Summary: Seaskaren helegitea gibelera bota du Paueko Administrazio Auzitegiak. Frantziako Hezkuntza ministerioari arrazoi eman dio Seaskak prozedura desegokia hautatu zuela ebatzita. «Aitzakia tekniko bat» erabili izana deitoratu du Peio Jorajuriak, eta «politikoki» erantzunen dutela jakinarazi du.

Paueko Administrazio Auzitegiak atzera bota du Frantziako Hezkuntza ministerioaren kontra Seaskak ezarritako helegitea. EEP Euskararen Erakunde Publikoak eta hiruek 2019an izenpetu zuten hitzarmena ez errespetatzea leporatzen zion ikastolen elkarteak ministerioari. Hitzarmen horretan, baxoko ahozko handiaren parte bat euskaraz egiten ahalko zela adostu zuten, baina neurria plantan ezartzea ukatzen du Bordeleko akademiako errektoreak. Lehengo astean aztertu zuten Seaskaren helegitea urgentziazko prozeduran, eta gaur eman du erabakiaren berri auzitegiak.

Paueko epaileak ebatzi du prozedura desegokia hautatu duela Seaskak. Azterketetan euskara erabili dezaketen ikasleen kopurua mugatzeko Frantziako hezkuntza administrazioak hartutako erabakia irmoa dela kontsideratu du, eta, beraz, berau eteteko eskatu behar zutela. Hau da, beste gisan errateko, 2019ko hitzarmena betetzeko eskatu ordez, baxoko proba euskaraz egin ahal ez izateko erabakia bertan behera uzteko eskatu behar zutela Seaskako arduradunek. Ideia bera defendatu zuen Frantziako Hezkuntza ministerioak ere epaitegiaren aitzinean.

Urte hasieratik, behin baino gehiagotan bildu dira ikastoletako ordezkariak Bordeleko errektorearekin. Horietako bi bilkura aipatu ditu Paueko Administrazio Auzitegiak bere ebazpenean: otsailaren 4ean bideo-konferentziaz egin zutena eta apirilaren 13an EEPko ordezkariek eta hiruek izan zutena. Epailearen hitzetan, errektoreak «esplizitituki» adierazi zuen bere erabakia bi bilkura horietan: euskaraz egiteko aukera ez dagokiela ikasle guziei, euskara azkartua berezitasuna hautatu dutenei baizik. Ahozko aipamen hori erabaki administratibo irmo bat zela ebatzi du epaileak, eta Seaskaren kontrako erabakia hartu du.

Peio Jorajuria Seaskako lehendakariaren iritziz, epaileak «aitzakia tekniko bat» erabili du gaian ez sartzeko. «Bagenekien epaile batek estatuaren kontra jotzea biziki zaila zela, teknikoki kasik pikoan ginen baina perfektua izan behar da». Bere hitzetan, argi gelditu da afera ez dela bide judizialetik konponduko. «Erabakia politikoa zen, eta erantzun politikoa izanen du». Ikastolen elkarteak desobedientziarako deia egin zien irakasleei, eta horretarako prestatzen ari direla jakinarazi du Jorajuriak; ondoko egunetan gurasoen erantzun bat ere izanen dela iragarri du

Hiru dokumentu

Seaskak urteak daramatza azterketak euskaraz egiteko eskubidea aldarrikatzen. Azkenaldian, ekintzak biderkatu dituzte, Frantziako Hezkuntza ministerioaren jarrera aldatzeko asmoz. Funtsean, hiru dokumentuk berresten dute Seaskaren eskaera. Batetik, Frantziako Hezkuntza Kodeak, 121-3 artikuluan; bestetik, EEPk, ministerioak eta Seaskak 2019an izenpetutako hitzarmenak; eta, azkenik, joan den abenduan hizkuntza gutxituen irakaskuntzari buruz publikatu zuten zirkularrak. Brebetan eta baxoan proba batzuk euskaraz egiteko aukera aipatzen da azken horretan.

Azken hilabeteetan protesta bat baino gehiago egin dituzte guraso, ikasle eta irakasleek azterketak euskaraz egiteko eskubidea aldarrikatzeko. Otsailean giza katea egin zuten Baionan eta 1.500 pertsona bildu zituzten ikasleen hizkuntza eskubideen alde. Apirilean EEPren bulegoetara sartu ziren, eta akademia ikuskaritza Ipar Euskal Herrian diren hiru egoitza okupatu zituzten. Ondoko asteak ere mugituak izanen direla aurreikusi liteke.


Summary: Frantziako Gobernuak ingelesezko hitzak galarazi ditu bideojokoen alorrean, frantsesa babesteko. Parisko Kultura Ministerioak frantsesezko hitzak eta esamoldeak proposatu ditu ingelesezkoak ordezkatzeko. Quebecen ere, are gehiago zorroztu dute frantsesa babesteko legea.

Ahaztu streamer hitza; aurrerantzean, joueur-animateur en direct esan beharko da, hau da, zuzeneko jokalari-esatari. Frantziako Gobernuak erabaki du aurre egitea bideojokoen alorrean erabiltzen diren ingelesezko hitz eta esamoldeei, eta frantsesezko baliokideekin ordezkatzea.

Frantziako Aldizkari Ofizialean atzo argitaraturiko arauaren arabera, zerbitzu publikoetan eta testu ofizialetan ezingo da cloud gaming erabili, esaterako, baizik eta jeu video en nuage (bideojokoa hodeian); jokalari profesionala adierazteko ezingo dute pro-gamer esan, eta joueur professionnel erabili beharko dute; jokalariek ezingo dute season pass bat erosi, jokoan sasoi batez nahieran aritzeko, eta passe saisonnier bat atera beharko dute. Eta frantsesez ofizialki ez da eSport-ik egongo; jeu video de competition izango dira.

Kultura Ministerioak atzo zabalduriko agiri batean azaldu zuenez, bideojokoen alorrean ingelesezko hitz «asko» erabiltzen dira, eta halakoak «ulertzeko oztopo izan daitezke ingelesez egin ohi ez dutenentzat».

Frantsesa Aberasteko Batzordearen ekimenez hartu du erabakia Gobernuak. Erakunde hori 1996. urtean sortu zuten, baina 2015ean hartu zuen gaur duen izena. Erakundea lehen ministroaren agintepekoa da, eta hauxe du bere buruari ezarritako helburu nagusia: «Hitz eta esamolde berriak sortzea, gure hiztegian dauden hutsuneak betetzeko, eta atzerriko moldeetan agertzen diren kontzeptuak eta errealitateak frantsesez adierazteko». Hemeretzi aditu taldek asmatu dituzte batez ere ingelesetik helduriko terminoen baliokideak. Gero, Akademia Frantsesak —Euskaltzaindiaren baliokideak— eman behar die oniritzia proposamenei, aldizkari ofizialean argitaratu aurretik.

Ez da iradokizuna: agindua da. Baitezpada erabili beharko dituzte hitzok eta esamoldeok estatuaren erakunde guztietan, eta ezinbesteko erreferentzia izango dira itzultzaile eta idazle teknikarientzat.

Gutxienez 1980ko hamarkadatik, Paris oso kezkaturik egon da frantsesak lekua galdu duelako, bai nazioartean eta bai herrialde frantsesdunetan, ingelesaren mesederako. Hizkuntzan sarturiko ingelesezko hitzei eta esamoldeei baliokideak bilatzen aritu dira etengabe. Horietako asko teknologiaren alorrekoak dira: e-mail ez esateko, courriel hitza sortu zuten, esaterako; eta digital hitza saihesteko, numérique asmatu zuten. Eta euskarara ere heldu da hori: Ipar Euskal Herriko euskaldun askok numerikoa erabiltzen dute, eta Euskaltzaindiak berak askotan baliatzen du numerikoa edo digitala esamoldea.

Legeak ere ezarri dituzte horren harira Frantzian. 1994. urteko Toubon legeak, esaterako, debeku eta arau multzo bat ezarri zituen, Frantziako gizartean frantsesaren nagusitasuna bermatzeko. Herritarrei zerbitzua frantsesez emateko betebeharra ezarri zuen, eta lan eremuetan frantsesa erabiltzera derrigortu; publizitatea frantsesez egitea ziurtatu zuen; ingelesari harturiko hitzak erabiltzea debekatu zien hedabideei, eta horien ordezko frantsesak erabiltzera behartu.

Quebecen, legea zorrotzago

Hizkuntza propioa —frantsesa oraingoan ere— babesteko ahaleginetan, beste urrats bat egin zuen joan zen astean Quebeceko Parlamentuak: frantsesaren nagusitasuna are gehiago bermatu nahi duen legea onartu zuen.

Lege horren arabera, Quebecen bizitzen jartzen diren etorkinak hasieran baino ezingo dira gobernuarekin komunikatu ingelesez edo beste hizkuntzaren batean. Sei hilabeteren buruan, frantsesa erabili beharko da harremanetan.

Orain arte konpainia handiek bakarrik ziurtatu behar izan dute frantsesez aritzen direla. Lege berriarekin, negozio ertain eta txiki gehienek ere zailago izango dute justifikatzea frantsesez egiten ez duten langileen kontratazioa. Legea betetzen ari ote den ikertzen duenean, Poliziak ahalmen gehiago izango ditu ordenagailuak eta telefonoak aztertzeko.

1977. urtean, 101. Legea edo Frantsesaren Agiria ezarri zuten Quebecen. Ordutik, joan zen asteko erreforma da eginiko «garrantzitsuena», François Legault lehen ministroak idatzi duenez. «Ipar Amerikan gehiengo frantsesduna duen gobernu bakarraren buru naizen aldetik, nire erantzukizuna da ziurtatzea frantsesa izango dela aurrerantzean ere gure hizkuntza ofizial bakarra, gure hizkuntza komuna».

101. Legeak ezarri zuen frantsesa Quebeceko hizkuntza ofizial gisa. Legeak zerbitzuak frantsesez jasotzeko eskubidea bermatzen die herritarrei; enpresak frantsesa erabiltzera behartzen ditu herritarrekin komunikatzeko orduan, eta haur guztiek frantsesezko eskoletan ikasten dutela ziurtatzen du.

Lege horren eraginez, eremu ingelesdunez inguratuta egon arren, Quebeceko zortzi milioi biztanleetatik %85 inguru batez ere frantsesez mintzo dira egunerokoan.

Gaiak Quebecen eta Kanadan duen garrantzia agerian geratu zen udazkenean, Air Canadako buru Michael Rousseauk barkamena eskatu behar izan zuenean, Quebecen hamalau urtez bizi izanda ere ordura arte ez zuelako frantsesik ikasi. Jasotako kexuen ostean, irakasle bat hartu behar izan zuen Rousseauk.


Summary: Emakume bat hil da Gasteizen, kamioi batek harrapatuta. 82 urte zituen andrazkoak. Udaltzaingoak ikerketa abiatu du istripua argitzeko.

82 urteko emakume bat hil da gaur Gasteizko Aranbizkarra auzoan, kamioi batek harrapatuta. Ezbeharra 17:00 aldera gertatu da, Valladolid eta Andaluzia kaleen arteko bidegurutzean, Aranalde gizarte etxearen ondoan. Gizarte etxeko langileak emakumeari laguntzen saiatu dira, baina ezin izan dute ezer egin, eta bertan hil da. Gasteizko Udaltzaingoak ikertzeari ekin dio ezbeharra argitzeko.


Summary: Ez da txosnarik egongo Iruñeko sanferminetan. Navarra Sumak ukatu egin die herri mugimenduei etxolak Alde Zaharrean jartzea, eta Herri Sanferminak koordinakundeak ez du onartu Runako parkera joatea, aurreko urteetan hara joanda dirua galdu zutelako.

Gizarte mugimenduek ez dute jaigunerik edukiko datozen Sanferminetan. Herri Sanferminak koordinakundeak eta udala negoziatzen aritu dira azken asteotan, baina, azkenean, ez da akordiorik egon.

Udal gobernuko Navarra Suma alderdiak txosnak Alde Zaharretik atera nahi izan ditu, kosta ahala kosta. Herri Sanferminak koordinakundeak, berriz, biztanleei traba egingo ez dien eredu bat proposatu die: Oaren plazan, eta 01:00ak arte.

Hasieran, begi onez hartu zuten udalean proposamena, baina, azkenean, herri mugimenduei Alde Zaharra galarazi nahi zietenen irizpidea gailendu da.

Ikusi gehiago: Herri Sanferminak: «Ez da izanen txosnarik, baina ez gara desagertuko»

Udalak txosnak Runako parkean jartzea nahi zuen. Baina Herri Sanferminak koordinakundeko ordezkariek gogorarazi diote esperientzia txarra dutela leku horretan, jaiaren bihotzetik urrun dagoelako, eta jendea ez delako hara joaten. Izan ere, bi urtez egin zuen ahalegina han Gora Iruñea taldeak, eta dirua galdu zuen.

Herri Sanferminak koordinakundeak bihar azalduko du, zehaztasun handiagoz, zer gertatu den negoziazioetan.


Summary: Angelun 58 urteko gizon bat hil da, etxebizitza batean izandako sutean. Espainia etorbideko eraikin baten bigarren pisuan piztu da sua. Suhiltzaileek topatu dute hilotza, eta emakume gazte bat ere ospitaleratu behar izan dute.

Suhiltzaileek 58 urteko gizon baten gorpua topatu dute gaur goizean Angelun (Lapurdi), kiskalitako etxebizitza batean. Espainia etorbidean dagoen eraikin bateko bigarren pisuan piztu da sua (bost pisu ditu eraikinak), eta 32 lagun atera behar izan dituzte 21 etxebizitzetatik. Hogei urteko neska bat ere ospitaleratu dute, baina, jakinarazi dutenez, ez dago larri.

Oraingoz, ez dute argitu zerk piztu duen sua, baina ikerketa zabaldu du Baionako Fiskaltzak. Lehen arrastoen arabera, ez dirudi indarkeria zantzurik dagoenik.

Claude Olivet alkateak azaldu duenez, hiru senideko familia bati behin-behineko ostatu bat eman dio udalak, eta suhiltzaileen eta Poliziaren lana eskertu du.

Poliziaren arabera, hildakoak Diogenesen sindromea zuen, eta, horren ondorioz, litekeena da bakarrik egoteko eta etxean gauza asko biltzeko joera izatea.


Summary: Hipikarik ez Iruñean, enpresen interes faltagatik. Iruñeko Udalak jakinarazi duenez, enpresa bakar batek ere ez du azaldu borondaterik hirian txapelketa bat antolatzeko. Udaleko talde politiko guztien artean, soilik Navarra Sumak nahi zuen hura egitea.

Iruñeko Harresien I. Hipika Sariketa Nagusia egin zuten 2021eko irailaren 2tik 12ra, Iruñeko Ziudadelan. Sanferminak ohi bezala ospatu ez, eta festetarako izan ohi den aurrekontuaren parte bat horretan inbertitzea erabaki zuen Udalak orduko hartan, «iruindarrentzako eskaintza zabaltzearren». Txapelketak lehenbiziko aldia zuen hirian, izenak adierazten zuenez. Bada, ez da izanen bigarrenik, ez aurten behintzat.

Kirol zinegotzi Maria Caballerok egin du jakinarazpena. Emandako azalpenen arabera, bistan gelditu da, dena dela, erabakia ez dela guztiz librea izan, baldintzek behartua baizik. Iruñeko Udalak ez du inolako proposamenik jaso txapelketa antolatzeko. Hau da, hipika enpresa bakar batek ere ez du interesik azaldu Iruñean halakorik egiteko.

Nafarroako hiriburuan iaz egin zen hipika txapelketa hasiera-hasieratik izan zen polemika iturri, hura antolatzeko asmoa iragarri zenetik bertatik. Sariketak aurrera eginen zuela jakinarazi ondotik ere, hainbat izan ziren hura gelditzeko ahaleginak, protestak tarteko. Besteak beste, Hipikarik Ez taldea sortu zuten auziaren harira, eta ekintzak gauzatu zituzten udan.

Ikusi gehiago: Iruñeko hipika txapelketa prestatzeko erabiltzen ari diren makina bat sabotatu dute

Baina iritsi zen iraila, eta Navarra Sumak erdietsi zuen nahi zuen hori. Caballero zinegotziaren esanetan, «arrakasta» izan zen iazkoa. Ez ordea, gaur egungoak ikusita, sariketa errepikatzeko adinakoa.

Ziudadela, garbiago

2021eko hipika txapelketak piztutako sumina eta ezinegona ez zen sariketa bukatzearekin batera iraungi. Ziudadela txapelketarako atontzeko, hareaz bete zituzten zuloguneak, hondarrez bete zuten eremu osoa, baita beste hainbat material baliatu ere. Kalteak hasieratik izan ziren nabarmenak, eta luze iraun zuten ondotik. Udalaren «utzikeria» gaitzetsi zuten herritarrek eta hainbat eragilek.

Izan ere, txapelketa bukatu eta zenbait hilabetetara, hondarrak Ziudadelan segitzen zuen artean. Navarra Sumak salbu, udaleko talde politikoek adierazpen bat onartu zuten eremua berehala egokitu dadila eskatzeko. Handik lau hilabetera garbitu zuten guztiz Ziudadela. Hala eta guztiz ere, hainbat taldek salatu dute kalte batzuk «konpondu ezinekoak» direla.

Ikusi gehiago: Hipika txapelketa bukatu eta hilabete eta erdira, Iruñeko Ziudadela hondarrak hondatua dago oraindik


Summary: Vulcanizados Zuloaga enpresa zigortu dute greba eskubidea urratzeagatik. Bilboko lan arloko epaitegiak dio Zaratamoko enpresak legez kanpo ordezkatu dituela greban dauden langileak. 52.900 euro ordaintzera behartu du, eta urraketa bertan behera uzteko exijitu dio.

Iazko ekainean hasi ziren greban Zaratamoko (Bizkaia) Vulcanizados Zuloaga enpresako langileak, beren lan baldintzak hobetzearren. Ia urtebete igaro ostean, Bilboko lan arloko epaitegiak enpresa kondenatu du greba eskubidea urratzeagatik, langileen ordezkapenak legez kanpo egin dituela egotzita.

Epaitegiak zehaztu duenez, enpresak 52.900 euro ordaindu beharko die langileei kalte moralengatik, eta greba eskubidearen urraketa bertan behera utzi beharko du.

ELAk adierazi du gatazka hasi zenetik zuzendaritzak ez duela izan «inolako borondaterik» lan baldintza duinak negoziatzeko. Enpresak bi bidetatik ordezkatu ditu langileak: batetik, greban zeuden langileen zereginak betetzen zituzten ordezkapenekin; bestetik, enpresaren beraren zerbitzuak kanporatu eta hirugarrenen esku utzi ditu. Azken arrazoi horrengatik epaiak Andoaingo (Gipuzkoa) Cortusa Industrial enpresa kondenatu du 5.000 ordaintzera.

ELAk Greba Batzordearekin negoziazio fase bat irekitzeko eskatu dio Vulcanizados zuloagaren zuzendaritzari, «behingoz» langile taldearen lan baldintzak «nabarmen hobetuko dituen hitzarmena» adosteko. Enpresak egindako urraketak ere «berehala» etetea galdegin dio.


Summary: Herri Sanferminak: «Ez da izanen txosnarik, baina ez gara desagertuko». Plataformak salatu du Iruñeko Udalak «ikusezin» bihurtu nahi dituela: «Festak ospatzeko beste modu batzuk bilatuko ditugu».

«Enrique Maiak eta bere taldeak festaren erdigunetik bazterrera itzularazi nahi ditu Herri Sanferminak», salatu du Herri Sanferminak plataformak. Haren arabera, Iruñeko alkateak ez die baimenik eman txosnak alde zaharrean jartzeko. «Ikusezin» bihurtu nahi dituzte, salatu dutenez. Hain zuzen ere, horregatik, erabaki irmoa hartu du plataformak: «Ez dugu txosnarik jarriko». Atzo zabaldu zen albistea, baina zehaztapena egin dute gaur: «Gure balioak erdigunean jarri eta aldarrikatuko dituzten festak ospatzeko beste modu batzuk bilatuko ditugu». Ez dira desagertuko.

Aurtengo sanferminetarako prest zeuzkaten programazioaren inguruko afixak eraman dituzte Iruñeko O plazan egindako elkarretaratzera: «Hiriaren erdigunean adin guztietako herritarrendako egitarau oparoa genuen antolatua». Bertan behera gelditu da, ordea. Hau zuen izena: Aro berria loratzen.

2015. urterik, txosnak O-ko Andre Maria plazan eta Errekoleten plazan —Baratxurien plaza esaten diotenean— izan dira Iruñean. Aurten, baina, Iruñeko Udalak apirilean esan zien Errotazarrera itzuli beharko zutela; hain zuzen ere, Arrotxapea auzora. «Beste aukerarik ez digute eman», gaitzetsi dute, haserre. Halaber, udalekoen koherentziarik eza salatu dute: «Argudiatu dute ez dela posible alde zaharrean egotea horrek bizilagunei enbarazu eginen liekeelako. Gazteluko plazan ezarriko diren barren kasuan, ordea, ez dirudi gauza bera uste dutenik»,

Antolaketa traketsa

Udalaren kudeaketa «traketsa» dela esan dute. Kontatu dutenez, abenduan egin zuten plazen zesiorako eskaera, eta apirilera arte ez zuten jaso erantzunik. Halaber, kideek salatu dute Sanferminen mahaia «norabide bakarrekoa» izan dela.

«Herritar guztiek gozatu eta deskantsatu ahal izanen duten festetan sinesten dugu, eta hori da gure apustua», esan dute plataformako kideek. Horretarako, zenbait alternatiba proposatu zituzten; hala nola kontzertuen ordutegia gauerdiraino mugatzea; txosnen gunea, berriz, 01:00eraino. Gainera, beste leku batzuk proposatu zituzten, baina Iruñeko Udalaren ezezkoa «borobila» izan zela esan dute.

Herri Sanferminak zazpi ardatz nagusi dituen besta eredua aldarrikatzen dute: «Herrikoiak, parte hartzaileak, feministak, ekologistak, euskaldunak, antikapitalistak eta pluralak». Udalarentzat «traba» dela salatu dute, baina argitu dute lanean jarraituko dutela.


Summary: EH Bilduk Lurzoruaren Legea aldatzea proposatu du, alokairu soziala sustatzeko. Hiri plangintzan babes publikoko etxebizitza guztien %50 alokairu sozialera bideratzea arautu nahi du. EH Bilduk bihar eramango du lege proposamena Eusko Legebiltzarreko osoko bilkurara.

Unai Fernandez de Betoño EH Bilduko legebiltzarkideak gaur goizean aurkeztu du alokairu soziala bultzatzea helburu duen lege proposamena. Koalizioak bihar eramango du Eusko Legebiltzarreko osoko bilkurara, tramiterako onar dezaten, nahiz eta ekinaldiak ez duen aurrera egingo, Jaurlaritzak lege egitasmoaren aurkako iritzia emanda duelako. Egitasmoaren bidez, 2006tik indarrean den Lurzoruaren Legea aldatzea proposatu du koalizioak, xede batekin: hiriko planifikazioan legez jasoa egon dadin babes publikoko etxebizitza guztien %50 alokairura bideratzeko betebeharra, baita sustapen pribatuetan ere. «Etxebizitza larrialdi baten aurrean gaude», ohartarazi du Fernandez de Betoñok gaurko agerraldian. Azaldu duenez, Arabako, Bizkaiko eta Gipuzkoako alokairu sozialeko eskaintza «oso murritza» da: gisa horretako 25.000 etxebizitza baino ez daude, parke osoaren %3a baino gutxiago. Aitzitik, alokairu sozialaren eskaerak nabarmen egin du gora azken urteotan: gaur egun Etxebiden izena emanda dauden 60.000 eskatzaileen %80 baino gehiago alokairu sozialeko etxebizitza baten bila dabiltza. Gogoratu du 2015eko Etxebizitza Legeak administrazioak behartzen dituela babes publikoko etxebizitza guztiak alokairura bideratzera, baina udal eta administrazio askok «zirrikituak» bilatzen dituztela agindu hori saihesteko: «Babes publikoko etxebizitzak egiteko kalifikatuta dauden lursailak sustatzaile pribatuei saltzen dizkiete, eta, horiek alokairura bideratu beharrean, etxebizitzak salmentara bideratzen dituzte». Gasteizko Udalaren kasua azpimarratu du Fernandez de Betoñok: gutxienez sei lursail saldu ditu, eta hamar milioi euro baino gehiago eskuratu ditu, promotore pribatuek babes publikoko 450 etxebizitza eraiki eta saldu ahal izateko. «Gasteizen 9.200 herritarrek izena eman dute Etxebiden alokairu sozial bat eskatzeko, baina, Udalaren datu ofizialen arabera, 90 etxebizitza besterik ez daude libre alokairuaren merkatuan. Eskariaren eta eskaintzaren arteko desoreka ikaragarria da, etxebizitza larrialdia dago, eta Udala areagotzen ari da». Horiek hala, Etxebizitza Legeari «izkin» ez egiteko bidea proposatu du EH Bilduk lege proposamenean: Lurzoruaren Legea aldatzea. Zehazki, lege horren 16. eta 80. artikuluak ordezkatzea eta osatzea proposatu du, horietan arautzen baitira, hurrenez hurren, etxebizitza babestuetarako lurzoruen hirigintza kalifikazioa, eta babes publikoko etxebizitzen estandarrak eta kopuruak. Jaurlaritza, aurka Eusko Legebiltzarrak bihar eztabaidatuko du lege proposamena, baina Jaurlaritzako bazkideak aurka azalduko dira argudiatuta lege aldaketa hori justifikatu gabe dagoela. «Etxebideren zerrendan alokairu sozial bat eskatzen ari diren 61.000 pertsona ez da justifikazio nahikoa? Zenbat behar dira? 80.000? 100.000?», galdetu du EH Bilduko legebiltzarkideak. Gogoratu du, halaber, Madrilen eta Nafarroan proposamen bera ari direla eztabaidatzen etxebizitza legeetan. «Bitxia da PSOEk Madrilen, eta Geroa Baik eta PSNk Nafarroan, guk planteatzen dugun neurri hori ongi ikustea, eta hemen, ordea, Jaurlaritza aurka egotea».


Summary: Duela 46 urte desagertutako eskultura bat itzultzera behartu dute Jon Buesa, EAJko goi kargudun ohi bat. Bako jainko erromatarraren burua Arkaiako (Gasteiz) obra batzuetan agertu zen 1976an. Epaile batek aginduta itzuli du lana, eskultura berak zuela aitortu ostean. Aurretik, berak zuena kopia bat zela adierazi zuen.

Azaldu da Arkaiako (Gasteiz) obra batzuetan duela 46 urte aurkitu zuten Bakoren burua: Jon Buesak entregatu du, besteak beste Arabako Batzar Nagusietan EAJren bozeramaile izandakoak. Eusko Jaurlaritzako Uren zuzendaria ere izan zen, eta 1976an obretarako Arabako Aldundiaren ingeniaria zen.

Buesak aste honetan aitortu du berak zuela marmolezko artelana, eta Gasteizko epaile batek behartu du itzultzera. Orain, Arabako Foru Aldundiaren jabetzara itzuli da; Ertzaintzaren eta foru teknikarien artean eraman dute Arabako Bibat arkeologia museora. Han berrikusi egingo dute, eta, benetakoa dela baieztatutakoan, publikoki erakutsiko dute ziurrenik. Balio handiko pieza da, II. mendekoa. Zortzi zentimetroko zabalera eta hamabiko garaiera du, nahiz eta ez dagoen oso-osorik.

Kopia bat?

Jakina zen artelana bere ardurapean izan zuen azken pertsona Buesa zela, aldundiko ingeniaria zen garaian. Ikerketa, ordea, aurten suspertu da berriz, El Correo egunkariak urtarrilean ateratako artikulu baten harira. Foru Aldundiak salaketa jartzea erabaki zuen, eta Buesa deklaratzera deitu zuen epaileak. Orduan esan zuenez, berak zuen artelana kopia bat zen, eta ez zekien benetako pieza non zegoen. Orduan, aldundiak kopia hori entregatzeko eskatu zion, azter zezaten. Ez zuten erantzunik jaso, atzo arte.

Arkaian aurkitutako gainontzeko piezak Bibat museoan daude. Han egon zen erromatarren Suestatium hiria, eta arkeologoek balio handiko informazioa eskuratu dute aztarnategi horretan.


Summary: Munduko landarerik handiena aurkitu dute Australian: 2.000 kilometro karratu eta 4.500 urte ditu. Posidonia australis du izena landareak, eta urtez urte 35 bat zentimetro hazten da batez beste. Zientzialariak «zur eta lur» utzi ditu aurkikuntza harrigarriak.

Handia da, orain arte aurkitutako handiena: 2.000 kilometro karratu eta 4.500 urte inguru ditu, eta Australiako kostaldean aurkitu dute, Shark Bay badian. Zientzialariak txunditurik utzi ditu aurkikuntza harrigarriak. Kasualitatez topatu dute, ingurune horretan bizi diren landareen leheneratze proiektu batean: estudio genetikora bideratutako tresna batzuen bidez aurkitu dute, ingurune horretan hartutako 18.000 markagailu espezie berarena zirela ohartu direnean.

«Zur eta lur gelditu ginen», aitortu du Jane Edgeloe Proceedings of the Royal Society B aldizkari zientifikoan aurkikuntzari buruz argitaratutako ikerketaren buruak. UWA Mendebaldeko Australiako Unibertsitateak zabaldutako ohar batean aletu ditu aurkikuntzaren nondik norakoak: «Itsasoko belardietan dauden 200 kilometro karratuak landare kolonizatzaile bakar batetik hedatu direla dirudi». Posidonia australis du izena landareak: itsas belarraren antza du, arrunta da Australia hegoaldean, eta zuntz-bola belar ere esaten zaio.

Erresistentzia handia

Tamainagatik soilik ez, beste hainbat ezaugarriengatik ere bereizten da Posidonia australis bere familiako beste landareetatik; izan ere, Posidonia australis organismo poliploide bat da, eta, ondorioz, bere familiako beste landareek halako bi kromosoma ditu. Elizabeth Sinclair UWAko biologo eta landare ikusgarri horri buruzko ikerkuntzaren egileetako batek azaldu ditu haren ezaugarri askotarikoak.

Landare poliploideak ingurumen baldintza muturrekoak erregistratu ohi diren lekuetan bizi ohi dira, eta, askotan antzuak izaten diren arren, urtez urte hazten eta hazten jarrai dezakete, orain gutxi aurkitutakoak bezala. Zientzialarien esanetan, gutxi gorabehera 35 bat zentimetro hazi da urtez urte Australiako mendebaldean topatu duten hori, eta dagoeneko 2.000 kilometro karratu hartzen ditu. Ikertzaileek jakin ahal izan dutenaren arabera, 4.500 urte ditu landareak, eta urte horietan guztietan joan da zabalduz.

Organismoak bizi izan dituen ezaugarri klimatologikoei dagokienez, gorabehera askotarikoak izan dituela nabarmendu du Sinclair biologoak. «Erresistentzia handia duela dirudi, tenperatura, gazitasun eta muturreko argi baldintza askotarikoetan bizi behar izan baitu. Ezaugarri gorabeheratsu horiek oso estresagarriak izango lirateke landare gehienentzat», zehaztu du.


Summary: EP-IUk eskatu du biktimen erreparazio «osoa» jasotzea memoria historiko eta demokratikoaren legean. Legebiltzar taldeak 62 zuzenketa aurkeztu dizkio Eusko Jaurlaritzaren lege egitasmoari.

EAEko Memoria Historiko eta Demokratikoaren Lege proiektua tramitatzen ari dira Eusko Legebiltzarrean, eta, zuzenketak aurkezteko epea zabaldu denez, Elkarrekin Podemos-IU taldeak gaur iragarri du 62 zuzenketa aurkeztu dizkiola lege proiektuari. Jon Hernandez legebiltzarkideak azaldu du lan «zorrotza» egin dutela testua hobetzeko eta «lege indartsu eta integral bat» onartzeko, eta «1936ko kolpe faxistaren eta ondorengo diktadura frankistaren biktimen egia, memoria, justizia eta erreparazioa lortzea» dela taldearen zuzenketen helburua. Izan ere, koalizioak uste du lege proiektuak «hutsune ugari» dituela, eta «zehaztasuna» falta duela memoriaren historikoaren politikak behar bezala garatzeko. Horregatik, hainbat neurri planteatu ditu zuzenketen bidez: esaterako, biktimen errolda bat sortzea; biktimen «erreparazio osoa» bermatzea, «morala zein ekonomikoa»; biktima gisa izendatzeko kasuistika zabaltzea, eta 1982. urtera arte zabaltzea diktadura ondorengo egituren errepresioa jasan zutenek erreparazio neurriak jasotzeko aukera. Hernandezek salatu du EAJk uko egin diola «luzaroan» gai horiek lege batean jasotzeari, eta Elkarrekin Podemos-IUk elkarte memorialisten nahiak aintzat hartuta erabaki duela biktimen aldarrikapenak zuzenketa batean jasotzea. Emakumeak eta hezkuntza Legeari emakumeei buruzko artikulu bat gehitzea ere proposatu du EP-IUk, «jasan zuten errepresioa espezifikoa, orokorra eta sistematikoa izan zelako». Hernandezen ustez, emakume izate hutsagatik errepresioa pairatu zutenentzako berariazko politikak jaso behar ditu legeak. Bestelako esparruak arautzea ere proposatu du koalizioak zuzenketetan. Hala, memoria hezkuntza sisteman txertatzeko eskatu du zuzenketa batean, eskola curriculumean derrigor jaso dadin eta irakasleek prestakuntza neurriak jaso dezaten. Memoriaren aurkako sinboloen eta elementuen kategoriak zabaltzeko ere proposatu du, frankistei ohore egiteko altxaturiko eraikin arkitektoniko eta eskultorikoak aintzat hartuta. Horrez gainera, EP-IUk proposatu du Memoria Historikoaren Euskal Kontseilua sortzea; Gogora Institutuaren barnean ikerketa talde propioa eta adituen batzorde espezifiko bat eratzea, gerra eta frankismo garaian Araban, Bizkaian eta Gipuzkoan izandako giza eskubideen urraketei buruzko txostena egiteko; Euskadiko Memoria Historikoaren Zentroa sortzea, eta 1936ko gerraren lekukotzen artxibo bat sortzea. Uztailaren 18a kolpe militarraren eta diktaduraren biktimak oroitzeko eta omentzeko eguna izendatzea ere proposatu du taldeak, besteak beste.


Summary: Nafarroan sorgailu eolikoen palak birziklatzeko planta bat eraikiko dute. Hamar milioi euro inbertituko dituzte Iberdrolak eta FCC Ambitok, eta ehun lanpostu sortzea aurreikusten da. Nafarroa hegoaldean kokatuko dute lantegia.

Iberdrolak eta FCC Ambitok sorgailu eolikoen palak birziklatzeko planta bat eraikiko dute Nafarroan; eskala industrialean lan egingo duen Europako lehena izango da. Lehen instalazioetan hamar milioi euro inguru inbertituko dituzte bi enpresek, eta hamarkada honetan zehar ehun lanpostu sortuko dituztela aurreikusi dute, zuzenean zein zeharka.

Lantegiaren kokapena oraindik zehazteke dago, baina Nafarroa hegoaldean izango da. Enpresek adierazi dutenez, gune «estrategikoa» da. Izan ere, inguruko hainbat parke eolikoetatik «gertu» egongo da, eta instalazio eolikodun eskualdeekin «konexio onak» izango ditu.

Proiektuaren helburua sorgailu eolikoen paletako osagaiak berrerabiltzea da —hein handi batean, beira eta karbono zuntzez eta erretxinaz osatuta daude—. Birziklatze prozesuko hainbat etapa hartuko ditu barnean: aurreko tratamendua eta prestatzea, hondakinen garraioa eta birziklatutako produktuen merkaturatzea.


Eraso homofobo bat salatu dute Sopelan

Summary: Eraso homofobo bat salatu dute Sopelan. Erasoa maiatzaren 27an gertatu zen; herritar batek iraindu eta mehatxatu egin zuen biktima. Sopelako neska gazteen talde Ukatuk protestara deitu du ostiral iluntzerako.

Herritar batek eraso homofobo bat egin zion beste bati iragan asteko ostiralean Sopelan (Bizkaia), maiatzaren 27an, alegia. EH Bilduk eman du erasoaren berri. Koalizio abertzaleak zehaztu duenez, biktimak irainak eta mehatxuak jasan zituen. Bera joan zen udaltzainengana gertatutakoa kontatzeko, eta gorroto delitua salatu zuen.

Erasoa gaitzetsi eta LGTBI kolektiboari babesa azaltzea xede, Sopelako neska gazteen talde Ukatuk mobilizaziora deitu du etzirako. Elkarretaratzea eginen dute udaletxe parean, 20:30ean. Autodefentsa transmaribibolloa izanen dute lelo.


Summary: Adjudikatu dituzte AHTaren plataforma eta Gasteizko sarbidea lotzen dituzten lanak. Iruña Oka (Araba) eta Gasteiz artean igarotzen da zatia. Espainiako Gobernuak Construcciones Sanchez Dominguez Sando enpresari adjudikatu dizkio lanak, 27,5 milioi euroan. Urtebetean amaituta egotea aurreikusi dute.

Espainiako Gobernuak adjudikatu ditu Iruña Oka (Araba) eta Gasteiz arteko AHT abiadura handiko trenaren lanak. Zehazki, Burgos-Gasteiz abiadura handiko linea Gasteizko sarbidearekin lotzen duen plataforma egiteko lanak adjudikatu dituzte. Construcciones Sanchez Dominguez Sando enpresak egingo ditu obra horiek. Kontratuaren arabera, 27,5 milioi euroko kostua izango dute, eta urtebetean amaituko dira. Denis Itxaso Espainiako Gobernuak Euskal Autonomia Erkidegoan duen ordezkariak egin du iragarpena, eta azpimarratu du Espainiako Gobernuak konpromiso osoa duela AHTaren obrak bizkortzeko.

Egingo duten plataformaren zatia «zabalera estandarreko trenbide bikoitzerako» diseinatuta dago. Iruña Oka eta Gasteiz udalerrietatik igaroko da, eta 3,6 kilometro inguruko luzera izango du. Iruña Okako udalerrian 320 metroko plataforma eraikiko da, eta Billoda kontzejuaren ekialdean hasiko dira obrak, Zadorra ibaiaren ezkerreko ertzean. Lan horiekin, Burgos-Gasteiz abiadura handiko linea Arabako hiriburutik igarotzen den trenbidearekin lotuko da. Burgos-Gasteiz zatia Gasteizko sarbidearekin lotzeko plataforma egiteko proiektuaren lehenengo fasea 1.302.649,87 euroan esleitu zen, eta «egikaritze fase aurreratuan» dago, Itxasok azaldu duenez. Bidearen zati bat Zadorra ibaiaren inguruetan urak har ditzakeen eremuetatik igaroko da. Hori dela eta, Uraren Euskal Agentziarekin koordinatuta, uholde arriskuari buruzko azterlan zehatza egin da Zadorraren inguruan, eta baita Jundizko linearen eta geltoki intermodalaren gaineko inpaktua neurtzeko beste txosten bat ere. Espainiako Gobernuak jakinarazi duenez, obrak egiten diren bitartean, Ingurumena Zaintzeko eta Hondakinak Kudeatzeko Planak egingo dira.


Summary: Tuterako gizon bat espetxeratu dute sexu eraso bat egitea egotzita. Atxilotuak 31 urte ditu. Poliziaren arabera, bi aldiz saiatu da emakume bati erasotzen.

Joan den igandean gertatu zen: Espainiako Poliziak 31 urteko gizonezko bat atxilotu zuen Tuteran (Nafarroa) sexu askatasunaren aurkako delitua, lesioak eta indarkeria erabilita lapurreta egitea egotzita. Poliziak azaldu duenez, 20:00 aldera emakume batek laguntza eskatu zien. Andreak arropa hautsita zeukan, eta urratuak zituen gorputzean eta aurpegian. Esan zien gizon bat bera bortxatzen saiatu zela.

Poliziak jakinarazi duenez, gizona andrearengana joan zen, bakarrik geratu zela aprobetxatuta. Bi aldiz saiatu zen eraso egiten, eta, emakumearen lagun bat itzuli zenean, ihes egin zuen. Gainera, indarkeria erabilita, biktimari sakelako telefonoa lapurtu zion. Lau ordu geroago atxilotu zuten gizona, eta epaileak espetxera bidaltzea erabaki du.


Summary: Antropologia Feministaren Lehen Kongresua egingo dute, «ezagutza eraldatzeko». Ekainaren 8tik 10era egingo da kongresua, EHUren Donostiako HEFA fakultatean.

Lau urteko prestakuntzaren eta bi urteko atzerapenaren ostean, datorren asteazkenean hasiko da I. Antropologia Feministaren Kongresua. 350 pertsonatik gora elkartuko dira, antropologia feministak diziplina horri egiten dizkion ekarpenei buruz hitz egiteko, baita nazioarteko ikuspegiei buruz aritzeko ere.

Euskal Herriko sei hizlarik parte hartuko dute AFIT Antropologia Feminista Ikerketa Taldeak antolatutako kongresuan, eta nazioarteko beste hamar ere egongo dira: Kataluniatik, Brasildik, Herbehereetatik eta Mexikotik etorriak.

AFITeko kideek diote helburu nagusia dela «diziplina barruko zein kanpoko ezagutza eta errealitatea aldatzea», eta nabarmendu dute horretarako «deserosotasuna» apustu kontzeptual, pertsonal eta politiko bihurtu behar dela.

Hiru eguneko kongresu horretan, bi formatuko egitasmoak egingo dituzte. Lehenik eta behin, mahai inguruak; bost egingo dituzte guztira hiru egunetan: Unibertsitatea, jakintza eta prekarietatea: biziraupen zaila, Genero-antropologia eta antropologia feminista: genealogia komun baten zenbait ibilbide, Eztabaida eta erronka teorikoak, Prozesu etnografiko eta ekarpen metodologikoak eta Antropologia feminista, feminismoa eta jendartea: eztabaida eta harremanak.

Panelei dagokienez, askotarikoak izango dira landuko dituzten gaiak; esaterako, diziplinartekotasuna, antropologiaren aplikagarritasuna, zaintzak eta feminismoa, genero disidentziak eta disidentzia sexualak, eta justizia feminista.

2018tik prestatzen

Dirudiena baino ibilbide luzeagoa du datorren astean hasiko den kongresuak. 2018an hasi ziren antolatzen, eta 2020ko ekainean egiteko asmoa zuten, 2020ko martxoan itxialdia iritsi zen arte.

Orduan, martxan jarri ziren 2021ean egin ahal izateko, baina urte horretan ere ezin izan zuten egin azkenean; izan ere, lehen egunetik antolatzaileen lehentasuna izan da kongresua presentziala izatea, eta horregatik erabaki zuten berriro ere atzeratzea.

Baldintzak hobetu direnez, aurten egingo dute azkenean, baina, ordutik, ez dira geldirik egon. Joan den urteko ekainean Antropologia, Feminismoa eta Pandemia izeneko beste kongresu bat egin zuten, pandemiari buruz antropologia feministaren betaurrekoekin hausnartzeko. Aitzindariak dokumentala ere estreinatu zuten orduan, 2020tik prest zutena; AFITen webgunean ikusgai dago.


Summary: Foro Sozialak memoria inklusiboa landuko du, «elkarrizketa gertagaitzen» bidez. Hainbat esparru politikotako 11 lagun elkarrizketan jarriko ditu foroak ekainean. Haren ustez, eragile gehienak bat datoz memoria inklusiboa eta ez-baztertzailea egin behar dela. Gai korapilatsua izan arren, ez da ari presoen eta biktimen auzian egin beharreko urratsak oztopatzen, azaldu duenez.

Ibilbide politiko eta iraganaren ikuskera desberdina duten 11 pertsonak parte hartuko dute Foro Sozial Iraunkorrak ekainean egingo dituen lau elkarrizketa saiotan. Horien artean izango dira, besteak beste, Santiago Cervera UPNko eta PPko parlamentari ohia, Txelui Moreno ezker abertzaleko kidea, Juan Mari Ollora EAJren Arabako ahaldun nagusi ohia eta Patxi Zabaleta Aralarreko legebiltzarkide izandakoa. Bilbon, Gasteizen eta Iruñean egingo dituzte topaketak, oraingoz, baina jakinarazi dute Donostian ere badutela saio bat egiteko asmoa.

Nor bere esperientziatik abiatuta, «memoria kritiko inklusiboa nola eraiki» hausnartuko dute, antolatzaileek atzo jakinarazi zutenez. Izan ere, Foro Sozialak uste du kontakizunaren borroka noria batean dagoela azken urteetan: «Argudio berberak errepikatzen dira, aurrera egin gabe». Are, beste alor batzuetan urratsak egin diren arren, memoria inklusiboaren gaia «askatzea gehien kostatzen ari dena dela» nabarmendu du. Hala eta guztiz ere, Foro Sozialaren arabera, urrats horien faltak geroz eta gutxiago baldintzatzen ditu oraindik konpontzeke dauden beste bi gaitan egin beharreko aurrerapausoak: biktimen eta presoen eskubideen alorrean egin beharrekoak.

Kontsentsutik urrun dagoen gaia izanagatik, «igarobidea ematen hasi den zantzuak» sumatzen hasia da Foro Soziala. Besteak beste, azpimarratu du «kontakizun bakarraren tesia agortuta» dagoela, eta, gainera, «konfrontazioa» sortzen duela. Horri lotuta, foroak uste du «akats larria» litzatekeela «gizarteko sektore garrantzitsu bat baztertuko lukeen eztabaida esparru bakar bat eraikitzea», eta sektore horri bere kontakizun propioa egitea eragoztea. Bazterketak «etorkizuneko gatazken haziak» direla argudiatu du. Kontakizun bakar bat inposatzea, gainera, akatsa izatetik harago, «ezinezkoa» izango dela ere gaineratu du Foro Sozialak. Egoeraren diagnostikoa osatzeko, gehitu du Eusko Jaurlaritzak prozesu bat abian jarriko duela, Euskadin memoria sozialki eraikitzeko partekatutako oinarriak izenpean, ETAren eta Espainiako Estatuaren biktimek osatutako lantalde batek gidatua.

Diagnostiko hori oinarri, Foro Sozialak ondorioztatu du eragile gehienak bat datozela «memoriak, kritikoa izateaz gain, inklusiboa eta ez-baztertzailea izan behar duela , bidean kontakizun kritikorik utzi gabe». Horregatik, gaia «noriatik ateratzera» eta «gertatutakoaren ikuspegi desberdinei modu ordenatuan aurre egitera» dei egin du.

«Egia ezberdinen batura»

Foro Sozialaren esanetan, inork ez dauka «egiaren monopolioa», eta egia osoa «egia ezberdinen batura» izango da. Horrek, baina, elkarrenganako enpatia eskatzen duela uste du, lubitik ateratzea: «Bizikidetza demokratikoaren eraikuntzak gertatu den guztiari buruz hitz egitea eskatzen du; hainbeste urtetan gure eguneroko bizitzaren parte izan diren eta gehiegitan ezagutzen ez ditugun indarkeria horiek nola bizi izan ditugun jakitea, gure lubakiaren erosotasun eremuan babesa bilatu dugulako».

Ez egiteak belaunaldi berriak zamatzea ekar dezakeela ere ohartarazi du: «Transferitu ezin zaien erantzukizuna da gai horretan sakontzea».


Summary: Gorenak ez du onartu Atristainen zigorra berrikustea. Epaileen ustez, Atristainek inkomunikazioan egindako deklarazioez gain froga gehiago egon ziren hura zigortzeko. Fiskalaren argudioei men egin die.

Espainiako Auzitegi Gorenaren esku zegoen Estrasburgok urtarrilaren 18an emandako sententzia betearaztea, baina epaileek ebatzi dute ez dutela onartzen Xabier Atristaini 2013an ezarritako hamazazpi urteko zigorra berrikustea. Epaileek argudiatu dutenez, inkomunikazio garaian egindako deklarazioez gain badira deklarazio horiekin lotuta ez dauden bertze froga batzuk, eta, haien hitzetan, horiekin ondorio berera iritsi izanen lirateke «zigorraren oinarrian dauden gertaerei buruzko» epaia ematerakoan. Epaiak zehazten du froga horiek inkomunikazio aldiko deklarazioen harira lortu zituztela, baina, hala ere, hori ondorioztatzen du. Men egin dio fiskaltzaren tesiari, beraz.

Gorenak azpimarratu duenez, Estrasburgoko sententziak dio Atristainen zigorra «nagusiki deklarazioen harira lorturiko frogetan oinarritzen» dela: «Deklarazio horiek funtsezkoak izan ziren material esplosiboa aurkitzeko. Deklarazio horien ondorioz, Poliziak datu eta froga sendoak atzeman zituen zeinak frogatzen baitute eskatzaileak delitu horiek egin zituela». Bada, hori hala izanik ere, hala segitzen du: «Lehergaiak eta demandatzaileari atzemandako material informatikoa izan ziren zigorra ezartzeko oinarriak, baina baita beste akusatuen autoinkulpazio deklarazioak, lekukoen deklarazioak eta akusazioaren galderen aurrean demandatzaileak izandako isiltasuna ere».

Gorenaren arabera, Estrasburgok ondorioztatu du zigorra ez dela berrikusi behar, zeren eta froga oinarria, atzemandako armena, zigortuaren deklarazioa ez zen bertze froga batean oinarritu baitzen. Gorenaren hitzetan, gainera, Giza Eskubideen Europako Auzitegiak ez du «zalantzan» jartzen Espainiako gaur egungo legedia, «ezta delinkuentzia terroristagatik atxiloturikoen inkomunikazio erregimena ere, epaile baten zaintzapean egiten bada, betiere». Auzitegiaren arabera, «justifikatuta egon daiteke, testuinguru horretan, ofiziozko abokatu batek artatzea atxilotua, eta inkomunikaturiko atxilotuaren eskubide batzuk murriztea, baldin eta arrazoiak justifikatzen badira».

Gorenak nabarmentzen du Estrasburgok dioela ez zela egon ebazpen indibidualizatu bat justifikatzen zuena zergatik ez zitzaion utzi atxilotuari berak hautaturiko abokatu bat izaten, baina ohartarazten du adierazi zela «bazirela atxilotuarengan talde terrorista bateko kide izatearen eta lehergaiak izatearen zantzuak, zeinak ekarri baitzuten instrukzio epaileak inkomunikazioa ezartzea».

«Astakeria»

Sortuko Nazio Kontseiluko kide den Haimar Altunaren hitzetan, «aurrekaririk gabeko astakeria» da «Estrasburgoko auzitegiaren aginduari muzin egin eta Xabier Atristainen zigorra ez indargabetzeko erabakia». Sorturen ustez, izan ere, erabaki horrek «erabateko inpunitatea» ematen die «Espainiako Estatuak euskal independentismoaren aurka erabilitako giza eskubideen urraketei». Erabakia «ozen» salatu dute, eta «bidegabekeriaren» aurrean «ahotsa altxatzeko» deia egin diete gainerako eragile politiko, sindikal eta sozialei. Altunaren arabera, Gorenaren epaiak oztopatu egiten du «herri honetan askatasun, bake eta elkarbizitza demokratiko agertoki bat eraikitzea».

Sortuk gogoratu du Atristaini ez ezik bertze euskal presoei ere eragin ziezaiokeela sententziak. Ordea, salatu du «sakoneko estatuak» erabaki duela «aurrera ihes egitea, gai honi justizian oinarritutako arrazoizko aterabide bat eman beharrean; Atristainen eskubide urraketan sakonduz eta Estrasburgok presoen auziari aterabide justu eta logiko bat emateko ireki zuen aukera leihoa itxi nahian». Altunaren hitzetan, horrek agerian utzi du Espainia ez dela «zuzenbide estatu bat».


Summary: Hilean 9 euro ordainduta, alemaniarrek ia nahi bezala bidaiatu ahalko dute datozen hiru hilabeteetan. Bizitzaren garestitzeari aurre egiteko hartu du neurria Alemaniako Gobernuak. Garraio publiko guztia sartzen da planean, hirien arteko eta ibilbide luzeko trenak izan ezik.

Bederatzi euroko txartel bat erosita, nahi adina bidaiatu metroan, autobusean eta trenean, hilabete osoan. Aukera hori daukate alemaniarrek gaurtik, ekainerako, uztailerako eta abuzturako. Alemaniako Gobernuak ezarri du bederatzi euroko txartelaren plana, inflazioari eta oinarrizko produktuen garestitzeari aurre egiteko. Horrez gain, herritarrei autoa ez erabiltzeko arrazoi bat eman nahi diete.

Gaur sartu da plana indarrean, baina Alemaniako Garraio Ministro Volker Wissingek esan du dagoeneko «arrakasta handia» dela, dagoeneko zazpi milioi txartel saldu dituztelako. Izan ere, goizean goizetik herritarrek aplikazioen bidez, txartel makinetan eta garraio bulegoetan erosi ahal izan dituzte txartelak. Halere, hainbat hiri eta garraio enpresak egunak daramate txartelak saltzen, gaurtik aurrera erabiltzeko.

Planean ez dira sartzen Deutsche Bahn konpainia publikoko hiri arteko trenak eta ibilbide luzekoak, baina, halere, herrialde osoa zeharkatzeko aukera badago, eskualdeetako trenak katean erabiliz gero. Ezin da erreserbarik egin, hori bakarrik ibilbide luzeetako trenetan egiten baita normalean. Bizikleta eramanez gero, aparte ordaindu behar da. Edonon erositako txartelak Alemania osorako balio du.

«Ikusita zenbat garestitu den energia, berehala arindu nahi dugu herritarrek pairatzen duten zama», esan du Wissing ministroak. Bederatzi euroko txartelarekin «energia aurreztuko dugu eta garraio publikoa erakargarriago egingo dugu luzera begira».

Neurri gehiago

Beste zenbait neurri hartu ditu Alemaniako Gobernuak prezioen gorakada konpentsatzeko. Uztailean, haur bakoitzeko 100 euro jasoko dituzte gurasoek, eta, udazkenean, energia beharrak handitzen hasten direnean, 300 euroko ordain bakar bat jasoko du lan kontratua duen pertsona bakoitzak. Langabezian daudenentzat edo gizarte laguntzaren bat jasotzen dutenentzat bestelako laguntzak prestatu dituzte.

Horrez gain, erregaiaren zerga litroko 30 zentimo merkatu dute hiru hilabete horietarako. Horren ondorioz, gasolina 2 euro baino merkeago dago Alemanian.


Summary: Presoen euskara ikasketak ofizial egiteko eskatu dute Eusko Legebiltzarrean. Presoen Euskara Irakasle Taldeak HABEri eskatu dio Espainiako Espetxe Erakundearekin akordioa egiteko, eta akordio hori bera Araba, Bizkai eta Gipuzkoako espetxeetako arduradunekin lantzeko. Aurtengo ikasturtea «gogorra» izan dela nabarmendu du boluntario taldeak.

Eusko Jaurlaritzak espetxe eskumena eskuratua duenez gero, presoei euskaraz ikasteko eskubidea aitortzeko urrats eraginkorrak egiteko eskatu du Presoen Euskara Irakasle Taldeak, Eusko Legebiltzarreko Giza Eskubide, Berdintasun eta Justizia Batzordean. Izan ere, taldeak gogoratu du esan zietela eskumena eskuz aldatzean orain arteko trabak desagertu egingo zirela, baina ez dela hala gertatu. Aitzitik, aurtengo ikasturtea «gogorra» izan dela nabarmendu dute: espetxeetan izandako aldaketek ikasketak zaildu dituzte, eta, ondorioz, lehen deialdian ikasle gehienek azterketa ez egitea erabaki dute.

Ikasleek ikasketak egiteko dituzten zailtasunak kentzeko hainbatetan eskatua du taldeak, eta, are, horiek gainditzeko proposamen bat ere landua du, espetxe erakundeetako arduradunekin. Horri buruz, taldeak gogora ekarri du Bingen Zupiria Kultura eta Hizkuntza Politikako Sailburuak proposamen teknikoa helarazi ziela Espainiako Espetxe Erakundeari. Hain justu, taldeak HABEri eskatu dio landutako proposamenari balioa eman eta Espainiako Espetxe Erakundearekin akordioa egiteko urratsak eman ditzala, haren eskumeneko kartzeletan dauden presoek euskara ikasteko baldintzak izan ditzaten. Halaber, akordio hori bera Araba, Bizkai eta Gipuzkoako espetxeetako arduradunekin lantzeko eskaera egin dute. Azkenik, HABEri eskatu diote presoen ikasketak ofizial izendatzeko bidea egiteko.

Alderdi teknikoa ez da horretarako arazoa, taldeak nabarmendu duenez. Izan ere, presoen irakasle guztiak HABEko irakasleak dira, eta denek dute aukera ikasleen jarraipena egiteko, Q87 programaren bidez. Zehazki, programa horretan presoentzako atal berezitu bat sortzea nahi du taldeak. Presoen Euskara Irakasle Taldea 2018an hasi zen sakabanatutako hainbat euskal presori euskara eskolak ematen. Ordutik, urtero aritu da lan horretan, boluntario gisa. Aurrez ere izanak dira Eusko Legebiltzarrean. Alderdi politiko gehienek lana eskertu izan diete, baina deitoratu izan dute ez dela urratsik egin.

Hain zuzen, egoera bere horretan mantendu izanak «eskolak baldintza penagarrietan» eman behar izatera behartu dituela nabarmendu dute gaur: «Lokutorioetan, boligraforik eta paperik gabe, entzumenak lantzeko inolako baliabiderik gabe, idazlanak eta zuzenketak posta bidez eta senideen bitartez helaraziz eta lagunen bisita zerrendan leku bat guretzat hartuta».

«Herri kohesiorako tresna»

Euskara jakitea eta erabiltzea herritar ororen eskubidea dela gogorarazteaz gain, taldeak azpimarratu du euskara «herri kohesiorako tresna» dela eta, beraz, gizarteratze prozesuetan laguntzen duela: «Euskara ikasteak erraz dezake presoak gizartean sustraitu eta euren harreman sareak berregitea».


Aske utzi dute Gabi Daraspe GKSko kidea

Summary: Aske utzi dute Gabi Daraspe GKSko kidea. Ostegunean atxilotu zuten lapurtarra, eta berehala Martuteneko espetxean sartu zuten. Abokatuek jakinarazi dutenez, kondena eteteko eskaria onartu du epaileak, eta libre utzi dute.

Gabi Daraspe GKSko kidea Martuteneko espetxetik atera da, arratsaldean. Gazte Koordinakunde Sozialistako kidea iragan ostegun gauean atxilotu zuten Itziarren (Gipuzkoa). Berehala, Martuteneko kartzelan (Donostia, Gipuzkoa) sartu zuen Ertzaintzak. Sei hilabeteko kondena zuen 2018tik, baina abokatuek eskaria jarri zuten atzo; goiz honetan, epaileak onartu du, eta aske utzi dute gazte lapurtarra. Defentsak BERRIAri adierazi dionez Daraspek sei hilabeteko kondena ukan zuen 2018an egindako epaiketa batean. 2016an Bilbon izandako ikasle greba baten harira desordena publikoa leporatu zioten. Orain, behin-behinean aske uztea onartu du epaileak.

Bestalde, Gedar hedabideak azaldu du gazteak bere kontrako bi auzi dituela irekiak oraindik, «jardun politikoarekin lotuta». Horiek horrela, Ipar Euskal Herriko Kontseilu Sozialistak erabaki du ostiralean antolatutako protesta mantentzea, «Darasperen absoluzioa eta amnistia osoa» aldarrikatzeko.


Summary: Lurtek enpresak ikertu gisa deklaratuko du 'Zaldibar auzian'. Cedexen txostenak haren egonkortasun kalkuluak auzitan jarri zituen. Instrukzio epea beste sei hilabetez luzatu du epaileak, abenduaren 1era arte gutxienez.

Zaldibarko (Bizkaia) zabortegiko amiltzeak ingurumenean eragindako kalteak aztertzen ari den epaileak Lurtek enpresako bi geologo ikertu gisa deklaratzera deitu ditu. Euskal Herriko Eskubide Sozialen Kartak eta Ekologistak Martxan-ek osaturiko akusazio partikularraren eskaera ontzat hartu du. Cedex ikerketa zentroak hondamendiaren inguruan eginiko txostenean ezbaian jarri zuen Lurteken lana eta hark eginiko egonkortasun kalkuluak. Era berean, Cedexeko teknikari bat deitu du epaileak, peritu / lekuko gisa deklara dezan. Lurtekek Verter Recyclingek hala eskatuta egin zuen bere txostena 2019ko maiatzean. Geologoen deklarazioa entzun ondoren erabakiko du epaileak pertsona gehiago inputatu ala ez. Deklarazio horiek urrian entzungo ditu epaileak, eta, ondorioz, instrukzio epea sei hilabetez luzatzea erabaki du, abenduaren 1era arte gutxienez. Era berean, Soningeo ingeniaritza bulegoko eta Construcciones Moyua eraikuntza enpresako arduran banan-banan deitu ditu lekuko gisa deklaratzera. Deituriko guztiek hiru eguneko epea dute erabakiaren aukako helegitea jartzeko. Cedex Espainiako Gobernuko Herri Lanetako Ministerioaren esperimentazio zentroak Zaldibarko hondamendiaren inguruan eginiko txostena xehe-xehe irakurtzeko, sakatu hemen.


Summary: Arartekoak salatu du Ertzaintzak «hutsuneak» dituela «tratu umiliagarriak» ikertzerakoan. Manu Lezertuak Eusko Legebiltzarrean aurkeztu du iazko txostena. 7.578 kexa eta kontsulta jaso dituzte.

Manuel Lezertua EAEko Arartekoak agerraldia egin du Eusko Legebiltzarreko Giza Eskubide, Berdintasun eta Justizia Batzordean, 2021eko txostenaren berri emateko. Bertan, besteak beste, Ertzaintzaren jardunaz aritu da, zehazki, Ertzaintzaren «hutsuneez». Lezertuaren esanetan, Poliza horrek duela denbora askotik «hutsuneak» ditu herritar batzuei emandako «tratu umiliagarriak» barne mailan ikertzeko garaian. Halaber, aipatu du zailtasunak daudela komisarietako grabazioak eskuratzeko, eta horiek denbora bat igarotakoan «ezabatu» egiten direla. Zailtasunei konponbidea jarri asmo diete: Eusko Jaurlaritzako Segurtasun Sailburu Josu Erkorekari bilera bat eskatzea aztertzen ari dira, arazo horiek konpontzeko prest ote dagoen galdetzeko.

Txostena joan den martxoan aurkeztu zuen Lezertuak, eta legebiltzarkideen aurrean xehatu du gaur. Ertzaintzarena izan da gaietako bat, baina ez bakarra. 2021eko jardunari buruzko datuen berri eman du. Orotara, 12.491 ekinbide tramitatu zituen Arartekoak, 2020an baino %27 gehiago.

Ekinbide horietako gehienak herritarren kexak izan dira. Hain zuzen, 7.578 kexa eta kontsulta jaso zituzten eta 47 ofiziozko espediente izan zituzten. Nabarmen areagotu dira gai bati lotutako kexak: osasunaren ingurukoak. Hain zuzen, osasunari lotutako 348 kexa izan dituzte esku artean, 2020an baino %146,8 gehiago. Lezertuak pandemiari egotzi dio igoera.


Summary: Sepultura, Sofa, Pasadena eta Lumi ere EHZn ariko dira. Horiez eta orain arte iragarritako taldeez gain, Atoem, Joseba Irazoki eta Lagunak, Ah ! Kwantou, Xutik eta Fusible batu dira egitaraura. Uztailaren 1ean, 2an eta 3an egingo dute 26. jaialdia, Irisarrin, Hainbat lur mundu bakarrean! lelopean.

Hilabete baino ez da falta Euskal Herria Zuzenean (EHZ) jaialdia hasteko, eta, orain arte iragarritakoez gain, programaziora gehitu diren beste hainbat talderen berri eman du festibalak. «Azken urteetan bezala, belaunaldi eta gustu guzientzako kalitatezko eskaintza oparoa proposatzeko xedea dugu», adierazi dute jaialdiko kideek. Azken iragarpen horien artean daude, besteak beste, Sepultura, Atoem, Sofa, Pasadena, Joseba Irazoki eta Lagunak, Lumi, Ah ! Kwantou, Xutik eta Fusible taldeak. Pentzeko agertokian ariko dira horiek guztiak, beste hainbatez gain. Uztailaren 1ean, 2an eta 3an egingo dute festibala, Irisarrin (Nafarroa Beherea); 26. urtea izango du, eta Hainbat lur mundu bakarrean! hartu du lelotzat aurten.

Jaialdiak apirilean eman zituen jakitera bertan parte hartuko duten beste hainbat talderen izenak. Horien artean daude, besteak beste, Amorante, Delirium Tremens, Niko Etxart eta Hapa Hapa, Fizt & Furiuz, Ibil Bedi, Ezpalak, Calling Marian, Gaitistaneko Orkestra eta Kokoko. Musikarekin segituz, eta berritasun gisa, aurten DJ eszena batek pentzea girotuko duela jakinarazi dute. Bertan ariko dira, besteak beste, Juanita Banana, Lee Scratch Pourri, DJ Txako, Ora eta Marko et Selectarak.

Egunez egun, honela banatu dute musika eskaintza egitarauan:

Ostirala, uztailak 1: Lumi, Amorante, Delirium Tremens, Fizt & Furiuz, Sepultura, Eesah Yasuke, Atoem.

Larunbata, uztailak 2: Kilimak, Frigo, Madelyn Ann, Pasadena, Odei, Ezpalak, Bulego, Vulk, Merina Gris, Calling Marian.

Igandea, uztailak 3: Gailu, Josepa Tapia, Ibil Bedi, Frikun, Sofa, Ah ! Kwantou, Joseba Irazoki eta Lagunak, Xutik, Niko Etxart eta Hapa Hapa, Fusible.

Baina musikaz haragoko eskaintza egiten du urtero EHZk. Hala, aurten ere, animazioak, hitzaldiak, proiekzioak, dantza taldeak, antzezlanak eta bestelako emanaldiak izango dira Irisarrin. Plazan, esaterako, bertso musikatuak, zirku akrobaziak, dantza eta rap emankizunak eta txarangak izango dira larunbatez, eta antzerki, musika, dantza zein umore ikuskizunak igandez, besteak beste. Urririk izango dira guztiak.

Haurrek ere izango dute haien txokoa, non zirkua, jolasak, mitologiari buruzko tailerrak, pailazoak eta beste aurkituko dituzten. Eta Ospitalea eraikinak, berriz, eztabaidak eta mintzaldiak hartuko ditu.

Sarrerak, salgai

Egitarauaz gain, hainbat informazio praktikoren berri ere eman dute jaialdiko kideek. Azaldu dutenez, kanpalekuan urririk lo egin ahal izango dute festibaleko sarrera dutenek. Eta, aurten, berritasun moduan, laguntzaileei erreserbatutako beste kanpaleku bat ere izango da: ehunka autorentzako aparkalekuak izango dira bertan, guztiz urririk, eta furgonetentzat aparkaleku berezi bat egongo da. Aurreratu dutenez, Ipar Euskal Herriko hainbat udalerritatik autobusak antolatuko dira aurten; aurrerago emango dituzte horren inguruko xehetasunak.

Jaialdiak irekia du sarreren aurresalmenta epea. Hiru egunetarako sarrerak 50 euroan dira, eta egunez egunekoak ere eskuratu ahal dira; jaialdiaren webgunean daude eskuragarri. Lekuan bertan, berriz, hiru eguneko txartelak 55 euroan izango dira salgai; ostiral eta larunbatekoak, 22 euroan; eta igandekoak, 17 euroan.

Urtero bezala, festibala ehunka laguntzailek eraikiko dutela gogorarazi dute, eta denen beharra izango dutela ere nabarmendu dute. Lagundu nahi dutenek webgunearen bidez eman dezakete izena.


Summary: Errusiak AEBei ohartarazi die Ukraina armatzearen «arriskuez». Washingtonek misil eta munizio gehiago emango dizkio Ukrainari. Joe Bidenen ustez, militarki indartuz gero, Kievek «posizio sendoago bat» edukiko du negoziazio mahaian

AEBek misil eta munizio gehiago emango dizkiote Ukrainako armadari, modu horretan «zehaztasun handiagoarekin» eraso egin ahal dezan «guda zelaian». Joe Biden Etxe Zuriko maizterrak jakinarazi zuen atzo, azkeneko orduan, The New York Times egunkariak argitaratutako zutabe batean. Sergei Riabkov Errusiako Atzerri ministrordeari gaur galdetu diote, RIA-Novosti Errusiako berri agentziaren arabera, ea erabaki horrek Moskuren eta Washingtonen arteko gatazka zuzen bat hauspotu ote dezakeen, eta erantzun du «handitu» egin dezakeela «arrisku» hori.

Washingtongo funtzionario batek atzo komunikabideei azaldu zienez, 700 milioi dolarreko —650 milioi euro— diru sail bat onartu dute Ukrainarentzako armetan gastatzeko, eta arma horien artean dago irismen luzeko misilen sistema bat. What America Will and Will Not Do in Ukraine (AEBek Ukrainan egingo dutena eta ez dutena egingo) izeneko artikuluan Ukrainako inbasioari irtenbide diplomatiko bat ematea defendatu du Bidenek, baina iruditzen zaio militarki indartuz gero Ukrainak «posizio sendoago bat» edukiko duela negoziazio mahaian.

Adierazi du, gainera, «NATOren ekialdeko hegala AEBen eta beste aliatu batzuen baliabideekin indartuta» ez duela bilatzen ez Mendebaldeko aliantza militarraren eta Errusiaren arteko gerra bat, ez eta Vladimir Putin Kremlineko burua eroraraztea ere. Horren harira, erasorako armak jaso arren, Volodimir Zelenski Ukrainako presidenteak esan du ez dutela Errusiari eraso egiteko asmorik: «Ez dugu interesik Errusiako Federazioan. Ez gara ari haien lurraldean borrokatzen, haiek egiten dutenaren kontrara», azpimarratu du Newsmax AEBetako telebista kate kontserbadorean.

Alemaniak ere baliabide militarrak emango dizkio Ukrainari; aireko defentsa sistema bat, hain zuzen, Olaf Scholzek gaur Bundestagean zehaztu duenez. Modu horretan hiriak erasoetatik babesteko modua edukiko dute, kantzilerrak adierazi zuenez. Kremlinek kritikatu egin du «Kieveko erregimena armez leporaino betetzeko» erabakia, eta Riabkovek ohartarazpen bat egin du: «Gure posizioa argia da: operazio militar bereziko helburuak beteko ditugu edonola ere». Uste du, gainera, gatazka luzatzeak «Errusiaren etsaiei» egiten diela mesede.

Egunero hildako soldaduak Gerra frontea Donbassen dago zentratuta egun, eta Luhanskeko gobernadore Serhi Haidaik jakinarazi du, gaur, Telegramen, Errusiako indarrek Sievierodonets hiriaren %70 kontrolpean dutela. «Abantaila hartzeko posizioetarantz jo dute Ukrainako tropek». Zelenskik onartu du, gaur, egoera «oso zaila» dela Donbassen, eta borroketan, egunero,Ukrainako «60 eta 100 soldadu artean» hiltzen direla, eta 500 inguru zauritu.

Bestalde, Dmitri Peskov Kremlineko bozeramaileak egunero ematen duen prentsaurrekoan adierazi duenez, Mendebaldeak Errusiari ezarritako «legez kanpoko murrizketen» ondorio da elikagai eskasia. Unicef Nazio Batuen Haurren Laguntzarako Funtsak gaur plazaratutako datuen arabera, Ukrainan bakarrik 5,2 milioi haurrek laguntza humanitarioa behar dute gerraren ondorioz.

Erdogan, ezezkoan

NATOn sartzeko eskaera egin dute Suediak eta Finlandiak, baina Turkiak betoa jarri die leporatuta militante kurduak babesten dituztela, eta beto horri eusteko asmoa du, Recep Tayyip Erdogan presidenteak berriki esan duenez, NTV telebista katearen arabera. Hiru herrialdeetako ordezkaritzek elkarrizketak hasi zituzten aurreko astean, baina, Erdoganen esanetan, «zoritxarrez» ez dute esperotako «mailarik» eduki. Turkiako presidenteak «zintzotasuna» eskatu die bi herrialdeei, eta adierazi pauso zehatzak ematen ez badituzte ez duela iritzia aldatuko.


Summary: Laborari bat hil da Duzunaritze-Sarasketan, traktorearekin istripua izan ondoren. Sindikatuen zenbaketaren arabera, Euskal Herrian aurten lan istripuan hildako 31. behargina da.

70 urteko laborari bat hil da asteazken honetan Duzunaritze-Sarasketan (Nafarroa Behera) izandako traktore istripu batean. Ezbeharra 16: 00 aldera izan da. Gizona Azkonzabal auzoko bere soroan ari zen lanean; traktoretik erori egin da, eta azpian harrapatu du. Zerbitzu medikuak iritsi direnean, bihotz-biriketako geldialdian zegoen, eta berehala hil da.

Sindikatuen zenbaketaren arabera, Euskal Herrian aurten lan istripuan hildako 31. behargina da. Apirilean 70 urteko beste nekazari bat hil zen, hura ere lurra lantzen zebilela traktoreak harrapatuta.


Summary: Gasolina garestitzen ari da, eta dagoeneko jan egin ditu gobernuen deskontuak. Laguntzen atarian baino hogei zentimo garestiago dago Hegoaldean, eta 26 Iparraldean. Espainiako Gobernuak iragarri du laguntza hiru hilabetez luzatuko duela

Gutxi iraun du Espainiako Gobernuaren laguntzak gasolina kontsumitzaileei emandako arindua. Apirilaren 1etik aurrera gutxienez hogei zentimoko deskontua jasotzen dute litroko Hego Euskal Herrian gasolindegien erabiltzaileek, eta, hain zuzen ere, hogei zentimo garestitu da azken bi hilabeteetan gasolinaren prezioa: apirilaren 1eko astean, batez beste, 1,834 euroan zegoen 95 oktanoko gasolina litroa, eta, atzoko eta gaurko datuen faltan, 2,031 euroan dago aste honetan. 98 oktanokoaren litroa, berriz, 23 zentimo garestiago dago orain, 1,962tik 2,191ra igaro baita.

Prezioaren igoera askoz apalagoa izan da gasolioaren kasuan: batez beste, 1,872 eurotik 1,882ra igaro da, eta berriro ere gasolina baino nabarmen merkeagoa da. Egia da, ordea, deskontuaren atarian bilakaera desberdina izan zutela batek zein besteak: beheranzko joera txikia zuen gasolinak —deskontuaren atarian merkatu egin zen—, eta gorantz etengabe gasolioak.

Ipar Euskal Herrian konparazioak egitea pixka bat zailtzen du han deskontua dagoeneko agertzen dela bezeroak ikusten duen prezioan —Hego Euskal Herrian, ordaintzean ikusten da—. Baina hemezortzi zentimoren laguntza publikoa azken preziora gehituz gero, gasolina are gehiago garestitu da: 1,899 euroan zegoen 95 oktanokoa apirilaren 1eko astean, eta 2,147an aste honetan (1,967 gehi hemezortzi). Gasolioaren prezioa, berriz, bost zentimo emendatu da, 2,05eraino (deskonturik gabe).

Azken asteetako garestitzeak kritika ugari eragin die petrolio konpainiei. Laguntza publikoa patrikaratzea eta beren irabazi tartea puztea egotzi diete. Halakorik ez dagoela ziurtatu du erregaien banaketaz arduratzen diren konpainien Espainiako erakundeak, AOPek. Haren arabera, gasolinak eta gasolioak nazioarteko merkatuetan izaten ari diren prezioen ondorioa da garestitzea, eta ez haien irabaziena. Horrela, ziurtatu du apirilaren 1etik 25,8 zentimo garestitu dela gasolinaren prezioa nazioarteko merkatuetan, baina erabiltzaileei 14,7 zentimo igo zaiela —Espainiako datua da hori—.

Gasolioaren kasuan, bederatzi zentimo garestitu da nazioarteko merkatuetan, eta ez du igoerarik izan gasolindegietan. «Nazioarteko merkatuetan gertatzen ari diren aldaketak ez dira gasolindegietara iritsi, eta horrek erakusten du geure konpainiek konpromisoa dutela herrialdea jasaten ari den garai zailekin». AOCk gogorarazi duenez, konpainia batzuek deskontu handiagoak eskaintzen dituzte; gasolindegi gehien dituenak, Repsolek —harena da Petronor ere—, 25 zentimokoa egiten du.

Petrolio konpainiek diote erregaien prezioari erreparatu behar zaiola, eta ez Brent upelarenari. Azken hori 99 dolarrean zegoen apirilaren 1ean, eta 117 dolarrean atzo, baina asteartean 124 dolarrera ere iritsi zen. Hau da, apirilaren 1etik maiatzaren 31 arte %25 zentimo garestitu zela. Eurotan, 90 eurotik 107ra igaro da; hau da, %20 garestitu da.

Madrilek laguntza luzatu du

Hasieran laguntza hiru hilabeterako zen, ekainaren 30era arte, baina gutxienez beste hiru hilabetez luzatuko dutela iragarri du asteazken honetan Pedro Sanchez Espainiako gobernuburuak. Energia garestia luzerako espero du Madrilek, eta horregatik erabaki du Ukrainako gerra herritarren artean izaten ari den kostua arintzen duten neurriak luzatzea. Hogei zentimoko deskontuaz gain, argindarraren gaineko zergen jaitsiera eta argindar bonuaren deskontu handiagoak ekarri zituen dekretua irailaren 30era arte nahi du indarrean. Ikusteko dago dekretu berritu horrek aldaketak ekarriko ote dituen erregaiei dagokienean. Izan ere, aurretik beste ministro batzuek bezala, atzo Alberto Garzon Kontsumo ministroak esan zuen «progresiboagoa» egin nahi zutela, «zaurgarrienak babesteko» eta errentaren arabera banatzeko.


Summary: Danimarkako herritarrek EBren defentsa politikan sartzea erabaki dute. Maastrichteko Itunean berretsitako salbuespena kentzearen alde egin dute boto emaileen %66,9k erreferendumean.

Danimarkako herritarrek, erreferendumean, baiezkoa eman diote EB Europako Batasunaren defentsa politikaren parte izateari. Botoen %99 zenbatuta, %66,9k egin dute herrialdeak indarrean izan duen salbuespena kentzearen alde; parte hartzea %65,76koa izan da. 1993an EB birsortu zuen Maastrichteko Ituna onartzearen truke Danimarkari onartu zitzaizkion lau salbuespenetako bat zen defentsa eta segurtasun politikarena —ekonomia eta diru batasuna, justizia eta EBko herritartasuna dira besteak—.

«Danimarkarren gehiengo argi batek baiezkoa bozkatu du gaur [atzo] defentsako salbuespena kentzeko», adierazi du Mette Frederiksen lehen ministro sozialdemokratak. «Horrek esan nahi du Danimarkak orain parte hartu ahalko duela defentsako eta segurtasuneko Europako lankidetzan. Oso pozik nago». Haren esanetan, erreferendumaren emaitzarekin, Eskandinaviako herrialdeak «seinale oso argia» bidali die bere aliatuei eta Vladimir Putin Errusiako presidenteari. «Putinek herrialde aske bat [Ukraina] inbaditu duen eta Europaren egonkortasunari mehatxu egin dion honetan, besteok bat egiten dugu».

Antzera mintzatu da oposizioko buru Jakob Ellemann-Jensen liberala ere: «Batasunaren eta askatasunaren aldeko garaipena da hau». Haren aita Uffe Ellemann-Jensenek, hain justu, Danimarkako Atzerri ministro gisa Maastrichteko Ituna berresteko negoziatu zuen Bruselarekin, lau salbuespen horiek onartzearen truke.

Danimarka NATO Ipar Atlantikoko Itunaren Erakundeko kide da 1949tik, eta aliantza militar horren nazioarteko misioetan parte hartu izan du, baita NBE Nazio Batuen Erakundearen izenean egin direnetan ere. Ez, ordea, EBk hedatu izan dituenetan —Balkanetan, esate baterako—, Maastrichteko Itunean salbuespena negoziatu zuelako, Bruselatik defentsa politika independenteari eusteko. Azken 30 urteetan Danimarka gobernatu duten lehen ministroek eta parlamentuko alderdi gehienek behin baino gehiagotan esan izan dute ez zela beharrezkoa defentsako salbuespena berraztertzea.

Errusiaren erasoaldiak eta horren ondorioz Finlandiak eta Suediak NATOra hurbiltzeko erakutsitako jarrerek, ordea, erabat aldatu ditu Danimarkaren asmoak eta jarrerak segurtasun alorrean. Hala, EBko defentsa politikan sartzearen aldeko iritzia nabarmen nagusitu da. Danimarkako Parlamentuko hamalau alderdietatik 11 defentsako salbuespena baztertzearen alde azaldu dira. Alboratzearen aurka, berriz, hiru: bi alderdi ultraeskuindar eta euroeszeptiko, eta alderdi ezkertiar bat.

Horretaz gain, Eskandinaviako herrialdeak defentsarako inbertsioa handituko du datozen urteetan, 2033rako barne produktu gordinaren %2ra iritsi arte —aliantza militarrak kideei ezarritako eskakizuna da—.

Erabaki «historikoa»

Erreferendumaren emaitza jakin eta berehala heldu dira EBko agintarien erreakzioak. Charles Michel Europar Kontseiluko presidenteak txio bidez nabarmendu du Danimarkako herriak erabaki «historikoa» hartu duela. «Mundua aldatu egin da Errusiak Ukraina inbaditu zuenetik. Erabaki hori onuragarria izango da Europarentzat, eta EB eta Danimarkako herria seguruagoak eta indartsuagoak izango dira».

Ursula von der Leyen Europako Batzordeko presidenteak, bestalde, «oniritzia» eman dio «segurtasun komunarekiko» konpromiso mezu indartsuari. «Danimarkak defentsan duen esperientzia oso balioetsia da. Ziur nago Danimarkak eta EBk onura aterako diotela erabaki horri», idatzi du sare sozialetan.

Era berean, EBko diplomaziaburu Josep Borrellek «historikotzat» jo du erabakia, eta «pozik» hartu du erreferendumaren emaitza. «Danimarkako Gobernuak talde komunitarioko kide diren estatuei bere erabakiaren berri eman bezain laster, prest gaude neurri guztiak azkar hartzeko, Danimarkak EBko Segurtasun eta Defentsa Politika Bateratuaren alderdi guztietan parte har dezan», erantsi du.


Summary: Hirugarren hilabetez jarraian, afiliatuen marka hautsi du Hego Euskal Herriak. Inflazio handiak ez dio oraindik lan merkatuari eragin. Apirilean baino 3.566 langabe gutxiago eta 7.136 afiliatu gehiago daude. Lau kontratutik bat izan da mugagabea

Ukrainako gerraren ondorioak eta inflazio handia ez dira oraingoz gai izan Hego Euskal Herriko lan merkatua bilakaera positibotik desbideratzeko. Maiatzean berriro txikitu da langabeen kopurua —3.566 lagun gutxiago daude langabe gisa erregistratuta Lanbiden eta Nafar Lansaren—, eta Gizarte Segurantzak 7.163 kotizatzaile irabazi ditu.

Gainera, kontratuen egonkortasunean beste urrats bat egin da, maiatzean sinatutako lautik bat izan baita mugagabea. Aurten indarrean sartu den lan erreformaren aurretik, kopuru hori hamarretik bat baino gutxiago izan ohi zen.

Datuak gustura hartu dituzte gobernuek. «Lan merkatua sendotzen ari da, eta enpleguaren kalitateak hobera egin du», ziurtatu du Maria Txibite Nafarroako lehendakariak, eta nabarmendu du lurralde horretan lehen aldiz 300.000 afiliatutik gora dituela Gizarte Segurantzak. Kotizatzaileen kopuru «historikoari» erreparatu dio Idoia Mendia Eusko Jaurlaritzako lehendakariordeak ere: «Euskadik inoiz baino jende gehiago du lanean, egoera erregularrean eta eskubideekin».

Dena ez dela urre erantzun dute sindikatuek. «Enpleguaren datuak txarrak ez badira ere, egia osoa da langile klasea pobretzen ari dela. Hego Euskal Herrian milaka pertsona egoera prekarioan daude; askok soldata txikiak dituzte, lanean segurtasuna falta zaie, eta beste hainbestek behin-behineko kontratua dute; horiek, lan erreformaren ondoren, aldizkako langile finkoen izenaren atzean ezkutatu nahi dituzte», esan du ELAk.

LABek, berriz, kapitalismoaren aurkako aldarri bat egin du: «Langileak prekarizatzen dituen eta pobretzen gaituen ereduan sakontzeko erabakia hartuta dago. Pandemia eta Ukrainako gerra tartean egonik ere, oinarrian dagoena arazo bera da: kapitalismoa, bidegabea ez ezik, bideraezina ere badena».

Langabezia: Pandemiaren hasieran baino 6.000 gutxiago

Maiatza historikoki hilabete ona izan ohi da enpleguarentzat, udaren atarian kontratazio asko egiten baitira, ostalaritzan beste inon baino gehiago. Aurtengoa ez da salbuespena izan, eta 3.566 lagunek utzi dituzte langabeen zerrendak. Iazko maiatzean halako bi izan ziren (-7.549), baina kontuan hartu behar da duela urtebete mugimendu murriztuen egoera batetik ateratzen ari zela Hego Euskal Herria, txertatze kanpainak aurrera egin ahala.

Langabe asko dira 145.414, biztanleria aktiboaren %10etik gora, baina 2019ko irailera joan behar da kopuru txikiago bat ikusteko. 2020ko otsailean, konfinamenduaren atarian, orain baino 6.000 lagun gehiago zeuden lanik gabe.

Langabeziak batez ere emakume aurpegia du, ia hamarretik sei baitira sexu horretakoak: 83.886 andre daude lanik gabe, eta haien artean %12,7koa da langabezia tasa; lau puntu txikiagoa da langabezia gizonen artean: %8,7koa.

Sektoreei erreparatuta, zerbitzuetan gutxitu da gehien langabeen kopurua (-1.709), baina esanguratsua da zerbitzuak baino egonkorragoak diren sektoreek jarraitzen dutela langabeak gutxitzen: 606 industrian eta 327 eraikuntzan. Hain zuzen ere, azken bi sektore horietan langileak falta direla ohartarazten ari dira patronalak. Formatutako langile eskasiaz kexatzen azkena Gaia izan da: jakintza industrien eta teknologia aplikatuen klusterrak asteartean ohartarazi zuen 1.500 lanpostuko zuloa bete gabe dutela, informatikariena batik bat.

Gizarte Segurantza: 32.000 langile gehiago urtebetean

Gizarte Segurantzak beste 7.163 kotizatzaile batu ditu maiatzean, eta horren ondorioz hirugarren hilabetez jarraian marka hautsi du Hego Euskal Herriak: 1.287.239 dira, duela urtebete baino 32.000 gehiago, eta konfinamenduaren atarian baino 25.000 gehiago.

Kontratuak: Inoiz baino finko gehiago

Lana lortu dutenen artean ugaritzen ari dira kontratu mugagabeak dituztenak. Maiatzean, 96.759 lan kontratu izenpetu dira Hego Euskal Herrian, eta horietatik 26.276 izan dira kontratu mugagabeak (%27,1). Indarrean dagoen lan erreformak mugatu egin du aldi baterako kontratuak egitea, eta, horrenbestez, handitu egin du kontratu mugagabeen kopurua. Hori bai, horietako asko aldizkako kontratu finkoak dira —%36, Espainian—, eta ez diete langileei urte osoan lan egitea bermatzen. «Praktikan, aldizkako langile finkoen hobekuntzak hutsalak dira aldi baterako kontratuen aldean», ELAren arabera.

Baliteke hurrengo asteetan kontratu mugagabeen kopurua handitzea, Eusko Jaurlaritzaren Lan Ikuskaritzak kanpaina bat abiatu duelako ustez irregularrak diren aldi baterako kontratuak atzemateko. Aurreko astean jakinarazi zuenez, hurrengo egunetan 3.559 gutun bidaliko dizkie beste hainbat enpresari, egoera irregularrean egon daitezkeen 9.950 kontratu berrikusteko eskatzeko.


Summary: Eusko Legebiltzarrak ez du tramiterako onartu alokairu soziala sustatzeko lege egitasmoa. EH Bilduren ekinaldiaren aurka bozkatu dute EAJk, PSE-EEk, PP-C’s-k eta Voxek, eta alde Elkarrekin Podemos-IUk.

Eusko Legebiltzarraren gehiengoak atzera bota du alokairu soziala sustatzeko asmoz EH Bilduk proposatu duen lege egitasmoa. Elkarrekin Podemos-IU taldeak ez gainerako taldeek ekinaldiaren aurka bozkatu dute osoko bilkuran, eta, beraz, legebiltzarrak ez du tramiterako onartu. Aurrez Eusko Jaurlaritzak emana zuen lege egitasmoaren aurkako iritzia, eta gaurko bilkuran EAJk eta PSE-EEk kontrako botoari eutsi diote. Aurka agertu dira, halaber, PP-C’s eta Vox taldeak. 2006tik indarrean den Lurzoruaren Legea aldatzea proposatu du EH Bilduk lege egitasmoan. Zera eskatzen zuen: hiriko planifikazioan legez jasotzea babes publikoko etxebizitza guztien %50 alokairura bideratzeko betebeharra, baita sustapen pribatuetan ere. Horretarako, Lurzoruaren Legearen bi artikulu erreformatzeko eskatu du koalizioak. Zehazki, lege horren 16. eta 80. artikuluak ordezkatzea eta osatzea proposatu du, horietan arautzen baitira, hurrenez hurren, etxebizitza babestuetarako lurzoruen hirigintza kalifikazioa, eta babes publikoko etxebizitzen estandarrak eta kopuruak. Unai Fernandez de Betoño EH Bilduko legebiltzarkideak ohartarazi du Jaurlaritzak ez diola behar bezala erantzuten «etxebizitza larrialdiari». Azpimarratu du Arabako, Bizkaiko eta Gipuzkoako alokairu sozialaren eskaintza «oso murritza» dela, eta gisa horretako 25.000 etxe baino ez daudela, parke osoaren %3 baino gutxiago. Aitzitik, esan du alokairu sozialaren eskaerak nabarmen egin duela gora azken urteotan: gaur egun Etxebiden izena emanda dauden 60.000 eskatzaileen %80 baino gehiago alokairu sozialeko etxe baten bila ari dira. Fernandez de Betoñoren esanetan, 2015eko Etxebizitza Legeak administrazioak behartzen ditu babes publikoko etxebizitza guztiak alokairura bideratzera, baina udal eta administrazio askok «zirrikituak» bilatzen dituzte agindu hori saihesteko. «Babes publikoko etxebizitzak egiteko kalifikatuta dauden lursailak sustatzaile pribatuei saltzen dizkiete, eta, horiek alokairura bideratu beharrean, etxebizitzak salmentara bideratzen dituzte». EH Bilduko legebiltzarkidearen iritziz, «lege iruzurra» egiten ari dira zenbait administrazio. Jaurlaritzako bazkideen aurkako botoa «ulertezina» dela salatu du, batez ere PSE-EErena. Gogoratu du Espainiako Kongresuan eta Nafarroako Parlamentuan ere ari direla eztabaidatzen etxebizitza lege bana, eta horietan sozialistek begi onez ikusten dute alokairu sozialerako eskaintza indartzea: «Bitxia da PSOEk Madrilen, eta Geroa Baik eta PSNk Nafarroan, guk planteatzen dugun neurri hori ongi ikustea, eta hemen, ordea, Jaurlaritza aurka egotea». Lege egitasmoaren aurka agertu dira EAJ eta PSE-EE, argudio berberekin. EAJko Irune Berasaluzek eta PSE-EEko Maria Jesus San Josek adierazi dute EH Bilduren lege proposamenak jabetza pribaturako eskubidea urratzen duela. Halaber, esan dute koalizioak proposatutako artikulu berriak ez daude behar bezala justifikatuta, eta edukiak «bideraezinak» direla. Bi taldeen ustez, titulartasun pribatuko etxebizitza alokairu babestura mobilizatzeko, ezinbestekoa da «bideragarri egingo duten finantza eta arau mekanismoen bidez» egitea. PP-C’s-ko Muriel Larreak ere bide beretik egin du. Salatu du EH Bilduren proposamena merkatu askatasunaren eta jabetza pribatuaren aurka doala, eta udalen autonomia urratzen duela. Lege egitasmoa tramitatzearen alde agertu da Elkarrekin Podemos-IUko Iñigo Martinez. Gogoratu du Etxebiden alokairu soziala eskatua dutela 61.000 pertsona inguruk, baina alokairu parkea «oso urria» dela. 2015eko Etxebizitza Legearen eta Hirigintza Legearen arteko «disfuntzioa» dagoela uste du, eta lege egitasmoak irtenbide bat proposatzen duela. Jaurlaritzaren kontrako irizpenaren harira, salatu du «doktrina neoliberal» bati jarraitzen diola, argudio sendorik eman gabe. «Mantra neoliberalak» erabiltzea egotzi dio gobernuari. Eusko Legebiltzarrak tramiterako onartu ez duen arren, ziurtatu du bere taldeak alokairu sozialaren alde proposamenak egiten jarraituko dutela legebiltzarrean.


Abian da Euskadi Bono Denda kanpaina

Summary: Abian da Euskadi Bono Denda kanpaina. 640.000 kontsumo bonu jarriko dituzte zirkulazioan hirugarren alduan, 6,4 milioi euroko aurrekontuarekin. Arabako, Bizkaiko eta Gipuzkoako 4.400 establezimenduk parte hartuko dute, uztailaren 3ra arte.

Euskadi Bono Denda kanpainaren hirugarren aldiari gaur ekin diote, eta uztailaren 3an amaituko da. Guztira 640.000 deskontu bonu jarriko dituzte zirkulazioan, 6,4 milioi euroko aurrekontuarekin. Eusko Jaurlaritzak bultzatu du kanpaina, eta Bizkaiko eta Arabako foru aldundiak eta hainbat udal ere gehitu dira egitasmora —Gasteiz; Bizkaiko Derio, Gueñes, Lekeitio, Portugalete eta Santurtzi; eta Gipuzkoako Arrasate, Hondarribia, Urretxu eta Zumarraga—.

Arabako, Bizkaiko eta Gipuzkoako 4.400 establezimenduk parte hartuko dute. Aurreko aldiek «harrera handia» izan dutela azaldu du Javier Hurtado Turismo, Merkataritza eta Kontsumo sailburuak; guztira, hamabi milioi euro mugiarazi ziren horietan. «Bonu hauekin kontsumo arduratsua sustatzea nahi dugu, kontsumitzaileak tokiko merkataritzara begira jarri daitezen eta gure ekonomia bultzatzeko», gehitu du.

Eusko Jaurlaritzak hogei milioi euro inbertituko ditu tokiko merkataritza sustatzeko. Horietatik bost milioi bonuen kanpainara bideratu ditu; gainontzeko hamabost milioiak, zuzeneko laguntzetara. Bonu kanpainaren hirugarren aldian parte hartuko duten aldundi eta udalek 1,4 milioi euro gehitu dituzte aurrekontura.

Bonuen funtzionamendua

Aurreko urteetako aldien prozedura bera izango da aurten ere: 30 eurotik gorako erosketetan hamar euroko deskontua lortu ahalko da. Hamasei urtetik gorako pertsona bakoitzak gehienez bost bonu izango ditu eskuragai, komertzio txiki eta tokikoetan trukatzeko. Euskadibonodenda.eus webgunean ikusi daiteke kanpainara batu diren establezimenduen zerrenda.


Summary: Saudi Arabia petrolio gehiago ekoizteko prest dago, Errusiarena murrizten bada. LPEEko kideek eta haren aliatuek —tartean Errusia— ekoizpena uste baino gehiago igotzea erabaki dute gaurko bileran. Europak Errusiari ezarritako zigorrek hornidura krisi bat eragin dezaketen beldurra handitu egin da.

Saudi Arabiak esan du petrolio gehiago ekoizteko prest dagoela Errusiarena nabarmen murrizten bada. Hala adierazi du gaur Financial Times egunkariak. Orain arte, Saudi Arabiak uko egin die ekoizpena bizkortzeko egindako eskaerei, nahiz eta gaur egun upelaren prezioa 120 dolar ingurukoa den (112 euro), azken hamarkadako garestiena.

Saudi Arabiak erreserbei eutsi nahi die, baina baliteke jarrera aldatzea. Datozen hilabeteetan munduko petrolio eskaria handitzea espero da, COVID-19aren krisiaren ondorengo susperraldi ekonomikoaren ondorioz, eta, bereziki, Txinaren beharrengatik. Horri gehitu behar zaio Errusiako petrolio ekoizpena nabarmen jaisteko probabilitatea, Europak ezarritako debekuengatik. Errusiak munduko petrolioaren %10 baino gehiago ekoizten zuen Ukrainako gerra hasi aurretik.

Saudi Arabiak behin eta berriz baztertu ditu Etxe Zuriak eta G7koek ekoizpena handitzeko egindako eskaerak. Baina, azken asteotan, AEBetako ordezkariek herrialdea bisitatu dute. Financial Times egunkariak aipatu dituen iturrien arabera, Saudi Arabia prest agertu da prezioak lasaitzeko eta bere ekoizpena handitzeko, hornikuntza krisia egongo balitz.

Hizketagai izan dute hori LPEE Lurralde Petrolio Esportatzaileen Erakundeko kideek eta haien aliatuek —tartean Errusia— gaur egindako bileran. Saudi Arabia da karteleko ekoizle nagusia. Wall Street Journal egunkariaren arabera, taldeko kide batzuk Errusia erakundetik kanpo uztea aztertzen ari dira. Oraingoz, ordea, elkartean jarraituko du Errusiak.

LPEEko kideek ekoizpena ez handitzeko asmoa erakutsi dute orain arte; alegia, iaz zehaztutako bide orriari eustea: eguneko 400.000 upel inguru handituz joatea, COVID-19aren aurreko kopuruetara itzuli arte. Gaur egin duten bileran, ordea, igoera handiagoa izango dela jakinarazi dute; egunean 650.000 upel inguru gehiago ekoitziko dituzte uztailean eta abuztuan. Jarrera horrek saltzaile berriak bilatzera eraman ditu hainbat herrialde: Venezuelara, Nigeriara... AEBek «inoiz hartu gabeko» erabakia hartu dute, eta erreserbak merkaturatzen hasi dira.

Azerbaijango gasa

Energiaren gerraren beste frontea gasarena da. Europako herrialdeek Errusiakoa ordezkatzeko hainbat mugimendu egin dituzte. Jo dituzten ateetako bat Azerbaijangoa da. Herrialde horretako Energia ministro Parviz Shahbazovek gaur iragarri duenez, handitu egingo du Europarako gas hornidura. Urte amaierarako, herrialdeak 23.000 milioi metro kubiko esportatzea espero du; horietatik 10.000 milioi metro kubiko, Europara. 2021ean, 8.200 milioi bidali zituen.

Azerbaijanek gaur egun Italia, Grezia eta Bulgariara esportatzen du gasa. Ministroak adierazi duenez, laster azpiegitura handituko du, hegoaldeko korridorea hedatzeko eta Europarako hornidurak handitzeko. Korridore hori 2020ko abenduaren 31n ireki zen. Italiako hegoaldean amaitzen da. Gaur egun, urtean 10.000 milioi metro kubiko esportatzeko ahalmena du, baina 20.000 milioi metro kubikora igo daiteke. Proiektuaren kostua 4.500 milioi euro ingurukoa da.

Errusiaren oharra

«Argi dago Errusiaren aurkako aldebakarreko zigorren pakete berriak eragin autosuntsitzailea izango duela Europako Batasunarentzat», ohartarazi du gaur Errusiako Atzerri Ministerioak, adierazpen batean. Moskuren arabera, EBk Errusiako petrolioaren zati bati uko egiteko erabakiak «prezioak igoko ditu, merkatuak ezegonkortuko, eta kate logistikoak aldatuko». «Horrek guztiak EBko ekonomia eta segurtasun energetikoa ahulduko dute, eta elikagaien krisia bizkortuko», nabarmendu du.


Summary: EH Bilduk Maria del Rio proposatu du Bilboko alkategai izateko. Zuzenbidean doktorea eta EHUko irakaslea da Del Rio. Barne prozesua ekainaren 5era arte irekita dago.

EH Bilduren Bilboko Mahai Politikoak Maria del Rio proposatu du datorren urteko udal hauteskundeetarako hautagai gisa. Del Rio Zuzenbidean doktorea eta EHUko irakaslea da. Politika munduan, Gipuzkoako Foru Aldundiko Politika Sozialeko zuzendari nagusi izan zen, eta koalizio subiranistaren aholkularia Bizkaiko Batzar Nagusietan. Hala, Mahai Politikoak nabarmendu du hautagaiak «ondo» ezagutzen dituela instituzioak.

«Badakigu ahalegin guztiak egingo dituela auzoen eskutik aliantzak sortu eta gehiengoak osatzeko, ezkerreko politikak, parte hartzaileak eta feministak lortzeko», adierazi du Mahai Politikoak, ohar baten bidez. Hala, Del Riorengan «konfiantza osoa» dutela azaldu du: «Bera baita Bilbok behar duen profila elkarrekin bizitza duinak garatzeko espazioak eraikitzeko».

Bilbotarra da Del Rio, eta, sare sozialen bidez zabaldutako mezuan, adierazi du «ilusioa» egiten diola «Bilbo hobetzeko lan egiteak». Hala, «ekarpena egiteko gogoa» adierazi du, eta konfiantza eskertu: «Pozez heltzen diot Bilboko Mahai Politikoaren hurrengo hauteskundeetarako zerrendaburua izateko eskaintzari». Mahai Politikoaren hautagaiak azaldu du «bestelako udal bat« behar duela Bilbok, «gertukoa eta gardena». Del Riok berak adierazi duenez, mugimendu feministako eta giza eskubideen defentsaren aldeko militantea da, eta azken alor horretan zenbait lan egin ditu. Horrez gain, bitartekari gisa ere aritu da.

Bestelako hautagaitzak aurkezteko aukera dute Bilboko EH Bilduko kideek. Mahai Politikoak berak jakinarazi duenez, ekainaren 5era arte zabalik dago barne prozesua, eta ondoren zehaztu beharko du militantziak koalizioaren alkategaia nor izango den.

Datorren urteko udal eta foru hauteskundeetarako hautagaiak zehazten ari da EH Bildu. Jada jakinarazi ditu Gasteizko Udalerako, Arabako Batzar Nagusietarako, Iruñeko Udalerako eta Nafarroako Parlamenturako, Bizkaiko Batzar Nagusietarako zerrendaburuak: Rocio Vitero, Eva Lopez de Arroiabe, Joseba Asiron, Laura Aznal eta Iker Casanova. Azken horri dagokionez ere, ekainaren 5era arte irekita dago barne prozesua.


Summary: LABek Gipuzkoako egurgintzako hitzarmena berritzeko «konpromisoa» hartu du. Hemeretzi urte «hilda» daramatza hitzarmenak, inongo soldata igoerarik gabe, eta LAB sindikatuak «hitzarmen duin eta beharrezko» bat lortu nahi du.

Gipuzkoako egurgintza sektoreko hitzarmena «berpizteko konpromisoa» erakutsi du gaur LAB sindikatuak, Donostian hainbat langile ordezkarik egindako agerraldian. Hemeretzi urte «hilda» daramatza hitzarmenak, soldata igoerarik gabe, eta akordio «duin eta beharrezko» bat lortzeko lanean arituko direla adierazi dute.

Urteetan sektorean izan diren lan baldintzen «utzikeria» atzean utzi eta garai berri bati hasiera eman nahi diote. Langileen egoeraren zertzeladak eman dituzte agerraldian: soldatak izozturik izan dituzte hemeretzi urtez, erosahalmenaren %36,9 galdu dute, urteko lanaldian ez da aldaketarik izan, eta langileen lan eta bizi baldintzak «errotik ahanzturan» geratu dira.

«LAB sindikatuan hilabeteak daramatzagu itzalpeko lanak egiten, eta dagoeneko esan genezake iritsi dela garaia sektoreko langile guztiontzat oinarri izango den herrialde hitzarmen duin bat izan dezagun», adierazi dute agerraldian. Dei egin die patronalei «prekarietate egoera basatia» gainditzeko. Irailera bitartean, gainontzeko sindikatuekin eta sektoreko enpresekin harremanetan jarriko dira elkarlanak bilatzeko.

Espainiako hitzarmena

Gipuzkoako akordioaren faltan, 2013an onartu zen Espainiako egurgintza hitzarmena. LABentzat «ez da onargarria» gutxieneko soldata edo hitzarmen estatala izatea Gipuzkoako langileentzako erreferentzia bakarra, eta dagokion tokiko hitzarmenaren alde egin du. «Enpresa bakoitzaren lan harremanak hitzarmen ezberdinez daude araututa gaur egun», baina oraindik «ugariak dira heldulekurik eta eskubideak babesturik ez dituzten langileak».


Summary: 24 langile inputatu dituzte azken urteetako lan gatazketako protestaldietan. Langileen artean «beldurra zabaldu» nahi duela egotzi diote sindikatuek Jaurlaritzari. Isun ekonomiko asko jaso dituzte, 3.000 eurorainokoak.

«Jaurlaritzak beldurra zabaldu nahi du langileen artean, borroka egin ez dezaten. Patronalarekin konplizitate osoz dihardu». Salaketa gogorra Zigor Aizpeolea LAB sindikatuko kide eta IPT Aero PCB langilearena da. Azpioleak eman du azalpena, baina CCOO, LAB, ESK, CNT, Hiru eta Steilas sindikatuen izenean hitz egin du, bat egin dutelako azken hilabeteetako lan gatazketan zigorturiko langileei babesa adierazteko. Izan ere, sindikatuek emaniko datuen inguruan, 24 langile inputatu dituzte, eta askok jaso dituzte isun ekonomikoak. Isun horiek 3.000 eurorainokoak dira.

Jaurlaritzari langile borroka kriminalizatzea egotzi diote, eta langile asko akusazio faltsupean atxilotzea. Era berean, mozal legea aplikatzen ari dela leporatu diote, eta iradoki diote «gogo bera» jarri beharko lukeela negoziazio mahaiak sustatzeko. Alde horretatik, azaldu dute Enplegu sailburuordearekin bildu zirela urtarrilean gaia jorratzeko, baina ezin dutela «balantze positiborik» egin, «egoerari buelta emateko borondate falta» duelako. Segurtasun sailari ere bilera eskatu zioten, eta ez dute erantzunik jaso.

Era berean, azaldu dute kasu batzuetan Jaurlaritzak fiskaltzaren zigor eskaerak handitu dituela. Duela bi urteko Bizkaiko metalgintzako lan hitzarmenaren negoziazioko protestetan atxiloturiko langile baten kasuan gertatu zen. Fiskaltzak urtebeteko zigor eskaera egin zuen, eta Jaurlaritzaren abokatuek 23 hilabetera handitu zuten. Bizkaiko metalgintzako protestetan hamabost langile inputatu ziren, eta bi epaitzeke daude oraindik. Epaiketa hori ekainaren 7an izango da, Bilbon. Sindikatuek auzipetuei babesa emateko elkartasun deialdia egin dute egun horretarako epaitegien aurrean (09:15).

Sindikatuek goizean egin dute agerraldia eta zigorturiko bi langile bertaratu dira.

«Hatz bat mindu zidatela erakustera joan, eta atxilotu egin ninduten» Aintzane Mendia (Tubacex): «Amurrioko (Araba) epaitegiaren aurrean atxilotu ninduten. Aurrean bilduta ginen, eta Ertzaintzak handik joateko esan zigun. Baztertu egin gintuen, eta, bidea oztopatu gabe baztertzea ezinezkoa zenez, hantxe gelditu ginen. Ertzain batek bultza egin ninduen, eta hatz bat mindu zidan. Erakustera joan nintzaion, eta atxilotu egin ninduten. Agintaritzaren aurkako atentatua egotzi didate, hamabost hilabeteko zigor eskaera. Epaiketak ez du egunik, eta isun ekonomikoa zigorraren araberakoa izan litzateke».

«Hiru ertzain nire gainera etorri ziren, eta estrangulatu egin ninduten»

Edun Anton (Petronor): «Agintaritzaren aurkako atentatua egozten didate, lau urte arteko zigorra izan daiteke. Iazko ekainean atxilotu ninduten, epaitegiek legez kanpokoa den aldi baterako erregulazio baten aurka protestan ari ginenean. Hirugarren egunean izan zen eta egun hartan Ertzaintzak jarrera oso ezberdina izan zuen. Eraso egin ziguten eta tentsio handia egon zen. Langile baten bila zihoazela ikusi eta hura laguntzera joan ginenean atxilotu ninduten. Lurrera bota, eta estrangulatu egin ninduten, hiru ertzain nituen gainean. Nik ez nuen ezer egin».

Isun eta zigor zerrendak: Bizkaiko metalgintzako protestak: 15 langile inputatu, hiru zigortuak, bederatzi absolbituak, batek prozedura etenda du eta azken biak ekainaren 7an epaituko dituzte. Zigortuei desordena publikoa egotzi zitzaien, eta batek hemezortzi hilabeteko zigorra onartu zuen. ITP Aero PCB: Bost langile daude inputatuak. Langile baten aurkako auzia artxibatu zuen epaileak eta enpresak helegitea jarri zion ebazpenari. Zigor ekonomiko ugari jaso dituzte langileek, ia 5.000 euro guztien artean. Tubacex: Sei langilek deklaratu behar izan dute, eta hiru daude inputatuak agintaritzaren aurkako delituengatik. 17 langilek isunak jaso dituzte, 100 eta 3000 euro artekoak.

Petronor: Langile bat inputatua kalteak eragiteagatik eta agintaritzaren aurkako atentatuarengatik. Lau urtera arteko isuna jaso dezake. Bost langilek isunak jaso dituzte, eta 3.400 euro ordaindu behar dituzte guztien artean.

Artiach: Lau langilek isun ekonomikoak jaso dituzte. 3.000 euro lauren artean.


Summary: Zientzialari talde batek ohartarazi du aldaketa «eraldatzaileak» behar direla klima larrialdiaren aurka. 'BioScience' aldizkarian argitaratutako artikulu batean, adierazi dute gaur egungo neurriak «erreformistak» direla, eta ez dutela behar adina denbora izango eraginkorrak izateko.

Gaur egun klima larrialdira egokitzeko hartu dituzten neurriak «motelegiak» dira, eta ez dute behar adina denborarik izango benetako eraginkortasuna izateko. Hala ohartarazi du zientzialari talde batek, BioScience aldizkarian argitaratutako artikulu batean. Larrialdiari aurre egiteko, adierazi dute beharrezkoa dela aldaketa «sakon eta premiazkoak» egitea ekonomian eta gizartean, eta, horretarako, Parisko akordioaren antzerako itun bat proposatu dute. Unai Pascual Basque Centre for Climate Changeko Ikerbasque irakaslea, BC3ko ikertzailea eta IPBES NBEko Ekosistema eta Biodibertsitaterako Gobernuarteko Plataformako kidea da artikuluaren egileetako bat.

Artikuluak helburu argia dauka: «Naturaren aldeko akordio bat, Pariskoaren ildotik». Hain zuzen, aurten Kunmingen (Txina) egingo den batzarrean lortu nahi dute itun hori. Horretan, 196 herrialderako ordezkariak bilduko dira, «biodibertsitatea defendatzeko arnas luzeko helburu batzuk finkatzeko» asmoarekin.

Izan ere, artikuluan adierazi dute gaur egun ingurumenaren inguruan proposatzen diren politikak «erreformazko aldaketetan» oinarritzen direla: «Gaur egungo egitura, eta helburu ekonomiko eta sozialekin bat datozen ekintzak baino ez dira proposatzen, hala nola energia eraginkortasuna areagotzea, zalantzan jarri gabe hazkuntza ekonomiko esponentzial jarraituaren paradigma».

Neurri horiek hartzearekin batera, aldaketa «eraldatzaileak» ere galdegin dituzte. «Harrigarriki, Nazio Batuen Klima Aldaketari buruzko Esparru Hitzarmena eta Biodibertsitateari buruzko Nazio Batuen Hitzarmena atzeratuak doaz, ikusirik nola ebidentzia zientifikoek garbi erakusten duten beharrezkoa dela klima aldaketa, biodibertsitatea eta gizartea ikuspegi bakarrean integratuko dituen ikuspegi bat erabakiak hartzeko», adierazi du Pascualek.


Summary: Bizkaiko Aldundiak bizikidetza unitateak sortuko ditu egoitzetan. Sergio Murillo foru diputatuak uste du garrantzitsua dela zahar etxeetako langileek «lan baldintza egokiak» izatea

Bizkaiko Foru Aldundiak bizikidetza unitateak sortu nahi ditu zahar etxeetan, hau da, egoitzen barnean egongo diren gune txikiagoak, etxekoa bezalako bizimodu bat garatzeko egokiak. Sergio Murillo Gizarte Ekintzako foru diputatuak horren berri eman du aste honetan Bizkaiko Batzar Nagusietako Gizarte Ekintzako batzordean, eta orain berretsi du Radio Euskadiri emandako elkarrizketa batean.

Murillok azaldu duenez, 500 lagunentzako tokiak sortu nahi dituzte. Horietatik 226 laster sortuko dituzte, lanei berehala ekingo dietelako; beste 156 sortzeko baimena emanda dago, eta 112k aldez aurretiko baimena dute. Gainera, Aldundiak kudeatzen dituen Leioako eta Elorrioko egoitzetan ere horrelako unitateak sortu nahi dituzte, eta horretarako lanak datorren astean lizitatuko dituzte.

Murillok uste du bizikidetza unitateen eredu hori Bizkaiko zahar etxe guztietara eraman daitekeela, alderdi arkitektonikoa izan ezik, egoitza batzuek ez baitute horretarako biderik ematen. Etxetik programa ere izan du hizpide: programa horren arabera, etxean bizi diren adinekoei zerbitzua ematen zaie, haiek zaintzen dituzten senitartekoei laguntza emanez. Gaur egun, 30.000 adineko eta 21.000 zaintzaile daude programa horretan. Aldundiaren asmoa da 2023rako zaintzaile horien erdiek laguntza jasotzea bitarteko informatikoen bidez.

Joan den astelehenean Bizkaiko zahar etxeetan izandako greba eguna ere hizpide izan du Murillok. Foru diputatuak nabarmendu du lan hitzarmena sinatzea sindikatuen eta enpresen arteko afera dela, eta hor Aldundiak ez duela esku hartzen. Edonola ere, langileek soldata duinak eta «lan baldintza egokiak» izateari beharrezko deritzo: «Gaur egungo hitzarmena abiapuntu egokia da. Azken hamabost urtean asko aurreratu da, eta orain dena berrikusi eta bizikidetza unitateen eredua aintzat hartuko duen akordio berria erdietsi behar da». Esan duenez, Aldundia prest dago «bitartekari» izan eta akordioa sustatzeko.