Summary: Lanorduen muga gainditzen dute etxeko langileen %76k. Bizkaiko ELE elkarteak salatu du paperik gabeko langileen ia %20k 800 eurotik beherako soldata dutela

Urteak joan eta urteak etorri, etxeko langileen lanari buruzko datu kezkagarriak ematen ditu ELE Bizkaiko Etxeko Langileen Elkarteak. Haren aholkularitzara iaz jo zuten sektoreko 544 langileei galdetuta lortutako datuek erakusten dute ordu gehiegi egiten dutela lan, eta ez dutela jasotzen legokiekeen soldata osoa.

Lorea Ureta eta Isabel Otxoa ELEko aholkulariek zabaldutako datuen arabera, etxeko langile gehien-gehienak emakume migratuak dira, eta haietatik %10,8 dira paperik gabekoak; portzentaje hori %33,9ra iristen da zaintzen dituztenen etxeetan bizi direnen artean. Horiek guztiak erregularizatzeko eskatu dute ELEko aholkulariek, lan baldintza duinak izateko lehen urrats gisa.

Oro har lanaldian eta soldatetan araudiak ez direla betetzen salatu dute ELEko kideek. Horrela, galdekatutako etxeko langileen %76k esan dute legeak finkatzen duen astean 60 orduko lanaldiaren muga gaindintzen dutela. Gainera, langileen %26,1k ez dute egunean atsedenaldirik, eta %36,5ek ez dute astean egun bakar bat ere libre. Asteko zazpi egunak lan egiten dutenen portzentajea hamabost puntu handitu da.

%98k, dagokien baino gutxiago

Soldatetan ere, «gehiegikeriak» dira nagusi, batez ere paperik gabeko langileen kasuan. Haietako %19,8ren saria ez da iristen hilean 800 eurora. Egoiliarren artean, ia %98k ez dute jasotzen beren lanaldiari dagokion soldatarik, eta hamarretik ia lauk eskudirutan jasotzen dute soldata, beharrezko izan dezaketen agiririk gabe.

Pandemiaren garaian erakundeek etxeko langileak «beren kasara» utzi dituztela ere salatu du ELEk.


Summary: Haizea Windek beste lantegi bat irekiko du Bilboko portuan. Haize errotetarako dorreak eraikitzen dituen enpresa horrek beste planta bat izango du, eta 350 langile kontratatuko ditu. Ez dio beldurrik Siemens Gamesaren krisiari.

Haizea Wind Groupek Bilboko portuan duen lantegiak ahizpa bikia izango du aurki. Energia aerosorgailuentzako dorreak eraikitzen dituen enpresa horrek 350 langileko beste planta bat eraikiko du egungoaren alboan. Orain arte, hiru zatiko dorreak eraikitzen zituzten batez ere, eta monopiloteen edo ziri bakarreko dorreen negozioan murgildu nahi dute. Itsas azpiko lurrean finkatzen diren 130 metroko altzairuzko dorreak dira, eta hari lotzen zaizkio turbina eta palak. Iaz hamar ekoitzi zituen, eta, esperientzia horretan oinarrituta, Orsted Danimarkako energia enpresarekin kontratu handi bat sinatu du. Enkargu horren bermeak eraman du Haizea pauso hori ematera. «Etorkizuna ziri bakarreko aerosorgailuak dira. Merkatuak eremu horretara eramango gaitu. Bilbo energia eolikoaren sektoreak Europa hegoaldean duen indargune nagusia izatea nahi dugu», azaldu du Borja Zarraga Haizea Windeko zuzendari nagusiak. Enpresak lau urte baino ez ditu, eta, planta berriarekin, ekoizpen ahalmena bikoiztuko du. Egungoak 48.000 metro koadro ditu, eta berriak 53.000 izango ditu. Alde handiena, dena den, azpiegituraren altueran egongo da, ziri bakarreko dorreak handiagoak eta astunagoak baitira —3.500 tona bakoitzak— , eta toki gehiago behar da haiek mugitzeko. Haizea Windek 100 milioi euroko inbertsioa egingo du bigarren plantan, eta 350 langile berri beharko ditu, gehienak soldatzaile eta galdaragintzan adituak. «Gure soldatze teknika ez dute inon irakasten. Oinarria dutenei guk irakasten diegu», nabarmendu du Zarragak. Gaur egun 370 langile dituzte, eta 700dik gora izatera igaroko dira. Langileen %73k kontratu mugagabea dute, eta %80 Ezkerraldean bizi dira. Udan hasiko dira planta berria eraikitzen, eta 2023. urte amaierarako egongo da erabilgarri. Garabi handiak erosi eta muntatu behar dituzte. Beste kokagune batzuk aztertu zituzten, Bilboko itsasadarreko orube enblematikoren bat edo beste tartean, baina azkenean portuan gelditzea erabaki zuten, azpiegiturarengan duten «konfiantza» berretsiz. Hain pieza handiekin, ezinbestekoa itsasorako irteera zuzena izatea. Haizea Windek osasun ekonomiko ona du. Danimarkako kontratuarekin, 700 milioi euroko lankarga ziurtatua du hurrengo lau urteetarako. Orsedentzat egingo duen lanak urtebete baino gehiagoan elikatuko du dorre handien planta berria, eta orain aurreragorako lanak bilatzen ari dira. Alde horretatik, Zarragak iragarri zuen aurki «albiste onak» iritsiko direla. Albiste onak etorriko dira, baina ez leku guztietan, Siemens Gamesak aurtengorako bere mozkinak birkalkulatu baititu eta 240 milioi euroren galerak izan ditu aurtengo lehen hiruhileko fiskalean. Eta zer harreman dute Haizea Windekin? Bada, bezero onena dela. Zarragaren arabera, haien ekoizpenaren «%55» saltzen diote Gamesari: «Halere, ez nago urduri; Siemens Gamesa erraldoia da. Arrakastaz aterako da egoera honetatik, ziur nago. 33.000 milioi euroko salmenta kartera du egun». Dioenez, baina, gaur egun energia sektore eoliko guztia ari da «sufritzen». Vestas da munduan turbina gehien ekoizten duen enpresa, Danimarkakoa da, eta hark ere bere mozkin kalkulua %9tik %3ra jaitsi du. «Lehengaien prezioa asko igo da, logistika arazoak daude... Enpresa elektrikoek presio handia sartzen diete, eta haiek guri sartzen digute». Dena den, Zarraga lasai dago egin duten apustuarekin, etorkizuna itsasoan ikusten baitu. Hori bai, momentuz haize errota finkoei esker. «Flotagarri batzuk egin ditugu guk, eta garatuko da teknologia hori. Egun munduko merkatuaren %1 dira; finkoak baino hiru aldiz garestiagoak dira». Muga zergen eske Sektore eolikoko enpresa garrantzitsuenak Europako iparraldean daude, baina osagaien merkatua erabat globalizatu da. Txina dorre eolikoak eskaintzen hasi da, eta bere ekoizpen produktuak askoz merkeagoak dira. Dumping-ari aurre egiteko muga zergak eskatu zituen sektoreak, eta Europako Batzordeak ezarri zituen, baina Zarragak handiagoak nahiko lituzke: «Txina lehiakide zuzena da guretzat. Europak %19ko muga zergak ezarri zizkien, baina nire ustez txikia da; sektoreak %50ekoak eskatzen zituen».


Summary: Goi mailako irakaskuntza, trantsizio energetikoa eta zerbitzu publikoen saretzea lehenetsi ditu Etxegaraik. Euskal Hirigune Elkargoak aurten izanen dituen lehentasunak finkatu ditu Baionan Ipar Euskal Herriko lehendakariak.

Bost urte bete ditu Euskal Hirigune Elkargoak, baina Ipar Euskal Herriko lehen instituzioa bere lehen agintaldi osoaren hasieran baizik ez dago. Lehen bilan bat egiteko «goizegi» bada ere, Jean Rene Etxegarai lehendakariak uste du badela «elkargo gogo» bat: «Bada sentimendua elkargoak gure arazo guziak konpondu ditzakeela. [Frantziako] Estatua lurraldeak abandonatzen ari da pixkanaka; antolatzera behartuak gara». Urte hasiera baliatuta, aurten finkatu dituzten erronkak zehaztu ditu kazetarien aitzinean.

Hiru ardatz nagusi aipatu ditu Euskal Elkargoko lehendakariak. Batetik, goi mailako irakaskuntza. Besteak beste, Ipar Euskal Herriko «zinezko campus» bat sortzeko borondatea agertu du, 2025erako 10.000 ikasletara iristeko helburuarekin —gaur egun 7.500 dira—; hautatutako sail batzuetan nazioarteko erreferentzia bilakatzeko anbizioa du. Horien artean dira nazioarteko ikasketak —Europako zuzenbidea, nazioarteko kudeaketa eta euskal ikasketak aipatu ditu—, eraikuntza eta antolaketa iraunkorra, ingeniaritza eta zenbakizkoa, eta ingurumena eta ozeanoa. «Helburua da formakuntza eta ekipamendu osotasun koherente batera heltzea, [Ipar] Euskal Herria bere garapenaren jabe izan dadin, gazte bakar bat ere bazterrean ez uzteko». Bi proiektu nagusi ere aipatu ditu: Paueko eta Aturri bazterreko unibertsitatearen Ipar Euskal Herriko ikasleen kopurua bikoizteko asmoa duen Irekia proiektua batetik, eta, bestetik, «etorkizuneko fabrika» polo bat Zuberoan. Enpresentzat teknologien garapena eta leku aldatzea ahalbidetuko ditu, eta formakuntzak ere proposatuko ditu, Etxegaraik esplikatu duenez.

Bigarren ardatza trantsizio energetikoa da. Europako Inbertsio Bankuaren laguntza jaso du Euskal Hirigune Elkargoak, eta 45 milioi euroren inbertsioak eginen dituzte. Horien artean sartzen dira, besteak beste, 77 eraikin publikoren berritze energetikoa eta 70 eguzki parkeren eraikuntza.

Azkenik, Ipar Euskal Herriko lurraldean zerbitzu publikoak saretzea aipatu du, herri txikiek dituzten beharrez oharturik. «Ez nuen uste herriek hainbeste eskaera eginen zigutela ingeniaritza mailan», adierazi du. Hala, azkarki aipatu ditu medikuen desertifikazioari buru egiteko barnealdean irekitzen ari diren osasun etxeak, haurtzaindegiak eta kirol ekipamenduak, baita garraio publikoaren zerbitzua indartu izana ere.

Etorkizun instituzionala

Kazetarien galderei erantzunez, Ipar Euskal Herriaren etorkizun instituzionalaz duen ikuspegia ere eman du. Estatus bereziko lurralde elkargo baten aldekoa zela oroitarazi du, eta, haren iritziz, elkargoa ez da «tresna juridiko egokia» Ipar Euskal Herriarentzat. Horiek horrela, Frantziako Gobernua lantzen ari den 3D deszentralizazio erreformak «ez du aldaketarik ekarriko», haren hitzetan. «Zinezko erantzun bat behar dugu tokiko erakundeek tresna gehiago izan dezaten».


Summary: Marka erabakigarria lortu dute fusio energia sortzeko lasterketan. Bost segundoz eutsi diote fusio erreakzio bati Oxfordeko laborategi batean, eta 11 megawatt sortu dituzte. Esperimentala da lortutakoa, baina garrantzitsua, iradokitzen duelako benetan lor daitekeela fusio komertziala.

Ez du asko ematen, baina mugarria izan daiteke: Oxfordeko (Ingalaterra) JET laborategian fusio erreakzioen marka ezarri dute: bost segundoz eutsi ahal izan diote fusioari, eta 59 megajouleko beroa sortu dute. 1997. urteraino egin behar da atzera aurreko marka aurkitzeko. JETek berak segundo bateko erreakzioan 22 megajoule lortu zituen.

Kontuan hartu behar da JET laborategian duten erreaktorearen imanek ezin dutela bost segundoko erreakzio bat baino luzeagorik kudeatu. Beraz, esperimentuaren garrantzia beste nonbait dago: erakutsi dute ahal den guztia atera diezaioketela erreaktoreari, plasmaren fisikak nola funtzionatzen duen praktikan ongi ulertzen dutela dagoeneko, eta, ondorioz, saioa erreaktore ahaltsuago batean eginez gero, emaitza handiagoa lortuko litzatekeela. Horrek frogatuko luke fusioaren bidez energia errentagarria lortzea posible dela. Eta albiste onena zera da: erreaktore ahaltsu hori aspaldi ari direla eraikitzen Frantzian, Marseillatik oso gertu: ITER esperimentua.

Izan ere, Oxfordeko JET laborategian dagoen makina tokomak motakoa da, hau da, plasma barruan gordetzeko erroskila huts moduko bat (toro bat, alegia), eta ITER ere mota horretakoa da. Adituen arabera, gaur iragarritako arrakastak erakutsiko luke diseinuarekin asmatu dutela.

Eguzki txikiak

Fusioa eta fisioa antzeko hitzak dira, baina bi gauza oso ezberdin. Fisioa erabiltzen dute bonba atomikoetan eta gaurko zentral nuklearretako erreaktoreetan. Fisioa arriskutsua da, une oro kontrolpean ez badago kate erreakzioa sortzeko joera duelako berez, Txernobylen eta Fukushiman agerian geratu bezala. Horrez gain, fisio erreakzioen hondakinak oso erradioaktiboak dira, eta arriskutsu izaten jarrai dezakete milaka urtez.

Fusioa beste kontu bat da: izarretan gertatzen den erreakzio bat da; Eguzkian gertatzen da, kasurako. Presio eta tenperatura handien eraginez, bi hidrogeno atomoen nukleoak elkartzen dira, eta, ondorioz, helioa sortzen da. Prozesuan energia asko askatzen da. Prozesuak ez du fisioaren arriskurik, ez duelako kate erreakziorik sortzen (elikatu ezean, gelditzeko joera du berez). Gainera, ITER-en hidrogenoaren bi isotopo erabiliko dituzte: deuterioa eta tritioa. Tritioa erradioaktiboa da, baina erradioaktibitate maila apalekoa, uranioa ez bezala, eta hamabi urte baino ez ditu behar kaltegabe bihurtzeko.

Gainera, deuterio asko dago naturan, besteak beste itsasoko uretan. Beraz, fusioaren bultzatzaileek agindu dute prozesua energetikoki eraginkorra izatea lortzen bada horrek gizateriaren energia arazoak konpon ditzakeela, indar iturri agorrezin eta merke bat lortu ahalko litzatekeelako. Fusiorako kilo bat lehengaik gaurko erregai fosilen kilo batek baino hamar aldiz energia gehiago eman dezake. Energia hori sortzean, ez du berotegi efektua eragiten duten gasik sortzen. Tritio gutxi dago naturan, ordea, baina fusio zentralek euren tritio propioa sortuko dutela agindu dute energia mota horren bultzatzaileek.

Adituek pozik hartu dute gaur plazaraturiko emaitza, ustekabearen kontrakoa delako: gailuak funtzionatu baitu, azkenean, espero zen bezala, urte askotako ahaleginen ostean, eta horrek erakutsiko lukeelako ITER-ek ere funtzionatu egingo duela.

Izan ere, orain arte emaitza apalagoak lortu dituzte JET gailuan, horren paretetan besteak beste grafitoa erabili izan dutelako, eta horrek hidrogeno isotopoak xurgatzen dituelako, eta plasma sortzea zaildu. Orain, berriz, eraberritu egin dituzte gailuaren paretak, eta tungstenoa eta berilioa metalak erabili dituzte tartean. ITERen ere gauza bera egitea dago planeatuta.

ITERek espero bezala funtzionatzen badu, gero Europako lehenengo fusio zentral elektrikoa sortzea espero dute. Horrek erreakzioa sortzeko behar den energia baino gehiago sortuko luke, eta argindar sarera lotuta legoke.


Summary: EAko Nazio Batzorde Eragileak Maiorga Ramirez eta beste lau kideren afiliazioa eten du. Maiorga Ramirez, Iratxe Lopez de Aberasturi, Mikel Goenaga, Miren Aranoa eta Esther Korresi eten die kidetza, lau urterako.

Eusko Alkartasunak jakinarazi duenez, Nazio Batzorde Eragileak aho batez onartu du Maiorga Ramirez, Iratxe Lopez de Aberasturi, Mikel Goenaga, Miren Aranoa eta Esther Korresen aurka 2021eko irailean irekitako zehapen-espedientearen instruktoreak aurkeztutako ebazpen proposamena. Horren arabera, Exekutiba Nazionalak erabaki du ebazpen proposamen hori onartzea eta, ondorioz, lau urtez EAko kidegoa etengo diete. EAren arabera, «frogatuta geratu da Eskubide, Betebehar eta Diziplina Araudian arau hauste larri eta oso larriak egin dituztela».

Alderdiak frogatutzat du araudiko zenbait artikulu urratu dituztela: kargu publikoaren lanetan alderdiaren edo alderdiak egin ditzakeen koalizioen estrategiaren aurka egitea, alderdiaren aurretiko baimena izan gabe adierazpen publikoak egitea eta EAko afiliatu, jarraitzaile, langile edo kargu publikoei hitzez edo egitez tratu txarrak edo errespetu eta begirune falta larria izatea, besteak beste.

Ramirezek, Lopez de Aberasturik, Goenagak, Aranoak eta Korresek 30 eguneko epea daukate alderdiaren Berme Batzordearen aurrean helegitea jartzeko. Lopez de Aberasturi Arabako koordinatzailea da, Goenaga Gipuzkoakoa eta Aranoa Nafarroakoa. EAk etzi zortzi abiatuko du kongresua, hilaren 19an eta 20an, eta otsailaren 21etik aurrera etengo dietenez afiliazioa, kongresuan parte hartu ahal izango dute. Ponentzia eta zuzendaritza berriaren bozketan parte hartu ahal izango dute, baita euren burua zuzendaritzarako aurkeztu ere.

2017an, EAren ohiko batzar nagusian bi ildo agertu ziren, eta Pello Urizarrena nagusitu egin zitzaion Maiorga Ramirezenari. Handik aste batzuetara aukeratu zituzten Arabako, Gipuzkoako eta Nafarroako EAko koordinatzaile Lopez de Aberasturi, Goenaga eta Aranoa; hirurak, Ramirezen ildokoak —ildo ofizialaren esku geratu ziren Bizkaiko eta Ipar Euskal Herriko zuzendaritzak—. Harrezkero, desadostasunak nagusi izan dira alderdian: politikoki, besteak beste, EAk EH Bildun izan behar duen rola dago eztabaidagai.

Organikoki, 2019ko urrian gauzatu zuten idazkari nagusia aukeratzeko prozesua; orduan, Hauteskunde Antolaketa Batzordeak lehiatik kanpo utzi zuen Maiorga Ramirezen hautagaitza; 400 bat abal eskuratu zituen Ramirezen hautagaitzak, beharrezkoak zirenak baino gehiago, baina Hauteskunde Antolaketa Batzordeak ebatzi zuen Ramirezek ez zituela aski abal eskuratu Ipar Euskal Herrian, eta, beraz, ez zituela hautagai izateko irizpideak bete. Hori horrela, eta hautagai bakarra izanda, Eba Blanco izendatu zuten idazkari nagusi. Sektore kritikoak auzitara jo zuen, eta Gasteizko Auzitegiak behin-behinean eten zuen izendapen hori. Halere, Blanco jarduneko idazkari nagusi aukeratu zuten, prozesuak iraun bitartean. Blancok azaldu zuen epaiak ez zuela ondorio praktikorik, kongresurako prozesua martxan zegoelako jada.

Egoerak ez du hobera egin harrezkero: iazko urrian ildo kritikoak salatu zuen «jasanezina» dela alderdiaren barruan duten egoera, eta adierazi dute alderdiko ildo nagusiak «isilarazi» egin nahi dituztela. Aurrez ere ildo kritikoak «ahotsik ez ematea» egotzi izan dio zuzendaritzari. Dokumentuak faltsutzea egotzita helegite bat jarri zieten kritikoek alderdiko buruei, baina epaitegiak ebatzi zuen ez zuela delitu zantzurik ikusi.


Summary: Alex Txikonek bertan behera utzi du Manaslura neguan igotzeko saioa. Elurte handia espero dute datozen egunetarako. «Zain egon gara, eta zain egote horretan nekatu egin gara, asko», adierazi du alpinistak.

«Hemen ez dago zer eginik». Eguraldiak behartuta amore eman du Alex Txikon alpinista (Lemoa, Bizkaia, 1981) buru duen taldeak. Neguan Manaslura (Nepal, 8.163 metro) igotzea zen helburua. Munduko mendirik garaienetan zortzigarrena da.

«Azkeneko eguna da hau, negua oso gogorra izan da; elur asko bota du. Egun gutxi batzuk izan dira onak. Zain egon gara, eta zain egote horretan nekatu egin gara, asko. Berriro esan digute eguraldi txarra datorrela», adierazi du kirolariak, kanpamentu nagusitik bidalitako bideo batean. Espediziokideekin agertzen da hor Txikon, eta etxera itzultzeko erabakiaren berri ematen dute. «Nahiago dugu osasuntsu jaitsi eta lagun bezala jaitsi».

Urtarrilaren 29an itzuli zen taldea kanpalekura, hiru astez eguraldi txarrak hura uztera behartu ostean.

Txikon iaz saiatu zen lehenbizikoz Manaslura igotzen. Iñaki Alvarez zumarragarrarekin eta Simone Moro italiarrarekin abiatu zen Nepalera. Espedizioak zazpi aste iraun zuen, eta bi aldiz lortu zuten 7.000 metro ingurura igotzea, baina ezin izan zuten gorago heldu.

Helburua lortzeko irrikaz zegoela esan zuen Txikonek. «Egiten dudanak ez banindu beteko, aspaldian izango nituzke utziak neguko espedizioak. Aurten, berriro ere, oso motibatuta noa. Oso ondo prestatu naiz, baina, agian, iritsi, eta hiru metroko elurra topa genezake kanpamentu nagusian».


Summary: AHTa Bilbon eta Gasteizen sartzeko lanak «arintzea» hitzartu dute. Bi hiriburuetan trenbidea lurperatzeko protokoloak sinatu dituzte gaur. Dokumentuetan ez dute finantziazioa zehaztu, ezta obrak amaitzeko epeak ere.

AHT abiadura handiko trena Bilbon eta Gasteizen sartzeko protokoloak sinatu dituzte gaur Espainiako Gobernuak, Eusko Jaurlaritzak, bi hiriburuetako udalek eta Arabako Foru Aldundiak, Gasteizen. Aurrez alde guztiek hitzez hartutako konpromisoak idatziz jaso dituzte dokumentuetan: hala nola, bi hiriburuetan geltokiak lurperatzea eta lan horien kudeaketa Eusko Jaurlaritzaren esku uztea. Akordioekin AHTa Bilbon eta Gasteizen lur azpitik sartzeko lanak «arintzeko» «urrats garrantzitsua» egingo dute, agintari guztiek nabarmendu dutenez. Protokoloetan, baina, ez dute zehaztu obrak noiz egongo diren amaituta. Raquel Sanchez Espainiako Gobernuko Garraio, Mugikortasun eta Hiri Agenda ministroa soilik ausartu da gutxi gora beherako data bat ematera: «2026 hondarrean edo 2027 hasieran». Obren kostua eta finantzaketa ere zehaztu gabe dago dokumentuan. «Gaur ez da horretaz hitz egiteko unea», esan du Joan Mari Aburto Bilboko alkateak. Espainiako Gobernuak Araban, Bizkaian eta Gipuzkoan duen ordezkaritzan egin dute bi protokoloen sinadura ekitaldia. Pozarren agertu dira agintari guztiak. Arriolak «aurrerapauso garrantzitsutzat» jo du akordioa, eta «Euskadirentzat eta Espainiarentzat egun garrantzitsua» dela erantsi du Sanchezek. Zuhurrago mintzatu dira bi alkateak: urteetako «atzerapenen» ostean «hitzetatik ekintzetara» igarotzeko unea dela ohartarazi dute. Protokoloak ofizialki jasotzen du bi hiriburuetara trena lur azpitik sartuko dela. Gasteizko kasuan, Pedro Asua kaletik Salburuko bulebarreraino 3,61 kilometroko trenbidea lurperatuko da, bidaiarientzako zabalera estandarreko bi bide eta merkantzien trafikorako eta distantzia ertainerako bide bat eraikiko dira. Horrez gain, Dato kaleko lurpeko geltoki berria eta Arkautiko korapiloaren lanak kudeatuko ditu Jaurlaritzak. Halaber, protokoloak jasotzen du AHTren Burgos-Gasteiz zatia eraikitzeko proiektuak apirila baino lehen lizitatuko dituzte. Bilboren kasuan, Basaurin behin-behineko geltokia eraikiko dute lurpeko azpiegitura eraiki bitartean. Bilboko zatia kudeatzeko, bi lantalde eratuko dituzte: bata Abandoko geltoki berrirako, eta bestea Basauriko behin-behineko geltokirako.


Summary: Hiri zahar zikinetik ihes egiteko kantuak. Skabidean taldeak laugarren diskoa atera du, 'Hiri zahar zikina'. Lanak reggae musika du oinarri, baina zenbait estilo nahasten ditu. Hilaren 19an lehen kontzertua emango dute, Donostiako Doka aretoan

Hilare


Summary: Diploma olinpikoa lortu du Lucas Egibarrek. 2018ko Olinpiar Jokoetan bezala, zazpigarren amaitu du snowboard kros proban. Lehen jaitsieratik kontrakarrean aritu da, eta, zorte apur batekin finalerdietara iritsi den arren, ezin izan du domina eskuratu.

Domina olinpikoa: horixe zen Lucas Egibarri bere garaipen zerrendan falta zitzaion domina. Bazuen itxaropena Pekingo Jokoetan lortzeko. Baina ezinezkoa izan da. Diploma olinpikoarekin konformatu behar izan du donostiarrak. Beste lau urte itxaron beharko du bere ametsa betetzeko. 2018ko Pyeonchangeko Jokoetan bezala, zazpigarren amaitu du, eta diploma olinpikoarekin konformatu behar izan du. Kontrakarrean aritu da jaitsiera guztietan Egibar. Kanporaketako jaitsieren aurreko bi txandetan ez da fin aritu, eta horrek bidea zaildu dio, kanporaketetan oso aurkari gogorrak egokitu baitzaizkio. Final-zortzirenetan zortea alde izan du, baina final-laurdenetan trabatuta geratu da irteeran, eta hor esan dio agur dominen ametsari. Bosgarren eta zortzigarren postuen arteko borrokan, aurrean zihoan lehiakidea erori zaio, eta ezin izan du hobetu 2018ko emaitza.

Iaz munduko txapeldun izatea lortu eta gero, Egibarrek bazuen itxaropena oraingo honetan domina lortzeko, nahiz eta baldintzak ez ziren onenak. Izan ere, komeria dezente pasatu ditu denboraldi honetan. Bizkarreko mina izan du buruhauste. Behin baino gehiagotan egin behar izan diote infiltrazioren bat lehiatzeko. Gainera, haren entrenatzaile Mario Fuchs suitzarrak etxean geratu behar izan zuen, koronabirusean positibo eman ondoren. Bestalde, zirkuitua ez zen egokiena Egibarren dohainetarako. Ezker hanka aurretik eramaten dutenei egiten zien mesede, eta Egibarrek eskuina eramaten du aurrean. Zirkuituko bosgarren bihurgunean erabakigarria zen hori.

Baina gogotsu zen Egibar, eta borrokatzeko prest. Lehiaketa ez da ondo hasi. Kanporaketako jaitsierak iritsi aurretik, Egibarrek bi sailkapen txanda egin behar izan ditu, eta hor ez da espero bezain ondo aritu. Lehenengoan 17. lekuan amaitu du, eta bigarrenean, 21. postuan. Horrek zaildu egin dio jarduna kanporaketetan. Hala oso aurkari gogorrak izan ditu final-zortzirenetan. Besteak beste, Munduko Kopako lider Martin Noerlen (Alemania) eta 2018ko Jokoetan zilarrezko domina lortu zuen Jarryd Hughes (Austria).

Donostiarra hazi egiten da halakoetan, eta oraingoan ere ez du huts egin. Oso jaitsiera ona eta inteligentea egin du final-zortzirenetan, eta, oso ondo irten ostean, ederki gainditu du bosgarren bihurgunea. Hori zen zailena Egibarrentzat, aurretik jartzen baitu eskuin hanka. Bigarren egin du azkenean, Martin Noerlen atzetik.Beste bi kanporaketa geratzen zitzaizkion dominen borrokan egoteko. Final-laurdenetan huts txiki bat egin du irteeran, eta atzean geratu da. Baina snowboard krosak ezaugarri bat badu, zera da: edozein huts txikik edo ukituk kanpoan uzten zaitu. Oraingoan, zortea alde izan du Egibarrek. Izan ere, Noerelek eta Mick Dierdorffek (AEB) elkar jo dute, jaitsiera azken txanpan sartzear zela. Hala, Egibarrek bigarren amaitu du, Alessandro Haemmerleren (Austria) atzetik.

Finalerdietan ere ez du irteera ona egin. Trabatuta geratu apur bat hasieran, eta, ondorioz, atzean geratu da. Eliot Grondinek (Italia) eta Haemmerlek abantaila dezente lortu dute, eta ezinezkoa izan da atzetik aurrera egitea. Merlin Surguet frantziarrak ere Egibarren aurretik amaitu du. Dominen borrokatik kanpo geratu arren, Egibarrek bazuen oraindik erronka bat: Pyeonchangeko zazpigarren postua hobetzea. Ez da posible izan, ordea. Berriro ere atzean geratu da hasieratik. Gainera, aurrera egiten ari zela, Tommaso Leoni (Italia) aurrean erori zaio, eta hirugarren amaitu du jaitsiera, Pyeonchangeko emaitza berdinduz.


Summary: Iragarri dute Labik gaur murrizketak era «funtsezkoan» arinduko dituela. Arratsaldean izango da bilera, eta Iñigo Urkullu lehendakariak emango du gero erabakien berri

Eusko Jaurlaritzako iturriek iragarri dutenez, COVID-19aren hedatzea geldiarazteko Araba, Bizkai eta Gipuzkoarako neurriak hartzen dituen Labi batzordeak «funtsezko» aldaketak ekarriko dituzten neurriak ebatziko ditu gaur arratsaldean. Nolanahi ere, egun indarrean dauden neurri murriztaileak indarrean egongo dira igandera arte.

Orain ezarrita dauden neurri nabarmengarrienak dira ostatu eta merkataritza guneetan jarduera oro bukatu behar direla 01:00etarako, tokien edukierak %60ren langa ezin duela gainditu, ostatuetan-eta gehienez hamarreko taldeak elkartu daitezkeela, eta barretan ezin dela kontsumitu.

Orain bi aste egin zuen azken bilera Labik, eta, Jaurlaritzako iturrien arabera, orduan neurriak luzatzea erabaki bazen ere, «argiagoa eta positiboagoa» da orain osasun krisiaren egoera, eta horrek modua emango du aurrerako urrats handi bat egiteko. Eta antzeko norabidean ari dira erakunde gehiago ere. Nafarroan atzo jakinarazi zuten murrizketa handienak bertan behera utziko dituztela hilaren 15etik aurrera. Indarrean jarraituko dute, hala ere, hainbat neurrik: esaterako, toki itxietan maskara erabili beharko da.

Espainiako Gobernuak horretarako era emanda, kalean gaur ja ez da beharrezkoa maskara eramatea, eta jolasgaraietan ere umeak maskararik gabe uzteko hautuaren aldeko ahotsak ozendu egin dira. Nafarroan ja badute horretarako era, eta Eusko Jaurlaritzako Osasun eta Hezkuntza sailek hitzartuta horren aldeko mezuak helarazten hasi da gaur Eusko Jaurlaritza ere eskoletara.


Summary: Euskal Herriko Neska Gazteek errepide bat moztu dute Donostian, 'Zaintzarik gabe bizitzarik ez' lelopean. Gizonezkoek zaintzaren alorrean «erantzukizunik» hartu gabe jarraitzen dutela salatu dute, eta emakumeen bizitzak «prekarizatzen» dituela oraindik ere «heteropatriarkatu kapitalistak». Antolakuntzarako deia luzatu diete neska gazteei.

Donostiako Amara Berri auzoko Karlos I.aren hiribidea moztu dute Euskal Herriko Neska Gazteek gaur goizean: hirirako sarrera nagusietako bat. Edukiontzi bat errepide erdira eraman dute, eta eseri egin dira Zaintzarik gabe bizitzarik ez! leloa zeramaten bi pankartaren atzean. Twitterren salatu dutenez, ekintzan parte hartu dutenetako bi identifikatu egin ditu dituzte.

Ekintzaren berri ematerakin batera zabaldutako irakurketan, Neska Gazteek salatu dute egungo sistema «kolapsoaren aurrean» dagoela, eta «alternatiba baliogarririk» ez zaiola ematen ari horri. «Neska gazteok pairatzen ditugun baldintza lotsagarriak ez dira kasualitatea izaten; erantzule jakinak dituzte», gaineratu dute. Zaintzaren alorrean «gizonezkoek erantzukizunik hartu gabe» jarraitzen dutela deitoratu dute. Era berean, haien bizitzak «prekarizatzen dituen kapitalaren aurrean» instituzioek «entzungor» egiteaz gain «errepresioz» erantzuten dutela azaldu dute.

Egoera iraultzeko eta «heteropatriarkatu kapitalistari» aurre egiteko, «antolaketa kolektiboa» aldarrikatu dute: «Dei egiten diegu herri eta auzoetako neska gazteei antolatu daitezen, kaleak har ditzaten, bizitzak erdigunean jarriko dituzten alternatibak eraikitzeari ekin eta bizitzen uzten ez digun sistemari autodefentsa feministaz erantzuteko».


Summary: EAko militantzia eten izana «bidegabekeriatzat» jo du Maiorga Ramirezek. Hari eta sektore kritikoko beste lau kideri lau urterako militantzia etetea «hutsegitea» dela deritzo, eta, barne organoetan errekurtsoa jartzeaz gain, auzitara jotzeko asmoa iragarri du.

«Praktikan, lau urterako kanporatu gaituzte». Maiorga Ramirez EAko sektore kritikoko ordezkaria haserre agertu da EAk hartutako erabakiarekin: Nazio Batzorde Eragileak aho batez onartu du hari eta beste lau kideri militantzia etetea proposatzen zuen ebazpena. Edukiaz gain, moduekin ere oso kritiko agertu da Ramirez. Haren esanetan, oraindik ez dute jaso jakinarazpena: «Zuzendaritza nazionalak hau guztia argitara ateratzeko bidea hautatu du, espedientea ireki zaigunoi horren berri izateko eskubidea bera errespetatu gabe».

Nafarroako Parlamentuan osoko bilkura hasi aurretik mintzatu zaie kazetariei. Maiorga Ramirez, Iratxe Lopez de Aberasturi, Mikel Goenaga, Miren Aranoa eta Esther Korresen aurkako erabakia izan da, eta Ramirezek azpimarratu du Nafarroan eragin berezia duela, Aranoa Nafarroako koordintzaile baita eta Korres Iruñekoa —Goenaga Gipuzkoako koordinatzailea da eta Lopez de Aberasturi Arabakoa—. «Alderdi barruan ardura handiko pertsonak kanporatu dituzte, guztiak ere afiliatuek aukeratuak».

Ramirezen arabera, ezinezkoa da erabakia aho batez hartu izana batzorde eragilean tokia dutelako Arabako, Gipuzkoako eta Nafarroako koordinatzaileek. «Zuzendaritza nazional horretako hiru kideri ez zaie bozkatzen utzi, eta gainerako bostek erabaki dute gu kanporatzea».

2019ko urrian idazkari nagusia hautatzeko prozesuan piztu zen krisia, nahiz eta aurretik ere hainbat aurrekari izan. Hauteskunde Antolaketa Batzordeak lehiatik kanpo utzi zuen Maiorga Ramirezen hautagaitza: 400 berme aurkeztuagatik, Ipar Euskal Herrian ez zituela abal aski eskuratu argudiatu zuen batzordeak. Eba Blanco izendatu zuten idazkari nagusi, baina sektore kritikoak auzitara jo eta Gasteizko Auzitegiak Blancoren izendapena eten zuen behin-behinean.

Ramirezen arabera, Gasteizko Lurralde Auzitegiak bere oinarrizko eskubideak urratu zituela ebatzi zuen, prozesua errepikatzera deitu zuen eta «Blancoren autoizendapena baliogabetu zuen». «Hortik aurrera nire aurka diziplina espedientea ireki zen, eta, gaur-gaurkoz, ez nago ziur zehazki zein den sorrerako salaketa eta zer gertaeratan oinarritu diren, arau hauste larria edo oso larria egin dudala leporatzeko». Haren esanetan, ez du instruktorearen aurrean deklaratu, ezin izan du frogarik aurkeztu eta zigortua izateko oinarri izan den agiririk ikusi.

Ramirezen arabera, prozesua «erabat irregularra» da. Batzorde eragileak 30 eguneko epea eman die alegazioak aurkezteko eta sektore kritikoko ordezkariak aurreratu du errekurritzeko asmoa duela. Halaber, urratutako eskubideak babesteko auzitegi guztietara joko du.

Egoera hau guztia Kongresuaren atarian gertatu da. Lehenik, otsailaren 19an eta 20an, eta, ondoren, martxoaren 3an eta 4an egitekoa zen XIII. kongresua, bi asteburutan. Ramirezen arabera, martxoko bilera desagertu da. «Ez dakigu idazkari nagusia hautatzeko prozedurarik antolatu nahi duten». Sektore kritikoak primario bidez egin nahi du prozesua, militante guztiek hautatu dezaten. Ramirezek gogorarazi duenez, Kongresuan alderdiko konpromisarioez osatuta dago.

Ramirezek aipatu du Kongresu horretan parte hartuko duten konpromisarioen erroldarik ez dietela pasatu. «Konpromisario horiek aukeratuak izan diren biltzarretarako aktarik ere ez digute pasatu». «Ez dakigu noiz hasiko den kongresua». Sektore kritikoko ordezkariak salatu du kanporatzeei «irregulartasunez betetako prozesu hori guztia» gaineratu behar zaiela.

Haren hitzetan, zigorra Kongresuaren biharamunetik aurrera indarrean sartu nahi izateak «iseka puntu bat» du. «Parte hartu eta aukeratuak izateko eskubidea bermatu nahi omen digute. Zer eskubide izango dugu afiliatuek ordezkari izateko aukeratu eta biharamunean kanporatzen bagaituzte».

Gasteizko legebiltzarrean protesta

Gasteizko Legebiltzarrean, sektore kritikoko hiru ordezkari Eba Blancoren bulegora joan dira idatzi bat ematera. Kanpoan, Demokrazia! aldarrikatzen dituzten kartelei helduz, militante talde bat elkarretaratu da. Idatzia utzi ostean, Javier Estebanezek adierazi du kongresuari begira «berme guztiak» nahi dituztela. «Mezuak bidali diitugu alderdi barruan, eta, erantzunik jaso ez dugunez, adierazpen hau ekarri dugu. Kongresuan parte hartuko duten ehundik gora konpromisariok sinatzen dute».

Zalantzak dituzte Kongresua «gardentasunez eta demokratikoki» egingo ote den. «Ez digute argitu zergatik egingo den bi egunetan, lau egunetan izango zela iragarri ostean; uztailean telematikoki egin zen biltzarrean egon ziren akatsak konponduko ote diren; nola den posible kongresura iristea jakin gabe zenbat konpromisariok parte hartuko duten estatutuek eta barne araudiek ezartzen duten bezala». Estebanezen arabera, azken asteetan tokian tokiko batzarretan izandako emaitzak aldatzeko mehatxuak izan dituzte, «konpromisarioen posta elektronikoa falta zela argudiatuta». Salatu du posta elektronikorik ez duten afiliatuei kongresuan parte hartzea eragotzi nahi zaiela.

«Eba Blancoren zuzendaritzak aurretik baldintzatu duen eta afiliatuek eskubiderik izango ez duten kongresura joan nahi du», kritikatu du. Estebanek salatu du horrek goitik behera baldintzatuko duela EAren etorkizuna. «Ematen du badakitela nora iritsi nahi duten. Afiliatuak sobran badaude, gainetik kenduko lituzkete, kaleratuz eta estatutuei eta barne arauei jaramonik ez eginez».


Summary: Bruselak onartu du inflazioak uste baino motelago egingo duela behera. Europako batzordeak iragarri du omikronaren olatua amaitzean hazkunde ekonomikoak indarra hartuko duela

Europako Batzordeak berritu egin ditu bere iragarpen ekonomikoak, eta bi datu nabarmendu ditu: hazkundea bizkortu egingo da hurrengo hilabeteetan, behin omikronaren olatua igarotzen denean, eta inflazio handiak hasieran uste baino gehiago iraungo du.

2021eko udazkeneko iragarpenekin alderatuta, aldaketarik handiena inflazioan dago. Azaroan, Bruselak aurreikusi zuen 2022an euroguneko inflazioa batez beste %2,2 izango zela, eta, orain, %3,5era igo du kopuru hori. Aldaketa handia da, eta bi faktoreren ondorio dela azaldu du Paolo Gentiloni Ekonomia komisarioak; batetik, energiaren prezioak kalkulatutakoa baino denbora gehiago beharko du behera egiteko —gasa pixka bat merkatu da urte hasieratik, baina argindarra ez, eta petrolioa gora doa—; bestetik, energia garestiaren eragina beste produktu eta zerbitzu batzuetara hedatu da, ekoizleek eta banatzaileek ekoizpen eta garraio kostu handiagoak pasatu dizkietelako kontsumitzaileei.

Inflazioak ustekabeko igoera bat izan zuen urtarrilean eurogunean, %5etik %5,1era egin baitzuen jauzi. Igoera horrek urduritasuna eragin du Europako Banku Zentralean, eta indarra eman die interes tasen igoera eta ekonomia sustatzeko neurriak ezabatzea eskatzen dutenei, belatz izenekoei. Oraingoz politika ez duela aldatuko esanez erantzun zuen Christine Lagarde EBZko presidenteak otsail hasierako agerraldian, baina bere tonua aldatu zuen, eta kezka adierazi. Justifikazioen artean, Lagardek aipatu zuen interes tasak igotzeak ez lukeela ondorio handirik izango inflazioan, energiaren kostuei dagokielako neurri handi batean, hau da, kanpoko faktoreei, eta ezin dela AEBetakoarekin alderatu, hura bai baita kontsumo handiari lotutakoa.

EBZk bezala, Batzordeak uste du inflazioak urteko lehen hiruhilekoan joko duela goia, eta gero hasiko dela behera egiten. Nolanahi ere, %3tik gorako kopurua espero du gutxienez uda amaitu arte. Udazkenean, «hornidura katearen arazoak eta energiaren prezioak ahuldu ahala», inflazioa asko jaistea espero du, eta datorren urtean %2tik behera geratzea (%1,7, batez beste).

Hazkundea, %4 aurten

Inflazioak kalte handia egiten die familien kontsumoari, baina, hala ere, ez du hazkunde ekonomikoa asko trabatuko. Iaz, %5,3 hazi zen euroguneko barne produktu gordina, eta, aurten, %4 haztekoa da. 2022. urtea hobea izango da Europa hegoaldeko herrialde batzuetan, nazioarteko turismoa suspertuko delako eta EBren Next Generation funtsek jarduera handituko dutelako.

Gentilonik onartu du 2021eko azken hiruhilekoan eta 2022ko lehenengoan hazkundea uste baino motelagoa izan dela, lehenik COVID-19aren delta aldaerak eta gero omikronak neurri murriztaileak hartzera bultzatu dituelako EBko gobernuak. Baina olatu horien indarra jada apaldu denez, eta gobernuak murrizketak kentzen ari direnez, errebote handia espero du ondorengo hilabeteetan.


Summary: Oier Oaren aldeko elkarretaratzea eginen dute heldu den asteartean Baionan. Bernat Etxepare lizeoko ikasle eta irakasleek deitu dute protestara, eta EH Baik, Bake Bideak eta Bakegileek bat egin dute mobilizazioarekin. 13:15ean izanen da, Baionako Auzitegiaren aitzinean, han epaituko baitute euskal preso ohia.

Heldu den otsailaren 15ean, asteartearekin, berriz epaituko dute Oier Oa euskal preso ohia, Frantziako Estatuko lurraldean bizitzeko duen debekua haustea leporatuta. Parisko Zigor Auzitegiak abenduaren 6an ebatzi zuen ez ziotela lurralde debekurik kenduko, eta, beraz, familiarengandik bananduta eta lantokira joan ezinik segitzen du larresoroarrak (Lapurdi).

Bernat Etxepare lizeoko langilea da Oa, eta, hango irakasle eta ikasleek deituta, elkarretaratzea eginen dute asteartean Baionako Auzitegiaren aitzinean, han epaituko baitute. Utzi Oier bakean! lelopean, Oaren egoera azaltzen duen dokumentala proiektatuko dute lehenik Seaskaren Baionako lizeoan, 11:00etan; ondotik, 12:30ean, kalejira eginen dute lizeotik epaitegira; eta, azkenik, 13:15ean, elkarretaratzea eta ekitaldia eginen dituzte, auzitegiaren aitzinean.

EH Baik, Bakegileek eta Bake Bideak bat egin dute ikasle eta irakasleek deituriko mobilizazioekin. EH Baik salatu du Oarena ez dela kasu «bakana»: «150 bat preso ohiren presondegi kondenei gehitu zaizkien kondena gehigarrien ondorio zuzena da». Salatu dute aitzinetik betetako zigorrari «urteetan» luzatzen zaion zigor gehigarri bat ezartzen dietela, eta «eskubide murrizketa bat inposatzen» dietela hala. Alderdi abertzalearen ustez, «Euskal Herriko egoerak izan duen bilakaera ukatzen» dute halako neurriek, «euskal gizartearen gehiengoaren elkarbizitzako nahiaren aurka» daudelako. Euskal Herrian «libre» bizitzeko eskubidea aldarrikatu dute.

Bake Bideak eta Bakegileek ere gogoratu dute Oari bezala dozenaka euskal preso ohi eta iheslariri ukatu dietela Ipar Euskal Herrian bizitzeko eskubidea. Ez dator egoerarekin bat, haien ustez: «Hamar urte dira lurralde hau egunez egun bake iraunkorra lortzearen bidea jorratzen ari dela, baina egoera horiek ez dute bat egiten borondate horrekin». Euskal Herriko «testuinguru politikoaren aldaketa» kontuan har dezatela eskatu dute.

Hiru eragileek oroitarazi dute, bertzalde, heldu den otsailaren 18an eginen dutela euskal presoen aldeko lehen desobedientzia ekintza.


Summary: Haurrek ez dute maskararik jarri beharko Arabako, Bizkaiko eta Gipuzkoako ikastetxeetako jolastokietan. Gaur goizean bildu dira Jokin Bildarratz eta Gotzone Sagardui sailburuak. Espainiako Gobernuaren dekretuaren nondik norakoak aztertu dituzte, eta erabaki dute aurrerantzean haurrek ez dutela zertan maskararik jantzi jolastokietan.

Gaurtik ez da zertan maskararik jantzi kalean, eta aurrerantzean haurrek ere ez dute maskararik jantzi beharko Arabako, Bizkaiko eta Gipuzkoako ikastetxeetako jolastokietan. Jokin Bildarratz Hezkuntza sailburuak eta Gotzone Sagardui Osasun sailburuak bilera egin dute gaur goizean, eta Espainiako Gobernuak ikastetxeetako jolastokietan maskararen derrigortasunari buruz ateratako dekretuaren nondik norakoak aztertu dituzte. Dekretu horren arabera, umeek ez dute zertan maskararik erabili; betiere, aire zabalean daudenean.

Espainiako Gobernuko Ministroen Kontseiluak asteartean utzi zuen bertan behera kalean maskara jantzi beharra agintzen zuen murriztapena. Asteazkenean argitaratu zen Espainiako Estatuko Aldizkari Ofizialean, eta gaur sartu da indarrean. Ministroen Kontseiluak onartu baino lehen, lurralde arteko ezohiko Osasun Kontseilua egin zuten astelehenean, eta hor onartu zuten proposamena.

Carolina Darias Espainiako Gobernuko Osasun ministroak izurriaren bilakaera hobetu izanarekin lotu zuen erabaki hori, eta adierazi zuen bilakaera horri esker dagoela aukera maskara derrigorrezkoa ez izateko. Nolanahi ere, espazio publiko itxietan derrigorrezko izango da oraindik ere, orain arteko baldintza berberetan.


Summary: EAJk, PSE-EEk eta EH Bilduk eskatu dute itunpeko ikastetxeen hitzarmena Hezkuntza lege berrian egokitzeko. Hitzarmen hori gehienez bi urtera mugatzeko eskatu du Elkarrekin Podemos-IUk.

Eusko Jaurlaritzak ikastetxe pribatuekin dituen itunak sei urtez berritzeko eskatu dute gaur EAJk, PSE-EEk eta EH Bilduk Eusko Legebiltzarrean,baina ñabardura bat erantsita: irizpide hori egokitzeko, hain zuzen, adostear den Hezkuntza lege berrian. Elkarrekin Podemos-IUk aurkeztu du jatorrizko ekinbidea, baina Jaurlaritzako bazkideek eta EH Bilduk adostutako erdibideko zuzenketak egin du aurrera. Elkarrekin Podemos-IUk eskatzen zuen itunpeko ikastetxeen finantzaketa gehienez ere beste bi ikasturtera mugatzeko, «etorkizuneko hezkuntza sistemaren diseinua sei urtez baldintzatu» ez dadin eta eskola publikoa indartu ahal izateko. EAJ, PSE-EE eta EH Bilduren akordioak, ordea, Hezkuntza Sailari eskatzen dio «mekanismoak» ezartzeko, funts publikoekin sostengatutako ikastetxe guztiek ekitate printzipioaren arabera beren gain har ditzaten ikasle zaurgarriek, aniztasunak eta gizarte kohesioak eskatzen dituzten erronkak, eta horiek etorkizuneko Hezkuntza Legean jasotzeko. Era berean, hiru alderdiek eskatu dute hezkuntza hitzarmeneko irizpideak egokitzeko, behin hezkuntza legea zehazten denean. Hori dena eragileen inplikazioa aintzat hartuta egin dadin galdegin dute, «datozen sei urteetan hezkuntza plangintza berriak eta itunerako irizpideak baldintzatu ez daitezen».

Ikoitz Arrese EH Bilduko legebiltzarkideak akordioaren alde egin du, baina itunpekoaren inguruan duen jarrera zehaztuta. Arreseren arabera, hezkuntza sistemak ez du hipotekatzen sei urteko iraupena, baizik eta aldi horretan itunak egiteko erabiltzen diren «parametroak». «Hezkuntza itunak berritu behar dira, eta Hezkuntzari Sailari dagokio bere irizpideekin edo gainerako alderdien ekarpenekin partekatuz egin nahi duen erabakitzea». Zehaztu du, halaber, EH Bilduk ez duela bat egiten itunpeko hitzarmen unibertsalarekin, ezta itunpeko ikastetxeei «txeke zuri bat» ematearekin ere. «Beharrezkoa da publikoa izatea hezkuntza sistemaren ardatz», gaineratu du. Jaurlaritzako alderdiek, berriz, azaldu dute sei urteko epe hori ez dela «hautazkoa», Espainiako araudiak ezartzen duena baizik. EAJko Leixuri Arrizabalagak azpimarratu du legebiltzarreko eztabaida horri irizpide «objektibo eta juridikoekin» egin behar zaiola aurre, eta gogora ekarri du legeak ezartzen duela itunak gutxienez sei urtekoak direla. PSE-EEko Jose Antonio Pastorrek, bestalde, ituna berritzearen alde egin du, baina EAJri ohartarazi dio finantzaketa luzatzeak ez duela publikoari buruzko eztabaida eragotzi behar.

Kritikoago agertu da Iñigo Martinez Zaton Elkarrekin Podemos-IUko legebiltzarkidea. Eskatu du plaza pribatuak pixkanaka murriztea eta ikasle horiek beren gain hartuko dituzten ikastetxe publikoak irekitzea. Halaber, itunpeko hitzarmen unibertsalaren aurka agertu da, eta sareen arteko «bereizketari» aurre egitea ezinbestekoa dela azpimarratu du.

PP+Cs koalizioko legebiltzarkide Jose Manuel Gilek, berriz, salatu du itunpeko hezkuntzari «eraso» egin nahi zaiola, itunpekoa delako «euskararen inposaketatik» eta «ideia nazionalistetatik» ihes egiten duen bakarra.


Summary: ELAk «borroka» agindu du enpresetan estatalizazioari aurre egiteko. Azken lan erreformak aldatu ez dituen elementuak mugatzen saiatuko da negoziazio kolektiboan: kaleratze merkeak eta enpresek lan baldintzak beren kabuz aldatzeko gaitasuna.

Espainiako Kongresuak joan den astean onartutako lan erreformak negoziazio kolektiboaren jokoa aldatu du, eta horretara egokitu behar dute estrategia euskal sindikatuek. Haien artean handienak, ELAk, agindu du enpresetara borroka eramango duela, horrela gerarazi nahi duelako oraingo lan araudiak bere ustez hedatzen duen estatalizazioa.

Mitxel Lakuntza idazkari nagusiak azaldu du ez duela amore eman nahi «bozketa esperpentiko batean» ELAk defendatzen zuen ezezkoak porrot egin arren: «ELArentzat, Zapateroren eta Rajoyren erreformak indargabetzeko borroka ez da amaitu. Batetik, ELAk jarraituko du EAJri eta EH Bilduri eskatzen erreforma honetan ukitu gabeko gaiak (kaleratzeak, EEEak, hitzarmenen lehentasuna…) lehenets ditzatela Espainiako Gobernuarekin izango dituzten negoziazioetan. Bestetik, Espainiako Gobernuak eta erreforma onartu duten alderdiek langile klaseari mezu argi bat helarazi diote: 'ez dizuegu erraztasunik emango; ez dugu patronala gogaituko, ez eta eskubiderik berrezarriko ere; legez ukatzen dizueguna beti bezala borrokatuz lortu beharko duzue'».

ELAren datuen arabera, aurten sektoreko 93 lan hitzarmen negoziatu behar dira Hego Euskal Herrian, eta beste 404 enpresako hitzarmen. Negoziazio horietan «2012ko lan erreformaren funtsezko elementuak indargabetzen jarraituko dugu«, agindu du ELAk, eta indar berezia jarriko dutela bi elementutan: enpresek aldebakarrez lan baldintzak aldatzeko aukera mugatzen, eta kaleratzea garestitzen.

Hego Euskal Herriko hitzarmenak alde batera utzi, eta Espainia inposatzearekin kezkatuta azaldu da ELA. Uste du Yolanda Diazen lan erreformak horretarako aukera zabalik uzten duela, bertako lan hitzarmenei lehentasuna emateko Confebaskekin egindako akordioa gorabehera. «Estatalizazioaren arazoa legezkoa da —negoziazio gaiak autonomia edo probintzia hitzarmenetan mugatzeko aukera ematen die estatuko negoziatzaileei—, baina estatuko gizarte eragileek legea aprobetxatzeko eta hemen egin daitezkeen negoziazioak debekatzeko borondatea izan behar dute. Nahi izanez gero, CCOO eta UGTk uko egin diezaiokete botere hori erabiltzeari, baina estatuko hitzarmenen %80tan negoziazio gaiak mugatu egiten dituzte.

Estatalizazioaren kalteak

Estatalizazio horren adibide bat eman du ELAk: «Izugarri kezkatu gaituzte sukaldaritza kolektiboko EAEko lehen negoziazioa martxan jarri nahi izan dugunean patronalak eta CCOO sindikatuak ukatu izanak. Negoziazio hori martxan jarri nahi izan dugunean CCOO sindikatuko kideek mahaia osatzerik ez zegoela esan zuten; horretarako arrazoia, 'estatuko hitzarmeneko batzorde paritarioaren baimenik ez duelako'. Hau da, hitzarmen horren negoziazioan EAEn %10etik beherako ordezkaritza duen sindikatuak debekatu egin nahi die %85etik gorako ordezkaritza dutenei hemen estatuko hitzarmenaren miseriazko baldintzak hobetzea».

Lan baldintzak Madrilen finkatzearen kalteak azaldu ditu Mari Cruz Elkoro Zerbitzuak ataleko idazkari nagusiak. «Eskola-jantokietako beharginei ostalaritzako hitzarmen probintziala aplikatu ordez sukaldaritza kolektibokoa ezarri zaie, estatu mailakoa: Bizkaian orduko 11,49 euro jaso ordez, orduko 7,6 euro kobratuko dute, eta urtean 50 ordu gehiago sartu. Beste kasua Bulegoen sektorea da, non aurrerako eragina bukatuta, hitzarmenaren indarraldia desagertu eta estatu mailakoa aplikatzen hasi den. Kategoriaren arabera, langileek urtean 3.000 eta 5.000 euro gutxiago irabaziko dute». Elkorok gogorarazi du CCOO eta UGT ordezkaritzaren %30era ez direla iristen Araban, Bizkaian eta Gipuzkoan, eta haiek Madrilen erabakitako baldintzak hedatzen ari direla sektore batzuetan.


Summary: Ehunka familia indigena kanporatzea eragotzi du Xiomara Castrok. Enpresari baten arabera, 200 hektarea inguruko lurralde bat bere jabetzakoa da. Lenca indigenenen esanetan, titulu bat dute adierazten duena haiek direla lur horien jabeak.

Xiomara Castro Hondurasko presidenteak aginduta, lenca indigenen ehunka familia kanporatzea eragotzi zuten atzo. Hondurasko hedabideek kaleratu dutenez, dozenaka polizia Tierras del Padre herrira —Tegucigalpa hiriburutik hamar bat kilometrora— joan ziren atzo, epaile batekin eta kanporatzea gauzatzeko agindu batekin. Enpresari baten arabera, 200 hektarea inguruko lurralde hori bere jabetzakoa da, eta 10.000 bat etxe eraiki nahi ditu han. Baina, indigenen ordezkarien esanetan, titulu bat dute, 1739. urtekoa, adierazten duena haiek direla lurralde horren jabeak.

Joan den urtarrilaren 27an hartu zuen presidente kargua Castrok, eta Copinh Hondurasko Elkarte Herrikoi eta Indigenen Kontseilu Zibikoak opari sinboliko bat egin zion, hiriburuko Estadio Nazionalean aurrera eramandako zeremonian: indigenen aginte makila. Komunitateari zerbitzu bat eskaintzeagatik autoritate bat irabazi duten agintariei soilik ematen zaio hori. Castroren gobernu programak helburu du desberdintasun sozialei, indarkeriari, segurtasunik ezari eta aukera faltari aurre egitea, eta, gainera, presidentetzara heldu arteko bidea sektore sozialen eskutik egin du.

Hortaz, hori guztia kontuan hartuta, Castrok eskatuta lenca indigenen lurralde horretara jo zuten atzo Natalia Roque Giza Eskubideen ministroak eta Pedro Amador presidentearen aholkulariak. «Ez dugu onartuko haurdun dagoen emakume baten, haur baten edo edozein herritarren kontrako ez kolperik, ez erasorik», nabarmendu zuen Amadorrek, sare sozialetan hedatu zuten bideo batean ikus zitekeenez.

Beste bideo batean ikus zitekeen emakumezko bat oihuka negarrez, bi seme-alaba altzoan hartuta zituela: «Mesedez, Xiomara [Castro]. Begiak itxita eman nizun nire botoa. Ama zara. Mesedez, ez iezaguzu kendu [lurra]». Eta iritsi ziren gobernuaren ordezkariak. «Hemen gaude komunitate honek defentsarako eskubidea duelako», nabarmendu zuen Roquek, eta gaineratu gobernuak «biztanleriarik zaurgarriena» babesteko konpromisoa duela. Lenca komunitateko ordezkari batek jakinarazi zuenez, negoziatzen ari dira kanporatzea guztiz eragozteko eta «bidezko emaitza bat» lortzeko.

Guatemalan, kexu

Agua Calienteko (Guatemala) maien erreserbako ordezkariek eskatu diote Giza Eskubideen Batzorde Interamerikarrari arduraz jokatzeko, ez dagoelako legedirik haien lurren jabetza kolektiboa bermatzeko. Kexu dira, gainera, beren lurretan meategi bat dagoelako eta ez zietelako baimenik eskatu hura eraikitzeko. Iruditzen zaie, gainera, estatuak ez ziela aukerarik eman aurrez kontsulta egiteko —nahiz eta horretarako eskubidea duten—, eta baimenak, kontzesioak eta lizentziak zuzenean eman zizkiola enpresari. «Ez zitzaion galdetu komunitateari. Indigenak sufritzen duenean, inor ez da arduratzen», nabarmendu du gaur Rodrigo Tot indigenen liderrak.


Summary: Arabako metalean manifestaziora deitu dute hilaren 19rako, Gasteizen. Datorren asteartean elkartuko dira sindikatuak SEA patronalarekin aurreneko aldiz. ELA, LAB eta CCOOren dinamikarekin bat egin dute USO, ESK eta CGTk ere.

Urte hasiera beroa iragarri dute sindikatuek Arabako metalean. SEA patronalari ohartarazi diote lanuzteak eta protestak ugarituko dituztela negoziazioei berrekin eta haien eskakizunei erantzun ezean. Izan ere, hiru urte baino gehiago dira sektoreko hitzarmena berritzeko negoziazioei ekin zietenetik. Bada, «blokeo» egoera jendaurrean ikusgarri egin eta patronalaren jarrera salatzeko manifestaziora deitu dute hilaren 19rako, Gasteizen. Protesta Bilbo plazatik abiatuko da, 17:30ean.

Abenduan dagoeneko ohartarazi zuten egoeraz sindikatuek. ELA, LAB eta CCOOk dinamika bateratu bat sortu zuten, hitzarmenaren negoziazio bidea elkarrekin egiteko. Eta patronalari eskaera zehatzak ere helarazi zizkioten. Horien artean zeuden, besteak beste, soldatak KPIaren arabera eguneratzea, lanaldia jaistea, behin-behinekotasuna murriztea, eta lan osasuna bermatzeko neurriak hartzea. Sektorean arazoak pilatzen ari zirela ohartarazi zioten patronalari ordu hartan. «Eskaera argia da, eta espero dugu SEAren erantzun bat etortzea metalgintzak sortutako aberastasuna sektore osora iristeko eskatzen denarekin».

SEAk, ordea, hilabeteko epea galdegin zien sindikatuei eskatutakoari erantzun eta mahaiaren gainean proposamen bat jartzeko. Sindikatuek iragarri dutenez, otsailaren 14an bilduko dira bi aldeak. «Espero dugu SEAk taktika aldatzea, immobilismotik ateratzea eta sektorearen beharrei erantzun egokiak emango dizkien plataforma bat aurkeztea», adierazi dute sindikatuetako ordezkariek. Nolanahi ere, aurreneko bilera horretan ez dute erantzun handirik espero patronalaren aldetik, eta horregatik erabaki dute manifestazioa deitzea.

ELA, LAB eta CCOOk dinamika aurkeztu zutenetik aurreneko protesta bateratua izango da hilaren 19ko manifestazioa, hain zuzen. Eta iragarri dute dagoeneko gero eta gehiago batu zaizkiela protestara. USO, ESK eta CGT sindikatuek ere, manifestazioarekin ez ezik, aurkeztutako aldarrikapen plataformarekin ere bat egitea erabaki baitute. Alde handiz, Araban langile gehien dituen lan ituna da metalgintzakoa; sindikatuen esanetan, 25.000 langileri eragiten die. 2017ko abenduaren 31n amaitu zen hitzarmena.

Manifestazioa indar erakustaldi bat izatea nahi dute, eta horregatik eskatu diete sektoreko langileei eta herritar orori mobilizazioarekin bat egiteko. Protestara atxiki dira jada hainbat enpresa batzorde: hala nola Mercedes, Tubos Reunidos, Fiasa, CIE Automotive, Atusa, Gestamp Arasur, Condesa, SNA Europe, JEZ, Inaxa, eta Amurrio Ferrocarril y Equipos.


Summary: Espainiako Gorenak erabaki du Jaione Jauregiren kontrako auzia ez dagoela preskribaturik. 1981. urtean ETAk huts eginiko eraso batean parte hartu izana leporatu zioten.

Espainiako Auzitegi Nazionalak 2020. urtean erabaki zuen Jaione Jauregiren kontra zegoen auzi bat bertan behera uztea, hari leporaturikoak preskribatuta zeudelakoan. Fiskaltzak, ordea, helegitea jarri zion erabakiari, eta Espainiako Auzitegi Nagusiko II. salak onartu egin du helegitea, eta, beraz, auziak aurrera jarraituko du.

ETAk 1981. urteko ekainaren 14an eginiko ekintza batekin lotu nahi du Jauregi fiskaltzak, eta zera leporatzen dio: «eraso terrorista, eta hiru guardia zibilen hilketa zapuztua».

Gorenak erabaki du auzia ez dagoela preskribatuta, 1988. urtean Auzitegi Nazionalak batek erabaki baitzuen auzia berriz zabaltzea, aurreko urtean atxiloturiko pertsona batek eginiko deklarazioa gehitu ziotela-eta sumarioari. Guardia Zibilaren arabera, atxilotuak onartu zuen ETAko kidea zela, eta Jauregirekin aritu zela, besteak beste, auzi horretako erasoan.

Beraz, Gorenak baieztatu egin du Auzitegi Nazionalak Jauregi auzipetzeko asmoz 2004. urtean eman zuen agindua, eta erabaki du auziak jarraitu egin behar duela.

Belgikak 2020ko azaroan entregatu zion Jauregi Espainiari. Urteak zeraman Gante hirian bizitzen (Flandria), eta han egiten zuen lan. Iheslaria izan arren ezkutuan ez zela bizi adierazi zuen berak.

Alfonso Zenon abokatua aritu zen Jauregiren defentsan, eta hura askatzeko eskatu zuen, leporatzen zioten delitua preskribatuta zegoelako, «modu argian». Izan ere, hogei urteren buruan preskribatzen dira halako kasuak, haren arabera. Nabarmendu zuen 2005era arte ez zela Jauregiren izenik aipatu prozeduran. Haatik, Jose de la Mata epaileak Jauregi espetxeratzea erabaki zuen.

Iheslariak BERRIAri emaniko elkarrizketa batean esan zuen «trukerako txanpon bilakatu» zutela. «Ipar Euskal Herrian errefuxiaturik nengoela, handik alde egin behar izan nuen, paperak kendu zizkigutelako, eta garai hartan GALek ere lasterka ibiltzera behartu gintuen. Handik, Mexikora joan nintzen, eta, gero, Belgikara etorri nintzen. Hemen ere jazarpenak ez du etenik izan».

Espainiak duela ia berrogei urteko hilketa batengatik eskatu zuen Jauregiren estradizioa. ETAko kide gisa 1981eko martxoan Ramon Romeo Espainiako armadako teniente koronela hiltzea leporatu zioten, estradizioa eskatzeko.


Summary: Europako Batasunak proposatu du Gasteiz eta Iruñea artean ez eraikitzea abiadura handiko trenik. Nafarroako AHT Gelditu plataformak berri on moduan hartu du proposamena

Europa Barneko Garraio Sareak txosten batean proposatu du Gasteiz eta Iruñea artean AHT linea egin beharrean oraingo ohiko trenak erabiltzen jarraitzea. Kontuan hartu du ez dagoela aurreikusita 2030a baino lehen abiadura handiko burdinbiderik eraikitzea.

Nafarroako AHT Gelditu plataformak ohar bidez adierazi du «zartako» bat ematen diola euskal Y-a eta Zaragoza [Espainia] abiadura handiko trenez lotzeko asmoari. Plataformaren arabera, sare biak elkartuko dituen burdinbidea orain dela 11 urte eraikitzen hasi arren, 30 kilometro bakarrik eraiki dituzte, Castejon eta Iruñea artean.

Oharrean salatu dute «mito» bat dela AHTa ia amaituta dagoela, euskal Y-a amaitzeko inbertsioaren %58 geratzen delako, eta %96 Nafarroako korridorea bukatzeko. «Oraindik garaiz gaude Euskal Herriko elefante zuririk handiena gelditzeko», idatzi dute.


Summary: Eusko Legebiltzarrak Jaurlaritzari eskatu dio «hedabideen egoera» aintzat hartzeko laguntzak bideratzeko orduan. EH Bilduk eta Elkarrekin Podemos-IUk galdegin dute hedabideen audientziak neurtzeko sistema propioa sortzeko eta laguntzak banatzean euskararen presentzia aintzat hartzeko. Gainerako taldeek, baina, atzera bota dute eskaera.

Eusko Jaurlaritzak iazko azaroan iragarri zuen bost milioi euroko diru laguntza emango ziela hedabideei, COVID-19ak eragindako «lurrikara ekonomikoari» aurre egiteko. Hekimen Euskarazko Hedabideen Elkarteak orduan gaitzetsi zuen %6,6 soilik izango da euskarazko hedabideentzat; izan ere, euskara hutsezko bi hedabide soilik daude laguntza jasoko dutenen zerrendan: BERRIA eta Bizkaia irratia.

Orduko hartan, hedabideei emandako laguntzen inguruan kontuak eskatu zizkion Eusko Legebiltzarrean Jasone Agirre EH Bilduko legebiltzarkideak Bingen Zupiria Eusko Jaurlaritzako Kultura eta Hizkuntza Politikako sailburuari. Eta, gaur, EH Bilduk atzera eraman du gaia osoko bilkurara, mozio bidez, eta gaiaren inguruan zuzenketa partzial bat adostu du Elkarrekin Podemos-IUrekin. Testuan, Jaurlaritzari eskatu diote jarrai dezala euskarazko hedabideei babesa ematen «haien eguneroko jarduera bermatzeko», eta etorkizunera begira euskarak eta hedabideen sektoreak dituzten «beharrizan eta erronketara» egokitzeko. Horrekin batera, galdegin diote hedabideen sektorearen egoerari errepara diezaiola arlo horretarako ematen dituen laguntzak bideratzeko garaian. Hala, «eraginkortasunari begira» Jaurlaritzari eskaera hau egin diote: azter ditzala komunikabideen audientziak neurtuko duen sistema propioa sortzea, eta laguntzak banatzeko orduan euskararen presentzia aintzat hartzeko era. EH Bilduren eta Elkarrekin Podemos-IUren ekinbideak ez du aurrera egin, talde guztiek aurkako botoa eman dutelako. Horren ordez, EAJk eta PSE-EEk sinatutako zuzenketak lortu du babesa, eta huraxe onartu da. Eusko Legebiltzarrak onetsitako proposamenak, besteak beste, eskaera hau egiten dio Eusko Jaurlaritzari: hedabideen sektoreak «oro har» duen egoerari errepara diezaiola arlo horretarako laguntzak emateko orduan. Horrez gain, testuak dio «bereziki babestu» behar direla euskarazko hedabideak, euskal komunikazio ekosistemaren barruan duten garrantziagatik, eta herritarrek informaziorako duten eskubidea euskaraz ere bermatzeko tresna direlako. Halaber, Jaurlaritzari eskatu dio jarrai dezala euskarazko hedabideak «babesten», baita etorkizunera begira euskarak eta hedabideen sektoreak dituzten behar eta erronketara egokitzen ere.


Summary: Duela astebete baino %26 eri gutxiago daude COVID-19ak jota ospitalean. Hego Euskal Herrian 634 gaixo daude erietxeratuta.

Pandemiaren datuak etengabe hobera egiten ari dira azken asteetan: gutxitzen ari dira positiboak, baita ospitalean dauden gaixoena ere. Hain zuzen ere, Eusko Jaurlaritzak eta Nafarroako Gobernuak emandako datuen arabera, 634 gaixok behar dute erietxeetako arta, daturik onena abenduaren 28tik. Kopurua etengabe ari da behera egiten: duela astebete baino %26 gutxiago dira, eta duela bi aste baino %37 gutxiago.

Halere, horietako batzuek sintoma larriak dituzte, eta ZIUetan daude. Hain zuzen ere, Hego Euskal Herriko ospitaleetan 104 pertsona daude COVID-19ak jota, eta 104 daude unitate horietan. Abenduaren 11tik erregistratutako daturik onena da. Eta etengabe ari da beherantz: joan den astean baino %10 eri gutxiago daude, eta duela bi aste baino %19 gutxiago.

Gero eta herritar gutxiago ari dira positibo ematen, baina datuak ez dira osoak, Osakidetzak eta Osasunbideak proba gutxiago egiten baitituzte. Atzo, esaterako, COVID-19a atzemateko 10.371 proba egin zituzten, eta 2.323 positibo atzeman zituzten haien bidez. Hau da, %22,4k eman zuten positibo. OME osasunaren Mundu erakundeak %5eko muga du ezarria pandemia bat kontrolpean edukitzeko.


Summary: Graduz aldatuta, kartzelara itzuli beharko du Jon Crespok. Espainiako Auzitegi Nazionalak gibelera bota du euskal presoari lehendik ezarritako hirugarren gradua, eta bigarren gradura itzularaziko dute. Basauriko espetxean sartu beharko du berriro.

Hirugarren graduan zegoen, eta bigarrenera itzuli beharko du berriro. Euskal presoen eskubideen aldeko mugimenduak salatu izan duen gradu erregresioak izen-abizenak ditu, izan ere: kasu honetan, Jon Crespo Galdakaoko (Bizkaia) euskal presoarenak. Etxerat-ek jakinarazi duenez, Crespok Basauriko (Bizkaia) espetxean sartu beharko du berriro, bigarren graduan. Espainiako Auzitegi Nazionalak hartu du erabakia, fiskaltzak hirugarren graduari jarritako helegite baten ondotik.

2002tik dago Crespo kartzelan, eta, Valdemoro, Topas, Murtzia eta Duesoko espetxeetan egon ondotik (Espainia), Basaurira ekarri zuten 2021eko irailean. Basauriko espetxean zegoela, hirugarren graduan ezartzeko proposatu zuen kartzelako tratamendu batzordeak, 2021eko urrian. Etxerat-ek jakinarazi duenez, ordutik kalean izan da preso galdakoztarra: «Eskatutako baldintza guztiak bete ditu, eta ez du, inola ere, sailkapena gaizki erabili».

Euskal presoen senideen elkarteak salatu du Cresporen kasuan Unai Fano euskal presoari gertatutakoaren «antzeko egoera errepikatu» dela. Fano 2021eko irailaren 28an itzularazi zuten Basauriko espetxera, bigarren gradura bueltatuta, nahiz eta zortzi hilabete lehenago espetxe horretako tratamendu batzordeak hirugarren gradura pasatu zuen.

Etxerat-ek salatu du Espainiako Auzitegi Nazionala «oztopoa» dela «euskal presoek beren eskubideak erabili eta espetxe legezkotasunaren aldeko bidea» egin ahal izan dezaten. «Autoak salbuespen handiagoa» dakar, Etxerat-en hitzetan, «duela lau hilabetetik kalean normaltasun osoz eta ezarritako baldintza guztiak errespetatuz zegoen pertsona baten birgizarteratzeko eskubidea urratzen» duelako. Elkarteak gogorarazi du lege «arrunta» aplikatuko balitzaie euskal preso «askok» etxean beharko luketela.


Summary: Dassault enpresako langileak protestan dira lansarien igoera eskatzeko. Enpresak irabazi handiak eginik ere zuzendaritzarekin egin negoziazioen blokeoa salatu dute

Azarotik protestan dira Angeluko Dassault Aviation hegazkingintza enpresako langileak, ez dutelako lortu haien lansaria nahi bezainbat emendatzea. Greba izan dute gaur, Angeluko (Lapurdi) egoitzan. Goizetik barrikadak egin dituzte enpresaren aitzinean, egurrezko paletei su emanez, CGT eta CFDT sindikatuek deiturik. Dozenaka langilek enpresarako sarbidea oztopatu dute, produkzioa oztopatzeko asmoz.

Izan ere, 2020tik urteroko nahitaezko negoziazioen barruan lansariaren emendatzea blokeatua da, sindikatuen arabera. 2020an, zuzendaritzak lansaria ez zien batere emendatu, eta 2021ean, %0,5. Aitzineko bi urteetan bezala, aurten ere zuzendaritzak ez ditu langileen aldarrikapenak bete, langileek eta sindikatuek salatu dutenez.

Zuzendaritzak, alta, hitzarmen bat izenpetu zuen Unsa eta CFE erakunde sindikalekin, baina ez da CGT eta CFDT sindikatuen eskakizunen neurrikoa. Protestan diren langileek, erraterako, hilabeteko lansari garbiaren 200 euroko emendatze bat eskatzen dute. Halaber, galdetzen dute ere lan arduradunen eta langileen artean ber emendatzeak izan daitezen.

Jean Michel Aroztegi Dassault enpresako langilea da, eta CGT sindikatuko ordezkaria. Zuzendaritzak arduradunen eta langileen artean egiten duen bereizketa gaitzetsi du: «Kontua da badela diferentzia handi bat lan arduradunen eta langileen arteko lansariaren emendatzean; kasik erran genezake diskriminazio bat dela. Arduradunek duten lansari emendatzea langileena baino goragoa da, beti. Badira urteak egoera hau pairatzen dugula, eta, emeki, langileon baitan aiherkundea sortzen hasi da». Hala, azken bi urteetan protestak egin dituzte, baina hozka bat igo zuten abendu hasieran. Orduz geroztik, greba hasia dute: aldizkakoa egiten dute gehienetan, eta greba egun batzuk ere antolatzen dituzte, «indar harremana atxikitzeko».

Zehaztu behar da Dassault enpresak hegazkin militarrak eta negozio bidaietarako hegazkinak fabrikatzen eta saltzen dituela. Angeluko lantegia da enpresaren handienetakoa: 800 langile ari dira bertan —horietako %80k parte hartzen dute mobilizazioan, sindikatuen arabera—. Pandemia garaian, Dassault Aviation enpresak urteko negozio zenbateko handia egin du. Kasurako, urte hastapenetik Rafale modeloko 142 armadako hegazkin saldu dizkie Indonesiari eta Arabiar Emirerri Batuei. Indonesiarekin egin duen tratuaren berri eman du gaur enpresak, hain justu. Salmenta horiek irabazi handiak ekarri dizkiote enpresari: Rafale hegazkin bakoitza 200 milioi eurotan saltzen du, eta Falcone motako hegazkin bakoitza 25-55 milioi euro inguruan. «Bi urte horiek gogorrak izan dira pobreentzat eta langileentzat, hots, gizartearen gehiengoarentzat. Baina milioidunak are gehiago aberastu dira; horien artean da Dassault enpresa. Dirua bada, eta baliabideak badira gure lansarien emendatzeko», aldarrikatu du Aroztegik.

CFDT sindikatuko bozeramailea da Alain Darmendrail, Dassault enpresako langilea. Hark ere uste du enpresaren irabaziak ikusirik langileen lansariak emendatzeko «tenorea» dela. Inflazioa ere kontuan hartzea «gutxienekoa» dela dio. «Gure eskaeraren kopurua kalkulatzean, inflazioa kontuan hartu dugu: %2,8koa da. Beraz, minimoa da inflazioaren heineko igoera izatea gure lansarietan. Zuzendaritzak hori ere ez du onartu langile guztientzat: bidea badugu oraino egiteko». Langileak mugimenduan segitzeko prest dira. Bihar, aldizkako greba eginen dute, postua tarte batez utziz. Aroztegi: «Produkzio gaitasuna apaldu da protesta hasi dugunetik; indar harremana atxiki behar dugu».


Summary: PSE-EEk eta EH Bilduk Iruña Okan eginiko akordioak PP haserretu du. Ezkerreko indarrak ados jarri dira 2022ko aurrekontuak onartzeko, baina erabakiak sozialisten eta popularren arteko «leialtasuna» kolokan jarri du, Iturgaizek ohartarazi duenez. PPko eta PSE-EEko buruzagiak datorren astean biltzekoak ziren, baina PPkoak bertan behera utzi du bilera.

PSE-EEk eta EH Bilduk aurtengo aurrekontuak onartzeko akordioa lortu dute Iruña Okan (Araba). Gobernu taldeak EH Bilduren proposamenak sartu ditu aurrekontu proiektuan, eta PPren haserrea eragin du horrek. Izan ere, sozialistek PPkoen babesa dute herrian 2005etik. Horregatik, Carlos Iturgaiz Araba, Bizkai eta Gipuzkoako PPko buruak bertan behera utzi du Eneko Andueza PSE-EEko idazkari nagusiarekin datorren astean egitekoa zen bilera.

PPko buruak Miguel Angel Montes Iruña Okako alkateari egotzi dio herriko gobernu akordioa «hautsi» duela; erabakiak bi alderdien arteko «leialtasuna» kolokan jarri duela adierazi du Iturgaizek. Azaldu duenez, PSE-EEk ez zuen beharrik akordioa onartzeko, eta erabaki hori hartu izanak sozialisten eta EH Bilduren arteko arteko akordio berriak iragartzen ditu. Horrez gain, «ezkerreko fronte baterantz» doan bide «erradikal» batean kokatu du PSE-EE.

Horrekin batera, Iturgaizek salatu du Espainiako Gobernuak «ETAko buruzagitzak» proposatu dion «erosketa zerrenda» onartu duela; bertan sartu ditu, besteak beste, presoen hurbilketak, kartzelatik ateratzea eta beste «kontzesio» batzuk. Fernando Grande-Marlaska Espainiako Barne ministroaren dimisioa ere eskatu du.


Summary: Macronek sei erreaktore nuklear berri agindu ditu 2035. urterako. Itsasoko 50 parke eoliko jarri nahi ditu 2050erako, eta hamar aldiz handitu potentzia fotovoltaikoa

Emmanuel Macron Frantziako presidenteak handitu egin du energia nuklearraren aldeko apustua. Iragarri du beste sei erreaktore nuklear egingo dituztela, 2028an hasita eta 2035. urtean martxan izateko. Gainera, agindu du inbertsio handiak egingo dituela energia berriztagarrietan: itsasoko 50 parke eoliko jarri nahi ditu 2050. urterako (40 GW), bikoiztu egin nahi ditu lurreko parke eolikoak, eta energia fotovoltaikoan instalatuta dagoen potentzia oraingoa halako hamar izatea bilatuko du (100 GW).

Ikusteko dago zer gertatuko den iragarpen horiekin, presidentetzarako hauteskundeen atarian baitago Frantzia. Ofizialki Macron ez da oraindik hautagaia, baina bai faborito argia boz horiek irabazteko. Inkestetan aukera duten gainontzeko hautagaiak eskuindarrak dira, eta nuklearraren defendatzaile sutsuak.

Macronek baztertu egin ditu soilik iturri berriztagarriekin argindar hornidura ziurta dezatela diotenen argudioak: «Aditu bakar batek ere ez du esaten posible dela. Errealitateak, kontrara, erakusten digu aldi berean bi oinarri behar ditugula [berriztagarriak eta nuklearra]. Ekologikoki eta ekonomikoki egokiena da».

Halaber, Macronek EDF argindar konpainia publikoari eskatu dio ahalik eta gehien luza dezala bere erreaktore nuklearren bizitza. Iragarpen horrekin argi erakutsi du alde batera utzi duela agintaldiaren amaieran hamalau zentral nuklear ixteko plana. Bi erreaktore bakarrik itzali dituzte, Fessenheimen (Alsazia).

Frantzia da Europako Batasunean nuklearraren alde apustu garbiena egin duen estatua. Gaur egun 56 erreaktore ditu, hemezortzi zentraletan banatuta. Horietatik hamahiru itxita ditu orain, herdoiltze arazoak dituztelako.

EPR modeloaren arazoak

Macronek agindu dituen sei zentral nuklear berriak EPR modelokoak dira. Belaunaldi berri horretako zentral bakarra egiten ari dira orain, Flamanvillen (Normandia). Arazoak besterik ez du sortu proiektuak: 2007an hasi zuten, eta 2012an amaitu nahi zuten, baina irekiera data 2024ra atzeratu dute jada. Gainkostuak izugarriak izan dira: 3.000 milioi euro kostatu behar zuenak 20.000 milioi inguruko prezioa du dagoeneko.

Gainera, mila milioi euroren inbertsioa agindu du SMR erreaktore nuklear txikiak garatzeko.


Summary: Ibon Koteron eta Gemma Martinez izango dira Farolin eta Zaranbolas Bilboko inauterietan. Koteronek albokari emandako bultzada nabarmendu du hiribilduko Jai Batzorde Mistoak, eta arte eszenikoetan egindako ibilbidea aitortu diote Martinezi. Otsailaren 24tik martxoaren 1era egingo dira inauteriak.

Bilboko inauterietako pertsonaia ezinbestekoak dira Farolin eta Zaranbolas, eta hiribilduko gizon eta emakume nabarmenek gorpuzten dituzte, hurrenez hurren. 2022ko aratusteetarako bi asteren faltan —otsailaren 24tik martxoaren 1era bitartean egingo dituzte—, hiribilduko Jai Batzorde Mistoak dagoeneko iragarri ditu aurtengo aukeratuak: Ibon Koteron musikaria izango da Farolin, eta Gemma Martinez antzezlea Zaranbolas.

Albokaria da Koteron, eta musika tresna hedatu izana aitortu dio batzordeak, hala nazioarteko artistekin lan egitean nola bakarkako diskoetan. «Musikaren jenioa da, jai guztietan hain presente dagoen musika tresnari bultzada ematen diona, albokaren iraultzailea, eta Bilboko enbaxadore euskalduna». Martinezi dagokionez, haren ibilbide profesional luze eta askotarikoa azpimarratu dute. «Dibertigarria, graziosoa, saltseroa... Antzerkitik, zinematik, telebistatik, bakarrizketetatik... igaro da; umorez betetako bizitza aprobetxatu du».

Epaiketa, otsailaren 25ean

1984tik, Bilboko aratusteetako parte dira Farolin eta Zaranbolas. Baserri giroko inauteri tradizionaletan dute jatorria biek ala biek, baita haien epaiketak ere. Lehen, urteko «gaiztoen» kontrako zigorrak ezartzen ziren ekitaldi horretan, baina Bilboko inauterietan umorezko emanaldia izan da beti. Otsailaren 25ean egingo dute.


Summary: Murrizketa guztiak bertan behera utzi ditu Jaurlaritzak. Osasun larrialdia amaitutzat eman dute, eta Labi bera sakabanatzea erabaki dute. Datorren astelehenetik aurrera sartuko da indarrean Labiren erabakia.

Izurria dela-eta ezarritako murrizketa neurri guztiak bertan behera utzi ditu Eusko Jaurlaritzak. Ez tabernetan ordutegi mugarik, ez hamarnaka eseri beharrik, ez edukiera murrizturik. Labik hala jakinarazi berri du: aurrerantzean bertan behera geratuko dira Araban, Bizkaian eta Gipuzkoan COVID-19ari aurre egiteko neurri guztiak. Eta Eusko Jaurlaritzak amaitutzat eman du osasun larrialdia ere. Larunbatean jakinaraziko dute zehatz-mehatz neurriak nola arinduko dituzten, eta astelehenetik egongo da indarrean Labiren erabakia. Madrilen esku dauden neurriak soilik mantenduko dira: kirol estadioetako edukierak eta maskara erabili beharra.

Datu batzuk eman ditu erabakia berresteko: besteak beste, esan du urtarrilaren 4an 14.000 kasu baino gehiago atzeman zituztela, eta herenegun, 1.778; azken hamalau egunetako 100.000 biztanleko intzidentzia metatua 1.956 kasura jaitsi dela; eta kutsatutako bakoitzak beste zenbat pertsona kutsatzen dituen adierazten duen R0a 0,68koa dela adierazi du, 2020an konfinamendu estua amaitu zenetik txikiena. Gainera, goraipatu du adierazle guztiek beheranzko joera dutela, eta omikron aldaerak hildako eta ospitaleratze gutxiago eragiten dituela proportzioan.

Txertaketari ere erreparatu dio. Txerta daitezkeen herritarren %93k txertoa hartua dutela ere jakinarazi du, eta horren garrantzia nabarmendu du: Urkulluren hitzetan, positibo eman duen txertatu gabeko pertsona batek lau aldiz arrisku handiagoa du ospitaleratzeko txertatuta dagoen batek baino.

Halere, baina, «zuhurtziaz» jokatzeko eta prebentzio neurriak betetzeko eskatu die Urkulluk herritarrei, hala nola distantzia errespetatzeko, maskara janzteko eta leku itxiak aireztatzeko. Izan ere, esan du pandemia ez dela amaitu: «Pandemian jarraitzen dugu, eta hildakoak eta gaixotasun larriak eragiten ditu». Atzera egiteko aukera ere mahai gainean jarri du: «Ezin dugu jakin gainditzen ari garen seigarren olatu hau azkena izango denik».

Orain ezarrita dauden neurri nabarmengarrienak hauek dira: ostatu eta merkataritza guneetan 01:00etarako bukatu behar da jarduera oro, tokien edukierak ezin du gainditu %60ren langa, ostatuetan-eta gehienez hamarreko taldeak elkartu daitezke, eta barran ezin da kontsumitu. Horiek, beraz, bertan behera geratuko dira astelehenean.

Orain bi aste egin zuen azken bilera Labik, eta, Jaurlaritzako iturrien arabera, orduan neurriak luzatzea erabaki bazen ere, «argiagoa eta positiboagoa» da orain osasun krisiaren egoera, eta horrek modua ematen du aurrerako urrats handi bat egiteko. Eta antzeko norabidean ari dira erakunde gehiago ere. Nafarroan atzo jakinarazi zuten murrizketa handienak bertan behera utziko dituztela hilaren 15etik aurrera. Indarrean jarraituko dute, hala ere, hainbat neurrik: esaterako, toki itxietan maskara erabili beharko da.

Espainiako Gobernuak horretarako modua emanda, kalean gaur ja ez da beharrezkoa maskara eramatea, eta jolasgaraietan ere umeak maskararik gabe uztearen aldeko ahotsak ozendu egin dira. Nafarroan ja badute horretarako era, eta, Eusko Jaurlaritzako Osasun eta Hezkuntza sailek hitzartuta, Eusko Jaurlaritza ere horren aldeko mezuak helarazten hasi da gaur eskoletara.


Summary: Hezkuntza itunerako oinarrietan «euskarazko eredu orokortu eta bakarra» falta dela sumatu du Ikastolen Elkarteak. Begi onez hartu du doakotasunaren kontzeptua eta segregazioaren gainean egiten den proposamena, eta, hurrengo egunetan sakonago xehatuko badu ere, esan du Hezkuntza Akordioa eta Legea aberasteko proposamenak egingo dituela.

Ikastolen Elkarteak plazaratu du lehen iritzia. Euskarazko ereduaren zehaztapen faltan, euskal curriculumaren eta Euskal Herriaren aitortzan ikusi ditu hutsunerik handienak Eusko Legebiltzarreko Hezkuntza batzordeko buruak hezkuntza sistemarako hitzarmenaren oinarriak jaso dituen dokumentuan. Bestalde, begi onez ikusi ditu doakotasunari eta segregazioari buruz egiten dituen proposamenak. Dokumentua aberasteko ekarpenak egiteko prestasuna agertu du.

Uste du eredu berri baterantz egiteko garaia dela, «eztabaida antzuetan» erori gabe: «Gure iritziz, adostasun sozial berri bat eraikitzeko garaia da, denok batera hezkuntza eredu berri baterantz urratsak egiteko garaia da».

Ados dago denek eskubide eta betebehar berdinak izango dituzten puntuarekin. Halaber, bat egiten du doakotasunari buruzko proposamenarekin: «Bat egiten dugu ere Hezkuntza Zerbitzu Publiko horretan egongo diren ikastetxeek %100 finantzatuak egongo direla eta, ondorioz, zerbitzu publikoan dauden ikastetxeetan doakotasun erreala bermatuko dela dioen azalpenarekin». Baina betebeharren baldintzetan bakarra agertzea «harrigarria» egin zaie. «Segregazioa eta gizarte bazterketa gainditzeko ahaleginean aktiboki jarduten duten neurrian». Uler dezakegu lehenengo testuan konpromiso eta betebeharrak ez agertzea, baina ez dugu ulertzen baldintza bakar bat agertzea (baldintza horrekin ados egon arren)». Ikastolek aurkeztutako dekalogoan puntu hauek jaso zituzten: euskal curriculumean oinarritutakoa; euskara eta euskal kultura ardatz dituena; hezkidetza, laikotasuna eta inklusibitatean oinarritua; irabazi asmorik gabekoa, kudeaketa autonomo eta parte-hartze demokratikoarekin. «Uste dugu balio horietan guztietan oinarritutako zerbitzua beharko lukeela izan. Bereziki euskarari dagokionez, zergatik ez da ipintzen euskara segregazioaren parean? Horrelako esaldi baten bitartez izatea proposatzen dugu: '...betiere ikasleen euskalduntze ahaleginean aktiboki jarduten duten neurrian'».

Dokumentuak euskara ardatz duen sistema eleaniztunaren alde egiten du, baina aurreraxeago gehitzen du euskal hezkuntza dagoeneko euskara ardatz duen sistema eleaniztuna dela. Horrenbestez, ikastolen elkarteak uste du ez dela argi geratzen zein den aldea. «Hori, guretzat, ezinbesteko neurria da, askotan adierazi dugun moduan. Murgiltze eredua ezarriko den ala ez ere argitu beharra dagoela uste dugu; urteetan aldarrikatzen ari gara hau ere. Beraz, akordioarekin lege artikulatua jorratu ahal izateko, beharrezkotzat deritzogu hezkuntza-sistemak eredu orokortu eta bakarra izango duela berariaz jasotzea». Hezkuntza sistema ziklo berri batean sartzekotan, hizkuntzaren gaiari ere anbizio heltzea ezinbestekotzat dute: «Oinarrizko euskara-gaitasuna belaunaldi berri guztiei bermatuko dien eredu berri orokortua ezartzea da aukerarik justuena eta berdinzaleena, eta lehen akordio honek hori jaso beharko luke». Iazko abenduaren 16an aurkeztu zuen Kontseiluak Hezkuntzaren gehiengo sindikal eta eragileekin batera eskaera horixe egiten zuen adierazpena. Ikastolen elkarteaz gain, EHIGE, Kristau Eskolak, HikHasi, Heize, ELA, LAB eta Steilas zeuden akordioan, besteak beste.

Halaber, sumatu du ez direla aipatzen euskal curriculuma eta Euskal Herria: «Agerikoa da EAEn lantzen den Lege baten inguruan ari garela; hala ere, Ikastolok uste dugu gure gizarte osoan dagoen nahia bideratzeko ahalegina egin beharra dagoela. Eta horretarako bideak badaudela uste dugu: batetik, Euskal Herrian dauden ikastetxe guztien arteko harremanak bideratuz edo ikastetxeen arteko sareak hedatzea bultzatuz; eta, bestetik, Europa mailan dagoen legedia erabiliz, elkarlana sustatzeko erakundeak sortuz eta baliatuz, egungo errealitatetik abiatuta hezkuntza sistema propio bat Euskal Herri osoan eraikitzeko tresna izan daitekeena eta denontzat estrategikoak diren proiektuak bideratzeko balio dezakeena».

Segregazioaren inguruan egiten duen proposamena egokitzat jo du: «Eskolatzeko orduan herritar guztien aukera berdintasuna (baldintza berdinak bermatuz) eta hezkuntza eskaintzaren barruan ikastetxea hautatzeko eskubideak bermatzen dira... Biak».

Dokumentua jorratzen eta xehatzen segituko dutela iragarri dute, eta ekarpenak Eusko Legebiltzarrera igorriko dituztela esan dute, «guztion artean aberasteko».


Eztarri bat, eta bi hezur

Summary: Eztarri bat, eta bi hezur. Athleticek berdindu egin du Valentziaren aurka Espainiako Kopako finalerdien joanekoan, San Mamesen (1-1). Martxoaren 2an askatuko da korapiloa.

Gauzak ez dira aurrez uste bezalakoak izaten batzuetan. Athleticek ez du lotu oraindik Espainiako Kopako finala jokatzeko aukera... iritzi askotan hala aurreratzen bazen ere. Motiboak ere bai horretarako, ziurrenik; Valentziaren izena ez delako Bartzelonarena eta Real Madrilena bezain gizena. Aurreko kanporaketetan bi talde loriatsuak bota eta gero zaleen aurrean, Valentzia jaki gozoa izango zela pentsatuta sartuko ziren San Mamesera. Baina hezur bat jarri zaie parean etxekoei, eta, haiek ere hezurrez mozorrotu badira ere inauterien atarian, eztarri bakarretik pasatuko da bietako bat final handira. Martxoaren 2an dute finalaren aurreko azkeneko afaria, Valentzian, eta bana berdinduta eseriko dira. Gaurko emaitza, hain justu (kanpoko golek ez dute bi balio orain).

Partidaren aurreko aldeko haizeak beste zerbait iragartzen zuen etxekoen jokoan. Baina taldeak elkar baldintzatzen dira, edo horretara ere ateratzen dira zelaira. Valentziaren kasuan, garbi asko ikusi zen partida hasi orduko: Athletici ez zion utzi baloia atzean ukitzen, presioarekin; Iñaki Williamsi ez zion korrika egiten utzi, falta azkar eta geldi; eta saiatu zen etxekoen presio itoa askatzen bere zelaian, baloia azkar joz zuri-gorrien aldera. Kateatu egin zuen Marcelinoren taldea Valentziak aurreneko minutu luzeetan. Baita estutu ere ezker hegaletik egindako erasoetan (hortik bakarrik egin zuen gora ia partida osoan); beste kontu bat izan zen Gaya atzelariak eta Bryan Gil hegalekoak erdiraketetan asmatzea.

Etxekoen artean, hegal horretan Lekue jarri zuen entrenatzaileak, De Marcosek positibo eman zuelako. Bi taldeak, bestelakoan, marrazki edo sistema berarekin zeuden: 1-4-4-2. Jokalari guztiek zeukaten parekoa aurrez aurre zelaiko edozein tokitan. Williams eta espazioak behar zituen Athleticek, baina lotuta zeukaten aurrelaria Valentziako atzelariek. Deseroso zegoen etxeko taldea aurreneko minutuetan. Baina berehala mozorrotu zen Valentziaz: "Honela nahi duzu jokatzea? Ba horrela jokatuko dugu". Epaileari presioa sartu, buruz buruko lehietan aurkaria bezain indartsu sartu, alboko sake pare bat azkar atera eta Valentzia lekuz kanpo harrapatu... Kontua da partida etxekoen aldera joaten hasi zelaia konturatzerako. Gauza txiki horietan beste eskarmentu bat erakutsi zuten etxekoek, kanpotarren gaztetasuna baliatuz.

Gazteak bizitasuna bezain handia izan ohi du urduritasuna, eta ia sartu zuten gola bere atean Diakhaby atzelariak eta Mamardaxvili atezainaren artean, 19.minutuan. Hortik aurrera gehiago suspertu zen Athletic, eta Williamsek pare bat jaurtiketa egin zituen. Traba, korapiloak eta loturak askatzeko bide zuzena izan ohi dira geldikako jokaldiak, eta hori baliatu zuen Athleticek aurretik jartzeko: Munianek erdiratu kanpotik barrura, eta Raul Garciak gola, jokoz kanpokoa justu-justu libratuz. Golak itzali egin zuen erabat Valentzia. Baina ez zen asko piztu Marcelinoren taldea.

Bigarren zatia hasterako, Vivianek Yeray ordezkatu zuen, minez zelako. Aldatu ez zena partidaren gidoia izan zen. Lehen baino lotuago eta trabatuago, bi hezur lodi parez pare. Bientzat zen irabazia azkenean: Athleticek aldeko zuen emaitza, eta Valentziari bategatik galtzea ere hain txarra ez zitzaiola iruditzen ematen zuen. Faltak,ezin martxa hartu, bizitu nahi eta geratu... Horrela zihoan finalerdien joanekoa, Valentziak golaren jaki gozoa aurkitu zuen arte: eskuinetik izan zen gainera, ezustean, eta Bryan Gilen gertuko errematea ondo urrundu bazuen ere Agirrezabalak, aldaratzea Hugo Durori joan zitzaion, bultza eta berdinketa.

Athleticen minutu txarrenak heldu ziren gero. Valentziak aurrera egin zuen, gainera, eta haien atzoko golegileak izan zuen bigarrena sartzeko aukera. Kanpora egin zuen jaurtiketa, baina, 77.minutuan. Athletic azkenera suspertu zen, lehenagotik ari bazen ere Marcelino halakoak eskatzen jokalariei. Erasoan, Villalibrek eta Sancetek bukatu zuten, eta pare bat aldiz sartu zen taldea aurkariaren arean. Azkenekoa egokia zatekeen garaipena lortzeko, baina Villalibreri ateko zuloan kendu zion errematea Valentziako atzelariak.

Hantxe erabakiko da dena. Sevilla gora eta Sevilla behera sano ibili direnek Valentziako finala dute orain buruan. Lanak poliki egin behar direlako gehienetan: pusketaka. Valentziaren hezurrari ez zion kosk egin atzo Athleticek, baina berriz jarriko zaio platerean datorren hilaren hasieran. Ez da atzokoaren aurretik uste zena inondik ere, baina, gutxienez, kanpotarren hezur sendoa ez zitzaion kontrako eztarritik sartu Athletici.


Summary: Verter Recyclingek ia bikoiztu egin zituen irabaziak amildu aurreko bi urteetan. 2019an, Zaldibarko zabortegia hautsi aurreko urtean, 3,8 milioi euroren mozkin garbia atera zuten jabeek, eta ireki zutenetik, 15,1 milioi eurorena. Irabazien hazkunde ezohikoak izan zituen 2018an eta 2019an, eta jabeek 5,5 milioi euro patrikaratu zituzten 2012tik.

Hautsi eta amildu ez balitz, aurten beteko zen Zaldibarko zabortegia (Bizkaia). 2011n ireki zuten, eta berez 35 urtez aritzeko baimena zuen, 2046 arte. Baina espero baino hiru aldiz azkarrago ari zen betetzen, zabor tonak eta tonak hartuz, eta, amildu zenean, Iñaki Arriola orduko Eusko Jaurlaritzako Ingurumen sailburuak azaldu zuen erritmo berean jarraitu izan balu aurten bertan gainezka egongo zela zabortegia eta itxi egin beharko zuketela. Zabor mendia handituz zihoan erritmo berean zihoazen diru sarrerak handituz jabeentzat, eta hori erakusten dute Verter Recycling 2002 sozietate mugatuaren kontabilitate liburuek: 2018an eta 2019an ia bikoiztu egin zituen aurreko sei urteetako irabazi garbiak.

2012 eta 2017 artean 8,6 milioi euroren mozkin garbia irabazi zuten zabortegiaren jabeek. 2016 arte, urteko irabazi garbiak inoiz ez ziren 1,5 milioira iritsi. 2017an azeleratu ziren irabaziak: 1,74 milioi euro. 2018an, are gehiago, aurreko urtean baino milioi bat euro gehiago irabazi baitzuten, garbi: 2,72 milioi euro guztira. Eta 2019an, askoz gehiago oraindik, aurreko urtean baino milioi bat euro gehiago irabazi zutelako: 3,8 milioi euro. Guztira, 15,1 milioi euroren irabazi garbiak jaso zituen enpresak zortzi urte horietan. Eta horietatik 6,5 milioi (%43), zabortegia amildu aurreko bi urteetan.

Zabortegia handitzen ari zen erritmoaren seinale da datua: hondakinen %37 azkeneko bi urte horietan hartu zituen. Baina bada datu deigarri bat hazkunde horretan: 2019an aurreko urtean baino hondakin gutxiago jaso zituen Zaldibarko zabortegiak, 30.000 tona gutxiago —agiri ofizialen arabera, 511.000 tona hondakin hartu zituen 2019an, eta 541.000 tona 2018an—. Eta, hondakin gutxiagorekin ere, 2018an baino milioi bat euro gehiago irabazi zituzten jabeek —jasotako tonako kobratzen dute zabortegiek, eta materialaren arabera—. Auditoria dokumentuek ez dute argitzen zertan oinarritu zen irabazien hazkunde hori urte batetik bestera; gastu batzuk murriztu zituztela aipatzen du.

Lau milioi euro patrikara

Zorrak kitatu, probisioak gorde, irabazi garbiak atera... eta jabeei onurak ere ematen zizkien zabortegiak. BERRIAk argitaratu izan ditu Verter Recyclingen aurreko urteetako diru kontuak, eta, horien arabera, aurreko urteetan ere dibidenduak eman zizkien enpresak jabeei: 2014an, 2015ean eta 2016an, urtero 405.768 euro; eta 2013an, 202.883 euro. Baina azken bi urteetan askoz irabazi handiagoak atera zituzten jabeek ere: 2019an 3,25 milioi euro partitu zituzten enpresaren jabeen artean; eta 2018an, 811.536 euro. Guztira, azken bi urte horietan bakarrik, lau milioi euro patrikaratu zituzten jabeek; eta 2012tik, 5,5 milioi euro baino gehiago.

Azken bi urteetan zabortegiak hartu zuen abiaduraren erakusle, konparaketa hau: 2012 eta 2017 artean 1,76 tona hondakin jaso zituen Verterrek, eta 8,6 milioi euro irabazi. Horrek esan nahi du jasotako hondakin tona bakoitzeko 4,9 euroren irabazi garbia atera zutela. 2018an eta 2019an, berriz, 1,05 tona hondakin jaso zituzten, eta 6,5 milioi euro garbi irabazi. Alegia, 6,2 euro hondakin tona bakoitzeko. Errentagarritasunaren hazkunde hori nola gertatu zen ez dago garbi agiri ofizialei begiratuta. Baina kontuak berez egin litezke: amildu ez balitz eta 2022 arte erritmo berean jarraitu izan balute zaborrez betetzen, beste hamar bat milioi euro gehiagoren irabazi garbia pilatuko zuten 2022 arte.

Ahoztar Zelaieta kazetariak argitara eman ditu Verter Recyclingen 2019ko diru kontuak. Berez 2020an aurkeztu behar zituen, baina pandemiaren harira atzeratu egin dizkiete betekizun batzuk enpresei, eta aste honetara arte ez dira publiko egin. 2020ko abenduan sinatu eta aurkeztu zuten 2019ko diru kontuen auditoria. Gaurve auditoreek egin dute txostena. 2018ko diru kontuak ere haiek auditatu zizkioten Verter Recyclingi; aurretik beste enpresa bati ematen zioten lan hori.

9,5 milioi euro gordeta, zigilatzeko

Auditoreek nabarmentzen dute enpresaren egoera ekonomikoa ona zela amildu aurreko garai horretan. Epe laburreko zorrei aurre egiteko finantza baldintza onak zituen —zor hori ia erdira murriztu zuen 2019an—, enpresa abiatzeko maileguak kitatuak zituen... Eta zabortegia betetzean —aurten bertan gerta zitekeena—, hura zigilatu eta erabat ixteko 9,5 milioi euroko funts bat gordea zuen. Kontuak egiteko: 2018an 8,5 milioi euro zituzten gordeak obra horretarako, eta horrek esan nahi du urte batetik bestera milioi bat euro gehiago atera zutela lan horietarako. Zabortegia ixteko ordua gero eta gertuago sumatzen zuten seinaletzat har liteke.

Izan ere, zabortegiak negozio berezia dira: jabeak behartuta daude diru kantitate handiak gordetzera azkenerako, zabortegiak zigilatzeko lanek kostu handiak dituztelako. Verterrek ez zuen arazorik alde horretatik, irudi duenez, urtero handitzen zuelako obra horietarako probisioa.

2019ko diru kontuen berri ematen du auditoreak, baina ez du aztertzen, ez dagokiolako, ezbeharra gertatu ondorengo Verterren finantza egoera. Auditoria egin zuten garaian, enpresako jabeak negoziatzen ari ziren zabortegian hildako bi langileen familiekin. Iazko irailean akordioa egin zuten, eta langileen kontrako delituagatik Durangoko Instrukzioko 1. Aretoan egiten ari ziren epaiketa itxi egin zuten. Zuhurtziagabekeriazko bi hilketa egin zituztela aitortu zuten inputatuek —Jose Ignacio Barinaga enpresaren sortzaileak, Arrate Bilbao haren iloba eta enpresaren kudeatzaileak eta Juan Etxebarria ingeniariak— eta senideei kalte ordaina ematea hitzartu zuten: 2,75 milioi euro guztira. Verter Recycling enpresa likidatzen hasi ziren iaz —senideekin akordioa egin eta gutxira—, eta Barinagaren bi ilobak izendatu zituzten likidatzaile.

Auditoriak argitzen du 500.000 euroko berme bat jarria duela enpresak, eta aktibo likidoak blokeatuta dauzkala. Eusko Jaurlaritzak hartu ditu bere gain, subsidiarioki, hildako bi langileak bilatzeko eta zabortegia egonkortu eta zigilatzeko lanak, eta auditoriak ez du zehazten Verterrek kostu horietatik zenbat hartu dituen bere gain. Administrazio publikoari 30 milioi euro baino gehiago kostatu zaio zabortegia lehengoratzea.

Jaurlaritzak hiru zigor txosten irekiak ditu enpresaren kontra, Bizkaiko Diputazioak beste bat, zabortegia egonkortu eta ixteko egindako obren kostuari aurre egin beharko diote, hildako langileen senideei kalte-ordainak eman, eta Durangoko azken epaiketaren emaitzaren zain egon, beste zigorrik ere jasoko duten jakiteko. Eta, azken urteetan irabazi handiak izan bazituen ere, hemendik aurrera gastu handiak izango dituzte Verter Recyclingek eta haren jabeek.


Summary: Tolosako inauteriak eginen direla baieztatu du udalak. Gaur emanen dute ospakizunari buruzko xehetasun gehiago. Tolosaldeko Ataria-k eman du udalaren erabakiaren berri.

Atzo iluntzean atera zen albistea argitara: Tolosako Udalak baieztatu du inauteriak antolatuko direla aurten. Tolosaldeko Ataria-k zabaldu du informazioa. Hedabidearen arabera, herriko karrozen elkarteko kide batek eman die erabakiaren berri. Iaz, COVID-19aren izurritearen ondorioz, Udalak bertan behera utzi zituen inauteriak. Aurten, baina, baiezkoa eman dute, egoera aski hobea dela iritzita. Inauteriak bueltan dira Tolosan.

Tolosaldeko Atariak emandako informazioaren arabera, Udalak gaur plazaratuko du inauteriei buruzko informazio osatuagoa, ohar bidez. Hain zuzen, jakinarazi dutenez, udala karrozen elkarteko kideekin bildu zen atzo ospakizunaren gainean erabakiak hartzeko, «gutxieneko batzuk adosteko». Ordea, hain zuzen ere atzo jakinarazi zuen Eusko Jaurlaritzak laster bertan behera izanen direla COVID-19aren kontrako neurri gehienak. Jaurlaritzaren urratsak guztiz baldintzatu du Tolosako Udalarena, ospakizuna egitearen alde agertzeraino.

Irakurri albistea, hemen: Tolosaldeko Ataria: Tolosako inauteriak egingo dira


Summary: Pandemiaren «kolpearen» ostean, «berrabiarazteko garaia» iritsi dela esan du Urkulluk. Osakidetzak «paradigma aldaketa» behar duela uste du EH Bilduk. Osasun sistemaren «egiturazko arazoei» heltzeko eskatu du Elkarrekin Podemos-IUk.

Kontrolerako osoko bilkura egiten ari dira Eusko Legebiltzarrean, eta pandemiaren kudeaketari buruz eta aurrera begirako urratsei buruz mintzatu da Iñigo Urkullu lehendakaria. Atzo, Labik erabaki zuen Araban, Bizkaian eta Gipuzkoan indarrean ziren neurri murriztaile guztiak bertan behera uztea, eta lehendakariak gaur berretsi du pandemiaren adierazle guztiek joera positiboa erakusten dutela eta hemendik aurrera «arretaz» jarraituko diotela zientzia komunitateak pandemiatik endemiara igarotzeko prozesuaz zabalik duen eztabaidari. Hala ere, gogoratu du oraindik pandemia ez dela desagertu, birusaren mutazio gaitasuna arriskutsua dela, eta mundu zabalean txertaketa defizita dagoela. Jaurlaritzak «berreskuratzeari» lehentasuna emango dio hemendik aurrera: «Pandemiaren kolpearen ostean, berrabiarazteko unea da. Bultzada berri baterako aroan gaude». Bere hitzetan, gazteria, gizarte-kohesioa, zaintza-sistema, eraldaketa ekonomikoa, susperraldia eta indarberritzea izango dira Eusko Jaurlaritzaren estrategiaren zutabeak.

Osakidetzaren greba

EHBilduk eta Elkarrekin Podemos-IUk galdetu diote ea zein neurri hartuko dituen Osakidetzaren egoera konpontzeko. Urkulluk aitortu du Osakidetzak pandemia hasi zenetik «arazoak» dituela, baina erantsi du arazoak izurriaren eraginez izan direla eta «mundu osoko osasun sistemetan» gertatu direla. Ukatu egin du Osakidetza «gain behera» denik eta «prekaritatea» dagoenik, eta datuak eman ditu hori gezurtatzeko: esan du Eusko Jaurlaritzak «herritar bakoitzeko 1.984 euro inbertitzen» dituela osasunean; inoiz baino profesional gehiagok lan egiten duela Osakidetzan, eta, gainera, lan eskaintza publiko bat abian dagoela. «Gure lehentasuna osasun publikoa mantentzea da, erantsi du. Horiek hala, azpimarratu du osasun sistemaren arazoak «hemen eta mundu guztian» daudela: «Ez da grebara deitzeko unea, arreta bermatzeko unea baizik». «Ezin da osasun publikoa kritikatu, inguruko osasun publikorik onena baitugu», gaineratu du. Ezeztatu du, halaber, Osakidetzak egiturazko arazoak dituela, eta berretsi du arazoen muina dela lanpostu jakin batzuk betetzeko zailtasunak daudela. «Arazo hori ez da greba batekin konponduko», berretsi du.

Maddalen Iriartek (EH Bildu) eta Miren Gorrotxategik (Elkarrekin Podemos-IU) Osakidetzaren egungo egoera larriaz ohartarazi dute. Gogoratu dute bi greba deialdi deituak daudela Osakidetzan, eta beharrezkoa dela haren egiturazko arazoei konponbidea ematea. Iriartek ohartarazi duenez, azken urteotan ez da benetako ahalegina egin Osakidetza indartzeko, eta azpimarratu du Osakidetzak «paradigma aldaketa» behar duela, politika publikoak erdigunean jarrita. Gorrotxategik, berriz, Jaurlaritzari aurpegiratu dio Osakidetzaren «egiturazko arazoei» ez heltzea, eta Urkulluri «autokonplazientzia» aritzea.


Summary: Eskola erlijiosoetan sexu abusuak jasandako 60 biktimaren testigantzak bildu ditu Nafarroako Gobernuak. Sexu abusuen egiturari eta dimentsioari buruzko txostena aurkeztu du Eduardo Santos kontseilariak.

Elizaren sexu abusuei buruzko txostena aurkeztu du Nafarroako Gobernuko Justizia eta Migrazio Politiketako kontseilari Eduardo Santosek. Zehazki, NUP Nafarroako Unibertsitate Publikoko ikerlari talde batek ondu du txostena, eta sexu abusuen biktima izandakoen salaketak hartu dituzte oinarri horretarako. EHU Euskal Herriko Unibertsitateko Unesco katedrako zuzendari Jon Mirena Landak eta NUPeko aditu Amaia Alvarezek eta Roldan Jimenok ere parte hartu dute azterlanean.

Elizaren sexu abusuen auzian Nafarroako Gobernuak duen egitekoa zein den argitu du Santosek, irmo: dioenez, «biktimak babestea» da eginbeharra. «Gu ez goaz inoren kontra, biktimen alde baizik», zehaztu du kontseilariak. Halaber, azaldu du sexu abusuena ez dela «Eliza Katolikoaren arazo bat, Eliza Katolikoan gertatu den arazo bat baizik». Hain zuzen ere, azpimarratu du lankidetza ezinbestekoa dela auzi honetan: «Beharrezkoa izanen dugu Elizaren laguntza, auzi honetan argia jarri nahi badugu. Horregatik eskatu diegu beren artxiboak zabal ditzaten».

Txostenean bildutakoei erreparatu die Santosek, eta ondorio nagusiak aletu. Halere, aitortu du txostenean azaltzen diren kasuak «oso gutxi» direla: «Icebergaren tontorra besterik ez da. Seguruenik, gehiago azaleratuko dira, biktimek hitz egitera ausartzen diren heinean». Edonola ere, fiskaltzari helarazi diote dokumentua, hark «beharrezkotzat jotzen dituen ekinbideak abiatu ditzan». Parlamentuan gaiari erreparatzeko batzorde legegile bat abiarazi nahi duela ere iragarri du Santosek. Han eginiko lanean oinarrituta, foru lege bat ere ondu nahi dute, «ahalik eta kontsentsurik handienarekin».

Biktimak topatzea, zail

Txostenaren arduradunak, NUPeko Mikel Lizarragak, ikerlanaren nondik norakoak aletu ditu. Azaldu duenez, 42 testigantza jaso zituzten hasieran txostena ontzeko, baina prozesua hasi zenetik, biktima gehiagok eurengana jo dute. Nabarmendu du, guztira, «ia 60 kasu» aztertu dituztela. Santos kontseilariak gaineratu du, hala ere, horiek «izozmendiaren tontorra» besterik ez direla, «biktima askok ez dituztelako erasoak publiko egin nahi izan».

Era berean, Lizarragak esan du «zailtasun handiak» izan dituztela testigantzak jasotzeko: «Biktima askok ez dute bere burua biktimatzat identifikatzen. Ez dute uste sufritutakoak sexu abusuak izan zirenik, beste jende askok ere sufritu zituelako eta, nolabait, normalizatu egin dutelako. Beste askok, berriz, inkontzientean lurperatu dituzte erasoak, erabat ahazteraino». Halaber, esan du salaketa gehiago ez azaleratu izanaren atzean «Eliza Katolikoak oraino duen eragina eta itzal luzea» dagoela: «Batzuek salaketa jartzeko urratsa egin dutenean, ingurukoen presioa jasan behar izan dute. Esan diete ez duela merezi halakoak salatzea, eta zenbait biktimak, gainera, mehatxuzko oharrak jaso izan dituzte».


Summary: Sarek protestara deitu du biharko Galdakaon, Cresporen gradu aldaketaren aurka. Espainiako Auzitegi Nazionalaren aginduz berriro sartu beharko du Basauriko espetxean, jada hirugarren graduan eta kalean bazegoen ere. Sarek salatu du «irizpide politikoak» erabili dituztela kartzelara itzularazteko.

Sarek manifestaziora deitu du biharko Galdakaon (Bizkaia), Jon Crespo euskal presoaren herrian. 13:00etan abiatuko da protesta, Kurtzeko plazatik, Etxerako bidean oztoporik ez! lelopean. Izan ere, salatuko dute Espainiako Auzitegi Nazionalaren aginduz berriro kartzelara itzularazi dutela Crespo. Preso galdakoztarra hirugarren graduan zegoen, kalean, Basauriko espetxeko tratamendu batzordearen eskariz, baina bigarren graduan ezarri dute berriro, eta, beraz, kartzela barnean egon beharko du.

Sareren ustez, Espainiako Auzitegi Nazionalaren erabakia «bizikidetzarako bidea oztopatzeko beste urrats bat» da. Ohartarazi dute tratamendu batzordeek «irizpide profesionalen» arabera erabakitzen dutela presoak graduz aldatzea edo haiei baimenak ematea, baina irizpide horiek «zuzendu» egiten dituela fiskaltzak, presoen bilakaeraren berri izan gabe: «Jarrera horren oinarrian irizpide politikoak baino ez daude, eta gainditu behar eta nahi ditugun etapetara garamatza».

Basauriko tratamendu batzordeari eskatu diote Crespo berriro hirugarren graduan jar dezatela.