Summary: Guterresentzat, «funtsezkoa» da zerealen esportazioen akordioa luzatzea. NBEren idazkari nagusia Kieven izan da, Zelenskirekin batzartzeko. Stoltenbergek esan du Bakhmut «datozen egunetan» gera daitekeela Errusiako armadaren kontrolpean.

Ukrainako zerealen esportaziorako akordioa bigarren epemugara iristear da. Inork ez badu kontrakorik esaten, itun hori automatikoki berrituko dute hilaren 18an, baina bada kezka Errusiaren jarreraren inguruan, Moskuk argudiatu baitu hilabeteotan «oztopoak» izan dituela bere produktuak kanpora saltzeko, eta, beraz, ez baitu oraindik bermatu luzapenari baiezkoa emango dionik. NBE Nazio Batuen Erakundearen idazkari nagusi eta hitzarmen horren defendatzaile Antonio Guterres, hortaz, hasi zaio Moskuri presio egiten: akordioa berritzea «funtsezkoa» dela argudiatu du, horren garrantzia «ezinbestekoa» baita elikagaien segurtasuna bermatzeko eta horien prezioa ez igotzeko.

Guterres Kieven izan da gaur, Errusiaren Ukrainako inbasioa hasi zenetik hirugarren aldiz. Volodimir Zelenski presidentearekin elkartu da, eta bilkura horren ondoren esan du Zelenski eta hura bat datozela itun hori garrantzitsua dela. Ukrainako presidenteak, gerora sare sozialetara igotako bideo batean, eskerrak eman dizkie NBEren idazkari nagusiari eta erakunde horri: «Orain, Ukraina da NBEren agiriaren helburuak eta printzipioak defendatzen ari dena. Uste dugu nazioarteko ordena eta balio unibertsalak babesteko beharra dagoela, eta [Guterres eta NBE] bat datoz horretan».

Ukrainak eta Errusiak iazko uztailaren 22an sinatu zuten akordioa, modu horretan blokeoa kentzeko Itsaso Beltzetik barrena esportatutako zerealei. Egun horretan negoziaturikoaren arabera, ituna iragan azaroaren 19an amaitzen zen, baina bazen hori luzatzeko aukera, aldeetako inork kontrako argudiorik ez bazuen. Hasieran, Moskuk eten egin zuen ituna, argudiatuta Kievek «helburu militarretarako» erabiltzen zituela itsas korridoreak. Gerora, baina, Turkiaren bitartekaritzari esker, Moskuk «idatzizko bermeak» jaso zituen, eta hitzarmenera itzuli zen, lehen epemugaren bezperan. Orain, epemuga hamar egun barrukoa da —akordioak lau hilabeteko iraupena izaten du aldi bakoitzeko—.

Laboreen esportazioen hitzarmenari baiezkoa emateko, NBEk beste akordio bat sinatu zuen Errusiarekin, bere zerealak eta ongarriak kanpora saltzen laguntzeko —Mendebaldearen zigor ekonomikoek zaildu egin dituzte—. Halere, hilabeteotan, Kremlinek esan du produktu horiek esportatzeko arazoak izan dituela, eta hori konpontzea ezinbestekoa izango dela Ukrainako laboreei buruzko akordioa berritzeko.

Aurreko luzapena onartu aurretik ere, kezka batzuk helarazi zituen Moskuk, argudiatuta aztertzen ari zela NBErekin negoziatu zuen hitzarmena bere kanporako salmententzat ere onuragarria izaten ari ote zen; azkenean, baiezkoa eman zion Ukrainako laboreen esportazioena luzatzeari, baina, oraingoan, ikusteko dago zer erabaki hartuko duen.

Errusia eta Ukraina zerealen eta ongarrien esportatzaile nagusietako bi dira, eta Moskuren eta Kieven arteko adostasunak 100 milioi lagun pobreziatik «salbatu» ditu, Guterresek joan den azaroan aitortu modura. Ituna gainbegiratzeaz arduratzen den zentroaren arabera, 23 milioi tona labore esportatu dituzte ituna sinatu zutenetik.

Wagnerrek esan du Bakhmuten ekialdea bere esku dagoela

Gerra frontean, egunotako arreta Donbassko Bakhmut hirian dago jarria. Errusiako Wagner mertzenario taldeko buru Jevgeni Prigozhinek gaur goizean esan du jada kontrolpean dutela hiri horren ekialdea. NATO Ipar Atlantikoko Itunaren Erakundeko idazkari nagusi Jens Stoltenbergek, berriz, ohartarazi du «datozen egunetan» gera daitekeela hiri hori Errusiako armadaren esku.

EB Europako Batasuneko Defentsa ministroekin batzartu ondoren egin ditu adierazpenok Stoltenbergek: «Ikusten ari garena da Errusia tropa gehiago bidaltzen ari dela; kalitatea kopuruarekin ordeztu nahi du. [...] Galera handiak izan dituzte, baina, aldi berean, ezin dugu baztertu Bakhmut datozen egunetan eroriko dela». Testuinguru horretan, NATOren idazkari nagusiak garrantzia kendu dio balizko gertakari horri, eta ukatu egin du Ukrainak hiri horren kontrola galtzea «mugarri bat» izango denik.

Stoltenberg Nord Stream hodien leherketei buruzko azken informazioez ere mintzatu da, baina ez du horretaz ezer esanguratsurik esan. The New York Times egunkariak eta Die Zeit astekariak atzo argitaratu zuten «talde ukrainazale bat» izan zela erruduna, eta NATOko idazkari nagusiak erantzun du badakitela «sabotaje ekintza bat» izan zela, baina ez dakitela nor dagoen horren atzean.

Josep Borrell EBren diplomaziaburua ere arretaz aritu da afera horretaz, eta, bide beretik, adierazi du ez duela horri buruzko «informazio argirik, ezta frogarik ere».


Summary: Georgiako Parlamentuak onartutako atzerriko agenteen legeak protestak eragin ditu Tbilisin. Legearen arabera, finantzaketaren %20tik gora atzerritik jasotzen duten erakundeek «atzerriko entitate juridiko» gisa erregistratu beharko dute Georgian. EBn sartzearen alde dauden manifestariek «antidemokratikotzat» jo dute legea.

Georgiako Parlamentuak onartutako atzerriko agenteei buruzko legeak haserre olatua eragin du georgiarren artean. Arau horren arabera, atzerriko finantzaketa jasotzen duten erakundeek «atzerriko agente» gisa erregistratu beharko dute Kaukasoko estatu horretan; besteak beste, GKE gobernuz kanpoko erakundeak eta zenbait hedabide egongo lirateke zerrenda horretan. Protestak atzo gauean piztu ziren Tbilisin. EB Europako Batasunera batzearen alde dauden milaka manifestarik «antidemokratikotzat» hartu zuten legea, eta legebiltzarreko sarrera blokeatu zuten. Tentsioa hain zen handia, ezen istiluak egon baitziren estatuko indarren eta protestarien artean. Barne Ministerioaren arabera, gutxienez 66 lagun atxilotu zituzten, eta desordena publikoa eta desobedientzia egotzi diete. Atzo ere protestara deitu zuten.

Otsailean, parlamentuak atzerriko agenteen lege proiektuaren bi bertsio erregistratu zituen: bata georgiarrena eta bestea estatubatuarrena; azken hori AEB Ameriketako Estatu Batuetako Foreign Agents Registration Act [Atzerriko agenteak erregistratzeko legea] deritzon itzulpena da. Georgiako bertsioaren arabera, finantzaketaren %20 baino gehiago atzerriko iturrietatik jasotzen duten erakundeek «atzerriko entitate juridiko» gisa erregistratu beharko dute. Legea ez litzaieke aplikatuko pertsona fisikoei; AEBetako bertsioa, berriz, pertsona juridikoei zein fisikoei aplikatzen zaie, eta erantzukizun penala leporatu ahal zaie.

Atzerriko agentearen kontzeptua legean finkatzeko ekinbideak kritika handiak eragin ditu oposizioaren eta Mendebaldeko politikarien artean. Georgiako presidente Salome Zurabixvilik New Yorken egindako adierazpenetan salatu zuen legea «Moskuren agindupean idatzi» dela, eta legea «erretiratzeko» exijitu zuen. Kritikoek diote parlamentuak ontzat emandako legea Errusian 2012an indarrean ezarritako legearen «parekoa» dela; nabarmendu dutenez, Kremlinek lege hori erabili du, zehazki, Mendebaldeko funtsetatik finantzatutako zenbait GKE eta hedabide ixteko.

Hain zuzen ere, parlamentuaren eraikinaren aurrean atzo bildu ziren manifestariek «Errusiako legeari ez» eta «zuek errusiarrak zarete» oihukatu zieten legearen alde bozkatu zuten diputatuei. Bide horretan, Poliziak negar gasa eta ur kanoiak erabili zituen manifestariak sakabanatzeko. Protestari batzuek, berriz, molotov koktelak eta harriak jaurti zizkieten estatuko indarrei. Manifestariek, gainera, esan zuten lege proiektuak kalte egingo diela Georgiak EBn sartzeko dituen itxaropenei.

«Atzerapausoa»

Bien bitartean, talde komunitariora batzeko hautagai estatusa lortzeko Georgiaren eskaera aztertzen ari da Brusela, eta Josep Borrell EBko diplomaziaburuak atzo gauean kaleratutako oharrean ohartarazi zuen legea «bateraezina» zela klub komunitarioko «balio eta arauekin». Erantsi zuen legedi berri hori «atzerapausoa» dela Tbilisirentzat eta horrek herrialdeko gizartea «geldiarazteko» arriskua eragin dezakeela. Hori dela eta, Borrellek Georgiako Gobernuari eskatu zion euts diezaiola «demokrazia, zuzenbidezko estatua eta gisa eskubideak sustatzeko» konpromisoari.

Aitzitik, ekinbidearen bultzatzaileek, Herriaren Boterea mugimendu politikoak eta agintean dagoen Georgiako Ametsa alderdiko buruek, legea beharrezkoa dela diote, atzerritik finantzatutako erakundeen «gardentasuna bermatzeko». Proiektuak aldeko 76 botorekin egin zuen aurrera ganbera, eta Georgiako Ametsa alderdiko presidente Irakli Kobijadzek jakinarazi zuen legea Veneziako Batzordera bidali zutela —Europako Kontseiluko organo bat da—. Igorri bezperan, parlamentuko presidente Xalva Papuaxvilik ziurtatu zuen hiru hilabete barru jasoko dutela batzordearen erantzuna.


Summary: Amiantoagatik jasotako kalte ordainek PFEZa ez ordaintzea adostu dute Gipuzkoan. Datorren legealdian aldatu beharko dute foru araua. Bizkaian ahozko babesa eman diote talde guztiek proposamen berari.

Gipuzkoako Batzar Nagusietako talde politiko guztiak ados jarri dira amiantoagatik ematen diren kalte ordainengatik PFEZ pertsona fisikoen errentaren gaineko zerga ordaindu ez dadin. Elkarrekin Gipuzkoak egindako proposamena EAJk eta PSE-EEk babestu zuten, eta gaur talde guztiek alde bozkatu dute. Amiantoagatik jasotzen diren kalte ordainek «administrazio publikoak ordaintzen dituen bestelako kalte ordainen trataera bera» izan behar dutela defendatu du koalizio moreak.

Nahiz eta alderdi guztiek proposamenaren alde bozkatu, foru araua aldatu behar dute oraindik. Hauteskundeak ate joka daudenez, hurrengo legealdian aldatu beharko dute. Baliteke ordurako foru gobernuaren koloreak aldatzea.

Horrez gain, sinatzaile guztiek Espainiako Gobernuari eskatu diote amiantoaren biktimen konpentsaziorako funtsak ordaindu beharreko indemnizazioak zehazteko araudia onartzeko, Pedro Sanchezen legealdia amaitu aurretik.

Bizkaian, akordiorik ez

Bizkaiko Batzar Nagusietan ere gai bera jorratu dute gaur, baina ez du emaitza bera izan. Elkarrekin Bizkaiak ez-arauzko proposamen bat eraman du Ogasun eta Finantza Batzordera, Bizkaiko Foru Aldundiari araudia aldatzea eskatzeko. Batzar Nagusietan gehiengo absolutua duten bi alderdiek, EAJk eta PSE-EEk, aurka bozkatu dute, uste dutelako ez dela beharrezkoa zerga salbuespena araudian zehaztea.

Kalte ordain horiek, baina, oraindik ezin dira kobratu, oraindik ez baita onartu amiantoaren biktimen konpentsaziorako funtsaren araudia, Jose Luis Escriva Espainiako Gizarte Segurantzaren ministroak adierazitakoaren arabera. Haren esanetan, ekainean egongo da martxan. Joan den urtean onartu zen amiantoaren biktimen konpentsaziorako funtsa sortzea, urriaren 19ko 21/2022 Legean.


Summary: Macronek abortua konstituzioan sartzeko lege proiektu bat aurkeztuko du. Frantziako Senatuak otsailean onartu zuen abortua kontsituzioan sartzea. Asanblea Nazionalak berriz bozkatu beharko du.

«Datozen hilabeteetan» abortua konstituzioan sartzeko lege proiektu bat aurkeztuko dutela iragarri berri du Emmanuel Macron Frantziako gobernuburuak. Emakumearen Nazioarteko Eguna dela medio, Gisele Halimi abokatuaren aldeko omenaldi batean eman du albistea, Halimi abortuaren borrokan ikurra izan zela baliatuta. «Emakumeek haurdunaldiaren borondatezko etenera jotzeko duten askatasuna» konstituzioan egotea garrantzitsua dela erran du, modu horretan inork ezinen duelako «atzeraezina» izanen den eskubide hori ukatu.

Iragarri zutenean Ameriketako Estatu Batuetan aborturako eskubidea bertan behera gelditzen zela, Frantziako Gobernuak zenbait neurri iragarri zituen, eta oposizioak, berriz, horien kontra egin zuen. Joan den azaroan diputatuek onartu zuten abortua eskubide gisa sartzeko konstituzioan, baina senatuak askatasun gisa sartzea onartu zuen otsailean: 166 boz alde izan zituen neurriak, eta 152 boz aurka. Ezkerreko oposizioak, baina, Macroni eskatu zion lege proiektu propio bat aurkezteko, prozesu guztia azkarrago joan zedin.

Asanblea Nazionalaren oniritzia beharrezkoa da oraindik, eta onespen horiek eta gero erreferendum bat ere egin beharko litzateke. Gobernuak bere gain hartzen badu prozesua, ez da erreferendumik egin beharko: nahikoa litzakete parlamentuko ganbaren bost zatietako hiruk Macronek egindako proposamena onartzearekin.

Frantzian 1975. urtean despenalizatu zuten abortua, Simone Veilek sustatutako lege batengatik. Azkeneko zuzenketa 2022an izan zen, zeinak epeak hamalaugarren astera arte luzatzen dituen.


Summary: Atzerriko agenteen legea «baldintzarik gabe» baztertu dute Georgian. Oposizioaren kritikak jaso ondoren, legearen sustatzaileek adierazi dute «guztiaren gainetik Georgiako bakea, lasaitasuna eta garapen ekonomikoa zaindu behar» direla.

Georgiako Parlamentuak onartu zuen atzerriko agenteei buruzko legea «baldintzarik gabe» baztertu dute gaur haren sustatzaileek. Oposizioak kritikatu egin zituen arauak, eta protestak eragin zituen Tibilisin. «Guztiaren gainetik Georgiako bakea, lasaitasuna eta garapen ekonomikoa zaindu behar ditugu, Georgiaren aurrerapena Europan integratzeko bidean. Hortaz, indar arduradun gisa, baldintzarik gabe lege proiektua baztertzea erabaki dugu», adierazi dute arauaren sustatzaileek.

Arau horrek zioen atzerritik finantzaketa jasotzen duten erakundeek «atzerriko erakunde» gisa erregistratu behar dutela beren burua; GKE gobernuz kanpoko erakundeak eta zenbait hedabide zeuden zerrenda horretan. Herritarrek «antidemokratikotzat» zuten legea, eta, hortaz, protestak egin zituzten. Tentsioa nabarmen areagotu zen: Barne Ministerioaren arabera, gutxienez 66 lagun atxilotu zituzten, desordena publikoa eta desobedientzia egotzita.

Protesta horietan, manifestariek «Errusiako legeari ez» eta «zuek errusiarrak zarete» oihukatu zieten legearen alde bozkatu zuten diputatuei. Izan ere, kritikoen arabera, Errusian 2012an indarrean ezarritakoaren «parekoa» dalegea. Haien erranetan, Kremlinek lege hori erabili du, zehazki, Mendebaldeko funtsetatik finantzatutako zenbait GKE eta hedabide ixteko. Manifestariek, gainera, esan zuten lege proiektuak kalte egingo diela Georgiak Europako Batasunean sartzeko dituen itxaropenei.


Summary: Israelgo indarrek hiru palestinar hil dituzte Zisjordanian. Tentsioak eta indarkeriak gora egin dute azkenaldian. Guztira, gutxienez 78 palestinar hil dituzte 2023an.

Hiru palestinar hil dituzte Israelgo indarrek Zisjordania iparraldeko herrixka batean egindako sarekada batean. Tentsioak eta indarkeriak nabarmen egin dute gora azkenaldian. Palestinako Osasun Ministerioak eman du albistearen berri: «Israelek hiru pertsona hil ditu tiroz Yaba herrian».

Tokiko prentsaren arabera, Israelgo indarrak atxiloketak egitera joan dira herrira; auto batetik tiro egin diete, eta gogor erantzun dute.

Guztira, gutxienez 78 palestinar hil ditu Israelek 2023an. Hain justu, duela bi egun beste zazpi palestinar hil zituen Jeningo (Zisjordania okupatua) errefuxiatu kanpalekuan egindako sarekada batean, eta hainbat zauritu. Hasieran, sei ziren hildakoak, baina gaur jakinarazi dute hil egin dela larri zaurituta zeudenetako bat, zaurien ondorioz. Atzo, berriz, Israelek Gaza bonbardatu zuen, eta gutxienez bi lagun zauritu zituen.


Summary: Nafarroak uztailaren 1ean hartuko ditu trafiko eskumenak. Maria Txibitek azaldu du «aldarrikapen historiko bat» dela. EH Bilduk, Geroa Baik, Ahal Dugu-k eta Ezkerrak ontzat jo dute akordioa; UPNk eta PPk uzkur hartu dute

Maria Txibite Nafarroako gobernuburuak jakinarazi berri duenez, Nafarroak datorren uztailaren 1ean hartuko ditu trafikoko konpetentziak. Azaldu du «Nafarroarentzako egun handia» dela, «erkidegoarentzako aldarrikapen historiko bat» lortuko delako. Eskumenari buruzko xehetasunak datorren asteartean jakinaraziko dira.

Ikusi gehiago: Bihurgune askoko eskumena

Txibite: «Miguel Sanz edo Uxue Barkos presidenteetatik hasita, guztiek aldarrikatu dugu gure erkidegoarentzako transferentzia hau. Gobernu guztiek egin dugu Nafarroarentzako transferentzia hau berreskuratzeren alde, eta, gainera, uste izan dugu erkidegoaren zerbitzu esklusiboak egin behar zuela, Foruzaingoaren bidez».

Aldaketa horren ondorioz, Foruzaingoa izanen da errepideetan gertatzen denaz arduratuko den zerbitzu bakarra, eta, beraz, haiek izanen dira trafikoko isunak jartzeaz eta kobratzeaz arduratuko direnak. Ardura horiek gradualki hartuko ditu Foruzaingoak, eta, bitartean, Guardia Zibilaren trafikoko arloarekin batera eginen dute lan. Trantsizio aldi horretan, 150 agente hasiko dira Foruzaingoan lanean, eskumenak sortuko dituen beharrak estali ahal izateko.

Hala ere, badago aukera trafiko arloan lan egiten duten Guardia Zibilak Foruzaingora pasatzeko. Espainiako Barne Ministerioaren arabera, 180 lagun inguru dira zerbitzuz aldatzeko aukera izanen duten poliziak. Horrez gain, Nafarroan gelditzeko bertze aukera bat ere badute: Guardia Zibilaren bertze atalen batean lan egitea.

Nafarroaren ardura berriak

Neurria indarrean jartzean, erkidegoak ardura berriak hartu beharko ditu bere gain. Isunak ezartzeko gaitasuna da lehenbizikoa: urteko hamaika isun gestionatu beharko dituzte, eta horiei lotutako neurri guztiak hartu beharko dituzte: ordainketak edo zigorrak bertan behera uztea, adibidez.

Autoeskolen eta gidabaimenen kudeaketa ere Nafarroako Gobernuaren esku egonen da uztailetik aurrera. Horrekin lotuta, bideko segurtasunari buruzko formakuntzak eta kanpainak ere erkidegoak kudeatu beharko ditu. Trafiko istripuen inguruan informazioa zabaltzea eta horiek kudeatzea ere haien esku geldituko da.

Erreakzioak

Nafarroako eta Espainiako gobernuen arteko akordioak askotariko erreakzioak eragin ditu herrialdeko talde politikoen artean. PSNko bozeramaile Ramon Alzorrizek, adibidez, «historikotzat» jo du ituna: «Ezerk ez du legealdi honetako mugarri historiko hau lohituko. Gaurkoa egun handia da nafar guztiontzat, eta baita gure autogobernua indartzeko ere». Trafiko eskumena eskualdatzeko meritua «Espainian eta Nafarroan agintean diren bi gobernu sozialistena» dela uste du PSNko bozeramaileak: «Argi eta garbi esan dezakegu: gobernu sozialistekin, Nafarroako autogobernua aurrera doa».

Geroa Baik ere begi onez ikusi du trafiko eskumenak Nafarroari itzultzeko ituna. «Albiste bikaina da», laburbildu du koalizioko bozeramaile Uxue Barkosek. PSNk ez bezala, ordea, aurreko legealdian eginiko negoziazioetan jarri du azpimarra Geroa Baiko buruak: «Gogoratu nahi dut akordio hau Sanchez presidenteak Nafarroako Gobernuarekin eta haren presidentearekin aurreko legealdian hartutako konpromiso bat dela, eta, hortaz, guretzat garrantzitsua da orain ituna konplitzen dela ikustea». Hala ere, Espainiako eta Nafarroako gobernuen arteko akordioaren «letra txikia» irakurri nahi du Barkosek, «albistearen benetako neurria aztertzeko».

EH Bilduk ere ez du akordioaren balorazio xehea egin nahi izan, «akordio honen letra txikia eta zehaztasun guztiak ezagutu arte». Hala ere, koalizio abertzaleko parlamentari Laura Aznalek esan du «oso albiste ona» dela Espainiako Gobernuak EH Bildurekin hitzartutakoa «dagokion epearen barruan betetzea».

UPNko Javier Esparzak uzkurrago hartu du berria. Esan du «positiboa» dela Nafarroak bere gain hartzea trafiko eskuduntza, baina lorpen hori Espainiako Gobernuaren eta EH Bilduren arteko akordio baten eskutik heldu izana kritikatu du: «UPNk beti esan du trafikoaren eskuduntza Nafarroak hartu behar zuela bere gain, baina ez horrela. Eskuduntzen transferentzia PSOEren eta EH Bilduren arteko hartu-eman merke bihurtu dute. Presoak aurrekontuen truke, Otegik esaten zuen bezala. Eta orain, zer? Transferentziak aurrekontuen truke? Horrela jokatuko dugu eskuduntzekin eta Nafarroako eskubide historikoekin?».

Akordioa txalotu du Ahal Dugu taldeko bozeramaile Mikel Builek. Trafikoarena Nafarroako Parlamentuak urteetan eginiko «aldarrikapen historikoa» dela uste du, eta, eskuduntza bere gain hartuta, Nafarroak «autogobernuan eta zerbitzuen kalitatean aurrera eginen duela» azpimarratu du. Builentzat, bestalde, garrantzitsua da ituna «koalizio gobernu baten eskutik» heldu izana, «Nafarroan I. Errepublikaz geroztik izan den lehen ezkerreko koalizio gobernuaren» eskutik.

Ezkerrako Marisa de Simonek «oso albiste pozgarritzat» jo du trafiko eskumenaren gaineko akordioa, eta bi aldeak premiatu ditu ituna «ahalik eta azkarren gauzatzera». «Behin baino gehiagotan pentsatu dugu akordioa egina zegoela, eta ez zen gauzatu. Oraingoan, badirudi baietz, eta oso albiste pozgarria da, baina ea azkar egiten duten: eskumenak eskuz aldatu, beste buruhausterik gabe».

PPk agertu du akordioaren gaineko ikuspegi ezkorrena. Alderdiko parlamentari Jose Suarezek argi esan du «albiste txarra» iruditzen zaiola: «Ez transferentziagatik beragatik, baizik eta hori lortzeko moduagatik». Are, trafiko eskuduntzak Espainiako Gobernuaren eta EH Bilduren artean hitzartu izana «foru erregimenaren aurkako errespetu falta handia» dela gaineratu du Suarezek: «Ezin dira gauzak horrela egin, EAJk baldintza batzuk jarrita, Bilduk beste batzuk... Beren esku balego bezala».


Summary: ELAk beste hamar greba egunera deitu du Bizkaiko zahar etxeetan. Besteak beste, lan baldintzak zahar etxe publikoetako langileekin berdintzea eskatzen ari dira

ELAk beste hamar greba egunera deitu du zahar etxeetan, hitzarmen berri bat eskatzeko. Patronalak eta Bizkaiko Foru Aldundiak «bere horretan» jarraitzen dutela adierazi du ohar bidez, eta erakundeek Emakumeen Nazioarteko Egunaren harira egindako «zurikeria» kritikatu du. Greba egunak martxoaren 15etik 24ra egingo dituzte.

Sindikatuak ordezkaritza handiena dauka sektorean, eta orain arte 29 greba egun egin ditu Bizkaiko egoitzetan. Otsailean salatu zuten patronalarekin ez direla bildu 2021eko urritik. LABek ere lanuzteak egin izan ditu; azkenengo bider, 2017an sinatu zen hitzarmenaren eguneratzea eskatzeko.

Hainbat dira ELAren eskaerak: plantilla handitzea, lan baldintzak zahar etxe publikoetako langileekin berdintzea, ordezkapenak lehenengo egunetik egitea eta lanaldi osoko kontratu gehiago egitea. Horiez gain, soldata igotzeko ere eskatzen ari dira.

Otsailean deitoratu zutenez, enpresek %6-10 igo dizkiete tarifak egoiliarrei, argudiatuz lansarien igoerari aurre egin behar diotela, baina, ELAren arabera, langileek ez dute hobekuntzarik igarri.


Summary: Frantziako Senatuak erretretaren adina 64 urtera atzeratzea onartu du. Gauerdia pasatuta onartu du Senatuak erretreten erreformaren zazpigarren artikulua. Aldeko 201 boto izan ditu, eta aurkako 115.

Frantziako Gobernuak erretreten erreformarekin dituen asmoak hauspotu ditu Senatuak goizeko ordu txikietan, erreformaren zazpigarren artikuluaren alde bozkatu ostean. Errepublikanoak, independenteak, Zentroko Batasuna eta Macron presidentearen alderdia ados jarri dira erretreten adina 64 urtera atzeratzeko. Sozialistak, komunistak eta ekologistak izan dituzte aurka. Hala, aldeko 201 boto izan ditu artikuluak, aurkako 115, eta 29 abstentzio.

Hala ere, aste amaierara arte dute senatariek erreforma bere osotasunean eztabaidatzeko eta bozkatzeko. Senatua ados jarri bada ere, Macronek oraindik ez du legea aurrera ateratzeko gehiengorik lortu Frantziako Asanblean. Izan ere, erretreten erreformaren aurkakoak kaleak betetzen ari dira, eta alderdiei presio handia egiten ari zaizkie. Iturri ofizialen arabera, astearteko mobilizazioetan 1,3 milioi pertsona inguruk hartu zuten parte, baina CGT sindikatuak 3,5 milioi pertsona zenbatu zituen.

Macronen gobernuko ministroak pozik daude bozketarekin. Olivier Dussopt Lan ministroak adierazi du Senatuak «erantzukizun» botoaren alde egin duela, eta gobernuari jarraitzea erabaki duela. Elisabeth Borne Lehen ministroak, erreformaren bultzatzaile nagusiak, esan du «pozez zoratzen» dagoela bozketarekin.


Summary: Arartekoak informazioa eskatu du oraintsu Euskal Herriko kartzeletan hildako preso biei buruz. «Kartzelan gertatzen diren heriotza guztiek interpelatzen gaituzte erakunde moduan», adierazi du ohar bidez

Ofiziozko ekinbidea abiarazi du Arartekoak otsailaren 28an Zaballako (Araba) kartzelan eta martxoaren 1ean Martutenekoan (Gipuzkoa) hildako preso biei buruz informazio gehiago jasotzeko.

Erakundeak ohar bidez jakinarazi duenez, Eusko Jaurlaritzaren bozeramaileak eta Berdintasun, Justizia eta Gizarte Politiketako sailburuak emandako informazioagatik eta zenbait hedabidek zabaldutakoagatik erabaki du informazio gehiago eskatzea.

Otsailaren 28an, 22 urteko gazte bat aurkitu zuten hilda Zaballako espetxean, bere ziegan. Biharamunean, beste bat topatu zuten Martutenen. 57 urte zeuzkan, eta eremu sanitarioko ziega batean zegoen.

Ikusi gehiago: Zaballan hildako presoaren familia prozeduran aurkeztuko da

Arartekoaren arabera, kasu bietan antzeman daitezke suizidio zantzuak. Erakundeak adierazi du 2019an azpimarratu zuela suizidioaren arazoa, Eusko Legebiltzarrarentzat egiten duen urteko txostenean. «Kartzelan gertatzen diren heriotza guztiek interpelatzen gaituzte erakunde moduan», esan du oharrean.

Arartekoak jakintzat jo du Eusko Jaurlaritza kasu biak ikertzen ari dela eta suizidioa prebenitzeko protokoloak berrikusten ari dela.


Summary: Espainiako Kongresuak unibertsitate lege berria onartu du. Adostu dute unibertsiteetako prezioak ezingo direla igo, eta euskara, katalana eta galiziera ere transmisio akademikorako hizkuntza «nagusi» gisa erabiliko direla. Legearen alde egin dute 182 diputatuk, kontra 157k, eta zortzi abstenitu egin dira.

Hego Euskal Herriko unibertsitateek lege berri baten pean aritu beharko dute aurrerantzean. Izan ere, Espainiako Kongresuak onartu berri du Unibertsitate Sistemaren Lege Organikoa. Jose Mari Aznar Espainiako Gobernuko presidente zela duela 22 urte onartutako azken unibertsitate legea ordezkatuko du. Alde bozkatu dute PSOEk, Unides Podemosek, EAJk eta ERCk (182 boto); aurka egin dute PPk, Ciudadanosek eta Voxek (157 boto); eta abstentziora jo dute zortzi ordezkarik, tartean EH Bildu. Estatuko Aldizkari Ofizialean publikatzen dutenetik hogei egun pasatzen direnean sartuko da indarrean.

Ibilbide luzea egin du legeak, ez eztabaidarik gabe. Tartean, Espainiako Gobernuko Unibertsitate ministroa bera ere aldatu da: Manuel Castellsek hasitako lana Joan Subiratsek amaituko du. Eztabaidaren arrazoietako bat finantzaketa izan da. Hasieran, testuan jasota zegoen BPG Barne Produktu Gordinaren %1 unibertsitateetara bideratu behar zela eta, helburu hori erdiesteko, beharrezkoa zela Espainiako Gobernuaren eta autonomia erkidegoen artean plan bat egitea; orain, berriz, helburu hori dutela soilik ageri da. Gaur egun, Espainian eta Hego Euskal Herrian BPGaren %0,7 inguru bideratzen dute unibertsitateetara.

Hori ez da izan azken hilabeteetako aldaketa bakarra. Prezioetan, esaterako, badago aldaketarik: adostu dute prezioak mantendu edo merkatu soilik egin ahal izango direla, inoiz ez garestitu. Hizkuntzari dagokionez, autonomia erkidegoetako hizkuntza propioak sustatzeko, ez da soilik hizkuntza hori zabaldu eta ikasiko: transmisio akademikorako hizkuntza «nagusi» gisa erabiliko da.

Gainera, besteak beste, ebaluaziorako autonomia erkidegoek dituzten agentzien eginbeharrak indartuko dituzte; unibertsitateko klaustroek, estatutuak onartu eta unibertsitate politikak diseinatu ez ezik, «bereziki garrantzitsuak diren beste gai batzuez» eztabaidatu ahal izango dute; errektore izateko, ez da beharrezkoa izango katedratikoa izatea; Espainiako Gobernuak sei hilabete izango ditu irakasleen eta ikertzaileen estatutuaren lege proiektua aurkezteko, ez urtebete; unibertsitate ikasketarik ez dutenek lan esperientziaren bidez egiaztatzen badute unibertsitate formakuntza jasota edukiko lituzketen konpetentziak dituztela, etengabeko formakuntzarako unibertsitate ikasketak egin ahal izango dituzte; eta unibertsitate publikoei atxikitako ikastetxe nagusiek ezingo dituzte ikasleak sexuaren arabera segregatu. EHU Euskal Herriko Unibertsitateak eta NUP Nafarroako Unibertsitate Publikoak atxikita dauzkaten ikastetxe nagusi guztiak mistoak dira.

Jarrera desberdinak

Lege berriaren inguruan jarrera desberdinak dituzte Euskal Herriko alderdiek. EAJk esan du baiezkoa bozkatuko duela. Josune Gorospe parlamentariak hartu du hitza, eta legearen «balorazio positiboa» egin du, «aurrerapen esanguratsuak» jasota daudela iritzita. «Garrantzitsuenak» bata bestearen atzetik zerrendatu ditu: adibidez, euskararen normalizaziorako balekoa dela, transmisio akademikorako hizkuntza ere izango delako; ebaluazio agentziek aurrera egiten laguntzen duela; eta autonomia erkidegoen eskumenak ere indartzen dituela, hala nola beka programa eta laguntza propioak edukitzeko modua ematen duelako, baita gehienezko prezioak ezartzeko aukera ere.

EH Bilduk, berriz, gaurko bilkuran ez du hitz egin, baina abstentziora jotzea erabaki du. Espainiako Senatuan egin dizkioten zuzenketak babestuko dituzte, baina legea bere osotasunean ez. Iruditzen zaie «aukera galdu» dela «euskal gizartearen beharrei» hobeto erantzungo liokeen lege bat egiteko.


Summary: ELAk salatu du Jaurlaritzak gaztelania maila «gorena» eskatzen duela euskara hutsez jarduteko ere. D ereduko postuetarako ere C2 mailako ezagutza egiaztatu behar dute Espainiako nazionalitatea ez dutenek; esaterako, Iparraldeko hautagaiek. Horregatik erabaki du sindikatuak lan deialdi bat inpugnatzea.

«Hemen inposatzen dena gaztelania da». ELA sindikatuko ordezkari Pello Igeregik mezu hori nabarmendu nahi izan du gaur, Jaurlaritzak antolatzen dituen lan deialdiak hizpide hartuta egin duten agerraldi batean. Salatu dute gobernuak gaztelaniaren maila «gorena» eskatzen duela euskara hutsez jarduteko ere; Espainiako nazionalitatea dutenek ez dute gaztelaniazko mailarik egiaztatu behar izaten, baina gainerakoek bai, eta Iparraldeko herritarrek, adibidez, oposizioak gainditu nahi badituzte, ezinbestean egiaztatu behar dute gaztelanian C2 maila, baita euskaraz lanean jardun behar badute ere. Horiek horrela, egoera hori salatze aldera, hezkuntza sisteman lanpostuak egonkortzeko irekita dagoen oposizioetako bat inpugnatzea erabaki du sindikatuak. «Proba» egin nahi dute inpugnazio horrekin; gero akaso egingo dituzte gehiago.

Gaztelanian C2 maila egiaztatu behar izanda, oposizioan baldintza hori bete behar duten pertsonek «euskarazko maila baino handiagoa» erakutsi beharko dutela esan dute sindikatuko ordezkariek, eta horrek ondo erakusten duela egoeraren bidegabekeria. «Izan ere, euskara derrigorrezkoa den lanpostuetan C1 maila eskatzen da Hezkuntzan, gaztelerazkoa baino maila bat apalagoa; Osakidetzan are gutxiago: B2a». Horrek benetan «inposatzen» den hizkuntza zein den argi erakusten duela nabarmendu dute. «Eta, esaterako, Hendaiako irakasle batek, Euskal Filologia lizentziaduna izanagatik ere, gaztelaniaren maila gorena beharko du irakasle gisa jarduteko».

Hizpide izan dute Uliazpi fundazioaren hizkuntza eskakizunen harira lehengo astean ezagutu zen epaia ere. Gaztelaniaren «inposizio orokortuaren» beste adibide bat dela uste dute. «Epaileak esan du fundazioko lanpostuen %5 soilik dela langile ez euskaldunentzat. Bestelakoa da errealitatea, ordea: administrazio guztietako lanpostuak daude bermatuta gaztelania dakitenentzako, gaztelania beti delako derrigorrezko, eta zerbitzua gaztelaniaz jaso nahi duten herritarrek bermatua dute hori», adierazi dute gaur atera duten oharrean sententziaren analisia egite aldera egin duten gogoetan.

Diskriminazio «naturala»

Uliazpi fundazioarenaren aurretik egon dira tankerako gehiago, eta denen muinean logika juridiko bera dutela nabarmendu dute ELAko ordezkariek gaurko agerraldian: «Euskara ez dela ofiziala EAEn, ez behintzat gaztelania adina». Argudio horixe ikusten dute, behin eta berriz, epaileen arrazoibideetan. «Gaztelania lanpostu guztietan inposa daiteke, eta diskriminazio hori naturaltzat hartzen da. Hain da naturala Hezkuntza Sailak ere ez baitu inongo arazorik izan oposizioetan bere egiteko irizpide hori».

Uliazpi fundazioaren gaineko ebazpenean EAEko Justizia Auzitegi Nagusiak ebatzi du legez kanpokoa dela euskararen ezagutza aintzat hartzea Gipuzkoako Foru Aldundiaren menpeko Uliazpi fundazioan 34 lanpostu betetzeko oposizioan. «Euskara normalizatzeko plana ezin da lehenetsi oinarrizko eskubideen aurrean», ebatzi du sententziak. 2021eko uztailean onartu zuen Uliazpik 34 zaintzaile kontratatzeko prozesua; euskararen ezagutza —B2 titulua— baldintza zen 32 postutarako, eta meritua beste bitarako.

Bide horretan, ELAk eskatu du «oldarraldi euskarafoboari» aurre egiteko, eta hizkuntza eskubideen «defentsa politikoa» eraikitzeko.


Summary: Hurrengo eguneko pilula legeztatu du Hondurasek. Soilik bortxaketa kasuetan eman ahal izango dute medikuek. Hamar urtez debekatuta egon da pilula herrialdean, eta legeztatzeak abortuaren aurkako mugimenduen protestak eragin ditu.

Hondurasko presidente Xiomara Castrok eta Osasun ministro Jose Manuel Matheuk sinatu zuten atzo hurrengo eguneko pilula legeztatzeko agindua. Baina soilik bortxaketa kasuetan banatu ahal izango dute medikuek. Osasun Ministerioko Genero Unitateko arduradun Clara Lopezek azaldu zuen zer-nolakoa izango den pilula eskuratzeko protokoloa. Haren esanetan, erietxeetan eta ospitale publikoetan banatuko da, eta emakumeek ohiko osasun azterketa igaro beharko dute pilula jaso ahal izateko, baina ez dute salaketarik jarri beharko, ezta Auzitegi Medikuen Ikerketa Zentroak bideratutako azterketarik egin beharko ere. «Ulertzen dugu oso egoera zaila dela emakumeentzat, salaketa jartzeko beldur direlako edota ez dutelako osasun azterketa sakon bat egin nahi, igarotako traumaren ostean. Emakume batek ez luke halako istorio bat asmatuko pilula bat lortzeko», adierazi zuen Lopezek.

Neurriak, baina, abortuaren aurkako mugimenduen haserrea eragin du. Izan ere, abortua erabat debekatua dago Hondurasen, eta erakunde erlijiosoek salatu dute Castrok onartutako neurriak hura ahalbidetuko lukeela. «Tamalez, Osasun ministroak larrialdiko pilula antisorgailua erabiltzea onartu du bortxaketaren aitzakian. Pilularen erabilera onartzea abortua onartzea da», salatu du Martha Lorena de Cascok, Bizitzaren Aldeko Hondurasko Batzordearen sortzaileak.

Emakumeen eskubideen aldeko erakundeak ere ez dira erabat gustura agertu neurriarekin; izan ere, ez daude ados pilula soilik bortxaketa bat izan denean baliatu ahal izatearekin. Hondurasko Nazioarteko Plana erakundeko kide Pavlova Polancok gogorarazi zuen OME Osasunaren Mundu Erakundeak hiru kasutan aholkatzen duela hurrengo eguneko pilula erabiltzea: antisorgailuak huts egiten duenean, antisorgailurik erabili ez denean, eta sexu indarkeria jasan denean. «Estatistikek egunero erakusten digute zein adinetako neskak geratzen diren haurdun; hamar urte baino gutxiagokoen kasuak ere baditugu», nabarmendu zuen Polancok. Ekintzaileak gogorarazi zuen pilula eskuratzeko modua bazela lehendik ere merkatu beltzean, baina egokiena litzatekeela hura «legez» lortu ahal izatea modu erraz eta askean.

2017an egindako ikerketa baten arabera, 18 eta 24 urte arteko emakumeen %16,02k eta gizonen %9,9k esan zuten sexu indarkeria jasan zutela adingabe zirela. Horrek esan nahiko luke egunero 26 adingabe direla sexu indarkeriaren biktima; hau da, adin txikiko bat ordubetean behin.

Duela hamar urte debekatu zuten Hondurasen hurrengo eguneko pilula. Abortatzeko balio zuela argudiatuta, 2009ko apirilean Kongresuko gehiengoak eskatu zuen hura sustatzea, erabiltzea, saltzea edo erostea bultzatu asmo zuen edozein programa edo politika debekatzeko. Baina orduan estatuburu karguan zen Jose Manuel Zelayak debekatu egin zuen 54-2009 dekretua iritziz neurriak urratu egiten zituela Hondurasko konstituzioan jasotako askatasun eta eskubideak, baita emakumeen eskubideak jasotzen zituzten nazioarteko itunak ere. Handik gutxira, ordea, indarrez kargugabetu zuten Zelaya eta urte bereko urrian gobernu berriak debekatu egin zuen hurrengo eguneko pilula, abortua ahalbidetzen zuela argudiatuta.


Summary: Osakidetzak ez du oraindik egin itxaron zerrendak murrizteko plana. Eusko Legebiltzarrak azaroan eskatu zion Osasun Sailari optimizazio plan bat egiteko, eta eskaera bera berretsi dute gaur EAJk eta PSE-EEk. Itxaron zerrendak txikitzeko neurri zehatzak eskatu ditu oposizioak.

Osakidetzako itxaron zerrenda luzeen auzia hizpide izan zuten azaroaren 16an Eusko Legebiltzarrean, eta orduan, zerrenda horiek murrizteko «optimizazio plan bat» egiteko eskatu zion legebiltzarrak Osakidetzari, EAJren eta PSE-EEren ekimenez. Lau hilabete igarota, plan hori ondu gabe du oraindik Osakidetzak. EAJk eta PSE-EEk gaurko osoko bilkuran jakinarazi dutenez, Osakidetzan lantalde espezifikoak eratu dira arazoari heltzeko, baina plana ez da egin. Plan hori lantzeko eskatu diote atzera Osasun Sailari, eta bertan, besteak beste, ondorengo puntuak jasota egoteko: itxaron zerrenden poltsak espezialitate eta ospitaleen arabera zehazteko; ebakuntza gelen, giza baliabideen eta gaitasun kirurgikoaren eskaintza zehazteko ospitale eta espezialitate bakoitzeko, eta lehen mailako arretako eta osasun antolamenduko proba osagarri eskuragarrien zorroa berrikusteko.

EH Bilduk proposatuta eztabaidatu dute gaiaz osoko bilkuran. Itxaron zerrenden datuak gogora ekarri ditu Rebeka Uberak. Azpimarratu du Osakidetzan gero eta denbora luzeago itxaron beharra dagoela kontsulta bat izateko, proba bat egiteko, espezialistarekin ordua izateko edota ebakuntza bat egiteko. Eusko Jaurlaritzako Osasun Sailak emandako datuak oroitu ditu: 2022ko ekainean, adibidez, espezialitateko lehen kontsulta lortzeko itxaroten zeudenen kopurua % 12,33 igo zen; uztailetik abendura, ebakuntza baten zain zeuden herritarren kopurua bikoiztu zen; bihotzeko kirurgiako pazienteen % 34,26k dekretu bidez zehaztutako itxaron epea gainditzen zuten, eta Onkologian 563 paziente zeuden itxarote zerrendetan uztailean, horietako% 12,43 gehienezko epea pasata. Datuok eskuan, galdera luzatu die Uberak Osakidetzari eta Osasun Sailari: «Noiz arte jarraituko duzue zenbaki horien atzean dauden herritarrei bizkarra ematen?». Itxaron zerrendak egon badirela onartu dute Eusko Jaurlaritza sostengatzen duten bi alderdiek, baina pandemiaren ondorioei egotzi diete. Hala ere, Osakidetza lanean hasi dela azaldu dute: lantaldeak osatu dituela bide hori jorratzen hasteko, eta lantaldea handitzeko pausoak ere hartu dituela. Oposizioko taldeen ustez, baina, arazoa izurriari egoztea «aitzakia» bat da, eta planifikazioa ez ezik, premiazko neurriak ere beharrezkoak dira egoera konpontzeko. EH Bilduk proposatu du hilabeteko epean Osakidetzako Zuzendaritza elkarlanean jartzea ESIetako zuzendaritzekin eta langileekin, elkarlanean neurriak adosteko. Tartean, ondorengo neurriak aztertzeko proposatu du: arratsaldeko ohiko txanda ezartzea, ESI erakunde sanitario integratu desberdinen artean espezialitate desberdinetako kontsulten, proba osagarrien eta ebakuntza programatuen lanak ESI ezberdinetan burutzea, eta bloke kirurgikoen erabilera eta aprobetxamendua hobetzeko irizpideak ezartzea. Elkarrekin Podemos-IUren babesa izan du EH Bilduk bilkuran. Jon Hernandez legebiltzarkideak ohartarazi du herritarren «pazientzia» agortzen ari dela, eta premiazkoa dela neurriak hartzea. Gogoratu du pandemiaren aurretik osasun profesionalek ohartarazi zutela osasun sistema hondoratzen ari zela: «Itxaron zerrendak egoera horren isla dira».


Summary: Gizon bat atxilotu dute Donostian, bi bortxaketa egotzita. Sare sozialen bidez zenbait neska adingaberi jazartzea ere leporatu diote

Espainiako Poliziak 24 urteko gizonezko bat atxilotu du Donostian, sexu eraso ugari egin izana egotzita. Sare sozialen bidez ezagututako gutxienez bi neska adingabe bortxatu izana eta beste hamabosti jazarri izana leporatzen diote.

Ikerketak Nafarroan izan du abiapuntua; izan ere, Poliziaren arabera, akusatua ondoko herrialdeetara ere joaten zen sexu erasoak egitera. Nafarroako neska batek salatu zuen gazte bat harekin jarri zela harremanetan sare sozialen bidez, eta azkenik aurrez aurre elkartu zirenean neska bortxatzen saiatu zela. Ikerketa abiarazi zuten, eta, horren ondorioz, gizonezkoa 2022an atxilotu zuten lehenengo aldiz.

Gerora, atxilotutakoaren sare sozialak eta etxean zeuzkan gailu informatikoak ikertu dituzte, eta hor beste delitu batzuk leporatzeko frogak aurkitu dituzte. Horien arabera, akusatuak prozedura bera erabili zuen neska adingabe gehiago sare sozialen bidez topatzeko: haietako bi bortxatu zituen haiekin elkartzea lortu zuenean; eta beste hamabosti jazarri zitzaien, eta sexu harremanak izatea proposatu zien. Kasu guztietan, biktima guztiek hamasei urte baino gutxiago zituzten erasoak gertatu zirenean.

Froga horiek aintzat hartuz, joan den martxoaren 1ean berriro atxilotu zuten gizonezkoa, eta orain arteko informazioa epailearen esku jarri dute, baina ikerketak jarraituko du, sexu eraso gehiago egin ote duen argitu nahian.


Summary: Pentsiodunek «baraualdi-itxialdia» egingo dute datorren astean Bilbon. 1.080 euroko gutxieneko pentsioak eskatuko dituzte. Azpimarratu dute pentsioen %77 ez direla 1.000 eurora iristen.

Hego Euskal Herriko pentsiodunen mugimenduak baraualdi-itxialdia egingo du datorren astean Bilbon. Horrekin batera, egunero mobilizatuko dira, Eusko Jaurlaritzari eta Nafarroako Gobernuari eskatzeko gutxieneko pentsioak «berehala» 1.080 euroraino osa ditzatela, eta Espainiako Gobernuari 1.080 euroko gutxieneko pentsioa ezar dezala.

Baraua eta itxialdia astelehenean hasiko dute, Bilboko udaletxearen aurrean astero egiten duten elkarretaratzearen ondoren. Mugimenduak Bilbon duen egoitzan itxiko dira (Fernandez del Campo kalea, 24). Lekua prestatuta egongo da egunero 25 eta 30 pertsonak gaua pasa dezaten.

Horrez gain, hitzaldiak eta mobilizazioak egingo dituzte aste osoan zehar, eta manifestazioa antolatu dute larunbaterako.

Elkarretaratzeak Plaza Eliptikoan egingo dituzte, asteartetik ostiralera, 11:30ean.

Mahai inguruak, asteartetik ostegunera, 18:00etan, itxialdiko lokalean. Landuko dituzten gaien artean, honako hauek: pentsio publikoen etorkizuna eta Espainiako eta Frantziako gobernuen erreformak, genero arrakala, beste herrialde batzuetako pentsiodunen mugimenduak, eta mendekotasuna artatzeko zerbitzu soziosanitarioen egoera.p>

Azkenik, larunbatean, manifestazioa egingo dute Bilbon, 12:00etan, Plaza Eliptikotik abiatuta.

Komunikabideetara bidalitako ohar batean azaldu dutenez, Hego Euskal Herriko pentsioak %8,5 igo arren, %69 ez dira hileko 1.000 eurora iristen, eta horietatik %77 emakumeenak dira. Inflazio handiak milaka pentsiodunen egoera okertu duela azpimarratu dute. Horrekin batera, politika publikoen eta bereziki zerbitzu soziosanitarioen okertzea salatu dute.


Summary: Sindikatuek diote «adarjotzea» dela Osakidetzako mahai sektorialaren deialdi berria. ELA, LAB, SATSE, SME, CCOO eta UGT sindikatuek salatu dute Osasun Sailak ez duela negoziatzeko borondaterik. Osasun Sailak deitoratu egin du sindikatuen jarrera, eta esan die gaurko bileran urratsak egin behar zituztela hainbat profesionalen erretiro aktiboaren gainean.

Osakidetzak sindikatu guztiak deitu ditu gaurko mahai sektorialaren beste bilera batera, baina ELA, LAB, SATSE, SME, CCOO eta UGT sindikatuek salatu dute deialdia «adarjotzea» dela. Uste dute bilerara joateko baldintzarik ez dela, Osakidetzak «benetako negoziazio bati bizkarra ematen jarraitzen duelako» eta akordioak lortzeko «inolako borondaterik» ez duelako.

Duela astebete, sindikatu guztiek uko egin zioten martxoaren 1erako deitutako bilerara joateari, Osakidetzak ez ziela kasurik egiten salatzeko. Astebete igarota, Osakidetzak beste bilera batera deitu ditu gaurko, eta, bertan, gai zerrendako puntu bakar gisa, aurreko bileran aztertu beharreko gaien zerrendan sartu zituen sei puntuetako bat sartu du, gainerakoak ezabatuta. Horregatik, SATSEk, ELAk, LABek, SMEk, CCOOk eta UGTk «adarjotzea» iritzi diote ostegun honetarako jasotako deialdiari. «Osakidetzak badaki, aurreko bilerako gai zerrendako sei puntuak ikusita, sindikatuek mahaira ez joatea erabaki bazuten, deialdi berriak emaitza bera izango duela», adierazi dute. Sindikatuek berretsi dutenez, Osakidetzako zuzendaritzak eta Osasun sailburuak aski ongi ezagutzen dituzte sindikatuek mahai sektorialaren bileretara ez joateko izan dituzten arrazoia dela negoziatzeko benetako borondaterik ez dagoela.

Osasun Sailaren erantzuna

Eusko Jaurlaritzaren Osasun Saila, ohar bidez, kexu agertu da, sindikatuak ez direlako agertu gaur deitutako bilerara. Mahai sektorialaren batzarrean bi gai jorratzekoak zirela gogoratu du: familia medikuntzako eta lehen mailako arretako pediatriako profesionalentzako erretiro aktiboa, eta Araban bizi euskarri aurreratuko anbulantzia berri bat martxan jartzeko langile kopurua. Osasun Sailaren ustez, erretiro aktiboaren gaia jorratzea premiazkoa da, osasun sistemak duen arazo garrantzitsuena arintzen lagundu baitezake, espezialitate batzuetan espezialistarik ez izatearena, esaterako: «Erretiro aktiboari esker, erretiro adinera iristen diren familia medikuntzako eta lehen arretako pediatriako osasun langileek Osakidetzan beren eginkizunak betetzen jarraitu ahal izango dute, eta pentsioa kobratzearekin bateragarri egin ahal izango dute».Gotzone Sagarduiren sailak azaldu duenez, gaurko bileran neurri hori ezartzeko baldintzak adosten saiatzeko lehen urratsak egitea zegoen aurreikusita, eta horren jakitun zeuden sindikatuak ere. Neurria abian jartzeko epeak mugatuak direla oroitarazi die, gainera. «Oso garrantzitsua zen sindikatuek mahai sektorialean parte hartzea neurri hori martxan jarri ahal izateko».


Summary: Apirilaren 22an manifestazioa eginen du euskalgintzak Baionan. Zinezko hizkuntza politika bat abiatzea eta herri mugimenduko eragileei baliabide duinak ematea eskatu du Euskal Konfederazioak. EEPren aurrekontua bikoizteko eskatu diete Ipar Euskal Herriko erakundeei

Azterketak euskaraz! eta Euskarari trabarik ez! lelopean, manifestazioa eginen du Ipar Euskal Herriko euskalgintzak apirilaren 22an, Baionan. Zinezko hizkuntza politika bat martxan ematea eta herri mugimenduko eragileei baliabideak ematea eskatu dute, gaur goizean egin duten agerraldian. Frantziako Estatuak euskarari ematen dizkion oztopoez harago, tokiko erakundeak ere «ez dira behar bezala erantzuten ari», Euskal Konfederazioaren iritziz: «Zer etorkizun du hizkuntza politikak berau biziarazten duten elkarteek behar bezala ibiltzeko baliabiderik ez badute?», galdetu du Sebastien Castetek. 2017ko lurralde hitzarmenaren harira EEP Euskararen Erakunde Publikoaren aurrekontua bikoiztea adostu zela oroitu dute, baina, deitoratu dutenez, ordutik ez da aitzinamendurik izan. «Hizkuntza politika da blokeatua dena. EEP tresna bat da, baina ez du baliabiderik bere lana egiteko», dio Peio Jorajuria Seaskako lehendakariak.

Azterketak euskaraz egitearen aldarrikapena ezarri dute lehen lerroan euskalgintzako eragileek. Azken bi urteetan egoera «tinkatu» dela erran du Jorajuriak, eta Parisen isiltasuna deitoratu du. Irailean Parisen izan zen bilkuratik espero duten erantzuna aipatu du ironiaz: «Laster, bihar, ondoko egunetan, hilabete bukaeran, urtea bukatu aitzin... gero hitzaren sinonimo guziak erabiltzen ari dira». Azken urteetan azterketen arloan izan diren gibel egiteak zerrendatu, eta erantzuna emana dutela iritzi dio Jorajuriak: «Erantzuna ezezkoa da». Erakunde publikoa sortu zenean azterketak euskaraz egitea EEPren hizkuntza proiektuaren helburu bat zela oroitarazi du Jorajuriak, baina erakundearen «mugak» ukitzen dituztela erran du: «Frantziako Hezkuntza ministerioa EEPren kide da. Borroka honetan EEPko kide baten kontra ari gara». Mobilizazio «erraldoi» baterako garaia iritsi dela baieztatu du Seaskako lehendariak, «Parisek entzun dezan Euskal Herriaren ahotsa».

Gainerako arloetan dituzten zailtasunak ere aipatu ditu Jorajuriak, izan irakasle postuak lortzeko urtero eraman behar duten borrokagatik, edo behar bereziak dituzten ikasleei harrera egiteko baliabide faltagatik. Horrez gain, Baionako suprefetura «inkisizioen bulegoa» bilakatu dela salatu du: «Azken bi urteotan, ikastolak diren herriko etxeek estatuko ordezkarien aginduak jaso dituzte ikastolen alokairuak azkarki igo ditzatzen». Frantziako administrazioaren oztopoak salatu dituzte sare publiko eta pribatuetako sail elebiduneko Biga Bai eta Euskal Haziak elkarteek ere: euskara hutsean ari diren ikasgelak irekitzeko trabak izateaz gain, horietako batzuk ixteko arriskuan direla salatu dute. «Haur bat aski da eskola frantses hutsean segurtatzeko, baina, euskaraz izan dadin, gurasoen, irakasleen, herriko etxeen eta ikuskaritzaren baimenak lortu behar dira». Urte guziz Frantziako Hezkuntza ministerioak baliabideak txikitzen dituela deitoratu dute: «Azkenean zera ikusten dugu, euskararen eskaintza murritzen dela».

«Prekaritatea»

Alarma gorria piztu zuen AEK-k joan den urrian, eta ohartarazi zuen helduen euskalduntzean diharduten langileak «prekaritatean» bizi direla. Ordutik, EEPrekin harremanean dira helduen euskalduntzeari buruzko bide orria lantzeko. «Hamar urteko berantarekin dabil arrastaka», salatu du Ihintz Oliden AEK-ko koordinatzaileak. 30.000 klase ordu eskainiko ditu aurten AEK-k Ipar Euskal Herrian, 1.400 helduri euskara ikasi edo hobetzeko aukera emanez, baina lan horretarako ez dute diru laguntza «duinik» eskuratzen. «Euskararen geroa bermatzeko ezinbestean babestu eta bultzatu behar den arloa da helduen euskalduntzea».

Bizi duten egoera ekonomiko «larria» aipatu du Maddi Bordagarai Uda Lekuko koordinatzaileak ere. EEP eta elkargoaren laguntza teknikoa «ongi etorria» bada ere, diru baliabide eskasak deitoratu ditu. Hiru urteko diru partaidetza izenpetu zuten iaz EEPrekin; hau da, hiru urtez ez zaizkie baliabideak hobetuko. «Egiazko hizkuntza politika publiko baikor bat balitz, gaur egun ez genituzke bost aisialdi zentro euskaldun izanen, 22 baizik, eta arloko hitzarmen kolektiboak finkatzen duen gutxieneko lansaria emanen genieke gure langileei». 40 urte beteko ditu aurten Uda Lekuk, baina Bordagaraik erran du haren iraupena kolokan dagoela epe laburrean, egoera ekonomikoa dela eta.

Euskal hedabideak

Euskarak pairatzen duen diglosia egoera orokorra hedabideen arloan ere ikus daitekeela esplikatu du Ximun Karrere Euskal Hedabideetako ordezkariak. «Behar-beharrezkoa da frantses prentsari esleitzen zaion diru kopurua ematea euskarazko prentsari». Diru laguntzez gain, publizitate instituzionala ere aipatu du: «Zenbat diru sartzen da Sud Ouest-en, eta zenbat BERRIAn, Ipar Euskal Herriko Hitza-n edo Kazeta.eus-en?», galdetu du. Euskal prentsak diru baliabide bereziak behar dituela baieztatu du. «Ez ote du hizkuntza politikak diskriminatua den hizkuntza bat babestu behar?».


Summary: Errekuntza autoak debekatzearen aurka azaldu da Tapia. «Zero emisioen kostua ezin da izan Europaren desindustrializazioa», azpimarratu du Eusko Jaurlaritzako Ekonomiaren Garapenerako sailburuak.

Arantxa Tapia Eusko Jaurlaritzako Ekonomiaren Garapenerako sailburuak adierazi duenez, ibilgailuen parke osoaren elektrifikazioa «gaur ez da alternatiba bat, ezta 2035. urterako ere», eta ibilgailu elektrikoaz gain «beste aukera batzuk» aztertzeko eskatu du, errekuntza autoen fabrikazioa erabat debekatu aurretik. «Itun Berdea bai, baina gure industrian oinarrituta. Zero emisioen kostua ezin da Europaren desindustrializazioa izan», azpimarratu du.

Bilboko Nueva Economia forumean egindako hitzaldian, esan du gaiaren inguruan azterketa «lasaia eta bateratua» egin behar dela. Haren ustez, ez da «positiboa» 2035ean errekuntzako ibilgailu partikularren fabrikazioa debekatzea, Bruselak proposatu moduan. Hala, Tapiak bat egin du aste honetan Alemaniak eta Italiak egindako kritikekin.

Jaurlaritzako sailburuaren ustez, erabaki horrek eragin handia izango luke euskal industrian, sektorearentzat lan egiten duten enpresa ugari dituelako. «Ibilgailu elektrikoa bai, baina gure indarguneen arabera planifikatuz. Ez dut zalantzan jartzen sektorea elektrifikatu behar denik, baina elektrifika dezagun ondo».

Haren ustez, ibilgailu elektrikoa ezin da izan «irtenbide bakarra», eta «beste alternatiba batzuk» aztertu behar direla uste du. Horrekin batera, nabarmendu du «trantsizio epe batean» ez dela baztertu behar erregai fosilak erabiltzea.

2035etik aurrera ibilgailu elektrikoak soilik produzitzeak hainbat arazo sor ditzakeela ohartarazi du; besteak beste, prezio egokian ez fabrikatzea, «herritar guztiok aukera izan dezagun ordezkapena egiteko». Horrek «bi abiadurako gizarte bat» sor dezakeela azpimarratu du.


Summary: Errusiaren erasoek bederatzi zibil hil dituzte Ukrainan. Bonbardaketek energia azpiegiturak hondatu dituzte. Errusiak mendeku gisa justifikatu du erasoa.

Errusiako armadak erasoaldi masibo bat egin du gaur goizaldean Ukrainako hamar eskualderen aurka, eta, iturri ofizialek nabarmendu dutenez, horretan bederatzi zibil hil ditu, gutxienez: bost Lviv eskualdean; hiru Khersonen, eta bat Dnipropetrovsken. «Gau zaila izan da», aitortu du Volodimir Zelenskik, Telegramen idatzitako mezu batean. Energia azpiegiturak izan dituzte helburu Errusiak jaurtitako misilek eta droneek, baina etxebizitza bloke batzuk ere jo dituzte.

Errusiako Defentsa Ministerioak «mendeku» gisa justifikatu du erasoa. Igor Konaxenkov jeneralak, bozeramaileak, egunero argitaratzen duten iragarpenean adierazi duenez, «Kievek joan den martxoaren 2an Briansk eskualdean [Errusia] antolatutako ekintza terroristen erantzun modura» agindu dute erasoaldia. Moskuk orduan zabaldu zuenez, «sabotatzaile ukrainarrek» auto batean zihoazen bi zibil hil zituzten tiroz. Kievek, ordea, ukatu egin zuen.

Ukrainako armadak plazaratutako datuen arabera, Errusiako indarrek 81 misil jaurti dituzte gaur Itsaso Beltzetik, baita zortzi drone ere, eta Mendebaldeko herrialdeek emandako aireko defentsa sistemek 34 eta lau erorarazi dituzte, hurrenez hurren.

Oinarrizko azpiegiturak hondatu dituzte erasoek, eta herrialdeko argindar konpainiak jakinarazi du programatutako mozketak egingo dituztela, «prebentzioz». Zelenskiren esanetan, energia sistema konpontzeko ahaleginean ari dira. Urritik hona ohikoak izan dira bai energia azpiegituren kontra Errusiak egindako erasoak, baita, horrenbestez, argindar mozketak ere.

Dena den, Ukrainako armadaren buruzagitzak adierazi du «etsaia» Donbassen, herrialdearen ekialdean, ari dela egiten ahaleginik handienak. Donetsk eskualdeko Bakhmut hiriko bataila aipatu du, zehazki. Azkeneko hilabeteetan Wagnerreko mertzenarioekin ari da Errusia han erasoa egiten, eta talde paramilitarreko buru Jevgeni Prigozhinek azpimarratu zuen, atzo, jada kontrolpean dutela hiri haren ekialdea. NATO Ipar Atlantikoko Itunaren Erakundeko idazkari nagusi Jens Stoltenbergek ohartarazi zuen atzo, bide batez, Bakhmut «datozen asteetan» gera daitekeela Errusiaren menpe. Ukrainako armadak ez du, ordea, amore emateko asmorik. Oleksandr Sirski lurreko indarren komandanteak ohartarazi du hiriaren defentsa gero eta garrantzitsuagoa dela. «Horrek modua ematen digu erreserbak eta etorkizuneko erasorako operazioak prestatzeko. Gainera, gotorleku hau konkistatzeko borrokan, gaituen dagoen armadaren zatia galtzen ari da etsaia: Wagnerren unitateak».

Leku estrategikoa da Bakhmut Errusiarentzat, behin hura konkistatuta Kramatorsk eta Sloviansk hirietara hedatu ahal izango lukeelako erasoaldia, eta Donetsk eskualdea osorik konkistatzeko moduan egongo litzatekeelako. Stoltenbergek nabarmendu zuen, halere, Ukrainak hiria galtzea ez dela zertan «inflexio puntu bat» izan gerraren garapenean.

Estatu baten laguntza

Zaporizhiako zentral nuklearra, Europako handiena, elektrizitaterik gabe egon da goizaldean gertatutako bonbardaketan ondorioz. Orduan, diesel sorgailuen bidez aritu da funtzionatzen, eta, hamar bat ordu geroago hasi da atzera elektrizitatea erabiltzen. Iazko otsailean inbasioa hasi eta gutxira okupatu zuten instalazioa Errusiako indarrek. Energoatomek zehaztu du azkeneko urtean sei aldiz «itzali» dutela zentrala, bonbardaketengatik. IAEA Energia Atomikoaren Nazioarteko Agentziak baieztatu du diesel sorgailuen menpe egon dela instalazioa.

Bestalde, Kremlineko bozeramaile Dmitri Peskovek gaur esan du, egunero egiten duen prentsa agerraldian, zalantzak dituela Nord Stream gasbidean gertatutako eztandak estatu baten laguntzarik gabe gerta ote litekeen. The New York Times egunkariak eta Alemaniako Die Zeit astekariak herenegun argitaratu zuten «talde ukrainazale batek» lehertu zituela hodiak joan den irail amaieran. Informazio horien arabera, Ukrainako Gobernuak ez zuen zerikusirik izan operazio horrekin, ez Errusiakoak ere. Alemaniako Fiskaltzak jakinarazi zuen, atzo, leherketekin lotuta ontzi bat miatu zutela.


Summary: Gazteen artean lagunarteko euskara sustatzeko lan egingo dute Ikastolen Elkarteak, Huhezik eta Euskaltzaindiak. Euskal Herriko hamar ikastolatan euskarak zer toki hartzen duen aztertuko dute, eta euskara informala sustatzeko materialak prestatuko dituzte.

Ikasleen artean lagunarteko euskara sustatzeko ikerketa ekintza bat aurkeztu dute Ikastolen Elkarteak, Huhezi Mondragon Unibertsitateko Humanitate eta Hezkuntza Fakultateak eta Euskaltzaindiak: Arikala egitasmoa. Gazteen hizkuntz ohiturak aztertzea eta hizkera informalak euskaraz garatzeko tresnak sortzea du helburu.

Euskaltzaindiko Iker sailburu Miriam Urkiak azaldu duenez, gazteen ahozko komunikazioaren %80 inguru hartzen du hizkera informalak, baina orain arte gutxi ikertu da haren inguruan. Hala, Arikala proiektuarekin hura aztertu, eta ikasleei hizkera informalak euskaraz garatzeko tresnak eta estrategiak eman nahi dizkiete.

Ikastetxeetako eremu formalean zein aisialdian «esku hartze sistematizatu eta iraunkorrak» gauzatzeko material didaktikoak diseinatuko dituzte. Huheziko dekano Nagore Ipiñak adierazi du horretarako euskarak egunerokoan hartzen duen espazioa eta moduak aztertuko dituztela. Era berean, material horiek inplementatuko dituzte, ikasleen hizkuntza ohituretan zer eragin izan dezaketen aztertzeko. Emaitza horietatik abiatuta, etorkizunean material horiek beste testuinguru batzuetan ere garatzeko moldaketak egingo dituzte, esku hartzeen eragin esparruak handituta.

Izan ere, Ipiñak azaldu du ikerketaren xedeetako bat dela etorkizuneko espazio eta testuinguru berrietan martxan jartzeko diseinuak egitea: «Datuak jaso, aztertu, eraiki, eta esku-hartze proposamen horietatik aukera berriak irekiko dira».

Iritzi berekoa da Ikastolen Elkarteko zuzendari orokor Jose Luis Sukia. Haren esanetan, egitasmoak gizartearentzat «oso garrantzitsuak» izan daitezkeen ekarpenak egin ditzake. Azaldu du aurrez ere tratatu dituztela euskara formalaren eta ez-formalaren arteko ezberdintasunak, baina gehitu du lan honek oinarri zientifikoa emango diela aurrez «intuizioz» sumatutakoei.

Ikasturte honetako lehen hiruhilekoa baliatu zuten egitasmoa planifikatzeko, eta urtarriletik martxan da eguneroko dinamika, Sukiak esan duenez. Gerora, hurrengo bi ikasturteetan ere garatuko dute. Arabako, Bizkaiko, Gipuzkoako, Nafarroako eta Ipar Euskal Herriko bina ikastolatan jarri dute abian, eta egun Lehen Hezkuntzako 4. mailan dauden ikasleek parte hartuko dute.

Adinaren aukeraketa justifikatzeko, Ipiñak azaldu du harreman sozialetan aldaketak ematen diren epea dela Lehen Hezkuntzako azken zikloa: «Hizkuntza ohiturak zainduz eta indartuz joateko etapa interesgarria da, etorkizunean eragina izango baitute orain eraikiko dituzten harreman horiek». Hala, Huheziko dekanoak adierazi du urtez urte gertatzen diren aldaketak jaso eta plazaratzea dela asmoa, emaitzak komunitateari helarazteko. Halere, gogoratu du luzera begira pentsatuta dagoela ikerketa egitasmo hori.

Proiektua Mintzola egitasmoaren parte izango da. Euskaltzaindiak zuzendutako hizkeraren lantegia da hori: euskarazko ahozko jarduna ikertzen du, eta, bereziki, eguneroko hizkera.


Summary: Arriolak dio EBk eskatu behar dizkiola azalpenak Frantziari, haren atzerapena dela. Jaurlaritzako Garraioko sailburua, Espainiako Gobernuaren ordezkariarekin eta Adifeko zuzendariarekin egon da Gaintxurizketako tunelaren lanetan. 2024ko amaieran bukatuko dutela esan dute, tunela zabaldu ondoren, aldiriko trenekin batera AHTa ere iragan dadin handik.

Ipar eta Hego Euskal Herriaren AHTaren arteko loturak 2030erako zeuden aurreikusita, baina Frantziako Gobernuak iragarri du goizenik 2042rako egingo dutela 'euskal Y'-arekiko lotura, eta Eusko Jaurlaritzan kezka eta ezinegon handia eragin du horrek; hainbeste, ezen Jaurlaritzako lehendakari Iñigo Urkullu arku atlantikoan dauden Espainiako erkidegoetako buruekin elkartuko baita datorren astean Ajuriaenean. Baina Jaurlaritzak ez du ardurarik nahi gertatutakoan. Iñaki Arriola Garraioko sailburuak esan du Europako Batasuna dela «azalpenak eskatu» behar dizkiona Frantziari, Gasteizen «kezka handi bat» dagoela onartu eta gero.

Gaintxurizketako tunelaren «obra konplexuan» egin ditu adierazpenak Arriolak, Espainiako Gobernuaren ordezkari Denis Itxasorekin eta Adifeko zuzendari Juan Pablo Villanuevarekin batera. Astigarraga-Irun zatia 53 milioi euroko aurrekontuarekin aurrera doala esan du Arriolak, eta 2024ko amaierarako tunel horren zabalpena bukaturik egongo dela. Gero beste bi tuneletan gauza bera egin beharko dute, Loiolan eta Errenterian.

Aldiriko trenen eta tarte luzekoen ibilbideek aspaldian galdu zuten normaltasuna, tunel horren obra dela eta. AHTa handik iragan dadin zabaldu egin behar dute, eta hiru errei hartu, eta teknikoki «oso obra konplexua» da, Adifeko buruak azaldu duenez. Tunelaren zabaltzea egiten den bitartean aldiriko trenak handik pasatzen ari dira, eta horrek «teknika konplexu bat» eskatzen ari dela azaldu du Villanuevak, makina berezi bat erabili beharra.

Bruselara begira

Batera edo bestera, Itxasok berretsi du 2027ko datari eusten diotela Madrilek eta Gasteizek euskal Y-aren obren amaierako gisa, eta, hori gerta dadin, Astigarraga-Irun zatiko lanak oso garrantzitsuak» direla. «Legealdi hau benetan oparoa izan da AHTari bultzada emateko eta jarritako epemuga betetzeko»

Beste kontu bat da AHTa Irunera eramateak ez duela ekarriko Frantziarekin eta, ondorioz, Europarekin lotura egotea, eta Parisen azken iragarpenak ezinegona ekarri du Jaurlaritzara. Itxasok «normaltasunez» ikusten du «erkidegoek beren ekarpena egitea», Urkulluren bilera deiaz galdetu diotenean. Edonola ere, Arriola sailburuak Europako Batasunari erreparatu dio Frantziari azalpenak eskatu behar dion eragilea hizpide izan denean. Sailburuak uste du Europako proiektua dela AHTaren arku atlantikoaren ibilbidea, eta Brusela dela Parisera jo behar duela 2042ko atzerapen horri buruz galdetzera. «Bermeak eskatu behar dizkio Europako ebazpen bat bete dadin».

Arriolak bakarrik ez, Jaurlaritzako beste sailburu batek ere erreparatu dio gaur Frantziaren atzerapenaren iragarpenari. «Atzerapen hori onartezina da», esan du Arantxa Tapia Ekonomiaren garapeneko sailburuak. Abiadura handiko trenaren mugaz gaindiko lotura ez dela «erkidego bakarretik» egin behar esan du, bitik baizik, «Euskaditik eta Kataluniatik, eta garaiz eta formaz».

«Gure lehiakortasuna eta gure enpresena lotura onen mende daude hein batean, eta AHTa ez edukitzea ardatz atlantikoarekin lotura izateko, eta irla batean geratzea, ez zaigu ongi iruditzen», esan du Tapiak. Onartu du Frantziak ez duela «presa handirik» lotura egiteko, eta, horregatik, eskatu du atzerapenak eragindako guztiek «elkarrekin» lan egiteko, «azpiegitura hori lehenbailehen» buka dadin.


Summary: 82 urteko gizon bat hil da Altsasun, kamioi batek harrapatuta. Orotara, lau pertsona hil dira aurten Nafarroako errepideetan.

Altsasuko (Nafarroa) 82 urteko gizon bat hil da aste honetan, martxoaren 2an kamioi batek harrapatu eta gero. Goizean gertatu zen, herriko Tomas Zumalakarregi plazan. Istripuaren ondorioz, gizonak zauri larriak zituen hanketan.

Foruzaingoa eta atestatu talde bat bertaratu ziren ezbeharra gertatu zen lekura; azken horiek arduratu ziren ikerketaz. Han bertan artatu zuten gizona; Nafarroako Unibertsitate Ospitalera eraman zuten gero, eta han ospitaleratu zuten.

Laugarrena

Orotara, lau lagun hil dira aurten Nafarroako errepideetan. Motor gidari bat hil zen urtarrilean, eta otsailean, berriz, auto bateko gidaria eta bidaiaria.


Summary: Zigorrik ez autobidea blokeatu zuten 'bakegileentzat'. 11 auzipetuak erruduntzat jo ditu Baionako Auzitegiak, baina zigorrik ez ezartzea erabaki du. Prokuradoreak hamar eguneko epea du helegitea aurkezteko.

Erruduntzat jo baditu ere, autobidea blokeatu zuten bakegileak ez zigortzea erabaki du Baionako Auzitegiak. Otsail hasieran epaitu zituzten, uztailaren 23ko blokeatze egunean parte hartzea leporatuta. 950 euroko isuna ezartzeko eskatu zuen prokuradoreak; gibelapenarekin hamar auzipeturentzat, eta gibelapenik gabe bestearentzat, aurrekariak dituelako. Bihartik aitzina, hamar eguneko epea du auzitegiaren erabakiari helegitea aurkezteko.

Ipar Euskal Herriko errepide sarea blokeatzera deitu zuten Bakegileek uztailaren 23rako, Jakes Esnal eta Ion Paroten baldintzapeko askatasun eskaerak onartzea eta gatazkaren konponbide prozesuan aitzina egitea galdegiteko. Ehunka pertsonak zirkulazioa moztu zuten egun guzian. Baina bestelako ekintzak ere izan ziren. Ekintzaile batzuk Miarritzeko aireportuko aireratze pistara sartu ziren, eta beste batzuek Baiona eta Akize (Okzitania) arteko trenbidea moztu zuten. Beste talde batek, berriz, Baiona eta Hendaia (Lapurdi) arteko autobidea blokeatu zuen.

Trenbideko ekintzaileak abenduan epaitu zituzten, Akizeko Auzitegian, eta 800 euroko isuna ezarri zieten, gibelapenarekin. Baldintzapeko zigor baten gisakoa da: bost urteko epean ez badute maila bereko arau hausterik egiten, ez zaie aplikatuko. Hala ere, auzi prozedura ez da erabat bukatu oraindik. Izan ere, SNCF tren konpainiak parte zibil gisa aurkeztea erabaki zuen azkenean, eta kalte ordainak eskatu ditu egun hartan izandako galerengatik. 160.000 euro eskatu dizkie bakegileei, hala nola egun hartan trenek izandako berantaren ondorioz bezeroei itzuli behar izan dieten diruagatik. Uztailaren 3an aztertuko dute auziaren atal hori.

Irailean onartu zieten baldintzapeko askatasuna Esnal eta Paroti, eta aste batzuk geroago atera ziren presondegitik. Ordutik, zigorra etxean betetzen ari dira.


Summary: Hotelak eta etxebizitza turistikoak irekitzeko baimenak emateari utziko dio Donostiako Udalak. Martxoaren amaieran jarriko dute neurria indarrean, behin udalbatzak onartuta. Plan Orokorraren aldaketak onartu arte egongo da martxan.

Hotel berriak eta erabilera turistikoko etxebizitzak irekitzeko baimenak bertan behera utziko ditu Donostiako Udalak, martxoaren amaieratik aurrera. Udalbatzak neurria onartu bezain laster jarriko dute martxan, eta HAPO Hiria Antolatzeko Plan Orokorra behin betiko onartu arte egongo da indarrean –urtebete inguru–. Ordura arte, ez dute emango hotelak eraikitzeko baimenik, ezta halakorik jarri edota handitzeko lanik egingo ere. Eneko Goia Donostiako alkateak azaldu duenez, «helburua da jarduera turistikoa arautzea eta hirian hotel berriak eta erabilera turistikoko etxebizitza berriak irekitzeko baimenen ematea mugatzea».

Tokiaren araberako eragina izango du neurriak. Batetik, Antiguako, Uliako, Erdialdeko, Groseko eta Ibaetako hirigintza eremuetan hotelak eraikitzeko baimen guztiak utziko dituzte bertan behera. Bestetik, gainerako zonetan, bizitokiak eraiki daitezkeen orubeetan aplikatuko da neurria. Parte Zaharra galarazpenetatik kanpo geratuko da, «gainezkatutako eremua» izendatu zutelako eta 2020an hartu zituztelako etxebizitza turistikoak mugatzeko neurriak. Kanpinak, nekazaritza turismoak, landetxeak eta, oro har, eraiki ezin daitezkeen lurzoruetan jar daitezkeen horiek ez dira neurrian sartuko.

Goiak gogorarazi duenez, hiriaren beharrak guztiz aldatu dira azken hamar urteotan. «Terrorismoa» amaitzearen eta nazioarteko turismoa handitzearen ondorioz, ostatuen hazkundea «azkarra eta progresiboa» izan da. Zabaltze hori mugatzeko neurriak hartzea ezinbestekoa dela uste du alkateak. Azken bi legealdietan izan dute helburu hori, eta, orain arte, etxebizitza turistikoak %25 gutxitzea lortu dute. Hotel gutxiago eraikitzeko neurri berriak, baina, hainbat salbuespen ditu. Baimena emana duten edota debekua indarrean sartu aurretik baimena lortzen duten hotelak eraikitzea zilegi izango da.

Eskaintza eta eskaria

Eustaten 2022ko datuen arabera, ostatu ematen duten 162 hotel eta 3.825 logela daude Donostian. Hau da, 2017an Turismoko Gida Plana onartu zenean baino 30 ostatu eta 988 logela gehiago. Hoteletako lekuak %44 ugaritu dira ordutik, eta 2.356 gehiago daude. 2022an, gainera, %16,5 bidaiari gehiago hartu ditu hiriak, eta %14,6 gehitu dira hoteletako gaualdiak. Erabilera turistikoko etxebizitza pribatuei dagokienez, 5.700 leku eskaintzen dituzten 1.352 etxebizitza erregistratu ziren otsaileko erroldan. Gainera, ireki gabe dauden bost hotel daude oraindik: Arte Ederrak eraikinean jarriko duten Hilton hotela da horietako bat.

2021ean eman zituen udalak hotelak irekitzeko azken lizentziak, eta ordutik ez du eskaera gehiago jaso. Oraingoz, ez du baimen gehiago emango, eta «turismo jasangarria» lortzeko 2030eko Plan Estrategikoak eta 2023-2027ko Turismoko Gida Planak sustatuko ditu. Hala adierazi du Goiak: «Ezin dugu iparra galdu: gure lehentasuna donostiarrak dira. Eta, horregatik, mugak ezartzeko hainbat neurri sustatuko ditugu, bertan bizi garenok gustura egon gaitezen eta hazkunde handi batek izan ditzakeen ondorio negatibok saihesteko».


Summary: Grebalariek protesta egin dute Donibane Lohizunen. Jean-François Irigoien auzapeza seinalatu nahi izan dute, baita «langileen interesak» errespetatzen ez dituen oro ere. Trenbideetako langileek, portuetako langileek eta energia sektoreko langileek greban segituko dute bihar, eta larunbatean manifestazioa egingo da Baionan.

Donibane Lohizuneko (Lapurdi) tren geltoki aitzinera hurbildu dira hainbat jaka ezberdinetako langile. 9:00etan zeuden geldituta trenbideetako langileak eguneko batzarra egiteko. Fite batu zaizkie energia sektoreko langileak eta portuetako langileak. Frantziako Gobernuak egin nahi duen erretreten erreformaren kontrako mobilizazioa hasi zenetik, bederatzigarren greba eguna dute trenbideetako langileek. Eta astearteko manifestaziotik, berriz, hirugarren batzarra dute greba mugimendua antolatzeko.

Gaur batzarra laburra izan da. Hitzartze labur batzuekin hasi da. Julien Delion tren gidari eta CGT sindikatuko kideak hartu du hitza. Intersindikalak Ipar Euskal Herri kostaldeko auzapez guztiei gutunak bidali zizkiela oroitarazi du. Gutunak erretreten erreformaren inguruko galdea zeraman. Mezuari erantzuna eman zion bakarra Jean-François Irigoien Donibane Lohizuneko auzapeza izan zen. «Irigoienen ustez, bi urte gehigarri horiek ez dira trabagarriak. Irigoienen ustez, ez dute herritarrek aukeratzen, baizik eta hautetsontziek. Macronek hauteskundeak irabazi dituelako zilegitasun osoa duela estimatzen du. Baina ez da horrela». Irigoieni eta «langileen interesak errespetatzen ez dituen orori» erantzun bat emateko elkartu dira Donibane Lohizunen.

Tropak animatu ostean, trenbideetako langileak hautetsontzi batetik pasatu dira banan-banan bozkatzera: «Bihar greban segitzen ote dugu?». Trenbideetako langileek oraingoz argi erantzun diote galderari, %95ek greban segitzearen alde bozkatu baitute. Hala ere, kezka bat ageri da: estrategiari buruz hitz egiteko beharra sumatzen da, baina gaur mobilizazioari eman diote garrantzia. Elektrizitate eta gas enpresetako langileek ere bozkatu dute; horiek, besoak altxatuz. Erantzuna berbera da, gehiengo handi batek besoa zerura buruz baitzuen.

Baturik eta tinko! Mobilizaturik erreforma kendu arte! lelodun CGT sindikatuaren banderola zabaldu, eta manifestazioari ekin diote berrehun langilek. Errepide nagusitik itzuli bat eman dute, eta auto ilarak sortu dituzte. Herriaren erdigunerantz joan dira ondotik, Gerard Larcher Frantziako senatuko lehendakariak han duen etxebizitzara. Han, geldialdia egin dute. Senatu burua seinalatu dute; Sebastien Geles Hendaiako tren gidari eta CGTko kideak hartu du hitza: «Senatari honek Macronen erreforma baino urrunago joan nahi du. Guk, zenbait lanbidetako langileok, ezezkoa ematen diogu erretreta duinen aurka doan edozein erreformari». Bidea segitu dute Donibane Lohizuneko herriko etxera arte.

Herriko etxearen parean jarri dira hasieran, beren presentzia danborren danbadaz eta turuten hotsez iragartzen. Zenbait langile karpa baten azpian sartu eta oihalez ezkutatu dute beren burua, eta protestari masaren laguntzaz herriko etxearen gibelaldera joan dira. Han, elektrizitate eta gas kutxetara hurbildu, eta eraikinaren elektrizitate eta gas sarrera urritu dute. Sebastien Gelesek azaldu duenez: «Krisi energetikoan gauden honetan, langile batzuek neurritasun energetikoa inposatu diote Irigoieni». Ekintza sinbolikoa ez du erakunde batek ere bere egin.

Amaitzeko, plantxa bat atera dute herriko etxeko plazan, eta nahi zuenarentzako askaria proposatu dute. Julien Delionen arabera, biharko ez da ekintzarik aurreikusi. «Enpresa bakoitzean langileak batzartu daitezen nahi dugu. Bihar horri emango diogu lehentasuna, grebaren segida ongi prestatzeko».

Intersindikalak berriro manifestatzera dei egin du larunbaterako. Ipar Euskal Herrikoa Baionan iragango da. 10:30ean abiatuko da, tren geltokitik.


Summary: Salaketa jarri diete Gasteizko bi udaltzaini, adingabe bat jotzea leporatuta. Patinetean oinezkoen pasabide bat gurutzatzen ari zela, gelditzeko eskatu diote udaltzainek, baina ihes egin du; haren atzetik joan, eta bortizki atzeman dute. Jazotakoa ikertzen ari dira.

Salaketa jarri diete bi udaltzaini Gasteizen, adingabe bat jotzea leporatuta. Zabalgana auzoan jazo zen erasoa, astelehenean. Jakinarazi dutenez, patinetearekin zebra bide bat gurutzatzen ari zela, gelditzeko agindu zioten udaltzainek, eta, hura ihes egiten saiatu ostean, bortizki atzeman zuten. Familiak salaketa jarri du Gasteizko 1. Instrukzio Epaitegian, eta bi udaltzaini gaztea jo eta sudurra hautsi izana egotzi diete.

Atxiloketaren unea jasotzen duen bideo bat ere zabaldu da, bizilagun batek grabatutakoa. Irudietan, ikusten da agenteek bortizki atzeman eta lurrera botatzen dutela gaztea. Familiak udaltzainen «neurrigabeko indarkeria» kritikatu du.

Familiak azaldu duenez, isunaren beldur zelako egin zuen ihes gazteak. Irtenbiderik ez zuela ikusita, gelditu eta eskuak altxatu zituen, baina agente batek lurrera bota eta eskuburdinak jarri zizkion. Behin lurrean zela jo zuten gaztea. Txagorritxu ospitaleko larrialdi zerbitzuetan artatu behar izan zuten.

Gasteizko Udaltzaingoak esan du jazotakoa ikertzen ari dela.


Summary: Lidl kateak eritasun gastrointestinalak eragiten ahal dituen produktu bat erretiratu du. Friber markako zezinezko produktu bat da, eta Hego Euskal Herriko supermerkatuetan zegoen.

Lidl kateak zezinezko produktu bat erretiratu berri du Arabako, Bizkaiko, Gipuzkoako eta Nafarroako supermerkatuetatik. Friber markakoa da, eta oliba oliotan egindako eta xerratan moztutako haragia da. Produktu horietan Listeria monocytogenes izeneko bakterioa aurkitu dute, zeinak eritasun gastrointestinal larriak eragiten ahal dituen.

Kateak adierazi duenez, produktuaren ekoizleak berak eskatu du iraungitze data uztailaren 11 duten sorta guztiak itzultzeko. Produktua Hego Euskal Herrian zehar zabaldu zutenez, kateak eskatu die erosi zuten guztiei ez dezatela kontsumitu eta edozein dendatan itzuli dezaketela, non dirua itzuliko zaien –baita tiketa aurkeztu gabe ere–. Kateak adierazi duenez, saltzen dituen gainerako produktuei ez die eragiten bakterioak.


Nola lehortu landareak etxean

Summary: Nola lehortu landareak etxean. ARAN izeneko herbarioa du Aranzadi zientzia elkarteak; bertan bilduak, 80.000 lagin baino gehiago. Hainbat gomendio eman ditu elkarteak, etxean landareak nola lehortu jakiteko.

Bostehun urte baino gehiagoko teknika da: 1544an, Luca Ghini mediku eta botanikari italiarrak landareak kontserbatzeko modua bat asmatu zuen. Harena da, behintzat, erregistratuta dagoen lehen herbarioa. Garai hartatik egundaino ez da asko aldatu landareak lehortzeko era. Ez da misterio handirik: lehortu besterik ez da egin behar.

Herbario bat egiteko prozesuan, ordea, badira kontuan hartu beharreko hainbat pauso. Ganorazko bat egin bat nahi bada, bederen. Aranzadi zientzia elkarteak badu berea: ARAN izenekoa. 1980an sortu zuen, Euskal Herriko eta inguruko landaredia sistematikoki dokumentatzeko. 80.000 landare lagin baino gehiago dauzkate gordeta: Euskal Herriko landare bildumarik «osoena» du Aranzadik.

Duten zaharrenak 113 urte ditu; bi landare dauzkate kontserbaturik. Aspaldikoa ala berri samarra, «zein baino zein baliotsuago, herbarioan gordeta dagoen landare plegu lehor bakoitzak izango du ezagutza iturri agorrezina», Aranzadiren hitzetan.

Jatorriz, sendabelarrak erabiltzeko espezieak ondo ezagutzeko zerabiltzaten herbarioak. Helburu hori albo batera uzteke, norberak ere egin dezake bildumatxoa etxean. Zientzia elkarteak hainbat gomendio eman ditu:

Nondik hasi, bada?

Landare bilduma egiteko, landare bila joan beharko. Eta jakin beharra dago nola komeni den hartzea: zurtoinetik ez, baizik eta sustrai eta guzti. Horretarako tresna egokiak eramatea ere gomendatu dute; besteak beste, aitzur txikia, labana, landareak gordetzeko plastikozko poltsak...

Ez du edozein landarek balio: hobe da ale osasuntsuak aukeratzea. Hau da, ahaztu gaixorik daudenez edo intsektuek edo animaliek hondatutakoez. Behin lehortuta, landareak «espeziearen adierazgarri» izan daitezen, komeni da loreak eta fruituak dituztenak hartzea.

Behin hartuta, zer?

Komeni da laginak hartu eta ahalik eta azkarrena hastea lehortzen. Landareek presioa behar dute zapal-zapal geratzeko. Horretarako, prentsak erabiltzen dira: nahikoa dira torlojuekin edo sokaz lotutako bi taula. Bi taula horien artean jarri behar dira landareak, paperean bilduta. Egunkari paperak erabili daitezke, Aranzadikoek egin bezala:

Landareak nahi bezala jarri ahal dira prentsa artean, baina gomendio bat eman dute: hosto batzuen aurrealdea eta beste batzuen atzealdea ikus dadila, landarearen atal eta ezaugarri guztiak agerian geratzeko.

Zenbat denbora?

Pazientzia pixka bat behar da. Landare bakoitzak bere denbora behar du lehortzeko. Behintzat lehen astean, paperak egunean behin aldatu behar dira. Bigarren astetik hirugarrenera, bi egunetik behin. Landarea paperetik banatzen den bitartean ondo doa prozesua. Hirugarren astetik aurrera, landarearen arabera erabaki behar da lehortzeko denbora gehixeago behar duenetz.

Katalogatzea, norberaren esku

Behin lehortuta, lana ez da amaitzen. Berez, katalogatzea da herbario baten helburua. ARAN herbarioan datu hauekin gordetzen dituzte laginak: identifikazio zenbakia, espeziearen izena, landarea jaso den lekua eta eguna, biltzailea, altitudea, UTM koordenatuak, probintzia eta habitata.

Gorde aurrekoak

Landarea jasota, lehortuta, katalogatuta... Gordetzea besterik ez da falta, ala? Bada, ez. Herbarioan gorde aurretik, -20 gradutan gordetzen dituzte bi astez, birritan. Intsektu, larba eta harrapari guztiak hiltzea du helburu horrek. Gero, bai: kartoizko kaxetan gordetzen dituzte Aranzadin lagin lehorrak, landare genero eta familien arabera. Biltegiek egonkorrak behar dute izan, bai hezetasun eta bai tenperatura aldetik, landareak kaltetzea nahi ez bada.


Summary: Erromaren diziplina Realaren nahiari nagusitu zaio. Galdu egin du Realak Erromaren aurka Olinpiar Estadioan. 2-0 nagusitu dira etxekoak, eta Anoetan irauli beharko du markagailua Realak final-laurdenetara sailkatzeko

Erronka handia zeukan Realak Erromako Olinpiar Estadioan, eta ilusioa atsekabe bihurtu da bi orduren bueltan. 13.minuturako aurreratu da Erroma, kontraeraso azkar bat baliatuz, eta geroztik atzetik aritu da Reala markagailuan. Baloiaren jabetzarekin, baina aukera garbirik sortu gabe aritu dira txuri-urdinak. Kubok zutoinera bidali du errematea lehen zatiko aukera bakarrean, eta Merinok kanpora errematatu du berea dena alde zeukala. Erromak diziplina eta kontzentrazioa izan ditu zutabe, eta horrekin nahikoa ez, eta partida amaitzear zegoela bigarren gola egin du etxeko taldeak. 2-0 amaitu da neurketa, eta Anoetan partida handia egin beharko du Realak datorren ostegunean gaur aurkitu ez dituen zirrikituak aurkitzeko.

Parekotasuna izan da Olinpiar Estadioko berdegunean neurketa hasieratik. Realak izan du baloiaren jabetza, baina Jose Mourinho pozik egoteko moduan zen, txuri-urdinek ez baitzuten area ingurura arriskuarekin heltzea lortzen. Etxekoak bikain aritu dira defentsako lanean,ohi duten bezala, eta apuru larririk pasa gabe, Realaren hutsegitearen zain zeuden. Hala izan da.Diego Ricok baloia galdu du ezker hegalean, Erromaren areatik gertu, eta bi paserekin txuri-urdinen areara iritsi dira etxekoak, ziztu bizian. Dybalaren pasea baliatuz ederki egin dio izkin Abrahamek Zubeldiari, eta aurrelariaren erdiraketa sareetara bidali du El Shaarawyk. 1-0 13. minutuan.

Neurketa hasi eta berehala jarri zaio partida maldan gora Realari, baina golaren osteko lehen minutuetan beldur apur bat nabaritu bazaie ere, bereari eutsi diote txuri-urdinek. Baloi jabetza bai, baina zelai erditik hurbil une oro. Arrisku handirik hartu gabe aritu da Reala, Anoetako partidan pentsatzen akaso, baina etxeko taldea gustura zegoen zelaian. Erromakoen diziplina nagusi zen zelaian, Cristantek eta Maticek ederki eusten zioten taldeari, eta baloi ugari lapurtu dituzte bi euskarrien artean.

Hala ere, gertu izan du berdinketaren gola Kubok. Japoniarraren desmarkea ederki ikusi du Merinok, baina toki gutxirekin egindako errematea zutoinera joan zaio Kubori. Lehen zatiko jokaldi desberdin bakarrean berdinketa eskuratzetik oso gertu egon da Reala. Erromak, baina, nahi zuen tokian zeukan neurketa, eta gutxi falta izan zaio Pellegriniri bigarren gola egiteko. Dybalaren jaurtiketa gogor batean oinarekin desbideratu du italiarrak, eta Remiroren atearen gainetik irten da baloia.

Bigarren zatian plan berberarekin zelairatu dira bi taldeak. Erroma hamaika jokalariak bere zelaian zituela aritu da defentsan, eta kostata aurkitu ditu zirrikituak Imanol Alguacilen taldeak. Geroz eta baloi gehiago izan du Realak minutuak aurrera joan ahala, baina lehen minututik erakutsitako kontzentrazioarekin egin du lan Mourinhoren Erromak. Maisua da portugaldarra markagailu motz horietan. Aspalditik erakutsi du jokatzeko era hori zenbateraino dominatzen duen, eta haren zigilua ezarri dio Erromari ere.

Zuhaitza astinduta ere ez

Aurkariak defentsako lanean asmatzen duenean zortea ere behar izaten da golen bat egiteko, baina hori ere ez du alde izan Realak. Aldaketekin aurrerapausoa eman dute txuri-urdinek, eta aukera argi bat ere izan dute berdinketa lortzeko. Zelairatu berria zen Braisek erdiraketa bikaina egin du, eta Merinok, area txikian dena alde zuela kanpora bidali du errematea. Ondoan zeukan Oiartzabal, baina nafarrak ez du eibartarra ikusi.

1-0ekoa bera ez zen emaitza txarra Anoetara eramateko, baina arratsalde ilunak beste albiste txar bat zeukan txuri-urdinentzat. 90.minutuaren bueltan, korner isolatu batean bigarrena egin du Erromak. Taktikoki landutako jokaldia modu traketsean defendatu du Realak, eta Kumbullak bakar bakarrik egin du errematea area txikian, 2-0ekoa egiteko. Hala amaitu da neurketa, eta Anoetan markagailua irauli beharko dute txuri-urdinek final-laurdenetan egoteko.


Summary: Zuri-gorriak izango dira Kopako finalerdietan. Gorritxoak hobeto aritu dira lehen zatian, baina bigarrenean, nekearen ondorioz, larriago. Atzeko sendotasunean eta kontraerasoan oinarritu du Athleticek garaipena. Hiru urte eta gero berriz finalerdietan da.

Futbolean zerbait erabakigarria badago, gola da. Eta zein dira gol sena gehien dutenak? Bada, aurrelariak. Eta hain zuzen ere bi aurrelariren, Ane Azkonaren eta Ainhize Barea Peke-ren jokaldi banak eman diote Espainiako Kopako finalerdietarako sailkapena Athletici, Osasunaren aurkako derbian: 1-2. Zuri-gorriek atzealdeko sendotasunean eta kontraerasoan oinarritu zuten sailkapena. 2020ean iritsi ziren azken aldiz finalerdietara. Orduko hartan penaltietan galdu zuten Logroñoren aurka.Txaponaren beste aldea Osasuna izan zen. Gorritxoek lehen zati oso ona jokatu dute. Bi baloi bidali dituzte langara, eta beste bi zutoinera. Bigarrenean, ordea, nekearen ondorioz, apur bat behera egin dute, eta gol bat sartu arren, kanpoan dira. Baina burua oso goran dutela. Orain, arreta osoa denboraldiko helburu nagusian jarri ahalko dute: Lehen Mailarako igoeran.

Bete egin da Taxoare partida ikusteko. Athleticek bizi jokatuz ekin dio neurketari, joko zuzena eginez. Maila bat gorago jokatzen du talde zuri-gorriak, eta erritmoan dagoen aldea baliatzen ahalegindu da. Baina Osasunarena izan da neurketako lehen abagune argia. Oihane Valdezatek ez su baloia ondo aldendu, Maite Valerori ailegatu zaio, eta haren errematea langara joan da. Baina, zer den futbola. Hurrengo jokaldian Athletic aurretik jarri da.Ane Azkonak pase sakon on bat jaso du, abiaduran Osasunako atzelariei aurrea hartu die, eta ondo gurutzatu dio baloia Maitane Zalba atezainari. 11. minutua zen.

Osasunak ondo erantzun dio golari. Kakun Mainzen taldea ondo egon da jarrita berdegunean, eta minutuak aurrera joan ahala, zelai erdian nagusitu, eta partidaren agintea hartu du Hala, beste aukera argi bat izan dute nafarrek. Oraingoan ere langak haien gola eragotzi du. Korner batean izan da, eta buruz errematatu duena Maitane Vilariño (17. min.). Osasuna nagusi zen. Celiak Otxoak, Valerok eta Mar Torrasek sekulako lana egin dute presioan zelai erdian. Patricia Zugastik eta Alexia Blancok, berriz, bizitasuna jarri diote erasoari. Athletic, berriz, hutsen baten edo kontraeraso baten zain egon da, kanporaketa ia erabakita uzteko.

Ausart eta ziurtasunez jokatzen jarraitu du Mainzen taldeak. Baina zorteak bizkar eman dio, 31.n minutuan bi aldiz jaurti du baloia zutoinera. Berriro ere korner batean izan da Valerok buruz errematatu du, eta baloiak zutoinean jo zuen. Aldaratzea Vilariñori iritsi zio, eta hark ere ez du asmatu. Merezi zuen gola Osasunak, baina ez dulortu.

Indarrak iraun dion arte

Bigarren zatirako, Osasunak zelai erdian zuen nagusitasun horri aurre egin, eta taldeak baloi gehiago izan zezan, Iraia Iturregi Athleticeko entrenatzaileak Irene Ogiza zelairatu du, Yulema Korresen ordez. Osasuna bizi hasi da. Baina minutuak aurrera joan ahala, lehen zatiko txinparta eta freskotasuna galtzen joan da. Izan ere, lehen 45 minutuetan egin duen ahalegina handia izan da. Athletic, gainera, lehen zatian baino hobeto zegoen jarrita. Mainzek taldea freskatu beharra zuen, eta hala egin du Carmen Sobron eta Iara Acosta zelairatuta. Baina handik gutxira bigarren kolpea jaso dute nafarrek. Athleticek bigarren gola sartu du. Lehen zatian bezala kontraeraso batean izan da. Oraingo honetan Pekek baliatu du pase sakona. Osasunak 1-2koa egin du Sobronena izan da gola. Ahalegindu da berdinketa lortzen. Baina gehiago izan da bihotzarekin, indarrak gutxi baitziren. Athleticek, berriz, neurketa osoan erakutsitako sendotasunari eutsi zion amaiera arte, eta hala lortu du sailkapena.


Summary: Zazpi lagun hil dira Hanburgon, tiroketa batean. Jehovaren Lekukoen egoitza batean gertatu da erasoa. Poliziaren arabera, litekeena da hil direnetako bat erasotzailea izatea.

Tiroketa bat gertatu da bart Hanburgon (Alemania), eta zazpi lagun hil dira —horietako bat haurdunaldiaren zazpigarren hilabetean zegoen— eta zortzi zauritu. Hiriaren iparraldean dagoen Jehovaren Lekukoen egoitza batean gertatu da erasoa; 21:00 aldera hasi ziren tiroak, eta, Polizia azkar iritsi zen arren, ordurako isilduta zeuden. Agenteek tiro bat gutxienez entzun zuten, baina eurek ez zuten tiro egin beharrik izan.

Ikerketa zabalik dago, baina, Poliziaren arabera, baliteke hil direnetako bat erasotzailea izatea. Azaldu duenez, ustezko hiltzaileak 35 urte zituen, eta Jehovaren lekukoa izandakoa zen.

Egoitzan ekitaldi bat egiten ari ziren, baina ez dute azaldu horrek erasoarekin lotura duen ala ez, eta herritarrei galdegin diete zurrumurruak ez zabaltzea. Arratsaldean emango dute prentsaurrekoa xehetasunak azaltzeko.

Lehen orduetan erasotzaileak ihes egin zuela uste zuen Poliziak, eta egoitzaren inguruko kale guztiak itxi ditu; herritarrei euren etxeetatik ez irteteko ere eskatu die. Ordu batzuk geroago, egoera lasaitutakoan, jada arriskurik ez dagoela jakinarazi dute.


Summary: Bob Dylanek bi kontzertu emango ditu ekainean Donostian. Kursaaleko auditoriumean izango dira bi emanaldiak, ekainaren 19an eta 20an. Sarrerak hurrengo asteazkenean jarriko dituzte salgai

Get In promotoreak jakinarazi duenez, Bob Dylan musikari estatubatuarrak bi kontzertu emango ditu udaren atarian Donostian. Ekainaren 19an eta 20an izango dira saioak, Kursaaleko auditoriumean.

Dylanek 2021eko azaroan hasitako biraren barruan daude bi emanaldiak. Urtebete lehenago, 2020an, argitaratutako Rough and Rowdy Ways diskoa du ardatz bira horrek.

Ez da hau izango Dylan Donostian joko duen aurreneko aldia. 1989an eta 1999an Belodromoan aritu zen, eta 2006ko uztailean, berriz, Donostiako Udalak bakearen alde antolatutako jaialdi handi batean parte hartu zuen, besteak beste, Mikel Laboarekin. Like The Rolling Stone kantuaren egilea 2015eko uztailean izan zen azkenekoz Gipuzkoako hiriburuan; Ilunben zehazki

Nolanahi ere, 1980ko hamarkadaren amaieratik, musikari estatubatuarrak ehunka kontzertu eman ditu mundu osoan —Dylanek berak bira amaiezina deitu duena—, eta horien arteko batzuk Euskal Herrian izan dira. Esaterako, 2012ko uztailean Bilboko Guggenheimen kanpoaldean jo zuen, eta 2019ko apirilaren 26an, berriz, Barakaldoko (Bizkaia) BECen izan zen. Aurreko egunean Iruñeko Nafarroa Arenan izan zen. Gasteizen ere izan dute aukera Dylan ikusteko. 1993an Mendizorrotzan kantatu zuen, eta 2010ean, berriz, Azkena Rock jaialdiko artista nagusietako bat izan zen.

Sarrerak datorren asteazkenean jarriko dituzte salgai, hilaren 15ean, 10:00etan. Oraingoz, ez dute sarreren prezioen berri eman.


Summary: Kerobiak adimen artifiziala erabili du bere azken bideoklipa egiteko. 'Gora bizitza (eta esplorazioko beste zenbait aurrebaldintza)' singlearen bideoa «teknologiaren kuriositate hutsak bultzatuta» egin dute.

Gora bizitza (eta esplorazioko beste zenbait aurrebaldintza) singlea kaleratu berri du Kerobia musika taldeak. Berrikuntza bat dakar abestiak: bideoklipa adimen artifizialarekin egin dute. Gaztea irratian aurkeztu zuten pieza lehenbiziko aldiz, eta Xabi Bandini izan zen taldearen bozeramaile. Adierazi zuenez, Iñigo Chalazquer izan da bideoaren zuzendaria, eta berari bururatu zitzaion ideia. Gaur zabaldu dute pieza euren sare sozialetan.

Taldeak azaldu duenez, lan berriarekin batera, galdera batzuk ere planteatu nahi izan dituzte: «Non dago sorkuntzaren arima? Gizatasuna non aurkitzen da lan honetan? Zilegi al da artea deitzea adimen artifizialak egindako lan bati? Zer balio dauka adimen artifizialak egindako lan batek sortzaile batek egiten duen lanarekin alderatuta?». Horien inguruko hausnarketa egin du taldeak, eta gai horren inguruan «esploratzea emozionantea» izan dela diote.

Adimen artifiziala eta musika uztartzea lan «inportantea» izan da taldearendako, eta argi utzi dute inork ez diela eskatu prozesu horretan murgiltzeko. Hortaz, «zentzu bat, iritzi bat» eman nahi izan diote egindakoari, eta lana «proba bat, jolasa» izan dela azpimarratu dute: «teknologiaren kuriositate hutsak bultzatuta».

Betiere, prozesua ikasteko erabili dute: «Sormenaren inguruko gogoeta egin dezagun; ez gaitezen teknika progresuaren miresmen hutsean erori. Horrek ez du baliorik. Zoriondu gaitezen elkarrekin esploratu dezakegun guztiarekin. Gora bizitza!»

Abestia

Bandinik irratian azaldu zuenez, pieza hori Kerobia laborategian sortu dute. Hau da, normalean, bera izaten da abestiak ontzen dituena. Oraingoan, baina, Bandini hasi zen arren, taldeko gainerako kideei pasatu zien pieza, «pausoka» egin dute: «lehenengo batek, eta gero besteak». Orotara, kantuak «hiru bira» eman dituela dio, eta bosten artean «modu demokratikoan» sortu dutela. Izenburua, ordea, Bandinik jarri dio.