Summary: Langileak kaleratzea «garestiagoa» izango da Hegoaldean. Enpresek ezingo dute kaleratze objektiborik egin energiaren prezioarekin zerikusia duten arrazoiak argudiatzen badituzte. Bonu soziala jasotzen dutenei beste bi bi urtez berrituko zaie automatikoki, eta errenta eskakizunak malgutu dituzte.

Espainiako Gobernuak kaleratzeak gogortu egin ditu, energiaren prezioarekin zerikusia duten arrazoiak argudiatzen dituzten enpresetan eta gerraren ondorioak arintzeko laguntza publikoak jasotzen dituztenetan, baita, orain arte bezala, enplegua aldi baterako erregulatzeko espediente bat dutenetan ere. Enpresek jasotako laguntzak itzuli beharko dituzte, eta epaileek bidegabetzat joko dituzte kaleratzeak: kalte ordaina lan egindako urte bakoitzeko 20 egunetik 33ra igaroz. «Krisietan, babes sozialerako mekanismoak daudenean, ez da kaleratu behar», azpimarratu du astearte honetan Yolanda Diaz presidenteordeak, «berariaz» enpresaburuei zuzendutako mezu batean.

Neurri hori Pedro Sanchez presidenteak astelehenean aurkeztu eta gaurko Ministroen Kontseiluak onartu dituenetako bat da. Gainerakoez, berrikuntza gutxi. Zehaztasunak espero ziren Iberiar penintsulan elektrizitatearen prezioa mugatzeko Bruselak aintzat hartu duen «salbuespenari» buruz. Teresa Ribera Trantsizio Ekologikorako ministroak adierazi du aste honetan Espainiako eta Portugalgo gobernuek proposamen bateratua bidaliko diotela Batzordeari, eta neurria «hiru eta lau aste bitartean» martxan egotea espero dutela. Ez du kopururik eman nahi izan argindarraren prezioari jarri nahi zaion mugari buruz.

Zehaztu du, hori bai, faktura jaisteko gobernuak elektrizitate ekoizleei igo egingo diela zerutik eroritako mozkinen gaineko zerga eta uraren kanona. Zerga berezi hori bi aldiz berregin zuten iaz, erabat urardotuz. Orain, Bruselak babestu duenez, gogortu egingo dute epe luzeko kontratu berrietan, argindar megawatt-ordua 67 eurotik gorakoa dutenetan, bereziki —bihar, 255 eurotan egongo da megawatt-ordua—. Datozen hilabeteetan kontratu ugari berritzea espero du gobernuak eta, horrekin batera, neurria eraginkorra izatea.

Zehaztasunak batzuk ere eman dituzte bonu sozialaren inguruan: egun jasotzen dutenei beste bi bi urtez berrituko zaie automatikoki, baita bizitzeko gutxienezko diru sarrera jasotzen dutenei ere; etxebizitza partekatzen dutenek ere eskatu ahal izango dute, orain arte ez bezala; eta malgutu egin dute bonua eskatzeko erabiltzen den errenta adierazlea (IPREM): %0,3 handituko dute, %0,5 seme-alabaren bat dutenen kasuan. Bonu soziala eskaintzen duten konpainien kopurua ere gehituko da. Neurri horiekin espero dute bonu sozialaren onuradun kopurua handitzea. Egun %60 eta %70 arteko deskontuak jasotzen dituzte hileko fakturetan. Hegoaldean 69.000 familia inguruk jasotzen dute bonu soziala.

Patronalaren kritikak

Espainiako CEOE patronaleko presidente Antonio Garamendi oso kritiko agertu da gobernuaren neurriekin, kaleratzeko debekuarekin batez ere. «Kaleratzeak uzten ez baditu, berak sor dezala enpresa bat». Azpimarratu du halako neurri batek zentzurik ez duela «mundu libre batean eta merkatu ekonomia batean». Alokairuen prezioen igoerari %2ko muga jartzea salatu du, halaber, «ekonomian esku hartzea» dakarrelako. Gasolinaren prezioa litroko 20 zentimo murrizteari buruz, enpresaburuen buruak adierazi du egokiagoa izango litzatekeela garraiolariei eta lehen sektoreari soilik ezartzea, eta ez kontsumitzaile guztiei. ICO kredituei dagokienez, adierazi du Europako araudia aintzat hartu beharko dela; Garamendik azaldu duenez, Bruselak debekatu egiten die ordainketan luzamendu bat eskatu duten enpresei halako kreditu gehiago eskatzea.


Summary: Berritzea gehiago saltzeko… eta urrutiago. Bere Bilboko denda txikitik, Interneti esker, Henry Arroway nazioartean kokatu da, eta urteko bere salmentak %35 hobetu ditu. Digitalizazioa mikroETE-en esku dagoela erakusten duen eredu paregabea da, eta Innobasqueren Kasu Praktikoen Bankuan ikus daiteke.

MikroETE askorentzat, Internetera hurbiltzea arrakasta berme gutxi dituen ahalegina da. Batzuetan, kapitala edo dirua falta da (edo biak); beste batzuetan, formakuntza edo aholkularitza falta dira. Horien eta tamaina handiagoko lehiakideen arteko arrakala digitalak gogogabetzen ditu, eta, horrenbestez, handiagotu egiten da alde hori. Horientzat, Henry Arroway eredugarria da, digitalizazioari esker jarduera eta enpresaren emaitzak irauli baitaitezke, online salmentak bere diru sarrera nagusi bihurtzeraino. Horrez gain, ikus dezakete hamar langile dituen enpresa batentzat biraketa guztiz posiblea dela eta edozein dendari erronka horri aurre egiten laguntzen dieten erakundeen programak daudela.

Izenagatik, berokien diseinuan, jantzigintzan eta komertzializazioan lan egiten duen denda hori bilbainada baten protagonista dela dirudi, Bilbora etorri zen ingeles harena. Baina hemen guztiz kontrakoa da; hemen agintzen duena bilbotarrek betikotzat jotzen duten enpresa bat da, eta izen ingelesa darama bere salmenta sarea nazioartean zabaltzea erabaki zuelako. 1995ean, Enrique Arroyabek lehenengo denda zabaldu eta bi hamarkada geroago, haren seme alabak kudeaketan sartu ziren, eta Espainiako merkatutik kanpo kokatzen hasi ziren. Izenaren egokitzapenarekin, goitizen batekin hasi zen estrategia bira; lehenengo belaunaldiaren esperientzia eta bigarrenaren beheak eta goiak irensteko gogoa lotzen ditu.

Sasoi hartan komertzio elektronikoa promesa bat zen errealitate bat baino gehiago, baina astiro astiro gailenduz joan zen, erosketa ohiturak guztiz eraldatzeraino. Modaren sektorean oso agerikoa da. Hori dela eta, 2018an enpresak sarean duen presentzia areagotzea eta digitalizazioa bere etorkizuneko oinarri bihurtzea erabaki zuen. Oinarri horrek, urte horretatik aurrera, salmentak urtean %35 eta %40 artean hobetu zituen, eta bi adar ditu: ecommerce eta marketplace.

Lehenengo aldaketak webgunean izan ziren; guztiz berregituratu zuten, bisitatzen zuten erosle posibleentzat intuitiboagoa eta erakargarriagoa izan zedin. Gainera, diseinu hori berrikusiz eta eguneratuz joan dira. Duela egun batzuk, enpresak bertsio berria aurkeztu zuen; estetika are garbiagoa eskaintzen du, eta bezeroari arropa bakoitzaren informazio zehatzera (fitxak eta irudiak) sartzea ahalbidetzen dio. Gainera, erabiltzailearen esperientzia hobetzeko, responsive diseinuari esker, edozein gailutan ikus daiteke, pantailaren neurria edozein dela ere. Aldi berean, Arroyabetarrek beren marka sartu zuten marka anitzeko merkataritza elektronikoko plataformetan, txikizkarietan (Zalando edo El Corte Inglés) eta handizkarietan (JOOR).

Salmenta kanal berrien aldeko apustu hori komunikazio estrategia berritzaileen bidez indartzen da; profesional egokien eskuetan eduki digitalak sortzeari eta sare sozialetako ikusgaitasunari arreta berezia jartzen diete. Eta, jakina, teknologiak inbentarioa egiteko modua ere aldatzen du. Orain, hasten den ekintza bakoitzaren eraginkortasunaren jarraipena egin behar da: hortaz, dena monitorizatzen da, eta dendak sortutako datu bakoitza aztertzen da.

Prozesu horretan zehar enpresak ekintzailetza, berrikuntza eta digitalizazioa sustatzeko hainbat programa publikotan parte hartu du, hala nola Bizkaia Sortzailea, Suspertze Adimentsua, Txekeo Teknologikoak eta Hazitek.


Summary: Emakume bat eta haren haurra hil dira Zaldibian, gas isuri baten ondorioz. Hildakoak ama-semeak dira, eta aita ospitaleratu egin dute. 25 urte zituen emakumeak, eta hemezortzi hilabete haurrak. 06:30 aldera gertatu da ezbeharra etxebizitza batean.

Gaur goizean bi lagun hil dira Zaldibian (Gipuzkoan), etxean izandako gas isuri baten ondorioz. Ama-semeak ziren hildakoak, eta beste pertsona bat, aita, Zumarragako ospitalera eraman dute. «Larri dago, baina egonkor», Eztitxu Mujika alkatearen arabera.

Semeak hemezortzi hilabete zituen, eta amak 25 urte. Argentinakoak ziren, eta bost urte zeramatzaten Zaldibian bizitzen.

Eusko Jaurlaritzako Segurtasun Sailak jakinarazi duenez, ezbeharra 06:30ak inguruan gertatu da Santa Fe kaleko etxebizitza batean, beheko solairuan. Aitak berak deitu du larrialdi zerbitzuetara, esanez gaizki sentitzen zela eta bere emazteak eta semeak ez zutela erantzuten; beste gela batean zeuden haiek. Hara bertaratu dira Ertzaintza eta suhiltzaileak, eta konorterik gabe topatu dituzte hiru biktimak.

Mujikak Euskadi Irratian esan duenez, familiak arazoak zituen galdararekin, eta ikerketa bat zabaldu du Ertzaintzak. Horretaz gain, alkateak jakinarazi du hiru dolu egun ezarriko dituela udalak. Hainbat herritarrek, berriz, loreak utzi dituzte haurra ibiltzen zen haur eskolan.


Summary: Inflazioa %9,8ra igo da Espainian, eta antzekoa izango da Hegoaldean. Bi aste barru iritsiko da martxoko KPIa Hego Euskal Herrira, baina dagoeneko aurreratu daiteke %10eko langaren inguruan ibiliko dela. Energiaren eta janariaren garestitze historikoak aurreikuspenik txarrenak islatu ditu.

Bi digituko inflazioaz hitz egiten ari ziren azken asteetan, ikusita erregaiaren salneurriak inoizko garestienak direla, eta egoera geopolitikoari garraiolarien greba ere gehitu zaiola. Bada, aurreikuspenik ezkorrenak egia bihurtu dira INE estatistika institutuak Espainiako inflazioari buruz aurreratu duen datuan: %9,8koa izan da martxoko KPIa urte arteko tasan; ez da bi digitura iritsi, baina kontsolamendu txikia da aintzat hartzen bada azken 35 urteetako handiena dela.

INEk azaldu duenez, esparru ia guztietan igo dira prezioak azken hilabetean, bereziki energiaren eta janariaren alorretan. Egoera horrek azpiko inflazioa, hau da, energia eta prestatu gabeko janariak kanpoan utzita ateratzen den adierazlea %3,3ra eraman du Espainian. Hegoaldean ere antzekoa izango da: otsailean, %3,1ekoa izan zen, 2008. urteko irailaz geroztik ikusi gabea, eta hor ere hamarren batzuen igoera espero da. Edonola ere, %7,5ekoa izan zen otsaileko inflazioa Hego Euskal Herrian, eta bi puntutik gorakoa izango da igoera, kontsumitzaileak saltokietan sumatzen ari diren bizitzaren garestitzeari kopuru zehatza jarrita.

Espainiako Gobernuak azaldu du inflazioaren igoera horren zatirik handiena Ukrainako gerrari egotzi behar zaiola. Hain zuzen, igoeraren %73 Errusiaren inbasioaren ondorioek eragin dute, Pedro Sanchez presidentearen arabera: «Datu txarra da». Sanchezek onartu du «zaurgarrienei» eragiten diela gehien, baina sinetsita ei dago inflazioak behera egingo duela laster.

Energian eta prestatu gabeko janarietan izan dira igoerarik handienak. Madrilek dio garestitzeari aurre egiteko onartu berri duen plan nazionalak «berehala» jaitsaraziko duela ia %10eko inflazio historiko hori, eta «kopuru moderatuetara» itzuliko dela. Eufemismo horretan zenbateko inflazioa sartzen den jakitea falta da, nekez jaitsiko baita KPIa %7tik behera hilabete bakarrean, hau da, otsaileko inflaziotik oso behera.

Horiek horrela, hamahiru hilabete egin ditu inflazioak goraka, 2021eko martxoan hasi baitziren prezioak garestitzen hilez hil, eta salbuespen bakarra aurtengo urtarrila izan zen. Martxoko datua, ordea, itzela izango da Hego Euskal Herrian. Otsailetik martxora %3 igo da Espainian, betiere datu aurreratua kontuan hartuz, eta hil batetik besterako halako jauzirik ez da gertatu azken 44 urtean.

Gogoratu behar da 2021eko inflazioak %6,5ean itxi zuela urte arteko tasa, negoziazio kolektiboan soldata igoerak negoziatzeko erabiltzen den erreferentzia. Hain zuzen, inflazio handi hori oztopo handia bihurtu da lan itunak egin daitezen, eta langile gehienak hitzarmenik gabe daude, edo badaukatenek iraungita daukate, eta berritzeko.

Aldaketak kalkuluan

Eurostatek behartuta, INEk bere seriea berritu behar izan zuen urtarrilean, eta horrek aldaketa batzuk ekarri ditu kalkulurako erabiltzen diren aldagaietan. Horrela, 2021eko oinarria erabiltzen duen serieak 955 produktu eta zerbitzuren prezioak hartzen ditu aintzat, lehen baino 22 gutxiago. Kontsumoaren ohitura berrietara egokitzeko, INEk lehen aldiz erreparatzen die maskaren prezioari eta egunkarien Internet bidezko harpidetzen salneurriari. Zerrendatik atera dira, berriz, CDak eta DVDak, musika eta bideo aparailuak, aldizkariak, margarina, alfonbrak eta moketak, zapata konpontzaileak eta antisorgailuak, besteak beste.

Argindarrari dagokionez, INEk soilik merkatu arautuko prezioen bilakaerari erreparatu dio orain arte, baina badu asmoa merkatu libreko prezioak ere aintzat hartzeko, horietan baitaude hamar herritarretik sei. Baina oraingoz ez du aldaketarik egingo, konpainia elektrikoak ez baitira gai INEk eskatutako datu zehatzak emateko.


Summary: Ibil Bedik eta Lil Buruleunek egin dute Ernairen gazte martxako abestia. Amets Arangurenek egin ditu 'Poesia bat' kantuaren hitzak. Apirilaren 14tik 17ra eginen dute gazte martxa, Zugarramurditik Elizondora.

Zugarramurditik Elizondora (Nafarroa) eginen duten gazte martxak badu soinu banda: Poesia bat. Ernai gazte antolakundeak gaur zabaldu ditu Ibil Bedi taldeak eta Lil Buruleunek egindako abestia eta haren bideoklipa. Hitzak Amets Aranguren Ibil Bedi taldeko musikariarenak dira.

BostEHun eta zutik! lelopean eginen dute aurtengo gazte martxa, eta ez da kasualitatea Baztanen kokatu izana: «Amaiurko gazteluaren setioaren bostehungarren urteurrenari keinua eginez, zutik dagoen herria eta zutik dagoen gazteria badela aldarrikatuko dugu», adierazi zuen Ernaik martxaren aurkezpenean, joan den urtarrilean. Abestiaren hitzek ere egiten diote Amaiurko gazteluari eta martxaren leloari erreferentzia: «Aurrerantza goazela/ atzera begiraturik/ betiko argia sartzen da/ gaztelu beltzean zutik».


Summary: 1936ko gerra garaiko Euskal Herriko hobi komun handienetako bat da Begoñako hilerrian aurkitutakoa. Aurkitutako arrastoengatik, ELAren, UGTren eta anarkisten batailoietan parte hartu zuten «gudari eta milizianoak» direla uste dute.

Begoñako hilerrian aurkitu du Aranzadik Euskal Herriko 1936ko gerrako hobi komun hori. 46 gorpu aurkitu dituzte bertan, eta horietatik 42 orain arte desagertutakoenak ziren, erregistratu gabeko hildakoenak. Guztira, gerra horren ondorioz hildako 76 pertsonaren gorpuzkiak aurkitu dituzte hilerri osoan. Gaur aurkeztu dituzte aurkikuntzak, Bilboko udaletxean.

Gorpuzkiekin batera, munizioa, txanponak, botak eta txapak aurkitu dituzte, besteak beste. Aurkitutako arrastoengatik, ELAren, UGTren eta anarkisten batailoietan ibilitako «gudari eta milizianoak» direla uste dute. Bertan izan da Beatriz Artolazabal Eusko Jaurlaritzako Berdintasun, Justizia eta Gizarte Politiketako sailburua, eta hildakoen inguruko xehetasunak eman ditu: «Bilboren defentsan parte hartu zuten ideologia askotako pertsonak [dira]. Gudari eta miliziano gazteak, bizitza gobernu legitimoa defendatzen eman zutenak. Askatasunaren, autogobernuaren eta demokraziaren alde borrokatu ziren gazteak».

Gogora Institutura jo dezatela eskatu die Artolazabalek Bilboren defentsan hildakoen senideei, informazioa emateko. Behar bada, DNA lagin bat ere utzi ahalko dute. Izan ere, aurkitutako gorpuzki guztiei proba genetikoak egingo dizkiete hildakoen identifikazioan laguntzeko.

Ezustekoa izan zen Aranzadikoentzat hainbeste gorpuzki aurkitzea. Horixe esan du Carmen Coch arkeologoak: «Bagenekien bertan lau gorpu zeudela, baina ez genekien 46 aurkituko genituela, lau aurkitu beharrean». Frontean hildakoak dira, seguruenik Artxandako batailan. Zauriak dituzte, eta metraila zatiak hezurretan. Ikertzaileek ondorioztatu dute 1937ko ekainaren 15 eta 17 artean lurperatu zituztela. Gudari eta milizianoez gain, bando faxistako errekete bat ere aurkitu dute.

Lurdes Errasti Memoria Historikoaren alorreko Aranzadi zientzia elkarteko zuzendariak adierazi duenez, orain arteko handiena da, baina agian ez da azkena izango. «Hau ustekabe bat izan den moduan, besteren bat ere ager daiteke».


Summary: Astelehenetik aurrera onartu ahal izango dira autolikidazioak Gipuzkoan. Errenta aitorpena aurrez aurre egiteko aukera indarrean egongo da aurrerantzean ere.

Abian da 2021. urteko errenta zergaren kanpaina Gipuzkoan. Lurraldeko ogasunak egindako 256.000 autolikidazioak dagoeneko ikusgai dituzte zergapekoek, eta astelehenetik aurrera baiezkoa ala ezezkoa eman ahal diete.

Autolikidazioak edo prestatutako aitorpenak dira gaur egun Gipuzkoako zergapekoek Ogasunarekin duten zorra edo hark zergapekoekin duten zorra kitatzeko modu nagusia. Ogasunaren datuen arabera, zergapekoen %57,4k erabiliko dute sistema hori.

Proposamenekin ados egonez gero, onarpena eman daiteke bai Internetez, Zergabidea plataforman, baita telefonoz ere (943-11 30 00). Aldaketekin ere onartu daiteke, betiere sei elementu hauetako bat baldin bada: etxebizitza, lokalen edo etxebizitza turistikoen alokairuen errendimenduak, alokairuaren kenkariak, dohaintzen kenkariak eta sindikatu kuotaren kenkaria. Bestelako edozein aldaketa Zergabidea plataformaren bidez ere egin daiteke. Aurreikuspenen arabera, 222.000 aitorpen aurkeztuko dira modalitate horren bitartez, joan den urteko antzeko kopurua.

Aurten, ordea, izango da aldaketa txiki bat autolikidazio horietan. Izan ere, Arabako, Bizkaiko eta Gipuzkoako aldundiek Ukrainako gerra dela-eta atzo iragarritako zerga neurriek langile autonomo batzuen autolikidazioak eguneratzera behartuko dituzte.

Neurri horiek guztiek 11 milioi euroko kostua izango dutela ziurtatu du Jokin Perona Gipuzkoako Ogasun diputatuak, eta, horren ondorioz, 2021eko errenta kanpainaren emaitza negatiboa izatea espero dute: 7,3 milioi euro biltzekoa zen aldundia, baina, orain, 3,7 milioi ordaindu beharko ditu.

Gipuzkoako Ogasunak eutsi egiten dio errenta aitorpena aurrez aurreko egiteko aukerari, uste baitu herritar batzuek haren beharra dutela, ez direlako Internet bidez ongi moldatzen. Bide hori aukeratzen dutenek apirilaren 12tik aurrera eskatu ahal izango dute hitzordua. Zerbitzu horri langile propioekin erantzungo diela nabarmendu du Irune Iarza Ogasun zuzendariak. Hamaika arreta bulego eta 120 langile izango dituzte horretarako, bederatzi udalerritan. Aldundiak espero du 62.000 lagunek hautatzea bide hori, zergapekoen %16k.

Hirugarren bide bat ere izango da errenta aitorpena egiteko: Zergabidea Internet plataformaren bidez. Lau zergapekotik batek erabiltzen du sistema hori, eta haien kopurua handitzea espero du aldundiak.

Ekainaren 30ean amaituko da kanpaina.

Aitorpena, euskaraz

Ogasun saileko arduradunek euskaraz eman dituzte azalpen gehientsuenak, eta errenta aitorpena euskaraz egiteko eskatu die Peronak Gipuzkoako herritarrei. «Zerga administrazioa prest dago, telefono, Internet zein telefono bidezko arreta prest dago euskaraz zerbitzua emateko. Beraz, animatzen zaituztegu pausua ematera: hizkuntza aukeratu, eta zerbitzu bikaina hartu». Ogasunaren helburua da 2023rako 100.000 zergadun izatea lurraldeko zerga administrazioarekin euskaraz aritzen direnak.

Ondarearen gaineko zerga

Ondarearen gaineko zergaren kasuan, Zergabidearen bidez bakarrik aurkez daiteke. Egindako aurreikuspenen arabera, 68 milioi euro jasoko ditu Gipuzkoako Aldundiak kanpaina honetan, aurreko urtean baino 2,1 milioi euro gehiago. «Emaitzaren hobekuntza, suposatu dezakezuenez, arlo ekonomikoan 2021 aurreko urtea baino askoz hobeagoa izatean datza», argitu du Iarzak. Foru Ogasunaren ustetan, 8.400 aitorpen jasoko ditu zerga horretan, eta batez beste 8.095 euro ordainduko dituzte zerga hori ordaintzen duten zergadunek.


Summary: Otsailera arte %3,85 igo dira itunpeko soldatak, batez beste, Araba, Bizkai eta Gipuzkoan. Lan Harremanen Kontseiluak kaleratutako urtarril-otsailetako txostenak islatu du negoziazio kolektiboa oso motel dabilela: bakarrik 5.564 langilek lortu dute lan ituna egitea urteko lehen bi hilabeteetan, langile guztien %26,3k. Sektore itunik ez da egin LHK-k aztergai dituen hiru lurraldeetan.

Negoziazio kolektiboak oso motel hasi du urtea, 2021. urteko %6,4ko KPI handi horrek zamatuta, seguruenera. 2022ko lehen bi hilabetean ez da aldatu egoera lan itunik gabe aritzen diren beharginen multzoan Araba, Bizkai eta Gipuzkoan: 58.347 dira oraindik ere hitzarmenik gabekoak, hau da, %9,3.

Lan ituna eduki arren haren indarraldia luzatua dutenen multzoa, berriz, zertxobait apaldu da urteko lehen bi hilabeteetan: 5.530 gutxiago dira, baina behargin gehienak daude egoera horretan, 402.227, hau da, %64,4.

Eta lan hitzarmena indarraldi arruntean duten langileen kopuruak gora egin du urte hasiera honetan, baina apalki, 5.564 behargin gehiago baitaude azken multzo horretan, Euskal Herritik kanpo egindako akordio kolektiboak direla eta. Izan ere, sektoreko itun kolektiborik ez da egin urteko lehen bi hilabeteetan, Araba, Bizkai eta Gipuzkoan 163.681 dira Araba, Bizkai eta Gipuzkoan, %26,3. Alegia, langileen laurden bat pasatxok dute berriturik lan hitzarmena.

Lan itunei begira, 908 hitzarmen daude luzaturik, horietatik 763 enpresakoak eta 145 sektorekoak. Azken horietan daude 306.951 behargin, eta itun horiek berritzeko negoziazioa da erronkarik handiena negoziazio kolektiboan, baina 2021eko inflazio handia ez da laguntzen ari sektore handiak berritzen; esaterako, Bizkaiko eta Arabako metalgintzakoak eta sektore feminizatuetakoak, sarritan zaintza, hezkuntza eta garbikuntzarekin lotutakoak. Galdutako lan itunen sektoreak berreskuratzea, berriz, premiazkoa da milaka langilerentzat; izan ere, 27 sektore eta 250 enpresa daude lan itunik gabe, eta horietan 58.347 langilek dihardute.

Soldata igoerak

Inflazioa %10etik oso gertu dagoela jakin den egun berean, Lan Harremanen Kontseiluak jakinarazi du zenbat igotzen ari diren soldatak urte hasieran. Itunpeko batez besteko igoera, Araba, Bizkai eta Gipuzkoan, %3,85 da. Euskal Herrian egindako akordioei dagokienez (64.694 langile), %4,99 da batezbesteko hori.

Beharginak erosahalmena galtzen ari direla argi dago, eta galera hori nabarmena dela ere bai. Erosteko ahalmena galtzea ez da, ordea, sindikatuen asmoa, eta, kontuan hartuta milioi erdi langile daudela beren lan itunak egiteko edo berritzeko, talka handi baten arriskua gero eta argiagoa da: 2012ko lan erreforma onartu eta gero, 2013an izandako talka handiaren pareko bat egon daiteke lan harremanen esparruan.

Estatu mailako itunpeko langileen artean, %2,26 baizik ez dira igo soldatak otsailera arte, batez beste; 50.391 langile daude itun horietan. Eta urtarrilean eta otsailean egin diren akordio gutxietan, batez beste %3,23 igo dira soldatak.


Summary: Korrika debekatu egin dute Madrilgo Chamberi barrutian. Bihar hasiko da Korrika, Amurrion (Araba). Egun osoko jaiak girotuko du lasterketaren hasiera.

Euskal Herritik kanpo ere badu presentzia Korrikak, eta hainbat egitasmo antolatzen dira hainbat tokitan. Tartean dago Madrilgo Korrika Txulapoa. Apirilaren 2an dira egitekoak, larunbatean, eta hiriko barruti batzuk zeharkatzen ditu ibilbideak. Ordea, trabak jarri dizkiote. Chamberi barrutiak debekatu egin du Korrika Txulapoa bertatik igarotzea, argudiatuta barrutian kaleen erabilera eskatzen duten ekitaldi ugari daudela antolatuta, eta bizilagunei eragozpenak eta trabak eragiten dizkiela. Madrilgo Euskal Etxea, Hizkuntza Eskola Ofizialeko Euskara Departamentua eta Unibertsitate Konplutentseko Euskal Ikasketen Saila dira Korrika Txulapoaren antolatzaileak. Gainerakoek baimena eman dute.

Lehen aldia da Korrika Txulapoa egitea ukatzen dutela. Karlos Cid Madrilgo Unibertsitate Konplutentseko Euskal Filologiako irakasleak barrutiaren erabakia kritikatu du. Neurriaren berri jakitean, Euskal Ikasketen Saila parte den departamentuak iritziz aldatzeko eskaria egin zion barrutiari, baina irmo eutsi diote erabakiari, eta bazter utzi dute Korrika.

Korrikarako aholkuak

Bihar hasiko da Korrika, Amurrion (Araba). Egun osoko jaiak girotuko du lasterketaren hasiera. Hala, gogoan izateko zenbait ohar eman dituzte. Ekitaldi nagusia 16:00etan abiatuko da; lasterketa, berriz, 16:30ean jarriko da martxan.

Ohartarazi dute lekukoaren, pankartaren eta furgonetaren artean ezingo dela inor sartu: «Eremu hori guztiz errespetatu behar da. Plazan, furgoneta ez denez egongo, antolakuntza talde batek mugatuko du tokia». Furgonetan egongo den antolakuntza taldearen argibideak aintzat hartzeko ere eskatu dute. Lasterketako argazkiak webgunean argitaratuz joango dira, eta zuzeneko emankizuna egingo dute.


Summary: Gasa errazionatzeko pauso bat iragarri du Alemaniak. Errublotan ordaintzen ez bazaio gas hornidura eten dezakeela dio Errusiak. Eta Alemaniak abian jarri du halako egoera bati aurre egiteko legea, azken buruan errazionamenduak ekar ditzakeena.

Errusiak berretsi egin zuen asmoa asteartean: Europara bidaltzen duen garia, gasa eta petrolioa laster errublotan kobratzen hasten ez bada hornidura hori etetea dela aukera bat. Dimitri Peskov izan zen, Kremlineko eleduna, esan zuena Errusiak ez duela «gasa doan emango». Eta, mehatxua entzunda, gas horren menpekotasun handienetakoa duen herrialdea, Alemania, okerrenerako prestatzen hasi da, Errusiako gasik gabeko jokaleku baterako.

Robert Habeck Ekonomia ministroak gaur goizean iragarri du azken buruan herrialdera gas errazionamenduak ekar ditzaketen pausoak ematen hasiko dela Alemania, jada halako hornidura larrialdiak aurreikusten dituen lege bat eskuan. Alemaniako legeak hiru jokaleku ditu gas urritasunari erantzuteko. Lehenengoan, alerta goiztiarreko fasean, Ekonomia Ministerioak, gas merkatuaren arautzaileak eta sektore pribatuak osatutako talde bat jarriko da gas inportazioak eta biltegiratzeak monitorizatzen.

Gas hornidura murriztuko balitz, hurrengo faseetan neurriak gogortuz joango lirateke, kontsumoa apaltzeko, eta, aurrerapenik lortuko ez balitz, irits daiteke momentu bat non industriako alorrei gas naturalaren hornidura murriztuko litzaiekeen, azken buruan gasa jasotzeko lehentasuna etxebizitzek izan dezaten.

«Egoera monitorizatzen ari gara», esan du Alemaniako Ekonomia ministroak. «Gero beste bi pauso datoz, alarma eta larrialdi faseak. Baina oraindik ez gaude hor. Egoerak modu dramatikoan egin beharko luke okerrera fase horiek iristeko. Orduan, praktikan hornidura kateetan aldaketa egin beharko genuke, eta horren arabera erreakzionatu».

Legearen arabera, hirugarren jokalekuan, larrialdi fasean soilik du eskumena Alemaniako Estatuak gas fluxuetan esku hartu eta horiek arautzeko. Ekonomia ministroaren arabera, «une horretan energia arautzaileak erabakiko du zein erregio eta zein industria alor zerbitzatuko diren bigarren maila batean».

Gazprom Putinekin

Oraingoz, Errusiatik Alemaniara doazen gasbideetako emaria normala dela adierazi du Habeck-ek. Baina Moskun bihar dira biltzekoak Vladimir Putinekin Gazpromeko eta Errusiako Banku Zentraleko buruak. Gasaren ordainketak dolarretan edo eurotan egin beharrean errublotan egiteko mekanismoa nolakoa izango den aurkeztu behar diote presidente errusiarrari.

Moskutik zabaldutako filtrazioek diote mekanismoa hilabete honen amaierarekin ezarriko litzatekeela, baina Kremlinek oraindik ez du data ofizialik ezarri.

Dena den, Mendebaldeko herrialdeek ezetz diote. Esaterako, Europan Errusiako gasaren menpekotasun handienetakoa duten bi herrialdek, Alemaniak eta Italiak, esan dute ordaintzeko moduak aldatzeak berekin dakarrela salerosketa kontratuak haustea.

Alemaniako Ekonomia ministroak gaur bertan berretsi du jarrera: «Ez dugu onartutako kontratuak alde bakarrez haustea».

Prezioak gora

Alemaniaren iragarpenak eta Errusiaren mehatxuak eragin zuzena izan duten gasaren merkatuan. Europarako erreferentziazko Herbehereetako salerosketetan megawatt-ordua 14 euro garestitu da une batean. Eta gerokoen merkatuan megawatt-ordua 124 eurotik gora salerosi da une batean, nahiz eta gero salneurria zertxobait apaldu den.

Robert Habecken hitzek adierazten dute Alemaniak eta beste zenbait herrialdek Errusiako gasik gabe gorriak ikusi ditzaketela datozen hilabeteetan. Horren erakusgarri, 2021. urtean Errusiak bete zituela Alemaniaren gas inportazioen %55. Olaf Scholzen gobernuak, eta Europako Batasunak orokorrean, lehenbailehen libratu nahi dute Errusiako gaien menpekotasunetik. Baina aurrezpen, efizientzia eta hornitzaile berriak bilatzeko asmo guztiak beteta ere, Alemania ez litzateke Errusiako gasetik aske izango, gutxienez, 2024. urteko bigarren erdialdera arte.

Deiak gasa aurrezteko

Neurriak aurkeztearekin batera, eskaria ere egin du Robert Habeck berdeak.«Gauden egoeran, esan beharrean gaude aurrezten duzun kilowatt-ordu bakoitza dela lagungarri. Alemania laguntzen ari zara, Ukraina laguntzen ari zara gasaren eta, oro har, energiaren kontsumoa murrizten duzunean».

Frantzian ere halako dei bat egin du Laurence Poirier-Dietzek, GRDF Frantziako Gas Banaketako Sarearen zuzendariak, Les Echos egunkariari emaniko elkarrizketa batean. Haren arabera, «negu honen amaierarako kezkarik ez dago», baina beste kontu bat da datorren negua, «Errusiako gasaren inportazioetan eten partzial edo oso bat baldin badago». Poirier-Dietzek berokuntzako termostatoak gradu bat jaisteko eskatu die herritarrei; dutxak hartzeko bainuen ordez, eta gas galdarak berri efizienteagoekin ordezkatzeko, kontsumoa %30 txikiagotu dezaketelako.


Summary: Euskal Eskola Publikoaren jaia ospatuko dute ekainaren 5ean, Bastidan. Pandemiak eragindako bi urteko geldialdiaren ondoren, «hirugarrenean, saiakeran asmatu» dutela nabarmendu dute. 'Hazitik gora' da aurtengo leloa.

Euskal Eskola Publikoaren jaiaren 29. aldia aurkeztu dute. Ekainaren 5ean ospatuko dute, Bastidan (Araba), Hazitik gora lelopean. Lurdes Imaz EHIGE Euskal Herriko Ikasleen Gurasoen Elkarteko koordinatzaileak esan du kostata baina «hirugarren saiakeran asmatu» eta antolatu ahal izan dutela jaialdia. Izan ere, 2019ko azaroan jaialdia aurkezteko prentsaurrekoa egin zuten Bastidako eskolan, eta jaialdia antolatzeko bi saiakera egin dituzte azken bi urteetan. «Arabako Errioxak merezi zuen Euskal Eskola Publikoaren festa handi bat», azaldu du Imazek. Jaialdiaren berri emateko prentsaurrekoa eskaini dute goizean, Gasteizko Arte Ederren Museoan.

Ohikoa den bezala, «festa eta aldarrikapena» batu nahi dituzte jaialdian. Era berean, ikastetxe publikoaren eguneroko lanari balioa emateaz gain, «beharrezkoak diren baliabideak» exijituko dizkiote instituzioei, ikasle guztiei «kalitatezko hezkuntza» eman ahal izateko.

Arabako Errioxako ikastetxe publikoei balioa eman nahi diete, «bizitzen ari diren transformazio prozesuak aitortuz eta gizarteratuz», azaldu du Imazek: «Gasteiztik urruti egon arren, eta Errioxarekin (Espainia) mugan, gainontzeko ikastetxe publikoak bezala, ezinbesteko elementuak dira herritar guztiei kalitatezko irakaskuntza euskalduna eskaintzeko». Are, ziurtatu du eskolen tamaina txikia «abantaila bat» dela bakoitzaren beharretara hobeto egokitzeko, eta sarean lan egiteko eta «elkarrengandik ikasteko».

Oraindik ez dute egitaraua itxi, eta Imazek esan du beste prentsaurreko bat egingo dutela horren berri emateko. Baina bai aurreratu du aurtengo jaiaren ekintzak ez direla bakarrik ekainaren 5era mugatuko; ekainaren 4rako ere egitarau berezi bat prestatzen ari dira, Arabako Errioxara joan nahi dutenentzat. Ekintza guztiak herriko hainbat gunetan antolatuko dituzte: eskolan, herriko plazan, frontoian…

Arabako Errioxako ikastetxe publikoak

Sei ikastetxe publiko daude Arabako Errioxan, eta guztira 1.170 ikasle eskolaratu dituzte ikasturte honetan. Ikastetxe guztietako guraso eta irakasleen ordezkariak parte hartzen ari dira jaiaren antolaketan. «Gure helburuetako bat da eskualdeko ikastetxe publikoen arteko harremana sendotzea, orain eta aurrerantzean elkarrekin lan egin ahal izateko», gaineratu du Imazek.


Summary: Donostiako udal gobernuak gaztelaniazko hedabideetan jartzen du publizitatearen %93,57. Udalak berak dituen datuen berri eman du EH Bilduk. Iaz, Donostiako Udalak publizitatearen %6,43 baino ez zuen kontratatu euskarazko hedabideetan.

EH Bilduk agerraldia egin du gaur, eta zera adierazi: «Donostiako Udalak batez ere erdarazko hedabideetan kontratatzen du publizitatea». Zigor Etxeburua zinegotziak eman ditu argibideak, eta azaldu du ez dela udal horren kontua bakarrik: «Gipuzkoako Foru Aldundiak 2016an erdira murriztu zuen euskarazko hedabideetan jarritako publizitate instituzionala, eta horrekin moztu egin zuen aurreko agintaldian euskarazko hedabideak lehenesteko egon zen praktika».

Edonola ere, gaur Donostiako Udalaren datuak eman ditu EH Bilduk. Hau erakutsi dute datuek: 2021. urtean, Donostiako udal gobernuak 496.408 euro erabili zituen publizitate instituzionalean. Horietatik 31.904 euro izan ziren euskarazko hedabideetarako, hau da, %6,43. Donostia Sustapena sailak ez zuen kontratatu publizitaterik euskarazko komunikabideetan: 108.883 euro erabili zituen publizitatea jartzeko, eta guztiak gaztelaniazko hedabideetzat izan ziren. Turismo Sailak, berriz, euskarazko hedabideetan %0,84 kontratatu zuen (1.158 euro). Gainontzeko 137.912 euroak erdarazko hedabideetan kontratatu zituen Turismo Sailak. Hedabideen Agentziak hartzen du publizitate gastuaren zatirik handiena: 192.657 euro. Eta, kasu horretan, udalak %12,24 kontratatzen du euskarazko hedabideetan (Euskadi Irratia eta Gaztea barne). «Agentzia horrek hizkuntza kudeaketa zehazten du. Hala ere, udalak euskarazko komunikabideetan —guztiak batuta— jarritako publizitatea halako bi kontratatu du hiriko gaztelaniazko hedabide zabalduenean».

EH Bilduk adierazi du mezuak bi hiztun komunitateri bidali behar lizkiokeela udalak. «Gutxienez, gaztelaniazko hedabideetan jarritako publizitatea jarri beharko luke udalak euskarazkoetan. Hori modu progresiboan egiteko, aurten bikoiztu egin beharko luke iaz euskarazko hedabideetan jarritako publizitate kopurua, eta joera horri eutsi hurrengo urtean ere», esan du EH Bilduko zinegotzi Etxeburuak. Koalizioaren arabera, udal gobernuak ez du bermatzen euskaraz informatzeko euskaldunek duten eskubidea, eta ez die erdarazko hedabideei bezalako begirunea erakusten euskarazkoei. «Larria iruditzen zaigu euskarazko tokiko hedabideei egiten dien trataera».

EAJ eta PSE-EE daude udal gobernuan.


Ez dute aitzakiarik

Summary: Ez dute aitzakiarik. Binakako finala jokatzeko pilotak hautatu dituzte bi bikoteek. Gustura geratu diren arren, Baikokoek material «bizixeagoa» nahi zuten.

Garai batean ez bezala, aspaldiko pilota hautaketetan bakea nagusitu izan da, eta gaur ere ez da protesta handirik izan Bilboko Bizkaia pilotalekuan. Besteak beste, igandean jokatuko duten binakako finalari begira pilotak hautatzen izan dira Altuna III.a-Martija eta Laso-Imaz, eta ez dute aitzakia handirik jarri. Aspeko bikotea aritu da lehenbizi zeregin horretan, eta uso demonio hautatu dituzte hiru pilotak: 105,1, 104,8 eta 104,3 gramokoak, zehazki. «Txapelketa osoan oso material ona topatu dugu, eta gaur ere pozik gelditu gara. Jokatzeko pilota bikainak dira guztiak», adierazi du Jokin Altunak. Dezente denbora gehiagoz aritu behar izan dute lanean Baikokoek, kosta egin baitzaie hiru pilotak apartatzea. «Material biziagoa nahi genuen, baina ez dugu aurkitu. Pilota denak oso antzekoak ziren. Halere, gustura gelditu gara. Euren bi pilota baxuagoak dira», esan du Unai Lasok. Baikokoek 104,6ko pilota bat eta 104,1eko bi aukeratu dituzte.

Finaleko bi bikoteek lasaitasuna agertu badute ere, finala gero eta gertuago dagoela eta, aitortu dute litekeena dela tentsioa azalduz joatea. Altuna III.ak eta Martijak eskarmentu handiagoa dute finaletan, eta hori lagungarri izan dezakete. Dena den, amezketarrak ez du txapelik binaka, eta helburu horrexekin kantxaratuko da: «Ilusio handia egingo lidake txapel hau irabazteak. Egia da banaka final asko jokatu ditudala, baina binaka ere nahi nuke podiumaren gorenera igo». Hiru modalitatetan txapeldun izatera iritsi nahi luke, besteak beste, izen handiekin elkartzeko: Retegi II.a, Arretxe, Olaizola II.a, Irujo, Barriola, Urrutikoetxea eta Bengoetxea VI.a. «Latza litzateke zerrenda horretara gehitzea, baina tanto bat bera ere ez dut jokatuko horretan pentsatzen. Nire lana ongi egiten saiatuko naiz eta etorriko da etorri beharrekoa».

Martijari dagokionez, bigarren finala izango du, orain bi urte txapeldun izan baitzen, Ezkurdiarekin batera. Dena den, zerbait berezia izango du igandekoak: «Orduan publikorik gabe jokatu genuen, eta orain harmailak gainezka direla jokatuko dugu. Espero dut urduritasunari eustea». Finalerdietako ligaxkan 22 eta 6 galdu zuten Aspekoek Laso eta Imazen aurka, baina nafarrak uste du oraingo neurketa ezberdina izango dela. «Uste dut finala gogorra izango dela, eta indarrak neurtzen asmatu beharko dugu».

Baikoko bikoteak, bere aldetik, presio gehigarri bat izan dezake, euri asko egin baitu euren enpresak azken titulua lortu zuenetik. Horri begira egoterik ez dutela adierazi du Ander Imazek. «Irabazten badugu, datu txar hori ere apurtuko dugu, baina gure helburua ez dago horri lotuta. Partidaren hasiera gakoa izango da, eta horretan saiatu beharko dugu. Ongi hasten denak asko izango du irabazita». Bide horretan, bere lehen finala izaki, presioari eutsi beharko dio oiartzuarrak. «Eskarmentu ezak ez nau asko kezkatzen. Lasai nago». Ezbairik gabe, bikotearen laguntza badu horretan. Bilbora gozatzera joan behar dutela esan du Lasok. «Final bat jokatzea saria da, eta ezin dugu beldurtuta kantxaratu. Aurkariak jatera atera behar dugu. Ez da sekreturik egongo: gehien jotzen duenak eta aurrean gehien asmatzen duenak irabaziko du».

Finalari begira, ikusmina apartekoa izaten ari da, eta soilik 86 sarrera gelditzen dira saltzeko, guztiak kantxakoak. Diruari dagokionez, badirudi Altuna eta Martijaren alde aterako dela, nahiko garbi: 100-75i.


Bihar abiatuko da Korrika

Summary: Bihar abiatuko da Korrika. Amurrion emango diote hasiera, 16:30ean. Egun osoko jaia osatu dute. BERRIAk zuzenean emango du hasiera ekitaldia bihar, eta lekukoaren ibilbide guztia Donostiara heldu arte, euskarazko hedabideen arteko elkarlanari esker.

Heltzear da askok hainbeste esperotako eguna. Bihar hasiko da Korrika, Amurrion (Araba), Hitzekin lelopean, eta apirilaren 10ean amaituko da, Donostian. Euskarari hauspoa ematea du helburu egitasmoak. Egun osoko jaia antolatu dute biharko, eta festa giroa izango da nagusi.

16:30ean abiatuko da Korrikaren 22. aldia. Aurrez, baina, ekitaldi nagusia egingo dute Amurrioko plazan. Herriko AEK-ko sei irakaslek eramango dute lekukoa lehen kilometroan. Nabarmendu zutenez, horrek islatuko du, alde batetik, euskaraz bizitzeko kemena, eta, bestetik, Amurrion euskalduntze lanak aurrera egiteko Korrikak hauspo izan nahi duela.

Lasterketa abiatzerako, hainbat ekitaldi antolatu dituzte, eta musikak hartuko ditu Amurrioko kaleak: 10:00etan txupinazoa botako dute, eta, ondoren, txistulariak, trikitilariak, Korrika txikia eta beste izango dira. Arratsalderako eta iluntzerako ere antolatu dituzte ekintzak, hainbat kontzertu tartean.

Hitzekin da aurtengo Korrikaren goiburua, eta antolatzaileek «hitzez ekitearen» garrantzia nabarmendu dute: «Ekintza nahitaezko dugu eragiteko: enpresen euskara plan eta arauetan, pantailak euskaraz gozatzeko, baxoa eta brebeta euskaraz egiteko, belaunaldi berriek erabil dezaten, arnasguneetan, administrazioan...». Hala, azpimarratu dute euskarak euskaldun «(pro)aktiboak» behar dituela aurrera egiteko, «konbentzimendutik ekintzara, praktikara, jauzi egingo dutenak».

Ikusi gehiago: Korrika debekatu egin dute Madrilgo Chamberi barrutian

Jarraipena

Euskarazko komunikabideek 22. aldiaren jarraipen berezia egingo dute, eta kilometro guztiak ikusi ahalko dira Internet bidez zein telebistaz: BERRIAk eta beste hainbat hedabidek —hala nola Hamaikak eta EITBk— streaming bidez emango dute Korrikaren ibilbide osoa. Komunikabideek zuzeneko saio berezia egingo dute lehen eta azken egunetan.

BERRIAk, gainera, luze eta zabal emango du Korrikaren berri, eta webgunean atal berezia izango du; Julen Aperribai kazetaria eta Olatz Artola multimedia arduraduna Korrikaren furgonetan joango dira.

Berria telebistan Ekin! saioa egingo dute egunero: 08:00etan, ibilbidea zabalduko dute sare sozialetan; 10:00etan, bideo kronika bat egingo dute Aperribaik eta Artolak —aurreko egunak zer eman duen eta egunak zer dakarren aztertuko dute—; 16:00etan, elkarrizketaren txanda iritsiko da, eguneko Kilometro eta protagonista berezi batekin; eta 20:00etan, musikari batek egindako kanta emango dute. 11 musikarik sortuko dituzte kantak: STR-k, La Basuk, Eneko Axpek, La Furiak, Maite Arroitajauregik, Leire Etxezarretak, Ines Osinagak, Eneritz Furyakek, Nahia Zubeldiak, Odei Barrosok eta Gartxot Unsainek.

Gainera, webgunean mapa interaktibo bat egongo da erabilgarri: Korrika non dabilen eta egun bakoitzean nondik nora ibiliko den kontsultatu ahalko da. Argazki bildumak ere zabalduko ditu. Papereko edizioan, berriz, Julen Aperribairen kronikak irakurri ahalko dira.


Summary: Simple Minds, Curtis Harding eta Vintage Trouble izango dira Donostiako Jazzaldian. Zurriolako hondartzako agertokia berreskuratuko du jazz festibalak, eta doako zortzi kontzertu izango dira

Donostiako Jazzaldiaren agertokirik handiena eta jendetsuena izan ohi da Zurriolako hondartzan jartzen dutena, baina, koronabirusaren pandemiaren ondorioz, azkeneko bi urteetan antolatzaileek ez dute han eszenatokirik jarri, nahiz eta jaialdia bera egin den.

Aurten, ordea, Donostiako Jazzaldiak hondartzako egitaraua berreskuratuko du, eta agertokiak Keler gunea izena izango du, garagardo marka bilakatu baita jaialdiaren babesle nagusia.

Donostiako 57. Jazzaldia uztailaren 21etik 25era egingo da, eta, ohi bezala, lehenengo egunetik izango dira kontzertuak Zurriolan. Hain zuzen ere, lehenengo egunean joko du Simple Minds talde beteranoak. Jim Kerr eskoziarra buru duen taldeak 1979an kaleratu zuen lehenengo diskoa, Life in a Day, eta 2019an, lan hark 40 urte bete zituela eta, bilduma disko bat argitaratu zuen (40: The Best of 1979-2019), eta mundu mailako bira bati ekin. Pandemiak, ordea, geldiarazi egin zuen bira. Orain, baina, berriro heldu diote hasierako asmoari, eta bira luze baten barruan iritsiko dira Donostiara. Post-punkari eta art-popari lotuta jaio zen Simple Minds, Glasgown, 1970eko hamarkadako azken urteetan, eta 80ko hamarkadan arrakasta handia lortu zuen, Promise You a Miracle, Don't You (Forget About Me) eta beste hainbat hit-i esker.

Lehenengo egun horretan bertan, Curtis Harding ariko da Zurriolako hondartzan, soularen eta R&Baren esparruetan azkeneko urteetan gehien nabarmendu diren kantarietako bat. Soul Power-ekin estreinatu zen, 2014an, baina batik bat Face Your Face arrakastatsuak kokatu zuen musika beltzaren aldarean Harding. Haren azkeneko diskoa If Words Were Flowers (2021) da.

Musika beltza izango da bigarren eguneko protagonista. Alde batetik, Monophonics soula, funka eta rock psikodelikoa lantzen duen San Franciscoko taldeak It's Only Us (2020) azken diskoa aurkeztuko du, eta, bestetik, Christone Kingfish Ingram blues gitarrista gazteak joko du.

Bestelakoa da This is The Kit izeneko proiektuaren proposamena, Kate Stablesek —proiektuaren atzean dagoen musikaria— indie-folkera jotzen baitu beste ezeren gainetik. Hainbat disko ditu argitaratuak, baina batez ere azken biek —Moonshine (2017) eta Off Off On (2020)— egin dute ezagun musikariz josita dagoen eremu musikal batean. This is The Kiten soinu eta doinu intimisten ondoren, Vintage Trouble laukote estatubatuarrak dantzarako gonbidapena egingo du, bere musikan 60ko hamarkadako soula, rock-and-rolla eta R&Ba nahasten baitira. Donostiako 49. Jazzaldian ere izan zen taldea, eta arrakasta handia izan zuen.

Hondartzako azken bi kontzertuak Pillow Queensek eta Leon Benaventek emango dituzte. Pillow Queens Dublindik datorren laukoteak punka, rocka eta popa nahasten ditu, epikari uko egin gabe, eta kezka sozial eta politikoak jartzen ditu lehen lerroan hitzen bitartez. Leon Benavente, bestalde, azkeneko hamar urteetan Espainian sortu eta gehien egonkortu diren taldeetako bat da. Haren musikan bat egiten dute rockak, elektronikak eta popak, eta ez du falta epika ukitu bat ere.

Honako hauek dira Keler gunean izango diren kontzertuak eta ordutegiak.

Uztailak 21

20:45: Simple Minds 23:30: Curtis Harding

Uztailak 22

21:00: Monophonics 23:30: Christone Kingfish Ingram

Uztailak 23

21:00: This is The Kit 23:30: Vintage Trouble

Uztailak 24

21:00: Pillow Queens 23:30: Leon Benavente


Summary: Euskadiko Futbol Federazioak ez du helegiterik jarriko Kirola Arbitratzeko Epaitegian. Ofizial izateari UEFAk eta FIFAk emandako ezezkoen aurka helegitea jartzeko aukera pasatzen utzi du, eta, horrenbestez, bukatu da euskal selekzioa ofizial bilakatzeko saialdi hau.

Euskal selekzioaren ofizialtasunari ez diote soilik UEFAk eta FIFAk ezezkoa eman. Etxean bertan ere itxi zaio atea, edo atearen zirrikitua. Izan ere, Euskadiko Futbol Federazioak erabaki du bide hori bukatzea. Legeak beste pauso bat emateko aukera ematen badu ere, Javier Landeta buru duen zuzendaritzak aurrera ez jarraitzea erabaki du. Kirola Arbitratzeko Epaitegira joateko aukera zegoen, UEFAren eta FIFAren azkeneko ezezkoei helegitea jartzeko, baina epea pasatzen utzi du. Hori dela eta, adierazpenik ez egitea erabaki du federazioak. Soilik jakinarazpen hau egin du, Komunikazio sailaren bitartez: «Lanean jarraitzen dugu ofizialtasunaren gaian, eta esan dezakeguna da KAEren bidea ez dagoela itxita». Federazioak gai horretarako hartu duen abokatuak berak onartu dio David Salinas-Armendariz abokatuari (Eusko Jaurlaritzaren laguntzailea gai honetan) epea pasatuta dagoela.

Ofizialtasunaren saialdi hori 2018 amaieran hasi zen, federazioak batzarra egin zuenean Durangon. Luis Mari Elustondo zen presidentea, eta batzarrak onartu zuen UEFAra eta FIFAra eskaria igorriko zela selekzioa ofizial izateko. Duela bi urte izan zen hori, eta Elustondo bera joan zen Suitzara, bi erakundeetara. Ezezkoa izan zen haien erantzuna. Tartean, Elustondoren agintea amaitu egin zen, eta Landetak irabazi zituen hauteskundeak iazko otsaileko azkeneko egunean. Horren agintepean, futboleko bi erakundeen erabakiari helegitea jarri zitzaien, federazioarena bezalako eskakizunak bi erakundeetako batzarrek aztertu eta bozkatu behar dituztela eskatuz. Euskal selekzioari dagokionez, ez zen horrela izan. Iazko abuztuaren 24rako prest zituen helegiteak federazioak, baina abenduaren 28ra arte ez zituen aurkeztu. UEFAren erantzuna urtarrilaren 12an iritsi zen, eta FIFArena otsailaren 14an. 21 eguneko epea dago KAEra joateko, eta federazioak ez du ezer egin. Horrekin Durangoko batzarrean onartu zena bete gabe utzi du Landetak: legalki dauden bide guztiak urratzea ofizialtasunaren bidean.

BERRIAk jakin ahal izan duenez, gainera, federazioak ezkutatu egin dizkio Eusko Jaurlaritzako Kirol zuzendaritzari UEFAren eta FIFAren azkeneko ezezkoen agiriak . Aste honetan bertan igorri dizkio, KAEra joateko epeak aspaldi agortu ziren arren. Lehenagotik ere uko egin zien Eusko Jaurlaritzaren eskakizunei. Izan ere, gai honetan EAEko erakunde gorenari laguntza eman dion Salinas-Armendariz abokatuak idatzi zituen azkeneko helegiteak. Jaurlaritzak jakin nahi zuen abokatu horrek idatzitakoa bere horretan bidaliko zuen federazioak UEFAra eta FIFAra eta hainbat aldiz eskatu zion horren berri emateko. Ez zuen erantzunik jaso denbora tarte luze bat pasatu arte: Salinasek idatzitakoak igorri zituen federazioak azkenean futbolaren bi erakunde nagusietara. BERRIA saiatu da Jon Redondo Kirol zuzendaritzako sailburuordearekin hitz egiten, baina ezinezkoa izan da.

Jaurlaritzaren abokatu Salinas-Armendariz federazioarekin zeregin berean ibili zen ofizialtasunaren gaian. Landeta agintera iritsitakoan, ordea, beste baten hautua egin zuen federazioak. Salinas-Armendarizekin mintzatu da BERRIA, eta galderei erantzun aurretik garbi utzi nahi izan du bere hitzak bereak direla, ez Jaurlaritzarenak. Galdetu zaionean federazioaren jarreraren atzean zer dagoen, utzikeria hitza erabili du. Landetari eta haren kideei leporatu die Durangoko batzarrean onartu zena ez betetzea: «Egunen batean azaldu beharko du zergatik erabaki duen bide hau akabera arte ez eramatea». Salinas-Armendariz ez du ulertzen jarrera hori: «Badakigu ez dela erraza UEFAren eta FIFAren baiezkoa jasotzea, baina bide guztiak urratu behar dira, KAEkoa barne». Horren barruan, epaitegi horrek Jerseyko futbol federazioaren alde emandako epaia ekarri du gogora: «Arrazoia eman zion helegitea jarri zuenean UEFAko eta FIFAko batzarrak izan behar zutela selekzioaren eskaerari baiezkoa edo ezezkoa eman behar ziotenak». Joan zen Jersey batzar horietara, eta ez zuten onartu, baina Salinas-Armendarizek aparteko garrantzia ematen dio hor egoteari: «Gure selekzioaren historia zabala da, ez gara edozein, eta lorpen oso handia da gure federazioko presidenteak munduko futboleko agintari guztien aurrean mintzatzeko aukera izatea». Bidea ekinez urratzen dela gaineratu du: «Groenlandiako eta Gibraltarreko federazioek etengabe eskatu zuten, eta, azkenean, onartu egin zituzten UEFAko eta FIFAko kide bezala. Garbi dagoena da bidean geratuz gero ez dela ezer lortzen».

Hasierako lekuan dago orain Euskadiko Federazioa, Durangon hasi zuen bidea amaitu gabe. UEFAko eta FIFAko kide izateko aldarriak eta eskariak berriz egin beharko lirateke, hasieratik, hala nahi izanez gero. Federazioaren batzarra da EAEko futbola, eta garbi adierazi zuen Durangon zer nahi duen. Bidea osorik urratzea falta da, eta hori hemendik egin behar da.

Federazioak Espainia aldetik presioak jaso izana jotzen dute batzuek Landetaren erabakiaren eragile. Salinas-Armendarizek horri heldu dio: «Badakigu beti dagoela mamu hori, eta galdetu Elustondori zer pasarazi zizkion Rubialesek (Espainiako federazioko presidenteak) dimititzeko eskatu zionean Espainiako federazioaren batzar baten aurrean». Presio ekonomikoa egon ote litekeen ere zabaldu da, baina Euskadiko Federazioari ez dio diru askorik ematen Espainiakoak, lurraldeko federazioei baizik. BERRIAk jakin duenez, gainera, ohikoa baino kopuru handiagoa jaso du hemengo futbolak, beste kontu batzuk tarteko.

Euskadiko Federazioak gai honetan izan duen jarreraren harira, EH Bilduk eskatu du legebiltzarrean azal dadin federazioa, «KAEn zer egin duten edo ez duten egin azaltzeko».


Summary: Greba egin dute Arabako zahar etxe pribatuetako langileek. ELAk eta LABek deituta egin dute lanuztea. Salatu dute %100eko zerbitzu minimoak ezarri dituztela.

Grebara jo dute gaur Arabako egoitza pribatuetako beharginek, negoziazioen «blokeoa» amaitzeko eta erresidentzien sektoreko hitzarmena lortzea eskatzeko. ELA eta LAB sindikatuek deitu dute lanuztera, eta, bi sindikatu horiek salatu dutenez, langileei %100eko gutxieneko zerbitzu minimoak inposatu dizkiete. Sindikatuen deialdiarekin bat egin duten langileek manifestazioa egin dute Gasteizen: Plaza Berrian hasi dute protesta, eta Arabako Foru Aldundiaren aurrean amaitu dute. «Isilarazi nahi gaituzte. Gutxi izango gara atera ahal garenak, baina kalean jarraituko dugu gure eskubideen alde borrokatzen», ohartarazi dute. Arabako zahar etxe pribatuetako langileak sektoreko lehen hitzarmena lortzeko ari dira borrokan. Hiru urte baino gehiago luzatu da lan gatazka. Irailean, egoitza eta etxebizitza komunitarioen negoziazio mahaia eratzea erdietsi zuten, baina patronalaren «etengabeko blokeoa» salatu dute orain sindikatuek. «Patronalak bere plataforma eskas eta prekarioari eutsi dio, eta plataforma hori erabiltzen ari da negoziazioa blokeatzeko, ez baitizkie lan baldintza duinak bermatzen Arabako adinekoen egoitzen eta etxebizitza komunitarioen sektoreko langile guztiei», adierazi dute. Gainera, Bizkaiko eta Gipuzkoako lan baldintzen azpitik kokatu dituztela salatu dute. Egoera ikusirik, bi sindikatuek «ezinbestekotzat» jo dute mobilizazio eta protesta dinamikak berriro abiatzea. 2026an amaituko da hitzarmena, eta patronalak proposatu du hileko soldata 1.220 euro izatea ordurako, KPIaren araberako igoera bermatu gabe, eta 1.742 orduko lanaldiekin. Langileen ordezkariek ohartarazi dute ez dutela halakorik onartuko, eta egoera «iraultzea» nahi dute: kategoria guztietan %50eko igoera, KPIa eta sektore langile guztien erosahalmena bermatzea.


Summary: LABek etxeko langileekiko «zor historikoa» kitatu nahi du. Kolektibo horrentzako lehen lan hitzarmenaren negoziazioa hasiko du uda aurretik. Erabakimen politikoa eskatu die erakunde publikoei, eta Confebask deituko du hura negoziatzera.

LAB sindikatuak erabaki du badela garaia euskal gizarteak etxeko langileekin duen «zor historikoa» kitatzen hasteko. «Sindikatuek, erakunde publiko guztiek eta patronalak beren jarrera zein den publikoki erakutsi beharko dute. Ezingo dute beste alde batera begiratu», aurreratu du Garbiñe Aranburu sindikatuko idazkari nagusiak. Hitz onetatik harago jo eta «ekin» egin behar dela nabarmendu du, eta ekintza horrek bi alde zehatz ditu: sindikatuan alor sindikal berezitua sortzea, eta lan hitzarmena bultzatzea. Itunean sartu beharreko aldarrikapenak zehaztuak dituzte: besteak beste, ordutegiak eta atsedenak arautzea, baimenak, lan-osasun eskakizunak eta gutxieneko soldata bat. LABek 1.400 euroan du jarria gutxieneko langa. Zenbait ikerketaren arabera, Hego Euskal Herrian etxeko 46.300 langile daude, eta %30 inguruk ez dute kontraturik. Legezko egoeran daudenek lan esparru propioa dute, erregimen orokorretik kanpo, eta horrek eragiten dituen eskubide galerak amaiarazi nahi ditu LABek. «Bazterketa egoeran bizi gara. Momentuz ez dugu langabezia eskubiderik; lanaldien kontrolik ez dago; 60 ordu ere lan egin dezakegu, baina normalean lanaldi luzeagoak izaten dira; lan eremuan indarkeria handia jasaten dugu... Gizarte eragileak deitzen ditugu hori guztia amaiaraztera», aldarrikatu du Melissa Andrade etxeko langileak. Bi urteko bilera prozesu baten ondorioa da proposamen hau. Etxeko langile ugariekin eta zenbait kolektiborekin eztabaidatu dituzte osagaiak. «Entzuten eta ikasten aritu gara», azaldu du Aranburuk: «Lehen aldia zen horrelako lan esparru bat diseinatzen genuena. Langile asko erdi esklabo daude. Klase sindikalismoak gainditu gabeko ikasgaia du langile horien eskubideen defentsarekin». Solaskidea, Confebask Sindikatuak aldarrikapen plataforma bat egin du, eta Confebask interpelatuko du lan itun hori negoziatzeko. LABen ustez, hura legitimatuta dago negoziazioari heltzeko. Beste sindikatu batzuei egin die proposamena, eta aldeko erantzunak jaso ditu. Jaurlaritzaren atea joko du orain, eta Lan Sailera joatea da asmoa. «Blokeo posible baten» aurrean jarrera axolagabea izan ez dezala eskatu dio. Lehenbizi Araba, Bizkai eta Gipuzkoan hasiko dute prozesua, eta gero joko dute Nafarroara. Uda aurretik hasi nahiko lukete negoziatzen. Erakundeak deitu dituzte, hain zuzen, lan hitzarmenaz gain argi dutelako auzi politikoa dela: «Zaintzaren merkantilizazioan eta pribatizazioan dauden defiziten aurrean, etxeko langileak kontratatzea bihurtu da euskal gizartearen zaintza premiak asetzeko iturri nagusia», kritikatu du Andradek. Alde horretatik, Europako auzitegiek ebatzi dute Espainiako Gobernuak langabezia saria jasotzeko eskubidea aitortu behar diela etxeko langileei. Yolanda Diez lan ministroak herenegun esan zuen hori lortzeko tramiteak bukatu dituela. LABen, baina, zuhurrak dira: «Kezka pixka bat sortzen digu nola garatuko den. Tentuz jarraituko dugu», iragarri du Aranburuk.

Hamar aldarrikapen:

1. Lan hitzarmen bat orain, soldata, lanaldiak eta atsedena arautuko dituena. 2. Barneko lana indargabetu, esplotazioa amaitzeko. 3. Langabezia laguntza orain. Gaur egun ez dute kobratzen. 4. Lan arriskuen prebentzio legean sartzea. 5. Uko egite figura indargabetzea. Enplegatzaileak kontratua eteteko eskubidea du arrazoi objektiborik eman gabe. 6. Langileen enplegu, ostatu eta mantenu baldintzak ikuskatzea. Lan ikuskaritzak sartzea. 7. Gehiegizko lanaldiak desagerraraztea: lan egindako ordu bakoitza ordaintzea. 8. Gizarte Segurantzan aurkezten diren kontratuak berrikustea eta kontratu horiek benetan betetzen direla ikuskatzea. 9. Zaintzako euskal sistema publiko komunitarioa. 10. Atzerritarren Legea indargabetzea. Erregularizazioa lehenengo egunetik lortzea. Zaintzaile asko emakume atzerritarrak dira.


Summary: Sanchezek esan du jarrera aldaketa «beste pauso bat» dela irtenbiderako. Espainiako gobernuburuak Mendebaldeko Saharako gatazkaren konponbidean egin duen jarrera aldaketa defendatu du Diputatuen Kongresuan. Gainerako alderdiak kritiko agertu dira Sanchezen jarrera aldaketarekin.

Pedro Sanchez Espainiako gobernuburuak Mendebaldeko Saharako gatazkaren konponbidean bere gobernuak izan duen jarrera aldaketa argudiatu du esanez aldaketa hori «beste pauso bat» dela irtenbiderako. Hain justu, azpimarratu du jarrera aldaketa NBE Nazio Batuen Erakundearen «esparruan» kokatzen dela, eta gaineratu du gatazkaren irtenbideak bi aldeek onartua izan behar duela. Horrez gain, behin eta berriz esan du EB Europako Batasuneko kideekin eta beste hainbat herrialderekin «lerratutako posizioa» hartu duela Espainiak.

Jose Manuel Albares Espainiako Atzerriko ministroak Maroko bisitatzeko bezperan, Pedro Sanchezek agerraldia egin du Diputatuen Kongresuan Mendebaldeko Saharako gatazkaren konponbidean izan duen jarrera aldaketaz azalpenak emateko. Izan ere, duela bi aste, Marokoko Errege Etxeak argitara atera zuen Espainiako gobernuburuak bidalitako eskutitz baten edukia. Horretan, Sanchezek Mohamed VI.a erregeari adierazi zion 2007an proposatu zuen autonomia plana babesten duela Mendebaldeko Sahararentzat.

Hori defendatzeko asmoz, Mohamed VI.a erregeari idatzi zion eskutitzaren zati bat irakurri du Diputatuen Kongresuan: «Espainiak uste du Marokok 2007an aurkeztu zuen autonomia plana gatazka gainditzeko aukera serioena, errealistena eta sinesgarriena dela». Horren ostean, oposizioko alderdiei eskatu die prozesuaren «konplexutasuna baloratzeaz» gain, «babesa» emateko.

Sanchezek ere azaldu nahi izan du zergatik izan duen «orain» jarrera aldaketa: «Orain aukera bat ireki da. Izan ere, 46 urte igaro ondoren, gatazkaren bi aldeek konponbidea lor dezakete, edo gutxienez negoziazio prozesu bat ireki. Iragan urrian, NBEko Idazkari berri bat izendatu zuten Mendebaldeko Sahararako. 2 urtez ezin izan da hautagairik izendatu; izan ere, hamahiru hautagai baztertu dira aldez aurretik. Hortaz, jarrera aktiboa eduki eta eragile izan nahi dugu».

Sanchez, NBEren eta EBren babes bila

Sanchezek, bere jarrera aldaketa argudiatzeko asmoz, behin baino gehiagotan azpimarratu du diskurtsoan NBEren «esparruan» kokatzen dela gatazkaren konponbidea, eta gaineratu du nazioarteko gainerako kideek ere «laguntza» eman behar diotela NBEri negoziazio prozesua aurrera eramateko. Gatazkaren irtenbideak bi aldeek onartua izan behar duela ere gehitu du.

Horrez gain, nabarmendu du Espainiak hartutako jarrera bat datorrela EBko kideek eta beste hainbat herrialdek hartutakoarekin. Eta horren adibide direla Frantzia, Alemania eta AEBak. Alabaina, azaldu du Frantziak «aspaldidanik» babesten duela Marokoren autonomia plana, eta Alemaniak ere joan den urtarrilean eman ziola babesa planari eskutitz baten bitartez, Espainiak egin zuen moduan, azpimarratu du.

Nazioarteko esparruan Sanchezen jarrera aldaketak bere ustez izan duen babesaz gain, Espainiako aurreko presidenteen erabakiez ere mintzatu da: «Jose Luis Rodriguez Zapatero presidente zela, Espainiak jada onartu zuen 2007ko plana». Zapaterok ez ezik, Mariano Rajoyk ere 2012an eta 2015ean plana «ontzat» eman zuela nabarmendu du Espainiako gobernuburuak. Diskurtsoa bukatu du gogoraraziz Espainia dela Saharako errefuxiatuen kanpalekuei laguntza humanitarioa ematen dien emaile nagusiena, eta babes hori ematen jarraituko dutela gaineratu du.

Oposizioko alderdiek Sanchez kritikatu dute izan duen jarrera aldaketagatik, eta haren berri eman ez izanagatik. Unidas Podemosek argitu dio Sanchezi gai honetan bi jarrera daudela: bata, Saharako autodeterminazio eskubidearen aldekoa, NBEren ebazpenek jasotzen dutena, eta, bestea, Marokoren proposamena babestea, zeinak autonomia ematen dio Saharako herrialdeari. Horren harira, Pablo Echenique Unidas Podemoseko bozeramaileak Sanchezi adierazi dio jarrera aldaketa egon dela, eta zaila dela aldaketa hori «justifikatzea». Alderdi Popularrak haserrea adierazi dio Sanchezi jarrera aldaketaren berri ez emateagatik, eta nabarmendu dute Espainia inoiz ez zela NBEren «markotik» atera.

ERC Esquerra Republicana kritiko agertu da Espainiako Gobernuarekin, eta hau galdegin dio Gabriel Rufian ERCko bozeramaileak Sanchezi: «Zergatik babesten ditu gobernuak Ukrainako herritarren eskubideak, eta ez Saharakoenak?». Horrez gain, Sanchezek diskurtsoan behin baino gehiagotan nabarmendu duen bi aldeen arteko adostasunaren inguruan, Rufianek erantzun dio Fronte Polisarioak «ez duela babesten» Marokoren proposamena.


Summary: Euskal Herriaren burujabetza aldarrikatuko dute Azkainen, Aberri Egunean. EH Baik aurtengo Aberri Eguna aurkeztu du; apirilaren 17an ospatuko dute, Azkainen, eta manifestazioa eginen dute eguerdian. «Nazio eraikuntza berrindartzeko garaia da», erran dute.

Azkainen (Lapurdi) eman du ordua EH Baik aurtengo Aberri Eguna ospatzeko. Apirilaren 17an iraganen da, eta 12:00etan manifestazioa eginen dute eguna hasteko. Azken bi urteetan, pandemiarengatik ezin izan zuten karrikan ospatu. Duela bi urte, etxeko leihoetan zintzilikatu zituzten aldarriak; iaz, berriz, herriko plazetan elkartu ziren kantatzeko. Bada, abertzaleei Azkainen biltzeko dei egin diete aurten. Euskal Herriaren burujabetza ezinbestekotzat jo dute: «COVID-19ak eragindako askotariko krisiak egitate bat utzi du beste behin ere agerian: erronka sozialei, ekonomikoei, klimatikoei eta kulturalei aurre egiteko, burujabetza behar du Euskal Herriak».

Manifestazioaren ondotik, ekitaldia eginen dute. Gero, herri bazkaria izanen da, eta arratsaldean ostatua, txarangak alaiturik. «Euskal Herriaren burujabetzaren alde garen guzion indarrak biltzeko eguna izanen da», adierazi dute.

Azken hilabeteetako testuingurua ekarri dute gogora, abertzaleek eramandako borrokak aipatuz: «Hainbat eragileren arteko elkarlanari esker, zenbait erronka garrantzitsuri herri gisa erantzutea lortu dugu: euskarazko irakaskuntzaren defentsan, lurren espekulazioaren aurka, etxebizitza eskubidea berma dadin, eta euskal preso politikoak askatzearen alde, adibidez». Hala, uste dute gertakari horiek, «herri mobilizazioak eta instituzioak elkarren osagarri» direla. Alde horretatik, Euskal Herriaren burujabetza prozesuan «aitzinapausoak» egin direla erran dute.

Nolanahi ere, «eskumen eta tresna gehiago» behar direla azpimarratu dute: «Egungo errealitatetik abiatuz, herritarren nahi eta beharrei erantzuteko eta erabakiak bertan hartu ahal izateko, eskumen handiagoko instituzio bat behar dugula berresten dugu». Mugen «gainetik», Euskal Herriko eragile guzien arteko elkarlana beharrezkotzat jo dute, halaber. «Nazio eraikuntza berrindartzeko garaia da».

Bestalde, azken asteotan Korsikan gertatutakoa aipatu dute. «Preso politikoen» auziari dagokionez, Frantziako Estatuaren jarrera ezarri dute jomugan. «Frantziako Gobernua preso politikoen egoera heriotzaraino usteltzen uzteko prest» dagoela ikusirik, honela mintzatu dira: «Jendarte zibilaren eta hautetsien gehiengoa Ion Parot, Jakes Esnal eta Unai Paroten askatasuna erdiesteko engaiatua den honetan, gatazka politikoari eta haren ondorioei aterabide demokratikoa emateko garaia da, baita Euskal Herriaren nahia eta borondatea errespetatzekoa ere».

EH Bilduk, Iruñean

EH Bilduk Iruñean ospatuko du aurtengo Aberri Eguna, manifestazio bat eginez. Amaiurko gatazkaren bosgarren mendeurrena gogoan hartuta antolatu dute eguna. «Orain dela 500 urte, hemen burujabetzari buruzko lehia bortitz bat izan zen; Amaiurko gatazka egon zen, Gaztelaren eta Nafarroaren arteko burujabetza talka izan zen. 500 urte geroago, hemen gaude, Iruñean, gure hiriburu historikoan», erran zuen aurkezpen agerraldian Arnaldo Otegi EH Bilduko koordinatzaile nagusiak.

EAJk, berriz, Bilbon elkartzeko deia hedatu du, Plaza Barrian. Iazko ospakizuna Euskalduna jauregian egin zuten jeltzaleek, murrizketekin. Aurten, kalera ateratzeko asmoa adierazi du alderdiak, «1932an lehen Aberri Eguna egin zuenez geroztik egin duen modu berean». Hala, EAJk «jai eta aldarrikapen giroa» berreskuratzeko asmoa adierazi du.


Summary: Apirilaren 7rako hiruzpalau orduko lanuztera deitu du Steilasek. Hezkuntza ituna Eusko Legebiltzarrean onartuko duten egunean egingo dute protesta irakaskuntza publikoan eta Haurreskolak partzuergoko zentroetan.

EAEko hezkuntza itunaren aurka protestan jarraituko du Steilas sindikatuak. Alderdi politikoen akordioa Eusko Legebiltzarrean onartuko den egunean hiruzpalau orduko lanuztea egingo du ikastetxe publikoetan eta Haurreskolak partzuergoko zentroetan: apirilaren 7an, 07:30etik 11:00etara deitu du protestara, sarrera orduen arabera, eta eskoletan 10:30ean egingo dituzte elkarretaratzeak; bilkura nagusia, berriz, parlamentuaren aurrean egingo dute, 09:30ean. Lanuztearen bidez, itunarekiko desadostasuna adierazi nahi du sindikatuak. «Ez dugu bat egiten prozesuarekin, ezta edukiekin ere», adierazi dute gaur Nagore Landa eta Nagore Iturrioz bozeramaileek, Bilbon egin duten agerraldian.

Akordioaren zirriborroa aztertuta, sindikatuak salatu du hezkuntza sare publikoa eta itunpekoa «parekatu» egingo direla, «ikastetxe pribatuetako finantzaketa blindatu ahal izateko», eta, beraz, hezkuntza publikoa ez dela «ardatz» izango: «Ez du publifikazio marko sendo baten alde egiten; aipamen txiki bat baino ez dio egiten publifikazioari, eta alderdiak ez datoz bat horren esanahian. Segregatzailea den sistema duala normalizatzen eta betikotzen du».

Euskararen aldeko «apustu irmorik» ez egitea ere egotzi dio itunari: «Ikastetxeen esku uzten du ardura. Ez du murgiltzerik aipatzen, ez dira ereduak gainditzen, eta atzerriko hizkuntzei irekitzen die atea, euskararen kalterako». Espainiako Gorteetan onetsitako araudia «berrestea» eta lan baldintzak ez aipatzea ere gaitzetsi du Steilasek.

Deialdia, bakarrik

Hezkuntza itunaren harira, grebarako deia egina zuten ELA, LAB, CCOO eta Steilas sindikatuek martxoaren 25erako, baina aurreko astean alderdiek akordioa lortu zuten, eta lanuztea bertan behera utzi zuten, batasun sindikalean deialdiarekin aurrera egiteko adostasunik ez zela eta. Steilas ez zen bat etorri erabaki harekin, eta orain bakarrik deitu du lanuztera. «Ezin dugu gure borroka geratu une honetan batasun sindikalik ez dagoelako; horrek ez du esan nahi etorkizunean ezin denik berriz aktibatu batasun sindikal hori», azaldu du Iturriozek.


Summary: Errusiak adierazi du Donbass eta Krimea «ukiezinak» direla negoziazioetan. Kremlinek esan du ez dutela «aurrerapausorik» eman elkarrizketetan; Kievek «positibotzat» jo ditu. Lau milioi zibil baino gehiago atera dira herrialdetik, UNHCR-ren arabera.

Errusiako Gobernua espero baino ezkorrago agertu da Ukrainarekin izan dituen negoziazioen biharamunean. Dmitri Peskov bozeramailearen arabera, elkarrizketetan ez dute oraindik «aurrerapausorik» eman, eta Kremlinek ez du «etorkizun handiko» ezer sumatu hizketaldi horietan. Haratago ere joan da Vladimir Medinski negoziatzaile burua: ohartarazi duenez, Donbassen eta Krimearen estatusak «ukiezinak» dira.

Ukrainaren eta Errusiaren ordezkariak atzo bildu ziren Turkian, eta, ezer adostu ez zuten arren, zenbait ideiaz eta erabakiz aritu ziren. Batetik, Moskuk bidalitako negoziatzaileek esan zuten hiriburuan eta Txernihiven (Ukraina iparraldea) jarduera militarrak «murriztuko» dituztela, «elkarrekiko konfiantza areagotzeko eta negoziazioekin jarraitzeko»; bestetik, Kieven ordezkaritzak adierazi zuen prest zegoela NATO Ipar Atlantikoko Itunaren Erakundean ez sartzeko, betiere nazioarteko zenbait estatuk segurtasuna bermatuko baliote —tartean, Erresuma Batua, Txina, Errusia, AEBak eta Frantzia—.

Adierazpen eta emaitza horiek ikusirik, bazirudien atzoko negoziazioetan oinarri bat ezartzeko lehen pausoa eman zutela, baina Errusiako ordezkariek gaur esandakoek beste ikuspuntu bat eman diote Turkian gertaturikoari.

Medinskik azaldu du Kremlinek Donbassi eta Krimeari buruz hasieratik izan duen jarrera «aldaezina» dela, eta, hortaz, Moskuk ez duela jarrera aldatuko; hau da, nahi du Kievek herri errepubliken independentzia onar dezala, baita Krimea Errusiaren parte dela ere.

Ohartarazpen hori bidali arren, eta oro har adierazpen gogorragoak egin arren, Errusiaren negoziatzaile buruak arrakastarako atea ere ireki du: «Atzo, urte askotan lehen aldiz, Kieveko agintariak prest agertu ziren Errusiarekin akordio bat egiteko. Errusiak azken urteetan egindako eskari nagusiak onartzeko prest agertu ziren».

Volodimir Zelenski Ukrainako presidentea baikorrago mintzatu da Turkiako elkarrizketez, haren iritziz «positiboak» izan baitira. Hori bai, zehaztu du bere herrialdearen «subiranotasunak eta lurralde osotasunak bermatuta» egon behar dutela.

Erasoen «intentsitatea» ez da aldatu, Ukrainaren arabera

Kieven eta Txernihiven jarduera militarrak «murrizteaz», agerian geratu da promesa horrek ez duela zertan esan nahi erasoak erabat etengo dituenik, atzo gauean eta gaurko ordu txikietan bonbardaketei eutsi baitie. Vadim Denisenko Ukrainako Barne Ministerioaren aholkulariak egin du salaketa gaur goizean, eta haratago ere joan da, adierazi baitu horien «intentsitatea» ez dela moldatu bi hirietan; Txernihiv eskualdeko gobernadore Viatxeslav Txausek ere gauza bera ziurtatu du, ez duela aldaketarik sumatu Moskuren adierazpenetatik hona.

Igor Konaxenko Errusiako Defentsa Ministerioaren bozeramailea ere mintzatu da azken erasoei buruz, baina ez du ezer esan Ukrainako hiriburuaz eta Txernihivez. Aldiz, Konaxenkok azaldu du «azken 24 orduetan» Ukrainako militarren «64 helburu suntsitu» dituztela. Horietako batzuk Mikolaiv oblastean daude, herrialdearen hego-mendebaldean, eta beste batzuk Rovnon, Ukraina iparraldean, Bielorrusiako mugatik gertu.

Badirudi Errusiako armada estrategia aldatzen ari dela datozen egunetarako. Iragan ostiralean, indar armatuetako buruzagiorde Sergei Rudskoik adierazi zuen hasierako helburu nagusiak «bete» dituztela, eta orain Donbass «askatzea» dutela helburu.

Halere, horrek ez die eragotzi Ukrainako beste eremu batzuetan erasoei eustea, eta hautu horiek ideia bat utzi dute agerian: ehunka hildako izan ostean, Errusiak nahiago duela bonbardaketen bidez eraso egin eta Ukrainan dituen soldaduak helburu jakin batzuetarako erabili.

Ideia hori bera helarazi du Ukrainako Estatu Nagusiak ere, uste baitu Errusiako armada berriz elkartzen ari dela herrialdearen ekialdean arreta jartzeko: «Errusiako Federazioko indarrak Kieveko eta Txernihiveko eskualdeetatik erretiratzen ari dira oraindik. Badira seinale batzuk diotenak Errusiako tropak berriz elkartzen ari direla ekialdera bidean».

Gainera, Vladimir Putin Errusiako presidentea Emmanuel Macron Frantziakoarekin mintzatu zen atzo gauean, eta, dei horretan, Putinek Macroni esan zion Ukrainako tropak erretiratzen direnean amaituko dela Mariupolgo bonbardaketa —1.500 lagun ebakuatu dituzte egunotan handik—.

Egunek aurrera egin ahala, eraso horietatik ihes egin dutenak geroz eta gehiago dira. UNHCR Iheslarientzako Nazio Batuen Goi Mandatariaren azken datuen arabera, jada lau milioi herritar baino gehiago atera dira Ukrainatik, eta 6,5 milioi desplazatu dira herrialde barruan.


Gazteen gogoetak ilargi argitan

Summary: Gazteen gogoetak ilargi argitan. ‘Gaueko eztabaidak’ nobela kaleratu du Agustin Arrieta Urtizbereak. Sakonak bezain egunerokoak diren gaien inguruko gogoeta filosofikoak ditu oinarri, eztabaida formatuan.

Lau lagun, ilargiaren argitan, gaurkoak bezain betikoak diren auziez eta gaiez gogoetatzen. Abiapuntu hori du Agustin Arrieta Urtizberean Gaueko eztabaidak filosofia liburuak. Kongresu batera joan diren lau gazte dira protagonistak: Unai, Josu, Ane eta Miren. Baina izan zitezkeen EHUn filosofia ikasten ari diren beste lau gazte ere. Izan ere, elkar ezagutu berri duten eta mundu bat galdera eta kezka duten lau gazteren lekuan jarri da idazlea, eztabaida batek izan ditzakeen ertz eta aurpegi guztiak solasaldi bakarrean josteko. Erein argitaletxearekin eman du argitara nobela berria.

Filosofia irakaslea da Arrieta Urtizberea Euskal Herriko Unibertsitatean, eta aurrez ere argitaratu ditu gaiaren inguruko lanak: fikziozko bi ipuin liburu eta hainbat saiakera, beste askoren artean. Inazio Mujika Erein argitaletxeko editoreak azaldu duenez, ordea, Gauezko eztabaidak liburuaren berezitasunik aipagarriena idazketa estiloa da, kontakizuna eztabaida gisara jaso baitu idazleak.

Idazlearen hitzetan, formatu «klasikoa» da eztabaidarena filosofian; aurrez, beste idazle batzuek ere sarritan erabili izan dute. «Badago halako tradizio bat. Platonen obra da aipagarriena agian, baina badira gehiago ere: Zizeron, Galileo...». Arrietak aitortu du, ordea, David Humeren Erlijio naturalari buruzko solasaldiak lana hartu duela oinarri liburua idazterakoan. Hau da, gazteen hitzartzeak «modu orekatuan» tartekatzen dira testuan, soseguz eta errespetuz egindako eztabaida baten adierazgarri gisara.

«Elkarrizketa oso argumentatiboak dira», esan du Arrietak. «Auziak jartzen dira mahaiaren gainean, eta aldeko eta kontrako argudioak txandakatzen dira». Baina ez hori bakarrik; «oso enpatikoak» ere badira, «pertsonaiek entzuten dakitelako». «Saiatzen dira ulertzen bestearen ikuspegia, eta orduan hasten da argudioen bidezko borroka».

Arrietak aitortu du formatuak zenbait buruhauste eragin dizkiola, halere: erritmoa da horietako bat; izan ere, oso bestelakoa da lana lehenengoz idatzi zuenarekin alderatuta. Elkarrizketarik apenas zuen testu hark, eta, iritzi ezberdinak jasotzen bazituen ere, modu gordinean plazaratzen ziren. «Oraingoan badago iritziak partekatzeko ahalegin bat. Hobekuntza bat egon da alde horretatik», azpimarratu du.

Irati Zubia Landak ere hartu du parte aurkezpenean; Arrietaren ikasle izandakoa da, eta filosofian doktoregaia da gaur egun. Haren hitzetan, antzezlan baten gidoiaren itxura du lanak ia-ia. «Ematen du aukera eszena irudikatzeko eta pertsonaiak gorpuzteko». Elkarrizketen egiazkotasuna nabarmendu du Zubiak, batez ere. «Ez dira horren artifizialak; gertatzen dira elkarrizketetan ohikoak diren dinamikak: eztabaida pertsonalizatzea, adibidez».

Estereotipoetatik aldenduz Pertsonaiekin izan du bigarren «arazoa» Arrietak. «Oso prototipikoak ziren hasieran, estereotipatuegiak. Azkeneko bertsioan, ordea, badago aldatzeko joera bat, edo bestearekin iritziak partekatzeko ahalegin bat». Idazleak lau errepiderekin alderatu ditu protagonistak: batzuetan modu paraleloan dabiltza; bestetan, gurutzatu egiten tira; eta, tarteka, oso tarteka, bat egiten dute. Baina askotariko gaien inguruan hausnartu eta beren ikuspuntua azalduko dute laurek.

Hain zuzen, hiru gauetan izandako eztabaidak jasotzen ditu kontakizunak. Aurrenekoan, zientziaz, erlijioaz eta egiaz gogoetatuko dute gazteek; bigarrengoan, arteaz, generoaz, maitasunaz eta balioez; eta hirugarrenean, zoriontasunaz, besteak beste. Unibertsitatean, bere ikasleen arten eztabaida pizten zuten gaiak dira oro har, sakonak bezain egunerokoak. Eta ez zaio arrotza egin idazleari bakoitzaren aldeko nahiz kontrako argudioak fikzionatzea. «Ariketa hori sarritan egin dut klasean. Entzun ditut ahots asko, eta askotan ez naiz ados egon haiekin. Baina kontuan izan ditut, eta saiatu naiz haiek konbentzitzen ere. Uste dut hori dela ahalegin hori egiteko izan dudan oinarria».

Ikasleei begira Arrietak ez du terminologia teknikorik erabili liburuan; aitzitik, edonork edonoiz izan ditzakeen elkarrizketak jaso ditu kontakizunean. Filosofia gizarteari hurbiltzeko saiakera bat da liburua finean, eta, beraz, irakurle orori zuzenduta dago. «Autoreak apustu bat egiten du filosofia egiteko eta erakusteko modu baten alde. Eta hori ikusten da edukian eta kontatzeko moduan», azpimarratu du Zubiak.

Idazleak aitortu du, hala ere, gazteak izan dituela gomutan liburua idazterakoan: DBHko eta unibertsitateko ikasleak, zehazki. Eta nahiko luke liburua hezkuntzaren esparrura iristea ere. Izan ere, uste du liburua «tresna interesgarria» izan daitekeela haientzat, «arrazoitzeko, argudiatzeko, argudioak aztertzeko, entzuten jakiteko...». Liburuaren azkeneko helburua irakurleak eztabaidan parte hartzea baita, Arrietak nabarmendu duenez: «Gustatuko litzaidake irakurle orok ariketa bat egitea eta bere ikuspuntua azaltzea liburua irakurtzean».


Summary: Bidasoan gorpu bat aurkitu dute, eta ikertzen ari dira martxoan desagerturiko migrantearena ote den. Muga zeharkatu nahian zebilen migratzaile bat desagertu zen ibaian martxoaren 12an. Ondoko bost egunetan ez zuten erdietsi hura aurkitzea, eta bertan behera utzi zituzten bilaketa lanak. Hilotza identifikatzeko ahaleginetan dira orain.

Guardia Zibilak gizonezko baten hilotza atzeman du Bidasoa ibaian, Irun (Gipuzkoa) inguruan. Gizonezko batena da. Polizia iturriek oraindik ez dute eman informazio gehiagorik, baina ikertzen ari dira martxoaren 12an desagerturiko migrantearena ote den. Izan ere, hura desagertu zen tokitik hurbil aurkitu dute hilotza. Poliziak erantsi du gorpua deskonposatze fase aurreratuan dela. Ur azalean atzeman dute.

Ikusi gehiago: Behobiako zubia itxi dute, «denentzako» korridore humanitarioak eskatzeko

Larrialdi zerbitzuek martxoaren 17an utzi zioten migratzailea aurkitzeko bilaketa lanetan jarduteari. Gizonezkoa desagertu eta bost egunera, alegia. Hala eta guztiz ere, ikerketa ez zen guztiz eten, eta Guardia Zibilak miaketa lanetan jarraitu du tarteka.

Ibaian gorpu bat aurkitu dutela zioen albistea zabaldu eta gutxira, kasuari buruzko adierazpenak egin ditu Irungo alkate Jose Antonio Santanok. «Min eta tristura sakona» dituela adierazi du, eta erantsi du «dituzten baliabide guztiak» eskainiko dituztela laguntzeko. «Babesa, elkartasuna eta kariñoa» azaldu dizkie hildakoaren hurbilekoei.


Summary: Aernnovako 55 kaleratzeak berretsi ditu Gorenak. Ez du onartu Berantevillako plantako langile batzordean enpresaren lan erregulazioari jarritako helegitea.

Auzitegi Gorenak ez du onartu Aernnovak Berantevillan (Araba) duen plantako langile batzordeak —ELA, LAB eta USO— zuzendaritzak eginiko lan erregulazioaren aurka jarritako helegitea. EAEko Auzitegi Nagusiak iazko apirilean ontzat eman zuen 55 kaleratze eragin zuen prozesua (borondatezko beste 27 irteera gehitu behar zaizkie), eta Gorenak ebazpen hori berretsi du. Erabaki honekin auzibidea amaitu da. Aernnovako langileen borrokak hamasei hilabete iraun du, baina azkenean epaileek arrazoia eman diote enpresari. EAEko Auzitegi Nagusiaren tesiak ontzat eman ditu Gorenak, eta kaleratzeak eragin zituen arazoak «egiturazkoak» direla berretsi du, eta COVID-19aren krisiaren aurretik hasi zirela. Gorenaren bigarren ebazpena Aeronautika sektoreko euskal enpresa batek eginiko erregulazio baten inguruan. Aurrekoan, otsailean, PCB-ITP Aeroko kaleratzean baliogabeak legez kanpokoak berretsi zuen. Kasu hartan, baina, bigarren mailako arrazoi batean oinarritu zuen ebazpena. Aernnovak hegazkinaren fuselajearen lehen zatia egiten du, PCBk, aldiz, turbinak.


Summary: Hiruko eta Tradisnako garraiolariek bertan behera utzi dute greba. Azken egunetan erakundeek hartutako neurriek eta aldundiekin «elkarrizketarako bide bat» zabaldu izanak erraztu du erabakia, Hiruren arabera. Mobilizazioekin jarraituko dute, «euskal administrazioek garraiolarien eskaerak aztertzeko emandako hitza bete dezaten».

Azken hamazazpi egunetan geldirik egon diren kamioilari gehien-gehienak lanera itzuliko dira bihar, sektore batzuetako hornikuntza kateak dardarka utzi dituen grebari amaiera emanez. Hala erabaki dute asteazken arratsalde honetan Hiru garraiolari autonomoen sindikatuko kideek eta Nafarroako Tradisna elkartekoek. Hirukoen artean, greba bertan behera uzteko proposamenarekin bat egin dute 50 langilek; lanuztearekin jarraitzearen alde egin dute 31k, eta zortzi abstenitu egin dira. Guztira 89 afiliatuk parte hartu dute, eta sindikatuak 700 inguru ditu. Tradisnaren batzarrean, 800 kideetatik 212k parte hartu dute, eta ez zuten bozen berri eman.

Hiruk azaldu duenez, lanera itzuliko dira azken egunetan administrazioek hartutako neurriak «ontzat jo» eta gero: erregaiak 20 zentimo merkatu izanak, sektorearentzat diru laguntza zuzenek eta, bereziki, Arabako, Bizkaiko eta Gipuzkoako foru aldundien laguntza fiskalek erraztu dute erabakia. «Aldundiek iragarritako neurri eta hobariak garraiolari autonomoentzat onuragarriak izango direla espero da, oraindik baieztatu eta zehaztu gabe badaude ere», azpimarratu zuen elkarteak ohar batean.

Beste aldarrikapenetan konponbiderik lortu ez duten arren, Alberto Nuñez bozeramaileak azaldu du «elkarrizketarako bide bat» zabaldu dutela. Goizean, Hiruko kideak Aintzane Oiarbide Gipuzkoako Bide Azpiegituretako diputatuarekin eta Jokin Perona Ogasuneko zuzendariarekin bildu dira, eta, besteak beste, lurraldeko errepide batzuetan kamioientzat soilik jarri dituzten bidesarien inguruan mintzatu dira. Gaur jakin da, halaber, aldundiaren araudi berria aztertuko duela epaile batek, aurreko biak indargabetu ondoren.

Bidesari horiek —gainerako lurraldeetan ere jartzeko asmoa dute— kamioilariek beraiek pagatzen dituzte, eta ez merkantzien jabeek. Gauza bera gertatzen da erregaiekin. Kostu horiek fakturatzeko aukera izatea eskatu dute garraiolariek. Horrekin batera, kostuaren azpitik lana egitea debekatzea nahi dute, eta kamioi gidariei 60 urterekin erretiroa hartzeko aukera ematea, besteak beste. Hiruk espero du alor horietan ere administrazioek neurriak hartzea, eta adierazi dute helburu horiek guztiak lortu arte mobilizatzen jarraituko dutela.


Summary: «Agenda nazional bat ehuntzera» deitu du EH Bilduk. Datozen urteetarako egitasmo politikoa aurkeztu du indar subiranistak; bost herri erronka definitu ditu, «proiektu nazional demokratiko bat» eraikitzeko.

«Proiektu nazional demokratiko bat, giza garapen iraunkorrean oinarritutakoa eta komunitate kohesionatu bat eraikiko duena, berdintasunaren, justizia sozialaren eta ingurumenaren zaintzaren gainean eraikia». EH Bilduk horrela laburtu du indar subiranistaren datozen urteetako egitasmo politikoa izango dena. Izan ere, Pello Otxandiano EH Bilduko Programa zuzendariaren hitzetan, «proiektu nazionala gaurkotzeko» garaia da: «Kontua ez da errezetak ematea, agenda nazional bat ehuntzea baizik».

Euskal eredua izeneko ekitaldia egin du EH Bilduk Bilboko Euskalduna jauregian, indar subiranistaren etorkizuneko ildo politikoa aurkezteko. Ekitaldian, Otxandianok bost «herri erronka» identifikatu ditu. Batetik, «burujabetza estrategikoa» indartzea: «Buruaskiago izatea oinarrizko prozesu sozioekonomikoetan, fenomeno globalen aurrean erresilientzia irabazteko». Bestetik, «ongizate egiturak» eraldatzea, besteak beste, «osasun sistema publikoa bermatuz», gizarte zerbitzuak zaintza sistema «publiko komunitario» baterantz eraldatuz eta enplegu politikak «birdiseinatuz». Era berean, beharrezko jo du «euskal hezkuntza sistema publiko burujaberantz urrats kualitatiboak» egitea eta «identitate komunitarioa» sendotzea, tartean «euskal komunikazio esparru» bat artikulatuta. Azkenik, «segurtasun eredu propioa» garatu nahi du EH Bilduk, iritzita «ongizatea eta egonkortasuna mehatxatu dezaketen faktoreak ugariak” izango direla datozen urteetan.

Diagnostiko batetik abiatu da Otxandiano: «Botilak zuloa du». Haren hitzetan, «geldialdi» bat bizi du Euskal Herriak: «Berdintasun, ongizate eta garapen adierazleek erakusten dute gure metabolismo komunitarioa ahuldu dela, eta horrek bidegurutze historiko batean kokatzen gaitu». Geldialdi horretan, EH Bilduk uste du ez dela «etorkizuna prestatu» eta «euskal eredua galdu» dela: «Mundua euskal prisma batetik interpretatzeari utzi diogu, gure intuizio komunitarioa alboratu dugu». Horiek horrela, «erronka konplexuei» aurre egin eta «herri gisa bidea egiten» jarraitzeko, estatus politiko berri baten beharra nabarmendu du Otxandianok: «Burujabetzari uko egitea, besteak beste, aro aldaketa honek eskatzen dituen politika publikoak garatzeari uko egitea baita».

Orain, EH bilduk «nazio elkarrizketa zabal eta sakon bat sustatzera bideratuko du bere gaitasun politikoa», eta herenegun eginiko diagnostikoa partekatuko du eragileekin datozen hilabete eta urteetan.

Indar subiranistako udal ordezkari ugarik hartu dute parte ekitaldian, eta hitza hartu du Aizpea Otaegi Errenteriako alkateak. «Udalgintza herrigile» gisa definitu zuen EH Bilduren udal jarduera, eta gaineratu eredu hori lau zutabetan oinarritzen dela: herritarrekin eta eragileekin «harremanak indartzea eta elkarlanean jarduteko espazioak zabaltzea», herritarren proposamenei bide emateko baldintzak ahalbidetzea, «kohesioa lantzea” eta desberdinekin lan egitea».

Amaierako hitzartzean, «euskal eskalari» balioa eman dio Arnaldo Otegi EH Bilduko koordinatzaile nagusiak: «Euskaldunok ez ditugu soluzio guztiak, baina ziurra da gizateriak dituen arazo bakoitzeko, badagoela euskal baloreetan, euskal eskalan oinarritutako soluziobide bat». Konponbide horiek osatzeko, EH Bildurena «eskaintza kolektibo baterako deiadarra» da, Otegiren arabera: «Herri proiektu bat martxan jarri behar da, borondate kolektibo bat artikulatu behar da».


Summary: Bruce Willis aktoreak erretiroa hartu du, osasun arazoengatik. Afasia diagnostikatu diote, komunikazioari erasaten dion gaitz bat. Akziozko filmetako aktore ikoniko bat da; ehun pelikulatan baino gehiagotan lan egin du 40 urte luzeko ibilbidean: Die Hard sagan, Pulp Fiction-en eta The Sixth Sense-n, besteak beste.

Bruce Willis aktore eta ekoizleak (Idar-Oberstein, Alemania, 1955) 1980ko hamarkadan hasi zuen bere ibilbidea, telebistan eta zineman, eta haren izena akziozko filmekin lotu izan da ordutik, genero horretako aktorerik ikonikoenetako bat bilakatzeraino. Haren senideek gaur adierazi dute afasia diagnostikatu diotela; gaitz kognitibo bat da, hitz egitea, idaztea eta hizkuntza bera ulertzea galarazten duena. Erretiroa hartuko beharko du, 67 urterekin.

«Une oso gogorra da guretzat, eta eskerrak eman nahi dizkiegu bere zale izugarriei, jasotzen ari garen maitasun eta babesarengatik», adierazi dute senideek.

Akziozko zinemako izar bat da Willis, nahiz eta bestelako filmetan ere lan egin izan duen, draman, komedian nahiz zientzia fikzioan. Ezaguna da, besteak beste, Die Hard sagako John McClane protagonistaren rola jokatzeagatik, baita Pulp Fiction-eko (Quentin Tarantino, 1994) lanagatik ere. Haren filmografia luzeko lan aipagarriak dira Twelve Monkeys (Terry Gilliam, 1995), Le cinquiéme élément (Luc Besson, 1997), The Sixth Sense (M. Night Shyamalan, 1999), Sin City (Robert Rodriguez, Frank Miller, Quentin Tarantino, 2005) eta Moonrise Kingdom (Wes Anderson, 2012), besteak beste. Ehun filmetan baino gehiagotan aritu da denera.


Summary: Jaurlaritzak eta diputazioek 530 milioi jarriko dituzte Euskadi Next plana «bizkortzeko». Haien aurrekontuetatik irtengo da dirua, Europako funtsak jaso zein ez. Ukrainako gerraren ondorio ekonomikoei aurre egiteko Bruselak eta Madrilek harturiko neurrien «osagarri» moduan aurkeztu du Urkulluk.

Eusko Jaurlaritzak eta hiru aldundiek 530 milioi euro bideratuko dituzte datozen hiru urteetan Euskadi Next planeko egitasmoak «bizkortzeko». Jaurlaritzak 432 milioi jarriko ditu bere aurrekontuetatik, eta aldundiek beste 96 milioi. Euskadiko Inbertsio Estrategikoen 2022-2024 Plana deiturikoa aurkeztu du asteazken honetan Iñigo Urkullu lehendakariak, hiru ahaldun nagusiekin batera. Ukrainako gerraren ondorio ekonomikoei aurre egiteko Bruselak eta Madrilek harturiko neurrien «osagarri» moduan aurkeztu du, euskal erakundeek azken egunetan martxan jarri dituzten beste neurri batzuk bezala.

Planak ez du inbertsio berririk jasotzen; Euskadi Nexten daudenak bizkortzea du helburu: bost ardatzetan banatuta daude Euskadi Nexteko egitasmoak, eta, guztira, 276 dira, 2026ra arteko epean burutzekoak. Proiektu publiko-pribatuak dira: hau da, zati bat erakunde publikoek jarriko dute, eta bestea enpresek. 18.286 milioiren kostua dute guztira, eta Jaurlaritzak aurreikusten du Europako funtsetatik Madrilek 6.400 milioi bideratzea. Egitasmo nagusiak honako hauek dira: BH2C Hidrogenoaren Euskal Korridorea (1.300 milioi euro) eta Basquevolt bateria elektrikoen fabrika (882 milioi).

Europako dirua jaso zein ez, Urkulluk adierazi du proiektu guztiek aurrera egitea dela Jaurlaritzaren xedea. Baina gogorarazi du Bruselako funtsen banaketa tantaka ari dela iristen Madrildik. Iazko abuztuan Pedro Azpiazu Ekonomia sailburuak ziurtatu zuenez, Jaurlaritzak 500 milioi dauzka bermatuta datozen hiru urteetarako. Gaurko agerraldian, Urkulluk adierazi du Jaurlaritzak eta aldundiek jarriko duten diruak ez duela zerikusirik horrekin, eta azpimarratu du Madrildik jaso dezaketena Euskadi Next planean zehaztutako egitasmoak «gehiago» bizkortzeko erabiliko dutela.

Momentu honetan Jaurlaritzak hiru arlori eman die lehentasuna: mugikortasun elektrikoari, trantsizio digitalari eta osasun terapia berritzaileei. Hor jasota dauden proiektuentzat 1.854 milioi euroko inbertsioak aurreikusi ditu, eta horietarako 648 milioi eskatu dizkio Madrili Europako funtsetatik. Urkulluk gogorarazi duenez, Jaurlaritzak iazko urrian bidali zion Espainiako Gobernuari bere hiru proiektu kutunen zerrenda, baina ez du erantzunik jaso. Asteazken honetan, baina, Aitor Esteban EAJko diputatuaren galdera bati erantzunez, Pedro Sanchez Espainiako gobernuburuak hitzeman du aintzat hartuko dituela, baina ez du zehaztasun gehiago eman, Estebanek eskatu arren.


Summary: Absolbitu egin dute San Frantzisko kalean poliziari eraso egiteaz akusatutako andrea. Ertzain bat zigortu dute emakumeari eta haren semeari lesioak eragiteagatik. Epaileak zalantzan jarri du agentearen sinesgarritasuna, eta «neurriz kanpokotzat» jo du atxiloketetan borra erabiltzea.

Bilboko zigor arloko auzitegiak absolbitu egin du 2020ko martxoan Bilboko San Frantzisko kalean bere semea babesteagatik Ertzaintzak kolpatu eta atxilotu zuen emakumea. Halaber, ertzain bat zigortu du emakumea eta haren semearen aurkako bi lesio delitu arinengatik.

Emakumea eta haren semea San Frantzisko kalean atxilotu zituzten, konfinamendu betean. Azkar zabaldu zen bideoa sare sozialetan. Kalean zebilen gazte bati kontu eske joan zitzaizkion Ertzaintzako hainbat kide, eta hura babestera jo zuen haren amak, bere semea zela esanez eta buruko gaitz bat zuela abisu emanez. Polizietako bat haren aurka oldartu zen, ordea, eta borrarekin jo zuen. Ertzainek lesio arinak eta agintaritzaren aurkako atentatua egotzi zizkioten emakumeari; jazoera haiengatik epaitu egin zuten gero, Bilbon. Gaur kaleratu duten epaiak dio «ezin zaiela agenteei sinesgarritasun osoa eman beren izaera hutsagatik», eta «neurriz kanpokoa» izan zela atxiloketan borra erabiltzea. Epaileak 240 euroko isuna ezarri dio agenteari. Gainera, 105 euroko kalte ordaina eman beharko dio gazteari, eragindako zauriengatik, eta 156,60 eurokoa amari.

Bizkaiko SOS Arrazakeriak ohar bidez adierazi du «presio sozialari» esker lortu dela epaia. Poliziaren indarkeria arrazistaren aurka borrokan jarraituko duela esan du elkarteak, eta eskatu du amaitzeko Poliziak pertsona migrante eta arrazializatuen aurka erabiltzen duen indarkeria.


Summary: Inoiz baino ikusle gehiago egon dira emakumezkoen futbol partida batean: 91.553. Nou Camp Bartzelonako estadioak gainezka egin du etxeko taldeak eta Real Madrilek jokatu duten Txapeldunen Ligako final-laurdenetako itzuliko partidan. 90.185 ikuslekoa zen aurreko marka.

Jendetza espero zen gaur Nou Campen, eta jendetza egon da: 91.553 ikusle. Inoiz ez da horrenbeste jende egon emakumezkoen partida batean. Aurreko mendekoa zen gaur arte indarrean zegoen marka: 1999an, Munduko Kopa jokatu zen AEBetan, eta 90.185 lagunek ikusi zuten bertatik bertara finala, Pasadenako (Los Angeles) Rose Bowl estadioan. Etxeko taldeak eta Txinak jokatu zuten, eta estatubatuarrek irabazi zuten, penaltietan, arauzko denbora hutsean amaitu eta gero.

Marka ikusgarri hori gainditu dute gaur Bartzelonan. Rose Bowl estadioan baino 1.368 ikusle gehiago izan dira Nou Campen. Etxeko taldearen zaleak izan dira gehienak, eta haientzat, biribila izan da festa, Bartzelonak 5-2 irabazi baitu, eta Txapeldunen Ligako finalerdietarako sailkatu baita. Hiru euskal jokalari aritu dira: Irene Paredes erdiko atzelari legazpiarra Bartzelonan, eta Maite Oroz erdilari uhartearra eta Nahikari Garcia aurrelari urnietarra Real Madrilen.


Summary: Gizonezko bat atxilotu dute Bizkaian zazpi sexu eraso egitea egotzita. Emakume batek salatu du gizonezkoak eraso egin ziola joan den igandean, Barakaldon; orduan atxilotu zuten, eta, gaur-gaurkoz, espetxean da gizona. Guztira, Barakaldoko bost erasoren eta Sestaoko biren egile izatea leporatu diote.

Ertzaintzak 34 urteko gizonezko bat eraman du atxilo, indarkeria matxistarekin loturiko zenbait delitu egotzita. Igandean atxilotu zuten, emakume batek salatu baitzuen hark sexu eraso egin ziola Barakaldon (Bizkaia). Biktimaren esanetan, atxilotuak arma batez mehatxatu zuen gainera, nabala batez. Polizia iturriek zabaldutako informazioaren arabera, gizonezkoak bere kontrako hainbat salaketa zituen lehendik ere: guztira, zazpi sexu erasoren egile izatea leporatu diote. Kartzelan sartu dute, behin-behinean.

Zehazki, egitea leporatu dizkioten zazpi sexu erasoetako bost Barakaldon gertatuak dira; beste biak, Sestaon (Bizkaia). Halaber, sexu askatasunari dagozkion delituak ez beste tankera batekoak ere egotzi dizkiote. Eusko Jaurlaritzako Segurtasun Sailaren arabera, hogei delitutik gora leporatu dizkiote gizonari, hala nola lapurretan aritzea.


Summary: «Korsika independentea izango da», hil aurretik Yvan Colonnak preso bati kartzelan errandakoa. Preso korsikarra beste preso batekin mintzo den bideo bat zabaldu da Frantziako hedabideetan. Presondegian ageri dira, Korsikaren geroari buruz mintzo: duela bi hilabete grabatutako irudiak dira.

Urtarrilean grabatutako irudiak dira, Arlesko (Okzitania) presondegitik. Yvan Colonna preso korsikarra ageri da, beste preso batekin xake jokoan ari. Elkarrizketan ari dira bi gizonak, eta hauexek dira Colonnaren hitzak: «Korsika independentea izango da».

Sebastien Lecornu itsasoz haraindiko Frantziako ministroak errandakoaren erreakzio batekin hasten dute elkarrizketa. Colonna: «Ikusi duzu Lecornuk Guadaluperi buruz errandakoa? Autonomia aipatu daitekeela». Berehala, Korsikako egoerarekin parekatzen du, korsikarren %68 autonomiaren aldekoak direla erranda, eta, alta, Frantziak ez duela Korsikaren autonomiaz hitz egiten.

Beste presoak, ondotik, galdetzen dio urtero zenbat frantses doazen uhartera bizitzera. Colonnaren erantzuna: «Urtero, 4.000. Pixkanaka diluituak dira korsikarrak». Eta segitzen du: «Iratzarriko gara. Iratzarriko gara, ez kezkatu. Nik konfiantza dut». Korsika independentea izango ote den galdetzen dio gero presoak. «Noski, noski, independentea izango da». Bi gizonen irriekin bukatzen da bideoa.

Frantziako BFMTV hedabideak zabaldu du euskal preso batekin ari dela Colonna, baina BERRIAk ezin izan du informazio hori baieztatu. Izan ere, Etxerat elkartearen zerrendaren arabera, ez dago euskal «preso politikorik» kartzela horretan.

Arlesko presondegian grabatutako bideo bat da, han betetzen baitzuen kondena Colonnak; iragan martxoaren 2an jipoi bat eman zioten, eta koman egon ondotik martxoaren 21ean hil zen, ospitalean. Haserrea piztu du gertaerak uhartean, eta mobilizazio jendetsuak egin dituzte azken asteotan.


Summary: LABek «ulertezin» iritzi dio Steilasek lanuztera deitzeari. LABek batasun sindikala aldarrikatu du hezkuntza langileen erronkei aurre egiteko.

Steilas sindikatuak atzo iragarri zuen EAEko hizkuntza itunaren aurka protestan jarraituko duela, eta lau orduko lanuztea egingo duela apirilaren 7an ikastetxe publikoetan eta Haurreskola partzuergoko zentroetan. Erabaki horri «ulertezin» iritzi dio LAB sindikatuak, eta batasun sindikala aldarrikatu du hezkuntza langileen erronkei aurre egiteko. LABek gaur goizean ohar batean adierazi du komunikabideen bidez jakin dutela Steilas sindikatuak lanuztera deitu duela, eta salatu du deialdia hezkuntza akordioaren harira sortutako intersindikaletik at egiten dela, «aldebakarrez» eta «aurretiazko inolako komunikaziorik gabe». LABek azpimarratu du sindikatuen arteko azken bileran sindikatu guztiek aho batez erabaki zutela bertan behera uztea deituta zituzten greba eta mobilizazioak. LABen arabera, Steilasek dinamika guztiak bertan behera uztea lehenetsi zuen bilera horretan. «Hori dela eta, lanuzte deialdi honen aurrean gure harridura adierazi nahi dugu», esan du LABek. Uste du ezinbestekoa dela langileen interesak elkarrekin defendatzea eta mobilizazio bateratuetara jotzea. Sindikatua prest agertu da Hezkuntza Legearen harira sortutako erronkei aurre egiteko, eta ez du baztertzen bide horretan greba eta mobilizazioak egin behar izatea, baina betiere langileen «adostasuna» kontuan hartzen bada.

Erlijio ikasgaia Nafarroan

Nafarroako Steilas sindikatuak erlijio ikasgaia eskoletatik ateratzeko eskatu du gaur. Izan ere, Navarra Suma taldeak lege proposamen bat aurkeztu du Nafarroako parlamentuan, eta eskatu du irakasleek erlijio ordu gehiago emateko. Proposamen horren arabera, erlijio irakasleek ikastetxean ematen dituzten irakasgaiko orduei ordu luzapenak gehituko zaizkie, gehienez 26 saio egin arte, beste irakasgai batzuk emanez, eta beste irakasleen kaltetan. Geroa Bai proposamena babesteko prest agertu izana deitoratu du Steilasek: «Sarritan esan ohi dute haien iritziz erlijioa eskolatik kanpo egon beharko litzatekeela, baina horrelakoak babesten dituzte». Sindikatuak adierazi du lanean jarraituko duela eskola publiko laiko baten alde eta «doktrinatze erlijiosoak» finantzaketa publikorik jaso ez dezan.


Summary: Jaurlaritzak pandemiaren aurretik baino 2.200 milioi euro gehiago zor ditu. Nafarroako Gobernuak, ordea, ia ez du zorra handitu, eta 2021ean ia 500 milioi euro kendu ditu.

Oso bilakaera desberdina izan dute Hego Euskal Herriko bi gobernu nagusien kontuek. Espainiako Bankuaren datuen arabera, Eusko Jaurlaritzak 11.172 milioi euroko zorra zuen 2021eko azken hiruhilekoaren amaieran, urtebete lehenago baino 387 milioi gehiago. Egia da azken hiruhilekoan zorra ia 300 milioi jaitsi duela, baina oraindik pandemiaren aurreko mailatik oso gora dago: 2020ko martxoaren amaieran 8.976 milioi zor zituen, orain baino 2.196 milioi gutxiago.

Nafarroako Gobernuak, berriz, ez du zulo handirik egin pandemia izan den urteetan. 3.011 milioi euro zor zituen COVID-19a zabaldu aurretik, eta 3.146 milioi gehiago orain (+135 milioi). Are gehiago, 2021eko suspertzea baliatu du zorra 471 milioi euroan arintzeko.

Bilakaera desberdin horren ondorioz, zor batek eta besteak duten pisu erlatiboa asko parekatu da. Euskal Autonomia Erkidegoak bere barne produktu gordinaren %15,6 zor du, eta Nafarroak, berriz, %15,2. Espainiako Bankuak erkidegoen zorra neurtzen duenetik, 2003tik, lehen aldia da Iruñeko administrazioaren zorra txikiagoa dela Gasteizkoarena baino.

Hein batean, bi erkidegoen ekonomien azken bi urteetako bilakaerak azaltzen du hori. Izan ere, Nafarroako BPGa gutxiago erori zen 2020an (-%8,3) EAEkoa baino (-%9,9), eta gehiago hazi zen 2021ean (+%5,9 eta +%5,6, hurrenez hurren).

Iazko hazkundearen eskutik, jaitsi egin da zorraren pisu erlatiboa (-3,6 puntu Nafarroan; -0,6 EAEn).

Aldundiek, 3.365 milioiko zorra

Gainera, Arabak, Bizkaiak eta Gipuzkoak benetan duten zor publikoa are handiagoa da, hiru foru aldundiena batuz gero. Espainiako Bankuak 3.365 milioi euroko zorra adjudikatu die, 2020 amaieran baino 353 milioi gehiago, eta pandemiaren aurretik baino 655 milioi gehiago. Hainbat urtez debekatuta izan dute aldundiek defizita izatea, eta, beraz, zorra puztea, baina Espainiako Gobernuak arau hori lausotzea baimendu zuen, koronabirusaren krisiak eragindako kalteak estaltzeko.