Summary: Neurri «arinak» iragarri ditu Eric Spitz Pirinio Atlantikoetako prefetak. Ipar Euskal Herria «zona gorria» izendatzea erabaki zuen atzo Frantziako Defentsa eta Segurtasun Kontseiluak. Egoera okertuko balitz neurri «zorrotzagoak» hartuko dituela abisatu du prefetak.

Neurri «arin» batzuk dira, «azken abisua», nabarmendu du Eric Spitz Pirinio Atlantikoetako prefetak. Frantziako Defentsa eta Segurtasun Kontseiluak departamendua birusaren Zirkulazio Zona Aktibo izendatu ondotik, egoeraren aitzinean hartu dituen erabakiak azaltzeko prentsaurrekoa egin du gaur goizean. «Nire hautua izan da birusaren kontrako borrokarekin segitzea, bizitza sozial, kultural eta ekonomikoa zalantzan jarri gabe. Erabaki ditudan neurriak gutxienekoak dira», adierazi du. Haatik, osasun egoera okertzen bada «neurri zorrotzagoak» ezarriko dituela abisatu du. «Kontratu morala egin nahi dut herritarrekin; haiengan konfiantza dut neurriak errespetatzeko». Maritxu Blanzaco Eskualdeko Osasun Agentziako Pirinio Atlantikoetako departamenduko ordezkariak eman ditu egoera epidemiologikoari buruzko datuak. Azaldu du birusaren zirkulazioa «mugatua» izan dela udan zehar, eta «gorakada bat» gertatu dela agorril bukaeran. «Intzidentzia tasa anitz emendatu da»; horregatik erabaki du Frantziak departamendua eta, beraz, Ipar Euskal Herria «zona gorrira» pasatzea. Asteazkenean, 100.000 biztanleko 51,2 kasu zeuden Pirinio Atlantikoetako departamenduan; atzo, 57,2. Lapurdi kostaldean dabil nagusiki birusa, Blanzacoren arabera, eta 14-15 agerraldi lirateke Ipar Euskal Herrian zehar. Baionako ospitalean gaixo bat dago suspertze unitatean.

«Zona gorrira» pasatzearen ondorioz, publikoari harrera egiten dioten eraikinetan urruntze fisikoa atxiki beharko da hemendik aitzina jende taldeen artean, eta prefetak ez du gehiago salbuespenik ematen ahalko 5.000 pertsona baino gehiagoko ekitaldientzat. Horrez gain, neurri berezituak hartzeko botere gehiago izanen du orain.

Haatik, Frantziako Defentsa eta Segurtasun Kontseiluaren erabakia ez da oraindik Frantziako Egunkari Ofizialean argitaratua izan. Bihar argitaratuko dutela iradoki du Spitz prefetak, eta beraz astelehenetik aitzina izanen duela balio juridikoa. Horrek, asteburu honetan iragatekoak diren ekitaldietan eragin zuzena izanen du. Gaur gauean Baionako Aviron Bayonnais errugbi taldearen partidua jokatuko da Baionan, eta 6.000 ikusle izanen dira; partida denboran, ostatua irekia izanen da, baina partida ondorenean, ez. «Bakoitzak bere lekuan kontsumitu beharko du», adierazi du prefetak.

Maskara, baitezpadakoa

Eric Spitzek adierazi duenez, «zona gorrira» pasatzeak maskararen erabilpenean izanen du bereziki eragina. Orain arte, Lapurdiko zenbait herritako —Baiona, Miarritze, Bidarte, Ziburu, Ezpeleta, Getaria, Donibane Lohizune— eta Donibane Garaziko erdiguneetan baizik ez zen baitezpadakoa maskaren erabilpena. Hemendik aitzina, Hendaia, Hiriburu, Bokale eta Angelu gehituko zaizkie herri horiei. Halaber, goi mailako irakaskuntzako ikastetxeetan, kirol estadioetan eta kaleko merkatuetan ere baitezpadakoa izanen da. «Neurria errespetatzen ez duenak 135 euroko isuna izanen du; hamabost eguneko epean errepikatzen bada, 1.500 eurokoa», abisatu du prefetak.

Azken asteetan, hainbat prozedura ireki dituzte «konsignak errespetatzen» ez zituzten ostatu batzuen kontra. Spitzen hitzetan, orotara 44 prozedura ireki dituzte Ipar Euskal Herrian —nagusiki Baiona inguruan—, 19 ostaturi abisua eman diete, eta zazpi ostatu ixtea erabaki dute. Hemendik aitzina, kirol taldeek haien egituretan dituzten ostatuak itxiak izanen dira, eta aldagelak osasun protokolo zorrotzak errespetatuta baizik ez dituzte irekitzen ahalko. Prefetak erran duenez, ez du aurreikusten joan-etorriak murriztea, «ezta epe ertainean ere».


Summary: Moriako errefuxiatuei «harrera duina» egiteko eta berriro kokatzeko eskatu dute. Elkarretaratzeak egin dituzte Hego Euskal Herriko lau hiriburuetan, OEEk eta Mugak Zabalduz elkarteak deituta

Ongi Etorri Errefuxiatuak eta Mugak Zabalduz elkarteek elkarretaratzeak egin dituzte Bilbon, Donostian, Iruñean eta Gasteizen, Moria sutan. Birkokapena eta harrera duina lelopean. Moriako errefuxiatu gunean (Lesbos uhartea, Grezia) lehendik ere «jasanezina» zen egoera are gehiago larriagotu du joan den asteazkenean izandako suteak, mobilizazioetan salatu dutenez.

Greziako Gobernuak larrialdi egoera ezarri du, eta uhartetik irtetea debekatu die herritar guztiei: «Beste behin ere, mehatxutzat jotzen dituzte migratzaileak», azaldu dute OEEk eta Mugak Zabalduz-ek; «Morian gertatu denaren erantzuleak klase politikoa eta haren migrazio politikak dira. Haiek utzi dute urtetan beren etxeetatik asilo bila ihes egin duten milaka emakume, haur eta gizon eskubide gabeko leku batean bizi daitezen, giza duintasunaren muga guztiak gaindituz».

Elkarretaratzeetan parte hartu dutenek gogorarazi dute migratzea «eskubidea» dela, eta pertsona guztien giza eskubideak bermatzea galdegin dute. Zehazki, Europako erakundeei eskatu diete «hartutako konpromisoak» bete ditzala, eta Moriako eremutik ihes egin behar izan duten pertsonak Europako herrialdeetan «baldintza duin eta seguruetan» kokatzeko eskatu dute. Eusko Jaurlaritzari, Nafarroako Gobernuari eta Espainiako Gobernuari ere «birkokatze» horretan parte har dezaten eskatu diete.


Summary: Positiboen kontaketa mila kasuren langara gerturatu da berriz Hegoaldean. Lau lurraldeetan 978 pertsonak eman dute positibo koronabirusean, eta igoera handiena Bizkaian atzeman da, bezperan baino 51 kasu gehiago izan baitira. 66 pertsona daude zainketa intentsiboetako unitateetan.

Azken 24 orduetan Hego Euskal Herrian atzemandako koronabirus kasuen kopuruak gora egin du berriz ere. 978 pertsonak eman dute positibo COVID-19 gaitza atzemateko frogetan: bezperan baino 102 kasu gehiago dira horiek. Denera 12.682 PCR test egin ziren atzo, bezperan baino 1.206 gehiago.

Lau lurraldeetan egin dute gora atzemandako positiboen kasuek, eta Bizkaiak izan du igoerarik handiena. Beste 359 kasu atzeman dira lurralde horretan, bezperan baino 51 gehiago; Araban, bestalde, 119 pertsonak eman dute positibo frogetan, 24 ordu lehenago baino 49 gehiagok; Gipuzkoan, berriz, beste 191 kasu izan dira: bezperako datuekin alderatuta, sei pertsona gehiagok eman dute positibo; Nafarroan, 308 kasuren berri eman du Osasun Sailak, bezperan baino sei gehiago. Azken egunetan Nafarroan atzemandako kasu kopuruak kezka sortu du, eta egunero 300 kasutik gora atzematen ari dira, azken egunetan joera apaldu bada ere.

Ospitaleetan ere gora egin du gaixoen kopuruak. COVID-19aren ondorioz 158 pertsona ospitaleratu behar izan zituzten Osakidetzako eta Osasunbideko zentroetan, eta, gaur-gaurkoz, 66 pertsona daude ZIUetan.


Summary: Maialen Diazek irabazi du antzerki alorreko Donostia Hiria Kutxa saria. 'Herri hura' obragatik saritu dute Diaz. Kontakizunen alorrean, berriz, Mikel Ayllonen 'Zoriontsu izatea erabaki genuen' saritu dute.

Maialen Diazek irabazi du antzerki alorreko 55. Donostia Hiriko Kutxa literatur saria, Herri hura lanarekin. Hamasei lan aurkeztu dira aurten sariketara, eta horien artean Diazena aukeratu du Mireia Gabilondok, Eneko Olasagastik eta Dorleta Urretabizkaiak osatutako epaimahaiak. 15.000 euro eta garaikurra jasoko ditu Diazek sari gisara.

Iragana gaur egungo begietatik kontatzeko ahalegina eta pertsonaien osaketa nabarmendu ditu epaimahaiak Diazen lanetik. Euskararen goi mailako erabilera eta, bereziki, euskalkiek obrari ematen dioten «aberastasuna» azpimarratu ditu Dorleta Urretabizkaiak, saria emateko ekitaldian. «Antzezlanak emozioak eta sentimenduak eragiteko gaitasuna dauka», adierazi du Urretabizkaiak.

Kontakizunetan, Ayllon Kontakizunen alorreko sariketara, berriz, 11 lan aurkeztu dira aurten, 2018an baino bi gehiago, eta, horien guztien artean, Mikel Ayllonen Zoriontsu izatea erabaki genuen hautatu du Itxaro Bordak, Aritz Gorrotxategik eta Jon Kortazarrek osatutako epaimahaiak. Irabazleak 10.000 euroko saria eta garaikurra jasoko ditu. Epaimahaiak aho batez hautatu du irabazlea.

«Zoriontasuna bilatzeko hainbat aukera zapuzturen kronika» osatu du Ayllonek liburuan, eta ipuin horietan «nahiaren eta errealitatearen arteko bilakaera koherentziaz eta trebetasunez» egin izana nabarmendu du epaimahaiak. Horrez gainera, testuetan iparraldeko eta hegoaldeko giroak uztartzen asmatu du idazleak, Gorrotxategiren aburuz: «Ipuinak lanbroz bustita bezala datoz; sarritan laino horien geografian murgilarazten du irakurlea, amaiera irekiak eta iradokitzaileak bilatuz. Neurrian esaten du eta neurrian gordetzen du».

Maitasuna, heriotza, drogak, sexu-generoen gorabeherak, etorkinen bizimodua… askotariko gaiak jorratzen ditu idazleak liburuan. «Teknika narratibo ezberdinak naturaltasunez txertatzen ditu kontakizunean, eta horrek emaitza aberastu egiten du», esan du Gorrotxategik.

Ayllonek 2015ean kaleratu zuen bere lehen eleberria: Ez tiro egin anbulantziei (Elkar).


Summary: 105 urteko Isabel Etxeberria Gorriti omendu dute Llançako eta Getariako udalek. Irakaslea zen ogibidez, eta frankismoaren bazterketa jasan zuen gerra ostean, euskararen aldeko jarrera izateagatik. Aranzadi elkarteak ikertu du haren jarduna.

Getariako (Gipuzkoa) eta Llançako (Herrialde Katalanak) udalek omenaldi bat egin diote 105 urteko Isabel Etxeberria Gorritiri, Llançan, «hezkuntzari eginiko ekarpena omentzeko eta gobernu frankistak eragindako bazterketa erreparatzeko». Bigarren Errepublikaren garaian ekin zion irakasle lanari, eta, gerra amaituta, Euskal Herrian bazterketa jasan ostean, Kataluniako kostako herria hartu zuen bizitoki.

«Omenaldi hau erreparazio egitasmo txiki bat da, garai hartan sufritutako guztiagatik. Bizitzeko Euskal Herritik Kataluniara irten behar izan zenuen, gobernu legitimo batek esleitutako postu bat izan eta gobernu autoritario eta diktatorial batek kendu zizunean». Ione Zuloaga Muxika Aranzadiko ikertzaileak omenaldian esanitako hitzak dira horiek.

1915. urtean jaio zen, Donostian, eta 16 urte zituen Bigarren Errepublikaren aldarrikapena «ospatu» zuenean. Garai berri haietan bere aletxoa jartzeko asmoz, eta herritarren alfabetizazioa helburu, magisteritzako ikasketak egin zituen. 1935ean hasi zen irakasle gisa lanean, Quintanilla de la Riberan (Araba), eta, gerra betean, 1937ko irailean, Getariara lekualdatu zuten. Bi urte egin zituen kofradiako eskolan, postutik kendu zuten arte, soldadu frankista ohi bat jartzeko. «Ikasle batzuek oraindik gogoratzen dute kalkulurik egiten ez zekien soldadu frankista ohi hura. Ez zegoen prestatua irakasle izateko», azaldu du Zuloagak.

Gipuzkoako herri hartan eginiko epea luzea ez izanagatik ere, ongi gogoan du, eta bere alaba Mayra Farekin herria eta orduko hainbat ikasle bisitatu zituen duela gutxi. Faren esanetan, «orain lasai hil naiteke» bota zuen, herriko eliza 80 urte eta gero berriz ikustean.

Getaria utzita, hurrengo sei urteak Gabiriako (Gipuzkoa) eskolan egin zituen, euskararen aldeko jarreraren eraginez kaleratu zuten arte. Zehazki, gobernu frankistak bidalitako ikuskapen bat dago kaleratze haren atzean. Etxeberriak Aranzadiri azaldu dionez, inspektore batek ikasle bati Ave Maria esateko agindu, eta hark euskaraz errezitatu zuen. Horrek «amorrarazi» egin zuen hura. Hala, irakasle postuetarako eginiko konkurtsoan, Llança egokitu zitzaion, eta «Mediterraneoko Getariarako» bidea hartu zuen. Han jardun zuen lanean, 1980an erretiroa hartu zuen arte.

Haritik tiraka

Aranzadik eta Getariako Udalak eginiko Getaria 1936-1945: giza eskubideen urrapena eta errepresioa Gerra Zibilean eta Lehen Frankismoan ikerketaren harira azaleratu da Etxeberriaren kasua. Hala, Ione Zuloaga ikertzailea izan da lehen elkarrizketa egin eta haren bizipenak dokumentatzeaz arduratu diren kideetako bat: «Asko zuen kontatzeko; mende oso bat bizi izan du».

Zuloagak Etxeberriak eginiko lana eskertu duen bezala, haren alaba Mayra Fak Aranzadirena eskertu du: «Egin zioten elkarrizketari esker jakin ahal izan ditut gauza asko». Izan ere, beste kasu askotan bezala, gerra garaiaz eta frankismoaren lehen urteez «gutxi» hitz egin dute etxean. Emakume «isil» gisa definitzen du ama, baina galdetuz gero erantzunak ematen dituena. Izan ere, 105 urte izanagatik ere, Etxeberria «sasoiko» dago, eta, Faren esanetan, haren «elefante memorii» pieza garrantzitsua izan da gaurdaino iristeko.


Summary: Manifestazioak ITP Aeroko eta Alestiseko enpleguen defentsan. ITP Aeroko langileek manifestazioa egin dute Bilbon, ELAk eta UGTk deituta. Taldean iragarritako 600 kaleratzeen harira, negoziazio mahaia nahi dute Bizkaian.Arabako Alestiseko beharginek Gasteizen egin dute manifestazioa, enpresak haien lantegirako iragarritako 87 kaleratzeen kontra.

Krisiak bereziki gogor jo duen industria sektorea da hegazkingintzarena, eta alorreko langileei gainera etorri zaie kaleratzeen mehatxua. Mobilizazioekin hasi dute erantzuna. Gaur, ITP Aerokoek manifestazio bat egin dute Bilbon, Alestisekoek beste bat Gasteizen.

ITP Aerok lau lantegi ditu Bizkaian, eta konpainiak lantaldearen %15 kaleratzeko asmoa azaldu du. Bizkaian enpleguak defenditzeko eta beren etorkizuna erabakitzeko negoziazio mahai bat egon dadin eskatzeko, ehunka beharginek manifestazioa egin dute gaur, ELAk deituta, UGTren babesarekin. Ez da mobilizazio bakarra izango. ELAk grebara deitu ditu langileak iraileko lau egun soltetan. Lehen lanuztea irailaren 15ean izango da, eta hurrengoak, hilaren 17an, 22an eta 24an.

Alestis taldeak Gasteizen duen lantegian, berriz, 87 langile kaleratu nahi dituzte, krisia dela eta. Enplegu horiei eutsi behar zaiela adierazi du langileen batzordeak, eta eskatu du bestelako neurriak aztertzeko, sektorea atzera suspertzen den bitartean lanpostu horiek ez suntsitzeko. Euren lanpostuen defentsan, Alestiseko langileek manifestazio bat egin dute Gasteizen, eta beste hainbat mobilizaziotarako agenda dute.


Summary: Kragh Andersenek ezustean hartu ditu esprinterrak. Txirrindulari danimarkarrak bigarren garaipena eman dio Sunweb taldeari aurtengo Frantziako Tourrean. Ez da aldaketarik izan sailkapen nagusian.

Sailkapen nagusia borrokatzeko lider baten faltan, Sunweb taldeak helburu argi batekin ekin zion Frantziako Tourrari: etapen ehizan aritzea. Bada, bikain ari da lan horretan, bi etapa irabazi baititu jada: joan den ostegunean, Marc Hirsch nagusitu zen hamabigarren etapan, eta gaur, Soren Kragh Andersen gailendu da hamalaugarrenean.

Danimarkarrak helmugarako hiru kilometro falta zirela jo du erasoa. Julian Alaphillipek (Deceruninck-Quick Step) ahalegin bat egin berri zuen, baina ez zuen lortu aurkariak atzean uztea. Eta une nahasi hori baliatu du Kragh Andersenek aurrera egiteko. Esprinterren taldeak ez dira ados jarri, eta horrek erraztu egin du haren lana. Azkenean, hamabost segundoren aldearekin helmugaratu da. Luka Mezgec (Mitchelton) izan da azkarrena tropelaren esprintean.

Sailkapen nagusian, ez dago aldaketarik, eta Primoz Roglicek (Jumbo) jarraitzen du lider, biharko etapa gogorraren zain. Hiru mendate igoko dituzte: aurreneko biak, lehen mailakoak, eta azkenekoa, Grand Colombier, maila berezikoa. Ez da ikuslerik izango azken bi mendateetan.

Van Vleutenen erakustaldia Giroan

Italiako Giroan, berriz, Annemiek van Vleutenek (Mitchelton) lehen urratsa egin du hirugarrenez jarraian lasterketa irabazteko. Herbeheretarrak erakustaldia eman du gaur bigarren etapan. Sterrato-ko hiru kilometroko aldapa gogorra zegoen helmugatik hamalau kilometrora, eta hantxe jo du erasoa. Berehala egin du aldea, eta arazo mekanikoak izan dituen arren, abantaila handiarekin helmugaratu da: 1.16ra atera die Anna van der Breggeni (Boels) eta Katarzina Niewiadomari (Canyon). Sailkapen nagusian, Van Vleutenek 1.18 ateratzen dio Van der Breggeni, eta 1.33 Niewiadomari. Ane Santesteban (WNT) hamabigarren izan da gaur, 4.11ra, eta nagusian, 14. da, 4.59ra. Ainara Elbusto (Costa Dourada), berriz, 26.11ra dago. Bihar hirugarren etapa jokatuko dute, Santa Fiora eta Asissi artekoa, 142 kilometrokoa. Goian amaituko da.

Azkenik, Tirreno-Adriatikoan, Tim Merlier flandriarrak (Alpecin) ezustea eman du, seigarren etapa esprintean irabazita. Simon Yates ingelesak (Mitchelton) jarraitzen du lehen postuan, proba amaitzeko bi etapa falta direla.


Hasteko, puntu bat

Summary: Hasteko, puntu bat. Eibarrek hutsean berdindu du Ipuruan Celtaren aurka, ligako lehendabiziko partidan. Distira gutxi egin du erasoan, eta, atzean, Dmitrovici esker iraun du zutik. Diopek txartel gorria ikusi du.

Eibarrek puntu batekin ekin dio 2020-21eko denboraldiari. Hutsean berdindu du Celtaren kontra, partida lehiatu batean. Aukerak ez dira sobran izan, eta garbienak Celtak izan ditu. Alabaina, Dmitrovic ohi bezain erabakigarri agertu da atepean. Etxekoak gainbeheratu egin dira norgehiagokak aurrera egin ahala, eta berdinketa ontzat eman dute azkenean; areago, 87. minutuan jokalari bat gutxiagorekin gelditu ondoren, bigarren txartel horia ikusi baitu Diopek. Lehiakor aritu den arren, etxean gehiago erakutsi behar du Mendilibarren taldeak.

Partidari indarrez heldu dio. Hasi orduko, aukera garbia izan du Pedro Leonek. Bularrez baloi ederra utzi dio Enrichek, baina erdilariak gora jaurti du, boleaz. Hortik gutxira iritsi da Celtaren erantzuna, ezker hegaletik bideratutako kontraeraso bizi batean. Aspasek Olazarekin jokatu du, honek atzera pasa dio Nolitori, eta aurrelariak erremate gurutzatua egin du. Haatik, ondo kokatuta zegoen Dmitrovic, eta luzatua eginda, kornerrera bidali du baloia.

Eibar estu izan da zenbait minutuz, baina borrokaren bidez orekatu du lehia. Nagusi izan da bigarren baloietan, eta hegaletatik agertzen hasi da. Aukera garbirik ez du sortu, ordea; Celtak ez bezala. 33. minutuan, sukalderaino sartu da Brais, eta baloia Dmitrovicen gainetik loratzen saiatu. Aitzitik, ez du asmatu baloia aterantz bideratzen.

Atsedenetik itzuli eta berehala, beste abagune on bat izan dute galiziarrek. Aidoo bakarrik gelditu da korner baten osteko jokaldian, baina oso oker errematatu du. Kanpokoek martxa bat gehiagorekin ekin diote bigarren zatiari, eta nahiko estu ibili da Eibar. Hori bai, 55. minutuan markagailuan aurretik jartzear izan da, Bigasen zartako bati ezker. Areaz kanpotik egin du errematea, ezkerrez, eta oso gutxirengatik joan zaio kanpora.

Beste aukerarik ez du izan Eibarrek. Minutuen joanean, geroz eta zuhurrago agertu da. Mendilibarren aldaketek indartu egin dute joera hori. Celta, aldiz, erasokorrago agertu da. Emre Morren kalitatea baliatu du etxekoei min egiteko. 70. minutuan banakako jokaldi ikusgarria egin du turkiarrak, baina hor zen berriro Dmitrovic. Aldaratzean beste gelditu bat egin du serbiarrak. Azken txanpan hamar jokalarirekin gelditu da Eibar, baina berdinketari eustea lortu du.


Summary: AstraZeneca konpainiak koronabirusaren txertoa lantzeko ikerketa abiatu du berriz. Aste honetan bertan behera utzi zuten ikerketa, parte hartzen ari zen pertsona bati azalpenik atzematen ez dioten eritasun bat agertu zitzaiolako. Mundu osoko 18.000 pertsonak hartu dute parte proba horietan.

Oxfordeko unibertsitatea koronabirusaren aurkako txertoa garatzeko ikerketa egiten ari da AstraZeneca konpainiarekin batera, eta gaur jakinarazi dute ikerketa abiatuko dutela berriz. Txertoa garatzeko hirugarren fasean daude, eta, aste honetan, parte hartzen ari zen pertsona bati zeharkako mielitisa izeneko gaitza azaldu zaio. Ez zuten espero halako erreakziorik; areago, ez zioten azalpenik topatu erreakzioari, eta, gertatutakoa aztertzeko, ikerketa gelditzea erabaki zuten.

Mundu mailan 18.000 pertsonak hartu dute parte Oxford eta AstraZeneca konpainiaren txertoaren probetan. “Hain programa zabalak direnean, ohikoa da parte hartzaileak gaizki sentitzea. Kasu bakoitza xeheki aztertu behar da segurtasunaren ikuspegitik bere garapena bermatzeko”, azaldu du AstraZeneca konpainiak, ohar bidez. Ez dute zehaztu noiz hasiko diren berriz ere probak egiten.

Txertoaren hirugarren fasea amaitzen duenerako, AstraZenecak hainbat kontratu izenpetuak ditu Erresuma Batuarekin, AEBekin eta Europako Batasunarekin.


Gaizki hasi da Athletic

Summary: Gaizki hasi da Athletic. Talde zuri-gorriak partida eskasa jokatu du Granadan, eta merezita galdu du. Berriro geratu da agerian golak sartzeko dituen zailtasunak.

Amaitu bezalaxe hasi du liga Athleticek, Granadaren aurka galduz. Aurreko denboraldiko gol faltarekin jarraitzen du taldeak, baina beste sasoietan defentsa lanetan erakutsitako sendotasun hori gabe. Atzean eginiko bi akats erabakigarriak izan dira partidaren bilakaerarako. Ez da ondo hasi talde zuri-gorria.

Intentsitate gehiagorekin atera da etxeko taldea berdegunera. Gaizka Garitanorenak, baina, minutuak aurrera egin ahala, partidaren agintea hartu dute. Pixkanaka-pixkanaka, Jon Morcilloren barneraldiei esker, Granadaren area zapaltzen hasi dira zuri-gorriak, baina gola egiteko aukera garbirik sortu gabe. Lehen zatia amaitzear zela, berdinketa desegiteko aukera bana izan dute bi taldeek. Granadak estrategia jokaldi batean Unai Simonen atea zulatzea lortu du, Yangel Herreraren burukada baten bitartez. Baina Matheu Lahoz epaileak gola baliogabetu du, jokaldi horretan bertan Raul Garciari egindako falta batengatik. Hurrengo jokaldian etorri da Athleticen erantzuna; Iker Muniainek orpoz utzi dio baloia Raul Garciari area barruan, baina aurrelari nafarrak ez du baloia ondo jo, eta ezker zutoinetik gertu atera da baloia.

Bigarren zatiaren hasieran iritsi dira etxeko taldearen bi golak. Partida berriz abiatu bezain pronto, 48. minutuan, iritsi da Granadaren lehen gola. Atzetik iritsita Yangel Herrerak bikain errematatu du Montorok jarritako erdiraketa. Handik bost minutura iritsi da bigarrena; De Marcosek baloia ateratzerako orduan eginiko akatsa baliatu du Luis Millak, eta sekulako gola egin du area ertzetik. Bigarren zatia hasi besterik ez zen egin, eta 2-0 zen aurretik etxeko taldea.

Golak jasotzean berehala erreakzionatu du Garitanok, eta aldaketa bikoitza egin; Iñaki Williams eta Unai Lopez zelairatu ditu Capa eta Vesgaren ordez. Bi aldaketa horiekin pauso bat aurrera egin du talde zuri-gorriak, baina susperraldi hori ez da nahikoa izan. Athletic Rui Silvak zaindutako atera nekez iritsi da. Williamsek langara bidalitako baloia izan da bisitariek gola sartzeko izan duten aukera garbi bakarra. Ezintasun sentsazioarekin amaitu du partida Athleticek; Granadaren zelaian jokatzen amaitu arren, azken metroetan ez da fin ibili, eta ez du lortu Diego Martinezen jokalariek osatutako harresia gainditzea.


Ezin hobeto hasi da Osasuna

Summary: Ezin hobeto hasi da Osasuna. Talde gorritxoak irabazi egin du Cadizen, partida oso serioa jokatuta. Adrianek eta Ruben Garciak sartu dituzte partidako bi golak

Denboraldi berri bati ekin dio Osasunak, baina aurrekoaren sentipen berberak ditu, eta zorionez, oso onak dira. Duela urtebete egin bezala, Iruñeko taldeak irabazi egin du denboraldiko lehen partida, eta orduan egin bezala, etxetik kanpo egin du: 0-2 irabazi du gaur Cadizen (Espainia). Aurreko sasoikoak aintzat hartuta, Osasunak lau jardunaldi daramatza galdu gabe, eta horietatik hirutan nagusitu da. Horrek agerian uzten du une gozoan dela aspalditik.

Jagoba Arrasatek entrenatutako taldeak partida serioa jokatu du, Cadiz baino gehiago izan da, eta merezita eskuratu ditu hiru puntuak. Hamar minutu eskas behar izan ditu garaipena bideratzen hasteko. Cadizek baloi bat galdu du zelai erdian, Oierrek jaso du, pase neurtua eman dio Adriani, eta hark bikain bukatu du jokaldia.

Minutu asko falta ziren jokatzeko, eta Cadiz saiatu da berdintzen, baina hortxe azaldu da Sergio Herrera, ahalegin oro zapuzteko. Eta etxekoak gehien estutzen ari zirenean sartu du bigarren gola Osasunak, Ruben Garciak, 79. minutuan, area barruan modu ikusgarrian errematatuta. Kito partida. Garaipena gorritxoentzat, Chimy Avilari eskainia.


Eremutik kanpo

Summary: Eremutik kanpo. Esperança Camps Carrer (Menorca, 1964) kazetaritzan aritu izan da azken hiru hamarkadetan. Batez ere Valentziako irrati eta telebista publikoetan lan egin du, baina baita prentsa idatzian ere. Besteak beste, Enllà de la mar (2004), Quan la lluna escampa els morts (2005), El cos deshabitat (2009), Naufragi a la neu (2012), L'illa sense temps (2016) eta La draga (2017) eleberriak ditu idatzi eta argitaratuak. Hainbat literatur sari ere irabazi ditu.

Gustatzen zaizu gidatzea? nondik atera da orain galdera absurdo hori? duela mila urte goi gamako autoak saltzeko asmatutako iragarkiak burmuina zulatzen dizu. hara-hona dabil, digestio txar baten hondarrak bezala. lehen planoan, esku bat leihoan, olatuak marrazten airean. gustatzen zaizu gidatzea? ondo absurdoa da buruan galdera bat izate hori! baina hor daukazu. goma antzeko apar bat. kendu ezinezko iltze bat beste ezertan pentsatzen uzten ez dizuna. non daude zure ideiak? nola liteke gai ez izatea bizpahiru gogoeta propio harilkatzeko? zer dela-eta kolonizatu eta kontrolatu zaituzte halako pentsamendu arinek? gustatzen zaizu gidatzea? zer nazka! jainkoarren! orain gidatzen ari zara, begira. hautsez betetako bidexka honek postal batekoa dirudi, baina ez duzu eskua inongo leihotatik ateratzen, berrogei urte inguruko mehari honek ez baitauka halakorik. sabairik ere ez dauka, ezta segurtasun uhalik ere… direkzio lagundurik gabeko bolante bat besterik ez du, eta kate arabiar bat baino hartzen ez duen irrati bat, eta lau gurpil oso higatu zeinak aldatuko baitituzu koadro pare bat salduz gero. edo ez, zeren sei hilabetetako zergak zor baitituzu eta, gainera, materiala falta zaizu. mihiseak, olioak, paletak… izan ere, ez duzu inor engainatuko, eskuekin pintatzeko mania hau inprobisatu egin duzu pintzelen dendan jada ez dizutelako saltzen momentuan ordaindu ezean. gidatzea ez zaizu gustatzen, baina bidexka hautsez betetako honek, uztaileko arrats honetan, uhartean, bilera garrantzitsu batera eramango zaitu. oso garrantzitsua, esango zenuke. hainbeste ezen, jokaldia ondo ateratzen bazaizu, gurpilak aldatzeaz gain zorrak ordaindu ahal izango baitituzu eta pantone osoa erosi eta, agian, belaontzi bat alokatuko duzu mediterraneoan bueltatxo bat egiteko ametsa betetzeko. ezer apartekorik ez: egun batzuk ikuseremutik kanpo ezer eta inor ez entzuteko, paradisuan aingura botatzeko eta portuetako tabernetan edateko. eta pentsatzeko. karikaturak marraztuko dizkiezu turistei eta beste lau sos bilduko dituzu pintatzen eta edaten eta nabigatzen jarraitzeko. ez da hain zaila, uste duzu. etxean dituzun artelanetakoren bat saldu besterik ez duzu egin behar eta alde hezetik begiratu ahal izango diozu bizitzari, hauts zurrunbilotik begiratu beharrean. badakizu zurekin biltzekoa den gizonak diru asko daukala. diru asko eta pareta asko betetzeko. zuk katalogo osoa daukazu: koadro eta argazki originalak. behin kritikari batek egunkariko lerro eta erdian adjektiborik erabili gabe aipatutako argi-ilunak eta zuri-beltzak. arropa aldatu duzu: galtza luzeak, lihozko alkandora zuria eta zapata lokarridunak. dagoeneko damutu zaizu estuak dituzulako eta babak egiten dizkizutelako behatzetan eta orpoan. bidearen bihurguneak marrazten dituzun bitartean gizonarentzako esaldi adeitsu batzuk pentsatu nahi dituzu. esan nahiko zenioke, adibidez, oso pozik zaudela bera ikusteagatik. edo agian hobe litzateke esatea itxura ona duela, gazte-gazte dagoela eta jada gogotsu zaudela lanean hasteko. baztertu egin duzu dena. galdera hura besterik ez daukazu buruan. gustatzen zaizu gidatzea? eta zuloz eta koskorrez jositako bide honetan hau egitea ausarkeria den arren, bolantea askatu duzu une batez ezkerreko besoa airean uzteko eta sigi-saga dotore haiek osatzen saiatzeko. kamerak jarraitu egiten dizu, eta horrenbeste hurbiltzen da ezen ikuslea gai baita eskuko ile tentetuak antzemateko. gustatzen zaizu gidatzea? ilusioa bat-batean eten da. bazter batera egin behar duzu traktore bat datorkizulako parez pare. hori ez zenuen espero, zuk, bide hau eta uharteko guztiak ezagutzen dituen horrek, behin eta berriz atera dizkiezulako argazkiak, udatik udara ibili izan dituzulako neskaren bat txundituta utzi eta harekin ligatu nahian, neguak latzak eta luzeak direlako, eta hemen denok ezagutzen duzue elkar, eta uztaila eta abuztua aprobetxatu behar dituzu eta zuk badakizu hautsa eta kilkerrak besterik ez dagoela. ordu erdi bakarrik da etxetik atera zarela eta lihozko alkandorak akordeoia dirudi dagoeneko. gainera, izerditan dauzkazu kopeta eta bizkarra eta besapeak. eta orain bide osoa hartzen duen baserritar burugogor horrek ez du baztertzeko keinurik txikiena ere egin. john deree herdoilduaren tronuan eserita, argi dauka zuk utzi beharko diozula pasatzen. eta ez daukazunez gogorik sesioan aritzeko irribarre erdi bat egin diozu eta maniobratan hasi zara eszena honi instagrameko filtro batek baino marko hobea jartzen dion pareta lehorretik milimetro batera kokatzeko autoa. eta horrela, pareta kolonizatua daukaten sasi batzuek autoa inbaditu dizute eta masusta heldu pila bat eta urratu batzuk utzi dizkizute. eta masustez eta urratuez gain, orbanak alkandoran eta erle pare bat. eta erleekin batera, hiru ziztada besoan eta ziztadekin batera, mila demoniozko mina eta oihu bat. luzea eta iluna. baserritarrak ez dauka zure dramaren arrastorik eta bere bideari segitu dio. autoan botila pare bat daramazu ur apur batekin eta iruditzen zaizu agian ondo etorriko zaizkizula ziztaden erresumina arintzeko. itxura txarra dute. batean eztena ere topatu duzu, baina arnasa sakon hartu duzu eta lasaitu egin zara eta eskularru kutxan ibuprofeno kaxa bat aurkitu duzu duela hiru urte iraungi zena, baina hiru pastilla irentsi dituzu. badirudi mina pixka bat arindu zaizula eta zure onera-edo etorri zarela. besoa minduta eduki arren, gai zara gidatzen jarraitzeko zeure buruari galdetu gabe gustatzen zaizun edo ez. izerditan zaude, asko. gehiegi. izerdi hau ez da normala, pentsatzen duzu. bost minutu geroago parean dauzkazu etxeak. okre gorrizkoak dira, izugarriak. eta pinua. eta bi palmondoak. eta hiru txakurrak zaunkaka mundua amaituko balitz bezala. txakurrek beldurra ematen dizute. aparkatu duzu. ahoa lehor eta oihal bat begietan. artile bola bat eztarrian. neska batek galdetu dizu nor da. gazteegia da soineko beltz hori, amantal zuria eta kapela eramateko, pentsatu duzu. galdetzekotan egon zara ea gidatzea gustatzen zaion eta ea zurekin etorri nahi duen alokatuko duzun belaontzira, baina esan diozu gizona zure zain dagoela. berak esan dizu berandu zabiltzala. zuk esan diozu baietz, sentitzen duzula eta ziztaden eta hautsaren kontu hori guztia, eta besoa erakutsi nahi diozu baina berak buelta eman du ja eta ez dizu entzuten. txakurrek jarraitu egiten diote. ziztadetan sekulako erresumina sentitzen duzu. iruditzen zaizu besoa puzten ari zaizula. nor ari da txistuka garunaren eta tinpanoaren artean nonbait? eskuan ukimen pixka bat galdu duzu eta begietako oihala gero eta lodiagoa da, eta iruditzen zaizu eztarrian teniseko pilota bat daukazula, eta norbaitek sudurra tapatu dizu plastilinaz eta horregatik kostatzen zaizu arnasa hartzea. baina horiek xehetasunak dira, inongo garrantzirik gabeak. gizona agertzea besterik ez duzu nahi, eta erakuts diezazula bidea portxearen azpian dauden besaulkietaraino. itzalean. agian neskame bat aterako da limonada naturalez betetako pitxer batekin eta pomada antihistaminiko batekin. hobe harrera egin dizun neska bada. lauzpabost minutu geroago, zaila da kalkulatzea besoa hain minberatua daukazunean eta horrenbesteko beroa egiten duenean eta airea falta zaizunean eta iruditzen zaizunean ito egingo zarela halako batean, gizona atera da eta arratsalde on esan dizu eta zuk ahots mehe-mehez esan diozu arratsalde on eta berak esan dizu ez daukazu itxura onik, gazte, eta zuk esan diozu, ez zait gustatzen gidatzea. eta hila zara.

BERRIAko euskara taldeak itzulia


Oriok bigarrena irabazi du

Summary: Oriok bigarrena irabazi du. Eutsi egin dio Donostiarraren hasiera indartsuari, eta gero menderatu egin du aurkaria: 11,82 segundo atera dizkio. Oriotarrek iazko garaipena errepikatu dute.

Oriok eutsi egin dio iaz Kontxako Banderan lortu zuen garaipenari, bai eta aurreko igandetik zekarren 2.22ko aldeari ere. Bigarren aldiz segidan irabazi du bandera preziatua, eta bigarrena du palmaresean. Gaur, azpiratu egin du Donostiarra, 11,82 segundo aterata. Eutsi dio Donostiarraren hasiera indartsuari, eta, hirugarren minututik aurrera, menderatu egin ditu aurkari zuzena eta estropada.

Hirugarren kaletik joan da garailea, eta aurrenekotik bigarren sailkatua. Tolosaldeari egokitu zaio bigarren kalea , eta Arrauni laugarrena. Eguraldi beroa dago Donostian gaur, eta itsasoa aurreko astean baino garbiago dago, olatu handiagoa den arren. Arraunean egiteko baldintza egokiagoak daude gaur. Bizi ekin dio lanari Donostiarrak, eta atera bezain azkar segundo sartu dio Oriori. Lehertzera joatea izan da etxeko bi taldeetako baten estrategia, eta lehertu egin da. Azkar, gainera. Oriok ondo eutsi dio lehiari, burua galdu gabe, eta hirugarren minututik aurrera nagusitu egin zaio Donostiarrari. Santa Klara uharte paretik kanpora, kolore horia izan du estropadak.

Hirugarren minutu horretatik laugarrenera bitartean, lau segundo sartu dizkio Oriok aurkari zuzenari, eta hiru segundo aurretik jarri da. Ez da normala hain denbora gutxian halako aldea ezartzea. Estropadaren ondoren, Maialen Arrazola Donostiarrako entrenatzaileak erreparoak jarri dizkio lehenengo kaleari. Hori izan daiteke hain denbora tarte txikian gertatu denaren azalpena, edo bestea izan daiteke lehertu egin dela Donostiarra, hain azkar lehertzea ere ezohikoa bada ere.

Kontua da ziabogan handitu egin dela bi taldeen arteko aldea: bost segundokoa izan da. Arraun seira zuen, eta Tolosaldea, bederatzira. Bueltako luzean, Oriok laugarren kalerako norabidea hartu du, eta tarteak handitu ditu. Baga luzea dabil gaur, eta asko eman behar zaio poparean ibiltzeko, baina beharrik ere ez Oriok. Zazpigarren minutuan hamar segundora igo du aldea. Lehia atzetik zetorren, elkarren gainean zirelako Donostiarra, Tolosaldea eta Arraun; gehienbat azkeneko bi taldeak. Hirurak joanak ziren kanpoko kaleetara, eta hortik sartu dira helmugan. Oriok ordurako ospakizuna hasia zeukan, eta handik 11,82ra sartu da Donostiarra, 13,86ra Arraun, eta Tolosaldea 14,58ra.

Aurreneko txandan, Hondarribia izan da onena, aurreneko kaletik. Hibaikari 8,42 segundo atera dizkio, Zumaiari 12,22, eta San Juani 19,28. Bi egunetako sailkapenean, honela geratu dira traineruak: Orio, Donostiarra, Arraun, Tolosaldea, Hondarribia, Hibaika, Zumaia eta San Juan.


Berriz ere, Hondarribia

Summary: Berriz ere, Hondarribia. Hirugarren urtez segidan irabazi du gaur Kontxako Bandera, bigarren jardunaldian ere azkarrena izanda. 5,30 segundo atera dizkio Zierbenari. Hamalaugarren bandera du estropada honen historian.

Aurreneko kaletik lehen ere irabazita zeuden Kontxako Bandera hainbat bider eta hainbat talde. Beti hain txarra ez den seinale. Gaurkoarekin, beste ilara bat jarri behar zaio estatistika horri, eta, bertan, Hondarribiaren izena jarri behar da. Aurreneko kale horretatik irabazi baitu estropada preziatua. Hirugarrena du jarraian, eta hamalaugarrena historian.

Aise lortu ere garaipen handia, azkarrena izan baita gaur ere. 5,30 segundo atera dizkio Zierbenari, gertuen zuen aurkariari; Bizkaiko taldea bigarren kaletik joan da, eta bizi atera da, lehen igandetik zekarren 7,92 segundoko aldearen zama kentzera. Aurreneko minutuan bakarrik izan da buruan, segundoko aldearekin. Bigarren minutuan parean ziren biak. Laugarren minutu eta erdian, ordea, bi segundo aurretik jarri da Hondarribia. Zierbenaren estrategia azkar joan da kareletik behera, ez duelako lortu Hondarribia arraunkeratik ateratzea, ez dio burua galarazi. Bere lanean serio, fin eta eraginkor jarraitu du Hondarribiak, eta hiruzpalau segundoko tartea ere zabaldu dio Zierbenari. Ziabogan, bostekoa izan da. Atzerago zetozen Santurtzi, laugarren kaletik, sei segundora, eta Orio, hirugarrenetik, bederatzira.

Poparean ez da aldatu estropada lehen bien artean. Bai hirugarrenaren eta laugarrenaren artean. Baga dabil gaur, eta popare giro handia ez bada ere, olatuak luzea eta indar gutxikoak direlako, makalak, aukeratxoa bazen olatuen alde arraun egiteko. Horretan ere maisu dira Hondarribiakoak, eta aldea zabaldu egin dio Zierbenari, sei-zazpi segundora. Bigarren eta hirugarren kale ingurutik etorri da Hondarribia bueltako luzean, eta laugarrenetik sartu da.

Bandera erabakita zegoen, bigarren lekua ere bai. Gainera, Zierbenak aldea murriztu ere egin dio Hondarribiari, lauzpabost segundora, atzeko biei tartea zabalduz. Oriok aurrea hartu dio Santurtziri bigarren luzean, eta helmugan ere horrela sartu dira biak. Lehen bien arteko aldea 5,30 segundokoa izan da azkenean.

Gaurko sailkapenean, Hondarribiaren eta Zierbenaren atzetik, Orio sartu da, Urdaibai gero, eta talde horien atzetik geratu dira Santurtzi, Donostiarra, Cabo eta Zarautz. Bermeotarrek lehen txanda irabazi dute.

Bi egunetako sailkapenean, hauxe da hurrenkera: Hondarribia, Zierbena, Santurtzi, Orio, Urdaibai, Donostiarra, Cabo eta Zarautz.


Summary: Hiru egoiliar hil dira Bizkaiko zahar etxeetan. Araban, Bizkaian eta Gipuzkoan, 514 kasu atzeman dituzte azken 24 orduetan, eta 41 lagun ospitaleratu dituzte.

Azken 24 orduetan urritu egin dira Araban, Bizkaian eta Gipuzkoan atzemandako COVID-19 kasuak. Atzo, beste 670 positibo baieztatu zituzten; gaur, berriz, 514. PCR proba kopuruak ere nabarmen egin du behera: 2.299 gutxiago, Eusko Jaurlaritzako Osasun Sailaren arabera.

Lurraldez lurralde, Bizkaian atzeman dituzte positibo gehien, 264 (-95). Gipuzkoan, 165 (-26) baieztatu dituzte; eta Araban, 84 (-35). Ospitaleetako egoerari dagokionez, 41 lagun gehiago ospitaleratu zituzten atzo, eta oraintxe bertan 61 lagun daude zainketa intentsiboetako unitateetan.

Bizkaiko zahar etxeetan, aldiz, azken 48 orduetan hiru egoiliar hil dira COVID-19aren eraginez. Denera 37 dira lurralde hartako egoitzetan hil direnak, bigarren olatuaren hasieratik. Bizkaiko Foru Aldundiak emandako datuen arabera, 195 egoiliar daude gaixo uneotan, ostiralean adierazi baino bost gehiago. Horietatik 23 ospitaleratuta daude —azken zenbaketan baino zortzi gehiago—.

Kasuak 11 zentrotan daude pilatuta, eta San Jose-Etxe Alai (Mungia) eta DomusVI Miraflores (Bilbo) zahar etxeak dira kaltetuenak, hogeina kasurekin. Horiez gain, Birjinetxeko zentro soziosanitarioan 76 lagun ari dira artatzen: horietatik 56 lurralde hartako egoitzetako egoiliarrak dira, eta 23, zaurgarritasun egoeran dauden herritarrak. Egoitzetako langileei dagokionez, 111k eman dute positibo, eta isolatuta daude.


Summary: Erraustegiaren aurkako giza katea egin dute Donostian. Kontxako hondartza zeharkatu dute, erraustegiaren aurka «borrokatu» eta alternatiba «osasuntsuagoak» defendatzeko.

Azken urteetako dinamikari eutsita, gaur, Kontxako banderaren bigarren asteburuan, giza kate jendetsua egin dute Donostian, Zubietako erraustegiaren aurka protesta egiteko. Erraustegiaren Aurkako Mugimenduak deituta, parte hartzaileek udaletxea eta Perla lotu dituzte, Kontxako hondartzatik igarota. Egitasmoak ELA, LAB, EH Bildu, Ezker Anitza, Equo, Eguzki eta Ekologistak Martxan-en babesa izan du.

Antolatzaileek Zubietako erraustegia geratzeko exijitu dute: «Bere tximiniei kea darie hilabete hauetan, eta, zoritxarrez, laster frogatu ahal izango da askotan salatu ditugun pozoiak inguruan zabaltzen ari direla». Izan ere, hilabeteak dira Zubietan probak egiten hasi zirela, eta laster osoki funtzionatzea espero dute. Halere, Erraustegiaren Aurkako Mugimenduak «borrokan» jarraitzeko beharra azpimarratu du, alternatiba «osasuntsuagoen» aldeko apustua egin beharra defendatuz.


Summary: Gizon bat hilik agertu da Donibane Lohizuneko hondartzan. Surflari batzuek ikusi zutenean, 70 urteko gizonezkoa konorterik gabe zegoen itsasoan, hondartzatik 200 metrora.

Igandean, 70 urteko gizon bat hil da Donibane Lohizuneko Erromardia hondartzan (Lapurdi). Surflari batzuek ikusi zuten haren gorpua itsasoan, hondartzatik 200 bat metrora, eta lehorrera eraman zuten.

Donibane Lohizuneko eta Hendaiako suhiltzaileak joan ziren hondartzara, baita Baionako sorosleak ere. Osasun langileek ezin izan zuten gizona suspertu.

Polizia ikertzen ari da hildakoa nor zen, eta zer gertatu zen hura hiltzeko.


Summary: Urkulluk uste du ez dagoela arrazoirik hezkuntzan greba egiteko. Eusko Jaurlaritzako lehendakariaren arabera, kritika politikoa egin eta gobernu berria tenkatzea da sindikatuen asmoa. Jarrera aldatu eta elkarlanean aritzeko eskatu die.

Ez dago arrazoirik greba egiteko. Hori da Iñigo Urkullu Eusko Jaurlaritzako lehendakariak bart gauean ETBn eginiko elkarrizketan helarazitako mezua. ELA, LAB, CCOO, UGT eta Steilas sindikatuek deituta, hezkuntza osoari eragingo dion greba bat egingo dute bihar Araban, Bizkaian eta Gipuzkoan, Gure ikastetxeetan aurrez aurreko itzulera segurua eta adostua lelopean.

Jaurlaritzari kudeaketa «onartezina eta arduragabea» egitea egotzi diote, «berandu» aritzea, eragileekin ez adostea eta baliabideak ez zehaztea. Irakasleek ere adierazi dute ezjakintasuna izan dela nagusi itzulerako lehen astean, eta ez dela irizpiderik egon.

Urkulluren ustez, ordea, beste asmo batzuk dituzte sindikatuek: kritika politikoa egitea eta eratu berria den Jaurlaritza tenkatzea. Horregatik, eta «etorkizunean gerta daitekeena ezin denez aurreikusi», jarrera aldatu eta elkarlanean aritzeko eskatu zien. Lehendakariaren arabera ez da elkarrizketarik falta izan ikasturtea hasi aurretik, ekainaren 23tik izan baitituzte bilerak hezkuntza komunitatearekin: «Jaurlaritza da gauzak ondo egiteko interesatu nagusia», azpimarratu zuen Urkulluk, eta gehitu zuen etengabeko esfortzua egiten ari direla auzolanean jarduteko.

Gauza bera defendatu zuen joan den ostiralean Jokin Bildarratz Eusko Jaurlaritzako Hezkuntza sailburu berriak ere. Ostegunean egin zuen bilera sorta bat hezkuntzako eragileekin, eta kargua hartu zuenetik nabarmendu du hezkuntza komunitatearekin eduki beharreko harremanaren balioa: «Egoera honetatik guztiok elkarrekin aterako gara aurrera». Haren iritziz, grebak ez dio ekarpenik egingo hezkuntza komunitateari.

Bestalde, Urkulluk atzo esan zuen Hezkuntza eta Osasun sailetan sailburuak aldatu izana ez dela kudeaketa txarraren ondorioa: «Uste dut sailburu guztiek ondo egin dutela euren lana». Azaldu zuen aldaketak «egoera pertsonalen eta aurretik dituzten erronken arteko nahasketa baten ondorio» direla, eta kargua utzi duten sailburuekin hitz egin duela erabakia hartu aurretik.

Nafarroan, mobilizazioak

Nafarroan ere egoera ez da samurra, eta hezkuntza komunitatearen foro bat sortu dute, Hezkuntza departamentuak «hitz egiteko borondaterik» ez duela iritzita. Foroko kideek hausnarketa «sakon eta adostu» bat egin nahi dute, eta elkarrizketarako prest daude: «Hitz egingo dugu, baina beste aldetik borondaterik ez badago, mobilizatzea baino ez zaigu gelditzen».

Hori dela eta, bihar egingo dute lehen mobilizazioa, Iruñeko Gazteluko plazan, 18:00etan. Besteak beste, ratioak jaistea eta baliabide gehiago kontratatzea izango dituzte aldarri. Are, gauzak konpontzen ez badira, greba egiteko aukera ere ez dute baztertzen.

Iparraldean, dagoeneko hainbat ikastetxe hetsi dituzte positiboak egon direlako. Seaskak ere ministerioaren «inprobisazioa, arduragabekeria eta inposizioa» salatu ditu, eta segurtasun neurriak eskatu.


Summary: Alavesek azken unean galdu du ligako estreinako partida. Betisek 94. minutuan sartu duen golak erabaki du partida. Alavesek zenbait aukera izan ditu bigarren zatian.

Alavesek porrot garratz batekin ekin dio Espainiako Ligako denboraldiari. Taldeak ondo jokatu arren, defentsan egindako akats batek ebatzi zuen partida. Golik gabe amaitzeko itxura zuen, baina, 94. minutuan, korner batean, Betiseko Tello jokalariak defentsaren deskuidu bat aprobetxatu zuen hiru puntuak lortzeko.

Gasteizko taldeak bizi hasi zuen partida, ondo defendatzen eta baloia lortzeko lehian. Partida trabatu samar egon zen lehen zatian. Bigarrenean, Alaveseko jokalariek asmatu zuten jokoa arintzen, eta zenbait gol aukera izan zituzten.

Amaieran, ordea, Betisek aurrea hartu zion Alavesi, egindako aldaketei esker, eta azken minutuetan izandako nagusitasuna biribildu zuten azken uneko golari esker.

Alavesen hamaikakoa: Pacheco; Duarte, Ely, Laguardia; Edgar, Tomas Pina, Pere Pons, Battaglia, Rioja; Joselu, Lucas Perez.

Betisen hamaikakoa: Claudio Bravo; Emerson, Mandi, Bartra, Alex Moreno; Gido Rodriguez, William Carvalho; Joaquin, Canales, Fekir y Borja Iglesias.


Ez da puntu txarra estreinakorako

Summary: Ez da puntu txarra estreinakorako. Erasoan makal ibili da Reala, baina norgehiagoka berdintzea lortu du, markagailuan atzetik joan ostean. Roberto Lopez hasiberria izan da goleatzailea.

Behintzat ez zuen galdu. Balorazio horixe egin daiteke Realak atzo Valladoliden (Espainia) jokatu zuen partidatik. Txuri-urdinek ez zuten distirarik egin, eta iazko sasoia gazi-gozo amaitu zuen taldea gogorarazi zuten. Dena den, ez da txarra ligako lehen jardunaldian etxetik kanpo puntu bat eskuratzea, are gehiago markagailuan atzetik joan zirela kontuan izanda. Hiru zutoinen artera ia errematerik egin gabe eskuratu zuten puntu bat donostiarrek.

Neurketa grisa izan zen, eta gol aukera gutxi izan zituzten bi taldeek. Beroa egiten zuen Jose Zorrilla zelaian, eta igarri zen jokalariak oraindik ere erritmoa hartu nahian dabiltzala. Hasieran bai, indartsu zelairatu ziren bi taldeak, eta alde batean zein bestean izan zen aukera bat edo beste, baina minutuek aurrera egin ahala moteltzen joan zen erritmoa.

Markagailua Valladolideko Michelek zabaldu zuen 39. minutuan, Sergi Guardiolaren jokaldi bikain baten ostean. Aihen Muñozi izkin egin zion aurrelariak, eta haren erdiraketa bultza besterik ez zuen egin behar izan Michelek. Lehendik ere aukera argienak espainiarrek izan zituzten; tartean, zutoinean jo zuen Waldoren jaurtiketa bat.

Baloia Realarena zen arren —%60ko baloi jabetza izan zuen—, zaila zirudien lehiari buelta ematea, eta zorte apur bati esker eskuratu zuten gola. Atzo lehen taldearekin debuta egin zuen Roberto Lopez erdilariak falta bat jaurti zuen 60. minutuan: indar handirik gabe zihoan haren erdiraketa, inork ez zuen errematatu, baina Masip atezainak huts egin zuen baloia hartzerakoan eta atepeko marra gainditu zuen baloiak.

Hortik aurrera, ezer gutxi egin zuten bi taldeek. Erasoko aldaketak egin zituzten —Oiartzabal, Januzaj eta Bautista sartu zituen Realak—, baina biek ala biek berdinketa ontzat jotzen zutela zirudien azken minutuetan. Realak seigarren aldiz jarraian eskuratu du berdinketa bat Valladoliden, eta hemezortzi urte daramatza han irabazi gabe.

Lesionatuen hutsunea

Txuri-urdinek betea dute erizaindegia, eta igarri zuten lesionatuen hutsunea. Hala ere, Imanol Alguacil entrenatzaileak ahalik eta gutxien aldatu zuen joko sistema. Zelai erdian, lehen Odegaardek hartzen zuen postuan Roberto Lopez jarri zuen oriotarrak, eta golarekin erantzun zion Zaragozan (Espainia) jaiotako harrobiko jokalariak. Berez, David Silva lesionatua fitxatu du Realak postu horretarako.

Hortaz gain, defentsan, bi alboko titularrak ez ziren zelaian izan atzo (Monreal eta Zaldua), eta Aihen Muñoz eta Andoni Gorosabelek jokatu zuten. Ez ziren Valladoliden izan Illarramendi, Guevara, Zubimendi eta Willian Jose ere. Agian horrela uler daiteke Realak erasoan horren aukera gutxi sortu izana.

Bestetik, eguneko albisterik onenetako bat atepean jaso zuten donostiarrek: norgehiagoka ona egin zuen Alex Remirok. Iaz, nafarra atezain titularra izan zen denboraldi ia osoan, baina konfinamenduaren ostean ez zuen lehengo maila berreskuratu, eta Miguel Angel Moyak jokatu zituen ligako azken neurketak. Beraz, denetik izan zuten atzo txuri-urdinek, albiste onak eta txarrak, baina gutxienez puntu bat eskuratu zuten estreinakoan.

Valladoliden hamaikakoa: Masip; Moyano, Bruno, Joaquín, Nacho; San Emeterio, Míchel (Kike Perez); Waldo (Weissman), Orellana, Óscar Plano (Hervías); Guardiola.

Realaren hamaikakoa; Remiro; Gorosabel, Aritz, Diego Llorente, Aihen Muñoz; Portu, Zubeldia, Merino, Lopez (Oiartzabal); Barrenetxea (Januzaj), Isak (Bautista).


Summary: Yoshihide Suga aukeratu dute PDLko buru Shinzo Aberen ordez. Alderdi Demokratiko Liberalak gehiengoa du Japoniako Parlamentuan, eta beraz, ezustekorik ezean, Suga izendatuko dute lehen ministro.

Etzi egingo dute lehen ministro berria aukeratzeko bozketa Japoniako Parlamentuan, baina ia ziurra da PDL Alderdi Demokratiko Liberaleko buruzagi berria izango dela aukeratua; izan ere, orain arte Shinzo Abek zuzendu duen taldeak gehiengo zabala du ganberan. Alderdiak gaur aukeratu du Aberen tokia hartuko duen buruzagia: Yoshihide Suga izango da, Aberen aurreko agintaldian Barne eta Komunikazio ministro izandakoa.

Egun gobernuko eledun denak alderdiko 534 kideetatik 377ren aldeko botoa lortu du bozketan, hau da, botoen %70 inguru. Suga ez zen hautagai bakarra, baina bozketan oso atzera geratu dira beste bi lehiakideak: 89 boto lortuko ditu Fumio Kishida Atzerri ministroak eta 68 Shigeru Isihiba Defentsa ministro izandakoak.

Abek abuztuan iragarri zuen lehen ministro kargua eta alderdiko buruzagitza uzteko asmoa, osasuna zela eta. 2007an ere dimisioa eman zuen arrazoi beragatik. Abek kolitis ultzeraduna du, eta azken hilabeteetan okerrera egin dio gaitzak, politikagintza uztera behartzeraino.


Summary: Lointek Gernikak galdu egin du Superkopako finala. Lointekek lehiari eutsi zion atsedenera arte, baina, bigarren zatian, Perfumerias Avenidak ihes egin zion Miribillan.

Lointek Gernikak ezin izan du denboraldia biribildu, nahiz eta asmoari amaierara arte eutsi dion. Atzo, Espainiako Superkopako finala jokatu zuen lehen aldiz, Perfumerias Avenidaren aurka, eta, orain arte bide harrigarria egin duen arren, ezin izan zuen finala irabazi. Bilboko Miribillan jokatu zuten partida, eta Salamancakoek 50-66 irabazi zuten.

Lointekek ondo hasi zuen partida, eta lehen bi laurdenetan mantendu zuten maila: 0-7 galtzen hasi arren, 15-15 berdinduta iritsi ziren lehen laurdenaren amaierara. Bigarrenean ere indar handiarekin jokatu zuten, eta 31-32 amaitu zen lehen zatia. Guztia zegoen erabakitzeko.

Perfumerias Avenida hirugarren zatian hasi zen aldea handitzen, 0-13ko partzial batekin. Lointek erritmoari jarraitzen saiatu zen arren, hamar punturen aldeari eutsi zioten Salamacakoek une oro.

Hamar minutu falta zirela, 42-51 galtzen ari zen Lointek. Taldeak ez zuen amore eman, eta hamar puntura jarri ziren, baina azken minutuetan ez zuten aldea murrizterik izan. Porrotaz harago, lehia ikusgarriko denboraldi bat egin du taldeak.


Summary: Istiluak izan dira Altsasuko ez-festetan. Larunbatetik iganderako arratsean hirurehun lagun inguruko botila festa bat desegin zuten Guardia Zibilak, Udaltzaingoak eta Foruzaingoak. Hainbat zaborrontzi iraulita agertu ziren kalean. Iruñean ere kale zurrutean zebilen 120 laguneko talde bat desegin du Poliziak.

Hirurehun laguneko talde bat kale zurrutean harrapatu zuen Guardia Zibilak larunbatetik iganderako gauean Altsasuko Foruen Plazan (Nafarroa). Guardia Zibilak berak jakinarazi duenez, taldea desegitera hurbiltzean, botila festan parte hartzen ari zirenetako batzuek objektuak jaurti zizkieten, eta kalteak egin dizkiote Guardia Zibilaren ibilgailu bati. Hiru zaborrontzi iraulita agertu ziren arrats berean Altsasuko kale batean. Foruzaingoa eta Udaltzaingoa ere bertaratu ziren istiluak zeuden lekura, eta desegin egin zuten Foruen Plazako botila festa. Guardia Zibilaren arabera, «talde handi bat» maskararik gabe zegoen.

Ez da asteburuan Altsasun desegiten duten lehen botila festa. Izan ere, ostiraletik larunbaterako gauean ere Santa Luzia eremuan kale zurrutean zebiltzan hainbat lagun harrapatu zituzten Guardia Zibilak, Foruzaingoak eta Udaltzaingoak. Guaixe hedabidearen arabera, bozgorailuak, karpa bat eta elektrizitate sorgailu bat ere atzeman zituzten gunean.

Iruñean, Irubiden

Iruñean ere 120 laguneko botila festa bat desegin zuen Poliziak larunbatetik iganderako arratsean, Irubiden. Iruñeko Udaltzaingoak jakinarazi duenez, guztira 83 aldiz esku hartu zuen gau horretan koronabirusarekin loturiko osasun neurriak ez betetzeagatik. 42 lagun kale zurrutean aritzeagatik salatu dituzte; hamazazpi maskararik ez janzteagatik; sei distantzia errespetatu gabe erretzeagatik; eta hamabost, berriz, sei laguneko gehienezko taldeko muga ez betetzeagatik.


Summary: Inoizko COVID-19 kasu gehien atzeman dituzte munduan. India, AEBak eta Brasil dira kasu gehien jakinarazi dituzten hiru herrialdeak. Israelek hiru astera luzatu du itxialdia, kutsatzeak murrizteko helburuz.

Egun bakarrean 307.930 kasuren berri eman du OME Osasunaren Mundu Erakundeak, orain arteko daturi altuena. India, AEBak eta Brasil dira kasu gehien atzeman dituzten hiru herrialdeak. Asiako estatuak 94.300 kutsatu gehiagoren berri eman du azken 24 orduetan. Ez dira bakarrak, ordea: Europako estatuetan ere gorantz doaz kutsatzeak, eta OMEren Europarako adarrak ohartarazi du urrian eta azaroan egoerak okerrera egingo duela, eta hilkortasun tasa handitu egingo dela.

Israelek, bestalde, hiru astera luzatu du joan den astean iragarritako itxialdia, kutsatzeak gutxitzeko asmoz. Parlamentuan gaur onartu duten neurriak mugitzeko eta biltzeko askatasuna mugatzen ditu. Dena den, Tel Avivek «neurri bereziak» iragarri ditu sinagogetarako, non hainbat laguneko bilkurak onartuko diren.

Erabakiak protestak eragin ditu herrialdean, eta hainbat ministrok dimisioa eman dute. Kargua utzi dutenetako bat izan da Yaakov Litzman Etxebizitza ministro ultraortodoxoa. Litzmanek aurrez ohartarazi zuen dimisioa aurkeztuko zuela baldin eta Benjamin Netanyahuren gobernuak itxialdia ezartzen bazuen Rosh Hashanah jai erlijiosoaren aurretik, eta halaxe egin du. Izan ere, ostiralean sartuko da indarrean berrogeialdia, jai erlijiosoaren bezperan.

Azken datuen arabera, 40.000 kasu daude Israelen, eta adituek ohartarazi dute osasun sistema kolapsatzeko zorian dagoela. Atzemandako kasuen artean, bostehun gaixo larri daude, eta datozen egunetan gehiago izan daitezkeela ohartarazi du Osasun Ministerioak.


Summary: Eusko Jaurlaritza prest agertu da Moriako errefuxiatuak hartzeko. Gutun batean, Beatriz Artolazabal sailburuak Espainiako Gobernuari eta Europako Batzordeari esan die badirela baliabide nahikoak Araban, Bizkaian eta Gipuzkoan migratzaileak hartzeko.

Lesbos uharteko Moria kanpamentuan (Grezia) dauden migratzaileen egoera larria da oso joan den astearteaz geroztik, kanpamentuak su hartu eta Poliziak errepideak itxi baitzituen; ordutik, errepidean ez atzera ez aurrera harrapatuta daude. Gaur, Beatriz Artolazabal Eusko Jaurlaritzako Berdintasun, Justizia eta Gizarte Politiketako sailburuak adierazi du Jaurlaritza prest dagoela migratzaileak jasotzeko. Espainiako Gobernuari eta Europako Batasunari igorritako gutun banatan, Artolazabalek adierazi die euskal erakundeen baliabideak eskura jartzen dituela migratzaileak jasotzeko: «Gaur egun bizi dugun egoera oso larria da, eta erantzun humanitario solidarioa, azkarra eta premiazkoa behar du, eta are gehiago egoera eramangaitz horri koronabirusaren pandemiaren eragina gehitzen badiogu». Izan ere, egoera oso larria bizi dute Moriako kanpalekuan. Irailaren hasieran lehen koronabirus kasua atzeman zuten bertan, eta migratzaileek eta gobernuz kanpoko erakundeek egoeraren larritasunaz ohartarazi zuten.

Eusko Jaurlaritzak migratzaileei laguntza eta elkartasuna eskaini nahi diela azaldu du sailburuak, eta gaineratu Euskal Autonomia Erkidegoa prestatuta dagoela dagokion pertsona kopurua jasotzeko. Share proposamenak egindako planteamendua gogora ekarri du Artolazabalek gutunetan. Proposamen horrek egoera «kalteberan» dauden errefuxiatuak edo migratzaileak hartzeko ahalegina lurraldeen arabera banatzen du, aberastasuna, biztanleria eta langabezia tasa kontuan hartuta. Eusko Jaurlaritzako sailburuaren iritziz, Greziako uhartean bizi den egoerak Europako Batzordearen eta haren estatu kideen konpromisoa eskatzen du, krisi humanitarioari «erantzun azkarra eta premiazkoa» emateko.


Summary: Gregorio Ordoñezen plakari eginiko erasoa gaitzetsi du Jaurlaritzak. Margoz estali zuten PPko zinegotzia zena oroitzeko plaka, eta ordu batzuk geroago garbitu zuten, Donostiako Udalaren aginduz.

Gregorio Ordoñez PPko Donostiako zinegotzia eta alderdi horretako Gipuzkoako buruzagia zena oroitzeko plaka bat jarri zuten urtarrilean Donostiako alde zaharrean, haren hilketaren 25. urteurrenean. Atzo, pintura beltzez margotu zuten plaka, eta ordu batzuk geroago garbitu zuten, Donostiako Udalak hala aginduta.

Horren aurrean, Beatriz Artolazabal Eusko Jaurlaritzako Berdintasun, Justizia eta Gizarte Politiketako sailburuak plakari eginiko «eraso onartezina gaitzetsi» du, eta «elkartasuna, hurbiltasuna eta laguntza» eskaini dizkio familiari, «haren memoriari eginiko erasoaren aurrean».

«Bizikidetza demokratikoa eraikitzeko, biktimen duintasunarekiko eta haien memoriarekiko errespetua izan behar dugu oinarri», gaineratu du Artolazabalek. Gainera, sailburuak «biktima guztiei» esan die Eusko Jaurlaritzak «jarraituko» duela «beren ondoan egoten etapa berri honetan. Jarraituko dugu ahotsa goratzen eta irmotasunez biktimen memoriaren aurkako edozein jarduketa gaitzesten. Jarraituko dugu lanean, Euskadiren etorkizunean horrelako erasoek lekurik ez dutelako uste osoz».

Jose Luis Arrue PPko Gipuzkoako buruzagiak, berriz, nabarmendu du «gizartearen parte bat gaixo» dagoela eta «gorrotoz» bizi dela.


Summary: Bruselak nahi du %55era handitzea 2030erako berotegi gasak murrizteko helburua. Asteazkenean, Ursula von der Leyenek hitzaldia du Europako Parlamentuan, eta emisioen helburua %40tik %55ra handitzearen alde agertuko da.

Jakinekoa da Europako Batasunak klima larrialdiari aurre egin nahi badio berritu eta handitu egin behar dituela emisioak murrizteko helburuak. Bere Itun Berdearen ildotik, Europako Batzordeak erabaki du zenbateko murrizketa nahi duen 2030erako: urte horretarako, batasuneko berotegi gasen emisioak 1990. urtekoak baino %55 txikiagoak izan behar dute.

Gaur zabaldu den filtrazio baten arabera, Europako Batzordeko presidente Ursula von der Leyenek helburu berri hori defendatuko du asteazkenean Europako Parlamentuan; hots, orain arteko %40ko murrizketa helburua gainditu, eta 2030erako emisioen murrizketa %55ekoa izatea, baita iturri berriztagarriek energia beharren zati handiagoa betetzea ere.

Presioa bi aldeetatik

Ez zegoen argi Bruselak zenbateraino aldatuko zuen murrizketa helburua, %50era edo %55ra. Europako Batzordeak alde batetik Europa ekialdeko herrialdeen presio dauka. Poloniak, Hungariak eta ekialdeko herrialdeek besteek baino menpekotasun handiagoa dute karbono isuri handiko energia iturriekin eta ekoizpenekin. Ondorioz, zailagoa eta gogorragoa dute helburuak betetzea. Horregatik, aurretik ere eskatu dituzte konpentsazioak eta laguntzak Itun Berdearen harira.

Beste aldetik helburu handinahiagoak posible eta beharrezko direla uste dutenen presioa ere badauka Europako Batzordeak. Joan den astean, esaterako, Europako Parlamentuko Ingurumen Batzordeak bere jarrera bozkatu zuen, eta 2030erako emisio murrizketak %60 txikiagoak izan behar direla hobetsi zuen, kontrako 37 botorekin eta aldeko 40rekin.


Summary: Akordioa berretsita, ez da egingo 'Osasuna auziko' epaiketa. Osasunak 1,4 milioi euroko isuna ordaindu beharko du, eta hamar akusatuetako bakar bat ere ez da joango espetxera

Inork ez du atzera egin. Osasunak, klubeko hamar agintari eta langile ohik eta Fiskaltzak eutsi egin diote gaur elkarren artean adostutakoari. Horren ondorioz, ez da egingo gaur Nafarroako Auzitegian hastekoa zen haien aurkako epaiketa. Osasunak Nafarroako Ogasunari 2010ean, 2011n, 2012an eta 2013an egindako iruzur fiskala epaituko zuen. Guztira, klubak 5,4 milioi euro utzi zituen ordaindu gabe.

Osasunak eta Fiskaltzak eginiko tratuaren arabera, klubak 1,4 milioi euroko isuna ordainduko du, eta onartu egin du 45 hilabetean ez jasotzea ez diru laguntzarik, ezta pizgarri fiskalik ere. Zigor txikia da, 11 eta 22 milioi euro arteko isuna jasotzeko arriskua baitzuen. Fiskaltzak kontuan hartu du klubak delitua aitortu duela, kolaboratu egin duela, mina arintzeko nahia erakutsi duela eta berriz halakoak ez gertatzeko neurriak hartu dituela. Aurretik, gainera, Osasunak 6,8 milioi euro ordaindu zizkion Nafarroako Ogasunari, zorraren atzerapenagatik eta interesengatik.

Akusatuen artean, berriz, Miguel Artxanko presidente ohiak, Angel Bizkai kudeatzaile ohiak eta Jose Manuel Puros zuzendaritzako kide ohiak 28 hilabeteko espetxe zigorra onartu dute. Haietako bakar bat ere ez da joango kartzelara. Patxi Izko presidente ohiak, berriz, 22 hilabeteko espetxe zigorra onartu du; eta Sancho Bandres, Txuma Peralta eta Manolo Ganuza agintari ohiek hamasei hilabetekoa. Guztiei aplikatu zaie mina arindu nahi izanaren aringarria, baita epaiketa hasteko denbora luzez itxaron egon behar izatea ere. Halaber, bertan behera geratu dira Jose Gomez eta Tomas Lopez langileen aurkako karguak. Akusatuek arriskua zuten zortzi eta hamazazpi urte bitarteko zigorrak jasotzeko. Zigorra jaso duten guztiek, hala ere, isunak ordaindu beharko dituzte.


Summary: Garaipena berritu dute Hondarribiak eta Oriok. Ez da ezustekorik izan, eta lehen igandeko garaileek emaitza berritu dute bigarren jardunaldian. Euren palmareseko hamalaugarren garaipena dute Hondarribikoek, eta bigarrena Oriokoek.

Hondarribiak gizonezkoetan, eta Oriok emakumezkoetan, iazko garaipena berritu dute Kontxako Banderan. Lehen jardunaldian erakutsitakoa berretsi zuten berdeek eta horiek, eta nagusi izan ziren berriz ere. Hondarribia hamalaugarrenez nagusitu da arraunaren olinpiar lehian, eta, Orio, bigarrenez.

Antzeko bilakaera izan zuten bi estropadek. Emakumezkoetan, Donostiarrak bi segundo eskasen atzerapena izan zuen lehen igandean, eta hasiera indartsua egin zuen atzo alde hori berreskuratzeko asmoarekin. Etxeko trainerua saiatu zen aurrea hartu eta oriotarrak urduri jartzen, baina lehen hiru minutuetan ondo eutsi zioten horiek aurkari zuzenaren joari.

Azkenean, aurrea ere hartu zieten, nagusi izan ziren estropada amaierara arte, eta donostiarrei 11 segundo atera zizkieten. Donostiarraren atzetik helmugaratu ziren Arraun Lagunak eta Tolosaldea, hirurak bi segunduo eskasen tartean. Lehen txandan Hondarribia izan zen nagusi.

Hondarribia, fin

Gizonezkoetan, bere ohiko arraunketa finari eutsi zion Hondarribiak, eta ondo menderatu zuen estropada. Lehen jardunaldian gertuen izan zuen ontzia Zierbena izan zen, zortzi segundora, eta atzo ere indartsu atera ziren bizkaitarrak. Segundoren bat aurretik ere jarri ziren, baina ondo eutsi zion Ama Guadalupekoak, eta emakumezkoetan Oriok egin zuen bezala, hirugarren minututik aurrera aurrea hartu zuen. Nagusitasuna erakutsi zuten berdeek, eta hirugarren garaipena dute jarraian.

Zierbena izan zen bigarren sailkatua berriz ere, eta atzo, hirugarren, Orio izan zen. Aurtengo Kontxan; beraz, ez da ezusteko handirik izan, eta ligako azken jardunaldietan sasoirik onena erakutsi duten bi taldeak izan dira nagusi, lehendabiziko igandean ere nagusi izan zirenak.


Summary: Behera egin du positibo kopuruak Hegoaldean. Beste 573 kasu atzeman dituzte lau lurraldeetan, eta bi pertsona hil dira Nafarroan. 33 pertsona ospitaleratu dituzte egun bakarrean, eta 71 daude ZIUetan.

Apaldu egin da positibo kopurua azken 24 orduetan: 573 antzeman dituzte Hegoaldean, atzo baino 222 gutxiago. Nafarroan, antzeko mantendu da kasu berrien zenbatekoa: 283 detektatu dituzte, atzo baino bi gehiago. Aldiz, Araban, Bizkaian eta Gipuzkoan, positibo kopuruak nabarmen egin du behera. 290 antzeman dituzte, eta, beraz, 224 laguneko beherakada izan du kasu berrien kopuruak. Lurraldeka, Bizkaian atzeman dira positibo gehien: beste 134 kasu detektatu dituzte bertan. Gipuzkoan, beste 117 positibo detektatu dituzte azken egunean, eta Araban, berriz, 31. Dena dela, kontuan izan behar da hiru lurralde horietan egindako PCR kopurua aski txikiagoa izan dela azken 24 orduetan: 5.990 egin dituzte, eta aurreko egunean, berriz, 7.626 egin zituzten.

Bi lagun zendu dira gaitzarengatik, Nafarroan biak. Osasun Departamentuak jakinarazi duenez, 92 urteko gizonezko bat eta 86 urteko emakumezko bat dira hildakoak.

Ospitaleratzeei dagokienez, 33 sartu dituzte erietxera azken egunean, osotara: 25 Araban, Bizkaian eta Gipuzkoan, eta 8, berriz, Nafarroan. Egun, 71 pertsona daude zainketa intentsiboetarako unitatean ospitaleratuta Hegoaldean.


Summary: Urriaren 24an mobilizatzera deitu du Sarek. Manifestazio bat egingo dute Donostian, eta mosaiko bat osatu nahi dute Kontxako hondartzan, egungo espetxe politika aldatzeko. Datorren larunbaterako, egun osorako egitasmoa antolatua dute bakegileek.

Sare plataformak mobilizaziora deitu du urriaren 24rako, egungo espetxe politika alda dezatela eskatzeko. Egun horretan manifestazio bat egingo dute Donostian, eta asmoa da martxa Kontxako hondartzan amaitzea, bertan mosaiko bat egiteko. Mezu bat «mundu osora» zabaldu nahi dute: «Madrilgo eta Parisko gobernuetako jaun-andreak: has zaitezte benetako neurriak hartzen egoera hau atzean uzteko». Sarek berak dei egina du urriaren 3an Euskal Herriko 650 menditara joateko.

Espainiako Gobernuari zuzendu diote mezua: «Erakuts ezazue gobernu aurrerakoia zaretela benetan, eta erabil ezazue gehiengo hori egoera hau aldatzeko. Egiten baduzue, gehiengo sindikalaren eta politikoaren babesaz gainera, euskal gizarte osoarena izango duzue».

Bake eta normalizaziorako bidean izandako mugarriak gogorarazi ditu Sarek, Kontxako hondartzaren aurrean eginiko agerraldi batean: ETAren jardueraren behin betiko amaiera, armagabetzea eta haren desegitea. Beste data bat ere ekarri dute gogora, ordea: 2018ko ekaina. «Lehen aldiz, Espainiako Gobernuko presidenteak konpromisoa hartu zuen, publikoki, espetxe-politika sakon aldatzeko. Terrorismoaren aurkako espetxe-politikaren ordez, euskal presoen giza eskubideak errespetatzen dituen espetxe politika bat ezartzeko konpromisoa».

Inaxio Oiartzabal bozeramaileak azaldu duenez, adierazpen horretan esandakoa betez gero, «bertan behera geratuko litzateke urruntze politika, aske egongo lirateke gaixotasun larriak dituzten presoak (eta litekeena da Igor Gonzalez bizirik egotea), eta, salbuespen araubidearen ordez, espetxe araubide arrunta aplikatuko litzateke». Haatik, salatu du promesa horiek ez direla gauzatu eta egin diren aldaketak «oso mugatuak» izan direla.

Gobernuak mugiarazteko deitu dute mobilizaziora: «Giza eskubideen alde dauden eta salbuespeneko espetxe politika desagerraraztea eta guk izan duguna baino etorkizun hobea lortu nahi duten guztientzako deialdia da». Izan ere, uste dute egungo egoera ezin dela luzatu: «Igorren [Gonzalez Sola] heriotza azkena izan behar delako eta senideen sufrimendua desagertu egin behar delako. Bakean eta bizikidetzan oinarritutako gizartea behar dugulako».

Larunbatean, bakegileek

Datorren larunbaterako ere antolatuta daude euskal presoen eskubideen aldeko mobilizazioak ere. Izan ere, bakegileek prestatu dute egun osorako dinamika bat. Kondena heriotzaraino? 30 urte aski da! lelopean, hiru momentu izango ditu: goizean, elkarretaratzeak egingo dituzte Ipar Euskal Herri osoan, 11:00etatik 13:00etara; ondoren, 12:30etik 14:30era, autokarabanak abiatuko dira Maule, Donibane Garazi eta Hendaiatik (Lapurdi). Horiek guziak Baionako suprefeturaren aitzinean elkartuko dira.


Summary: Espainiako Gobernuak udalentzako gastu araua etengo du 2020rako. Tokiko erakundeek baimena izango dute 2018ko eta 2019ko superabitak erabili eta aurtengo gastua handitzeko. Udalak eztitu nahi ditu Pedro Sanchezen gobernuak, bere lehen dekretuak ezezkoa jaso ostean. Gastu gehigarrirako jada ez da baldintza izango udalek beste urteetan pilatutako superabitak maileguan ematea Madrili.

Joan den astean Kongresuan ezezkoa jaso ostean, Espainiako Gobernuak prest du beste dekretu bat udalen superabitak maileguan hartu eta bere burua finantzatu ahal izateko. Maria Jesus Montero Ogasun ministroak gaur egindako adierazpen batzuen arabera, udalen kontrako jarrera aldarazteko, kontzesioak egin ditu: Espainiako Gobernuak eten egingo du udalen gastua mugatzen duen araua, behin-behinekoz 2020. urterako.

Horren bidez, tokiko erakundeek aukera izango dute urteko gastua handitzeko. Baimena izango dute baita, baldintza batzuen arabera, gastu horretarako 2018ko eta 2019ko superabitak erabiltzeko ere. Horren bidez, udalek posible izango dute ere aldi berean defizit helburua betetzea.

Monteroren arabera, 2021. urterako ere gastu arauan etenaldia egitea aztertzen ari da Espainiako Gobernua, baina 2020rako erabakia hartu behar izan aurretik «egoeraren larritasunarengatik».

Sanchezen gobernuaren arabera, neurri horrekin tokiko erakundeek 3.000 milioi euro izango dituzte pandemiak eragindako egoerari aurre egiteko. Hori bai, Espainian tokiko erakundeek pilatuta duten superabita 15.000 milioi euro ingurukoa da. Eta tokiko erakundeak ez dira behartuta egongo pilatutako beste diru horiek Espainiako Gobernuari maileguan ematera.

Espainiako Gobernuak nahi zuen pilatutako superabit horiek, geldikin horiek, maileguan hartzea bere burua finantzatzeko. Gastu araua etetearen truke, baldintza hori jarri zien udalei bere aurreko dekretuan. Eta asmoa zen dirua hamabost urteko epean itzultzea, interesekin. Baina proposamenak ezezko biribila jaso zuen Kongresuan.

Edonola ere, azken urteetako beste geldikin horiek erabili ezinik jarraituko dute tokiko erakundeek, Egonkortasun Legeak hala agintzen duelako. Lege horren ondorioz, tokiko erakundeek —udalek, kontzejuek eta diputazioek— debekatua dute defizita izatea, eta, superabita izatekotan, soilik zorra txikitzeko erabil dezakete.


Summary: Gutxieneko zerbitzu handiagoak ezarri ditu Jaurlaritzak hezkuntzako grebarako. Garbiketan, %100eko gutxieneko zerbitzuak ezarri dituzte. Jantoki zerbitzua ere bermatuta egongo dela ziurtatu dute. Sindikatuak aztertzen ari dira gutxieneko zerbitzuen agindua auzitara eramatea.

ELA, LAB, Steilas CCOO eta UGT sindikatuek grebara deitu dute biharko Arabako, Bizkaiko eta Gipuzkoako hezkuntzan, eta deialdiarekin bat egin dute hezkuntza arloko azpikontratek ere. Hezkuntza arloko azpikontratetan ordezkaritza dute ELA, LAB, CCOO, UGT eta ESK sindikatuek, eta haiek egin dute deialdia; garbiketa zerbitzuari, jantokiei eta garraioari eragingo die.

Gaur argitaratu du Eusko Jaurlaritzak gutxieneko zerbitzuak ezartzeko agindua, eta aurreko grebetan baino handiagoak dira. Horren arabera, grebara atxikitako ikastetxe edo eraikin bakoitzean pertsona hauek egon beharko dute: zuzendaritzako kide batek, mendekoen kidegoko langile batek goizean eta beste batek arratsaldean eta COVID-19aren koordinatzaileak.

Horiez gain, «babesa eta segurtasuna bermatzeko» beste hainbat gutxieneko zerbitzu ere ezarri dituzte. Etapa bakoitzeko irakasle batek joan beharko du ikastetxera, eta haur eskoletan, Haur Hezkuntzan eta Lehen Hezkuntzan, etapa bakoitzean ehun ikasletik gora matrikulatuta daudenean, bi irakasle gehiago jarriko dituzte etapako. 200 ikasletik gora direnenean, beste bi, eta horrela jokatuko dute ehun ikasle gehiago dauden bakoitzean. Hezkuntza bereziko ikastetxeetan eta hezkuntza bereziko gela egonkorretan, gutxieneko zerbitzuak %75ekoak izango dira.

Ikastetxeek eskaintzen dituzte gainerako zerbitzuei dagokienez, garbiketako langileen %100 bertaratzea «ezinbestekoa» izango da, Jaurlaritzak argitaratu duen arauaren arabera. Jantoki zerbitzua ere bermatuta egongo da. Horretarako, gutxieneko zerbitzu hauek ezarri dituzte: sukaldeko langileen %10 —hori pertsona bat baino gutxiago denean, pertsona horrek egin beharko du lan—; begirale bat 2 urteko bederatzi jankideko; begirale bat 3 urteko hamabost jankideko; 4 eta 5 urteko haurren kasuan, ikastetxeko begiraleen %10 —hori pertsona bat baino gutxiago denean, pertsona horrek egin beharko du lan—; eta behar bereziak dituzten ikasleentzat «elikadura beharrak asetzeko» behar den gutxieneko begirale kopurua.

Segurtasuna bermatzeko «aitzakia»

ELA, LAB, Steilas, CCOO eta UGT sindikatuen iritziz, ezarritako gutxieneko zerbitzuak ikusita, «greba eskubidearen urraketa larri bat» dela uste dute, eta azpimarratu dute aztertzen ari direla gutxieneko zerbitzuen agindua epaitegietara eramatea. «Orain arteko grebetan ezarritako gutxieneko zerbitzuen irizpideak erabat aldatu ditu, eta osasuna bermatzeko aitzakiapean, inoiz baino gutxieneko zerbitzu altuagoak ezarri ditu». Horrela definitu dituzte ohar batean Jaurlaritzak biharko grebarako ezarri dituen gutxieneko zerbitzuak. Sindikatuek kritikatu dute, hain zuzen, egunerokoan langileen eta ikasleen osasuna bermatzeko neurriak eta baliabideak jartzen ez dituzten bitartean, zenbait kolektibotan –garbitzaileenean, esaterako– %100eko gutxieneko zerbitzuak edukitzea; beste kolektibo batzuetan, berriz, protokoloetan ezarritako neurriak betetzea ezinezko egiten duten gutxieneko zerbitzuak jarri dituzte, sindikatuen esanetan.

Sindikatuek nabarmendu dute gutxieneko zerbitzu horiek «inoiz baino handiagoak» direla, eta Jaurlaritzaren jarrera salatu dute: «Hezkuntza Sailaren kudeaketa tamalgarria eta izandako utzikeria ezkutatuz, mobilizazioa ikusezin egiteko eta greba desaktibatzeko saiakera bat da».


Summary: Gizon bat atxilotu dute Gasteizen, bikotekidea jotzea egotzita. 37 urte ditu atxilotuak.

Emakumezkoa da biktima, eta biak bizi diren Gasteizko Judimendi auzoko etxebizitzan izan zen erasoa, igande goizaldean. Gasteizko Udaltzaingoak jakitera eman duenez, erasotzaileak zauriak eragin zizkion emakumeari aurpegian. Udaltzainek etxean bertan atzeman zuten gizonezkoa, genero indarkeriazko delitu bat leporatuta. Atzo bertan utzi zuten epailearen esku.


Summary: EH Bildu prest dago Espainiako aurrekontuei buruzko akordioa lortzeko. Negoziatzeko hiru lehentasun ezarri ditu: lurralde eztabaidari, arazo sozialei eta espetxe politikari irtenbidea ematea.

Espainiako aurrekontuak negoziatzeko eta akordioa bilatzeko prest dago EH Bildu. Hala jakinarazi dute gaur Mertxe Aizpurua EH Bilduk Kongresuan duen diputatuak eta Arnaldo Otegi EH Bilduko koordinatzaile nagusiak. Azaldu dutenez, negoziatzeko ateak irekita ditu koalizioak, baldin eta gobernuak hiru lehentasuni heltzen badie: lurralde arazoei irtenbidea ematea, arazo sozialak lehenestea eta espetxe politika konpontzea. «Hori da gure iparrorratza eta gure norabidea zehaztuko duena», azaldu du Aizpuruak.

EH Bilduren Mahai Politikoaren bileraren ostean agertu dira komunikabideen aitzinera Aizpurua eta Otegi, eta azaldu dute koalizioa prest dagoela instituzio guztietako aurrekontuez hitz egiteko, baina bereziki Madrilgo gobernuarenak. Kontaktuak hasiak dituzte bi aldeek, eta hurrengo egunetan hartu-eman gehiago izango dituzte. Datorren astean Carmen Calvo Espainiako Gobernuko presidenteordearekin ere batzekoak dira EH Bildukoak negoziatzeko; eguna eta ordua zehazteke dute oraindik. Negoziazio horiei begira EH Bilduk finkatu dituen hiru irizpideak kontuan hartuz gero, akordioak egiteko prest daudela azaldu du Aizpuruak. Haren hitzetan, Madrilek baliatu beharko luke akordioa lortzeko zabaldu duten aukera hori.


Summary: Pintaketa sexistak egin dituzte berriro 'Pikara' aldizkariaren egoitzan. Urtebetean jasan duten laugarren eraso matxista da. Kazetarien Euskal Elkargoak eta Euskal Kazetarien Elkarteak erasoa salatu dute.

Pikara aldizkariak Bilbo Zaharrean duen bulegoan pintaketa sexistak egin zituzten atzo, berriro. Aldizkariak urtebetean jasan duen laugarren eraso matxista da. «Biolentziak ez du generorik» eta «Sorosen putak» idatzi dute bulegoaren atarian. Horrez gain, «Charos» irakurri daiteke egoitzako leihoetako batean. Aldizkariak sare sozialetan salatu duenez, «feminitatearen aginduak betetzen ez dituzten emakumeak iraindu nahi dituzte Charos mespretxuzko terminoarekin». Pintaketak gaitzetsi ditu aldizkariak, halaber: «Irainak ez dira soilik mugimendu feministaren aurkakoak: prentsa askatasunari ere eraso egiten diote».

Kazetarien Euskal Elkargoak (KEE) eta Euskal Kazetarien Elkarteak (EKE) Pikara Magazine aldizkariaren egoitzaren aurkako pintaketa matxistak salatu ditu. Eraso horiek «demokraziaren irizpideen aurka» doazela ohartarazi dute, eta gogoratu dute oinarrizko eskubidea dela gizartea aske informatzeko eta iritzi publikoa eraikitzen laguntzeko informazioa zabaltzea. Jarrera «autoritarioei» aurre egingo dietela erantsi dute. KEEk eta EKEk elkartasuna adierazi diete Pikara Magazine-ri eta bertan lan egiten duten profesionalei.


Summary: ACB altzairutegia berriro irekiko du Arcelor Mittalek. Merkatua berriro suspertzen ari dela uste du. Martxoaz geroztik izan da itxita.

Martxoan itxi zuen Arcelor Mittalek Sestaon duen altzairutegia, ACB izenekoa. Sei hilabeteko geldialdiaren ondoren, hilabete honen amaieran berriro altzairua ekoizteari ekingo dio. Itxi aurretik zuen ekoizpenarekin hasiko da, hots, hilean 40.000 tona altzairu. Askoz gehiago egiteko gai dira Sestaon, baina merkatuaren beharrak argudiatuta, azken urteetan erdizka baizik ez dira aritu Sestaon.

Arcelor Mittalek azaldu duenez, merkatu batzuetan antzeman dute altzairu eskariak gora egin duela, eta horregatik erabaki dute berriro irekitzea.

Lantalde osoa arituko da —205 langile—, baita enpresa osagarrietako eta azpikontratutako beste 50en bat langile ere. Azken urte erdia aldi baterako enplegu erregulazioan egon dira, mantentze lanak egin dituen talde txiki bat izan ezik. Hilaren 20an hasiko dituzte prestaketa lanak..


Summary: Espainiako Gobernuaren aholkulari izanen da Paco Etxeberria. Memoria historikoaren alorrean aholkatuko du Madril, 36ko gerran hildakoen hobiak irekitzeko bidean. Memoria Demokratikoaren Legearen aurreproiektua onartuko du bihar Espainiako Ministroen Kontseiluak.

Paco Etxeberria auzitegi mediku, antropologo eta Aranzadi elkarteko presidentea aholkulari gisa arituko da Espainiako Gobernuarentzat, memoria historikoaren alorrean, hainbat komunikabidek jakinarazi dutenez. Madrilek bihar du onartzekoa Memoria Demokratikoaren Legearen aurreproiektua, eta, bertzeak bertze, hobi komunak irekitzea dute asmoa hala egin ez duten lekuetan. Bide horretan aholkulari izanen dute Etxeberria.

Aurretik ere egina zuen lana Madrilek Etxeberriarekin: 2018ko azaroan fusilatuen hobiei buruzko txosten bat eskatu zion Espainiako Gobernuak, gorpuzkiak aurkitu, identifikatu eta hobitik ateratzeko egitasmoa prestatzeko.

Bide luzea egina du Etxeberriak memoria historikoaren alorrean, eta Euskal Herrian egindako desobiratze anitzetan parte hartu du, Aranzadi zientzia elkartearekin batera. Nafarroako Gobernuarekin elkarlanean ari da Aranzadi elkartea horretarako, bertzeak bertze. Eusko Jaurlaritzak eskatuta, Euskal Herrian gertaturiko tortura kasuei buruzko ikerketa mardulak ere eginak ditu Etxeberriak.


Summary: OMEk gomendatu du ukalondoak ukituz ez agurtzea. Tedros Adhanom Ghebreyesus Osasunaren Mundu Erakundeko zuzendariak kontaktua fisikoa eskatzen duten agur guztiak baztertzeko eskatu du. Alternatibak ere proposatu ditu.

Koronabirusaren pandemiak utzi duen irudietako bat da: era guztietako pertsonak elkar agurtzen bata bestearen ukalondoak edo ukabilak ukituz. Bada, orain, hori egitea ere ez dela gomendagarria berretsi du Tedros Adhanom Ghebreyesus Osasunaren Mundu Erakundeko zuzendariak, ez delako segurtasun distantziarik mantentzen, eta azalaren bidez kutsatzea posible delako.

Gaiak zeresana eman du sare sozialetan. Ghebreyesusek berak pandemiaren hasieran (martxoaren 7an) idatzi zuen Twitterren gaiari buruz: «Jendea agurtzean, hobe da ukalondoekin ez agurtzea, ez baita metro bateko distantzia mantentzen. Nik nahiago dut eskua bihotzean jarriz agurtu». Atzo, gauza bera dioen mezu bat birtxiokatu zuen.

Beraz, OMEren gomendioa ez da berria, baina zeresana eman du gaiak, eta sare sozialetan bat baino gehiago ausartu da alternatibak proposatzera. Ghebreyesusek esan bezala eskua bihotzean jar daiteke, Asian egin ohi duten namaste agurra egin daiteke, hala besterik gabe burua altxatuz agur daiteke. Nafarroako Gurutze Gorriak, adibidez, zeinu bidezko hizkera gomendatu du.

Izan dira gomendioa serio hartu ez dutenak, baita aurkako jarrera erakutsi dutenak ere. Besteak beste, Onintza Enbeitak uztailean BERRIAn idatzi zuen kontaktuaren beharraz: «Badakit birusa airean dabilela, eta ezin ditudala gauza irrazionalak esan etengabe, baina nik ez dut pertsonengandik urrunduko nauen normaltasunik nahi».


Summary: Zaporeak-en aldeko «larrialdiko emanaldia» antolatu dute. Lesbosko asilo eskatzaileei jana prestatzen dien erakundeari laguntzeko saioa Donostian egingo dute, datorren larunbatean. Besteak beste, Anari, Mursego, Harkaitz Cano eta Maialen Lujanbio arituko dira.

Zaporeak elkarteak hau iragarri du sare sozialetan: datorren larunbatean, eguerdiko 12:00etan, musika eta hitzen emanaldia egingo dute, «larrialdiko emanaldia». Ez dute esan non, baina laster informazio gehiago emango dutela iragarri dute.

Elkarteak aurreratu duenez, Mursego, Amets Arzallus, Anari, Harkaitz Cano, J Martina, Jule Goikoetxea, Juantxo Arakama, Beñat Gaztelumendi, Ibon RG, Maialen Lujanbio eta Jose Luis Otamendi arituko dira emanaldian.

Joan zen ostegunean, suak suntsitu egin zuen Lesbos uharteko (Grezia) Moria kanpamendua. Zaporeak-ek hartu zuen ardura bizitokirik gabe geraturiko milaka errefuxiatuei jaten emateko, beste hainbat gobernuz kanpoko erakunderekin batera.

Baina lana are gehiago zaildu zaio erakundeari azken egunotan. Izan ere, kideek harreman zuzena izan zuten COVID-19a atzeman dioten lagun batekin. Horren ondorioz, sukaldea itxi, eta berrogeialdia egin behar izan dute, PCR proba egin bitartean.

Atzo, ordea, albiste on bat heldu zen: Zaporeak-en lan talde guztiak negatibo eman zuen testetan. Azaldu zutenez, protokoloaren arabera, bihar arte egon beharko dute bakarturik, bigarren PCR proba egin arte. Berriz negatibo ematen badute, sukaldera itzuliko dira asteazkenean. Bitartean, lanean jarraitzen dute, elikagaiak eta ura banatzen dabiltzan beste erakundeei laguntzen.

«Laguntza behar dugu», adierazi zuten mezu berean, eta hainbat bide eskaini zituzten dirua jasotzeko.


Summary: Gutxienez 35 pertsona hil dira AEBetako mendebaldean piztutako suteetan. Dagoeneko bi milioi hektarea erre ditu suak Kalifornian, Oregonen eta Washingtonen.

Arrazakeria, koronabirusa eta, orain, klima aldaketa bilakatu da AEBetako presidentetzarako bozetako protagonista. Izan ere, herrialdeko mendebaldean piztutako suteek bi milioi hektarea erre dituzte dagoeneko Kalifornian, Oregonen eta Washingtonen, baita 35 hildako eragin ere, abuztu hasieran zabaltzen hasi zirenetik.

Kalifornian, igandean 29 su zeuden kontrolik gabe, eta haize indartsuak espero zituzten gaurko. Oregonen ere alerta gorria jarri dute. Han, suteak hainbat etxe suntsitu ditu, eta 30 bat foku daude kontrolik gabe; haietako handienak 89 kilometro zabal ditu. Oregongo gobernadorearen arabera, hamar dira hildakoak, baina beste dozenaka desagerturik daude. Washingtonen, berriz, bakarra da, oraingoz, hildakoa, eta bost dira kontrolatu gabe dauden suteak.

Adituek klima aldaketaren ondoriotzat jotzen dituzte suteak, baina Donald Trump jarduneko presidenteak, berriz, «kudeaketa txarrari» egotzi dio gertatutakoa. Aldiz, Oregongo gobernadore Kate Brownen esanetan, klima aldaketaren zuzeneko ondorioa dira suteak: «Haizete izugarriak eta tenperatura beroak izan ditugu azken asteetan, eta horri gehitu behar zaio azken 30 urteotako lehortea. Bada garaia gai honi behar bezala hel diezaiogun; alerta dei bat izan dira suteak».


Summary: Artikoa beste klima baterako trantsizioan dela ohartarazi dute. Nature Climate Change-n argitaratutako ikerketa baten arabera, urtetik urtera beti aldaketak izan dira Artikoan; orain, berriz, gorabehera meteorologikoen gainekoa da aldaketa: klima aldatzeko prozesuan dago eskualdea.

AEBetako Atmosferaren Ikerketarako Zentro Nazionalak (NCAR) egindako ikerketa baten arabera, sakoneko klima aldaketen eraginpean dago Artikoko eskualdea. "Aldaketen erritmoa handia da, eta meteorologia patroien inguruan iraganetik eginda dauzkagun behaketek ez digute erakusten zer espero daitekeen hurrengo urterako", azaldu du Laura Landrum NCAReko zientzialari eta txostenaren egile nagusiak. "Duela hamarkada batzuk zuen klimaren guztiz bestelako klima batean sartzen ari da Artikoa".

Ikertzaileek zera ondorioztatu dute: hainbeste izotz urtu da azken hamarkadetan, ezen, etorkizunean, nahiz eta urte oso hotza izan, izotz geruza ez baita iritsiko XX. mendearen erdian zeukan tamainara. Mende erdirako, gainera, udazkeneko eta neguko tenperaturak hainbeste berotuko dira, ezen, maila estatistikoan, beste klima bat izango dela nabarituko baita. Besteak beste, euria egingo du elurra egingo duen baino hilabete gehiagotan. Ehunka behaketa eta simulazio erkatu dituzte zientzialariek ikerketa hori egiteko. Berotegi gasen isurketak nabarmen murrizteak bakarrik leundu dezake aldaketa prozesu hori. Horren sakonak dira Artikoan izaten ari diren aldaketak, ezen irail bukaerako izotz geruza %31ra txikitu baita lehen behaketa egin zenetik hona (1979-1988).


Summary: Fosfanoa topatu dute Artizarrean: biziaren seinale?. Galesko Cardiff hiriko unibertsitateko zientzialari talde batek fosfina edo fosfanoa (PH3) gasa atzeman dute Artizarreko atmosferan. Jakin-min handia piztu du aurkikuntzak, gas hori prozesu biologikoen ondorioz sortzen delako Lurrean.

Fosfanoa aurkitu izanak esan nahi du bizia dagoela Artizarrean? Aurkitzaileek eurek ohartarazi dutenez, baieztatuz gero ere, horren zantzua ez litzateke biziaren «froga sendoa».

Aurkikuntza Nature Astrophisics aldizkarian argitaratu dute zientzialariok. Adierazi dutenez, fosfanoa atzematea zantzu ona da nonbaiten biziarekin loturiko prozesu biologikoak gertatzen ari direla. Beste astrofisikari talde batek berriki baieztatu du harrizko planeta batean fosfanoa aurkitzeak itxaropen handia pizten duela han bizia aurkitzeko.

Izan ere, Lur planetako atmosferan dagoen fosfanoa «bakarrik gizakien aktibitatearekin edo mikrobioak egotearekin dago lotuta». Harrizko planetetan, azkar suntsitzen da, eta, beraz, ez da haien atmosferan pilatzen.

Fosfanoa atzemateko helburu argiarekin, bi urtez landu dute Galesko zientzialariek Artizarraren atmosfera, James Clerk Maxwell eta Txileko Atacamako basamortuko ALMA teleskopioekin.

Artizarreko atmosferako goiko geruzak behatu zituzten, han daudelako Lurrean fosfanoa sortzen duten «ekosistemen nolabaiteko antza duten baldintzak». Eta horietan topatu dituzte gasaren zantzuak.

Han fosfanoa egotea ezin dute azaldu Artizarren ohiko prozesu kimikoak aztertuta, eta oraindik ez da ezagutzen hura sortzeko prozesu biologikorik han, edo azalean sortzeko biderik, tximistetatik, sumendietatik edo meteoritoetatik. Beraz, «ezagutzen diren prozesu kimikoek ezin badute azaldu PH3a egotea Artizarraren goi atmosferan; orduan, orain arte Artizarreko baldintzetan posibletzat jo ez den beste prozesu batek sortu behar du. Hori fotokimika edo geokimika ezezagunak izan daitezke, edo, beharbada, bizia». Informazioa falta dela ohartarazi dute zientzialariok.

Ohartarazi dutenez, Artizarraren atmosferako tanten fotokimika ia erabat ezezaguna da; hau da, ez dakite nola erreakzionatzen duten tantok Eguzkiaren argiarekin. Beraz, badago hor aukera bat PH3 gasa horrela sortzeko.

«Baieztatzen bada ere, nabarmendu nahi dugu PH3a atzeman izana ez dela biziaren froga sendoa, baizik eta azaldu gabeko kimika anomaloarena». Halere, aukera zabalik utzi nahi izan dute. Eredu eta esperimentu gehiago egiteko beharra dagoela gaineratu dute, bizia ote dagoen jakiteko, eta hoberena Artizarra berriz bisitatzea litzatekeela, bertan aztertzeko.

«Ez gara hain arraroak»

Aurkikuntza «garrantzitsua» dela esan du Miren Millet fisikariak eta Eureka museoko planetarioko arduradunak. Gogoratu duenez, badira urteak zientzialariek buruan darabiltela ideia bat: Artizarraren azalean zaila da bizia egotea, presio eta tenperatura oso handiak daudelako. Baina, atmosferaren goiko geruzetan, Lurrean dagoen giroaren parekoa da, presio eta tenperatura aldetik. «Azido sulfurikoz daude osatuta hodeiok, eta Lurrean topatu dituzte azido sulfurikoak bizi diren bakterioak», esan du Milletek.

Ustekabe puntu bat badu albisteak, orain arte Eguzki Sisteman bizia egoteko hautagai nagusiak beste batzuk baitziren: Jupiterren Europa satelitea, edo Saturnoren Entzelado. «Bizia agian ez da horren arraroa», adierazi du Milletek. Pozik dago fisikaria aukerarekin: «Hobe gehiago izatea unibertsoan, eta jakitea gizakiok ez garela sortu halako prozesu arraro baten ondorioz».


Summary: Nafarroako 1.500 ikasle baino gehiago konfinatuta daude. Haur Hezkuntzan eta Lehen Hezkuntzan izandako gorabeheren berri eman du gobernuak, eta jakinarazi du ikasleen %2,4 daudela etxean, ikaskideren batek positibo emanda. 36 eskolatan daude positiboak.

Eskolako lehenbiziko asteek berretsi dute ikasturtea erabat ezohikoa izango dela: joan den astetik, tantaka ugaritu dira itxitako ikasgelak eta eskolak; ikasleren edo irakasleren batek PCR proban positibo emanda itxi dituzte. Nafarroako Gobernuak egunotako balantzea egin du: Haur Hezkuntza eta Lehen Hezkuntza soilik hartuta, 1.500 ikasle baino gehiago daude konfinatuta etxean. 61.000 ikasle daude bi irakastaldi horietan, eta, beraz, portzentajean, %2,4 dira konfinatuak. Haur Hezkuntzako eta Lehen Hezkuntzako 36 ikastetxetan dituzte horrelako gorabeherak.

Gobernuak Nafarroako datuak jakinarazi ditu, baina gainerako herrialdeetan ere gisa bereko arazoak dituzte ikastetxeetan. Eusko Jaurlaritzak, adibidez, joan den ostiralean jakinarazi zuen Arabako, Bizkaiko eta Gipuzkoako 30 bat ikastetxetan izan direla positiboak. Jokin Bildarratz Hezkuntza sailburuak eman zuen datu hori. Gogoan izatekoa da ikasturtea hasi zenetik lau ikastetxe itxi dituztela Jaurlaritzaren baimenarekin: Gasteizko Katagorri haur eskola, Zaldibarko eskola, Amezketakoa eta Mungiako Bendates ikastetxea.

Ipar Euskal Herriko datu zehatzik ere ez da, baina egunez egun eman dute itxiera gehiagoren berri. Kasu batzuetan osorik itxi dituzte —adibidez, Angeluko haurtzaindegi bat eta Baionako beste bat, eta Donibane Lohizuneko Oihana ikastolako ama eskola, Biriatuko ikastola, eta Larresoroko eta Larraineko eskolak—; beste batzuetan, berriz, ikasgela jakin batzuk —adibidez, Hendaian eta Basusarrin—.

Bildarratz Jaurlaritzako sailburuak ohartarazi du gorabehera horiek etengabeak izango direla: «Aste batean gela bat itxiko da, eta hurrengoan, beste bat». Nabarmendu du «unean uneko jarraipena» egingo diotela, eta aurrez aurreko eskolei eustea izango dela lehentasuna. Lasaitasuna eskatu du, beraz. Ohartarazi du, gainera, bost kasutik lautan helduek kutsatu dituztela umeak: alegia, kasurik gehienetan kutsatzeak ez direla umeen artekoak izan.


Summary: Auzitegiek babesa eman diote milaka migratzaile kanporatzeko Trumpen erabakiari. El Salvador, Haiti, Nikaragua, Sudan, Honduras eta Nepalgo migratzaileei eragingo die erabakiak. Washingtonen iritziz, herrialde horiek «seguruak» dira dagoeneko, eta, beraz, iheslariak itzul daitezke.

Kanporatze aginduak behin-behineko babesa duten migratzaileei eragingo die, zehazki. Izan ere, Etxe Zuriaren arabera, haien jatorrizko herrialdeak «seguruak» dira dagoeneko, eta, beraz, ez dago arrazoirik AEBetan jarraitzeko. Migratzaile horietako askok hamar urte baino gehiago daramatzate herrialdean, eta euren seme-alabek AEBetako herritartasuna dute dagoeneko.

El Salvador, Haiti, Nikaragua, Sudan, Honduras eta Nepaldik ihesi joandako 300.000 migratzaileri eta AEBetako herritartasuna duten 200.000 adingaberi eragiten die erabakiak. Epaiaren arabera, AEBetan geratu nahi badute, beste eskari bat egin beharko dute, eta martxora arteko epea dute horretarako —datorren urteko azarora artekoa, El Salvadorkoen kasuan—.

Consuelo M. Callahan epaile kontserbadoreak argudiatu duenez, Segurtasun Nazionaleko Departamentuak dauka eskumena erabakitzeko zein herrialdetako iheslariek jaso dezaketen babesa, eta auzitegiek ezin dituzte halako erabakiak auzitan jarri.

Askatasun Zibilen Amerikako Elkarteak jarri zuen salaketa Donald Trump presidentearen erabakiaren aurka, argudiatuz «presidenteak zuriak ez direnen aurka duen diskurtsoak» baldintzatu zuela babesa kentzeko erabakia. Auzitegien epaiaren ostean, elkarteak iragarri du Gorenera joko duela.


Summary: Johnsonen lege proiektua aurrera doa, baina itzal handiko toryak ditu kontra. Komunen Ganberak tramiterako onartu du 'brexit'-erako irteera akordioa hausten duen lege proiektua. Baina Alderdi Kontserbadorean gero eta gehiago dira Johnsonen jokaldiaren kontrakoak.

Espero bezala, Erresuma Batuko Komunen Ganberak bart tramiterako onartu du gobernu kontserbadoreak aurkeztutako barne merkatuari buruzko lege proiektua. Alde izan ditu DUP Ipar Irlandako Alderdi Unionistako zazpi botoak, eta baita Alderdi Kontserbadoreko parlamentari gehienak ere. Hala ere, 30 tory abstenitu egin dira, eta beste bik kontra bozkatu dute.

Matxinatu diren parlamentario tory horiek ez dira proiektuaren aurka dauden bakarrak. Alderdi Kontserbadorean itzal handia eta postu esanguratsuak izandako hainbat izenek gogor kritikatu dute brexit-erako irteera akordioa urratzea dakarren legea, eta horien artean daude Theresa May, David Cameron eta John Mayor lehen ministro ohiak.

Analista askoren arabera, parlamentuko hainbat tory «bolbora lehor gordetzen» dabiltza, lege proiektuaren kontra egiteko une egokiaren zain. Komunen Ganberan gauzak errazago izan ditzake Boris Johnsonen proiektuak, baina Lorden Ganberan oposizioa handiagoa izango da toryen artean, besterik ez bada ere, legearen tramitazioa ahalik eta gehien luzatzeko.

Boris Johnson lehen ministroak aurkeztutako barne merkatuaren lege proiektuak baditu hainbat klausula urratu egiten dutenak 2019ko urrian Erresuma Batuak eta Europako Batasunak hitzartutako irteera akordioa. Hain zuzen, Johnsonek berak negoziatu zuen akordio hori, eta garaipen gisa aurkeztu zuen egungo parlamentua osatzeko hauteskundeetan.

Lege proiektuak zalantzan jartzen ditu, batez ere, Ipar Irlandarako aurreikusitako neurriak; horien helburu nagusia zen ez itzultzea Irlandarekiko muga zurrunera, eta horrela Ostiral Santuko bake akordioari eustea.


Summary: EH Bildu Pablo Iglesiasekin bilduko da asteazkenean aurrekontuez hitz egiteko. Otegik Sanchezi ohartarazi dio Ciudadanosekin negoziatuz gero EH Bildurekin ez duela akordiorik lortuko.

EH Bilduko diputatu Mertxe Aizpurua Pablo Iglesias Espainiako Gobernuko bigarren presidenteordearekin bilduko da bihar, Espainiako Gobernuko aurrekontuak negoziatzeko. Datorren astean, berriz, Carmen Calvo gobernuko lehen presidenteordearekin izango du bilera. Hala baieztatu du gaur goizean Arnaldo Otegi EH Bilduko koordinatzaile nagusiak Radio Euskadi irratian. Berretsi du koalizioa prest dagoela aurrekontuen inguruan akordioa lortzeko, baina ohartarazi du akordio hori soilik posible izango dela Pedro Sanchezek bere inbestidura ahalbidetu zuten taldeen babesa bilatzen badu. Ciudadanos ekuazio horretan sartuz gero, Otegik esan du inbestidurako blokea apurtuko dela, alderdi horren politikak eta EH Bildurenak «erabat bateraezinak» direlako.

Aurrekontuak negoziatzeko hiru lehentasun jarri ditu EH Bilduk: lurralde auziari «irtenbide demokratikoa» ematea, krisialdi ekonomikoari irtenbidea ematea langileak kaltetu gabe, eta «salbuespenezko espetxe politika» amaitzea. Aizpuruak hiru baldintza horiek jarriko dizkio mahai gainean bihar Iglesiasi.

Espainiako Gobernuarenak ez ezik, EH Bilduk Eusko Jaurlaritzaren eta Nafarroako Gobernuaren aurrekontuak negoziatzeko borondatea ere baduela azpimarratu du Otegik. Aitzitik, aitortu du «oso zail» ikusten duela Jaurlaritzaren aurrekontuen gainean akordioa lortzea, EAJk ea PSEk gehiengo osoa dutelako eta «harrokeria politikoa» erakusten dutelako.


Summary: Sindikatuen arabera, %70eko erantzuna du hezkuntzako grebak. Grebaren oihartzunagatik balorazio ona egin dute sindikatuek. Manifestazioak egin dituzte hiriburuetan, eskolarako itzulera «segurua» aldarrikatzeko. Jaurlaritzak parte hartze baxuagoa zenbatu du: %41,9koa.

Grebara deituta daude gaur Arabako, Bizkaiko eta Gipuzkoako unibertsitatez kanpoko hezkuntzako langileak. Sindikatu guztiek egin dute deia elkarrekin —ELA, LAB, Steilas, CCOO eta UGT—, eta haiek bidalitako oharraren arabera, deitutakoen %70ek parte hartu dute. Manifestazioak egin dituzte Bilbon, Donostian eta Gasteizen, eta hezkuntzako langileek ez ezik, parte hartu dute ikasle eta guraso talde batzuek ere. Eusko Jaurlaritzak parte hartzeari buruzko datu apalagoa eman du: %41,9koa, eskolen %89ren datuak jasota.

Irati Tobar LABeko ordezkariak grebaren balorazio ona egin du: «jarraipen oso zabala» izan du, haren esanetan. Tobarrek nabarmendu du aldarrikapen «oso zehatzak» dituztela: ratioak jaistea eta langile gehiago kontratatzea, besteak beste.

Atzo argitaratu zuen Eusko Jaurlaritzak gaurko gutxieneko zerbitzuak ezartzeko agindua, eta aurrekoetan baino handiagoak dira. Grebara atxikitako ikastetxe edo eraikin bakoitzean pertsona hauek egon beharko dute: zuzendaritzako kide batek; mendekoen kidegoko langile batek goizean, eta beste batek arratsaldean; eta COVID-19aren koordinatzaileak.

Gainera, «babesa eta segurtasuna bermatzeko», etapa bakoitzeko irakasle batek joan beharko du ikastetxera, eta, haur eskoletan, Haur Hezkuntzan eta Lehen Hezkuntzan, etapa bakoitzean matrikulatutako ehun ikasleko bi irakasle gehiago jarriko dituzte etapako. 200 ikasletik gora direnean, beste bi, eta horrela jokatuko dute ehun ikasle gehiago dauden bakoitzean. Hezkuntza bereziko eskoletan eta hezkuntza bereziko gela egonkorretan, gutxieneko zerbitzuak %75ekoak dira.

Ikastetxeetan eskaintzen diren beste zerbitzuei dagokienez, garbiketako langileen %100 bertaratzea «ezinbestekoa» izango da, Jaurlaritzak argitaratu duen arauaren arabera. Jantoki zerbitzua ere bermatuta egongo da. Horretarako, gutxieneko zerbitzu hauek ezarri dituzte: sukaldeko langileen %10; begirale bat 2 urteko bederatzi jankideko; begirale bat 3 urteko hamabost jankideko; begiraleen %10 4 eta 5 urteko umeentzat; eta behar bereziak dituztenentzat, «elikadura beharrak asetzeko» behar den gutxieneko begirale kopurua.

Sindikatuak kexu agertu dira gutxieneko zerbitzuak areagotzearekin: «greba eskubidearen urraketa larri bat» dela uste dute, eta ohar batean azpimarratu dute aztertzen ari direla gutxieneko zerbitzuen agindua epaitegietara eramatea.

«Gobernuak bat egiten du hezkuntza komunitatearen ezinegonarekin»

Bingen Zupiria Eusko Jaurlaritzako bozeramaileak aitortu du grebak «erantzun zabala» izan duela, eta ulerbera azaldu da hezkuntza komunitatearen «kezkarekin eta ezinegonarekin». Nabarmendu du hezkuntza komunitate osoak lehentasun gisa hartzen duela aurrez aurreko hezkuntzarekin, eta Jaurlaritzak ere horixe duela helburu. Hortaz, ohartarazi du «komunitate zentzua» izan beharko dela, eta elkarrekin lan egin beharko dutela familiek, irakasleek eta administrazioak.