Summary: Sexuen araberako soldaten erregistro bat egin beharko dute enpresek. 50 langiletik gorako lantegietan izango da derrigorrezkoa. Sei hilabeteko epea dute horretarako.

Espainiako Gobernuak laneko genero desberdintasunaren aurkako bi dekretu onartu ditu astearte honetan eginiko Ministroen Kontseiluan. Berritasun nagusia da enpresak behartuta egongo direla sexuaren aldagaia kontuan hartuta soldaten erregistroak sortzera, lanpostuak baloratzeko sistema bat ezartzera eta ordainsarien auditoria bat egitera (50 langile baino gehiagokoek). Horrez gain, enpresetan berdintasun planak garatzeko aurreko dekretua zabaldu du gobernuak. Bi testuak Lan eta Gizarte Ekonomia eta Berdintasun ministerioek eta CCOO eta UGT sindikatuek adostu dituzte.

Erregistroak langile guztiek jasotzen dituzten ordainsarien informazioa jaso beharko du, sexuen arabera bereizita, zuzendaritzako langileak eta goi kargudunenak barne, lanbide sailkapenaren eta balio bereko lanen arabera banakatua eta batezbestekoa eginda, eta oinarrizko soldatak, soldata osagarriak eta soldataz kanpoko ordainsariak jasoz.

Enpresek sei hilabeteko epea izango dute erregistroa garatzeko, eta Lan eta Berdintasun Ministerioak emango dizkie horretarako bitartekoak.

Berdintasun planak

Horrekin batera, bigarren dekretuak zabaldu egiten ditu 50 langiletik gorako enpresetan berdintasun planak egiteko eta aplikatzeko betebeharra ezartzen duen 6/2019 Errege Lege Dekretuaren eskakizunak. Iragan martxoaren 7tik aurrera, 150 langile baino gehiago dituzten konpainiek berdintasun plan bat izan beharko dute. 100 eta 150 langile bitarteko enpresek urtebete gehiago izango dute horretarako, eta 50 eta 100 langile artekoek, berriz, 2022ko martxotik aurrera egin ahal izango dute.

Arau hori ez betetzeak zigor larriak ekarriko dizkie enpresei, eta 626 eurotik 6.250 eurora bitarteko isunak ezarri ahal izango zaizkie. Gainera, administrazio publikoekin egiten diren kontratazio prozesuetan parte hartzen duten enpresek arreta berezia jarri beharko dute, betebehar hori ez betetzeak eragin kaltegarria izan baitezake lehiaketa publiko horietan parte hartzeko orduan.


Summary: Asuncion klinikako agerraldia «kontrolatutzat» eman dute. Klinikak BERRIari jakinarazi dionez, ez dute positiborik atzeman atzotik, eta espero dute ostegunean ohiko jarduerara itzultzea. Langileek eta herritarrek Tolosaldeko osasun arreta publikoa izatea eskatu dute, eta larunbatean manifestazioa egingo dute, 12:30ean hasita.

Tolosako (Gipuzkoa) Asuncion klinikan izandako COVID-19aren agerraldia «kontrolatutzat» eman dute, klinikak BERRIAri jakinarazi dionez, ez baitute beste positiborik atzeman atzotik. Horrenbestez, egoerak horrela jarraitzen badu, ohiko jarduerara itzuliko dira ostegunean; hau da, jarduera kirurgikoari ekingo diote, eta ospitaleratzea behar dutenak Asuncionen bertan artatuko dituzte, Bidasoko ospitalera bideratu beharrean —horrela egin dute aurreko astetik—. Oraingoz, 41 pertsona kutsatu dira Asuncion klinikako agerraldian: 35 langileak dira, eta gainerako seiak, pazienteak.

Segurtasuna bermatze aldera, gaur klinika osoa desinfektatu dute, eta egunotan hartutako hainbat neurri mantenduko dituzte, besteak beste, gaixo bakarra egongo da gela bakoitzean.

Datuok ezagutu aurretik, klinikako hainbat langilek eta herritarrek agerraldia egin dute Tolosan. «Ez da kasualitatea. Asuncion Klinikan COVID-19a jasaten ditugun lan baldintza txarren ondorioz zabaldu da. Hori gertatzen da, argi eta garbi, klinika honen jabeen helburua osasun arreta baino gehiago irabazi ekonomikoak direlako». Argi hitz egin du Ainhoa Ortizek Tolosako (Gipuzkoa) Asuncion klinikako langileen izenean. Egoera salatzeko, larunbatean manifestazioa egingo dute, 12.30ean hasita. Gainera, bihar babes argazkia aterako dute, 18:00etan, Tolosako Zerkausian.

Asuncion klinika pribatua da, baina, Osakidetzarekin duen hitzarmen baten bidez, zerbitzu publikoa eskaintzen du eskualdean. Langileak ez daude eredu horrekin ados, ordea: «Ez da kasualitatea konfinamendu hau Tolosaldean eta Asuncionen gertatu izana; beste eskualdeetan ez bezala, hemen ospitale pribatu batek eskaintzen du arreta, eta horrek zuzeneko eragina izan du». Beraz, osasun arreta publikoa eskatu dute: «Irtenbidea osasun arreta publikoa da, %100 publikoa, beste eskualdeetan bezala».

Eskainitako zerbitzua duina izan dadin, langileek lan baldintza duinak eskatu dituzte, eta orain arte bizi izan duten egoera salatu dute: «Ez dugu maskara egokirik izan orain arte, ezta babes neurririk ere». Haien iritziz, horrek ekarri du klinika ixtea eta langileak kutsatzea. «Interes ekonomikoak osasun arretaren gainetik jartzearen ondorio da egoera hau».


Luze joko du suspertzeak

Summary: Luze joko du suspertzeak. Pandemiak ekonomian aurretik uste zen baino erorialdi txikiagoa eragin duela uste du NDFk, eta errebotea uste baino bizkorrago etorri dela. Baina, hala ere, luze joko du gaitzaren aurreko hazkunde mailetara itzultzeak.

COVID-19ak ekonomia globalean eragindako amiltzea uste baino txikiagoa izan da, eta barne produktu gordinaren suspertzea, aldiz, uste baino azkarrago iritsi da. Baina 2021ean ekonomiak errebotea izango duela uste arren, urrunago begira hodei ilunak ikusten ditu Nazioarteko Diru Funtsak.

Hainbat sektoretan eta herrialdeetan orbain sakonak utziko ditu pandemiak. Gaitza iritsi aurretik bosturteko honetarako aurreikusita zeuden hazkundeen oso behetik izango da munduko ekonomia 2025. urtean. «Ekonomia globala bueltan dator, baina igoerak luze joko du, desberdintasun sozialekin, eta ziurgabetasunekin».

Kontsolamendurako balio dezake, agian, NDFren ustez gauzak okerragoak izan zitezkeela. «Suspertzea askoz ahulagoa izan zitekeen ez balira inoiz ez bezalako neurri fiskal, monetario eta erregulatzaile garrantzitsu eta bizkorrak hartu familien diru sarrerak mantentzeko, enpresen likideziari eusteko, eta kreditu hornidura sustatzeko. Ekintza horiekin guztiekin batera, eragotzi egin da 2008-2009ko finantza hondamendia berriz gertatzea». Beharrezkoa da, hori bai, politika horiekin jarraitzea, ez kentzea bizkorregi, hori baita, erakundearen aburuz, atzerakada gehiago prebenitzeko modua.

Errebotea eta hazkunde pattala

Pandemiaren goraldi berriak gorabehera, Funtsak aurreikusi du munduko barne produktu gordina uste zuen baino gutxiago amilduko dela 2020an, -%4,4; baina 2021eko suspertzea ere uste baino motelagoa izango da, %5,2ko hazkundearekin.

Eurogunean ekonomia aurten %8,3 eroriko dela dio NDFk (ekainean -%10,2 zioen), eta 2021ean BPG %5,2 haziko dela (ekainean iragarri baino zortzi hamarren gutxiago). Europako herrialdeen zerrendan deigarriak dira bi digitutik gorako eroriko batzuk: Portugalena (-%10), Italiarena (-%10,6) eta Espainiarena (-%12,8) .

Italiako barne produktu gordinaren errebotea %5,2koa izango da 2021ean, eta Espainiakoa, %7,2koa. Hori bai, Funtsak %16,8ko langabezia tasa iragarri dio Espainiari 2020rako eta 2021erako ere. Frantziako ekonomiak ere erorialdi handia izango du aurten (-%9,8), eta %6 haziko da datorren urtean, baina langabeziak ere gora egingo du, %10,2ra.

Epe ertainera, hazkunde globala %3,5ekoa izango da; mugatua oso, pandemia aurretik iragarritako hazkunde erritmoa harrapatzeko. «Atzerakada larria da bizitza estandarretan herrialde guztientzat iragarritako hobekuntza. Pobrezia globala murrizteko 90eko urteetatik egindako aurrerapausoak lehengoratu ditzake, eta gizarte desberdintasunak handitu». NDFren aburuz, 90 milioi pertsona inguru eroriko dira aurten muturreko pobrezian, eguneko diru sarrerak 1,90 dolarren azpikoak izatera.

Arriskuak, hor

Iragarpenak egitean, ez da harritzekoa egileak ziurgabetasunak aipatzea, baina oraingoan, NDFren ustez, arrisku posibleak eta haien eraginak bereziki zailak dira neurtzen. Batetik, pandemiaren ibilbidea bera dago, eta hari nola erantzun beharko zaion osasungintzaren eta jarduera ekonomikoaren esparruetan. Bestetik, aintzat hartu beharko da, era berean, eskaera apalak, turismo ahulagoak eta ordainketa txikiagoek dakarten segurtasun gabezia. Finantza merkatuen «sentimendua» ere arriskutsua izan daiteke.

Zorra bai, baina...

Txertoetan eta tratamenduen hobetzean ez ezik, aurrerabidea kontraneurri fiskaletan ere ikusten du Funtsak, eta 2021ean ere horiei eutsi behar zaiela dio. «Horrek altxa dezake hazkundea aurreikusitako mailatik».

Politika fiskalen barruan, zorpetzea edo zorpetzea areagotzea aukera egokitzat ikusten du NDFk, hainbat herrialde ikusten dituelako herritarrak laguntzeko eta jarduera ekonomikoari eusteko zailtasunetan, «zor publiko handia dutelako, eta krisiak handitu egin dizkielako gastuak, aldi berean zerga bilketei kalte eginda». Diru politikak ere badu zereginik horretan: «Inflazio aurreikuspenak helduta dauden tokietan diru politika malguak lagundu dezake trantsizioan maileguen kostuei eusten».

Hori bai, krisi ostean eta epe ertainera gradualki kontsolidaziora itzultzeko konpromisoa eskatu die Funtsak herrialdeei.

Zergak igotzea

Eta kontsolidazio horretarako arlo publikoaren diru sarrerak ere egokitu behar direla uste du NDFk. Alegia, zerga batzuk igo behar direla. «Nahiz eta krisietan zaila izan sarrerak igotzeko neurriak hartzea, gobernuek aintzat hartu behar dute zerga progresiboak igotzea norbanako aberatsenen eta krisiak gutxien kalte egindakoen gainean (sarrera handienen zerga tarteetan, goi mailako ondareetan, kapital irabazietan eta aberastasunean), baita aldaketak egitea ere sozietateen gaineko zergetan, ziurtatzeko enpresek beren errentagarritasunari dagozkien zergak ordaintzen dituztela».


Summary: EH Bilduk alokairuen prezioa mugatzeko lege proposamen bat aurkeztu du. Jakinarazi dutenez, Araban, Bizkaian eta Gipuzkoan 115.000 familia bizi dira alokairuan, eta prezioek «etengabe» egin dute gora azken urteotan. Eusko Legebiltzarreko beste alderdiekin elkarlanean aritzeko prest daudela gaineratu dute.

EH Bilduk alokairuen prezioa mugatzea helburu duen lege proposamen bat aurkeztu du gaur Eusko Legebiltzarrean, Gasteizen. Jakinarazi duenez, Araban, Bizkaian eta Gipuzkoan 115.000 familia bizi dira alokairuan, eta prezioek «etengabe» egin dute gora azken urteotan. Uste dute egoera «oso kezkagarria» dela hiriburuetan eta hainbat udalerritan, eta, besteak beste, gazteentzat eta emakumeentzat ia ezinezkoa dela etxebizitza bat eskuratzea. Hain zuzen, eskainitako datuen arabera, %22 igo da alokairuen batezbestekoa 2013tik. Areago, alderdiak ohartarazi du egoera hau orokortua dela, eta beste leku batzuetan dagoeneko hartu dituztela alokairuak mugatzeko legezko neurriak, hala nola Katalunian.

Planteamendua praktikan jarri ahal izateko, EH Bilduk Euskal Zuzenbide Zibila jarri du oinarrian. Haren arabera, lege horretan alokairua araututa dago, baina landa eremuetako etxebizitzei dagokienez soilik. Urrats bat gehiago egitea proposatu du: «Landa eremuetara mugatu beharrean, Euskal Zuzenbide Zibila hiri errentamenduaren eremua ere arautzeko erabiltzea proposatzen dugu». Koalizioaren ustez, era horretan posible izango litzateke azken urteotan alokairuen prezioak igo diren eremuetan alokairuen prezioen erreferentzia indize bat zehaztea, gune horietako alokairuen batez besteko prezioa eta etxebizitzaren ezaugarriak oinarri hartuta. «Erreferentzia indize hori alokairu kontratu berrietan gainditu ezin izango litzatekeen gehienezko prezioa litzateke», zehaztu dute.

Eremu horiek zehazteko, lege proposamenak azken bi urteotan alokairuen prezioa %8 baino gehiago igo den hiriburuetako auzoak barneratzen ditu, EH Bilduk adierazi duenez. Besteak beste, Bilboko Alde Zaharra, Donostiako Gros auzoa eta Gasteizko Judimendi auzoa dira jasotzen diren lekuetako batzuk. «Jaurlaritzak auzo horietan prezioen erreferentzia indizea ezarri beharko luke, eta ezinezkoa litzateke alokairuak hortik gora igotzea», gaineratu dute.

Proposamenak lantzeko prest

EH Bilduk adierazi du legealdia hasi zenetik bost lege proposamen aurkeztu dituztela, herritarren bizi baldintzak hobetzen «tematuta» daudelako. Hori lortzeko, gaineratu du proposamenak gobernuko alderdiekin elkarlanean lantzeko prest daudela, eta horretarako borondatea badutela. «Gure lege proposamenak aintzat hartuko dituztela espero dugu».


Summary: Lau preso hurbilduko dituzte, eta bertze bi Madrilera mugitu. Espainiako Espetxe Erakundeek jakinarazi dutenez, Antton Troitiño, Mikel Arrieta, Andoni Otegi eta Aitzol Maurtua Soriara, Dueñasera eta Logroñora hurbilduko dituzte. Victor Franco eta Agustin Almaraz, berriz, Andaluziatik Madrilera mugituko dituzte.

Bertze sei mugimendu iragarri dituzte Espainiako Espetxe Erakundeek: lau preso Euskal Herritik 250 kilometroko distantziara hurbilduko dituzte, eta bertze bi Andaluziatik Madril ingurura mugituko dituzte. Antton Troitiño, Mikel Arrieta, Aitzol Maurtua eta Andoni Otegi dira gerturatuko dituztenak: Troitiño Estremerako espetxetik (Madril) Soriara eramanen dute, Mikel Arrieta Algecirastik (Andaluzia) Soriara, Andoni Otegi Almeriatik (Andaluzia) Logroñora eta Aitzol Maurtua Huelvatik (Andaluzia) Dueñasera (Palencia).

Madril aldera mugituko dituzten presoak Victor Franco eta Agustin Almaraz dira. Huelvako (Andaluzia) espetxean dago; Franco, eta Puerto de Santamarian Almaraz (Cadiz, Andaluzia). Estremerako espetxera eramanen dituzte biak.

ETAko kide izatea egotzita daude guztiak espetxean.

Espetxe legedia onartuta

Espetxe Erakundeek jakinarazi dutenez, kartzelako legedia onartu dute presoek, eta gehienek beteak dituzte zigorraren hiru laurdenak. Troitiñok maiatzean beteko ditu zigorraren hiru laurdenak, eta Espetxe Erakundeen arabera, lehen graduan segituko du, baina 100.2 artikulua ezarriko diote. Bortz urte eta 11 hilabeteko zigorra du, ETAko kide izatea leporatuta: 2017tik dago preso. Almarazek 2014an bete zituen zigorraren hiru laurdenak —1995etik dago preso, eta 30 urteko zigorra du, hainbat hilketa egotzita—.

Arrietak uztailean bete zituen hiru laurdenak: hura ere 30 urteko zigorra betetzen ari da, hilketak egotzita. Maurtua 2002tik dago espetxean, eta 20 urteko zigorra du, ETAko kide izatea eta lehergaiak edukitzea leporatuta. Francok 2017ko azaroan bete zituen zigorraren hiru laurdenak —20 urteko zigorra betetzen ari da—. Otegik 2031n beteko lituzke kondenaren hiru laurdenak: hainbat atentatu eta Jose Ramon Rekalde Eusko Jaurlaritzako Hezkuntza eta Justizia sailburu ohiaren hilketa saiakera leporatuta dago espetxean.


Summary: AEBek Boeingi emandako laguntzak legez kanpokotzat jo ditu MMEk. Europako Batasunak baimena du AEBei 4.000 milioi dolarreko muga zergak ezartzeko.

Bana egin dute EB Europako Batasunak eta AEB Ameriketako Estatu Batuek. Iazko urrian, MME Munduko Merkataritza Erakundeak arrazoia eman zion Washingtoni, eta ebatzi zuen EBk Airbusi emandako laguntza batzuk legez kontrakoak zirela. Gaur, berriz, EBk kolpea itzuli ahal izan die AEBei, hango gobernuak Boeingi emandako laguntza batzuk ere MMEren arauen kontrakotzat jo baitituzte.

Horrenbestez, Bruselak 4.000 milioi dolarrerainoko muga zergak jarri ahal izango dizkie AEBetatik kontinente zaharrera doazen produktu batzuei.

Azken hilabeteetan, 7.500 milioi dolarren EBren inportazioak zergapetu dituzte AEBek, batasuneko hainbat gobernuk Airbusi emandako mailegu merkeak direla eta. Udan, ordea, merkataritza gerra ez handitzea erabaki zuen Donald Trumpen gobernuak.


Summary: Gipuzkoako metalgintzaren ituna egiteko akordioa oso gertu dago. Adegik mahaira deitu ditu sindikatuak biharko, bere azken proposamenean gehigarriren batzuk sartu dituen seinale, eta Gipuzkoako itunik handiena adosteko nahiko izan daiteke. ELAren baietza badu patronalak, eta beste hiru sindikaturen batena baizik ez da behar eragin orokorreko ituna egiteko.

Adegi patronalak Gipuzkoako metalgintzako mahaira deitu ditu sindikatuak biharko, eta datozen orduetan egingo duten batzar hori giltzarri izango da herrialde horretako sektorerik handienean lan hitzarmen berri bat egon dadin. Adegik mahairatutako azken proposamena soilik ELAk onartu du, eta beste sindikaturen baten babesaren zain geratu da, ELAren ordezkaritzarik handiena izan arren (ia %49), ez delako nahikoa hain eragin orokorreko akordio bat egiteko. LABek, CCOOk eta UGTk ez dute nahikotzat jo agiria, gabezia batzuk ikusten dituztelako. Bihar bertan egingo duten bilerak jarrerak alda ditzake, ordea, Adegik berritasun batzuk eskainiko dituelako, BERRIAk jakin duenez.

Adegik uste du eskain dezakeen akordiorik onena eskaini duela, iritsi dela mugara, eta pilota sindikatuen teilatuan dagoela. Baina orain mahaira deitu du, eta horrek esan nahi du berritasunak egon badaudela, beharbada sindikaturen batekin negoziatu ondoren azken egunetan. Genero berdintasuna dago LABek, CCOOk eta UGTk aipatu dituzten gabezien artean, eta atal horretan hobekuntzarik bada, Gipuzkoako metalgintzaren ituna bete daiteke aste honetan bertan. Enpresek legez nahitaezkoa den baino informazio gehiago emateko derrigortasuna jaso du itun proposamenak, berdintasunari dagokionez. Bizkaiko metalgintzako itunak, ordea, batzorde bat eratzea jaso zuen alor hori jorratzeko iazko hondarrean, eta proposamen hori Gipuzkoara ekartzeak ez du zertan zaila izan.

Agiriaren edukiak

Adegik proposatutako agiriak islatzen ditu %8,8ko soldata igoera 2019ra arte —atzerako eraginez—, baita dietetan, bidaietan eta abarretan ere; eta %0,8koa 2020. urterako. 2021erako eta 2022rako, berriz, KPIa bermatzen du sektoreko enpresa guztientzat. Ez litzateke dirurik itzuliko KPIa negatiboa balitz. Horrez gain, lan erreformaren aurkako blindatze klausulak daude, baita aurrerako eragin mugagabea ere. Azken aldagai horrek ibilbide oso luzeko akordio bihurtuko luke itun hori.

Gainera, Adegik azpikontratatuentzako subrogazioa onartu du, mantentze lanetan, biltegian eta logistikan, garbiketa industrialean eta telefono instalazioetan. «Enpresa nagusitik kanpoko milaka langileri lan egonkortasuna emango die horrek», azaldu du ELAk. Eta finkatu dute gehienez ere urtebetekoa izango dela aldi baterako lanerako enpresen bidezko kontratazioa. Hiru egunetik bostera pasatuko da aurreabisuen epea, eta soldata aldaketa kolektiboak akordio bidez bakarrik aplikatu ahal izango dira. Gainera, espresuki jaso dute Gipuzkoako hitzarmena aplikatzeko lehentasuna ere, Espainiakoaren gainetik.

Pandemiaren atarian izan zuten sindikatuek eta Adegi patronalak Gipuzkoako metalgintzaren lan hitzarmena berritzeko lehen bilera. Negoziazioak hasiko zirela ofizialtzeko baizik ez zen izan lehen kontaktu hura, otsailaren amaieran. Udaz geroztik hasi dira berriz aldeen arteko negoziazioak, betiere Bizkaiko metalgintzan lortutako akordioaren itzalpean. ELAk Adegiren azken proposamena onartu eta «akordio historiko bat» egiteko prest dagoela azaldu zuen irailaren hondarrean. Datozen orduetan ikusiko da akordioa ba ote dagoen, Adegik deitutako bilera argigarria izango baita.


Summary: Baheketa selektibo bat egingo dute Azpeitian. Azken egunetan atzemandako positibo kopuruaren gorakada da arrazoia. 17 eta 40 urte arteko herritarrei egingo diete proba.

Gasteizko Sansomendi auzoan eta Azkoitian (Gipuzkoa) egin bezala, baheketa bat egiten hasiko dira Azpeitian (Gipuzkoa) ere. Hala adierazi du Eusko Jaurlaritzako Osasun Sailak, azken egunetan COVID-19aren positibo kopuruak gora egin ostean. Azken orduetan, hemezortzi positibo baieztatu dituzte herrian, bezperan baino hamar gehiago. Hala, 71 dira azken astean baieztatutako positiboak. Halere, aurrez eginiko baheketetan bezala, parte hartzea ez da derrigorrezkoa izango.

Ostegunean hasiko dira PCR probak egiten. Bada, ordea, aldaketa bat, Azkoitian eta Sansomendin eginikoekin alderatuz gero. Kasu honetan, 17 eta 40 urte arteko lagunei egingo dizkiete probak, eta ez 60 urte bitartekoei. Horren arrazoia da kasu gehienak adin tarte horietakoen artean atzeman direla, Osasun Saileko Zaintza eta Kontrol Programaren koordinatzaile Ignacio Garitanoren esanetan.

Azkoitian, 3.069 emaitza jaso dituzte prozesu horren bidez, eta 35 positibo detektatu. Sansomendin, berriz, eskuratu dituzten 1.846 emaitzetatik 18 dira positiboak. Azken kasu horretan, bizilagunek ostiralera arteko epea izango dute Lakuako gizarte etxera joan eta PCR proba egiteko.


Summary: Lau langile kutsatu dira Baionako presondegian. Espetxe Zaindarien Sindikatuak jakinarazi du lau langilek positibo eman dutela PCR proban. Hurbileko kontaktuak bakartu dituzte, horiek ere langileak.

Espetxe Zaindarien Sindikatuko bozeramailea da Olivier Bitte, eta Baionako presondegiko egoera salatu du: «Lau langile kutsatu dira; eta hainbat lankide bakartuak ditugu. Ulertezina da, aleatorioa da guztiz: denak izan gara kontaktuan, baina ez gaituzte denak bakartu». Langile zenbaitek PCR proba egin dute sintomak zituztelako, eta emaitzen zain dira.

Oraingoz, ez da presorik kutsatu, baina, Bitteren ustez «saihetsezina da». Kartzelara iristen diren presoek aste bateko itxialdia egin behar dute, baina ez du preso bakar batek ere PCR proba egin. Bakartua izateak eguneko aire hartzea egiteko arazoak sortzen ditu. Bitte: «Hamaika preso itxialdian dira oraingoz, eta bakarrik egin behar dute dena. Arazoa da airea hartzeko hiru ordutegi soilik badirela egunean zehar. Batzuk atera gabe egoten dira bi edo hiru egunez».

Presondegiko egoera sanitarioaren kudeaketarekin «haserre» agertu da Espetxe Zaindarien Sindikatuko kidea. «Baionako kartzelan gauden guztiok kontaktuan gara, etengabe. Gainera, kanpoko parte hartzaileak etortzen dira. Kudeaketa ez badute aldatzen, denak kutsatuko gara», deitoratu du.


Sagan, aspaldiko partez

Summary: Sagan, aspaldiko partez. Hamargarren etapa irabazi du eslovakiarrak. Eguneko ihesaldian sartu da, eta bakarrik helmugaratu da, erakustaldia emanez. 417 egun zeramatzan garaipenik gabe. Faboritoen artean, mugimenduak egon dira, eta Pello Bilbaoren saiakera izan da indartsuena.

Nork esan behar zuen Peter Saganek (Bora) 417 egun egingo zituela besoak altxatu gabe. Urtebete pasatxo, nork eta gaurkoarekin 117 garaipen dituen eslovakiarrak. Tokitan dago iazko Frantziako Tourrean irabazi zuen etapa hura. Lehortea Adriatiko itsasoaren ondo-ondoan busti du, Italiako Giroko hamargarren etapan. Hura izan da azkarrena Lanciano eta Tortoreto lotu dituen etapan, 177 kilometroko ibilbide gorabeheratsuan.

Nork esan behar zuen Sagan esprinterrak abiadurarik gabeko amaiera batean irabaziko zuenik etapa bat. Bada, lortu du hori ere. Azkenaldian, ez da azkarrena esprintetan. Pelotoian badira biziagoak orain, eta talde txikietan egindako saialdietan ere aurrea hartu izan diote. Horrelako ihesaldi batean sartu du gaur bere burua. Etapa ehiztari zebilen, eta beharko sartu halakoetan. Garaipenak akaberan lortzen dira askotan, baina aurretik lana beltz egin beharra izaten da sarri askotan. Horixe egin dute Saganek eta gainerako iheskideek: Jonathan Restrepo (Androni), Simon Clarke (EF Pro), Dario Cataldo (Movistar), Davide Villella (Movistar), Filippo Ganna (Ineos), eta Ben Swift (Ineos). Izan ere, pelotoi buruan tiraka ibili da FDJ taldea, indartsu gainera. Sokari tira behar horretan, iheslariak izan dira garaile gaur.

Lortu dute alde ona: lau minututik gora 63 kilometro falta zirenean. Baina atzetik beste talde batek hartu du gidaritza: Domenico Pozzovivoren NTTk. 30 kilometro geratzen zirenean, minutua pasatxora jaitsita zeukan aldea pelotoiak. Orduan pentsatu du Saganek martxa horretan gaur ere jai izango zuela, eta erasora jo du 19 kilometro faltan. Swiftek bakarrik heldu dio eslovakiarraren joari.

Atzean, orduan hasi dira mugimenduak, eta mugitzen indartsuena Pello Bilbao (Bahrain) izan da. Aldapa behera jo du erasoa, euripean, eta berehala hartu ditu 20 bat segundo Joao Almeida (DQT) liderrarekiko eta gainontzeko faboritoekiko. Ordurako Pozzovivo atzean geratua zen zulatu batekin, baita berriz ere taldean sartua, indar erakustaldia eginez. Ibilbide malkartsuan, gora eta behera, dotore moldatu da Bilbao. Harrapatu ditu Sagnan eta Swift ez beste guztiak, eta aurreneko bien bila abiatu da. Zortzi segundora ere gerturatu zaie, baina ezin bat egin. Azkeneko maldan, %18ko tarteekin, Saganek ospa egin dio Swifti; atzetik zetorren Bilbao. Atzetik, Almeida berak jo du erasoa, maglia arrosa defendatuz. Pozzovivok ere bai. Erasoek bizitu egin dute abiadura, eta jan Bilbaoren aldea.

Bitartean, Sagan aurretik zihoan, eta atzetik, tropeltxoan, Jacob Fulgsangek (Astana) zulatua izan du. Taldekide baten zain egon da, bizikleta aldatzeko, eta atzean geratu da. Ez diote barkatu gainontzeko txirrindulari indartsuek. Hori ere Bilbaoren kalterako. Azkenean, 4,4 kilometro falta zirela harrapatu dute Bilbao. Ordurako Sagan dastatzen ari zen etapa garaipena. Gozatu egin du azkeneko zuzengune handian. 19 segundora sartu da Brandon McNulty (UAD), eta hirugarren Almeida liderrak egin du, 23ra; horrenbestez, gainsariak lortu ditu portugaldar gazteak. Bilbao hamargarren sartu da. Fulgsangek 1.38 galdu ditu. Sailkapen nagusian, Almeidak 34 segundo ateratzen dizkio Wilco Keldermani (Sunweb), eta 43 Bilbaori. Astanako daniarra 11garrena da orain, 2.20ra.

BIhar 11. etapari egin beharko diote aurre: Porto Sant'Elpidio - Rimini, 182 kilometro. Egokia da esprinterrentzat.


Summary: Bidenek 17 puntu ateratzen dizkio Trumpi, galdeketa baten arabera. Floridako adinekoen botoak eskuratzeko borrokan murgildu dira bi hautagaiak.

Opinium etxeak eta Erresuma Batuko The Guardian egunkariek eginiko azken galdeketaren arabera, Joe Biden hautagai demokratak inoiz baino tarte handiagoa ateratzen dio Donald Trump egungo AEBetako presidenteari, hiru aste barru izango diren hauteskundeei begira.

Galdeketak ondorioztatu duenez, boto emaileen %57k Bideni bozkatzeko asmoa dute, eta bakarrik %40k esaten dute Trumpen alde egingo duela. AEBetako CNN telebistak beste galdeketa bat egin zuen hilaren hasieran, eta horretan bi hautagaien arteko tartea 16 puntukoa zen, Bidenen alde. Beraz, Opiniumen galdeketak orain arteko abantailarik handiena ematen dio hautagai demokratari.

Irailetik hona, bost puntu irabazi ditu Bidenek, itaunketaren arabera. Horrez gain, badirudi demokratak lortu duela bere aldekoak boto emateko mobilizatzea: orduan, %75k zuen asmoa bozkatzeko, eta hil honetan, %82k. Trumpen gai gogokoenetan ere nagusi da Biden, inkestatzaileen arabera: ekonomiaren inguruan, %45 Bidenen aldekoa da, eta %43 Trumpen aldekoa.

2016ko hauteskundeekin konparatuta, orduko hautagai demokrata Hillary Clinton ere gaizki ikusten zuten boto emaile gehienek. Haatik, Bidenen onarpen tasa %18 inguru da, positiboan (Trumpena, %11, baina negatiboan). Bozkatzeko eskubidea dutenen artean, %52k begi onez ikusten du Bidenen kanpaina. Demokrata Trump baino zaharragoa da (77 urte Bidenek, 74 urte Trumpek), baina galdetutako gehienek (%48) uste dute egungo presidentea baino sasoitsuago dagoela buruz.

Floridako bataila

Galdeketak galdeketa, baliteke AEBetan oro har nagusi den hautagaiak presidentetza galtzea, herrialdeko kongresukide banaketak eraginda. Hala gertatu zitzaion Hillary Clintoni 2016. urtean: boto gehiago jaso zituen, baina gako diren estatuetan galdu zuen. Esaterako, Kaliforniak 39,5 milioi biztanle ditu, eta 55 kongresukide hautatzen ditu. Floridak, berriz, biztanleen erdiak ditu, baina 29 ordezkari. Horregatik, azken asteotan, batez ere gako diren estatu horietan arituko dira hautagaiak. Adineko estatubatuar askok Florida aukeratzen dute erretiroa bizitzeko leku gisa, eguraldi gozoarengatik. Aste hasieran, Floridan eman zuen Trumpek COVID-19 gainditu osteko lehen mitina. Sasoitsu dagoen eta birusari irabazi dion gizon sendo gisa agertu nahi izan zuen horien aurrean; esan zien «Superman» sentitzen zela koronabirusaren tratamenduaren ostean. Besteak beste, esteroideak (dexamethasona) eman zizkioten medikuek.

Bidenek ere adinekoak hartu ditu gogoan atzo Floridan eginiko ekitaldian. Trump presidenteak adinekoak «zakarretara botatzeko modukotzat, ahazteko modukotzat» dituela esan zien Bidenek. «Trumpi axola zaion adineko bakarra, antza, bera da». Haren ekitaldietan errepublikanoak maskararik gabe eta elkar besarkatzen ibili direla salatu du Bidenek, aitona-amonek bilobak ikusteko aukerarik ez duten bitartean.

Baina Trumpek Bideni barre eginez erantzun du. Twitterren irudi bat argitaratu du: horretan, fotomuntaketa batean agertzen da Biden, gurpil aulki batean, Biden presidenterako mezua Biden erresidentziarako bihurtuta. Adineko jendeari barre egitea egotzi diote Trumpi. Galdeketen arabera, Biden 3,7 puntu ateratzen dizkio Trumpi Floridan.


Summary: Esako urtegiko lanak geldiarazi dituztela ukatu du Teresa Riberak. Espainiako Trantsizio Ekologikorako ministroak adierazi du ingeniari eta adituekin ziurtatuko duela segurtasuna «edozein urrats egin aurretik»

Teresa Ribera Espainiako Gobernuko presidenteorde eta Trantsizio Ekologikorako ministroak gaur Kongresuan esandako hitzek nahasmena eragin dute. Kontrol saioan, adierazi du Esako urtegia handitzeko lanetan ez dutela urrats bat aurrera egingo harik eta bideko ingeniariekin azpiegitura handitzea «erabat segurua» dela ziurtatu arte:

Adierazpenon aurrean, Esa-ez plataformak ondorioztatu du obrak gelditu egingo dituela Espainiako Gobernuak eta hala nabarmendu dute sare sozialetan. Haatik, Teresa Riberak berak erantzun egin dio interpretazio horri: «Ez da egia. Aldiz, bai da egia gure konpromisoa segurtasunarekin, zaintza iraunkorrarekin eta txosten teknikoei ematen diegun arretarekin, tartean Bideko Ingeniarien Elkargoaren ikuskaritzarena».

Kontrol saioan, Riberak aipatu du 2018ko uztailean hartu zuten lehen erabakietako bat izan zela lanen segurtasunari buruzko txosten bat eskatzea Bide, Ubide eta Portuetako Ingeniarien Elkargoari, «Ez dugu urrats gehiago eginen haiekin kontrastatu arte erabat segurua dela bide berean segitzea», esan du hitzez hitz.

Espainiako Kongresuan egin ditu adierazpenok, gaurko kontrol saioan. EH Bilduk eta EAJk galdera sorta bana erregistratu zuten gaiari buruz, Uraren Kultura Berria erakundeak argitaratutako azken txostenak lanen segurtasuna auzitan jarri ostean.


Summary: Inflazioak negatibo jarraitzen du Hego Euskal Herrian. Azken urtean %0,3 jaitsi dira prezioak, batez ere erregai eta energia merkeagoen ondorioz.

Kontsumo prezioen indizea %0,2 igo zen irailean Hego Euskal Herrian, INEk gaur emandako datuen arabera. Batez ere oinetakoak eta jantziak garestitu dira: %6,4 Araban, Bizkaian eta Gipuzkoan, eta %5,6, berriz, Nafarroan. Halaber garestitu dira etxebizitzarekin lotutako gastuak, hala nola argindarra, ura eta gasa: %0,6 Nafarroan eta %1 beste hiru lurraldeetan.

Azken atal horrek, ordea, beherantz tira egin die prezioei azken urtean —Nafarroan, -%3,4, eta EAEn, -%0,9—, oro har argindarra merkeagoa izan delako aurten. Edonola ere, sektore anti-inflazionista nagusia erregaiak dira, koronabirusaren krisiak eta konfinamenduak petrolio kontsumoa asko jaitsi dutelako eta horrekin batera prezioak iazkoen behetik daudelako. Zehazki, -%4,7 EAEn, eta -%5,6 Nafarroan.


Summary: Uxue Alberdik Euskadi saria irabazi du 'Kontrako eztarritik' saiakerarengatik. Idoia Santamariak itzulpengintza saria jaso du, Ingeborg Bachmannen 'Aldibereko' lana euskaratzeagatik

Joan zen astean jakinarazi zituzten aurtengo Euskadi Literatura sarien irabazleetako lau, eta gaur zabaldu dituzte saiakerari eta itzulpengintzari dagozkionak. Uxue Alberdik saiakera saria irabazi du, Kontrako eztarritik lanarengatik. Idoia Santamariak itzulpengintza saria jaso du Ingeborg Bachmannen Aldibereko lana euskaratzeagatik.

Bestalde, Aixa de la Cruz idazleak irabazi du gaztelerazko literaturako Euskadi saria, Cambiar de idea lanagatik; eta Borja Barraguek gaztelerazko saiakerakoa, Larga vida social a la democracia saioagatik.

Emakume bertsolarien bizipenak jaso zituen Alberdik Kontrako eztarritik (Susa) liburuan. Hamabost bertsolarirekin mintzatu zen, tartean Amaia Agirre Arrastoa, Ainhoa Agirreazaldegi Rekondo, Maialen Akizu Bidegain, Miren Amuriza Plaza, Maider Arregi Markuleta, Miren Artetxe Sarasola, Maddalen Arzallus Antiarekin. Haien testigantzetan oinarrituta, emakume bertsolarien jarduna mugatzen duten hainbat mekanismo zerrendatu zituen: akatsa barneratzea; gizonen "kidetzat", ez-emakumetzat hartuak izatea; itxuragatik epaituak izatea; infantilizazioa, aitakeria eta aitapontekotza; bazterkeria, ikusezintasuna eta gizonen arteko aliantzak; gutxiespena; desautorizazioa...

«Emakume modura irakurria izateak eragin al dizu? Eta eragin badizu, nola eragin dizu bertsotan egiteko orduan?». Galdera hori egin zien Alberdik hamabost solaskideei. «Garai diferenteetan plazaraturiko bertsolarien ahotsak biltzen saiatu naiz, ahalik eta adin tarte zabalena barnebiltzen, eta jende aurreko esperientzia luzea edo esanguratsua izan duten bertsolariak jasotzen. Lagin esanguratsua da, eta lagin horrek jasotzen du emakume bertsolarien kontakizuna, denen artean josten dutena», esan zuen Alberdik.

Bachmann narratzaile

Ingeborg Bachmann poeta gisa ezagunagoa bada ere, narratiban ere aritu zen. Santamariak haren Aldibereko ipuin sorta itzuli zuen. Bost ipuin dira, eta bakoitzak emakumezko bat du protagonista. Pertsonaia horiek eratzeko eta taxutzeko modua nabarmendu dute.


Summary: Petxarromanek 'Ezezagunerako bidaia. Mundua, klima eta ekologia krisian' liburua aurkeztu du. Larrialdi klimatikoari buruzko kazetaritza liburua idatzi du BERRIAko kazetariak, eta hainbat gai landu ditu: historia, ingurumenaren egungo egoera, Euskal Herriko politikak, COVID-19ak izandako eragina... BERRIAk, Jakin-ek eta Elkarrek bultzatutako Aleka bildumako hamargarren lana da. BERRIA dendan eskura daiteke liburua.

«Munduko arazo globalena da, denoi eragiten diguna, gizakiok eta azken hamarkadetako sistema ekonomikoak eragindakoa». Xabier Eizagirre Jakin argitaletxeko editoreak horregatik uste du ezinbestekoa dela ingurumenaren gaia Aleka kazetaritza kroniken bilduman egotea, eta hala azaldu du gaur sortako hamargarren zenbakiaren aurkezpenean: Iñaki Petxarroman BERRIAko kazetariaren Ezezagunerako bidaia. Mundua, klima eta ekologia krisian.

Sei atal ditu lanak, eta Petxarromanek hurrenez hurren azaldu ditu aurkezpenean. Lehen atalean aferaren historia landu du, arreta, nagusiki, dena ukatzeko izan diren saiakeretan jarrita; bigarrenak, berriz, antropozenoaren gaia du hizpide, eta aztertzen du gizakiaren jardunak nola eragin duen bizi dugun garai geologikoan. Hirugarren atalean egungo egoera aztertu du Petxarromanek: tenperaturen igoera, deforestazioa, CO2 isurketen gorakada, natur hondamendien hazkundea...

«Eta, Euskal Herrian? Zer egiten ari gara ondo, zer gaizki?». Hori da laugarren atalaren gaia, eta ondorioa argi du kazetariak: «Europako bagoiaren atzealdean gaude». Horregatik, etorkizuneko erronkak landu ditu bosgarren atalean, eta seigarrenean, azkenekoan, COVID-19ak eragindako egoera bereziak larrialdi klimatikoan izandako eraginei buruz idatzi du.

Idazleak espero du liburuak gogoetarako balioko duela, eta argi du aldaketak ahalik eta azkarren egin behar direla «mundu hobe batean bizi ahal izateko».

Urteetako lanaren emaitza

Petxarromanek urteak daramatza kazetaritzan, lehenik Euskaldunon Egunkarian, eta, ondoren, BERRIAn; hango zuzendariorde ere izan da zortzi urtez. Bere ibilbideko azken urteetan ingurumenaren auzian espezializatu da nagusiki, eta lan horretan landutako edukien emaitza da gaur aurkeztu duen liburua.

Datorren ostegunean Martin Ugalde Foroan izango da Petxarroman, Andoainen (Gipuzkoa), parte hartu duten hainbat aditurekin batera. Ezezagunerako bidaia. Mundua, klima eta ekologia krisian liburua BERRIA dendan eskura daiteke.

«Klima aldaketa ez ezik, bioaniztasunaren galera ere eten egin behar da»


Summary: Osakidetzan hiru egunetarako greba deialdia egin dute sindikatuek. Araban, greba urriaren 29an izango da, osasun etxe guztietan eta langile guztientzat; Gipuzkoan, azaroaren 5ean, eta Bizkaian, berriz, azaroaren 12an.

Osakidetzako sindikatu guztiek –ELAk, SATSEk, SMEk, LABek, CCOOk, UGT-k, ESK-k, FAEk eta UTEFEk– greba deialdia egingo dute Arabako, Bizkaiko eta Gipuzkoako zentro guztietan, osasun publikoak pairatzen dituen «sakoneko eta egiturazko arazoetarako» konponbidea eskatzeko. Araban, greba deialdia urriaren 29an izango da; Gipuzkoan, azaroaren 5ean, eta Bizkaian, azaroaren 12an.

Sindikatu guztien izenean, ELAko Esther Saavedrak eta eta SATSEko Amaia Mayorrek azaldu dute Osakidetzak «gabezia larriak» dituela, eta sindikatuek urteak eman dituztela horiek salatzen eta neurriak eskatzen: «Pandemiak larriagotu ditu Osakidetzaren sakoneko eta egiturazko arazoak, baina arazo horiek ez dira birusarekin agertu, eta ez dira birusarekin batera joango», esan dute.

Arazo horien artean, lan gainkarga —bereziki nabarmena lehen arretako zerbitzuan, baina ospitaleetan eta osasun mentaleko zentroetan ere agerikoa dena—, langileen «akidura», behin-behinekoen tasa handia, pribatizazioak eta beste zenbait aipatu dituzte. «Ez da asmo oneko adierazpenak egiteko garaia, ekitekoa baizik», erantsi dute.

Gotzone Sagardui Eusko Jaurlaritzako Osasun sailburu berriaren jarrerari dagokionez, sindikatuek esan dute haren asmoa izan dela sindikatuekin banakako bilerak egitea, «elkar ezagutzen hasteko». «Guk erantzun diogu egoera larria dela, premiazkoa dela irtenbideak mahai gainean jartzea, eta horretarako hobe zela sindikatu guztiekin batera biltzea», esan dute, «baina, hala ere, onartu dugu haren proposamena». Sindikatuen arabera, bilera horietan sailak ez du neurririk azaldu: «Egoera bitxia da; sailburua berria da, baina Osakidetzako zuzendaritzako gainerakoak ez, eta ondo dakite zeintzuk diren gure aldarrikapenak, aspaldikoak direlako».

Sindikatuek esan dute orain arte «arduraz» jokatu dutela, eta hala egingo dutela aurrerantzean ere: «Alarma egoera amaitu arte itxaron genuen mobilizazioei ekin aurretik, eta orain ere itxaron dugu bigarren olatuko datuak apaldu arte. Egoera larriagotuko balitz, prest geundeke greba deialdiak atzeratzeko. Baina administrazioak ere arduraz jokatu behar du, eta soluzioak proposatu».


Summary: Uztailetik bi pertsona hil dira koronabirusagatik Baionako ospitalean. Epidemia hasi zenetik, 15 dira Baionako ospitalean hildakoak. Positibo eman duten 22 paziente artatzen ari dira, horietarik lau suspertze zerbitzuan.

Osasun krisia hasi zenetik, zaila izan da Ipar Euskal Herriko datuak jakitea, Eskualdeko Osasun Agentziak Pirinio Atlantikoetako zenbakiak eman baititu, Ipar Euskal Herrikoak zein diren zehaztu gabe. Goizean, Baionako ospitaleko Michel Glanes zuzendariak zenbaki zenbait eman ditu France Bleu irratian. Martxotik, guztira, hamabost izan dira Baionako ospitalean koronabirusagatik hil direnak; horietarik bi uztailetik. Atzo, 22 paziente zeuden kutsatuta ospitalean, horietarik lau suspertze zerbitzuan. 53 eta 66 urte artean dituzte suspertze zerbitzuan direnek.

«Udaberrian» 326 paziente artatu dituzte, eta 23 egon dira suspertzean garai hartan. Azpimarratzekoa da Glanesek ez duela epidemiaren garapen zehatzik eman; hala, ezinezkoa da zenbakien bilakaera lortzea. Bestalde, ospitaleko PCR proba gunean positibo tasa %12 da: osasun arloko langileek eta pertsona zaurgarriek dute lehentasuna gune horretan.

Guztira 110 langile baino gehiago geldituak dira ospitalean, hurbileko kontaktu izan direlako, haurdun direlako edo zaurgarri direlako.

Oraingoz, lehen fasean segitzen du ospitaleak. Ez dute egin beharreko operaziorik gibelatu, eta aurreikusitako harrera egiten ari dira, betiere protokolo sanitarioa aplikatuta.


Summary: Australiako Koral Hesi Handiak koralaren erdia galdu du 1995. urtetik. Queenslandeko ikertzaileek ondorioztatu dute galerarik handiena 2016 eta 2017 artean gertatu zela, eta planetaren berotzearekin lotu dute.

Australiako ipar-ekialdeko kostako Koral Hesi Handiak 2.300 kilometro ditu, eta 34.870.000 hektarea inguruko azalera. Unescok gizateriaren ondare izendatu zuen 1981. urtean, baina azken boladan biotopoak pairatzen duen egoeraz ohartarazi dute mundu osoko hainbat zientzialarik. Orain argitaratu duten ikerketa baten arabera, uharriak koralaren erdia baino gehiago galdu du azken 25 urteotan.

«Uste izan dugu Koral Hesi Handia babestuta zegoela tamaina ikaragarria duelako, baina gure emaitzek erakusten dute munduko uharri sistemarik handiena eta gutxi gorabehera ongi zaindurikoa arriskuan dagoela, gero eta gehiago, eta gain behera», idatzi dute Queenslanden (Australia) ARC koral uharriak aztertzen dituen institutuak. Gainbehera horren arrazoia klima larrialdia dela adierazi dute zientzialariok. «Ezin dugu denbora galdu», gaineratu dute: «Berotegi efektua eragiten duten gasen isurketa murriztu behar dugu ahalik eta lasterren».

Koralek kolorea galdu dute azken mende erdian, itsasoaren tenperatura igo egin delako. Hala gertatzen zaie tenperaturaren igoerarengatik zooxanthellae izeneko itsas belarra kanporatzen dutenean. Itsas belar txiki horiek oxigenoa —eta, bide batez, kolorea— ematen diete koralei. Izan ere, uharria sistema konplexua da, espezie asko dituena: 400 koral mota, 4.000 molusku espezie eta 1.500 arrain espezie.

Gehienbat orein adar koralak eta lauak galdu dira, ikerketaren arabera. Batez ere 2016an eta 2017an galdu zuen kolorea uharriak.

Ikertzaileek urte luzez pentsatu dute uharriak bere onera itzultzeko ahalmena zuela. Baina azken boladan gero eta ezkorrago daude: «Gure emaitzek erakusten dute Koral Hesi Handiak berriz sendotzeko ahalmen txikiagoa duela lehen baino, kume gutxiago daudelako, eta kumeak egiten dituzten heldu gutxiago», idatzi du Andy Dietzel ikertzaileak, James Cook Unibertsitatekoak.

Industrializazioaren aurreko garaiarekin parekatuta, planetaren batez besteko tenperatura gradu bat igo da, eta Nazio Batuen Erakundeak ohartarazi du beste gradu erdi bat igotzen bada munduko koralen %90 galduko direla.

Uharriaren balio ekologikoaz gain, Queenslanden ekonomiaren bultzatzaileetako bat da, turista asko erakartzen dituelako.


Summary: Espetxe Zaintzaren «kudeaketa oso eskasa» dela salatu dute Nafarroan. Etxerat-ek, Salhaketak, Sarek eta Altsasuko Gurasoek kritikatu dute pandemian murriztu egin zaizkiela eskubideak, konfinamenduan zein ondorengo hilabeteetan, Iruñeko espetxean diren 264 presoei zein Nafarroatik kanpo diren 184ei.

Konfinamenduan kartzelak itxi ziren, eta egungo egoeran komunikazioak eta jarduerak murriztu dira, eta bakartzea erabiltzen da osasun neurri gisa. Iruñeko espetxean, kasurako, presoei ez zaie maskararik banatu, eta funtzionarioen artean hainbatek ez dute erabiltzen. Etxerat-ek, Salhaketak, Sarek eta Altsasuko Gurasoek Nafarroako Gobernuari eskatu diote espetxeetako osasunaren ardura hartzeko, eta Espainiako Espetxe Zaintzari, presoen eskubideak errespetatzeko, «kudeaketa oso eskasa» izan baita.

Lau erakundeok #SOSpresoakCovid-19 agiria kaleratu zuten apirilean, konfinamenduak espetxeetan izandako ondorioak kritikatuz. Maiatzaren erdialdean espetxeetako ateak berriro irekitzen hasi baziren ere, egoera ez da hobetu. Gaur, egoerari buruzko agerraldia egin dute.

Iruñeko espetxeko egoera

Iraileko azken datuen arabera, Iruñeko espetxean 264 preso daude (apirilean 307 zeuden). Maiatzaren erdialdean hasi ziren irteteko baimenak ematen, itzultzean hamalau eguneko bakartzea onartzeko konpromisoarekin. Egun, Espetxe Zaintzaren agiri baten arabera, bakartzea soilik COVID-19arekin lotutako arriskuekin bete behar da, baina, egiazki, sistematikoki egiten da. Presoek bakartzea ziegan egiten dute, eta ez osasun eremu batean. «Ez dago irizpide finkorik. Batzuek bi egun egiten dituzte, eta beste batzuek, hamar», azaldu du Libertad Francesek, Salhaketako ordezkariak.

Erakundeon arabera, oso zaila da espetxe barruko informazioa izatea, baina, jakin dutenaren arabera, ez da segurtasun neurririk betetzen. Francesen arabera, presoen artean ez da maskararik banatu, eta hainbat funtzionariok ere ez dute erabiltzen. Maskara bisean biseko komunikazioetarako soilik ematen zaie presoei, eta maskara bakar hori hamar egunetarako izaten da (abuztu erdialdetik, baina, bisean biseko komunikazioak etenda daude).

Halaber, mediku gabezia dagoela salatu dute. Pandemia hasi zenean, Nafarroako Gobernuak orduka kontratatutako mediku bat soilik zegoen: oraintxe bertan hiru mediku daude, baina «eurek ere aldarrikatzen dute ez dela nahikoa», Francesen arabera. «Osasun krisia etorri aurretik ere espetxe guztietan mediku defizit handia zegoen».

Egun, azaldu dutenez, kristaleko komunikazio bidez dute harremana presoek euren senideekin eta lagunekin. Bisean biseko komunikazioei berrekin arren, abuztu erdialdera eten ziren, eta hala jarraitzen dute Iruñean. Espetxe Zaintzako zuzendaritzak webgunean iragartzen du bideo deiak egiteko aukera eman dutela, baina, lau erakundeon arabera, «Iruñean bideo deiak egiteari utzi zitzaion kristal arteko komunikazioak berrezarri zirenean». Datu gisa, adierazi dute espetxe zaintzak komunikazioak errazteko sakelakoak banatzeko asmoa adierazi zuela: Espainiar estatuan diren 50.000 presoren artean 200 sakelako banatu ditu.

Bi preso hil dira

Barruko jarduerak ere eten egin direla salatu dute erakundeok, eta horietako batzuk oso garrantzitsuak direla deritzote. Adibidez, hezkuntza etenda dago, eta droga menpekotasunaren zein buruko osasunaren tratamendua ere bai. Libertad Francesek jakinarazi du hilabeteotan bi preso hil egin direla Iruñean, «nahiz eta ez den albiste izan». Horri gaineratu behar zaio Zaballan, adibidez, urte hasieratik lau preso hil direla.

Nafarroatik kanpo, 184 preso nafar daude 42 kartzeletan banatuta. Horietatik 33tan ez dago bisean biseko komunikaziorik, eta zortzitan, aldiz, bai. Etxerat-eko Gorka Garciak nabarmendu du preso horien egoera hobetu egingo litzatekeela baldin eta gertuko kartzeletara hurreratuko balituzte.

Gaurko agerraldian gogorarazi dute nazioarteko erakundeek gomendatzen dutela presoen eskubideak errespetatuko dituzten neurriak hartzeko, baina, lau erakundeon arabera, Espetxe Zaintzak kartzelak ixteko eta eskubideak urratzeko bidea hartu dute Espainian. Beste alternatibak badirela gogorarazi dute, eta Nafarroako Gobernuari eskatu diote osasun arloko eskumenak hartzeko kartzelatan.


Summary: Zarrakaztelu eta Cadreita konfinatu egingo dituzte. Astebetean 65 lagun hil dira COVID-19arengatik. Guztira, 786 kasu atzeman dituzte Hegoaldean.

Santos Indurain Nafarroako Gobernuko Osasun kontseilariak jakinarazi duenez, Zarrakaztelu eta Cadreita itxiko dituzte ostegunetik ostiralerako gauerdian, eta konfinamenduak astebete iraungo du, luzatzeko aukerarekin. Oraingoz, ez dute zehaztu zein arrazoirengatik sartu eta atera ahal izango den herri horietatik. Herri horietan positibo ugari atzeman dituztelako hartu dute erabakia; hain zuzen, Zarrakaztelun, 100.000 biztanleko 4.289 kasu dituzte, eta Cadreitan, 4.328. Iruñeari dagokionez, 100.000 biztanleko 779 kasu daude. «Oso gertutik kontrolatzen ari gara Iruñeko egoera, adierazleak eta intzidentzia».

Hegoaldeko datuak hartuta, berriz, jaitsiera bat ikus daiteke azken egunetan. Beste 786 kasu atzeman dituzte: Nafarroan, 376; Gipuzkoan, 186; Bizkaian, 179; eta Araban, 39. Gaur emandako datuak joan den asteazkenetik —681 izan ziren orduan— jakinarazitako txikienak da. Positibo tasa ere bide beretik jotzen ari da Araban, Bizkaian eta Gipuzkoan — %7,8koa zen atzo emandako emaitzetan, eta %5,5ekoa gaurkoetan—: Nafarroan, ordea, %11,8tik %12,5era igo da. Horrenbestez, Indurainen hitzetan, Nafarroako datuak «handiak, txarrak eta arduratzeko modukoak» dira: «Ez dugu ezkutatzen».

Joan den astean COVID-19arengatik hil ziren pertsonen kopurua ere jakinarazi dute: beste 61 lagun hil dira gaitzaren eraginez. Osakidetzak ez du oraingoz horiei buruzko beste daturik eman, eta bihar aztertuko dituzte, prentsaurreko batean. Nafarroako Gobernuak erantsi du atzo beste bi hildako izan zirela.

Pandemiaren eraginaren berri izateko, gakoak dira ospitaleratzeak, baita gaixo horien egoera ere. Ospitaleratzeek goia jo dute Hegoaldean, eta atzo beste 53 pertsona ospitaleratu behar izan zituzten Hegoaldean; orotara, 545 gaixo daude ospitaleratuta. Horien osasunari dagokionez, 81 daude ZIUetan.


Summary: Atzeratu egin dute 'Xabier Lete: gezur eta egia gurea' ekitaldia. Parte hartzaile batek positibo eman du koronabirusean. Datozen egunetan esango dute noiz egingo duten ikuskizuna.

Aurten dira hamar urte Xabier Lete hil zela, abenduaren 4an. Haren obra eta figura aztertu dituzten lanen sokan heltzekoa da Xabier Lete: gezur eta egia gurea ekitaldia. Bihar egin behar zuten aurkezpena, Donostian. Izan ere, Donostia Kulturaren eta Gipuzkoako Foru Aldundiaren bultzada izan du proiektuak, eta 30 kulturgilek baino gehiagok hartuko dute parte omenaldian, Frantxis Lopez Landatxek osatu duen gidoiari jarraituta. Parte hartzaile horietako batek positibo eman du koronabirusean, eta biharko aurkezpena atzeratzea erabaki dute. Datozen egunetan adieraziko dute noiz egingo duten.

Nagore Plazaola izan da lanaren ekoizlea, eta Fernando Bernues arduratu da zuzendaritza artistikoaz. Bernuesek egin zion gidoiaz arduratzeko proposamena Lopez Landatxeri, zeinak Gipuzkoako Aldundiak lanean hatsean ezagutu zuen kantaria eta poeta, aspaldi. «Sartu berriak ginen Imanol Murua [Gipuzkoako kultura diputatua orduan], Xabier eta hirurok. Urte horietan ezagutu genuen elkar, eta hortik aurrera lagun egin». Haren izaera «anitza» gogoan hartuta aritu da omenaldiko ekitaldia atontzen orain. «Xabierrek bazuen biluzteko erraztasun handia; lotsatia izan arren, bere poesian eta kantuetan egiten zuen hori».

Musikariak, olerkariak, bertsolariak, idazleak eta dantzariak izango dira ikuskizunaren parte. Luzea da zerrenda: Bernardo Atxaga, Pier Paul Berzaitz, Itxaro Borda, Eñaut Elorrieta, Igor Estankona, Luis Garde, Aintzane Galane, Pascal Gaigne, Jon Gerediaga, Karmele Jaio, Mariasun Landa, Oihana Lekuona, Anjel Lertxundi, Jon Martin, Alaia Martin, Jabier Muguruza, Pello Ramirez, Olatz Salvador, Asier Serrano, Antton Valverde, Argia dantza taldeko kideak eta beste.


Summary: Arabako, Bizkaiko eta Gipuzkoako lurzoru eta ibai ugaritan dago lindanoa. Nerbioi eta Ibaizabal ibaien arroetako (Bizkaia) sei gunetan legez onartutakoa baino lindano kantitate handiagoa atzeman dela jakinarazi du Ekologistak Martxan talde ekologistak.

Ekologistak Martxan erakundeak ohartarazi duenez, Arabako, Bizkaiko eta Gipuzkoako lurzoru eta ibai ugari lindanoarekin kutsatuta daude. Talde ekologistak aurkeztu berri duen txosten batean jasota dago salaketa hori; Lindano: ondare toxiko baten gaurko egoera izena du azterlanak, eta bertan 2017. eta 2018. urteetan egindako lindano analisien ondorioak jaso dituzte. Talde ekologistarentzat, «bereziki kezkagarria» da Nerbioi eta Ibaizabal ibaien arroen inguruko (Bizkaia) sei gunetan atzeman den lindano kopurua: 2017an eta 2018an substantzia toxiko horren urteko kantitatea legez onartuta dagoen mailatik gora egon zen sei eremutan. Bildutako datuak Uraren Euskal Agentziak egindako 1.667 analisitatik atera ditu Ekologistak Martxan-ek.

Horrez gainera, talde ekologistak jakinarazi du 2017an Arabako, Bizkaiko eta Gipuzkoako lurzoru eta ibaietan egindako analisien %,1,4k gainditu zutela legez onartutako lindano kantitatea, eta «bereziki kezkagarria» dela 2018ko datua, aztertutako lurzoru eta ibaien %11,9k gainditu zutelako legez onartutako muga.

Ekologistak Martxan-ek gogoratu du lindanoa substantzia oso arriskutsua dela, eta hainbat kalte eragin diezazkiela bizidunei. Pestizida gisara erabili izan da, eta OME Osasunaren Mundu Erakundeak minbizia eragin dezaketen produktuen zerrendan sartu zuen 2015ean. Lindano hondakinen kudeaketa falta dago auzi honen atzean, Javier Vazquez Ekologistak Martxan taldeko ordezkariaren iritziz: «Agintariek ez dituzte behar bezala kudeatu hondakin horiek, eta herentzia hori jasotzen ari gara orain».

Taldeak eskatu du lindanoa desagerrarazteko, eta administrazioei eskatu die neurriak ezartzeko kontrolatuta ez dauden isuriak detektatzeko eta hondakinen, lurzoruen eta uren deskontaminazioa egiteko.


Summary: Enrichek eta Lunak bideoa grabatu zutela onartu dute. Silvestreri egotzi diote bideoa zabaltzea bi futbolariek. Lunak eta Enrichek damua azaldu dutenez, eta kalte-ordaina emango diotenez biktimari, akusazioak eta fiskalak bi urtera jaitsi dute zigor eskaria. Silvestrerentzat bi urte eta egun bateko zigorra eskatu du fiskalak, eta hiru urtekoa akusazioak.

Gaur hasi da, Donostian, Sergi Enrich Eibarko jokalariaren eta Antonio Luna jokalari ohiaren aurkako epaiketa. 2016an emakume batekin sexu harremanak izaten ari zirela baimenik gabe bideo bat grabatu eta zabaltzea egotzita, bost urteko espetxe zigorra eskatzen zuten harentzat. Bi urte eta erdi eta hiru artekoa Eddi Silvestre jokalariarentzat bideoa zabaltzeagatik. Enrichek eta Lunak bideoa grabatu izana onartu dute, baina Silvestreri leporatu diote zabaldu izana. Halaber, damua azaldu dute egindakoagatik. Hala, fiskalak eta akusazioak bi urtera jaitsi dute haientzako zigor eskaria. Silvestreren kasuan, fiskalak bi urte eta egun bateko zigorra eskatu du, eta akusazioak, hiru urtekoa. Defentsak Enrichen eta Lunaren aurkako zigor eskariak onartu ditu. Biktimak 110.000 euroko kalte-ordina jasoko du, eskatzen zen baino handiagoa. Horrek ere ekarri du zigor eskaria jaistea.

Enrichek eta Lunak deklaratu dute "onartutako sexu harremanak" izan zituztela neskarekin. Kontatu dutenez, Lunak Enrichen telefonoarekin grabatu zuen bideoa. Gero Eddie Silvestre jokalariari pasatu ziotela gaineratu dute, eta hark zabaldu zuela. Silvestrek, haatik, adierazi du ez dela gogoratzen Enrichek bidali zionik bideoa, eta uste duela taldeko Whatsappetik jaso zuela. Halaber, nabarmendu du Enrichek askotan jartzen zituela halako bideoak, eta ez ziotela esan baimenik ez zuenik bideoa zabaltzeko. Gaineratu du bideoa jaso bezain laster ezabatu egin zuela, eta ez ziola inori bidali.

Lekukoen artean izan dira Pedro Leon eta Dani Garcia futbolariak. Pedro Leonek Eibarren segitzen du, eta Dani Garcia Athleticeko jokalaria da orain. Biek ukatu dute bideoa taldearen Whatsappean jarri zela. Biktimaren lagun batek ere deklaratu du, eta adierazi du berak esan ziola bideoa zabaltzen ari zela, eta hark berehala deitu ziola Enrichi, hura geratzeko eskatuz, eta telefonoa eskegi eta salaketa jartzera joan zela.


Summary: Estatutua eguneratzea aurreikusten ez duen gobernu programa bat aurkeztu du Jaurlaritzak. 2016ko gobernu programan, Jaurlaritzak berariaz lehentasunen artean sartu zituen Gizarte Segurantzaren Araubide Ekonomikoaren eskumenen transferentzia. Orain, ez dira lehentasunen artean ageri.

Eusko Jaurlaritzak atzo aurkeztu zuen 2020-2024 legealdirako gobernu programa, eta hura Eusko Legebiltzarraren esku utzi eta gero egin da publiko. 131 orrialdeko dokumentu batean jaso ditu datozen lau urteetarako asmoak: hamar helburu eta 149 konpromiso.

Horien artean nabarmendu daiteke Euskal Autonomia Erkidegoaren autogobernuaren atalak izan duen bilakaera. Duela lau urte, EAJk eta PSE-EEk osatutako gobernuak propio jasotzen zuen "estatutu ituna eguneratzeko" konpromisoa, eta, besteak beste, legebiltzarreko batzorde txostengilearekin "lankidetzan" aritzeko asmoa azaldu zuen itun hori eguneratzeko. "Eusko Jaurlaritza, PNVren eta PSEren artean lortutako gobernu akordioarekin bat etorrita, autogobernuaren batzorde txostengilearen esanetara jarriko du, eskatu beste informazio, aipatutako batzordearen helburuak betetze aldera", erantsi zuen 2016ko dokumentuan, eta hala egin izan du azken legealdian, zenbait dokumentu Autogobernu Lantaldearen esku utzita.

Haatik, estatutua eguneratzeko asmoei ez zaie erreferentziarik egiten 2020-2024 aldirako programan, azken zortzi urteetan gaiak gobernu programetan izandako lekua galduta. Autogobernuaren alorrean, "lortutako autogobernuaren defentsa" egingo du Jaurlaritzak, eta berriro ere jaso du 1979ko estatututik transferitzeke dauden eskumenen zerrenda.

Hor bada ñabardura bat. 2016ko agirian, zerrenda osoa sartzeaz gain, bi eskumen eskualdatzeari lehentasuna eman zien Jaurlaritzak: espetxe eskumenari eta Gizarte Segurantzaren erregimen ekonomikoari. Orain, Jaurlaritzak giza eskubideen atalera eraman du eskumen horren transferentzia lortzeko helburua. Gainera, espetxe eskumenaren atalean, euskal presoak euren "familia ingurunetik hurbilago dauden espetxeetara lekuz aldatzea" babestuko du gobernuak, "[Espainiako] Konstituzioak eta espetxe legeriak orientatutako terminoetan".

Gizarte Segurantzaren transferentzia, berriz, ez du espresuki aipatu, eta gaiaren inguruko "azterlanak abiatzea" izango da egitekoa.

Eskola publikoa, "funtsezkoa"

Oro har, duela lau urteko programan baino bost helburu gutxiago zehaztu ditu Jaurlaritzak -hamabostetik hamarrera-, eta, horietan, aurreko helburu batzuei eusten die gobernuak: langabezia tasa %10etik behera jaistea, esaterako.

Beste atal batzuei dagokienez, hezkuntzan esaterako, Jaurlaritzak Hezkuntzaren Lege bat onestea jarri du xede, "eskola publikoaren funtsezko papera eta izaera laikoa aitortu eta sustatzeko eta aukera berdintasuna bultzatzeko irakaskuntza maila guztietan ikasteko, pertsonen bizitokia, egoera pertsonala, soziokulturala eta ekonomikoa edo eskolatuta dauden zentroa gorabehera, hezkuntza zentro guztien bikaintasuna bilatuz".

Azpiegituren arloan, Jaurlaritzak 34. konpromisoan jaso du euskal Y-a amaitzea Donostian, Irun, Ezkio (Gipuzkoa), Bilbo eta Gasteizko estazioak eraikita, eta Donostiako metroaren obrak amaitzea.

Hondakinen eremuan, berriz, gobernuak 131. konpromisoan jaso duenez, "arriskutsuak ez diren hondakin industrialen gaikako bilketarako, karakterizaziorako, biltegiratzeko eta balorizaziorako kudeaketa publikoko zentro bat abian jartzea sustatuko" du, "puntako zentro europar bat izan dadin".

Aurrez iragarri bezala, Jaurlaritzak gobernu programan jaso du legealdian osasun arloko 4.000 langile kontratatzeko asmoa. Dokumentuaren arabera, horiei "hautaketa edota promozio prozesu eredu berriak" ezarriko dizkiete, "Eusko Legebiltzarrak onetsitako eta proposatutako neurriak gehituz, gardentasuna, justizia eta zuzentasuna bermatze aldera".

"Uko egitea"

EH Bilduko bozeramaile Maddalen Iriartek kritika egin dio Jaurlaritzari, gobernu programan estatus berriaren inguruko aipamenik egiten ez duela-eta. “Araba, Bizkai eta Gipuzkoarako estatus politiko berri bat lortzeari uko egitea” egotzi die Iñigo Urkullu Jaurlaritzako lehendakariari zein EAJri: “Ez dugu ulertzen estatus berriari uko egitea, gai hori EAJk eta Urkulluk urteetan defendatu duten oinarrietako bat izan denean, kontsulta habilitantea bezala, baina hori ere baztertu zuten”.

Gernikako Estatutua "osorik betetzearekin konformatzea" leporatu dio Iriartek Urkulluri: "Baina gaur egun pentsaezina da 40 urte dituen lege hori nahikoa izango dela herri honek aurrean dituen erronkei erantzuteko”. Bada, Iriarteren hitzetan, “EAJk eta Urkulluk euskal herritarrei azaldu behar diete zergatik erabaki duten burujabetzaren bidea alde batera uztea, zergatik estatus berria ez den orain beharrezkoa herri honen interes politiko, ekonomiko eta sozialak babesteko”.


Summary: Gizonezko bat atxilotu dute Azpeitian, Alemanian hilketa bat egitea egotzita. 50 urteko gizonezko bat da, eta Europako atxilotze agindu bat zuen.

Ertzaintzak 50 urteko gizonezko bat atxilotu du gaur Azpeitiko (Gipuzkoa) hotel batean, Alemanian hilketa bat egitea egotzita. Ertzaintzak gizonezkoa identifikatu, eta, ihes egindako pertsona bat izan zitekeela susmatu ostean, atxilotu egin du. Hain zuzen, Europako atxilotze agindu bat zuen.

Atxilotua polizia etxera eraman dute, eta gaur eguerdian gelditu da epailearen esku.


Summary: Pertsona bat hil da istripu batean, Almandozen. Istripua izan dute auto batek eta kamioi batek, eta autoaren gidaria hil da. Beste pertsona bat zaurituta eraman dute ospitalera.

Kamioi baten eta auto baten istripua gertatu da gaur eguerdian N-121-A errepidean, Almandozen (Nafarroa), eta autoaren gidaria hil egin da. Autoan beste pertsona bat ere bazegoen, eta «oso larri» zaurituta eraman dute Nafarroako ospitalera. Anbulantziak, suhiltzaileak eta inguruko medikuak joan dira istripua gertatu den tokira.


Summary: Lortu dute akordioa Gipuzkoako metalgintzan. UGTk ez beste sindikatu guztiek eman diote baietza hitzarmenari. ELAren baietzaren ostean, beste babes bat falta zen, eta LABek akordioarekin bat egitea erabaki du patronalak berdintasun batzorde bat martxan jartzea eskaini ondoren

Gipuzkoako itunik handienean, metalgintzan (40.000 langile inguru), hitzarmen berria adostu dute sindikatuek eta patronalak. Patronalak mahairatutako azken proposamena ELAk bakarrik onartu zuen, eta beste sindikaturen baten babesaren zain zegoen, hark ordezkaritza handiena duen arren —ia %49— ez baitzen nahikoa eragin orokorreko akordio bat egiteko. Hala, gaur LABek eta CCOOk ere baietza eman diote akordio berriari, Adegik eginiko berritasunak direla medio, eta itxi dute negoziazioa. Nahiz eta UGTk ez duen nahikotzat jo. Hitzarmenak 40.000 lagun ingururi eragiten die.

Gipuzkoako patronalak adierazi zuen eskain dezakeen akordiorik onena eskaini duela, iritsi dela mugara, eta pilota sindikatuen teilatuan dagoela. Baina hori helarazi eta egun gutxira, mahaira deitu zituen. Genero berdintasuna zegoen LABek aipatutako gabezien artean, esaterako, eta Adegik alor horretan mugitu du fitxa. Berdintasun batzorde bat jarriko dute martxan, edukiarekin eta egutegi batekin; izan ere, 2009ko ituna egin zutenetik, adostuta zegoen berdintasun batzordea eratzea. Kontua da urteotan ez dela batzarrik egin. Orain, berriro martxan jarriko dute. Gainera, langileen osasun azterketak lanordu gisa zenbatuko dira aurrerantzean. «Gehiago» lor zitekeela uste du sindikatu abertzaleak, baina itunari ateak irekitzea deliberatu du. CCOOk gauza bera egin du, sindikatu abertzaleen gehiengoa lortuta zegoela jada. UGTk ez.

%8,8ko igoera

Bestela, Adegiren proposamenak 2011tik 2019ra arteko %8,8ko soldata igoera jasotzen du —atzerako eraginez—, baita dietetan, bidaietan eta abarretan ere; eta %0,8koa 2020. urterako. 2021erako eta 2022rako, berriz, KPIa bermatzen du sektoreko enpresa guztientzat. Ez litzateke dirurik itzuliko KPIa negatiboa balitz. Horrez gain, lan erreformaren aurkako blindatze klausulak daude, baita ultraaktibitate mugagabea ere. Azken aldagai horrek ibilbide oso luzeko akordio bihurtuko luke itun hori.

Gainera, Adegik azpikontratatuentzako subrogazioa onartu du, mantentze lanetan, biltegian eta logistikan, garbiketa industrialean eta telefono instalazioetan. «Enpresa nagusitik kanpoko milaka langileri lan egonkortasuna emango die horrek», ELAren ustez. Eta finkatu dute gehienez ere urtebetekoa izango dela aldi baterako lanerako enpresen bidezko kontratazioa. Gainera, soldata aldaketa kolektiboak akordio bidez bakarrik aplikatu ahal izango dira. Eta, espresuki jaso dute Gipuzkoako hitzarmena aplikatzeko lehentasuna ere, Espainiakoaren gainetik.

Pandemiaren atarian izan zuten sindikatuek eta Adegik metalgintzaren ituna berritzeko lehen bilera, otsailaren amaieran. Udaz geroztik hasi ziren berriro aldeen arteko negoziazioak, betiere Bizkaiko metalgintzan lortutako akordioaren itzalpean, iazko abenduan. ELAk Adegiren azken proposamena onartu zuen. Eta gaur gauza bera egin dute LABek eta CCOOk.


Indarrez ere badaki irabazten

Summary: Indarrez ere badaki irabazten. Arnaud Demarek laugarren aldiz gailendu aurtengo Giroan. Porto Sant'Elpidio eta Rimini arteko etapan, berriz ere hura izan da bizkorrena esprintean. Sasoiko hamalaugarrena du. Joao Almeidak lider segitzen du.

Peter Saganek (Bora) hainbeste desio zuen garaipena lortu eta gero, berriro ere Arnaud Demareren nagusitasuna bueltatu da Giroko esprintetara. Groupama FDJko txirrindulariak irabazi du Porto Sant'Elpidio eta Rimini arteko etapa, eta laugarren garaipena lortu du aurtengo lasterketan. Sasoi honetan hamalaugarrena du frantziarrak. Igandetik aurrera errepidea malkartzen hasi bitarte, hura da Giroko protagonista. Abiaduragatik ez ezik, indarragatik ere irabazten duela erakutsi du oraingo honetan.

Atzo Giroa hankaz jarri zen, koronabirusagatik Jumbo Vismak eta Mitchelton Scottek lasterketa utzi baitzuten. Oraingoan, lasaiago izan da eguna. Etapa Giroko hamaikagarrena zen, Emilia Romagna probintziaren barruan. Esprintean amaitzea espero zen, salbu eta ihesaldi batek aurrera egin. Horretan ahalegindu dira bost txirrindulari: Mattia Bais (Androni), Fabio Mazzucco eta Francesco Romano (Bardiani), Sander Armee (Lotto Soudal) eta Marco Frapporti (Vini Zabu). Gehienez hiru minutu eta erdiren aldea lortu dute.

Groupama FDJk, Cofidisek eta UAEk egin dute kontrol lana, eta iheslariak harrapatuz joan dira. Armee izan da eutsi dion bakarra. Hortzak ondo estutu, eta sei kilometro falta ziren arte ez dute harrapatu. Etapa espero bezala amaitzear zegoen: esprintean. Ohi bezala, Ignatas Konovalovas eta Jacopo Guarnieri taldekideek ondo babestu eta kokatu dute Demare, eta, hanketan duen indarra eta abiadura erakutsiz, garaipena lortu du. Bigarren izan da Sagan, eta hirugarren izan da Alvaro Jose Hodeg (Deceuninck). Haren taldekide Joao Almeidak lider segitzen du.


Summary: Etxeratze agindua izanen da Paris inguruan eta beste zortzi metropolitan. Larunbatetik aitzina, sei astez, ezingo da kalera atera 21:00etatik 06:00ak arte. Ipar Euskal Herrian, sei lagun elkartzen ahalko dira gehienez.

Emmanuel Macron Frantziako presidenteak neurri murritzaileak ezarri ditu «birusa aktiboen dagoen» lekuetan. Ile-de-France eskualdeak, eta beste zortzi hiri nagusik etxeratze agindua bete beharko dute, 21:00tatik 06:00ak arte, larunbatetik aitzina. Sei astez iraungo du neurriak osasun larrialdian dauden hirietan: Grenoblen, Lillen, Lyonen, Rouenen, Saint- Etiennen, (Frantzia) Aix-Marseillan, Tolosan, eta Montpellieren (Okzitania).

Etxeratze agindua indarrean dagoen ordutegietan, ostatuek hetsirik egon beharko dute, publikoa hartzen duten beste egitura guztiek bezala. Egunotan zehaztekoa du Macronek zein izanen diren etxeratze agindua gainditzeko «salbuespen egoerak», hala nola lana eta osasun arrazoiak.

Zehaztu du Frantziako Poliziak kontrolak eginen dituela, eta agindua errespetatzen ez duenak 135 euroko isuna ordaindu beharko du. Neurri horrek gehien hunkitzen dituen lan sektoreek «egoeraren araberako diru laguntzak» ukanen dituztela segurtatu du, eta langabezia partziala berriz aktibatuko dutela. Telelana bultzatzeko erabakia enpresen eta lantegien esku utzi du Macronek.

Bestalde, ez da izanen Frantziako Estatuko eskualde batetik bestera mugitzeko neurri murritzailerik. Omiasainduko bakantzak heldu direla eta, debekurik ez du iragarri, baina «arduraz jokatzeko» eskatu du.

Neurri «arinagoak»

Etxeratze agindua ez den lekuetan eta, beraz, Ipar Euskal Herrian, hamar pertsonatik sei pertsonara murriztu ditu Macronek elkarretaratzeak, ostatuetan eta leku publikoetan. Horrez gain, maskara ezartzen, probak egiten eta distantziak errespetatzen segitu beharko dute herritarrek.


Summary: Eskoziarren %58k independentziaren alde bozkatuko lukete orain. AEBetako enpresa batek eginiko galdeketaren arabera, Erresuma Batutik bereiztea da eskoziar gehienen «asmo finkatua».

Inoizko gehiengorik handiena lortuko luke Eskoziaren independentziaren aldeko aukerak beste erreferendum bat egitekotan. AEBetako Ipsos Mori enpresak eginiko galdeketaren emaitzen arabera, independentzia eskoziarren %58ren «asmo finkatua» da gaur.

SNP Eskoziako Alderdi Nazionaleko buru Keith Brownek esan du datorren urteko bozetatik independentziaren aldeko alderdien gehiengo argia ateratzen bada Londresek ezingo duela galarazi bigarren erreferenduma egitea. 2014. urtean egin zuten lehen erreferenduma Eskozian independentziaren inguruan, eta ezetzak irabazi zuen, botoen %55rekin. Baina Erresuma Batuak Europako Batasunetik ateratzeko harturiko erabakiak eragin handia eduki du eskoziarren iritzian, haietako gehienek EBn geratzearen alde bozkatu baitzuten.

Galdekaturikoen %64k adierazi dute Erresuma Batuko Gobernuak beste erreferendum bat egiteko baimena eman beharko lukeela SNPk gehiengoa lortzen badu datorren urteko Eskoziako Legebiltzarrerako hauteskundeetan.

Halere, ez du ematen Londres prest dagoenik galdeketa egiteari oniritzia emateko. Inkestaren inguruan galdetu zioten atzo gobernuko eledun bati, eta hark esan zuen 2014ko erreferendumak belaunaldi oso baterako lotzen zuela, hau da, 30 bat urterako.

Galdeketaren arabera, SNP nagusi da boto asmoan (%47-58), eta Eskoziako Berdeek beste %9 aterako dute.

«Galdeketak bultzada emango die abertzaleei, eta panorama beltza jartzen die unionistei», esan du Ipsos Moriko zuzendari Emily Grayk.


Summary: Pentsioak %0,9 igotzeko asmoa du Espainiako Gobernuak. Kopuru hori aipatu du Bruselara bidalitako aurrekontu planean, baina negoziagarria da. Erretiro aurreratuak gehiago zigortzeko proposamena salatu dute sindikatuek.

Estutasunak gorabehera, Espainiako Gobernuak ez du asmorik pentsioak izozteko. Europako Batzordera bidaliko duen aurrekontu planean aipatu du 2021ean %0,9 igoko dituela pentsio publikoak. BPGaren deflatorearen ehuneko bera da hori, hau da, espero duen inflazioaren adinakoa. 2020an ere %0,9 handitu zituen pentsioak Pedro Sanchezen gobernuak, eta, horri esker, erosteko ahalmena handitu zaie aurten Hego Euskal Herriko pentsiodunei. Izan ere, koronabirusaren krisiak eraginda, prezioek beheranzko bidea hartu dute azken hilabeteetan, eta urtea maila negatiboan bukatzeko aukera handia dago. Irailera arte, urte arteko inflazioa -%0,3 da Hegoaldean.

Bruselari kopuru bat aipatzeak ez du derrigorrez esan nahi hori izango denik azkenean aplikatuko dena, Espainiako Gobernuan dauden bi talde politikoek, PSOEk eta Unidas Podemosek, ez dutelako gehiengorik Espainiako Gorteetan, eta talde txikiagoen babesa beharko dutelako aurrekontu proiektua onartzeko. Baina kopuru horrek erakusten du Madrilek ez duela asmorik pentsioak eguneratzeko egungo legeak dioena zorrotz betetzeko. Izan ere, PP agintean zegoen garaian indarrean jarritako lege horrek dio pentsioak %0,25 handitu behar direla Gizarte Segurantzak defizita badu. Defizit hori handitu egingo da aurten, langabeziaren hazkundea kotizazioetan bildutakoa murrizten ari delako.

Eguneratzeko indizea oraindik indarrean dago, baina ez da bete 2017tik, eta pentsioen erreforma aztertzen ari den diputatuen taldean, Toledoko Itunean, dago indizea bertan behera uzteko, eta KPIari lotutako indize berri bat ezartzeko.

Hain zuzen ere, pentsio sistemaren erreforma lantzen ari da Espainiako Kongresuko lantalde bat, eta hark aurki amaituko ditu bere egitekoak, eta bere gomendioak Pedro Sanchezen gobernuari igorriko dizkio. Era berean, aste honetan bertan, gobernua bilerak egiten hasia da Espainiako sindikatu eta patronal nagusiekin (CCOO, UGT eta CEOE) , erreformari heltzeko. Pentsioak eguneratzeko indize berria zehazteaz gain, erretiro adina atzeratzeko pizgarriak eta aurreratuentzako zigorrak jarri ditu gobernuak mahai gainean, sindikatuek jakinarazi dutenez.

2011ko erreformaren arabera, erretirorako legezko adina 65 urtetik 67ra igoko da 2027an, eta bere asmoa da benetako adina ahalik eta gehiena hurbiltzea legezkora. UGTk salatu duenez, horretarako, beste %8ko murrizketarekin zigortu nahi ditu erretiro aurreratuak. Ostegun honetan kaleratutako ohar batean gogoratu du pentsiodun askok jada % 40rainoko beherapena jasaten ari direla horregatik, eta salatu du «astakeria» bat litzatekeela kopuru hori are gehiago handitzea.

Sindikatuak nabarmendu du egoera horretan daudenen %80k enpresek behartuta hartu duela erretiroa, eta ohartarazi du kolektibo hori nabarmen haziko dela datozen urteetan: langabezian daudenen artean 55 urtetik gorakoen kopurua 2007an zeudenena halako hiru direla azpimarratu du.

Langile publikoak

Langile publikoen soldatari dagokionez, berriz, ikusteko dago zer erabakiko duen Espainiako Gobernuak. Soldata horiek izozteko aukera zegoela aipatu zuten gobernutik gertuko hainbat iturrik, baina neurri horren defendatzaileetako batek, Nadia Calviño Ekonomia ministroak, azken asteetan iradoki du inflazioa adina igotzeko asmoa dutela, erosteko ahalmena gal ez dezaten. Aurten %2 handitu dira soldata publikoak, eta %2,5, berriz, 2019. urtean.


Summary: 'Astekaria' buletina argitaratuko du BERRIAk datorren astelehenetik aurrera. Asteko gai hautatuekin osatutako albiste buletin berria abian jarriko du BERRIAk datorren astelehenean. Izen bereko aplikazioa ordezkatuko du.

Astekaria buletina irakurri gabe utzi ezin diren artikuluak berreskuratzeko tresna bat izango da: aurreko astean argitaratutako ezinbesteko artikuluak hautatu, eta, posta elektronikoaren bidez, irakurlearen eskura jarriko ditu BERRIAk, astelehenero.

Buletinak lau eduki mota izango ditu. Batetik, asteko erreportaje sakonak bilduko dira, aktualitatearen gakoak lantzen dituztenak. Beste batetik, elkarrizketak eta lekukotasunak. Hirugarrenik, iritzi artikuluak eta analisiak. Azkenik, bestelako erreportaje eta kronikak. Azken batean, iraungitzen ez den artikulu bilduma bat osatuko da, asteburua eta aurreko astea errepasatzeko balia daitekeena, eta, nola ez, irakurgai interesgarriak deskubritzeko ere bai.

Buletina norberaren posta elektronikoan astelehenero jasotzeko, harpidetu besterik ez da egin behar: formularioan helbide elektronikoa idatzi, eta bidali. Astekarira harpidetzeko formularioa albiste buletinen atalean dago, gainerako buletinekin batera. BERRIAren webgunea eta sare sozialak kudeatzen dituzten kazetariek egingo dute aukeraketa.

Bost buletin

Astekaria buletin berria kontuan hartuz, bost buletin eskaintzen ditu BERRIAk. Goizero (astelehenetan izan ezik), BERRIAren papereko edizioaren gai nagusiak biltzen dituen buletin bat bidaltzen da. Arratsaldero, berriz, webgunean gehien irakurritako artikuluen bilduma bidaltzen da. Astelehenetik ostiralera, koronabirusaren krisiaren jarraipena egiten duen buletina bidaltzen da arratsaldeetan. Azkenik, ostiralero, euskal musikaren azken kantu, azken bideo, azken podcast, azken zerrenda eta azken berriekin osatutako buletina bidaltzen da. Buletin bakoitza independentea da, eta norberak aukeratzen du zein jaso nahi duen posta elektronikoan.

Astekaria albiste buletinak izen bereko aplikazioa ordezkatuko du. Astekaria aplikazioa 2015eko urrian kaleratu zuen BERRIAk, sakelako kontsumora bideratuta. Kontzeptua oso antzekoa zen: asteko artikulu hautatuen bilduma eskaintzea, sakelako aplikazio baten bidez. Baina aplikazioen mundua korapilatsua da, eta erabiltzaileen joera nagusia aplikazio kopuru mugatua erabiltzea da. Gaur egun Astekaria aplikazioa zenbat erabiltzen den ikusita, aplikazioa bertan behera uztea erabaki du BERRIAk, ahalegina beste proiektu batzuetara bideratzeko.


Summary: Espetxeetako kudeaketa martxorako eskualdatuko dio Madrilek Eusko Jaurlaritzari. Espainiako Gobernuak eskumenen transferentzien egutegi berria bidali dio Eusko Jaurlaritzari: martxoan abiatuko dituzte bigarren blokeari buruzko negoziazioak.

1979ko estatutuan jasota dauden baina oraindik eskualdatuta ez dauden eskumenen transferentzien egutegi berri bat igorri dio Espainiako Gobernuak Eusko Jaurlaritzari. Carolina Darias Espainiako Lurralde Politika eta Funtzio Publikoko ministroak gaur helarazi dio egutegi berriaren proposamena Jaurlaritzari, eta hark ontzat eman du proposamena, Josu Erkoreka lehendakariordearen eta Idoia Mendia bigarren lehendakariordearen ahotik. Hori horrela, martxoan abiatuko dituzte bigarren blokeari buruzko negoziazioak: besteak beste, espetxeetako eskumena dago zerrenda horretan.

Koronabirusaren pandemiak baldintzatu egin ditu bi gobernuen arteko negoziazioak, eta hasiera batean aurreikusitako epeak luzatu ditu. Espainiako Gobernuak egutegia aldatu du, nahiz eta negoziatzeko dauden transferentzien hiru blokeak bere horretan utzi ditu, bi gobernuek aurretik adostu zuten bezala. Erabakitzeko dagoen bigarren multzoan jaso dituzte 11 eskumen, eta horien artean dago espetxeen kudeaketa. Hasiera batean aurtengo abendurako eskualdatzea hitzartu zuten bi gobernuek, baina, egutegi berriaren arabera, 2021eko martxorako transferituta legoke. Iaz hitzartutako egutegian jasotako transferentzia multzoen arabera, bloke horretan daude eskumen hauek: aseguruak, segurtasuneko zerbitzu pribatuak, meteorologia, nekazaritza aseguruak, errepideko garraioa eta itsasertzaren antolamendua eta kudeaketa.

Hirugarren multzoa, berriz, 2021eko urrian eskualdatuko litzateke, eta, besteak beste, honako hauek egongo lirateke: kreditu ofiziala, kreditua eta bankua, balioen merkatua, ikerketa eta laguntza teknikoko zentroak, hidrokarburoak, itsasoko laguntza, estatuko sektore publikoa, erakunde administrazioa (laguntza ETE eta berrikuntza teknologikorako), aldiriko trenen garraioa, aireportuak, interes orokorreko portuak, immigrazioa eta arrantza ikuskaritza.

Laugarren multzoari dagokionez, 2021eko azaroan hasiko lirateke negoziazioak eta 2022ko maiatzean amaitu. Multzo honetan, «Gizarte Segurantzaren kudeaketa ekonomikoari lotutako gaiak aztertzen hastea» adostu zuten bi gobernuek.

Eusko Jaurlaritzak begi onez jaso du Espainiako Gobernuaren proposamena, eta garrantzia kendu dio egutegian aldaketak egiteari. Erkorekak gaur goizean azpimarratu du estatutua osorik betetzeko abiatutako bidea «berreskuratu» dela: «Hau da bidea». Erkorekak esan du Gernikako Estatutua osorik betetzeko aurrerapausoa dela, eta, helburu hori lortutakoan, autogobernuan «bestelako helburuak» ezartzen hasiko dela Jaurlaritza. Idoia Mendia Jaurlaritzako bigarren lehendakariordearen ustez ere «albiste ona» da bi gobernuek kronograma berria adostu izana, eta «elkarlanaren eta elkarrizketaren» isla dela esan du.


Summary: Frantziako hainbat kargudunen etxeak miatu dituzte jendarmeek. «Krisi sanitarioan ez esku hartu izanaren» akusaziopean ari dira egiten ikerketa, eta etxeak eta bulegoak miatu dizkiete Philippe lehen ministro ohiari, Veran Osasun ministroari, Buzyn Osasun ministro ohiari, Ndiaye gobernuko bozeramaile ohiari eta Salomon osasun arloko goi zuzendariari.

Olivier Veran Frantziako Osasun ministroaren, Jerome Salomon osasun arloko goi zuzendariaren, Agnes Buzyn Osasun ministro ohiaren, Sibeth Ndiaye Frantziako Gobernuaren bozeramaile ohiaren eta Edouard Philippe lehen ministro ohiaren etxeak eta bulegoak miatu dituzte goizean. Osasun Publikoaren eta Ingurumenaren Kalteen Kontrako Erakundeko jendarmeek egin dute operazioa. Ikerketa bat egiten ari dira krisi sanitarioan izandako «kudeaketa faltagatik».

Errepublikaren Justizia Auzitegiaren aitzinean —Frantziako ministroak epaitzen ahal dituen auzitegi bakarra da— salaketak ezarri zituzten hainbat pertsona eta eragilek; tartean, medikuak, abokatuak, presoak eta Koronabirusaren Biktimen Frantziako Elkartea. Auzitegiak bederatzi salaketa atxiki ditu guztira, eta ikerketa abiatu du. Salaketa jarri dutenek «krisi sanitarioa gaizki kudeatu izana» leporatzen diete Frantziako ministro eta ministro ohiei. «Arau hauste penalik» egin ote duten ala ez ikertzen ari dira. Bi urteko kartzela zigorra eta 30.000 euroko isuna arriskatzen dituzte.

Osasun ministroa bera eta Jean Castex lehen ministroa eguerdi aldera atera dira prentsaurrekora, baina bezperan Emmanuel Macron presidenteak jakinarazitako neurriez aritzeko. Macronek, etzitik aurrera, Paris hiribururako eta beste zortzi metropolitarako agindu du etxeratze agindua, Frantziako Estatu osoa osasun larrialdi egoerara itzultzeko agintzeaz gain.

Horrekin batera, Veranek eta Castexek adierazi dutenez, festa pribatuak debekatu egingo dituzte, eta jatetxeetara joatean izen-abizenak jakinarazi beharko dira, aztarnei kasu egiteko lanak errazteko.

France Info irratiari emandako elkarrizketa batean, Gabriel Attal gobernuaren eledunak gehitu du urtea amaitu baino lehen edo 2021.aren hasieran erabakiko dutela ea eutsiko dieten datorren urteko martxoko departamenduetako eta eskualdeetako hauteskundeei.


Summary: Osakidetzak 700 PCR egingo ditu Beasaingo Txindoki institutuan. Gotzone Sagardui Jaurlaritzako Osasun sailburuak esan du «kasu batzuk» atzeman dituztela ikasleen eta irakasleen artean, eta birusaren hedapena eragoztea dela helburua. Gaur arratsaldean eta bihar goizean egingo dituzte probak.

«Egoera kezkagarriena Gipuzkoakoa da». Gotzone Sagardui Eusko Jaurlaritzako Osasun sailburuak hala adierazi du gaur Euskadi Irratian, eta horren adibide da eman duen albistea: Osakidetzak Beasaingo (Gipuzkoa) Txindoki institutuko 700 ikasleri PCR probak egingo dizkie gaur eta bihar. Sailburuak azaldu du «kasu batzuk» atzeman dituztela ikasleen eta irakasleen artean, eta birusaren hedapena eragoztea dela helburua, kasu asintomatikoak ere bakartzea.

Ikasleen gurasoek atzo gauean jaso zuten ikastetxeko zuzendaritzaren mezu bat, azalduz Beasaingo osasun etxearen kanpoaldeko gunean PCRak egin beharko dituztela ikasleek. Ikasleei proba egin bitartean bakartzeko eskatu diete. Osakidetzaren txostenen arabera, azken bi egunetan 36 positibo atzeman dira Beasainen, eta kontuan izan behar da Txindoki institutuan inguruko herrietako ikasleak ere batzen direla.

Sagardui Goierriko eta Urola garaiko alkateekin bilduko da bihar, eskualdeko egoera epidemiologikoa aztertzeko. Sailburuak esan du «printzipioz» ez dutela uste bilera horretan neurri zorrotzagoak adostuko direnik, baina aitortu du kezkagarria dela egoera. Osasun Sailak duela bi egun eman zuen Azpeitian (Gipuzkoa) egiten ari diren baheketaren berri ere.

«Garaiz gaude oraindik»

Osasun sailburu berriak ardura eskatu die gaur herritarrei, «egoera kezkagarria bihur daitekeelako datuak hobetzen ez baditugu». Oraindik garaiz daudela uste du. Azpimarratu du «bizitza sozialean lasaitzen bagara» ez dela helburu hori lortuko, eta gogorarazi du kutsatze gehienak ospakizunetan eta lagunen edo senideen arteko topaketetan gertatzen direla.

Sagarduik hitzeman du berehala hasiko direla antigenoen testak erabiltzen, «oso baliagarriak direlako sintomak dituztenekin erabiltzeko». Ospitaleen egoera oraingoz ona dela esan du.


Summary: Hiriburuko eskolako esperimentazioa onartu du Frantziak. Esperimentazioekin segitzeko borondatea erakutsi du Anne Bisagni-Faure Bordeleko akademia errektoreak, baina garapenaren baldintzak zehazteko beharra azpimarratu du. Euskarazko irakaskuntzarentzat koadro bat aurkitzeko gogoeta fase bat hasiko dutela ere iragarri dute.

«EEP salbatzea lortu dugu». Hitz horiekin bukatu du prentsaurrekoa Antton Kurutxarrik, «lasaitua» hartuta. Euskal Hirigune Elkargoko hizkuntza politikarako lehendakariordea EEP Euskararen Erakunde Publikoko lehendakari izendatu dute gaur arratsaldean, baina, ez da hori izan gehien poztu duen berria. Hiriburuko (Lapurdi) Baste Quieta eskola publikoan euskara hutsezko esperimentazioa baimenduko dutela iragarri du Anne Bisagni-Faure Bordeleko akademia errektoreak gaur arratsaldeko biltzar nagusia hasi eta berehala, uztailean abiatu zen krisiari bukaera emanez. «Finkatu behar dugu noiz hasiko den esperimentazioa», zehaztu du Kurutxarrik. «Gu denek nahi genuke ahal bezain fite izan dadin; haurrentzat inportantea da ahal bezain fite izan dadin». Azaroko oporren ondorena aipatu du: «zazpi eginahalak eginen ditugu».

Tentsioa espero zen biltzar nagusian, eta, bilkura aitzin, Frantziako estatuko ordezkariei harrera egin diete euskalgintzako kideek, euskarazko irakaskuntzaren aldeko pankartak eskuan. Baina bilkura «baikorra» izan dela erran dute Bisagni-Faurek eta Kurutxarrik. Hiriburuko esperimentazioa onartzeaz gain, Bordeleko errektoreak iragarri du etorkizuneko esperimentazioak ez dituztela errefusatuko, baina gauzapenaren baldintzak zehaztu nahi ditu Frantziako Hezkuntza ministerioak. Ondoko asteetan eginen dute lan hori. Halaber, euskarazko irakaskuntzarentzat koadro bat aurkitzeko gogoeta fase bat hasiko dutela ere iragarri dute, ama eskolatik lizeoraino, haurrek zinezko ibilbide bat izan dezaten.

Uztailean lehertu zen egoera, Frantziako Hezkuntza Ministerioak Baste Quieta eskola publikoan euskara hutsezko esperimentazioa hasteko eskaerari eman errefusarekin, eta ordutik ez da konpondu, gaur arte. Lau zango ditu EEPk: Euskal Hirigune Elkargoa, Pirinio Atlantikoetako departamendua, Akitania Berria eskualdea eta Frantziako Estatua. Euskarazko irakaskuntza eskaintza garatzeko 2017an adostu zuten hitzarmena betetzearen aldekoak dira lehen hirurak; estatuak, arrasta kolpe bat ematea erabaki zuen. Azken hilabeteetan, elkarrizketa eta mobilizazio andana izan dira Frantziari posizioa alda dezala eskatzeko; azkena, asteartean Ipar Euskal Herriko ordezkaritza batek Frantziako Hezkuntza Ministerioan egin zuen bilkura. Frantziaren blokeoak EEPren jarduna baldintza zezakeen. «Idatzi ez dugun eszenario bat da», aitortu zion BERRIAri, asteartean, Antton Kurutxarri Euskal Elkargoko hizkuntza politikarako lehendakariordeak BERRIAri.

2008an hasi zen EEP ama eskola publikoetako sail elebidunetan euskara hutsezko esperimentazioak bultzatzen. Gaur egun, 38 esperimentazio daude orotara: 19 eskola publikoan eta beste 19 pribatu katolikoan. 2018an, oinarri-hitzarmena izenpetu zuten EEP osatzen duten lau erakundeek 2022 arte euskarazko irakaskuntza eskaintza garatu eta egituratzeko helburuarekin. Bertan, euskara hutsezko esperimentazioa bultzatu eta laguntzea adostu zuten. Olivier Dugrip garaiko Bordeleko akademia errektoreak izenpetu zuen Frantziako Hezkuntza Ministerioaren izenean. Alabaina, 2019ko ikasturte hasieran esperimentazioa abiatzeko eskatu zuten hiru eskolari ezezkoa eman zien Frantziako Hezkuntza ministerioak —G7koen goi bileraren giroan, eskaerak onartu zituen azkenean—. Aurten, Hiriburuko eskaera errefusatzea erabaki dute. Bordeleko errektoreak emandako argudioek sortu dute asaldura gehien orain arte, Izan ere, Alain Iriart Hiriburuko auzapezari bidalitako gutunean azaldu zuen 2019ko uztailaren 26ko Hezkuntza Legearekin irakaskuntza derrigorrezkoa dela 3 urtetik aitzina, eta, Frantziako 1958ko Konstituzioaren arabera, derrigorrezko irakaskuntza frantsesez egin behar dela, «Errepublikako hizkuntzan». Ondorioz, ez zuela gehiago onartuko «murgiltze ereduaren» esperimentaziorik.

Ordutik, elkarrizketa eta mobilizazio bat baino gehiago izan dira. Urriaren 10ean, ehunka pertsona bildu ziren Baionan euskalgintzak deitutako giza katean. Asteartean, Ipar Euskal Herriko hautetsiz osatutako ordezkaritza batek bilkura egin zuen Parisen. Kurutxarrirekin batera, Mathieu Berge eta Benedicte Luberriaga joan ziren, hurrenez hurren, eskualdeko eta departamenduko ordezkariak EEPn, baita Vincent Bru Modemeko diputatua eta Max Brison eta Frederique Espagnac LR eta PSko senatariak ere. Jean Michel Blanquer Frantziako Hezkuntza ministroaren kabinetean afera pedagogikoen ardura duen David Bauduin kontseilariarekin bildu ziren.


Summary: Zergetan 2.000 milioi euro gutxiago bilduko dute ogasunek. Datorren urtean aurten galdutakoaren erdia baino gutxiago berreskuratuko dela kalkulatu du Finantzen Euskal Kontseiluak.

Zenbaki txarrak jarri ditu mahai gainean Finantzen Euskal Kontseiluak. Aurten zerga bilketa %13,3 galduko dela kalkulatu dute Eusko Jaurlaritzak eta Arabako, Bizkaiko eta Gipuzkoako aldundiek. Zenbaki osoetan, iaz baino 2.058 milioi euro gutxiago.

Eroriko handia da, historikoa, baina duela hilabete batzuk kalkulatutakoa baino hobea, bilketa 3.000 milioi edo %20 jaitsiko zela esan baitzuten krisiaren hasieran. Kopuru horiek apalduz joan dira azken hilabeteetan, besteak beste, errenta kanpaina ongi joan delako eta udan kontsumoak gorakada izan duelako.

Datorren urtean bilketak gora egingo duela uste dute ogasunek, baina ez aurten galdutakoa adina. Izan ere, 14,.250 milioi bilduko direla uste dute orain, aurten jaso daitezkeenak baino 838 milioi gehiago. Kopuru erlatiboetan, %6,25 handituko da bilketa.

Aurten gehien uzkurtu diren zergak dira datorren urtean gehien suspertzea espero denak. Kontsumoari lotutako zergak dira, hain zuzen ere. Horrela, BEZaren bilketa %11,3 handitzea espero dute Jaurlaritzak eta aldundiek (+560 milioi), eta zerga bereziena, berriz, %9,8 (+130 milioi). Igoera apalak espero dituzte, berriz, sozietate zergan (+%4,75) eta, batez ere, errenta zergan (+%1,3).

Duela urtebete egindako iragarpenetatik oso urruti geratuko da aurten bildutakoa. Aurreikuspen baikorra egin zuten duela urtebete Jaurlaritzak eta aldundiek, aurten 15.386 milioi euro jasoko zituztela iragarri baitzuten.

Zerga erreformarik ez

Bilketa asko jaitsi arren, Jaurlaritzak eta aldundiek nabarmendu dute ez dela zerga erreforma bat egiteko garaia, horrek jarduera ekonomikoari kalte egingo liokeela uste baitute.

Zorraren bitartez jasoko dute zergetan bildu ez duten dirua. Jaurlaritzak, esaterako, espero baino 1.600 milioi gutxiago izango ditu aurten. Horretatik 1.400 milioi inguru zor gehiago jaulkita lortuko dutela aipatu du Pedro Azpiazu Ogasun sailburuak, eta gainontzekoa iazko kontuetan zeuden soberakinen bitartez estaliko dute. Azken urteetan, zorra nabarmen txikitu du Gasteizko gobernuak, eta merke zorpetzeko aukera duela nabarmendu du Azpiazuk.


Summary: CAFek 58 milioiko lan kontratuak sinatu ditu Estonian eta Polonian. Solaris filialaren bidez, gas naturaleko 100 autobus elektriko egingo ditu Tallinnerako, 28 milioi euroren truke, eta beste 50 Poloniako lau hiritarako, 30 milioi eurorengatik.

Tallinnen iaz egin zuen kontratua luzatzea lortu du CAFek, Solaris filialaren bidez. 2019aren amaieratik orain arte, gas naturaleko 80 autobus entregatu dizkio Estoniako hiriburuko Linnatranspordi as (TLT) enpresari, eta beste 20 unitate amaituko ditu urtea amaitu baino lehen. Guztira, beraz, 200 autobus salduko dizkio bi urtean.

Hamalau herrialdetan daude gas natural konprimatuarekin funtzionatzen duten Solaris Urbino modeloko ibilgailuak: Europan halako 1.300 autobus baino gehiago saldu ditu: besteak beste, Polonian, Alemanian, Norvegian, Suedian, Txekiar Errepublikan, Herbehereetan, Espainian, Frantzian eta Italian.

Estoniako eskaeraz gain, Poloniako Sosnowiec, Radom, Torun eta Szczecin hiriek ere beren autobus flotak handitzea erabaki dute, Solarisen modelo elektrikoekin: guztira 50 ibilgailu egingo ditu CAFek, eta kontratu horien bolumena 30 milioi eurotik gorakoa izango da. Horiek ere 2021ean entregatuko ditu.

Autobusen aldeko apustua

CAFek trenak ekoizten ditu nagusiki, baina, azken urteetan sektorean daukan konpetentzia izugarria dela-eta, negozioa dibertsifikatu behar izan du. Azken urteetan apustu handia egin du autobusen produkzioan, elektrikoetan bereziki, eta egun bere salmenten %25 da —%8 zen 2018an—: kontratuak ditu 70 hiritan. Urratsik handiena 2018an egin zuen, Poloniako Solaris autobus enpresa handia erosi zuenean, 300 milioi euroren truke.

Beasaingo (Gipuzkoa) multinazionalak urte hasiera txarra izan du: 35 milioi galdu ditu lehen seihilekoan, COVID-19aren eraginengatik. Martxoan eta apirilean produkzioa gelditu behar izan zuen aste batzuez, eta hainbat herrialdetan dituen mantentze zerbitzuak eten, eta gerora ere esportazioak eta lan kontratu berriak ez dira lehengora itzuli. Itxaropenak jarrita zituen urtea amaitu baino lehen Renfek esleitu asmo duen aldirietako trenak berritzeko kontratu handian (2.726 milioi euroko eskaera), baina horrek ihes egingo dion susmoa dauka.

Horrez gain, Castejonen (Nafarroa) duen lantegia (Trenasa) ixteko erabakia hartu du.


Summary: Bigarren olatuko kutsatu kopururik handiena atzeman dute Hegoaldean. 1.123 positibo detektatu dira azken orduetan Hego Euskal Herrian; egindako test horien %7,5ek eman dute positibo. Nafarroan dago egoerarik larriena, eta Gipuzkoan ere okerrera doa.

Nabarmen egin dute gora positiboen kopuruek azken orduetan Hego Euskal Herrian, eta bigarren olatuko kutsatu kopururik handiena atzeman da; guztira, 1.123 positibo. Herenegun, 786 kasu egon ziren. Osakidetzak eta Osasunbideak emandako datuen arabera, 14.481 PCR proba egin ziren atzo, eta test horien %7,75ek eman dute positibo. Zentzu txarrean, Nafarroa nabarmendu da ehuneko horretan, azken 24 orduetan egindako PCRen %12,6k eman baitu positibo (Munduko Osasun Erakundeak gomendatutako %5etik oso gora).

Lurraldez lurralde, Nafarroan erregistratu dituzte kasu gehienak: 444. Gipuzkoan ere egoerak okerrera jarraitzen du, 303 positibo egon baitira azken orduetan. Bizkaian 291 izan dira, eta Araban, 77. Gainontzeko zortziak EAEtik kanpo bizi diren herritarren artean atzemandakoak direla jakinarazi du Osakidetzak.

Positibo tasa handia pilatzen ari da eremu batzuetan, eta gaurko txostenetan eremu batzuen egoeraz ohartarazi dute. Gipuzkoako eskualde batzuetan joera kezkagarria dute egunotan, eta Osakidetzaren txostenean gorriz seinalatuta ageri dira osasun eremu hauek: Azkoitia, Azpeitia, Beasain, Ordizia, Alegia eta Tolosa. Hain justu, horietako bi herritan, Beasainen eta Azpeitian, baheketak egiten hasi dira. Araban, Gasteizko Sansomendi auzoan sumatu dute tasa handia azken bi asteetan, eta Bizkaian, Abadiño-Elorrio-Berriz osasun eremuan eta Markina-Xemeinen.

Nafarroan, positiboak pilatzen ari dira jende gehien bizi den eremuetan: Iruñerrian, Erriberan eta Arga-Aragoiko erriberan. Azken asteetan, hala ere, horietan ez ezik, positibo tasa handia izan dute Baztanen, Sakanan eta Erronkari-Zaraitzun ere. Erriberan, atzo, Zarrakaztelu eta Cadreita itxi zituzten. Asteburu honetan, Zarrakazteluko 1.800 herritarri PCR proba egingo diete. Oraingoz Iruñea ixteko asmorik ez dutela ohartarazi du Santos Indurain Osasun kontseilariak.

Ospitaleratuta daudenen kopurua egonkorragoa da. Oraintxe, 545 pertsona daude ospitalean, eta, hain zuzen, herenegun erregistratutako datu berbera da. Zainketa intentsiboetako unitatean ospitaleratuta daudenen kopuruak, ordea, gora egin du azken orduetan, eta, oraingoz, 86 pertsona daude ospitaleratuta, herenegun baino bost gehiago. Horietatik, lau Nafarroan izan dira, larrialdietan direnen kopurua 31etik 35era igo baita. Halaber, bost lagun hil dira azken 24 orduetan foru erkidegoan.

Adinaren araberako banaketa

Osakidetzak adinen araberako banaketa bat ere egin du. Jakinarazi du Araban, Bizkaian eta Gipuzkoan, batez ere 40 eta 64 urte arteko pertsonak kutsatu direla azken orduetan; zehazki, 262 izan dira. 19 eta 39, eta 0 eta 18 urte artekoengan atzeman dituzte ostean positibo gehienak, hurrenez hurren. 80 urtetik gorako pertsonak dira gutxien kutsatu direnak.

Hala ere, txosteneko datuetan oinarrituta, 100.000 biztanleko hamalau eguneko intzidentzia tasa metaturik handiena 19 eta 39 urte arteko gazteengan atzeman dute: 340,7 pertsona. Gutxien, 65 eta 79 urte arteko helduengan.


Summary: Kubati eta Latasa errugabetzat jo dituzte 1986ko bi guardia zibilen hilketaren auzian. Antton Lopez Ruiz eta Jose Miguel Latasa Getaria preso ohien aurkako «froga zuzenik» ez dagoela adierazi du Espainiako Auzitegiak. Joan zen astean epaitu zituzten.

Antton Lopez Ruiz Kubati eta Jose Miguel Latasa Getaria preso ohiak epaitu zituzten joan zen astean Espainiako Auzitegi Nazionalean, 1986an Aretxabaletan (Gipuzkoa) izandako atentatu batean parte hartu zutelakoan. Eraso hartan bi guardia zibil hil zituen ETAk. Gaur heldu da epaia: bi akusatuak errugabetzat jo ditu auzitegiak, haien kontrako «froga zuzenik» ez dagoela argudiatuta.

Epaileek adierazi dutenez, akusatuen kontrako froga bakarra erasoan erabilitako PVCzko hodi batzuetan haien hatz markak agertu izana da. Ez dago, haatik, «beste zantzurik, eta are gutxiago froga zuzenik» esateko ezen Kubatik eta Latasak, hodiak ukitzeaz gain, erasoan parte hartu zutela. Izan ere, ez zuten topatu haien hatz markarik erasoan erabili baina lehertu ez ziren lehergailu batzuetan. Hori «bitxia» dela adierazi dute epaileek. Gainera, nabarmendu dute akusatuei zigorra jarri zaiela uztailaren 25eko gau berean beste eraso batean parte hartzeagatik, Guardia Zibilak Ordizian zuen kuartelaren kontrako eraso batean.

Lopezek eta Latasak epaiketan azaldu zuten ez zutela parte hartu Aretxabaletako atentatuan; bai, ordea, Ordiziakoan. Bi guardia zibil zauritu zituzten horretan.

Fiskalak 66 urteko zigorrak eskatzen zituen akusatuan aurka.

Epaiketan, Lopezek ETAren biktimen «oinaze handia» aitortu zuen, eta erantsi zuen bere buruarekin «bakean» dagoela. «Ez dut ezer erantzuteko beldurrik. Zuri eta biktimen abokatuei erantzuten dizuet errespetuagatik, beste fase batean gaudelako eta koherenteak izan behar dugulako».


Summary: «Arraroa» izan da binakakoaren finalerako pilota aukeraketa. Finala igandean jokatzekoak dira, baina bi zalantza handi daude oraindik argitzeko: batetik, epaileak jokatzeko baimena emango duen ala ez, eta, bestetik, jokatzekotan, Martija han izango den ala ez.

Zalantza askoren artean egin dute gaur Binakako Txapelketako finalerako pilota aukeraketa Bilboko Bizkaia frontoian. Han izan dira finala jokatuko duten lau pilotarietatik hiru, Ezkurdia, Olaizola eta Urrutikoetxea, eta gauza bera esan dute hirurek: arraroa dela egoera. Izan ere, oraindik ez dakite ziur igandean finala jokatuko duten ala ez. Hala nahi dute enpresek, baina, ELAk eskatutako kautelazko neurriak medio, epaile batek hartuko du azken erabakia, eta, printzipioz, bihar jakinaraziko du.

Argi ez dagoen beste kontua zera da, zein izango den finalean jokatuko duen laugarren pilotaria, Ezkurdiaren atzelaria. Martija da Arbizukoaren bikotea, baina etxean dago konfinatuta, eta posible da larunbatera arte ez jakitea jokatzea posible izango duen ala ez. Martijak ezin badu Bilbon izan, Zabaletak hartuko du haren lekua.

Pilotak bizi duen egoeraz ere gauza bera esan dute hiru pilotariek: tristea dela azken hiruzpalau asteetan gehiago hitz egin izana kirolaz haratagoko gaiez Binakako Txapelketaz baino. Izan ere, greban jarraitzen dute Baiko enpresako pilotari guztiek, Imazek, Olaizolak eta Urrutikoetxeak izan ezik. Dena den, igandeko finala jokatuko dutelakoan daude, eta argi dute eurek horri begira izan behar dutela burua. Ezkurdiak argi esan du: «Burua ez badugu finalean, ez dugu inongo zereginik bi hauen aurka».

Ezkurdiak, gainera, Martijarekin jokatuko duela uste du, eta pilotak ere horretarako egokienak direlakoan hautatu ditu; argi utzi du harekin jokatu nahi duela. Gehitu du azkenean Zabaletarekin jokatu behar badu hala egingo duela, baina ez duela horretan pentsatu ere egin nahi: «Gainera, Zabaletak pilota guztiekin jokatzen du ondo».

Olaizolak eta Urrutikoetxeak ere uste dute Martijak jokatuko duela. Aurrelariak esan du, gainera, hark merezi duela jokatzea eta pena emango liokeela azkenean hala ez izateak. Zabaletak jokatzen badu, Baikoko bikoteak egunean bertan planteatuko du ea norgehiagoka beste era batera jokatu behar duten ala ez.

Materialarekin gustura

Materialarekin oso gustura agertu dira pilotariak. Ezkurdiak aitortu du euren pilotak biziagoak direla, baina gustatu zaizkiola, jokatzeko aproposak direla. Arbizukoak argi du eurek erasokor jokatu beharko dutela, eta ideiak garbi izan beharko dituztela: «Labriten Jakaren eta Zabaletaren aurka jokatu genuen moduan, ligaxkako lehen neurketan».

Ezkurdiak uste du bestela oso zaila izango dutela, teorian hobeto baitago Baikoko bikotea, are gehiago kontuan izanda Martija ez dela nahi bezala entrenatzen ari. Dena den, Ezkurdiak esan du konfiantza handia duela atzelariarengan, eta norgehiagoka luzatzea ez dela arazoa izango.

Olaizolak eta Urrutikoetxeak, berriz, bi bikoteak elkarren aurka jardun zuten azken lehia errepikatu nahi dute, nahiz eta badakiten beti ez direla horrelako neurketak ateratzen. Olaizolak aitortu du agian bere azken finala izango dela, baina gehitu du hori ez dela presioa, eta sari baten moduan hartzen duela. Jokatu dituen azken partidetan jasandako txistuei buruz, berriz, leitzakoak esan du ez dela lehen aldia, baino ez diola garrantzirik ematen: «Garrantzitsua izango litzateke frontoi osoak egingo balit. Finalean seinale ona ere izan daiteke, normalean ez baitiote txistu egiten atzetik doanari».

Urrutikoetxeak, berriz esan du txapel berezia izango litzatekeela berarentzat. Lau eta erdikoa lesio baten ondorioz utzi zuen, gero kosta egin zitzaion erritmoa hartzea. Etxean ere momentu zailak izan zituen, eta berarentzat «balio handiko lorpena» izango litzatekeela aitortu du

Ondo bidean, seiehun pertsona izango dira Bizkaia Frontoian igandean. Ezkurdiak esan du arraroa izango dela horren ikusle gutxirekin jokatzea, baina ez daudela kexatzeko.