Bi trenek elkar jo dute Andoain parean

Summary: Bi trenek elkar jo dute Andoain parean. Merkantzia tren batek eta aldiriko beste batek elkar jo dute, eta zarata handi bat eragin. Aldiriko trena geldirik geratu da, hurrengo geltokira iritsi aurretik.

Aldiriko tren batek eta merkantziak garraiatzen dituen beste batek elkar jo dute Andoain parean (Gipuzkoa), 20:10 aldera. Andoainen dauden bi geltokien artean gertatu da. Merkantzia trena Donostiarako bidean zihoan, eta aldirikoa, berriz, Altsasurakoan. Zarata metaliko handi bat eragin du, eta aldiriko trenak geratu behar izan du Andoain erdialdeko geltokira iritsi aurretik. Ez da ezbehar larririk izan, baina treneko alarma piztu du kolpeak.

Jendea bere kabuz irteten hasi da Andoainen, ateak irekita. Halere, makinistak minutu batzuk geroago eman du baimena, herri hura helmuga zutenak antolatuta irteteko. Aurrera jarraitu behar zutenentzat, berriz, aldiriko beste tren bat ekarri dute pareko bidetik, ezbeharra gertatu eta 50 minutu ingurura. Bi trenetako ateak parean jarri, eta pasabide metaliko bat bota dute batetik bestera. Atzetik, bide bera egiten zebilen beste tren bat iritsi da. Ondorioz, bietako jendea pilatu da han.


Summary: Zaldibar Argitu taldeak deituta, elkarretaratzeak egingo dira gaur. 20:00etan egingo dituzte, hondamendi hura gogora ekartzeko, «ez ahazteko» eta erantzukizunak eskatzeko

Sei hilabete bete dira Zaldibarko zabortegia hondoratu eta bi langile desagertu zirenetik. Alberto Sololuzeren eta Joaquin Beltranen gorpuak lurpean daude oraindik. Hondamendi hura gogora ekartzeko, «ez ahazteko» eta erantzukizunak eskatzeko, elkarretaratzeetara deitu dute Zallan eta Markinan, gaurko. Elkarretaratzeak herriko plazetan egingo dira, 20:00etan.

Astelehenean ere, Eusko Legebiltzarra osatu zenean, plataformak elkarretaratzea egin zuen Gasteizen, gertatutakoaren inguruko «erantzukizunak» eskatzeko. Eskatu zuten Iñaki Arriolak ardurarik ez izatea eratzear dagoen Jaurlaritza berrian. Izan ere, Ingurumen sailburuaren ardurapean dago hondakinen kudeaketa. «Tragedia humano, ekologiko eta soziala izan zen gertatu zena, eta urte erdia pasatu ondoren erantzukizun politikoak argitu gabe egotea, lotsagarria ez ezik, kalitate demokratiko baxukoa da», Zaldibar Argituren iritziz.

Esan dute oraindik ez dela eman zabortegiaren inguruko irtenbiderik, eta egun beroetan hauts toxikoa ateratzen dela oraindik ere. «Osasun neurriak bermatzea eskatzen diegu erakundeei», gaineratu dute.

Zaldibar Argitu plataformak mural bat ere egin du Zaldibarren: Langileak. Osasuna. Erantzukizunak leloarekin.


Summary: Merkatu batek su hartu du Arabiar Emirerri Batuetako Ajman hirian. Inguruko ospitale bat hustu behar izan dute. Merkatua itxita zegoen, pandemia dela eta.

Arabiar Emirerri Batuetako Ajman hirian, su hartu du elikagai merkatu batek. Merkatua itxita zegoen, eta hala egon da azken hilabeteetan COVID-19aren eraginez.

Tokiko hedabideek azaldu dutenez, inguruko ospitale bat hustu dute, su garrak eraikinera hurbiltzen ari zirelako.

Sare sozialetan berehala zabaldu dira sutearen irudiak.

Oraindik argitzeko dago sutearen zergatia eta ea ezbeharrak zauriturik eragin ote duen.


Summary: Geroa Baiko zenbait independentek beste alderdi bat sortuko dute. 'Geroa Nafarroako Sozialberdeak Europan' izango da erakunde berriaren izena, eta koalizioaren barruan lan egingo du.

Geroa Bai koalizioko zenbait independentek iragarri dute koalizio barruan beste alderdi bat sortzeko prozesua abiarazi dutela, eta urrian amaituko dela alderdi berriaren sorrera. Erakunde politiko berriaren izena Geroa Nafarroako Sozialberdeak Europan izango da, eta jite «sozialberdea» izango du.

Alderdi berriaren oinarri politikoak hauek izango dira: jasangarritasuna, norabide progresista eta sozialberdea, «Nafarroa subjektu politiko gisa» hartzea, tokian tokiko politika erdigunean jartzea eta Europa «estatuen gaineko erreferentzia politiko gisa» hartzea.

Geroa Bai koalizioko hamazazpi kidek bultzatzen dute egitasmo berria. Horien artean daude Nafarroako Gobernuko zenbait kide: esaterako, Jose Maria Aierdi bigarren lehendakariordea, Itziar Gomez Ingurumen kontseilaria eta Ana Ollo Herritarrekiko Harremanetako kontseilaria. Uxue Barkos lehendakari ohi eta parlamentariak, Koldo Martinez senatariak, Pablo Azkona Lodosako alkateak eta beste zenbait hautetsik eta kidek sustatu dute egitasmoa.

Abuztuan eta irailean, alderdia eratzeko prozesuari ekingo diote, eta aukera emango diete herritarrei alderdi berrian izena emateko. Urrian, berriz, prozesua bukatuko dute, eta zuzendaritzako kideak hautatuko dituzte.


Summary: Solarisek hiru kontratu lortu ditu: 30 milioi euro guztira. CAF taldeko konpainiak 29 autobus elektriko egingo ditu Offenbacherako (Alemania), sei Malborkerako (Polonia) eta hogei trolebus Ploiestirako (Errumania).

Hiru kontratu berri eskuratu ditu Solarisek. Joan den urteko uda bikaina izan zen Beasaingo CAF konpainiako autobus elektrikoentzat, eta aurten ere ari dira salmentak egiten: guztira, 30 milioi euro eskuratuko ditu azken kontratuei esker.

Kontraturik handiena Alemaniako Offenbach hirian sinatu du CAFek. 130.000 biztanleko hiri horretarako, 29 autobus elektriko egingo dituzte: 12 metroko hogei Solaris Urbino 12, eta artikulatutako bederatzi Solaris Urbino 18. Solarisek lehendik ere adostua du hiri horretarako zazpi autobus elektriko egitea —urtea amaitu baino lehen entregatzeko asmoa du—, eta eskari berriak 2021eko urrirako entregatzea aurreikusi dute.

Konpainiak Alemanian eskuratu dituen kontraturik handienetan bigarrena da. CAFen arabera, autobus elektrikoen merkatua oso bizkor ari da hedatzen han, eta Solarisen 230 autobus baino gehiago daude errepidean.

Poloniako konpainia bat da Solaris, eta herrialde hartako iparraldean dagoen Malbork hirirako ere egingo ditu sei autobus elektriko. Hiriko garraioa modernizatzeko asmoa du hango udalak.

Errumaniako Ploiesti hirirako, berriz, hogei trolebus egingo ditu Beasaingo enpresak, eta haiek bi urteko epean entregatzeko asmoa du. Jada Solarisen ehun trolebus inguru dabiltza Errumanian, eta, konpainiak adierazi duenez, herrialdeko trolebusen merkatuko liderrak dira.


Summary: Aguraingo Kokolo eta Donostiako Ramuntxo Berri tabernetan izan direnei proba egitera joateko eskatu die Jaurlaritzak. Agurainen, uztailaren 29tik abuztuaren 2ra han egon zirenei egin die deia; Donostian, berriz, uztailaren 26tik abuztuaren 3ra egondakoei.

Eusko Jaurlaritzak PCR proba egitera joateko eskatu die uztailaren 29tik abuztuaren 2ra Aguraingo (Araba) Kokolo tabernan izan zirenei. Probak 13:00etan hasiko dira egiten, Aguraingo osasun etxean, Gasteizko Lakuabizkarra eta Zabalgana osasun etxeetan, eta Gasteizko AUOko kanpo kontsultetan. Egun horietan han izan zirenek beren osasun etxera deitu beharko dute ordua hartzeko.

Eskaera horixe egin die uztailaren 26tik abuztuaren 3ra Donostiako Gros auzoko Ramuntxo Berri tabernan izan zirenei. Donostiakoak direnek Groseko osasun etxera deitu beharko dute, eta hiritik kanpo bizi direnek, beren osasun etxera edo telefono honetara: 900-20 30 50. Bihar goizean hasiko dira PCR testak egiten, Okendo kultur etxean.


PCR proben arrakasta Lapurdi kostaldean

Summary: PCR proben arrakasta Lapurdi kostaldean. Eskualdeko Osasun Agentziak PCR proba egiteko guneak ezarri ditu Lapurdi kostaldeko zenbait hiritan. Egitasmoak uda osoan iraunen du, ilara luzeak sortu baitira.

Jende asko joan da goiz honetan Miarritzeko (Lapurdi) kasino munizipalera, han ezarri baitute PCR proba egiteko lekua. 09:00etatik 13:00ak arte egon da irekia zentroa. Lagun anitz gelditu da proba egin gabe, antolatzaileek espero zuten baino jende gehiago hurbildu baita testa egitera. Ondorioz, herriko etxeak eta Eskualdeko Osasun Agentziak azaldu dute proben antolaketa segituko dutela heldu diren asteetan.

Bidarteko eta Hendaiako (Lapurdi) herriko etxeek ere plantan ezarri dituzte PCR probak egiteko lekuak. Bidarten agorrileko ostegun guztiz, proba lekua irekia izanen da, 12:00etatik 16:00ak arte, Kirolak gelan, geltokiaren kalean. Hendaian, 14:00etatik 17:00etara egiten ahalko dira probak gaur, Jean Jaures eskola publikoan.

Eskualdeko Osasun Agentziak probak ugaritu nahi izan ditu «leku turistikoetan» eta hedatze prozesu «arriskutsua» den lekuetan. Urririk egin daitezke probak gune horietan. Maskara erabiltzea eta bakoitzak bere bolaluma ekartzea galdegin dute antolatzaileek. Proba egin ondotik, gehienik 48 orduren buruan argitarazten dituzte emaitzak.

Iragan astelehenean, Donibane-Lohizunen (Lapurdi), dozenaka lagun testatu zituzten; Eskualdeko Osasun Agentziaren arabera, ez dute kasu positiborik detektatu.

Koronabirusaren uhin berri baten beldurrez, agintariek babes neurriak zorroztu dituzte azken egunetan. Hala nola Miarritzen, Donibane Lohizunen eta Baionan, beharrezkoa da maskara erabiltzea kale jendetsuetan. 135 euroko isuna izanen du maskararik gabe doanak.

Bide beretik, Angelu eta Miarritzeko hondartzak hetsi dituzte gauez, elkarretaratzeen murrizteko.


Summary: Ahaldun nagusiek diote Madrilen eta udalen arteko akordioak ez diela eragiten. Espainiako Gobernuak adostu zuen udalen superabita erabiltzea 5.000 milioi euroren laguntzen truke, baina neurriak ez du indarrik izango Araban, Bizkaian eta Gipuzkoan.

Espainiako Gobernuak eta Espainiako Udalerrien eta Probintzien Federazioak (FEMP) sinatutako akordioak ez du eraginik Araban, Bizkaian eta Gipuzkoan. Argi utzi nahi izan dute hori hiru lurralde historikoetako ahaldun nagusiek, gaur plazaratu duten ohar bateratu baten bidez. Udalen finantza kontuen ardura aldundien kontua dela azaldu dute, eta horri lotutako edozein erabaki Kontzertu Ekonomikoaren Batzorde Mistoan hartu beharko dela.

Madrilek atzo argitaratu zuen neurria Espainiako Aldizkari Ofizialean. Udalen federazioarekin egindako tratuaren arabera, udalek euren superabita gobernuari ematea onartu zuten, eta, beraz, gehiago ez zorpetzea. Trukean, Espainiako Gobernuak 5.000 milioi euro emango dizkie datozen bi urteetan, eta hamar urteko epean itzuli beharko dizkie soberakin guztiak.

Hortaz gain, legeak dio udalek Bruselak onartutako funtsaren banaketan parte hartuko dutela. Espainiak 140.000 milioi euro jasoko ditu funts horretatik. Foru aldundiek azpimarratu dute, ordea, neurriak ez diela eragiten euren eskumeneko egiturei eta sistemari: «Indarrean daude udalen superabiten erabilera arautzen duten Foru Arauak».

Nafarroan bai

FEMP osatzen dutenen artean dago Nafarroako Udalen eta Kontzejuen Federazioa, eta, beraz, Madrilekin neurria adostu dutenen artean ere bai. Ondorioz, han, Espainiako Gobernuaren esku geratuko dira udalen superabitak.

EH Bilduk gaitzetsi egin zuen neurria atzo. Koalizioaren arabera, maiatzaren 20an Madrilekin egin zuen akordioan Nafarroaren zorpetze ahalmena handitzea adostu zuten, eta orain hautsi egin da adostasun hori.

Ez dira neurria kritikatu duten bakarrak. Quim Torra Kataluniako presidenteak udalei eskatu die ahal duten guztia egiteko euren superabita Espainiako Ogasunaren esku ez uzteko. Torraren arabera, aldebakarreko akordio bat da, eta iragarri du helegite bat jarriko duela Espainiako Auzitegi Konstituzionalean.


Summary: Ellen Fokkema, gizonezkoen futbol talde batean jokatuko duen lehen emakumea. 2020-2021eko denboraldian hasiko da Holandako Futbol Federazioak probarako onartutako plana. Fokkema Herbehereetako Ligako laugarren mailako Foarut taldearekin arituko da.

Ellen Fokkema izango da gizonezkoen futbol talde batean jokatuko duen lehen emakumea. Herbehereetako Ligako laugarren mailan arituko da, 2020-2021eko denboraldian, V.V. Foarut taldearekin; bere betiko taldearekin. Probako plan aitzindaria izango da; izan ere, Holandako Futbol Federazioaren araudiaren arabera, futboleko taldeak mistoak izan daitezke 18 urtera arte, baina adin horretatik aurrera banandu egin behar dira gizonak eta emakumeak.

Fokkema 5 urte zituenetik aritu da Foraut taldean jokatzen, baina, araudiaren arabera, hurrengo denboraldian ezingo luke haiekin jarraitu, 19 urte baititu. Jokalariak adierazi duenez, taldekideekin jokatzen jarraitu nahi zuen, eta klubari galdetu zion ea posible zen haiekin aritzea. Fokkemak klubaren laguntzaz aurkeztu zion eskaera Holandako Futbol Federazioari, eta horrek tramitatu du Fokkemaren lizentzia, gizonezkoen taldean jokatu ahal izateko.

Fokkemanen arabera, «itzela» da taldean jarraitu ahal izatea, eta, esperientzia nolakoa izango den ez dakien arren, «oso pozik» dago proban parte hartu ahal izateagatik. Federazioak adierazi duenez, erne begiratuko du zer gertatzen den, eta, formulak arrakasta badu, araudia aldatzeko aztertuko du, 18 urtetik aurrera ere talde mistoak osatzeko aukera egon dadin.


Summary: Pablo Machin: «Gure helbururik behinena mailari eustea da». Alavesek Pablo Machin aurkeztu du. Espainiarrak hartuko du datorren denboraldian talde arabarraren entrenatzaile kargua.

Pozik agertu da Pablo Machin Alaveseko entrenatzaile berria bere aurkezpeneko prentsaurrekoan. Denboraldi baterako sinatu du, eta teknikari espainiarra gustura dago Alavesek beregan konfiantza jarri duelako: "Egia da ni normalean denboraldi bateko baino gehiagoko proiektu luzeagoetan ibiltzen naizela. Halere, hemen baldin banago, akordio bat lortu dugulako nago hemen".

Europa ligan aritua da Machin, Sevillarekin eta Espanyolekin; talde arabarrarekin, baina, hasiera batean helburua beste bat dela azpimarratu du: "Gure helbururik behinena mailari eustea da. Gero, sasoian zehar egindako lanak esango digu zein den gure helburua azkeneko partidetan: gora begiratzea ala Lehen Mailari eustea". Sergio Fernandez Alaveseko kirol zuzendariak Europan jokatzeko ametsa baretu nahi izan du: "Azken urteak ikusita, Alavesen perspektiba galdu dugula uste dut. Zein garen, eta zenbat kostatu zaigun honaino iristea”.

Datorren denboraldiko talde osaketari buruz gutxi hitz egin dutela aitortu du Machinek: "Dena oso azkar joan da, eta ez dugu horretaz hitz egiteko astirik ia izan. Hala eta guztiz ere, kirol zuzendaritzan konfiantza daukat, eta seguru nago taldearen maila igoko duten jokalariak ekarriko dituztela".


Summary: Eusko Legebiltzarrak urrats bat egin du inbestidura saioa irailaren hasieran izan dadin. Zehaztua dute zer kidek aztertuko dituzten legebiltzarkideen ondasunak eta jarduerak

Eusko Legebiltzarrak tramite bat egin du gaur irailaren hasieran lehendakariaren izendapenarekin jarraitu ahal izateko. Parlamentarien bateraezintasunak aztertu behar dira inbestidura saioa hasteko, eta gaur erabaki dute zer kidek egingo duten azterketa hori.

Astebete barru, hilaren 13an, bilkura osoa egiteko aurreikuspena dute. Datorren osteguneko bilkura horretan parlamentarien ondasun eta jarduerak bateragarriak direla onartuz gero, Bakartxo Tejeria parlamentuko presidenteak lehendakaria izendatzeko hasiera eguna zehaztuko du. Aurreikuspenen arabera, litekeena da irailaren 3an hastea inbestidura saioa.

Bestalde, legebiltzarrak ezeztatu egin du Voxeko diputatuak egindako eskaria. Amaia Martinezek, Voxeko diputatu bakarrak, idatzi baten bitartez osoko bilkura berriz egiteko eskatu zuen, parlamentari guztiek Espainiako Konstituzioari men egingo diotela zin egiteko.

Martinezek adierazi zuen Hauteskunde Araubide Orokorrari buruzko Lege Organikoaren arabera parlamentariek baldintza jakin batzuk bete behar dituztela, eta horietako bat 108.8 artikulua dela. Artikulu horrek dio autonomia erkidegoetako parlamentariak Espainiako Konstituzioari «men egingo diotela zin egitera behartuta» daudela, eta «kargua hartzen den momentuan egin behar dela hori».

Eusko Legebiltzarreko araudiaren arabera, eta aurreko legealdiak osatzeko prozesuak aintzat hartuta, ordea, ez da beharrezkoa konstituzioari men egitea legebiltzarkideek kargua hartu ahal izateko.


Murga: «Hau bigarren olatua da»

Summary: Murga: «Hau bigarren olatua da». Azken orduetan nabarmen ugaritu dira kasuak Hego Euskal Herrian: 419 positibo atzeman dituzte, atzo baino 108 gehiago.

COVID-19aren egoera okerrera doa egunez egun: bigarren olatuan gaudela adierazi du Nekane Murga Jaurlaritzako Osasun sailburuak. Azken egunetan, kasuek nabarmen egin dute gora, eta birusa "tokia hartzen" ari dela esan du sailburuak. Murgak gogorarazi du olatu hau ez dela martxokoa bezain oldartsua, baina birusaren eragina ez dela "gutxietsi": "Ez da ahulagoa orain, eta ez du gutxiago hiltzen".

Gogor jardun da sailburua prentsaurrekoan, eta argi utzi du harremanak murriztu beharra dagoela: "Hainbeste kasurekin, normaltasun berria ez da posible: ohiturak aldatu behar ditugu, eta jendearengandik urrundu". Hain zuzen ere, gehienak aisialdian kutsatzen direla adierazi du Murgak, eta "ezinbestekoa" dela bakoitzak harremanak dituen pertsona kopurua murriztea. Era berean, gehitu du ez duela "inolako zentzurik" festak bertan behera uzteak baldin eta festa horiek etxeetan edo bestelako tokietan ospatzen badira.

Sailburuak ohartarazpen bat helarazi die herritarrei: aste honetan, edozein jarduera sozialetan jendea kutsatzeko arriskua dago; beraz, ahal dela ez da halakoetan parte hartu behar. Datozen egunetan kutsatzeak igo egingo direla jakinarazi du Murgak, eta, horrekin batera, ospitaleratzeak. Uda hasieran, ospitaleratzeak ez ziren ugariak, baina gehitu egin dira horiek ere, eta, oraintxe, egunero norbait sartzen ari da ZIUetan. Oraingoz, Osakidetza ez dago kolapsaturik, baina Jaurlaritzak iragarri du soilaru eta ZIU berriak prestatuko dituztela.

Oraintxe, 98 pertsona daude Hegoaldeko ospitaleetan, gehienak Bizkaian, eta bederatzi pertsona ZIUetan daude. Positibo gehienak, hain zuzen ere, Bizkaian detektatu dituzte: 233, atzo baino 78 gehiago. Nafarroan, 81; Gipuzkoan, 57 izan dira; Araban, 44; eta erkidegotik kanpo, lau. Kezka berezia sortzen dute Bilbo, Gasteiz eta Barakaldo hirugune handiek, bertan pilatu baitira egunotan kasu gehien. Murgaren esanetan, inguru horietan joan-etorri asko izateak eragina du kutsatu kopuruan.

Azken egunetako proba masiboen emaitzak ere jakinarazi dituzte agintariek. Nafarroan 84 PCR test egin dizkiete Tuterara fruta jasotzera etorritako langileei, eta negatibo eman dute guztiek. Urdulizko ospitalean 523 test egin dituzte orain arte, Erandioko batzokian izandako agerraldiarekin lotuta: horietatik lauk positibo eman dute. Gaur beste 257 proba egingo dituzte. Basurtuko ospitalean, berriz, beste 154 test egin dituzte agerraldi berarekin lotuta, eta positibo bat izan da. Bestalde, Fever diskotekan izan ziren 111 pertsonek ere egin dute proba, eta 18 positibo atzeman dituzte.


Summary: Gasteizen gizon bat atxilotu dute neska lagunari eraso egitea leporatuta. Atzo gertatu zen erasoa, 11:30ak aldera.

40 urteko gizon bat atxilotu du Gasteizko Udaltzaingoak, neska lagunari eraso egitea egotzita. Udaltzaingoak jakinarazi duenez, atzo 11:30ak aldera jaso zuen emakume baten deia, Polizia hara joateko eskatzeko. Mutil lagunak eraso egin ziola eta esku artean labana bat zuela salatu zuen.

Agenteak bertaratzean, egiaztatu zuten gizonak emaztea jo zuela familiako eztabaida batean. Erasotzailea atxilotu egin zuten, genero indarkeriako delitu bat leporatuta, eta gaur jarriko dute epailearen esku.


Summary: Arbid, Crespo, Macqueen eta Templeren filmak Urrezko Maskorraren lehian. Donostiako 68. Zinemaldiko Sail Ofizialean erakutsiko dituzten beste bost lanen berri eman du jaialdiak. Matt Dillonek zuzendutako 'El gran Fellove' dokumentalaren emanaldi berezia ere egingo dute, lehiaz kanpo.

Donostiako Zinemaldiak Sail Ofizialean lehiatuko diren beste lau filmen izenak iragarri ditu. Honako hauek egongo dira 68. jaialdiko Urrezko Maskorra lortzeko hautagaien artean: Danielle Arbiden Passion simple, Eduardo Cresporen Nosotros nunca moriremos, Harry Macqueenen Supernova eta Julien Templeren Crock of Gold: a Few Rounds with Shane MacGowan. Lehiaketatik kanpo, baina Sail Ofizialean hori ere, Matt Dillonen El gran Fellove egongo da ikusgai; Emanaldi Berezien barruan emango dute Francisco Fellove (1923-2013) musikari eta abeslari kubatarrari buruzko dokumental hori. Ezaguna zaio aktore estatubatuarrari Zinemaldia, 2006an Donostia saria eman baitzioten bere antzezle ibilbideagatik. Aurten, kameraren beste aldean egindako lan batekin aurkeztuko da, zuzentzen duen bigarren pelikularekin, hain zuzen.

Dillonen ekoizpena ez da izango musikaren inguruan arituko den bakarra, Julien Templerenak ere adierazpide bera baitu mintzagai. The Pogues taldeko abeslari eta konpositore Shane MacGowan du protagonista zinemagile britainiarraren Crock of Golden lanak. Johnny Deep aktoreak ekoitzi du, eta taldearen eta MacGowanen familiaren artxiboko irudi argitaragabeen eta Ralph Steadman ilustratzailearen animazioen bitartez ondu du lana Templek. Hark ere ez du lehen aldia izango Zinemaldian: 1989an, Epaimahai Ofizialeko kide izan zen, eta, 2010ean, The Filth and the Fury dokumentala proiektatu zen .doc – Ez fikzioaren bide berriak atzera begirako tematikoan.

Abeslari eta poeta irlandarraren inguruko obra ez-fikziozko bakarra izango da, baina Danielle Arbiden Passion simple-k ere asko du errealitatetik: Annie Ernauxen izen bereko eleberri motzean oinarrituta dago, eta liburu horrek, idazle frantziarraren gainerako obra guztiek bezala, egilearen beraren bizitza du lehengai. Zinemagile frantziar-libanoarraren pelikulan, gizon batekin joan-etorriko harreman bat duen andre baten istorioa kontatzen da; apenas ezagutzen duen amorante horren zain dago emakumea, harekin bizitakoak eta hura bera burutik kendu ezinda. Cannesko Zinemaldian zen estreinatzekoa, baina, koronabirusaren eraginez, bertan behera utzi zituzten jaialdiko emanaldiak. Horrenbestez, Donostian ikusi ahal izango da lehen aldiz Canneseko jaialdiaren zigilua daraman lan hori.

Harry Macqueen britainiarraren Supernova filmak ere bikote bat du ardatz, baina Samek eta Tuskerrek hogei urteko maitasun harreman sendoa dute. Bi urte atzera, fase goiztiarreko dementzia diagnostikatu zioten Tuskerri; oraindik aukera dutenez, errepideko bidaia bat egitea erabakitzen dute, lagun eta senideekin berriro ere elkartzeko eta iraganeko lekuak bisitatzeko. Bidaiak hainbat irakaspen utziko dizkie: konturatuko dira etorkizunari buruzko ideia desberdinak dituztela, bestearen sekretuak jakingo dituzte...; bakoitzaren plan pribatuak agerian geratuko dira, baina baita elkarri dioten maitasuna ere.

Eduardo Crespo argentinarraren hirugarren filmak, Nosotros nunca moriremos izenekoak, familia du ardatz. Haur batek eta haren amak bidaia bat egingo dute, seme nagusia hil den lekura, hain zuzen. Han, doluaren hasiera igaroko dute; Rodrigo izeneko haurrak haurtzaroa atzean utziko du konturatu gabe, eta haren ama semearen heriotzaren ingurukoak argitu nahian ibiliko da.

Sail Ofiziala, osatzen

Bost filmak aurreko asteetan jaialdiak iragarritakoei gehitu zaizkie. Sail Ofiziala osatuko duten lanen atzean, hainbat zinemagile entzutetsuren izenak ageri dira: besteak beste, Pablo Aguero (Akelarre), Sharunas Bartas (In The Dusk), Naomi Kawase (Asa Ga Kuru), Antonio Méndez Esparza (Courtroom 3H), François Ozon (Été 85) eta Thomas Vinterberg (Druk) izango dira Urrezko Maskorra irabazteko lehian. Horiek baino ibilbide laburragoa duten errealizadoreak ere badira zerrendan, tartean, Dea Kulumbegashvili (Dasatskisi) eta Takuma Sato (Nakuko wa ineega).

Woody Allenen komedia berriarekin, Rifkin´s Festival-ekin, hasiko da Sail Ofiziala. Lehiaketatik kanpo emango dute Allenen lanik berriena. Bi telesail ere izango dira ikusgai aurten: Rodrigo Sorogoyenen Antidisturbios eta Aitor Gabilondoren Patria. Irailaren 18tik 26ra egingo dute aurten jaialdia.


Summary: Gaur aurkeztu dute Nafarroako Bizikidetzaren I. Plan Estrategikoa. Prentsaurreko batean adierazi dutenez, oso bizipen "aberasgarriak" jasotzen ditu txostenaren lehen atalak.

Gaur goizean aurkeztu dute Nafarroako Bizikidetzaren I. Plan Estrategikoaren lehen atala. Ana Ollo Herritarrekiko Harremanetako kontseilariak, Martin Zabaltza Bakearen, Bizikidetzaren eta Giza Eskubideen zuzendari nagusiak eta Chema Gonzalez Bizikidetzako zuzendariak egin dute aurkezpen agerraldia.

Aurkeztutako atalak herritarrek bidalitako testigantzak eta bizikidetzaren alde lan egiten duten pertsonen elkarrizketak biltzen ditu. Hiru kideek adierazi dute “mota guztietako” bizipenak jaso dituztela, eta txostena “oso aberatsa” dela: “Aniztasuna da planaren indargunea; erlijioak, ideologiak, kulturak... mota guztietako jendearen ideiak jaso ditugu”, adierazi du Gonzalezek.

Orain arteko lanketan, Nafarroako gizartean dagoen bizikidetzaren diagnostikoa egin dute. Ollok adierazi du pandemiak lana “zaildu” diela, elkarrizketak egiteko “oztopoa” izan delako. Bestalde, azken hilabeteetan “bi jarrera mota” nagusitu direla gehitu du: “Jendearen alde solidarioa ikusi ahal izan dugu, baina indarkeria eta gorroto kasuek ere gora egin dute”. Ollok dioenez, pandemiak “agerian utzi du” halako plan baten beharra dagoela pandemiak eragin duen “errealitate berrira” egokitzeko.

Diagnostikoa egiterakoan “hamar ardatz” nagusi sortu dituztela gehitu du Ollok, betiere jasotako testigantzetan oinarrituta. Adierazi du planaren ondorengo faseetan kontuan hartuko direla “lanketarekin” jarraitzeko. Zabaltzak nabarmendu du “parte hartzean” egon dela lehen atalaren gakoa: “Plan honek edukitzen duen arrakasta Nafarroako gizartean islatuko da”. Nabarmendu du “osasun demokratikoa” hobetzen lagunduko duela.

Gonzalezek adierazi du lanean jarraitzeko momentua dela. Nafarroan dauden “gabeziak” aurkituta, plana osatzen jarraitzea egokitzen da. Irailetik martxora arte arituko dira osatze lanetan, eta, ondoren, Nafarroako Gobernuak onartu beharko du plana.


Bizi asegurua ate azpian

Summary: Bizi asegurua ate azpian. Lehen Mailaren historian partida gehien jokatu duen jokalaria da Andoni Zubizarreta: 622. Iribarren hutsunea bete zuen Athleticen, eta dena irabazi Bartzelonan. Atezain ortodoxoa izan zen: ez zuen hegan egin beharrik atea ondo babesteko.

Atezain batzuk oso estetikoak dira, baina maiz huts egiten dute, eta, lantzean behin luzatu eta irteera ikusgarriak egin arren, taldekideak izerdiarazi egiten dituzte: ez dira fidagarriak; ez dute konfiantzarik ematen. Halakoek aparraldia izaten dute, baina gainbehera joaten dira azkar. Beste batzuek, berriz, gutxiagotan altxarazten dituzte zaleak aulkitik, baina beti hor daude. Bikaintasuna lortzen dute oinarrizko zereginetan, eta ez dira katramilatzen atetik kanpo. Isilpean aritzen dira, eta xuxurla luze batek bezala irauten dute denboran. Hots, bizi aseguru bihurtzen dira. Eredu horren adibiderik onena Andoni Zubizarreta da. Ia bi hamarkada egin zituen atezain lanetan, 1981etik 1998ra bitarte, eta beste inork baino neurketa gehiago jokatu zituen Espainiako Lehen Mailan: 622. Toki guztietan eta entrenatzaile guztientzat, funtsezkoa izan zen, eta, hala, ia 60.000 minutuz jokatu zuen elitean.

Lidergoa. Une zailetan beti hartzen zuen taldearen zama. ATHLETIC

Luis Mari Lopez Rekarteren iritziz, datu horiek Zubizarretaren handitasuna islatzen dute. «Ikaragarri erregularra izan zen. Erreferentea izan da Euskal Herrian, eta baita hemendik kanpo ere. Arrastoa utzi zuen». Lopez Rekarte Zubizarretaren taldekidea izan zen Johan Cruyffen Bartzelonan, baina lehenagotik ere ezagutzen zuten elkar. Izan ere, Aretxabaletan ere elkarrekin jokatu zuten, nerabeak zirela. Handik, Alavesera joan ziren biak. Ordurako, Lopez Rekartek Zubizarreta gai ikusten zuen onenen artean bidea urratzeko. «Nabaria zen etorkizun oparoa izango zuela. Gutxienez, Euskal Herrian erreferente izateko kapaza izango zela aurreikusi nuen. Motz gelditu nintzen azkenean».

Lehen garaikurrak Athleticekin altxatu zituen: bi liga, eta Espainiako Kopa bat eta Superkopa bat. 1981etik 1986ra jokatu zuen zuri-gorriekin; besteak beste, Andoni Goikoetxearen aldamenean. «Athleticen ildoko atezaina» zela nabarmendu du atzelari ohiak. «Oso atezain sendoa zen. Nagusi zen goitiko jokoan, eta ez zuen zirrikiturik uzten. Gainera, nortasun indartsua eta lehiakorra zeukan, eta azkarra zen, gorpuzkera sendoa izanagatik». Defentsa gisa, «lasai» sentitzen zen atzean Zubizarreta edukita. «Oihu egiten zuenean, baloi bat berea zela zionean, ziur ginen hartu egingo zuela. Atezaina irtetean, atzelariak erlaxatu egiten dira, eta garrantzitsua da elkar ondo ulertzea, eta atezainak erabakimena izatea. Sekulako konfiantza ematen zigun horretan».

Goikoetxeak ere laudatu egin du atezainaren ibilbidea. «Normala da atezainek lehia asko jokatzea, baina Andoni beste maila batean egon zen. Munduko onenetako bat zen, eta Frantziako Munduko Kopa arte aritu zen jokatzen, beti maila ezin hobean». Jokalaririk onenek talderik onenetan bukatu ohi dute, eta hala gertatu zitzaion Zubizarretari ere: Bartzelonak fitxatu zuen, garai hartako 150 milioi pezetaren truke (901.518 euro). Terry Venables zen orduan kataluniarren entrenatzailea, eta, zalantzarik egin gabe, zaleen kutun Javier Urrutikoetxea Urruti-ren aurretik jarri zuen atezain gaztea. Taldeak ez zuen titulurik lortu, baina aretxabaletarrak Zamora trofeoa lortu zuen lehen sasoi hartan. Gauzak hala, 1988an Cruyff iritsi zen, futbola ulertzeko bere molde berezi eta berritzailearekin. Dream Team deritzonaren hasiera izan zen.

Atezain finkoa izan zen herbeheretarrarekin. Ordezkoek papurrik ere ezin izan zuten ahoratu. Horren lekuko da Juan Carlos Unzue. Bi urtez izan zen Zubizarretaren itzalpean, 1988tik 1990era. Umorez oroitu ditu garai haiek: «Behin, elkarrizketa batean, lerroburu hau atera zidaten: «Andoni, ez duzu sekula hotzeririk harrapatzen?». Ez zidan pare bat partida jokatzeko aukerarik ere uzten; hain zen fidagarria!». Edonola ere, Unzuek ez zuen alferrik galdu harengandik ikasteko aukera. «Oso gaztea nintzen; lehen esperientzia nuen kanpoan, eta Andoni bidaide bikaina izan zen. Ikaragarri ikasi nuen entrenamenduetan eta partidetan, eta maila pertsonalean ere bai: jokalari batek talde barruan zer egin behar duen ikasi nuen».

Atheltic. Bost denboraldiz aritu zen talde zuri-gorrian. ATHLETIC

Jokoari dagokionez, zerk eman zion atentzioa bereziki? «Zelaian ondo kokatzeko eta baloia harrapatzeko zuen teknikak, batez ere. Baloiak hartzeko, erraztasun handiagoak genituen garai hartan: jokalariek ez zuten gaur egun duten kalitatea, eta baloiak ez ziren gaur egun bezain arinak. Ordea, Zubik oso ondo asmatzen zuen noiz harrapatu behar zuen baloia, eta noiz urrundu behar zuen». Eta, urruntzerakoan, gainera, teknika berezia zerabilen. «Indarra ukondotik egiten zuen, ez sorbaldatik. Alegia, ukondotik eskura dauden zentimetro gutxiago horiek baliatzen zituen baloia indar gehiagoz urruntzeko. Harrituta gelditzen nintzen: baloiak beti kornerreko banderatxoraino bidaltzen zituen».

Cruyffekin «talka»

Zubizarretak erronka handiak gainditu behar izan zituen gorenera iristeko. Lehena, Athleticera iritsi berritan izan zuen: 18 urte eskasekin, Jose Angel Iribarren neurriko mito bat ordezteko ardura hartu zuen. «Andoni Cedrun zen haren lehiakidea. Eta Zubi min hartuta egon zen hasieran; arazoren bat izan zuen orkatilan. Oso zaila zen inork Iribarren hutsunea betetzea, baina hark lortu zuen», gogoratu du Goikoetxeak, eta, halaber, deitoratu egin du atezainaren aro zuri-gorria nahi baino azkarrago finitu izana. «Lastima ez zuela Iribarrena bezain ibilbide luzea izan Athleticen. Kontua da Bartzelonak eskaintza egin zuela, eta Athleticek saldu egin ziola. Futbolaren legea da».

Espainiako selekzioan ere erronka mundiala izan zuen: Luis Miguel Arkonadaren lekukoa hartzea. Bada, tinko heldu zion, eskuetara iristen zitzaizkion baloiei bezala. Hala, Munduko lau Kopa eta bi Eurokopa jokatu zituen. Bartzelonan, berriz, Cruyffen eskakizunetara egokitzea izan zuen desafio. Orduan ere aurrera egitea lortu zuen, Lopez Rekartek azaldu duenez: «Geldituak egiteaz gainera, hankarekin pase onak eman behar zituzten atezainek. Hasieran, urduri samar aritu zen, baina gero ondo bukatu zuen. Cruyffek konfiantza handia zuen harengan». Rekarteren ustez, atezaina «funtsezkoa» izan zen talde haren lorpenetan. «Erasoko jokalariek egiten zuten distira; jokoa oso landua zen, baina, horrela jokatu eta irabazteko, beharrezkoa zen atzean sendoa izatea. Andoni atean izanda, lasaiago jokatzen genuen denok».

Unzuek antzeko analisia egin du. Jokamolde aldaketak «aberastu» egin omen zuen Zubizarretaren jokoa. «Niri naturalago ateratzen zitzaidan jokoan parte hartzea eta defentsako lerrotik gertu egotea. Hura aparta zen ate azpian, baina ez zen oso dinamikoa. Eta, halere, oso azkar egokitu zen Cruyffen ideiara. Aurretik zituen ezaugarriei eutsi, eta elementu berriak gehitu zizkion bere jokoari: kokapena, baloia…». Alta, aretxabaletarrak aitortu izan du maiz gutxietsia sentitu zela herbeheretarraren aldetik. Hark bestelako atezain bat nahi omen zuen: «Haien izaerek talka egiten zuten une jakin batzuetan. Baina, aldi berean, Johan oso argia zen, eta, egiazki, halako jendea nahi zuen taldean: une zailetan lidergoa hartzeko gai zena. Eta hori Andonik primeran egiten zuen».

Geldituak eta bizipenak

Gustuko izan ala ez, Cruyffek beti ipini izan zuen atepean, eta, hala, bertatik bertara bizi izan zituen talde miresgarri haren lorpenak: besteak beste, lau Liga eta Europako kopa bat irabazi zituzten. Alabaina, Zubizarretak bukaera mikatza izan zuen Bartzelonan. Kataluniarrek 4-0 galdu zuten Milanen aurka, 1994ko Txapeldunen Ligako finalean, eta, biharamunean, irteerako atea ireki zioten atezainari. Korrika eta presaka hartutako erabakia izan zen, eta damutu egin ziren gerora. Zubizarreta Valentziara joan zen.

Bartzelona. San Mamesen, Andrinuari eskua ematen. ATHLETIC

Zubizarretaren geldituen artean, Goikoetxeak bat du gogoan bereziki: 1984ko apirilaren 22an Valentziari berari egin ziona, Athleticekin. «Neurketa erabakigarria zen ligaren lehian. Bada, geldiketa izugarria egin zuen. Baloia barruan ikusten nuen jada, eta esku miragarria atera zuen. Sinestezina izan zen. Partida nahiko amaieran zegoen. 1-2 irabazi genuen azkenean».

Bartzelonarekin ere agerraldi distiratsuak egin zituen munta handiko neurketetan, hala nola, Wembleyn, Sampdoriaren aurka, 1992ko Europako kopako finalean. Bikain ihardetsi zien Lombardo, Vialli eta enparauen saiakerei. Orekari eutsi egin zion hark, eta, behin luzapenean sartuta, Koemanek hautsi egin zuen. Hala, kataluniarrak aurrenekoz bihurtu ziren Europako txapeldun. Ordurako, Sevillan zegoen Unzue; beraz, ez ditu gogoan Zubizarretak egun hartan egindako geldituak. Gomutan dauka, ordea, pare bat penalti gelditu zituenekoa. «Ni espezialista nintzen penaltietan. Berak ere pare bat penalti garrantzitsu gelditu zituen. Ez zen bereziki eraginkorra alor horretan, eta poz handiz ospatu zuen haiek gelditu izana».

Lopez Rekartek hasierako bizipenak ditu gogoan: «Aretxabaletatik eta Arrasatetik joaten ginen Gasteizera. Aste batean, baten aitak eramaten gintuen, eta, hurrengoan, bestearenak. Bizipen ugari izan genituen: kontrolak, eta abar. A zer garaiak!». Gero Dream Team-en topo egitea «ametsa» izan zen. «Marka izan zen Bartzelona hartan batera aritzea; pribilegio handia izan zen garai hartaz Andonirekin batera gozatu ahal izatea. Bi lagun ginen munduko talderik onenean».

Nola moldatuko litzateke egun?

Atezainaren postua asko aldatu da. Gaur egun ere punta-puntako atezaina izango litzateke? Goikoetxeak baietz uste du: «Oinarekin ez zen oso abila, hasieran behintzat. Batzuetan, ateko sakeetan ere arazoak izaten zituen. Baina hori landu eta hobetu daitekeen zerbait da. Garai hartan bertan, Andonik asko hobetu zuen».

Unzueren aburuz, berriz, arazoak izango lituzke talde jakin batzuetan jokatzeko. «Orduko Bartzelona ikusi eta egungoa ikusi, eta ez daukate zerikusirik. Asmoa berbera zen, baina aurkariaren presioa oso bestelakoa zen. Orduan, baloia eskuekin har zitekeen, eta hor atezainak abantaila handia zeukan. Ez zuen hain hanka joko ona eduki beharrik. Kokapen ona behar zuen, baina espazio handiagoa eta denbora gehiago zegoen erabakiak hartzeko. Egun, askoz ere dinamikoagoa izan beharra dago». Edonola ere, garbi du egokituko litzatekeela. Taldea ere eman dio: «Zailagoa izango litzateke Bartzelonan edo Manchester Cityn aritzea, baina Atletico Madrilentzat, adibidez, atezain itzela izango litzateke».


Summary: Pertsona bat hil da Ean, auto istripu batean. Ezbeharra 14:15 aldera gertatu da. Auto batek etxe bat jo du.

85 urteko gizon bat hil da Ean (Bizkaia), Aldebaster auzoan izandako auto istripu batean. Eusko Jaurlaritzako Segurtasun Sailak jakinarazi duenez, ezbeharra 14:15 aldera gertatu da: autoak, errepidetik atera, eta etxe batjo du. Ertzaintza ikertzen ari da nolatan gertatu den istripua.

Ertzaintzaren zenbait patruila eta anbulantzia medikalizatu bat bertaratu dira, eta gidaria hila zela ziurtatu du medikuak.


Summary: Bidarteko udalekua itxi dute, langile batek positibo eman duela eta. 31 haur izan dira kontaktu zuzenean. Udalekua hetsirik egonen da bi egunez gutxienez. Maskara erabiltzera derrigortu dute Bidarten, Ezpeletan, Getarian (Lapurdi) eta Donibane Garazin.

Sud Ouest egunkariak jakinarazi du Bidarteko (Lapurdi) udalekua hetsi dutela animatzaile batek positibo eman duelako PCR proban. Orotara, ehun bat haurrek izena emana dute bilgunean, baina herriko etxeak segurtatu du «31 haur soilik» izan direla animatzailearekin kontaktuan.

Gaur eta bihar hetsirik egonen da zentroa; Emmanuel Alzuri auzapezak segurtatu du guraso guztiak deitu dituztela PCR probak egitera akuilatzeko. Gaitza duen emakumea berrogeialdia betetzen ari da. Eskualdeko Osasun Agentziak, berriz, kasu bakana den edo foku bat den ikertuko du.

Alzurik azpimarratu du protokolo berezia aplikatu dutela udalekuan uda hasieratik, eta espero du horrek kutsatze katea murriztuko duela. Izan ere, adin ezberdinetako haur taldeek ez dute elkar gurutzatu, eta heldu bakarrarekin izan dira kontaktuan. Hala, emakumearekin kontaktuan izan diren 31 haurrei probak egiten hasi zaizkie. Bestalde, zentroan lan egiten duten beste zortzi langileei ere eginen dizkiete probak.

Koronabirusaren beste uhin baten beldurrez, agintariek babes neurriak zorroztu dituzte azken egunetan. Pirinio Atlantikoetako suprefeturak erabaki du maskara derrigortzea zenbait lekutan, hala nola Miarritzen, Donibane Lohizunen eta Baionan. Erabakia beste zenbait herritara hedatu du prefeturak. Hala, Bidarten, Ezpeletan, Getarian (Lapurdi) eta Donibane Garazin ere beharrezkoa izanen da. 135 euroko isuna izanen du maskararik gabe doanak.


Etxe erorien hitzak

Summary: Etxe erorien hitzak. Marica Campo 1948. urtean jaio zen, Val do Maon (Lugo, Galizia), . Oso gaztetatik hasi zen idazten, baina 1992ra arte ez zuen argitaratu lehen liburua: Tras as portas do rostro antologia poetikoa. Ordutik, Confusión e morte de María Balteira (1996) narrazio bilduma; Pedinche a luz prestada (2001) poemario saritua eta Memoria para Xoana (2002) nobela laburra argitaratu ditu, besteak beste; baita hainbat antzezlan ere.

Urteek termiten lana egiten dute. Bizitzak hormetan gora ari den huntzezko suge batek bezala egiten du lan. Ahazturak bere lana egiten du, inork oroitzapenen txerri-hiltzeko aiztoarekin arrastoa sartzen ez duen arte. Penalonga ametsez beteriko loaldi batean dago, lo, itzal eta mamu film batean, ilbete gorri etengabe batean. Egunkariak kronika bat egitera bidali nau, bidezidor itxiez, eta baita ere inoren itzuleraren helmuga ez diren herrixkez, libelo tankerako ediktu anonimo batean hondamenera zigortuak haiek. Banoa hirugarren eskuko nire 4x4an Far Westean barneratu ziren aitzindarien emozio hein batean beldurtiarekin. Sasitzaren lurraldean, asunen eta muskerren eremuan barrena urratzen dut bidea, imajinatzea beti kosta izan zaidan iragan baterantz. Penalongatik hasten naiz. Gogoan harturik haurrei gutxien gustatzen zaien mokadutik hastea gomendatzeko joera, akaberan sari zaporetsu bat lortzeko esperantzan. Nire kasuan, saria agian kontratu finko bat izango da. Zerrendako 31 biziguneen artean, abuztuko egun guztiak betetzeko adinakoak, itsas mailatik 700 metrora dagoen aurkintza hau ageri da, altitude aldakorreko mendien arteko haran bat. Saileko koordinatzailearentzat izen bat besterik ez da, baina niretzat, haragi bizitako mina. Ondorengotzan hartutako min bat, begien kolorea, ilearen testura edo sudurra bezala. Hark, ordea, ez daki, eta nik ez diot esango. Amamak ezin zuen aizto bat ikusi negarrari eman gabe. Psikiatraren esanetan, belonefobia zuen, alegia, gauza zorrotz eta ziztakarien alderako beldur gaindiezina. Ez dut gogoan inoiz ikusi dudanik patata bat zuritzen edo ogi zati bat mozten meriendarako bisitan joaten natzaionean. Etxearen gobernuaz arduratzen zen arren, bere belaunaldiko emakume gehienak bezala, pila bat eginkizunetan lagundu behar izaten zitzaion. Hemen sekula egon ez naizen arren, ezagun zait plaza, bere jiran etxe guztiak dauzkana. Kubatik etortzean birraititak egindako erretratuak dauzkat gordeta. Ernemann kamera gogoan zeukan amamak, eskusoinu txiki bat bezala zabaltzen zena gero berak bere oinarrizko laborategian errebelatuko zituen irudiak jasotzeko. Etxeak esan dut, baina hobe izango nuen etxe eroriak esan. Orain neuk egiten dizkiet erretratuak karrera amaitzean gurasoek oparitutako Nikon digital batekin. Etxe eroriak, behea jotako eraikinak. Lau. Lau historia, hormak jotzean itsaso samingarri izan zen izuaren ertzean porrokatutako hareazko gazteluak bezalakoak. Gure arbasoen etxea. Balkoi eguzki-begi zabala eta ukuilu itxia. Atetzarra tente, baina abaildurik, herdoilak jandako gontz bakarrari loturik. Tximinia laukizuzena, behiala lau kantoietan lurrezko ontziz apaindua. Mirariz-edo, haietako batek oraindik badirau prismaren ondoz ondoko bi aurpegiren elkargunean, haizeari aurre eginda. Begiak itxi, eta nire burmuinak berrosatu egiten du eraikina hainbeste aldiz ikusitako argazkiei esker. Haren aurrean, amona neska bakarra da hiru mutil neraberen artean. Begiak berriro zabaldu, eta errealitateak astintzen nau etsai gaizto batek bezala. Sartzea erabakitzen dut, jakin arren arriskutsua dela. Beheko solairuan dena da harri puska eta altzari desegin. Ganbara da arriskutsuena, goiko solairuko tarte askotan falta baita. Izu-laborritan, gora egiten dut, arriskutan baina kontuz. Oholek kirrinka egiten dute, abertituz bezala. Tentu handiagorekin nabil, hormen ondotik, han beheak sendoagoa baitirudi. Hiru geletako zortzitan, paretak zintzilik daude, zoruaren gainean sostengatu beharrean, halakorik ez dago eta. Beste bosten artean denetarik dago. Bat ia ukitu gabe dago, horman sartutako armairu eta guzti. Armairuko atea zabaldu, eta hara non hondo bikoitza duen. Motxilatik labana txiki bat atera, eta palanka egiten dut tranpala altxatu eta gordelekura iristeko. Hauts-laino batean irekitzen da azkenean, eta zolan tapa gogorreko koaderno bat ikusten dut, kontuak eramateko erabiltzen ziren horietako bat, bai eta karpeta bat paperez betea, denborak histutako xingola gorri bat daukana. Kargak zaildu egin du jaitsiera. Hala ere, kontuz ibiltzea ahaztu zait, indar ikusezin batek berehala irtetera bultzaturik. Behin kanpora ezkero, beste etxe eroriei erreparatu diet. Terrazadun eskailerak zeuzkana, non amama jolasten baitzen Tino eta Rosiñarekin txantxapotazko kikaretan alegiazko kafea hartzen. Onofre jaun zoritxarrekoarena (izena ahoskatzen zuen bakanetan, zakartu egiten zitzaion ahotsa amamari). Ahizpa bakarti zaharrena, biak ala biak ahalordez ezkonduak hemen beren mutil-lagun izandakoekin, handik egundo itzuli ez zirenekin. Egunkariaren hemerotekaren bidez izan nuen krimenaren berri. Karreran nengoen oraindik. Aitaren aldeko nire sustraiak dauden udalerriko albiste zaharren xerka ari nintzela, hirurogeita hamabost urte lehenagoko gertakari batekin topo egin zuen. Hirurogei urteko gizon batek, beroaldi batean gaur egun psikosi-agerraldi esango genuke, edo halakoren bat?, tiroz hil zituen Penalongako biztanle guztiak, eta gero bere buruaz beste egin zuen. Hamahiru izan ziren, hilkintzaren ustezko egilea kontatuta, tragediaren gertalekuan geratu ziren gorpuak. Neskatila batek salbatu zuen bizia, lasterka atera eta maistrarenean gorde zelako. «Neskatila neu naiz esan zidan amamak zer aurkitu nuen jakinarazi niolarik. Nitaz abusatu zuen gizon hari aiztoa sartzen saiatu nintzen. Zoratu egin zitzaion. Etxera joan zen eskopetaren bila, eta beste hiru etxeetara sartu zen, ateak zabalik baitzeuzkaten beti bezala. Ez zen inor onik atera, aurrean duzun hau izan ezik. Lasterka irten nintzen, beldurrak harturik egin berria nuenagatik. Iruditu zitzaidan garrasiak eta tiro-hotsak aditzen zirela nire bihotzaren taupadekin nahasian. Clara andrearenera joan nintzen laguntza eske, Castiñeirara, Penalongatik bost kilometrora. Barruko harra hozka dabilkit neu izan nintzelakoan errudun bakarra. Ez dut inoiz itzuli nahi izan hara». Eta horrenbestez amama begiak tristatzen zitzaizkion pentsamenduaren toki hartara bildu zen. Autoan eserita nago, kontu-liburua irakurtzen eta birraititaren dokumentuetan aztarrika. Horiei esker orain badakit guztiak hil zirela Onofrek aititarekin egindako 20.000 errealeko zor batengatik. Gizonaren lursailik onena zen abala, eta ordaintzeko epea krimenaren egunean bertan ahitzen zen. Biharamunerako laga dut Castroncelorako bisita duela mende erdi baino gehiago osorik kiskali zen herrixka, eta amamarengana noa. Dena azaldu diodanean, laurogei urtez atzeratutako irribarre bat azaldu zaio begietan. Itzultzailea: Iñigo Roque Eguzkitza


Summary: Azkuna zentroa eta Elias Kerejeta zinema eskola, elkarlanean. Zinema eskolak eta aisialdi eta kultura zentroak lankidetzarako hitzarmen bat sinatu dute.

Azkuna zentroak eta Elias Kerejeta zinema eskolak hezkuntza lankidetzarako hitzarmen bat sinatu dute. Horren bitartez, eskolako ikasleek aukera izango dute curriculumetik kanpoko prestakuntza praktikak Bilboko zentroan egiteko, eta lankidetzarako beste bide batzuk ireki ahal izango dituzte.

Aisialdi zentroak, hitzarmenarekin batera, Lester Alvarez artista kubatarraren itzuleraren berri eman du. Izan ere, Azkuna zentroko artista egoiliar izateko hautatu zuten Alvarez 2018an, eta zentrora itzuliko da hilabetez, zentroko artxiboaren kudeaketan laguntzeko. Lankidetzaren bitartez, Alvarezek Zinema eta Ikus-entzunezkoak Zaintzeko Prestakuntza Masterra amaituko du zinema eskolan.


Summary: Araban ere PCRak egingo dizkiete sasoikako langileei. Arabako Errioxan mahats bilketan 2.500 eta 3.000 langile artean ibiltzea espero da, eta Jaurlaritzak baieztatu du aukera hori aztertzen ari direla. Nafarroak sasoikako langileei eginiko lehen proben emaitzak jaso ditu: denek negatibo eman dute.

Oraindik ez da behin betiko erabakirik hartu, baina Eusko Jaurlaritzak Nafarroako Gobernuaren bidetik joko du. Irailean, Arabako Errioxan, mahats bilketaren kanpaina garrantzitsua hasiko da. Urtero 2.500 eta 3.000 sasoikako langile aritzen dira zeregin horretan. Nekane Murga Osasun sailburuak baieztatu du upeltegiekin hitz egiten ari direla kontratuak non egiten dituzten eta langileok noiz iristen diren jakiteko, «prest egoteko».

Positiboak ugarituz doaz oraindik, eta Murgak gaur ohartarazi du «bigarren olatua» dela. Beste hainbat tokitan kutsatzeak izan direnez sasoikako langileen artean, egoera horri aurrea hartu nahi diote. Murgaren arabera, jakin nahi dute zeintzuk diren langileon bizitokien baldintzak, edukiera irizpideak betetzeko asmoz. Beste urte batzuetan baino langile gutxiagok egon beharko dute toki berean, haien arteko distantzia gordetzeko asmoz.

Nafarroako Gobernuak ere atzo adierazi zuen PCR probak egingo dizkietela Nafarroaz kanpotik etorritako sasoikako langileei, eta, positibo emanez gero, konfinamenduan lagunduko die gobernuak. Atzo 84 langileri eginiko proben emaitzak jaso dituzte gaur, eta denek negatibo eman dute, Nafarroako Gobernuaren arabera. Tutera inguruan fruta bilketan ari diren beharginei egin zizkieten proba guztiak.


Bi aro, bi ikur

Summary: Bi aro, bi ikur. Goi mailako atezainak izan dira. Erretiroa hartzeko garaia eurek erabaki dute, eta, botak eta eskularruak kendu ondoren, Athleticen jarraitu dute lanean. Bizitzea egokitu zaien sasoian pil-pilean egon diren kontuetan buru-belarri ibili dira, bai zelaian, bai zelaitik kanpo. Jose Angel Iribar eta Ainhoa Tirapu dira.

San Mameseko tabernan da hitzordua Jose Angel Iribarrekin eta Ainhoa Tirapurekin. Iribar iritsi orduko hasi da jarraitzaileekin argazkiak ateratzen. Naturaltasunez. Harentzat ohikoa da. Tirapu, berriz, bizikletan etorri da. Berotuta. «Haizea kontra eta maskararekin…», dio irribarretsu. Agurtu, eta solasaldia hasi da.

Egokitu al zarete normaltasun berrira?

JOSE ANGEL IRIBAR: Beharko egokitu. Egoera hau ez sinistekoa da. Inork ez genuen horrelakorik espero. Aurrera egin behar da. Ez dago beste aukerarik.

AINHOA TIRAPU: Ohitu egin behar dugu. Osasun arazo larria daukagu. Gure bizitzak aldatu egin dira, eta ez dakigu noiz amaituko den pandemia. Ez dakit lehengo normaltasunera bueltatzeko aukera izango dugun.

Futbolean ere eragin handia izan du. Zaleek, adibidez, ez dute estadiora sartzeko aukerarik izan. Nola bizi izan duzue egoera ezohiko hori?

IRIBAR: Ez zait gustatu, baina izan den baino gogorragoa egingo zitzaidala uste nuen. Uste baino hobeto eraman dut. Hala ere, futbola jarraitzaileena da. Zalerik gabeko futbola beste gauza bat da. Futbolak jarraitzaileak behar ditu. Epe laburreko neurri gisa balio dezake, baina aurrera begira ez du zentzurik. Futbolari beste izen bat jarri beharko genioke.

TIRAPU: Niri oso arraroa egin zait San Mamesen partida jokatzea eta nik harmailara joateko aukerarik ez izatea. Hala ere, ulertzen dut futbola bueltatu izana. Normaltasuna berreskuratze aldera, beste pauso bat izan da. Bestalde, gure liga ezin izan zen amaitu. Egoerak eskatzen zuen protokoloa betetzeko dirua behar da, eta gure txapelketak oraindik ez dauka baliabiderik.

San Mamesen da hitzordua. Orain lasai dago, baina zuek hemen bizi izan duzuenak ez dauka zerikusirik orain dagoen patxadarekin. Zer da zuentzat San Mames?

TIRAPU: Oso leku berezia da. Oroitzapen zehatzak ditut, argazkiak izango balira bezala. Zelai zaharrean aldagelatik jarraitzaileen bultzada entzuteak ematen zidan atentzioa. Zelai berriko oroitzapenak ikuskizunarekin lotzen ditut. Ez ditugu partida asko jokatu, baina oso bereziak izan dira. Kirol arloan garrantzitsuak izan dira. eta, gainera, magikoa den estadio batean jokatzeak berezi egiten ditu oroitzapen guztiak. IRIBAR: Niretzat San Mamesen zaleekin elkartzeko lekua da. Partida eguna iristeko irrika izan dut beti. Taldeak eta jarraitzaileek bat egiten duten momentu hori berezia da. Hori kendu digute egoera berri honetan.

Jendeak egiten du berezi Katedrala?

IRIBAR: Noski. Estadioa erakin bat besterik ez da. Zaleek ematen diote bizia San Mamesi. Ainhoa, zuek 48.000 lagun elkartu zenituzten San Mamesen.

TIRAPU: Inoiz ahaztuko ez dudan eguna izango da. Emakumezkoen taldeak San Mamesen jokatzen duen bakoitzean, jendetza biltzen da. Horrek esan gura du taldeak babes handia daukala. Emakumezkoen futbolean ez da erraza. Horrek berezi sentiarazten gaitu. Finean, Athletic familia bat da. Dena egiten dugu elkarrekin. Eta zaleak ere horren guztiaren parte dira.

Erretiroa hartu berria zara. Barneratu duzu ez duzula gehiago gorengo mailan jokatuko, edo denbora beharko duzu?

TIRAPU: Denboraldia hasi zenetik, argi nuen azkena izango zela. Egia da ez nuela horrela amaitzea espero, baina beste urtebete jarraitzea oker handia izango zen. Klubak ni sasoi betean egotea merezi zuen, eta ez nekien gai izango nintzen eskaera horri aurre egiteko.

Jokalari askori kosta egiten zaie futbola utzi eta bizimodu berrira egokitzea. Hutsune handia izaten dute denbora batez. Jose Angel, zuk ere txarto pasatu al zenuen?

IRIBAR: Nik ez nuen arazorik izan. Beharbada, ez nintzelako futboletik aldendu izango zen. Izan ere, erretiroa hartu bezain laster, teknikari lanetan hasi nintzen Athleticen. Bestalde, Ainhoak egin duen gisara, nik erabaki nuen futbola uztea. Klubak jarraitzeko eskaintza egin zidan, baina ni ez nengoen sasoian. Nire ustez, oso garrantzitsua da erabakia hartzeko orduan asmatzea. Nik ez nuen futbolaren falta sumatu. Baina uzteko zalantza izan, eta erretiratu diren futbolari asko ezagutu ditut futbola lagatzea oso gogorra egin zaiena. Erretiroa hartzearekin bat, gauza asko amaitzen dira: soldata handiak, bidaiak, lan saioak... dena aldatzen da. Pausoa gaitza eta gogorra da.

Zortekoak izan zarete. Norberak erabakitzea noiz erretiroa hartu gauza handia da.

IRIBAR: Duda barik.

TIRAPU: Lesioak behartuta edo lan munduari lehentasuna ematearen ondorioz utzi duten taldekideak ezagutu ditut. Ez da inoren gustukoa. Nire kezka bakarra eguna iristean gauzak argi izatea zen. Hau da, momentua ondo aukeratzea. Eta hala izan da. Ez nuen nahi urtebetez futbola gorrotatuz jokatzea. Errespetua ematen duen momentu bat da. Bestalde, gizonezkoetan futbolariek koltxoi handia dute aurrera egiteko, baina gehienetan ez du bizitza osorako ematen.

Futbolak garapen handia izan du, eta arlo horretan ere hobetu dela uste duzue? Hau da, egungo jokalariak hobeto prestatzen dituzte futbola amaitzen denerako?

IRIBAR: Gure sasoian oso argi geneukan futbola utzi osteko bizitzarako prestatu behar genuela. Orduan ere bazeuden ikasten zuten futbolariak. Prestatzen ginen, eta egiten ez zuenak txarto pasatzen zuen. Asko izatetik zerora pasatzeko arriskua zegoen. Gazte-gaztetatik erakutsi behar zaie futbolariei ezinbestekoa dela erretiro osteko bizitzari aurre egiteko.

TIRAPU: Gure egoera ezberdina da. Emakumezkoen futbola asko hazi da azken urteotan, baina oraindik ezin da futboletik bizi. Hortaz, ohikoena jokalariak ikasketak egitea izaten da. Pentsa, Ainhoa Alvarezek futbola utzi du aurten lan munduan bidea egiteko. Bestalde, dirutza irabazi duten futbolariekin gizarte gisa lan egin behar dela uste dut. Futbola utzitakoan bizitza oso luzea da, eta egoera berriei aurre egiteko prestakuntza eman behar zaie.

Athleticen arrastoa utzi duten bi atezain zarete. Bat gizonezkoa eta bestea emakumezkoa. Ainhoa, hau duela hogei urte pentsaezina izango zen. Gauzak aldatuz doaz ezta?

TIRAPU: Duela hogei urte emakumezkoen taldea ez zen existitzen, kar-kar. Aurrera goaz. Umea nintzenean ez nuen aukerarik izan egunen batean Athleticen jokatzeko ametsa izateko. Egoera aldatu egin da. Euskal Herriko neskatoek izan dezakete amets hori. Gainera, Athletic erreferentea da emakumezkoen futbolean. Lan handia egin dugu azken urteotan. Euskal gizarteak ere ondo hartu gaituela esango nuke.

Nola ikusten duzu zuk, Angel?

IRIBAR: Berdintasunean urratsak egiten ari garela erakusten du. Athleticek apustu garbia egin zuen emakumezkoen taldea sortzeko.

Iribar ikur bat da Athleticen. Euskal Herri osoan da maitatua. Baina, nolakoa da harekin egunero jardutea klubean?

TIRAPU: Eredu da. Nik ez nuen profesional gisa jokatzen ezagutu, baina behintzat San Mames zaharraren agurreko partidan ikusteko aukera izan nuen. Ez genuen espero. Iritsi zitzaion aurreneko baloia lehen ukituan jo zuen. Ederra izan zen.

IRIBAR: Niretzat ere egun berezia izan zen, ahaztezina. Nire bizitzako onenetakoa. Ideiaren berri izan nuenean ez nuen argi ikusi, baina gerora oso ondo geratu zen bost kapitain ohik azken partidan jokatzeko aukera izatea.

Athleticen atea goi mailako atezain askok zaindu dute: Lezamak, Cedrunek, Zubizarretak, Kepak.. eta, nola ez, Iribarrek. Bada, zuekin batera Tirapu dago. Athleticen historian mugarri izan da. Atezain izan gura duten emakumeentzat ispilua da. Jose Angel, zuk garai batean bete zenuen funtzioa Ainhoak beteko du atzetik datozen beste atezain batzuekin?

IRIBAR: Bai. Ainhoaren kirol ibildeak eta nireak antz handia dute: Athleticen jokatuko dugu; elastiko beltza janzten genuen; guk erabaki genuen futbola lagatzeko unea zein zen; erretiroa hartu ondoren klubean hasi ginen lanean... Kirol bizitza antzekoak izan ditugu.

Eskularruak zuen laneko tresna izateaz gain, zer dira?

TIRAPU: Segurtasuna ematen didate. Atezain batentzat ezinbestekoa da. Oso berezia naiz eskularruekin. Niretzat ezinbestekoa da eskularruek usain ona izatea; bestela, ez nago eroso. Atezain gutxi egongo dira eskularruak garbigailuan garbitzen dituztenak. Hondatzeko arriskua dago. Bada, nik garbigailutik pasatu izan ditut beti. Bestalde, eskuetan sentitu egin behar ditut. Askotan salbatu egiten gaituzte. Eskuak txarto jarri arren, baloia gelditzen laguntzen du eskularru on batek.

IRIBAR: Gure sasoian eskularru barik entrenatzen eta jokatzen genuen. Eskularru barik hobeto sentitzen nuen baloia. Euriari, lokatzari eta hotzari aurre egiteko hasi nintzen eskularruak erabiltzen. Ez zuten zerikusirik egungoekin. Neguan kalerako erabiltzen genituen artilezko eskularruekin jokatzen genuen. Hasieran, lagundu egiten ziguten, baina gerora pisutsu bihurtzen ziren. Egun, asko garatu dira, eta laguntza handia ematen diete atezainei.

Atezainaren postua da futbolean dagoen bereziena. Eskuekin jokatu ahal duen bakarra da. Gainera, izaera berezikoak zaretela esan ohi da. Ezberdinak sentitzen zarete?

TIRAPU: Ni beti sentitu naiz talde bateko kide. Hala ere, atezainak lan asko egiten du bakarrik. Horretaz gain, janzkera ezberdina du, eta arauak ere ezberdinak dira. Postu berezia da. Bestalde, erantzukizun handia dugu, eta batzuetan gogorra egiten da. Arraroak garela esaten dute, baina ni ez nago ados, kar-kar.

IRIBAR: Ni jokalaria sentitu naiz beti. Bat gehiago. Atezain postuak berezitasunak ditu, baina beste barik. Atezaina defentsako lanarakin lotu izan da beti. Jaurtiketak gelditzeko baino ez da aintzat hartu. Arriskuak hartu izan dituzten atezainak ez daude oso ondo ikusiak. Orain arte ez dira egon, behintzat. Athleticen Lezamak zuen fama hori. Baina nik, behar den baino arrisku handiagoa hartzen zuten atezainak baino gehiago, atezain aurrerakoiak iruditu zaizkit beti. Egun horrenbeste baloratzen diren atezainen antzera, hain zuzen ere. Ez nintzen zelai erdira arte baloi bila joaten, baina erasoko lehen futbolari gisa nuen neure burua.

Atezaina izateko, umetatik lurrera sarri bota behar du batek; frakak zikindu behar dira, belaunak urratu, baloikadak hartu... Zer gomendio emango zeniekete horri guztiari aurre egiteko gertu dauden gaztetxoei? Hau da, atezain izatearekin amets egiten dutenei?

IRIBAR: Futbola bizitzeko gomendatuko nieke. Eta bizitzen badute, gozatu egingo dute. Detaile guztiei erreparatzeko esango nieke. Atzera ez begiratzeko. Harmailetara ere ez. Baloia da lehentasuna. Beste guztia alboratzeko eskatuko nieke.

TIRAPU: Bideaz gozatzeko esango nieke. Nik umetan ez nuen atezain izan gura. Beste askoren antzera, nik ere golak sartu gura nituen. Baina postu polita da. Halaber, ez itsutzeko esango nieke. Gorengo mailara iristea ondorio bat izan behar da. Eta arropa zikintzearekin ez arduratzeko. Gure etxean mendi bat egiteko adina kautxu sartu zen. Belar artifizialeko futbola zelaien lehen belaunaldikoa naiz.

Ainhoa, gustuko kirola egiteaz gain, harremanak lantzen ere lagundu dizu futbolak. Kirol soila baino gehiago izan da zuretzat.

TIRAPU: Txikitan arraro samarra nintzen. Ez nintzen nire adinekoekin erlazionatzen. Amazuloa nintzen. Futbolak taldekideekin harremanak lantzen eta irekiagoa izaten lagundu dit.

Jose Angel, zuri zer eman dizu futbolak?

IRIBAR: Goxotasuna. Nire gustuko jokoa ogibide bihurtu da. Eta, horretaz gain, jende interesgarri asko ezagutzeko aukera izan dut, Athletic barrutik ezagutzeko aukera eman dit... Gauza sinpleak dira baina, era berean, garrantzi handia dutenak. Arlo askotan izan da ibilbide aberasgarria.

Zer da zuentzat Athletic?

IRI: Sentimendua da. Miresten dugun erakunde bat da. Gure etxean umetatik izan dute gustuko Athletic. Aita eta osaba zale zuri-gorriak ziren. Gaztetxoa nintzenean hasi nintzen Athletic sentitzen. Athleticekin maitemindu egin nintzen. Halaber, kluba kudeatzeko era gustuko izan dut beti. Bere filosofia da klubaren oinarria.

TIRAPU: Athletic emozioen esparrutik azaldu behar den zerbait da: ezin da ukitu, ezin da eskuetan hartu... barrutik ateratzen den zerbait da. Filosofiak egiten gaitu berezi. Baina sentitzen dugun erak ere egiten gaitu berezi. Ez dut beste inon antzeko ezer ikusi. Niretzat oso berezia izan da klub honen parte izatea. Eta gure aitarentzat ere bai.

Zuek txapelketak irabazi dituzue, baina ez da Athletic urtero lehia horretan dagoen klub bat. Kopa bat altxatzea ez da dena?

TIRAPU: Athleticekin txapelketak irabaztea bereziago egiten du garaipena. Kopak urtero banatzen dira, baina Athleticekin behin irabazteak askoz gehiago balio du.

IRIBAR: Athleticekin tituluak irabazteak balio izugarria du. Gure jokatzeko erarekin gorengo mailan gauden partida bakoitza garaipen bat izango da. Kuadrillan irabaztea ikaragarria da. Bestalde, kanpotik etortzen diren entrenatzaileak harritu egiten dira taldearen funtzionamendua ikusten dutenean. Esate baterako, jokalariek lanerako duten gaitasunarekin harrituta geratzen dira. Inor ez da kexatzen. Bestalde, aireportuan zain daudenean denak elkarrekin ikusteak ere harritu egiten ditu. Izan ere, beste klub askotan bakoitza bere aldetik ibiltzen da. Sakabanatuta. Eta, hala ere, irabaztea da klubak duen helburua. Garaipenari ere garrantzi handia ematen dio. Kopako finalera irabaztera goaz. Lehiakortasuna ezin da galdu.

Athleticen filosofia ederra da askorentzat, baina klubak zailtasunak ditu harribitxiak konbentzitzeko. Gizonezkoetan zein emakumezkoetan ari da ikusten jokalari onenak ez direla Athleticek eskaintzen dienarekin konformatzen. Joera hori gelditzerik badago?

TIRAPU: Jokalari bakoitzak bere kirol ibilbidearentzat onena den bidea hartu behar du. Athletic sentimendua barru-barruan daukagu jokalari gehienok. Sentimendua handia bada, jokalari gehienek ez dute taldea aldatzen. Halaber, klubak landu egin behar du arlo hori. Athletic dela aukerarik onena sinetsarazi behar die jokalariei. Txapelketa bat irabazi ostean harrera egiten bada edota San Mamesen partidak jartzen badizkigute, jokalarien eta klubaren arteko lotura sendotu egiten da. Egitasmo ezberdin bateko parte sentiaraztea garrantzitsua da. Egungo gizartean sentimendu hori transmititzea eta gazteak proiektu honetara erakartzea zaila dela dirudi, baina ez da ezinezkoa. Egin daiteke. Hala ere, beti egongo da arriskua jokalari batek beste bide bat hartzeko. Klubak aurrera egingo du. Aldaketa asko egon arren, goian mantentzen gara. Atzetik beste zerbait dagoelako gertatzen da hori.

IRIBAR: Athletic klub handia da. Arlo guztietan eskaintzen ditu baliabide onak. Geratu gura duenak denetarik izango du.

Jokalari garrantzitsuek beste bide bat hartzeko hautuak kolokan jar lezake filosofia?

IRIBAR: Ez. Beti egongo da taldea aldatzea nahiago duen futbolariren bat. Kanpoan tentazio handiak daude, baina Athleticek jokalariak ondo sentitzeko behar den guztia eskaintzen du.

Ehun urte barru, etxekoekin jokatzen jarraituko du Athleticek?

TIRAPU: Hala ez bada, niretzat ez da Athletic izango. Filosofia ezin da negoziatu.

IRIBAR: Beste Athletic bat izango litzateke. Nik uste dut gai izango garela berdin jarraitzeko.

Zuei begira jende asko egoten da. Zuek egiten eta esaten duzuen ia denak oihartzun handia izaten du. Ardura eragiten al dizue herritar askoren ispilu izateak?

IRIBAR: Bai. Niri talde barruan erakutsi zidaten arduratsu izaten. Aldagela batean era guztietako jokalariak aurki ditzakezu. Baina nik beti izan dut argi gauzak pentsatuta esan behar direla. Egun, klubaren ordezkaria naiz, eta are eta kontu handiagoz jarduten naiz. Klubean egongo ez banintz, akaso beste modu batean hitz egingo nuen kontu batzuez. Jarraitzaile asko dituen klubeko langile zarenean, ezinbestean izan behar da kontuan esaten dena eta esaten den modua. Athletic plurala da, eta zale guztiak izan behar ditugu kontuan iritzia emateko orduan. Oker handirik ez egiten ahalegintzen naiz. Hala ere, jokalari guztien iritzia errespetatu behar da. Futbolariaren aurretik pertsona dago. Askatasun osoa izan behar dute euren pentsamoldea plazaratzeko. Ni profesionala nintzen garaian beti ez nuen aukera izan pentsatzen nuena izateko.

TIRAPU: Jokalaria erakundearekin lotzen da. Gure kasuan, Athleticekin daukagu lotura. Klub garrantzitsua da, eta erantzukizuna daukagu. Esate baterako, emakumezkoen lan hitzarmena negoziatzen ari ginenean, esaten nuen gauza bakoitzak indar handia hartzen zuen. Ondo neurtu behar izaten nuen esaten nuen guztia. Bestalde, batzuetan pentsatzen dut futbolari izateagatik ez daukagula notizia diren gaien gaineko iritzia emateko eskubidea. Futbolariak jokatu egiten du, baina ez dauka iritzirik. Gehienbat gizonezkoen futbolean ikusten dut hori. Errespetuz egindako iritzi guztiak hartu behar dira aintzat.

Jokalari zinetenean gizartean ardura sortzen zuten gaien inguruan iritzia ematea egokitu zaizue. Jose Angel, zuri trantsizio garaian jokatzea egokitu zitzaizun. Zuek igortzen zenuten mezuak eragin handia zuen gizartean?

IRIBAR: Eragin handia zuela esaten zuten, baina zaila da hori neurtzea. Guk ikurrina atera genuen Atotxan. Europa guztian eman zuen zeresana. Eta Europatik kanpo ere bai. Guk argi geneukan hala izango zela. Helburu horrekin egin genuen. Aldarrikapen bat izan zen. Ikurrina debekatuta zegoen. Zerbait egiteko une aproposa zela erabaki genuen. Bakoitzak bere irakurketa egingo zuen hartu genuen erabakiaz. Baina behin aurrera egiten denean, ez dago atzera begiratzerik. Akaso baten bati pentsarazteko balio izango zion ekinaldi hark.

Ainhoa, zu lan hitzarmenaren negoziazio mahaian egon zara. Gelditurik onenak adina balio al du lortu duzuenak?

TIRAPU: Jokalariok erakutsi genuen batasunak eta indarrak eman zidan poza. Sarri entzuten dugu gizonezkoen futbolaren babesean bizi garela, baina negoziazio horretan erakutsi genuen geure kabuz gauzak lortzeko gai garela. Hitzarmenak ekarri dituen gauza on guztiek baino garrantzi handiagoa ematen diot profesional askok bide bera jorratuta gauzak lortzeko gai garela erakusteari.

Futbolari baino lehen pertsonak zaretela aipatu duzue. Jarraitzaile batzuek esaten dute jokalariek gehiago inplikatu behar duzuela gizartea kezkatzen duten kontuetan. Beste batzuek, berriz, sentsibilitate askoko klubak ordezkatzen dituzuela, eta ez duzuela horretan sartu behar. Nola jokatu behar du futbolari batek?

TIRAPU: Bakoitzak gura duena egin beharko luke. Iritzia emanez eroso sentitzen denak zergatik ez du, bada, esango zer pentsatzen duen? Klubak lan handia egiten du gizarte eragile gisa. Ekinaldi batean edo bestean inplikatu gura duenak askatasuna izan behar du, eta iritzia eman gura ez duena ere errespetatu beharra dago. Kontua da futbolariok sarri ez dakigula nola asmatu. Iritzia ematen badugu, eman egin dugulako; eta ez badugu ematen, eman ez dugulako.

IRIBAR: Askatasunez egin behar dira gauzak.

Futbola burbuila batean dago. Diru asko mugitzen du, eta interes handia pizten du. Eztanda egingo duen beldur zarete?

IRIBAR: Futbola ikuskizun erraldoi bat bihurtu da. Baina oinarrian gozatzeko kirol bat baino ez da. Diru kopuru handiekin edo txikiagoekin futbolak futbol izaten jarraituko du. Hala ere, ez dirudi epe laburrean egoera asko aldatuko denik. Hala ere, pandemia honek asko erakutsi digu.

Eta emakumezkoen futbolean zeintzuk dira ezinbestean eman beharreko pausoak?

TIRAPU: Emakumezkoen futbolaren hazkundean erotuko garen beldur naiz. Emakumezkoen futbola defizitarioa dela esan ohi da. Azkarregi hazteari baino gehiago, bideragarri izateari eman beharko lioke lehentasuna emakumezkoen futbolak. Egonkortasuna eman behar diogu. Azpiegitura profesionala duten taldeak gizonezkoen aurrekontuetatik dirua sartzen badute, egonkortasuna lortu aurretik atzera egiteko arriskua dago. Emakumezkoen futbolak arlo guztietan egin du gora, baina ikusi gura dut zer bilakaera izango duen hurrengo bost urteetan. Profesionala izatea eta lanaldi osoko kontratuak bermatzea izan behar dira helburu nagusiak.

Garai gozo hau ez dela aprobetxatuko uste duzu?

TIRAPU: Klubek, federazioek eta jokalariek aukera baliatuko dutela deritzot. Ez dutela atzerapausorik emango. Baina kezka dut.

Bukatzeko: Athleticeko ordezkari gisa, zer eskatuko zenukete etorkizunera begira ?

IRIBAR: Zale gazteengan pentsatuz Kopa irabaztea eskatuko nuke. Txapelketak irabazteak belaunaldi berrien eta klubaren arteko lotura sendotzen laguntzen du. Hori bai: Kopa zaleak harmailan daudela jokatu behar da.

TIRAPU: Bi taldeek Kopa irabaztea eskatuko nuke. Elkarrekin Kopa ospatzea itzela izango litzateke berdintasunaren aldeko borrokan.


Jose Angel Iribar

Summary: Jose Angel Iribar.

Athleticen ikur nagusia da Iribar. Jarraitzaileek gehien maite duten ordezkari zuri-gorria da. Beste inork baino partida gehiago jokatu ditu Athleticeko elastikoarekin: 613 neurketa guztira. 1960 eta 1970eko hamarkadetako atezainik onentsuena izan zen. Ezinezkoena zirudiena erraz egiteko gaitasuna zuen, eta Espainiako bi Kopa irabazi zituen. Erretiroa hartutakoan, klubeko ia postu guztiak ezagutu ditu, eta, egun, klubeko ordezkaria da. Zelaitik kanpo ere sarri erakutsi du inplikazioa. Ikurrina ilegala zenean, derbi batean bandera horrekin zelairatu zen Iñaxio Kortabarriarekin batera, eta irudiak bira eman zion munduari. Horretaz gain, euskarazko lehen kirol hiztegia sortzeko eman zuen bere agurreko norgehiagokan bildutako dirua.


Ainhoa Tirapu

Summary: Ainhoa Tirapu.

Ainhoa Tirapuk Lagunak taldearekin egin zituen lehen urratsak gorengo mailan, baina Athleticeko atea defendatzen pasatu du ia kirol ibilbide guztia. Hamabost denboralditan, 358 partida jokatu ditu zuri-gorriekin, eta bi aldiz irabazi du liga. Athleticen urrezko aroko azken ligako (2006-07) eta Joseba Agirreren gidaritzapean irabazitako txapelketako (2015-16) atezaina izan da. Horretaz gain, bulegoetan lan handia egin du emakumezkoen futbolaren alde. Jokalarien gehiengoa ordezkatzen duen sindikatuaren ahotsetako bat izan da lan hitzarmenaren negoziazioan. Emakumezkoen futbolean mugarria izan da lorpena. Behin erretiroa hartuta, Athleticen jarraituko du atezainak entrenatzen, lanaldi erdiarekin. Beste erdia kirol denda batean lan eginez beteko du.Kimikan lizentziaduna da.


Summary: Jagoba Codo euskal presoa aske geratu da, baldintzapean. Larriki gaixo dauden presoen zerrendan zegoen Codo. Osasun krisia dela eta, 70 urtetik gorako presoak eta larriki gaixo daudenak askatzeko eskatu du Etxerat-ek.

Etxeratek jakinarazi duenez, Jagoba Codo euskal presoa aske utzi dute, baldintzapean. 19 urte pasatu ditu espetxean, eta larri gaixo dauden presoen zerrendan zegoen. Espainiako Auzitegi Nazionalak eman du hura aske uztearen aldeko ebazpena.

Codo Logroñoko espetxera gerturatu zuten, eta azken asteetan Martuteneko gizarteratze zentroan egon da, hirugarren graduan. Halere, Castelloko espetxean (Herrialde Katalanak) pasatu ditu urte gehienak. Izan ere, 2001etik zegoen espetxean, urte hartan Mexikotik estraditatu zutenetik. 22 urteko espetxe zigorra ezarri zioten, ETAko kide izatea leporatuta. 2015etik, hirugarren gradua lortzeko edo baldintzapean aske geratzeko eskubidea zuen, zigorraren hiru laurdenak beteak izanik. Codori espondilitis ankilopoietikoa diagnostikatu zioten. Eritasunak mugimendua mugatzen dio.

Etxerat-ek oroitarazi du Gorka Fraile preso ohiaren ostean Codo Calleja dela EPPK-ko presoek abiatutako ibilbide juridiko-penitentziarioa amaierara arte eraman eta aske geratzea lortu duen lehena. Elkarteak eskatu du ez jartzeko «trabarik» euskal presoek abiatutako bideari, modu horretan «salbuespenezko politikaren erru den zigor erantsiarekin» amaitzeko. Era berean, salatu dute «lotsagarria» dela zigorraren hiru laurdenak beteak dituzten edo betetzear dauden 79 presoetatik gehienak lehen graduan egotea, «etxetik ehunka kilometrora urrunduta».

COVID-19ak eragindako osasun krisia dela-eta euskal presoek bizi duten «salbuespen egoera» ere kritikatu dute, eta, OME Osasunaren Mundu Erakundearen gomendioei men eginez, 70 urtetik gorako presoen eta larriki gaixo daudenen askatasuna exijitu dute, baita baldintzapean aske geratzeko modua eta gradu aldaketak erraztea ere. Egun, hamasei euskal preso daude larri gaixo.


Summary: Gutxienez 50 migratzaile hil dira Afrika ipar-mendebaldeko kostan, bi hondoratzetan. Efe agentziak jakinarazi duenez, Mendebaldeko Sahararen parean hamar gorpu aurkitu dituzte itsasoan, eta Mauritania parean, berriz, 40 hil dira. Kanaria uharteetara iristeko asmoa zuten, iturri horren arabera.

Mendebaldeko Sahararen parean gertatu den hondoratzearen berri arrantzale batzuek eman dute, eta Marokoko itsas armada joan da erreskatera. Eferen arabera, hamar migratzaile bizirik atera dituzte uretatik. Mendebaldeko Saharako Dakhla hiriko itsasbazterretik hogei kilometrora izan da ezbeharra.

Beste hondoratzea Mauritaniako Nuadhibu hiriaren parean gertatu da. Erreskate taldeek pertsona bakarra topatu dute bizirik. Efe agentziaren arabera, ontzia duela egun batzuk noraezean gelditu zen matxura baten ondorioz, eta haren bila ari ziren erreskate taldeak.

Efe agentziak dioenez, Saharaz hegoaldeko herrialdeetakoak dira bi hondoratzeetan zendu direnak —Mauritanian bizirik topatu dutena Gambiako herritar bat da—. Kanaria uharteetara iritsi nahi zuten.

Gaurko biekin, aste honetan guztira hiru dira Kanaria uharteetara bidean hondoratu diren ontziak. Joan den astelehenean, Marokoko itsas indarrek zazpi gorpu aurkitu zituzten beste hondoratze batean, eta 40 pertsona erreskatatu zituzten.


Summary: Tiktok aplikazioaren enpresarekin lan egitea debekatu du Trumpek. AEBetako enpresak ezingo dira aritu Txinako Bytedance konpainiarekin irailaren 21etik aurrera, «segurtasun nazionala» argudiatuta.

Azken asteetan ohartarazpenak bata bestearen atzetik plazaratu ondoren, heldu da erabakia. Donald Trump AEBetako presidenteak agindu bat sinatu du hango enpresei debekatzeko Txinako Bytedance enpresarekin lan egitea. Konpainia horrek kudeatzen du Tiktok sare sozial arrakastatsua, Trumpek Pekinen espioitza tresnatzat daukana.

Tiktok sare sozialak AEBetan duen adarra saltzeko epea ezarri zion AEBetako Gobernuak Bytedance enpresari astelehenean: 45 egun eman zizkion horretarako. Irailaren 15aren aurretik salmenta akordiorik ez bada sare sozialaren erabilera debekatuko duela iragarri zuen Trumpek. Izan ere, Microsoftek interesa zuen Tiktok bideo laburrak zabaltzeko sare sozialarekiko, eta hura erosteko elkarrizketetan ari da plataformaren jabe Bytedance enpresarekin. Prozesua, beranduenez, irailean amaituko duela adierazi zuen igandean.

Horretarako agindua sinatu zuen atzo gauean Trumpek. Horren arabera, AEBek «gogor egin behar diete Tiktoken jabeei, segurtasun nazionala babesteko».

Tiktokek askotan ukatu izan du Pekinek kontrolatzen duela edo hari erabiltzaileen datuak ematen dizkiola. Baina, Washingtonen aginduaren arabera, aplikazioak baimena ematen du AEBetako Gobernuko funtzionarioei jarraitzeko eta haien inguruko informazio pertsonala biltzeko, gero xantaia egiteko, informazioa lortze aldera. Adibide gisa, aginduak argudiatzen du horretarako erabili duela Pekinek Hong Kongen edo uigur gutxiengo etnikoaren aurka.

Baina Tiktok ez da Trumpen jomuga bakarra: antzeko neurri bat sinatu du Txinako Tencent enpresaren Wechat aplikazioaren aurka. «Txinako Herri Errepublikako konpainien aplikazioak AEBetan zabaltzeak gure segurtasun nazionala mehatxatzen du, atzerri politika eta ekonomia».

Aginduak ez du zehazten zelako tratu motak geratuko diren debekatuta. Aplikazioak 80 erabiltzaile ditu AEBetan hilero. Erabiltzaileek 15 segundoko bideoak grabatzen dituzte, dantzan, abesten edo umorezko esketxak egiten. Gaztetxoen artean arrakasta handia du.

Wechat, berriz, askoz zabalagoa da. Sare sozial bat izateaz gain, mundu oso bat biltzen du: albisteak eta mezularitza zerbitzua eskaintzen ditu, eta ordainketak egin daitezke harekin.


Summary: Saudi Arabiako Estatu idazkari ohiak bera hiltzen saiatzea egotzi dio printze oinordekoari. Washingtonen aurkeztu duen salaketaren arabera, «heriotza eskuadroi bat» bidali zuten haren aurka, Jamal Khaxoggi hil eta bi astera.

AEBetako hiriburuan aurkeztu du salaketa Saad al-Jabrik, Saudi Arabiako Estatu idazkari eta Informazio zerbitzuetako buru izandakoak, eta karguak ez dira nolanahikoak. Bera hiltzen saiatu izana egozten dio Saudi Arabiako printze oinordekoari, Mohammed bin Salmani.

Idatziaren arabera, Jamal Khaxoggi kazetaria hil eta 13 egunera izan zen saiakera: printze oinordekoak «heriotza eskuadroi bat» bidali zuen Torontora. «Mertzenario taldea aditua zen aztarna guztiak desagerrarazten, eta horretarako beharrezko tresneria guztiarekin heldu ziren Kanadara. Bi taldetan banatu ziren herrialdean sartu ahal izateko, baina, zorionez, mugako segurtasun indarren susmoak piztu zituzten, eta ez zieten utzi sartzen», dio salaketak.

Testuan jasotakoaren arabera, 2018ko urrian izan zen hilketa saioa, Khaxoggi Saudi Arabiak Istanbulen duen kontsulatuan desagerrarazi eta bi astera. «Bin Salmani buruzko informazio kaltegarri eta mingarria du Al-Jabrik bere oroimenean, eta baita bere segurtasuna bermatu asmoz egindako grabazioetan ere; horregatik ahalegindu dira bera hiltzen azken hiru urteotan», irakur daiteke salaketan.

2018ko urriaren 2an, Khaxoggi Saudi Arabiaren Istanbulgo (Turkia) kontsuletxean sartu zen, eta ez zen inoiz handik atera. Eraikinean sartu eta hemezortzi egunera, Riadek aitortu zuen kazetaria kontsuletxean hil zela. Orain, fiskaltzak bizi guztiko kartzela zigorrak eskatu ditu auzipetu guztientzat. Akusatuen artean daude informazio zerbitzuetako zuzendariorde Ahmed al-Asiri eta printze oinordekoaren aholkulari ohi Saud al-Qahtani. Uztailean hasi zuten haien aurkako epaiketa.


Summary: COVID-19ak eta elkarrizketak markaturiko urtea. Maria Txibite Nafarroako Gobernuko presidenteak karguan daraman urtearen balorazioa egin du. Koronabirusak ekarri duen krisiak gobernuak aurretik zeuzkan «lehentasunak berretsi» ditu, haren ustez.

COVID-19a, gobernu akordioa eta alderdi ezberdinen arteko elkarrizketa. Horiek izan dira, Maria Txibite Nafarroako Gobernuko presidentearen ustez, duela urtebete kargua hartu zuenetik legealdiko lehen urtea markatu duten ezaugarriak. «Lan handiko urte bat izan da, zeinetan agertoki aldaketa bat bizi izan dugun» adierazi du gaur goizean lehen urtearen balorazioa egiteko gaztelera hutsean emandako prentsaurrekoan.

Gogoratu duenez, «gutxiengo parlamentarioan sortu» zen gobernua, «baina gehiengo sozialean» aritzeko helburuarekin, eta, horretarako, «elkarrizketa zintzoa» bilatu dute gainerako alderdiekin. Legegintzaldia Geroa Bai, Ahal Dugu eta Ezkerrarekin egindako akordioarekin hasi zuten, Txibiteren hitzetan, «lehentasunak ongi markatuta». Lehentasun horien artean jarri ditu berrikuntza, digitalizazioa, trantsizio ekologikoa eta kohesio soziala, bertzeak bertze. Koronabirusak ekarri duen «krisi sanitario, sozial eta ekonomikoak» lehentasun horiek «berretsi» ditu, Txibiteren arabera, eta koronabirusaren ondorioz hartutako neurriek ere bide horri segitzen diote. «Nafarroa posizio oso onean dago», presidentearen arabera: industrian, bertzeak bertze.

Presidenteak adierazi du «ez dela inor bidean geldituko»: «Ongizate estatua eta enplegua mantenduko ditugu». Horretarako egin dute, erraterako, Nafarroa Suspertu plana, eta Txibitek funtsezkotzat jo du «zorpetu ahal izatea likidezia nahikoa izateko». «Gobernu hau indartsu dago, eta krisiak indartu egin gaitu». Horren gakoa da «talde lana», Txibiteren ustez: bertze alderdiekin, udalekin eta Espainiako Gobernuarekin egindakoa. Krisiari emandako erantzunak erakutsi du, presidentearen arabera, Nafarroako gizartea «konprometitua eta solidarioa» dela. Azaldu du, halaber, ez duela murrizketarik egiteko asmorik: «Hilabete gogorrak datoz, baina hemendik indartuta aterako gara».

«Deslokalizazio kasu argi bat»

Siemens Gamesaz galdetuta, Txibitek adierazi du «deslokalizazio kasu argi bat» dela: «Enpresa ez da zintzoa eta gardena izan». Nafarroako Gobernua enpresa komitea laguntzen ari dela erran du presidenteak, eta eskualdean enpresaren itxierak ekar ditzakeen ondorioak gutxitzeko bideak aztertzen ari direla.


Summary: Epidemiari buruzko informazio «fidagarriagoa eta lokalizatuagoa» galdetu du Ezenarrok. Hendaiako (Lapurdi) auzapezak salatu du Frantziako Estatuko zerbitzuek ez diotela eman epidemiari buruzko daturik. «Sekretuaren kultura» arriskutsua izan daitekeela esan du.

«Irunen eta Hondarribian (Gipuzkoa) egunero positibo eman dutenen kopurua ezagutzen dut, baina ideiarik ere ez dut Hendaian (Lapurdi), kudeatzen dudan herrian, epidemia zertan den». Kezkati mintzatu da Kotte Ezenarro Hendaiako auzapeza. Atzo, gutun bat helarazi zien Jean Castex Frantziako lehen ministroari, Pirinio Atlantikoetako departamenduko Eric Spitz prefetari, Olivier Veran Frantziako osasun ministroari eta Eskualdeko Osasun Agentziako zuzendariei. Kutsatze datuei buruzko informazio «fidagarriagoa eta lokalizatuagoa» eskatu die.

Izan ere, epidemia hasi denetik Eskualdeko Osasun Agentziak kudeatu ditu zenbakiak —kutsatu kopurua, PCR proben kopurua, fokuen kokapena—. Astero, Akitania Berriko datu orokorrak biltzen ditu agentziak. Kasu positiboen kopurua ere departamenduka ematen du: ez da, beraz, Ipar Euskal Herriko daturik ateratzen ahal. Kotte Ezenarrok «beharrezkotzat» jo ditu zenbaki horiek, epidemiaren araberako neurriak hartzeko. «Lapurdiko kostaldeko herri zenbaitek derrigorrezko egin dute maskara erabiltzea; beste batzuek hondartzak itxi dituzte. Egoera sanitarioa hobeto ezagutuko bagenu, neurri zorrotzagoak hartzen ahalko genituzke; edo alderantziz, arinagoak».

Herrika ez bada ere, Euskal Hirigune Elkargoak instituzio gisa datu horiek ezagutzeko eskubidea duela aldarrikatu du. «Sekretuaren kultura kontraemankorra izan daiteke», salatu du Ezenarrok Frantziako Estatuko zerbitzuei igorri dien gutunean. «Datuak ezagutuz gero, autoritateek hartzen dituzten erabakiek sinesgarritasun handiagoa izango lukete, eta herritarrek neurriak errazkiago errespetatuko lituzkete», auzapezaren arabera.

Azken asteetan, sare sozialetan asko zabaldu da zenbakiak ezkutatzen diren ustea. Ezenarro: «Nik ez dakit zenbakiak gordetzen dizkiguten. Baina errealitatea honako hau da: zenbakiak galdetu ditudan aldi oro, ez dizkidate eman. Nire kezka da jakitea zenbaki horiek badauzkaten ala ez».

Datu zehatzik gabe, baina auzapezak Ipar Euskal Herriko beste herriko etxeekin «koherentziaz» jokatu nahi izan du. Hondartzan, zortzi langile kontratatu ditu prebentzio lanak egiteko eta jendea segurtasun neurriak aplikatzera akuilatzeko. Bestalde, merkatu irekietan herritarrak maskara erabiltzera derrigortzeko erabakia hartu zuen uda hasieran, eta hondartza bazterrean maskara eramatea «gomendatzen» duten seinaletikoak jarri ditu. PCR probak egiteko gune bat ezarri du; eta atzo dozenaka herritar izan ziren testa egiten.


Summary: 500 positibotik gora atzeman dituzte Hego Euskal Herrian. Atzo baino 119 kasu gehiago izan dira. Ospitaleratzeak areagotu egin dira azken orduetan.

Kasuek gora egin dute beste behin ere Hego Euskal Herrian, eta 500 kasuren langa gainditu da dagoeneko. Eusko Jaurlaritzak eta Nafarroako Gobernuak jakinarazi dute 538 kasu atzeman dituztela azken orduetan, atzo baino 119 gehiago. Bizkaian, 300 positiboren langa gainditu da: 311 kasu detektatu zituzten, apirilaren 23tik herrialde horretan atzeman den kopururik handiena. Kasu gehienak Bilbon azaldu dira azken egunotan, baina azken orduetan koska bat gora egin dute kasuek, eta 200era hurbildu dira: 173 kasu atzeman dituzte. Nafarroan ere kasuen igoera izan da: 110 kasu izan dira azken orduetan, atzo baino 29 gehiago. Gipuzkoan, 74 positibo izan dira; Araban, 38; eta erkidegotik kanpo, beste bost.

Jaurlaritzako Osasun sailburu Nekane Murgak atzo adierazi zuen "bigarren olatua" dela hau, eta kutsatuen gorakadak "kezkagarriak" direla. Datozen egunetan kasuak ugaritu egingo direla iragarri zuen sailburuak, eta ospitaleratze gehiago egongo direla. Azken orduetan, bikoiztu egin dira ospitaleratzeak: hogei pertsona ospitaleratu dituzte; udako agerraldiak hasi zirenetik ospitaleratze gehien izan den eguna izan da. Oraintxe, beraz, 103 pertsona daude Hegoaldeko erietxeetan birusaren ondorioz. Horietako hamabi ZIU zainketa intentsiborako unitateetan daude.

Egunotan egiten ari diren PCR proba masiboen emaitzak ere jakinarazi ditu Eusko Jaurlaritzak. Urdulizko ospitalean (Bizkaia) 801 test egin dizkiete osasun langileek Erandioko Goikoa batzokian izan zirenei, eta horietatik 5ek eman dute positibo. Gaur, beste 253 proba egingo dituzte. Bestalde, Donostiako Okendo kultur etxean gaur goizean hasi zaizkie testak egiten Gros auzoko Ramuntxo Berri tabernan izan zirenei. Gaur eta bihar 1.450 PCR test egingo dituzte.


Summary: Belgikak ez du estraditatuko Lluis Puig kontseilari ohia. Bruselako auzitegiek ebatzi dute Auzitegi Gorenak ez duela eskumenik euroagindu bat emateko. Belgikako Fiskaltzak helegitea aurkeztuko du.

Lluis Puig kontseilari ohiaren estradizio aginduari buruzkoa da Bruselako auzitegiek erbesteratutako politikarien inguruan hartu duten lehen erabakia. Epaiak kontseilari izandakoaren defentsari ematen dio arrazoia, eta zehazten du Auzitegi Goreneko epaile Pablo Llarenak ez duela eskumenik Puigen aurkako euroagindu bat emateko; hori oinarri hartuta, atzera bota du haren aurkako estradizio agindua. Fiskaltzak, ordea, helegitea aurkeztu dio erabakiari.

«Hasieratik esan genuen Auzitegi Gorenak ez zuela eskumenik pertsona eta gertakari horiek epaitzeko. Orain Belgikako justiziak arrazoia eman digu, horrek gainontzeko auzipetuentzako dituen ondorioekin. Zalantzarik gabe, egun handia da guztiontzat», adierazi du Gonzalo Boye abokatuak.

Epaia jakinarazi eta gutxira zoriondu du Carles Puigdemont Generalitateko presidente ohiak Puig. Twitterreko bere kontuan zabaldutako mezu batean ohartarazi du Espainian ez direla errespetatzen oinarrizko eskubideak. «Hasieratik salatu genuen, eta arrazoi eman zigun NBE Nazio Batuen Erakundeko Giza Eskubideen Batzordeak ere. Orain berretsi egin dute auzitegiek; Gorenak ez du eskumenik gu jazarri eta epaitzeko».

Puigen kasuan bezala, Puigdemonten eta Toni Comin kontseilari ohiaren kontra ere estradizio aginduak eman zituen Madrilek; biak eurodiputatu aukeratuak izanik, ordea, etenda geratu dira atxilotze aginduak, Europako Parlamentuak azken erabakia hartu bitartean.


Summary: Bilboko zamaketariek ez dute grebarik egingo. Bilbo Estiba enpresak bilera batera deitu ditu sindikatuak astelehenerako, eta langile batzordearen gehiengoak lanuztea alboratu du, «negoziazioak errazteko».

Bilboko portuko zamaketariak ordezkatzen dituzten sindikatuek bertan behera utzi dute larunbaterako deituriko greba. Langileen ordezkariek kontraeskaintza bat igorri zieten atzo arratsaldean Bilbo Estiba elkarteko buruei, eta enpresariek bilera batera deitu dituzte astelehenerako. Eskaintza hori aurrerapausoa izan da, eta sindikatu gehienek greba ez egitea erabaki dute. Deialdia, dena den, ez da bertan behera gelditu, UGTk oraindik ez duelako argitu bere jarrera.

Sindikatuak goizean bildu dira, eta bertan erabaki dute jarrera aldatzea. Coordinadora sindikatua izan da pausoa eman duen aurrenekoa, bere barne bileran. Coordinadorak sei ordezkari ditu hamahiru kideko langile batzordean. Kaia-BESek ere gauza bera egin du; ordezkari bakarra du. ELAk (bi ordezkari) ez zuen deialdia sinatu bere garaian, eta LABek (ordezkari bat) herenegun esan zuen ez zuela greba egingo. UGT da zer egingo duen erabaki behar duen bakarra. Hark egin zuen deialdia, eta hari dagokio bertan behera uztea.

Sindikatuek itxaropenez hartu dute astelehenerako deialdia. Enpresak greba bertan behera uzteko eskatu zien negoziatzeko baldintza moduan, eta «negoziazien aldeko apustua errazteko» eman dute pausoa sindikatuek. Eskaera nagusiak bi dira: langile finko kopurua handitzea, behin-behinean daudenak kontratatuz, eta liberalizazioak ekarriko lukeen soldata jaitsiera leuntzea.


Summary: Etxebizitzen salerosketa laurden bat jaitsi da aurten. Konfinamenduaren garaian erdira txikitu ziren salerosketak, baina ekainean %15,9koa izan da erorikoa. Bosten bat baizik ez da berria.

COVID-19aren pandemiak indartu egin du etxebizitza merkatuaren beherakada, 2019.urtean hasitakoa. 2020aren lehen erdian 10.518 etxebizitza salerosi dira Hego Euskal Herrian, iazko lehen sei hilabeteetan baino 3.770 gutxiago (-%26,4). Merkatuaren erorikoa koronabirusaren hedapenaren aurrekoa da, baina konfinamenduak eta horrek eragindako krisi ekonomikoak salerosketak amildu dituzte: horrela, otsailera arte %14,4 txikitu ziren salerosketak; martxotik ekainera, berriz, %33.

Etxebizitza merkatuaren zenbakiak eman ditu gaur INE Espainiako estatistika erakundeak. Horietan ikusten denez, itxialdiak ez zituen salerosketak erabat eten, zintzilik zeuden operazio batzuk itxi ahal izan zirelako herritarrek etxean geratu behar izan zuten asteetan ere. Horrela, apirilean 1.224 salerosketa izan ziren, 2019ko apirilean baino %45 gutxiago. Maiatzeko erorikoa antzekoa izan zen (-%52,4), baina ekainean jada krisi aurreko portzentajeetara hurbildu da merkatua, salmentak %15,9 gutxitu baitira.

Gehiago apaldu da bigarren eskuko etxebizitzen salmenta (-%27,2) bizitegi berriena baino (-%22,6). Edonola ere, saldutako etxebizitzen bosten bat baizik ez dira berriak. Oso urrun geratu dira ia-ia erdi eta erdi ziren garaiak, 2008 aurrekoak.

Babestuak, %11,2

Etxebizitza babestuen arloan gobernuek alokairuzkoak hobetsi izanaren ondorioak ere ikusten dira: 2020ko lehen sei hilabeteetan salerositakoen %11,2 baizik ez dira babes ofizialekoak izan. 2008an, %18 ere izan ziren.

Prezioei buruzko informazioa hilabete barru eguneratuko du INEk. Azken datua lehen hiruhilekoarena da, koronabirusaren balizko eraginaren aurrekoa. Horren arabera, etxebizitzak urtebete lehenago baino %3,4 garestiagoak zeuden EAEn, eta %3,2 garestiago Nafarroan. 2019ko azken hiruhilekoarekin alderatuz gero, %2,7 garestitu dira EAEn, eta %1,8, berriz, Nafarroan.


Summary: Eragile guztiekin biltzeko eskatu diote Jaurlaritzari EH Bilduk eta Elkarrekin Podemosek. Arnaldo Otegik Murgari egotzi dio ardura herritarren esku uztea.

Nekane Murga Jaurlaritzako Osasun sailburuak atzo jakinarazi zuen koronabirusaren «bigarren olatua» dela hau, eta egoerak okerrera egingo duela datozen egunotan. Sailburuaren adierazpenek erreakzioak eragin dituzte alderdi politikoen artean: EH Bilduk eta Elkarrekin Podemosek alderdi eta eragile guztiekin biltzeko berehalako beharra nabarmendu dute. Pilar Garrido Podemoseko koordinatzaile nagusiak adierazi du beharrezkoa dela lehenbailehen biltzea alderdi politiko eta eragile sozial guztiekin, egoerari aurre egiteko elkarlanean aritzeko. Arnaldo Otegi EH Bilduko bozeramaileak ere «mahai batean esertzeko» galdegin dio Jaurlaritzari, eta erabakiak «aldebakartasunez» hartzea egotzi dio Urkulluren gobernuari.

«Argi eta garbi ikusten ari da lehenengo momentutik lehentasun batzuk daudela, eta lehentasun hori ez da osasun publikoa», adierazi du Otegik Euskadi Irratirako eginiko elkarrizketan. Indar subiranistaren bozeramailearen ustetan, ardura herritarrengan uzten ari da Jaurlaritza: «Administrazio publikoak ardura bat du, eta neurriak hartu behar ditu, ez jendearengan jarri ardura hori». Murgak jarduera sozialak ahalik eta gehien murrizteko beharra nabarmendu zuen atzo eginiko prentsaurrekoan, baina «irizpide zehatzak» eman ez izana egotzi dio Otegik. Jaurlaritzak «arduragabekeriaz» jokatu izana ere adierazi du bozeramaileak. Otegiren esanetan, gobernuak hilabeteak pasatu ditu pandemia kontrolpean zegoela esaten, eta jarduerak normaltasun osoz planteatzen.

EH Bilduko bozeramaileak salatu du Eusko Jaurlaritzak gainerako alderdi eta eragileekin adostu gabe hartu dituela erabakiak; besteak beste, Pedro Sanchez Espainiako presidentearekin adostu duen zorpetzea. Era berean, indar subiranista irtenbide bat emateko prest dagoela adierazi du Otegik, eta mahai baten bueltan biltzeko eskatu du: «Krisi ekonomikoa eta soziala sakona izango da, eta horri aurre egin beharko diogu, baina mahai baten bueltan guztiok biltzen bagara errazagoa izango da. Halako egoera batean ez bazara eragile guztiekin biltzen, noiz bilduko zara?».

Ezinegona ikasturte hasierari begira

Ikasturte hasieran ere jarri dute arreta bi alderdiek. Irailean ekingo zaion ikasturtea nolakoa izango den ez dago argi oraindik, eta hezkuntzako eragileei entzuteko eskatuko diote Jaurlaritzari. «Ulertzen dugu EAJk eta PSEk atseden hartu nahi dutela abuztuan, baina herritarrek, familiek, ikasleek eta langileek erantzunak behar dituzte orain», adierazi du Garridok. EH Bilduk ere hezkuntza komunitatearekin eta gainerako eragileekin biltzeko mahai bat eskatu du, ikasturtea nola hasiko den zehazteko: «Oraintxe bertan ez dago planifikaziorik kurtsoa aurrez aurre hasteko».


Summary: Gizon bat atxilotu dute Angeluko sutearekin lotura duelakoan. Egoera azaltzeko prentsaurrekoa eginen du Jerome Bourrier Baionako prokuradoreak, 18:00etan.

Angeluko (Lapurdi) Xiberta oihanak su hartu zuen iragan astean: 165 hektarea kiskali eta hainbat etxebizitza hondatu zituen. Pirinio Atlantikoetako Departamenduak eta Angeluko Herriko Etxeak sutearen inguruko salaketa bat aurkeztu zuten berehala. Lehen frogen arabera, ez zuen jatorri «naturala» izan suteak. Asteburuan bildutako frogek adierazi dute sutea norbaitek eragin duela; oraindik frogatzeko dago istripu baten ondorioz edo nahita piztu zen. Jerome Bourrier Baionako prokuradoreak hartu du inkestaren gaineko ardura. Goizean, Baionako Auzitegiak jakinarazi du gizon bat atxiloaldian dagoela Baionan, sutearekin lotura duelakoan. Bourrierek prentsaurreko bat eginen du arratsaldean, «elementu berrien jakinarazteko».


Summary: Gasteizko Kilimanjaro diskotekan eta Xixilu jatetxean, eta Galdakaoko Muguru tabernan egon zirenei proba egiteko eskatu die Jaurlaritzak. Gasteizko diskotekan uztailaren 17tik abuztuaren 6ra izan zirenek egin beharko dute testa, eta uztailaren 31tik abuztuaren 4ra jatetxean egondakoek. Galdakaon, tabernan uztailaren 27tik abuztuaren 4ra egon zirenek.

PCR proba egitera joateko beste hiru deialdi egin ditu Eusko Jaurlaritzako Osasun Sailak. Zehazki, Gasteizko Kilimanjaro diskotekan eta Xixilu jatetxean, eta Galdakaoko Muguru tabernan egonikoei egin diete deia.

Uztailaren 17tik abuztuaren 6ra Gasteizko Kilimanjaro diskotekan egon zirenak deitu dituzte PCR proba egitera. Bihar eta igandean egingo dituzte testak, Gasteizko Alde Zaharreko osasun etxean, 09:00etatik 14:00etara. Proba egin behar dutenak zuzenean joan daitezke Alde Zaharreko osasun etxera, edo beren osasun etxera deituta ordua hartzeko.

Uztailaren 31tik abuztuaren 4ra bitartean Xixilu jatetxean egon zirenei, berriz, 945-007 500 telefonora dei egiteko eskatu diete, PCR proba egiteko ordua eskatzeko. Horiei, bihar eta igandea artean egingo zaizkie testak, AUOko kanpo kontsultetan.

Galdakaoko Muguru tabernari dagokionez, uztailaren 27tik abuztuaren 4ra bitartean han izan zirenei eskatu diete proba egiteko. Galdakaoko osasun etxean egingo dituzte proba horiek, bihar eta igandean, 10:00etatik 17:00etara. Testa egiteko ordua hartzeko, 946 007 400 telefono zenbakira deitu behar da.