Summary: Donostiako Udalak aurrera atera ditu 2022rako aurrekontuak. EAJk eta PSE-EEk oposizioko alderdien 24 zuzenketa onartu dituzte. Aurrekontuak 424,8 milioi eurokoak izango dira.

Donostiako Udalak aurrera atera ditu 2022rako aurrekontuak. Denera, 424,8 milioi euro izango ditu, iaz baino %6,2 gehiago. EAJk eta PSE-EEk osatutako gobernuak hainbat akordio itxi ditu oposizioarekin, eta 1,4 milioi euro balio duten hainbat zuzenketa txertatu ditu aurrekontuetan. Jaime Dominguez-Macaya Ogasun eta Finantza zinegotziaren esanetan, behar gehien dituzten pertsonei erantzun hobe bat ematea da aurrekontuen helburua.

EAJk eta PSE-EEk gehiengo osoa dute Donostiako Udalean, eta ez dute arazorik izan eurek proiektua aurrera ateratzeko. Halere, Dominguez-Macayaren esanetan, akordioaren aldeko hautua egin dute oposizioko alderdiekin hainbat zuzenketa adostuta. Elkarrekin Donostiak eta EH Bilduk osoko zuzenketa bana aurkeztu zieten aurrekontuei, eta oposizioko alderdi guztien artean, beste 300 zuzenketa partzial. Udal gobernuak jakinarazi duenez, horietako batzuk babestu ditu gaur udal gobernuak: hamazazpi zuzenketa adostu dituzte PPrekin, bost Elkarrekin Donostiarekin, eta EH Bilduren beste bi onartu ditu.

Udaltzaingoko langileekin lotura duten sailetara 195.000 euro gehiago bideratzeko akordio bat eta semaforo soinudunak jartzeko 142.000 euroko beste bat dira PPrekin adostutako zuzenketa nagusiak. Elkarrekin Donostiarekin adostutako zuzenketa handienak, berriz, berdintasun politiketara bideratutakoak dira: 23.800 euro indarkeria matxistaren aurkako prebentzio programak sustatzeko, eta 48.000 euro Berdintasun departamentuko aurrekontua indartzeko.

Dominguez-Macayaren hitzetan, EH Bilduri ere proposamen bat egin zion udal gobernuak, bederatzi milioi euro inguruko balioa luketen hainbat zuzenketa adosteko, baina bi aldeak ez ziren ados jarri. Halere, koalizio subiranistaren bi zuzenketa onartu ditu udal batzarrak, kooperazio eta garapen programekin lotutakoak.

Ogasun zinegotziak azaldu duenez, aurrekontuetatik 34,6 milioi euro bideratuko dira gizarte babesera eta sustapenera; hau da, iaz baino 750.000 euro gehiago. Inbertsioetara bideratutako funtsak, aldiz, 54,4 milioi izango ditu; %22,7ko igoera, 2021eko kontuekin alderatuz gero. Gainera, udal gobernuak adierazi du Europako funtsetatik iritsi daitezkeen diru sarreren esperoan daudela, eta horiek jasotzeko diseinatutako «sail hedagarriak» dituztela aurrekontuek.


Summary: Bi gizon atxilotu dituzte Gasteizen, bikotekideari eraso egin izana egotzita. Larunbatean atxilotu zuten bata, eta epailearen esku utzi zuten. Atzo atxilotu zuten bestea, bikotekidea jotzeagatik.

Larunbatean gertatu zen lehena: 58 urteko gizon bat eztabaidan hasi zen trafiko istilu baten harira, eta eztabaida betean zela eraso egin zion bere bikotekideari.

Gasteizko Udalaren arabera, Udaltzaingoaren aurrean egin zion eraso emakumeari, 20:50ak aldera, San Martin auzoko kale batean. Indarkeria matxista egotzi, eta atxilotu egin zuten. Gerora, epailearen esku utzi zuten.

Beste atxilotu bat indarkeria matxistagatik

Ez da Udaltzaingoak indarkeria matxista egotzita asteburuan atxilotu duen gizonezko bakarra izan. Atzo arratsaldean, 32 urteko beste gizon bat atxilotu zuten Gasteizko Salburua auzoan, bikotekidea jotzeagatik.


Summary: Bederatzi urteko kartzela zigorra ezarri diote Iruñeko gizon bati bikotekide ohia bortxatzeagatik. Bortxaketaren zigorraz gain, beste sei hilabete gehitu dizkiote tratu txar jarraituen delituagatik

Nafarroako Auzitegiak ebatzi du 2020ko ekainaren 1ean akusatuak bikotekide ohia bortxatu zuela. Kartzela zigorra bete ondoren, zaintzapeko askatasunean egon beharko du 45 urteko gizonak. Biktimari 15.000€ ordaindu beharko dizkio, eta ezin izango da harengana hurbildu 11 urtetan.

Urriaren 14an egin zen epaiketa, eta fiskaltzak eta akusazio partikularrak 12 urteko zigorra eskatu zuten bortxaketagatik, eta 2 urte eta 9 hilabete tratu txar jarraituengatik; defentsak, ordea, absoluzioa.

Bost urteko harremana izan zuten akusatuak eta biktimak, eta bortxaketa gertatu baino lau hilabete lehenago eten zuten. Auzitegiak frogatutzat eman du urte horietan akusatuak jo egin zuela biktima, eta hainbatetan mespretxatu eta burla egin ziola. Bortxaketaren gauean, jatetxe batean afaldu zuten biek, eta gero gertatu zen erasoa, Takonerako Lorategietan.


Summary: Valentziako Ikus-entzunezkoen Kontseiluak 27 langile izango ditu. Jose Maria Vidal Valentziako Ikus-entzunezkoen Kontseiluko presidenteak agerraldia egin du Eusko Legebiltzarreko Kultura batzordean. Nabarmendu du eskumen asko eman zaizkiola Kontseiluari.

Aurten sortu dute, eta lehen pausoak ematen ari da Valentziako Ikus-entzunezkoen Kontseilua. Valentziako Gorteetako (Herrialde Katalanak) alderdi politikoen aldetik ez zuen kontrako jarrerarik izan erakundearen sorrerak —soilik PPk eskumen gutxiago eman nahi zizkion—, eta onespen zabala izan du. Jose Maria Vidal presidenteak kontseilu horren lehen pausoen berri eman du gaur Eusko Legebiltzarreko Kultura batzordean, EH Bilduk eskatuta, eta nabarmendu du neurri handi batean Frantziako eredua hartu dutela aintzat. Kontseiluko kideen osaketan, bederen, Frantziako eredua kopiatu dute: Valentziako Gorteek aukeratuak dira kontseiluko bost ordezkari, eta Generalitateko Kontseiluak aukeratuak beste bi. Gainera, datorren urtetik aurrera 27 langile izango ditu kontseiluak —horietatik zazpi Generalitatean ari ziren lanean Komunikazio sailean, lehiaketen eta frekuentzien alorrean—. 1.800.000 euroko aurrekontua izango du.

Funtzioz bete dute kontseilua. Vidalek nabarmendu du eskumen asko eman zaizkiola aurten legez sortutako kontseiluari: «Arduratuko da operadoreek publizitate arloan legea bete dezaten; haur, gaztetxo eta adinekoei begira edukietan legea bete dadin, baita desgaitasunak dituztenei dagokienez ere; arduratuko da ikus-entzunezkoen arloko gaietan gobernua eta parlamentua aholkatzeaz, legeak proposatzeaz, txostenak eta estatistikak lantzeaz, eta hedabide publikoen kontrolean egingo du lan».

Vidalek azaldu duenez, hedabide publikoak beste eragile batzuekin elkarlanean aritu daitezen bultzatuko dute. «Orain arte lankidetza gutxi zegoen tokiko irrati eta telebisten eta hedabide publikoen artean. Katalanezko tokiko irratiak eta irrati publikoa elkarlanean hasi dira, eta hori bultzatuko dugu».

Kontseiluak funtzio gehiago ere baditu: albistegien jardunaz txostenak egingo ditu; hedabideen erregistroa egingo du; kode deontologikoak eta praktika onen kodeak osatuko ditu; herritarren aholkuak eta eskaerak jasoko ditu; ikus-entzunezko artxibo bat sortuko du; eta hedagailuen gaia landuko du.

Landu dituzten lehen txostenen artean, bat suizidioari buruzkoa da, eta telebista publikoak indarkeria matxistaz egiten duen tratamenduaren ingurukoa bestea. Vidalek zera iragarri du: «Alfabetatze mediatikoaren gaineko lehiaketa bat antolatuko dugu. Gazteei begira, lan asko dago egiteko».

«Diktaduraren herentzia» Espainiak ez du ikus-entzunezkoen kontseilurik; Kataluniak badu kontseilua, 2000. urtetik, eta Hego Euskal Herrian ez dago halakorik —Nafarroakoak 2001etik 2011ra iraun zuen, eta eskumen gutxiago zituen Kataluniakoak baino—. «Europako Batasunak behartzen gaitu kontseiluak izatera», ohartarazi du Vidalek. «Baina Espainian gobernuek kontrolatu dituzte ikus-entzunezko hedabideak, eta horrek eragina izan du kontseilurik ez sortzeko joeran». Valentziako Ikus-entzunezkoen Kontseiluko presidentearen iritziz, horrek guztiak «Francoren diktaduran» du jatorria: «Gobernuak kontrolatzen zuen irrati-telebista publikoa. Gero, telebista autonomikoak sortu zirenean, eredu bera erabili, eta gobernuek kontrolatutako telebistak izan dira». Lizentzia pribatuak ematen hasi zirenean ere, haiek Espainiako Gobernuaren esku zeuden. Orduz geroztik, ordea, sekulako aldaketa izan du ikus-entzunezkoen sektoreak.

Vidalen arabera, gaur egun gakoa da streaming plataformen gaia. Valentziako Ikus-Entzunezkoen Kontseiluak agerraldi bat egin du berriki, Kataluniakoaren eta Andaluziakoarekin batera, Espainiako Ikus-entzunezkoen Lege Orokor berria kritikatuz —laster onartuko da—. «Salatu dugu lege horrekin, dagoen bezala, erkidegoek ez dugula gaitasunik izango plataformen zaintza egiteko». Alemaniako ereduari erreparatuta, herrialde horretan landerretako kontseiluek parte hartzen dute plataformen eta telebisten edukien zaintzan. «Zenbait herrialdetan historia bat, hizkuntza bat eta kultura bat dugu, eta erkidegoek parte hartu beharko lukete plataformaren zaintzan».

Frantziako Ikus-entzunezkoen Kontseiluko presidenteak ere hemendik gutxira egingo du agerraldia Eusko Legebiltzarrean.


Summary: Mikroskopio elektronikoa garatzeko laguntza jaso du CIC Nanoguneak. Ioi-sorta fokalizatuko mikroskopio elektroniko bat izango du ikerketa zentroak, Espainiako Gobernuaren laguntza bati esker.

Espainiako Gobernuko Zientzia eta Berrikuntza Ministerioak 1,5 milioi euro eman dizkio CIC Nanoguneari, eta, horri esker, azken belaunaldiko ioi-sorta fokalizatuko mikroskopio elektroniko batez hornituko da ikerketa zentroa. Mikroskopio elektroniko bat lortuko dute, eta tresna hori ikerketa-instalazio komun baten «oinarria izango da», zentroak ohar batean azaldu dutenez. Europan dagoen bakarrenetako bat dela ere nabarmendu du.

Ikerketa zentroak azaldu du ekipamendu horrek «tresna bakarrean aurkitzen ez diren ezaugarriak konbinatuko» dituela: «Tenperatura baxuko fisikarekin lotutako materialen zientzian eta kriozelulen tomografiarekin lotutako zientzia biologikoetan ikertzeko aukera berriak eskainiko ditu».

Mikroskopioarekin «komunitate zientifikoaren erabilera orokorra eta eskala handikoa» sustatu nahi dituela azaldu du CIC Nanoguneak, eta euskarri bat ematen diela «Euskadiko eta mundu osoko ikerketa erakundeei eta industriari». Gaineratu du bere instalazioak «baterien, metalen eta aleazio berrien ikerketan interesa duen industria barne hartzen duen komunitate zabal bati irekita» daudela.


Summary: Udazken «heze» baten ondoren, neguak «tenperatura leunagoak» ekarriko ditu. Neguak ia 89 egun iraungo du, eta bihar hasiko da. Aurreikuspenen arabera, «normala baino tenperatura beroagoak» izango ditu. Prezipitazioei dagokienez, ez da ezohiko gertaerarik espero.

Ate joka dator: bolada euritsu baten ondoren, uholdeen ondoren, azken egunotako eguzki izpi gutxi horien ondoren. Eta ohi baino apalago; izan ere, udazken «heze» baten ondoren, «tenperatura leunagoak» ekarriko ditu neguak. Bihar hasiko da, erlojuak 17:00ak jo baino apurtxo bat lehenago, 16:59an. Behatoki Astronomikoak egin ditu kalkuluak, eta aurreikusi du 89 egun iraungo duela kasik; 88 egun eta 23 ordu, zehazki. Hala, martxoaren 20an amaituko da, udaberriari eta, ondo bidean, tenperatura epelagoei eta paisaia koloretsuago bati bide emateko. Eta negua iristearekin batera, urteko egunik laburrena izango da bihar: 9 ordu eta 17 minutu iraungo du –ekainaren 21ean izan zen luzeena; 15 ordu eta 3 minutu iraun zuen–.

Hezetasunetik tenperatura leunagoetara, beraz. Horixe da, behintzat, Miguel Angel Manjon eta Margarita Martin Aemet Meteorologia Agentziaren EAEko ordezkariek egin duten aurreikuspena. Joan den ostiralean aurkeztu zuten udazkenari eta datorren neguaren nondik norakoei buruzko txostena, eta «oso heze» eta «hotz» gisa definitu zuten amaitzear den sasoia. Hala ere, nabarmendu zuten urrian ohi baino euri gutxiago egin zuela, eta eguzki orduen superabita ere izan zela hil horretan.

Azken asteotako uholdeak ere izan zituzten hizpide. Azaroan hotz handia eta euri asko egin zuela azaldu zuten, eta bi faktore horiek «prestatu» zutela lurra uholdeetarako. Hondarribia (Gipuzkoa) jarri zuten adibide gisa. Bertan, azaroaren 21etik abenduaren 11ra bitartean egin zuen euria: 21 egunez jarraian. Abenduaren 9a ere bereziki «zaila» izan zela azpimarratu zuten, Azoreetako antizikloi batengatik. Manjonen eta Martinen hitzetan, «hezetasun ibai» bat ekarri zuen antizikloi hark, eta «prezipitazioaren gailurra» eragin zuen: 24 orduan 167 litroko erregistroa izan zen. Joera horren ondorioz, ibaien emaria handitu eta uholdeak izan ziren Euskal Herriko eremu askotan.

Irudian, Ebro ibaia, Tutera parean. JAGOBA MANTEROLA, FOKU

Negu leun samarra

Neguari dagokionez, datorrena «ona» izango dela esan zuten meteorologoek, «tenperatura leunak» izango direla, «ohi baino pixka bat altuagoak». Prezipitazioei dagokienez, neurri «arrunta» izango dutela aurreikusi dute, eta batezbestekoak baino apalagoak izango direla nabarmendu zuten. Hala ere, aitortu zuten litekeena dela zenbait gauetan hotz handia egitea, baina ez dela espero tenperaturen edo prezipitazioen inguruko gertaera ezohikorik. Eguberrietan eguraldiak antzera jarraituko duela azaldu zuten, eta, izatekotan, abenduaren 24an eta 25ean egingo duela euri apur bat.

Iragarpen antzekoak egin zituen Pedro Oriak ere, Aemet Meteorologia Agentziaren Nafarroako ordezkariak. Hurrengo egunotan antizikloiaren nagusitasuna nabaritu daitekeela azaldu zuen, eta litekeena dela aste honen erdialdera arte irautea. Asteazkenetik edo ostegunetik aurrera, berriz, aldaketa etorriko dela esan zuen, litekeena delako hodei, haize eta prezipitazio ahul gehiago dituen mendebaldeko fronte bat iristea. Urtarriletik martxora bitartean begira jarrita, berriz, ohi baino tenperatura beroagoak izango direla aurreikusi zuen.

Aralar, Zegamatik (Gipuzkoa) begiratuta. ANDONI CANELLADA, FOKU

Klima larrialdiaren hatsa

Klima larrialdiaren inguruan ere mintzatu zen Oria. Azken asteotan hautemandako irregulartasun guztiak klima larrialdiaren ondorio izateko aukeraz hitz egin zuen, eta adierazi zuen joera hori argi ikusten dela maila globalean ere. Nafarroaren kasuan, adibidez, euriteak edo euririk eza «gero eta muturrekoagoak» direla esan zuen, eta Arga ibaiaren egoera aipatu zuen. Ibai horrek zazpi edo zortzi aldiz egiten du gainezka urtean, eta, itxura guztien arabera, «klima aldaketa dago atzean».

Irudian, Funes (Nafarroa), Arga ibaiak dena irentsi ondoren. JESUS DIGES, EFE


Summary: Antxoaren kuotari eustea gomendatu dute txosten zientifikoan. Bruselak %27 murriztu zuen behin-behinean; kopuruak berrikustea espero dute arrantzaleek.

Lasaitasun mezua Euskal Herriko arrantzaleentzat: ICES Itsasoa Esploratzeko Nazioarteko Kontseiluak gomendatu du 2022rako antxoa kuota aurtengoaren berbera izatea. Erakunde horren azterketetan oinarrituta ezartzen du Europako Batzordeak arrantza eremu bakoitzean espezie bakoitzeko zenbat harrapatu daitekeen. Antxoaren kasuan, 33.000 tonako kuota jarri zuen iaz Kantauri itsasorako eta Bizkaiko golkorako eta oso litekeena da horri eustea.

Kopuru hori da, hain justu, eremu horretarako gehienekoa, Batzordearen estrategiaren arabera. ICESek kaleratu berri duen txostenean dio 2021erako gomendio bera egiten duela 2022rako: alegia, 33.000 tonatik beherakoa izatea. Azken urteetan, baina, ICESek jartzen duen gehienekoa hartzen du kuota gisa Europako Batzordeak. Hala, arrantzaleek uste dute gauza bera egingo duela datorren urterako ere.

Batzordeak aurreko astean zehaztu zituen 2022ko arrantza kuotak, baina Kantauri itsasoko eta Bizkaiko golkoko antxoarena zintzilik geratu zen, ICESen txostenaren zain. Hala ere, behin-behineko kopuru bat eman zuen, eta horrek kezka handia piztu zuen, %27,3ko murrizketa jasotzen baitzuen.

Kofradietako buruak eta Eusko Jaurlaritzako Arrantza zuzendari Leandro Azkue «harrituta» agertu ziren. Gogoratu zuten ICESen txostenaren aurretik eginiko beste biek —Bioman eta Juvena— agerian utzi zutela biomasa handitu egin dela. Orain, ICESek horixe bera berretsi du, eta azpimarratu du egoera «oso ona» dela.

Antxoarena eta hegaluzearena dira Euskal Herriko arrantzaleen kanpaina nagusiak, alde handiz. Hegaluzearen kuotak datorren urteko otsailean edo martxoan jakinaraziko ditu Bruselak.


Summary: Hegazti gripearen agerraldi bat atzeman dute Akamarreko etxalde batean. Igandean hil zituzten bertako ahate guztiak. Kasu gehiagoren beldur, araupeko eremu bat ezarri dute Akamarretik 10 kilometrora. Oraintxe, hamasei udalerri daude babes eta zaintza eremuan.

Nafarroa Beherean piztu da alarma, Akamarre udalerrian. Sud Ouest egunkariaren arabera, etxalde batean agertu ziren H58N birusaren susmoak, eta susmo horiek bultzatuta, bertako ahate guztiak hil zituzten iragan igandean. Susmoak, baina, zenbait egun lehenago hasi ziren zabaltzen, eta Akamarrerekin muga egiten duen beste udalerri batean ere hegazti-gripe kasu bat agertzeak susmo horiek areagotu zituen. Atzo baieztatu zuten hegazti gripeak jota zeudela Akamarreko etxalde horretako ahateak, eta inguruan kasu gehiago ere egon daitezkeela jakinarazi zuten Pirinio Atlantikoetako Departamenduko prefeturako ordezkariek.

Gaur-gaurkoz, H5N8 birusaren hedapena oztopatzeko neurriak hartu dituzte, eta Akamarreko etxaldearen inguruetan araupeko eremu bat ezarri dute zuhurtziaz eta segurtasunez jokatzeko. Oraingoz, etxaldetik 1,3 eta hamar kilometrora bitarteko zirkulu zentrokideetan ezarri dituzte neurriak, eta eremu bakoitzean tentsio maila bat edo beste ezarri diete etxaldeen jabeei. Bernard Layre Pirinio Atlantikoetako Nekazaritza Ganberako lehendakariaren arabera, aldi baterako eskala besterik ez da hori: «Babes eskala aldi baterako kontrol eremutik zaintza eremuraino mugatzen da, babes eremutik igarota».

Une honetan, hamaseiudalerri daude babes eta zaintza eremuan, eta animaliak zaintzeko eta ahateak leku batetik bestera ez garraiatzeko eskatu zaie bertan etxalderen bat eta ahateak dituzten langileei. Halaber, debekatu egin dute hegaztietatik eratorritako produktuak saltzea, eta simaurra eta minda eremu horretatik edo eremu horretara ez garraiatzeko ere eskatu dute. Horrez gain, ahateak konfinatuta eduki behar direla esan dute, elkarren arteko kontaktuak murrituz eta higiene neurriak zorrozki betez.

Izan dira kasu gehiago aurrez

Urte hasieran ere izan zen hegazti gripearen beste agerraldi bat Ipar Euskal Herrian. Urtarrilaren 9an, kasurako, Euskal Herriaren atarira iritsi zen. Zuberoarekin muga egiten duen Lixoze (Biarno) herria hunki zuen lehenik hegazti gripeak: Landetan hasi, Biarnon zabaldu, eta Lixozera iritsi zen gero. Izurriaren hedapena ikusirik, berehala hartu zituzten neurriak, eta departamenduko 159 herri jarri zituzten araupeko eremuan, horietako zenbait Zuberoan eta Nafarroa Beherean. Egun batzuen buruan baieztatu zituzten lehen kasuak: Bidaxuneko (Nafarroa Beherea) bi haztegitan agertu zen gaixotasuna.


Summary: Atzerriko inbertitzaile batek Butroeko gaztelua erosi du. Dirudunak lau milioi euro ordaindu ditu gazteluaren truke. Salmentaz arduratu den agentziak zehaztu du erosleak «bere gozamenerako» eskuratu duela gotorlekua; ez da jakina horrez gainera negozio asmorik duen.

Atzotik, jabe berria du Gatikako (Bizkaia) Butroeko gazteluak. Gotorlekuaren salmentaz arduratu den Inbisa etxebizitza agentziak akordio bat erdietsi du atzerriko inbertitzaile aberats batekin. Azkenik, lau milioi euro ordaindu ditu dirudunak, eta, orain, bereak dira jatorria Erdi Aroan duten 2.400 metro karratuko eraikina eta 35.000 metro karratuko parkea. Bost solairu, kapera, leotzak, liburutegia, ur putzua, lau dorrexka eta upategia; denak dira atzerriko aberatsaren esku.

Atzo goizean adostu zuten erosketa agentziak eta erosleak, 11:00k aldera. Inbisak azaldu duenez, inbertitzaileak «bere gozamenerako» egin du erosketa, printzipioz. Izan ere, oraingoz ez da jakina gazteluarekin eta inguruko lurrekin etekin ekonomikoak ateratzeko moduko negozio asmorik ba ote duen.

Bizkaiko gaztelurik sonatuena izanik ere, Butroeko gaztelua ez dago ondare publiko izendatua. Ordea, administrazio publikoek izan dute urrats hori egiteko aukerarik. Izan ere, Inbisaren esanetan, Eusko Jaurlaritzak, Bizkaiko Aldundiak eta Gatikako Udalak «une oro» izan dute negoziazioetan ematen ari ziren pausoen berri. Hori hala izanik ere, bakar batek ere ez du baliatu eroslehentasunerako ahalmena.

Enegarren saiakeran

Etxebizitza agentziak aitortu du azken urteetan hainbat eskaintza jaso dituztela Butroeko gaztelua erosteko. Ordea, diotenez, bakar bat ere ez da izan eskakizunekin bat egiteko aski egokia. «Ez gintuzten ekonomikoki asebetetzen», adierazi dute. Orain, bada, 4 milioi euroko eskaintza izandakoan sentitu dute urratsa egin beharra.

Gainera, agentziak nabarmendu du, alde ekonomikoez gainera, franko begiratu diotela erosleak ondarea ahalik hobekien zaintzeko erakutsi beharra duen konpromisoari. «Prozesu guztian» egin diote so alderdi horri. «Gunea modu egoki batean zainduko zutela bermatu arte», itxaron dute, azaldu dutenez. «Orain, ziur gaude erosleak ikusten duela eta garrantzia ematen diola gazteluaren erakargarritasunari eta aberastasunari, baita lorategietan ageri den aniztasunari ere». Emandako datuen arabera, 70 landare espezie baino gehiago dira bertan.


Summary: BERRIAk irabazi du Emakunderen aurtengo Berdintasun saria. Egunkariak saria partekatuko du 'Pikara Magazine' aldizkariarekin eta aurten hildako Lucia Martinez Odriozola kazetaritza irakaslearekin.

Emakunde Emakumearen Euskal Erakundeak BERRIAri eman dio 2021eko Berdintasun saria. Horren bidez, emakumeen eta gizonen berdintasunarekin konprometitutako kazetaritza goraipatu nahi izan du erakundeak: BERRIArekin batera, Pikara Magazine aldizkariari eta Lucia Martinez Odriozola kazetariari eman die saria. Aurtengo abuztuan hil zen Martinez.

Gaur goizean aurkeztu dute saria, Emakunderen egoitzan. BERRIAk berdintasunarekin eta feminismoarekin duen konpromisoa nabarmendu du epaimahaiak, indarkeria matxisten tratamenduari egiten dion ekarpena, bereziki. Izaskun Landaida Emakunderen zuzendariak azaldu du: «Ezinbesteko genero ikuspegia txertatua duen formakuntzatik aplikazio praktikora dagoen bidea saritu da».

BERRIA ordezkatzen, Maite Asensio Lozano eta Amagoia Mujika Tolaretxipi egon dira. Pikara Magazine-ren aldetik, Andrea Momoitio izan da, eta Lucia Martinez Odriozola zenaren ordezko gisa, Irune Pascual Ugarte.

Estilo liburua eta berdintasun plana

Epaimahaiak nabarmendu du, besteak beste, BERRIAk genero ikuspegia txertatu duela estilo liburuan, eta berdintasun planak diseinatu dituela.

Asensiok eskertu du saria, eta gaineratu du «bereziki zirarragarria» dela Pikara Magazine-rekin batera jasotzea. Nabarmendu du ez dela gauza txikia saria euskarazko hedabide bati ematea, oraindik ere euskara hizkuntza gutxitua delako. «Eskertzekoa da Emakundek aitortzea gure lana badela inportantea».

Gogoratu du BERRIAk aspaldi daukala konpromisoa berdintasunarekin, eta Euskaldunon Egunkaria-n bazegoela emakume feministen talde bat bidea urratzen. «Haiei zor dizkiegu egun dauzkagun oinarri sendoak. Sari hau Euskaldunon Egunkaria-rena ere bada».

Gaineratu duenez, «badakigu emakumeen aurkako indarkeria eta diskriminazioa giza eskubideen aurkako eraso bat dela, eta ez klik gehiago lortzeko edo egunkari gehiago saltzeko aukera bat».

BERRIAk, besteak beste, Hilketa Matxisten Mapa sortu du. Hor, Euskal Herrian 2003. urtetik indarkeria matxistak hildako emakumeak (112) eta haurrak (11) jasotzen dira, haien izen-abizenak, adina eta non hil dituzten zehaztuta.

Datorren urteko maiatz aldera egingo dute saria emateko ekitaldia.


Summary: Urtarrilaren 24tik 30era egingo dute VIII. (H)ilbeltza jaialdia, ohiko formatuan. Aurten ez da nobela beltzaren asterik izan Baztanen; horren ordez, (H)ilbeltzak urte osoan banatu ditu jarduerak. 2022an, astebeteko zikloa egingo dute berriz.

Baztanek aspaldiko harremana du genero beltzarekin: 2015etik antolatzen dute (H)ilbeltza, euskal nobela beltzaren astea, eta urteroko zita garrantzitsua bilakatu da. Astebetez, nobela beltzaren egoitza bihurtu ohi da Nafarroako haran berdea. Aurten, ordea, ezin izan dute aurreko urteetakoa bezalako jaialdirik egin; jarduera guztiak zazpi egunetan pilatu ordez, urte osoan banatu dute egitaraua.

Gaur jakinarazi dutenez, 2022an bai, ohiko formatura itzuliko dira: urtarrilaren 24tik 30era izango da VIII. (H)ilbeltza. Bost egunetan izango dira jarduerak —asteartean eta ostegunean ez beste egunetan—, Arizkunen, Anizen, Elizondon, Erratzun eta Iruritan. Egitarau osoaren berri eman dute dagoeneko. Liburu aurkezpenak, solasaldiak, mahai inguruak eta otorduak izango dira, besteak beste.

Egitaraua, prest

Solasaldi batekin emango diote hasiera zikloari, urtarrilaren 24an. 2020ko (H)ilbeltza bekaren irabazlea izango da solasean, Koldo Biguri. Massimo Carlotto idazle italiarraren Arrivederci amore, ciao nobela euskarara itzultzeko proiektuarekin lortu zuen beka, eta horri buruz mintzatuko da, Arizkungo Medikuaren Etxean.

Asteazkenean, beste hizketaldi bat izango da, Euskal gaizkileak podcastaren ingurukoa. Zuzeu agerkari digitalak sortu zuen podcast hori; Beñat Hach Embarekek zuzentzen du, eta Bikoiztaile Euskaldunen Elkartearekin batera egiten dute. Euskal Herrian transmititu izan diren krimenen inguruko istorioak fikzio moduan kontatzen dituzte. Hach Embarekek emango du hitzaldia.

Ostiralean, Ainize Madariaga kazetaria Baionako Marga Andurain abenturazaleari buruz mintzatuko da, Marga Andurain abenturaren gurpilean izeneko hitzaldian, Elizondoko Arizkunenea kultur etxean.

Asteburuko eskaintza zabalagoa izango da. Larunbat goizean, Hondar ahoak telesailean oinarritutako mahai inguru bat izango da, Beltzak Argitara. Hondar Ahoak (H)ilbeltzan. Hizlariak Marian Fernandez eta Koldo Almandoz izango dira, telesailaren ekoizlea eta zuzendaria, hurrenez hurren. Eguerdian bazkaria egingo dute, Erratzuko elkartean, eta, bazkalostean, Itxaro Bordak Euri zitalari esker liburua aurkeztuko du, Ane Gartziak gidatuta. Iluntzean, berriz, Susmagarrien gaua egingo dute, Erratzun barna.

Igande goizean, Lubakietako oroiminak izeneko itzuli beltza egingo dute, Iruritan. Arratsaldean, berriz, Pettik eta Ana Galarraga Aiestaranek literatura eta musika batzen dituen emanaldi bat egingo dute: Frankenstein agurgarria. Gutun musikatua Victor Frankensteini.


Summary: Kwa Leauma Ordiziako jokalaria hil da, istripuz. Asteburuan izan zuen istripua, Amsterdamen, eta koman zegoen, buruan hartutako kolpeagatik. 2018-2019ko denboralditik zeraman Euskal Herrian.

Kawa Leauma hil da, Ordiziako errugbi taldeko jokalaria. Asteburutik zegoen Amsterdamgo ospitale batean. Espainiako selekzioarekin egonaldia egiten ari zen, eta ezustean istripu bat izan zuen. Altuera batetik erori, eta kolpe handia hartu zuen buruan. Ordutik koman zegoen erietxean.

Hasieran hobera egin zuen arren, atzo arratsaldean jakinarazi zuten larri zegoela, eta ebakuntza bat egitea aztertzen ari zirela. Baina ezinezkoa izan zen. Amsterdamen dira jada AMPO Ordiziako entrenatzaile eta kirol zuzendari Iñigo Marotias eta Espainiako Errugbi Federazioko presidente Alfonso Feijoo. 2018-2019ko denboralditik zeraman Leaumak Ordizian jokatzen. Duela urtebete egin zion BERRIAk elkarrizketa, eta bertan zioen etxetik urrun egon arren "etxean bezala" sentitzen zela Ordizian. "Gaztetxoak taldean elkarrekin eskolara joaten direla ikusita, haurtzaroaz bizitakoaz gogoratu naiz, Samoan ere horrela ibiltzen baikinen. Euskal Herriko jendea kaletarra da, eta guztiek elkar ezagutzen dute. Besoak zabalik hartu gintuzten. Haiekin komunikatzeko, euskara ikasten ari naiz".

Onartu zuen "ezustean" harrapatu zuela Ordiziaren eskaintzak. "Ez nekien jokalari australiarrak Europara joaten zirenik. Beste esperientzia berri bat bizitzeko eta jokalari gisa gehiago hazteko aukera nuen". Eta ametsez hitz eginda, hau aipatu zuen: Zeelanda Berriko selekzioarekin jokatzea.


Summary: Zabalik dago 2022ko Euskarabenturan izena emateko epea. 2005ean edo 2006an jaiotako gazteek izanen dute aukera espedizioan parte hartzeko. Aurkezpen bideo bat eta proiektu bat bidalita aurkeztu beharko dituzte beren hautagaitzak, gaurtik martxoaren 4ra artean.

Heldu da iragartzeko garaia: Euskarabenturak bere laugarren aldia izanen du 2022an, eta jadanik badago izena emateko aukera. Hain zuzen, gaur aurkeztu dute egitasmoa, Pasaian (Gipuzkoa) eginiko ekitaldi batean. Oro har, ohiko irizpideei eutsiko diete datorren udako aldian; hau da, 16 eta 17 urteko gazteak deitu dituzte espedizioan parte hartzera. Hala, 2005ean edo 2006an sortutakoek dute parada aurten. Beste behin, antolatzaileek «Euskal Herriko zein diasporako gazteak» nahi dituzte abenturan parte hartzera animatu, Euskal Herriko txokoak euskaraz blaitzera deitu. BERRIA espedizioaren babesle izanen da berriz ere.

Aurkezpenean zehaztu dutenez, gaurtik martxoaren 4ra artean ematen ahalko da izena 2022ko Euskarabenturan parte hartzeko. Partaideen kopurua mugatua denez gero, gazteek hautagaitzak aurkeztu beharko dituzte. Aurkezpen bideo bat eta proiektu bat bidali beharko dituzte.

Euskarabentura 2018an lotu zitzaion bideari, eta bigarren abentura izan zuten 2019an. 2020an, baina, pandemiak erdiz erdi jo zuen egitasmoa, eta bertan behera gelditu zen. Hala eta guztiz ere, Euskarabentura indarberriturik eta eraberriturik bueltatu zen joan den udan, 2021ean: bi txandatan egin zuten espedizioa, eta bidea egiteko zenbait modu aldatu zituzten, segurtasuna bermatzearren. Uztailaren 1etik 31ra bitartean egin nahi dute 2022ko espedizioa, Mauletik Getxora (Bizkaia). Asmoa "hasieran bezala egitea" dela adierazi du Irati Labaien Euskarabenturako kideak, betiere, osasun egoerak hala baimentzen badu.

Zeharkaldia berrartzearekin batera, haren helburu nagusiei helduko dietela nabarmendu du Labaienek, zein diren gogoratuta: "gazteen artean euskararen erabilera sustatzea", "gazteen artean sare bat sortzea" eta "euskal kultura eta herria ezagutzea". Halaber, eurentzat "osasuntsuak" diren beste zenbait balio sustatzen ahalegintzen direla ere gaineratu du: "Erronka lokal eta global serio baten aurrean gaude gizarte bezala. Nazio Batuen Erakundeak ere garapenerako helburu iraunkorrak plazaratu zituen 2015ean, eta, nolabait, hor proposatzen diren hari eta gai desberdinak ere landu nahi ditugu".

Hiru gairen artean aukeratu beharko dute gazteek, hain justu, espedizioan izena emateko eskaera egin ahal izateko. Euren burua aurkezteko bideoaz gain, proiektu bat egin beharko dute, gogoetarako bide emango dutenak. Honako gai hauek eman dizkiete aukeran: egungo hezkuntza zentroetako jolastokien ezaugarriak eta bertan ematen diren dinamikak, arropa eta jantzien kontsumo eredua eta Euskal Herriko historia. "Gazteen hausnarketa eta sormena" sustatu nahi ditu, hala, Euskarabideak. Bildutako proiektuak Eusko Ikaskuntzak eta Puntueus fundazioak ebaluatuko dituzte, eta apirilaren 24an jakinaraziko dute espedizioan parte hartuko duten 130 gazteen zerrenda.

Itsasoak presentzia berezia izango du 2022ko aldian, antolatzaileek aurreratu dutenez. Izan ere, 500 urte beteko dira munduari lehenengoz bira eman ziotenetik, eta Euskal Herriko historian itsasoak izan duen lekuari erreparatzeko baliatuko dute espedizioa. Horretarako, Elkano Fundazioarekin "elkarlanean" ariko dira. Batera antolatuko dituzte espedizioko hainbat ekintza, eta, halaber, fundazio horrek proposatu du parte hartzaileek proiektua egiteko hautatu beharreko gaietan hirugarren, Euskal Herriko historiari loturikoa. "Gure helburuetako bat dibulgazioa eta edukien gizarteratzea da, baina baita gogoeta prozesuak sustatzea ere, iraganak horretarako bide oso emankorrak ekartzen baitizkigu", azaldu du Ion Irurzun fundazioaren zuzendariak, eta gaineratu Euskarabenturak hausnarketarako "baldintza egokiak sustatzen" dituela, baita gogoeta horietan "gazteen ahotsa" txertatzeko ere.

Ikerketaren lehen emaitzak

Espedizio ibiltaria soilik ez, ikerketa bat ere martxan dauka Euskarabenturak, "gazte euskaldunen kasuan hizkuntza-mudantza fenomenoaren atzean dauden faktore nagusiak zeintzik diren ulertzeko". Soziolinguistika Klusterrarekin elkarlanean ari dira egiten, eta Eusko Jaurlaritzako Hizkuntza Politika Sailburuordetzako Hizkuntza Ikerketa eta Koordinaziorako Zuzendaritzak finantzatuta. Lau urtekoa izango da ikerketa, eta lehen emaitzak udaberrian argitaratuko direla aurreratu du Labaienek. Hala ere, lehen emaitzak badituztela azaldu du Euskarabideko kideak, eta bi nabarmendu ditu: espedizioan parte hartzen dutenen %85ek adierazi duela espedizioak euskara maila hobetzeko balio izan diola eta %92k agertu duela borondatea euskara sustatzeko ahalegina egiteko, behin Euskarabentura amaituta. Ikerketa egiten ari direnetako bat Izaro Arruti da, Labaienek zehaztu duenez, Euskarabenturan parte hartutakoa eta berriki Soziolinguistika Klusterraren Txillardegi-Hausnartu saria jaso duena.


Summary: Euskarabenturan izena emateko epea zabaldu dute. Uztailaren 1etik 31ra bitartean egingo dute espedizioa, eta 130 gaztek parte hartuko dute. Bideo bat eta banakako proiektu bat aurkeztu beharko dute izena eman asmo dutenek.

Gaurtik zabalik dago Euskarabentura espedizioan izena emateko epea. 2005 eta 2006 urteetan jaiotako Euskal Herriko nahiz diasporako gazteek izango dute horretarako aukera, martxoaren 4ra bitartean. Hautagaitza aurkezteko, minutu bateko aurkezpen bideoa eta banakako proiektu bat aurkeztu beharko dituzte gazteek.

Azken bi aldietan antolatzaileek ezin izan dute espedizioa antolatu, COVID-19a tarteko, baina 2022an egiteko modua izango duten itxaropenez mintzatu dira antolatzaileak, gaur, Pasaiako (Gipuzkoa) Albaola Itsas Kultur Faktorian egin duten aurkezpenean. Uztailaren 1etik 31ra bitartean egin nahi dute espedizioa, Mauletik Getxora (Bizkaia). Asmoa espedizioa "hasieran bezala egitea" dela adierazi du Irati Labaien Euskarabenturako kideak, betiere, osasun egoerak hala baimentzen badu.

Zeharkaldia berrartzearekin batera, haren helburu nagusiei helduko dietela nabarmendu du Labaienek, zein diren gogoratuta: "gazteen artean euskararen erabilera sustatzea", "gazteen artean sare bat sortzea" eta "euskal kultura eta herria ezagutzea". Halaber, eurentzat "osasuntsuak" diren beste zenbait balio sustatzen ahalegintzen direla ere gaineratu du: "Erronka lokal eta global serio baten aurrean gaude gizarte bezala. Nazio Batuen Erakundeak ere garapenerako helburu iraunkorrak plazaratu zituen 2015ean, eta, nolabait, hor proposatzen diren hari eta gai desberdinak ere landu nahi ditugu".

Hiru gairen artean aukeratu beharko dute gazteek, hain justu, espedizioan izena emateko eskaera egin ahal izateko. Euren burua aurkezteko bideoaz gain, proiektu bat egin beharko dute, gogoetarako bide emango dutenak. Honako gai hauek eman dizkiete aukeran: egungo hezkuntza zentroetako jolastokien ezaugarriak eta bertan ematen diren dinamikak, arropa eta jantzien kontsumo eredua eta Euskal Herriko historia. "Gazteen hausnarketa eta sormena" sustatu nahi ditu, hala, Euskarabideak. Bildutako proiektuak Eusko Ikaskuntzak eta Puntueus fundazioak ebaluatuko dituzte, eta apirilaren 24an jakinaraizko dute espedizioan parte hartuko duten 130 gazteen zerrenda.


Summary: Ohiko azokarik eta jende pilaketarik gabeko San Tomas eguna. Hutsik esnatu dira berez postuz eta nekazariz beteta egongo liratekeen plaza eta kale asko. Hala ere, ez dira falta izan txistor pintxoak; ez sare sozialetan, behintzat.

Bigarren urtez jarraian, berezko egiten duen ospakizun berezirik gabeko San Tomas eguna izan da Euskal Herrian. Azken hilabeteotan aurreikuspen hobeak egin diren arren, COVID-19aren oldarraldiaren eta kasu positiboen goraldiaren eraginez bertan behera gelditu dira aurrez prestatutako azoka eta jarduera askotarikoak. Izatez, jantzi, txapel eta zapiak ez ziratekeen faltako gaurko egunean; ezta txistor pintxoak, taloak eta giro ona ere, baina izurriak eragindako egoerak erabat baldintzatu du ospakizuna.

Donostian, adibidez, baserritarren erakusleiho bilakatu ohi da Konstituzio plaza, baina, bigarren urtez, euskal produkturik eta posturik gabe esnatu da plaza. Arrasaten ere (Gipuzkoa) ez da azokarik egin, baina ohiko jai horren ordez bestelako egitarau bat prestatu dute kultur eragileek: gaurtik hasi eta hilaren azken egunera arte antolatu dituzte zozketa, artisau azoka, kontzertu eta emanaldiak. Hondarribian (Gipuzkoa), bestalde, izan da San Tomas azokaren itxura hartu duen argazkirik. Gaitza heda ez dadin, soilik ekoizleen salmenta postuak jarri dituzte, eta San Pedro kalean batu dira guztiak.

Hondarribiko San Tomas azoka, gaur. REBEKA RUIZ, BIDASOKO HITZA

Ospakizuna, sareetara eramana

Sareetan ere ikusi eta zabaldu dira San Tomas ospakizunaren inguruko mezu eta irudiak. Bilboko Alde Zaharreko saltokien elkarteak, kasurako, mezu itxaropentsu bat zabaldu du bere Twitter kontuan: «Ospatuko dugu berriro». Gaurko egunean Bilboko Zazpikaleek «xarma berezi bat» izan ohi dutela adierazi dute, baina aurten ezin izan dela horrela izan. «Garai hobeak etorriko dira, eta tradizio hau gogoz eta ilusioz ospatuko dugu berriz», gaineratu dute. Beste erabiltzaile batzuek, berriz, txistor pintxoaren argazkiak jarri dituzte, ospakizuna bere hartan ez dagoen arren ohitura hori gaurko egunez galdu ez dela erakusteko.

Hala ere, guztiak ez dira izan txistorraren argazkiak eta mezu zoriontsuak. Bada San Tomas eguna bertan behera uztearen aurka agertu denik ere. Minduta agertu dira asko; izan ere, ez diote ongi irizten izurriaren arrazoia mahai gainean jarrita azoka bertan behera utzi baina gaueko aisialdian inongo murrizketarik ez egiteari. Honela mintzatu da, adibidez, erabiltzaile horietako bat: «Salmententzat arnasbide gerta dakiekeen urteko egunik garrantzitsuenetariko bat bertan behera birusa arrazoi delarik. Diskotekek, halaber, ateak irekita dihardute». Beste erabiltzaile bat ere zorrotz mintzatu da gaiaren inguruan: «Gaur kalean ez, baina Corte Ingelesara joan gaitezke San Tomas ospatzera. Hor ez dago arriskurik».

Tonu antzekoan mintzatu dira Bilboko Konpartsen izenean ere. Idatzi bat plazaratu dute «urte osoan kalitatezko eta sasoiko produktuen ekoizle direnei» elkartasuna adierazteko, eta «ekarpen xume bat» ere egin nahi izan diete. Aurtengo aldian, Etxaldeko Emakumeei emango dizkiete urtero San Tomas egunaren harira argitaratzen duten egutegiaren etekin ekonomikoak. Baserritarren talde ireki bat da, landa eremuko emakumeekin eta elikadura burujabetzarekin bat egiten duena. Agroekofeminismoan oinarritzen da haien lana, eta feminismoaren balioak txertatzen saiatzen dira nekazaritzaren munduan.


Summary: «Sektorerik gabe geratzen ari gara Euskal Herrian», ohartarazi dute nekazariek. Datorren astean mobilizazioak egingo dituzte Hegoaldeko hiriburuetan, kostuen igoerak «ito» egiten dituela salatzeko eta administrazioei Elikadura Katearen Lege berria aplika dezatela eskatzeko.

San Tomas egunean baserritarrak Donostiara jaistea ohitura zaharra da, baina urte berezia izan da 2021a, eta gaur goizean Gipuzkoako hiriburuan bildutako nekazariak ez dira joan beren produktuak saltzera, sektorearen egoera larria ezagutaraztera baizik. «Kokoteraino gaude», ziurtatu du Garikoitz Nazabal Gipuzkoako EHNEko lehendakariak; «nazkatuta gaude diru eske ibiltzeaz batetik bestera [...] Utz itzazue bakean festak eta oporrak», eskatu die administrazioei Mikel Arteaga Gipuzkoako ENBAko zuzendaritzako kideak.

Nazabalen eta Arteagaren hitzak, ordea, Hego Euskal Herriko sektore osoarenak dira. Ez da batere ohikoa, baina lau lurraldeetako nekazarien eta abeltzainen sindikatu guztiek dei bateratua egin dute protestarako: EHNE konfederazioko hiru kideek ez ezik (Nafarroako eta Gipuzkoako EHNE, eta Arabako UAGA), egitura horretatik aspaldi ateratako talde batek ere bat egin du deialdiarekin, Bizkaiko EHNEk alegia, eta gauza bera egin dute ENBAk eta Nafarroako UAGNk ere. «Desberdintasunak desberdintasun», sektorea «itota» dagoela salatu dute.

Ez dira berriak nekazarien salaketak; «urteak daramatzagu esaten otsoa datorrela», onartu du Nazabalek. Baina orain otsoa bertan dagoela ohartarazi du, egoerak «hondoa jo» duela. «Sektorerik gabe geratzen ari gara Euskal Herrian». Lehen sektoreak aspaldi dio ez dutela behar besteko saririk jasotzen bere lanaren truke, banatzaileek (supermerkatuak) duela 30 urteko prezioetan ordaintzen dizkiela produktuak. «Inflazioa igo bada, ba, guri ere igo diezagutela», azaldu du Arteagak. «Ez gara ari irabaziak handitzeari buruz, galerak eteteaz eta parean geratzeaz baizik».

Azken urteak egoera are gehiago okertu duela diote Hego Euskal Herriko nekazarien sindikatuek, ekoizpen kostuak «neurri gabe» handitu direlako, eta haiek ez direlako gai izan kostu gehigarri horiek «katearen hurrengo begiari» pasatzeko, hau da, bitartekariei eta banatzaileei. «Baserritarrak input-ak ezin ordainduta dabiltza, likidezia lortzeko azienda sartu beharra dute askok, besteak baserriko aseguruak kentzen...».

Lehen sektoreko atal guztiei modu batera edo bestera kostuak igo bazaizkie ere, egoerarik okerrena abeltzainena dela ziurtatu dute, argindarra eta gasolioa ez ezik pentsuak ere asko garestitu zaizkielako, %30 inguru azken urtean.

Adibide bat eman dute, esne sektorearena: ekoizpen kostua 0,005 euro igo da litroko, eta kostua 0,40 eta 0,42 euro da litroko, baina abeltzainek 0,35-0,37 bitartean jasotzen dute. Espainiako Nekazaritza Ministerioaren Katearen Behatokiak egindako azterketaren arabera, ekoizpen kostuak estali ahal izateko, kontsumitzaileak gutxienez 0,70 euro ordaindu beharko luke litroa, baina supermerkatuetan hortik beherako prezioak ikusten dira, banaketa kateak produktu horrekin eskaintzak egiten dituztelako, bezeroak erakartzeko.

Hain zuzen ere, Pedro Sanchez Espainiako presidenteak gaur arratsaldean iragarri du legea moldatuko dutela esne ekoizleek eta industriak sinatutako kontratuak aldatu ahal izateko, nekazarien ardura ez diren kostuetara (pentsuak, esaterako) egokitzeko. Orain arte ez zen posible kontratuak aldatzea, eta horrek kalte egin die abeltzainei.

Deia administrazioei

Kostaprezioa baino merkeago saltzea debekatzeko helburua dauka Espainiako Gorteek onartu berri duten Elikadura Katearen Legeak. Baina legea garatu behar dela eta betearazteko bitartekoak jarri behar direla ohartarazi dute. Nekazaritza Ministerioari, Eusko Jaurlaritzari eta Nafarroako Gobernuari eskatu diete legea osatzeko, prezioen behatokiak abian jartzeko, eta beren ekoizpen sistemen araberako azterketak egiteko. «Niri ez etorri Kordobako prezioekin», ohartarazi du Nazabalek, eta Arteagak gogorarazi du mendiko abeltzaintza dagoela Euskal Herriko zati handi batean, eta horrek beste kostu bat duela lurralde lauen aldean.

Nekazaritza Ministerioari espresuki galdegin diote ikuskapenak handitu ditzala, egiaztatzeko dendetan ez dela kostu azpiko produkturik saltzen. «Bizkortu ditzala isun prozedurak, eguneratu ditzala katearen azterketak [....], eta egin dezala ekoizpen kostuak estaltzen ez dituzten kontratuen aurka».

Protestak datorren astean

Industriari eta banaketa enpresei ere eskatu diete legea betetzeko, eta ohar garbi bat egin diete: «Beren negozio helburuak, beti epe laburrekoak, ekoizpen sektorea suntsitzen ari dira». Horrela jarraituz gero herritarren hornidura bera arriskuan egon daitekeela ohartarazi diete. Horregatik, beren mobilizazio gehienak banatzaileen aurrean egingo dituzte: hilaren 28an, Nafarroako merkataritza gune baten aurrean egingo dute protesta, eta hilaren 30ean, berriz, Gipuzkoako batean.

Erakundeak ere begiz jota dauzkatenez, zehaztu ez duten administrazioaren egoitza baten aurrean izango da Arabako protesta. Bizkaiko ekintza aurreragorako utzi dute, urtarrilaren 18rako, eta merkataritza gune batean egingo dute hura ere.


Summary: Argindarraren gorakadak ez du etenik Hego Euskal Herrian: 360 euro MWh-ko. Gas naturalaren prezio igoera handiak eragin du argindarraren langa igo izana. Ipar Euskal Herrian, 453 euro ordainduko dituzte MWh bakoitzeko.

Argindarraren prezioak orain arte Hego Euskal Herrian ezarritako marka guztiak gaindituko ditu asteazkenean: 360 euro ordainduko da batez beste MWh. Ipar Euskal Herrian, berriz, garestiago ordainduko dute: 453 euro. Errusiak arazoak ditu Europa gasez hornitzeko, eta lehengai hori garestitu izanak eragin zuzena izan du argindarraren prezioan. Horri Frantziako hainbat zentral nuklear izaten ari diren arazoak gehitu behar zaizkio.

Hego Euskal Herrian asteazkeneko 19:00ak eta 20:00ak artean egongo da garestien argindarra: tarte horretan, 381 euroan salduko da MWh bakoitza. Argindarraren prezioa joan den astean hasi zen berriz goraka, eta, adituen ustez, oso litekeena da hurrengo egunetan berriz ere langa hori igotzea. Gaur, esaterako, 327,38 euroan dago MWh, eta koska handia igoko da. Jakina denez, tarifa erregulatua duten kontsumitzaileei zuzenean eragiten die, eta erreferentzia gisa balio du tarifa librea duten kontsumitzaileentzat.

Igoeraren arrazoi nagusia gasa da, ziklo konbinatuko zentraletan haren bitartez sortzen baita argindarra. Errusiak Europara igortzen duen gas kantitatea murriztu da, eta haren prezioa %10 igo egun bakarrean. TTF baloreak neurtzen du argindarra lortzeko erabiltzen den gasaren prezioa Europan, eta egun 160 euroan dago MWh. Iaz egun hauetan 17 euroan zegoen, eta azaroan, 65 euroan.


Summary: Babesa azaldu diote Mikel Albisuri, Auzitegi Nazionalean deklaratu aurretik. Preso ohiak bideokonferentziaz deklaratu du Donostiako Auzitegian, Gregorio Ordoñez PPko zinegotzia zenaren hilketaren harira, eta epaileak agindu du pasaportea kentzeko. Sortuk elkarretaratzea egin du epaitegi aurrean.

ETAk Gregorio Ordoñez PPko zinegotzi eta Gipuzkoako PPko orduko presidentea hil zuen 1995eko urtarrilaren 23an, Donostian, eta, hilketa hari lotuta, Espainiako Auzitegi Nazionalak deklaratzera deitu du Mikel Albisu Iriarte. Donostiako Auzitegian deklaratu du gaur, bideokonferentzia bidez.

Auzitegi Nazionalak jakinarazi duenez, badaezpadako neurri batzuk ezarri dizkio epaileak Albisuri: auzitegiaren oniritzirik gabe Espainiako Estatutik irtetea debekatzea, pasaportea kentzea eta harremanetarako telefono zenbaki baten berri ematea. Epaileak argudiatu du delituaren «larritasunari» eta akusatuari jar diezaioketen zigor handiari erantzuten diola badaezpadako neurri horiek ezartzeko beharrak.

Albisu 2004an atxilotu zuten, Biarnon, ETArekin lotuta. Hamabost urte eman zituen preso, eta, Frantziak ezarritako zigorra osorik beteta, 2019ko urtarrilean askatu zuten.

Deklaratzera deitu dutela-eta, Sortuk elkarretaratzea egin du epaitegi atarian, elkartasuna eta babesa adierazteko, Konponbidea eta bakea, Mikel Albisu gurekin lelopean: «Herri honetan bakeak, elkarbizitzak eta konponbideak Mikel gure artean egotea eskatzen du». Haimar Altuna Sortuko Nazio Kontseiluko kideak adierazi du Albisurena ez dela «kasu bakan bat» eta horren atzean «salbuespeneko legedian oinarritzen den Espainiako Audientzia Nazionala» dagoela: «Hiru urte luze igaro dira Mikelek espetxea atzean utzi zuenetik, eta deialdi berri honek erakusten du berriro ere kartzelak bete nahi dituztela, Euskal Herria iraganera kateatuta mantentzeko».

Altunak gaineratu du ezkerreko independentismoak «urtez urte, egunez egun, urratsak egiten» diharduela eta hala jarraituko duela, «bakea eta elkarbizitza» erdiesteko eta Espainiako Estatuarekiko «gatazka politikoari irtenbide justu bat» emateko: «Beste batzuk, aldiz, kontrako norabidean ari dira. Bide hori oztopatu nahi dute, herri honi berriro ere sufrimendua eta mina eragin eta erabateko ukazioa ezartzeko».

Kritikak

Beste ordezkari politiko batzuek, ordea, kritika egin diote Albisu babestu izanari. Carlos Iturgaiz PPko Euskal Autonomia Erkidegoko presidenteak esan du elkarretaratzea «made in Sortu luxuzko harrera» egin diotela Albisuri, eta hori «terrorismoaren apologia eta goraipamenaren beste adierazpide nazkagarri» bat dela. Iturgaizek Sorturi egotzi dio biktimak «umiliatzea».


Summary: AEBek militarrak baliatuko dituzte osasun arreta bermatzeko. AEBetan, omikron aldaerakoak ziren azken astean atzemandako positiboen %73. Italiako Gobernua aztertzen ari da kalean ere maskara erabiltzera derrigortzea. Kontaktuak «ahalik eta gehien» gutxitzeko aholkatu du Berlinek.

Neurriak gogortzen ari dira nazioartean. Egunetik egunera, eta osasun egoera okerragotu ahala, murrizketa gehiago ezartzen ari dira gobernuak. AEBetakoa da horietako bat. Txertaketan jarriko ditu indarrak Joe Biden presidenteak. Haren gertuko iturriek aurreratu dutenez, mila militar baliatuko dituzte lanez gainezka dauden osasun langileei laguntzeko. Horrez gain, koronabirus probak egiteko guneak ugarituko dituzte, erizain gehiago jarriko dituzte txertaketa guneetan, eta 500 milioi test doan banatuko dituzte herritarren artean.

Washingtonen ere asko zabaldu da omikron aldaera, aldaera nagusi bilakatzeraino. Gaitzen Kontrolerako eta Prebentziorako Zentroak bildutako datuen arabera, azken astean positiboen %73 izan dira omikronenak. Adituek orain arte ondorioztatu dutenez, aldaera berria aurrekoak baino arriskutsuagoa ez bada ere, azkarrago zabaltzen da, eta beraz errazago kutsatzen; horrek osasun zerbitzuen gaineko presioa handitzen du. Horiek hala, askok leporatu diote Bideni soilik txertaketan jartzea arreta, probak indartu eta ugaritu beharrean. Izan da eskatu dionik ere etxe guztietara proba sorta bat bidaltzea, kutsatzeak moteltze aldera.

AEBetako Gobernua ahaleginak eta bi egiten ari da beste itxialdi bat ezarri behar ez izateko; hori dela eta, estatuburuak eskatuko die herritarrei «txertatuta egonda ere» leku itxietan maskara erabiltzeko, eta «ahal dela» segurtasun distantziei eusteko. Dagoeneko badira aurreratu dutenak datozen asteak «erabakigarriak» izango direla Bidenen presidentetzarako.

Italiako Gobernuak bestelako bidea aukeratu du. Erromak iragarri du kalean ere maskara erabili beharko dela hilaren 23tik aurrera Erromako eta Lazioko eskualdeetan, baina ez dute baztertzen neurria herrialde osora zabaltzea. Horrez gain, eta neguko oporrek irauten duten bitartean, osasun langileek hamar egunetik behin egin beharko dute koronabirus proba, bai erietxe publikoetan, baita pribatuetan ere. Italiak 20.000 kasu atzematen ditu egunero batez beste, eta Mario Draghi lehen ministroak iragarri du ez dutela neurri murriztaile gehiagorik hartuko, «egoerak bere horretan irauten badu».

Alemaniako kantziler Olaf Scholz gobernukideekin biltzekoa da gaur, egoera aztertzeko eta neurri berriak hartu edo ez erabakitzeko. Alemaniako Gobernua izan da bakarra, Austriarekin batera, iragarri duena datorren urtean derrigorrezko txertaketa ezarriko duela. Dena den, gaur bertan Gaitz Infekziosoetarako Robert Koch institutuak aholkatu du «ahalik eta gehien» murrizteko kontaktuak datozen egunetan, baita bidaiak bertan behera uzteko ere, baldin eta «behar-beharrezkoak» ez badira.


Summary: ELA, LAB eta CCOOk bat egin dute Arabako metalean mobilizazio dinamika bateratu bati ekiteko. SEA patronalari eskatu diote urtarrilaren 10eko astean negoziazioei ekiteko. Eta ohartarazi diote lanuzteak eta grebak hasiko dituztela erantzunik jaso ezean.

Arabako metaleko gehiengo sindikalak urrats bateratu bat egitea erabaki du: ELA, LAB eta CCOO sindikatuak ados jarri dira, eta plataforma bateratu bat sortu dute mobilizazio dinamika bateratu bati ekiteko. Ituna berritzeko negoziazioetan elkarrekin egin nahi dute bidea, eta hala jakinarazi diote SEA patronalari gaur goizean, Gasteizen. Eskari zuzen bat igorri diete, gainera: urtarrilaren 10eko astean negoziazio mahaia deitzeko galdegin diote, eta ohartarazi erantzunik jaso ezean lanuzteak eta grebak hasiko dituztela.

Hiru urte dira Arabako metaleko sektoreko ituna berritzeko negoziazioak ez aurrera, ez atzera daudela. Baina, sindikatuen esanetan, patronalak prozesua «geldiarazi» egin du behin eta berriz, eta «benetako blokeoa» izaten ari dira. «Aurrerapausoak geroratu egiten ditu beti, bere enpresa kideek ez dutelako aurrera egiterik nahi», gaitzetsi dute.

Eta salatu dute sektoreko arazoak pilatzen ari direla bien bitartean. Besteak beste, uste dute soldatek erosahalmena galdu dutela; lanaldi oso luzeak dituztela, eta malgutasun handiegia; kontratuetan iruzurra dagoela; behin-behineko enplegu handiegia dagoela; prekaritatea handia dela, lan istripu asko daudela –«urtean ia 2.000 gertatzen dira»–; eta emakumeekiko diskriminazioa dagoela. 25.000 langileri eragiten dio hitzarmenak.

Eskaera zehatzak Horregatik erabaki dute, hain zuzen ere, ados jarri eta mobilizazio bateratuari ekitea: Arabako metaleko langileei «alternatiba bat» eskaintzeko, azaldu dutenez. «Hiru sindikatuok hitzeman dugu elkarrekin urratsak egingo ditugula, eragin orokorra izango duen lan hitzarmen bat lortzeko». Iragarri dute urtarrilerako mobilizazioak eta manifestazio bat ere antolatuko dituztela. Eta dei egin diete gainerako sindikatu, langile eta gizarte eragileei ere mobilizazioetan parte har dezaten.

Hiru sindikatuek oinarrizko eskaera batzuk ere adostu dituzte. Honako hauek dira patronalari helarazi dizkiotenak: - Soldatak KPIaz gaindi igotzea; gutxieneko soldata 1.400 eurokoa izanik. - Lanaldiaren taxuzko murrizketa onartzea. - Azpikontratetako langileen subrogazioa. - Kontratuetako iruzurren kontrako neurriak hartzea. - Behin-behinekotasuna eta malgutasuna mugatzea. - Benetako berdintasuna lortzeko neurriak zehaztea. - Lan osasuna bermatzeko neurriak hartzea. - Baimenetan eta beste lan baldintza batzuetan hobekuntzak egitea, pertsonak erdigunean jartzeko. - Hitzarmena aplikatzeko bermeak zehaztea: aurreraeragina bermatzea, alde bakarreko inaplikazioa galaraztea eta lehentasunezko aplikagarritasuna ematea.


Summary: Bigarren urtez, ez da Olentzeroren desfilerik izango Iruñean. Antolatzaileek bertan behera utzi dute, Nafarroak COVID-19 gaitza dela-eta bizi duen egoeragatik eta ikusleak kontrolatzeko ezintasunagatik.

COVID-19aren hedapenaren ondorioz hartu du erabaki hori Olentzeroren Elkarteak. Nafarroan, positiboen kasuek gora egin dute azken asteotan, eta joera hori iraultzeko asmoz hartu dute erabaki hori, har zitekeen erabakirik «zuhurrena» dela argudiatuta. Gaur goizean eginiko prentsaurrekoan eman dute xehetasunen berri. Xabier Martinez de Alava Iruñeko Olentzeroren Elkarteko lehendakari eta Mirentxu Garcia eta Patxi Perez Nafarroako Kazetarien Elkarteko lehendakariak izan dira bertan, eta, beste hainbat arrazoiren artean, ikusleak kontrolatzeko ezintasuna nabarmendu dute.

Hala adierazi du Martinez de Alava Olentzeroren Elkarteko lehendakariak: «Guk geure ingurukoak kontrola ditzakegu, guztiok musukoarekin, distantzia mantenduz. Gurdian, hamalau ume izan ordez, sei izango lirateke, eta, ahal izanez gero, familiakoak eta ikaskideak. Baina hasiera batean eztabaida arrazoitu bat zena benetako arazo bihurtu da gerora». Izan ere, kasuak gorantz joan dira, eta egoera nabarmen okertu da dena antolatzen hasi zirenetik. Antolatzaileen artean ere kasu positiboak izan direla kontatu du, eta positibo ez diren asko ere beldurtuta daudela zer gertatuko ote den.

Halaber, nabarmendu du ikusleak ezin dituztela kontrolatu, eta ibilbideko zati batzuetan distantziak gorde badaitezke ere ez dela gauza bera gertatzen Gazteluko plazan, Chapitelan, Udaletxe plazan eta Estafeta kalean. Horregatik, azpimarratu du ez dutela kasu positibo gehiago eragin nahi: «Ziur gaude Eguberrietan kutsatze agerraldi nabarmen bat izango dela, eta ez dugula horretan lagundu nahi». «Ikaragarri» sentitzen dute Olentzeroren desfile ezaguna bigarren urtez jarraian bertan behera utzi beharra, eta gaineratu du guztiak direla boluntarioak, eta ezin zaiola «inori heroitasunik eskatu».


Summary: Arcelor Mittalek lan erregulazioa egin nahi duela zabaldu du ELAk. Sestaoko plantari eragingo lioke erabakiak; 600 langile ari dira han. Sindikatuaren arabera, zuzendaritzak kontsulta epea hasi du. Gaur egun, planta geldirik dago behin-behinean.

Arcelor Mittal altzairutegiak enplegua erregulatzeko espediente bat egin nahi du Sestaon duen ACB plantan; hala salatu du behintzat ELA sindikatuak. 600 langilek dihardute han guztira —220 lantaldekoak, 115 behin-behinean aldi baterako enpresen bitartez kontrataturikoak, eta 220 azpikontratentzat dihardutenak—, eta berrogeiren bat kontratu etetea da asmoa. Sindikatuak jakinarazi duenez, zuzendaritzak kontsulta epea hasi du.

Gaur egun, planta geldirik dago, zuzendaritzaren arabera bigarren ekoizpen trena martxan jartzeko mantentze eta berritze lanak egiteko. Azaroan hasi zuten geldialdia, eta ondo bidean urtarrilean hasi beharko luke berri altzairu ekoizpenak. Hasierako asmoa zen etena abenduan hastea, baina hilabete aurreratu zuen, argindarraren prezio garestiarengatik. Plantak egun 600.000 altzairu tona ekoizten ditu urtean, eta jabeen helburua 2023an 1,6 milioi tonara iristea da. Duela sei asteko iragarpen horiek, baina, aurrez aurre egiten dute talka ELAk zabalduriko erregulazio asmo horrekin.

ELAk ohar bidez jakinarazi duenez, Arcelorreko langileak asko sufritzen ari dira azken urteetan zuzendaritzaren erabakiengatik. Plantak ixtea, inbertsiorik ez egitea eta lan baldintzak inposatzea egozten diote. Horren aurrean, lanpostuak bermatzen dituzten neurrien alde egingo du sindikatuak.


Summary: Jaurlaritzak 4.000 lanpostu publiko inguruko eskaintza onartu du urte honetarako. Horietako 1.856 hezkuntza arlokoak dira, 1.273 Osakidetzakoak, 435 administrazio orokorrekoak, eta 424 Ertzaintzakoak.

Eusko Jaurlaritzako Gobernu Kontseiluak gaurko bileran onartu du Euskal Autonomia Erkidegoko Administrazio Orokorraren eta haren erakunde autonomoen eta Euskal Autonomia Erkidegoko hezkuntza administrazioaren 2021erako enplegu publikoaren eskaintza. Horietako 1.856 hezkuntza arlokoak dira, 1.273 Osakidetzakoak, 435 administrazio orokorrekoak, eta 424 Ertzaintzakoak.

«Eusko Jaurlaritzak konpromiso irmoa du behin-behinekotasuna murrizteko, eta, ildo horretan, datorren urtetik aurrera hainbat egonkortze prozesu jarriko dira abian Euskal Administrazioko sektore guztietan», azaldu du Bingen Zupiria Jaurlaritzako bozeramaileak. Administrazio Orokorraren eta haren erakunde autonomoen kasuan, «ahalik eta lasterren» jarriko dira martxan. Datorren urtearen hasieran, administrazio orokorrerako eta haren erakunde autonomoetarako lanpostuen lehen deialdi bat egiteko modua egongo da, 1.400 plaza baino gehiagokoa. Horietatik 1.017, hain zuzen, 2017, 2018 eta 2019. urteei dagozkie, eta sindikatuekin negoziatzeko daude.

Zupiriaren hitzetan, Eusko Jaurlaritzaren enplegua «egonkortzeko politikak betetzea da» proposamenaren helburua, eta enplegu publikoko postu gisa sartu dira 4.000 postu horiek 2020-2024 aldirako ekonomia eta enplegua suspertzeko Berpiztu programan. Hortik aurrera, datorren urtean sektore bakoitzean deialdiak egingo dira, eta horietan zehaztuko dira eskainitako plazak eskuratzeko prozedura eta baldintzak, eta baita desgaitasunen bat dutenentzat gordetako lanpostuen banaketa ere.

Hezkuntza administrazioari dagokionez, 1.216 lanpostuko enplegu eskaintza publikoa onartu da hainbat irakasle kidegorentzat, eta baita 640 lanpostuko konpromisoa hartzen duten hainbat lan kategoriarentzat ere; guztira, 1.856 plaza eskaini dira hezkuntzan.


Summary: Gipuzkoako Sendagileen Elkargoak koronabirusaren aurkako neurri «eraginkorrak» eskatu ditu. Nabarmendu du administrazioek neurriak hartu behar dituztela COVID-19aren seigarren olatua «geldiarazteko» eta osasun sistemaren beste kolapso bat «eragozteko». Herritarrei ere txertoa jartzeko eta neurriak «arreta handiz» betetzeko deia egin die.

Gipuzkoako Sendagileen Elkargoko ordezkariak «oso kezkatuta» daude Gipuzkoako osasun egoerarekin, eta, bereziki, duela bi urtetik osasun langileek dituzten «lan karga eta estresarekin». Horregatik, adierazi dute «premiazkoa» dela administrazioek «neurri nahikoak eta eraginkorrak» hartzea, koronabirusaren transmisioa «kontrolatzeko», seigarren olatua «geldiarazteko» eta osasun sistemaren beste kolapso bat «eragozteko».

Horrez gain, txertoa jartzeko deia egin diete Elkargoko ordezkariek herritarrei, eta gogorarazi dute «beharrezkoa» dela neurriak «arreta handiz» betetzea: maskara «barruan zein kanpoan» erabiltzea, jende asko dagoen tokiak eta bilerak saihestea, segurtasun distantzia mantentzea eta eskuak sarri garbitzea. Adierazi dutenez, «keinu txiki horiek geure burua babesteko, birusaren transmisioa saihesteko eta kutsadura bolada berri hau geldiarazteko» balio dezakete.


Summary: Osasun etxeetako atarietan lehen arretaren gabeziak salatzeko deia egin dute sindikatuek. SATSE, ELA, LAB, CCOO eta UGT sindikatuek egin dute deialdia. Bihar gauzatuko dituzte protestak, 13:00etatik aitzina, Osakidetzaren ardurapeko osasun zentroetan.

Bazen gabeziarik lehendik ere, baina COVID-19aren izurriteak are gehiago sakondu ditu zuloak. Hala nabarmendu dute Arabako, Bizkaiko eta Gipuzkoako zenbait sindikatuk, lehen arretako zentroek bizi duten estualdia ikusirik. Ez dira diagnostikoa egitera mugatu, eta deialdia egin dute egoeraren larritasuna salatzeko xedez: SATSE, ELA, LAB, CCOO eta UGT sindikatuek elkarretaratzera deitu dituzte herritarrak. Zehazki, Osakidetzaren ardurapeko osasun etxeetako atarietan biltzera deitu dute jendea: bihar, 13:00etatik aurrera. Salatu dutenez, lehen arretaren egoera «sostengaezina» da gaur egun.

Edonola ere, sindikatuek ohartarazi dute arazoa ez dela berriki sortua: «Izurriteak eztanda egin zuenerako, lehen arreta azken arnasan zen. Problemak egiturazkoak dira, gaur egungo krisialdiak ekarri dituenak baino are zaharragoak eta sakonagoak», adierazi dute. Edonola ere, pandemiak nabarmen larriagotu du egoera: «Sektoreko langileen baldintzak askoz prekarioagoak dira orain, baita herritarrei ematen zaien zerbitzuaren kalitatea ere». Hori bakarrik ez, sindikatuek gaitzetsi dute agintariak «aitzakia» gisa ere ari direla erabiltzen pandemia, «Osakidetzan murrizketak egiteko eta pazienteek lehen arretarako duten irisgarritasuna zailtzeko».

Hala, gabeziei kontra egiteko urratsak egin daitezela eskatu dute sindikatuek, eta aldarri horiek nahi dituzte ozendu biharko protestetan. Besteak beste, eskatu dute lehen arretara bideratutako aurrekontua handitu dadila, «behintzat Europako Batasunean batez bestekoa den BPGaren %7ra ailegatu arte». Sindikatuen ustetan, gainera, ezinbestekoa da behin-behinekotasuna murriztea, langile bakoitzaren lan zama apaltzea eta ordezkapenak lehenbiziko egunetik bertatik segurtatuak izatea. Kopuru bat ere zehaztu dute eskeen artean: «1.000 lanpostu gehiago behar dira».


Summary: Iñigo Urkulluren zorion agurra, hamar hitz eta hutsune handi bat. Zeresana eman du Eusko Jaurlaritzako lehendakariaren zorion mezuak: trakets samar idatzita dago, eta gazteleratik euskarara itzuli dutela ematen du.

Eguberriak atarian diren honetan, urtero bezala, zorion agur bat zabaldu du Iñigo Urkullu Eusko Jaurlaritzako lehendakariak. Jaso eta irakurri duten askoren harridurarako, baina, trakets samar idatzita dago agurra, eta gazteleratik euskarara itzulita dagoela ematen du; izan ere, norabide horretan soilik ulertu daiteke oharra.

Gazteleraz eta euskaraz, bi hizkuntza horietan zabaldu du. Honela dio gaztelerazko bertsioak: «¡Por una vida compartida cimentada en un humanismo comprometido y solidario!». Euskaraz, berriz, honela dio testuak: «Gizatasunez eta elkartasunez beteriko batean oinarritutako bizitza partekatu baten alde!».

Hutsuneak agerian

Bistan denez, ez da ongi ulertzen euskarazko agurra: hamar hitz besterik ez du, baina, hala eta guztiz ere, ez dago ongi formulatuta. Gainera, esaldiak zentzu garbi bat izateko hitz bat falta duela dirudi, eta gaztelerako oharra irakurri behar da euskaraz idatzita dagoena osorik ulertzeko.

Nolanahi ere, atentzioa eman duena ez da akatsa izan, edo esaldiaren trakestasuna bere horretan; izan ere, Euskal Herrian sarri ikusten dira gazteleratik euskarara modu horretan itzulitako testuak. Kasu honetan, arreta piztu du inor huts horretaz ez konturatzeak, eta, batez ere, agurra bere horretan zabaltzeak.

Gainera, beste afera bat ere jarri du mahaiaren gainean: Euskal Herriko erakunde batzuek gazteleraz pentsatu eta gerora euskarara itzultzeko duten joera. Urkulluren zorion mezuan bistan geratu da hori, eta eztabaidaren erdigunean jarri du Eusko Jaurlaritzak eta halako beste erakunde batzuek barneratutako inertzia horien inguruan hartu beharko luketen jarrera.


Summary: Bruselak bederatzi hilabeteko indarraldia ezarri dio COVID ziurtagiriari. Europako biztanle guztiei eragingo die neurriak, eta oroitzapen dosia jartzea sustatzeko planteatu dute. EMA Sendagaien Europako Agentziak azaldu du «oraindik» ezin dela jakin ea baimenduta dauden txertoek omikron aldaerari aurre egiteko balio duten.

Europako Batzordeak aldaketak egin ditu gaur Europako Batasuneko COVID ziurtagirian: koronabirusaren aurkako txertoaren pauta osoa jaso eta bederatzi hilabetera dokumentuak ez du baliorik izango, epe horretan oroitzapen dosia jartzen ez bada. Neurriak Europako biztanle guztiei eragingo die, eta, Batzordeak ohar bidez azaldu duenez, horrela ziurtatu ahalko da europar guztiek «zirkulazio askerako eskubide bera» dutela.

Oroitzapen dosia jartzea sustatzeko planteatu zuten neurria. Izan ere, zenbait ikerketaren arabera, koronabirusaren aurkako txertoek eskaintzen duten babesa «nabarmen» murrizten da pauta osoa jarri eta sei hilabetera. Hori horrela, ECDC Gaixotasunen Prebentziorako eta Kontrolerako Europako Zentroak gomendatu du oroitzapen dosia jartzea pauta osoa jarri eta sei hilabetera. Hala ere, epe horri beste hiru hilabete gehitu dizkiote herrialdeek tartea izan dezaten «txertaketa kanpainak egokitzeko eta ziurtagirian beharrezko doikuntza teknikoak» egiteko.

EMA Sendagaien Europako Agentziak txertoei eta tratamenduei buruzko prentsaurrekoan azaldu duenez, egungo egoera epidemiologikoa «kezkagarria» da Europa osoan, baina «iazkoa baino hobea» da, birusari aurre egiteko tresna «gehiago» daudelako eskura. Agentziak azaldu duenez, Europako Batasunean bost txerto daude baimenduta COVID-19ari aurre egiteko, eta, horrekin batera, txertoaren garrantzia nabarmendu du: «Txertoek babesa ematen dute, eta heriotzak eta ospitaleratzeak murriztu».

Koronabirusaren omikron aldaerari dagokionez, azaldu du «oraindik» ezin dela jakin ea baimenduta dauden txertoek aldaerari aurre egiteko balio duten: «Komunitate zientifikoak datu gehiago aztertu behar ditu». Hala ere, «beste konposizio batekin» osatutako txerto bat beharko balitz, ez lirateke «hutsetik hasi beharko» hori sortzen, ez litzatekeelako izango gaur egungoen «oso desberdina».


Summary: Nafarroako Osasun Departamentuak beste 157 profesional kontratatzeko plan bat aurkeztu du.

Nafarroako Osasun kontseilari Santos Indurainek lehen arreta indartzeko plan bat aurkeztu du legebiltzarreko batzordean. Beste 157 profesional kontratatzea jasotzen du planak; haietariko 117, erizainak. Eta 30 milioitik gorako inbertsioak azpiegiturak hobetzeko. Aitortu du lehen arretako egoera zaurgarria dela, «eta pandemiak azaleratu egin ditu egiturazkoak ziren arazoak, eta pertsonalarenak», esan du Indurainek.

Dokumentua irekia dela azaldu du, eta ekarpenak jasotzeko prest dagoela. Osasun langile, udaletako ordezkari, elkarte zientifiko eta profesionalen elkargoarekin ere hartu-emanetan dela azaldu du, plana osatzeko. Lehentasuntzat jo du aurrez aurrekoetara itzuli ahal izatea, eta profesional gehiago izatea «lehenbailehen».

Hain zuzen, lehen arretako langileen protesta dago deituta biharko Araba, Bizkai eta Gipuzkoako osasun etxeen aurrealdeetan, 13:00etan. Satse, ELA; LAB, CCOO eta UGTk egin dute deialdia. Lan kargaren berri eman eta egoeraren aurrean Eusko Jaurlaritzaren «utzikeria» salatzea da asmoa.


Urrezko saria, ikatz bihurtua

Summary: Urrezko saria, ikatz bihurtua. Alavesek jaitsiera postuetan bukatuko du urtea, Vila-realen zelaian modu mingarrian galdu eta gero. Neurketa berdindu du bi gol atzetik izan ondoren, baina jipoia hartu du azkenean.

Puntuen distirarekin egiten zuen amets Alavesek urteko azken partidan. Sekulako balioa izango zuen Vila-realen zelaian edozein sari lortzeak, geldialdira jaitsiera postuetatik kanpo joateko aukera emango ziolako Arabako taldeari. Bada, altxorra eskuetan izan du, aurkariak hasieran bi goleko errenta hartu arren. Eguberrien eta futbolaren magia nahastu dira Zeramikaren estadioan, eta zoriaren eta Vila-realen opariak jaso dituzte gasteiztarrek. Azkenean, ordea, Unai Emeriren alkimistek transmutatu egin dute Alavesen urrezko saria, eta ikatz bihurtu; bost gol jasota hartu dute etxerako bidea Javi Callejarenek.

Vila-realek zanpatu egin du Alaves ia lehen zati osoan. Hasieran, ordea, bi taldeek zapaldu dute area. Alavesek sendo eta nahiko zorrotz ekin dio partidari, menturaz Callejaren aldaketek eraginda. Bere talde ohiari irabazten saiatzeko, arabarren teknikariak 4-4-2ko eskema marraztu du zelaian, berritasun gisa Lejeune, Javi Lopez, Pina eta Sylla jarrita.

Agintea Vila-realek zuen, eta inor ez da harritu. Aitzitik, lanak zituen Alavesen egitura itsaskorrean ez katigatzen. Gasteiztarrak pega-pega eginda zeuden, lerro artean zulorik ez uzteko, eta hegaletan, hainbestean ari ziren defendatzen Chukwuezeren barnekaldiak. Alabaina, sorginduta utzi ditu Parejoren eta Gerard Morenoren aztikeriak, 18. minutuan: bi aldiz egin dute hormarena area barruan: Alavesen pareta mila puskatan txikitu, eta, artelana sinatzeko, baloia atearen goiko izkinan ipini du Gerardek.

Hortik aurrera, nahieran jokatzen hasi da Vila-real; hainbeste, ezen 2-0ekoa egin baitu hamar minutu geroago, Boulaye Diaren bitartez. Lotsagorritzeko moduko gola izan da arabarrentzat, alboko sake batean sortu eta lau pase eskasekin gauzatu baita. Jada bi gol sartuak zizkieten Callejaren mutilei, etxetik kanpoko azken hiru partidetan bezala. Eta gehiago irits zitezkeen, biguntzera egin baitute minutuek aurrera egin ahala.

Gola, ordea, oso apetatsua izan daiteke, eta ezerezetik iristen da batzuetan. Azpiratua izaten ari denari iraultza egiteko esperantza pizten dio, halako batean, aurrez abisatu gabe. Gisa horretan iritsi da Pere Ponsen gola, 44. minutuan. Guztiz hutsala zen Alavesen erasoko jarduna, baina itzulingururik gabeko jokaldi bati esker sartu da partidan: baloia luze jokatu, Javi Lopezek erdiratu, Joseluk buruz ukitu, eta Ponsek sareratu egin du.

Berdintzeko gola ere guztiz ezustean sartu du Gasteizko taldeak. Bigarren zatiari oldarkorrago ekin dio, lerroak aurreratuz eta presioa gorago eginda. Berdinketak, edozein moduz, urrun zirudien, Ponsek buruz abisua egin duen arren. Bada, 65. minutuan hanka sartze ulergaitza egin du Pau Torresek: baloia Joseluri eman dio falta batean, eta aurrelariak aise sartu du atean, Rulli kanpoan baitzebilen.

Puntu bat eskuan izanik, gehiagoren gosea piztu zaio Alavesi, eta ez da atzean gotortu. Garesti ordaindu du azkenerako. Emeriren aldaketek guztiz indarberritu dute Vila-real, eta ahalmen betean aritu da azken ordu laurdenean, Callejaren taldea suntsitzeraino. Diak apurtu du berdinketa, 76. minutuan, Parejoren pase zitala baliaturik; hiru minutu geroago laugarrena egin du Pinok, errazegi; eta luzapenera iristear zela, etxekoen festari ginga jarri dio Gerardek. Sufrikario hutsa izan da bukaera Alavesentzat. Urte amaiera bezalakoxea: ez du irabazi azken sei neurketetan.


Summary: Omikronaz kutsatutakoen kontaktu estu direnek ez dute bakartu beharko, txertatuta badaude. Protokoloa moldatzea adostu dute Espainiako Osasun Ministerioak eta autonomia erkidegoetako osasun arduradunek

Aurrerantzean, omikron aldaerarekin kutsatu diren pertsonen kontaktu estuek ez dute bakartu beharko Hego Euskal Herrian, COVID-19aren aurkako txertoaren pauta osoa baldin badute. Espainiako Osasun Ministerioak eta autonomia erkidegoko osasun arduradunek hartu dute erabakia, bihar egitekoa den batzarraren aurretik. Orain arte, hamar egunez bakartzeko beharra zuten omikron, beta eta gamma aldaerekin kutsatutakoen kontaktu zuzenek, baina protokolo hori aldatzea adostu dute autonomia erkidegoek.

Praktikan, baina, eragin eskasa izan dezake erabakiak. Izan ere, kutsatu diren gehienei ez zaie aldaerari buruzko informaziorik ematen, eta, hortaz, neurri berberak ezarri izan zaizkie denei. Ikusgai dago hori ere aldatuko den biharko bilkuraren ostean.

Etxean geratu beharrean, omikron aldaeraz kutsatu den edonoren kontaktuei aholkatuko zaie ahalik eta gehien murrizteko harreman sozial guztiak, etxetik kanpoko jarduerak ezinbestekoetara murriztea, prebentzio neurriak zorrotz betetzea eta erreparatzea ea sintomarik agertzen den.


Summary: Ehun pertsona desagertuta Myanmarko meatze batean izandako luiziaren ondorioz. Hpakant udalerrian gertatu da ezbeherra, gaur goizaldean. Erreskate lanetan ari dira.

Herrialdeko komunikabideek jakinarazi dutenez, bart gauean gertatu da ezbeharra, Hpakant udalerrian, Myanmar iparraldean. Antza, luizi bat izan da meatzean, eta kalte ugari eragin ditu. Gertatukoaren inguruan zabaldutako lehen datuen arabera, ehun bat lagun desagertuta daude, gutxienez.

Democratic Voice of Burma egunkariak lekuko baten testigantza jaso du, eta, haren hitzetan, 04:30ak aldera gertatu da lur jausia. Gaineratu duenez, hasieran ez da erreskate talderik etorri, eta herritarrez osatutako taldeak antolatu dituzte bilaketa eta erreskate lanekin hasteko.

Antzeko «istripu» bat gertatu zen iragan astean ere. Luizi bat izan zen orduan ere, eta hamar pertsona harrapatu zituen. Sei pertsona hil egin ziren. Zenbait hedabideren arabera, horrelako ezbehar eta gertakariak «ohikoak» dira meatze horretan, meatzariek «oso baldintza eskasetan» lan egiten dutelako.


Summary: ‘Herrigaia’ praktikara eramateko zuzendaritza proposatu du Sortuk. Kongresu prozesuan, Nazio Idazkaritza osatzeko hautagaitza aurkeztu du alderdiak; onartuz gero, Arkaitz Rodriguezek jarraituko du idazkari nagusi. Bihar irekiko da hautagaitzak aurkezteko epea, urtarrilaren 5a bitarte.

Txosten politikoari buruzko eztabaida amaituta, Sorturen hirugarren kongresua zuzendaritza organoak berritzeko prozesuan sartuko da datozen egunetan. Bide horretan, Nazio Kontseiluak jakinarazi du zer zerrenda proposatzen duen Nazio Idazkaritza osatzeko. Orain arteko zuzendaritzaren jarraipena antzeman daiteke izen-abizenetan; esaterako, proposatutako zerrendak Sortuko kideen oniritzia jasoz gero, Arkaitz Rodriguez egungo idazkari nagusiak jarraituko du karguan, Nuria Altzugaraik idazkaritza teknikoan, Kizkitza Gil de San Vicentek ekintza politikoan eta Gotzon Elizburuk komunikazioan. Horiez gain, orain arte Nazio Kontseiluan zeuden Oihana San Vicentek, Elena Belokik eta Haimar Altunak bertan jarraituko dute, beste zeregin batzuetan; Barne koordinatzaileordea izango da San Vicente, nazioarteko arduradun Beloki, eta gatazkaren ondorioak konpontzeko batzordearen arduradun Altuna.

Hain justu, Altunarena da berritasun nagusietako bat. Orain arte, Rufi Etxeberriaren ardurapean zegoen gatazkaren ondorioak konpontzeko batzordea, baina zuzendaritza utziko du. Era berean, David Pla izango da zuzendaritzaren beste berritasunetako bat: Norabidetze Estrategikorako Gunearen arduraduna izango da. Pla Nafarroako idazkaritzako kidea da iaztik, eta gatazkaren konponbiderako ETAren mintzakidea izan zen; 2011n, Pla izan zen ETAren jardueraren behin betiko amaiera iragarri zuten hiru kideetako bat. Esanguratsua da belaunaldi aldaketa ere; soilik Beloki da 1960ko hamarkadan jaioa.

Sexuari dagokionez, Sortuk nabarmendu du parekidetasunerako bidean «urrats esanguratsua» egingo duela Nazio Idazkaritza berriarekin: hamar ardura nagusietan bost emakume eta bost gizon egongo dira, eta, herrialdeak kontuan hartuta, sei emakume eta bederatzi gizon. Horren harira, zuzendaritza osatzeko bi «mekanismo zuzentzaile» aplikatuko dituela jakinarazi dute: bata, Nazio Kontseiluaren %40 gutxienez emakumezkoak izango direla bermatzeko, eta bestea, herrialde bakoitzak duen kide kopuruaren arabera, zuzendaritzan dagokion pisua izango duela bermatzeko.

Sortuk ohar batean azaldu duenez, «talde sendo, kohesionatu eta dinamikoa» da aurkeztutakoa, «nazio-askapen prozesua bururaino eramateko konpromisoa duena eta estrategia aldaketaren ostean ireki den garai berria posible izan dadin ekarpena egin duena». Alderdiaren iritziz, COVID-19aren izurriak «sakoneko aldaketak eta mugimenduak azkartu» ditu gizartean, eta «lurrikarak» eragin: «Krisi ezberdinak, nazio pultsua lausotzea, ziurgabetasuna eta abar». Sortuk hitzeman du erronka horiei «gogotsu» helduko diela datozen urteetan, «belaunaldi honek dituen herri erronkei ekarpena egiteko: euskalduntzean, bizi baldintza duinen alde eta prekaritatearen aurka, bakegintzan, feminismoan, ekologismoan eta migrazioen auzian besteak beste». Horretan aurrera egiteko «ibilbide militantea duen talde bat» proposatu dute: «Ezker abertzalean zein herri mugimendu ezberdinetan militatu duena, EH Bildun eta EH Bain jarduten duena eta herri mugimenduekin elkarlanean diharduena gaur egun ere».

Epea, bihartik

Nazio Kontseilua 30 lagunek osatuko dute: Nazio Idazkaritza osatzen duten hamabost kideek eta banan-banan bozkatuko dituzten beste hamabostek. Bihar irekiko da hautagaitzak aurkezteko epea, urtarrilaren 5a bitarte, eta aukera dago Nazio Idazkaritzarako hautagaitza alternatiboak aurkezteko eta Nazio Kontseilua osatuko duten banakako hautagaitzak aurkezteko. Bozketa urtarrilaren 19tik 21era izango da.

HAUTAGAITZA

Hamabost lagunek osatzen dute Sortuko Nazio Kontseiluak alderdiaren zuzendaritzarako proposatutako zerrenda:

Idazkari nagusia. Arkaitz Rodriguez Torres (Altza, Gipuzkoa, 1979).

Idazkari teknikoa. Nuria Altzuagarai Gartzia (Donostia, 1974).

Barne koordinatzaileordea. Oihana San Vicente Saez de Zerain (Agurain, Araba, 1976).

Norabidetze Estrategikorako Gunearen arduraduna. David Pla Martin (Iruñea, 1975).

Barne antolaketaren arduraduna. Itsasne Fernandez Duarte (Oiartzun, Gipuzkoa, 1987).

Ekintza politikoko arduraduna. Kizkitza Gil de San Vicente Gurrutxaga (Donostia, 1974).

Herrigintzako arduraduna. Xabi Iraola Larraia (Igeldo, Gipuzkoa, 1993).

Komunikazio arduraduna. Gotzon Elizburu Beristain (Soraluze, Gipuzkoa, 1988).

Nazioarteko arduraduna. Elena Beloki Resa (Areta, Araba, 1961).

Gatazkaren ondorioak konpontzeko batzordearen arduraduna. Haimar Altuna Ijurko (Lizartza, Gipuzkoa, 1976).

Nafarroako arduraduna. Lur Albizu Etxetxipia (Artazu, Nafarroa, 1993).

Arabako arduraduna. Jon Iker Aramendi Jimenez (Gasteiz, 1989).

Ipar Euskal Herriko arduraduna. Aitor Servier Etxexuri (Azkaine, Lapurdi, 1997).

Bizkaiko arduraduna. Paul Laka Garamendi (Algorta, Bizkaia, 1990).

Gipuzkoako arduraduna. Aritz Arzallus Agirrezabala (Azpeitia, Gipuzkoa, 1981).


Summary: Haurrak txertatzen hasiko dira Ipar Euskal Herrian. Veranek erran du ordua hartzen ahal dutela jada. Frantziako Osasun Aginte Gorenak eta Frantziako Etika Batzordeak neurria onetsi dute, baina «hautuzkoa» behar duela nabarmendu dute.

Ipar Euskal Herrian 5 eta 11 urte arteko haur guztiek jartzen ahal dute koronabirusaren aurkako txertoa. Izan ere, Olivier Veran Frantziako Osasun ministroak goizean baieztatu du gaurtik aurrera hartzen ahal dutela ordua. Orain arte, 5 eta 11 urte arteko haur zaurgarriek baizik ez zuten jartzen ahal. Abendu hasieran, Frantziako Gobernuak pandemiari aurre egiteko «ezinbestekotzat» jo zuen neurria, baina erabakia hartu aurretik Frantziako Osasun Aginte Gorenaren eta Frantziako Etika batzordearen oniritziaren zain egon zen. Bada, bi egiturek baimena eman dute haurrak txertatzeko. Hala eta guztiz ere, biek nabarmendu dute «hautuzkoa» behar duela, eta ezin zaiela «inolaz ere» osasun ziurtagiria eskatu haurrei.

5 eta 11 urte arteko haurrek txertoa jartzeko, gurasoetariko baten baimena beharrezkoa izanen da, eta gurasoetariko batek lagundu beharko ditu txertoa jartzera. Txertaketa guneetan, «ibilbide» berezi bat izango da haurrei txertoa jartzeko, ez baitute jartzen helduei jarritako dosi bera. Oraingoz, Frantziako Estatuan 350 txertaketa gunetan abiatuko dute haurren txertaketa, eta urtarrilerako aurreikusten dute txertaketa gune guztietan egin ahal izatea. 12 eta 17 urte arteko nerabeei, berriz, ez diete indartze dosirik jarriko, «oraingoz».

Bestalde, Frantziako Gobernuko bozeramaile Gabriel Attalek erran du ez dutela «baztertzen» neurri murritzaileagoak ezartzea, omikron aldaeraren ondorioz kasu kopurua emendatzen ari baita.


Summary: Espainiako loteriaren bigarren sari osoa, Basaurira. 125.000 euro jasoko dituzte txartel hamarren bakoitzeko. Barakaldon bosgarren zatia egokitu da, eta Donostian saldu da zati bat.

Espainiako loteriaren Gaboneko zozketako bigarren sari osoa Basaurin (Bizkaia) saldu da. 10:48an atera da 72119 zenbakia, eta, erosi zutenek 125.000 euro jasoko dituzte txartel hamarren bakoitzeko. Kale Nagusiko 9. zenbakian dagoen loteria dendan saldu zuten.

Denera, 215 milioi euro banatu ditu sariak. Sarituetako asko herriko eskubaloi taldeko kideak direla esan du loteria dendako arduradunak.

Horrez gain, Bizkaiak jaso du beste sari bat: bosgarren saria egokitu zaio 92.052 zenbakiari, eta Barakaldon saldu dituzte horren 80-85 sail. Arteagabeitia ikastetxean bost milioi euro inguru utzi ditu. Urtero zenbaki hori erosten zuten ikastetxean. Isaac Peral kaleko loteria dendan saldu zuten, eta horren jabeak, Gaizka Ramirezek, esan du zenbakiaren 130 zituela, eta gehienak zati txikietan banatu direla.

Loteria saltzaile asko bezala, greban dago Ramirez, baldintza hobeak eskatzeko.

Rafael Muñoz ikastetxeko gurasoen elkarteko presidenteak esan duenez, gurasoen, irakasleen eta beste langileen artean banatu da zenbakia.

42.833 zenbakiak laugarren saria jaso du, eta horren zati bat Bilbon saldu da (Areatzako 1. zenbakiko dendan), eta Laudion (Araba), Zumalakarregi kaleko dendan.

26.711 zenbakiak ere bosgarren saria jaso du, eta zati bat Donostian saldu dute.


Summary: Israelek laugarren dosia jarriko die 60 urtetik gorakoei eta osasun langileei. Bigarren eta hirugarren dosiaren arteko tartea bost hilabetetik hirura murriztea aholkatu du Tel Avivek. Omikron aldaeraren kasuak laukoiztu egin dira astebetean munduan.

Hirugarren dosia hartua dute dagoeneko Israelgo herritar gehienek —hura izan zen oroitzapen dosia banatu zuen lehen estatua—, baina gobernuko aholkulari taldeak dagoeneko esan du laugarrena ere hartu beharko luketela 60 urtetik gorakoek eta osasun langileek. Neurria atzo gauean iragarri zuen Tel Avivek, baina Osasun Ministerioaren onespena beharko luke oraindik.

Bestelako neurriak ere iragarri zituen aholkulari taldeak: besteak beste, merkataritza gune handietan pertsona bakarra egotea hamabost metro koadroko tarte bakoitzean, eta bi dosiak jasoak dituztela frogatzea ehun metro koadro baino handiagoak diren lokaletara sartu nahi dutenek. Langileei ere eskatuko zaie txertaketa ziurtagiria merkataritza gune handietan. Jatetxe eta tabernetan, berriz, debekatuta egongo da barruan jan edo edatea. Oinarrizko zerbitzuak eskaintzen dituzten guneetan, aldiz, ez dute ziurtagiririk eskatuko, baina edukiera mugatua izango dute. Horrez gain, langile publikoek etxetik lan egingo dute igandetik aurrera, hilabetez.

Omikron aldaerari aurre egiteko hartu dituzte neurriok Israelen. Izan ere, OME Osasunaren Mundu Erakundearen arabera, aldaera berriaren kasuak laukoiztu egin dira azken astean munduan: 14.000 kasu atzeman dituzte azken zazpi egunetan. Hala ere, datuok ez dira zehatzak. Izan ere, soilik 40 kasutik bat aztertzen da laborategietan; beraz, ezin liteke jakin ziur zenbat diren zehazki omikron aldaeraz kutsatutakoak. Oraingoz, adituek diote aldaera berriak ez dituela sintoma larriagoak eragiten, baina hura nagusitzen hasia den herrialdeetan, Erresuma Batuan eta Hegoafrikan kasurako, erietxeen gaineko presioak nabarmen egin du gora.

Mundu osoan ari dira murrizketak gogortzen, batez ere neguko oporrei begira. Finlandiak, esaterako, iragarri du tabernek gaueko bederatzietan utzi beharko diotela alkohola saltzeari Gabonetan, eta ordubete beranduago itxi beharko dituztela ateak. Neurriak gogortu egingo dituzte Urtezahar egunaren bezperan; orduan, tabernek arratsaldeko bostetan utzi beharko diote alkohola saltzeari, eta seietan itxi beharko dituzte ateak. Gehiago ere badira antzeko neurriak iragarri dituztenak. Alemaniak, adibidez, taldeetan bildu daitekeen jende kopurua mugatuko du: gehienez ere, hamar lagun elkartu ahal izango dira, txertatuta dauden herritarrak eta gaitza gainditu dutenak barne.


Summary: PAI Partners funtsak Uvesco taldea erosi du. Kapitalaren gehiengoa eskuratu du, eta haren esku geratuko da BM eta Super Amara supermerkatuen kudeaketa.

Europako PAI Partners inbertsio funtsak Uvesco taldearen kapitalaren gehiengoa eskuratu du. BM eta Super Amara supermerkatu katearen akzio gehienak erosi ditu, eta, ondorioz, haren kontrolpean geratuko da kudeaketa. Zabaltzen eta hazten jarraitzeko prozesu batean sartuta dago Irungo banaketa enpresa azken urteetan, eta plan hori «babestu» nahi du funtsak horrela. Ohar bidez eman dute operazioaren berri, gaur goizean. PAI Partners funtsak Angulas Aguinaga enpresa ere erosi zuen iaz; kapital gehiena eskuratu zuen orduan ere.

Oraingoz ez dute esan zenbat ordaindu dien inbertsio funtsak Gipuzkoako banaketa enpresaren jabeei. Adierazi dute, ordea, egungo akziodunek enpresaren partaidetzari eutsiko diotela, gutxiengoan bada ere. Gainera, oraingo zuzendaritza taldeari eusteko nahia ere agertu dute, eta azpimarratu dute enpresaren egoitza eta bulegoek Gipuzkoan jarraituko dutela.

1993an sortu zen Uvesco, Irungo Unialco eta Kantabriako Ves batu zirenean. Azken urteetan gehien hedatu den katea da, Mercadonarekin batera. Izan ere, pandemiak jokaleku berri bat ireki die supermerkatuei, eta hazteko modua ahalbidetu die. Uvescok ia laurden bat handitu zituen salmentak iaz: 954 milioi euroko fakturazioa lortu zuen, 2019an baino %23 handiagoa. Gainera, nabarmen hazi da azken hamarkadan, ia bikoiztu egin baitu merkatu kuota.

Bada, enpresak adierazi duenez, PAI Partnersen parte hartzearekin azken urteetan martxan jarritako hedapen plana indartuko du Uvescok, denda eta frankizia berriak zabalduz, nola Euskal Herrian, hala Espainian; eta «txikizkako elikadura merkatu zatikatuan» sor daitezkeen aukerak baliatuz, esaterako, beste enpresa batzuekin elkartuz edota horiek erosiz.

Izan ere, bada denbora Uvesco taldea Hego Euskal Herritik Espainia inguruko lurraldeetara hedatzen hasi zela, Errioxara eta Kantabriara lehenik, eta Madrilera gero. Irungo banaketa taldea 2017an hedatu zen Madrilgo erkidegoko iparraldean, Gigante katea erosita. Eta eremu horretan gehiago hazteko aukera ikusten du Uvescok.

Hala adierazi du Jose Ramon Fernandez de Barrena Uvescoko zuzendari nagusiak: «Espainiako merkatuak hazteko potentzial handia du, eta PAIrekin lan egitea espero dugu, aurrean ditugun proiektu ugariak martxan jartzeko». Pozik azaldu da Fernandez de Barrena, eta eskerrak eman dizkie enpresa taldeko langileei, bezeroei eta hornitzaileei, «proiektuarekiko erakutsi duten babesagatik eta konpromisoagatik».

Enpresaren indargunea, edonola ere, Euskal Herrian bertan dago. Ehun denda ditu Bizkaian, 56 Gipuzkoan, 24 Nafarroan, eta zazpi Araban: 187 saltoki denera. Eroskiren atzetik, hark du bezero gehien —%20ko merkatu kuota du Araban, Bizkaian eta Gipuzkoan, eta zertxobait txikiagoa Nafarroan—. Espainian ditu gainerako dendak: 25 ditu Kantabrian, bost Errioxan, 22 Madrilen, eta bi Avilan. Guztira, 5.600 langile inguru ditu enpresak.


Summary: Independentziaren aldekoak %23 dira Araban, Bizkaian eta Gipuzkoan, Soziometroaren arabera. Egoeraren arabera euskal estatu baten alde edo kontra leudeke %32, eta edozein kasutan kontra %40.

Eusko Jaurlaritzako Prospekzio Soziologikoen Kabineteak argitaratutako soziometroaren arabera, independentziaren aldekoak %23 dira Araban, Bizkaian eta Gipuzkoan. Maiatzaz geroztik bi puntu egin du gora aldekoen kopuruak. Egoeraren arabera euskal estatu baten alde edo kontra leudeke %32, eta edozein kasutan kontra %40.

Gainera, hamarretik zazpi nahikoa edo oso ados daude erreferendumak metodo ontzat jotzearekin gai politiko garrantzitsuak erabakitzeko. Portzentajea 2018ko ia bera da.

Sinpatia politikoez galdetuta, soilik EAJk gainditzen du 5 puntuko langa; 5,2ko balorazioa du. Baloraziorik onenetan bigarrena duen alderdia PSE-EE da, 4,4 batekin, eta EH Bildu hirugarrena, 4,0 puntu jasota. Elkarrekin Podemos-IUk 3,9 ditu, PPk 1,7 eta Voxek 0,7. Urriaz geroztik ez dago aldaketarik. Buruzagi politikoei erreparatuta, berriz, Iñigo Urkullu Jaurlaritzako lehendakariari (EAJ) 5,5 puntu ematen dizkiote, eta EH Bilduko Maddalen Iriarteri, 5,3. Bostetik behera daude PSE-EEko Idoia Mendia (4,8), Elkarrekin Podemos-IUko Miren Gorrotxategi (4,6), Voxeko Amaia Martinez (2,6) eta PPko Carlos Iturgaiz (2,0).

Gaika galdetuta, herritarren erdiek uste dute Jaurlaritza lan ona egiten ari dela osasungintzan, eta hirutik batek diote «hala-holakoa» dela. %17 dira kudeaketa txarra dela iritzi diotenak. Bada beste datu bat; %44k uste dute administrazio publikoak kudeatutako arloek hobeto funtzionatzen dutela; bi sektoreek berdin funtzionatzen dutela uste dute %31k, eta %19k hobesten dute kudeaketa pribatua.

Herritarren kezkei dagokienez, ezinegon nagusia lan merkatuari lotutako gaiekin daukate %56k, eta COVID-19a da gehien errepikatu diren erantzunetan bigarrena (%30). Aldiz, hamar herritarretik zazpik diote beren lan egoera oso edo nahikoa ona dela; maiatzaz geroztik, ordea, pertzepzio hori lau puntu txikitu da.


Summary: Libiako presidentetzarako bozak hilabete atzeratzea proposatu dute. Presidentetzarako hauteskundeen lehen itzulia zuten egitekoa ostiralean, baina Hauteskunde Batzorde Nazionalak desegin egin ditu bozak gainbegiratzeaz arduratu behar zuten taldeak, hautagaien behin betiko zerrenda onartu aurretik. Hamar urte dira Libian ez dutela hauteskunderik egiten.

Oraindik iragarpen ofizialik egin ez duten arren, bertan behera geratu dira etzi Libian egitekoak zituzten presidentetzarako hauteskundeak. Azken egunetan, zurrumurrua indartuz joan da, eta atzo gauean Hauteskunde Batzorde Nazionalak ohar bat plazaratu zuen esanez desegintzat ematen zituztela bozak eta hautagaien zerrendak gainbegiratzeaz arduratzen ziren taldeak, nahiz eta hautagaien zerrenda ofizialak oraindik onartu gabe egon. Gaur, berriz, Libiako Parlamentuak bozak antolatzeko izendatutako batzordeko buruak iragarri du «ezinezkoa» izango dela ostiralean hauteskundeak egitea.

«Aditu tekniko eta juridikoekin hitz egin eta segurtasun arduradunei galdetu ostean, ezinezkotzat jotzen dugu abenduaren 24rako deitutako bozak egitea», esan du gaur goizean parlamentuko batzordeko buruak, eta horiek urtarrilaren 24an egitea proposatu du. Azken erabakia legebiltzarrari dagokion arren, hark ez du oraindik ezer esan. Libiako bertako komunikabideek iradoki dute «errudun» baten bila ari direla atzeratzea ofizialki iragarri ahal izateko. Zenbaitek aurreratu dute ostiralerako ere ez dutela ofizial egingo bozak bertan behera geratu direla, eta bozkalekuak itxita mantentzera mugatuko direla, inork ez duelako bere gain hartu nahi bozak atzeratu izana.

2011n Muammar Gaddafi kargutik kendu zutenetik ez dute hauteskunderik egin Libian. Hilabeteetako negoziazioak eta nazioarteko presio handia behar izan zen abenduaren 24ko data adosteko, eta, beraz, hori bertan behera geratzeak nabarmen utziko du herrialdean gobernu berri bat bultzatzen duen nazioarteko koalizioaren porrota. NBE Nazio Batuen Erakundea izan da hauteskundeak sustatu dituen eragile nagusietako bat, baina horiek egiteko arauen gaineko adostasunik gabe, eta hautagaiak zehazteko eztabaiden ondorioz, ezerezean geratu dira haren nahiak.

NBEren Libiarako misioko arduradunek kezka agertu zuten atzo, hainbat miliziak Tripoli hegoalderako sarrera-irteerak oztopatu zituztelako errepideetan barrikadak jarriz. Tankeak eta hainbat kamioi militar ikusten ziren sare sozialen bidez zabaldutako irudietan. «Talde batzuetako miliziek hiriaren hegoaldea hartu izanak handitu egiten du tentsioa, baita liskarrak lehertuko diren beldurra ere», ohartarazi zuen misioko arduradunak, ohar batean. Azkenean ez zen borrokarik izan, baina hiriburuko eskolak eta unibertsitatea itxi egin zituzten, badaezpada.

Indarrak batzen

Presidentetzarako bozetako hautagaietako batzuk indarrak batzeko ahaleginetan hasiak dira. Ekialdeko eskualdea kontrolpean duen buruzagi militarrarekin, Khalifa Haftarrekin bildu ziren atzo Fathi Bashagha Barne ministro ohia eta Ahmed Maiteeq lehen ministro aritutakoa. Hirurek aurkeztu zuten hautagaitza etzi egitekoak ziren bozetarako, eta, bileran hitz egindakoei buruzko informaziorik zabaldu ez den arren, haien gertuko iturriek esan dute «batzeko aukeraz» aritu zirela.

Benghazin bildu ziren hiru hautagaiak ez datoz bat Abdul Hamid Dbeibahrekin, zeinak nazioartearen babesa duen eta behin-behineko gobernuburu den. Hark, kargurako aukeratu zutenean, esan zuen ez zela aurkeztuko hurrengo bozetara, baina duela aste batzuk iragarri zuen bere hautagaitza. Haren aurkariek diote ez dela legezkoa, agintean egoteak aukera ematen diolako kargua bere mesedetan baliatzeko. Baina beste hautagaiei ere kritika ugari egin dizkiete. Haftar bera ez da gustukoa nazioartearentzat, 2019an hiriburuaren aurkako hamalau hilabeteko erasoaldia bultzatu zuelako, eta hala Tripoliren zati handi bat suntsitu. Babes gehien dituzten hautagaietan hirugarrena, berriz, Gaddafiren seme bat da, Saif al-Islam Gaddafi. Haren hautagaitzak haserrea eragin du 2011n haren aitaren kontra borrokatu zirenen artean. Gaddafiren aurkakoek gogorarazi dute Tripoliko auzitegi batek heriotzara zigortu zuela 2015ean, gerra krimenengatik.

Kondena hori tarteko, Gaddafiren hautagaitza debekatu egin zuen Libiako Hauteskunde Batzordeak azaroan, eta, hasieran ontzat jo zuen arren Haftarren hautagaitza, baliorik gabe utzi zuen Zawiyako Helegite Auzitegiak. Tripoliko auzitegi batek legezkoa zela ebatzi zuen abendu hasieran. Hain justu, hautagaitzen gaineko helegite prozesuak «mugarri arriskutsua» ezarri du hauteskundeetarako bidean, batzordearen esanetan. Salatu du hauteskunde legedia «desegokia» delako sortu dela egoera hori. «Kalte egin dio batzordeak bere erabakiak babesteko duen eskubideari, eta ziurgabetasuna eragin du». Auzibideetan diren helegiteen gaineko azken erabakiaren zain jarraitzen du batzordeak.

Hauteskunde legeak Libiako Gobernuaren eta parlamentuaren arteko mesfidantza areagotu du, abian den bake prozesua kinka larrian jartzeraino. Parlamentuak hauteskunde lege berria onartu zuen irailean, gobernuak ganberara bidali zuen legea baztertuta, Tripoliren testuak ezinezko egiten zuelako Haftar bozetara aurkeztea. Horrez gain, parlamentuak zentsura mozio bat onartu zuen Dbeibahren kontra, eta gobernuak zilegitasun oro ukatu zion ganberari, bakerako itun politikoa urratzea egotzita.

Libian, gerran etsaituta egon dira Tripolin egoitza duen gobernua —NBEren babesa izan duena— eta herrialdeko parlamentua —Tobruken du egoitza, Haftarren kontrolpeko eremuan—. 2014ko hauteskundeen ostean lehertu zen bi erakundeen arteko krisia, eta iazko urrian su-etena adostu zuten, nazioarteak sustatutako bake prozesu batean. Martxoan eratu zuten behin-behineko batasun gobernua, herrialdean presidentetzarako eta parlamenturako bozak antolatzeko ardurarekin.


Summary: Gipuzkoako Batzar Nagusiek 1.042 milioi euroko aurrekontua onartu dute. EAJren eta PSE-EEren botoekin egin dute aurrera kontuek. Lehen aldiz, oposizioko talde guztiekin itxi dituzte akordioak.

Gipuzkoako Foru Aldundiak aurrera atera ditu 2022rako aurrekontuak, EAJren eta PSE-EEren botoekin. Denera, 1.042 milioi euroko balioa izango dute kontuek; iaz baino 59 milioi gehiago. Lehen aldiz, gainera, oposizioko talde guztiekin adostu dituzte zuzenketak. Horiek 7,6 milioi euro balio dute, Gipuzkoako ahaldun nagusi Markel Olanok azaldu duenez; iazko zuzenketen batura 1,5 milioi euro ingurukoa izan zen.

«Pandemia egoerari aurre egiteko» aurrekontu bat da onartu berri dutena, Olanoren hitzetan, «ziurgabetasun» egoera betean «egonkortasuna» bermatuko duena: «Anbizio handikoa». Hala, legealdiko kontu garrantzitsuenak direla azpimarratu du, «osasun, gizarte eta ekonomia krisi bati» erantzuteko prestatu dituztelako. Kopuruetatik harago, baina, oposizioko alderdiekiko harremanetan eman diren «aurrerapausoak» nabarmendu ditu ahaldun nagusiak. Izan ere, aurrekontuen aurka bozkatu duten arren, gobernuak talde parlamentario guztiekin itxi ditu akordioak, 31 guztira: «Gehiago nahiko nuke, baina irakurketa positiboa da».

Hala, EH Bilduko eledun Juan Karlos Izagirrek gogoratu du koalizio subiranistak hamahiru zuzenketa adostu dituela Gipuzkoako Aldundiarekin, eta «horri esker» 7,3 milioi euro gehiago jarriko direla, enpresa txikiei trantsizio ekologikoan laguntzeko eta gizarte politiketan inbertitzeko, besteak beste. Zuzenketa horietako lau Elkarrekin Podemosekin partekatu ditu koalizio subiranistak, eta beste bat PPrekin. Horiez gain, Elkarrekin Podemosek beste zazpi adostu ditu gobernuarekin, eta PPk hamar. Halere, Izagirreren iritziz, gobernua ez da saiatu «adostasun sakonik» lortzen, eta aurrekontuak «eskasak» dira, hala nola fiskalitatearen alorrean: «Ez diete ausardiaz eta egoerak eskatzen duen arduraz erantzuten gure lurraldeak dituen erronka nagusiei».


Summary: Osakidetzako lehen arretaren egoera «jasanezina» dela salatu dute sindikatuek. Arabako, Bizkaiko eta Gipuzkoako osasun zentroetan bildu dira, eta osasun langileen «lan baldintza prekarioak» salatu dituzte.

Arabako, Bizkaiko eta Gipuzkoako osasun zentroetan bildu dira sindikatuak. Elkarretaratzeak egin dituzte, eta Osakidetzako lehen arretaren egoera «jasanezina» dela salatu dute. Donostian, adibidez, Amara Berri osasun zentroaren kanpoaldean bildu dira sindikatuak eta osasun langileak, eta nabarmendu dute «baliabide gehiago» behar dituztela. SATSE, ELA, LAB, CCOO eta UGT sindikatuek egin dute deialdia.

Pandemiak are gehiago tenkatu ditu

Ohar bateratu bat plazaratu dute salaketa guztiak xehatuz, eta egoera «jasanezina» dela nabarmendu dute idatzian ere, «bai langileentzat, bai herritarrentzat». Gaineratu dutenez, pandemiak «are gehiago tenkatu du lehen ere hilzorian zegoena», haien ustetan, arazo horiek ez baitira berriak. Are, «egiturazkoak» direla azpimarratu dute, eta egun nagusi den osasun egoera latza baino «askoz ere sakonagoak eta zaharragoak» direla.

Halaber, oharrean nabarmendu dute pandemia bera aitzakia bihurtu dela kolektiboaren lan baldintza oinarrizkoak eta herritarrei eskaintzen zaien asistentzia «are gehiago prekarizatzeko», Osakidetzan «murrizketa gehiago aplikatzeko» eta pazienteak «osasun publikora iritsi daitezen zailtzeko».

Horrekin batera, azaldu dute osasun langileak seigarren olatu bati aurre egiten ari direla, nola, eta inongo «baliabiderik, antolaketarik eta plangintzarik gabe». Horri, gainera, dagoeneko pilatuta duten zama ere gehitu behar zaiola esan dute. Horregatik, lehen mailako arreta lehenesten eta indartzen jarraitzeko estrategia bat galdegin dute.