Urteari bira, ehun artikulutan

Summary: Urteari bira, ehun artikulutan. 2021ean BERRIAn gehien irakurritako ehun artikuluak dira hauek. Koronabirusari buruzko gaiak nagusi izan dira ostera, aurreko urtean bezala, baina askotariko beste gai batzuk ere nabarmendu dira, ezohiko berriak gehienetan.

Herritar asko aspertuta egongo dira honezkero COVID-19ari buruzko albisteekin agian, baina BERRIAn aurten gehien irakurritako albisteetako batzuk horri buruzkoak dira. BERRIAk ia bi urte daramatza koronabirusaren datuak eguneratzen eta grafiko zein mapetan erakusten; orrialde finkoak dira horiek: Euskal Herrian gaitzak duen intzidentzia erakusten duen grafiko sorta, Euskal Herriko herriz herriko egoeraren mapa interaktiboa, munduko datuen biltegia, eta, aurten ere, iaz bezala, horiek izan dira gehien erabilitako artikuluak.

Horien atzetik, Xabier Silveira bertsolariaren eta Felix Zubia medikuaren arteko bertso demak izan ditu bisita gehien BERRIAren webgunean 2021ean. Zubiak Bertsolari aldizkarian argitaratu zuen bertso sorta bat, Silveirak «txakurra» deitu ziolako sare sozial batean. Bertso sorta jaso zuen kazeta honek, eta aurki Silveirak erantzun egin zion beste bertso sorta batekin, eta hori ere jaso zuen BERRIAk. Bi artikuluak izan dira gehien irakurritakoen artean. Felix Zubiak kazeta honen Pentsaldian sailean idatzitako lau iritzi artikulu ere asko zabaldu dira; horietatik, Gehiago ezin duzunean artikulua irakurri zen gehien, otsailaren 14an argitaratua.

→ Ikusi gehiago: 2021ean BERRIAn gehien irakurritako artikuluak

SARS-CoV-2 birusari aurre egiteko administrazioek hartutako neurriei buruzko albiste asko ere sartu dira zerrendan. Zehazki, era horretako hamasei artikulu. Itxierak ezarriko zituztela, aisialdia mugatuko zutela, herrien artean mugitzea debekatu, ez zela kalean maskararik erabili beharko... Jakin-min handia sortu dute albiste horiek, baina guztien artean irakurraldi gehien izan dituena hau izan zen: Itxiera perimetrala eta etxeratze agindua bertan behera utzi ditu EAEko Auzitegi Nagusiak. Maiatzaren 7an gertatu zen hori, eta herritar askok espero zuten berria izan zen.

Momentuko informazio hori garrantzitsua da herritarrentzat, baina baita koronabirusari buruzko sakontasun handiagoko artikuluak ere. Horren adibide, beste lau erreportaje hauek: txertoek hilekoan duten eraginari buruzkoa; maskara gardenen eraginkortasunari buruzkoa; leku itxietan eta irekietan arnastutako airearen pilaketari buruzkoa; eta talde immunitateaz harago joateko beharrari buruzkoa. Bizitza plataformak antolatutako manifestazio batzuei buruzko albisteak ere sartu dira gehien irakurritakoen artean, abenduaren 18an Donostian egindakoa, adibidez.

Iritzi artikuluek ere estimu handia dute BERRIAko irakurleen artean, eta 2021eko zerrenda honetan ere hala ageri da. Zutabegileen artean, Jose Mari Pastorren hamabost artikulu sartu dira urtean gehien irakurritakoen artean, txertoei buruzko Kontuz eta tentuz nagusi; Onintza Enbeitaren beste bi artikulu ere agertzen dira irakurraldi gehien izandakoen artean, Segurtasun faltsua COVID ziurtagiriari buruzkoa lehenik.

Koronabirusetik aterata, Katixa Agirre idazlearen Amorru maskulinoa eta Amaia Agirre Arrastoa bertsolariaren Minbiziari iritzi artikuluek ere oihartzun handia izan dute, Oskar Bizkaik eta Filipe Bidartek idatzitako Borroka da bidea artikuluak bezala.

Eta itzuli balitz ere, zer?

COVID-19ak arreta handia sortu du momentu jakinetan, baina urteko albistea, ezustekoa, Joseba Sarrionandia idazlearen itzulera izan da. 2021eko apirilaren 22a zen, arratsaldeko bost eta erdiak gutxi gorabehera. Anboto aldizkariak eman zuen berria, idazlea Iurretan bertan (Bizkaia) elkarrizketatu zuela, eta harekin batera zabaldu zuen albistea BERRIAk: Joseba Sarrionandia Euskal Herrian da, ia lau hamarkadako hutsunearen ostean.

Oihartzuna izan ohi dute EITBri buruzko albisteek ere, eta 2021 honetan ere horren adibideak pilatu dira. Baimendutako eta ukatutako kamiseten harira sortu da polemika aurten. Martxo erdialdera, Baserria saioko partaide bat Blue Lives Matter mugimenduaren jertse batekin atera zen telebistan, eta sare sozialetan haserrea piztu zen, Black Lives Matter mugimenduaren aurkakoa delako talde hori; ETBk beste herritar batzuei kamiseta lelodunak kenarazi izan dizkiela nabarmendu zuten erabiltzaile askok. Hain justu, handik zazpi hilabetera, urrian, jakin zen Independentzia idatzia zuen kamiseta bat kenarazi ziotela Juego de cartas saioko partaide bati. Bi albisteak sartu ziren gehien irakurritakoen artean. Eta zerrenda horretan aipatu liteke, baita ere, Franck Dolosor kazetariak ez zuela ETBn jarraituko jakinarazi zuen momentua.

→ Ikusi gehiago: 2021ean BERRIAn gehien irakurritako artikuluak

Hilberriek ere zabalkunde handia izan ohi dute, eta zenbait heriotzak arreta piztu dute aurten ere. Julen Madariagaren heriotzari buruzko albistea izan da gehien irakurri dena, horien artean. ETAren sortzaileetatik bizirik zen azkenetakoa zen; apirilaren 6an hil zen, gaixotasun luze baten ondoren. Panpi Ladutxe pilotari zenaren heriotza ere azkar zabaldu zen, abenduaren 1ean. Baita Jesus Mari Larrazabal irakasle eta politikari abertzalearen heriotza ere, ekainaren 29an. Horiek baino gazteagoa zen Olatz Vazquez kazetaria; 27 urterekin hil zen, irailaren 3an, minbiziarekin. Eta ustekabeko beste heriotza bat gertatu zen otsailaren 13an, torturaren aurkako egunean: Enrique Rodriguez Galindo, Guardia Zibileko jeneral izandakoa, eta Joxi Zabala eta Joxean Lasaren hilketengatik zigortua.

Elkarrizketa esanguratsuak

2021ean BERRIAn gehien irakurritako artikuluen artean badira bost elkarrizketa. Horien artetik, GKS Gazte Koordinakunde Sozialistako bi kideri —Ane Ibarzabal eta Unai Martinez— egindakoa irakurri da gehien. Baina Miren Ros hezitzaileari egindako elkarrizketak ere zabalkunde handia izan du; eskuko telefonoen erabilerari buruzko egitasmo bat jarri du abian, eta uste du gaztetxoek ez dutela haien beharrik: «Nerabeek ez dute ulertzen sakelakoa, eta gurasoek ere ez zeinen tresna potentea den». Estitxu Fernandez psikologoak indarkeria obstetrikoari buruz esandakoak ere asko zabaldu dira.

Zangozako Aramendia gozotegiak 124 urtez iraun du zabalik, baina Iker Aramendia gozogilea bakarrik gelditu da, eta denda itxi beharrean ikusi du bere burua. Elkarrizketa horrek ere lortu du oihartzuna. Eta horrekin batera, baita Jokin Lizeaga mendi korrikalariari egindakoak ere: «Psikologorik onena kirola egitea izan da». Ez zuen zerikusirik izan elkarrizketa horrekin, baina mendi korrikalariek euskal selekzioarekin ez korritzea erabaki zutela jakinarazi zuten abenduaren 10ean, eta izugarri zabaldu da albiste hori ere.

Urteak izan ditu gertakari nabarmen gehiago, zerrenda honetan ere agertu direnak, irakurlearen arreta ernatu dutelako. Esaterako, apirilaren 27an jakin zela David Beriain eta Roberto Fraile euskal kazetariak hil zituztela Burkina Fason, eraso batean; Iruñerrian hamar lagun atxilotu zituela Espainiako Poliziak apirilaren 29an; urtarrilaren 12an bi pertsona atxilotu zituztela ertzainek Aizarnazabalen (Gipuzkoa), Aintzane Pujana Etxeberriaren hilketa egotzita; azaroaren 11n administrazio publikoetako behin-behineko langileak finko egiteko akordio bat egin zutela Espainiako Kongresuko hainbat alderdik, bost urte lanean eginez gero; Miren Larrion EH Bilduren Gasteizko Udaleko bozeramaileak dimisioa eman zuela otsailaren 22an; ikasle bat EHUn tiroka sartu zela, urriaren 14an.

Erreportaje esanguratsuak

Badira jakin-mina piztu duten erreportaje bereziak ere, gehien irakurritako ehun artikuluen artean. Euskal Herriak ikasliburuetan duen errepresentazioari buruzko azterketa, adibidez. Hezkuntza gaiek egunkari honen irakurleen artean sortzen duten arretaren beste seinale bat: euskara ikasgeletan gero eta gutxiago eta okerrago egiten dela ohartarazten zuen erreportajea. Horiekin batera, zabalkunde handia izan du BERRIAren proiektu berri batek: Ikasgela; DBHko ikasleentzako material osagarria eskaini nahi du, egunkariko edukiak egokituta eta antolatuta. Berau aurkezteko idatzitako artikulua ere sartu da zerrendan, horren adierazle.

Beste inon argitaratu gabeko artikulu berezi batek ere sona izan du: ETAk bildutako artelan galduak. Erreportajeak kontatzen du ETAk Miro, Tapies, Matta eta nazioarteko beste hainbat artistaren hogei obra inguru bildu zituela 1970eko hamarkadan Parisen, erakusketa bat egiteko asmoz, eta nola zapuztu zen proiektu hura.

→ Ikusi gehiago: 2021ean BERRIAn gehien irakurritako artikuluak

Beste era askotako erreportajeek ere lortu dute oihartzun handia. Lipedema gaitza pairatzen dutenei buruzkoak, esaterako; eta euskal presoei kartzelatik atera ostean laguntzen dien Harrera elkarteari buruzkoak; eguneroko autoa bost minutuan autokarabana bihurtzeko proiektuari buruzkoak ere bai; eta baita euskal artzain txakurraren arraza galtzeko arriskuari buruzkoak, ere. Beste galdera batek ere arreta handia sortu du irakurleen artean: Euskal Herria ez al dute maite arabarrek, bizkaitarrek eta gipuzkoarrek?; Suediako unibertsitate bateko ikerlariak harrituta zeuden euren ikerketako emaitzarekin, hiru probintzia horietako herritarrek dutelako estatuarekin atxikimendu txikiena Europan, baina baita euren «erregioarekin» ere.

Eta horien aldamenean, irakurlearen jakin-mina sortzen duten albiste bitxi edo ezohiko batzuk ere sartu dira zerrendan. Arrakasta gehien izan dutenen artean, hau, oso ezaguna den argazki baten misterioaren zati bat argitzen zuena: Zer egiten zuen balmasedar batek New Yorkeko etxe orratz bateko habe baten gainean 1932an?. Baita euskararekin lotutako bi bideo berezi ere: Leire Ventas BBCko kazetariak euskarari buruz egindakoa, eta bi ingelesek euskara astebetean ikasteko egindako ahaleginari buruzkoa —ezin jakin lehenak bigarrengoan eraginik izan ote zuen edo ez—.

BERRIAren irakurleek, berriz, euren irakurketa aukerekin erabaki dute urtea markatu duten lau kultur gertakari nagusiak zein izan diren: Nerea Ibarzabal Salegik Bizkaiko bertsolari txapelketa irabazi izana, Delirium Tremens taldea oholtzara itzultzea, Chill Mafia taldearen Gazte arrunten koplak bideoklipa, eta Saioa Alkaiza Guallarrek Nafarroako bertsolari txapelketa irabazi izana.


Summary: Jose Maria Aldaia enpresaburua hil da, 80 urterekin. ETAk bahitu egin zuen 1995ean, 'iraultza zerga' ez ordaintzeagatik, eta 341 egunez izan zuen atxikia. Ortega Lararen atzetik, erakunde armatuak bahituta denbora gehien eduki zuen pertsona izan zen.

Jose Maria Aldaia enpresaria hil da gaur bere etxean, Hondarribian (Gipuzkoa), 80 urterekin, aspalditik zuen gaixotasun baten ondorioz. Euskal gizartean ezaguna zen industrialariaren izena, besteak beste ETAk 341 egunez bahitua izan zuelako, 1995eko maiatzaren 8tik 1996ko apirilaren 14ra. Hondarribian bahitu zuten, eta Azkarateko gainean askatu (Elgoibar, Gipuzkoa).

Iraultza zerga ez ordaintzeagatik bahitu zuten Aldaia, eta ia urtebete iraun zuen ekintza hark; ETAk sekula egindako bahiketarik luzeenetan bigarrena izan zen. Luzeena Jose Antonio Ortega Lara espetxeetako funtzionarioarena izan zen: hura 532 egunez atxiki zuen erakunde armatuak.

Aldaiaren bahiketak aurkako hainbat protesta eragin zituen, eta garai hartan zabaldu ziren Aski da leloa eta xingola urdina, indarkeriaren aurkako sinboloa. Ertzaintzak protesta haietako batean sortu ziren istiluetan hil zuen Rosa Zarra, gomazko pilota batekin. Juan Mari Atutxa orduko Herrizaingo sailburuak adierazi zuenez, Ertzaintzak ez zuen batere erantzukizunik izan gertakari hartan, eta esan zuen pilota kolpea «gertaera zirkunstantziala» baino ez zela izan.

Testigantza

Aldaiak 2006ko azaroan eman zuen bere bahiketari buruzko testigantza Espainiako Auzitegi Nazionalean, Gregorio Vicario Setien epaitu zutenean (gerora, errugabetu egin zuten hura). Aldaiak epaimahairi adierazi zion «usteltzen» ari zela «zulo madarikatu» horretan pasatu zuen denborarengatik: «Bahituta egon nintzen 341 egunetan umiliatuta sentitu nintzen, negar egiteko denbora izan nuen, eta baita beste gauza askotarako ere. Zortea izan nuen handik bizirik atera nintzelako», azaldu zuen.

Enpresaburuak gogora ekarri zuen burua estalia zuten hiru edo lau pertsonak bahitu zutela, autoaren maletategian sartu zutela, eta barruan zegoela xiringa batekin ziztatu zutela.

Bahiketa gertatu zenetik 10 urtera egin zituen adierazpenok Aldaiak, eta epaileari adierazi zion «ondorio fisiko nabarmenak» zituela, «zuloa» oso gaizki zegoelako. Aldakak eta bizkarrezurra kaltetuta zeuzkala esan zuen, «hezetasunarengatik». Zuloa bi metro zabal eta hiru luze zela azaldu zuen, eta ez zuela apenas argirik ikusten, eta bahitu zuten momentutik ez zela zulotik atera. Aldaiak esan zuenez, ez zekien bera aske uzteagatik familiak dirurik ordaindu zuen ala ez.

ETAk ez ziola inoiz mehatxurik egin ere deklaratu zuen, eta gehitu zuen ez ziotela sekula dirurik eskatu, eta bahiketak «ezustean» harrapatu zuela.


Summary: Hezkuntza zentroetan oporren ondoren hartu beharreko neurriak aztertzeko bilerara deitu du Espainiako Gobernuak. Urtarrilaren 4an izango da bilera. Orduan erabakiko dute nolako neurriak ezarri ikasgeletara bueltatzeko.

Urtarrilaren 4rako bilerara deitu du Espainiako Gobernuak, klasera itzultzearen inguruan hartu beharreko erabakiak aztertzeko. Moncloan batuko dira Espainiako Osasun, Hezkuntza eta Unibertsitateetako ministroak, autonomia erkidegoetako sailburuekin. Gobernuko iturrien arabera, oraingoz ez dute aurreikusten klaserako buelta bertan behera uztea, baina baliteke ikasgeletako neurriak zorroztea.

Berez, Espainiako Osasun Sailak dauka eskoletan hartu beharreko neurrien gainean erabakitzeko eskumena, baina pandemiaren hasieratik autonomia erkidegoetako Hezkuntza Sail guztiekin batera batzartu dira irtenbide egokiak zehazteko.

Ipar Euskal Herriko ikastetxeetan, abendu hasieran zorroztu zituzten protokoloak; hirugarren arrisku maila aplikatuta: maskara derrigorrezkoa da beti, taldeak ez nahasten ahalegintzeko agindua dago, eta, tokiko egoeraren arabera, lizeoetan klaseen erdiak etxetik egiteko aukera dute. Horrez gain, hiru kutsatu baino gehiago badaude ikasgelak ixteko agindua daukate.

Nafarroako Gobernuko Hezkuntza Departamentuak ere ikastetxeetako ordutegiari eustea erabaki zuen hil hasieran: ikasleek goizez soilik izan dituzte eskolak, eta astean lau egunez ikastetxeak antolatutako eskolaz kanpoko jarduerak izan dituzte aukeran. Hala ere, litekeena da urtarrilaren 4an egingo den bileran neurri berriak ezartzea.


Summary: Anduezak uste du «sozialisten norabidea» nabaria dela Jaurlaritzaren jardueran. Eusko Legebiltzarrean Autogobernu Batzordea berraktibatzea «ez da lehentasuna» sozialistentzat

Urtea bukatzearekin batera, haren balantzea eta egoera politikoaren azterketa egin du Eneko Andueza PSE-EEren idazkari nagusiak. Baikor agertu da Andueza hedabideen aurrean: esan duenez, «tunelaren amaieran argia» ikusten hasiak dira, enplegua pandemiaren aurreko mailetara iristen ari da, kontsumoa berpiztu da, eta Europatik etortzekoak diren diru funtsak heltzen hasi dira. Horretan guztian sozialisten eragina ikusten du Anduezak: «Frogatu dugu gauden tokietan sozialistok gure aztarna uzten dugula».

Eusko Jaurlaritzaren jardueran ere «norabide sozialista» hori nabaria dela uste du Anduezak: «Sozialisten ekarpena gure esku dauden hiru sailetatik harago doa», eta 2022ko aurrekontuak aipatu ditu horren adibidetzat: «Aurrekontuak inoizko sozialenak dira; hamar eurotik zortzi gastu sozialera bideratuta daude, eta hor ere sozialisten norabidea dago». Esan duenez, lan egingo dute «berpizkundearen garaian ere norabide sozialista» ezartzeko.

Bestelako gaiak ere jorratu ditu Anduezak. Espainiako Kongresuan tramitatuko den Lan Erreformari dagokionez, esan du lortutako akordioa «oso ona» dela, eta esperantza agertu du, Kongresutik aterako den erreforma «Espainiarentzat eta Euskadirentzat onuragarria» izango delakoan. Arabarako, Bizkairako eta Gipuzkoarako estatus berriaren inguruko eztabaidaz, berriz, Anduezak esan du sozialistentzat hori ez dela «lehentasuna»: «Beti dago Autogobernu Batzordea berriro abian jartzeko aukera, eta, talderen batek Eusko Legebiltzarrean horren inguruko legez besteko proposamen bat egiten badu, sozialistok arduraz jokatu eta parte hartuko dugu, baina gurentzat orain hori ez da lehentasuna».

Pandemiaren kontrako borrokari dagokionez, Anduezak defendatu egin ditu Jaurlaritzak oraindik orain harturiko neurriak, eta esan du «proportzionaltasunez» hartu direla. Edonola ere, herritarren ardurari dei egin dio: «Pandemiaren kontra ditugun tresnarik eraginkorrenak txertatzea eta erantzukizun pertsonala dira. Ezin gara beti Gobernuari edo administrazioari begira egon; norberak erantzukizunez jokatu behar du».


Summary: SOS Deietako eta Trafikoko langileek elkarretaratzera deitu dute lan baldintzak hobetzea eskatzeko. 1.800 sinadura eraman dituzte Eusko Jaurlaritzaren Bilboko egoitzara, lan baldintza duinak eskatzeko.

Elkarretaratzera deitu dute ELA, LAB, CCOO, ESK eta UGT sindikatuek, SOS Deietako eta Trafikoko langileen baldintzak hobetzea eskatzeko. Horrez gain, 1.800 sinadura baino gehiago bildu eta Eusko Jaurlaritzak Bilbon daukan egoitzan aurkeztu dituzte; sindikatuen hitzetan, langileek dauzkaten baldintza eskasen inguruan «herritarren desadostasuna» erakusteko.

Jaurlaritzak laster argitaratuko ditu zerbitzu hauetako langileentzako zehaztu dituen lan baldintza berriak, eta, adierazi dutenez, langileak beldur dira baldintza berri horiek «inolako hobekuntzarik gabe» ezarriko ote diren. Gaineratu dute «hilabeteak» daramatzatela lan baldintza duinak eskatzen; besteak beste, langile falta salatu dute.

Horrez gain, azaldu dute ez daukatela subrogaziorik eta beraz, zerbitzuak Lanalden — gaur egun Jaurlaritzak kontratatuta daukan enpresa— ez den beste enpresa bati esleitzen bazaizkio langileek antzinatasuna galtzen dutela: «Eusko Jaurlaritzari ez zaio interesatzen langile hauen egonkortasuna; zerbitzu publikoak indartzea nahi dute soldata miserable baten truke».

Baldintza eskasak

Sektore honetako langileek hilabeteak daramatzate baldintza eskasak salatzen. Besteak beste, zerbitzuetako sistema informatikoetan egon ohi diren «etengabeko akatsak» azpimarratu zituzten azaroan, eta Eusko Jaurlaritzari egotzi zioten matxura horiek konpontzeko ezer egin ez izana.

Langile falta ere salatu dute gaur, eta nolako lan baldintzetan lan egiten duten gogorarazi dute: «Ez dute behar beste irabazten; txandaka lan egiten dute horregatik diru gehiago irabazi gabe; ez daukate subrogaziorik, ez eta egutegi propiorik ere. Eta, gainera, eguneko 24 orduetan egiten dute lan, urteko egun guztietan».

Horrez gain, adierazi dute oinarrizko zerbitzu publikoak diren arren Jaurlaritzak beste enpresak azpikontratatuta kudeatzen dituela. Jaurlaritzari eskatu diote sindikatuekin eseri eta haien eskakizunak entzuteko.

Nafarroan ere, itota

Javier Remirez Nafarroako gobernuko bozeramaileak ere 112 zerbitzuen inguruan hitz egin du gaur. Argi utzi du larrialdi zerbitzuak ez daudela «kolapsatuta» eta «tentsionamendu bat» baino ez dela zerbitzuetan gaur egun dagoen egoera, Remirezen hitzetan «pandemiaren ondorioz» sortu dena.

Izan ere, bozeramaileak azaldu du kolapsoa «zerbitzua eteten denean» gertatzen dela, eta hori ez dela behin ere gertatu larrialdi zerbitzuetan. «Herritarrei alarma faltsurik ez emateko» deia egin du eta 112 telefonoa «erantzukizunez» erabiltzea gomendatu: «Telefono hori larrialdi egoeretan soilik erabiltzeko prestatuta dago. Pandemiaren inguruko zalantzak argitzeko beste bide batzuk daude».


Summary: EH Bilduk salatu du pandemiaren kudeaketa «eskasa, berantiarra eta noraezekoa» dela. Neurri horiek «murrizketetan soilik» oinarritzen direla nabarmendu du koalizio abertzaleak.

Azken egunotan, Nafarroako Gobernuak eta Eusko Jaurlaritzak neurri gehiago iragarri dituzte COVID-19 gaitzaren hedapena geldiarazten saiatzeko. EH Bildu ez da konforme agertu Hego Euskal Herrian hartu berri dituzten neurriekin, eta berriz salatu du «pandemiaren kudeaketa eskasa, berantiarra eta noraezekoa» dela. Neurri horiek «murrizketetan soilik» oinarritzen direla nabarmendu du, eta ohartarazi «laguntza neurririk eta babesik gabe» uzten dituztela sektorerik kaltetuenak. Hala, Jaurlaritzak eta Nafarroako Gobernuak pandemiaren kudeaketa «herritarren esku uztea» salatu du. «Onartutako neurriak ez dira eraginkorrak, eta ez daude egoeraren larritasunak eskatzen duen mailan, ez eta komunitate zientifikoak eskatzen dituen norabidean ere».

Birusa erabat goia jota dagoen eta intzidentzia tasa oso handia den honetan iritsi dira neurriak. Horregatik, EH Bilduren ustez, Gabonak neurri murriztailerik hartu gabe igarotzeko «borondate argia» egon da, eta herritarrak «despistatzen» aritu dira orain arte, neurri «kosmetiko eta eraginkortasunik gabekoekin» —COVID ziurtagiria eta kalean maskara nahitaez erabili beharra—. Ondorioz, Osakidetzako eta Osasunbideko lehen arretako zerbitzuak «kolapsatuta eta kaos egoeran» daude. Halere, koalizio abertzaleak esan du baliabideak badituztela osasun etxeetako lehen arreta indartzeko. Izan ere, aurrekontuen azken negoziazioetan EH Bilduk gobernu horiekin adostu zuen lehen mailako arretarako partidak handitzea. «Berehala egiteko eskatzen diegu», gaineratu du.

Lehen mailako arretako zerbitzuen egoera arintzeko eta birusaren hedapena geldiarazten saiatzeko beste neurri mota batzuen alde egin du EH Bilduk. Besteak beste, gripearen eta COVID-19aren txertaketa osasun zentroetatik ateratzea; aztarnari taldeak indartzea eta areagotzea, zerbitzu horri luzaroago eustea, eta haien lanerako prozedura eta protokoloak aldatzea; eta, arauz eta administrazioaren laguntzaz, espazio itxietan airearen kalitateari eusteko iragazkiak instalatzea —neurgailuak ez ezik, airea garbitzeko iragazkiak ere—. Horrez gain, antigeno testak herritarren eskura jartzeko eskatu du EH Bilduk: «Testak unibertsalizatzea, dohainik edo prezio sinboliko batean eskuratzeko aukera emanez. Eremu gehiagotara irekitzea, farmazietara ez ezik, toki itxien erabilera seguruagoa izan dadin». Era berean, uste dute «guztiz beharrezkoa» dela baliabideak ematea gurasoek baimena lor dezaten positibo ematen duten eta konfinatuta egon behar duten haurrak zaintzeko.

«Osasuna bermatzeko neurriak»

Iñigo Iturrate EAJko legebiltzarkidea, besteak beste, pandemiaz mintzatu da Euskadi Irratian. Azaldu duenez, lehendakaria saiatu zen neurri murriztaileak «lehenago» hartzen, eta Espainiako Gobernuari leporatu dio «neurri bateratuak» hartu ez izana. Horrez gain, esan du ulertzen duela ostalarien eta kulturgileen «ezinegona», baina argitu du Jaurlaritzak «herritarren osasuna bermatzeko» hartzen dituela erabakiak. Gogorarazi du, gainera, «Espainiako Estatuan sektore horietara diru gehien bideratu duen erkidegoa» dela. Gainera, erantsi du Jaurlaritzak «kontrata ditzakeen osasun langile guztiak» kontratatuak dituela.


Summary: Datorren urtean beste 25.000 enplegu sortzea espero du Confebaskek. Nazioartean orain den testuinguru konplexuan, datorren urtean Arabako, Bizkaiko eta Gipuzkoako ekonomia %5,9 handitzea eta lehen aldiz milioi batetik gora landun izatea aurreikusi du. Lan erreformaren balorazio positiboa egin du, eta lurralde hitzarmenak estatukoen gainetik lehenesteko mekanismoa bermatu dela deritzo.

«Krisiaren okerrena atzean utzi da». Eduardo Zubiaurre Confebask enpresaburuen elkarteko presidenteak nabarmendu du 2022an pandemia aurreko egoerara itzuliko dela euskal ekonomia. Haren hitzetan, «lan merkatua lehengoratzeko urtea izan da 2021». «Enpleguari dagokionez, 2021ean pandemia aurreko egoerara itzuli gara jada», gaineratu du Eduardo Aretxaga Confebaskeko zuzendari nagusiak.

Aurten, Arabako, Bizkaiko eta Gipuzkoako ekonomia %5,7 handitu da, eta hazkunde erritmo horrek enplegua sortzeko ahalmena erakutsi du, Confebaskeko arduradunen hitzetan. Bilbon egindako agerraldian, azaldu dute 2020eko apirilean aldi baterako erregulazioan zeuden langileen %95 egoera horretatik aterata zeudela iragan urrian, eta 8.202 baino ez direla geratzen.

Era berean, COVID-19a Euskal Herriratu zeneko otsailarekin alderatuta, 3.685 afiliatu gehiago zeuden Gizarte Segurantzan iragan azaroan; iazko azaroarekin alderatuta, jauzia esanguratsua da, 17.657 afiliatu gehiago baitaude. Hazkunde ekonomikoa uste baino apalagoa izan bada ere, aurreikusi baino enplegu gehiago sortu direla azpimarratu dute Confebaskeko arduradunek.

Datorren urtean ere antzera segitzea espero dute, eta are jauzi handiagoa ematea: izan ere, 25.000 enplegu sortuko direla aurreikusten du Confebaskek. Orain 976.800 afiliatu daudenez, espero dute datorren urte amaierarako lehen aldiz milioi batetik gora landun izango direla eta langabezia tasa %8tik behera jaitsiko dela.

Enpresen artean egindako barne inkestaren arabera, baikor daude. Hamarretik bederatzik egonkor ikusten dute merkatua; hamarretik zazpik uste dute sei hilabete barru egungo langile kopuruari eutsiko diotela, eta beste bik uste dute langile gehiago kontratuko dituztela.

Egoera «paradoxikoa»

Horrek ez du esan nahi enpresen jarduera baldintzatzen duen arazorik ez dagoela, edo bilakaera ekonomikoa baldintzatzen duen arriskurik ez dagoela. Aretxagaren arabera, paradoxikoa da egungo egoera. «Gure belaunaldiak ez du halakorik bizi». Beste krisi batzuekin alderatuta, oraingo arazo ekonomiko nagusia da eskaintza ez dela gai eskariari erantzuteko, eta horrek mundu osoan duela eragina.

«Aurten, txertaketa prozesuak modua eman du murrizketak gainditzeko, eta susperraldi azkarra izan zen. Dena den, susperraldi horren ondorioz, bestelako arazoak agertu dira hornidura katean, eskaintza ez delako gai izan eskariari erantzuteko», azaldu du Pablo Martin ekonomia arloko zuzendariak. Jakina denez, urte hasieratik hornidura arazoek berekin ekarri dute lehengaiak eta kostu energetikoak nabarmen garestitzea. Asiatik Europarako itsas garraioko edukiontzien kostua ohikoa baino «bi bider garestiagoa» da. Horrek eragina izan du enpresa ehunean. Martinek Espainiako Bankuaren txosten bat aipatuz agertu duenez, BPGn hiru hamarren inguru baldintzatu du.

Inflazioaren arriskua

Arazo horien ondorioz, halaber, inflazioa nabarmen igo da euroaren eremuan, baita Euskal Herrian ere: %1 zen lehen, eta %5,2raino igo da. «Inflazioa handia da, 1992tik izandako handiena. Itxaropen izpi bat da azpiko inflazioa %2 baino txikiagoa dela [kostu energetikoak eta elikagaiak kenduta, inflazioaren sakoneko joera islatzen duen datua]», zehaztu du Martinek. Horregatik, aditu gehienen arabera, inflazioa apalduz joango da datozen hilabeteetan: abenduan joko du goia, eta 2022an beherantz egingo du. Funcasek esan du 2022ko abenduan %1 baino txikiagoa izango dela berriz. «Espero dugu hala izatea», baieztatu du Martinek.

Aurtengo beste arazo bat zera izan da, hainbeste irrikaz espero ziren Next Generation funtsen eragina «oso apala» izan dela: «Apenas nabaritu den». Martinen arabera, «kudeaketa konplikatua izan da, baina orain badirudi benetako abiadura hartu dutela». Hala, Confebaskek uste du «Europako funtsen urtea» izango dela. Berriki, Susperraldirako eta Eraldaketa Ekonomikorako Plan Estrategikoak onartu dira, energia berriztagarriei eta automozioari dagozkionak, eta, Confebaskeko ordezkarien esanetan, datorren urteetan nabarituko da Europatik iritsiko den diru hori. Proiektu eraldatzaile eta eraginkorretan inbertituz gero «emankorrak» izango direla deritzo Martinek.

Erronkak eta aurreikuspenak Confebasken arabera, osasun krisialdia atzean uztea dago 2022ko erronken artean. Horretarako, funtsezkotzat jo du txertaketa prozesua gorabidean diren herrialdeetara ere iristea; bestela, pandemia areagotu dezaketen aldaera berriak agertzeko arriskua dagoela baiteritzo.

Pandemiaren arriskuaz harago, Txinan higiezin burbuila bat lehertzeko edo Txinaren eta AEBen arteko merkataritza lehia bat izateko aukerak daudela deritzo. Halaber, egungo nazioarteko egoera ekonomikoa eta inflazioaren arriskua areagotzen badira, hazkundean eragin dezaketela uste du. %4 eta %7 arteko hazkunde tartea kalkulatu dute: arriskuak areagotzen badira «%4etik gertu» eta leuntzen badira «%7tik gertuago» ikusten dute hazkunde tasa. 2022rako, Confebask-ek. Berez, ekonomia %5,9 handituko dela iragarri du, aurtengoaren «antzeko erritmoan».

Omikron aldaeraz Omikron aldaeraren agerpenak, gainerako olatuekin bezala, «berehalako ondorio ekonomikoak» dituela nabarmendu du Eduardo Zubiaurrek, dena den. Hala, ulergarritzat jo du intzidentzia maila handiari aurre ezin egitearen ondorioz, autodiagnostikoak egitea, baina hori «erantzukizunez egiteko» eskatu du. «Pandemia aurretik gaixo agiri kopuru handia genuen, eta orain COVID-19arekin ziztu bizian areagotu zaigu. Transmisio komunitarioarekin, gaixo agiri ugari izango ditugu, eta horrek produktibitatean eta hazkundean eragiten du. Espero dugu eragina mugatua izatea», aipatu du. Hala, eskatu du bakartuta egoteko epea hamar egunetik bostera murriztea.

Ziurgabetasunez betetako testuinguru horretan, negoziazioa kolektiboari begira, «elkarrizketa lasai eta orekatua» eskatu du Zubiaurrek. Hitzarmenen negoziarioari begira, kezka nagusia inflazioa da, eta Confebask-eko presidentearen esanetan, oreka bat bilatu beharko da «erosketaren saskia garestitzen ari dela ikusten dutenen eta, horrez gain, enpresaren proiektuaren bideragarritasuna kezka iturri dutenen artean». Zubiaurrek nabarmendu du enpresak «proiektu partekatuak» direla eta etorkizuneko ongizatearen bermatzaile direla.

Lan erreformaz Lan erreformaz ere galdetu diote. Zubiaurreren arabera, «positiboa da». CEOE Espainiako enpresaburu elkartearekin bazkide direnez, bat egiten du haren irakurketa orokorrarekin. «Egonkortasuna ekartzen du eztabaida ugari eta iskanbila publiko handia eragin duen gai batean». Kontraerreforma bat etor zitekeen aukeraz hitz egiten zen, eta azkenik hiru eragile nagusien artean ados jarri izana, garrantzitsutzat jo du. Zubiaurrek garrantzi berezia eman dio «enpresen askatasuna eta malgutasuna» bermatu izanari.

Estatuko hitzarmenek lurraldekoen gainetik lehenesteko aukeraz galdetu zaio, eta Zubiaurrek azaldu du gai hori aztertu zutela CEOEko gobernu organoetan eta eztabaidatu zutela. Gaineratu du «lasai» daudela, lan erreforma horretako 83. artikuluak bermatu egiten duelako lurralde arloko hitzarmenak lehenetsiko direla, «eragileek hala adosten duten kasuetan». Araban, Bizkaian eta Gipuzkoan, 2017ko urtarrilean Confebaskek eta lau sindikatu nagusiek lurralde arloko hitzarmenak lehenesteko akordioa sinatu izanarekin hori bermatu egingo dela aipatu du. «Konpondua dago eta babestua».


Summary: Eguneko positiboek 3.000 kasuren langa gainditu dute Nafarroan. Osasunbideak asteartean eginiko testen %36k eman dute positibo herrialdean: 3.278k. ZIUetan 26 paziente dira COVID-19arekin kutsatuta.

Kutsatuen kurbaren goranzko malda nekez izan liteke malkartsuagoa Nafarroan. Birusaren oldarraldia nabarmen gaiztotua da herrialdean, eta Osasunbidea gero eta positibo gehiago atzematen ari da egunetik egunera. Beste marka bat hautsi da: egun bakarrean zenbatutako kutsatuak 3.000 baino gehiago dira, pandemian lehen aldiz. Zehazki, Osasunbideak 9.308 diagnostiko proba egin zituen atzo birusa atzemateko, eta 3.278 positibo atzeman ziren horietan. Hala, %36, 3 izan zen positiboen ehunekoa.

Nafarroako Gobernuko Osasun Departamentuko ordezkariek prentsaurrekoa egin dute izurritearen bilakaerari buruzko azken datuak plazaratzeko. Datuz lagunduta, azkenaldiko balantzea egin du, besteak beste, Osasun kontseilari Santos Indurainek. Ez du ezkutatu kezka, baina, halere, argitu nahi izan du ezin direla datuok beste olatuetan erregistratutakoekin zuzenean konparatu, egoera «aski desberdina» baita. Hain zuzen ere, alde hori ospitaleen okupazioan da nabarmenena. Izan ere, azaldu duenez, erietxeratuta daudenen kopurua ez da halako abiadan handitzen ari herrialdean. Eman du horren gaineko informazioa ere: egun, birusak jotako 142 lagun daude Osasunbidearen ardurapeko zentroetan ospitaleratuta. Horietako 26 ZIU zainketa intentsiboetako unitateetan dira, larri.

Indurain pozik azaldu da COVID-19aren kontrako txertaketa kanpainak Nafarroan hartua duen erritmoa ikusirik, eta zehaztu du hori dela segitu beharreko bidea. Osasun Publikoko Institutuak argitaratutako datuak baliatuta, kontseilariak jakinarazi du txertoak oso modu agerikoan lagundu duela ospitaleetako okupazioa arintzen, bai eta heriotzak saihesten ere. «Txertoari esker, 4.100 ospitaleratze eragotzi dira; 500, ZIUetakoak. Hildakoei dagokienez, esan du txertoak 850 heriotza inguru eragotzi dituela.

Gaur indarrean sartu diren neurri murriztaile berriei buruz egin diete galde kazetariek Osasun Departamentuko ordezkariei, besteak beste. Kazetari batzuek harridura azaldu dute, argudiatuta nekez uler daitekeela neurrien halako gogortzerik gaur egun Nafarroan den txertaketa tasak ikusita. Ordea, Carlos Artundo Osasun Zuzendari nagusiak zehaztu du txertoa ez dela nahikoa; bai, ordea, «izugarri garrantzitsua».

Datozen egunei so, Artundok zuhurtzia eskatu die herritarrei. Erantsi duenez, ulertzen du «nekea», baina galdegin die zama horrek ez dezala ekarri «ardura bazter uztea».


Summary: La Polla Recordsen kontzertua eta beste hainbat, bertan behera. Taldeak gaur eman behar zuen bere azken emanaldia, Donostian. Jon Maia, Mursego, Jose Luis Perales eta besteren kontzertuak ere bertan behera edo atzeratuta gelditu dira.

Eusko Jaurlaritzak eta Nafarroako Gobernuak pandemiari aurre egiteko hartu berri dituzten neurriek berehala ekarri dute hainbat kultur emanaldi ostera ere bertan behera uztea: besteak beste, La Polla Records taldeak gaur Donostian Anoetako belodromoan eman behar zuen kontzertua. Aurretik, irailaren 26an ziren egitekoak kontzertu hori, baina orduan ere pandemiak atzerarazi zuen. Taldeak, ordea, iragarria zuen urtea amaitu aurretik behin betiko desegiteko erabakia, eta, beraz, Last Tour enpresak adierazi du ez dutela kontzertu hori egiteko modurik izango. Sarreren dirua datozen egunetan itzuliko dutela argitu dute.

Azken orduetan, ugarituz doaz bertan behera dioten abisuak kultur agendetan. Donostia Kulturak gaur goizean jakinarazi du, ohar bidez, datozen egunetarako programatuta zeuzkaten hainbat emanaldi ezeztatu —Easo Gazte Abesbatza, EGO, Mursego eta Peru krokodiloa—edo atzeratu egin dituztela. Gaur egitekoak ziren Jon Maiaren Kantu bat gara emanaldi berezia otsailaren 3ra pasatu dute, esaterako.

Bertan behera gelditu dira, halaber, Jose Luis Peralesek Bilboko Euskaldunan eman behar zuen kontzertua; Los Zigarros taldearen kontzertu bikoitza, Bilboko Kafe Antzokian —martxoaren 5era eta 6ra atzeratu dute—; Dupla eta Nikotina, Ondarroako Beikozinin (Bizkaia); Mayumanaren ikuskizuna Gasteizko Principal antzokian; Ibil bedi eta Bi Zaldiren kontzertua Laban, Iruñean; eta apurka zerrendara batzen doazen beste hainbat.


Summary: Ostalariak kexu dira neurri murriztaileekin, eta kentzeko eskatu dute. Salatu dute «etengabeko abusua» pairatzen ari direla administrazioaren partetik, eta ez dietela eman kalteak arintzeko laguntzarik. Elkarte batzuek iragarri dute helegitea jarriko dutela.

Ostalariek ez dituzte begi onez hartu Eusko Jaurlaritzak eta Nafarroako Gobernuak pandemiari aurre egiteko atzo iragarri zituzten neurri murriztaile berriak. Edukiera eta ordutegiak murrizteko erabakiak haserrea piztu du sektorean; areago, ohartarazi dute «nazkatuta» daudela erabakiak berriz ere haiei soilik eragiten dielako, eta neurriak kentzeko eskatu dute.

SOS Ostalaritza elkarteak salatu du «etengabeko abusua» pairatzen ari direla administrazioaren partetik. Adierazi dute urte eta erdi daramatzatela ahal bezala bizirik irauten saiatzen, baina Eusko Jaurlaritzak «lepoko soka estutu» baino ez diela egiten «ezarritako baldintzak une oro zorrotz bete arren». «Negozioak eta familiak hondatu besterik ez dute egiten, krisia kontrolatzeko zantzurik gabe», gaitzetsi dute. Izan ere, datozen egunetarako erreserbak amaituta eta erosketak eginda zeuzkaten negozio askok eta askok, baina neurri berrien ondorioz ezingo dute zerbitzurik eman.

Elkarteko kide diren ostalariek Jaurlaritzari egotzi diote osasun irizpiderik ez duten neurriak hartu izana; izan ere, uste dute lehen ere agerian geratu zela neurri horiek ez direla «eraginkorrak». Horrez gain, egoera okertu arren osasun publikoa indartu ez izana ere leporatu diote lehendakariari: «Osasun langileak kaleratu zituzten txertatzeko lekuak itxi ondoren, eta osasun zentroek ordutegiak murriztu dituzte Gabonetan».

Azken egunetan iragarritako neurrien arabera, Hego Euskal Herrian tabernak eta jatetxeak beranduenez 01:00ean itxi beharko dira, ezingo da zutik kontsumitu, eta mahai bakoitzean gehienez hamar lagun elkartu ahalko dira. Iparraldeko ostatuetan ere eserita kontsumitu beharko da, baina ez dago itxiera ordurik zehaztuta.

Jaurlaritzarekin bilera Bada, neurriak bertan behera uzteko eskatu dute ostalariek, murrizketa horien albo kalteak arintzeko laguntzarik ere ez dutelako. Eta dimisioa emateko eskatu diete agintari politikoei, krisiari aurre egiteko «kudeaketa eraginkorra egiteko gai ez direla uste badute».

Hain zuzen, Araba, Bizkai eta Gipuzkoako ostalariak gaur bildu Jaurlaritzarekin. Aurrez hitzartutako bilera zen, orain arteko diru laguntzei buruz hitz egiteko, Pedro Azpiazu Ogasun eta Ekonomia sailburuaren arabera. Baina ezinbestean hizpide izan dituzte atzo iragarritako neurriak eta balizko diru laguntzak ere. Ostalaritza elkarteek ohartarazi dute kalteak arintzeko neurriak ezinbestekoak dituztela, eta hala jakinarazi diete Jaurlaritzako ordezkariei ere. Kolpea handia izango dela azpimarratu dute, nahiz eta zaila zaien galduko dutenaren zenbatekoa zehaztea. Horretarako datorren astean berriz elkartuko direla adierazi dute.

Hector Sanchez Bizkaiko Ostalarien Elkarteko gerenteak esan du akordio bat lortzen saiatuko direla. Baina, oraingoz, ez dute aski Jaurlaritzaren jarrerarekin: «Ez gaitu batere asebetetzen mahai gainean zenbakiak ikusi arte». Hori dela eta, aurreratu du Arabako, Bizkaiko eta Gipuzkoako elkarteek helegitea jarriko dutela EAEko Auzitegi Nagusian.


Summary: Hizkuntz zuzenbideari buruzko hirugarren bilduma argitaratu du Euskaltzaindiak. Egitasmoaren helburua da euskaldunen hizkuntza eskubideak euskarri digital bakarrera biltzea, hiztunek, legelariek eta ikertzaileek erabili dezaten.

Euskaltzaindiak 2007an abiaturiko egitasmo baten hirugarren emaitza aurkeztu du gaur bere egoitzan: Hizkuntza-zuzenbidea. Testu bilduma euskaraz (III) argitalpena. 2019ko argitaraldian, 94 testu jasotzen ziren, eta hirugarrenean, berriz, 786 testu jaso dituzte. Hau da, 692 testu berri erantsi dira argitalpenean. Euskaltzaindiko kideen hitzetan, proiektuaren helburua «euskaldunon hizkuntza eskubideak euskarri digital bakarrera biltzea» da, hiztunek, legelariek eta ikertzaileek erabili dezaten.

2019an bigarren bertsioa aurkeztu zen: lan horrek berrikuntza garrantzitsuak ekarri zituen, batez ere testuen kopuruari eta argitalpenaren beraren formatuari zegozkionak. Beraz, hirugarren argitalpen «berrikusi eta emendatu honen bitartez», Euskaltzaindiak jarraipena eman dio 2007an hasitako bideari. Zeregin horretan jardun dute Andres Urrutia euskaltzainburuak, Santiago Larrazabal legelariak eta Gotzon Lobera legelari eta euskaltzain urgazleak. Argitalpen horren bereizgarri nagusiak hedadura geografikoari, edukiari, denbora tarteari, antolaketari eta testuen kopuruari dagozkie.

Hedadura geografikoari dagokionez, berrikuntzarik garrantzitsuena «Espainiako Erresumaren atalari» dagokio. Izan ere, 2019ko lehenengo edizio digitalean, Espainiako Gorteek, Eusko Legebiltzarrak eta Nafarroako Parlamentuak hizkuntza zuzenbidearen inguruan onetsitako testuak argitaratu ziren. Bigarren argitaraldi elektronikoan, berriz, «Espainiako Erresumako gainerako autonomia erkidegoetako parlamentuen legeak ere barruratu dira», Euskaltzaindiak azaldu duenez. Betiere, legeek hizkuntza eskubideak «aldez edo moldez» ukitzen dituztenean.

Hizkuntza eskubideen alderdi pertsonala arautzen duten legeak sartu dira, eta hizkuntza eskubide kolektiboak arautzen dituzten legeak dira edukian aurki daitezkeen lege esanguratsuenak.

Hirugarrenik, «estatuaren, autonomia erkidegoen eta erregioen testu instituzionalak» bildu dituzte hirugarren argitalpenean. Laugarrenik, hizkuntza zuzenbideez at, lege testuak eta nazioarteko hitzarmenak sartu dira. Eta, azkenik, gaztelaniazko eta frantsesezko testu elebakarrak euskaratu egin dira.

Euskaltzaindiak azaldu duenez, «euskararen estandarizazio eta batasunaren ikuspegitik», 2019ko argitaraldirako erabilitako irizpide eta oinarri berberak ezarri dira oraingo argitaraldi elektronikoan.


Summary: Zupiriak, Iturgaizek eta Tejeriak positibo eman dute COVID-19an. Eusko Jaurlaritzako bozeramaileak antigeno proba bat egin du, sintomak zituelako. Gauza bera egin dute PPko buruak eta Eusko Legebiltzarreko presidenteak. «Sintoma ahulak» dituztela adierazi dute hirurek.

Agintariei ere eragiten die COVID-19ak: Bingen Zupiriak, Carlos Iturgaizek eta Bakartxo Tejeriak gaur jakinarazi dute positibo eman dutela antigeno proba batean. Eusko Jaurlaritzako bozeramaileak sintoma ahul batzuk zituen bart gauean, eta horregatik egin zuen proba. Dena den, ondo dagoela adierazi du Jaurlaritzak, eta etxean egingo duela itxialdia.

Datozen egunetarako zuen agenda, beraz, bertan behera utzi du bozeramaileak. Atzo bertan egin zuen azken agerraldia, Gobernu Kontseiluaren osteko prentsaurrekoan.

EAEko PPko buruak, berriz, gaur arratsaldean jakinarazi du albistea. Sintoma txikiak dituela adierazi du, eta herritarrei eskatu die ahalik eta neurri gehien hartzeko.

Eusko Legebiltzarreko presidentea ere konfinatuta dago. Legebiltzarreko iturriek azaldu dutenez, positibo izateko susmoa zuelako egin zuen proba atzo. Legebiltzarra oporretan dago egunotan, eta Tejeriak ez zeukan bilerarik aurreikusita urtarrilaren 10era arte.

Txibite eta Urtaran

Zupiria eta Iturgaiz ez dira azken orduetan positibo eman dutela adierazi duten politikari bakarrak: atzo beste hainbeste egin zuten Maria Txibite Nafarroako lehendakariak eta Gorka Urtaran Gasteizko alkateak.

Txibitek berak jakinarazi zuen, Twitterreko bere kontu ofizialean, eta Nafarroako Gobernuaren kontu instituzionalak zabaldu zuen mezua: «Positibo eman dut COVID-19an. Ongi nago; sintoma arinak ditut txertaketari esker, zeina gure tresnarik onena baita. Segi dezagun buru-belarri seigarren olatu hau gainditzeko lanean, arduraz eta zuhurtziaz».

Urtaranek ere Twitter bidez eman zuen albistea: «Positibo eman dut COVIDean antigeno test baten ondoren. Oraingoz, ondo nago. Nire agenda ahalik eta gehien mantentzen saiatuko naiz etxetik modu telematikoan. Zaindu», esplikatu zuen txioan.


Summary: Etiopiako Gobernuak elkarrizketen bidez konpondu nahi ditu herrialdeko gatazkak. Abiy Ahmedek hizketaldirako batzorde bat eratuko du «berradiskidetzea eta zauriak ixtea» lortzeko. TPLFren indarrak Tigrayra itzuli dira, eta armada federalak erasoak eten ditu, Amhara eta Afar berreskuratu ostean.

Etiopiako Gobernua prest da elkarrizketa «inklusiboetan» hasteko, eta «agenda guztiez» aritzeko, baita erreferendumez ere. Hori da Abiy Ahmed herrialdeko lehen ministroak sustatuko duen estrategia «berradiskidetzea eta zauriak ixtea» lortzeko, eta, horretarako, prest agertu da konstituzioa aldatzeko ere; Abiy jakitun baitago etnien arteko barne gatazkak ugaritu egin direla 2018an agintera iritsi zenetik, eta aldaketak beharrezkoak dituela matxinoak ugaritu ez daitezen.

Lehen ministroak gobernu berriaren osaketa baliatu du hizketaldiak sustatzeko, eta horren harira onartu zuen Ministroen Kontseiluak, hilaren 10ean, Elkarrizketarako Batzorde Nazionala eratzea. Ordezkarien Ganberak baiezkoa eman dio gaur proposamen horren zirriborroari —Abiyren Oparotasunaren Alderdiak gehiengo osoa du—, eta, hortaz, geroz eta gutxiago geratzen zaio solasean hasteko.

Addis Abebak oraindik ez ditu argitara eman batzorde horri buruzko xehetasunak, baina Redwan Hussien Estatu ministroak azaldua du «konstituzioko elementu guztiak eztabaidagai» izango dituztela, eta, «hortaz», ez dagoela «arrazoi moralik arma bat hartzeko».

Adierazpen horrekin Etiopiako Indar Federalisten eta Konfederalisten Fronte Batua aliantza osatu zuten bederatzi talde armatuei egin zien erreferentzia —TPLF Tigrayko Herria Askatzeko Frontea eta OLA Oromo Askapenerako Armada daude hor—, armada federalaren aurka aritu baitira iragan azaroaz geroztik.

Egun, gobernuaren etsai nagusia TPLF da, eta ez du argitu Elkarrizketarako Batzorde Nazionalean parte hartzeko gonbita egingo dion, azaldu baitu hori sortzea ez dela «lehen pausoa elkarrizketa posibleei begira»; Tigrayko alderdi-milizia, berriz, elkarrizketetarako prest agertu da, baina ez du zehaztu Addis Abebak sustaturiko batzorde horretan izango den.

Hori bai, Husseinek bi baldintza aipatu izan ditu tigreei gonbita helarazteko: TPLFk armak uztea eta «buruzagi kriminaletako batzuk errenditzea». Hala, tigreen parte hartzearen zain, Etiopiako lehen ministroak «erakundeak, funtzionarioak eta Etiopiako herritarrak» deitu ditu elkarrizketetan parte hartzera.

Aldaketak gerran

Etiopiako Gobernuaren elkarrizketarako deiak gerran izandako aldaketekin batera etorri dira. Azaroaren amaieran, TPLF eta OLA Addis Abebatik 160 kilometrora zeuden, eta, egunek aurrera egin ahala, haien garaipenerako aukerak geroz eta handiagoak ziren. Porrotaren beldur, Abiy gerra frontera joan zen, eta handik gidatu zuen armada federala; besteak beste, droneen erabilera sustatuta.

Horrek bide eman zion gerraren norabidea aldatzeko, eta Amhara eta Afar estatuen kontrola berreskuratzeko. Hala, hilaren 20an, Antonio Guterres Nazio Batuen Erakundearen idazkari nagusiari bidalitako eskutitz batean, TPLFren presidente Debretsion Gebremichaelek jakinarazi zuen Tigrayra itzultzea erabaki zutela: «Espero dugu bakerako pauso erabakigarri bat izatea».

Eskutitz horretan, Gebremichaelek su-etena eskaini zion Etiopiako Gobernuari, baina hark ezezkoarekin erantzun zion, argudiatuta haiek iragan ekainean eskaini zutena «txantxa erigarri» gisa deskribatu zutela tigreek.

Halere, Addis Abebak iragan ostegunean azaldu zuen armada federalaren eraso guztiak eten dituela, Legesse Tulu eledunaren bitartez jakinarazi zuenez: «TPLFren biktimekiko konplotean erortzeko arriskuan jarriko luke gobernua Mekelera [Tigrayko hiriburura] joateak».

Milaka lagun hil dituzte urtebete baino gehiago irauten ari den gerran; milioika desplazatu izan dira, eta Tigrayn 400.000 herritar gosetean daude. Gainera, estatu horretan moztuta dago elektrizitatea, eta Interneterako konexioa, etenda.

Bi aldeek elkarri egotzi diote gerra: TPLFk Abyri leporatu dio boterea zentralizatu nahi izatea, eta Etiopiako lehen ministroak kontrakoa alderdi-milizia tigreari, boterea berreskuratzeko asmoa duela.


Summary: «Osasungintza publikoa bermatzeko» euskal errepublika «beharrezkoa» dela uste du Ehun-ek. Ehun mugimenduko kideek gaur goizean elkarretaratzea egin dute Donostiako Gros auzoko anbulatorioaren parean.

«Independentismoari iritsi zaio beste urrats bat emateko tenorea, Espainiak eta Frantziak eskaintzen diguten markoan osasungintza publikoa eta duina ezinezkoa dela espresuki esatekoa». Ehun mugimenduko kideek argi esan dute Euskal Herriko osasungintza publikoa bermatzeko euskal errepublika eraikitzea «beharrezkoa» dela. Horregatik, elkarretaratzea egin dute gaur goizean, 12:00etan, Donostiako Gros auzoko anbulatorioan. «Ba al da norbait osasungintza publiko eta duina Espainian lortu daitekeela uste duenik?», galdegin dute elkarretaratzean.

Izan ere, kapitalismoak Euskal Herrian hartzen duen forma «78ko erregimenarena da», baieztatu du Ehunek: «Erregimen hau denon ondasunak gutxi batzuen eskuetara pasatzeko mekanismoa da, funtsean. Lapurreta hau edozein alorretan ikusi daiteke; hasi enpresa elektrikoetatik, hormigoiaren mafiarekin jarraitu, eta osasungintzaren negozioarekin bukatu». Mugimenduko kideen ustez, negozioaren adierazle garbia da osasungintza publikoari «baliabideak kentzea»; izan ere, horrek ospitale pribatuetara joan behar izatera «bultzatzen» du jendea.

Gainera, Ehunek elkartasuna adierazi nahi izan die Espainiako lurralde ezberdinetako osasun langileei, eta esan dute osasungintzako profesionalak bidaliko dituztela, «laguntza humanitario» moduan.


Summary: Positiboek zazpi egunez soilik egin beharko dute itxialdia Hego Euskal Herrian. Espainiako Gobernuaren eta autonomia erkidegoen artean adostu dute bihar indarrean sartuko den neurria. Itxialdia amaitzeko, gainera, ez da beste PCR proba bat egin beharko. Espainiako Osasun ministerioak esan du itxialdia «sintomarik ez duten positiboei soilik» murriztuko dietela.

Hamar egun izan beharrean, zazpi: aurrerantzean, COVID-19an positibo ematen duten Hego Euskal Herriko herritarrek zazpi egunez soilik egin beharko dute itxialdia. Hala adostu dute gaur Espainiako Gobernuak eta autonomia erkidegoek, Osasun Publikorako Batzordean. Gainera, itxialdia amaitzeko ez da beste PCR proba bat egin beharko; hala egiten zen orain arte.

Txertoa hartu ez eta positibo batekin harremana izan dutelako itxialdia egin behar dutenei ere ezarriko zaie neurri hori. Orain arte hamar egunez etxean egon behar zuten haiek, positibo eman ez arren. Txertoa hartu eta negatibo ematen dutenek, berriz, ez dute zertan itxialdia egin beharko, orain arte bezala.

Carolina Darias Espainiako Osasun ministroak adierazi duenez, neurria bihar sartuko da indarrean, «bihartik aurrera atzematen diren kasuentzat». Orain konfinatuta daudenez, beraz, hamar eguneko konfinamendua amaitu beharko dute legez. Hortaz gain, Dariasek azaldu du itxialdia «sintomarik ez duten positiboei soilik» murriztuko dietela zazpi egunera.

Goizetik zebiltzan neurri horri buruzko zurrumurruak. Pedro Sanchez Espainiako presidenteak esan du pandemiaren kudeaketak oreka mantendu behar duela «osasun publikoaren, buruko osasunaren eta hazkunde ekonomikoaren artean». Gehitu du herritarrak lehen baino prestatuago eta babestuago daudela, eta esan du begi bistakoa dela egoera ez dela iazko bera: «%90ek txerto guztiak hartu dituzte, eta 80 urtetik gorakoen %80k hirugarren dosia ere bai. Orain, kasu gehienak asintomatikoak dira».

Zalantzak

Onartu berri duten neurria argitaratu bitartean, albisteak hainbat zalantza sortu ditu herritarren artean. Izan ere, asko dira azken egunetan positibo eman dutenak edo inguruan kasuak dituztenak. Zer egin beharko dute orain? Hamar eguneko itxialdia osatu beharko dute, edo zazpirekin nahikoa da? Zortzi egun etxean daramatzatenak irten daitezke kalera?

Ana Galarraga Elhuyarreko dibulgatzaile eta BERRIAko kolaboratzailea ari da galdera horietako batzuei erantzuten Twitterren. Neurri berriak lehendik konfinatuta daudenentzat balio ote duen galdetuta, hau erantzun du: «Lege aldetik, onartzen dutenetik aurrera izango da. Mikrobiologikoki, infektatuta egon arren, birusa transmititzeko arriskua oso txikia da 5. egunetik aurrera (AEBetan eta EBn 5 egun dira). Hori bai, hurrengo egunetan, pertsona zaurgarriekin ez egotea eta maskara erabiltzea gomendatu dute».

Eta noiztik hasi behar da egunak kontatzen? «Espainiako Osasun Ministerioaren arabera, positiboa baieztatzen denetik da, baina PCRa sintomak dituzulako izan baduzu eta bitartean egun batzuk igaro badira, zentzuzkoena egun horiek aintzat izatea da», azaldu du Galarragak.

Jada birusa pasatu dutenek, berriz, transmititzeko arrisku txikia zenbat denborarako duten galdetu dio beste erabiltzaile batek. Horrela azaldu du dibulgatzaileak: «Omikronak aurretik beste aldaerekin infektatu direnak berriz infektatzeko gaitasun handia duela ikusten ari dira. Aldiz, omikronarekin infektatu, eta txertatuta egonik, babes handia lortzen da deltarekiko (eta baliteke aldaera berriekiko ere hala izatea).

AEBetan, bost egun

AEB Amerikako Estatu Batuek Espainiaren antzeko neurria hartu zuten atzo: zazpitik bost egunera murriztu zuten itxialdia. Erresuma Batuan joan den astean laburtu zuten itxialdia zazpi egunera. Izan ere, hainbat adituren ustetan, omikron aldaeraren berezko ezaugarriek bide ematen dute zenbait neurri moldatzeko, eta baita, zenbaiten iritziz, batzuk leuntzeko ere. Horietako bat da itxialdiaren iraupena murriztea.

Gaixotasun infekziosoen prebentzio eta kontrolerako AEBetako zentroak argudiatu zuen omikron aldaerak aski desberdintasun dituela aurreko aldaerekin konparatuz gero. Azaldu zutenez, datuek erakutsi dute omikrona errazago zabaltzen ari dela, baina eraginak ez direla hain larriak. Gainera, zehaztu zuten kutsatze gehienak infekzioaren hasieran gertatzen direla; sintomak azaldu ondoko lehenbiziko eta bigarren egunean, edo bizpahiru egunen ondoren. Horregatik, gobernuak esan zuen konfinamenduak bost egun iraungo duela. Halere, argitu zuten ondoko bost egunetan ezinbestekoa dela prebentzio neurriak zorrotz betetzea, kalera aterata ere.


Summary: Fiskaltzak ez du debekatuko Sarek Iruñean deitutako manifestazioa. Espainiako Auzitegi Nazionaleko Fiskaltzak ez du uste «deliturik» dagoenik.

Espainiako Auzitegi Nazionaleko Fiskaltzak «ez du arrazoirik ikusten» Sarek abenduaren 31rako Iruñean deitutako «ETAko presoen aldeko manifestazioa» debekatzeko. Uste du ez dagoela «deliturik»; halere, poliziek «zaintza neurriak har ditzatela» eskatuko du: «Ekitaldi horretan terrorismoa goratu eta biktimak umiliatu diren egiaztatzeko».

Egun berean Sarek Arrasaten (Gipuzkoa) egingo duen presoen aldeko manifestazioak ere hautsak harrotu ditu azken egunotan. Horren harira, Espainiako Gobernuak Araba, Bizkai eta Gipuzkoan duen ordezkaritzak manifestazio horren inguruko idazki bat bidali dio Euskal Auzitegi Nagusiko Fiskaltzari. Informazio idazki horretan, ordezkaritzak berak eta Estatuko Segurtasun Indarrek manifestazioari buruz egindako polizia txostenak jasotzen dira. Denis Itxaso Espainiako Gobernuko ordezkariak «sentsibilitatea eta enpatia erakusteko» eskatu dio Sareri.


Summary: Lau urteko espetxe zigorra galdegin dute Donostiako gazte baten aurka. Iazko abenduan errepresioaren aurka egindako protesta batean atzeman zuten. Parte Zaharra Aske plataformak elkarretaratzera deitu du heldu den astelehenerako, 19:00etan, Plaza Berrian.

Joan den urteko abenduaren 14an manifestazioa egin zuten hainbat herritarrek Donostiako Parte Zaharrean, Auzoak Defendatu, errepresiorik ez lelopean. Protestaren ondotik istiluak gertatu ziren, eta, Parte Zaharra Aske plataformak jakinarazi duenez, hamasei lagun atxilotu, bertze «asko» kolpatu eta dozenaka identifikatu zituen Poliziak «egun horietan». Plataformak jakinarazi duenez, abenduaren 14ko protestan atxiloturiko gazteetako bat laster epaituko dute, eta eskaera gogorra egin diote: lau urteko espetxe zigorra, desordena publikoak eragitea eta aginteari eraso egitea egotzita.

Taldeak ohartarazi duenez, epaitua izanen den gaztea «ez zen inolako liskarretan parte hartzen ari», eta istiluak gertatzen ari ziren gunetik, hau da, Narrika kaletik kanpo zegoen: Bulebarrean. «Gertatzen ari zenari begira zegoela, Ertzaintzak inolako azalpen eta justifikaziorik gabe atxilotu zuen, modu guztiz arbitrarioan».

Taldeak salatu du «muntaia polizial» horren bidez «euskal gazteria beldurtu» nahi dutela: «Baina guk argi eta ozen diogu ez diogula errepresioari aurre egiteari eta elkartasuna antolatzeari utziko». Protestara deitu dute heldu den astelehenerako, urtarrilaren 3rako: 19:00etan bilduko dira, Plaza Berrian.


Summary: Pandemia hasi zenetik inoiz baino kasu gehiago atzeman dituzte AEBek. Europan, Frantziak orain arteko kopururik handiena jakinarazi du: 208.000. Omikronen arriskuaz ohartarazi du OMEk.

Inoiz baino kasu gehiago atzeman dituzten azken orduetan AEBek eta Europako zenbait herrialdek; besteak beste, Frantziak eta Portugalek. AEBei dagokienez, astelehenekoak dira azken datuak, eta orduan 440.000 kasu berri jakinarazi zituzten; Frantziak, berriz, orain arteko marka guztiak hautsi zituen atzo, 208.000 positibo atzemanda. Adituek, hala ere, ohartarazi dute neguko oporren ondorioz izandako atzerapena izan daitekeela kopuruon kausetako bat. Dena den, zalantzarik ez da kutsatzeek nabarmen gora egin dutela omikron aldaera agertu zenetik.

OME Osasunaren Mundu Erakundeko idazkari nagusi Tedros Adhanom Ghebreyesusek gogorarazi du aldaera berria «arriskutsua» dela oraindik ere. «Delta eta omikron aldaerak dira orain nagusi, ez bakarrik kutsatzeetan, baita erietxean eta zaintza berezietan daudenen artean ere», azaldu du. Hala ere, nabarmendu du omikronen sintomak arinagoak direla gaur-gaurkoz, eta, beraz, eskatu die herrialde aberatsei utz ditzatela hirugarren dosiak aurreragorako, eta bete ditzatela hegoaldeko herrialdeekin hartutako konpromisoak, hitzemandako txertoak bidaliz. «Gure helburua da datorren urtearen erdirako mundu osoko herritarren %70 txertatuta egotea. Horrek lagunduko luke pandemiaren okerrena gainditzen», esan du Ghebreyesusek. Baina, oraingoz, iparraldeko estatuek hirugarren dosia banatzen jarri dituzte indarrak.

Positibo eman dutenen berrogeialdia murrizteari buruz ere ohartarazi du OMEk. Erakundeko Osasun Larrialdietarako Programako arduradun Michael Ryanen esanetan, ez da komenigarria kontrol neurriak murriztea, kutsatzeak orain arteko gorenean dauden honetan. Espainia eta Ingalaterra daude berrogeialdia murriztea erabaki duten estatuen artean . Londresek erabaki du amaitutzat eman daitekeela berrogeialdia baldin eta negatibo ematen bada positiboa eman osteko itxialdia egin eta seigarren eta zazpigarren egunetan egindako probetan.

Grezian ere kasuek gora egin dute nabarmen, eta Atenasek iragarri du neurri murriztaile gehiago hartuko dituela. Besteak beste, gauerdian itxi beharko dituzte taberna eta dantzalekuak, eta bezeroek ezin izango dute zutik kontsumitu. Urtezahar gauean soilik luzatuko da horien ordutegia, baina orduan ere itxita egon beharko dute goizaldeko ordu bietarako.


Summary: ETBk irudi berria estreinatuko du urtarrilaren 1ean. Bere 40. urteurrenean egingo du irudi aldaketa ETBk. Mikel Urmenetak egin du diseinu berria: «Irudi aldaketa ausarta izango da, batzen gaituen identitate kolektiboa irudikatzea helburu duena».

2022an 40. urteurrena ospatuko du EITBk, eta hori baliatuko du telebistak bere irudia aldatzeko aitzakiatzat. Irudi berria atzo aurkeztu zuten lehen aldiz, Inozente Eguna baliatuta: Euskal Kostaldeko Geoparkean (Deba, Gipuzkoa) historiaurreko arrautza erraldoi bat aurkitu zutela argitaratu zuten atzo. Dena, ordea, urtarrilaren 1ean irudi berria estreinatuko dutela iragartzeko kanpainaren parte zen.

Irudi berriaren sortzailea Mikel Urmeneta ilustratzailea da, Kukuxumusu zigiluaren sortzaileetako bat. Urmenetak berak azaldu zuen atzoko txantxa: «Dena broma bat izan da, ETBren irudi berriaren kanpaina handi baten aurkezpena. Oso harro nago kanpaina honen parte izan naizelako, eta oso gustura hartu dut erronka» adierazi zion ETBri. Gehitu zuen irudi aldaketa «gauza berri askoren hasiera» izango dela: «ETBk apustu arriskutsua egin du benetan ezberdina izango den zerbaiten alde».

Dena den, Urmenetaren diseinuak badu lotura azken 40 urteetan ETBren irudi izan denarekin: txantxangorriarekin. «ETB txantxangorri batetik jaio den bezala, txantxangorri hori arrautza batetik jaio da, eta ,zergatik ez, txantxangorri arrautza erraldoi batetik, euskaldun guztien etxea izan daitekeen arrautzatik, alegia». Arrautza hori telebistak biltzen duen guztiaren biltzailea dela azaldu du artistak.

Ikonografia berri bat ere sortu du Urmenetak, «euskal eskultoreen eskolan inspiratuta»: Oteitza, Txillida eta Basterretxearen lanetan oinarrituta, besteak beste.

Euskara sustatzen duena

Unai Iparragirre ETBko zuzendariak gehitu zuenez, Euskal Telebistak aurre egin nahi dio moderno, bateratzaile, aurrerakoi eta lehiakor bihurtzeko erronkari: «ETBren marka sendotuko dugu, kateak pertsonalizatuko ditugu, EITBko hedabide guztien arteko elkarlana estutuko dugu, estrategia digitalari bultzada emango diogu eta ETBra talentua erakarriko dugu», adierazi zuen.

Zuzendariak gehitu zuen «euskal gizarteari etorkizunerako bidean aurrerapausoak ematen lagunduko dion telebista» nahi dutela: «Euskalduna, baina munduari zabalik dagoena; ohitura zaharrak zaintzen dituena, baina aire berritzaileak ezinbesteko dituena; euskararen erabilera sustatzen duena edukietan gizartearen aniztasuna islatuz; eta informazioa eta entretenimendua ez ezik, eduki hezitzaileak ere eskaintzen dituena».

Irudi berria urtarrilaren 1ean estreinatuko dute, Gasteiztik zuzenean emango duten kanpaien emanaldiaren ondoren.


Summary: 'Brexit'-aren urtebeteko bidea, begirada ernez. Erresuma Batuak lehen urteurrena ospatuko du larunbatean Europako Batasunetik kanpo. Oztopoz eta bihurgunez beteriko ibilbide horri erreparatu diote BERRIAko kazetari Ander Perezek eta Iker Aranburuk. Bideo batean bildu dituzte ondorioak.

Larunbatean beteko dira hamabi hilabete Erresuma Batuaren eta Europako Batasunaren arteko harremana erdiz erdi aldatu zenetik. 2021eko urtarrilaren 1ean gauzatu zen brexit-a. Hala, urteurrenarekin batera, ailegatu da errepaso eta balantzeetarako garaia. Aditu asko ados dira diagnostikoan: argiek baino gehiago, itzalek hartutakoa izan brexit-aren orain arteko bizialdia. Gaia aletu dute Ander Perez eta Iker Aranburu BERRIAko kazetariek, ikus-entzunezko pilula batean.

Londresek hainbat fronte ditu zabalik oraindik ere, eta Bruselarekin egin beharrak dituen negoziazioetan ezin daiteke amaia ikusi oraindik. Halaber, Boris Johnsonen pausoak aski dardartiak izaten dira zenbait arlotan, dagoeneko ez baitu orain urtebete zeukan babesa.

Mugen kontrola, Ipar Irlandaren auziarekin zer egin erabaki beharra eta beste. Asko dira Erresuma Batuaren oraina eta, are, etorkizuna baldintzatua duten auziak. Ekonomiari dagokionez ere, anitz dira erronkak: esportazioen errentagarritasuna dute aztergai, eskulan eta garraiolari falta dute egun, eta, gainera, datozen hilabeteetan ikusten ahalko da Europako Batasuneko produktuen gaineko kontrolarekin.


Summary: Oposizioak atzera bota ditu Iruñeko Udalaren 2022ko aurrekontuak. Osoko bilkuraren hasieran, Garbiñe Bueno EH Bilduko zinegotziak kargua hartu du, Joxe Abaurreak utzitako hutsunea betetzeko. Joseba Asironek (EH Bildu) azpimarratu du Enrique Maia alkateak «porrot egin» duela gehiengo demokratikoa aintzat ez hartzeko saioan.

Hamalau boto kontra, hamahiru alde. Azkenean, Navarra Sumak ezin izan du Joxe Abaurreak utzitako hutsunea baliatu 2022ko aurrekontu proiektua ateratzeko. Urte amaierako azken osoko bilkuraren hasieran, Garbiñe Buenok kargua hartu du, eta, haren botoarekin, EH BIlduk, PSNk eta Geroa Baik atzera bota dituzte aurrekontuak. Oposizioko hiru eledunek «errealitatetik kanpoko» egitasmo bat aurkeztea aurpegiratu diote Enrique Maiari. Iruñeko alkateak ihardetsi die eurek ez dutela proposamen bakar bat aurkeztu.

Azken asteak gorabehera handikoak izan dira udal taldeen arteko joko politikoan. Udal gobernuak azaro hasieran aurkeztu ohi ditu aurrekontuak, baina, aurtengoan, epe hori atzeratu egin du Navarra Sumak. Urriaren 25ean, Nafarroako Parlamentuan, EH Bilduk eta Nafarroako Gobernuak udalen artean tokiko foru ogasuneko dirua banatzeko irizpideak aldatu zituzten, eredu bidezkoago bat bilatu eta despopulazioaren arazoari aurre egiteko asmoz. Besteak beste, Iruñeari kendu egin zioten hiriburutza agiria izateagatik urtero jasotako dirua. Aldaketa hori salatzearekin batera, prestatzen ari ziren aurrekontu proposamena egokitzeko denbora eskatu zuen Maiaren udal gobernuak.

Alta, udal talde guztiek, Navarra Sumak barne, ondo zekiten abenduaren 9an Joxe Abaurrearen aurkako epaiketa egitekoa zela 2019ko txupinazoko istiluen harira. Ikurrina zabaltzeko saioan, EH Bilduko hainbat hautetsik istiluak izan zituzten gogor oldartu zitzaizkien udaltzainekin eta Carmen Alba Navarra Sumako zinegotziarekin. Alba jo zuelakoan, fiskalak 20 hilabeteko espetxe zigorra eskatzen zuen Abaurrearen aurka, eta, eskaera hori aurrera ateratzea eragozteko, defentsak sei hilabeteko espetxe zigorra hitzartu zuen. Akordioa ikusita, kargua borondatez uzteko asmoa azaldu zuen Abaurreak.

Epaiaren berri izan eta goiz berean, Navarra Sumaren udal gobernuak 2022ko aurrekontu proiektu berria aurkeztu zuen, hilabete lehenago argudiatutako egokitzapenik egin gabe. Halaber, hura bozkatzeko prozedura eta egutegia aurkeztu zuen, epeak atzeratuz eta hura onartzea bozkatzeko oso bilkura abenduaren 30era luzatuz. Udal finantzaketaren eredu aldaketaren legea oraindik onartu gabe dagoela argudiatu zuen, baina argi zegoen Abaurrearen hutsunea baliatzeko asmoa zuela Maiak, Garbiñe Buenori, Abaurrearen ordezkoari, kargua hartzeko denborarik eman ez ziezaion. EH Bilduko zinegotziaren botorik gabe, berdinketa zegoen, eta haren kalitatezko botoak erabakiko zuen bozketaren zentzua.

Egunotan, Maiak berak azpimarratu du Abaurrearen hutsunea baliatzeko asmoa zutela, eta, «amarru horren aurrean», oposizioak planto egin zuen. Horren jakitun, baina, EH Bilduk epeak zaindu ditu, eta, azkenean, gaur bertan, gai ordenako lehen puntua izan da hori. «Lege aginduz» promes egin, eta hautetsi kargua hartu du Buenok. Iruñerriko Mankomunitateko ordezkari ere izendatu dute. Maiak zoriondu egin du hautetsi berria.

Osoko bilkura

Karta guztiak mahai gainean, Navarra Sumako Maria Etxabarrik salatu du «azkenik antzerkia amaitu» egin dela, eta antzezpen horretako aktore nagusiak izatea aurpegiratu die oposizioko alderdiei. «Zuek izan zarete denborarekin jokatu duzuenak eta espedientearen epea kolokan jarri duzuenak. Guk aurreikusitako denboran egin dugu, eta atzerapena zuen erruz izan da». Finantza eredu aldaketaz, ulertezina deritzo Iruñeak hiriburutza agiria galdu izanari edo beste udalen aurrean elkartasunik ez duela esateari: «Ea nola azaltzen diezuen iruindarrei eta zuen boto emaileei».

EH Bilduko Joseba Asironek, kontrara, argudiatu du «iruzur egiteko ahalegina» egin duela Navarra Sumak, talde barruko behin-behinekotasun egoera baliatu nahirik. «Behin jokaldia gaizki atera ostean, guztia antzezpen bat izan dela diozue orain, txantxa bat zela. A zer lotsagabekeria». Asironen arabera, onartuko ez zirela jakitun, «proposamen errepikakorra eta irreala» egin du Navarra Sumak, «aurrera atera ez diren proiektuak berriro aurkeztuz». Alkate ohiaren arabera, aurtengo aurrekontuan jasotako inbertsioetan «hiru eurotik bat» ez du gauzatu udal gobernuak, eta hiriburutza agiria galdu izana «kudeaketa txarra ezkutatzeko kezko hesi bat» baino ez da. Politikoki «asmo txarrez jokatzea» leporatu dio Maiari: «Zure azken helburua Nafarroako Gobernuarekin talka egitea da. Zorionak, garrantzi politikoa galtzeko zure lasterketa eroan lortu duzu hiriaren interesak Nafarroako Gobernuaren aurkako instrumentu alderdikoi huts bat bihurtzea. Espero dut Esparzak zoriondu izana, Iruñeak ez du egingo».

Ekainetik bilerarik ez

PSNk iaz Navarra Sumarekin akordioa hitzartu eta 2021eko aurrekontuen alde egin zuen. Aitzitik, aurten, akordio horretan jasotako proposamen nagusiak bete ez izana aurpegiratu dio Maite Esporrinek Maiari. Haren hitzetan, ekainetik ez dira bildu sozialistek aurkeztutako proposamenen nondik norakoak bilakaera aztertzeko. «Ikusten da horrekin zer asmo zituzten berriro ituna egiteko». Jarrera horren aurka, ezezkoa ematea deliberatu dute. Esporrinen arabera, proposamena «errealitatetik kanpo dago», diru sarreren igoera handia proposatu arren, «ez delako nahikoa gastuaren igoera finantzatzeko eta udal teknikariek horri buruz ohartarazi dutelako». Horregatik, ezezkoa ematea erabaki dute.

Geroa Baiko Javier Leozek ez du ezkutatu PSNrekin eta EH Bildurekin zentsura mozioaren aukera aztertzeko prest zirela, baldin eta Abaurrearen hutsunea baliatu izan balu udal gobernuak. «Esan genizun zentsura mozioaz hitz egiteko prest ginela, eta hori ez zen xantaia bat. Pozten gara ez delako bete».

Haren hitzetan, Navarra Suma Asironen agintaldian «altxortegian aurreztutako 35 milioi euroak amaitzen ari da»: aurten 19 milioira murriztu da, eta, aurrekontu proposamena onartuko balitz, 2022an hutsean geratuko litzateke. Leozek salatu du, gainera, udal gobernuak ez duela baliatu pandemia garaian udalei finantza egonkortasunaren legeko baldintzak altxatzeko garaia, «hiriko proiektu nagusiak garatzeko». «Guk izan ez genuen aukera hori galdu duzue».

Maiaren erreakzioa

Eledun guztiek hitz egin ondotik, alkate gisa, azken hitza izan du Maiak. Guztiei antzeko argudioak erabiltzea aurpegiratu die. Asironen hitzei erreferentzia eginez, Maiaren irudiko EH Bilduk egin du iruzur, eta ez Navarra Sumak. «Aurreko osoko bilkuran altxatu egin zineten, eta, guk berdin egin izan bagenu, Bueño anderea ez legoke gaur hemen». Asironi, halaber, hiriburutza agiria kendu izanaren inguruan azaldutako jarrera aurpegiratu dio: «2017an, finantzaketa horren alde eta agiriaren alde egin zenuen. Orain, alkate izateari utzi diozun honetan, bost axola zaizu Iruñea».

Geroa Bairi aurpegiratu dio ez duela hitz egiteko borondate errealik. «Hitzek gauza bat diote, eta ekintzek beste bat». Esporrinen aurrean tonua leundu egin du. Maiaren ustez, norbaitek irizpidea markatu dio Esporrini: «Gonbidatzen zaitut jaramonik ez egitera hori esan dizunari. Asironekin baino gehiago fidatzen zara nirekin. Inoiz ez zenidake esango, hari egin zenion bezala, ‘Agur, Maia’».


Summary: Kutsatuak duela hilabete halako hamar dira Hego Euskal Herrian: beste 15.405 kasu. Osakidetzak eta Osasunbideak egun bakarrean atzemandako positiboek orain arteko marka hautsi dute atzera ere.

Esperotakoa zen Hegoaldeko osasun agintariek gaur jakinaraziko zituzten kutsatu kopuruak bereziki hanpatuak izatea. Erdiz erdi bete da susmo oro: atzo detektatutako kasuek 15.000 positiboren langa gainditu dute. Zehazki, 15.405 positibo zenbatu dituzte, 11.712 Osakidetzak eta 3.693 Osasunbideak. Kutsatuen kurba etenik gabe dabil Hegoaldean goraldi betean; orain hilabete, azaroaren 30ean, 1.560 atzeman zituzten. Halako hamar detektatu ziren atzo.

→ Ikusi koronabirusaren eraginaren datuak Euskal Herrian

COVID-19aren izurritearen seigarren olatua etengabe ari da errekorrak hausten transmisioari loturiko aldagaietan. Inoiz ez da hainbeste jende batera kutsatu Hego Euskal Herrian. Datuek deus gutxi dute ikusteko joandako hilabeteetan erregistratutakoekin, baita lehenbiziko olatukoekin ere. Birusa atzemateko sistemak nabarmen aldatu dira joan den urtetik hona, baina, edonola ere, estimazio okerrenetan uste da 2020ko martxoan 6.000 eta 8.000 kutsatu artean izaten zirela egunik makurrenetan. Orain, Hegoaldeko positiboen zenbatekoak egunak ditu langa horren gainetik.

PCR eta antigeno proben kopuruak ere gora egin du azkenaldian, baina ez dira aski izurriari tamaina hartzeko. Atzo, 42.994 proba diagnostiko egin zituzten Araban, Bizkaian, Gipuzkoan eta Nafarroan, eta horietatik 15.405ek eman zuten positibo. Hortaz, positibo tasak ere marka guztiak hautsi ditu: %35,8 da oraintxe. Egunean eguneko datuek bultza egiten diete hamalau eguneko batezbestekoei ere. Azken bi asteetan, egunean 6.234 positibo atzeman dira Hego Euskal Herrian batez beste. Eta intzidentzia metatua ere inoiz ikusi gabekoa da Hegoaldeko lau herrialdeetan: 100.000 biztanleko 2.611 kasu daude Araban, 2.829 Bizkaian, 3.314 Gipuzkoan, eta 3.300 Nafarroan.

Ospitaleratze gehiagostrong>

Ospitaleratze berrien kurbak ere goranzko argia marrazten du grafikoetan. Transmisio datuena baino mantsoago, baina gora hori ere. Atzo, 113 lagun erietxeratu behar izan zituzten Osakidetzak eta Osasunbideak kudeatutako ospitaleetan, COVID-19ak jota. Oraintxe, 729 paziente daude Hegoaldean ospitaleratuta, eta, horietatik, 140 gaixo daude ZIU zainketa intentsiboko unitateetan, larri. >>

Nafarroako Gobernuak, bestalde, beste heriotza baten berri eman du. Azken bi asteetan, 22 pertsona hil dira herrialdean, izurriak jota.


Summary: Urtarrilaren 8ko mobilizazioak herrietan eginen dituzte, osasun egoeragatik. Sarek jakinarazi du bertan behera utzi dutela Bilbon egitekoa zuten manifestazio jendetsua: «Ez da erabaki erraza izan». Herrietako protestak 17:00etan eginen dituzte. Goizeko ekitaldia bere horretan mantenduko dute.

Iaz bezala, ezin izanen dituzte Bilboko eta Baionako karrikak euskal presoen eskubideen aldeko aldarri ozenez bete. Sarek gaur goizean Gasteizen egin duen agerraldi batean jakinarazi duenez, bertan behera utzi dute Bilbon egitekoa zuten urteroko manifestazio jendetsua, eta, horren partez, herrietan eginen dituzte mobilizazioak. 17:00etan izanen dira, eta Bilbon bertan ere eginen dute mobilizazioa —inguruko herri batzuek hara joateko deia eginen dute—.

Goizerako antolatua zuten mahai ingurua bere horretan mantenduko dutela jakinarazi du Sarek. Euskalduna Jauregian elkartuko dira ordezkari politiko, sindikal eta sozialak —heldu den astean erranen dute zehazki nork parte hartuko duen— eta ekitaldiari alde guzietako biktimek emanen diote hasiera, mahai inguru batean. Robert Manriquek, Naiara Zamarreñok, Rosa Lluchek, Maider Garciak eta Idoia Zabalzak hartuko dute hitza.

Sarek jakinarazi du Bilboko manifestazio jendetsua bertan behera uztearena ez dela erabaki «erraza» izan, bigarren urtea baita mobilizazio handia bertan behera uzten dutena: «Baina argi daukagu bizitzen ari garen egoera honetan, non gero eta positibo gehiago baitaude eta gaixotasuna erraz kutsatzen baita, 80.000 eta 10.000 pertsona artean elkartzen dituen mobilizazio batera deitzea arduragabekeria dela, eta Sarek kosta ahala kosta saihestu nahi du hori». Adierazi dute «sakon hausnartu ondoren» hartu dutela erabakia, COVID-19ak eragindako egoera kontuan hartuta, eta «atsekabe handiz».

Aldarri egunari eustea garrantzitsu ikusten zuten, ordea, eta espero dute aldi berean «ehunka mobilizazio» eginen direla Euskal Herriko herrietan. «Milaka pertsonaren» parte hartzea espero dute, eta jakinarazi dute «segurtasun neurri guztiak» beteko dituztela.

Protesta, «beharrezko»

Hiru arrazoi eman dituzte mobilizazioak herrietan egitea eta, beraz, aldarrikapenari eustea azaltzeko. Batetik, azaldu dute egun hori «ikur» bat dela euskal presoen eskubideen aldeko aldarrikapenean. Bigarrenik, nahiz eta urte hau «garrantzitsua» izan den espetxe politikaren «aldaketari» dagokionez —hurbiltze eta Euskal Herriratze ugari gertatu dira—, ohartarazi dute euskal preso «gehienak» Euskal Herritik kanpoko espetxeetan daudela oraindik, eta gradu progresioa «blokeatuta» dagoela: «Presoek ezin dute egin etxera itzultzeko prozesua». BERRIAren kontaketaren arabera, gaur egun kartzeletan dauden 197 euskal presoetatik 79 daude Euskal Herriko espetxeetan. 22 Frantziako kartzeletan daude, eta 96, Espainiakoetan.

Azkenik, Sarek salatu du pandemiak «eragin zuzena» duela presoengan eta haien senideengan: «Berriro ere zailtasunak daude zenbait espetxetan bisitak egiteko, batez ere aurrez aurrekoak». Hala, Sarek «inoiz baino beharrezkoago» ikusten du «aldarrikapena bizirik mantentzea eta Euskal Herriko herri guztietako kaleak betetzea bidea egiten jarraitzeko». Aldarrikatu dute «bizikidetzarako eta bakerako bidea» dela «etxerako bidea».


Summary: Miren Gorrotxategik positibo eman du COVID-19an. Eusko Legebiltzarreko Elkarrekin Podemoseko bozeramaileak adierazi du «ahul eta sukarretan» dagoela. Osasun sistema publikoa indartu beharra nabarmendu du.

Gero eta ageriago ari da gelditzen: birusak ez die muzin egiten politikariei. Berriki, joan diren egunetan, COVID-19arekin kutsatuak direla jakinarazi dute Euskal Herriko politikagintzako zenbait ordezkarik. Beste iragarpen bat ailegatu da gaur: positibo eman du Miren Gorrotxategi Eusko Legebiltzarreko Elkarrekin Podemoseko bozeramaileak. Twitter bidez eman du kutsatzearen berri. «Positibo eman dut. Ahul eta sukarretan nago. Zaindu behar naiz». Osasun sistema indartzearen aldeko mezua txiokatu du, bestalde.

Politikarien zerrenda, puzten

Gorrotxategik ez ezik, Bingen Zupiriak, Carlos Iturgaizek eta Bakartxo Tejeriak atzo jakinarazi zuten positibo eman zutela antigeno proba batean. Herenegun, berriz, Maria Txibite Nafarroako lehendakariak eta Gorka Urtaran Gasteizko alkateak eman zuten beren kutsatzeen berri.


Summary: Espainiako inflazio tasa %6,7koa da, azken 29 urteetako handiena. Hego Euskal Herrikoa datozen asteetan jakinaraziko du INEk, baina zifra horretatik gertu egotea espero da. Baliteke gatazkak eragitea lan hitzarmenak berritzeko negoziazioetan.

Espainian kontsumo prezioen indizea (KPI) %1,3 igo da abenduan, eta urte arteko tasa %6,7ra igo da, azaroan baino puntu bat baino gehiago. 1992. urtetik izandako daturik handiena da. Bereziki argindarrak eta gasak aurten izan duten neurrigabeko garestitzeak eragin du igoera.

INE Espainiako Estatistika Institutuak aurreratu du datua; aurrerago (urtarrilaren 14an) zehaztuko ditu erkidegoetakoak, eta orduan ikusi ahal izango da zertan den Hego Euskal Herriko KPIa. Espainiako tasatik gertu egotea espero da. Azaroan %5,2koa izan, eta Espainian, %5,5koa.

KPIaren urte arteko portaeran elektrizitatearen prezioen igoerak eragin du, eta, abenduan, elikagaienak ere bai, Gabonetako ospakizunen eraginez, bereziki.

Energiaren eta elikagaien prezioak kanpoan uzten dituen azpiko inflazioa kontuan hartzen bada, %2,1koa izan da inflazioa, KPI orokorraren tasa baino ia bost puntu txikiagoa. Dena den, 2013ko martxotik izandako azpiko tasarik altuena da.

KPIak bosgarren hilabetez jarraian egin du goraka, eta 1983ko abendutik izandako hileko igoerarik handiena da. Soldatak

Herritarren patriketan ez ezik, negoziazio kolektiboan ere eragin handia izango du inflazio handiak. Izan ere, hitzarmen gehienetan abenduko urte arteko KPIa hartzen da erreferentzia gisa, eta, hortaz, aurtengo gorakada handia ez lukete datorren urtera arte berreskuratuko. Eta hor arazo bat sor daiteke datorren urteko negoziazio kolektiboan, enpresa eta sektore askotan soldaten igoera handi baterako erresistentzia handiak egon daitezkeelako.

Pentsioak, berriz, %2,5 igoko dituzte, hori baita azarora arteko urteko batez besteko inflazioa Espainian, eta aurrerantzean aldagai hori erabiliko dutelako urtero pentsioak eguneratzeko. Soldata publikoak, berriz, %2 handituko dituzte.


Summary: Hiru euskal eskalatzaile erreskatatu dituzte Alacanteko mendi batean. Polop inguruko via ferrata batean (Herrialde Katalanak) gertatu da ezbeharra, goizaldean. Guztira bost eskalatzaile ziren elkarrekin; horietako hiru, euskal herritarrak, 20 eta 30 urte artekoak.

Alacanteko (Herrialde Katalanak) suhiltzaileek bost eskalatzaile erreskatatu dituzte goizaldean Polop (Espainia) inguruko via ferrata batean; horietako hiru euskal herritarrak ziren, 20 eta 30 urte artekoak. Suhiltzaileek emandako informazioaren arabera, eskalatzeko erabiltzen ari ziren sokak arroketan trabatuak gelditu zaizkie gazteei, eta ez aurrera ez atzera izan dira zenbait orduz.

Jakinarazi dutenez, erreskate lanak aski konplikatuak izan dira. Izan ere, abisua arratsaldeko bostak aldera eman zuten eskalatzaileek. Eguna ilundurik, helikopteroa ezin zen haiengana ailegatu. Larrialdi zerbitzuetako lau langilek joan behar izan dute gazteengana, horman eskalatuz.


Summary: Anoetan jokatuko da Reala-Athletic derbia. Urtarrilaren 9an izango da, igandez, 12:00etan. Realeko bazkideek doako sarrera izango dute. Baina COVID-19a dela eta indarrean dauden edukiera murrizketak tarteko, datorren astean emango dituzte horri buruzko xehetasunak.

Anoeta jokatuko da Realaren eta Atlhleticen arteko derbia. Hala jakinarazi du klub txuri-urdinak. Datorren urtarrilaren 9an izango da, 12:00etan. ETBk, Reala Youtube kanalak TV3 kateek zuzenean eskainiko dute. Bazkideek doan izango dute sarrera, baina horren inguruko xehetasunak datorren astean emango ditu Realak. Izan ere, COVID.19ari aurre egiteko ezarrita dauden neurriak kontuan hartuta, edukiera mugak izango dira. Une honetan, Espainiako Gobernuak %75eko muga ezarrita du, baina berez Eusko Jaurlaritzak eskumena du hori gutxitzeko edo handitzeko. Eta ikusteko dago pandemia izaten ari den bilakaera kontuan hartuta, horren inguruan neurririk hartzen duen. 2018an eta 2019an ere Anoetan jokatu zen Realaren eta Athleticen arteko derbia. Lehenbizikoan 2-2 berdindu zuten, eta bigarrenean 0-2 irabazi zuten zuri-gorriek.

Denboraldi honetako lhen itzuliko derbia San Memesen jokatu zen. Irailaren 12an izan zen, eta artean indarrean ziren edukiera murrizketak. 6.000 lagun bildu ziren, Realak irabazi zuen 0-1. Ainhoa Morazak sartu zuen bere atean gola, Nerea Eizagirrek korner bat atera ostean. Derbi parekatua espero da. Izan ere, denboraldi aparta egiten ari dira bi taldeak. Amaitu berri da lehen itzulia, eta Natalia Arroyoren taldearen jarduna ikusgarria izaten ari da. Bigarren dago sailkapenean, 34 punturekin. 37 izan zitezkeen, Espainiako Federazioak hiru puntuko zigorra ezarri baitzion elastikoan erakundearen ikurra ez eramateagatik. Hamabi garaipen berdinketa bat eta porrot bat pilatu ditu. Soilik Bartzelona ahalguztidunak egin du lehen itzuli hobea.

Txukuna izan da baita ere Athleticen lehen itzulia. Neurketa bat gutxiago jokatu du, azken partida bertan behera geratu baitzen Atletico Madrilen izandako COVID-19 kasuengatik. Bosgarren daude zuri-gorriak, 23 punturekin. Zazpi garaipen bi berdinketa eta bost porrot erdietsi dituzte. Iazko lehen itzuli zaila eta gero, Iraia Iturregiren taldeak egoera irauli zuen, eta berriro ere ohikoa duen joko zuzena eta izaera lehiakorra berreskuratu ditu denboraldi honetan.


Summary: EAEko Auzitegi Nagusiak bihar erabakiko du ostalarien helegiteaz. Eusko Jaurlaritzak proposatutako neurriak «arrazoizkoak» izan daitezkeela uste du, eta haren argudioak aditu nahi ditu erabaki aurretik. Ostatuei mugak jartzeko neurriak ezeztatu nahi dituzte ostalariek.

Ostalari elkarteak atzo elkartu ziren Eusko Jaurlaritzarekin, eta gaur goizean eraman dute haien eskaria auzitegira. Presazko neurriak hartzeko eta behin-behinean ostalaritzari jarritako murrizketak ezeztatzeko eskatu dute. EAEko Justizia Auzitegi Nagusiak atzeratu egin du erabakia, eta jakinarazi du bihar aztertuko duela, ostirala, Urtezahar gauaren atarian.

Auzitegiko epaileek, ordea, aurreratu dute Jaurlaritzaren murrizketek «arrazoizkoak» ematen dutela, COVID-19an positibo ematen ari diren gero eta kasu gehiago agertzen ari direlako egunero. Horregatik, ezer presaka erabaki beharrean, aurrena Jaurlaritzaren argudioak aditu nahi dituela azaldu du, eta bihar goizeko hamarrak arteko epea utzi dio administrazioari arrazoi horiek aurkezteko.

Atzo sartu ziren indarrean ostalaritzako murrizketak. Ostatuek 01:00ean itxi behar dute, edukiera %60ra murriztua dute, ezin da zutik kontsumitu, eta bezero taldeak hamar lagunera mugatu behar dira. Urtarrilaren 28ra arte iraungo lukete murrizketek Araban, Bizkaian eta Gipuzkoan.

Ostalariek epaileen aurrean argudiatu dute taberna askok eskariak egin eta kontratuak izenpetu dituztela hornitzaileekin, eta galera handiak izan ditzaketela goizago ixtera behartzen badituzte. Eta ohartarazi dute batzuk ixteko arriskuan ere egon litezkeela egoera horretan.

Ostatuei murrizketak egiteko dekretua «orokorregia» dela salatu dute helegitean, eta pandemiari aurre egiteko hartutako neurriek «proportzionatuak eta egokiak» izan behar dutela nabarmendu dute.

Kautela handiko neurri bat hartzeko eskatu diote ostalariek auzitegiari; epaileei behin-behinean eta helegitearen funtsa aztertu gabe neurriak azkar bertan behera uzteko aukera emango lieke horrek, baina EAEko Justizia Auzitegiak erabaki du kautelazko prozedura egitea; ez, ordea, kautela handikoa. Aurrena Jaurlaritzari aukera emango dio bere arrazoiak aurkezteko, eta ondoren hartuko dute epaileek erabaki bat, bihar seguru asko.

Epaileek, nolanahi ere, adierazi dute pandemiaren egoera aintzat hartuta «arrazoizkoa» ematen duela pertsonen arteko harreman aukerak murrizten saiatzeak, eta baita ordutegiak murrizteak ere.


Summary: Bertze zazpi euskal preso Euskal Herriratuko dituzte. Pedro Maria Cano Hernandez, Arkaitz Goikoetxea Basabe, Iñigo Gutierrez Carrillo, Maria Lizarraga Merino, Gorka Martinez Ahedo, Joseba Segurola Beobide eta Gregorio Vicario Setien dira Euskal Herrira ekarriko dituztenak.

Espainiako Espetxe Erakundeek jakinarazi dutenez, bertze zazpi euskal preso Euskal Herriratuko dituzte: Pedro Maria Cano Hernandez eta Arkaitz Goikoetxea Basabe Logroñotik (Espainia, 170 kilometro) ekarriko dituzte Euskal Herrira; Iñigo Gutierrez Carrillo eta Maria Lizarraga Merino, Aranjueztik (Madril, 520 kilometro); Gorka Martinez Ahedo, Duesotik (Espainia, Kantabria, 170 kilometro); eta Joseba Segurola Beobide eta Gregorio Vicario Setien, Burgostik (Espainia, 215 kilometro). Segurolari, gainera, hirugarren gradua emanen diote.

Eusko Jaurlaritzak erabaki beharko du bakoitza zein espetxetara mugituko duten. Zaballa (Araba), Basauri (Bizkaia) edo Martuteneko (Donostia) espetxeak izanen dituzte helmuga.


Summary: Karrantzako hildakoarekin lotuta atxilotutako hiru presondegian sartu ditu epaileak. Ertzaintzak bederatzi lagun atxilotu zituen astelehenean, azaroaren 30ean agertutako hildakoarekin zerikusia dutelakoan

Epaileak presondegira bidali ditu Karrantzako (Bizkaia) gaztearen ustezko hilketarekin zerikusia dutelakoan atxilotutako bederatzi pertsonetatik hiru, Eusko Jaurlaritzako Segurtasun Sailak jakinarazi duenez. Astelehenean egin zituen atxiloketak Ertzaintzak, eta atzo pasatu ziren gehienak epailearen aurretik, eta gainerakoei gaur hartu die deklarazioa. Atxilotuetako sei libre gelditu dira azkenean.

Azaroaren 28an, biktimaren senideek salatu zuten desagertuta zegoela 31 urteko gaztea, eta Ertzaintzak ikerketa bat abiarazi zuen zer gertatu zen argitzeko. Kantabriako Ramales de la Victoria herrian (Espainia) agertu zen, bi egun beranduago.

Ertzaintzak abiatutako ikerketa oraindik zabalik dago. Bitartean, gaztearen desagerpena eta hilketarekin zerikusia izan lezaketelakoan atxilotutakoak banaka pasatzen ari dira epailearen aitzinetik. Balmasedako (Bizkaia) epaitegiak sekretupean jarri du kasua.


Summary: Konfinatutako haurrak zaintzeko baimen bereziak galdegin ditu LABek. Eskaera ofizialak erregistratu ditu Eusko Jaurlaritzan eta Nafarroako Gobernuan, eta baimenen inguruko «akordio sozial» bat lortzeko prozesuan lidergoa hartzeko eskatu diete lehendakariei.

Azken asteetan milaka haur egon dira konfinatuta Euskal Herrian, bai koronabirusean positibo eman dutelako, bai positibo baten gertuko kontaktu izan direlako; baina, pandemia hasi zenetik ia bi urte igaro diren arren, gurasoentzako baimenik ez da martxan jarri. Gabonetako oporren osteko eskola itzulerari buruzko zalantzak hedatzen ari diren honetan, zaintza baimen bereziak galdegin ditu LAB sindikatuak. Eskaera bana erregistratu du gaur eguerdian Eusko Jaurlaritzaren bulegoetan eta Nafarroako Gobernuarenetan, «gurasoentzako baimenak sor ditzaten, konfinatutako seme-alabak zaindu ahal izateko», Xabier Ugartemendia ekintza sindikaleko arduradunak Bilbon azaldu duenez.

Gu noren kargu? lelopean, elkarretaratzeak egin dituzte gobernuen egoitzen aurrean, haurrek lagunduta. «Konfinatuta dauden umeek zainduak izateko eskubidea eta beharra dute, baina gurasoek ezin dituzte zaintza lan horiek egin, lanera joan behar dutelako. Zer egin behar dugu ume horiekin guztiekin? Etxean bakarrik utzi 2, 4 edota 6 urterekin? Amamarekin edo aititerekin utzi, haiek arrisku taldekoak izanik?». Ugartemendiak salatu du halako egoerei ez zaiela «garrantzirik» eman, ezta «irtenbiderik» ere, eta, ondorioz, aita-amak ahal duten moduan moldatzen ari direla: «Batzuetan opor egunak hartzen dituzte, baina ez da erraza; beste batzuetan, lizentziaren edo bajaren bat hartzen dute, edo norbaitekin uzten dituzte umeak... Guztiz irregularra da. Eta behin-behineko langileentzat edo oso prekario daudenentzat, are zailagoa da».

LABek gaitzetsi egin du halakoak «arautu gabe» egotea ia bi urteren ondoren. «Baina egoera bereziek neurri eta erabaki bereziak behar dituzte. Ezin da gehiago itxaron». Ugartemendiak erantsi du Iñigo Urkulluren eta Maria Txibiteren gobernuen ardura dela, eta ekimena hartzera adoretu ditu: «Akordio sozial bat behar da, sindikatuen eta patronalen artekoa, baimen berezi horiek bideratzeko. Prozesu horren gidaritza hartzeko erantzukizun sozial eta politikoa dute gobernuek; batez ere, patronalak interpelatzeko».


Summary: ELNrekin ez dela elkarrizketarik izango berretsi du Bakerako ordezkari bereziak. Urte amaierako mezuan, gerrillak ohartarazi du protesta gehiago eta gogorragoak ekarriko dituela datorren urteak.

ELN Nazioa Askatzeko Armadak hilabeteak daramatza Habanan Kolonbiako Gobernuarekiko elkarrizketak hasi zain. Gerrillak maiatzean berretsi zuen prest dagoela hitz egiteko, betiere topaketa hori «inposaketarik edo aldebakarreko baldintzarik gabekoa» baldin bada: «Gobernua ez bada gai kalean mobilizaturiko biztanleriarekin hitz egiteko, are gutxiago egin ahalko du armak dituen ELNrekin». Baina, gaur-gaurkoz, ez dirudi Ivan Duque presidentearen administrazio iritzi berekoa denik.

Kolonbiako Bakerako ordezkari berezi Juan Camilo Restrepok leporatu dio gerrillari «demagogia» egitea, eta ohartarazi du ez dutela haiekin bake negoziaziorik abiatuko taldeak «indarkeria bultzatzen» jarraitzen duen bitartean. Restrepok egotzi dio ELNri adingabeak errekrutatzen jarraitzea borroka armaturako: «Ez dugu elkarrizketarako borondaterik ikusten ELNren aldetik, eta ez dugu amore emango, egoerak bere horretan jarraitzen duen bitartean».

Gerrillaren azken mezuari erantzunez egin ditu Restrepok adierazpenok. Urte bukaerako idatzian ELNk ohartarazten du datorren urtean protesta gehiago eta gogorragoak izango direla, baldin eta Duquek bere politikak aldatzen ez baditu. Bide beretik, azpimarratzen du Alvaro Uriberen agintaldian sortutako mugimendua hasia dela desegiten, «oligarkiako indarrei beren buruak zentro-eskuinekotzat aurkeztera eta aldaketez hitz egitera derrigortuz».

Bakerako ordezkari bereziak gogor jo du talde armatuaren aurka, eta «Gobernuaren aurkako ekintzak bultzatzen dituen gaizkile talde bat» izatea leporatu dio. Restrepok ukatu du Duqueren gobernuak bakerako estrategiarik ez duenik, ELNk dioen moduan, eta erantzun du «bakea lortzeko modu bakarra» instituzioak sendotzea dela.

Esklabotza

FARC Kolonbiako Indar Armatu Iraultzailea gerrillak ere kolpea jaso du aste honetan. Izan ere, Bakerako Jurisdikzio Bereziak berretsi egin du haren aurkako esklabotza salaketa. Talde armatu ohiko kideek helegitea jarri zioten erabakiari, baina justiziak ez zuen onartu, eta aintzat hartu du fiskaltzaren eskaria.

Auzia daraman aretoak ebatzi du FARCek derrigortu egin zituela bahituetako batzuk hainbat lan egitera atxikita zituzten bitartean, besteak beste, txalupak edo kamioiak eramatera, baita osasun zerbitzuak ematera, egurra biltzera, oihanean bideak zabaltzera edota zubiak eraikitzen laguntzera. «Kasu batzuetan, bahituek lan egiteari uko egiten bazioten, preso mantentzen zituzten. Halako bi kasuren berri izan du justiziak», dio epaiak.

Kolonbiako Gobernuaren eta FARCek arteko bake akordioetan jasotako puntuetako bat da Bakerako Justizia Bereziarena. Haren helburua da gatazkak iraun zuen mende erdian egindako delituak ikertzea. Auzi horietatik lehena da bahituei dagokiena.

Gerrillari guztiek ez zuten, ordea, bake akordioa sinatu. Izan ziren harekin bat etorri ez eta disidentziara jo zutenak. Azken horiek Kolonbiako armadaren jopuntu bilakatu dira azken hilabeteetan. Gabon egunean, esaterako, uste disidentziako kideak ziren zazpi pertsona hil zituzten Putumayo barrutian. Hala jakinarazi dute segurtasun indarrek. Horien arabera, hildakoak identifikatzeko lanetan ari dira uneotan.


Summary: Armaden kontra biluztu dira Bilboko gobernu militarraren atarian. Kakitzat koordinadora antimilitaristako hiru kide biluzik jarri dira Bilboko gobernu militarraren egoitzaren aurrean. Ertzaintzak atxiki, identifikatu eta desoberdientzia egotzi die.

Orain duela hogei urte bukatu zen derrigorrezko zerbitzu militarra Hego Euskal Herriko mutilentzat. Baina militarismoak bizirik jarraitzen duela uste dute antimilitaristek, eta horregatik egin dute protesta Bilboko Gobernu militarraren aurrean, gaur goizean.

Hiru gizon agertu dira atarian, militarrez jantzita. Haiekin beste hiru kide, pankarta eta militar itxurako txorimalo bat eutsiz. Bertan biluzten hasi dira hiru kideak, uniformea erantzi, eta Ejertzitorik ez! leloa zabaldu dute hiruren artean. Baina ertzainak joan zaizkie orduan.

Koordinadorak berak grabatu eta zabaldu du une horren bideoa. «Hogei urte soldaduskarik gabe, baina militarismoaren birusak zabaltzen jarraitzen du»:

Gobernu militarraren atarian zeudela eta bidea trabatzen ari zirela esan diete antimilitaristei. Eraman egin dituzte ataritik, identifikatu egin dituzte, eta desobedientziagatik zigor prozedura bat hasi dute haien kontra.

Kakitzat-eko kideak kexu agertu dira, protesta ekintzaren berri eman zutelako eta baimena bazutelako. Ez zirela ataria oztopatzen ari eta auto bat etorri izan balitz ere ez zela inolako arazorik izango adierazi dute, baina ertzainek, hala ere, bazter batera eraman dituztela. Desobedientzagatik zigortzeko eskari horrek, hrotaz, ez duela inolako zentzurik iritzi diote.


Summary: Burgos-Gasteiz AHT zatia bidaiarientzako izango da bakarrik. 1.200 milioi euroko aurrekontua izango luke proiektuak, eta 93,6 kilometroko luze izango da. Informazio azterketari argi berdea eman dio Madrilek.

Burgos-Gasteiz abiadura handiko tren (AHT) azpiegituraren tramitazioan aurrerapauso bat egin du Espainiako Gobernuak: proiektuaren informazio azterketa onartu egin du Garraio eta Hirigintza Agenda Ministerioak (Mitma). Hain zuzen ere, onartu duten egitasmoak 1.200 milioi euroko aurrekontua izango du —BEZ gabe— eta bidaiarientzako bakarrik izango da. Trenek 350 kilometro orduko abiaduran ibili ahal izango dute, gehienez. Jaurlaritzak beti babestu izan du AHTak bidaiariak ez ezik salgaiak ere eraman behar dituela. Kasu honetan, Madrilek ez dio eskaera horri men egin.

93,6 kilometroko trenbide bat izango da, eta bi zatitan banatu dute: Burgos-Pancorbo (Burgos, Espainia) eta Pancorbo-Gasteiz. Aurtengo ekainean proiektuaren ingurumen eraginaren adierazpena egin zuten, eta hain zuzen ere, orduan zehaztutako alternatiba da aurrera eramango dutena. Proiektu honen Gasteizko sarrerako zatiaren obrak eskaini zituen tren azpiegituretako kudeatzaile Adifek abenduaren 1ean. Iruña-Oka eta Gasteiz arteko 3,5 kilometroko tartea da administrazioak lehiaketara eskaini duena, 33,3 milioi euroko aurrekontuarekin. Obra horrek Europako Next Generation funtsen finantzazioa eskuratu du. 70 metroko zubibide bat izango du, eta Zadorra ibaiaren uholde lurretan gainetik pasatuko da.

Burgos eta Gasteiz arteko proiektu hau ez atzera ez aurrera dago aspalditik, eta urrats honekin litekeena da bultzada bat jasotzea administrazioaren aldetik. Berriki Euskal Y-aren hiriburuetako sarreren inguruko akordioa egin dute Jaurlaritzak eta Espainiako Gobernuak, eta, hain zuzen ere, Madrilek Gasteizi eman dio obra horiek aurrera eramateko baimena, inbertitzen duen dirua gero kupo bidez berreskuratzeko aukera emanda. AHTaren obrari dagokionez, argitu gabe segitzen duen beste kontu bat da ea non egingo duten Euskal Y-aren eta Nafarroako AHTaren arteko lotura, Gasteiztik edo Ezkio-Itxasotik.