Summary: Israelek Jenin bonbardatu du, eta zortzi palestinar hil. Israelgo indarrek jaurtitako bonbek 30 bat zauritu ere eragin dituzte. Beste palestinar bat hil dute tiroz Ramallahn. Tel Avivek esan du Jeningo «talde terrorista baten» aurkako operazio bat egin duela; Palestinak, ordea, «gerra krimentzat» jo du.

Israelgo armadak azken urteetako operazio militarrik handiena egin du gaur goizaldean Zisjordanian. Armadako indarrek airez bonbardatu dute Jeningo errefuxiatuen kanpalekua, eta ehunka militar hedatu dira. Erasoaldiaren ondorioz, gutxienez zortzi palestinar hil dituzte, eta 30 bat zauritu, horietatik zenbait larri, Palestinako Osasun Ministerioaren arabera. Era berean, salatu du indar israeldarrek 21 urteko palestinar bat hil dutela tiroz, Ramallahn.

Al-Jazeera hedabideak jasotako zenbait lekukoren arabera, Israelgo indarrek gutxienez hamar bonba jaurti dituzte bart, Jeninen, eta ibilgailu militarrek errefuxiatuen kanpamentua inguratu dute; «kalte ugari» eragin dituzte kalean eta etxeetan, palestinarrek salatu dutenez. Ekialde Hurbileko hedabide hark zehaztu du 150 bat ibilgailuk eta mila soldadu inguruk parte hartu dutela guztira operazioan.

Israelgo Defentsa Indarrek, berriz, Twitterren azaldu dutenez, Jeningo «talde terrorista baten» aurkako operazio bat egin dute, «Jeningo errefuxiatuen eremuan terrorismoari aurre egiteko asmoz». Zehaztu dute, gainera, hiru «terrorista» hil dituztela. Hamasek baieztatu du Al-Qassam brigadari egin diola eraso. Bide horretan, armadako bozeramaile Daniel Hagarik prentsari egindako adierazpenetan esan duenez, Israelgo indarrek operazioak egiten jarraituko dute, The Times of Israel egunkariak jasotakoaren arabera.

Hori bai: «Ez gara etorri errefuxiatuen kanpamentua okupatzera. Ez da izan Palestinako Aginte Nazionalaren aurkako operazio bat, baizik Jeningo talde terroristen kontrakoa», zehaztu du Hagarik, eta Israelgo Gobernuko iturriek nabarmendu dute operazioaren helburua izan dela «amaiera ematea Jeninek terrorismoaren santutegi hiri gisa duen izaerari». Israelgo Defentsa ministro Yoav Gallantek erantsi du «edozein jokalekuetarako prest» daudela.

«Jeninek ez du etsiko»

Bonbardaketak erreakzio soka eta haserre handia eragin du palestinarren artean. Jihad Islamikoaren iritziz, Israelen erasoak ez ditu bere «helburuak lortuko», eta Jenin «sendotasunaren ikur» izango da aurrerantzean ere. «Jeninek ez du etsiko, eta gure borrokalariak aurre egiteko prest daude. Etsai sionistak erantzukizun osoa dauka», nabarmendu du, kaleratutako ohar batean. Era berean, jakinarazi du Gazako zerrendako fakzio palestinarrak bildu egin direla, «Jeninen aurkako eraso ankerrari erantzuteko», eta ziurtatu du ez dutela inbasioa onartuko.

Hamaseko buruzagi Ismail Haniyak esan duenez, berriz, «Jeningo lurraldean isuritako odolak zehaztuko du hurrengo urratsa zein izango den». Hala, Jeninen alde egiteko eta euren herria defendatzeko deia egin die palestinarrei. Hamasek, halaber, Benjamin Netanyahu Israelgo lehen ministroa buru duen gobernua egin du erasoaren erantzule.

Bestalde, Israelen operazioari aipamena eginez, Palestinako Aginte Nazionaleko eledun Nabil Aburen esanetan, «segurtasuna eta egonkortasuna ez dira eskualdean lortuko, herri palestinarrak hala sentitzen ez badu, bederen», eta Jeninen gertatutakoa «herri babesgabe baten aurkako gerra krimen bat» izan da, WAFA Palestinako berri agentziaren arabera.

Al-Fatah Palestina Askatzeko Erakundeko talde nagusiak ere Israelek Jeningo kanpamentuaren aurka egindako «eraso basatia» salatu du, baina gogorarazi du horrek ez diela palestinarrei eragotziko herriaren eskubideak defendatzen jarraitzea, «askatasuna eta independentzia lortu arte».

Azkenaldian, Israelek sarri egin ditu palestinarren aurkako erasoak. Ekainaren 19an, esaterako, gutxienez zazpi gazte palestinar hil zituen Jeninen egindako sarekada batean, eta 90 lagun baino gehiago zauritu ziren. Biharamunean, palestinar batek lau kolono israeldar hil zituen, eta, hurrengo egunean, palestinar bat hil zuten tiroz. Bada, jarraian, kolonoak Turmus Ayyako (Zisjordania) palestinarren aurka oldartu ziren, eta dozenaka autori eta etxeri su eman zieten.


Honela kontatu du BERRIAk

Summary: Honela kontatu du BERRIAk.

Hirugarren etapa Zornotzan hasi da, eta Baionan amaitu. Asteazkenean berriro sartuko da Euskal Herrian, Montorin, eta Atharratze, Liginaga, Ligi eta Urdatx zeharkatuko ditu.

* Lafay izan da bizkorrena bigarren etapan

* Ikurrina, nazio batentzako erakusleihoa

* Infografiak: Tourra Euskal Herrian


Summary: BERRIAk eta Hamaikak sanferminetako txupinazoa emango dute. ETB1ek entzierroak emango ditu, iaz bezala —Iban Garatek egingo ditu aurkezle lanak—. Euskalerria Irratiak Sanfermintza saioa egingo du hilaren 7tik 14ra, Zaldi Zuriko ostatuko terrazan, 12:00etatik 14:00etara.

Iristear dira Iruñeko sanferminak. Ostegunean jaurtiko dute txupinazoa, bederatzi eguneko jaiei hasiera emateko, eta festen hasiera irrati bidez, Internetez eta telebistaz ikusi eta entzun ahalko da zuzenean. BERRIAk ere emango du sanferminetako txupinazoa —Hamaikaren seinalea jarriko du webgunean—, 11:30etik aurrera. Zuzeneko konexioak, elkarrizketak, Iruñeko udaletxe barruko irudiak eta kaleko giroa jasoko dituzte Hamaikaren eta BERRIAren emanaldian.

ETB1ek ere zuzenean emango du txupinazoa; aurkezle lanak Ilaski Serranok egingo ditu. Iban Garate, berriz, udaletxe barnean ibiliko da giroaren berri ematen eta protagonistekin elkarrizketak egiten. Martxelo Sotesen laguntza ere izango du Serranok txupinazoa kontatzeko. Udaletxeko plazan, berriz, Egoitz Txurruka ibiliko da —Txurrukak Gastronomadak saio berria aurkeztuko du ETBn igandetik aurrera—.

EITBk set berezi bat izango du Iruñeko Burguen plazan. Bertatik kontatuko dute txupinazoa, eta erreportariekin konexioak ere handik egingo dituzte. Gazteak ere zuzenean emango du txupinazoa.

Sanferminek irauten duten egunetan, Hamaikak Iruñeko jaien aktualitatearen berri emango du Gurean gaur albistegian, baita Kolpez Kolpe antenatik at saioan ere.

Entzierroak, ETBn eta TVEn ETBren eta RTVEren artean sinatu duten elkarlan hitzarmen baten ondorioz, ETB1ek sanferminetako entzierro guztiak zuzenean emango ditu goizero, euskaraz; TVEk, ohiko moduan, gaztelaniaz eskainiko ditu. Eskubideak, berez, TVErenak dira.

ETB1ek Entzierroa saioa emango du goizero, 07:45ean. Iban Garatek aurkeztuko du programa hori. Hainbat gonbidatu izango ditu alboan entzierroen inguruan hitz egiteko: korrikalariak, zezen adituak, kazetariak eta sanferminzaleak. Bestalde, programan lau berriemaile egongo dira —guztiak Nafarroakoak—: Anabel Arraiza, Iñigo Ziganda, Iñaki Ainziburu eta Albina Stardust —drag queen burlatar bat da azken hori—.

Euskadi Irratiak eta Radio Euskadik ere zuzenean eskainiko dituzte entzierroak. Euskadi Irratian kontakizuna Iñaki Berastegik eta Patxi Irigoienek egingo dute, eta Radio Euskadin Aritz Agirre eta Aitor Perez arduratuko dira horretaz.

Radio Euskadiko Boulevard saioa Iruñean bertan aurkeztuko du etzi Xabier Garcia Ramsdenek. Euskadi Irratiko Faktoria magazina, berriz, Iruñean egingo dute ostiralean, San Fermin egunean. Zuzeneko musika ere izango dute bertan.

Sanferminetako programazio bereziaren barne, ETB1ek Zure bizitzako azken sanferminak dokumentala emango du bihar, 22:15ean. Sanferminek tarte berezia beteko dute datozen egunetan Biba zuek! magazinean eta Gora bihotzak saioan —gaur gauean estreinatuko dute—. Amaiur Elizarik ETB2n aurkezten duen Navarra Hoy programan, bestalde, bi atal berezi eskainiko dizkiete sanferminei: hilaren 7an eta 14an.

EITBren webgunean, bestalde, sanferminen inguruan sortzen diren eduki guztiak bilduko dituzte. Ekitaldi nagusiak streaming bidez ikusi ahalko dira Interneten ere.

Musika eskaintza berezia ere egingo du EITBk datozen asteetan. Hala, Lau Teilatu egitasmoan, ETB1ek Janus Laster kantariaren kontzertua emango du hilaren 8an, 22:15ean. Baluarte jauregian izango da kontzertu hori.

Euskalerria Irratian, egunero Euskalerria Irratiak, ostegunean, bi ordu eta erdiko saio berezia egingo du txupinazoaren inguruan, 10:00etatik 12:30era. Azken partean bat egingo dute Iparraldeko Euskal Irratiek eta Nafarroako hainbat irrati txikik. Reyes Ilintxetak eta Juan Kruz Lakastak gidatuko dute emankizuna.

Bestalde, hilaren 7tik 14ra, Euskalerria Irratiak Sanfermintza saioa egingo du egunero Zaldi Zuriko ostatuko terrazan, 12:00etatik 14:00etara. Zuzeneko musika ere izango dute irratsaio horretan; besteak beste, Tatxers, Burutik, Skabidean eta Beietz taldeek joko dute. Kaleko erreportariek hainbat festa gune bisitatuko dituzte: Zaldiko Maldiko, Oinez Txokoa, Katakrak, Gazteluleku, peñak...


Summary: EAJk, EH Bilduk eta PSE-EEk berdindu egingo lukete Araba, Bizkai eta Gipuzkoan. Hiru alderdiek bosna diputatu eskuratuko lituzkete, Prospekzio Soziologikoen Kabineteren arabera. PPk bi ordezkari izango lituzke, eta Sumarrek bat.

Eusko Jaurlaritzaren Prospekzio Soziologikoen Kabineteren arabera, Espainiako Kongresurako bozetan bosna ordezkari eskuratuko lituzkete EAJk, EH Bilduk eta PSE-EEk Araba, Bizkai eta Gipuzkoan. PPk bi diputatu erdietsiko lituzke, eta Sumarrek bakarra, Bizkaian. Voxek ez luke izango ordezkaririk.

Lurraldez lurralde, Araban ordezkari bana eskuratuko lituzkete PSE-EEk, EAJk, EH Bilduk eta PPk. Bizkaian, berriz, EAJk, EH Bilduk eta PSE-EEk bina eserleku bereganatuko lituzkete, eta bana PPk eta Sumarrek. Gipuzkoako sei eserlekuetatik bina lirateke EH Bildurentzat, EAJrentzat eta PSE-EErentzat. Horiek hala, aldaketa bana egongo litzateke lurralde bakoitzean: Araban, PPk eskuratuko luke 2019an Unidas Podemosek lortutako ordezkaria; Bizkaian, EH Bilduk bereganatuko luke EAJren eserlekuetako bat; eta Gipuzkoan, PSE-EEk kenduko lioke Unidas Podemosi.

Inkestaren arabera, EAJk lehen indarra izaten jarraituko luke Bizkaian, baina lurralde hartan eskuratutako hiru diputatuetatik bat galduko luke, botoen %35,2 izatetik %29ra igarota. Gainera, jeltzaleek lehen postua galduko lukete Araban eta Gipuzkoan; azken horretan, hirugarren indarra lirateke, 7,7 puntu behera eginda. Halere, horrek ez lioke ordezkari galerarik eragingo EAJri; Arabako ordezkariari eta Gipuzkoako bi diputatuei eutsiko lieke.

EH Bilduk udal eta foru hauteskundeetan izandako gorakadari eutsiko lioke, inkestaren arabera. Koalizio subiranista Bizkaiko laugarren indarra izatetik bigarrena izatera igaroko litzateke, botoen %22,8arekin. Horrek diputatu bat gehiago izateko aukera emango lioke: Oskar Matuterekin batera, Marije Fullaondo ere Kongresura iritsiko litzateke. Gipuzkoan, berriz, botoen ia herena eskuratuko luke, eta lehen indar bilakatu. Halere, igoera horrek ez lioke diputatu gehiago eskuratzeko aukera emango. Araban, berriz, hirugarren talde bozkatuena litzateke, botoen %19,9arekin; 2019an baino %3,8 gehiago. Horiek hala, Nafarroan 2019an eskuratutako ordezkaria mantenduko balu, EH Bilduk EAJk baino ordezkari gehiago izango lituzke Madrilen.

PSE-EEren kasuan, 2,7 puntu egingo luke gora Bizkaian, 6,4 puntu Gipuzkoan, eta 2,8 Araban. Hala, azken lurralde hartako lehen indarra bilakatuko lirateke sozialistak. Halere, Gipuzkoan eskuratuko lukete 2019an baino diputatu bat gehiago, inkestaren arabera. PPk, berriz, Bea Fanjul Bizkaiko diputatua mantentzeaz gain, Arabako hautagai eta lurralde hartako ahaldun nagusi ohi Javier de Andresentzat ere eserlekua eskuratuko luke.

Sumarrena litzateke eroriko handiena, Unidas Podemosek azken bozetan eskuratutako emaitzekin alderatuz gero: hiru ordezkari izatetik bakarra izatera igaroko lirateke. Beraz, Sumarrek Bizkaian soilik lortuko luke ordezkaritza, eta eserleku hori Lander Martinez Ahal Dugu-ko idazkari nagusi ohiarentzat litzateke. Hura Yolanda Diaz Lan ministroaren inguruan eratutako lan taldeko kide da. Kontrara, Ahal Dugu-k ez luke alderdiko inor izango Madrilen. Hala nola, eserlekua galduko luke Pilar Garrido koordinatzaile nagusiak, botoen %15etik 7,8ra behera eginda Gipuzkoan. Antzekoa litzateke Arabako galera ere: botoen %16,5 izatetik %8,9ra.

Abstentzioa da beste protagonista. Bizkaian %39 ingurukoa litzateke, Gipuzkoan %40,5ekoa, eta Araban %38koa. Hiru lurraldeetan bospasei puntu egingo luke gora.


Summary: ELAk eskatu du Jaurlaritzak zahar etxeetarako ondu duen dekretua «erretiratzeko». Sindikatuak adierazi du zirriborroan proposatu diren ratioek ez dutela arta zuzeneko nahikoa ordu bermatzen zaintza egokia segurtatzeko.

Eusko Jaurlaritzako Berdintasun, Justizia eta Gizarte Politiken sailburu Nerea Melgosak zahar etxeak arautzeko dekretua moldatzeko agindua onartu zuen ekainaren 15ean. Sindikatuek eta egoitzetako senideen ordezkariek berehala azaldu zuten berritasun gutxi zekarrela testu berriak benetan adinekoen arta hobea bermatzeko, eta, gaur, ELA sindikatuak agerraldia egin du Donostian mezu hori bera berresteko: datuekin.

Bereziki aztertu dute ea ezarri nahi diren ratioekin zertan aldatuko den adinekoek jasoko duten arta zuzena, eta horra: aurkeztu dituzten kalkuluen arabera, dekretu berria ezartzen bada, zazpi minutu gehiago soilik eskainiko zaizkie mendekotasun apala duten adinekoei, eta 11 minutu gehiago oso mendekoei. Hazkunde oso txikiak direla uste dute, eta, horregatik, dekretu zirriborroa «erretiratzeko» eskatu dute.

«Dekretu zirriborroak ez ditu hobetuko EAEko egoitzetako lan baldintzak eta zerbitzua», azaldu dute sindikatuko ordezkari Aintzane Orbegozok eta Txomin Lasak, agerraldian. Aspaldi esaten ari dira adineko bakoitzak gutxienez bi orduko arreta zuzena izatea bermatu behar dela, oso mendekoena gutxienez hiru ordura hedatu behar dela, baina adierazi dute plazaratu diren zenbakiekin urrun daudela helburu horiek. Gaur aurkeztu dituzten datuen arabera, mendekotasun apaletan 61 minutuko arreta zuzena bermatuko da; zaintza handia behar dutenenetan, 97koa.

Ratioak zehazteko era

Arbuiagarritzat daukate ratioak «zehazteko» erabiltzen den bidea ere: izan ere, lanaldien arabera ebazten dira, eta, adibidez, langileen lan baldintzak hobetze aldera lanaldiak murrizten badira, egoitzetako egoiliarren zaintza denbora urritu egiten da logika horri atxikita. Beraz, halako egoera gaiztoak saiheste aldera, ratioak zehazteko modua aldatzeko eskatu dute; lanaldiaren arabera ezarri beharrean, haien ustez, erabiltzaile bakoitzak bere menpekotasunaren arabera behar dituen zaintza minutuak aintzat hartuta ebatzi behar dira.

Ezarri nahi diren ratio berriek aurrerabiderik ez dakarte ELAren arabera, eta areago: agerikoa da atzerapausoak izateko arriskua. Gipuzkoan, esaterako. «Zirriborroak aurreikusitako ratioa, lurralde horretan, duela hamazazpi urtez geroztik ezartzen dena baino %24 apalagoa izango da», adierazi dutenez.

Erizainena, «larria»

Dekretu zirriborroaren aurkako mezua ere eman dute, bide ematen duelako erizain laguntzaileek erizainen lanak egiteko, eta egoitzetan ez 24 orduz erizainen arta bermatzeko. «Jaurlaritzak aterabide hori eman nahi die azpikontratek erizainak aurkitzeko dituzten arazoei, nahiz eta, hain zuzen ere, lan baldintza kaskarrak diren arazoa», salatu dute. Egindako hautu hori «iruzur larria» dela pentsatzen dute.

Salatu dute, era berean, garbitasun eta sukalde zerbitzuetan oraindik ez dela ratiorik ezarri; gogoratu dute horiek ere «oso garrantzitsuak» direla arreta ona bermatze aldera.

Eskatu dute batzorde bat sortzeko sektoreko eragile eta langile guztiekin; haien iritziz, Jaurlaritzarekin batera, foru aldundiek, sindikatuek, sektoreko langileek eta senideen elkarteek parte hartu behar dute. Elkarrizketa horien bidez «gutxieneko» batzuk definitu behar direla uste dute, eta helburua dela egoiliar eta langileentzat baldintza «duinak» ziurtatzea.

Gogoratu dute ELAren xedea dela zainketa profesional «publiko, doako, unibertsal eta kalitatezkoen» alde egitea.


Summary: Auzitegiak 72 ordu eman dizkie De Migueli eta Otxandianori kartzelan sartzeko. Autoaren arabera, kartzelan sartu ezean, Poliziari aginduko diote EAJko bi kide ohiak «atxilotzeko eta espetxeratzeko».

Espainiako Auzitegi Gorenak urtarrilean berretsi zituen De Miguel auziko zigorrak, baina, alegazioak tarteko, EAJren Araba Buru Batzarreko kide ohi Alfredo de Miguelek eta Koldo Otxandianok sei hilabete atzeratu dute espetxeratzea. Orain, Arabako Probintzia Auzitegiak 72 orduko epea eman die bi lagunei kartzelan sartzeko, eta ohartarazi die esana bete ezean «beharrezko aginduak» emango zaizkiela segurtasun indarrei bi kideak «atxilotzeko eta espetxeratzeko».

EAJk gobernatutako zenbait administrazioren kontratu publikoetan iruzurra egitea eta komisioak kobratzea helburu zuen sare bateko buru izatea egotzi zioten De Migueli, eta hamabi urte eta lau hilabeteko espetxe zigorra ezarri zioten horregatik, nahiz eta gehienez ere bederatzi urte bete beharko dituen. Otxandianok, berriz, zazpi urte eta sei hilabeteko zigorra du.

Zigor horiek urte hasieran berretsi zituen Espainiako Auzitegi Gorenak, eta martxoan helarazi zion erabakia Arabako Probintzia Auzitegiari. Auzitegi hark 24 orduan argitaratu zuen epaia irmo egiten duen autoa, eta hamar eguneko epea ezarri zien De Migueli eta Otxandianori kartzelan sartzeko. Gauza bera agindu zien Aitor Telleria EAJko kide ohiari eta Javier Sanchez Eusko Jaurlaritzako Kultura Saileko Gazte eta Ekintza Komunitariorako zuzendari ohiari ere.

Halere, Sanchez da oraingoz espetxean sartu den bakarra, zazpi urte eta hilabete bateko zigorra betetzeko. Gainerakoek, ordea, alegazioak aurkeztu zituzten kartzelaratzearen kontra, eta indultu eskaerak egin. Telleriaren kasuan, kartzelaratzearen aurkako txosten bat aurkeztu zuen, osasun arrazoiak tarteko, eta haren egoeraren inguruko azken erabakia hartzeke du auzitegiak —bost urteko zigorra du—. De Miguelen eta Otxandianoren eskaerak, ordea, atzera bota zituzten, eta hamar eguneko beste epe bat eman zieten kartzelaratzeko, maiatzean.

Agindua betetzeari muzin egin zioten bi kideek, eta horrek behartu du auzitegia beste auto bat plazaratzera. Oraingoan, hiru egunekoa da epea, gaurtik hasita. Izan ere, De Migueli eta Otxandianori gaur goizean eman dizkiete eskura autoak, eta orduantxe jarri da martxan atzerako kontaketa.

Bi lagunek nahi duten espetxean aurkezteko aukera dute datozen egunetan, baina, hala egiten ez badute, auzitegiak adierazi du Poliziari aginduko diola haiek atxilotzeko eta espetxeratzeko. Autoetan, auzitegiak kasuaren «larritasuna» nabarmendu du, eta adierazi ezarritako zigorrak luzeak direla. Era berean, indultu eskaeren kontra egin du, uste baitu ez dagoela arrazoirik pentsatzeko De Miguelen eskaera kontuan hartuko denik. Otxandianori dagokionez ere, auzitegiak uste du «zaila» dela indultu eskaerak aurrera egitea.

Hamabost zigortu

Arabako Probintzia Auzitegiak 2019an ebatzi zuen epaitutako 26 lagunetatik hamabost zigortzea. Helegiteen ostean, aferak Auzitegi Gorenean bukatu zuen, eta hark zigor handienak berretsi zituen urtarrilean —Julian Sanchez absolbitu zuen—. Denera, bost laguni ezarri zizkieten espetxe zigorrak, baina Leioako Kultura zinegotzi ohi Iñaki San Juan (EAJ) ez da kartzelan sartuko.

Epaiak frogatutzat jo zuen hiru akusatu nagusiak —De Miguel, Otxandiano eta Telleria— ABBko buruzagi gisa zuten «influentzia politikoaz» baliatu zirela obrak esleitzeko, hainbat komisioren truke. Hala, besteak beste, eroskeria, dirua zuritzea, prebarikazioa, influentzia trafikoa eta dokumentuen faltsutzea egotzi zieten.


Summary: 2020ko greba orokorrean atxilotutako hiru auzipetuak ez dira espetxera sartuko. Fiskaltzarekin hitzartuta, bi urteko espetxe zigorra ezarriko diete, eta hiru urteko inhabilitazioa.

Ez dute kartzelara joan beharko. Agintaritzaren aurkako delitua eta desordena publikoak eragitea egotzita, fiskaltzak sei urteko espetxe zigorra eskatzen zuen 2020ko greba orokorrean La Morea merkataritza gunean atxiloturiko hiru lagunentzat. Gaur, epaiketa hasi aurretik, fiskaltzak beste proposamen bat egin du, eta, azkenean, bi urteko espetxe zigorra ezarri diete, eta hiru urteko inhabilitazioa.

Akordio hori eginda, ez dute espetxera sartu beharko, baina horrek ez du inondik ere esan nahi errugabetu dituztela: hiru urtez ezingo dute kargu publikorik izan, eta bi urteko espetxe zigorra izango dute. Gainera, hiru urte pasatu behar izan dituzte mehatxu hori buru gainean zutela. Horregatik, gazteei elkartasuna adierazteko mugimenduaren aburuz, zigorra «neurriz kanpokoa» da.

Goizean, epaiketa hasi aurretik, ehundik gora lagun elkartu dira Iruñeko epaitegi aurrean. «Ederra da hainbeste lagun elkartasuna adierazten ikustea. Ematen du hemendik aurrera jazarpena areagotu egingo dela, eta inoiz baino beharrezkoagoa dela elkarrekin egotea eta indartsuago egotea».

Halaxe egin die ongietorria grebalariak babeseko gazte mugimenduko kide batek Iruñeko epaitegi aurrean bildu direnei. Izan ere, ehundik gora lagun elkartu dira, 2020 greba orokorrean La Morea merkataritza gunean atxilotu zituzten hamar lagunetatik hiruri babesa adierazteko. Epaitegi aurrean, elkartasuna adierazteko argazki bat osatu dute. Epaitegira bidean zihoazela, poliziek pankartak kendu dizkiete, eta, ondorioz, pegatinak baino ez zituzten epaitegi aurrealdera iristean.

Greba eguneko gertaerak

2020ko urtarrilaren 30ean, Euskal Herriko Eskubide Sozialen Gutunak antolatutako greba orokorraren egunean, La Morea merkataritza gunera joateko deialdia zabaldu zen. Guardia Zibilak liskarrak eragin zituen han, grebalarien aurka. Pertsona bat atxilotu zuten. Grebalariak alde egiten ari zirela, foruzainak oldartu egin zitzaizkien, eta bederatzi lagun atzeman zituzten: lau La Morean, eta beste bost handik ihesi egiten ari zirenean. Azken horiek guardia zibilen esku utzi zituzten.

Atxilotuek ziegan eman zuten gaua, baita biharamuna ere, eta aske geratu ziren gero, epaiketaren zain. Guardia zibilen esku geratu zirenen auzia amaitu zen: sei hilabeteko zigorra eskatu zuten haientzat. Foruzainek atxilotutako lau lagunetatik hiruri, baina, orain egin diete epaiketa.

Aurreko astean egindako prentsaurrekoan, gazte mugimenduak salatu zuen fiskaltzak gaur arte sei urteko espetxe zigorra eskatzea, «eta poliziek gezurrez beteriko kontakizun irreal bat egitea, jazarpena justifikatu ahal izateko». Haien ustez, horren helburua da «herri mugimendua eta kolektibo politikoak desmobilizatzea, eta jazarpena erabiltzen dute mugimendua itotzeko, gelditzeko».


Summary: Iruñeko hilketa matxistagatik atxilotutako gizona, behin-behinean kartzelara. Epaileak hilketa delitua eta ohiko tratu txarrena egotzi dizkio 51 urteko atxilotuari

Iragan larunbatean, 51 urteko gizon bat atxilotu zuen Iruñeko Udaltzaingoak, 47 urteko emakumea labanaz hiltzeagatik. Orain, Iruñeko 3. Instrukzio Epaitegiak erabaki du atxilotuari bermerik gabeko behin-behineko espetxealdi komunikatua ezartzea. Bi delitu egotzi dizkiote akusatuari: hilketa, generoaren larrigarriarekin, eta ohiko tratu txarren delitua.

Iruñeko Ermitagaña auzoko Anaya tabernan hil zuten emakumea, 09:00etan. Arma zuri batekin eginiko zauriak zituen. Handik ordubetera, bere burua entregatu zuen bikotekideak Iruñeko Udaltzaingoaren komisarian, eta aitortu zuen berak hil zuela andrazkoa. Azaldu zuenez, eztabaida bat izan zuten, eta gero hil zuen. Udaltzainak eta Espainiako Polizia establezimendura iritsi zirenean, emakumearen hilotza topatu zuten bertan. Bikote izateaz gainera, Anayak tabernan bazkide ziren, eta elkarrekin bizi ziren. Emakumeak lau ume zituen, eta haien testigantza jasota ondorioztatu dute hilketa matxista izan dela.

Nafarroako hiriburuko 3. Instrukzio Epaitegiak hartu zuen kasua, baina, aurrerantzean, Emakumeen Gaineko Indarkeriaren Epaitegiaren esku geldituko da.


Summary: Loraldiak Sormen Astea antolatu du Lekeition. Hilaren 10etik 15era izango da aurten, Udako Ola kultur egonaldiarekin bat eginez

Gaztea egitasmoaren barruan antolatzen du Loraldiak Udako Ola, 18 eta 29 urte bitarteko gazteek euren sormena pizteko egonaldia. Hilaren 10etik 15era izango da aurten, Lekeition (Bizkaia), bigarren urtez jarraian. Gazteei diziplina asko probatzeko aukera ematen zaie bertan, zenbait alorretako sortzaile profesionalen eskutik. Horrekin batera, egonaldiak irauten duen sei egunetan, publiko orokorrari zuzendutako eta diziplina askotarikoak biltzen dituzten sei kultur ekintza egingo dituzte, iluntzeetan: Sormen Astea.

Udako Olan, sortzaile profesionalek eskainitako ikastaro trinkoak egiteko aukera izango dute gazteek. Ikastaro horietan, kultur erreferenteak zuzenean ezagutu, transmisioa landu eta bakoitzaren alor jakinaren inguruko edukiak jaso ahal izango dituzte. Aurtengo Udako Olak Jon Maia (Kukai), J Martina, Mixel Etxekopar eta Jean Kristian Galtxetaburu, Oskar Alegria eta Uxue Alberdi sortzaileak izango ditu bidelagun. Transmisioa lantzea, sormena sustatzea eta bide propioa egiteko sormen gune berri bat proposatzea dira Udako Olaren helburuak, Loraldiak hala zehaztuta. Sei egun hauetan, gazteek Lekeitioko Trinkete Etxea ostatuan izango dute aterpe, eta formakuntza tailerrak eskainiko dizkiete egunero. Egonaldiaren azken egunean, ordea, gazteak izango dira herriari sormen bat eskainiko diotenak, Olatz Gorrotxategi zuzendari eta gidari dutela.

Udako Olarekin batera, Sormen Astea antolatu du Loraldiak. Kultur egitarau oparoa antolatu dute, publiko orokorrari zabaldua, hilaren 10a eta 15a bitarte. Musika, dantza eta zinema proposamenek astinduko dute Lekeitio, sei egunez, punta-puntako sortzaileen lanez disfrutatzeko aukera egongo baita. Ruper Ordorika, Kukai dantza taldea eta Oskar Alegria izango dira, besteak beste, bertan arituko diren artista eta sortzaileak.

Bizkaiko Foru Aldundiaren eta Lekeitioko Udalaren babesari eta Lekeitioko Zinemazaleak eta Atabaka elkarteen laguntzari esker gauzatu ahal izango dira ekintza hauek. Jarduera guztietatik, doako sarrera izango dute hauek: Kukai dantza taldearen Gelauziak lanak, Iholdi eta Ibabe Beristainen Gazteak, euskara eta beste piztia mitologiko batzuk bakarrizketa musikatuak, eta gazteek aurkeztuko dituzten sormen lanek. Ruper Ordorikaren kontzertua, Mixel Etxekopar eta Jean Kristian Galtzetabururen Etxetaburu ikuskizuna eta Oskar Alegriaren Eman bakia! filma ikusteko sarrerak, berriz, salgai daude jadanik, Lekeitioko Zinemazaleen Elkartearen webgunean eta Loraldiaren webgunean, Lorazain diren lagunentzat.


Summary: U-23ko hauteskundeen «azken argazkia oraindik ez dago», esan du Aitor Estebanek. EAJk Sanchezi eskatu dio estaturik gabeko nazioak ahalduntzeko «ekintza zuzenak» abiarazteko, EBko sei hilabeteko presidentetza hartzen duela baliatuz.

Europako hurrengo seihilekora begira, EAJren EBBk egiten dituen proposamenak jasotzen dituen agiria aurkeztu dute gaur Izaskun Bilbao Barandika EAJren eurodiputatuak eta Aitor Esteban jeltzaleen alderdiak Diputatuen Kongresuan duen zerrendaburuak, Sabin Etxean. Sanchezek EBn sei hilabeteko presidentetza hartu berri du. Estebanek U-23ari buruzko azterketa ere egin du. Erabat zabalik ikusten du agertokia.

Hauteskunde eztabaiden formatuaz eta GAD3ren inkestaren emaitzez mintzatu dira agerraldian. PPren garaipena aurreikusten dute, baina Vox beharko luke PSOE eta Sumar gainditzeko.

Espainiako Gorteetarako bozen harira, Estebanek esan du «irekiak» daudela, eta emaitza ez dagoela bermatuta, ez Espainiako Estatuan, ezta Araban, Bizkaian eta Gipuzkoan ere. Hauteskunde hauek ez direnez maiatzean egindakoak bezalakoak, haren ustez, «azken argazkia oraindik ez dago». Emaitzen aldaketaren arretagunea, berriz, hurrengo egunetako kanpainan eta posta bidezko botoan jarri du.

Hauteskunde eztabaidak

Hauteskunde eztabaida «mugatuak» ez dituela begi onez ikusten adierazi du jeltzaleen zerrendaburuak, eta eztabaida guztietan egon behar direla, ez baita «lehendakaritza hautapena». «Hauteskunde hauek parlamentarioak dira, eta gu bezalako jendea dugu estatuaz eta estatu ereduaz bestelako ideia bat daukaguna», gaineratu du.

Bestalde, Bilbaok Sanchezen sei hileko EBko presidentetza hartu du ahotan. Nabarmendu duenez, EAJk planteatzen duen bide orria bat dator «aldarrikatzen duten Europa sozial, solidario eta pluralagoarekin», eta «Madrilen eta Bruselan egiten duten lan bateratu eta koordinatua» balioetsi du, «Europa behetik gora eraikitzea posible izateaz gain, beharrezkoa ere badela erakusteko, batasuna eraginkorragoa, hurbilagoa, irekiagoa eta demokratikoagoa izan dadin, herritarrek eskatzen dutenaren arabera». Gauzak horrela, Espainiako presidentetzari ekintza zehatzak eskatu dizkio EAJk, Europan estaturik gabeko nazioei entzuteko eta horiek ahalduntzek


Summary: «Bidasoa muga baino gehiago, zubi izan dadin» aldarrikatu du Gure Esku-k. Adierazi dute Gipuzkoa eta Lapurdi banatzen dituen mugak banatzen duela hizkuntza, kultura eta nortasun propioa duen eta elkarrekin bizi eta erabaki nahi duen herri bat.

Gure Esku-k, Frantziako Tourreko hirugarren etapa Irunetik pasatuko dela baliatuz, Bidasoko mugaren kontrako ekinaldi bat egin du. «Bidasoa muga bainoago, zubi izan dadin aldarrikatzen dugu». Frantziako Tourreko hirugarren etapa hau Zornotzatik hasiko da, eta Baionan bukatuko, Irungo Bidasoko mugatik pasatuz. Adierazi dutenez, tourra ez da Frantziara pasatuko, Lapurdira baizik, Ipar Euskal Herria Euskal Herria dela aldarrikatuz. Gure Esku-ren ekinaldian, herritarrentzako kalejira bat antolatu dute, Irungo Santiago frontoian hasi eta mugako zubian bukatu dena. Kalejira Pirritx, Porrotx eta Marimotots pailazoek, erraldoi eta buruhandiek, eta musikariek girotu dute.

Gure Esku-ren ekinaldian, Iñigo Urrutia eta Irantzu Perellok adierazi dute «Bidasoaren alde batean zein bestean» badela hizkuntza, kultura eta nortasun propioak dituen herri bat, «elkarrekin bizi eta erabaki nahi duena». Muga hori, hain zuzen, hego euskal herritarrak eta ipar euskal herritarrak «arrotz bilakatu nahi» dituen muga bat dela ere esan dute. Gainera, salatu dute Europara datozen migratzaileek muga hori gurutzatzeko arazoak eta arriskuak dituztela, eta adierazi hor egon diren heriotzak «jasanezinak» direla. 2022an, hamar pertsona hil ziren muga hori gurutzatzen.

Aurten Euskal Herrian hasi den Frantziako Tourrean, ugariak izan dira euskal nortasunaren aldeko jarduerak. 60.000 ikurrin banatu dira zaleen artean, Euskal Herritik pasatuko diren etapak ikurrinaz beteta egon daitezen. Frantziako Tour hasiera hau sekulako aukera izan da nazioartean erakusteko Euskal Herria herrialde bat dela eta autodeterminaziorako erabakia eduki behar duela.


Summary: Musikarekin oroituko dituzte German Rodriguez eta Joseba Barandiaran Iruñean. Gertaera horien 45. urteurrena izango da aurten. Omenaldia uztailaren 8an egingo dute, 13:00etan, oroitarriaren ondoan.

45 urte igaro dira Espainiako Poliziak German Rodriguez eta Joseba Barandiaran hil zituenetik. Aurten ere, 78ko Sanferminak Gogoan elkarteak omenaldia antolatu du, «egia, justizia eta erreparazioa» ardatz izanik. Eta hainbat musikarik Ahotsak eta musika inpunitatearen aurka manifestua sinatu dute. Haien artean dira Skabidean, Zopilotes Txirriaos, Fermin Balentzia, La Chula Potra eta Sustrai Colina. Sabino Cuadra elkarteko bozeramaileak jakinarazi duenez, orotara 31 musika talde eta bakarlari izango dira omenaldian. Askotariko musika estiloak entzun ahal izango dira ekitaldian: punka, txistulariak, jotak... La Chula Potra abeslariak adierazi du «egia, justizia eta erreparazioa» aldarrikatzen duten musikariei esker ona adierazteko urtea dela hau.

78ko Sanferminak Gogoan elkarteak azaldu duenez, zer gertatu zen transmititzeko erreminta nagusietako bat izan da musika. Abesbatzek, rap kantariek, jota kantariek, bertsolariek, abeslariek, musika taldeek eta abarrek berreskuratu eta abestu baitute, urtez urte, isilarazi nahi izan zuten egia. Gainera, txistulari taldeak, gaiteroak, fanfarreak, eta txarangak lagun izan dituzte beti aldarrikatze ekitaldietan.

Skabidean taldeko Antonio Iriarteren arabera, German Rodriguezen kasua eta 5.000tik gora torturatuenak gogora ekartzeko «erantzukizuna» du haren taldeak, jarraitzaile gazteak dituelako. «Kantuen hitzek zerbait aldarrikatu behar dute, belaunaldi gazteek jakin dezaten gertatutakoa gure erantzukizuna ere badela».

Elkarteak gogoratu du 1978ko uztailaren 8an polizia bortizki sartu zela Iruñeko zezen plazan, eta jendea jo eta tiroak bota zituela. Beste horrenbeste gertatu zen kalean. German Rodriguez tiroz hil zuten. Elkarteak salatu duenez, gobernua, Polizia eta epaileak gertatutakoa isilarazten saiatu ziren, eta «huts egiteak» izan zirela esan. Plazan zeuden 20.000 lekukoek, ordea, ezeztatu egin zuten hori. Ez zen «ustekabekoa» izan, «nahita egindakoa» baizik, elkartekoek esan dutenez.

Gertatutakoaren harira, hainbat protesta antolatu ziren Euskal Herrian. Urte bereko uztailaren 11n, Poliziak Joseba Barandiaran hil zuen Donostian, tiroz, protesta batean. «Estatu krimenak» izan zirela salatu du elkarteak.


Summary: Ertzaintza 11 lagun ikertzen ari da, Frantziako Tourreko lehen etapa oztopatzen saiatu zirelakoan. Desordena publikoko delituak leporatzen dizkie Ertzaintzak. Bestalde, bigarren etapan errepidean txintxetak bota zituztenen bila ari dira.

Eusko Jaurlaritzako Segurtasun Sailak jakinarazi duenez, Ertzaintza 11 lagun ikertzen ari da desordena publikoko delituengatik. Ustez, Frantziako Tourreko lehen etapa oztopatu nahi zuten, Morgako gainean (Bizkaia).

Frantziako Tourrak Bilbon ekin zion ibilbideari, larunbatean, eta, Segurtasun Sailaren arabera, 11 lagun hura eteten saiatu ziren. Azaldu dutenez, 13:30 aldera, ertzainek identifikatu egin zituzten horiek, eta pankarta bat eta kate batzuk kendu zizkieten BI-2713 errepidean, Morgako gainean.

Horrez gain, igandeko etapan —Gasteiz eta Donostia artekoan— errepidean txintxetak jarri zituztenen bila ari da Ertzaintza. Azaldu dutenez, Hernani (Gipuzkoa) inguruan izan zen, eta zenbait txirrindulari behartu zituen hanka lurrean jartzera. Cofidis taldeko kirol zuzendari Bingen Fernandezek ere salatu zuen gertaera hori, etaparen ostean ETB1en egindako elkarrizketan. «Norbaitek txintxetak bota ditu Oiartzunen», adierazi zuen hark. Hirugarren etapan ere zenbait zulatu izan dira arrazoi beragatik.


Summary: Inflazioari izkin egin dio autoen salmentak: %14,2 handitu da Hegoaldean. Gasoil motordun autoen salmenta jaitsi da soilik. Gasolina eta gasoila erabiltzen ez duten autoen matrikulazioa %31,8 igo da.

Inflazio eta interes tasa handiko epea izan da 2023ko urtarriletik ekainerakoa. Inflazioaren igoera gutxinaka apaltzen ari bada ere, prezioak inoiz baino handiagoak dira oraindik ere, eta kreditu bat eskatzea aspaldiko garestien da egun. Egoera horri aurre egin dio autoen sektoreak, Hego Euskal Herrian auto partikularren matrikulazioa %14,2 handitu baita: urtearen lehen erdian 16.056 auto saldu dira, eta iazko epe berean, berriz, 14.062.

Gasolina erregaitzat duten auto gehiago saldu dira aurten iaz baino, baina auto guztien hazkundearen erritmoaren azpitik: %4,8 gehiago. Diesel autoe salmentak bakarrik egin du behera: -%7,8. Bi erregai horiek erabiltzen ez dituzten autoak ugaritu dira gehien, %31,8. Izan ere, auto hibridoak eta elektrikoak gero eta gehiago saltzen ari dira; batetik, horiek eskuratzeko diru laguntza gehiago daudelako, eta, bestetik, gutxiago kutsatzen duten autoak izanda abantaila batzuk dituztelako.

Gehien saldutako marken artean, lehen hamarretan, Frantziakoak dira nagusi, baina Asiako fabrikatzaileak ere indartsu dabiltza. Peugeot da gehien saltzen den marka, 1.390 auto saldu baititu, eta, haren hurrengo, Asiako bi marka: Kia (1.202) eta Hyundai (1.168). Hortik aurrera, hurrenez hurren, Renault, Dacia, Toyota, Volkswagen, Seat, Citroen eta Mercedes. Hala, lehen hamar enpresen artean, Frantziako markek Hego Euskal Herrian 4.468 auto saldu dituzte dagoeneko 2023an, eta Asiakoek, berriz, 3.494. Ondoren Alemaniakoak daude, 1.586 salduta, eta Espainiako Seatek 804 saldu ditu.


Summary: Petrolio gutxiago ekoizten jarraituko du Saudi Arabiak. Eguneko milioi bat upel gutxiago ekoitziko ditu abuztuan ere. Upelaren prezioa 80 dolarretik gora garestitzea da helburua. Errusiak ere iragarri du 500.000 upel kenduko dituela merkatutik.

Saudi Arabiak iragarri du beste hilabertez luzatuko duela petrolio ekoizpena murrizteko erabakia, abuztura arte gutxienez. Izan ere, Brent upelaren prezioa garestitzeko apustuak ez du esperotako emaitza izan gaur-gaurkoz. Upela 80 dolarretik gora nahi du Riadek, baina egun 75 eta 76 dolar artean ari da salerosten nazioarteko merkatuetan.

Egunean milioi bat upel gutxiago ekoizten ari da orain. Hamabi milioi upel ekoizteko gaitasuna dauka Saudi Arabiak, baina bederatzi ari da merkaturatzen egun. Azken urteetako kopururik txikiena da, baina kosta ahala kosta garestitu nahi du petroloaren prezioa Riadek, bere kontuak orekatzeko.

Ekainean, neurria iragarri zuenean, prezioa gora egiten hasi zen, baina ez nahi zuen beste. Eta hori bera gertatu zitzaion atzo ere. Hori dela eta, ez du baztertu ekoizpena txikitzeko epea gehiago luzatzea, ordainetan diru sarrerak nabarmen murriztuko bazaizkio ere.

Riaden mugimenduak izan du erantzunik, dena den. Errusiak iragarri baitu 500.000 upel erretiratuko dituela merkatutik abuztuan. Lehenago ere egina zuen iragarpen hori Moskuk, eta ez du argitu aurretik esandakoarekin loturarik duen edo murrizketa gehiago ote diren.


Philipsen nagusitu da Baionan

Summary: Philipsen nagusitu da Baionan. Alpecin taldeko txirrindulari flandriarrak irabazi du Frantziako Tourreko hirugarren etapa, esprintean. Sailkapen nagusian, ez dago aldaketa aipagarririk, eta Adam Yatesek eutsi egin dio maillot horiari. Txintxetak bota dituzte berriro errepidera.

Zornotza (Bizkaia) eta Baiona arteko ibilbidea kontuan hartuta, etapa aproposa zen esprintean amaitzeko, eta halaxe izan da. Jasper Philipsen flandriarra (Alpecin) izan da azkarrena Lapurdiko hiriburuan, Frantziako Tourreko hirugarren etapan. Philipsenek Phil Bauhausi (Bahrain) eta Caleb Ewani (Lotto) hartu die aurrea azken zuzengunean. Hirugarren garaipena du Tourrean; iaz lortu zituen aurreneko biak. Flandriarrak Tyler Hamiltoni hartu dio lekukoa. Estatubatuarra izan zen Baionan irabazi zuen azkena, duela hogei urte.

Sailkapen nagusian ez da egon aldaketa aipagarririk. Bigarren etapan ez bezala, Tourra irabazteko faboritoek ez dute gainsaririk eskuratu, ez Debako tarteko esprintean (Gipuzkoa), ezta Baionako helmugan ere. Hala, aldeak ez dira aldatu lehen sailkatuen artean. Adam Yatesek (UAE) eutsi egin dio maillot horiari. Ingelesak sei segundo ateratzen dizkio Tadej Pogacar taldekideari eta Simon anaia bikiari (Jayco).

Lehen bi etapa gogorren ostean, tropelak lasai antzean hartu du gaurko egitekoa. Gainera, Zornotzatik abiatu eta berehala osatu da eguneko ihesaldia. Bi txirrindularik egin dute aurrera: Neilson Powless estatubatuarrak (Education First) eta Laurent Pichon bretainiarrak (Arkea). Powless ihesean ibili zen bezperan ere. Gaur, helburu argia zuen: mendiko maillotari eustea. Lau mendate igoko zituzten Zornotza eta Baiona artean, eta ahalik eta puntu gehiena bildu nahi zituen lidergoa sendotzeko. Pichonek, berriz, Arkearen maillota luzitu nahi zuen. Tropelak ez zuen inolako asmorik indarrak azkar xahutzeko, eta joaten utzi die. Baina kontrolpean izan ditu une oro, hiru minutu eta erdira gehienez.

Donostira iritsi bezain laster, Powlessek amore eman du. Helburua betea zuen, lehena izan baita mendate guztietan. Pichon geratu da bakarrik aurrean. Bi minutura zuen tropela. Talde nagusian, hainbat txirrindulariri gurpilak zulatu zaizkie, eta berehala jakin da arrazoia: bezperan bezala, ezezagunek txintxetak bota dituzte errepidera. Penagarria da halako portaera makurrek euskal zaleak ematen ari diren irudi ederra zikintzea.

Pichon bakarrik sartu da Ipar Euskal Herrira, baina esprinterrak dituzten taldeak lanean serio hasi bezain laster hasi da haren aldea jaisten. Ibilbideak ere mesede egin die lan horretan, zailtasun handirik gabekoa baitzen. Hala, helmugarako 37 kilometro falta zirela harrapatu dute bretainiarra. Tropelak elkarrekin egin du helmuga arteko ibilbide gorabeheratsua. Bezperan ez bezala, ez da egon azken orduko ezustekorik, eta esprintean erabaki da etapako garailea, eta Philipsen izan da azkarrena.

Euskal Herrian hiru etapa jokatu eta gero, Euskal Herritik kanpo jokatuko da laugarrena, Okzitanian. Akizen hasiko da, eta Nogaron amaituko da. Txirrindulariek 182 kilometro egin beharko dituzte, guztiak ia lauak. Laugarren Mailako Demu mendatea bakarrik igoko dute: bi kilometro luze da, eta, batez beste, %3,5eko pendiza du. Gailurretik helmugara ia 30 kilometro daude. Itxuraz, etapa aproposa da berriro esprintean amaitzeko, baina ziur norbait saiatuko dela ihesean iristen.


Baionan, banderen ehizan

Summary: Baionan, banderen ehizan. Euskara eta ikurrinak presente izan dira Baionako iritsieran. Tentsio batzuk izan dira, mezu batzuk kentzen saiatu baitira zenbait polizia.

«Eta batzuentzat berri on bat: Uztaritzeko bidea bukatua da». Irri karkailak eragin ditu Peio Hegik, astelehen arratsaldean, Tourreko hirugarren etaparen helmugan pantaila erraldoiari begira ari ziren euskaldunen artean. Lasterketako ohiko esatariarekin batera aritu da giroa animatzen, euskaraz, eta komentarioak ere araberan egin ditu, izan txirrindularien jatorriaz edo Tourra pasatzeak urteetan luzatutako obra batzuk bukarazteko duen gaitasunaz. Ahoz presentzia handia izan du euskarak bozgorailuetatik egin duten kontakizunean.

Ikurrinak ere ez ziren eskas. Azken metroetan lekua hartua zuten guziei banatu dizkiete Gure Esku-ko kideek. Poltsatik atera ahala herritar andana etortzen zitzaien eskean, edozein jatorritakoa izanik ere. «Lehen berrehun bat banatu ditugu, eta orain gehiago», zioen eguerdian militante batek, harriturik.

Euskal Herri osoko errepideak zeharkatu ditu aurten Frantziako Tourrak, eta Euskal Herria nazioartera zabaltzea jarri dute helburu instituzioek eta zenbait eragilek. Nazioartera zenbat iritsi den ezin jakin, baina Frantziako telebistan publikoan entzundako komentarioak deigarri egin zaizkie bati baino gehiagori, Euskal Herriaren eta euskararen izaera kontuan hartu baitituzte.

Mezu politikorik ez

Patxa plazan antolatu du festa Gure Esku-k. Egun osoko egitaraua antolatu dute, jatekoa, edatekoa, eta askotariko animazioak. Arratsalde hasieran, txaranga batek lagunduta abiatu dira kalejiran, ikurrinak eta Nafarroako banderak eskuetan zituztela. Askoren kuriositatea piztu du, bereziki nazioarteko telebistek lekua hartua duten Xaho plaza ingurutik pasatzean. Etaparen helmugara buruz joan ahala, jende gehiago txertatzen zitzaien taldera. Iritsi, ikurrinak atera, eta dozenaka esku luzatu zaizkie eskean.

Baina herritarrak ez dira izan banderen atzetik ibili diren bakarrak. Frantziako Polizia eta Jendarmeria mezu politikoa zeramaten banderak kentzen aritu dira. Lehen, lehengo astean Frantziako Poliziak hil zuen 17 urteko Nahel gaztearentzat justizia eskatzen zuen bandera baten bila joan dira. «Ez da horretarako lekua eta momentua», esplikatu dute agenteek, antolatzaileen eskaera bat zela erranez. Ondotik, euskal presoen etxeratzearen aldeko beste bandera bat kentzen entseatu dira. Tentsio momentu batzuk izan dira polizien jarreraren kontra protestan hasi direnekin, baina ez da istilurik gertatu.


Summary: ‘Sirens’ dokumentalak irabazi du Zinegoak jaialdiko sari nagusia. Warsha gailendu da film laburren artean: publikoaren eta epaimahaiaren aitortzak eskuratu ditu. Emakumezkoak izan dira saridun gehienak.

Zinegoak Bilboko LGTBIQ+ zinema eta arte eszenikoen jaialdiko sariak banatu dituzte iluntzean. Libanoko errealitateak izan dira protagonista aurtengo sarituen artean: Sirens dokumentalak eskuratu du sari nagusia, eta Warsha gailendu da film laburren artean. Antolatzaileek emakumeen presentzia azpimarratu dute: bederatzi sarietatik seitan emakumezkoak izan dira garaile.

Slave to Sirens metal taldearen bizitzari eta musikari buruzko dokumentala da Sirens. Rita Baghdadi da zuzendaria, eta, epaimahaiaren ustez, lanak ederki islatzen du Libanoko iraultzaren testuingurua: «Panorama konplexua kontatzen du, non gatazka politiko, sozial eta kulturala gorputzaren praktikekin lotzen den, aldaketa eragile gisa, gorputza desio, sormen, erresistentzia eta eraldaketa sozialerako leku gisa eratuz: erregimena erori ostean sortu diren disidentzien ispilu». Era berean, epaimahaiak aipamen berezia egin dio Juliaca Carik zuzendutako Uyra, a retomada de floresta lanari, «ikuspegi dekolonialetik filmatzen duen testuinguruarekiko kosmobisio iragazkorra erakusteagatik». FIK eta KRAK sailetan, berriz, Julia Muraten Regra 34 eta Theo Montoyaren Anhell69 filmak nagusitu dira, hurrenez hurren.

Film laburren artean, Dania Bdeirren Warsha izan da lan gailena: ikusleen eta epaimahaiaren sariak irabazi ditu. «Aurrez aurre dauden bi munduren gainean eraikita dago: mundu zapaltzaile eta ilun batetik, bere barne askatasuna bizitzera igaroko da protagonista, zailtasunez eta arriskuz beteriko bide baten ondoren», argudiatu dute.

Gazte epaimahaiak, berriz, Isa Luengo eta Sofia Esteve Santojaren Perpetua felicidad film laburra saritu du, «islatzen duen istorioagatik eta naturaltasunagatik». Aniztasun eta Giza Eskubideen epaimahaiak, berriz, Tunde Skovranen Who I Am Not film luzea saritu du. «Oraindik oso ikusezina den sexu arteko disidentziaren bi bide eskaintzen ditu. Pertsona intersexualen bizitzak zeharkatzen dituzten egiturazko indarkeriak erakusteaz gain, loturak eta laguntza eta zaintza sareak ere erakusten ditu filmak», adierazi dutenez.

Eman dituzte sari gehiago ere. Besteak beste, Casa Susanna lanak eskuratu du Lesbianismoaren eta Generoaren saria; Armairutik plazara proiektuak lortu du ZG/PRO WIP saria; Sol Mirandak jaso du Protagonistaren Interpretaziorik Onenaren saria; eta Alejandro Goicek, berriz, taldeko aktorerik onenarena.

Gaur amaitu da Zinegoak jaialdiaren 20. aldia, baina uztailaren 5era arte aukera egongo da Sail Ofizialeko filmetako batzuk Filmin plataforman ikusteko.


Summary: Udako kontratuek bultzatuta, %10etik jaitsi da langabezia tasa. Maiatzean baino 2.643 langabe gutxiago daude Hego Euskal Herrian ekainean, eta urte arteko jaitsiera 8.347koa izan da.

Langabeziak beheraka jarraitzen du Hego Euskal Herrian, eta %10eko langatik behera egin du: %9,93koa da ekainean. Hala, gaur egun 134.644 langabe daude Hegoaldean, maiatzean baino 2.643 gutxiago, eta iazko ekainean baino 8.347 gutxiago. Emakume langabe gehiago daude gizonak baino, langabeen %58,9 baitira emakumezkoak.

Zerbitzuen sektorean nabaritu da batez ere langabeziaren jaitsiera; izan ere, udan langile gehiago behar izan ohi dituzte hainbat sektorek, ostalaritzak esaterako, eta horregatik jaitsi da bereziki langabezia zerbitzuetan: maiatzean baino 1.870 langabe gutxiago daude. Industrian, aurreko hilean baino 434 langabe gutxiago daude ekainean; eraikuntzan, 116 gutxiago; eta nekazaritzan, berriz, 81 gutxiago.

Ekaina hilabete ona izan ohi da enplegu datuei dagokienez. 1996tik hona, urtero langabezia jaitsi da ekainean maiatzarekin alderatuta, baita 2008aren krisiak gogorren jo zuen urteetan ere. Izan ere, udararen atarian gora egiten du beti kontratazioak, zerbitzuetan batez ere (tabernak, jatetxeak, hotelak, ostatuak, logistika eta abar).

Idoia Mendia Eusko Jaurlaritzako Lan sailburuaren ustez, langabeziaren jaitsierak adierazten du ekonomia hazten ari dela, baita enpleguaren egoera egonkorra dela ere. Bestalde, Carmen Maeztu Nafarroako Gobernuko Eskubide Sozialen kontseilariak ere esan du datuak onak direla, eta egoera 2008aren aurreko datuetara itzultzen ari dela.

Sindikatuak eta patronala

ELA sindikatuak langabezia datuen inguruko balorazioa egin du, eta nabarmendu langabeen ia %60 emakumeak direla. LAB sindikatuak ere hori bera nabarmendu du, eta uste du sortutako enplegua kalitatezkoa ez izateak «genero arrakala areagotu» duela.

Bestalde, langabeak «babesik gabe» daudela ere salatu du ELAk, lanik ez dutenen %53,64k ez baitute inolako saririk jasotzen. Maiatzean, lanik ez zutenen %52,77 ziren inolako saririk jasotzen ez zutenak. ELAk gogorarazi du Hego Euskal Herriko langabezia datua Europako batezbestekotik «urrun» dagoela oraindik ere, %6,2koa baita Europako Batasunean.

CCOO sindikatuak, kontrara, ontzat jo ditu langabezia datuak, eta Mari Cruz Vicente sindikatuko enplegu idazkariak esan du sindikatuen eta Espainiako Gobernuaren arteko akordioak berresten dituztela datuok. Sindikatuarentzat, Pedro Sanchez Espainiako presidentearen agintaldian enpleguaren sorrera eta kalitatea egokiak izan dira.

CEOE Espainiako patronal nagusiak adierazi du azken langabezia datuek «desazelerazioa» erakusten dutela enpleguaren gorakadan, normalean ekainean langabezia gehiago jaisten delako eta Gizarte Segurantzak afiliatu gehiago lortzen dituelako. Horrez gain, adierazi du autonomoen afiliazio datua 2012tik izandako «okerrena» dela; patronalaren ustez, datu horrek adierazten du enpresa txiki eta ertainak direla gehien kaltetutakoak.

Afiliazioak behera

Hala ere, Gizarte Segurantzan kotizatzen dutenen kopuruak behera egin du, maiatzean baino 603 kotizatzaile gutxiago baitzeuden ekainean (1.308.513). Sektoreka, nekazaritzan gutxitu dira gehien kotizatzaileak: maiatzean baino 1.543 gutxiago daude. Etxeko langileak 25 gehiago dira orain; autonomoak, 60 gutxiago; eta itsasoko langileak, 70 gehiago.

Jose Luis Escriva Espainiako Gizarte Segurantzako ministroak enpleguaren «dinamismo ezin hobea» goratu du, eta adierazi du sortutako enplegua «egonkorragoa» dela. Izan ere, Espainian gora egin du afiliazioak, ia 21 milioi kotizatzailera; Hego Euskal Herrian, ordea, behera egin du. Otsailetik maiatzera, hilabetez hilabete handituz joan da afiliazioa, maiatzean goia jo arte: 1.309.116 afiliatu zenbatu zituzten orduan, inoizko daturik handiena. Ekainean, baina, jaitsi egin da pixka bat, 1.308.513 kotizatzailera.

Yolanda Diaz Espainiako Lan ministroak ere datu onak direla adierazi du, eta gazteen langabezia «inoizko apalena» dela nabarmendu. Esan du 2021eko lan erreforma on egiten ari zaiola lan merkatuari, baita lan arteko gutxieneko soldataren igoera ere, baina aitortu du «egiteko asko» dagoela oraindik. Enpleguari dagokionez, 2023aren lehen erdia «oso ona» izan dela adierazi du Espainiako Gobernuak, baina moteltzea antzeman duela aitortu.

Kontratu mugagabeak, behera

2021eko lan erreformatik hona asko handitu da lan kontratu mugagabeen proportzioa, aldi baterako kontratuak debekatu egin baititu Espainiako Gobernuak, baina maiatzetik ekainera behera egin du kontratu mugagabe berrien ehunekoak, nahiz eta ez den jaitsiera deigarria izan. Maiatzean sinatutako kontratuen laurdenak baino gehiago ziren mugagabeak, %25,93, eta ekainean, berriz, %24,31 izan dira behin betikoak.

Nahiz eta aldi baterako kontratuen mota gehienak debekatu, enpresek topatu dituzte saihesbideak langileak epe jakin baterako kontratatzeko. Lehenik eta behin, aldizkako kontratu finkoen kasua dago. Bestalde, enpresa askok zera egiten dute: kontratu mugagabeak sinatu, eta handik gutxira arrazoirik gabe bota; izan ere, enpresak kalte ordain txikia ordaindu behar du hori egiteagatik (hogei egun lan egindako urte bakoitzagatik).


Summary: Espainiako Pilota Federazioko buruari nazioarteko idazkari kargua kendu diote, Euskadikoaren kontrako kanpainarengatik. «Iraintzea eta eraso egitea» egotzi dio Xavier Cazaubon presidenteak Julian Garcia Angulo espainiarrari, eta kargugabetzea erabaki du. Nazioarteko Federazioak uztailaren 29an bozkatuko du Euskadikoa kide izateko estatutuak aldatu edo ez.

Nazioarteko Pilota Federazioak uztailaren 29an bozkatuko du Euskadikoa kide izateko estatutuak aldatu edo ez, eta, horren kontra Espainiakoak eginiko kanpainak eraginda, Xavier Cazaubon presidenteak erabaki du Espainiako Pilota Federazioko buru Julian Garcia Angulo idazkari nagusiaren kargutik kentzea.

Ikusi gehiago: Euskadiko Federazioa «itxaropentsu eta zuhur» dago Nazioartekoaren batzarrari begira

Mexiko Hirian atzo sinaturiko gutunean eman du Cazaubonek erabakiaren berri. Garciari zuzenean zuzenduriko testuan. «2023ko apirilaren 13tik Nazioarteko Pilota Federazioari eraso egiten aritu zara, eta, zehazki, neuri». Presidenteak espainiarrari gogoratu dio federazioak apirilaren 10ean «aho batez» erabaki zuela ezohiko batzarrera deitzea estatutuak aldatzeko, Euskadiko Federazioa kide gisa onartzeko aukera zabaltzeko.

Batzarrera deitze hutsak «eraso eta mehatxu olde» bat eragin zuela azaldu du Cazaubonek. «Isilik egon naiz zure laido eta difamazioen aurrean».

Baina espainiarrak kideei bidaliriko azken agirian federazioaren 44. artikuluak idazkari nagusiari ematen dizkion eskumenak gainditu dituela iritzita, Garcia kargu horretatik kendu du presidenteak.

Apirilaren 13tik erakundeari egunero eraso izana egotzi dio Cazaubonek Garciari, eta beste herrialdeetako federazioei ere mehatxu egitea leporatu dio. «Sentitzen dut erabaki hau hartu behar izatea».

Batzarra, 29an

Nazioarteko Pilota Federazioak ezohiko batzarra egingo du Mexiko Hirian, eta horretan bozkatuko dute Euskadiko Federazioa kide izateko estatutuak aldatu edo ez. Horretarako propio antolatu dute batzarra, eta ez dago beste gairik agendan.

Bozketan parte hartzen duten bi herenen babesa behar da batzar horretan estatutuak aldatzeko. Estatutuak aldatuz gero, jarraian beste bozketa bat egin asmo dute Euskadiko Federazioa kide gisa onartu edo ez erabakitzeko. Bozketa egingo balitz, gehiengo sinplea aski litzateke kide berria onartzeko.

Espainiako Federazioak apirilean bertan esan zuen ezetz bozkatuko duela. Garcia Angulok argudiatu izan duenez, Euskadiko Federazioa sartzeak «eraso» egiten dio Espainiako Federazioari eta Espainiari.

Euskadiko Federazioa onartuz gero, horren pilotariek nazioarteko txapelketa guztiak jokatuko lituzkete, baita Munduko Txapelketa ere. 2026an jokatzekoa da, San Luisen (Argentina), eta 2030ean, berriz, Euskal Herrian.


Summary: Hendaia eta Irun arteko oinezko zubia berriz hetsi du Frantziak. Frantziako Tourraren karietara zubia ireki zuten atzo, baina berriz hesiz josi dute goiz honetan, Frantziako Poliziaren zaintzapean. Egoera salatzeko elkarretaratze bat eginen dute ostiralean.

Oren batzuk besterik ez du iraun Hendaia (Lapurdi) eta Irun (Gipuzkoa) lotzen dituen oinezko zubian ibiltzeko aukerak. Bi urte baino gehiago hetsirik pasatu ondoan, zubia ireki zuten atzo, Frantziako Tourraren karietara. Baina, goiz honetan, berriz ere hetsi dute, hesiak jarriz bidearen erdian. Langile batzuk aritu dira hesteko lanetan, Frantziako Poliziaren begiradapean. Kotte Ezenarro Hendaiako auzapezak argi utzi du ez dela Hendaiako Herriko Etxearen erabakia, Frantziako Estatuaren ordezkariena baizik.

2021eko urtarrilean, Pirinio Atlantikoetako prefeturak eman zuen mugetako zortzi pasabide hesteko agindua, eta Hendaia eta Irun arteko oinezko zubia hetsirik egon da ordutik. Atzo, zubia ireki izana txalotu zuten bi herrietako auzapezek; Jose Antonio Santanok eta Ezenerrok, biek, maiz salatu dute zubiaren hetsiera. Goizean, Ezenarrok adierazi du Frantziako Estatuaren eta Espainiako Estatuaren arteko «immigrazioaren kudeaketari buruzko liskar» bat pairatzen dutela bi herriek. Egoera salatzeko elkarretaratze bat eginen dute ostiralean, 18:00etan, bi auzapezek deituta.

Zubian izan dira eguerdian Santano eta Ezenarro. Tourraren biharamunean zubia berriz hestea «probokazio bat» dela salatu du Ezenarrok. Santanok uste du «lotsagarria» dela hesteko erabakia. Gainera, Ezenarrok jakinarazi du Gerald Darmanin Frantziako barne ministroari idatziko diola arrats honetan, egoera salatzeko.

Egoerari erantzunez, Pirinio Atlantikoetako Julien Charles prefetak adierazi du zubi hori «Parisen eta Madrilen arteko negoziazioak bukatzean» irekiko dela. Dena dela, ez du erran noiz izan daitekeen.


Summary: Sei hilabeteko kartzela zigorra ekainean epaitutako Tubacexeko langileari. ELAk epaiaren aurkako errekurtsoa aurkeztuko du. Irailean greban atxilotutako beste sei langile epaituko dituzte.

Tubacexeko grebaren epaiketak aurrera doaz, eta enpresako langile bati sei hilabeteko kartzela zigorra ezarri dio Gasteizko epaitegi batek. Ekainaren 15ean izan zen epaiketa, eta atxiloketari aurre egiteagatik zigortu dute. Fiskaltzak hasieran 21 hilabetetako zigorra ezarri nahi zion, baina zigorra sei hilabetera murriztu diote epaitegietan.

ELA sindikatuak uste du langilea absolbitu egin behar dela, egiaztatuta gelditu delako ez dela egon agintaritzaren aurkako jokabiderik. Beraz, sindikatuak epaiaren aurkako errekurtsoa aurkeztuko du, ertzainek epaiketetan izandako kontraesanak eta haien jarrera oldarkorrak salatzeko.

Tubacexeko langile batzordearen arabera, atxiloketa egunean Ertzaintzak «jarrera bortitza» izan zuen zigortuarekiko, eta betirako lesio bat eragin zioten besoan. Langileen aurkako prozesu judizialak eta langileen borroka kriminalizatzeko ahaleginak eten egin behar direla dio ELAk, eta udako mobilizazioetan parte hartzeko deia egin die herritarrei.

Irailean epaiketa gehiago egingo dira greban atxilotutako beste sei langileren aurka.


Summary: Hego Euskal Herrian ere, maskara ez da derrigor jarri beharko osasun zentroetan. Espainiako Ministroen Kontseiluak hartu du erabakia, eta BOE Espainiako Estatuko Aldizkari Ofizialean argitaratu ondoren sartuko da indarrean. Maskarak «oso gomendagarriak» izango dira pertsona zaurgarriak dauden lekuetan eta arnas infekzioren baten sintomak daudenean.

Espainiako Ministroen Kontseiluak gaur onartu du osasun zentroetan, zentro soziosanitarioetan eta farmazietan maskara derrigorrean erabili beharrik ez izatea. Gomendagarriak izango dira aurrerantzean ere, baina derrigorrezko erabilerari eutsiko zaio soilik ospitaleetako gune jakin batzuetan; hain zuzen ere, gaixo larriak eta immunodeprimituak dauden eremuetan, ebakuntza geletan eta zainketa intentsiboetako unitateetan. Gaur edo bihar sartuko da indarrean aldaketa, behin Estatuko Aldizkari Ofizialean argitaratu eta gero.

2020ko abendutik nahitaez bete beharreko arau bat desagertuko da hala. Maskararen erabilera orokortuta egon zen hilabete askotan, toki askotan. COVID-19ari aurre egiteko osasun agintariek erabilitako neurririk nabarmenenetariko bat izan zen hilabete ugaritan. Apurka, neurriak arintzera egin da, eta osasun zentro eta antzekoak izan dira derrigorrezko erabilera izan duten azkenak. Espero zen, hala ere, aldaketa eremu horietan ere.p>

Izan ere, joan den hilean, ekainak 23 zituela, justu zentro mota horietan maskara nahitaez erabiltzeko derrigortasuna kentzea erabaki zuten Espainiako Osasun Ministerioak eta autonomia erkidegoetako osasun arduradunek, Osasun Sistemaren Lurralde Arteko Kontseiluan. Azken ebazpena besterik ez zen falta ordutik. Osasun ministro Jose Miñonesek esan du pandemiatik «indartsuago» atera dela gizartea, eta, arduraz jokatu behar dela ahantzi gabe ere, izurri urteei «adio» esaterako egunak direla hauek. Gogoratu zuen, hala ere, adinekoen egoitzetan-eta, sintomak agertzen badira prebentzio neurriak «indartzeko» modua egongo dela beti.

Ministroaren arabera, bi zio nagusik ahalbidetu dute erabakia. Birusaren omikron aldaera ez da hain erasokorra, gaitza samurtu egin du horrek, eta txertatuta daude herritar asko: horrek ere apalarazi egin du izurria. OME Osasunaren Mundu Erakundeak berak maiatzaren 5ean bertan behera utzi zuen osasun larrialdia. Neurriak arinduta ere, gaitzaren gaineko kontrol epidemiologikorako neurriek jarraituko dutela esan dute ministerioko iturriek, ezin direla horiek baztertu. Osasun publikoko arazo bat da oraindik ere COVID-19a, baina haren larritasuna apaldu egin da; hori da aldaketaren atzean dagoena.

Apurka-apurka

Iragan neguan, otsailean, erabaki zuen Espainiako Gobernuak garraio publikoan maskara jartzea derrigorrezkoa ez izatea, izurriaren intzidentziaren bilakaera epidemiologiko ona zela eta. Trenetan, hegazkinetan, autobusetan eta metroan erretiratu zuten haren derrigorrezko erabilera. Optiketan, ortopedietan eta audioprotesi zentroetan ere derrigorrezkoa ez izatea onartu zuten.

Ipar Euskal Herrian, iazko maiatzetik ez da beharrezkoa maskara leku publikoetan. Frantziako Gobernuak 2022ko maiatzean kendu zuen maskara leku publikoetan derrigorrez erabiltzeko legea. Ordutik, osasun egoitzetan soilik ez da beharrezkoa izan, baina egoitza bakoitzaren esku izan da haren erabilera zehaztea. Baionako ospitalean, kasurako, aurtengo apirilera arte beharrezkoa zen maskara erabiltzea; hilabete horretan kendu zuten neurria. Nolanahi ere, sintomak izanez gero «gomendagarria» dela argi utzi zuten neurria bertan behera uztea.


Summary: Fukushimako ur kutsatua itsasora isurtzea babestu du NBEk. IAEAk kaleratutako txostenaren arabera, Japoniako Gobernuak hartutako neurriek «bat egiten dute nazioarteko segurtasun estandarrekin». Tokio uda honetan da hastekoa ura isurtzen.

Fukushimako zentral nuklearreko ur kutsatuak itsasora isurtzeko Japoniako Gobernuak ondutako plana babestu du IAEA Energia Atomikoaren Nazioarteko Erakundeak. NBE Nazio Batuen Erakundearen agentzia horrek bi urtez aztertu du Tokioren proposamena, eta, gaur plazaratutako txostenean Rafael Grossi zuzendari nagusiak nabarmendu duenez, Asiako herrialdeak hartutako neurriek «bat egiten dute nazioarteko segurtasun estandarrekin».

Zentraleko biltegietan dago Ozeano Barera isurtzekoak diren ura, eta, azken urteetan, Tokiok 2019an egindako iragarpenak ekarri du Japoniako arrantza sektorearen eta Txinaren zein Hego Korearen haserrea —plana indargabetzeko eskatu dio Pekinek gaur Tokiori—, besteak beste. Kezka adierazi izan dute isurketak ingurumenean eta giza osasunean eragin ditzakeen kalteen inguruan. Baina IAEAk azaldu du «apurka-apurka eta era kontrolatuan» egingo diren tona litroen isurketek «inpaktu erradiologiko hutsala» izango dutela ingurumenean eta giza osasunean.

IAEAko burua bidaia ofiziala egiten ari da Japonian. Atzo iritsi zen, eta ostiralera arte da han egotekoa. Hain zuzen, Fumio Kishida herrialdeko lehen ministroarekin bildu eta gero eman dute txostenaren berri, eta Kishidak berak batzarraren ondoren egin duen agerraldian azpimarratu nahi izan du ez dutela ahalbidetuko ingurumena eta «mundu guztiko pertsonen osasuna» arriskuan jar dezakeen isurketarik. Uda honetan dira isurketa horiekin hastekoak.

Hondakin erradioaktiboz kutsatuta dago zentraleko ura, erabili izan baitute bai erreaktoreak hozteko, bai instalazio nuklearren barruan iragazteko. Zentraleko edukiontzietan 1,29 milioi metro kubiko inguru daude pilatuta. 2011ko martxoaren 11n gertatutako lurrikarak eta tsunamiak bete-betean jo zuten instalazioa.

Pilatutako ur hori prozesatze sistema batekin ari dira tratatzen, eta, Japoniako Gobernuaren arabera, arriskutsuak izan daitezkeen material erradioaktiboak deuseztatzen ditu. Tritioa, ordea, ez: hidrogenoaren isotopo bat da, eta ez dute jotzen estrontzioa edo plutonioa bezain arriskutsutzat. Tokiok eta Tepco konpainiak, zentralaren jabeak, ura itsasoratzeko erabakia hartu zuten, argudiatuta ez zutela ura biltegiratzen jarraitzeko tokirik.

'El Niño'-k ekarriko duena

Zazpi urteren ostean aurrenekoz, El Niño klima fenomenoa sortzen duten baldintzak detektatu dituzte Ozeano Barean, eta Munduko Meteorologia Agentziak ohartarazi du horrek ziurrenik «bero muturrekoagoa» eragingo duela munduko toki askotan. NBEren agentzia horrek zehaztu duenez, batez ere datozen hiru hilabeteetan igoko dira tenperaturak, baina igoera horrek urte bukaerara arte eutsiko dio.

Azken aldiz 2016an izendatu zuten Ozeano Barean itsaslaster beroa sortzen duen klima fenomenoa, eta urte hura da, hain zuzen, inoiz erregistratutako beroena. Munduko Meteorologia Agentziak adierazi du aurreikusten dutela, besteak beste, Australian eta Hego Amerikan lehorteak izatea. Agentziak gogorarazi du, bide batez, mundu guztiko gobernuek hartu beharko lituzketela fenomeno horrek herritarren osasunean, ekosistemetan eta ingurumenean eragingo dituen ondorioak apaltzeko neurriak.


Summary: Ultraeskuinaren «inpunitatea» salatu dute Ion Aranbururen familiarteko eta lagunek. Instituzioen elkartasun keinurik ez dutela izan salatu dute familiak eta lagunek. Erantzukizunak eskatu dituzte, eta segurtasun indarren jarrera deitoratu. Donostiako ZIUra lekualdatu dute Aranburu.

Ion Aranburu donostiarraren familiarteko eta lagunek salatu dute, ohar baten bidez, inork ez duela hartu hark pairatutako erasoaren erantzukizuna. Ondorio falta horren atzean «ultraeskuinaren inpunitatea» dagoela iritzi diote, eta, horrekin batera, gaitzetsi dute ez dutela jaso instituzioen elkartasunik: «Familiak ez du horien aldetik elkartasun dei bakar bat jaso, bigarren mailako biztanle bagina bezala». Donostiako ZIUan dago dagoeneko Aranburu, eta adierazi dute «ondo» eboluzionatzen ari dela.

Sorian egin zioten eraso Aranbururi (Espainia), futbol partida bat ikustera joana zela. Lagun batzuekin hango taberna bateko terrazan zegoela eraso zioten. «Giro onean» zeuden, baina, familiartekoek azaldu dutenez, autobus batetik ultrak atera ziren orduan, «harriekin, botilekin eta makilekin armatuta». Hori ikusirik, Ion Aranburu ihes egiten saiatu zen, baina kalearen beste aldetik zetozen ultrekin egin zuen topo. Jipoiaren ondoren, ihes egin zuten ultrek.

«Bertan zeuden pertsonen eta anbulantziako langileen laguntza soilik jaso zuen. Besteek, ordea, Poliziaren laguntza izan zuten handik ateratzeko garaian. Zergatik ez ziren Ion laguntzera gelditu? Zergatik utzi zieten haiei besterik gabe ihes egiten?», deitoratu dute oharrean. Gaineratu dute segurtasun indarrek bazekitela talde horiek zezenketa bat egiteko elkartzekoak zirela, baita futbol partida garrantzitsu bat jokatzekoak zirela ere, baina ez zutela segurtasun neurri gehiago jarri.

«Beste behin, ultraeskuinak inpunitate osoz jardun du: kale hartan armaturik sartzen utzi zitzaien, lasai joaten lagundu zitzaien, eta, egun, ez du inork Ioni egindakoa ordaindu», adierazi dute. Bide horretatik, Poliziaren «konpetentzia falta eta pasibotasuna» salatu dute, eta jakinarazi dute asmoa dutela gertatutakoaren ikerketa «azken muturreraino» eramateko, harik Polizien arduraduna eta erasotzaileak «akusatuen aulkietan eserita» ikusi arte. Izan ere, esan dutenez, polizia etxean «ezbaian» jarri zuten Aranburu: «Han zertan zebilen etengabe galdetzen zuten, berari gertatutakoaren errua edo erantzukizuna berak izan balu bezala».


Summary: ‘El conquistador del Caribe’-ren finalak %26,9ko kuota izan du. Frantziako Tourreko lehen etapak %19,1eko ikusle kuota izan zuen —euskaldunen artean, %40,2koa—. ETB1ek %2,2ko kuota izan du ekainean.

Alejandro Lopez de Silanes Locuras Miranda de Ebroko (Espainia) lehiakideak irabazi du El conquistador del Caribe saioaren hemeretzigarren edizioa. Ikurrin preziatua eta 20.000 euroko saria eraman ditu; programan zehar sei duelo gainditu zituen —saioko marka ezarri du—, eta Limongo ur jauzietan (Dominikar Errepublika) bizkorrena izan zen. ETB2ko emanaldia 22:20ean hasi zen, eta 01:45ean amaitu, eta %26,9ko ikusle kuota lortu zuen. 324.000 ikus-entzulek egin zuten bat tarteren batean ETB2ko saioarekin. 2021eko finalak %38,1eko ikusle kuota izan zuen, eta iazko finalak, %28,8ko kuota. Hartaz, aurreko bi urteetan baino datu txikiagoa izan du aurtengo finalak.

ETBko gaztelaniazko katearen saio horren hemeretzigarren edizioak %25,3ko batez besteko kuota izan du. 25 atal izan ditu denboraldiak, eta gazteen artean duen harrera beroa da oso: 13-24 urte arteko ikus-entzuleen artean, %45eko batez besteko ikusle kuota du.

Astelehen gaueko finalean garaipena lortu eta gero, Locuras-k ezkontzako eraztuna atera zion bikotekideari, eta ezkontzeko eskatu. Haien senideen emoziozko negar malkoen artean ospatu zuten garaipena. Miranda de Ebroko lagun ugari joan ziren Donostian ospatu zen finalera.

Beste ezusteko bat ere izan zen El conquistador del Caribe-ko finalean: Julian Iantzik amaieran iragarri zuen hogeigarren denboraldia egongo dela ETB2n, baina bera ez dela aurkezle arituko —Lur Errekondok jarraituko du—. Hain zuzen ere, TVEren Conquis grabatzen hasi berriak dira Dominikar Errepublikan, eta Iantzik Espainiako kate publikoaren bertsioa aurkeztuko du, Raquel Sanchez Silvarekin batera —ETB2 katean saioa egiten duen ekoiztetxe berak egingo du programa, eta ekoizle eragilea Patxi Alonso izango da—. Irailean estreinatuko du La1k Conquis-en bertsio berri hori, eta urtarrilean hasiko da ETB2n hogeigarren denboraldia. Iantzik hemeretzi urtez aurkeztu du ETB2ko reality-a.

El conquistador del Caribe-ren aurtengo edizioari azkeneko atal bat gelditzen zaio: gaur gauean saio berezi bat egingo dute Miramongo platoan. Bertan jakingo da zein den ikus-entzuleen lehiakiderik kutunena. Era berean, platoan izango dira Locuras eta beste hiru finalistak. Baita beste 32 lehiakideak ere.

Tourrak, ikusle datu handiak ETB1 katea Frantziako Tourreko etapak ematen ari da egunotan, eta ahalegin berezia egin du Euskal Herria zeharkatu duten etapetan. Ikusle datuak ere oso handiak izan dira: lehen etapak, Bilbon hasi eta hiri hartan bertan amaitu zenak, %19,1eko ikusle kuota lortu zuen —euskaldunen artean, %40,2koa—; bigarren etapa Gasteizen hasi eta Donostian amaitu zen, eta %11,1ko ikusle kuota izan zuen —euskaldunen artean, %21,8koa—. 347.000 ikus-entzulek egin zuten bat noizbait ETBko emankizunarekin; eta hirugarren etapak, Zornotzan (Bizkaia) hasi eta Baionan amaitu zenak, %9,5ko ikusle kuota lortu zuen —euskaldunen artean, 19,3koa—.

Aipatzekoa da, bestalde, Tourreko lehen hiru etapetan ETB2k ere eman zuela Tourra, euskaraz, 14:00etatik 15:00etara —ETB1en Gaur egun albistegia ematen ari ziren ordutegian—. Asteburuan, bestalde, EITBren webgunean 160.204 erabiltzaile izan zituzten txirrindularitza probarekin lotutako edukiek.

Bestalde, ekainean ETB1ek %2,2ko batez besteko ikusle kuota lortu du; ETB2k %8,9koa izan du; ETB3k, %0,2koa; eta ETB4k, %0,9koa.

Kantar Media enpresak 2022-2023ko denboraldi osoko datuak ere eman ditu, eta horietan ETB2ren beherakada antzematen da: ikasturte osoan %8,3ko ikusle kuota bereganatu du, aurreko urtean baino puntu bat eta hamarren bat gutxiago. ETB1ek %2ko ikusle kuota izan du denboraldi honetan, aurreko urtean baino hiru hamarren gutxiago. ETB3 katea, berriz, bere horretan mantendu da: %0,2ko kuota. Haurrei zuzendutako kanalen artean ikusle gutxien duena da euskarazkoa.

Katalanezko TV3 kate publikoak %14,2ko kuota lortu du ikasturte honetan —hamarren bat igo da—. Espainian Antena3 da lider, eta Tele5k inoizko daturik txikiena izan du.


Summary: EH Bilduk aurpegiratu dio EAJri «PPren babes justifikaezina bilatzea eta jasotzea». Koalizioko Gipuzkoako zerrendaburu Mertxe Aipuruak gogora ekarri du «PP ultraeskuinarekin atzerapausoak adosten ari den bitartean» eskuratu dutela EAJk eta PSEk haren babesa, «geldiezina den aldaketa politikoa eteteko».

EH Bildu Gipuzkoako lehen indar politikoa dela, eta koalizioa «konfiantza osoarekin» lehiatuko dela Espainiako Gorteetarako uztailaren 23ko bozetan: horixe azaldu du Gipuzkoako zerrendaburu Mertxe Aizpuruak gaur, Donostian. Eta erantsi du EH Bilduk Gipuzkoan duen lidergoa ez dela aldatuko, «batzuk eta besteak saiatu diren arren azken asteetan aldaketa politiko hori galarazten, kosta ahala kosta». Adierazi du Espainiako eskuinarekin itunak egiteaz baliatu direla EH Bilduk goberna ez dezan. «Itun horiek ez dute islatzen Gipuzkoako gizartearen gehiengoaren nahia. Gipuzkoarrek garbi hitz egin zuten maiatzaren 28ko hauteskundeetan».

Aizpuruak uste du Gipuzkoak «ahots abertzale eta aurrerakoia» behar duela Madrilen, eta, horregatik, hautesleei eskatu die jarrai dezatela «aldaketa politikoa sendotzen». Espainiako eskuinarekin «inolako zalantzarik izango ez duen indarra» da koalizio abertzalea, Gipuzkoako hautagaiaren arabera: «Ulertezina eta justifikaezina da PPren babesa bilatzea eta jasotzea, are gehiago ultraeskuinarekin atzerapausoak adosten ari diren bitartean».

Voxen eta PPren eskuin muturra besteak beste berdintasun politikak baliogabetzen ari dela ohartarazi du Aizpuruak. «Uste dugu herritarrek kontuan hartuko dutela PPren babesa bilatu izana Euskal Herriko zenbait udalerritan geldiezina den aldaketa eteteko». EAJ eta PSE-EE aipatu gabe, PPk horiei emandako babesari erreparatu dio EH Bilduko Gipuzkoako zerrendaburuak. «Gure eskuan dagoen guztia egingo dugu eskuinak eta eskuin muturrak goberna ez dezaten», esan du, aditzera emanez PSOEk buru lukeen balizko gobernu bat babesteko prest legokeela koalizio subiranista berriro. «Azken lau urte hauetan erakutsi dugu gai garela akordioak lortzeko eskubideak eta askatasunak zabaltzeko, eta euskal herritarrentzat onuragarriak diren itunak egiteko».

Pentsioak igotzeko akordioak, etxebizitzaren eta memoria demokratikoaren ataletan egindakoak, eta bankuei eta energia konpainiei ezarritako zergak ekarri ditu gogora Aizpuruak. Gaur bertan, Espainiako Ministro Kontseiluak onartu duen beste akinaldi bati ere erreparatu dio, talidomidaren biktimei laguntzeko arauari; «izan ere, biktima horientzako zegoen diru aurrekontua hamabi milioi euro handitzea lortu dugu», esan du Kongresurako hautagaiak.

Laburbilduz, EH Bilduk uste du udal eta foru hauteskundeetan «hasitako ziklo politiko berriari jarraipena emateko erronka» duela aurrez aurre uztailaren 23ko bozetan. Koalizioarentzat, beraz, maiatzeko hauteskundeen bigarren itzulia litzateke U-23ko deialdia. «Esku-eskura dugu, eta ez dugu zalantzarik: oraingoan ere Gipuzkoak indar aurrerakoi eta abertzalearen alde egingo du».


Summary: Korsikako nazionalistek keinuak egin dituzte autonomiaren gaian ados jartzeko. Asanblea irlaren etorkizun instituzionalari buruzko ezohiko saioa egiten ari da; baliteke bihar jarraitzea. Alderdi guztiek aurkeztu dituzte eztabaidarako testuak, eta, oraingoz, kolokan dago deliberazio komun bat onartzeko Simeoniren asmoa.

Gilles Simeoni Korsikako gobernuburua irribarretsu agertu da Asanblean. Banan-banan agurtu ditu bere talde parlamentarioko lurralde kontseilariak, baita oposizioko batzuk ere; autonomistak, independentistak eta eskuinekoak. Une horretan jakitun zegoen alderdi guztiek norbere testua aurkeztu eta defendatzeko asmoa dutela —sei, denera—; adostasuna eta batasuna lortzeko helburua, hortaz, zaildu egin zaio lehen ordutik. Baina asteotako adierazpenek agerian utzi zuten jokaleku hori nahiko ziurra zela, eta Simeoni prestatu egin da horretarako. Marie-Antoinette Maupertuis parlamentuko presidenteak egin du lehen aitortza: «eztabaidatu» egin behar dute, «asko», eta baliteke gaurko ezohiko saioa «nahikoa ez izatea». Eta berehala jo du bide horretatik Korsikako gobernuburuak, baina arreta «arduran», «erantzukizunean» eta «une garrantzitsua» delako ideietan jarrita. Simeonik «itxaropen keinu indartsu bat» eskatu du Korsikako herritarrentzat, emozioz beteriko hitzaldi luze —50 minutukoa—, politiko eta tekniko batean; aspaldi ez bezala agertu da, seriostasun handia erakutsi baitu, baina ohi baino handiagoa. «Orainaldiari eta eraikitzea bokazio dugun etorkizunari buruzko mezu argi bat bidali behar dugu ezohiko saio honen ondoren; korsikarrei, eta Parisi».

Hasiera-hasieratik, Korsikako gobernuburuak ez du ezkutatu gaurko asmoa, helburua, eta, batez ere erronka: oposizioa konbentzitu nahi duela, autonomia legegileari buruzko eskaria aho batezkoa izateko. Ezinezkoa du eskuin erregionalista eta eskuin jakobinoa limurtzea; hortaz, mugimendu nazionalistaren batasuna lortu nahi du, deliberazio komun baten bitartez islatuko litzatekeena. Eta horregatik ekin dio, hitzaldiaren bigarren partean, autonomistek eta independentistek egin dizkioten kritikei erantzuteari; batzuetan, autokritika eginda, eta beste batzuetan, ez hainbeste, edo batere ez. Baina, betiere, horiei eskua luzatuta.

Simeonik formalki aurkeztu eta defendatu du duela egun batzuk argitara atera zuen Autonomia txostena. Korsikako gobernuburuak nahi du testu horren edukia izatea deliberazio komunaren oinarria; horretan jaso baititu estatutu berrirako argudioak, estatus horren edukia eta hori arautzeko bide konstituzionala. «Autonomia da irtenbide politiko globalaren deklinabide instituzionala», txosten horretan azaldu duenez. Eta gaurko saioan berretsi du estatutu berriak mugimendu nazionalistaren aldarrikapen historikoak jaso behar dituela: autonomia legegilea, korsikeraren koofizialtasuna, Korsikako herriaren aitortza eta egoiliar estatusa, besteak beste.

«Autonomia guztia nahi dugu, eta autonomia besterik ez», argudiatu du Simeonik. Hau da: estatuaren erregalia eskumenak —moneta, atzerri politika, ordena publikoa...— ez diren guztiek «bokazioa dute Korsikako Kolektibitatearen eskumenen parte izateko». Hori argi zehazteko ahalegina egin du agintari autonomistak, batez ere oposizioko nazionalistei begira; eta proposatu die botere horiei buruzko egutegi bat elkarrekin finkatzea, bakoitza noiz jasoko luketen jakite aldera. Fiskalitateaz ere aritu da, zergak biltzeko eskumena lortzeaz, hori litzatekeelakoan neurri funtsezko bat eta oinarri bat sistema autonomikoarentzat. Hori guztia nola islatu? Frantziako Gobernuarekin adosturiko akordio politiko baten bitartez, gerora Korsikako herritarrek erreferendum baten bidez baieztatu ala ezeztatuko luketena.

Uhartearen autonomiari buruzko prozesua eta negoziazioak Yvan Colonna militante independentistaren heriotzaren ondoren hasi ziren, Simeonik gogorarazi duen modura —iragan urteko martxoaren 2an jipoitu zuten, kartzelan, eta hilabete horretako 22an hil zen—. «Hona iritsi gara hilketa horrek Korsika altxatu zuelako, haserrea eragin zuelako». Eta kasualitate bat, teorian: duela hogei urte atxilotu zuten Colonna, 2003ko uztailaren 4an, Claude Erignac prefeta hiltzea leporatuta. «Bizitza eta askatasuna sakrifikatu zutenez oroitzen naiz», esan du Korsikako gobernuburuak, eta, gero, Erignaci ere omenaldi bat egin dio: «Gerald Darmaninek [Frantziako Barne ministroak] 2023ko otsailaren 6an esandakoa errepikatuko dut: garaia da jarraipenaren hasiera elkarrekin inauguratzeko».

Eta «bokazio historiko» hori duen prozesuari buruzko zalantzak berehala hasi dira oposizioan. Un Soffiu Novu eskuin erregionalistaren eta eskuin jakobinoaren talde parlamentarioko presidentekide Jean-Martin Mondoloni kritiko agertu da autonomiari buruzko prozesuaren lan metodoarekin, eta, batez ere, Simeoniren asmoekin. Mondolonik defendatu du, berriz ere, beren lehentasuna ez dela autonomia legegilea lortzea, legeak moldatzeko eskumena baizik, horiek «Korsikaren errealitatera» egokitzeko, beharrezkoa balitz.

«Uztail hasiera da, eta oraindik ez dugu egin garrantzitsuena: orain ditugun eskumenei buruzko bilana», esan du lurralde kontseilari eskuindarrak, Korsikako gobernuburuaren agintaldiari kritika eginez. Horregatik mugatuko dira legeak moldatzeko ideiara, eta, horretarako, Frantziako Konstituzioa erreformatzearen alde leudeke. «Guk jendearen bizitza hobetu nahi dugu. Erakundeen ikuspuntutik, zure biografiak zertan erakusten du zuek definitzen duzuen autonomiak hori lortuko duela?», egin dio galdera Mondolinik Simeoniri. «Ezerk ez du frogatzen zuk nahi duzun estatutuak korsikarren ongizatea hobetuko duenik».

2024ko erreformak

Frantziako Gobernuak Korsikarentzako autonomia legegilea onartuko balu ere, gerora —Asanblea eta Senatua elkartzen direnean— beharrezkoa litzateke Frantziako Kongresuaren hiru bostenaren babesa; hori Frantziako Konstituzioaren —Korsikaren autonomia titulu batean aipatzea nahi du Simeonik, artikulu bakarrean beharrean— eta erakundeen erreforma egitean bozkatuko lukete, 2024an, Emmanuel Macron Frantziako presidentearen asmoen arabera. Macron hilaren 14an mintzatuko da horretaz, eta orduan baieztatuko ala ezeztatuko du Korsikako Asanbleak egingo duen proposamena onartuko duen.

Prozesu horretan bada, ordea, arrisku bat: Frantziako presidenteak eta haren aliatu parlamentarioek ez dutela gehiengo osorik. Eta horrek ez du ezer bermatzen, Mondolinik oroitarazi duen modura: «Zer egin behar dugu, hori existituko ez balitz bezala aritu? 24 orduan adostasun artifizial bat egin behar dugu, gero gerokoak gertatzeko?».

Autonomia eztabaidaren erdigunean egon arren, Frantziako Estatuaren aurrean izan beharreko jarrera ere hizpidera ekarri dute hainbat lurralde kontseilarik. Core in Fronte independentistako Paul Quastanak mugimendu nazionalistaren tamanta strada (bidea luzea izan da) esaldi ezaguna berreskuratu du, eta batasunerako deia egin die gainontzeko nazionalistei. «Lau alderdi [nazionalista] gaude hemen. Hau kasinoan bezala izango da: palanka mugituko dugu, eta lau lerroak lerrokatuta egotea beharko dugu. Hori egin ezean, kolektiboki galduko dugu».

Quastanak esanak atariko bat izan dira gerora Paul-Felix Benedettik adierazi dituenarentzat. Core in Fronteren buruzagiarentzat, independentista sutsuarentzat, autonomia legegilea «emantzipaziorako lehen etapa» izango da, eta, horregatik, «bide komun» hori egitearen alde agertu da. «Ideiak ez daude pentsatzeko, horiek bizitzeko baizik». Benedettik, balizko deliberazio komunari begira, esan du saiatu direla jarrera «maximalistarik» ez izaten, eta, aldarrikapen historikoak aipatzeaz gain, adierazi du gatazka politikoa eta hamarkadotako «borroka» amaitzeko pausoak ere eman beharko dituztela; besteak beste, zigor auzien afera landuta. Eta harago joateko aukera ere bildu nahi du Core in Fronteren buruak: «Eboluzioa, autodeterminazioa».

PNC Korsikako Nazioaren Alderdia autonomistako Jean-Christophe Angelini tentuz mintzatu da; adierazi du «konpromiso baten terminoak» zehaztuko dituztela gaur, baina ohartarazi du ez dela «ezer amaituko». Angelini izan da Simeoniren kritiko handietako bat, batez ere Korsikako gobernuburuak nazionalisten Pe a Corsica koalizioa (2015-2021) hautsi zuenetik, eta gaur ere agerian geratu da hori, adierazi baitio ez duela nahikoa lan egin batasuna lortzeko.

Halere, atea ireki dio ados jartzeari: «Nik uste dut botere legegilea behar dugula. Eztabaidatuko dugu. Baina hitz egin behar dugu; mugimendu nazionalaren batasuna garrantzitsua da, nahiz eta badakigun zein den azken urteetako esperientzia». Hori bai, ohartarazi du ez duela nahi «jakobinismo lokalik» balizko sistema berri horretan, eta ezinbestekotzat jo du finantzen arloan Korsika «indartsu» izatea; eta, aldarrikapen historikoei erreferentzia eginez, Korsikako herriaren aitortza.

Ezkorrena Josepha Giacometti-Piredda lurralde kontseilaria izan da, Corsica Libera independentistakoa. Alderdi horrek, ezohiko saioa hasi aurretik, jakinarazi du ez duela bat egingo Simeoniren proposamenarekin, nahikoa ez delakoan, uste baitu Macronek jarritako marra gorriak bere egiten dituela: Korsikak Frantziako Errepublikan jarraitu behar duela, eta ez dituztela herritarren «bi maila» sortuko. Eta, hain zuzen ere, Giacometti-Pireddak horixe berretsi du Asanblean egindako hitzaldietan, argudiatu baitu autonomiari buruzko prozesuak ez duela «izaera historikorik».

«Autonomista ez-nazionalista»

Un Soffiu Novuko lurralde kontseilari Pierre Ghiongak bere izenean egin du azken proposamena, «autonomista ez-nazionalista» modura. Eta, hori kontuan harturik, esan du balizko autonomia estatutua bidearen amaiera izango litzatekeela harentzat: «Zergatik? Ez dudalako sinesten Korsikaren independentziaren bideragarritasunean».

Ghiongaren ustetan, Korsikaren «geografiak, geopolitikak, bi hizkuntzek eta kulturak» agerian uzten dute uharteak autonomia legegilea behar duela. Korsikako herriaren aitortzaren alde egin du, betiere, «Frantziako herriaren parte» bada, eta korsikeraren koofizialtasuna ere defendatu du, baita egoiliar estatusa ere. Baliteke, hortaz, mugimendu nazionalistarekin ados jartzea afera askotan.

Korsikako Parlamentuaren ezohiko saioa, gauza guztien gainetik, barrura begirakoa izaten ari da, kanporakoa bainoago. Korsikako gobernuburuaren eta haren alderdi Femu a Corsicakoen mezua, oro har, zera izan da orduotan: Korsikak bere burua gobernatu behar duela, autonomia legegilearen bitartez.

Erreferentziaz eta keinuz beterikoa ere bada bilkura hori; kasurako, Danielle Antonini lurralde kontseilariak Autonomia dioen elastiko laranja darama soinean. Ez da edonolakoa, Edmond Simeoni Korsikako nazionalismoaren buruzagi historiko eta egungo gobernuburuaren aitak hori bera baitzeraman 1975eko udan Alerian (Korsika) egin zuten protesta ezagunean.

Korsikako autonomistek eta independentistek, oro har, batasunerako keinuak egin dituzte, baina desadostasunak oraindik handiak dira. Asanbleako saioa eten egin dute —bihar 11:00etan jarraituko du—, eta lau talde parlamentario nazionalistak eta Ghionga negoziazioetan murgilduta daude, deliberazio komun bat adosteko.


Summary: Poloniak erreferendum bidez erabakiko du Europako Batasuneko migrazio planaz. Mateusz Morawiecki lehen ministroak iragarri du hauteskunde orokorren egun berean egingo dutela galdeketa; udazkenerako daude aurreikusita.

Poloniako Gobernuak erreferendum baten bidez erabaki nahi du EB Europako Batasunak adosturiko migrazio planaz, hauteskunde orokorren egun berean, udazkenean. EBko estatu kideek sortutako migrazio planaren aurka agertu da Varsovia.

Duela astebete, Jaroslaw Kaczynski PiS Legea eta Justiziako buru eta ministrordeak galdeketaren ideia hizpidera ekarri zuen behe ganberan: «Poloniak erabaki beharreko zerbait da. Europako Batasuneko herrialdeen subiranotasunaren aurkako plan bat da hau». Kaczynskik Poloniaren aurkako «burlatzat» jo zuen EBren ekinaldia, Poloniak jada 2,2 milioi errefuxiatu jaso ditu eta Ukrainatik.

Atzo, Mateusz Morawiecki lehen ministroak, prentsaurreko batean, errealitate bihurtu zuen Kaczynskiren proposamena: «Hauteskunde orokorrak eta erreferenduma egun berean egingo ditugu, kostuak txikiagoak izan daitezen». Morawieckik adierazi zuen ez dagoela ados migrazio planarekin: «Oso arriskutsua da mugak horrela irekitzea: aukera paregabea da giza trafikoan dabilen jendearentzat. Horrez gain, terroristak gure herrialdean sartzeko arrisku handia dago».

Zbigniew Ziobro Justizia ministroak, behe ganberan hark ere, planaren arriskuez hitz egin zuen: «Migrazio neurri hauek indarrean sartzen badira, gure hiriak komunitate oldarkorrez beteko lirateke, eta ghettoak sortuko lirateke».

IBRiS gizarte eta merkatu azterketarako institutuak Rzeczspospolita egunkariarentzat egindako inkesten arabera, erreferendumaren erabakia oso bananduta dago. Inkestek diote %50,3 planaren alde daudela, eta beste %49,7 aurka.

Poloniarekin batera, Hungaria izan da EBko migrazio neurrien aurka agertu den gobernu bakarra. Estatu kideek 30.000 asilo eskatzaile banatzea adostu dute, eta ukatutako errefuxiatu bakoitzarengatik 20.000 euroko isuna ordaindu beharko du herrialde bakoitzak. Viktor Orban lehen ministroak bere Facebook orrian publikatu zuen neurri horiek «onartezinak» direla.


Summary: Euskadiko Federazioa «itxaropentsu eta zuhur» dago Nazioartekoaren batzarrari begira. Euskadiko Federazioko ordezkariek denbora daramate lanean uztailaren 29an Mexiko Hirian egingo den ezohiko batzarrean ahalik eta babes gehien lortzeko.

Uztailaren 29a baliteke egun historikoa izatea euskal pilotarentzat. Egun horretan, Nazioarteko Pilota Federazioak ezohiko batzarra egingo du Mexiko Hirian, eta horretan bozkatuko dute Euskadiko Pilota Federazioa kide izateko estatutuak aldatu edo ez. Mexikon 11:00ak direnean hasiko da batzarra, Euskal Herrian 19:00ak direnean.

Bigarren aldiz bozkatuko dute Euskadiko Federazioa Nazioartekoaren kide gisa onartu edo ez. 2002ko abuztuaren 26an egin zuten lehen aldiz, Iruñean, han jokatu zen Munduko Txapelketaren harira. Venezuelak egin zuen proposamena, baina batzarrak ezezkoa eman zion.

Baina, oraingoan, itxaropentsu egoteko arrazoiak daude. Atzo gertatukoa da bat. Xavier Cazaubon Nazioarteko Federazioko presidenteak erakundearen idazkari nagusi kargutik kendu du Julian Garcia Angulo Espainiakoaren presidentea, Euskadikoaren kontrako kanpaina egiteagatik.

Mexiko Hirian sinaturiko gutunean eman du Cazaubonek erabakiaren berri, Garcia Angulori zuzenduriko testuan. «2023ko apirilaren 13tik Nazioarteko Pilota Federazioari eraso egiten aritu zara, eta, zehazki, neuri», azaldu du Cazaubonek. Presidenteak Espainiakoaren buruari gogoratu dio Nazioarteko Federazioak apirilaren 10ean «aho batez» erabaki zuela ezohiko batzarrera deitzea Euskadiko Federazioa kide gisa onartzeko estatutuak aldatu edo ez erabakitzeko. Batzarrera deitze hutsak «eraso eta mehatxu olde» bat eragin zuela azaldu du Cazaubonek. «Isilik egon naiz zure laido eta difamazioen aurrean».

Baina Garcia Angulok Nazioarteko Federazioaren kideei bidaliriko azkeneko agirian erakundearen 44. artikuluak idazkari nagusiari ematen dizkion eskumenak gainditu dituela iritzita, hura kargugabetu du presidenteak. Apirilaren 13tik erakundeari egunero eraso izana egotzi dio Garcia Angulori, eta beste herrialdeetako federazioei ere mehatxu egitea leporatu dio. «Sentitzen dut erabaki hau hartu behar izatea».

Garcia Angulok egin dizkio kritika zorrotzenak Euskadiko Federazioak egindako eskaerari eta haren aurrean Nazioartekoak hartutako erabakiari. Hala, apirilean, Nazioartekoak uztailean ezohiko batzarra egingo zuela esan eta berehala, Garcia Angulok esan zuen ezetz bozkatuko duela, Euskadiko Federazioa sartzeak Espainiako Federazioari eta Espainiari «eraso» egiten diola argudiatuta. Idazkari nagusi izateari utzi arren, Espainiakoaren burua da oraindik ere, eta argi dago kontrako botoa emango duela bozketan.

Badira itxaropentsu egoteko beste arrazoi batzuk; nagusia, Nazioarteko Federazioak ezohiko batzarra egingo duela, eta horretan bozkatuko duela Euskadikoa onartzeko estatutuak aldatu edo ez. Euskadiko Federazioak bitan egin zion aurretik eskaera, eta ez batean ez bestean ez zuen erantzunik jaso. Hori gutxi ez, eta Nazioartekoaren presidenteak berak proposatuta jorratu dute gaia. Aldaketa esanguratsua da hori.

Gai zerrenda da itxaropentsu egoteko beste arrazoi bat. Hasiera batean, gai bakarra izango zuen ezohiko batzarrak: Euskadiko Federazioa onartzeko estatutuak aldatu edo ez bozkatzea. Baina bigarren gai bat sartu dute zerrendan: estatutuak aldatzea onartuz gero, jarraian bozkatuko lukete Euskadiko Federazioa onartu edo ez. Hau da, Euskadikoa ofizial izan daiteke egun horretan bertan. Hala izango balitz, Euskadiko Federazioko pilotariek nazioarteko txapelketa guztiak jokatuko lituzkete, Munduko Txapelketatik hasita. 2026an jokatuko da hurrengo ekitaldia, San Luisen (Argentina). 2030ekoa, berriz, Euskal Herrian izango da.

Bozketaren nondik norakoak

Estatutuen aldaketa onartzeko, bozketan parte hartzen duten bi herenen babesa behar da. 33 herrialdek dute ordezkaritza, eta hamabostek bozkatzen dute; bakoitzak boto kopuru jakin bat du, azken munduko txapelketan parte hartutako diziplinen araberakoa: Espainiak, Frantziak eta Mexikok bederatzi dituzte, eta Kubak eta Argentinak zortzi, besteak beste. 76 dira guztira. Lehen bozketaren babes bera beharko luke balizko bigarren bozketak, Euskadikoa onartu edo ez erabakiko lukeenak.

Euskadiko Federazioko ordezkariek denbora daramate lanean ahalik eta babes gehien lortzeko. «Itxaropentsu» daude, baina «zuhur» jokatu nahi dute.

Espainiako Kongresuak Kirolaren Legea onartu eta zortzi hilabetera etorri da berria. EAJk baiezkoa eman zion legeari, PSOErekin ituna egin ostean. Urrian eman zuten itunaren berri, Miarritzen (Lapurdi) Munduko Txapelketa jokatzen ari zela, eta azaroan onartu zuten legea. Hartan, nazioartean ofizialki lehiatu ahal izateko selekzioek bete beharreko baldintzak zehaztu zituzten. Horren arabera, «autonomia erkidego» bateko selekzioak nazioarteko txapelketetan lehiatu ahalko dira kirolak lurralde horretan «sustrai historikoak» baldin baditu, kirol bakoitzari dagokion nazioarteko federazioak onartzen badu, eta «autonomia erkidego» horretako federazioa Espainiakoa baino lehen sortu bazen.


Summary: Espainiako Gobernuak 40 milioi eurorekin lagunduko du Urdaibaiko Guggenheim. Bizkaiko Foru Aldundiarekin lortutako hitzarmenaren ondorio da erabakia.

Espainiako Gobernuak 40 milioi euroko diru laguntza emango du, Urdaibaiko estuarioan «garapen iraunkorreko jarduera bereziak bultzatzeko» ekintzetarako. Ekintza horien artean dago biosfera erreserba horretan Guggenheim museoa egitea. Espainiako Gobernuko Ministroen Kontseiluak eta Bizkaiko Foru Aldundiko Gobernu Kontseiluak gaur bertan onartu dute diru sail hori emateko hitzarmena.

Foru Aldundiak jakinarazi duenez, akordioaren helburua da «Urdaibaiko biosfera erreserba naturalaren inguruko natur balioak indartzea, eta, antzinako industria kokalekuen ordez, ingurumena errespetatzen duten eta ingurumena integratzen duten guneak ezartzea».

Bizkaiko diputazioaren arabera, «ingurumen jarduerak Urdaibaiko Guggenheim museoaren hedapenaren funtsezko parte dira, eta, besteak beste, 63.570 metro koadrotik gorako lurzorua deskontaminatzea, Muruetako itsasadarraren fluxu naturala lehengoratzea eta espazioak birnaturalizatzea ekarriko dute», zehazten du hitzarmenak.

Orain dela aste batzuk, New Yorkeko arkitektura estudio batek azterketa bat aurkeztu zuen Guggenheim museoa Muruetako ontziolara eta Gernikako Dalia enpresara zabaltzeak ekarriko lukeen kostuaren gainean. Haren arabera, Guggenheimen hedatzea 128 milioi euro inguru kostatuko litzateke.

Bizkaiko Foru Aldundiak bere aurrekontuko 40 milioi euro gorde ditu jada Urdaibaiko Guggenheimen proiektuarentzat, eta, Espainiako Gobernuaren ekarpena lotuta, Eusko Jaurlaritzak proiektuarentzat beste diru sail bat onartzea faltako da.

Espainiako Gobernuak diru laguntza eman arren, ez da sartuko Guggenheim kudeatzen duen fundazioan, zeina Bizkaiko Foru Aldundiak, Eusko Jaurlaritzak eta Solomon Guggenheim fundazioak osatzen duten.


Summary: Arabako diputatuek karguaren zina egin dute. EAJren eta PSE-EEren artean adostutako «bide orri argia» duen foru gobernu bat izango da, ahaldun nagusiak esan duenez. Halere, prest egongo da beste taldeen proposamenak onartzeko .

Arabako Foru Aldundiko bederatzi diputatuek euren karguaren zina egin dute gaur batzar nagusietan: sei emakumek eta hiru gizonek. Datozen lau urteotan gidatuko dute Arabako foru gobernua, Ramiro Gonzalez dutela buru. Sei diputatu jeltzalek eta hiru sozialistek «hitzeman» dute «Arabako foruak, ohitura eta usadio onak» gordeko dituztela, «autogobernu eta askatasunaren seinale» direlako.

Cristina Gonzalez Enplegu, Merkataritza, Turismo eta Foru Administrazioko diputatua izan da lehenengoa hitz horiek esaten. Itziar Gonzalo de Zuazo, Ogasun, Finantza eta Aurrekontu arduraduna izan da hurrengoa. Karguaren zina egin dute gainontzeko diputatuek ere. Jone Berriozabal izango da Berdintasun, Euskara eta Gobernantza Sailaren arduraduna; Saray Zarate arduratuko da Ekonomiaren Garapenaz eta Berrikuntzaz; Gorka Urtaran ere, azken bi agintaldietan alkate izandakoak, zina egin du Gizarte Politiketako arduradun bezala; Jon Nogales Mugikortasun Jasangarrien eta Bide Azpiegituren foru diputatua izango da; Anartz Gorrotxategik Lurralde Orekako eta Lurralde Antolaketaren ardura izango du; Amaia Barredo Iraunkortasuneko, Nekazaritzako eta Natura Inguruneko foru diputatua izango da, eta Ana de Val izan da zina egiten azkena, zeina Kulturaz eta Kirolaz arduratuko baita.

Ramiro Gonzalezek adierazi du gaur «etapa berri bat» hasiko dela. Ez da ahaztu, baina, azken foru gobernuko kideekin. «Eskerrak» eman dizkie «egoera zailean lan handia» egiteagatik. Gaineratu du orain talde berriari dagokiola azken foru gobernuaren «ekintza, egitasmo eta proiektuak ixtea». Talde berriaren buru izateaz «harro» dagoela adierazi du, eta foru gobernu berriak «erronka handiak» izango dituela erantsi.

Gonzalezen esanetan, EAJren eta PSE-EEren artean adostutako «bide orri argia» duen foru gobernu bat izango da. Halere, beste talde batzuetatik datozen proposamenak onartzeko prest dagoen gobernu bat dela argitu du. «Lankidetza, elkarrizketa eta adostasuna» izango dira talde berriaren ezaugarriak. Lankidetza azpimarratu du, bai gobernuaren barruan, bai gainontzeko instituzioekin eta gizarte osoarekin ere. Gainontzeko alderdi politikoekiko «elkarrizketa eta adostasuna» ardatz hartuko dituela esan du, denon artean Arabak «aurrera» egin dezan.

«Arabar guztien zerbitzuan» dagoen gobernua izango da, azpimarratu duenez. «Araba lurralde oparoago eta bateratuagoa» izan dadin lan egingo duela hitzeman du, «pertsona guztiek bizi proiektu duina eduki dezaten». Gobernu «kontinuista» izango da «indartsu» egin dituen politiketan, baina «eraldatzailea» eskakizun berriei aurre egiteko. Arabak «bizi kalitatean lidergoa» izan dezan jarraituko dute lanean bihar bertan 13:00etan hasiko den Gobernu Kontseiluan.


Summary: Sute bat izan da Zubietako erraustegiko hondakin handien hobian. 07:45ean piztu da sua, eta erraustegiaren baliabideekin itzali dutela jakinarazi du GHK-k. GuraSOSek esan du instalazioetan piztutako laugarren sutea dela.

Zubietako erraustegian sute bat izan da goizean, eta ke laino handi bat begi bistan izan dute inguruko bizilagunek ordu batzuetan. Gipuzkoako Hondakinen Kontsortzioak jakinarazi duenez (GHK), mankomunitateren batek material «sukoia» bota du bolumen handiko hondakinen hobian, eta han hartu du su. GHKren arabera, 07:45ean piztu da sua, eta 10:00ak arte egon da piztuta. Jakinarazi du «sute txikia» izan dela eta erraustegiaren beraren baliabideekin itzali dutela.

GuraSOSek kritikatu egin du GHKren prozedura. Izan ere, ez zaio zilegi iruditu errua mankomunitateei botatzea, GHKri baitagokio instalazioetara sartzen diren hondakinak kontrolatzea. GuraSOSek gogorarazi du gai industrialak eta hondakinik arriskutsuenak egoten direla hondakin handien hobian. Alde horretatik, kalterik ez dela izan esatea ere kritikatu du. «Keak berak sortzen du kaltea. Ez al da kalte nahikoa biztanleen osasuna eta segurtasuna?».

GuraSOSek ohar hau ere bidali dio GHKri: «Zer material eta zer kantitate erre den jakin nahi dugu, eta baita zer substantzia arriskutsu isuri diren ere. Eta zergatik ez zaien abisatu herritarrei, edota 112ra deitu den, baimenak agintzen duen bezala».