Summary: Argindarrak urteko tarifa txikiena izango du bihar Hego Euskal Herrian, 56 euro megawatt-orduko. %51,1 jaitsiko da gaurko prezioarekin alderatuta. 2021eko ekainaren 20tik izan duen preziorik merkeena du argindarrak, 52,63 euro megawatt-orduko izan baitzen egun hartan.

Urteko preziorik merkeena izango du bihar argindarrak Hego Euskal Herrian: 55,98 euro megawatt-orduko batez beste. Gaurko prezioarekin konparatuz, %51,1 jaitsiko da prezioa. Duela urtebete baino gehiago izan zuen argindarrak prezio merkeagoa, 2021eko ekainaren 20an; megawatt-orduak 52,63 euroko prezioa izan zuen egun hartan.

Biharko prezio garestiena 21:00 eta 22:00 artean ordainduko da, 123 euro megawatt-orduko, eta merkeena, berriz, 13:00 eta 14:00 artean (22 euro).

Bi faktorek eragin dute batez ere prezioaren beherakada: lehenik eta behin, eguraldia dela eta, parke eolikoetan energia gehiago sortu da; bigarrenik, asteburua izanda, eskaria urriagoa da, eta, beraz, erregai fosil gutxiago erre behar da energia elektrikoa sortzeko.


Summary: Eusko Legebiltzarrak bat egin du Euskaraldiarekin, eta hainbat egitasmo antolatu ditu. Legebiltzarrak Euskaraldia babestea erabaki zuen maiatzaren 24ko bileran, baita ariguneak sortzeko egitasmoa ere

Ostiraletik abenduaren 2ra arte, Eusko Legebiltzarrean ahobizi eta belarriprest ugari izango dira, euskaraz hitz egitea «are ohikoagoa izan dadin eta hizkuntza hori erabiltzeko aukera gehiago sor daitezen», ohar batean azaldu dutenez. Horretarako, Euskaraldiak irauten duen bi asteetan jarduerak antolatu dituzte, Legebiltzarrekoen eta Arartekoaren parte hartzearekin.

Aurtengo Euskaraldiaren leloa, Hitzez ekiteko garaia, oinarritzat hartuz, txio lehiaketa bat jarriko dute abian. Gainera, bi zuhaitz jarriko dituzte Legebiltzarreko sarrera nagusian, nahi dutenek bertan zintzilika ditzaten Euskaraldiarekin lotutako hitzak, gogoetak edo sentsazioak.

Azaroaren 29an kafedromo bat egingo da ganberako kafetegian, egitasmoaren inguruko esperientziak eta balorazioak trukatzeko. Gainera, txio lehiaketako sariak banatuko dira.


Summary: Talde ekologista batek hainbat kilo irin jaurti ditu Warholen erakusketa batean, Italian. Azkenaldian, klima larrialdiaren aurka protesta egiteko halako hainbat ekintza egin dituzte ekologistek. Milanen izan da azkena, gaur: Andy Warholek apaindutako auto bat irinez estali dute.

Eskuak obretara itsastea, artelanetara tomate zukua jaurtitzea... eta, oraingoan, irina. Milanen (Italia) gertatu da talde aktibisten protesta egiteko azken saiakera. Zenbait pertsonak zortzi kilo irin bota dituzte Andy Warhol artistak diseinatutako auto batera.

Andy Warhol: La Pubblicita Della Forma erakusketan izan da, hain zuzen, Milaneko Fabbrica del Vaporen. Warholek apaindutako BMW markako autoa erakusketako pieza nagusietako bat da. Autoa irinez estali ostean, alboan eseri dira aktibistak; gero, arrastaka atera dituzte batzuk, bideoan ikusten den bezala.

Milanekoa ez da lehen aldia aktibistek Warholen obra baliatu dutena. Joan den astean, Canberran, bi emakumek Campbell zopa lata famatuen erreprodukzioak margotu eta obrara itsatsi zituzten eskuak.

Maiatzaren 30ean hasi ziren halako ekintzak, eta munduko hainbat museotan aktibista andanak protesta egin dute klima larrialdiaren aurka. Italian, kasurako: Ultima Generazione taldeko bi kidek euren eskuak itsatsi zituzten Botticelliren Udaberria lanera.


Summary: Mikel Laboa Katedrako ikerketa sariak banatu dituzte. Maddi Soroaren gradu amaierako lanak eta Iñaki Viñasprek, Izar Mendigurenek, Oihane Pereak eta Ruben Sanchezek taldean aurkeztutako ikerketa proiektuak lortu dituzte sariak.

EHUko Mikel Laboa Katedrak eta Bertsozale Elkarteak uztailean ireki zuten elkarlanean sustatzen dituzten ikerketa sarietarako deialdia, eta, epaimahaiak aurkeztutako lan guztiak aztertu ondoren, lan sarituen berri eman dute orain. Unibertsitateko gradu amaierako lan batentzat izan ohi da sarietako bat, eta Maddi Soroak eskuratu du hori, Bertsolariaren formazioan bertsoa sortzeko eta interpretatzeko konpetentzia arloak izeneko ikerlanarekin. Bai Soroarena eta bai aurkeztu diren besteak Xenpelar Dokumentazio Zentroan kontsultatu daitezke.

Beste ikerketa proiektu saritua taldean aurkeztutakoa izan da: Bertso-eskola Zaballako espetxean: presoen, espetxearen eta bertso mugimenduaren arteko elkarreragina. Iñaki Viñasprek, Izar Mendigurenek, Oihane Pereak eta Ruben Sanchezek sinatu dute, eta urtebete izango dute orain azterketa burutzeko.


Summary: Hogei ‘bakegile’ epaituko dituzte uztaileko blokeoaren harira. Trenbidea oztopatzeagatik bederatzi lagun epaituko dituzte abenduaren 15ean. Autobidea blokeatzeagatik, berriz, 11 lagun epaituko dituzte.

Iragan uztailaren 23an Ipar Euskal Herria blokeatu zuten ehunka bakegilek. Prefetak ezarritako debekuen gainetik, zirkulazioa oztopatzea lortu zuten ekintzaileek. Horietako hogei epaituko dituzte datozen hilabeteetan: autobidean eta trenbidean Frantziako Poliziak atxilotutakoak. Auzien nondik norakoak emateko agerraldia egin dute egun Baionako geltokian.

Abenduaren 15ean, bederatzi kide pasatuko dira epailearen aitzinetik, Akizeko Auzitegian (Okzitania). Trenbidea oztopatu izana leporatzen diete. Auziaren egunean ekintzaileak sostengatzera deitu dituzte herritarrak; autobusak antolatuko dituzte Akizeko Auzitegira joateko. Gainerako 11 ekintzaileak Baionan epaituko dituzte ondoko urteko otsailaren 2an: autobidea blokeatzea eta debekatutako manifestazio batean parte hartu izana egozten diete.

Bestalde, Bake Bideko Anaiz Funosasek jakinarazi duenez, Miarritzeko (Lapurdi) aireportuko pistara sartu ziren sei ekintzaileek 350 euroko herritar ekarpen bat pagatu behar izan dute. Azkaineko (Lapurdi) eta Miarritzeko blokeatze puntuetan ziren herritar batzuei, berriz, 135 euroko isuna jarri diete debekatutako manifestazio batean parte hartzeagatik.

Dena dela, desobedientzia ekintza baikorki baloratu du Funosasek. «Ion [Parot] eta Jakes [Esnal] Euskal Herrian dira, eta hori zen lehen erronka. Bestalde, lortu dugu Parisko Dei Auzitegiak onartzea Euskal Herriko egoera politikoa aldatu dela». Hortaz, egindako ekintza «bururaino asumitzen» dutela erran du. Gogorarazi du desobedientzia ekintza «muturreko egoera» bati erantzuteko egin zutela, bake prozesua «oztopatua» ikusten baitzuten, eta Esnalen eta Paroten auziak ez baitziren aitzinatzen. Orotara, 1.700 herritarrek parte hartu zuten blokeatze egunean.

Harekin bat egin du Alice Leizeagezahar ekintzaileak. Trenbidean atzeman zuten hura uztailaren 23an, eta auzipetua da orain. «Auzipetze horrek politikoa izan behar du. Guk ez dugu gure plazerarendako egin blokeatze hori, baina gauzak ez baitziren gehiago aitzinatzen».


Summary: Gure Esku-k Itsasargia prozesua abiatu du, tesia eta ildoak gaurkotzeko. Erabakitzeko eskubidearen aldeko dinamikak «datozen urteetarako norabidea adostu» nahi du. Apirilaren 22an azalduko dituzte ondorioak, eta Frantziako Tourra Euskal Herritik abiatuko dela baliatu nahi dute aldarriak zabaltzeko.

Gure Esku-k 2013ko ekainaren 8an aurkeztu zuen bere burua publikoki, handik urtebetera giza kate batera deituta, eta, beraz, datorren urtean hamarkada bat beteko du dinamikak. Orain, «burujabetzaren bidean jauzi bat egiteko asmoz», eztabaida prozesu bat martxan jarri du, Itsasargia izenekoa, erabakitzeko eskubidearen aldeko dinamikak datozen urteetan hartu beharreko norabidea adostu, eta «tesi eta lan ildo nagusiak zein antolaketa eredua birpentsatzeko». Dinamikak 11 puntu proposatuko ditu eztabaidarako; horien artean, nabarmenduko du Gure Esku «eragile subiranista» eta nazionala dela, «herri akordio zabalen alde» egingo duela, eta «ildo mobilizatzaile eta ahalduntzaile anbiziotsu bati» eutsiko diola.

Josu Etxaburu Gure Esku-ko bozeramaileak atzo eman zuen eztabaida prozesuaren berri, Bilbon eginiko agerraldi batean. Zehazki, Itsasargia proposamen politikoa joan den larunbateko Bazkideen Batzar Nagusian aurkeztu zuten, eta ordutik martxoaren 5era bitartean, bazkide bakoitzak aukera edukiko du proposamenean eztabaidagai izango den puntu bakoitzaren inguruan adostasuna edo desadostasuna agertzeko eta ekarpenak egiteko, Gure Esku-ren webguneko Plaza plataformaren bidez. Era berean, eztabaida saioak antolatuko dituzte, Hego Euskal Herriko hiriburuetan gutxienez, eta, herrietako kideen ekimenez, nahi adina herri eta eskualdetan.

Martxoaren 25ean bazkideen ezohiko batzar bat egingo dute, eta orduan aurkeztuko dute proposamen politiko eguneratua. Batzar horretan zein Plaza online plataformaren bidez bozkatu ahalko dute kideek. Prozesuan, lau mahai inguru ere egingo dituzte, eta, azkenik, apirilaren 22an, nazioarteko konferentzia bat egingo dute. Konferentzia horretan gizarteratuko dituzte Itsasargia prozesuaren ondorioak.

Eztabaida abiatzeko agirian jaso dutenez, Gure Esku-ko kideak izango dira abiapuntua, baina «herri dinamikatik harago iristeko bokazioarekin» jarri dute martxan gogoeta: «Bidelagun izan nahi duen edonori zabalduko diogu atea, eta interesgarri iruditzen zaigun jendea berariaz gonbidatuko dugu». Erabakietan parte hartzeko orduan, baina, ezinbestekoa izango da Gure Esku-ko bazkide izatea: «Gogora dezagun bazkideen ekarpen ekonomikoak direla Gure Esku autofinantzatzeko oinarria, baina ez dugula nahi inolaz ere kuota inor bazkidetzeko oztopo izaterik».

Horrela, «Gure Esku-ren komunitate zabalari» proposatu diote bazkidetu dadin eta prozesuan parte har dezan, «eta aukera duenari norberak hauta dezakeen diru ekarpena egin dezan».

«Eragile subiranista»

Proposamen politikoari dagokionez, abiapuntuko testuan adierazi dute Gure Esku «eragile subiranista» dela eta erabakitzeko eskubidea dela haren «balio oinarrizkoena», eta «aurrerantzean ere» hala izaten jarraituko duela: «Burujabetza osoa nahi dugu gure bizitzen jabe izateko, gure komunitatean eragiten duten auziei buruz erabakitzeko, eta mundu garaikide honetan herri gisa aurrera egiteko. Honenbestez, Gure Esku eragile subiranista da, eta Euskal Herriaren subiranotasuna erdigunean kokatuko du».

Burujabetzari lotuta, «burujabetzaren aldeko eragileen arteko elkarlana» sustatuko du, eta «burujabetzen aldeko borrokekin bat» egingo du. «Edonola ere, eragile bakoitzak bere tokia eta ahotsa behar du izan, eta guk ere badugu geurea: Gure Esku-k subiranotasun politikotik egingo dio ekarpena gizarteari». Gaineratu du eragile «nazionala» dela eta Euskal Herria duela ardatz: «Euskal lurralde guztietan baliagarria izango den proposamen politiko bat garatzeko ahalegina egingo du, eta, era berean, lurralde bakoitzeko berezitasunak aintzat hartuz, proposamen berezituak eskainiko ditu. Alegia, erritmo ezberdinetako estrategiei dimentsio orokor bat emango die».

Aliantzak ere hizpide dituzte txostenean; «herri akordio zabalak» lehenetsiko dituzte: «Uste dugu gizarte eragileen eta herritarren hitza aintzat hartu gabe ez dagoela herri akordioez hitz egiterik». Horregatik, «gobernantza demokratikoa» aldarrikatuko dute, eta herritar, eragile, alderdi eta erakundeak aintzat hartuko dituzten «herri akordio zabalak josteko» lan egingo dute. Haatik, «herri dinamika bezala, jarrera aktibo eta proaktiboa» izango du, eta «gainerako aktoreen jarrera bat ala beste izan», ez du utziko «inork Gure Esku-ren jarduera baldintzatzerik». Bestalde, nazioartearen ildoan ere sakondu nahi du mugimenduak.

Ildo mobilizatzaileari dagokionez, Frantziako Tourra Euskal Herritik abiatuko da datorren urteko uztailean, eta hori baliatuko dute, «ekintza deigarriak» eginda, dinamikaren aldarriak zabaltzeko.

GAKOAK Itsasargia agirian, Gure Esku-k ez- tabaidarako 11 puntu proposatu ditu, ildo politikoari eta antolaketari buruzkoak.

Subiranotasuna erdigunean. «Gure Esku eragile subiranista da. Eztabaida publikoan ahots propioa izango du, eta nortasun eta diskurtso subiranista berri bat eraikiko du».

Subiranotasuna eta burujabe-tzak. «Burujabetzen aldeko borrokekin bat eginda, Gure Esku-k subiranotasun politikotik egingo dio ekarpena gizarteari».

Euskal Herria ardatz. «Gure Esku eragile nazionala da, eta Euskal Herria du ardatz. Erritmo ezberdinetako estrategiei dimentsio orokor bat emango die».

Herri akordio zabalen alde. «Gure Esku-k herritar, eragile, alderdi eta erakundeak aintzat hartuko dituzten herri akordio zabalak josteko lan egingo du».

Munduko subiranistekin elkarlanean. «Gure Esku-k burujabetzarako bidean dauden herriekin elkartasunetik elkarlanera jauzi egiteko apustua indartu egingo du».

Nazioarteko aitortza baterantz. «Nazioartean erreferendumak egiteko joko zelaia arautzeko bidean egin litezkeen ahaleginak babestu eta sustatuko ditugu».

Gizarte aktibo eta ahaldundua. «Herritarron aktibazioa da garapen kolektiborako bermea».

Tokian tokiko antolaketa. «Orain arte ezagutu izan dugun egituraketatik sare izaera handiagoa izango duen antolaketa eredu baterantz joko dugu».

Zuzendaritza Kontseilua eta Idazkaritza. «Salbuespenik ezean, hauteskundeak bi urtean behin egitea eta Zuzendaritza Kontseiluko kideen erdia berritzea hobetsiko da».

Egitura juridikoa. «Bazkideon Batzar Nagusia izango da elkartearen organo gorena, eta bazkideok soilik izango dugu botoa emateko eskubidea».

Finantzaketa. «Gure Esku herri dinamika libre bat da, bere burua autofinantzatuz, burujabetza ekonomikoari eusteko gai delako».


Summary: Bi gidari hil dira Bastidan, euren ibilgailuen arteko talkan. N-124 errepidean gertatu da istripua

Turismo batek eta furgoneta batek talka egin dute goizean Bastidan (Araba). Istripuaren eraginez, bi pertsona hil dira. Zabaldu dutenez, hildakoak bi ibilgailuetako gidariak dira.

N-124 errepidean gertatu da ezbeharra.


Summary: Xuti Gazte dinamikak «baratzea» jarri du Arrangoitzeko golf zelaian. Planeta berotzen parte hartzen duten aktoreen salatzeko egin dute ekintza

Xuti Gazte ekintza ikusgarria egin du gaur Arrangoitzen (Lapurdi). Golf zelaian sartu dira ekintzaileak, lasto fardelez horniturik, eta «baratzea landatu» dute han. Horren bidez salatu nahi izan dute «beroketa klimatikoan parte hartzen duten aktoreak». Mezu bat zabaldu dute: «Lurra lantzen duenarentzat da».

Egipton COP27 klima larrialdiari buruzko NBE Nazio Batuen Erakundearen goi bileraren amaierarekin batera egin dute ekintza.

Martxoan aurkeztu zuten gazteen mugimendu abertzale eta ezkertiarra, Uztaritzen (Lapurdi), eta «gero hobe baten alde» borrokatzera deitu zituzten gazteak.

Uztailean, berriz, Euskal Herriaren independentzia aldarrikatu zuten, Irun eta Hendaia arteko mugan. Eta jende andana batu zuten Donibane Lohizunen (Lapurdi), Frantziaren besta egun nazionalaren harira eginiko protestan.


Summary: Baratze bat golfaren erdian, lurra eta ura denendako direla aldarrikatzeko. Arrangoitzeko golfean lasto fardo batzuk eta ongarria barreiatu ditu Xuti Gazte! dinamikak goiz honetan, «baratze bat eginez», eta gisa horretan, lurra eta ura denenak direla aldarrikatuz, ez ordea aberats «gutxi batzuenak».

Arrangoitzeko (Lapurdi) golfa berde dirdiratsuz beztitu da egun ere. Uda osoan egin duen bezala. Udako idorteak ez dio higatu soinekoaren kolorea, inguruko paisaia guziari egin dion gisan. Begietara jauzi egiten du beraz kontrasteak: larre erreak, belar pikatu freskoaren parean. Isla bat balitz bezala. Lehorteari aitzi egiteko ur murrizketek, nonbait, ez dute zeharkatu golfa inguratzen duen hesia. Horrek gaitziarazi ditu Xuti Gazte! kolektiboko gazteak eta larunbat goiz honetan lasto fardo batzuk bizkarrean Arrangoitzeko golfean sartu dira eta barreiatu dituzte, eta gainetik ongarria. Horrekin batera banderola landatu dute:«Guztiondako lurra eta ura vs aberatsen aisialdia». «Gaur baratze bat landatu dugu, lurrak lantzen dituenarenak direla aldarrikatzeko», leitu dute komunikatua.

Aiala Urteaga bozeramaileetako bat da, galtzak eta zapatak lasto puskez beteak ditu: «Etorri gara egoera bat salatzera, udan nabari izan da, izan delako ur murrizketa franko, gehienbat laborariek pairatu dutena, hemen gara egoera bera salatzeko, holako luxuzko aisialdi zentroek murrizketa gutiago pairatu baitute laborariek baino, jakinez gutiengo bati zuzendua zaiela Ipar Euskal Herrian, aldiz, laborantza funtsezkoa da denentzako. Laborantza herrikoia aldarrikatzen dugu, masibotik aldenduta eta industrialetik ere bai».

Ez dute entelegatzen ahal laborariak haien «lan tresnez» gabetzea, urez hots, «guti batzuen luxuzko aisialdia lehenetsiz».

Lasto fardoen desegitearekin berdeak eta idorraren horiek talka egiten dute, irudikatu dute horrekin baratze bat, ura eta lurrak «denendako» direla aldarrikatzeko, beraz. Ekintza puntual hau, dinamika zabalago baten baitan kokatzen dela argitu du Elaia Borda Uhalde, bertze bozeramaileak: «Bideo batzuk argitaratu ditugu Instagramen, argi batzuk itzaltzen ikusten: enpresek ez baitute egiten, legez egin beharko luketelarik. Haiek itzaltzen ez dituzten bitartean, besteek behar dituzte gutiago erabili. Beraz, hortik landa, ekimen potoloagoa egitera eraman gaitu, eta segituko dugu».

Izan ere, larrialdi klimatikoak arranguratzen dituztela aitzinerat ezarri dute eta «klimaren aldeko engaiamendu handia» dutela, haien «etorkizuna jokoan» baita. Gauzak hola, galde bat egin dute: «Galdegiten diegu instituzioei egiazko neurriak hartzeko oraino eten daitezkeen kalteak eteteko, baina bereziki, bizi dugun egoera ekonomikoan, gazteok, ikasleok, langileok, gehiago pairatu ez dezagun. Nehork ez dezan amesgaizto gehiagorik izan energia fakturak ordaintzeko momentua iristean. Esku aberats gutxi batzuen eskutan da energia egun, eta egoera nehoiz baino larriagoa den honetan, haien irabaziak ere nehoiz baino handiagoak dira. Honek ezin du horrela segitu».

COP27aren testuinguruaz baliatu dira errateko herrialde aberatsei dagokiela «onartzea eta konpontzea» haiek beraiek sortutako «hondamendi» klimatikoa: «Greenwashingari eta inposaketari aurre eginez, guk sortutako kaltea sufritzen ari diren herrialdeak indemnizatu eta lagundu behar ditugu, behar dituzten baliabideak eskainiz eta sor daitezkeen migrazio klimatikoei harrera eginez».

Bukatu dute salatuz Hiriburuko (Lapurdi) ikastolak negua abiatuko duela berogailurik gabe, eta ogena leporatu diote "sistema kapitalistaren astakeriari". Burujabetza energetikoaren aldeko pausuak eskatu dituzte: «Ekoizten dugun gutxia bertan kudeatzea ezinbestekoa da, baina bereziki, energiaren banaketa justu eta eskuragarri bat behar da».


Summary: EAko Biltzar Nazionalak idazkari nagusiaren kudeaketa onartu du. Estatutu berriek eta txosten politikoak biltzarkideen %90ren babesa jaso dute. Epaitegiek hura ez egiteko sektore kritikoaren salaketa baztertu ondoren egiten ari da biltzarra bihar arte. Sektore horrek salatu du «afiliatuei bozkatzeko eskubidea ukatu» egin zaiela.

Eusko Alkartasunak Ezohiko XIV. Kongresu Nazionala egin du Bilboko Euskalduna Jauregian, eta Eba Blancok idazkari nagusi gisa egindako kudeaketaren defentsa egin eta gero, aurkako botorik gabe onartu dute. Halaber, biltzarkideek estatutu berriak onartu dituzte botoen %89,9arekin, eta ponentzia politikoak %89aren babesa lortu du. Blancok ekitaldi osoa normaltasunez egin dela azpimarratu du: «Ponentzia politikoa onartzeak erakusten du proposamen osoa dugula Euskal Herrirako. Eta, bestalde, estatutuen aldeko gehiengoak erakutsi du berme demokratiko handienak dituen funtzionamendu-araudia dugula».

Maiorga Ramirez buru duten EAko kritikoek Biltzar Nazionala bertan behera uzteko egindako eskaera ez du aintzat hartu epaileak asteon, eta biltzarra bere bidea egiten hasi da. Bihar izango da zuzendaritza eta ordezkaritza organoetarako bozketen txanda. Batzorde Nazionala, (idazkaritza nagusia barne), Kontseilu Nazionala, Batzar Nazionalaren eta Bermeen Batzordea osatuko dituzte.

«Botere kontu bat da»

«Hau ez da auzi politiko bat EH Bildun dugun enkajearen inguruan, botere kontu bat baizik», esan du Blancok, kritikoei erreparatuz. Ramirez buru duen taldeak agerraldi bat egin du Gasteizen, izan ere, biltzarra egiten ari zen bitartean, eskatzeko «atzera bueltarik ez duen elkarrizketa prozesu bat». Akordio bat nahi dute alderdiaren barruan, eta afiliazioak hura bozkatzea. Eusko Alkartasuna «lotsaren zulo beltzetik» atera nahi dutela adierazi dute. EAko tokiko koordinatzaile batzuek irakurri dute kritikoen manifestua, «norbanako bezala» EAk zehaztu duenez gero, «eta ez tokiko erakundeak ordezkatzen, ez baitituzte tokiko batzarrak deitu». Edonola ere, alderdian «barne demokrazia falta» dagoela salatu dute.

Kritikoek alderdi horren Biltzar Nazionala bertan behera uzteko egindako eskaera ez du aintzat hartu epaileak asteon, eta biltzarra bere bidea egiten hasi da. Epaileak ebazpenean esplikatu du kongresuan hartzen diren erabakiek ez dutela zertan betiko izan, eta, hortaz, haiek atzera botatzeko bideak badituztela salatzaileek. Kritikoek esplikatu dute Batzar Nazionaleko kide izateko aukera galduko dutela kongresu hori eginez gero, eta, hortik, 2023ko udal hauteskundeetako hautagaitzak aterako direla. Baina epaileak ez du aintzat hartu arrazoi hori.

Joan den ekainean, ordea, otsailaren 19an eta 20ean EAk egindako kongresuan hartutako erabakiak baliogabetu egin zituen Gasteizko epaitegi batek, kautela neurriaren eskaera kontuan hartuta. Han onartu ziren estatutuak eta izendatzeak bertan behera utzi zituen epaileak, tartean Eba Blancorena idazkari nagusi gisa. Azkenerako, bere biltzarra egiten ari da EA gaur eta bihar, Hemen erabaki, hemen burujabe lelopean, aurrera egiteko exekutiba nazionalak ezarritako bide orriarekin.

Kritikoen eskaera

157 biltzarkide ari dira parte hartzen Biltzar Nazionalean, aukeratu zitezkeen guztien %63, alderdiko zuzendaritzak azaldu duenez. Parte hartzaile horiek alderdiko estatuak onartu dituzte, eta, horrekin batera, ildo politikoa eta hura gauzatzeko kargudunak datozen lau urteetarako (bihar). Kritikoen agerraldian Ramirez, EAko afiliazioa lau urterako galdu duen alderdikide ohia egon da; harekin batera galdu dute afiliazioa Iratxe Lopez de Aberasturik, Miren Aranoak eta Mikel Goenagarekinek. Esan dute EAko afiliatuen %10ek baizik ez dutela parte hartu biltzar aurreko tokiko batzarren prozesuan.

Epaitegiek agindutakoa ez betetzea egotzi diote EAko idazkari nagusiari, «primarioen prozesua errepikatzeko agindu diotelako». Idazkari nagusia berriro hautatzeko saiotzat jo dute Euskadunako kongresua, «afiliatuei bozkatzeko eskubidea ukatuta»: «Eba Blancok galarazi nahi du kosta ahal kosta idazkari nagusiaren kargua gu aukeratu gaituzten moduan aukeratzea: pertsona bat boto bat».


Summary: EH Bildu kalera atera da gaur, «etsipena esperantza bihurtzeko». «Ongizate Hitzarmena modu masiboan gizarteratzeko», jendearekin komunikazio zuzena izaten ari dira alderdiko kideak hiri eta herri askotan.

EH Bilduk bere mezuak «modu zuzenean» helarazi nahi dizkio jendeari, kalean, eta, xede horrekin, alderdiko kide ugari helburu horretan daude gaur, kalean. Koalizio abertzaleko legebiltzarkide Nerea Kortajarenak azaldu du Donostian «etsipena esperantza bihurtu» nahi dutela, eta beren politika egiteko modua «masiboki» komunikatu nahi dutela.

Eta zein diren EH Bilduk gauzatu nahiko lituzken politikak? Koalizioak uste du «aberastasuna banatu» behar dela, «energia merkatuan esku hartu, etxebizitza merkatuan bezala, alokairuari muga ezartzeko». Horrez gain, «osasun sistema publikoa indartu» behar dela argi dauka EH Bilduk.

«Erronka bat ezarri diogu geure buruari: 250.000 pertsonari eskuorri baten laguntzaz gure mezua helaraztea, eta, horretarako, EH Bilduren komunitateko kide bakoitzari aktibismora jauzi egiteko eskatu nahi diogu». Herri, auzo eta hiri bakoitzeko «baldintza eta errealitateari egokitutako ekimenak» planteatzen ari da koalizioa.

Madrilen ere bai

Kortajarenak azaldu du Donostiako Bulebarrean «gaur inflexio puntua» izatea nahi dutela, «zerbait berriaren hasiera», «herritarrentzat» lan egitea delako koalizioaren helburua, «baina haien alboan egon da, kalean». Kortajarenak esan du «denen ongizatea» xede duten politikan ari dela koalizio abertzalea, eta, horretarako, akordioak bilatzen dituela, «edukietan oinarriturik».

Aste honetan Madrilen egindako akordioa ekarri du gogora: «EH Bilduk ituna egin du Espainiako Gobernuarekin euskal ogasunek bil ditzaten bankuen eta enpresa elektriko handien zerga berriak. Hori da EH Bilduk politika egiteko duen modua, eta herritarrek jakin behar dute».


Summary: «Euskal gazteriaren ispilu» bihurtzeko esan die Ortuzarrek EGIko gazteei. EAJko Euzkadi Buru Batzarraren presidenteak parte hartu du Euzko Gaztedi- EGIk Sopelan egin duen Bilera Nagusian.

«Erabateko konpromisoa eskatzen dizuet egun eraikitzen ari garen Euskadirekin; atsedenik gabeko lana eskatzen dizuet, Euskadiren burujabetzan aurrera egin dezagun», esan die EAJko presidente Andoni Ortuzarrek alderdiko gazte erakunde EGIko kideei, gaur, Sopelan egin duten Bilera Nagusian. «Konpromisoa» ere eskatu die euskal gizartea «giza garapenaren abangoardian» kokatzeko. Hala, Ortuzarrek nahi du EGIko gazteak izatea «euskal gizartearen ispilua». «Ez gaitezen erori pankarta eta zalapartarekin Euskadira iraultza ekarri nahi duten talde horien mende», animatu ditu jeltzaleen buruzagiak.

Alderdirik edo erakunderik aipatu gabe, «orain arte txosnetan baino ez» direla ibili esan du «iraultza ekarri nahi duten talde» horiei erreparatzean. «Diruagatik elkarren arteko borrokan» ere ibili direla erantsi du. Hori izan da Ortuzarrek helarazi dien mezu nagusia Sopelan VIII. Bilera Nagusian parte hartu duten EGIko kideei. EAJko presidenteak esan di, halaber, «harrotasunez» aldarrikatzeko Euzko Gaztediko eta EAJko kideak direla, «gazte erakundea bera eta alderdia herri honetako erreferente abertzale eta demokratikoa izan direlako, direlako eta izango direlako».

Termino biak, abertzale eta demokrata «elkarrengandik banaezinak» direla azaldu du. «Demokrazia sozial eta zuzenbidezko batetik eraiki ahal izango dugu emakume eta gizon askeen aberri askea», esplikatu du; «giza eskubide guztiak errespetatuko dituen demokraziatik baino ez dugu eraikiko Euskadi izatea nahi dugun emakume eta gizon askeen aberri askea». biribildu du bere tesia Ortuzarrek. Beren burua abertzaletzat dutenekin, «baina iraganean porrot egin duten horiekin», aldeak ezarri ditu, era berean: «Gure bidea beste bat da: demokratikoa, herrikoia, auzolan zalea, instituzionala da eta euskal herritarrak jardun politikoaren hasiera eta helburu dituena».

40 urteko lana eta kupoa

Eredu hori 40 urtean gauzatu du EAJk, haren presidentearen esanetan, «eta gainditu behar izan diren zailtasun guztien gainetik», alderdi jeltzaleak balantze ona aurkez dezakeela uste du.« Euskadi aro moderno osoan ez da sekula orain baino nazio indartsuagoa izan», aldarrikatu du. Azken bi mendeetan Euskal Herriak ez duela gaurko gaitasun politikoa izan helarazi die EGIko kideei: «Harro egon zaitezkete egin dugun lanarekin».

Lan horren erakusle gisa, Espainiako Gobernuarekin EAJk egin berri duen Kupoaren akordioa aipatu du. «Kupoaren Legea hurrengo bost urteetan finkatzea, pilota eta surf selekzioak nazioarteko esparruan lehiatzea.... Pausuz pausu goaz eta gero eta mendekotasun maila txikiagoa dugu. Egunez egun Euskadiren nazio askatasuna lortzetik hurbilago gaude».


Summary: Berangoko auzipetuak askatzeko eskatu dute. Hemezortzi lagun daude auzipetuta, Ibai Aginaga euskal presoaren ongietorrian parte hartzea egotzita.

Ibai Aginaga euskal presoaren ongietorrian parte hartzea egotzita auzipetutako herritarrei babesa agertu diete gaur eguerdian Berangon (Bizkaia). Dozenaka lagunek parte hartu dute auzipetuei sostengua adierazteko eta haiek askatzea eskatzeko agerraldian.

Espainiako Auzitegi Nazionalak, denera, hemezortzi lagun deitu ditu deklaratzera, martxoaren 13an Berangon bertan Aginagaren harreran parte hartzea egotzita. «Terrorismoa goratzea» egozten diete. Lehen hiru auzipetuek abuztuan deklaratu zuten. Ekitaldia pribatua izan zela defendatu zuten. Atzo eta herenegun deituta zeuden gainerako hamabostak.

Auzipetuek ohar bat plazaratu dute asteon gertakizunak salatzeko: «Sumario honen nondik norakoak norbanakoen aurkako eraso judizial bat baino askoz ere urrunago doaz. Ertzaintzaren, Espainiako Poliziaren eta, batez ere, Guardia Zibilaren txostenetan, militantzia eta antolakunde politiko ezberdinen aurkako jazarpena antzeman daiteke». Jarraipenak eta antolakunde politikoen gaineko kontrola ere salatu zituzten. Errepresioak «kolektiboki» jotzea bilatzen duela ere gaineratu zuten, eta, hortaz, horri eman beharreko erantzunak ere halakoa izan beharko duela aldarrikatu: «Deklaratzera deituak izan garenok askatasun politikoaren defentsa egitearen beharra azpimarratu nahi dugu. Hortaz, euskal langile klaseari gonbita egin nahi diogu martxan jarriko ditugun salaketa dinamiketan parte hartzeko», amaitu dute.

Espetxean ia hogei urte igarota geratu zen aske Aginaga. Haren ongietorriaren harira, salaketa jarri zuten Vox-ek, Villacisneros fundazioak eta Dignidad y Justicia erakundeak, eta orduan zabaldu zuen ikerketa Espainiako Auzitegi Nazionalak. Berangoko Udalak (EAJ), bestalde, isunak ezarri zizkien ekitaldiaren antolatzaileek.


Summary: Bizitzaren garestitzearen aurka batu dira milaka Hego Euskal Herrian. Eskubide Sozialen Gutunak manifestazioak antolatu ditu Hego Euskal Herriko lau hiriburuetan, Soldata, pentsio eta zerbitzu publiko duinak! Pobretzearen aurrean, aberastasuna banatu! lelopean.

Soldaten eta prezioen arteko arrakala gero eta handiagoa da Hego Euskal Herrian. Horretaz jabetuta, langileek eta pentsiodunek gogor kritikatu dute «egungo krisi sistemikoa» Gasteizen egin duten manifestazioan. Milaka pertsona batu dira Eskubide Sozialen Gutuna osatzen duten eragileek deitutako mobilizazioetara. Gasteizko manifestazioa 12:00etan abiatu dute, Artium museotik. Beste hirurak 17:30ean izan dira; Donostiakoa Bulebarretik hasiko da, Jesusen Bihotzetik Bilbokoa, eta Baluartetik Iruñekoa.

Puntuan abiatu da Gasteizko manifestazioa. Txistulariek eman diote hasiera, eta haien atzetik atera dira mezu nagusia daraman pankartari eusten duten pertsonak. Soldata, pentsio eta zerbitzu publiko duinak! Pobretzearen aurrean, aberastasuna banatu! da eguneko leloa. Horrez gain, borroka sozial desberdinetako hainbat mezu irakur daitezke: etxebizitza duinaren aldekoak, zerbitzu publikoa defendatzen dutenak... jende gehienak bandera edo kartelen bat darama, gainera.

Arabako Pentsiodunen Mugimenduko kideak dira protestan dauden gehienak. Eta, duda barik, gehien oihukatzen dutenak ere badira. Haiek gidatu dituzte gainontzeko pertsona guztiak. «Terrorismoa hilaren amaierara ez iristea da» edota «Jo eta ke, irabazi arte» bezalako aldarriak entzuten dira.

Protesta oihuen artean iritsi dira manifestariak Maria Sortzez Garbiaren katedralera. Eraikinaren pareko eskaileren inguruan elkartu dira guztiak. Ana Tere Diaz Arabako Pentsiodunen Mugimenduko kideak irakurri du deitzaile guztien artean idatzitako adierazpen bateratua.

Amorruz hasi da hizketan: «Gaitzetsi nahi dugu egungo krisi sistemikoaren aurrean, botere publikoen alternatiba. Langile klasea pobretzen den bitartean, pertsona gutxi batzuek gero eta aberastasun handiagoa metatzen dute».

«Banaketa justua»

Zerbitzu publikoen murrizketak, «zainketen lan ikusezin eta aitortu gabeak» zein «ekosistemen eta biodibertsitatearen suntsipena» ere gogor kritikatu ditu Diazek, «eskubideen aurkako aurrez aurreko eraso» gisa definituz. Izan ere, horrek, etxebizitzen eta alokairuen prezio «neurrigabeak», «zerbitzu publikoen okertzea» eta «krisi klimatikoaren okertzea» dakarrela salatu du.

Arazoentzako premiazko konponbideak eskatu ditu ondoren. Soldata eta pentsioen erosahalmena berreskuratzea eta hauek KPIaren arabera igotzea; baita soldatetan eta pentsioetan dagoen genero arrakalarekin amaitzea ere. «Aberastasunaren banaketa justua» izatea, hain justu. Zifretan, 1.400 euroko gutxieneko soldata eta 1.080 euroko gutxieneko pentsioa exijitu ditu.

Amaieran, protesten garrantzia azpimarratu nahi izan du Diazek: «Hau ez da manifestazio soil bat, gure aldarrikapen premiazkoenak lortzeko aukera historiko bat baizik».


Summary: Akordioa ixteko atzerako kontaketa: isurien murrizketa eta kalte ordainetarako funtsa, korapilo nagusiak. Azken orduetan hurbilketak izan dira herrialde aberatsenen eta garabidean dauden estatuen artean. Aurretik, EBk salatu du estatuek ez dutela isurien murrizketarako konpromiso nahikorik hartu.

Amaitzear da COP27 klima aldaketari buruzko NBE Nazio Batuen Erakundearen biltzarra, Egiptoko Xarm el-Xeikh hirian. Ia 200 estatu parte hartzaileetako ordezkaritzak azken negoziazioetan murgilduta daude, eguna amaitu aurretik akordio bat lortu ahal izateko. Goi bilera atzo zen amaitzekoa, baina gaur arte luzatu dute, konpromiso bateratu bat adoste aldera. Elementu guztiak mahai gainean daude, eta horien artean badira bi korapilo nagusi: klima krisiak eragindako galeren eta kalteen ordainerako funts bat eratzea eta berotegi gasen isurien murrizketa azkartzea. Urrun egon dira estatu aberatsenen eta garabidean dauden herrialdeen arteko jarrerak gaur goizean, baina azken zirriborroan jarrerak hurbildu dira, eta akordio bat lortzea posiblea da oraindik. Wael Aboulmagd COP27ko presidentetzaren bozeramaileak esan duenez, «kontu txiki-txiki batzuk» adostea falta da akordioa lortzeko.

Ofizialki akordiorik iragarri ez bazen ere, zenbait ahotsek adierazi dute lortu dutela kalte ordainetarako funtsa eratzeko akordioa, eta eztabaida berotegi gasen isurien gainean dagoela azken unean. Hala adierazi du Wall Street Journal-ek, garabidean diren estatuetako zenbait ordezkari iturri gisa aipatuta. Informazio horien arabera, berotegi gasen isurien aferaz izan ziren akordiorako azken oztopoak.

Kalte ordainen funtsa sortzea da garabidean dauden herrialdeen lehentasuna COP27an. Orain arte egin diren halako biltzarretan, lehenengoz lortu dute estatu industrializatuenen erresistentzia gainditu eta puntu horren eztabaida gai zerrendan txertatzea. Argi utzi dute ez dutela onartuko halako funts baten eratzea jasoko ez duen testurik. G77 blokeak —garabidean dauden estatu ia guztiak biltzen ditu, Txina barne— aste honetan proposatu zuen funts horren oinarriak ezartzea 2023an Dubain egingo den COP28rako, eta argudiatu dute klima larrialdiaren erantzule nagusiek jarri beharko luketela dirua; hau da, herrialde aberatsenek.

EB Europako Batasuna halako funts bat sortzearen alde agertu zen atzo, nahiz eta egokiago ikusten zuen egun indarrean diren bestelako finantza baliabideak erabiltzea kalte ordainetarako, laguntza hori azkarrago emateko modua emango lukeela argudiatuta, funts bat eratzeak «urteak» beharko dituelako, Frans Timmermans EBko klima politiken arduradunaren esanetan. Timmermansek ohartarazi duenez, baina, EBk ez du onartuko funts hori garabidean diren herrialde guztientzako izatea, ez behintzat lehentasun berarekin. Batasuneko ordezkariaren iritziz, garabidean diren horien artean daude egun planetaren berotzean arduna esanguratsua duten herrialdeak eta funtsari ekarpena egiteko baliabidea nahikoa dutenak. Horien artean leudeke Txina, Errusia eta petrolio ekoizle handiak diren Saudi Arabia, Qatar eta Arabiar Emirerri Batuak.

Herrialde garatuen eta garabidean daudenen arteko sailkapena 1992an jaso zuen Klima Aldaketari Buruzko NBEren Hitzarmenak. Oraindik ere bigarren multzoan dago Txina, nahiz eta, munduko ekonomietan bigarrena izateaz gain, atmosferara karbono dioxido gehien isurtzen duen herrialdea den egun. «[Funtsak] oinarri hartu behar du herrialdeen 2022ko egoera ekonomikoa, ez 1992koa», adierazi zuen atzo Timmermansek.

Azken zirriborroak jasotzen du funtsa «garabidean dauden herrialde guztiei» egongo dela irekia, baina EBrentzat garrantzitsua den xehetasun bat ere jasoko duela: «bereziki zaurgarriak diren herrialdeak» lehenestea. Ikusi beharko da horrek G77ko bloke osoaren onarpena lortzen duen ala ez.

Xie Zhenhua Txinak COP27an duen ordezkariak gaur arratsaldean The Guardian egunkariari adierazi dionez, Pekinek ez du funts horri ekarpena egiteko betebeharrik, garabidean den herrialdea den neurrian, baina nabarmendu du bere borondatez ari dela beste herrialde batzuk laguntzen Latinoamerikan, Afrikan eta beste eskualde batzuetan. «Funts bat eratzen bada, ardura herrialde garatuena izango da. Beraien erantzukizuna eta betebeharra da. Garabidean dauden herrialdeek ekarpena egin dezakete, beraien borondatez». Gaineratu du diru poltsa horren hartzaileak garabidean dauden estatuak izan behar dutela eta espero duela «gehien behar dutenak» izango direla laguntza hori jasotzen lehenak.

Zirriborroak «atsekabe sakona» adierazten du baita ere, herrialde aberatsenek ez dutelako bete Funts Berderako hitzemanda zuten urteko ehun milioi dolarreko ekarpena. Funts Berdearen helburua da garabidean dauden herrialdeetara dirua bideratzea horiek klima krisira egokitzeko eta trantsizio energetikoa bultzatzeko behar duten laguntza jaso dezaten. Helburu hori «presaz» betetzera deitzen ditu zirriborroak.

Bestetik, berotegi gasen isuriak murrizteari dagokionez, EBk goizean salatu du akordio proposamena atzerapausoa zela, iaz, Glasgowko (Eskozia) COP26an hitzartutakoaren aldean. Glasgown erabaki zen estatuek isuriak murrizteko planak zehaztuko zituztela aurten, mende amaierarako 1,5 graduko berotzea ez gainditzeko helburua egingarria izan zedin. Estatu gehienek ez dituzte plan horiek aurkeztu oraindik. Herrialde aberatsenek konpromiso zorrotzagoak eskatu dituzte eremu horretan.

Baina azken akordio proposamenak ez dio aipamenik egin energia fosil guztiak baztertzeari, eta mugatu da Glasgown hartu zen konpromisoa berrestera: ikatz energia alboratzea eta energia iturri fosil «ez eraginkorretara» zuzendutako diru laguntzak etetea.

Erregai fosil guztiak baztertzeko proposamena Indiak sustatu du —munduko bigarren ikatz kontsumitzaile handiena Txinaren atzetik—, baina hori onartezintzat jotzen ari dira Errusia eta Saudi Arabia, negoziazioen azken unera arte.


Summary: Reala nagusitu da euskal futbolaren festan. Talde txuri-urdinak nagusitasunez irabazi dio Athletici derbian, San Mamesen. Berdintasunaren eta euskararen aldeko festa izan da partida, eta 22.412 ikusle egon dira harmailetan

Derbia festa izatea nahi zuten, berdintasunaren eta euskararen aldeko festa. Eta halaxe izan da Athleticek eta Realak gaur gauean San Mames estadioan jokatutako derbia: festa, festa handia. 22.412 ikusle egon dira harmailetan. Behin bakarrik egon dira ikusle gehiago derbi batean: 28.367 ikusle egon ziren 2019ko urrian Anoeta estadioan jokatutakoan. Euriak zapuztu du gaur marka hori hobetzea. Eguraldiak lagundu izan balu, ziurrenik txiki geratuko zen errekorra. Hala ere, giro polita egon da egun osoan zehar, batez ere, San Mamesko zabalgunean, etxeko klubak egunerako apropos jarritako zaleen gunean: Athletic Plazan.

Norbaitentzat egun biribila izan baldin bada, txuri-urdinentzat izan da. Irabazi egin du Realak, nagusitasunez: 1-3. Garaipenari esker, Natalia Arroyok entrenatutako taldeak eutsi egin dio azkenaldian bi taldeen arteko derbietan erakusten ari den nagusitasunari, azken lauak irabazi baititu: hiru Espainiako Ligan, eta bat Euskal Herria kopako finalerdietan.

Gaur irabazita arindu egin du ere Espainiako Ligako azkeneko jardunaldian Zubietan Madrilen aurka galtzeak eragindako mina. Sailkapenean, seigarren postuan dago orain talde txuri-urdina: hamasei puntu ditu.

Sei gutxiago ditu Athleticek, eta bederatzigarren postuan dago. Bolada onean iritsi zen Iraia Iturregik entrenatutako taldea derbira, aurreko bi partidak irabazita, baina eten egin zaio susperraldia. Halere, gero eta hobeto ari da.

Erabakigarria izan da Gaby

Derbi ederra izan da, hasi eta buka bizi jokatutakoa. Berehala hasi da ikuskizuna: Amaiur Sarriegik aukera ederra izan du laugarren minutuan, baina ez du asmatu Mariasun Quiñonesen aurrean bakarrik zegoela. Berehala atera du arantza, bi minutu eskas geroago. Nerea Eizagirrek pase zehatza eman dio area barrura, eta aurrelariak baloia sareratu du. Nekez has zitekeen hobeto partida txuri-urdinentzat.

Baina ez dira kikildu etxekoak, eta gogotsu joan dira berdinketaren bila. Helburua lortzear izan dira gola jaso eta segituan, baina Oihane Baldezatek langara bidali du baloia, buruz, korner batean. Bigarren ahalegina, ordea, balekoa izan da. Hamaseigarren minutuan, kale egin du Realaren defentsak, eta Jone Amezagak bikain aprobetxatu du korrikaldi luzea eginda gol ederra sartzeko.

Nor baino nor gehiago ari ziren bi taldeak, ausart. Edozein unetan gerta zitekeen zerbait. Eta gertatu da: Realaren bigarren gola, jokaldi ederrean. Alejandra Bernabek pase bikaina eman dio Gaby Garciari area barruan, eta hark Baldezate gainditu, eta gogor jaurtiz gola sartu du: 1-2. Halaxe amaitu da lehen zatia. Bisitariak nagusi ziren, baina etxekoak bete-betean sartuta zeuden lehian.

Baina partida hasieran egin bezala, Realak berehala eman du kolpea. 48. minutuan, Nerea Eizagirrek kornerra bota du eskuinetik, eta Gabyk berriz ere hartu dio aurre hura zaindu behar zuen atzelariari, oraingoan, Bibiane Schulzeri, eta bikain errematatu du buruz. Bigarren gola zuen erdilari venezuelarrak. Minutu asko falta ziren jokatzeko, baina txuri-urdinek bideratuta zuten partida. Gainera, lehen golak ez bezala, hirugarrenak min handia egin dio etxeko taldeari.

Iturregik aldaketak egin ditu taldea suspertzeko, eta lortu du, batez ere, azken minutuetan. Ane Azkona gola sartzear egon da 85. minutuan, baina Adriana Nanclaresek gelditu egin dio jaurtiketa. Azkenean, Reala nagusitu da euskal futbolaren festan.


Summary: Santi eta Josu: konpromisoa, borroka, herria.

Gaur 38 eta 33 urte betetzen dira Santi Brouard eta Josu Muguruza hil zituztenetik. Beraiek hil zituzten, baina bien gorputzetan sartu ziren balek herri oso baten esperantza itotzea zuten helburu. Ez zuten lortu. Hemen gaude, eta irabaztera goaz!

Garai hartan asko zuen jokoan Euskal Herriak. Gatazka politikoari konponbide demokratikoa emateko aukerak parez pare zabaltzeko lanetan ziharduen ezker abertzaleak. Herri oso bat zegoen kalean lanpostuen defentsan. Komunitate oso bat bere hizkuntza eta kulturaren aldeko lan nekaezinean, nuklearrik gabeko Euskal Herri baten alde borrokan. Beste herriekiko elkartasuna antolatzen, gerren logikatik at bakean eta elkarrizketan oinarritutako mundu justu baten defentsan, NATOri ezezko biribila emanez.

Orduko borrokek badiraute, baina perspektiba globala beste bat da. Gure herriarena ez ezik, munduaren etorkizuna dago jokoan. Zibilizazio eta kultura aldaketa oso bat eskatzen du momentu honek. Eta Euskal Herrian, bulkada komunitario sendo bat behar dugu, mundu global honetan korronteak eramango duen intxaur oskola anonimo bilakatu nahi ez badugu behintzat. Jada bizi dugun krisia ez delako krisi ekonomiko soila, zaintza krisia, krisi ekologikoa edota demografikoa. Sistema bera dago krisian, eta biziraupena bera dugu jokoan. Mundu berri bat sortzeko momentua da.

Egiten dugunaren araberakoa izango da mundu hori. Ez dezagun beraiek hasitako bidea galtzen utzi. Gaur borrokatzen dugunok ulertu behar dugu betiko asmo askatzaileek molde berriak hartu dituztela. Sistemak berak garatu ditu forma ezberdinak, gure bizitzaren eremu berriak kolonizatu dituen heinean, bidezkoa ez zen sistema bideraezin bilakatzeraino. Guri dagokigu, orduan erantzun baikor bat ematen jakin zuten moduan, gaur gauza bera egitea. Nazio askapen mugimenduaren ur emariari bestelako erreka batzuetatik datorren ura gehitzea, zapalkuntzarik gabeko Euskal Herria den amets konpartitua jende gehiagorekin eraikitzeko. Iparrorratz izanez konpromisoa, herria eta borroka.

Santi eta Josu herriaren alde dena emateko konpromisoa erakutsi zuten bi militante izan ziren. Herri mugimenduan inplikatuz, ardura instituzionalak bizkar gaineratuz, lan komunitario nekaezina garatuz. Horregatik dira herri honen askatasuna helburu dugun guztion eredu, konpromisorik gabe ez dagoelako etorkizunik. Ezker abertzalea izan behar den horren ispilu dira.

Borrokaren ispilu, borrokak merezi duenaren seinale. Borrokatzea delako gehiengoen beharrak asetzeko indarrak antolatu eta estrategia egokiak diseinatzea. Proposamen zehatzak egitea, eta baita ezinezkoarekin amestea ere. Gaur eta hemen, borrokatzea piketeetako lehen lerroan egotea da, bizitza duinen aldeko zaintza sareak antolatzea, udaletxetik komunitate energetikoen sorrera indartzea, erantzuleak seinalatu eta krisia kapitalak ordain dezan lehiatzea.

Eta ezin ehunka pultsu askatzaile zahar-berri horiekin bat egin, herriarekin berarekin bat egin gabe. Santi, Josu, herriari emanak zineten, eta jada herriarenak zarete. Horixe bera izan behar du egungo ezker abertzaleak, inoiz baino gehiago, eta beti bezala, herri. Interes kolektiboak gainjarriz, gure indarrak langileriaren eta sektore herritarren zerbitzura jartzeko. Boterea lehiatuz, berau demokratizatzeko.

Zuek egin bezala, Euskal Herri aske, sozialista, feminista eta euskaldun baten alde borrokan jarraituko dugu. Zuek egin bezala, herriaren zerbitzura jarriko ditugu indarrak, komunitatearen alde. Eta zuek bezala, hau guztia herriarekin batera egiteko konpromisoa hartzen dugu.


Summary: Kalte ordainetarako funtsa eratzea adostu dute COP27 bileran. Garabidean dauden herrialdeei laguntzeko izango da funtsa, baina Txinak eta Indiak ere egingo dute ekarpena. Berotegi gasen isuriak murrizteko konpromisoetan ez dute akordiorik erdietsi.

Amaitu da COP27 klima aldaketari buruzko NBE Nazio Batuen Erakundearen biltzarra. Eta akordio batekin, gainera: «aldaketa klimatikoarekiko zaurgarriak» diren herrialdeen kalte ordainetarako funts berezi bat sortzea adostu dute. Akordio historikoa dela nabarmendu dute Egiptoko Xarm el-Xeikh bildu diren herrialdeetako ordezkariek, eta txalo zaparrada batekin hartu dute ituna.

Bart, azken negoziazioetan murgilduta ibili dira 200 estatu parte hartzaileak, eta aldeek lortu dute eztabaidan geroz eta eremu partekatu handiagoa finkatzea. Estatu aberatsenen eta garabidean dauden herrialdeen arteko jarrerak hurbildu egin ziren egunak aurrera egin ahala. Azken orduan, mahai gainean ziren akordioak josi beharreko elementu guztiak. Bi korapilo ziren askatu beharrekoak, nagusiki: klima krisiak eragindako galeren eta kalteen ordainerako funts bat sortzea, eta berotegi gasen isuriak murrizteko konpromisoetan sakontzea. Askatu dute bat; bestea, ez.

Kalte ordainen funtsa sortzeari dagokionez, hura izan da garabidean dauden herrialdeen lehentasuna COP27n. Lehenengoz lortu dute COP batean estatu industrializatuenen erresistentzia gainditu eta puntu horren eztabaida gai zerrendan txertatzea. G77 blokeak —garabidean dauden estatu ia guztiak biltzen ditu, Txina barne— aste honetan proposatu zuen funts horren oinarriak ezartzea 2023an Dubain egingo den COP28rako, eta argudiatu zuen klima larrialdiaren erantzule nagusiek jarri beharko luketela dirua; hau da, herrialde aberatsenek.

Akordio horren bidez, garabidean dauden herrialdeei berehalako baliabide ekonomikoak ematea adostu dute, «larrialdi klimatikoak sortzen dituen eragin ekonomiko eta ez ekonomikoei aurre egiteko». Bloomberg-ek azaldu duenez, gehien kutsatzen duten herrialdeek ere funtsera ekarpenak egitea adostu dute, tartean, Txinak eta Indiak. Dena den, xehetasun asko zehazteke daude oraindik; besteak beste, zenbat diru bilduko duen funtsak.

EB Europako Batasuna halako funts bat sortzearen alde agertu zen herenegun, nahiz eta hasieran esan egokiago ikusten zuela egun indarrean diren bestelako finantza bide batzuk erabiltzea kalte ordainetarako, laguntza hori azkarrago banatzeko modua emango lukeela argudiatuta. Frans Timmermans EBko klima politiken arduradunak, baina, ohartarazi zuen garabidean diren herrialde horien artean badirela egun planetaren berotzean ardura esanguratsua duten estatuak eta funtsari ekarpena egiteko baliabidea nahikoa dutenak. Horien artean leudeke Txina, Errusia eta Saudi Arabia, besteren artean.

Herrialde garatuen eta garabidean daudenen arteko sailkapena 1992an jaso zuen Klima Aldaketari Buruzko NBEren Hitzarmenak. Bigarren multzoan dago Txina, munduko ekonomietan bigarren handiena izan arren eta atmosferara karbono dioxido gehien isurtzen duen herrialdea bada ere. «[Funtsak] herrialdeen 2022ko egoera ekonomikoa hartu behar du oinarri, ez 1992koa», adierazi zuen herenegun Timmermansek.

Akordiorako azken zirriborroak jaso zuen funtsa «garabidean dauden herrialde guztiei» egongo dela irekia, baina «bereziki zaurgarriak diren herrialdeak» lehenetsiko zituela. Erdibideko formulazio horren inguruan saiatu ziren adostasuna lortzen EB eta G77 blokea.

Xie Zhenhua Txinak COP27 bileran duen ordezkariak The Guardian egunkariari adierazi zion Pekinek ez duela funts horri ekarpena egiteko betebeharrik, garabidean den herrialdea den neurrian, baina nabarmendu zuen bere borondatez ari dela beste herrialde batzuk laguntzen Latinoamerikan eta Afrikan, esaterako. «Ardura herrialde garatuena izango da. Beraien erantzukizuna eta betebeharra da».

Glasgowtik, atzerapausoa

Bestetik, berotegi gasen isuriak murrizteari dagokionez, ez dute akordiorik itxi. EBk atzo goizean salatu zuen akordio proposamena atzerapausoa zela, iaz Glasgowko (Eskozia) COP26 bileran hitzartutakoaren aldean. Glasgown erabaki zen estatuek isuriak murrizteko planak zehaztuko zituztela aurten, mende amaierarako 1,5 graduko berotzea ez gainditzeko helburua egingarria izan zedin. Estatu gehienek ez dituzte plan horiek aurkeztu oraindik. Herrialde aberatsenek konpromiso zorrotzagoak eskatu zituzten eremu horretan, eta ohartarazi zuten ez zutela kalte ordainetarako funts bat onartuko isuriak murrizteko konpromisoetan sakondu gabe.

Akordio proposamenak ez zion aipamenik egin energia fosil guztiak baztertzeari, eta mugatu zen Glasgown hartu zen konpromisoa berrestera: ikatz energia alboratzea eta energia iturri fosil «ez eraginkorretara» zuzendutako diru laguntzak etetea.

Erregai fosil guztiak baztertzeko proposamena Indiak sustatu zuen —munduko bigarren ikatz kontsumitzaile handiena Txinaren atzetik—, baina hori onartezintzat jo zuten Errusiak eta Saudi Arabiak azken unera arte.


Summary: Egiari Zor-ek Santi Brouard eta Josu Muguruza oroitu ditu Bilbon. Ametzola parkean lore eskaintza egin diete ezker abertzaleko kideei. Gaur bete dira 38 urte Brouard hil zutenetik, eta 33 urte Muguruza hil zutenetik.

«ETAkoek gerra bat zela zioten. Nik ezin nuen nire lubakikoen aurka egin, tiroren bat oker jotzen bazuten ere». Jose Barrionuevo Espainiako Barne Ministro ohiaren (1982-1988) hitzen oihartzuna oraindik entzuten dela, Santiago Brouard eta Josu Muguruza ezker abertzaleko kideak oroitu dituzte gaur eguerdian Bilboko Ametzola parkean. Gaur bete dira 38 urte Brouard hil zutenetik, eta 33 Muguruza hil zutenetik.

Edurne Brouard eta Ane Muguruza izan dira krabelin gorriak uzten lehenengoak; Santi Brouarden eta Josu Muguruzaren alabak. Gogoratu dute, ordea, gaurkoa ez dela izan bi horiei soilik egindako omenaldia: «Santi eta Josu ez ziren izan estatuaren ez lehen ez azken biktimak», esan dute, estatuaren indarkeriak hildako beste hainbat lagun aipatu aurretik. Txalo zaparrada eskaini diete bertaratutakoek, eta ohorezko aurresku bat ere egin diete.

Geroago egin dute ekitaldi politikoa, Errekalde plazan. Pilar Garaialdek hartu du hitza, Triple Ak hildako Paulo Garaialderen alabak. Hark, Egiari Zor-en izenean, esan du Espainiako Gobernuarekin lotutako talde armatuek «min, sufrimendu eta zigorgabetasun arrasto luzea» utzi zutela Euskal Herrian.

Mina aitortu

Barrionuevoren adierazpenak ere izan ditu hizpide: «Adierazpen horien maltzurrena da ez dituela biktimen sufrimendua arintzeko asmoz egin, ezta argitu gabeko gertakari ilunak argitzeko asmoz ere. Egin behar zutena egin zutela berresteko esan zituen hitz horiek», esan du Garaialdek.

Horiek horrela, estatuaren inpunitateari aurre egiteko, esan du «hausnarketa orokor bat» egin beharko litzatekeela euskal gatazkaren testuinguruan ezarri zen justizia ereduaren inguruan. Ezarritako modeloa «erabat desorekatua» dela azpimarratu du, «bere buruari demokratiko deitzen dion estatu baterako baliogabea».

Azkenik, azaroaren 11n egin zuen moduan, Egiari Zor-ek Espainiako Gobernuari eskatu dio erantzukizunak onartu eta eragindako mina aitortzen duen adierazpen argi bat egiteko.

Ikusi gehiago: Santi eta Josu: konpromisoa, borroka, herria


Summary: Qatarrek irudi txarra eman du Munduko Kopako lehen neurketan. Ekuadorrek, Enner Valenciaren bi goli esker, lehen zatian utzi du partida erabakita. Milaka zalek zelaia utzi dute bigarren zatian.

Zelaian eta harmailetan. Bietan irudi txarra eman du Qatarrek, gaur hasi den Munduko Kopako lehen neurketan. Diruak ez du dena posible egiten. Zelaian, Ekuador jaun eta jabe izan da 90 minutuetan, eta Enner Valencia kapitainaren bi golek partida erabakita utzi dute atsedenaldirako. Okerragoa izan da zaleek harmailetan eman duten itxura.

Neurketa hasi aurretik, hainbat adituk faboritotzat zeukaten Qatar. Parean zuena, ustez, A multzoko talderik apalena zen. Printzipioz, Ekuador baino talde indartsuagoak dira multzoa osatzen duten taldeak, Senegal eta Herbehereak. Hegoamerikarrek, ordea, lehen minututik erakutsi dute Qatar baino gehiago zirela.

Neurketa hasi bezain pronto sartu du lehen gola Valenciak, baina baliogabetu egin du VAR-ak, jokoz kanpoko bategatik. Oso eztabaidagarria izan da erabakia, eta azkar hedatu da Qatarren aldeko interesak zeudela zioen mamua. Valenciak berak, ordea, azkar uxatu du: penalti bat eragin du 15. minutuan, eta maisuki bota du Fenerbahçeko jokalariak berak. 30.ean sartu du bigarrena, burukada bikain bati esker.

Qatar ez da Ekuadorren areara gerturatu ere egin. Are gutxiago bigarren zatian. Horretan, ez dute lagundu etxekoen zaleek ere.

Dirua eta irudia

Emirerriak hamabi urte igaro ditu Munduko Kopa prestatzen; selekzioak 26 lagunarteko jokatu ditu 2022an, eta nahi beste baliabide izan ditu gaurko egunera prestatuta iristeko. Mundu osoa begira zuela, ordea, oso eskas aritu da taldea, eta zer esanik ez afizioa: atsedenaldiaren ostean, taldeak erreakzionatzen ez zuela ikusita, Al-Bayt estadioa bete duten 60.000 zaleen parte handi bat alde egiten hasi da.

Harmailetan isiltasuna nagusi zela jokatu dute azken minutuetan, eta nabaritu da hori jokalarien intentsitatean ere. Qatarrek ez du erakutsi markagailua iraultzeko ez indarrik ez asmorik.

Seguru gaurkoa ez zela Qatarko agintariek eman nahi zuten irudia. Hango biztanleek, bederen, erakutsi dute ez dutela Munduko Kopan izugarrizko interesik. Mundu osoan zehar ere izan dira gaur Munduko Kopa Qatarren egitearen aurkako protestak. Emango du zeresana gaur gertatutakoak.

Ikusi gehiago: LOTSAREN MUNDUKO KOPA


Sekulako finala

Summary: Sekulako finala. Joseba Ezkurdiak hirugarren aldiz jantzi du lau t'erdiko txapela, final gogoangarri bat irabazita. Aspaldiko finalik onena izan da Altuna III.aren aurka jokatu duena.

Munduko Futbol Txapelketan izango zuten askok arreta jarria atzo, baina pilotak eman zuen benetan ikuskizun distiratsua. Besteak beste, final gogoangarria jokatu baitzuten Ezkurdiak eta Altuna III.ak, Bilboko Bizkaia pilotalekuan. Distira soberan izan zuen finalak, gutxitan gertatzen den bezala, egun bikaina egokitu baitzitzaien bi protagonistei. Biribila izateko emozioa soilik eska zekiokeen lehiari, eta hori ere ez zen falta izan. Izan ere, tanto bakar batez irabazi zuen Ezkurdiak, eta hirugarrenez jantzi du lau t'erdiko txapela. Biek merezi izan zuten irabaztea, baina azkenean Nafarroara joan da garaipena.

Hasi eta buka, elkarren gurpilean ibili dira bi pilotariak. Inork ez du lortu alde handirik markagailuan, baina azken txanpara bitartean Ezkurdia ibili da beti aurretik. Hots, 2-3 aurretik egon da amezketarra, baina beste momentu guztietan Ezkurdia ibili da gainetik. Tanto guztiak hain gogorrak eta azkarrak izaki, fisikoki nekea suma zitekeen, baina ematen zuen Ezkurdia osoago ote zegoen. Haren aurpegiak hori adierazten zuen, behintzat. Gainera, Altuna III.ak arazoak izan ditu eskuin eskuan, eta horrek guztiak Ezkurdiaren aldera eramaten zituen pronostikoak. Ihes egitea lortu ez arren, nafarrak itxura hobea eman du une oro.

Esaterako, lehen atsedenaldi luzera 12 eta 11 heldu da aurretik Arbizukoa. Ordura arte gehiago asmatu du sakearekin, eta harritzekoa izan da biek zein opari gutxi egin dioten elkarri. Ezker-eskuin ongi bilatu dituzte pilotalekuko bazterrak, eta zaleak behin baino gehiagotan jarri dira zutik txaloka. Irekita zegoen lehia, baina tanto bolada batek partida hauts zezakeen, eta Ezkurdiak aukera gehiago zuen horretarako, fisikoki osoago zegoelako.

Dena den, Altuna III.a zerbait bada, hori artista da, eta borrokalaria. Horri esker ez du inoiz etsi, eta, eutsi eta eutsi aritu ondoren, azken txanpan ederki atera ditu babak eltzetik. Sakez gehiago asmatu du, eta tantoak amaitzen ere fin ibili denez, ataka estuan jarri du aurkaria. Besteak beste, 16-19 aurretik jarri da amezketarra. Zurbil zegoen, baina zoragarri ari zen pilotan, tantoa bukatzen batez ere. Garai horretan bazirudien gertu zuela txapela, baina Ezkurdia ez zegoen amore emateko. «Garai horretan anaiarekin hitz egin dut, eta erabaki dugu kale edo bale jokatzea. Hiru tantoren aldea asko da garai horietan, eta nolabait eten beharra zegoen bolada hori. Fisikoki oso ondo sentitu naiz bukaeran, eta horrek lagundu dit partida bere onera ekartzen», adierazi du Arbizukoak. Horri esker, kontuak ezin estuago iritsi dira bukaerara.

Gaurko finalak 21na egin behar zuen zoragarria izateko, eta halaxe gertatu da. Hamar pilotakadako tantoa jokatu dute, eta Altunari txapara ihes egindako pilotakada batek erabaki du finala. Pozarren entzun du txapa hotsa Ezkurdiak. «Final ikaragarria izan da, eta oso pozik nago. Egunero babesten nauten guztiei eskaintzen diet txapela. Gutxitan jokatu izan dut hain partida gogorrik, eta nire gorputzak hain ondo erantzuteak harro sentiarazten nau. Lan asko dago txapelaren atzean, eta izugarri kontentu nago». Galdu arren, Altuna III.ak ere merezi zuen txapela. «Lehen zatian izugarri sufritu dut fisikoki, eta horrek eragina izan du gero. Halere, kastari esker, sufritzen jakin dut, eta detaile txikiengatik ez dut irabazi. Penatuta nago, baina egia da baloratu beharra dagoela 26 urterekin lortzen ari naizena».

Gelditzeko betarik gabe, lau t'erdikoa amaitu orduko hasiko da Binakako Txapelketa. Bihar aurkeztuko dute, eta bi finalistak bertan izango dira.


Summary: Eba Blanco hautatu dute EAko idazkari nagusi, hirugarrenez, sektore kritikorik gabeko biltzarrean. Botoen %92,3k berretsi dute Blancoren gidaritza. Aurreko bi aldietan, epaitegietan eten dute izendapena. Sektore kritikoa ere elkartu da; besteak beste, sektore ofizialari elkarrizketa eskatzeko.

Eba Blancok berak onartu du: Eusko Alkartasuna «baldintza nazkagarrietan» iritsi da alderdiaren ezohiko hamalaugarren biltzarrera. Gaur Bilbon bildu direnen %92,3k bozkatu dute Blancok alderdiko idazkari nagusi izaten jarraitzearen alde; han ez zeuden, ordea, sektore kritikokoak. Gasteizen bildu dira haiek, ordu berean, sektore ofizialari elkarrizketa bat eskatzeko.

Blancok kritikoei eskatu die «faltsukeriak» alboratzeko, lana egiten uzteko eta gehiengoaren erabakiak errespetatzeko: «Badakit, ordea, eskatzen diedan hori ezinezkoa dela», gehitu du, tonu etsian.

Sektore kritikoko Eguzkiñe Agirrek, berriz, boterean kosta ahala kosta jarraitu nahi izatea egotzi dio Blancori: «Helburu bakarra da alderdian duten boterea mantentzen jarraitzea». Han izan dira, besteak beste, Maiorga Ramirez eta Carlos Garaikoetxea. Konponbide demokratikoa bilatzeko eskatu dute. Dena den, bi aldeek azpimarratu dute ematen ari diren irudia kaltegarria dela alderdiarentzat.


«Gau iluna argitu zuena» itzali da

Summary: «Gau iluna argitu zuena» itzali da. Maiatzeko Plazako Amen Elkarteko presidentea zen Hebe de Bonafini. Videlaren diktaduran bi seme desagertu zitzaizkion; 1970eko hamarkadatik gaur egun arte, Buenos Airesko plazan bildu zen ostegunero.

Ostegun honetan ere elkartuko dira hainbat ama Buenos Airesko Maiatzeko Plazan, 1977tik egiten duten moduan, Jorge Videla diktadoreak seme-alabak desagerrarazi zizkiela salatzeko. Ostegun hau, ordea, desberdina izango da. Maiatzeko Plazako Amen Elkarteko presidente eta giza eskubideen aldeko borrokaren ikur izandako emakumearen falta sumatuko dute. Atzo zendu zen Hebe de Bonafini, 93 urte zituela. «Diktadura militarraren gau iluna argitu zuen, eta demokrazia berreskuratzeko bidea urratu», adierazi du Argentinako Gobernuak, ohar baten bidez. Hiru eguneko dolu nazionalera deitu du, «gau iluna argitu zuenaren» omenez.

Ikusi gehiago: Negu Gorriak taldekoak Hebe de Bonafinirenekin Argentinan egon zirenekoa

Maiatzeko Plazako Amen Elkarteak eman du Bonafiniren heriotzaren berri, amaren batek bizitza galtzean hark erabiltzen zituen hitz berberekin: «Etxez aldatu da». Argentinako Subiranotasun Nazionalaren Egunean itzali zen Bonafini, gaixotasun kroniko batzuk okertuta.

Videlaren diktaduran (1976-1983) bi seme desagertu zitzaizkion —Jorge Omar, 1977ko otsailaren 8an, eta Raul Alfredo, abenduaren 6an; haren errain Maria Elena, Jorgeren emaztea, hurrengo urtean desagertu zen—. Beste hainbat ama eta etxekoandre Bonafiniren egoera berean zeuden, eta bakoitza bere aldetik aritu zen seme-alaben bila, harik eta ostegun batean —1977ko apirilaren 30ean— elkarrekin borrokatzea erabaki zuten arte.

Buenos Airesko Maiatzeko Plazan elkartzen hasi ziren, seme-alabak etxean bizirik nahi zituztela aldarrikatzeko. Poliziak ukatu egiten zien manifestariei plazan bertan plantatzea; ondorioz, Maiatzeko Piramidearen bueltan ibiltzen ziren. Emakumeen asteroko ibiliak giza eskubideen aldeko eta diktaduraren aurkako sinbolo bihurtu ziren. Ilea zapi batekin estalita, ostegunero joaten zen Bonafini plazara. «Oinez irakatsi zenigun; orain zure pausoei jarraituko diegu guk», adierazi du desagertuen amen elkarteak.

1979an sortu zuten elkartea, eta Bonafini izan zen elkarteko presidentea sorreratik. 1983an demokrazia berreskuratu zutenean, elkartea bitan banatu zen. Hainbat kidek Madres Linea Fundadora elkartea sortu zuten; estatuari pentsioak eskatzeari eman zioten garrantzia, beren seme-alabak itzuliko ez zirelakoan. Bonafinik Maiatzeko Plazako Amen Elkarteko buru izaten jarraitu zuen, eta beren seme-alabak etxera bizirik itzultzearen alde borrokan jarraitu zuten elkarteko kideek. «Borrokalari nekaezina» izan zen Bonafini, Alberto Fernandez Argentinako presidentearentzat.

Semeak eta erraina etxean izan gabe hil da Hebe de Bonafini.


Summary: Xabier Goienetxea euskal presoaren bikotekideak istripua izan du espetxeko bisitatik bueltan. Ez du «kalte fisikorik» izan, Etxerat-ek zehaztu duenez. Urrunketaren ondorioz aurten izandako bigarren auto istripua da, baina laurehun bat «ezbehar» izan dira denera, presoen senideen elkartearen arabera.

Lannemezango espetxetik (330 kilometro) bueltan istripua izan zuen Ihintza Bidarte Xabier Goienetxea euskal presoaren bikotekideak larunbat iluntzean, Etxerat-ek jakinarazi duenez. A-64 autobidean gertatu zen, Hastinga aldean. Ez zuen «kalte fisikorik» izan, eta taxi batean itzuli zen etxera. «Orkatz handi bat gurutzatu zen bat-batean autoaren aurrean, eta, talkaren ondorioz, aurreko txapa kaltetuta gelditu zen, eta motorrari ere eragin zion talkak», zehaztu du presoen senideen elkarteak.

Kolpea izan eta gero ere aurrera jarraitu zuen Bidartek, harik eta kilometro batera zegoen gasolindegi batean «istripuaren osteko kudeaketa» egin zuen arte, Etxerat-ek azaldu duenez. Atzo, ospitalera joan zen, aztertu zezaten.

«Ihintza Bidarterena urteko bigarren auto istripua izan da, baina iaz lau auto istripu gertatu ziren, eta, orotara, laurehun bat ezbehar izan dira urrunketa politika indarrean denetik. Kaltetutako senide eta lagunak mila inguru izan dira, eta, tamalez, hamasei senide eta lagunen bizitzak bidean geratu dira. Ezin da horrelakorik errepikatu», salatu du Etxerat-ek, eta gehitu «garaia» dela preso guztiak Euskal Herriratzeko eta preso, iheslari eta deportatuen «etxerako bideari oztoporik ez jartzeko».


Summary: Kapitainek ez dute jantziko ostadarraren besokoa, FIFAren mehatxuz. Txartel horia atera diezaiekete Munduko Kopako partidetan ostadarraren besokoarekin jokatzen dutenei. Zazpi futbol taldek hura jantzi asmo zuten.

«Maizenik, zigor [ekonomiko] bat egongo litzateke; hori ordainduko genuke, eta kontent egongo ginateke». Mark Bullingham Ingalaterrako selekzioko presidente exekutiboaren hitzak dira. Qatarko Munduko Kopako partidetan Harry Kane kapitainak kosta ahala kosta ostadarraren besokoa eramateari buruz ari zen. Ingalaterrakoa ez da besoko hura janzteko asmoa «argi eta garbi» utzi zuen selekzio bakarra. Zazpi izan dira: Ingalaterra, Gales, Belgika, Suiza, Alemania, Herbehereak eta Danimarka.

Ingalaterrako selekziokoek bazekiten FIFAren protokoloaren aurka zihoala erabakia, baina prest ziren isunen bat ordaintzeko. Zalantzarako tartea ere bazen: zigorrak patrikari ez baizik jokoari eragiten bazion, «pauso bat atzera» egin beharko zuten. Eta, azkenean, hala izan da.

Ikusi gehiago: LOTSAREN MUNDUKO KOPA

FIFAk zuhurtziaz hartu zuen Europako zazpi selekziok LGTBI kolektiboaren besokoa janzteko asmoa. Aurretik ere, FIFAk «Futbolak mundua batzen du» edo antzeko esaldiren bat duten besokoak eramateko eskatu die selekzioei. Azken hilabeteetan, ordea, Qatarko giza eskubideen urraketen harira, zenbait selekziok adierazi dute uko egingo ziotela eskaera horri. Baina jarrera horrek ez du asko iraun. Gaur jokatuko dute Ingalaterrak (14:00) eta Galesek (20:00), FIFAk nahi bezala azkenean: mezudun besokoekin.

LGTBI kolektiboaren aldeko mezuak, hala, isilarazi egin ditu FIFAk. Horretarako, txartel horiaren mehatxua erabili du azken orduan. Ingalaterrako selekzioak, lehendik iragarri bezala, atzera egin du segituan: «Gure jokalariak ezin ditugu jarri kargu hartuko dieten edo kanporatuko dituzten egoera batean».

Oraingoz, Ingalaterrak eta Herbehereek, biek ala biek jakinarazi dute ez dutela ostadarraren besokoarekin jokatuko. Hala adierazi du Herbehereetako selekzioak: «Sentitzen dugu arrazoizko irtenbiderik lortu ez izana. OneLove mezua defendatzen dugu, eta zabaltzen jarraituko dugu [ostadarraren besokoetakoa], baina Munduko Kopan gure lehentasuna partidak irabaztea da. Ez dugu nahi kapitainak txartel hori batekin hastea partida». Futbolaren «izpirituaren aurka» doa FIFAren erabakia, eta, aurrerantzean, jarrera «kritikoa» izango dute futbol federazioarekin.


Summary: Confebask: «Enpresen enplegu eskaintza gehienen profila lanbide heziketarekin lotuta dago». Euskal Enpresa eta LH Ekitaldiaren 29. aldian, Isabel Busto enpresaburu elkarteko presidenteak nabarmendu du iragan ikasturtean 14.000 ikaslek lortu zutela titulua «derrigorrezko praktikak» egin ostean

Lanbide heziketaren garrantzia azpimarratu du Confebask enpresaburu elkarteak Euskal Enpresa eta Lanbide Heziketa Ekitaldiaren 29. aldian. Bilboko Euskalduna jauregian elkartu dira lanbide heziketako ikastetxe eta elkarteetako 600 gazte eta Jorge Arevalo Eusko Jaurlaritzako arlo horretako sailburuordea.

Isabel Busto Confebaskeko presidentearen arabera, talentuen «gero eta eskasia handiagoa» dute euskal enpresek, eta behar duten eskariari aurre egiteko iturri nagusia lanbide heziketan topatzen dute. Patronalak egindako azken inkestaren arabera, «enpresen enplegu eskaintza gehienen profila lanbide heziketarekin lotuta dago». Bustok bertan bildutako gazteei azaldu die «oso aukera ona» hautatu dutela: «Enpresek zuen prestakuntzan inbertitzen jarraitu behar dugu».

Hamar urte

Datuei begira, iragan ikasturtean 14.000 gaztek lortu zuten titulua «derrigorrezko praktikak egin ostean», Arabako, Bizkaiko eta Gipuzkoako ikastetxeetan. Bustok azpimarratu du gero eta garrantzi handiagoa duela orain dela hamar urte abian jarritako lanbide heziketa dualaren sistemak. Geroztik, 16.000 gaztek egin dituzte praktikak, 10.000 enpresatan. «Euskadin ezaugarri bereizgarri garrantzitsu bat dugu. Orain dela hamarkada bat, lehen egunetik enpresaren kontu izan da ikasleen ordainsaria».

Era berean, euskararen «presentzia gero eta handiagoa» nabarmendu nahi izan du Bustok. Arlo horretan, Lanekik lanbide heziketan euskara sustatzeko elkartearen lana goraipatu du, ikastetxeei «euskarazko testuak eta materialak eskaintzen» baitizkie.

Sariak

Ekitaldian, Confebaskek prestakuntzan gehien nabarmendu direnak saritu nahi izan ditu. Enpresen atalean, aitortza jaso dute Entech Maquinas a Medida, Vda de Candido Gastelurrutia eta Transnatur Norte enpresek. Prestatzaileei dagokienez, Michelineko prestakuntza taldea, Finanzautoko Felix Perez eta Lemu Group taldeko Victor Dominguez saritu ditu.


Iruñeko Udala, 'erdaraldi' betean

Summary: Iruñeko Udala, 'erdaraldi' betean. Iruñean euskara «zokoratuta» dagoela salatu du euskalgintzak. 'Udalak nirekin euskaraz' kanpaina aurkeztu dute, hizkuntza eskubideen urraketak jasotzeko.

Euskaraldia izanagatik, Iruñeko Udalak ohiko hizkuntza poiltikari eutsi dio: gaztelaniari nagusitasun osoa emateari, alegia. Urtean 365 eguneko erdaraldi betean da Navarra Sumaren udal gobernua. Hori salatu dute gaur Iruñeko euskalgintza osatzen duten elkarteek —AEK-k, Administrazioan Euskaraz Taldeak, ELAk, Haur Eskoletako Gurasoek, IKAk, LABek, Sortzenek, Steilasek eta Zaldiko Maldiko elkarteak— eta Hizkuntza Eskubideen Behatokiak.

«Iruñean ere hasiera eman zaio Euskaraldiari, eta, euskararen erabileraren inguruko ariketa kolektiboa egiteaz gain, erakutsi nahi dugu nola dagoen mugatua erabilera hori, administrazioarekin ditugun harremanetan», azaldu dute euskalgintzako kideek, Iruñeko Laba elkartean egin duten agerraldian. Gogorarazi dute hiriburuko euskararen ordenantzan bertan euskara ez dagoela gaztelaniaren pare: «Udalaren egunerokoan, euskara bigarren lerrora zokoratzen dute; ez dira zerbitzuak euskaraz berdintasunean bermatzen; euskarazko albiste gutxiago zabaltzen dira; aisia eta kultur eskaintzetan euskarazko aukerarik ez dago ia; udalaren argitalpen eta euskarrietan ia ez da euskarazko alerik argitaratzen; ekitaldi eta jarduera publikoetan euskarari ia ez zaio presentziarik ematen...». Horren guztiaren oinarrian «euskaraz bizi nahi duten herritarrekiko gutxiespena» dagoela salatu dute eragileek.

Hori dela eta, beste ariketa kolektibo bat proposatu diete Iruñeko herritarrei: udalak hizkuntza eskubideak urratzen dituen aldiro, horiek erregistratzea eta salatzea telefonoa@behatokia.eus helbide elektronikoaren bidez, 623 363 811 zenbakira whatsapp-a bidaliz, 948-14 61 72 telefono zenbakira deituz edo sare sozialetan #UdalakNirekinEuskaraz traola erabiliz.

«Zertaz ari gara hizkuntza eskubideen urraketak aipatzen ditugunean? Bada, adibidez, udaleko telefono batera deitu eta, euskaraz artatzea nahi badugu, geroago deitzeko erantzutea, edo gaztelaniaz egitera behartzea; udalaren ekitaldi batera joan eta dena gaztelania hutsean izatea; udalaren iragarki gehienak gaztelaniaz egotea; udalaren jakinarazpen edo gutunak gaztelania hutsean jasotzea; udalaren aisialdi eskaintzan euskarazko egitasmoak askoz urriagoak izatea; edo ikastaro batean izena eman eta gaztelaniaz baino ez egitea».

Administrazio publiko eta erakundeek hizkuntza eskubideekin duten konpromisoa gogorarazi diote euskalgintzako kideek Iruñeko Udalari: «Administrazio eta erakundeek ezin dute euskararen alde agertu eta euskara errespetatzen dela esan baldin eta gero, egunerokoan, euskaraz bizi ahal izateko neurrien kontra egin edo hizkuntza eskubideak bermatzeko neurririk hartzen ez badute».

Euskalgintzak 2023ko urtarrilaren 31ra arte jasoko ditu hizkuntza eskubideen urraketa guztiak, eta Hizkuntz Eskubideen Behatokira igorriko ditu, txosten berezi bat presta dezan, «Iruñeko Udalean gertatutakoak idatziz jasota utzi eta udal arduradunei aurkezteko». Herritarrei, berriz, eskatu diete «euskara erabiltzeko pausoa» eman dezatela, «ahaldundu daitezela» eta eskubide urraketak salatzen jarrai dezatela.


Summary: Kazetaritza automatizatua: softwarea erredaktore. Programa batek datuak albiste bihurtu ditzake. ‘Kazetaritza automatizatua’ deritzo, eta datu asko eragiten dituzten gertaeren berri emateko balio dezake. Horri esker, albisteak azkarrago sareratzen dira, eta hartzaile gehiagorengana heltzeko bidea ematen du, Jessica Kunert irakasleak EHUko Ziberkazetaritza Kongresuan azaldu duenez.

Teknologia kazetaritza aldatzen ari da, eta hamaika baliabide jarri ditu profesionalen esku: are, softwareak testuak idatz ditzake jada. Kazetaritza automatizatua deritzo horri. Aldez aurretik molde bat zehazten da askotariko aldagaiekin, eta, halaber, sinonimoak txertatzen dira, esaterako, testu denak ez daitezen berdinak izan. Eredu hori erabilita, eta hura eguneratutako datuekin hornituta, programak albistea idatz dezake, hasi eta buka, Jessica Kunert Mainzko (Alemania) Unibertsitateko irakaslearen arabera. Alegia, datuak narrazio bilakatzen ditu.

EHUk kazetaritza automatizatuari eta algoritmoei eskaini die aurtengo Ziberkazetaritza Kongresua, hamalaugarrena, eta teknologia horren onurez eta arriskuez jardun du Kunertek gaur, Bilboko Bizkaia aretoan. Azaldu duenez, tresna hasierako urratsak egiten ari da oraingoz, eta interesa eta errezeloa pizten ditu hala profesionalengan nola irakurleengan.

Datu mordoa sortzen duten gertakarien berri emateko balio du kazetaritza automatizatuak, hala nola finantzetarako eta delituetarako. Kunertek, zehazki, futbol partidetarako izan dezakeen erabilera ikertu du, eta Alemaniako tokiko erredakzioak izan ditu aztergai. Haren iritziz, erredakziook ez dute ez denborarik ez baliabiderik maila erregionalean jokatzen diren partida guztiez informatzeko; automatizazioarekin, ordea, ahal izango lukete. Eskaria badago, jendea ez baita inoiz asetzen informazioaz, irakaslearen irudiko. Bestelako alde positiboak ere ikusten dizkio Kunertek. «Ekitaldien emaitzak inork baino azkarrago argitaratu daitezke. Gainera, erreportaje sakonagoak egin daitezke, kazetariak ez baitu dena idatzi behar. Eta hartzaile berriengana heltzeko aukera ematen du».

Tresna berri horrek eragile berriak eskatzen ditu, dena den: kazetariak software eta datu hornitzaileekin lan egin beharko du, programa berria ezagutzeko eta datu andana bat aukeratu eta egiaztatzeko, hurrenez hurren. Baina ez da komeni eragile horiek kazetariaren figura ordezkatzea, Kunerten esanetan. Izan ere, softwarea 250 euro kostatzen da hilean, eta, futbolaren kasuan, inbertsio errentagarria izan daiteke elkarte batzuentzat, irakaslearen aburuz. «Esate baterako, Alemaniako Fussball.de atariak futboleko datu baserik handiena du. Albisteak ateratzen dituzte, baina ez zaie iruditzen kazetaritza egiten ari direnik; halere, kazetariak ordezten ari dira».

Ez da alde negatibo bakarra, ordea. Automatizazioak testuen kalitatea ere baldintzatu dezake, datuetan dagoena baino ez baita agertuko artikuluetan; alabaina, datuok mugatuak dira batzuetan, edo zeresana dute ekitaldiko gainontzeko elementuek ere: ikusleen jokaerak, esaterako. «Batzuetan, automatizazioa oinarri bat da, eta, gero, kazetariak garatu egiten du testua; elkarrizketekin, kasurako».

Etorkizuneko kazetaria

Kazetarien lana programa batek egin badezake, zein izango da etorkizunean kazetarien egitekoa? Kazetaririk gabeko kazetaritza al da norabidea? Kunertek irmo esan du ezetz. «Kazetaritza ez da zaharkituko, baina aldatu egin beharko du. Gaitasun berriak garatu beharko dira, eta ikuspegi zabala izan: zer egin dezakegu guk algoritmo batek baino hobeto?». Horrek ez du esan nahi kazetariek informatikari edota programatzaile ere izan beharko dutenik, baina profesional horiekin lan egiten ikasi beharko dute. Estatistikaren inguruko interesa izango da gakoa, irakaslearen ustez. «Hibridaziora» joko du ofizioak.

Dena den, kazetariak beti izango du tokia erredakzioetan, Kunerten hitzei erreparatuta: besteak beste, hari baitagokio datuak egiaztatzea, irudimentsua izatea, testuinguruari erreparatzea eta zer kontatuko den aukeratzea. «Kazetariak erabakiko du zer den garrantzitsua eta zer ez, zein datu agertuko diren eta zein ez. Ahalegindu behar du kazetaritza ona eskaintzen». Eta, halaber, hark bermatuko du ikuspegi etikoa. «Kazetariak hartuko ditu erabaki etikoak. Kazetaritzaren forma aldatu egingo da, baina kazetariaren etikak eta idealek bere hartan iraungo dute».


Summary: Gizonei «ardura hartzeko» exijituko die mugimendu feministak ostiraleko mobilizazioetan. ‘Beldurraren eta kontrolaren aurrean, justizia feminista! Antolatuta gaude!’ lelopean aterako dira kalera indarkeria matxistaren aurkako egunean. Olatu feminista geldiarazteko asmoa salatu dute, Bilbon egindako agerraldian.

Emakumeen aurkako indarkeria desagerrarazteko nazioarteko eguna izango da ostiralean, eta aurten ere kalera ateratzeko deia egin du Euskal Herriko Mugimendu Feministak, gaur Bilbon egindako prentsaurreko nazionalean. Beldurraren eta kontrolaren aurrean, justizia feminista! Antolatuta gaude! lelopean, indarkeria matxistaren «hamaika formak» salatuko dituzte azaroaren 25ean, eta autodefentsa feminista aldarrikatuko dute. Gizonei ere mintzatu zazizkie agerraldian: «Dagokizuen ardura hartzeko exijitzen dizuegu. Utzi erasotzaile eta konplize izateari. Azaleko diskurtsoek ez dute balio praktikan ezer ez bada aldatzen».

Feministek deitoratu dute indarkeria matxistak mekanismo berriak asmatzen dituela «etengabe», eta horren adibide jarri dute udako jai giroan ziztaden inguruan gertatutakoa: «Kontrol sozial etengabea, beldurrean oinarritutako mezuak eta neurriak, Poliziaren presentzia neurrigabea... Eta dena, berriz ere, fokua emakumeongan jartzeko. Sistema heteropatriarkal kapitalista modu gordinagoan azaleratu zaigu; esplizituki, inolako lotsarik gabe». Ildo horretan, salatu dute erreakzio bat izan dela: «Feministok sortzen dugun olatu bakoitzean, sistemak hori geldiarazteko mekanismoak jartzen ditu martxan».

Hori dela eta, ostiralean, indarkeria matxistaren molde guztien aurka mobilizatuko dira: «Indarkeria instituzionala, lan esparruan jasaten duguna, etxean pairatzen duguna, heteroarautik ateratzeagatik jasaten duguna... Aski da! Nazkatuta gaude!». Dena den, ohartarazi dute mugimendu feminista antolatuta dagoela eta bortxa horiei aurre egiten ari zaiela: «Badakigu zein den bidea: gure arteko sareak eraiki, elkar zaindu, borroka komunak martxan jarri, ardurak hartu, gizonak interpelatu eta sistema errotik aldatzeko moduak eraiki. Autodefentsa feminista da tresna eraginkorrena; antolakuntza feministaz boteretuko gara».

Hego Euskal Herrian eta Espainian sexu askatasunari buruzko legearen harira sortutako polemikaz galdetuta, mugimendu feministako kideak ez dira auzi teknikoez mintzatu, baina adierazi dutenez, «zigor handiagoa edo txikiagoa jartzean» baino, «eragindako mina onartzean eta onbideratzean» jarri nahi dute arreta. Aurtengo leloari erreparatuta, «egiazko justizia feminista» aldarrikatu dute: «Kontzeptua eraikitzen ari gara oraindik, baina ez datza soilik bide penalean. Mugimendu feministak beti salatu du indarkeria instituzionala eta legeen aplikazio patriarkala».

Mobilizazioak

Hala, hilaren 25ean mugimendu feministak antolatutako mobilizazioetan parte hartzera deitu dute, hiriburuetan zein herrietan. Bilbon, Donostian eta Gasteizen, 19:00etan abiatuko dira manifestazioak, Jesusen Bihotzetik, Bulebarretik eta San Anton plazatik, hurrenez hurren; Iruñean, 20:00etan aterako da Gaztelu plazatik. Baionan, berriz, larunbatean egingo dute protesta, 19:00etan, herriko etxeko plazatik.


Summary: Erdoganek ohartarazi du pentsatzen ari direla Siriaren menpeko Kurdistani eta Iraken menpekoari lurretik eraso egitea. Gutxienez 29 pertsona hil ziren atzo Siriaren menpeko Kurdistanen Turkiaren bonbardaketen ondorioz. Ankararen arabera, milizia kurduek suziriak jaurti dituzte Turkiara, eta pertsona bat hil dute.

Turkiak erasoaldia hasi du Siriaren menpeko Kurdistanen kontra. SDF Siriako Indar Demokratikoak jakinarazi zuen, atzo, Turkiako armadaren hegazkinek egindako bonbardaketen ondorioz gutxienez 29 pertsona hil zirela Siriaren menpeko Kurdistanen; Ankarak eraso horiek baieztatu zituen, eta nabarmendu Kobane hiria zutela helburu, argudiatuta han YPG milizia kurduaren indarguneetako bat dela. Ankararen arabera, talde horrek bost suziri jaurti ditu gaur Turkiako Gaziantep eskualdera, eta gutxienez bi pertsona hil eta sei zauritu. Horrekin guztiarekin lotuta, Recep Tayyip Erdogan Turkiako presidenteak ohartarazi du pentsatzen ari direla Siriaren menpeko Kurdistani eta Iraken menpekoari lurretik ere eraso egitea. «Hau ez da mugatzen aireko operazio batera».

Kontuan hartu behar da joan den igandean —hilaren 13an— Istanbulen atentatu bat gertatu ondoren iritsi dela erasoaldia. Sei lagun hil ziren leherketa bategatik, eta 81 zauritu, eta Ankarak PKK Kurdistango Langileen Alderdiari eta YPG Herriaren Babes Unitateetako milizia kurduei leporatu zien erantzukizuna. Bai PKKk eta baita YPGK, ordea, ukatu egin dute erasoarekin loturarik eduki izana.

Ikusi gehiago: PKK-k ukatu egin du Istanbulgo erasoan parte hartu izana

Turkiako Defentsa Ministerioak atzo plazaratutako ohar batean zehaztu zuenez, «89 helburu» suntsitu zituzten bonbardaketen bidez, eta Erdoganek, gaur, kopuru hori bera berretsi du, Qatarretik bueltan kazetariei adierazi dienez. Jakinarazi du ez duela bere asmoez hitz egin ez Vladimir Putin Errusiako presidentearekin, ez Joe Biden AEBtakoarekin, baina nabarmendu du gertatutakoak ez zituela ezustean harrapatuko. «Badakite edonoiz egin ditzakegula halakoak eskualdean».

Iranen erasoak

Irango Gobernuak Iraken menpeko Kurdistango hiru alderdi kurduren egoitzak bonbardatu ditu gaur, eta, eskualde autonomo hartako administrazioaren arabera, gutxienez pertsona bat hil da, eta zenbait zauritu. Arbil hirian izan da erasoa, eta, Irakeko INA berri agentziak alderdi kurduetako iturriak aipatuz kaleratu duenez, misilak eta droneak erabili ditu Irango Guardia Iraultzaileak. Teheran ari da Iraken menpeko Kurdistan bonbardatzen, Masha Amini gazte kurdua hil eta gero irailaren erdialdean protestak hasi zirenetik.

Horiek horrela, eskualde autonomo hartako administrazioak eskatu die nazioarteari eta NBE Nazio Batuen Erakundeari «jarrera argia» erakuts dezatela jasaten ari diren erasoen inguruan.


Summary: Emakume batek sexu eraso bat salatu du Ormaiztegin. Larunbat gauean gertatu zen erasoa. Itaiak elkarretaratzera deitu du gaur arratsalderako, herriko plazan.

Emakume batek sexu eraso bat jasan duela salatu du Ormaiztegin (Gipuzkoa), Eusko Jaurlaritzako Segurtasun Sailaren arabera. Asteburuan gertatu zen erasoa, larunbat gauean, emakumeak salatu duenez. Ertzaintzak ikerketa bat abiatu du.

Itaia Emakumeen Antolakunde Sozialistak elkartzera deitu du gaur arratsaldeko 19:30erako, Ormaiztegiko herriko plazan.

Atxilotu bat Gasteizen

Udaltzainek 42 urteko gizon bat atxilotu zuten atzo Gasteizko Zabalgana auzoan, indarkeria matxista egotzita. Biktimak bizilagun baten etxean hartu zuen babesa; haren garrasiak entzutean, eskailera burura atera eta emakumeari lagundu zion. Bertatik salatu zuen biktimak erasoa. 32 urteko beste gizonezko bat ere atxilotu zuten atzo; ibilgailu batean ikusi zuten, haren aurka urruntzeko agindua zuen emakume batekin.


Summary: Gainkostu energetikoari aurre egiteko 20 milioiren laguntzak banatuko dituzte Nafarroan. Baldin eta otsailaren 1etik irailaren 30era bitartean iragan urteko epe berean baino 2.000 euro gehiago ordaindu badituzte energiaren fakturan, enpresek aukera izango dute laguntza jasotzeko.

Bihartik aurrera eska dezakete laguntza Nafarroan jarduten duten enpresek. Nafarroako Gobernuak aurkeztutako laguntza deialdiaren arabera, gehienez milioi erdi euro jasotzen ahalko ditu konpainia bakoitzak. Mikel Irujo Garapen Ekonomikoko kontseilariaren hitzetan, laguntzok «guztiz beharrezkoak» dira, eta sektore guztiekin izandako elkarrizketaren emaitza dira.

Energiaren garestitzea leuntzea du helburu laguntza deialdiak, eta gobernuak baldintzen berri eman eman du gaur, Nafarroako Aldizkari Ofizialean. Zehaztutakoaren arabera, baldin eta otsailaren 1etik irailaren 30era energiaren kostua iazko epe berekoa baino 2.000 euro garestiagoa izan bada, gainkostuaren %100 emango zaie enpresei.

Besteak beste, argindarraren eta gas naturalaren tarifa hartuko da kontuan, baina baita beste kostu energetikoak ere: hala nola ontziratu gabeko petrolioaren likidotutako gasak eta azpiegitura komunen zentral batean sortutako isuri termikoak. Enpresak plaka fotovoltaikoen, energia eolikoaren edo gas naturalaren bidez sortutako argindarra saldu badu, horren bidez jasotako dirua kendu egingo zaio gainkostuari, laguntzaren zenbatekoa kalkulatzeko orduan.

Laguntza jaso ahal izateko, beharrezkoa izango da enpresek beren jarduera ekonomikoa Nafarroan egin izana iazko otsailaren 1etik. Deialditik at geratuko dira finantza erakundeak, baita energia elektrikoa eta gasa garraiatzen eta banatzen duten enpresak ere.

Urte amaierarako prest

Elma Saiz Ekonomia eta Ogasun kontseilariak azpimarratu du laguntza deialdi horren beste helburuetako bat dela laguntza «ahalik eta azkarrena» iristea onuradunei, eta asmoa da urte amaierarako jaso ahal izatea. Saizek gogora ekarri du legealdi berezia izan dela egungoa: «Zoritxarrez, gobernuak plan bereziak eta presazko laguntza neurriak ezarri behar izan ditu, hiru urte eta erdian azaleratu diren bat-bateko egoeren eraginpean egon diren sektoreetarako».


Summary: Nagusitasuna galtzen du euskarak eskolatik kanpo, udalerri euskaldunetan ere. Haurren profiletan eta hizkuntza praktiketan aldaketa «nabarmenak» ari dira gertatzen. Horretan eragiten duten 148 faktore identifikatu dituzte Soziolinguistika Klusterrak, Uemak eta EHUko DREAM taldeak.

Udalerri euskaldunetako haurrek «askotariko loturak» dituzte inguruko hizkuntzekin, baina badira patroiak. «Haurrek kontzientzia eleaniztuna garatuta dutela esan genezake. Eleaniztasun horren barruan, baina, euskara eta gaztelania dira hizkuntza nagusiak, eta, eremu elebiduna izanik, haurrengan hizkuntza batek duen dominantzia marraztutako erretratuetan islatzen da». Hala dio Udalerri euskaldunetako haurrak eta euskara ikerlanak, Soziolinguistika Klusterrak, Uema Udalerri Euskaldunen Mankomunitateak eta EHUko DREAM ikerketa taldeak egindakoak.

Udalerri euskaldunetako haurren hizkuntzaren atxikimenduan eragina duten faktoreak kuantifikatu dituzte hirurek, elkarlanean, eta «euskararen bizi-indarrean eta erabileran eragiten duten» 148 faktore identifikatu dituzte. «Horietatik 33 eskola-mailan kokatzen dira, 25 herrietan, 53 Euskal Herriko fenomenoak dira, bederatzi orokorrak eta, bukatzeko, 28 faktorek ikus-entzunezkoekin daukate lotura», egileek azaldu dutenez.

Zazpi ikastetxetako hezkuntza komunitateak aztertuta osatu dute lana. Proiektuan parte hartu dute ikastetxe horietako Lehen Hezkuntzako 5. mailako ikasleek, eskola horietako irakasleek, zuzendaritzako kideek, gurasoek eta herriko eragileek; 139 haurrek eta 43 helduk, denera. Bizkaiko —Dimako Ugarana eskola eta Bermeoko San Frantzisko eskola—, Gipuzkoako —Ikaztegietako herri eskola eta Azpeitiko Iraurgi— eta Nafarroako —Berako Ricardo Baroja eskola eta Etxarri-Aranazko Andra Mari ikastola— zenbait ikastetxetan egin dute ikerketa, eta Arabako bakarrean —Aramaioko San Martin eskola—, herrialde horretan Uemako herri bakarra dagoenez gero.

Hizkuntzarekiko harremana determinatzen duten faktoreak aldatzen dira herri batetik bestera. Errepikatzen direnak multzokatu egin dituzte ikerlariek, eta banatu ere bai, horien atzean egon daitezkeen arrazoien arabera. Herri guztietan errepikatzen direnen artean, eskola mailako faktore argi bat da euskarak lotura duela ikasgelarekin. Hizkuntza nagusia da eremu horretan, baina handik kanpo behera egiten du erabilerak. Joera hori ez da ikasleetan soilik antzematen, baita helduengan ere. Ikerketak agerian uzten du, horrez gain, herriko egoera soziolinguistikoaren bilakaerak zuzeneko eragina duela haurretan. Eskolan gertatzen dena handik kanpokoaren «isla» da, ikerketaren arabera.

Kontzientziazioa, beheraka

Euskal Herri mailakoak dira beste faktore batzuk. Esaterako, ikerketak berretsi duenez, «gaztelaniak izugarrizko erakarpen eta presentzia du, baita udalerri euskaldunetan ere». Gainera, gaztelania geroz eta «azkarrago eta indartsuago» sartzen ari dela ikusi dute. Adibidez, zenbaitek azaldu dute belaunaldi berberean gaztelaniaren ezagutza eta erabilera handiagoa dela egun lehen baino. Euskararekiko kontzientzia ere erasan egin dela erakusten dute emaitza orokorrek: «Euskararen biziberritze prozesuak nekea eta ezkortasuna eragiten ditu». Hala ere, behatutako herrietako euskararen erabileran ez da ikusten elkarrizketatuen ezkortasunetik erator litekeen tamainako beherakadarik. Haurrengan baino ezkortasun handiagoa sumatzen da, edonola ere, helduengan. Denean da kezka iturri, bestalde, atzerritar jatorrikoen hizkuntza integrazioa. «Euskarara bideratuko duen hizkuntza harrera baten faltan» herritar horiek gaztelaniarako bidea egiten dutela diote elkarrizketatuek.

Faktore orokorragoen artean, ikerketak hizpide du haurtzaroak eta nerabezaroak «nortasunaren eraikuntzan» duten garrantzia: «Gaztelaniarako hizkuntza muda egiten da nerabezaroan, haien nortasunaren eraikuntzan jokoan sartzen diren beste eragile batzuek duten indarrarengatik». Identitatea garatzeko prozesu horretan, aintzat hartu beharrekoa da, ikerketaren arabera, aldatzen ari direla haurren hizkuntza dinamikak, eta aldatzen «mundura begirako bizitza ikuspegiak».

Hizkuntza komunitatearen kohesioak eta dinamikek ere badute eragina:. «Herriko eragileen artean elkarlanik ez dagoenean, hiztun komunitatea banatuta dago, eta horrek euskararen erabileran eta atxikimenduan eragiten du». Horri lotuta, aipatzen da ez dagoela nahikoa baliabide «euskararen erabilera bultzatu eta herrietako euskalgintza berraktibatzeko».

Argazkia egiteaz gain, lan ildo izan beharreko zenbait ere markatu dituzte ikerlanean. Eskolan, adibidez, «ikasle profil berriak integratzeak», atzerritar jatorriko ikasleen hizkuntza harrerari garrantzi handiagoa emateak eta «ahozkotasuna eta euskararekiko atxikimendua» erdigunean dituen metodologia garatzeak lehentasunezko izan beharko lukete. Herriko eta Euskal Herriko baldintzak aldarazteko lanean ere eragin daiteke, diotenez; hala nola tokian tokiko eragileen arteko koordinazioaren eta elkarlanari esker eta belaunaldien arteko desberdintasunak desagerrarazten.

Ikus-entzunezkoetan euskararen presentzia handitzea ere bada lehentasunezkoa. Eta bada nondik hazi: «Haurrek erakutsi dute, horretarako aukera egoki eta erakargarria dutenean, euskarazko eskaintza kontsumitzen dutela».

Hiru udalerri mota

Faktoreak aztertuta, hiru udalerri mota bereizita daude ikerlanean. «Haurrentzako arnasguneak» dira Azpeitia eta Dima. Horietan, haurrak asko aritzen dira euskaraz, eta lotura estua dute euskararekin, etxeko hizkuntza edozein dutela ere. «Ohiko udalerri euskaldunak» dira, sailkapen horren arabera, Aramaio, Etxarri-Aranatz eta Ikaztegieta. Haurrak asko aritzen dira euskaraz, batik bat ikasgelan, baina erabileran beherakada izan dute herri horietan, eta horrek zuzenean eragiten du. Halaber, ikerketaren arabera, herriotan ez dago egoerari aurre egiteko moduko «militantzia artikulaturik». Azkenik, «udalerri euskaldun erasanak» dira Bera eta Bermeo. Horietan, gaztelaniaren erabilera da nagusi haurren artean, baita ikasgelan ere. Erabilera orokorra beheraka ari da horietan ere.


Kristau Eskolan euskaraldia sustatzen

Summary: Kristau Eskolan euskaraldia sustatzen. Kristau Eskolak, Euskaraldian parte hartu eta hura sustatzeaz gain, zenbait dinamika bideratzen ditu.

Kristau Eskolak bat egiten du Euskaraldiarekin. Euskaraldian parte hartzeaz gain, hura sustatu ere egiten du. Halaber, Euskaraldiaren aurrean, eta prestakuntzaren garaian, hainbat dinamika bideratzen ditu: alde batetik, sarearen egoitza gisa, eta, beste alde batetik, sareko ikastetxeekin egiten duen sustatzeko lana. • Egoitzak berak, entitate gisa, izena ematen du egitasmoari begira, bere ariguneak sortuz, dituen lankide guztiak parte hartzen dutelarik. Langile bakoitzak bere rola aukeratzen du, eta horretan irautea bultzatzen eta babesten da. • Euskaraldiak irauten duen bitarterako komunikazio plana zehazten du, non sare sozialetan, hedabideetan eta web orrialde propioan egunez egun islatzen ari den: mezu laburrak, blogak, ikastetxeen esperientziak… • Horretaz gain, sormenari leku eginez, sortzen diren egitasmo txikiei bide ematen die Kristau Eskolan, kontuan edukita dagoeneko egoitzaren giroa guztiz euskalduna dela. • Halaber, hala eskatzen duten egoitzako langileei, formakuntza zehatza jasotzea errazten zaie, beren euskara maila sendotzeko, areagotzeko edota maila egokiago bat lortzeko. • Egoitzak parte hartzen du Euskaraldiaren inguruan antolatzen diren hainbat egitasmotan: informazio, formakuntza, aurkezpen, emanaldi eta bestelako jarduera guztietan. Eta, hezkuntzaren arloan kokatzen denez, Topaguneak egituratuta daukan Haur eta Nerabe Batzordean ere aktiboki egoten da.

Sareko ikastetxeen sustatzailea

Kristau Eskolaren sareko 123 ikastetxeetako irakasle guztiei informazioa zabalduz joaten zaie Euskaraldiaren prestaketa bitartean: • Ikastetxe bakoitza entitate gisa izena ematera gonbidatuz. • Sortzen diren azkeneko berriak elkarri jakinaraziz. • Ikastetxe bakoitza kokatzen den lekuan, lekuko batzordeekin edota erakundeekin parte hartzera ere bultzatuz. • Haur eta Nerabe Batzordetik sortzen diren baliabide didaktikoak elkarri bidaliz, kontuan izanik Euskaraldian 16 urtetik aurrera parte har daitekeela, baina gure ikastetxeetan dauden haur, nerabe eta gazte guztiak curriculum aldetik lanketa ezberdinak egiteko bitarteko ezberdinak eta ugariak dituztela jakinaraziz. Kontuan izanik, gainera, haurrek gurasoen duten eragina, baita hizkuntz ohiturei bultzada bat emateko ere. • Egitasmo sozialeko garaian burutzen ari diren guztia biralizatzea bultzatuz.

Laguntza guztia

Kristau Eskolaren egoitza hezkuntza formalaren barruan aritzen da, eta Kristau Eskolako ikastetxe guztiak Eusko Jaurlaritzako Hezkuntza Sailaren eskakizunetara egokitu behar dira, baita hizkuntzari dagokienez ere. Beraz, hor bide formala egin beharra daukate. Horren aurrean, egoitzatik behar duten laguntza guztia eskaintzen zaie, euskara, euskal kulturan txertaturik, ardatz izan dadin: formakuntzan, egitasmoak edota planak burutzeko orduan, zalantzak argitzeko eta erantzunak aurkitzeko…

Kristau Eskolako arduradunek azpimarratu dutenez, «gure ikastetxeentzako etengabeko bidelagun izan nahi dugu. Eta, bestalde, beraien praktika onak, emaitza garrantzitsuak agerian jarri, sare gisa ere indartuz eta elkar lagunduz».

Kristau Eskola bere lurraldean errotuta dago. «Sorreratik, hezkuntzan dugun gure izatea, eta zerbitzua gure herri honetan kokatzen da, herri honetan txertaturik, herri honetarako eta mundura begira eta zabalik. Guztian, errotik sendotu nahiaz. Horretan ari gara oraindik, gogoz eta konbentzimenduz. Eta, hortik ere, gure kulturarekiko —hizkuntzarekiko— konpromiso tinkoa eta zentzuzkoa».

Horregatik, Kristau Eskolak Euskaraldian parte hartzen du: «Euskaraldian parte hartzea eta sustatzea garbi daukagu, zaintzen saiatzea eta bultzatzea, eta bide berriak irekitzeko aukerak bilatuz joatea, komunikaziotik berarengatik hasita».

Informazio gehiago bildu nahi izanez gero, bisitatu webgune hau: www.kristaueskola.eus


Summary: Erdizko meategi proiektuaren inguruan iritzia eman nahi dutela aldarrikatu dute baztandarrek. Erdizko meategi proiektuari buruzko herri galdeketak egitea debekatu diete baztandarrei. Hori salatzeko, herri batzarrak eta elkarretaratzea egin zituzten atzo.

Atzoko egunarekin egitekoak ziren Erdizko meategi proiektuaren inguruko herri galdeketak Baztanen (Nafarroa). Helburua herritarrek proiektuaren inguruan zuten iritzia jakitea zen. Espainiako Gobernuak Nafarroan duen ordezkaritzak, baina, egitasmoa bertan behera uztera behartu zituen herrietako alkateak. Herritarrei erabakitzeko eskubidea ukatu izana argudiatuz, alkateek herri batzarrak antolatu zituzten atzo goizean eta larunbat arratsaldean. Atzo arratsaldean, berriz, elkarretaratze bat egin zuten Elizondon (Baztan, Nafarroa).

Batzarrak Baztango herri guztietan egin ziren, Almandozen izan ezik –galdeketak egitekoak ziren herrietan, zehazki–. Antolatzaileek adierazi zutenez, orotara 500 lagun inguru hurbildu ziren batzarretara. Bilera horien helburua herritarrak informatzea zen, galdeketekin gertatutako guztia azaltzea. Hala, alkateek zabaldutako idatziaren arabera, joan den azaroaren 10ean Guardia Zibilak kuartelera deitu zituen, errekerimendu bat jasotzera. Dokumentu horrek galdeketak egitea debekatzen zuen: «Baztango alkateok gure herrikoei galdetzeko eskumenik ez genuela adieraziz eta herrietako galdeketak eginen bagenitu ondorio administratibo edota zibilak pairatzen ahalko genituzkeela jakinaraziz».

Arratsaldean, baztandar guztiak Elizondora deitu zituzten euren erabakitzeko eskubidea aldarrika zezaten. Ixabel Aleman Amaiurko alkateak egin zituen bozeramaile lanak. «Iduri duenez, baztandarron hitzak ez die axola Belaten bertze aldetik gobernatzen gaituztenei; parte hartzeaz eta herritarren interesez ahoa betetzen duten mandatariei, hain zuzen», erran zuen Alemanek. Herritarrek beren iritzia eman nahi dutela adierazi zuen, eta Nafarroako Gobernuari galdera bat egin zion: «Ez Batzar Nagusiak, ez eta herrietako alkateok ere ezin badugu herri galdeketarik egin, nola egin behar du Gobernuak baztandarrok Magnaren meategi egitasmoaz dugun iritzia jakiteko?».

Irakurketaren ostean, bildu ziren herritar guztiek sinbolikoki bozkatzeko aukera izan zuten. Alkateak izan ziren bozkatzen lehenak, eta, jarraian, Elizondoko plazan zegoen jendea hasi zen banan-banan bozka ematen. Antolatzaileen erranetan, 750 lagun inguruk parte hartu zuten.