Summary: Eskuin muturrari aurre egiteko mekanismoak ezarri nahi ditu Jaurlaritzak. Segurtasunerako hamazazpi mehatxu antzeman ditu Jaurlaritzak. 'Euskadiko Segurtasun Publikoaren Plan Orokorra 2025' dokumentua aurkeztu du Josu Erkorekak Eusko Legebiltzarrean.

Arabako, Bizkaiko eta Gipuzkoako herritarren segurtasunerako hamazazpi mehatxu identifikatu ditu Eusko Jaurlaritzak, mota diferenteetakoak: «Eragile geologikoek, klimatikoek edo biologikoek eragindako arrisku naturalak; delitu informatikoen kasuan arrisku teknologikoak; delituen kasuan, nahita edo jakinaren gainean egindako ekintzen ondorio diren arrisku antropikoak, beren izaeragatik, nahitako edo arduragabeko giza egite edo ez egite bat eskatzen dutenak». Horien artean, Jaurlaritzak berariaz aipatu du eskuin muturraren mehatxua ere, «bizikidetza demokratikoaren» aurkakotzat jota: «Eskuin muturreko taldeen jarduera Euskadin nahiko eskasa den arren, mehatxu global horri aurre egiteko prebentzio eta jarduera mekanismoak» ezarri nahi ditu.

Jaurlaritzaren diagnostikoaren arabera, «arrisku potentzialtzat hartu beharko lirateke eskuin mutur deitzen zaion horretan sar daitezkeen pertsonak eta erakundeak; izan ere, instituzioak errotik zalantzan jartzearena eta indarkeria baliabide estrategiko posible gisa erabiltzearena presente egoten dira espazio ideologiko eta sozial hori elikatzen duen diskurtsoan».

Era berean, gobernuak indarkeria matxista jaso du mehatxuen artean, eta, atal horretan, xedea da «Ertzaintzan eta udaltzaingoetan sistema eta mekanismo komunak ezartzea, emakume biktimen arriskuen ebaluazio eta balorazio homogeneoak egiteko eta indarkeria matxistari erantzun hobea emateko». Txostenean, gobernuak gogorarazi du herritarrak gehien kezkatzen dituzten arazoen artean bederatzigarrena dela emakumeen aurkako indarkeria, eta datuen bilakaerak indarkeria horren «goranzko joera» erakusten duela azken urteotan. Jaurlaritzak hazkunde hori lotu du, «neurri handi batean, indarkeria jasan duten gero eta emakume gehiagok erakundeetara laguntza eske joatea erabaki izanarekin».

Guztira, hamazazpi mehatxu zerrendatu ditu Jaurlaritzak: pandemiak, emakumeen aurkako indarkeria, arrisku naturalak, trafiko istripuak, antolatutako delitu taldeen jarduna, droga trafikoa, jihadismoa eta jokoarekiko mendekotasuna, besteak beste. Izurrien kasuan, Jaurlaritzaren helburua da «osasunaren arloko mehatxuei eta erronkei aurre egiteko prestaketa eta erantzun planak garatzea».

Gainera, droga ekoizpenari, trafikoari eta kontsumoari dagokionez, gobernuak nahi du «legez kanpoko drogekiko tolerantzia soziala txikitzea, legez kanpoko drogen eskuragarritasuna mugatzea eta indarrean dagoen araudia eraginkortasunez bete dadin bultzatzea, zigortzeko prozedura ezarriz eta gai horien ekoizpena eta banaketa jazarriz». Eta «islamismo erradikalari lotutako indarkeriazko ekintzak» saihesteko, asmoa da «prebentzio ekintzak lehenestea eta sustatzea, komunitate islamikoekin etengabe hitz egitea eta arazoak garaiz detektatzeko lan egitea, arazo horiek arriskutsuak izan baino lehen».

Segurtasun pertzepzioa handitzea

Josu Erkoreka Segurtasun sailburuak Euskadiko Segurtasun Publikoaren Plan Orokorra 2025 izeneko dokumentua aurkeztu du Eusko Legebiltzarrean, eta bertan jaso ditu alor horretan gobernuak dituen asmoak. Helburua da «Euskadiko segurtasun publikoaren mehatxu nagusientzat erantzun eraginkorra eta bateratua antolatzea eta planifikatzea».

Agiriak «segurtasun integralerako euskal ereduranzko trantsizioa» osatzeko lau erronka, hamabi ildo estrategiko, 52 ekinaldi eta 166 ekintza zehatz jasotzen ditu. Gobernuaren borondatea da herritarren pertzepzioaren adierazlea 7,5etik gorakoa izatea 2025ean (azken aldiz neurtu zenean, 2019an, 6,93koa izan zen). Bestalde, beste helburu bat da herritarrek Ertzaintzari, udaltzainei, 112ko arretari, Euskalmeten informazioari eta trafiko zerbitzuari buruz egindako balorazioa 7,5 eta 8,5 artean kokatzea 2025ean.


Summary: TicketBAI programa euskaraz jartzeko eskatu du Uemak, hizkuntza eskubideak bermatzeko. Uemak ohartarazi duenez, TicketBAI programa izateko aplikazio bat instalatu behar da, baina eskainitako 149 aukeretatik soilik 34 dira euskaraz.

Uema udalerri euskaldunen mankomunitateak TicketBAI programa euskaraz jartzeko eskaria egin du, euskaldunen hizkuntza eskubideak bermatzen ez dituela nabarmenduta. Programaren helburua zerga iruzurra eragoztea da, eta, horretako, jarduera ekonomikoren bat egiten duten guztiek aplikazio bat instalatu beharko dute, fakturak kontrolpean egoteko. Hala ere, Uemak salatu du 149 aplikazioetatik soilik 34 jar daitezkeela euskaraz: «Hizkuntza kudeaketaren ikuspegitik, hutsune nabarmenak ditu egitasmoak; behin softwarea erdaraz instalatuz gero, ez dago aukerarik tiketak eta fakturak euskaraz egiteko, eta euskaldunen hizkuntza eskubideak bermatzeko».

Eusko Jaurlaritzak eta Arabako, Bizkaiko eta Gipuzkoako foru aldundiek abiatu dute programa, eta, horri esker, lurralde bakoitzeko ogasunei zuzenean iritsiko zaizkie egiten diren fakturak edo tiketak, Internet bidez konektatuta egongo baita. Urtarrilaz geroztik, abian da borondatezko aldia, baina datorren urtetik aurrera derrigorrezkoa izango da.

Programak euskaldunen hizkuntza eskubideetan izan dezakeen eraginaz jabetuta, Uemak beharrezkotzat jo du udalekin harremanetan jartzea, hala herrietako zerbitzu guztietara iritsi ahal izateko. «Beharrezkoa ikusi dugu udalen bidez saltokietara iristea, euskarazko aplikazioak jar ditzatela eskatzeko, herritarrei ere tiketak eta fakturak euskaraz egin ahal izateko», adierazi du Iraitz Lazkano lehendakariak. Horretarako, hiru gutun eredu prestatu dituzte udalekin, Uemako kide diren herrietara bidaltzeko, «herritarrekin euskaraz aritzera bermatzen duen zerbitzuaren alde egin dezaten».


Summary: 26 sortzaile hautatu dituzte Geuretik Sortuak programan parte hartzeko. Hiru asteko egonaldia egingo dute eurena ez den herri batean, eta hamasei ipuin, bost antzezlan eta bost film labur sortuko dituzte. Udalbiltzak euskarazko sormen lanak sustatzeko jarri du martxan Geuretik Sortuak programa.

Geuretik Sortuak proiektua jarri du martxan Udalbiltzak, Euskal Herriko udaletxe eta hautetsiak batzen dituen erakundeak. Euskaraz sortzen eta hedatzen den artea bultzatu nahi du; zehazki, euskaraz sortutako literatura, zinemagintza eta antzerkia sustatzea da proiektuaren helburua, eta, horretarako, sormen lanak egiteko egonaldiak antolatu ditu sortzaileentzat Euskal Herri osoko hainbat herritan.

Iazko abenduan eman zuen proiektuaren berri, eta orduan jakinarazi zituzten egonaldiak egingo ziren herri batzuen izenak ere. Gaur eman dute jakitera, ostera, zer sortzailek parte hartuko duten egonaldi horietan, eta nora joango den bakoitza. Denera, 26 sortzaile hautatu dituzte: hamasei idazle, bost zinemagile eta bost antzerki konpainia dira. Euskal kulturgintzako izen ezagunak dira horietako batzuk; izen berriak edota horren ezagunak ez direnak, beste batzuk.

Urtarrilean zabaldu zuten deialdia, eta 73 proposamen jaso zituzten guztira: 21 literatur lan, 24 antzezlan eta 28 film labur egiteko proposamenak ziren. «Artistei proposatzen zitzaiena, guztiz berritzailea izateaz gain, ez zen lan makala: zer herritara joango ziren jakin gabe, euren proposamen artistikoa azaltzean zetzan, baita eremu ezberdinetara egokitzeko malgutasun planteamendu bat aurkeztean ere», azaldu dute antolatzaileek. Hamar laguneko epaimahai batek egin du hautaketa.

Sortzaile bakoitzak hiru astera bitarteko egonaldia egingo du bere bizilekua ez den herri batean, eta hamasei ipuin, bost antzezlan eta bost film labur sortuko dira egonaldi horietatik. Sortutako lan horiek erakusteko zirkuitua osatuko du ondoren egonaldia egin duten herri horietan guztietan. Antolatzaileek esan dute aurrerago emango dituztela proiektuen eta egonaldien inguruko xehetasunak. Eta iragarri dute ekitaldi bat egingo dutela udalerrietako ordezkariek eta hautatuak izan diren artistek elkar ezagutzeko eta egonaldiari hasiera emateko.

Proiektu «estrategikoa» Lehen aldia da Udalbiltzak kultur arloko proiektu bat garatzen duena. Euskal Herriaren kohesioa helburu duten egitasmoak bultzatzea da Udalbiltzaren egitekoetako bat, eta euskal kulturak egun bizi duen egoeraren inguruan «luze eta zabal» hausnartu ondoren erabaki zuten zerbait egitea. Izan ere, hainbat bilkura egin zituzten sektoreko ordezkariekin, eta bilera horietatik atera zen egonaldi programaren ideia. Horregatik, hain zuzen, «estrategikoa» da proiektua, Jabi Asurmendi Udalbiltzako lehendakariak aurkezpenean adierazi zuenez.

Hauek dira hautatu dituzten sortzaileen eta egonaldia egingo duten herrien izenak:

Literatura - Amasa-Villabona: Maitane Perez - Araitz, Betelu eta Larraun: Iñaki Martiarena - Artziniega: Ugaitz Agirre - Etxarri-Aranatz: Yolanda Arrieta - Larrabetzu: Nahia Zubeldia - Leitza: Garazi Albizua Castelao - Ligi-Atherei, Liginaga-Astüe, Lexantzü-Zunharre eta Etxebarre: Nefer Olaizola - Lodosa, Sartaguda, Mendabia eta Andosilla: Maialen Akizu - Ondarroa eta Berriatua: Sarai Robles - Urepele: Iban Garro - Usurbil: Itxaro Borda - Uztaritze: Edorta Jimenez - Zaldibia: Peru Calabaza - Zestoa: Danel Lauzirika - Zuia: Bertol Arrieta - Zumaia: Fito Rodriguez

Antzerkia - Arrigorriaga: Tanttaka teatroa - Atarrabia eta Uharte: Metrokoadroka sormen laborategia - Bergara: Oier Zuñiga - Oiartzun: Lore-more konpainia - Oñati: Bon bon noir konpainia

Zinema - Hernani: Raúl Barreras - Baigorri: Josu Martinez - Galdakao: Leire Egaña - Tafalla: Amancay Gaztañaga eta Erika Olaizola - Bera eta Lesaka: Eñaut Castagnet


Zamoraren golak lau hamarkada

Summary: Zamoraren golak lau hamarkada. Gaur betetzen dira 40 urte Realak bere lehen liga titulua irabazi zuela, Zamorak azken unean El Molinonen Sportingi sartutako golari esker. Gorrizena izan pasea. Milaka gipuzkoar irten ziren hurrengo egunean kalera, taldearen autobusari ongietorria egitera, herrialdeko herri guztietatik igaro baitziren.

1981eko apirilaren 26a. Realak gaurko egunez duela 40 urte irabazi zuen bere lehen Liga titulua. Realzaleek iltzatua duten eguna da. Zamorak azken unean sartutako golak eman zion titulua. Inoiz ez du hainbeste balio izango berdinketa batek, 2-2koa izan baitzen emaitza. Baina Liga Realarena zen. Gola bezain ondo gogoratu dute zale txuri-urdinek partida hartako hamaikakoa. Beste garai bat zen, hamaikakoak erreskadan esaten zirenekoa. Hauxe izan zen Realarena egun hartan: Arkonada, Zelaieta, Gorriz, Kortabarria, Olaizola, Diego, Alonso, Zamora, Idigoras, Satrustegi eta Lopez Ufarte. Guztien lemazain: Alberto Ormaetxea.

Aurreko denboraldian kolpe handia hartuta zetorren Reala. Izan ere, gertu izan zuen titulua. 38 jardunaldi egin zituen galdu gabe, baina unerik txarrenean, Sevillaren aurka 2-1 galdu, eta Real Madrilentzat izan zen liga. Bertoni izan zen txuri-urdinen borreroa. Bazirudien berriro ere amesgaiztoa errepikatu egingo zela Gijonen. Reala puntu bateko errentarekin iritsi zen azken partida hartara, eta golen aldea ere irabazia zion Real Madrili. Zuriek Valladoliden jokatzen zuten.

Arratsaldea ezin hobeto hasi zen txuri-urdinentzat. Izan ere, Kortabarriak gola egin zuen, penaltiz. Baina, atsedenaldira iritsi aurretik eta justu bigarren zatia hasi eta berehala, Sportingek buelta eman zion partidari. Real Madril, gainera, irabazten ari zen Jose Zorrillan. Berriro amesgaiztoa txuri-urdinentzat. El Molinorena bertaratutako 15.000 zale txuri-urdinen tristura agerikoa zen.

Partida azken minutuetan zen, Real Madrilen partida jada amaituta zegoen, eta talde espainiarreko jokalariak jada beste liga titulu bat ospatzen ari ziren zelaian. Taldeko izarretako bat, Juan Gomez Juanito, hala ari zen. Futbola ez da askotan justua. Baina, orduko hartan, Realak denboraldi bat lehenago geratu zitzaion arantza kendu ahal izan zuen. Azken minutuetan, Realak beti erakutsi zuen adoreari heldu zion, eta gora egin zuen. Sporting atzean zegoen sartuta, 2-1ekoari eusteko asmoz. Baina orduan iritsi zen gipuzkoarren historian urrez idatzita geratuko den jokaldia: Olaizolak pasea eman zion Alonsori, hark erdiratu, eta Sportingeko atezain Castrok ukabilekin aldendu zuen. Gorrizi iritsi zitzaion baloia, hark errematea egin, balioa Zamorari iritsi, eta Errenteriakoaren gola. Joxean Alkortaren ahotsean entzun zuten askok kontaketa.

11 segundo falta ziren partida amaitzeko. Zoramena. Reala ligako txapeldun, harrobiko jokalariz osatutako jokalariekin. Gorrizek beti gogoratu izan du bere inoizko erremate onena izan zela, eta Zamorak gol hura berak sartu zuela, baina denena izan zela. Min hartuta ez, baina molestia batzuekin jokatu zuela ere aitortu izan du. "Gola ez zen munduko onena izan, baina historia egin genuen. Aurretik presio handia genuen, ez genuelako berriz ere huts egin nahi, aurreko denboraldiko kolpearen ondoren. Ekonomikoki, politikoki eta sozialki, gainera, garai zailak ziren, eta poz bat eman nahi genien gure zaleei.". Errenteriakoak berak kontatu izan du partida hartako kamiseta etxean duela, baina bestelako gauzak ez dakiela nork dituen.

Jokalari guztiak zaleak zeuden harmailetara joan ziren, eta haiekin ospatu zuten. Gipuzkoa kalera irten zen hurrengo egunetan, ospatzera. Espaloiak eta errepideak bete zituzten, taldearen autobusa agurtzeko, eta Alderdi Eder bete egin zen txapeldunei arrera egiteko.

1987an, horietako hainbatek Espainiako Kopa irabazi zuten, John Toschacken aginduetara, Zaragozako Romaredan, Atletico Madrilen kontra, penaltietan. Berrogei urte gerago, aurten berriro ere Reala txapeldun izan da, eta orduko jokalariek erreleboa eman diete Illarramendi, Oiartzabal, Elustondo eta enparauei. Sevillak Gijonen lekua hartuz. Eta erdibidean Granada, neskak duela bi urte ere irabazi baitzuten Kopa han.


Summary: Osakidetzak atzeratu egingo ditu «premiazkoak» ez diren ebakuntzak. Gutxienez bi aste iraungo du neurri berriak. Arabako, Bizkaiko eta Gipuzkoako ZIUetako oheen %53 bete dituzte COVID-19az kutsatutakoek.

Azken asteotako kutsatzeek izugarri areagotu du ospitaleen gaineko presioa, eta Osakidetzak «premiazkoak» ez diren ebakuntzak atzeratzea erabaki du. Osakidetzako sarean daude ospitale guztietan atzeratuko dira ebakuntzak. Erabakia aste honetan bertan sartuko da indarrean, eta bi aste iraungo du, gutxienez. Modu horretan, Osakidetzak bermatu egin nahi du premiazkoak edo atzeratu ezin diren ebakuntzak egitea, bai eta prozesu onkologiko batean premiazkoak diren ebakuntzak egitea ere.

Eusko Jaurlaritzako Osasun Sailak ohar bidez eman du erabakiaren berri. Jakinarazi du Osakidetza Kontingentzia Planaren hirugarren jokalekuan dagoela –bost daude jasoak planean–. Osakidetzako ospitale sareak kritikoen 363 ohe ditu zabalik, eta, haietatik, % 53 COVID-19aren ondorioz ospitaleratutako pazienteek okupatzen dituzte: 192 ohe, guztira. ZIUetako okupazioaren ehunekoa, gaixo guztiak aintzat hartuta, % 83 da gaur egun. Hau da, 363 ohe horietatik 302 daude okupatuta.

Martxoaren hasieratik, Arabako, Bizkaiko eta Gipuzkoako ZIUetan koronabirusarengatik dauden pazienteen batez besteko adina 61 urte da. Paziente gazteen kopuruak gora egin du, eta 80 urtetik gorako pazienteen kopurua murriztu egin da, txertoaren ondorioz. Kritikoen unitateako batez besteko egonaldia hemezortzi egunekoa da, eta heriotza tasa, % 15ekoa, Osasun Sailak jakinarazi duenez.


Summary: 890 kasu zenbatu dituzte Hego Euskal Herrian. COVID-19a atzemateko 10.000 test inguru egin dituzte igandean; positiboen ehunekoa %8,5 da. ZIUetan 230 paziente daude. Beste bost heriotzaren berri eman du Nafarroako Gobernuak.

Larritasuna agerikoa da, beste behin. Eusko Jaurlaritzak eta Nafarroako Gobernuak emandako datuen arabera, atzo 10.470 diagnostiko proba egin ziren Hegoaldean gaitza detektatzeko, eta guztira 890 positibo zenbatu zituzten horietan. Lurraldez lurralde, Gipuzkoan 356 kasu atzeman dituzte; Bizkaian, 325; Nafarroan 128 izan dira, eta Araban, berriz, 102.

Bigarren egunez jarraian, Hego Euskal Herrian atzemandako kasu kopurua mila kasuren langatik behitikoa da, baina aipatzekoa da egun bakarrean egindako test kopuruak izandako apaltzea. Konparatzera, joan den ostiralean 1.100 positibo zenbatu ziren Hego Euskal Herrian, hau da, atzo baino 210 gehiago, baina aski handiagoa izan zen egindako proben zenbatekoa: 15.000 baino gehiago egin ziren egun hartan.

Horiek horrela, bereziki kezkagarria da positiboen portzentajeak hartutako joera. Atzoko zenbaketak oinarri, egindako testen %8,5ek eman zuten positibo. OME Osasunaren Mundu Erakundeak %5ean du ezarria izurritea kontrolpean edukitzeko gehienezko muga.

Bestalde, Nafarroako Gobernuak jakinarazi du beste bost pertsona hil direla COVID-19ak jota herrialdean. Emandako datuen arabera, 81 urteko emakumezko bat eta 71 eta 83 urte arteko lau gizon zendu dira.

ZIUetan, gero eta estuago

Azken asteotan, biziki iluna da Hegoaldeko osasun agintariek osasun zentroei buruz argitara ateratako informazioa. Are gehiago, gaur jakinarazitako datua da iazko apiriletik erregistratutako beltzena: 230 paziente Hegoaldeko ZIUetan erietxeraturik. Osakidetzak eta Osasunbideak emandako datuen arabera, guztira 938 gaixo dira Hego Euskal Herriko ospitaleetan. Atzo 69 pertsona erietxeratu zituzten birusaren sintomak larriagotuta.


Summary: Jerusalemen hasitako istiluak Gazara hedatu dira. Israelgo armadak Gaza bonbardatu du asteburuan, milizia palestinarrek suziriak jaurti ondoren. Jerusalemgo Al-Aqsa meskitaren inguruan biltzeko aukera eman diete hiri horretako musulmanei; ramadana hasi zenetik galarazi egin diete.

Iragan ostegunean Jerusalemen piztutako istiluak jarraipena izaten ari dira, bai hirian bertan eta baita Palestinako beste lurretan ere. Gazako Zerrendan izan dira handienak, airez egindako erasoek kalean hasitako protestak ordeztu baitituzte. Ostiral gauean palestinarrek lurralde okupatuetara suziriak jaurti zituztela zabaldu zuen Israelgo armadak. FPLP Palestina Askatzeko Herri Fronteak eta Al-Aqsako Martirien Brigadak euren gain hartu zuten suzirien jaurtiketa atzo, eta adierazi zuten 48 orduan 40 suziri inguru bota zituztela. Gazatik egindako erasoak sistematikoki Hamasi egozten dizkio Israelek, ordea, eta, larunbatean bonbardaketak egin zituen Israelek, talde horren posizioak jo-puntuan zituela argudiatuta. Al-Bureij errefuxiatu kanpamentuaren ekialdeari eraso zioten, besteak beste. Al-Mayadeen Libanoko telebista kateak zabaldu zuen Jan Yusuf hiriaren inguruko laborantza eremuak ere bonbardatu zituztela.

Bart gauean Gazatik beste hiru suziri jaurti dituztela zabaldu dute Israelgo armadako iturriek. Esan dutenez, aireko defentsa sistemek horietako bi suntsitu dituzte, eta beste bat Gazan bertan lehertu da. Horren ostean, lurralde okupatuetan jarduten duen COGAT Israelgo erakunde militarrak jakinarazi du murriztu egingo dutela Gazako arrantza eremuaren hedadura, hamabost itsas miliatik bederatzira, «ekintza terroristak» direla eta. Ostera ere Hamasi egotzi dio Israelgo armadak suzirien jaurtiketa: «Gazako Zerrendatik Israeli egiten zaion guztiaren erantzulea da, eta Israelgo Estatuko herritarren aurkako indarkeriaren ondorioak jasango ditu».

Atzo, Hamasek ohar bat argitaratu zuen, eta, bertan, milizia palestinarrei eskatu zien behin-behinean erasoak eteteko, baina, era berean, adi egoteko eskatu zien. «Hatza katuan mantentzeko eta suziriak prest izateko deia egiten diogu Gazako gure erresistentzia prestuari, etsaiaren estruktura militarrari eta gotorlekuei erasotzeko». Channel 13 Israelgo telebista kateak zabaldu duenez, herrialde horretako negoziatzaile talde bat Hamasekin harremanetan jarri da, Egiptoren bitartekaritzarekin, ohartarazteko ez dutela onartuko eraso gehiagorik. Katearen arabera, Hamasek hitzeman dio ahaleginduko dela miliziei eusten, baina ez du «bermerik» eman.

Garaipen txiki bat palestinarrentzat

Izan ere, Jerusalemen azken egunetan izandako istiluei erantzunez bota zituzten suziriak milizia palestinarrek, eta asteburuan ez da baretu hango egoera. Israelgo Poliziaren eta palestinarren arteko aurrez aurrekoak izan ziren larunbatean. Sei lagun atxilotu zituzten, eta dozenaka zauritu ziren. Zisjordaniako Bethlehem hirian ere izan ziren istiluak. Gutxienez hamar palestinar atxilotu zituzten, Maan berri agentziaren arabera. Apirilaren 13an izan ziren lehen liskarrak Jerusalemen, ramadanaren lehen egunean. Jerusalemgo Hiri Zaharraren atarian dagoen Al-Aqsa meskitaren inguruan elkartu ohi dira musulmanak, gaueko errezoa egin ostean. Israelgo Poliziak galarazi egin die hor egotea, pandemiaren aurkako neurriak argudiotzat erabilita, eta indarrez sakabanatzen ditu elkartzen direnak.

Atzo arte, hesituta egon da eremu hori, baina Israelgo Poliziak zabaldu egin zuen Al-Aqsa meskitaren ingurua atzo gauean. «Agintari lokalekin eta buruzagi erlijiosoekin bildu eta egoera aztertu ondoren» hartu zuten erabaki hori, Poliziaren bozeramaile batek AFP berri agentziari adierazi zionez, «inguruko dendetako jabeen egoera kontuan hartuta eta indarkeria apaltzeko».

Ehunka palestinar elkartu ziren atzo Al-Aqsaren inguruko Meskiten Zabalgunean, Poliziaren begiradapean. Garaipentzat hartu zuten plazan elkartzea lortu izana, eta gogotik ospatu zuten. Liskar txikiak izan ziren Poliziarekin, agenteak bertan elkartutakoei Palestinako banderak kentzen saiatu zirenean. Atxilotu ere egin zituzten zenbait lagun.


Summary: Navalen urtero lau ontzi egitea eta 700 enplegu sortzea eskaini dute. Alemaniako A&Mk, Hego Koreako ontziola batekin batera, 30 milioi euroko inbertsioa egin nahi du, baina Belgikako VGP jabe berriarekin akordioa egin behar dute lehen-lehenik

Euskal Herriko Itsas Foroak jakinarazi du ezen Navalen likidazioan eskaintza handienetan bigarrena egin zuen taldeak, Alemaniako A&Mk, proiektu bat duela Sestaoko ontziolan «hiru edo lau ontzi» egiteko urtero. Hego Koreako ontziola batekin akordioa egingo lukete alemaniarrek, 25 urtekoa, Sestaon berriro jarduera industrialean hasteko. 30 milioi euroko inbertsioa egingo lukete eragile horiek –Koreako taldea Europan zabaltzeko kokagune baten bila dabil–, eta lehen urterako, 300 lanpostu zuzen sortuko lituzkete Ezkerraldean. Bost urteko epean, 700 lanpostu lirateke, betiere Itsas Foroaren informazioaren arabera.

Navalen orubearen eta makineriaren jabe berria, ordea, Belgikako VGP taldea izango da, epaileak adjudikazioa berresten duenean, eta VGPk logistika proiektu handi bat dauka esku artean, baina jarduera industrialik ez. Harekin lortu behar dute akordio bat ontziolan ontziak egiten jarraitu nahi dutenek. Izan ere, Navalen 300.000 metro koadroko azaleratik 120.000 metro koadroko orubea beharko luke A&M taldeak ontziola martxan jartzeko. Sestaon, urtero hiru edo lau ontziko lan karga ekar dezake Alemaniako taldeak, Itsas Foroak dioenez, Italiako eta Turkiako ontziola batzuen lan karga Euskal Herrira ekartzeko modua luketelako, besteak beste.

Navalen konkurtsoa eta likidazioa kudeatu dituen epaileak ez du oraindik berretsi eskaintzarik onenaren egileak, Belgikako VGPk, jabe berria izateko eskuabidea duela. Euskal ontziolen patronalaren presidente Javier Lopez de la Callek dio eskaintza apalagoak egin zituzten talde bik helegiteak jarri dituztela, eta biek dituztela ontzigintzarekin jarraitzeko proiektuak. Itsas Foroko presidenteak badaki ez dela erraza izango VGPrekin akordio bat egin eta industriari bide emango liokeen proiektu bat aurrera ateratzea, «baina borrokatu egin behar da horren alde».

Korearra, «lehen mailakoa»

De la Callek jakinarazi du Hego Koreako «lehen mailako ontziola bat» litzatekeela A&Mk izango lukeen bazkidea Naval berpizteko. «Aukera hori benetakoa da; 25 urteko kontratu batez ari gara, 300 lanposturen sorreraz, eta beste proiektuekin batera garatu daiteke, hemen, logistikaren esparrukoak izan edo hidrogenoarenak». Hori dela eta, berriro laguntza eskatu dio Eusko Jaurlaritzari, «eragile desberdinen arteko elkarrizketak» sustatu ditzan, «Euskadi industriaren erkidego bat delako».

Itsas Foroko burua bat dator Bilboko Merkataritza Ganbera Jose Angel Corresekin esatean «Euskadirentzat luxu bat» dela Naval moduko instalazioak galtzea. «1.500 metroko itsas moila da hau, eta Euskadin ez dago beste lekurik baldintza horiekin; ezin da desagertu». Belgikako VGP taldearen logistika proiektuak, ordea, ez du jasotzen jarduera industrialik azpiegitura horrentzat; «Ez du ez hankarik ez bururik hori guztia txatarra bihurtzeak, ez dagoelako Euskadin horrelakorik egiteko beste lekurik», gaineratu du de la Callek.


Summary: Faxismoaren kontrako aldarriak areagotu egin dira bonbardaketaren urteurrenean. 84 urte bete dira faxistek Gernika bonbardatu zutenetik; gaur arratsaldean egingo dituzte ekitaldi nagusiak

Gernika bonbardatu zutenetik 84 urte bete dira gaur, eta, gaurkotasun politikoak aginduta, eragile askok aukera baliatu dute faxismoaren arriskuaz ohartarazteko. EH Bilduk, koordinatzaile nagusi Arnaldo Otegiren bidez, nabarmendu du faxismoaren oinordekoak «hemen» daudela oraindik: «Ez gintuzten makurrarazi; ez gaituzte bezatuko», esan du sare sozialetan hedatutako mezu baten bidez. EH Bilduko legebiltzarkide Maddalen Iriartek esan du «faxismoari aurre egitea» beharrezkoa dela «gaur orduan bezala».

EH Bilduk jakinarazi du Gorka Elejabarrieta senatariak galdera egingo diola Espainiako Gobernuko presidenteorde Carmen Calvori: ea Espainiako Gobernuak onartuko ote duen «gobernu frankistak Gernikako bonbardatzean izandako erantzukizuna».

Sabino Arana fundazioak bonbardaketari buruzko artikulu bat paratu du bere webgunean. Hor, fundazioak gogora ekarri du frankismoak beti uko egin ziola sarraskian izandako ardura onartzeari. «Hasieran, bonbardaketa estrategikotzat definitu zuten, bazirudielako haren helburu bakarra zela gudarien batailoiei Bermeorantz joatea galaraztea. Baina haren ezaugarriek eta erabilitako basakeriak frogatu zuten hura gerra esperimentu bat izan zela».

PSE-EEko idazkari nagusi Idoia Mendiak Vox alderdia izan du gogoan, aipatu ez badu ere, eta esan du Gernikako bonbardaketak «askatasunen kontra altxatutako faxismoaren alderik makurrena» erakusten duela. Gaia gaur egungo egoerara ekarrita, deitoratu du oraindik ere «ideologia horretatik gatazka» bultzatu nahi dutela, eta horri «demokrazia, elkarrizketa eta akordioak» kontrajarri dizkio.

Ekitaldia Gernikan

Ekitaldi nagusia 16:30ean izan da, bonbardaketa hasi zen orduan hain zuzen. Lore eskaintza eta ohorezko aurreskua egin dituzte Zalloko hilerrian, Eusko Jaurlaritzako lehendakari Iñigo Urkullu eta Gernika-Lumoko alkate Jose Maria Gorroño buru zirela. Urkulluk esan du bonbardatze hura «herritarren kontra planifikatuta» egon zela, «ideologia nagusi bat zuen herri bat zigortzeko asmoz».

Urkulluren ustez, bonbardatzearen «aztarnak» iraun egin du, «belaunaldi hartan eta ondoko belaunaldietan ere». Aztarna ez ezik, «ureztatu eta elikatu beharreko hazia» ere bada Gernikaren gomuta Urkulluren aburuz, «herri eta pertsona guztien arteko bizikidetza lortzeko».

Gernika Batzordea

Gaur 45 urte bete dira Gernika Batzordeak bere lehen adierazpen publikoa egin zuenetik. Hori dela eta, urrian aurkeztuko duten ikus-entzunezko lan bat prestatzen dabiltza, batzordearen ibilbidea laburbilduko duena. Orain, horren aurrerapena plazaratu dute.

https://guernicagernikara.eus/ekitaldiak/gernika-batzordearen-aurrerapen-bideoa-1976-2021/#bideoa


Gaur ireki dute Arguedas

Summary: Gaur ireki dute Arguedas. Nafarroan, itxita jarraituko dute Funesek eta Cadreitak. Arbizu, Etxarri Aranatz, Lodosa eta Alesbes herrietan ere indarrean segituko du itxialdiak.

Koronabirusarekin kutsatutako gaixoen datuak eguneratu ostean, Nafarroako zenbait herritako neurriak moldatuko ditu Nafarroako Gobernuak. Asko dira kutsatuen igoeraren ondorioz itxitako herriak. Joan den ostiralean itxi zuten, adibidez, Funes, eta maiatzaren 7ra arte egongo da horrela, perimetralki itxita.

Cadreita udalerriari dagokionez, itxiera perimetrala luzatu zuten joan den astean, eta, neurri hori moldatuta, ostegunera arte egongo da itxita, egun hori barne. Arbizu, Etxarri Aranatz, Lodosa eta Alesbes herrietan ere apirilaren erdialdean zorroztu zituzten mugimenduari dagozkion neurriak, eta, printzipioz, ostegunera arte mantenduko dituzte horrela. Helbide honetan kontsulta daiteke herriz herriko egoeraren mapa.

Kutsatuen beheranzko joera Arguedasen

Txanponaren beste aldean, bada joan-etorrien mugak arindu zaizkion herririk. Arguedas udalerriaren kasua da hori; izan ere, gauerdian amaitu da udalerri horren itxiera perimetrala, eta gaurtik berriz ere lekualdatzeko eta askatasunez mugitzeko aukera izango dute arguedastarrek.

Nafarroako Gobernuak jakinarazi duenez, azken egunotan nabarmen murriztu da birusaren eragina Arguedasen –2.300 biztanle inguru ditu–, eta datuek hobera egin dutela ikusita hartu dute neurriak malgutzearen erabaki hori. 100.000 biztanleko 3.829 kasu zituen lehen Arguedasek, eta, perimetralki itxi eta 14 egunera, 484 kasu ditu gaur. Helbide honetan kontsulta daitezke Arabako, Bizkaiko, Gipuzkoako eta Nafarroako positibo berrien eta bestelako datuen grafikoak.


Summary: ERC prest agertu da akordioaren epemuga luzatzeko, JxCrekin bildu aurretik. Lledonerseko espetxean elkartuko dira bi alderdietako ordezkariak bihar, gobernuaren osaketaz hitz egiteko. Hilaren 26rako inbestitu beharko dute presidente berria.

Gobernu akordioa lortzeko aste erabakigarria izan behar duena hasi dute gaur ERC Esquerra Republicana de Catalunyak eta JxC Junts per Catalunyak. Bi alderdietako talde negoziatzaileak Lledoners espetxean bilduko dira bihar, Generalitatearen diseinuaz hitz egiteko. Kontseilaritzen eta idazkaritza nagusien inguruko elkarrizketak izatea espero da, bi alderdietako iturriek aitortu baitute aurrerapausoak izan direla aurreko asteetan eztabaidagai izan diren auzietan. Prozesu independentistari abiada emateko bide orriarekin ez da gertatu halakorik, ordea, eta, zenbait hedabidek zabaldu dutenez, gai zerrendako azken puntua izango da datozen bilkuretan.

Bi aldeek oso garrantzitsutzat jo dute biharko hitzordua, baina, negoziazioetarako tentsioa baretzetik urrun, mokoka hasi dute aste erabakigarria. ERCk maiatzaren 1era arteko epea ezarri zuen akordioa lortzeko, eta Pere Aragones presidentegaiak epe horren inguruko ohartarazpena egin zion atzo JxCri. Egun horretarako ados jartzea lortu ezean, «beste bide batzuk» aztertzeko prest daudela azaldu zuen, Ara egunkariari emandako elkarrizketa batean. Ohartarazpen horri beste batekin erantzun dio gaur Elsa Artadi JxCko bozeramaileak. «Akordio on bat» erdietsi ezean, bere alderdia gobernutik kanpo geratuko dela esan du. Gainera, edozein «ultimatum» alboratu du Artadik, argudiatuz ERCrekin izan dituzten elkarrizketetan ez dutela epemugaren inguruko inolako argibiderik jaso.

Negoziazioen barneko ohiko hitzordutzat jo du Artadik biharkoa, eta zehaztu du balioko duela ERCk JXCri azaltzeko gobernuaren osaketa nolakoa izatea nahi duen: «Hamar egun daramatzagu horren inguruan galdezka, eta orain arte ez dugu erantzunik jaso».

Aurreko egunean Aragonesek esandakoak ñabartu egin ditu Sergi Sabria haren alderdikide eta parlamentariak, Artadiren agerraldiaren ostean. Aragonesek egin moduan, Sabriak ere hizpide izan ditu «beste bideak», baina, edozein kasutan, esan du bide horiek JxC kontuan hartuko dutela, eta JxCko diputatuen botoekin inbestitutako gobernu baten aukera iradoki. Edonola ere, lehentasuna beste bat dela azaldu du: «Prest geundeke JxCrekin gobernatzeko eta koalizioa osatzeko edozein momentutan; beharrezkoa balitz, baita aurrerago ere».

Sabriak adierazi du ERCren xedea negoziazioek aste honetan bertan emaitzak ematea dela, eta horren beharra nabarmendu du: «Zazpi hilabete dira jarduneko presidentea daukagula. Herrialdeak ezin du gehiago itxaron, eta gobernu bat behar du». Zentzu horretan, esan du «oso larria» izango litzatekeela inork bere alderdiaren interesak herrialdearenen aurretik jartzea.

Lehenengoz, karguez

Otsailaren 14ko hauteskundeez geroztik, bi alderdiek Generalitatearen osaketaz dokumentuak trukatuko dituzten lehen aldia izango da biharkoa, Nacio Digital agerkari digitalak aurreratu zuenez. Aragonesek eta Jordi Sanchez JxCko idazkari nagusiak gidatuko dute bilera. Zenbait hedabidek bereziki nabarmendu dute azken horren rola negoziazioetan, eta bilera hura preso dagoen espetxean —fiskaltzak hirugarren gradua kendu zion martxoan— egitearen arrazoitzat ere hori jotzen dute.

Hamahiru kontseilaritzaren jabe da egun gobernua: ERCk zazpi ditu, eta JxCk, sei. Horien banaketak elkarrizketak askorik ez trabatzea aurreikusten da, nahiz eta horietako batzuetan badiren desadostasunak: Ekonomiakoan, besteak beste. Jakintzat jotzen da Elsa Artadik hartuko duela kargua. Horrek erabakimen handiagoa emango lioke JxCri Europako funtsen inguruan, eta negoziazioen hasieratik lehentasuna izan da hori alderdi horrentzat. Aragonesek, ordea, gai horren inguruko batzorde zehatz bat sortu nahi du, eta Presidentetza kontseilariak gidatzea. Kargu horretarako Laura Vilagra du buruan, zeina iragan bozetan ERCko zerrendako bigarrena izan baitzen. Beste hiru kontseilaritza sortzeko asmoa ere agertu izan du Aragonesek: Unibertsitateak eta Ikerketa, Ekintza Klimatikoa eta Feminismoak.

Negoziazioak bost gairen inguruan ardaztu zituen ERCk: estrategia independentista, parlamentuaren subiranotasuna, gobernuaren lehentasunak, karguen banaketa eta gobernukideen koordinaziorako guneak. Azken puntu horretan soilik lortu dute adostasuna oraingoz. Hilabete izango dute gainerako puntuetan ere ados jartzeko, edo, behinik behin, legealdia martxan jartzeko gutxienekoak zehazteko, maiatzaren 26rako inbestitu beharko baitute presidentea, hauteskundeak berriz egin beharrik ez izateko.


Summary: EH Bilduko Nafarroako arduradun izateko hautagaitza aurkeztu du Miren Zabaletak. Pauso hori «ilusioz eta arduraz» eman duela jakinarazi du.

EH Bilduren proiektua «egokia eta onuragarria» dela nabarmendu, eta koalizioaren II. kongresu prozesuaren barruan, urrats bat iragarri berri du Miren Zabaletak: EH Bilduko Nafarroako arduradun politiko izateko hautagaitza aurkeztu du. «Ezagutzen nauzuenon artean egitasmo honekiko nire engaiamendua eta leialtasuna ezaguna zaizue, eta hainbat bilkideren bultzada jasota eman dut nire hautagaitza aurkezteko asmoa».

Apirilaren 18an, EH Bilduren kongresuaren testuinguruan, Arnaldo Otegik idazkari nagusi izateko hautagaitza aurkeztu zuen, eta, aldi berean, koalizioaren zuzendaritza berrirako izen-abizenak jakinarazi zituen mahai politikoak. Hala ere, prozesu horren barruan, lurraldetako egitura ezagutzea falta da.

Nafarroari dagokionez, Miren Zabaletak egin du urratsa. Twitterren ele bitan argitaratu du komunikatua. Zabaleta Bateragune auzian atxilotu zuten 2009an, eta sei urteko espetxe zigorra ezarri zioten, Arkaitz Rodriguez eta Sonia Jacintoren modura —Arnaldo Otegi eta Rafa Diezi, berriz, sei urte eta erdikoa—. Gainerakoen modura, zigorra osorik bete zuen, eta 2015eko urriaren 11n aske geratu zen. 2017ko martxoan, Sortuko Nafarroako koordinatzaile izendatu zuten.

Gaur iragarritako komunikatuan, gogora ekarri du proiektuak hamar urte bete dituela: «Hamar urte baino ez dira pasatu ezker subiranismoaren kultura zein tradizio politiko ezberdinetako alderdi eta norbanakook indarrak batzeari ekin geniola, eta, geroztik, politikan bat gehi bat bi baino askoz gehiago direla frogatu dugu». Halaber, azpimarratu du UPNrekiko alternatiboa izango zen gehiengoa eraikitzeari bide eman ziotela, eta Nafarroan udal arloko lehen indar bihurtu direla: «Guretzat funtsezkoa eta eraldatzailea da udalgintza».

Aurrera begira, «asko dago egiteko», Zabaletaren hitzetan, eta, horregatik, erronka gisa ikusten du etorkizuna. «EH Bildurekin bat egiten dugunak askoz gehiago izan gaitezkeela uste dugu, nafar jendartearen balioek eta lehentasunek gero eta antzekotasun handiagoa baitute», nabarmendu du. Oharrak baino ez badira ere, aurrera begirako ardatzak ere laburbildu ditu: hala nola «demokrazian, justizia sozialean edo naturarekiko harreman bizigarrian oinarrituko den Nafarroa burujabe bat, Euskal Herria libre batean».


Sasoia nolako, derbia halako

Summary: Sasoia nolako, derbia halako. Realak 0-1 irabazi dio Eibarri, eta urratsa egin du Europarako bidean. Aldiz, armaginek oso zaila dute datorren urtean Espainiako Ligan segitzea.

Bi taldeen bilakaerak ikusita, nekez irudika zitekeen bestelako emaitzarik. Hondoa jota dago Eibar, eta eroso ari da Reala. Orain arteko irudi horien islada bat izan da Ipuruan jokatu duten derbia. Realak irabazi du (0-1), eta Europa ligara sailkatzeko lehian abaila hartu dute txuri-urdinek, Espainiako Liga amaitzeko sei jardunaldiren faltan. Aldiz, datorren sasoian txapelketa horretan aritzeko ilusioa apaltzen ari zaio talde armaginari. Itzaltzen ari da Eibar. Distira gutxiko partida izan da Ipuruakoa, baina denboraldian zehar ondoen ari den taldea nagusi izan da markagailuan. Bere neurketarik onena jokatzetik urrun, eraginkortasuna baliatu du Realak. Beste muturrean dago Eibar. Joko gatzila egiten dute Jose Luis Mendilibarrenek; 51. minutuan egin du arriskuko lehen jokaldia. Suspertzeko premia larrian denak ezin ditu aurreko minutu guztiak probestu gabe utzi. Aldarteak baldintzatzen omen du soropileko jarduna. Agerian geratu da hori. Bi taldeek gutxi egin dute neurketan zehar, baina batzuen poza besteen tristura izan da. Realari nahikoa izan zaizkio pare bat jokaldi on garaipena lotzeko. Alexander Isakek izan du horren ardura. Une onean dago aurrelari suediarra, eta konfiantza horrek lagundu egiten dio kontrarioren atearen aurrean. Aldez eta moldez saiatu da baloia Marko Dimitrovicen atean sartzen. Behin asmatu du, ordea. Atezain serbiarraren zango artetik egin du gola, 26. minutuan. Geldikako jokaldi batean aurreratu da Reala. Mikel Oiartzabalek ateratako korner batean, Robin Le Normandek ukitu du baloia, eta Isakek oztoporik gabe egin du errematea. Hutsa egin du eibartarren atzeko lerroak, eta halakoetan asmatu ezina lasta handia da azken postuan sailkatuta dagoen talde batentzat. Hortik aurrera, maldan gora aritu dira armaginak. Realak, berriz, patxadatsu moldatzeko beta izan du lehen zatian. Kontrarioak ez du estutu. Hala iragan da neurketa, atsedenaldira artean.

Bigarren partean hobeto ekin diote etxekoek, nahitaez erasora jo beharrean. 51. minutuko erasoaldiaren ondotik ere aritu da txuri-urdinen arearen inguruan, baina, berriz gola egiteko aukerarik onena Realak izan du. 0-2koa egiteko abagunea izan du Isakek. Huts egin du Dimitrovicen aurrean bakar-bakarrik zela.

Eibarrek aurrerako urratsa egin du, baina errematerik gabe ez da golik lortzen. Anaitz Arbillak sortu du arrisku gehien, falta batean, 87. minutuan. Ezin, ordea. Amaieran, Isaken gol bakarra nahikoa izan zen balantza txuri-urdinen aldera erortzeko, eta donostiarrek jaso dute saria. Europa gertuago du Realak. Eibarrek, berriz, bigarren mailako infernua.


Summary: Baionak martxan jarri du autobus elektrikoaren bigarren linea. Tarnoze (Landak, Okzitania) eta Lapurdiko hiriburua lotzen ditu linea berriak. Irizarrek eginiko ibilgailu bat erabiltzen dute, T1 linean 2019tik egin duten bezala. Donostian, Alemaniako autobusak probatzen ari dira.

Baionako garraio publikoaren elektrikotzeak beste urrats bat egin du aste honetan. Atzo jarri zuten martxan tranbus deiturikoaren bigarren linea elektrikoa. Gipuzkoako Irizar enpresak eginiko autobus elektrikoa ari da dagoeneko Tarnoze (Landak, Okzitania) eta Lapurdiko hiriburua lotzen.

Hiriak 2019. urtean jarri zuen martxan lehen linea elektrikoa, T1 deiturikoa. Baiona ekialdetik mendebaldera zeharkatzen du, Angelutik pasatuta. T2 bigarren linea, berriz, Iparraldetik abiatzen da, Tarnozeko Garros geltokiko aparkalekutik. 245 ibilgailurentzako lekua du, eta bisitariak Baionara autoz sar ez daitezen egin dute, aparkaleku gisa. Oraingoz Marrac kolegiorainoko bidea egingo du, hamar kilometro denera, baina espero dute 2023. urterako beste hiru kilometro luzatzea, Kanborako errepideraino. Han beste aparkaleku bat egingo dute.

Denera, 23 geraleku ditu ibilbideak. Hamabost minuan behin pasatuko da autobusa 07:00etatik 19:00etara. Tarte horretatik kanpo, 20-30 minutuan behin.

Udalak adierazi duenez, hilero 90.000 bidaiari espero dituzte, eta linea berriak hiriko auto trafikoa arintzen lagunduko duelakoan daude. Horrekin osatuko dute hiriko Txik Txak autobus sarea. Linea berriak «iraultza handia» ekarriko duela adierazi du. Tranbusak erabiltzaileak «konkistatu» dituela gaineratu du, «modernotasunarengatik eta erosotasunarengatik».

Irizarri 49 autobus elektriko eskatu dizkio Estrasburgok (Alsazia, Frantzia), eta haren ibilgailu elektrikoak badabiltza dagoeneko Amiensen, Le Havren (Frantzia) eta Aix-en-Provencen eta Marseillan (Okzitania). Konpainiak urrian iragarri zuen laster Orleansen ere (Frantzia) 29 autobus jarriko zituela. Orleansekoarekin batera, beste hogei autobus elektrikoren eskaera jaso zuen Madrilgo EMT garraio enpresa publikotik, 2019ko irailean. Eta, 2020ko otsailean, berrehun autobusen enkargua Marokotik.

Alemaniako autobusak Donostian

Baiona Ormaiztegiko (Gipuzkoa) Irizar kooperatibak eginiko autobusekin lanean ari da; Donostiako garraio publikoko Dbus konpainia, berriz, Alemaniako MAN etxearen ibilgailu elektrikoekin ari da probak egiten. Apirilaren 13an iragarri zuen Donostiako Udalak hurrengo bi asteetan MANen Lion's City E modeloko 12 metroko autobusa probatuko zuela, «benetako zerbitzuan». Probak 24-Altza-Gros-Antiguo-Intxaurrondo eta 33-Larratxo-Intxaurrondo-Antiguo-Berio lineetan egingo zituztela iragarri zuten.

Udalaren datuen arabera, Donostiako Dbus konpainiak 12 metroko hiru autobus ditu, eta luzera bereko 50 gailu hibrido. Azken horiek motor elektrikoak erabiltzen dituzte maniobra motzetan (abiatzean, esaterako), baina diesel motorrak pizten dituzte luzeagoetan.


Summary: 'Molac legearen' kontrako helegitea salatu dute hizkuntza gutxituen erakunde publikoetako presidenteek. Bretoieraren, okzitanieraren, katalanaren eta euskararen erakunde publikoetako presidenteek «ulertezintasuna eta haserrea» plazaratu dituzte, eta hizkuntza gutxituen legeak biltzen dituen neurriak «gure lurraldeetan handizki hedatuak diren egin moldeak» direla adierazi dute.

Eskualdeko Hizkuntzen Ondarea Babesteari eta Sustatzeari buruzko Legeari babesa erakutsi diete bretoieraren, okzitanieraren, katalanaren eta euskararen erakunde publikoetako presidenteek, agiri bateratu batean. Apirilaren 8an onartu zuten legea Frantziako Asanblean, baina Emmanuel Macron presidenteak promulgatzeko epea bukatzear zela, haren kontrako helegitea ezarri zuten 60tik gora diputatuk Frantziako Konstituzio Kontseiluan. Bi hilabeteko epea du erabakia hartzeko, eta, tarte horretan, bataila politikoa abiatu dute legearen aldekoek. Mozio bat izenpetu zuten Ipar Euskal Herriko hautetsi nagusiek joan den astean; gaur, «ulertezintasuna eta haserrea» plazaratu dituzte hizkuntza gutxituetako erakunde publikoetako presidenteek.

Antton Kurutxarri EEP Euskararen Erakunde Publikoko lehendakariak, Lena Louarn Bretoieraren Erakunde Publikoko presidenteak, Carole Delga Katalanaren Erakunde Publikoko presidenteak eta Charline Claveau Okzitanieraren Erakunde Publikoko presidenteak izenpetu dute agiria. «Badu urte anitz, tokiko hizkuntzen politika publikoak eraikitzeko eta ekintzak egin ahal izateko, lekuko eragileek bururatu gabea den esparru juridikoari, eta hainbat alorretako oztopo eta traba ugari eta errepikakorrekin talka egiten dutela», adierazi dute. Legearen sustatzaileek BERRIAri azaldu bezala, Frantziako Asanblean onartutako legeak ez ditu traba administratibo horiek ezabatuko, baina koadro sendoagoa eskainiko die hizkuntza gutxituen alde lanean ari direnei.

Hori uste dute lau erakundeetako buruek ere. «Molac legeak gure lurraldeetan handizki hedatuak diren egin moldeak segurtatzeko eta garapen erraztu eta iraunkorrera buruz jotzeko lege esparru bat ekarri du». Legea bera «kontsentsu zabala lortzeko asmoz idatzi eta bideratua» izan zela uste dute, eta, horregatik, «damugarri eta deitoragarritzat» dute helegitea, kontsentsu horren «kontra» doalako.

Lau presidenteek adierazi dute «aterabide baikorra» espero dutela, eta legezko esparru «erraztaile eta seguru» batera heltzeko, «obratzera deliberatuak» daudela baieztatu dute, «eskaera sozialari eta gizarte, politika eta instituzio mailako kontsentsuari erantzunen dion nahikari handiko politika publikoa zabaltzeko».


Summary: Zortzi dira Espainiako Poliziak Iruñeko Arrotxapea auzoan atxilotutakoak. «Talde kriminal bat» osatzea leporatzen diete gazteei, eta Iruñeko epaitegi batek agindu ditu atxiloketak, baina ez dago argi zergatik. Mobilizaziora deitu dute arratsalderako.

Espainiako Poliziak zortzi gazte atxilotu ditu gaur goizean Iruñeko Arrotxapea auzoan. Zortzi dira atxilotuak, eta, zabaldu dutenez, ez dituzte gaur aske utziko. Atxilotze aginduaren arabera, «talde kriminal bat» osatzea leporatzen diete, eta istiluak eragitea.<i> </i>Poliziek miaketak egin dituzte atxilotuen etxe batzuetan, eta material informatikoa, suziri batzuk eta pegatinak eraman dituztela jakinarazi dute. Iruñeko epaitegi batek eman du agindua, baina ez da jakin zehazki zer istilu antolatzea egozten dieten.

BERRIAk jakin ahal izan duenez, Espainiako Polizia 06:30ak aldera joan da atxilotuen etxeetara, haiek atxilotu eta miaketak egitera. Atxilotuen gurasoek azaldu dutenez, etxeak «hankaz gora jarri dituzte», eta ez diete komunikatzen utzi, ezta miaketa gainbegiratzen ere.

Atxilotuak Iruñeko Udaltzaingoaren komisarian daude, Espainiako Poliziaren egoitza obretan baitago. Senideak eta gertukoak han dira, baina Espainiako Poliziak modu txarrean agindu die bertatik urruntzeko, adierazi dutenez.

Arratsalderako mobilizazio deialdi bat egin dute Arrotxapean, Erasoen aurrean, klase elkartasuna lelopean. 20:00etan auzoko Plaza Gorrian elkartzera deitu dute.

Diario de Noticias egunkariaren arabera, atxilotuei «joan den urteko istilu batzuetan» parte hartzea egozten diete, baina ez dute zehaztu zein diren. Atxilotuen gertukoek ez dute informaziorik atxiloketen arrazoien inguruan, baina argitu dute abokatuekin hitz egiteko aukera izan dutela. «Ez dakigu ezer, nire semea etxeko atarian atxilotu dute entrenatzera zihoanean», azaldu du gurasoetako batek.

Otsaileko protestak

Hasieran uste zenez, atxiloketek lotura izan zezaketen joan den otsailaren 20an Iruñean Pablo Haselen kartzelatzea salatzeko egin zuten protestarekin. Dena den, nahasmen handia dago leporatutakoen inguruan, eta litekeena da atxilotu guztiei delitu berberak ez egoztea.

Iruñerriko GKS Gazte Koordinakunde Sozialistak deitu zuen protesta hura, eta manifestazioaren amaieran hasi ziren istiluak. Espainiako Poliziak hamar lagun atxilotu zituen istiluak eragitea egotzita, baina egunean bertan aske utzi zituzten.


Summary: Amaia Zubiriak jasoko du 2021eko Adarra saria. Epaimahaiak nabarmendu du Zubiriak kantu tradizionala gaurkotzen eginiko lana, eta euskal zinemarako eginiko musika

Amaia Zubiria abeslariak jasoko du aurtengo Adarra saria, bere ibilbideagatik. «Aparteko gaitasuna duen interprete eta musikagilea dela utzi du agerian», adierazi du epaimahaiak, sariaren berri emateko oharrean. Ondorengo belaunaldietan «funtsezko eragina» eduki duela gaineratu dute.

Nabarmendu dute Zubiriak kantu tradizionala gaurkotzen eginiko lana, eta euskal zinemarako eginiko musika.

Jose Joaquin Forcada Forki kazetariak, Auria Etxeandia Euskadiko Gazte Orkestrako komunikazio arduradunak eta Esther Fernandino Donostia Kulturako Musika ataleko teknikariak osatu dute epaimahaia, eta aho batez erabaki dute saria Zubiriari ematea.

Gipuzkoako Zubietan jaio zen Zubiria, 1947. urtean, eta folka landu du. Badok atariak eskaini dion atalaren arabera, «euskal folk berriak emandako emakumezko abeslaririk garrantzitsuena» da. Atariak nabarmentzen du Haizea talde aitzindariko abeslaria izan zela, eta bakarkako lanak eta taldekakoak tartekatu dituela ibilbide luzean. «Kantaera dotore eta sakonaren jabe izanik, ez da harritzekoa haren ahotsa hainbat film eta beste hainbat euskal artistaren diskoetan entzutea».

Adarra saria «musikarekiko dudan zirkulu honen amaiera bezala» bizi duela adierazi du artistak.

Donostiako Udalak eta Donostia Kulturak 2014an sortu zuten Adarra saria, euskal musikaren arloan garrantzi edo eragin bereziko ibilbidea egin duen edo egiten ari den artista bati omen egiteko, urtero. Orain arte Mikel Laboak, Ruper Ordorikak, Benito Lertxundik, Fermin Muguruzak, Anarik, Berri Txarrak taldeak eta Kepa Junkerak jaso dute Adarra saria.

Ondo bidean, ohiko moduan, saria ekainaren 21ean emango dute, Donostiako Viktoria Eugenia antzokian, Musikaren Europako Egunean. Marijose Rekaldek eginiko garaikurra jasoko du Zubiriak, eta kontzertua emango du ondoren. Musikari talde handia edukiko du aldamenean; besteak beste, haren ibilbidean lagun izandako asko. Tartean izango dira Pascal Gaigne, Karlos Gimenez, Iñaki Salvador, eta Aitor Furundarena. Hainbat kolaborazio ere izango dira: Maider Ansa, Jaione Olazabal, Matixa Otero, Francisco Herrero, Ainara Ortega, saridunaren seme Edorta Amurua Zubiria eta Jon Maia bertsolaria, besteak beste.

Kontzerturako sarrerak gaur jarri dituzte salgai, 20 euroan, Viktoria Eugeniako eta Antzoki Zaharreko leihatiletan, eta www.donostiakultura.eus webgunean.

Egun argi hartan (Elkar, 1985) lana da Zubiriaren diskografiako lehena. Pascal Gaigneren gitarra, bandoneoia eta sintetizadoreak eduki zituen lagun. Harekin lankidetzan egin zituen hurrengo biak ere: Kolorez eta ametsez (Elkar, 1986), Hamar urte zineman (1990, Angel Amigo).

Asko zabaldu ziren Txomin Artolarekin batera hurrengo urteetan argitaraturiko Folk-lore-sorta bildumako 1 (1991), 2 eta 3 (1992) diskoak, denak Elkar etxearekin.

Bakarkako azken lana 2008. urtean plazaratu zuen: Nabil (Elkar).


Summary: Ansa-Labaka eta Goikoetxea-Aizpuruk beste garaipen bat lortu dute 'Erremontari' saioan. Setien eta Gurutzetako bikoteek Urriza-Zaldua (Bereziartua) eta Etxarri-Barrenetxea (Oialume Zar) gainditu zituzten.

Ansa-Labaka eta Goikoetxea-Aizpuru bikoteek bigarren garaipena lortu zuten astelehen gauean Sagardoaren Txapelketan, Erremontari saioaren barruan.

Eguneko lehenengo partidan Ansa eta Labaka jaun eta jabe izan ziren eta 17-30 garaitu zituzten Urriza eta Zaldua. Beraz, Setien sagardotegiak bigarren garaipena eskuratu zuen eta zortzi puntu pilatu ditu sailkapenean, bi partidetan. Aldiz, Bereziartuak ez zuen punturik batu eta laurekin geratu da bi jardunalditan.

Saioko bigarren partidan Goikoetxea eta Aizpuruk lortu zituzten lau puntuak eta Etxarri eta Barrenetxeak hirugarren porrota jarraian jaso zuten, 27-30. Oraindik garaipena ezagutu gabe jarraitzen du Oialume Zarreko bikoteak, baina txarrenean bost puntu batu dituzte atzoko biak gehitu eta gero. Garaileek, Gurutzetako ordezkariek, zortzi puntu dituzte bi partidetan.

Jaialdiko aurreneko partidan Ansa eta Labaka Urriza eta Zaldua baino askoz hobeak izan ziren eta historia gutxiko norgehiagoka izan zen. Ansak partidu benetan ona egin zuen eta Urriza gainditu zuen hasieratik bukaeraraino. 20 tanto eginez erabaki zuen partida.

Bigarrengo partida berdinduagoa izan zen, nahiz eta urdinak, Goikoetxea V eta Aizpuru III.ak agindu partida guztian. Lau-bost tantoko aldea hart zuten berehala eta ongi eutsi zioten abantailari amaiera bitarte. etxarri eta Barrenetxea hurbildu ziren bi tantora, baina ez zuten lortu norgehiagoka berdintzea.


Summary: Herri musika ardatz, Euskadiko Orkestra eta Kalakan elkarrekin ariko dira. Disko bat grabatzeko entseguak egiten ari dira, eta lana argitaratzearekin bat, udazkenean hainbat kontzertu emango dituzte. Jagoba Astiazaranek egin ditu kantuon orkestrarako moldaketak, eta Juanjo Oconen zuzendaritzapean ariko dira emanaldietan.

Juanjo Oconen gidaritzapean, Euskadiko Orkestrako eta Kalakan taldeko musikariak elkarrekin entseguak egiten dabiltza egunotan, Donostian orkestrak duen egoitzan. Euskal tradizioko kantuak elkarrekin zabaltzeko xedea duen proiektu bat ari dira lantzen. Jagoba Astiazaran musikari eta musikagileak hamabi kanturen orkestrarako moldaketak egin ditu, eta horiek disko batean bilduko dituzte. Udazkenean, Elkar etxearen zigilupean argitaratzearekin bat, diskoa aurkezteko kontzertu bira bat egingo dute elkarrekin. Iruñean, Gasteizen, Bilbon, Donibane Lohizunen eta Donostian izango dira emanaldiak, eta Oconen zuzendaritzapean ariko dira musikariak.

Ez da Euskadiko Orkestra eta Kalakan elkarlanean aritzen diren lehen aldia. 2019-2020ko abonu denboraldian, Gabriel Erkorekaren Zuhaitz obraren estreinaldia eman zuten elkarrekin, Juanjo Menaren zuzendaritzapean. Jamixel Bereauk, Xan Errotabeherek eta Bixente Etxegaraik txalaparta, alboka, txirula, adarra eta beste hainbat musika tresna jo zituzten orkestrarekin, eta «bi soinu mundu» uztartu zituzten ordukoan. Orain, ildo horri jarraipena emango diote, Euskadiko Orkestrak duela bi hamarkada martxan jarri zuen KlasikAT proiektuaren barruan. Errepertorio klasikotik harago doazen edozein generotako musikak lantzea du helburu egitasmo horrek, eta urteotan esparru sinfonikokoak ez diren hainbat musikarirekin egin du lan orkestrak, besteak beste, Benito Lertxundi, Golden Apple Quartet, Michel Camilo, Emilio Aragon, Kepa Junkera, Mike Oldfield, Ken Zazpi, Doctor Deseo, Zea Mays, Huntza eta Izarorekin.

Herri musika izango da proiektu berriaren ardatza. Hala, Kalakanek urteetan landutako errepertorioa mundu klasikoarekin uztartzea izango da xedea. Horretarako, hirukoteak eta Jagoba Astiazaranek euskal tradizioko hainbat kantu aukeratu zituzten elkarrekin, hamabi guztira, eta horiek orkestrarako moldatu ditu musikagileak. Aurreratu dutenez, musika tresna tradizionalek pisu nabarmena izango dute, eta orkestrako gainerako instrumentuekin uztartuko dira diskoan eta emanaldietan.

Besteak beste, Xalbadorren hitzak izango dituzte hainbat piezak, eta Txoria txori-ren bertsio bat ere ari dira lantzen, baita Kalakanen kantu ezagunen moldaketak ere.

Lehen entseguetan ari dira oraindik, eta diskoa maiatza eta ekaina bitartean grabatzeko asmoa dute. Kontzertuetarako datak ez dituzte oraindik iragarri, baina urrian eta azaroan izango direla aurreratu dute; urrian plazaratuko du, halaber, diskoa Elkar etxeak.


Summary: Ostiralean aurkeztuko dute Araba Euskaraz-en bideoklipa. Laudio ikastola ari da jaia antolatzen, eta ekainaren 20an egingo dute, Zabal bideak lelopean

Ekainaren 20an egingo dute Arabako ikastolen aldeko Araba Euskaraz jaia, Zabal bideak lelopean. Laudio ikastola ari da egitasmoa antolatzen, eta, gaur jakinarazi dutenez, ostiralean aurkeztuko dituzte festaren kanta eta bideoklipa. «Arabako Ikastolen jaiak badu herria martxan jartzeko musika».

Aditzera eman dutenez, Izan Mendiguren arduratu da kantari letra jartzeaz, Egoitz Uriarte musikaz, eta Ainhize Solaun koreografiaz. Hala, hilaren 30ean, «bideoklipa ikusi, koreografia ezagutu eta ekoizpenaren nondik norakoak ezagutzeko aukera egongo da». Laudioko Lamuza parkeko kasinoan egingo dute aurkezpen ekitaldia, 12:00etan.


Summary: San Prudentzio eguneko tradizioak omenduko dituzte Gasteizen. Aurten jairik egongo ez den arren, «tradizioa omentzeko» deia egin du aldundiak. Herritarrek aukera izango dute 'streaming' bidez ohiko erretretak eta bestelako ekitaldi batzuk ikusteko.

Arabarrentzat egun handia da apirilaren 28a: San Prudentzio eguna da. Armentiako landak jendez bete ohi dira, festa giroan. Baina bezperako eguna ere berezia izaten da: hurrengo eguneko festari dei egiten baitiete erretretaren bidez, tronpeten soinuaren eta danborradaren laguntzaz. Aurten ez da festarik egongo, ordea, baina tradizioari eutsiko diote arabarrek, eta, horretarako, egoerara moldatuko dute ospakizuna: izan ere, Arabako Foru Aldundiak egitarau berezi bat antolatu du San Prudentzio egunaren bueltarako. Egun handia oroitzeko beta izango dute horrela, baita haren bueltan dauden bestelako ohiturez gozatzeko aukera ere, festa egon zein ez barraskiloak eta perretxikoak ez baitira faltako herritar askoren mahaietan.

Gaur emango zaio hasiera programazioari, 19:00etan. Udal Folklore Akademiak eta Indarra Dantza Taldeak ordubeteko ikuskizuna eskainiko dute Felix Petite antzokian. 150 pertsonak baino ezin izango dute zuzenean ikusi, baina gainontzeko herritarrek Internet bidez ikusi ahal izango dute ekitaldia.

21:00etan, berriz, aldundiak Iradier Arenan antolatutako erretreta hasiko da, eta hori ere streaming bidez ikusteko aukera izango da. Agertokian zuzenean egingo den ekitaldiaz gain, Arabako leku esanguratsuetan grabatutako tronpeta deiak ere proiektatuko dira. Horrez gain, bestelako emankizunez gozatzeko aukera izango da: besteak beste, Iñaki Palacios musikariaren kontzertua, euskal dantzen ikuskizuna eta Gasteizko danborradaren erakustaldia izango dira zezen plazan.

Etxeratze aginduaren ondoren, 22:15ean, balkoietan danborra jotzeko deia ere egin du diputazioak. Gasteizen, herritarrak leiho eta balkoietara aterako dira danborrekin, eta elizetan jarriko dituzten bozgorailuen bidez jarraitu ahal izateko dute zuzeneko musika; Gasteizko Danborradako Gastronomia Elkarteen Taldeak zuzenduko du, ordu erdiz.

Bihar, berriz, 09:00etan emango zaio hasiera egunari, ohiko zortzikoarekin. Probintzia plazan izango da ekitaldia, baina herritarrak ezin izango dira bertaratu; itxita egongo da. Armentiako landak ere zedarrituta egongo dira, eta sarrera eta irteera ere mugatuko dute. Inguruko kaleetan, Udaltzaingoa eta Ertzaintza arituko da zirkulazioa kontrolatzen.


Summary: Beste 904 COVID-19 kasu izan dira Hegoaldean. Egun bakarrean zenbatutako kutsatu kopurua hirugarren egunez izan da mila kasuren langatik behitikoa. Asteleheneko testen %6k eman dute positibo. Beste 113 pertsona erietxeratu dituzte.

Osakidetzak eta Osasunbideak beste 14.920 diagnostiko proba egin dituzte birusa atzemateko, eta guztira 904 positibo detektatu dira horietan. Zehazki, bezperan baino hamar kasu gehiago izan dira Hego Euskal Herrian. Dena dela, igandean egindako zenbaketen aldean, egun bakarrean egindako test kopurua nabarmen handiagoa izan da astelehenean; ia 5.000 gehiago egin dituzte.

Atzo egindako probak oinarri, positiboen ehunekoa %6 da Hegoaldean. OME Osasunaren Mundu Erakundeak izurritea kontrolpean edukitzeko ezarria duen mugarria baino handiagoa da oraindik ere –muga %5ean dago zehaztua–, baina portzentajea aski apaldu da azken asteotako datuekin konparatuta. Zehazki, azken hamalau egunetako batezbestekoa %7,41 da Hego Euskal Herrian.

Kutsatu kopuruari erreparatuta, Gipuzkoan 341 detektatu dituzte astelehenean; Bizkaian, 340; Nafarroan, 130, eta Araban 82 izan dira. Halaber, osasun agintariek emandako azken datuen arabera, hauek dira intzidentzia tasa metatuak Hego Euskal Herriko herrialdeetan: Gipuzkoan, 719; Bizkaian, 461; Araban, 420; eta Nafarroan, 352.

Ospitaleak, larri

Eusko Jaurlaritzak eta Nafarroako Gobernuak emandako informazioaren arabera, atzo beste 113 pertsona ospitaleratu zituzten Hegoaldeko zentroetan. Horiek aintzat harturik, guztira 921 paziente daude erietxeraturik. Zehazki, horietako 692 gela arruntetan daude, eta 229 gaixo daude, berriz, ZIU zainketa intentsiboetako unitateetan.


Summary: Eusko Jaurlaritzak %12 murriztu du ekintzailetza planeko aurrekontua. Aurreko planean baino 36 milioi gutxiago erabiliko ditu bere aurrekontuetatik: 259 milioi guztira. Enpresa berri bat sortzeko behar den denbora gutxitzeko plataforma berri bat sortuko du.

Eusko Jaurlaritzak %12,2 murriztu du legegintzaldi honetako ekintzailetza planaren aurrekontua. Aurreko legegintzaldian baino 36 milioi euro gutxiago jarriko ditu enpresa berriak sortu eta garatzeko: guztira, 389 milioi eurokoa izango da. 259 milioi euro Jaurlaritzaren aurrekontuetatik bideratuko dira -aurreko planean 295 milioi izan ziren-, eta beste 130 milioi euro inguru gehitzea espero du egun indarrean dauden laguntza fiskalekin, foru ogasunek PFEZn eta sozietateen gaineko zergan aplikatzen dituztenekin.

Gobernu Kontseiluak astearte honetan aurkeztu duen planaren berritasun nagusiak hasierako urratsarekin dauka lotura. Enpresa bat sortzeko egun dauden «oztopoetako» bat leundu nahi du. Jaurlaritzaren helburua da prozesu hori 48 orduan egin ahal izatea, leihatila bakarrean eta plataforma digital baten bidez. Horretan inplikatuta dauden eragile guztiekin batera, «gobernantza eredu berri bat» jarriko du martxan Jaurlaritzak.

Programak, bestela, ekintzailetza babesteko 700 ekintza baino gehiago biltzen ditu, eta horietatik %87 bi eragileren edo gehiagoren lankidetzarekin garatuko direla azpimarratu du Arantxa Tapia Ekonomiaren Garapeneko sailburuak.

2024ra arte, Jaurlaritzak mila ekintzailetza proiektu berri sustatu nahi ditu, eta oinarri teknologikoko 450 enpresa sortzea espero du. Tapiak gogoratu duenez, azkenengo zortzi urteetan 780 enpresa eta 3.400 lanpostu sortu dira.

Sailburuak azpimarratu duenez, Espainia mailako ikerketa baten arabera, Araba, Gipuzkoa eta Bizkaia «ondo kokatuta» daude ekintzailetzaren alorrean, lehenengo, hirugarren eta seigarren postuetan, baina «hobetu» egin behar dute, kultura ekintzailea «errotu» dadin.

Gogoratu du ekintzaileei eginiko inkestetan eskaera hauek nabarmentzen direla: egitasmo berriak babestea, izapideak sinplifikatzea, eta laguntza fiskalak. Horiei beste puntu bat gehitu die sailburuak, kulturala: porrotaren kontzeptuaren pertzepzioa aldatzea, huts egindako enpresa egitasmo batek ez estigmatizatzea hori abian jarri duen enpresaria. «Beldur» hori amaitzea ezinbestekoa da, Tapiaren iritzian.


Summary: Izurriaren goraldian ez dago «joera aldaketarik» oraindik, Sagarduik esan duenez. Arabako, Bizkaiko eta Gipuzkoako ZIUetako presioa handia dela azaldu du Osasun sailburuak, ohe guztien %61,9 COVID-19aren gaixoak direla. Datozen asteetarako ez du aurreikusi egoerak hobera egingo duenik.

«Oraindik goiz da bilakaera epidemiologikoan joera aldaketa bat aurreratzeko» , horixe adierazi du Gotzone Sagardui Eusko Jaurlaritzako Osasun sailburuak. Pandemiaren bilakaera aztarna sakona uzten ari da Arabako, Bizkaiko eta Gipuzkoako ospitaleetan: Jaurlaritzak diseinatutako kontingentzia planaren hirugarren jokalekuan daude ospitaleak, eta 363 ohe daude ZIUetara bideratuta. Sagarduik jakinarazitakoaren arabera, ohe horien %61,9 ingurutan daude COVID-19az kutsatutakoak. Horrez gain, datozen asteetan presio hori bere hartan mantentzea edo haztea aurreikusi du sailburuak.

Eusko Jaurlaritako Gobernu Kontseiluaren osteko prentsaurrekoan egin ditu adierazpenok Sagarduik. Azaldu duenez, positiboen kopurua «handia» da, eta horrek ospitaleen egoeran presio handiagoa ekartzea eragin dezake. «Premiazkoak» ez diren ebakuntzak atzeratzea erabaki zuen Osakidetzak atzo, pandemiaren bilakaera okerrak bultzatuta. ZIUetako datuak eman ditu Sagarduik: COVID-19az kutsatutako 100 lagunetik hamaika ospitaleratu egiten dituzte, eta horietatik batek ZIUetako zaintzak behar izaten ditu. Sagarduiren arabera, Osakidetzak oraindik baliabide «nahikoa» ditu presio horri aurre egiteko, baina ez du baztertu gora eginez gero ohe kopurua handitu behar izatea. Era berean, ospitale pribatuekin lankidetzan aritzeari ere ez dio uko egin, oraingoz «beharrezkoa» ez dela iritzi badio ere. Hala ere, neurri zorrotzagoak ezartzea baztertu dute.

Bestalde, alarma egoera bukatzear den honetan, maiatzaren 9aren biharamunaren inguruko «argitasunik» ez dutela azaldu du Bingen Zupiria Eusko Jaurlaritzako bozeramaileak. Jaurlaritzako talde juridikoak horretan lanean ari direla adierazi du, eta gaixotasunaren garapenaren arabera hartuko dituela lehendakariak erabakiak.

Arazoak txertaketan

Hiru herrialdeetan 721.000 dosi banatu dituzte; hau da, Arabako, Bizkaiko eta Gipuzkoako biztanleen %24,4k hartu dute dosi bat, eta %8,8k biak. AstraZenecaren bigarren dosiari dagokionez, Osasun Publikoaren Batzordearen irizpideen zain daudela adierazi du.

Hala ere, jakinarazi du arazoak izan dituztela txertoen dosien banaketarekin. Izan ere, azaldu du atzo AstraZenecaren 4.800 dosi jaso behar zituztela baina 600 baino ez zituztela jaso, eta gehitu du datozen egunean falta diren dosiak jasotzea espero dutela. Bestalde, Jaurlaritzaren arazoak ere izan direla onartu du 60 eta 65 urte artekoen plangintzan: zenbait zentrotan adin tarte horietatik kanpo daudenak txertatzera deitu dituztela azaldu du, zerrendetan arazoak izan dituztelako. Eskuragarri zeuden 750 txandatatik 25 inguru izan dira, Sagarduiren arabera, tokatzen ez zitzaienean deitu dituztenak.


Summary: David Beriain eta Roberto Fraile euskal kazetariak hil dituzte Burkina Fason izan den eraso batean. Bi kazetariak desagertuta zeuden atzotik. Identifikatu gabeko talde armatu batek eraso egin zien parke naturaletako ehizari buruzko dokumental bat filmatzen ari zirela. Erakundeek kazetarien lan «ausart eta beharrezkoa» goraipatu dute.

Joan den astelehenetik, bi kazetari euskal herritar desagerturik egon dira Burkina Fason, eraso baten ostean. Gaur arratsaldean, Espainiako Atzerri ministro Arancha Gonzalez Laiak esan du hil egin dituztela, talde armatu batek eginiko eraso batean. Euskal herritarrak ziren biak: bat Barakaldokoa (Bizkaia) eta bestea Iruñekoa. David Beriain eta Roberto Fraile dira haien izenak.

Bi kazetariak dokumental bat egiten ari ziren gobernuz kanpoko erakunde batekin, Burkina Fasoko parke naturaletako isileko ehizari buruz. Biak 40 bat laguneko talde batean zihoazen, eta 15:30etik aurrera, agintariek ez zuten taldearen berririk izan. Burkina Fasoren eta Beninen arteko parke natural batean zeuden, «leku arriskutsu batean», Gonzalez Laiaren hitzetan, «terroristak, isileko ehiztariak eta bidelapurrak» ibiltzen direlako inguruan.

Beriainez eta Frailez gain, irlandar bat eta Burkina Fasoko segurtasun indarretako kide bat ere desagertu egin ziren, identifikatu gabeko talde armatu batek filmaketa taldeari eraso zionean.

Burkina Fasoko Gobernuak «terroristei» egotzi die erasoa, nahiz eta aitortu duten ez dutela talde armatua identifikatu oraindik. Hiru zauritu eta lau desagertu egon direla azaldu du Ousseni Tamboura bozeramaileak, eta ohartarazi du oraindik behar bezala identifikatu gabeko hiru «atzerritarren» gorpuen argazkiak zabaltzen ari direla sare sozialetan. Hango hedabideek ere esan dute «hiru mendebaldarrak» hil egin dituztela, baina irlandarraren heriotza ez dute baieztatu oraindik.

Lehen informazioen arabera, «terroristek okupatutako lurretan» sartu zen filmaketa taldea, eta segada bat egin zieten.

Beriain kazetaria zen, eta Clandestino izeneko dokumental sail bat egin zuen DMAX telebista katerako. BERRIAk elkarrizketa bat egin zion 2015. urtean, haren lanari buruz. Artaxoan (Nafarroa) jaio zen, 1977an.

Fraile, berriz, kameraria zen. Sortzez barakaldarra zen, baina Salamancan (Espainia) bizi izan zen azken urteetan. Siriako gerraren berri eman zuen. 2012an, Alepon, ustekabeko leherketa batek larri zauritu zuen. Hogei urtean aritu da freelance lanean, nazioarteko zenbait gatazkatan; baita Gaztela eta Leongo telebistan ere.

Bi kazetarien heriotzak berehalako erreakzioak eragin ditu sare sozialetan. Nafarroako alderdi politikoek euren atsekabea adierazi dute, baita Mugarik Gabeko Kazetariak elkarteak ere, besteak beste.

Indarkeriaren gorakada

Burkina Fasoren ekialdean eta iparraldean gorabehera handiak izan dituzte azken urteetan, talde jihadisten erasoak areagotu direla eta. Al-Qaedaren adar baten eta Estatu Islamikoaren ekintzek, besteak beste, komunitateen arteko giroa ere gaiztotu dute.

2019ko maiatzean, bi turista frantses eta haien gidaria bahitu zituzten Beninen, Burkina Fasorekin mugan dagoen parke natural batean: gidaria hil egin zuten, eta turistak onik atera ziren. Bi militar hil zituzten erreskate operazioan.


Summary: LABek eta CCOOk gogor salatu dute Maiatzaren Lehenerako mugak ixtea. LABen ustez, «pandemia hasi denetik, Eusko Jaurlaritzak ez du ahaleginik egin enpresetan segurtasun neurriak bete daitezen», eta herrien mugak itxi nahi dizkiote Maiatzaren Lehenari. CCOOek helegitea jarri du epaitegietan itxiera horien aurka.

LAB sindikatuak 27 manifestazio antolatu ditu Maiatzaren Lehenerako Euskal Herri osoan, martxa bateratu handirik ez egiteko, baina sindikatu abertzalea haserre azaldu da Ertzaintzak eskatu duelako erreibindikazio egun horretan ere eremu gorrian dauden udalerrien itxierak bere horretan segitu dezala manifestazioetan parte hartu nahi dutenentzat. LABek gogorarazi du jarduera sindikala salbuespen gisa jasoa dagoela itxiera horien baldintzetan, eta sindikatuen betebehar bakarra dela segurtasuna bermatzea ekitaldietan.

«Pandemia hasi denetik, Eusko Jaurlaritzak ez du ahaleginik egin enpresetan segurtasun neurriak bete daitezen», esan du LABek: «egunero, milaka langile beharrera joaten gara, sarritan lepo dauden garraio publikoetan, ez delako zerbitzu nahikoa ematen. Eta garraio horiei begiratu beharrean, Ertzaintzak kalean egingo diren mobilizazioei begiratzen die, baita segurtasun neurri guztiekin egitekoak badira ere».

CCOOek EAEko Justizia Auzitegi Nagusira jo du helegite batekin, «langileen ahotsa isiltzeko saio» gisa hartu duelako Segurtasun Sailaren Maiatzaren Lehenerako debekua: «Ez du inolako oinarririk, ez osasun arlotik, ez logikatik». CCOO sindikatuak UGTrekin batera deitu du ekitaldietara egun horretako. ELAk atzo egin zuen Maiatzaren Lehenerako deialdia, eta Ertzaintzak jarri dituen mugekin kexu azaldu zen. Hegoaldeko lau hiriburuetara deitu ditu langileak ELAk. Uste du manifestatzeko eskubidea nahikoa arrazoi dela itxiera perimetrala hausteko.

Eusko Jaurlaritzak, berriz, ukatu egin du hiritarrak manifestazioetara joatea eragotziko duela, «Espainiako Konstituzioak jasotzen duen oinarrizko eskubide bat delako», baina, Lakuarentzat, «logikoena» da herritar bakoitza bere herrian aritzea. Gasteizko gobernuak gogorarazi du langileen egunaren auzia emakumeen egunarenaren parekoa dela, Martxoaren 8aren parekoa. Edonola ere, Bingen Zupiria bozeramaileak garbi utzi du justiziak erabakiko duela langileak herri batetik bestera joan ote daitezkeen edo ez manifestatzera, CCOOek eta UGTk jarritako helegitearen ondoren. Alegia, Jaurlaritzak udalerrien itxierei eutsi nahi die Maiatzaren Leheneko manifestazioetara joan nahi dutenenentzat, eta epaitegiek ezarriko dute debeku hori egongo den ala ez.


Summary: HRWk palestinarren aurkako «apartheida» egotzi dio Israeli. Giza eskubideen aldeko erakundeak uste du Israelgo Gobernuak juduei pribilegioak ematen dizkiela, «palestinarrekiko nagusitasunari eusteko» eta apartheid eta jazarpen krimenen bidez egiten duela. Nazioarteari eskatu dio horietan parte hartu izan duten funtzionarioak «zigortzeko».

«Neurrigabeko politikak» aplikatzen dizkiete Israelgo agintariek palestinarrei, HRW Human Rights Watch giza eskubideen aldeko erakundeak salatu duenez, eta horiek «gizadiaren aurkako apartheid eta jazarpen krimenak eragiten dituzte». Israelek palestinarrei ematen dien tratuaren inguruko txosten bat argitaratu du gaur erakundeak, eta ondorioztatu du Israelgo Gobernuak «sistematikoki» pribilegioak ematen dizkiela Israelgo juduei, eta palestinarrak «erreprimitu» egiten dituela. Gobernuaren «politika orokorraren» barruan kokatu du erakundeak palestinarren aurkako jazarpena, eta azaldu du «haiekiko nagusitasunari eustea» duela xede. Egoera hori lurralde okupatuetan gogorragoa dela gaineratu du, Jerusalem ekialdean barne.

HRWren arabera, aginte goren bakarra Israelgo Gobernua da Jordan ibaiaren eta Mediterraneo itsasoaren artean, nahiz eta gutxi gorabehera tamaina berekoak diren bi herriren bizilekua izan, eta Israelgo juduen nagusitasunari bide ematen dio horrek.

«Ahots entzutetsuek hainbat urtetan ohartarazi dute apartheida kantoiaren beste aldean egon daitekeela, Israelgo Gobernuak palestinarrekiko duen tratua aldatzen ez bada. Ikerketa honek erakusten du Israelgo agintariek dagoeneko igaro dutela kantoia, eta gizadiaren aurkako apartheid eta jazarpen krimenak egiten ari direla», esan du Kenneth Roth HRWren zuzendari exekutiboak, txostenaren aurkezpenean. Apartheid terminoarekin lotutako ezaugarriak zein diren ere gogora ekarri du erakundeak, ikerketaren emaitzak argitzeko: «Talde arrazial baten nagusitasunari eusteko ahalegina, talde dominatzaile baten jazarpen sistematikoa baztertutako beste talde batekiko eta gizatasunik gabeko ekintzak».

Identifikatutako krimenak Israelen eta lurralde okupatuetan gertatzen direla zehaztu du erakundeak, eta bigarren kasu horretan jazarpen sistematikoa eta gizatasunik gabeko ekintzak ere jasaten dituztela palestinarrek. Hori ondorioztatzeko, kasu jakinetan, gobernuen plangintzetan, funtzionarioen adierazpenetan eta beste zenbait iturritan oinarritu dela azaldu du erakundeak. Horrez gain, Israelgo Gobernuarekin kontaktuan jartzen ahalegindu zela azaldu du, 2020ko uztailean, hark ikertutako gaiaren inguruan duen ikuspegiaren berri izateko, baina ez zuela erantzunik jaso.

«Bazterkeria instituzionala» hainbat modutan egiten du Israelek, HRWren ustez, eta horien artean kokatu du «nagusitasun demografikoa» mantentzeko egiten duen ahalegina. Jerusalemgo kasua nabarmendu du, eta azaldu «hirian gehiengo judu sendo bati eusteko» helburua zehaztua dutela herriko agintariek, eta, are, datozen urteetan hirian talde etnikoek izan beharreko «proportzio demografikoaren» aurreikuspenak ere eginak dituztela.

«Nagusitasunari eusteko» neurritzat ditu HRWk palestinarrei etxebizitzak egiteko baimenak ez ematea eta milaka etxebizitza eraistea, baimenik ez dutela argudiatuta. «Segurtasuna aitzakiatzat erabiltzen dute helburu demografikoak lortzeko», zehaztu du erakundeak txostenean.

Azken urteetako kasuei erreparatuta, erakundeak bereziki nabarmendu ditu 2018an Israel «herri juduaren estatu-naziotzat» hartzen duen lege konstituzional bat onartu izana, Zisjordaniako kolono israeldarrei abantailak ematen dizkien legeak onartu izana eta lurralde okupatuetan azpiegitura eta eraikin geroz eta gehiago egiten aritzea.

Eskaerak

Eskubide urraketak zerrendatzeaz gain, horiekin amaitzeko moduez ere aritu da HRW. «Judu israeldarrei palestinarrekiko pribilegioak ematen dizkieten errepresio eta diskriminazio forma oro deuseztatzeko» eskatu dio Israeli.

Nazioarteko Zigor Auzitegiko fiskaltzari ere zuzendu zaio, eta eskatu dio «ikertzeko eta epaitzeko apartheid eta jazarpen krimenetan inplikatuta daudenak». Auzitegi horretako fiskalburu Fatou Bensoudak iragan martxoan jakinarazi zuen ikerketa bat abiatuko dutela Palestinako lurretqan gerra krimenik izan ote den argitzeko.

Halaber, gobernuek ere erantzukizuna dutela uste du, eta herrialde bakoitzeko legearen barruan Israeli «zigorrak» jartzeko eskaera egin die. Aipatutako krimenetan parte hartu izan duten funtzionarioei euren herrialdeetara bidaiatzea eta aktiboak izoztea proposatu die.


Summary: Erakundeek kazetarien lan «ausart eta beharrezkoa» goraipatu dute. Kazetarien elkarteek gertatu dena argitzeko eskatu dute, eta gatazka eremuetan aritzen diren berriemaileen egoera zaintzeko eskatu dute.

Alderdi politikoek atsekabea adierazi dute David Beriain eta Roberto Fraile kazetari euskal herritarren heriotzaren berri izan orduko. Biak dokumental bat grabatzen ari ziren Burkina Fason, identifikatu gabeko talde armatu batek eraso eta bahitu zituenean, atzo; hilik aurkitu dituzte gaur. Alderdi guztiek dolumin eta saminezko mezuak zabaldu dituzte sare sozialen bidez: Ahal Dugu, Ciudadanos, EAJ, EH Bildu, Geroa Bai, Navarra Suma, PP, PSN eta UPN alderdiek, besteak beste.

Iñigo Urkullu Eusko Jaurlaritzako lehendakariak «gaitzespen irmoa» adierazi du Twitterren, eta elkartasuna erakutsi die kazetarien familiei. Antzeko mezu bat zabaldu du Maddalen Iriarte EH Bilduren Eusko Legebiltzarreko bozeramaileak ere.

Txio batean, Ahal Duguk-k esan du «estatuek prentsa askatasuna, informaziorako eskubidea eta berriemaileen segurtasuna» bermatu behar dituztela.

Ana Beltran Nafarroako PPko presidenteak adierazi du Beriain «erreferente bat» zela Nafarroako kazetaritzarentzat, eta Javier Remirez Nafarroako Gobernuko lehendakariordeak ere Beriain izan du gogoan txio batean.

Ainhoa Aznarez Ahal Dugu-ko parlamentariak esan du «bizitza arriskuan jarrita ere beti egiaren bila ari zen kazetari ausarta» zela Beriain.

«Albisterik okerrena baieztatu da», adierazi du Pedro Sanchez Espainiako Gobernuko presidenteak Twitterren. «Gure esker ona haien moduan egunero gatazka eremuetan kazetaritza ausart eta beharrezkoa egiten dutenei».

Europako Batasunak ere gaitzetsi ditu hilketak. Josep Borrell Europako Batasuneko diplomaziaburuak Twitterren zabaldu du mezua: «Burkina Fason kazetariak hilda, terroristek beren koldarkeria eta benetako gaizkile aurpegia erakutsi dute: adierazpen eta hitz askatasun oro suntsitzen duen obskurantismoaren babesleak dira».

Mugarik Gabeko Kazetariak elkarteak ere samina adierazi du hilketengatik: «Gaurkoa egun beltza da duintzen zuten lanbidearentzat». Bi kazetariak «miretsiak eta maiteak» zituztela adierazi dute. «Harro gaude haiek errealitate zail eta ahaztuekiko izan duten konpromisoagatik».

Euskal Kazetarien Elkarteak eta Kazetarien Euskal Elkargoak agiri bat atera dute. «Lanean hil dira, luma eta kamera eskuan, isileko ehizaren mundu ilunaz informatzen ari zirela». Kazetariek jasaten duten indarkeria deitoratu dute. «Gisa honetako albisteak iristen zaizkigunean, informatzeak duen arriskuaz egiten dugu gogoeta. Litekeena da talde jihadistekin topo egin dutelako hil izana, edo isileko ehiza salatzen ari zirelako; bi aukerek arrazoi ekonomiko indartsuak dituzte atzean, eta horiek lotura zuzena dute gure lankideak hil izanarekin». Erantzuleak «lobby boteretsuren bateko» kideak izateak arriskua areagotzen duela adierazi dute, baina are indar handiagoa ematen diola haiek defendatzen dutenari: ez dagoela askatasunik kazetaritzarik gabe.

Kazetarien Nazioarteko Federazioak hilketa ikertzeko eskatu du. «Beste behin, gertaera lazgarri honek erakusten du zer-nolako arriskuari egiten dioten aurre interes orokorrerako informazioa biltzen duten langileek», adierazi du Anthony Bellanger idazkari nagusiak.

Mezu horiek baino laburragoa izan da Mikel Aiestaran kazetariarena, baina ezin adierazkorragoa: «Zer egun eskasa».


Summary: Astelehenean hasiko da Egunean Behin jokoaren zazpigarren denboraldia. Hamar aste iraungo du denboraldiak, eta, adierazi dutenez, berritasun ugari izango ditu. Final bat ere egingo dute, betiere «pandemiaren egoerara egokituta».

Bueltan da «euskaldunon joko eta aplikazio arrakastatsuena». Bueltan da Egunean Behin, eta buelta dira, zazpigarren denboraldiarekin batera, galdera eta proba interesgarriz beteriko hamar aste, sari berriak, eta, beste denboraldietan egin ohi izan duten bezala, erabiltzaile eta zaletu finenen finala. Joan den denboraldian, seigarrenean, izugarrizko harrera izan zuen aplikazioak, eta 60.000 lagun baino gehiago kateatu zituen eguneroko galde-erantzun jostarietara.

Hain justu ere, parte-hartze olde horri jarraipena emateko asmoz itzuli da Egunean Behin. Jakinarazpen baten bidez eman dute denboraldi berriaren berri. «Prestatu zuek eta zuen taldeak», zioen mezuak, eta mezuarekin batera, zazpigarren denboraldiak izango dituen xehetasun eta berezitasun guztiak azaldu dituzte. Horien artean zehaztu dituzte, besteak beste, denboraldiaren hasiera data eta izango duen iraupena: maiatzaren 3an izango da lehen eguna, datorren astelehenean, eta hamar aste iraungo du.

Finala, «pandemiaren egoerara egokituta»

Galderen artean berrikuntza ugari egin dituztela ere nabarmendu dute, eta denboraldi berri honetan jakintzari, trebeziari eta matematikari buruzko galdera ugari ere sartu dituztela. Euskal gaiak ere landu dituztela adierazi dute, eta «herri ikuspegitik» jorratu dituztela. Denboraldi amaieran, finala ere egingo dute, ohi bezala, nahiz eta oraingo honetan ere «pandemiaren egoerara egokituta» izan beharko duen. Final handi horretan, sailkapenean postu gorenean dauden erabiltzaileak eta zozketaz gonbidatutako zaleak egongo dira.

Oraingoan, EITB izango da joko arrakastatsuaren babesle nagusi, eta astez asteko babesleen artean egongo dira, besteak beste, Arnasa Gara, Donostia Turismoa, Mondragon Goi Eskola Politeknikoa, Txalaparta, Ekolurra, Finantzaz Haratago eta Kot. Banatuko dituzten sarien artean, berriz, telebista adimentsu bat, sakelako telefono bat eta ordenagailu bat daude, eta denboraldiaren amaieran bi Chromecast ere zozketatuko dituzte erabiltzaile guztien artean.


Summary: Ander Lipus: «Euskaldunok batzuetan atzerritar sentitzen gara geure herrian». Mediku bakoitzak bere orrika ikus-entzunezkoaren inguruan jardun dira zuzenekoan, eta tokian tokiko hizkera eta tokian tokiko hitz bereziak goraipatu ditu antzerkigileak.

«Euskararen aberastasuna erakusten dute euskalkiek; baita eremu zehatz batzuetan soilik errotuta dagoen lexikoa ere. Horiek hizpidera ekartzen ditugun bakoitzean, modu naturalean biziberritzen dugu euskara, eta ingurukoak ere aberasten ditugu, hitz eta esamolde berriekin». Horrela dio aste honetan Arnasa Gara kanpainaren barruan zabaldutako bideoaren inguruko mezuak. Mediku bakoitzak bere orrika izena du ikus-entzunezkoak, eta, izenburuak iradoki dezakeen bezala, euskalkien aberastasunari egiten dio keinu. Hain justu ere, horren inguruan hausnartu dute Arnasa Gara kanpainaren seigarren elkarrizketa digitalean. Ander Lipus antzerkilari, antzezle, zuzendari eta gidoilariari egin diote elkarrizketa, eta euskalkien garrantziari eta hizkuntzari egiten dioten ekarpenari buruz hitz egin du Nagore Arin BERRIAko kazetariarekin.

Ikus-entzunezko horretan, orrika kontzeptuaren inguruan dihardute esketxean agertzen diren medikuek; izan ere, gainerakoek ez dute hitz hori ezagutzen. Lipusen esanetan, bera ere erabat islatuta sentitu da hitz hori ulertzen ez zuten mediku eta erizainekin: «Ez nuen hitza ezagutzen. Bitxi egiten du hizkuntza bera, eta aberastu egiten du euskara». Antzeko testuinguru ugari bizi izan dituela ere aipatu du, eta zenbait adibide jarri ditu. Horietako bat, Iparraldean girotuta: «Asko aritu izan naiz Iparraldean, antzerkian. Gogoratzen dut, bere garaian, antzezleei esaten niela 'joan zaitezte atzera'. Ez zidaten ulertzen, geldirik gelditzen ziren. 'Joan zaitezte gibelera' esan nien gero, eta guztiak mugitu ziren». Hala, tokian tokiko horrelako hitz eta kontzeptuek hizkuntza aberasten dutela azpimarratu du antzerkigileak, eta erantsi du «hizkera eta komunikaziorako gaitasuna» ere aberasten dituela.

Euskalkietatik abiatuta, euskara batuaren nolakotasunez ere hitz egin du antzezleak. Euskara batuan hitz egitean euskaldun batzuek izan ditzaketen konplexuen inguruan hitz egin du, eta aldaera hori zerbait zurruna edota arrotza izango balitz bezala ikusteari utzi behar zaiola nabarmendu du: «Nik neuk ere egiten dut, beste komunikabideetan euskara batuaren aldaera estandar bat egiten saiatzen naiz, eta ez du zertan horrela izan, gure euskalkietakoak diren hitz ugari sartu ditzakegu euskara batuan ere». Hain justu ere, Lipus bera aritu izan da ariketa hori egiten bere antzezlanetan: «Ariketarik sakonena Errautsak deituriko antzezlanean egin genuen. Aktore bakoitza bere herriko euskalkian mintzatu zen, euskalki itxian. Ariketa interesgarri bat izan zen, baina ez da erreala».

Markina-Xemein, Lipusen «arnasgune»

Arnasguneen inguruan ere solastatu dute elkarrizketa digitalean. Aspaldidanik sartu zitzaion Lipusi arnasguneen kontzeptu hori belarrian, eta Markina-Xemein (Bizkaia) jarri du baieztapen horren oinarrian: «Dena euskaraz bizi izan nuen hemen, eta Madrilera joan nintzenean ia ez nekien gazteleraz hitz egiten. Madrildik Bilbora itzultzean, gaztelera dezente entzuten nuen; euskara entzuten nuen bakoitzean, arnas txiki bat bezala zen niretzat». Orain aurkezten ari den antzezlanarekin lotu ditu testuinguru eta errealitate horiek, eta antzezlanean bertan esan ohi duten esaldi bat ekarri du gogora: «Euskaldunok batzuetan atzerritar sentitzen gara geure herrian». Horregatik, bere arnasgune kutun bezala definitu du jaioterria, Markina-Xemein: «Hona etortzen naizenean, arnasa hartzen dut; badakit euskaraz erantzungo didatela beti; arnasgune horretan bizi naiz».

Arnasa Gara kanpainaren barruan egin duten seigarren zuzeneko elkarrizketa izan da Ander Lipus antzezlearena. Martxoaren erdialdean aurkeztu zuten kanpaina, Uemaren, Eusko Jaurlaritzaren eta Nafarroako Gobernuaren artean. Udalerri euskaldunetako eta euskararen arnasguneetako testuinguru ugariak zein diren azaltzen dute kanpainaren bitartez, eta Hiru Damatxo ekoiztetxeak ekoitzitako zortzi ikus-entzunezko dira horren ardatza. Bideo horietako bakoitzean, udalerri euskaldunetan ohikoak diren zenbait testuinguru ikus daitezke, eta, egoera horietatik abiatuta, gogoeta ugari egin. Kanpainaren barruan, zozketa bat ere jarri dute abian, eta euskarazko liburuak eta diskoak erosteko bonu txartelaren eta euskarazko aldizkarietarako harpidetzaren artean hautatu ahal izango dute irabazleek.


Summary: Marixol Iparragirre zigortu dute, 1985eko hilketa bat leporatuta. 39 urteko presondegi zigorra ezarri dio Espainiako Auzitegi Nazionalak. Urtea hasi denetik, beste bi zigor ezarri dizkiote, 122 eta 61 urtekoak.

Espainiako Auzitegi Nazionaleko zigor salak 39 urteko kartzela zigorra ezarri dio Marixol Iparragirre euskal presoari, 1985ean Estanislao Galindez Amurrioko (Araba) postariaren hilketan parte hartzea leporatuta. Garai hartan ETA zeneko Araba komandoko kide zela ebatzi du auzitegiak, eta Iparragirreri egotzi dio hilketa egin izana. Beste bi pertsona daude kausa beragatik zigortuak: Juan Carlos Arruti eta Josetxo Arizkuren.

Auzitegi Nazionaleko sententziaren arabera, Iparragirre zigortzeko froga nahikoa bildu dute; horien artean, ETAko hiru kideak etxean hartu izana aitortzen zuen ETAko beste kide baten testigantza, atentatua egiteko erabilitako autoan aurkitutako hatz markak, balistika frogak eta Espainiako inteligentzia zerbitzuen txostena.

Urtea hasi denetik Iparragirreri ezarri dioten hirugarren zigorra da hau. Auzitegi Nazionalak iazko uztailean ezarri zion 122 urteko espetxe zigorra berretsi zuen Espainiako Auzitegi Gorenak otsailean, 1995ean Luciano Cortizo Espainiako armadako komandantea hiltzea leporatuta. Martxoan, 61 urteko zigorra ezarri zion Auzitegi Nazionalak, 1994ko eta 1995eko bi atentatu agindu izana leporatuta.


Summary: ELBk Bastidako etxalde baten saltze prezio espekulatiboa salatu du. Bastidako 'Murraka' izeneko etxaldea salmentan jarri du jabeak. 2019an 300.000 euro balio zuen; aurten, berriz, 535.000 euro. Izan ere, bi urtez, etxaldearen prezioa %78 emendatu da.

2019an ez bezala, gaur egun Bastidako (Nafarroa Beherea) Pessarou auzoan den Murraka etxaldea bi partetan saldu gai ditu jabeak: etxea eta bost hektarea, 420.000 euroan, eta gainerateko 33 hektareak, 115.000 euroan. Jakin beharrekoa da laborantza lurrek, legez, laborantza lur egon behar luketela. Kasu hau salbuespena ez baita, saldu ahal izateko, laborantza proiektu bat duen erosle bat aurkitu behar luke jabeak. ELBren erranetan, bi proposamen ukanak ditu jadanik. Alta, etxeak lur gutxi ditu: bost hektarea errazki urpetuak izan daitezkeen eremuekin. ELBren ustez, «ezinezkoa litzateke lur horietan laborantza proiektu baten sartzeekin 420.000 eurotan erositako etxaldearen pagatzea». Horregatik, ELBk dio pentsa litekeela «laborantza proiektu faltsuak» aurkeztu direla.

ELBko kide Mizel Etxeberrik saltzaile espekulatiboei, etxe agentziei eta baita notarioei ere ondokoa argi utzi nahi die: «Euskal Herria ez da aberatsentzako jostalekua. Eta horren aurka borrokatuko gara». ELBk Euskal Hirigune Elkargoa, hautetsiak eta EPFL (Ipar Euskal Herriko Lurraren Erakunde Publikoa) deitzen ditu egoera honen inguruan eztabaida bat sor dadin, eta «erabakiak hartuak izan daitezen hitzetatik ekintzetara pasatzeko».

Bi arazo nagusi azaleratzen dituzte horrelako salmentek. Alde batetik, laborarien seme-alabak gero eta gutxiago instalatzen dira haien gurasoen segidan, eta lan sektore horretan hasi nahi dutenek ezin dute hain kario saltzen diren lekuekin negozio bat abiarazi. Bestalde, prezioen emendatze horrek gazteek Euskal Herrian bizi ahal izateko izanen dituzten arazoak ekartzen ditu, ELBren araberan.

Mota horretako salmenta espekulatiboei aurre egiteko aterabide handirik ez dute ELB bezalako konfederazio edo elkarteek. Kasu honetan, salmenta itxoin beharko dute laborantza salmentaz arduratzen den SAFERi (Lur Antolaketa eta Landa etxeen Sozietateak) laguntza galdetu aitzin. Salmenta prozesua hasi ondotik, hilabete eta erdi geldituko zaie SAFERek proposatutako prezio apalago batean erosteko prest litzatekeen pertsona baten atzemateko, betiere laborantza proiektu batekin gibelean.

Errepikatzen den kasu bat

Salmenta espekulatiboen fenomenoa ez da berria, eta, halako prezioetan saltzen dutenek saltzaile berriak eragiten dituztenez, gurpil zoro bat sortu da. Batzuen ustez, bide horretatik segituz gero prezioek ez dute behera eginen, eta, azken asteetan gertatu den bezala, etxe edo etxaldeek prezio horietan salmentan sartzen segituko dute. Adibidetzat har daiteke duela egun batzuk salmentara atera den 18 900 000 euroko Bidarteko etxe bat.


Kazetaritza duina

Summary: Kazetaritza duina.

BERRIAri eman zion elkarrizketa batean, David Beriain berriemaile nafarrak gogoeta hau egin zuen gatazka guneetan aritzeak ekar dezakeen arriskuaz: «Gatazketako kazetaritzak kontu teknikoa beharko luke, ikasten dena, bere praktika eta ezagutza espezifikoak dituena. Kazetariak ez du bere bizitza arriskuan jartzera joan behar, joateagatik...».

Besteak beste, Afganistanen, Kolonbian eta Iraken ibili zen berriemaile. Azkenaldiko gerrarik krudelenetako batean, Sirian, jardun zen harekin batera hil duten kamerari bizkaitarra, Roberto Fraile. Afrikako herrialderik txiroenetako batean sarraskitu dituzte, Burkina Fason, basanimalien legez kanpoko ehizari buruzko lan bat egiten ari zirela. Afrika kontinente hautsi bat da, mendebaldeko potentziek aberastasunez hustu eta mila zati ezkonezinetan utzi duten lurralde gobernagaitz bat. Zati horietako bat da Sahel, Mali, Burkina Faso eta Niger herrialdeen artean. Lehorte eta gosete gogorren tokia da, non, talde jihadistek ez ezik, era guztietako banda armatuek ere jarduten duten.

Beriainek eta Frailek bidegabekeriak itotako Afrika hori erakutsi nahi zuten, munduaren ahanzturaz egunero odolusten ari den kontinentea. Kazetaritza duin batean ari zirela hil dituzte, munduari kontatuz ikusi eta entzun nahi ez lukeen errealitate gordina. Ez da erraz beteko haien hutsunea.


Summary: Europako Parlamentuak alde handiz eman dio oniritzia 'brexit' osteko akordioari. Erresuma Batuko produktuen inportazioa %47 jaitsi da ituna indarrean sartu ondorengo lehen bi hilabeteetan; esportazioak %20 txikitu dira

Europako Legebiltzarrak lau hilabete behar izan ditu Europako Batasunaren eta Erresuma Batuaren arteko merkataritza ituna onesteko; elkarrekiko mesfidantza ez ezik, Ipar Irlandako bakearen hauskortasuna erakutsi duten lau hilabete. Atzo egindako bozketaren emaitza gaur goizean jakinarazi dute: aldeko 660 boto izan dira, aurkako bost, eta 32 abstentzio.

Europako Legebiltzarraren oniritziak ez du praktikan ezer aldatuko, ituna jada indarrean zegoelako. Hala ere, Boris Johnson Erresuma Batuko lehen ministroak haren garrantzia nabarmendu du: «Bide luze baten azken urratsa da; egonkortasuna ematen dio EBrekin dugun harremanari; funtsezko bazkide komertzialak gara, aliatu estuak, eta subiranotasun aldetik berdinak gara».

Ituna ez ezik, Erresuma Batua Europako Batasunetik ateratzea«akats historikoa» dela esaten duen ebazpen bat ere onetsi dute europarlamentariek.

Eguberri bezperako akordioa

Londresek eta Bruselak Eguberria ate joka zegoela lortu zuten brexit osteko egoera argitzeko akordioa, negoziazio luze eta katramilatsu baten ondoren. Ituna behin-behinean sartu zen indarrean urtarrilaren 1ean, eta orduz gero argi geratu da Johnsonek bere herritarrei agindutako trabarik gabeko merkataritza promesa hutsal bat zela. Muga zergarik eta kuotarik ez dago bi blokeen arteko produktuetan, baina bai bete beharreko burokrazia, eta horrek dakartzan kostu gehigarri batzuk.

Ondorioz, EBko enpresek Erresuma Batura bidalitako esportazioak %20,2 jaitsi dira. Are kolpe handiagoa jaso dute Erresuma Batuko esportatzaileek, %47 jaitsi zaizkielako salmentak. Galtzaile nagusiak elikagai freskoen esportatzaile britainiarrak dira, eta, haien artean, arraina eta itsaskiak Europan saltzen zutenak, mugako igarobideak moteltzeak ekarri baitu beren merkatu nagusia galtzea. Deigarria da egoera, arrantzaleak eta haien inguruko industriako langileak, oro har, brexit-aren defendatzaile sutsuak izan zirelako.

Brexit-aren beste bultzatzaile batzuek ere ikusi dute beren egoera ahultzen: Ipar Irlandako unionistek. Irlandarako protokoloak praktikoki merkatu bakarrean jarri ditu uharteko ipar ekialdeko sei konderriak, eta merkataritza muga jarri du haien eta Britainia Handiaren artean. Hiru ondorio nagusi izan ditu: protestak eta kale istiluak langile auzo loialistetan (unionista sutsuak), produktu britainiar batzuen eskasia dendetan eta produktuen joan-etorri handiagoa bi Irlanden artean.

Kontrolerako deiak

Irlandarako protokoloaren zenbait atal ez betetzeko Johnsonen mehatxuak Europako Parlamentuko eztabaidaren zati handi bat bete zuen atzo. Parlamentari askok eskatu zioten Europako Batzordeari Londres estu hartzeko protokolo hori bete dezan. Martxoan, Bruselak zigor prozedura bat ireki zuen Erresuma Batuaren aurka, Ipar Irlandako portuetan aduana kontrolik ez jartzeak protokoloa hausten duelakoan. Gatazka negoziazioen bitartez konpondu nahi dute bi aldeek.


Summary: Euskal kulturak Nafarroan dituen erronkak aztertzeko jardunaldiak antolatu dituzte berriro. Nafarroako euskara teknikarien sareak, Karrikiri elkarteak eta Elkar Fundazioak bi saiotan egingo dituzte ‘Hari izpia hartzen’ topaketak, maiatzean eta uztailean. Iaz ezarritako lan ildoetan sakonduko dute.

Iazko urtarrilean egin zituzten Hari izpia hartzen jardunaldiak aurrenekoz, Nafarroako euskara teknikarien sareak, Karrikiri elkarteak eta Elkar fundazioak kezka bat partekatzen zutela ikusi ondoren: euskararen hiztun komunitatea handitzen ari dela, eta euskal kulturara jotzen dutenen kopurua, aldiz, ez.

Abiapuntu hori hartuta, ehun lagun inguru bildu ziren gogoeta egiteko, eta jorratu beharreko hainbat erronka ezarri zituzten; besteak beste, euskal kulturaren transmisioan izan den etena, hezkuntza aratuan dagoen baliabide falta, digitalizazioaren eta globalizazioaren eragina eta diru laguntzekiko menpekotasuna. «Eta, hain zuzen ere, lan ildo horietan sakontzea izango da aurtengo jardunaldien helburua», adierazi du Mikel Oteiza Atarrabiako (Nafarroa) alkateak gaur, jardunaldien aurkezpenean.

Aurten bi saio egingo dituzte: maiatzaren 28an, Atarrabian, eta uztailaren 1ean, Leitzan. Lehenengoan ikusgaitasunaren eta prestigioaren gaiak landuko dituzte, eta bigarrenean, berriz, lurraldea eta kulturaren arteko lotura.

Ikusgaitasuna eta prestigioa

Atarrabiako saioan aztertuko dute zein den euskal kulturaren tokia mundu globalizatuan, Joxe Mari Sors Elkar fundazioko lehendakariak aurkezpenean azaldu duen moduan: «Gutako edozeinek eskura du mundu mailako kultura eta hizkuntza handietatik datorren eskaintza; horren ondoan, euskararen tamainako kultur eskaintzarentzat lekua egitea ez da samurra: ur tanta bat itsaso batean. Zaila izateak ez dakar ezintasuna, ordea». Horregatik, nabarmendu du euskarak «kalitatezkoa eta erakargarria» izan behar duela, «ikusgaitasuna eta prestigioa» lortu: «Kultura gutxitua izateak, askotan, bigarren mailakoa bihurtzen duelako, prestigiorik gabekoa, eta pertzepzio hori aldatzea ezinbestekoa da. Horretarako, garrantzi handia du ikusgarri izateak».

Premisa horri helduta, zenbait adituk beren analisiak partekatuko dituzte parte hartzaileekin. Oskia Ugarte Uharteko Arte Garaikideko Zentroko (Nafarroa) zuzendaritzako kideak Sormena, kultura prestigiatzeko bidea izeneko hitzaldia emango du; Iratxe Retolaza EHUko irakasleak, Euskal kulturak hezkuntza arautua zeharka dezan izenekoa; eta Eli Pagola eta Oihana Iguaran Euskal Herriko Bertsozale Elkarteko kideek, berriz, Bertsolaritza berritzea, publiko berrietara iristeko bidea izenekoa. Gainera, Jon Abril Elhuyarreko zuzendariak gai nagusiaren inguruko gogoeta bat gidatuko du.

Kultura eta lurraldea

Leitzako saioan, berriz, lurraldearen eta kulturaren arteko harremanean jarriko dute arreta. «Euskal kulturak lotura du lurralde jakin batekin, eta izan daiteke lurralde horren garapenerako elementu garrantzitsua. Horixe da uztaileko saioan aztergai izango duguna: nola egin kultura izan dadin lurralde baten garapenerako elementu», zehaztu du Sorsek.

Kasu horretan ere Abrilek gogoeta saio bat gidatuko du, eta beste hiru mintzaldi izango dira: Lorea Agirre kazetari eta Jakin fundazioko presidenteak Zer da euskal kultura? izena jarri dio bere hitzaldiari; Arantza Santesteban ikerlari eta zinemagileak, Kultura eta espazioa, pertsonen arteko kultura harremana eta garapena; eta Marc Badal Kanpoko Bulegoa lantegiko kideak, Kultura eta landa-garapena.

Saioetan izena emateko epea zabalik dago dagoeneko, eta hariizpiahartzen.eus webgunearen bitartez egin daiteke.


Summary: Azpeitiko Udalak euskal errepublikaren aldeko 1931ko mozioa berretsi du. Aho batez babestu dute Naziogintzak aurkeztutako mozioa. Taldeak urtemuga baliatu du duela 90 urteko «pasarte ezezaguna» oroitzeko.

Azpeitiko Udalak (Gipuzkoa) euskal errepublikaren aldeko mozio bat onartu du osoko bilkuran. Aho batez eman diote oniritzia EH Bilduko hamar zinegotziek eta EAJko zazpiek. «Gure aurrekoek duela 90 urte egin zuten eskaera hura berresten dugu gaur, eta Euskal Errepublika ere aldarrikatzen dugu Euskal Herriarentzat. Izan zirelako gara; garelako izango dira», dio udalbatzak bart onartutako adierazpenak.

Egitasmoa Naziogintza taldeak eraman zuen Azpeitiko udalbatzarrera, eta hura osatzen duten bi taldeek onespena eman diote. Testuak erreferentzia egiten die duela 90 urte hainbat udalerritan euskal errepublikaren eta autodeterminazio eskubidearen alde onartu ziren mozioei. Azpeitikoa izan zen horietako bat: «Nahiz eta gurean 1931ko apirilaren 14ko data Espainiako Errepublikarekin lotuta dagoen, garai berean Euskal Herriko hainbat udaletan Euskal Errepublikaren eskaera ere egin zen. Alkate eta zinegotzi abertzale batzuek ausardia izan zuten, eta berezko errepublika bat eskatu zuten Euskal Herriarentzat». Horiek horrela, Naziogintzak nabarmendu du pasarte hori «gogoratu eta bere gaurkotasuna azpimarratu» duela udalak.

Horren harira, Naziogintza taldeak azaldu du 90. urteurrena «urtemuga aproposa» dela «historia hurbileko pasarte ezezagun hori gogorarazteko eta Euskal Errepublikaren gogoa berpizteko».

«Lehen ekintza gisa»

1931ko apirilean, Espainiako bigarren errepublika ezarri berritan, Bizkaiko eta Gipuzkoako udal ugarik onartu zituzten autodeterminazio eskubidearen aldeko adierazpenak. Bizkaian, Mundakako, Bermeoko, Elorrioko, Gernikako eta Getxoko udalek onartu zituzten, eta Gipuzkoan, berriz, Goierrin izan ziren lehen erreakzioak; Araman eta Altzagan, apirilaren 16an: «Une historiko honetan, gure nazioaren askatasun politikoen erregimen suntsitzailea desagertu den honetan, Espainiako estatuaren berregituraketa berriaren aurrean, udal honek, nazio gisa Euskalerriari dagozkion eskubide naturalak eta historikoak baieztatu ondoren, Euskal Herriaren autodeterminazioaren lehenengo ekintza bezala Euskal Errepublika aldarrikatzea eskatzen du, gure arbasoek gozatu zuten bezala, gainontzeko Iberiar Errepublikekin konfederatua».

Hilaren 18an, berriz, Itsasondoko (Gipuzkoa) udalbatzak euskal errepublikaren aldeko mozio bat onartu zuen aho batez, «Euskal Herriaren autodeterminazio lehen ekintza gisa». Urolan, Zumaian eta Azpeitian jo zuten bide beretik. Naziogintza taldearen arabera, «bada garaia 1931ko aldarrikapen hori gogoratzeko eta laudatzeko»: «Agerian jarri nahi dugu haren garrantzia, eta euskal abertzale eta independentista guztioi gogorarazi nahi diegu nondik gatozen eta nora goazen».