Summary: Frantziako tren kontrolatzaileek Urteberri asteburuko greba etetea erabaki dute. Ostegun arratsean, SNCF Frantziako tren konpainiak bilkura egin zuen sindikatuekin, urteberriko asteburuko greba eten zezaten. Konpainiaren proposamen berriak onargarriak iruditu zaizkie tren kontrolatzaileei; beraz, greba amaituko dute astelehenetik aurrera.

SNCF Frantziako tren konpainiako kontrolatzaileek abiatu zuten mugimendu soziala. Grebarako bi aitzinabisu jarri zituzten sindikatuek: bata abenduaren 23tik 26rako, eta bestea abenduaren 30etik urtarrilaren 2rako. Lanbidearen berezitasunen onarpen handiagoa aldarrikatzen zuten langileek, eta lansariak eta lan baldintzak berriz baloratuak izan zitezen. Abenduaren 22an, ostegunarekin, tren konpainiako ordezkariak sindikatuekin bildu ziren proposamen berria aurkezteko. Sindikatuei eta tren kontrolatzaileei egokia iruditu zaie proposamena, eta erabaki dute bertan behera uztea abenduaren 30etik urtarrilaren 2rako greba deialdia .

Tren kontrolatzaileen eskakizuna lanbidearen berezitasunen onarpen handiagoa zen: zehazki, lansari handiagoa eta lan baldintza hobeak. SNCF konpainiak, hasieran, urteko 600 euroko prima proposatu zien. Kontrolatzaileek uko egin zioten proposamenari, ez zuelako bat egiten eskakizunekin. Orduan, konpainiak, osteguneko bilkuran, prima altuago bat eskaini zien, 720 eurokoa, baina ez hori bakarrik. Horrez gain, zin egin zien beste berrehun kontrolatzaile kontratatuko zituela, eta erran zuen kontrolatzaileen ordezkaritza bat sortuko zuela, kontrolatzaileen beharrak hobeto uler zitzan.

Sindikatuek ostiral eguerdira arteko denbora zuten konpainiari erantzuteko. Gaur jakinarazi dute proposamena sinatu dutela eta 30etik urtarrilaren 2rako grebaren aitzinabisua kentzea erabaki dutela.


Goñiburu | Menditxiki

Summary: Goñiburu | Menditxiki.

Taplako mendatearen aurretik dagoen aparkalekuan utzi dugu kotxea eta bertatik ateratzen den pistatik abiatu gara. Gero, pista utzi eta, tontor aldera zuzentzen xenda nabarmenetik gorantz jo dugu. Ardiak, behiak, zaldiak... nonahi bazkatzen ikusi ditugu. Abodi mendilerroaren mendi garaienetakoa da eta bertara igo garenean, sekulako ikuspegia izan dugu Iratiko oihana aldera.


Muniain | Menditxiki

Summary: Muniain | Menditxiki.

Zezamako igarobidean utzi dugu kotxea eta honen ondotik ateratzen den xendan barrena aurrera egin dugu. Pinudiaren ondotik erraz heldu gara Okarizko mendatera, alanbrezko hesiaren ondora eta bertan, Artzain Bidearen seinalea ikusi dugu. Bide honetatik aldapan gora jarri gara Muniango puntan dagoen erpin geodesikora iristeko. Arabako Lautadaren ikuspegi eder eta zabalaz gozatu eta gero, gertu dauden bordetara jaitsi gara eta erraz aurkitu dugu abiapuntura itzultzeko bidea.


Milurteko haritzak | Menditxiki

Summary: Milurteko haritzak | Menditxiki.

Ibilbide samurra Etxarri Aranatzeko kanpinaren ondoan dagoan ingurunean. Bertatik abiatu eta ondo balizatutako bidetik mila urte baino gehiago duten hamaika haritz mardul, bikain eta ederren artean murgildu gara. Ibilbide cirkularra da eta oso egokia ere ume txikiekin egiteko.


Sandratiko begiratokia | Menditxiki

Summary: Sandratiko begiratokia | Menditxiki.

Aparkalekutik abitu eta segidan erreka aldera jaitsi gara. Xendan barrena igotzen hasi, ubidea gurutzatu eta mendi aterpearen ondora iritsi gara. Bide zabala hartu dugu San Adriango kobazulora iristeko. Bertan, baseliza bisitatu eta kobaren beste aldetik atera gara galtzada jarraituz. Berehala, seinale zuri eta berdeek erakusten duten norabidean, pagadian murgildu, arraila zubi batetik gainditu eta begiratokira igo gara. Ikuspegi paregabea. Etorritako bidetik atzera egin dugu, baina tarte bat pagadian ibili eta gero, bideak eskuinera egiten du eta xendatik galtzadara jaitsi gara berriro. Hemendik abiapuntura etorritako bidetik bete dugu.


Summary: Txibitek Foru Hobekuntzaren ekarpena goraipatu du. 40. urteurrena ospatzeko ekitaldi instituzionala egin dute Nafarroako Jauregian

Madrildik Iruñera. Aurten 40 urte bete ditu Foru Hobekuntzak, eta deigarria izan da nola apenas egin den ospakizunik. Berez, azaroaren 28an Nafarroako erakundeetako ordezkariek Espainiako Senatuan egin zuten ekitaldia, eta, Madrilen egiteagatik kritikak jaso dituenez, azkenik Maria Txibitek Nafarroako Jauregian antolatu du urteurren ospakizuna.

Tronuaren aretoa aukeratu dute horretarako. Bertan izan dira erakundeetako ordezkari gorenak, hala nola Txibite eta gobernuko kontseilariak, Unai Hualde parlamentuko lehendakaria eta Miguel Sanz eta Uxue Barkos lehendakari ohiak. Gainera, Ignacio Cabeza de Salvador Nafarroako Kontu Ganberako presidentea, Patxi Bera arartekoa, Juan Carlos Castillo Udal eta Kontzejuen Federazioko presidentea izan dira. Halaber, parlamentariak izan dira. Taldeei dagokienez, EH Bilduko, Ahal Dugu-ko eta Ciudadanoseko ordezkariak ez dira izan ekitaldian.

Ikusi gehiago: «Foru Hobekuntza UCDren gidoiaren arabera egin zen»

Senatuan egin zuen bezala, Txibitek Foru Hobekuntza goraipatu du. Haren hitzetan, lau hamarkadatan agerian geratu da «lotura argia» dagoela lege organiko horren eta Nafarroak izan duen bilakaera sozioekonomikoaren artean. «40 urteotan, autogobernu maila handietara heldu gara, eta, aldi berean, agerikoa da lortutako garapena, gure herrietan eta herritarren artean».

Foru Hobekuntza garai hartako Nafarroako Diputazioaren eta Espainiako Gobernuaren negoziazioaren emaitza izan zen, baina, elkarrizketa hartan, ordezkari abertzaleak baztertuak izan ziren, eta diseinatutako egitura juridikoa batik bat Jaime Ignacio del Burgo orduko UCDko diputatu eta Nafarroako presidente ohiaren emaitza izan zen. EAEko estatutuarekin ez bezala, ez zen herri galdeketarik egin.

1842ko legearen irakurketa gaurdaino ekarriz, Nafarroaren eta estatuaren arteko hitzarmenaren ideia du oinarri, eta, hain zuzen ere, Txibitek itunaren izaera hori goraipatu du gaur ere: «Gure izaera kolektiboa itunzalea da, bai lurralde barruan, bai handik kanpo. Eta hori nabarmendu beharra dago egungoaren moduko garai nahasietan».

Txibitek gaineratu du 1982ko Foru Hobekuntza «elkarrizketari esker» eratu zela, eta «desberdinen arteko akordioaren emaitza» izan zela. Haren ustez, gai izan da foruen defentsa «estatu moderno baten barruan» uztartzeko. «Itun hura errespetuz, elkartasunez eta leialtasunez egin zen, betiere elkartasunez».

Alta, legealdi honetan, hainbat aldiz eskatu du parlamentuan Foru Hobekuntza berritzeari heltzeko eztabaida hasteko. Horretarako lantalde berezia osatzea proposatu da, 2004an egin zen bezala. Oraingoz, baina, ez da horretarako urratsik egin. Hain zuzen ere, EH Bilduk atzo ohar batean kritikatu zuen eskaera horri muzin egin diola PSNk. Era berean, Geroa Baik ere eztabaidari ekiteko beharra azaldu du.

Ikus gehiago: XXI. menderako akordioaren bila

Ekitaldian, Javier Eneriz Ararteko ohiak ere parte hartu du. Nafarroako foru erregimenari buruzko liburua idatzia du gazteleraz. Enerizen arabera, «mugarri bat» izan zen. Haren diskurtsoaz gain, Iruñeko katedraleko musika kaperak musika emanaldi bat egin du, Aurelio Sagaseta zuzendariak gidatuta. Nafarroako ereserkiaz gain, erreinuan sartzeko martxa eta erreinutik ateratzeko martxa jo dute.


Summary: Eusko Jaurlaritzaren 2023ko aurrekontuak onartu ditu Eusko Legebiltzarrak. Soilik gobernua osatzen duten alderdien babesa jaso dute, EAJ eta PSE-EErena. Oposizio osoak kritika gogorrak egin dizkie kontuen edukiei eta gobernuaren «negoziatzeko borondate ezari». Gobernuko alderdiek, berriz, beste alderdien bizkar utzi dute negoziazioen porrotaren erantzukizuna, «erraza eta erosoa delako horrela jokatzea».

Aurreikusita zegoen moduan, EAJk eta PSE-EEk Eusko Jaurlaritzaren 2023ko aurrekontuak onartu dituzte, Eusko Legebiltzarrean duten gehiengo absolutua baliatuta. 14.250 milioi euroko aurrekontuak oposizioaren zenbait zuzenketa jaso ditu, azkenerako, ia 40 milioi euroko baliokoak. 20,3 milioi EP-IUren zuzenketei dagozkie; 17,06 milioi, PPren zuzenketei; eta soilik 1,5 milioi, EH Bilduk aurkeztutako bi zuzenketa partziali. Esaterako, hamabi milioi garraio arloko deskontuetarako izango dira, eta beste hamaika milioi eta erdi, osasunerako. Edonola ere, Pedro Azpiazu Ogasun sailburuak aurkeztutako aurrekontuak ia bere horretan atera dira aurrera, oposizioko taldeekin egindako negoziazio saioek porrot egin ondoren.

EAJk eta PSEk onartutako oposizioaren zuzenketek islatzen dute, EAJko legebiltzarkide Alaitz Zabalaren arabera, «gutxiengoan dagoen oposizioaren arduragabetasuna». EH Bilduri eta EP-IUri, «oposizio suntsitzailea» egiten dutela aurpegiratu die, aurrekontuak negoziatzeko prozesuari erreparatuz. Elkarrekin Podemos-IUri garbi esan dio bere «eredua» ez dela Eusko Jaurlaritzarena «eta ezta euskal gizartearen gehiengoarena ere», ganberaren ordezkaritzak erakusten duen moduan.

Osasunean eta hezkuntzan jaso diren «hobekuntzak» kontuan hartu gabe, ezezkora jo du oposizioak; Zabalaren ustez, «erraza eta erosoa» delako oposizioan egotea. «Guk Euskadiren aldeko lanean jarraituko dugu, ordea», esan du. Lan horren adibide jarri du EP-IUren zuzenketa batzuk onartu izana, «herritarren aldeko politikan» ari ei direlako Jaurlaritza osatzen duten alderdiak.

EH Bilduri aurpegiratu dio koherente ez izatea egiten duen diagnostikoa eta aurkeztu dituen zuzenketak alderatzen direnean. «Dena hankaz gora dagoela esaten duzue, Osakidetza sutan dagoela, aro aldaketa bat dagoela, eta aldaketa estrukturalak behar direla, eta zuen ekarpenak zuzenketetan oso urriak izan dira. Hau da, ez zarete hitzetatik ekintzetara pasatu». Koalizio abertzalearen aurkako hitz gogorrak izan ditu EAJko kideak: «Ez zarete zintzo jokatzen ari euskal gizartearekin. Zarataka eta politika suntsitzailea egiten ari zarete».

Eta Maialen Lujanbio Bertsolari Txapelketa Nagusiko irabazlearen bertso bati erreparatu dio koalizioak izan duen jarrera laburtzeko: «Komunean eraikitakoa komuneko zulotik behera bota duzue». Zabalak erantsi du «esperantzara kondenatuak» daudela, «Garik BECen kantatu duen moduan». «Gu prest gaude horretarako; zuek?»

EH Bilduren erantzunak

Onartu diren aurrekontuak «betiko dinamikan» emandako erantzun bat direla azaldu du Leire Pinedo EH BIlduko legebiltzarkideak, ez duela aintzat hartzen «aro aldaketa sakona, energia ereduaren aldaketarekin adibidez», eta EAJk «alergia» diela «aldaketa estrukturalei». Pinedorentzat, «ukaezina da zerbitzu publikoen degradazioa», eta osasuna jarri du horren adibide gisa. «221 milioi euro gutxiagoko gastua jaso dute osasunerako 2023ko aurrekontuek aurrekoen aldean. Osakidetza itsaso bare-bare bat denez, neurri egokia dela pentsatuko duzue agian», esan die EAJ eta PSE-EEko legebiltzarkideei, ironiaz.

Osasunaren arloaz hizketan segitu du, «lehen arretan etengabeak direlako murrizketak, itxarote zerrendak gero eta luzeagoak ,eta Donostiako ESIa sutan dagoelako». Gutxiago gastatuta horrelako egoera bati erantzungo ote zaion galdetu du Pinedok, azpimarratuta berriro ere 221 milioi euroko galera dagoela 2022ko aurrekontuekin alderatuz gero. Koalizioko ordezkariak nabarmendu du 2009an gastu handiagoa egiten zuela EAEk osasunean BPGan duen portzentajea aintzat hartuz.

Zerga politikaren edukia izan da gobernuko alderdien eta oposizioen arteko negoziazioek porrot egin izanaren beste arrazoietako bat, EH Bilduren eta EP-IUren arabera. «Aitzakiatan zabiltzate eztabaida ordenatu eta zabal bat ez egiteko», esan die Pinedok Jaurlaritza osatzen duten alderdietako legebiltzarkideei; «zuen artean baizik ez duzue egin nahi azterketa hori».

Bukatu aurretik, argi utzi du zuzenketa partzial batzuk onartzeak ez duela 2023ko aurrekontuen argazkia «makilatuko», eta argazki horretan argi azalduko dela «ausardia falta» eduki duela gobernuak «benetan negoziatzeko». Jazo dena argi azaltzea euskal gizartearekin «zintzotasunez» jokatzea dela uste du.

Elkarrekin Podemos-IUren erantzuna

Miren Gorrotxategi EP-IUko bozeramaileak «pribatizazioa» sustatzen duten aurrekontuei buruz hitz egin du, eta Eusko Jaurlaritza «progrewashing teknikan» ari dela, hau da, «politika neoliberala egiten den bitartean herritarren aurrean progresista gisa azaltzen». EAJri aurpegiratu dio helarazten duela aurrekontuak onartzea «arduratsua izatea dela», eta haiek ez babestea «suntsitzailea». Legebiltzarrean eredu bat baino gehiago dagoela gogorarazi dio EAJko ordezkari Zabalari, eta errealitate hori onartzea «gehiegi kostatzen» zaiela jeltzaleei.

EP-IUk aurrekontuen aurka bozkatu du, kohesioa «berdintasun sozialean» neurtzen duelako, eta gaur onartutako kontuak ez doazelako norabide horretan, Gorrotxategiren arabera, zerbitzu sozialetan eta «hezkuntzan bereziki jasotako itunpeko akordioak» kontuan hartuz. Eta garbi utzi du «bidezkoa ez den fiskalitate bat indarrean dagoen bitartean» zerga politika salatzen jarraituko duela haren koalizioak.


Summary: Alaves Valladoliden aurka Espainiako Kopako final-hamaseirenetan. Hamasei partida jokatuko dituzte urtarrilaren 3tik 5era. Athleticek Eldense izango du aurkari; Osasuna Tarragonaren aurka arituko da; eta Reala, Logroñesen kontra.

Espainiako Kopako final-hamaseirenetako zozketa egin dute eguerdian. 32 talde, hamasei partida guztira. Bigarren fasean sailkatu diren 28 taldeen eta Espainiako Superkopako lau taldeen (Bartzelona, Betis, Real Madril eta Valentzia) izenak ziren zozketa ontzian. Urtarrilaren 3an, 4an eta 5ean jokatuko dituzte hirugarren faseko partidak.

Lehen eta bigarren RFEF mailan, Espainiako bigarren mailan eta lehen mailan diren taldeak izan dira zozketak. Partida bakoitza maila apaleneko taldearen etxean jokatuko da; maila bereko taldeen artean, zozketan lehen atera denarenean (ezkerrean diren taldeak). Hona hemen Espainiako Kopako final-hamaseirenetan jokatuko diren partidak:

Eivissa Illes Pitiuses - Betis CP Cacereño - Real Madril Intercity - Bartzelona La Nucia - Valentzia Logroñes – Reala Eldense - Athletic Pontevedra - Mallorca Tarragona - Osasuna Linares - Sevilla Ceuta - Elche Alaves - Valladolid Levante - Getafe Real Oviedo - Atletico Madril Cartagena - Villarreal Sporting Gijon - Rayo Vallecano Espanyol - Celta


Bianditz | Menditxiki

Summary: Bianditz | Menditxiki.

Bianditzeko lepoan kotxea utzi eta lehen malda pikoari ekin diogu. Bide erosoak Arritxulangañako multzo megalitikoa aurkitu dugu, hamar mairubaratzez eta bi tumuluz osatuta. Hauen ondoan, lur hauek garai batean Orreagako Kolejiataren jabegoa zirela adierazten duen mugarri eder bat. Lesaka, Oiartzun eta Goizuetako udal barrutiek bat egiten duten lekuan langa pasa eta erraz iritsi gara Bianditzeko tontorrera. Bertan gure mendietan ohikoak diren elementu batzuk: erpin geodesikoa, gutunontzia, gurutzea eta oroitarri bat. Itzulera igotako bide beretik burutu dugu


Abadia | Menditxiki

Summary: Abadia | Menditxiki.

Abadiako eremuak, izen bereko gazteluaren lurrekin muga egiten, 65 hektareako natur ingurune bitxi eta aberats bat zabaltzen da. Itsas Hegiko eta Aintzira Bazterretako Kontserbatorioa jabe den lur hauetan, erreserba biologiko eta geologiko garrantzitsua aurki dezakegu. Lur hauetan ekosistema desberdinak aurkituko ditugu: lantutako soroak, zelaiak, belardiak, basoak, zuhaixkak… Berrogei txori espezie baino gehiagok habia egiten dute bertan eta gainera leku aparta da hegazti migratzaileak behatzeko. Itsasora hurbilduz gero, labar gris eta arrosak gure oinpean amilduko zaizkigu. Parkearen sarreran dagoen Larretxea harrera-etxean paradisu txiki honen erakusketa bat dago. Parkearen erdian kokaturik dagoen gaztelua, itsas aldera begira eraiki zuen Viollet-le-Duc arkitektoak Erdi Aroko gaztelu eta jauregiak eredutzat hartuz. Beraz, estilo aldetik arkitektura neogotikoa da. Eraikinaren barnealdean, berriz, Anton Abadiak munduan zehar egindako bidaien eta bere bizitzaren erakusketa exotiko zabala aurkituko dugu. Arabiar apaindurek eta etiopiar margoek jabearen lana eta nortasuna erakusten digute. Antzinako astronomi behatokia eta jabea izan zena lurperatuta dagoen kapera ere bisita daitezke. Gaur egun, Frantziako Zientzia Akademia da jabea. Bidea oso nabarmena da eta tarteka beste zidor batzuk labarretara gerturatzera gonbidatuko gaituzte. Horietako batetik Dunbak (Zabala eta Luzie) edo Harkaitz bikiak izenez ezagutzen diren harri-uharte bitxiak ikusteko aukera izango dugu. Elezaharraren arabera Pirinioetako Jaungorriak Baionako katedrala suntsitu asmoz, Aiako Harritik bi harri jaurti eta Hendaiako hondartzaren ondora erori ziren. Itzuli erraza eta ederra, edozeinek egiteko modukoa. Lasai hartuta ordu eta erdiko iraupena duen txangoa.


Urkiolagirre | Menditxiki

Summary: Urkiolagirre | Menditxiki.

Ibilbide polita Durangaldeako mendien ikuspegiaz gozatzeko. Urkiolako basilikaren ondotik abiatu, eta berehala mendiaren lehen aldapan sartu gara. Etenik ez duen aldapan gora segi, pinudiaren erditik igaro eta, azken aldapa luzeari ekin diogu tontorrera iristeko. Bidean, Alluitz eta Anboto gertu ikusi ditugu. Tontorrera iristean, erpin geodesikoa eta buzoi zaharrak. Itzulera, pista nagusitik egin dugu.


Loatzo | Menditxiki

Summary: Loatzo | Menditxiki.

Amasa auzotik Alustiza baserrira igo gara. Autoa bertan aparkatu eta, berehala jarri gara maldan gora. Bide desberdinen artean, eskuinekoa aukeratu dugu eta erraz irabazi dugu altuera. Pinudia zeharkatu eta azken malda pikoari heldu diogu, lehenik erpin geodesikoaren ondora iristeko eta gero, gandorrean zehar tontorrera igo gara, gurutze handiaren ondora. Leku ederra eta ikuspegi paregabea.


Aldura | Menditxiki

Summary: Aldura | Menditxiki.

Susperregin kotxea utzi eta Aldurara zuzentzen den biderik maldatsuena hartu dugu. Aparkalekuaren aurretik, basoan zehar marrazten den bidea hartu eta zuhaitzen itzalpean erraz irabazi dugu altuera. Bide oso nabarmena da eta, tarte batzuetan leundu egiten da. Azken malda, basotik kanpo garo artean burutu dugu. Tontorrera iritsi eta bertan buzoi zaharraren ondoan eseri gara dagoen ikuspegi zabal eta ederraz gozatuz. Itzulera, berriz, ipar aldera jaisten den zidor nabarmenetik egin dugu. Altuera berehala galdu eta bat egin dugu Aldura inguratzen duen ibilbidearen seinale zuri eta horiekin (PR-Gi 10014) bat egin dugu. Aurrerantzean, marka hauek erakutsiko digute abiapuntura itzultzeko bidea. Xenda estu batek basoa zeharkatzen du eta azken malda txiki bat igo ostean, denbora gutxi behar izan dugu aparkalekura itzultzeko.


Summary: Confebaskek uste du langabezia tasa %7ra jaitsiko dela 2023an. Iragarri du Arabako, Bizkaiko eta Gipuzkoako BPGa %1,5 igoko dela, eta bigarren seihilekoa aurrenekoa baino hobea izango dela

Ekonomia asko motelduko den arren, enplegua sortzen jarraituko da; hori bai, aurten baino motelago. Hori da Confebask enpresarien elkarteak 2023rako eginiko iragarpenak. Confebaskek Arabako, Bizkaiko eta Gipuzkoako ekonomiaren egoeraren inguruko iragarpen eta azterketak egin ditu, eta, haren ustez, hiru lurralde horietako BPGa %1,5 igoko da hurrengo urtean. Aurtengorako espero duten hazkundearen erdia baino gutxiago da (%4,2), baina, hala ere, Europan espero dena baino handiagoa. Motelaldi horrek, dena den, ez du etengo enplegu sorrera, eta uste du hurrengo urtean tasa %7ra jaitsiko dela langabezia.

Urtero egoera ekonomikoaren inguruan egiten duen txostenaren aurkezpenean egin ditu Confebaskek iragarpen horiek. Hona hemen ondorio eta iragarpen horiek xeheago emanda.

Hazkundea, %0 eta %2,5 artean. «Ziurgabetasun handiko urtea izango da. Lehengaien, energiaren eta langileen kostuen bilakaerak zaila egiten du iragarpenak egitea». Horrela azaldu du Isabel Busto Confebaskeko presidenteak hain tarte zabala eman izana iragarpenean. Hala ere, baztertu egin du atzeraldian sartzeko arriskua. Kalkulu bat ematen hasita, BPGa %1,5 igoko dela iragarri dute, esaterako; Espainiarentzat (%1) eta Europarentzat (%0,5) iragartzen dutena baino handiagoa.

Langabezia, %7ra. Confebasken arabera, 2023an 10.000 herritar gehiago ariko dira Gizarte Segurantzan kotizatzen. Horiek horrela, Araba, Bizkai eta Gipuzkoan milioi bateko langa igaroko da langileen aldetik. Teoria ekonomikoak dio lana sortzeko %2ko gutxieneko hazkundea behar dela. Pablo Martin elkarteko ekonomia arduradunak, baina, azaldu du jada ez dela horrela: «Urte amaierako datuak dira, eta uste dugu bigarren seihilekoa hobea izango dela. Era berean, lan erreformen eraginez ikusi da %2ko datu hori ez dela beharrezkoa enplegua sortzeko». Horren eraginez, langabezia tasa %7ra jaitsiko dela iragarri du Confebaskek. Gaur egun, %8an dago, eta 2008az geroztik %7tik gora egon da.

2022an, %4,2 eta pozik. Bustok honela laburbildu du amaitzear dagoen urtea: «Hasieran iragarri genuen baino okerragoa izan da, baina hilabete batzuk, espero genuen baino hobeak». Urteak bi zati ezberdin izan ditu. Lehen seihilekoan, hazkundea handia izan zen, eta bigarrenean, motelaldia iritsi zen. Horren erakusgarri, hirugarren hiruhilekoan %0,1 baino ez zen handitu BPGa.

Sektoreei dagokienez, merkatu zerbitzuak %5,8 hazi dira, baina kontsumoaren motelaldia nabaritu dute azken asteetan. Industria, berriz, %4,5 hazi da, «inoiz ikusi gabeko kostu gorakada baten eraginpean». Gutxien hazi den sektorea, «berriz ere», eraikuntzarena izan da: %1,8. Confebaskek nabarmendu du hainbat lan publiko esleitzeke gelditu direla, eskaintzekin ez direlako kostuak estaltzen.


Summary: Urtarrilaren 15ean hasiko dituzte datorren urteko maskaradak, Maulen. Maule-Lextarreko gazteek egingo dituzte maskaradak 2023an, eta, apirilaren 22ra bitarte, Zuberoako hamahiru herri bisitatuko dituzte. 'Dantzan.eus' atariak eman du egutegia.

Koronabirusak eragindako osasun krisiaren ondorioz, agenda erabat aldarazita egin zituzten 2021eko eta 2022ko maskaradak, Zuberoan. Astebeteko tartea baino ez baitzen egon elkarren artean: urtarrilean bukatu ziren iazkoak, eta urtarrilean bertan hasi aurtengoak. Bada, egoera ohikora itzuli den gisan, 2023ko maskaradak ere ohiko datetan egingo dituzte: urtarrilaren 15ean hasiko dituzte, eta apirilaren 22an bukatu.

Dantzan.eus atariak eman du datorren urteko maskaraden egutegiaren berri. Zehaztu duenez, Maule-Lextarreko gazteek paratuko dituzte datorren urteko maskaradak. Lau hilabetean, asteburuz asteburu, hamabost emanaldi egingo dituzte gazteek, eta hamahiru herri bisitatu. Horien artean daude, besteak beste, Atharratze, Altzürükü, Zalgize, Urdiñarbe eta Barkoxe. Ohitura duten moduan, lehen eta azken saioak etxean egingo dituzte, Maulen, alegia.

Hain zuzen ere, hamabost urte igaro dira Mauleko gazteek maskaradak azkenekoz eman zituztenetik; 2007an tokatu zitzaien antolatzea. Atharratze eta Alozeko gazteek egin zituzten iazko neguan, eta Barkoxekoek 2021ean.

Hau da egutegia:

-Urtarrilak 15, igandea: Maule-Lextarre (Lextarreko plazan) -Urtarrilak 22, igandea: Atharratze -Urtarrilak 29, igandea: Pagola -Otsailak 5, igande: Mendikota -Otsailak 11, larunbata: Gamere -Otsailak 19, igandea: Ürrüstoi -Otsailak 25, larunbata: Altzürükü -Martxoak 4, larunbata: Muskildi -Martxoak 11, larunbata: Idauze Mendi -Martxoak 19, igande: Zalgize -Martxoak 26, igandea: Urdiñarbe -Apirilak 2, igandea: Larraine -Apirilak 9, igandea: Barkoxe -Apirilak 16, igandea: Sohüta (Hokin) -Apirilak 22, larunbata: Maule-Lextarre (Maule gaineko arrabotüan)


Exkaxpeko erreka | Menditxiki

Summary: Exkaxpeko erreka | Menditxiki.

Gaur Artikutzara joan gara. Guardetxetik Artikutxza auzorantz jaisten den errepidetik 400 bat metro bete eta ezkerretik ateratzen den PR-Na 124 bide balizatuaren (marka zuri eta horiak) norabidea hartu dugu. Pagadian marrazten den lurrezko pista zabaletik aurrera egin dugu eta, hasierako bide leuna maldan behera jarri gaitu laster. Bigarren aldapa pikoaren beheko aldean, Exkaxpeko errekaren ondora heldu gara. Egurrezko zubitxo bat igaro eta beste aldetik ibili gara Erreka Mari lamiaren bila. Itzulera bide berdinetik egin dugu errepideraino, eta hemen trenbide zaharraren xenda hartu dugu Exkaxeko guardetxera berehala heltzeko.


San Lorenzo | Menditxiki

Summary: San Lorenzo | Menditxiki.

Lalastratik, pistatik, Villamardones herri abandonatura iritsi gara. Erortzear dagoen elizaren aurrean hagin eder batek hartu behar dugun bidea seinalatu digu. Eskuinetik, pinuz eta pagoz osatutako baso eder batean sartu gara. Mendi-mazela zeharkatuz, pixkanaka-pixkanaka San Lorentzo ermitara igo gara. Ermitaren ondoan, harkaitzaren ertzean dagoen metalezko gurutze handi bat ikusi dugu eta haranaren ikuspegi paregabeaz gozatu ahal izan dugu bertatik.


Summary: Salbuespen neurriak amaitzeko eskatu dute sindikatuek Bilbon. Bat egin dute Sarek urtarrilaren 7rako antolatutako manifestazioarekin

Hilero, Hego Euskal Herriko sindikatu ia guztiek (ELA, LAB, UGT, ESK, Steilas, CGT/LKN, CNT, EHNE, HIRU eta Etxalde) elkarretaratzea egin ohi dute Bilboko Plaza Eliptikoan, presoen giza eskubideen alde. Oraingoan ere egin dute, eta aukera baliatu dute Sarek urtarrilaren 7rako antolatu duen manifestazioari atxikimendua adierazteko.

ELAko idazkari nagusi Mitxel Lakuntzak hiru aldarrikapen plazaratu ditu: oraindik amaitzeko dagoen euskal presoen Euskal Herriratze prozesuari azkena ematea, «salbuespen neurriak» bertan behera uztea —bereziki graduen erregresioari dagozkionak—, eta Espainiako Auzitegi Nazionalari mezu bat igortzea: «Espetxe arloko eskumenak herri honetan daude, eta, beraz, euskal erakundeek arlo honetan erabakitzen dutena errespetatu behar dute».

LABeko idazkari nagusi Garbiñe Aranburuk esan duenez, presoen urruntzeari dagokionez egoera asko aldatu da azken hilabeteotan, oraindik ere preso batzuk «etxerako bidea egin gabe» dauden arren. «Hori ez zen lortuko herritarren mobilizaziorik gabe, eta eragile poliotiko, sindikal eta sozialen artean adostasunera iristeko borondate eta determinaziorik egon ez balitz». Edonola ere, gogorarazi du oraindik ere «oztopo ugari» gelditzen direla bidean, eta, horiek gainditzeko, dei egin du urtarrilaren 7ko manifestazioan parte hartzera.

EAEko UGTko idazkari nagusi Raul Arzak esan du aurtengoa «urte ona» izan dela, presoen urruntzea amaitzeko urrats ugari egin direlako: «Preso gutxi batzuk gelditzen dira hurbildu gabe». Esan duenez, garaia da «iraganeko zauriak» itxi eta aspaldi hartutako «salbuespen neurriak» bertan behera uzteko. ETAk hildako UGTko kideak ere akorduan hartu ditu: «Ez ditugu inoiz ahaztuko, baina beste garai batera pasatzeko ordua da»


Summary: Donostiako ospitaleko medikuak elkarretaratzeak egiten hasiko dira berriz. Donostiako ospitalean dimisioa eman berri duen medikuen zuzendariorde batek Jaurlaritzari egotzi dio Osakidetzak ahuldu egin nahi duela Donostialdeko ESI erakunde sanitario integratua. Agustin Agirre Donostialdeko ESIetako kudeatzaile izendatu berriak zerbitzuburuei eskatu die gezurtatzeko hori, eta Agirreren eskaerak mesfidantza giroa areagotu du zerbitzuburuekin.

Donostiako ESIan urak harro datoz oraindik. Donostiako zerbitzuburuek premiazko bilera bat egin dute goizean, eta batzarrera deitu dituzte langileak, atzo Agustin Agirre ESIetako kudeatzaile izendatu berriak emandako aginduari buruz eztabaidatzeko. Izan ere, Adolfo Begiristain Donostiako ospitaleko zuzendariordeak dimititu berri du, Osakidetzak Donostiako ESIetan kargugabetzeak egin ondoren. Begiristainek Diario Vasco-n emandako elkarrizketa batean esan duenez, Eusko Jaurlaritzaren helburua da Donostiako ESIa ahultzea, Gurutzetaren mesedetan. Osakidetzaren kudeaketa gogor kritikatzen du, eta horri publikoki erantzuteko eskatu zien atzo Agustin Agirrek Donostiako zerbitzuburuei. Zerbitzuburuek ez zuten begi onez hartu agindu hori, eta, gaur langileekin batzarra egin ostean, elkarretaratzeak berriz egiten hastea erabaki dute.

Ikusi gehiago: «Osasun publikoa suntsitzen ari dira, eta ezin dugu onartu»

Bestalde, Gurutzetako bost zerbitzuburuk ukatu egin dute Jaurlaritzak mesede tratua ematen diela, eta, gutun bidez zabaldutako ohar batean, esan dute Begiristainek gezurra dioela.


Nerbioi ibaiaren ur-jauzia | Menditxiki

Summary: Nerbioi ibaiaren ur-jauzia | Menditxiki.

Parkearen Etxean dagon aparkalekutik abiatu eta pista zabala jarraituz, otsoak harrapatzeko erabiltzen zituzten tranpa edo zulora heldu gara. Gertu dugu ur-jauziaren ertza eta ibaiak urik ez dakarrenez, bertara jaitsi eta ur-jauziaren ertzeraino jaitsi gara. A ze zirrara! Segidan, goiko aldean dagoen talaiara igo gara jauziaren ikuspegi osoa izateko. Itzulera, berriz, basotik burutu dugu, PRaren markak segituz, pagadian murgildu, otsoak harrapatzeko beste zulo baten ondotik pasa eta leize batera heldu gara. Bide nabarmenak, Parkeko Etxearen ondora eraman gaitu. Hemendik kotxea utzi dugun lekuraino, GR282aren eta PR BU 94aren seinaleak jarraitu ditugu.


Belabartzeko ur-jauzia | Menditxiki

Summary: Belabartzeko ur-jauzia | Menditxiki.

Zurizatik Belaguara doan errepidearen bazterrean kotxea utzi eta maldan behera jarri gara xendan barrena. GR-11 bidearekin bat egin eta bertatik jaisten jarraitu dugu Belabartzeko ur-jauzia ikusteko eskuinera jo dugularik. Itzulera, berriz, etorritako bidetik egin dugu.


Castildetierra | Menditxiki

Summary: Castildetierra | Menditxiki.

Ibilbide laburra baina polita. Castildetierra ingurutik Barranco de Cortinasen sartu gara eta beriro abiapuntura itzuli.


Summary: Hiru pertsona hil dituzte tiroz Parisen, kurduen zentro batean. Pertsona bat atxilotu dute. Darmanin Barne ministroak esan du ematen duela «atzerritarren kontra» eraso egin nahi zuela ustezko egileak, baina oraindik ez dagoela argi espreski kurduak ote zituen jomugan. Aurrekariak ditu ekintza arrazistak egiteagatik.

Hiru pertsona hil dira Parisen, kurduen Ahmet-Kaya zentroan gertatutako tiroketan. Poliziak 69 urteko gizon bat atxilotu du, erasoa leporatuta. Laure Beccau Parisko fiskalaren arabera, aurrekariak ditu «ekintza arrazistak» egiteagatik. Esaterako, iaz, Parisko immigranteen kanpaleku batean «homizidio saiakera bat» egin izana egotzi zioten, eta kartzelatu egin zuten. Hori jakinarazi du fiskalak, eta gehitu «arrazoi arrazistak« kontuan hartuko dituztela ikerketa egiteko orduan. Hilketa eta nahita egindako homizidioa egozten dizkiote, besteak beste.

Gerald Darmanin Frantziako Barne ministroa gertakarien lekura joan da, eta adierazi du ematen duela «atzerritarren kontra» eraso egin nahi zuela ustezko egileak, baina oraindik ez dagoela argi espreski kurduak ote zituen jomugan. CDKF Frantziako Kontseilu Demokratiko Kurduaren arabera, militante kurduak ziren hildakoak: bi gizon eta emakume bat. Darmaninek gaineratu du erasotzailea ez zutela lotzen eskuin muturrarekin. Adierazi du ez zutela detektaturik kurduen kontrako balizko mehatxurik, eta iragarri herrialdeko kurduen zentroen gaineko zaintza indartuko dutela. Darmanin mintzatzen ari zela, istiluak hasi dira Poliziaren eta erasoa gertatu den eremura bildu direnen artean.

Beste hiru pertsona zauritu ditu tiroketaren egileak, baita bere burua ere. Erasoa Enghien kalean gertatu da, Errepublikaren plazatik gertu, Frantziako hiriburuko hamargarren barrutian, dendaz, jatetxez eta kafetegiz josita dagoen leku batean. AP berri agentziak Murat Roni aktibista kurdua elkarrizketatu du, eta esan du Ahmet-Kaya har daitekeela «kurduen Parisko enbaxadatzat».

Fiskalak jakinarazi du duela gutxi behin-behinean aske utzi zutela ustezko hiltzailea, helegite bat aurkeztu zutelako eta onartu egin ziotelako. Iaz sable bat eskuetan zuela sartu zen Parisko hamabigarren barrutiko errefuxiatuen kanpaleku batera. Gainera, Le Figaro egunkariaren arabera, 2016an hari lapurtzen saiatu zen bati hainbat labankada eman zizkion. Gainera, auzitegi batek armak baimenik gabe edukitzeagatik zigortu zuten 2017an.

Emmanuel Macron Frantziako presidenteak esan du, Twitterreko bere kontuan idatzitako txio batean, «eraso lazgarri baten helburua» izan direla Frantziako kurduak. Anne Hidalgo Parisko alkateak idatzi du, Twitterreko bere kontuan, «kurduen komunitateari» eta, beraz, «paristar guztiei» eragiten diela «eskuin muturreko militante batek» egindako hilketak. Jean-Luc Melenchon LFI Frantzia Intsumisoa alderdiaren buruak nabarmendu du, sare sozial berean, «amorrua eta tristura» sentitzen dituela gertatutakoagatik, eta gogora ekarri du orain hamar urte Parisen gertatutako antzeko ekintza bat. «Orain hamar urte, ia egun berean, hiru militante kurdu hil zituzten Paris erdialdean».

Ikusi gehiago: Hiru militante kurdu hilda topatu dituzte Parisen, PKK-ren sortzaileetako bat tartean

Marine Le Pen Batasun Nazionala eskuin muturreko alderdiaren buruak ez die erreferentziarik egin ez tiroketa gertatu den lekuari, ez ustezko egilearen aurrekariei. «Tragedia izugarri hau pairatu dutenen senideak ditugu gogoan».

AFP berri agentziak lekuko baten hitzak jasoz kaleratu duenez, zazpi-zortzi aldiz tiro egin ditu erasoaren ustezko egileak. Beste lekuko batek BFM telebistari esan dio tiro egin duena zuria dela.


Xorroxingo ur-jauzia | Menditxiki

Summary: Xorroxingo ur-jauzia | Menditxiki. Ibilbide hau Baztango bidexkarik iradokitzaile eta xarmagarrienetako bat da: pago eta gaztainondo artean doa, freskuran, antzinako izaki mitologikoen oihartzunez beteriko parajeetan barna, bidearen erakarmen turistikoa eta inguruko erabilera tradizionalak bateratzeko ahalegina dagoelarik.

Erratzurik abiatu eta bidexka Iñarbegiko errekaren parean doa, baita Gorostapalo eta Iñarbil auzoetara daraman errepidearen parean ere. Bi zubi txiki zeharkatu ondoren, bidegurutze bat dago, seinaleak dituena (zutoinak); handik herri bidexka zaharraren errotuluei segituko diegu, zubi berri batera iritsi arte. Pagadi-gaztainadi batean sartuko gara orduan, Iñarbegi errekastoari segika. Errekastoa igaro behar ez izateko, ezkerreko bidexkatik joko dugu eta, lehenbiziko ur-jauzia pasatu ondotik, Xorroxingo ur-jauzira helduko gara, bigarrena eta ikusgarriena baita. Uraren zurrumurrua goroldio, liken eta iratzeen artean, horra eguneko unerik hoberena. Xorroxingo ur-jauzitik bidegurutzeraino jaitsiko gara eta handik Gorostapoloko ermitara doan maldan goiti: Baztango auzo tipiko hori zeharkatuko dugu, karrika harriztatuak zapalduz eta ezker-eskuin etxe gorrixkak ikusiz, ibilbidearen abiapuntura iritsi arte.


Txurruko punta | Menditxiki

Summary: Txurruko punta | Menditxiki.

Beundako atsedenlekutik abiatu eta berehala jarri gara maldan gora Unaimendi aldera. Mendi txiki honen tontorra atzean utzita, mendiaren gandorretik Ultzamako lepora jaitsi gara eta bertatik Txurruko puntara igotzeko aldapa belartsu eta tenteari heldu diogu. Tontorrera heltzean ikuspegi paregabeaz gozatu dugu, Aizkorri-Aratz mendikatearen edertasunaz gain, Sakana alderako ikuspegia ere ederra izan dugu. Itzulera etorritako bidetik egin dugu, baina Ultzamako lepora iristean, Beundaraino zabaltzen den pistatik bete dugu.


Ibanteli | Menditxiki

Summary: Ibanteli | Menditxiki.

Lizarietako mendatean kotxea aparkatu eta berehala jarri gara maldan gora. Nafarroa eta Lapurdiko lurrek muga egiten duten xendan barrena, hasieran lurrezko pista eta gerora garoa artean marrazten bidezidorretik gorantz egin dugu. Azken mugarriaren ondotik pasa eta Lapurdiko lurretan bete dugu tontorrera igotzeko azken zatia. Ikuspegi zabalaz gozatu eta gero, lepora jaitsi gara eta bertan bazkari gozoa egin dugu. Atsedenaren ostean, belarrezko pista zabaletik abiapuntura itzuli gara.


Albitik Belokira | Menditxiki

Summary: Albitik Belokira | Menditxiki. Egun Aralarren ikus daitezkeen eraikuntza desberdinen artean (borda, trikuharri, harrespil, txabola…), badira artzainek antzina erabili ohi zituzten egitura berezi batzuk: "arkuek". Elezaharrak dioenez, bertan jentilak bizi omen ziren edo agian historiaurrean bizileku gisa erabiltzen zituzten. Beste batzuen ustez, garai batean artzainek babesleku gisa erabiltzen omen zituzten, batik bat inguru hauetan otsoak nagusi zirenean bertan ardiak eta arkumeak gordetzeko.

Albiko inguruetan dagoen aparkalekuan ibilgailua utzi eta gero, metalezko langa atzean utzi eta pagadian zehar hedatzen den pista zabalean zehar aurrera egin dugu gure eskuinera txabola bat utziz. Tarteka ikusi dugun marka gorri batek erakutsi digu jarraitu beharreko norabidea. Argiune batera heltzean, ezkerraldera doan bidetik igotzen hasi gara izeidi batera iritsiz. Hau igaro eta haitzarte estu bat igaro ostean, Bustintzako bordaren ondora ailegatu gara. Errekastoaren ondotik metro batzuk bete eta aurrez aurre dugun lepora zuzentzen den xenda utzi dugu eskuin aldetik Belokirantz doan maldari helduz. Bide jakinik gabe, aldapa pikoari ekin, borda bat gure eskuinera utzi eta ardi-bideek lagundu digute tontor zabalera iristen. Bat batean, Aralarko soilgune zabala gure mendean eta aurrez aurre Malloetako lehen mendi multzoa: Ttutturre, Pallardi, Intzeko Dorrea…Etorritako bidetik itzuli gara, baina aurrez, Bustintzako bordatik gertu dauden “arkuek” bisitatu ditugu.


Malkorraundi | Menditxiki

Summary: Malkorraundi | Menditxiki.

Gaur, Gorriti herritik abiatu Malkorraunditik bereizten duen lepora igo gara. Mendiaren ertzetik marrazten den xenda segituz tontorrera iritsi gara lehenik eta honen ondoan dagoen ermitara segidan. Baselizaren inguruan Gorritiko gazteluaren hondar xume batzuk ikusi ahal izango ditugu. Nafarroako Erresumaren gaztelu hau Santa Barbara mendiaren gailurrean egon zen kokaturik. Izena gotorlekuaren gainean eraikitako baseliza xumeak eman dio. Ekialdetik Gorriti herria bera eta Larraun haran alderako igarobidea menderatzen zen eta mendebaldetik malkar izugarri batean Araxes harana. Gaztelua Beotibarko guduaren lekuko izan zen 1321ean eta gipuzkoarrek epe labur batez hartu zuten. Diotenez 1450ean hamar gizonek zaintzen zuten gotorlekua eta uste da hiru dorre zeuzkala, handia, Sugar Torre izeneko txikiagoa, beharbada Balerdi mendiari begira zegoelako eta bertan, tradizioari jarraiki, Sugar (tximistaren jainkoa) herensuge mitologikoa bizi baitzen, eta hirugarren dorrea segur aski sarrerako ataria izanen zen. Aldapan behera bide erosotik jaisten hasi eta berehala Ezurmendiko hilarriaren ondora heldu gara. Tradizioak dionez, leku honetan Beotibarko guduan hildako bi merio lurperatu omen zituzten. Leku polita eta bitxia. Bide zabaletik porlanezko bidera jaitsi eta autopistaren azpiko aldetik igaroz Gorriti herrira itzuli gara.


Mulisko gaina | Menditxiki

Summary: Mulisko gaina | Menditxiki.

Pardiolan kotxea utzi eta porlanezko malda bizian gora abiatu gara. Pista zabaletik altuera erraz irabazi dugu Miliskuiturrira iristeko. Eskuinetik ateratzen den bidea hartu eta gora iristean azken metroak bete ditugu Mulisko gainara iristeko. Burdin Aroko estazio megalitiko hau Euskal Herrian ezagutzen direnen artean ezohikoa da. Pagoz eta haritzez inguraturik dagoen ingurune magiko honen lehen aurkikuntza J. M. Hernandezek egin zuen, 1956an, harrespil bateko lekuko ikusgarriena. 1976an, L. Millanek lehenengo eta bigarren harrespilak aurkitu zituen, eta 1978an, berak eta L. del Barriok hirugarren harrespila eta etzanda zegoen monolitoa aurkitu zituzten. X. Peñalverrek, 1983-85 urteen artean, multzoa industu eta berriztu egin zuen. Oindi mendiaren hego-ekialdeko saihetsaldeko zabalgune batean kokatuta dago. Slaren seinaleak segituz, Oindira zuzentzen den maldari eutsi diogu. Zistaren ondotik pasa eta berehala, tontorra zapaldu dugu. Bi muinoek osatzen duten tontorra, bata ekialdean kokatuta dagoena, haitzez osaturik eta bertan bi buzoi eta orientazio-borobil txiki bat. Bertatik dagoen ikuspegia oso zabala da, Adarra-Mandoegi mendilerroarekin batera, Donostialderantz dagoen panoramika ederra. Bigarren muinoa, berriz, otez beteta dago eta erpin geodesikoarekin batera, oroitarri bat, Juanito Oyarbide “Txili”ren omenez jarritako oroitarria hain zuzen ere. Bien artean dagoen tartetik beherantz egin dugu basoan ikusgaitz den xendan zehar. Alanbrezko hesia igaro eta zuzenean, honen paraleloan doan bidetik erraz jaitsi gara. Eskuinetik zabaltzen den bidek borda baten ondora eraman gaitu eta hemendik abiapounturaino itzuli gara.


Urdaburu | Menditxiki

Summary: Urdaburu | Menditxiki.

Idoia jatetxearen aparkalekutik abiatu gara. Ibilgailuak pasatzea eragozten duen metalezko hesi bat gainditu ondoren, hegoalderantz jarraitu dugu, Malbazarreko leporaino. Pista zabaletik aurrera segi eta une batez, hau utzi eta, eskuinetik gertu dagoen urmahelera igo gara. Zuharkazua ladera zuzentzen den xendatik aurrera jo dugu eta eukalipto basoa zeharkatu dugu Pagotzarteko atsedenlekura jaitsi aurretik. Aterpea gure ezkerrera utzi, metro batzuk aurrera egin eta beste urmahel baten ondora ailegatzean, ezkerretik marrazten den xendatik Urdabururen lehen maldak igotzen hasi gara. Malda leundu eta berriro bizi-bizi jarri da. Erkameztiaren oinarrira iristean, bidexka oso zehatz batek ezkerretik inguratzen du gailur malkartsua, Urdaburuko gailurrera iritsi arte. Bertan, erpin geodesiko bat, amnistiaren aldeko ikurra, metalezko gurutze txiki bat eta Errenteriako Urdaburu Mendizale Elkarteko mendi-buzoi bat daude. Añarbeko urtegia gure mendean eta gertu ere, Aiako Harriko Parkearen lurretan goititzen diren hamaika muino eta tontor. Ikuspegiaz gozatu eta gero, abiapuntura itzuli gara aurrez, Pagotzarteko atsedenlekuan hamaiketako ederraz gozatuz.


Akola | Menditxiki

Summary: Akola | Menditxiki.

Larre Gain sagardotegitik abiatu gara eta ezkerretik zabaltzen den pistatik aurrera egin dugu. Mendiaren magaletik segituz, hau utzi eta eskuinetik igotzen den xenda batetik akolako lepora igo gara eta segidan, maldan gora azken aldapari ekin diogu Akolako tontorrera igotzeko. Basoan bertan, erpin geodesikoa haitz batzuen artean. Hemendik, Sagastietako lepoko hiru trikuharrien ondora jaitsi gara eta hauek bisitatu ondoren, eskuinetik, magalean marrazten den xenda zabaletik abiapuntura itzuli gara.


Summary: Ikatza ekarri dute Santander bankuko Bilboko egoitzara. Bizkaiko Hego Uribe eskualdean bi familia etxegabetu nahi dituztela salatzeko egin dute protestaldia

Batu Elkarlaguntza Sareak eta Galdakaoko Etxebizitza Sindikatuak deituta, 40 bat lagun sartu dira Santander bankuak Bilbon duen egoitzan, eta han protesta egin dute, Galdakaon eta Basaurin (Bizkaia) bi familia etxegabetu nahi dituztela salatzeko. Zoruan eseri dira, espekulazioaren eta etxegabetzeen kontrako aldarriak egin dituzte, agiri bat irakurri dute, eta ikatza ere bota dute han. Ertzaintza iritsi denean kanpora atera dira.

Protesta egiten zutenen asmoa zen bankuaren ordezkari nagusiarekin hitz egitea eta harekin bilera bat egitea, Galdakaon eta Basaurin kaleratu behar dituzten familien egoeraren berri eman eta irtenbide bat negoziatzeko. Bankuaren ordezkariek ez dute bilera egiteko konpromisorik hartu, baina hara bildutakoek lortu dute egoitzako arduradunari idazki bat ematea.

Elkarlaguntza sarekoek eta sindikatukoek adierazi dutenez, Basaurin bikote bat eta haien 12 eta 16 urteko bi seme kaleratu nahi dituzte. Galdakaon, berriz, emakume bat eta 4 eta 8 urte bitarteko hiru seme-alaba daude etxetik kanporatuak izateko arriskuan. Santander bankua egiten dute egoeraren errudun: «Etxegabetzeak Global Pantelaria sozietatearen izenean bultzatzen ari dira. Global Pantelariaren aktiboen %20 Santander bankuarenak dira, eta %80, Cerberusenak. Horrexegatik, Santanderrek inplikazio zuzena du Global Pantelariaren izenean gauzatzen diren kaleratzeetan».

Haien iritziz, «ez da normala familia zaurgarriak kalean bizi behar izatea, bankuek eta putre funtsek milaka eta milaka etxe huts euren negozioetarako mantentzen dituzten bitartean».


Summary: Errenterian galduta zegoen 84 urteko gizona hilda agertu da. Oiartzunen agertu da, eta bertako udaltzaingoak eman du abisua. Autopsia egingo diote gorpuari, zer gertatu den argitzeko.

Asteazkenean Errenterian (Gipuzkoa) desagertu zen 84 urteko gizonaren gorpua aurkitu dute gaur udaltzain batzuek Oiartzungo landagune batean. Eguerdiko hamabiak inguruan aurkitu dutela jakinarazi du Eusko Jaurlaritzako Segurtasun Sailak; Ertzaintza bertaratu da abisua eman dutenean, eta gizona identifikatu dute. Gorpua Auzitegi Medikuntzako Euskal Institutura eraman dute, autopsia egiteko.

Asteazkenean desagerpena salatuta, ordu batzuen buruan hasi ziren bilatzeko lanetan. Errenteriako eta Oiartzungo udaltzainak, DYA eta Gurutzeko Gorriko kideak, boluntarioak eta ertzainak ibili dira bila; azken horiek, txakurrekin.


Summary: Trump matxinadagatik auzipetzeko eskatu du AEBetako Kongresuko batzordeak. Urtarrilaren 6ko gertaerak aztertu dituen batzordeak ikerketari buruzko azken txostena argitaratu du bart. «Mekanismo bat» onar dezala eskatu dio Kongresuari, presidente ohia ardura publikoetan aritzea eragozteko.

Donald Trumpek AEBetako hauteskunde emaitzen kontra konspiratu zuen, eta presidente ohia bera izan zen 2021eko urtarrilaren 6an Kongresuan izaniko liskarren sustatzaile nagusia. Hala ondorioztatu du gertaera horiek ikertu dituen Ordezkarien Ganberako batzordeak. Hemezortzi hilabeteko ikerketaren ostean, azken txostena argitaratu du bart batzorde horrek, eta, zerrendatu dituen gomendioen artean, eskaera bat egin dio Justizia Departamentuari: Trump auzipetu dezala, besteak beste, matxinada bat sustatzeagatik.

Bide penaletik harago, batzordeak Trumpen inhabilitazioa eskatu dio Kongresuari. Zehazki, «mekanismo bat» onartzera deitu du, presidente ohia eta hark «konspirazioan» laguntzaile izan dituenak ardura publikoetatik kanpo uzteko.

Lehen aldia da AEBetako Ordezkarien Ganberak presidente bat bide penaletik auzipetzeko eskatzen duena. Batzordearen gomendioak ez dira bete beharrekoak, eta Justizia Departamenduak erabaki beharko du urrats hori egin ala ez —bere ikerketa propioa egiten ari da—. Hala ere, erabakiak badu pisu sinboliko eta politikoa, eta oztopo bat gehiago izango da Trumpentzat, presidentetzarako 2024ko bozetara aurkezteko egiten ari den kanpainan.

Dokumentuak kontakizun zabal eta zehatz batean azaldu du presidentetzarako 2020ko bozen emaitzak baliogabetzeko Trumpek egin zuen ahalegina. «Urtarrilaren 6ko kausa nagusia gizon bat izan zen: Donald Trump presidente ohia. Bestek askok jarraitu zioten hark esandakoari», diote txostenean. «Urtarrilaren 6ko gertaerak ez ziren posible izango hura gabe».

Idatziaren arabera, Trump jakitun zegoen hauteskundeak galdu zituela, baina presioa egin zien estatuko funtzionario batzuei eta Mike Pence orduko presidenteordeari, Bidenen hautaketa baliogabetu zezaten. Gero, «jendetza biolento» bihurtu zen «manifestazio erraldoi batera» deitu izanaren «arduradun zuzena» izan zen, eta hainbatetan egin zion uko Kapitolioan istiluak eragin zituztenen ekintzak gaitzesteari, haren laguntzaileek eskatu arren. AEBetako Parlamentuaren aurrean bildu zirenen artean eskuin muturreko taldeetako kideak zeuden, armatuta.

Ekintza horiekin «demokrazia larriki mehatxatzea» egotzi dio batzordeak Trumpi, eta «legegileen bizia arriskuan jartzea». Hori dela eta, batzordeak Justizia Departamentuari galdegin dio presidente ohia lau deliturengatik auzipetzea: matxinadara deitzeagatik, Kongresuaren lana oztopatzeagatik, AEBei iruzur egiten saiatzeagatik eta lekukotza faltsuak aurkezten ahalegintzeagatik.

Mardula da txostena. Zortziehun orrialdetik gora ditu, eta horietatik 600 inguru dira 1.200 elkarrizketaren bidez jaso dituzten lekukotzenak. Cassidy Hutchinsonena izan zen oihartzun mediatiko handiena izan dutenetako bat. Etxe Zuriko kabineteburu Mark Meadowsen laguntzaile izandakoak batzordearen aurrean adierazi zuen Trumpek bazekiela urtarrilaren 6ko manifestarietako batzuk armatuta zeudela.

Presidente ohiak eta haren laguntzaileek egozten zaizkien delituengatik ordaintzea «erabakigarria» da, batzordearen esanetan. Arrazoitu dute aurrekari bat ezarriko dela hala egin ezean, eta «hurrengo hauteskundeetarako mehatxu bat» izango dela hori.

Batzordea urtarrilaren 3an desegingo da, errepublikanoek Ordezkariaren Ganberaren gaineko kontrola hartzearekin batera.

Errepublikanoen txostena

Ordezkarien Ganberako batzordeak azken txostenaren laburpen bat aurreratu zuen joan den astelehenean, eta, hari erantzunez, Alderdi Errepublikanoak bere dokumentu propioa argitaratu zuen asteazkenean. Azken horrek, iazko urtarrilaren 6an Kapitolioan izan ziren «segurtasun akatsak» nabarmendu ditu.

NBC telebista kateak ere ildo berari heldu dio, asteazkenean bertan argitaratu dituen informazioekin. Horien arabera, FBI Ikerketa Bulego Federaleko agente batek txosten batean ohartarazi zuen Trumpek urtarrilaren 6rako deitu zuen manifestazioa «armetarako dei gisa» interpretatu zutela eskuin muturreko talde batzuek. Kapitolioko gertaerak baino aste batzuk lehenago egin zuen oharra agenteak, NBCren arabera. Telebistak gaineratu du FBIk inteligentzia zerbitzuen abisuak ere bazituela, urtarrilaren 6koa aintzat hartzeko mehatxu bat zela esanez.


Summary: Espainiako Fiskaltzak itxi egin du Melillako heriotzen inguruko ikerketa. Gutxienez 23 pertsona hil ziren Maroko eta Espainia arteko muga gurutzatu nahian. Fiskaltzak argudiatu du Poliziaren jokabidean ez dagoela delitu zantzurik, baina eskatu du migratzaileei harriak bota zizkieten guardia zibilen jokabidea aztertzeko.

Espainiako Fiskaltzak artxibatu egin ditu ekainaren 24an Melillako hesian (Espainia) gertatu zena ikertzeko irekitako diligentziak, iritzita ez dagoela delitu zantzurik Espainiako Polizia indarrek eduki zuten jarreran. 2.000 lagun Marokoren eta Espainiaren arteko muga zeharkatzen saiatu ziren, eta, Rabaten arabera, 23 pertsona hil ziren; beste iturri batzuen arabera, 37 izan ziren hildakoak. BBC telebista katearen ikerketa baten arabera, Marokoko Gobernuak ez ezik, Espainiakoak ere erantzukizuna izan zuen.

Edonola ere, Fiskaltzak Guardia Zibilari eskatu dio ikertzeko hainbat agentek eginikoa, harriak bota zizkiotelako etorkinei, hori diziplina haustea izan ote zen eta zigorra merezi duen ikusteko.

Fiskaltzaren arabera, heriotzetan ez dago zuhurtziagabekeria zantzurik, ezta zaurituei laguntzarik ez ematearen delituaren arrastorik ere. Horrez gain, esan du mugan 470 pertsona atzera Marokora bidali izana legezkoa izan zela, Espainiako Herriaren Defendatzailearen iritziaren aurka.

Nolanahi ere, Fiskaltzak adierazi du Gobernuak derrigorrez bermatu behar diela asilo eskubidea edo bisa horretarako «benetako aukera» dutenei. Horren bidez, «ziurtatu behar da mugako hesiaren gainetik jauzi egin aurretik eskaera egiteko lege bidezko aukera bat izan dutela». Migratzaile gehienak gatazka guneetako herritarrak direla gogorarazi du fiskalak, eta, horregatik, nazioarteko babesa merezi dutela.

Ekainaren 24an, gutxienez 23 pertsona hil ziren Nador (Maroko) eta Melilla arteko muga zeharkatzeko ahaleginean. Caminando Fronteras GKE gobernuz kanpoko erakundeak adierazi zuen gutxienez 37 migratzaile hil zirela, eta ehunka lagun zauritu zirela.

Goizeko lehen orduan hasi zen saiakera, 06:40an. Gurugu mendian zeuden 2.000 migratzailek jo zuten hesira, eta aitzurrekin zulatzea lortu zuten. Espainiara iritsi ziren horietako 500 inguru, eta horietatik 130 harrera zentro batean sartu zituzten.

Espainiaren erantzukizuna

BBC hedabideko kazetari talde batek tragediari buruzko ikerketa bat egin du, eta ondorioztatu du Marokoko Gobernuak ez ezik Espainiakoak ere erantzukizuna izan zuela gertakari hartan. Horiek horrela, GKEek eta oposizioak estu hartu zuten Moncloa, eta, bereziki, Espainiako Barne ministro Fernando Grande-Marlaska.

Erresuma Batuko hedabideak dokumental bat emititu zuen azaroaren 1ean, Africa Eye [Afrikako Begia] saioan, Guardia Zibilak Marokora egindako itzulketak eta hango Poliziaren «muturreko» indarkeria argitara ateratzeko. Hedabide horretako kazetariek, bizirik irtetea lortu zuten migratzaileen testigantzak bildu zituzten, eta bideo irudiak ikuskatu, Espainiako Geografia Institutuko planoen laguntzaz. Hala, nabarmendu zuten jende oldeak biktimak eragin zituela Espainiako aldean ere.

Egun hartako irudietan ikus daiteke nola Marokoko Poliziak «Espainiako eremutik» migratzaileak arrastaka itzultzen zituen Afrikako herrialdera, «horietako asko hilik, hilzorian eta odoletan», kazetari taldearen esanetan.

Dokumentala kaleratu eta gutxira, Grande-Marlaskak ukatu egin zuen Espainiak erantzukizuna izan zuela gertakari hartan, eta esan zuen «etsigarria» zela telebista britainiarrak akusazio «hain larriak» egitea «inolako frogarik» aurkeztu gabe.

Azaroan, diputatu talde bat, tartean EAJko Mikel Legarda, EH Bilduko Jon Iñarritu eta Podemoseko hainbat kide, Nador eta Melillaren arteko mugan izan ziren, eta egiaztatu zuten «sarraskiaren zati bat» Espainiaren kontrolpean dagoen eremuan ere gertatu zela.

Hori dela eta, Podemosek eta oposizioko zenbait alderdik ikerketa batzorde bat eratzeko eskatu zuten, baina PSOEk eta PPk atzera bota zuten.


Summary: Txetxu Rojo zendu da, Athleticeko jokalari izandakoa. Hamazazpi urtez aritu zen Athleticekin Lehen Mailan, eta zuri-gorriekin partida gehien jokatu dituen jokalaria da, Iribarren atzetik.

Txetxu Rojo Athleticeko jokalari ohia (Bilbo, 1947) hil da, 75 urterekin. 1965an egin zuen debuta, eta 1982ra bitarte zale zuri-gorrien ikur bat izan zen. Athleticen historian partida gehien jokatu dituen jokalaria da (541 partida), Jose Angel Iribar taldekidearen atzetik. Athleticekin Espainiako bi kopa irabazi zituen, 1969an eta 1973an, eta 1977an UEFAko txapeldunorde izan zen. Guztira 68 gol sartu zituen elastiko zuri-gorriarekin, eta Athleticen bakarrik jokatu zuen. Jokalaria izateaz gain, entrenatzaile lanetan ere aritu zen hainbat taldetan; besteak beste Athleticen eta Osasunan.

Hura omentzeko bi ekitaldi egin zituen Athleticek. 1982ko martxoaren 23an, San Mamesen agur partida bat prestatu zion Athleicek Ingalaterrako selekzioaren aurka –Ingalaterrak klub baten aurka jokatzen zuen lehen aldia izan zen–, Bilbokoa futbola uztear zegoela eta. Bigarren omenaldia urte batzuk beranduago iritsi zen, 2015ean. Urte hartan 50 urte bete ziren Bilboko jokalariak lehen taldearekin debuta egin zuenetik, eta 2015eko urrian ohorezko sakea egin zuen Athleticek Valentziaren aurka jokatutako neurketan, San Mamesen.

Jokalari moduan oso fina eta trebea zen baloiarekin, eta ezker hegaletik min handia egiten zien aurkariei. Hemezortzi urterekin egin zuen debuta, 1965ean, eta hamazazpi urte luzez jokatu zuen elastiko zuri-gorriarekin. Entrenatzaile moduan 1986-1987. urtean egin zuen debuta Athleticen bigarren taldean, eta handik hiru urtera eseri zen lehen taldearekin San Mameseko aulkian. Urtebete iraun zuen karguan, baina hamar urte beranduago, 2000. urtean, berriro fitxatu zuen Athleticek. Osasuna, Celta eta Zaragoza ere zuzendu zituen, besteak beste. 2004an zuzendu zuen azken kluba, Rayo Vallecano.

Athleticek esan duenez, «handienetako bat» joan da. «Txetxuren bihotzak bere gorputz hilkorrean taupadak egiteari utzi badio ere, betiko taupadaka jarraituko du zaletasunaren bihotzetan», adierazi du Athleticek bere webgunean.


Summary: Konfiantza mozio batera aurkeztuko da Peruko Gobernua urtarrilean. Peruko lehen ministro berri Alberto Otarolak iragarri du erabakia, «gobernabidearen oinarriak sendotzeko eta bermatzeko».

Bi aste inguru daramatza indarrean Dina Boluarte Peruko presidentearen gobernuak, eta izan dira aldaketak tarte labur horretan. Aste hasieran azaldu zuen Boluartek gobernua berregituratzeko asmoa. Tartean, Pedro Angulo orain lehen ministro ohiari eragin zion erabakiak. Haren ordez Alberto Otarola izendatu zuten lehen ministro, abenduaren 21ean. Aurretik, Defentsa ministro izandakoa da. Batetik, 2011-2012 artean, Ollanta Humalaren gobernu aldian; bestetik, Boluarte boterera heldu ostean, hamaika egunez besterik ez, lehen ministro izan aurretik.

Gorabeherak gorabehera, Boluarteren agintaldia egonkortzeko konfiantza mozio batera aurkeztuko direla iragarri du Otarolak. «Gobernagarritasunaren oinarriak sendotzea eta bermatzea» da horren arrazoia. Urtarrilaren hasieran izango da, hilaren 6an edo 10ean; parlamentuaren agendaren arabera zehaztuko dute eguna. «Herrialdean bakea finkatzeko premiazko eta beharrezko neurriak ekarriko ditugu», adierazi du lehen ministroak.

Ikusteko dago zer ondorio izango dituen konfiantza mozioak Peruko politikan. Oraingoz malkartsua da herrialdeko egoera politikoa: krisia eta protestak piztu dira, eta 26 pertsona hil dira behintzat. Manifestariek eskatzen dute Kongresuaren jarduna bertan behera geratu dadila, eta hauteskundeak berriro egin ditzatela. Herritarren %83 hauteskundeak 2026aren aurretik egitearen aldekoak dira, Peruko Ikerkuntzarako Institutuak joan den astean argitaratutako inkesta baten arabera. Eta hala erabaki du Peruko Kongresuak: bozak 2024ko apirilera aurreratzeko lege proiektua onartu du, nahiz eta 2026ra arte gobernatzeko ahala izan (orduan amaitzen zen Pedro Castillo kargugabetuak uztailean hasitako agintaldia). Boluarteren ahotan, «trantsiziokoa» da bera buru duen gobernua, eta hauteskundearen bozak aurreratzearen alde agertu da.

Ikusi gehiago: Bozak «aitzakiarik gabe» aurreratzera deitu du Boluartek Kongresua

Pedro Castillo presidente ohiak atxiloaldian jarraitzen du. Peruko Botere Judizialeko epaile nagusiak joan den astean onartu zuen fiskaltzaren eskaera, atxiloaldia beste 18 hilabetez luzatzearena. «Ihes egiteko arriskua» dagoela deritzo fiskaltzak. Castillo abenduaren 7an hartu zuten atxilo, Kongresuaren desegitea iragarri eta gutxira hura kargutik kendu ondoren


Summary: Frantziako tren kontrolatzaileen grebak eragina izan du Iparraldean. TGV eta TER eskualdeko zerbitzuko bidaia batzuk bertan behera geratu dira Ipar Euskal Herrian. Astelehenera arte iraungo du grebak.

SNCF Frantziako tren konpainiako kontrolatzaileak greba betean dira, lansariak eta lan baldintzak berriz baloratuak izan daitezen galdegiteko. Eta izan du eraginik Ipar Euskal Herriko tren garraioan. TGV zerbitzuan, esaterako, ez dago tren billeterik erosterik: Paristik Baionarako eta Hendaiarako (Lapurdi) bidaiarik erosterik ez dago —eta alderantziz—. Bertan behera geratu dira hainbat bidaia astebururako, eta bere horretan mantendu direnak guztiak beterik dira. Bordele (Okzitania) eta Hendaia arteko TER zerbitzuko bidaia gutxi batzuk ere eten egin dituzte grebagatik, eta erosterik bada oraindik. Era berean, TER zerbitzuen kasuan eskatu dute bidaiaren bezperan egiaztatzeko bidaiarik izango al den, 17:00etatik aurrera. Astelehenean amaituko da kontrolatzaileen greba.

Frantziako tren konpainiak neurriak hartu ditu: asteburuko bidaiak beste batzuengatik trukatzea doakoa da, edo itzulketa osoa ere egingo dute. Bertan behera geratutako bidaien kasuan, kalte ordaina ordaindutako billetearen prezioaren bikoitza izango da.

Ostegun honetan bildu ziren sindikatuak tren konpainiako ordezkariekin, negoziatzeko. Hasieran, SNCFk 600 euroko prima proposatu zien sindikatuei. Kontrolatzaileek uko egin zioten hari, ez baitziren bat etortzen beren eskakizunekin. Bigarren aldiz hurbiltzeko saiakera ere egin zuen tren konpainiak: 720 euroko prima, 200 kontrolatzaile kontratatzea, eta kontrolatzaileen ordezkaritza bat sortzea. Horren aurrean, sindikatuek urte amaierako greba deialdia bertan behera uztea erabaki zuten; ez ordea, asteburu honetakoa.

Honakoak dira bertan behera geratu diren bidaiak, TGV eta TER eskualdeko zerbitzuetan:

TGV Paris - Baiona - Hendaia Larunbata: 7:11 - 15:11 - 18:10 Igandea: 6:50 - 7:31 - 10:11 - 12:11 - 14:05 - 16:11

TGV Hendaia - Baiona - Paris Larunbata: 16:12 - 16:53 Igandea: 7:12 - 9:32 - 16:12 - 16:43

TER Bordele- Hendaia Larunbata: 9:20 - 18:46 Igandea: 8:19 - 11:19

TER Hendaia - Bordele Larunbata: 16:53 - 18:57 Igandea: 18:57


Summary: Emakume baten gorpua topatu dute Bizkaiko Zubiaren inguruko uretan. Goizeko seiak aldera topatu dute emakumea, Bilboko itsasadarreko uretan. Gorpuaren egoeragatik, dirudienez emakumeak hainbat egun zeramatzan hilda.

Guardia Zibilak jakinarazi duenez, emakume baten gorpua agertu da Bizkaiko Zubiaren inguruko uretan, Portugalete eta Getxo inguruan (Bizkaia). Goizeko seiak aldera topatu dute Bilboko itsasadarrean, eta Gurutze Gorriaren ontzi batean atera dute gorpua. Guardia Zibila ikertzen ari da zer gertatu den. Auzitegiko medikuari eraman diote hilotza, autopsia egiteko. Gorpuaren egoeragatik, dirudienez baziren egun batzuk emakumea hilda zegoela.


Summary: Hiru pertsona atxilotu dituzte Donostian labanaz hildako gaztearen kasua dela eta. 24 urteko mutil hernaniar bat hil zuten atzo goizaldean, dantzaleku batean sorturiko borroka batean. Bilbon, beste gazte bat zauritu dute labanaz, taberna baten kanpoaldean gertaturiko borroka batean.

Ertzaintzak 24 urteko mutil bat hilda topatu zuen atzo goizean Donostian. Poliziak 06:20 aldera izan du erasoaren berri, eta Okendo plazan aurkitu zuen Hernaniko mutila, Victoria Cafe diskotekatik gertu. Sastakadak zituen lepoan eta gorputzaren beste zenbait ataletan. Larrialdi zerbitzuak saiatu ziren hura berpizten, baina ez zuten lortu. Lukas Agirre zuen izena biktimak.

Ordubete geroago, Ertzaintzak bi lagun atxilotu zituen, Donostiako Hondarribia kalean, hilketarekin zerikusia dutelakoan: 28 urteko emakume bat eta 26ko gizonezko bat. Hirugarrena, 24 urteko gazte bat, 10:00 aldera atxilotu zuten, Donostian hura ere. Bere burua entregatu zuen, amak lagunduta. Poliziak ikerketa zabaldu du gertatutakoa argitzeko, baina oraingoz ez du azalpenik eman.

Lekukoek adierazi dutenez, eztabaida dantzalekuaren barruan sortu zen, bi pertsona talderen artean, eta kanpoaldean jarraitu zuen.

Eneko Goia Donostiako alkateak «dolumina eta elkartasuna» adierazi zien biktimaren senideei, sare sozialen bidez. Gainera, Donostiako Udalak kontzentrazioa eginen du bihar eguerdiko 12:00etan, hilketa gaitzesteko. Hildako mutilaren familiari elkartasuna erakutsi dio udalak, eta elkarretaratzera joateko eskatu die herritarrei. Alderdi Eder parkean izanen da kontzentrazioa.

Hernaniko Alkate Xabier Lertxundik ere atsekabea adierazi du, eta senideei sostengua emateko eskatu du. Hernaniko Udalak bat egin du Donostian eginen den elkarretaratzearekin, heriotzak eragindako «nahigabea» erakusteko. Gainera, udalean dauden alderdi guztiek adierazi dute adierazpen instituzional bat eginen dutela.

Zauritu bat Bilbon

Donostiakoa ez da izan Eguberrietako borroka larri bakarra.

Bilbo erdialdean gazte bat larri zauritu zuten, hura ere labanaz. Erietxean dago, eta, hango iturrien arabera, egonkor.

Indautxuko gau giroko taberna batean gertatu zen borroka. Eztabaida batekin hasi zen, baina giroa berotuz joan zen. Ukabilak erabili zituzten, eta, azkenean, baita labanak ere.


Summary: Felipe VI.aren mezua kritikatu dute EAJk, EH Bilduk eta Elkarrekin Podemosek. Jeltzaleek garaiari egokitzeko eta «nazioen errealitatea» onartzeko deia egin diote. EH Bilduren arabera, berriz, «diskurtsoa deigarriagoa izan da esan ez duenagatik, esan duenagatik baino».

Felipe VI.a Espainiako erregearen Gabonetako diskurtsoak kritikak eragin ditu Euskal Herrian. EAJk, EH Bilduk eta EP Elkarrekin Podemosek agerraldiak egin dituzte gaur, hitzaldiaren balorazioa egiteko. Besteak beste, Felipe VI.ak Ukrainako gerraz, prezioen igoeraz eta Europako Batasunaren beharrezkotasunaz hitz egin zuen atzo; aipatu zituen bizikidetzaren hondatzea eta instituzioen higadura ere, eta hitz horiek sortu dute iskanbila gehien.

EAJn, Aitor Estebanek egin du agerraldia, Sabin Etxean. Instituzioen higadurari dagokionez, gaitzetsi egin du erregeak erantzukizuna modu orokortuan banatu izana, «inor seinalatu gabe»: «Ez dakigu zehazki zein higaduraz ari den ere; Auzitegi Konstituzionalaren azken aferaz ari den, edo beste zerbaiti buruz».

Hortaz gain, Estebanek esan du Felipe VI.ak erraza duela instituzioen higadura hori eragozten lagundu nahi badu: «Berari dagokiona amai dezala, bederen», adierazi du, monarkiaren aboliziori aipamena eginez. Gogor jardun du erregeak legez duen bortxaezintasunari buruz.

Erregeak hainbat aldiz aipatu zuen Espainiako Konstituzioa bere hitzaldian, eta «espainiarren batasunaren sinbolo» gisa aurkeztu zuen. Estebanek gogorarazi dio konstituzioarekin sekula ados egon ez diren sektore zabalak badaudela, eta «lehen ados zeuden askok» ere gaur egun «zalantzan» jartzen dutela.

Azkenik, gaur egungo garaietara egokitzeko eskatu dio Estebanek Felipe VI.arenari, baita nazioen errealitatea aitortzkoe eta duela urte batzuk Kataluniari buruz egin zuenaren moduko diskurtsorik ez egiteko ere.

Mami gutxi

EH Bilduri dagokionez, Jon Inarrituk egin du balorazioa. Hark azaldu duenez, erregearen diskurtsoa, «beste behin ere», deigarriagoa izan da esan ez duenagatik, esan duenagatik baino: «Ez du hitz egin urteko gertakari larrienen inguruan: Melillako tragedia, Pegasus auzia edota Auzitegi Konstituzionalaren kolpea», salatu du.

«Ikuspuntu independentistatik», Inarrituk azpimarratu du monarkia ez daukatela propiotzat, inposatutako instituzio bat dela, eta demokrazia gehiago lortzeko bide bakarra dela «erakunde anakroniko» horretatik urruntzea.

Gainera, erregearen hitzaldia «bere burua justifikatzeko hitz hutsez betea» izan zen, Inarrituren iritziz. Besteak beste, aipatu du Felipe VI.a ez dela pertsona egokiena instituzioen higaduraz hitz egiteko, «bere etxea duen moduan izanda»: «Urrun izan nahi dute Juan Carlos I.a, baina ez dizkiote tituluak kendu nahi, ezta errege etxetik bota ere», gogorarazi du.

Amaitzeko, adierazi du Espainian ere geroz eta jende gehiagok galdetzen diola bere buruari ea errege batek zertarako balio duen.

Estrategia bat

EPren partez, Roberto Uriartek hitz egin du. Hark esan du erakundeen higadura ez dela «fenomeno meteorologiko bat, estrategia baten parte» baizik: «Erakundeen higadura gertatzen ari da hori hala izateko estrategia bat dagoelako. Horren aurka, garrantzitsua da gobernu koalizioaren eta hura boterera eraman zuten indarren arteko batasuna».

Bestetik, gaitzetsi egin du erregeak ez goraipatu izana Espainiako Gobernuak indarrean jarri dituen neurri sozialak.


Summary: Ez dute baztertzen hilketa izatea Bizkaiko Zubiaren inguruko uretan aurkituriko emakumearen kasua. Ikerketaren iturriaren arabera, pisuak jarri zizkioten gorpuari, eta hainbat egun zeramatzan uretan

Guardia Zibilak larunbatean jakinarazi duenez, 40 urte inguruko emakume baten gorpua agertu zen Bizkaiko Zubiaren inguruko uretan, Portugalete eta Getxo inguruan (Bizkaia). Goizeko seiak aldera topatu zuten Bilboko itsasadarrean, eta Gurutze Gorriaren ontzi batean atera dute gorpua. Guardia Zibila ikertzen ari da zer gertatu den. Auzitegiko medikuari eraman diote hilotza, autopsia egiteko. Gorpuaren egoeragatik, dirudienez baziren egun batzuk emakumea hilda zegoela. Gaur jakinarazi dutenez, gorpuak pisuak lotuta zeuzkan gerriaren inguruan. Hasieran suizidioa izan zitekeela esan bazuten ere, orain ez dute baztertzen hilketa izatea.

Hildakoak ez zuen agiririk aldean, eta hura identifikatzeko lanetan ari dira.


Summary: Gaur 70 euro garestitu da argindarra Hegoaldean. 80,31 euro ordainduko da megawatt-ordua; bihar, 113,72 euro.

Atzo 10,63 euroan ordaindu zen megawatt-ordua Araban, Bizkaian, Gipuzkoan eta Nafarroan, eta, gaur, 70 euro gehiago ordainduko da: 80,31.Bihar, beste koska bat egingo du gora, eta 113,72 euroan ordainduko da megawatt-ordua.

Edonola ere, duela astebete baino merkeago ordainduko da gaur, orduan 96,41 eurora heldu baitzen megawatt-ordua.

Beste datu deigarri bat da iaz garai honetan ordaindu zena: 188,53 euro. Salbuespen iberiarra deituriko mekanismoak azaltzen du aldea. Ekainaren 15ean sartu zen indarrean, 12 hilabeterako, Iberiar penintsulan argindarraren garestitzea mugatzeko helburuz, lotura elektriko kaxkarra baitu Europako beste guneekin.

Mekanismo hori indarrean ez balego, argindarra %37 garestiagoa izango litzateke, kalkulatu dutenez.


Summary: Donostia ospitalean protestaren irudia «berreskuratu» dute. Protesten deitzaileek beren artean «batasuna» dagoela nabarmendu dute, eta astean zehar berritasunak espero dituztela Osakidetzako buruekin dituzten harremanetan

08:15ean, agindutako orduan, irudia berritu dute: bata zuriz jantziriko langileek Donostia ospitaleko atariko eskailerak bete dituzte, Osakidetzako buruzagitzarekin dituzten desadostasunak erakusteko. Txalo zaparrada batekin amaitu dute mobilizazioa. Hamarnaka lagun elkartu dira.

Abenduaren hasieran lehertu zen krisia; Donostialdeko ESI erakunde sanitario integratuko arduradun nagusiak kargugabetu zituen Osakidetzak, Itziar Perez eta Idoia Gurrutxaga, hainbat dimisio ere egon dira erabaki horien ondorioz, eta erietxeko zerbitzuburuek hainbat aldarri jarri zituzten mahai gainean; ematen den arta hobetzeko ezinbestekoak direla esan dute, eta Osakidetzaren erabakiak hartzeko era «bertikala» ere salatu nahi izan dute. Besteak beste, Donostia ospitalea «erreferentzialtasuna» galtzen ari dela salatu dute. Joan den astean, elkarrizketak tarteko, egoerak hobera egin zuela zirudien; mobilizazioak, hain zuzen ere, etenda zeuden. Baina ostiralean berritu egin zuten mobilizazioetan parte hartzeko deia. Printzipioz, astelehenero egitea da asmoa.

Toraxeko kirurgialari Jon Zabaletak hartu du hitza gaurko protestaren amaieran. «Irudi hau berreskuratu nahi izan dugu herritarrek jakin dezaten hemen gaudela», azaldu du. Adierazi du joan den ostiraletik hona ez dela berritasunik izan Osakidetzako eta Eusko Jaurlaritzako Osasun Saileko buruzagiekin dituzten harremanetan, eta deus berririk ezin dutela erantsi oraindik. Nabarmendu du, hala ere, protesten deitzaileen artean dauden profesionalen arteko «batasuna» agerikoa izan zela joan den ostiralean izan zuten batzar nagusian. «Denak oso elkartuta gaude, eta Osakidetzaren zain. Asteburu honetan, logikoki, ez da mugimendurik egon, eta itxaron egingo dugu aste honetan zehar zer berritasun dauden ikusteko».

Krisia elkarrizketaren bidez konpondu nahi dutela adierazi du. «Guk hitz egiten jarraitu nahi dugu, baina pauso finkoak eskatzen ditugu. Egunean-egunean joango gara ikusten zer gertatzen den. Horren arabera, gure jarrerak alde batera edo bestera egingo du; betiere, batzarrean erabakitzen dena errespetatuta».

Lehenesteko gaiak

Elkarrizketetan lehenetsi beharreko gaiak zehaztu ditu Zabaletak: «Gu kezkatzen gaituzten gaiak LEP lan eskaintza publikoarekin eta Onkologikoarekin lotuta daude. Gai horiek premiazkoak dira. Abenduaren 31n bukatzen da Onkologikoarekin egun dagoen lotura; LEPa ere hila bukatu baino lehen aterako da».

LEPari dagokionez, zehaztu du beren eske nagusia dela egun erietxean dauden «lanpostu soslaien» araberako postuak eskainiko direla bermatzea; gainerakoan, ospitalean egun dauden espezialitateetako profesionalak faltako dira, haien ustez.

Onkologikoari dagokionez, minbiziaren artan espezializatutako erietxe hori guztiz Donostia Ospitalearen barruan integratzea nahi dute zerbitzuburuek, baina horretarako bermerik ez dute ikusi orain arte Osakidetzak hartu dituen erabakietan. Onkologikoarekin aparteko ESI Erakunde Sanitario Integratu bat sortzerik ez dute nahi.

Adolfo Lopez de Munain zerbitzuburuen bozeramaileak lehengo astean jakinarazi zuenez, Osakidetzak kargugabetzeen ostean Donostia ospitalean kudeatzaile jarri zuen Agustin Agirrerekin harremanak ez dira onak; esan zuen Adolfo Begiristain Donostialdeko ESIko mediku ohiak elkarrizketa batean egindako adierazpenak gezurtatzeko eskatu ziela, eta uko egin diotela horri. Mobilizazioak berriz hasteko motiboen artean hori jarri zuen. Solaskide horrekin dituzten harremanen inguruko adierazpenik ez dute egin nahi izan gaur elkarretaratzean batu diren langileek.


Summary: Hertzainak-en azken kontzerturako sarrerak bukatu dira. Taldeak urtarrilaren 6an Gasteizen egingo duen emanaldiko sarrera guztiak saldu dira

Hertzainak taldeak urtarrilaren 6an emango du Azkena gure alde azken birako azkeneko kontzertua, Gasteizko Mendizabalan, eta, gaur antolatzaileek jakinarazi dutenez, dagoeneko bukatu dira sarrera guztiak.

Hilaren 16an eta 17an Barakaldoko (Bizkaia) BECen kontzertu arrakastatsuak eman ostean, Gasteizkoa izango da azken bira labur honetako azken emanaldia.

2019an, Iñaki Igon Garitaonandia Gari eta Josu Zabala taldeko kideak elkartu egin ziren Bilboko Kafe Antzokian eta Euskalduna jauregian kontzertu pare bat emateko, eta oraingoan, berriz, Luis Javier Saiz Txanpi bateria jotzailea ere batu zaie.


Summary: Gizonezko bat ikertzen ari dira Tuteran, hamasei txakurri tratu txarrak ematea egotzita. Gizonak muturreko osasun eta higiene baldintzetan zituen txakurrak. Natura Babesteko Nafarroako Zerbitzuak aginduta, animaliak mediku tratamendua jasotzen ari dira orain.

Gizonezko bat ikertzen ari da Guardia Zibila Tuteran (Nafarroa), hamasei txakurri tratu txarrak ematea leporatuta. Natura Babesteko Nafarroako Gobernuko Zerbitzuak jaso zuen abisua, eta ikerketa abiatu zuten gero. Jakinarazi dute gizonak muturreko baldintzetan zituela txakurrak etxean.

Zehazki, txakurrek dermatitisa, azaleko lesioak eta eritasun eta infekzio larriak dituzte. Esaterako, batzuek hazteri sakoptikoa dute; gaixotasun hori zoonosi gisa sailkatua dago, eta oso kutsakorra da, bai eta mingarria ere. Poliziaren arabera, gizonari agindu zioten animaliak berehalakoan eraman behar zituela albaitariarenera. Bost eguneko epea eman zioten horretarako. Baieztatu dute txakurrak sendabidean direla dagoeneko. Behin prozesua bukatuta, elkarte batera eramanen dituzte.

Gizonezkoari dagokionez, Guardia Zibilak jakinarazi du kasua epaileen esku dagoela orain. Tratu txarrak ematea leporatuta ikertuko dute, eta zigorra zein den zehaztu.


Felipe VI.aren mezua babestu du PSE-EEk

Summary: Felipe VI.aren mezua babestu du PSE-EEk. Idoia Mendiak bat egin du «instituzio demokratikoen aldeko mezuarekin», eta PPren jarrera kritikatu du.

Idoia Mendia Eusko Jaurlaritzako lehendakariorde eta enplegu sailburuak Felipe VI.a Espainiako erregearen Gabonetako diskurtsoa babestu du, eta ziurtatu du «instituzio demokratikoen aldeko mezu lasaiarekin» bat egiten duela. Felipe VI.ak besteak beste prezioen igoeraz, bizikidetzaren hondatzeaz eta instituzioen higaduraz hitz egin zuen abenduaren 24an. Mendiak adierazi duenez, sozialistek «sintonizatu» egin dute mezuarekin. EAJk, EH Bilduk eta Elkarrekin Podemosek, berriz, ez.

«Krisiari eta azken urteetako tentsioei erantzuna emateko, instituzioei eta konstituzioari balioa eman behar zaie», nabarmendu du Mendiak. Izan ere, erregeak hainbat aldiz aipatu zuen Espainiako Konstituzioa bere hitzaldian. Mendiak uste du «estatuko arazo nagusia sistema politikoa arautzen duten konstituzio oinarriak ez ulertzea» dela. Horren harira, PPren jarrera kritikatu du: «Badirudi PPri zaila egiten zaiola ulertzea Konstituzioak hauteskundeez hitz egiten duela; batzuetan batzuek irabazten dute, eta beste batzuetan, beste batzuek». Eta azpimarratu du gehiengo berriekin parlamentuak, gobernuko presidentea jartzeaz gain, Auzitegi Konstituzionala ere aukeratzen duela.

Auzitegi Konstituzionala berritzeko prozesua lege proposamen bidez egitea «egokia» dela adierazi du Mendiak, denbora «aproposean» gauzatzeko aukera ematen baitu. Eta salatu du PP gobernuan dagoenean konstituzio organoak ez direla inoiz «garaiz» berritzen: «Beti saiatu dira hautetsontziek ematen ez dietena beste tresna batzuekin kontrolatzen».


Summary: Putinek esan du negoziatzeko prest dagoela. Errusiako presidenteak elkarrizketak blokeatzea egotzi dio Ukrainari. Kievek erantzun dio egiazki ez duela hitz egiteko asmorik: «Erantzukizuna hartzea saihestu nahian ari da».

Errusiak eta Ukrainak Eguberri egunean bake negoziazioez adierazitakoak kontuan harturik, argi geratu da oraindik asko falta dela biak mahai beraren inguruan berriz esertzeko, eta are gehiago adostasun batera heltzeko. Vladimir Putin Errusiako presidenteak atzo esan zuen negoziatzeko prest dagoela, eta, aldi berean, Kievi leporatu zion elkarrizketa horiek blokeatzen aritzea; Ukrainako Gobernuak berehala erantzun zion, eta, Volodimir Zelenski Ukrainako presidentearen aholkulari Mikhailo Podoliaken bitartez, adierazi zuen Putinek ez duela hitz egiteko asmorik. Horren ordez, Podoliaken arabera, Errusiako presidentearen egiazko asmoa zera da: «Erantzukizuna hartzea saihestu nahian ari da».

Putin, negoziazioez aritzerakoan, «irtenbide onargarriez» aritu zen atzo, horiek zeintzuk diren zehaztu gabe; orain arte, besteak beste, aipatu izan du Ukrainak Krimearen, Donetsken, Luhansken, Khersonen eta Zaporizhiaren anexioak aitortzea, eta NATO Ipar Atlantikoko Itunaren Erakundearen hedatzea geldiaraztea Europa ekialdean. Hain justu, Emmanuel Macron Frantziako presidenteak, hilabeteotan Errusiako estatuburuarekin gehien mintzatu diren agintarietako batek, eskari horietako batzuk zerrendatu zituen hilabete hasieran TF1 telebista katean egin zioten elkarrizketa batean.

Dena den, Ukrainak behin eta berriz esan du ez dela negoziazio mahaian eseriko Errusiak bere lurraldetik tropak ateratzen ez dituen bitartean, eta jarrera hori berretsi zuen Podoliakek atzo: «Putinek errealitatera itzuli behar du. Errusiak Ukrainari eraso egin zion, eta herritarrak hiltzen ari da».

Errusiako presidenteak, ordea, uste du justifikatuta dagoela otsailaren 24an abiaturiko inbasioa, Mendebaldeak Errusia «zatitu» nahi duelako, eta atzo ere bloke horri egotzi zion gatazka hasi izana, Euromaidan mugimenduaren (2013-2014) bitartez Viktor Janukovitx errusiazalea Ukrainako agintetik botatzea sustatzeagatik —herrialde horretako parlamentuak kargugabetu zuen, 2014ko otsailean—.

Putinen adierazpen sorta horrek agerian utzi du ez dagoela negoziazioetarako ia tarterik, eta Errusiako presidentea bera horretaz jakitun dagoela. Agian horregatik, agintariak erreferentzia egin zion atzo gerra fronteari, eta esan zuen AEB Ameriketako Estatu Batuek Ukrainari Patriot misilak bidaliko dizkiotela; Mendebaldeko aliatuek azken hilabeteetan Kievi emandako armarik sofistikatuena da, eta, horien bidez, Errusiak jaurtitako misil balistikoak atzeman eta erorarazi ahal izango dituzte, baita gehienez 160 kilometrora dauden helburuak jo ere. Errusiako agintariak berriz ere garrantzia kendu zion gertakari horri, argudiatuta «zaharrak» direla.

Horrekin lotuta, Bielorrusiako Defentsa Ministerioak atzo jakinarazi zuen Errusiak herrialde horretan ezarritako Iskander misil taktikoak eta S-400 aireko defentsa sistemak «prest» daudela «beren jardunerako». Eta, albiste horren aurretik, Moskuk esan zuen herrialdeko armadak zenbait eraso egin zituela Ukrainaren kontra: hamar bonbardaketa Kharkiv eskualdean, eta beste hogei Zaporizhian —Ukrainako armadak azken hori baieztatu zuen—, esaterako.

Gainera, Errusiako Defentsa Ministerioak gaur jakinarazi du Ukrainaren drone batek hego-mendebaldeko Saratov eskualdeko (Errusia) aerodromo bat bonbardatu duela, eta gutxienez hiru lagun hil direla. Kievek erasoa baieztatu du, eta esan du inbasioaren «ondorio bat» dela.

NBEren Segurtasun Kontseilua

Diplomaziari dagokionez, Ukrainak erasokor jarraitzen du, eta herrialde horretako Atzerri ministro Dmitro Kulebak gaur azaldu du NBE Nazio Batuen Erakundeari «formalki» eskatuko diotela Errusia erakunde horretako Segurtasun Kontseilutik kanporatzeko. «Gure galdera oso sinplea da: Errusiak ba al du eskubiderik NBEren Segurtasun Kontseiluko kide iraunkor bat izateko eta, oro har, NBEn egoteko?», esan du Kulebak afera horretaz.

NBEren Segurtasun Kontseilua hamabost herrialdek osatzen dute, eta horietatik bost kide iraunkorrak dira —beto eskubidea dute—: AEBak, Erresuma Batua, Errusia, Frantzia eta Txina. Hori bai, erakundearen araudiak ez du jasotzen Ukrainako Atzerri ministroak galdera horretan hizpidera ekarritakoak gauzatzeko modurik.

Aldiz, herrialde bat kanpoan uzteko, horren alde agertu beharko lirateke Batzar Nagusiko estatu kideen bi heren, eta, gero, erabaki hori berretsi beharko luke Segurtasun Kontseiluak.


Summary: 64,1 milioi euroan lizitatuko dira EHUko Medikuntza eta Erizaintza Fakultateko obrak. Enpresek 2023ko otsailaren 3ra arte aurkezten ahalko dituzte euren eskaintzak.

Euskal Herriko Unibertsitateko (EHU) Medikuntza eta Erizaintza Fakultate berria egiteko obren deialdia argitaratu berri dute. Lizitazioak ia 64,1 milioi euroko zenbatekoa izanen du, eta eskaintzak aurkezteko epea datorren urteko otsailaren 3an amaituko da. EHUk aurreikusten du kontratua 2023ko maiatzean sinatuko dutela, eta obrak ekainaren bigarren hamabostaldian hasiko dituztela. Unibertsitatearen arabera, 2026-2027ko ikasturterako erabilgarri egonen da eraikina.

Lau eremutan banatutako eraikina izanen da, eta hegoaldean kokatuko da handiena. Bertan egonen dira ikerketarako guneak eta irakaskuntzarako laborategiak. 5.300 metro karratuko eremu baten gainean eraikiko da, Basurtuko ospitalearen ondoan.

Eva Ferreira EHUko errektorea honela mintzatu da proiektuaz: «Ezusteko zailtasunak gainditu behar izan ditugu. Energiaren kostuen gorakadak eta Ukrainako gerrak krisi ekonomikoa eragin dute, eta, ondorioz, ezinezkoa izan zen aurrekoan esleipena gauzatzea, baina ez dugu amore eman, eta tinko heldu diogu hartutako konpromisoari». Izan ere, joan den abuztuan obrak gelditu behar izan zituzten, ABEE aldi baterako enpresa elkarteak uko egin zielako Medikuntza eta Erizaintza Fakultatea eraikitzeko obrei, argudiatuz eraikuntza kostuak igo egin zirela eta ezinezkoa zitzaiela lan hori beren gain hartzea.


Summary: Martxoaren 3ko zentroaren egitasmoa «izoztuta» dagoela salatu dute. Memoria Gara elkarteak «biktimen parte hartzea bermatuko duten mekanismoak» galdegin ditu

Memoria Gara elkartea kezkaturik dago Martxoaren 3ko memoria zentroaren egitasmoa hartzen ari den norabidearekin. Salatu dutenez, gaur egun proiektua «izozturik» dago, eta, asmo protokoloa sinatu zenetik ia bi urte igaro diren honetan, «etengabeko atzerapenak, bete gabeko promesak eta aurrekontu murrizketak» dira nagusi.

«Zoritxarrez, proiektua izoztuta dagoela esan behar dugu», adierazi dute Memoria Gara elkartekoek. «Borondate politikorik eza atzematen dugu, eta horrela izan da azken urteotan. Ez digute inoiz idatzizko dokumenturik eman, eta denak hitz onak izan dira beti».

Elkarteko bozeramaileek gogorarazi dute duela urtebete baino gehiago lankidetza hitzarmen bat sinatzeko proposamena helarazi ziola Gogora institutuari. Proposamenak alde guztien oniritzia zuen, baina oraindik ez da gauzatu.

Egitasmoa «serio» hartzeko eskatu diete erakundeei: «Gure eskua luzatuta dago. Egitasmoa denon artean eraikiko dugu, edo ez da izango. Bi urte alferrik igaro dira, eta ezin dugu beste bat hutsean pasatzen utzi».


Summary: Pertsona bat hil da Barrundian, auto istripu batean. Goizeko hamaikak baino lehen gertatu da ezbeharra. Bi ibilgailuk elkar jo dute, eta horietako bat irauli egin da.

Bi ibilgailuk talka egin dute gaur goizean Barrundian (Araba), A-3140 errepidean. Ibilgailuetako bat irauli egin da. Lau pertsona zihoazen ibilgailuetan, eta bi lagun zauritu dira, horietako bat oso larri. Handik gutxira zendu da. Eusko Jaurlaritzako Segurtasun Sailak eman du ezbeharraren berri. Goizeko hamaikak baino lehen gertatu da.

Ertzaintza eta anbulantziak bertaratu dira istripua gertatu den tokira. Eta Osakidetzak helikoptero bat mobilizatu du. Hori dela eta, errepidea itxi behar izan dute. Bi noranzkoetan itxita dago oraintxe.


Summary: Bizkaiko Clarel dendetako langileek greba egingo dute, 94 kaleratze salatzeko. Enpresak Bizkaian dituen 38 dendetatik hogei frankizia bihurtu ostean, 94 langile kaleratu dituzte. Abenduaren 31n eta urtarrilaren 5ean egingo dute greba.

Bizkaiko Clarel kosmetika dendetako langileek greba egingo dute abenduaren 31n eta urtarrilaren 5ean. ELA sindikatuaren arabera, 94 langile kaleratu dituzte azken bi urteetan, enpresak Bizkaian dituen 38 dendetatik hogei frankizia bihurtu dituztelako. Hala, langileek Clareli eskatu nahi diote «frankizien politikarekin» ez jarraitzeko, eta 2023an kaleratze gehiago egongo ez direla bermatzeko. ELAk dio enpresak «lanpostuak babesteari uko» egin diola, eta horregatik deitu dute beste bi greba egunetara; izan ere, arrazoi berberengatik, abenduaren 24an ere greba egin zuten.


Summary: Unibertsitate sistema «publiko, propio eta burujabea» aldarrikatu du LABek. Sindikatuak salatu duenez, Unibertsitate Sistemaren Lege Organikoak (LOSU) ez ditu hobetuko euskal unibertsitateetako funtzionamendu, kalitate eta lan baldintzak

Abenduaren 22an onartu zuen Espainiako Kontseiluak Unibertsitate Sistemaren Lege Organikoa. LABek salatu duenez, «Espainiako zentralismoa eta lobby atzerakoien botereak» daude hartutako neurriaren atzean, neurriak unibertsitateen kontrolari eusteko aukera emango baitie. «Hego Euskal Herrikoak barne».

Ikusi gehiago: Unibertsitate eredu berri baten zutoinak jarriko ditu gaur Espainiako Kongresuak

Sindikatuaren ustez, eta «aldarrikapen historikoa» den aldetik, errektore izateko aukera irakasle doktore iraunkorrei, funtzionarioei eta laboralei zabaltzea izan da unibertsitateen gobernantzan neurririk nabarmenena. Hala eta guztiz ere, klaustroa eta errektorea aukeratzeko prozesuetan %51ko ordezkaritza izango dute aurrerantzean ere irakasle iraunkorrek.

Bestalde, sindikatuak nabarmendu duenez, lege berri horrek atzerapausoak eragingo ditu unibertsitateetako gobernantzaren demokratizazioan eta unibertsitate komunitatearen parte hartzean. Hain zuzen ere, Gobernu Kontseiluaren heren bat aukeratzeko ahalmena emango dio errektoreari, «organo horren kontrola askoz gehiago areagotzeko».

Lan baldintzei dagokienez ere, aldaketak egongo dira. Doktore laguntzaileek 18 kredituko irakaskuntza betekizuna izango dute, ez 24 kreditukoa; epaimahaiak izendatzeko aukera unibertsitatearen eta sailaren esku utziko dute; aldi baterako irakasle eta ikertzaileen kontratuen gehiengoa %40tik %8ra murriztuko dute; eta ordezkapenak egingo dituzten irakasleei ez zaie aitortuko ikerketa egiteko aukerarik. Azken neurri horrek «prekarizazioa areagotuko» duela salatu du LABek.

Legeak jasotzen duenez, gainera, BPGaren %1 unibertsitateei bideratuko zaie. Ordea, ez du zehazten funts horiek nola jasoko dituzten, ezta unibertsitate publikoei bideratuak izango diren ere. «Doakotasunerako ibilbidea aurreikusten badute ere, argi dago legeak ez duela unibertsitate publikoen aldeko hautua egiten», salatu du LABek.

EHUko zuzendaritzak eta Eusko Jaurlaritzak legearen zenbait kontu argitzeko eskaera egin badute ere, sindikatuak ondorioztatu du LOSUk ez dituela «behar besteko» hobekuntzak ekarriko unibertsitateetako funtzionamenduan, lan baldintzetan eta kalitatean. Hala, argi utzi nahi izan dute unibertsitateetako langileen eskubideen eta euskal unibertsitate sistema «publiko, propio eta burujabearen» alde egiten jarraituko dutela.


Summary: Frantziako medikuak greban jarri dira lan baldintza hobeak aldarrikatzeko. Hilabeteko bigarren aldia da mediku liberalak kontsultak ixtera deituak direla. Medecins Pour Semain kolektiboak kontsultako prezioa bikoizteko eskatzen du.

Astebeteko greba hasi dute mediku liberalek gaur. Bigarren aldia da greban jarri direla; lehena abenduaren 1ean eta 2an izan zen. Medecins Pour Demain kolektiboak mediku liberalen aldarrikapenak plazaratu ditu, sindikatu batzuen laguntzarekin. Lan baldintzak hobetzeko eskakizun bakarra dute, kontsultaren prezioa bikoiztea, hau da, 25 euroren ordez 50 euroko kontsultak egin ahal izatea.

Medecins Pour Demain kolektiboa, frantsesez biharko medikuak adierazten duena, irailean sortu zen, medikuen arteko kezkak ugaritzen ari zirela eta. Mediku gero eta gutxiago daudela azaldu dute, eta horregatik ez dutela lan karga guztia kudeatzea lortzen. Pazientez gainezka egoteaz gain, kudeaketa administratibo ainitz dutela deitoratu dute. Mediku gazteek ez dute gehiago mediku liberal gisa instalatzeko gogorik. Kolektiboaren arabera, kontsultaren prezioaren bikoiztuz gero, pertsonala enplegatzeko aukera emango die, baita materialean inbestitzeko aukera ere. Pazienteak hobeki zaintzea da helburua, lan baldintza hobeek mediku gehiago erakarriko dituztelakoan. Mediku gehiago izanez gero, lan karga eramangarriagoa izango da, eta mediku gazteak liberal gisa instalatzera bultzatuko ditu, kolektiboaren ustetan.

Grebaz gain, manifestazio nazional batera deitu dute urtarrilak 5erako, Parisen.


Summary: AEBetan 50 pertsona inguru hil dira elur ekaitzaren eraginez. AEBetako biztanleen %60ri eragin die nolabait 'Elliot' elur ekaitzak. Japonian gutxienez hamazazpi pertsona hil dira elurtearen ondorioz.

AEB Ameriketako Estatu Batuetan gogor jo du neguak. 50 pertsona inguru hil dira, Elliot deituriko elur ekaitzaren eraginez. AEBetako biztanleen %60 inguruk jasan behar izan dute elur ekaitzaren ondoriorik. Izan ere, Ozeano Artikotik joandako haize fronteak elurrez estali du herrialdea, Kanadako mugatik Mexikokoraino. NWS AEBetako Meteorologia Zerbitzu Nazionalak gaur adierazi du herrialdeak «izoztuta» jarraituko duela, baina gaurtik aurrera «moderaziorako joera» izango duela Artikoko fronteak.

Azken hamarkadetako negurik hotzena da oraingoa, NWSren arabera. Esaterako, Eguberri egunean -10,5 graduko tenperatura izan zuten New Yorken (AEBak); erregistratutako tenperaturarik hotzena 1872tik. Ondorio latzenak Buffalo hirian jasan dituzte (New York, AEBak). Gutxienez hamasei pertsona hil dira hor, eta gorpuak etxeetan, autoetan eta kalean aurkitu dituzte. Kansas, Wisconsin eta beste lau estatutan ere izan dira hildakoak. Hotzagatik, ibilgailuetatik atera ezinik geratzeagatik eta izotzak eragindako trafiko istripuen ondorioz hil dira, besteak beste, 50 lagun inguru.

Gainera, elektrizitaterik gabe daude 100.000 herritar inguru Maine eta New York estatuetan. Dena den, sistema elektrikoa berrezartzeko lanetan dihardute; guztira, 1,7 milioi lagun egon dira argirik gabe. Elurra eta urakan haizea izan dira erantzuleak.

Joe Biden AEBetako presidenteak «adi egoteko» eta «prebentzioa» eskatu zizkien estatubatuarrei aurreko astearen amaieran. «Bidaiatzeko asmorik baduzue, irten orain. Ez da txantxa bat», esan zuen ostegunean Etxe Zurian egin zuen prentsaurrekoan. Izan ere, aurreikusitakoa bete zen. Gabon egunean, esaterako, herrialde osoko hegaldien %20 bertan behera geratu ziren eguraldi ankerraren ondorioz.

Oraindik ere «arriskutsua» da errepideetan gidatzea, NWSk gaur adierazi duenez. Hala ere, astea aurrera joan ahala egoera meteorologikoa hobetuko dela iragarri du agentziak.

Japonian ere, negu latza

AEBetan ez ezik, Japonian ere jasaten ari dira elur ekaitza. Elurrak eta hotzak gutxienez hamazazpi pertsonaren heriotza eragin du. Hilaren 17an hasi zen elur ekaitza Japonian, eta, ordutik, herrialdearen iparraldeko eta ekialdeko zenbait eskualdetan urte osoan izan ohi duten batez besteko elurra hirukoiztu egin da.

Hamazazpi hildakoez gain, 90 zauritu inguru ere eragin ditu elur ekaitzak Japonian. Gainera, herrialdeko sistema elektrikoari ere eragin dio, eta etxebizitza ugarik ez dute argirik izan neguaren hasieran.

Dena dela, Japoniako Meteorologia Agentziak iragarri duenez, elur ekaitzak goia jo du ja, eta datozen egunetan eremu menditsuetan baino ez du elurra egingo. Ohartarazi dute eremu horietan elur jausien arriskua egongo dela oraindik.


Summary: Osakidetzan proba bat egiteko zain daudenak bikoiztu egin dira hiru urtean. 110.000 herritar baino gehiago daude kanpo kontsulta baterako itxaron zerrendan. Kopuru hori %16 handitu da 2019az geroztik. Traumatologian pilatzen dira herritar gehien: 19.000 inguru daude zain.

Denborazko erreferentzia azaroaren 30a hartuta, Osakidetzak datuak eman ditu kanpo kontsultetan artatuak izateko eta proba medikoak egiteko dauden itxarote zerrendei buruz, EH Bilduk eskatuta. Gaur egun, 53.636 herritar daude proba diagnostiko bat egiteko zain, eta, atzera begiratuta, aldea argia da: 2019an, 27.746 zeuden proba mediko baten zain, eta, beraz, itxaron zerrenda osatzen dutenak bikoiztu egin dira hiru urteko epean.

Neurri apalagoan bada ere, itxaron zerrendak luzatu egin dira kanpo kontsultetan ere: 112.153 pertsona daude gaur kanpo kontsulta baterako zain. Horietatik 1.189 Tolosaldeko Asuncion klinikara doazen herritarrak dira; klinika pribatua da, eta Osakidetzak hitzarmena egina du harekin, herritarrak artatzeko. Asuncionera doazen herritarrak zenbatu gabe, 2019an 15.239 herritar gutxiago zeuden kontsulta baten zain Osakidetzako erakunde sanitario integratuetan, eta, beraz, kopuru hori %16 handitu da azken hiru urteetan.

Itxaron zerrendei buruzko datuak askotan eman dira itxaronaldiari erreferentzia eginda; alegia, paziente bakoitzak dagokion osasun profesionalarengana heltzeko zenbat denbora egin behar duen azalduta. Oraingo honetan, galdetu dute zenbat pertsona dauden itxaron zerrendan ESI bakoitzean. «Gainerakoan, batezbestekoak ematen zizkiguten, eta erkaketak egitea ez zen erraza izaten», azaldu dio Rebeka Ubera EH Bilduko legebiltzarkideak BERRIAri. Adierazi du oraindik ez dituztela aztertu orain Eusko Jaurlaritzako Osasun Sailak eman berri dituen datuok.

2018an, Osakidetzak martxan jarri zuen itxaron zerrendak hobetzeko plan bat. 2020an COVID-19ak eragindako pandemiak eragina izan du plan horretan, izurriari aurre egiteko neurrien ondorioz geratuta egon baitziren osasun sistemaren zenbait baliabide bolada batean.

Espezialitatetik espezialitatera, bada aldea. Alor jakin batzuetan pilatzen dira ilara luzeenak. Traumatologoarekin kontsulta izateko zain, 19.000 pertsona inguru daude. Oftamologia da hurrena: 13.000 daude zain. Hirugarren koskan, ginekologian, 9.900 gaixo daude zain. Probei begira, herrialdeen artean badira aldeak: Bizkaian, 29.481 paziente daude proba diagnostikoen ilaran; Gipuzkoan, 22.060; Araban, 2.035.

Berriki aurkeztu ditu Eusko Jaurlaritzako Osasun sailburu Gotzone Sagarduik Eusko Legebiltzarrean itxaron zerrendei buruzko datuak, EH Bilduk eskatuta. Datu horien arabera, aurtengo abuztuan 23.831 paziente zeuden programatutako ebakuntzaren baten zain.

Traumatologian eta oftalmologian, ebakuntzak egiteko zain zeuden erdiak baino gehiago: %27 lehenean, eta %25 bigarrenean. Traumatologiako itxaron zerrenden arabera, pazienteen %42k hiru hilabete baino gehiago zeramatzaten zain; oftalmologian, %17k. Eta espezialitate ia guztietan dago jendea Osakidetzan sei hilabete baino gehiago egin behar dituena ebakuntza egin ahal izateko. Uberak argi du horrek guztiak eragin zuzena duela: «Zer egiten du jendeak? Pribatura jo».

Barakaldo plataforma bat

Osasun publikoko arazoen gaineko kezka hedatzen ari da Euskal Herri osoan, eta haren aldeko ekintzak ere bai. Barakaldon (Bizkaia), esaterako, hainbat gizarte eragilek bat egin dute, eta plataforma bat eratu dute. Osasun sistema «publiko, duin eta kalitatezkoa» behar dela esan dute, eta Osakidetzan egiten ari diren murrizketek auzitan jartzen dutela hori.


Summary: «Hezkuntza euskaldun baten alde» mobilizatzera deitu dute martxoaren 23rako. Gazte Euskaltzaleen Sareak eta unibertsitateetako euskara taldeek mobilizazioak egingo dituzte Hego Euskal Herriko hiriburuetan, martxoaren 23an. Hezkuntza prozesua %100ean euskaraz egiteko eskubidea bermatzeko neurriak eskatuko dituzte.

«Hezkuntza eredu honek ez du gure belaunaldia euskalduntzeko gaitasunik». Egoeraz kezkatuta, Gazte Euskaltzaleen Sareak eta Hego Euskal Herriko unibertsitateetako euskara taldeek dei egin diete «hezkuntza euskaldun baten eskubidearekin bat egiten duten eragile eta hezkuntza komunitateko norbanako guztiei», martxoaren 23an. Agerraldia egin zuten atzo EHUren Ibaetako campusean, eta iragarri mobilizazioak egingo dituztela egun horretan Bilbon, Gasteizen, Donostian eta Iruñean.

Ikasketak egiterakoan, Euskal Herriko ikasleek «trabaz beteriko bide bati» aurre egin behar izaten diote, Javier Arriaga Gazte Euskaltzaleen Sareko kideak azaldu zuenez, eta esan zuen bide hori are gogorragoa dela ikasketak euskaraz eginez gero. «Hezkuntza prozesua %100ean euskaraz egiteko ezintasuna argia da. Irakasle euskaldunen falta, euskarazko zerbitzurik eza, euskaratu gabeko material didaktikoa eta beste dira urtez urte pairatzen ditugun eskubide urraketak». Ondorioz, euskaldunak «bigarren mailako herritar» moduan hartzen dituztela salatu zuen.

Horri aurre egiteko mobilizatu beharra dagoela nabarmendu zuen Ekhiñe Zapiain Ibaeta campuseko IEP euskara taldeko kideak. «Hezkuntza euskalduna bermatu dadin», ikasketa prozesu guztia euskaraz egiteko modua aldarrikatu zuen, eta, besteak beste, honako neurri hauek hartzeko eskatu: «Hezkuntza prozesua %100ean bermatuko duten irakasle euskaldunen kontratazioa, erabiltzen diren eduki guztiak euskaratuta egotea, hezkuntza eremu euskaldundu bat...». Halaber, zerbitzuak euskaratzetik harago, «Euskal Herrira egokitutako» hezkuntza eredu bat behar dela nabarmendu zuen: «Euskal errealitateari egokitutako hezkuntza prozesu bat behar dugu ikasleok».


Summary: Ekologistak Martxan taldearentzat «oso eztabaidagarria» da Azazetako parke eolikoaren aldeko txostena. «Eusko Jaurlaritzaren eta Arabako Foru Aldundiaren azken urteetako jarduera guztiak Iberdrolari jarritako oztopoak kentzera bideratu» direla azaldu du taldeak.

Ekologistak Martxan taldea ez dago ados Arabako Foru Aldundiak Azazetako parke eolikoari buruz egindako txostenarekin. Taldearen erranetan, «oso eztabaidagarria» da txostena aldekoa izatea, dokumentuak berak azaltzen baititu proiektuaren arriskuak: «Zortzi aerosorgailuetatik hiru sentsibilitate handieneko eremu batean daude, eta gainerakoak (bost) oso sentsibilitate handikoetan, eta, gainera, desagertzeko arriskuan dauden espezieentzat (sai zuria eta miru gorria, esaterako) eremu kritikoa den batean proiektatuta daude».

Hala ere, taldea ez da harritu dokumentuaren emaitzarekin, eta «Eusko Jaurlaritzaren eta Arabako Foru Aldundiaren azken urteetako jarduera guztiak Iberdrolari jarritako oztopoak kentzera bideratu» direla azaldu du. Hori lortzeko hiru urrats egin direla azaldu du Ekologistak Martxan-ek: eremua Parke Natural izendatzea galaraztea izan zen lehenbizikoa, baina Gasteizko mendien natura baliabideak antolatzeko planak (NBAP) indarrean jarraitzeak proiektua oztopatzen zuen; Euskal Autonomia Erkidegoko Natura Ondarea Kontserbatzeko Legean artikulu bat gehitzea izan zen bigarrena, eta, haren arabera, NBAP bat bost urtean onartzen ez bada, iraungi egingo da; NBAPa deuseztatu eta Gasteizko Mendien Kontserbazio Bereziko Eremua mendebalderantz zabaltzea zen hirugarrena, ekialdeko eremuak babesik gabe utzita.

«Natura baliabideak antolatzeko planak ezarritako ingurumen balio berberak ditu parke eolikoa jarriko den eremuak, eta parke natural izendatzea gomendatzen zuen. Ez da ezer aldatu», azaldu du taldeak. Horren ordez «ondasun orokorrerako industria instalazio bat» ezarriko dela erran du taldeak, eta instalazio horrek biodibertsitatean eragina izanen duela, «enpresa pribatu baten onerako». Gehitu du proiektua handitzeko eskaera bat ere eginen dutela, Iturrietan (Araba) eraiki nahi ziren errotak bertan jartzeko.


Summary: Irulegiko Eskua ikusgai izanen da ostegunean Iruñeko Planetarioan. Arratsaldez ikusten ahalko da: 16:30etik 20:00etara. Hitzaldi bat ere antolatu dute; aurkikuntzan eta piezaren azterketan aritutako hainbat adituk hartuko dute parte.

Herritarrek aurrez aurre ikusten ahalko dute Irulegiko Eskua, azkenik. Aranzadik aurkikuntzaren berri eman eta hilabete pasara, Nafarroako Gobernuko Kultur Departamentuak Iruñeko Planetarioan emanen du eskua ikusteko aukera, hiru ordu eta erdiz. Zehazki, aretoko ateak 16:30etik 20:00etara izanen dira publikoari zabalik. Sartzea doakoa izanen da.

Ikusi gehiago: Hizkuntza baskonikozko idazkunik zaharrena aurkitu dute Nafarroan, K.a. I. mendekoa: 'sorioneku'

Gainera, hitzaldi bat ere antolatu dute. 19:00etatik 20:00etara bitarte, Irulegiko Eskuaren aurkikuntzan eta haren ondoko ikerketan parte hartu duten zenbait lagun arituko dira hizlari. Besteak beste, parte hartuko dute Jesus Sesma arkeologoak, Mattin Aiestaran Irulegiko aztarnategiko zuzendariak, Berta Balduz Nafarroako Gobernuko zaharberritzaileak, eta Javier Velaza eta Joakin Gorrotxategi hizkuntzalariek.

Hitzaldia aditzea ere doakoa izanen da, baina ezinbestekoa izanen da aldez aurretik sarrera eskuratzea. Ordu hauetan izanen da horiek eskuratzeko aukera: bihar, 10:00etatik 14:00etara, eta etzi, ostegunean, 10:00etatik 14:00etara eta 16:30etik 18:30era. Bakoitzak bi sarrera hartzen ahalko ditu gehienez.