Summary: Kolpea jaso du Merkelen CDUk, irailerako bozen bidean. Berdeak eta sozialdemokratak nagusitzekoak dira Baden-Wurttembergen eta Renania-Palatinatua estatuetan, atzo eginiko bozen ondoren. Merkelek irailean utziko du kargua, eta airean dago kristau-demokraten buruzagitza.

Irailean etor daitekeenaren zantzua eman dute asteburu honetan Alemaniako bi estatutan eginiko hauteskundeek. Agintean 16 urte egin ondoren, Angela Merkel kantzilerrak kargua utziko du irailean, eta haren alderdiak emaitza txarrak lortu ditu bozetan. Berdeak eta sozialdemokratak nagusitu dira hauteskundeetan.

Eskuinaren gotorlekuak ziren bi estatuak, baina zentro-ezkerreko indarren eskuetan daude gaur, eta, zantzu guztien arabera, jarraituko dute behin-behineko emaitzak baieztatzen badira. Haien arabera, Berdeak alderdiak aginteari eutsiko dio Baden-Wurttembergen, botoen %33arekin. Merkelen CDUk %24 eskuratu du. Beraz, 2016ko bozetan baino boto gutxiago lortu ditu.

Renania-Palatinatuan SPD alderdi sozialdemokratak botoen %36 lortuko ditu, aurreikuspenen arabera, eta CDUk %28 baino ez du lortuko, nahiz eta bozen aurreko galdeketek alderdi nagusitzat eman zuten.

Emaitzok, beraz, bidea zabaltzen diote dagoeneko indarrean den eskemari: berdeek eta sozialdemokratek koalizioa egingo dute bi estatuotan, eta litekeena da gauza bera egitea Berlingo Gobernu Federalerako iraileko hauteskundeetan, eta, beraz, CDUri agintea kentzea.

Izan ere, galdeketek erakusten dute herritarrak ez daudela pozik CDUk izurriaren harira egin duen kudeaketaz. Joan den udan, herritarren %44ren oniritzia zuen Merkelen alderdiak, baina hori %33ra jaitsi da hilabete honetan eginiko galdeketetan. Atzoko emaitzek baieztatu egin dute gainbehera hori, eta are handiagoa izan daitekeela pentsatzeko aukera ematen dute.

Herritarrak ez daude pozik, uste dutelako gobernua oso geldo ari dela txertoak jartzen. Horrez gain, egon dira komisioen inguruko eskandaluak: CDUko hainbat diputaturi egotzi diete dirua jaso izana maskarak enpresa batzuei erosteko tratuak egiteagatik.

Horri gehitu behar zaio irailerako espero den lidergo krisia. 16 urtez kantziler aritu ondoren, Merkelek kargua utziko du, eta horrek lehia zabaldu du CDUn.

Merkelek herritar askoren oniritzia dauka, baina ezin da gauza bera esan alderdiaren hautagai izateko proposatu dituztenengatik. CDUk Armin Laschet aukeratu zuen buru urtarrilean, baina iraileko lehian Markus Soeder dauka.


Summary: Lasaitua hartu dute Olaizolak eta Rezustak. Seigarren garaipena pilatu du bikoteak, eta finalerdiak jokatzetik gertuago daude.

Aimar Olaizola eta Beñat Rezusta nagusitu ziren atzo Donostiako Atano III. pilotalekuan, Jokin Altuna eta Iñigo Bikuñaren kontra. 22-6 amaitu zen partida, Olaizolaren eta Rezustaren alde. Bikuñak Jon Mariezkurrena ordezkatu zuen, azken hori min hartuta dagoelako.

Seigarren garaipena da Olaizola eta Rezustarentzat. Azken hori izan zen partidako onena. Izan ere, atzokoa debuta izan zen Bikuñarentzat.

Partidak 47 minutu iraun zuen, eta 420 pilotakada eman zituzten. Markagailuan une oro joan ziren aurretik Olaizola eta Rezusta: 4-1, 13-1, 13-2, 14-5, 16-5, 18-5, 18-6, 20-6 eta 22-6.

Aurreko partidan, Oinatz Bengoetxea eta Ibai Zabala 18-12 nagusitu zitzaien Peio Etxeberria eta Tolosari, 50 minutu eta 405 pilotakadaren ostean.


Summary: Beyonce eta Taylor Swift, Grammyetako irabazle nagusiak. Arrazakeriaren inguruko hausnarketez bete dituzte AEBetako musika sariak.

Dagoeneko 28 Grammy sari ditu Beyonce abeslariak, eta inoiz garaikur gehien irabazitako emakumea da sarion historian. Bart banatu dituzte Grammyak Los Angelesen (AEB). Taylor Swift izan da gaueko beste protagonista nagusietako bat. AEBetako Arte eta Zientzien Grabazio Akademia Nazionalak banatzen ditu sariok, eta 1958an hasi ziren ematen.

Orain arte Alison Krauss bluegrass abeslaria zen Grammy gehien zituen emakumea, baina Beyoncek gainditu egin du.

Beste marka bat hautsi du Taylor Swift kantariak: lehenengo emakumezkoa da urteko diskoaren saria jasotzen hiru urtez jarraian. Bakarrik Frank Sinatrak, Paul Simonek eta Stevie Wonderrek lortu dute hori. Folklore diskoarengatik eman diote saria Swifti.

Billie Eilishek urteko grabaketaren saria jaso du, Everything I Wanted kantuarengatik. H.E.R kantugileak, urteko abestiaren saria, I Can't Breathe abestiarengatik. Urteko grabaketaren saria kantu baten abeslariari ematen diote, pieza berea izan edo ez; urteko abestiaren saria, berriz, kantu baten egileari. Artista berriaren saria Megan Thee Stallionek eraman du.

Beltzen egoera, gai nagusia

Beltzek AEBetan pairatzen duten egoera izan da gaueko gai nagusia. Beyonceren saria aurkeztu dutenez, haren Black Parade azken diskoa aipatu dute. Black power mugimendua da horretan protagonista. «Garaion inguruan hausnartzeko betebeharra» duela adierazi du artistak, eta «erregin eta errege beltz ederrak» kantugai bihurtzen jarraituko duela gaineratu du.

Quincy Jones ekoizlearen Grammy kopurua berdindu du Beyoncek. Oraindik hiru falta zaizkie biei Georg Solti musika klasikoaren zuzendaria harrapatzeko, hark 31 baititu.

H.E.R abeslariak ere Black Lives Matter mugimendua hartu du ahotan, I Can't Breathe kantuan. Polizia zuri batek iaz hil arte ito zuen George Floyden azken hitzak erabili ditu leloan eta izenburuan. «Geu gara desio dugun aldaketa, eta gogoratu 2020ko udan eduki genuen borroka; eutsi indar horri», esan du.

Beste emakume beltz bat sartu da sarien historian: Megan Thee Stallion da rap abestirik onena irabazi duen lehenengo emakumea, Savage kantarekin. Beyoncek berak lagun izan du abesti horretan.


Summary: Realak goian jarraitzen du; Eibar eta Athletic, berriz, emaitza bolada txarrean daude. Realak 1-2 irabazi zion Granadillari, etxetik kanpo. Athleticek bana berdindu zuen Sporting Huelvaren aurka, Lezaman. Eibarrek, berriz, 1-3 galdu zuen Madrilen zelaian.

Asteburu gazi-gozoa izan da emakumezkoen Iberdrola ligako 22. jardunaldian. Irabazi, berdindu eta galdu. Denetik egin dute euskal taldeek.

Realak emaitza bolada onean jarraitzen du. Natalia Arroyoren taldeak 1-2 irabazi zuen Granadillaren zelaian. Etxeko taldeak hobeki hasi zuen partida, eta gol aukerak ere izan zituen partidaren hasieran. Lehen jokaldi arriskutsuan, ordea, txuri-urdinak aurreratu ziren: 21. minutuan sartu zuen gola Franssik. Etxekoek gol aukerak sortu zituzten, baina ez zuten lortu partida berdintzea.

Bigarren zatia hasi eta berehala, berdinketaren gola sartu zuen Piscok, penaltiz. Handik minutu gutxira sartu zuen Barbarak Donostiakoen bigarren gola, 55. minutuan, penaltiz hori ere. Hortik aitzinera, aukera garbiak izan zituen Realak, baina ez zuen errematatu partida. Atzokoa irabazita, sailkapenaren goialdean jarraitzen dute txuri-urdinek, seigarren.

Athleticek Lezaman hartu zuen Sporting Huelva, eta bana berdindu zuten. Athleticek irabazi beharra zeukan; batez ere, jaitsiera postuetatik urruntzeko. Irabazten hasi ziren zuri-gorriak, Monentek 12.en minutuan sartutako golari esker. Partida guztian bi taldeek izan zituzten gol aukerak, baina azkenean Yoko Tanakak berdindu zuen partida, 74. minutuan. Athleticek gol aukera garbiak izan zituen berdinketaren ondotik, baina ez zuen sareratu baloia. Hala, 22 punturekin 10. postuan dira zuri-gorriak: jaitsiera postuetatik bortz puntura.

Armaginen porrota

Txanponaren beste aldea Eibarrena izan zen. Madrilen zelaian jokatu zuen Eibarrek, eta porrot mingotsa bildu zuten: 3-1 galdu zuten Madrilgo taldearen aurka. Irabazten hasi ziren armaginak, Thenbik 26. minutuan gola sartuta. Bi minutu geroago, etxeko taldeak berdinketa lortu zuen, Estelaren gol bati esker. Lehen zatia amaitzear zegoenean, madrildarrak aurreratu ziren, Geysek penaltiz egindako golarekin.

Bigarren zatian, markagailua berdintzeko aukera andana sortu zuen Eibarrek, baina 84. minutuan madrildarren hirugarren gola sartu zuen Valeriak. Azken partidetako emaitza bolada txarrean jarraitzen du Eibarrek. 11. postuan dago, 22 punturekin, jaitsiera postuak bortz puntura dituela.


Summary: Larrialdien Kudeaketarako Agentziaren laguntza eskatu du Bidenek migratzaileen auzia kudeatzeko. Bi astean 4.000 inguru adin txikiko sartu dira AEBetara Mexikoko mugatik. Otsailean 100.000 lagun atxilotu dituzte AEBetako mugan.

Muga paperik gabe igarotzeko ahaleginak ugaritu egin dira Joe Biden Etxe Zurira heldu zenetik. Hark mugak itxita jarraitzen dutela berretsi arren, buruzagi demokrata migratzaileekiko leunagoa izango den itxaropena zabaldu da AEBetara sartzea helburu dutenen artean. Horren adibide da otsailean 100.000 lagun atzeman eta kanporatu zituztela mugazainek herrialdera sartzeko ahaleginetan, 2019 ekainetik kopururik altuena; horietatik 10.000 inguru adingabeak ziren. Gorakada are nabarmenagoa izan da bakarrik heltzen diren adin txikikoen artean: azken bi asteetan 4.000 haur inguru heldu dira AEBetara.

Legediaren arabera, adingabekoen kasuan, gehienez ere hiru egunez eduki daitezke zentro horietan, eta ondoren Osasun Departamentuan kudeatutako egoitzetara bideratu behar dituzte eta haiek gurasoen edo tutoreen esku utzi. Arazoa da, ordea, Aduana eta Mugen Babeserako Agentzia gaindituta dagoela, eta, ondorioz, gazteek behar baino denbora gehiago egin behar dute atxilotze guneetan —gobernuz kanpoko erakundeek salatu dute horiek ez daudela adin txikikoak hartzeko prestatuta—. Hala, Larrialdien Kudeaketarako Agentzia bidali du Bidenek mugara, migratzaileen auzia kudea dezan. Datozen 90 egunetan haren lana izango da migratzaileak «jaso, kokatu eta modu seguruan lekualdatzea». Ez da lehen aldia agentziak migratzaileen etorrera kudeatzen duena. Barack Obama agintean zenean ere, 2014an, El Salvador, Honduras eta Guatemalatik heldutako adingabeen etorrera kudeatu zuten.

Larrialdietarako agentziak egoera kudeatu artean, Texasko Gobernuak behin-behineko aterpe bat eraiki du atxilotze guneetan dauden adingabeak jasotzeko; azken hilabetean zabaltzen duten bigarrena da. Bien bitartean, Washingtonek berretsi du itxita jarraitzen duela AEBen eta Mexikoren arteko mugak. Segurtasun Kontseilu Nazionaleko hego-mendebaldeko mugako koordinatzaile Roberta Jacobsonek ohartarazi zuen inork ez zukeela «muga paperik gabe zeharkatzeko arriskua bere gain» hartu beharko, «are gutxiago adingabeek».

Etxe Zuriak helarazitako mezuak, ordea, nahasgarriak dira mugaren beste aldera igarotzeko zain daudenentzako. Izan ere, Bidenen administrazioak iragarria du «laster» ahalbidetuko dituztela prozedurak asilo eskariak tramitatzen hasteko, eta 4.000 milioi dolarreko aurrekontua ere onartu berri du Kongresuak datozen lau urteetako hegoaldeko mugako migrazioaren kudeaketarako. Bestetik, hasiak dira adingabeak euren gurasoekin biltzen, betiere, gurasoek AEBetan geratzeko baimena duten kasuetan.

Zurrumurruek bultzatuta

Ciudad Juarezen milaka lagun pilatzen dira AEBetara eramango dituen El Pasoko pasabidea zeharkatuko zain. Haietako askok bizi osoko aurrezkiak baliatu dituzte giza trafikatzaileei ordainduz haraino iristeko, horiek esan baitiete muga zabalduta dagoela. Hara iritsitakoan, ordea, ateak itxirik topatzen dituzte, eta harrapatuta geratzen dira.

AEBetan ez ezik, Mexikon ere tokirik gabe geratzen hasiak dira. Nazioarteko Migrazio Erakundea hotelak baliatzen hasia da migratzaileak aterpetzeko. Duela lau hilabete hutsik zegoen Filter hotela, esaterako, beteta dago, eta bertan daudenetatik %39 inguru bakarrik iritsitako adingabeak dira.


Summary: 'Kala kalata!', 2021eko Ibilaldiaren abestia. Sopelan eta Leioan egingo da Bizkaiko ikastolen aldeko jaia aurten. Abestiaren letra Xabi Payak idatzi du, eta musika, Xabi Aburruzagak. Abeslariak Aiora Renteria, Maitane Salvador, Iholdi Beristain eta Itziar Ituño dira.

Aurkeztu dituzte aurtengo Ibilaldia jaiko abestia eta bideoklipa. Bizkaiko ikastolen aldeko jaia Sopelan eta Leioan egingo dute aurten, Ander Deuna eta Betiko ikastolek antolatuta; lema Kala kalata! da. Hori jakina zen lehenagotik, eta hainbat artista ideia horri musika eta irudia jartzeko arduradunak izan dira. Letra Xabi Payak egin du, musika Xabi Aburruzagak, eta, ikastolako ikasleez gain, abeslariak izan dira Aiora Renteria, Maitane Salvador, Iholdi Beristain eta Itziar Ituño. Bideoa IN-komunikazioa agentziak egin du.

Antolatzaileen arabera, Payak «inork baino hobeto jakin du berba gutxitan biltzen Kala kalata! leloarekin adierazi nahi dena, hots, bidaia honetan, goitik behera eta hezur mamiraino, busti beharra dagoela. Busti beharra, azken batean, euskaraz bizitzen ikasteko». Maiatzaren 30ean egingo dute festa.

Dena den, azaldu dute hasieratik izan dutela argi Ibilaldia, haren egitaraua eta jaiak bereak dauzkan gainerako osagaiak ahalik eta modu kooperatiboenean egin behar zituztela Betiko eta Ander Deuna ikastoletako komunitateak.

Letra (Kala kalata!)

Sopelan eta Leioan Ibilaldian aurten, bidea egin nahi dugu euskaldunak izaten, (bis) iturri zaharreko ura ez dadin inoiz eten.

Maringora kikunbera, dzanga geurera, boga! Euskara indartsu dator zuzenean golkora, (bis) Bizkaiko kostaldekora eta bularrekora.

Aspaldi ikasi genuen putzutik ateratzen, zubi gabeko ibaiak igerian pasatzen, (bis) eta korronteen aurka beldur barik ibiltzen.

Kala-kalata gure etxean, Kala-kalata gure herrian, Kala-kalata ikastolan, Kala-kalata ibilaldian.

Ikasi nahi dugu zer den euskaraz bizitzea, edonorekin edonoiz lasai erabiltzea, (bis) busti ezean, ordea, zaila dugu lortzea.

Euskara ailega dadin ostertzetik harago, mintzoa eta mingaina berdin dira zeharo: (bis) mintzatzea nahi badugu busti beharra dago.

Abentura honetarako ez zaigu ezer falta, hizkuntza da iparrorratza, (bis) bizinahia da mapa, denok amaituko dugu goitik behera kalata.

Kala-kalata gure etxean, Kala-kalata gure herrian, Kala-kalata ikastolan, Kala-kalata ibilaldian.


Summary: Londresko Poliziak asteburuan izan duen jarrerak «kezkatu» egiten duela aitortu du Boris Johnsonek. Ustez polizia agente batek hil zuen Sara Everarden hilketa gaitzesteko protesta bati oldartu zitzaion polizia, larunbatean. Cressida Dick polizia burua jo puntuan dago, eta haren dimisioa eskatu dute hainbat herritarrek.

Duela astebete hilik agertu zen Sara Everard gaztea, Londresko hego-ekialdeko Kent auzoko baso batean. Astebete zeraman desagertuta. Ondotik, Londresko polizia agente bat atxilotu zuten, eta Everard bahitu eta hil izana egotzi zioten. Kasuak zirrara eragin du Erresuma Batuan, eta protestak izan dira asteburuan; nagusienak, Londres hiriburuan.

Ehunka lagun bildu ziren Clapham auzoan, larunbatean, Everarden hilketa gaitzetsi eta Poliziaren indarkeria salatzeko. Osasun neurriak direla eta, baimendu gabeko protesta izan zen, eta parte hartzaileen aurka oldartu zen Polizia. Zenbait protestari atxilotu ere egin zituzten. Ekitaldiaren antolatzaileek Londresko Polizia Metropolitarrari egotzi zioten eurekin prebentzio neurriak adosteko ahaleginik egin ez izana, eta haien jokabidea salatu zuten.

Larunbateko irudiak asko zabaldu dira, eta Poliziaren jokabideak haserrea eragin du. Gobernua bera ere mintzatu da gaiaz. Boris Johnson lehen ministroak «kezkatuta» dagoela adierazi du gaur goizean. Londresko Polizia Metropolitarraren buru Cressida Dicken izena asko zabaldu da azken orduetan, eta haren dimisioaz hitz egiten ari dira zenbait hedabide. Dickek ukatu egin du horretarako asmorik duenik.

Johnson harekin bilduko da gaur, eta aurreratu du larunbatean gertatutakoa aztertuko dutela: «Polizia Metropolitarraren buruarekin hitz egin dute, eta prest agertu da egoera kudeatu zen modua berraztertzeko». Horrez gain, Priti Patel Barne ministroari ikerketa bat egiteko eskatu diola azaldu du.

Larunbateko irudien inguruan hitz egin du Dickek berak ere. Poliziaren jokabidea ez du gaitzetsi, baina gertatutakoa ikertzeko prest azaldu da. Everardi gertatutakoak «ikaratu» egiten duela adierazi du, eta horrek hiriko polizia zerbitzua «erabakitasun handiagoz» gidatzera daramala.


Summary: EH Bilduko alkateek eraikin publikoak eskaini dizkiote Osakidetzari, txertaketarako. EH Bilduko alkateen xedea da euskal herritarrek txertoa beren udalerri edo eskualdeetatik ahalik eta gertuen hartuko dutela bermatzea, eta txertaketa kanpaina «arina, eraginkorra eta segurua» izatea.

Xabier Lertxundi Hernaniko (Gipuzkoa) alkateak eta Maite Ibarra Arrigorriagakoak (Bizkaia) agerraldi bat egin dute gaur goizean, txertaketa kanpainari lotutako proposamen bat aurkezteko EH Bilduko alkateen izenean. Jakinarazi dutenez, Arabako, Bizkaiko eta Gipuzkoako EH Bilduko alkateek Osakidetzaren esku jarriko dituzte euren udalerrietako eraikin publiko guztiak txertaketa kanpainan erabiltzeko. «EH Bilduko alkateok Osakidetzaren esku jartzen ditugu gure zerbitzu publikoak, euskal herritarrek beren udalerri edo eskualdeetatik ahalik eta gertuen txertoa jaso dezaten bermatzeko, ahal den neurrian pertsonen mugikortasuna saihesteko, eta txertaketa kanpaina ahalik eta arinena, eraginkorrena eta seguruena izan dadin». Lertxundik eta Ibarrak jakinarazi dutenez, joan den ostiralean EH Bilduk gobernatzen dituen hainbat udaletako alkateek eskaintza horren berri eman zioten Eusko Jaurlaritzaren Osasun Sailari.

Agerraldian azpimarratu dute «kezkatuta» daudela txertaketa prozesuaren erritmo motelarekin eta Eusko Jaurlaritzako Osasun Sailak txertaketarako ezarritako irizpideekin. Hori horrela, eta ikusita txertaketa gune handiak zabaldu direla, EH Bilduko alkateek erabaki dute euren «ekarpena» egitea: «Zailtasun egoeratan denok jarri behar dugu onena gizartearen mesedetan». Osakidetzari egindako proposamenaren xedea da herrialdean dauden baliabide publiko guztiak txertaketarako erabilgarri egitea, txertaketa «ahalik eta azkarrena eta eraginkorrena» izan dadin.


Summary: Pablo Iglesiasek Espainiako Gobernua utziko du, Madrilgo bozetara aurkezteko. Espainiako presidenteorde kargua utziko du, eta gobernuak baieztatu du Yolanda Diaz ministroak ordezkatuko duela. «Ezkerreko hautagaitza indartsu eta zabal bat» eratu nahi du, Mas Madridekin batera.

«Militante batek baliagarriena den lekuan egon behar du», adierazi du Pablo Iglesias Espainiako presidenteorde eta Unidas Podemoseko idazkari nagusiak. Premisa horretan oinarrituta, maiatzaren 4an egingo diren Madrilgo hauteskunde autonomikoetarako hautagaia izango dela erabaki duela jakinarazi du, bideo batean. «Ezkerreko hautagaitza indartsu eta zabal» bat sortzen saiatuko dela nabarmendu du, «ultraeskuinari gure instituzioen jabe egitea galarazteko eta Madrilgo Gobernua irabazteko». Bideo batean eman du erabakiaren berri, baina La Vanguardia egunkariak aurreratu du informazioa.

Iazko urtarriletik Espainiako presidenteorde izan da Iglesias, baina kargu hori utziko du apiril amaieran, hauteskunde kanpaina hasten denean, aurreratu duenez. Nork ordezkatzea nahiko lukeen ere esan du: Yolanda Diaz egungo Enplegu ministroak. Espainiako hauteskunde orokorretan Unidas Podemosen hautagai izatea nahi lukeela ere iradoki du: «Espainiako Gobernuko hurrengo presidentea izan daitekeela uste dut, eta ezkerrekoak diren milioika lagunek ere hala pentsatuko dute».

Diaz presidenteorde izango dela baieztatu dute gobernuko iturriek arratsaldean. Hala iradoki du aurrez Pedro Sanchez presidenteak, argudiatuta Unidas Podemosekin egindako gobernu akordioak alderdi horrek presinteordetza izatea jasotzen duela. Iglesiasi zorte ona opatu ziola ere adierazi du Sanchezek, eta esker ona eman diola, gobernuan egindako lanagatik.

Halaber, Giza Eskubideen ministro kargua ere utziko du Iglesiasek, eta gaur arte 2030 Agendaren estatu idazkari izan den Ione Belarrak proposatu du postu horretarako presidenteordeak.

«Ohore bat izango da baliagarria izango naizen postu bat hartzea, madrildar gisa eta antifaxista gisa», esan du Iglesiasek. Isabel Diaz Ayuso Madrilgo presidenteari eta PPren hautagaiari aurre egin eta ezkerreko alternatiba bat plazaratzea jarri du helburutzat. «Aukera izugarri honek erantzukizuna eta zuhurtzia eskatzen ditu, Ayusori irabazteko gai izango den hautagaitza baten alde denok batera egiteko», adierazi du, eta erantsi «Mas Madrideko kideei» proposatuko diela hautagaitza bakar batean aurkeztea: «Hori ari zaigu eskatzen ezkerreko jendea».

Proposamen hori gauzatuko balitz, Podemosen sorreran kide izan zuen Iñigo Errejonekin elkartuko litzateke Iglesias. Bien arteko harremana okertu egin zen alderdiaren lidergoa lortzeko borrokan. Alderditik atera zen Errejon, eta bi ildo desberdin ordezkatu dituzte. Duela egun gutxi, Mas Madridek jakinarazi zuen Monica Garcia izango dela haien hautagaia maiatzaren 4ko hauteskundeetarako. Alderdiaren barneko bi ildoak ordezkatu dituzte.

«Ezker eraldatzailea» batzearen garrantzia azpimarratu du Iglesiasek, eta horren erakulsetzat ditu egunotan sare sozialetan eta kalean ezkerreko herritarren artean izan diren elkarrizketak. «Ezkerreko milioika lagunek dakite duela zenbait urte izandako hausturek zerikusia dutela Madrilen eskuin trumpista gobernuan egotearekin», adierazi du. Aitortu du egoeraren analisi desberdina egingo dutela Mas Madridekoek, baina azpimarratu du horrek orain «ez duela inporta», garrantzitsuena Ayuso kanporatzea baita, haren arabera.

Proposamena aztertuko duela iragarri du Monica Garcia Mas Madrideko hautagaiak, Iglesiasi erantzunez, baina «errespetua» eskatu dio. Zentzu horretan, hautagaitzak bateratzearen inguruan publikoki mintzatu aurretik haiekin kontakturik egin ez izana leporatu dio.

Diaz Ayuso, komunismoaz

Lehiakide berriaren iragarpena komunismoaren mehatxuarekin parekatu du Diaz Ayusok, baina, aurrez, Espainia berekin «zorretan» dagoela adierazi du, «Pablo Iglesias Moncloatik ateratzeagatik». Unidas Podemos Mas Madridekin batzeak interesik ez diola sorrarazten gaineratu du, baina ohartarazi du «zentro-eskuinekoak» diren guztiak batu egin beharko direla, «erakusteko Madrilgo politika eta bizitzeko modua komunismoaren kontrako norabidean doala».

Eskuineko botoa beregan zentratzeko deia egin du Madrilgo presidenteak, eta ezkerraren mehatxua bere burua are gehiago indartzeko erabiliko duela espero daiteke; besteak beste, Madrilen autonomia mantentzeko berme moduan bere burua aurkeztuz. Aurkako posizioa polarizatzeko asmoa du Iglesiasek ere, eta, Ayusok irabaziko balu ere, PSOE, Unidas Podemos eta Mas Madrid batzen dituen ardatzaren bueltan gehiengoa kentzekoa, nahiz eta inkestek, momentuz, garaipena iragartzen dioten PPri.

Espainiako Gobernutik gobernu autonomiko batera joateko erabakia goitik beherakoa da, lehen begi kolpean, baina «ondo pentsatutako erabakia» izan dela azaldu du Iglesiasek. Pedro Sanchezen gobernu barruan izan ez duen ikusgarritasuna eman diezaioke hautagaitzak eta balizko presidentetzak, eta, era berean, bere alderdia bultza dezake. Botoen %5 eskuratzea beharrezkoa da erkidegoko legebiltzarrean ordezkaritza lortzeko, eta kopuru horren azpitik kokatu zuten zenbait inkestek Unidas Podemos, Iglesiasen iragarpenaren aurretik. Beheranzko joera iraultzeko eta lidergoa lehiatzeko aukera izango du alderdiak, haren sorlekuan.


Summary: Beste 283 positibo atzeman dituzte Hego Euskal Herrian. Igandean 6.294 PCR eta antigeno proba egin zituzten Osakidetzak eta Osasunbideak, eta horien %4,5 positibo izan ziren

Igandeko testetan atzemandako COVID-19 kasuen berri eman dute Eusko Jaurlaritzak eta Nafarroako Gobernuak, eta, datuon arabera, positibo tasa %4,5 da Hego Euskal Herrian. 6.294 PCR eta antigeno proba egin zituzten Arabako, Bizkaiko, Gipuzkoako eta Nafarroako osasun zerbitzuek, eta 283 positibo atzeman.

Herrialdeka, Bizkaia da kasu berri gehien duen lurraldea: 136 atzeman zituzten atzo; Gipuzkoan, 66 positibo detektatu zituzten; Araban, 41; eta Nafarroan, 40.

Ospitaleen egoerari dagokionez, Osakidetzak jakinarazi du COVID-19az kutsatutako hamalau pertsona ospitaleratu zituztela atzo, eta, oraintxe, 97 paziente larri daudela ZIU zaintza intentsiboetako unitateetan.


Summary: EITBri neurri ezberdinak edukitzea leporatu diote, 'Baserria' saioko kamiseta baten harira. Lehiakide bat, ertzaina, 'Blue Lives Matter' mezua zuen jantziarekin agertu zen igandeko saioan. AEBetan erabili dute hori, polizia indarkeria gaitzesten duen Black Live Matters mugimenduaren aurka egiteko. 2018an, EITBk ‘Altsasukoak Aske’ kamiseta zentsuratu zion ekoizle bati, estilo liburua aipatuta. Frankotiratzaile baten omenezko kamiseta eraman zuen irratira, atzo.

Honoring Courage; Blue Lives Matter (Ohore adoreari; Bizitza Urdinek Axola Dute) leloa duen jertse bat soinean zuela agertu zen Gontzal Viaga Rodriguez lehiakidea igandean ETB1eko Baserria lehiaketan. Irudiak ikusita, ETBk halakoetarako bi neurri dituela salatu dute Twitterreko hainbat erabiltzailek, eta gogora ekarri dute telebista publikoak zer jarrera eduki duen bestelako mezu batzuekin.

Blue Lives Matter mugimendua 2014an sortu zuten hiru poliziak, New Yorken Rafael Ramos eta Wenjian Liu agenteak hil ondoren. Ismaaiyl Abdullah Brinsley gizon beltzak hil zituen Ramos eta Liu, eta, adierazi zuenez, atxilotuta zeudenean hildako Eric Garner eta Michael Brown mendekatzeko egin zuen erasoa. Poliziaren indarkeria salatzeko taldeen kontrako mugimendu gisa definitzen dute Blue Lives Matter. Geroztik, mugimenduak lan egin du poliziak hiltzen dituztenei gorroto delitua ezar diezaieten. Lortu dute, esaterako, Louisianan halako lege bat ezartzea. Eskubide zibilen aldeko taldeek salatu dutenez, berez, gutxiengo etnikoetako herritarrak edo bestelako talde ahulak defendatzeko eratu zuten gorroto delituen legea, ez lanbide bat aukeratzen dutenak.

Azken hilabeteotan, AEBetako kaleetan eta sare sozialetan asko ikusi dira horren ikurrak eta leloak, Black Lives Matter mugimenduaren kontrako manifestazioetan, eta eskuin muturrekoen, arrazisten eta neonazien elkarretaratzeetan; besteak beste, Charlottesvillen 2017an Eskuina Batu manifestazioan. Horretan, neonazi batek autoarekin apropos harrapatu zituen manifestari antifaxistak: emakume gazte bat hil, eta beste 28 pertsona zauritu zituen.

Horrez gain, Blue Lives Matterren banderak asko ikusi dira Trumpen aldeko ekitaldietan, besteak beste Kapitolioaren aurkako erasoan, aurtengo urtarrilaren 6an.

Blue Lives Matter bandera bat, ezkerrean, erdian, Trumpek urtarrilaren 6rako antolatu zuen mitinerako jarrita, urtarrilaren 4an. Ekitaldiaren ondoren, Kapitolioari eraso zion eskuin muturreko jendetzak. MICHAEL REYNOLDS / EFE

Baserria lehiaketako Viaga Rodriguez ertzaina da. Sare sozialetan iruzkin ugari sortu ditu gaiak, Mikel Ruiz Oar-Artetak salatu ondoren.

Erabiltzaile batek gogora ekarri du EITBk zer jokabide izan ohi duen antzeko kasuetan. 2018ko ekainean, ETBrentzat lan bat egiten ari zen talde bat Juan Lekanda ekoizlea elkarrizketatzera joan zen, Laudiora (Araba), gastronomia saio baterako. Lekandak Altsasukoak Aske leloa zuen elastiko zeraman soinean, eta hura kentzeko eskatu zioten elkarrizketatzaileek, lelo bat zeramala argudiatuta. Lekandak uko egin zion elastikoa kentzeari, eta elkarrizketa bertan behera geratu zen. Aitzol Belaskok salatu duenez, berari Cabacas justizia leloa zuen elastikoa kenarazi zioten.

Ika-mika piztu zuen erabaki hark, eta Eusko Legebiltzarrera ere heldu zen. Josu Esterrona EH Bilduko legebiltzarkideak galdera egin zion Maite Iturberi, hau da, EITBren orduko zuzendari nagusiari: halako erabakiak zeren arabera hartzen ziren. Iturbek, orduan, EITBren estilo liburua aipatu zuen debekuaren arrazoi gisa, eta liburuaren 3.3 paragrafoa ekarri zuen gogora. EITBko saioetan Baztertu beharreko jokabideak epigrafearen barruan, honela dio paragrafoak: «Era berean, parte hartzearen helburua ez da EiTBk dauzkan helburuez bestelakoa izan behar. Hau da, ikusleek, entzuleek eta erabiltzaileek ez dituzte helburu pertsonal, komertzial, edo publizitarioetarako baliatu behar parte hartzeko mekanismoak».

Sare Antifaxista taldeak «eskuin muturrari ateak irekitzea eta oroimen historikoa prostituitzea» egotzi dio saioari

Berri Otxoak gizarte bazterketaren aurkako eta gizarte eskubideen aldeko plataformak ere salatu du gertaera.

Frankotiratzaile baten omenezko kamiseta, atzo

Atzo Gaztea irratiko Gu saioan izan zen Viaga Rodriguez, eta The Legend Chris Kyle (Chris Kyle legenda) idatzita eta garezur eta arma bat agertzen diren elastikoa jantzita eraman zuen. Chris Kyle frankotiratzaile eta militar estatubatuarra izan zen, eta ezaguna da Ameriketako Estatu Batuetako armadaren historian izandako frankotiratzailerik hilgarriena izateagatik.

Ezkerrekoa da Viagas Rodriguez.

Gaztean egindako elkarrizketan nabarmendu zuenez, estilo bereko kamisetak erabiltzen ditu beti, eta harrituta geratu zen igandean telebistako saiorako jantzitako kamisetak eragindako polemikagatik. «Blue Lives Matter jartzen duen kamiseta bat eramateak ez du sozialki ezer mugitzen, eta ez du neure buruari buruzko iritzirik ematen ere. Polizien bizitzari garrantzia ematen dioten mugimendu bat besterik ez da», nabarmendu zuen.


Summary: Justizia ministroak 30 urteko kartzelaldia nahi du Añezentzat. Boliviako behin-behineko presidente ohiari lau hilabeteko behin-behineko atxiloaldia ezarri diote, baina Ivan Limak jakinarazi du zigor gogorragoa eskatuko dutela estatuburu izandakoarentzat.

Lau hilabeteko behin-behineko atxiloaldia ezarri diete Jeanine Añez Boliviako behin-behineko presidente ohiari, Alvaro Coimbra Justizia ministro ohiari eta Rodrigo Guzman Energia ministro izandakoari, 2019an Evo Morales boteretik kentzeko kolpean parte hartu zutelakoan. Ivan Lima egungo Justizia ministroarentzat, ordea, Añezek zigor handiagoa bete behar du; 30 urtekoa, gaur El Deber egunkariari adierazi dionez: «Atxiloketak ez du arau izan behar, salbuespen baizik».

Agintari ohiei «sedizio, terrorismo eta konspirazio» delituak egotzi dizkie fiskaltzak, baita armadakoa eta Poliziako hamar bat kideri ere. Limarentzat, Sacaba eta Senkata herrietan Añezen aurkako manifestazioetan gutxienez 36 lagun hil izanaren ardura dute atxilotuek, eta horregatik nahi dute justiziak hiru hamarkadako zigorra ezartzea, «sarraski odoltsuak» izan zirelako.

Sergio Orellana jenerala da Poliziak atxilotu behar dituen beste norbanakoetako bat; Orellanak indar armatuen gidaritza hartu zuen Añez behin-behineko presidente bilakatu zenean, eta fiskaltzak hari egozten dio heriotzen ardura.


Summary: Bortxa matxistagatik jarritako salaketak %9,3 jaitsi dira Hego Euskal Herrian. 7.151 salaketa jarri zituzten emakumeek 2020an, eta 24 adingabe ere egoera horretan egon ziren. Halere, beherakadaren datua ez dela «erreala» ohartarazi dute ikerketaren egileek.

Indarkeria matxistagatik jarritako salaketen kopurua %9,3 jaitsi zen Hego Euskal Herrian iaz, 2019ko datuekin alderatuz gero. Hain zuzen, 2020an 7.151 salaketa jarri ziren, aurreko urtean baino 737 gutxiago, Espainiako Etxeko eta Genero Indarkeriaren aurkako behatokiak eskainitako datuen arabera. Emakumeen egoeraz gainera, biktima izan diren adingabeen kopurua ere jaso du urtero aurkeztu ohi duten txostenak, eta, ondorioztatu dutenez, iaz 24 adingabe egon ziren egoera horretan. 2019an, ordea, ez zuten kasu bat ere jaso. Behatokiko kideek ohartarazi dute izurriteak eragindako krisiaren «ondorio zuzenak» direla dokumentuan jasotako datuak, eta, batez ere, konfinamenduko lehen hilabeteenak.

Salaketak jasotzeko erak zeintzuk izan diren ere biltzen du txostenak. Esate baterako, 2020ko azken lauhilekoko datuen arabera, ondoriozta daiteke bortizkeria matxistaren biktima gehienek polizia etxeetara jotzen dutela salaketa jartzera. Hegoaldean, 1.028 emakumek egin zuten hautu hori iazko azken hilabeteetan. Hala ezean, familiako kideek jartzen dute salaketa. Beste salaketa bideei dagokienez, biktima edo ingurukoren bat zuzenean joan ohi da epaitegira, eta laguntza zerbitzuetatik ere salaketak jarri ohi dituzte. Behatokiak, ordea, gaineratu du beherakada hau ez dela «erreala». Izan ere, izurritean hainbat izan dira erasotzailearekin batera etxean sartuta egon behar izan diren emakumeak eta adingabeak, eta laguntza eskatzeko aukera murritzak izan dituzte.

Erasoak jasandako emakumeen eta adingabeen babesari dagokionez, 945 agindu abiarazi zituzten epaitegiek, aurreko urtean baino %29,8 gutxiago. Horietatik hamar ez ziren onartu, 350 ukatu egin zituzten, eta 585, onartu.

Ezarritako zigorrak

Prozedurei dagokienez, iaz, zehazki, 1.043 erasotzaile zigortu zituzten, eta 69 absolbituak izan ziren. Bi kasuetako zenbatekoak 2019ko datuak baino baxuagoak dira, baina gogoan izan behar da salaketak ere gutxiago izan zirela, eta zigortutakoen kopurua absolbitutakoena baino handiagoa dela. Horrez gainera, bortxa matxistagatik hamalau adingabeko ere zigortu zituzten Hego Euskal Herriko epaitegiek. Horietatik guztiei ezarri zizkieten neurriak. Hala ere, datu hau 2019koa baino baxuagoa da. Ordu hartan, hemezortzi gizonezko adingabe zigortu zituzten, 2020an baino lau gehiago, alegia.


Summary: Amaiurko gazteluaren setioa, komiki bidez. 14 eta 16 urte bitarteko gazteentzako komiki lehiaketa antolatu dute ikastolen jaiek. Komikiek Amaiurko gazteluaren setioari buruzkoak izan behar dute.

Lehenengoz, komiki lehiaketa antolatu dute ikastolen jaiek. Euskal Herriko historia kontatu eta momentu jakin batean gertatutakoa komiki-kontakizun bilakatzeko sortu dute. Lehiaketa 14 eta 16 urte bitarteko gazteentzat da, eta taldeka zein banaka parte hartzen ahalko da.

Komikian jorratu beharreko gaia Amaiurko gazteluaren setioa izango da. Gaztela eta Aragoiko armadek setiatu zuten gaztelua, 1522ko uztailaren 15etik 19ra bitarte. Setioa garrantzizkoa izan zen, bertan bukatu zelako Henrike II.a Nafarroakoaren aldekoek erresuma berreskuratzeko egindako hirugarren saiakera, 1512ko konkista izan eta gero.

Hamalau eta hamasei urte bitarteko gazteek parte hartzen ahalko dute. Azala ere kontatuta, euskaraz idatzitako bortz orrialdeko komikiak izango dira. Teknika librea izanen da, baina PDF formatuan aurkeztuko beharko dira, ehikomikilehiaketa@ikastola.eus helbidera bidalita. Lanak aurkezteko epea 2021eko apirilaren 30eko 12:00etan bukatuko da.

Irabazlearen komikia 2021eko urriko Xabiroi aldizkarian argitaratuko da. Halaber, parte hartzaile denen artean hiru tableta, Xabiroi aldizkariaren urteko hamar harpidetza eta Xabiroi bildumak (hiru bildumako bortz sorta) zozkatuko dira. Gainera, aurkeztutako lanak ikastolen jaien webguneetan egongo dira ikusgai.


Summary: Euskal Elkargoko ordezkariekin bilkurak eginen dituzte Bakegileek. Hamar lurralde eremuen itzulia eginen dute 2011ko Aieteko Nazioarteko Konferentziarekin hasitako «bake prozesuaren bilakaera» aipatzeko.

Bake Bideak eta Bakegileek Euskal Hirigune Elkargoak dituen hamar lurralde eremuetako ordezkariekin bilkura erronda bat abiatu dute. Bildu nahi izan dute Euskal Herriko gatazkaren konponbideak azken urteetan izan duen bilakaera aipatzeko.

Besteak beste, Aieteko Nazioarteko Konferentziatik hamar urtera, euskal presoen auzia zertan den aipatu nahi dute elkargoko hautetsiekin. 28 euskal preso daude gaur egun Frantziako presondegietan, eta 188, berriz, Espainiako presondegietan. Bakegileek zehaztu dute «bake prozesua aitzinatzeko gai gakoa dela»haien ustez.

Hiru hitzordu izan dituzte momentuko: Bidaxune, Errobi - Aturri eta Euskal Kostaldea-Aturri lurralde eremuetako ordezkariekin. «Elkarrizketa aberatsak izan dira, eta giro onean eman dira», adierazi dute Bakegileek ohar batean. «Lan hori segituko dugu, eta espero dugu beste poloetan ere errezibituak izatea».

Frantziako Gobernuarekin harremana

Otsail hasieran bildu zen Ipar Euskal Herriko ordezkaritza Eric Dupont-Moretti Frantziako Justizia ministroarekin. Ordezkaritzak dosier bat aurkeztu zion ministroari, konpontzeko dauden zenbait auziren ingurukoa. Elkarrizketa giro eraikitzailean aritu zirela azaldu zuten, ondoren, ohar bidez, eta ministroak engaiamendua berretsi zuen jarraipena emateko. «Euskal Herrian eraiki nahi dugun elkarbizitzaren aldagai erabakigarriak diren heinean, ordezkaritzak arretaz begiratuko du aipaturiko dosierren bilakaera», azaldu zuten ordezkaritzako kideek.


Summary: Arabako C's-koak izandako sei kidek izena eman dute PPn. C's-ek, berriz, nabarmendu du sei kide horiek aspaldi bota zituztela alderditik, eta albistea ez dela «berria».

Badirudi Espainiako eskuina astintzen ari den krisia Euskal Herrira ere iristen ari dela. Arabako Ciudadanos alderdiko kide izandako sei militante ohik izena eman dute Alderdi Popularrean, eta Arabako, Bizkaiko eta Gipuzkoako PPko presidente Carlos Iturgaitzek harrera egin die sare sozialetan: «Ongi etorri zuen etxera», esan die. Bi alderdiek koalizioa osatu zuten Eusko Legebiltzarrerako azken hauteskundeetan, eta elkarrekin dihardute erakunde horretan.

Alderdi batetik bestera joandakoen artean daude Javier Gomez Calvo dago, Arabako, Bizkaiko eta Gipuzkoako C's-ko Antolakuntza idazkari izandakoa, alderditik aspaldi kanporatu zuena, eta hura egotzi zutenean alderditik atera ziren Arabako zuzendaritzako beste bost kide. Horien artean, Iñaki Sanchez Lopez Davalillo Gasteizko alkategai izandakoa eta Miguel Leal Espainiako Kongresurako zerrendaburu izandakoa.

Ciudadanos alderdiko Arabako, Bizkaiko eta Gipuzkoako gaur egungo koordinatzaile Jose Manuel Gilek garrantzia kendu dio gertatutakoari. Esan duenez, sei kide ohi horiek aspaldi utzi zioten alderdiko militante izateari, eta Javier Gomezek, esaterako, PPren ekitaldietan parte hartu du lehenago ere: «Ez dira gure alderdiko kide eta nahi dutena egiteko libre dira. Hori ez da albistea, hori zaharra da», esan du.


Summary: Gizonezko bat atxilotu dute Iurretan bikotekideari eraso egiteagatik. Ertzaintzak, erasotzailea atxilotu, eta gaur utzi du epailearen esku. Elkarretaratze bat egingo dute gaur 19:00etan, Askondo kalean.

Ertzaintzak 36 urteko gizonezko bat atxilotu zuen atzo Iurretan (Bizkaia), bikotekideari eraso egiteagatik. Eskainitako informazioaren arabera, 10:00 aldera jazo zen gertakaria, kalean bertan. Ertzainek erasotzailea atxilotu zuten, eta polizia etxera eraman. Gaur utzi dute epailearen esku.

Iurretako Udalak eta Anderebide emakume taldeak gertakaria salatu dute, eta elkarretaratze bat egingo dute gaur arratsaldean, 19:00etan, Askondon.


Summary: 'Mank'-ek lortu ditu Oscar sarietarako izendapen gehien. Hamar garaikur lortzeko aukera eskuratu du David Fincherren filmak. Chloe Zhaoren 'Nomadland' dute faboritotzat askok, hala ere, sei izendapen lortuta. Apirilaren 25ean banatuko dituzte sariak.

Iazko Oscar sariek erakutsi bazuten 2019a pelikula egiaz txalotuen urtea izan zela —Joker, The Irishman, 1917 eta Gisaengchung/ Parasite-n urtea izan zen, besteak beste—, hurrengoa, 2020a, zinema munduarentzat espero gabeko urte nekeza izan dela erakutsiko dute aurtengoek. Pandemiak hainbat ekoizpen bertan behera utzi, beste batzuen filmaketa atzeratu, eta aretoak itxita izan ditu hilabete luzez, eta bada dioenik inoiz Oscar sarietarako izendapenik lortuko ez luketen filmak hautagaien artean egotea ekarri duela horrek. Iritziak iritzi, 93. Oscar sarietarako hautagaien zerrenda atzo argitu zuen azkenean Hollywoodeko Akademiak, Priyanka Chopra Jonasen eta Nick Jonasen eskutik, eta David Fincherren Mank-ek lortu ditu izendapen gehien, hamar denera. Seina lortu dituzte beste sei filmek: Chloe Zhaoren Nomadland, Florian Zelleren The Father, Lee Isaac Chungen Minari, Darius Marderren Sound of Metal, eta Shaka Kingen Judas and the Black Messiah. Apirilaren 25ean egingo dute garaikurrak banatzeko ekitaldia, Dolby antzokian (Los Angeles, AEB) —zehazteko dute oraindik formatua—.

Izendapen kopuruari begiratuta, beraz, Mank bihurtu da aurtengo Oscar sarietan garaile izateko hautagai nagusia. Citizien Kane idatzi zuen Herman Mankiewiczi buruzko biopic-a da filma, zuri-beltzean ondua, eta Orson Wellesen obra ezagunaren filmaketa prozesua kontatzen duena. Espero zen alderdi teknikoetako kategorietan izendapenak lortzea, baina kategoria nagusienetan beste hainbeste eskuratu ditu azkenean: filmik onena, zuzendaritza, argazkia, gizonezko aktorerik onena (Gary Oldman) eta taldeko emakumezko aktorerik onena (Amanda Seyfried), besteak beste. Ez du, ordea, egokituriko gidoi onenaren sarirako hautagaitza lortu, zeina Jack Fincherrek idatzi duen, zuzendariaren aitak.

Netflixen lan bat da Mank, eta baliteke lehen aldiz plataforma digital batek ekoitzitako pelikula batek irabaztea film onenaren Oscar saria, oraindik egundo gertatu ez dena —inoizko izendapen gehien lortu ditu, hala ere, Netflixek aurten—. Kinieletan, baina, ez du oraindik Nomadland-en lekua berdindu. Izan ere, Chloe Zhao zinemagile txinatar-estatubatuarraren filmak beste gutxik bezalako oihartzuna bereganatu du azken hiletan; Urrezko Globoetan garaile nagusia izan zen, eta kritikak gogor txalotu du. Frances McDormand du aktore protagonista filmak —emakumezko aktorerik onenaren sarirako izendatu dute—, eta dena galdu ostean AEBetako errepideetara karabanarekin aterako den andre baten istorioa du kontagai. Zuzendari onenaren sarirako ere izendatu dute Zhao, eta Fincher, Emerald Fennel (Promising Young Woman; bost izendapen lortu ditu denera), Lee Isaac Chung eta Thomas Vinterberg (Druk / Another Round) izango ditu lehiakide. Lehen aldia da bi emakume daudela zuzendari onenaren atalean izendatuta —denera, 70 andrazko daude hautagaien artean, inoizko gehien—.

Interpretazioaren alorrean, The Father-ek eta Minari-k hautagaitza berdinak lortu dituzte; gizonezko aktorerik onenaren sarirako eta taldeko emakumezko aktorerik onenaren sarirako izendatu dituzte, hurrenez hurren, aktore nagusiak: Anthony Hopkins eta Olivia Colman, eta Steven Yeun eta Yuh-jung Youn.

Zeresana eman du, bestalde, Maite Alberdi txiletarraren El agente topo dokumental onenaren sarirako izendatu izanak. Donostiako Zinemaldian izan zen filmarekin Alberdi; Donostia Hiria Publikoaren Saria irabazi zuen.

Kategoria nagusietako izendapen guztiak dira ondokoak:

Film onena:

The Father (Florian Zeller) Judas and The Black Messiah (Shaka King) Mank, (David Fincher) Minari (Lee Isaac Chung) Nomadland (Chloe Zhao) Promising Young Man (Emerald Fennell) Sound of Metal (Darius Marder) The Trial of the Chicago 7 (Aaron Sorkin)

Zuzendari onena:

Thomas Vinterberg (Another Round) David Fincher (Mank) Lee Isaac Chung (Minari) Emerald Fennell (Promising Young Man) Chloe Zhao (Nomadland)

Emakumezko aktorerik onena:

Viola Davis (Ma Raney’s Black Bottom) Andra Day (The United States vs. Billie Holiday) Vanessa Kirby (Pieces of a Woman) Frances McDormand (Nomadland) Carey Mulligan (Promising Young Woman)

Gizonezko aktorerik onena: Riz Ahmed (Sound of Metal) Chadwick Boseman (Ma Raney’s Black Bottom) Anthony Hopkins (The Father) Gary Oldman (Mank) Steven Yeun (Minari)

Taldeko emakumezko aktorerik onena: Maria Bakalova (Borat Subsequent Moviefilm: Delivery of Prodigious Bribe to American Regime for Make Benefit Once Glorious Nation of Kazakhstan) Glenn Close (Hillbilly Elegy) Olivia Colman (The Father) Amanda Seyfried (Mank) Yuh-jung Youn (Minari)

Taldeko gizonezko aktorerik onena: Sacha Baron Cohen (The Trial of the Chicago 7) Daniel Kaluuya (Judas and the Black Messiah) Leslie Odom, JR (One night in Miami…) Paul Raci (Sound of Metal) Lakeith Standfield (Judas and the Black Messiah)

Nazioarteko filmik onena: Druk / Another Round (Danimarka; Thomas Vinterberg) Shaonian de ni / Better Days (Hong Kong; Kwok Cheung Tsang) Colectiv (Errumania; Alexander Nanau) The Man Who Sold His Skin ( Tunisia; Kaouther Ben Hania) Quo Vadis, Aida? (Bosnia eta Herzegovina; Jasmila Zbanic)


Summary: Euskal Herrian ere AstraZenecaren txertoa jartzeari utzi diote. Hego Euskal Herrian, bi astez ezingo dute jarri txerto hori; Ipar Euskal Herrian, berriz, bihar arratsaldera arte baztertu dute, gutxienez. Frantziak, Espainiak, Italiak eta Alemaniak «prebentzioz» erabaki dute AstraZeneca botika etxearen txertoa ez jartzea, nahi gabeko ustezko ondorioengatik.

AstraZenecaren txertoaren kanpaina kolokan dago Europako Batasunean. Izan ere, atzo, Espainiak, Frantziak, Alemaniak eta Italiak eten egin dute txerto horren erabilera, ustez sortzen dituen nahi gabeko ondorioak ikertu bitartean. Horrela, bada, Nafarroako Gobernuak eta Eusko Jaurlaritzak ere erabaki dute txertaketa behin-behinean etetea. Oraingoz, ez da kasu larririk egiaztatu Euskal Herrian, baina Espainiako Osasun Ministerioak jakinarazi du tronbosi kasu baten berri izan duela, eta haren irizpidea aintzat hartzea erabaki dute Osakidetzak eta Osasunbideak, Sendagaien Europako Agentziak erabaki bat hartu arte. Txertoa dagoeneko hartua dutenek tronbosi bat edukitzea ez dela gertagarria adierazi du Osasun Ministerioak.

Europako gobernuak behin-behinean eteten ari dira txertoaren erabilera, eta gero eta gehiago dira. Gaur Portugal izan da erabakia hartzen azkena, gauean. Alemaniako Gobernuak ere hala erabaki du arratsaldean, «oraingoz». Paul-Ehrlich medikuntza institutuaren arabera, «beharrezkoa da» Europan txertoa hartu duten pazienteekin «azterketa gehigarriak egitea».

Zenbait oren geroago, Emmanuel Macron Frantziako presidenteak iragarri du bihar arte bederen eten egingo dutela txertoa; zehaztu zuen Sendagaien Europako Agentziak txertoaren nahi gabeko ondorioei buruzko txostena aurkeztu arte izango dela etena. Izan ere, arratsaldean bilera bat egitekoa du erakunde horrek, eta martxoaren 18an berriz bilduko da. «Zuhurtziagatik» hartutako erabaki bat dela azaldu du Macronek.

Espainiako Gobernuak, berriz, urgentziazko bilera batera deitu ditu erkidegoetako buruzagiak arratsaldean, eta bertan erabaki dute hamabost egunez uztea txerto hori jartzeari.

Agindua jaso ondotik, Nafarroako Gobernuak eta Eusko Jaurlaritzak erabaki dute AstraZenecaren txertaketa behin-behinean etetea. Otsailaren hasieratik, Hego Euskal Herriko bi gobernuek AstraZenecaren 78.400 dosi jaso dituzte, eta horietatik %86 erabili dituzte, gutxienez, lehen dosia emateko (67.725). Gaur-gaurkoz, ez dute egiaztatu ondorio larririk duenik. Nafarroara gaur beste 3.200 txerto ziren iristekoak, eta Jaurlaritzak asteon 29.823 dosi jartzea aurreikusten zuen.

Ez dira AstraZeneca txertoa erabiltzeari utzi dioten herrialde bakarrak; Danimarkak, Norvegiak, Herbehereek eta Islandiak erabakia hartu zuten lehengo astean. Atzo, Irlandak ere erabaki bera hartu zuen. Danimarkako Osasun Zuzendaritza Nagusiak iragan astean jakinarazi zuenez, behin-behineko erabakia da: hamalau egunerako hartu dute. Zuhurtziarako motibo bera azaldu dute hango iturriek ere. Azken egunotan, gainera, Italiak, Austriak, Estoniak, Lituaniak, Letoniak eta Luxenburgok AstraZenecarekin egitekoak dituzten txertaketa guztiak ez, baina sail batekin egitekoak bertan behera uztea erabaki dute.

Sendagaien Europako Agentziak hartuko duen erabakiaren zain daude herrialdeak, beraz. Europan txertoa jarri duten bost milioi pazienteen artean 30 tronbosi kasu atzeman dituzte, Sendagaien Europako Agentziaren arabera. Erakunde horretako iturriek zehaztu dute txertoa jarri dutenen artean tronbosi kasuen tasa ez dela «populazio osoan atzemandakoa baino handiagoa». Halere, gertatutakoa «zehatz-mehatz» aztertu behar dela azpimarratu dute. Edonola ere, txertoaren onurak izan ditzakeen kalteak baino nabarmen handiagoak direla erantsi dute.

Boris Johnson Erresuma Batuko lehen ministroak, berriz, «erabateko konfiantza» agertu du AstraZenecaren txertoarekin. Eta enpresak berak segurtatu du ez dagoela loturarik txertoaren eta tronbosi kasuen artean.


Summary: Belateko tunela itxiko dute gaur premiazko neurriak eskatzeko. N-121-A errepidearen inguruko herrietako 64 alkatek eta Oronozko parkeko 33 suhiltzailek itxiko dute errepidea. Salatu dute Belateko eta Almandozko tunelek ez dituztela Europako segurtasun legediak betetzen.

N-121-A errepidearen inguruko herrietako 64 alkatek eta Oronozko parkeko 33 suhiltzailek errepidea itxiko dute gaur Belate parean (Nafarroa), premiazko neurriak eskatzeko. Arratsaldeko 18:00etan egingo dute, Belateko tuneletan, Almandozko aldean.

N-121-A errepideak Behobia (Gipuzkoa) eta Iruñea lotzen ditu, eta Nafarroa iparraldeko herriak hiriburuarekin lotzen dituen errepide nagusia da. Egunean, batez beste, 11.000 ibilgailu pasatzen dira bide horretatik, eta haietako 2.800 inguru ibilgailu astunak dira, Nafarroako Gobernuaren azken datuen arabera.

Errepide horretan daude, hain zuzen, itxiko dituzten tunelak: Almandozkoa eta Belatekoa. 1997an inauguratu zituzten, eta, alkateek salatu dutenez, ez dituzte segurtasun neurriak betetzen: «Gobernuak 15 urteko epea izan zuen segurtasun araudira egokitzeko. Epea bukatu da, baina oraingo gobernuak deus egin gabe segitzen du».

Argi utzi dute Europak ezarritako araudia argia dela, eta nabarmendu dute tunelen egoera kaskarragatik gobernuak izan dezakeen isuna alde batera utzita, neurriak hartu behar direla tunelak behin betiko egokitzeko, luze gabe erabiltzaileen segurtasuna ziurtatzeko. «Ulertezina da egungo gobernuaren jarrera. Azpiegiturek duten arrisku maila handiaren jakitun daude, baina ez dute neurririk hartzen, eta, horren ondorioz, egunero aurre egin behar diogu tunel barrenean sutea izateak sortuko lukeen arrisku larriari».

Gaur errepidea mozteaz gain, bertzelako mobilizazioak ere egin bide dituzte alkateek; gaur eginen duten agerraldian emanen dute horien berri. Bernardo Ziriza Nafarroako Gobernuko Lurralde Kohesio kontseilariari eskatuko diote premiazko neurri osagarriak ezarri eta hartzeko, behin-behinean eta azpiegitura horiek aipatutako zuzentarauak eskatzen duen segurtasun-mailara behin betiko egokitzen ez diren bitartean.

2+1 bihurtuko dute

Nafarroako Gobernuak hasi berri ditu errepidea 2+1 bihurtzeko lanak. Gobernuaren hitzetan, horrek konponduko ditu gaur egun dauden segurtasun arazoak. 2+1eko bide bihurtzeak erran nahi du errepidea noranzko biko galtzada bat izanen dela, eta erdian dagoen erreia aurreratzeko baliatuko dela, tarteka noranzko batean eta tarteka bertzean, erdibitzaile batek bereizita. Errepide inguruko 22 herritako alkateak, ordea, kexu dira, eta lanak egiteaz gain salgaien nazioarteko garraioa N-121-A errepidetik ateratzeko eskatu dute.

Herritarrak behin baino gehiagotan atera dira karrikara, Nafarroako Gobernuari konponbide bat eskatzeko. Iazko otsailaren 28an, adibidez, 1.500 pertsonak baino gehiagok egin zuten protesta Beran, «segurtasuna» eskatzeko.


Summary: Itxialdiak utzitako orbainak aztertuko ditu BERRIAk. Izurriak eta haren kontrako neurriek goitik behera aldatu dute egungo bizimodua. Askotariko ondorioei buruzko erreportaje sorta bat argitaratuko du BERRIAk, martxoaren 27ra bitarte

Inork gutxik espero zuen halakorik. 2020ko otsail bukaeran eta martxo hasieran, iristen hasiak ziren Txinako eta Italiako zenbait irudi kezkagarri: kaleak hutsik, jendea etxean gordeta, eskolak itxita... Askorentzat, baina, pentsaezina zen halakoak Euskal Herrira ikustea. Gobernu gehienak ezustean harrapatu zituen egoerak, eta, neurriak hartzen hasi zirenerako, guztiz zabalduta zegoen gaitza, eta erietxeak betetzen hasita zeuden. Konfinamendua martxoaren 15ean hasi zen Hegoaldean. Frantziako Gobernuak martxoaren 17an ezarri zuen. Hortaz, egunotan igaro da urtebete pentsaezina zirudiena ohiko bihurtzen hasi zenetik.

Izan ere, hilabete hauetan, goitik behera aldatu da bizitza: trabak herritik edo herrialdetik ateratzeko, debekuak, bakartze soziala, ekonomiaren gainbehera... Izurriak eta alarma egoerak orbain sakonak utzi dituzte, eta kostako da horiek lehengoratzea, inoiz lehengoratuko badira. Ondorio eta aldaketa horiek aztergai izanen dira datozen egunetan BERRIAk hilaren 27ra arte egunero argitaratuko duen "Itxialdien itzalean" erreportaje sortan.

Iragan asteburuan argitaratu ziren lehen bi aleak: lehena, itxialdiak gizarteko sektore zaurgarrienetan izandako ondorio psikologiko eta soziologikoei buruzkoa; bigarrena, azken urtebetean Euskal Herrian sortu diren elkartasun eta laguntza taldeen ingurukoa.

Datozen egunetan, gai hauek izanen dira hizpide: konfinamendu neurrien ezaugarriak, itxialdiak osasun sisteman izan duen eragina, kultur eragileek pairatu dituzten ondorioak, konfinamendua eta ingurumena, Euskal Herriaren banaketa administratiboak eta burujabetzarik ezak eragindako trabak, adinekoen eta sektore zaurgarrien egoera, aisialdia, kirolak, ekonomiaren makalaldia, hezkuntzan eta euskararen alorrean izandako eragina, eta nazioarteko harremanak.


Summary: EBk lege neurriak hartu ditu Erresuma Batuaren aurka, Ipar Irlandarako Protokoloa urratu duelakoan. Bruselak Londresi nazioarteko legedia haustea leporatu dio, kontrolen graziazko epea luzatzeko erabakia bere kabuz hartzeagatik. Auziak Europako Justizia Auzitegian amaitu dezake.

EB Europako Batasunak arau hauste prozedura bat abiatu du Erresuma Batuaren aurka, argudiatuta herrialde horretako gobernuak Ipar Irlandarako Protokoloa urratu duela ondasunen kontrolen auzian, eta, hortaz, nazioarteko legedia ez duela errespetatu.

Bi aldeek adosturikoaren arabera, Irlanda iparraldea EBren aduana batasunean geratu da brexit-aren ostean, eta, aldi berean, merkatu bakarraren parte da ondasunei dagokionez. Hori egitearen arrazoia Ipar Irlandaren eta Irlandako Errepublikaren artean muga gogorraren itzulera saihestea izan da, 1998ko Ostiral Santuko Akordioaren aurreko gatazkak ez itzultzeko; baina, aldi berean, erabakiak eragin du muga Britainia Handiaren eta Ipar Irlandaren artean sortzea, kontrolak egin beharko dituztelako —haragiei eta arrautzei, adibidez—.

Hori, printzipioz, hilaren 3an Erresuma Batuko Gobernuak erabaki baitzuen kontrolik gabeko graziazko epea urri amaierara arte luzatzea, EBren oniritzirik gabe. Europako Batzordearen arabera, sei hilabeteko epean bigarren aldia da Londresek nazioarteko legedia urratzeko asmoa erakutsi duela, eta horregatik abiatu du Europako Justizia Auzitegian amaitu dezakeen prozesu judiziala. Finean, talde komunitarioak tentsioa handitu du, zigor ekonomikoen mehatxua mahai gainean jarrita.

Halere, Bruselak erabateko talka eragotzi nahi du Erresuma Batuarekin, eta Londresi adierazi dio prest dagoela konponbide negoziatu bat adosteko ondasunen kontrolen auzian: hilabeteko epea eman dio erabakia «zuzendu eta praktikan ez jartzeko».

Maros Sefcovic Europako Batzordeko presidenteordeak eman dio neurriaren berri David Frost Erresuma Batuaren brexit-erako negoziazioen buruzagiari: «Irlandarako eta Ipar Irlandarako Protokoloa da Ostiral Santuko Akordioa babesteko eta bakea eta egonkortasuna mantentzeko bide bakarra, baita Irlandako irlan muga gogorra saihesteko eta EBren merkatu bakarraren osotasunari eusteko. EBk eta Erresuma Batuak elkarrekin adostu zuten protokoloa. Elkarrekin inplementatzera behartuta gaude. Erresuma Batuaren alde bakarreko erabakiak eta nazioarteko legediaren urraketak zapuztu egiten dute itunaren helburua, eta bion arteko konfiantzari azpilana egiten dio».

Londresek beti adierazi du bere erabakia «legezkoa eta beharrezkoa» dela, elikagaiak Ipar Irlandako supermerkatuetara irits daitezen, eta, hortaz, katea eten ez dadin. Berez, brexit-erako akordioak bi urteko epea ematen zien gobernuei eta enpresei egoera berrira egokitzeko, baina Erresuma Batuak adierazi zuen hilaren amaierara arte nahikoa zuela kontrolak egiteko azpiegiturak egokitu eta antolatzeko, eta 24 hilabeteko tarteari ezezkoa eman zion.

Orain, ordea, agerian geratu da denbora gehiago behar dutela; hain justu, hori iradokitzen du Boris Johnson Erresuma Batuko lehen ministroak graziazko epea luzatzeko harturiko erabakiak.

Bruselaren neurriaz, Londresek adierazi du «unea iristean» erantzungo duela: «Era honetako operazio erabakiek aurrekariak dituzte. Prozesu normal bat da nazioarteko hitzarmenak inplementatzerakoan, eta ez luke prozesu judizialik eragin behar».

Unionisten jarrera

Egoera politikoa gaiztotzen ari da Ipar Irlandan brexit-aren ostean, are gehiago hiru talde unionista paramilitarren erabakiaren harira. Hilaren 4an, UVF Ulsterko Boluntarioen Indarrak, UDA Ulsterren Aldeko Elkarteak eta Esku Gorria Komandoak Erresuma Batuko Gobernuari jakinarazi zioten Ostiral Santuko Akordioari babesa emateri uko egingo diotela «behin-behinean», baina era «baketsu eta demokratikoan».

Gutunean, unionistek adierazi zuten ez dutela atzera egingo bermatu arte «Erresuma Batuko herritar guztiek ondasun eta zerbitzuetara murrizketarik gabeko sarbidea» izango dutela.

Oro har, Ipar Irlandarako Protokoloaren aurkako jarrera dute hango unionistek, eta horren erakusle da TUV Ahots Tradizional Unionistakoek protokoloa auzitara eraman izana, UUP Ulsterko Alderdi Unionistaren eta DUP Alderdi Demokratikoko goi kargudun batzuen babesarekin.

Hirurek argudiatzen dute itun hori Ostiral Santukoaren eta Erresuma Batuaren batasuna finkatzen duen legearen aurka doala, Britainia Handiaren eta Ipar Irlandaren arteko kontrolengatik.


Summary: Azken hamarkadako hondar ekaitzik handienak astindu du Pekin. Marroi kolorea hartu dute Pekineko kaleek, eta aire zabalean egitekoak ziren ekitaldiak bertan behera utzi dituzte, kutsadura maila handia dela eta.

Igandean Mongolian sortutako hondar ekaitz batek Pekin astindu du, eta hondarrez bete dira Pekineko karrikak. Azken hamarkadako hondar ekaitzik handiena izan da, eta Txinako Zentro Metereologikoak alerta maila horia ezarri behar izan du 12 eskualdetan, hauts eta hondar kopuru handiagatik. Ekaitzak erabat baldintzatu du ikusmena, eta ikusmen eremua erabat murriztu du.

Ekaitzaren ondorioz, PM10 partikulen kontzentrazioa (hautsa edo errautsak, adibidez) ia 10.000 mikrogramora iritsi da Pekinen, gaur goizeko lehen orduan. Gainera, PM2,5 partikulen kontzentrazioa – osasunerako partikula kategarriena da hau– metro kubikoko 700 mikrogramotik gorakoa izan da airean, Osasunaren Mundu Erakundeak (OME) gomendatutako 24 orduko muga baino askoz handiagoa

Hondar kopuru handiak eta azken egunetako kutsadura maila handiak bat eginda, airearen kalitate indizeak nabarmen egin du gora, eta 2.000 puntutik gora kokatu da. Hori dela eta, aire zabalean egitekoak ziren ekitaldiak bertan behera uzteko agindu dute agintariek, eta herritarrei eskatu diete maskara erabiltzeko. Haurrei, adinekoei eta arnasteko arazoak dituztenei, berriz, etxetik ez ateratzeko gomendatu diete.

Txinako Gai Publikoetarako eta Ingurumen Gaietarako Institutuko zuzendari Ma June harrituta agertu da ezohiko fenomeno honekin; izan ere, azken urteetan basoberritzeko eta zuhaitzak landatzeko lanak egin ondotik, gutxitu egin dira hondar ekaitzak. "Pekin ia euririk egiten ez duen gune lehorrez inguratuta dago: Barne Mongolia, kasurako; beraz, ekaitz mota hau beti egon da agerian. Zalantzarik gabe, azken hamar urteetako okerrena da, eta harrituta nago hartu duen dimentsioarekin", azaldu du. Junek nabarmendu duenez, klima larrialdiak ere izan dezake eragina gertatutakoan.

Mongolian sortu zen hondar ekaitza, eta han hamar pertsona hil dira, eta ehunka lagun desagertu.


Summary: EAk afiliazioa eten die Berme Batzordeko bi kideri. Alderdiko zuzendaritzak azaldu du frogatuta geratu direla bi batzordekideek eginiko hainbat arau hauste. Erabakia «onartezina» dela uste du sektore kritikoak.

Eusko Alkartasunako zuzendaritzak jakinarazi du alderdiko Berme Batzordeko bi kideren afiliazioa aldi baterako eten duela, batzordeko kideetako batek salatu eta gero organo horretan parte hartzeko eskubidea urratu ziotela beste biek.

«Azaldutako irregulartasunen larritasuna ikusirik eta Diziplina araudiak ezarritako prozedurari jarraituz, diziplina espedientea ireki zen EAko Berme Batzordeko bi kideren aurka. Ebazpena instruitzeko prozesuaren ondoren, eta hura tramitatu ostean, ondorioztatzen da frogatuta geratu direla hiru hutsegite oso larri, bi hutsegite larri eta hutsegite arin bat», adierazi du zuzendaritzak.

Horren arabera, lau urte eta zortzi hilabetez eten diote afiliazioa batzordekideetako bati, eta urtebete eta zortzi hilabetez besteari. Izan ere, besteak beste, egiaztatutzat jo dute «datazio faltsuko ebazpenak» eman zituztela, «Bermapide Batzordea ez baitzen eztabaidatzeko bildu adierazitako egunean eta tokian». Horrez gain, batzordeak «erabakitakoaren aurkako bozka partikularra ebazpenean ez sartu, eta berau erretiratzeko» exijitu zioten batzordekideari. Halaber, frogatutzat jo dute batzordeko kide batek beste baten sinadura digitala baimenik gabe erabili zuela, eta eztabaidatu gabe eman zutela ebazpen bat.

Zuzendaritzaren erabakiaren kontra azaldu da, ordea, EAko ildo kritikoa, uste baitu «onartezina» dela «afiliazioaren eskubideak bermatzen dituen organoaren garapena baldintzatzeko» erabakia: «Prozesua irregulartasunez josita egon da, eta Berme Batzordeak berak baliogabetutako pertsonek hartu dute parte». Erabakia hartzeko garaiari ere erreparatu dio ildo kritikoak, gogorarazita 600 bat kidek ezohiko kongresu bat egiteko eskatu diotela zuzendaritzari.


Summary: MTorreseko langileek 62 langile kaleratzeko dosierra babestu dute, gehiengoz. Batzarrean, 294k alde bozkatu dute, 90ek kontra eta 32k zuri. CCOO eta CIGE sindikatuek zuzendaritzarekin espedientearen inguruko baldintzak hitzartu zituzten atzo, eta ELAk gaitzetsi du eurak han egon gabe egin zela azken bilera.

Azkenean, MTorresek 112 langile kaleratuko ditu —horietatik, 64 Dorren, Elortzibarren (Nafarroa) eta beste 48 Murtzian (Espainia)—. Zuzendaritzak eta CCOOk eta CIGE sindikatuek hitzartu dute lan egindako urteko 33 laneguneko kalte ordaina ordaintzea, gehienez 24 hileko mugarekin. Erretiro aurreratuaren eta langileei lana topatzeko beste baldintza batzuk jaso ditu akordio horrek.

Gaur, adostatutakoa berretsi dute langile gehienek, batzarrean. Bozketan, 294 langilek alde bozkatu dute, 90ek kontra eta 32k zuri. Carlos Ibañez (CCOO) langile batzordeko presidentearen arabera, «ezinbesteko baldintza» zen langileek akordioa berrestea.

Ibañezen arabera, akordioak hobetu egin du zuzendaritzaren hasierako proposamena. Izan ere, urtarrilaren espedientearen berri eman zuenean, Nafarroan 88 kaleratze iragarri zituen, eta orain 62ra murriztu dira. Gainerako baldintzak ere hobetu egin direla nabarmendu du. Arrazoizko kaleratzeen kasuan, 20 laneguneko kalte ordaina jasotzen du legeak, eta, Ibañezen arabera, lan egindako urteko 33 lanegunekoa hitzartu da.

ELAren kritika

ELA sindikatuak bestela ikusten du egoera. Hasieratik enpresaren asmo txarrak salatu zituen, eta orain «fede txar hori» berretsi egin dela deritzo. Igande arratsaldean akordiora deitu zituen aldeak, eta ordubete eskas lehenago pasatu zuen abisua. Nahiz eta ELA ez izan bertan, gainerakoek bilerarekin aurrera jarraitzea erabaki zuten. Bozketaren inguruan, ELAk salatu du ez dela nahikoa bermerik ziurtatu, ez delako boto sekretua ematen utzi. «Ez da bermatu pertsona guztiek bozkatu ahal izatea, eta prozesu guztia enpresaren esku geratu da».

Sindikatua akordioaren edukiaren aurka azaldu da, ez baitu onartzen 63 langile kaleratzea. ELAren arabera, ez da egiturazko arazo bat, testuinguruaren araberako bat baizik. Gogora ekarri du enpresak aurreko urtean 28 milioi euroren dibidenduak banatu zituela akziodunen artean, eta, horregatik, «onartezin» deritzo langileak kaleratzeari. Sindikatuak berretsi du ez dituela egiaztatutzat jo espedientea aurkezteko enpresak emandako arrazoiak. Aurreko astean adierazi bezala, ez du baztertzen helegite judiziala jartzea.


Summary: Euskaltzaindiak Lurraren Zientzien Oinarrizko Lexikoa argitaratu du, hiztegi teknikoa aberasteko asmoz. 1.609 sarrera jaso dituzte euskaraz, hiru erdaratako itzulpenekin: gaztelaniaz, frantsesez eta ingelesez. Hamahiru adituk osatutako talde batek landu ditu hitzak. Batzuei informazio osagarria eta adibideak gehitu dizkiete.

Euskaltzaindiak zientziaren gaineko hiztegi teknikoak osatu ditu zenbait arlotan, hezkuntzarako eta dibulgaziorako baliagarria den lexikoa bilduz. ZTHB Zientzia eta Teknika Hiztegia Biltzeko egitasmoa abiarazi zuen horretarako, eta matematikako, fisikako, astronomiako eta kimikako oinarrizko lexiko teknikoak egin dituzte haren bidez. Orain arteko dokumenturik mardulena aurkeztu dute: Lurraren Zientzien Oinarrizko Lexikoa. Interneten jarri dute, PDF batean.

Dokumentuak bi zati ditu: lehenengoan, euskarazko hitzen 1.609 sarrera bildu dituzte, ingelesezko, gaztelaniazko eta frantsesezko ordainekin eta informazio osagarriarekin. Hitz bakoitzak arloaren marka du: Geogr., Geol., Meteorol., Miner., Ozean. eta Paleont. Atal horren ondoren, ingeles-euskara, gaztelania-euskara, frantses-euskara zerrendak sartu dituzte.

Zerrenda horiek osatzeko, Euskaltzaindiaren Hiztegian onartu diren arloko hitzak bildu dituzte, baita hiztegian ez dauden eta lantaldearen ustez hara biltzea merezi luketenak ere. Hauek osatu dute aditu taldea: Luis Miguel Agirrezabala (EHU, Zientzia eta Teknologia Fakultateko Estratigrafia eta Paleontologia saila), Garbiñe Alkiza (Elhuyar Fundazioa, Hizkuntza eta Teknologia), Iñaki Antiguedad (EHU, Zientzia eta Teknologia Fakultateko Geodinamika saila), Estibaliz Apellaniz (EHU, Estratigrafia eta Paleontologia saila), Arturo Apraiz (EHU, Geodinamika saila), Arantza Aranburu (EHU, Zientzia eta Teknologia Fakultateko Mineralogia eta Petrologia saila), Arantxa Bodego (EHU, Estratigrafia eta Paleontologia saila), Gotzone Imaz (Gernikako BHI), Eguzkiñe Iturrioz (Tecnalia, Meteorologia), Amaia Lopetegi (Azkoitiko BHI), Jon Saenz (EHU, Zientzia eta Teknologia Fakultateko Fisika Aplikatua II saila), Onintze Salazar (ETB, Meteorologia) eta Maria Cruz Zuluaga (EHU, Mineralogia eta Petrologia saila).

Lehenengo, arlo bakoitzeko materiala bildu eta landu dute. Gero, arloko aditu taldeak hautagaien multzo horretatik kontzeptuak eta horiek adierazteko hitzak aukeratu dituzte. ZTHB lantaldeak adituek hautatutako kontzeptuak adierazteko hitzak areago aztertu dituzte gero, eta proposamena aurkeztu diote Euskaltzaindiari.

Hementxe dokumentuko adibide batzuk:

antizikloi iz. (Meteorol.) Azoreetako antizikloia. sin. goi-presio; presio altuko gune en: anticyclone; area of high pressure; high es: alta; anticiclón; zona de alta presión fr: aire de haute pression; anticyclone; hautes pressions

apurketa iz. (Miner.) 'Mineral batekapurtzeko duen joera bereizgarria' Apurketa-azala. Apurketa irregularra. en: fracture es: fractura fr: fracture

basamortutze (Geol.) (zenbait adituk desertizazio [prozesu naturala] eta desertifikazio [gizakiak eragindakoa] bereizten dituzte) sin. desertifikazio; desertizazio en: desertification; desertization es: desertificación; desertización fr: désertification; désertisation

behe-presio iz. (Meteorol.) Atlantikoko goi-presioen eta kontinenteko behe-presioen ondorioz, aire polarreko masa iritsiko da. Behe-presioko zona. sin. depresio; presio baxuko gune; zikloi en: cyclone; depression; low; low pressurearea es: baja; ciclón; depresión; zona de bajapresión fr: cyclone; dépression; dépressionbarométrique; zone de basse pression

berotze global iz. (Meteorol.) Berotze globalari aurre egiteko neurriak. sin. Lurraren berotze en: global warming es: calentamiento de la Tierra; calentamiento global fr: réchauffement de l’atmosphère; réchauffement global

itsaskirri iz. (Meteorol.) '0,1 eta 0,5 metro bitarteko olatuak dituen itsasoaren egoera (Douglas eskala)' en: smooth sea es: marejadilla fr: mer belle

itsaso bare iz. (Meteorol.) '0 metroko olatuak dituen itsasoaren egoera (Douglaseskala)' en: calm sea es: mar llana fr: mer calme

itsaso handi iz. (Meteorol.) '6 eta 9 metro bitarteko olatuak dituen itsasoaren egoera (Douglas eskala)' en: high sea es: mar arbolada fr: mer grosse

itsaso kizkur iz. (Meteorol.) '0,1 metro baino olatu txikiagoak dituen itsasoaren egoera (Douglas eskala)' en: rippled sea es: mar rizada fr: mer ridée

itsaso zakar iz. (Meteorol.) '2,5 eta 4 metro bitarteko olatuak dituen itsasoaren egoera (Douglas eskala)' en: rough sea es: mar gruesa fr: mer forte; mer houleuse

sentsazio termiko (Meteorol.) sin. itxurazko tenperatura en: apparent temperature; felt airtemperature es: sensación térmica; temperatura aparente fr: température perçue

tximista (Meteorol.) sin. oinaztarri; oinaztu; oinaztura en: lightning; thunderbolt es: rayofr: foudre

uraren ziklo (Geol.) sin. ziklo hidrologiko en: hydrologic cycle; hydrological cycle; water cycle es: ciclo del agua; ciclo hidrológico fr: cycle de l’eau; cycle hydrologique


Summary: EAEko udalekuetan 2.321 leku egongo dira 7 eta 12 urteko haurrentzat.

Iaz, pandemia zela eta, ez zen EAEko aldundiek antolatutako udalekurik izan, baina aurten berriro programatu dituzte, 7 eta 12 urte arteko haurrentzat. Zazpi eguneko hiru txanda egingo dituzte, uztailaren 1a eta 29a bitartean. 2.321 leku eskainiko dituzte: 815 Araban, 822 Bizkaian, eta 684 Gipuzkoan. Leku horietatik guztietatik 2.147 euskaraz izango dira, eta 174 elebidunak.

Ana del Val Arabako Kultura eta Kirol diputatuak, Lorea Bilbao Bizkaiko Euskara, Kultura eta Kirol diputatuak, eta Harkaitz Millan Gipuzkoako Kultura, Gazteria eta Kirol diputatuak aurkeztu dituzte, gaur, udalekuak, eta nabarmendu dute ingurumenarekin loturiko jarduerak eskainiko dituztela udalekuek, kirola ekintzak egin ahal izango direla (piraguismoa, mendiko ibilaldiak, bela eta beste), eta tailerrak ere emango dituztela, besteak beste.

Arabak lau instalazio jarriko ditu: Zuhatza, Barria, Espejo eta Bernedo. Sei jarriko ditu Bizkaiak: Gorliz, Lapurreketa, Lurraska, Zugaztieta, Meakaur eta Bertiz. Eta Gipuzkoak sei: Orio, Zarautz, Hondarribia, Arantza, Irisarriland —azken biak Nafarroan daude—, eta seigarren bat zehaztu gabe dagoena.

Hiru foru aldundiek ordainsariak adostu dute: 130 eurokoa izango da. Prezio horrek barnebiltzen ditu, aurkezpenean zehaztu dutenez, ostatua, gosaria, askaria eta afaria, dinamizazio zerbitzu bat, erantzukizun zibileko aseguru bat, baita jatorrizko tokitik (Bilbo, Gasteiz eta Donostia) instalazioraino egin beharreko joan-etorriko bidaia ere. Beherapena egingo zaie diru sarrerak bermatzeko errenta jasotzen duten familietako haurrei, baita sendi ugarietako umeei ere.

Araban, hilaren 22 eta 31 artean eman ahal izango da izena, eta zozketa apirilaren 14an egingo dute. Bizkaian, 18tik 29ra egongo da zabalik epea, eta zozketa apirilaren 27an izango da. Gipuzkoan, apirilaren 13tik 20ra eman ahal izango da izena, eta zozketa apirilaren 27an egingo dute.


Summary: Bedoya: «Kolonbiako Estatuak nire bahitzaileak babestu ditu». Lehen aldiz, Giza eskubideen Auzitegi Interamerikarrera iritsi da gatazka armatuaren barruan eginiko sexu eraso kasu bat. 2000. urtean, paramilitarrek Jineth Bedoya kazetaria bahitu, torturatu eta bortxatu zuten.

Lehen aldiz, Kolonbiako gatazka armatuaren barruan eginiko sexu eraso kasu bat IACHR Giza Eskubideen Auzitegi Interamerikarrera iritsi da. Jineth Bedoya kazetariarena da. Kolonbiako Estatua salatu zuen hark, haren aurkako mehatxuen jakitun egon arren babesik ez emateagatik. Paramilitarrek Bogotako Modelo espetxearen aurrean bahitu zuten, duela 21 urte. Gaur, epaiketaren lehen egunean, kazetariak salatu du «torturak eta bortxaketa masibo bat» jasan zituela: «Herrialdeko kazetarientzat eskarmentu bat zela esan zidaten». Gaur eta bihar artean, bi testiguk eta bi perituk hartuko dute hitza.

Kolonbiako gatazka armatua eta talde paramilitarren eta polizien arteko harremanak bertatik bertara aztertu dituzten kazetarietako bat izan da Bedoya, eta lan hori gogotik ordaindu zuen 2000. urteko maiatzaren 25ean, El Espectador egunkariko langile zela. Garai hartan, Modelo espetxea «operazio bulego» gisa erabiltzen zuen «arma trafiko eta giza salerosketa» kasu bat ikertzen ari zen, paramilitarrak eta poliziak inplikatuta zituena. Hala, preso batek kartzelan elkarrizketatzeko gonbitea egin zion. Hura, ordea, tranpa bat zen, eta paramilitarrek bahitu egin zuten.

Gerora, hiru lagun epaitu eta zigortu zituzten bahiketagatik. Bedoyaren esanetan, baina, prozesua irregulartasunez beteta egon zen, eta fiskaltzak «bidegabe» jokatu zuen harekin: «Hamabi aldiz azaldu behar izan nuen nire bortxaketa». Gainera, aurkeztutako frogak eta espedientearen hainbat atal «galdu» egin ziren prozesuan, eta informazio iturri bat hil zuten, Bedoyari «froga bat eman eta ordubetera». Hala, kazetariak epaileen aurrean salatu dukasua 11 urtez «geldirik» egon zela Auzitegi Interamerikarrak hartu zuen arte: «Ez da ikertu; ez da ezer aurreratu, bahiketa agindu zutenen izenak eman ziren arren».

Egindako aurrerapauso bakarrak kazetaritza lanen ondorio izan ziren. Bedoyak adierazi du egile material eta intelektualen artean hogeitik gora izan zirela hari eginiko torturetan eta sexu erasoan parte hartu zutenak, «baina fiskaltzak ez du gehiago ikertu nahi izan». Horietako hainbaten izenak publiko egin zituzten: besteak beste, Kolonbiako Poliziako jeneral batena, «eragin eta botere handikoa». Kazetariak uste du azken hori, ikertu beharrean, «babestu» egin dutela: «Lagunak izan ditu nire bahiketatik gaur arte indarrean egon diren gobernu guztietan».

Horregatik guztiagatik, Kolonbiako Estatuaren aurka jo du. Salaketaren arabera, Estatua Bedoyaren arrisku egoeraren jakitun zegoen, eta ez zuen neurririk hartu hura babesteko, «emakumeen aurkako biolentzia ohikoa zen testuinguru batean». Izan ere, ez zen hura izan Bedoyak jasaniko lehen erasoa. Behin eta berriz salatu zituen mehatxuak, eta, hilabete batzuk lehenago, bera eta bere ama bahitzen saiatu ziren. Gerora, 2005. urtean, bigarren aldiz bahitu zuten, El Tiempo egunkariko kazetari zela. Handik zortzi egunera askatu zituzten bera eta berekin zihoan argazkilaria.

Bedoyak adierazi du jasanikoak bere bizitza «suntsitu» zuela, baina modua aurkitu duela «ausart» jokatzeko, «kazetaritzan babestuta». Hala, min hori «eraldatzea» lortu duela gaineratu du, «besteei laguntzeko».

Bide horretatik, berarentzat eta bere amarentzat babesa eskatzeaz gain, Kolonbiako emakumezko kazetariei ere laguntzeko eskatu zien epaileei, eta neurriak hartzeko gatazka armatuaren barruan «sexu erasoak jasan dituzten emakumeen erreparazioa» bermatzeko. Hala, Modelo espetxea, «giza eskubideen urratze mota guztien sinbolo dena», itxi eta «memoriarentzako gune» bilakatzeko eskaera egin du.

Kasuen %99, argitu gabe

Bedoyak zuzendutako No es hora de callar (Ez da isiltzeko ordua) kolektiboak eta Andeetako Unibertsitateak eginiko ikerketa baten arabera, Kolonbiako emakumezko kazetarien %60k mehatxu edo erasoren bat jasan dute beren ibilbidean, eta hamarretik zortzik euren burua zentsuratu dute, beldurragatik. Izan ere, Kolonbian ohikoak dira kazetarien aurka eginiko erasoak, eta, Giza Eskubideen Auzitegi Interamerikarraren arabera, horien %99 argitu gabe daude oraindik.


Ongi etorri Lekeitiora

Summary: Ongi etorri Lekeitiora. Euskal kostaldeko helmuga ezagunenetako bat, itsas historiaren, ondare artistikoaren eta naturaguneen konbinazio ezin hobea, beti itzultzeko gogoz uzten zaituena.

Goizetik

Santa Katalina itsasargirako bisita. Kantauriko kostaldean jendearentzat irekita dagoen bakarra da, eta itsas nabigazioaren teknologia interpretatzeko zentroa du barnean. Ingurunea eta bistak ikusteagatik soilik merezi du haraino joateak. Ondoren, barneratu herriko erdigune historikoan, eta amaitu zure ibilaldia portuan, non taberna eta terraza ugari aurkituko dituzun.

Lekeition zaudeten bitartean, galdetu Andra Mariaren basilikan sartzeko aukerarik ba ote dagoen, barruko erretaula zoragarria miresteko. Ahoa bete hortz utziko zaitu.

Arratsaldetik

Bikotekidearekin edo lagunekin bidaiatzen baduzu, ur jarduera bat aukera egokia izan daiteke arratsaldean ondo pasatzeko: Stand Up Paddle edo piraguak, portutik edo hondartzatik abiatuta Lea itsasadarrean barneratzeko. Familian ume txikiekin bazoaz, berriz, Mendexan, handik bi kilometrora, abentura parke zoragarri bat duzue zain: tirolina, zubi tibetar eta eskalen bitartez zuhaitzetik zuhaitzera pasatzeko ibilbideak, adin guztietarako eta segurtasuneko —eta ondo pasatzeko!— berme guztiekin.

Kontratatu daitezken zerbitzu enpresak:

- Ur jarduerak: Ur Lekeitio eta Leaktibai

- Abentura jarduerak: Mendexa abentura parkea

Haurrak Jolasean Mendexa abentura parkean. BASQUETOUR

Non lo egin

Non jan

Inguruan bisitatu daitezkenak:

- Ondarroako erdigune historikoa

- Eako herria

- Zenarruzako monasterioa


Summary: Bilboko metroan eta Gasteizko autobusetan Mugi txartela erabili ahal izango da. Datorren urtearen hasieran jarriko dute erabilgarri Gipuzkoako garraio txartela.

Datorren urtetik aurrera, Gipuzkoan garraio publikoan erabiltzen den Mugi txartela Bilboko metroan eta Gasteizko autobusetan ere erabili ahal izango da. Lehen hiruhilekoan jarriko dute martxan Bizkaiko hiriburuko metroan, eta bigarrenean Arabako hiriburuko autobusetan. Arabako Aldundiaren autobusetan jada badago erabilgarri.

Eusko Jaurlaritzako Lurralde Antolaketa, Etxebizitza eta Garraio Sailak eman du horren berri, Bizkaiko Garraio Kontsortzioarekin, hiru aldundiekin eta garraio konpainiekin bildu ostean. Ohar baten bidez azaldu duenez, hiru lurraldeetan hiru txartelak erabilgarriak izatea da helburua. Iñaki Arriola sailburuak azpimarratu du erakundeen laguntzari esker ari direla norabide horretan aurrera pausoak ematen.

Orain, Bilboko metroan, Barik Bizkaiko txartela eta Bat Arabakoa erabil daitezke.


Summary: Pfizer etxearen 10 milioi dosi gehiago iritsiko dira Europako Batasunera uda aitzinetik. Akordioa sinatu dute Europako Batzordeak eta enpresa farmazeutiko horrek, eta hasieran adostu baino 10 milioi dosi gehiago iritsiko dira uda aitzinetik Europako Batasunera.

EB Europako Batzordeak Pfizer-BioNTech enpresa farmazeutikoarekin adostu du COVID-19aren aurkako txertoaren 10 milioi dosi aurreratzeko. Hasieran, urtearen bigarren erdian zen jasotzekoa EB txerto horiek, baina, lortutako akordioari esker, urtearen bigarren hiruhilekoan iritsiko dira, hau da, uda aitzinetik. Txerto gehiago iristeak, beraz, txertaketa kanpaina azkartzea eragingo luke

Ursula Von der Layen Europako Batzordeko presidenteak nabarmendu du estatu kideentzat oso garrantzitsua dela txerto horiek uda aitzinetik jasotzea, txertaketa kanpaina diseinatzeko. Horiek horrela, aitzindutako 10 milioi txertoekin, EBk 200 milioi txerto jasoko ditu urtearen erdirako. Guztira, EBk 500 milioi txerto erosi dizkie Pfizerri eta BioNtechi, eta beste 100 milioi gehiago erosteko aukera du.

Europako Batzordeak asteak daramatza erraten apirila eta ekaina bitartean txerto guztien 300 milioi dosi jasotzea espero duela. Batzordearen hitzetan, epe hori «kritikoa» da uda bukatu aitzinetik helduen %70 txertatuta egoteko.

Europako Botiken Agentziak onartutako lehen txertoa izan zen Pzifer-BioNTech enpresak garaturikoa.


Summary: Bengoetxeak eta Unzuetak ez dute jarraituko Bizkaiko Aldundian. Elixabete Etxanobek eta Amaia Antxustegik ordezkatuko dituzte.

Unai Rementeria Bizkaiko ahaldun nagusiak aldaketa esanguratsuak egin ditu gobernuan; jakinarazi duenez, Ibone Bengoetxea Administrazio Publikoko eta Harreman Instituzionaletarako diputatuak eta Elena Unzueta bozeramaile eta Iraunkortasun eta Ingurune Naturala Zaintzeko diputatuak ez dute jarraituko aldundian. Biak 2015etik zeuden diputazioan, eta, beraz, pisu politiko nabarmeneko bi kargudun kendu ditu Rementeriak.

Bengoetxearen lekua Elixabete Etxanobek beteko du. 2019ko abendutik 2020ko urrira bitartean, Eusko Jaurlaritzako Harreman Instituzionaletarako sailburuordea izan zen. Unzuetaren ordez, berriz, Amaia Antxustegi ariko da, Lekeitioko Udaleko alkateordea. Haatik, Antxustegik ez du bozeramailetzaren ardura hartuko; Lorea Bilbao Euskara, Kultura eta Kirol diputatua ariko da zeregin horretan.

Rementeriak argudiatu du aldaketak egin dituela diputazio «freskoagoa eta indartsuagoa» edukitzeko eta «erronka eta proiektu berriak» aurrera ateratzeko. Bengoetxeari eta Unzuetari eskerrak eman dizkie eginiko lanagatik, eta azaldu du aldaketak «erabat normaltzat» hartzen direla: «Laster, Bizkaiak bultzada bat beharko du. Pandemia gainditzean, lurraldea suspertu beharko da, Bizkaia suspertu, eta horrek diputazio sendo bat, proiektu eta erronka gehiago eskatzen ditu. Eta erronka horiek gobernu fresko bat behar dute».

Bi sail «giltzarri» dira aldatuko direnak, Rementeriaren hitzetan, udalerriekiko harremana sendotzea eta «beharrezkoa den lurralde berdintasuna» indartzea helburu.


Summary: Bolsonarok laugarren Osasun ministroa izendatu du pandemia hasi zenetik. Eduardo Pazuello jenerala ordezkatuko du Marcelo Queiroga kardiologoak. Datozen egunetan egingo du karguaren zina.

Urtebete eskasean hiru Osasun ministro izan ditu Brasilek, eta laugarrena bidean da. Lehena, Luiz Henrique Mandetta, Jair Bolsonarorekin batera heldu zen gobernura, 2019an, baina urtebete iraun zuen karguan. Estatuburuak pandemiaren inguruan hartutako jarrerarekiko kritikek, eta, batez ere, gaixoei klorokina ematearekin ados ez egoteak bultzatu zuten haren kargugabetzea. Bigarrenak, Nelson Teichek, hilabete iraun zuen, eta dimisioa eman zuen, argudiatuta ez zetorrela bat baliabide publikoak klorokinaren erabilera bultzatzera bideratzearekin, ez zegoelako frogarik botika horrek koronabirusari aurre egiteko balio zuela esateko. Hirugarrena, Eduardo Pazuello jenerala, karguan da oraindik, baina Bolsonarok iragarri du datozen egunetan etorriko dela aldaketa. Pazuello, aurreko biak ez bezala, bat dator estatuburuaren politikekin, baina pandemiak herrialdean eragindako osasun krisiak gogortu egin ditu haren aurkako ahotsak. Ondorioz, lehen bien bidetik, txertaketa azkartzearen eta isolamendu neurriak hartzearen aldeko jarrera duen kardiologo bat hautatu dute Osasun ministro kargurako: Marcello Queiroga.

Bolsonaro familiaren oso gertukoa da Queiroga, eta, hala ere, ez da izan estatuburuaren lehen hautua. Ludhimila Hajjar kardiologoa zen babesik handien zuena, eta harekin hitz egin zuen lehenik presidenteak. Haijarrek, ordea, uko egin zion karguari, adieraziz ez dagoela bien arteko «adostasun teknikorik». Baiezkoa eman dio, berriz, Queirogak, orain arte Brasilgo Kardiologia Elkarteko presidentea izan denak. Elkarte horrek joan den maiatzean ohar bat plazaratu zuen Queirogak berak sinatuta, zeinetan COVID-19a zuten gaixoei klorokina ematea gaitzesten zuen. Egun batzuk geroago, ordea, beste idatzi bat plazaratu zuten, esanez botika horiek jasotzeko gaixoak bere onespena eman behar zukeela.

Osasun ministro berriak eskuak bete lan izango ditu datozen egunetan. Izan ere, inoizko daturik txarrenak ditu Brasilek kutsatu eta hildakoei dagokienez: 11.519.609 kasu atzeman dituzte orain arte, eta hildakoak 279.296 dira —horietatik 1.057 atzo jakinarazi zituzten—. Herrialde hura da mundu mailan kasu gehien dituena, AEBen atzetik.

Bolsonaro bera baikor agertu da Queirogaren izendatzearekin, eta nabarmendu «Pazuelloren lana jarraitzea» izango dela haren ardura. Pazuellok, ordea, kritika gogorrak jaso ditu azken asteetan Amazonian agertutako birusaren aldaera berria behar bezain azkar kontrolatzeko gai ez izateagatik. Aldaerak kutsatzeak nabarmen igotzea eragin zuen, eta horrek, osasun sistema kolapsatzea. Hala, gaixoak Manaosko erietxetik beste batzuetara eraman behar izan zituzten tratamendua jaso zezaten. Gauzak horrela, fiskaltzak ikerketa bat abiatu du Pazuelloren aurka.


Summary: Arabako 29 ikastetxek ingurunea «pedagogikoki» eraldatu beharra aldarrikatu dute. Eusko Jaurlaritzaren eta udalen inplikazioa eskatu dute, eta alde guztien arteko mahai bat sortzeko. Besteak beste, guraso elkarteak eta zuzendaritza taldeak kezkatuta daude ikasleen segurtasunaz eta ingurune naturalen hutsuneaz.

Ikastetxeen inguruneak «seguruagoak, osasungarriagoak, inklusiboagoak eta hezkidetzaileagoak» bilakatzeko asmoz, Arabako 29 eskolatako guraso elkarteek eta zuzendaritza taldeek Eusko Jaurlaritzaren eta udalen inplikazioa eskatu dute, eta manifestu bat sinatu dute. Haien asmoa inguruneak «era pedagogiko batean» eraldatzea da, eta horretarako aurrekontu jakin bat izango lukeen plan estrategiko bat garatzea. Halere, hori bideratzeko, ikasleen hezkuntza prozesuan parte hartzen duten alde guztien arteko mahai bat sortzea funtsezkotzat jotzen dute, eta, beraz, erabakigune hori sortzeko eskaria ere egin dute.

Ikasleen segurtasunaz, airearen kutsaduraz eta ingurune naturalen hutsuneaz kezkatuta daudela adierazi dute Denon Eskola Arabako eskolen federazioko parte diren ikastetxeek, eta oztopoak aurkitu dituztela konponbideen bidean: «Familiok hainbat aldaketa bultzatu eta ordaindu ditugu, administrazioek ez baitiete kasurik egiten gure eskaerei; Eusko Jaurlaritzaren eta udalen inplikazio faltarekin egin dugu topo diziplinarteko ikuspegi batetik problematikoa osoa bideratu ahal izateko». Gainera, erantsi dute diru laguntzen deialdietan «kontraesanak» daudela eta eskaintzen diren kantitateak ere «eskasak» direla. Beraz, uste dute orain erakundeei dagokiela gidaritza hartzea, betiere ikastetxeetako zuzendaritza taldeek eta familiek tokia izanda. «Problematika hau ikuspegi holistiko batetik eta borondate erabakitzailetik landuko da».

Guneen nolakotasuna

Ikastetxeen arabera, espazioek «aktiboak, bizigarriak, dibertigarriak, bereziak, erabilgarriak eta umoretsuak» izan behar dute, baina, horretarako, hezkuntza ereduari beste ikuspegi batetik begiratzea beharrezkoa izango da: «Begirada aldaketa bat behar dugu, jarrera aldaketa bat, eta maila guztietako instituzioen inplikazioa ikastetxe bakoitzaren prozesua ahalbidetu eta laguntzeko». Horretarako, garrantzitsua iruditzen zaie inguruan dituzten aukerak behatzea, ezagutzea eta bide horietatik espazioak bestela erabiltzea. «Erabil ditzagun inguruneen eraldaketak hezkuntza komunitatean beharrezkoa den aldaketarako prozesu parte hartzaileak abiatzeko».


Summary: Kataluniako alderdi independentistek Amnistia Legea erregistratu dute Espainiako Kongresuan. ERCk, JxCk, CUPek eta PDeCATek aurkeztu dute. Prozesu independentistarekin lotuta auzipetuta daudenei erantzukizun penala eta administratiboa kentzea eskatzen du lege proposamenak. Atzera botatzea espero da, PSOEk aurka bozkatuko duelako.

3.000 lagun baino gehiago dira Kataluniako gatazka politikoarekin lotuta auzipetutakoak, eta horiei erantzukizun penal eta administratibo oro kentzea jasotzen duen lege proposamena aurkeztu dute gaur Kataluniako alderdi independentistek Espainiako Kongresuan. Zehazki, 2013ko urtarriletik aurrera «Kataluniaren autodeterminazioaren aldeko borroka demokratikoagatik» auzipetutako zigorrak kentzea eskatu dute. ERCk, JxCk, CUPek eta PDeCATek batera aurkeztu dute Amnistia Legea, eta, lau alderdi horietako ordezkariekin batera izan dira Susanna Labrador Amnistia i Llibertat plataformako kidea eta Marcel Mauri Omnium Cultural elkarteko presidenteordea.

Proposamenaren ibilbidea motza izango dela espero da, Diputatuen Kongresuan gehiengoaren aldeko bozka lortzea ez baita aurreikusten. Espainiako Gobernua osatzen duten bi alderdietako diputatuen botoak erabakigarriak izango dira. PSOEk esana du lege proposamenaren aurka bozkatuko duela, eta Unidas Podemosek oraindik ez du argitu bere posizioa. Hala ere, talde parlamentario horretako presidente Jaume Asensek gaur esan du ez dutela aurka bozkatuko. Dena den, «porrotera bideratuta dagoen bide bat» dela ohartarazi du, eta ez dela komeni «frustrazioa sorraraziko duten itxaropen faltsuak sortzea».

Espainiako Estatuak «etsaiaren aurkako zuzenbide penala» aplikatu duela salatu dute proposamenaren bultzatzaileek. Montse Bassa ERCko diputatuak hori «astakeria» dela esan du, eta irtenbideak gaur proposatutakoaren ildokoa izan behar duela azpimarratu. Gaur aurkeztutako lege proposamena onartzeko eskatu dio Espainiako Gobernuari, egindako akatsak konpontzeko eta «gatazka politikoa politikaren eremura itzultzeko».

Mugimendu independentistak Kataluniako gizartearen gehiengoa ordezkatzen duela nabarmendu du Miriam Nogueras JxCko diputatuak, eta hauteskundeetan botoen %52 jaso izana horren erakusle dela esan du. Espainiako Estatuak, aldiz, «bere aurpegi ilunenarekin» erantzun duela gaitzetsi du. Haren arabera, Espainiak Europari erakutsi nahi dio Kataluniarentzako duen proiektu bakarra «independentismoarekin kontuak garbitzea» dela. Asmo horrek Katalunian «zilegitasun osoa» galdua duela ohartarazi du, ordea, eta, horregatik, gatazka politikoa konpontzeko bidea lege proposamena onartzea dela erantsi du.

Proposamenak ganbera osoa interpelatzen duela azaldu du PDeCATeko diputau Ferran Belek, baina PP gobernutik kendu eta Espainian gobernu aldaketa izateko babesa eman zuten alderdietako diputatuei eskatu die, bereziki, hura babesteko. Kontzientziaz" jarduteko eskatu die, eta

CUPeko Mireia Vehik, berriz, independentismoak amnistiaren inguruan erakutsi duen «batasun» irudia txalotu du, prozesuaren harira errepresaliatutako pertsona guztiei eragiten baitie, haren esanetan. Bereziki eskertu du Omnium Cultural eta Amnistia i Llibertat eragileen lana.


Summary: Bilboko portua eta Arasur, trenez lotuta ostegunetik. Arasur plataformaren tren terminal berriari esker, logistikako bi nodo garrantzitsu konektatu dira trenez. Merkantzia tren batek ostegunero egingo du Bilbotik Ribabellosarako hiru orduko ibilbidea.

Bilboko portuko edukiontzien terminaletik, Arasurren Aratrain tren terminal berrira. Bide hori trenez urratuko duen lehen trena ostegun goizean abiatuko da Bilbotik Arabarantz, itsasoz iritsitako merkantziekin. Hiru ordu inguruko ibilbidea egin ostean, karga Ribabellosako logistika gunean hartuko dute, eta gaiak handik banatuko dira, azken helmugaraino errepidez iris daitezen.

Trenak ostegunero egingo du ibilbide bera, baina haren sustatzaileen asmoa maiztasuna handitzea da, eskaria handitu ahala. Lotura berriak aukera ematen du ibilbide bakarrean 60 TEU (edukiontzietako neurria) garraiatzeko, 20, 40 eta 45 oinetako edukiontziak konbinatuz.

Logistikako bi euskal nodo garrantzitsu lotzeko inbertsioa 15,7 milioi eurokoa izan da orain arte. Eusko Jaurlaritzaren, Arabako Aldundiaren eta Bilboko Portuko Agintaritzaren arteko akordioa izan du abiapuntua.

Lan handienetakoa Arasurreko bertako Aratrain tren terminala izan da. 63.440 metro koadroko azalera du, eta bi trenbide ditu trenak hartu eta bidaltzeko, eta beste bi zamalanetarako. Lau trenbideek Iberiar penintsulako zabalerako 450 metroko luzera dute, nazioarteko zabalerara (UIC) migratzeko aukerarekin. Gainera, zamalanetarako lautada bat prestatu da, salgaien truke modala errazteko.

Aratrainen kudeatzailea Servicios Intermodales Bilbaoport (Sibport) da, zeinak Jundiz (Araba) eta Pancorboko (Burgos, Espainia) trenbide terminalak ere kudeatzen dituen.


Summary: Frantziak etorkinen eskubideak urratzen dituela salatu dute. Diakite, Cimade eta Etorkinekin elkarteek Frantziako Poliziaren egiteko moldeak legez kanpokoak direla diote. Martxoaren 20an Baionan eginen den manifestazioan parte hartzeko dei egin dute.

Duela bi aste, bost lagun errefusatu behar izan zituen Baionako Pausa harrera guneak, bertako 120 tokiak hartuak zirelako. Ipar Euskal Herriaren eta Hego Euskal Herriaren arteko mugako pasabideen itxierak eta kontrolen emendatzeak, gainera, migratzeko bide berriak irekitzea eragin du, kideen ustez. Krisi sanitarioarekin batera, Kanarietara heltzen hasi ziren etorkinak. Lucie Bortairu Diakite elkarteko lehendakariak eman du egoera horren berri, eta, azken asteotan Baionan gertatutakoari begira, kezka erakutsi du. «Azken hiru asteotan Kanarietatik errefuxiatu anitz heldu dira Baionara. Hegazkinez igorri dituztela diote, urririk, Kanarietatik Madrilera zuzenean. Ez dakigu nork antolatzen dituen bidaia horiek, baina instituzioek laguntzen dituztela pentsa daiteke». Ondorioz, Pausa aterpetxeak ondoko egun eta asteetan gainezka egin dezakeela uste dute elkarteetako kideek.

Ipar Euskal Herrira iristen diren etorkinek, gainera, «Frantziako Poliziaren egiteko molde bidegabeak» pairatzen dituzte. Francisco Rodriguez abokatuak egoera azaldu du: «Ipar Euskal Herriaren eta Hego Euskal herriaren arteko mugan, legez kanpokoak diren egiteko moldeak baditu Frantziako Poliziak. Adingabeak berriro Espainiara igortzen dituzte. Errefuxiatuen eskubideak sistematikoki urratzen dituzte». Elkarteetako kideek bat egin dute azterketa horrekin. Azken asteetan kontrolak «izugarri emendatu» dira, muga inguruetan eta trenetan. Kasurako, iragan astean, gutxienez 30 lagun atxilotu ditu Frantziako Poliziak Baionako eta Bordeleko (Okzitania) tren geltokietan, Cimade elkarteak jakin ahal izan duenez. «Giza eskubideak eta zuzenbide internazionala urratzen ditu Frantziako Estatuak», Rodriguezen arabera.

Egoera horren aitzinean, heldu den larunbatean Baionan egitekoa den manifestaziora parte hartzeko deia egin dute. Askatasun murrizketen kontrako manifestazioa izango da, hainbat alderdi eta sindikatuk deituta. Cimade, Etorkinekin eta Diakite elkarteek ere parte hartuko dute, «errefuxiatuek pairatu behar dituzten egoerak salatzeko».

Elkartasun sareek Ipar Euskal Herriko instituzioei iristen den etorkin kopuruari aurre egiteko baliabideak eskatu dizkiete, baina ez dute erantzun «konkreturik» errezibitu, oraingoz.


Summary: Ione Belarra, Eskubide Sozialen eta 2030erako Agendaren ministro. Unidas Podemoseko politikari nafarrak Pablo Iglesiasen lekukoa hartuko du Espainiako Gobernuan

Ione Belarra (Iruñea, 1987) izango da Espainiako Eskubide Sozialen eta 2030erako Agendaren ministroa. Pablo Iglesiasen lekukoa hartuko du, horrenbestez, UP Unidas Podemoseko liderrak atzo iragarri baitzuen gobernua utzi eta maiatzaren 4an egitekoak diren Madrilgo autonomia erkidegoko hauteskundeetarako hautagai izango dela. Albiste agentziek Moncloako iturriak aipatuz kaleratutako informazioaren arabera, ministroen kontseiluaren ondoren bilera bat egin dute Iglesiasek eta Pedro Sanchez Espainiako Gobernuko presidenteak, eta baieztatu dituzte UPko idazkari nagusiaren mugimenduaren ondorioz biek adostutako aldaketak. Belarrarena da horietako bat. Beraz, harekin lau euskal herritar dira egotekoak Espainiako Ministroen Kontseiluan: Belarra, Isabel Zelaa (Hezkuntza), Fernando Grande Marlaska (Barne) eta Arancha Gonzalez Laia (Atzerri). Apirilaren 20an da Iglesias kargua uztekoa.

UPren idazkari nagusiak berak proposatu dio Sanchez presidenteari Belarra ministro izendatzea, azken urteotan bere konfiantzazko pertsonetako bat bilakatu baita. 2016ko urtarriletik da diputatua Espainiako Kongresuan, eta, behin PSOEk eta UPk koalizio gobernua osatuta, 2030erako Agendaren estatu idazkari izendatu zuten iazko urtarrilean.

Politikagintzan hasi aurretik, migrazio esperientziekin, generoarekin eta mugimendu sozialekin loturiko ikerketak egin zituen, eta, besteak beste, SOS Arrazakeriako eta Gurutze Gorriko boluntarioa izan zen, Madrilen. Hango Unibertsitate Autonomoan Psikologian lizentziatu zen 2012an, eta, hain zuzen, fakultate hartan ezagutu zuen Irene Montero egun Berdintasun ministroa dena. Haien arteko harremana estua da; adinkideak dira ia —Montero urtebete gazteagoa da—, eta eskutik egingo dute bidea politikagintzan.

Belarra Podemosen zuzendaritzako kide da hasiera-hasieratik, 2014ko udazkenetik. Hauteskunde primarioetan aukeratu zuten. 2016ko ekainean BERRIAri esan zionez, migratzaileen mugimenduen alde beste urrats bat egiteko sartu zen politikagintzan. «Orain arte, Espainiak dena eman die barrukoei, eta ezer ez kanpokoei. Hori aldatu behar dugu». Orduz geroztik, Espainiako Kongresurako egindako lau hauteskundeetan Nafarroako zerrendaburua izan da, eta beti aukeratu dute diputatu. 2018ko udan, Montero amatasun baimena hartuta zegoenez, Belarra izan zen Podemosen talde parlamentarioaren bozeramailea.


Summary: Migranteekiko aurreiritziak, 'Klik!' websailari amaierako atalean. Bira Produkzioak ekoiztetxearen Klik! websailak migranteen inguruan jardun du Bazkaria atalean. Horrekin eman diote amaiera websailari. Bost atalak ikusgai daude BERRIAn.

Askotan migratzaileekiko aurreiritziek itsutzen dituzte herritarrak, eta ezjakintasun hori izaten da haienganako enpatiarik ezaren erroa. Bosgarren eta azken atalak aurreiritzi horiek eranzteaz hitz egiten du.

Bira ekoiztetxeak egin du Klik! animaziozko websailak. Bost atal izan dira orotara, bakoitza hiru minutu ingurukoa. Nekane eta Gurutz dira abenturen bi protagonistak, eta istorioak Hernanin (Gipuzkoa) daude girotuta. Guztiak daude albiste honetan ikusgai.

Umorea eta pop kulturako osagaiak erabiliz, alternatiba sozioekonomikoak planteatu eta gai horien inguruko hausnarketa sustatzea du helburu Klik! animaziozko websailak.

Internet bidezko aplikazioetan edota merkataritza gune erraldoietan kontsumitu beharrean tokiko merkataritza txikian kontsumitzeaz hitz egiten du Klik! websailaren lehen atalak.

Bigarren atalak herritarrek kontsumitu eta sortzen duten energia kontsumo kooperatibei erosi-saltzeko gonbidapena egiten du, baita energia enpresa erraldoien morrontzapean egoteak norbanako gisa eta herri gisa ekar ditzakeen arriskuei buruz informatu ere. Ekaitza du izena bigarren atalak.

Gobernantza eredu berriak, parte hartzea, demokrazia eta beste hainbat kontzeptu entzuten diren garai hauetan, parte hartzeak garrantzi handia du. Klik! websailaren hirugarren atalean, herriko kontu parte hartzaileetan (eta beste egitasmo batzuetan) parte hartzeko gonbidapena egin diete herritarrei.

Gaur, berriz, laugarren atala sareratu dute: Bideo jokoa. Gizonei "pauso bat atzera eman" eta bestearen azalean jartzeko ariketa egitera gonbita egin diete atal horretan Bira ekoiztetxekoek. Berdintasunik ezaz mintzatu dira, haien ohiko umorea erabilita.


Summary: Sendagaien Europako Agentziak berretsi du ez dagoela loturarik AstraZeneca eta odolbilduen artean. «Sinetsita gaude AstraZeneca txertoaren onurak gehiago direla haren arriskuak baino», adierazi du Emer Cooke Sendagaien Europako Agentziako zuzendariak agerraldi batean.

AstraZenecaren txertoaren segurtasunari buruz sortutako gorabeherak direla medio, agerraldia egin du gaur arratsaldean Sendagaien Europako Agentziako zuzendari Emer Cooke Bruselan. Cookek berretsi du ez dutela loturarik topatu txerto horren eta odolbilduak izan dituzten kasuen artean. «AstraZeneca txertoa jasotzearen ondorioz odolbilduak sortu direla esateko inolako zantzurik ez dago», adierazi du. Hala, azpimarratu du txerto hori segurua dela: «Ziurtasun osoa dugu txertoaren onurak gehiago direla haren arriskuak baino».

Cookek jakinarazi du Sendagaien Europako Agentzia «sakonki» ari dela ikertzen Europako hainbat herrialdetan atzeman diren odolbildu kasuek AstraZeneca txertoarekin lotura ote duten, edo, kontrara, «kointzidentzia» bat baino ez den. Sendagaien Europako Agentziak bihar emango ditu ezagutzera ikerketa horren ondorioak.