Lubakian ez dute adina galdetzen

Summary: Lubakian ez dute adina galdetzen. Ia mende erdiko aldea dago CCOOko sindikalista beteranoaren eta Eragin langile prekarioen asanbladako kide gaztearen artean; hala ere, antzeko zureko ezpalak dira biak. Langile borrokaren moldeak eta guneak aldatu egin direla diote; eskaerak eta helburuak, aldiz, ez hainbeste.

Ez zuten elkar ezagutzen, baina bazuten bestearen lanaren berri. Maskara, gel eta ukondoen garaian ez da erraza agur beroa egitea; halere, berehala piztu da haien arteko solasaldia. 47 urteko aldea dago bien artean, baina, egia bada bakoitza bere zoroak bizi duela, Jesus Uzkudunen eta Mikel Ruiz Oar-Artetaren zoro horiek antzekoak dira. Lan-osasun arautegiei buruzko hizketaldi animoso bat hasi dute, eta gazteak interes handiz aztertu ditu ez hain gazteak ekarri dituen agirietako batzuk. Lanean gorputz atalen bat galduz gero langileari dagokion kalte-ordaina zenbatekoa den zehazten dute taulek. Ruizek Eragin elkarteko elastiko bat darama, eta Uzkuduni atentzioa eman dio horrek.

Jesus, Mikelen elastikoan «Borrokak merezi du» irakur daiteke. Merezi al du benetan?

JESUS UZKUDUN: Bai, noski. Borrokatzen ez denak borrokatzen ez du ezer jasoko.

MIKEL RUIZ: Nik gehituko nioke borrokak kolektiboa behar duela. Aspalditik saldu digute norbanakoaren lanari esker lortzen direla gauzak, baina askotan borrokak kolektiboa behar du.

«No es lo que hay» ere irakur daiteke ['Badago besterik', gaztelaniaz]. Jesus, zenbat aldiz entzun duzu zuk aurkakoa: «Ez dago besterik»?

J. U.: Askotan entzun dut, baina nik beti diot azalpen horrekin ez dela nahikoa. Duela urte batzuk oso ezberdina zen. Gauzak aldatu egin daitezke, baina borondatea behar da, eta borroka egin.

M. R.: Gazte askori txertatu diguten lelo bat da. Krisiaren aurrean burua makurtu behar dela, ezin dela ezer egin. Ez gaude ados. Egoera hau ez da fenomeno atmosferiko bat; krisi ekonomiko baten ondorio da, eta antolatu egin behar dugu.

24 urteko gaztea entzutean zer datorkizu burura, Jesus? Non zinen zu 24 urterekin?

J. U.: Zuzen dabilela. 24 urterekin?... ETA VI.enean. LCRrekin elkartu, eta urte haietan Polizia atzetik nuen. Salvador Puig Antich hil osteko borroka antifrankistan sartuta, Guardia Zibila atzetik nuen, eta ospa egin behar izan nuen, Gasteizera. Lanean ere ari nintzen. Nortasun agiri faltsu bat lortu, eta lantegi batean orduak sartzen nituen.

Alde ederra, Mikel.

M. R.: Errealitatea asko aldatu izanaren pertzepzioa dut. Baina egun badago abesti bat idazteagatik alde egin behar izan duenik. Oraindik badaude halako kasuak.

Zeren alde edo zeren aurka borrokatzen zinen 24 urterekin?

J. U.: Batez ere diktaduraren aurka, eta langileak antolatzen. Oroitzen naiz urte haietan Gureola-Scott fabrikan ibili nintzela. Sinadurak bildu genituen urtean bi buzo eman ziezazkiguten lortzeko. Legeak bi buzoak eta soldata igoera agintzen zituen, eta genituen ordezkari sindikalak jabearen morroiak ziren. Langile bilera batean hitz egin nuelako, Polizia bidali zidaten atzetik.

Soldata duina, bi jantzi... Bilbo inguruko langile gazte askok hori eskatzen dute gaur egun.

M. R.: Bai, jende askok ez daki enpresak hori guztia eman behar diola. Bilbon buzo gutxi ikusten dira egun, baina bestelako lan erremintak behar dira, eta jendeak ez daki horiek enpresak egin beharreko ekarpen bat direla, eta askotan ez du egiten.

Eraginen azalpen horiek eman behar izaten dituzue?

M. R.: Guk horrelako kontsultak sindikatuetara bideratzen ditugu; harreman ona dugu haiekin. Baina gu sindikatuak iristen ez diren toki horietara iristen saiatzen gara. Adibidez, bizikletako janari banatzaileen kontua agerikoa da: haiek jartzen dute bizikleta, haiek konpondu behar dute, haiek ordaindu behar dute motxila... Hori paradoxikoa da, haiek ez direlako langileak ere, baina kasu horiek hor daude, eta saiatzen gara kontzientziatzen horrek enpresaren ekarpena izan behar duela. Dirutza gastatzen dute materialean.

Jesus, zer datorkizu burura halakoak entzutean?

J. U.: Arazo handi bat ikusten dut sindikalismoan: langileak noiz etorriko itxaroten egoten da askotan, eta ez, haien bila joan behar du. Non dago arazoa? Hura aurkitu eta han kudeatu. Gero aztertu, afiliatu, konpondu... Azaleko sindikalismoa dago, eta askotan, erabat ekonomizista. Hortik bide motza egingo du.

M. R.: Guk erraztasuna dugu hor; paraxutistarena egitea deitzen diogu, sindikatuak iristen ez diren tokian erorita. Guk ez dugu zilegitasunik behar hori egiteko, eta bilera moduan antolatzen dugu. Joera eraberritzailea da, autonomo faltsuekin-eta... Sindikatuek, aldiz, ikusten dugunaren arabera, leku estankoetan jarduten dute gehiago, bertako langileek kontratu mugagabeak dituztenean, eta delegatuen bitartez langileak antolatuz. Baina gutxitan joaten direla lekuetara. Ulertzen dugu sistema burokratizatu batekin zailagoa dela, baina errealitatea da gero eta sektore gehiago ari direla gelditzen sindikatuen ohiko espazioetatik kanpo. Eta horiek ere langileak dira, eta oso baldintza kaskarretan daudenak.

J. U.: Askotan, sindikatuak ohitu dira afiliatuei bakarrik kasu egiten. Jendea afiliatu dadin, aurrena eman egin behar zaio. Ez baldin bazaio ematen, zertarako afiliatuko da? Ez badidate ezer konpontzen... Diktadura bizi izan zuen gizarte hari begiratu behar zaio: arazoa aurkitu, konpondu, eta gero jendeak eman dezala antolatzeko pausoa.

Jesus entzunda, egingo diozue tokia Eraginen, ala?

J. U.: Badaukat nahikoa lan hori gabe ere!

M. R.: Nahi badu, ongi etorria da. Baina arrazoi du, ikusten da sindikatuetan, batzuetan, sartzeko urte osoko kuota ordaintzea eskatzen dela. Eta normala da, sindikatuek ere beren autonomia bermatzeko diru sarrera propioak behar dituztelako, baina aldi berean sindikalismo militante baten premia dago, behar jakin horiei aurre egiteko.

Gazteen eta sindikatuen artean lotura falta da?

J. U.: Nik hala uste dut. Eta arazo bat da. Gaztea zara eta kontratua oker duzu, edo autonomo faltsua zara, edo ez duzu kontraturik. Edozein pauso emateko, afiliatu, eta epaitegitik joan behar duzu. Diru gehiago oraindik! Hor sindikalismoak aldatu egin behar du, urtez urte berritu egin behar du: nolako egoera, halako erantzuna. Enpresa handi batera bazoaz, kontratu finkodun langileengana, normala da afiliazioa eskatzea. Sindikalismoak egun hauteskunde sindikalak bilatzen ditu, delegatuak, haiei esker ere diru sarrerak lortzen dituelako, beharrezkoak direnak funtzionatzeko. Baina, aizu, jendeari ere lagundu egin behar zaio. Lagunduz gero, gero afiliatu egiten da.

Eta Eraginen? Zaila al da gazteak aktibismora erakartzea?

M. R.: Aurrekora itzuliko naiz. Askotan gazteok lan egiten dugun espazioak espazio atomizatuak dira, oso langile gutxikoak, oso epe motzeko kontratuekin, gehienak partzialak... Jende asko dago astean hiru tokitan lan egiten duena. Langile hori non antolatuko da? Ostalaritzan? Aldi baterako lan enpresan? Normalean, inon ere ez. Zortzi orduko kontratu batekin, antola zaitezke, baina sei hilabeteko kontratua baduzu, eta mugagabe egin zaitzaten ugazabari nolabaiteko prestutasuna erakutsi behar badiozu... Jende hori ez da inoiz afiliatuko, ezta borrokatuko ere, bere lanpostua beti dagoelako jokoan. Sortu dute sistema bat non gazteak beti dauden noraezean eta inolako egonkortasunik gabe lanean, eta egonkortasunik ezak borroka zailago bilakatzen du.

J. U.: Arazo pare bat ikusten ditut nik. Bat, sindikatuak sektoreka antolatuta daudela, eta ez lurraldeka. Eta, egun, langile batek gaur industrian dihardu, eta bihar, ostalaritzan. Orduan, non kokatu? Eta bi: baldintzen salaketa egitea ondo dago, baina jendeak behar duena da gauza txikiei heltzea, kudeatzea eta konpontzea.

Adibide bat, nire sindikatuan, duela gutxikoa: tailer txiki batean amiantoa agertu da, eta ni, kezkatuta. Esaten zidaten «delegatuak egin dezala salaketa, horretarako du babesa», eta nik esaten nien, «zer babes izango du hamar langileko familia tailer batean? Segituan baztertuko dute». Bada, nik jarriko dut salaketa! Polizia onaren eta txarraren rola jokatuko dugu. Tailer txiki batean dagoen langileari ezin zaio eskatu hark salaketa jartzeko. Pikotan jartzen duzu. Sindikatuak babesa eman behar dio. Arriskatzeko, suizidak; eta ahalik eta gutxien.

M. R.: Eraginen jende gaztea erakartzea lortzen dugu. Hilabetero dugu jende berria. Sektoreka egiten dugu lan: apustu etxeen aurka, autonomoen egoera salatzen... Baina egia da aurretik ere gizarte kontzientzia duen jendea dela gehienbat.

Militantzia krisi bat al dago?

J. U.: Orain 50 urte ere aktibismo gutxi zegoen lanean. Burgosko epaiketa-eta gogoratzen ditugu, jendea kalean; baina lantokietan, ospa. Gaur, antzera. Izan ditugu urte batzuk, 1980ko hamarkadan-eta, zeinetan babesa zegoen langile mugimenduan. Eta, orain, berriz atzera. Beste gauza bat ere badago, sozialki eta politikoki erabili dena: jendeak halako leku batean egin nahi du lan, lan soziala dena, baina soldatarekin. Hori ez da militantzia. Militantzia borondatez egiten den hura da.

M. R.: Datuek adierazten dute gazteriak kontzientzia politiko handia duela. Borroka konkretu batzuetan: feminismoa, ekologismoa... Baina egia da langile borrokan grina hori apaltzea lortu dela. Gazte askok ez dute lan eremua borroka eremu bezala ikusten. Hori ez da kasualitatea, baina ez da patuaren kontua, subjektibotasun hori desagertzeko estrategia bat egon da.

GORKA RUBIO / FOKU

Jesus, zer gorputzaldi uzten dizu hori entzuteak?

J. U.: Seguru nago hala dela, baina, lantokian ez bada borrokatzen, gaizki. Kalean errazagoa da.

M. R.: Kalean ez du ondoriorik. Lanean kaleratu zaitzakete; kalean, errazagoa da.

J. U.: Hori da. Lehen, greba askotara deitzen zen tabernako kuadrillatik. Enpresa barruan pausoka-pausoka egin behar da lan, txikitik handira. Horrek pazientzia eskatzen du. Beti aldarrikatu izan dut satorraren lana; azpilanean jardun, eta gero kolpetik agertu. Enpresa txiki-txikian zailagoa da.

Euskal ekonomia aldatzen ari da, industriatik zerbitzu sektorerantz. Sektore horietan zailagoa al da langile borrokak arrakasta edukitzea?

J. U.: Bai, argi dago, baina ostalaritzan, adibidez, hoteletan logelak garbitzen zituzten emakumeen borroka bat egon da. Sektore horiek antola daitezke, eta horretara jarri behar dugu. Beti diot: langile bat sindikatura etortzen baldin bazaizu eta gustura badoa, lotu duzu betiko. Jende horren bila joan behar du, edo lantokira joan eta irteeran itxaron, hartu kafe bat, hitz egin... Arropa denda batean lan egiten duen neska batek ikusten badu borrokak fruitua ematen duela, hari esker lan baldintzek hobera egiten dutela, betirako sindikalista bat duzu.

M. R.: Gu saiatzen gara gazteen artean klase kontzientzia hori sortzen, eta sektore konkretu batzuetara joaten antola daitezen; izan sindikatuekin, gurekin, era autonomoan... Ikus dezatela lanpostua borroka eremu ere izan daitekeela, bizi baldintzak hobetzeko. Sindikatuek hausnarketa bat dute hor, euren eguneroko lan errutinatik irten eta eremu berrietara joateko premia. Izan ere, gaur egun ez bada heltzen eremu prekarioenetara, sindikatuak bere izaera gal dezake; ezin da izan burokrazia konstante bat. Badakigu sindikatuak asko dabiltzala horretan, eta espero dugu fruitua ematea. Hala ere, atzean dagoen arazo handi bat da langile gazteek ez dutela kontratu mugagabe bat ikusi bere bizitza osoan. Eta, berriz diot, behin-behinekotasun horretan ez dira inoiz antolatuko sindikatu batean.

J. U.: Bada, orduan ez dugu ezer egiterik! Zaila izango da.

M. R.: Hori da arazoa. Behin-behinekotasunak hori lortzen du.

J. U.: Mugimendu feministaren edo ekologistaren gorakada albiste oso onak dira, baina, ekoizpena gelditzeko ahalmena ez badu, langileak jai du. Orain dela 50 urte erraza al zen? Ezta inondik ere! Baina gauzak egin egiten ziren, eta, olatua indartu ahala, jende gehiago animatzen zen. Hor azpilana egin behar da.

Horren harira, Jesus, egon al zara noizbait BBK Live jaialdian?

J. U.: Ez, ez da niretzat egina, baina badakit Bilbon egiten den musika jaialdi handi bat dela.

Ba, Eraginek oihartzun handiko kanpaina bat egin zuen iaz, hango zerbitzariek orduko 3,5 euro irabazten zituztela salatzeko.

M. R.: Guri Eragineko kide batek esan zigun bertan lan egina zela, eta baldintzak horiek zirela. Eta kanpaina hasi genuen: bertan lan egiten baduzu, jarri gurekin harremanetan. BBK Liveren antolatzaileak salaketa jarri zigun bere irudia erabili genuelako. Handik astebetera, posta elektronikoa mezuz beteta genuen; langileenak, eta baita enpresa batzuenak ere, lan baldintzak salatuz. Joan ginen hara, langileekin hitz egitera, baina oso zaila da erantzun kolektibo bat lortzea. Hiru eguneko jaialdi bat da. Horrelako esperientziek agian ez dute balio kasu jakin horri erantzuna emateko, baina bai kontzientzia sortzeko. Aurtengoaren zain geunden baldintzak hobetu zituzten ikusteko.

Langile kontzientzia ezkerrarekin lotuta egon da historikoki, eta zuek ezkertiarrak zarete. Zer da ezkerra egun Euskal Herrian?

J. U.: Sindikalismora eramanda, nik ez nuke egingo konbentzituentzako bakarrik den sindikalismoa. Multzoa behar duzu, jendea. Sindikatuan ezkertiarrok egin behar dugu bultza gehien, baina kode guztiak ezin dira izan ezkertiarrak; denak ezin dira ados egon presoen egoerarekin edota erraustegiaren aurka. Sindikatuak plurala behar du, eta agian sindikatu gehiegi daude ezer aldatzeko.

Ezkertiar gazteak zer dio? EH Bilduko zerrendetan egon zinen atzo zortziko hauteskundeetan.

M. R.: Niretzat ez da erraza ezkerraren definizio propio bat egitea. Esango nuke arazo indibidualei konponbide kolektibo eta integral bat proposatzen dien ideologia politiko bat dela. Irtenbide kolektibo hori justizia sozialaren eremuan eta, lanaren kasuan, aberastasunaren eta produkzio bitartekoen banaketaren bitartez langilearen eskuetara jartzen dena. Eta, egun, beste galdera batzuei ere erantzuna eman behar die; hor dago berdintasuna, ama lurraren zaintza... Nik uste dut Euskal Herrian lortzen dela hori.

Ezkerrak historikoki langile eta gazteen babesa jaso izan du. Orain espektro horietako pertsona askok eskuinari ematen diote boza.

J. U.: EAJri ematen diotenek.

M. R.: Gazteen kasuan boto joera ez da bakarrik arrazoi objektiboetatik etortzen. Sentimenduek eragin handia dute, familiaren boz tradizioak... Familiak pisu handia du botoaren norabidean, tamalez. Botoa errealitate objektibo batetik etorriko balitz, agian gauzak ezberdinak lirateke, eta ez orain bakarrik, baita duela urte batzuk ere.

J. U.: Askotan politika kudeaketa aldetik baloratzen da bakarrik, eta ezin zara horretara mugatu. Iruditzen zait ezkerretik ere ez dutela ilusiorik sortzen.

Ilusioa funtsezkoa al da ezkerrarentzat?

J. U.: Noski, ez badago ilusiorik... Nik entzun izan dut militantziaren sufrimendua kontzeptua. Sufrimendua? Alde egin, hemen masokistarik ez dugu behar. Behar dugu jendea ilusioa duena gauzak aldatzeko, eta egiten duenarekin gozatzen duena.

M. R.: Ni ados nago berarekin; gazteek ilusio falta hori nabaritzen dute. Ilusioa badago borroka konkretu batzuetarako, baina beste batzuek ez dute ilusio hori pizten. Horregatik iruditzen zait guri dagokigula langilearen eta langile borrokaren inguruko iruditeria berri bat sortzea. Jendeak ikusi dezan beraiek ere langile klasea direla, eta horren inguruan ilusio bat sortzeko. Iruditeria normalean, buzo urdindun langilea da, eta gaur egungo langilea kaleko arroparekin doa.

J. U.: Niretzat, alde horretatik, ikaragarri galdu da autodidakta izatea. Lanean jarraitu ahala trebatu eta ikastea. Formakuntza, ikasteko gosea. Ez badago goserik, norbaiten atzetik ardiak bezala joateko arriskua dago. Adibide bat, parlamentari bati esan nion, nik botoa ematen diodanari, Bildukoa...

EH Bilduri ematen al diozu boza?

J. U.: Aspalditik. Nahiz eta askotan sudurra tapatuta bozkatu dudan. Aukera hoberik ez dagoelako. Baina esan nahi nuen, mugimendu sozial bat dagoenean, parlamentari han agertzea, argazkian, ondo dago. Baina nik nahi nuke parlamentari bat etortzea hona, Andoainera [elkarrizketa Andoainen egina da], non baserritarrak piperrak biltzen esklaboak dituen. Baratzera joan, prentsaurrekoa han eman. Arauak apurtzea da. Normak ez baditugu apurtzen... Eredu hori jarri dudan bezala, beste asko. Piper biltzaileak edo Bilboko musika jaialdia, bozgorailuarekin joan, eta argi esan: «Taberna honetan, arimarik ere ez!». Botoa ematen diotenen artean batzuk haserretuko egingo lirateke. Horrelako pixka bat falta da, noizean behin astindu bat.

Militantziarekin ez dela sufritu behar esan duzu lehen, eta zu horren adibide. 71 urte eta hor jarraitzen duzu, lan osasunaren alorrean, eta bereziki ASVIAMEn, amiantoak kalteturiko langileekin. Zergatik?

J. U.: Militantzia baino nahiago dut aktibismoa esatea. Militantziak militar kutsua dauka. Zergatik? Batetik, agian nire etorkizuna delako, ni ere arriskuan nago. Eta, bestetik, hori guk ez badugu egiten, zeinek egingo du? Ez al du merezi? Ni sutan jartzen naiz, Hernanira joan, eta kartela irakurri: 31 hildako lanean istripuz. Minbiziarekin hildakoak hamar aldiz gehiago dira, eta haiek? Europako Batzordeak dio amiantoak urtean 88.000 hildako eragiten dituela. Zenbat tokatzen zaizkigu guri? Niri ezkerreko hainbat jendek esan dit: «Hik fabrika pila bat itxiko dituk. Ehun, berrehun, hirurehun mila euro kalte-ordainetan... Fabrika pila bat itxiko dituk». Nik esaten diet: «Orain arte lagun asko sartu ditut lur azpian, eta hori egin dutenek ordain dezatela».

Jesusi indarra dario. Mikel, ikusten al duzu zeure burua 71 urterekin aktibismoan?

M. R.: Espero dut nire grinak 71 urte bete arte eustea, osasuntsu, eta justizia sozialaren alde borroka egiten. Jesusek bezala. Egun, pentsiodun asko ikusten ditugu, nola egiten duten borroka, eta euren lobetako askori ikasgai handia ematen ari zaizkie. Adina ez da borrokarako muga.

Pentsiodunen mugimenduan parte hartzen al duzu, Jesus?

J. U.: Parte hartzen dut. Baina pentsiodun askori nik igotzen dizkiet ordainsariak. Eta alargunak? Alargun batek kalte-ordaina jasotzen duenean, sekulako gozamena da. Hor ekonomizismoa dago; enpresek lan osasuna zainduko dute dirua kentzen badiegu. Nik egurra eman eta ordaindu behar badute, agian pentsatuko dute: «Merkeagoa da prebentzioa». Horretara behartu behar ditugu. Osalanek aspaldi ikertu zuen zenbat galtzen duen Osakidetzak lan gaixotasunak tratatu eta kontigentzia profesionalera ez pasatzeagatik. Minbizi kasu bakoitzak 40.000 euroko kostua du Osakidetzarentzat: probak, ospitalizazioa... Hori denon artean ordaintzen dugu, eta erruduna enpresa da.

Koronabirus izurritearen eskutik, beste krisi ekonomiko bat dator. Lan baldintzetan eragina izango duela uste al duzue?

J. U.: Pandemia etorri aurretik krisian geunden, hasieran. Atzeraldian geunden, ez ahaztu. Pandemiarekin hori estali ahal izan dute. Ondorenak etorriko dira. Ez dakit zenbateraino ikasi duen jendeak oraingo krisian osasunaren balioa zein den. Zer garrantzia duen osasun publiko indartsua izateak, eta inbertsio errentagarria dela. Era berean, espero dut pandemia honek ez ditzala estali beste pandemia batzuk, hor daudenak.

M. R.: 2008ko krisian, inoizko belaunaldirik trebatuena omen ginen, eta, 2020ko honetan, bihurtu gara bere gurasoak baino okerrago biziko den lehen belaunaldia, gerra bat medio ez dela. Guk esaten duguna da ez dugula itzuli nahi lehengo normaltasunera. Ikusi da osasun langileen garrantzia eta ezkutuan dauden beste langile batzuena: supermerkatuko langileena... Eta, beste alde batetik, sistema honek ez duela inongo etorkizunik. Hasieran esan dugu: badago besterik. Eta orain berriz esan behar dugu.


Mikel Ruiz Oar-Arteta

Summary: Mikel Ruiz Oar-Arteta.

Mikel Ruiz Oar-Arteta zuzenbidean lizentziatua da EHUn, eta fiskalitatean masterra eginikoa. Duela lau urte Eragin Bilboko Gazte Prekarizatuen Asanblada martxan jarri zuten kideetako bat da. Langile gazteen lan baldintzak salatu eta ikusarazteko jaio zen elkartea, eta hainbat kanpaina deigarri egin ditu. BBK Liveko langileen lan baldintzak salatu zituzten iaz, autonomoak direnei laguntzen saiatu dira, eta bizikletako banatzaileekin lan eginikoak dira. Sona handien hartu duen egitasmoa agian apustu etxeen aurkakoa da; Bilbon ugari zabaldu dituzte, langile auzoetan bereziki, eta osasun arazoez haratago doan kritika bat egin diote horri, klase ikuspegitik.


Jesus Uzkudun

Summary: Jesus Uzkudun.

Jesus Uzkudun Illarramendi ibilbide luzeko sindikalista da. Eskola profesionala bukatu eta 17 urterekin hasi zen lanean industrian, eta handik gutxira klandestinitatean zen. Militantzia politikoa ETAn, ETA VI.an, LKIn eta Zutiken hasi zuen, baina haserre irten zen handik. Borroka armatuak uxatuta, Ezker Batura igaro zen, eta handik, PORera (Partido Obrero Revolucionario). Haren izena, baina, sindikalgintzara lotuta dago, eta lan osasunera batez ere. Sortu zenetik dago CCOOn (1976). 1982an, Gipuzkoako lan osasuneko ordezkari izendatu zuten, eta gero ardura hori hartu zuen sindikatuan. Bi aldiz kanporatu zutela dio, baina oraindik han dihardu. 2005ean, Europako Agentziaren saria jaso zuen, gorreria duten langileen alde eginiko lanarengatik. Egun, amiantoarekin kalteturiko langileena da haren kausa. Amiantoaren Biktimen Euskal Elkarteko bozeramailea da, eta gaixotasun kasu asko eraman ditu epaitegietara. Jendaurrean agertua da Egunkaria, Udalbiltza edo Adierazi EH kasuetan inputatuen alde.


Historia egin zuen bidea

Summary: Historia egin zuen bidea. Meatzaritzara bideratutako antzinako trenbide baten aztarnei jarraikiz, Traslaviña eta Cobaron lotzen ditu 42,5 kilometroko bideak. Oinez zein bizikletaz egiteko modukoa da.

Meatzeetan ateratzen zen burdina kostaraino eramateko, hainbat trenbide eta azpiegitura eraiki zituzten XIX. eta XX. mendeetan. Mea ustiatzen zuten enpresek trenbidea jarri zuten martxan, inguru horietako burdina itsasadarrera edo itsasora garraiatu ahal izateko. Gaur egun, tarte horietako batzuk birmoldatu, eta burdin mendien bide berde bilakatu dira: Traslaviñatik (Artzentales), Cobaronera (Muskiz) doan 42,5 kilometroko bidea. Natura eta paisaia eraldatu zuten meatze lanen ondoko aztarnak ezagutarazteko ibilbidea da. Antzinako Castro-Traslaviña eta Sestao-Galdames trenbideen ibilbideak lotzen ditu, bost udalerri zeharkatuz: Artzentales, Sopuerta, Galdames, Abanto eta Muskiz.

«Bizikletaz zein oinez egin daiteke, eta ez da zertan osorik egin», azaldu du Nagore Orella Enkarterriko landa garapenerako Enkarterrialde elkarteko komunikazio arduradunak. Zenbait udalerri zeharkatzen dituenez, ibilbidera heltzeko hainbat puntu daudela dio, eta azpimarratu du mota askotako planak egin daitezkeela inguruan dauden meatzaritzari lotutako interes guneei esker: «Ibilbideak natura eta historia uztartzen ditu, eta hori da bere ezaugarririk bereziena».

Ibilbide osoan, meatzeetako lanak utzitako ondarea dago: kargalekuak, estazio zaharrak, labeak, tunelak, meatzeak... Horietako batzuk berritu dituzte, eta bisitak edota erakusketak egiten dituzte. Beste asko, ordea, langileek utzi bezala daude, 1966ko krisiaren ondorioz meatzeetako lan guztia bertan behera geratu zenean. «Naturaz eta ariketa fisikoaz gozatzeaz gain, herri honen garapenean mugarri izan den historiaren zati bat ezagutzeko aukera eskaintzen du ibilbideak», erantsi du Orellak.

Ibilbidea Traslaviñako FEVE Bilbo-Santander geralekutik abiatzen da. Handik, Burdinolen Ibilbidea edota GR-281 ibilbidea ere egin daitezke. Bide berdearen lehen kilometroak Kolitza errekaren bazterretik doaz. Bi tunel zeharkatu beharko ditu bisitariak, eta, gerora, ibaia gurutzatzean, Las Barrietas izeneko antzinako kargalekuarekin egingo du topo. Apur bat aurrerago, bidetik atera, eta Sopuertako Alen meatzari auzoa ezagutzeko aukera ere badago.

Catalina meategiko labeak zutik daude oraindik. ENKARTERRIALDE

Bide berdeari jarraituz, ordea, Sopuertako meategiak goitik zeharkatu eta Castaño auzoa agertzen da. Bagoneta zahar bat eta meatzarien omenezko monumentu bat ikus daitezke auzo horretan. Ezkerrera dagoen bide bat hartuta, Catalina meategira irits daiteke. Meategiko bi kiskaltze labeak zutik jarraitzen dute oraindik, eta, gainera, Los Herreroseko tunela ere han hasten da —Las Muñecaseko portua igarotzeko XX. mendean, pikotx eta pala hutsez eraikitako bi kilometroko tunela—. Horren bidez, Castroraino (Espainia) garraiatzen zuten minerala, baina gaur egun, oraindik ezin da zeharkatu.

Bide berdera itzuliz, Arenaora heldu eta Galdamesko udalerrian sartzen da ibilbidea. Egurrezko zubi bilakatu den trenbide zubi zahar bat igaro ostean, Barbadun ibaiarekin egingo du topo bisitariak. Bideak padura eta fruta arbolen artean jarraitzen du Atxuriagaraino: Sestao-Galdames eta Castro-Trasñaviña trenbideek bat egiten duten tokia. Aurrera eginez gero eta Gallartara heldu arte, aukera dago tunelak, geltoki zahar bat eta kargaleku bat ikusteko.

Behin Gallartan, itsasoraino jarraitu daiteke ibilbidea. Orconera Iron Company enpresak zortzi kilometroko luzera zuen balde lerroaren aztarnei segika, Arena hondartzaren harea gorria agertuko da. Handik, Barbadun ibaia zeharkatzen duen zubia gurutzatu, eta Pobeñatik Cobaronera itsasoari itsatsita doan Itsaslurreko bide berdearekin amaitu egiten da burdin mendien ibilbidea.

«Ezinbestekoa da gure iragana bizirik mantentzea», ohartarazi du Oruellak. Enkarterrin ere meatzeen ondarea bizirik dagoela nabarmendu du, eta hori «berreskuratu, mantendu eta ezagutarazi behar dela», gogorarazi du Oruellak.

Memoria bizirik

«Gure nortasunaren parte da historia hau. Hemen mineralik egon izan ez balitz, gaur egun Bizkaia ez zen ezagutzen dugun modukoa izango». Haizea Uribelarrearen hitzak dira. Ondo baino hobeto ezagutzen du Uribelarreak meatzeen historia. Izan ere, Gallartako Meatzaritza Museoko langilea da, eta Bizkaiaren garapenerako «ezinbestekoa» izan zen garai hori ezagutaraztea du helburu. «Meatzeen ustiaketa intentsiboak izugarrizko aldaketa eragin zuen Bizkaian: ekonomikoa zein soziala», argudiatu du. «Liberalizazioa, globalizazioa, burgesiaren agerpena, langile mugimenduaren sorrera... meatzeak agertzearekin bat, hori guztia gertatu zen Bizkaian».

Burdin mendien ibilbidearekin uztartuta egin daitekeen bisitetako bat da Meatzaritza Museoarena. 2002. urtetik dago martxan, baina askoz lehenago abiatutako egitasmo baten emaitza da: «Herriko langileek beren kabuz objektuak biltzen hasi zirenean», azaldu du Uribelarreak.

Museo «tradizional» bat dela dio, eta nabarmendu du Euskal Herrian dagoen bagoneta eta bagoi bilduma handiena duela. Horretaz gainera, bisita gidatuak eskaintzen dituzte museoan bertan zein inguruan dagoen Kontxako meatzean zehar. Gainera, ostegunero aukera dago objektuak eraberritzen dituzten boluntarioak lanean ikusteko. «Ondare industriala mantendu behar dugu. Inguru honetan sekulako eragina izan zuen, bai naturan eta bai demografian, eta egun ezagutzen dugun gizartearen oinarriak zehaztu zituen: oligarkiaren sorrera eta langileen borrokak, esaterako», erantsi du Uribelarreak.

Tunelez jositako ibilbidea da burdin mendien bide berdea. ENKARTERRIALDE

Ibilbidetik aldenduz, hamaika interesgune topa ditzake bisitariak, eta, horien artean, aipamen berezia merezi du El Pobal burdinolak. Eraberritutako burdinola museo «bizia» bilakatu zen 2014. urtean, makineria zaharra martxan ikusteko aukera ere eskaintzen duelako.

Burdinaz inguratuta

«XVI. mendeko fabrika hidrauliko bat da, momentu honetan Bizkaiko Foru Aldundiko monumentu gisa izendatua», esplikatu du Silvia Rubio museoko langileak. Helburua ondarea erakustea eta historian «hainbesteko» garrantzia izan duen jarduera ekonomiko horren inguruko jakintza zabaltzea dela dio. «Burdinola ez dago edozein tokitan, burdinaz inguratuta dagoen eskualde batean dago. Beste asko daude inguruan, baina hau da museo bihurtu den bakarra». Besteak beste, «bere garaitik kanpo» martxan mantendu zelako da hori. 1965era arte aritu ziren lanean bertan, eta nabarmendu du gaur egun ere hala ikusteko aukera dagoela.


Summary: Lucio Urtubia anarkista historikoa hil da. Cascanten (Nafarroa) jaioa zen, 1931n, eta igeltseroa zen ogibidez, baina nazioartean talde anarkistetan izaniko jarduera klandestinoaren ondorioz izan da ezaguna.

Lucio Urtubia anarkista historikoa hil da gaur, 89 urte zituela. Cascanteko (Nafarroa) familia txiro batean jaioa zen, igeltseroa ogibidez, baina nazioartean talde anarkistetan izaniko jarduera klandestinoaren ondorioz izan da ezaguna. Parisen bizi zen, eta Frantziako hiriburuko etxean hil da.

Soldadutza egiten ari zela joan zen ihesean Parisera, 1954an, eta han hasi zen talde anarkistetara biltzen. Bankuetan lapurretak egiten hasi ziren orduan, baina jauzia egin zuten gero: haren ekintza esanguratsuenetakoa zera izan zen, City Bank banku boteretsuarekin negoziazio mahaian eseri izana, bankuaren txeke faltsuak zabaldu ondoren.

Ehunka txeke zabaldu zituzten Latinoamerikan eta Europan zehar 1980ko urtarriletik 1982ra bitartean, talde anarkistak finantzatzeko. Frantziako Poliziak ezin izan zituen txekeak inprimatzeko plantxak eskuratu, eta, beraz, bankuak Urtubiarekin negoziatu zuen: «Plazera da ni bezalako gizajo batek hori lortzea. Haiek negoziatu nahi izan zuten. Baina bakarrik ez nengoelako lortu nuen. Gu 30 talde ginen, toki guzietako ekintzaileak, maitasunez beterikoak».

Lehenago hasi zen faltsifikatzaile lanetan. 1962an, Kubak Frantzian zeukan enbaxadoreak Ernesto Guevara Che Kubako orduko Industria ministroa aurkeztu zion Urtubiari, nafarrak azaldu ziezaion dolarrak masiboki faltsifikatzeko plan bat. Chek uko egin zion plan horri.

2015eko irailean egin zion elkarrizketa Iker Tubiak BERRIArako. Orduan azaldu zuen, besteak beste, umetako Nafarroa gorroto zuela, ezkerra ongia egitera bideratu behar zela eta bera gehiago fidatzen zela «aita santuaz Felipe Gonzalez gizatxarraz» baino: «Baliabideak ongia egiteko dira. Ez naiz santu bat, eta, berriz jaio izan banintz, uste dut gauza bera eginen nukeela. Uste dut jabetza lapurreta dela, Proudhonek esaten zuen bezala. Ez nago jabetzaren aurka, baina jabetza ongia egiteko ez erabiltzearen aurka nago».

Batzuetan, hitzaldi luze askok baino gehiago esplikatzen dute anekdota xumeek. 2014ko apirilean Donostiako Kortxoenean eginiko hizketaldi batean Urtubiak azaldutakoa jaso zuen Mikel P. Ansak: Ciudad Realen (Espainia) hitzaldi bat egin ostean, CNTren egoitza batera eraman zutela, eta, han, gazteek oso kezkatuta hitz egiten ziotela enpleguaz, enplegu faltaz. «Zer espero duzue, Zapatero etortzea lanpostuak ematera? Sortu! Sortu zuek!». Hitzaldi hura eman aurretik hots egin zioten gazte haiek, kooperatiba bat sortu zutela esateko.

Urtubiaren hainbat pasadizo jasota daude, besteak beste, Txalaparta argitaletxeak argitaratutako Gerezi garaia liburuan, eta Jose Mari Goenagak eta Aitor Arregik zuzendutako Lucio dokumentalean.

Arnaldo Otegi EH Bilduko koordinatzailea izan da albistearen berri sare sozialetan eman dutenetako bat: «Gaur zendu da Lucio Urtubia. Laguna, burkidea eta borroka laguna. Agur eta ohore, Luzio!», idatzi du.

Beste esparru batzuetatik ere agurtu dute Urtubia:


Igeltsero baten teoriak

Summary: Igeltsero baten teoriak. Lucio Urtubia militante anarkistak egitearen aldeko apologia bat egin du Donostian, Kortxoenea gaztetxean eman duen hitzaldian: «Zer diferentzia dago ezer egiten ez duen anarkista baten eta ezer egiten ez duen apez baten artean?».

Lucio dokumentala bost haizeetara zabaldu zenetik, hara eta hona dabil (dabilkite). Traje beltza, txapela, eta foulard gorria; anarkisten bandera zaharraren oihartzun bat soinean. 83 urte, eta bastoi bat. Ez du makulu handirik behar, hala ere: lezioa ikasita dauka Lucio Urtubiak, eta mantra bat bezala errepikatzen du borroka hitza —«borroka bizitza da, borroka maitasuna da, borroka dena da»—.

Bizitzaren eta borrokaren eskolan ikasitako esaldiak errepikatzen ditu —«Nafarroa, krimenaren aberria»; «Guk ez genuen ez alpargatarik, ez ogirik»; «Ni ez naiz goseak hil beharrean ibilitako bat besterik»; «Kriminal handi bat izan behar nuen nik, egin ziguten guztia mendekatzeko»—. Etenik gabe errepikatzen dituen mantrak. Harvarden, Murchanten, Sorbonan, Deustun… eta ostiral iluntzean, Donostiako Kortxoenea gaztetxean.

Teoria luze, lauso eta nahasirik ez espero. Leitutakoetatik baino gehiago, bizitakoetatik hitz egingo du Lucio Urtubiak. Aitortuko du ekintzarako «inuxente samarra» izan behar dela; zenbat eta gehiago jakin, orduan eta zailagoa dela ekitea; eta zerbait izan bada, ekintzailea izan dela bera. Eta da oraindik: utopiaren igeltsero bat.

Baina praxisaren apologia horren azala urratuta, azpian badauzka gutxieneko oinarri teoriko sendo batzuk. Kortxoeneako saioan, zer egin behar litzatekeen, nola egin behar litzatekeen… aholku eske galdetzen zioten entzuleek. Erantzunak, sinpleak bezain argiak.

Hitzaldi luze askok baino gehiago esplikatzen du, batzuetan, anekdota xume batek: Ciudad Realen (Espainia) hitzaldi bat eman ostean, CNTren egoitza batera eraman zutela, eta, han, gazteek oso kezkatuta hitz egin ziotela enpleguarengatik, enplegu faltarengatik. «Zer espero duzue, Zapatero [Jose Luis Rodriguez Zapatero, orduko Espainiako presidentea] etortzea lanpostuak ematera? Sortu! Sortu zuek!». Handik gutxira deitu zioten gazte haiek, kooperatiba bat sortu zutela esateko.

Aldarrikatzea eta eskatzea, eskubideak erregutzea, ez da Lucioren bidea. Egin egin behar da. Urtubiaren beste mantra bat: «Egiten duguna gara». Lana nahi bada, lana sortu; jan nahi bada, jatekoa sortu; etxeak nahi badira, etxeak egin.

Hitzaldi luze askok baino gehiago esplikatzen du, batzuetan, galdera sinple batek: «Zer diferentzia dago ezer egiten ez duen anarkista baten eta ezer egiten ez duen apez baten artean?».

Ikasitako esaldiak darabiltza, han eta hemen errepikatzen dituenak; baina zertarako gehiago, esaldi horiek dena laburbiltzen badute? «Nahi duten guztia emanda ere, batzuek ez dute ezer egiten. Eta beste batzuek dena egiten dute ezertxo ere eduki gabe. (...) Ez dira erregimentuak behar. Jarri talde txikietan, lau, sei, hamar lagun, eta egin zuen lanak».

Eta fanatismorik edo dogmarik gabe. Enpresak sortzeagatik kritikatu izan dute Lucio Urtubia; anarkisten erakundeetatik aparte ibiltzeagatik; hau babesteagatik edo hura ez babesteagatik... Baita bikotekidearekin ezkontzeagatik ere. «Nahi dudana egiten dut nik. Nahi dudana egiten dudalako naiz anarkista», esaten du dokumentalean. Gobernuak kritikatuko ditu, «terroristak» eta «kriminalak» direla guztiak. Anarkismoaren dogmatik gertu ibiliko da hor. Baina aurki urrutiratuko da, eta galdetuko du gobernu batek lagundu nahi badu, zerbait ona egiten badu, zergatik ez den onartu behar. Aberastasuna pilatzea kritikatuko du, baina ez dagoela aberastasunaren kontra esanez —miseria ezagutu duenaren posiziotik—. ETAkoak lagunak dituela, baina ez dagoela ados bide horrekin —«badakigu hortik ez goazela inora»—. Hankak lurrean mintzo baita. Hankak lokatzetan.

Adibide bat, beste bat: Kortxoeneako hitzaldian galdetu zioten militante batek kartzelatik ateratzeko barkamena eskatzea zer iruditzen zaion; eta erantzun zuen Mikhail Bakunin ere makurtu zela, ez zezaten urkatu, gero kartzelatik eskapo egiteko. Bizitzea baita lehen baldintza, gauzak aldatu nahi badira. Kartzeletako ateak ireki —anarkisten aspaldiko beste desio bat—, eta kalean bizi, ahal bada. Eta egin. Saiatu. Hanka sartu lokatzetan, eta berriro hasi.

Bizitzaren master iraunkorrak irakatsi diona: talde txikiak, handikeriarik gabe, dogmarik gabe, fanatismorik gabe, eginez, eta eginez, eta berriro eginez. Eta errespetua eta erantzukizuna, oinarrizko bi hankak, lokatzetan sartzeko: «Anarkismoa erantzukizuna da».

«Ez dago ezer ezinezkorik». Munduko banku handienetako bat belauniko jarri zuen 83 urteko aitonak esan du. Sekula pentsatuko ez lituzkeenak egin ditu, sekula pentsatuko ez lituzkeen lekuetara iritsi, sekula pentsatuko ez lukeen jendea ezagutu. «Ez dut ezer sinisten baina dena sinisten dut». Horregatik. Dena baita posible, dena alda bailiteke, eta dena baita ezinezkoa, ezinezkoa izateari uzten dion arte: «Liburu batek edo enkontru batek zure bizitza alda dezake hurrengo goizerako».

Saiatu egin behar.


Summary: Gorako joerak ez du etenik: beste 155 positibo agertu dira azken orduotan. Beste 115 pertsonak eman dute positibo Araban, Bizkaian eta Gipuzkoan: bezperan baino 50 gehiagok. Nafarroan beste 40 kasu zenbatu dituzte azken orduetan. Murgak positibo eman dutenei edo gaixo egon daitezkeela uste dutenei eskatu die itxialdia zorrotz betetzeko, eta neurriak zorroztu egin ditu: zahar etxeetako bisitak mugatu, eta eguneko zentroak ixteko erabakia hartu du, eta udalekuak etetekoa.

COVID-19aren izurriari buruzko egoeraren berri eman du Nekane Murgak, Eusko Jaurlaritzako Osasun sailburuak. Datuak eman ditu: 115 pertsonak eman zuten positibo atzo PCR proban: 9k Araban, 43k Bizkaian eta 63k Gipuzkoan. Bezperan, 65 izan ziren; lau Araban, 26 Bizkaian eta 35 Gipuzkoan. Nafarroako Gobernuak, berriz, azken zenbaketan kontatuko kasu berriak 40 izan direla esan du. Hego Euskal Herrian kasu berriak, beraz, 155 dira denera. Maiatzaren hasierara joan behar da atzera datu txarrago bat aurkitzeko.

Murgak azaldu du astebetean 25.000 PCR proba egin dituztela; atzo, 4.997: «Hauek dira datuak: beti jardun dugu erabateko gardentasunez. Ez dugu ezkutatzen datuen inguruko kezka». Erantsi du datuek erakusten dutela kutsatzeak gehiago direla, baina Osakidetza inoiz baino gehiago aztertzen ari dela. Beraz, «izozmendia lehenago» ikusten ari direla: «Oso goiz atzematen ari dira kutsatzeak, eta soilik kasu batzuetan artatu behar izan dituzte erietxean. Baina garrantzitsua bakartzea ondo betetzea». Kutsatuen soslaia ere aldatu dela azaldu du: batez ere gazteak dira, eta kutsatze eremua, aisia.

115 kutsatu horiei eta kontaktu estua dutenei mintzatu zaie Murga: bakartzeko eskatu die, eta ondo informatzeko itxialdian egin beharrekoaz.

Nafarroako osasun agintariek adierazi dutenez, azken zenbaketan agertu diren 18 kasu aurrez atzemandako agerraldiekin lotuta daude. Beste kasu multzo bat ere agertu zaie orain, berria. Orain arte positibo gehien eman dituen agerraldia Iruñeko Mendillorri auzoarekin lotutakoa dela esan dute; 51 kasu daude ja. Gogoraratu dute zerikusia duela gazteen arteko topaketekin. Izurria kontrolpean edukitze aldera, indartu egin dute kasuen jarraipenerako lantaldea, esan dutenez.

Udalekuak, bertan behera

Egoera horretan, Murgak zenbait neurri iragarri ditu. Batetik, Eudelen bidez, udalei eskatu diete udalekuak bertan behera uzteko, eta foru aldundiei, mugatzeko zahar etxeetako joan-etorriak: egoiliarrak ezingo dira kalera atera, eta bisitan senide bakarra joan ahal izango da. Adinekoen eguneko zentroak ere itxi egingo dituzte behin-behinean. Murgak esan du neurriok hiru herrialdeetan izango dutela eragina eta badaezpadakoak direla, «etorkizunean kutsatze gehiagorik ez egoteko».

Gainera, lagun edo senide arteko topaketetan arduraz jokatzeko eskatu du sailburuak, kalean nahiz etxean: «Ez dugu hamar lagunetik gorako talderik osatu behar: horrek du arrisku handiena». «Gazteek, zaharrek, haurrek, nerabeek... inork ez du immunitaterik», erantsi du.

Ordiziako eta Orioko agerraldiak, itxita

Aktibo dauden koronabirus agerraldiei ere errepasoa egin die Murgak, azaldu baitu atzo positibo eman zutenak «nahiko sakabanatuta» daudela Gipuzkoan. Edozein moduz, agerraldiak «identifikatuta» dauzkate. Esaterako, Oriokoa itxitzat jo du, eta Ordiziakoa ere bai ia-ia; pertsona batek eman du positibo Goierriko herrian; aurrez positibo eman zuen beste batekin kontaktu estuan egondako batek. Tolosan, kasu berriak apaltzen ari dira, baina ez dute itxitzat eman oraindik.

Zarautzen, kanpina zabalik dago, desinfektatu ondoren, lau positiboak beste leku batzuetan kutsatu zirelako. Eibarren, selektibitate osteko festa bateko positiborik baden aztertzen ari dira, eta Ermuan (Bizkaia) jarraipena egiten ari dira, baina aztertutako guztiek eman dute negatibo.

Bestalde, begirale batek positibo eman du kanpaleku batean, eta 250 laguni PCR probak egingo dizkiete. Murgak, ordea, ez du zehaztu non gertatu den hori: «Kostaldean».

Pertsona bat identifikatu dute Iruñeko udaltzainek

Iruñeko udaltzainek 23 urteko gazte bat identifikatu dute topaketa bat antolatu nahi zuelako kutsatuen eta kutsatu gabeen artean: futbol norgehiagoka bat. Mendillorri auzoan egitekoak ziren, eta sare sozialen bidez zabaltzen ari zen egiten topaketa horren berri. Gaztearen kontrako salaketa jarri dute udaltzainek: 3.000 euroko isuna ezar diezaioketela esan dute.


Summary: Aste Nagusiaren ordez, Aste Nahasia ospatuko dute Bilboko Konpartsek. Abuztuaren 22tik aurrerako «egitarau xumea» antolatu dutela iragarri dute, eta jai eredu herrikoiaren alde mobilizatzeko deia egin dute

Aste Nagusia egitekoa zen egun beretan egingo dute, baina ez da Aste Nagusia izango. Koronabirusaren eraginez, aurten ez da Bilboko jairik antolatuko, eta BIlboko Konpartsek ere argi adierazi dute ez dutela Aste Nagusirik ospatuko. Abuztuaren 22tik aurrera «ekimen ludiko eta kulturalen egitarau xume bat» antolatuko dutela iragarri dute, halere, eta Aste Nahasia deitu diote egitarau xume horri. Ainhoa Riveiro eta Iñigo Iglesias konpartsakideek azaldu dute zertarako, Areatzan eguerdian eskainitako prentsaurrekoan. «Pandemiak eta krisi ekonomikoak jotako Bilbo alaitzeko, entretenitzeko eta kultura eskaintzeko».

Hurrengo asteetan emango dituzte programari buruzko xehetasunak, baina antolatuko duten guztiak osasun neurriak beteko dituela ziurtatu dute oraingoz, eta prebentzio irizpideak jarraitzeko asmoa ere azaldu dute. Programa «herrikoia» izango dela ere aurreratu dute, eta «feminista, euskalduna, ekologista eta ahal den eta parte hartzaileena». Egungo unea «tristea» dela onartu dute konpartsa kideek, eta pandemiaren ondorioz hil diren senide, lagun, lankide eta auzokideak izan dituzte gogoan, lana berreskuratu ezin izan dutenekin batera. Egoera horretan, ordea, beharra sentitu dute «ekimen koloretsu eta kolektiboa» sortzeko. Eta bi errealitate horien arteko «kontrastea» irudikatzeko jarri diote Aste Nahasia izena antolatuko duten programari.

Oraingoz, Aste Nahasiarentzako kartel lehiaketa da abian jarri duten ekimena bakarra. Uztailaren 30era arte egongo da lanak bidaltzeko epea. Baina gehiago egongo direla esan dute, eta jai herrikoien defentsarako elkarlanerako deia ere egin diete Euskal Herriko jai eragileei.

Onartu dutenez, «hankaz gora» utzi du pandemiak konpartsek orain arte egindako lana. Azaldu dutenez, urriaz geroztik ehunka kide aritu dira 2020ko Aste Nagusia prestatzen, eta bideratzen hasia zuten programa, martxoan ezarritako osasun krisiak dena aldatu zuen arte. Iaz antolatutako 566 ekitaldiak aztertzen ari ziren, eta behin eta berriz saiatu dira guztiak unean-uneko osasun neurrietara moldatzen. Onartu dutenez, ordea, haietako gutxienek soilik pasa ahal izan dute galbahea, eta bertan behera gelditu dira gehien-gehienak. Bestelako ekimen sorta berri bat prestatu behar izan dute horregatik, eta ekimen sorta hori izango da, hain zuzen, Aste Nahasiaren muina.

Jai herrikoien aldeko mobilizazioa

Konpartsakide Eguna izango zuten gaur Bilboko Konpartsek. Aste Nagusia heldu aurretik konpartsek egin ohi duten ekitaldi nagusietako bat izaten da hori, baina aurtengoan, koronabirusaren eraginez, egokitu egin behar izan dute hura ere. Eguerdian, ehun pertsona inguru elkartu dira, halere, konpartsetako kamisetak jantzita, Aste Nahasia aurkezteko prentsaurrekora, eta jari herrikoien aldeko kale jira manifestazioa antolatu dute arratsalderako. 18:00etan abiatuko da protesta, Arriaga plazatik hasita, «Jaiak bultzatzen!» lelopean. Txosna guneak hartu ohi duen perimetro osoari emango diote buelta, eta Arriagan amaituko dute ibilbidea.

«Normalitate berrian» ere, jai eredu «parte-hartzailea zaindu eta defendatzeko» deitu dute mobilizazioa Konpartsek. Mehatxupean ikusten dituzteztelako festak. «Beldur gara aurreko krisietan bezala erakundeek oraingo normaltasun berria eta krisi ekonomikoa baliatuko dituzten jai herrikoiei oztopoak ipintzeko: murrizketak, trabak, debekuak, eredu parte-hartzailearen kontra jotzeko eta alor horren pribatizazioa sustatzeko, osasungintzan, hezkuntzan eta abarretan gertatu den legez».


Urtubia, bere esanetan zehar

Summary: Urtubia, bere esanetan zehar. Ibilbide luzean zehar arlo askotariko gogoetak egin izan ditu Lucio Urtubiak, ahoz nahiz idatziz. Lucio dokumentalak bihurtu zuen ezagun, eta geroztik dozenaka elkarrizketa egin dizkiote. Horietako batzuetan utzi zituen esaldiok:

«Nik suerte handia izan dut, izugarrizko suertea. Eta horregatik egin dut egin nahi izan dudana. Izar batekin jaio nintzen. Nik ere ez dut sinisten bizi izan dudan guztia». 2015eko urriaren 13a, ElDiario.es

«Euskal Herri osoan erakusten didaten maitasuna... Ez dut merezi. Bada nik baino gehiago sufritu duen eta nik baino gehiago egin duen jendea, baina nik suerte hori izan dut, ez dakit zergatik». 2015eko urriaren 12a, Cronica Popular

«Lodosan CNTko 160 fusilatu zituzten. Egia esan behar da: Franco zen kabroi hark bazekien zer egin zuen, bi urtez lotan egon balitz ez dakit nola bukatuko genuen, baina iraultza martxan zegoen. Adibidez, nire herrian 30 anarkista baziren. Nire aita sozialista zen. Zer egiten zuten anarkistek? Utzitako lurrak okupatzen zituzten. Gurean, herri lurrak okupatzen zituzten, zatitzen zituzten, eta ez zeuzkatenei ematen zizkieten. Zintzoak izateagatik fusilatu zituzten. Hor dago Sartaguda, alargunen herria: ez zuten gizon bat ere utzi. Lodosa, ondoan: 160 fusilatu. Herri horietan guztietan, Allon-eta, sekulakoa zegoen, bai horixe». 2008ko urtarrilaren 13a, alasbarricadas.org

«Borrokatzeak balio du. Gainera, plazer bat da borrokatzea. Plazer bat da gauzak egitea». 2008ko urtarrilaren 13a, alasbarricadas.org

«Begira, ekonomia aldetik ez, baina alde pertsonaletik, oso egoista naiz. Nahiago dut bakarrik egon, konpainia txarrean baino. Niri interesatzen zait balio duen jendea, horrekin aberasten naiz egunero, eta ez gauza materialekin. Badaukat jatekoa: zertarako nahi dut gehiago? Jendea interesatzen zait niri». 2008ko urtarrilaren 13a, alasbarricadas.org

«Dena da inportantea. Ez dezala jende derrotistak esan: "Zertarako hori?". Ba ea zer proposatzen duzun zuk! Ez baduzu ezer proposatzen, egon zaitez isilik! Dena dago egiteko». 2008ko urtarrilaren 13a, alasbarricadas.org

«Anarkia putetxe handi bat dela uste duzu, ala? Anarkia sormena da, lana, maitasuna. Maitasunak egiten gaitu langile, sortzaile, eta orduan hasten gara borrokatzen. Nola ez zara borrokatuko zinez maite duzunaren alde?» 2011ko abenduaren 25a, Argia

«Ni ez nago aberastasunaren aurka, aberastasunaren erabilera ankerraren kontra baizik. Munduan ez dago nahikoa diru denak duin bizi ahal izateko? Gauzak garbi: dirua ez da papera besterik, eta bankuak gangsterrak dira». 2011ko abenduaren 25a, Argia

«Banku bat sortzearen aldean, zer-nolako delitua da banku bat lapurtzea?» 2007, 'Lucio' dokumentala

«Pobrea jaio nintzen, 1930eko hamarkadako Espainian. Gosez hiltzen gintuzten! Alpargatarik ere ez geneukan. 12 edo 13 urterekin, kartzelara eramaten ninduten bihurrikeriak egiteagatik. Nire amak ezin zuen bost pezetako isuna ordaindu, eta han gelditzen nintzen. Baina ez diot herrarik inori. Ez dakit gorrotatzen». 2019ko urriaren 7a, Público

«Ez nuen inolako ahaleginik egin behar izan Eliza, jabetza pribatua eta Estatua gorrotatzeko. Nik ez nuen ez ogirik, ez alpargatarik. Nire gaztaroa terrorez eta bidegabekeriaz betea egon zen. 5 urte nituenerako egurrezko fusil batekin desfilarazten zidaten herriko plazan; jendea hiltzen erakutsi zidaten umetatik. Horregatik gorroto nuen Espainia, eta Nafarroa, eta denak». 2015eko urriaren 13a, ElDiario.es

«[Bankuei lapurtutakoaz] Diru hori kausa justuetarako zen, inoiz ez niretzat. Ohore bat eta plazer bat zen kutxa hustea! Baina, hori bai: inori minik egin gabe, horretan oso zorrotza izan nintzen». 2019ko urriaren 7a, Público

«Espropiatzeari utzi nion, ez delako harrotzeko ezer bankuko langile bati metraileta bat jartzea buruan, diru guztia eman diezazun. Galtzetan pixa egiten nuen, erabili nahi ez nuen bortizkeria bat erabili beharko ote nuen beldur nintzelako». 2015eko urriaren 13a, ElDiario.es

«Jakiteko, lan egin behar da. Ez badugu lanik egiten, ez dakigu ezer. Egin litezke gauzak, baina ez da hasi behar mirarietatik, baizik eta txikienetik. Eraikuntzan lan egiteko, adibidez, erratza pasatzen ikasi behar da aurrena. Gazteei ez zaie gustatzen erratza pasatzea. Baina txikia egiten ez badugu, inoiz ez dugu egingo handia». 2015eko urriaren 13a, ElDiario.es

«[Fidel Castro maiz kritikatu zuen] Ez dut nik esaten, Makiavelok baizik: ez dago gobernurik krimenik gabe. Eta jaun horiek Kubaren jabe egin ziren. Zertarako? Bere korta propioa edukitzeako. Hori da iraultza? Horixe ezetz!» 2019ko urriaren 7a, Público

«Fidel adiskidea Lurrak eman duen gizonik perbertsoena da, baina baita azkarrena ere. Eskua sorbaldan botatzen badizu, konbentzitu zaitu. Esaten diet lagunei: "Fidel bezala izan behar duzue: Fidelek garaipenak ateratzen ditu hondamendietatik". Camilo Cienfuegos berak eta anaiak likidatu zuten, eta Kuba osoa negarrez jarri. Che abandonatu zuen han, hamazazpi gerrillerorekin, Bolivian. Martir egin zuen Che, eta orduan laudatu zuen, bera izan zenean traizionatu zuena. Dena hondamendiak, dena garaipenak, Fidelek». 2008ko urtarrilaren 13a, alasbarricadas.org

«Nafarroa oso fatxa izan da. Herri hau gorroto nuen, haurra nintzenean gosea, injustiziak eta krimenak baino ez nituelako ikusi. Hain gaiztoak izan diren diputazio eta gobernu zibila, udal faxista, nazkagarri eta gaizto horiek ikusita, ba, noski, nik herri hau ez nuen maite. Orain ez dut esan nahi denak konbentziturik daudenik, baina gazteria oso ona dugu». 2015eko irailaren 13a, BERRIA

«Ni prest nago ongia egiten duen edozeini eskua luzatzeko. Ni gehiago fidatuko nintzateke aita santuaz Felipe Gonzalez gizatxarraz baino». 2015eko irailaren 13a, BERRIA

«Gizartea ezin da aldatu jendeak ez badu nahi. Ezin da. Beraz, guztiek jarrera aldatu behar dugu. Adibidez, kazetariek maitasun hizkera erabili beharko zenukete». 2015eko irailaren 13a, BERRIA


Summary: Batasuneko kideak erlojuaren aurka ari dira adostasunaren bila. Laguntza zuzenak murriztu eta maileguak handitzen ditu eztabaidan duten azken planak. Xuhurren Taldeak beto eskubidearen alde dihardu, laguntza zuzenak egiturazko erreformekin lot daitezen

Pandemiaren krisi ekonomikoari aurre egiteko suspertze planaren negoziazioek aurrera jarraitzen zuten atzo gauean, Bruselan. EBko estatu kideen artean marraztu diren bi bloke argiak nor baino nor gehiago ari ziren hegoaldeko herrialdeentzat premiazkoa den funtsa eratzeko modua negoziatzen. Europar Kontseiluko presidente Charles Michelek jatorrizko plana aldatu zuen goizean, eta mahai gainean jarritako agiriak desberdintasun garrantzitsu batzuk jaso ditu, Xuhurren Taldea akordiora erakartzeko. Iluntzerako plan berritu horren beste gaurkotze bat espero zuten hainbat kidek.

Edonola ere, 750.000 milioi euroko funtsari eutsi dio plan berrituak, baina oreka aldatu egin da birusak gehien kaltetutako herrialdeek jasoko lituzketen laguntza zuzenak eta itzuli beharreko maileguen artean. Transferentziak 450.000 milioikoak lirateke, hau da, 50.000 milioi gutxiago, eta maileguak 300.000 milioikoak, 50.000 milioi gehiago.

Ez du ematen funts horien kopurua oztopo gaindiezina denik. Espainiak eta Italiak ez dute gustuko laguntzak txikitzea, baina amore emateko prest leudeke agian. Benetako arazoa laguntzen baldintza mailan legoke. Agiri berriak beto eskubidea ematen baitie estatu kideei herrialde batek eskatutako laguntzaren inguruan. Xuhurren Taldea gogor ari da jokatzen betoaren alde, Herbehereak buru dela, eta laguntzak erreformekin lotu nahi ditu, eskatzaileen lan merkatuetan eta pentsio sistemetan ezartzeko. Madril eta Erroma ez daude prest halakorik onartzeko.

Beto horrek laguntzak blokeatzeko ahalmena emango lioke Hagari. Laguntzen truke eskainitako erreformak ez baditu gustuko, edo ez badira nahiko sakonak, «emergentzia galga» aktibatzeko eskubidea luke, EBko beste edozein estatu kidek bezala. Goi bilera bat eragingo luke mekanismo horrek, laguntza eskaera zehatzak aztertzeko. Azken erabakia aho batez hartu beharko ote litzatekeen da gakoa, ordea. Espainiak hor jarri du marra gorria.

Txeke handiagoak

Bi blokeek urrun jarraitu zuten goi bileraren bigarren egunean, «ez atzera ez aurrera», Giuseppe Conte Italiako lehen ministroak esan zuenez iluntzean, baina balantza nora erortzen doan argitzen hasi da, eta Alemaniak ohartarazi du «denek» amore eman beharko dutela. Berlin eta Paris ados dira suspertze plana«lehenbailehen» adostu behar dela esatean, baina xuhurrak prest agertu dira beste goi bilera bat eragiteko, diru laguntzen kopurua gehiago murriztu nahi dutelako. Espainia, Italia eta Frantzia bera —beste hein batean— erlojuaren aurka ari dira. Austeritatearen aldekoek, Frugal Four taldekoek —Herbehereak, Suedia, Danimarka eta Austria— ez dute presarik. Europar Kontseiluko presidentearen plan berritua «norabide zuzenean egindako urratsa» dela uste du Hagak, «gai asko argitzeke» ikusten dituen arren.

Azken planari jarraiki, kideek 325.000 milioi jasoko lituzkete RFF Suspertzerako eta Erresilentziarako Funtsaren bidez, planaren habe nagusia. Gainontzekoa (125.000 milioi euro) beste programa batzuen bitartez iritsiko lirateke premia duten herrialdeetara, esaterako Kohesio Politikarako Funtsaren bidez (45.000 milioi euro) eta InvestEU planaren bidez (11.500 milioi).

Bada beste aldagai garrantzitsu bat Iparraldeko belatzak gozatzeko. Herrialde aberatsek Batasunaren aurrekontuari egindako ekarpena doitzeko baliatzen diren txekeen kopurua handitu du planak. Ekarpen horiek arintzeko diru gehiago jasoko lukete txekeen bidez. Guztira, Austriak, Alemaniak, Danimarkak, Suediak eta Herbehereek 46.000 milioi euro aurreztuko lituzkete 2021-2027 aldian. Aldi horretarako aurrekontua ere negoziatzen ari baitira kideak. 1,074 bilioi eurora apaldu du aurrekontua azken planak (1,1 bilioi zen abiaputua), austeritate zaleen alde.

Bilera akordiorik gabe amaituko balitz, hiru aukera zabalduko lirateke. Aldeen posizioen urruntasun-gertutasunaren arabera, gerta daiteke bihar bertan jarraitzea negoziazioan. Uztaila amaitu aurretik beste bilkura bat egitea da bigarren aukera; eta goi bilera berria irailera atzeratzea litzateke hirugarrena; albiste txarra litzateke hori hegoaldearentzat.


Summary: Urrizak eta Zubirik irabazi dute Galarretako 50. urteurreneko txapelketa. Alde handiz menderatu dituzte Juanenea eta Endika (35-16), partida serio eta eder bat jokatuta.

Bukatu da Galarreta pilotalekuaren 50. urteurrena ospatzeko jokatu den txapelketa, Oriamendi enpresak antolaturikoa, eta Urriza-Zubiri bikotea izan da txapelduna. Finalean, gaur, alde handiarekin irabazi diete Juanenea eta Endika bikoteari. Partida serioa jokatu dute urdinek, bien artean bi pilota baino ez dituzte galdu, eta egin, aldiz, asko egin dute: Urrizak hemezortzi tanto amaitu ditu, eta Zubirik, zortzi. Aukerarik ez diete eman aurkariei.

Hala ere, berdinduta hasi da partida, eta launako berdinketarekin ematen zuen estua izango zela. Baina zortzi tanto erreskadan egin dituzte Urrizak eta Zubirik, eta hor zabaldu dute aurreneko alde handia, erabakigarria izan dena gero. Partidako une horretan eta hortik aurrera zer gertatu den ondo azaldu du gero Endikak: "Urrizak lekua hartu du kantxan momentu horretan, eta pilota ezin kendu ibili gara hor eta gero". Bost tantora gerturatu badira ere gorriak, beste segida luzea egin dute urdinek segituan, eta 20-11 jarri dira. Gorriek tanto bat egiterako urdineko hiruzpalau egiten zituzten, eta kolpe erabakigarria 26-16 zirela etorri da: 35eraino zuzenean joan dira Urriza eta Zubiri.

Partida zer izan den ondo azaldu dute gero lau pilotariek. Urrizak emaitzaren garrantzia nabarmendu du: "Aurretik joanda, errazagoa da dena. Partida handia egin dugu". Zubirik hasieran jarri du arreta: "Finala abian jarri denetik, partidan oso sartuta izan gara". Galtzaileek ez diote erreparorik jarri emaitzari. Oso garden mintzatu du Juanenea: "Erridikuloa egin dugu". Endikak gehitu du "partida kaskarra" egin dutela.


Summary: Artxibatu egin dute Bilboko talde bortxaketaren kasua. Bilboko 4. instrukzio epaitegiaren arabera, kontraesanak daude biktimaren testigantzaren eta ikerketako frogen artean. Salatutako erasoa iazko abuztuan gertatu zen, Etxebarria parkean.

Sumindura eragin zuek albisteak iazko udan: 18 urteko emakume batek salatu zuen sei gizonezkok bortxatu egin zutela Bilboko Etxebarria parkean. Berriz ere talde bortxaketa bat Euskal Herrian. Abuztuaren 2an zabaldu zen albistea, eta harekin batera jakin zen sei gizon atxilotu zituztela erasoa leporatuta. Berehala etorri ziren arbuioak eta gaitzespen mezuak: milaka lagun atera ziren kalera erasoa salatzera. Ia urtebete pasa da ordutik, eta epaileak kasua artxibatzea erabaki du orain.

Bilboko 4. instrukzio epaitegiaren arabera, kontraesanak daude salaketaren eta ikerketaren frogen artean. Epailearen arabera, ez datoz bat salaketa jarritako emakumeak esandakoa ikerketaren emaitzekin, eta beraz, ez dago oinarri nahikorik deliturik egon zenik frogatzeko. Beraz, auzia artxibatzea erabaki du auzitegiak.

Erabakia ez da behin betikoa, halere, eta aldeek helegitea aurkez dezakete hala nahi izatekotan.

Gizon bat espetxean

Ertzaintzak sei gizon atxilotu zituen sexu erasoa egitea egotzita. Bi identifikatu egin zituen biktimak, eta espetxean sartu zituzten berehala. Horietako bat baldintzapean aske utzi zuten handik egun gutxira, halere. Gainerako lau gizonak ere aske utzi zituzten, erasoarekin lotzeko nahikoa frogarik ez zegoela argudiatuta.


Oriora joan dira Getxoko bi banderak

Summary: Oriora joan dira Getxoko bi banderak. Orioko irabazi ditu Eusko Label eta Euskotren ligako bi estropadak. Gizonezkoetan, harrobiko bederatzi arraunlarirekin lortu du aurtengo lehen trapua, eta bigarren da sailkapenean. Emakumezkoetan, hirugarrena du aurten.

Getxok granate kolorea du herriko banderan, baina gaurtik, horia gehitu diote Orioko arraunlariek. Gizonezkoetan eta emakumezkoetan, bi bandera jarri jokoan Bizkaiko herri horretan, eta biak Orion daude orain. Egun handia izan da talde historikoarentzat, noiz eta etxeko estropadaren bezperan. Esanahi berezia eman nahi dionak, gainera, eman egingo dio. Ertz asko izaten dituen harrobiaren gaitik begiratuta, baduelako mamia Jon Salsamendiren taldeak lortu duengaraipenak: bederatzi harrobiko arraunlari jarri ditu tostetan. Beste ukitu berezi pare bat ere baditu gaurkoak: aurtengo ligan, bigarren garaipena du Oriok, eta aurreneko bandera. Lehen kaletik irabazi izanak ere badu berea, ez baita ohikoa izaten halakoak ikustea Getxoko eremuan.

Azkeneko txandan joan da garailea, alboan, hurrenez hurren, Santurtzi, Urdaibai eta Donostiarra zituela. Aurreneko luzean jarri da buruan Orio, baina ez alde handiz. Pare bat segundoren barruan ibili dira lau taldeak, eta ikusgarria izan da ziabogara heldu aurreko tartea, ematen baitzuen hasierako txanpan zirela, elkarren gainean. Ziaboga ematen aurrena ez da Orio izan, Urdaibai eta Santurtzi baizik. Segundo bat gehiago behar izan ditu geroko garaileak, eta bi gehiago Donostiako taldeak. Ikusirik aurreko bi txandetan, lehen kaletik Aresek eta Hondarribiak segundoak azkar galdu dituztela buelta hartu eta berehala, izango zen kezka Orioren baitan. Baina justu, hortxe hautsi du berdintasuna. Bizpahiru segundo aurretik jarri da Bizkaiko bi taldeekiko, eta dozena erdi bat sartu dizkio Donostiarrari.

Haizea zebilen itsasoan, eta olatuxka ur gainean, etekin pixka bat ateratzeko modukoa, luzea ez izanagatik ere. Orio dotore ari zen moldatzen baldintza horietan, arraunean presarik gabe eginez, eta soilik egoerak eskatzen zuenean bizituz pixka bat erritmoa. Estropada erdian, hiru segundo atzetik zuen Urdaibai, laura Santurtzi, eta zazpira Donostiarra. Hirugarren luzean, aldeak hor ibili dira, hirugarren ziabogan, bi segundora zuelako Santurtzi, hirura Urdaibai, eta zortzira Donostiarra. Azkeneko luzean, Santurtzi segundo batera ere jarri zaio Oriori, liderrak lehen bandera nahi zuelako. Ikusgarria izan da nola sarritu duten biek erritmoa lanak bukatzeko asko falta zenean oraindik. Bandera zuten jokoan, eta Oriora joan da, bi segundo eta 36 ehunengatik, eta Urdaibaik egin du hirugarren, sei eta 54ra. Lan bikaina egin dute Jon Elortegirenek. Donostiarrak itxi du txanda 16,98ra.

Aurrea hartu dio Zierbenak, bigarren txandako garaileak. Ondo menderatu ditu Hondarribia, Cabo eta Isuntza, arraunean seguru eta sendo jardunez. Bihar Orion (12:00), ohorezko txandan ariko dira Juan Zunzunegirenak, atzoko lehen hiru sailkatuekin batera. Zarautz, Hondarribia, Donostiarra eta Cabo ariko dira bigarrengoan, gaur zarauztarrek zazpigarren egin dutelako, lehen txanda irabaziz, gainera. Estutu egin da atzeko lehia, Ares azkena izan delako, hiru segundoko zigorragatik, Ondarroarekin palak jotzeagatik azken txanpan. Kaikuk egin du bigarren lehen txanda horretan, lan ona eginez, eta sailkapenean, orain, Zarautz azken-aurrekoa bi puntura gerturatu zaie Ondarroari eta Aresi. Bihar ere Orion, lehia estua izango da atzeko postuetan, baina ezingo dute ikusleek ikusi, COVID-19agatik, debekatuta dutelako zaleek eremura bertaratzea.

Euskotren ligan, aldea gora

Euskotren ligan, kolore horiak segitzen du nagusi izaten. Bosgarren estropada jokatu dutegaur, eta lau garaipen joan dira Oriora. Hirugarren bandera dute ligan Xanti Zabaletaren arraunlariek, eta bost puntuko koska zabaldu diote Donostiarrari.

Hasi eta buka nagusitu dira oriotarrak, eta hasi aurretik, gainera, aurkari zuzenak, Donostiarrak, hiru segundoko zigorra jaso du, epaileen ustez behar baino lehenago ateratzeagatik. Bigarren irteera izan da balekoa, eta une batez Donostiarrak, lehen kaletik, segundoko aldea hartu badu ere, berehala jarri da buruan, eta ez dio utzi leku gustagarrienari. Laugarren kalean zen ligako liderra, eta kanpora joateko kale ona zela azaldu dute gero talde garaileko arraunlariek. Atzetik, gertuen, Donostiarra zeukan, eta hiru segundoan finkatu da aldea lehen luzean. Bi talde horian txopa ikusten Arraun eta Hondarribia joan dira sei-zazpi segundora. Ziabogan, Oriok hiru segundo ateratzen zizkion Donostiarrari, sei Arrauni, eta zazpi Hondarribiari. Bigarren luzean, ez da aldatu taldeen hurrenkera, baina bai estropadaren joera, une batez. Donostiarrak istriborrera jo du, olatuxka txikia hobeto baliatzeko bigarren kaletik. Segundo batera ere gerturatu zaio Oriori azkeneko bi minutuetan, baina bukaeran, hiru atzetik sartu da helmugan. Arraunek bermatua zekarren hirugarren lekua, bueltako luze ederra eginez. Hondarribia oso atzean utzi du, eta azkenean, Oriok zazpi segundo atera dizkio. Segundo pasatxoa izan du soberan Donostiarraren denbora [zigor eta guzti] hobetzeko, segundoa eta 64 ehunen atzerago geratu delako. Hondarribia 22,18 segundora sartu da. Gaur, Orion ariko dira lau taldeak (11:40), seigarren jardunaldian, eta Ligako lan erdiak osatuko dituzte.


Reala Europa Ligarako sailkatu da

Summary: Reala Europa Ligarako sailkatu da. Adnan Januzajek partida amaitzeko hiru minutu falta zirenean sartutako golak eman dio sailkapena. Seigarren amaitu du liga, eta ez du atarikorik jokatu beharko.

2017-2018 denboraldian jokatu zuen azken aldiz Realak Europan. Orduan ere azken jardunaldian lortu zuen sailkapena, Juanmi Jimenez Celtaren zelaian luzapenean sartutako gol bat esker. Antzera gertatu da oraingoan. Juanmiren ordez Adnan Januzaj izan da gola egin duena, Atletico Madrilen zelaian, faltaz, neurketa amaitzeko hiru minutu falta zirenean. Hala, Imanolen taldeak seigarren amaitu du liga, eta atarikorik jokatu behar izan gabe ariko da Europan. Sufrituta, eta Espainiako Kopako finala noiz jokatuko den argitu ez bada ere, ginga jarri dio denboraldi oso on bati.

Realari eta Atletico Madrili berdinketak balio zien beren helburuak lortzeko. Baina Imanolen taldearentzat beti izan da zaila Atletico Madrilen zelaian jokatzea; arrazoi askorengatik, gainera. Zazpi denboraldi zeramatzan han irabazi gabe, eta Simeoneren taldea ezer oparitu ohi ez duen horietakoa da. Hala izan da oraingoan ere. Realari kostatu egin zaio partidan sartzea, eta lehen minutuetan Atletico Madril hobeto aritu da. Baina partida orekatuz joan da. Atletico Madrilek jokatu ohi dituen partida gehienak bezala, oso taktikoa izan da. Etxekoek gutxi behar dute gola egiteko, eta beste behin erakutsi dute. 30. minutuan lortu du Kokek, Reala bigun aritu baita defentsan. Baloia Moratari ailegatu, hark Kokeri utzi dio, eta jaurtiketa indartsu batekin gola egin du. Realak ez du aukera askorik izan lehen 45 minutuetan.

Bigarrenean, Imanolek eskema aldatu du. Hiru erdiko atzelariekin jokatu beharrean, Llorente kendu eta birekin aritu da. Gainera, Barrenetxearen eta Porturen zelairatzearekin sakontasuna irabazi du. Pixkanaka txuri-urdinek gora egin dute, nahiz eta jakin Atletico Madrilek kontraerasoan min handia egin zezakeela, eta partida erabakita utzi. Baina ez da hala izan. Realak denboraldi osoan erakutsitako joko zuzenaren zantzu batzuk azaldu ditu. 83. minutuak Portuk izan du aukera garbia. Baina Oblakek esku ona atera du. Ondoren etxekoek izan dute gertu bigarrena, baina Moyak ondo konpondu du berak egindako akatsa, Carrascori gelditu ona eginez. 87. minutuan, ordea, saria izan du talde txuri-urdinak. Falta atera, eta Januzajek gola egin du. Oblakek berandu ikusi du, eta Reala Europan da. Jokalariek eta Imanolek zelaian ospatu dute sailkapena.

Beste euskal taldeentzat ere amaitu da denboraldia, modu kaskarrean, gainera. Izan ere, jokoan ezer ez eduki arrean, partida kaskarrak jokatu eta Alavesek 0-5 galdu du Bartzelonaren aurka, Eibarrek 0-4 Vila-Realen zelaian, eta Athleticek beste horrenbeste Granadarenean. Osasuna zen etxean jokatzen zuen bakarra, eta bina berdindu du.


Summary: Urriza eta Zubirik irabazi dute 50. Urteurreneko Txapelketa, ezin hobeto jokatuta. Finalean jaun eta jabe izan dira, Juaneneari eta Endikari 16-35 irabazita.

Urriza eta Zubirik erraz gainditu dituzte Juanenea eta Endika, 16-35, Galarretako 50.Urteurren Txapelketan. Iruñeko eta Goizuetako bikoteak bere mailarik hoberenean jokatu zuten eta aurkariak ezinean aritu ziren. Hala ere, urdinen birtutez aritu ziren ezinean.

Urriza hasieratik jokoan sartu zen eta tantoak erraz amaitzen zituen. Zubirik Endika eutsi bakarrik ez, gainditu ere egiten zuen. Sakearekin bikain ibili zen eta aukerarik ez zuten eman.

Partidua berdindua eta oso bizi hasi zen, baina launako berdinketa eta gero 0-8ko partziala egin zuten Urriza eta Zubirik, zortzi tantoko abantaila lortuz. Hortik aurrera abantaila ongi eutsi zuten. Gorriak sahiatu ziren eta lau tantora ere hurbildu ziren, 8-12, baina berrez ere aldea bederatzi tantora zabaldu zuten, 11-20.

Lehenengo atsedena eta gero jokoa ez zen asko aldatu. Pilota bizi ibili zen eta tanto borrokatuak ikusi ziren, hori bai ia beti urdinen alde erortzen ziren. Urrizaren defentsa ikaragarria izan zen eta erasoan Zubiri eta biak ezin hobeto jardun ziren.

15-22koa Juaneenak egin zuen eta hortik aurrera bikote bakarra egon zen kantxan. Abantaila 15-26ra zabaldu zuten eta Juanenearen azken tantoa eta gero beste bederatzi tanto jarraian egin eta 16-35 itxi zuten markagailua. Azken tantoetan bakarrik etsi zuten gorriek, azken lau tantoetan, ordura arte urdinen birtuteak nagusitu ziren. Bai atzean eta bai aurrean gehiago izan ziren eta garaipenak ez zuen aitzakiarik izan.

Dirua parean irten zen, baina partidua ez zen arekatua joan. Markagailua erakusgarri izan zen. Pilotarien zenbakiak ere bai. Urrizak 18 tanto egin zituen, pilota bakarra huts egin gabe. Zubirik zortzi tanto egin zituen piloteoan eta lau sakez. Goizuetarrak bi akats bakarik egin zituen. Gorrietan Juaneneak bederatzi tanto egin zituen eta hutsegite bakarra. Endkak lau tantorekin amaitu zuen, hiru akatsekin piloteoan, sakearekin tanto bat eta falta bat egin zuen.

Partidu amaieran Juaneneak "ridikulu" hitza erabili zuen eta Zubirik azpimarratu zuen "entxufatuta" sartu zirela bai bera eta Urriza.


Gehienek helburuak bete dituzte

Summary: Gehienek helburuak bete dituzte. Realak Europan jokatuko du datorren sasoian, eta mailari eustea lortu dute Osasunak, Eibarrek eta Alavesek; nafarrek, gainera, aise eta lehiakor jokatuta. Athletic Europara sailkatzeko bidean geratu da.

Amaitu da azkenean 2019-2020ko Espainiako liga, ia urtebete pasatu eta gero, koronabirusaren ondorioz hiru hilabetez etenda egon eta gero. Reala izan da euskal taldeen artean distira gehien egin duena, eta Europarako sailkatu da. Athletic borrokan ibili da, baina amaiera tristea eman dio sasoiari. Osasunak aise lortu du salbazioa, eta Eibarrek, eta batez ere Alavesek, sufrituta.

Reala (6. 56 puntu)

Gozatzeko denboraldia

Konfinamenduaren osteko bolada txarrak ia ginga jartzea eragotzi dion arren, oso denboraldia ona izan du Realak. Joko ikusgarria eginez, ligako sentsazioetako bat izan da Imanol Alguacilen taldea, eta azkenean Europa Ligarako sailkapena lortuz biribildu du. Atarikorik jokatu gabe, gainera. Hor du baita ere Espainiako Kopako finala zain, Athleticen kontra. Zale txuri-urdinek ez dute berehalakoan ahaztuko final-laurdenetan Santiago Bernabeun lortutako garaipena (3-4).

Koronabirusaren pandemiak ateak itxita jokatzera behartu arte, ikaragarria izan zen taldearen eta zaleen arteko lotura. Anoeta berriak eta Bultzadaren babesak airean eraman zuen Imanolen taldea. Bien arteko lotura ikaragarria izan zen. Izan ere, zaleen babes nekaezina taldearen joko ikusgarriarekin egin zuen bat. Hori izan da denboraldiaren gakoetako bat. Bestea jokalarien maila. Horien artean izan bat nabarmendu behar da Martin Odegaardena. Norvegiarra guztien ahotan egon da, eta taldearen iparrorratza izanda. Isaakek ere zertzeladak baino gehiago utzi ditu, eta etorkizun handiko golegilea izan daitekeela erakutsi du. Porturen abiadurak eta Monrealen eskarmentuak asko lagundu diote taldeari. Fitxaketekin, beraz, fin aritu zen Olabe. Baina ez da ahaztu behar zeudenen ekarpena. Oiartzabalen lidergoa eta nortasuna, Merinok eta Zubeldiak zelai erdian egindako lana, Zubeldia eta Elustondoren lan isila... Eta denen gidari Imanol Alguacil. Lidergoa eta nortasuna erakutsi ditu hark ere.

Albiste txarrena Illarramendiren lesioak izan dira, denboraldi osoa jokatu ezinik egon baita Mutrikukoa. Baita ere Willian Joserekin pasatakoa. Espanyolen aurkako Espainiako Kopako kanporaketa jokatzeari uko egin zion, Evertonera zihoalakoan. Azkenean ez zen joan. Baina ikusteke dago udan honetan zer pasatuko den harekin. David Zurutuzaren agur denboraldia ere izan da.

Osasuna (10. 52 puntu)

Balio handiko denboraldia

Igo berria izanda, mailari eustea zen Osasunaren helburua denboraldia hasi zenean. Aise lortu du, denboraldi aparta eginez. Igoerkoa denboraldiko txanpa ona baliatuz, nafarrek oso izaera lehiakorra erakutsi dute denboraldi osoan zehar, hiruzpalau partidetan salbu. Etxean Granadaren, Atletico Madrilen eta Valentziaren aurka jokatutakoak. Gainontzean, talde orekatua eta borrokalaria izan da, bere indarguneei etekina atera diena, eta gabeziak ondo estali dituena. Langilea eta Jagoba Arrasatek proposatutako jokatzeko era zintzo erakutsi duena zelaian. Hain zuzen ere, entrenatzaile moduan duen balioa erakusteko denboraldia ere izan da Arrasatek. Marka bat ere ezarri du. 2018-2019 denboraldikoak batuta, 31 partida egin baitzituen Sadarren galdu gabe. Atheticek apurtu zuen marka, 1-2 irabazita.

Fitxaketen artean izen bat nabarmendu behar da: Chimy Avilarena. Sasoiko izarretako bat izaten ari zen aurrelari argentinarra. 11 gol zeramatzan, eta zaleen kuttuna zen. Levanteren aurkako partidan, urtarrilean, ezker belauneko lotailu gurutzatua apurtu zuen. Lesio larria, eta kolpea nafarrentzat. Baina horri ere buelta ematen jakin zuten, talde jokoa indartuz. Nabarmendu den beste jokalarietako Pervis Estupiñan izan da. Ezker hegalekoa ezusteetako bat izan da. Taldeari sakontasuna eman dio, eta hauspoa eta indarra erasoan. Nekaezina izan da hegala igotzen eta jaisten. Watfordek bi denboraldiz utzi zion Osasunari Estupiñan, baina egin duen denboraldia kontuan hartuta, ikusteke dago jarraituko duen. Etxekoen artean, besteak beste, Roberto Torresen eta Ruben Garciaren lana nabarmendu behar da, baita Oier Sanjurjo kapitainarena.

Osasunak mendeurrena beteko du datorren denboraldian, Lehen Mailan sendotuta, bai kirol ikuspegitik, zein ekonomikoki. Duela hiruzpalau denboraldi zaila zirudiena lortu du, eta ez du ematen gauzak asko aldatu behar dituenik. Nahiz eta Jagoba Arrasatek ziur beste urrats bat egin nahiko duela, eta horretarako atonduko duen hurrengo denboraldiko taldea.

Athletic (11. 51 puntu)

Ez da nahikoa izan

Athleticek Europan jokatzea zuen helburu denboraldi hasieran. Baina ez du lortu. Aurreko ostegunean geratu zen aukerarik gabe. Leganesen aurka 0-2 galdu eta gero, eta amaiera tristea eman dio sasoiari Granadan 4-0 galdu eta gero.. Denboraldia ondo hasi arren, hamar partida eman zituen irabazi gabe abendua eta otsaila bitarte, eta hori zama handia izan zen. Konfinamendura jada kontrakarrean ailegatu zen Europarako lehian, baina borroka jardunaldi batzuk luzatu zuen etenaren ostean. Ez da nahikoa izan, ordea.

Gozatua Espainiako Koparekin hartu dute zale zuri-gorriek. Izan ere, final historiko bat dute aurretik: Realaren aurkakoa. Garitanoaren taldeak sufrituta gainditu zituen kanporaketa guztiak, Intercityren eta Sestaoren aurkakoak izan ezik. Baina Elx eta Tenerife penaltietan utzi zuen zituen kanpoan, eta Bartzelona eta Granada azken minutuetan.

Agurren denboraldia ere izan da. Garrantzitsuena Aritz Adurizena izan da. Jakina zen sasoi amaieran erretiroa hartuko zuela. Baina aldakako lesio batek, aurretik egitera behartu zuen. Talde zuri-gorriarekin 407 partida jokatu, eta 172 gol sartu ditu. Baina zenbakietatik harago doa Adurizek utzi duena, eta agurrean ikusi zen. Koronabirusarengatik San Mames hutsik zela, eta taldekide guztiak inguruan zituela, hunkituta esan zuen agur, euskara hutsez egindako hitzaldi batean. Beste bi jokalari garrantzitsuk ere utziko dute taldea, Beñatek eta San Josek. Biek ez dute jokatzeko aukera askorik izan sasoi honetan, eta ekainaren 30ean amaitzen zitzaien kontratua. Baina sasoia amaitu bitarte taldean segitzeko proposamena onartu zuten. Nahiz eta kaleratu zuten oharrean onartu zuten, egongo zela denbora hainbat gauza argitzeko.

Datorren denboraldian Garitanok jarraituko du taldea zuzentzen, duela aste batzuk beste sasoi baterako berritu baitzuen kontratua, eta ikusteke dago, gero eta zailagoa den merkatuan mugimendurik egiten duten Ibaiganeko bulegoetatik. Javi Martinez izena ahoz aho dabil.

Eibar (14. 42 puntu)

Mendilibarren beste mirari bat

Eibarrek beste denboraldi bat egingo du Lehen Mailan, zazpigarrena. Hori da esan daitekeen gauzarik onena. Helburua beteta, baina aparteko distirarik gabe. Aurreko denboraldietan beti lortu du emaitza bolada onak kateatzea talde gipuzkoarrak. Baina sasoi honetan hori falta izan zaio. Atzean, gainera, aurreko denboraldietan zuen sendotasuna galdu du hainbat neurketetan, eta hori zama izan da. Espanyolen zelaian lortu zuen salbazioa, bi penaltiri esker, eta partida hura sasoi osoaren isla izan zen: grisa.

Fitxaketek ere ez dute aparteko distirarik egin, eta Dimitrovic, Diop, Kike, Charles eta enparauak izan dira beste behin babak eltzetik atera dituztenak. Are gehiago etenaren ostean, eta ekainaren 30ean kontratua amaituta, Orellanak eta Escalantek taldea utzi zutenean.

Behin denboraldia amaituta, Jose Luis Mendilibarren etorkizunarekin zer pasatuko den zalantza. Duela aste batzuk zaila zirudien segitzea, teknikariak berak aitortu zuen nekatuta zegoela, eta gauza asko zituela hitz egiteko klubarekin. Baina, badirudi, beste denboraldi batez Eibarren aulkian eseriko dela, eta horrek airean utz dezakeela Fran Garagarza idazkari teknikoak jarraitzea. Baina datozen asteetan argituko da dena.

Alaves (16. 39 puntu)

Jarraitutasuna lortu ezinik

Asier Garitanoren eskutik, Abelardok taldeari emandako egonkortasunaren segida eman nahi zion Alavesek. Aurkezpenean bertan Bergarako teknikariak argi utzi zuen hori zela bere xedea ere: "Kluba gauzak ondo egiten ari da, eta bide horri jarraituz, hazten segitzea da helburua, mugari jarri gabe”. Ondo ekin zion ligari, Levanteri 1-0 irabazi baitzion estreinakoan, eta hurrengo bi partidetan puntu bana eskuratu baitzituen Espanyolen (0-0) eta Getaferen (1-1) kontra. Baina handik bi jardunaldira, Athleticen eta Realaren aurkako derbietan itxura tamalgarria eman ondotik, lehen zalantzan sortu ziren teknikaren eta talderen inguruan. Zalantza horiek, gainera, sasoiko hainbat alditan agertu ziren. Hurrengoa Gabonetako etenaren aurretik izan zen.Urteko azken lau partidetan puntu bakarra lortu eta Hirugarren Mailako Jaenek Espainiako Kopatik kanporatu zuenean.

Garitanok zuzentzen duen taldeen ezaugarria izan da, defentsako lan on batetik abiatuta, oreka izatea. Baina ez zuen hori lortzen, ez zion taldeari berak nahi zuen zigilua ematen. Erasoan, gainera, talde arabarrak gehiegizko mendekotasuna zuen Joselu eta Lucas Perezekiko. Zalantzari gabe haiek izan dira sasoi honetako fitxaketarik onenak. Biak izan dira taldeko golegile nagusiak. Taldeak gorabehera asko zituen emaitzetan, eta jokalariak erabakimenik gabe ari ziren. Urtea ez zen hobeto hasi, Mendizorrotzan Betisen aurka bana egin eta gero, Aleix Vidalek Garitanoren aldaketak kritikatu zituen, “defentsiboegiak” zirelakoan. Azkenean kapitainek esku hartu, eta jokalariak barkamena eskatu zuen, baina bazirudien jokalariek ez zuten teknikariaren jokatzeko era eta mezua barneratzen.

Taldeak hobera egin zuen, eta sasoiko uneri onenean zela, eta Lehen Mailari eusteko helburua ondo bideratuta zuela zirudienean iritsi zen ligaren etena. Gozakaitz bueltatu zen taldea hiru hilabeteren ostean. Zazpi partidetan garaipen bakarra pilatzea lortu zuen. Bereziki mingarria izan zen Celtaren kontrako 6-0eko porrota. Azkenean, Valladoliden zelaian 1-0 galdu eta gero, zuzendaritzak Garitano kargutik kendu eta bi asterako Juan Ramon Lopez Muñizi eman zion taldea zuzentzeko ardura bi asteaz. Sufrituta bada ere, aurreko ostegunean lortu zuen salbazioa, Betisi 1-2 irabazi eta gero. Argitzeke dago Lopez Muñizek segituko duen, baina, ez dirudi. “Oso gustura egon naiz, plazera izan da”. Agurtu zen Bartzelonaren porrotaren osteko prentsaurrekoan”.


Summary: Beste 165 positibo atzeman dituzte Hego Euskal Herrian. Araban, Bizkaian eta Gipuzkoan, birsorkuntza tasa bitik gorakoa izan da asteburuan. Gipuzkoan detektatu dute kasu gehien: 63.

Atzo egin zituzten PCR probetan, 165 lagunek eman dute positibo Hego Euskal Herrian. Araban, seik; Bizkaian, 45ek; Gipuzkoan, 63k; eta Nafarroan, 51k. Nafarroako kasuen ia erdiek, 25ek, Mendillorriko agerraldiarekin lotuta daude. Han, 94 kasu atzeman dituzte denera.

Eusko Jaurlaritzaren Osasun Sailak birsorkuntza tasaren (R0) berri ere eman du. Gaitza duen pertsona batek zenbat kutsatu ditzakeen adierazten du, eta hazi egin da asteburuan: 2,27 zen larunbatean, eta 2,21 atzo. Bestalde, kutsatu kopurua larunbatekoa (197) baino apalagoa izan bazen ere, PCR proba gutxiago egin zituen Osakidetzak atzo. Ostiralean, 4.997 proba egin zituzten, larunbatean 5.747, eta atzo, berriz, 3.560. Hau da, ostiralean baino ia 1.500 proba gutxiago, eta larunbatean baino 2.000 gutxiago.

Itxialdian koronabirusak gutxien jo zituen herrialdeetako bat izan ondoren, Gipuzkoan ari da orain birusa indarra hartzen. Ordiziako fokuaren ondotik, beste batzuk sortu dira: Getaria, Zarautz, Tolosa, Eibar, eta atzo nabarmen ugaritu ziren kasuak Bergaran ere. Badirudi Getaria, Zarautz eta Tolosako fokuak apalduz doazela: Tolosan bi kasu atzeman ziren atzo, eta Getarian bat bera ere ez. Zarautzen sei izan ziren positiboak, baina larunbatean baino nabarmen gutxiago, 35 izan baitziren orduan. Eibarren, ordea, kasuek ugaritzen jarraitzen dute: 21 positibo detektatu zituzten larunbatean, eta 24 atzo. Bergaran ere, gora egin du positiboen kopuruak, 11 kasu detektatu baitituzte.

Jaurlaritzako Osasun Sailak larunbatean jakinarazi zuen foku bat sortu zela Ermuan (Bizkaia): 48 kasu detektatu ziren, batik bat Eibarko eta Zarauzko fokuekin lotuta. Atzo beste 23 kasu izan ziren herrian. Ermuko Udalak gazteei ohartarazi die birusa arriskutsua dela haientzat ere, eta arduraz jokatzeko eskatu die. Izan ere, Eusko Jaurlaritzak jakinarazi dio positibo gehienak 16 eta 22 urte bitarteko gazteenak direla.

Aisialdi eta parranda giroan gertatu dira azken egunetako kutsatze gehienak. Selektibitate osteko ospakizunekin lotu dituzte Gipuzkoako eta Bizkaiko hainbat foku, eta, ondorioz, kasu gehienak gazteen artean atzeman dituzte. 10 eta 29 urte bitartekoak izan ziren larunbatean positibo eman zuten herritarren ia %70, eta atzo %57.

COVID-19 gaitza duen gaixo bat ospitaleratu zuten atzo Nafarroako Ospitale Gunean. Araban, Bizkaian eta Gipuzkoan, gaixo bat ospitaleratu dute gelan, eta bi, berriz, zaintza intentsiboetako unitatean.

Nafarroako agerraldiak

Gainera, beste bi agerraldi detektatu dituzte Iruñean. Bata, Alde Zaharreko ostatu batean. Bi kasu atzeman dituzte, eta lau dira denera. Bestea, familia batean. Lau kasu berri atzeman dituzte, eta aurretik zenbatutako beste batekin lotu dituzte horiek.

Artundok lehenagoko agerraldietako datuak ere eguneratu ditu. Tuterako ezkontzarekin lotutako beste kasu bat detektatu dute, eta 42 dira denera. Iruñeko familia batean bosgarren kasua atzeman dute. Beste bi Iruñea iparraldean, eta agerraldi horretan zortzi lagun kutsatu dira denera. Eta uztailaren 6ko gosariarekin lotutako beste kutsatu bat atzeman dute; 25ek eman dute positibo guztira.

Larunbateko datuak

Larunbatean, koronabirusak kutsaturiko beste 256 lagun detektatu zituzten Eusko Jaurlaritzak eta Nafarroako Gobernuak. Apirileko zenbakien parekoak dira, Euskal Herria konfinatuta zegoenekoak. Joan den astean etengabeko gorakada izan da, eta astea hainbat fokurekin hasi da gaur. Hego Euskal Herrian, derrigorrez erabili behar da maskara kalean; Iparraldean, leku publiko itxietan jarri behar da gaurtik aurrera. Nafarroan, uztailaren 6ko astean 122 positibo detektatu zituzten, eta hilaren 13koan, 212.

Gipuzkoan ari da orain birusa indarra hartzen. Larunbatean, 93 kutsatu atzeman ziren. Ordiziako fokuaren ondotik, beste batzuk sortu dira: Getaria, Zarautz, Tolosa, Eibar... Azkar ari da zabaltzen eskualdez eskualde, eta bost taberna itxi zituzten atzo. Eusko Jaurlaritzak zorroztu egin ditu neurriak Araban, Bizkaian eta Gipuzkoan . Bizkaian ere beste 92 kutsatu izan ziren larunbatean. Kopurua bikoiztu egin da egun batetik bestera herrialde horretan; batik bat, Ermuan sortu den fokuagatik: 48 kasu detektatu dira.


Jon Rahm lehena da munduko rankingean

Summary: Jon Rahm lehena da munduko rankingean. PGA Tourraren Memorial txapelketa irabazi du bart, eta historia egin du.

Jon Rahmek historia egin du. Lehen aldiz euskal golflari bat munduko sailkapenaren gailurrean da. Soilik 24 golf jokalarik lortu dute rankingaren lehen postura igotzea, eta hori lortzen duen bederatzigarren europarra da Barrikako (Bizkaia) jokalaria. Bart PGA Tourraren Memorial txapelketa irabazi ostean lortu du lehen postua. Denboraldiko lehen garaipen izan du, PGA Tourreko hirugarrena. «Gogoratzen naiz... aita, ama... Eskerrik asko. Eskerrik asko guztiei, benetan», erantzun du euskaraz, AEBetako NBC telebistak kateak elkarrizketatu duenean. Lortutakoa sinetsi ezinda zebilen. «Larunbatean bikain aritu nintzen, baina atzo [igandea] gorabehera batzuk izan nituen. Irabaztea zoragarria izan da. Barneratzeko denbora beharko dut»

Justu lau urte eta hilabete da profesional gisara debuta egin zuela. 21 urte baino ez zituen. Urte hauetan 11 txapelketa irabazi ditu Rahmek. Bart irabazi duenak 76 puntu eman dizkio, eta guztira 460,82 batuta, Rory McIlroy irlandarra aurreratu du munduko sailkapenean. 11 aste zeramatzan horrek lehen postuan (guztira, aurreko aldiak zenbatuta, 106). Aste gehien Tiger Woords egon da gailurrean, 683. Erregulartasuna izan da Rahmen ibilbidearen gako nagusia. Izan ere, 11 txapelketa irabazteaz gain, 48 aldiz lortu du hamar onenen artean sailkatzea. Soilik Justin Thomasek lortu du Rahmek baino trofeo gehiago altxatzea, eta horrek ahalbidetu dio munduko sailkapeneko lehen postuan egotea. Duela egun batzuk argi zion: «Lehen postuan egotea, irabaztearen ondorio izango da, baina batez ere ondo jokatzearena. Erregularra izan behar da hori lortzeko».

Atzokoan presioari, haizeari eta euriari egin behar izan zion aurre Rahmek garaipena eskuratzeko. Lehen erdian bikain aritu zen, bi birdie eginez. Bigarren erdian, ordea, bogey batekin hasi zen, eta bogey bikoitza egin zuen hurrena. Hamaikagarren zuloan, gainera, lau jaurtiketa behar izan zituen parraren gainetik. Ryan Palmer bere aurkaria hiru kolpera hurbildu egin zitzaion. Baina, nahiz eta atzo distirarik ez zuen izan, garaipena eskura izan zuen une oro, eta ez zion ihes egin. Irudian, hamaseigarren zuloan.

Torneoan izandako «baldintza zailak» ekarri ditut gogora. «Gaur batez ere, euria tarteko, zelaia oso bizkor zegoen. eta zaila zen pilota gerturatzea. Horregatik izan dira puntuazioak horren baxuak». Hain zuzen ere, 16. zuloan izan da eztabaidarik. Rahmen ustez, hor egin du txapelketako kolperik onena, baina epaileek, gerora, bi kolpeko zigorra jarri diote belarra zanpatu duelako, horren erruz bere pilota mugitu egin delako kolpea jo aurretik. Baina ez dio garrantziari eman nahi. "Horrek ez du torneoaren emaitza aldatzen. Kolperik onena izan denaren sentipenarekin geratzen naiz. are gehiago kontuan hartuta motzean jokatzeko aukera bakanetakoa izan dela".

Rahmek argi du zein den bere hurrengo helburua: "Handi bat irabazi nahi dut". Eta gogorarazi zuen hitza betetzen duen pertsona dela. Izan ere, nerabe zela, bere lehen entrenatzaileari agindu zion egunen batean munduko onena izango zela, eta lortu du. Handi bat irabazteko asmo horretan, PGA txapelketa izango da hurrengo erronka, abuztuaren 6tik-9ra. Ondoren jokatuko dira, koronabirusaren pandemiak gauzak okertzen ez baditu, AEBetako irekia (irailaren 17tik-20ra) eta Augustako Mastersa azaraoren 12tik 15era.


Summary: Hilik aurkitu dute itsasoan ezbehar batean galdutako beste gizona ere, bigarrena. Santurtzikoa da bat eta Sestaokoa bestea, eta larunbatean atera ziren itsasora. Atzo aurkitu zuten baten gorpua, eta gaur bestearena.

Bi pertsona hil ziren larunbatean Zierbenan (Bizkaia), itsasoan izan zen ezbehar batean. Eusko Jaurlaritzako Segurtasun Sailak jakinarazi zuenez, bi gizon arrantzan egitera atera ziren arratsaldean, eta ez ziren itzuli. Atzo aurkitu zuten horietako baten gorpua, eta gaur eguerdian identifikatu dute bestearena, Castro Urdialesen (Espainia).

Haien lagunek ohartarazi zituzten larrialdi zerbitzuak, atzo goizaldean. 06:45ean, baten gorpua aurkitu zuten itsasoan, bai eta bi gizonek eraman zuten txakurraren gorpua ere. Beste gizonaren bila aritu dira ordutik. Gaur eguerdian aurkitu dute DYAkoek, Kantabriako itsasoan. Eusko Jaurlaritzako Segurtasun Sailak 14:00etan eman du horren berri. Ertzaintza, Itsas Salbamendu Taldea eta Gurutze Gorria aritu dira bilaketa lanetan.

Santurtziko 54 urteko gizon bat da bata, eta Sestaoko 60 urteko bat bestea, zenbait iturrik jakinarazi dutenez.


Summary: Negoziazioen laugarren egunari helduko diote estatu kideek, bilera historikoa dela jakitun. Xuhurren Taldeak zuzeneko laguntza gutxiago nahi ditu, eta haien kontrol handiagoa. Atzo iluntzean, negoziazioak porrot egiteko zorian izan ziren, hegoaldeko herrialdeek gehiegizkotzat jo zutelako transferentzien murrizketa: 350.000 milioi eskani zituzten austeritatearen aldekoek.

Nizan 2000. urtean izandako goi bilera alde batera utzita, Europako Batasunaren historiako goi bilerarik luzeena izateko bidean da pandemiaren ondorio ekonomikoei aurre egiteko suspertze plana adostekoa. Europar Kontseiluko presidente Chales Michelek 750.000 milioi euroko planarekin abiatu zuen estatu eta gobernu buruen bilkura joan den ostiralean, Bruselan, baina suspertze planaren funts hori zoko batean bezala ari dira negoziatzen EBko kideak, Frugal Four tadekoak (Herbehereak, Austria, Danimarka eta Suedia) oso gogor ari direlako defendatzen pandemiak gehien jotakoentzat liratekeen laguntza zuzenekoen kopuruak apalagoa behar duela. Atzoko jardunean, 400.000 milioi eurora apaltzea eskani zitzaien, alegia, jatorrizko planak jasotzen zituen 500.000 milioi horiek baino 100.000 milioi gutxiago. Baina kopuru hori ere gehiegitzat jo zuten, eta, gainera, ez zioten muzin egin transferentzia horien kontrol mekanismo bat eratzeari.

Izan ere, diru laguntzak erreforma jakin batzuekin lotu nahi ditu Xuhurren Taldeak, eta hari batu zaio Finlandia ere, modu argiagoan. Hagak lan merkatuari eta pentsio sistemari erreparatu zien, herrialde eskatzaileen lan merkatu eta pentsio sistemei, alegia. "Larrialdiko galga" esan dioten mekanismora jotzeko atea zabaldu dute estatu kideek, eta, haren arabera, edozein herrialdek eskatu ahal izango luke goi bilera bat beste kide batek eskatutako laguntza zehatzak aztertzeko. Horrek transferentziak atzeratuko lituzke. Madril prest agertu da mekanismo hori onartzeko, baina betiere laguntzak aztertzeko goi bilera horietan aho bateko erabaki bat hartu behar ez bada; alegia, beto eskubidea gailentzen ez bada.

390.000 milioi euroren laguntzak

Laguntzen baldintzaren oztopoa ildo horretako mekanismo batekin gainditu daitekeela ematen du, baina xuhurrek funtsaren kopuruan jarri dute berriro presio guztia. 350.000 milioi euroren transferentziak eskani zituen Finlandiak mahairatutako planak; beste hainbeste lukete itzuli beharreko maileguen lerroek: guztira, 700.000 milioi euroko suspertze plan bat.

Hegoaldeko herrialdeek ez zuten horrelako murrizketarik onartu. Europa muturreko egoeran dagoela gogoratu zuten, baita Alemania bera ere, eta hainbat kidek goi bilera porrot batera eraman nahi izana egotzi zieten Xuhurren Taldeko kideei, kopuru horren eraginkortasunik eza nabarmenduta. Goi bilera une horretan amaitzeko zorian izan zen, baina gaur, laugarren jardunaldiari helduko diote azkenean, eta Austriako lehen ministro Sebastian Kurzek esan du 390.000 milioiren transferentziak adosteko bidean daudela, "asko murriztu" dela kopurua eta konforme liratekeela horrekin.

EBko estatu kideen ordezkariek 05:45ean amaitu zuten bilera, eta gaur 16:00etan berrekingo diote negoziazioari. Frugal Four delako taldeko herrialdeek deskontu handiak lortu dituzte jada 2021-2027 aldirako aurrekontuaren ekarpenetan. Herrialde aberatsek aurrekontuari egiten dioten ekarpena doitzeko baliatzen dituzten txekeak eman dizkiete, eta txeke horiek handitu egin dira; nolabaiteko kenkariak dira, eta Hegoaldeko kideek sarritan gogorarazi zioten Herbeheretako lehen ministro liberal Mark Ruttek gidatzen duen taldeari abantaila handia lortu dutela dagoeneko aurrekontuen ekarpenean.

20.000 milioi euro xuhurren txekeetan

1,074 bilioi euroko kopurua jasotzen du zazpi urteko aldirako Michelen planak; hasieran 1,1 bilioi jaso zituen, baina murrizketa hori aberatsen alde egin dute. Herbehereek, Austriak, Suediak eta Danimarkak, denen artean, 20.000 milioi euroko deskontuak izango lituzkete txeke horiei esker, eta hegoaldeko herrialdeek oso ondo kalkulatu behar dute zenbat galtzen duten aurrekontuaren atalean (nekazaritzari zuzendutako funtsa izan daiteke gehien murriztutakoa), erabakitzeko suspertze plana zenbateraino apaltzea den onargarria. Ematen du 390.000 milioi euroko laguntza zuzena jasotzen duen negobox batekin hasiko direla gaurko negoziazioak.

Goi bilera gaur arte luzatu izanak bi teoria indartzen ditu: lehena da akordioa nahi dutela denek, eta itun bat egongo dela, muturreko egoera erantzunik gabe geldi ez dadin eta Europako Batasuna bera ez atzera ez aurrera geldi ez dadin une historiko honetan. Bigarrena da hainbat herrialde porrotaren narratiba eraikitzeko argumentuen bila dabiltzala. Gauerdia baino lehen espero da jakitea bi teoria horien artean zein den zuzena. .


Summary: Arraun Lagunak Orioko estropadatik kanpo, koronabirusagatik. Taldeko arraunlari batek COVID-19an positibo eman zuela eta, 'Lugañene' ontzia ez zen lehiatu atzoko Orioko estropadan.

Donostiako Arraun Lagunak-eko arraunlari batek positibo eman zuen COVID-19an larunbat gauean. Hala, taldekide guztiak konfinatu zituzten, eta ezin izan zuten parte hartu igandeko Euskotren Ligako seigarren jardunaldian, Orion.

Arraunlaria ostegunetik konfinatuta zegoen, haren senide batek positibo eman baitzuen. Ostiralean egin zioten PCR proba, eta larunbatean jaso zuen emaitza. Positibo eman zuen. Horiek horrela, Arraun Lagunak-eko arraunlariaren emaitza jaso bezain laster taldeak Traineru Kluben Elkarteari jakinarazi zion. Albistea jasota, TKEko arduradunek osasun protokoloa aktibatzea erabaki zuten. Taldeko arraunlari eta teknikariek bihar egingo dituzte PCR probak, klubean beste positiborik dagoen jakiteko.

Alabaina, Donostiako taldeari jakinarazi diote Osakidetzak ez duela onartu TKEren osasun protokoloa. Ondorioz, TKEk Osakidetzaren esku utzi du gai horren jarraipena egitea, eta, horrenbestez, bihar egingo dizkieten probak ez dira nolabait aintzat hartuko, larunbatekoak baizik. Oraintxe, Arrauneko arraunlari eta teknikari guztiak itxialdian dira gutxienez larunbatera arte, eta, Osakidetzak dioenaren arabera, aste honetan ezingo dira taldean entrenatu, ezta datorren asteburuan lehiatu ere.

Egoera «kaotikoa» dela onartu du Ekain Iriarte Arraun Lagunak-eko entrenatzaileak. Halere, lasai mintzatu da: «Egoera hau taldekideon artean ahalik eta ondoen eramaten saiatuko gara. Astean zehar taldean positibo gehiago egongo balira, nolako eragina izango lukeen aztertuko genuke. Protokoloa zorrotz beteko dugu. Gure lehentasuna da gure ingurukoak osasuntsu egotea».

Atzoko estropada ez jokatzea, ordea, kolpea izan da Arraunentzat. «Astez aste hobetzen ari ginen [azken bi jardunaldietan bigarren eta hirugarren egin zuten], eta atzoko estropadan lan txukuna egiteko gogoz ginen. Pena handia izan da», azaldu du Iriartek.p>

Orioko estropadatik kanpo gelditu baziren ere, TKEko Lehiaketako Araudiak dioenaren arabera, Arraun Lagunak-ek bi puntu jaso zituen Euskotren Ligako sailkapen orokorrean, hori baitzen aurreko bost jardunaldietan lortutako puntuen batez bestekoa —bederatzi puntu zituen guztira—.

Donostiarrarentzat bigarren bandera

Donostiarra izan zen nagusi atzoko Orioko estropadan. Etxekoak bigarren izan ziren, garailearengandik zazpi segundora, eta Hondarribia hirugarren, 30era. Euskotren Ligako sailkapenari dagokionez, Oriok jarraitzen du lider, 22 punturekin; Donostiarra doa bigarren, hemezortzirekin; Arraun Lagunak-ek du hirugarren postua, hamaika punturekin; eta Hondarribia da azkena, hamarrekin.


Summary: Nafarroako Gobernuak murriztu egingo du gaueko tabernen ordutegia. Hego Euskal Herrian beste 165 pertsonak eman dute positibo PCR proba eginda. Beste bi agerraldi detektatu dituzte Iruñean. Osasun Departamenduak eskatu du ez hartzeko gazteak «erruduntzat».

Nafarroako Gobernuakre «kirurgia selektiboarekin» jarraituko du koronabirusaren agerraldiei aurre egiteko operazioan. Santos Indurain Osasun kontseilariak koronabirusaren bilakaerari buruzko prentsaurreko bat egin du eguerdian, eta adierazi du haien estrategia ez dela «bereizi gabeko atzeraldi bat» egitea, baizik eta modu «selektiboan» jardutea. «Osasun publikoa zaindu behar dugu, baina bizitza ekonomikoa eta soziala ere bai», esan du. Azken asteetan, positiboen kopurua hazi egin da, bereziki gazteen artean eta «gaueko aisialdian». Horregatik, gobernuak espero du etzi onartzea gaueko tabernen ordutegia mugatzeko lege bat, beste taberna eta jatetxeen antzeko itxiera ordu bat ezartzeko: «02:00etan, segur aski».

Osasun Departamenduko zenbait aztarnari ari dira gaixotutakoen harreman sarea osatzen, eta langile ugari ari dira lan horretarako prestatzen. Azken astean atzemandako kasuen artean, 15 eta 29 urte arteko gazteak dira %65. Nafarroako Gobernuaren arabera, gehienek gaueko aisialdiarekin dute lotura, eta horregatik ezarriko dituzte neurri murriztaileak jai giroan. Tabernak lehenago itxiarazteaz gain, hamar lagun baino gehiago elkartzea ere debekatuko dute ordu horretatik aurrera, ez dadin jenderik pilatu kalean.

Dena dela, Indurainek eta Carlos Artundo Osasun zuzendari nagusiak nabarmendu dute gazteak ez direla ezeren «errudun». Gazteen kolektiboak azken urteetan «bazterketa, prekaritatea eta egoera zaila» jasan dituela esan du Artundok, eta pandemiaren aurrean izan duten konpromisoa eta auzoetan egin duten lana eskertu die Indurainek.


Summary: David Zurutuzak agur esan dio Realean eginiko ibilbideari. Agurreko prentsaurrekoan eskerrak eman dizkie klubari eta bere familia osoari, urte guzti hauetan beregan sinisteagatik.

David Zurutuzak bere azken hitzak esan ditu Realeko jokalari modura. Realera iritsi zenetik gaur egunera arte klubak izan duen garapena nabarmendu du. Realean izan duen ibilbidea «ametsetakoa» izan dela azpimarratu du Rochefortekoak. Kolore txuri-urdinak hogei urtez defendatzeagatik «pribilegiatu bat» sentitu da Zurutuza.

Aurreko denboraldian ez bezala, Zurutuzak garbi zuen Reala utziko zuela: «Konfinamenduaren aurretik argi nuen erabakia. Nire Realeko etapa amaitu da». Denbora batez futbolaz ahaztu eta deskonektatu egin nahi du: «Sakrifizio handia da; asko exijitzen du futbolak. Ez dakit jendeak badakien futbol jokalaria izatea zer den».

Zurutuzaren agurrarekin, 2009-2010eko denboraldian igotzea lortu zuen talde hartatik ez da jokalaririk geratzen Realean. Jokin Aperribai Realeko presidenteak gogora ekarri du belaunaldi hori: «Realarengatik asko egin duen belaunaldi bat izan da Davidena. Orain dela hamabi urte, Bigarren Mailan geunden, norabide argirik gabe». «Daviden agurrarekin, Zubietako 80ko hamarkadako belaunaldia ixten dugu».

Zale txuri-urdinei ere eskerrak eman nahi izan dizkie Zurutuzak: «Jokalari maitatua izan naiz, zelaian beti entzun izan dira Zuru, Zuru garrasiak. Eskerrik asko zaleei». Datozen sasoiei begira, lasaitasun mezua helarazi nahi izan die realzale guztiei: «Urte oparoak datoz Realarentzat. Zale modura asko gozatuko dudala uste dut».