Summary: Nafarroak bertan behera utziko ditu neurri murriztaileak ostiralean. Toki itxietan oraindik ere derrigorrezkoa izanen da maskara erabiltzea, Nafarroako Gobernuko presidente Maria Txibiteren esanetan. Jakinarazi dute lehen arretako presentzialtasuna «guztiz» leheneratuko dela.

Pandemiak Nafarroan hartutako bidea aski ona dela iritzita, izurriari kontra egiteko Nafarroako Gobernuak hartutako neurri gehienak bertan behera uztea erabaki du gobernuak. Nafarroako Gobernuko presidente Maria Txibitek egin du iragarpena: «Ostiraletik, Nafarroan ez da izanen murrizketarik». Txibitek azaldu du pandemiaren zikloan «aldaketa sakona» egon dela, eta ostiraletik pandemia aurreko garaietara itzuliko dela Nafarroa. Horiek hala, gobernuaren esku dauden neurri murriztaile oro bertan behera geratuko dira, eta, beraz, jarduera orotako ordutegiak eta edukierak lehengora bueltatuko dira. Halaber, kalean zein espazio pribatuetan nahi adina lagun elkartu ahalko da.

Hala ere, zehaztapen bat egin du Txibitek: azaldu duenez, maskararen erabilera derrigorrezkoa izanen da gaur egun hala arautua dagoen egoeretarako. Horiek horrela, ostiraletik aurrera ere maskara erabili beharko da toki itxietan. Halaber, herritarrei eskatu die higiene neurriak hartzen jarrai dezatela. Zehaztu du, halaber, Espainiako Lurralde Arteko Osasun Batzordean onartzeko dutela oraindik kirol ekitaldietako edukierak nola geratuko diren, eta horien arabera arinduko dituztela horri dagozkion neurriak ere. Batzorde horretan aztergai izango dituzte, era berean, hezkuntzari lotutako bestelako neurriak: besteak beste, atsedenaldietan maskara kentzeko aukera.

Bestalde, Santos Indurain Osasun kontseilariak iragarri du Lehen Hezkuntzako protokoloa eguneratu egingo dutela. Hala, hemendik aurrera gela batean positibo bat atzematen dutenean diagnostiko probak egingo zaizkie kutsatutako ikaslearen kontaktu zuzenei, baina ez dute automatikoki talde guztia konfinatuko. Indurainek argitu du Haur Hezkuntzan ez dutela protokolo hori ezarriko, egoera bestelakoa delako hor, ez baita derrigorrezkoa maskara erabiltzea. Horrez gain, Indurainek iragarri du osasun arloan aurrez aurreko arreta «guztiz» leheneratuko dutela, pandemiaren aurreko egoerara itzuliaz. Gai horren inguruan, Osasun sailburuak gaineratu du «profesional batek ikusi behar duen guztiari aurrez aurre» erantzungo zaiola. Helburua da urtea amaitzerako aurrez aurreko arreta %60-%70ekoa izatea, Indurainek iragarri duenez.


Summary: Hamalau lagun atxilotu dituzte Gasteizen PCR negatiboen agiri faltsuak ekoizteagatik. Guardia Zibilaren arabera, agiriak saldu egiten zituzten, jendeak hegazkinak har zitzan. Joan den astean egin zituzten atxiloketak.

PCR proban negatibo eman dutela baieztatzen duten agiri faltsuak ekoiztea, erabiltzea eta saltzea. Hori egozten die Guardia Zibilak joan den astean atxilotu zituen Gasteizko hamalau bizilaguni. Espainiako Gobernuak Araban, Bizkaian eta Gipuzkoan duen ordezkaritzak jakinarazi duenez, bi miaketa ere egin zituzten, eta hainbat dokumentuz gain, agiriak egiteko erabiltzen zituzten ordenagailuak eta inprimagailuak atxiki zizkieten atxilotuei.

Hainbat hilabetez, bidaiatzeko derrigorrezkoa izan da COVID-19rik ez zenuela baieztatzen zuen agiri bat. Horiek hala, ekainean atzeman zituzten agiri faltsu batzuk Madrilgo Adolfo Suarez aireportuan, eta jakin zuten Gasteizen erositakoak zirela. Izan ere, Guardia Zibilaren arabera, nagusiki hegazkinez bidaiatzeko saltzen zituzten agiri horiek, «Marokora edo Europako hiriburu batzuetara» joan ahal izateko.

Dirutruk, jatorrizkoaren ia berdinak ziren agiriak egiten zituzten faltsutzaileek, eroslearen beharrei egokitutakoak. Horretarako, hainbat osasun zentrotako idazpuruak erabiltzen zituzten, baita benetako medikuen datuak ere. Ondorioz, dokumentuak faltsutzea da atxilotuei egozten dieten delitu nagusia.

Europolen abisua

Gasteizkoak ez dira, ordea, Europan antzeko lanetan ibili diren bakarrak. Europolek joan den otsailean jakinarazi zuen geroz eta agiri faltsu gehiago aurkitzen zituela, eta behar horretan zebiltzan hainbat talde desegin zituela. Batzuek agiriko 300 euro ere eskatzen zituzten.


Summary: Armada, gasolindegietara erregaia garraiatzeko pronto. Garraiolari gabezia dela eta, erregairik gabe dira Erresuma Batuko hainbat gasolindegitan. Hornidura falta beste sektore batzuetan ere jasaten ari dira azkeneko hilabeteotan. Garraiolariek ohartarazi dute gobernuak egoerari aurre egiteko hartutako neurriak ez direla nahikoa.

BP British Petroleum multinazionalak iragarri zuen, joan den ostegunean, Erresuma Batuko gasolindegi batzuk behin-behinean ixtera behartuta zegoela, gasolindegi horiek erregairik gabe geratu zirelako, eta ezin zutelako erregairik garraiatu. Iragarpen horren ondoren, eta pentsatuz berandu baino lehen erregairik gabe geratuko zirela, herritarrek gasolindegietara jo zuten beren ibilgailua erregaiz hornitzera. Horren ondorioz, ezinbestean, ibilgailuen ilara luzeak sortu dira gasolindegietan, eta gasolindegi gehiago geratu dira erregairik gabe.

Garraiolari gabezia du Erresuma Batuak, eta egoera hori larriagotu egin da brexit-a gauzatu zutenetik. Nolanahi ere, gabezia horrek ez dio eragiten soilik gasolindegietako hornidurari, zeren industriaren sektorean eta supermerkatuetan ere, esaterako, ari baitira nozitzen gabezia hori. Horiek horrela, behin-behinean findegietatik gasolindegietara erregaia eramateko prest daude armadaren 150 kamioi, beharrezkoa balitz. Gobernuak atzo esan zuen oraingoz ez zuela beharrezkoa ikusten armadarengana jotzea, baina Kwasi Kwarteng Merkataritzako estatu idazkariak adierazi du «zentzuzko pausoa» izan dela armada erregaia garraiatzeko pronto edukitzea. «Beharrezkoa bada, militarrek, neurri gehigarri bezala eta behin-behinean, erregaia garraiatuko dute».

Eta, egoera kontuan hartuta, Erresuma Batuko petrolio enpresa nagusiek ohar bateratu bat kaleratu dute, eta nabarmendu ez dagoela petrolio gabeziarik. «Erresuma Batuko findegietan erregai asko dago».

Hortaz, arazoa beste bat da: garraiolari gabezia. Rachel Reeves Alderdi Laboristako Ekonomia bozeramaileak atzo hedabideen aurrean salatu zuenez, garraiolarien sektoreak hilabeteak daramatza garraiolari gabeziaz ohartarazten. Reevesek gobernuari leporatu dio mezu horiei kasurik ez egitea.

Gobernuaren neurriak

Gaur egun, Erresuma Batuan 100.000 ere ez dira, gutxi gorabehera, kamioiak gidatzeko baimena duten gidariak. Eta horrek eragin du azken hilabeteotan hainbat sektoretan gertatutako hornidura falta. Horri aurre egiteko ahaleginean, zenbait neurri hartu ditu gobernuak. Asteburuan iragarri zuen, adibidez, behin-behineko 5.000 bisa jaulkiko dituela, datozen hiru hilabeteetan atzerriko gidariek hutsuneak bete ditzaten. Halere, Europako garraio sindikatu nagusiek adierazia dute behin-behineko bisekin ez dela aski izango. Eta RHA Errepide Bidezko Garraioaren Erresuma Batuko sindikatua ohartarazten ari da 100.000 gidari gehiago beharko direla krisia konpontzeko.

Brexit-aren ondoren, ezin dira EB Europako Batasunak herritarrak kontratatu lanerako bisarik ez baldin badute, eta, gainera, pandemia garaian EBko herritar asko jaioterrira itzuli ziren Erresuma Batutik. Garraiolarientzat eta beste sektore batzuentzat, bi aldagai horiek ere eragina izan dute azken egunotako krisian.

Gobernuak hartutako beste neurrietako bat da salgaiak garraiatzeko lizentzia dutenei erregaia garraiatzeko ematen dien baimena luzatzea, behin-behinean.


Summary: Jaurlaritzak baimendu eginen du pazienteak lagunduta sartzea osasun zentroetara. Gotzone Sagardui Osasun sailburuak iragarri du hainbat moldaketa eginen direla lehen arretako osasun zentroetako araudietan. Besteak beste, ordutegi batzuk zehaztuko dira COVID-19aren sintomak dituzten eriak ordu horietan azal daitezen.

Eusko Jaurlaritzako Osasun sailburu Gotzone Sagarduik «trantsizio» hitza erabili zuen orain bi aste pandemiak Araban, Bizkaian eta Gipuzkoan hartua zuen bidea deskribatzeko, izurritearen bilakaera onbidean zela iritzita. Orain, eboluzioa «egonkortze fase batean» dela adierazi du Sagarduik, eta, hain zuzen, jakinarazi du egoera epidemiologikoak zenbait malgutze egiteko bide eman duela. Lehen arretako osasun zentroetan indarrean diren zenbait arau leunduko ditu Osakidetzak, «apurka».

Pandemiak eztanda egin zuenetik, osasun zentroetako geletara beste pertsona batek lagunduta sartzea galarazia izan da oro har. Aurki, baina, baimendua izanen da hori egitea. Bestalde, Jaurlaritzak jakinarazi du pazienteek beren ohiko osasun etxeetara joateko aukera izanen dutela, eta, gainera, zehaztu dute zentroetan dagoeneko ez dela izurriaren araberako bereizketa fisikorik izanen. Hau da, ez da izanen soilik COVID-19a dutenei bideratutako espaziorik, behintzat ez besteengandik aldendurik. Kutsatzeak eragozte aldera, bestelako neurri bat jarriko dute martxan: ordutegi batzuk zehaztuko dituzte, arnasarekin loturiko sintomak edota COVID-19arekin bateragarriak diren sintomak dituzten pertsonak ordu jakin horietan ager daitezen zentroetara.

Osasun sailburuak nabarmendu du aurrez aurreko arta pixkanaka leheneratzea dela lehentasun nagusietako bat. Hain justu, adierazi du artaren %65 aurrez aurrekoa izatea dela asmoa, hori baita, haren esanetan, izurritearen aurreko egoerako ehunekoa.


Summary: Testen %1,3 izan dira positibo Hego Euskal Herrian. Beste 125 kasu detektatu dituzte proba diagnostikoetan, eta hemezortzi lagun erietxeratu dituzte gaitzak jota.

OME Osasunaren Mundu Erakundeak esana du izurria kontrolaturik izateko egun bakarrean egindako testen %5ek izan behar dutela, gehienez, positiboak. Hego Euskal Herrian, ehuneko hori langa horretatik beherakoa izaten ari da aspaldi honetan: atzo egindako proben %1,3k eman zuten positibo. Izan ere, 8.968 proba egin ziren COVID-19a atzemateko, eta 125 kasu zenbatu zituzten.

Lurraldez lurralde, astelehenean Bizkaian detektatu zen positibo gehien: 53 izan ziren. Gipuzkoan, berriz, 36 atzeman ziren; Nafarroan, 25, eta Araban, 9.

Ospitaleei dagokienez, Eusko Jaurlaritzak eta Nafarroako Gobernuak jakinarazi dute atzo hemezortzi lagun erietxeratu zituztela gaitzak jota, eta une honetan 50 eri daudela ZIU zainketa intentsiboetako unitateetan daude, bezperan baino lau gutxiago.


Summary: Elizak hamahiru etxebizitza utziko dizkio Nafarroako Gobernuari alokairu publikorako. Hitzarmenean zehaztutako etxebizitza kopurua «urria» dela esan dute alderdi guztiek. Nafarroan, 2.518 ondasun erregistratu zituen elizak 1998 eta 2008 bitartean.

Elizak Nafarroako Gobernuarekin egindako hitzarmenaren arabera, hamahiru etxe utziko dizkio Nasuvinsa elkarte publikoak alokairu programa publikoan erabiltzeko. Nafarroako Parlamentuan agerraldia egin dute gaur, eta Jose Maria Aierdi Nafarroako Gobernuko kontseilariak hitzarmenaren nondik norakoak azaldu ditu. Alderdi guztiek «urritzat» jo dute etxebizitza kopurua.

Hitzarmenaren arabera, inork erabiltzen ez dituen hamahiru etxebizitza utziko ditu Elizak; gutxienez zazpi urtez. Etxebizitzak Iruñean, Tuteran, Lizarran, Orkoienen, Ihaben, Arrizabalagan, Bargotan eta Undion daude. Aierdik azaldu duenez, bi helburu ditu hitzarmenak: «Etxebizitza alokairu eskuragarriaren kudeaketa handitzea, eta etxebizitza hobeki dibertsifikatzea Nafarroako herri guztietan».

Aierdiren arabera «onuragarria» da hitzarmena, eta, iragarri duenez, beste bi hitzarmen bidean daude. Horien arabera, posible izan daiteke 41 etxebizitza sartzea alokairuaren poltsan. Nasuvinsa elkartea etxebizitzak berritzeaz arduratuko da, eta, lanak amaitzean, Iruñeko eta Tuterako Artzapezpiku Barrutiak gastuak ordaindu beharko ditu, edo alokairutik kenduko diete.

Nafarroaren Ondarearen Defentsarako Plataformak 1998 aurretik eginiko immatrikulazioen zerrendatik ateratako datuen arabera, 2008 urtera arte gutxienez 2.518 ondasun publiko erregistratu zituen. Hala ere, 2008tik 2015era bitartean egindakoak falta dira.

Juan Luis Santzez de Muniain Navarra Sumako parlamentariaren arabera, hitzarmena «erabat urria» da alokairuaren eskaria betetzeko.

Arantza Biurrun PSNeko parlamentariak adierazi du etxebizitza kopurua «urria dela», baina alde agertu da: «Hitzarmena beharrezkoa da, etxebizitzak ez zituelako inork erabiltzen, eta, beraz, ez zutelako funtzio soziala betetzen». Horrez gain, gehitu du beste batzuek ere bide hori hartzeko aukera izan daitekeela.

Ana Ansa Geroa Baiko parlamentariak dio etxebizitza «gutxi» direla agian, baina beste batzuek ere bide hori hartzeko «baliagarria» izan daitekeela.

Maiorga Ramirez EH Bilduko bozeramaileak adierazi du Elizaren aldeko «fabore tratua» dela; hain zuzen ere, behin etxebizitza legez utzita Nasuvinsak ordaindu beharrekoa Elizari emango diolako. Partikularren kasuan, berriz, behin errendamendu kontratua sinatu ostean ordainduko dio. Beraz, haren arabera: «Etxebizitza alokatu edo ez, berdin-berdin kobratuko du Elizak, eta ez dugu ulertzen, eta ez dugu bat egiten».

Marisa de Simon Ezkerrako parlamentariak azpimarratu du: «Aldez aurretik ordainduko zaio Elizari, eta hemendik zazpi urtera Elizak berrituak izan diren eta baldintza paregabean dauden pisuak izanen ditu».


Summary: Normaltasun kutsua hartu du Lau eta Erdiko Txapelketak. Ostiral honetan hasiko da lehia, Mallabian (Bizkaia), Elordiren eta Artolaren artekoarekin, eta azaroaren 14an jokatuko da finala, Bilbon.

Osasun egoerak hobera egin ahala, normaltasunera bueltatzen ari da kirol lehia. Iaz, koronabirusaren pandemiak lehenbizi eta Baiko enpresako pilotarien lan gatazkak ondoren, hankaz gora jarri zuten esku pilota profesionalaren egutegia. Ezohikoa izan zen erabat, eta hiru txapelketa nagusiei eragin zien bete-betean. Horren ondorioz, Eskuz Pilotako Enpresen Liga (EPEL) aspaldiko ordena aldatu beharrean izan zen: lehenbizi, urrian, 2019-2020ko binakakoaren finalerdietako ligaxkako azken bi partidak jokatu zituzten; jarraian, buruz burukoa, azaroan hasi eta bukatu; ondoren, binakakoaren finala; segidan, lau eta erdikoa, abenduan hasi eta bukatu; eta azkenik, urtarriletik maiatzera 2020-2021eko binakakoa.

EPELek helburu zehatza jarria zion bere buruari: osasun egoerak aukera emanez gero, pixkanaka-pixkanaka pilotaren jarduna ohiko datetara bueltatzea. Eta asmo horretan lehen urratsa da, iraganean bezala, lau eta erdikoa izatea denboraldiko aurreneko txapelketa nagusia. Nahi eta egin. Gaur aurkeztu dute, Bilbon, Miribilla pilotalekuan. Hasi, berriz, ostiralean hasiko da, Mallabian (Bizkaia), eta bukatu, azaroaren 14an, Bilbon. Egun horretan jokatuko da finala.

Pilotaren jarduna normaltasunera itzultzen ari den beste seinale bat da aurtengo lau eta erdikoa ez dela jokatuko hasi eta buka, etenik gabe, hilabete eskasean. Iaz halaxe egin zen. Aurten, ordea, sei asteburutan luzatuko da: batetik, final-laurdenetan ligaxka jokatuko baita; eta bestetik, finalerdien eta finalaren artean hirugarren eta laugarren posturako neurketa jokatuko baita. Beraz, finalera ailegatzen diren bi pilotariek bi asteko epea izango dute azken partida hori prestatzeko. Ez da atzerapenik onartuko, eta bi finalistetako batek min hartuz gero, hirugarren sailkatuak ordezkatuko luke. Hain zuzen, horixe gertatu zen azken buruz burukoan: Iñaki Artolak min hartu zuen Beñat Rezustaren aurka, finalerdietan, eta uko egin zion finala jokatzeari. Atzelari bergararra aritu zen haren ordez finalean, Jokin Altunaren kontra.

Bada beste aldaketa oso garrantzitsu bat. Azkeneko hiru txapelketa nagusiak ikuslerik gabe jokatu ziren, baina osasun egoerak hobera egin eta neurriak arindu direnez, ikusleak egongo dira pilotalekuetako harmailetan: gaur-gaurkoz, Araban, Bizkaian eta Gipuzkoan, gehienez %75eko edukiera bete daiteke. Nafarroan, berriz, ez da mugarik egongo ostiraletik aurrera, bertako Gobernuak bertan behera utzi baitu neurri murriztaile guztiak.

Pilotari kopurua, berriz, azken lau eta erdikoaren berbera izango da: hamabi, enpresa bakoitzetik sei. Hiru aldaketa bakarrik daude azken ekitaldiarekin alderatuta: Unai Lasok, Victor Estebanek eta Aitor Elordik jokatuko dute, Iker Irribarriaren, Axier Arteagaren eta Iraitz Zubizarretaren ordez.

Ostiral gauean jokatuko dute final-zortzirenetako lehen partida, Mallabian: Elordik etxean egingo du debuta maila nagusiko txapelketa batean, eta Artola izango du aurkari. Larunbatean, berriz, Laso eta Jon Ander Peña ariko dira Donostian. Igandean, Lekeition (Bizkaia), Mikel Urrutikoetxeak eta Victorrek neurtuko dituzte indarrak. Eta, azkenik, astelehenean, Tolosan (Gipuzkoa), Peio Etxeberria eta Danel Elezkano izango dira aurrez aurre. Final-zortzirenetako irabazleak final-laurdenetako ligaxkarako sailkatuko dira. Elordi-Artola eta Peio Etxeberria-Elezkano II.a partidetako garaileek Altuna III.a eta Oinatz Bengoetxea izango dituzte aurkari hiru jardunaldiko ligaxkan; Urrutikoetxea-Victor eta Laso-Peña III.a neurketakoek, berriz, Erik Jaka eta Joseba Ezkurdia. Bi multzoetako lehen bi sailkatuak ariko dira finalerdietan: aurreneko multzoko lehenak bigarren multzoko bigarrenaren aurka jokatuko du, eta bigarren adarreko lehenak beste adarreko bigarrenaren kontra. Urriaren 30ean eta 31n jokatuko dituzte finalerdiak.


Summary: Estatus politiko berri baten beharra azaleratu du Olanok. Gipuzkoako Batzar Nagusietan politika orokorreko saioa egin dute. Olanoren arabera, Espainiako Gobernuak ikuspegi zentralizatzailea erabili du pandemiaren eta Europako funtsen kudeaketan, eta horrek «areagotu» egin du estatus politiko berri baten beharra.

Gipuzkoako Batzar Nagusietan politika orokorreko saioa egin dute gaur, eta Markel Olano Gipuzkoako ahaldun nagusiak estatus politiko berri baten beharra azaleratu du. Haren arabera, Espainiako Gobernuak ikuspegi zentralizatzailea erabili du pandemiaren eta Europako funtsen kudeaketan, eta horrek «areagotu» egin du estatus politiko berri baten beharra.

Olanok adierazi du EAEk «bide propioa» garatu behar duela «borondate demokratikoari eta bere izaera nazionalaren errespetuari bide emateko». Horrez gainera, azpimarratu du euskal autogobernuaren zilegitasuna defendatzen jarraitu behar dela, «beharrezko akordioak bilatuz», baina euskal gizarteak bere etorkizuna erabakitzeko duen borondateari «uko egin gabe».

Halaber, gobernantza kolaboratiboaren garrantzia nabarmendu du, etorkizuneko politika sozialetan eta ekonomiaren alorreko eraldaketan sakontzeko.

Oposizioa, haserre

Oposizioko taldeek, berriz, adierazi dute Olanoren mezua «azalekoa» eta «adeitsuegia» dela. Bat egin dute ahaldun nagusiarekin «batera lan egiteko» egin duen proposamenean, baina eskatu diote «zertarako» lan egin nahi duen argitzeko.

Besteak beste, EH Bilduko bozeramaile Juan Karlos Izagirrek nabarmendu du Olanok ez duela autokritika egin pandemiaren kudeaketaren inguruan, Gipuzkoa «munduan pandemiak gogorren jo duen guneetako bat» izan den arren. Gaineratu du klima larrialdia eta krisialdi ekonomikoa ere «pandemiaren aurrekoak» direla, eta ahaldun nagusiak ez duela hori onartzen.

Elkarrekin Gipuzkoako Joanes Fielek, berriz, adierazi du Olanok Aldundia bereganatu duela: «Aldundia gela beldurgarri bat bilakatu du. Bertatik lurralde osoa kontrola dezake orain, beste inori sartzen utzi gabe». Alderdi Popularreko Juan Carlos Canok, ordea, Olanori leporatu dio «ezer ere ez esateko» hitz egin duela, eta ez dituela gai garrantzitsuenak landu.

Azkenik, Susana García Chueca PSEko bozeramaileak nabarmendu du sozialistek rol garrantzitsua izan dutela diputatu nagusiak bere diskurtsoan nabarmendu duen «agenda sozialdemokratan» eta, bereziki, «enplegu duina, gizarte politikak eta klima aldaketaren aurkako borrokan».


Summary: EAko kritikoek «zentzugabetzat» jo dute zuzendaritzak Gorenera jo nahi izatea. Maiorga Ramirezen esanetan, auzitegiek onartu dute «defizit demokratikoa» egon zela 2019ko primarioetan, eta prozesua errepikatu beharko litzatekeela aldarrikatu du

Uztailean, Arabako Probintzia auzitegiak ebatzi zuen 2019ko primarioetan Maiorga Ramirez hautagaiaren eskubideak urratu zirela. Aurretik ere emana du bere iritzia, baina prentsaurrekoa egin du sektore kritikoko eledun Ramirezek, Donostiako Gros auzoko alkartetxean. Haren hitzetan, epai horrek agerian utzi du duela bi urteko prozesu hartan «defizit demokratikoa» egon zela, eta zuzendaritzari eskatu dio ez dezala errekurtsorik jarri.

Ramirezek «zentzugabetzat» jo du egungo zuzendaritzak auzia Gorenera eraman nahi izatea. Haren irudiko, epaitegiek argi hitz egin dute eta garaia heldu da auzia amaitzeko eta «zentzuz» jokatzeko: «Ziklo juridikoa amaitu da, eta ziklo demokratikoari heltzeko unea da».

Sektore kritikoak dei egin dio sektore ofizialari «primarioen prozesua berritzera», afiliatuek hautetsontzietan iritzia eman dezaten alderdiak EH Bildu koalizio barruan jokatu beharreko rolaz: bat egin erabat, edo koalizioaren parte izan «ekarpenak egiteko ahalmena berreskuratuz eta nortasun propioarekin».

Maiorga Ramirezek eta sektore kritikoak bigarren aukeraren alde egiten dute, eta EH Bilduri eta Arnaldo Otegiri eskatu diete barne gatazka horretan «neutraltasunari» eusteko, «arazo hau modu demokratikoan konpontzea ahalbidetuz, esku hartzerik gabe». Ramirez sinetsita dago EAk bere nortasuna berreskuratuko duela eta «inoiz galdu behar ez zuen bide demokratikora itzuliko» dela.

Sektore kritikoak aldarrikapen hori eginagatik, sektore ofizialak aurretik aipatua du auzitegien epaiek ez duela ondorio praktikorik izango alderdiak aurrera begira kongresua prestatzeko antolatu duen bide orrian. Kritikoek lehenago egitea nahi zuten, baina berez kongresua martxoan egingo dela dago aurreikusita.


Summary: Aragones: «Estrategia irabazle bakarra dago: Espainia negoziatzera behartzea». Puigdemonten atxiloketaren ondoren, Juntsek eta CUPek negoziazio mahaiaren kontrako kritikak areagotu dituzte. Azken horrek ebazpen bat aurkeztuko du legealdi honetan autodeterminazio erreferendum bat antolatzearen alde.

Kataluniako alderdi independentistek oraindik ez dute adostu autodeterminazioa gauzatzeko bide orririk, eta indar horien arteko desadostasunak agerian geldituko dira, beste behin, gaur eta bihar Kataluniako Parlamentuan egingo den politika orokorreko eztabaidan. Prozesu independentistari segida emateko, zein norabidetan egin aurrera? Galdera horrentzako erantzun desberdinak dituzte ERCk, Juntsek eta CUPek. Azken biek gobernua gidatzen duen ERCrekiko kritikak indartu zituzten joan den ostiralean, Italiako Poliziak Carles Puigdemont Kataluniako presidente ohi erbesteratua atxilotu zuenean Sardiniako Alghero hiriko aireportuan, Espainiako Auzitegi Gorenak haren kontra igorritako euroagindu bati jarraituz.

Pere Aragonesek, baina, ERCren apustua berretsi du osoko bilkuraren lehen hitzaldian. «Egun daukagun indar harremanarekin, estrategia irabazle bakarra dago independentzia lortzeko: Espainiako Estatua negoziatzera behartzea, eta gehiago eta indartsuago izateko lan egitea». Aragonesek nabarmendu du Kataluniak ezinbestean behar duela nazioarteko komunitatearen aitortza estatu independente bilakatzeko, eta ulertzera eman du nazioartetik badela nolabaiteko eragin bat Kataluniako eta Espainiako gobernuen arteko negoziazioen alde. «Hain justu, nazioarteko komunitateak ere bultzatu gaitu negoziazio prozesu honetara».

Juntsek eta CUPek mahai horrekiko mesfidantza agertu dute publikoki hasieratik, eta konfiantza eskasia hori are handiagoa da Italiako Poliziak Espainiako justiziaren eskariz Puigdemont atxilotu ostean. Bi alderdi horien iritziz, Espainiako Gobernuak «ez du gatazka politikoa gainditzeko borondaterik», eta hala frogatzen du Puigdemonten kontrako «jazarpen judizialak».

Hori dela eta, CUPi beharrezkoa iruditzen zaio Generalitateak autodeterminazio eskubidea gauzatzeko B plan bat zehaztea. CUPek bere proposamena aurkeztuko du politika orokorreko eztabaidan: Legealdi honetan autodeterminazio erreferendum bat antolatzea. Parlamentuak antikapitalisten ebazpen proposamena bozkatuko du eztabaidaren amaieran.

Aragonesen esanetan, baina, independentismoak ezin ditu elkarrizketarako espazioak baztertu. Espainiarekin martxan den negoziazio mahaia «aukera historikoa» da, eta hura «aprobetxatu» behar dute. Generalitateko buruari «normala» iruditzen zaio politikari independentistak Madrilekiko «eszeptiko» agertzea. Are gehiago, independentismoa «eszeptiko izatera behartuta» dago, baina, aldi berean, negoziaziorako saiakeran «ahalegin guztia» egitera «derrigortuta».

Negoziazio mahaian bi gobernuen arteko akordio bat lortuko ez balitz ere, independentismoa indartuta atera daitekeela uste du Aragonesek. «Estatuak negoziaziorako aukera baliatuko ez balu, agerian utz dezake, prozesuari kanpotik eta barrutik begira ari direnen begietara, ez duela irtenbide politiko baterako proposamen bat egiteko egiazko borondaterik».

Oraindik orain, Espainiako Gobernuak Kataluniako gatazka gainditzeko proposamenik ez duela aurkeztu nabarmendu du presidenteak.

Negoziazioa «izugarri konplexua» izango dela ohartarazi du, bestalde. «Badakigu zein izango den estatuko gobernuaren tentazioa. Prozesu independentista lozorrora eramatea, zatiketa bilatzea eta ahalik eta kontzesiorik txikienak egitea». Horri aurre egiteko, mugimendu independentistaren «erabakimena» eta «batasuna» galdegin ditu, «helburu ahalik eta handienak lortzeko».

Ez zen batasunik izan negoziazio mahaiaren azken bileran. Mahaia irailaren 15ean berreskuratu zuten Kataluniako eta Espainiako gobernuek, baina Generalitatearen aldetik ERCko ordezkariek soilik hartu zuten parte, gobernuan haren koaliziokide den Juntseko kiderik gabe. Aragonesek ez zuen Juntsen ordezkaritza proposamena onartu, Jordi Puignero presidente ordea salbu, izendatutako kideak ez zirelako gobernuaren parte. Erabakiak berriro ere gaiztotu zituen ERCren eta Juntsen arteko harremanak.

Puigdemonten atxiloketak are gehiago urrundu zituen bi indarren diskurtsoak. Elsa Artadi Juntseko bozeramaileak azalpenak eskatu zizkion Espainiako Gobernuari, eta Pedro Sanchez Espainiako presidentea jo zuen Puigdemonten atxiloketaren «arduradun». ERCk ez dio Espainiako Gobernuari leporatu Kataluniako presidente ohiaren atxiloketa, baina neurriak hartzera deitu du «errepresioaren konplize» ez izateko. Hala, justizian eta Polizian erreformak egiteko eta amnistia lege bat onartzeko eskatu dio Marta Vilalta ERCko eledunak.

Aragonesek ere hizpide izan du Puigdemonten atxiloketa. Presidentearen hitzetan, halako gertaerek «ez diote batere laguntzen konponbide prozesuari». Ez dio atxiloketaren ardura gobernuari egotzi, baina dagokion erantzukizuna bere gain hartzeko eskatu dio. «Espainiako Gobernuak errepresioa amaitzen laguntzen ez badu, askoz ere zailagoa izango da hitz egitea».


Summary: Ibai Llanos bilbotarra laugarren aldiz zigortu du Twitchek. Streamer-ak ezingo du erabili bere kanala 24 orduz, zuzeneko batean zakil bat agertu zitzaiolako. Hainbat eduki sortzailek greba egin zuten irailaren 1ean plataformaren politiken aurka.

Erabiltzaileek ezingo dute Ibai Llanosen Twitcheko kanalean sartu gaur. Bilboko streamer ospetsua zigortu egin du plataformak, jada laugarren aldiz. Oraingoan, arrazoia da irailaren 26an egindako zuzeneko batean zakil bat agertu izana, erakusten ari zen txio baten erantzunetan. @DjMaRiiO youtuberrak txio batean zabaldu zuen Ibai blokeatzea eragin duen bideo zatia. Eduki sortzailearen aurpegiak argi uzten du berehala jabetu zela gertatutakoak izan zitzakeen ondorioez.

Ibai Llanos munduko streamer-ik ospetsuenetako bat da, baina gainontzeko sortzaileei bezalaxe ezartzen dizkio plataformak bere arauak (Llanosek berak txalotu izan du politika hori). Zigortu duten aurreko hiru aldietan azkenekoaren antzekoak izan dira zigortzeko arrazoiak; haren esku ez zeuden kontuak izan dira guztietan. Konponbide bakarra, oraingoz, zuzenekoetan Twitter ez begiratzea dela dirudi.

Izan ere, ezinezkoa da streamer-ak hirugarren pertsonek jartzen dituzten edukiak kontrolatzea. Azken-aurrekoan, adibidez, zigortu zuten bi rap abeslariren arteko oilar joko bat ikusten ari zela lehiakideetako batek ipurdia erakutsi zuelako. Llanosek argi utzi du nazka-nazka eginda dagoela: «Twitchekin barrabiletaraino nago. Azken finean txorakeria bat da, egun bat soilik zigortu naute, baina jada laugarren aldia da zakil edo ipurdi batengatik hori gertatzen zaidana».

Hirugarren aldiz zigortu zutenean ere argi utzi zuen bere iritzia: «Zigortu nauten hiru aldietan nire esku ez zeuden gauzengatik izan da. Testuinguruak berdin du; jendeak, hala nahi izanez gero, zu blokeatzeko aukera du. Kontuz ibili zuen kanalera gonbidatzen dituzuen lagunekin», txiokatu zuen.

Sortzaileen greba

Twitchek erabiltzaileei ezartzen dizkien politiken aurka, irailaren 1ean greba egin zuten hainbat streamer garrantzitsuk, besteak beste, Ibai Llanosek. A day off Twitch (Egun bat Twitch gabe) egitasmoa oso ospetsuak ez diren eduki sortzaileek abiatu zuten, baina, pixkanaka, gazteleraz ematen duten sortzailerik handienen babesa eskuratu zuen. Haiek ez zuten zuzenekorik egin egun hartan, eta nabarmen egin zuten behera plataformak izan zituen bisitek.

Dena den, askok gaitzetsi zuten greba hura helburu jakinik gabe antolatu zela, eta bakoitzak bere interes propioak defendatzeko baliatu zuela: harpidetzeen prezio aldaketak gaitzesteko batzuek, zigorrak kritikatzeko besteek...

Aguerorekin, euskaraz

Bilbotarra da Ibai Llanos, baina Bartzelonan bizi eta lan egiten du gaur egun. Oso urriak dira jendaurrean euskaraz egin dituen saiakerak eta hitzak, nahiz eta bere hainbat jarraitzailek horren inguruko jakin-mina erakutsi izan dioten.

Irailaren 7an, ordea, Kun Aguero Bartzelonako futbol jokalari argentinarrarekin zuzeneko bat egiten ari zela, hizpide izan zuten euskararen gaia. Bartzelonaren aldagelako hizkuntza ohiturez hizketan ari zirela, Aguerok Llanosi aipatu zion «hizkuntza zaila» dela «euskaldunen hizkuntza». Hark euskaraz erantzun zion: «Nik apur bat hitz egin ahal dut». Harrituta utzi zuen Aguero: «Zer dio honek? Nondik atera duzue hizkuntza hori?», galdetu zuen.

Katalana errazagoa dela aipatu ondoren, «zelan zaude?» esaten erakutsi zion streamer-ak futbolariari. Bideoak Youtuben bi milioi eta erdi ikustaldi baino gehiago ditu. 16:25. minututik aurrera hitz egiten dute euskarari buruz.


Summary: Aurora berde eta gorri distiratsuak Lurraren inguruan, astronauta baten argazki ikusgarrian. Thomas Pesquet astronauta izan da aurora horien dizdira harrapatu duena. Kargaz beteriko eguzki partikula askotarikoek planetako magnetosferarekin talka egitean gertatzen da fenomeno hori.

Uhin berde eta gorri lausoak Lurra inguratzen. Une horixe harrapatu du Thomas Pesquet astronautaren gailuak: aurora berde eta gorri distiratsuak Lurra inguratzen eta espazioaren belztasun amaigabea dir-dir egiten. Europako Espazio Agentzian lan egiten du, eta planeta lurtarretik 402 kilometro ingurura erretratatu du.

Kargaz beteriko eguzki partikula askotarikoek planetako magnetosferarekin talka egitean gertatzen den fenomeno bat omen da, eta, Pesqueten irudian ikusten denez, dir-dir lauso eta ikusgarriak sortzen ditu, kolore askotarikoak eta hainbat noranzkotan barreiatuak.

Arrakasta sareetan

Bere Twitter kontuan partekatu du: «Beste aurora distiratsu bat. Ilargi betea dagoenean, Lurra hain ondo argiztatuta dago, ezen ia egunez dela ematen baitu». Arrakasta itzela izan du txioak, eta lau egunetan 3.000 birtxio baino gehiago eta 20.000 atsegite baino gehiago izan ditu. Gainera, askok eta askok irudiaren ikusgarritasuna eta edertasuna nabarmendu dute iruzkin bat jarriz.


Summary: Natura Ondarea Kontserbatzeko Legea adostu dute Jaurlaritzak eta EH Bilduk. Mikel Otero EH Bilduko legebiltzarkidearen ustez, «legearen aspektu asko hobetzea» lortu dute. Jaurlaritzak baztertu egin ditu Elkarrekin Podemos IUren proposamenak, eta koalizioak prentsaurrekoa eskainiko du bihar.

Eusko Jaurlaritzak eta EH Bilduk Natura Ondarea Kontserbatzeko Lege berria adostu dute gaur. Mikel Otero EH Bilduko legebiltzarkidearen arabera, araudiak «berritze bat» behar zuen; izan ere, duela 27 urte onartu zen legea, eta, geroztik, ingurumen legedi osoa «asko» aldatu da. Gaineratu du egindako proposamenen %75 onartu dietela, eta «legearen aspektu asko hobetzea» lortu dutela. Legebiltzarkideak azaldu duenez, araudi berriarekin, besteak beste, Eudelek, Aldundiek eta Ingurumen Sailak koordinazio batzorde bat sortuko dute; aurrekontu partida zehatzak egingo dituzte, eta korridore ekologikoei bultzada emango zaie.

Miren Gorrotxategi Elkarrekin Podemos-IUko buruaren iritziz, ordea, Jaurlaritzak «aukera paregabea» galdu du «ingurumen politika indartsuen alde» egiteko. Izan ere, koalizioak 67 zuzenketa egin zizkion lege proiektuari, eta, Gorrotxategiren ustez, horiek kanpoan geratzea «akatsa» da.

Elkarrekin Podemos IUk «ingurumen politikak hobetzeko borrokan» jarraituko duela adierazi du, eta jakinarazi du prentsaurrekoa eskainiko duela bihar Eusko Legebiltzarrean, gaiari buruzko «xehetasun gehiago» emateko eta «balorazio lasaiagoa» egiteko.


Summary: Azaroaren 11tik 13ra eginen dute Nazioarteko IV. Konferentzia Marxista Feminista. Online izanen da, osoki. Donostian aurkeztu dituzte xehetasunak.

Iaz egin behar zuten, baina bertan behera gelditu zen, koronabirusaren egoeraren ondorioz; eta aurten eginen dute azkenean Nazioarteko IV. Konferentzia Marxista Feminista. Euskal Herrian behar zuen, baina online eginen dute osoki. Antolatzaileen artean dira EHU Euskal Herriko Unibertsitatea eta Iratzar fundazioa, nazioarteko hainbat erakunderekin batera.

Gaur aurkeztu dituzte konferentziaren xehetasunak, Donostian egindako agerraldi batean, eta, azaldu dutenez, «asko eta asko hausnartuta» erabaki dute guztia online egitea. Hizlariak, berriz, iaz etorri behar zuten berak izanen dira: tartean dira Tithi Bhattacharya, Lorena Cabnal, Ochy Curiel, Christine Delphy, Ana Cecilia Dinerstein, Elsa Dorlin, Silvia Federici, Nancy Fraser, Frigga Haug eta Daniele Kergoat. Banakako panelak zein panel kolektiboak ere antolatu dituzte.

Antolatzaileek zehaztu dutenez, konferentzia Internet bidez zuzenean igorriko denez, ez dute izen ematerik eginen, eta horrek publiko zabalagoari bidea erraztuko dio hitzaldiak entzuteko. Dena dela, parte hartzea baieztatu beharko da Zoom plataformaren bidez eginen diren lantaldeetan.

Gaiak askotarikoak izanen dira: intersekzionalitatea, korronteen arteko eztabaidak, greba feminista, bestelako erresistentziak, eta emakume langileen antolakuntza berriak, bertzeak bertze. Agerraldian nabarmendu dutenez, bertzalde, «Hegoaldeko ahotsak batzeko» ahalegina egin dute, baita ikuspuntu teoriko eta praktikoak uztartzekoa ere.


Summary: Frantziako konstituzioaren berrikuspena «ezinbestekoa» dela erran du Eskolimek. Hizkuntza gutxituetako murgiltze ereduetako ordezkariek agiri batean adierazi dute irailaren 15ean Frantziako Gobernuarekin egin zuten bilkura «giro lasai eta eraikikor» batean iragan zela, eta bakoitzarekiko «arretazko elkartrukaketarako» modua egin zuela. «Lurraldeetako hizkuntzei buruzko kontsulta erakunde iraunkor bat» sortzeko xedea iragarri zien Frantziako lehen ministroak.

Heldu den udaberrian iragatekoak diren Frantziako presidentetzarako hauteskundeak aitzin hizkuntza gutxituen gaia itxitzat eman nahiko luke Frantziako Gobernuak, hauteskunde kanpainan arazo bilakatu ez dadin. Joan den ekainean Frantziako Konstituzio Auzitegiak hizkuntza gutxituen legearen kontra hartutako erabakiak hautsak harrotu zituen, eta, ordutik, eragileak lasaitu nahian ari dira Parisen. Konstituzio Kontseiluaren ebazpenaren ondorioak aztertu eta proposamenak egiteko eskatu zien Jean Castex Frantziako lehen ministroak Martxan alderdiko bi diputaturi, Christophe Euzeti eta Yannick Kerlogoti, eta uztailean egin zuten publiko haien txostena. Hizkuntza gutxituetako murgiltze ereduetako ordezkariak bitzen dituen sareak «dezepzio» bat zela erran zuen.

Bestelako sentipen batekin atera ziren joan den irailaren 15ean bideokonferentziaz egin zuten bilkuratik. Castexekin eta Jean Michel Blanquer Hezkuntza ministroarekin bildu ziren, Eskolim sareko sei elkarteetako buruak, hizkuntzen erakunde publikoetako lehendakariak -tartean, Antton Kurutxarri EEP Euskararen Erakunde Publikoko lehendakaria-, eta Gilles Simeoni Korsikako lehendakaria. Agiri batean adierazi dute bi ordu eta erdi iraun zuen elkarrizketa «giro lasai eta eraikikor» batean iragan zela, eta bakoitzarekiko «arretazko elkartrukaketarako» modua egin zuela.

Azaldu dute ondoko asteetan hizkuntza gutxituen irakaskuntzan parte hartzen duten eragileekin eta tokiko kolektibitateekin «irakaskuntza baldintzak zehazteko» eraman beharreko «lana ahalbidetzea» nahi duela Frantziako lehen ministroak, «indarrean diren arauak errespetatuz, legezko esparruan, mende erdi baino gehiago daraman koadro pedagogiko ezagutua bermatuz». Eskolimen arabera, Castexek segurtatu zien «konzertatzio honi esker murgiltze sarearen zailtasunei buruz ere -kontratazio, irakaskuntza eta formakuntza baliabideak, azterketa politika-» aritzeko xedea duela. «Agintaldia bukatu baino lehen, bere agindupean liteken lurraldeetako hizkuntzei buruzko kontsulta erakunde iraunkor baten sortzeko xedea iragarri du Lehen Ministroak, hizkuntza guttituen irakaskuntza eta hizkuntzen politiken gaiak jorratzeko gisan».

Bilkuran, erakundeetako ordezkariek berretsi zuten «eraginkortasuna frogatu duen murgiltze pedagogia, gure hizkuntzen transmisioa eta babesa segurtatzen duen oinarria dela, eta hezkuntza ministerioaren betebeharrak segurtatzen dituela». Halaber, azpimarratu zuten Frantziako Konstituzioaren berrikuspena «ezinbestekoa» dela «hizkuntza gutxituak iraunarazteko eta transmisio metodoa babesteko». «Eskolim sareak gobernuburuaren hitz lasaigarriak kontuan hartzen ditu. Iragarritako kontzertazioaren bideratzeari izugarri adi egonen da, eta hartu beharreko neurriak hurbiletik segituko ditu», adierazi dute.


Summary: Netflixek bere telesailetan eta filmetan gehien ikusien rankinga argitaratu du. Bridgerton telesailaren aurreneko denboraldiak du lehenbiziko postua. Aurki alda liteke sailkapena, ordea; korearren Squid Game telesailak ken liezaioke zerrendaburutza. Filmei dagokienez, Bird Box da gehien ikusia.

Netflix plataformak konferentzia bat izan zuen atzo Beverly Hillsen (Amerikako Estatu Batuak), eta ordura arte ezkutuan gordea zuten datu bat atera zuten argitara: Zein dira Netflixen filmetan eta telesailetan gehien ikusiak? Telesail edo film bakoitza kaleratu ondoko lehenbiziko 28 egunak hartu dituzte aintzat kalkulua egiteko, eta erabiltzaileek eduki bakoitza zenbat orduz ikusi duten hartu dute irizpide nagusitzat.

Ted Sarandos Netflixeko zuzendari nagusiak iragarri zuen plataformaren eduki arrakastatsuen zerrenda, diapositiba bat erakutsiz. Bridgerton telesailak du lehenbiziko postua; 625 milioi ordu baino gehiago dituzte pilatuta haren ikustaldiek. Halaber, La casa de papel telesailak du bigarren tokia, 619 milioi orduz ikusi baita. Sarandosek zehaztu zuen, ordea, plataformak berriki estreinatutako Squid Game telesaila bolada betean dela, eta, beraz, hark erdiets dezakeela lehenbiziko postua laster batean.

Filmei ere erreparatu dio Netflixek, horien arrakasta neurtzeko. Sandra Bullock protagonista duen Bird Box filmak erregistratu ditu kontsumo ordu gehien: 282 milioi.


Summary: Milaka langilek ikastaroak beharko dituzte aldi baterako espediente berezietan segitzeko. Enpresek formakuntza ikastaroak eman beharko dituzte beren langileen kotizazioen deskontuei eusteko. 12.500 behargin gelditzen dira pandemiari lotutako aldi baterako erregulazio espedienteetan.

Pandemiari lotutako aldi baterako erregulazio berezien luzapena egintzat jotzen zen, eta eragile sozialek akordioa lortu dute Espainiako Gobernuarekin. Badira berritasun batzuk, ordea, Hego Euskal Herrian azken urte eta erdian milaka enplegu salbatu dituen tresnaren inguruan.

Hasteko, uste baino adostasun handiagoarekin onartu du Madrilgo gobernuak luzapen hori, CCOO eta UGT sindikatuek ez ezik, CEOE patronalak ere oniritzia eman baitio aldi baterako espediente berezien azken luzapenari. SMI lanbide arteko gutxieneko soldataren igoeran ez zuen ezer jakin nahi izan CEOEk, baina oraingoan ados jarri da.

Bigarrenez, luzapenaren iraupena uste baino urrutirago heldu da, urtarrilaren amaierara arte izan ordez, otsailaren 28ra arte izango baita indarrean enplegua erregulatzeko araudi berezia.

Eta azken berritasuna da aldi baterako espediente horietan segitzeko asmoz langileek trebakuntza ikastaroak jaso beharko dituztela; alegia, enpresek erraztu beharko dituztela ikastaro horiek bere beharginen kotizazioetan deskontuei eusteko.

Hamar langiletik gorako enpresek bete beharko dute baldintza hori Gizarte Segurantzaren %80ko deskontuak lortzeko; lantalde txikiagoa dutenek ez. Hego Euskal Herrian, 12.590 langile zeuden aldi baterako erregulazioan, abuztuaren amaieran, hilabete lehenago baino 4.041 gutxiago. Kopururik txikiena da 2020ko martxoan lanpostuak ez galtzeko formula zabaldu zenetik. 2020ko abuztuan, esaterako, 50.000 langile inguru zeuden, eta horietako gehien-gehienak itzuli dira beharrera. Kontua da oraindik ABEE batean dauden 12.500 horietatik kopuru handi bat langabeziara joan daitekeela, eta horregatik nahi du Madrilek formakuntza zerrendatan daudenentzat. Urte bukaeran argiago ikusi ahal izango da zenbat izan daitezkeen.

Bi ABEE mota

Urriaren 31 arte, orain arteko baldintzekin egingo dute aurrera ABEEak, eta azaroaren 1ean sartuko da indarrean azken orduetan adostutako formula berria. Urriaren 31 arte, modu automatikoan berrituko dira erregulazioak, baina, azarotik aurrera, erregulazioan segitzeko eskaerak berritu beharko dituzte enpresek, eta eskaera horietan formakuntza ikastaroen xehetasunak jakinarazi beharko dizkiote administrazioari.

Hala, jarduera mugatzeagatik eskatu ahal izango da aldi baterako espediente bat, kotizazioetan deskontuak lortzeko, betiere langileen trebakuntzari lotuak. Gainera, jarduera garatzeko ezintasunarengatik eskatu ahal izango da, eta euskarri horretan ez da trebakuntzaren baldintza bete beharko. Deskontuak %100ekoak izango dira, gainera, kasu horretan.

Ikastaroak ematen ez dituzten enpresetako langileek, ordea, jarraitu ahal izango dute enplegua aldi baterako erregulatzeko espediente batean, baina enpresek ez dituzte jasoko abantailak beharginen kotizazioak pagatzeko. 30 orduko formakuntza eskatzen die gobernuak 50 langile arteko enpresei, eta 40koa lantalde handiagokoei; ikastaro horien kostuaren zatirik handiena administrazioak berak pagatuko du, baina enpresek ere pagatu beharko dute zati bat.


Summary: Yannick Jadot izango da Frantziako ekologisten presidentegaia. Eurodiputatua alde txikiaz gailendu zaio primarioetan Sandrine Rousseau ekonomialariari, botoen %51 bilduta.

Frantzian datorren urtean egitekoak diren presidentetzarako bozetarako, ekologistek «moderazioa» eta «batasunaren eta gobernuko ekologia» aukeratu dute. Hori izan baita Yannick Jadot eurodiputatuak primarioetan defendatu duen mezua, eta alde txikiaz berriz ere garaipena lortzeko modua eman diona, Sandrine Rousseau ekonomialariaren aldean. Barne prozesuaren bigarren itzuliko emaitza kanpainaren ziurgabetasunaren erakusle izan da, Jadot ozta-ozta gailendu baitzaio Rousseauri, botoen %51,03 bilduta; hala, oraingoan bai, datorren apirileko lehian egoteko asmoa defendatu du berdeen presidentegaiak, amaieraraino iristekoa.

«Familia handi eta elkartu bat gara [2022ko] kanpaina hau irabazteko. Gaur gauetik hasita, batasun askoz ere zabalago bat eraikiko dugu», adierazi du Jadotek emaitzak jakin eta berehala. Eurodiputatuak bigarrenez jarraian irabazi ditu ekologisten primarioak —2016koetan babesen %54,35 jaso zituen—, baina 2017ko hauteskundeetan ez zen aurkeztu, lehiatik ateratzea erabaki baitzuen Benoit Hamon PS Alderdi Sozialistaren hautagaia babesteko. Datorren urterako, berriz, hainbatetan adierazi du ez duela erabaki bera hartuko, eta Eliseorako lasterketan izango den presidentegaietako bat izango dela.

Primarioen bigarren itzuliko emaitza estuek agerian utzi dute ekologismoari buruzko bi ikuspegiren arteko lehia gogor bat izan dutela, Rousseauk «erradikaltasuna» eta «produkzio ereduak eraldatzeko eta kontsumoaren gizartetik ateratzeko» mezua ordezkatzen baitzuen «ekofeminismotik».

Alde horretatik, Jadotena profil «pragmatikoagoa» da, eta Emmanuel Macron Frantziako presidentearekiko gertuagoa; horren erakusle, zenbait hedabidek jada adierazi dutela Macronek ekologisten presidentegaia nahiko lukeela hurrengo gobernuan. Edonola ere, jarraitzaileen gehiengoak esperientziaren alde egin du, Jadot ibilbide luzeko ekintzaile eta politikaria baita: Greenpeacen kanpainaburu izandakoa da, eta 2009tik da eurodiputatua.

Hain justu, hura zerrendaburu zuela, EELV Europa Ekologia-Berdeak alderdiak bere inoizko emaitzarik onena lortu zuen 2019ko Europako Parlamenturako bozetan, botoen %13,48 eta bederatzi aulki eskuratuta. Jadot arrakasta horretatik tiraka aritu da urteotan, uste baitu presidentetzarako bozetarako garaipena ekologismoaren inguruan egin beharko dela; egun, inkestek batez beste %9ko babesa aurreikusten diote, eta, hortaz, lan asko luke egiteko 2022an garaipena eskuratzeko.

Ekologisten primarioetan, behintzat, inoizko parte hartzerik handiena izan da, klima larrialdiak sortu duen kezkaren erakusle: 122.675 lagunek eman zuten izena, eta horietako %85,41ek eman dute botoa bigarren itzulian.

Paisaia politikoari begiratuta, Jadoten garaipena albiste txar bat da ezkerraren batasunaren aldekoentzat, eta batez ere Anne Hidalgo Parisko auzapez eta, ziurrenik, PSren hautagai izango denarentzat, Jadotek eta hark espazio politiko bera okupatuko baitute 2022ko bozen kanpainan.

Zer neurri defendatu diren

Jadotek ekologisten primarioen kanpainan hainbat neurri defendatu ditu, eta, ezustekorik izan ezean, horietako gehienak ere mahaigaineratuko ditu datorren urteko presidentetzarako bozetakoan. Besteak beste, eurodiputatuaren helburuetako bat da egungo nekazaritza sistema «produktibista» amaitzea, «biodibertsitatea suntsitzen» baitu; horren ordez, lehentasuna «baserriko nekazaritza» sustatu beharko litzateke, presidentegai berdearen iritziz.

Energia nuklearra erabiltzeari uztea; kalamuaren legeztatzea; «telelanerako eskubidea finkatzea» eta lanerako metodo eta antolaketa berriak adostea; eta 665 eurotik 840ra doan gutxieneko errenta baten beharra 18 urtetik gorakoentzat —RSA ordezkatuko lukeena—, horiek dira eurodiputatuak egindako beste proposamenetako batzuk.


Summary: Brent upelak 80 dolarreko muga hautsi du. Azken urtean ia biderkatu egin da prezioa, eskaria eskaintza baino gehiago handitzen ari delako.

Energiaren garestitzearen inguruko kezkak zabaldu egin dira, petrolioa batu baitzaie gasaren eta argindarraren prezio igoerari. Aste batzuk daramatza goranzko bidean petrolioak, baina aste honetara arte ez du Brent upelak 80 dolarreko marka hautsi, lehen aldiz azken hiru urteetan. Edonola ere, egunak aurrera egin ahala, berriro merkatu da, eta 79 dolarretik behera salerosten ari da arratsaldean.

Brent upelaren prezioa ia bikoiztu egin da azken urtean, eta horren eskutik itzuli da 80 euroren mailara, baina muga hori ere laster gaindituko dutela uste dute analistek, eskaintza ez delako gai eskaintzaren hazkundeari erantzuteko. Goldman Sachsek, esaterako, iragarri du urtea amaitu aurretik 90 dolarrera helduko dela —2014ko uda arte egin behar da atzera prezio horiek ikusteko—.

Garestitzearen arrazoien artean dago herrialde batzuetan erreserba maila apal dagoela, eta horiek bete beharrak eskaria handitu duela, noiz eta kontsumoa pandemia aurreko mailara gerturatzen ari den honetan. Gainera, Txinan eskaria handitzen ari da, zentral elektriko batzuk erregai gisa erabiltzen ari baitira ikatzaren ordez.


Summary: Jaurlaritzak «ezohiko» beste inbertsio plan bat onartu du: 250 milioi eurokoa. 101 milioi digitalizazioa bultzatzeko dira, 41 epaitegiak berritzeko eta 26 Alokabidek etxeak eros ditzan. Aurrekontuetatik kanpo onarturiko sorta bat da.

Eusko Jaurlaritzak estalkia kendu dio berriz itsulapikoari, eta beste 250 milioi euro atera ditu inbertsioak egiteko. Aurrekontuetan agertzen ez zen diru sorta bat da, eta hiru arlotako azpiegituretarako erabiliko du: gizarte mailakoak —epaitegiak, etxebizitzak...—, ekonomikoak eta energetikoak. Jaurlaritzak berehalako eragina izan dezan nahi du, eta 170 milioi aurten bertan erabiliko ditu. Beste 80 milioien banaketa hiru urteko epean tartekatuko du.

Jaurlaritzak, eskuak patriketan sartu, eta diruzaintza eta erkidego autonomoetako traspasoetako geldikinak aurkitu ditu, eta sos hori gizarteratzea erabaki du. Bingen Zupiria Jaurlaritzako bozeramaileak azaldu du gobernuaren asmoa inbertsio publikoa ahalik eta gehiena handitzea dela, «baimenduriko mugak errespetatuz». Muga horiek, baina, aurreko urteetan baino lasagoak dira aurten. Jaurlaritzak BPGaren %2,2rainoko defizita adostu zuen Espainiako Gobernuarekin, eta malgutasun horrek ahalbidetu du inbertsio programa berezi berria onartzea.

2021erako aurrekontuak egitean Jaurlaritzak 1.000 milioi euro jarri zituen inbertsioetarako, eta, orain, 250 milioi gehituko dizkio, «plan gehigarri eta ezohikoan». Besteak beste, gastatu gabeko diru sortekin eta aurreikuspenen gainetik bildutakoarekin hornitu dute funtsa. Araba, Bizkai eta Gipuzkoako ogasunek espero baino 537 milioi euro gehiago bildu zituzten iaz, eta 375 milioi Jaurlaritzarentzat izan dira.

Eta zertan inbertituko du diru hori? Erdia «gizarte azpiegituretarako» izango da, eta beste erdia industriaren eraldaketarako, azpiegitura energetikoetarako eta portu zein trenbideetako egitasmoetarako. Gizarte azpiegituretara bideraturiko sortarik handiena epaitegiak berritzeko izango da: 41 milioi euro guztira. 26 milioi Alokabiderentzako etxeak erosteko izango dira; 29 milioi Osakidetza ekipamendu berriekin hornitzeko; lau milioi Visesak etxebizitzak eraikitzeko lur berriak lor ditzan; eta 3,3 milioi EITBko azpiegitura batzuk berritu eta euskal artisten artelanak erosteko.

Zupiriak azaldu duenez, 101 milioi euro «eraldaketa digitalarekin harremana» duten proiektuetarako erabiliko dira. Horietatik 70 milioi industria eremuko egitasmoetarako erabiliko dituzte—hori da planeko sailik handiena—, eta beste 35 milioiak hezkuntza arlokoetan. Enplegua sor dezaketen inbertsioak lehenetsi dituzte.

Plana ez da Eusko Jaurlaritzak 2021ean indarrean dauden aurrekontu orokorren inguruan egin duen inbertsio publikoen arloko lehen esku hartze gehigarria. Iragan maiatzean, 180 milioi euroko beste sorta bat onartu zuen Enkarterri, Ezkerraldea, Meatzaldea, Oarsoaldea eta Aiaraldea eskualdeetan inbertitzeko.

Elikadura eta egurra Plan oparoa ez da izan Gobernu Kontseiluak onarturiko laguntza bakarra, milioi bat euroko beste bat bideratu baitu berrikuntza sustatzeko elikaduraren eta egurraren sektorean. 800.000 euro sektore horietako enpresetan ikerketa departamentuak bultzatzeko dira, eta beste 200.000 Araba, Bizkai eta Gipuzkoatik kanpoko enpresak erakartzeko.


Summary: Hendaiako atxikitze zentroa ez ixtea erabaki du Paueko Administrazio Auzitegiak. Atzerritarren Defentsarako Abokatuen Kolektiboak ezarri zuen helegitea, Lapurdiko atxikitze zentroak segurtasun neurriak betetzen ez dituela kontsideratuta. Estatu Kontseilura joko dutela iragarri dute.

Hendaiako (Lapurdi) atxikitze zentroa ez dute itxiko. Hala erabaki du asteartean Paueko (Okzitania) Administrazio Auzitegiak. Bezperan iragan zen auzi saioa, Atzerritarren Defentsarako Abokatuen Kolektiboak jarritako eskaeraren harira. Abokatuek argudiatu zuten Hendaiako atxikitze zentroak segurtasun neurriak ez dituela betetzen. Auzitegiaren berri izan bezain laster, Frantziako Estatu Kontseilura joko dutela iragarri dute, oinarrizko eskubideak babesteko berehalako prozedura bat abiatzeko. «Errefuxiatuak administrazioaren kondenatuak dira», deitoratu du Francisco Sanchez abokatuak.

Abokatu kolektiboaren iritziz, gaur egun Hendaiako zentroak ez ditu baldintzak betetzen. Batetik, iragan irailaren 19an gertatutako sute denboran, alarmak ez zuen jo, eta larrialdi ateek ez zuten funtzionatu. Bestetik, higiene neurriak betetzeko protokolo nahikorik ez dela salatu zuten. Hortaz, obrak egitea ezinbestekotzat jo zuten abokatuek, eta, anartean, zentroa ixteko eskatu zioten Paueko Auzitegi Administratiboari. Suteen aditu batek azaldu zuen, gainera, iragan igandeko sutearen ondorioz, kea oraindik ere toxikoa dela bertan dauden atxikientzat eta langileentzat. Horregatik, hain zuzen, behin-behinean ixteko eskaria egin zuen abokatuen kolektiboak.

CIMADE laguntza juridikorako elkarteko langileak, bestalde, iragan astetik ez dira atxikitze zentroan egon. Egoera ikusirik, bertatik lekutzea erabaki zuten, eta zentroa ixteko eskatu. «Bertan atxikiak diren pertsonen segurtasuna bermatua ez deino, ez gara bertara hurbilduko», adierazi zuten orduan. Erabakiaren harira, ez dakite oraino zer segida izanen duen aferak. Frantziako administrazioaren jarrera salatu zuen BERRIAn Maud Steuperaert, atxikitze zentroen CIMADE elkarteko eskualdeko arduradunak.

Hendaiako atxikitze zentroan 30 egun pasatu zituen Kadiri E.-k. Zentroan izandako sutearen ondorioz, Nimesera lekualdatu dute, eta beste 28 egun pasatuko ditu han. Handik lekukotasuna eman nahi izan dio BERRIAri, nahi baitu jendeak «egia» jakin dezan: «Zer eskubidez ari gara? Administrazio arazoengatik gauzkate preso hemen».


Summary: Pfizerrek lehen urratsak egin ditu AEBetan umeen txertoa baimentzeko. Txertoaren gaineko hastapeneko datuak aurkeztu dizkio administrazioari, eta datozen asteetan txertoa jartzen hasteko baimena eskatzekoa da.

Pfizer eta BioNTech konpainiek adierazi dute umeentzat garatu duten txertoaren gaineko lehen datuak aurkeztu dituztela oraingoz, AEB Ameriketako Estatu Batuetako Elikagaien eta Botiken Administrazioak azter ditzan. Argudiatu dute datu horietan ikus daitekeela txerto horrek haurrei COVID-19aren aurkako erantzun immunitario «mardula» eragiten diela, eta txertoaren erabilera baimentzeko eskearen aurreko urratsa dela. 5-12 urte arteko umeentzako txerto bat da; oraindik ez dago merkatuan adin tarte horretarako COVID-19aren aurkako txertorik.

Helduentzat ondu duten txertoa du oinarri umeentzako ekoizpenak, baina dosi txikiagoetan. 2.300 umerekin probatu dutela esan dute botika etxeetako arduradunek, eta helduengan txertoak duen eraginaren «parekoa» duela umeengan.

Esan dute, halaber, txertoa erabiltzen hasteko baimena AEB Ameriketako Estatu Batuetan ez ezik Europako Batasunean ere eskatzeko asmoa dutela. «Datozen asteetan» egingo diren urratsak izan dira horiek. Ez dute, oraingoz, gehiagorik zehaztu.

Oroitarazi dute ikertzen ari direla txertoa nola egokitu daitekeen 5 urtetik beherako haurrei emateko ere, eta datozen hilabeteetan ere zenbait emaitza espero dituztela ikerketa horietan.


Summary: La Palmako sumendiko laba delta bat osatzen hasi da itsaslabarrean. Laba osatzen ari den piramidea 50 metro garai da jada. Inguruko herritarrei konfinatzeko eskatu diete, badaezpada ere, eta gutxienez hiru kilometro eta erdira urrutiratzeko bestela; itsasoan, bi milia nautikoko segurtasun distantzia markatu dute.

La Palmako sumendia lehertu eta ia hamar egunera iritsi da laba itsasoko uretara, bart gauerdian, Kanaria uharteetan (Espainia). Ehun metro inguruko itsaslabar batetik erori da itsasora, Tazacorte herritik gertu. Hasieran ke adar beltz bat eragin du horrek, eta goizean delta bat sortzen hasi da, jada 50 metro garai dena. Mila gradu edo gehiagoko tenperatura izan dezake labak, eta, itsasoko ura 20 bat graduan egonik, diferentzia termikoak eragiten du hori. Adituek ohartarazi dute pilatu eta pilatu jarraituko duela labak.

Keak gai kimiko eta toxikoak ere aska ditzake, eta adituak eta agintariak adi behatzen ari zaizkio, ikusteko laino azidorik sortzen ote den. Inguruko herritarrei konfinatzeko eskatu diete, badaezpada ere, eta gutxienez hiru kilometro eta erdira urrutiratzeko bestela; itsasoan, bi milia nautikoko segurtasun distantzia markatu dute. Izan ere, haizearen ondorioz, barnealderatzen ari da kea. Laba itsasora iritsi eta minutu batzuetara, Richter eskalako 3,3 graduko lurrikara bat ere izan da.

Ura ukituz gero, sufre dioxidoa aska dezake lurrundutako labak, beste substantzia eta material batzuen artean. Ehun metro inguruko malkar batetatik isuri da laba uretara, eta irudi ikusgarriak izan dira, baina, orain, sor litezkeen kalteei behatzen ari dira, eta uretara iritsiko den laba kantitatearen araberakoa izango da hori. Oraingoz, itsasora iristen ari den laba erreka ez da oso handia, baina garapenari adi daude adituak, ezin baita seguru iragarri zer gertatuko den. La Palman XVI. mendetik gertatu diren zortzi erupzioetatik, sei iritsi izan dira itsasoraino, eta azaldu dute prozesua ohikoa dela oraingoz.

Ikusi gehiago: argazki bilduma

Irailaren 19an zartatu zen sumendia, eta, itsasoa oso urrun ez dagoenez, laba bertaraino iristeko kezkak larritu ditu biztanleak azkeneko egunotan. Tazacorte herrian uretaratzen hasi da laba, Guirres hondartzaren inguruan, 1979. urtean izan zen sumendia itsasoratu zen lekutik oso gertu. Oraingoan, 700 bat etxebizitza suntsitu ditu, eta 6.000 lagunek baino gehiagok utzi behar izan dute etxea. Espainiako Gobernuak hondamendi eremutzat hartu zuen asteartean, kaltetuei laguntzak ematen hasi ahal izateko.

Sumendiak bederatzi aho gutxienez izan ditu, eta joan den igandean gelditzen hasi zen laba; astelehen goizean ordu pare batez itzali ere egin zen, baina ordu pare baten buruan berriz zartatu, eta aurrekoa baino laba arinagoa askatzen hasi zen. Azkeneko laba hori lehengoaren gainetik irristatu da, azkarrago.

Azpiko bideoan ikus liteke sumendia nola dagoen oraintxe, Kanariako telebista publikoa zuzenean ematen ari den seinalean:

Itsas hondoko kalteak

Laba eta material bolkanikoa uretara jausita, itsas hondoan sortuko ditu kalteak orain. Arrezifeetara lotuta bizi diren izaki bizidunak erre eta hilko ditu ia erabat. Baina ekosistema horiek berpizteko indar handia zutela ikusi zuten duela hamarkada bat Hierro uhartean, Kanaria uharteetan, gertatu zen beste erupzio batean: labak itsas hondoko bizia hil eta hiru urtera ia erabat osatua zen berriro.

Ezin da ziurtatu sumendiak datozen egunetan zer bilakaera izango duen. Teneguia sumendiak, La Palman piztutako azkenak, 24 eguneko erupzio bat izan zuen, 1971n, baina beste sumendi batzuek hiru hilabete ere egin izan dituzte piztuta. Astelehenetik aurrera lehertutako ahoak eta azken egunotako lur mugimenduek iradokitzen dute lur azpiko plakak egokitzen ari direla oraindik. Goiz da zer gertatuko den jakiteko, baina, beste ahorik pizten ez bada, labak orain arteko bidean jarraituko du seguruena.


Summary: Sagarduik dio kirol zelaien edukiera ez dela %100era handituko Araban, Bizkaian eta Gipuzkoan. Osasun sailburuak adierazitakoaren arabera, Jaurlaritzak bizkarra emanen dio Osasun Sistemaren Lurralde Kontseiluak ebatzitakoari. Kontseiluak %100era handitu du edukiera toki irekietarako, eta %80ra estadio itxietarako. Urkulluk datorren astearterako deitu du Labi batzordera.

Espainiako Osasun Sistemaren Lurralde Kontseiluak jakinarazi duenez, ostiralean bertan behera geldituko dira toki irekietan diren kirol zelaietan eta bestelako azpiegituretan orain arte edukiera baldintzatu duten mugak. Hala, ordutik aurrera edukiera osoa erabiltzen ahalko da Hego Euskal Herriko zelaietan, futbol estadioetan esaterako. Hala eta guztiz ere, Eusko Jaurlaritzak beste bide bat hartuko duela iragarri du Osasun sailburu Gotzone Sagarduik: Araban, Bizkaian eta Gipuzkoan ez dituzte zelaien edukierak %100era handituko, oraingoz.

Sagarduik azaldu du Osasun Sistemaren Lurralde Kontseiluak gehienezko mugak baizik ez dituela zehazten, eta, beraz, nabarmendu du Jaurlaritzak baduela beste muga batzuk zehazteko eskumena. Hain zuzen ere, gai honen gainean ika-mikak izan ziren Jaurlaritzaren eta epaileen artean, irail erdialdean. Orduko hartan, EAEko Auzitegi Nagusiak erabaki zuen %60ra handitzea futbol zelaietako gehienezko edukiera, Jaurlaritzak %30ekoari eutsi nahi zion arren.

Bestalde, Espainiako Osasun Ministerioak argitaratu duenez, toki itxietan diren zelaietan %80ekoa izanen da gehienez erabiltzen ahalko den edukiera ostiraletik aurrera. Edonola ere, Carolina Darias Osasun ministroak oroitarazi du maskara erabiltzea derrigorrezkoa izanen dela aurrerantzean ere, eta debekatua izanen dela gune horietan jatea edo edatea.

Labi urriaren 5ean bilduko da

Araban, Bizkaian eta Gipuzkoan COVID-19aren izurritea kontrolatze aldera neurriak ezartzen dituen Labi batzordea datorren astearteanbilduko da, urriaren 5ean, egoera aztertu eta indarrean izanen diren arauak zehazteko; hala zehaztu du Eusko Jaurlaritzako lehendakari Iñigo Urkulluk. Arratsaldeko lau eta erdiak aldera aldera eginen dute bilkuraren ondoko prentsaurrekoa.

Dena dela, lehendakariak ez du argitu batzordera deituko duen azken aldia izanen den edo ez: «Ezin dut aurreratu. Kontseilu zientifiko-teknikoaren ebazpenaren zain nago». Aukera hori zabalik da gaur egun, litekeena baita Jaurlaritzak bertan behera uztea osasun larrialdia.


Summary: Fumio Kishidak irabazi ditu LDPko primarioak, eta Japoniako lehen ministroa izango da. 2012 eta 2017 artean Atzerri ministroa izandakoa izango da gobernuan dagoen alderdiaren hautagaia aste batzuk barru egitekoak diren hauteskunde orokorretan

Fumio Kishidak irabazi ditu LDP Alderdi Liberal Demokratikoaren primarioak, eta Japoniako lehen ministroa izango da, horrenbestez. 2012 eta 2017 artean Atzerri ministro izandakoa izango da, gainera, gobernuan dagoen alderdiaren hautagaia aste batzuk barru egitekoak diren Japoniako hauteskunde orokorretan. Yoshide Suga (LDP) azkeneko urtean lehen ministroa izandakoa ordezkatuko du karguan. Izan ere, Sugak dimisioa eman zuen hilaren hasieran, haren kudeaketaren aurkako kritikek bultzatuta.

Primarioen bigarren itzulian, 257 boto lortu ditu Kishidak, eta 170 Taro Konok, Administrazio Erreformako ministroak. Kono oso aktiboa da sare sozialetan, eta bozen aurreko inkestetan hura zen irabazteko faboritoa. Baina azkenean erabakigarriak izan dira alderdiak parlamentuko bi ganberetan dituen ordezkarien botoak, eta horiek, LDPko kide beteranoek bezala, Kishida babestu dute. Bigarrenean ez bezala, alderdiaren barne bozetako lehen itzulian oso-oso txikia izan da botoen aldea: 256 Kishidak eta 255 Konok. Bozketa horretan Sanae Takaichi (188) eta Seiko Noda (63) hautagaiek ere parte hartu dute.

Behin primarioak eginda, lehen ministro izendatuko dute Kishida. Datorren astelehenean da egitekoa horretarako osoko bilkura, eta, sekulako ezustekorik ezean, Suga ordezkatuko du karguan, LDPk gehiengo nabarmena baitu parlamentuko bi ganberetan. Eta jada aurrera begira jarri da Kishida: «Orain hauteskundeetarako prestatu behar dugu», adierazi du gaur, aukeratua izan ondoren egindako aurreneko adierazpenetan. COVID-19ak eragindako pandemia alboratu gabe, nabarmendu du lehentasun izango duela aurrekontu orokorren zirriborroa osatzea, eta, esaterako, jaiotza tasaren gisako «premiazko gaiei» heltzea, horrek azken urteetan behera eta behera egin baitu Japonian.

Datozen hiru urteetan da LDPren buru izatekoa, eta aurreneko erronka aste batzuk barru edukiko du Kishidak. Indarrean dagoen legegintzaldia urriaren 21ean da bukatzekoa, eta, hortaz, hauteskundeetara deitu beharko du. Azkeneko bi hauteskunde orokorretan, 2014koetan eta 2017koetan, erraz nagusitu zen LDP, botoen %33 inguru lortuta hautetsontzietan. Ikusteko dago zer gertatuko den hurrengo bozetan, baina alderdiak ez du pandemia hasi aurretik zuen babesa. Izurria herrialdea gogor jotzen ari zen arren, gobernua Olinpiar Jokoak egitearen alde agertu zen, eta hori ez zitzaien gustatu herritarrei. Jokoak hasi aurreko asteetan egindako hainbat inkestaren arabera, japoniarren %80 inguru jokoak egitearen aurka zeuden.

Profil ekonomikoa

Politikarien familia batetik dator Kishida, eta herritarren kritikak apaltzea izango du helburu datozen asteetan. Haren ingurukoen iritziz, profil bateratzaile bat du hori egin ahal izateko. Hori dela eta, haren kontrarioek zozotzat eta aspergarritzat hartzen dute. Eta Kishidak eman ditu arrasto batzuk egin nahi duenaz. Agindu du, esaterako, «dozenaka bilioi yen» —dozenaka milioi euro— gastatuko dituela pandemiak ekonomian eragindako kaltea konpontzeko. Oro har alderdiaren ildoarekin bat egiten du, baina kritiko agertu zen Shinzo Abe lehen ministroaren garaian (2012-2020), gobernuak ekonomikoki hartutako bidearekin, eta adierazi zuen politika horiekin aberatsak are gehiago aberasten zirela, eta enpresa ertain eta txikiei kalte egiten zitzaiela.

Atzerri politikari dagokionez, Txinarekin eta AEBekin eduki beharreko harremanetan jarriko du fokua. Kishidari iruditzen zaio Pekinek bere «sistema autoritarioa» esportatu nahi duela.

Azkeneko hiru legegintzaldietan LDP egon da gobernuan. Abe izan zen lehen ministroa 2012tik 2020ra, baina kargua utzi zuen, osasun arazoengatik. Sugak hartu zuen haren lekukoa, baina handik urtebetera dimisioa eman zuen.


Summary: Tubacexeko zuzendaritza eta sindikatuak bihar bilduko dira, akordio baten aurrekoa lotzeko. Otsailean hasitako greba amaitzeko bidean dago, enpresak langileen azken eskaintza bati oniritzia eman diolako.

Tubacexeko langileen greba luzearen amaiera ordu gutxiko kontua izango da; urrats bakar bat falta da enpresako zuzendaritzaren eta sindikatuen arteko akordioaren aurrekoa lortzeko. Izan ere, langile batzordeak proposamen bat egin dio beren borondatez kaleratzea onartu zuten 22 langileen etorkizunari buruz, eta zuzendaritzak ontzat hartu du.

Eusko Jaurlaritzaren Lan Sailaren bitartekaritzarekin aritu dira azken asteotan negoziatzen, eta hark bilera batera deitu ditu bi aldeak biharko, 16:00etatik aurrera. Litekeena da bilera horretan lotzea akordioaren aurrekoa.

Joan den astean, bazirudien bitartekaritzak arrakasta izan zezakeela, baina osteguneko bileran berriro haustura gertatu zen, langileek ez baitzuten azken eskaintza onartu, azken orduko aldaketen ondorioz.

Iragan otsailean abiatu zuten greba mugagabea Tubacexek Araban dituen bi lantegietan, Amurrioko Aceralavan eta Laudioko TTIn. Horrekin salatu nahi zuten zuzendaritzak 150 langile kaleratu nahi zituela, zailtasun ekonomikoak argudiatuta. Jesus Esmoris kontseilari ordezkariak 2020ko ekainean bertan ohartarazi zuen enpresak zailtasun handiak zituela, COVID-19ak eragindako arazoak batu zitzaizkiolako Tubacexen hidrokarburo konpainien inbertsioen jaitsierari —haiek dira Arabako enpresaren hodien bezero nagusiak—.

Apirilean gauzatu ziren kaleratzeak, eta hasieran zuzendaritzak nahi zituenak baino gutxiago izan ziren: 129.

EAEko Justizia Auzitegiak, ordea, kaleratzeak baliogabetu zituen uztailaren hasieran, Tubacexen arazoak behin-behinekoak zirela argudiatuta. Erabaki horren aurkako helegiteak trabatu egin du orduz gero gatazkaren konponketa: ezer hitzartu aurretik helegitea kentzeko eskatu dute langileen ordezkariek, eta eusteko asmoari eutsi dio enpresak.


Summary: Araban egin asmo zituzten lau parke eolikoetatik bi geratu egin ditu Jaurlaritzak. Ingurumenean kalteak eragin ditzaketela argudiatu du Arkamon eta Iturrietan egin nahi zuten proiektua geratzeko. Aitzitik, Labrazako eta Azazetako proiektuen tramiteekin aurrera egiteko baimena eman dio Aixeindar sozietateari, zeina Iberdrolak eta Energiaren Euskal Erakundeak kudeatzen duten.

Arkamoko eta Iturrietako (Araba) parke eolikoek ez dute aurrera egingo, Eusko Jaurlaritzako Ingurumen Sailak baimena ukatu baitie ingurumen baldintzak aztertu ondoren. Labrazako eta Azazetako (Araba) proiektuen tramiteekin, ordea, aurrera egiteko baimena eman dio Aixeindar sozietateari. Iberdrolak eta Energiaren Euskal Erakundeak kudeatzen dute sozietate hori.

Iazko abenduan jakinarazi zuen Araban lau parke eoliko jartzeko asmoa. Bertan behera geratu diren bi proiektuak ziren, hain zuzen ere, proposatutako parkerik handienak: Arkamokoak 95 MWeko ahalmena zuen, eta Iturrietako mendietakoak, berriz, 75 MWekoa; Azazetakoa eta Labrazakoa txikiagoak dira, 40 MWekoak.

Arantxa Tapia Ekonomiaren Garapen, Jasangarritasun eta Ingurumen sailburuak ondorengo adierazpenak egin ditu gaiaren inguruan: «Parke eoliko gehiago, bai, baina azterketa zorrotz baten pean eta, ingurumenari dagokionez, bermatzaileak izanda». Are, esan du energia berriztagarria sortzea, «erronka» bat izateaz gain, «beharrezkoa» dela, eta horren aldeko «apustua» egingo duela Jaurlaritzak.

Araban ingurumen gune babestuan daude proiektaturiko lau parke eolikoak, eta Arabako Foru Aldundiak eginiko txosten teknikoak ohartarazia zuen zer kalte eragin zezakeen. Arabako Mendiak Aske plataformak eta EH Bilduk, Podemosek eta Equok 20.000 alegaziotik gora aurkeztu dituzte proiektu horien aurka.

«Adostasun sozial eta politikoa»

Oposizioko alderdi politikoek ere adierazpenak egin dituzte Jaurlaritzak hartutako erabakiaren harira. EH Bilduk «adostasun sozial eta politikoa» eskatu dio gobernuari energia berriztagarrien hedapen ordenatu eta kontrolatua adosteko. EH Bilduko Arabako Batzar Nagusiko eledun Kike Fernandez de Pinedok adierazi du «albiste ona» dela Jaurlaritzak Arkamu eta Iturrietako zentral eolikoei uko egin izana, baina oraindik ere Lurralde Plan Sektoriala izateko «beharra» dagoela. «Aktibazioak eta erantzun sozialak fruituak eman dituzte; orain lanean jarraitu behar dugu trantsizio energetiko egoki eta orekatu bat adosteko», gaineratu du Fernandez de Pinedok.

Equo Berdeak alderdiak Eusko Jaurlaritzari eskatu dio uko egin diezaiola Azazetan eta Labrazan parke eolikoak jartzeari, Arkamon eta Iturrietan baztertutakoak bezalako kokaleku desegokiak baitira. Alderdi horrentzat, beste eremu batzuetan eraikitzea da alternatibarik onena: «Energia berriztagarriak hedatzeko badaude beste toki alternatibo batzuk; ulertezina eta onartezina da kokapen horiek aukeratzea. Hain da handia eremu horietan landa, natura, historia, kultura eta paisaia ondareak duen eragina».

Alderdi ekologistak ere garapen deszentralizatuaren bidez lurraldean berriztagarriak ezartzearen aldeko apustua berretsi du. Era berean, esan du berriztagarriekin sortzen den energiaren kontrola «gutxi batzuen esku» egon beharrean tokiko populazioaren esku egon behar dela.

Jardunaldiak Nafarroan

Araban bezala, Nafarroan ere proiektu berriztagarrien aurkako hainbat mobilizazio eta ekintza antolatu dituzte azken hilabeteotan. Oraingo honetan, NEE Nafarroako Energia Eraldatzen eguzki eta haize poligonoek kalte egindako Nafarroako herri eta eskualdeetako plataformen koordinakundeak jardunaldiak antolatu ditu, Berriztagarriak BAI, honela EZ lelopean.Jarunardiak Iruñean izango dira, urriaren 4an eta 6an. 18:30ean hasi eta 21:00ean amaituko dira. Mintzaldiek, baliabide energetiko eta mineralen murrizketaren testuingurua kontuan hartuta, trantsizio energetikoa izango dute ardatz nagusi.

Jardunaldi horiek egitearen arrazoi nagusia urriaren 6an eta 7an Iruñeko Nafarroa Arenan egingo den Trantsizio Ekologikorako Industriaren II. Nazioarteko Biltzarra izeneko kongresua da. Horregatik, mintzaldiez gain, urriaren 6rako eta 7rako elkarretaratzeak antolatu dituzte Aizagerria plazan, Nafarroa Arena eraikinaren ondoan. Lehenengoa 08:30ean izango da, kongresuaren hasierarekin batera. Bigarrena, berriz, 17:30ean izango da, kongresua amaitzen denean.


Josetxo Zaldua kazetaria zendu da

Summary: Josetxo Zaldua kazetaria zendu da. Elizondon sortu zen, baina Ipar Euskal Herrira errefuxiatu zen gero, ETAko kide izatea leporatu zioetenean. 1980ko hamarkadan Mexikora joan zen, eta La Jornada egunkarian aritu zen han, kazetari eta edizio arduradun.

Egin egunkarian egin zituen lehen urratsak, argazkilari gisa, baina Ipar Euskal Herrira joan behar izan zuen segidan, 1978an, ETAko kidea izateaz akusatuta. 1980 bukaeran iritsi zen Mexikora, eta han kazetari eta edizio arduradun aritu da hainbat urtez, La Jornada egunkarian. Josetxo Zaldua kazetaria atzo zendu zen (Elizondo, Nafarroa, 1951 - 2021), eritasun baten ondorioz, 70 urte zituela, La Jornada egunkariak berak jakinarazi zuenez. Kazetak jakinarazi duenez, hedabideko «zutabe» zen Zaldua, eta «erreportari eta argazkilari belaunaldi oso baten irakasle».

BERRIAk 2016an egin zion elkarrizketan adierazi zuenez, Mexikora iritsi zenean hasi zen bere bizitza «berreraikitzen». Berehala lana topatu zuen Unomasuno egunkarian, eta 1984an La Jornada sortu zuen, beste kide batzuekin batera. 1983tik 1990era, berriemailea izan zen Erdialdeko Amerikan, bertzeak bertze Nikaraguan; 1990etik 1995era, Latinoamerika osoan. Egunkariaren edizio arduraduna izan zen 1996tik.

Orduan BERRIAri erran zion eskertuta zegoela bizitzarekin, «zorte oso ona» eduki zuela iruditzen zitzaiolako, eta oso eskertuta Mexikorekin ere. Euskal Herria gertutik jarraitzen zuen, ordea. Honela adierazi zuen elkarrizketan egoera politikoaz: «Politika egin behar da. Batez ere, Euskal Herrian; asko baitago egiteko. Ez ginen soilik okertu, beharbada, borroka armatua luzatzean. Okertu ginela pentsatzen dutenetakoa naiz, baina tira: egindakoa eginda dago, eta horren gainean lan egin behar da. Guk, independentistok, politika egiten ikasi beharra daukagu».


Summary: Inflazioa %4 ingurura igotzea espero da, energiak bultzatuta. Hego Euskal Herrian, KPIa %3,3koa zen abuztuan, baina argindarraren, gasaren eta petrolioaren garestitzeak %4 inguruan utziko duela aurreikus daiteke Espainiako indizeari begira

Espainiako INEk Hego Euskal Herriko inflazioaren datua emango du luze gabe, eta oso litekeena da Atzeraldi Handiaren lehen urteetara jo behar izatea jakinaraziko duen KPIaren erreferentziak aurkitzeko. Izan ere, bizitzaren garestitzea gora eta gora doa pandemiaren osteko susperraldiak hauspotuta, eta dagoeneko %3,3 da KPIa Hegoaldean. Bada, %4ko langatik hurbil geratuko da irailean, kontuan hartuta INEk gaur jakinarazi duela Espainiako inflazioa %4ra igo dela. 2008. urtetik ez da garestitze handiagorik izan adierazle horretan.

Horregatik, Hego Euskal Herrian ere gorakada handia espero da inflazioan, energia izugarri bultzatzen ari delako gora, inoizko preziorik garestienetakoekin. Argindarra kontrolik gabe doa gora, eta, atzo, handizkako merkatuan 190 euroan zegoen kilowatt-ordua, beste errekor bat. Horri gehitu behar zaio petrolioa gero garestiago saltzen ari dela, eta Brent upelak 80 dolarrak gainditu dituela. Autoaren biltegia betetzea ez da orain baino garestiagoa izan 2018. urtetik. Esan beharrik ere ez dago: janariaren ekoizpena eta garraioa garestitu egin dira azken hilabeteetan, eta produktu asko dira urte hasieran baino garestiagoak: olioa, kafea, haragia, barazkiak....

Beraz, inflazioa %4 ingurukoa izango dela aurreikus daiteke, eta horrek ondorio handiak izan ditzake negoziazio kolektiboan, batetik, baina pentsioetan ere bai, bestetik. Ikusteko dago 2021. urtearen amaieran non kokatuko den KPIa; adituek uste dute %3tik behera izango dela, baina, hala ere, igoera handiak egon beharko dira soldatetan erosteko ahalmena ez galtzeko. Pentsioen sistema publikoak ere ahalegin handia egin beharko du aurten, pentsioak KPIa bezainbeste igo beharko dituenez; igoera hori %3 ingurukoa izan daiteke.


Summary: Espainiako Gobernuak beste bi batxilergo mota sortzea proposatu du. Irakasgaien diseinu berria egin du Espainiako Gobernuak. Ikasleek bost batxilergo mota izango dituzte aukeran: zientziak eta teknologia; giza eta gizarte zientziak; artea musikaren eta arte eszenikoen adarrarekin; artea arte plastikoen, irudiaren eta diseinuaren adarrarekin; eta batxilergo orokorra. Aldaketek eragina izango dute Hego Euskal Herrian.

LOMLOE garatu nahian, irakasgaien diseinu berria egin du Espainiako Gobernuak. Behin-behineko dokumentuan hainbat aldaketa egin dituzte, batez ere Batxilergoan eta DBH Derrigorrezko Bigarren Hezkuntzan. Gaur bilduko da Hezkuntza Batzorde Orokorra, eta autonomia erkidegoetako ordezkariei bertan jakinaraziko diete antolaketa akademiko berria. Aldaketek eragina izango dute Hego Euskal Herriko ikastetxeetan ere, dekretu bidez onartuko dituztelako. Datorren ikasturtetik aurrera indarrean egongo dira maila bakoitietan, eta hurrengotik aurrera, bikoitietan.

Eusko Jaurlaritzak eta Nafarroako Gobernuak proposamena jaso dute, eta iradokizunak egiteko aukera izango dute orain. Berez, LOMLOEren arabera, Madrilek curriculumaren erdia zehaztu dezake gehienez, baina, oraingo honetan, dekretu bidez onartu asmo ditu aldaketak Espainiako Gobernuak. Beraz, Hego Euskal Herriko ikastetxeetan ere nahitaez ezarri beharko dituzte.

Aldaketarik handienetako bat Batxilergoko ikasleek nabarituko dute. Egun, hiru batxilergo mota dituzte aukeran —zientziak, giza eta gizarte zientziak, eta artea—; bost izango dituzte aurrerantzean: zientziak eta teknologia; giza eta gizarte zientziak; artea musikaren eta aste eszenikoen adarrarekin; artea arte plastikoen, irudiaren eta diseinuaren adarrarekin; eta batxilergo orokorra. Azken horrek arlo zientifikoko eta letretako gaiak uztartuko ditu, eta DBH amaitutakoan zer ikasi ziur ez dakitenei bideratuta dago, edo gero ikasi nahi dutenerako arlo bateko eta besteko jakintzak behar dituztenei.

Irakasgai berriak

DBHn, berriz, errotiko aldaketarik ez da izango, baina irakasgai berriak izango dituzte ikasleek. DBHko lehenengo mailatik hirugarrenera, Teknologia eta Digitalizazioa izeneko irakasgai bat izango dute, gutxienez ikasturte batean. Laugarren mailan, berriz, bi aukera izango dituzte: Teknologia edo Digitalizazioa. Gainera, maila horretako Ekonomia irakasgaia Ekonomia eta Ekintzailetza bihurtuko da, eta «sorkuntza izpiritua eta ekimena» bultzatuko du. Gainera, DBH4an aukerako beste irakasgai bat ere izango dute: Formakuntza eta Orientazio Pertsonala eta Profesionala. Dokumentuan jaso dutenez, psikologian, soziologian eta antropologian oinarrituta egongo da.

Hego Euskal Herriko ikastetxeek Balio Zibikoak ikasgaia ere eskaini beharko dute. Lehen Hezkuntzako bosgarren edo seigarren mailako eskola umeek jaso beharko dute, baita DBHko lehenengo, bigarren eta hirugarren mailakoek ere, ikasturte batean bederen. Filosofian ere, aldaketak: ez da derrigorrezkoa izango DBHko laugarren mailan; bai, ordea, Batxilergoko lehenengoan eta bigarrengoan —orain, lehenengoan soilik da derrigorrezkoa—.

Ikasgai berriez gain, beste aldaketa garrantzitsu bat ere egongo da DBHko azken mailan: batxilergo mota ikasturte hasieran aukeratu beharrean, amaieran aukeratu ahal izango dute.

DBHn ez ezik, Batxilergoan ere irakasgai berriak izango dituzte aukeran. Zientziak eta Teknologia Batxilergoa hautatzen dutenek, ohiko matematikaz gain, Giza Zientzietara Aplikatutako Matematikak ikasi ahal izango dituzte, «datuen analisiak eta interpretazioak pisu handiagoa» izango duten ikasgaia. Giza eta gizarte zientzien Batxilergoan, ez dute orain arte bezala Latina edo Matematika aukeratu beharko, eta biak egiteko aukera izango dute. Gainera, Marrazketa Teknikoa ikasgaiak bi aldaera izango ditu: teknologiari eta arkitekturari lotutako ikasketak egin nahi dituztenentzako bat, eta alderdi artistikoari lotuago egongo den beste bat.


Summary: Psikologo kontsultak ordaintzen hasiko da Gizarte Segurantza Iparraldean. Emmanuel Macron Frantziako presidenteak iragarri du 3 urtetik aurrerako herritarrentzat aplikatuko dutela neurria.

Buruko osasunaren eta psikiatriaren jardunaldiak atzo amaitu zituen Frantziako Gobernuak. Frantziako presidente Emmanuel Macronek iragarri zuen Gizarte Segurantzak bere gain hartuko dituela psikologo kontsulten ordainketak. Halere, medikuaren aginduz joaten direnei bakarrik aplikatuko zaie neurria, 3 urtetik aurrera. Gainera, prezio finko bat aplikatzen duten psikologoentzat soilik balioko du ordainketak: lehen kontsultak 40 eurokoa izan beharko du, eta gainerako seiek 30 eurokoak. Izan ere, hastapenean zazpi kontsulta egiteko balioko du neurriak, baina terapia luzatzen ahalko da medikuaren agiriaren bidez.

Macronek azaldu du ezen, pazienteentzat ez ezik, «zailtasunak dituzten» psikologoentzat ere badela neurria. «Kontsultak egiteko neurri hori bada beren lanbidetik bizi ezin diren psikologoentzat ere». Hala, 30 eta 40 euro baino tarifa goragoa duten kontsultak ez ditu bere gain hartuko Gizarte Segurantzak. Macronek ez du zehaztu noiz sartuko den neurria indarrean, baina hitzeman du 2022. urterako funtzionatuko duela.

Bestalde, Olivier Veran Frantziako Osasun ministroak goiz honetan adierazi du larrialdi psikologikoetarako zenbaki bat jarriko duela martxan Frantziako Gobernuak, eta etzitik aitzina izanen da abian. 3114 zenbakia izanen da; asteko egun oroz funtzionatuko du, 24 orduz jarraian. Psikiatriako langileek kudeatuko dute linea.


Summary: EBren eta Marokoren arteko arrantza eta nekazaritza akordioak baliogabetu dituzte. Europako Batasuneko Auzitegi Orokorrak arrazoia eman dio Fronte Polisarioari, itunek ez zutelako Mendebaldeko Sahararen oniritzirik. Hori bai, adostasunek behin-behinean jarraituko dute indarrean, talde komunitarioaren «atzerriko jarduna mantentzeko».

EB Europako Batasuneko Auzitegi Orokorrak talde komunitarioaren eta Marokoren arteko arrantza eta nekazaritza akordioak baliogabetzea erabaki du, bi aldeek Mendebaldeko Saharako herritarren onespenik gabe onartu zituztelako itun horiek. Fronte Polisarioak aurkezturiko helegiteei emandako erantzuna da, erakundeak argudiatu baitzuen adostasun horiek Mendebaldeko Sahararen oniritzirik gabe onartu zituztela, aurrez Luxenburgoko auzitegiak ebatzi zuen arren ezin zutela halakorik egin.

Erabaki judiziala kolpe gogorra da Marokorentzat, akordio horien bidez Mendebaldeko Saharan lukeen «subiranotasuna» inposatu nahi baitu. Auzitegiak argudiatu du eremu hori deskolonizazio prozesu baten zain dagoela, eta, hortaz, itunek ez dutela baliorik, akordioek Mendebaldeko Saharako produktuak eta baliabideak ere hartzen dituztelako kontuan; era berean, EBko Auzitegi Orokorrak onartu egin du Fronte Polisarioa dela sahararren ordezkaria talde komunitarioko auzitegietan.

Hori bai, akordioek behin-behinean jarraituko dute indarrean —auzitegiak zehaztu ez duen epean—, EBren «atzerriko jarduna mantentze» aldera eta «nazioarteko konpromisoen segurtasun juridikoa» bermatzeko, Europako Batasuneko Auzitegi Orokorrak sententzian azaldu duenez: «Orain bertan behera utziz gero, ondorio larriak izango lituzke. Sekulako garaipena da guretzat».

Fronte Polisarioak Efe berri agentziari adierazi dionez, behin-behineko epe hori bi hilabetekoa izango da, eta, beraz, «leiho bat izango da [Europako] Batzordearentzat eta [Europar] Kontseiluarentzat itunetik ateratzeko». Naser Burita Marokoko Atzerri ministroak eta Josep Borrell talde komunitarioko diplomaziaburuak, berriz, komunikatu bateratu bat helarazi dute, eta adierazi «beharrezko neurriak» hartuko dituztela bi aldeen arteko harreman komertzialak «bermatzeko»; Bruselak zein Rabatek, biek ala biek izango dute helegitea aurkezteko aukera epe horretan.

EBk eta Marokok arrantza akordio bat sinatu zuten 2006an, eta, horren bidez, Espainiako barkuek —eta beste estatu kideetakoek— Marokoko eta Mendebaldeko Saharako ur eremuetan sartzeko baimena eskuratu zuten. Gerora, 2012an, bi aldeek nekazaritza ituna adostu zuten, eta horren bidez, Rabatek sahararren produktuak saltzeko baimena izan zuen.

Hiru urte geroago, ordea, Europako Justizia Auzitegiak bertan behera utzi zuen nekazaritza akordioa, argudiatuta Europar Kontseiluak ez zuela kontuan hartu nazioarteko erakundeek ez dutela aitortzen Marokoren Mendebaldeko Sahararekiko subiranotasuna; aldiz, 2016an, Luxenburgoko auzitegiak atzera egin zuen, eta itunaren aplikazioa baimendu. Hori bai, Rabaten subiranotasuna onartu gabe.

Arrantza akordioaren kasuan, Western Sahara Campaign gobernuez kanpoko erakundearen salaketen harira, Europako Justizia Auzitegiak 2018an ebatzi zuen akordio hori ezin zela Mendebaldeko Saharan aplikatu, «nazioarteko zuzenbideko arau jakin batzuk hausten» zituelako; batez ere, «determinazio askerako printzipioa».

Hori ikusirik, Bruselak erabaki zuen arrantza ituna berriz egitea, eta Europako Batzordeak beste akordio bat proposatu zuen 2018ko urrian, argudiatuta Marokoren menpeko «aktore batzuekin eta besteekin» hitz egingo zuela horretaz, Luxenburgoko auzitegiaren erabakia betetzeko.

Fronte Polisarioa, negoziazioetatik kanpo

Fronte Polisarioak, ordea, ez zuen parte hartu elkarrizketa horietan, argudiatuta Rabatek ez zuela «autoritaterik» EBrekin negoziatzeko Mendebaldeko Saharako urez.

Hala, talde komunitarioko estatu kideen eta Europako Parlamentuaren babesarekin, bi aldeek arrantza akordio berria onartu zuten 2019ko martxoan; besteak beste, eurodiputatuek eta gobernuburu eta estatuburuek ontzat jo zituzten Europako Batzordeak Mendebaldeko Saharako herritarrekin egindako «kontsultak».

Fronte Polisarioak kontrakoa argudiatu zuen, EBk ez ziola utzi Mendebaldeko Saharako herria ordezkatzeko bere «eskumena erabiltzen», eta Europako Batzordeak azkenean horixe bera aitortu zuen iragan martxoan; azken horrek azaldu zuenez, ondorioztatu zuen sahararrak «itunaren alde egingo luketela, ez baita auzi politiko bat, garapen ekonomiko eta sozial bati buruzkoa baizik».

Luxenburgoko auzitegiaren erabakiak ondorio politiko eta ekonomikoak izango ditu, EB baita Marokoren lehen bazkide komertziala, eta Rabat baita talde komunitarioaren lehena ere bere hegoaldeko estatuen artean.

Esaterako, arrantza akordioak aurreikusten dituen arrantzen %90 Mendebaldeko Saharako uren inguruan egiten dira; horietan sartzeko, Bruselak urtean 52 milioi euro ordaintzen dizkio Rabati.


Summary: Manny Pacquiaok boxeoa utzi du, eta presidentetzarako hautagai izango da. Zortzi kategoriatan munduko hamabi garaikur eskuratu dituen boxeolari bakarra da filipinarra. Duela hamar egun aurkeztu zuen 2022ko hauteskundeetarako bere hautagaitza.

Boxeoaren munduan mito bat da Manny Pacquiao, baina ez du gehiago borrokatuko. Ez, behintzat, ringaren gainean. Hurrengo lehia hauteslekuetan jokatuko du 42 urteko boxeolari ohiak, 2022ko Filipinetako presidentetzarako bozetan. Duela hamar egun iragarri zuen haietara aurkeztuko zela, eta gaur, berriz, boxeoa utziko duela.

Pacmanek sare sozialetan argitaratu duen bideo batean eman du erabakiaren berri: «Sekula hartu dudan erabakirik zailena da, baina bakean sentitzen naiz. Borrokatu zuen ametsengatik, egin lan gogor, eta ikusiko duzue zer gertatzen den», esan du, eskerrak eman aurretik boxeoari, jarraitzaileei, eta, batez ere, bere entrenatzaile izan den Freddie Roachi. Bideoan ingelesez eta tagaloz hitz egiten du Pacquiaok.

Boxeoak azken urteetan izan duen izar nagusietako bat da, eta milioika lagunek idolotzat daukate Filipinetan. Zortzi kategoriatan munduko hamabi gerriko eskuratu dituen boxeolari bakarra da, nahiz eta 26 urterekin ekin zion bere ibilbide profesionalari. Azkar egin zuen gora filipinarrak, baita haren ospeak ere. Denera 62 garaipen lortu ditu profesionaletan, haietako 39 aurkaria K.O. utzita; bi borrokatan berdindu du, eta zortzitan galdu.

Porrot horietako bat inoiz egin den borrokarik famatuenetako batean izan zen, 2015ean, Floyd Mayweather estatubatuarraren aurka borrokatu zenean. Ikusmin handia eragin zuen borroka hark, eta telebista eskubideetan soilik 350 milioi euro baino gehiago sortu zituen. Bere azken borrokan ere galdu egin zuen, joan den abuztuaren 21ean, Las Vegasen, Yordenis Ugas kubatarraren aurka.

Boxeolari bikaina izateaz gain, balioaniztuna izan da Pacman, eta horren erakusgarri da zortzi kategoriatan munduko txapeldun izan dela: gerriko hori eskuratu du euli pisuan, superoilar pisuan, luma pisuan, superluma pisuan, pisu arinean, pisu superarinean, welter pisuan eta superwelter pisuan.

Duterte: lehen lagun, orain etsai

Aurtengoa ez da Pacquiao politikan arituko den lehen aldia, hamar urte baino gehiago baitaramatza boxeoa eta jardun politikoa uztartzen. Filipinetako kongresuko kide hautatu zuten 2010ean, eta senatari 2016an.

Betidanik Rodrigo Duterte presidentearen aliatua izan da boxeolaria, joan den ekainean aurkari bihurtu ziren arte. Pacquiaok gaitzetsi egin zuen Filipinek Txinarekin zuten harremana, eta ustelkeria kasuak salatu zituen. Politikoki, ordea, Duterterekin bat egiten du gai askotan: iraganean argi utzi izan du ezkontza homosexualen aurka dagoela, eta heriotza zigorraren alde agertu izan da, zeina ez baitago ezarrita Filipinetan.

Orain bi joera daude Filipinetako Alderdi Demokratikoaren barnean: Pacquiaoren aldekoa, eta Christopher Bong Goren aldekoa. Duterte da Goren hautagaitzako presidenteordea, eta, kritikoen arabera, mugimendu horri esker agintzen jarraitzeko asmoa du egungo presidenteak.

Bere hautagaitza aurkeztean, herritar pobreenen alde egingo zuela azpimarratu zuen Pacmanek: «Zapalduek irabazteko garaia da, azken urteetan gehien sufritu dutenek irabaztekoa». Azken urteetan ezer ez dela aldatu gaitzetsi zuen, eta esan zuen horregatik egin duela hautagaitza propio bat aurkezteko hautua.


Summary: Aburto: «Gupidarik gabe jarriko ditugu isunak». Azkenaldian Bilbon izan diren kale zurrutak kritikatu ditu hiriko alkate Juan Mari Aburtok, eta iragarri du kontrol poliziala indartu eginen dutela.

Kale zurrutak izatea eragozteko neurriak zorroztu eginen dituztela jakinarazi du Juan Mari Aburto Bilboko alkateak gaur, kazetariei egindako adierazpen batzuetan. Udalak gogor eginen du indar horretarako, azaldu duenez. Zehaztu du azken urteetan aski handitu dutela Bilbon lanean ari diren udaltzainen kopurua, lehenago baino 300 gehiago baitira orain, eta, adierazi du orain are gehiago indartu nahi dutela Poliziaren lana. «Polizia gehiago izango dira Bilboko kaleetan. Halere, ez da erraza pertsona bakoitzaren atzetik polizia bat jartzea», esan du. Gaztelaniaz egindako adierazpenetan, gainera, zigorrei buruz mintzatu da, irmo: «Gupidarik gabe jarriko ditugu isunak». Mezua ez da bera izan euskaraz esandako hitzetan: «Isunak jarriko ditugu, dudarik gabe».

Bestalde, Aburtok azaldu du herritar gehienak arauak betetzen ari direla, baina salatu du beste batzuen jokabidea ez dela bera. «Batzuek ez dituzte betetzen arauak. Horregatik, esan beharra dugu ez dugula ulertzen, ezta onartzen ere, aisialdia kontrolik gabe edatea izatea, edo ondarea hondatzea, edo bizilagunak molestatzea. Hori ezin da aisialdia izan».


Summary: ELAk salatu du Donostiako Txara I egoitzan 14 orduz jan barik eduki izan dituztela erabiltzaileak. Sindikatuak Maite Peña Gipuzkoako Aldundiko Gizarte Politiketako diputatuaren dimisioa eskatu du

ELAren salaketa baten harira egindako ikuskapen batek ekarri du argitara Donostiako Txara I zahar etxeak ez dituela langileen ratioak betetzen. Sindikatuak ohar bidez adierazi du egoitzak kudeatzen dituzten enpresa pribatuek «ahaztu» egiten dutela pertsonekin egiten dutela lan, eta «ez torlojuak egiten». Hamalau ordu jan barik izateaz gain, egoiliarrak gosaltzera askotan fardelak aldatu gabe eramaten dituztela nabarmendu du txostenak. Beste kasu batzuetan, afaldu ostean jarraian oheratzen dituztela jakinarazi dute, eta batzuek gonbitoka egiten dutela horregatik.

Gipuzkoako zahar etxeetako langileek 252 egun daramatzate greban, eta, sindikatuaren arabera, Eldiario.es egunkari digitalak argitara ekarri duen ikuskapenak agerian utzi du haien «aldarrien zilegitasuna». Esan dutenez, egoera ez da mugatzen Txara I zahar etxera, eta Gipuzkoako zentro gehienetan erizainak falta direla azpimarratu dute. ELAk Gipuzkoako Aldundia jo du erantzule nagusitzat, diruz laguntzen dituelako sektoreko enpresa pribatu guztiak eta ratioak zehazten dituelako.

ELAko bozeramaile Aimar Etxeberriak hiru eskaera egin ditu Euskadi Irratian: langile bakoitzak egoiliar bakoitzarentzat daukan denbora luzatzea, langile kopurua handitzea, eta Maite Peña Gipuzkoako Aldundiko Gizarte Politiketako diputatuak dimititzea.

Peñak onartu du abuztuan langile gutxiago egon direla, baina udako oporrekin eta ordezko langileak lortzeko zailtasunarekin lotu du arazoa. Txarakoa «325 ikuskapenetatik bat bakarrik» dela nabarmendu du, eta jan barik hamalau ordu pasatu zutenak 116 egoiliarretatik hamasei izan zirela.


Movistarrek Alex Aranburu fitxatu du

Summary: Movistarrek Alex Aranburu fitxatu du. Azken bi urteetan Astanan ibili den txirrindulariak hiru urterako kontratua sinatu du.

«Oso pozik nago datozen hiru urteetan etxeko taldean jardungo dudala iragartzeaz». Hala jakinarazi du Alex Aranburu txirrindulariak (Ezkio-Itsaso, Gipuzkoa, 1995), hain zuzen, Astana taldea utzi eta hurrengo hiru urteetan Movistarrekin korrituko duela; 2024ra arteko kontratua sinatu du. Aurretik Muriasen (2016) eta Caja Ruralen (2017-2019) ibili zen Aranburu.

Etengabe hobetzen ari den txirrindularia da ezkiotarra, balio anitzekoa, eta emaitza bikainak eskuratu ditu azken urteetan: Euskal Herriko Itzuliko etapa bat, bi zazpigarren postu Milano-San Remon, bigarren postua Espainiako Vueltako erlojupeko batean... Flandrian jokatu berri den mundialean ere bera zen Espainiako selekzioaren liderra, baina erori eta lasterketatik kanpo geratu zen.

Fitxaketa ofizial egin ostean, Aranburuk aitortu du ezagutzen dituela taldeko kide gehienak, eta uste duela «giro ederra» izango dutela lankideen artean: «Ilusioz beteta nator, txirrindulari eta pertsona gisa hazten jarraitzeko asmoarekin. Ea guztion artean gauza politak lortzen ditugun», esan du Movistarrek berak plazaratutako adierazpenetan. Taldeak fitxatu duen hirugarren txirrindularia da, Oscar Rodriguezen eta Max Kanterren ostean.


Summary: Ondarroako arrantzale bat hil da lan istripu batean. Itsas zabalean izan da istripua. Gaztea porturatu egin dute, baina ezin izan dute ezer egin. Aurten hildako 49. behargina da.

Abdoulaye Diome Ondarroako Kaxarra itsasontziko marinela hil da asteazken honetan, 11: 45ak aldera. Sindikatuen zenbaketaren arabera, 49 pertsona hil dira aurten lan istripuz. Ezbeharra itsas zabalean gertatu da. Antza denez, 27 urteko gazteak polea handi baten kolpea hartu du sabelean. Istripua izan eta berehala zerbitzu medikoetara deitu dute, eta porturako bidea hartu. 10:30ak aldera iritsi dira hara. Osalanek bere gain hartu du gertaturikoari buruzko ikerketa. Diomek hamar urte zeramatzan Ondarroan bizitzen, eta bi seme-alaba zituen.


Summary: Bederatzi euskal preso Euskal Herriratuko dituzte. Andoni Goikoetxea eta Joanes Larretxea Martutenera ekarriko dituzte; Ibai Beobide, Jon Crespo eta Joseba Borde, Basaurira; Unai Bilbao eta Alaitz Aramendi, Zaballara; eta Igor Portu eta Jesus Maria Gomez Ezkerro, Iruñera. Gomez eta Crespo, gainera, hirugarren graduan jarriko dituzte.

Espainiako Espetxe Erakundeek iragarri dutenez, bederatzi euskal preso ekarriko dituzte Euskal Herrira: bi Martutenera (Donostia), hiru Basaurira (Bizkaia), bi Zaballara (Araba) eta bertze bi Iruñera. Bi euskal presori, gainera, hirugarren gradua emanen diete.

Martutenera ekarriko dituztenak Andoni Goikoetxea eta Joanes Larretxea dira: Dueson zegoen Goikoetxea (Kantabria, Espainia, 170 kilometro), eta Villabonan Larretxea (Asturias, Espainia, 385 kilometro). Basaurira Ibai Beobide, Jon Crespo eta Joseba Borde ekarriko dituzte, Burgosetik (Espainia, 215 kilometro) eta Duesotik, hurrenez hurren. Zaballara Unai Bilbao eta Alaitz Aramendi ekarriko dituzte, Darocatik (Zaragoza, Espainia 345 kilometro) eta Brievatik (Espainia, 475 kilometro). Iruñera, azkenik, Igor Portu eta Jesus Maria Gomez Ezkerro ekarriko dituzte, Darocatik eta Villabonatik. Hirugarren gradua Gomezi eta Crespori emanen diete.

Azken asteetan batere iragarpenik egin gabe egon ondotik etorri da gaurkoa. Azkeneko mugimenduen iragarpena abuztuaren 31n egin zuten Espainiako Espetxe Erakundeek.

70etik goiti Euskal Herrian

Gaur egun 63 euskal preso daude Euskal Herriko kartzeletan. Bertze bik iragarria dute lehendik Euskal Herriratuko dituztela, beraz, horiek eta gaurko mugimenduak gauzatzen direnean, 74 izanen dira Euskal Herrian egonen direnak. Hau da, euskal presoen %36tik gora.

Sarek deituta, bertzalde, euskal presoen eskubideen aldeko martxa hasiko dute gaur. Lesakatik abiatuko da protesta, 18:00etan, eta Berriozarrera larunbatean ailegatuko da. 352 kilometro, 74 errelebo eta 72 ordu eginen dituzte ibilian, euskal presoak «etxean izateraino».


Summary: Garbiñe Aranburu: "Egin dezagun Euskal Herrian Madrilen posible ez dena". LAB sindikatuak manifestazioa egin du gaur, Bilbon, Eusko Jaurlaritzaren egoitzaren eta Iberdrola Dorrearen artean.

LAB sindikatuak, bere Programa Sozioekonomikoaren aurkezpenean ondoren, manifestazioa egin du gaur, Bilbon, enpleguaren, zaintza lanen eta ondasunaren banaketaren alde. Eusko Jaurlaritzaren egoitzaren eta Iberdrola Dorrearen artean egin du martxa sindikatu abertzaleak, eta amaiera ekitaldian Garbiñe Aranburu idazkari nagusiak hartu du hitza Hego Euskal Herrian greba orokor bat egiteko dagoen aukerari erreparatzeko. «Euskal Herritik eta Euskal Herrirako Greba Orokorra» egiteko garaia dela azpimarratu du: «Posible egin dezagun Euskal Herrian, Madrilen posible ez dena. Euskal Herrian borroka dezagun, Jaurlaritza eta Confebask, Nafarroako Gobernua eta CEN estu hartzeko eta langileen aldeko erabaki eta politika publikoak garatzeko».

Izan ere, Aranbururen ustez, «ziklo mobilizatzaile berri bat» irekitzeko arrazoiak badira, «sobera» gainera. Lanuzte orokorra urtea amaitu aurretik egin nahi du LABek, eta ELAren erantzunaren zain dago. Bitartean, Aranburu gero eta sarriago eskatzen ari da abenduan litzatekeen balizko greba hori. «Greba orokor berri baterako arrazoiak sobera daude. Greba Madrilera begira, bai; greba Madrileko erabakietan eragiteko helburuarekin, bai, baina greba, batez ere, Euskal Herritik eta Euskal Herriarentzat».

ELArentzat mezua, hura aipatu gabe

ELA sindikatuak ez dio atea itxi greba orokorra antolatzeko aukerari, baina tentuz aztertzen ari da noiz egin beharko litzatekeen. Mitxel Lakuntza idazkari nagusi duen sindikatuak lan eta pentsioen erreformen harira egin nahiko luke mobilizazio handi hori, eta, horretarako, Espainiako Gobernuaren agendari begira dago. Erreforma horiek Espainiako Kongresuan aurrera ateratzeko euskal alderdien botoak beharko dira, eta alderdiak estu hartu nahiko lituzke ELAk greba orokor baten bidez.

LABeko buruak gaur esan du, «irekitzen ari den mobilizazio ziklo berriak emaitzak» emango dituela «ziurtasun osoarekin» joaten badira lanuzte orokorrera. «Bagoaz grebara irekiak ditugun borroka sindikal eta sozialei babesa eta bultzada berri bat emateko, etorkizunean borroka gehiago pizteko baldintza berriak sortzeko. Greba orokorrak bestelako herri mugimenduekin elkarlana sustatzeko aukera ere ematen digu; pentsiodunak, mugimendu feminista, gazteak, migranteen eskubideen defentsan ari direnak... Bagoaz grebara Madrilen eta Euskal Herrian eragin asmoz, patronalari eta bere menpeko gobernuei abisu argi bat bidaltzeko».