Summary: 47 urteko espetxe zigorra ezarri diote 2018an Gasteizen bi andrazko hiltzeaz akusaturiko gizonari. Arabako Probintzia Auzitegiko epaileak ebatzi duenez, gizonak bere emaztea eta amaginarreba hil zituen «ankerkeria» erabilita. Genero eta senidetasun astungarriak ezarri dizkio.

Herri epaimahaiak joan den astean jakinarazi zuen 2018an Gasteizen bere emaztea eta amaginarreba hiltzeaz akusatutako gizonaren kontrako epaia. Hilketa egotzi zioten, ankerkeria eta maltzurkeria larrigarriekin. Gaur, Elena Cabero Arabako Probintzia Auzitegiko epaileak 47 urteko espetxe zigorra ezarri dio gizonari bi hilketengatik. Epaileak ebatzi du emaztea eta amaginarreba «ankerkeria» erabilita hil zituela, eta generoa eta senidetasuna astungarri gisa hartu ditu. Hala, emaztea hiltzeagatik 24 urteko espetxe zigorra ezarri dio, eta amaginarreba hiltzeagatik, 23 urtekoa. Bien kasuan «ankerkeria fisikoa» erabili zuela adierazi du epaileak sententzian, eta generoa eta senidetasuna astungarri gisa hartu ditu. Amaginarrebaren kasuan, gainera, «ankerkeria morala» ere erabili zuela ebatzi du.

Joan den astean epaimahaiak kaleratutako ebazpenean ez zuen aintzat hartu defentsaren eskaria, zeinak eskatzen baitzuen epaian kontuan har zedila gizonak buru nahasmendua zuela. Ez zuten halakorik ondorioztatu. Epaimahaiak ebatzi zuen «genero arrazoiengatik» hil zituela gizonak bi emakumeak, eta, bi andrazkoetako baten kasuan, bere emaztearenean, senidetasuna ere aintzat hartu dutela.

Ikusi gehiago: Gizonezko bat atxilotu dute Gasteizen aizto batekin bikotekide ohiari mehatxu egiteagatik

Fiskaltzak 50 urteko kartzela zigorra eskatu zuen akusatuarentzat, ahaidetasun, genero eta ankerkeria astungarriekin egindako bi hilketengatik. Biktimen familia ordezkatzen duen akusazio partikularrak, berriz, 55 urte eskatu zituen, eta Clara Campoamor elkarteak, herri akusazio gisa, 60 urte.

Akusatuak epaiketan adierazi zuen «burua galdu» zuela, eta horren argudiotzat jarri zuen «egoera depresiboa» pairatzen ari zela. Herenegun, barkamena eskatu zien bere bi semeei.


Summary: Aurkeztu dute 'Elkar+ekin dantzan!' bideoklipa. Elkar+ekin Gara egitasmoa ezagutarazteko eta elkarteen garrantzia aitortzeko xedez, Euskal Herriko milaka pertsona dantzan jarri nahi ditu Eibe elkarteak, martxoaren 20an.

Martxoaren 20an Euskal Herriko milaka pertsona dantzan jartzeko asmoa du Elkar+ekin Dantzan plataformak, elkartegintza sustatzeko eta Elkar+elkin Gara proiektua ezagutarazteko. Horrela, Mikel Laboaren Martxa baten lehen notak abestiaren erritmoan dantzatuko dira Euskal Herriko 50-70 herri eta eskualdetan. Ostiralean aurkeztu zuen Eibe elkarteak abestiaren bideoklipa, Korrika eta AEKrekin batera.

Aurkezpenean adierazi zutenez, kanta ez zen «zoriz» aukeratu, abestiaren mezuak «bete-betean» jotzen baitu proiektuaren filosofiarekin: «Gizakien eta herrien arteko elkartasunaren ideiaren aldeko martxa da». Hori horrela, Olatz Salvadorrek eta Bihotx taldeak dantzarako aproposa den bertsio bat egin dute, eta Aritz Salamanca dantzari eta koreografoak koordinatu du ekintzaren ildo artistikoa.

Koreografia erakusteko tutorial batzuk ere zabaldu dituzte, eta martxoaren 20an dantzatzeko hiru dantza mota prestatu. Hala ere, antolatzaileen arabera, koreografiei ez zaie zehatz-mehatz jarraitu behar; bakoitzak dantza «nahi adina» eralda dezake.


Summary: Madril gasolinaren zerga berezia jaistea aztertzen ari da. Europak ezarritako gutxienekoaren gainetik dago tasa.

Lehenengo elektrizitatea izan zen, eta orain gasolina ere izan daiteke. Pedro Sanchez gobernuburuak iragarri du martxoaren 29ko Ministroen Kontseiluak deskontu fiskalak jasoko dituen neurri sorta bat onartuko duela eta litekeena dela horien artean gasolinari dagozkionak ere egotea. Neurri horiek adosteko asmoz, elkarrizketak hasiko ditu Espainiako Kongresuan ordezkaritza duten taldeekin eta eragile sozialekin. Datorren asteko Europako Batzordearen erabakiek baldintzatuko dituzte neurri horiek. Madrilgo gobernuak ez du zehaztasunik eman gaurko Ministroen Kontseiluaren ondorengo agerraldian. Energien fakturen ordainketan laguntzeko bonu sozialean zenbait aldaketa sartzea aurreikusita zegoen, baina ez du erabakirik hartu.

Erregaiei dagokienez, bi zerga ezartzen dizkie Espainiako Estatuak: balio erantsiaren gainekoa (BEZ) eta hidrokarburoen zerga berezia. Aurrenekoari dagokionez, zailagoa du Madrilek deskontu bat ezartzea. Bigarrenean, Europako zuzentarauak markatzen duen gutxieneko tasara jaisteko arazorik ez luke izango, eta, gaur-gaurkoz, aukerarik egingarriena litzateke. Zerga hori erregai litroari aplikatzen zaio, eta publikoarentzako salmenta prezioaren %32 da. Orain 473 euro zergapetzen ditu 1.000 gasolina litroko (0,47 litro bakoitzeko); Europako zuzentarauak 359 euroan jartzen du gutxieneko tasa. Gasolioan tarte txikiagoa dago: gaur egun 379 eurokoa ezartzen du Espainiako Estatuak, eta Europak 307 eurotan jartzen du minimoa.p>

Ikusi gehiago: Ezantza litroak hamabost zentimoko deskontua izango du lau hilabetez Iparraldean

BEZa murriztea zailagoa litzateke, Madrilek Bruselaren baimena behar baitu horretarako. Izan ere, gasolina, orain arte behintzat, gehienezko tasara zergapetu behar diren ondasunen zerrendan sartzera behartzen du Europak, eta Espainiako Estatuan %21ekoa da gehienezko tasa. Gogoratu behar da, gainera, BEZaren zergaren zati bat Europako Batasuna finantzatzeko erabiltzen dela. Erregaien zergak diru sarrera handia dira estatuarentzat eta autonomia erkidegoentzat. Hego Euskal Herrian, bertako ogasunek biltzen dituzte tasa horiek, eta Madrilera bidaltzen dituzte; gero, horren zati bat jasotzen dute bueltan, kontzertu zein hitzarmen ekonomikoaren bidez adostutako kupoak zehaztutako kopuruetan.

Ukrainan gerra hasi zenetik, gasolinaren prezioak %15,5 egin du gora, eta dieselarenak, %22,7, Trantsizio Ekologikorako eta Erronka Demografikorako Ministerioaren datuen arabera.

Mugimenduak herrialde guztietan

Zerga sistema zuzenean ukitu gabe, Europak Batasuneko beste herrialde batzuk hasi dira deskontuak ezartzen: Frantzian, litroko 15 zentimokoa. Diru publikoz finantzatuko da neurria. Neurri bera hartu du Esloveniak: gasolina eta diesela 6 eta 13 zentimo murriztuko ditu, hurrenez hurren.

Belgikak, berriz, hidrokarburoen gaineko zerga berezia murriztuko du, litroko 0,175 euro, ekainera arte. Beste neurri batzuk ere iragarri ditu, gasaren eta garraio publikoaren prezioekin lotuta. Ez du baztertzen egun funtzionamenduan dauden erreaktore nuklear batzuen bizitza luzatzea. Alemaniak, berriz, baztertu egin du aukera hori. Datozen egunetan bere neurri sorta iragarriko du.

Gasolinaren prezioa mugatzeaz gain, baliteke Madrilek beste erabaki batzuk ere hartzea. Besteak beste, aldaketak prestatzen ari da bonu sozialaren finantzaketa ereduan; energien fakturak ordaintzeko kontsumitzaile ahulenek eta familia ugariek jasotzen duten laguntza da bonu soziala.

Hein batean, datorren astean egingo den Europako Batzordearen bileran estatuburuek adostuko dutenaren zain daude denak. Hizpide izango dituzten neurrien artean argiaren eta gas naturalaren prezioak bereizteko neurria dago.

Eusko Jaurlaritza, zain

Eusko Jaurlaritza ere zain dago oraindik Espainiak eta Europak zer erabaki, berak ere neurri batzuk hartzeko. Litekeena da datorren astean ematea horien berri, Bingen Zupiria bozeramaileak gaurko gobernu kontseiluaren ostean adierazi duenez.

Zupiriak aurreratu duenez, enpresentzako «finantzaketa tresna berriak» aktibatzeko asmoa du Jaurlaritzak, eta Ukrainako gerrak eragindako merkatuetan jarduten dutenak «lagunduko» ditu; neurri zehatzak aztertzen ari da Finantzen Euskal Institutua. «Goiz da zenbatekoei eta artikulazioari buruzko xehetasunak emateko, baina espero dugu hurrengo gobernu kontseiluan tresna berri horiek eskura izango ditugula».

Aldi berean, enpresei dei egin die Energiaren Euskal Erakundeak sustatutako programez balia daitezen. Industria sektoreko energia eraginkortasunera bideratuta daude: ibilgailu alternatiboak erosteko, autokontsumorako eta energia iturri berriztagarriak instalatzeko eta fatxadak birgaitzeko. Zupiriak aitortu du laguntza horiek ez dituztela berehala asetzen enpresek orain dituzten beharrak, baina nabarmendu du aurrera begira lagungarriak izan daitezkeela, enpresen energia beharrei irtenbidea emateko.

Era berean, Jaurlaritzako bozeramaileak jakinarazi du Ekonomiaren Garapeneko sailburu Arantxa Tapia lehen sektoreko ordezkariekin bilduko dela bihar, eta logistikaren arloko ordezkariekin ostegunean.


Summary: Zelenskik esan du Ukrainak onartu egin behar duela NATOn ez dela sartuko. Ukrainako hiriburuan 35 orduko etxeratze agindua jarriko dute. Poloniako, Eslovakiako eta Txekiako lehen ministroak Zelenskirekin batzartuko dira, Kieven. Gerrak hiru milioi errefuxiatu eragin ditu jada, IOMren arabera.

«Argi geratu da Ukraina ez dela NATOko [Ipar Atlantikoko Itunaren Erakundea] kide. Ulertzen dugu. Jende ulerkorra gara. Urteetan entzun dugu ateak ustez irekita geneuzkala, baina ikusi dugu ezin garela sartu». Adierazpen horiek egin ditu Ukrainako presidente Volodimir Zelenskik, bideokonferentzia bidez aliantza militarreko agintariekin egindako bileran. «Hori horrela da, eta onartu beharra daukat», esan du Zelenskik, bere herrialdeari erreferentzia eginez.

Presidenteak bere herrikideei eskatu die eurengan konfiantza izateko. Aldi berean, laguntza militarra areagotzeko galdegin die NATOko kide diren herrialdeei, bereziki aireko flotari dagokionez, Ukrinform agentziak jakinarazi duenez. Nolanahi ere, Zelenskik adierazi du Ukrainako aireko espazioak NATOko herrialdeen aireko espazioen «modu berean» babestuta egon behar duela, eta kritikatu aliantza militarraren barruan «Hirugarren Mundu Gerra» baten aurrean egongo litzatekeen «hipnosia».

Gainera, Ukrainako agintariak azpimarratu duenez, «elkarreraginerako formatu berriak eta segurtasunerako bermeak» behar dira; izan ere, Zelenskik gogorarazi du Errusiak Lviv eskualdeari misilekin eraso ziola iragan asteburuan, NATOren mugetatik 20 kilometrora. «Hori gutxi ez, eta Errusiako droneak erori dira aliantza militarraren lurraldean», salatu du.

Kiev, jopuntuan

Errusiak azken orduetan erasoak gogortu ditu Ukrainako hainbat hiri garrantzitsuren aurka. Errusiako indar armatuek Kherson oblasta osoaren kontrola hartu dute, Errusiako Defentsa Ministerioaren arabera. Kiev hiriburuan, berriz, bi etxebizitza eraikin bonbardatu eta gutxienez lau pertsona hil dituzte, eta beste zazpi lagun Kharkiv oblastan, Ukrainako larrialdietako zerbitzuek salatu dutenez. Errusiako tropak herrialdeko hiriburua gero eta estuago hartzen ari direla eta, Kieveko alkate Vitali Klitstxkok iragarri du 35 orduko etxeratze agindua jarriko dutela: gaur 20:00etatik martxoaren 17ko 07:00ak arte.

Ukrainako Parlamentuak, bestalde, gerra legea beste 30 egunez luzatzea onartu du. Ukrainako prentsak jaso duenez, araudia martxoaren 26tik aurrera luzatuko da, egun horretan amaitzen baitzen legea. Apirilaren 25era arte egongo da indarrean. Aldi berean, Zelenskik lege berri bat berretsi du, UNIAN Ukrainako agentziaren arabera; zehazki, lege horrek 15 urterainoko kartzela zigorrak aurreikusten ditu Errusiako agintariekin edota militarrekin lankidetzan aritzeagatik. Hain justu, Ukrainako Parlamentuko presidenteorde Alexander Kornienkok jakinarazi duenez, lege hori Errusiaren inbasioa hasi zenetik herrialdetik ihes egin duten 20 parlamentariren aurka aplika daiteke.

Testuinguru horretan, Poloniako, Eslovakiako eta Txekiako lehen ministroek Kievera joatea erabaki dute, Zelenskirekin batzartzeko. Poloniako Gobernuko bozeramaileak azaldu duenez, EB Europako Batasunaren izenean joango dira, «Ukraina burujabetzaren eta independentziaren alde egiten ari den borrokarengatik babes sendoa berresteko».

Bitartean, Ukrainako eta Errusiako ordezkaritzak gaur hasi dira berriro negoziatzen. Bi aldeek «etenaldi tekniko bat» egin zuten atzo, azpitaldeetan modu osagarrian lan egiteko eta banakako jarrerak argitzeko. Kievek bakea, su etena, Errusiako tropak erretiratzea eta segurtasun bermeak ezartzea galdegin dio Moskuri. Hain zuzen, Errusiaren erasoa hasi zenez geroztik hogei egun pasatu diren honetan, Ukrainako presidentetzaren aholkulari Oleksii Arestovitxeken esanetan, gerra beranduenez maiatzean amaitzea espero du. «Agian, askoz lehenago bukatuko da, ikusiko dugu. Baliteke aste batzuk barru lortzea bake akordioa Errusiarekin», zehaztu du, Segodnya egunkari ukrainarrak jaso duenez.

Gerra hotsen erdian, Ukrainako lehen ministrorde Irina Verextxukek jakinarazi duenez, bederatzi korridore humanitario irekiko dituzte. Horietako bat Sumi probintzian zabaldu dute —Errusiako mugatik 30 kilometrora—, azken egunetan zibilak ebakuatzeko planak huts egin ondoren. Verextxukek iragarri du atzo 4.000 herritarrek arrisku handia dagoen hirietatik irtetea lortu zutela. Mariupoleko agintariek (Ukrainako hego-ekialdea) iragarri dute 2.000 auto atera direla gaur hiritik, eta beste 2.000 ibilgailu prest daudela horretarako. Atzo, 300 bat lagunek ihes egin zuten Errusiako tropak setiatutako hiritik, eta Zaporizhiara iritsi ziren, Mariupoletik 200 kilometro ipar-mendebaldera.

Errusiako Defentsa Nazionaleko buru Mikhail Mizintsevek iragarri duenez, berriz, Ukrainako gune arriskutsuetatik eta Donetsk eta Luhanskeko herri errepubliketatik 11.300 pertsona baino gehiago ebakuatu dituzte azken egunean; besteak beste, 1.900 haur. Guztira, «operazio militar berezia» hasi zenetik, 258.791 pertsona atera dituzte, horietatik 56.180 haurrak, TASS agentziak jasotakoaren arabera.

Bitartean, iheslarien kopurua handitu eta handitu ari da nabarmen, eta gerrak jada hiru milioi errefuxiatu eragin ditu, IOM Nazioarteko Migrazio Erakundearen arabera. Halaber, horietatik 157.000 baino gehiago beste herrialde batzuetakoak dira. Errefuxiatuen %90 emakumeak eta haurrak dira, Paul Dillon IOMko bozeramaileak zehaztu duenez. Hain zuzen, herritar horiek Ukrainarekin muga egiten duten herrialdeetara joan dira. UNHCR Iheslarientzako Nazio Batuen Goi Mandatariak emandako azken datuen arabera, Poloniak 1,7 milioi pertsona baino gehiago hartu ditu; Hungariak, 255.000; Eslovakiak, 204.000; Rusiak, 131.000; Moldaviak, 106.000; Errumaniak, 84.000; eta Bielorrusiak, 1.200.

Lavrov: «Zigorrek ez gaituzte geldiaraziko»

EBk atzo Errusiaren eta Bielorrusiaren aurka ezarritako laugarren zigor sortaren harira, Sergei Lavrov Errusiako Atzerri ministroa ez da kikildu: «Zigorrek ez gaituzte geldiaraziko». Ildo beretik, AEB Amerikako Estatu Batuak politikan «huts egiten» ari direla esan du, eta gaineratu Errusiako bankuen, oligarken eta haien esportazioen aurka ireki dituzten erasoek helburu bakarra dutela: «Errusiaren ekonomia suntsitzea». Horren aurrean, erantzun argia eman du: «Elkarlanean jarraituko dugu». Hain justu, Lavrovek Irango haren homologo Hossein Amirabdollahianekin Moskun bildu ostean egin ditu adierazpen horiek.

Kremlineko bozeramaile Dmitri Peskov, berriz, «atsekabetuta» azaldu da kazetarien aurrean, EBko eta AEBetako agintariek eta politikariek ez dutelako ezer esan Ukrainako armadak atzo Donetskeko Herri Errepublikan misilekin egindako erasoaren inguruan; 23 zibil hil zituzten, TASS Errusiako berri agentziaren arabera.

Nazioarteko Justizia Auzitegiak, bestalde, bihar 16:00etan emango du Ukrainak abiarazitako prozesuari buruzko epaia, zeinak Hagako Auzitegiari eskatu baitzion Errusiari agintzea bere herrialdearen inbasioa eteteko.


Summary: Gerraren aurkako protestak Errusiako telebistan. Telebista publikoko editore batek protesta egin du albistegiko kameren aurrean, zuzenean. Horrez gain, aurkezle batek dimisioa eman du, eta Errusiatik atera da.

Atzo arratsaldean, ezohiko irudia ikusi zuten Errusiako Lehen Kanala telebista publikoko ikusleek. Emakume bat albistegiaren aurkezlearen atzean jarri zen, eta gerraren aurkako kartel bat erakutsi zuen. Gerrarik ez. Gelditu gerra, ez sinetsi propaganda, gezurra esaten dizute hemen, irakur zitekeen eskuz idatzitako kartelean. Telebista zuzeneko emanaldia eten zuen, eta aurretik grabaturiko irudiak ematen hasi zen.

Geroago jakin zen protestatzailea ez zela kanpotik sarturiko ekintzaile bat, baizik eta Marina Ovsiannikova saioaren editoreetako bat. Poliziak atxilotu egin zuen protestaren ondoren. Kazetariak bideo bat grabatu zuen ekintzaren aurretik, horren arrazoiak azaltzeko.

Ukrainan gertatzen ari dena «krimen» bat dela adierazi du horretan, eta erantzukizuna Vladimir Putin Errusiako presidentearena dela gaineratu du. «Nire aita ukrainarra da, eta nire ama errusiarra, eta ez dira inoiz etsaiak izan». Ovsiannikovak gaineratu du «lotsatuta» dagoela azken urtean katean lana egiteagatik, Kremlinen propaganda zabaldu duelako. «Lotsatuta nago gezurrak esateagatik telebistan, eta Errusiako herria zonbi bihurtzeagatik». Deitoratu du kazetariak Errusiak Krimea 2014. urtean okupatu zuenean ezer esan ez izana, edo Kremlinek Aleksei Navalni oposizioko politikaria «pozoitu zuenean».

Kazetariaren ekintza «bandalokeria» dela esan du gaur Dmitri Peskov Kremlinen eledunak. «Telebista kateak eta horren buruak ari dira gaia aztertzen. Ez dago geure agendan».

Kazetariak zigor gogorra jaso dezake, martxoaren 4an Errusiako Parlamentuak «albiste faltsuen» aurkako lege bat onartu zuelako. Horretan 15 urteko kartzela zigorra jaso dezake kazetari batek ez badu Kremlinaren lerroa jarraitzen Ukrainako inbasioaren inguruan. Esaterako, ezin dute gerra edo inbasioa hitzak erabili, Moskuk operazio berezi gisa definitzen duena izendatzeko.

Legeak Mendebaldeko hedabideen ihesa eragin zuen. Besteak beste, CNN (AEB), ARD eta ZDF Alemaniako kate publikoak Errusiatik atera ziren, France Info Frantziako irrati publikoa, Efe Espainiako berri agentzia publikoa, RTVE Espainiako irrati-telebista publikoa, TV3 eta Catalunya Radio Kataluniako irrati-telebista publikoak.

Aurkezle baten dimisioa

Inbasioarekin bat ez datorren beste kazetari bat albiste da une honetan. NTV telebistako gaueko albistegietako aurkezle Lilia Gildeievak dimisioa aurkeztu du, eta Errusiatik atera da. Ihes egin ondoren iragarri du dimisioa, beldur zelako ez ziotelako bestela alde egiten utziko, azaldu duenez.

NTV telebista Gazprom konpainiarena da, eta Putinen aldekoa. Gainera, Gildeievak berak Putinen sari bat jasotakoa da. Iaz, hedabideak garatzen zerbitzu handia egin duten kazetarien zerrendan sartu zuen presidenteak, eta 2008an eskerrak eman zizkion eginiko lanarengatik.

Kazetariak protagonista izaten jarraitzen dute Ukrainako gerran.

Asteburuan Brent Renaud dokumentalgilea hil zuten tiroz Irpinen, Kieveko aldirietan. Ukrainako Armadaren arabera, errusiarrek egin zioten tiro estatubatuarrari. Juan Arredondo kazetaria zauritu zuten eraso berean.

Horrez gain, Benjamin Hall kazetaria zauritu zuten atzo, Kievetik gertu.

Martxoaren 1ean, Yevhenii Sakun kameraria hil zuen Kieven Errusiako Armadak hiriburuko telebista antena baten aurka botatako misil batek.

Euskal Herriko kazetariak ere izan dira biktima Ukrainako gatazkan. Otsailaren 28tik preso eta inkomunikaturik dago Pablo Gonzalez kazetaria Polonian. Errusiaren alde «espioitza» egitea leporatu diote, hainbat iturriren arabera, baina Europako Batasuneko eta NATOko kide den herrialdeak oraindik ez du salaketa ofizialki aurkeztu. Oraindik ez diote utzi bere abokatuarekin eta senitartekoekin hitz egiten.

Europako Batasunak, bestalde, Russia Today eta Sputnik Errusiako hedabideak blokeatu zituen inbasioaren hasieran, eta Bruselako diplomaziaburu Josep Borrellek «hedabide kaltegarriak» zigortzeko tresna bat martxan jarriko dutela iragarri zuen joan zen astean. Russia Today eta Sputnik «inbasioaren parte» direla esan zuen.


Summary: Eztabaida prozesu bat hasi dute eskola publikoko eragileek, EAEko Hezkuntza Legean eragiteko. Hurrengo zirriborroaren esperoan daude. Eskatu dute, alderdi politikoez gain, gizarteak, familiek eta hezkuntza komunitateak parte hartzea.

EHIGE Euskal Herriko Ikasleen Gurasoen Elkarteak eta Heize Euskal Eskola Publikoaren Zuzendaritza Elkarteen Federazioak eskatu dute Euskal Autonomia Erkidegoko Hezkuntza Legea «hezkuntza eta gizarte adostasun zabal baten emaitza izatea». Horretarako, eztabaida prozesu bat abiatuko dute martxo amaieran.

Hezkuntza akordioaren lehen zirriborroaren balorazio «kritikoa» egin dute, «ez dituelako jasotzen Euskal Eskola Publikoaren aldarrikapen historikoak». Gaur egungo eredu duala «gainditu» eta eskola publikoa ardatz izango duen sistema eraikitzea da aldarrikapen horietako bat. Gizarte kohesioa bermatzeaz gain, hizkuntzen eredua alde batera uzteko eta murgiltze eredua orokortzeko beharra azpimarratu dute.

Ikusi gehiago: Sindikatuek greba egingo dute hezkuntza oinarrien zirriborroan aldaketak eskatzeko

Lurdes Imaz EHIGEko koordinatzaileak azaldu du oraindik luzea izango dela Hezkuntza Legearen ibilbidea, eta eztabaida prozesuarekin idazketan eragin nahi dute. «Argi dugu eztabaida gizartean eta ikastetxeetan gertatu behar dela», azpimarratu du Imazek. «Familiek eta eragileek jakin behar dute euskal hezkuntza sistemaren etorkizuna jokoan dagoela, eta oso inportantea dela eztabaida honetan hezkuntza komunitateak parte hartzea».

Esan dutenez, hurrengo zirriborroaren zain dabiltza oraindik, eta, sindikatuek grebara deitu badute ere, itxaron egingo dute proposamena ikusteko erabaki bat hartzeko. «Ematen du aldaketak egongo direla hurrengo proposamenean, eta jakin arte, ezingo dugu baloratu. Ez dugu baztertzen», adierazi du Imazek.

Heizeko presidente Iñigo Salaberriak ere nabarmendu du legearen idazketa ez dela eragile politikoen eskuetan bakarrik geratu behar. Hartzen diren erabaki politikoen eta gizarte eta hezkuntza eragileen artean «harreman estua» egotea eskatu du.


Summary: Araba Bizirik-ek Ingurumen Lege berriaren aurkako manifestazioa egingo du maiatzaren 14an, Gasteizen. Plataformak salatu du lege berriak areagotu egiten duela ingurumen balio handiko guneetan energia berriztagarrien zentralen proiektuak «lehentasunezkotzat jotzeko presioa». Bilbo plazatik abiatuko da manifestazioa, 19:00etan, 'Tapia legeari ez! Iruzurrik ez!' lelopean.

Araba Bizirik plataformako kideak hilabeteak daramatzate Eusko Jaurlaritzaren Ingurumen Administrazioaren Lege berria salatzen –Tapia Legea deitzen diote beraiek–. Hain justu, abenduan onartu zuten, eta, kideek salatu dutenez, Jaurlaritzak nabarmen handitu du ingurumen balio handiko guneetan energia berriztagarrien zentralen proiektua «lehentasunezkotzat jotzeko presioa». Uste dute Jaurlaritzak «erabilera interesatua egiten duela «energia premia deitu zaionaren» inguruan. Horregatik, lege berria salatzeko manifestazioa egingo dute maiatzaren 14an, 19:00etan, Gasteizko Bilbo plazatik abiatuta, Tapia legeari ez! Iruzurrik ez! lelopean.

Ingurumen Administrazioaren Legea onartzeak Lurralde Antolamenduaren Legea moldatzea ekarri du, besteak beste. Horrekin, Jaurlaritzak, hainbat proiektu «goi mailako interes publikoko proiektu» izendatzeko eskumena irabazi du, eta Jaurlaritzak erabakiko du, beraz, proiektu bati izendapen hori noiz eman. Ondorioz, hura onartu edo debekatzeko eskumena galdu dute udalerriek.

Plataformako kideek «asmo ezkutuak» nabaritzen dizkiote erabakiari. Adierazi dutenez, iritzi publikoa baldintzatuko du legeak, eta «modu autoritarioan jarduteko» aukera emango dio Jaurlaritzari. Horrela, «megaproiektu horiek» kokatzeko lekurik egokienei buruzko eztabaida saihestuko dela salatu dute.

Egungo Ukrainako gerrak areagotu duen krisi energetikoa baino lehen iritsi zen lege berria. Aurretik ere, proiektu horien ezarpena erraztea eta «edozein alternatiba saihestea» zen legearen helburua, Araba Bizirik-eko kideen ustez; orain, ordea, uste dute gerra eta krisi politikoa «modu interesatuan» erabiltzen ari direla. Beraz, herritarrei jakinarazi diete premiaz eta bat-batean jarduteko beharra dagoela: «Horrek pentsarazten digu interesak Tapia Legea onartu zenean zeuden berberak direla, hau da, funts publikoak bereganatzen dituzten proiektuak espazio publikoetan garatzea erraztea, baina konpainia pribatu handien intereserako».

Kontraesanak

Jaurlaritzak esan eta egiten duenaren artean tarte handia dagoela uste dute plataformako kideek. Besteak beste, azaldu dute Jaurlaritzak jendaurrean adierazten duela parke eolikoen proiektuek ingurumena errespetatzen dutela, baina balio ekologiko handiko mendikateetan eraiki nahi dituztela. «Natura suntsitzen duen eta krisi hau eragin duen hazkunde ekonomiko mugagabearen eredu berari eusten badiogu, krisia, noski, larriagotu egingo da», adierazi dute, kezkatuta.

Hori dela eta, Araba Bizirik-ek eskatu du energiaren deskarbonizaziorako eta autohornikuntza sistemarako igarobidea antolatzeko: natura guneak eta landa eremuak errespetatuz, babestuz eta kontserbatuz. «Beharrezkoa da gizarte eragile guztiek parte hartzea», adierazi dute plataformako kideek.

Funtsean, baliabideak publikoki kudeatzeko beharra dagoela uste dute: «Energia, etxebizitza, osasuna, hezkuntza eta ingurune natural osasungarria guztion eskubidea izan dadila defenda dezagun. Ez dadila izan agintzen duten eliteen aberastasuna handitzeko».


Summary: Ez dira kartzelara joango Arrotxapeko Gaztetxearen hustea dela eta epaitutakoak. Akusazioarekin akordio bat egin dute gazteek, eta haietako bosti bederatzi hilabeteko zigorra ezarriko diete. Besteak zigor ekonomikoak onartu ditu. Gaztetxearen arabera, identifikatu zituzten lagun gehiagori ere isunak iristen ari zaizkie.

Ez dira kartzelara joango Arrotxapeko Gaztetxea (Iruñea) hustu zuteneko istiluetan parte hartzeagatik akusatutako sei gazteak. Akordio bat egin dute fiskaltzarekin, eta haietako bosti bederatzi hilabeteko zigorra ezarriko diete; akusazioak hiru urte eta bederatzi hilabeteko zigorra eskatzen zuen. «Agintearen kontra egitea» egotzi diete, baina larrigarririk gabe. Isunak ere ordaindu beharko dituzte haietako bik, «lesioak eragiteagatik». Beste akusatu batentzat, berriz, bi urtekoa zen zigor eskaria, eta hark zigor ekonomikoak onartu ditu: 1.080 euroko bat «erresistentziagatik», eta 2.020 euroko bat kalte ordainetan.

Arrotxapeko Gaztetxeak eta Erraki Langile Babes Sareak deituta, hainbat lagunek kontzentrazioa egin dute gaur goizean Nafarroako Justizia Jauregiaren parean, Espazioen defentsari epaiketarik ez! lelopean. Gaztetxeko ordezkariek jakinarazi dutenez, gainera, isunak iristen ari zaizkie eraikinetik aterarazi zituzten egunean identifikatutako pertsona gehiagori.

150 identifikatu

Iruñeko Lehen Instantziako 4. epaitegiak Arrotxapeko gaztetxea hartzen zuen eraikina husteko agindua eman zuen 2021eko abuztuko lehen egunetan, eta, luzamendutan ibili gabe, irailaren 2an burutu zuen prozesua Espainiako Poliziak, Foruzaingoaren eta Udaltzaingoaren laguntzarekin. Espazioa hustu zuten, eta protesta egiten ari zirenen aurka oldartu ziren. Sei atxilotu, dozenaka zauritu eta 150 identifikatu inguru izan ziren operazioan. Atxilotutakoak aske utzi zituzten hurrengo egunean, kautelazko neurririk gabe. Kausa judiziala irekia zuten, ordea, gaur arte.

Gaztetxeko kideek emandako informazioaren arabera, aurretik, La Caixak, Iruñeko Udalak eta Juslaberri enpresak gaztetxearen aurkako salaketa jarri zuten, eta, epaiketa hiru aldiz atzeratu ondoren, iazko urtarrilean egin zuten. Salatu zutenez, «40.000 eurorainoko kostu judizialak» erreklamatzen zizkien akusazioak. Azkenean, akordio bat lortu zuten, kopuru hori murrizteko.

Iruñeko Udalak ohar bat bidali zuen hustearen hurrengo egunean, eta adierazi zuen eraikina hustu eta eraitsi ostean udalak «eremuaren urbanizazioa burutu» ahalko duela. Zehazki, etxebizitzak eraiki nahi dituzte, gaztetxearen eraikinean eta aldamenekoetan. Abandonatutako lantegi eta tailerrak dira gehienak, eta udala bera da horietako baten jabea.

Oharrean, baina, udalak aitortzen zuen hirigintza plan hori 2007an onartu zutela, duela hamalau urte. Azken hamarkadetan hutsik egon dira eraikin horiek, 2016ko irailean gazteak sartu ziren arte. Alegia, udalak hamarkada oso batez geldirik egondako plana berreskuratzeko asmoa du. «Jabedunek espazioa objektu soil bilakatu nahi dute kapitala metatzen jarraitzeko helburuarekin», salatu zuten gaztetxeko kideek irailaren 10ean egin zuten manifestazio jendetsuan.


Summary: Arrantzaleak lotu ditu garraiolarien grebak. Garraiolarien grebaren eragina areagotu egin da portuetan. Bilbokoan ia ez da kamioirik sartu, eta inguraketa sareak erabiltzen dituzten arrantzontziak ez dira aste osoan aterako.

Garraiolarien greba apurka hauspoa hartzen ari da Hego Euskal Herrian. Oraindik eragin mugatua du, patronal handiek bat egin ez dutelako, eta ez dago hornikuntza arazo larririk, baina bigarren greba egunaren oihartzuna aurrenekoarena baino ozenagoa izan da. Grebalarien indargune nagusiak asteleheneko berak izan dira, baina garraiolari gehiago elkartu ziren protestaldietara. Iruñeko erdialdean 300 bat kamioik eta furgonetak karabana ikusgarria egin dute goizean, eta trafiko arazo larriak eragin dituzte. Bilboko portuan ere tentsio handiko uneak egon dira, eta astelehenean baino garraiolari gehiago elkartu dira piketean. Dena den, protestak itsas portuetan utzi du arrasto nabarmenena: inguraketa sareak erabiltzen dituzten baxurako arrantzaleak ez dira aste osoan itsasoratuko. «Irten, harrapatu, eta gero ezin badugu antxoa garraiatu kuota alferrik galtzen uztea da. Ez da gustuko neurria, baina horrela ezin gara irten». Eugenio Goikoetxea Gipuzkoako Arrantza Kofradien presidenteak hitz horiekin azaldu du erabakia. Kantauri osoko inguraketa arrantzaleek aho batez harturiko erabakia da gainera –Gipuzkoan 45 ontzi dira-- ; besteak beste, Asturiasen (Espainia) eta Galizian garraioaren grebak eragin handiagoa izan duelako. Gauzak hala, eta berdelaren kanpaina bete betean egon arren, eta lehen antxoa preziatuak agertzen hasiak badira ere, kostata iritsiko dira arrandegietara. Garraio faltaren beldur dira arrantzaleak eta bezeroek ere beldur hori helarazi diete. «Ez gara gu bakarrik. Erosleak ere ez daki arraina lortu ahal izango duen, eta, baldin badator, atera ahalko duen. Gehiegi arriskatzea da», onartu du Goikoetxeak. Horri gehitu behar zaio arrantzaleentzat ere egun askoz garestiagoa dela itsasoratzea. Gasolio litroa 1,15 euroan dago, eta iaz batez besteko prezioa 0,50 euro zen. Beraz, arraina ezingo balute atera, galera handiagoa litzateke. Dena den, kofradietan nabarmendu dute ez irtetearen arrazoia garraio gabezia dela. «Arraina orain dago, eta orain joan beharko ginateke bila, erregaia garesti edo merke egon». Ingurumaria horretan, arrantzaleak asteazkenean bilduko dira Eusko Jaurlaritzarekin arazoari nola aurre egin aztertzeko. Pikete handiagoa Arrantza portuak bare egon dira, Bilboko portuan, aldiz, ez da giro izan. Astelehenean 100 garraiolariko piketea bazen, astearte goizean 200 inguru bildu dira eta tentsio uneak egon dira. Greba Garraioaren defentsarako Espainiako Plataformak deitu du, garraiolari autonomoak eta enpresa txikiak elkartzen dituen elkarte bat. Eta halakoak dira, hain zuzen, Bilboko portuan diharduten garraiolarietako asko. 600 bat dira guztira, eta, piketean bildutako garraiolarien arabera, 420 daude greban. Bilboko Portuko Agintaritzak onartu du protestak eragina izan duela, zama orokorraren eta edukiontzien irteeran bereziki, baina ez du eman intzidentzia daturik. Hasieran, HIRU sindikatua eta Tradisna izan ziren grebarekin bat egin zuten Hego Euskal Herriko elkarteak. Bada, atzo, TransportBilbaoko kide asko gehitu zitzaizkien. Bilboko portuko garraiolari autonomoen elkartea da, eta haien bozeramaile baten arabera, goizean ez da lanik egin: «Errepidez ez da merkantziarik atera portutik. Erabat geldirik dago». Goizean dozena bat kamioi bakarrik sartu zen portuan, eta Ertzaintzaren babesean. Ohiko erritmoarekin alderatuta, oso gutxi dira. Bilboko portua greba honetako toki arazotsuetako bat izango dela dirudi. TransportBilbaok bilera egin du goizean Aparkabisa gunean, eta bozeramaileak azaldu du baldintza horietan ez dutela inor lanera bidaliko: «Inor ez dabil lanean, ez Kantabrian, ez Bartzelona... eta ez ditugu garraiolariak lanera bidaliko kamioietan matxuraren bat izateko arriskua hartuta». Alde horretatik, Guitrans Gipuzkoako garraiolarien patronalak pikete batzuen jarrera eta kamioi batzuek jasandako erasoak gaitzetsi ditu.


Summary: Oier Oa erruduntzat jo dute, baina ez du zigorrik izanen. Gaur eman du erabakia Baionako auzitegiak. Frantziako Estatuan egoteko lurralde debekua urratzeagatik epaitu zuten

«Kapitulu bat itxia da», hala ondorioztatu du Amaia Rekarte abokatuak Baionako Auzitegiaren erabakia ezagutu ondotik. Frantziako Estatuan egoteko lurralde debekua urratzeagatik errudun jo dute Oier Oa euskal preso ohia, baina ez du zigorrik izanen. Rekarteren hitzetan, bi irizpide bete behar dira halako erabaki bat izateko: batetik, lege urraketa ez dela gehiago indarrean, eta, bestetik, epaitutako pertsona «errehabilitatua» izan dela. «Egiten dudan irakurketa da frogatutzat ematen dutela ez dela gehiago Frantziako Estatuan bizi», adierazi du.

2020ko azaroan atxilotu zuen Frantziako Poliziak Oa, Larresoroko (Lapurdi) etxetik Baionako Bernat Etxepare lizeoko lanera zihoalarik. Joan den otsailean epaitu zuten Baionako Auzitegian, eta 600 euroko isuna emateko eskatu zuen prokuradoreak. Azkenean, zigorrik ez ematea erabaki du epaileak.

Anartean, Frantziako Kasazio Auzitegiaren erabakiaren beha dira, Oaren kontrako lurralde debekua kentzeko prozeduraren harira defentsak ezarri duen helegiteari buruz. Parisko Dei Auzitegian egin zuten debekua kentzeko eskaera, baina berau ez aztertzea erabaki zuten, ebatzita defentsak plazaratutako elementuak ez zirela sinesgarriak.

Azaroan elkarrizketa eskaini zion Oak Ipar Euskal Herriko Hitzari. Lurralde debekuak familia bizitzan eragin dizkien kalteak deitoratu zituen.


Summary: Suediak, Poloniak eta Maltak oztopatu egin dute %15eko sozietate zerga gutxienekoa. Diru sarrera handiko multinazionalei ezartzeko gutxieneko tasa hori aho batez onartu behar da Europako Batasunean, eta hiru herrialde horiek ezezkora jo dute

OCDE Ekonomia Lankidetza eta Garapenerako Erakundeak bultzatutako ekinaldi batek munduko 136 herrialderen konpromisoa lortu zuen iazko urrian, 750 milioi eurotik gora fakturatzen duten enpresei sozietate zergan gutxieneko tasa %15ekoa ezartzeko 2023tik aurrera. Akordio hori Europako Batasunean gauzatzeko saio bat izan dute gaur estatu kideek, baina ez dute lortu. Suediak, Poloniak eta Maltak ezezkora jo dute, eta, itun hori aho batez onartu behar denez, bertan behera geratu da, oraingoz.

Akordioa oztopatu dutenek argudiatu dutena da OCDEn hitzartutako akordioaren bi ardatzetako bat alde batera utzi dela. Hain zuzen, %15eko tasa minimoa da ardatzetako bat, baina bada beste bat, eta horrek erreparatzen die erraldoi digitalen zergapetzearen ezaugarriei, letra txikiari alegia. Zutabe hori gaurko bozketan sartu ez denez, ezezkora egin dute Stockholmek, Varsoviak eta Valetak.

Ecofinen bileran aho batez egindako akordioa lortzea ez zen erraza gaur, azken finean politika fiskalari buruzko eduki garrantzitsu bat baitago jokoan. 2023ko urtarrilaren 1ean sartzekoa zen %15eko sozietate zerga gutxienekoa, eta data hori bazen arazo bat kide batzuentzat. Frantziak dauka Batasunaren presidentzia orain, eta Parisek 2024ko urtarrilaren 1era atzeratzeko proposamena egin du, adostasuna bilatu nahian, baina hori ere ez da nahikoa izan.

Apirilean, beste saio bat

Hungariak eta Estoniak, ordea, baiezkora aldatu dute botoa, errenten inklusioaren araua (RIR) borondatezkoa izatea proposatu baitu Parisek, bost urteko epean behintzat. Hala, hiru herrialde baino ez dira geratu ezezkoan, baina nahikoa izan da OCDEren ituna Europako Batasunean lege ez egiteko. OCDEren ituna lortu ondoren, ematen zuen Irlanda eta Herbehereak izan zitezkeela oztopo handienak itun fiskal hori Batasunera ekartzeko, baina Irlandak baiezkoa iragarri zuen iaz.

Esan beharrik ez dago: saio gehiago egongo dira %15eko sozietate zerga gutxienekoa legea izan dadin Europako Batasunean, eta lehena hiru aste barru izan daiteke. «Hiru asteko epea hartu behar badugu, hartuko dugu", esan du Frantziako Finantza ministro Bruno Le Mairek. Apirilerako aho bateko akordioa erdietsi ahalko dutela uste du Le Mairek, hil horren hasieran Ecofinek egingo duen bileran.

Helburua da ziurtatzea munduko ehun multinazional handienek bidezko tasa bat ordaintzen dutela, eta, oro har, urtero 125.000 milioi dolar biltzea espero da. Akordioa izenpetu duten herrialdeek munduko ekonomiaren %90 ordezkatzen dute.


Summary: Atarrabiako pilotalekuko Euskal Herriko armarria ezabatzeko agindu du Nafarroako justiziak. UPNk aurkeztu du pilotalekuko armarria ezabatzeko eskatzen duen helegitea.

Nafarroako Administrazio Auzitegiak Atarrabiako (Nafarroa) udal pilotalekuko Euskal Herriko armarria ezabatzeko agindu dio Udalari, UPNk ohar baten bidez jakinarazi duenez. Hain zuzen, UPNk aurkeztu zuen pilotalekuan armarria jartzearen aurkako helegitea, botere publikoen neutraltasun politikorako eta interes orokorrak «objektibotasunez zerbitzatzeko betebeharra» urratzen zuela iritzita. Gaur egun EH Bildu da agintean Atarrabiako Udalean.

Udalaren arabera, berriz, Euskal Herriko armarriak identitate kultural eta linguistiko bati egiten dio erreferentzia, eta ez errealitate juridiko edo politiko bati. Halere, UPNk jakinarazi duenez, auzitegiak uko egin dio Atarrabiako Udalaren argudioari. Ez du baliozkotzat jo, eta, beraz, ezabatu dezatela agindu dute epaileek.


Summary: Tiro egin dute airera Txileko gobernu berriaren Barne ministroak Wallmapura egin duen bisitan. Izkia Sichesek maputxeen komunitate batean hartu du babesa. Camilo Catrillanca, Txileko Poliziak tiroz hil zuen gaztearen aita, berarekin zegoen tiro egin dutenean.

Txileko Gobernuak ez du itxaron nahi izan maputxeek euren lurraldean duten gatazkari heltzeko, eta Izkia Siches Barne eta Segurtasun ministro izendatu berria Wallmapura joan da aste honetan bisitan. Gaur arratsaldean, ordea, Temucuicuiko maputxeen komunitatera zihoala, ezezagun batzuek tiro egin dute airera, eta bertan behera utzi behar izan du bere agenda. Komunitate horretan bertan hartu du babes.

Temucuicuin Marcelo Catrillancarekin zen biltzekoa Siches. Camilo Catrillancaren aita da hori. Txileko Poliziak hil zuen Camilo, 2018ko martxoan. Azken urteetan areagotu egin da maputxeen eta Txileko Poliziaren arteko gatazka, eta Boricen gobernuaren zeregin nagusien artean dago gatazka hori bideratzea.

Tiroak entzun direnean, Catrillanca Sichesekin zegoen. Zenbait hedabidek esan dutenez, hainbat bide ere itxi dituzte. Gertatutakoaren ondoren, Catrillancak esan du bisita inprobisatu egin dutela, eta gertatutakoa komunitateko kideen artean hitz egin beharreko zerbait dela. «Ministroa agurtu nahi dut, gobernuak asmo onak dituela uste dudalako, eta horri balioa ematen diogula», adierazi du, baina ondoren gaineratu du maputxeak ez direla Txileko gobernuetaz fidatzen.

Camila Vallejo Txileko Gobernuko bozeramaileak gertatutakoaren berri izan ondoren esan du badakitela Wallmapuko komunitateekin ez dela erraza izango elkarrizketaren bidea, baina bide zuzena hori dela gaineratu du.

Elkarrizketa prozesu bat hasi du Gabriel Boricen gobernuak Wallmapun, urteetako gatazkari konponbidea jartzeko asmoz. Siches da gobernuak izendatu duen taldearen buru, eta berarekin dira talde horretan Maya Fernandez Allende Defentsa ministroa, Juan Carlos Garcia Lan Publikoetakoa, Jeanette Vega Gizarte Garapenekoa, Marco Antonio Avila Hezkuntzakoa eta Maria Begoña Yarza Osasun ministroa. Wallmapura egin duen bidaian Sichesekin da Ricardo Yañez Txileko Poliziaren zuzendari nagusia.

Europarrak euren lurretara iritsi zitzaizkienetik izan dira baztertuak maputxeak, eta 1990eko hamarkadan, Pinocheten diktaduraren ostean, euren ikurrak, hizkuntza eta identitatea berreskuratzeko antolatu ziren. Azken urteetako gatazkak, baina, 1996. urtean du abiapuntu. Urte horretan, Lafkentxe Lurralde Koordinakundea sortu zuten maputxeek, eta euren eskakizunak lortzeko legearen gainetik jardutea erabaki zuten. 1997ko urtarrilaren 1ean hiru kamioi erre zituzten.

Euren lurrak itzultzea eta autonomia eskatzen dute, eta estatuaren kontrako borrokan protesta baketsuak, okupazioak eta sua eragiteko bonbak erabili dituzte, jabetza pribatuen, publikoen eta Eliza katolikoaren ondasunen kontra. Txileko Polizia bortizki jazarri zaie (Sebastian Piñerak 2018an Kolonbian terrorismoaren kontra borrokan ikasitako poliziak bidali zituen Wallmapura), eta azken urteetan talde paramilitarrak ere sortu dira maputxeei jazartzeko.


Summary: Nafarroak Ukrainako 374 errefuxiatu hartu ditu. Nafarroak artatu dituen ukrainarretatik 173 adin txikikoak dira. Dagoeneko 35 haur eta gazte eskolatu dituzte Arabako, Bizkaiko eta Gipuzkoako ikastetxeetan.

Ukrainako gerra errefuxiatu uholde bat eragiten ari da, eta horietako batzuk Euskal Herrira iristen ari dira. Hain zuzen ere, Nafarroan Ukrainatik etorritako 374 herritar artatu dituzte, horietako 173 adin txikikoak.

Horrek ez du esan nahi, ordea, Nafarroara ukrainar gehiago iritsi ez direnik. Nafarroako Gobernuko Justizia eta Migrazio Politiketako kontseilari Eduardo Santosen esanetan, jendea Nafarroan sartzen ari da «lurretik eta ofizialki antolatuta ez dauden bideetatik». Horiek Nafarroako Gobernuarekin harremanetan jartzera deitu ditu: «Oso garrantzitsua da Nafarroako Gobernuaren larrialdietako bulegoarekin kontaktuan jartzea. Izan ere, lokalizatuta eduki ahala, askoz errazagoa izango da gobernutik planteatzen ditugun protokoloetara bideratzea».

Halaber, nafarrei eskatu die Ukrainako herritarrei eman nahi dieten laguntza Nafarroako Gobernuarekin koordinatzeko. Herritarren elkartasuna «oso ona» dela irizten dio, baina inklusioa «gauza konplikatua» dela esan du, eta zenbait departamentuk parte hartzea beharrezkoa dela. Zailtasun batzuk ere espero dituzte bidean, batik bat bizilekuarekin lotutakoak: «303 leku dauzkagu artikulatuta, baina horrek ez du esan nahi erregistratutako guztientzat direnik, pertsona asko inguruak, lagunek, senideek... hartuko baitituzte».

35 ikasle, eskolatuta

Jokin Bildarratz Eusko Jaurlaritzako Hezkuntza sailburuak eskola umeei erreparatu die bereziki. Gobernu bileraren osteko agerraldian esan duenez, gaur-gaurkoz 35 ukrainar hasi dira Arabako, Bizkaiko eta Gipuzkoako ikastetxeetara joaten, baina egunetik egunera ikasle gehiago iristen ari dira. Ikasle horiek eskolatzerakoan, lehentasuna ematen ari dira erreferentziaren bat duten ikastetxeetan sartzeari, eta, gela arruntetara sartu aurretik, laguntza psikologikoa eta bestelako aparteko laguntzak jasotzen ari dira.


Summary: Surflari bat hil da Donostiako Zurriola hondartzan. Ezbeharra 14:20 aldera gertatu da. Urpekariek konorterik gabe erreskatatu dute 44 urteko gizonezkoa.

Eusko Jaurlaritzako Segurtasun Sailak jakinarazi duenez, surf egiten ari zen gizonezko bat hil da Donostiako Zurriola hondartzan. Ezbeharra 14:20 aldera gertatu da; gizonak arazoak zituen uretatik ateratzeko, eta, azkenean, olatuek arroken kontra bultzatu dute. Donostiako suhiltzaileetako urpekariek konorterik gabe erreskatatu dute. Udalak Efe albiste agentziari jakinarazi dionez, 44 urteko estatubatuarra da surflaria, eta Zurriola hondartzan arraun surfeko taula bat alokatu du.


Summary: Martxoaren 3ko gertakariak ikertzeko batzorde bat sortzeari atea ireki dio Espainiako Kongresuak. Kongresuko Mahaiak onartu egin du EH Bilduk eta ERCk egindako eskaria. «Ekintzen arduradunek izandako inplikazioa eta erantzukizuna» zein izan zen ikertzea eskatu dute, besteak beste.

Espainiako Kongresuko Mahaiak onartu egin du 1976ko martxoaren 3ko gertakariak ikertzeko batzorde bat sortzea, eta orain Bozeramaileen Batzordeak erabakia eztabaidatu eta bozkatu beharko du. EH Bilduk eta ERCk egin zuten batzordea sortzeko proposamena. Besteak beste, bi alderdiek eskatu zuten sarraskiaren inguruko xehetasunak ematea, eta «ekintzen arduradunek izandako inplikazioa eta erantzukizuna» zein izan zen ikertzea eta ezagutaraztea.

Horrez gain, Espainiako Gobernuak polizia jarduera horretan duen «ezagutza, inplikazioa eta erantzukizun maila» zein den jakin nahi dute bi alderdiek. Azkenik, heriotza guztiak argitzea, eta garai hartako ministroen erantzukizuna eta balizko inplikazioa zigortzea eskatu dute.

Antzeko beste kasu batzuetan ez bezala, Espainiako Kongresuak oraingoan ez dio betorik jarri ekinaldiari. Izan ere, duela hilabete pasatxo, Espainiako Kongresuak uko egin zion Martin Villaren agerraldi eskaerari: 1976ko martxoaren 3an Gasteizen edo 1978ko uztailaren 8an Iruñean izandako gertakarien erantzule politiko edo penala argitzeko eskatu zuten. Ezezkoaren arrazoia izan zen Martin Villa egun ez dela gobernuaren parte, eta ez dagoela erantzun zezakeen Ikerketa Batzorderik.

Senideek eskatu zuten

Martxoaren 3ko biktimen senideen elkarteak joan den astean egindako eskaera baten ondoren eman dute pausoa Madrilen. Espainiako Kongresuan beharrezko mekanismoak sortzea eskatu zuen elkarteak, gertakarien berri ematen duten testigantzak jasotzeko. Elkarteak «sarraskiaren errealitatea jasoko duen txosten bat» egitea eskatu zuen, eta botere karguak zituztenen erantzukizun politikoa zein izan zen argitzea: «Ezinbestekoa da egia ezagutzea eta erantzukizun politikoak eta penalak ezartzea».

1976ko martxoaren 3a gorriz idatzita dago Gasteizko eta herritarren memorian. Ia 46 urte pasatu dira Espainiako Poliziak Jose Castillo Garcia, Bienvenido Pereda Moral, Romualdo Barroso Chaparro, Francisco Aznar Clemente eta Pedro Maria Martinez Ocio erail zituenetik. 17 eta 32 urte bitarteko gazteak ziren. Gainera, ehunka pertsona zauritu zituzten Martxoaren 3ko sarraskian.


Summary: PSOEk eta eskuinak atzera bota dute frankismoaren krimenen ikerketa errazteko proposamena. EAJk, EH Bilduk, ERCk, JxCk, CUPek, BNGk eta Compromisek proposatu dute Espainiako Zigor Kodea moldatzea, gizateriaren aurkako krimenetan atzerako eragina aplikatzeko.

Legediaren atzeraezintasuna da Espainiako auzitegiek frankismoaren krimenak ikertzeko eskaerei jarritako oztopo nagusia, egileen heriotzekin eta 1977ko Amnistia Legearekin batera. Traba hori baztertzeko lege proposamena aurkeztu du CUPek Espainiako Kongresuan, EAJren, EH Bilduren, ERCren, JxCren, BNGren eta Compromisen babesarekin. Ez da, baina, aurrera atera, aurka bozkatu baitute PSOEk, PPk, Voxek eta Ciudadanosek.

«Diktadura frankistak egindako gizateriaren aurkako krimenen ikerketa faltak eragindako inpunitate egoeraren» aurrean, talde abertzaleek proposatu dute 1995eko Zigor Kodeari 2 bis artikulua gehitzea, nazioarteko legediak jasotako krimenak —genozidioa, gizateriaren aurkako delituak...— ikertzeko modua emateko, egin zirenean Espainiako legediak haiek jasotzen ez bazituen ere.

EAJko diputatu Aitor Estebanen esanetan, lege proiektuaren helburua biktimei «justizia» eskaintzea da. Zehatzagoa izan da EH Bilduko Bel Pozueta: «Espainiako estatuak ukatzen jarraitzen duen egia, justizia eta erreparazioa ematea». Kataluniako alderdien artean, ERCk nazioarteko legediak jasotako oinarrien defentsa egin du, eta JxCk Espainiako Trantsizioak eragindako aldaketa eza salatu. CUPek, berriz, justizia eskaintzeko rola Argentinako auzitegiek hartu behar izana kritikatu du. Erakundeen rola izan du hizpide UPko Jaume Asensek ere: «Demokraziari eskatzen dizkiogu kontuak, ez diktadurari. Hura da biktimak hobi komunetan mantentzen dituena».

Proposamenaren aurkako argudio gisa, eskuin unionistak ETA, Hego Amerikako gobernuak, komunismoa eta Espainiako II. Errepublikako gobernuen jarduna ez gaitzestea leporatu die egileei. Ezezkora batu da PSOE ere. Indalecio Gutierrez sozialistaren esanetan, «ez dago frogatuta» nazioarteko legediak estatuko legedietan atzerako eragina ezarri ote dezakeen. Beraz, aldaketak «lege ordenamenduaren oinarrizko printzipioak» urratu ditzakeela uste du.

2004tik atzera

Zigor Kodeko lehen bi artikuluen arabera, ezin dira epaitu eta zigortu legedian aurrez tipifikatu gabe zeuden delituak; gizateriaren aurkako krimenen kasuan, 2004an txertatu zituzten Espainiako Zigor Kodera. Argudio hori behin eta berriz erabili dute auzitegiek eta fiskaltzak diktadurari egotzi zaizkion krimenak ikertzea galarazteko, baita Argentinako auzitegiek eginiko erreguzko mandatuak exekutatzea errefusatzeko ere. Izan ere, fiskaltzaren arabera, gertaera haiek preskribituta daude: «Data berantiarrago batean ezarri zen genozidio eta gizateriaren aurkako delituen preskribaezintasuna».

Proposamena aurkeztu duten taldeen arabera, horrek ez luke hala izan beharko, nazioarteko hitzarmenetara batzearekin batera Espainiak haietan jasotako araudiak onartu baitzituen. Beraz, baita herrialde barruan eginiko nazioarteko krimenak penalki jazartzeko eta biktimen eskubideak bermatzeko betebeharrak ere, nahiz eta haiek barne legedian aurrez tipifikatu gabe egon. Gizateriaren aurkako krimenei dagokienez, diputatuek argudiatu dute horiek nazioartean «modu argi eta ulergarrian» definituta zeudela, baita frankismoak krimen horiek egin aurretik ere. Izan ere, tipifikazio horren oinarriak buruzagi nazien aurkako Nurenbergeko epaiketetan daude.

Halere, 2 bis artikulua gehituta edozein zalantza uxatuko litzatekeela uste dute proposamenaren egileek, eta «diktaduraren biktimei eta euren senideei justiziara sarbidea izateko eskubidea modu eraginkorrean» aitortuko zaiela, «Giza Eskubideen Nazioarteko Zuzenbideak exijitutako estandarrekin bat eginez».

Amnistia Legea

Alderdien eskaerarekin bat egin dute Ceaqua Argentinako kereilaren babeserako koordinakundeak eta Amnesty Internationalek. Kongresuaren aurrean eginiko agerraldian, erakundeek adierazi dute «oinarrizko» aldaketa bat dela. Halere, ez dute Memoria Demokratikorako Legearentzako alternatiba gisa jo, eta hura ere aldatzeko eskatu dute, 1977ko Amnistia Legearen moldaketa kontuan hartuta.

Ildo horretatik, Espainiako Presidentetza, Gorteekiko Harremanak eta Memoria Demokratikorako Ministerioaren Memoria Demokratikorako lege proiektuari 30 zuzenketa aurkeztea adostu zuten PSOEk eta UP Unidas Podemosek azaroan. Horien artean zegoen Amnistia Legea Nazioarteko Zuzenbide Humanitarioaren pean interpretatzeko eta aplikatzeko betebeharra, baina hura ezeztatu edo moldatu gabe.

UPko diputatu eta Agenda 2030erako estatu idazkari Enrique Santiagoren hitzetan, aldaketarekin frankismoaren krimenak ez ikertzeko «aitzakia» izateari utziko dio Amnistia Legeak, eta atea irekiko, besteak beste, torturak ikertzeari. ERCk eta EH Bilduk, ordea, ez dute nahikotzat jo testuan eginiko aldaketa, eta legea moldatzeko exijitu dute. Felix Bolaños ministroak baieztatu zuen haien kezka. Hark aitortu zuen ez zuela halako ondorio praktikorik izango, ez baitu 1977ko legea bertan behera uzten.

Gauzak hala, Pozuetak eta Asensek salatu dute Memoria Demokratikorako Legea «izoztuta» dagoela, eta hura berreskuratzeko eskatu diote Espainiako Gobernuari. EH Bilduko diputatuak, gainera, urratsak exijitu ditu lapurtutako haurren eta sekretu ofizialen legeak ere aurrera ateratzeko.


Summary: Euskaldunak ziren 1855. urtean Buenos Airesko atzerritar komunitate nagusia. Michael Goebel Berlingo Unibertsitate Askeko ikerlariak mapa batzuk osatu ditu, azalduz nongoak ziren 1855. urtean Buenos Airesen bizi ziren migratzaileak. Euskal Herria zen jatorri nagusia, Galiziarekin eta Liguriarekin batera.

Nongoak ziren, 1855eko erroldaren arabera, Buenos Airesen bizi ziren atzerritarrak? Galdera horretatik abiatuta osatu ditu mapa batzuk Michael Goebel Berlingo Unibertsitate Askeko irakasleak. Twitterren argitaratu zituen joan den astean, eta emaitzek askori piztu diete kuriositatea eta harridura; begi bistakoak dira: hirian bizi ziren migratzaile gehienak euskal herritarrak ziren, galiziarrekin eta liguriarrekin batera. Euskal herritarrak, bai, eta, bereziki, Iparraldekoak eta Baztangoak.

Lucas Llach argentinarra, adibidez, harritu egin du mapak: «Zein euskalduna zen Argentina immigrazio handiaren aurretik!», idatzi du Twitterren. Beste erabiltzaile batek, berriz, aipatu du orain ulertu duela Vasco edo Vasquito ezizenak zergatik diren horren ohikoak han. Bi futbolariren adibideak jarri ditu: Julio Vasco Olartikoetxea, 1986. urtean Argentinarekin munduko txapeldun izandakoa; eta Rodolfo Vasco Arruabarrena, Boca Juniorseko eta Vila-Realeko jokalari ohia, gaur egun Arabiar Emirerri Batuetako hautatzailea.

1855. urtera arte iritsitakoak baino migratzaile gehiago iritsi ziren hurrengo hamarkadetan Argentinara, baina Goebelek azaldu du zergatik ez duen ikertu hori: geroagoko erroldarik ez dagoelako edo digitalizatu ez direlako. Dena den, azaldu du zenbaki absolutuetan askoz gehiago izan zirela hurrengo urteetako migratzaileak, nagusiki Galiziakoak eta Italia hegoaldekoak.

Aitortu du ziurrenik zentzu handiagoa izango lukeela datuak herrialdeka ez baizik «lurralde transnazionalen arabera» banatzeak, eta esan du aurrerago egingo duela hori: «Hori da ideia! Kontua da lehenik eta behin herrialdeka bildu behar nituela datuak, herriak identifikatzeko eta abarretarako», azaldu du.

Erabiltzaile batzuek beste galdera bat ere egin diote: «Nola osatu duzu mapa?». Buenos Airesko 1855. urteko errolda mormoiek digitalizatu zuten, eta eskuragarri dago Family Search webgunean. Bere ikasleen laguntzaz, hilabeteetan, datuak aztertu eta txukundu ditu Goebelek. Euskal herritarrak Argentinako hiriburuko zer tokitan bizi ziren ere jaso du (puntu moreak dira euskal herritarren bizilekuak, gorriak galiziarrenak eta berdeak liguriarrenak).

Goebel Bartzelonako Pompeu Fabra Unibertsitatean izango da datorren asteazkenean, mapari eta beste gai batzuei buruz hizketan. oraingoz, aitortu du uste zuen baino arrakasta handiagoa izan dutela mapek: «Misteriotsuak dira Twitterren algoritmoak!».

Migrazioaren arrazoiak

Zerk eraman zituen, ordea, garai hartako euskal herritarrak Argentinako hiriburura? Nagusiki, Frantziako Iraultzak eta Lehen Karlistaldiak. Frantziako Iraultzaren ostean, zentralismoa ezarri zen Frantzian, eta estatuak ez zituen aitortzen euskaldunen hizkuntza eta erakundeak. Jazarriak izan ziren milaka euskal herritar, eta haietako askok erbesteratzea erabaki zuten.

Hegoaldean, berriz, 1833. eta 1840. urteen artean izan zen Lehen Karlistaldia, Espainiako tronuaren ondorengotzan izandako arazoek eragindako gerra zibila. Karlistak (Karlos Maria Isidroren aldekoak) nagusi ziren penintsularen iparraldean, nagusiki Euskal Herrian. Izan ere, isabeldarrak zentralismoaren alde zeuden, eta, ondorioz, foruen aurka. Twitterreko @harlockapitain erabiltzaileak jarri du adibide bat. Kontatu duenez, foruek ematen zituzten eskubide batzuk galdu ostean, bere arbasoetako batek alde egin zuen Argentinara.


Summary: 'Infinitu irribarra' egitasmoa abiatu dute, Kilometroak festaren barruan. Kilometroak jaiaren berrikuntzetako bat aurkeztu dute: herritarrak animatu dituzte irribarre eginez argazkiak ateratzera eta webgune batean jartzera, mapa bat osatzeko.

Gipuzkoako ikastolen aldeko aurtengo jaia Ibarrako Uzturpe ikastolak antolatuko du, Irribarra lelotzat hartuta. Gaur aurkeztu dute, Donostian, festaren berrikuntzetako bat: Infinitu irribarra egitasmoa martxan jarri dute. Funtsean, hauxe da: herritarrei eskatu diete irribarre egiten ari diren argazkiak ateratzeko munduko edozein tokitan. Gero, argazki horiek Kilometroak festaren webgunean jarri beharko dituzte, eta mapa digital batean kokatuko dituzte.

Horrela, munduan zehar euskararen eta Euskal Herriaren aldeko irribarreak biltzea dute helburu, ohar bidez adierazi dutenez. Aitor Bengoa Uzturpe ikastolako irakaslearen hitzetan, birtualki «indar erakustaldi bat» egitea ere begiz joa dute: «Gaiari atxikimendua emateko modu erraz bat da, garai bateko jaia egunean biltzen zen jendetza horren bolumena eta indar erakustaldia birtualki erakusten duena».

Ikusgarritasuna irabaztearekin batera, ekarpen ekonomikoak ere jaso nahi dituzte norbanakoen nahiz erakundeen aldetik. Horretarako, argazkiak kargatzerakoan dirua emateko aukera ere egongo da, baita argazki horien inguruan publizitatea txertatzeko ere.

Prestaketa lanetan

Infinitu irribarra ez ezik beste hamaika ekintza ere prestatzen ari dira Kilometroak jaiari begira. Orotara, 200 boluntario inguru ari dira lanean, baina pandemiak oztopo izaten jarraitzen du, Usue Sukia boluntarioak azaldu duenez: «Birusa kontrolatzeko neurriek hainbat egitasmo bota dituzte bazterrera, eta beste asko birplanteatu behar izan dira. Hori guztia sekulako lan karga izan da guretzat».


Summary: Jaurlaritzak enpresak kalte ordainak ematera behartu ahal izango ditu. Kobratze bidegabeen kasuan egin ahal izango du hori, kontsumitzaileek auzitara jo beharrik izan gabe. Kontrol neurriak ezartzen ditu lege aurreproiektuak, eta «kontsumo arduratsua sustatzeko» neurriak.

Kontsumitzaileen eta Erabiltzaileen Estatutuak aukera emango dio Kontsumobideri enpresak behartzeko kobratze bidegabeengatik kalte ordainak ematera, kontsumitzaileek auzitara jo beharrik izan gabe. Legeak arau hausteen katalogo bat jasoko du, «egungo egoerari egokituagoa», eta Kontsumobidek aukera izango du arauak hautsi dituzten enpresen izenak jendaurrean ezagutarazteko.

Gobernu Kontseiluaren osteko prentsaurrekoan, Javier Hurtado Eusko Jaurlaritzako Turismo, Merkataritza eta Kontsumoko sailburuak lege aurreproiektua aurkeztu du. Hurtadoren arabera, helburua da pertsona kalteberak babestea, ikuskapena indartzea eta kontsumo arduratsua bultzatzea.

Zigorrez gain, legeak, besteak beste, informazioarekin lotutako eskubideen babes handiagoa eskainiko du. Adibidez, interes orokorreko zerbitzuetan —ura, elektrizitatea, gasa, telefonoa eta Internet—: enpresek okerrak zuzentzeko epe bat eskaini beharko dute zerbitzua eten aurretik, eta doako telefono bat izan beharko dute. Halaber, kontratua egin aurretik informazioa eman beharko erabileran eragina izan dezaketen gorabeherei buruz.

Bitartekaritza lana ere indartu nahi da; adibidez, hipoteka betearazpenen kasuan. Kontsumobidek enpresa jardunbide egokien kodeak sustatu ahalko ditu eta bitartekaritza lana egin ahal izango du.

Era berean, kontratazio publikoan orokortu egingo da arbitraje sistemari atxikitzea, eta kontuan hartuko da enpresei laguntzak emateko orduan.

Europako jarraibideen ildotik, ikuskapena ere indartuko da, eta ikuskatzaileei baimena emango zaie ez identifikatzeko, baldin eta beren jardueraren helburua zapuztu badaiteke.

Bestalde, «kontsumo arduratsua sustatzeko» hainbat neurri jasoko ditu, elikagaiak alferrik xahutzea eragozteko, adibidez; besteak beste, bultzatuko da jatetxeek ura doan eskaintzea, plastikoen inpaktua murriztea eta tokiko produktuak erabiltzea.


Summary: Ehunka kamioik Iruñea hartu dute, garraiolarien sektorea «muturreko egoeran» dela salatzeko. Hiru garraiolari autonomoen sindikatuak deituta, 300 inguruk protesta egin dute gaur. Ozendu egin dituzte atzo Hego Euskal Herriko garraiolariek hasitako grebaren aldarriak. Mobilizazioek Gasteizen izanen dute segida, bihar.

Kamioiz josiak izan dira gaur goizean Iruñeko erdiguneko zenbait bide. Errenkadan, bata bestearen atzetik, 300 kamioi inguruk protesta egin dute hirian, garraiolarien sektoreak bizi duen egoera salatzeko. Atzo ekin zitzaion lanuzteari Hego Euskal Herrian, eta, hain zuzen, egoera «sostengaezina» dela gaitzetsi dute gaur, ozenki, eta «guztiz muturrekoa» dela salatu; hala azaldu du Hiru garraiolari autonomoen sindikatuko teknikari Alberto Nuñezek.

Nuñezen esanetan, egoeraren larritasuna dela eta, garraiolariak «gelditzera behartuak» dira, ezin baitiete gastuei aurre egin. Gasolinaren prezioaren igoerak gogor zigortu du sektorea: «2021ean %26,5 handitu zen prezioa, eta joan den astean ikusi genuen beste euro erdi igo dela jadanik aurretik zuena», ohartarazi du. Horregatik, teknikariak nabarmendu du gasolinaren prezioa apaltzeko «edozein neurri» izanen dela «ongi etorria»; horretara dute zuzendua itxaropena, hain zuzen.

Hala eta guztiz ere, zehaztu du mesfidati direla administrazioak eginen duenarekiko. «Agintarien abandonua» salatu dute. «Erregulazioa behar dugu, kostuak horrela igotzea eragozteko».

Protestek Gasteizen hartuko dute leku aurrerantzean: Hiruk biharko deitu ditu garraiolariak grebara Arabako hiriburuan. Langraiz Okan hasiko dute karabana, eta Lakuarainoko bidea eginen dute.


Summary: Protestak egin dituzte Korsikako prefetura aitzinean, Colonnari babesa azaltzeko. Barrikadak egin dituzte, eta sua piztu. 200 bat lagunek egin dute bat elkarretaratzearekin. Gerald Darmanin Frantziako Barne Ministroa bihar helduko da Bastiara, negoziatzeko.

Korsikako prefeturaren eta suprefeturaren atarian bildu dira dozenaka lagun, Bastian. Joan diren egunetan egin gisan, Yvan Colonna presoari babesa adierazi nahiak bultzatuta agertu dira herritarrak protestara. Giroa ez da izan iragan egunetan bezain gaiztoturik; edonola ere, hasi da berotzen. Berriki, kamioi bat azaldu da protestak egiten ari diren kokalekura,eta lurrera bota du gainean zuen zama: egurra barreiatu du bidean. Barrikada bat eratu dute, eta su eman diote ondotik.

Bertan izan da BERRIAko berriemaile berezi Oihana Teyseyre Koskarat.

Negoziazio fasearen beha daude. Hain zuzen ere, Frantziako Gobernuak Gerald Darmanin Barne Ministroa bidali du Bastiara. Bihar da ailegatzekoa.

Ikusi gehiago: Korsikarekin negoziatzera bidali dute Frantziako Barne ministroa

Bastian ez ezik, Korsikako beste herri batzuetan ere ari dira mobilizazioak egiten, hala nola Ajaccion eta Corten. Ez horietan bakarrik: Euskal Herrian ere egin dira Colonnari eskainitako elkartasun ekintzak. EH Bai koalizio abertzaleak elkarretaratzea egin du arratsean, Baionan. «Haserrea» azaldu dute, presoak jasandako «eraso bortitza» dela-eta. «Kartzelak ez dira hilguneak bilakatu behar», ohartarazi dute.

«Korsikan, Euskal Herrian bezala, preso politikoen auzia aterabide politiko global baten baitan kokatu behar da. Korsikar presoentzat egin bezala, euskal preso politikoei aplikatzen zaien DPS estatutuak altxatuak izan daitezen exijitzen dugu», adierazi du koalizioak elkarretaratzean eginiko irakurketan.


Bota gabe gelditu diren bertsoak

Summary: Bota gabe gelditu diren bertsoak. 'Bertsolaritza eta askatasuna' solasaldian aritu dira hizlari Xabier Euzkitze eta Ekaitz Goikoetxea. Gogoan elkarteak antolatu du saioa, eta ETAren jardunaz kantatzeko testuinguru falta aipatu dute.

Gatazka politikoaren urte gorietan, kulturaren eremuan «isiltasunaren legea» indarrean egon dela defendatu zuen Ramon Etxezarretak Gogoan elkarteak gonbidatu zuenean. Gonbidatu berri bi izan dira gaur, Xabier Euzkitze eta Ekaitz Goikoetxea bertsolariak, eta Etxezarretaren esana berretsi dute biek. Amagoia Lopez de Larruzearen gidaritzapean aritu dira.

Bertsolaritza eta askatasuna izena zuen saioak, eta, kontzeptuen gaineko «tesi sakonetatik» urrun, euren bizipenetatik ariko zirela argitu dute bertsolariek berehala. Euzkitze izan da hitz egiten lehena. «Hizkuntza eta herria» zimendu oso garrantzitsu ziren etxe batera jaio zela azaldu du, eta, hala izanik ere, «bakea eta askatasuna» gainetik jartzen erakutsi ziotela nabarmendu du: «Txikitatik entzun dugu: ‘Izan zaitezte bakegizonak’».

Bertsotan hasi zenean, eredutzat Lazkao Txiki, Jon Azpillaga, Txomin Garmendia eta beste zituztela aipatu du, eta, kantuan halakorik esaten entzun ez bazien ere, indarkeriaren kontrakoak zirela uste du Euzkitzek: «Hainbesteko bortizkeria zegoen, baina, haiek ere ez ziren ausartzen ezer askorik esatera». Bertso saioetako estetika ere ekarri du gogora: «Edozein herritara joan eta atzean egoten ziren herri horretako presoen edo iheslarien argazkiak, izen eta guzti. Has zaitez giro horretan kontrako ezer esaten».

16 urterekin, «gudari» baten omenaldira kantatzera gonbidatu zutenekoaz akordatu da. «Niri gudari hitzak aitona zekarkidan gogora, Euskal Herriaren alde gudan ibilitako gizon bat, gero bortxaren kontra ezagutu nuena beti. Baina ez, etakide bati egindako monolito baten aurrean nengoen. Entzun nahi zutena esan nuen, baina ezeroso».

1986. Dolores Gonzalez Katarain Yoyes-en erail ondoko omenaldian kantatu zuen Euzkitzek. «Ez nintzen bakarra izan. Andoni Egaña eta Jon Sarasua ere han ziren, punta-puntan zeudenak. Jaisterakoan, zinezko besarkadak eman zizkigun jendeak».

Gaztetatik nabarmendu, eta aurreko belaunaldietako bertsolari «erreferenteekin» kantatzeko aukera izan zuen hasieratik Euzkitzek. «Elitera» heldu zen, baina, gutxira, giroa aldatzen sentitu zuen; susmoa du ETAren kontrako postura ez zuelako ezkutatu, besteak beste, Euskaldunon Egunkaria-n eta Argia-n idazten zituen iritzietan. «1991n Gipuzkoako finalera pankarta eraman zuten kuadrillakoek; baina 1993ko Euskal Herriko finalera ez. Urteetara batek esan zidan atzeko mutil batek kargu hartu ziola final hartan: ‘Hi zergatik jotzen diok txalo horrela Euzkitzeri!».

Etsia agertu du Gurutze Iantziren torturei kantatu zitzaion beste «ezin» izan zitzaiolako kantatu Jose Maria Aldairen bahiketari. Hala ere, beretzat bezala, egoera zaila «askorentzat» izan dela nabarmendu du: «Alde ez zeuden askok ere ahal zutena egin zuten». Bera, ordea, 32 urterekin erretiratu zen, eta bizitako «boikotek» eta murriztutako saioek zerikusia izan zutela iradoki du. «Erretiratu nintzenean Lizarra-Garaziren garaiak ziren, eta giroa goxatzen hasia zegoen. Gerora pentsatu dut deseroso senti nendin lan egin zutenak boteregabeko tresna bat izan ote zen: boikota egin nahi zidatenei aukerarik ez ematea».

«Gaietan ez zuten jarriko»

Isaias Carrasco Arrasateko (Gipuzkoa) PSE-EEko zinegotzi ohia hil ondoko egunean, bertsoz salatu zuen hura Ekaitz Goikoetxeak. 2008a zen eta euskara irakasle zebilen bera han. «Klaseak ematen nituen lekutik 300 bat metrora izan zen. Gauean saioa nuen, eta goitik behera etorri zitzaidan bertsoa. Agurrean bota nuen; banekien gaietan ez zutela jarriko».

Aurretik ere ETAren jarduna publikoki gaitzetsi izan zuen, eta horrek bertso munduan ez ziola mesederik egingo zuzenean esan zioten behin. «Nire hobe beharrez ari omen ziren, baina bertsotan egiteko ni izateari utzi behar ote nion erantzun nien».

Etxean jasotako heziketarekin eta, batik bat, aitaren figurarekin lotu du Goikoetxeak ere «giza eskubideen eta askatasunaren aldeko» jarrera. «Xabierrek kantatu zuen Yoyesen omenaldi horretan egon nintzen ni, 5-6 urterekin. Imanolekin oroitzen naiz». Gerora, Gasteizko ikasle garaian, haren kontzertu erdi huts baten sentitutako «tristura» ere oroitu du.

Argi utzi zuen berdin egon izan dela presoen eskubideen aldeko mobilizazioetan zein ETAren hildakoak salatzekoetan, horrek inguruko ugari «deskolokatu» arren. Behin, Miguel Angel Blancoren alde mobilizatu eta biharamunean, hil zutela jakitean, uko egin zion egun horretan zuen saiora joateari. «Aurrerago ere ez nintzela joango esan zidaten».

Giroa aldatu dela bat etorri dira bi bertsolariak, baina gaiaz publikoki aritzea oraindik deserosoa zaiola aitortu du Euzkitzek. Goikoetxeak, bestalde, zalantzan jarri du aldaketaren zenbatekoa: «Bertso mundua gertutik jarraitzen dut. ETA desagertu zenetik urteak pasatu dira, eta zenbat gai ez dira oraindik jorratzen. Ez dakit zerga


Summary: Grebalariek kalteak eragin dituzte zenbait kamioitan, Larrabetzun, Zornotzan eta Galdakaon. Bilboko portuan berriz, soja kargatzeko konboi handi bat sartu da goizaldean, Ertzaintzaren babesarekin. Garraiolariak ez dira sarreretan bildu protesta egiteko.

Hego Euskal Herriko garraiolarien grebak hirugarren eguna du, eta, aurreko bietan bezala, Bilboko portuan ari gehien nabaritzen. Bertan diharduten garraiolari gehienak greba egiten ari dira, eta oso mugimendu gutxi dago. Dena den, giroa lasaiagoa da, gaur ez baita piketerik izan sarreretan. Goizaldean berrogei kamioi inguruko konboi sartu da soja jasotzera, eta Ertzaintzaren babesarekin sartu da portuan; gero, Valladoliderantz (Espainia) jo du.

Gauean, ordea, zenbait kamioitan kalteak eragin dituzte grebalariek, Larrabetzun, Zornotzan eta Galdakaon, Ertzaintzak jakinarazi duenez. Erremolkeen estalkietan pitzadurak egin dituzte, eta gurpilak zulatu ere bai. Sabotaje horien berri izatean, hiru herri horietako beste hainbeste industrialdetara joan da Ertzaintza. Goiza lasai doa istiluei dagokienez, baina atzo kamioilari batek harrikada bat jaso zuen, eta tentsio handia izan zen Bilboko portuan.

Hiru sindikatua eta Tradisna Nafarroako garraiolari elkarteak dira Euskal Herrian deialdia ofizialki babestu duten bi elkarte bakarrak. Transport Bilbaok, aldiz, ez, baina Bilboko portuko garraiolarien elkarteak zehaztu du bere garraiolari gehienek egin dutela bat grebarekin. 09:00etan, bilera hasi dute portuko Aparkabisa gunean zer egin erabakitzeko. Zenbait agentziatarako egiten dute lan garraiolariek.

Protesta Gasteizen

Arrantzan izan du eraginik nabarmenena grebak, inguratze sareak erabiltzen dituzten arrantzaleak ez baitira itsasoratuko, hirugarren egunez jarraian. Protestei dagokienez, garraiolariek Gasteizen egin dute gaur kamioi ilara. Langraiz Okatik abiatu dira, eta Eusko Jaurlaritzaren Lakuako egoitzaraino iritsi. Dozenaka kamioi elkartu dira bidean, eta zortzi kilometroko ilara sortu dute errepidean. <br />


Summary: Ezer jasotzeko betarik eman gabe kaleratu dituzte Donostian hustu duten etxebizitzako bizikideak. Ategorrieta auzoan dago etxebizitza, eta Azora funtsen taldeak eskatuta hustu dute. Kaleratzeak Stop plataformako kideek Donostiako Udalari galdegin diote 'non grata' izenda dezala Azora enpresa.

Ezertarako tarterik utzi gabe kaleratu dituzte Donostiako Ategorrieta auzoan hustu duten etxean bizi ziren errentariak. Ez diete denborarik utzi ondasunak eta bestelakoak hartzeko, eta Ertzaintzako agenteen eta haiei babesa adieraztera joan diren bizilagunen begiradapean irten behar izan dute etxetik. Han izan da Beñat Parra Irutxuloko Hitza komunikabideko kazetaria, eta Twitter bidez egin du zuzeneko kontakizuna. Kazetariak kontatu duenez, kaleratu dituzten errentariak orga batekin eta zakurrarekin atera dira etxetik, eta esan dute ez dakitela non egingo duten lo gaur.

Azora funtsen taldearen eskakizunari erantzunez hustu dute etxebizitza. Sareetan etxegabetzearen berri eman duen kazetariaren arabera, tentsio uneak bizi izan dira Ertzaintza eraikineko ezkaratzera hurbiltzen hasi denean, eta pertsona bat atxilotu dute. Han izan da Rosa Garcia Kaleratzeak Stop plataformako ordezkaria ere, eta, kazetariei eta herritarrei esan dienez, Azora bera da etxegabetzearen «errudun bakarra» eta Ertzaintza joan zedin eskatu duena. Donostiako Udalari galdegin dio Azora erakunde non grata izendatzeko.

Adierazpen horiek egin ondoren, Iñaki Setien etxegabetu nahi duten herritarretako batekin hitz egitera joan da Garcia, baina Ertzaintzako agenteek ez diote utzi. Esan diote epaitegiko langileak iritsi arte ezin dela sartu. Epaitegiko langileak eta Azorako ordezkariak iristean sartu da barrura.

Ateratzean, adierazpen gehiago egin ditu Kaleratzeak Stop plataformako kideak. Azaldu du Setienek eta haren familiak ezin izan dutela etxebizitza hustu, eta batzorde judizialarekin hitz egiten ari zirela horretarako tarte bat eman ziezaieten. Halaber, nabarmendu du Azoraren beste hamar bat maizter ere arriskuan daudela.

Zurrumurruak, lehenagotik

Orain bi urte hasi ziren etxegabetzearen inguruko zurrumurruak hauspotzen. Donostiako Gros auzoko Saretxe etxebizitza sindikatuak, kasurako, agerraldi bat egin zuen iaz, salatzeko Azora funtsen taldeak joan den urtean erositako eraikin horretan bizi diren hainbat bizilagun etxegabetze arriskuan zeudela.

Oraindik ez zegoen sententziarik, baina etxegabetzeko agindua laster helduko zela esan zuten sindikatuko kideek, eta ohartarazpen garbi bat eman zuen: «Azora funtsen taldeak aurrerapauso bat eman du bere proiektu espekulatiboan». Hain zuzen, funtsen taldeak Ategorrieta kaleko eraikineko bizilagunen alokairuak %33 garestitu dituela gogoratu zuten Saretxe sindikatuko kideek, eta azpimarratu zuten errenta ordaintzeko ezintasuna baliatuta kanporatu nahi zituztela.

Ikusi gehiago: Etxegabetze baten arriskuaz ohartarazi dute Donostian

Setienek eta auzo horretako beste hainbat bizilagunek ere egina zuten Azoraren aurkako salaketa. BERRIAk 2020ko otsailaren 16an jaso zuen salaketa horren berri. Iñaki Setienen eta haren familiaren kasua jaso zuen artikulu batean: Setienen emaztearen familia Donostiako Gros auzoan alokatua duten etxe batean bizi da, 1923. urtetik. Orain arte, «oso ona» izan da harremana etxearen jabe zen Vascongada higiezinen agentziarekin, eta uste zuten handik inork ez zituela mugituko.

Hortik denbora gutxira, baina, kontratua ez zietela berrituko zioen burofax bat jaso zuten bizilagun batzuek, eta gerora argitu zen dena: Azorari saldu zizkioten etxeak. «Guk 2021era arte dugu kontratua, baina batzuk berehala gera daitezke kalean; erabatekoa da segurtasunik eza oraintxe», adierazi zuen.

Ikusi gehiago: «Bizilagun batzuk berehala joan daitezke kalera; erabatekoa da segurtasunik eza oraintxe»


Summary: Servinik Martin Villaren inguruko informazioa eskatu dio Espainiari. Ekintza errepresiboei aurre egiteko neurrien inguruan galdetu du. Gasteizko epaitegiak uko egin dio Martxoaren 3ko gertaerak ikertzeari.

Ceaqua Argentinako kereilaren babeserako koordinakundeak jakinarazi duenez, herrialde hartako Ganbera Kriminal Federaleko epaile Maria Servinik hainbat erreguzko eskaera egin dizkio Espainiako Estatuari. Epailearen asmoa da Espainiako ministro ohi Rodolfo Martin Villak izan dezakeen ardura penala indartzeko froga gehiago biltzea.

Servini epailearen informazio eskaerak 1976 eta 1978 artean Espainiako Gobernuak hartutako erabakien ingurukoak dira. Besteak beste, «eskuin muturreko taldeen ekintzei eta ordena publikoko indarren ekintza errepresiboei» aurre egiteko ezarri ziren neurrien berri emateko eskatu du, baita garaiko agintariek, tartean Martin Villak, manifestazioak eta protestak sakabanatzeko eta armak erabiltzeko emandako zuzentarauen berri emateko ere.

Argentinako auzitegia 1976 eta 1979 urteen artean eginiko krimenetan Martin Villak izan zezakeen ardura ikertzen ari da. Denera, hamabi hilketetan izan zezakeen arduragatik inputatuta dago hura. Orain arte, ordea, Espainiako justiziak uko egin dio epailearen eskaerei erantzuteari, argudiatuta ministro ohiari egozten zaizkion delituak preskribatuta daudela, eta gizateriaren aurkako krimenen tipifikazioa gertaera haiek jazo ondoren txertatu zela Espainiako legedian; 2004an gehitu zuten Espainiako Zigor Kodera.

Argudio berdinekin, Gasteizko Instrukzioko 4. Epaitegiak artxibatu egin du UP Unidas Podemosek Espainiako ministro ohi Rodolfo Martin Villaren aurka urtarrilean aurkeztutako salaketa. Koalizioak eskatu zuen Martin Villak 1976ko Martxoaren 3ko sarraskian izan zuen ardura ikertzeko, baina, epaitegiaren arabera, legez ez da posible ekintza hura ikertzea.

UPko diputatu eta Ahal Dugu-ko koordinatzaile nagusi Pilar Garridoren esanetan, «oso albiste txarra» da epaitegiaren erabakia, «beste behin argi uzten duelako frankismoaren krimen larriak zigor gabe geratzen direla». Juantxo Lopez de Uralde diputatuak, berriz, «ulertezintzat» jo du 46 urte geroago ez egotea Martxoaren 3ko gertaerengatik zigortutako arduradunik. Hala, ebazpenari errekurtsoa jarriko diotela iragarri dute. «Auzitegietan borrokatzen jarraituko dugu», gehitu du Garridok.

Salaketa Martin Villak urte hasieran eginiko adierazpenen ondorio izan zen. Forum Europan eginiko hitzaldian, ministro ohiak aitortu zuen Martxoaren 3ko hilketen «erantzule politiko eta penala» izan litekeela.

Zigor Kodea

Roberto Uriarte diputatuak atzo Espainiako Kongresuak hartutako erabakia izan du hizpide. Talde abertzaleek Zigor Kodeari artikulu berri bat txertatzeko lege proposamena aurkeztu zuten, nazioarteko legedian jasotako krimenen —genozidio, gerra krimen, gizateriaren aurkako...— kasuan atzeraezintasuna ez aplikatzeko. Haien esanetan, Espainiak, nazioarteko hitzarmenak onartzearekin batera, halako krimenak jazartzeko ardura hartu zuen, nahiz eta halakoak egin zirenean barne legedian araututa ez egon. Bestelako ikuspegi bat dute, baina, PSOEk eta eskuin unionistak, eta proposamena kontuan hartzearen aurka egin zuten.

Zigor Kodearen aldaketa memoria demokratikoaren aldeko taldeen eskaera nagusietako bat da. Hala berretsi zuten atzo Ceaqua Argentinako kereilaren babeserako koordinakundeak eta Amnesty Internationalek, Kongresuaren aurrean eginiko agerraldian. Horrekin batera, 1977ko Amnistia Legea moldatuko duen memoria demokratikorako lege baten beharra ere nabarmendu zuten.

Memoria Demokratikorako Ministerioak iaz aurkeztu zuen Memoria Demokratikorako lege proiektua, eta hari 30 zuzenketa txertatzea adostu zuten PSOEk eta UPk azaroan. Besteak beste, Amnistia Legea Nazioarteko Zuzenbide Humanitarioaren pean interpretatzeko eta aplikatzeko betebeharra adierazi zuten, baina ez hura indargabetu edo moldatzekoa. Erabakiaren aurrean kritiko agertu ziren talde independentistak, eta, babes falta dela medio, tramitazioak hilabeteak daramatza izoztuta.

Martxoaren 3ko sarraskiaren gaineko ikerketak ez du biderik ireki Espainiako epaitegietan, baina lehen urrats bat egin du Kongresuan. Erakundeko mahaiak atzo onartu zuen afera ikertzeko batzorde bat sortzeko aukera. Azken erabakia, ordea, Bozeramaileen Batzordeak izango du. EH Bilduk eta ERCk egin zuten batzordea sortzeko proposamena. Besteak beste, bi alderdiek eskatu zuten sarraskiaren inguruko xehetasunak emateko eta «ekintzen arduradunek izandako inplikazioa eta erantzukizuna» zein izan zen ikertzeko eta ezagutarazteko.


Summary: Ukrainak eta Errusiak neutraltasun plan bat prestatu dute gerrari amaiera emateko. Hamabost puntuko akordio proiektuak Kievek NATOrekin bat egiteko asmoari uko egitea ekarriko luke, segurtasun bermeen truke. Nazioarteko Justizia Auzitegiak Ukrainaren aurkako erasoaldia berehala gelditzeko agindu dio Errusiari.

Ukrainak eta Errusiak aurrerapen esanguratsuak lortu dituzte azken negoziazioetan, eta bi aldeak gerrari amaiera emateko hamabost puntuko plan baten xehetasunak negoziatzen ari dira, Financial Times egunkariak aurreratu duenez. Plan horrek su etena eta Errusiako tropen erretiratzea biltzen ditu, baldin eta Ukrainak neutraltasun estatusa aitortzen badu; hau da, herrialdeak NATOn ez sartzeko konpromisoa hartzeaz gain, AEBak, Erresuma Batua eta Turkiaren gisako aliatuen base militarrak edota herrialde horien armamentuak hartuko ez dituela hitzematea. Moskuk ezarritako baldintza nagusietako bat da Kievek uko egitea aliantza militarreko kide izateari.

Plan hori sortu baino ordu batzuk lehenago, bien arteko akordio bat gertu zegoela esan dute Ukrainako eta Errusiako ordezkariek, eta baieztatu dute elkarrizketan jarraitzeko asmoa dutela. Volodimir Zelenski Ukrainako presidenteak, adibidez, argitaratu duen azken bideoan esan du negoziazioek «errealagoak» diruditela orain. Sergei Lavrov Errusiako Atzerri ministroak, berriz, aitortu du prozesua ez dela erraza, baina segurtasun alorrean akordio batera heltzeko itxaropentsu agertu da RBC telebista kateari emandako elkarrizketa batean.

Zelenskiren arabera, ukrainarrek «nahi dutena» lortuko duten irudipena dago. Negoziazioak bide onetik doazela esan du, nahiz eta aitortu duen denbora gehiago beharko dutela «Ukrainaren interesen aldeko akordio bat» lortzeko: «Errusiak gerra pobrezian amaituko du, nazioarteko komunitatetik bakartuta». Ukrainako agintariak «eszeptiko» daude Vladimir Putin Errusiako presidentea bakearekin erabat konprometituta ez ote dagoen, eta kezkatuta daude Mosku «denbora irabazten ari delako indarrak batzeko eta erasoari berriro ekiteko».

Ukrainak bere segurtasunaren inguruko mekanismoak eskatzen ditu, neutraltasun estatusaren edota NATO Ipar Atlantikoko Itunaren Erakundean ez sartzearen truke. Errusiako aholkulari Vladimir Medinskik adierazi duenez, Ukraina Suediaren eta Austriaren antzeko herrialde desmilitarizatu bat bihurtzea proposatu dio Kievek Moskuri aldebiko elkarrizketan, TASS Errusiako berri agentziak jasotakoaren arabera. Zehazki, Suedia eta Austria ez dira aliantza militarreko kide, eta euren armada propioa dute, atzerriko instalazio militarrik eduki gabe. Hori bai, Mijailo Podoliak Ukrainako presidentearen aholkulari nagusiak argi esan du: «Ukrainaren neutraltasun eredua ukrainarra bakarrik izan daiteke, eta legez egiaztatutako segurtasun bermeak izan behar ditu. Ez dago beste eredurik edo aukerarik».

Hain zuzen, Zelenskik atzo etsita onartu zuen Ukraina ez dela NATOko kide izango, bideokonferentzia bidezko Baltikoko, Europa iparraldeko eta Erresuma Batuko Gobernuko ordezkaritzarekin egindako bileran. «Argi geratu da Ukraina ez dela NATOko kide. Ulertzen dugu. Jende ulerkorra gara. Urteetan entzun dugu ateak ustez irekita geneuzkala, baina ikusi dugu ezin garela sartu. Hori horrela da, eta onartu beharra daukat, baita Ukrainak ere».

Lavrovek esan duenez, berriz, akordioko puntu batzuk adostear daude. Dena den, Dmitro Kuleba Ukrainako Atzerri ministroari egotzi dio ideia berririk ez aurkeztea joan den astean Turkian egin zuten bileran. Errusiako Atzerri ministroaren ustez, «egungo krisia nazioarteko ordena zehaztuko duen garai garrantzitsu bat da». AEBei buruz esan du «erabakigarriak» izaten ari direla Ukrainak bere jarrera zehazteko orduan, eta gaitzetsi du ez dutela gatazka azkar konpontzeko interesik.

Nazioarteko Justizia Auzitegiak, bestalde, duela gutxi eman du Ukrainak abiarazitako prozesuari buruzko epaia. Bada, NBE Nazio Batuen Erakundeko auzitegiak Ukrainaren aurkako erasoaldia berehala gelditzeko agindu dio Errusiari. Zelenskiren gobernuak auzitegira eraman zuen kasua. Kievek Moskuri leporatu zion Genozidioa Prebenitzeko eta Zigortzeko Konbentzioa urratzea. Ukrainako agintariek, beraz, kautelazko neurriak hartzea eskatu dute, «Ukrainaren eta bere herriaren eskubideei kalte konponezinak saihesteko eta bi aldeen arteko gatazka ez larriagotzeko». Eskaera horri erantzun dio Nazioarteko Justizia Auzitegiak, eta Moskuri eskatu dio erasoaldiari amaiera emateko. «Errusiak berehala bete behar du nazioarteko zuzenbidearen arabera. Aginduari jaramonik ez egiteak are gehiago bakartuko du Errusia», idatzi du Zelenskik bere Twitter kontuan, Ukrainaren garaipenari erreferentzia eginez.

Errusiako presidente Vladimir Putinen esanetan, ordea, Ukrainaren inbasioa «erabat justifikatuta» dago, eta «arrakastaz» garatzen ari da. Azaldu duenez, Moskuk Kievi galdegin zion liskarretan ez parte hartzeko eta tropak Donbasstik erretiratzeko, «zentzurik gabeko odol isurketa» saihesteko. «Eskaria ez zuten bete. Hauxe izan da erantzuna». Putinen arabera, Ukraina, «AEBek eta Mendebaldeko hainbat herrialdek bultzatuta, Donbassen sarraski odoltsu bat eta garbiketa etniko bat egiteko prestatu da». Hala, azpimarratu du Donbassi eta gero Krimeari erasotzea «denbora kontua» zela. Errusiako presidentearen ustez, «endekapen morala eta erabateko gizatasun galera da» Mendebaldeak Donbassen biktimei buruz duen isiltasuna. «Mendebaldeak ez ikusiarena egin du azken zortzi urteetan Donbassen Ukrainako tropek herritarrak hil dituztenean», esan zuen Putinek.

Jokaleku horretan, Poloniako, Eslovakiako eta Txekiako lehen ministroak Kieven izan dira Zelenskirekin batzartzeko, EB Europako Batasunaren izenean. Hain zuzen, Poloniako agintari Mateusz Morawieckik Ukrainari EBn sartzeko hautagai estatusa azkar emateko beharra azpimarratu du Volodimir Zelenski herrialdeko presidentearekin Kieven izandako bileraren ostean. Ukrainako presidenteak, bestalde, eskertu egin zien bisita egiteagatik: «Kiev inbaditzaileentzat helburu bat denean, bereziki garrantzitsua eta ausarta da hemen egotea, gurekin batera, lagunekin batera. Horrela erakusten da lidergoa».

Europako hiru herrialde horietako buruekin hitz egin ondoren, Zelenski AEBetako Kongresuko ordezkariei mintzatu zaie, bideo dei baten bidez. Adierazi duenez, AEBek 2001eko irailaren 11n jasan zutena «Ukraina egunero ari da pairatzen. Europak 80 urtean ikusi ez duen izua. Ukrainako presidenteak, gainera, Errusiako politikari guztien aurkako zigor gehiago eskatu dizkie, «Errusiako makina militarra gelditzeko». Hain justu, AEBetako presidente Joe Bidenek Ukrainari eta NATOren ekialdeko herrialdeei laguntza militarra eta humanitarioa emateko 12 mila miloi euro inguruko lege bat sinatu du.

Gutxienez 103 haur hil dituzte

Gerrari dagokionez, Zelenskik azpimarratu du Errusia gerrako krimenak egiten ari dela oraindik ere, baina soldadu eta arma asko galdu dituela. Nolanahi ere, Errusiako tropak Kieveko erdigunetik gero eta gertuago daude, eta etxebizitza eraikin gehiago bonbardatu dituzte azken orduetan, Ukrainako larrialdietako zerbitzuek iragarri dutenez. Kieven ez ezik, Odesa (Ukraina hegoaldean) eta Zaporizhzhia hiriei ere eraso egin diete, baita Txernigoven ere, Ukraina iparraldean. Hiri horretan, gutxienez hamar pertsona hil dituzte tropa errusiarrek, herritarrei tiro eginda, Ukrainako Komunikazio Berezien eta Informazioaren Babeserako Estatu Zerbitzuak jakinarazi duenez.

Mariupolen (Asoveko itsasoaren kostaldean), gainera, tropa errusiarrek ospitale bat hartuta daukate atzotik. Laurehun pertsona inguru daude barruan, Ukrainako lehen ministrorde Irina Verextxuken esanetan, eta esan du egoera horrek arriskuan jartzen duela Mariupolen korridore humanitario bat irekitzeko asmoa eta herritarrak hiritik irten ahal izatea. Halere, Interfax Ukrainako agentziaren arabera, 20.000 bat pertsona Mariupoletik ebakuatzea lortu dute azken orduetan.

Gutxienez 103 haur hil eta ehun baino gehiago zauritu dituzte Errusiaren inbasioa hasi zenetik, Ukrainako Fiskaltza Nagusiak argitaratutako azken txostenaren arabera. OHCHR Giza Eskubideen Nazio Batuen Goi Mandatariak emandako azken datuen arabera, gutxienez 726 zibil hil dira.

Bestalde, Errusiako Defentsa Ministerioak iragarri duenez, Ukrainaren 128 instalazio militar suntsitu dituzte azken egunetan, eta, Kherson eskualdearen kontrola osoa hartzeaz gain, Kakhovkako hidroelektrikoa inguratu dute. Donetskeko Herri Errepublikako agintariek, berriz, salatu dute Ukrainako armadak bi zibil hi dituela, Vasylivka hiriko etxebizitza baten aurka bonbardatu eta gero. Halaber, goizaldean Ukrainako armadak misil bat jaurti du Makiivkan.


Summary: Gilles Simeoni: «Gaurko bilkura prozesu historiko baten lehen pausoa izan behar da». Frantziako Barne ministroa Korsikako ordezkari politikoekin, eta eragile sozial eta ekonomikoekin elkartu da. Bilera sorta horren bezperan, Gerald Darmaninek adierazi du Paris prest dagoela irlaren autonomiaz aritzeko.

Korsikako mugimendu nazionalistak zuhurtzia handiz hartu ditu Gerald Darmanin Frantziako Barne ministroak irlaren estatusaz eta beste hainbat auziz esandakoak. Darmanin uhartean da bi eguneko bisita bat egiteko, eta horretan landu nahi ditu aldarrikapen historikoetako batzuk; batez ere, autonomia estatusa ematearena eta preso korsikarrak hurbiltzearena. Alderdi autonomistek eta independentistek, ordea, zehaztasun falta egotzi diote, eta, are, engaiamenduen zintzotasuna zalantzan jarri dute. Gilles Simeoni Korsikako gobernuburua argi mintzatu da Darmaninekin izandako bilkuraren ostean: «Gaurko bilera prozesu historiko baten lehen pausoa izan behar da. 50 urteko ziklo bat itxi behar du».

Frantziako Barne ministroa Simeonirekin batzartu da lehenik; bakarrik egon dira Korsikako Kolektibitatearen egoitzan, ia ordu erdiz, eta, agintari autonomistaren arabera, bilerak balio izan du argitzeko beharrezkoa dela «irtenbide politiko global bat» lortzea.

Aipaturiko prozesuaz, Korsikako gobernuburuak azaldu du, besteak beste, honako auziez aritu direla: batetik, Yvan Colonna presoarentzat «egia eta justizia» behar dela; bigarrenik, Pierre Alessandri eta Alain Ferrandi Korsikako presondegi batera hurbildu behar dituztela, eta «preso dauden gainontzekoak askatu» beharra dagoela; eta, azkenik, Korsikako herriaren aitortza.

«Problematika guztiak landu beharko dira, kulturatik hizkuntzara. Dokumentu batean islatu behar dira gaur harturiko konpromisoak», eskatu dio Simeonik Frantziako Gobernuari.

Korsikako gobernuburuarekin batzartu ostean, Darmanin Korsikako Asanbleako talde parlamentarioetako presidenteekin elkartu da: Jean Biancuccirekin (Fa Populu Inseme autonomistakoa), Jean-Christophe Angelinirekin (Avanzemu autonomistakoa), Paul-Felix Benedettirekin (Core in Fronte independentistakoa), Josepha Giacometti-Pireddarekin (Corsica Libera independentistakoa) eta Laurent Marcangelirekin (eskuin erregionalista eta jakobinoa biltzen dituen Un Soffiu Novukoarekin). Azkenik, Darmanin irlako eragile ekonomiko eta sozialekin ere batzartu da.

Negoziazio sorta horren ostean, Marcangeli izan da prentsaren aurrean hitz egiten lehena, eta agerraldi horretan adierazi du Darmaninek «hitz garrantzitsu bat» aipatu diela: «Autonomia terminoa erabili du. Berriz diot autonomiaren aldekoa naizela, eta uste dut horri buruzko eztabaida Korsikako gizarte osoarekin izan behar dela». Auziaz erreferendum bat egitearen alde ere agertu da agintari eskuindarra.

Aldiz, Benedetti askoz ere kritikoagoa izan da Frantziako Barne ministroarekin. Buruzagi independentistaren arabera, «arazoaren sustraiek» Colonnaren kontrako hilketa saiakerak baino 50 urte gehiago dituzte, eta, «berriki, hiru-lau urteko mespretxuarekin, Korsikako demokrazia errefusatu baitu [Frantziako Gobernuak]»: «Diferentziaziorako eskubide historikoa dugu».

Benedettiren arabera, Darmaninek preso korsikarrak «oso azkar» hurbilduko dituztela «hitzeman» die, eta «eboluzio konstituzionalaz egutegi oso estu bat» proposatu die Korsikako ordezkari politikoei. «Engaiamendu moral bat hartu du hau guztia ez dela hitzemate faltsu bat izango, eta ekintzekin itzuliko dela», esan du Core in Fronteko agintariak.

Egutegiaz, Frantziako Barne ministroak France 3 Corse kateari adierazi dio honako proposamena egin diola Simeoniri: urte amaierarako amaitzea autonomia estatusari buruzko negoziazioak. Betiere, bai Emmanuel Macronek, baita Korsikako gobernuburuak ere agintean jarraitzen badute; noski, baldintza hori datorren hilabeteko Frantziako presidentetzarako bozei begirakoa izan da.

Angelini autonomista ere kritiko agertu da Darmaninen jarrera baloratzerakoan. Oraindik «kezka» dagoela aitortu du, eta faltan bota duela «engaiamendu itxi bat» Korsikako auziez; hau da, azaltzea zer den autonomia Frantziako Gobernuarentzat eta hori nola adostuko duten, esaterako.

«Atzerakorik ez duten engaiamenduak direla ziurtatzea, hori faltan bota dut. Baita edukia ere, erraza baita autonomiaz aritzea eta hurbilketez. Kezkaz diot edukia faltan bota dudala», adierazi du agintari autonomistak.

Bilkura sortaren aurretik, Corse Matin egunkariak Frantziako Barne ministroari egindako elkarrizketa bat argitaratu du, eta, horretan, Darmaninek adierazi du bere gobernua prest dagoela Korsikaren autonomiaz hitz egiteko. Hori bai, zehaztapen bat egin du, eta baldintza bat ere jarri: «Kontua da zer den autonomia. Hori eztabaidatu behar da. Horren aurretik, beharrezkoa da kaleko istiluak amaitzea. [...] Uste dut [elkarrizketak] ezin direla presiopean garatu».

Frantziako Barne ministroak «aurrekaririk gabeko elkarrizketa» hitzeman dio Korsikari bere estatusaren inguruan, eta, esan duenez, haren asmoa da prozesu hori «ahalik eta zintzoena» izatea: «Helburua da elkarrizketarako harremanak berriz lotzea, irlara lasaitasuna itzultzea eta zer nahi dugun eta noraino joan nahi dugun jakitea. [...] Gobernuaren eta errepublikako presidentearen eskua luzatuta dago».

Darmanin preso korsikarrez ere aritu da elkarrizketa horretan. Adierazi duenez, horiek Korsikara hurbiltzeko erabakia «jada» hartua zegoen, eta Colonnaren kontrako hilketa saiakerak ez du zerikusirik izan horretan. Horrez gain, aitortu du Frantziako Estatuak «erantzukizun bat» izan duela Colonnari gertaturikoan, baina zehaztu du hori «pertsonen babesaren zentzuan» izan dela; hau da, ez zuela presoa babestu.

Egun, hiru ikerketa daude martxan preso korsikarraren kasua aztertzeko: lehena, Terrorismoaren kontrako Frantziako ministerio publikoak hasitakoa; bigarrena administratiboa da; eta hirugarrena, Frantziako Asanblea Nazionaleko parlamentariek sustaturikoa.

Colonna Arlesko presondegian (Okzitania) ari da betetzen biziarteko zigorra, eta kartzela horretako zuzendari Laurent Ridel gaur izan da Asanblea Nazionaleko legeen batzordean, kasuaz aritzeko; diputatuei azaldu dienez, ez zuten «gaizkitze baten seinale objektiborik» ikusi erasotzailearengan.

Franck Elong Abek azaldu zuenez, Colonnari eraso egin zion hark «profetari birao egin» ziolako; zortzi minutuz jipoitu zuen jihadismoagatik zigorturiko presoa. Aberi «hilketa terrorista» leporatu diote.

Bisita, garai gatazkatsuan

Darmanin garai zailean iritsi da Korsikara, tentsioa handia baita Colonnarekin gertaturikoaren ostean —koman dago oraindik ere—. Astebetez egunero protesta egin dute korsikarrek, eta presioa handitzen ari zaio Frantziako Gobernuari, are gehiago kontuan harturik presidentetzarako bozen kanpaina bete-betean lehertu dela afera.

Gainera, Colonnari DPS bereziki zainduriko estatusa hilketa saiakeraren ostean kentzeak are gehiago handitu du irlako haserrea; egoera baretu nahian, Jean Castex Frantziako lehen ministroak Pierre Alessandri eta Alain Ferrandi preso korsikarrei ere DPS estatusa kentzea erabaki zuen, baina horrek ez du testuingurua aldatu.

Egoera horren erakusle izan da Marie-Antoinette Maupertuis Korsikako Asanbleako presidenteak herritar talde batekin izan duen solasa —berrehun eta hirurehun artean ziren—, horiek kritiko agertu baitira ordezkari politikoek Darmaninekin izan duten bilkurak fruiturik eman ez duelako. Gerora, Benedetti independentista ere herritar horiekin mintzatu da, eta pazientzia izateko eskatu die.


Summary: Itunpeko soldaten batez bestekoa %4tik behera igotzen ari da aurten. Langileen %10 inguru lan hitzarmenik gabe daude, Araba, Bizkai eta Gipuzkoan: 60.000 . Lan Harremanen Kontseiluak jakinarazi du soilik laurden batek duela ituna indarrean eta berriturik

Egunotan sindikatuek azpimarratu dute beharginak bizitzaren garestitzea «hemen eta orain» nabaritzen ari direla, eta ez dutela negoziatuko erosteko ahalmenaren galera ekarriko duen lan itunik. Bada, LHK Lan Harremanen Kontseiluak bere azken txostenean berretsi du erosteko ahalmenaren galera jadanik gertatzen ari dela: itunpeko soldaten batez bestekoa %3,87 igotzen ari zen urtarrilean Araba, Bizkai eta Gipuzkoan. Oraindik ez daukate Nafarroako datuaren berri, baina antzekoa izango da. Hau da, 2021. urteko inflazioak ez du izan batez besteko igoera oraindik, iazko urte arteko tasa 6,4koa izan baitzen; eta are gutxiago ari da orekatzen urteko lehen bihilekoaren gorakada handia: %7,4koa izan da otsaileko KPIa.

Horiek horrela, Araba, Bizkai eta Gipuzkoako langileen %65 beren lan hitzarmenaren indarraldia luzaturik dela ari dira beharrean, eta beste %10, lan itunik gabe. LHKren arabera, 2021. urtearen bukaerak argazki iluna atera dio negoziazio kolektiboari. Langileen laurden batek baizik ez du hitzarmena indarraldi arruntean eta berriturik. Horrek esan nahi du beste hiru laurdenen itunak berritzeko edo egiteko daudela. Aurreko urteko inflazioa %6,4 izan denez, negoziazio mahai horietan blokeo handia gerta daiteke aurten, patronalak koska hori guztia ez igotzeko proposamen orokorrak egin dituelako, eta sindikatuek, berriz, ohartarazi dutelako ez dutela asmorik erosteko ahalmena galtzeko. Guztira, 450.000 langile daude, Araba, Bizkai eta Gipuzkoan, lan ituna egiteko edo berritzeko zain.

Hitzarmen horien artean daude, esaterako, Bizkaiko bulegoetakoa eta metalgintzarena, Gipuzkoako ostalaritzarena eta papergintzarena eta Arabako metalgintzarena ere bai. 2021ean 258 lan itun egin zituzten, eta langileen %18,7k (118.142 langile) beren itunak berritu zituzten. 186 lan itun erregistratu ziren euskal esparruan (61.345 langile), baina estatalizazioaren prozesuak isla izan zuen beste 72 lan itunetan (56.797 langile).

Hobeak dira bertako itunak

Soldaten igoeraren xehetasunetan sartuz gero, ikusten da estatu osoko eragileek egiten dituzten akordioek lan baldintza okerragoak jasotzen dituztela. Tomas Arrieta presidente duen elkartearen txostenak datu adierazgarri bat azaleratu du: Araba, Bizkai eta Gipuzkoan negoziatutako itunen batez besteko igoera %5,05ekoa zen urte hasieran, batez besteko orokorraren gainetik.

2021erako adostutako batez besteko igoera, berriz, %1,23koa izan zen; enpresa itunetan igoera hobeak lortu dira (%1,92); sektorekoetan baino (%1,01). Gogoratu behar da 2020ko KPIa negatiboa izan zela urte arteko tasan. Dena den, igoera horiek 2021eko KPIaren oso azpitik egon dira; eta LHK-k azpimarratu du urteko inflazioaren batezbestekotik behera ere igo direla lansariak, iazko inflazioaren batezbesteko hori %3,1ekoa izan delako Hegoaldean. Lan itun berriak egiten ez diren bitartean, erosteko ahalmenaren galerak aurrera egingo du.

Enplegu erregulazioei dagokienez, 1.858 dosier aurkeztu zituzten enpresek, eta horiek 32.723 behargini eragin zieten, 2020an baino %84,4 gutxiagori. 2020. urtea Itxialdi handiaren urtea izan zen 2020koa, ez alferrik; horrek azaltzen du beherakada handi hori. Erregulazio gehien-gehienak (%97,2) aldi baterako izan ziren; soilik %2,3 izan ziren lan kontratuak hausteko.

Horrez gain, lan gatazkek gora egin dute 2021ean. Aurreko urteko urrira arte, greba kopurua %27 handiagoa izan zen 2020an baino. Langile gutxiagok egin zuten lanuzteren bat (-%40,5) iazko urrira arte, baina lan egin gabeko egunak ugaldu egin ziren, %174 gehiago izan baitziren.


Summary: Poliziari eraso egitea egotzi diote 2020ko itxialdian San Frantzisko kalean semea babestera joan zen emakumeari. Babesa adierazi diote hainbat herritarrek Bilboko epaitegien aurrean.

Azkar zabaldu zen bideoa sare sozialetan. 2020ko martxoaren 29an, Bilboko San Frantzisko kalea erakusten zuten irudiek, itxialdi betean. Kalean zebilen gazte bati kontu eske joan zitzaizkion Ertzaintzako hainbat kide, eta hura babestera jo zuen haren amak, bere semea zela esanez eta buruko gaitz bat zuela abisu emanez. Polizietako bat haren aurka oldartu zen, ordea, eta borrarekin jo zuen. Ertzainek lesio arinak eta agintaritzaren aurkako atentatua egotzi dizkiote emakumeari, eta gaur hasi da haren aurkako epaiketa, Bilbon. Hainbat herritarrek elkarretaratzea egin dute emakumeari babesa adierazteko eta sakonean arrazismo kasu bat dela salatzeko.

Bizkaiko SOS Arrazakeriak deitu du elkarretaratzera, eta Kokoteraino gaude polizia arrazakeriaz. Inpunitaterik ez zioen pankartaren atzean bildu da jendea. Emakumeak ere salaketa jarria du ertzainaren aurka, eta datu hori hartu du gogoan Alba Garcia Martin SOS Arrazakeriako kideak. «Berriro ere salatzen dugu Poliziak duen patroia. Salaketa daukaten bakoitzean kontrasalaketa bat egiten dute», adierazi du. «Gainera, are mingarriagoa da atxiloketaren bideoa grabatuta dagoenean».

Lesio delitu arin bat eta legez kanpoko atxiloketa egotzi dizkio emakumeak poliziari, zehazki. Baina, arrazakeriaren aurkako elkarteak jakinarazi duenez, oso gutxitan lortzen dute poliziak epaiketa batean akusatuta egotea. Eta horrek ere kasua esanguratsu egiten duela diote.

SOS Arrazakeriako Karen Brunel ere izan da kontzentrazioan. Polizia inpunitatea salatu du hark ere. Epaiketa justua izatea nahi lukeela dio, baina ez litzatekeela harrituko emakumearen kontrako epaia irtenez gero. Elkarteko kidearen hitzetan, izan dituzten antzeko kasuetan orain arte ez baitute inoiz lortu epaileak polizia zigortzerik. Itxaropena dauka oraindik: «Aldeko epai batek adieraziko luke justizia benetan dagoela egiaren alde, eta biktima nor den aintzat hartzearen alde».