Eustatek puntu bat igo du 2022ko datua

Summary: Eustatek puntu bat igo du 2022ko datua.

Uztaileko datu aurreratua ez da Eustatek zuzendu duen bakarra. 2021eko eta 2022ko datuak ere berrikusi ditu, eta bata zein bestea hobetu ditu: hamarren bat 2021ekoa (%6raino), eta puntu oso bat 2022koa (%5,4raino).

Estatistika erakundeek beren datuak berrikustea ohikoa da, ekonomiaren parametro batzuk neurtzeko denbora behar izaten delako, eta urte bateko berrikuspenak hurrengoei ere eragiten dielako. Baina 2022ko aldaketa, puntu portzentual batekoa, ohi baino handiagoa da, eta COVID-19ak ekonomiari emandako bat-bateko kolpearen ondorio da.

Eustatek ez ezik, INE Espainiako estatistika erakundeak ere aldatu ditu bere datuak. Astelehenean, bederatzi hamarren igo zuen 2021eko BPGaren hazkundea (%6,4raino), eta hiru 2022koa (%5,8raino).

Aldaketa ez da ustekabekoa izan, susmo handiak eragiten zituelako enpleguak pandemia aurreko datuak aise gainditzea baina ez, ordea, BPGak. Berrikuspenarekin, INEk ziurtatu du 2022 amaitu zuenerako gainditu zituela ekonomiak COVID-19aren aurreko datuak.


Summary: Pertsona bat hil da auto istripu batean, Amurrion. Kamioi batek eta auto batek elkar jo dute A-624 errepidean. Bidea bi noranzkoetan itxi behar izan dute.

Kamioi batek eta auto batek elkar jo dute gaur arratsaldean Amurrion (Araba). Autoan zihoan 32 urteko gidaria hil da. Eusko Jaurlaritzaren Trafiko Zerbitzuak azaldu duenez, ezbeharra A-624 errepidean gertatu da, Gasteizerako noranzkoan. 46 urteko kamioilariak, berriz, zauri arinak jasan ditu. Hori dela eta, Gurutzetako ospitalera (Bizkaia) eraman du anbulantzia batek.

Ertzaintza, suhiltzaileak eta osasun langileak bertaratu dira ingurura, eta errepidea bi noranzkoetan itxi behar izan dute. Kilometro batzuetako auto pilaketak sortu dira.


Summary: Emakumezko bat hil da Adunan, sagar bilketan lanean ari zela traktore batekin. Atoidun traktorea labaindu egin zaio, eta zuhaitz baten kontra egin du talka. 35 urte zituen, eta haren heriotza ikertuko dute Ertzaintzak eta Osalanek.

Laneko ezbehar hilgarria eguerdian jazo da Adunako (Gipuzkoa) Goiburu auzoan, Aburuza sagardotegitik hurbil, Eusko Jaurlaritzako Segurtasun Sailak azaldu duenez. Sagar bilketan lanean ari zen 35 urteko emakume bat hil egin da, zeraman atoidun traktoreak, atzerantz labaindu, eta zuhaitz baten kontra talka egin duenean.

Osasun zerbitzuak eta suhiltzaileak istripuaren gunera iristerako, langilea hilda zegoen. Ertzaintzak ikerketa zabaldu du ezbeharraren nondik norakoak argitzeko, eta Osalaneko teknikari bat ere izan da tokian, ezbeharrari buruzko datuak biltzeko.


Summary: EH Bilduk salatu du batzordeen banaketatik at utzi dutela Araban. Eva Lopez de Arroiabek EAJ, PSE-EE eta PPren arteko ituna kritikatu du, eta oposizioko lehen indarra «gutxiestea» egotzi die jeltzaleei. Hiru batzorde dagozkio EH Bilduri, baina bi baino ez ditu kudeatuko. EAJk dio talde guztiekin negoziatu dela batzordeen banaketa «bidezkoa» bermatzeko.

Arabako Batzar Nagusietako batzordeetako presidentetzen banaketatik at geratu dela salatu du gaur EH Bilduk. Koalizioak ohar bidez kritikatu duenez, EAJk, PSE-EEk eta PPk «ituna» egin dute EH Bildu banaketa horretatik kanpo uzteko. EH Bildu bigarren indarra da Batzar Nagusietan, eta, berez, hiru batzorderen presidentetza dagokio, baina bi baino ez ditu izango. Eva Lopez de Arroiabek azaldu duenez, batzordeetako presidentetzak banatzeko proposamenaz hitz egiteko asmoz koalizioa jeltzaleekin harremanetan jarri zenerako, «dena banatuta» zegoen. Are, Lopez de Arroiabek salatu du jeltzaleek hiru presidentetza eskaini zizkiotela EH Bilduri, baina batzorde «txikietakoak», eta aldez aurretik PSE-EErekin eta PPrekin batzorde nagusienak banatuak zituztela.p>

Hamabi batzorderen presidentetzak osatu dituzte gaur, eta horietatik bi baino ez dira geratu EH Bilduren esku: Enplegua, Merkataritza, Turismoa eta Foru Administrazioa, eta Garapen Ekonomikoa eta Berrikuntza. EAJk beste sei batzorde zuzenduko ditu, eta PSE-EEk eta PPk bina. EH Bilduko bozeramaileak oposizioko lehen indarra «gutxiestea» leporatu dio EAJri: «EAJk ez du ulertu nahi gauzak aldatzen ari direla, eta ezin du Arabako Parlamentuko bigarren indarra alde batera utzi, lehenengotik mila boto eskasera geratu baita». Haren ustez, EAJren eta PSE-EEren «alde bakarreko» jarduera horrek «aurrekari txarra» ezartzen du legegintzaldiari begira, eta ez dator bat Ramiro Gonzalez ahaldun nagusiak akordiorako eta negoziaziorako egindako deiekin. EAJk, aldiz, ezeztatu egin du Lopez de Arroiabek esandakoa. Joseba Diez bozeramaileak EH Bilduri erantzun dio talde guztiekin negoziatu dela Arabako Batzar Nagusietako batzordeen banaketa «bidezkoa» bermatzeko, eta ukatu egin du EAJren, PSEren eta PPren arteko akordioa egon dela. EH Bilduren «taktizismoari» egin dio kritika: «Bitxia da EH Bilduk ulertzea EAJren, PSEren eta PPren artean akordio bat egon dela baina haiek bezala bi batzorderen presidentetza izatea. Gainera, hiru izan zitzakeen Bateraezintasunen Batzorderako hautagaitza aurkeztu izan balu, baina horri uko egin dio estrategia politiko hutsagatik».

Elkarrekin Araba, kritiko Elkarrekin Arabak, berriz, batzordeen banaketa kritikatu du, David Rodriguez bozeramailearen ahotan. EAJ, PSE-EE eta PPren arteko akordioa arbuiatu du: «Beste behin ere, EAJk eta PSE-EEk eskuinera begiratzen dute, justizia sozialari, berdintasunari eta ingurumenari bizkar emanez». Salatu du munta handiko batzordeen presidentetza hiru alderdi horien esku geratuko dela. Besteak beste, Ogasuna, Berdintasuna eta Lehendakaritza batzordeen presidentetza EAJren eta PSEren artean banatu dituzte, eta Rodriguezek uste du horrek gobernuarekiko kontrola murrizteko modua emango diela gobernuko bi alderdiei. PP Ingurumen Batzordearen eta Lurralde Orekako Batzordearen buru izango dela salatu du, era berean. Rodriguezek EAJri eta PSEri ohartarazi die hartutako norabidea ez dela zuzena, eta Elkarrekin Arabak ez duela banaketa hori babestuko.


Summary: Mugimendu feministak zaintza eredu «kapitalista, arrazista eta heteropatriarkala» gainditzera dei egin du. Azaroaren 30eko greba orokorrerako deia egin dute Hego Euskal Herriko hiriburuetan, «zaintza sistema iraultzeko urgentzia» nabarmenduta.

Kutxaz osatutako hesi bat, adreiluak balira bezala. Kutxa bakoitzean, mezu bat: «Atzerritartasun legea», «errolda», «lan feminizatuak eta arrazializatuak». Mezu bakoitza, bizimodu duina oztopatzen duen traba bat. Traba horiek kendu eta, egungo sistemari buelta emanda, zaintza eredu «kapitalista, arrazista eta heteropatriarkala» gainditzeko eta «zaintza eredu publiko eta komunitario berri bat» eraikitzeko aldarria egin du mugimendu feministak Hego Euskal Herriko hiriburuetan, azaroaren 30eko greba feminista orokorraren aurretik. Iruñean, Espainiako Gobernuaren atzerritarrentzako bulegoetan egin dute agerraldia; Donostian, Gipuzkoako Foru Aldundiaren Gizarte Politikako Sailaren aurrean; eta Gasteizen, Arabako Diputazioaren parean.

Iruñeko ekitaldian, mugimendu feministaren izenean hitz egin dute Ekhiñe Petriatik eta Naroa Unanuak. «Zaintza sistema iraultzeko urgentzia» aipatu dute, gainerako ekintzaileek kutxaz osatutako hesia desegiten zuten bitartean. Azken kutxak erretiratuta, agerian gelditu da pankarta: Atzerritartasun legearen aurka, A30ean grebara goaz!, irakur zitekeen. «Zaintza lanak, gero eta gehiago, emakume migratu eta arrazializatuen gain jartzen dira, baldintza eta esplotazio egoera muturrekoetan», azaldu dute Petriatik eta Unanuak. «Horrek jopuntuan jartzen ditu etxez etxeko langileak, zeinek esplotazio handiena sufritzen duten, zaintzaile guztien artean. Emakume horien ehuneko handi bat arrazializatuak dira eta %29,9 egoera administratibo irregularrean daude, erroldatzeko zailtasunak dituzte, edo egoiliar lana egiten dute, horrek dakarrenarekin: familian bizitzeko aukerarik gabe, atsedenerako eskubiderik gabe, zainduak izateko aukerarik gabe eta hori guztia betikotzen duen atzerritartasun legeak babestuta».

Horregatik, «lanak aitortzeko eta banatzeko» beharra azpimarratu dute Mugimendu Feministako kideek. «Langileentzako bidezko baldintzak» aldarrikatu dituzte, lehen urrats gisa: «Instituzioak eta zaintza lanekin negozioa egiten duten enpresak bizi dugun egoeraren erantzule izanik, pribatizazioa eta zaintza lanen merkantilizazioa behingoz amaitzea exijitzen dugu». Egungo sistema «kapitalista, arrazista eta heteropatriarkala» gainditzera eta «guztion bizitzak erdigunean jarriko dituen euskal zaintza sistema publiko eta komunitarioa definitzera» dei egin dute.

Donostian, Gipuzkoako Foru Aldundiaren Gizarte Politikako Sailaren aurrean egin dute elkarretaratzea mugimendu feministako dozenaka kidek, Zaintzarekin negoziorik ez lelopean. Gizarteko Politikako Departamentuaren egoitzaz gain, zahar etxe ugari daude Intxaurrondo auzoko Txaran, eta ez da kasualitatea izan mugimendu feministak elkarretaratzea hor egitea. «Zahar etxeei erreparatuz, aipatu nahi dugu geroz eta pribatizatuagoa dagoen eremua dela. Guk sistema publikoa indartzea eta zaintza zerbitzuen pribatizazioa amaitzea exijitzen dugu. Era berean, zaintzaren sektorean lanean dabiltzanen lan baldintzak urgentziaz hobetzea exijitzen dugu», adierazi du Elene Lopetegik eta Amaiur Egurrolak, Euskal Herriko Mugimendu Feministaren izenean.

Gizonak ere aipagai izan dituzte azaroaren 30eko grebaren harira: «Haiei ere exijitzen diegu dagokien ardura har dezatela eta prozesu honetara batu daitezela: greba feminista orokorra izango da azaroaren 30ekoa, Mugimendu Feminista, eragile sozio-sindikalak zein euskal herritar oro kalera aterako baikara, batera». Izan ere, nabarmendu dute «jendarte osoari eragiten dion afera» dela zaintzarena, eta azaroaren 30eko greba feminista orokorrarekin honakoa aldarrikatuko dutela: «Pertsona guztiok bizi osoan zehar askatasunez eta konpromisoz zaintzeko eta zainduak izateko eskubidea».

Mugimendu feministak adierazi du Denon Bizitzak Erdigunean deituriko prozesuarekin «jauzi politikoa» eman nahi duela: «Bizitza duinez hitz egiten ari gara, nork, nola eta zergatik zaintzen duen eztabaidaren erdigunera ekarriz». Azaldu dute urriaren 7an aurkeztekoak diren herri akordioak definituko duela azaroaren 30eko greba feminista orokorraren oinarria. Bien bitartean, Euskal Herriko denetariko udalerrietako greba batzordeetara batzeko deia luzatu diete euskal herritar guztiei.

Bilbon, kalea moztuta

Bilbon, arratsaldez egin du mobilizazioa Mugimendu Feministak, eta Ibañez de Bilbao kalea moztu dute eserialdi baten bidez, EAJren egoitza den Sabik Etxearen aurrean. Naia Torrealdaik eta Txefi Rocok esan dutenez, horrekin EAJren erantzukizuna nabarmendu nahi izan dute: «EAJ da Bizkaian zaintzen inguruko azpiegituren merkantilizazioaren arduradun; diru publikoaz erresidentzien ituntzea eta pribatizazioa bultzatu dute, eta eguneko zentroak, jantokiak, etxez etxeko zerbitzua eta publikoa beharko lukeen hori suntsitu dute beraien interesen arabera».

Feministek kalea moztu dute, gurpildun aulkiak paratuta, eta eserialdia egin dute, beste zenbaitek Sabin Etxeko eraikinean afixak itsasten zituzten bitartean. Ertzainak agertu dira eta bi kideri datuak hartu dizkiete, baina ez da bestelako gorabeherarik egon, eta ordu erdi bat igaro ostean feministek bukatutzat eman dute ekitaldia, txalo artean.


Summary: Azerbaijanek eta Karabakh Garaiak su etena adostu dute. Eskualdean dauden Errusiako bakerako tropen bitartekaritzarekin adostu dute, eta 13:00etan sartuko da indarrean. Bihar dira biltzekoak bi aldeetako agintariak.

Azerbaijanek Karabakh Garaian atzo hasitako erasoaldiak 24 ordu iraun du. Karabakh Garaiko agintariek jakinarazi dute su etena adostu dutela, Errusiako bakerako tropen bitartekaritzarekin. Su etena gaur sartuko da indarrean, 13:00etan. Edonola ere, Azerbaijango Gobernuak ez ditu delako «terrorismoaren aurkako operazio militarrak» etengo trukean ezer lortu gabe. Bakuk atzo hala eskatuta, Karabakh Garaiko agintariek onartu dute Armeniako armadak Errusiako bakerako tropak dauden eremuan dituen militarrak handik erretiratzea, eta Karabakh Garaiko talde armatuak desegitea, baita dituzten arma eta ekipamendu militar guztiak entregatzea ere.

Azerbaijanek, ordea, beste baldintza bat ere jarri zuen erasoaldia behin betiko eteteko; hauxe: Karabakh Garaiak bertan behera uztea independentzia eta errepublika aldarrikapena, eta Azerbaijanen parte dela onartzea. Bihar hartuko dute horren eta Karabakh Garaian bizi diren 120.000 pasatxo armeniarren «eskubideen eta segurtasunaren» inguruan hitz egiteko tartea. Azerbaijango Yevlakh hirian bilduko dira bi aldeetako agintariak.

Akordioaren inguruan, harrituta agertu da Armeniako Gobernua. Hango lehen ministro Nikol Paxinianek adierazi du Erevanek ez duela parte hartu su ituna adosteko baldintzen eztabaida horretan, eta ez dituela akordio horren zenbait xehetasun ulertzen. «Baldintzen artean aipatzen da Armeniako armadak bere soldaduak Karabakh Garaitik erretiratzea. Ez dugu hori oso ondo ulertzen, birritan esan baitugu 2021eko abuztutik Armeniak ez duela soldadurik han».

Ikusi gehiago: Azerbaijanek «terrorismoaren aurkako» operazio militar bat hasi du Karabakh Garaian

Azerbaijanek atzo egin zion eraso Karabakh Garaiari. Azerbaijango Defentsa Ministerioak eman zuen operazio militarren berri, eta ziurtatu zuen «helmuga militar legitimoei» soilik egingo ziela eraso, ez herritar eta azpiegitura zibilei. Baina berehala zabaldu ziren bestelako irudiak X sare sozialean. Karabakh Garaiko arartekoaren arabera, eremu zibilak «masiboki» bonbardatu zituzten. Lerro hauek idazterakoan, 32 herritar dira hildakoak —horietako bi haurrak—, eta 200etik gora zaurituak.

Azerbaijango Defentsa Ministerioaren arabera, armadak Karabakh Garaiko 90 borroka puntu estrategikoren kontrola hartu du atzoko operazioaren bitartez, eta jakinarazi du «pixkanaka eta talde txikietan» bataila eremutik irteten ari direla armeniarrak.

Hain justu, eraso horien aurka egiteko «ezer gutxi» dutela adierazi du gaur Karabakh Garaiko agintaritzak. «Bi egunez, Karabakh Garaiko indar armatuak kemen handiz defendatu dira etsaiaren aurka. Baina etsaia [Azerbaijan] askoz ere indartsuagoa da, bai soldaduei dagokienez, bai ekipamendu militarrari dagokionez». Bonbardaketen harira, zenbait hiritan eragindako kalteak aipatu ditu; «konpondu ezin diren kalteak».

Errusiako zenbait militar hil dituzte

Beste gerra posible baten aurrean, erasoak eteteko eta elkarrizketen bidetik ekiteko eskatu zuten EB Europako Batasunak, AEB Ameriketako Estatu Batuek eta Errusiak. Azken horren bakerako tropen bitartekaritzari esker heldu da su etena: «Bide baketsuen bidez gatazka honi irtenbide bat aurkitzea lortuko dugula espero dut». Horixe adierazi du Errusiako presidente Vladimir Putinek. Gero, jakinarazi du harremanetan dagoela bi aldeetako ordezkariekin. Hain zuzen, Errusiak Karabakh Garaian duen misioko zenbait militar hil dituzte, gaur, eraso batean. Errusiako Defentsa Ministerioak Telegram bidez jakinarazi duenez, militarrak ibilgailu batean zihoazen, eta «arma arinekin» eraso egin diete. Ez dute zehaztu gertatu ote den su etena adostua izan aurretik edo ondoren. Errusia eta Azerbaijan erasoa ikertzen hasi dira.

Bestalde, EB Europako Batasuneko Kanpo Ekintzarako Zerbitzuaren arabera, ordea, Errusia «jarrera pasiboa» izaten ari da gatazkaren inguruan. «Moskuk 2.000 soldadu inguru ditu han, bakerako tropetan, eta zer egin dute? Ezer ez», esan zuen atzo zerbitzuko Europa ekialderako eta Asia erdialderako zuzendariorde Luc Pierre Devignek. Haren arabera, Azerbaijani aurre egin ez izanak «erakusten du Mosku ez dela fidatzekoa».

Gaur hiru urte, 2020an, sinatutako su etena urratu zuen atzo Azerbaijanek hasitako erasoaldiak. Orduan ere, Errusiako bitartekaritzarekin iritsi ziren akordiora Armeniako Gobernua eta Azerbaijangoa. Horrek amaiera eman zion bi urteko gerrari, baina gatazka ez zen konpondu, eta tentsioak gora baino ez du egin ordutik.

Besteak beste, joan den abenduan Azerbaijanek Laçin korridorea blokeatzea izan zen harremana gehiago tenkatu zuten eragileetako bat. Bi herrialdeen artean dago pasabide hori, eta Armeniak ez du beste biderik Karabakh Garaira iristeko. Gobernuz kanpoko zenbait erakundek salatu dutenez, blokeo horren ondorioz oinarrizko produktuen eta elikagaien eskasia izan dute han inguruko herritarrek.


Summary: EHUko ordezkoen egoera salatzeko, greba egingo dute urriaren 11n. 5.500 irakasle ikertzaile deitu dituzte lanuztera LAB, ELA, Steilas eta CCOO sindikatuek. Gogoratu dutenez, irakasleen lan baldintzen okerragotzea ez da «oraingo auzia».

Martxoan sartu zen indarrean LOSU Espainiako Unibertsitate Sistemaren Lege Organikoa. Ordutik, EHUk irakaskuntza lana egiteko lanaldi partzialeko kontratuak eskaini dizkie ordezkoei; eta 800 euroko soldatak. Egoera hori salatzeko, EHUko irakasle ikertzaileek egun osoko greba egingo dute urriaren 11n, LAB, ELA, Steilas eta CCOO sindikatuek deituta. Leioako campusean egindako agerraldian, ordezko irakasleen egoera «onartezina» dela salatu dute. Era berean, gogoratu dute irakasleen «lan baldintzen okerragotzea» ez dela oraingo auzia: «Aspalditik datorren kontua da, eta irakasle ikertzaile guztioi eragiten digu». Oro har, 5.500 irakasle eta ikertzaile daude deituta lanuztera.

EHUren gaur egungo egoera «egiturazko arrazoiei» eta «behar bezalako finantzaketarik ezari» egotzi diote sindikatuek. «Urteak daramatzagu ikusten nola joan diren irakasleen ordezkapenen baldintzak okertuz eta gutxituz». Azaldu dutenez, ordezkapen batzuk berandu egiten dituzte, eta ordeztu gabeko «lan zama» lankideek hartzen dute euren gain. Horrek, gainera, ikasleengan du eragina. Ordezkoen kontratazio eredu berriaren interpretazioak arazoa areagotuko duela jakinarazi dute. «Ordezkapena, beraz, guztion arazoa da».

Legeak dioenez, irakaskuntza orduak betetzeko baino ezin dira orain ordezkoak kontratatu. Hau da, langileei ez zaie ikerkuntza ordainduko. Sindikatuek azaldu dutenez, errektoretzak Irakasleen Plan Zuzendaria aipatu du irtenbide modura: ordezkoak ez diren eta irakasle atxiki berriak ez diren gainerako irakasleen irakaskuntza kreditu ahalmena handitzea. «Baina, sail batzuetan urte gutxi barru izango diren erretiroen kontura kontratatu dituzten irakasle laguntzaile doktore batzuez aparte, ez dugu plan horren arrastorik ezagutzen».

Ordezkoen egoeraz gain, EHUn dagoen «diskriminazioa» jarri dute mahai gainean sindikatuek. «Ikusten ari gara nola oraindik egiten diren irakasle ikertzaile kolektiboen arteko bereizketak, edo nola aldeak dauden irakasle ikertzaile iraunkor eta aldi baterakoen artean zenbait osagarri eskatzeko orduan (ikerkuntzako seiurtekoak, besteak beste)». Beste diskriminazio «berriak» ere aipatu dituzte, besteak beste, lehengoko irakasle atxikien eta egungo irakasle laguntzaile doktoreen artean: «Baldintza ekonomiko berberen pean irakastordu kopuru ezberdinak eman behar dituzte».

Arrazoi ugari mobilizaziorako

Sindikatuek esan dute errektoretzarekin duten harremana «oso itxia» dela, «oraingoz». Gaiari «ez-entzunarena» egitea leporatu diote, eta «oso larriak» iruditu zaizkie komunikabideetan egin dituzten adierazpenak. «Jarrera itxi hori da gure greba deialdirako arrazoia».

Aldarrikapen ugari egingo dituzte urriaren 11n. Besteak beste, lanaldi osoko irakasle ikertzaileen ordezkapenak lanaldi osokoak izatea eskatuko dute, eta lanaldi partzialean dauden irakasleen gainerako ekintzak aitortzea eta ordaintzea. Era berean, sailak hornitzeko eta lantaldeak handitzeko exijituko dute, baita burokratizazioari mugak jartzeko ere.

Soldata ere izango dute hizpide. Izan ere, salatu dute euren soldaten balioa murriztuz joan dela urtetik urtera. «Azken urteotako soldata igoerek ez dute, ezta urrik eman ere, bizitzaren garestitzea konpentsatu». Hori dela eta, galdutako erosahalmena berreskuratzeko, soldatak handitzea eskatuko dute, eta osagarri gehigarriak eguneratzeko. Finantzaketari dagokionez, hura handitzeko exijituko dute, Arabako, Bizkaiko eta Gipuzkoako BPGaren %1era heltzeko.


Summary: Inoiz baino hotel gehiago, eta inoiz baino beteago. Arabako, Bizkaiko eta Gipuzkoako hotelek markak hautsi dituzte aurtengo abuztuan: 411.372 bezero, iaz baino %3,5 gehiago. Sekula baino hotel gehiago egon arren, betetze mailak gora egin du.

Inoiz baino hotel gehiago daude Euskal Herrian, eta hori zenbait protesta eragiten ari da turista gehien erakartzen dituzten hirietan eta herrietan, bertakoentzako etxeak eta beste zerbitzu batzuk urritzen dituelakoan. Baina, ba al dago nahikoa bezerorik irekitzen ari diren ostatu horientzat? Baietz diote datuek, udan behintzat bete egin baitira.

Arabako, Bizkaiko eta Gipuzkoako datuak eman ditu gaur Eustatek, eta horietan agertzen da abuztuan eskainitako geletatik %87,5 beteta egon zirela. Iaz baino bi puntu handiagoa da ehunekoa, eta Eustaten serie historikoko betetze mailarik handiena da.

Eskainitako oheei dagokienez, 2018an 2023an baino pixka bat gehiago bete ziren —%80,5 2018an, %80,3 aurten—, baina kontuan hartu behar da orduan baino eskaintza handiagoa dutela bisitariek: 17.842 ohe aurten, 15.446 2018an. Hau da, azken bost urteetan %15,5 handitu da eskaintza.

Eustaten arabera, bere eremuan 607 hotel establezimendu daude, iaz baino hamabi gehiago, eta 2018an baino 33 gehiago. Gipuzkoan daude hotel gehien (331), eta han ugaritu dira gehien azken bost urteetan (+24). Bizkaian 227 hotel daude (zazpi gehiago), eta Araban, berriz, 69 (bi gehiago).

Baina, hala ere, Bizkaia da bisitari gehien erakartzen duen lurraldea. Abuztuan EAEn ostatu hartu zuten 411.372 bezeroetatik, 190.784k Bizkaiko hotelak hautatu zituzten lotarako (%46,2), iaz baino %1,7 gehiagok.

Bezero gutxiago izan dituzte beste herrialdeek, baina haietan gehiago handitu da bisitari kopurua. 161.773 bezero izan dituzte Gipuzkoako hotelek (+%5), eta 58.815, berriz, Arabakoek (+%5,2).

Gorakada handiena, Donostian

Hiriburuen artean, Bilbok izan du bisitari gehien (127.792), eta ondoren Donostiak (97.836) eta Gasteizek (43.705). Baina, Eustatek datuak biltzen dituenetik, 2011tik, Donostian ia-ia bikoiztu egin dira hoteletako bezeroak (+%86), eta hiri horretan dago zabalduen saturazioari buruzko ustea. Edonola ere, Bilbon ere gorakada nabarmena izan dute ostatuetako sarrerek (+%62), eta Gasteizen ere gora egin du (+%35).

Hiru lurraldeetan luzatu egin da turisten egonaldia, eta batez beste 2,18 gaualdikoa izan da. Ez da, ordea, inoizko luzeena: 2011n eta 2016an 2,19 gau igaro zituzten hoteletako bezeroek.

Bisitari horiek gero eta gehiago ordaintzen ari dira gaua Euskal Herrian igarotzeagatik. Abuztuan, komuna duen gela bikoitz batek 136 euroko kostua izan du batez beste, iazko abuztuan baino %9 gehiago. Garestienak Gipuzkoa (170,5 euro) eta Donostia dira (210); merkeenak, berriz, Araba (94,5) eta Gasteiz (85). Tartean dago Bizkaia: 117,5 euro gaueko Bizkaian, eta129 euro Bilbon.

Nafarroako datuak etzi ematekoa da Nastat.


Summary: Irango janzkera arauak betetzen ez dituzten emakumeek zigor gogorragoak jasoko dituzte. Parlamentuak onarturiko lege proiektuak, besteak beste, bost eta hamar urte arteko espetxealdiak aurreikusten ditu. NBErentzat, «genero apartheid moduko bat» da.

Mahsa Aminiren hilketatik urtebetera, Irango Parlamentuak zigor gogorragoak onartu ditu janzkera arauak betetzen ez dituzten emakumeentzat. Kalean beloa ez eramatea desobedientzia zibila egiteko modu bat bilakatu da milaka emakumerentzat Aminiren heriotzaz geroztik, eta, hori kontuan harturik, gobernuak sustaturiko lege proiektuak helburu argi bat du: protesta mota hori amaitzea.

«Islamiar errepublikaren aurkakoak diren gobernuekin, hedabideekin edota taldeekin lankidetzan edo modu antolatuan beloa ez eramateko edo desegokiak diren jantziak eramateko delitua egiten duen pertsona ororentzat», besteak beste, bost eta hamar urte arteko espetxe zigorrak aurreikusten ditu lege proiektuak.

1.870 euroko isunak ere proposatu dituzte, baita autoak konfiskatzea, gidatzeko debekua ezartzea eta soldata murriztea ere. Eta, janzkerarekin lotuta, debekatu egin nahi dute galtza hautsiak, mahuka motzak eta bermudak erabiltzea; hori errespetatzen ez dutenak lanpostutik bota ahalko dituzte, lege proiektuaren arabera. Hori bai, neurri horiek ez dira mugatzen beren burua estali behar izatera: eremu publikoetan edota sare sozialetan «gorputzeko parte bat biluzik erakusten badute edo arropa fina edota estua erakusten badute» ere zigortuko dituzte.

Irango Parlamentuko Batzorde Judizial eta Legalaren buruzagi Musa Ghazanfarabadik esan du «adituen hainbat azterketaren» ondoren jo zutela onargarritzat lege proiektua. Lau hilabeteko eztabaidaren ondoren, gaur onartu dute, eta 152 diputatuk babestu dute; 34k kontra bozkatu dute, eta zazpi abstenitu egin dira —201 ordezkari politikok parte hartu dute bozketan—.

Neurri sorta berriak «hiru urteko probaldia» izango du, Ghazanfarabadik azaldu duenez, baina oraindik ez da indarrean sartu, lege bilakatzeko Zaindarien Kontseiluaren oniritzia falta baitzaio; sei juristak eta sei elizgizonek osatzen dute, eta haien zeregina da parlamentuak onarturiko testuak errepasatzea —beto eskubidea du—.

NBE Nazio Batuen Erakundearen adituek esana dute lege proiektua «genero apartheid moduko bat» dela, eta badirudiela Irango agintariak «diskriminazio sistematikoaren bitartez» ari direla gobernatzen.

Aminiren hilketaren urteurrena joan den larunbatean izan zen, eta omenaldi bat egin zioten; greba eguna ere izan zen, eta zenbait protesta egin zituzten Iranen menpeko Kurdistanen. Haren aitak, ordea, ezin izan zuen parte hartu, egun horretan atxilo hartu baitzuten.


Summary: Kaleratzeak Stop taldeak berriro abiatu du udalerriak «tentsio handiko eremu» izendatzeko mozio kanpaina. Gipuzkoako hainbat udalerrik uztailean onartu zuten Jaurlaritzari eskaera egitea, eta beste batzuek urrian hartuko dute erabakia.

Uztailean egin zuten lehenengo saiakera, eta irailean ekin diote bigarrenari. Kaleratzeak Stop plataformak mozioak aurkeztu ditu bigarren aldiz Bizkaiko, Arabako eta Gipuzkoako udal nagusietan. Oporraldian Euriborra %4,25 igo dela adierazi du erakundeak, eta berriro abiarazi uztailean hasitako mozio kanpaina. Helburua da Eusko Jaurlaritzak udal horiek «tentsio handiko eremu» izendatzea eta merkatu pribatuko alokairuen prezioak apaltzea. Donostiako Udala izan zen mozioa berresten lehenbizikoa, eta, Donostiak ez ezik, Eibarrek, Errenteriak, Irunek eta Lasarte-Oriak ere onartua dute jada Gipuzkoan.

Hain zuzen, mozioak Gipuzkoan izan du babesik handiena. Lasarte-Orian irailaren 14an onartu zen, PSE-EE, EH Bildu eta Elkarrekin Podemosen babesarekin. EAJ eta PP abstenitu egin ziren, berriz. Zumarragan gaur aurkeztuko da, eta Ordizian, Pasaian, Hernanin, Beasainen, Andoainen, Arrasaten eta Astigarragan, berriz, datozen egunetan. Tolosan, urrian izango da eztabaidagai.

Bizkaian, Bilbo, Barakaldo, Portugalete eta Basauriko udaletan aurkeztu da mozioa, eta Santurtzin eta Sestaon urriko udalbatzarretan egitea espero du Kaleratzeak Stopek.

Gasteizen, aurreko ostegunean erregistratu zen mozioa, baina herri txandaren bidez. Izan ere, EH Bilduk gaiari buruzko mozio bat aurkeztu zuen ,eta Elkarrekin Podemosek beteta zeukan mozioak aurkezteko gehienezko muga. Hala ere, erregistratu zen mozioa ez zen Kaleratzeak Stopena izan. Hortaz, plataformarena urriko osoko bilkurara joango da.

Plataformak EAJri gogoratu dio udal gehienek alokairu mugatuak nahi dituztela, eta horietan etxebizitza legearen alde bozkatzen ari direla jeltzaleak. «EAJk ezin du aitzakiatzat erabili etxebizitza legearen 18. artikuluaren eskumen inbasioa ez jarduteko eta putre funtsek eta jabe handiek etxebizitzarako duten eskubidearekin espekulatzen jarraitzeko». Halaber, plataformakoek Eusko Jaurlaritzako Etxebizitza Sailari eskatu diote lehenbailehen aintzat hartzeko udalek egindako eskaerak, uste baitute modua emango dutela etxebizitza larrialdia arintzeko, bizitoki «duin eta eskuragarriak» eskaintzeko, eta gehiegizko alokairuak ez ordaintzeagatik etxegabetze eskaera gutxiago izateko.


Summary: Adingabeen kontrako sexu abusuei nola aurre egin azalduko du UEUren jardunaldi batek. Urriaren 7an eginen dute, Iruñean, Gure Sarea elkartearekin batera, eta haur eta gazteen kontrako sexu abusuen gaia euskaraz landuko duen lehenbiziko jardunaldia izanen da

Gure Sarea elkarteak emandako datuak gordinak dira: bost haurretik batek jasaten ditu sexu abusuak. Desgaitasunen bat dutenen artean, bi neskatik batek eta hiru mutiletik batek jasan du, jasaten ari da edo jasanen du sexu indarkeria 13 urte bete aurretik. Sexu erasoetan, familian gertatzen direnak dira «gehiengo absolutu». Baina nola erreakzionatu behar da abusu bat gertatzen denean? Norengana jo behar da? Badago protokolorik? Egoera ikusirik, UEU Udako Euskal Unibertsitateak eta Gure Sarea elkarteak Haur eta gazteen kontrako sexu abusuak: Lan sareak ehuntzen jardunaldia antolatu dute: urriaren 7an izango da, Iruñeko Katakrak liburu dendan.

Abusuei nola aurre egin azalduko dute. Maitane Urizar Gure Sarea elkarteko kideak argitu du jardunaldiaren funtsa: «Helburua gaia plazaratzea da, baina, batez ere, guzien artean sexu abusuen oinarri den sekretua haustea». Ez da ikastaro bat izanen, gaia lantzeko jardunaldi bat baizik. Are, euskaraz gaia jorratzen duen lehenbiziko jardunaldia izanen da hau.

Urizarrek esan duenez, «pauso bat harago» eman nahi dute: «Sentsiblizazioa beharrezkoa da; ohartu behar dugu egoera zein den eta gaia zein larria den; baina bereziki garrantzitsua da azaltzea zer egin halako zerbait gertatzen denean». Izan ere, haurrekin harreman zuzena duten profesionalen graduetan, barne formakuntzetan eta masterretan ez da gai hori lantzen, Urizarrek salatu duenez, eta horrela zaila da kasuak hautematea. «Nola ikusiko duzu, inoiz ez badizute honi buruz hitz egin?».

Horri lotutako bi datu eman ditu Urizarrek: laguntza eskatu dutenen artean, %70ek ez dute laguntzarik jaso; eta, biktimek eskolan kontatu duten kasuetan, ikastetxeen %85ek ez dute deus ere egin. Horregatik, adingabeen kontrako sexu erasoei «arazo politiko larri gisa» heldu nahi diete, eta bereziki hezkuntzaren eta osasunaren eremuan auzi horri erantzuteko tresnak eta baliabideak eskaini.

Ikusi gehiago: Jardunaldiari buruzko informazio osagarria eta izena emateko

Aitor Bengoetxea UEUko zuzendariak esan du haur eta gazteen kontrako sexu erasoen gaia «latza», «lazgarria» eta «oso gogorra» dela, eta, gizartean «kezka» eta «mina» sortzen dituen heinean, UEUk landu beharrekoa dela. «Ikuspegi akademiko batetik ekarpena egin nahi dugu, gaia hobeto ezagutu dadin, eta hortik aurrera arazoari aurre egiten saiatu». Edurne Koch UEUko Nafarroako arduradunak gogorarazi du jardunaldia publiko zabalari irekia dela, baina profesionalek eta Nafarroako unibertsitate ikasleek dutela lehentasuna.

UEUren lana, Nafarroan Ikastaroak eta jardunaldiak antolatzeko, Nafarroako Gobernuarekin elkarlanean ari da UEU, eta emaitza «oparoa» eta «positiboa» lortu dutela azaldu du Kochek: 2023an hamahiru ikastaro eta bi jardunaldi antolatu dituzte, eta harrera «ezin hobea» izaten ari direla nabarmendu du. «Gaur arte eskaini ditugun zortzi jardueretan, 133 ikaslek parte hartu dute, eta 66 ikasle sartu ezinik gelditu dira». Udazkenerako antolatutako jardueretan ere jende «ugari» ari da izena ematen, Kochen arabera; beraz, kontent agertu da egiten ari diren lanarekin: «Gure alea jartzen ari gara goi mailako euskarazko formazioa eskaintzen eta normalizatzen».


Summary: Alardearen auzian konponbide «bidezko» bat lortzen laguntzeko prest da Eider Mendoza. Gipuzkoako Batzar Nagusietan mintzatu da Gipuzkoako ahaldun nagusia, EH Bilduk gaiari buruz egindako galdera baten harira

Ez da izan Jaizkibel konpainiari harrera egin dion lehen ahaldun nagusia. Bidea Martin Garitanok urratu zuen, 2011. urtean, Bilduk Gipuzkoako Diputazioan agintean egin zuen legealdian. Baina iragan irailaren 8an, Hondarribian, alarde egunean, nabarmentzeko moduko irudia izan zen: Eider Mendoza ahaldun nagusi jeltzalea Jaizkibel konpainiari txalo egiten. EAJko buruzagiek, oro har, aldarri parekideari bizkarra eman diote beti udal eta probintzia mailan, eta aintzat hartzeko keinua izan zen. Gaur, «alarde publiko eta parekide bat» lortze aldera zer egiteko asmoa duen galdetu dio Gipuzkoako Batzar Nagusietan EH Bilduko batzarkide Garoa Lekuonak Mendozari. «Konponbide bat» lortzen laguntzeko prest dagoela erantzun du ahaldun nagusiak, baina ez du esan «parekidea» izan behar duenik alardeak, ezta «publikoa» izan behar duenik ere. Beste hitz batzuekin adierazi du nolakoa izan behar duen, bere ustez, konponbideak: «Justua eta bidezkoa izan behar du».

Galdera egitean, Lekuonak gogoratu dio Mendozari legeak «espresuki» zehazten duela andreak ezin direla baztertu inoiz eremu publikoetan. EAEko Berdintasun Legearen 25. artikulua aipatu du propio: «Debekatu egiten da emakumeek gizonekiko berdintasunean parte hartzea onartzen ez duten edo oztopatzen duten kultura jarduerarik antolatzea eta egikaritzea gune publikoetan». Horiek horrela, Lekuonak estimatu egin du aurten Mendozak EAJk urte askotan izandako jarrera «hautsi» izana, eta Jaizkibelekin izan zuen «keinua» txalotu egin du, baina kritika ere egin dio. Izan ere, gogora ekarri du diputatu nagusia ondoren alardeari harrera egiten ere geratu zela; desfile horretan andreak baztertzen direnez, auzitan jartzeko moduko jarrera da EH Bilduko batzarkidearentzat: «Biei harrera egitea ez da jarrera neutral bat; konponbidearen alde zaudela esateko ez zaie biei harrera egin behar».

Lekuonaren ustez, «andreen eskubideen alde» egite aldera, instituzio publikoek jarrera bakar bat izan dezakete: hautu parekideen aldekoa. «Sentsibilitatearen izenean dena onargarria da? Guk pentsatzen dugu ezetz». Mendoza ez da izan aurten Hondarribiko alardeari harrera egin zion agintari bakarra. Hondarribiko alkate Igor Enparanek ere Jaizkibeli eta alardeari, biei egin die txalo. Aurten lortu du alkatetza Enparanek, eta hasieratik esan zuen jarrera hori izango zuela. Abotsanitz plataformako ordezkaria da. Aurrez alkate jeltzaleak egon ziren beti Hondarribian aldarri parekidea hasi zenetik, eta haien jarrera beti izan zen hautu parekidearen kontrakoa, hura baztertu eta gutxiestekoa; aldiz, beti egiten zituzten keinuak hautu baztertzaileari onespena erakusteko. Hondarribiko EAJk oraindik ere jarrera horretan gotortuta jarraitzen duela gogoratu du gaur Lekuonak, eta zinegotzi jeltzaleek aurten ere ez diotela txalo egin Jaizkibeli.

Mendozak ez du propio azaldu zergatik geratu zen bi desfileak ikusten. Alardeena auzi zaila dela esan du: «Gai hau oso konplexua da; ez dago errezeta sinplerik». Aldarri parekideak izan duen bilakaeraren harira, Hondarribian denek «sufritu» egin dutela nabarmendu du behin baino gehiagotan bere mintzaldietan, eta esan du «isilik egoten» ere jakin behar dela gai hau tratatzeko orduan. Baina Gipuzkoako Diputazioak gaiarekin «konpromisoa» duela azaldu du, eta hori erakutsi nahi izan duela aurten egin duen keinuarekin. «Askok esan dute keinuen urtea izan dela, eta bat nator. Seguruenera, denak ez ziren izango denen gustuko», aitortu du. Lehendik ere Gipuzkoako Foru Aldundiak gai honetan «erraztatzaile» jardun duela esan du, aurten «fruitu» batzuk ikusi dituztela konponbiderako bidean, «keinu» batzuk egiteko gogoa ere agerikoa zela, eta horregatik «babestu» nahi izan zituela horiek.

«Keinuen» garrantzia

«Aurten bazen momentua erabaki batzuk hartzeko», adierazi du Mendozak. «Eta hori izan da gure ekarpen apal eta xumea», zehaztu du: «Oso zintzoa izan da, bihotzez egindakoa». Berak eta Hondarribiko alkateak ez ezik, beste hainbat erakundek ere aurten desfile biak ikusteko keinua egin dutela gogoratu du diputatu nagusiak, eta uste du aintzat hartu behar dela horrek erakusten duena. Egia da: kontuan hartzeko mugimendu gehiago izan ziren. Hondarribiko Kale Nagusiko eliza ataria izan da normalean alardeari txalo egiteko agintariak erabili duten tokia, eta aurten han izan ziren mugimenduei erreparatzeak erabateko zentzua izan du auziaren bilakaerari erreparatzeko. Udalbatzan ez zen batasunik izan; EAJko zinegotziak falta ziren Jaizkibelek desfilatu zuenean, EH Bildukoek alde egin zuten alardea pasatu zenean. Baina bi desfileak ikusteko hautua egin zuen, adibidez, lehen aldiz, Eusko Jaurlaritzako ordezkari batek ere: Jose Antonio Ranz Giza Eskubideen sailburuordea han izan zen. Gipuzkoako Batzar Nagusietako lehendakari Xabier Ezeizabarrena ere han izan zen. Emakundek eta EAEko arartekoak, berriz, betiko jarrera izan zuten: hautu parekideari oles egitera bakarrik joan ziren, hari babesa erakustera.

Gaiaren konplexutasuna berriz nabarmentze aldera, «korapiloen» metafora ere erabili du diputatu nagusiak: «Korapilo asko dituen mataza bat da». Baina esperantzari ere leiho bat zabaldu nahi izan dio, aurten Hondarribian izan diren mugimenduak tarteko. «Espero dugu keinu hauek balio izatea elkarrizketarako», adierazi du. «Ahaldun nagusi naizen heinean, prest naiz udalari babesa eta laguntza eskaintzeko. Halaxe adierazi diot alkateari». Konponbidea lortzeko bidean denok zerbait «albo batera» utzi beharko dutela nabarmendu du.

Lekuonak poza azaldu du diputatu nagusiak «konponbidearen» alde egin duelako. Baina gogorarazi du «legea beteta» bakarrik lor daitekeela behin betiko konponbidea. Eta EAEko Berdintasun Legeak horretarako bidea ondo zehazten duela gogoratu du: «25 artikulua hor dago; 25. artikulua bete behar da». Adierazi du EH Bildu bide horretan «lan egiteko« prest dagoela. Hondarribian aurten ikusi diren keinuen inguruan erruz hitz egin da egunotan. Aurrez, ekainaren 30ean, zeresana eman zuen keinu bat izan zen Irunen ere. Han ere alardea egiten dute; han ere, udal aginteriek aldarri parekidea baztertu izan dute urte askotan, baina aurten, lehen aldiz harrera egin zion udaletxeko balkoian Jose Antonio Santano alkateak alarde parekideari. Keinu bera izan zuen, ohiko eran, andreak onartzen ez dituen desfilearekin ere.


Summary: Desgaitasunen bat dutenen artean, hamarretik bi baino ez dira bakarrik bizi. Desgaitasunen bat dutenen egoeraren diagnostikoa aurkeztu du Eusko Jaurlaritzak. Biztanleen %6,3k dauka elbarritasunen bat.

Desgaitasunen bat duten Arabako, Bizkaiko eta Gipuzkoako biztanleen ia erdiak (%46,5) familiako kide batekin bizi dira –gurasoekin edo bikotekide batekin–, eta oro har, haien menpe daude ekonomikoki. Gutxi dira bakarrik bizi direnak: hamarretik bi baino ez, eta horietako bat bera ere ez da 18 eta 30 urte artekoa. Nerea Melgosa Eusko Jaurlaritzako Berdintasun, Justizia eta Gizarte Politiketako sailburuak eman ditu datuok, desgaitasunen bat dutenen diagnostikoa jasotzen duen txostenaren aurkezpenean. Hirugarren sektoreko erakundeetako, foru aldundietako eta Nafarroako Gobernuko ordezkariekin elkarlanean ondu dute txostena, eta Gasteizen aurkeztu dute, kolektibo horren «bizimodu independentearen eredua» bultzatzeko jardunaldien barruan. Egindako diagnostikoaren arabera, egun 138.662 pertsonak dute desgaitasunen bat Araban, Bizkaian eta Gipuzkoan: 77.000 gizonak dira, eta 61.000 emakumeak. Biztanleriaren %6,3 dira. Egoera horretan daudenen soslai nagusia hau da: 65 urtetik gorako gizona, % 65etik beherako desgaitasuna duena. Desgaitasunen bat dutenen artean, hamarretik seik desgaitasun ertain-apala dute –% 65etik beherakoa–, eta herenek % 65etik gorakoa. Gainera, adinez nagusiak dira gehienak: % 4 baino ez dira adingabeak. Elbarrien lan egoerari buruzko datu kezkagarria jaso dute dokumentuan: langabezia tasa % 16,5ekoa da, batez besteko tasa halako bi ia. Gaixotasun mentalen bat dutenen artean, nabarmen igo da bakarrik edo modu independentean bizi direnen kopurua: 2008an % 9 bizi ziren bakarrik, eta gaur egun, berriz, % 25. Era berean, senideen etxean bizi direnen ehunekoa ia % 30 apaldu da: 2008an, % 73 ziren; 2020an, berriz, % 44,5. Azpiegiturak eta zerbitzuak eraldatu Melgosak esan du ezinbestekoa dela desgaitasunen bat dutenen «bizimodu independentearen ereduaren» zutoinak finkatzea, helburua baita azpiegiturak, garraio sistemak, zerbitzu publikoak eta pribatuak, eta jarrera sozialak eraldatzea, «inklusiboak» izan daitezen. Pertsona horiek egunerokoan borrokatu behar dute traba fisiko eta sozialak gainditzeko, baina, Melgosaren ustez, eskubidea dute «duintasunez eta autonomiaz» bizitzeko eta gizartearen parte «aktibo» izateko. Zaintza lanak egiten dituztenen eskubideei ere erreparatu die sailburuak, «beren bizitza aurrera eramateko eskubidea» dutelako.


Nekazari bat hil da Fiteron

Summary: Nekazari bat hil da Fiteron. Bere lurretako mahatsak kooperatibako sotoan deskargatzen ari zela, erori eta hil egin da.

Laneko ezbeharrek hiru langileren bizitza eten dute aste honetan. Azken istripua gaur gertatu da, Fiteroko nekazarien kooperatiban (Nafarroa). Lekukoen arabera, bere mahastietako ekoizpena kooperatibaren biltegi batean nola deskargatzen ari zen begira ari zen nekazaria. Mahats guztiak erortzen ez zirenez, pala batekin bultzatu nahi izan ditu, baina orduan, oreka galdu, eta hiru metrotik erori da.

Hildakoak Jose B.A. zuen izena; 78 urte zituen, eta Fiterokoa bertakoa zen.

Atzo, berriz, Gasteizko Galtzagorri haur eskolako ordezko hezitzaile bat hil zen trafiko istripuz, lanetik etxera zihoala, Amurrion (Araba). 32 urte zituen. LABek hezitzaileen desplazamenduak gutxitzeko «berehalako neurriak» hartzeko eskatu du. ELAk lanpostuak egonkortzeko eskatu dio Eusko Jaurlaritzari, langileen behin-behinekotasunak joan-etorriak ugaritzen eta istripuak eragiten dituelako. ELAren zenbaketaren arabera, gutxienez hamar langile hil dira aurten in itinere gertatutako istripuetan.

Asteartean ere izan zen istripu hilgarri bat, Adunan (Gipuzkoa). Sagardotegi baten lurretan sagarrak biltzen ari zen 35 urteko langile batek gidatzen ari zen traktorearen kontrola galdu zuen aldapa piko batean, eta ibilgailuaren eta zuhaitz baten artean harrapatuta geratu zen.


Iñaxi Urbiztondo Ataungo bertsolaria

Summary: Iñaxi Urbiztondo Ataungo bertsolaria.

Ataunen izan zen emakumezko bertsolari bat, historiak haren izena ere gorde ez duena. Baina bertso zahar ugari buruan edukitzeaz eta kantatzeaz gain, berak sortutako sortak ere bazituen Iñaxi Urbiztondo Maizak. Ez da bakar bat ere idatzita edo grabatuta gelditu. Haren oroimena, berriz, Joseba Aurkenerena birbilobak erreskatatu du, eta Zuzeu agerkarian eman zituen, ekainean, «Iñaxi Urbiztondoren bertso galduak».

Ataungo Aintzaudietatxiki baserrian jaio zen, 1881eko uztailaren 31n. Jose Batista Etxeberria Goikoetxearekin Azarola baserrira ezkondu zen, eta bost seme-alaba izan zituzten. Iñaxi Urbiztondo Herreran eta Amaran (Donostia) bizi izan zen, semearenean. Erdararik ez zekien, «eta jakin nahiz ere ez».

Bizialdi luzea izan zuen: 94 urterekin hil zen, 1975eko azaroaren 17an, hainbesteko gorrotoa zion diktadore espainiarraren heriotza ikusteko zoria izan baino hiru egun lehenago.

Anaiaren galeraren historia

Bertsoak kantarazten zizkioten Iñaxiri tarteka alabek eta bilobek-eta. Bere bizitzako pasarteei buruzkoak ziren sortak, Aurkenerenak oroitzen duenez. Bertsoak jaso ez bazituzten ere, haietan kontatzen zen edukia narrazio modura atonduta gorde zuen, gaztetan.

Bertso sorta luzeak ziren. Historia politak bezain lazgarriak ere bazituen, mendian elurretan hotzak hil zion anaiarena bezala. Iñaxik birikeria harrapatu zuen umetan –gaitz larria–, eta Joakin anaia Iruñera beretzat botika bila joan zen. Bereziki elurtsua eta hotza zen 1891ko negu hura.

(jarraitu irakurtzen, Goiberri-n)


Summary: Aske utzi dute zornotzar baten desagerpenarekin lotuta atxilotutako gizona. Ertzaintzak ikerketarekin jarraituko duela argitu du. Desagertutako gizona iazko irailean ikusi zuten azkeneko aldiz

Zornotzako (Bizkaia) bizilagun baten desagerpena ikertzen ari zirela, Ertzaintzak gizon bat atxilotu zuen atzo. Epaileak aske uztea erabaki du, inolako neurririk gabe. Dena den, Ertzaintzak ikertzen jarraituko du.

Josu Erkoreka Eusko Jaurlaritzako Segurutasun sailburuak Radio Vitorian azaldu du «ezer gutxi» esan dezakeela ikerketari buruz, sekretupekoa baita. Desagertutako gizonak 52 urte ditu, eta iazko irailean ikusi zuten azkeneko aldiz, herrian bertan.


Summary: Gipuzkoako eraikinetako garbitzaileek greba egingo dute urrian. Urriaren 17tik 30era deitu du grebara ELAk. 5.000 langilek egiten dute lan sektore horretan.

Gipuzkoako eraikin eta lokaletako garbitzaileek bost urte daramate hitzarmena berritu gabe. Sindikatuen eta patronalaren arteko negoziazio mahaian egoera «blokeatuta» dagoela adierazi du ELA sindikatuak, eta, horri aurre egiteko, bi asteko grebara deitu du sektorean: urriaren 17tik 30era egingo da.

5.000 langilek egiten dute lan sektore horretan, eta horietako %90 emakumeak dira. ELAren arabera, langileen %80k lanaldi partziala dute, eta askok hilean 1.000 euro baino gutxiago irabazten dute. Hala, sektore feminizatu horretan lan baldintzak guztiz prekarioak direla salatu du sindikatuak, eta hori amaitu nahi duela adierazi du. Izan ere, urteetan hitzarmena berritu ez dutenez, erosteko ahalmena «etengabe» galdu dute langileek.

Patronalaren jarrera «atzerakorra» dela nabarmendu du sindikatuak, eta langileen eskakizunei «entzungor» egitea leporatu dio. Hala, urriko bi asteko greba horren ostean aldaketarik ez badago greba mugagabera joko dutela iragarri du ELAk.

Itunik gabeko sektorea

Sindikatuak adierazi duen moduan, bost urte daramate Gipuzkoako eraikinetako garbitzaileek itun berria sinatu gabe. Maiatzean bete zituen bost urte azken itunaren iraungitzeak, eta orduan astebeteko greba egin zuten, egoera salatzeko eta negoziazioan aurrerapausoak ematea eskatzeko.

Orduan, baina, ez zuten lortu patronalak jarrera aldatzerik, eta berdin jardun dute gaur arte.

Patronalaz gain, garbiketa enpresa horien zerbitzuak kontratatzen dituzten enpresa eta erakundeengan ere jarri du arreta ELAk, egoeraren erantzukizuna «euren gain» hartu behar dutela esanez. Batez ere, erakunde publikoei eta alderdi politikoei egin die erreferentzia sindikatuak: «EAEn lanbide arteko gutxieneko soldata eskatzen duten arduradun politiko horiek dira gero euren udaletan garbikuntzako langileak prekaritatera kondenatzen ari direnak, hileko 1.180 euroko soldata gordinekin».


Summary: Frontex agentziak Iruñean egin duen bilera gaitzetsi dute hainbat kolektibok. Taldeek diote agentziaren sorrerak «mugen militarizazioa» ekarri duela

Goitik behera beltzez jantzitako pertsona bat, esku batean sega eta bertzean diruz betetako maletatxoa dituena. Horrela irudikatu dute heriotzaren figura hainbat kolektibo antirrazistak gaur Iruñean antolatutako performance batean. Frontex agentziak gaur Baluarten egindako bilkura gaitzesteko egin dute antzezlana: «Nekropolitika migratorioa heriotzaz jantzia, jauregi batean sartzen diruz betetako maletatxo batekin, bizitza migratzaileekin salerosian aritzen jarraitzeko».

Karabana Mugak Zabalduz, PIM, Salhaketa Nafarroa, Ongi Etorri Errefuxiatuak, Etorkinekin Diakite federazioa eta Nafarroako SOS Arrazakeria taldeek ohar bateratu bat zabaldu dute. Bertan adierazi dutenez, Frontex 2004an sortu zen, EB Europako Batasuneko «kanpo mugen blindajea kudeatzeko». Haien iritziz, agentzia horren sorrerak ekarri du «mugen militarizazioa eta migrazio kontrolaren negozioa munduko errentagarrienetakotzat ezartzea».

Agentziaren jarduera kritikatu dute: «Europak eta estatu kideetako Barne Ministerioek hamaika heriotza eragin dituen migrazio politika marrazten dute, nor, nola eta non existitu daitekeen edo ez erabakiz, eta Frontex da, praktikan, heriotza horiek gauzatzen dituen beso armatua. Orain baditu bere eurosoldatuak eta milioi askoko aurrekontua, 100 milioi eurotik 845,4 milioi eurora pasa zena».

Jarduera horiek kontuan hartuta irudikatu dute agentzia heriotza izanen balitz bezala: «Haren alfonbra gorria dira isilpean hil diren hamaika pertsonaren izenak. Haien heriotza Europako instituzioen bilkura geletan planifikatu zuten». Hala, agerraldiaren bidez «botereek ezarritako mugetatik harago beren bizitza proiektuak» gauzatzen dituzten pertsona haiek guztiak gogora ekarri nahi izan dituztela erran dute.

Mugimendu feminista

Baluarten egindako kritika mugimendu feministak egindako agerraldiarekin «lotu» nahi dutela adierazi dute. Izan ere, azaroaren 30eko greba orokorrerako deia Espainiako Gobernuaren atzerritarrentzako bulegoetan egin dute. Haien iritziz, «Frontexeko ordezkariek gaur hizpide izan dituzten migrazio politiken ispilua» da gobernua.


Sufritzeko unean kale egin du

Summary: Sufritzeko unean kale egin du. Realari eskuetatik ihes egin dio Txapeldunen Ligako lehen garaipenak, Inter Milanekin berdindu eta gero. Brais Mendezek egin du etxekoen gola, eta Lautaro Martinezek banakoa, azken hatsean.

Nekez hasi zezakeen estreinako hoberik Realak Txapeldunen Ligan, baina azken laurdenean defentsa lerroan izandako ahulezia garesti ordaindu du, Inter Milan talde indartsuaren aurka bana berdinduta, Donostian. Brais Mendezek egin du etxekoen aldeko gola, partidaren hastapenean, eta Imanol Alguacilenak nagusi izan dira neurketa ia osoan. Harik eta Lautaro Martinezek Anoeta isilik utzi duen arte, 87. minutuan. Ur baldekada hotza izan da bisitarien gola.

Entrenatzaile oriotarrak Real Madrilen aurkako hamaikako bera zelairatu du, Santiago Bernabeun izandako sentipen onak berresteko asmoz. Bada, txuri-urdinak hortzak ongi zorroztuta irten dira. Izan ere, partida hasi eta berehala, talde donostiarraren eraso erauntsia heldu da. Brais Mendezek izan du lehen abagunea, buruz errematatuta. Jarraian, Ander Barrenetxeak zutoinera bidali du baloia. Hirugarren ahaleginean heldu da gola, galiziarrari esker; erdilariak Interreko atzelari Alessandro Bastoniri lapurtu dio baloia, eta, ezkerrez, maisuki amaitu du jokaldia. Zoramena Anoetan.

Gol horri esker, erabat hauspotu dira Imanolenak, eta Lombardiako taldearen areara oldarkor heltzen hasi dira, baita abagune garbienak eduki ere, batez ere ezker hegaletik, eskuinean Takefusa Kubo gertutik zainduta baitzuten. Halere, japoniarra ez da kikildu, eta baloia jaso bakoitzean arriskua sortzeko ahala izan du; 40. minutuan,, erdiraketa dotore bat jarri du, baina Robin Le Normandek ez du behar bezala errematatu.

Simone Inzaghirenak gozakaitz ari ziren, jokoa landu ezinik. Nicolo Barella, eta Lautaro Martinez eta Marcus Thuram aurrelariak itzalita zeuden. Gisa horretara heldu dira atsedenaldira.

Gidoi berarekin ekin dio Realak bigarren zatiari, eta lehen minututik demaren jabe egin da. Yann Sommer Interreko atezainak galtzak bete lan izan du etxekoen erasoaldiari aurre egiteko. Suitzarrak bikain erantzun dio Mendezek urrunetik egindako jaurtiketa lehor bati.

Reala gehiago izan arren, zorroztasuna falta zitzaion azken unean atea zulatzeko. Edonola ere, donostiarrak izan dira arrisku gehien sortu dutenak; 68.minutuan, Mikel Merinok buruz bidalitako baloiak langa jo du.

Neurketa, ordea, ez zegoen erabakita, eta, Interrek erasora jo du. 79. minutuan Thuramek banakoa jarri du, baina Augusto jokoz kanpo zegoen. 87. minutuan, ostera, Martinezek ez du barkatu. Davide Frattesik egindako erdiraketa bikain borobildu du argentinarrak. Realak berdinketarekin konformatu behar izan du.

Bestalde, D multzoko beste neurketan, Salzburgo 0-2 gailendu da Benficaren zelaian, Lisboan.


Summary: AEBetako Erreserba Federalak bere horretan mantendu ditu interes tasak. %5,25 eta %5,5 artean eutsi die, baina urtea amaitu aurretik beste 0,25 puntu igotzea aurreikusi dute.

2022ko martxotik hona 11 aldiz jarraian interes tasak igo ostean, Amerikako Estatu Batuetako Erreserba Federalak igoera hori gelditu zuen atzo, eta uztailean jarritako ehunekoari eustea erabaki du. Orduan, %5,25 eta %5,5 artera igo zuten diruaren prezioa, eta bere horretan mantentzearen alde egin dute.

Hala, AEBetan interes tasak goia jotzear direla dirudi, nahiz eta aurreikusi duten urtea amaitu aurretik beste puntu laurden igoko direla interes tasak. 2022ko martxotik hona izugarri igo dira tasak, 2001eko urtarrilera egin behar baita atzera diruaren prezio hain handia ikusteko. Hala ere, abiadura bizkor horri balazta jarriko diotela iragarri zuen abuztu amaieran Jerome Powell Erreserba Federaleko presidenteak, hurrengo urratsak «kontu handiz» egingo zituztela esanez. Eta, adierazpen horiei jarraikiz, irailean ez dituzte interes tasak igo.

EBZ Europako Banku Zentralaren bestelako bidea hartu du, beraz, Erreserba Federalak, Christine Lagarde frantsesak zuzentzen duen erakundeak %4,5era igo baitzituen interes tasak joan den astean.

Diru politikaren gogortasuna

EBZko eta Erreserba Federaleko presidenteen jarrerak ezberdinak dira inflazioari aurre egiteko hartutako neurrien inguruan. Christine Lagardek politika murriztaileen aldeko jarrera du oraindik ere, inflazio tasa handiaren aurkako neurri nagusi gisa ikusten baitu. Gainera, eurogunean inflazioa eta batez ere azpiko inflazioa jaistea nekeza izaten ari denez, halako politikekin jarraitzearen alde agertu da behin eta berriro, ekonomia geldoarazteko.

Powellen adierazpenak, baina, neurrizkoagoak dira, uste baitu hemendik aurrera «kontu handiz» hartu beharko dituztela diru politikako neurriak. Hala ere, nabarmentzekoa da ezen interes tasen igoera fase berri honetan Erreserba Federalak erabaki agresiboagoak hartu zituela hasieran, eta interes tasen maila ikustea besterik ez dago, puntu bat handiagoak baitira AEBetan eurogunean baino.


Summary: Bi gizon atxilotu dituzte, bat Bilbon eta bestea Getxon, sexu eraso bana egotzita. Bilbon atxilotu duten gizonari egozten diote bi emakumeri beirazko botila batekin erasotzea, eta horietako bati ukituak egitea. Getxon salatutako sexu erasoaren aurka bi elkarretaratzetara deitu du udalak.

Ertzaintzak bi gizon atxilotu ditu, sexu eraso bana leporatuta; bata, Bilbon, eta bestea, Getxon (Bizkaia). Gaur goizaldean izan da Bilboko erasoa, 04:00 inguruan, San Frantzisko auzoan. Ertzaintzak 27 urteko gizon bat atxilotu du, lesio delitu bat eta sexu eraso bat leporatuta. Atxilotua ostalaritza establezimendu batean zegoen, eta bi emakumeri eraso egin die beirazko edalontziekin. Biktimetako bati sexu ukituak egin dizkio, eta musu bat eman dio hark hala nahi gabe, Eusko Jaurlaritzako Segurtasun Sailak jakinarazi duenez. Gertaeraren tokira bertaratu dira Ertzaintza eta larrialdi zerbitzuak, eta han artatu dituzte bi emakumeak. Horietako batek hortz batzuk hautsita zeuzkan, eta, zaurien larritasuna ikusirik, Basurtuko ospitalera eraman dute. Atxilotua epailearen esku utzi du Ertzaintzak.

Bestalde, Ertzaintzak gizon bat atxilotu zuten joan den asteartean Getxon (Bizkaia), emakume bati sexu erasoa egitea egotzita, Eusko Jaurlaritzako Segurtasun Sailak jakinarazi duenez. Erasoa Neguri auzoan gertatu zen, eta, emakumeak salaketa jarri ondoren, gau horretan bertan atxilotu zuen Ertzaintzak ustezko erasotzailea.

Getxoko Udalak adierazpen instituzional bat onartu du erasoa gaitzesteko, eta bi elkarretaratzetara deitu du biharko; eguerdian, bilkura instituzionala egingo du, eta arratsaldean herritar guztiak deitu ditu elkarretaratzera batu daitezen.


Summary: Eritasun baten ondorioz, debekatua da kabalek muga zeharkatzea. Ulitxa baten ziztadak odol galtzeak eragin ditu behietan. Gaixotasunak ez die gizakiei eragiten

Ulitxa edo eltxo batek behi saldoetan egindako ziztadak eten egin du abereen garraioa Ipar eta Hego Euskal Herriaren artean. Iberiar penintsularen hegoaldean agertu zen gaixotasuna, 2022. urtean, eta iparraldera hedatzen aritu da azken hilabeteetan. Irailean iritsi zen Gipuzkoara eta Arabara, eta atzo lehen kasuen berri eman zuten Hazparneko (Lapurdi) etxalde batean eta Etxebarreko (Zuberoa) batean. Bizkaian ere agertu da gaixotasuna.

Ardiek, behiek eta ahuntzek biltzen ahal dute gaitza, ulitxa mota batek kutsaturik. Kabala batetik bestera ez da gaitza transmititzen, infektatua den ulitxa baten ziztadaren bidez baizik. Kasu larrienetan, animalia hiltzen du eritasunak. DDPP Herritarren Babeserako Departamenduko Zuzendaritzaren arabera, halere, Ipar Euskal Herrian atzeman dituzten bi kasuetan, kabalek ez dute sintoma larririk izan.

ANSES Frantziako osasun agentziak erran duenez, klima larrialdiaren ondorio da gaitz horren hedatzea, klima aldaketaren ondorioz heldu baita ulitxa hori Europara. Alain Mesplede DDPPko zuzendariak ere hala esplikatu du France Bleu irratian: «Printzipioz, Ipar Amerikako basa faunako animaliei eragiten die, baina ulitxa hori Europara heldu da, eta abere hazkuntzak ere kutsatzen ditu».

Europako Batasuneko araudiari jarraituz, Frantziako Laborantza Ministerioak debekatu du kasu bat atzeman duten saldoaren inguruko 150 kilometroko eremuan diren kabalak Europako beste herrialdeetara garraiatzea. Kabalak hiltegira eramateko bada, aldiz, legezkoa da garraiatzea, nahiz eta Frantziak dituen mugetatik atera. Aurretik ere muga zeharkatzea debekatua zuten Hego Euskal Herriko abereek. Haragiaren garraiorako debekurik ez da, ordea, gaixotasunak ez baitie gizakiei eragiten, eta ez baitu okelaren kalitatea okertzen.

Laborariak, beldur

ELB sindikatuko kidea da Beñat Etxeto laboraria. Behiak eta ardiak hazten ditu etxaldean, Donaixtin (Nafarroa Beherea), eta aitortu du laborariak «arranguratuak» direla. Behin kutsatuak direlarik, heriotza tasa apala da, %1 inguru, eta sintomak ukaiten dituztenak ere ez dira anitz (%10). Baina Etxetok erran du arazo handiena eritasun horien «kudeaketa» dela.

Izan ere, aratxeak etxaldean egonen dira, ezin izanen dituztelako beste herrialde batzuetara igorri. Horrek galera ekonomikoak eragiten dizkie laborariei. «ELBn salmenta zuzenaren alde gara, bistan denez, baina errealitate bat da gure aratxeak beste herrialde batzuetara igortzen ditugula. Eritasuna bera ez da hain larri, baina gure ekonomiaren antolaketak, gaur egun, behartzen gaitu beste herrialdeetara kabalak igortzera, eta, hori ezin badugu egin, prezioak apalduko dira, eta, gainera, kostu bat da prest diren aratxeak etxaldean atxikitzea», esplikatu du.

Gipuzkoan, gutxienez 60 kasu

Gipuzkoa da nabarmen gaitz horrek gogorren jo duen Euskal Herriko lurraldea. Garikoitz Nazabal Gipuzkoako EHNEko presidenteak dio herenegun bildu zela foru aldundia baserritarrekin, eta adierazi zien sintomaren bat zuten 60 kasu detektatu dituztela lurraldean; horietako 55, baserrietan. Hala ere, Nazabalek dio datu ofizialek ez dutela egoeraren errealitatea erakusten; izan ere, baserritar askok ez dituzte kasu batzuk notifikatzen, eta askotan ez dizkiete probak egin ere egiten. Dena den, larritasuna kendu dio egoerari, gizakiengan eraginik ez duela nabarmenduz.

Aldundiaren jarrera kritikatu du Nazabalek: «Kasuak notifikatzeko eskatzen digu, baina haiek ez dute albaitari kostuak ordaintzeko inongo laguntzarik eskaini. Bakoitzak bere kontura kudeatu behar du egoera».


Summary: Gerrarik Ez plataformek gerraren kontrako sinadurak bilduko dituzte. Bakearen Aldeko Nazioarteko Egunean, «antimilitarismoarekin eta bizikidetza baketsuarekin» duten konpromisoa berretsi dute

Bakearen Aldeko Nazioarteko Egunean, Gerrarik Ez plataformek eta horiek osatzen dituzten zenbait elkarte eta sindikatuk agiri bat plazaratu dute, «antimilitarismoarekin, bizikidetza baketsuarekin eta gatazkak konpontzeko elkarrizketaren bidearekin» duten konpromisoa berresteko. Halaber, iragarri dute datozen hilabeteetan kanpaina bat abiaraziko dutela, eta gerraren kontrako sinadurak bilduko dituztela.

Kanpainaren helburua izango da hautetsi eta erakundeei zenbait eskaera egitea: gatazkan dauden herrialdeetara eta bereziki Ukrainara armak bidaltzearen kontra azaltzea, berehalako su etena eta elkarrizketa bidezko konponbidea sustatzea, gastu militarrak ez handitzea, eta diru horiek gizarte premiak asetzeko eta klima aldaketaren aurka borrokatzeko erabiltzea. Sinadurak biltzeaz gain, beste ekinbide batzuk ere antolatuko dituztela iragarri dute.

Steilas sindikatuko Marije Etxebarriak eta Gerrarik Ez Arabako plataformako kide Alfonso Aranburuk irakurri dute agiria. Salatu dute Europa «gatazka armatu izugarri batean murgilduta» dagoela oraindik, eta jadanik 500.000 lagun baino gehiago hil direla horren ondorioz: «Kezka handiz ikusten dugu gobernu askok, Espainiakoa barne, gatazka areagotzearen, suspertzearen eta luzatzearen alde egiten dutela, Errusiaren eta NATOren arteko zuzeneko borroka militarrari bide emanez».

Gerra gelditzeko deia

Agiriaren sinatzaileen aburuz, irtenbide on bakarra «gerra gelditzea eta bizikidetzarako akordio zabala lortzea» da, «gatazkan dauden aldeei segurtasun bermeak emanda eta Europako Erdialdearen desnuklearizazioa eta desmilitarizazioa bultzatuz».

Bestalde, salatu dute Ukrainako gerra, «gainerako gerra guztiak bezala», negozio bat dela, «non herriek hildakoak jartzen dituzten eta kapital handiak aberastasunak biltzen dituen», eta, gainera, gerra erabiltzen ari direla «lan eta gizarte eskubideak murrizteko, klima aldaketaren aurkako neurriak eragozteko eta balio militaristak eta matxistak hedatzeko».

Kezka azaldu dute errefuxiatuek eta desertoreek pairatzen duten jazarpena dela eta, eta Europaren «migrazio politika arrazistak» salatu dituzte agirian.


Summary: Arabako, Bizkaiko eta Gipuzkoako anbulantzietako langileek hiru eguneko greba egingo dute urrian. ELA, LSB-USO, LAB, UGT, CCOO eta ESK sindikatuek deitu dute grebara. Erosahalmenari eustea eta lan baldintzak Osakidetzako langileekin berdintzea exijituko dute.

Hiru eguneko greba egingo dute Arabako, Bizkaiko eta Gipuzkoako anbulantzietako langileek. Hain zuzen, urriaren 9an, 10ean eta 11n izango dira lanuzteak, ELA, LSB-USO, LAB, UGT, CCOO eta ESK sindikatuek deituta. Erosahalmenari eustea eta lan baldintzak Osakidetzako langileen baldintzekin parekatzea eskatuko dute.

Sindikatuek kritikatu dutenez, urte eta erdi baino gehiago daramate negoziatzen: hitzarmen autonomiko berria sinatzeko 25 bilera egin dituzte. Eta, denbora horretan, patronalak «etengabe blokeatu» du negoziazioa; sindikatuek aurkeztutako eskaerei erantzunik eman gabe. Hori dela eta, Eusko Jaurlaritzari eskatu diote lan gatazkan esku hartzeko, eta patronala bultzatzeko negoziazioak «edukiz hornitzera».

Enpresen finantzaketa «%30» handitu da lehiaketa berrian, sindikatuek baieztatu dutenez. Hala ere, langileek «gehiago eta okerrago» egin behar dute lan hilabete amaierara heltzeko. Euren arabera, «bi urteetan soilik», %12 inguruko erosahalmena galdu dute.

Beste mobilizazio batzuk

Hiru eguneko grebara ez ezik, beste mobilizazio batzuetara ere deitu dute sindikatuek. Irailaren 29an kontzentrazioa egingo dute Bilbon, Lan Harremanen Kontseiluaren aurrean. Urriaren 5ean, berriz, Eusko Legebiltzarraren aurrean egingo dute protesta.


Summary: Bizkaiko Aldundiak eta Galdakaoko Udalak helegitea jarri diote Usansolo herri gisa erregistratzearen aurkako erabakiari. Madrilgo Auzitegi Nagusian aurkeztu dute errekurtsoa. Bizkaiko Batzar Nagusiek iaz hartutako erabakiari ezezkoa eman zion Toki Erakundeen Erregistroak, eta uko egin zion Usansolo udalerri gisa inskribatzeari.

Bizkaiko Batzar Nagusiek Usansoloren (Bizkaia) desanexioari baiezkoa eman zioten iazko azaroan, baina, ekainean, Espainiako Gobernuak uko egin zion Usansolo herri gisa erregistratzeari. Bizkaiko Aldundiak eta Galdakaoko Udalak (Bizkaia) erabaki horren aurkako helegitea aurkeztu dute Madrilgo Auzitegi Nagusian. Administrazioarekiko auzi prozesuaren bidetik aurkeztu dute errekurtsoa, elkarrekin, eta epaitegiak tramiterako onartu du.

2022ko otsailean, Usansoloren desanexioa onartu zuten Galdakaoko Udaleko osoko bilkuran, eta, martxoan egindako galdeketa batean, Usansoloko herritarren %81ek aldeko botoa eman zuten. Azaroan, Usansolo herri gisa eratzea onartu zuten Bizkaiko Batzar Nagusiek. Erabaki hori oinarri hartuta, Toki Erakundeen Erregistroan inskribatzeko eskaera egin zuen Usansoloko Kudeaketa Batzordeak, prozesuari amaiera behin betiko emateko eta Usansolo udalerri gisa eratzeko. Baina erregistroak ezetz erantzun zion eskaerari, argudiatuta ez dituela betetzen Espainiako legediak jasotzen dituen betebeharrak; hau da, ez dituela gutxieneko 5.000 biztanleak.<br /> Leixuri Arrizabalaga Bizkaiko Foru Aldundiko bozeramaileak zehaztu du kautelazko neurri positibo bat hartzea eskatu dutela, Usansolo udalerri gisa inskriba dadin eskatuz.

Galdakaoko Udalak, berriz, aditzera eman du herriak eratzeari buruzko araudia foruek zehazten dutela, eta haiek ezartzen dituzten pausoak «zehatz» bete direla Usansolo udalerri bihurtzeko azken urteotan egin den prozesu osoan. Bestetik, uste du «ariketa demokratiko soila» dela herritarrei hitza eman eta hitz hori errespetatzea, eta usansolotarrek argi adierazi dutela udalerri gisa eratu nahi dutela.

Hortaz, iazko azaroan Bizkaiko Batzar Nagusiek hartutako erabakiari bide emateko eta Usansolo udalerrien erregistroan inskribatzeko eskatu du Galdakaoko Udalak. Helegitea aurkezteko argudio nagusia zera da: eratzen diren udalerri berriak inskribatzea dela Toki Erakundeen Erregistroaren eginbeharra, eta, beraz, haren zeregina ez dela dagozkion organoek, kasu honetan Batzar Nagusiek, hartutako erabakiak berrikustea.

Usansoloko herritarren nahia bete dadin eta Usansolo Bizkaiko 113. udalerri gisa behin betiko eratu dadin lortzeko lanean jarraituko du Galdakaoko Udalak, oharrean azpimarratu duenez. Bide horretan, Bizkaiko Foru Aldundiarekin eta Usansoloko Kudeaketa Batzordearekin batzartu zen uztailean, guztien interesen alde estrategiak koordinatuta aritzeko. Elkarlan horrek fruituak emango dituelakoan dago udala.

Kudeaketa batzorde berria

Bestalde, Bizkaiko Aldundiak Usansoloko kudeaketa batzorde berria izendatu du gaur. Batzorde hori hamaika kidek osatuko dute, zortzi Usansolo Herria Elkartekoak, bi EAJkoak, eta bat EH Bildukoa. Kudeaketa batzordea eratzeko bilkura urriaren 5ean egingo da, Usansoloko Txapelena baserrian, eta bertan hautatuko da lehendakaria.


Summary: Araudia aldatuta, Espainiako Kongresuan euskaraz egin ahal izanen da aurrerantzean. EH Bilduk euskararen zonifikazioa bertan behera uzteko eskatu dio PSNri Madrilen, eta EAJren zuzenketa onartu dute, itzulpenek balio juridikoa izan dezaten.

Hasiak ziren euskaraz, katalanez eta galizieraz solastatzen, baina hemendik aurrera berme juridiko handiagoarekin eginen dute. Gaur aldatu dute Madrilgo Diputatuen Kongresuko araudia, han hizkuntza gutxituetan mintzatu ahal izateko. 180 diputaturen baiezko botoekin atera da aurrera moldaketa; gainerako 170 diputatuek kontrako botoa eman dute. Alderdi abertzaleak kontent agertu dira aldaketarekin, eta «historikotzat» jo dute haietako askok. PPk abertzaleen nahien arabera aritzea leporatu dio PSOEri, eta Borja Senperrek gaur ez du euskaraz hitz egin.

Araudia ez ezik, EAJk aurkeztutako zuzenketa ere onartu dute. Itzulpenek balio juridikoa izan dezaten eskatu dute jeltzaleek, Espainiako Kongresuan onartzen diren lege ekinaldiak gaztelaniaz bestelako hizkuntzetan argitaratu daitezen. «Eskatzen dugu ahal bezain laster Mahaiak beharrezko akordioak egin ditzala ganberak behin betiko onartutako lege ekinaldiak argitaratuak izan daitezen Kongresuko aldizkari ofizialean, benetako izaera ofizialarekin», esan du Joseba Agirretxea EAJko diputatuak. Modu horretan legeak «indarra» eta «balio juridikoa» izanen dituela uste du jeltzaleak. PPko diputatuek ez dituzte paratu aurikularrak Agirretxearen euskarazko hitzak ulertzeko.

Gaurko saioan ere hizkuntza gutxituen aldeko aldarriak aditu dira Kongresuan. Bel Pozueta Nafarroaz aritu da EH Bilduren hitzaldian: zonifikazioa bertan behera uzteko eskatu die PSOEri eta PSNri. «Nafarroan politika publikoak egin dira euskararen kontra, eta UPNk eta PSNk bat egin dute euskararen kontrako politika horietan». Santos Cerdan (PSN), Alberto Catalan (UPN), Sergio Sayas eta Carlos Garcia Adanero (PP) diputatuei gogorarazi die euskara «lingua navarrorum» dela. Bestalde, kontent agertu da araudiaren moldaketarekin, euskarak beste eremu bat hartzea hizkuntzaren aldeko urratsa delakoan.

PSOEren jarrera katalanez defendatu du Marc Lamua diputatuak, eta hizkuntzak «elkargune» direla aldarrikatu: «Araudian esplizituki jasota ez dauden aferak jada ezin izanen dira erabili hemiziklo hau aurrez aurre jartzeko eta banatzeko». Adierazi du PSC dela katalana «batasunerako» hizkuntza izatea bultzatu duen alderdia, eta aniztasunaren defendatzailetzat jo du bere alderdia: «Beste hizkuntzak maitatuz eta errespetatuz defendatzen da ama hizkuntza». Esan duenez, «ezin zuten onartu» hizkuntzak «zarata» eta «gatazka» egiteko erabiltzea: «Hizkuntza aniztasunak ez du banatzen; hizkuntza aniztasunak aberasten gaitu, beti». Bestalde, PPri kontraesanetan erortzea leporatu dio, Galizian lanpostu publikoetan galiziera eskatzen duelako, eta Balear Uharteetan, berriz, katalana «ahal duen leku guzietatik» ezabatu.

Senperrek euskara baztertu du

Araudia moldatzearen aurka agertu da PP, eta Borja Senperrek defendatu du bere alderdiaren jarrera. Gaur, herenegun ez bezala, ez du euskaraz egin. Errealitatea «faltsutzea» leporatu dio PSOEri, haren argumentuak «antzezpen hutsa» direlakoan. Aldaketa «legez kanpokoa» dela esan du, eta erabakia haiek gabe hartzea txarretsi, «halako garrantzia duen» aldaketa batek «diputatu gehien d uen alderdiaren» onespena beharko lukeelakoan. Senperrek esan du gaztelania dela «hizkuntza komuna», eta «arazotzat» jo du hori ukatzea.

Kataluniako preso politikoen amnistiaz mintzatu da Senper, eta jarrera aldatzeko eskatu die PSOEko diputatuei: «Xenda honetatik jarraitu aurretik, hausnartu ezazue». Izan ere, PPko diputatuak uste du araudia aldatuta alderdi independentisten eskariei «men» egin diela Pedro Sanchezek; are, iragarri du gehiagotan eginen duela. «Non dago muga?», galdetu du. PPk hiru zuzenketa aurkeztu dizkio legeari, baina Kongresuko gehiengoak atzera bota ditu hirurak. Voxek osoko zuzenketa aurkeztu du, baina gainerako alderdiek ez dute babestu.

Kataluniako alderdiek begi onez ikusi dute moldaketa, baina zuhurtziaz mintzatu dira. «Diskriminatu gintuzten horiek berak dira orain hizkuntza koofizialen defendatzaile agertzen direnak, hemen eta Europan», esan du Pilar Calvo JxCko diputatuak, PSOEri erreferentzia eginez. Bere alderdiari loreak botatzeko ere profitatu du: «Argi dago ekuazioan Junts falta zela». «Erreformaren aldeko eta kontrako blokeetatik» at paratu du bere burua: «Baina katalanera ez diskriminatzeko gakoa gara beti».

ERCko Montserrat Bassak esan du «kontent» dagoela bere hizkuntzan hitz egin dezakeelako, eta «historikotzat» jo du erabakia, Europan hizkuntza ofiziala izateko bidean «beharrezko urratsa» delakoan. Gainera, uste du neurri horrek Herrialde Katalanen existentzia ikusaraziko duela. «Gure hizkuntzan aritzeko eskatuta, ez gara Espainiako Estatua erreformatzera etorri; gure behin betiko independentzia ailegatzen ez den bitartean, ERCk gure eskubideen alde borrokatzen jarraituko du».

Aragoieraz ere bai

Euskara, galiziera eta katalana ez ezik, aragoiera ere aditu da gaur goizeko saioan. Jorge Pueyo Chunta Aragonesista alderdiko diputatuak hitza hartu du Voxeko Maria Jose Rodriguezi erantzuteko, jasandako hizkuntza jazarpenarengatik trufa egin baitio eskuin muturreko diputatuak. «Errepresio linguistikoa jasan dugu, hori egia da», esan dio, irmo, Pueyok, eta gogorarazi dio berak ezin izan zuela aragoieraz ikasi: «Afera ez da ongi hitz egitea, errespetuz hitz egitea baizik, eta jende horrek [Voxekoak] ez du errespeturik. Jende horrek beti zentsuratu gaitu eta beti jazarri zaigu. Nik ezin izan nuen nire hizkuntzan ikasi, eta aragoiarrek ez dituzte hizkuntza eskubide guziak». Hizkuntza guziak errespetatzeko eskatu du Pueyok.


Summary: Langile guztiek bat egin dute Mecanerreko grebarekin. Stellantis taldeak Urdulizko (Bizkaia) planta itxi eta 148 langile kaleratu nahi ditu. Sindikatuen arabera, lantegian etenda dago ekoizpena, eta ez da fabrikako langilerik ekoizpen lerroetan.

Joan den astean iragarri zuten moduan, Urdulizko Mecaner lantegiko langileek greba egin dute gaur, eta, sindikatuen arabera, erabateko jarraipena izan du deialdiak, ekoizpen lerroetan ez baitago langilerik, eta enpresaren zuzendaritzako kide batzuk eta bulegoetako langile batzuk sartu dira soilik. Goizean piketeak egin dituzte lantegiaren atarian, eta 11:00etan manifestazio bat egin dute grebalariek.

Irailaren lehenean, Stellantis multinazionalak planta guztiz itxi eta 148 langile kaleratzeko asmoa iragarri zuen, eta horregatik jo dute grebara langileek. Antza denez, Stellantisek enpresa batzordeari —ESK, LAB, ELA eta CCOO— adierazi dio ez duela langileen ordezkariekin biltzeko asmorik sei hilabete igaro arte.

Enpresaren zuzendaritzak lantegiaren bideragarritasunik eza jarri du itxieraren motibo gisa, baina sindikatuek gezurtatu egin dute bideragarritasun falta hori, eta «aitzakia» dela esan dute. Ekoizpenean 144 langilek egiten dute lan, eta planta garbitzeko azpikontratatuta dauden lau langileak ere kontuan hartu ditu enpresa batzordeak kaleratzeen zenbaketan. Gauzek berdin jarraituz gero, urriaren 7an manifestazioa egingo dute Urdulizen bertan.

- Laster informazio gehiago -


Summary: Poloniak iragarri du ez dizkiola arma gehiago bidaliko Ukrainari. Lehen ministro Mateusz Morawieckiren arabera, Poloniako armada indartzeko hartu dute erabakia. Edonola ere, azken egunotan nabarmen tenkatu da bi aldeen arteko harremana, Ukrainako zerealak inportatzeko debekuaren harira.

Poloniako lehen ministro Mateusz Morawieckik atzo iragarri zuen ez dizkiotela arma gehiago bidaliko Ukrainiari. Gobernuak argitu du aurretik adostutako armamentu guztia bidaliko duela, baina orain herrialdeko armada indartzea lehenetsiko duela. Edonola ere, azken egunotan Ukrainako zerealen inportazioen harira izandako talken ondoren iritsi da erabakia, eta baliteke horrek ere zerikusirik izatea.

Joan den maiatzetik, Ukrainako zerealak inportatzea debekatuta egon da Europa ekialdeko zenbait herrialdetan; zehazki, Hungarian, Polonian, Bulgarian, Errumanian eta Eslovakian. Horien arabera, tokiko merkatuak «aldrebesten» zituzten Ukrainako zerealen prezioek, eta, batez ere, kalte egiten zieten hango nekazariei. Horregatik adostu zuten bost estatuek debekua EB Europako Batasunarekin, baina iragan ostiralean iraungi zen, eta ez luzatzea erabaki zuen EBk, iritzita zerealen prezioek jada ez zietela kalterik egiten herrialde horietako merkatuei.

Poloniak, Eslovakiak eta Hungariak, ordea, berehala adierazi zuten ez zeudela ados, eta iragarri zuten urte amaierara arte eutsiko diotela debekuari. Erabakiari berehala erantzun zion Kievek. Hiru estatuen aurkako salaketa aurkeztu zuen MME Munduko Merkataritza Erakundean.

Pauso bat harago eman zuen Ukrainako presidente Volodimir Zelenskik herenegun, NBE Nazio Batuen Erakundeko Batzar Nagusian, zeina igandera arte egingo baita, New Yorken. Poloniari, Eslovakiari eta Hungariari mintzatu zitzaien, eta zera esan zien: «Kezkagarria da ikustea nola gure Europako lagun batzuek elkartasunez jokatzen duten maila politikoan, baina nola egiten duten thriller bat zerealaren kontuarekin. Irudi dezake beren antzerki propioaren jabe direla, baina, egiaz, antzezlekua prestatzen ari dira Moskurentzat».

Hitz horiek Poloniako lehen ministroaren haserrea hauspotu zuten: «Gatazka areagotu nahi badute, produktu gehiago gehituko dizkiogu inportazioen debekuari. Ukrainako agintariek ez dute ulertzen zenbateraino ezegonkortu den Poloniako nekazaritza sektorea. Poloniako nekazariak babesten ari gara».

Herrialdeko nekazariak babestea argudiatuta aurkeztu du Poloniak Ukrainako zerealen inportazioaren debekua luzatzeko asmoa. Baina haiek ez dira Morawiecki buru duen gobernuak babestu nahi dituen bakarrak. Urriaren 15ean egingo dituzte parlamenturako bozak han, eta, hain justu, nekazariek osatzen dute orain agintean dagoen alderdiaren —Legea eta Justizia eskuindarra— boto emaileen zati handi bat.

Bi bide konponbiderako

2022ko otsailean gerra hasi zenetik, Ukrainaren aliatu handienetako bat izan da Polonia. Ekipamendu militarrarekin hornitzeaz gain, urte eta erdian milioi bat errefuxiatu ingururi aitortu die asiloa. «Lehenak izan ginen Ukrainari laguntza eskaintzen, eta horregatik espero dugu orain haiek gure interesak zein diren ulertzea», esan du gaur Morawieckik. Bataren eta bestearen azken ekintzek, ordea, kolokan jarri dute harremana. Eta, Poloniako Atzerri Ministerioaren esanetan, MMEn salaketa aurkeztea ez da bi herrialdeen arteko desadostasunak konpontzeko «metodo egokia».

Gaur-gaurkoz, Poloniak nahiago du afera eztabaidaren bidetik konpondu. AFP berri agentziak jakinarazi duenez, auziaren inguruan hitz egin dute gaur bi estatuetako Nekazaritza ministroek. «Argi utzi diot [Ukrainako Nekazaritza ministroari] MMEn Poloniaren aurka aurkeztutako salaketak kalte besterik ez diola egingo gure harremanari. Salaketa hori bertan behera utzi behar dute, berehala», esan du Poloniako Nekazaritza ministro Robert Telusek.

Bien bitartean, EBk berretsi du erakundearen «babes osoa» duela Ukrainak; eta hala izango dela aurrerantzean ere, «baita militarki ere». Zerealen inportazioen debekuaren inguruan, Europako Batzordeak abisua eman die Hungariari, Poloniari eta Eslovakiari. Gogorarazi die «EBk soilik» duela eremuko merkatuaren gaineko eskumena, eta posible dela klubak hiru estatuen aurkako arau-hauste prozedurak abian jartzea.

Edonola ere, baliteke delako zigor horretatik salbu egotea Eslovakia, zerealen inportazioen debekua desblokeatzeko akordio batera iritsi baitira gaur hango eta Ukrainako Nekazaritza ministroak. Trukean, Kievek MMEn bere aurka jarritako salaketa kendu dezala eskatu du Bratislavak.


Summary: EAk «bukatutzat» jo ditu alderdiko estatutu aldaketaren kontrako prozesu judizialak. Maiorga Ramirezen eta ildo kritikoko beste lau militanteren afiliazioa eten izanaren kontra egin du Arabako Probintzia Auzitegiak.

Eusko Alkartasuneko zuzendaritzak jakinarazi duenez, Gasteizko epaitegiak eta Arabako Probintzia Auzitegiak uko egin diote kritikoek XIII. Biltzar Nazionalaren kontra jarritako helegiteari zein iazko azaroan egindako ezohiko kongresuan hartutako erabakiak behin-behinean etetea eskatzen zionari. Hala, «bukatutzat» jo dute alderdiko ildo kritikoko kideek estatutu aldaketaren eta idazkari nagusiaren hautaketaren kontra hasitako ekinbide judiziala. Kritikoek, berriz, beste epai batean egin dute indar: Arabako Probintzia Auzitegiak berretsi du ildo hartako bost kideren militantzia ez zela legez eten.

EAk iazko otsailaren 19an eta 20an egin zuen alderdiaren XIII. Biltzar Nazionala. Batzar hartan, alderdiko estatutuak aldatu zituzten, idazkari nagusia hautatzeko prozesutik primarioak ezabatuta. Jarraian, aldaketa baliatuz, Eba Blanco hautatu zuten alderdiko idazkari nagusi kargurako. Erabaki horiek berresteko ezohiko kongresu bat ere egin zuen alderdiak, prozesu judizial bat abiatu baitzen ildo kritikoko kideek erabaki horien kontra jarritako salaketak zirela medio.

Halere, epaitegiek EAko zuzendaritzaren alde ebatzi dute auzi horretan. Martxoan, Gasteizko Lehen Instantziako Seigarren Epaitegiak kritikoen aurka ebatzi zuen, argudiatuta ez zela urratu afiliatuen parte hartzeko eskubidea otsaileko biltzarrean; kritikoek salatu zuten bozketa telematikoaren erabilera ez zegoela jasota estatutuetan. Epai hari helegitea ere aurkeztu zioten haiek, baina epaimahaiak ez zuen tramiterako onartu, berandu aurkezteagatik. Hori uztailean izan zen.

Orain, berriz, Arabako Probintzia Auzitegiko Lehen Epaitegiak uko egin dio iazko azaroko ezohiko kongresuan hartutako erabakiak behin-behinean eteteari. Batzar Nazionalaren urriaren 21eko bilkuran hartutako neurrien kontra egin zuten kritikoek, hain zuzen ezohiko kongresu hartarako deia egin zen bileran hartutakoen kontra, eta haren ondorio ziren ekinaldiak behin-behinean eteteko eskatu zuten; nagusiki, azaroaren 19an eta 20an egindako ezohiko kongresua. Epaimahaiak, ordea, ebatzi zuen halako erabaki batek EAren funtzionamendua oztopatuko lukeela.

Kritikoen afiliazioa

Era berean, iazko otsailean ildo kritikoko bost militanteri afiliazioa eten izanaren kontra ebatzi du Arabako Probintzia Auzitegiak, beste epai batean, eta Gasteizko epaitegiak martxoan ebatzitakoarekin bat egin du. Alderdiak Maiorga Ramirez ildo kritikoko burua, Iratxe Lopez de Aberasturi Arabako koordinatzaile ohia, Mikel Goenaga Gipuzkoako koordinatzaile ohia, Miren Aranoa Nafarroako koordinatzaile ohia eta Esther Korres Iruñeko koordinatzaile ohia kanporatu zituen lau urterako, argudiatuta frogatuta geratu zela «Eskubide, Betebehar eta Diziplina Araudian arau hauste larri eta oso larriak egin dituztela».

Ramirezen esanetan, bera eta beste lau kideak «baldarki kaleratuak» izan zirela azaltzen du azken ebazpenak. Ohar bidez, kritikoek gaineratu dute «irregulartasunez betetako» kaleratze prozesuak EAko 2019ko primarioak errepikatzearen aldeko ebazpena iritsi ostean hasi zirela, eta «parte hartze politikoa galaraztea» eta «arerio politikoak kanporatzea» izan dituela xede, primarioak berriz egitea ekiditeko helburuarekin.

Era berean, Blancori leporatu diote «desinformatzen» saiatzea, ardurak bere gain hartu beharrean: «Aurrerantz ihesean jarraitzen du, afiliazioaren parte hartzea galaraziz, hala EA EH Bildu koalizioaren barruan desegiten jarraitzeko». Koalizio subiranistari, berriz, «ezinbesteko konplize» izatea egotzi diote, maiatzeko udal eta foru bozetan ildo kritikoari espaziorik ez ematearen alde egiteagatik.

Kontrara, EAko zuzendaritzak adierazi du, lehen epaiak egin bezala, bigarren honek ere «forma akatsak» aipatzen dituela kaleratzeen kontra egiteko, eta ez dituela zalantzan jartzen «diziplina espedienteetan egotzitako gertakari larriak».

EAren barne gatazkak 2017ko ohiko kongresua du oinarri. Hartan, bi ildo agertu ziren, besteak beste EH Bildu barruan izan beharreko rolaren inguruko desadostasunak zirela medio. 2019an, auzia judizializatu egin zen. Blanco eta Ramirez aurkeztu ziren idazkari nagusi izateko, baina bigarrenaren hautagaitza baliogabetu zuen Hauteskunde Antolaketako Batzordeak. Blanco izendatu zuten idazkari nagusi, baina ildo kritikoak auzitara jo zuen, Ramirezen eskubide politikoak urratu zirelakoan. Norabide ugariko prozesu baten hasiera izan zen hura; ordutik, zuzendaritzak hartutako erabaki ugari ezbaian jarri baitituzte kritikoek.

Era berean, argitu gabe geratzen diren auzietako bat da. Izan ere, auzi hartan, Arabako Probintzia Auzitegiak arrazoia eman zien kritikoei, eta primario haiek errepikatzeko beharra azaldu zuen. Halere, afera Espainiako Auzitegi Gorenaren esku dago orain, EAk jarritako helegitea tarteko. Gainera, testuingurua aldatu egin da, egun EAren estatutuek ez baitituzte primarioak jasotzen idazkari nagusia hautatzeko metodo gisa.


Summary: Oposizioak Jaurlaritzari egotzi dio Osakidetza pribatizatzea itxaron zerrendak laburtzeko asmotan. EH Bilduk eta Elkarrekin Podemosek «osasun profesionalen gabeziari» buruzko zuzenketa bat aurkeztu dute Eusko Legebiltzarrean, baina EAJren eta PSEren gehiengoak bere idatzia onartu du, Osasun Sailari eskatzeko martxan dauden «LEPak burutzeko». Gaur jakin da Osakidetzak alor pribatura bideratuko dituela ebakuntza sorta batzuk, itxaron zerrendei aurre egiteko.

Osakidetzaren gainbehera hizpide izan da berriro Eusko Legebiltzarrean, EH Bilduk idatzi bat eraman baitu ganberara kontratazio politikan aldaketak bultzatzeko, «osasun profesionalen gabeziari» aurre egiteko. Gaur jakinarazi dute Osakidetzak itxarote zerrendan dauden ebakuntza sortak sektore pribatura eramateko plana duela, eta Rebeka Ubera EH Bilduko legebiltzarkideak garbi esan du Jaurlaritzak «pribatizazioa hautatu» duela zerrenda horiei aurre egiteko, baina ohartarazi du «estalki bat besterik ez» dela hori. Koalizioko kideak exijitu die EAJri eta PSEri «gobernatzeko», profesionalak «erakartzeko», eta, beste herrialdeetan egiten ari diren bezala, «lehiatzeko», profesionalak Osakidetzatik joan ez daitezen eta, aitzitik, Euskal Herrira etor daitezen, «lan baldintza onek erakarrita».

Halaber, Uberak ukatu egin du martxan dauden LEPen bidez Osakidetzako lantaldea handituko dela. 11.000 lanpostu egonkortuko dira horien bidez, baina azaldu du osasun zerbitzua «gutxienekoetan» dagoela, «lanpostuak gutxitzen» ari direla, eta pertsonalaren kontratazio politika «berraztertu» egin behar duela gobernuak, «goitik behera».

Eusko Jaurlaritzako lehendakari Iñigo Urkulluk kirurgian dagoen itxaron zerrenda arintzeko konpromisoa hartu zuen joan den astean, Politika Orokorreko osoko bilkuran, eta azken orduetan jakin da ebakuntza gehiago egingo direla arratsaldez, eta ebakuntza asko ospitale pribatuetara bideratuko direla. Pandemia iritsi baino lehen, 2019an, 49 egunekoa zen ebakuntza bat egiteko batez besteko itxaronaldia; gaur egun, 68koa da, eta Jaurlaritza osatzen duten alderdi biek, EAJk eta PSE-EEk, badakite osasunaren gaia garrantzi handikoa izan daitekeela Legebiltzarrerako hauteskundeetan, hilabete gutxi barru. Oftalmologiaren eta protesien alorretan, ESIei eskatua zaie baloratzeko zenbat ebakuntza bideratu daitezkeen sektore pribatura, zenbait informazioren arabera.

Osasun sailburu Gotzone Sagarduik berretsi du sektore pribatuaren aukera, edonola ere. Esplikatu du iazko urritik ari direla antolakuntza alorreko neurriak hartzen, eta Osakidetzako ebakuntza gehiago sektore pribatuan egingo direla aurrerantzean. ESIek ospitale pribatuetara jotzeko aukera izango dute, Sagarduik esan duenez, «dauden baldintzak kontuan hartuz egoki ikusten dutenean».

Iritzi publikoan eragin

EAJko parlamentari Jon Aiarzaklegebiltzarrean esan du «errealitatea» ez zaiela interesatzen Uberari eta EH Bilduri, eta azaldu du Osakidetzak «inoiz baino inbertsio handiagoa» egiten duela orain. Lehen arretan profesional gabezia dagoela onartu du, eta hezkuntza alorrarekin lotu du arazo hori. Esplikatu du ikasketak bukatzean «neurrirako kontratuak» eskaintzen zaizkiela hasiberriei, «luzera begirakoak», eta ez dela mediku lanpostu bakar bat ere kendu alor horretan. «Ez da egoera hori ezkutatzen», esan du, eta EH Bilduri eta Elkarrekin Podemosi leporatu die Osakidetzarekin iritzi publikoan eragin nahi dutela, «dena nahasita».

Errealitatearen berri izan nahi badu «osasun zentroetara» joateko erantzun dio koalizioko legebiltzarkide Uberak. Osakidetza «deskapitalizatzen» ari dira, haren ustez. Ukatu egin du lehen arretarena «arazo bakarra» dela Osakidetzan. Erantsi du ezin dela profesionalik erakarri «2009ko lan hitzarmena eskainita». Finean, haren arabera, gobernuak «Osakidetza indartzearen ala pribatizazioa handitzearen» artean hautatu behar du, eta gobernua bigarrenaren alde egiteko prest dagoela aurreikusi zuen.

PSEko kide Ekain Ricok ere du profesionalak erakartzeko arazoak daudela, baina osasunaren auziarekin oposizioak helburu bat duela salatu du: «Jaurlaritzak Osakidetzako arazoak ez konpontzeko borondate politiko bat duelako ideia gizarteratzea». Gobernuak ez du esaten «dena ondo» dagoela, Ricok azaldu duenez, baina gogoratu du osasun publikoko arazoak orokorrak direla Espainiako beste erkidegoetan. «Gezurra da ez garela ezer egiten ari».

Haserre olatu bat

Elkarrekin Podemoseko parlamentari Jon Hernandezek esan du «profesionalekin» hitz egin behar dela auzia bideratzeko, «eta haiek ordezkatzen dituztenekin: sindikatuekin». Hernandezek uste du «kezka sozial handia» dagoela osasunari lotuta, eta horri erantzuteko ezin dela proposatu «%50 inguruko behin-behinekotasun tasara itzultzea». 2019an, langileen erdiek ez zuten lanpostu finkorik, eta martxan diren LEParen helburua arazo horri aurre egitea dela esplikatu du, «ez lantaldea handitzea». Horregatik, abisu argia eman die gobernua osatzen duten alderdiei: «Haserre olatuak aurrean eramango zaituzte». EPko kideak erantsi du kontratazio politika «erabat» aldatu behar dela Osakidetzan.


Summary: Merkatariek eta ostalariek euskarazko oinarrizko hiztegia ikasteko aplikazioa sortu dute. Eusko Jaurlaritzak eta Donostiako Udalak Erraza Da aplikazioa abiarazi dute. «Lehen urratsak erraz egiteko beste aukera bat» eskaintzea du xede.

Eusko Jaurlaritzako Kultura eta Hizkuntza Politika Sailak eta Donostiako Udalak Erraza Da aplikazioa jarri dute martxan, merkatariek eta ostalariek aukera izan dezaten euskarazko oinarrizko hiztegia ikasteko. Miren Dobaran Hizkuntza Politikako sailburuordeak aurkeztu du proiektua gaur, eta esan du aplikazioaren helburua dela «lehen urratsak erraz egiteko beste aukera bat eskura jartzea». Era berean, «lurralde honetara lanera eta bizitzera datozen herritarrei» euskara hurbiltzen laguntzea ere badu xede.

Donostiako Udalak 2019an sortu zuen egitasmoa; euskarri fisikoekin hasi ziren. «Hiztegi txiki batetik abiatu ginen, eta, ondoren, webgunea sortu genuen, jende gehiagorengana iristeko», zehaztu du Jon Insausti Donostiako Udaleko euskara zinegotziak. Orain, Eusko Jaurlaritzak bat egin du proiektuarekin, eta aplikazioa sortu dute, egitasmoa Arabara, Bizkaira eta Gipuzkoara zabaltzeko.

Bi hiztegi jasotzen ditu Erraza Da aplikazioak: bata «orokorra» eta bestea «ostalaritzakoa». Eduki guztiak HABEk gainbegiratu ditu. Dobaranek adierazi duenez, aurrerantzean, ostalaritzako langileei ez ezik, beste sektore batzuetako langileei ere zabaldu nahi diete aplikazioa.


Summary: Hegoaldeko esportazioek behera egiten jarraitzen dute. Ekainetik uztailera %17 murriztu dira esportazioak Hego Euskal Herrian, laugarren hilabetez segidan. Energiaren eskaria txikitzeak bultzatu du batez ere merkataritzaren beherakada.

Europako ekonomia nagusien geldoaldia nabari da Hego Euskal Herriko kanpo merkataritzan, uztailean behera egin baitzuten bai esportazioek eta bai inportazioek. Laugarren hilabetez jarraian egin dute behera adierazle horiek.

Guztira, uztailean 3.185 milioi euroren salmentak egin dituzte Hego Euskal Herriko enpresek, eta erosketak, berriz, 2.759 milioi eurokoak izan dira. Hala, esportazioek %17 egin dute behera ekaineko datuekin alderatuta, eta inportazioek, berriz, %19. Eustatek eta Nastatek emandako datuak dira.

Inflazio handiari aurre egiteko neurri nagusiak, interes tasen igoerak, asko zaildu du kreditua lortzea, eta enpresa asko gutxiago inbertitzen eta gutxiago erosten ari dira; horregatik motelaldia.

Emaitzak lurraldeka

Alde handiz, Araba da oraindik portaera onena duen lurraldea. Izan ere, 2022ko uztaileko datuekin alderatuta, esportazioak eta inportazioak handitu dituen herrialde bakarra da. Iazko uztailetik %17,7 handitu dituzte esportazioak, eta %16,7 inportazioak.

Nafarroan ere gora egin dute adierazle biek urte artean. Esportazioak %6,4 handitu dira, eta inportazioak, berriz, ia %5. Gipuzkoan, kanpo salmentek %6,5 egin dute behera, eta erosketek, berriz, %17,6.

Bizkaiak izan du, nabarmen, motelaldi handiena iazko datuekin alderatuta, esportazioak ia laurden bat murriztu baitira (-%22,6), eta inportazioak are gehiago, %28,8 gutxitu baitira. Hori, baina, ulergarria da jakinda zein den Bizkaiak gehien inportatzen duen lehengaia. Izan ere, petrolioa eta gas naturala jasotzen ditu Bilboko portuak, eta Europako ekonomiaren geldoaldiak energiaren eskaria apaldu du.

Energiaren datuak zehatzago ikusita, Araba, Bizkai eta Gipuzkoan ia %80 murriztu dira iazko uztailetik energia produktuen esportazioak; beraz, kanpo erosketek ere nabarmen egin dute behera, iazko uztailean baino %43,1 gutxiago erosi baitira energia produktuak. Gainontzeko produktuetan, adibidez, EAEko esportazioek gora egin dute 2022ko uztailarekin alderatuta.


Summary: Lau gune eta hiru azpigune urriaren 1ean Kilometroak ospatzeko. Willis Drummond, Gozategi, Dupla, Goazen!, Andoni Ollokiegi eta Janus Lester ariko dira, besteak beste.

Dena prest dute Errenterian (Gipuzkoa) urriaren 1ean Kilometroak jaia ospatzeko. Erriola lelopean hamaika ekitaldi antolatu dituzte urtarriletik hona, eta urtea borobilduko dute Orereta ikastolaren aldeko bestan. Lau gune nagusi atondu dituzte egitarau zabala eskaintzeko, baina, horretaz gainera, hiru azpigune ere izanen dira, jendea sakabanatu ahal izateko. Galletera gunean Willis Drummond eta Dupla ariko dira, besteak beste; Lino gunean, Gozategi, eta Esti eta Mikel Markez; Esmalterian, Janus Lester, aurtengo Kilometroen kantua egin duen taldea; Alhondigan Andoni Ollokiegi izanen da; eta Errioan, Goazen.

Orereta ikastolak 60 urte bete ditu aurten, eta hari dagokio Kilometroak antolatzea. «Euskara eta euskal kultura, eskertza eta komunitatea izan ditugu zutabe urtarriletik hona antolatu ditugun egitasmo guztietan», esan dute gaurko aurkezpenean. Besta 10:00etan abiatuko da, ekitaldi instituzionalarekin. Lekuonako zubian ongietorria eginen diete agintariei, eta, Zumarditik eta Linotik pasata, Zamalbide gunean bukatuko da ekitaldia. Gainerako ekitaldiak 11:00etatik aurrera izanen dira.

Lino gunea Agirre Lehendakariaren plazan egonen da; Esmalteria, Koldo Mitxelena plazan; Galletera, Gernika plazan; eta Errioa, Iztieta pasealekuan. Guneen artean animazioa izanen dela esan dute, eta «galdu ezinezko» hiru azpigune ere prestatu dituzte: Zamalbide, Alhondiga eta Haurren Errioa.

Errenteriara iristeko

Kilometroak egunera garraio publikoan joateko gomendioa egin dute antolatzaileek, Euskotren, Lurraldebus edo Renfe erabilita. Hala ere, autoz joaten direnek bi aparkaleku izanen dituzte: Pasaiako Portuan bat, eta Txirrita-Maleo industrialdean bestea. Ohiko edari eta janari eskaintzarekin batera, eserita menua bazkaltzeko aukera ere eskainiko dute, 13 euroan –haurrentzat, 6 euroan–. Bazkarirako txartelak aldez aurretik erosi behar dira, kilometroak.eus webgunean.


Summary: Guggenheim Urdaibai Stop Ekojaia egingo dute larunbatean Ibarrangelun. Bildutako dirua prozesu judizialetako gastuetara bideratuko dute.

Urdaibaiko Guggenheim museoa eraikitzeko proiektua berriz piztu zenetik, lanean ari dira Guggenheim Urdaibai Stop herri mugimenduko kideak. Larunbatean, kasurako, Guggenheim Urdaibai Stop Ekojaia egingo dute Ibarrangeluko (Bizkaia) Akorda auzoan. Mendi ibilaldi batekin abiatuko dute eguna, eta, haren ondotik, bertsolariak, txistulariak eta musika emanaldiak izango dira, besteak beste. Batutako dirua prozesu judizialetako gastuetarako izango dela argitu dute plataformako kideek.

Larunbateko ekitaldiaz gainera, urriaren 10erako Urdaibai: norantz? mahai ingurua prestatu dute Gernika-Lumoko (Bizkaia) Astran, 19:00etan. Bertan parte hartuko dute Nadia Nemeh Bermeoko (Bizkaia) alkateak, Arlette Apraiz Gernika-Lumoko Mugimendu Feministako kideak, Aitor Bilbao Gazte Mugimenduko kideak eta Alaitz Ajuriagerra Mugimendu Ekologistakoak.

Gehiago irakurri: Urdaibaiko Guggenheim, atzera-bueltarik gabeko puntuan


Summary: Bihar abiatuko da taldekako Xilaba, Iparraldeko bertsolari txapelketa. Ipar Euskal Herriko lurralde bakoitzetik talde bat osatu da gutxienez. Taldeak, bertsolariz ez ezik, gai emaile eta epaile lanetan arituko diren kidez ere osatuak dira.

Kakoiak zuberotar taldeak eta Hazparke hazpandar (Lapurdi) taldeak emanen diote hasiera 2023ko taldekako Xilabari, bihar gauean, 19:00etan, Ozazen (Zuberoa). Urriaren 20ra arte ligaxken saioak iraganen dira, Iparraldeko hiru lurrealdeetan barna. Finalerdiak urriaren 28an eta azaroaren 4an iraganen dira, Muskildin (Zuberoa) eta Azkainen (Lapurdi), hurrenez hurren. Azaroaren 18an, finalaren aldia iritsiko da, Aiherran (Nafarroa Beherea). Ipar Euskal Herriko hiru lurraldeak batzen dituen txapelketan, bakoitzeko taldeak aurkeztu dira aurten.

Taldekako Xilabaren berezitasuna da talde bakoitzak saio bat antolatzeko ardura hartzen duela. Horrez gain, talde bakoitzak bertze multzo bateko saio batean gaiak eman beharko ditu, eta epaile lanak ere eginen ditu. Saio bakoitzean, aldi oro, beste multzoetako bi kide eta publikoko bertsozale bat epaile izanen dira.


Summary: Bihotzeko Ostatuak funtzionamendua aldatzera behartuak dira Iparraldean, baliabide eskasiagatik. Aurtengo bilketetan ez dute aski emaitza ukan, eta laguntzaile gutiegi dituzte.

Neguko kanpaina abiatzeko garaia dela eta, Bihotzeko Ostatuak elkartea udako antolaketan egotera behartua izan da. Elkarte horrek apairuak urririk eskaintzen dizkie pobrezian direnei, herritarrek emandako emaitzekin. Egun, Ipar Euskal Herrian sei zentro dira, Donibane Lohizunen (Lapurdi), Baionan, Maulen, Aiherran (Nafarroa Behera), Donapaleun (Nafarroa Behera), eta Donibane Garazin.

Elkarteak kideen kopurua urtaroen arabera egokitzeko ohitura du: neguan, kideen lekuak mugagabeak dira; aldiz, udan zehar kopurua murrizten dute, beharrak apaltzen direlako. Neguko kanpaina urriaren 23an hasi behar zen, baina Bihotzeko Ostatuetako Pirinio Atlantikoetako departamenduko lehendakariak, Didier Michelek, neguko fasea bertan behera uztea erabaki duela abisatu du, balibideen eskasiarengatik: emaitzak ez dira aski izan, eta laguntzaile kopurua ez da nahikoa. Horrek erran nahi du negu oro kide diren pertsona batzuk ez direla onartuak izanen aurtengo negu kanpainan.

Bigarren bilketa

Urtero, Bihotzeko Ostatuek bilketak antolatzen dituzte martxoan Frantzian, eta Ipar Euskal Herrian. Bertan herritarrek zein kolektibo eta elkarteek parte hartzen ahal dute, janaria edota laguntzen ahal duten edozer ondasun eskainiz. Hilabete horretan eskaintzen kopuru apala ikusiz eta horri aurre egiteko, Ipar Euskal Herriko hainbat hiritan bilketak berriz antolatuko dituzte urriaren 14tik 15era, besteak beste: Donibane Garazin, Angelun, Maulen, Donapaleun eta Aiherran. Michelek ohartarazi duen bezala, ezohiko bilketa geroz eta gehiago egiten dira Ipar Euskal Herrian.

Kolektiboko laguntzaile boluntarioek beren «haserrea eta tristura» adierazi dituzte egoerari begira. «Zaila» iduritzen zaie beharrean den pertsona bat ez onartzea haien elkartean. Horrez gain, lekuak apaltzen dira, baina zentroetako erabiltzaileen kopurua emendatzen da, baita profil berriak ere. «Orain soldatadunak, haurrak dituzten ezkongabekoak eta erretretatuak ere ikusten ditugu», erran du Didier Michelek. Oraindik ez dute aurreikusi zenbat lagun artatuko dituzten aurtengo neguan.