Sarasate pasealekuan egin dute bat. Geroa Baik kontzentrazioko zenbait argazki zabaldu ditu Twitter bidez:

Azaroak 25 dituen aldiro, ohikoa da indarkeria matxistan berebiziko arreta jartzea. Ordea, bistakoa da emakumeen kontrako indarkeria ez dela mugatzen egun bakarrera; matxismoak egunero iluntzen ditu milaka andreren bizitzak. Jazarpen horren biktima direnen ahotsak ozentzeko helburuz, bortxa mota hori jasan duten bi emakumeren testigantzak bildu ditu BERRIAk, eta ikus-entzunezko batean jaso: «Ezetza askotan esanda, tripako minarena esanda... Isilik gelditu nintzen»

Halaber, BERRIAk martxan du indarkeria matxistak eragindako heriotzen zenbaketa. 2003. urtetik gaur egun arte Euskal Herrian izandako hilketa matxistak zenbatzen ditu egunkariak: Zaurien mapa-n daude bildurik, webgunean. Azken hemezortzi urteetan, 112 emakumezko eta 11 haur hil dituzte.


Summary: Hizkuntza koofizialetan eginiko ikus-entzunezkoak sustatzeko funts bat eratuko dute. EH Bilduk, ERCk eta BNGk 10,5 milioi euroko zuzenketa bat adostu dute Espainiako Gobernuarekin.

«Dibertsitate kultural eta linguistikoa» errespetatzeko asmoz, euskaraz, katalanez eta galegoz eginiko ikus-entzunezkoen ekoizpena, banaketa eta sustapena bultzatzeko funts bat adostu dute EH Bilduk, ERCk eta BNGk Espainiako Gobernuarekin. Denera, 2022rako aurrekontuetatik 10,5 milioi euro baliatuko dituzte euskaraz, katalanezko eta galegozko lanak babesteko funtsa eratzera, alderdi subiranistek aurkeztutako zuzenketaren arabera.

Alderdiek jakinarazi dute zuzenketaren asmoa dela 2009 eta 2011 urteen artean martxan egon zen funtsa berreskuratzea. Ikus-entzunezko horien sustapenera bideratutako diru laguntzak eta kredituak bideratzeko moduaren berri ere jaso dute zuzenketan: hizkuntza koofizialak dituzten autonomia erkidegoetako erakundeekin eginiko hitzarmenen bidez jarriko lirateke martxan.

Espainiako Gobernuaren aurrekontu proiektuaren inguruko eztabaidaren harira, EH Bilduk eta ERCk indar egin dute arlo horretan. Alderdi katalanaren kasuan, aurrekontu proiektuaren babesa Madril prestatzen ari den ikus-entzunezkoen legearen tramitazioarekin lotu du. Asteartean, EH Bildurekin eginiko agerraldi bateratu batean, ERCko eledun Gabriel Rufianek jakinarazi zuen lehen adostasun bat finkatu zutela bi aldeek: streaming plataformetako edukien %6k gutxienez euskaraz, katalanez edo galegoz egon beharko dute. «Ehun filmetatik 30ek Europan ekoitziak izan beharko dute; horietatik, erdiak, Estatuko hizkuntzan (gazteleraz); horietatik %40, katalanez, euskaraz edo galegoz. Hau da, Europako pelikulen %20k gutxienez katalanez, euskaraz edo galegoz eskuragarri egon beharko dute. Eskaintzen den edukia hizkuntza koofizial batean eskuragarri badago, itzulita edo azpidatzita, eskaintzan gehitu beharko da derrigorrez», zehaztu zuen. Ez da, baina, hizkuntza bakoitzari eman beharreko espazioaren inguruko xehetasunik eman, eta, katalana izanik hiztun gehien dituena, ikusteko dago zer eragin izango duen lege berriak Hego Euskal Herrian.

Ikus-entzunezkoak alboratu gabe, EH Bilduk astelehenean jakinarazi zuen Espainiako Gobernuarekin adostu zuela 2022a amaitu baino lehen ETB3 Nafarroa osoan emititzea, aurrekontuak onartzeko baldintza gisa. «Emisio hori ahalbidetuko duten beharrezko irtenbide teknikoak bilatzea eta aplikatzea adostu dugu bi aldeek», jakinarazi zuen koalizioak.


Summary: Erruduntzat jo dituzte Georgian kirola egiten ari zen afro-amerikar bat hil zuten hiru gizonezko zuriak. «Susmagarri» itxura hartu eta hari jarraika ibili eta gero hil zuten. Bermerako eskubiderik gabeko bizi guztiko zigorra jar diezaiekete hiru hiltzaileei.

Georgian gertatu zen ezbeharra, joan den urtean. Urtebete igarota, epaimahaiak erruduntzat jo ditu Ahmaud Arbery afro-amerikarra hil zuten hiru gizonezko zuriak. Kirola egiten ari zela hil zuten Arbery: «susmagarri» itxura hartu, eta, argudio hori erabilita, hari jarraika ibili eta beren kabuz atxilotzen saiatu eta gero.

Hiltzaileen esanetan, Arbery lapur bat zela uste zuten, eta justizia «gizartearen edota herritarren gain hartuta» hil zuten –beraien gain hartuta, kasu honetan–. Orain, epaimahaiaren irizpenaren ondoren, bermerako eskubiderik gabeko bizi guztiko zigorra jar diezaiekete –11 zuri eta afro-amerikar bakar bat izan dira epaiaren ebazpena erabakitzen, eta 11 orduz eztabaidatu zuten–.

Izugarrizko oihartzuna izan zuen auziak, eta jende askoren gaitzespena jaso zuen. Lau haizeetara zabaldu zen; izan ere, korrika egitera atera zen gizonezko bat hil zuten. Zergatik, eta afro-amerikarra izateagatik, Gregory McMichael, haren seme Travis eta haien bizilagun William Roddie Bryan auzokideek «susmagarri» itxura zuela iritzi ziotelako. Gainera, hilketa bera bideoan jasota gelditu zen, eta, bideo hori zabaldu ahala, jendeak are gehiago salatu zuen jazoera.

Hilketa zibila

Herritarrek eginiko hilketa, herritarrek beren gain hartutako edo haien gain utzitako hilketa, herritar gisa egindako hilketa... Kontzeptu horiek erabili dituzte Ahmaud Arbery afro-amerikarraren hiltzaileek egin zutena sostengatzeko. Kontzeptu abstraktu samarra da, baina, finean, Arbery lapur bat zela susmatzen zutelako eta «jarrera susmagarri samarra» zuelako hil zutela sostengatzeko bide gisa erabili dute; hots, susmo horiek zituztelako soilik hil zutela justifikatzeko.

Atxiloketa zibil gisa ere izendatu izan da kontzeptu hori. 1863. urtean onartutako lege bat du oinarri. Lege horrekin, aukera ematen zaie herritarrei «zentzuz susmagarriak diren» gizabanakoak atxilotzeko. Esklabotzaren gainbehera betean sortu zen araua, beren menpe zituzten esklaboak hegoaldetik ihes egin ez zezaten. Gerora, beltzenganako erasoak leuntzeko edota justifikatzeko erabili izan da. Georgiako gobernadoreak, Brian Kemp errepublikanoak, Arbery hil ondoren indargabetu zuen lege hori.


Summary: Ehun euroren laguntza bat banatuko du Frantziako Gobernuak, energia garestia konpentsatzeko. Hilean bi mila eurotik beherako diru sarrerak dituztenek jasoko dute. Abenduan eskuratuko dute soldatapekoek, eta 2022 hasieran besteek. Hego Euskal Herrian, bonu sozialeko laguntzak handitu ditu Madrilek, eta konpainien irabaziak murriztuko.

Euskal Herriko etxebizitza askotan lasaitua hartuko dute negu honetan, argindarraren eta gasaren prezioen igoera leuntzeko asmoz Frantziako eta Espainiako gobernuek hartu dituzten neurriengatik. Ipar Euskal Herrian, ehun euroren laguntza bat jasoko dute, hilean 2.000 eurotik beherako diru sarrerak dituzten herritar guztiek. Hego Euskal Herrian, laguntza handiagoak jasoko dituzte energiarako bonu soziala eskatua dutenek: 69.000 pertsona inguruk.

Parisko gobernuak urriarenamaieran aipatu zuen laguntza hori emateko aukera, eta asteazken gauean onartuzuen Frantziako Asanbleak, aldeko 39 botorekin eta aurkako hamabirekin. «Neurri sinplea, bizkorra eta eraginkorra da», defendatu zuen Agnes Pannier-Runacher Ekonomia ministrordeak. «Inflazioaren kalte ordaina» izena jaso du laguntzak.

Ezkerreko eta eskuineko oposizioak kritikatu du laguntza norbanakoen diru sarreren araberakoa izatea, eta ez familiarena. Adibide batekin azaldu dute «injustizia»: 2.050 euroko soldata duen pertsona batek ez du laguntza jasoko seme-alabak bai baina bikotekiderik ez badu, baina 1.900 eurokoa duen batek bai jasoko du, bikotekideak soldata izanda ere.

Ezkerreko eta eskuineko oposizioak, berriz, kritikatu zuten norbanakoen diru sarreren araberakoa izatea, eta ez familiaren araberakoa. Adibide batekin azaldu zuten «injustizia»: 2.050 euroko soldata duen pertsona batek ez du eurorik jasoko seme-alabak bai baina bikotekiderik ez badu, baina 1.900 euroren saria duen batek jaso ahalko du, bikotekideak soldata handiagoa badu ere.

Ez dago argi hori nola egingo den mugaz gaindi lan egiten dutenen kasuan; adibidez, Ipar Euskal Herrian bizi baina Hegoaldean lan egiten dutenen kasuan. Langile autonomoek, erretiratuek, langabeek eta gizarte laguntzak jasotzen dituztenek, berriz, 2022. urtearen hasieran eskuratuko dute laguntza.

Hegoaldean, bonu sozialak

Hego Euskal Herrian eragina izango duten laguntzak onartu ditu ostegun honetan Espainiako Kongresuak. Bonu soziala dutenen artean, orain arte %25eko deskontua zutenek %60koa izango dute martxora arte, eta gainerakoek %70ekoa. Horrekin batera, gasa ordaintzeko 35 eta 124 euro arteko txeke bat jasoko dute, urtero legez —25 eurotik 35era igo dute gutxienekoa—. Horrez gain, fakturak ordaintzen ez dituztenei ezingo zaie argi edota gas loturak moztu, martxora arte.

Laguntza horiekin batera, beste neurri batzuk ere babestu ditu Kongresuak, tartean, argindar konpainien etekinei eragingo dien bat. Gobernuari eman beharko diote gasa eta CO2a isurtzen ez duten teknologien bidez ekoitzitako argindarraren prezioaren gainbalioaren parte bat —zerutik eroritako mozkinak ere deiturikoak—. Baina ez guztia, eta martxora arte soilik. Diru horrekin bonu sozialetarako eta berriztagarrietarako funtsak hornituko ditu gobernuak.

Bigarrenean egin du aurrera neurriak. Irailaren 16an helburu bera zuen dekretu bat onartu zuen Kongresuak, baina, konpainia handien kritiken eraginez, neurria aldatu du gobernuak. Kontratu guztietan ezarri nahi zuen penalizazioa; orain, libre geratuko dira epe luzeko kontratuetako mozkinen parte bat itzultzetik. Hala, hasierako dekretuan aurreikusi baino nabarmen txikiagoa izango da itzuli beharrekoa, epe luzeko kontratuak dituztelako hiru kontsumitzailetik bik eta enpresa gehien-gehienak.

Legeak, dena den, gobernuari ahalbidetzen dio horietatik ere dirua jasotzeko. Hain zuzen ere, merkatuaren aldaketei loturiko zati bat dago horietan, eta horren gainean modu proportzionatuan ezarriko dizkie murrizketak konpainiei. Dena den, penalizazioak irailaren 16az geroztiko kontratuetan baino ez dira ezarriko, eta aldi baterako izango da, martxora arte.

Horrekin Madrilek «arrazoizko prezioak» dituzten prezio finkoko epe luzeko kontratuak bultzatu nahi ditu, fakturak merkatuaren aldakortasunaren mende egon ez daitezen. Baina zer dira arrazoizko prezioak? Horretarako, kontratuei buruzko kontrol handiagoak ezarriko ditu, CNMC Merkatuen eta Lehiaren Batzorde Nazionalaren bidez. Besteak beste, konpainiek bezeroei aldez aurretik, hilabeteko epearekin gutxienez, jakinarazi beharko diete epe luzeko kontratuetan egindako edozein aldaketa —orain arte ez zeuden behartuta—; merkaturatzen dituzten kontratu mota guztiei buruzko informazio garden eta berritua eman beharko diote CNMCri; eta erakunde horrek handizkako merkatuko prezioak gainbegiratzeko gaitasun handiagoa izango du.


Summary: Navarra Sumaren osoko zuzenketa atzera bota dute gainerako taldeek. 2022ko aurrekontuek aurrera egiteko oztopo nagusia gainditu dute. EH Bilduren babesa bilatzeagatik «gobernu ahula» izatea kritikatu du Navarra Sumak, eta, PSNk erantzun dioenez, «iragana ez da itzuliko»

Hamarkada batez, UPNk eta Navarra Sumak hamar ezezko jaso dituzte. Barcinaren agintaldiko azken hiru urteetan ez zituzten aurrekontuak aurrera atera eta ondorengo legealdietan, Barkosen zein Txibiteren gobernuek aurkeztutako aurrekontuei jarritako osoko zuzenketek ere ezezko irmoa jaso dute.

Bereari eutsiz, Navarra Sumak 2022ko aurrekontuei ere osoko zuzenketa aurkeztu die, eta espero bezala euren kontrako botoekin erantzun diete PSNko, Geroa Baiko, EH Bilduko, Ahal Dugu-ko eta Ezkerrako 30 parlamentariek. Modu horretan, lege proiektuak tramitazioan aurrera egiteko lehen oztopo nagusia gainditu du, eta helmuga abenduaren 23an jarria du, orduan bozkatu eta onartuko baita.

Hurrengo urratsa bihar ostiralean egingo da, orduan amaituko baita zatikako zuzenketak aurkezteko epea. Bost taldeek hitzartua dute ezohiko gastuei aurre egiteko kontingentzia planetik 14 milioi euro horiek finantzatzeko erabiltzea, eta bakoitzaren ordezkaritzaren araberako zuzenketak elkar babesteko akordioa lotua dute. Haatik, uneotan, taldeekin elkarrekin aurkeztuko dituzten zuzenketak negoziatzen ari dira.

5.273 milioiko aurrekontua

Eztabaidaren hasieran, Elma Saiz Ekonomia eta Ogasun kontseilariak nabarmendu du «aurrekontu onak eta erabilgarriak» direla, «inoizko handienak», eta lehentasun artean gizarte arloko inbertsioa dagoela: ehun eurotik 54 bideratuko dira Osasun, Hezkuntza eta Gizarte Eskubideen departamenduetara. Azpimarratu du Europako funtsetatik gutxienez 166 milioi euro jasoko direla. «Eta guzti honi ezezkoa esan nahi dio oposizioko talde nagusiak. Ez duzue nahikoa Nafarroa beltz bat marraztearekin, inoiz baino beharrezkoagoak diren aurrekontuok eraitsi nahi dituzuela», gaineratu du.

Navarra Sumaren argudioen jakitun, Saizek aurreratu du «zuhurtziaz eta zorrotz» jokatu dutela, ekonomiaren gaineko zalantzak kontuan hartuz. Bere hitzetan, urteko lehen hiruhilekoko bilakaera ekonomikoak eta azken hiruhileko datu batzuk adierazten dute hazkunde ekonomikoak «%6,5etik gertu» amaituko duela aurten, eta hurrengo urteko aurreikuspena hainbat erakunde ekonomikok egindakoaren azpitik dagoela. Saizek aurreratu du datuek kontrakoa adieratziko balute aurreikuspena berrikusi egingo luketela baina oraingoz ez dagoela halakorik. Nafarroaren irudi desitxuratua marraztea egotzi dio eskuineko koalizioari. «Nafarroa maite duzuela diozue, baina egiazki ez da horrela».

Ika mika

Navarra Sumako Maria Jose Valdemororen arabera, «hauek ez dira Nafarroak behar dituen aurrekontuak», eta aurtengo hazkunde ekonomikoa gobernuak egindakoaren «nabarmen azpitik» geratuko dela uste du, %5 inguruan. Valdemorosek kritikatu du aurrekontuek ez dutela ikuspegi estrategikorik, euskarako diru sailak nabarmen handitzen dituela PAI programaren kaltetan, gakoa ez dela handiak izatea baizik eta euro bakoitza ondo kudeatzea, eta bost alderdiren babesa behar izateak «euren nahien gatibu» egiten duela gobernua. Alta, batik bat EH Bilduren babesa bilatzea aurpegiratu dio gobernuari eta aurreko legealdian esandakoaren kontra diharduela gaineratu du: «Ahulak zarete, setiatuta zaudete, uste duzue dena kontrolatzen duzuela baina boterean egotearen truke dena saltzen duzue, baita arima ere».

PSNko Ramon Alzorrizek erantzun dio «lasai» daudela. «Aurrekontuak aurrera aterako ditugu. Behin eta berriz eskatuagatik, iragana ez da itzuliko. Behin eta berriz ari zarete PSNren zati bat defendatuz, baina zuek gobernutik bota zenituzten, gobernutik bota gintuzuen guztiok. Ez ahaztu hori inoiz». Alzorrizek aipatu du osoko zuzenketan erabiliko argudioak Kongresuan PPk eta Vox-ek erabiltzen dituzten berberak direla.

Geroa Baiko Uxue Barkosek gogorarazi dio zazpi urtez jarraian aurrekontuan izango dituela, UPNren azken legealdiko hiru urteetan ez bezala. Ustezko ikuspegi estrategiko falta irmo ukatu du, eta euskara gizartearen konfrontatzioa bilatzeko erabiltzea gaitzetsi du: «Ez erabili zifrak testuingururik at, ez erabili euskara zatitzeko». Familiei iruzur egitea ere aurpegiratu dio. Izan ere Barkosen hitzetan, eskuineko koalizioak zergen jaitsiera eta gastu igoera proposatzen ditu finantzaketa iturri alternatiborik proposatu gabe eta ondorioz, zorra igoko litzatekeenez, «sendiei hori etorkizuneko belaunaldiek ordaindu beharko luketela esan gabe».

«Vox bezala»

EH Bilduko Bakartxo Ruizen arabera, «aspergarria eta etsigarria» da Navarra Sumaren diskurtsoa, eta iazko bere hitzaldiaren hasiera errepikatu du hitzez hitz, haiek toki berean daudela adierazteko. Ruizen arabera, eskuineko koalizioak oposizio gordinaren eredua aukeratu du ez delako gai akordioetara heltzeko. «Zuen posizioa jantzi behar duzue, mundua zuen kontra eta zuek munduaren kontra». Ruizen arabera, gainerako alderdiek bat egiten duten puntuetako bat da ez dituztela nahi eskuineko koalizioaren politikak. Hala, bere ustez, Navarra Suma «bere gezurrak sinestera» iritsi da eta horrek posizio irrigarrietara eraman du, aste hasieran Sergio Sayasek Kongresuan esandakoari erreferentzia eginez. «Sare sozialetan egin den bezala, txisteak egingo nituzke gai serioa eta kezkagarria ez balitz. Vox bezala hitz egiten duzue eta haiek bezala ari zarete».

Ahal Dugu-ko Mikel Builen arabera, hauek ez dira bost alderdiek bakarka hautatuko lituzkeen aurrekontuak baina bai bosten artean adostutakoak. Koherentzia falta egotzi dio ere, Navarra Sumak Europako funts nahikorik ez dagoela kritikatzearekin batera Bruselan PP taldeak oztopoak jarri dituelako horretan. Builek arrapostu du ere bai, zementuan inbertitzen dela, baina ez azpiegitura handiak egiteko «eskolak, osasun etxeak eta zahar etxeak eraikitzeko baizik».


Summary: Delirium Tremens taldea itzuliko da 30 urteren ondoren. Datorren asteartean prentsaurrekoa emango du itzuleraren berri emateko. Mutrikun (Gipuzkoa) sortutako taldea 1985etik 1991ra bitartean izan zen martxan, eta, tarte horretan, Zarrapo taldearekin konpartitutako disko bat, bi lan luze eta zuzeneko bat argitaratu zituen.

Mauka diskoetxeak eta Last Tour management enpresak jakinarazi dutenez, Delirium Tremens taldea itzuli egingo da, desegin zenetik 30 urte igaro diren honetan. Datorren astean emango dute prentsaurrekoa Bilboko Kafe Antzokian, eta han emango dituzte itzulera horren inguruko argibideak.

Prentsara bidalitako oharrean horrela diote: «1991ko azaroaren 30ean eman zuen bere azken kontzertua Delirium Tremensek. Eta 30 urte hauetan gauzak asko aldatu dira, onerako bezala txarrerako. Bat, guretzat zoritxarrez, inoiz ez da berreskuratu ahal izango, baina 80ko bukaeran eta 90eko hasieran denon bihotzak ukitu eta astindu zituen kresal usaineko rock zuzen eta indartsu honek bizirik jarraitzen du. Oraindik ere! Bai horixe!».

Delirium Tremens 1985ean sortu zuten Andoni Basterretxeak (ahotsa eta gitarra), Juan Jose Iurrita Txufu-k (bateria) eta Javier Bilbatua Billy-k (baxua), eta, hainbat maketa grabatu ostean, 1987an argitaratu zuen lehenengo diskoa Zarrapo taldearekin erdi bana partekatutakoa: Hemen denak berdinak dira (Oihuka). Lan hartan baziren jada Delirium Tremensen kanturik ezagunenetako batzuk bilakatuko zirenak, Ezin leike eta Sua, besteak beste.

1989an iritsi zen taldearen lehenengo diskoa, Ikusi eta ikasi (Oihuka). Diskoa grabatzera sartu baino lehen Txufuk taldea utzi zuen, eta Patxi Irisarri sartu zen haren ordez. Arrakasta handia izan zuen diskoak, besteak beste Laino ilunak, Boga boga, Kaixo eta Ikusi kantuei esker.

Diskoa grabatu eta berehala Iñigo Muguruza sartu zen taldean, eta Delirium Tremens laukote bilakatu zen. Talde horrekin grabatu zuen estudioko azken diskoa, Hiru aeroplano (Oihuka)

Bilbo zuzenean 91-5-24 (Esan Ozenki) zuzenean grabatutako diskoa izan zen taldeak kaleratu zuen azkena.

Orain dela bi urte, Iñigo Muguruza lagun eta taldekide ohiaren omenez, Bilboko Kafe Antzokian egindako omenaldian berriro itzuli zen oholtzara Delirium Tremens.


Summary: Mitxel Lakuntza: «ELA okerren daudenen esanetara jartzea da gure helburua». Sindikatuko idazkari nagusi berretsi dute, bozen %90,69rekin. Euskal errepublikaren beharra defendatu du, eta konfrontazioaren beharra: «Guretzat, ez da hitz zakarra»

ELAko delegatuek Mitxel Lakuntza (Iruñea, 1976) berretsi dute idazkari nagusi kargurako. 2019an hartu zuen sindikatuko lema, eta beste lau urtez jarraituko du karguan. Gehiengo handiz berritu du kargua, batzorde eragile osoarekin batera, bozen %90,69 jaso baitute. Aldeko 624 boto izan dira, aurkako 42, eta hamazazpi zuri.

Bere lehen hitzaldian euskal errepublikaren aldarria egin du, eta sindikatuak ezin duela konfrontazioa baztertu nabarmendu du: «Gure hiztegian oso presente dago eta ez du konnotazio negatiborik. Grebak ez dira beste garai bateko gauza bat».

Lakuntzak karga politiko handiko hitzaldia egin du Euskalduna jauregian bildutako ELAko 736 delegatuen aurrean. Hala ere, nabarmendu du sindikatu bat direla, eta egungo gizartean «funtsezko tresna bat direla». Aurrera begira prekaritateak ez duela atzera egingo iragarri du, ez behintzat sindikatuek eragozten ez badute, eta, bere ustez hor egon behar du ELAk: «Gure helburua da sindikatua jartzea egoerarik okerrenean dauden esanetara». Era berean, erronka jarri dio bere buruari: «Prekaritatearen kontrako borroka hori areagotu behar dugu, bereziki soldata arrakalaren aurka».

Bide horretan, Lakuntzak grebaren aldarria egin du. «Guretzat, konfrontazioa ez da sekula hitz zakar bat izango», nabarmendu du. Gogoratu du 2022an lan hitzarmen asko berrikusi behar direla eta urte gogorra izango dela. «Aspaldi ikasi genuen borrokatzen dugunean bakarrik entzuten gaituztela», eta negoziazio horretan grebek izan dezaketen garrantzia aipatu du: «Grebak ez dira beste garai bateko gauza bat. Oso bizirik daude».

Errepublika independentea

Euskal errepublika independentearen aldarria izan da Kongresu Konfederaleko txosteneko berritasunetako bat. ELAk irmotasunez defendatu du egitasmo politiko hori, eta Lakuntzak azaldu egin du: «Errepublika batean bizi nahi dugu. Estatu propio batean, emakume eta gizonen berdintasuna bermatuko duena, gure esku utziko duena herri honen erabateko autogobernua». Era berean, zehaztu du errepublika horrek sozialista behar duela, euskalduna eta ingurumena zainduko duena.

Bide horretan, «esker instituzionala» interpretatu du. Eragile sozialak ezkerraren beharrean daudela nabarmendu du, erakundeetan bereziki. «Ezkerreko alderdi bategatik espero duguna da gai gatazkatsuak ez baztertzea, alternatibak lantzea eta oposizioa egitea. Hori nekez ikusten da gure instituzioetan. Aurrekontuei edo fiskalitateari besterik ez zaio erreparatu behar».


Summary: Pentsioen lege berriari uko egiteko eskatu die euskal alderdiei.

ELAren Kongresu Konfederalean bildutako delegatuek gehiengo handiz onartu dute EAJri, EH Bilduri eta Elkarrekin Podemosi eginiko interpelazioa. Lan erreforma indargabetzea eta pentsioen lege berriari uko egitea eskatu diete hiru alderdiei. Luis Fernandez Centeno delegatuak defendatu du proposamena, eta hala izan ezean mobilizazioak iragarri ditu. «Gora greba orokorra!» oihukatuz amaitu du hitzartzea.

Lege proiektua abenduaren 2an iritsiko da Espainiako Kongresuko osoko bilkurara. Astelehenean, testuak aurrera egin zuen lan batzordearen, eta aldeko botoa eman zuten Unidas Podemosek eta EAJk; EH Bildu, berriz, abstenitu egin zen.


Summary: Iparraldean osasun ziurtagiria baliozkoa izateko, hirugarren dosia hartu beharko dute herritarrek. Olivier Veran Frantziako Osasun ministroak neurri berriak hartuko dituztela iragarri du. Hirugarren dosia 18 urtetik gorako guztiek jartzen ahalko dute.

«Birusa denetan, eta fite hedatzen ari da». Honela hasi du agerraldia Olivier Veran Frantziako Osasun ministroak. Frantziako Estatuan «bosgarren olatua iritsi» dela dio Veranek, eta «luzeagoa eta zailagoa» izan daitekeela. Konfinamendurik eta etxeratze agindurik ez du ezarriko Frantziako Gobernuak, oraingoz, baina zenbait neurri ezarriko ditu, bihartik aurrera. Hasteko, txertoaren hirugarren dosiarekin eraginkortasuna berriz aktibatzen dela erran du. Hala, lehen dosia hartu eta bost hilabetera egiten ahalko dute hirugarrena, 18 urtetik gorako herritarrek Ipar Euskal Herrian. Larunbatetik hasita hartzen ahalko dute ordua, txertaketa guneetan. Gaitza pasatu dutenek ere, bost hilabetera egiten ahalko dute txertoaren berriztatzea.

Iragarri du, halaber, osasun ziurtagiria aurrerantzean ere baliozkoa izan dadin herritarrek hirugarren dosia jarri beharko dutela, eta urtarrilaren 15era arte izango dutela. Bestalde, orain arte, osasun ziurtagiria eskuratzeko, 48 ordu baino gutxiagoko PCR edo antigeno proba negatibo bat beharrezkoa zen txertatuak ez zirenentzat; bada, epea 24 ordura murriztu du Frantziako Gobernuak. Gainera, osasun ziurtagiria beharrezkoa den lekuetan, berriz ere beharrezkoa izanen da maskara erabiltzea. Departamenduetako prefetek karrikan maskara derrigortzea erabakitzen ahalko dute, lekuko egoeraren arabera.

Lehen hezkuntzan, aldaketak

Jean Michel Blanquer Frantziako Hezkuntza ministroa ere mintzatu da, eta lehen hezkuntzako protokoloa datorren astetik aurrera aldatuko dela iragarri du. Talde batean positibo bat agertzen delarik, ikasle guztiei eginen diete proba, eta negatibo direnek klasera etortzen segitzen ahalko dute; positibo ematen dutenak bakarrik bakartuko dituzte.

Haurren txertaketari buruz ere hitz egin du Veranek. 5 eta 11 urte bitarteko haurren txertaketari buruzko erabakia hartzeko, Frantziako Etika Batzordearen laguntza eskatuko du Veranek, baita Frantziako Osasun Aginte Gorenarena ere. Frantzian haurren txertaketa onartuko balute, 2022 urte hastapenetik ekingo liokete.


Summary: Indarkeria matxistaren biktimak babesteko baliabideak ebaluatzeko eta egokitzeko eskatu diote Jaurlaritzari. Vox ez gainerako taldeen babesari esker onartu da proposamena gaur Eusko Legebiltzarrean. Jaurlaritzari eskatu dio egokitu ditzala ebaluazio horren ondorioak indarkeria matxistaren biktimei laguntzeko programetara, eta protokoloak «berritu» ditzala biktimei arreta «azkarra, eraginkorra eta integrala» emateko.

EH Bilduk aurkeztutako mozio bat aintzat hartuta, Eusko Legebiltzarrak indarkeria matxistaren aurkako proposamen bat ia aho batez onartu du gaur goizean. Vox ez gainerako taldeek babestu dute testua, eta, beraz, babes oso zabala izan du. EAJk, EH Bilduk eta PSE-EEk adostutako erdibideko zuzenketa izan da onartu den testua, Elkarrekin Podemos-IUren eta PPren aldeko botoak jasota. Onartutako testuaren bidez, Eusko Legebiltzarrak hiru eskaera egin dizkio Eusko Jaurlaritzari. Batetik, indarkeria matxistaren biktima diren emakumeentzat dauden baliabideen «ebaluazio kualitatiboa» egiteko eskatu dio. Ebaluazio horretarako, besteak beste, zerbitzu horien erabiltzaileak eta bertan lan egiten duten profesionalen iritzia jasoko da, horren ondorioak erakundeen arteko hirugarren akordioaren definizioetarako baliagarriak izan daitezen. «Ikuspegi intersekzionala ere aintzat hartuko da, behar espezifikoak dituztenentzako erantzun maila nolakoa izan den aztertzeko», dio testuak. Bestalde, Eusko Legebiltzarrak Eusko Jaurlaritzari galdegin dio egokitu ditzala ebaluazio horren ondorioak indarkeria matxistaren biktimei laguntzeko programetara, eta protokoloak «berrikus» eta hobetu ditzala «arreta azkarra, eraginkorra eta integrala» emateko. Hirugarren eskaera bat ere egin dio Jaurlaritzari: garatu ditzala iaz indarkeria matxistari aurre egiteko legebiltzarrak onartutako akordioak indartzeko eta betetzeko beharrezkoak diren ekintzak.

Vox ez gainerako taldeek akordioaren garrantzia azpimarratu dute gaurko eztabaidan. Oihana Etxebarrieta EH Bilduko legebiltzarkideak premiazkotzat jo du babes sistema sendo bat eraikitzea. Gogoratu duenez, 2003az geroztik, emakumeen aurkako indarkeriari buruzko datuak jasotzen hasi zirenetik, 112 emakume eta 11 haur erailak izan dira Euskal Herrian, bi emakumetik batek indarkeria matxista pairatu du bere bizitzan zehar, eta, gazteen artean, sareetako indarkeria kasuek etengabe egiten dute gora. Azaldu duenez, «egun dauden baliabide guztien gaineko analisi sakon bat egitea beharrezkoa da jakin dezagun zer dugun, nola dagoen, emakumeek zer pentsatzen duten, langileek nola ikusten duten; pauso hori ezinbestekoa da hobetu edo sortu beharrekoa mahaigaineratzeko». Ideia bera azpimarratu dute gainerako taldeetako ordezkariek ere, eta gaitzetsi egin dituzte biolentzia matxista ukatzen dituzten jarrerak.


Summary: Astebetean %60 areagotu da COVID-19ak jota ospitaleratutakoen kopurua. Atzo egindako probetan, beste 1.289 positibo atzeman dituzte, daturik okerrena abuztuaren 6tik.

Birusaren bilakaerak ez du itxura onik: joan den astelehenetik —orduan eman zituen azken aldiz datuak Eusko Jaurlaritzako Osasun Sailak— handitu egin da positiboen kopurua, ospitaleratuena eta ZIUetan daudenena. Azken eguneko datuak bereziki kezkatzekoak dira: 1.289 positibo atzeman dituzte Hego Euskal Herrian. Ia lau hilabete egin behar da atzera datu okerrago bat aurkitzeko; zehazki, abuzturen 6tik ez zituzten jakinarazi hainbeste positibo. Eta positiboen ehunekoa ere ez da batere ona: atzo egindako 14.441 probetatik %9k eman dute positibo. Beraz, ia bikoiztu egiten du OME Osasunaren Mundu Erakundeak pandemia kontrolpean edukitzeko ezarritako %5eko muga. Eta ospitaleratzeetan ere, igoera: duela astebete baino %60 gaixo gehiago daude COVID-19ak jota ospitaleratuta.

Azkenaldiko joerari eutsiz, Gipuzkoako egoera da makurrena: azken hamalau egunetako 100.000 biztanleko intzidentzia metatua 651 kasukoa da bertan. Gainerako lurraldeetan, intzidentzia txikiagoa da, baina denek ere gorazko joerari eusten diote: 453 positiboko intzidentzia dute Nafarroan, 256koa Araban, eta 231 Bizkaian.

Positiboak areagotu ahala, ospitaleak ere betetzen ari dira. Egun, 292 gaixo daude Osakidetzako eta Osasunbideko ospitaleetan. Igoera nabarmena da: hiru egunean %12 areagotu da arta hori behar duten gaixoen kopurua, eta duela astebetetik, %60. ZIUetan ere gero eta gaixo gehiago daude: 48 dira, azken datuen arabera. Igoera bat ikusten da hor ere: hiru egunean %14 handitu da gaixo kopurua, eta astebetean, %30.


Summary: EMAk oniritzia eman dio 5 eta 11 urte bitarteko umeei ere txertoa jartzeari. 12 urtetik gorakoei jartzen zaien dosia baino txikiagoa jarriko diete. Pfizerren txertoa baimendu du umeentzat.

EMA Sendagaien Europako Agentziak oniritzia eman dio 5 eta 11 urte bitarteko haurrei ere Pfizerren txertoa jartzeari. 12 urtetik gorakoei baino dosi txikiagoa jartzea baimendu du. Helduei bezala, bi dosi jarriko dizkiete umeei ere, batetik bestera hiru asteko tartea utzita.

2.000 haurrekin egin dute ikerketa, eta, azaldu dutenez, eraginkorra dela frogatu dute. Eman dituzten datuen arabera, azterketa horretan txertoak %90,7ko eraginkortasuna izan du sintomak saihesteko —kalkulatu dute benetako eraginkortasuna %67,7 eta %98,3 bitartekoa izan litekeela—.

Gainera, EMAk jakinarazi duenez, txertoak umeen artean onura gehiago eragiten ditu kalteak baino. Nahi gabeko ondorio «arinak» dituztela ikusi dute: nekea, giharretako mina, buruko mina, hotzikarak eta txertoa jarritako lekua gorritzea edo min hartzea. Egun batzuk igarota, ondorio horiek desagertu egin zaizkie.

Goizean, EMAren albistea ezagutu aurretik, Eusko Jaurlaritzako Osasun sailburu Gotzone Sagarduik gaiaren inguruko adierazpenak egin ditu. Esan du espero duela abenduan hastea 12 urtetik beherakoak txertatzen.

Umeen artean intzidentziarik handiena

Eusko Jaurlaritzak eta Nafarroako Gobernuak emandako datuetan ikus daitekeenez, birusa haurren artean dago gehien zabalduta. Araban, Bizkaian eta Gipuzkoan, azken hamalau egunetako 100.000 biztanleko intzidentzia metatua 375 kasukoa da. Haurren artean nabarmen handiagoa da, ordea: 6 eta 12 urte bitarteko umeen artean, intzidentzia 1.033 kasukoa da, eta 3 eta 5 urte bitartekoetan, 474koa. Nafarroan, joan den asteko datuei erreparatuta, 5 eta 14 urte bitarteko umeenak dira aste osoko positiboen %23, eta 520 kasukoa da intzidentzia.


Summary: Murrizketekin ere, Durangoko Azokak ohiko itxura berreskuratuko du. Landako guneak 219 erakusmahai izango ditu abenduaren 4tik 8ra, eta gune guztiak izango dira martxan berriz. Gerediaga elkarteko ordezkarien hitzetan, azoka segurua egitea izan dute helburu nagusia, eta astelehenean zabalduko dute bisitarako txandak eskatzeko aukera

«Betiko itxura hartuko du Durangoko Azokak». Indarrean diren osasun murrizketa guztiekin ere, Plateruenako kontzertuetarako eta Landako gunerako sarbidea mugatuta egongo dela iragarrita ere, baieztapen hori egin du gaur Beñat Gaztelurrutia Gerediaga elkarteko koordinatzaileak. «Agian ez da izango gurako genukeen modukoa, baina bada». Iazko etenaren ostean, itzuli egingo dira erakusmahaiak erakustazokara, eta berriz aktibatuko dira azokaren parte diren gune guztiak ere. Guztira, 219 mahai izango dira Landakon, eta 990 nobedade izango dira salgai bertan. Pandemia aurreko azken azoketan izandako kopuruen antzekoak dira zenbaki horiek, eta «oso pozik» azaldu dira horregatik antolatzaileak jasotako babesarekin. Abenduaren 3tik 7ra egongo da martxan denda digitala, eta abenduaren 4tik 8ra egingo dute aurrez aurreko azoka.

Koronabirusak erabat baldintzatuta egongo da dena, edonola ere. Antolatzaileek azaldu dutenez, azoka segurua izatea izango da aurten Gerediagaren helburu nagusia. Pilaketak eragotzi nahi dituzte horretarako. Horregatik ezarri dute txanda sistema bat Landako gunea bisitatu ahal izateko. Duela egun batzuk jakinarazi zuten neurria, eta berretsi egin dute orain. Egunean bost txanda antolatuko dituzte, bakoitza gehienez ere 1.200 pertsonakoa eta ordu eta erdiko iraupenekoa. Txanda bakoitzeko lau txartel hartu ahalko ditu bisitari bakoitzak, eta nahi beste txandatan eman ahalko du izena. Aurrez izena emanda bakarrik sartu ahalko da salmahai artera, eta aurrez izena emanda bakarrik ikusi ahalko dira Ahotsenea guneak Plateruenan antolatutako kontzertuak ere.

Astelehenean irekiko dute izena emateko epea, www.durangokoazoka.eus webgunean.

Maskara eta ardura

Bestalde, maskara jantzia izan beharko da beti barrualdeetan, eta baita kanpoan ere, segurtasun distantziak bete ezin direnean. Eta azokako bisita bukatu ostean, herrira joanez gero, orduan ere, arduratsu jokatzeko deia egin dute antolatzaileek.

Landako guneaz eta Plateruenaz gainerako espazio guztietarako ez da aurrez txandarik eskatu beharko, baina eserleku kopuru mugatua izango dute guztiek. Areto Nagusian 70 pertsonakoa izango da muga. Szenatokian, 304 ikuslekoa. Saguganbaran, Bartolome Ertzilla musika eskolan, 100 pertsonakoa; Irudieneko areto txikian, 120koa, eta, proiekzioa areto handian denetan, doblea.

Aurrez aurrekoak eta 'online' emisioak

Ahotsenea guneak izandako eskaintza kopuru handia ere nabarmendu dute antolatzaileek. Landako guneko erakustazokarekin batera, hori izaten da jende gehien bildu ohi duen gunea. Zehaztu dutenez, guztira 50 kontzertu antolatuko dituzte aurten bertan. Guztiak Plateruena gunean izango dira, eta, hasiberri diren hainbat talderekin batera, besteak beste, Anarik, Bixente Martinezek eta Skakeitan taldeak ere emanaldi bana eskainiko dutela zehaztu dute. Aurten argitaratutako 70 literatur lanen aurkezpenak ere antolatuko dituzte: Landakon egingo dituzte haietako batzuk, eta Bartolome Ertzilla musika eskolan beste batzuk.

Guztira, 35 film proiektatuko ditu Irudieneak. Emanaldi bana antolatuko du Szenatokia guneak San Agustin Kultur Gunean 4tik 8ra bitarte. Haur eta gazte literaturari eskainitako programa propioa izango du Saguganbarak. Mundu digitalari eskainitako aurkezpenak, mahai inguruak eta tailerrak eskainiko ditu Kabi@ guneak. Areto Nagusiari izena aldatu diotela ere jakinarazi du Gerediaga elkarteak. Talaia izango da aurrerantzean haren izena. Orain arte bezala, literatur lanez aparteko argitalpenak aurkeztuko dituzte bertan, eta mahai inguruak eta solasaldiak ere egingo dituzte.

Programaren zati bat online ere emango du Azoka telebistak, eta, horrez gainera, azokak egunez egun eman duenari buruzko magazin bat emango du iluntzero.

Erabakiari eustea

Salbuespen bilakatu nahi izan dute iazko azoka antolatzaileek. Osasun larrialdiaren eraginez, aurrez aurreko azoka eten eta, haren ordez, online denda bat antolatu zuen Gerediaga elkarteak iazko azoka egunetarako. Jasotako erantzuna ona izan zela esan dute, baina aurten aurrez aurrekora itzultzeko erabakia hartu zuten duela hilabete batzuk, eta erabaki hori unean uneko egoerara moldatu behar izan dute geroztik. «Kultura ez da azokan egiten», azaldu du Gaztelurrutiak, «kultura urte osoan egiten da, baina hori guztia ikusgarri, erakusgarri eta ukigarri topaketa honetan gertatzen da, eta hori da euskal kultura bizirik dagoen froga argi bat». Eta, haren hitzetan, horregatik eutsi diote azoka presentzialari, murrizketak murrizketa.

Historikoki, Ikasle Goiza egin izan dute urtero Durangoko Azokako lehen egunean, Euskal Herri osoko hamaika ikastetxetako ikasleekin. Aurten ez dute halakorik antolatu, ordea, eta «pena» azaldu du horregatik Gerediaga elkarteko koordinatzaileak. Gaztelurrutia: «Ez dugu antolatu uste genuelako testuinguruak ez zigula horretarako aukerarik ematen, eta gure konpromisoa da hurrengo urtean, ahal den neurrian, berriz ere martxan jartzea».

Azken unera arteko ziurgabetasuna

Neurri murriztaile hauekin guztiekin ere, ezer ez dago erabat ziurtatua. Osasun egoeraren menpe egongo da guztia, azken unera arte, Gaztelurrutiak aitortu duenez. «Indarrean diren neurriak aldatuko balira, jakina, horietara egokituko ginateke. Posible da hemendik astebetera aldatzea egoera, baina badaukagu gaitasuna horretara moldatzeko».


Summary: Nafarroako Auzitegi Nagusiak baimendu egin du Nafarroan ziurtagiriaren ezartzea. Foru aginduan jasotako neurriak «egokiak, beharrezkoak eta neurrizkoak» direla ebatzi du.

Nafarroako Gobernuak atzo igorri zion Nafarroako Justizia Auzitegi Nagusiari COVID pasaportea ezartzeko foru agindua, eta erantzuna eman berri du auzitegiak: ontzat jo du ziurtagiria ezartzeko erabakia. Auzitegiko Administrazioarekiko Auzien Salak dio, Espainiako Auzitegi Gorenaren jurisprudentzia eta Nafarroako Gobernuak emandako txostenak ikusita, foru aginduan erabakitako neurriak «egokiak, beharrezkoak eta neurrizkoak» direla. Magistratuen esanetan, COVID ziurtagiria «transmisioa eragozteko tresna» bat da, eta, bestelako neurri batzuekin alderatuta, gainera, oinarrizko eskubideetan «eragin apalagoa» dauka. Auzitegiak gaineratu duenez, bere helburua honako hau da: arriskurik handiena duten espazioetan kutsatzeko arriskua murrizten laguntzea (batez ere jendetza biltzen den tokietan, eta jatea eta edatea baimenduta dagoen tokietan), eta, zeharka, txertaketa sustatzea, txertaketaren estaldura %100ekoa izan dadin. COVID ziurtagiria ezartzearekin batera, aurrerantzean ere prebentzio neurriak betetzea garrantzitsua dela dio auzitegiak, hala nola maskara egoki erabiltzea eta leku itxiak aireztatzea. Auzitegiak autoan argudiatu duenez, COVID ziurtagiria eskatzeko Nafarroako Gobernuak emandako argudioak «justifikatuta» daude. Are, azpimarratu du indarrean diren lege ezberdinek babestu egiten dituztela oinarrizko eskubide batzuk murriztea edo mugatzea. Besteak beste, Espainiako Konstituzioak eta Osasun Publikorako lege organikoak babestuta dago halako neurri bat ezartzea, epaileen arabera.

«Erabakitako neurriek modu arinean mugatzen dituzte oinarrizko eskubideak», azpimarratu dute aretoko magistratuek. Zehaztu dute COVID ziurtagiria ezartzeak oinarrizko eskubide batzuk «mugatzen» dituela, baina ez dituela horiek urratzen. Gainera, ohartarazi dute Espainiako Auzitegi Konstituzionalaren doktrinak dioela oinarrizko eskubideei muga jartzea justifikatuta dagoela baldin eta helburua «legitimoa eta proportzionala» bada. Epaileen ustez, ziurtagiria ezartzea «proportzionala» da bilatzen dituen helburuarekiko, hau da, osasuna babesteko helburuarekiko. Autoak dioenez, ziurtagiria eskatzea neurri «egokia» da osasuna babesteko, dokumentu hori eskatuko den tokietan sartzea borondatezkoa delako eta horietan ez delako funtsezko jarduerarik egiten. Horrela dio autoak, hitzez hitz: «Aisialdia nahi den moduan erabil daiteke, eta pertsonak establezimendu horietara sar daitezke, edo terrazan geratzea erabaki dezakete; baina establezimenduen barrualdeetara sartzea erabakitzen badute, zeinak leku itxiak eta gutxi aireztatuak izaten diren, kutsatzeko arrisku handiagoa izango dute. Beraz, ziurtagiria erakusteak bermatuko luke pertsona hori ez dagoela SARS-CoV-2 birusarekin kutsatuta».

Autoaren arabera, gainera, ziurtagiriak ez du berdintasun eskubidea urratzen, ez baita «diskriminaziorik» egiten txertatuta daudenen eta ez daudenen artean. Izan ere, epaileek gogoratu dute Nafarroako Gobernuak aurkeztutako foru aginduak zehazten duela ziurtagiria eskatu dezatekela ez soilik txertaketa pauta osoa dutenek, baita azken 72 orduetan PCR proba negatiboa eskuratu dutenek eta azken 48 orduetan antigeno proba negatiboa izan dutenek ere.

Gainera, Nafarroako Gobernuak ziurtagiria ezartzeko baimena eskatzerakoan emandako argudioak «modu argi eta zehatz» batean oinarrituta daudela uste dute epaileek. Besteak beste, Osasun Publikoko Institutuaren txosten epidemiologikoa, Nafarroako ospitaleko osasun asistentzialaren egoeraren txostena eta azterlan juridiko bat aurkeztu zituen foru gobernuak bere erabakia argudiatzeko.

Azaroaren 27tik urtarrilaren 7ra bitartean eskatu nahi du foru gobernuak ziurtagiria, eta erabaki hori ontzat jo dute epaileek, «egokia eta proportzionala» delako. Hala, auzitegiaren babesa jasota, larunbatetik aurrera COVID ziurtagiria eskatzeko moduan egongo dira Nafarroan 60 mahaikidetik gorako jatetxeetan, gaueko aisialdian –besteak beste, diskoteketan eta dantzalekuetan–, bai eta barrualdean egiten diren ekitaldi jendetsuetan ere, baldin eta 1.000 pertsonatik gorako guneak badira eta jateko edo edateko aukera baldin badago, betiere.

Javier Remirez Nafarroako Gobernuko eledunak atzo zehaztu zuenez, establezimenduetako eta ekitaldietako arduradunen esku egongo da COVID ziurtagiria eskatzeko ardura, eta udaltzainek eta foruzainek «ausaz» egingo dituzte kontrol eta ikuskaritzak.

Indurain, pozik

Nafarroako Justizia Auzitegiaren erabakiaz presazko balorazioa egin du gaur Santos Indurain Nafarroako Osasun Kontseilariak. Adierazi du erabakiak «babes juridikoa» ematen diola neurriari, egokia eta proportzionala dela esan duelako. Osasun kontseilariaren ustez, ziurtagiria ezarri ahal izateak balio izango du oraindik txertoa jaso ez duten pertsonen txertaketa «sustatzeko». Izan ere, nahiz eta lurraldeko txertaketa maila oso ona den, txertatu berri bakoitzak erietxeratu eta hildako kopurua murriztea posible egiten du, Indurainen esanetan.


Summary: 2022rako aurrekontuei baietza eman die Espainiako Kongresuak. Moncloak 11 alderdiren babesa jaso du, eta aise gainditu du langa. Tramitazioak Senatuan jarraituko du.

Espainiako Gobernuak bideratua du aurrekontuen onarpena. Azken egunetako negoziazio zurrunbiloaren ostean, Kongresuaren baietza jaso du, 2022rako aurrekontu proiektuak aurrera egin dezan. Proposamenak 188 diputaturen babesa jaso du; besteak beste, 200 zuzenketa partzial baino gehiago adostu ostean. Tramitazioa, ordea, ez da amaitu, eta Senatuaren txanda izango da orain. Han negoziatzen jarraitzeko asmoa du EAJk, «akordio oso bat» lortzeko.

Espainiako Gobernuak gehiengo soila behar zuen aurrekontu proiektuak urrats bat gehiago egin zezan, eta aise gainditu du langa. PSOEko eta Unidas Podemoseko diputatuek ez ezik —154 dira, Alberto Rodriguez ez baitute ordezkatu—, EAJ, EH Bildu, ERC, PDeCAT, Mas Pais, Compromis, Nueva Canarias, Teruel Existe eta PRC alderdiek ere bozkatu dute alde. Eskuin unionista —PP, Vox eta Ciudadanos—, eta Foro Asturias eta Coalicion Canaria agertu dira aurka. Abstentzioan, berriz, bakarrik geratu da BNGko Nestor Rego diputatua.

Orain, Senatuak hilabeteko epea izango du proiektua babestu edo atzera botatzeko. Iaz, lanak eginda iritsi zen gobernua Senatura, eta ez zen zuzenketa gehiago aurkeztu. Aurten, baina, ez dago hain garbi. EAJko eledun Aitor Estebanek atzo adierazi zuen oraindik ere nahikoa denbora dagoela elkarrizketekin jarraitzeko, jeltzaleak «kezkatzen» dituzten hainbat arlotan sakontzeko; hala nola AHTa hiriburuetan sartzeko bideen ingurukoak. Izan ere, azkenera arte isilpean mantendu dute gaurkoan hartuko zuten erabakia, Kongresuan azken hitz batzuk egiteari ere uko eginez. Maria Jesus Montero Ogasun ministroak ere adierazi du jeltzaleekin «xehetasunak» adostea falta dela. La Sexta telebista katean eginiko elkarrizketan, azaldu du EAJ gobernuaren «lehentasunezko» bazkidea dela, eta hark eginiko «eskaera bideragarriak» entzungo dituztela.

EH Bilduko bozeramaile Mertxe Aizpuruak, berriz, eskuin unionistaren jarrera kritikatzeko baliatu du bere hitzaldia. Izan ere, PPk, Voxek eta Ciudadanosek apenas egin duten kontuen aurkako kritikarik, gobernuaren eta ezkerreko independentisten arteko akordioak gaitzestetik haratago. Aizpuruaren esanetan, eskuinaren «oihuek eta haserreek» erakusten dute koalizioaren «ezkerreko proiektu subiranista indar hartzen» ari dela. EH Bilduk lortutako «akordio onak» nabarmendu ditu, Euskal Herriko, baina baita estatu osoko, herritarren «bizitzak hobetzeko» balioko dutelakoan: «Zuek [eskuinak] kendutako eskubideak itzuliko dizkiogu langile klaseari». Halere, gobernuari gogoratu dio «erronka sozial handiak» dituela aurretik; besteak beste, lan erreforma indargabetzea, mozal legearen amaiera eta «inpunitaterik gabeko» memoriaren lege bat eratzea.

Gobernua osatzen duten alderdietako kideek aurrekontu proiektua babesteko baliatu dute eguna. Unidas Podemoseko diputatu Pablo Echeniquek adierazi du aurrekontuak ez direla ekonomikoki nabarmen handitu, iazkoekin alderatuz gero, baina arlo sozialean eraldaketa nabarmena izan dela. Hark dependentzia eta berdintasun politiketarako baliatuko diren diru sailak nabarmendu ditu, eta ondorioztatu du«historiako aurrekonturik sozialenak» direla. PSOEko Hector Gomezek, berriz, eskuinari eskatu dio «ekarpenik» egin behar ez badu «ez molestatzeko».

Alderdien babesa lortzeko, Espainiako Gobernuak negoziazio saio ugari egin ditu. Hala nola EAJrekin 44 zuzenketa partzial adostu ditu, eta beste 30 baino gehiago EH Bildurekin. Jeltzaleek adostutako zuzenketen artean dago minbiziak edo beste gaixotasun larriren batek eragindako adingabekoen babesa 18 urtetik 23ra zabaltzea. Era berean, bizitzeko gutxieneko errentaren kudeaketa Eusko Jaurlaritzaren esku uzteko urratsak egin ditu. EH Bilduren kasuan, berriz, nabarmentzekoak dira pandemiaren ondorioz martxan jarritako hainbat neurri sozial modu iraunkorrean ezartzeko akordioa, amiantoaren biktimentzako konpentsazio funtsa onartzea, eta ETB3 2022a amaitu baino lehen Nafarroa osoan emititzea hitzartzea.

Ikus-entzunezkoak erdigunean

Aurrekontuen inguruko negoziazioetan EH Bildurekin bidea partekatu duen eta partekatuko duen —talde bera osatzen dute Senatuan— alderdia ERC izan da. Haren babesa ezinbestekoa da Pedro Sanchezen gobernuarentzat; katalanek hamahiru diputatu dituzte, eta beste hamalau senatari. Alderdiko eledun Gabriel Rufianen esanetan, «garrantzitsuak» dira Moncloarekin eginiko akordioak, baina, haren ustez, ezkerra ez da aurrerapauso handirik ematen ari: «Hemizikloko ezkerreko alderdiak ez gara konkistak lortzen ari, eskuinaren presio eta mehatxu askoren ostean, atzerapausoak frenatzen ari gara».

ERCk, besteak beste, ikus-entzunezko legearen tramitazioarekin lotu ditu aurrekontuen inguruko negoziazioak. Hala, streaming plataformetako edukien %6k gutxienez euskaraz, katalanez edo galegoz izatea adostu dute gobernuarekin —EH Bilduk ere parte hartu du negoziazio horietan—. Bide beretik doa Esquerrak, EH Bilduk eta BNGk Espainiako Gobernuarekin gaur adostutako zuzenketa ere; hizkuntza koofizialetan eginiko ikus-entzunezkoen ekoizpena, banaketa eta sustapena bultzatzeko funts bat eratzea, «dibertsitate kultural eta linguistikoa» errespetatzeko asmoz. Denera, 2022rako kontuetatik 10,5 milioi euro baliatuko dituzte euskarazko, katalanezko eta galegozko lanak babesteko funtsa eratzeko, alderdi subiranistek aurkeztutako zuzenketaren arabera.

Alderdiek jakinarazi dute zuzenketaren asmoa dela 2009 eta 2011 bitartean martxan egon zen funtsa berreskuratzea. Ikus-entzunezko horiek sustatzeko jarritako diru laguntzak eta kredituak bideratzeko moduaren berri ere jaso dute zuzenketan: hizkuntza koofizialak dituzten autonomia erkidegoetako erakundeekin eginiko hitzarmenen bidez jarriko lirateke martxan.


Summary: Frantziak nazioarteko lankidetza eskatu du Mantxako kanalean migrazioari aurre egiteko. Erresuma Batuak agenteak eta teknologia eskaini dizkio Parisi, eta Europako Batzordea laguntza ekonomikoa ematekotan da. Kanalean atzo hildakoen kopurua eguneratu dute: 27 migratzaile dira.

Mantxako kanaleko heriotzen biharamunean, Frantziako Gobernuak migrazioaren afera kudeatzeko baliabideak eta lankidetza eskatu dizkie nazioarteko aliatuei. Emmanuel Macron Frantziako presidentearen deiak ezintasun sentsazio bat helarazi du, nahikoa tresna ez dituztelakoan migratzaileen bidea gelditzeko helburua betetzeko; horregatik, Europako beste kideei euren artean koordinatzeko beharraz ohartarazi die agintariak, eta iganderako bilkura bat antolatzea lortu du Erresuma Batuko, Belgikako, Herbehereetako eta Alemaniako Barne ministroekin, eta Europako Batzordearekin.

Atzo arratsaldean, 34 pertsonak Erresuma Baturako bidea hartu zuten ontzi puzgarri batean, iparraldeko Calais (Frantzia) ingurutik aterata. Hortik gutxira, arrantzontzi batek zenbait lagun ikusi zituen itsasoan, eta alarma deia helarazi zuen; eremura iristean, erreskate taldeek ia airerik gabeko ontzi bat aurkitu zuten.

Hasieran, Frantziako agintariek 31 hildakoren berri eman zuten, baina gaurko ordu txikietan 27ra jaitsi dute kopurua. Horrekin batera, jakinarazi dute ustez migratzaileei ontzia eman zieten bost trafikatzaile atxilotu dituztela.

Gertakari horren berri izan arren, gaur goizean ere izan dira Erresuma Batuaren eta Frantziaren arteko muga itsaso bidez igarotzeko saiakerak; horietako batzuk arrakastatsuak, 40 lagun zeramatzaten bi ontzik Mantxako kanala pasatzea lortu baitute.

Migrazioaren afera kudeatzea zaila izan da bi herrialdeetako gobernuentzat, eta hori agerian geratu da gaur ere, bi aldeek egindako adierazpenekin; are gehiago kontuan harturik Parisen eta Londresen egungo harremana ez dela egokiena.

Mantxako kanalean izandako heriotzen inguruan, Boris Johnson Erresuma Batuko lehen ministroak iradoki du Frantziak legez kanpoko migrazioa gelditzeko egindako ahaleginek ez dutela «funtzionatzen», eta Gerald Darmanin Frantziako Barne ministroak erantzun dio ahal duten «guztia» egiten ari direla, adibide gisa jarrita atzo 671 saiakera gelditu zituztela.

Steve Barclay Erresuma Batuko Kabinete ministroak, berriz, azaldu du aurten 20.000 ahalegin gelditu dituztela, eta auzi horretan «aurrerapausoak egiten» ari direla; Komunen Ganberan egin ditu adierazpenok, auziaz azalpenak eskatu baitizkiote gobernuari —Erresuma Batuak 60 milioi euroko laguntza eman zion Frantziari bere itsasbazterra zaintzeko—.

Europako Batzordeak, berriz, tonu lasaiagoa izan du Frantziako Gobernuarekin, eta laguntza eskaintzeko prest agertu da, dirua emanez edo mugen zaintzaz arduratzen den Frontexen babesa helarazita. Ylva Johansson Batzordeko Barne komisarioa Darmaninekin hitz egitekoa da gaur, proposamen horiek eztabaidatzeko: «Horixe behar dugula Europaren lankidetza». Horrez gain, baliteke datozen asteetan neurri gehiago iragartzea, Europako Batasuneko Barne ministroak abenduaren 9an baitira elkartzekoak.

Frantziari dagokionez, ikusteko dago gobernuak zer erabaki hartuko duen, Jean Castex gobernuko beste sei ministrorekin mintzatzekoa baitzen eman beharreko pausoez; hedabideen arabera, baliabideak handitzea litzateke aukeretako bat, barkuak eta droneak ugarituta, eta kamera termikoak erabilita.

Ikuspuntu desberdinak

Londresek eta Parisek elkarri egotzi diote 27 migratzaileen heriotza, baina Frantziako presidenteak bi herrialdeen «erantzukizun partekatuan» jarri zuen arreta atzo gauean, bi agintariek izandako telefono deian. Johnsoni adierazi zion «erabateko lankidetza» espero duela, eta eskatu zion auzia ez erabiltzeko «helburu politikoetarako», Eliseoak ohar baten bidez jakinarazi duenez.

Erresuma Batuko lehen ministroak berriz proposatu zion patruila bateratuak egiteko, baina Macronek ezezkoarekin erantzun zion, Johnsonek atzo gauean azaldu zuenez: «Zailtasunak izan ditugu gure aliatuak konbentzitzeko, batez ere frantsesak. Ulertzen dut herrialde guztiek zailtasun askori egin behar dietela aurre, baina guk orain nahi duguna da gehiago egitea, eta eskaintza hori egin dugu».

Halere, Pitri Patel Erresuma Batuko Barne ministroak proposamen bera helarazi dio gaur Frantziakoari, adierazita prest daudela «eremua segurtatzeko beharrezko» neurriak hartzeko: «Bidaia arriskutsu horiek eragotzi behar ditugu. Dei egiten dut nazioarteko ahalegin koordinatu bat egitera». Horrekin batera, agenteak eta zaintzarako teknologia ere eskaini dizkio.

Oraindik ezer adostu ez duten arren, eta ikuspuntu desberdinak izan arren, Macron eta Johnson ados jarri ziren ahaleginak «indartu» egin behar dituztela hildako gehiago izan ez daitezen, eta, Frantziako presidenteak adierazi modura, Mantxako kanala «hilerri bat» bilakatu ez dadin.

IOM Nazioarteko Migrazio Erakundea 2014an hasi zen Mantxako kanaleko heriotzei buruzko datuak biltzen. Mediterraneoan ez bezala, ezohikoak dira Frantzia eta Erresuma Batuaren artean, bi herrialdeetako patruilen zaintzagatik, eta eremua askoz ere txikiagoa delako —32 kilometroko bidea egin behar dute—.

Horregatik, atzo hildakoen kopurua zazpi urteotan izandako handiena da, IOMren arabera; 2018 eta 2020 artean, esaterako, 11 lagun hil ziren kanalean. Aurten, berriz, 7.800 migratzaile inguru atzeman dituzte, eta Calaisen 47.000 saiakera inguru izan dira; iaz, esaterako, 12.000 izan zituzten.


Summary: Natura Ondarea Kontserbatzeko Legea onartu du Eusko Legebiltzarrak. Legearen helburua da, besteak beste, «euskal natura ondarea babestea, kontserbatzea eta hobetzea». EAJk, EH Bilduk, PSE-EEk eta PP+C's-ek alde bozkatu dute, eta Elkarrekin Podemos-IUk aurka.

Eusko Legebiltzarrak Euskal Autonomia Erkidegoko Natura Ondarea Kontserbatzeko Legea onartu du gaur. Arantxa Tapia Ekonomiaren Garapen, Jasangarritasun eta Ingurumeneko sailburuaren arabera, legearen helburua da «euskal natura ondarea babestea, kontserbatzea, kudeatzea, modu iraunkorrean erabiltzea, lehengoratzea eta hobetzea». Gaineratu du araudia «Nazio Batuen Garapen Iraunkorrerako Helburuen eta Basque Country 2030 Agendaren barruan» kokatzen dela.

EAJk, EH Bilduk, PSE-EEk eta PP+C's-ek legearen alde bozkatu dute, eta Elkarrekin Podemos-IU izan da legearen aurka bozkatu duen bakarra; Vox abstenitu egin da. Miren Gorrotxategi Elkarrekin Podemos-IUko buruaren iritziz, legeak «ez dio gaur egungo ingurumen krisiari erantzuten», eta adierazi du onartutako zuzenketak «azalekoak» direla. Gaineratu du legearen helburu nagusia izan daitekeela «inolako oztoporik ez jartzea» natura ondareko gune babestuetan ematen diren jarduera ekonomikoei.

Mikel Otero EH Bilduko legebiltzarkideak, ordea, Elkarrekin Podemos-IUk legearen izapidetzean izan duen jarrera salatu du, eta adierazi du hori ez dela «aurrera egiteko modua». Era berean, nabarmendu du gaur egungo «krisi ekologikoari» aurre egiteko «beharrezkoa» dela «erreminta kutxa osoa irekitzea, kasu bakoitzean egokiena dena erabiliz».

Eusko Jaurlaritzak eta EH Bilduk Natura Ondarea Kontserbatzeko Lege berria adostu zuten irailean, araudiak «berritze bat» behar zuelako. Oteroren iritziz, ordura arte zegoen «legearen aspektu asko hobetzea» lortu zuten. Legebiltzarkideak azaldu zuenez, araudi berriarekin, besteak beste, aurrekontu sail zehatzak egingo dituzte, eta korridore ekologikoei bultzada emango zaie. Jaurlaritzak baztertu egin zituen Elkarrekin Podemos IUren proposamenak, eta, Gorrotxategiren ustez, Jaurlaritzak «aukera paregabea» galdu zuen «ingurumen politika indartsuen alde» egiteko.


Summary: Auzitegi Nazionalak Josu Urrutikoetxea epaitzea ebatzi du. Zaragozako kuartelaren aurka 1987an eginiko erasoaren harira auzipetu dute Urrutikoetxea.

Espainiako Auzitegi Nazionalak ebatzi du ahozko epaiketa egitea Josu Urrutikoetxea ETAren ordezkari ohiari. Zehazki, 1987an Guardia Zibilaren Zaragozako kuartelaren aurka egindako atentatuari lotuta epaitu nahi dute. Urrutikoetxeak alegazioak aurkeztu zituen auzia artxibatu zedin, baina magistratuek erabaki dute ez dagoela zertan onartu «instrukzio fasean aurkeztu ez denik», uste baitute haren aurkako zantzuak «sendoak» direla.

Azaro hasieran, Urrutikoetxeak ukatu egin zuen kuartelaren aurka eginiko atentatuan ardurarik izan zuela. Urrutikoetxearen aurkako akusazio bat zabalik du Auzitegi Nazionalak, eta epaiketa egitearen aurkako helegitea aurkeztu zuen Urrutikoetxeak. Idatzi horretan, gogorarazi zuen eraso hori ikertu izan dutela aurretik ere, zigor epaiak ere eman zituztela, eta ikerketa horietan ez zela azaleratu Urrutikoetxeak erantzukizunik zuenik. Are gehiago, argudiatu zuen ETAren orduko «ustezko kidetza» erabili dela Urrutikoetxea bera atentatuaren «azken erantzule» bihurtzeko. Gaineratu zuen haren aurkako akusazioaren oinarria Guardia Zibilaren 2001eko txosten bat dela.

Irailaren 1ean, Josu Urrutikoetxea errugabe jo zuen Parisko Zigor Auzitegiko epaileak, eta atzo berriz epaitu behar zuten, 2002 eta 2005 artean ETAko kide izan zelakoan, «helburu terroristak dituen» gaizkile elkarte bateko kide izatea leporatuta. Baina, anitzen ezusterako, ezohiko erabaki bat hartu zuen epaileak: epaiketa bertan behera utzi zuen, eta berriz instrukziora bidali sumarioa.

Guztira sei auzi izan ditu Urrutikoetxeak: lau Espainian (bi euroagindu eta bi estradizio eskaera) eta bi Frantzian. Espainian, estradizio eskaerei dagokienez, aurtengo maiatzean, Santiago Pedraz epaileak bertan behera utzi zuen Urrutikoetxea epaitzeko 2005ean zabaldutako autoa. Auto hartan, 1980an Luis Hergueta Gasteizko Michelin enpresako arduradunaren hilketan parte hartu izana egozten zioten, baina akusazio horrek ez zuen heldulekurik, Pedraz epaileak auto batean jakinarazi zuenez: hilketa hura ETA politiko-militarrak (ETApm) hartu zuen bere gain, eta Urrutikoetxea ETA militarreko (ETAm) kidea zen. Hori hala zela baieztatu zuen Pedrazek, Guardia Zibilaren txostenak erreferentziatzat hartuta. Gainera, Barajasko 2006ko atentatuagatik eta Herriko tabernen auziagatik bi euroagindu eskatu zituen Madrilek, baina Barajaskoa atzera bota zuten Frantziako auzitegiek.

Madrilek Parisi bi euroagindu (honek bat atzera bota du: Barajaskoa) eta bi estraditazio eskatu dizkio (Hergueta auzia itxi egin du Espainiako Auzitegi Nazionalak). Frantziak epaiketa bat egin dio 2011-2013ko elkarrizketa mahaiaz, eta absoluzioa eman du; 2005-2006ko prozesuko auzia instrukziora pasatu du epaileak. Argazkian, Urrutikoetxea 2020ko urriaren 11n, Parisen.

Frantzian, berriz, bi auzi; Parisko Zigor Auzitegiak Urrutikoetxea absolbitu egin zuen irailean, 2011 eta 2013 bitartean ETAren aparatu politikoko kidea izatea, ETAko kide izatea, klandestinitatean bizi izatea eta ETAko kideekin harremanak atxikitzea leporatu eta gero. Irailean bertan, Dei Auzitegiak instrukzio aldira bidali zuen berriro Urrutikoetxearen aurkako akusazio bat: 2002 eta 2005 artean ETAko kide izan zelakoan, «helburu terroristak dituen» gaizkile elkarte bateko kide izatea leporatuta epaitu behar zuten.


Summary: Torturaz akusaturiko jeneral bat izendatu dute Interpoleko buru. Arabiar Emirerri Batuetako Ahmed Naser Al-Raisiri oposizioko kideak torturatzea egotzi diote. Giza eskubideentzako «egun tristea» dela adierazi dute hainbat elkartek.

Azken asteotan egon den ika-mikak ez du erabakia galarazi azkenean: Arabiar Emirerri Batuetako Ahmed Naser Al-Raisi militarra Interpoleko buru izendatu dute gaur, nahiz eta haren kontrako hainbat salaketa dauden auzitegian, atxilotu politikoak torturatzea egozten diotenak.

Interpolek Lyonen du egoitza nagusia (Frantzia), eta 188 estatu kideen poliziak koordinatzen ditu: nazioarteko erakunderik handiena da, NBEren atzetik. Horien ordezkarien %68,9k bozkatu dute Al-Raisi presidente izendatzearen alde. Lau urterako egongo da karguan.

Turkiako eta Frantziako auzitegietan jarri dituzte salaketak haren aurka. Turkian bertan egin dute gaurko bozketa, erakundea han egiten ari baita batzar nagusia. Salaketetako batean, Giza Eskubideen Aldeko Golkoko Zentroak Al-Raisiri egoitzi dio Ahmed Mansur oposizioko kidea 2017. urtetik atxilotuta edukitzea lau metroko koadroko ziega batean, koltxoirik eta mantarik gabe, eta osasun azterketa edo garbitzeko aukera barik.

Matthew Hedges unibertsitateko ikertzaile ingelesak salaketa jarri du, besteak beste Al-Raisiren aurka, aurtengo maiatzean. Udaberri arabiar deituriko matxinadei buruzko tesia osatzeko, Arabiar Emirerri Batuetara joan zen 2018an, besteak beste oposizioko kideak elkarrizketatzeko. Dubaiko aireportuan atxilotu zuten handik bi astera, eta espioitza leporatu zioten. Sei hilabetez eduki zuten preso, bakarturik iaz denbora guztian, eta tortura psikologikoa egotzi zion Al-Raisiri.

«Zalantzarik gabe Golkoko gobernurik autoritarioenaren ordezkaria» Interpoleko buru aukeratu dutela-eta, gaurkoa «giza eskubideentzako egun tristea» dela adierazi du Human Rights Watch elkarteko ikertzaile Hiba Zaiadinek.

Abu Dhabiko Gobernuko ordezkariek, berriz, pozik hartu dute erabakia, eta Al-Raisiren aurkako «difamazio kanpaina» salatu dute.

Iazko urrian, Human Rights Watchek eta beste hemezortzi erakundek salatu egin zuten Al-Raisiren hautagaitza, «oposizio baketsua sistematikoki jomugan hartzen duen segurtasun aparatu bateko kidea» delakoan.

Aurtengo udaberrian, berriz, Erresuma Batuko hainbat erakundek txosten bat argitaratu zuten erakusteko Arabiar Emirerri Batuek Interpolen Ohar Gorrien sistema erabiltzen duela oposizioko kideen kontra. Ohar Gorriak pertsona bat behin-behinean atxilotzeko nazioarteko eskaerak dira, herrialdeetako Poliziek ez duten zertan bete derrigorrez, baina garrantzi handia ematen diete. Txostenak izenez aipatzen du Al-Raisi: «Arabiar Emirerri Batuetako errepresio sistemaren gailurrean dago, eta zuzenean hartu du parte hainbat tortura eta atxiloketa kasu nabarmenetan. Hura aukeratzeak honako mezua bidaliko dio munduari: Interpolek errespetu gutxi edo bat ere ez diela giza eskubideei, eta ezikusia egingo diela torturari eta errepresioari».

Polizia erakundean bertan ere ika-mika sortu du izendapenak. Sarka Havrankova txekiarra zen presidentetzarako beste hautagaia, eta Al-Raisi zoriondu badu ere, bozketaren aurretik gogora ekarri du Interpolen estatutuek erakundeko kideak behartzen dituela Giza Eskubideen Deklarazio Unibertsala aintzat hartuta lan egitera. «Horrez gain, baztertu egin behar ditugu atxiloketa arbitrarioak, eta torturak eta beste tratu doilorrak gaitzetsi. Horiek ez dira polizia lan onerako tresnak».

Al-Raisi aukeratzeak erakundearen izenari eta lanari egin diezaiokeen kalteaz ohartarazi diote berriki Ursula von der Leyen Europako Batzordeko presidenteari Europako Legebiltzarreko bi diputatuk, tartean Marie Arena Giza Eskubideen Azpibatzordeko buruak.

Interpolek historia beltza dauka lehendik ere. 1938 eta 1945 artean, hainbat agintari nazi izan ziren erakundeko presidente, besteak beste Reinhard Heydrich, Gestapoko buru eta juduen holokaustoaren antolatzaile nagusietakoa.


Summary: Irungo, Hondarribiko eta Hendaiako alkateek mugako kontrolak gaitzetsi dituzte. Kontrolen helburua igaroan doazen migratzaileen etorrera kontrolatzea dela adierazi dute

Agiri bidez jakinarazi dute Irungo, Hondarribiko eta Hendaiako alkateek ez daudela ados mugak gogortzearekin, eta esan dute ez datozela bat kontrolen xedearekin: «Kontrolen helburua iragaitzazko migratzaileak kontrolatzea da, eta salatu beharreko drama humanitario bat eragiten ari da hori».

Alkateek oharrean nabarmendu dute Bidasoa ibaia hiru hirien arteko «elkargunea» dela, eta ez dutela nahi etorkizun hobe baten bila datozen horientzako «tranpa hilgarri» bilakatzea. Azken hilabeteetan hil diren gazteak ekarri dituzte gogora, kontrolak saihesten hil direnak zein Bidasoa gurutzatzen ito direnak. «Ibaiko urek dolua ekarri dute», idatzi dute auzapezek, eta mugakoa «drama humanitarioa» dela esan dute.

Adierazi dute egunean ia 100.000 lagun direla mugaz gaindiko harremana «oinarrizkotzat» dutenak, eta lana, familia eta lagunak dauzkatela alde bietan askok. Berriro mugak ezartzea «harrigarria», «anakronikoa» eta «deserosoa» dela gehitu dute.

Arazoari batera erantzuteko beharraz jardun dute agirian, eta Frantziari, Espainiari eta Europako Batasunari eskatu diete erantzun bateratua emateko eta konponbideak bilatzeko, «berriro ere» Europa mugarik gabea izan dadin.


Summary: Arabako ardoaren sor-markarako lege egitasmoa erretiratu du EAJk. Datorren astean bozkatu behar zen Espainiako Kongresuan. Espainiako Gobernuarekin gaiari buruz hitz egiten jarraitzeko konpromisoa lortu dutela azaldu dute jeltzaleek.

Arabako Errioxako ardoaren beste izen bati atea zabalduko liokeen lege proposamena bertan behera uztea erabaki du EAJk, Aitor Esteban diputatu jeltzalea Luis Planas Espainiako Nekazaritza ministroarekin akordio bat lortu ondoren. Eskaera horri buruz hitz egiten jarraituko dute, baina «Espainiako Kongresuko giro gaiztotutik kanpo».

Jeltzaleek Madrilera eraman nahi zuten proposamenak hautsak harrotu ditu Espainiako hiriburuan eta, bereziki, Errioxakoan. Hango ardogileek ez dute begi onez ikusten Arabako upategiek beren sor-marka propioa izatea. Sozialistentzat patata bero bat zen jeltzaleen proposamena, Logroñon gobernatzen baitute. Asteazken honetan, Estebanek berak iradoki zuen gaiak luzerako jo dezakeela, eta azpimarratu zuen aurrekontuen negoziazioetatik atera zutela. Gaur, beste urrats bat egin dute jeltzaleek, lege egitasmoa erretiratuta.

Lege proiektu horrekin EAJ Arabako ardogile batzuen eskaera eraman nahi zuen Madrilera. Autonomia erkidego bat baino gehiago hartzen dituzten jatorri izenetan eremuko izenak sortzeko atea ireki nahi zuen, «kudeaketa hurbilago» bat sortzeko.


Azken egunean erabakiko da

Summary: Azken egunean erabakiko da. Realak galdu egin du Monakon, eta Europa ligan segitzea zaildu zaio, Hamazazpi partida eta gero, punturik bildu gabe geratu da.Txapelketan segitzeko, nahitaez irabazi behar dio PSVri, Anoetan.

Realak kale egin du Monakon. Dena oker atera zaio gaizki jardunaldian. Galdu egin du bere partida, eta PSV Eindhovenek irabazi egin du Sturm Grazen aurka. Europa ligan segitzekotan, derrigor irabazi behar du azken jardunaldian. Aukera ona galdu du Louis II.a estadioan. Hiru puntu nahi, eta alerik ez zuen bildu.

Lehen zatian okertu da neurketa. Atsedenaldiko emaitza eta amaierakoa berbera izan da. Hasiera orekatu baten ostean, Realak izan duzuen lehen aukera, baina Adnan Januzajen jaurtiketa espejismo bat izan da. Belgikarraren jaurtiketa indartsuak ez du aterako biderik hartu. Bai, ordea, Monakorenak. Minutu bat geroago lehendabiziko gola egin du Printzerriko taldeak. Zelai erdian baloiaz jabetu, eta hiruzpalau pase nahikoa izan dituzte Matthew Ryanen atera gerturatzeko. Atezain australiarrak jokatu du gaur, eta deus gutxi egin ahal izan du.

Hala, 27. minuturako Realak maldan gora zuen neurketa. Kevin Vollandek egin du gola. Hala ere, txuri-urdinek berehala egin dute suspertzera, eta neurketa orekatzea lortu dute. Januzajek bizitu du bisitarien jokoa. Belgikarra izan da donostiarren jokalari onena lehen zatian. Une onean dago, alai, eta nabari zaio.Lerro arteko pase dotorea eman dio Alexander Isaki, eta aurrelari suediarrak ohiko erraztasunaz sareratu du baloia. 35. minutua zen.

Pozak gutxi iraun die Louis II.a estadiora bildu ziren 1.000tik gora realzaleei. Hiru minutu geroago, Wesley Fofanak 2-1ekoa egin du. Erdiraketa baten ostean area txikian jaso du baloia, eta buruz errematatuz sareratu du. Realak erraztasun asko eman ditu defentsan, eta garesti ordaindu du hori.

Bigarren zatian irauli baten beharrean ziren Imanol Alguacilen jokalariak, eta teknikari oriotarrak bi aldaketa egin ditu. Andoni Gorosabel eta Ander Barrenetxea sartu ditu. Hark, hasieran, indartu egin du Realaren erasoko jokoa. Atera begira jarri dira txuri-urdinak, baina asmatu ezinda aritu dira. Gola behar zuen Realak, eta jokoaren zama bere bizkar hartu du. Halere, Isaken erremate bat salbu, deus gutxi egin dute Monako estutzeko. Etxekoek atzean sartuta igaro dituzte azken minutuak, baina jokoak moteltzera egin dute.

Orduan amaitu ziren Realaren esperantzak. Hamazazpi partidaren ostean, galdu egin dute txuri-urdinek. Europa ligan segitzeko, PSVri irabazi behar dio Anoetan, abenduaren 9an. Erdibideko aukerarik ez du izango.


Summary: Indarkeria matxista salatzeko mobilizazioak, iruditan. Aldarriz beteriko irudiak utzi ditu beste urte batez azaroaren 25ak. Euskal Herrian ez ezik, mundu zabalean ere atera dira indarkeria matxista salatzera.

Indarkeria Matxistaren Kontrako Nazioarteko Eguna izan zen atzo; emakumeenganako askotariko indarkeriak salatzeko eguna; borrokarako eguna. Euskal Herriko hiriburuetan eta herrietan mobilizazioak egin zituzten, eta, beste urte batez, gaitzespenez, aldarriz eta elkartasunez beteriko irudiak utzi ditu azaroaren 25ak. Euskal Herrian ez ezik, beste hainbat herrialdetan ere egin zituzten indarkeria matxista salatzeko eta harekin amaitzeko manifestazioak.


Summary: EH Bilduk ez die osoko zuzenketarik aurkeztuko EAEko aurrekontuei. Gaur amaitzen da epea, eta osoko zuzenketak erregistratuko dituzte Elkarrekin Podemos-IUk eta PP+C's-ek.

Gaur amaitu da Eusko Jaurlaritzaren aurrekontu proiektuari osoko zuzenketak aurkezteko epea. Elkarrekin Podemosek eta PP+C's-ek iragarri dute zuzenketa bana jarriko dutela. PPko Carlos Iturgaizek joan den astean eman zituen «amaitutzat» elkarrizketak. Elkarrekin Podemoseko eledun Miren Gorrotxategik, berriz, asteazkenean jakinarazi zuen gobernuak «betoa» jarri ziela koalizioak proposatutako «neurri estrategikoei».

Ikusteko zegoen EH Bilduk zer egingo zuen, eta gaur Maddalen Iriarte bozeramaileak iragarri du taldeak ez duela osoko zuzenketarik aurkeztuko, «elkarrizketarako borondate zintzoa» duela erakusteko. Legebiltzarreko osoko bilkuran, Iriartek adierazi du Jaurlaritzak prestatutako aurrekontu proiektua ez dela «herrialde honek behar duena», baina aitortu du Pedro Azpiazu Ekonomia eta Ogasun sailburuaren jarrerak «aukera bat» zabaldu diola akordio bati. Hortaz, kontuak «hobetzea» izango da EH Bilduren asmoa, Iriarteren esanetan.

Indar subiranistak 32 zatikako zuzenketa aurkeztu dizkie Jaurlaritzaren 2022ko aurrekontuei. Guztira, 118 milioi euroko erabilera aldatzea proposatu du, «azaroaren 10ean gobernuari helarazi zion proposamenarekin koherentzian». EH Bilduk nabarmendu duenez, hobekuntzak planteatzen dituzte nagusiki osasunean, klima larrialdiaren aurkako politiketan, ongizate energetikoan, politika sozialetan, erresidentzietan, eta zaintza arloan eta gazterian.

Iñigo Urkullu Jaurlaritzako lehendakariak eskerrak eman dizkio EH Bilduri, eta erantsi du «aukera bikaina» dela «balioa emateko negoziazioaren eta elkarrizketaren garrantziari». Urkulluk uste du bere gobernuak aurkeztutako proiektua «eraldatzailea» dela, eta gogoan izan du gobernua eta oposizioko lehen taldea negoziatzen aritu zirela duela bi urte: «Nire hirugarren legealdi honetan, eta aurrekontuei dagokienez, bide berri bat irekitzen da; duela bizpahiru urte, asko aurreratu genuen negoziazioetan. Guk beti erakutsi dugu gure prestasuna, baina azken momentuan ez genuen akordiorik lortu».

Ados jartzeko aukera zabalik egonik, ordea, Urkullu beste esparru batzuetara begira jarri da: «Argi dago aurrekontuek badutela nahikoa garrantzia adostasun zabalagoak garatzeko eta ehuntzeko. Aurrekontuen negoziazioa irekita mantentzeak beste akordio batzuk lortzeko aukerak zabaltzen ditu. Aurrekontuekin batera, dena izango da beharrezkoa eta baliagarria aurretik dauzkagun erronkak aukera bihurtzeko». Zehaztu ditu balizko akordio baterako arloak ere: «Hezkuntza, autogobernua, osasuna, klima aldaketa, gizarte politikak, gazteria aipatuko nituzke. Legebiltzarrean lantaldeak ditugu gai hauetan aurrera egiteko».

Errealitatetik «urrun»

PP+C's koalizioak, ordea, osoko zuzenketa eta 1.500 zuzenketa partzial aurkeztu ditu, iritzita Jaurlaritzaren egitasmoa errealitate sozioekonomikotik «urrun» dagoela eta hura osatzeko aurreikuspenak «zaharkituta» geratu direla. Izan ere, koalizioak argudiatu du espero zela Euskal Autonomia Erkidegoko barne produktu gordina %9 handitzea, baina errealitatean %5 handituko dela.

Luis Gordillo bozeramaileak azaldu du Jaurlaritzaren arazoa dela aurrekontuak «gauzatzeko ezintasuna», gobernuak mila milioi baino gehiago dauzkalako aurrekontuetan jasota baina gauzatu gabe. Diru kopuru hori «kutxan gordeta» eduki beharrean, Gordillok eskatu du familiei eta ekoizpen sektoreari emateko, eta horretarako beharrezkotzat jo du «kontabilitatean egokitzapenak» egitea. Egokitzapen horiek kolpe bakarrean egin ordez, hirutan egitea proposatu du: heren bat —350 bat milioi—, 2022an, eta gainerakoa, hurrengo bi urteetan. Gainera, PP+C's-en nahia da «zerga presioa murriztea».

Bestalde, Elkarrekin Podemos-IUk osoko zuzenketa eta 197 zuzenketa partzial jarri dizkio aurrekontu proiektuari, argudiatuta aurrekontu proiektuak ez diola erantzuten «erronka historiko bati, bereziki pandemiatik eratorritako krisi ekonomikoari». Koalizioak uste du «2008ko krisiko paradigmaren antzekoarekin» prestatutako proiektua dela eta, beraz, «murrizketa sozialen aurrekontuak» direla: «Aurten bageneukan aukera zerbitzu publikoak babesteko eta indartzeko, eta aukera hori galdu egin da».


Summary: Hiesaren ertz askotarikoak, igandean, BERRIAn. Hiesari buruzko artikulu sorta sakona plazaratuko du igandean BERRIAk. Gaixotasunaren ertz askotarikoak jasoko ditu. Tartean, bi testigantza.

Laster izango da Hiesaren Aurkako Nazioarteko Eguna, abenduaren 1ean. Horren harira, gaiari buruzko artikulu sorta zabal eta sakona plazaratuko du BERRIAk igandean, eta gaixotasunari eta haren bueltan sortzen diren estigmei buruzko nondik norakoak ere azalduko ditu.

Horretarako, gaixotasun hori duten bi pertsonarekin hitz egin du BERRIAk: Joseba Errekalderekin eta Josu Unanuerekin, hain justu ere. GIB positiboak dira biak, eta ertz askotarikoetatik begiratuta azaldu dute hiesaren nolakotasuna eta gaixotasun hori izateak zer bizitzera eraman dien. Idatziz zein bideoz jaso ditu BERRIAk testigantza horiek, eta ikus-entzunezko pilula honetan ikus daiteke elkarrizketaren aurrerapena.

Gehiago eta sakonago, igandean, BERRIAn.


Izen izan ez, baina izan badirenak

Summary: Izen izan ez, baina izan badirenak. Ezizenei erreparatuko die biharko BERRIAk, erreportaje batean. Deitura horiek iraganean izan duten indarra aztertuko du egunkariak, baita gaur egungoei begiratu ere. Ertz askokoa da gaia.

Izen ez diren izenak dira ezizenak. Ezagunagoak batzuk, aho gutxik ahoskatuak beste ugari. Pertsonaren ezaugarri jakin batzuetatik tiraka sortutakoak zenbait, eta jatorria anekdota bitxiren batean dutenak asko. Bistan da: aurpegi askoko gaia da ezizenena. Eta aurpegi askori esleitu zaio inoiz ezizenik. Gaiak duen mamia ikusirik, hain zuzen, ezizenei buruzko erreportajea argitaratuko du BERRIAk biharko egunkarian. Sakonki aztertuko ditu jatorriak, bilakaerak eta erabileran izandako aldaketak.

Bestalde, zenbait adituren aburuz, nabarmen jaitsi da ezizenen erabilera gizartean. Maiz, ezizenek izan dezaketen alde ilunari egotzi zaio erabileraren apaltzea. Izan ere, bada mespretxuz sortutako ezizenik ere, edota genero ikuspegitik egokia ez denik.

Edonola ere, gizartearen isla dira ezizenak, baita hizkuntzaren pizgarri ere, hainbatetan. Horiek eta beste landuko dira erreportajean. Bihar izanen da irakurgai.


Summary: OMEk 'Omikron' izena jarri dio koronabirusaren aldaera berriari, eta «benetan kezkagarria» dela esan du. COVID-19aren aldaera berri baten berri eman du Hegoafrikak, baina aldaera bera topatu dute dagoeneko Belgikan eta Israelen. Txertoek haren aurka duten eraginkortasuna aztertzen hasi da OME.

OME Osasunaren Munduko Erakundeko adituak bildu dira gaur Hegoafrikan zabaltzen ari den koronabirusaren ezaugarriak eta arriskua aztertzeko. Omikron (o txikia esan nahi du, eta grezierazko alfabetoko 15. hizkia da) bataiatu dute aldaera, eta OMEko ordezkariek adierazi dutenez, «benetan kezkagarria da mutazio mailan».

«Badirudi oso azkar zabaltzen dela, eta bi asteren buruan infekzio guztien protagonista da», esan du OMEko izurriei erantzuteko zentroko zuzendari Tulio de Oliveirak.

Izan ere, Omikronek 30 mutazio ditu gizakien zeluletan sartzeko bidea ematen dion proteinan. Horrek aukera ematen dio kutsagarriagoa izateko, eta ahalmena izan dezake txertoen bidez lortutako immunitatea gainditzeko. Edonola ere, eragiten dituen sintomak berdintsuak direla esan dute, eta kasu askotan sintomarik gabeko infekzioa eragiten duela, birusaren beste aldaerak bezala.

OME Osasunaren Mundu Erakundea aldaera berria aztertzen ari da, jakiteko ea egun dauden txertoek baduten gaitasuna hari aurre egiteko. Emaitzak heldu bitartean, ordea, Hegoafrikarako eta Afrika hegoaldeko beste hainbat herrialdetarako hegaldiak etetea erabaki dute Europako Batasunak, Erresuma Batuak eta AEBek. «Oso garrantzitsua da orain Europako herrialdeek aho batez eta modu bateratuan erantzutea. Aldaera berria zabaldu den herrialdeetarako bidaiak saihestu behar ditugu», ohartarazi du Europako Batzordeko presidente Ursula von der Leyenek.

OMEk iragarri du «asteak» beharko dituela aldaera berri ikertzeko, eta azaldu mutazio ugari dituen aldaera dela Hegoafrikan atzemandakoa, eta horrek eragin dezakeela birusaren jokabidea aldatzea, immunitatea gainditzeko aukerak handituz. Aldi berean, baina, ohartarazi die estatuei neurriak hartzekotan «zientzian oinarrituak» behar dutela izan. Hala, hegaldiak bertan behera uztea baino gehiago, maskara erabiltzeko, jende askoko bilkurak saihesteko eta eskuak garbitzeko aholkatu die herritarrei.

Gertatutakoa saihestu zitekeela uste du Justizia Globala Orain erakundeko kide Tim Bierleyk: «Hegoaldeko herrialdeetan txertoak banatu izan balira, mundua ez legoke orain halako aldaera baten aurrean. «Azken urtean Hegoafrika, Botswana eta hegoaldeko beste hainbat herrialdek eskatu dute COVID-19aren aurkako txertoari, testei eta tratamenduei patentea kentzeko, modu horretan, beraiek euren botikak ekoitzi ahal izateko. Baina Erresuma Batuak eta Europako Batasunak gelditu egin dituzte norabide horretan zihoazen ahalegin guztiak».

Aldaera berria joan den asteartean atzeman zuten lehen aldiz Hegoafrikan, baina, geroztik, estatu gehiagok ere jakinarazi dituzte kasuak, besteak beste, Hong Kongek eta Israelek. Israelgo lehen ministro Naftali Bennettek ohartarazi du herrialdea larrialdi egoeran sartzeko puntuan dela; izan ere, Malawitik iritsitako hegaldi bateko bidaiari batek positibo eman du aldaera berrian, eta adituek uste dute beste bi bidaiari ere kutsatuta egon daitezkeela. Hirurak berrogeialdian jarri dituzte. Hala ere, Bennett Osasun ministroarekin bilduta dago uneotan, eta prentsaurrekoa eskaintzekoa dute arratsaldean. Mahai gainean dauden neurrien arteko bat da Hegoafrikarako eta harekin mugakide diren herrialdetarako hegaldiak bertan behera uztea.

Europan ere agertu da lehen kasua, Belgikan atzeman dute. Han ere kasuak ugarituz joan dira azken asteetan, eta aldaera berriaren lehen kasua agertzearekin batera —Egiptora bidaiatu duen emakume batek eman du positibo—, neurri gogorragoak iragarri ditu gobernuak. Bihartik aurrera dantzalekuak eta gaueko aisia itxita egongo dira, eta mugatu egingo dituzte taberna eta jatetxeetako ordutegi eta gehienezko edukiak. Horrez gain, azkartu egingo dute lehendik bi dosiak hartu dituztenei hirugarrena jartzeko kanpaina. Oraingoz, etxeetan egiten diren bilerei gehienezko kopururik edo bestelako mugarik jarri ez dieten arren, aholkatu diete herritarrei familia edo lagunekin elkartu aurretik test bat egiteko.

Kontaktuak murrizteko eskea

Bitartean, goranzko joerak jarraitu egiten du Alemanian. Osasun ministro Jens Spahnek aholkatu du «ahalik eta gehien murrizteko kontaktuak» aurrerago neurri murriztaile gehiago hartu beharrik ez izateko, tartean erabateko itxialdia. Gaur 76.414 kasu berri eta 357 hildako jakinarazi ditu herrialdeak. Hala, hainbat landerretako gobernuburuk txertaketa derrigortzearen alde egin dute azken egunetan, nahiz eta Osasun ministroak proposamena babestu ez. Hegoafrikatik iritsi berritakoei ere zuzendu zaie Spahn, eta eskatu die datozen egunetan «arduraz jokatzeko» eta etxean geratzeko, nahiz eta zehaztu duen gaur-gaurkoz ez dutela Hegoafrikako aldaera berriaren kasurik atzeman herrialdean.

Portugalek ere neurri zorrotzagoak ezarriko ditu abenduaren 1etik aurrera. Izan ere, herritarren %86 dagoeneko txertatuta dauden arren, osasun egoerak okerrera egin du azken asteetan. Hala, COVID ziurtagiria eskatuko dute jatetxe eta gune turistikoetara sartzeko, eta, horrez gain, baita test negatiboa ere dantzaleku eta tabernetan sartzeko. Urtarrilaren 2a eta 9a bitartean, berriz, erabateko itxialdia ezarriko dute, eta etxetik lan egitera behartuko.


Ziurtagiriaren argibideak

Summary: Ziurtagiriaren argibideak. Nafarroako Auzitegi Nagusiak baimendu egin du COVID-19 ziurtagiria erabiltzeko Nafarroako Gobernuaren erabakia. Gaur gauerditik indarrean sartuko da foru agindua. Erabaki horrek zalantzak eragin ditu herritarren artean ziurtagiriari buruz. Hona hemen erantzun batzuk.

Ipar Euskal Herrian bezala, bihartik Nafarroan ere eskatuko dute COVID-19 ziurtagiria zenbait lekutan. Eta zalantzak sortu dira: zer den, nola lortzen den, non eskatuko duten eta zergatik hartu den erabakia. Ziurtagiri hori Nafarroan eskatuko da.

Zergatik hartu da erabakia?

Intzidentziak gora egin duelako eta seigarren olatuan gero eta jende gehiago ospitaleratzen ari direlako. Ospitaleratutakoen artean, hiru soslai nabarmentzen dira, eta horietako bat txertoa hartu ez dutenak dira. Koadro kliniko larria garatzeko eta ZIUko oheetara joateko arrisku handia dute, eta, horregatik, gobernuak herritar gehiago txertatzea nahi du, osasun publikoko arriskuari aurre egiteko. Osasun adituek gomendatua dute txertoa hartu ez dutenak txertatzen jarraitzea.

Zer da ziurtagiria?

Berez, hiru agiri mota onartuko dira, eta hiruretako bat aurkeztuta nahikoa da. Batetik, txertoa hartu izana egiaztatzen duen agiria. Bigarrenik, pertsona horrek COVID-19a ez duela frogatzen duen proba diagnostiko bat, baina iraungitze data du —PCR bat 72 orduan iraungitzen da, eta antigeno test batek 48 ordu baino ez du irauten—. Osasun Departamentuak bidalitako SMS mezua edo osasun erakunde pribatu batek egindako proba ere onetsiko dira. Hirugarrenik, COVID-19a pasatu izana erakusten duen dokumentua —horrek sei hilabete irauten du—.

Nola lor daiteke txertoa hartu izanaren agiria?

Jadanik 300.000 nafar inguruk hartu dute. Modu bat baino gehiago dago. Internet bidez zein sakelakoaren aplikazio bidez, norberaren osasun karpetan badago modua agiria lortzeko. Osasun etxera ere joan daiteke, eta bertan eskatu.

Nork bultzatu du COVID-19aren pasaporte hori?

Ziurtagiri hori, berez, Europako Batasunak bultzatu du, herrialde arteko mugimenduak errazteko. Hegaldietarako eta bidaietarako eskatzen da.

Zerbait ordaindu behar al da?

Doakoa da.

Non eskatuko dute?

Zehazki, leku hauetan eskatu beharko dira ziurtagiriak: 60 bezerotik gora sartzen diren jatetxeetan —unibertsitateetako eta enpresetako jangeletan ez da eskatuko—; diskoteketan; ikuskizunak egiteko baimena duten kafetegietan eta baimen bereziko tabernetan —kasu horietan, gauerditik aurrera baino ez da eskatuko—, eta barrualdean egin eta jan-edana banatuko duten kontzertuetan eta mila pertsonatik gorako kultur ekitaldietan. Nafarroako Bertsolari Txapelketako finalean, igandean, ez da jan-edanik izango, eta horregatik ez dute eskatuko.

Nola jakin daiteke toki horretan eskatuko dutela?

Negozio horiek behartuta egongo dira ongi ikus daitekeen kartel handi bat jartzera. Bertan, irakurri ahalko da ziurtagiria beharrezkoa izango dela sartzeko. Toki horietan, barrualde guztietan bezala, maskara jantzita eraman behar da jateko edo edateko izan ezik.

Nork eskatuko du ziurtagiria?

Ziurtagiriak QR kode bat du, eta behartuta dauden negozioak eurak arduratuko dira egiaztatzeaz. Horretarako, gobernuak QR kodeak irakurtzeko aplikazio bat erraztu die. Dena den, ikusteko dago nola egingo den. Izan ere, QR kode horren jabea pertsona dela egiaztatzeko, teorian NAN agiria ere erakutsi beharko da, kode bera pertsona askok erabiltzen ez dutela egiaztatzeko.

Noiz sartuko da indarrean, eta noiz arte?

Gaur gauerditik urtarrilaren 7ra arte, gutxienez.

Beste neurriek indarrean jarraitzen dute?

Bai. Ziurtagiria, berez, COVID-19aren transmisioa eragozteko neurri bat gehiago da. Osasun adituek gogoratu ohi dutenez, txertoa hartu arren arriskua dago birusa transmititzeko edo, modu arinagoan bada ere, gaixotasuna garatzeko. Horregatik, babesteko neurriekin jarraitzea gomendatzen da: besteak beste, barrualdeak aireztatzea, topaketak kanpoan egitea, eta barrualdeak saihestea (eta, ezingo balitz, ondo aireztatuta eta maskara egoki jarrita), segurtasun distantzia gordetzea, pilaketak saihestea eta eskuak garbitzea.

Maskara jartzea derrigorrezkoa al da?

Bai, barruan. Kanpoan ere jantzi egin behar da 1,5 metroko segurtasun distantzia ezin denean gorde eta ekitaldi jendetsuetan.