Summary: Hipotekaren gastuak bezeroari itzuli behar zaizkio, abusuzko klausula baten ondorio badira. Bezeroak osorik edota bankuarekin elkarbanatzen ditu gastu horiek, baina Europako Batasuneko Auzitegiak susmopean jarri du hori. Epaileei eskatu die frogatzeko bezeroari informazioa zuzena eman zaion ala ez.

Astebetean bigarren kolpea. Europako Batasuneko Justizia Auzitegiak beste ebazpena bat kaleratu du hipoteken inguruan. Ostegun honetan adierazi duenez, hipoteka bat eratzeko edo ezerezteko gastu guztiak bezeroari itzuli behar dizkio bankuak, epaile batek frogatzen badu ez dela bidezkoa bezeroa horretara behartzen duen hipoteka kontratuaren klausula.

Iazko hipoteka legearen aurretik ez zegoen kostu horien banatzea arautzen zuen legerik, eta kasu gehienetan bezeroak ordaindu behar zituen, kontratu gehienek hori ezartzen zuen klausula bat zutelako. 2015ean, Espainiako Auzitegi Gorenak adierazi zuen banatu behar zirela klausula horren kostuak (kudeaketa gastuak, notarioak, erregistrokoak, zergak, etab.).

Luxenburgoko auzitegiak Espainiako epaileei itzuli die pilota eta ebatzi du haiei dagokiela kasuz kasu aztertzea ordainketa horiek ezartzen dituzten klausulak «argiak eta ulergarriak» diren eta baloratzea ea gehiegikeriarik egon den kostu hori bezeroei ezartzerako orduan. Hala balitz, hipoteka eratzeko edo ezerezteko gastu guztiak bezeroari itzuli beharko lizkioke bankuak.

Kontratuaren funtsezko zatia zenez, Gorenak ontzat jo zuen klausula hori, baina Europako epaiaren arabera, klausula hori legezkoa izanda ere, ezin du automatikoki gainditu kontsumitzailea babesteko Europako legediak eskatzen duen gardentasun kontrola, eta hori aztertu behar dute epaileek.


Summary: Getariako Udalak estropadetara ez joateko eskatu die herritarrei. Igandean izango dira estropadak Getarian. Jende pilaketak eragozteko, Udalak ez joateko eskatu du.

Igandean estropadak ikustera ez joateko eskatu du Getariako Udalak. Azken egunetan koronabirus kasuek gora egin dute herrian, eta Udalak «arduraz jokatzeko unea» dela nabarmendu du. Eskaera egiteko arrazoi nagusia «jende pilaketak ekiditea» izan da, eta, Udalak adierazi duenez, egoera honetan «lehentasuna» izan behar du «guztion osasuna» babesteak .

Estropadak Donostian

Aurreko larunbatean estropadak izan ziren Donostian, Euskotren eta Eusko Label ligen hirugarren jardunaldia egin zuten, eta zaleek, ohiko moduan izan ez bazen ere, lehia ikusteko aukera izan zuten.

Zenbait eremutan banatu zuten Donostiako Pasealeku Berria, eremu itxiak eta irekiak tartekatuz. Zaleek eremu irekietatik ikusi zituzten estropadak, itxiek hutsik egon behar baitzuten. Eremuak zenbakituta zeuden, eta ikusleei zenbakia gogoratzeko eskatu zitzaien. Horrela, estropadak ikusten egondako norbaitek COVID-19an positibo ematen badu, nork bere eremuko zenbakia jakinarazi eta hor egondako guztiek PCR proba egin beharko dute.


Summary: Larunbatetik aitzinera maskara derrigorrezkoa izango da Trebiñun. Sei urtetik gorako herritarrek derrigorrez erabili beharko dute maskara leku irekietan zein itxietan.

Gaurtik aitzinera, maskara derrigorrezkoa da toki irekietan Araban, Bizkaian eta Gipuzkoan. Bihartik aitzinera, neurri bera ezarriko dute Nafarroan, eta larunbatean iritsiko da neurri hori Trebiñura. Iparraldean ere gaur jakinarazi du Jean Castex Frantziako Lehen ministroak maskararen erabilera derrigorrezkoa izango dela, baina, Hegoaldean ez bezala, Iparraldean eremu itxietan bakarrik erabili beharko da.

Gaztela eta Leongo Juntak gaur bertan hartu du erabakia, maskararen derrigorrezko erabilera arautzeko, eta larunbatetik aitzinera egonen da indarrean. Hala, sei urtetik gorako herritar denek erabili beharko dute maskara Trebiñun, eta derrigorrezko izango da maskara horrek ahoa zein sudurra tapatzea. Kirola egitean eta tabernetan jateko eta edateko orduan kentzen ahalko da. Igerilekuetan eta naturgunetan ere maskaren erabilera ez da derrigorrezkoa izango, baldin eta pertsonen arteko 1,5 metroko tartea errespetatzen bada.


Summary: EH Bilduk euskararen arloan murrizketak egitea leporatu dio Jaurlaritzari. Irale programa sendotu beharrean, Hezkuntza Sailak programako irakasleen herenak baino gehiago zerbitzutik kanpo utziko dituela salatu du koalizioak.

Hauteskunde kanpainan zehar murrizketak egongo zirela ukatu arren, Hezkuntza Sailean, Irakasleak Alfabetatu eta Euskalduntzeko Programan (Irale), zerbitzutik kanpo geratu da langileen herena. Programatik kanpo geratu diren langile horiek ordezkapen zerrendetara bidaliko dituzte.

EH Bildu koalizioaren ustez, murrizketa «latzak» egin dituzte. Gehitu dute «euskarririk gabe» utzi dituztela Euskara Zerbitzua eta euskararen normalizazioa. Larritzat jo dute egoera «ezegonkorra» duten irakasleen eta, oro har, euskararen aurka egitea.

Urkulluren eta EAJren diskurtsoa «hipokritatzat» jo du koalizioak, eta EH Bildutik euskararen normalizazioaren aldekotasuna berretsi dute. Horretarako, Euskara Zerbitzua sendotu eta Irale eta antzeko proiektuak «zabaldu behar direla» adierazi dute.


Summary: Eibarren, Tolosan eta Zarautzen neurri murriztaileak ezarriko dituzte ostalaritzan. Ordizian bezala, taberna barrura haren edukierari dagozkion pertsonen erdiak sar daitezke gehienez ere, barran ezingo da kontsumitu eta ostatuek itxita egon beharko dute 23:30erako.

Agerraldien ondorioz, Gipuzkoako lau herritan atzera egin dute. Lehenik, Ordizian izan zen, baina, haren ondotik, ostalaritzan neurri murriztaileak hartu dituzte Eibarren, Tolosan eta Zarautzen. Taberna barrura, gehienez, haren edukierari dagozkion pertsonen erdiak sar daitezke, barran ezingo da kontsumitu eta ostatuek itxita egon beharko dute 23:30erako.

Nekane Murgaran Osasun zailak eman du erabaki horren berri, eta, gaur bertan, maskararen erabileraren inguruko neurri osagarriak izango dira horiek. Gaur gauerditik, maskara derrigorrez erabili behar da Araban, Bizkaian eta Gipuzkoan, eta, ostalaritzari dagokionez, aldaketa batzuk dakartza. Tabernetan, jatetxeetan, gastronomia elkarte eta txokoetan, eta halako tokietan maskara erabili behar da, eta soilik jateko zein edateko ken daiteke. Jaurlaritzak gaineratu du gehienez hamar laguneko bilkurak onartuko direla barruan.


Summary: Hidrogenoaren Euskal Huba martxan jarriko dute. Petronorrek eta Bizkaiko Foru Aldundiak abiaraziko dute hidrogenoaren garapen industriala eta teknologikoa bultzatzeko proiektu bat. Abantoko Teknologia parkean zentro bat sortuko dute, eta hara eramango dituzte Petronorren bulego nagusiak.

«Bizkaia hidrogenoaren hub (operazio zentro) bihurtzen saiatuko gara, erregai berde eta jasangarri honen nazioarteko erreferente». Unai Rementeria Bizkaiko Ahaldun Nagusiak hala laburbildu du zertarako den Foru Aldundiak eta Petronorrek gaur aurkeztu duten proiektua. Helburua da hidrogenoaren garapen industrial eta teknologikoa erraztu eta industria prozesuetan zein mugikortasunean ohikoen ordezko erregai gisa sustatzea, «trantsizio energetikoari bultzada bat emateko».

Horretarako, hidrogenoa ardatz izango duen zentro bat sortuko dute Energy Intelligence Centerren (EIC), Abantoko Teknologia Parkean. Hidrogenoak hainbat sektoreri eskaintzen dizkien aukerak erakusteko eta garatzeko balioko du horrek, gaur azaldu dutenez; besteak beste, ibilbide luzeko garraioan, aire garraioan eta etxebizitzen bero sorkuntzan erabil daiteke gas hori.

Proiektua babesteko, Petronorrek EICra eramango ditu bere bulego nagusiak, baita Edinor filialarenak ere; 2.000 metro koadroko instalazioak izango dituzte. Han, hidrogenoarekin lotutako teknologien garapenean lagun dezaketen enpresez inguratzea da asmoa, enpresetako I+G unitateak eta teknologia zentroak erakartzea.

Etorkizuneko helburuak

Hidrogenoa eta haren bidez sortutako erregai sintetikoak deskarbonizatzeko zailak diren sektoreetarako baliagarriak izan daitezkeela uste du, besteak beste, Europako Batasunak. Oraindik ere oso garestia da hidrogenoa ekoiztea, nahiz eta erregai fosilak erabili, baina gero eta gehiago dira ekoizpen garbiago eta merkeagoa lortu nahi duten aplikazioak eta proiektuak.

Horregatik, Bizkaiko Foru Aldundiak eta Petronorrek asmoa erakutsi dute erregai horren erabilera bultzatzeko, eta haren bideragarritasuna proban jarriko dute aldundiaren ibilgailu astunetan eta autobusetan. Emiliano Lopez Atxurra Petronorrek presidenteak adierazi duenez, «lankidetza publiko-pribatu honek ibilbide luzeko mugikortasunaren, abiazioaren eta bestelako sektore estrategikoen deskarbonizazioa bultzatuko du».


Summary: Liburuaren sektoreak «akordio iraunkorrak» eskatu dizkie instituzioei. Sektorea «ataka larrian» dagoela salatu, eta kultura erdigunean jarriko duen eta liburuaren kate osoari eragingo dion neurriak eskatu dituzte: zerga murrizketak eta laguntza handiagoak. Euskal Idazleen Elkarteak, EIZIEk, Editargik, Euskal Editoreen Elkarteak eta Galtzagorri Elkarteak sinatu dute dokumentua.

«Orain ezagutuko duzuen manifestua bost elkarteren artean adostua da, euskararen ekosistematik sortua eta euskararen ekosistemara zuzendua», hasi du agerraldia Pello Eltzaburu Pamielako editore eta Editargi Nafarroako Editoreen Elkarteko kideak, gaur goizean, Donostian. Abiapuntua bistan da: COVID-19ak sortu duen salbuespen egoerak areago larritu du kultur arloa eta liburugintzaren industria guztia». Eta eskakizun zehatzak egiteko baliatu du sektoreak unea: diru-laguntzez harago, baliabide eta inbertsio bideak adostu daitezen. Eltzabururekin batera, Garbiñe Ubeda Euskal Idazleen Elkarteko lehendakariak, Karlos Del Olmo EIZIEko lehendakariak, Larraitz Orkolaga Galtzagorri Elkarteko idazkariak eta Joxemari Sors Euskal Editoreen Elkarteko presidenteak hartu dute parte agerraldian.

«Kinka larrian ginen lehendik ere, baina koronabirusaren izurrite honek lehendik zetorrena lehertu du», adierazi du Ubedak, eta azpimarra jarri dio kultura eta hizkuntza erdigunean jartzeko aldarriari: «Industria laguntzen da, toki berera eramanez denon baliabideak. Eta esaten zaigu kultura lagundu egin behar dela. Baina niri hitz paternalistak iruditzen zaizkit: kultura ez da lagundu behar industriaren soberakinak emanez. Ez da lana definitzen gaituena, kultura da; eta hura erdian jarriz egin behar da beste guztia». Sorsek erantsi du, aldiz, diru laguntzen bidez iritsi dela euskal kultura egun dagoen lekura, eta, hori eskertu badu ere, nahikoa ez dela adierazi du: «Laguntzak ondo etorriak izan dira, baina argi geratu da ez direla aski. Behar da beste pauso bat eman, eta ez utzi alderdi politiko edo norbanakoen ikuspegiaren arabera erabakitzen, herri beharren arabera baizik».

Euskal Herriaren zatiketa administratibo guztien gainetik jarduteko asmoa dutela nabarmendu dute, halaber, elkarteetako ordezkariek, eskakizunak lekuan lekuko errealitatera egokitzea dela asmoa. Eltzaburu: «Euskararen ekosistema txikia da tamainan, baina anitza errealitatean; eta berdin laguntzetan». Gogora ekarri du, esaterako, Nafarroan ez dagoela euskarazko liburuari zuzendutako politika jakinik. «Manifestu hau orokorra da, eta errealitate ezberdinak jasotzen ditu. Tokian toki joango gara gero debatitzen».

Gaur aurkeztu duten dokumentua «lehen urrats bat» dela adierazi dute, baina helduko dira gehiago, «euskal gizartearen kudeaketa administratiboan erantzukizuna duten alderdi, politikari, hautetsi eta erakundeekin» biltzeko ahalegina egingo dutela aurreratu baitute. Aurrerantzean batera jardun nahi dute, eta horren garrantzia azpimarratu du Ubedak: «Elkarteen arteko elkartasun hau ere sendotu nahi dugu, elkarrekin indar handiagoa egiten ahalegindu».

Sektorea pizteko neurriak

Bi multzotan aurkeztu dituzte sektorea berpiztera zuzendutako neurriak. Sortzaileei, hots, idazle, itzultzaile, ilustratzaile, kontalari eta besteri zuzendutakoen artean honako hauek aurkeztu dituzte: krisiak eragin dien kaltearen %100a ordaintzea; beka gehiago ematea; estatus berezi bat aitortzea («liburuen edozein jardun odisea burokratiko bihur ez dadin»); abantaila fiskalak aplikatzea; hezkuntza sailek abiatutako programa literarioak ez etetea; liburutegi, mediateka, kultur etxe eta abarren ekimenez antolatzen diren jardun literarioak laguntzea, «besterik ez bada telematikoki egin daitezen»; eta liburuaren inguruko mugimendua ez eteteko «baliabideak» eskura jartzea.

Liburuaren kate osoa izan dute elkarteek gogoan neurriak pentsatzerakoan, eta kate hori osatzen duten enpresa eta autonomoak (argitaletxeak, liburu dendak, banatzaileak) bultzatzeko neurriak bildu dituzte bigarren multzoan. Ondorengoak dira: kreditu lerroak irekitzea, instituzioen abalpean; legez, liburua «lehentasunezko» produktutzat aitortzea; liburuari zergak murriztea; %25eko igoera literatur argitalpenen laguntzetan; hezkuntzako materiala sortzeko funtsak handitzea; liburu bonu kanpainak bultzatzea, urteko sasoi desberdinetan; liburutegi publikoetarako erosketak arintzea eta gehitzea; eskoletako liburutegietarako erosketa plan bat bultzatzea; familiei liburu erosketetan laguntzeko zergak arintzea; eta irakurketa bultzatzeko eta sektoreari «prestigioa» emateko sustapen, promozio eta publizitate kanpainak egitea.

Euskal liburuaren sektorea «kultura hegemonikoen» ondoan bizi dela ekarri dute gogora idatzian, eta, horiekin elkarbizitzan aritzera, euskal kulturak «baliabide eta inbertsio» gehiago behar dituela ohartarazi. «Ez da nahikoa nola hala eustearekin. Asimilazio prozesu batean ez erortzeko modu bakarra gurea balioestea, sustatzea eta funtzional bihurtzea da».


Summary: Eguzkia «su txikiz» osaturik dagoela ikusi dute lehen aldiz. Europako Espazio Agentziako Solar Orbiter zundak izarrari inoizko gertuenetik eginiko irudietan behatu dute fenomenoa.

Europako Espazio Agentziako Solar Orbiter zunda duela hilabete bat heldu zen lehen aldiz Eguzkiaren periheliora, hau da, izarraren inguruko orbitan punturik hurbilenera. Hurbildu ahala, izarrari argazkiak ateratzen aritu zaio, inoizko hurbilenenak. Horiek aztertzean, orain arte ikusi gabeko fenomeno bat behatu dute astrofisikariek: Eguzkia suzko bola erraldoi bat baldin bada, hura su txikiz osaturik dago. Txiki horrek komatxo artean behar du, noski, su horietako batzuk Lur planetako herrialde oso baten tamaina dutelako.

Orain arte ezin izan da halakorik ikusi, eta horrek erakutsiko luke, ESAren arabera, orbitadoreak zientziari zelako ekarpena egin diezaiokeen.

«Lehen irudiak dira, eta, dagoeneko, fenomeno berri interesgarriak ikusten ari gara», esan du Daniel Mueller egitasmoaren zientzialari buruak. Gaineratu duenez, ez zuten espero hasieratik lortzea halako emaitza onak.

ESA Solar Orbiter

Zientzialarion arabera, su txiki horiek edonon daude Eguzkian. «Lurretik ikusten ditugun Eguzki erupzioen senide txikiak dira, halako milioi bat edo milaka milioi txikiagoak», esan du David Berghmans orbitadorearen bereizmen handiko EUI kameren arduradunak, ESAk zabalduriko ohar batean. «Eguzkiak egonkor eman dezake, lehen begiradan; baina, xehe begiratuta, erupzio txiki horiek edonon ikus ditzakegu».

Izarretik 77 milioi kilometrora dago orbitadorea. Lurretik Eguzkira 149.600.000 kilometro daude; beraz, Solar Orbiter, erdibideraino heldu da.

Zundak hamar zientzia tresna dauzka, eta guztiak piztuta egon dira azken aste osoan, periheliora hurbildu ahala. Izarraren eremu magnetikoa eta eguzki haizea deiturikoa neurtu ditu —Eguzkiaren goi atmosferatik isurtzen diren partikulak dira—. Horrez gain, izarraren azaleko argazkiak atera ditu zundak, inoizko hurbilenenak eta zehatzenak.

«Inoiz ez dugu Eguzkiaren argazkirik hartu horren gertutik», esan du Daniel Mueller Solar Orbiter egitasmoko zientzialariak, ESAk zabalduriko ohar batean. «Bereizmen handiagokoak hartu ditu, esaterako, Daniel K. Inouye teleskopioak Hawaiitik», onartu du Muellerrek, «baina Lurretik, atmosfera teleskopioaren eta Lurraren artean egonik, bakarrik Eguzkiaren espektroaren zati txiki bat ikus daiteke, espaziotik ikus daitekeena baino txikiagoa».

Eta probatan besterik ez da ari. Berehala hasiko dira zunda Eguzkira are gehiago hurbiltzeko maniobratan. 2021eko azarora arte arituko dira horretan: bi ziaboga bat egingo ditu Artizarraren inguruan, eta beste bat Lurraren inguruan, noranzkoa aldatzeko, eta, horren bidez, Eguzkitik 42 milioi kilometrora hurbilduko da, hau da, Merkurio planeta baino hurbilago (Merkurio izarretik 58 milioi kilometrora dago, batez bestean).

Grabitazio ziabogei esker, zundak lehen aldiz ganoraz ikusi ahalko ditu izarraren poloak. Horri esker, zientzialariek hobeto ulertuko dituzte Eguzkiaren eremu magnetikoa, eta eguzki haizea; horrek eragina handia du Eguzki Sistema osoan, besteak beste Lurreko aurora borealetan, eta planetako telekomunikazioen interferentzietan.


Summary: Euskararen irakaskuntzaren kontrako kolpe bortitza salatu du Biga Baik. Bordeleko errektoretzak euskara hutsezko esperimentazioen kontra egin izana deitoratu du sail elebiduneko guraso elkarteak, eta murgiltze ereduak euskararen irakaskuntzan dituen onurak berretsi ditu.

Biga Bai eskola publikoko sail elebiduneko guraso elkarteak «fermuki» salatu du Bordeleko errektoretzaren erabakia. Heldu den ikasturtean Hiriburuko (Lapurdi) eskola publikoan euskara hutsezko esperimentazio proiektu bat abiatzea ukatu du errektoretzak, derrigorrezko irakaskuntza frantsesez egin behar dela argudiatuta. Prentsaurrekoa egin zuten atzo EEP Euskararen Erakunde Publikoko ordezkariek, eta jakinarazi zuten gutun bateratua idatzi diotela Jean Michel Blanquer Hezkuntza ministroari; bilkura ere eskatu diote EEPko administrari eta Ipar Euskal Herriko parlamentarien izenean, baina, oraingoz, ez dute erantzunik jaso. Bihar izanen da Euskal Elkargoko lehen biltzarra Baionan, ondoko sei urteetarako lehendakaria hautatzeko, eta, egun horretan, elkargoko biltzarrak euskarazko irakaskuntzaren aldeko mozio bat izenpetzea proposatuko dute.

Biga Bairen hitzetan, Bordeleko errektoretzaren jarrera «kolpe bortitza da» euskararen irakaskuntzarentzat. «Gaur egun martxan diren murgiltze esperimentazioek argi erakusten digute gurasoei sistema ona dela, funtzionatzen duela, eta ez duela batere eragin txarrik haurren emaitzetan, dela frantsesean edo edozein ikasgaitan», adierazi dute agiri batean. Guraso elkartearen iritziz, haurrak denbora osoan euskaraz eskolatuak direlarik, aise «fiteago» eta «hobeki» menperatzen dute hizkuntza, «errazkiago» komunikatzen dute eta «zailtasun gutiago» dute ondotik elebidunean segitzeko. Adierazi dute sail elebidun guzietara hedatu behar litzateke murgiltze garai bat eskolatze hastapenean, «maila oneko ikasle eta elebidun orekatuen bermatzeko».

Euskararen transmisioan diren erronkak ikusita, «murgiltze» esperimentazioen «kontra» doan Frantziako Hezkuntza ministerioaren politika «onartezina» da, Biga Bairen arabera. «Tokiko hizkuntzen kontrako jarrera du hor agertzen, horien babestea duelarik betebeharra. Ikusiz irakaskuntza horretan erabilitako baliabide publikoak eta hainbat erakunderen ahaleginak euskararen irakaskuntza garatzeko, oso inkoherentea eta ulertezina zaigu erabaki hau», adierazi du.

«Kutsu nazionalista inposatzailea»

EH Baik «gogorki » salatu du Bordeleko errektoretzaren erabakia. « 2019ko uztailaren 26ko legea aitzakiatzat hartuz, Hezkunde Nazionalak euskararen transmisioan eskolan duen premiazko rolari bizkar ematen dio», adierazi du mugimendu politikoak. Halaber, Hiriburuko eskolako «familien gehiengoaren borondatearen kontra» joatea leporatu dio, euskara hutsezko irakaskuntzaren esperimentazioari «oztopo eta mehatxu larria» ematen dizkiola erranez. «Erabaki horrek ez dauka oinarri pedagogikorik, ez arrazoi ekonomikorik. Frantses gobernuaren eta Hezkuntza ministerioaren postura ideologiko baten ondorioa da».

Ezkerreko abertzaleen hitzetan, Frantziako Estatuak Euskal Herriarekiko duen «ukazio jarreran» segitzen duela erakusten du. «Hizkuntza politikaren inguruan Ipar Euskal Herrian den adostasun zabala mespretxatu, eta kutsu nazionalista inposatzailea duen doktrina bat berretsiz: frantsesa dela errepublikaren hizkuntza bakarra» EH Bairen ustez, «pertsona eleaniztunez osatua den Euskal Herri euskaldunaren eraikitzeko hizkuntza politika ausarta beharrezkoa da». Horregatik, euskarak hezkuntzan izan behar duen tokia Euskal Herritik beretik finkatu ahal izateko, erabaki guneak bertaratu behar direla berretsi du.


Hemeretzi faseko paisaia aldaketa

Summary: Hemeretzi faseko paisaia aldaketa. GR-282a da Euskal Herrian homologatutako ibilbiderik luzeena. 'Artzaintzaren bidea' deitua da: Araba inguratzen duten mendiak zeharkatzen ditu 485 kilometroz. Paisaia aldaketa handiak dauzka.

Datu adierazgarri ugariko ibilbidea da GR-282a. Eta denek agerian uzten dute haren tamaina: 485 kilometroko bidea da; bederatzi parke natural zeharkatzen ditu, eta, Hego Euskal Herriko lurralde guztiak ukitzeaz gain, Burgosko probintzian (Espainia) ere sartu-atera egiten du. Batez beste ia zortzi orduko hemeretzi etapa ditu, eta guztira 147 ordu behar dira Arantzazun (Oñati, Gipuzkoa) hasi eta amaitzen den ibilbide hori egiteko. Zenbaki horiekin guztiekin, Euskal Herrian homologatutako ibilbiderik luzeena da, baina, horrez guztiaz gain, iraganeko arbasoen historia ezagutzeko baliagarria dela dio David Aldaik, Euskal Mendizale Federazioko bideen arduradunak. GR-282ak artzaintzaren bidea ere izena baitu, eta mende luzez transhumantzia egiteko erabilitako bideak zeharkatzen ditu. Horregatik dio «bide hau egitea arbasoen historian ibiltzea bezala» dela.

Eta ez da gutxiagorako. Belaunaldiz belaunaldi artzaintzarako erabili diren bazkaleku askotatik igarotzen da ibilbidea, eta jarduera horri esker daukate parke natural askok orain daukaten paisaia. «Jarduera horrek egituratu ditu gure mendi ingurune asko, eta paisaia ere aldarazi dute». Eta, Aldairen ustez, hori da artzaintzaren bideak kontatzen duen istorioa: «Gure arbasoen bizitzeko moduaren istorioa kontatzen du, eta nola euren artean bazegoen kultura komun bat, nola egituratzen zuten lurraldea». Ibilbidean zehar gizakiaren eragina behin eta berriro ikus daiteke: izan arrasto arkeologikoen bidez —trikuharri edo harrespilak—, edo izan artzainek egun oraindik erabiltzen dituzten txabolak.

Urbasa-Andiako (Nafarroa) parke naturalean pagadi eta arizti zabalak topa ditzake oinezkoak. IDOIA ZABALETA / FOKU

GR-282a osatzen duten bide denak, ordea, ez ziren erabiltzen transhumantzia egiteko. Hau da, ibilbidea ez zen sortu artzaintzarako erabilitako bideekin soilik. Beste arrazoi batzuek bideratu zuten sorrera: Gasteizko Eraztun Berdeak hiriaren inguruan dauden naturguneak biltzen ditu, eta, hortik harago, Arabako lautada inguratzen duen beste ibilbide bat ere badago: GR-25a, 175 kilometrokoa eta zortzi etapakoa. Horrez gain, Araba inguratzen duten mendi zein parke naturalak bilduko zituen ibilbide perimetral bat falta zen, eta horregatik sustatu zuen Arabako Foru Aldundiak artzaintzaren bidea.

Hain justu, Arabako lautada inguratzen duten mendietatik doa ibilbidea, eta, horregatik, bisitariak une oro paisaia «izugarri ederrak» dauzkala dio Aldaik. Ibilbideak, gainera, ez dauka gorabehera aipagarririk, une oro 600 eta 1.000 metroko garaieratik doalako. «Urbasatik Aralarrera joateko bidean daude aldaparik malkartsuenak, Sakanara jaitsi behar delako eta hortik Aralarrera igo». Gorbeiako parke naturaletik igarotzen denean iristen da ibilbidea punturik altuenera, 1.200 metro ingurura. Horregatik dio mendizale federazioko kideak ez duela zailtasun berezirik. «Batzuetan, ingurua ezagutu edo interpretatzeko gaitasuna beharko da, baina bestela ez dauka zailtasun berezirik». Bidean dauden seinaleak ere egokiak dira.

Paisaia aldaketa ugari

Araba inguratzen duten lurraldeetatik eta probintziatik igarotzen da artzaintzaren bidea. Eta horiek denak kultura batek batzen zituela dio Aldaik, bizitzeko modu batek. Hori guztia bidean ikus daitekeen arren, paisaia aldaketak ere begi bistakoak dira. Klima asko aldatzen baita ibilbidearen zati batetik bestera. Isurialde atlantikokoko klima eta paisaiatik Mediterraneoko trantsiziokora igarotzen da, eta hori da bideak dituen beste bereizgarrietako bat: «Paisaia aldaketa handiak daude, eta hori da artzaintzaren bide hau erakargarri egiten duten puntuetako bat».

Artzaintzaren bidea Urkiolako parke naturaletik eta santutegi ondotik igarotzen da. ARITZ LOIOLA / FOKU

Artzaintzaren bidea Urkiolako (Bizkaia) parke naturaletik eta santutegi ondotik igarotzen da. Aizkorriko parke naturaletik abiatuta, besteak beste Urkiola, Gorbeia, Aralar eta Urbasa-Andiakoak ere gurutzatzen ditu ibilbideak. Eta parke natural horietan guztietan oraindik artzainak mendira igotzen dira udan, abereentzako bazkaleku bila. Alegia, artzaintzak oraindik inguru horietako paisaia egituratzen jarraitzen duela esan liteke. Ez hori bakarrik, GR-282ko bide batzuk oraindik transhumantzia egiteko erabiltzen dituzte artzain batzuek. Hala gertatzen da Aizkorriko Urbiara ardiak igotzen dituzten artzainekin, edo Urbasara, Gorbeiara eta Aralarrera doazenekin. Artzaintzaren bideak izena eta izana hartzen du horrela.

«GR-282a sortu aurretik bide hauek guztiak existitzen ziren, baina artzaintzaren bidea sortu zenean horiei guztiei balio bat eman zitzaien, batasun bat muga administratibo guztien gainetik». Hori guztia bide batean biltzea interesgarria iruditzen zaio Aldairi, eta horregatik esan du aurtengo udarako plan polita izan daitekeela. «Ezaguna da Pirinieoak zeharkatzen dituen GR-11 bidea, baina etxetik asko urrundu gabe ere hemen aukera interesgarri ugari dauzkagu». Inguruko altxorrak nabarmendu ditu, eta horietako asko ezezagunak direla nabarmendu: «Izkiko parke naturala, esate baterako, gasteiztar askok ez dakite non dagoen ere». Hori da, haren ustez, ibilbide honek alde on bat, etxetik gertu ezezagunak diren txokoak ezagutu daitezkeela.

Dena batera egin beharrean zatika egiteko aukera dago, baina modu batera zein bestera izan, abiatu aurretik bidaia ondo planifikatu behar dela esan du Aldaik. Ibilbide luzea izanik, etapa amaiera guztietan lo egiteko aukera legoke. Oinez ere inguruko naturguneak ezagutzeko aukera eskaintzen du bideak.

Bihar: Euskal Herriko ibilbideak (eta IV): Burdinaren bidea.


Elikagaiak oinez eroaten zirenekoa

Summary: Elikagaiak oinez eroaten zirenekoa. Mando gainean, Arabako Errioxatik Bizkaiko kostaldera ardoa saltzera joan, eta, bertan irabazitako diruarekin, arraina erosten zuten merkatariek. Oion eta Bermeo batzen dituen bideari GR38 ibilbidea esaten zaio gaur egun. Zazpi etapa eta 166 kilometro ditu.

Bizkaiko portuko arrantzaleek merkataritza ibilbideak egiten zituzten XV. mendetik XVIII. mendera arte, hau da, barnealdeko lurraldeekin harremanetan aritzen ziren. Barnealdekoek ardoa eramaten zuten kostaldera, eta han arraina hartzen zuten. Bizkaitarrek alderantzizko bidea egiten zuten. Hala sortu zen GR38 ibilbidea edo ardoa eta arrainaren bidea esaten zaiona. Bermeon (Bizkaia) hasi eta Oioneraino (Araba) iparraldetik hegoaldera zein hegoaldetik iparraldera, bakoitzak bere produktu preziatuak garraiatzen zituen. Itsasoa, padurak, Toloño mendilerroko beheko magalak, Urkiolako bazter malkartsua... Merkataritzarako ibilbidea zenak era askotako paisaiak zeharkatzen ditu.

Hiruzpalau eguneko bidaiak egiten zituzten ekoizleek, eta gehienetan animaliekin egiten zuten joan-etorria, bereziki astoekin eta behiekin. Kostaldetik, kontserbako arraina eramaten zuten udan. Eta bide luzean ustel ez zedin, gatza jartzen zioten mantentzeko. Neguan, berriz, arrain freskoa eramaten zuten hegoaldeko lurretara. Urtaro hotzean arraina fresko edukitzeko, ibilbidean elur zuloak egiten zituzten. Barnealdetik kostara, batik bat urteko ardoa eroaten zuten, baina baita gatza, ozpina eta garia ere.

GR38 ibilbidea sortu arte, Bermeon sagardoa eta txakolina ziren herritarren edari nagusiak. Bidea egin zenean, baina, «Errioxako ardoa herrian sartu, eta herritarrek baztertu egin zituzten ordura arteko edariak». Hala kontatu du Bermeoko Sollube 700 mendi taldeko kide Sabin Bilbaok. Lehen aldiz 2005ean egin zuen bidea, eta azkenekoz, duela bizpahiru urte; estimuan du mendizaleak.

Ibilbidea

Historia luzeko bidea da GR38 ibilbidea, eta Arabako Errioxako eta Bizkaiko kostaldeko herrien arteko harremana sustatu zuen. Gaur egun, ibilbidea zazpi etapatan banatua dago, eta guztira 166 kilometroko luzera du. Oionen hasten da lehen etapa, Jasokundeko Andre Mari elizaren ondotik, eta Guardian bukatzen da, mahasti zabal amaigabeen artean hemezortzi kilometro pasatu ostean. Gero, Toloño mendiko erliebeak gaindituta, bidea Lagran eta Albaitarantz amildu, Okinako haitzartea zeharkatu, eta Estibalizen barrena sartzen da Arabako lautadan. Uribarri Ganboako urtegiaren paretik doa. Legutio gurutzatu ondoren, Urrunagako eta Albinako urtegien ondotik egiten du aurrera.

Araba atzean utzi, eta Otxandiotik sartzen da Bizkaira. Urkiola inguruan gora egin ondoren, ibilbidea Durangoraino jaitsi, eta handik Oizko erliebeetaraino igotzen da. Urdaibaiko Biosfera Erreserbaren lurrak zeharkatuta, azkeneko etapa Gernikan hasi, Foruko harrobi aldamenetik igaro, eta handik Busturiko Altamira auzora doa. Ordura arteko asfalto bidea amaitu eta mendi bidea hasten da Bermeoko Demiku auzora iritsi arte. Bukatzeko, Demikutik, herrigunean, tren geltokiaren parean dagoen Kurtzio elizan bukatzen da ibilbidea. Azken etapa horrek dituen hemeretzi kilometrotan, baserriak eta landa giroko herriak zeharkatzen dira.

Bermeo ibilbidearen mutur ezagunena bada ere, ez da ibilbidea amaitzeko aukera bakarra. Hain zuzen, Durango pasatu eta Oiz mendia atzean utzita, ibiltariak hauta dezake Bermeo, Lekeitio zein Ondarroara jo.

Bermeoko Kurtzio ermitatik abiatu daiteke GR 38 ibilbidea. LUIS JAUREGIALTZO / FOKU

Bilbaok azaldu duenez, ibilbidean Arabari dagokion zatia ondo prestatua eta zaindua dago. «Nabari da

Arabako Errioxa aldean, bestalde, bideak bi ezaugarri ditu Bilbaoren arabera: «Oiongo aldean ardoaren lurrak nabarmentzen dira». Toloño mendilerrotik iparraldera beste ezaugarri batzuk dituela dio: «Ipar partean lurra berdeago dago». Toloño mendilerroan elurra ere ikusi izan dutela kontatu du Bilbaok. Araba igaro, eta behin Otxandiotik Bizkaira sartuta, bidea guztiz desberdina dela azpimarratu Bilbaok: «Hegoaldekoa berdintsuagoa da, mahats arbolez betea, dena lautada».

Oionen dago ardoaren eta arrainaren bidearen muturretako bat. JAIZKI FONTANEDA / FOKU

Ikusteko tokiak Gune interesgarri zenbait aurki daitezke Ardoaren eta arrainaren ibilbidean. Horien artean, adibidez, lehen etapan, Oion eta Gaurdai artean Asan dagoen Mantilbe zubia dago. Erromatar garaiko zubia ia osorik erorita badago ere, gelditzen da arrastorik. Bestetik, Lainu eta Albaita herrien artean — 2. etapan— Lainuko leizeen aldamenetik igarotzen da ibilbidea. Fraile eta mojak bizi izandako kobak, egun, ibiltarien deskantsurako edota bisitatzeko guneak bihurtu dira. «Ikustekoa da nola pertsona batek zizel edo mailu batekin egin dezakeen halakorik», aitortu du Bilbaok.

Paisaiak, lurrak eta herri txikiek duten nortasuna. Ibilbideak bere osoan garrantzia duela nabarmendu du Bilbao. «Zaindu beharreko ondarea da, galdu ezinezkoa». Bidea, gorabeherak gorabehera, zailtasun txikikoa da: edozeinek egiteko modukoa dela-eta bota du gomendioa.

Bihar: Euskal Herriko ibilbideak (III): Artzaintzaren bidea.


Summary: Sindikatuek «aurrerapausoak» ikusi dituzte Adegiren jarreran. Gipuzkoako metalgintzako lan itunaren negoziazioak bide onetik doazela azpimarratu dute aldeek. Enpresaburuen elkarteak %8,8ko soldata igoera eta ultraaktibitate mugagabea proposatu ditu

Aldeek ohartarazi dute luze jo dezaketela negoziazioek, baina orain artekoari erreparatuz gero, aitortu dute baikorrak izateko motiboak badituztela. Gipuzkoako metalgintzako sindikatuek eta Adegi patronalak hirugarren bilera egin dute ostegun honetan —bigarrena, koronabirusa dela-eta alarma egoera altxa zenetik—, eta dagoeneko akordioa gertu ikusten dute zenbait puntutan: soldaten igoeran eta ultraaktibitate mugagabean.

Urratsa ez da nolanahikoa, ituna berritzeko elkarrizketak bederatzi urtez blokeatuta egon baitira —2011. urtetik dago iraungita hitzarmena—. Gainera, metalgintzarena Gipuzkoako lan itunik handiena da, 40.000tik gora langileri eragiten die, eta historikoki konpontzen zailena izan da, lokarri hori askatzea, besteak beste, beste sektore batzuentzako lagungarria izan ohi delako.

Azkenengo bi asteetan bi bilera egin dituzte aldeek, eta altxatzeko keinurik ez du inork egin. Lehenengoan, Adegik jarrera irekia agertu zuen, baina sindikatuei baldintza bat jarri zien: elkarrizketek iraun bitartean «gatazkarik» ez sortzeko. Halakorik ez dute baztertzen, baina azpimarratu dute patronalak mahai gainean jarritako zenbait proposamen norabide onean doazela eta negoziatzen jarraitzeko oinarriak ikusten dituztela. Datorren ostiralean elkartuko dira berriz, Adegiren egoitzan, azkeneko bi bileretan bezala .

Aurrerapausoak ikusi arren, langileen ordezkariak zuhur mintzo dira, eta patronalari argi utzi nahi izan diote ez diotela uko egingo euren agendetan jasotako eskaera guztiei, eta bereziki bati: langile guztien subrogazio eskubidea bermatzeari. Aurreneko bileretan argi geratu da hori izango dutela eztabaidagai nagusienetakoa negoziazioetan.

Iaz Bizkaian adostutako metalaren hitzarmeneko hartu-emanetan ere kartsuki defendatu zuten hori sindikatuek, eta sektorean azpikontratutako langile guztientzako eskatu zuten; azkenean, adostu zuten hori hala izatea kontratu publikoetan eta mantentze lanetakoetarako bakarrik eta sei hilabeteko antzinatasuna duten beharginentzat —ELAk ez zuen ituna babestu—.

Patronalaren eskaintzak

Horrek luze jo dezake; aldiz, ez horrenbeste soldaten puntuak: igoerarik izan ez den urteetako KPIak kontuan hartuta, %8,8koa izatea proposatu du Adegik, eta sindikatuek ez dute gaizki ikusi; ohartarazi dute, baina, beste kontu bat dela hitzarmen berria indarrean egongo litzatekeen urteetarako soldaten akordioa. Hori urrun ikusten dute, patronalak oraindik ez baitu halakorik zehaztu. Adegik lau urterako akordioa nahi du eta ELAk 2020 eta 2021 urteetarako soilik.

Ez dirudi arazo handirik izango dutenik, bestalde, azken urteetan negoziatu eta hitzarmen batzuetan jasotako beste puntu batzuekin: adibidez, ultraaktibitate mugagabea onartzea. Horretarako prest azaldu da Adegi. Horrek ekarriko luke adostutako lan hitzarmenak indarrean jarraitzea beste lan itun batek ordezkatu arte. 2012ko lan erreformak urtebetera mugatu zuen ultraaktibitatea, eta Espainiako Gobernuak egin asmo dituen aldaketen artean lehentasuna izango luke hori indargabetzeak. Hortaz, Madrilen erabakiari aurrea hartuko lioke Gipuzkoako metalak, azkenean puntu hori itunean sartuko balu.

Adegik mahai gainean jarritako beste proposamen bat ere aurrez adostutako beste akordio baten transposizioa izango litzateke. Patronalak eskaini du Gipuzkoako metalaren hitzarmenari lehentasuna ematea Espainiakoaren aldean. Hain justu, puntu hori sektore guztietako lan itunetan sartzea adostu zuten lau sindikatu nagusiek eta Arabako, Bizkaiko eta Gipuzkoako patronalek —Confebasken sinadurarekin— lanbide arteko akordioa egin zutenean, 2017ko urtarrilean. Horrekin batera, Adegik proposatu du klausula berri bat sartzea, hitzarmenean egiten den edozein aldaketa alde guztien arteko adostasunarekin izan dadin behartzeko.

Abiapuntu «ona»

Sindikatuak baikor azaldu dira lehen bi bileren ostean. ELAren ustez, Adegik negoziatzeko agertu duen jarrera «benetakoa» da. UGTrentzat, «albiste ona» da patronalak mahai gainean proposamenak jarri izana, eta azpimarratu du horrek negoziazioan aurrera egitea errazten duela. CCOOrentzat, hasieran daude, eta ohartarazi du «alde nabarmenak» daudela sindikatuen eta patronalaren artean.

LABen arabera, berriz, enpresaburuen elkarteak onartu behar izan du orain arteko bere estrategiak «porrot» egin duela eta bere burua negoziatzera behartuta ikusi du, «langileen antolaketarengatik eta borrokarengatik». Lehenengo bileran ez bezala, Adegik ez du bilerari buruzko baloraziorik egin.

Edukiei buruz, sindikatuek gogoratu dute langile guztien subrogazio eskubidea bermatze aldera patronalak ez duela proposamenik egin, eta salatu dute Adegik uko egin diola lanaldiak murrizteari eta gaixoaldian dauden langileei osagarriak emateari, haiek eskatu duten moduan. Horrez gain, proposamenak egin dituzte lan segurtasunaren inguruan, aldi baterako erregulazioen buruz, sexu arrakalaz eta deskonexio digitalari buruz, besteak beste, eta sindikatuek adierazi dute Adegik ez duela ezer esan horri guztiari buruz.


Summary: Langile bat hil da Faltzesen, makina batek harrapatuta. Langileak 58 urte zituen, eta fardelak egiteko makina batek harrapatu du.

Nafarroako Gobernuak gauerdian jakinarazi duenez, atzo gauean langile bat hil zen Faltzesen (Nafarroa) lan istripu batean. Ezbeharra 21:53ean gertatu zen. Langilea fardel makina batek harrapatu du, zenbait iturriren arabera, aurretik pieza batek buruan jo ostean. Izandako lesioen ondorioz, hil egin da. 58 urte zituen.

Azkoiengo suhiltzaileak, mediku talde bat eta foruzainak joan dira istripua izan den tokira, eta gertatutakoa ikertzen ari dira.


PCR probak egiten hasi dira Zarautzen

Summary: PCR probak egiten hasi dira Zarautzen.

07:30erako hasi dira Zarauzko Udaleko brigadako langileak eta Osakidetzakoak PCR probak egiteko gunea atontzen anbulatorioaren atzeko aldean. Dozenaka laguni egingo diete gaur proba, eta datozen egunetan ere egiten segitzea espero dute, Osasun Sailaren oharrari erantzunez.

Malekoiko bi taberna daude itxita, eta hor dago kezka iturria oraintxe. Taberna horietako bi langilek positibo eman ostean deitu ditu Osasun Sailak PCR proba egitera handik igaro diren guztiak. Iragan asteazkenetik larunbata bitarte han ibili zirenei, horrenbestez, proba egiteko eskatu diete. Ilarak osatu dira goizean goizetik, proba egiteko. Gehienak gazteak ziren.

Bestalde, Talai Mendi kanpineko ateak irekita daude jada. Xabier Txurruka Zarauzko alkateak baieztatu duenez, hango bi langilek eta egoiliar batek eman dute positibo, guztiei PCR probak egin ostean, eta Osasun Sailak baztertu egin du hor fokurik egon daitekeenik.


Eraikin historikoak Izuran

Summary: Eraikin historikoak Izuran. San Joan Bataiatzailearen eliza, Haranbeltzeko kapera, Latsaga gaztelua eta beste zenbait eraikin eta monumentu historiko daude Izuran.

Interesgarria izan daiteke Izuran egun bat igarotzea, herrian eta inguruetan dauden eraikin eta monumentu historikoak ezagutzeko, eta urteetan gorde den ondareaz gozatzeko.

Besteak beste, Latsaga gaztelua, XIII. eta XIV. mendeetan eraikia. Ondoan herriko hilerria dago. Herrian bertan, San Joan Bataiatzailearen eliza dago, 1889koa, eta, herriaren hego-mendebaldean, 1228an Antso Azkarrak suntsitutako harresien aztarnak ikus daitezke.

Haranbeltzeko kapera

Halaber, Izurako plazatik abiatuta, txango bat egin daiteke Haranbeltzeko kapera ezagutzeko. Aspaldi, Izurako basoaren magalean, zuhaitzak moztu, eta, argigune horretan, priore etxea, kapera bat eta lau etxe eraiki zituzten. Aipatua izan da XII. mendean, Hospitale Sancti de Arambels agirian. Bertan dagoen etxe baten ateburuan, eraiki zen garaiaren erreferentzia gisa, 984. urtea ageri da.

Haranbeltzeko kapera Erdi Aroko arkitektura erromanikoaren adibide ezin hobea da, bidaiari eta beilarien gerizatzaile San Nikolas Barikoaren omenez eraiki zuten, eta han bizi ziren Donato Anaiak taldeko kideek hartzen zituzten beilariak.

Kaperaren barnean, XVIII. mendeko koloretako apaindurak, XVII. mendeko erretaula bat eta Jondoki Jakobe beilaria erakusten duen eskultura bat ikus daitezke.

Inguruetan ibilaldiak eta beste zenbait jarduera egiteko, eta otordua egiteko eta ostatu hartzeko, Donapaleuko herriko etxearen webgunean kontsulta egin daiteke (www.saint-palais.fr)


Summary: Kataluniako buruzagi presoak espetxetik atera dira, hirugarren gradua baliatuta. Cuixart, Romeva, Junqueras eta Turull izan dira espetxetik ateratzen lehenak. Astelehenera arte ez dira itzuliko kartzelara.

Goizean, 06:55ean, atera dira Lledonerseko espetxetik (Bartzelona) Jordi Cuixart Omniumeko presidentea, Oriol Junqueras Kataluniako Gobernuko presidenteorde ohia eta Joaquim Forn, Raul Romeva eta Jordi Turull kontseilari ohiak. Ordubete geroago irten dira espetxe berean dauden Josep Rull eta Joaquim Forn kontseilari ohiak eta Jordi Sanchez ANCko presidente ohia.

Carme Forcadell Parlamentuko presidente ohia ere atera da Wad-Rasetik eta Dolors Bassa kontseilari ohia Puig de les Bassestik (Girona). Espetxean dauden Kataluniako buruzagi independentistek aste honetan jaso dute hirugarren gradua, eta astelehena bitartean etxean egon ahal izango dira.

Espetxetik ateratzean Cuixartek esan du hirugarren gradua jaso izanak ez duela beretzat esan nahi berezirik, euren nahia delako «jazarpena behin betiko amaitzea». Forcadellek ere gogorarazi nahi izan du hirugarren gradua ez dela «askatasuna» eta oraindik zigorra betetzen ari direla. Turullek aitortu du, erabateko askatasuna ez den arren, aspalditik zuela egun hau buruan: «Jende guztiari eskerrak emateko gogoa dut, indarra, kemena eta itxaropena eman dizkigutelako».

Espetxetik irten berritan Catalunya Radiorako eginiko elkarrizketan, Cuixartek adierazi du agintaldia amaitzean Omniumeko presidentetza uzteko asmoa duela: «Egin dut egin behar nuen guztia». Agintaldia amaitu bitartean, baina, lanean jarraituko duela azaldu du, Estatu espainolak ezin duelako erabaki «Omniumeko presidentea nor izango den».

Hiru egunez etxean

Hirugarren graduarekin astelehenera arte egongo dira kalean buruzagi independentista espetxeratuak. Astean hiru gau pasatuko dituzte, beraz, etxean, eta lau, espetxean. Astegunetan, gainera, egunez ere irten ahal izango dira, eta zortzi eta 11 ordu bitartean egongo dira kartzelan. Espetxetik kanpo igaroko duten denboran, orain arteko lanekin eta boluntariotzekin jarraitu ahal izango dute.

Lledoners, Puig de les Basses eta Wad-Ras espetxeetako tratamendu batzordeek presoei hirugarren gradua ezartzea proposatu zuten uztailaren 2an, eta Kataluniako Gobernuak ontzat eman du asteon proposamena. Halaber, Fiskaltzak erabakiaren kontrako helegitea aurkezteko aukera izango du espetxe zaintzako epailearen aurrean. Hura ere hirugarren graduaren alde agertuko balitz, bigarren instantzian helegitea aurkezteko modua izango luke Fiskaltzak. Kasu horretan, Espainiako Auzitegi Gorenak izango luke azken hitza.


Arbailako mendialdean

Summary: Arbailako mendialdean. Altzürükü herritik abiatuta, txango polita egin daiteke Arbailako mendialdera joateko.

Altzürüküko Urrutia gazteluaren aurrean dagoen aparkalekutik abiatu, eta, baserrien paretik, larre zabalen eta haritz zaharren artean, txango polita egin daiteke Arbailako mendikatera joateko.

Oihanak estaltzen ditu Arbailako mendigunearen bi herenak. Hantxe dago Europako pagadirik ederrenetarikoa, baita aberastasun geologiko eta arkeologiko ugari ere. Altuera ertaineko mendigunea da, eta basoak inguratzen du.

Haitzuloak

Udalerrian, leize zulo asko daude oraindik esploratu gabe. Horietatik ezagunenetariko bat Nebele izenekoa da, 1972tik aurrera esploratua. Halaber, udalerriko lurretan dagoen Xaxixiloaga haitzuloko sabaian Goi Paleolitoko margoak aurkitu dira. Dena den, Altzürüküri buruzko lehen aipamen idatziak XII. mendekoak dira, oraindik ez zenekoak udalerri bat, baizik Urdiñarbe herriko auzo bat.

Altzürükün bertan, bi eraikin interesgarri daude: Urrutia gaztelua eta eliza. Urrutia gaztelua, gaur egungo udaletxea dena, herriaren erdian dago. Bi dorre zirkular dira XVI. mendeko jatorrizko eraikinetik gaur egun ikus daitezkeen aztarna bakarrak.

Eliza, berriz, muino batean dago, eta hilerriak inguratzen du. Haren hiru puntako kanpandorrea eredu hirukoiztarraren arabera eraikia dago, Zuberoako beste hainbat elizaren antzera.

Inguruan otordua egiteko eta lo egiteko tokiak aurkitzeko, Maule-Lextarreko herriko etxearen webgunean kontsulta daiteke (www.mauleon-licharre.fr), edo Mauleko turismo bulegoko telefono zenbakira deitu (559-28 02 37).


Summary: Jean Rene Etxegarai Euskal Elkargoko lehendakaria izango da beste sei urtez. Gaur egin dute lehen biltzarra Ipar Euskal Herriko erakundean. Etxegarai izan da hautagai bakarra.

Ez da sorpresarik izan Euskal Hirigune Elkargoko lehen biltzarrean. Jean Rene Etxegarai Baionako auzapeza hautagai bakarra izan da lehendakaritzarako, eta bera izendatu dute lehendakari ondoko sei urteetarako Ipar Euskal Herriko erakundea zuzentzeko.

Baionako Lauga kirol gelan egiten ari dira biltzarra, koronabirusaren krisia dela eta. 232 hautetsi ditu elkargoak, baina 214 agertu dira. Lehendakaria izendatu aitzin, Louis Labadot Mauleko auzapezak zuzendu du saioa, bera baita elkargoko hautetsirik adinekoena. Sarrera gisa hitza hartu du, eta ainerako hautetsiei mintzatu zaie: «Badu hamahiru egun Mauleko auzapeza naizela, eta segurtatzen dizuet, Maulek Euskal Herrian segitzen du». Maule espartinaren erakusleiho huts bihurtzetik tokiko industria bultzatzeko eskatu dio Euskal Elkargoari.

«Hautagai naiz, Hirigune Elkargoaren oinarriak sendotu nahi ditudalako. Frantziako handiena da, ez da ariketa erraza», adierazi du Etxegaraik. «Umiltasunez eta determinazioz» aurkezten dela erran du. Hamar lurralde poloen itzulia egin du azken egunetan bere hautagaitza esplikatzeko. «Kartsuki nahi izan dugun elkargo hau ez da osoki osatua», adierazi du. «Erakundea administratiboki eta juridikoki ezarria izan bada ere, ez da osoki instalatua. Aitzineko agintaldian, urrats garrantzitsuak eman genituen, besteak beste, 21 politika publiko onartzearekin. Beharrezkoak ziren». Antzeman dituzten «disfuntzionamenduak» ere aipatu ditu. «Gobernantza paktu berri baten alde egin dugu, oreka gehiago lortzeko lurralde poloen artean».

Hautetsiek banan-banan bozkatu dute. Koronabirusagatik neurri bereziak hartu dituzte: bi bozkaleku jarri dituzte, eta lerroka altxatu dira bozkatzeko.

Euskal Elkargoko hautetsiei euskara hutsezko irakaskuntza esperimentaziorako proiektuak sostengatzeko mozio bat izenpetzea proposatu die Etxegaraik. Saioaren bukaeran onartuko dute. Euskararen Erakunde Publikoko ordezkariek aste honetan salatu dute Frantziako Gobernuak euskarazko irakaskuntza trabatu nahi duela.

Bozka elektronikoa onartzea bozkatu dute ondoren. Hautetsi kopurua ikusita, biltzarrak arintzea ahalbidetzen du.


Aurten ez da egingo Donostia Festibala

Summary: Aurten ez da egingo Donostia Festibala. Irailean hipodromoan egitekoa zen jaialdia 2021era atzeratu dute. Haren ordez, hainbat kontzertu antolatuko dituzte hiriko zenbait lekutan, Donostia Festibala Urban izenpean. La Polla Records taldeak irailaren 26an hipodromoan eman behar zuen kontzertua ere urtebetez atzeratu dute

Irailaren 18an eta 19an egitekoa zen Donostia Festibala, azkeneko urteetan bezala, hipodromoan. Koronabirusaren pandemiak ekarritako egoerak, ordea, ezinezkoa egin du aurten festibala ohiko formatuan antolatzea, eta, ondorioz, antolatzaileek jaialdia urtebetez atzeratzea erabaki dute. 2021eko irailaren 17an eta 18an egingo dute.

Aurten, besteak beste, Kase.O, Los Chikos del Maiz, Lola Indigo, Don Patricio, Fernandocosta, Zetak, La Furia eta Dellafuente ziren parte hartzekoak jaialdian. Antolatzaileek ez dute zehaztu ea programazioa mantenduko duten datorren urtean edo beste artista batzuk ariko diren jaialdian.

Ohiko jaialdiaren faltan, Donostia Festibala Urban deitu duten festibala antolatu dute irailaren 18 eta 19rako. Oraindik ez dute zehaztu zein musikarik hartuko duten parte bertan, baina iragarri dute hiriko hainbat txokotan egingo diren emanaldiek osatuko dutela. Edukierak eta formatuak «gaur egungo egoerara» egokituta egingo dituzte saioak.

La Polla Records ere atzeratua

La Polla Records taldeak irailaren 26an eman behar zuen kontzertua, Donostiako hipodromoan, baina hori ere atzeratu egin dute, eta 2021eko irailaren 25ean izango da. Jaialdi horretan, Aguraingo (Araba) taldeaz gain, El Drogas, Su Ta Gar, Lendakaris Muertos eta Liher ere ariko dira.


Summary: Gaurtik aurrera derrigorrezkoa da maskara Nafarroan. Gauerdian sartu da indarrean foru agindua, eta hamabi urtetik gorakoek derrigorrez jantzi beharko dute maskara. Betetzen ez badute, 100 euroko isuna jarriko diete. Eskoletarako, araudi espezifiko bat adostuko dute.

Dagoeneko, derrigorra da maskara erabiltzea Hego Euskal Herri osoan. Gauerdian sartu da indarrean Nafarroako foru agindua, eta hamabi urtetik aurrerakoek maskara jantzita eraman beharko dute espazio ireki eta itxietan, nahiz eta metro eta erdiko segurtasun distantzia bermatu. Agindua ez betez gero, 100 euroko isunak jartzea ere aurreikusi dute agintariek.

Azken asteetan gora egin dute koronabirusagatik kutsatutakoek —atzo 80 kasu gehiago jakinarazi zituzten Hego Euskal Herrian—, eta tokian tokiko gobernuak ari dira neurriak hartzen katea eteteko. Nafarroan, esaterako, maskara derrigorrezkoa izango da gaurtik aurrera, eta beste zenbait neurri ere hartu dituzte, jende pilaketak ekiditeko asmoz. Era berean, atzo ohartarazi zuen Nafarroako Gobernuak kutsatze gehienak gazteen artean gertatzen ari direla, eta, horregatik, «zentzuz eta arduraz» jokatzeko deia egin zuen.

Normaltasun berria delakoan, egoeraren arabera ari dira moldatzen agintariak, eta maskararen erabilera ere arautu dute orain. Edonola ere, hainbat unetan edo egoeratan kentzea baimendu dute. Besteak beste, sei urtetik gorako haurrek ere jantzita eraman behar zutela agindu zuten aurrena, baina, orain, hamabi urtetik aurrerakoek jantzi beharko dute. Arnasketa arazoak dituztenek edo bestelako patologiaren bat dutenek ere ez dute etengabe derrigor jantzi beharko.

Noiz bai eta noiz ez

Oro har, espazio publikoetan eta itxietan, maskara jaztea derrigortu dute Nafarroan. Baina hainbat salbuespen ere zehaztu dute, nahiz eta erabilera orokorra gomendatu duten. Elikagaiak jatean edota edatean, maskara ken daiteke, baita kirola egitean ere —segurtasun neurriak errespetatzen badira—. Kirol instalazioetan, ordea, gune komunetan derrigorrekoa izango da maskara jantzita eramatea.

Hala, igerilekuetan edo bainu lekuetan, nola mendian —eskalada, txirrindularitza, mendi ibilbideak...— metro eta erdiko distantzia mantentzen bada, kendu ahal izango dute maskara, baita lantokietan ere.

Horrez gainera, espazio pribatuetan ere arduraz jokatzeko eskatu dute agintariek. Horregatik, gomendatu dute familia nukleo diferenteetako jendea elkartzean ere maskara jartzeko eta segurtasun distantziak mantentzeko. Eskolei dagokionez, zentroaren arabera eta egoeraren arabera arautuko dute arau espezifiko bat.


Summary: Espainiako errege-erreginen etorrera dela eta, Sortuk protestara deitu du. Bilbon eta Gasteizen antolatu dituzte protestak, eta, adierazpenik egin gabe, «ozen txistu egiteko» eskatu dute.

Gaur, Bilboko eta Gasteizko kaleetan ibiliko dira Espainiako errege-erreginak. Goizean, Iñigo Urkullu jarduneko lehendakariarekin batera, Guggenheim museoko erakusketak ikusiko dituzte. Jarraian, Bilboko Arte Ederren Museoan, tokiko enpresariekin elkartuko da erregea. Arratsaldean, berriz, Gasteizko San Prudentzio Fundazioko egoitzara egongo da.

Bisita hori dela eta, Sortuk protestarako deialdia egin du. Euskal Errepublika! Txistukada herritarra lelopean, protestara batzen diren pertsonei «ozen txistu egiteko» eskatu diete. Bilbon, 12:00etan egingo da, Euskadi Plazan. Gasteizen, 16:30ean izango da, Andre Maria Zuriaren plazan.


Summary: Paskual Rekalde euskaltzain oso izendatu du Euskaltzaindiak. Andres Iñigo emeritu bihurtzeak ekarritako hutsunea beteko du hizkuntzalariak.

Euskaltzaindiak osoko bilkura egin du gaur Bilbon, bere egoitzan, eta Paskual Rekalde (Amaiur, Nafarroa, 1963) euskaltzain oso izendatu du, gehiengo osoz. Andres Iñigo emeritu bihurtzean euskararen akademian sortutako hutsunea beteko du Rekalde hizkuntzalariak. Horrenbestez, 1918tik gaur artean 93 euskaltzain oso izendatu ditu akademiak.

Joan den otsailaren 28an izendatu zuten emeritu Iñigo. Horretarako, euskaltzain osoek 75 urte edo gehiago eduki behar dituzte. Orduan, hura ordezkatzeko hautagaitzak aurkezteko epea ireki zuen akademiak, eta bi aurkeztu ziren: Paskual Rekalde eta Paula Kasares. Euskaltzainek Rekalderen aldeko hautua egin dute gaurko osoko bilkuran. Rekaldek zortzi hilabeteko epea du sarrera hitzaldia prestatzeko.

Euskal Filologiako lizentziaduna da Rekalde, EHU Euskal Herriko Unibertsitatean ikasia. Nafarroako Gobernuko euskara itzultzailea da egun, eta Eusko Jaurlaritzako Terminologia batzorde bereziko kidea ere bai. Zenbait lan eta artikulu argitaratu ditu euskara batuaren, euskalkien eta Baztango euskararen inguruan.

2003an izendatu zuten euskaltzain urgazle, eta, 2018az geroztik, akademiaren Nafarroako ordezkariordea da. Duela hogei urte hasi zuen ibilbidea Euskaltzaindian, eta zenbait batzorde eta lantaldetako kidea da (Corpus, Euskalkiak, Euskaltzaindiaren Hiztegia, EBE, Gramatika eta Onomastika), baita Hizbea Hizkuntza Kalitatearen Behatokia zerbitzuaren arduraduna ere.


Atzerakontua

Summary: Atzerakontua. Goiatz Labandibarrek (Oiartzun, Gipuzkoa, 1985) Igartza Saria jaso zuen 2011n, eta horren emaitza izan zuen lehen lana: Geltokiak edo helduta entzuteko abestiak (Elkar, 2013). Narrazio liburua zuen hura, eta halaxe izan ditu hurrengoak ere: Fotogramak (Elkar, 2016) eta Hori zen dena (Alberdania, 2019). Cafe Bar Bilbao saria jaso du aurten, Salaketa antzezlanarekin.

Batek jakiten duenean atzerakontua azken hamar segundoetan sartu dela, eta ez dagoela heriotza ez den helmugarik, eta mundu honetan egin beharrekoak egiteko denbora justua duela, lotsa eta beldur guztiak galtzen ditu.

Hondarrezko erloju bat da bizitza. Lasai jaio, estu bizi eta lasai hiltzeko aukera ematen duena. Hondarrezko erlojuaren tutu estutik behera hasten denean harea erortzen, gauzak beste modu batera ikusten ditu batek. Batez ere, harea hori arrapaladan jausten denean, urakan baten abailan. Lasai hiltzea denik eta esperantzarik ederrena dela konturatu naiz barren ia osoak jan dizkidan metastasia dudala dakidanetik.

Ez da erraza heriotzaren aurrean beldurra eta lotsa galtzea. Lotsa galtzeko, baina, beldurra galdu behar da lehenengo. Nik izua izan diot hiltzeari. Ez dut hil nahi izan. Medikuak gibeleko minbizia diagnostikatu zidanean dardarka hasi nintzen, negarrari eman nion eta antsietate krisi latza izan nuen haren bulegoan. «Lasai, ez izan beldurrik —esan zidan medikuak— hiltzea ez da hain beldurgarria. Denik eta gauzarik naturalena da. Denik eta errazena. Denok gaude aurrez diseinatuak hiltzeko. Hiltzeko makina perfektuak gara gizakiak».

Jakinduria ia filosofiko hori entzun arren medikuaren ahotik, daitort ez zela hain erraza izan beldurra asimilatzea. Ez nintzen jauzika eta bibaka atera sendagilearen bulegotik, ez nintzen txistuka joan kimioterapiako lehenengo saiora, ez nien irribarretsu kontatu senide, lagun eta lankideei karramarroak ni ere harrapatu ninduela, krausk, hozka egin zidala bere atzaparrekin eta ez ninduela soltatuko, berarekin eramango ninduela arrastaka atzeraka, atzeraka, atzeraka... atzerago egin ezin, eta amore ematen nuen arte.

Zergatik niri? galdera erretorikoaren fasea izan zen lehendabizi gainditu behar izan nuena. Ez dut inoiz erre. Ez dut inoiz edan. Beti eman izan dut eguzkitako krema babeslea, pantaila totala. Beti hartu ditut neurriak larrutan egiterakoan. Ez naiz sekula labaindu bizitzaren alde basatian. Ez naiz Lou Reed zalea izan sekula... Beraz, zergatik niri?

Baina, pixkanaka, karramarroaren beldur izateari utzi nion. Arrazoia zuen medikuak. Jaiotzea hiltzea bera da. Hiltzeko makina perfektuak gara, horretarako diseinatuta gaude; izaki bizidun baino izaki hilkor deituko baligute hobe genuke, egokiago definituko genuke gure berezko esentzia.

Zergatikniri? fasea pasatu ondoren etorri zen lotsa galtzea.

Lotsa galtzea da aitortzea, lehenik zure buruari eta gero gainerakoei, lehenik barne hausnarketan eta gero ahotsgoran, beti pentsatu izan duzuna, sentitu izan duzuna eta, batez ere, isildu izan duzuna. Aitortzea mila aldiz joan zarela batere gogorik gabe kuadrillako otorduetara, ezkontzan zin egindako leialtasun botoari behin baino gehiagotan izan zarela desleial, inoiz ez bezala busti zitzaizkizula kuleroak lankide emakume batekin musuka aritu zinen Gabonetako bazkari hartan, behin autobusean ondoan eseri zitzaizun agureak galtzen azpitik sartu zizula eskua. Eta aitortzea gehiago maite duzula zure seme-alabetako bat besteak baino.

Hori esan nahi dizuet gaur zuoi bioi. Beti maite izan dut gehiago Lili. Ez dakit zergatik. Ez dut erantzunik. Baina hala da. Ama, bakarra dela esan ohi da. Eta halaxe izan ohi da gehienetan. Eta ama batek ezin du erdibitu. Ez gorputza; ezta bihotza ere. Gezurra da seme-alaba guztiak berdin maita ditzakeela ama batek. Hemendik eta Txinarainoko gezurra. Bihotza ez da ez erdibitzen ez bikoizten. Hori ezinezkoa da anatomikoki, eta, ezinbestean, ezinezkoa da emozionalki ere.

Horregatik, familiako erretratu guztietan dut besoetan nire seme ez-kutuna. Ez igartzeko nire kutuna alaba zela. Amok maitasuna disimulatzeko darabiltzagun trikimailu kaxkar horietako bat da, ez duena balio deustarako: karramarroak atzaparkadaka desitxuratu duen hilotz bat makillatzea baino gehiago ez, behintzat.

Ziur naiz zuek ere erreparatu diozuela. Ez naizela deus berria esaten ari. Agian ez duzula inoiz ahoskatu egia hau, baina beti izan dituzula arrebaren zeloak, Imanol, beti jakin izan duzula nire begiko ninia bera zela. Eta zu ere, Lili, zenbatetan probestu izan zaren nire (a)maitasun irrazionalaz —zeren bai, ama baten maitasuna beti da irrazionala, zentzurik gabea, edozein logika zapuztuko duena eta egiarik nabarmenenaren aurrean itsutuko duena—.

Ez iezadazue azalpenik eskatu. Ezin dut esan zergatik maite dudan gehiago Lili, Imanol. Ez da politagoa delako. Edo bizkorragoa. Edo azkarragoa. Edo alaiagoa. Edo maitakorragoa. Edo sentsibleagoa. Ez da lehenengo jaio zelako, ez da erditzea errazagoa izan zelako, ez da haurdunaldi hobea izan zelako edo loti hobea zelako. Ez daukat arrazoirik, baina bai, gehiago maite (izan) dut Lili.

Barkatu, Imanol. Maite zaitut, Lili.


Esportazioak %36 erori dira maiatzean

Summary: Esportazioak %36 erori dira maiatzean. Arabako, Bizkaiko eta Gipuzkoako kanpoko salmentak ia %25eko beherakada izan dute urteko lehen bost hilabeteetan, iazko epe beraren aldean.

Eustaten arabera, Eusko Jaurlaritzaren eskumeneko lurraldeen kanpo merkataritzak 1.551 milioi euroko superabita dauka, baina pandemiak kolpe handia eman die esportazioei, euskal industriaren termometroetako bati. %36 erori dira maiatzean, urte arteko tasan, eta, dagoeneko, %24,7ko beheraldia pilatu dute urteko lehen bost hilabeteetan. Begien bistakoa da nazioarteko merkatuek arazoak dituztela gutxieneko normaltasunari eusteko.

Arabako, Bizkaiko eta Gipuzkoako enpresek 1.560,3 milioi euro saldu dituzte kanpo merkatuetan maiatzean, eta, aurreko urtean, 2.439,7 milioi izan ziren. Ondasun energetikoen esportazioek %45,5eko beherakada izan dute, eta ez-energetikoenek, %35,3koa. Hiru lurraldeek dute beheranzko joera —eta antzeko ehunekoak—, baina Bizkaian pixka bat nabarmenagoa da, % 37,7ko atzerapena izan baitu. Gipuzkoan, –% 35,5 erori da, eta Araban, berriz, –%34,5. Bizkaian, gainbehera handiago horrek zerikusia du «produktu mineral eta energetikoekin».

Saldo komertziala

Erorialdia historikoa den arren, saldo komertziala positiboa da oraindik ere, 491 milioi euro inguru. Kopuru horrek superabit komertzialean %8,5eko beherakada erakusten du, aurreko urteko maiatzekoaren aldean (536,7 milioi). Saldo komertzial ez-energetikoa ere positiboa izan da, eta 518,7 milioi eurora iritsi da; baina, aurreko urtekoarekin alderatzen bada (890,8 milioi), %41,8ko beherakada izan du.

Inportazioen gaineko esportazioen estaldura tasa 17,7 puntu handitu da, eta lehen %128 zena orain %146 bihurtu da. Tasa bera izan dute produktu ez-energetikoek: %164tik %154ra igaro dira. Hil honetan, hamar herrialdetan metatu da esportazioen %68,5: AEB, Alemania, Belgika, Erresuma Batua, Frantzia, Herbehereak, Italia, Portugal, Polonia eta Txina. Salmenta horietatik gehienak EB-27ren barruan daude (1.003,1 milioi euro).


Beste 126 positibo atzo

Summary: Beste 126 positibo atzo. Santos Indurain Nafarroako Osasun kontseilariak jakinarazi du beste lau foku identifikatu dituztela Nafarroan, horietako hiru Iruñean. 36 dira jadanik hiriburuko festa batekin zerikusia duen berragerraldiko positiboak. Tabernak lehenago ixtea aztertzen ari dira.

Gora eta gora egiten ari da koronabirusaz kutsatutakoen kopurua azken orduetan. Denera beste 126 positibo atzeman dituzte Hegoaldean azken orduetan: 58 Nafarroan, 35 Gipuzkoan, 26 Bizkaian, 4 Araban. Hegoaldetik kanpo bizi diren bertze hiru pertsonak ere positibo eman dute azken orduetan.

Nafarroan atzeman dira positibo gehien, eta Santos Indurain Nafarroako Osasun kontseilariak jakinarazi du beste lau foku detektatu dituztela: hiru Iruñean, eta bat erdialdean. Azken orduetan ez da inor zendu koronabirusaren ondorioz. Nafarroan, pertsona bat ospitaleratu dute.

Nafarroan beste lau foku atzeman dituzte, handiena Iruñean. 36 dira bertan kutsatutakoak. Festa batekin du lotura, eta azken orduetan beste 22 positibo baieztatu dituzte: guztira, 36. Hain justu, gazteen artean ari da hedatzen koronabirusa. Hala jakinarazi du Osasun kontseilariak gaur goizean egindako agerraldian: «Datuetan ikusi dugu azken agerraldietan batez besteko adina anitz jaitsi dela. Aste honetako kasuen bi herenak hogei urtetik beherako gazteenak dira; eta horietatik %62 dira gizonezkoak».

Azaldu du, halaber, atzemandako kasuen %78 Iruñerrikoak direla eta 3.371 PCR proba egin dituztela; horietan erdiak, atzo.

Neurri zorrotzagoak

Gazteen artean eta aisialdi eremuetan izan dira berragerraldiak, eta, horregatik, Nafarroako Gobernuak erabaki du zenbait neurri hartzea. Gaur jarri da indarrean maskararen nahitaezko erabilera, baina, horretaz gain, neurriak zorroztu dituzte. Esaterako, gazteen lokalak itxiko dituzte, eta aztertzen ari dira tabernen ordutegia murriztu ala ez.

Proba masiboak herrietan

Eusko Jaurlaritzako Osasun Sailak atzo jakinarazi zuen ostalaritzan neurri murriztaileak hartuko dituztela Eibarren (Gipuzkoa), Tolosan (Gipuzkoa) eta Zarautzen (Gipuzkoa), koronabirusaren agerraldien ondorioz. Tolosa eta Zarautz, Getariarekin (Gipuzkoa) batera, jomugan izan dira egun hauetan, eta hiru herrietako alkateek «lasaitasunez» jokatzeko eskatu diete herritarrei. Test masiboak egiten ari dira herri guztietan. Zarautzen, dozenaka laguni egin diete proba gaur goizean.

Eibarko ospitalearen kanpoaldean karpa bat jarri dute. Osakidetzak Twitter bidez gezurtatu egin du herrian PCR probak egiten ari direla. Herrian hemezortzi positibo detektatu dituzte hilaren 12az geroztik, eta azken 24 orduetan hamar.

Tolosan, berriz, N-1 errepidean dagoen gasolindegi bateko taberna eta jatetxea —ez gasolindegia— ixteko agindua eman dute udaltzainek, sukaldarietako batek positibo eman ostean. Han izan diren bezeroak lokalizatu nahian ari dira, PCR probak egiteko.


Summary: Bizkaiko azken ordezkaria irabazi du PP+C's-ek, EH Bilduren kaltetan. Igandeko kontaketan 103 boto gutxiago eman zizkioten PP-C's-ri. EAJk 31 legebiltzarkide izango ditu; EH Bilduk, 21; PSE-EEk, hamar; Elkarrekin Podemos-IUk eta PP+C's-ek, seina; eta Voxek, bat.

Gaur zenbatu dituzte Espainiako Estatutik kanpoko EAEko herritarren botoak, eta igandeko bozetan helegitea aurkeztutako mahaietako botoak ere bai. Igandeko hauteskundeetako emaitzen arabera, estua izan zen Bizkaiko 25. ordezkaria eskuratzeko lehia; EH Bildurentzat izan zen. Gaur, ordea, PP+C's koalizioak eskuratu du. Luis Gordillok (PP-C'-s) hartuko du aulki hori, Diana Urrearen (EH Bildu) kaltetan.

Gaur batzartu dira Arabako, Bizkaiko eta Gipuzkoako hauteskunde batzordeak, Espainiako Estatutik kanpo ailegatutako botoen botoak zenbatzeko. Estatutik kanpoko botoen zenbaketan, Bizkaian 309 izan dira EAJrentzat, 180 EH Bildurentzat, 158 PSE-EErentzat, 113 Elkarrekin Podemos-IUrentzat, 127 PP+C's-entzat, 40 Equorentzat eta 30 Voxentzat. Igandeko hiru hauteskunde mahaitan aldaketak izan dira: gaur baieztatu da PP-C's-i mahai batean 100 boto gutxiago eman zizkiotela eta beste batean hiru gutxiago, eta EH Bilduri beste batean hamar gehiago. Hala, EH Bilduk aulki bat galdu du Bizkaian, eta PP-Cs-wk bat irabazi.

Hori horrela, Eusko Legebiltzarrean 31 eserleku izango ditu EAJk (duela lau urte baino hiru gehiago), EH Bilduk 21 (+3), PSE-EEk 10 (+1), Elkarrekin Podemosek 6 (-5), PP-C's-k 6 (-3) eta Voxek 1 (+1). 38 emakumek eta 37 gizonek osatuko dute legebiltzarra.

EAJ-PSE gobernu koalizioak jarraituko duela badirudi ere, ezkerreko hiru indarrek 37 eserleku izango dituzte; gehiengo absoluturako baten faltan geratuko dira. Gaur, Idoia Mendia PSE-EEko idazkari nagusiak esan du jeltzaleen eta sozialisten arteko gobernu bat ez dela aukera bakarra. Datorren astelehenean bilduko dira bi alderdiak.


Summary: Mendiarentzat, koalizio gobernua ez da aukera bakarra. Astelehenean EAJrekin bildu aurretik, PSE-EEren idazkari nagusiak adierazi du «inportanteena gobernu sendo bat» eratzea dela.

Joan den igandean Eusko Legebiltzarrerako hauteskundeak egin zirenetik, EAJren eta PSE-EEren buruzagiek ez dute ezkutatu berriro ere aurreko legegintzaldian bi alderdiek egindako koalizio gobernua eratzea dela mahai gainean pisu handien duen alternatiba. Baina Idoia Mendiak gaur Radio Euskadin adierazi duenez, koalizioa ez da elkarlanean aritzeko formula bakarra. Beste aukera bat da, PSE-EEko idazkari nagusiaren esanetan, «egonkortasun parlamentarioa» edukitzeko akordio bat sinatzea. EAJko eta PSE-EEko buruzagiak astelehenean dira biltzekoak eta gobernagarritasunaz hitz egitekoak.

Mendiaren arabera, PSE-EEk ez du «aurreiritzirik» ez aukera batekin, ez bestearekin.«Sozialistok bi formulak adostu izan ditugu lehenago ere, eta biek funtzionatu dute ondo. Aurrena, ikuspegi bat eta lehentasun batzuk partekatu behar dituzte bi aldeek, eta formula gero etorriko da». Iruditzen zaio gaur egungo testuinguruan «gobernu sendo bat» osatzea dela «inportanteena». Asteleheneko bilerara «borondate irekiarekin» joango dira PSE-EEkoak.

Josu Erkoreka (EAJ) Eusko Jaurlaritzaren bozeramaileak lehengo asteartean adierazi zuenez, bi alderdietako sailburuek adostua dute berriro ere koalizio gobernua eratzea. Mendiak, baina, gogorarazi dio Erkorekari ezin duela «alderdien izenean» hitz egin, eta erabaki horiek hartzea «soilik» alderdiei dagokiela. «Gobernu kontseiluko sailburuek beren iritzia eduki dezakete, baina egoera honetan ez da kontuan hartzen».

Legebiltzarrean egongo diren alderdi guztiei mintzatu zaie PSE-EEren idazkari nagusia, eta esan die egungo egoera ekonomikoa eta soziala aintzat hartuta denei dagokiela «ahalegin bateratu bat» egitea, «gutxieneko adostasun batzuk» lortze aldera. Mendiaren hitzetan, adostasun horiek hiru zutarri eduki beharko lituzkete: herritarren osasuna bermatzea, zerbitzu publikoak «modernizatzea» eta enplegu gabeziari aurre egiteko «ekonomia berraktibatzea».

Ezkerreko hirukoari ezetz

Kanpainan zera esan zuen: atea ixten dio PSE-EEk, EH Bilduk eta EP Elkarrekin Podemosek «ezkerreko» hiruko gobernu bat osatzeari. EPkoak mezu hori plazaratzen ari dira, baina koalizio independentistak ere oso zail ikusten du. Mendiak gaur EH Bilduri mintzatuz esan duenez, alderdi batzuek, oraindik, «etxeko lanak egiteke dituzte». PSE-EEren idazkari nagusiarentzat, gobernu batek «gutxieneko oinarri etiko batzuk» eduki behar ditu. «Honek honela jarraitzen duen bitartean, zaila da ezkerreko koalizio bat osatzea».

Dena den, Espainiako Estatutik kanpoko euskal herritarren botoak zenbatu ditu gaur hauteskunde batzordeak, eta Bizkaiko azken ordezkaria PP+Ciudadanos koalizioak irabazi du. Beraz, azkenean sei legebiltzarkide edukiko ditu. Horrek esan nahi du EH Bilduk eserleku bat galdu duela, eta hirukoak, elkarrekin gobernatzea adostuz gero, ez lukeela gehiengo osoa edukiko ganberan. 38 jarleku behar dira horretarako, eta 37 dituzte: 21 EH Bilduk, hamar PSE-EEk, eta sei EPk.

Eta Gernikako Estatutuaren erreforma ere izan du hizpide Mendiak elkarrizketan. Esan du «egiteko» geratu zela aurreko legegintzaldian, eta, gobernuan egonez gero, PSE-EEren «konpromisoa» izango dela herritarrak «liskartuko» dituen edo «legez kanpokoa» izango den erabakirik ez hartzea.


Summary: Ardura eta lasaitasuna eskatu dute Tolosako, Zarauzko eta Getariako alkateek. Azken egunetan koronabirusaren agerraldiak izan dira herri horietan, baina udalerri «seguruak» direla azpimarratu dute alkateek. Jendea ez pilatzeko neurriak hartzeko eskatu dute.

Jomugan izan dira Zarautz, Getaria eta Tolosa (Gipuzkoa) azken egunotan, koronabirusaren agerraldiak herri horietan erasan baitu gehien. Edonola ere, Onda Vasca irratian egindako elkarrizketa batean, Xabier Txurruka Zarauzko alkateak, Olatz Peon Tolosakoak eta Getariako Haritz Alberdik eskatu dute «lasaitasunez» jokatzeko. Izan ere, Osakidetza PCR proba masiboak egiten ari da hiru herri horietan.

Txurrukak jakinarazi du Talaia Mendi kanpinean ez dela egon kutsatze fokurik, baina jakinarazi du oraindik ikusteko dagoela ea herriko hainbat positiboren atzean kutsatze komunitariorik egon ote den. Besteak beste, kurtso amaierarekin lotutako ospakizunekin zerikusia ote duen aztertzen ari dira orain. Horrez gainera, Txurrukak nabarmendu du litekeena dela positiboetako batzuk gazteak izatea, eta beste herriren batean kutsatu ahal izan direla. Horregatik, jende pilaketak egon diren tokietan izandakoei PCR probak egiteko eskatu die.

Bestalde, Tolosan 300 test egin zituzten atzo, eta bakarrak eman du positibo azken orduetan. Edonola ere, Ordiziako (Gipuzkoa) fokuaren ondorioz kutsatutakoak 20 dira dagoeneko. Horregatik, Peonek ohartarazi du «oso garrantzitsua» dela testak egiten segitzea «ziurtatzeko gaixotasuna ez dela hedatzen ari ».

Getarian, berriz, 1.200 proba egin dira dagoeneko, eta bakarrak eman zuen atzo positibo: «Getaria herri segurua da, eta segurtasun neurriak hartu ditu», azpimarratu du alkateak.

Urduritasuna, nabarmen

Halere, hiru alkateek aitortu dute «urduritasuna» agerikoa dela herrian. «Maskararen derrigorrezko erabilera indarrean jarri arte apenas jartzen zuen inork», azaldu du Txurrukak, baina neurri berriak ere iragarri dituzte: tabernetako edukiera %50 izango da: «Ostalariek ongi hartu dute. Kritikoak dira egoerarekin, baina hobe hori, guztiok ordaina izan baino». Herritarrei eta ingurukoei Zarautzez «gozatzeko» deia ere egin die, «beharrezko neurriak hartuta».

Peonek eta Alberdik ere eskatu dute lasaitasuna, baina «ardura konpartitu eta beharrezko batekin».


Summary: Carlos Canovas argazkilariak jasoko du Vianako Printzea saria. Berri Txarrak musika taldea eta Jaime Ignacio Del Burgo legelari eta politikaria ziren gainerako bi hautagaiak.

Carlos Canovas (Hellin, Espainia, 1951) argazkilariak jasoko du 2020. urteko Kulturaren Vianako Printzea saria. Iruñeko Ateneoak aurkeztu zuen Canovasen hautagaitza, argudiatuta haren ibilbideak «profesional onartu eta miretsia» bihurtu duela, eta Nafarroako eta Espainiako museo eta arte zentroetan erakutsi dituela bere lanak. Hain zuzen ere, Rebeca Esnaola Nafarroako Gobernuko Kultura eta Kirol kontseilariak hori bera nabarmendu du gaur eguerdian egindako agerraldian.

Canovas Hellinen, Albaceten jaio zen, baina haurra zela lekualdatu zen Iruñera. 1970ean egin zuen bere lehenengo dokumental zinematografikoa, baina 1972tik aurrera argazkilaritzari eman zion lehentasuna.

Nafarroako Gobernuak foru dekretu baten bidez berretsiko du orain erabakia, baina saria noiz emango dioten ez dute zehaztu oraindik.

Hainbat eragilek Berri Txarrak-en hautagaitza sustatzeko kanpaina egin dute azken egunetan, baina Lekunberriko taldea saririk gabe geratu da.

Aurten, lehen aldiz, Talentu Artistikoaren Sustapenerako saria ere banatuko du Nafarroako Gobernuak. Lehen aldi honetan, saria Ivan Carmona musikarientzat izango da. Biolontxelo eta kontrabaxu jotzailea da, eta Suakai enpresaren sortzailea.


Summary: Koronabirusaren biktimak omentzeko lorategi bat sortuko dute Nafarroako Ospitale Gunean. Irailean ekitaldi instituzional bat egingo dute koronabirusak eragindako biktimak omentzeko. Lorategiaz harago, webgune batean bildu asmo dituzte birusaren inguruko testigantzak. Nafarroako bertze herri batzuetan ere birusaren biktimak omentzeko proiektuak sustatuko ditu gobernuak.

Koronabirusaren ondorioak pairatu dituztenak oroitzeko lorategi bat sortuko du Nafarroako Gobernuak. Lorategiaren bidez, birusaren ondorioak pairatu dituztenak oroituko dituzte, bai senitarteko bat galdu dutenak eta bai koronabirusak bere bizitzetan eragina izan duen herritarrak ere. Hiru dimentsio nagusi izango ditu lorategiak: galdutakoa, ikasitakoa eta eskertutakoa. Nafarroako Ospitale Gunean ezarriko dute.

Hildakoen senitartekoei dolua egiten laguntzea du asmo lorategiak, baina, asmo horrez gaindi, krisiak dirauen bitartean gizarteari zutik eusten dioten sektoreei eskerrak eman, eta krisiaren ondorioz ikasitakoa ere azaleratu nahi du lorategiak. Nafarroako Gobernuarena da proiektua, baina herritar talde bat izan da sustatzailea. Herritarren parte hartzea bultzatu asmo duen proiektua da, eta, hala, behin irekita, lorategira bertaratzen direnek beren alea paratzen ahalko dute, beren testigantzak idatziz edota loreak landatuz.

Biktimak oroitzeko ekitaldi instituzionala egingo du irailean Nafarroako Gobernuak, eta orduan aurkeztu asmo du lorategia. Ekitaldian parte hartuko dute bai herritarrek eta bai Maria Txibite Nafarroako lehendakariak, Unai Hualde Nafarroako Parlamentuko presidenteak eta Juan Carlos Castillo Nafarroako Udal eta Kontzejuen Federazioko presidenteak ere.

«Proiektua espazio fisikotik eta ekitaldi instituzionaletik harago doa. Horregatik lan egingo dugu ahalik eta gehiena zabaltzeko, krisiak lagundu dezan gizarte justuago, demokratikoagoa egiten», nabarmendu du Mikel Baztan proiektuaren sustatzaileak. Izan ere, lorategiaz gaindi, webgune batean bildu asmo dituzte koronabirusaren inguruko testigantzak eta datua,k eta herrietara ere zabaldu nahi dute proiektua. Hala, irailetik aitzinera proiektuaren asmoekin bat egiten duten herriek ere beren lorategi propioa egitera bultzatuko dituzte. Horrez gain, Ana Ollo Herritarrekiko Harremanetarako kontseilariak nabarmendu du memoria lantzeko bertzelako ekintzak egitea ere aurreikusi dutela.

Lorategia ospitalean jartzearen sinbolismoa nabarmendu du Santos Indurain Nafarroako Osasun kontseilariak:«Lorategiak erranahi sakona du. Ospitalean koronabirusak eragindako min handia ikusten da. Gizartean zauri sakonak eragin ditu birusak, eta, oraindik ere, hori ixtea dagokigu. Gizarteak izandako doluak ixtea dagokigu; zauriak itxi nahi ditugu oroimenaren bidez».


Summary: Abstenitutako bostetik batek COVID-19aren eraginez ez zuen eman botoa. Jaurlaritzak eginiko inkesta batean galdekatutakoen %83k esan dute hauteskunde kanpaina hasi aurretik erabakia zutela botoa nori eman.

Eusko Jaurlaritzako Prospekzio Soziologikoen Kabineteak hauteskundeen osteko inkesta bat argitaratu du gaur. Horren arabera, hauteskundeekiko interes «handia» edo «nahikoa» izan dutenak %53 dira: Espainiako Gorteetarako azaroko hauteskundeetan baino zortzi puntu gutxiago eta erakunde horietarako apirileko bozetan ere baino 26 puntu gutxiago —inkestak ez du galdetu udal eta foru hauteskundeez—. Gainera, galdekatutakoen %83k esan dute hauteskunde kanpaina hasi aurretik erabakia zutela botoa nori eman.

Botoa eman ez zutenei dagokienez, bostetik batek atzera egingo lukete, eta orain botoa ematera joango lirateke. Horrez gain, parte hartu ez zutenen artean %23k erantzun dute politikariekin desengainua dutela, eta %20k koronabirusarengatik geratu zirela etxean.

Emaitzekin pozik daude, oro har: %19k uste dute emaitza «oso positiboa» izan dela, eta %53k «gehienbat positiboa» dela. Izan ere, inkestari erantzun diotenen %96 konforme daude emandako botoarekin.

Elkarrizketak astelehenean eta asteartean egin zituzten, 886 guztira: 193 Araban, 400 Bizkaian eta 293 Gipuzkoan.


Summary: Azkuna zentroko mediateka berrantolatua aurkeztu dute. Mailegu zerbitzu tradizionalaz gain, bestelako zerbitzuak ere emateko egokitu dituzte eraikinaren hiru solairuak, eta areto berri batzuk sortu dituzte horretarako. «Liburutegi garaikidea» sortzea dute helburu, eta astelehenean hasiko da martxan

Zerbitzu tradizionalak eskaintzen zituen liburutegi bat zen orain arte, eta liburutegi garaikide bat izango da aurrerantzean Bilboko Azkuna zentroko mediateka. Esaldi horrekin laburbildu dute eraikinaren transformazio prozesua zentroko eta mediatekako arduradunek. Hamar urte beteko ditu aurten espazioak martxan, eta milioi erdi pertsona baino gehiago jasotzen ditu urtean. Hain zuzen ere, erabiltzaile horien joerak eta ohiturak aztertzen eman dituzte azken bi urteak, eta, neurri handi batean, behaketa horri erantzuteko egin dituzte moldaketak. Nortasun propio bat eman diote eraikinak dituen hiru solairuetako bakoitzari, gaika berrantolatu dituzte materialak, eta hainbat gune berri ere sortu dituzte: ikus-entzunezkoentzako proiekzio gela txiki bat, eta erakusketa gune bat, kasurako.

Solairuz solairu, zaratatik isiltasunera

Solairuz solairu egin du eraikinaren deskribapena Alasne Martin mediatekako zuzendariak, eta zarata maila bat zehaztu dio haietako bakoitzari. Zaratatik hasi, eta pixkanaka isiltasunerantz joango da eraikina, haren hitzetan.

Zehaztu duenez, bisitari guztiei harrera egingo dien lehen solairua izango da zaratatsuena. Han egongo da erabiltzaileak gidatuko dituen informazio gunea, eta baita ume eta gazteentzako literaturari eskainitako espazioa ere. Bigarren solairua, «xuxurlen solairua» izango dela zehaztu du arduradunak, eta bertan kokatuko dira mahai jokoentzako eta bideo jokoentzako gunea, ikus-entzunezkoentzako aretoa, zein komikiei eskainitako espazioa, besteak beste. Hirugarren solairua izango da isiltasunarena. Bertan, literaturari eskainitako apalak egongo dira, eta baita ikasteko mahaien multzorik handiena ere.

Martinek zehaztu duenez, lehen ematen ziren zerbitzuak ez dira desagertuko, moldatu baizik. «Ohiko zerbitzu tradiziozkoak mantendu egingo dira, eta hirugarren solairua egongo da horretarako, baina lehenengo solairuan eta bigarren solairuan bestelako liburutegi bat izango da». Liburuen maileguez gainera, hitzaldiak, bilkurak, film proiekzioak eta zuzeneko emanaldiak antolatzeko aukera ere egongo dela iragarri du mediatekako arduradunak, eta ekintza programa hori Azkuna zentroak bultzatutako egitasmoekin eta bateko zein besteko elkarteekin osatzeko asmoa dute.

Mediatekaren misioa «Gizartea kulturarekin konektatzea» da Azkuna zentroaren misioa, Fernando Perez zentroko zuzendariaren hitzetan, eta, azaldu duenez, Mediateka da horretarako daukan «zutabe nagusietako bat». Horregatik, haren ustez, mediatekatik harago helduko da eraldaketaren eragina ere. «Proiektu honek esan nahi du espazio bat eraldatzea, eta, Azkuna zentrorako ez ezik, Bilborako ere erreferentziazkoa den zentro bat XXI. mendeko liburutegi bihurtzea».

Erabiltzaileen joerak aztertzeaz gainera, proiektuari buruzko iritzi truke bat ere abiatu dute arduradunek mediatekako langile guztiekin, eta kulturgintzaren inguruko eta liburutegien sektoreko 40 profesional inguru bildu dituen iritzi trukerako prozesu bat ere izan dute martxan bi urtez. Prozesu horren guztiaren emaitza da eraikinaren eraldaketa, eta egindako lanarekin «oso pozik» geratu direla jakinarazi dute arduradunek.

Proiektua azaltzeko bideo bat ere zabaldu dute aurkezpenean. Gazteleraz soilik mintzo dira Perez eta Martin, eta euskaraz datoz azpitituluak. Arduradunek onartu dute, bideoak ez duela hizkuntza aniztasuna behar lukeen bezala errespetatzen, eta kontuan izango dutela esan dute.

Irekiera partziala

Astelehenean irekiko ditu ateak gune berrituak, baina ez erabat oraindik. Izan ere, koronabirusaren ondorioz, urratsez urrats doa Azkuna zentroa lehengo martxa berreskuratzen, eta berdin gertatzen da mediatekaren kasuan ere. Hemendik gutxira ikusi nahi lukete arduradunek osorik zabalik, baina ez dute datarik zehaztu. Bisita gidatuak antolatuko dituzte, halere, proiektuaren nondik norakoak ezagutu nahi dituztenentzat.


Summary: Mendillorri BHIko ikasleek EuskalGeo jokoa argitaratu dute. Jokoa Euskal Herriko udalerrien kokapenari buruzkoa da, eta jokatzeko hiru modu ditu.

Mendillorri Apps-ek —Mendillorri BHIko ikasleek sortutako Android aplikazioak— EuskalGeo jokoa argitaratu berri du. Iruñeko Mendillorri BHIko ikasleek garatu dute, eta haiek aurretik sortutako Navargeo jokoan oinarritu dira. Izan ere, Navargeo Nafarroako geografia jokoa da, eta hango mugak hedatuta sortu dute EuskalGeo.

Aplikazio berri honen helburua da Euskal Herriko udalerriak leku egokian kokatzea, eta jokatzeko hiru modu ditu: abiadura, ezagutza eta kokapen moduak.

Abiadura moduak minutu batean ahalik eta puntu gehiena lortzea du helburu, eta, horretarako, jokoan agertzen diren herriak ahalik eta zehaztasunik handienarekin kokatu behar dira. Ezagutza moduan, 30 kilometroren tartearekin asmatu behar da herriak non dauden kokatuta, eta, denbora mugaturik ez dagoen arren, gehienez hiru huts egin daitezke. Kokapen moduan, ordea, zortzi segundoan asmatu behar da mapan agertzen den puntua zein den.

EuskalGeo jokoa, kokapen moduan.

Mendillorri BHIko ikasleek orain arte gai desberdinetako beste 25 aplikazio sortu dituzte. Horien artean daude, esate baterako, eguneroko planifikazioa egiteko aplikazioa, biologia eta geologia ikasteko jokoa, bai eta zeliakoentzat den aplikazioa ere.


Summary: Sei hautagai lehiatuko dira EAEko Auzitegi Nagusiko presidente izateko. Biurrun behin-behineko buruaz gain, Maria Mercedes Guerrero, Edorta Josu Etxarandio, Antonio Garcia, Ignacio Subijana eta Luis Angel Garrido dira hautagaiak.

Espainiako Botere Judizialaren Kontseilu Nagusiak jakinarazi duenez, sei dira Euskal Autonomia Erkidegoko Auzitegi Nagusiko presidente izateko hautagaiak. Juan Luis Ibarrak erretiroa hartu zuen joan den ekainaren 21ean, eta, behin-behinean, Garbiñe Biurrun ari da hura ordezkatzen. Biurrun bera da posturako hautagaietako bat, eta beste bostak Maria Mercedes Guerrero, Edorta Josu Etxarandio, Antonio Garcia, Ignacio Subijana eta Luis Angel Garrido dira.

Ibarra ordezkatzeko prozedura atzeratu egin zen alarma egoerak eragindako geldialdiarengatik, eta horrek ekarri zuen epe administratiboak bertan behera geratzea. Hautagaiek curriculumak aurkeztu beharko dituzte. Gainera, proiektu bat osatu beharko dute, eta hori Espainiako Botere Judizialaren Kontseilu Nagusiaren aurrean defendatu beharko dute. Erakunde horrek izango du azken hitza,.

Hautagaiei dagokienez, EAEko Auzitegi Nagusiko presidentetza behin-behinean hartu aurretik, azkeneko 11 urteotan auzitegi bereko gizarte arloko presidentea izan da Biurrun. Guerrero Arabako Probintzia Auzitegiko presidentea da; Etxarandio magistratua da Nafarroako Probintzia Auzitegian; Garcia epailea da EAEko Auzitegi Nagusiko arlo zibileko eta zigor arloko aretoan; Subijana presidentea da Gipuzkoako Probintzia Auzitegian; eta Garrido EAEko administrazioarekiko auzien aretoko presidentea da.


Summary: Willem Dafoe aktorea, Donostiako 68. Zinemaldiaren karteleko irudian. Kartel ofizialak aurkeztu ditu jaialdiak, eta aktore estatubatuarra da aurtengo ikur nagusia. Donostiako Patio estudioak diseinatu ditu kartel guztiak, lorategiaren ideia oinarritzat hartuta.

Willem Dafoe (Appleton, Wisconsin, AEB, 1955) aktore estatubatuarra ageri da Donostiako 68. Zinemaldiko karteleko irudian. 2018an, kartelen diseinuan kontzeptu aldaketa bat jarri zuen martxan jaialdiak, eta aktore ezagunak izan dira ordutik festibalaren aldi bakoitzeko irudi nagusia. Isabelle Huppert aktorea izan zen 66. ediziokoa, eta Penelope Cruz iazkoa. Aurten, berriz, Dafoe aukeratu du jaialdiak, eta Donostiako Patio estudioak egin du kartela, Martin Schoeller argazkilariaren irudi bat oinarritzat hartuta. «Ohorea da Zinemaldiarentzat munduko aktorerik onenetako batek, zeinarekin urte askoan begikotasunezko harremana izan dugun, Donostiako 68. Zinemaldiaren irudia izatea onartu izana», adierazi du Jose Luis Rebordinos jaialdiko zuzendariak, kartelak aurkezteko Donostiako Tabakaleran egindako agerraldian. Ruth Perez de Anucita jaialdiko zuzendaritza batzordeko kidearekin batera egin du aurkezpena Rebordinosek, instituzio publikoetako eta jaialdiaren babesle diren erakundeetako ordezkariak bertan zirela.

Ibilbide luzea du Dafoek zinemagintzan, eta hainbatetan jaso du aitortza bere aktore lanarengatik. Lau aldiz izendatu dute Oscar saria irabazteko, eta hirutan Urrezko Globoa lortzeko. Besteak beste, honako zinemagile hauekin lan egin du: Michael Cimino, Martin Scorsese, Oliver Stone, John Waters, Paul Schrader, David Lynch, Alan Parker, Abel Ferrara, Lars Von Trier, Wes Anderson, Sam Raimi, Sean Baker eta Robert Eggers.

Donostiako Zinemaldiarekin, halaber, aspalditik du harremana. 1988an izan zen lehen aldiz jaialdian, The Last Temptation of Christ (Kristoren azken tentazioa, Martin Scorsese) aurkezteko. 1997an, berriro egon zen festibalean, Victory (Mark Peploe) filmarekin, Sail Ofizialean lehiatu zena. Eta 2005ean, Zinemaldiko ohorezko saririk garrantzitsuena jasotzera itzuli zen Donostiara. Izan ere, bere ibilbidearen aitortza gisa, Donostia saria eman zion jaialdiak. Saria emateko ekitaldian Before it Had a Name (Giada Colagrande) filma proiektatu zen. Orain arteko azken bisita 2014an izan zen, Abel Ferrara zuzendariaren Pasolini filmarekin (Perlak). Jaialdiko arduradunek oraindik ez dakite aurten aktorea Donostian egon ahal izango den, film bat grabatzen arituko baita jaialdiaren egunetan —irailaren 18tik 26ra bitarte egingo dute aurten—, eta, gainera, pandemiak eragindako egoeran, festibalera zein gonbidatu iritsi ahal izango diren ez baita ziurra gaur-gaurkoz.

Orain artean Zinemaldiak jakinarazi dituen aurtengo filmen artean dago Woddy Allenen Rifkin’s Festival, Donostian filmatutakoa; Sail Ofizialari hasiera emango dio, lehiaz kanpo. Donostia saria Viggo Mortensen aktore eta zuzendari estatubatuarrari emango diotela ere iragarri dute —ekitaldi horretan Falling filma proiektutako dute, Mortensenek zuzendari gisa ondutako lehena—. Halaber, Urrezko Maskorra irabazteko lehian arituko diren sei filmeren berri ere eman zuen jaialdiak orain aste batzuk: In the Dusk (Sharunas Bartas), Asa Ga Kuru / True Mothers (Naomi Kawase), Dasatskisi / Beginning (Dea Kulumbegashvili), Été 85 / Summer of 85 (François Ozon), Nakuko wa ineega / Any Crybabies Around? (Takuma Sato) eta Druk / Another Round (Thomas Vinterberg). Datozen asteetan, pixkanaka joango da jaialdia egitaraua osatuko duten gainerako filmen berri emanez. Lan horien zuzendariak nahiz lantaldeko kideak Donostian egon ahal izango diren, baina, ezin da jakin oraingoz.

Lorategi bat

Aurtengo zinemaldiko kartelak diseinatzeko, gaztelaniazko esaldi batekin (huele a cine) hitz jokoa egin du Patio estudioak, eta lorategiaren ideia baliatu du guztiei «nortasun partekatu bat» emateko. Motibo organikoak eta begetalak nahiz kolorea dira nagusi irudietan, eta hala definitu dute estudioko kideek irudi sorta: «Lorategi handi bat bezalakoa [da], non era guztietako loreak, sentipenak eta usainak aurkitu ditzakezun; oso lorategi bizia, lore handiekin, film handiekin, baina baita handi bilaka daitezkeen film txikiekin ere».

Ernst Lubitschi eskainitako atzera begirako saileko kartela ere diseinatu zuen estudio horrek 2006an, 54. edizioan.


Summary: Athleticek 570,3 milioi euroko aberastasuna sortu du 2018-2019ko denboraldian Hego Euskal Herrian. Gaur aurkeztu dute Athleticen eragin sozioekonomikoa aztertzen duen txostena San Mamesen. Hegoaldeko aberastasunaren %0,58 sortu du 2018-2019ko denboraldian.

Athleticen 2018-2019ko denboraldia aztertu du PwC (PricewaterhouseCoopers) aholkularitza enpresak. Taldeak 570,3 milioi euroko jarduera ekonomikoa –barne produktu gordinaren %0,58– eragin zuen Hego Euskal Herrian. Bizkaiari dagokionez, 465,9 milioi euro izan da ekoizpena –Bizkaiko BPGaren %1,2–, eta horrek 2.821 lanpostu ekarri ditu probintzian, eta 3.711 Hegoaldean.

Zuzendaritzaren iritziz, taldearen gaitasun ekonomikoa aztertzeko txostena «gardentasunaren»erakusle da. Aitor Elizegi presidenteak adierazi du txostena berritzea «garrantzitsua» dela: «Pandemia baino lehenago ere, taldearen argazki orokorra zein zen jakin behar genuen. Horregatik, garrantzitsua da argazkia gaurkotzea momentuko egoera sozioekonomikoarekin batera ulertzeko».

Pricewaterhouse Coopers enpresak eta taldearen zuzendaritzak azaldu dute ez dela «norgehiagoka ibiltzeko lasterketa bat», baina Athletic Hegoaldeko ekonomiaren «eragile nagusietako bat» dela. «Ez dago BPGaren %1 horretara iristen diren enpresa asko», gehitu du ikerketa egin duen enpresako Jordi Estevek.

Txostenaren arabera, zuzendaritzan daudenen %23,5 dira emakumeak. Taldeei dagokienez, emakumezkoen hiru talde berri sortu dituzte 2016tik 2020ra bitartean. Lehenengo urtean bi talde zituzten; aurtengo denboraldia, aldiz, bost talderekin hasi dute.

Agur Europari

Atzoko partidaren ondorioz, Athleticek ezin izango du Europan jokatu, eta Elizegik aitortu du aukera horrek «zirkunstantzia berezi batzuk» eskain zitzakeela. Partida zalerik gabe jokatu izanak eragina izan duela uste dute: «Agian gaur Europan egongo ginateke atzo estadioa zalez beteta egon izan balitz».


Summary: Iglesiasen eskultura asteartean eramango dute Santa Klara uhartera. Helikopteroz 45 joan-etorri inguru egingo dituzte pieza hori itsasargira eramateko. Horrez gain, helikoptero istripu batean hil zen pilotu donostiarra oroituko dute.

Cristina Iglesias artistaren (Donostia, 1956) brontzezko obra asteartean garraiatuko dute helikopteroz Donostiako Santa Klara uhartera. Pieza zatika eramango dute uhartera, eta, horretarako, 45 bidaia inguru egin beharko dituzte. Obra uharteko itsasargi barruan kokatuko da, eta itsas hondoa irudikatuko duen brontzezko ontzi handi bat izango du oinarri.

Helikoptero batek Donostiako Pasealeku Berritik uhartera eramango ditu obraren zatiak. Lanak 06:30ean hasiko dira, eta, iragarritakoaren arabera, sei orduz zirkulazioa moztuko dute Jorge Oteizaren eskulturaren ondoko aparkalekutik Carlos Blasco Imaz plazaraino —Aquariumaren gainean dagoen plaza—.

Eneko Goia Donostiako alkatea eta Cristina Iglesias eskultorea egongo dira piezak nola garraiatzen dituzten ikusten. Halaber, egun hori erabiliko dute uztailaren 6an La Vansa i Fornols herrian (Lleida, Katalunia) helikoptero istripu batean hildako pilotu donostiarra oroitzeko. Izan ere, pilotuak garraiatu behar zuen helikopteroz Santa Klara uhartera artista donostiarraren eskultura.

Zati guztiak uhartera eramandakoan hasiko da lanaren azken fasea: obraren instalazioa itsasargiaren barruan.


Summary: Epaitegiak amaitutzat jo ditu Araluce enpresako 135 langileren kontratuak. Bilboko epaitegi batek «arrazoi ekonomikoa» ikusi du Araluceren itxieraran. ELAk helegitea jarriko dio epaiari.

Igorreko (Bizkaia) Araluce enpresaren prozesuan «arrazoi ekonomikoa» ikusi du justiziak, urteetan metatutako galera ekonomikoak tarteko, eta amaitutzat jo ditu Batz kooperatibaren adar Araluceko 135 langileren kontratuak. ELAk epai horri helegitea jarriko dio; sindikatuak nabarmendu du epaiak argi utzi duela Aralucek eta Batzek enpresa talde bakarra osatzen dutela.