Summary: Hizkuntza eskubideen urraketen kexak %66,7 ugaritu dira urte batean. Guztira 1.299 intzidentzia jaso zituen iaz Hizkuntz Eskubideen Behatokiak. Arlo publikoan, Eusko Jaurlaritzari eta Nafarroako Gobernuari zuzendurikoak dira kexen erdiak.

Hizkuntz Eskubideen Behatokiak egina zuen ohartarazpena joan den ekainerako: pandemiaren ondorioz ugaritzen ari zirela hizkuntza eskubideen urraketak, eta, horiekin lotuta, baita Behatokiari jakinarazitako kexak ere. Gaur goizean emandako datuek berretsi baino ez dute egin uda hasieran iragarri zutena: aitzineko urtearekin alderatuta, %66,7 igo ziren hizkuntza eskubideak urratzearekin loturiko kexak 2020an.

Guztira 1.299 intzidentzia jaso zituen iaz Hizkuntz Eskubideen Behatokiak, Akuilari aplikazioaren eta Euskararen Telefonoaren bidez. Horien artean 1.148 izan ziren kexak: hau da, egunean hiru hizkuntza eskubide urraketa erregistratu zituen Behatokiak. Gainontzekoak zoriontzeak (36), iradokizunak (23) kontsultak (18) eta bertzelakoak (4) izan ziren. Askotarikoak dira jaso dituzten eskubide urraketak, baina, azken urteotan bezala, erakunde zehatz batzuei loturikoak nagusitu dira. Arlo publikoan, erraterako, Eusko Jaurlaritzak eta Nafarroako Gobernuak jaso dituzte kexen erdiak: 243 jaso ditu Eusko Jaurlaritzak, eta 114, berriz, Nafarroako Gobernuak. Arlo pribatuan, berriz, merkataritza handian, elikaduran eta ostalaritzan erregistratu dira gehien: 78, orotara.

Garbiñe Petriati Behatokiko teknikariak gaur datuen berri emateko Bilbon egindako agerraldian zehaztu duenez, nolanahi ere, arrakala dago errealitatearen eta datuen artean: «Kopuru hau errealitatearen lagin bat baino ez da; izan ere, jakin badakigu herritar askok egoera berezia zela pentsatuaz edo atzerapenak edo bestelako albo kalteen beldur, zerbitzuak euskaraz eskatzeko erreparoa izan dutela». Hain justu, Behatokiko kideek pandemiarekin lotu dute kexen gorakada, eta garrantzitsutzat jo dute horri erreparatzea: «Gure hizkuntzaren etorkizuna aztertzeko, behar-beharrezkoa da hizkuntza eskubideekin aurreko urtea bezalako une erabakigarrietan zer gertatzen den ongi aztertzea», azaldu du Agurne Gaubeka Behatokiko zuzendariak.

Osasungintzan nabaritu da kaltea, erraterako, eta arlo horrekin loturiko 137 kexa jaso zituzten Behatokian iaz, orotara. Pandemiarekin loturikoak izan dira anitz, Petriatiren hitzetan: «Eguneroko aldaketa, kontratazio zein bestelako neurriek herritarrak euskara lasai erabili ahal izatea baldintzatu dute. Profesionalen eta unitateen antolaketan aldaketa eta lekualdatzeak eman dira, profesional horien aldi baterako desgaitasunen ugaritzeak eragina izan du kontratazio berrietan ezartzen ziren irizpide edo lehentasunetan, eta, nola ez, hizkuntzarena ez da inon lehentasuna izan». Herritarren osasunean ere eragina izan du horrek, Behatokiko kideen arabera.

Izan dira arlo gehiago ere, ordea. Administrazio publikoan, erraterako, anitz izan dira arretarik euskaraz jaso ez dutenak, eta gaztelera edo frantses hutseko idazkiak ugaritu egin dira, Gaubekaren hitzetan. Hezkuntzan irakaskuntza presentziala eteteak eragindako kalteak nabarmendu dituzte, baita zenbait kasutan euskarazko jakinarazpen eta azalpenak beranduago iritsi izana ere. Foruzain, ertzain, Espainiako eta Frantziako polizia eta udaltzainek ere jaso dituzte kexuak. Gaubekak nabarmendu du, gainera, alarma egoerak eta ezarritako neurri eta debekuek «asko baldintzatu» dutela herritarrek haien hizkuntza eskubideen errespetua «lasaitasunez eskatzea». Arlo sozioekonomikoan, azkenik, Behatokiak salatu du ez dela bezeroen euskarazko arreta bermatu: «Informazio eta ohar gehienak gazteleraz jarri dituzte, eta hainbat kate komertzialek sare sozialetan zein webguneetan euskarazko informazioa bermatzeko ez dituzte beharrezko neurriak hartu, ezta sorreratik bertokoak direnek ere». Gaubekak zerbitzuaren kalitatearekin lotu du gabezia: «Eskaintzen diren zerbitzuetan zein langileei zuzendutako oharretan, osasun neurriak azaltzeko gomendio eta jarraibide gehienak erdaraz eskaini dira. Euskarazko arreta eta informazioa ez bermatzea, herritarren oinarrizko eskubideak behar bezala kontuan ez izatetik harago, ematen den zerbitzuaren kalitatearekin erabat lotua dago».

Behatokiko zuzendariaren ustez, ordea, horrek ez luke hala behar: «Herritarrek osasun egoera larriak zein arazo sozioekonomikoak dituztenean, laguntza baliabideak edo zerbitzuarekiko informazioa euskaraz jaso ahal izateak herritarrekiko enpatia eta zaintza erakusten ditu». Hala gertatu ez denez, administrazio publikoko eta eremu sozioekonomikoko erakundeei deia egin diete herritarren hizkuntza eskubideak «oinarrizko balio gisa» aintzat hartzeko «noranzkoan» lanean «hasteko».


VWek Taigo modeloa egingo du Landabenen

Summary: VWek Taigo modeloa egingo du Landabenen. Noranahiko itxurako auto txiki bat da, eta urtearen amaieran merkaturatuko du.

Udatik aurrera hiru modelo egingo dituzte Iruñeko Volkswagenen: Polo eta T-Cross modeloei hirugarren bat batuko zaio aurki. Noranahiko itxurako auto txiki bat izango da, eta Taigo izena hartuko du, gaur jakinarazi dutenez.

«Emozio handiko diseinu dinamikoa» duen auto bat dela esan du Alemaniako autogileak, eta «azken puntako teknologia izango duela, gidatzen laguntzeko eta sarera konektatzeko.

VWek Brasilen egiten duen Nivus autoan dago oinarrituta Taigo.

Modelo berriaren lehen 48 aleak, probakoak, iaz egin zituzten Landabenen, baina salmentara bideratutakoak irailean hasiko dira ekoizten, eta urtearen amaieran izango dira salgai.

VW Landabenen

Auto salmentaren jaitsiera handiak ez dio hondamendirik ekarri Volkswagen Nafarroari. Iaz 66,2 milioi euro irabazi zituen, 2019an baino %15 gutxiago. Lantaldean jaitsiera txiki bat izan du: urtearen amaieran 4.754 langile zituen Nafarroako fabrikarik handienak, 2019an baino ehun gutxiago.

Guztira, 3.066 milioi euro fakturatu zituen VWek Landabenen, eta horien %95 autoen salmentatik dator, eta gainontzekoa, auto osagaietatik. Aurreko urteetan baino fakturazio txikiagoa izan da, ekoizpenaren jaitsiera ez zelako txikia izan: 320.523 auto egin zituen 2019an, eta 242.666 iaz (-%24,2). Auto horien %56 T Cross modelokoak izan ziren, eta ia %43, berriz, Poloak.

Landabenen auto elektriko bat egiteko aukera mahai gainean dago, baina nekez iritsiko da 2025a baino lehen.

Oraingoz, beste atal batzuetara doaz inbertsioak. Iaz 98,8 milioi jarri zituen VWek fabrikan (+%63,5).

Egindako autoen %25 Alemaniara joan ziren; %16, Italiara: eta %15, Frantziara.


Summary: Errefuxiatuen kanpaleku gehiago eraikiko ditu Europako Batasunak Grezian. Batasunak 276 milioi euro bideratuko ditu kanpalekuetara. Turkiak EBren laguntza eskatu du Siriako errefuxiatuak euren herrialdera itzultzea errazteko.

EB Europako Batasunak Greziara iristen diren migratzaileen kudeaketarako duen politika mantentzeko pausoak eman ditu. Horiek kontinentera mugitzetik urrun, errefuxiatuen kanpaleku gehiago eraikiko ditu Lesbos eta Quios uharteetan. Horiek Samos, Kos eta Leros irletan egiten ari direnei gehituko zaizkie. Horrez gain, Turkiari exijitu dio «berehala hasteko berriz ere migratzaileen itzultzeak onartzen».

Migratzaileen giza eskubideen aldeko erakundeen protesta artean, EBk eta Greziako Gobernuak proiektu berria defendatu dute. EBko Barne komisario Ylva Johanssonek adierazi duenez, Batasunak aurrez ezarritakoa baino 155 milioi euro gehiago bideratuko ditu kanpalekuak eraikitzera; denera, 276 milioi euro. Eta horien helburuetako bat izango da migratzaileak «europartzea».

Moriako kanpalekuan gertatutako ezbeharrari erreferentzia eginez, Notis Mitarakis Migrazio ministroak adierazi du halako zentroak eraikitzen jarraitzen dutela uste dutenak «nahastuta» daudela. Halere, kanpaleku berriak ere hesiz inguratuta egongo direla jakinarazi du, eta migratzaileek ordutegiak izango dituztela sartu eta atera ahal izateko. Horren arrazoia kanpalekuaren eta inguruko herritarren «segurtasuna» bermatzea da, Mitarakisen esanetan. «Mundu guztiaren pazientziak muga bat du», gehitu du Johanssonek, nabarmentzeko Egeoko irletako bizilagunena euren mugara iristen ari dela.

Turkiari bideratutako mezu bat ere zabaldu du komisarioak. Orain, Greziatik herrialde hartara itzultzeko 1.540 lagun identifikatu dituztela azaldu du, eta horiek «lehenbailehen» hartzeko eskatu dio Ankarari. Mitarakisen arabera, Turkiatik Greziara iristen diren migratzaile gehienak «ez daude arriskuan» euren jatorrizko herrialdeetan, ezta Turkian ere —EBk herrialde seguru bezala onartzen du—. Itzultze horiek aurrera eramateko EBko estatu kideen elkarlana eta Frontex agentziaren laguntza ere eskatu ditu.

Siria eztabaidagai

Turkiak, Libanorekin eta Jordaniarekin batera, Siriatik iristen diren errefuxiatuei bideratutako laguntzak handitzeko eskatu diote nazioarteari, horiek euren jatorrizko herrialdera itzultzen hasteko beharrezko baldintzak bermatzeko. EB Siriaren eta Eskualdearen Etorkizuna Babesteko bosgarren konferentzia egiten ari den bitartean egin dute eskaera. Bileraren helburua errefuxiatuei bideratutako diru funts bat osatzea da, Siriako gerra hasi zenetik hamar urte igaro direnean. Hala, gaur iluntzean emango dute dohaintzaren berri.

Turkiako Gobernuaren arabera, migrazioaren kudeaketa ezin da herrialde bakar baten esku utzi; are gutxiago, COVID-19ak eragindako osasun krisiaren aurrean. Bide horretan, Bruselak Ankararekin eginiko migrazio akordioa berritu beharra nabarmendu du, Siriako herritarrak «euren herrialdera itzultzea» sustatzeko.

Horretarako, ordea, bide luzea dago aurretik. Europako Batzordeko Krisi Kudeaketarako arduradun Janez Lenarcicek adierazi du Sirian bizi duten «elikatzeko segurtasunik eza» eta «laguntza humanitarioaren beharra» direla egun dauden arazo nagusiak: «Oinarrizko produktuen prezioa %236 igo da, eta herritarren %60ak ez du elikatzea ziurtatuta». Azken urtean okerrera egin duen egoera bat dela gaineratu du, osasun krisia medio. Hala, bi milioi inguru izango lirateke nazioarteko laguntza humanitarioaren beharra dutenak.


Summary: Beste 685 kasu positibo zenbatu dituzte Hego Euskal Herrian. Osakidetzak eta Osasunbideak 11.500 proba egin dituzte birusa atzemateko, eta horien %5,9k eman dute positibo. Beste 82 lagun erietxeratu dituzte gaitzarengatik.

Koronabirusa puztua da Hegoaldean; hala erakusten dute osasun agintariek egunetik egunera emandako datuek. Zazpi egunez jarraian, egun bakarrean detektatutako COVID-19 kasu kopuruak beti gainditu du 500 kasuren langa, eta, hain zuzen ere, pandemiaren bilakaerak joera berari eutsi dio atzoko zenbaketetan: PCR probak eta antigeno testak aintzat harturik, Osakidetzak eta Osasunbideak 11.524 proba egin zituzten birusa detektatzeko, eta 685 positibo atzeman zituzten. Hala, positiboen portzentajea %5,9 izan da Hegoaldean.

Herrialdeka, Bizkaian atzeman dira positibo gehien: 222. Halaber, Nafarroan 184 kasu zenbatu dituzte; Gipuzkoan, 172, eta Araban, berriz, 97 izan dira asteleheneko testetan.

Gainera, ospitaleen egoerari buruzko datuak eguneratu ditu Osakidetzak eta Osasunbideak. Emandako informazioaren arabera, atzo 82 lagun erietxeratu zituzten gaitzarengatik. Horiek horrela, oraintxe bertan 377 paziente dira Hegoaldeko zentroetako gela arruntetan ospitaleraturik, eta, berriz, 101 pertsona daude ZIU zainketa intentsiboetako unitateetan.

Ipar Euskal Herriari dagokionez, Pirinio Atlantikoetako intzidentzia tasak 7,6ko igoera izan du, hiru eguneko tartean 76,4tik 84ra igo baita. Eskualdeko Osasun Agentziak dio birusaren zirkulazioa emendatzen ari dela, eta «bat-bateko goratze bat» gerta daitekeela, orain arte lortutako immunizazioa apala baita Akitania Berria eskualdean.


Summary: Txertoa jartzeko gune handien fasea ireki nahi du Osakidetzak. Donostian, Illunbeko txertaketa gunea martxan dago, eta Bilbon, Casillako kiroldegian hastera doazela esan Sagarduik

Motel antzean joan da txertaketa Araban, Bizkaian eta Gipuzkoan orain arte; bigarren dosia bermatze aldera, txertoak gordetzeko hautua egin zuen Osakidetzak, eta agerikoa zen estrategia horren eragina. Baina martxa bizitu egin dute orain. Jasotako txertoen %89,6 jarri dituztela adierazi du gaur goizean egin duen agerraldian Eusko Jaurlaritzako Osasun sailburu Gotzone Sagarduik, eta bultzada bat eman nahi diotela orain prozesuari txertaketarako gune handiak jarrita.

Martxan dago Donostian Illunbekoa, bihar hasiko da Bilbon Casillako kiroldegikoa, eta Gasteizen, horretarako era dagonean, Lakua frontoian jarri nahi dute beste bat. Orotara egun ja 150 txertaketa gune jartzeko bidean daudela esan du Osasun sailburuak; 25ekin hasi zirela, eta sarea ondo trinkotu dela ordutik. Jaurlaritzaren estrategiaren defentsa egin du; horri esker adinekoen egoitzetan egoiliar denak bi dosiak jasota daudela nabarmendu du. Donostian gaur Reale Arenan ere jarri dute txertaketarako eremu bat; Gipuzkoako Foru Aldundiaren eta Realaren arteko akordio baten emaitza izan da. Lehen itzuli batean, 9.500 pertsona txertatu nahi dituzte bertan; horietako asko aldundiarekin lotura duten okupazio zentroetako langile eta erabiltzaileak dira.

Osakidetzako profesionalak, bereziki, 80 urtetik gorako herritarren txertaketan ari dira oraindik. Horiei etxetik hurbil txertatzeko era ematen dietela azaldu du Sagarduik, eta etxera ere joan zaizkiela askori. Poliki-poliki 65 urtetik beherakoei ere abisuak ematen hastea da asmoa; SMS mezuen bidez egingo dute. Populazio orokor hori txertatzeko erabili nahi dira, bereziki, txertaketarako gune handiak.

Tartean, 65-80 urte artekoek geratu beharko dute zain; AstraZeneca horiei jartzea ez dela komeni oroitarazi du sailburuak.

Txertaketan aurrera egin arren, birusaren intzidentzia oraindik altua dela esan du Sagarduik, eta adi ibili behar dela.


Summary: Emakume bat eta haren seme-alabak kaleratu nahi dituztela salatu dute. Maiatzaren 21erako jarri dute kaleratzeko agindua

Berri Otxoak eta Argitan elkarteek elkarretaratze bat egin dute Barakaldoko udaletxearen aurrean, herri horretako emakume bat etxetik kaleratu nahi dutela salatzeko, Emakumeak 41 urte ditu, indarkeria matxista pairatutakoa da, eta lau seme-alaba ditu: horietatik hiru adingabeak dira, 5, 11 eta 14 urtekoak.

Emakumea eta bere familia Alokabide elkarte publikoaren etxebizitza batean daude, baina elkarteak kaleratu egin nahi du, eta auzitegiak etxegabetze agindua eman du, maiatzaren 21ean 09:15ean gauzatu beharrekoa.

Berri Otxoak eta Argitan elkarteetako kideek salatu dutenez, emakumeak «asteak» daramatza ahaleginak egiten Barakaldoko Udaleko gizarte zerbitzuek edo Etxebide etxebizitzaren euskal zerbitzuak irtenbideren bat topa dezaten, «gaur egun bizi den pisuan edo alogera sozialeko beste etxebizitzaren batean», baina erakundeek ez diote erantzunik eman, «egoera bereziki zaurgarria izan arren, gizarte zerbitzuek egin eta epaitegira bidalitako txostenak adierazi bezala».

2012ko azaroaren 9an Amaia Egaña barakaldarrak bere buruaz beste egin zuen, hari haren etxea desjabetzera zihoazela. Gertaera hark Barakaldo eta Euskal Herria osoa astindu zuen. Geroztik, Berri Otxoak elkarteak salatu duenez, 1.800 kaleratze inguru egin dituzte Barakaldon: astean lau, batez beste.«Egañaren heriotzaren ostean Eusko Jaurlaritzak, Eudelek eta Botere Judizialaren Kontseilu Nagusiak 2013an sinatu eta 2019ko otsailean berretsitako kaleratzeen kontrako protokoloa hutsaren hurrengo dela frogatu da», azaldu dute.


Summary: Aragonesek ez du nahikoa babes lortu bigarren bozketan ere. Joan den ostiraleko emaitza bera izan da gaurko bozketan, eta ERCk bi hilabeteko epea izango du CUPekin egin duen akordiora JxC batzeko. Independentismoaren barneko desadostasunak agerian utzi ditu gaurko saioak.

Bigarren ahaleginean ere huts egin du Pere Aragones Kataluniako presidente izendatzeko inbestidura saioak. Lau egunetan ez dira desagertu JxC Junts per Catalunyaren eta ERC Esquerra Republicanaren arteko desadostasunak, eta joan den ostiraleko emaitza berbera izan da gaurko bozketan: aldeko 44 boto (ERC eta CUP), aurkako 61 (PSC, Vox, En Comu Podem, Ciutadans eta PP), eta 32 abstentzio (JxC). Ondorioz, ERCko hautagaiak ez du presidente izateko adinako babesik lortu, eta JxCrekin negoziatzen segitu beharko du. Maiatzaren 26ra arteko epea izango du, eta, ordurako akordiorik ez badago, hauteskundeak egingo dira berriz.

Bi alderdi independentista nagusien arteko desadostasunen iturri nagusia zein den ageriago utzi du gaurko saioak. Independentismoaren lidergoa lortzeko ERCren asmoak talka egiten du etengabe JxC Junts per Catalunyarenarekin. «Gehiengo gaindiezin bat» eratzeko deia egin du Aragonesek, eta horretarako estrategiak koordinatu behar direla nabarmendu du: «Horrek espazio guztiak aitortu behar ditu, baita erbestea ere, baina Kataluniako instituzioak balioa eman behar die, gobernuak eta presidenteak ordezkatu ezineko erantzukizuna baitute». Errepublikaren Kontseiluaren zereginari erreferentzia eginez egin ditu adierazpenok Aragonesek, hain justu ikusmolde desberdinak baitituzte horren inguruan. Prozesu independentistaren gidaritza erakunde horrek izatea nahi du JxCk, eta Generalitatea egunean eguneko kudeaketan zentratzea. «Ordezkaritzarik eta tutoretzarik gabe» gobernatu nahi duela nabarmendu du Aragonesek, ordea. Gertuko gobernantza bat egitearen beharra azpimarratu du: «Gure herrialdearen zerbitzura egotea da helburua, beharrei erantzutea, desparekotasunak borrokatzea, herritarren bizi baldintzak hobetzea, aberastasuna sortzea eta zazpi milioi eta erdi katalanen behar sozialez arduratzea».

Hari erantzunez, Gemma Geis JxCko parlamentariak ziurtatu dio inork ez diola «erbestetik tutoretzarik inposatuko», iradokiz hori ez dela arazoa izango ados jartzeko: «Hasiera-hasieratik dakizu guk egindako proposamenak nahiko argi zioela zure presidentzia eta gobernantza tutoretzapeko zuzendaritzatik kanpo geratuko direla». Are, presidentetzarako hautagaiari eskatu dio «ez nahasteko hautesleak» gai horren inguruan. Akordio estrategiko bat nahi dutela azaldu du, erbestea eta gatazkaren nazioartekotzea aintzat hartuko dituena. «Gobernu programa bat izan eta gobernuaren barneko erantzukizunak banatu arte» ezingo dutela inbestitu azaldu du: «Gure konfiantza dauka, baina presidentetzak norabide argia izatea beharrezkoa da», erantsi du. Bi hilabeteko epea izango dute ados jartzeko, baina epe hori baino lehenago egitea espero dutela adierazi du Geisek, eta baztertu egin du beste hautagairen bat babestea nahiz hauteskundeak errepikatzea.

Hala ere, ERCren eta CUPen akordiora gerturatu eta berehala, pauso bat atzera egin du berriz ere, esanez bere alderdia «urrun» sentitzen dela «CUPekin adostutako herrialde proiektutik». Adostutakoaren mugez aritu zen CUP bera ere, baina pandemiak eragindako krisiari aurre egiteko lehenbailehen gobernu bat martxan izatea beharrezkoa dela nabarmendu du Eulalia Reguant parlamentariak. Baiezkoak prozesua «amaitzen jarraitzea» eta herritarrei «alternatiba bat ematea» esan nahi duela adierazi du. Halaber, Juntsi leporatu zion batasuna «arma gisa erabiltzea».

Belgikara begira besteak ere

Alderdi independentisten adierazpenak soilik ez ditu busti Errepublikaren Kontseiluaren eta independentismoaren barneko lidergoaren gaiak. Salvador Illa PSCko diputatuak Aragonesi ohartarazi dio erakunde horren eta Carles Puigdemonten «bikario» bihurtzeko arriskua duela. «Zer gehiago gertatu behar da antisistemek eta Waterlook bahituta egoteari uzteko?» galdetu dio. «Gezur handi bat errepikatzen» saiatzea leporatu dio Illak, eta alboratzeko eskatu, hark bere lekua hartzeko. JxCtik aldentzeko eskatu dio En Comu Podemeko diputatu Jessica Albiachek ere, Errepublikaren Kontseiluaren menpe egoteari uzteko. Erakunde hori pribatua dela eta dirua bertara bideratu dela salatu du. Bestelako gehiengo bat eratzeko deia egin du: «Generalitate berri bat eratu dezakegu iraganeko esperientzietatik ikasita».

Ciutadanseko Carlos Carrizosak ere mintzagai izan du Errepublikaren Kontseilua. «Bost axola zait niri Errepublikaren Kontseiluak», adierazi du. Haren arabera, independentismoak ez daki zer egin, eta «Waterloon gobernu paralelo bat» sortu nahi du.


Summary: 60 urtetik beherakoak AstraZenecarekin txertatzeari utziko diote Berlinen. Paul-Ehrlich medikuntza institutuak 31 tronbosi kasu atzeman ditu AstraZenecarekin txertatutakoen artean; horietatik bederatzi hil dira.

AstraZenecako dosiak 60 urtetik beherakoei emateari utziko diote Berlinen, txertoaren albo kalteei buruzko ikerketan datu berriak daudela argudiatuta. Horrelaxe azaldu du Dilek Kalayci Alemaniako hiriburuko Osasun agintaritzako arduradunak. Izan ere, Paul-Ehrlich institutuak jakinarazi berri du AstraZenecarekin txertatutako 31 lagunek tronbosiak pairatu dituztela, eta horietako bederatzik bizia galdu dutela. Gaitza pairatu duten gehiengoa 20 eta 63 urte arteko emakumeak direla azaldu du. Txertaketa bertan behera uzteko lehen pausoak hiriburuko bi ospitalek eman dituzte, eta behin betiko emaitzak izan artean "tentuz" jokatu nahi dutela adierazi.

Berlingo Charité ospitalea eta Vivantes klinikak izan dira txertaketa bertan behera uzten lehenak. Bi erakunde horien erabakiak oihartzun handia izan du; haiek adierazitakoaren arabera, ospitaleko 19.000 langileetatik %70a txerto horrekin txertatu baitituzte, eta Vivantesen kasuan "milaka" izan dira horrekin txertatutako langileak.

Botika etxearen txertoak herrialdean jasaten duen bigarren geldialdia da gaur iragarri dutena, martxo erdialdean ere geldiarazi baitzuten, tronbosiekin harremana zuelakoan. RKI Alemaniako Robert Koch birologia institutuaren arabera, jada 2,7 milioi lagunek hartu dute txertoa.


Summary: Emakundek uste du haurren interesak lehenetsi behar direla zaintza partekatuaren legean. Landaidaren arabera, egungo ereduak «arrisku handia» dakar indarkeria matxista kasuetan, bortizkeria «iraunarazten» laguntzen duelako. Epaileen formakuntza azpimarratu du.

Emakundek adierazi du zaintza partekatuaren legearen aldaketan «seme-alaben interes gorena eta babesa» bermatu beharko liratekeela, batez ere indarkeria matxista kasuetan. Haren arabera, zaintza partekatuaren egungo ereduak «arrisku handia» dakar emakumeen aurkako bortizkeria dagoen egoeretan, eta azpimarratu du aurrez ere gauza berbera aldarrikatu zutela: «Ez du behar besteko bermerik ematen genero indarkeriarekiko gertakari bat bizitzen ari diren kasuetarako; aditu askok uste dutenez, inposatuz gero, bikotekidearen eta seme-alaben aurka egiten ari den indarkeria iraunarazten laguntzen du».

Hain zuzen, Izaskun Landaida Emakundeko zuzendariak gaur egin du agerraldia Eusko Legebiltzarreko Giza Eskubideen, Berdintasunaren eta Justiziaren batzordean, zaintza partekatuaren legeari buruz erakundearen iritzia emateko.

Landaidak, gainera, gogorarazi du bortizkeria matxista kasuetan, seme-alaba adingabeak ere zuzeneko biktimak direla 2015az geroztik, eta, beraz, babestu egin behar direla. Erantsi du adituak ere ohartarazten dabiltzala zaintza partekatuak haurrengan dituzten «ondorio kaltegarriez», eta instantzia juridikoek, beraz, «genero ikuspegia txertatuz» jardun beharko luketela. «Ezinbestekoa da genero ikuspegia duen prestakuntza espezializatua eskaintzea epaileei eta gainontzeko bitartekari juridikoei, egoera zail horien aurrean erabakitzeko tresna egokiak izan ditzaten».


Summary: Aitziber Garmendiari egingo diote ‘Arnasa Gara’ kanpainaren bigarren elkarrizketa. Aitziber Garmendia aurkezle, antzezle eta umoristari egingo diote elkarrizketa, eta Hitanoarekin, busti gehiago ikus-entzunezkoaren inguruan jardungo dute zuzenekoan.

Egun ugari dira UEMAren, Eusko Jaurlaritzaren eta Nafarroako Gobernuaren Arnasa Gara kanpaina aurkeztu zutela. Udalerri euskaldunetako eta euskararen arnasguneetako tokian tokiko testuinguru ugariak zein diren adierazteko, eta horren inguruan hausnartzeko asmoz egin dute kanpaina. Hiru Damatxo ekoiztetxeak egindako zortzi ikus-entzunezko dira kanpainaren ardatza, eta bideo horietako bakoitzean udalerri euskaldunetan ohikoak diren zenbait testuinguru girotzen dira.

Pilula horiekin batera, elkarrizketa bat egingo dute astero: iragan astean egin zuten lehena –Antton Telleria irrati esatari, aurkezle eta umoristarekin–, eta bihar egingo dute bigarrena, Aitziber Garmendia aurkezle, antzezle eta umoristarekin. Arratsaldean izango da, 17:00etan, eta BERRIAren Instagram kontuan jarraitu ahal izango da.

Biharkoan, hitanoaren inguruan mintzatu dira, eta Hitanoarekin, busti gehiago ikus-entzunezko pilula izango dute hizpide. Erika Olaizola, Ainhoa Etxebarria eta Iratxe Urkiaga antzezleak ageri dira pilula horretan; azken horiek bikote dira, eta terapeuta baten –Erika Olaizola– kontsultara joan dira haien harremanean dituzten hutsune eta gabeziak guztiak gainditu nahian. Haien arteko sugarra apaldu egin dela dio bikoteak, eta etsita ageri dira; izan ere, ezerk ez diela funtzionatzen aitortu dute. Hala, hika metodoaren berri ematen die medikuak, eta metodo hori probatzeko gomendatzen die.

Horixe da bideoarekin transmititu nahi dena: hitanoak hurbiltasuna eta konplizitatea dakarrela, eta, izenburuak dioen bezala, hitanoarekin gehiago busti beharko litzatekeela. «Hika aritzeak hizkuntzaren bizitasuna erakusten du. Baita hurbiltasuna, laguntasuna eta konplizitatea ere», adierazi dute antolatzaileek ohar batean. Pilula hori ikusgai dago dagoeneko, eta Arnasagara.eus webgunean eta sare sozial ugaritan ikus daiteke jada.

Antton Telleriaren eta Aitziber Garmendiaren ondoren, beste euskal sortzaile ugari ere elkarrizketatuko dituzte, eta astero egingo dute elkarrizketa bat, guztiak BERRIAko Instagram kontuan. Besteak beste, Eñaut Elorrietari, Ander Lipusi, Ainhoa Etxebarriari edota Sambou Diabyri egingo diete elkarrizketa, eta zuzeneko horietan guztietan aste horretan plazaratu duten testuinguru jakin baten inguruan hausnartuko dute. Horrela, euskararentzat arnasgune diren udalerrietako herritarrei aitortza egin nahi diete, hizkuntza ohituren inguruan izan ditzaketen pentsamenduaren inguruan gogoeta egitera gonbidatu eta euskaraz hitz egiteko ahaldundu daitezen animatu.


Summary: Lodosan baheketa bat eginen du Osasunbideak. Nafarroako Gobernuak 60 urtetik gorako herritarrak deitu ditu koronabirusa atzemateko proba egitera. Baheketa bihar arratsaldean eginen dute, herriko kultur etxean.

COVID-19aren transmisioa nabarmen larriagotu da Lodosan (Nafarroa). Kutsatzea etetea helburu, Nafarroako Gobernuko Osasun Departamentuak eta Lodosako Udalak hainbat herritar deitu dituzte testa egitera. Zehazki, 60 urtetik gorako biztanleek hartuko dute parte baheketan; Lodosan 1.200 lagun inguruk dituzte 60 urte edo gehiago.

Gobernuak ohar batean jakinarazi duenez, probak bihar arratsaldean eginen dituzte, eguerdiko 12:00etatik arratseko 20:00ak bitartean. Herriko kultur etxean prestatuko dituzte probak egiteko postuak.


Historia idazteko 22 jokalari

Summary: Historia idazteko 22 jokalari. Espainiako Kopako finala jokatuko duten bi hamaikakoak ia erabakita dituzte entrenatzaileek. Hau da partida historikoa hasieratik jokatzeko aukerarik handiena duten jokalarien zerrenda, eta haien ezaugarrien azterketa.

Beti izan litezke aldaketak, partida hasi baino ordubete bat lehenago arte ez baitituzte hamaikakoak jakinaraziko. Atzo Asier Illarramendik ziztada bat nabaritu eskuineko izterrean finalaren bezperako entrenamenduan, eta oso zail du jokatzea. Baina ezusteko handirik ezean, zalantza hori alde batera utzita, hauek izango dira Espainiako Kopako finala hasieratik jokatuko dutenen zerrendak.

Athleticen, Marcelino entrenatzaileak erabaki beharko du ea euskarrian Dani Garciak edo Unai Lopezek jokatuko duten hasieratik. Eta Unai Vencedorren ordez Mikel Vesga has liteke. Gainerakoan, hasierako hamaikakoa ia segurua da. Urtarrilean, Athleticek Espainiako Superkopa irabazi zuen Sevillan, Real Madril eta Bartzelona kanporatuta. Egun bakarreko kanporaketetan talde oso fidagarria dela erakutsi zuen.

Realean, berriz, mina hartuta eta osatzeko lanean aritu dira azkeneko asteetan jokalari asko: Aritz Elustondo, Nacho Monreal, Igor Zubeldia, Mikel Merino, Joseba Zaldua, David Silva... Suspertzeko lanak ongi antolatu ditu taldeak, larunbateko partidan erabakigarriak izan litezkeen jokalari guztiak osatzeko. Aihen Muñoz eta Jon Guridi ere entrenatu dira aste honetan, baita atzo Moya ere. Aukeratutako zerrenda honetan, Aritz Elustondo izan liteke zalantza.


Summary: Mendizorrotzako atentatuaz absolbitu egin dute Marixol Iparragirre. Fiskalak 488 urteko kartzela zigorra eskatua zuen euskal presoarentzat, 1985ean Gasteizen Espainiako Poliziaren aurka egiten saiatzea leporatuta. Delitu horretaz errugabe jo du Espainiako Auzitegi Nazionalak.

Joan den abenduan epaitu zuten Marixol Iparragirre euskal presoa Espainiako Auzitegi Nazionalean, 1985ean Mendizorrotza inguruan (Gasteiz) Espainiako Poliziaren aurka egiten saiatzea leporatuta. Iparragirrek deklaratu zuen ez zuela atentatu hartan parte hartu, baina fiskaltzak 488 urteko espetxe zigorra eskatu zuen harentzat. Espainiako Auzitegi Nazionalak delitu horretaz errugabe jo du azkenean.

Epaiketa ugari izan ditu Iparragirrek azken hilabeteotan Espainiako Auzitegi Nazionalean, eta ez da delitu batzuengatik absolbitzen duten lehenengo aldia. Urtarrilean, erraterako, Oviedoko komisariaren aurkako atentatua egiteaz errugabe jo zuten. Fiskaltzak 71 urte eskatzen zizkion, atentatu hori aginduta bost delituren erantzule gisa: bat, «hondamendi terrorista» sortzeagatik; hiru, «hilketa saiakeragatik»; eta beste bat, «lesio terroristak» eragiteagatik. Froga faltagatik absolbitu zuten.

Bertze hainbat auzitan errudun jo dute, ordea. Otsailean 122 urteko espetxe zigorra berretsi zion Espainiako Auzitegi Gorenak Luciano Cortizo Espainiako armadako komandantea hiltzea leporatuta. Orain guti ailegatu zaio bertze epai bat: 1994ko eta 1995eko bi atentatu agindu izana leporatuta 61 urteko zigorra ezarri dio Espainiako Auzitegi Nazionalak.


Summary: Jaurlaritzak eutsi egin dio Euskaltelen sarean sartzeko aukerari. «Euskal gizarteari egindako lapurreta» salatu du EH Bilduk. «Herri gisa galdu dugu, lau katuk lotsa barik etekin ikaragarriak izan ditzaten».

MasMovilek Euskaltel erosteak ez du zertan itxi haren eta euskal erakundeen arteko loturaren historia. Arantxa Tapia Ekonomiaren Garapeneko sailburuak ziurtatu du gobernua prest legokeela Euskaltelek gaur egun Araban, Bizkaian eta Gipuzkoan erabiltzen duen zuntz optikoaren sarearen zati bat erosteko, betiere MasMovilek salgai jarriko balu. Erabaki hori ez dagoela hartuta azaldu du telekomunikazio enpresako buru Meinrad Spengerrek. MasMovilek maileguen bitartez ordaindu nahi du Euskaltel irenstearen 2.000 milioi euroren kostua.

Zuntz optikoaren sarea Eusko Jaurlaritza bera hasi zen eraikitzen 1990eko hamarkadan, eta erabat publikoa izan zen 2012an saldu zuen arte, Patxi Lopez (PSE-EE) lehendakari zela. Diru behar gorrian zen orduan Gasteizko gobernua, eta 68 milioi euro jaso zituen trukean. Kopuru hori oso txikia zela salatu zuten ahots askok orduan, baina operazioari oniritzia eman zion Eusko Legebiltzarrak, EAJren, PSE-EEren eta PPren botoekin; Aralarrek eta EAk aurkako botoa eman zuten.

Tapiak aitortu du azken urteetan Jaurlaritzaren aukeren artean izan dela Euskaltelen zati bat erosteko aukera, baina opeazioa ez zen inoiz gauzatu, konpainia hori burtsan izanik «ez delako hain erraza hor erostea edo norbaiti enkargua ematea akzioak erosteko». Euskaltelen bertan ez ezik, haren sarean ere inbertitzeko aukera aztertzen ari zen Jaurlaritza, telekomunikazio enpresak iragarria baitzuen sare horren zati bat salgai jarri nahi zuela, dirua lortzeko sare hori berritze aldera, zaharkitua geratu delako. Aukera hori berriz zabalduz gero, esku hartzeko prest legoke Jaurlaritza, Finkatuz-en bitartez. Funts hori sortu zuen euskal enpresetan akzioak erosi eta haien errotzea sendotzeko, baina bi operazio baizik ez ditu egin, CAFen eta Kaikun. Finkatuzek 130 milioi euroren inbertsio gaitasuna du gaur egun.

EH Bilduren haserrea

Jaurlaritzak Euskaltelen izan duen jarrera oso gogor salatu dute Maddalen Iriarte eta Iker Casanvova EH Bilduko legebiltzarkideek: «Euskal gizarteari eginiko lapurreta bat da. Urkulluren gobernuak gezur sare bat eraiki du zuntz optikoaren sarea baino luzeagoa, pribatizazio prozesu hori babesteko, guztion begien bistan dagoena ukatu nahian». Iriartek hau gaineratu du: «Herri gisa galdu dugu, lau katuk lotsa barik etekin ikaragarriak izan ditzaten; hori da EAJk eta Eusko Jaurlaritzak bultzatu eta sustatu dutena, espekulazio gordinena». Iriarteren iritziz, «Euskaltel auziak frogatu du Jaurlaritzak ez duela planik sektore estrategikoak garatzeko».

Casanovak nabarmendu du «interes pribatuek etekin erraldoia» egitea baimendu duela gobernuak, besteak beste, Jaurlaritzak 68 milioitan saldutako sareak «1.000 milioiko balioa duelako». Hiru arduradun seinalatu ditu: Alberto Garcia Erauzkin presidente ohia, «pribatizazio prozesua abian jartzeagatik»; Gregorio Billalabeitia Kutxabankeko presidentea, «ezinbesteko laguntzailea» izan delako; eta Tapia eta Iñigo Urkullu, «Jaurlaritzaren jarrera afera honetan onartezina izan delako».

Euskal Herriak Kapitalari Planto taldeak Euskaltelen «pribatizazioa»salatzeko protesta batera deitu du bihar eguerdirako, konpainiak Bilboko Gregorio de la Revilla kalean duen bulegoan.


Summary: Silva: «Jokalari gazteak horren lasai ikusteak harritu egin nau». Jokalari kanariarra finalerako prest izango da, izan dituen arazo fisikoak gaindituta. Nabarmendu du «meritu izugarria» duela titulu bat irabazteko lehian jarduteak «harrobiko horrenbeste jokalarirekin».

Kopako finalerako prest dago David Silva. Denboraldian zehar erakutsi duen moduan, jokalari erabakigarria da kanariarra Realarentzat, taldeko beste inork ez duen magia baitu azken metroetan zuloak bilatu eta paserik onenak emateko. Berak, ordea, umiltasuna erakutsi du gaur, prentsaurrekoan: «Uste dut kasualitatea dela ni lesionatu nintzenean taldeak bolada txar bat igaro izana». Dena den, zale txuri-urdin bat baino gehiago pozik izango da joan den astetik Silva arazorik gabe entrenatzen ari dela ikusita.

Taldeari dagokionez, bere taldekide gazteak oso lasai ikusten dituela nabarmendu du, baita horrek harritu egiten duela ere: «Ikusiko dugu finala gerturatu ahala... baina hemen ilusioa da nagusi, eta hori ona da». Gazteei neurketa disfrutatzeko esango diela adierazi du, eta euren buruari presiorik ez sartzeko gomendatu diela: «Horrelako partidak gauza txikietan erabakitzen dira, eta une oro eutsi beharko diogu kontzentrazioari».

Moyarekin eta Monrealekin batera, Silva bera da taldeko jokalaririk beteranoena, baita bere ibilbidean zehar garaikur gehien eskuratu dituena ere, bai Manchester Cityrekin, bai Espainiako selekzioarekin. Horrek titulua irabazteko gosea kentzen ote dion galdetuta, ezezkoa esan du jokalariak: «Berezia izango litzateke garaikur hau Realarekin irabaztea; jendea gogo handiz ikusten dut». Horretaz gain, azpimarratu du «meritu izugarria» duela titulu bat irabazteko lehian jarduteak «harrobiko horrenbeste jokalarirekin».

Erabat identifikatuta

Athletici irabazteko zer egin behar duten ere badakielakoan dago Silva: «Honaino ekarri gaituen estiloarekiko fidelak izan behar dugu». Dena den, aitortu du Athletic bolada gozoan ikusten duela.

Klubari dagokionez, berriz, jokalariak esan du «erabat identifikatuta» sentitzen dela «hemengo jendearekin», langileak-eta jatorrak direlako: «Oso pozik nago, eta nire familia ere bai; hori da garrantzitsuena». Azkenik, gehitu du Espainiako Kopa «zerbaiten hasiera» izatea espero duela, ez amaiera: «Beste urtebeteko kontratua dut, eta talde honekin tituluak irabazteko lehian jarraitu nahi dut».


Summary: OMEk adierazi du ezin daitekeela ziurtatu Wuhango merkatua COVID-19aren jatorria denik. Ikertzaile taldeak azaldu du hasierako zenbait kasuk ez zutela zerikusirik merkatuarekin. Ondorioztatu dute birusa laborategian sortu zela dioen hipotesia gertagaitzena dela, baina ez dute baztertu azterketa gehigarriak egitea.

Txinan COVID-19aren lehen kasuak azaldu eta urtebete pasatxora, OMEko ikertzaileek adierazi dute ez dagoela froga nahikorik Wuhan, Huanango merkatua hain zehazki, horren sorburua dela adierazteko. Azaldu dute hasieran atzemandako zenbait kasuk ez zutela harremanik Huanango merkatuko jardunarekin, eta berriki jakin dute eremu horretan birusa nahiko zabalduta bazegoen ere ez zuela harremanik merkatuarekin. Are gehiago, azaldu dute nazioarteko zenbait ikerketak ondorioztatu dutela Wuhango lehen kasua atzeman aurretik ere beste herrialde batzuetan jada bazegoela birusa. Informazio horrek «iradoki dezake merkatua ez zela lehen agerraldiaren sorlekua», taldearen arabera, eta hori horrela balitz, aurrekari horiek aztertzearen garrantzia azpimarratu du.

Birusaren jatorria ez da ziurra, eta hori baieztatu du OMEko aditu taldeak. Berretsi du ez daudela behar beste froga Huanan sorburutzat jotzeko, baina ez dute guztiz baztertu hipotesi hori. «Oraintxe bertan ezin dira ondorio adierazgarriak atera Huanango merkatuak agerraldiaren sorreran izan zuen rolaz, edota gaixotasuna hara heltzeko moduaz», adierazi dute kaleratu berri duten txosten batean. Dena den, taldeak uste du Txinara heldu orduko beste herrialde batzuetan jada birusa bazegoela dioten hipotesiek «kontuan hartu gabeko transmisioa» adierazi dezaketela. Hain zuzen ere, ikerketa horrek bat egin du Txinako Gobernuak zabaldutako bertsioarekin, Pekinek beti defendatu izan baitu birusa ez zela Wuhanen sortu; beste leku batetik heldu zela, alegia.

Laborategiko hipotesia, «oso gertagaitza»

Sorlekua oraindik argitzeke badago ere, OMEren arabera litekeena da saguzarretatik gizakiengana transmititzeko orduan beste animalia espezie bat izatea bitartekaria. Era berean, adierazi dute «oso gertagaitza» dela birusaren jatorria laborategi bateko istripu batean egotea, hasierako zenbait hipotesik adierazi bezala. Dena den, hipotesiaren probabilitatea txikia bada ere, Tedros Adhanom Ghebreyesus OMEko zuzendariak salatu du Wuhango laborategiei buruz egindako ikerketak ez zirela «oso zabalak» izan, eta ez du baztertu ikerketak berriz hastea: «Ez dut uste azterketa behar besteko zabala denik. Datu eta ikerketa gehiago behar dira ondorio pisutsuagoak lortzeko. Ikerketa taldeak ondorioztatu du hipotesi hori dela gertagaitzena, baina gehiago ikertu behar dugu, eta prest nago aditu espezializatuen misio gehigarriak martxan jartzeko.».


Summary: Uemako kide izatea erabaki du Amasa-Villabonako Udalak. Udalerri Euskaldunen Mankomunitateko 89. kidea izanen da Gipuzkoako herria.

Uema Udalerri Euskaldunen Mankomunitateak kide bat gehiago izanen du laster: Amasa-Villabonako Udala. Gaurko osoko bilkuran erabaki du udalbatzak Uemara sartzea, eta, hala, mankomunitatearen batzar nagusiak udalen eskaera berriak onartzen dituenean, Uemako 89. herria izanen da Gipuzkoakoa. Gaur arratsaldeko osoko bilkuran egin dute bozketa, eta sartzeko erabakiak aldeko zazpi boto, kontrako bat eta bost abstentzio jaso ditu.

5.881 biztanle ditu Amasa-Villabonak, eta, azken datu soziolinguistikoen arabera, herritarren %67k dakite euskaraz. Euskararen kaleko erabilera %36koa da, eta etxean %42rentzat da euskara ohiko hizkuntza. Datu horiek ikusita, Beatriz Unzue alkateak nabarmendu du hizkuntza ohiturak aldatzeko eta euskara biziberritzeko “hizkuntza politika eraginkor eta ausartak” behar direla. Uemako kide izateak horretan lagunduko die, haren ustez: "Uemak zerbitzu ugari eskaintzen dizkie udalei, eta guk zerbitzu horiek baliatu nahi ditugu, euskaraz lasai bizi ahal izango den herri bat izatea lortzeko”. Alkateak nabarmendu du udaleko euskara zerbitzuak eta Uemako teknikariak elkarlanean ariko direla bide horretan.

Amasa-Villabonako udalbatzak gaur arratsaldean egin du hilabete honetako osoko bilkura, eta hartu dituen erabakien artean dago Uemako kide izatea. Unzueren hitzetan, “hamarkada askotan jende askok euskararen alde egindako lanaren emaitza” da gaur hartutako erabakia: "Ueman sartzea mugarri garrantzitsu gisa ikusten dugu, eta jende askok euskararen alde egindako lan guztiaren aitortza egiteko baliatu nahi dugu. Pozik eta harro egotekoa da urte luzez herri erdaldundua izan ondoren –batez ere frankismo garaian- Amasa-Villabona berriro ere herri euskaldunen klubean egotea".

Uemak heldu den maiatzaren 29an eginen du hurrengo batzar nagusia, Amasa-Villabonako Gurea antzokian, eta batzarkideek egun horretan onartuko dituzte udalen eskaera berriak. Amasa-Villabonakoa sartuta, Tolosaldeko 28 herrietatik hamazazpi izanen dira Uemako kideak.


Summary: Lauko txapelketa bat jokatuko du Euskal Selekzioak, Argentina, Nigeria eta Venezuelarekin. Euskadiko Futbol Federazioak antolatu du, eta Basque Country International Women´s Cup izena jarri diote. Datorren astean jokatuko da, Lezaman eta Zubietan.

Emakumezkoen Euskal Selekzioa zelaira itzuliko da datorren astean. Lauko txapelketa batean izango da: Basque Country Women`s Cup izena du, eta Euskadiko Futbol Federazioak antolatu du. Erreferentziazko txapelketa izatea nahi du antolatzaileak. Argentinak eta Nigeriak apirilaren 8an (osteguna) jokatuko dute lehen finalerdia, Zubietan, 18:30ean hasita. Bigarrena Lezaman jokatuko dute, Euskal Selekzioak eta Venezuelak, egun berean, 21:00etan. Hirugarren eta laugarren postuak erabakitzeko partida ere Lezaman izango da, finalerdietako bi galtzaileen artean, apirilaren 10ean (larunbata), 10:45ean. Finala igandez izango da, egun bat geroago, Zubietan bertan, finalerdietako bi garaileen artean.

Lauko txapelketako selekzioen artean, Argentina 31.a da FIFAko sailkapenean; Nigeria, 37.a; eta Venezuela, 55.a. Argentinaren palmaresean daude Amerika Kopa eta Hegoamerikako Jokoen txapelketa bana. Munduko Kopan hirutan izan da, azkenekoz 2019ean, eta ez du lehen fasea inoiz gainditu. Nigeria Afrikako selekziorik onenetako bat da: 11 bider dauka irabazita Afrika Kopa, eta zortzitan hartu du parte Munduko Kopan; emaitza onena 199an lortu zuen, final-laurdenetera heldu baitzen. Duela bi urteko txapelketan, final-zortzirenak harrapatu zituen. Venezuelak Ertamerikako eta Karibeko Jokoak irabazi zituen 2010ean.

Txapelketa FIFAko egutegiaren barruan jokatuko da. Hau da, selekzioen partidak jokatzeko Nazioarteko Federazioak aukeratuta dauzkan egunetan. Federazioaren ustez, "Europa hegoaldean jokatuko den selekzioen arteko txapelketa garrantzitsuenetako bat" izango da. Ezingo da zalerik joan partidak ikustera, pandemiagatik, eta ETBk emango ditu lau norgehiagokak.

Euskal Selekzioak 2017ko azaroaren 25ean jokatu zuen azkeneko partida. Eibarren izan zen, Ipurua estadioan, Txekiako Errepublikaren aurka, eta 2-1 irabazi zuen. Lehenagotik beste bederatzi norgehiagoka dauzka jokatuta. Aurrenekoa 2006an izan zen, Argentinaren aurka, Irunen (2-4). Handik urtebetera, Argentinan izan zen, hango selekzioaren aurka jokatzen. Euskal Herritik kanpo lau bider jokatu du: Argentinan, Katalunian, Estonian eta Irlandan. Hamar partida horietatik sei irabazi ditu.

Gaur arratsaldean egin dute aurkezpena, Bilbon, Itsasmuseumen, eta bertan izan dira Javier Landeta Euskadiko Futbol Federakundeko presidente hautatu berria, Jon Redondo Eusko Jaurlaritzako Jarduera Fisikoaren eta Kirolaren zuzendaria, Iñigo Juaristi Emakumeen Euskal selekzioko entrenatzailea, eta Aintzane Encinas haren laguntzailea.


Summary: Ibone Bengoetxea EITB Mediako zuzendari, protesta artean. Herri Administraziorako eta Erakunde Harremanetarako Saileko Bizkaiko foru diputatua izan da Bengoetxea, Unai Rementeriak duela egun gutxi kargutik kendu duen arte. LABek protesta egin du, eta zuzendaritza «independentea» eskatu du.

EITBko administrazio kontseilu bilera egiten ari dira gaur arratsaldean, eta Andoni Aldekoa zuzendari nagusia Ibone Bengoetxearen kontratazioaren berri ematen ari da. EITB Mediako zuzendari kargua beteko du Bengoetxeak (EAJ), azkeneko lau urteetan Bizkaiko Diputazioan aritu eta gero.

LAB sindikatuak elkarretaratzea egin du Bilboko EITBren egoitzaren aurrean, zuzendaritza «independientea» eskatzeko eta adierazteko EITB ez dela Sabin Etxea. Ibone Bengoetxea jeltzalearen izendapena kritikatu du sindikatuak, bidenabar.

LABek honako hau adierazi du: «EITBko zuzendariak Sabin Etxera edo Eusko Jaurlaritzara jauzi egiten ikusi ditugu, baina oraingoan bidea kontrako noranzkoan egiten ari dira. Duela hilabete batzuk Andoni Aldekoa izendatu zuten EITB Mediako zuzendari nagusi, eta orain Ibone Bengoetxea aukeratu dute EITB Mediako zuzendari kargurako. Biak EAJko kideak eta politikagintzan arituak. Erabaki eskandalagarria, onartezina eta lotsagarria».

Andoni Aldekoa Iñaki Azkuna Bilboko alkatearen aholkularia izan zen hamasei urtez, eta Iñigo Urkulluren Lehendakaritzako Komunikazio zuzendaria 2015. eta 2017. urteetan. Ibone Bengoetxea hamabi urtez izan zen EAJko zinegotzia Bilboko Udalean.

Aldekoa eta Bengoetxea EITB Media zuzentzen jarrita, EAJren asmoa agerian geratzen da, LABen iritziz: «EITBn kontrol politikoa ezarri nahi du, komunikabide publikoa gobernuaren komunikabide bilakatuz eta interes alderdikoien mesedetan aritzeko. Ez dugu onartuko EITB Media EAJren propaganda tresna bihurtzea. Ez dugu onartuko ETB, Eusko Irratia eta Eitb.eus Eusko Jaurlaritzaren No-do bilakatzea».

Sindikatuaren arabera, EITBk objektibotasuna, profesionaltasuna, aniztasuna eta neutraltasun politikoa bermatu behar ditu. «Halaber, komunikabide publikoa den heinean, euskal herritarren zerbitzura egon behar du, eta ez EAJren edo Eusko Jaurlaritzaren zerbitzura».

Horrez gain, LABek salatu du EITBn inoiz baino zuzendari eta gestore gehiago izango direla orain. «Ulertezina eta onartezina da. Pandemiak urtebete egin duenean, aurrekaririk gabeko krisi sanitario eta sozioekonomikoa sufritzen ari garenean, EAJko bi komisario politiko jarri dituzte EITB Media zuzentzen. Garai zailak datoz komunikabide publikoarentzat».

ELAk zera adierazi du Bengoetxearen izendapenaren harira: «EITBren ohiko opakotasuna apurtuko duen gardentasun ariketa bat ere egin beharko litzateke, Ibone Bengoetxearen izendapenarekin gertatu dena errepikatu ez dadin». ELAk gogorarazi du EITBko organigrama berria aurkeztu zenean ez zutela Bengoetxearen izendapenaren berri eman.

Administrazio kontseiluko bileran, Bengoetxearen izendapena kritikatu dute EH Bilduk, ELAk eta beste ordezkari batzuek. Aldekoak Bengoetxearen curriculumaren berri eman du, baina ez du bestelako azalpenik eman, eta ez die kritikei erantzun. EAJko ordezkari Iñigo Iturrarek, bestalde, Bengoetxea defendatu du, eta beste ordezkariei leporatu die «guda zibila» egin nahi izatea.

ELAk enplegu arazoak salatu ditu

ELA sindikatuak EITBren enpleguaren egiturazko arazoari «behingoz» irtenbidea emango dion proposamen zehatz bat eskatu dio zuzendari nagusiari, administrazio kontseiluan. «Euskal irrati-telebista publikoaren egiturazko beharrei erantzuten dieten lanpostu guztiak betetzea, dauden langileak finkatzea eta orain pribatizatuta eta azpikontratatuta dauden zerbitzu propioak berreskuratzea, dauden langileen subrogazioa ziurtatuz eta berriro gerta ez dadin neurriak hartuz». Horretarako, ELAk EITBko zuzendariari eskatu dio aurkez dezala proposamen zehatz bat egoera hori iraultzeko, betiere sindikatuekin adostutakoa.

ELAk gaineratu du EITBko zuzendaritzan oso emakume gutxi daudela. «Emakumeek zuzendaritza postuen %7 baino ez dituzte betetzen, eta, gainera, karguetan garrantzia galdu dute. Euskal irrati publikoaren mezua da emakumeak ez direla gai edo ez daudela behar bezain jantzita zuzendaritzako karguak betetzeko».

'Baserria'-ko jertsearen auzia

Gai gehiago izan dituzte hizpide gaur EITBko administrazio kontseiluan: Andoni Aldekoa EITBko zuzendari nagusiak esan du Baserria saiokoek ez zekitela Gontzal Viaga lehiakideak jantzita zeraman jertseak —Blue lives matter mugimendu polizialaren aldekoak— zer esan nahi zuen. Horren harira, Aldekoak iragarri du areagotu egingo dutela kontrola saioetako gonbidatuek gai politikoak eraman ez ditzaten.


Summary: Inoiz baino goizago loratu dira gereziondoak Japonian aurten 812. urtetik. Kyoton duela 1.200 urte hasi ziren loraldien inguruko datuak jasotzen. Horri esker jakin dute 1800. urtetik hona ia hiru aste aurreratu dela fenomenoa, eta planetaren berotzearen ondorioa dela uste dute zientzialariek.

Sakura esaten diete gereziondoen loreei eta loraturiko gereziondoei Japonian, eta instituzio bat dira han. Udaberriaren etorrera markatzen du loraldiak, eta jaialdiak antolatzen dira herrialdean urtero, tokian tokiko sakura-rekin bat eginda. Japoniako albistegietan, egunez egun ematen dute informazioa, jakiteko noiz loratuko diren zuhaitzok eskualdez eskualde, Euskal Herrian eguraldia iragartzen den bezala. Natura gurtzen duen kultura batean halako garrantzia edukita, Japonian loraldiak zer egunetan gertatu diren jasota daukate, mendez mende. Datu horiek informazio baliagarria ematen dute klimaren inguruan, eta, horietan oinarrituta, planetan gertatzen ari den berotzea agerian utzi dute, beste behin ere.

Duela 1.200 urte hasi ziren jasotzen gereziondoen loraldiaren datua, eta, ikusi dutenez, inoiz baino goizago loratu dira aurten.

Osakako Unibertsitateak jaso dituen datuen arabera, loraldia bere gorenera heldu zen joan den larunbatean, martxoaren 26an, Kyoto hirian. Japoniako hiriburua izan zen Kyoto, eta hango artxibategietan, 812. urtetik jaso dute loraldiaren data. Inoiz ez da sakura garaia horren goiz heldu. Aurreneko goiztiarrena 1409ko martxoaren 27an izan zen.

Datuok erakusten dutenez, apirilaren erdialdera zegoen loraldiaren gailurra 1800. urte aldera. Baina ordutik hona hainbat aste aurreratzen joan da.

Herritarrak gereziondo loratuen ikuskizunaz gozatzen, Tokion. Jaialdi nazional gisa izendatuta dago loraldia Japonian. KIMIMASA MAYAMA / EFE

Japonia gehienbat ipar-hego ardatzean zabalduriko herrialde bat denez, eta aspaldi jaso izan dituztenez zuhaitzen eta beste landareen inguruko datuak, informazio ona ematen du jakiteko klima aldaketak horietan nola eragiten duen. Fenologia zientziak aztertzen ditu ziklo horiek.

Fenologoek esan izan dute lehen ere Kyotoko artxibategietan dagoela munduko erregistro fenologikorik luzeena, esan bezala, IX. mendean hasi zutelako. Azaldu dutenez, hiriak zabaltzeak ere izan du eragina, eraikuntza asko dituzten lekuak landa guneak baino beroagoak izaten direlako, porlanak eta asfaltoak beroa pilatzen dutelako. Baina Japonian hiriguneetako eta landa eremuetako zuhaitzen zikloak behatu dituzte, eta ikusi dute gereziondoen loraldia lotuta dagoela tenperaturaren aldaketarekin.


Summary: Euskalteleko buruei bonusetako 26 milioiak inbertitzeko eskatu die Tapiak.

MasMovilen operazioak 26 milioi euroko gainsariak ekarriko dizkie Euskalteleko zuzendaritzako kideei, neurri handienean Jose Miguel Garcia kontseilari ordezkariari eta Xabier Iturbe presidenteari; ez operazio berak, baizik eta hark eragin duen Euskaltelen akzioaren kotizazioaren igoerak. Bada, Jaurlaritzako Ekonomiaren Garapeneko sailburu Arantxa Tapiak eskatu die enpresaburuei —30 kide baino gehiago dira zuzendaritzan— bonus horiek enpresan bertan inbertitzeko, edota MasMovilek Euskaltelen sarea ustiatzeko sortuko lukeen enpresa berrian, hura sortuko balu. Eusko Jaurlaritzak berak ez du baztertu zuntz optikoko sarea ustitzeko MasMovilen balizko sozietate berrian parte hartzea.

Egun hauetan kritika gogorrak jasotzen ari da Gasteizko Gobernua MasMovilen operazioa ekiditeko ez duelako oztoporik jarri, oposizioko alderdi politikoez gain, Bilboko Merkataritzako Ganberak berak egindakoak, esaterako.

2015eko gainsariak

Euskaltel burtsaratu zutenean, 2015ean, hautsak asko harrotu zituen bonusen auziak. Orduan, 44 milioi euroko sariak eraman zituzten zuzendaritzako kideek, Alberto Garcia Erauzkin presidentea buru zela, eta kritika andanaren ostean, Eusko Jaurlaritzak berak diru hori Euskaltelen berriro inbertitzeko eskatu zien. Presio horrek arrakasta izan zuen: Garcia Erauzkinek iragarri zuen inbertitzeko konpromisoa.


Summary: Emakume etxegabe bat hil da Bilbon, Beste Bi plataformak jakinarazi duenez. Joan den ostiralean zendu zen emakumea. Bilbon martxoan hildako bigarren etxegabea da. Beste Bi elkarteak omenaldia egingo dio bihar.

Emakume etxegabe bat hil zen joan den ostiralean Bilbon, Beste Bi elkarteak jakitera eman duenez. Emakumea kalean bizi zen, eta gizarte zerbitzuen arta jasotzen zuen. Gaur-gaurkoz, ez dute emakumearen inguruko beste daturik eman.

Heriotzaren berri ematearekin batera, Beste Bi plataformak jakinarazi du ekitaldi bat egingo dutela haren omenez. Hain zuzen, bihar egingo dute omenaldia, Bilboko Areatzan, 11:00etan hasita. Beste Bi plataforma pertsona etxegabeen eta etxebizitza duinaren defentsan lanean diharduten hogei bat erakundek eta norbanakok osatzen dute.

Urtea hasi zenetik, orotara kalean bizi ziren hiru pertsona hil dira Euskal Herrian. Urtarrilean, 56 urteko gizon baten gorpua topatu zuten Hendaian (Lapurdi), kotxe batean. Era berean, urtarrilaren erdialdera abenduaren amaieran desagertutako etxegabe baten gorpuzkiak aurkitu zituzten Getxoko Arrigunaga hondartzan (Bizkaia). Barakaldoko gizon batenak ziren; 34 urte zituen, eta kalean bizi zen. 51 urteko gizon bat dago kartzelan, behin-behinean, hura hiltzea egotzita.

Gainera, martxoaren 12an —duela bi aste pasatxo—, Piotr izena zuen 23 urteko gizon gaztea zendu zen Bilbon bertan. Poloniakoa zen jaiotzez, baina urte eta erdi zeraman Euskal Herrian. Duela astebete eman zuten heriotzaren berri, eta orduan ere mobilizazioak egin zituzten etxegabeen egoera salatzeko.


Summary: AstraZenecaren txertoa 65 urtetik gorako «funtsezko langileei» ematea baimendu du Espainako Osasun Ministerioak.

Espainiako Osasun Ministerioak 65 urteko adin muga ezabatzea erabaki du, eta AstraZenecaren txertoa hortik gorakoei ere ematea baimendu du, «oinarrizko langileak baldin badira». Osasun Publikoko batzordean hartu dute erabakia, eta bihar erkidegoekin batera txertaketa plan berritua onartzea espero dute. Txertaketa erritmoa bizkortzea da helburua.

Espainiako Osasun Ministerioak onartu duen plan berrituan dosi bakarreko Janssen txertoa ere aipatzen da. Apirilaren amaierarako iristea espero da, eta urte gehiago dituztenentzako ere erabiltzea aurreikusten dute, Modernaren eta Pfizerren txertoekin batera. 66tik 79 urte bitartekoek ere hartuko dute, beraz, Janssen txertoa, AstraZenecarena ez dietelako jartzen, gaur onartu duten salbuespena alde batera utzita.

Txertatu beharreko arrisku taldeen kopurua ere eguneratu dute plan horretan. Horien artean sartu dituzte GIB birusa dutenak; 70 eta 79 urte bitartean dituztenekin batera txertatuko dituzte horiek, ARNm motako txertoekin. Hainbat transplante izan dituztenak ere txertatuko dituzte, eta baita Downen sindromea duten 40 urtetik gorakoak ere.

Planaren eguneraketan, gainera, nabarmendu dute aurretik gaitza izan dutenak, sintomak izan edo ez, dosi bakarrarekin erantzun oso ona izaten ari direla eta bigarren dosiak ez duela hori hobetzen. Horregatik, erabaki dute horien artean 65 urte baino gutxiago dituztenei dosi bakarra jartzea, eta orain arte bezala bi dosi ematen jarraitzea 65 urtetik gorakoei.

Espainiako Osasun Ministerioak, gainera, zehaztu du ezin dela txertoa aukeratu, eta gizatalde bakoitzari ondoen datorkiona jarriko zaiola.


Summary: Zegama-Aizkorri mendi maratoia, bertan behera. 2020an bezala, pandemiagatik geratu da bertan behera. Espero dute lasterketa laster antolatzea berriro ere.

"2021ean ez gara elkarrekin egongo". Halaxe iragarri dute Zegama-Aizkorriko antolatzaileek aurten ere ez dela lasterketarik izango. Berez ekainaren 6an egitekoa zen, "baina osasun agintarien aholkuak jarraituz, ez dugu egingo", adierazi dute ohar batean. "Antolatzen ditugun hiru lasterketak geratu dira bertan behera". Nabarmendu dute aurreko urteko hutsunea betetzeko "are gogo gehiagorekin" egin dutela lan, "baina berriro ere ezin izan dugu guztien segurtasuna bermatu". Hala, 2022rako gordeko dira zozketako dortsal guztiak, baita itxaron zerrenda ere. Horrenbestez, hurrengo urtean ere ez da izen emate eta dortsalen zozketarik egingo.

Antolakuntzak gogorarazi du lau direla beren zutarri nagusiak: korrikalari herrikoiak, elitekoak, publikoa eta boluntarioak. "Soilik eliteko korrikalariekin lasterketa bat antolatzea gure balioen aurkakoa izango litzateke. Publikorik gabe, duen xarma galduko luke, ez luke zentzurik izango". Gogorarazi dute irabazi asmorik gabe antolatzen dutela lasterketa, eta, horri guztiari lotuta, eta aipatutako lau zutarriak errespetatuta, ez egitea erabaki dute.

Horrekin batera, iragarri dute lanean jarraituko dutela, ahalik eta lasterren berriro ere lasterketa antolatu ahal izateko. "Gure lasterketaren lau zutarriekin eta beti izan duen magiarekin".


Summary: «Ez genituzke migratzaileak gelditu behar, babestu baizik». Vazquezek uste du egoerak hobera egin duela AEBen jarrera aldaketarekin, baina, ohartarazi duenez, beharrezkoa izango da eskualde osorako neurri batzuk hartzea, oraingo egoera «erronka handia» baita herrialde guztientzat.

AEBetako hegoaldeko mugaren bi aldeetan egiten du lan Al Otro Lado gobernuz kanpoko erakundeak. Besteak beste, lege babesa eskaintzen die Mexikora heltzen diren migratzaileei. Erakunde horretako kide da Soraya Vazquez, eta urteak daramatza iritsi berriei aholkularitza eskaintzen. Vazquezek uste du AEBetako azken lau urteetako politikek kalte handia egin dutela, baina oso kritikoa da Mexikori buruz ere.

Zein da AEBetan sartu nahi duen norbaitek bete beharreko prozedura?

Lehen, zerrendak osatzen zituzten mugara heltzen zen jende guztiarekin, eta, behin horiek osatuta, iragartzen zuten zenbat jende pasatuko zen eskariak aurkeztera. Ez zion axola egun horretan ehun edo mila lagun heldu izana; 25entzat soilik bazuten tokia, lehen 25ak igaroko ziren, besteek beste gau bat igaro beharko zuten zain. Zerrenda horietan, egunak joan ahala 9.000 izen ere egon zitezkeen.

Irakurri gehiago: Hormako zirrikituen bila

Pandemia heldu zenean, muga itxi egin zuten, eta asilo eskariak eten. Horrez gainera, prozedurak hasiak zituzten horiek guztiak Mexikora itzularazi zituzten, Migratzaileentzako Babes Programa baliatuta. Horren arabera, AEBek asilo eskaria tramitatzen zuten bitartean, eskatzaileak Mexikon itxaron behar zuen. Ondorioz, egun batetik bestera milaka lagun pilatu ziren mugan: batzuk oraindik asiloa eskatzeko zain, eta besteak euren eskarien erantzunaren zain. Hala, Mexiko iparraldeko muga itxi zutenean, dena gelditu egin zen. Baina Erdialdeko Amerikan arazoak ez ziren amaitu, eta jendeak ez zion utzi hegoaldeko muga igarotzeari. Nahiz eta Mexikok segurtasun neurriak zorroztu.

Ezer aldatu da demokratak AEBetako gobernura helduz geroztik?

Orain, asilo eskaria aurkeztu eta Mexikon zain zeuden horiek AEBetan sartzen hasiak dira, betiere, prozedura bat betez, eta UNHCRren [Iheslarientzako Nazio Batuen Goi Mandataria] eta IOMren [Nazioarteko Migrazio Erakundea] laguntzarekin. Bestalde, [Donald] Trumpen garaian, bakarrik heltzen ziren haur eta nerabeak euren sorterrira edo Mexikora itzularazten zituzten. Orain, berriz, AEBetan geratzen dira, eta asiloa tramitatzen diete. Horrek harrabots handia eragin du, ikusten baititugu milaka haur zain ageri dituzten irudiak, baina hori ez da txarra, alderantziz. Kontua da kopuru handietan heltzen ari direla, eta haurren kasuan prozedura desberdina dela, adingabe bat ezin delako atxilotze gune batean egon 72 orduan baino gehiagoan, eta, ondorioz, gobernuak behin-behineko harrera gune duinak jarri behar izan baititu.

Joe Biden presidentetzara iritsi izanak eragin du nolabaiteko erakartze efektua?

Egia da Mexikoko aldean jende asko etorri zela mugara, adingabeak hartzen hasi zirenean. Lehendik Mexikon zeuden familia asko mugara gerturatu ziren. Tijuanan, esaterako, pasabidera hurbildu ziren, eta han kanpatu zuten, muga irekitzean lehenak sartuko zirela pentsatuz. Horrek osasun eta segurtasun arazoak sortzen ditu; kanpaleku horretan, lehen, lau denda zeuden, eta, orain, 300 ere badaude. Mila lagun baino gehiago pilatzen dira inguru horretan, oso baldintza txarretan, ez dutelako inolako baliabiderik. Hori guztia, pandemia egoera batean, kezkagarria da.

Azken asteetan nabarmen handitu da muga bakarrik igarotzen duten adin txikikoen kopurua. Nola heltzen dira hara?

Batzuetan, gurasoek edo ezagunen batek eramaten ditu, eta gertu daudenean bakarrik uzten dituzte, eta, beste askotan, tamalez, pertsonen trafikoan aritzen direnek eramaten dituzte. Egoera honetan, horiek irabazten dute gehien.

Egoera zaila da, haurrak babesgabe daudelako. Esaterako, duela egun batzuk, lehendik AEBetan zegoen familia baten deia jaso nuen. Familiak alaba ekartzea erabaki zuen. Alaba nerabea zen, eta bazekiten mugara heldua zela, baina ez zekiten besterik. Imajina zenezake zer nola sentituko ziren. Neska hori trafikatzaile batek eraman zuen mugara, baina ez zekiten gehiagorik. Zorionez, guk erakunde gisara instituzioetara jo genezake, eta horri esker jakin ahal izan genuen neska mugako patruilaren esku zegoela. Baina pentsa ezazu zer egoeratan egon behar duten guraso batzuek horretarako prest egoteko, hau da, beren seme-alabak ezezagunen esku uzteko. Arrisku hori hartzen dute, euren sorterrietan arriskua handiagoa delako.

Ez da lehen aldia milaka migratzaile mugan pilatzen direna. Zer gertatu da aurrez iritsitakoekin?

Haietako batzuk muga gurutzatzea lortu zuten, eta hasi zituzten asilo eskariak; beste batzuk orain ari dira gurutzatzen. Badira prozedurak hasi zain jarraitzen dutenak ere, zerrendan euren txanda noiz ailegatuko zain, baita Mexikon babesa eskatzea erabaki dutenak ere, eta gutxiengo bat sorterrira itzuli da. Orain sartu direnetako batzuekin harremanetan gaude, eta diote merezi izan duela urte bat, bi edo, kasu batzuetan, hiru itxarotea, baina ez dira ohartzen bidearen hasieran daudela oraindik.

Hala ere, ez dugu ahaztu behar haietako askok familia dutela AEBetan, eta hemen bakarrik daudela, soilik erakundeok eskaintzen diegun laguntza dute, Mexikoko Gobernuak ez dielako ezer ematen.

Zer egoeratan daude Mexikon geratzea hautatu dutenak?

Egoera oso prekarioan geratzen dira. Aldea handia da lan egiteko baimena lortzen dutenen eta ez dutenen artean. Tijuanan, adibidez, lana egon badago, baina paperik ez dutenek ezin dute lan egin. Hala ere, aitortu beharra dut ez dela erraza, Erdialdeko Amerikatik datozenen aurkako bazterketa baitago. Aurreiritziak oso zabalduta daude; jendeak uste du denak mara edo gaizkile taldeetako kideak direla.

Mexikoko Gobernuaren aurkako kritika ugari egin dira hegoaldeko mugako segurtasuna zorroztu duelako.

Mexikoko Gobernua oso oker dago uste badu era horretan AEBei laguntzen diela. Egia da Etxe Zuriak beti hartu izan duela estu Mexiko, hark bere hegoaldeko muga zaindu dezan. Orain ere, AEBetako Gobernuak txertoak eman dizkio Mexikori, ziurrenik segurtasun neurri horien truke. Baina guk uste dugu gauzak beste era batera egin beharko liratekeela, ez genituzke migratzaileak gelditu behar, babestu baizik. Baina egiten duena eginez, nazioarteko akordioa guztiak urratzen ditu, bai asiloari dagozkionak, baita bestelakoak ere.

Egin beharko lukeena da Mexikon geratzeko behin-behineko baimena eman iparraldera gurutzatu nahi duten horiei guztiei. AEBetan politikak aldatzen ari dira, baina muga ez dute egun batetik bestera zabalduko. Migratzaileei geldiarazten ahalegintzeak ez du ezertarako balio, migrazioa ura bezalakoa baita, beti aurkitzen du tarteren bat. Jende hori ez da nahi duelako joaten ari, beste aukerarik ez duelako baizik. Mugak itxiz lortzen duten bakarra da jende hori arriskuan jartzea, orduan giza trafikoan aritzen direnengana jo beste aukerarik ez baitute.

Estrategia bateratu bat beharko litzateke herrialdeen artean?

Bai, noski. Egoera ez da berdina Mexiko iparraldeko mugan eta hegoaldekoan. Mexikok AEBekin hitz egin beharko luke iparraldeko egoera kudeatzeko, eta Guatemala eta beste herrialdeekin hegoaldekoa kudeatzeko.

Duela aste batzuk Bidenek iragarri zuen «laster» jarriko zutela abian norberak bere herrialdetik asiloa eskatu ahal izateko aukera. Horrek lagunduko luke?

Bai, zalantzarik gabe. Betiere, prozedurak azkartzen badituzte, zeren, orain arte bezala bi eta hiru urte itxaron behar bada erantzun bat jasotzeko, ez du ezertarako balioko.

Oraingo arazoa da, lehen ez bezala, familia osoak eta haurrak ari direla muga gurutzatzen, eta hori erronka handia da herrialde guztientzat, ez baitaude prestatuta halako egoera bati aurre egiteko. Oso argi geratu da, halaber, Mexikoko Gobernuak ez dituela bere erantzukizunak bete, eta gizarte zibileko erakundeen esku utzi duela lan guztia, eta alderantziz behar luke. Nazioarteko agentziek ere euren prozedurak eguneratu beharko lituzkete, beste testuinguru batzuetarako prestatuak izan zirelako, eta egungo egoera erabat desberdina delako. Pertsonak jarri beharko lituzkete migrazio politiken erdigunean. Gaur egun, politika horiek interes asko hartzen dituzte kontuan, baina ez pertsonen duintasuna eta segurtasuna.


Summary: Sute bat piztu da Baztanen, eta 200 hektarea inguru erre ditu. Suhiltzaileak sua amatatzen saiatzen ari dira, baina hego haizea lanak zailtzen ari zaizkiela ohartarazi dute.

Bidasoaldean sute larri bat izan zenetik aste gutxira, berriro ere isurialde atlantikoan piztutako sugarrak kezka eragiten ari dira. Erratzu udalerrian (Baztan, Nafarroa) ari dira suhiltzaileak lanean, Hauza mendiaren inguruan sutea kontrolatzeko asmotan. Bart piztu da sua, eta dagoeneko 200 bat hektarea kiskali dituela jakinarazi dute suhiltzaileek. Azaldu dutenez, ia osorik kontrolatu dute, baina ertz batean oraindik lan egin beharko dute guztiz amatatzeko. Hego haizea, malda pikoa eta hara iristeko bide falta lanak zailtzen ari zaizkiela ohartarazi dute.

Nafarroako Gobernuak jakinarazi du, haizeak aukera emango balu, airez saiatuko liratekeela sua amatatzen, baina, oraingoz, hori ez dela posible. Eguraldi zerbitzuek 70 kilometro orduko haizea iragarri dute gaurko Nafarroako isurialde atlantikoan. Sutea Iñarbil auzoan hasi da, Hauza mendiaren inguruan, eta gertu ez dago ez baserri, ez bordarik. Sutea amatatzeko operazioan suhiltzaileak, foruzainak eta basozainak ari dira.


Summary: Espainiako ordezkaritzak debekatu egin ditu Aberri Eguneko zutabeak Iruñean. Izurriaren kontrako segurtasun neurriak bermatzerik ez dagoela argudiatu du, nahiz eta antolatzaileek neurri zorrotzak hartuko dituztela hitzeman duten. Gaztelu plazan biltzeko eskatu du Euskal Herria Batera dinamikak.

Euskal Herria Batera herri dinamikak ohar baten bidez salatu duenez, Espainiako Gobernuak Nafarroan duen ordezkariak debekatu egin ditu Igandean Iruñeko auzoetatik abiatu behar ziren zutabeak. Erabakia «COVID egoera aitzakia harturik eta horren inguruko segurtasun neurriak ezin bermatzea argudiatuta» hartu duela adierazi du dinamikak.

Apirilak 4an, Arrotxapea, Txantrea, Alde zaharra, Mendillorri eta Donibane-Iturramatik zutabeak ateratzea antolatuta zeukan dinamikak, musikaz lagunduta Gaztelu plazan batzeko, eguerdi aldera, Aberri Eguna ospatzeko. Euskal Herriko hainbat plaza eta auzotan antolatu dituzte antzeko egitasmoak. Gogoratu duenez, iaz konfinamenduan zeuden herritarrak balkoietara abestera ateratzeko dei egin zieten. Aurten, kale plazetara jaistekoa zen gonbidapena.

«COVIDaren aurreko segurtasun neurri guztiak bermatu behar zituzten zutabeek, maskarak, gela, distantziak...», adierazi du dinamikak.

Debekuaren aurrean, zutaberik ez antolatzea, baina Gaztelu plazako ekitaldiari eustea erabaki du Euskal Herria Baterak. Horri jarraiki, herritarrei dei egin die eguerdian Gaztelu plazan biltzeko, 12:15ean, Euskal Herri osorako zabalduko duten «keinua» entzutera. Horrez gain, Txoria txori, Gernikako arbola eta Ikusi mendizaleak abestera deitu dute. Horrez gain, musika, margo eta dantza ikuskizunak egongo direla adierazi dute.

ELA: «Nazio solidario bat»

Aberri Eguna dela-eta manifestu bat kaleratu du ELA sindikatuak, eta «nazio solidario bat», justizia sozialean oinarritutakoa eta «EB Europako Batasunak exijitzen dituen menpekotasun politiken aurrean alternatibak» eskainiko dituena aldarrikatu du. Euskal Herria Batera egitasmoak iganderako egindako deialdiekin bat egin du sindikatuak.

Sindikatuak badaki Euskal Herria «interdependentea» dela. «Baina ez diogu uko egiten burujabeak izateari eta oraina zein etorkizuna bermatuko duten estatu tresnak edukitzeari». Horren harira, Europako funtsen «mehatxuaz» ohartarazi nahi izan du, uste baitu funts horien onarpenak ekarriko duela «austeritatean jarraitzea. Hori dela eta, euskal alderdiei eskatu die berriro azter dezatela zer jarrera duten EBko funtsen aurrean.

Horiek horrela, ELAri iruditzen zaio ezin zaiola «zilegitasunik» eman pentsioen murrizketari, eta Espainiako lan erreforma indargabetu behar dela. «Ez da koherentea erabakitzeko eskubidea aldarrikatzea eta gero beste aldera begiratzea negoziazio kolektiboaren estatalizazioarekin urratzen denean borondate demokratikoa, hauteskunde sindikaletan adierazitakoa».

LAB: «Indarrak metatzeko apustua»

LAB sindikatuak ere Euskal Herria Batera dinamikak iganderako antolatutako deialdietan parte hartzeko deia egin die bere kideei. Ohar batean nabarmendu duenez, «indarrak metatzeko apustua» egiten du, modu horretan «autonomismotik subiranismoranzko» bidea egiteko.

Sindikatuak pentsatzen du ez EAEko ezta Nafarroako gobernuek ere ez dutela «herrialde proiektu bat», zeinak langileei lagunduko dien «trantsizioaren lidergoa» hartuko duen. Sindikatuak uste du, horrenbestez, aldaketak «ezkerretik» eman beharko direla, «langileen lidergoaren bidez herri burujabetzan aurrerapausoak emanez».

LABen arabera, «180 graduko biraketa bat» eman behar da politika sozialetan eta ekonomikoetan, «antzinako eredutik eredu berrirako trantsizioa egiteko». Iruditzen zaio prozesu horrek «ekosozialista eta feminista» izan behar duela. Sindikatuaren programan ildo horri jarraitzen dioten hainbat proposamen jaso dituzte, eta horiek uda baino lehen dira beste alderdiekin, sindikatuekin eta eragile sozialekin osatzekoak eta konpartitzekoak.


Summary: Hegoaldeko administrazioek 1.900 milioi euroren zorra hartu zuten iaz. Bi urtez jaitsi ondoren, gehienezko kopuruetara itzuli da zor publikoa. EAEren zorra BPGaren %16,1era iritsi da 2020aren amaieran, eta Nafarroarena, berriz, %19,1era.

Hego Euskal Herriko gobernuek zorraren makinari berriro eragiten egin diote aurre koronabirusaren krisiari. Pandemiari aurre egiteko gastu gehigarriek eta, batez ere, zerga bilketaren amiltzeak dirua maileguan hartzera behartu dituzte. Espainiako Bankuaren arabera, 2020. urtearen amaieran 17.414 milioi euro zor zituzten Eusko Jaurlaritzaren, Nafarroako Gobernuaren eta Arabako, Gipuzkoako eta Bizkaiko diputazioen artean. 2019aren bukaeran baino 1.910 milioi euro gehiago dira; hau da, urtebetean %12 handitu dutela beren zorra.

Zorra handitu denez eta aldi berean barne produktu gordina txikitu denez —%9,5 Araban, Bizkaian eta Gipuzkoan, eta %8,3 Nafarroan—, jauzi handia egin du BPGarekiko zorpetzeak: %12,7tik %16,1era Jaurlaritzarenak, eta %15,7tik %19,1era, berriz, Nafarroako Gobernuarenak.

Horrenbestez, Hego Euskal Herriko administrazio nagusien zorra bere maila historiko handienera itzuli da, 2017kora. Urte horren amaieran 16.974 milioi zor zituzten, orain baino 450 milioi gutxiago, betiere Espainiako Bankuak gehiegizko defizitaren prozeduraren arabera egiten duen zenbaketarekin —ez dator beti bat administrazioek ematen dituzten datuekin—.

Nafarroa, behetik

Administrazio guztiek ez dituzte marka historikoak hautsi. Gutxigatik bada ere, Nafarroa ez da 2017ko mailara iritsi: 3.628 milioi zor zituen orduan, eta 11 milioi gutxiago orain, 3.617 milioi. 2020an %9,7 handitu zuen zorra (+320), eta horrela konpentsatu du zerga bilketak izandako %8,8ko jaitsieraren zati handi bat.

Jaurlaritzak, ordea, ez du inoiz urte baten amaieran hainbesteko dirua zor izan: 10.785 milioi dira, 2017an baino 636 milioi euro gehiago, eta duela urtebete baino 1.360 milioi gehiago (+%14,4).

Edonola ere, Gasteizko gobernuaren 2020ko laugarren hiruhilekoko datua ez dago 2019ko hirugarren hiruhilekotik oso urrun (+78 milioi). 2019ko abenduan, uste baino zerga bilketa handiagoaren eskutik superabita zuenez, Iñigo Urkulluren gobernuak erabaki zuen bere zorra ia 600 milioi arintzea.<br />Hori halako bi zorpetu zen iaz, eta aurten ere bide horretatik ari da. Martxoan, 200 milioi euro jaso zituen inbertitzaile pribatuen eskutik, 50 urte barru itzuli beharrekoak. Gainera, iragarri du zor jasangarria deitutakoarekin jarraituko duela: 1.000 milioi euro bildu nahi ditu, «gastu sozialak finantzatzeko».

Lan horretan laguntza bat jaso zuen atzo Gasteizko gobernuak: Standard & Poor’s kalifikazio agentziak AA- rating-a berretsi zion atzo haren zorrari. Maila onenetakoa da, eta Espainiako zorrarena baino bi maila gorago dago. Kalifikazio horri esker merke finantzatzen jarraitzeko aukera izango du gobernuak. Jaurlaritzak antzeko neurrian jotzen du zor merkatuetara eta bankuetara bere burua finantzatzeko. Espainiako Bankuaren arabera, 2020 amaieran bere zorraren %47 zuen bankuekin, eta %53, berriz, bere bonuak erosi dituztenekin. Nafarroak, kontrara, askoz gehiago jotzen du finantza erakundeetara (%65) eta gutxiago zo merkatuetara.

Diputazioena, gora

Foru aldundiei dagokienez, 3.012 milioi euro zor zituzten 2020 amaieran, urtebete lehenago baino 230 milioi gehiago (+%8,2). Kasu horretan, urrun dute oraindik beren gehienezko zor kopurua: 3.409 milioi, 2016an. Azken urteetan asko txikitu dute beren zorpetzea, batez ere Espainiako aurrekontuen egonkortasunerako legearen mugen ondorioz; debekatuta izan dute defizita izatea eta, hortaz, kontu orekatuak aurkeztu behar izan dituzte. Debeku hori altxa zion iazko urrian Madrilek, Jaurlaritzarekin lortutako itun baten bitartez.


Summary: Espainiako Kopako finalaren zuzeneko kontakizun berezi bat egingo du BERRIAk. Amaia Puertas telebistako kolaboratzaile realzaleak eta Alex Sardui musikari athleticzaleak partida komentatuko dute zuzenean, eta Imanol Magro kazetaria Sevillatik arituko da. #FinalBatBatera traola erabiliko du BERRIAk.

Realak eta Athleticek, Athleticek eta Realak, larunbatean jokatuko duten Espainiako Kopako finala jarraitzeko zuzeneko saio berezi bat egingo du BERRIAren webguneak.

Horretarako, bi laguntzaile edukiko ditu: Amaia Puertas telebistako kolaboratzailea eta realzalea, eta Alex Sardui musikari atlethiczalea. Biek zuzenean kontatuko dute partidan gertatzen dena, eta euren talde kutuna nola ikusten duten azalduko dute, 21:15etik aurrera, eta partida jokatzen den bitartean. Sare sozialetan #FinalBatBatera traola erabiliko dugu, eta jarraitzaileek euren galdera zein iruzkinak bidaltzeko aukera izango dute.

Ez da hori izango kontakizun bakarra. Jarraipen zabala egingo dio BERRIAk finalari, eta, Euskal Herrian izango diren lankideez gain, Sevillara (Espainia) joango da Imanol Magro berriemaile berezia. Hango giroaren, bertako peñen ibileren eta abarren berri emango du.

BERRIAk porra bat antolatu du finalari begira motorrak berotzen hasteko. Irakurleak hemen har dezake parte.


Summary: Watergateko lapurretaren antolatzaileetako bat hil da: Gordon Liddy. 90 urte zituen Liddyk, eta Richard Nixon presidentearen aholkularietako bat izan zen. Bost urteko kartzela zigorra bete zuen konspirazioaz, lapurretaz eta entzuketak egiteaz akusatuta.

AEBetako presidente Richard Nixonen dimisioa eragin zuen Watergate auziaren atzean egon zenetako bat izan zen Gordon Liddy. 90 urte zituen, eta AEBetan bizi zen, Virginian. Haren semeak eman du heriotzaren berri.

1930ean jaio zen Liddy, New Jerseyn. Aurrerago bere autobiografian aitortuko zuenez, Adolf Hitlerren hitzaldiak entzun ohi zituen, gehiengo alemaniarra zuen haren auzoan gehienek bezala. «Herrialde oso bat aldatu eta hura zulotik indartuta ateratzeko indarra duen inor bada, pertsona bat da», idatzi zuen hari buruz Will liburuan.

Zuzenbidea ikasi zuen Liddyk, eta 1968an Nixonen presidentetzako kanpainan aritu zen lanean. Kanpainan egindako lanari esker bere aholkulari aukeratu zuen buruzagi errepublikanoak. Etxe Zurian, eta Howard Huntekin batera, oposizioaren aurkako «gerra zikina» bultzatu zuten, eta muturreko hainbat proposamen bultzatu, Nixonen aurkariak hiltzetik gerraren kontrako mugimendua bultzatzen zutenak bahitzeraino.

Egitasmoetako bat izan zen Alderdi Demokrataren egoitzatik, Watergatetik, haien dokumentuak lapurtzearena. Plana Liddyk berak eta Huntek zuzendu zuten. Auzia argitara atera zenean, biak atxilotu zituzten, lapurretan parte hartu zuten beste bost lagunekin batera. Konspirazioa, lapurreta eta entzuketak egitea egotzi zieten. Hogei urteko kartzela zigorra ezarri zioten Liddyri, baina bost bakarrik bete zituen, 1977an Jimmy Carter presidenteak zigorra barkatu baitzion.

Liddy izan zen akusatuetatik deklaratzeari uko egin zion bakarra. Beranduago, elkarrizketa batean, berriz egingo zukeela esan zuen: «Bizi behar nuen bezala bizi izan naiz».


Summary: Emmanuel Macronek neurriak gogortuko dituela espero da. Neurriak zorrozteko eskatu dio Frantziako Medikuen Ordenak, hirugarren olatuak bigarrena gainditu baitu Frantzian. Goizean Defentsa Kontseilua bildu du Macronek, iragarriko duena trenkatzeko.

20:00etan mintzatuko da Emmanuel Macron Frantziako presidentea. Frantziako departamendu zenbaitetan intzidentzia tasa 1.000koa da, eta Parisko APHP ospitale sareak esan du ZIUak erabat «gainezka» daudela. APHPko medikuek diote konfinamendurik iragarri ezean artatu beharreko pazienteen artean «hautuak» egin beharko dituztela. Hilaren 18an, 16 departamendutan itxialdia agindu zuen Frantziako Gobernuak. Alta, departamendu horietan, intzidentzia ez da apaltzen, eta eskoletako kasu kopuruak gora egiten segitzen du. Atzo, Stylo Rouges (Idazluma Gorriak) irakasle taldeak Frantziako Hezkuntza ministro den Jean Michel Blanquerren kontrako salaketa bat ezarri zuen, «ikasle eta irakasleen bizia arriskuan jartzeagatik».

Frantziako hedabide nagusien arabera, hiru aukera aztertu dituzte gaur Frantziako agintariek, Emmanuel Macronek bildutako Defentsa Kontseiluan. Lehen aukera: beteta dauden ZIUetako pazienteak beste eskualdeetara garraiatzea, familiari baimenik eskatu gabe, gainezka dauden ospitaleetan presioa «apaltzeko». Kasu horretan, pazientearen familiari aterpetzea eta langabezia partziala ordainduko lioke Frantziako Gobernuak. Bigarren aukera: eskolak ixtea. Erabaki hori hartuz gero, telelana indartzeko aginduko luke Macronek. Hainbat irakaslek eta medikuk eskoletako egoera «katastrofikoa» dela adierazi dute, hala nola Sena Saint-Denis (Ile-de-France) departamenduan. Parisko Anne Hidalgo auzapezak ere galdegin du eskolak ixteko. Hala, Defentsa Kontseiluan trenkatu beharko dute, besteak beste, eskolen itxiera jada konfinatuak diren departamenduetan indarrean ezarriko duten, edo Frantziako Estatu osora hedatuko duten. Azken aukera erabateko konfinamendua ezartzea litzateke, Frantziako Estatu osoan. Orain arte, Macronek saihestu nahi izan duen aterabidea da, baina geroz eta mediku eta epidemiologo gehiagok eskatzen diote neurri hori hartzeko, egoerak ez dezan okerrera egin. Hirugarren aukera indarrean ezarriz gero, beraz, Ipar Euskal Herriko hirugarren itxialdia izango litzateke.

Gabriel Attal Frantziako Gobernuko bozeramaileak baieztatu du goizeko Defentsa Kontseiluak «erabakiak hartu» dituztela. Erran duenez, datozen asteak «gogorrak» izango dira, baina txertaketa kanpainak «esperantza izpi bat» ekartzen duela gaineratu du. Halere, ez du informazio gehiagorik eman bilkura horretan hartutako neurriei buruz.

Ipar Euskal Herriari dagokionez, Pirinio Atlantikoetako intzidentzia tasak 7,6ko igoera izan du hiru eguneko tartean, 76,4tik 84ra igo baita. Eskualdeko Osasun Agentziaren arabera birusaren zirkulazioa emendatzen ari da «aldaerengatik», eta «bat-bateko goratze bat» gerta daitekeela erran dute, orain arte lortutako immunizazioa apala baita Akitania Berriako Eskualdean. Oraingoz, Ipar Euskal Herrian eskolak irekiak dira, eta herritarrek etxeratze agindua bete behar dute, 19:00etatik 06:00etara.


Summary: Ione Belarrak Espainiako Eskubide Sozialen eta 2030erako Agendaren ministro kargua hartu du. Unidas Podemoseko politikari nafarrak Pablo Iglesiasen lekukoa hartuko du.

Hartu du Espainiako ministro kargua Ione Belarrak (Iruñea, 1987). Pablo Iglesias Unidas Podemoseko liderrak joan den martxoaren 15ean jakinarazi zuen gobernua utzi eta maiatzaren 4an egitekoak diren Madrilgo autonomia erkidegoko hauteskundeetarako hautagai izango dela. Iglesiasek berak gomendatu zuen Belarra kargurako, eta Eskubide Sozialen eta 2030erako Agendaren ministroa izango da UPko kidea.

Gaur goizean egin du zin Espainiako Konstituzioaren gainean, Espainiako errege-erreginak bizi diren Zarzuela jauregian (Madril). Jarraian egin dute Iglesiasek ministroen lekukoa pasa dion ekitaldia. Belarrak Nadia Calviñorekin eta Yolanda Diazekin batera hartu du kargua; Calviño bigarren presidenteordea bilakatuko da, eta Diaz, hirugarrena. Azken aldietan ohikoa den moduan, Espainiako Konstituzioaren parean eta ikur erlijiosorik gabe egin dute zin.

Belarrak adierazi du Espainia «une historiko bat» bizitzen ari dela, eta etorkizunean izango dituen erronkak zehaztu ditu: «Gizartea eraldatu behar dugu zaintza, ekologia eta feminismoa erdigunean jartzeko».

Podemosen, hasieratik

Aurrerantzean lau euskal herritar egongo dira Espainiako Ministroen Kontseiluan: Belarra, Isabel Zelaa (Hezkuntza), Fernando Grande Marlaska (Barne) eta Arancha Gonzalez Laia (Atzerri). Belarra 2016ko urtarriletik da diputatua Espainiako Kongresuan, eta, behin PSOEk eta UPk koalizio gobernua osatuta, 2030erako Agendaren estatu idazkari izendatu zuten iazko urtarrilean.

Politikagintzan hasi aurretik, migrazio esperientziekin, generoarekin eta mugimendu sozialekin loturiko ikerketak egin zituen, eta, besteak beste, SOS Arrazakeriako eta Gurutze Gorriko boluntarioa izan zen. Madrilgo Unibertsitate Autonomoan Psikologiako lizentzia lortu zuen 2012an, eta, hain zuzen, fakultate hartan ezagutu zuen Irene Montero, egun Berdintasun ministroa dena. Haien arteko harremana estua da; adinkideak dira ia —Montero urtebete gazteagoa da—, eta eskutik egin dute bidea politikagintzan.


Summary: Kalean hildako azken etxegabea gogoan hartu dute Bilbon. Beste Bi plataformak neurriak eskatu ditu «pertsona gehiago hil ez daitezen».

Fatima zuen izena, kalean bizi zen, gizarte zerbitzuen arta jasotzen zuen, eta oso ezaguna zen Bilboko etxerik gabekoez arduratzen direnen artean. Joan den ostiralean zendu zen, Bilbo Zaharreko Hiru Zutabe plazan. Ez da aurtengo lehena izan: duela bi aste inguru, etxerik gabeko beste pertsona bat hil zen Bilbon, Peter izeneko 23 urteko gazte poloniarra.

Beste Bi plataforma osatzen duten 24 elkarteek elkarretaratze bat eta omenaldi bat egin diote Fatimari, Bilboko Areatzan. Haren irribarrea gogoratu dute, mundu guztiari maitea esateko zuen ohitura, leku guztietara korrika joaten zela «denborak ihes egiten ziola jakingo balu bezala; orain bera baino azkarragoa izan da, eta Fatimak kalean aurkitu du heriotza».

«Handienetako bat abiatu da», esan dute haren lagunek; «musu bat idazle analfabeto onenarentzat. Hemen zure hurrengo gutunaren zain egongo gara».

Hildakoa gogoratzeaz gain, Beste Bi plataformako kideek nabarmendu dute kalean bizi direnak pairatzen ari diren egoera latza: «Urtebete igaro da COVID-19aren egoerari aurre egiteko neurriekin hasi ginenetik. Gizarte osoak zailtasunez bizi du egoera, kalean bizi diren pertsonek ere bai. Pandemia hasi zenetik, gero eta etxerik gabeko egoera gehiago agertzen ari dira». Plataformak dioenez, «pertsonak alde batera uzten dituen sistema bidegabe baten ondorio» da zenbait herritarrek etxerik gabe bizi behar izatea.

Plataformak dei egin dio gizarteari «etxerik gabeko pertsonek pairatzen duten gizarte bazterketa hori ikusi, entzun, eta berea dela senti dezan». Instituzioei ere eskaera bat egin diete: «Gizarte zerbitzuen zorroa modu eraginkorrean handitzeko, estrategia orokorra eguneratu eta aktibatzeko, Euskadin etxe gabetasuna errotik kentzeko». Zehazki, eskatu dute udalerri guztietan «gizarte erroldatzea» abian jar dezatela, «pertsona guztiek gizarte eskubideak eta prestazioak eskuratzeko ezinbesteko tresna baita».

Etorkizunerako asmoak ere azaldu dituzte Beste Bi plataformakoek: «Berriz ere kalean hildako inor omentzera irten behar ez izatea», eta Giza Eskubideen Adierazpen Unibertsalean etxebizitzarako eskubideaz azaltzen dena «egia» bihurtzea.

Elkarretaratzea amaituta, beste omenaldi xumeago bat egin diote Fatimari, hil zeneko tokian: han loreak jarri, eta kandelak piztu dituzte.

2006an sortu zen Beste Bi plataforma, eta etxebizitza eskubidearen eta gizarte bazterketaren arloan eta etxerik gabekoen alde lan egiten duten 24 elkartek osatzen dute. Besteak beste, Bizkaiko Caritas, CEAR, Munduko Medikuak, Hiesaren Kontrako Bizkaiko Batzordea eta beste zenbait elkarte daude plataforman. Aspalditik, elkarretaratze eta omenaldi bat egien dute Bilbon etxerik gabeko pertsona bat hiltzen den bakoitzean.

Joan den martxoaren 12an beste etxegabe bat hil zen Bilbon, 23 urteko gazte poloniarra. Piotr zuen izena, baina Uribarri auzoan Peter deitzen zioten. Oso ezaguna zen Bilbon, askotan egoten zelako kalean gitarra jotzen. Martxoaren 22an eman zuten haren heriotzaren berri.


Summary: Gorpuzki batzuk topatu dituzte Getxoko Arrigunaga hondartzan. Auzitegi medikuak ikertzen ari dira ea bateragarriak diren joan den urtarrilean leku berean aurkitutako gorpuzkiekin

Gorpuzki batzuk topatu zituzten atzo Getxoko Arrigunaga hondartzan (Bizkaia), eta auzitegi medikuak ikertzen ari dira ea bateragarriak diren joan den urtarrilean leku berean topatutako gorpuzkiekin. Abenduaren 24an Barakaldon (Bizkaia) desagertutako pertsona batenak ziren duela bi hilabete topatutako gorpuzkiak, eta, horren harira, Ertzaintzak gizon bat atxilotu zuen martxoaren 8an Barakaldon, azaldu ziren gorpuzkiekin zerikusia zuelakoan. Horrez gain, Ertzaintzak gorpuzkiak zituzten bi poltsa aurkitu zituen martxoaren 8an Bilboko itsasadarrean, Ibaizabal ibaian, eta Arrigunagako kasuarekin lotura izan zezaketela adierazi zuen Eusko Jaurlaritzaren Segurtasun Sailak.

El Correo egunkariak kaleratu du atzo gorpuzkiak topatu zituztela Arrigunagan, eta adierazi du Ertzaintzaren urpekariak eta txakurrak hondartza miatzen ari direla gorpuzki gehiago topatzeko.


Summary: Espainiako Kopako finalaren zuzeneko kontakizun berezia egingo du BERRIAk. Amaia Puertas telebistako kolaboratzaile realzaleak eta Alex Sardui musikari athleticzaleak partida komentatuko dute zuzenean, eta Imanol Magro kazetaria Sevillatik arituko da. #finalbatbatera traola erabiliko du BERRIAk.

Realak eta Athleticek, Athleticek eta Realak, larunbatean jokatuko duten Espainiako Kopako finala jarraitzeko zuzeneko saio berezi bat egingo du BERRIAren webguneak.

Horretarako, bi laguntzaile edukiko ditu: Amaia Puertas telebistako kolaboratzailea eta realzalea, eta Alex Sardui musikari atlethiczalea. Biek zuzenean kontatuko dute partidan gertatzen dena, eta euren talde kutuna nola ikusten duten azalduko dute, 21:15etik aurrera, eta partida jokatzen den bitartean. Sare sozialetan #finalbatbatera traola erabiliko dugu, eta jarraitzaileek euren galdera zein iruzkinak bidaltzeko aukera izango dute.

Ez da hori izango kontakizun bakarra. Jarraipen zabala egingo dio BERRIAk finalari, eta, Euskal Herrian izango diren lankideez gain, Sevillara (Espainia) joango da Imanol Magro berriemaile berezia. Hango giroaren, bertako peñen ibileren eta abarren berri emango du.

BERRIAk porra bat antolatu du finalari begira motorrak berotzen hasteko. Irakurleak hemen har dezake parte.


Summary: 48 pertsona hil dira birusarekin azken astean Hego Euskal Herrian. 10.843 PCR eta antigeno proba egin dira, eta 792 positibo atzeman dituzte, herenegun baino 107 gehiago. Nafarroako Gobernuko Osasun kontseilariak lurraldeko egoera «kezkagarria» azpimarratu du.

Eten egin da koronabirusarekin hildakoen kopuruaren beheranzko joera Hego Euskal Herrian. Nafarroako Gobernuak eta Eusko Jaurlaritzak emandako datuen arabera, azken astean, martxoaren 22tik 28ra bitartean, Hegoaldean 48 pertsona hil dira COVID-19ak jota, aurreko astean baino hamabost gehiago, eta heriotza horiek batez ere Araban, Bizkaian eta Gipuzkoan erregistratutakoak izan dira. Zehazki, 43 pertsona hil dira eremu horietan, eta gainontzeko bost kasuak Nafarroakoak dira. Martxoko lehen astean jaso zuten azkenekoz horrelako kopuru bat.

Hildakoen kopuruaren goranzkoaren adierazle da positiboen igoera ere. Martxoaren 11n hartu zuen kurbak goranzko joera, eta ordutik ez du norabidea aldatu. 10.845 PCR proba eta antigeno test egin zituzten atzo Osakidetzako eta Osasunbideko osasun langileek, eta, guztira, 794 positibo atzeman zituzten, herenegun baino 109 gehiago. Kasu horietatik gehienak Bizkaian erregistratu dituzte: 297. Gipuzkoan, 210 izan dira; Nafarroan, 163; eta Araban, 118. Gainontzeko sei kasuak EAEtik kanpo bizi diren herritarren artean atzemandakoak dira, Jaurlaritzaren arabera. Eta positiboen portzentajea, berriz, %7,32 da.

Santos Indurain Nafarroako Gobernuko kontseilariak azken egunetako datuen berri eman du, eta adierazi du egoera «kezkagarria» dela, hala nola azken hamalau egunetan 100.000 biztanleko 281 positibo atzeman dituztela argudiatuta, eta joera «goranzkoa» dela erantsita. «Deigarria bezain kezkagarria iruditzen zaigu laugarren olatuan intzidentziak izan duen azkartasuna, eta, gainera, hiru astean hirukoiztu egin da kasuen kopurua». Kopuru horietan Erresuma Batuko aldaerak izandako eragina ere aipatu du: kasuen %95 osatzen du Nafarroan. Beraz, gogorarazi du «oso beharrezkoa» dela arauak betetzea, agerraldiak «interakzio sozial handi baten isla» direla iritzita.

Hegoaldeko erietxeetako egoerari dagokionez, gobernuek emandako datuen arabera, guztira, 468 pertsona daude ospitaleratuta. Horietatik 364 gela arruntetan daude, eta 104, ZIU zainketa intentsiboetako unitateetan. Kopuruei dagokienez, herenegungo datuak baino apalagoak dira, baina ospitaleratuta daudenen pertsonen kurbak, oro har, goranzko joerari eusten dio. Martxoaren 21ean hartu zuen norabide hori.


Summary: Aste Santuan errepideetako kontrolak zorroztuko dituzte Hegoaldean. Itxiera perimetrala betearazteko, errepideetan kontrolak areagotuko dituzte Ertzaintzak, Polizia Nazionalak eta Guardia Zibilak.

Aste Santuetako opor egunetan errepideetako kontrolak indartuko dituzte Hego Euskal Herrian Ertzaintzak, Polizia Nazionalak eta Guardia Zibilak, ezarritako itxiera perimetralak betearazteko. Kontrolak aldizkakoak izango direla adierazi dute. Jose Luis Aristi Nafarroarako Espainiako Gobernuko ordezkariak adierazitakoaren arabera, 300 kontrol inguru ezarriko dituztela herrialdean Polizia Nazionalak eta Guardia Zibilak. Gainera, Eusko Jaurlaritzako Segurtasun Sailak jakinarazi du perimetralki itxita dauden herrietan ere jarriko dituela kontrolak.

Mugikortasun neurriek EAE Euskal Autonomia Erkidegoaren eta Nafarroaren arteko joan-etorriak debekatzen dituzte, eta hori betearaztea dute helburu jai egunetan ezarriko diren kontrolek. Era berean, baimenduta dauden lekualdatzeetan «zuhurrak» izateko eskatu die herritarrei Sonia Diaz de Corcuera Eusko Jaurlaritzako Trafiko zuzendariak. Adierazi du herri turistikoetan jende pilaketak saihestu behar direla, «kutsatuen kopurua asko igo ez dadin». Gogorarazi dute joan-etorriak murriztea dela helburua; beraz, «beharrezkoa» ez den lekualdatzerik ez egiteko eskatu dute.


Summary: Hirugarren urtez jarraian Donostian banatuko ditu eguzkiak Repsol gidak. Apirilaren 12an egingo da ekitaldia, eta Eneko Atxak jaso du Repsol Gidaren Eguzki jasangarria sari berria. Pandemiaren ondorioz ostalaritzak bizi duen egoera dela eta, sektoreko langileek egin duten ahalegina ere aitortu nahi izan dute aurkezpenean.

Aurten ere Repsol Gida sariak Donostian izango dira, hirugarren urtez jarraian, Maria Ritter Repsol Gidako zuzendariak adierazi duenez. Apirilaren 12an izango da ekitaldia, eta bertan banatuko dituzte sariak. Aurtengo berrikuntza nagusia Jasangarritasunaren eguzkia sari berezia da, eta Ritterrek aurreratu duenez, Eneko Atxa sukaldariari emango diote, Azurmendi jatetxean egindako lanagatik. Bereizgarri horrekin saritu nahi dituzte ingurumenaren gaineko eragina murrizten laguntzen duten proiektu gastronomikoak, eta baita gertuko ekoizleekin lana sustatu eta euren negozioaren planteamenduan jasangarritasunaren aldeko apustua egin dutenak ere. Gaur azpimarratu dute Atxak naturarekin bizitzen jakin duela, gertuko baliabideak «aprobetxatuz» eta «ekoizle artisauekin» lan eginez. Hurrengo urteetan ere banatuko da sari berezi hori, Alimentos de España egitasmoarekin batera.

Sarituak aukeratzeko 50 ikuskari baino gehiagok urte osoan zehar egin duten lana ere azpimarratu du Ritterrek, eta azaldu du target guztientzako aukerak ematea oso garrantzitsua dela sarituak aukeratzerako orduan: «Okasio bakoitzerako aukera egoki bat egon dadin nahi dugu: egunerokoan bazkaltzeko agian eguzki bat daukan jatetxe bat aukeratu ahal izango du erabiltzaileak, edo egun berezi baterako bi edo hiru eguzki dituen bat». Araban, Bizkaian eta Gipuzkoan, orain arte 87 eguzki banatu dituzte 55 jatetxeetan, eta zuzendariak aurreratu duenez, aurten ere emaitza «onak» izango omen dira hiru lurraldeetan.

Gastronomiaren garrantzia ere nabarmendu dute ekitaldian, eta aurtengo egoerak gizartea jatetxeen garrantziaz ohartarazi duela azpimarratu du Ritterrek: «Guztiok konturatu gara ze garrantzi daukan gastronomiak. Jateaz gain, bizitzeko eta harremantzeko modu bat da». COVID-19ak ostalaritzan izan duen eragina ere aipatu du, eta baita ostalaritzako langileen «ausardia» goraipatu ere. Gure sukaldeak ez dira itzaltzen lemapean, ostalaritzak egindako lana aitortu nahi izan du: «Zailtasunak zailtasun, sukaldeak piztuta egon dira oso luze egin zaigun urte honetan».

Apirilaren 12an egingo den ekitaldian ere, segurtasun neurriak zorrotz beteko direla azaldu du Repsol Gidaren zuzendariak. Horretarako, Eusko Jaurlaritzaren Turismo Sailak eta Repsol Gidak Jarraipen eta Ebaluazio Batzorde bat sortu dute. 120 txef inguru gonbidatu dituzte, baina guztiek PCR zein antigeno probak egin beharko dituzte ekitaldira sartu aurretik.


Summary: Supermerkatuetako langileek eskatu dute txertaketa talde espezifikoetan sar ditzaten. Eusko Jaurlaritzako Bilboko ordezkaritza parean bildu dira, eta txertaketa plangintzan sar ditzaten eskatu diote.

Supermerkatuetako langileak txertaketa planean lehenetsi ez izana salatu dute sektoreko zenbait langilek Eusko Jaurlaritzako Bilboko ordezkaritzaren aurrean, eta talde espezifikoen barruan sar ditzaten eskatu diete. Gehitu dute Jaurlaritzak ez duela erabakia publiko egin, enpresei telefonoz jakinarazi ziela.

Protestaren arrazoia Eusko Jaurlaritzak txertaketa plangintzan hartutako azken erabakia izan da. Izan ere, AstraZenecaren txertaketa plangintzan hurrengo taldeko parte badira ere, adinaren irizpideak jarraituko dituztela jakinarazi zuen Gotzone Sagardui Eusko Jaurlaritzako Osasun sailburuak. Hori horrela, ez dituzte txertatuko gainontzeko funtsezko sektoreen langileen erritmoan.

ELA sindikatuak langileen eskaera bera egin dio Jaurlaritzari, eta adierazi du supermerkatuetako langileak "etengabe" daudela arriskuan, eta "defentsako lehen lerroan" daudela oraindik ere.


Summary: Estudiantes-Lointek Gernika gaur, titulurako lehen kanporaketan. Bi partidara izango da, eta biak irabazi ezean, puntu aldeak erabakiko du zein igaroko den finalerdietara. Itzulikoa igandean da, Gernikan.

Lointek Gernikak gaur ekingo die Lehen Mailako titulua irabazteko kanporaketei. Aurrenekoa jokatuko du, final-laurdenetakoa, Movistar Estudiantesen aurka. Joanekoa dute gaur jokoan, Madrilen (19:30), eta itzulikoa datorren igandean izango da, Malosten (21:00).

Finalerdietara igaroko da bi partidetan puntu aldearen jabe egiten dena, biak irabazi ezean. Ez dira biak irabazi beharko ezinbestean. Bat irabazi eta bestea galdu, baina puntu aldea fabore duen taldeak egingo du aurrera.

Ligan, bitan jokatu dute elkarren aurka denboraldi honetan, eta bietan Gernikak irabazi du: Malosten, 77-74, eta Madrilen, 53-64. Jokoan antzera ibiltzen dira bi taldeak, abilak baitira kontraerasoan jokatzen.

Zaleen presentzian bada aldea. Izan ere, Madrilen Estudianteseko zaleek aukera izango dute Wizink Center pabilioira sartzeko, baina Malostera ezingo dira bildu Gernikakoak, Eusko Jaurlaritzak ez duelako horretarako baimenik ematen; ez saskibaloian, ez beste kiroletan.

Gainontzeko hiru kanporaketak ondorengo hauek dira:

-Kanaria Handia-Perfumerias Avenida (gaur eta larunbatean) -Ensino-Valentzia (bihar eta igandean) -Tenerife-Girona (gaur eta larunbatean)


Summary: Euskal preso bat Euskal Herriratuko dute; bi hurbildu, eta bertze bi mugitu. Bakartze moduluetatik atera dituzte horietan zeuden azken presoak: Iñaki Reta, Marixol Iparragirre eta Jurdan Martitegi.

Espainiako Espetxe Erakundeek jakinarazi dutenez, bertze preso bat Euskal Herriratuko dute; bi Euskal Herri inguruko kartzeletara hurbilduko dituzte, eta bertze bi mugitu eginen dituzte. Angel Lopez Anta da Euskal Herriratuko dutena: Mansillako espetxetik (Leon, Espainia, 370 kilometro) Zaballakora ekarriko dute (Araba). Xabier Zabalo Valladolideko kartzelatik (Espainia, 350 kilometro) Logroñora hurbilduko dute (170 kilometro), eta hara eramanen dute Aitor Olaizola ere: orain arte Dueñasen zegoen (310 kilometro). Irantzu Gallastegi eta Xabier Garcia Gaztelu euskal presoak, berriz, Huelvatik (Andaluzia, Espainia, 1.000 kilometro) Estremerara mugituko dituzte (520 kilometro). Gainera, iragarri dute Olaizola, Zabalo eta Lopez Anta bigarren graduan jarriko dituztela.

Mugimendu horiek eta aitzinetik iragarritako batzuk gauzatuta, hutsik geldituko dira Huelvako eta Lamako espetxeak, eta, azken horrekin, preso bakarra geldituko da Galizian: Curtisen. Etxerat-ek jakinarazi duenez, bertzalde, aste honetan hurbiltzea iragarria zuten zazpi preso eraman dituzte helmugako kartzelara: zehazki, Diego Ugarte Lopez de Arkaute eta Fernando Garcia Jodra Mansillara eraman dituzte (370 kilometro); Mattin Sarasola eta Beñat Aginalade, Dueñasera; Gurutz Agirresarobe Pagola, Logroñora; Ana Belen Egues, Villabonara (385 kilometro), eta Eneko Goieaskoetxea Arronategi, Duesora (170 kilometro). AEMrekin loturiko Jon Kepa Preciado euskal presoa ere Dueñasera mugitu dute asteon. Mugimendu horiekin, beraz, jada ez dago euskal presorik Jaengo, Kordobako, Lamako eta Murtzia I espetxeetan. Aitzinetik euskal presorik gabe ziren Algecirasko, Cacereseko eta Badajozko espetxeak ere.

Bakartzea, bukatuta

Etxerat-ek jakinarazi duenez, halaber, bakartze moduluetan jada ez dago euskal presorik. Soto del Realgo kartzelan zeuden Iñaki Reta, Marixol Iparragirre eta Jurdan Martitegi, eta horiek izan dira horrelako ziegetan egon diren azken euskal presoak, senideen elkartearen arabera —gaur egun, Martutenen dago Martitegi, eta Alcalan Iparragirre—.


Summary: BECeko txertaketa guneak egunero 5.000 txerto jartzeko gaitasuna izango du. Gotzone Sagardui Eusko Jaurlaritzako Osasun sailburuak jakinarazi du «laster» jarriko dela martxan txertaketa gunea, eta erantzun «azkarra eta eraginkorra» ematea ahalbidetuko duela.

Gotzone Sagardui Eusko Jaurlaritzako Osasun sailburuak agerraldia egin du gaur Eusko Legebiltzarreko Osasun batzordean, eta beste txertaketa gune baten berri eman du. BECen ezarriko dute gunea (Barakaldo, Bizkaia), 65 urtetik beherakoak txertatzeko, eta jakinarazi du egunero 5.000 dosi jartzeko gaitasuna izango duela. Haren arabera, era horretan, erantzun «azkarra eta eraginkorra» emateko aukera egongo da. Ez du data zehatzik aipatu, baina ohartarazi du txertaketa eremua «laster» jarriko dutela martxan.

Kanpainako datu gehiago ere eskaini ditu. Emandako datuen arabera, Araban, Bizkaian eta Gipuzkoan 369.462 dosi jarri dira orain arte, eta erantsi du hurrengo egunetan ere txertoak ematen jarraituko dutela, tartean jaiegunak egon arren. Izan ere, zehaztu du AstraZenecaren txerto kopuru bat iritsiko dela ostiralean hiru lurralde horietara. 52.000 dosi izango dira, eta 65 urtetik beherakoei emango zaie. Gainontzean, helduenei Pfizer eta Modernoa txertoak ematen jarraituko dute.