Summary: Hiriburuetan ere EAJ nagusi, eta EH Bildu gora nabarmen. Arabako, Bizkaiko eta Gipuzkoako hiriburuek emaitza orokorrak berretsi dituzte. Elkarrekin Podemosek eta PP+Csek kolpe handia hartu dute hiruretan. Barrutiz barruti eta atalez atal, berdea da nagusi.

Atzoko Eusko Legebiltzarreko hauteskundeen emaitzek aldaketa esanguratsu batzuk izan dituzte duela lau urtekoen aldean. Horren lekuko dira Arabako, Bizkaiko eta Gipuzkoako hiriburuetan izandako boto mugimenduak. BERRIAren webgune bereziak aukera ematen du emaitzei herriz herri eta atalez atal erreparatzeko, eta horiek agerian utzi dute, besteak beste, PPk Gasteizen izandako beherakada, hiriko barruti gehienetako nagusitasuna galduta. Ordizian (Gipuzkoa), berriz, EH Bilduk EAJ gainditu du. Koalizio abertzaleak nabarmen egin du gora Bizkaiko ezkerraldean eta Zaldibarko zabortegiaren (Gipuzkoa) inguruko herrietan. Kontrara, Voxek botoen %10 baino gehiago eskuratu ditu Gasteizko eta Bilboko Guardia Zibilaren kuartelak kokatuta dauden lekuetan, baita kopuru horietara gerturatu ere Getxoko portuko lehen lerroan; han, PP da nagusi.

Gasteiz

Arabako hiriburua izan da aldaketa nabarmenenak dituzten hirietako bat, duela lau urteko hauteskundeekin konparatuta. EAJk 2016an lortutako boto gehientsuenak mantentzea lortu du (-1.254), eta lau puntu egin du gora, botoen %29,4 lortuta. Halere, datu orokorretan gertatu bezala, EH Bildu izan da gorakada argi bat izan duen alderdi bakarra. Ia 2.600 hautesle gehiagok egin dute koalizio abertzalearen alde, eta, laugarren indar izn ondotik, bigarren postura igaro da, botoen %22,2rekin. PSEk ere gora, ehunekoei dagokienez behintzat (boto bat gutxiago izan dute), botoen %17,8 eskuratuta. Sozialistak hiriko bosgarren alderdia izan ziren botoetan duela lau urte, eta hirugarrena aurten. Horiek euren emaitzak hobetu dituzten alderdiak dira, baina bada kontrako joera izan duenik. Elkarrekin Podemosek ezkerreko indarren artean lortutako nagusitasuna galdu du hirian, bidean %3,8 puntu eta ia 11.000 boto galduta. Halere, atzoko galtzaile nagusia PP+Cs izan zen. 2016ko 27,405 botoetatik, atzoko 11.850etara igaro da: 10,5 puntuko galera. Boto horietako ugari baliteke Voxera joan izana. Eskuin muturreko alderdiak Gasteizen eskuratu ditu Eusko Legebiltzarreko eserlekua eman dioten botoen gehiengoa: 3.822 (%4,2). Guardia Zibilaren kuartela dagoen eremuan, Sansomendi kalean, %11,2ra iritsi dira.

Barrutiz barrutiko emaitzak erakusten dituzten mapei begiratuz gero, PPren beherakada agerian geratzen da. Barruti gehienetan garaipena lortzetik bakar batean irabaztera igaro da: San Kristobal auzoko bigarrenean, Ajuriaenearen inguruetan. Gainera, han 2016an lortutako gehiengo osoa ere galdu du, %16,5eko jaitsierarekin. Popularren esku zeuden barruti horietako gehienak EAJren eskuetara igaro dira, eta beste gutxi batzuk PSEra —duela lau urte bi alderdiak pareko zeuden auzoetan, esaterako, Zaramagan—. 2016ko mapan hiriaren kanpoaldean ageri ziren kolore moreak ere desagertu dira. Elkarrekin Podemosek Salburu eta Zabalgana auzoetan jasotako kolpeak nabarmenak dira, hainbat barrutitan %14tik gorako jaitsierak izan baitituzte. EH Bildu izan da eroriko horren onuradun nagusia. Abertzaleek bederatzi ataletan lortu zuten garaipena 2016an. Atzo, aldiz, 30etan. Aipatutako Salburu eta Zabalgana auzoetan ez ezik, Alde Zaharreko hainbat ataletan ere duela lau urteko nagusitasuna berretsi dute.

2020ko Legebiltzarrerako hauteskundeak Gasteizen:

2016ko Eusko Legebiltzarrerako hauteskundeak Gasteizen:

Bilbo

Bizkaiko hiriburuan nagusitasunez irabazi ditu bozak EAJk. Jeltzaleek, ordea, ez dute lortu duela lau urteko emaitzak apenas hobetzerik. Botoen %42,6 (+%0,6) eskuratu dute, baina 13.700 boto galduta. Gasteizen bezala, gorakada nabarmenena EH Bildurena izan da: 2.500 hautesle gehiagok egin dute koalizio subiranistaren aldeko hautua, eta botoen %18,4 (+%5,4) eskuratu dute. Ezkerreko alderdien artean bozkatuena izan da, Elkarrekin Podemosi aurre hartuta. Azken horiek, hiriko bosgarren alderdi bozkatuena bilakatu dira, 5,3 puntu erori eta ia 12.000 boto galdu ostean. PSEk ere pasa du. Sozialistak bosgarren alderdia izatetik hirugarrena izatera igaro dira, 2,1 puntuko igoerari esker. Bilboko galtzaile handiena, berriz, PP+Cs izan da, boto kopuruari dagokionez behintzat. Popularrek 14.000 galdu dituzte, %6,5eko jaitsiera. Beraz, ezin esan duela lau urte PP bozkatu zutenen zati handi batek hatu duenik Voxerako bidea. Eskuin muturrak 3.425 boto eskuratu ditu Bilbon, botoen %2,62. Bada, ordea, botoen %10a eskuratu duen atal bat, Salveko Guardia Zibilaren kuartela dagoen lekuan.

Mapa ia monokromatikoa da Bilbokoa, atal bakoitzean irabazi duen alderdiari erreferentzia egiten badiogu. EAJk duela lau urteko nagusitasunari eutsi dio ia auzo denetan. Badu, ordea, duela lau urtekoak baino kolore apur bat gehiago. EH Bilduk duela lau urte garaipena lortutako Alde Zaharreko sei ataletan garaile atera da berriz ere, eta nagusitasun hori zabaldu du beste zazpi ataletara ere, tartean, San Frantzisko auzora. Berdea ez den kolore bakarra Txurdianaga eta Otxarkoaga auzoetan ageri da. Hango lau ataletan garaipena eskuratu du PSEk, EAJren kaltetan.

2020ko Eusko Legebiltzarrerako hauteskundeak Bilbon:

2016ko Eusko Legebiltzarrerako hauteskundeak Bilbon:

Donostia

EAJk 4,5 puntu egin du gora Gipuzkoako hiriburuan, botoen %37,2 eskuratuta, eta emaitza orokorretan agerian geratu den igoera han ere berretsiz. Duela lau urte EH Bilduk bigarren indarra izatea lortu zuen hiriburu bakarra izan zen Donostia, eta atzokoan ere hala mantendu zen. Gainera, botoen %24,5 eskuratuta egin zuen, 2016an baino 4,8 puntu gehiago. Horrez gain, boto kopuruan gora egin duen (+1.357) indar politiko bakarra izan da. PP izan zen duela lau urte hirugarren alderdi bozkatuena, Ciudadanosek bat izanak, ordea, ez dio balio izan erorikoa ekiditeko. 5.600 boto baino gehiago galdu dituzte, eta bost puntu. Elkarrekin Podemosek ere botoen erdia inguru galdu du Donostian, eta PSEren atzetik geratu dira. Izan ere, sozialistek azken hauteskundeetako boto kopurua mantentzea lortu dute ia (-156), eta bosgarren indarra izatetik hirugarren postura igaro dira. Donostia izan da, gainera, Voxek babes txikiena lortu duen hiriburua. Botoen %2,22 eskuratu du, kopuru hori bikoiztu egiten den arren Intxaurrondoko Guardia Zibilaren kuartela kokatuta dagoen lekuan.

Donostian ere berdea da nagusi, baino 2016an baino kolore aldaketa gehiagorekin. Elkarrekin Podemosek galdu egin du Intxaurrondo auzoan garaipena eskuratu zuten hiru ataletan. Gainera, hiruretan zuzenean laugarren postura erorita egin du. EH Bilduk Egia inguruko hainbat ataletan EAJ lehen postutik ateratzea ere lortu du, baita PSE Bidabietako atal batetik ere.

2020ko Eusko Legebiltzarrerako hauteskundeak Donostian:

2016ko Eusko Legebiltzarrerako hauteskundeak Donostian:

Getxo

Bilboren eta Barakaldoren atzetik, Bizkaiko hiri populatuena da Getxo. EAJk nagusitasunez irabazi ditu han bozak eta duela lau urte lortu ezin izan zuen zerbait egin du. Portuko lehen lerroko ataletako batean garaipena eskuratu dute jeltzaleek, PP+Cs koalizioaren kaltetan. Izan ere, 2016an itsasora ematen duen lehen lerro horretan popularrek eskuratu zuten garaipena atal guztietan, eta oraindik ere alderdi bozkatuena da bertako bizilagun Carlos Iturgaitzena. Getxo izan da, gainera, Voxek Arabatik kanpo emaitza onenak lortu dituen hiria. Eskuin muturrak %3ko langa pasatu du han: 1.115 boto (%3,2). Izan ere, Santiago Abascalek zuzendutako alderdia hirugarren bozkatuena izan da gutxienez sei ataletan, denak portuko lehen lerroan kokatuak. Botoen %5etik gora eskuratu ditu horietan, batean botoen %9,8ra ere iritsita.

Hiriko gainerako ataletan, EAJren berde iluna ageri da indar nagusi bezala. Gainerako alderdien emaitzetan ere alde nabarmenak daude: EH Bildu eta PSE gora, eta PP behera. Duela lau urteko emaitzekin alderatuz gero, aldaketa esanguratsuena EH Bilduren igoera izan da. Bigarren indar bozkatuena izan dira subiranistak, berriz ere PP+Cs-ren kalterako. EH Bilduk botoen %17,3 (+3,6) eskuratu du, koalizio espainolistak baino 0,3 puntu gehiago. Azken horiek 6,5 puntuko jaitsiera izan dute. PSEk botoen %10.3 (+%2,1) eskuratu du, eta Elkarrekin Podemosek %6 (-%4,8).

2020ko Eusko Legebiltzarrerako hauteskundeak Getxon:

Ordizia

Aurreko astean herrian atzeman zen COVID-19 agerraldiak eta Eusko Jaurlaritzak bozei begira hartutako erabakiek eztabaidaren erdian kokatu dute Ordizia (Gipuzkoa), batez ere, guzti horrek parte hartzean izan zezakeen eraginagatik. Abstentzioa, ordea, %44,1ekoa (+9,2) izan da han, batez bestekoa baino txikiagoa. Mapari erreparatuz gero, EH Bildu ordezkatzen duen berde argia da antzematen den kolore bakarra. Horrek aldaketa nabarmena erakusten du 2016ko emaitzekin alderatuta. Orduan, EH Bilduk bi ataletan bakarrik lortu zuen garaipena, eta EAJk gainontzeko guztietan. Atzo, ordea, koalizio abertzaleak buelta eman eta botoen %45,3 (+%11,6) eskuratu zuen, 2.030 boto gehiago eskuratuta. EAJk, aldiz, emaitza orokorretan ez bezala, behera egin du, botoen %32,9 (-%3,1) bereganatuta.

Bi alderdi horietatik urrun dira gainerako guztiak. PSEk 2016ko emaitzei eustea lortu du, botoen %8,5 (-%1) lortuta: 327 boto. Hala, Elkarrekin Podemos pasa dute sozialistek. Moreek 634 boto izatetik 325 lortzera igaro dira: %8,4 (-%5,7). PP+Cs koalizioak ere behera egin du, botoen erdia baino gehiago galduta: %2,9 (%3,3).

2020ko Eusko Legebiltzarrerako hauteskundeak Ordizian:

Zaldibarko zabortegiaren inguruak

Bost hilabete baino gehiago igaro dira Zaldibarko zabortegia amildu, eta Alberto Sololuze eta Joaquin Beltran desagertu zirenetik. Ezbehar hark osasun neurriak hartzera behartu zituen, besteak beste, Zaldibarko, Ermuko (Bizkaia), Eibarko eta Elgetako (Gipuzkoa) herritarrak. Ordutik ugari izan dira Eusko Jaurlaritzaren kudeaketa kritikatu duten protestak. Horiek eragina izan dutela dirudi. Izan ere, Eibarren eta Ermuan behera egin dute PSEk eta EAJk; gora, berriz, EH Bilduk. Zaldibarren eta Elgetan, aldiz, aldeak txikiagoak izan dira, duela lau urteko emaitzekin alderatuta.

Ermuan EAJk 500 boto inguru galdu ditu, eta botoen %24,9arekin (-%2,3), baita duela lau urte eskuratutako garaipena ere. Alderdi bozkatuena Jaurlaritzako bestea izan da. PSEk botoen %26,6 eskuratu ditu, baina ez galerarik gabe. Sozialistek 3,2 puntu eta 69 boto galdu dituzte. Behera egin dute PP+Cs eta Elkarrekin Podemosek ere. Botoen %10,1 (-%62) lortu du lehenak, eta %11,9 (-%5,5) bigarrenak. Goraka nabarmen egin duena EH Bildu izan da: 952tik 1.333ra igaro da, hau da, botoen %12tik %21era.

Eibarren ere antzekoa da joera. EAJk ia 500 boto galdu ditu, eta PSEk 300 baino gehiago. Sozialistek hiri hartan inoiz lortu duten boto kopururik txikiena izan da: 2.432. Halere, biek gora egin dute ehunekotan: %33,5 (+%0.9) EAJk, eta %21,7 (+%0,2) PSEk. Ermuan bezala, Eibarren ere EH Bilduk izan du gorakada nabarmenena. Koalizioak botoen %29,9 eskuratu du, duela lau urte baino 7,5 puntu gehiago. Urrun Elkarrekin Podemos (%7,1) eta PP+Cs (%4,3).

Aldaketak apalagoak izan dira Zaldibarren eta Elgetan. Lehenengoan, EH Bilduk EAJ gainditzea lortu du 29 botoko aldearekin. Duela lau urte, jeltzaleek lortu zituzten 30 boto gehiago. Biek egin dute gora, ordea, ehunekoei dagokionez, parte hartzearen beherakadaren eraginez: EH Bilduk %37,7 (+%7,9) eta EAJk %35,4 (+3,5). PSEk ere 2016an lortutako ehunekoari eustea lortu du, 28 boto galdu arren. Esaterako, beherakada handiagoa izan du PPk, 100 botokoa. Elgetan, aldiz, EH Bilduk azken garaipena berretsi du botoen %53,5 (+%7,1) bereganatuta. EAJk, aldiz, 27 boto eta 2,1 puntu galdu ditu.

2020ko Eusko Legebiltzarrerako hauteskundeak Zaldibarren, Eibarren, Elgetan eta Ermuan:

Ezkerraldea

Bizkaiko ezkerraldean dauden hiri nagusietan, Barakaldon, Portugaleten, Santurtzin eta Sestaon, antzeko joera izan dute hauteskundeek. EAJk lortu du garaipena lau hirietan, denetan ere %35etik gora lortuta, baina boto galera handiarekin: 15.577tik 13.162ra igaro da Barakaldon, 8.008tik 6.379ra Portugaleten, 8.722tik 6.806ra Santurtzin eta 4.951etik 3.749ra Sestaon. Azken bi horietan, gainera, ehunekoetan ere behera egin dute jeltzaleek.

Historikoki PSEk emaitza onak lortu izan ditu eremu horretan, baina ez da alderdi hori izan EAJren alde egin zuten hautesleak bereganatu dituena, nahiz eta 2016an EAJk garaipena lortutako Barakaldoko eta Portugaleteko hainbat ataletan irabazi. Sozialistek ere boto andana galdu dute, lau hirietan hiru puntutik gora irabazi arren. Gainera, bigarren indar bozkatuena izateari utzi dio Santurtzin, EH Bilduren mesedetan. Koalizio abertzaleak mapan berde argiago bat agertzea ere lortu du, hiri hartako bost ataletan irabaztea lortu baitu (01 barrutiko lautan eta 04 barrutiko beste batean). Izan ere, koalizio abertzaleak gora egin du nabarmen lau hirietan: Barakaldon 5.057tik 6.211era, Portugaleten 2.654etik 3.156ra, Santurtzin 3.275etik 4.034ra eta Sestaon 1.519tik 2.080ra.

Kolpe latzena Elkarrekin Podemosek jaso du eremuan, lau hirietan ia botoen erdia galduta. Kontuan izan behar da 2016an Barakaldon, Santurtzin eta Sestaon bigarren alderdi bozkatuena izatea lortu zutela. Atzo, Sestaon lortu zuten ehunekorik onena: %12,6 (-%6,9). PPk ere eroriko handia izan du, botoen erdia baino gehiago galduta. Hark utzitako lekua, ordea, ez du Voxek hartu. Eskuin muturrak Barakaldon lortu ditu emaitzarik onenak: 803 boto eta %2,2.

2020ko Eusko Legebiltzarrerako hauteskundeak Ezkerraldean:


Abertzaletasuna zutik

Summary: Abertzaletasuna zutik.

Galiziako hauteskundeek berretsi dute Bloke Nazionalista Galiziarra alternatiba gisa botoak egiteko makina den Alderdi Popularraren aurrean. Alderdi Popularrak, gogoan izan, hedabide handi guztien babes eta ikusgaitasuna izan du alde, baita progresia espainiarraren ahotsena ere. Azken horiek Alberto Núñez Feixoo Pablo Casadoren aurpegi antagoniko gisara aurkeztu dute, PP beraren ordezkari izan arren, zeren Casado Voxekin itunak egiteko prest baitago -ÂÂÂÂÂÂEspainiako erkidego batzuetan gertatu bezala- eta ultraespainolistekin batera manifestatu baitzen Madrilgo Kolon plazan (milaka galego osasun publikoaren alde Santiago bete eta biharamunean).

Feixooren gehiengo osoa segurutzat jotzen zen. Halaxe adierazten zuten, bederen, inkesta guztiek, baina BNGren igoeraren tamaina sumatu ez. Ekina izatea da fronte abertzalearen ezaugarrietako bat. Ana Pontonen eta haren taldearen eskutik historia egin du. Potonen buruzagitza nabarmentzen zuten mezuak eraginkorrak izan dira, ilusioa, esperantza eta harrotasuna kutsatzeko gai izan baitira, eta GZ markaz baliatu dira, gogoberotasunaren kanpaina sinatu zuten sortzaileen bidez.

Pontonen olatuak gazte-jende asko erakarri du, eta hori BNGren izozmendiaren muturra besterik ez da, militanteak -alderdiaren aktibo nagusia- lan eta lan aritu dira azken urteetan indarrez berragertzeko eta proiektu nazional baten inguruan 300.000 lagun baino gehiago elkartzeko.

Ponton efektuak erakusten du gidaritza femenino eta feministako garai bat dela gurea, betiere ikuspegi nazionaletik. Ziklo aldaketa hau uztailaren 12an hasi da, eta BNG abiatzeko leku ezin hobean dago Feixooren gobernurako alternatiba erreal bat eraikitzeko.

Atzoko egunak utzitako beste interpretazio bat ultraespainolismoaren ingurukoa da. Galizia eskuin muturrari eusteko horma bat da. Izan ere, Galiziako kanpainan apustu handia egin eta hedabide nagusietan neurriz gaindiko presentzia eduki arren, ez du bat ere ordezkaririk lortu. Uztailaren 12ak baiesten du, orobat, En Marearen jiran sorturiko proiektuaren heriotza, 14 eserleku edukitzetik bat ere ez edukitzera igaro baita.

Orain ahalegindu beharrean gaude herrialderako gobernu sendo bat eratzeko, berea defendatuko duena, Galiziaren ahaletan sinetsiko duena eta galegoen interesen alde jardungo duena. Oraindik ere historia asko dago idazteko.

Maria Obelleiro Nós Diario-ko zuzendaria da

* Iñigo Roquek itzulia


Summary: Ordiziako alkatearen lana indarkeriarekin parekatu du Ciudadanoseko Cantok. Hauteskunde mahaietako kideei tenperatura hartzen laguntzen aritu zen atzo EH Bilduko Adur Ezenarro, eta hori ETAren ekintzekin konparatu zuen diputatuak.

Eusko Legebiltzarrerako atzoko hauteskundeetan, begirada asko Ordizian (Gipuzkoa) egon ziren jarrita, aurreko astean han koronabirusaren agerraldia pairatu zutelako. Bozketarako, segurtasun neurri bereziak jarri zituen udalak, kutsatzeak eragozteko, eta Adur Ezenarro alkatea (EH) horretan laguntzen aritu zen, hauteskunde mahaietan zeuden herritarrei tenperatura hartzen, kontakturik gabeko termometro batekin. Espainiako hedabide askok kazetariak bidali zituzten Ordiziara, eta horietako batek alkatearen lanaren irudi bat hartu zuen, eta sare sozialetan zabaldu. Irudi horretan, Ezenarro ageri da, termometroa erabiliz herritar bati kopetako tenperatura neurtzen.

Madrilgo hedabide batek mezua zabaldu zuen Twitterren irudiarekin, eta Toni Canto Ciudadanos alderdiko Espainiako Kongresuko diputatuak erantzun egin zion txioari honako mezu honekin: «Normaltasun berria. Orain ez dute garondora apuntatzen».

Monica Oltra diputatuak (Compromis) Cantoren mezua gaitzetsi zuen. «Benetan uste nuen txioa faltsua zela, ezin nuelako sinetsi. Ez dut hitzik. Zelako gizatasun mota du txio horrek? Sekulako tristezia! Eta etsipen are handiagoa». Canto bezala, Valentziakoa (Herrialde Katalanak) da Oltra.

Ez da, ordea, Cantoren lehena. Politikariak sortu du harrabotsa, lehen ere, Twitterren. 2013. urtean, barre egin zion Mariano Rajoy Espainiako presidenteari, haren hitz egiteko moduarengatik. Bere alderdiko Rosa Diezek ere txarretsi zion txioa, eta, azkenean, barkamena eskatu zuen diputatuak.

EH Bilduk 230 boto gehiago eskuratu zituen Ordizian atzoko bozetan, aurreko Eusko Legebiltzarrerako hauteskundeekin parekatuta: 1.747 boto, denera. Cantoren alderdia PPrekin koalizioan aurkeztu zen bozetara, baina elkartzeak ez die botoak gehitzea ekarri. Izan ere, 2016an, bananduta aurkeztu arren, PPk eta Ciudadanosek 129.284 boto eskuratu zituzten. Baina, atzo, 100.000 botoren langatik oso behera geratu zen koalizioa; botoen %6,7 eskuratu zituen, eta bost eserlekurekin geratu da, Gipuzkoan bakarra irabazita.


Summary: 2020ko Kimuak programarako zazpi film aukeratu dituzte. Animazioa, dokumentala eta forma askotariko fikzioa biltzen ditu 23. aldiko katalogoak.

Etxepare Euskal Institutuak antolatu eta Euskadiko Filmategia Fundazioak kudeatzen du Kimuak programa, eta 23. aldia du aurtengoa. Gaur jakinarazi dituzte zer lan aukeratu dituzten aurtengo film sortarako. Zazpi film labur dira guztira: Barbudos (Tucker Davila Wood eta Larry Mankuso), Dar-dar (Paul Urkijo Alijo), Ehiza (Hauazkena taldea), El ruido solar (Pablo Hernando), Interior taxi noche (Iban del Campo eta Silvia Rey), Quebrantos (Maria Elorza eta Koldo Almandoz) eta Ya no duermo (Marina Palacio). Animazioa, dokumentala eta forma askotariko fikzioa biltzen ditu, beraz, katalogoak. Filmetako bi euskara hutsezkoak dira; beste bi, gaztelaniaz ondutakoak; beste batek ingelesa eta gaztelania uztartzen ditu, eta beste bat ingelesez sortua da; animaziozko lanak, berriz, ez du elkarrizketarik.

Aurtengo hauek izan dira batzordekideak: Michele Driguez, Montpellierko (Frantzia) Cinemed Mediterraneoko Zinema Jaialdiko film laburren saileko arduraduna; Alfonso Lopez, Donostia Kulturako Zinema Unitateko teknikaria eta Bang Bang Zinemako kidea; Dora Marti, Valentziako IVAC Kultura Institutuko ikus-entzunezkoen sustapeneko eta Curts Comunitat Valenciana film labur katalogoko arduraduna; Jose Luis Rebordinos, Donostia Zinemaldiko zuzendaria; eta Nekane E. Zubiaur Gorozika, Euskal Herriko Unibertsitateko irakasle eta ikertzailea. Aurkeztutako 72 proposamenak aztertu ostean hautatu dituzte aurtengo zazpi film laburrak.

Kimuak programak euskal film laburrak sustatzea eta banatzea du helburu. Orain, nazioarteko zinema jaialdi zein ikus-entzunezko egitasmoetara helaraziko dituzte hautatutako film laburrak.

Barbudos 2013ko apirilean, AEBek ezarritako blokeoagatik, Bob Wood estatubatuarra Kubara itzuli zen, handik alde egin eta ia 60 urtera. Tucker Davila Woodek eta Larry Mankusok sinatu dute Habanan ingelesez eta gaztelaniaz filmatutako dokumental hau. Davila Wooden bigarren film laburra da Kimuak-en, 2015ean Duellum fikzioarekin parte hartu baitzuen.

New Yorken eta Madrilen trebatu eta lan egin ondoren, Tucker Davila Woodek (Bilbo, 1976) Mankuso ekoiztetxea sortu zuen 2005ean. Etxe horretan ekoitzi ditu bere lan nabarmenenak: Los Perfeccionistas, Los 4 McNifikos eta Duellum. Orain, El Comediante bere lehen film luzea garatzen ari da, Eusko Jaurlaritzaren laguntzarekin.

Dar-dar Paul Urkijoren (Gasteiz, 1984) beldurrezko lan berriak neskato bat oinazetzen duen deabru bati heltzen dio. Udane Elosegi, Almudena Cid eta Elias Garcia aktoreak dira protagonistak.

Urkijo genero fantastikoaren zale amorratua da. Errementari film luzearekin (2017) arrakasta lortu ondoren, Irati bere bigarren filma prestatzen ari da. Bigarren aldia du Kimuak-en, 2011n Monsters Do Not Exist fikzioarekin hautatua izan baitzen.

Ehiza Hauazkena taldearen animazio berria da Ehiza. Ruth Escobar, Jugatx Astorkia, Miriam Inza, Angela Jurado, Oihana Leunda, Arrate Lopez Apellaniz, Naiara Mallabia, Uxue Reinoso, Bego Bikario eta Roberto Zabartek osatzen dute kolektiboa, eta 2016tik EHUn lan egin du izen desberdinekin, baina beti irakasle, ikasle eta ikasle ohien arteko elkarlana landuz. Kimuak-en parte hartu dute Beti bezperako koplak (2016) eta Areka (2017) filmekin.

Rafael Ruiz Balerdi artista donostiarrak 1969. urtean egindako Homenaje a Tarzan. Capitulo I. La cazadora inconsciente animaziozko film labur esperimentala «continuará» (jarraituko du) hitzarekin amaitzen zen. Ehiza-k nolabaiteko jarraipena ematen dio film hari, eta animalien harrapaketaren analogia erabiliz, gaur egun gertatzen diren egoera lazgarriak eta giza eskubideen urraketak salatzen ditu.

El ruido solar Pablo Hernandok (Gasteiz, 1986) lehen film laburra du Kimuak-en. Nahikari Ipiñak ekoitzi du, Code 7 Pictures etxearekin. Gertaera kosmiko ulertezin baten ondoren etorkizunaren ikuspegi labur bat izan zuten pertsonei buruzko istorioen bilduma da El ruido solar. Eva Llorach, Ingrid Garcia Jonsson, Miquel Insua, Julian Genisson, Lorena Iglesias, Vito Sanz, Alejandro Morellon, Axier Raya eta Vicenç Mirallesek osatzen dute aktore multzoa.

Egileak hainbat film labur idatzi eta zuzendu ditu. 2015eko Berserker film luzea Sevillako Europako Zinema Jaialdian estreinatu zen, eta Las Nuevas Olas Sari Berezia irabazi zuen. 2016an, Esa sensación idatzi eta zuzendu zuen, Juan Cavestany eta Julian Genissonekin batera, eta Rotterdamgo Zinemaldian estreinatu zuten. Urte hartan bertan, Gijongo Zinemaldiak atzera begirako bat eskaini zion.

Interior taxi noche Iban del Campok eta Silvia Reyk elkarrekin zuzendu dute fikzio hau. Istorioa bietako baten esperientzia pertsonalean oinarritzen da, eta, nolabait, Taxicab Confessions ezkutuko kameren telebista saio ospetsuari eta New York hiriari egindako omenaldi bat da. Tanya de la Cruz eta Alvaro Ogalla ditu protagonista.

Iban del Campok (Arrasate, Gipuzkoa, 1971) nazioarteko jaialdietan aukeratu eta saritu izan dituzten film labur ugari zuzendu eta ekoitzi ditu. Hirugarren aldia du Kimuak-en: 2009an, Dirty Martini dokumentala izan zuen katalogoan; 2018an, Espedizio handia zientzia-fikziozko lana.

Silvia Rey (Lorca, Murtzia, Espainia, 1977) film labur eta luzeen ekoizlea eta zuzendaria da. Haren azken film laburra, Wan Xia (2018), film labur dokumental onenaren Goya sarirako izendatu zuten.

Quebrantos Kimuak-en hainbatetan parte hartu dute Maria Elorza eta Koldo Almandoz egileek, eta euren talentuak batu dituzte Quebrantos izeneko «irratigrafia» egiteko. Interferentziak, isiluneak eta arrakalak tartekatzen dira, bi emakumek tratu txarrei buruz hitz egiten duten bitartean.

Maria Elorza (Gasteiz, 1988) ikus-entzunezko komunikazioko lizentziaduna da Pompeu Fabra Unibertsitatean, eta EHUko Arte Sorkuntza eta Ikerketan masterra dauka. Bakarka egindako filmez gain, kolektiboan ere hainbat lan egin ditu; besteak beste, Las Chicas de Pasaik bikotean eta Kalebegiak eta Zinergentziak proiektuen babesean. Azken urteetan Donostiako Tabakalera arte garaikidearen zentroan egiten du lan, Zinea.eus atarian, eta Larrotxeneko kutur etxean ere gauzatzen ditu proiektuak. Gure hormek (2016, Maider Fernandezekin batera zuzendua) eta Ancora lucciole (2018) dokumentalekin hartu du parte lehenago Kimuak-en.

Koldo Almandoz (Donostia, 1973) Kazetaritzan eta Ikus-entzunezkoetan lizentziaduna da, eta zinemako gradua du New York Unibertsitateko Tisch Schoolen. Kimuak-en lehen edizioan parte hartu zuen Razielen itzulera-rekin (1998), eta katalogoan parte hartu zuen azken aldia 2017an izan zen, Plágan lanarekin. Bere filmografia Canneseko Semaine de la Critique, Rotterdam Film Festival, Donostia Zinemaldia, Gijon Film Fest eta Bafici bezalako jaialdietan aukeratu eta saritu izan diote. Gaur egun, Donostiako Elias Kerejeta Zinema Eskolako irakaslea da.

Ya no duermo Marina Palacioren (Donostia, 1996) hirugarren film laburra da Ya no duermo. Elias Kerejeta Zinema Eskolaren Sorkuntza graduondoko lehen promozioan landu du, eta Gariza Produkzioak etxeak ekoitzi du. Arte Ederretan graduatu zen Madrilgo Unibertsitate Konplutentsean, eta hainbat diziplina artistikotan egiten du lan, bereziki zineman eta argazkigintzan. Gaur egun, bere lehen film luzea idazten ari da, Noka Mentoring 2020 programaren barruan.

Ya no duermo-k Miguel eta haren osaba Kechus erakusten dizkigu. Banpiroen pelikula bat filmatu nahi dute. Elkarrekin zerbait sortzeko ahalegin horretan, errealitatea eta fikzioa txandakatzen dira, haurraren eta helduaren artean sortzen den harreman berezia erakusten duen jolas batean.


Summary: Mezu antikapitalistaz beteriko disko batetik hartu du Urkulluk bere garaipenaren soinu banda.

Gogoa nun dugu abestia kantatzen aritu zen atzo Iñigo Urkullu EAJren lehendakarigaia, bere alderdiaren garaipena ospatzeko jaian. Hauteskundeetako iragarkietan ere erabili du kanta EAJk.

Gontzal Mendibil eta Xeberrik 1976. urtean argitaraturiko Zaurietatik dario diskoan plazaratu zuten kanta, eta hauek dira hitzak.

Gogoa nun dugu

Gogoa nun dugu, gazteok zer gara indarrak alkartu eta goazen hauzira.

Aker zahar bat ezarri dauskue jainko baina gu haren menpean ez izango akerkume izan baino hiltzea nahiago.

Egia esan eta, hartzen dugu egurra hala ere ez dugu onartzen gezurra bihotza tinko ta urrun dugu beldurra.

Bide latza benetan igan behar duguna nahiz eta egunetan dana dan iluna noizbait helduko da amets dugun eguna.

Euskal musikaren Badok.eus atariak kontatzen duenez, Mendibilek Xeberrirekin egin zituen lehen urratsak kantari gisa, 1970eko hamarkadan, baina ondoren bakarlari moduan egin du bidea. «Bide emankorra. Hamar diskotik gora argitaratu ditu kantari bizkaitarrak, herri mugimenduari nahiz maitasunari eginiko kantuekin. Berak idatzi ditu kantatu dituen hitz asko eta asko, baina euskal poeta garaikide askoren olerkiak ere musikatu ditu, eta Jose Maria Iparragirre eta Aita Arruperi eskainitako diskoak osatu ditu».

Bitxia da Urkulluren hautua, edo ongi pentsatutakoa. Izan ere, disko hura kapitalismoaren aurkako mezuz betetako musika baitzekarren. Kanta horietako bat Kapitalismoak zuen izena, eta ez zuen anbiguotasunerako zirrikiturik uzten:

Kapitalismoak dakarren katai ta zapalketa izan dadila guretzat indar askatzailea.

Nagusi lantokietan baserri ta eskoletan gure herriko nausiak izan arte aurrera. Aurrera langiledia aurrera herri-gizona etsaiak puskatu arte jo dezagun aurrera. Langile, nekazariak euskaldun guztiak ez dezagun gura herrian klase diferentziak egin dezagun biharko Euskadi sozialista bat.

Disko berean dago, besteak beste, Bagare, Euskal Herriko lurralde batasunari gorazarre egiten dion kantua.


Summary: Urriza eta Zubiri izango dira Juanenea eta Endikaren aurkariak finalean. Finalerdian 28-35 garaitu dituzte Ansa II.a eta Larrañaga partidu lehiatu eta eder batean

Urriza eta Zubirik 28-35 garaitu zituzten Ansa II.a eta Larrañaga Galarretaren 50.Urteurreneko Txapelketaren finalerdian eta beraz datorren larunbatean Juanenea eta Endikaren aurka jokatuko dute finala. Finalerdi ederra ikusi zen, lau pilotariak ongi aritu ziren, eta Urrizak bere maila bikaina erakutsi zuen hasieratik. Partidan urdinak agintari izan ziren hasieratik nahiz eta gorriak asko hurbiltzen ziren momentu batzuetan. 2-8 aurreratu ziren Urriza eta Zubiri, baina Ansa eta Larrañagak markagailuari buelta eman eta 12-11 jarri ziren aurretik. Ordura arte Urrizak urdinen tanto guztiak egin zituen eta gorrietan Larrañaga zen oso ongi ari zena. Ondoren Zubiri eta Ansa gehiago sartu ziren jokoan eta partiduaren maila koska bat igo zen. Akats gutxirekin tanto onak ikusi ziren. Larrañaga eta Zubiri atzean bikain eta Urriza eta Ansa ere aurrean oso ongi. Urdinak berriz ere ihes egin zuten markagailuan 14-20 eta 18-25, baina gorriek ez zuten etsitzen. Ansak atzean min egiten hasi zen eta Larrañagaren sakeari esker tanto batera hurbildu ziren 28-29. Orduan iritsi zen partiduko gakoa. Larrañagaren sakea motz geratu zen eta akats horri garesti ordaindu zuten. Zubirik sakea hartu zuen eta amaiera bitarte tanto gutziak urdinen aldera erori ziren. Urrizak 23 tanto eta bi akats egin zituen finalerdiko pilotaririk onena bihurtuz. Ansak ere pilota bakarra huts egin zuen, baina 14 tantotan geratu zen. Atzean Zubirik sei tanto piloteoan eta hiru sakearekin egin zituen. Bi pilota galdu zituen eta Larrañagak zazpi tanto piloteoan eta hiru sakearekin egin zituen. Piloteoan bakarra galdu zuen, baina sakearekin galdutakoa garesti ordaindu zuen.

Zaldua II.aren debuta uztailaren 18an

Datorren astean Urriza eta Zubirik, Juanenea eta Endika izango dituzte aurkari finalean eta jaialdi berezia izango da baiata ere Aitor Zaldua ‘Zaldua II.a donostiarrarentzat. Egun horretan debutatuko du profesional bezala Oriamendi enpresarekin.


Summary: Azken zenbaketan 33 positibo atzeman dituzte, 11 Bilbon. Adierazi dute ez dagoela motiborik esateko Bizkaiko hiriburuan gaitzaren oldarraldi bat dagoenik, baina ikertzen ari dira

Izurriari jarraipena egite aldera, PCR testen bidez atzemandako azken koronabirus kasuen berri eman dute osasun sistemek. Denera 33 positibo berri dira. Hamasei Bizkaian atzeman dituzte, eta horietako 11, Bilbon; adierazi dute ez dagoela motiborik esateko kasu horien atzean gaitzaren oldartze bat dagoenik, baina ikertzen ari dira. Gipuzkoan kasu berriak zortzi dira; Nafarroann sei; eta Araban, hiru.

Ordiziako oldarraldiak zeresana franko eman du, baina baretzen ari dela dirudi; kasu berri bakar bat zenbatu dute orain kasu multzo horretan. Denera 74 dira. Nafarroako datuetan positibo batek otura dauka Tuteran lehengo astean jakinarazitako kasuekin, eta bi Iruñean gaitzak duen agerraldi berri batekin.

Eusko Jaurlaritzak ohi baino datu gutxiago eman ditu gaur, arazo batzuk izan dituela argudiatuta. Ez du esan, esaterako, zenbat PCR test egin dituzten.

Izurriarekin lotutako zalantzaguneetako bat Donostian egon da, Etxadi kiroldegian; bertako langile batek positibo eman duela jakinarazi dute, eta halakoetarako prestatuta dagoen protokoloari atxikita, kiroldegia itxi egin dute Donostia Kirolako arduradunek. Gaur arratsaldean, ordea, «positibo faltsua» izan dela argitu dute, eta kiroldegia bihar bertan irekiko dute berriz. Igandean, kiroldegiko zerbitzuez arduratzen den enpresak positiboaren berri eman zion Donostia Kirolak erakundeari, langileari PCR proba egin ostean. Gau hartan jarri zuten martxan kutsatzeen aurkako protokoloa.

Andoainen (Gipuzkoa) ludoteka bat ere itxi behar izan dute, erabiltzaile batek positibo eman duela eta. Udalarena da instalazioa, eta erakundeak plazaratutako oharraren arabera, «lasai» egon behar dute herritarrek, testak egiten ari zaizkielako positiboaren gertuko kontaktuei, eta osasun agintariekin batera koordinatzen ari direlako zer egin hemendik aurrera.

Espainiako Gobernuak, bestalde, plan bat ondu du birusa hesitzen jarraitzeko irizpideekin. Plan horren helburua da berriz ere alarma egoera bat ez ezarri behar izatea, eta zehazten du zer baliabide eta neurri hartu beharko dituzten autonomia erkidegoek birusaren hedatzea gerarazteko.


Summary: Ertzaintzak bahiketa birtualen hamar dei atzeman ditu. Azken egunotan atzeman dituzte deiak, eta ustezko bahitzaileek erreskatea eskatzen zuten senideak aske uztearen truke.

Ertzaintzak bahiketa birtualen hamar dei atzeman ditu Euskal Herrian, uztailaren 9 eta 10 bitartean. Dei horietan, ustezko bahitzaileek, biktimei euren senitarteko bat bahitu zutela esan, eta aske uztearen truke erreskatea eskatu zieten. Eusko Jaurlaritzako Segurtasun Sailak jakinarazi du dei horietako batzuk Txiletik datozela.

Gehienetan, bahiketa birtualen deiak telefono finkoetara egiten dira, eta ustezko bahitzaileak deiaren beste aldean dagoen pertsonari esaten dio senitarteko bat —orokorrean seme-alabak— bahitua duela. Ustez bahituta dagoen pertsona askatzearen truke 10.000 euro inguruko erreskatea eskatzen dute. Ertzaintzak adierazi duenez, dei horien egileak familiak «izutzen» saiatzen dira.

Bahiketa birtualen erreskatea eskatzen duen deiren bat jasoz gero, Ertzaintzak hau gomendatzen du: egiaztatzea ustezko biktima hori egon behar lukeen tokian dagoela, izuak ez blokeatzea «arrazionalki» jokatzeko gaitasuna eta kontuan hartzea egoera hori iruzur bat izan daitekeela. Horrez gain, espezialistek eskatzen dute erreskatea ez ordaintzeko eta SOS Deiekin harremanetan jartzeko.

Ez da bahiketa birtualen deiak jasotzen diren lehenengo aldia. Izan ere, 2016ko abuztuan Guardia Zibilak bahiketa birtualagatik jarritako sei salaketa ikertu zituen Martzillan (Nafarroa).


Summary: Eudelek maskaren erabilera indartzeko eskatu du. Euskadiko Udalen Elkarteak jakinarazpen bat bidali die alkateei.

Agerraldi berriak ez izateko, erakundeak eskatu du herritarrei berriro ere gomendatzeko maskarak erabiltzea. Derrigortasunik ez den arren, adierazi du erabilera indartu beharra dagoela, batez ere ekitaldietan, segurtasun neurriak zorroztasun handiagoz bermatzeko.

Nafarroako Gobernua, berriz, aztertzen ari da maskararen erabilera derrigortzea. Aste honetan, berriro aztertuko ditu arauak, segurtasun distantzia bermatzen den kasuetan ere maskara nahitaez erabili behar izateko. Halaber, iragarri du neurriak zorroztu daitezkeela.

Normaltasun berrian maskararen erabilera nahitaezkoa da leku itxietan, eta baita segurtasun distantzia mantentzen ez den egoeretan ere, baina gainerakoetan maskara erabiltzea aholkatzen da.


Summary: Auzitegi Gorenaren epaia «errespetatuko» du Lasarte-Oriako Udalak, baina ez dago ados arrazoiekin. Euskara diru laguntzetarako irizpide izatea ezetsi zuen Auzitegi Gorenak, eta Lasarte-Oriako Udalak horrekin lotutako adierazpen instituzionala plazaratu du gaur.

2017. urtean Lasarte-Oriako Udalak (Gipuzkoa) elkarteei diru laguntzak emateko baldintza gisa jarri zuen hamasei urtetik beherakoentzako jarduerak euskaraz izatea. Ekainean, irizpide hori bertan behera utzi zuen Espainiako Auzitegi Gorenak, eta, Udalak gaur adierazi duenez, «errespetatuko du Auzitegi Gorenak emandako epaia, baina ez dago ados hark emandako arrazoiekin».

Lasarte-Oriako Udalaren arabera, sententziak ez ditu «aintzakotzat hartzen udalek hizkuntza politiken alorrean dituzten eskuduntzak», eta, gainera, «hizkuntza berdintasunaren oinarrizko printzipioaren aurka egiten du».

Udalak adierazi duenez, bere helburuetako bat da «belaunaldi berriak ahalik eta elebidunenak» izatea, eta, hori lortzeko, eskolaz kanpoko jarduerak euskaraz eskaintzeko «ahalegin handia» egin du. Horregatik, Udalak «bere helburua eta hizkuntza politika mantenduko du», bi bide prestatuz. Batetik, sustapen neurriak hartuko ditu: «Aurreko 30 urteetan bezala, neurri sustatzaileak hartuko ditu eskola orduez kanpoko jarduera horietan euskara gero eta gehiago erabil dadin».

Bestetik, lege neurriak hartuko ditu: «Auzitegi Gorenaren epaiak Udalaren ordenantzan ezarritako baldintza indargabetzen badu ere, Gipuzkoako Foru Aldundiarekin eta Eusko Jaurlaritzarekin elkarlanean ari da horren ordezko formularik zuzenena zein izango den zehazten».

Lasarte-Oriako Udalak adierazi du «aipatutako ordenantzan jasotako baldintzak ez duela zerikusirik herritarrak diskriminatzearekin». Horrez gain, gehitu du Udalaren helburua dela «inor ez diskriminatzea», eta adierazi du horretarako lagungarria dela «bi hizkuntzak irakaskuntza sistemaren bidez bereganatzea eta ikastetxetik kanpo ahalik eta euskarazko jarduerarik gehiena izatea».


Kamioi batek su hartu du AP-68an

Summary: Kamioi batek su hartu du AP-68an. Ezbeharra Urkabustaiz inguruan gertatu da, eta errepidearen noranzko bat itxi dute. Ez da zauriturik egon.

Kamioi batek su hartu du AP-68an, Urkabustaiz (Araba) inguruan, 17:30 aldera. Ondorioz, autobideko zirkulazioa eten dute Zaragozarako noranzkoan.

Gidariak, ibilgailua errepidearen eskuinaldean gelditu, eta larrialdi zerbitzuei hots egin die. Ke beltzezko laino handi bat sortu du suteak, eta azkar hedatu da. Ez da zauriturik egon, eta ezbeharraren arrazoia ikertzen ari dira.


Summary: Zer lehendakarigai ibili da ondoen BERRIAren porran?.

Eusko Legebiltzarrerako hauteskundeetako lehendakarigaiei elkarrizketak egitean, emaitzez porra bat egitera animatu zituen BERRIAk. Ezkutuan egingo zuten, orria gutun azal batean sartu eta BERRIAk bozen biharamunean —gaur— zabalduko zituen. Maddalen Iriarte (EH Bildu), Miren Gorrotxategi (EP), Idoia Mendia (PSE-EE) eta Jose Ramon Becerra (Equo Berdeak) animatu ziren egitera; Iñigo Urkullu (EAJ), berriz, ez, esanda ez dituela egiten halako ariketak. Carlos Iturgaizek (PP-C's) ez zuen eman elkarrizketarik. Legebiltzarkide kopuruen desbideraketa formulatzat hartuta, Iriarte ibili da ondoen: lauko desbideraketa izan du. Becerrak hamarrekoa, Mendiak hamabikoa eta Gorrotxategik hamaseikoa.

Norberaren taldeari aurreikusitako legebiltzar kopuruan ere, Iriarte ibili da ondoen: 22 aulki aurreikusi zizkion EH Bilduri, eta 22 lortu ditu. Mendiak 12 eman zizkion PSE-EEri, eta 10 eskuratu ditu. Becerrak jarri zuen 2 aulki lortuko zituztela Equo Berdeek, eta ez dute batere lortu. Gorrotxategik 11 eserleku eman zizkion EPri, eta 6tan geratu dira.

Guztiek aurreikusi zuten EAJ izango zela lehen indarra; 25 eta 30 legebiltzarkide artean eman zizkioten, eta 31 atera ditu, aurreneko indarra izanik. Becerra eta Iriarte ibili dira hor hurbilen, 30na emanda. Voxi buruz, laurek jarri zuten ez zuela aulkirik lortuko, baina 1 eskuratu du.

Lau lehendakarigaiek betetako orriak, eta emaitza


Desertuko ura baino ederragoa

Summary: Desertuko ura baino ederragoa. Realak garaipen garrantzitsua eskuratu du Vila-realen: 1-2. Estrategiako jokaldi banatan sartu dituzte bi golak txuri-urdinek; Willian Josek eta Llorentek sartu dituzte, buruz.

Ahitzen ari zitzaizkionean berreskuratu ditu indarrak. Realari luze egiten ari zitzaion liga amaiera arteko bidea, eta Europako helmugara ezin iristearen pentsamenduetan murgiltzen hasia zen, ezkor. Vila-realetik igaro behar zuen, gainera, azken neurketatan bisitarientzat urik gabeko iturria izan den lekutik. Nola diren gauzak, ordea: hantxe ase du garaipen egarria. Desertuko ura baino ederragoa iruditu zaio lehorteari akabera eman dion puntu sorta, 1-2 irabaziz.

Ofizioa erakutsi, eta garaipenaren bila atera da hasieratik Reala. Zelaian ondo kokatu da, eta azkar aurkitu du bere lekua. Ordu laurdena bete zenerako, aise ari ziren txuri-urdinak, eta baloia edukitzea izan dute helburu jokoaren gidaritza hartzeko asmoz. Etxeko taldeak lanak izan zituen nahieran aritzeko, eta igarri egin du aurreko jokalarien falta. Gerard Moreno golegile nagusiaren hutsuneak itsasargi gabe utzi zuen Vila-real. Hala, gutxika-gutxika, aurrera egin du Realak, eta aurkaria baino erasokorrago aritu da. Ander Barrenetxearen jokaldi bikain bat adibide; erdilari donostiarrak aise eraman du baloia aurkariaren area barruraino, eta, zenbait kontrariori izkin egin ostean, ez du asmatu ate aurrean.

Lehen zatian horixe falta izan zitzaion Imanol Alguacilen taldeari: eraginkortasuna. Gerturatu da horien atera, arriskua sortu du, baina baloia sareratzeko gaitasunik ez du izan: batzuetan, hiru zutoinen artera bota ez dutelako; besteetan, Asenjo atezainak asmatu duelako. Reala gehiago zen jokoan, eta, lehen ordu erdian, Vila-real tantaka iritsi da Miguel Angel Moyaren ate ingurura. Arrisku gutxi sortu du, falta batean izan ezik; txuri-urdinen atezainak ondo urrundu dute baloia. Gero, partida orekatu egin den arren, bisitariek gehiagotan saiatu dira erasoan. Mikel Oiartzabalek ezker zangoarekin egindako jaurtiketa bat eta Alexander Isaken burukada bat izan dira Realak gola sartzeko izan dituen azken aukerak, atsedenaldiaren aurreko minutuetan. Hutsean amaitu zen lehendabiziko zatia.

Talde bakoitzak bazekien zertan zuen hobetua, eta horretan sakontzeko asmoz itzuli dira zelaira. Vila-real, baloiarekin patxada gehiagoren bila; txuri-urdinek, berriz, gola behar zuten, eta Imanolek Willian Joseri eman dio bere aletxoa jartzeko abagunea. Brasildarrak aprobetxatu egin du aukera. Partida 61. minutuan zela, Martin Odegaardek ondo jaurti du korner bat, eta aurrelariak, buruz, sareetara bota du baloia. Handik aurrera, ofizioa erakutsi du Donostiako taldeak. Vila-real saiatu da gerturatzen, baina alferrik, Realak handitu baititu aldeak. Estrategia jokaldi batean izan da, beste behin, korner batean; Diego Llorentek bakar-bakarrik errematatu du, baloia sareratuz. 74. minutua zen.

Eroso ari zen Reala, eta haizea alde zuela, minutuak igarotzea beste asmorik ez zuen. Handik gutxira, gauzak okertu zaizkio, ordea; Santi Cazorlak aldeak murriztu du 84. minutuan, eta Realak sufritu egin behar izan du. Neurketaren hondarrean, ondo eutsi diote markagailuari, eta garaipena eskuratu dute azkenerako. Europarako bidean hiru puntu oso garrantzitsu txuri-urdinentzat.


Ezin arnasarik hartu oraindik

Summary: Ezin arnasarik hartu oraindik. Alavesek ez du baliatu salbazioa lotuta uzteko aukera, Getaferen aurka berdindu baitu etxean. Oso aukera gutxiko neurketa izan da, eta VAR-ak gol bat baliogabetu die kanpokoei.

Sufritzen jarraitu beharko du Alavesek mailari eutsi ahal izateko. Urrats ia erabakigarria egin zezakeen, Mendizorrotzan, Getaferen aurka. Eta eman du pauso bat, baina ez behar bezain handia: puntu bakarra urratu du. Helburura gerturatzeko balio dio, baina salbazioa eskuetan eduki artean, ez dago bakerik. Behintzat, apur bat indartuta iritsiko da Arabako taldea azken bi jardunaldietara. Duin aritu zen Real Madrilen zelaian, eta oraingoan parez pare lehiatu da Europan sartzeko borrokan bete-betean sartuta dagoen aurkari batekin. Horrekin batera, ale bat zakuratu du, sei jardunaldiko idortearen ostean.

Bi taldeek zuten asko jokoan, eta ondorioz, zuhurtzia ausardiaren aurretik jarri dute. Baloiarekin arriskurik ez hartzen saiatu dira; edozein zalantzaren aurrean, baloikada bat, eta kito. Berez joko landurik egiten ez duten bi talde dira, eta presiopean egonik, are gehiago baztertu dituzte apaindurak. Latz izerditu behar dute metro eta baloi bakoitza irabazteko. Berdegunea mina zelai bihurtuta, lan oso nekeza izan da aurkariaren areara iritsi, eta taxuzko gol aukerak sortzea. Lehen zatian, bakar bat ere ez du izan Alavesek. Ezker hegaletik saiatu da batez ere aitzinerat egiten, Marinen igoeren bidez. Ordea, apenas izan du sakontasunik. Faltaz egin ditu erdiraketa gehienak, eta Lucasen bidalketek ez dute errematatzailerik aurkitu. Kontraerasoetan, berriz, Edgar behin eta berriz gelditu da jokoz kanpo. Getafek ere ez du beste munduko ezer egin, baina gehiago eta hobeto hurbildu da arabarren areara. Hala, oso gertu izan du lehen gola atsedenaren aurretik. Bizkarrez, Molinak ondo utzi dio baloia Cucurellari, eta zutoinarekin egin du topo hegalekoaren eskuinkadak.

Bi taldeak apur bat erasokorrago agertu dira aldageletatik bueltan. Lehienik, Getafe kontrako arearen inguruan paratu da, eta zenbait erdiraketa egin ditu. Haatik, sendo agertu da Alaves, eta aurrera egiten hasi da pixkanaka. Abagune garbia izan du 62. minutuan, Lucasen eskutik. Edgarrek ondo borrokatu du baloi luze bat, eta ate aurrean bakarrik utzi du aurrelari galiziarra. Halakoak barrura bidaliko zituzkeen orain dela hilabete batzuk, baina ez da hala izan; Cabacok bikain moztu du.

Lasaitua VARari esker

Arabarrek maiz kritikatu izan dute VAR sistema, baina hari eskerrak irten dira onik. 86. minutua zen, eta aulkitik ateratako Durok gol ikusgarria egin du, zutoinean jotako baloi bat jaso eta gero. Atzelariek Mataren eskua eskatu dute, baina epaileak ez du adierazi. Harik eta errepikapena ikusteko esan zioten arte. Ez du zalantzarik izan, eta baliogabetu egin du gola. Lasaitu ederra hartu dute gasteiztarrek. Luze jo du luzapenak –bederatzi minutukoa izan da–, eta ireki egin da lehia. Alavesek, ordea, ez dusalbazioa emango ziokeen gola aurkitu.


Asdfghjkl

Summary: Asdfghjkl. Navaridasen (Araba) eta Ermuan (Bizkaia) izan ezik, gainerako herri guztietan irabazi dute alderdi abertzaleek. Barruti gehienetan egin du gora EH Bilduk, eta erakutsi du tartea baduela gehiago hazteko.

Mapa ia monokromatiko bat utzi dute igandeko bozek. Erabat nagusitu da alderdi abertzaleen berdea, baina, duela lau urteko emaitzekin alderatuta, batzuen eta besteen tonalitateetan nabari da aldaketarik. EH Bildurena indartu egin da: hori antzeman daiteke Bizkaiko ekialdean eta Gipuzkoa osoan, eta hiriburuetako zenbait auzotan ere bai. BERRIAk bere webgunerako landu duen mapa berezian ikus daiteke hori: aplikazio horrek aukera ematen du herrietako emaitzak auzoz auzo eta bozkalekuz bozkaleku ikusteko, eta duela lau urteko emaitzekin alderatzeko; hona hemen ondorio batzuk:

Hemen jarri liteke beste zerbait.


Summary: Torrenten telefonoa espiatu zuten, soilik gobernuen esku dagoen programa batekin. 2019an Whatsapp aplikazioak izan zuen akats bat baliatu zuten telefonoan sartzeko. Kataluniako Parlamentuko presidenteak «Espainiako Estatuari» egotzi dio erasoa.

Roger Torrent Kataluniako Parlamentuko presidentearen sakelako telefonoari eraso zioten Pegasus programarekin. Israelgo NSO teknologia konpainiak garatutako espioitza programa bat da, eta gobernuek eta segurtasun indarrek eros dezakete soilik. The Guardian eta El País egunkariek egindako ikerketa baten arabera, 2019ko apirilaren eta maiatzaren artean, Whatsapp aplikazioak izandako akats bat baliatu zuten programa hori munduko 1.400 telefonotan sartzeko. Bideo dei galdu bat zen amarrua.

Torontoko Unibertsitateko (Kanada) Citizen Lab zibersegurtasun taldeak ikertu zuen berehalako mezuetarako aplikazioak izan zuen akatsa. Whatsappek espioiek eraso zieten telefonoak pasatu zizkion ikerketa taldeari, eta haiek eman zuten Pegasusen berri.

Pegasusek aukera ematen du deiak entzuteko, mezuak irakurtzeko, disko gogorrera sartzeko, pantaila argazkiak egiteko, nabigazio historia arakatzeko eta kamera eta mikrofonoa aktibatzeko.

Ehunka telefono kontrolatzeko aukera izan zuten. Haien artean, Kataluniako Parlamentuko presidentearena: «Ikerketak identifikatu du zenbaki hori Roger Torrent jaunarena dela», adierazten du Citizen Laben analisiak. Torrent «monitorizatu» zutela erakusten duten «hainbat froga» jaso dituzte.

Pegasus Torrenten telefonoan sartu zuten garaian, hark lekuko gisa deklaratu zuen Espainiako Auzitegi Gorenean, Kataluniako buruzagi independentisten kontrako epaiketan. «Gauza arraroak nabaritzen nituen. Whatsappeko mezuak eta elkarrizketen historiak ezabatzen zitzaizkidan. Ingurukoei ez zitzaien halakorik gertatzen», azaldu die politikariak bi egunkariei. Erasoa «Espainiako Estatuari» egotzi dio.

Citizen Labek adierazi du zaila dela jakiten zer-nolako informazioa hartu zuten Torrenten telefonotik. «Pegasusen helburu bat aurkitzen duzunean, gobernu baten aztarnak aurkitzen dituzu». Espainiako Gobernuak The Guardian-i eta El País-i esan die ez dutela horri buruzko informaziorik, eta Espainiako Poliziak eta Barne Ministerioak ez die erantzun. Whatsappek salaketa bat jarri zuen NSO konpainiaren aurka, baina hark esan zuen ez zuela zerikusirik instalazio harekin.

Anna Gabriel CUPeko parlamentari ohiak eta Jordi Domingo Tarragonako Diputazioko (Herrialde Katalanak) langileak eta ANCko eta PDeCATeko kideak salatu dute euren telefonoei ere egin zietela eraso. Domingori Citizen Labetik deitu zioten horren berri emateko. Gabriel Suitzara joan zen, 2018an; atxilotzeko agindua du Espainiako Estatuaren esku dauden lurraldeetan.


Summary: Beste 27 kasu baieztatu ditu Jaurlaritzak. Tolosan sei kasu atzeman dituzte, Ordiziako agerraldiarekin lotutakoak. Denera, 75 dira foku harekin zerikusia dutenak. Getarian, azken egunetan lau kasu baieztatu ostean, bihar hasiko dira PCR probak egiten.

Eusko Jaurlaritzako Osasun Sailaren arabera, beste 27 positibo baieztatu dituzte. Horietako hamalau Gipuzkoan izan dira: sei Tolosan, bi Andoainen eta Getarian, eta bana Aizarnazabalen, Elgoibarren, Hernanin eta Irunen. Bizkaian, aldiz, 11 kasu atzeman dituzte (bost Bilbon), eta Araban bi.

Osakidetzak azaldu duenez, Tolosan atzemandako kasuak Ordiziako agerraldiarekin lotutako «bigarren mailako kutsatzeak» dira, eta denera, 75 dira foku harekin lotutakoak. Positibo horien kontaktuak ikertzen ari dira, «adarkatze berriak gertatuko balira ere». Gaineratu dute agerraldi honen sorburua ez dela ostalaritza.

Getariako Udalak (Gipuzkoa), berriz, bi kasu positiboren berri eman zuen atzo, baina, Haritz Alberdi Getariako alkateak BERRIAri jakinarazi dionez, beste bi kasuren berri ere izan dute. Beraz, lau kasu atzeman dituzte, gaur-gaurkoz, herri horretan. Hala ere, Udalak adierazi du kasu horien berri ez dutela izan Eusko Jaurlaritzako Osasun sailaren bidez, eta eskari bat egin diote: «Eskatzen dugu, mesedez, zuzenean emateko Getarian izan daitezkeen positibo kasuen berri, eta jakitera emateko zer neurri hartuko diren herritarren osasuna bermatzeko». Hain zuzen, Nekane Murga Eusko Jaurlaritzako Osasun sailburuak gaur eguerdian agerraldia egingo du Arabako, Bizkaiko eta Gipuzkoako azken datuen berri emateko, eta baliteke zerbait esatea Getariako kasuaren inguruan.

Bien bitartean, martxan jartzeko erabakia hartu zuen udalak atzo bertan, eta herriko osasun etxearekin eta Osasun Sailarekin harremanetan jarri zen, eta, dirudienez, protokoloa martxan jarri zuten. Besteak beste, agerraldi posiblearen hasiera identifikatzea da helburuetako bat, eta positibo eman duten pertsonekin zuzeneko harremana izan dutenei PCR probak egitea osasun etxean. Hala ere, «lasaitasun» mezua helarazi die herritarrei, eta eskatu diete babes neurriak hartzeko.

Kasu horiek Kale Nagusiko Politena tabernarekin lotura izan dezaketelakoan, uztailaren 9tik 12ra bitartean han egon zirenekin harremanetan jarri nahi dute. Hala, bakoitzaren herriko osasun zentroarekin harremanetan jartzeko eskatu diete Urola Kostako herritarrei, eta 900-20 30 50 telefonora deitzeko gainerakoei. Horiei PCR proba egiteko ordu bat emango diete. Bihar hasiko dira lan horiekin, udal kiroldegian: 09:00etatik 14:00etara eta 15:30etik 17:00etara.

Azpeitian, kezkatuta

Azpeitian (Gipuzkoa) ez dago COVID-19aren positibo kasurik oraingoz, baina udalak adierazi du «kezkatuta» daudela asteburuetan gertatzen ari diren jende pilaketekin. «Joan den astebururako hainbat neurri adostu genituen tabernariekin; besteak beste, tabernako edukiera zorrotz kontrolatu da. Hala ere, ez da nahikoa izan, eta pilaketak sortu dira». Beraz, ohartarazi du «egoera aztertuko duela eta neurri berriak hartuko dituztela» aste honetan. Erantsi du ezin dela ahaztu osasun larrialdia oraindik hor dagoela eta guztien ardura dela prebentzio neurriak hartzea. «Erabili maskara, mantendu distantzia, saihestu jende pilaketak eta eskuak sarri garbitu. Guztion osasuna dago jokoan, egizu zugatik eta egizu herritar guztion osasunagatik».

Bi haur, kanpaleku batean

Saldueroko (Gaztela eta Leon, Espainia) agerraldian atzemandako hamabi kasuen artean Hego Euskal Herriko bi haur daude —beste batek negatibo eman du PCR proban—. Igandean baieztatu zuten lehen kasua, herri hartako haurrentzako kanpaleku batean. Gauzak hala, COVID-19a dutela baieztatutako kasuetatik hamar 7 eta 12 urte arteko haurrak dira.


Summary: Uztailaren 12ko emaitzen gainean hegan: hamar gako hamar eremutan. Jarraitu pantailan behera, Eusko Legebiltzarrerako uztailaren 12ko bozetako emaitza xeheen azterketa irakurtzeko, atalez atal eta herriz herri. Firefox erabiliz gero, sakatu geziak gora eta behera mugitzeko.

Uztailaren 12ko emaitza guztiak kontsultatu litezke BERRIAren webgunean, baita herrialde bakoitzeko eta herri bakoitzeko emaitzak ere. Mapa interaktiboak ere landu ditu kazeta honek, hauteskundeen emaitzak zein botoaren bilakaera herriz herri aztertzeko, toki bakoitzean zein alderdi nagusitu den ikusiz. Mapetan azter liteke, halaber, 2016tik 2020ra herri bakoitzean alderdi bakoitzaren botoa nola aldatu den, eta parte hartzeak zer-nolako bilakaera izan duen; goranzko eta beheranzko joerak antzeman litezke mapa horretan. Hauteskunde-atal bakoitzean zer emaitza izan diren ere ikus liteke beste mapa honetan; hauteskunde ataletan batzen dira errolda barruti batean bildutako datuak, bozkalekuetakoak —hauteskunde mahai bat edo gehiago bil daitezke atal bakoitzean—.

Badira 22 urte Eusko Jaurlaritzak gehiengo osorik gabe gobernatu duela, 1994-1998ko agintalditik Jaurlaritzako alderdiak ez baitira iritsi Eusko Legebiltzarreko botoen erdiak baino bat gehiago edukitzera. Hurrengo agintaldian gehiengo osoarekin agintzeko aukera izango dute. EAJk (+4) eta PSE-EEk (+1) ordezkaritza handitu dute, eta 41 eserleku dituzte Eusko Legebiltzar berrian, erdiak baino hiru gehiago. Gobernua osatzeko akordioa eginez gero, oztopo handirik gabe gobernatuko dute, eta bi alderdiak agertu dira gobernu koalizioa berriz osatzeko prest.

Abstentzioa izan da hauteskundeetako beste protagonista. Eusko Legebiltzarrerako boz batzuetan sekula ez da izan horren parte hartze txikia. Herritarren erdiak soilik joan dira botoa ematera (%53), eta 21 herritan —tartean, Bilbo eta Gasteiz— %50etik beherakoa izan da parte hartzea. Bozkalekuen %4,5ean, gainera, parte hartzea oraindik eta txikiagoa izan da: %40 baino apalagoa. Vox izan da parte hartze txiki horretaz baliatu den alderdietako bat, Araban 4.722 boto eskas lortuta atera baitu ordezkari bat legebiltzarrerako, eta boto horietatik gehienak Gasteizen lortu ditu, parte hartzerik txikiena izan den hirietako batean.

Espainian arreta jarria duten alderdiek parte hartzearekin batera egin dute behera. Esanguratsuak izan dira Elkarrekin Podemos eta PP+Cs koalizioen jaitsierak, duela lau urteko botoen erdiak baino gehiago galdu dituztelako. PSE-EEk, bai, eutsi die botoei, galera txiki batekin. Alderdi abertzaleek, berriz, ordezkaritan gora egin dute, nahiz eta EAJk ia 50.000 boto galdu. Izatez, EH Bildu izan da botoak irabazi dituen bakarra (+23.000 inguru). Horrela, alderdi abertzaleek Eusko Legebiltzar berriko eserlekuen %70 izango dituzte.

Araba, Bizkai eta Gipuzkoako hiru hiriburuetan EAJ izan da nagusi, baina EH Bilduk igoerak izan ditu bozkaleku askotan, eta duela lau urte baino toki gehiagotan nagusitu da.


Summary: Kontsumoaren suspertzeak inflazioaren jaitsiera eten du. Produktu gehienen prezioek gora egin dute, maiatzeko eta apirileko datuekin konparatuta, baina erregaien kontsumoa apala da oraindik.

Konfinamendu neurrien amaierak kontsumoaren igoera ekarri badu ere, inflazioa 0tik behera dago oraindik ere Hego Euskal Herrian. Hala dago martxotik, eta 2015az geroztik ez dira prezioak azken hilotan bezainbeste jaisten.

Maiatzean baino hiru hamarren txikiagoa da ekaineko KPIa, lau lurraldeetan: -0,5ean dago. Aldaketa apal hori hori gertatu da hainbat produkturen eta zerbitzuren kontsumoa handitu egin delako, eta, horrekin batera, gora egin dutelako horien prezioek.

Elikagaien prezioak goraka ari dira, koronabirusaren krisia hasi zenetik hilero gertatzen ari den moduan. Alor horretan, prezioak iazko ekainean baino %3,6 handiagoak dira Araban, Bizkaian eta Gipuzkoan, eta %2,9 Nafarroan. Aurreko hilekoekin konparatuta, baina, pixka bat merkatu dira: %0,4 Araban, Bizkaian eta Gipuzkoan, eta %0,8 Nafarroan

Ekainean, halaber, ostalaritza zerbitzuen kontsumoa ere igo egin da, bereziki taberna eta jatetxeetakoa. Alor horretako produktuak iaz baino %1,4 garestiagoak dira Araban, Bizkaian eta Gipuzkoan, eta %2 garestiagoak Nafarroan. Arropen kontsumoa eta aisialdiarekin loturiko zerbitzuen kontsumoak ere gora egin du ekainean.

Erregaien eragina

Atal horietan kontsumoa igo egin bada ere, hori ez da nahikoa izan joerari buelta emateko, eta hori bereziki gertatu da erregaien, argindarraren eta uraren kontsumo apalengatik, jarduera ekonomikoa ez baita %100era itzuli.

INE Espainiako Estatistika Instituzioak jasotzen dituen ataletatik bakarra da prezioek behera egin dutena. Iazko urtekoekin konparatuta, %9,8 merkeagoak dira produktu horiek Araban, Bizkaian eta Gipuzkoan, eta %14,1 merkeagoak Nafarroan. Dena dena, goranzko joera bat nabari da, maiatzeko prezioekin konparatuta: %5,7 garestitu dira lau lurraldeetan.


Summary: EAJk irailean hasi nahi du «neurri zehatzak» hartzen. Andoni Ortuzarrek adierazi du PSE-EErekin azken legegintzaldian egindako gobernu itunak «ongi» funtzionatu duela.

Andoni Ortuzar EBB Euzkadi Buru Batzarreko presidenteak «harreman joria» du Idoia Mendia PSE-EEren idazkari nagusiarekin. «Hitz egin dugu jada», esan du EAJko buruzagiak, gaur, Radio Euskadin egin dioten elkarrizketa batean. Bi alderdiek agertu dute EAEko datorren legegintzaldian gobernu ituna berriz baliatzeko asmoa, baina Ortuzarrek nabarmendu du oraindik ez dituztela hasi horretarako negoziazio formalak. «Hauteskundeetako emaitzak behin betikoak direnean ekingo diogu», adierazi du. Hau da, ostiraletik aurrera. Eta Ortuzarrek helburu bat dauka: irail hasierarako Eusko Jaurlaritza osatuta egotea. «Herrialdeak ezin du itxaron. Neurri ekonomiko eta sozial zehatzak hartu behar dira».

EAJk gobernu «indartsu bat» osatu nahi du, Ortuzarren esanetan, eta iruditzen zaio PSE-EEk ere «ikuspegi bera» duela. «Koalizio gobernuak ongi funtzionatu du» nabarmendu du. Negoziazioa ez da zentratuko, EBBaren buruaren hitzetan, sail banaketan. «Egoera politikoa antzekoa da, baina gainontzekoa ez». Pentsatzen du irailetik aurrera «pandemiaren errealitatera» egokitutako «zerbitzu publiko zuzen batzuk» bermatu beharko direla. «Aktore berak gara, baina gauza diferenteak egin behar ditugu».

Gobernu programa horren arabera erabakiko dute, Ortuzarrek dioenez, «nork egin dezakeen hobeto sail bakoitzean, baita nor sentitzen den erosoago erantzukizun horietan». Bi indar politikoek akordio bat lortuko dutelakoan dago. EAJk gora egin du azken hauteskundeetan, eta 31 eserleku atera ditu; 2016koetan baino hiru gehiago, nahiz eta ia 50.000 boto gutxiago lortu. PSE-EEk ere gora egin du boto portzentajean, baina jarleku bakar bat irabazi du; hamar izango ditu, gehiago lortzea aurreikusten zuen arren.

Datorren legegintzaldian «aurrerapauso bat» eman nahi du EAJk, «autogobernuaren kalitateari eta kopuruari» dagokienez. «Horrek bateragarria izan behar du indarrean dagoen legezkotasun printzipioarekin». Proposatu du azken legegintzaldian autogobernu lantaldeko adituek egindako «txostena abiapuntutzat» hartuta, aurrera egitea, «modu adostuan», Gernikako Estatutuaren «erreforman».

Azken lau urteotako «gobernu ardatzetik» haratagoko «oposizio alternatibak» egongo direla espero du Ortuzarrek. EH Bildu izan da hauteskundeetan gorantz gehien egin duen indarra: 2016ko bozetan hemezortzi legebiltzarkide irabazi zituen, eta herenegungoetan 22. Ganberako bigarren indarra da. Ortuzarrek baztertu egin du koalizio independentistarekin akordio bat lortzea: «Oposizioan alternatiba arrazoizko bat baldin badago, guk EH Bildurekin hitz egingo dugu». Abagunea baliatu du mezu bat helarazteko Maddalen Iriarte lehendakarigai izan duen koalizioari:«Ezkerretik pasatu nahiko gaitu, baina [EH Bilduk] ez digu irabazten erabakitzeko eskubidean, ezta politika aurrerakoiak mahai gainean jartzeko orduan».

Ahal Dugu eta gobernabidea

Pilar Garrido EAEko Ahal Dugu-ren idazkari nagusiarentzat, «Euskadirentzako aukera onena da» EP Elkarrekin Podemosek, EH Bilduk eta PSE-EEk gobernua osatzea. «Zenbakiek ematen dute», adierazi du, gaur, hauteskundeetako emaitzak baloratzeko egindako agerraldian. EP koalizioak danbatekoa hartu du bozetan: 2016koetan, 11 eserleku lortu zituen, eta, oraingoan, sei. Duela lau urte, 157.334 boto lortu zituen, eta, 2020koetan 71.759. Hain zuzen, Garridok gaur plazaratutako mezuan oinarritu zuen kanpaina Miren Gorrotxategi EPren lehendakarigaiak.

Emaitzak gorabehera, hiru indarren artean gobernua osatzeko asmoa «berretsi» du Garridok. Haren esanetan, «lehen pausoa» eman dute, EH Bildurekin eta PSE-EErekin harremanetan jarri baitira jada. Azaldu diete «modu serio eta zintzo batean lan egiteko prestasuna» dutela.

Hauteskundeetan lortutako emaitzak ez dira izan Ahal Dugu-k «espero» zituenak, Garridoren arabera. «Ez dituzte gure espektatibak bete». Uste du, dena den, EPk «egonkortutako zoru bat» duela. Pentsatzen du ez dela «botoen ihes bat» gertatu, baizik eta EP «geldialdi fase batean» dagoela.

Autokritika egin du Ahal Dugu-ren idazkari nagusiak. «Ahal Dugu-k antolakuntza azpiegitura ahula du. Agian, presaka ibili gara, ez dugu arretarik jarri azpiegitura osatzeko orduan». Garridoren iritziz, horrek kalte egin die azken hauteskundeetan. Nolanahi ere, «ikuspuntu politikotik» indar «fidagarria» direlakoan dago. «Hori ikusi ahal izan da egon garen instituzioetan».


Summary: Artikoko kasko polarra erdira murriztu da 40 urtean. 1980an, 7,6 milioi kilometro koadro zeuden Artikoan; 2019an, berriz, 4,1. Horrez gain, izotz geruza gero eta meharragoa da, eta neguan azkarrago urtzen da.

Artikoko kasko polarra erdira murriztu da 40 urtean. Hala jakinarazi du Errusiako Rosgidroment hidrometeorologia agentziako zerbitzuburu Igor Shumakovek. «2007an, Artikoko izotz geruzaren zabalera minimo historikora heldu zen: 4,19 milioi metro koadrora», nabarmendu du Shumakovek.

Hala, azken urtetako datuak ere eman ditu. 2012an, 3,35 milioi kilometro koadro izotz zeuden, eta 2019an, berriz, 4,1 milioi kilometro koadro. 1980ko datuekin alderatuta, erdia da hori. Izan ere, 1980an, 7,6 milioi kilometro koadro izotz zeuden, eta 1983an, berriz, 7,28. Shumakovek nabarmendu du, gainera, urtetik urtera izotz geruza gero eta meharragoa dela eta Errusia iparraldeko itsasoetako bankisa ia desagertu egin dela.

«Neguan, urtaroari dagokion izotz geruza lodi batez estaltzen da Ipar Itsasoa, baina izotza eratzen eta desagertzen den denbora aldatu egin da. Gaur egun, urrian eta azaroan sortzen da, eta maiatzean urtzen da. Hori, batez ere, Txukotkako itsasoan nabaritzen da», azpimarratu du. Zientzialarien arabera, klima aldaketak batez ere Artikoan du eragina, eskualde horretan batezbesteko globala baino lau aldiz azkarrago igotzen baita tenperatura.

Espedizioak egiteko zailtasuna

Izotzaren urtzeak bertzeak bertze Ipar Polorako espedizio tradizionalak egiteko zailtasuna sortzen duela nabarmendu du Roman Vilfande Rosgidroment hidrometeorologia agentziako ikerketa arduradunak. «Gaur egungo baldintzetan, ezinezkoa da iceberg bat aurkitzea», nabarmendu du Vilfrandek. Nabarmendu du icebergek apurtzeko arrisku handia dutela eta, ondorioz, arriskutsua dela espedizioak egitea.


Summary: Gipuzkoako Foru Aldundiak onartu egin du Beasain-Bergara arteko autobian bidesaria ezartzea. Hiru arkuren bidez egingo da ordainketa, geratu gabe, eta espero dute sistema martxan egotea 2020. urtea amaitzerako. Deskonturik gabe, 2,53 euro kostako da errepideak dituen 23 kilometroak gurutzatzea.

«Erabiltzen eta kutsatzen duenak ordaindu egin behar du; logika hori da aplikatu dugu». Hala azaldu du Aintzane Oiarbide Gipuzkoako Bide Azpiegituretako foru diputatuak Beasain eta Bergara arteko A-636 errepidean bidesaria jartzeko erabakia: «Zerga orokorren bidez, ez gara iristen errepideek eskatzen dituzten artapen eta hobekuntzak egitera; beharrezkoak dira baliabide gehiago».

Autobia osoa izango da ordainpekoa, eta hiru arkuren bidez egingo dira ordainketak, Gipuzkoan lehen aldiz ezarriko den free flow sistemaren bidez. Erabiltzaileek ez dute geratu beharko, eta sistema elektroniko horrek identifikatuko du ibilgailua Abiatu eta ViaT txartelen bidez edo matrikularen bidez. Ibilgailu guztiek ordaindu beharko dute bidesaria, arinek eta astunek. Horretarako, arku berriak jarriko dituzte Beasainen eta Ezkio-Itsason; Deskarga mendatean jada jarrita dagoenari gehituko zaizkio.

Beasain-Bergara errepidea berria da —2019ko martxoan zabaldu zuten—, 23 kilometro luze da, eta, oraingoz, doakoa da. Dena den, Foru Aldundiak hasieratik erakutsi du autobia hori ordainpeko bihurtzeko asmoa, eta joan den urteko azaroan hartu zuen gaur Gobernu Kontseiluak berretsi duen erabakia.

Orain, Batzar Nagusietan eztabaidatu beharko dute foru arau proiektua; Oiarbidek azaldu du duela hilabete inguru bildu zela gainontzeko talde politikoekin, eta oraingoz ez duela haien ekarpenik jaso. Lege proiektuak ordainketa ezartzeko epea 2022ko ekainera artekoa dela badio ere, espero dute sistema abian egotea 2020. urtea amaitzerako.

2,53 euro

Bidesariaren kostuaren inguruan ere jardun du Oiarbidek. Deskonturik gabe, Beasaindik Bergarara joateak (edo alderantziz) 2,53 euro balioko du ibilgailu arinentzat. Dena den, bide azpiegituretako diputatuak azaldu du Abiatu sistemaren bidez deskontuak izango dituztela gipuzkoarrek, beste errepideetan dituzten berberak: egindako bidaia kopuruaren arabera, %25 eta %75 artekoak dira deskontuak, eta hilabeteko gehieneko gastua 32,34 euro da.

Jarduera profesionalean dabiltzanek eta garraiolariek ez dute deskonturik izango, eta trailer bakoitzak 5,15 euro ordaindu beharko du ibilbide hori egiten duen bakoitzean. Bidesari hori garraiolariei azken urteetan N-I eta A-15 errepideetan jarritakoei gehituko zaie.

Garraiolarien Hiru sindikatuak adierazi duenez, «bidesariak azpiegituren mantentze lanak kudeatzen jakin ez duten politikarien porrota dira», eta herritarrek bigarren aldiz ordaindu beharko dute Beasain-Bergara errepidea. Hiruk neurriak eskatu ditu sektorea duen egoera eskasetik ateratzeko, eta «egoera delikatu honetan aldundiak dirua biltzeko duen grina» kritikatu du: «Garraioak behar duena ez dira bidesariak».


Summary: Gizonezko bat atxilotu dute Gernikan, neska adingabe bati sexu abusuak egitea leporatuta. Atzo gauean gertatu zen erasoa, Bilbo eta Bermeo lotzen dituen tren lineako bagoi batean.

Ertzaintzak 35 urteko gizonezko bat atxilotu zuen atzo gauean Gernikan (Bizkaia), neska adingabe bati sexu abusuak egitea egotzita.

Eusko Jaurlaritzaren Segurtasun Sailaren arabera, atzo gauean gertatu zen erasoa, 23:30 inguruan, Bilbo eta Bermeo (Bizkaia) lotzen dituen lineako tren bateko bagoian. Ertzaintzak jakin duenez, neska bakarrik zihoan, eta gizon gazte bat hurbildu zitzaion. Molde sexualeko keinuak egiten hasi zitzaion andreari, eta gero sexu abusua egin zion. Gizonezkoa behin eta berriz ahalegindu zen biktimari ukituak egiten. Neska bagoitik atera zen, etxera joan, eta gertatutakoa kontatu zuen; haren senideak Ertzaintzarekin jarri ziren harremanetan.

Patruila bat Gernikako geltokira joan zen, eta, Jaurlaritzaren arabera, biktimak egindako deskripzioari esker, ertzainek erasotzailea identifikatu zuten. Gizonezkoak, «nolabait», gertatutakoa aitortu zuen. Sexu abusuak leporatuta atxilotu zuen Ertzaintzak.


Summary: Ovidio Ferreiraren omenaldian daudenak identifikatu eta mehatxatu ditu Ertzaintzak. «Hau Espainia da, eta gazteleraz hitz egiten da», esan dio ertzainetako batek gazte bati.

Ovidio Ferreira omendu dute gaur Bilbon, haren hilketaren 39. urteurrenean. Omenaldia egiten ari zirela, ordea, Ertzaintzaren bi auto eta furgoneta bat azaldu dira, eta dokumentazioa eskatzen hasi zaizkie omenaldian parte hartzen ari ziren herritarrei. Irudiak hartzen ari ziren herritarrak eta kazetariak mehatxatu dituzte.

Legez kanpoko elkarretaratzea egitea eta segurtasun tartea ez betetzea leporatu diete omenaldian parte hartzen ari zirenei. Omenaldira joan den ertzainetako batek han zegoen gazte bat mehatxatu du, gainera, euskaraz mintzatzeagatik. «Hau Espainia da, eta hemen gazteleraz hitz egiten da» bota dio ertzainak.

1981eko uztailean hil zuten, tiroz, Ovidio Ferreira Martin egunkari banatzailea, 29 urte zituela. Bertsio ofizialaren arabera, ETAk hil zuen, eta ETAren biktimatzat hartzen dute agiri ofizialek. Etxebarrieta Memoria Elkarteak eta hildako gaztearen sendiak, ordea, urteak daramatzate eskatzen justizia egin dadila eta argitu dadila ez zela ETAren eskuetan hil Ferreira.

Familiak dio Espainiako Poliziak hil zuela, Joaquin Gorjon guardia zibila hil ondorengo polizia operazioan. Gorjon hil zuten etakideen atzetik zihoazen poliziak, Bilboko Zazpikaleetan. Familiak dio horien aurka egindako tiro baten ondorioz hil zela Ferreira, egunkariak banatzen ari zela.

Uztailaren 10a zen, eta polizia tiroka ari zen etakideen atzetik. Bi tirok Ferreira jo zuten, atari batetik irteten ari zela. Ondoren, Santiago plazan, Aurora Mugika herritarra ere zauritu zuten, balaz. Ferreira lau egunez egon zen Basurtuko erietxean, harik eta hilaren 14an hil zen arte.


Summary: Siemens Gamesako langileek bost greba egun iragarri dituzte. Etzi bilduko dira zuzendaritzarekin, bigarren aldiz, eta bihar, Maria Txibite Nafarroako lehendakariarekin. Etzi, greba egingo dute, bai eta uztailaren 23an, 29an, abuztuaren 6ean eta 7an ere.

«Ez da gure arazo bat soilik, guztion arazoa da». Gaur, Siemens Gamesako langileek eskertu egin dute larunbatean milaka herritarrek elkartasuna adierazi izana, eta konpromiso horri eusteko beharra adierazi dute. Batetik, Siemens Gamesak funts publikotik milioika euro jaso dituelako eta, orain, «beste toki batera joatea erabaki duelako, ondorio pertsonalei eta lan arlokoei jaramonik egin gabe». Bestetik, kolore bateko eta besteko alderdiek energia berriztagarrien sektorea estrategikoa dela adierazten badute, hitzetatik ekintzetara pasatzeko dei egin dute.

Iragan astean helarazi zizkien langileei eta sindikatuei Siemens Gamesako zuzendaritzak kaleratzeen arrazoi teknikoak. Langileen batzordeak zuzenean zerbitzu juridikoei helarazi diote txostena, goitik behera azter dezaten. Hain zuzen ere, beste bilera bat izango dute etzi eguerdian, bigarrena. Egun horretan, greba egingo dute langileek, eta, halaber, beste lau greba egun iragarri dituzte: uztailaren 23an, 29an, abuztuaren 6an eta zazpian. Etziko bilera dela-eta, gainera, Sarrigurengo egoitza nagusian elkarretaratzea egingo dute langileek.

Bilerak eragileekin

Ez dira besoak gurutzaturik geratu. Bileraz bilera dabiltza, euren arazoa sozializatzen eta erabaki ahalmena duten eragileekin hitz egiten. Iragan astean, EH Bildurekin, Nafarroako Arartekoarekin, Agoizko alkatearekin eta Nafarroako Gobernuko ordezkaritzarekin elkartu ziren. Gaur, Geroa Baiko ordezkaritza batekin elkartuko dira, eta, bihar, Maria Txibite lehendakariarekin. Etzi, berriz, Unai Hualde Nafarroako Parlamentuko lehendakariarekin bilduko dira, eta, ostiralean, Ahal Dugu-rekin. Azkenik, UPNrekin, PPrekin eta Ezkerrarekin ere elkartzeko asmoa dute.

«Ataka estuan gaude, eta konponbideak behar ditugu. Sobera daude hitz ederrak. Benetako konpromisoa eta ekintzak behar ditugu», esan dute, ozen. Azken egunetan azpimarratu bezala, Agoizkoa fabrika «gaztea eta produktiboa» da, zuzendaritzak dioenaren kontra. Gogora ekarri dutenez, alderdiek une oro kezka azaltzen dute deslokalizazioaren inguruan, eta berriztagarrien sektorea goraipatu ohi dute. Horregatik, uste dute ezin dutela «lantokia ixten utzi».

Oinarririk gabe

Siemens Gamesako langileen batzordean, ELAk sei ordezkari ditu, LABek lau, UGTk 2 eta CCOOk bat. Laurak elkartuta daude, eta salatzen dute ez dagoela oinarririk itxiera baterako. Lehenik eta behin, enpresak ez du galerarik; aitzitik, «ekoizpena beste lantoki batzuetara eraman nahian dabil gehiago irabazteko». Bigarrenik, azken egunetan adierazi bezala, gogora ekarri dute lan eskaria bermatuta zegoela 2021eko irailera arte. Halaber, argudiatu dute Agoizko fabrikak tamaina nahikoa duela pala handiagoak egiteko, eta haren eredua ez dela katalogotik at geratu. Gainera, zuzendaritzak produkzioari eusteko konpromisoa zuen, gutxienez 2021era arte; hala islatzen dute orain arteko bileretako aktek. Azkenik, zuzendaritzak SG155 prototipoa Agoitzen egiteko asmoa azaldu zuen, baina, azkenean, beste lantoki batzuetara eraman zuen.


Summary: Kataluniako Gobernuak hirugarren gradua aitortu die espetxeratutako buruzagi independentistei. Presoek lotarako joan beharko dute soilik espetxera, astelehenetik ostiralera. Asteburua kartzelatik kanpo eman ahalko dute.

Hirugarren graduko espetxe erregimena ezarriko diete berehala Oriol Junqueras, Raul Romeva, Jordi Turull, Josep Rull, Joaquim Forn eta Dolors Bassa Kataluniako kontseilari ohiei, Kataluniako Parlamentuko presidente izandako Carme Forcadelli, ANCko buru ohi Jordi Sanchezi eta Omniumeko presidente Jordi Cuixarti. Kataluniako Gobernuak ontzat eman du preso dituzten espetxeetako tratamendu batzordeek proposatutako neurria.

Fiskaltzak erabakiaren kontrako helegitea aurkezteko aukera izango du espetxe zaintzako epailearen aurrean. Hura ere hirugarren graduaren alde agertuko balitz, bigarren instantzian helegitea aurkezteko modua izango luke Fiskaltzak. Kasu horretan, Espainiako Auzitegi Gorenak izango luke preso independentistei ezarri beharreko espetxe erregimenari buruzko azken hitza. Dena den, espetxeratutako buruzagi independentistek ez dute azken erabakiaren zain egon beharko espetxetik irten ahal izateko, eta berehala ezarriko zaie hirugarren gradua.

Tratamendu batzordeek hirugarren gradua proposatu zuten uztailaren 2an, Kataluniako prozesu independentistaren kontrako auzian zigortuak izan ziren buruzagi independentistentzat. Kataluniako Gobernuak proposamena onestea ez da ezustekoa izan, tratamendu batzordeen proposamenen %95 jotzen baititu ontzat Generalitateko Espetxe Neurrien zuzendaritzak.

Hala ere, ikusteko dago Fiskaltzak zein jarrera hartuko duen. Aurretik eskatua zuen hirugarren gradua ez emateko preso independentistei, harik eta zigorraren erdia espetxean betetzen duten arte. Zigor Kodearen arabera, baldintza hori ezar zezakeen Espainiako Auzitegi Gorenak buruzagiak zigortu zituenean, bost urtetik gorako kondenak ezarri zizkien eta. espetxe zaintzako epaileak aurreko zenbait autotan nabarmendu du Gorenak ez zuela halako baldintzari ezarri sententzian.

Tratamendu batzordeek bigarren gradua proposatu zuten, iazko abenduaren 11n, espetxeratutako buruzagi independentistentzat. Erregimen horretan, eta Zigor Kodeko 100.2 artikulua baliatuta, espetxetik irteteko baimenak jaso zituzten. Ordutik, lan egitera, senideren bat zaintzera eta borondatezko lanak egitera ateratzeko aukera izan dute.


Summary: Mercadonaren «tratu txarrak» salatzeko manifestazioa egin du ELAk Bilbon. Mercadonak bere langileak «zapaltzen» dituela salatu du ELAk, baita eta enpresa hori langileei «jazartzen» zaiela; batez ere, osasun eskubidearen ingurukoak dira salaketak. Euskal Herriko eta Galiziako langileek salatu dituzte tratu txarrak

Mercadonako langileek «jazarpena» jasaten dutela salatzeko manifestazioa egin du ELAk Bilbon. Hamaiketan hasi da manifestazioa, Jesusen Bihotzean, eta San Mamesen amaitu dute. Amaierara heldu baino lehen, Mercadonako ate aurrean egin dute geldialdia, eta «Mercadona zapaltzailea, kaleratzerik ez» oihuak entzun dira enpresaren parean.

ELA sindikatuak dio Mercadonak «familia handiaren» irudia saldu nahi duela, baina, egiaz, «langileen kontrako erasoak eta praktika antisindikalistak» dituen enpresa bat dela. Hain zuzen ere, sindikatuen aurkako jardunagatik zigortu zuten azaroan, eta 3.550 euro ordaindu behar izan zizkion ELA sindikatuko ordezkari bati.

Sindikatuaren iritziz, langileek pairatzen dituzten presio eta erasoak «enpresaren jarrera estrategikoa» dira: «Argi esan dezakegu Mercadonak modu sistematikoan ematen dizkiola tratu txarrak bere langileei», adierazi dute ELAko kideek. «Osasuna galdu duten langileei jazartzen zaie Mercadona, eta alde eginarazteraino presio egiten die» gehitu dute.

Osasun eskubidearen urraketak izan dira sindikatuak gehien nabarmendu dituenak. Sektoreko beste kateetan ez bezala, Azaldu dutenez, Mercadonako langile gazteek «lesio fisiko larriak» dituzte, eta enpresaren zerbitzu medikuaren «kontrol zorrotzaren» bitartez «estaltzen» dituzte.«Mercadonak A eta B aurpegia ditu. A aurpegia soldata egonkorren aurpegia da, eta B aurpegia, gaur azaltzen ari garen eskubide urraketa guztiena», salatu du Arabako Mercadonako langile batek.

Osasunaren inguruko salaketak nabarmendu badira ere, lanorduak ere aipatu dituzte: «Ezartzen zaizkien lan erritmo eta txandak onartezinak dira, eta bateraezina da bizitza pertsonalarekin».

Gertaeren aurre egiteko asmoz, afiliatuak mobilizatzera animatu ditu sindikatuak. Herritarrei, berriz, Mercadonaren kontsumo «arduratsua» egiteko eskatu die, «langile klasearen eskubideak urratuz aberasten direnak ez laguntzeko».


Summary: Baionako gazte batek salaketa jarri du, autobus gidariaren «hiltzailea» zela zabaldu baitzuten eskuin muturreko hainbat kidek. Uztailaren 5ean bortizki erasoa izan zen Philippe Monguillot autobus gidaria, eta egun batzuren buruan hil. Jasan zuen jipoiaren ondotik, ustezko erasotzaileen argazkiak zabaldu zituzten eskuin muturreko hainbat kidek, «hiltzaileak» zirela erranez. Baionako gazte baten argazkia zabaldu zuten sare sozialetan, baina salaketa jarri berri du «difamazio» eta «kalumniagatik».

Azken egunotan asko zabaldu da Baionako 29 urteko gazte baten argazkia sare sozialetan. Argazkiarekin batera, akusazio bat: Monguillot autobus gidariaren «hiltzailea» zela. Eskuin muturreko hainbat militantek —Marine Le Pen, tartean— zabaldu dute akusazioa, Twiterren eta Facebooken. Alta, «inongo zerikusirik» ez duela erraten du gazteak, eta «manipulazio osoa» salatu du.

Eskuin muturreko ordezkariek idatzitako mezuak asteburuan kendu dituzte sare sozialetatik, baina «berantegi» zen, gaztearen argazkia «denera» zabaldua baitzen jada. Hala, Baionako gazteak bizitza «arriskuan» duela adierazi du, eta ezezagun baten kontrako salaketa jarri du epaitegian, atzo arratsaldean.


Summary: Zerga bilketa nabarmen murriztu da Araban, Bizkaian eta Gipuzkoan. Foru Ogasunek, guztira, 5.110,7 milioi euro bildu dituzte aurtengo lehen sei hilekoan, joan den urtean baino 769 milioi gutxiago. Ekainean areagotu da bilketa, zergak ordaintzeko epeak malgutu egin zituztelako koronabirusa dela eta.

Ekainean zertxobait errekuperatu da zerga bilketa. Foru Ogasunek iaz baino zerga gutxiago bildu dituzte aurtengo lehen seihilekoan, baina emaitza ez da maiatzeko emaitzak ikusita pentsa zitekeen bezain katastrofikoa izan. Guztira 5.110,7 milioi euro bildu dituzte Arabako, Bizkaiko eta Gipuzkoako Foru Aldundiek, iaz baino 769 milioi gutxiago. Bi arrazoiri egotzi diote hori: jarduera ekonomikoaren geldialdiari eta Foru Ogasunek beraiek hartutako neurriei.

Joerak antzekoak izan dira hiru lurraldeetan. Zerga bilketak nabarmen egin du gora ekainean, baina ez jarduera ekonomikoa berrabiarazi delako soilik. Koronabirusaren krisia hasi zenean, aldundiek hainbat neurri hartu zituzten «herritarren likidezia hobetzeko eta ekonomiako sektore ahulenek kalte handiak ez jasateko»; besteak beste, zergak ordaintzeko epeak malgutu zituzten, eta BEZaren bidez likidezia eman zitzaien enpresa eta norbanakoei.

Zehazki BEZaren eta bestelako zeharkako zergen bilketan izandako beherakadaren ondorio dira datuok. Araban %29,5 egin du behera zeharkako zergen bilketak, Bizkaian %16,6 eta Gipuzkoan %12,5.

Ekaineko berpiztea

Jaitsiera handiena nabaritu duena Arabako Foru Ogasuna izan da. Han, zergen bidez, 695,6 milioi euro jaso dituzte, 2019an baino 142,2 milioi gutxiago (%17ko beherakada). Hala ere, datua ontzat jo daiteke maiatzekoekin alderatuz gero: Araban, urtarriletik maiatzera, iaz baino %36 zerga gutxiago bildu zituzten. Han ere zeharkako zergek egin dute zuloa: besteak beste, BEZaren bidez %34,2 gutxiago jaso dute.

Zerga gehien Bizkaiko Foru Ogasunak bildu ditu: 3.012,6 milioi euro. Iazko bilketarekin alderatuta %12,8koa izan da jaitsiera. Han ere, BEZaren bidez joan den urtean baino %20,2 gutxiago bildu dute, 1.092,2 milioi euro.

Gipuzkoan ere nabarmena izan da ekaineko berpiztea: joan den urtean baino %23,9 gutxiago bildu zuten urtarriletik maiatzera bitartean, eta ekaina amaiera arteko datuetan %11,6 izan da beherakada —1.402,5 milioi euro bildu dituzte—.


Summary: Futbol amerikarreko Redskins taldeak izena aldatuko du, indigenak iraintzen dituelako. Arrazakeriaren aurkako mugimenduak urte askoan eskatu izan du hori, eta, azken asteetan, iragarleek ere estu hartu dute Washingtongo taldea.

Polizia zuri batek George Floyd afro-amerikarra hiltzeraino ito zuenetik, mugimendu antirrazista indartu egin da AEB Ameriketako Estatu Batuetan, eta arrazakeriari buruzko eztabaidek gero eta leku gehiago dute gizartean. Polemika ez da berria, baina, azken boladako indartze horren eraginez, Washingtongo Redskins futbol amerikarreko taldeak erabaki du izena eta irudia aldatzea, indigenak iraintzen dituztelako.

Daniel Snyder taldearen jabeak behin baino gehiagotan esan izan du ez zutela aldatuko taldeak 1933. urtetik izan duen izena, baina zenbait iragarlek presio egin dute horretarako. Nike, FedEx eta Pepsi marka handiek, besteak beste.

«Dan Snyder eta [Ron] Rivera entrenatzailea izenarentzako eta diseinuarentzako ikuspegi berri bat sortzeko lanean ari dira, gure frankiziaren lekua hobetzeko, eta gure iragarleak, zaleak eta komunitatea inspiratzeko datozen ehun urteetan», adierazi du taldeak astelehenean argitaratutako komunikatu batean. Washingtongoa NFL Futbol Amerikarreko Ligako talderik ospetsuenetako bat da.

Joan den astean, indigenen mugimenduko zenbait elkartek taldeari idatzi zioten izena aldatzeko eskatuz. Eskaera horretan adierazi zieten «adiskidetze sendo eta garrantzitsu» baterako prozesu bat abiatu nahi zutela taldearen eta mugimenduaren artean, taldearen izen «arrazistak» eragindako «biolentzia emozionala eta bestelako minak konpontzeko».

Politikariek ere eman dute euren iritzia gaiari buruz. Muriel Bowser Washintongo alkate demokratak esan du badela garaia «horrenbeste jende iraintzen duen» izena aldatzeko, eta Alexandria Ocasio-Cortez kongresukide latinoamerikarrak idatzi du «arraza justiziaren» alde egin nahi baldin badute izena aldatu behar dutela. Barack Obamak berak ere, AEBetako presidente izan zenean, adierazi izan zuen izena iraingarria zela.


Summary: Sinatu eta bost urtera, kolokan da Iran lotzeko itun nuklearra. Iranek eta munduko beste sei potentziak —AEBek, Errusiak, Txinak, Frantziak, Erresuma Batuak eta Alemaniak— izenpetu zuten akordioa, 2015eko apirilaren 14an. Hitzarmena kolokan dago, 2018an AEBak irten zirenetik.

Iranek eta nazioarteko komunitateak itun garrantzitsua erdietsi zuten 2015. urtean: akordio nuklearra. Balentria diplomatiko gisa ospatu zen hitzarmena, baina ez du izan espero zen jarraipenik, eta, bost urteren ostean, gain behera eta kolokan dago. Munduko geoestrategia aldatu zezakeen aldeen arteko sinadura izan zen; ordea, gero eta zalantza gehiago eragiten ditu akordioaren etorkizunak eta hura egikaritzeak.

Nazioarteko bakarralditik irteteko balio izan zion itunak Irani, baina, bosturtekoa pasatu berritan –gaur bete da–, tentsioa areagotuz doa, eta kolapsotik gertu dago alde anitzeko ituna.

JCPOA Ekintza Bateraturako Plan Integralak amaiera eman zion hamarkada bat iraun zuen krisi nuklearrari. Bi urteko negoziazio korapilatsuen emaitza izan zen ituna. Barack Obama orduan AEBetako presidente zenak akordioaren garrantzia nabarmendu zuen. Haren esanetan, hitzarmenak lortuko zuen Iranek «arma nuklearrak izatea eragoztea». Itunak Iranen programa nuklearra mugatzen du, Teherani ezarritako nazioarteko isun ekonomikoak etetearen truke.

Dena katramilatu zen, ordea, Donald Trump AEBetako egungo presidentearen jokaldiarekin. Trumpen arabera, hitzarmena «inoiz erdietsitako akordiorik txarrena» izan zen. Hilabeteak pasatu zituen Iranek itunaren «izpiritua» betetzen ez zuela salatzen, eta, azkenean, 2016ko hauteskunde kanpainan, akordiotik irtetearekin egindako mehatxuak bete zituen: 2018ko maiatzaren 8an utzi zuen ituna Washingtonek, aldebakarrez, eta Irani zigor ekonomikoak ezarri zizkion berriz.

Erabaki horrek arriskuan jarri zuen ituna, eta ataka zailean utzi zuen Iran. Halere, Washington itunetik irten arren, Teheranek hitzarmenari eustea erabaki zuen. Izan ere, Hassan Rohani presidenteak azaldu zuenez, egiaztatu nahi zuten ea akordioaren parte ziren gainerako herrialdeak gai ziren Iranen interesak bermatzeko.

AEBek ezarritako zigorrei kontra egiteko neurriak ezarri zituen Europak. Horiek gainditzeko araudia sortu zuen, eta Instex sistema ere prestatu zuen, Iranekin negozioak egin nahi zituzten Europako enpresak AEBetako isunetatik salbuesteko. Indarge, baina. Ez zituen espero bezalako emaitzak lortu. Haren hutsunea Errusia eta Txina ari dira betetzen, baina harreman ekonomiko hori ez da nahikoa Iranen egonkortasuna bermatzeko.

AEBek ezarritako zigorrek gogor jo dute Teheran, eta kalte nabarmena egin diote hango ekonomiari eta gizarteko sektore zabalen bizi baldintzei. Krisi ekonomiko bortitz batean murgilduta zebilelarik, moneta nazional debaluatu batekin eta arrapaladako inflazioarekin, Iranek presio handiagoa egitea erabaki zuen 2019ko maiatzean, AEBak erretiratu eta urtebetera. Pazientzia amaituta, Rohanik iragarri zuen utzi egingo ziola bere herrialdeak konpromisoetako batzuk betetzeari: uranio aberastuaren eta ur astunaren kopuru mugei lotutakoa izan zen lehen pausoa, eta beste aldeari 60 eguneko epea eman zion, Irango banku transakzioei eta petrolio salmentari jarritako murrizketak konpontzeko. Alferrik. Bi hilabete horiek aldaketarik gabe igaro ondoren, Iranek itunetik urruntzeko urrats bat gehiago egin zuen, baimendutakoan baino maila handiagoan uranioa aberasten hasita. Eta horrela, progresiboki, muga teknikoak betetzeari utziz joan da.

Hala, Iranek «beste irtenbiderik» ez diela utzi argudiatuta, Alemaniak, Frantziak eta Erresuma Batuak abian jarri zuten akordio nuklearreko kideen artean sortutako eztabaidak bideratzeko mekanismoa.

Mohamad Javad Zarif Irango Atzerri ministroak adierazi zuen «modu serioan eta egokian» erantzungo ziotela Europako hiru herrialdeek «asmo txarrez» hartu zezaketen edozein neurriri. Halere, gaineratu zuen prest daudela «saiakera eraikitzaileak» egiteko, «akordio garrantzitsu hori» manten dadin.

Ordutik, izan dira eztabaida gehiago ere. Joan den hilean, Rafael Grossi IAEA Energia Atomikoaren Nazioarteko Agentziako zuzendariak jakinarazi zuen «kezkatuta» zegoela Teheranek bi instalazio susmagarrietarako sarbidea ukatu zielako. Hortik gutxira, 2015etik Iranen aurka jarritako lehen ebazpena onartu zuten Berlinek, Parisek eta Londresek. Ikuskapenetan kolaboratzeko eskatzen zieten. Zarifek, berriz, salatu zuen herrialde horiek «erabateko ezintasuna» zutela AEBak haien kontra egiten ari ziren jazarpenari aurre egiteko.

Egun, NBE Nazio Batuen Erakundeko Segurtasun Kontseilua da tirabira horien azken agertokia. Izan ere, AEBak kanpaina egiten ari dira Irani ezarritako arma blokeoa luzatzearen alde; urrira arte dago indarrean neurri hori. AEBekin bat egin dute akordioaren parte diren Europako potentziak ere.

Testuinguru horretan, gaiztotuta daude aldeen arteko harremanak, eta kolokan, beraz, ituna. Ikusi beharko da akordioak zer-nolako bidea hartzen duen datozen hilabeteotan. Oraingoz, JCPOAk helburu zehatz bat du oraindik ere: Iranek bonba atomikoa egitea eragoztea.

Josep Borrell Europako Batasuneko Atzerri Politikarako Goi Ordezkariak gaur adierazi duenez, akordioa «babesten» jarraituko du. Haren arabera, Iranen programa nuklearraren inguruko bermeak izateko «erreminta bakarra» da.

Txina eta Iran

Txinaren eta Iranen arteko harreman diplomatikoa sendotuz joan da azken urteetan. Eta, orain, akordio bat erdiesteko bidean daudela adierazi du The New York Times egunkariak. Aurreratu duenez, bi aldeek itun komertzial eta militar bat adostu dute. Txinak presentzia areagotuko luke Asia erdialdean, hainbat proiekturen bidez, eta, trukean, espero da Iranek datozen 25 urteetarako petrolio hornidura bermatzea. Horrez gain, kooperazio militarrean sakontzea ere erabaki dute.

Itun horrek, hain zuzen, Trump Iran bakartzeko egiten ari den saiakera ahulduko luke, eta Txinaren eta AEBen arteko harremanak are gehiago okertzea eragin lezake.

Bestalde, Pekinek gaur adierazi du babes osoa ematen diola 2015ean izenpetutako itun nuklearrari. Era berean, Hua Chunying Kanpo Ministerioko bozeramaileak AEBen jarrera salatu du: «Zoritxarrez, azken urteotan Estatu Batuek aldebakartasunari eutsi diote, nazioarteko betebeharrei uko eginez eta itun eta erakundeetatik ateraz».


Summary: Maskara derrigorrez erabili behar da Europako zenbait herrialdetan. COVID-19ari aurre egiteko, maskararen erabilera derrigortu dute herrialde batzuek, eta 100 euroko isunak ere jarri dituzte indarrean.

Koronabirusari aurre egiteko, Europako hainbat herrialdetan herritarrek maskara derrigorrez jarri behar dute, baita segurtasun distantzia mantentzen dutenean ere. Izan ere, konfinamendua arintzen hasi ondoren, agerraldi gehiago izan ditu gaitzak. Azken egunotan zenbait foku sortu dira Euskal Herrian ere; Ordizian eta Tuteran, esaterako.

Hona hemen zenbait herrialdek maskarei buruz hartutako erabakiak:

Euskal Autonomia Erkidegoan (EAE) hilaren 16tik aurrera da derrigorrezkoa maskara erabiltzea. Orain arte, Ordizian bakarrik zen nahitaezkoa, baina, Nekane Murga Osasun kontseilariak adierazi du Araban, Gipuzkoan eta Bizkaian une oro erabili beharko dela. Garraio publikoan nahitaez erabili behar da, eta, igerilekuetan eta hondartzan, maskara jantzi beharkoa da, bainua hartzeko izan ezik. Kirola egiteko orduan edo naturguneetan ken daiteke.

Jendea, autobusean, maskara jantzita, Donostian. JUAN CARLOS RUIZ / FOKU

Nafarroan, uztailaren 17tik aurrera sartuko da indarrean maskararen derrigortasuna. Eremu publiko irekietan zein itxietan erabili behar da, baita segurtasun distantzia manten daitekeenean ere. Garraio publikoan eta pribatuan ere erabili behar da —etxe berean bizi badira ez da nahitaezkoa—. Salbuespenak hurrengoak dira: jatean edo edatean, kirola egitean 1,5 metroko distantzia manten badaiteke, igerilekuan edo hondartzan bainatzean, lantokian, arnasa hartzeko zailtasunak badituzte, eta desgaitasun edota mendekotasun batengatik ezin badute erabili. Eremu pribatuetan —irekietan eta itxietan— familia desberdinetako kideak elkartzean, maskara erabiltzea gomendatzen da.

Ipar Euskal Herriari dagokionez, lanean derrigorrezkoa da erabiltzea metro bateko distantzia mantendu ezin denean; eta garraio publikoetan eta auto konpartituetan ere nahitaezkoa da maskararen erabilera. Merkataritza guneetan eta dendetan, aldiz, ez da derrigorrezkoa, baina langileei eta bezeroei erabiltzea gomendatzen zaie.

Katalunian maskara eremu irekietan eta itxietan erabili behar da, baita segurtasun distantzia manten daitekeenean ere. Salbuespenak hurrengoak dira: hondartzan eguzkia hartzean edota bainatzean, kirola egitean, haize instrumentuak jotzean, eta jatean eta edatean. Jatetxeetan eta terrazatan ere erabili behar da, eta jateko zein edateko bakarrik ken daiteke. Maskara ez erabiltzea 100 euroko isunarekin zigortuko da.

Gizon bat, hondartzan, maskara jantzita, Donostian. JON URBE / FOKU

Galizian ez da derrigorrezkoa maskara erabiltzea, baina, segurtasun distantzia mantendu ezin dutenean, eta eremu itxietan —distantzia manten badaiteke ere— erabili egin behar da. Galiziako A Mariña eskualdean, ordea, erabilera derrigorrezkoa da edonon.

Espainian, gobernu autonomikoen esku dago maskararen derrigorrezkotasuna erabakitzea, baina, poliki-poliki, guztiak doaz maskararen erabilerari buruzko neurriak zorrozten. Errioxan, 6 urtetik gorakoek erabili behar dute maskara, eremu irekietan zein itxietan. Hala ere, badaude ez erabiltzeko salbuespenak: toki berean daudenak batera bizi badira, kirola egitean segurtasun distantzia manten badaiteke, desgaitasun edota mendekotasun batengatik ezin badute erabili, eta arnas gaixotasunak badituzte. Aragoin, Errioxan bezala, maskara erabiltzea derrigorrezkoa da, hurrengo egoeretan izan ezik: kirola egitean segurtasun distantzia manten badaiteke, desgaitasun edota mendekotasun batengatik ezin badute erabili, eta arnas gaixotasunengatik ezin badute erabili. Kantabrian derrigorrezkoa da eremu publiko irekietan zein itxietan. Eremu pribatuetan, ordea, ez da nahitaez jantzi behar, baina erabiltzea gomendatzen da —segurtasun distantzia manten badaiteke ere—. Maskara ez jartzea 600 eta 60.000 euro bitarteko isunarekin zigortuko da. Gaztela-Leonen ere derrigorrezkoa da maskararen erabilera 6 urtetik gorakoentzat. Eremu publiko guztietan erabili behar da, baita segurtasun distantzia manten badaiteke ere.

Jendea, kalean, maskara jantzita, Donostian. KAI FÖRSTERLING / EFE

Frantzian, lanean eta garraio publikoan nahitaezkoa da maskara erabiltzea. Gainera, hurrengo astetik aurrera, leku publiko itxietan ere derrigorrezkoa izango da maskara jartzea.

Alemanian, eremu publikoetan derrigor erabili behar da; garraio publikoan eta dendetan, adibidez. Herritar guztiek erabili behar dute maskara, 6 urte baino gutxiagokoek eta patologiaren batengatik erabili ezin dutenek izan ezik.

Italiari dagokionez, eremu publiko itxietan erabili behar da nahitaez, baita garraiobideetan ere. Eremu irekietan segurtasun distantzia manten badaiteke, ez da derrigorrez erabili behar.

Bezero bat, maskara jantzita, Bilboko komiki denda batean. ARITZ LOIOLA / FOKU

Ingalaterran, uztailaren 24tik aurrera, komertzioetan eta supermerkatuetan maskara erabili beharko dute 11 urtetik gorakoek; desgaitasun edota mendekotasun batengatik erabili ezin dutenek izan ezik. Maskara ez erabiltzea 100 liberako isunarekin zigortuko dute.

Eskozian, dendetan maskara nahitaez erabili behar da uztailaren 10etik, eta, Galesen eta Ipar Irlandan, oraingoz, ez da derrigorrezkoa maskararen erabilera.

Jendea, kalean paseoan, maskara jantzita. JAIZKI FONTANEDA / FOKU


Summary: Joseba Agirreazkuenagak jaso du Euskadi ikerkuntza saria. Egindako ikerketa historikoengatik, eta dibulgazio lanagatik jaso du 2019ko saria EHUko Historia Garaikideko katedradunak, Gasteizen.

Ibilbide luzea du ikerlari eta irakasle gisa, eta horren aitortza jaso zuen atzo, Gasteizen, Joseba Agirreazkuenaga (Bilbo, 1953) ikerlari eta EHUko Historia Garaikideko katedradunak: 2019ko Euskadi ikerkuntza saria eman zion Iñigo Urkullu jarduneko lehendakariak. Eusko Jaurlaritzako Hezkuntza Sailak ematen du urtero saria, eta bi urtean behin aldatzen dute ikerketa adarra: urte bikoitietan, gizarte zientzien arloko ikerketek jasotzen dute aitortza, eta, urte bakoitietan, berriz, zientziaren eta teknologiaren arloko ekarpenek. Oraingoan, Agirreazkuenagarentzat izan da saria, hark «egindako ikerketa historikoengatik eta dibulgazio lanagatik». 1980tik ari da EHUn lanean.

Ekitaldian, Urkulluk nabarmendu du pertsona «konprometitua» dela Agirreazkuenaga: «Euskal gizartearekin, eta baliabide kulturalekin zein sozialekin konprometituta da, baita dibulgazioarekin ere». Lehendakariak nabarmendu du katedradunak erakutsi duela «ezagutza ondasun komun bat» dela. Epaimahaiak ere horixe azpimarratu du: Agirreazkuenaga ikerkuntzan aritu dela, betiere gizarteari jakinduria zientifikoa helarazteko asmoz. Katedradunak eta beste kide batzuek horretarako sortutako egiturak ere aipatu dituzte, hala nola Euskal Herriko Zuzenbide Historikoaren Institutua eta Bidebarrieta Kulturgunea.

Euskal historian aditua

Gehienbat Euskal Herriko historiari lotutako lanetan aritu da Agirreazkuenaga. 1972an hasi zen ikerlari, Jose Miguel Barandiaranen eskutik, eta Deustuko Unibertsitatean egin zituen Filosofia eta Letren ikasketak. Ondoren, Julio Caro Barojaren gidaritzapean ondu zuen doktore tesia. Besteak beste, Euskal Herriko egitura administratiboen historiari eta iraultza liberalei buruzko lanak egin ditu. 2011n, Euskal Herritarren burujabetza politikoaren auzia mundu berriaren zurrunbiloan publikatu zuen, eta Bilboko Udalak Miguel de Unamuno saria eman zion lan horrengatik.


Summary: Neurokirurgiako tribunaleko presidentea inputatu dute Osakidetzako oposizioetako auzian. Covadonga Fernandez Neurokirurgiako tribunaleko presidentea da inputatutakoa. Aitzinetik ere susmopean zegoen. Epaileak 24 lekuko deitu ditu deklaratzera.

Covadonga Fernandez Neurokirurgiako tribunaleko presidentea inputatu du Osakidetzako lan eskaintza publikoa ikertzen ari den epaileak, Ana Jesus Zuluetak. Susmopean zegoen espezialitatetako bat zen Neurokirurgia, Neurofisiologiarekin batera.

LAB sindikatuak jarri zuen salaketa Fernandezen kontra, eta epaileak, salaketa aintzat hartu, Fernandez inputatu eta 24 lekuko ere deitu ditu deklaratzera. Deklaratzera deitu dituzten 24 lekukoen artean daude azterketak egin zituzten medikuak, hainbat espezialitatean salaketa aurkeztu zuten profesionalak eta baita bertze espezialitate batzuetako tribunaletako presidenteak eta mahaikideak ere.

Epaileak, lekukoak deitzeaz gain, lan eskaintza publikoari dagozkion txostenak, bileretako aktak eta espedienteak ere eskatu ditu.

Magistratuak zabalik utzi du Osakidetzako aurreko zuzendaritza inputatzeko bidea, legez kanpoko elkartea sortzeagatik, kontratazioan iruzur egiteagatik eta sekretuak zabaltzeagatik.

LABek nabarmendu du Osakidetzako filtrazio eta iruzurrak aspaldikoak direla eta zuzendaritzak bere baliabide guztiak erabili dituela azterketak egin baino lehen «lanpostuen banaketa diskretua» egiteko. Horrez gainera, sindikatuak salatu du filtrazioak azaleratu ondoren ere Osakidetzako zuzendaritza «horiek ezkutatzen eta argitzea oztopatzen» aritu zela.

Bortz kasu auzibidean

2018ko ekainaren 4an azaleratu zituzten mediku espezialisten proban izandako iruzurra azaleratu zuten paperak. Susmopean dagoen lan eskaintza 2016-2017koa da: orain bi urte egin zituzten azterketak. Ikertzen ari diren espezialitateetako prozesua etenda dauka Osakidetzak, eta banatzeko daude lanpostuak. Iruzurraren auziaren ondorioz, dimisioa aurkeztu zuten Osakidetzako bi arduradun nagusiek: Maria Jesus Mujika zuzendariak eta Jon Darpon Eusko Jaurlaritzako Osasun sailburuak.

Fiskal nagusiak 11 espezialitatetan sumatu zituen filtrazio zantzuak, baina hirutan soilik akusatu zituen arduradun jakin batzuk. Hiru arlo hauek jarri zituen ikerketapean: Anestesiologiako epaimahaikde bat, Angiologiako beste bat eta Digestio Aparatuko epaimahaikide bat. Bi delitu aipatu zituzten auzibidea hasteko autoan: agirien zaintza desleiala egitea —agiri konfidentzialak ondo ez gordetzea— eta sekretuak aurkitzea eta agertzea —azterketa egin zutenei edukia filtratzea—. Kartzela zigorra ekar dezakete delitu horiek. Beste bi arlo ere susmopean jarri ditu epaileak: Neurokirurgia eta Neurofisiologia. Neurokirurgiako tribunaleko presidentea da orain inputatutakoa.