Summary: Ukrainako Gobernuak herritarrei eskatu die elektrizitatea «arduraz» erabiltzeko. Argindarraren erabilera 17:00etatik 23:00etara mugatuko dute Kiev, Txernihiv, Txerkasi eta Zhitomir oblastetan, bestek beste. Ukrainaren arabera, Errusiak 2.000 soldadu bidali ditu Kherson eskualdera; irailean anexionatu zuen.

Errusiako indarrak «erasoaldi masiboak» egiten ari dira azken egunotan Ukrainako «instalazio militarrak eta energia azpiegiturak» hondatzeko asmoz. Hain zuzen, Ukrainako Energia ministroak emandako azken datuen arabera, Errusiako armadak hirurehun aire eraso baino gehiago egin ditu herrialdeko azpiegitura elektrikoen aurka urriaren 10etik, eta, orotara, zentral elektrikoen herenak «suntsituta» daude. Hori dela eta, Ukrainako Gobernuak neurri zorrotzak hartu behar izan ditu energia kontsumoa %20 murrizteko asmoz. Zehazki, elektrizitatearen erabilera 17:00etatik 23:00etara moztuko dute, Kiev, Txernihiv, Txerkasi eta Zhitomir oblastetan, bestek beste. Horrez gain, Ukrainako eskualdeko gobernadoreek herritarrei eskatu diete elektrizitatea «arduraz» erabiltzeko. «Horri esker, itzalaldiak saihestu ditzakegu», esan du Kiev probintziako buru Oleksi Kulebak.

Horrekin lotuta, Ukrainako presidente Volodimir Zelenskik Moskuri leporatu dio Errusiako armadak zentral hidroelektriko bat «suntsitzeko» asmoa duela Khersonen, Errusiako Federazioak irailean anexionatu zuen lurraldeetako batean. Ukrainako iturrien arabera, Errusiako indarrek «minaz» inguratu dute Kakhovkako zentral hidroelektrikoa. «Azpiegitura suntsitzen badute, horrek uholdeak eragingo ditu Dnieper ibaiaren hegoaldeko inguruetan; hondamendi latza izango litzateke», ohartarazi du Mikhailo Podoliak Zelenskiren aholkulariak.

Gerra frontean, borroka latzak izan dira azken orduotan Kharkiven eta Zaporizhia eta Kherson oblastetan. Azken horretan, zehazki, Ukrainako armada kokaleku gehiago berreskuratzen ari da, eta, kontraeraso horri aurre egiteko, Errusiak 2.000 soldadu bidali ditu okupatuta duen lurraldera, Ukrainako Indar Armatuen Estatu Nagusiak gaur igorritako txostenaren arabera.

Khersongo egoera militarra «tentsio handikoa» dela eta, zibilak Errusiara lekualdatzen hasiak dira; 60.000 pertsona Dnieper ibaian itsasontziz eramateko asmoa dute. Bada, Kremlinek Khersonen ezarritako buruzagi Kirill Stremousovek salatu duenez, Ukrainako tropek lau zibil hil dituzte, Dnieper ibaiaren gaineko Antonivskiko ibaia bonbardatu ostean. Reuters agentziak jaso du albistea. Oblast horretako Ukrainako gobernadoreak, berriz, jakinarazi du Errusiako armadak sei pertsona zauritu dituela Kharkiv hiriko azpiegitura industrial baten aurkako oldarraldian.

Israel, kezkatuta

Errusiak Ukrainari eraso egiteko ustez erabilitako Irango «drone suiziden» harira, Israelgo lehen ministro Yair Lapidek atzo ohartarazi zuen «arrisku globala» izan dezakeela Moskuren eta Teheraren arteko lankidetza militarrak. «Errusiaren eta Iranen arteko harremanak ez dio Israeli bakarrik eragingo, baita Ukrainari, Europari eta mundu osoari ere», adierazi zion Lapidek RTVI telebista kateari, The Times of Israel egunkariak jaso zuenez.

Bestalde, Errusiako behe ganberako diputatu batek gaur jakinarazi duenez, 10.000 errusiar etxera itzuli dira, Vladimir Putin Errusiako presidenteak irailaren 21ean 300.000 soldadu inguru Ukrainara borrokatzera bidaltzeko dekretuz egindako zitazio militarren «hutsegiteengatik». Aste honetan, gainera, behe ganberako presidente Viatxeslav Volodinek ziurtatu zuen bertan behera utzi zutela familia ugariko 9.500 gurasoen mobilizazioa, 16 urtetik beherako hiru seme-alaba edo gehiago dituzten pertsonentzako bazterketa jarraibideen aurka zitatu zirelako. «Mobilizatutako horiek beren unitateetatik kendu eta etxera bidali zituzten», zehaztu zuen Volodinek.


Summary: Mattarellak Meloni ultraeskuindarrari eskatu dio Italiako Gobernua osatzeko. Bi presidenteorde izango ditu Giorgia Meloniren gobernuak: Matteo Salvini Legako burua eta Berlusconiren alderdiko Antonio Tajani. Bihar egingo du Melonik gobernuburu karguaren zina.

Sergio Mattarella Italiako presidenteak Italiako Gobernua osatzeko eskatu dio Giorgia Meloni FdI Italiako Anaiak eskuin muturreko alderdiaren buruari, gaur arratsaldean Erromako Kirinal jauregian egin duten bileran. Melonik eskaria onartu du, eta hura izango da Italiako Errepublikako Ministroen Kontseiluko presidente berria. Horrela, Meloni Italiaren historiako emakumezko lehen gobernuburua izango da, eta FdI, Matteo Salviniren Lega eta Silvio Berlusconiren FI Forza Italia alderdi ultraeskuindarrek osatuko dute Meloniren gobernua. Izan ere, eskuin muturreko hiru alderdi horiek osatutako aliantzak irabazi zituen Italiako Parlamenturako bozak irailaren 25ean, botoen %44 inguru bilduta. Bihar 10:00etan egingo du Melonik gobernuburu karguaren zina, Kirinal jauregian.

Ikusi gehiago: Ultraeskuindarrak buru dituen gobernu bat aldarrikatu du Melonik

FIk eta Legak gobernuan izango duten boterea orekatzeko, Meloniren gobernuak bi presidenteorde izango ditu: batetik, Berlusconiren alderdiko Antonio Tajani, Europako Parlamentuko presidente ohia, eta, bestetik, Matteo Salvini, Legako burua. Atzerri eta Azpiegitura ministro ere izango dira, hurrenez hurren. Legako Giancarlo Giorgetti izango da Ekonomia ministroa.

Oposizioko alderdiekin bildu ostean, gaur goizean elkartu da Mattarella Melonirekin, Salvinirekin eta Berlusconirekin. Eskuin muturreko aliantzako buruek Meloni proposatu diote Italiako gobernuburu izateko, FdIk eskuratu baitzituen boto gehien hauteskundeetan: %26ko babesa lortu zuen. Gaur arratsaldean Meloni eta Mattarella elkartu dira, eta orduan eskatu dio presidenteak ultraeskuindarrari gobernu berria osatzeko. Melonik ministroen zerrenda helarazi dio presidenteari, eta hark onartu egin du, nahiz eta beto eskubidea daukan.

Eskuin muturreko gobernu zatitua

Melonik, Salvinik eta Berlusconik gaur batasun irudia eman nahi izan badute ere, eskuin muturreko aliantzaren barruko zatiketa nabaria izan da hauteskundeak irabazi zituztenetik. Berlusconik Vladimir Putin Errusiako presidentea «lagun» duela adierazi izan du, eta Ukrainako presidente Volodimir Zelenskiri leporatu izan dio Ukrainako gerraren erantzukizuna. Melonik, ordea, erantzun zion «harro» dagoela Italia EB Europako Batasuneko eta NATO Ipar Atlantikoko Itunaren Erakundeko kide izateaz. Gainera, Italiako Parlamentuko bi ganberetako mahaien presidentetzak Meloniren eta Salviniren alderdiek eskuratu zituzten. Berlusconiren «haserrea» eragin zuen horrek.

Zentro-ezkerreko PD Alderdi Demokratikoa, M5S 5 Izar Mugimendua eta zenbait indar politiko txikik —besteak beste Matteo Renziren IV Italia Bizirik alderdiak— osatutako Hirugarren Poloa izango dira oposizioko alderdiak Italiako Parlamentuan. PDko idazkari Enrico Lettak atzo adierazi zuen «oposizio irmoa» egingo diotela eskuin muturrari, eta Giuseppe Conte M5Sren presidente eta lehen ministro ohiaren «desira» gobernu «europazale» bat izatea da. Bi alderdiek salatu dute eskuin muturreko aliantzak ez duela EBren eta NATOren aldeko «jarrera argi bat». Peppe de Cristofaro Hirugarren Poloko kideak nabarmendu zuen Melonik, Salvinik eta Berlusconik osatutako aliantzak parlamentuko eserlekuen %59 duela, baina botoen %43.

Irailaren 25eko hauteskundeetan abstentzioa inoizko handiena izan zen: %36koa.


Summary: Frankfurteko Azoka Alternatiboa martxan da asteazkenetik, euskaldun, katalan eta galiziarren topagune izateko. Frankfurteko Nazioarteko Liburu Azoka izaten ari da egunotan. Urtero, azokak herrialde bat aukeratzen du ohorezko gonbidatu izateko, eta Espainia hautatu dute aurten. Horri erantzuteko, Beyond Spain ekimena sortu dute, eta egitarau alternatiboa antolatu.

Literaturaren paradisua da askorentzat, urtero, Frankfurteko Nazioarteko Liburu Azoka. Munduko liburu azoka entzutetsuenetako bat da Alemaniako hori, eta konta ahala ezin solasaldi, emanaldi eta aurkezpen izan ohi dira aldi guztietan; hala izaten da aurten ere, Espainia ohorezko herrialde gonbidatua delarik. Izendapen horrekin pozik ez, eta hainbat kulturgilek azoka alternatiboa antolatu dute igandera bitarte: Beyond Spain.

Herrialde Katalanen, Euskal Herriaren eta Galiziaren bilgune izateko sortu da azoka alternatiboa. Katalanez, euskaraz eta galizieraz sorturiko lanen bozgorailu eta erakusleiho izan dadin.

Besteak beste, Petra Elser itzultzaile alemaniarra ibili da azoka antolatzen. Buru-belarri da orain lanean, baina «pozik»; izan ere, dioenez, ari dira zituzten asmoak erdiesten. «Bilgune bat gara, eta horren barrenean gaude katalanak, euskaldunak eta galiziarrak; baita aleman batzuk ere. Hemen, tokia dute geure nortasunek, geure hizkuntzek, eta geure ikuspegiek, eta badugu horiek zabaltzeko aukera, libreki. Ez gaude beharturik beste inoren eskemaren barruan kabitzera», azaldu du.

Izan ere, antolatzaileek adierazi dutenez, asmoa ez da Nazioarteko Liburu Azokari boikot egitea, ezta zuzenean hura kritikatzea ere. Kontrara, aurtengo ohorezko gonbidatu Espainiarekin kritiko izatea da helburua. Hain zuzen ere, agerian uztea hark nazioartean eman nahi izaten duen irudiak ez duela bat egiten errealitatearekin.

«Espainiak aniztasunean bizi den herri bat aurkezten du, hainbat hizkuntza dituena. Hori guztia erabiltzen du kanpora begira itxura polita izateko, baina, jakina denez, hizkuntza politikek erakusten dute errealitatea oso urrun dagoela horretatik», salatu du Elserrek.

Egitarauari erreparatu, eta ageri dira katalan, euskaldun eta galiziar batzuk parte hartzaileen zerrendan. Esaterako, Bernardo Atxagak solasaldia izan du gaur eguerdi partean. Gutxi dira, ordea, eta, Elserren iritziz, halako sortzaile gehiago gonbidatu izanak ere ez luke konponduko problema. «Kontua da guk ez dugula egon nahi zaku horretan. Berezko kultura eta nortasunak ditugu, eta hori oinarri izanda nahi dugu egon azokan». Ez baitute agertu nahi Espainiako hizkuntzak balira bezala. «Euskara, katalana eta galiziera; aparte», zehaztu du.

Solasaldi, irakurraldi, kontzertu eta beste

Beyond Spainek egitarau mardula ondu du herritarrentzat. Esate baterako, gaur, 18:00etan, Ez gara zuen loreontzia. Euskara, katalana eta galiziera: hezkuntza eskubidearen aldeko ekimenak eta estrategiak solasaldia eginen dute 2. gunean. Hiru hizlarik hartuko dute parte: Fito Rodriguez, Marcos Maceiras eta Plataforma per la Llengua ekinbideko kide bat. Iluntzerako, Irakurraldiaren gaua antolatu dute. 20:00etan hasiko dira.

Biharko ere jarduera ugari dira antolaturik. 15:00etan, Carlos Callonen O ligro negro de la lingua gallega irakurriko dute ahots goran, idazleak berak gidaturik. 16:00etan, berriz, Virgit Vanderbeke idazle alemaniarra omenduko dute, irakurraldi baten bidez. Laura Mintegi euskal idazle eta politikariak eginen du gidari lana.

Politikari ere helduko diote, estu-estu. Arratsaldean, 18:00etan hasita, erabakitzeko eskubidearen aldeko solasaldia eginen dute azokan. «Oso interesgarria izango da besteen egoeraren berri izateko, bereziki alemaniarrentzat», zehaztu du Elserrek. Halaber, larunbat gaua musika bidez goxatuko dute. Kontzertu hirukoitza antolatu dute: Dios Ke Te Crew, La Basu, eta Trap With Moderation & El Noi de Tona ariko dira.


Summary: Osakidetzak ez du hartuko haurren segurtasunerako protokoloa indartzeko neurririk, oraingoz. Basurtuko bahiketa aztertzeko bilera egin dute gaur Osakidetzako erditze osteko arretako eta segurtasuneko adituek, eta erabaki dute gertatutakoa hobeto aztertuko dutela indartze neurriak onartu ala ez erabaki aurretik.

Osakidetzako erditze osteko arretako eta segurtasuneko adituek bilera egin dute gaur Basurtuko bahiketan gertatutakoa aztertzeko, eta han erabaki dute gertatutakoa hobeto aztertzea, indartze neurriak onartu ala ez erabaki aurretik. Aditu taldearen ustez, beharrezkoa da egoera «ikuspegi eta denbora gehiagorekin» aztertzea, errefortzu neurriak hartu baino lehen. Neurri berriak hartuz gero, horiek «humanizazioaren» eta «segurtasunaren» arteko «orekan» oinarrituta egon beharko dutela azaldu dute. Nolanahi ere, Basurtun gertatutakoa aztertu eta Osakidetzak berriro zabalduko du jaioberrientzako arreta protokoloa amatasun unitateetako profesional guztien artean, haren garrantziaz ohar daitezen. Haur jaioberriaren bahiketa gertaera «larria» den arren, «ezohikoa» izan dela berretsi du gaur Gotzone Sagardui Eusko Jaurlaritzako Osasun Sailburuak, Euskadi Irratian. Adierazi du Osakidetzako profesionalak beti ahalegintzen direla haur jaioberriak dituzten gurasoei informazio guztia ematen, segurtasunari eta osasunari dagokionez. Osasun sailburuak argi utzi du erietxeak «osasun guneak »direla eta «oreka» bat lortu behar dela segurtasun neurrien eta bisitan doazenen artean.

Bestalde, haur jaioberriaren aitak hainbat elkarrizketa eskaini ditu azken orduetan, eta jakinarazi du ez berak ez bere bikotekideak, ez dutela Osakidetzaren inolako protokoloren berririk izan, ez behintzat euren semearen bahiketa gertatu aurretik. Bitartean, atxilotutako emakumeak Deustuko polizian etxean jarraitzen du. Segurtasun Sailetik jakinarazi dute gaur ez dagoela aurreikusita atxilotua epailearen esku geratzea.


Mugikortasun aitzindaria

Summary: Mugikortasun aitzindaria. MUBIL Mugikortasun Adimendun eta Jasangarriaren Poloak bultzada erabakigarria jaso du finkatzeko bidean. Lehenengo fasean, Cidetec eta Tecnalia zentro teknologikoen azpiegitura bana hartuko ditu, eta Ceit zentro tekonologikoarekin batera proiektu bat sustatuko du.

MUBIL Mugikortasun Adimendun eta Jasangarriaren Poloa berritzailea eta aitzindaria izango da. Gipuzkoako Foru Aldundiaren Etorkizuna Eraikiz programaren esparruan sortutako eta Eusko Jaurlaritzaren eta Energiaren Euskal Erakundearen babesa duen proiektu bat da, eta bultzada erabakigarria jaso du finkatzeko bidean, elkarlanaren ondorio diren azpiegitura berrien eta garrantzi handiko proiektuen eskutik.

MUBILen behin betiko egoitza eraikitzeko obrak uztailean hasi ziren Donostiako Eskuzaitzetan poligonoan, 14,2 milioi euroko aurrekontuarekin. Poloak guztira 48.000 metro koadro izango ditu. Lehenengo fasean, energia biltegiratzeko Cidetec ikerketa aplikatuko erakundearen egoitza berri bat hartuko du, mugikortasun jasangarrirako eta energia-trantsiziorako eraikin bat, Tecnalia ikerketa aplikatuko eta garapen teknologikoko zentroak kudeatua, eta motor elektrikoak ekodiseinatzeko proiektu bat sustatuko du Ceit zentro teknologikoarekin lankidetzan. Horrek guztiak 30 milioi eurotik gorako inbertsioa ekarriko du, Gipuzkoako Foru Aldundiak eta aipatu zentroek batera finantzatuta. Hiru teknologia zentroak BRTA (Basque Research and Technology Alliance) osatzen duten 17 zentroen parte dira, non lankidetza, bikaintasuna, espezializazioa eta I+G (Ikerketa eta Garapena) arloan masa kritikoa sustatzen diren Euskal Autonomia Erkidegoaren (EAE) erronkei erantzuteko.

Horien guztien berri eman zen irailaren 30ean, mugikortasun jasangarriarekin lotutako hainbat eragile, enpresa eta erakunderekin partekatzeko Donostiako Tabakaleran antolatutako jardunaldi batean. Parte hartzaileek MUBIL Poloa nolakoa izango den ezagutu ahal izan zuten.

Ekitaldian, Markel Olanok, Gipuzkoako diputatu nagusiak, MUBIL «funtsezkoa» izango dela azpimarratu zuen, «gure industria osoari eta enpresa txiki eta ertainei mugikortasun eredu berri baterantz eraldatzen laguntzeko, berebiziko garrantzia duen erronka baita klima aldaketaren eta energia trantsizioaren aurrean. Halaber, aukera emango digu gure ekonomia indartzeko eta garapen eta enplegu aukera berriak

Energia biltegiratzea

Energia biltegiratzeko Cidetecen egoitza berriari esker, gaitasunak indartu ahal izango dira energia trantsizioaren funtsezko eremu batean, hori baita gakoa energia berriztagarriak modu eraginkorrean aprobetxatzeko eta sisteman integratzeko. Baterien teknologiak, hala nola litio-ioizkoak, funtsezkoak dira mugikortasun jasangarriko estrategiak hedatzeko, eta aukera ugari planteatzen dituzte tokiko eta nazioarteko mailan, enpresa, negozio eredu, produktu, teknologia eta kontsumo ohitura berrien sorrerak bultzatuta.

Horrela, Gipuzkoan eta EAEn, oro har, energia biltegiratzearekin eta, bereziki, bateriekin lotutako teknologia garatzeko Europako gune handienetako bat egongo da. Aurreikuspenen arabera, egoitza berria 2024a amaitu baino lehen egongo da martxan.

Egoitza nolakoa izango den erakusten duen irudia, Donostiako Eskuzaitzeta poligonoan ateak irekitzen dituenean.MUBIL

Mugikortasun iraunkorra

Tecnaliak mugikortasun jasangarrira eta energia trantsiziora bideratutako espazio berri bat izango du MUBIL Poloan. Lau laborategi hartuko ditu: hidrogenoa mugikortasunerako erabiltzeko ekipamendu berezi bat, bakarra EAEn, eta MUBILen test gaitasunekin koordinatua; beste bat hidrogenoa sortzean zentratua, monogelaxkak eta stack txikiak elektrolisi-teknologia anitzekin garatzeko, fabrikatzeko eta probatzeko ekipamenduarekin; hirugarrena biltegiratzean, garraioan eta banaketan zentratuta egongo da, hidrogeno gasarekin edo hidrogeno likidotuarekin kontaktuan dauden materialak probatzeko ekipamenduarekin; eta laugarrena hiriko aireko mugikortasunarekin eta aireko robotikarekin lotutako teknologiak, aplikazioak eta aireontziak garatzera bideratuko da.

Laborategi horiek aukera emango diete eragileei balio erantsi handiko zerbitzuak eta kualifikazio handiko langileak eskuratzeko, enpresekin eta ikerketa eragileekin sarean lan egin ahal izateko. Lanak 2025ean amaitzea aurreikusten da

Motor elektrikoen ekodiseinua

MUBILen eta Ceiten arteko lankidetzari esker, Magma proiektua landu ahal izango da, zeinaren helburua baita motor elektrikoen ekodiseinuan jauzi kualitatibo bat egitea mugikortasun elektriko eta jasangarrirako bidean. Lur arraroak berreskuratzeko —funtsezkoak sektore elektronikoan eta metalurgikoan—, iman iraunkorrak fabrikatzeko eta motor elektriko efizienteagoak eta jasangarriagoak diseinatzeko gaikuntza teknologikoa eskainiko du.

Proiektuak eragina izango du automobilgintzan (auto eta autobus elektrikoak), errepideko garraio astunean (kamioi elektrikoa), energiaren sektorean (aerosorgailuak), hegazkingintzan (hegazkin elektrikoa), eraikingintzan (igogailuak) eta mugikortasun modu berrietan ere (patinete eta bizikleta elektrikoak).

Sari banaketa ekitaldia.MUBIL

Mubil Mobility Awards

Ostegunean banatu dira Mubil Mobility Awardsen bigarren edizioko sariak. Euskal Herritik, Espainiako eta Frantziako estatuetatik, Herbehereetatik, Italiatik eta Erresuma Batutik jasotako proiektuen artean, bost aukeratu ziren irailean finalista, etorkizuneko mugikortasunean eragin positiboa dutelako: Green Eel by full&fast (Madril), Solum (Sevilla), Liight (Madril/ Valentzia), Nemi Mobility Solutions (Bartzelona) eta WISP (Paris). Donostiako Tabakalera zentroan antolatu den ekitaldian, diziplina anitzeko epaimahai baten aurrean, defendatu dituzte beren proposamenak.

Bost finalisten lehian, bi irabazle irten dira: Green Eel by full&fast eta Nemi Mobility Solutions. Green Eel by full&fast-ek eskuratu du lehen saria, energia elektriko jasangarria biltegiratzeko eta hornitzeko sistema malgu eta eramangarriari esker. Nemi Mobility Solutions-ek garraio publikoa ahalbidetzen du dentsitate txikiko eremuetan, autobus zerbitzu malguak ahalbidetzen dituen software soluzioa eskainiz.

Irabazleak 25.000 euroko saria eta bigarrenak 10.000 eurokoa jaso dituzte. Horrez gain, MUBIL ekosistemaren barruan garatu ahal izango dituzte beren proposamenak.


Summary: EAJk eta EH Bilduk baztertu egin dute Espainiako aurrekontuei osoko zuzenketak aurkeztea. EAJk kupoa berritzeko akordio bat egin du Moncloarekin. EH Bilduk, berriz, negoziatzen jarraitzeko asmoa adierazi du.

Amaitu da 2023ko Espainiako aurrekontuei osoko zuzenketak aurkezteko epea, eta EAJk eta EH Bilduk ez dute halakorik aurkeztu. EAJk jakinarazi du akordio bat lortu duela kupoa berritzeko, baina gehitu du negoziazioa martxan dagoela oraindik ere. EH Bilduk ere negoziatzen jarraitzeko asmoz hartu du erabakia, eta azaldu du koalizioaren bost botoak ez daudela ziurtatuta osteguneko bozketan: «Aukera guztiak irekita daude gaur-gaurkoz».

EAJko Euzkadi Buru Batzarreko presidente Andoni Ortuzarrek atzo iragarri zuen «Euskadik mahai gainean dituen proiektuak» betetzeko negoziatzen ari zirela Espainiako Gobernuarekin. Haien emaitzen berri eman du gaur eguerdian Aitor Esteban diputatuak. Jakinarazi du kupoa «parametro berdinetan» berritzeko akordio bat lortu dutela. Egun indarrean dagoenaren jarraipen gisa aurkeztu du, eta esan segurtasun juridikoa emateko balioko duela. Izan ere, 2017an izenpetu zuten azkenekoz, eta, egun, haren indarraldia luzatuta dago. Hala, azaldu du datorren hileko 20a baino lehen Kontzertu Ekonomikoaren Batzorde Mistoa elkartuko dela, akordioari forma emateko. Halere, EAJk ez ditu amaitutzat jo elkarrizketak, eta azkenera arte negoziatuko dutela azaldu du Estebanek.

Horrez gain, Espainiako Gobernuak Gernikako Estatutuan jasotako eskumenen eskualdatzearen arloan egindako aldaketa txalotu du Estebanek. Aldiriko trenen kudeaketa eskualdatzeko proposamena jarri du horren adibide gisa. Jeltzalearen esanetan, Moncloaren proposamena «ganoraduna» da, eta Madrilek orain arte izandako jarrera aldatzea dakar. Hala, baikor agertu da, bi aldeek akordio bat lortu dezaketelakoan. Aldaketak izan dira aurrez egindako akordioetan jasotako inbertsioen exekuzioei dagokionez ere. Hala azaldu du behintzat EAJren eledunak, eta esan du urte amaierarako emaitzak «onak» izango direla.

EH Bilduk adierazi du koalizioaren helburua dela «euskal gizartearen premia sozial eta ekonomikoei erantzungo dien akordio bat» lortzea, eta, horretarako, «zorrotz» eta «diskrezio handiz» negoziatzen ari direla lanean. Hau da, koalizioak «muturreraino jarraitzeko» asmoa du, osteguneko bozketatik haratago ere, kontuen gaineko akordio bat egiteko. «Negoziazio dinamikari zabalik eustea, mahai gainean jarri dituen edukien inguruan akordioa lortzen saiatzeko».

Era berean, Espainiako Gobernuari gogoratu diote EH Bilduk ez duela «inolako konpromisorik» eurekin, «estatuko langile klasearekin eta herriekin baizik». Hala, koalizioaren botoak irabazi egin beharko dituztela adierazi die PSOEri eta Unidas Podemosi. «Espainiako Gobernuak jakin behar du gehiengo plurinazionala eta aurrerakoia osatzen duten ezkerreko indar subiranistak ezinbestekoak eta erabakigarriak direla gobernuak 2023ko aurrekontuak aurrera atera nahi baditu», gehitu du.

Norabidea zehazteko

ERCk ere Espainiako Gobernuari elkarrizketarako tartea ematea erabaki du, «martxan diren negoziazioei irekita eusteko» baldintzak bermatzeko helburuarekin. Halere, EH Bilduk egin bezala, aurrekontuen alde bozkatzetik «urrun» daudela azaldu du alderdi independentistak. Katalanek, besteak beste, inbertsioak eskatu dituzte aldiriko tren zerbitzuetan. Horrekin batera, sedizio delituaren inguruko aldaketak ere exijitu dituzte, legedia Europako beste estatu batzuetako araudien pare jartzeko.

Espainiako Gobernuaren aurrekontu proiektuak igaro beharko duen lehen azterketa ostegunean izango da, Espainiako Kongresuan. Kontuen aurkako zazpi osoko zuzenketa aurkeztu dituzte oposizioko alderdiek. PP, Vox, Ciudadanos eta Foro Asturias alderdiek, eta Navarra Sumako bi diputatu ohiek proiektuaren sinesgarritasunik eza argudiatu dute zuzenketak aurkezteko. JxCk eta CUPek, berriz, Kataluniarako jarritako partidak kritikatu dituzte. «Ezin dugu normalizatu gobernuak inoiz ez ordaintzea», adierazi zuen atzo JxCko eledun Miriam Noguerasek.

Kontrara, zuzenketa horien aurka bozkatuko dutela iragarri dute PDeCAT, Mas Pais, Compromis, PRC eta Teruel Existe alderdiek. BNGk eta Coalicion Canariak, berriz, euren botoa zehazteko dagoela azaldu dute, nahiz eta haiek ere zuzenketak aurkeztea baztertu duten.


Summary: Arabako Mahastiak jatorri izenaren sorreraren aurkako helegitea jarriko du Errioxako kontseilu arautzaileak. Jaurlaritzak eskaera onartzen ez badu EAEko Justizia Auzitegira joko duela ziurtatu du Errioxako kontseiluak.

Kosta ahala kosta Arabako Mahastiak jatorri izenaren sorrera geratzen saiatzen ari da Errioxako ardoaren kontseilu arautzailea. Gaurko batzarrean ia aho batez eskatu du helegitea jartzea sor-marka berria behin-behinean onartu duen Eusko Jaurlaritzaren aginduaren aurka.

Kontrako boto bakarra izan da kontseilu arautzailearen bileran, ABRA Arabako Errioxako Upategien Elkarteko ordezkariarena. Hura da, hain zuzen, bere bazkide batzuen izenean jatorri izenaren eskaera egin duena. Abstentziora jo dute Arabako beste bi ordezkarik, UAGA nekazarien sindikatukoak eta Araex upategi ertain batzuk biltzen dituen elkartea.

Errioxako kontseilu arautzaileak esan du Jaurlaritzak ez badu atzera egiten EAEko Justizia Auzitegi Nagusiaren administrazio atalera joko duela. Auzitegi horrek dagoeneko badauka gaia mahai gainean, 2021eko azaroan tramitazioa geratzeko eskaera egin zuelako Errioxak.

Batzarraren osteko agerraldian, Fernando Ezquerro Errioxako kontseiluko presidenteak ziurtatu du Arabako Mahastiak sortu nahi izateak kalte egiten diola bere sor-markaren irudiari, eta baliatu egiten duela hark lortutako ospea.

Euskal Autonomia Erkidegoko aldizkari ofizialak astearte goizean argitaratu zuen Arabako Mahastiak jatorri izena behin-behinean sortzen zuen agindua. Legea eskuetan, ABRAren eskaerari ezezko bat emateko inolako arrazoirik ez zuela argudiatu du Jaurlaritzak, bete beharreko tramite bat zela Europako Batasunak sor-marka eratzeko eskaera ofiziala aztertzen duen bitartean. Bruselaren baiezkoa edo ezezkoa heldu artean —urte batzuk iraun ohi duen prozesua da— behin-behinean marka berria erabiltzeko eskubidea izango dute Arabako ardogileek. Edonola ere, 2023an ez da marka propiorik izango, mahatsa jada bilduta eta ardoa egiteko prozesua hasita dagoenean iritsi delako baimena.

Jaurlaritzak errespetua eskatu du

Errioxatik jasotako kritika gogorrak ikusita, Arantxa Tapia Ekonomiaren Garapeneko sailburuak errespetua eskatu zuen ostegunean Errioxa utzi eta marka propioa sortu nahi duten upategientzat, eta nabarmendu zuen borondatezkoa dela sor-marka berriarekin bat egitea. Jaurlaritzak hauturik ez duela egiten eta bi jatorri izenak babesten dituela ere esan zuen Tapiak.

Ramiro Gonzalez Arabako ahaldun nagusiak (EAJ) aitortu du egitasmoa ez duela erabat gustuko, «errespetatzen» duen arren, eta gaineratu du aldundiak nahiago duela Errioxa deituraren babespean legokeen marka bereizi bat sortzea, haren ustez horrek «borondate handiagoa» biltzen duelako. EAJ saiatu zen horretan, iazko udazkenean, baina Espainiako Kongresuan egindako eskaera atzera bota zuten jeltzaleek, ikusita ez zutela nahikoa babesik.

Errioxan eztabaida politikoaren erdigunean kokatu da Arabako Mahastiak jatorri izena, eta alderdi politikoak lehian aritu ohi dira nork jarrera gogorragoa erakutsi. «Sezesionismoa» egozten diete marka propioaren bultzatzaileei, eta Errioxa bakar bat dagoela aldarrikatu dute.

Sor-markaren inguruko eztabaida politikoa bareagoa da Araban, baina alderdi politikoak ere ari dira beren jarrera erakusten. PP hasieratik azaldu da aurka, eta PSE-EEk aste honetan esan du «arduragabekeria» bat dela. EAJn ez da iritzi bateraturik —uzkur Gonzalez, abegikorrago Tapia—, eta EH Bildu da argi eta garbi ardogileen egitasmoa babestu duen bakarra.

Bost izen dagoeneko

Ikusteko dago zehazki zenbat upeltegik utziko duten Errioxa. Bultzatzaileen iturriek BERRIAri esan diote hamabosten bat daudela Arabako Mahastietan sartzeko prest, baina publikoki hori esan duen bakarra Itxaso Compañon da, El Mozo Wines upeltegiko nagusia eta ABRA batasuneko oraingo burua. «Nik Errioxa jatorri izena utziko dut; zama bat da niretzat», esan zion BERRIAri, iazko abenduan.

Compañon bera izango da Arabako Mahastiak sor-markako behin-behineko zuzendaritzan, eta haren ondoan izango dira ABRAko buruzagitzan orain edo aurretik izandako jendea: Emilio Aguillo (Solar de Ayala, Paganos), Eva Fernandez Jalon (Maisulan, Elvillar), Norberto Miguel Aguillo (Laukote, Guardia) eta Gabriel Frias del Val (Hermanos Frias del Val, Villabuena). Uler daitekeenez, haien upeltegiak ere Arabako Mahastiak sor-markan sartuko dira.


Summary: Amaitu da eguzki eklipsea Euskal Herrian. Laino artean hasi da, 11:33ean, eta ordu bat pasa iraun du. Hura ikusteko unerik aproposena 12:07ean izan da.

Lainoek itzala egin diote eguzki eklipseari Euskal Herrian. Ordu bat inguruz ikusi ahal izan da. Euskal Herrian 11:33 zirenean hasi da, eta 12:43ak arte iraun du. Eklipsea ikusteko unerik aproposena 12:07ean izan da, baina lainotsu izan da goiza, eta horrek oztopatu egin du eklipsea. Nabaritu da, ordea, argia apaldu egin dela. Ia Europa osoan, Afrika ipar-ekialdean eta Asiako mendebaldean ikusi da fenomenoa; Euskal Herrian eklipsea partziala izan da, Ilargiak Eguzkiaren %10 baino gutxiago tapatu baitu.

Espainiako Behatoki Astronomiko Nazionalak adierazi duenez, eguzki eklipsea Ozeano Atlantikoan hasi da, Islandiako kostatik hurbil, eta Indiako Ozeanoan amaitu da. Behatokiaren erranetan, fenomenoaren punturik gorena Nizhnevartovsk hirian (Errusia) gertatu da, non Ilargiak Eguzkiaren %86 estali duen.

Urteak dira eklipse oso bat edo eraztun eklipse bat gertatzen ez dela. 2026 eta 2028 bitartean bi eklipse oso eta eraztun eklipse bat gertatuko dira. Hiru eklipseak Euskal Herri guztian ikusten ahalko dira.

Ikusteko aholkuak

Espainiako Behatoki Astronomiko Nazionalak zenbait aholku eman ditu eklipseak egoki behatzeko. Batetik, gogorarazi du ez zaiola Eguzkiari zuzenean begiratu behar, eta, bestetik, ez direla erabili behar eguzkitako betaurrekoak edo eguzki filtrorik gabeko tresnak –teleskopioak eta prismatikoak, adibidez–.

Hala, eklipse bat behatzeko modurik errazena proiekzio bidez egitea da: bi kartulina eta leiho bat erabiliz, eta Eguzkiari bizkarra emanez. Kartulinetako baten erdian zulo bat egin behar da, milimetro gutxikoa. Bertze zatia aurrean kokatu behar da; hala, argia lehenbizikoaren zulotik pasatuko da, eta bigarrenean islatuko.


Summary: GHK-k aitortu du Zubietan tutuak daudela, baina likidoak barneko zirkuituan husten dituztela. Adierazi du BERRIAk argitaratutako dokumentuetan ageri den tutua «kondentsazio hodia» dela. Fiskala proba horiek ikertzen ari da.

Gizpuzkoako Hondakinen Kudeaketak esan du Zubietako erraustegiak «zehatz-mehatz» betetzen dituela «ingurumen baldintza guztiak», GuraSOSek atzo egindako adierazpen batzuen harira atera duten komunikatu batean.

Izan ere, BERRIAk irailaren 17an argitaratu zituen erraustegian lanean aritutako behargin batek emandako hainbat agiri eta irudi. Horietan, ikus zitekeen Zubietako bi errauste lerroetan likidoak husteko drainatze tutuak eraiki zituztela, baimenik gabe, lehen suzko probak hasi ostean.

Baliteke urrats hori baliagarria izatea ikertzeko ea horiek eragin duten erraustegiaren inguruan atzeman duten kutsadura, eta GuraSOSek iragarri du fiskaltzak dekretu baten bidez eskatu diola epaitegiari iker dezala Zubietako erraustegiaren funtzionamendua ikuskatu duen funtzionarioaren lana.

«Kondentsazio hodia»

GHK-k, ordea, adierazi du kondentsazio hodi bat dela irudietan ikusten dena: «Kondentsazio hodiak ez du zerikusirik hondoko drainaren isuriarekin; izan ere, kondentsatuak biltzeko drainatze hodi bat da, eta barneko zirkuitu itxi batean deskargatzen du, kanpoko irteerarik gabe, instalazioan bertan berrerabiltzeko. Drainatze horiek beharrezkoak dira horrelako instalazioetan».

Gaineratu du erraustegiak betetzen dituela Ingurumen Baimen Bateratuak eskatzen dituen baldintzak, «Europako beste instalazio askotan baino zorrotzagoak» izan arren, eta, gainera, laberako elikadura «automatikoki» eteten duen sistema erabiltzen duela. Zehazki, GuraSOSek salatu duena da gehiegizko isuriak daudenean ez dagoela erretzea automatikoki geratzen duen sistemarik, eta hori zehazki ez du aipatu GHK-k oharrean. Izan ere, erraustegiak badu errekuntza automatikoki geratzeko sistema bat, baina soilik tenperaturari lotua.


Alkurruntz | Menditxiki

Summary: Alkurruntz | Menditxiki. Piramide itxura duen mendi hau leku estrategikoa izan da historian zehar.

Hamaika gertaeren lekuko izan da, hamaika bataila eta borrokena. Baina, ziurrenik, Amaiurko bataila izango da bere magaletan izan den gertaera historikorik garrantzitsuena, Nafarroako erreinuak independentzia galdu zuenekoa, nafar gudarien azken hatsen gordelekua bihurtu zenekoa. Atseden gunearen ondoan dagoen aparkalekuan eman diogu hasiera gaurko txangoari. Orabiderantz doan errepidean barna bete dugu lehen zatia eta aurrez aurre dugun Alkurruntzeko magaletara gerturatu gara. Izeidia igaro eta berehala utzi dugu errepidea gure ezkerretik ateratzen den xenda nabarmen batetik gorantz eginez. Bide-seinale zuriak eta berdeak segituz aldapa pikoari aurre egin diogu. Lehen izerdi tantak kopetatik irristatzen hasi orduko lepo txiki batera igo gara eta bertan bi harritzar zutik, Artzubietako zutarri bikainak. Zuretako leporantz doan bidezidor nabarmenerantz jo dugu segidan eta bertara iristean, gailurrerantz zuzentzen xendatik gorantz egin dugu. Bide bazterrean eraikin zahar eta bitxi batzuk ikusi ditugu: Alkurruntzeko sismografia estazioa eta bunker desberdinetara iristeko mendiaren erraietan zulatutako antzinako gotorlekuaren sarrera. Tontorrean zintzurra freskatzen dugun bitartean, begiratoki aparta honetatik Baztango lur ederrak gure mendean, Amaiurko gazteluaren aurriak ikusi ditugu eta honen gainean Gorramendi eta Gorramakil. Urrutiago Saioa gailentzen da harro eta Iparralderantz, berriz, Xaretako lurrak eta Etxalarko gainak. Amaiurko gazteluaren aurriei begira gogora ekarri nahi izan dugu orain bost mende, lur haueten izandako azken batailaren ondoren, Nafarroako erreinuak independentzia galdu zuen. Alkurruntzeko begiradapean gertatu zen Nafarroako erreinuaren gertaera garrantzitsu hau. 1522an, Noaingo bataila galdu eta Nafarroako noble eta zaldun batzuk gaztelu honetan gotortu ziren Nafarroako independentziaren alde borrokan jarraitzeko. Gaztelauen armadak gaztelua setiatu eta kanoien indarrez txikitu eta gero, nafar gudariak errenditzera behartu zituzten. Itzulera etorritako bidetik egin dugu.


Baso sorgindua | Menditxiki

Summary: Baso sorgindua | Menditxiki. Arabako lautadako baso batean murgilduko gara, paisaia anitzak ezagutzeko.

Gailurreriara igotzeko Egileor herrixka izango dugu abiapuntu. Herriaren sarreran dagoen lurrezko aparkalekutik abiatu eta lur-sailak zeharkatzen dituen pista zabal eta berri batek hegoalderantz bideratuko gaitu. Kilometro bat bertatik bete eta, ezkerretik ateratzen den belarrezko xendan barrena abiatuko gara, Fraideen xenda izeneko bidetik hain zuzen ere. Egurrezko zutoin batek erakutsiko digu hartu beharreko norabide zuzena (Larre Eder-Senda de los Frailes testua). Garai batean, bide honek Agurain eta bere ergoienak (Alangua, Arrizala, Egileor eta Opakua) Iturrieta mendilerroarekin lotzen zituen. Duela ehun urte, Aguraingo klaretarren komentuan 80 fraide baino gehiago zeuden eta maiz erabiltzen zuten bide hau. Dirudienez, beraien eguneko lanetako bat paseatzera irtetea omen zen, hortik Fraideen xenda izena.

Hasiera pagadian eta gero pinudian murgiltzean, gorriz eta tanto zuriez margotutako egurrezko makilek erakutsiko digute aukeratu beharreko bide zuzena. Hemen hasten baita "Baso sorgindua"-ren ibilbide berezi eta polita. Pinu biren enborretan jarrita dauden "basoko begiek" emango digute ongietorria eta, maldan gora jarraituz, eskuinera utziko dugu Lezaoko kobazulora zuzentzen den xenda. Pagadian marrazten den xendan barrena, basoko izakien presentzia konstante bat bihurtuko da. Aguraingo Aitor Gorospe mendizaleak, laupabost urtetan egindako lanaren emaitza da Fraideen bidean, basoaren leku eta txoko desberdinetan kokatuta ikus daitezkeen euskal mitologiazko eta naturaren zenbait elementuren tailuak eta irudiak. Ibilbide magikoa!

Kuleto faltsuen (Amanita Muscaria), irudien presentziak Peña Hueca izeneko lekura eramango gaitu eta honen pasabidea zaintzen duen sorgina ikusiko dugu. Haitzaren paretan fraideek zizelkatutako gurutzeak ikus daitezke. Haitz honen beste aldetik hedatzen den xendatik Ttarttalo izaki mitologikoaren ondora eramango gaitu. Hemendik Alanguako mendatera heldu aurretik, Aitorrek sortutako hamaika irudi desberdin ikusi ahal izango ditugu: Basajauna, Olentzero, urubiak, azeria, herensugea, belatzak, tximeletak, basoko eta haitz etxeetako izakiak, behi, orkatz eta basurdeen kaskezurrak… Umeekin gozatzeko ibilbide zoragarria!

Arbaras iturriaren ondora iristean, malda leundu egiten da eta, denbora gutxi behar izango dugu pagadia atzean utzi eta mendilerroaren hegira iristeko. Langa igaro eta eskuin aldera joko dugu Larrederreko tontorrera igoz. Mendi hau izen desberdinez ezagutu ohi da, Achuri, Larredez eta Larre eder izenez hain zuzen ere. Bertan dauden bi buzoietan agertzen dira izen horietako bi. Larredez eta Atxuri terminoak, askotan, sinonimotzat hartu ohi dira Achuri izeneko erpin geodesikoa dagoen gailurra izendatzeko. Hala ere, badirudi, Atxuri ekialderantz dagoen hurrengo kota dela. Inguruak duen itxurarengatik, logikoena Larreder izena izatea litzateke, hegoalderantz dauden larre ederrak ikustea besterik ez baitago. Tontorretik antonimoak diren bi paisaia ikusi ahal izango ditugu; hegoalderantz lur eremua lauak zabaltzen dira, eta iparralderantz, berriz, Alangua herriaren bertikalean amiltzen diren magal malkartsuak. Talaia bikain honetatik, Gorbeia, Aizkorri, Elgea, Anboto eta Altzaniako mendilerroen ikuspegi oso eta paregabea izango dugu.

Tontorra atzean utzi, erpin geodesikoaren ondoan dagoen alanbrezko hesia gurutzatu eta mendebalderantz joko dugu harrizko mugarriak jarraituz. Gandorrean zehar burutuko dugun ibilbide honetan, bigarren mailako tontorrak diren eta inolako seinalerik ez duten Peña Redonda eta Peña del Cura izeneko tontorretik igaroko gara, bertatik dugun ikuspegi panoramiko bikainaz gozatuz. Alanbrezko beste hesi bat gurutzatu, ehiza-postu baten ondotik pasa eta San Juan mendatera jaitsiko gara. Erdi Aroan, mendate hau mandazain-bideen igarobide garrantzitsua izan zen, eta bertan gurutzea zizelkatuta duen tamaina handiko hilarria dago. Gertu tumulu bat eta, amildegiaren ertzera gerturatzean, burdinazko gurutze bat ikusiko dugu, mendateari izena ematen dion desagertutako ermitaren kokapena gogora ekarriz.

Mendatetik iparralderantz jaisten hasiko gara pagadian zehar marrazten den xenda nabarmen eta eroso batetik. Jaitsiera azkar baten ondoren, pista zabalera helduko gara eta gertu dagoen Egileor herrira erraz ailegatuko gara.


Summary: Ofizialtasunaren aldeko elkarretaratzea egingo dute igandean Miarritzen. Arratsaldeko lauretan egingo dute, Aguilera Jai Alai pilotalekuaren aurrean. Euskal Pilota Selekzioa kolektiboak antolatu du, Mundiala bai, Euskal Herria ere bai eta Inposaketarik ez, ofizialtasuna lelopean. Arratsaldeko bostetan, Munduko Euskal Pilota Txapelketaren inaugurazio ekitaldia egingo dute Jai Alai frontoian.

Igandean hasiko da Munduko Euskal Pilota Txapelketa, Miarritzen. Bost kontinentetako 36 selekzio lehiatuko dira, hemeretzi modalitatetan. Euskal selekzioa ez da ariko. Ez denez ofiziala, ezin du parte hartu Nazioarteko Euskal Pilota Federazioak antolatutako txapelketa ofizialetan. Beraz, euskal pilotariek Espainiako, Frantziako edo atzerriko beste selekzioren batekin jokatzea dute nazioarteko txapelketa ofizialetan aritzeko modu bakarra. 91 euskal pilotari ariko dira Miarritzen, Espainiarekin, Frantziarekin, AEBekin, Txilerekin eta Kanadarekin.

Ikusi gehiago: Igandetik hilaren 29ra jokatuko dute Munduko Euskal Pilota Txapelketa

Hain zuzen, euskal selekzioarekin lehiatzeko aukera ez izatea salatu zuten pilota munduko dozenaka lagunek urriaren 12an, Durangon (Bizkaia). Euskal Pilota Selekzioa kolektiboak deitu zuen, eta leloa bera izan zen. Munduko Pilota Batzarrari eta euskal pilota federazioei eskatu zieten irtenbide egokiak topatzeko lanean jarraitzeko, eta horretarako beharrezkoak diren erabakiak hartzeko. Horien artean, aipatu zuten Euskal Pilota Federazioa ofizial egiteko eskaera berriz egitea Nazioarteko Federazioan. Euskal Herriko gainerako instituzioei, berriz, exijitu zieten euren esku dauden «tresna juridiko, politiko eta pertsonalak» baliatzeko, ofizialtasuna lortzen laguntzeko. Are gehiago, eta «kontuan izanik nazioartean ofizialtasuna lortzeko arazoa juridikoa baino gehiago politikoa dela», alderdi politikoei eta «batik bat aldarrikapenarekin bat egiten dutenei» mintzatu zitzaizkien, eta eskatu zieten «euskal gizartearen gehiengo handi baten ametsa» gauzatzeko urratsak egin zitzatela. «Euskal pilota munduari», berriz, aurrerantzean ere «beharrezko babesa» emateko eskatu zioten.


Rincón dero Berde

Summary: Rincón dero Berde. Panticosa inguruko Rincón dero Berdeko paraje ederrak ezagutu ditugu, ibilbide atsegina eginez.

Abiapuntura iristeko, Panticosa herritik ateratzen den "El Sarrio" izeneko tren txikia hartu dugu eta Riperako haranera igo gara. Hemendik aurrera, Rincón dero Berderaino oinez joan gara. Aterpe txiki baten ondotik pasa eta pistan zehar aurrera egin dugu. Berehala, gure aurrean Tendenera ur-jauzia agertu zaigu. Riperako haranean murgilduz joan gara eta konturatu orduko Rincón dero Berdeko parajeetara iritsi gara. Pistatik aurrera segi eta ingurune honen ikuspegi ederra eskaintzen duen behatokira iritsi gara. Aurrera segituz gero, aterpera helduko ginateke, baina hemen buelta ematea erabaki dugu.


Summary: Bikote eta jaialdi gehiago egongo dira Winter Series torneoan. Urriaren 31n hasiko da bigarren ekitaldia, eta otsailaren 19an jokatuko dute finala, Gernikan. Zortzi bikote ariko dira, eta hamasei jaialdi izango dira.

Olatu bat eragin zuen Winter Series torneoaren lehen ekitaldiak: ia egunero bete zen Gernikako (Bizkaia) Jai Alai frontoia eta jende askok ikusi zituen partidak telebistaz. Olatua sendotu egin nahi dute antolatzaileek, Gernika Jai Alai enpresak eta EITBk. Hala, bikote eta jaialdi gehiago egongo dira bigarren ekitaldian.

Hilaren 31n hasiko da, eta otsailaren 19an bukatuko da; egun horretan jokatuko dute finala, lau hilabeteko lehia estua izan eta gero —hamasei jaialdi izango dira—. Alde handia dago lehen ekitaldiarekin aldean: bi hilabete eskas iraun zuen, eta zortzi jaialdi jokatu zituzten. Finala ez beste, astelehen arratsaldean jokatuko dituzte partidak; finala, berriz, igande eguerdian izango da.

Gazteen alde egin dute, eta zortzi bikote ariko dira, estreinan baino bi gehiago. Hauek dira: A multzoan, Erkiaga-Zabala —txapeldunak—, Barandika-Lekerika, Olharan-Basque eta Urrutia-Aimar; eta B multzoan, Beaskoetxea-Lopez, Goikoetxea-Etxeto, Tambourindegi-Minvielle eta Johan-Del Rio.


Summary: Asteazkenetik galduta dagoen gizon baten bila ari dira Trapagaranen. Gizonak 82 urte ditu, 1,85ko garaiera eta ile zuria.

Trapagarango udalerrian (Bizkaia) ari dira 82 urteko gizon baten bila. Joan zen asteazkenetik ez dago haren arrastorik. Zabaldu dutenez, 1,85 metroko garai da, eta ile zuria dauka.

Eusko Jaurlaritzako Larrialdi Zerbitzua ari da bilaketa lanak koordinatzen. Ertzainak, udaltzainak, babes zibileko kideak, Gurutze Gorria eta DYA ari dira lanean.


Summary: Gizon bat atxilotu dute Bilbon, sexu eraso bat egitea leporatuta. Erasoa atzo gertatu zen, Ertzaintzaren arabera. Biktimak ihes egitea lortu zuen.

Ertzaintzak 38 urteko gizonezko bat atxilotu du, Bilbon. Emakume bati sexu eraso egin izana leporatzen diote. Eusko Jaurlaritzako segurtasun Sailaren arabera, atzo gertatu zen erasoa, akusatuaren etxebizitzan.

Zabaldu dutenez, emakumeak ihes egin ahal izan zuen, eta laguntza eskatu. Ertzainak etxebizitzara joan ziren, eta preso hartu zuten gizonezkoa. Emakumea osasun etxe batera eraman zuten.

Bilboko Epaitegira eraman dute gizonezkoa, eta sexu askatasunaren aurkako delitua egitea egotzi diote.


Summary: Xiren boterea sendotzeari bide eman dio Alderdi Komunistak. Presidentea alderdiburu izendatuko dute bihar beste bost urterako, eta bihar jakinaraziko dute baita ere gainerako agintari gorenak nortzuk izango diren. Aurpegi berri ugari izango dira horien artean. Hu presidente ohia aretotik atera dute.

Txinako Alderdi Komunistaren kongresuak helburu argi bat zuela iragarri zuten analistek: Xi Jinping herrialdeko presidentearen koroatzea. Eta, gaur, kongresua amaituta, esan daiteke helburu hori bete duela. Alderdiak aldaketa sakona egingo du bere organorik boteretsuenean, Kongresuak gaur hautatu duen Komite Zentralaren osaketak islatzen duenez. Horrek aukera emango dio Xiri Komite Iraunkorraren Politburoan —aginte organo gorenean— aliatu berriak kokatzeko. Gainera, hirugarrenez izendatuko dute alderdiko idazkari nagusi, eta, hala, herrialdeko agintaririk boteretsuena bihurtuko da, Mao Zedongen garaitik.

Politburoan kargua utziko dutenen artean dira Li Keqiang Txinako lehen ministroa eta Wang Yang alderdiaren aholkularitza organoko burua. Biak gelditu dira 205 kideko Komite Zentraletik kanpo, eta, beraz, ezin izango dira hautatuak izan Komite Iraunkorraren Politburorako. Li eta Wang ez dira Xiren hurbilekoak, eta espero da horiek presidentearen gertuko bi agintarik ordezkatuko dituztela. Liri eta Wangi itzal handia aitortzen zaie Gaztedi Komunistaren Ligan. Gazte erakundeak izan du pisua alderdian, baina Xiren agintaldian eragiteko ahalmena galdu du, hainbat analistaren iritziz.

Aginte organo gorenetik kanpo geldituko dira baita ere Li Zhanshu eta Han Zheng, beste bost urterako hautatuak izateko gehienezko adina gainditu dutelako. Horrenbestez, gutxienez lau kide berri izango ditu Politburoak. Historikoki, bost eta 11 kide artean izan ditu. Egun, zazpik osatzen dute; Xik bera tartean.

Kongresuak alderdiaren estatutuen gaineko zenbait emendakin onartu ditu, bestalde. Horien bidez, indartu egin du Xik alderdi barruan duen «estatus zentrala», haren ideia politiko nagusiak «sakon ulertzeko» eskatu die alderdiak bere 96 milioi afiliatuei eta horiek «alor guztietan ezartzeko». Emendakinetako batean jaso dute baita ere alderdiaren «borrokarako izpiritua garatzea, borrokarako gaitasuna indartuta». Txinak atzerri politikan azken urteetan erakutsi duen jarrera aldaketarekin bat dator azken aipamen hori. Horrez gain, Taiwani buruzko aipamen bat gehitu du kongresuak. Alderdiko militanteei dei egin die uhartearen independentziaren aldekoei «aurre egitera» eta horiek «geldiaraztera».

Ezustekoa Hu presidente ohiarekin

Kongresuak azken asteko keinu politikoak zaindu ditu, koreografia politiko zehatz bati jarraituz. Gaur, ordea, azken saioan, areto nagusitik atera dute Hu Jintao Txinako presidente ohia —Xiren aurretik karguan izan zena—. Sare sozialetan zabaldu diren irudietan ikus daiteke, Huk ez zuela bere aulkia utzi nahi, eta aretotik atera duenak tira egin diola besotik berarekin joan zedin, Xi eta alderdiko agintari nagusiak begira zituela.

Alderdi Komunistak ez du azalpen ofizialik eman gertatutakoari buruz, baina Xinhua Txinako albiste agentziak adierazi du ondoezik zegoelako atera dutela aretotik. «Ez zen ondo sentitzen, eta bere laguntzaileek beste gela batera eraman dute deskantsatzera». Xinhuaren azalpenen aurretik, Mendebaldeko hedabide askotan berehala ugaritu dira Huren irudiak purga politiko batekin lotu dituzten interpretazioak. Horien arabera, presidente ohia boteretik urruntzeko keinua izan da, bera delako alderdiko goi karguen artean liberalena eta Mendebaldeko herrialdeekin «harreman pragmatikoak» sustatzearen aldeko jarrera irmoen babesten duena. Nabarmendu dute Hu Xiri zuzendu zaiola aretoa utzi aurretik, eta presidente ohiak haren hurbilekotzat jotzen duten Liri ere zerbait esan diola segidan. Hu ondoezik zegoelako atera izanaren aukera ere aipatu dute beste hedabide askok.

Erronkak

Zailtasun ekonomikoei aurre egitea izango da Xik bihar hasiko duen agintaldiak izango duen lehen erronka handia. Urtearen bigarren hiruhilekoan hutsaren hurrengoko hazkundea izan du herrialdearen barne produktu gordinak, eta hirugarren hiruhilekorako ere datu apalak espero dira. Estatistiken estatu institutuak datu horien argitaratzea atzeratu du.

Dena den, Txinak dituen oztopoek ez dute lortu Xiren agintea higatzea. Hazkunde ekonomikoa moteldu arren, COVID-19aren pandemiari aurre egiteko «zero kutsatze politikak» herritarrengan nekea eragin badu ere, eta Txina Mendebaldearekin geroz eta tentsio handiagoko harremanean egonagatik, presidenteak estuago helduko dio bihartik aurrera aginte makilari.


Summary: Zonifikazioa amaitzea «justizia sozialeko» auzia dela aldarrikatu dute Tuteran. Jendetza bildu da Hordago herri ekimenak antolaturiko manifestazioan. Nafarroako hizkuntza banaketa gainditzea «nafar guztientzako aurrerapena» izango dela aldarrikatu dute.

«Nafarroako hizkuntza zonifikazioaren mapa ikusi bertzerik ez dago egiaztatzeko zentzugabea dela, ez duela ez hanka eta ez buru». Iraia de la Torre eta Daniel Jimenez Hordago elkarteko kideek grafikoki laburtu dute gaur arratsaldean Tuteran (Nafarroan) ehunka lagun bildu dituen arrazoia. Nafarroako hizkuntza banaketa gainditzea «nafar guztientzako» mesedegarria litzakeela aldarrikatu dute, eta auzi linguistikotik harago doan auzi bat dela: «Aurrerapena litzateke justizia sozialean eta gure lurraldearen batasunean eta kohesioan».

Nafarroako zonifikazioaren aurkako plataformak lehen agerraldi publiko handia egin du Tuterako kaleetan. Hordagoa apustu handiena da mus karta jokoan, eta euskaltzaleek ondo erantzun diote gaurko erronkari. Mila lagun inguru bildu dira Zonifikazioari hordago, Viva el euskera de Cortes a Bera [Gora euskara, Cortestik Berara] zioen pankartaren atzean eta Tuterako kaleak gurutzatu dituzte. Mezu politiko sakoneko manifestazioa izan da, baina giro alai eta onean garatu dena.

Hastear da @hordagonafarroa-k Nafarroan zonifikazioaren amaiera aldarrikatzeko antolatu duen manifestazioa. Tuterako Foruen plazan adin guztietako jendea elkartzen hasi da. @berria pic.twitter.com/0Au28usf1A

— Joxerra Senar (@joxerrasenar) October 22, 2022 ">Joxerra Senarrek zuzenean kontatu du manifestazioa Twitter sare sozialean.

Foruen plazan izan da amaierako ekitaldia, eta bertako kioskotik aurrera begiratu dute Hordagoko kideek, euskaren normalizazioan eman beharreko pausoen norabidea markatuz: «Zonifikaziorik gabeko etorkizunaren alde egin nahi dugu. Bereizkeriarik, segregaziorik edo eskubideen urraketarik gabeko etorkizun baten alde; lurraldea eta gizartea euskararekin, edo bertze arrazoiren batekin zatikatuko ez duten etorkizun baten alde». Hitzartzean behin baino gehiagotan nabarmendu dute «justizia sozial» auzia dela. Nafarroako Gobernuari bidalitako mezu zuzena izan da. Nafar guztiak baldintza berdinetan ez direla bizi salatu dute, zonifikazioak herritarrak hizkuntza mailaren arabera banatzen dituelako, eta oztopo handia delako gizarte kohesioaren bidean. «Denok berdinak izanen garen lurralde batean bizi nahi dugu; berdinak betebeharretan eta berdinak eskubideetan; zein zonaldetan bizi zonaldetan gauden kontuan hartu gabe», nabarmendu dute. Hordagoko kideek gogoratu dute Nafarroako herri guztietan daudela euskaldunak, euskaldun izan nahi dutenak eta haien seme-alabak euskaldun izatea nahi dutenak. «Eremu ez euskalduna delakoan» bizi direnentzat, baina, zonifikazioa «traba» handia dela salatu dute, eta banaketak kalte handia eragiten diola euskarari berari: «Guztiz ezkutatzen du haren existentzia bera. Izanen ez balitz bezala ». Gauzak hala, hizkuntza aberastasuna «mehatxu bezala» hartuko ez duen gizarte bat aldarrikatu dute, Nafarroa euskararik gabe «ezin delako ulertu», berezko hizkuntza duelako, eta Tutera Nafarroa bada, «euskara ere bere duelako».


Bolada eten zaie txuri-urdinei

Summary: Bolada eten zaie txuri-urdinei. Partida kaskarra jokatuta galdu du Realak Valladoliden. VAR-ak esanda, epaileak bi gol baliogabetu dizkio talde txuri-urdinari

Gaizki ohituta ziren Realeko jarraitzaileak aspaldian, eta gaur jaitsi behar izan dute olatutik. Azken zortzi partidetan garaipena erdietsi ondotik, errekorrak eta bestelakoak hausteko itxaropena bazuten txuri-urdinek, baina erarik txarrenean amaitu dute bolada ona. Izan ere, oso partida kaskarra jokatuta galdu dute Valladoliden (Espainia). Azken ordu laurdenean salbu, freskotasunik eta erritmorik gabe jokatu dute; hori gutxi ez, eta defentsan ere bigun aritu dira. Era horretan iritsi da etxekoen gola, Sergio Leonen eskutik. Oro har, azken partidetako jokorik ez du egin Imanol Alguacilek entrenatutako taldeak. Epaileak ere ez dio gehiegi lagundu, zalantzaz jositako gol bat bertan behera utzi baitio Kubori.

Aurrez esana zuen Imanolek partida trabatua izango zela, eta bete-betean asmatu du. Aurreko jardunaldian Celtari 4-1 irabazi zion etxeko taldeak, eta jakina zen konfiantzaz izango zirela haren jokalariak. Hortaz, lehen minutuetan eustea gakoa zen txuri-urdinentzat. Ordea, ez da halakorik gertatu. Lehia hasi orduko falta ugari egon dira, nahiz eta epaileak erdiak adierazi ez. Horixe gertatu da Valladoliden lehen abisuan. Kontraeraso batean gola egin du, baina epaileak, VARak hala agindu diolako, bertan behera utzi du, aurrez Brais Mendezi egindako falta batengatik. Dena den, hurrengo minutuan iritsi da 1-0ekoa. Ezerezetik, gainera. Baloi luze bat aski izan du Sergio Leonek gola egiteko; Le Normand eta Remiro ez dira batere fin aritu.

Golaren ondoren behetik gora egin du Realak, eta pazientzia lagun, baloia ongi mugitzen hasi da batera eta bestera. Sakontasunik topatu ez arren, bazirudien jokoa kontrolpean zuela. Baina egoera horretan eroso sentitu dira etxekoak, kontraerasoan min egiteko aukerak sortu baitzituzte. Weismannek bere oinetan izan du bigarren gola, baina Remirok geldiketa aparta egin dio. Bien bitartean, beste arean gol aukerak sortu ezinda zebilen Reala, eta areaz kanpotik ahalegindu dira Kubo, Brais Mendez eta Merino. Ematen zuen atsedenaldira bere horretan helduko zirela bi taldeak, baina Kubok gola egin du. Alferrik, baina. Jokaldi berean aurrez egondako falta bat adierazi du epaileak, gola bertan behera utziz. Zalantzaz jositako erabakia izan da.

Bigarren zatiari begira, emaitza bera zen gauzarik onena txuri-urdinentzat, oraindik ere partidan sartuta baitziren. Silvaren tokian Robert Navarro zelairatu du entrenatzaile oriotarrak, baina jokoan aukerak sortu ezinda zebilen taldea. Horregatik, baloi geldian min egiten saiatu dira, eta 52. minutuan aukera ederra izan du Carlos Fernandezek. Ez du asmatu buruz baloia jotzen ere. Odolkiak ordainetan azkar ekarri ditu Valladolidek, ia korner batean bigarren gola egin baitu. Atepean kanpora bidali du baloia Feddalek.

Panorama ilunaren ondorioz, aldaketa gehiago egin ditu Imanolek, eta Illarramendirekin batera, bi gazte sartu ditu: Karrikaburu eta Pablo Marin. Batez ere, azken horren mugimenduekin minuturik onenak izan dituzte donostiarrek. Harrobiko gaztea ezin hobeto mugitu da etxekoen lerro artean, eta norgehiagoka gehiago ireki da. Atzean arriskuak hartu ditu Realak, baina beste erremediorik ez zuelako. Turrientes ere sartu da zelaian, eta jokoaren agintea hark hartuta, bestelako Reala ikusi ahal izan da amaierara arte. Gola ere egin du Zubimendik 84. minutuan, baina Karrikabururen jokoz kanpoko batengatik bertan behera geratu da. Hamar minutu on ez dira aski izan puntu bat lortzeko. Hortaz, gaurkoa ahaztu eta Europara begira jartzea tokatzen zaio orain Realari: datorren ostegunean jokatuko du Zipren, Omoniaren aurka.

«Halakoa da futbola: aurkaria baino gehiago asmatu beharra dago. Valladolid zoriondu besterik ez dago», esan du Imanol Alguacilek partida amaieran.


Summary: Saioa Galarragak eta Julen Murgiondok irabazi dute Euskal Herriko 46. Dantza Txapelketa. Segurako Baratze pilotalekuan jokatu da

Saioa Galarragak eta Julen Murgiondok (Bergara, Gipuzkoa) osatutako bikoteak irabazi du aur arratsaldean Segurako Baratze pilotalekuan (Gipuzkoa) jokatutako Euskal Herriko 46. Dantza Txapelketa. Irabazleek 74 puntu eskuratu dituzte guztira. Bigarren Maren Galvez lezotarrak (Gipuzkoa) eta Gorka Granado sopeloztarrak (Bizkaia) sailkatu dira 72,50 punturekin.

Bederatzi bikote aritu dira txapelketan, eta horrela gelditu da sailkapena:

1. Saioa Galarraga-Julen Murgiondo (Bergara): 74 2. Maren Alvarez-Gorka Granado (Lezo-Sopela): 72,50 3. Katerin Artola-Iker Belintxon (Oiartzun-Lezo): 70,50 4. Alaia Amubieta-Amets Amubieta (Azpeitia): 63 5. Ane Jaunarena-Endika Osa (Lezo): 62 6. Nora Aizpuru-Iker Zabala (Azpeitia): 62 7. Elaia Elorza- German Aranburu (Azpeitia): 59 8. Irati Uzkudun-Ekain Uzkudun (Zestoa-Azpeitia): 55 9. Leire Urrestilla-Iker Urrestilla (Zestoa): 51


Summary: GuraSOSek eskatu du Zubietako erraustegia «berehala» ixteko. Azaldu du GHK ateratako oharrean onartzen duela erraustegian irregulartasunak daudela. Isurketak erraustegitik ez datozela konprobatu arte Zubietako planta ixteko eskatu die agintariei

Gipuzkoako Hondakinen Kontsortzioak aste honetan ateratako komunikatuari buruz mintzatu da GuraSOS. Esan duenez, GHK-k baieztatu egin du Fiskaltzak leporatutakoa; besteak beste, likido arriskutsuak kanpora jariatzen dituen tutu bat eraiki dutela.

Hori eta beste irregulartasun batzuk salatu ditu elkarteak, eta agintariei eskatu die erraustegia «lur azpiko uretan agertu den dioxina kutsaduraren iturria ez dela» egiaztatu arte instalazioa «berehala» ixteko. Horrez gain, Zubietako planta irekita mantentzeko baldintza gisa jarri dute erraustegiak isurtzen dituen substantzia arriskutsuek marra gorri batzuk igarotzen dituztenerako sistema automatiko bat izan dezala.

Izan ere, Fiskaltzak dekretu baten bidez eskatu dio aste honetan epaitegiari iker dezala Zubietako erraustegiaren funtzionamendua ikuskatu duen funtzionarioaren lana. BERRIAk irailaren 17an argitaratu zuen informazio bat hartu du fiskaltzak ikerketa abiatzeko arrazoi gisa. Hain zuzen ere, erraustegian lanean aritutako behargin batek hainbat agiri eta irudi utzi zituen euskarazko kazetaren esku. Horiek erakusten dute Zubietako bi errauste lerroetan likidoak husteko drainatze tutuak eraiki zituztela, baimenik gabe, lehen suzko probak hasi ostean. Erraustegiaren inguruan atzeman duten kutsadura horiek eragin duten edo ez ikertzeko baliagarria izan daiteke urrats hori.

GHKren oharra

GHK Fiskaltzak leporatutakoa gezurtatzen ari dela salatu du GuraSOSek. Izan ere, kudeatzaileak esan du Zubietako erraustegiak «zehatz-mehatz» betetzen dituela «ingurumen baldintza guztiak». Hain zuzen, adierazi du kondentsazio hodi bat dela BERRIA-k argitaratutako irudietan ikusten dena: «Kondentsazio hodiak ez du zerikusirik hondoko drainaren isuriarekin; izan ere, kondentsatuak biltzeko drainatze hodi bat da, eta barneko zirkuitu itxi batean deskargatzen du, kanpoko irteerarik gabe, instalazioan bertan berrerabiltzeko. Drainatze horiek beharrezkoak dira horrelako instalazioetan».

Gaineratu du erraustegiak betetzen dituela Ingurumen Baimen Bateratuak eskatzen dituen baldintzak, «Europako beste instalazio askotan baino zorrotzagoak» izan arren, eta, gainera, laberako elikadura «automatikoki» eteten duen sistema erabiltzen duela. Zehazki, GuraSOSek salatu duena da gehiegizko isuriak daudenean ez dagoela erretzea automatikoki geratzen duen sistemarik, eta hori zehazki ez du aipatu GHK-k oharrean. Izan ere, erraustegiak badu errekuntza automatikoki geratzeko sistema bat, baina soilik tenperaturari lotua.

GuraSOSen erantzuna

GHK-k egindako adierazpenen ondoren, GuraSOSek adierazi du komunikatu horrek berak «baieztatu» egiten duela Fiskaltzak kudeatzaileari leporatutakoa. Izan ere, adierazi du bertan GHK-k onartu egiten duela tutu hori badagoela: «Argi eta garbi onartzen du gaur egun drainatze hodi bat dagoela gasak arazteko hodian, eta ez du ukatzen tutu hori klandestinoa ez denik». Ingurumen legeak likido arriskutsuak beste likidoekin nahastea espresuki debekatzen duela ere gogorarazi dute. Gaineratu dute kudeatzaileak onartu dutela analizatzen ez diren isuriak dituztela, eta isuri horiek kanpora isurtzen dituztela.

Bestalde, GuraSOSek dio labeak ez dituela «kontratuko baldintzak» betetzen. Izan ere, adierazi dute erraustegiaren proiektuak ez zuela aurreikusten eremu horretan kondentsazioaren ondoriozko likidoak sortzerik, eta, horrez gain, espresuki debekatzen zuela arazo hori konpontzeko beste hodi bat eraikitzea: «[GHKren] oharrean ematen du gas hodian likidoak egotea normala dela, eta ez da horrela».


Summary: «Antza denez ETArena» zen zulo bat topatu du Ertzaintzak Aizkorrin. Poltsa bat zegoen barnean, mota ezberdinetako lau lehergarrirekin, metxa arrastoekin eta Goma motako bi kilo lehergairekin.

Ertzaintzak gaur goizean jakinarazi duenez, «antza denez ETArena» izandako zulo bat topatu du Aizkorrin (Oñati, Gipuzkoa); zehazki, Arriona zuhaiztian. Poltsa bat zegoen barnean, mota ezberdinetako lau lehergarrirekin, metxa arrastoekin eta Goma motako bi kilo lehergairekin. Ezkutalekuak urteak zeramatzan abandonatuta.

Ertzaintzak uste du zuloa ETArena dela oso urrun zegoelako, heltzea zaila den leku batean: harri tartean zegoen, lurretik bi metrora dagoen barrunbe batean. Harriz estalita zegoen ezkutatutako materiala. Dena den, ikerketa bat zabaldu du Poliziak.

Azaldu duenez, zulo horren aurkikuntza Ertzaintzak etengabe zabalik duen ikerketa prozesuaren emaitza da. Helburua da «argitu gabeko ETAren atentatu bakoitza argitzea», haien arabera.


Summary: 18 urteko neska bat hil da auto istripuz, Larresoron. Beste lau lagun ere larri zauritu dira. Errepidetik irten, eta zuhaitz bat jo du bost gazteak zihoazen autoak.

Auto istripu larria gertatu da gaur goizaldean Larresoron (Lapurdi), 06:00ak baino lehentxeago. Bost lagun zihoazen auto bat errepidetik irten da, eta zuhaitz baten aurka jo du, bihurgune batean.

Horren ondorioz, 18 urteko neska bat hil da, eta larri zaurituta daude beste lau lagunak. Ospitaleratu egin dituzte lau horiek. Autoan harrapatuta geratu dira bostak, eta suhiltzaileek atera behar izan dituzte.

Poliziak ikerketa zabaldu du gertatutakoa argitzeko.


Summary: Euskal Selekzioaren ofizialtasuna aldarrikatu dute Munduko Pilota Txapelketaren hasieran. 'Mundiala bai, Euskal Herria ere bai eta Inposaketarik ez, ofizialtasuna' lelopean egin du protesta Euskal Pilota Selekzioa kolektiboak. Gaur hasi da munduko txapelketa, Miarritzen.

Hasi da Munduko Euskal Pilota Txapelketa, Miarritzen. Bost kontinenteetako 36 selekzio lehiatuko dira, hemeretzi modalitatetan, baina euskal selekzioa ez da ariko: ez denez ofiziala, ezin du parte hartu Nazioarteko Euskal Pilota Federazioak antolatutako txapelketa ofizialetan. Beraz, euskal pilotariek Espainiako, Frantziako edo atzerriko beste selekzioren batekin jokatzea dute nazioarteko txapelketa ofizialetan aritzeko modu bakarra. 91 euskal pilotari ariko dira Miarritzen, Espainiarekin, Frantziarekin, AEBekin, Txilerekin eta Kanadarekin.

Hori salatu dute gaur Aguilera Jai Alai pilotalekuaren aurrean, munduko txapelketaren irekiera ekitaldiaren aurretik. Euskal Pilota Selekzioa kolektiboak antolatu du protesta, Mundiala bai, Euskal Herria ere bai eta Inposaketarik ez, ofizialtasuna lelopean.

Ikusi gehiago: «Lasaitasunez landu behar da euskal selekzioarena; ari gara»

Han bertan egin duten hitzaldian, Eñaut Etxeberria pilotariak hartu du hitza. Hark gaitzetsi egin du Euskal Herriari selekzio ofizial bat izateko eskubidea ukatzea: «Euskal pilotariok ezin dugu Nazioarteko Euskal Pilota Federazioak antolatzen dituen txapelketetan parte hartu Euskal Herriko selekzioarekin. Aukera bakarra beste selekzio batekin lehiatzea da», azaldu du.

Aurrez ere salatu zuten euskal selekzioarekin lehiatzeko aukerarik ez dutela pilota munduko dozenaka lagunek, urriaren 12an, Durangon (Bizkaia). Munduko Pilota Batzarrari eta euskal pilota federazioei eskatu zieten irtenbide egokiak topatzeko lanean jarraitzeko, eta horretarako beharrezkoak diren erabakiak hartzeko. Horien artean, aipatu zuten Euskal Pilota Federazioa ofizial egiteko eskaera berriz egitea Nazioarteko Federazioan.

Euskal Herriko gainerako instituzioei, berriz, exijitu zieten euren esku dauden «tresna juridiko, politiko eta pertsonalak» baliatzeko, ofizialtasuna lortzen laguntzeko. Are gehiago, eta «kontuan izanik nazioartean ofizialtasuna lortzeko arazoa juridikoa baino gehiago politikoa dela», alderdi politikoei eta «batik bat aldarrikapenarekin bat egiten dutenei» mintzatu zitzaizkien, eta eskatu zieten «euskal gizartearen gehiengo handi baten ametsa» gauzatzeko urratsak egin zitzatela. «Euskal pilota munduari», berriz, aurrerantzean ere «beharrezko babesa» emateko eskatu zioten.

Ikusi gehiago: Igandetik hilaren 29ra jokatuko dute Munduko Euskal Pilota Txapelketa, Miarritzen


Summary: Peio Etxeberriak irabazi egin du Altuna III.aren aurka, eta finalerdietarako sailkatu da. Hasieratik hartu du aurrea nafarrak, eta sakeari esker eutsi dio aldeari. Lau eta erdian Altunari irabazi dion hirugarren aldia da.

Lau eta Erdiko Txapelketako finalerdietan da Peio Etxeberria, bigarren aldiz. Eta multzoburu gisa, gainera. Handia egin du gaur Donostian: faborito zen Altuna III.ari irabazi dio (15-22). Amezketarrak Dario Gomezen aurkako partidan lortu beharko du txartela.

Sakez min handia egin dio Etxeberriak Altunari, hasieran batez ere (0-5). Normalean baino gehiagotan huts egin du gipuzkoarrak —11 pilota galdu ditu—, eta tanto ederrak ere egin ditu, baina sendotasuna falta izan zaio. Aurkakoa, berriz, nafarrari.

Altuna III.ak eta Peio Etxeberriak hirutan jokatu dute elkarren aurka lau eta erdian, eta hiruretan nagusitu da nafarra: iaz, 22-18 irabazi zion final-laurdenetako ligaxkako bigarren partidan; eta aurten, 22-15 irabazi zion sanferminetako lau eta erdikoaren final-laurdenetan. Egun horretan aritu zen berriz Altuna III.a, ezker eskuko hatz bateko lesio batengatik hilabete eta erdiz jokatu ezinik egon ostean.

A multzoko bigarren sailkatua datorren asteburuan erabakiko da. Altuna III.ak Peña II.ari irabazi zion estreinan, baina garaipen hori baliorik gabe geratu da, Baikokoak ez baitu gehiago jokatuko. Dariok, berriz, galdu egin zuen Etxeberriaren aurka.


Summary: Lortu dute kontrolatzea Balmasedako sutea. Egoera «egonkortuta» dago, Josu Erkorekak baieztatu duenez. Bizkaian ez da gehiago hedatuko, baina baliteke suak jarraitzea, eragindako «perimetroaren barruan» . Bostehun hektareatik gora kiskali ditu suteak, lehen kalkuluen arabera.

Bizkai aldean, «kontrolpean» da herenegun Balmasedan piztu zen sutea, Bizkaiko Aldundiko mendi zerbitzuek adierazi dutenez. Haizea eta lur lehorraren ondorioz zabaldu da sua. Ehun suhiltzaile eta basozain inguru gau osoan aritu dira lanean, eta sua kontrolatu dute. Goizaldean zakar antzera zirauen haizeak, baina ez atzo bezain beste —arratsalderako baretu egingo da—.

Josu Erkoreka Jaurlaritzako Segurtasun sailburuak baieztatu du egoera «egonkortuta» dagoela: «Perimetroa kontrolpean dago, eta sutea ez da gehiago zabalduko». Dena dela, jada bostehun hektareatik gora kiskali ditu suteak, lehen kalkuluen arabera. Gainera, ez du baztertu jada eragindako perimetroaren barruan «han eta hemen» garrak berriro piztea. Besteak beste, bi baserri kaltetu ditu suteak. Horietako bat hutsik zegoen; bestean, berriz, bai bizi zirela zenbait lagun. «[Baserria] Ez da bertan bizitzeko moduan; etxebizitza galdu dute».

Oraindik aurki da suaren jatorria baieztatzeko. Erkorekak azaldu duenez, Ertzaintza eta beste hainbat «jo eta ke» dabiltza sutea piztu izanaren arrazoiak eta arrastoak bilatzen. «Ez dugu ezer aurreratuko, goizegi delako».

Arabako mugatik gertu dagoen baso batean piztu zen sua, Arbalitzan. Gutxienez hamabi familia ebakuatu behar izan zituzten, eta Balmasedako kiroldegia prestatu zuten lagun horiek artatzeko. Gaur goizerako, familia guztiak itzuli ahal izan dira haien etxebizitzetara, bat izan ezik.

Bart gauean 77 suhiltzaile aritu dira lanean, hamasei kamioirekin, Bizkaiko Foru Aldundiaren arabera. Basozainekin eta beste hainbatekin batera, ehun lagun inguruko taldea aritu da. Burgosko probintziara ere iritsi da sutea (Espainia). Bizkaiarekin mugakide diren Bortedo eta Antuñano herrietako biztanleak ere ebakuatu egin dituzte. Orain, begiak Burgos alderantz dira, hango fokuak baita arrisku handien. Jaurlaritzak baliabide materialak eta pertsonalak bidali ditu hara; hain zuzen, 50 suhiltzaile inguru dira lanean, bart gaueko taldearen erdia.

Bizkaiko Foru Aldundiaren arabera, gauean 77 suhiltzaile aritu dira lanean, hamasei kamioirekin. Eusko Jaurlaritzak Baso Suteen Arriskuagatiko Larrialdietako Plan Berezia 1 fasera igo du. Gaur, euskal kostaldean alerta horia ezarrita dago, baso suteen arriskuagatik. Bizkaiko Suhiltzaileen arabera, «arrisku oso handiko beste egun bat» da aurretik dena.

Sutearen ondorioz, BI-636 errepidea itxi behar izan dute Zalla eta Balmaseda artean, baita A-624 errepidea ere, Artziniega parean, Burgosekin mugan.

Atzo, gainera, Putxeren jaiak ospatzekoak ziren Balmasedan. Eguerdia baino lehen, ordea, kea herrigunera heldu zen, eta bertan behera utzi behar izan zituzten festak.


Summary: Osasunak bana berdindu du Gironaren aurka. Gorritxoek 36. minutuan hartu dute aurrea, Kike Barjaren gol bati esker, baina atsedenaldiaren aurretik berdindu du David Lopezek. Sailkapen nagusian zortzigarren dira.

Sailkapenaren goialdean jarraitzeko beste puntu bat poltsikoratu du Osasunak. Gironan jokatu dute gaur gorritxoek; neurketa berdindua izan da, borroka askokoa eta gol aukera gutxikoa. Nafarrek garaipena lortzeko gogo gehiago erakutsi dute, baina ez da nahikoa izan, eta bana berdindu dute.

Kike Barja izan da Osasunaren golegilea. Chimy Avilak ondo borrokatu du baloi bat, Barjari utzi dio, eta, jokaldiak arriskurik ez zuela zirudienean, aurrelariak jaurtiketa bikaina egin du area ertzetik. 36. minutua zen.

Gironak ez du denbora askorik behar izan partida berdintzeko. Atsedenaldiaren aurretik, 45. minutuan, geldikako jokaldi bat bikain baliatu dute katalanek. Yangel Herrera buruz utzi dio David Lopezek, eta hark, ahal zuen bezala, sareetara bidali du baloia.

Bigarren zatian estutu du Osasunak, baina defentsan lan ona egin du Gironak.

Gaurkoarekin 17 puntu ditu Osasunak, eta zortzigarren postuan jarraitzen du sailkapen nagusian.

Girona: Gazzaniga; Couto, Bueno, David Lopez, Javi (Gutierrez, 74'); Yangel Herrera (Reinier, 74'), Romeu, Aleix Garcia, Toni Suarez (Riquelme, 55'); Manu Vallejo (Valery, 55') eta Castellanos (Stuani, 81').

Osasuna: Herrera; Nacho Vidal, Unai Garcia, Juan Cruz, Manu Sanchez, Torro (Brasanac, 64'), Ruben Peña (Aimar Oroz, 64'), Moncayola, Moi Gomez (Ibañez, 82'), Abde; Chimy Avila (Kike Garcia, 82').


Bartzelonak 4-0 irabazi dio Athletici

Summary: Bartzelonak 4-0 irabazi dio Athletici. 22. minuturako 3-0 galtzen ari ziren zuri-gorriak. Seigarren dira oraindik sailkapen nagusian.

Iritsi da Valverderen aro berriko lehen kolpe gogorra: Bartzelonak aise menderatu du Athletic Camp Noun (4-0). Denboraldi hasiera ederra daramate zuri-gorriek —lau jardunaldi daramatzaten arren partidarik irabazi gabe—, baina gaur urrun ikusi dute garaipena. 23. minutua iristerako 3-0eko emaitza erakusten zuen markagailuak.

Oier Zarraga izan da berrikuntza nagusia hamaikakoan, eta prestatzaileak aulkian utzi ditu Muniain eta Sancet, denboraldian lehen aldiz. Ez zaio apustua nahi bezala atera, eta, gainera, Ander Herrerak zelaia utzi du 20. minutuan, min hartuta.

Hauek izan dira Bartzelonaren golegileak: Dembele, 12. minutuan; Sergi Roberto, 18.ean; Lewandowski, 22.ean; eta Ferran Torres, 73.ean.

Sailkapen nagusian seigarren postuan jarraitzen du Athleticek, 18 punturekin.

Bartzelona: Ter Stegen; Sergi Roberto, Kounde (Marcos Alonso, 63'), Eric Garcia, Balde; Busquets, de Jong, Pedri (Ferran Torres, 63'); Dembele (Pablo Torre, 77'), Gavi (Kessie, 34') eta Lewandowski (Ansu Fati, 63').

Athletic: Unai Simon; De Marcos (Lekue, 60'), Yeray, Iñigo, Yuri; Vesga, Ander Herrera (Dani Garcia, 21'; Sancet, 60'), Berenguer, Nico Williams, Zarraga (Vencedor, 70'); eta Iñaki Williams (Raul Garcia, 70').


Summary: Eñaut Castagneten ‘Muga’ filmak jaso du Lekeitioko Euskal Zine Bilerako sari nagusia. Jaialdiko film onena izan da Castagnetena, epaimahaiaren iritziz. Horrez gainera, Aitzol Saratxaga, Raul Barreras, Nagore Muriel eta Leire Egaña zinemagileak ere saritu dituzte.

Donostiak badu bere maskorra, Cannesek badu bere palmorria, Berlinek baditu bere hartzak, eta Lekeitioko Euskal Zine Bilerak, berriz, antzarak ematen ditu. Asteburuan jakinarazi dituzte aurtengo jaialdiko bost sarituen izenak, eta Eñaut Castagnet zinemagilearen Muga lanarentzat izan da, zehazki, Urrezko Antzara. Western baten egitura du lanak, eta tentsioa mantentzeko duen gaitasuna laudatu dio Getari Etxegaraik, Paul Urkijok eta Izaskun Urkijok osatutako epaimahaiak. Immigrazioa, gatazka sozialak eta lan esplotazioa lantzen ditu filmak, besteak beste, eta hori egiteko moduagatik eman diote oroitarria eta 3.000 euroko saria.

Euskara da Lekeitioko zine jaialdiaren ardatza, eta hogei lanek hartu dute parte sail ofizialean aurten. Haien artean, bost sari banatu dituzte guztira, eta aipamen berezi bat ere egin nahi izan dute. Aitzol Saratxagaren Lanbroa filmak jaso du zuzendaritza onenaren saria, genero fantastikoaren kodeak «modu paregabean» erabiltzeagatik. 1.600 euro eta Zilarrezko Antzara jaso ditu berak.

Raul Barreras zinemagileak bi sari jaso ditu Arnasa filmagatik: gidoirik onenarena eta EITB Ikusleen saria. «Xamurra eta hunkigarria» da filma, epaimahaiaren iritziz, eta gaineratu dute narratiboki ere «borobila» dela, eta horregatik eman diote gidoirik onenari dagokion saria —1.600 euro eta zilarrezko antzara bat—. Ikusleak izan dira, bestetik, EITB Ikusleen saria hautatu dutenak —750 euro eta beste Zilarrezko Antzara bat—. Gehienez ere 5 puntu eman zitzaketen ikusleek, eta 4.31 puntu lortu ditu Barrerasen lanak.

Nagore Muriel zinemagilearen Erro bi filmak jaso du Gazte22 saria. Gehienez ere 22 urteko sortzaileentzako da sari hori, eta Muriel izan da aurtengo aldian aurre aukeraketa pasatu duen egile gazte bakarra. 750 euro eta Zilarrezko Antzara bat jaso ditu berak ere. Eta, bestetik, aipamen berezi bat ere egin nahi izan dio epaimahaiak Leire Egañaren Erlojupekoa filmarentzat.

Ramon Agirre aktorea ere omendu dute sari banaketako galan.


Summary: Erdizko bazkalekuari buruzko galdeketak eginen dituzte Baztanen azaroaren 20an. Baztango alkateek «herritar guztiak beren iritzia ematera» animatu dituzte, proiektuaren «alde nahiz kontrako iritzia izan».

Baztango alkateek jakin nahi dute zer jarrera duten herritarrek Erdizko bazkalekuan (Baztan, Nafarroa) Magnesitas Navarras enpresak egin nahi duen meategi proiektuaren inguruan. Horretarako, atzo Iruritan (Baztan, Nafarroa) egindako prentsaurrekoan azaldu zutenez, «ibarreko ordenantzez baliatu» dira, eta herri galdeketak antolatu dituzte azaroaren 20rako. Baztango herri guztietan izanen dira, Almandozen izan ezik. Lau ordu izanen dituzte herritarrek bozkatzeko; herriaren arabera aldatuko da ordutegia.

«Herritar guztiak beren iritzia ematera» deitu dituzte alkateek, «alde nahiz kontrako» jarrera izan. Nabarmendu baitzuten galdeketaren helburua dela «herritarren iritzia» jakitea, emaitza baino gehiago. «Aukeratzeko eskubidea bermatzea gure betebeharra dela uste dugulako». Horrekin batera, Nafarroako Gobernuari eskatu diote herritarren «iritzia entzun dezala» Udalez Gaindiko Eragina duen Proiektu Sektoriala onartu baino lehenago.

Herri galdeketa hauek bigarren saiakera dira. Izan ere, atzoko egunarekin Baztan mailan galdeketa bat egitekoa zen, baina bertan behera gelditu zen. Prentsaurrekoan azaldu zutenez, Espainiako Gobernuak Baztango batzar nagusia «behartu» zuen erabaki hori hartzera. «Seiehun urtean babestu dugun hau bere horretan uztera behartuko gaituzte?», galdetu zuten.

Ikusi gehiago: Erdizen meategia egitearen kontra, karrikara atera dira Baztanen


Summary: Urkulluren ustez, Espainiak «eginkizun» du estatu ereduari buruzko eztabaidari ekitea. Batzorde iraunkor bat sortzeko eskatu du, eman gabe dauden eskumenak aztertzeko.

Iñigo Urkullu lehendakariaren ustez, Espainiak ekin behar dio estatu ereduaren inguruko eztabaidari, eta lan hori «eginkizun» du. Gogorarazi du Espainian galdeketak egin direla bi udalerrik bat egiten ote zuten erabakitzeko, eta galdetu du zergatik beste maila batzuetan ezin den gauza bera egin instituzioen arteko harremana zein izan behar den erabakitzeko, «betiere akordio eta adostasun planteamendu batekin».

Nueva Economia Forumak bere hitzaldi sortari ekin dio berriro, eta, azken urteetan bezala, Iñigo Urkullu lehendakariaren hitzaldiak ireki du denboraldia. Ekonomia izan du gai nagusi, baina galderetan denetariko gaiak jorratu ditu, autogobernuarena adibidez. Gogorarazi du bihar 43 urte beteko direla Gernikako estatutuari buruzko galdeketa egin zenetik, eta esan du denbora horretan guztian «estatutua ez betetzearen dinamika» nagusitu dela: «Ez dago ukatzerik azken urteotan akordio garrantzitsuak lortu ditugula, baina dinamikak jarraitzen du izaten 43 urte hauetan izan dena, hau da, estatutua betetzea uzten dela negoziazioaren pentzudan eta unean uneko gobernu bakoitzaren beharren arabera».

Gai honetan Espainiako Gobernuak duen jarrerari dagokionez, Urkulluk berriro eskatu du batzorde iraunkor bat sortzeko, eman gabe dauden eskumenak aztertzeko xedez, eta esan du Espainiako presidente Pedro Sanchezek ez diola oraindik erantzun eskaera hori egiteko bidalitako eskutitzari: «Espainiako Gobernuak konpromiso bat hartu zuen, eta egutegi bat ere jarri zuen horretarako. Beraiek hartutako konpromisoa betetzeko baino ez dugu eskatzen».

Estatus berriari buruzko eztabaidaz, Urkulluk esan du EAEk eskubidea duela 43 urte hartutako erabakia berraztertzeko, baina Eusko Legebiltzarraren Autogobernu Batzordearen eztabaida berriro aktibatzeko erabakia talde parlamentarioen esku utzi du: «Ulertzen dut alderdi politikoek euren dinamikak dituztela, aurtengoa hauteskunde urtea izango dela kontuan hartuta».

Espetxe politikari dagokionez, Urkulluk ontzat jo du eskumena Eusko Jaurlaritzaren esku gelditu izana, bai eta Jaurlaritzak urtebete honetan egindako urratsak ere. Zenbait euskal preso Arabako, Bizkaiko eta Gipuzkoako espetxeetara ekarri izanari buruz esan du horren atzean dagoela preso guztiek zigorra sorlekutik gertu betetzen duten eskubidea eta «senideak ez zigortzeko» printzipioa, eta hori preso guztiei aplikatzen zaiela, «ez bakarrik ETAko kide izan direnei». Azaldu duenez, urtebete honetan egin diren lekualdatze guztien %10 inguru baino ez dira ETAko presoenak izan, «arreta horretan jartzen den arren».

Ziurgabetasun garaia

Hitzaldian, berriz, eta gai ekonomikoetan zentratuta, Urkulluk esan du «ziurgabetasun garaia» dela oraingoa, «ez aldaketak daudelako, hori ere lehenagotik ezagutu baitugu, orain aldaketak azkarragoak eta globalak direlako baizik». Aldaketa geopolitikoa, Ukrainako gerra, energia prezioen bilakaera eta interes tasena aipatu ditu ziurgabetasun horiez mintzatzean.

Horren aurrean, Jaurlaritzaren jarrera «ekitea» izan da, Urkulluren arabera. Esan duenez, hasieratik saiatu ziren krisi humanitario, sozial eta ekonomikoari erantzuten: «Defentsa erantzuna izan zen hura, eta beharrezkoa zen, baina ez da nahikoa», erantsi du, eta enpleguaren, ekonomiaren, trantsizio energetikoaren eta beste zenbait arlotan hartutako erabakiak aletu ditu.

Neurri berriak ere iragarri ditu. Esan duenez, biharko Gobernu Kontseiluan aztertuko dute Urkulluk Legebiltzarrean aurkezturiko Hitzartuz programa, %2ko beste deflaktazio bat, sarrera apalak dituzten familiei egindako 200 euroko kenketa 2023ra luzatzea eta beste zenbait neurri dakartzana. Aurrekontuei dagokienez, esan du «ausartak» izango direla eta estreinakoz 14.000 milioi euro baino gehiagokoak izango direla. Eta erantsi du gazteen emantzipazioa erraztea helburu duen estrategia urtea amaitu aurretik onartuko dutela.

Zerga politikan, berriz, Urkulluk ez du aldaketarik aurreikusten: «Batzuek zergak jaisteko eskatzen digute, eta beste batzuek, berriz, igotzeko». Bi eskaera horien aurrean «progresibotzat eta bidezkotzat» jo du oraingo sistema, «kohesio sozialaren eta ekonomiaren berpiztearen arteko orekari» eusten diolako.


Summary: Pantailaldia antolatu dute, astebetez euskarazko ikus-entzunezkoak sustatzeko ariketa kolektiboa. Azaroaren 11tik 18ra euskarazko ikus-entzunezkoak kontsumitu eta sortuko dituzte parte hartzaileek. Pantailak Euskaraz taldeak antolatu du, euskalgintzako beste hainbat eragileren babesarekin.

Euskarak ikus-entzunezkoetan duen presentzia urriaren gaineko larridura eta egoera aldarazteko beharra ozenduko du Pantailak Euskaraz taldeak, Euskaraldiaren testuinguruan. Pantailaldia egitasmoa antolatu du, euskararen erabileraren aldeko ariketa sozialaren bezperetan, azaroaren 11tik 18ra, «Euskal Herri mailako egitasmo horren sinergiak aprobetxatuz».

Euskarazko edukien kontsumoa areagotzea izango du helburuetako bat, taldeak ohar bidez azaldu duenez: «Telebistan, zineman, streaming plataformetan, Youtuben, bideojokoetan... dauden euskarazko kateak, baliabideak, euskal sortzaileen lanak zein nazioarteko euskaratutako edukiak kontsumitzeko ohitura zabaldu nahi du Pantailak Euskaraz ekimenak euskal komunitate linguistikoan. Pantailetan kontsumitzen dugunak hizkuntza ohituretan eragin zuzena du, eta, beraz, herritarrak euskarazko kateak eta edukiak hautatzera bultzatu nahi ditu».

Baina, herritarren hautuan indarra egiteaz gain, horretarako zer zailtasun dauden ere azaleratuko du egitasmoak. «Euskaldunok ikus-entzunezkoak euskaraz bizitzeko ditugun muga eta gabeziak agerian uztea» izango da, horregatik, egitasmoaren beste helburua. Astebetez ikus-entzunezkoak euskaraz soilik kontsumitzeko eta sortzeko eskatuko diote parte hartzaileei: «Herritarrek horretarako dituzten zailtasunen kontzientzia hartzea eta, erakundeen aldetik, euskararen presentzia eta erabilera ikus-entzunezkoetan biderkatzeko neurri berriak beharrezkoak direla azaleratzea du helburu».

Izena eman daiteke dagoeneko, Pantailak Euskaraz taldearen webgunean dagoen formularioa beteta. Parte hartzaileei eskatuko diete ikus-entzunezkoak euskaraz kontsumitzean edo sortzean izandako bizipenak eta zailtasunak sare sozialetan jartzeko, #Pantailaldia traola erabilita, eta, horrez gain, euren profiletan Pantailaldiko logoa jartzeko. Gainera, bost lagunek konpromiso berezia hartu dutela jakinarazi du taldeak —Hego Euskal Herriko herrialde bakoitzeko batek, eta Ipar Euskal Herrian beste batek—. Zazpi egunez euskarazko ikus-entzunezkoak kontsumitzen, sortzen eta sare sozialetan horren berri ematen ariko dira, aktiboki, eta, halaber, tokian tokiko komunikabideetan esperientziaren berri ematen saiatuko dira.

Gainera, egitasmoa egingo duten astean beste zenbait jarduera egiteko asmoa ere badutela aurreratu du Pantailak Euskaraz taldeak. Besteak beste, jakinarazi du azaroaren 13an protesta bat egingo dutela, euskaldunek zinemetan bizi duten «diskriminazioa» salatzeko.

Kanpaina Pantailak Euskaraz taldeak sustatu badu ere, euskalgintzako hainbat eragilek egin dute bat harekin: Euskalgintzaren Kontseiluak, Euskaltzaleen Topaguneak, Uemak, Euskal Herrian Euskarazek, Gazte Euskaltzaleen Sareak, Euskal Encodingsek eta Game Erauntsiak.

«Alarmak» pizteko moduko datuak

Pantailak Euskaraz taldearen arabera, gaiari buruzko azken ikerketek «alarma guztiak pizteko» moduko datuak erakutsi dituzte. Uemak Udalerri Euskaldunen Mankomunitateak orain gutxi gazteen ikus-entzunezkoen kontsumoari buruz egindakoak, esaterako. Ikerketa horrek agerian utzi zuen herri euskaldunenetan ere nagusi direla erdarazko ikus-entzunezkoak. Galdekatutako gazteen %73k adierazi zuten ikusitako azken telesaila gaztelaniaz ikusi zutela. Gazteenentzako edukietan ere euskarazko kontsumoa zein apala den ere erakusten zuten datuek. Erdarazko marrazki bizidunen Clan kateak bikoiztu egiten du ETB 3 ikusten dutenen ehunekoa, kasurako.

Kaleko erabilerari buruz Soziolinguistika Klusterrak egindako ikerketari ere erreparatu dio Pantailak Euskaraz taldeak. Zortzi lagunetik batek egiten du euskaraz kalean, horren arabera, 2016an bezainbeste baina 2006an baina 1,1 puntu gutxiago. Gainera, beherakada nabarmena izan da arnasgune deiturikoetan, gune soziolinguistiko euskaldunenetan. Joera horrek «iraultza digitalak ekarritako baliabide eta kontsumo ohitura berriekin lotura zuzena» duela uste du Pantailak Euskaraz taldeak.

Sinadura bilketa, Twitter kontuaren harira

Twitter sare sozialean jasandako zibererasoaz ere mintzatu da Pantailak Euskaraz. Urriaren 11n egin zioten, eta, horren ondorioz, «hainbat mezu eta bideo arraro» agertu ziren taldearen kontuan. Handik egun batzuetara, berriz, Twitterrek kontua bertan behera utzi zion, zehaztu duenez, «antza, arau hauste batengatik». Taldeak jakinarazi du hainbat ohar igorri dizkiola Twitterri erasoaren berri emanez eta kontua berreskuratzeko eskatuz, baina erabakia «behin betikoa» dela erantzun diotela.

Horren harira, sinadura bilketa bat abiatu du taldeak, «hizkuntza eskubideen eta adierazpen askatasunaren errespetua eskatuz».


Summary: Eskatu dute Osasun Publikoaren legeak sexu eta ugalketa eskubideak berariaz jaso ditzala. Emaize zentroko eta Sedra federazioko kideen ustez, Jaurlaritzaren legeak modu «zehatzagoan» jaso beharko lituzke sexu eskubideak.

Eusko Jaurlaritzaren Osasun Publikoaren Lege proiektuaren 64. artikuluak aipamen txiki bat egiten die sexu eta ugalketa eskubideei. Osasuna sustatzeko jarduerak arautzen dira hartan, eta, besteak beste, artikulu horren atal batek dio administrazio publikoen egitekoa izango dela «planak eta programak garatzea sexu eta ugalketa osasunaren arloan». Emaize sexologia zentroko eta Sedra familia planifikaziorako federazioko kideek uste dute aipamen hori ez dela aski. Eusko Legebiltzarreko Osasun Batzordean izan dira gaur bi taldeetako kideak, eta han plazaratu dituzte lege proiektuari buruzko kezkak. «Lege honek berariaz aitortu beharko lituzke emakumeen sexu eta ugalketa eskubideak», Miranda Villa Emaizeko arduradunak adierazi duenez. Haren ustez, arauak zehatzagoa beharko luke osasun eskubide horien inguruan. Alde horretatik, Kataluniako eta Valentziako osasun legeak eredutzat jo ditu Villak, modu zabalagoan jorratzen baitituzte eskubideok. Sexu eta ugalketa eskubideak bermatze aldera, Osasun Publikoaren legeak jaso beharko lituzkeen atalak aletu ditu Ana Ramirez de Okariz Emaizeko kideak. Besteak beste, aipatu du legeak modu «integralean» jorratu beharko lukeela sexu hezkuntza. Era berean, azpimarratu du indarkeria matxista prebenitzeko tresnak aurreikusi beharko lituzkeela, eta indarkeriak berak sexu transmisiozko infekzioak areagotzen dituenez, gaixotasun horien arta ere aintzat hartu beharko lukeela. Arreta sexologikoari ere atal bat eskaini beharko lioke legeak, eta zerbitzu horiek sare publikoan txertatu beharko lirateke, Ramirez de Okarizen aburuz. Horrez gain, lehentasuntzat jo du antisorgailuak eskuratzeko zerbitzuak «talderik zaurgarrienen» esku jartzea ere, eta eskatu du indarkeria obstetrikoari aurre egiteko protokoloak eguneratzeko.


Summary: Autogobernua «ez da trukerako txanpon bat», PSErentzat. Eneko Andueza PSE-EEko idazkari nagusiak Gernikako Estatutua defendatu du haren 43. urteurrenean, «kohesiorako tresna» delako.

PSE-EEk Gernikako Estatutuaren 43. urteurrena ospatu du, eta Eneko Andueza alderdiko idazkari nagusia haren alde aritu da, autogobernua ez delako, haren arabera, «erauzitako eskuduntzen batura bat edota trukerako txanpon bat». PSEk uste du estatutua «kohesio tresna» gisa ulertu eta defendatu behar dela. Anduezarentzat, «herritarren arteko ituna da», eta, hari esker, «nortasun desberdinak kudeatzen dira». «Euskadi ongizate estatu baten gisan» aritzeko oinarria da estatutua, era berean, PSEko buruarentzat.

1979ko urriaren 25ean onartu zuten Gernikako Estatutua, eta haren 43. urteurrena Beti bidean lelopean ospatu du Eusko Jaurlaritza osatzen duten alderdi bietako batek, PSE-EEk, Villa Suso Jauregian, Gasteizen.

«Denon etxea da estatua, nortasun desberdinen zaindaria. Euskal sozialistentzat ez da bakarrik administrazio zentralari erauzitako eskuduntzen batura bat. Ez da trukerako txanpon bat, ezta desberdintzeko aldagaia ere, kohesiorako tresna bat baizik», esplikatu du Anduezak. Gaineratu du Gernikako Estatutua dela «elkarren arteko aitortza bat desberdintasunean».

Estatutua idatzi, sustatu eta defendatu

Andueza hizlari nagusi izan duen ekitaldian, PSEko Araba, Bizkai eta Gipuzkoako idazkari nagusiak egon dira: Cristina Gonzalez, Mikel Torres eta Jose Ignacio Asensio. Halaber, han izan dira Idoia Mendia Jaurlaritzako lehendakariordea eta Iñaki Arriola eta Javier Hurtado kontseilariak. «Harrotasunez esan dezakegu alderdi bakarra izan garela Gernikako Estatutuarekin egon dena hasieratik», aldarrikatu du Anduezak; «bakarrik guk esan dezakegu haren idazkuntzan, onartzeko sustapenean eta etengabeko defentsan aritu garela». Beste alderdiei erreparatuz, azalpenekin jarraitu du Anduezak: «Beste batzuek ez zuten idazkuntzan parte hartu edo ez zuten hura onartzeko sustapenean parte hartu, edo abandonatu egin zuten beste bide batzuetan hasteko, elkarbizitzaren itunetik urrun».


Summary: Iñaki Esparza deklaratzera deitzeko baimena eskatu dio Espainiako Auzitegi Nazionalak Frantziari. ETAk Santa Polan egindako atentatu baten harira ikertzen ari dira euskal presoa.

Espainiako Auzitegi Nazionaleko epaile Manuel Garcia Castellonek Iñaki Esparza euskal presoa deklaratzera deitzeko baimena eskatuko dio Frantziari. ETAk 2002an Santa Polan (Herrialde Katalanak) egindako atentatu batekin lotuta ari da hura eta beste bost euskal herritar ikertzen. Esparza Lannemezean (Okzitania) dago preso, eta, Efe albiste agentziak jakinarazi duenez, espetxe hartatik deklaratuko luke, bideokonferentziaz.

Esparzarekin batera, Mikel Albisu, Ramon Sagarzazu, Jon Olarra, Ainhoa Mujika eta Marixol Iparragirre ere ikertzen ari da Auzitegi Nazionala. Lehen biek hilabete hasieran deklaratu zuten epailearen aurrean. Dignidad y Justicia eta AVT elkarteek Albisu eta Sagarzazu behin-behinean espetxeratzeko eskatu zuten, baina epaileak baztertu egin zuen aukera, argudiatuta aukerarik ez dagoela frogak ezabatzeko edo delitua berriz egiteko. Halere, kautela neurriak ezarri zizkien. Albisuren kasuan, besteak beste, Espainiako estatutik ateratzea debekatu dio.

Gainerakoak preso daude, Zaballako kartzelan (Araba). Iparragirre hilabete hasieran deklaratzekoa zen, baina ez zuen deklaratu. Olarrak eta Mujikak, berriz, uko egin zioten. Haiek beste auzi bategatik Espainiaratu zituzten, eta Auzitegi Nazionalak Frantziaren baimenak beharko luke haiek deklaratzera deitzeko.

Dignidad y Justicia elkarteak jarritako salaketa bat zela medio, Garcia Castellonek martxoan erabaki zuen ETAk 2002ko abuztuan eginiko atentatuari buruzko ikerketa berriro zabaltzea, sei euskal herritarrek harekin loturarik izan ote zuten ikertzeko. Guardia Zibilak epaileari aurkeztutako txostenaren arabera, «litekeena da» atentatua «Batasuna legez kanporatzeko prozesuari aurre egiten saiatzeko presio neurri bat izatea», eta hura ETAren buruzagitzak agindu izana. Era berean, ebatzi du sei kideak zuzendaritza haren parte zirela.

Erasoa 2002ko abuztuaren 4an egin zuen ETAk Guardia Zibilaren kuartel baten aurka, eta bi pertsona hil ziren: gizonezko bat eta haur bat. Auzia ikertu zuten, eta bi lagun kondenatu zituzten 2012an, baina epaileak ebatzi du auzia berriro irekitzea dagokiola; Olarra, Mujika, Esparza, Albisu, Sagarzazu eta Iparragirre garai horretan ETAko zuzendaritzan zeudelakoan, horiek izan dezaketen erantzukizuna ikertu nahi du epaileak.

Azken hilabeteetan Auzitegi Nazionalak prozedura bat abiatu du: ETAren atentatu batzuen ikerketa berriro zabaltzea, horien egiletza intelektuala eta garai horietan ustez ETAren zuzendaritza osatzen zutenen erantzukizuna argitzeko. Hala egin dute Miguel Angel Blanco eta Gregorio Ordoñez PPko kide zirenen hilketekin.


Summary: Sunak toryen lider berriak «lehentasun nagusitzat» du alderdia eta herrialdea batzea. 2020tik 2022ra bitarte Ogasun ministro izandakoak irabazi ditu Alderdi Kontserbadoreko primarioak, eta Erresuma Batuko lehen ministroa izango da. Penny Mordauntek ez du behar besteko babesa lortu toryen barne bozetan lehiatzeko.

Rishi Sunak da Alderdi Kontserbadorearen lider berria, eta, hortaz, Erresuma Batuko lehen ministroa izango da. Haren hautagaitza soilik aurkeztu dute toryen primarioetara, Penny Mordauntek azkenean ez baitu lortu horietan lehiatzeko beharrezkoa zen babesa. Horrenbestez, Liz Trussen lekukoa hartuko du 2020ko otsailetik aurtengo uztailera bitartean Ogasun ministro izandakoak. Bihar da karguaren zina egitekoa, Charles III.a Erresuma Batuko erregearen aurrean.

Alderdia zatituta dagoela eta Erresuma Batua atzeraldi ekonomiko batean sartzeko bidean dagoela hartuko du kargua, eta, hain zuzen, horri egin dio erreferentzia Alderdi Kontserbadorearen egoitzan egindako agerraldian. «Erronka ekonomikoa oso handia da. Batasuna eta egonkortasuna behar ditugu», nabarmendu du. Hain zuzen, agurreko adierazpenean Trussek argudiatu zuen nazioartean-eta ekonomikoki abagunea «ezegonkorra» izateak ez diola lagundu zeregin horretan. Sunakek azpimarratu du bere «lehentasun nagusia» izango dela alderdia eta herrialdea batzea. «Horrela bakarrik aurre egin ahal izango diegu erronkei». Oso laburra izan da toryen lider berriaren adierazpena, eta ez du galderarik onartu. Jendaurrera agertu aurretik diputatu kontserbadoreekin bildu da, eta, Erresuma Batuko hedabideek kaleratu dutenez, adierazi du ez dituela hauteskundeak aurreratuko, oposizioak eskatu bezala. Azkeneko inkesten arabera, Alderdi Laboristak botoen %50etik gora bilduko ditu hurrengo hauteskundeetan

Erresuma Batuak azkeneko lau hilabeteotan edukiko duen hirugarren lehen ministroa izango da. Boris Johnsonek uztailean dimititu zuen, eta Trussek aurreko ostegunean. Are gehiago: azken sei urteotan toryek izango duten bosgarren gobernuburua da. 42 urte ditu, eta izango da 1812az geroztik Erresuma Batuak izan duen lehen ministro gazteena, baita asiar jatorriko aurrenekoa ere. Gurasoen aldeko bi aitona-amonak Indiakoak ziren.

Winchester ikastetxe elitistan egin zuen batxilergoa, eta Zientzia Politikoak, Filosofia eta Ekonomia uztartzen dituen ikasketak Oxfordeko Unibertsitatean. 2001ean lizentziatu zen, eta hurrengo hamarkadan zenbait finantza erakundetan lan egin zuen; besteak beste, Goldman Sachsen, Theleme Partnersen eta Catamaran Venturesen. 2010ean hasi zen Alderdi Kontserbadorearentzat lan egiten, eta bost urte geroago Komunen Ganberako diputatu aukeratu zuten. Hurrengo urtean, brexit-ari buruzko bozketan, dibortzioaren alde agertu zen, eta, horrenbestez, kontserbadoreen artean eskuinekoena den adarraren tesiarekin bat egin zuen.

Ogasun Ministerioko buru izan zen bitartean, leporatu zioten herritarrei emandako laguntzak ez zirela nahikoa izan, kontuan hartuta inflazioa nolakoa izaten ari zen. Haren asmoa da zergak handitzea inflazioa are gehiago igo ez dadin, eta ekonomia hazteko bidean jartzea, nahiz eta ez duen iragarri zer neurri hartuko dituen horretarako.

Mordaunt ez da iritsi

1922 Batzordeak —gobernuan ez dauden diputatu kontserbadoreak biltzen ditu organo horrek, eta barne bozak antolatzen ditu— pasa den astean Trussek dimititu ondoren zehaztutako prozeduraren arabera, kontserbadoreek Komunen Ganberan dituzten 357 diputatuetatik gutxienez ehunek babestu behar zituzten hautagaitzak, eta, Erresuma Batuko hedabideek toryen iturriak aipaturik kaleratutako informazioen arabera, Sunakek 182ren babesa lortu du, gutxienez; diputatu toryen erdia baino gehiagorena, alegia. Mordaunt Komunen Ganberako kontserbadoreen lider eta 2019an Defentsa ministro izandakoak ere bazuen hautagaitza aurkezteko asmoa, baina ez du babes nahiko lortu. Jendaurrean 30 batek esan dute babesten zutela, baina beren kanpainako bozeramaileek 12:30 inguruan esan dute 90 zirela —14:00etan ixten zen epea—. Mordauntek lehian jarraitu izan balu, alderdiaren militanteek, 160.000 bat pertsonak, aukeratuko zuten lider berria, bozka bidez.

«Aurrez inoiz izan ez bezalako garaiak dira hauek. Lidergorako primarioen egutegi estua gorabehera, argi dago kideek sentitzen dutela gaur-gaurkoz ziurtasunak behar ditugula», nabarmendu du Mordauntek, ohar batean. Trussek bere hutsegiteek eta alderdiaren kaosak bultzatuta dimisioa eman eta hurrengo egunean iragarri zuen hautagaitza aurkezteko zela, eta iruditzen zitzaion ehun diputaturen babesa lortuz gero aukerak edukiko zituela oinarrien artean izen ona baitu.

Ikusi gehiago: Trussek dimisioa eman du, egindako hutsegiteek eta toryen kaosak bultzatuta

Sunakek atzo goizean iragarri zuen aurkeztekoa zela. «Alderdiak hartzen duen erabakiak zehaztuko du britainiarren hurrengo belaunaldiak aurrekoak baino aukera gehiago edukitzea», azpimarratu zuen, ohar batean. «Horregatik aurkezten naiz Alderdi Kontserbadorearen lidergoa hartzeko eta hurrengo lehen ministroa izateko. Ekonomia zuzendu nahi dut, alderdia batu, eta herrialdearekin ditugun konpromisoak bete nahi ditut». Johnsonek joan den uztailean dimisioa eman ondoren egindako primarioetan, Sunaken hautagaitzak izan zuen botorik gehien diputatuen artean, baina militanteek Trussen alde egin zuten. Aparatuaren babesa dauka Ogasun ministroa izandakoak.

Ikusi gehiago: Alderdikideak akusatuz dimititu du Boris Johnsonek

Ostiralean hedabideak adierazten hasi ziren Boris Johnson lehen ministro izandakoa ere (2019-2022) hautagaitza aurkeztekoa zela. Dominikar Errepublikan oporretan zegoen, eta larunbatean Erresuma Batura itzuli zen. Atzo gauean jakinarazi zuen, ordea, uko egin diola, nahiz eta, haren esanetan, 102 diputatu toryren babesa lortu duen. «Modu sinple batean esanda, ez litzateke zuzenena izango», nabarmendu zuen, ohar batean. «Ezin da modu eraginkor batean gobernatu, Komunen Ganberan alderdia batuta ez baldin badaukazu». Hain zuzen, toryen barne kaosa izan zen Truss dimititzera bultzatu zuten arrazoietako bat. Johnsonek dimisioa eman baino pare bat egun lehenago utzi zuen kargua Sunakek.

Ikusi gehiago: Sunak eta Truss lehiatuko dira irailean toryen liderra izateko

Oposizioak bozetara deitzeko eskatu zuen Trussek dimisioa eman ondoren, eta mezu hori bera plazaratu du gaur Angela Rayner laboristen liderraren albokoak. Sunaki egotzi dio hauteskundeak «saihestu» nahi dituela, zein programa duen jakinarazi gabe aukeratu baitute.