Summary: «Zentsura» aplikatzen da EITBn, taldeko enpresa batzordeek salatu dutenez. Andoni Aldekoa EITBko zuzendari nagusiak adierazi du berak hartu zuela Maddalen Arzallusen bertsoak zentsuratzeko erabakia. Langile batzordearen arabera, erabakiak «irizpide politikoen eta ideologikoen arabera» hartzen dira. EITB «publiko eta plurala» eskatu dute.

«Zentsura» erabili da eta erabiltzen da EITBn, Maddalen Arzallusen bertso musikatuaren kasuan eta beste hainbatetan. Hala uste dute EITB Mediako enpresa batzordeek. Zentsurarik gabeko EITB «publiko eta plurala» eskatuko dute gaur arratsaldean EITBren Bilboko egoitzako atarian, eta, halaber, babesa agertuko diote Arzallusi. EITBren administrazio kontseiluaren bilera aprobetxatuz egingo dute protesta.

Izan ere, bertsolariarekin gertatutakoa da «azken adibidea», enpresa batzordeen esanetan. Urriaren 16an Arzallusek kartzelaldi luzeen gaineko gogoeta plazaratu zuen Euskadi Irratiko Faktoria saioan, musikatutako bertsoen bidez, Ion Parot euskal presoaren egoeratik abiatuta —32 urte egin ditu espetxean, eta baldintzapean aske dago egun—. EITBk kendu egin zuen bideoa webgunetik; zuzendaritzaren aginduz, erredakzio kontseiluen arabera. «Inork pentsatzen al du bideo hori webgunetik kenaraziko zutela gogoeta hori Ameriketako Estatu Batuetako heriotza korridorean dagoen preso baten harira egin izan balitz? Bistan da ezetz», salatu dute erredakzio kontseiluek, eta «nabarmena» dela bideoa «irizpide politikoen eta ideologikoen arabera» ezabatu zutela.

Gertakari horrek agerian utzi du, haien arabera, EITBn zentsura aplikatzen dela, baina, hala ere, zehaztu dute «hainbat modutan» egiten dela, sarritan baita kanpotik erraz antzematen ez direnetan ere. «EITBko medioetan ohikoa da Eusko Jaurlaritzari komeni ez zaizkion eta EAJren irudia kaltetu dezaketen albisteak ez ematea edota horiei ahalik eta denborarik gutxiena eskaintzea». Enpresa batzordeen arabera, hori gertatu da, besteak beste, De Miguel auziarekin, Alonsotegiko (Bizkaia) EAJko hiru alkate ohiri ustelkeriagatik eginiko inputazioarekin eta AHTren gaineko informazioarekin.

Horrez gain, ETBko hainbat programatan parte hartu duten gonbidatu, elkarrizketatu eta lehiakideak jantzita zeramatzaten kamisetak kentzera behartu izan dituztela ere azaldu du. Hala gertatu da, diotenez, Altsasukoak aske eta Independentzia leloa zeramaten batzuekin. Kontrara, beste zenbaitetan halakorik ez dela egin gehitu du; esaterako, Honoring Courage; Blue Lives Matter (Ohore adoreari; Bizitza Urdinek Axola Dute) leloa zeraman ertzainarekin.

Sinesgarritasun galera

EITBko komunikabideetako audientzia datuak onak ez direla ere gogorarazi dute enpresa batzordeek, eta, horren atzean «hainbat faktore» egon badaitezke ere, zentsurarekin zerikusia duela uste dute: «EITBk ez du irudi onik, ezta sinesgarritasunik ere, euskal gizartearen zati handi batentzat. Eta agerikoa da sinesgarritasuna galtzeak ez duela ekarriko ikus-entzuleen eta erabiltzaileen hazkundea».

EITBren zuzendaritzari dagokio, diotenez, norabidea aldatu eta «hausnarketa» hori egitea. Hala ere, aurreratu dute ez dutela «jarrera aldaketarik» espero: «Tamalez, ziur gaude EITBko zuzendaritzan erabakiak irizpide politikoen eta interes partidisten arabera hartuko direla aurrerantzean ere».

Aldekoaren erantzuna

Gaiaren inguruan egin dizkioten galderei erantzun die Andoni Aldekoa EITBko zuzendariak gaur, administrazio kontseiluan.

BERRIAk jakin duenez, Aldekoak argudiatu du Arzallusek urtebetean baino gehiagoan «normaltasunez» egin dituela Faktoria saioko ekarpenak. Horretan aireratzen dituen edukien erantzulea sortzailea dela nabarmendu du Aldekoak, eta 32 abestiari dagokionez ere hala dela. «Baina zuzeneko esku hartzea bideo formatura pasatzen denean eta edukia ezagutarazten denean, programaren eta Euskadi Irratiaren markak gehitzen direnean, hedabidearen webgunera igotzen denean, bideo nabarmen gisa sailkatzen denean eta programaren sare sozial guztietan zabaltzen denean, EITBk bere gain hartzen du eduki hori zabaltzeko erantzukizuna».

Aldekoak esan du Arzallus «askatasun osoz aritu» ahal izan zela. Haatik, «erakunde publiko honek egin behar ez duena da berea balitz bezala zabaldu elkarbizitzarekin duen konpromisoa irudikatzen ez duen eduki bat, defendatzen dituen balioetatik aldentzen dena».

Zuzendariaren arabera, abestiak, «Terrorismoaren Biktimei Aitorpena eta Erreparazioa Egiteko Legearen printzipio eta artikuluen aurka egiten du, bai eta EITBk Euskadiren bizikidetzan lagundu dezakeen eragile izateko hartu duen konpromisoaren aurka ere».

Aldekoak onartu du berak hartu zuela abestia zentsuratzeko erabakia. «Jakin nuenean EITB eduki horren kontsumoa zabaltzen eta sustatzen ari zela bere webgunearen eta sare sozialen bidez, nik neuk hartu nuen hura erretiratzeko erabakia, Albistegi Zuzendaritzarekin batera. Eta nik neuk eskatu nien eduki digitalen arduradunei kentzeko».

Aldekoak esan duenez, bazekien erabakiak haserrea piztuko zuela, baina «euskal gizartearen beste zati bat bideoa zabaltzearen aurka» agertuko zela. «EITBren konpromiso etikoari, memoria eta bizikidetza esparruarekiko errespetuari eta arlo horretan hedabide publiko bati dagokion lanari guztiaren gainetik eustea» erabaki zuela gaineratu du.


Summary: Etiopiako Gobernua eta TPLF lehen aldiz batzartuko dira bakea negoziatzeko. Addis Abebaren eta Tigrayko alderdi-miliziaren ordezkariak gaur dira elkarrizketak hastekoak, Afrikako Batasunaren bitartekaritzari esker.

Orain arte egindako saiakerarik serioena da: gerra hasi zenetik lehen aldiz, Etiopiako Gobernuak eta TPLF Tigrayko Herria Askatzeko Fronteak bake negoziazioak hasiko dituzte gaur, Hegoafrikan, AB Afrikako Batasunaren bitartekaritzari esker. Addis Abebak «gerra amaitzea» jarri du helburutzat elkarrizketa horietarako, eta TPLFk, berriz, «berehalako su etena eta laguntza humanitarioa» bermatzea Tigrayrako, baita Eritreako armada gatazkatik ateratzea ere.

Ikerlarien eta GKE gobernuz kanpoko erakundeen arabera, 380.000 eta 600.000 zibil artean hil dituzte 2020ko azaroan gatazka hasi zenetik hona, eta milioika dira etxetik ihes egin behar izan dutenak. Gainera, gosetea handitu egin da Tigrayn, batez ere Addis Abebak eremu hori erabat bakartu zuenetik.

NBE Nazio Batuen Erakundearen arabera, Tigrayko sei milioi lagunetatik 5,2 milioik behar dute laguntza humanitarioa, eta horietako 2,4 milioik «erabateko janari falta» dute —sendagaiak ere falta dituzte, esaterako—. Testuinguru hori ikusirik, nazioarteko erakundeek eta gobernuek bakea negoziatzera deitu zituzten bi aldeak, batez ere abuztu amaieran bost hilabeteko menia hautsi eta borrokak berriz hasi zirenetik —bi aldeek elkarri egotzi zioten hori gertatu izana—; Antonio Guterres NBEren idazkari nagusiak, esaterako, esan zuen egoera «kontrolik gabea» dela.

Gaur abiatzekoak diren negoziazioez, ABren Bake eta Segurtasun Kontseiluak joan den ostiralean adierazi zuen «emaitza emankor baterako espektatibak» dituela, eta bi aldeei eskerrak eman zizkien bake prozesuan parte hartzeko harturiko «konpromisoagatik». Berez, elkarrizketak hilabete hasieran ziren hastekoak, baina, arazo «logistikoak» argudiatuta, bi aste atzeratu behar izan zituzten.

TPLFkoak konbentzitzea izan zen erronketako bat, Tigrayko matxinoak ez baitira erabat fio bitartekarietako batez, Nigeriako presidente ohi Olusegun Obasanjoz, uste baitute Etiopiako lehen ministro —eta 2019ko Bakearen Nobel saridun— Abiy Ahmeden gertukoa dela. Hori bai, Obasanjo ez da bakarrik egongo zeregin horretan, Phumzile Mlambo-Ngcuka Hegoafrikako presidenteorde ohiak eta Kenyako estatuburu izandako Uhuru Kenyattak ere parte hartuko baitute solasaldietan.

Reuters albiste agentziaren eta Bloomberg hedabidearen arabera, Tsadkan Gebretensae TPLFren jeneralak eta Getachew Reda alderdi-miliziaren bozeramaileak osatzen dute, besteak beste, Tigrayko matxinoek Hegoafrikara bidalitako ordezkaritza; Etiopiako Gobernuari dagokionez, Redwan Husein Segurtasun Nazionalerako aholkularia da elkarrizketa mahaiaren beste aldean egongo diren negoziatzaileetako bat. Horrez gain, ezer gutxi jakin da solasaldiez, ABk ez baitu xehetasunik eman.

Armada federala, aurrera

Gerra frontean, sekulako aldaketak izan dira gatazka hasi zenetik hona. Duela urtebete inguru, TPLFkoak eta haren aliatuak Etiopiako hiriburutik gertu zeuden, baina, hilabeteek aurrera egin ahala, Etiopiako armadaren kontraerasoak geroz eta arrakasta handiagoa izan zuen, eta matxinoak atzera botatzea lortu zuen.

Are, gaur hastekoak diren elkarrizketen bezperan, Addis Abebak gidatzen dituen militarrek, Eritreako armadaren laguntzari esker, Tigrayko hiru herriren kontrola bereganatzea lortu zuten: iparraldeko Shire —herririk handienetako bat da, eta aireportu bat du—, eta hegoaldeko Alamata eta Korem —errepide estrategiko bat horietatik pasatzen da—.

Etiopiako talde etniko nagusiak tentsiozko botere lehian bizi dira. 1991tik TPLF gobernu nazionalean egon zen, harik eta 2018an EPRDF Etiopiako Herriaren Fronte Iraultzaile Demokratikoa koalizio gobernuak agintari berria izendatu zuen arte: Abiy.

Ikusi gehiago: Abiyren apustua

Izan ere, lehen ministroak Oparotasunaren Alderdia sortu zuen, eta EPRDF frontea amaitutzat jo. Koalizioa osatzen zuten alderdi etniko guztiak batu ziren erakunde berri horretara, TPLF izan ezik. Haustura horretaz geroztik, Tigrayren eta gobernu federalaren arteko tentsioa nabarmena izan da, eta iazko azaroan oposizioko bederatzi alderdik Abiyren kontrako aliantza politiko bat —Etiopiako Indar Federalisten eta Konfederalisten Fronte Batua— osatzeak are gehiago zaildu du egoera.

Gerra 2020ko azaroan hasi zen, Etiopiako lehen ministroak armada Tigrayra bidaltzea erabaki zuenean; TPLFri egotzi zion militar federalen base bati eraso egin ziola, eta ustezko eraso horri erantzuteko hartu zuen erabakia.

Bi aldeek elkarri egotzi diote gatazka piztea: TPLFk Abyri leporatu dio boterea zentralizatu nahi izatea, eta Etiopiako lehen ministroak kontrakoa alderdi-milizia tigreari, boterea berreskuratzeko asmoa duela.


Summary: Gutxienez 60 pertsona hil dira Myanmarko junta militarraren bonbardaketan. KIA Kachinen Independentziarako Armadaren urteurrenaren harira antolatutako kontzertua bonbardatu du Myanmarko junta militarrak. NUG Batasun Nazionaleko Gobernuak «hilketa masibo bat» egitea leporatu dio juntari.

Akordeak bonba hotsekin nahastu ziren bart Myanmarko Kachin eskualdean. KIA Kachinen Independentziarako Armadaren 62. urteurrenaren omenez antolatutako kontzertuari eraso egin zion Myanmarko junta militarrak. Gutxienez 60 pertsona hil ziren, eta, Kachin News egunkariaren arabera, ehunka zaurituk oraindik ez dute osasun laguntzarik jaso, armadako kideek bonbardaketaren ingurua itxi baitute.

«Ez dugu eraso bortitz hau inoiz ahaztuko, eta ordaindu egingo dute», egin du mehatxu kontzertuan zegoen musikari batek. Kachin etniako kideek osatzen dute KIA mugimendua, eta hamarkada luzez borrokatu dira Myanmarko armadaren aurka. Halaber, bat egiten dute junta militarraren aurkako erresistentzia taldeekin.

Myanmarko NUG Batasun Nazionaleko Gobernuak jakinarazi du junta militarrak lau hegazkin erabili zituela erasoa egiteko, eta «beste hilketa masibo bat» egitea leporatu dio juntari.

Junta militarrak 2021eko otsailaren 1ean eman zuen estatu kolpea. Indarrez hartu zuen herrialdeko agintea, 2020ko azaroan egindako hauteskundeen emaitzak arbuiatu ostean. Ordutik, erresistentzia taldeen, herritarren eta aurreko agintaldiko ekintzaile zein arduradunen aurkako eraso ugari egin dituzte.

Myanmarko AAPP Preso Politikoen Laguntzarako Elkartearen arabera, 2.400 herritar inguru hil dira errepresio militarraren ondorioz, eta gutxienez 15.000 lagun atxilotu dituzte estatu kolpea eman zutenetik.


Summary: Abian da 'BERRIA zabalik' kanpaina Tolosan. Egitasmoaren helburua tokiko merkatari txikien ekonomia biziberritzea da.

Gaur eguerdian aurkeztu dute BERRIA zabalik kanpaina Tolosan (Gipuzkoa). Helburua da tokiko merkatari txikien ekonomia biziberritzea. BERRIAk jarri du proiektua martxan, Tolosako Udalaren, Tolosa & Co dendari eta ostalarien elkartearen eta Kutxabanken laguntzarekin.

Aurkezpenean izan dira Xarles Iturbe Tolosako Merkataritza, Feriak eta Turismoa saileko zinegotzia, Garbiñe Mozo Aroztegieta Tolosa & Co elkarteko lehendakaria, Martxelo Otamendi BERRIAko zuzendaria eta Miren Lasa Ariztimuño Tolosako Kutxabankeko bulegoko zuzendariordea.

Egitasmoak Tolosako merkatari txikiak lagundu nahi dituenez, BERRIAk tokiko dendei ikusgaitasuna emanen die. Horretarako, online betetzeko formulario bat prestatu du antolatzaileak, non nahi duten merkatariek izena ematen ahalko duten. Izena ematen duten denda horiek ikusgai jarriko ditu BERRIAk, eta irakurleei gomendatuko dizkie. Azaroaren 4a izanen da izena emateko azken eguna.


Summary: Dendartean: «Txikiek irauteko beste zangotraba bat da Ticket Bai». Kate handien aldean «desabantailan» daudela azpimarratu dute. «Jakina da saltoki txikietan ez dagoela iruzur fiskalik», dio dendarien elkarteak.

Datorren asteartean Gipuzkoako 12.000 denda, taberna eta ostatu Ticket Bai fakturazio sistema hasiko dira erabiltzen, aurretik beste zenbait sektoretako autonomo batzuek egin duten moduan.

Dendartean elkarteak data hori atzeratzeko eskatu dio beste behin Foru Aldundiari. Ohartarazi duenez, neurriak kezka eta ezinegona eragin die dendariei, negozio batzuen etorkizuna kolokan jartzeraino. «Saltoki txikiaren iraupena jokoan dagoen egoera batean, gure egoera hobetzeko bitartekoak jarri beharrean, beste zangotraba bat jarri digute, handiei mesede eginez», adierazi du Dendartean-ek astelehen honetan komunikabideetara bidaliko ohar batean.

Elkarteak 2.600 kide ditu, eta haietako asko Foru Aldundiaren egoitzaren aurrean bildu ziren atzo, protesta egiteko, Ticket Bai, horrela ez lelopean.

Fakturazio sistema berriarekin iruzur fiskala saihestu nahi du aldundiak, baina, Dendartean-en arabera, «benetako» helburua hori izango balitz, saltoki handiak eta Internet bidez saltzen duten plataformak ere behartu beharko lituzke horretara, eta ez da horrela. Soilik egoitza fiskala Gipuzkoan duten negozioek erabiliko dute Ticket Bai. «Jakina da saltoki txikietan ez dagoela iruzur fiskalik, eta kate handiak txikiek baino askoz zerga gutxiago ordaintzen dituztela, bai Europako paradisu fiskaletan egoitza dutelako, bai beren neurrira egindako lege sistema bat dutelako».

Handiekiko «desabantailan»

Dendartean-eko kideek uste dute saltoki handien aldean «desabantailan» daudela eta aldundiak «fiskalitate zuzentzaile bat» ezarri beharko lukeela, «horretarako gaitasuna baduelako». «Baina autonomia fiskalak esan nahi du kanpoko enpresa handiak guk baino zerga txikiagoekin instalatzen direla eta saltzen dutela hemen, ezer egin gabe. Bertako enpresarioi baldintza okerragoak ezartzen zaizkigu, besteak beste, kanpokoei eragiten ez dien Ticket Bai fakturazio sistema».

Dendarten-eko kideek nabarmendu dutenez, haiek ez daude fakturazio zorrotzago baten kontra, baina aldundiaren jokabidea eta Ticket Bai sistema kritikatu dute, besteak beste, teknikoki zailtasunak dituelako eta askok kanpoko profesionalen lana kontratatu behar izan dutelako, inbertsio handiak egin behar izan dituztelako, eta akatsen bat eginez gero isun zorrotzei aurre egin beharko dietelako. Aldundiak emandako laguntza teknikoa eta ekonomikoa oso eskasa izan dela azpimarratu dute. «Ticket Bairen bidez kostu gehiagotara behartzen gaitu, okupazio denbora gehiagora, segurtasunik ezera eta datuen lagapenera eta software hornitzaileekiko erabateko mendekotasunera, horrek esan nahi duen guztiarekin».

Horiek hala,Ticket Bai sistema dendetan ezartzeko eguna atzeratzeko eskatu dute, «plan egoki bat» egiteko. Gogoratu dute Bizkaian eta Araban ere jarriko dutela martxan antzeko sistema bat, baina atzeratu egin dutela.


Summary: Bi zentsura mozio erraz gainditu ditu Frantziako Gobernuak. Ezkerreko aliantzaren arabera, «ahulen arma» erabili du gobernuak aurrekontuen lege proiektua onartzeko. Etzi onartuko dute, dekretu bidez eta diputatuen bozketarik gabe.

Frantziako indar politikoen arteko zatiketa gorpuztu da Asanblea Nazionalean. Frantziako Gobernuaren aurkako bi zentsura mozio bozkatu dituzte, eta biek egin dute huts. NUPES Herri Batasun Ekologista eta Sozial Berria ezkerreko aliantzak aurkeztutakoak 239 diputaturen babesa izan du —koalizioko kideena eta RN Batasun Nazionala eskuin muturreko alderdiko diputatuena—, eta RNk bultzatutakoa, berriz, alderdiko 90 diputatuek baino ez dute babestu. Ondorioz, Frantziako Gobernuaren aurrekontuen lege proiektua onartu egingo dute, diputatuen bozketarik gabe, aurreikusita zegoen moduan, etzi.

Zentsura mozioak «protesta» egiteko modu bat izan dira oposizioarentzat, Frantziako Gobernuak ez duelako aurrekontuen lege proiektua behe ganberan aurkeztu beharko. Konstituzioaren 49.3 artikuluak baimentzen du hori, eta baliatu egin du gobernuak. Izan ere, Emmanuel Macron Frantziako presidentea gutxiengoan gobernatzen hasi zen joan den ekainean, eta, aurrekontuen lege proiektua Asanblea Nazionalean aurkeztuko balu, ganberaren gehiengoak alde egin beharko luke. Elisabeth Borne lehen ministroaren arabera, oposizioaren jarrerak «behartu» egin du gobernua konstituzioaren 49.3 artikulua erabiltzera.

Artikulu hori erabiltzea «ahulen arma» da, Cyrielle Chatelain NUPES barruko talde ekologistako presidentearen ustez. Bilkuran salatu du klima larrialdiari «ekintza faltarekin» erantzun diola gobernuak: «Ekiteko eskatu dizuegu, eta zuen erantzuna 49.3a izan da». Are, Chatelainek adierazi duenez, gobernuak etzi onartu nahi duen aurrekontuak klima larrialdia «areagotu» egingo du: «Produktibitateari garrantzi handiagoa ematen diozue bizigarritasunari baino», salatu du.

Marine Le Pen ultraeskuindarrak Asanblea Nazionalean esan di, 49.3 artikulua erabilita, Frantziako presidenteak «indarkeria instituzionala» erabili duela: «Parlamentua kontrolatu nahi du, eta, horren bidez, herria».

Dena den, aurreikusita zegoen bi zentsura mozioek huts egingo zutela, gehiengo osoa —gutxienez 289 diputaturen baiezko botoa— behar baita onartzeko eta gobernuaren dimisioa bultzatzeko. Ez zegoen aurreikusita NUPESek aurkeztutako zentsura mozioa RNko kideek ere bozkatuko zutenik, baina ez zuten gehiengo osoa lortu. LR Errepublikanoak alderdi eskuindarrak iragarria zuen ez zuela zentsura mozioen alde egingo.

Etzi onartuko dute, dekretuz, 2023rako aurrekontuen lege proiektua. Etzidamu ere erabiliko dute Konstituzioaren 49.3 artikulua Gizarte Segurantzaren aurrekontuaren zati bat onartzeko, diputatuen bozketarik gabe. Aurrerago onartu beharko duten pentsioen erreforma aurrera ateratzeko ere bide bera egin lezake Frantziako lehen ministroak.

Ez da lehen aldia

Aste honetara arte, 89 aldiz erabili dute 49.3 artikulua Frantzian, 1958an indarrean dagoen konstituzioa onartu zutenetik. Ia beti erabili dute, orain bezala, gobernua gutxiengoan zegoenean.

Aukera ematen dio gobernuari testu bat onartzeko, iruditzen baldin bazaio eztabaida parlamentarioa ez doala behar bezain azkar edo uste badu lege proiektuari aurkeztutako zuzenketa kopurua gehiegizkoa dela. Azken hori salatu du gobernuak, oposizioak Asanblean duen gehiengoa baliatu baitu aurrekontu proiektuari zuzenketak egiteko eta beste batzuk baztertzeko, gobernuaren iritziaren kontra.


Summary: Jocelyn Bell astrofisikaria 'honoris causa' doktore izendatuko du EHUk. Pulsar bat behatu zuen lehenengo zientzialaria izan zen, baina Nobel saria haren tesi zuzendari gizonezkoari eman zioten

Honoris causa doktore izendapena emango dio Euskal Herriko Unibertsitateak Jocelyn Bell Burnell astrofisikariari, etzi Bilbon egingo duten ekitaldian. Astronomiaren alorreko XX. mendeko aurkikuntzarik garrantzitsuenetako bat egin zuen 24 urte besterik ez zituenean, 1967an: lehena izan zen pulsar bat behatzen. Bere buruaren inguruan oso azkar biratzen duen izar bat da pulsarra, eta irrati seinale berezia ematen du horregatik. «Arreta handia jarri nuen lanean; oso zorrotza nintzen. Oso anomalia txikia zen aurkitu nuen hura, oso erraz pasatu zitekeen oharkabean», esan zion BERRIAri 2019. urtean, Donostiara hitzaldi bat ematera joan zenean.

Ikusi gehiago: Jocelyn Bell Burnell: «Figura politiko nagusi batzuek ez diote errespeturik zientziari»

Baina, gaztea eta emakumea izategatik, zientzialariak ez du duela gutxi arte jaso zegokion ohorea. Izan ere, munduari pulsarren lehenengo froga eman zion artikuluaren sinatzaile gisa agertzen bazen ere, Suediako zientziako akademiak Nobel saria eman zion Bell Burnellen tesi zuzentzaile Antony Hewishi, 1974an.

Geroztik askok salatu dute Bell Burnellekin ez zutela behar bezala jokatu. Edonola ere, hark esan izan du ulertzen duela berari eman ez izana, orduan doktore ere ez zelako. Edonola ere, lan handia egin du geroztik emakumeak zientzian dagokion lekua har dezan.

Horrez gain, zientzialari gisa lanean jarraitu du. Erresuma Batuko Errege Elkarteko eta Fisika Institutuko burua izan da, besteak beste. 2018. urtean Breakthrough saria irabazi zuen: ia hiru milioi euro. Dirutza osorik eman zuen fisikan dabiltzan emakumezko, gutxiengoetako eta errefuxiatu ikasleak laguntzeko. Athena Swan [Atenearen Beltxarga] egitasmoa sortu zuen, saria emateko emakumeen alde egiten duten unibertsitateei.

Bihar, Bilbon

Asteazkenean, 11:30ean izendatuko dute honoris causa doktore, Bilboko Bizkaia Aretoan.

Aitor Zurimendi EHUko idazkari nagusiak izendapenaren berri ematen duen akta irakurriko du. Ruth Lazkoz fisikan doktoreak Bell Burnellen merezimenduen berri emango du.

Ondoren, Bell Burnellek berak emango du hitzaldia.

Azkenik, Eusko Jaurlaritzako Unibertsitate eta Ikerketako sailburuorde Adolfo Morais mintzatuko da, eta, gero, Eva Ferreira EHUko errektorea.

EHUko abesbatzaren ahotsekin amaituko da ekitaldia.


Summary: Langileen %25ek erretiroa hartuko dute hamar urteko epean. Confebaskek neurriak eskatu ditu langile etorkinen sarrera errazteko eta jaiotze tasak igotzeko. 400.000 langile beharko dira 30 urtean.

Confebaskek lan munduko immigrazioa erraztuko duten neurriak eta jaiotze tasa igotzeko laguntzak eskatu ditu. Araba, Bizkai eta Gipuzkoako patronalak erronka demografikoaren inguruko ikerketa egin du, eta ondorio argi bat plazaratu du: «Egun Euskadin dagoen oparotasun mailari eusteko, 400.000 pertsona txertatu beharko ditugu lan munduan hurrengo 30 urteetan». Arazo demografikoa agenden erdian jartzeko eskatu die erakunde publikoei eta enpresariei, eta «estrategia bateratu bat» aldarrikatu du. Euskal enpresak eta erronka demografikoa jardunaldietan plazaratu du bere ardura Confebaskek. Eduardo Aretxaga zuzendariak egin du egoeraren diagnosia. Haren arabera, hamar urteko epean Araba, Bizkai eta Gipuzkoako langileen %25ek erretiroa hartuko dute, eta %70ek hiru hamarkadatan.

Ondo bidean, hurrengo belaunaldiek bete beharko lituzkete hutsune horiek, baina egungo jaiotze tasekin 240.000 lanpostu galduko lirateke 2050erako. Egungo 976.000 langileak 760.000 izango dira. Horiek hala, hutsunea betetzeko 237.000 langile beharko lirateke, eta beste 144.000 «hazkunde ekonomikoa sendotzeko». Aretxagak «negu demografiko» gisa deskribatu du egoera hori: «Ondorio oso kaltegarriak izango lituzkeelako. Zenbat eta demografia txikiagoa izan, orduan eta garapen ekonomiko txikiagoa, eta, horrenbestez, ongizate maila txikiagoa». Horren harira, beste xehetasun argigarri bat eman du: «Euskaditik kanpo bizi diren euskal jatorriko 98.000 langileak itzuliko balira ere, ez genuke arazoa konponduko». Migrazio eskuduntza Diagnosiaren ondoren, Isabel Busto Confebaskeko presidenteak arazoari aurre egiteko konponbideak proposatu ditu. Bi dira ardatzak: jaiotze tasa handitzeko neurriak eta lan immigrazioa erraztea. Azken horretan jarri du arreta, eta salatu du traba burokratikoak arazo handia direla. Alde horretatik, migrazio politikaren eskuduntza osoa Jaurlaritzaren esku gelditzea eskatu du, «lan eta erresidentzia baimenak hemen kudeatu ahal izateko». Gai berean, nabarmendu du eskertuko litzatekeela agiri guztiak egiteko «leihatila bakarra» egotea: «Pertsonak iristea erraztu behar da». Bustoren ustez, «Euskadik bere burua hobeto saldu behar du», alegia, atzerriko langileentzat erakargarriagoa bihurtu. Baina nola? Esaterako, pizgarri fiskal gehiago ezarriz atzerriko langileentzat: «Talentuaren kaptazioan gure lehiakide diren herriek egiten duten bezala». Confebasken arabera, egun enpresen hiru laurdenek arazoak dituzte langile kualifikatuak kontratatzeko.


Itzuli da Whatsapp

Summary: Itzuli da Whatsapp. Goizeko bederatzietatik hamaiketara arazoak izan ditu mezularitza zerbitzuak. Bereziki taldeek eman dituzte akatsak.

Zuri ere ez dizu funtzionatu Whatsappek gaur goizean? Lasai, ez zara bakarra izan eta. Mezularitza zerbitzu ospetsua erori egin da, eta arazoak eman ditu mundu osoan gaur goizeko bederatzietatik hamaiketara. Bereziki taldeetara igorritako mezuetan izan dira akatsak. Ezin izan dira mezuak bidali eta jaso.

Ez da ohikoa aplikazioak gisa horretako akatsak izatea, baina iazko urrian ere, adibidez, erori ziren Facebook, Instagram eta Whatsapp. Hiru aplikazioek orain arte izandako etenaldirik luzeena izan zen, antza, zerbitzarien konfigurazioan izandako aldaketa batzuen ondorioz. Urriaren 5eko 17:30etik gauerdira arte izan zituzten konexio arazoak. Horren ondorioz, 5.000 milioi euro inguru galdu zituen Facebookek.


Summary: Israelgo Armadak beste hiru palestinar hil eta 22 zauritu ditu Zisjordanian. Palestinako erakundeek dolu eguna deklaratu dute gaur, eta esku hartzeko eskatu diote nazioarteko komunitateari. Ramallahn egindako eraso batean beste lagun bat hil du Israelek.

Ez du etenik Israelen setioak. Nabluseko (Zisjordania) Ilargi Gorriak 25 lagun artatu ditu bart, Israelgo Armadaren azken erasoaldiaren ostean. Hilda zeuden horietako hiru, eta larri zaurituta bost. Ospitaleratu egin dituzte guztiak.

Palestinako Wafa berri agentziaren arabera, Israelgo indarrek hiriko alde zaharra bonbardatu dute lehenik, eta han sartu dira soldaduak gero, droneen laguntzarekin. Tiroak eta leherketak entzun dira orduan. Hortaz gain, salatu dute Palestinako segurtasun indarren aurka ere tiro egin duela Israelgo Armadak, eta larrialdi zerbitzuei ez dietela pasatzen utzi zaurituak artatzeko.

Israelek gauerdian jakinarazi zuen Nablusen operazio bat egiten ari zela, eta azaldu dute Palestinako talde armatuaren apartamentu batean sartu direla. Haien arabera, lehergailuak egiteko laborategi bat suntsitu dute. Aitortu dute tiro egin dietela «hainbat palestinarri», baina salatu dute haiek operazioan pneumatikoak erre dituztela eta harriak bota dizkietela soldaduei. «Terroristek» tiro egin zietela ere esan dute.

Israelek aipatutako talde armatuak Lehoiaren ezkutalekua izena du; duela gutxi sortutakoa da, eta nagusiki Zisjordanian jarduten du. Azken egunetan, Israel haren kontra ari da nagusiki: hari egozten dio Israelgo soldaduen eta herritarren aurkako eraso batzuk egin izana. Igande honetan bertan taldeko buruzagietako bat hil zuen Israelek.

Beste hildako bat Ramallahn

Nablusekoa ez da Israelek bart egindako eraso bakarra izan: Ramallah hiriari (Zisjordania) eraso egin dio beste behin (Nablusetik 80 kilometrora), eta lagun bat hil du. Soldaduen tiroen ondorioz hil da.

Urriaren 3an ere bi lagun hil zituen han Israelgo Armadak. Israelen erasoaldiak orain dela sei hilabete hasi ziren, eta ordutik ehun palestinar baino gehiago hil dituzte, eta 2.000 inguru atxilotu.

Nazioarteari deia

PAN Palestinako Aginte Nazionalak Nazio Batuen Erakundeari eta giza eskubideen aldeko nazioarteko erakundeei eskatu die «berehala» esku hartzeko Palestinan, «okupazio indarrak herritarren aurka misilekin eta droneekin egiten ari diren erasoak geldiarazteko». Ohar batean esan duenez, «gerra krimenak» egiten ari da Israel.

Mahmud Abbas PANeko presidenteak Ameriketako Estatu Batuei egin dizkie kritikak: «Nazioarteko komunitateak esku hartu behar du okupazio hau amaitzeko. Bestela, Israelek eta AEBek pentsa dezaketen baino arriskutsuago jarriko dira gauzak», eman du abisua. Gaur bertan, Etxe Zurian izango da Isaac Herzog Israelgo presidentea, Joe Biden AEBetakoarekin.

Gaurko hilketak direla eta, greba orokorra egingo dute Palestinako erakundeek deituta, eta dolu eguna ere izendatu dute gaur. Manifestazioak ere izan dira Zisjordaniako hainbat hiritan. Haietan, Israelen erasoak gaitzetsi dituzte, eta «nazioartearen isiltasuna» ere bai.

Ikusi gehiago: Israelen kanpaina politiko odoltsua


Summary: Gizon bat atxilotu dute Gasteizen, bikotekide ohiari jazartzea egotzita. Bikotekide ohiaren etxeko atea behin eta berriz jotzen aritu zen gizonezkoa.

Gasteizko Udaltzaingoak 49 urteko gizon bat atxilotu zuen atzo, genero indarkeria egotzita. Udaltzaingoak jakinarazi duenez, bikotekide ohia jazarri egin zitzaion, etxeko atea behin eta berriro joz eta txirrina joz. Polizia iritsi zenerako, ustezko erasotzailea alde eginda zegoen, baina udaltzainek inguruan topatu zuten, Foru kalean, eta bertan atxilotu zuten.


Summary: Kontsumo gizarteari buruzko 'Love & Money' antzezlana euskaraz estreinatuko dute bihar Bilbon. Pabiloi 6ko konpainiak taularatuko du Dennis Kellyren antzezlana, eta, biharko estreinaldiaz gainera, azaroan astero hiru saio egingo dituzte Zorrotzaurreko aretoan, guztiak euskaraz

Love & Money. Maitasuna eta dirua. Bi elementu horiek daramatza izenburuan Dennis Kelly antzerkigileak sortu eta orain Pabilioi 6 aretoko antzerki konpainiak euskaraz taularatuko duen obrak: bi elementu horiek baino ez, eta ordena horretan. Zorretan itota daude David eta Jess, eta euren infernuetarako jaitsialdia kontatzen du obrak, baina kontsumo gizartearen eta neoliberalismoaren indarkeriari buruzko satira moduko bat ere egiten du antzezlanak haien bidez. Bihar estreinatuko dute lana Bilboko Arriaga antzokian, eta azarorako beste hamabi saio programatu dituzte Pabiloi 6 aretoan. Hilabeteko ostiral, zapatu eta domeka guztietan izango dira emanaldiak, 4an hasi eta 27ra arte.

Aiora Sedanok antzezten du Jessen rola, eta antzezlaneko pasarte bat gogoratuz azaldu du obraren tonua. «Jessek, obrako une batean, David bikotekideari kontatzen dio nola eman dioten labankada bat bularrean pertsona bati: telefonoz hitz egiten ari zen, beste pertsona bat etorri da korrika, kolpea eman, eta bota egin dio mugikorra; apurtu egin zaio, eta gizon horrek justu labana bat zeraman, eta... zast! Sartu egin dio bularrean. Eta hori guztia telefono madarikatu bategatik». Kontakizunean erabat sartuta dago pertsonaia, eta orduan dator Daviden galdera, hotz. «Eta zergatik zeunden zu han?». Berriz hasten dira aitzakiak hor. Kontsumista konpultsiboa baita Jess, eta horrek eraman baititu zulora.

Drama, tanta azido batzuekin

Ugaitz Alegriak antzezten du Daviden rola antzezlanean, eta, dioenez, tragikoa da tonu nagusia. «Publikoak gogoeta egiteko aukera izango du antzezlanean aipatzen diren gaiei buruz: kontsumismoaz, kapitalismoaz, botere abusuez, osasun mentalaz...».

Edonola ere, badira umore tanta azido batzuk ere. Eta berriz ere sakelakoaren eta labankadaren anekdota dakar gogora Sedanok hori azaltzeko. «Jessek kontatzen dio labankadarena eta nola apurtu zaion telefonoa, eta, bat-batean, botatzen dio: ‘Nokia bat zela uste dut, bai, Nokia bat zen’». Baina halako puntuak gorabehera, antzezlana «oso beltza» dela onartu du berak ere.

2006an estreinatu zuen obra ingelesez Kellyk, baina ez da bere lan bakarra. Debris eta Osama the Hero antzezlanen sortzailea ere bada, eta berak idatzi ditu, besteak beste, Utopia telesaila eta Matilda: The Musical musikal arrakastatsuaren gidoiak ere. Idoia Barrondok egin ditu orain Love & Money obraren euskarazko itzulpena eta egokitzapena, eta autoreak bere beste lanetan ere erabiltzen duen hizkera gordin, trufati eta ironikoa nabarmendu diote antzezleek.

Moralismoan erori gabe

Cecile Marquette antzerki zuzendari frantziarrak zuzendu du obraren euskarazko egokitzapena, eta Olatz Ganboa izan du ondoan zuzendari laguntzaile lanetan. Duela hiru urte heldu zen Marquette Euskal Herrira, eta, gaztelera menperatzera heltzeaz gainera, euskara ere ikasten hasi da denbora tarte horretan. Azaldu duenez, Kellyren antzezlanak «zikoizkerian eta moralismoan erori gabe» hitz egiten du kontsumismoaz, eta, hain zuzen ere, gaitasun hori iruditzen zaio zuzendariari lanaren ekarpenik interesgarrienetako bat.

Bost aktore izango dira oholtzan: Sedano eta Alegria, Aitor Etxarte Merino, Eneritz Garcia Alonso eta Miriam K. Martxante. Maria Casanuevak sortu du eszenografia, Fernando Alcauzarrek argiztapena, eta Betitxe Saitua arduratu da jantzien diseinuaz. Horrez gainera, Maitane Zalduegi-Viar izan da mugimendu eszenikoen arduraduna.

Euskararen aldeko apustua

Pabilioi 6 aretoak euskararen alde egin duen apustua nabarmendu dute aktoreek. «Edozein hizkuntzatan arituta ere, gutxitan izaten dira areto bakar batean hainbeste emanaldi egiteko aukerak», onartu du Sedanok, «eta are gutxiago euskaraz». Dioenez, obrari hazteko aukera eskaintzen dio horrek. «Madrilen, adibidez, konpainiek bai pasatzen dituzte hainbat egun areto berean, baina hemen normalean emanaldi bat egiten dugu leku batean, eta beste herri batera joaten gara, eta gero beste batera... Pena da hori, emanaldi bat egin, eta igual hilabete batera egiten duzulako beste bat, eta obrak jarraian emateak aukera ematen dio lanari hazi ahal izateko». Alegriak ere onartu du euskara hutsez aritzeko apustuaren garrantzia. Suertatu izan zaio antzezlan batzuk euskaraz gutxi batzuetan bakarrik eta elkarrengandik aste batzuetako tartearekin egitea, eta, dioenez, «erabat kontzentratuta» egotera behartzen du horrek aktorea. «Sormen prozesua zer hizkuntzatan egin duzun ere klabea da».

Neke emozionala

Entseguak amaitutakoan sentitu izan duen nekea aipatu du Alegriak. Dioenez, ohituta dago paper fisikoak egitera, maite ditu mugimendu handiko lanak, eta, inoiz, egin izan ditu hiru eta lau emanaldi ere egun berean. Oraingoan, ordea, Kellyren lanarekin, oholtzan geldi egotea suertatu zaio nagusiki, mugimendu fisikoak baino garrantzi handiagoa dutelako pertsonaien arteko solasaldiek. Baina solasaldi horien intentsitateak eragindakoa da entsegu osteetako neke hori.

«Lehertuta bukatzen dut», esan du. «Azken eszenetako batean, bikotekide izandako enpresaburuak hain txiki sentiarazten du nire pertsonaia, non hustuta bezala gelditzen naizen. Eta, hori gutxi balitz, gero beste eszena bat dut Jessekin. Maite du, maite dute elkar, baina justu orduan ohartzen da erorialdi bat izan duela, eta hustuta gelditzen naiz. Erabat. Emozionalki sekulakoa da».


Summary: Epaileak ebatzi du Antsoaingo Udalean euskarak ez duela meritu izan behar baldintza ez den lanpostuetan. Lanpostu ugaritan euskara jakiteko beharra bertan behera utzi du Nafarroako Administrazio Auzitegiak.

Atzera ere, administrazioko hizkuntza eskakizunetan esku hartu dute auzitegiek. Navarra Sumak jakinarazi duenez, Nafarroako Administrazio Auzitegiak ebatzi du Antsoaingo Udalean euskarak ez dezala punturik eman hura eskakizun ez den lanpostuetan. Beraz, euskara ezingo da meritu gisa aintzat hartu lanpostu jakin horietan ez bada aurrez eskatzen euskaraz jakitea.

Antsoaingo Udalak aurtengo urtarrilaren 26ko udalbatzarrean erabaki zuen euskara meritu izatea, baina Navarra Sumak helegitea jarri zuen. Orain, epaileak aintzat hartu du eskakizun hori, azalduta euskara meritu izan daitekeela «lanpostu jakin batzuetan, arrazoizkoa eta proportzionatua» baldin bada eta lanpostu bakoitzeko balorazioa egiten bada, «bere ezaugarriak, funtzioak eta errealitate soziolinguistikoa aintzat hartuta».

Gainera, lanpostu jakin batzuei ezarritako euskara eskakizuna bertan behera utzi du auzitegiak; zehazki, idazkaritzarako, zerga kudeaketarako administraziorako, zerbitzu anitzetako hiru lanpostutarako eta kirol arduradun izateko.


Summary: Sunakek esan du Trussen «hutsegiteak konpontzeko» aukeratu dutela lehen ministro. Rishi Sunak gaur izendatu dute Erresuma Batuko lehen ministro. Ohartarazi du «erabaki zailak» hartu beharko dituela.

Alderdi Kontserbadorearen lider berria, Rishi Sunak, Erresuma Batuko lehen ministroa da jada. Charles III.a erregeak «bere izenean» gobernua osatzeko eskatu dio gaur. Sunakek onartu egin du eskaria, eta Liz Truss gobernuburu ohiaren lekukoa hartu du ofizialki. Trussek «huts batzuk» egin zituela esan du lehen ministro moduan egin duen lehen mintzaldian: «Nire alderdiko lider eta zuen lehen ministro aukeratu naute, hein batean, hutsegite horiek konpontzeko. Lan hori berehala hasiko da», adierazi du Sunakek gaur, Downing Streeteko 10.era iritsi bezain pronto.

Buruzagi toryak azaldu du «egonkortasun ekonomikoa eta konfiantza» egongo direla bere agendaren «bihotzean». Dena den, ohartarazi du «erabaki zailak» hartu beharko dituela hori lortzeko. Ekonomia arloan, «brexit-ak eman dizkigun aukerak» baliatuko dituela esan du. «Eskola hobeak, kale seguruagoak, gure mugen kontrola eta ingurumenaren babesa» izango dira haren gobernuaren jardunaren ardatz nagusiak, azaldu duenez.

Azken sei urteotan toryek izan duten bosgarren gobernuburua da Sunak. «Nire alderdiak 2019an eskuratu zuen agindua ez da norbanako baten jabetza: agindu hori denoi dagokigu», adierazi du lehen ministro berriak. Esan du bere helburu nagusia «konfiantza berrezartzea» izango dela, «gertatu den guztiaren ondoren». Herrialdea «batzeko» borondatea ere erakutsi du: «Ez hitzekin, ekintzekin baizik».

Hunt, Ogasun ministro

Jeremy Huntek Ogasun ministro izaten jarraituko du Sunaken kabinetean. Trussek izendatu zuen kargu horretarako, aurrekoak dimisioa aurkeztu baitzuen zergen jaitsierak merkatuetan eta toryen artean eragindako «haserrearen» ondorioz. Hunten helburua Trussen zerga politika «zuzentzea» izan zen.

Dominic Raab, berriz, lehen ministrordea eta Justizia ministroa izango da. Boris Johnsonen kabinetean kargu berak izan zituen.

Ikusi gehiago: Sunak toryen lider berriaren «lehentasun nagusia» da alderdia eta herrialdea batzea

2020ko otsailetik aurtengo uztailera bitartean Ogasun ministro izandakoa atzo bihurtu zen Alderdi Kontserbadoreko lider. Haren hautagaitza baino ez zuten aurkeztu atzo toryen primarioetara, Penny Mordauntek azkenean ez baitzuen lortu horietan lehiatzeko beharrezkoa zen babesa.

Erresuma Batuak azkeneko lau hilabeteotan eduki duen hirugarren lehen ministroa da Sunak. Johnsonek uztailean eman zuen dimisioa, eta Trussek, aurreko ostegunean. 42 urte ditu Sunakek, eta 1812tik Erresuma Batuak izan duen lehen ministrorik gazteena da, baita asiar jatorriko aurrenekoa ere. Gurasoen aldeko bi aitona-amonak Indiakoak ziren. Parlamentuko diputaturik aberatsena ere bada: 700 milioi libera inguru dituzte Sunakek eta haren emazteak, Akxata Murty enpresariak.

Keir Starmer Alderdi Laboristako buruak «zoriondu» egin du Sunak, asiar jatorria duen aurreneko lehen ministroa izanda «historia egiteagatik». Dena den, hauteskundeak antolatzeko eskatu du: «Toryek ekonomia suntsitu dute, soldata apalekin, prezio handiekin eta bizitzaren kostuaren krisiarekin. Jendeak beste hasiera bat behar du, eta Britainia Handiaren etorkizuna erabaki». Azkeneko inkesten arabera, Alderdi Laboristak botoen %50etik gora bilduko lituzke hauteskundeak gaur eginez gero.

Micheal Martin Irlandako Errepublikako lehen ministroak Sunaki eskatu dio «soluzio bateratuak azkar adosteko» Europako Batzordearekin, Ipar Irlandarako Protokoloa aldatzeko. Erantzukizuna partekatzen dutela ohartarazi dio Erresuma Batuko lehen ministroari. Ursula von der Leyen Europako Batzordeko presidenteak ere «zoriondu» egin du Sunak, eta adierazi du «espero» duela Erresuma Batuaren eta Europako Batasunaren arteko harremana «indartsua» izatea.

Trussek, autokritikarik ez

Sunak gobernuburu bihurtu baino minutu batzuk lehenago utzi dio gaur Liz Trussek Erresuma Batuko lehen ministro izateari. Goizean egin du bere kabinetearen azken bilera, eta Buckingham jauregira joan da, Charles III.ari bere dimisioa aurkeztera. Downing Streeteko 10.enetik irtetean egin du azken hitzartzea lehen ministro moduan. Adierazi du beretzat «ohore bat» izan dela lehen ministro izatea, eta «inoiz baino argiago» duela herrialdearen erronkei «aurre» egin behar zaiela. Bere gobernuaren jarduna goretsi du, eta ez du autokritikarik egin; mintzaldi laburra egin du.

Ikusi gehiago: Trussek dimisioa eman du, egindako hutsegiteek eta toryen kaosak bultzatuta

Hala ere, dimisioa eman baino lehen, «barkamena» eskatu zuen Trussek aurreko astean, «hutsegiteengatik». Azken 50 urteetako zerga jaitsierarik handiena bultzatu zuen Trussek bere agintaldi laburrean, eta hori finantzatzeko, herrialdea zorpetzea proposatu zuen. Merkatuak eta Alderdi Kontserbadorea aurka azaldu zitzaizkion, eta izendatu zuen Ogasun ministro berriak —Jeremy Huntek— Trussen zerga politika «zuzendu» zuen. Handik gutxira aurkeztu zuen dimisioa Erresuma Batuko historiko agintaldirik laburrena izan duen lehen ministroak.

«Gure herrialdea ekaitz bati aurre egiten ari zaio oraindik», ohartarazi du lehen ministro ohiak. Ekaitzaren aurka «arrakasta» opa dio Sunaki, «herrialdearen mesederako».


Summary: Urtaran: «Niretzat, ohorea da alkate izatea, baina ulertzen dut albo batera egiteko garaia ere iristea». Gasteizko alkateak lehen aldiz iradoki du ez dela berriro hautagaia izango. Araba Buru Batzarreko zuzendaritza gaur arratsaldean bilduko da, udal eta foru hauteskundetako hautagaiez eztabaidatzeko.

Gorka Urtaran Gasteizko alkateak ez du argitu EAJko alkategai izango ote den berriro 2023ko udal hauteskundeetan, baina lehen aldiz iradoki du ez dela aurkeztuko. ETBko Egun on, Euskadi saioan egindako elkarrizketan esan duenez, «ohorea eta pribilegioa» da Gasteizko alkatea izatea, baina ulertzen du «albo batera egiteko garaia ere iristea». Gaineratu du hautagaia izango ote den erabakitzea ez dagoela bere esku, alderdiaren esku baizik. «Ni iritsi nintzen garai batean non alderdiak erabaki baitzuen nire parte hartzea beharrezkoa zela udal politikan, eta urrats hori egin nuen garai latz batean. Bost zinegotzirekin hasi ginen gobernatzen, eta zailena pasatu dudala uste dut», azaldu du. Erantsi duenez, ez du asmorik aulkian gozo geratzeko: «Ez nintzen bultzaka iritsi udalera, eta ez naiz aulkiari helduta joango. Badakit eguna iritsiko dela, eta iristen denean, gauza onak hartuko ditut, eta saiatuko naiz txarrak saihesten».

EAJren Araba Buru Batzarra gaur arratsaldean bilduko da, eta mahai gainean izango du gaia. Aste honetan bertan espero da Gasteizko Udalerako eta Arabako hautagaien izenak ezagutaraztea.


Summary: Haurrentzako marrazki bizidun digitalak sortu dituzte euskaraz: 'Loa eta Laia'. Proiektua 2 eta 7 urte bitarteko umeentzat egina dago, eta helburu du musikara zaletzea eta balioak transmititzea. Bi neska musikari dira protagonistak.

Alabekin batera ikusten zituen marrazki bizidunak ez zitzaizkion «eredugarriak» iruditzen Josu Bergara publizista eta musikariari, eta bestelakoak egitea erabaki zuen. Bi urteren ondoren, lehen hauspo horretatik proiektu bat sortu da: Loa eta Laia. Bi neska musikari ditu protagonista saioak, euskaraz eginda dago, eta helburu «didaktikoa» ere badu, Bergarak azaldu duenez gaur goizean Bilboko Euskararen Etxean egindako prentsaurrekoan: publiko jakin bati bideratuta dago, 2 urtetik 7ra bitarteko haurrei, eta horiek musikara zaletzea eta balioetan heztea du jomuga.

Atal bakoitzak balio bat izango du oinarrian, eta abesti bana egingo dute propio. Musika estilo ugaritara joko dute, kanta «modernoak eta berritzaileak» egiteko: hala nola rocka, popa, folka, rapa, bluegrassa, reggaea eta jazza uztartuko dituzte. Bergarak berak taxutuko ditu abestiak; Ane Martinezek eta Leire Apariciok abestuko dituzte —Loaren eta Laiaren ahotsak dira, hurrenez hurren—, eta Nerea Alberdi eta David Sanchez Damian arduratuko dira musikaren moldaketaz eta produkzio artistikoaz. Paul Caballero ilustratzaileak landu ditu arlo grafikoa eta artistikoa. Hilean saio bat argitaratzeko asmoa dute, eta Loaetalaia.eus atalean ikusi ahalko dira bideoak, baita askotariko sare sozialetan ere: Youtuben, esaterako.

«Umeek behar dute produktu bat kalitatezkoa, euskarazkoa eta modernoa», Bergararen irudiko, baina, haren hitzei erreparatuta, ekoizpen gutxik betetzen dituzte ezaugarriok. «Aukera asko daude, baina gehienak ez dira Euskal Herrian egindakoak, ez dituzte kontuan hartzen bertoko kultura, ohiturak eta testuingurua». Loa eta Laia-k, berriz, Euskal Herriko gaiak landuko ditu; Gau Beltza jorratu dute aurrenekoan. «Historikoki, Euskal Herrian ospatu izan da. Orain, kultura anglosaxoiaren eraginez, beste oihartzun bat dauka. Haren aldarrikapen bat ere bada». Hiru minutu inguruko bideoan, kalabazak agertzen dira, baina baita argizaiolak, gaztainak eta trapu zaharrak ere, euskal tradizioari lotutako elementuak. Abenduan, euskara izango dute hizpide. Eta, bideoez gain, bestelako edukiak ere zabalduko dituzte.

«Gure haurrentzat egindako marrazkiak dira, eguneratuak, gaur egungo gatazka eta bizipenetara egokitutakoak», adierazi du Martinezek. Izan ere, musikariak ez ezik, irakasleak ere badira bera eta Aparicio —ondo ezagutzen dituzte adin horietako haurrak—, eta adierazi dute halako sorkarien «beharra» ikusten zutela.

Protagonista «apurtzaileak»

Gai jakin batzuk ez ezik, mundu ikuskera bat ere transmititzeko asmoa du proiektuak, Bergarak nabarmendu duenez. Besteak beste, berdintasunean oinarritzen dira marrazkiak. Eta protagonistetan euretan ere islatzen da irizpide hori. Bi neska gazte dira, musika banda bateko kideak, eta emakume «apurtzaileak eta gogorrak» dira, sortzailearen arabera. «Marrazkietan erakutsi ohi ez dituzten modukoak».

Ile arrosa du Laiak, eta berdea Loak. Eta musika taldea beste hauek osatzen dute: Nikok —ile laranja du, eta praka arrosak— eta Qiangek —gurpil aulkian doa—. Koloreak ere ez dira ausazkoak, Caballerok azaldu duenez. «Bakoitzak bere janzkera eta izaera ditu, eta koloreekin ere berdintasuna islatu dugu: koloreak guztienak dira». Irudi sinpleetara jo du ilustratzaileak. «Marra apurtzen ausartu naiz, dinamismoa eta punk izaera emateko». Zerbait «erakargarria eta ikusteko sinplea» sortzea zuten helburu, Bergarak gaineratu duenez.

Proiektua Bergarak eta Caballerok osatutako Paraxut ekoiztetxeak ordaindu du, nagusiki; hau da, sustatzaileek eurek finantzatu dute proiektua, eta euren denbora librean garatu dute. Eusko Jaurlaritzaren diru laguntza jaso dute, eta musikaren zati bat ordaintzeko erabili dute. Eta online denda bat irekitzeko asmoa ere badute. «Animazioa oso garestia da», argitu du Bergarak.


Summary: Euskal Herriko proiektuek 236 milioi jasoko dituzte auto elektrikoen planetik. Espainiako Gobernuak bikoiztu egin du Volkswageni emandakoa, alemaniarrek Sagunt hirian bateria elektrikoen fabrika ez jartzeko mehatxua egin ondoren

Volkswagen taldearen presiopean, Espainiako Gobernuak ia 300 milioi euro gehiago jarri ditu mugikortasun elektrikoa sustatzeko sortutako ESEPE proiektu estrategikoan. Nola ez, Alemaniako multinazionalak eskuratuko du diru gehigarri horren zatirik handiena (200 milioi gehiago), baina onura atera dute Euskal Herriko proiektuek ere: abuztuan esan baino hogei milioi euro gehiago jasoko dituzte, 236 milioi guztira.

Europako Next Generation funtsek elikatzen dituzte ESEPE proiektu estrategikoak. Gaur Espainiako Gobernuak onartutakoaren helburua da auto elektrikoen eta beste ibilgailu elektrikoen inguruko industria sortzea eta garatzea. Euskal Herrikoen kasuan, furgonetak, ibilgailu militarrak, profesionalak eta autobusak finantzatuko dituzte.

Guztira, Espainiako Gobernuaren asmoa da EBren funtsetatik 2.975 milioi euro bideratzea ibilgailu elektrikoen garapenera. Atzo onartutakoa lehen deialdi bat da, aurki abiatzeko prest dauden proiektuekin. Beste bat egin nahi du, baina horretarako epeak luzatzeko baimena eskatu behar dio Europako Batzordeari.

Lehen deialdian 877,2 milioi euro banatuko ditu, hamar proiekturen artean. Industria Ministerioaren asmoa da lehen dirua urtea amaitu aurretik iristea enpresetara; zati bat laguntza zuzenak izango dira, eta bestea, interesik gabeko maileguak.

Volkswagen taldearentzat izango dira 397,37 milioi euro, abuztuan iragarritako 167,3 milioi euroak baino %137 gehiago. Diru horrekin finantzatuko dute Sagunten (Valentzia) eraiki nahi duen bateria elektrikoen fabrika. Lantegi horretatik hornitu nahi ditu Iruñeko lantegia eta Martorellgoa (Katalunia). VWek esan du 3.000 milioi euro inbertituko dituztela proiektu horretan, eta horietatik mila milioi laguntza publikoak izatea nahi zuen. Lehen kopurua oso urrun geratu zela ikusita, joan den astean atzera egiteko mehatxua egin zuen multinazionalak, eta berehala diru gehiago jarriko zutela esanez erantzun zion Reyes Maroto Industria ministroak.

Diru gehiago Euskal Herrira

Banaketa berri horretan hogei milioi gehiago eskuratuko dituzte Euskal Herriko lau proiektuek, 236,2 milioiraino. Erdia baino gehiago Mercedesek patrikaratuko du, Gasteizko bere lantegia furgoneta elektrikoak eraikitzeko egin behar dituen egokitzapenak finantzatzeko: 170,4 milioi izango dira, abuztuan iragarritakoa baino 11,1 milioi gehiago. 1.200 milioi euroren inbertsioa agindu du Alemaniako autogileak Arabako hiriburuan, eta promesa horrekin lortu du sindikatuen gehiengoarekin lan ituna berritzea.

Andoaingo SAPAk 32,86 milioi euro eskuratuko ditu (+7,7 milioi). Aperribai familiaren armagintza enpresak 54,2 milioi euroren inbertsioa egin nahi du ibilgailu elektriko arin bat egiteko.

Irizarrek, berriz, dirua eskatu du bere autobus elektrikoentzat bateriak eraikitzeko fabrika baterako. 54,9 milioi euroren proiektua da, eta 24,18 milioi jasoko ditu ESEPEaren bitartez (+0,16).

Gipuzkoako beste enpresa batek, Fagor Electronicak, 8,78 milioi (+1,7 milioi) jasoko ditu. 12,8 milioi euroren proiektu bat da ibilgailu industrial bat eraikitzeko.

Beste autogileak, zain

Euskal Herritik at, VWen proiektua alde batera utzita, diru gehien Hub Tech Factory proiektuak jasoko du (107,8 milioi), Nissanek Bartzelonan zuen auto lantegiaren lurretan deskarbonizazio hub bat sortzeko egitasmoak.

Stellantis taldeak 77,4 milioi euro jasoko ditu Opelen eta Peugeoten elektrifikazio proiektuetarako, eta 40 milioi patrikaratuko ditu Renaultek, baina espero da autogile horiek eta Fordek diru gehiago lortu ahal izango dutela hurrengo deialdian.

Oraingoz dirurik gabe geratu da Txinako Envisionek Extremaduran eraiki nahi zuen gigafaktoria.


Summary: Pablo Gonzalezen auzian esku hartzeko eskatu diote 154 kazetari eta abokatuk Espainiako Gobernuari. Gutun bat igorri diote Jose Manuel Albares Bueno Atzerri ministroari, eskatuz Gonzalez Espainiaratzeko, hura aske uzteko eta modua emateko «prozesu justu bat» izan dezan.

Polonian atxilotuta daukaten Pablo Gonzalez kazetariaren aferari heltzeko exijitu diote dozenaka kazetarik eta abokatuk Espainiako Gobernuko Atzerri ministro Jose Manuel Albares Buenori. Zehazki, eskatu diote Poloniako Gobernuari Gonzalez Espainiaratzeko, hura aske uzteko eta «prozesu justu bat bermatuko duen prozesu judizial bat» abiatzeko. «Espainiako Gobernuak eta Europako Batasunak ezin dute segitu baimentzen Espainiako, Europako herritar batek baldintza hauetan atxilotuta jarraitzea, ezta Europako Batasuneko estatu batek hain modu tematian bere oinarrizko eskubideak urratzea ere», salatu dute.

Gonzalez otsailaren 28an atxilotu zuten, Przemyslen (Polonia), Errusiak Ukrainari egindako erasoak sortutako errefuxiatu krisiaren berri ematen ari zela. Errusiako zerbitzu sekretu militarrarentzat lan egitea leporatzen diote, eta hamar urteko kartzela zigorra jar diezaiokete horregatik. Inkomunikatuta dago Gonzalez, baita haren abokatuarengandik ere. «Defentsarako eskubidea» urratzen du horrek, agiriaren sinatzaileen esanetan, zeina Giza Eskubideen Europako Hitzarmenean jasota baitago.

Gainera, Poloniako Fiskaltzak bi aldiz luzatu du Gonzalezen atxiloaldia, eta, ondorioz, bi urtez hala egoteko arriskua duela ohartarazi dute. Guantanamoko (Kuba) atxiloketa eremuan dauden presoen egoerarekin parekatu dute harena.

Sinatzaileen artean daude honako kazetari eta abokatu hauek: Teresa Aranguren, Begoña Lalana, Gonzalo Boye, Endika Zulueta, Olga Rodriguez, Martxelo Otamendi, Benet Salellas, Pascual Serrano, Mirta Nuñez Kazetaritza, Jose Manuel Marin Medem, Rafael Fraguas, Jose María Patiño, Marcelo Camacho Samper, Javier Couso, Miguel Riera eta Javier Saenz Munilla. Baita Euskal Herriko hedabideetan jarduten duten hainbat kazetarik ere; besteak beste, Amaia Goikoetxea Kazetarien Euskal Elkargoko dekanoa, Iker Bizkarguenaga Gara-ko kazetaria, Ainhoa Mujika El Diario Vasco-koa eta Xabier Lapitz EITBkoa.


Summary: Jaurlaritzak inoizko aurrekonturik handiena proposatu du: 14.250 milioi euro. Energia krisiari eta prezioen garestitzeari aurre egiteko laguntzak emango dizkie behar handiena duten familiei.

Pandemiaren ondorenarekin egin bezala, Ukrainako gerrak eta inflazio handiak eragindako koiuntura ekonomiko «nahasiari» ere baliabide guztiekin erantzun nahi die Eusko Jaurlaritzak. Inoiz baino diru gehiago gastatuko du datorren urteko aurrekontuetan: 14.250 milioi euro, aurten baino %8,7 gehiago (1.142 milioi euro). Izan ere, Pedro Azpiazu Ogasun sailburuak uste du gobernuak baduela gaitasuna horretarako; batetik, zerga bilketa eta ekonomiaren bolada ona lagun dituelako; eta, bestetik, kontuak orekatzeko arauak beste urtebetez atzeratuta dauzkatelako eta Europako Next Generation funtsekin aparteko diru sarrera bat izango dutelako.

Horregatik, eta nazioartean zalantzaz betetako testuingurua izango dela espero den arren, sailburuak baikor begiratzen dio etorkizunari, eta uste du gai izango direla zerbitzu publikoei eusteko eta enplegua sortzeko. Zehazki, 2023an barne produktu gordina %2,1 handitzea espero dute, eta langabezia tasa %8,6ra jaistea, 12.000 lanpostu sortuta. Hori horrela, «erantzukizuna» eskatu die Vox ez beste alderdi guztiei, ahalik eta adostasun zabalena lortzeko, nahiz eta ez duten babesik behar aurrekontuak onartzeko. Aurrekontu proiektua ostiralean eramango dute Eusko Legebiltzarrera, eta abenduaren 23an bozkatuko dute.

Hitzartuz programa

Ohi bezala, hamar eurotik ia zortzi gizarte gastuetarako jarriko dira. Osasun eta Hezkuntza sailek hartuko dute aurrekontuaren zatirik handiena, eta bi horiek izango dituzte igoerarik handienak ere: %5,9 eta %7,5 gehiago, hurrenez hurren. Osakidetzak 202 milioi gehiago jasoko ditu datorren urtean, eta EHUk ia 23 milioi euro gehiago.

Lan eta Enplegu Sailak ere aurten baino 171 milioi gehiago izango ditu, eta aurrekonturik handiena duten sailetan hirugarrena izango da: 1.107 milioi denera. Horietatik 312 milioi DSBE diru sarrerak bermatzeko errentarako izango dira (%8,5 gehiago), eta 173 milioi bizitzeko gutxieneko diru sarrerarako. Etxebizitzarako laguntza osagarrirako 80 milioi euro ere jarriko dira. Lanbidek, berriz, 1.091 milioi euroko aurrekontua izango du.

Bestalde, inflazioaren eraginari eta prezioen garestitzeari aurre egiteko funts berezi bat ere onartu du Jaurlaritzak. Hitzartuz jarri dio izena, eta behar gehien dituzten familientzako laguntzak dira: 374 milioi euroko aurrekontua izango du guztira. Jaurlaritzak diru laguntzak emango dizkie berogailuaren fakturak ordaintzeko edota erosketak egin ahal izateko, besteak beste, baita etxebizitzetako leihoak aldatzeko ere. Jakiei dagokienez, Gurutze Gorriak kudeatuko du programa. Jada martxan daude neurri horietako batzuk, hain zuzen ere. Finantzen Euskal Kontseiluan aurreratutako errenta zergaren %2ko deflatazioa ere jasotzen du programak.

Inbertsioa eta berrikuntza

Jaurlaritzak inbertsioaren eta berrikuntzaren aldeko joera «berretsi» duela ere nabarmendu du sailburuak, %14 eta %12 igoko baitira horiei dagozkien diru sailak, hurrenez hurren. 1.800 milioi euro jarriko dira inbertsiorako, eta 658 milioi euro ikerketarako, garapenerako eta berrikuntzarako. Horiek hala, lehen halako hiru izango da AHTaren eta Hegoaldeko Trenbide Saihesbidearen lanetarako aurrekontua –135 milioi jasoko dituzte–, esaterako. Industriaren garapenak ere aurten baino 31 milioi gehiago izango ditu.

Langile publikoen soldata igoerari dagokionez, Jaurlaritzak bete egingo du Espainiako Gobernuak agindutakoa. Horrenbestez, %2,5 igoko ditu urtarrilaren 1ean, eta baliteke urtearen amaieran beste %1 igotzea.


Summary: Ozonoak eragindako kutsadura handitu egin da Araban, Bizkaian eta Gipuzkoan, Ekologistak Martxan-ek salatu duenez. Legeak araututako kutsadura ere %44 maizago gainditu da. Ekologistak Martxan taldeak salatu du administrazioak herritarrei ematen dien informazioa ez dela «egokia», eta ez dagoela «arazoaren larritasunera egokitua».

«2022. urtean asko igo da». Hori dio Ekologistak Martxanek zabaldutako azken txostenak, ozonoak eragindako airearen kutsadurari aipamen eginez. Datu zehatzak ere eman dituzte: legeak araututako kutsadura gainditu den maiztasuna ere handitu egin da 2012-2019 urte artekoekin alderatuta; zehazki, %44.

Ekologistak Martxan taldeak argitaratu du txostena, eta oinarritzat hartu ditu 2022ko urtarrilaren 1etik irailaren 30era Espainiako 490 neurketa estazio ofizialetan bildutako datuak. Araba, Bizkai eta Gipuzkoako 32 estazio ere aztertu ditu, eta horietatik atera ditu ondorioak: udan, euskal herritar guztiek arnastu dute Osasunaren Mundu Erakundeak gomendatu baino ozono gehiago zeukan airea. Azpimarratu dute igoera horretan nabarmen eragin dutela bero boladek.

Hala ere, bi erreferentzia hartu daitezke kontuan aireak daukan ozono kutsadura neurtzeko. OMEk gomendatutako balioa alde batetik —hori erabili dute txostenean neurketak egiteko—, eta Araba, Bizkai eta Gipuzkoako legediak erabiltzen duena bestetik, OMErena baino zabalagoa. Azken horren arabera, ez legoke 2020-2022 aldian aire kutsatua legezko estandarraren gainetik arnastu duen biztanlerik. Txostenean azpimarratzen denez, leku jakin batzuetan eragin du gehien kutsadurak: «Egoerak okerrera egin du bereziki Bilbo-Barakaldo aglomerazioan eta Kantauriko haranetan. Gainera, 2022an informazio atalasea hamalau aldiz gainditu da Bilbon, Kantauriko Haranetan eta Valderejon, Arabako barnealdean». Ekaineko eta uztaileko bero boladek igoera horretan eragin handia izan dutela dio txostenak.

Informazio falta

Talde ekologistak salatu du administrazioak herritarrei ematen dien informazioa ez dela «egokia», eta ez dagoela «arazoaren larritasunera egokitua»: «Ekainaren eta uztailaren erdialdeko kutsadura oso handiko gertakarietan, Eusko Jaurlaritzak gainditzeak bere webgunean argitaratu besterik ez zuen egin, herritarrei benetan jakinarazi gabe, nahitaezkoa den bezala».


Summary: Gasteizko Askabide klinikatik gertu ere ezin izango dute protestarik egin abortuaren aurkakoek. Donostian egin moduan, Gasteizko epaile batek kautelazko neurriak hartu ditu abortatzera doazen emakumeei jazartzen dietenen aurka.

BERRIAk jakin duenez, Gasteizko epaile batek kautelazko neurriak hartu ditu Askabidek Gasteizen duen klinikaren aurrean abortuaren aurka protestak egiten dituztenen aurka: aurrerantzean ezin izango dute osasun zentroa dagoen lekutik ehun metrora gerturatu. Hil hasieran Donostiako epaitegi batek hartutako erabaki bera hartu du orain Gasteizko epaitegiak, Askabidek egindako salaketa aintzat hartuta. 40 dias por la vida abortuaren aurkako elkarteko kideen aurka jarri zuten salaketa Askabide klinikako arduradunek, eta haien aurka hartu ditu kautelazko neurriak epaileak orain. Gasteizko epaitegiaren ebazpena pozik jaso dute Askabideko kideek: «Garaipen berri bat da. Aurrera goaz, apurka», adierazi diote BERRIAri. Abortatzera doazenei jazarpena

Hilabeteak dira Askabidek Donostian eta Gasteizen dituen kliniketara abortatzera doazen emakumeei jazartzen hasi zirela. Gasteizko klinikaren kasuan, protesta horiek ugaritu egin ziren duela bi aste: abortuaren kontrako hainbat lagun osasun zentroaren atarian elkartzen ziren ia egunero arrosarioa errezatzera, Ez zaude bakarrik, zu laguntzeko gaude dioten afixak eskuetan dituztela. Askabideko arduradunek erabaki zuten salaketa jartzea pertsona horien aurka, eta baita Donostiako klinikaren atarian biltzen direnen aurka ere. Urteak dira jazarpena pairatzen dutela, baina orain Espainian indarrean den legediak berariaz debekatzen du halako protestak egitea, eta Askabidekoek helduleku hori baliatu nahi izan dute protesta horiek amaitzeko. Hain justu ere, joan den apirilaren 14an indarrean sartu zen Hego Euskal Herrian haurdunaldia eteten duten kliniken aurrean abortuaren aurkako protestak egitea debekatzen duen legea. Haren bidez, abortatzeko erietxe batera joaten diren emakumeei jazartzen aritzen direnak zigortu nahi dira.


Summary: Akordioa Nafarroako metalgintzan; Bizkaikoan, aldiz, greba. CCOOren eta UGTren aldeko bozekin onartu da Nafarroako lan itun berria. Bizkaikoan, aldiz, ez da akordiorik egin, eta sindikatuek hil bukarako hiru greba egunei eutsiko diete.

Nafarroako metalgintzak badu lan hitzarmen berria. CCOOk eta UGTk bost urterako akordioa sinatu dute APMEN eta ANEM patronalekin. Lehen hiru urteetarako (2022, 2023 eta 2024), soldatak %4,5 eguneratzea onartu dute, eta hurrengo bietarako, %2. Tarteak KPIaren araberako bi eguneratze egingo dituzte gutxieneko soldatentzat, eta 400 euroko bi ordainketa egingo dizkiete langile guztiei. Ituna 1.500 lantokiren eta 36.000 langileren lan baldintzen oinarria da.

11 hilabeteko negoziazioak gaur amaitu dira. Irailaren 26ko bileraren ondoren, patronalak esan zuen prest zeudela CCOOren eta UGTren eskaintzak aztertzeko. Bi aldeen arteko zubi bat ireki zen, eta akordioa gertu zegoela zirudien. Beste bi bilera nahikoa izan dira hura mamitzeko. Negoziazio mahaian hamabost ordezkari daude, eta CCOOk eta UGTk launa dituzte (ordezkaritzaren %53), nahikoa ituna ofizial bilakatzeko. ELAk ere lau ditu (%27,61), eta LABek, hiru (%14,59).

Akordioa CCOOren lehen eskaintza baino pixka bat xumeagoa da, hark %5eko eguneraketa eskatzen baitzuen, baina trukean 400 euroko bi ordainketa onartu ditu patronalak. Alfonso Huizi APMENeko idazkari nagusiak UGTren eta CCOOren jarrera goratu du, eta “elkarrizketa sozialaren eredu” direla nabarmendu du. Aldiz, kritika gogorra egin die ELAri eta LABi: «Beste sindikatuak beren propaganda sindikala egitera mugatu dira, langileen eskubideak hobetzeko negoziatu beharrean».

ELAren eta LABen ezezkoa ulertzeko, kontuan hartu behar da, besteak beste, akordioan ez dela ageri azpikontraten subrogazio eskubidea. Bizkaiko eta Gipuzkoako itunek jasotzen duten eskubide bat da, eta sindikatu subiranistek Nafarroara zabaldu nahi zuten. LABek kritikatu du langileen erosahalmena ez dagoela bermatuta, eta «atzerapausoak» eman direla malgutasun neurrietan.

Bizkaian, jarrerak are urrunago

Iruñean akordioa egin da; Bilbon, ordea, ez. Bertan, sindikatuek eta FVEM patronalak lan hitzarmena berritzeko aurtengo hamalaugarren bilera egin dute, eta ez dira ados jarri. Bi aldeek proposamen berriak jarri dituzte mahai gainean, baina jarrerak ez dira aldatu. Ondorioz, sindikatuek mantendu egin dituzte ostegunerako, ostiralerako eta azaroaren 2rako greba deialdiak. Era berean, badirudi harremanek okerrera egin dutela, ez baitago datarik hurrengo bilerarako. Bizkaiko metalgintzako lan ituna Euskal Herriko zabalduena da. 52.000 langileri eragiten die.


Summary: Estebanek Madrili leporatu dio «azpikeriaz» jokatzea Informazio Klasifikatuen Lege aurreproiektuarekin. Estebanek uste du Informazio Klasifikatuen Legea onartzen bada PSOEren eta PPren arteko akordio bati esker izango dela

Sekretu Ofizialen Legearen «eguneraketa» bat besterik ez da Espainiako Gobernuak aurkeztutako Informazio Klasifikatuen Lege aurreproiektua. Hala uste du EAJk Espainiako Kongresuan duen eledun Aitor Estebanek. Hark PSOEri kritikatu dio aldaketarako aukera bat galdu izana, ez delako ausartu urratsa ohiko bazkideekin eta PPren babesik gabe egiten. «Dena aldatu, ezer ez aldatzeko», horrela definitu du Estebanek Moncloaren aurreproiektua.

Goldatu elkarteak antolatutako hitzaldian, EAJren bozeramaileak esan du ez duela argi legealdia amaitu aurretik lege berria onartuko ote den, 2023ko maiatzean eta urte bukaeran hauteskundeak egingo baitira: «Inork ez du nahiko hauteskunde betean hau aldatu». Hala, uste du egitekotan egungo terminoetan edo antzekoetan egingo dela, PSOEren eta PPren arteko akordio bati esker. Eta hori «osoko zuzenketa bat aurkezteko moduko» testua litzateke.

Espainiako gobernuburu Pedro Sanchezek Pegasus auziak eragindako harrabotsaren erdian jakinarazi zuen 1968ko lege frankista aldatzeko asmoa. Aurkeztutakoa, baina, «azpikeriaz eta gauez» egindako proposamena dela uste du Estebanek. Urteetako geldiunearen ostean, «urgentziaz» atera zuten aurreproiektua, abuztuko lehen astea soilik emanik proposamenak aurkezteko.

Jeltzaleak azaldu duenez, Espainiako Defentsa Ministerioa izan zen mugitzen lehena, eta EAJrekin ere tratatu zuen gaia. Haren proposamenak, baina, ez zituen Estebanen espektatibak bete, besteak beste legedi konplexuago baten alde egin zutelako. Horren lekuko da ezarritako kategoria eta epe sistema. Estebanen ustez, zabalegia; besteak beste, 50 urteko epeak zehazten ditu goi mailako sekretuak desklasifikatzeko, horiek hamabost urtez luzatzeko aukerarekin.

Ez da, baina, konpondu gabe geratuko den arazo bakarra. Jeltzalearen esanetan, aurreproiektuak ez du aldatuko dokumentuak klasifikatzeko modua; ez, behintzat, dokumentuak ezkutu eta mugatu gisa kalifikatzeko. «Broma bat da. Autoritate zerrenda amaiezina da, eta gainera delegatu dezakete», salatu du, erabakia hartu dezaketen langile publiko kopuruari erreferentzia eginda. Era berean, salatu du aurreproiektuak, bere orokorkerian, «edozer» klasifikatzeko aukera ematen duela: «Ez dago tasatuta zein diren sekretu gisa deklaratu daitezkeen gaiak. Eskuak libre dituzte». Hala, kritikatu du zenbait gairekin zerikusia izate hutsak informazioa ezkutatzeko bide ematen duela, eta horrek, besteak beste, dokumentuak pilatzea eragin duela.

Argiari iluna

Arazoak klasifikatutako dokumentuen nolakotasunetik haratago doaz. Izan ere, Estebanek azaldu duenez, haiek sekretu deklaratzeko akordioak ere sekretuak dira: «Beraz, ez dakizu zer ezkutatzen den». Horrek zaildu egingo luke, esaterako, norbanako bati lotutako dokumentuen klasifikazioa galaraztea.

Antzera gertatzen da iraganean klasifikatutako dokumentuak desklasifikatzeko prozesuarekin ere. Interes zuzena duten pertsonei dokumentuak desklasifikatzeko eskaerak egiteko aukera eman arren, ezinbestekoa litzateke dokumentu zehatza eskatzea. «Baina, zuk nola dakizu zerbait klasifikatuta dagoela?», galdetu du Estebanek. Hala, lege berria onartu aurretik sailkatutako dokumentuek argia ikusteari trabak jarriko lizkioke testuak berak.


Migrazioa? Nahierara

Summary: Migrazioa? Nahierara.

Urriaren 25ean BERRIAn Migrazioa? Ez, mila esker artikulua irakurtzeak izugarri harritu gaitu. Atentzioa eman digun lehen gauza hizkera da, ez inuzentea, eskuin muturraren diskurtsotik maileguan hartuta. Migrazioa masibotzat hartzen da, barbaroa, gaitza balitz bezala, gure Euskal Herri eskuzabalarekin kontrastean. Nahitaezko migrazioa eta eskubidedun migrazioa ez dira behin ere izendatzen. Migrazioa ez da herriak hipotekatzen dituen gaitz bat, egileak sinetsarazi nahi digun bezala, hipoteka hori lehendik ere bazegoen, oraindik ere existitzen da, eta, gainera, beren sorterria utzi ondoren geratzen den egoeraren errua ezin zaie migratzaileei egotzi. Erantzukizuna gurea da, Ipar globaleko gizarteak ez gara gai milioika pertsonak beren herrialdea uztera behartzen dituen erauzte, ekoizte eta kontsumitze eredua geldiarazteko. Pertsona migratzaileak hona datoz, gure enpresak eta armak han daudelako.

Ez dago hedabideetan migrazioaren aldeko iritzia sortzeko kanpainarik. Mugak ixtea etengabeko jarduera da. Adibidez, helmugako herrialdeek sorterri direnekin egindako dozenaka akordio, migrazio joan-etorriak geldiarazteko. 2016an, Belgikako Barne ministroak proposatu zuen Greziak ez lagatzea pasatzen bere kostaldera iristen diren txalupak, eta jendea itsasoan itotzen uztea. Distantzian eta denboran gertuago, ekainean Melillako hesietan 37 migratzaile hiltzea Espainiako Gobernuko presidenteak «ondo egindako lantzat» jo zuen. Sistema kapitalista arrazista da. Ez du populazio migrantea nahi, baina aldi berean behar du.

Migrazioa Iparraldearen eta Hegoaldearen arteko desberdintasun arrakala handitzearen ondorioz gertatzen da. Eta, hor bai, sistema kapitalistak migrazio irregularra bultzatzen du, eskubiderik gabeko eskulan baten gehiegizko ustiapena errazago gauzatu ahal izateko. Tokiko langile klaseak bere klase bereko sektore migratzailearekin duen harremanari dagokionez, artikulua eskuin muturreko sare sozialen antzeko mezuak azaltzen ditu: «Migratzaileek lana kentzen digute, eta soldatak beherantz bultzatzen dituzte». Oso mezu kaltegarriak langile klaseko kideen beharrezko batasuna bultzatzeko, beren jaioterria edozein izanda ere. Ezkerrari dagokio bulo horiek indargabetzea eta azaltzea migratzaileek ez datozela gure eskubideak kentzera. Eskubide osoarekin datoz planetako biztanle gisa dagokien aberastasunaren zatia erreklamatzera, aurretik kendu dieguna.

Artikuluak migrazio masiboaren aurkako tintak kargatzen ditu, «tokiko langileak desarmatzen dituena eta haien konkista sozialak arriskuan jartzen dituena» (…) «tradizio soziala eta bere burua defendatzeko baliabide sindikal eta politikoak dituen euskal gizartea prekarizatu eta desegiteko». Jarrera horiek lehen euskal sindikalismo abertzalearen sorrera urteetara garamatzate, eta langile etorkinak euskal langileen interesen etsaitzat hartzen zituen izaera erreakzionariora ere. Zorionez, posizio horiek ez dute inolako pisurik euskal ezkerrean, aspaldi onartu baitzuen euskal herritarra dela Euskal Herrian bizi eta lan egiten duena.

Soldaten beheranzko ustezko presioari buruz ematen duen datu bakarra da bere herriko etxeko langilearena, bilera batean lehen kobratzen zuenaren erdia kobratzen ari zela adierazi zuena, eta horren errua migrazioari egotzi zion. AHT-ELEk (Bizkaiko Etxeko Langileen Elkartea) argitaratutako datuen arabera, 40 orduko gutxieneko soldata gordina, 14 ordainsaritan, 655,20 euro zen 2016an, eta 1.125,83 euro 2021eko irailaren 1etik aurrera ( %72ko igoera).

Autorea argudio erreakzionario horiek ezkerrez errebindikatzeko kutsu solidarioz janzten saiatzen da. Alferrik. Lehenik eta behin, migratzaileei ez zaie soilik «arreta duina eman behar» eskubide berberak aitortu behar zaizkie. «Errefuxiatuen eta migratzaileen eskubideen erabateko defentsak migrazioa geldiarazteko borrokarekin bat etorri» behar duela dio. Migratzaileen eskubideen aldeko erakundeek egiten duten borroka ez da migrazioa geldiarazteko, nahitaezko migrazioaren kausak desagerrarazteko baizik. Proposamena da «etor daitezke, eta elkarrekin borrokatuko dugu hori egitera behartu duen egoeraren aurka». Egilearen postulatuen atzean haiek bat eta gu bat dago. Migrazioak «herriei kalte egiten diela» baieztatzen da. Karga ekonomikoa dela esan nahi badu, Euskadin, atzerritarren familia-kontsumoak 810 milioi euro gehiago eman zizkion ekonomiari 2018an, administrazio publikotik jaso zuena baino (Ikuspegi, 2020).

«Jasotzen duten herriak desartikulatu egiten ditu» [zeren eta] «Belaunaldiz belaunaldi, etorri berriak bigarren mailako herritarrak izango dira, gizarte bazterketaren mugan dauden poltsak, marjinaltasunaren, delinkuentziaren eta kulturen arteko talkaren ondorioekin», dio. Arrazismo destilatua. Espero dugu artikulu horretako jarrerek ez dutela jarraipenik izango ezkerreko lerroetan; hori bai beldurgarria litzateke. Egileak ez du planteatzen eskubideak dituen migrazio batek bere pronostikoan marraztutakoaren guztiz bestelako bizikidetza-egoera eragin dezakeenik. Ez dago ezer auzo, lan, eskola eta adiskidetasun loturei buruz, belaunaldirik itxaron gabe beste herrialde batzuetan jaiotako biztanleria integratzea ahalbidetuko dutenak (asimilatzeko asmorik gabe).

«Gaur egun, Nafarroan gertatzen diren hiru jaiotzetatik bat ama migratzailearena da. Bihar beranduturiko lehergailua izango da». Soilik arrazakerian topatzen dugu hitz hauen azalpena. Autorea migrazioaren aurka agertzen da, bere pentsamendu sakona mozorrotzen duen ezkerreko babes pantailarik gabe. Pentsamendu sabindarra historiaren ganbaratik ateratzen du, eta bere gisako ezker baten atetik sartzen da.

«Gu onak gara (gure Euskal Herri eskuzabala) eta beraiek esklabizaturiko pariak». Ez dira subjektu politiko gisa kontuan hartzen, zeintzuk autodeterminazio pertsonalerako eskubideak erabiliz, migratzeko erabakia hartu duten. Guk ez dugu pariarik ikusten, munduan aberastasuna birbanatzeko bidean dauden pertsonak, matxinatu direnak, sistemak esleitu dien biktimen rola onartzen ez dutenak baizik». Ez dugu uste artikuluaren egileak iritzi fidagarria duenik ezkerrari migrazioari buruzko gomendioak egiteko. Aitzitik, uste dugu komenigarria litzatekeela gogoeta sakona egitea eta jarrera horiek noren alde jokatzen duten hausnartzea jendaurrean jarri aurretik.

Artikulua honako hauek ere idatzi dute: Ongi Etorri Errefuxiatuak Plataformako kide German Garcia Marroquin, Luisa Menendez Aguirre, Itziar Fernandez Mendizabal, Marian Martinez Gavilan, Luis Arbide Gonzalez eta Miguel Virizuela Echaburu.


Summary: BetiONeko greba batzordeak eta enpresak akordioa lortu dute soldata KPIaren arabera igotzeko. ELA eta LAB sindikatuen arabera, 2022ko KPIaren igoeraren arabera igoko diete soldata langileei: %6,4

Eusko Jaurlaritzaren BetiON telelaguntza zerbitzuko langileek lortu dute 2022ko oinarrizko soldata urteko KPIaren igoeraren arabera —%6,4— handitzea. ELAk eta LABek eman dute akordioari buruzko informazioa, enpresa batzordean gehiengoa duten sindikatuek. Antza, soldata igoera horren erdia «linealki» aplikatuko da, langile kategoria «baxuenen eta altuenen arteko aldeak» murrizteko.

Tunstall enpresak zuen zerbitzua emateko esleipena irailaren 30era arte, eta adierazi dute soldata igoera hori esleinpena zer enpresak duen jakin eta negoziazioei berriro ekin arte mantenduko dela.

63.000 pertsonari baino gehiagori ematen diote zerbitzua 265 langileek, eta 2021eko azarotik ari dira enpresarekin negoziatzen hitzarmen berria sinatzeko. Langileak martxoan hasi ziren grebak egiten, negoziazioen blokeo egoera salatzeko.


Summary: Pilota eta surf selekzioek nazioartean lehiatzeko ituna egin dute Madrilen. Euskal selekzioek nazioartean jokatu ahal izateko baldintzak adostu dituzte, eta, oraingoz, bi kirol horiek betetzen dituzte. Halere, Espainiako Kirol Kontseilu Gorenak eta Nazioarteko federazioek izango dute azken hitza.

EAJk eta PSOEk ituna egin dute Kirolaren Legearen inguruan, eta, horretan, zehaztu egin dituzte selekzioek nazioartean ofizialki lehiatu ahal izateko bete beharreko baldintzak. Horien arabera, oraingoz, surf eta pilota selekzioek lortuko lukete baimena. Halere, Espainiako Kirol Kontseilu Gorenak eta Nazioarteko federazioek izango dute azken hitza.

Testuaren arabera, lurralde bateko selekzioak lehiatu ahalko dira nazioartean kirol horrek «sustrai historikoak baldin baditu lurralde horretan».

Andoni Ortuzar Euzkadi Buru Batzarraren presidenteak agerraldia egin dute, «gaur Madrilen onartu den Kirolaren Legean Euskal Taldeak sartu duen zuzenketak euskal selekzioen ofizialtasunaren mesederako ekarriko duena» azaltzeko. Ortuzarrek irakurri du emendakinaren testua, eta gogoratu du bi alderdien arteko inbestidura akordioan jaso zutela selekzioei bidea emateko puntua. «Gaurko akordioak erakusten du euskal selekzioen ofizialtasuna benetan aintzat hartzen duela EAJk. Balio erraldoia ematen dio zuzenketa hau onartu izanari». Surfeko Euskal Federazioa nazioartekoaren parte izan zen Espainiako Federazioa sortu aurretik, Ortuzarrek gogoratu duenez. Era berean, pilota Euskal Herrian sorturiko kirola dela, eta lurraldearen izena duela esan du. Horregatik, bi kirol horiek betetzen dute legeak eskatzen duena.

Beste kirolak akordiotik kanpo zergatik geratu diren azaltzerakoan, «gure asmoa kirol guztietara zabaltzea zen, baina ez dugu lortu kontsentsu minimo bat». Prozesua pausuz pausu egin behar dela adierazi du. «Gaur ospatzeko eguna da. Ni, behintzat, abertzale eta kirolzale gisa, pozik nago. Ospatzera goaz».

Haatik, adosturikoa «urrats txiki» bat dela esan du Mertxe Aizpuruak, EH Bilduko eleduna dena Espainiako Kongresuan. «Zergatik beste kirolak ez? Pilotan aritzeko euskal herritarrak izan gaitezke, eta futbolean jokatzeko ez?», galdetu du. Euskal selekzio guztien ofizialtasuna eskatu du EH Bilduk «salbuespenik gabe».

«Sekulako berria da»

«Oso-oso pozik nago. Urte asko eta asko egin ditugu hau lortzeko borrokan, eta lan nekaezin horren ondorioa da hau. Herriak egin du lana, eta herriaren lorpena da. Inork ez dezala bere gain hartu, etekina hartzeko», esan du Martxel Toledo Euskal Selekzioaren Aldeko Iritzi Taldeko (ESAIT) kide izandakoak. Pilotari ohia izanik, ezin du ezkutatu «ilusio berezia» egiten diola pilotan ofizialtasuna lortu izanak. Hala ere, zehaztu du ikusteko dagoela ea erabakiak zein ondorio izango dituen. Baina argi du: «Lehen urratsa da, urrats handia».

Toledoren arabera, akordioak agerian uzten du haiek «beti» nabarmendu zutena: «Arazoa ez zela juridikoa, politikoa baizik. Ados jarri dira politikariak legea aldatzeko, eta, horri esker, aukera hau izateko. Ez dakit nola, baina ospatzeko eguna da hau».

Pozarren mintzatu da Iera Agirre pilotaria ere. Hark irakurri zuen ofizialtasunaren aldeko agiria hilaren 12an Durangon egindako agerraldian (Bizkaia). «Ikusteko dago akordioak zein ondorio dituen, baita nola geratzen den nafarron egoera. Baina ikaragarria litzateke euskal selekzioa nazioartean ofizialki lehiatzea. Bizitza guztia daramagu hori eskatzen, gure kasuan, pilotan, eta sekulakoa litzateke asmo hori gauzatzea; ametsa betetzea litzateke. Egia esan, ez nuen itxaropen handirik; uste nuen ez zela posible izango. Iraganean indar handiagoa izan du selekzioaren aldeko aldarrikapenak, eta ez da asmo hori gauzatu. Baina, zorionez, orain iritsi da, eta oso pozik nago. Berri oso pozgarria da euskal gizartearentzat».

Aitortu duenez, aukera izan du Miarritzeko Munduko Txapelketan aritzeko, frontballean, baina sentimendua ez dela bera, eta, Espainiako selekzioak ez diela %100ean ordezkatzen. «Euskal selekzioak aukeratu izan banu Munduko Txapelketa jokatzeko, ez nuen zalantza egingo».

Kike Zurutuza Euskal Herria Kirola elkarteko ordezkariak, berriz, hiru puntuko balorazioa egin du. «Batetik, pozik gaude, urrats txikia edo handia izan arren, guk nahi dugun norabidean doalako. Baina bestetik, zuhurtziari eutsi nahi diogu. Ez dakigu zehazki zer dagoen akordio horren atzean. Askotan, eta batez ere, politikan, lerroburu handiak ematen dira, eta gero, ez dago ezer horren atzean. Ikusi nahi dugu zer dagoen akordioaren atzean. Azkenik, deia egin nahi diegu beste kirol federazioei, haiek ere ofizial izateko eskaera egin dezaten. Mahai gainean egon behar da eskaera hori, ekuazio politikoan sartu ahal izateko».


Summary: Mendoza izango da EAJren Gipuzkoako ahaldungaia, eta Artolazabal Gasteizko alkategaia. Ramiro Gonzalez berriz izango da Arabako ahaldungai.

Zalantzak eta zurrumurruak uxatu ditu EAJk. Arratsalde bakarrean iragarri ditu Gipuzkoako ahaldungaiaren, Arabakoaren eta Gasteizko alkategaiaren izenak: Eider Mendoza, Ramiro Gonzalez eta Beatriz Artolazabal.

Izen dantza ibili da Gipuzkoan azken egunetan, jakina baitzen Markel Olano egungo Gipuzkoako ahaldunak ez zuela karguan errepikatuko, eta EAJk emakume bat proposatuko zuela haren ordez. Aurreratu zuen berripaper honek aukera gehien Mendozak zuela, eta atzo arratsaldean baieztatu zuen Gipuzkoako Buru Batzarrak. Bi ezaugarri nabarmendu zizkion hautagaitza arrazoitzean: batetik, «gaitasun profesionala eta politikan eta erakundeetan eskarmentua» izatea; eta, bestetik, «EAJko taldearen sendotasuna» duela, «euskal lurralde gisa Gipuzkoako aurrerabidea bultzatzeko» eta «gipuzkoarren ongizatea eragiteko proiektu politikoa betetzen jarraitzeko, garapen ekonomikoan, justizia sozialean eta burujabetza politikoan oinarrituta». Gipuzkoako Foru Aldundiaren bozeramailea da egun Mendoza. Hala da 2019tik. 2001 eta 2011 bitartean EAJko legebiltzarkide izan zen Gasteizen, eta, urte horretatik aurrera, batzarkide izan da Gipuzkoan.

Jakin-mina zegoen EAJren Gasteizko alkategaia nor izango zen jakiteko ere; are, goizean Gorka Urtaranek iradoki ostean ez zuela karguan jarraituko. ETBko Egun on, Euskadi saioan egindako elkarrizketan esan duenez, «ohorea eta pribilegioa» da Gasteizko alkatea izatea, baina ulertzen du «albo batera egiteko garaia ere iristea». Arratsaldean bilera egin ostean jakinarazi du Arabako Buru Batzarrak Beatriz Artolazabal Eusko Jaurlaritzako Berdintasun, Justizia eta Gizarte Politiketako sailburua izango dela alkategaia. Alkate ez, baina zinegotzi izana da Gasteizen Artolazabal, 2000 eta 2007 artean. GHorren ostean, Gasteizko Santiagoko ospitaleko Ekonomia eta Finantza zuzendari izendatu zuten, eta Osakdietzako Ekonomia eta Finantza Zerbitzua zuzendu zuen gero. 2015ean batzarkide izendatu zuten Araban, baina urtebete iraun zuen, eta sailburu da ordutik.

Ahaldungai izateko, berriz, egungo bera proposatu du EAJk: Ramiro Gonzalez. 2015etik da Arabako ahaldun nagusia, eta 2007tik, batzarkidea.

Batzar Nagusietako lehendakarigaiak ere aurkeztu zituen EAJk: Xabier Ezeizabarrena Gipuzkoan, eta Irma Basterra Araban.


Summary: 'DA! Pro' sortzaile eta programatzaileen arteko topaketa egingo dute abenduaren 5ean. Musikariek eta familia ikuskizunetako sortzaileek euren proiektu berriak aurkeztu ahal izango dituzte teknikari eta profesionalen aurrean. Sortzaileen datu eta proiektuekin katalogo bat sortuko dute.

Laugarren urtez, Durangoko Azokak DA! Pro sortzaile eta programatzaileen arteko topagune profesionala antolatuko du. Aurten, egitasmo hau abenduaren 5ean antolatuko da, hau da, azoka hasi baino bi egun lehenago, bi espaziotan: Durangoko Bizenta Mogel liburutegian eta San Agustin kulturgunean.

Gerediaga elkarteko koordinatzaile Beñat Gaztelurrutiak adierazi duenez, DA! Pro mantentzeko apustua egin du Durangoko Azokak, estrategikoa baita Azokarako: «Orain dela lau urte hasitako bideari eutsi nahi izan diogu. Kulturaren plaza profesionalentzako topagunea izatea da gure helburua, etorkizunean proiektu berriak sortzea bultzatzeko». Durangoko Azokarekin batera, proiektu honetan parte hartuko dute BBK-k, Musika Bulegoak, Bizenta Mogel bibliotekak eta Berbaro elkarteak.

Iaz bezala, bi arlo landuko ditu aurten DA! Pro egitasmoak: musika alde batetik, eta familia ikuskizunak bestetik. Abenduaren 5ean izango dira topaketa biak, 09:00etatik aurrera: musikariak San Agustin kulturgunean batuko dira, eta familia ikuskizunak, Bizenta Mogel bibliotekan. Kasu bietan, sortzaileek aukera izango dute programatzaile, teknikari eta bestelako profesionalen aurrean euren proiektua aurkezteko, 10-15 minutuz. Horrela, programatzaileek bertatik bertara sortzaileak eta euren kultur proposamenak ezagutzeko aukera izango dute. Aurkezpenak euskaraz izango dira.

Izena emateko epea irekita dago sortzaile eta profesionalentzat. Artistek azaroaren 10era arte izango dute epea, eta programatzaileek, azaroaren 30era arte, denek ere www.durangokoazoka.eus webgunean.

Aurkezpenez gain, aurten katalogo bat sortuko du Durangoko Azokak jasotako kultur proposamenekin (bai musikan, bai familia ikuskizunetan). Katalogo hori programatzaile, teknikari eta bestelako profesionalen eskura jarriko dute, urte osoan kontratazioak egiteko aukera emateko.


Summary: Immigrazioaren aurkako politika ezkerretik?.

Harriduraz irakurri dut ezkerretik immigrazioaren aurkako politika egiteko deia. Harriduraz, sinatzailea ez delako edonor ezker abertzalean.

Gogoan izan behar da euskal alderdi, erakunde eta gizarte-erakunde gehienek oinarrizko adostasuna lortu dugula Euskal Herrira iristen zaigun immigrazioa pertsona horiek horretarako eskubidea dutela aintzat hartzeko eta euskal gizarteari egindako ekarpen gisa balioesteko. Horretarako, bigarren mailako herritarren egoera arinduko duten politikak garatu behar dira, atzerritartasun-lege diskriminatzaileek eta gizartean dauden jarrera arrazista eta xenofobo askok kondenatzen baitituzte.

Adostasun horren aurrean, orain arte, Vox dago, eta, askotan, Alderdi Popularra. Voxek immigrazioa geldiaraztea eskatzen du, gure gizarteak suntsitzeko interesa duten interes oligarkikoek sortutako arazo gisa kalifikatzen du, langile klaseen aurrez aurre jartzen du eta langabezia handitzearen arrazoi gisa, Europako muturreko eskuindarren eta AEBetako alderdi errepublikanoaren diskurtsoek oinarri duten ordezpen handiaren teoria harrotzen du, beren eskubideen alde mobilizatzen garenok salatzen gaitu immigrazioa sustatzea leporatuz... Bada, orain bandera horiek ezkerraren jarrerak izatea planteatzen da.

Artikulugileak argi uzten du, titularretik bertatik, bere mezua: Migrazioa? Ez, eskerrik asko. Gaitz gisa definitzen du, minbizi gisa. Masibotzat jotzen du, barbarotzat, Euskal Herria lasaitzen eta desartikulatzen duela eta kapitalisten estrategia bati erantzuten diola argudiatuz; planetaren jabeek inokulatua omen da gaitz hori, zeintzuek euskal gizartea prekarizatzea eta desegitea bilatzen duten eta etorkina horretarako tresnarik onena bihurtzen duten, tokiko langileak desarmatu eta haien konkista sozialak arriskuan jarriz... eta jaiotze-tasa handiagoak bihar gehiengo bihurtuko dituela ohartarazten du, hori bonba atzeratutzat joz. Eta euskal ezkerra eta Euskal Herri osoa politika kriminal horren konplize bihurtu garela kritikatzen du egileak, migrazioa sustatzen dugula eta tonto erabilgarritzat hartuak garela. Bere irtenbidea? Antiinperialismoa, etorkina etortzera behartuta egon ez dadin borrokatzea, eta Suediako eta Alemaniako ezkerreko alderdien bideari jarraitzea, zeinak, dirudienez, migrazio masiboen aurrean beren jarrera okerra aldatzea planteatzen ari baitira. Bitxia bada ere, ulertzen du hori guztia bateragarria dela errefuxiatuen eta migratzaileen eskubideen erabateko defentsarekin.

Ba ez. Muturreko eskuindarrek zuzentzen dituzten jarrera politiko horiek bateraezinak dira errefuxiatuen eta migratzaileen eskubideen erabateko defentsarekin. Aitzitik, gaur egun migratzaileek eta errefuxiatuek bizitza hobea bilatzeko duten eskubidearen aurka daudenen jarrerak indartzen dituzte, bai beren buruarentzat, bai beren familientzat, ahal duten lekuetan. Izan ere, hori da gakoa, eskubide hori aitortzea eta eskubide hori egikaritu ahal izateko borrokatzea, gure herrialdeetara modu seguruan iristeko aukera izan dezaten eta gainerako herritarren eskubide eta betebehar berberak izan ditzaten.

Jakina, lehenengo eskubidea da beren herrialdeak uztera behartuta ez egotea, eta horrek etengabeko aldarrikapena izan behar du. Baina hori, praktikan, oso epe luzerako eginkizuna da. Eta gaur egun, migrazioa geldiarazteko deia egiten duen edozein politika da politika hori ondorio kriminalekin egiten ari direnen errotara ura botatzea. Politika horiekin batera, jatorrizko herrialdeetako egoerak hobetzeko eta lagundutako garapena bultzatzeko diskurtso errukiorra egiten da beti.

Eta ez, gaur egungo immigrazioak, artikulugileak masibo deitzen duenak, ez du Euskal Herria oztopatzen eta desartikulatzen. Herri honetan, gure urruneko iraganera jo gabe, gure herri eta auzoetara Estatuko beste eskualde batzuetako migratzaileen saldo oso garrantzitsuak iristen ikusi ditugu, euskal ekonomiaren beharrak asetzen lagundu dutenak, burgesiari eskubideak kentzeko borrokako mugimendu sindikaletan lehen lerroan parte hartu dutenak, gure egungo gizartea eratu dutenak, gizarte anitz eta askotariko gisa. Egia da, gaur egungo migrazioek beste jatorri batzuk dituzte, beste kultura-esparru batzuetatik datoz, beste ezaugarri etniko batzuk dituzte, batzuetan beste erlijio batzuk dituzte... eta hori al da desberdintasuna? Gaur egun, iraganarekin kontrastean, tresna instituzional propioak ditugu, baina ez dira nahikoak, gizartean duintasunez eta eskubideak aitortuz sartzea ahalbidetuko duten politikak antolatu ahal izateko.

Lan-prekaritateak eta eskuratutako lan- eta gizarte-eskubideen aurkako erasoak ez dituzte migratzaileek eragiten. Aspaldi hasi ginen jasaten, migratzaile talde berri horiek iristen hasi baino lehen, duela hiru hamarkada baino gutxiago. Horren arrazoiak sistema ekonomiko gero eta harrapariago eta ustiatzaileago baten garapenean bilatu behar dira. Eta sistema horri aurre egiteko sindikatu indartsurik ez egotean, ez direnak mugatuko kontratu finkoa duten langileen, enpresa handietako langileen edo funtzionarioen defentsara, edo gero eta eragin txikiagoa duten ezkerreko alderdietan, soldata-, prekaritate- eta lan-baldintza irregularrak ahalbidetzen dituzten gobernuetan, egunez egun langile klaseak pobretzen dituztenak. Horren erantzule migrazioa egitea, bidegabea ez ezik, kanpoko errudunak bilatzen dituzten biztanleengan oso errotuta dauden ideiak piztea ere bada, norberaren eta barruko arrazoiei aurre egin beharrean.

Emakumeek eskubide osoa dute autodeterminatzeko, zenbat seme-alaba izan nahi dituzten erabakitzeko eta horretarako aukerak izateko. Gaur egun, oraindik ez da lortu. Seme-alaben zaintza haien esku dago oraindik. Haien lanerako sarbideak eta horren baldintzek diskriminatzaileak izaten jarraitzen dute. Lur horietan aurrera egiten ez den bitartean, bertako emakumeen jaiotza-tasa oso txikia izango da. Borroka gaitezen baldintza horiek aldatzeko, eta, behin hori lortuta, bertako emakumeek eta kanpotik etorritakoek eskubide osoa izango dute nahi dituzten seme-alabak izateko.

Migratzaileek gure herrialdeetan bizitza bilatzeko duten eskubidearen alde borrokatzen garenok ez dugu migrazioa sustatzen, ez dugu dei efektua deritzona sortzen, hots, gure gizartea, euskal gizartea, oinarrizko balioetan oinarrituta egituratzen laguntzen dugu, hau da, pertsona guztientzako eskubide-berdintasunean oinarrituta. Balio horiek ez dira ezkertiarren ondare esklusiboa. Eta ez dugu migrazioen irudia geldiarazteko, borrokatzeko eta kriminalizatzen laguntzeko arazo gisa sendotzen laguntzen, baizik eta historian zehar continuum gisa, mundu desberdin batean oinarrituta, bai, baina zirkulazio askerako eskubidea Mendebaldeko herrialde batzuetako herritarren pribilegio batera mugatu gabe, hori baita gaur egun gertatzen dena.

Ezkerrekoak direla aldarrikatzen duten pertsonek bandera horiek altxatzearen eta ezkerreko alderdiei bandera horiek beren gain hartzera deitzearen larritasuna da eskuin muturreko diskurtsoak legitimatzen laguntzen dutela, Europako Batasunaren gehiengoaren aldeko haizearekin; baina, gaur egun, ez dute oihartzunik euskal gizartean. Eskuin muturrari bere karta berberekin aurre egin nahi izateak gogora ekartzen du askotan egiaztatu dena: jatorrizkoaren eta fotokopiaren artean, aukera argia da.


Summary: Emakumeak erakundeen «lehen lerroan» jarri nahi ditu EAJk. Alderdiak «autokritika» egin duela ziurtatu du Ortuzarrek, urte askoan «gizon gehiegi» eduki dituelako hautagai gisa

Eusko Jaurlaritzan, Araba, Bizkai eta Gipuzkoako aldundietan, eta Gasteiz, Bilbo eta Donostiako udaletan gizonak dira agintari gorenak. Denak EAJrenak. Egoera hori aldatu nahi du Andoni Ortuzar presidente duen alderdiak, eta horretarako urratsa egin duela esan du. Gipuzkoan eta Bizkaian emakumeak aukeratu ditu ahaldungai izateko, Eider Mendoza eta Elixabete Etxanobe hurrenez hurren. Gasteizko Udalerako ere emakume bat ipini du alkategai: Beatriz Artolazabal, egungo Berdintasun, Justizia eta Gizarte Politiketako sailburua Eusko Jaurlaritzan.

Ikusi gehiago: EAJk hautagaiak iragarri ditu: Mendoza Gipuzkoan, eta Artolazabal Gasteizen

Hautagai horiek ahaldun nagusi eta alkate bihurtuko beharko lukete agintari makilak EAJko emakumeen eskuek har ditzaten, 2023ko udal eta foru hauteskundeen ondoren, baina, gaur bertan, horretarako urratsa egin duela nabarmendu du EAJko presidente Andoni Ortuzarrek. Esan du EAJrentzat beharrezkoa dela emakumeak erakundeen «lehen lerroan» jartzea, eta «autokritika» egin duela alderdiak, urte askoan «gizon gehiegi» aurkeztu dituelako hautagai gisa kargudun nagusi izateko.

«Lurralde exekutiba guztiek badakite genero aldagaiari erreparatu behar zaiola, eta, emakume hautagaiak edukitzeko, beste batzuk aldatu behar dira», adierazi du Ortuzarrek, Gorka Urtaranen erreleboa azaltzean. Egungo Gasteizko alkateak ez du jarraituko aginte makila lortzeko lehian, EAJren hautagaia Beatriz Artolazabal izango da eta. Urtaranek ez ditu lortu emaitza onak alderdiak martxan jarritako inkesta prozesu batean, eta errelebo hori egitea erabaki du. Gasteizko Udalerako lehia estua egongo da Soziometroaren arabera. Zazpina zinegotzi lortuko lituzkete EAJk eta EH Bilduk, eta seirekin geldituko litzateke PSE-EE, betiere Soziometroak dioenez.

Urtaranen bertuteak

Ortuzarren arabera, Gorka Urtaran eta Araba Buru Batzarrak bat etorri dira egungo egoera interpretatzean: «Bi errealitate batzeko unea dela ikusi dute: emakumeari bide ematearena eta udal ziklo bat amaitzearena». Nolanahi ere, hautagaien proposamenak lurraldeen batzordeek egiten dituztela azpimarratu du EAJko presidenteak, eta militanteen esku dagoela azken erabakia. Urtaran «EAJren aktibo politiko handia» dela gaineratu du, eta ez dela «iraganeko pertsona bat»: «Etorkizun handia dauka».

EAJko presidenteak honela jarraitu du alderdiak hautagaitzatik kendu duen politikariaren bertuteak goratzen: «Ez daude hainbeste pertsona hain prestaturik eta oreka politiko horrekin». Urtaranek «metatzen duen jakintzarentzat» alderdian badela lekua esan du Ortuzarrek; «eta ez bakarra, zenbait baizik».

Araba, Bizkai eta Gipuzkoarako EAJk proposatu dituen hautagaiak berresten dituztenean oinarriek, hiru gizon eta hiru emakume izango ditu alderdiak zerrendaburu gisa. Azken udal eta foru hauteskundeetan gizonak izan ziren seiak. Datorren urteko maiatzeko bozetan Ramiro Gonzalez lehiatuko da Arabako ahaldungai gisa, eta Eneko Goia eta Juan Mari Aburto alkategai gisa, Donostian eta Bilbon. Bizkaiko eta Gipuzkoako ahaldungaiak, berriz, Elixabete Etxanobe eta Eider Mendoza izango dira, eta Gasteizko alkategaia Beatriz Artolazabal.


Summary: Nafarroan torturak izan duen eragina salatzeko konferentzia antolatu dute. ‘Tortura, Nafarroatik Haratago’ lelopean Nafarroako Torturatuen Sareak konferentzia antolatu du azaroaren 17an 18:30ean, Nafarroako Medikuen Elkartearen egoitzan.

«Ezinbestekoa da torturak Nafarroan izan duen eragina zabaltzea eta gertatutakoaren berri ematea. 1960tik 2012ra bitarte arrazoi politikoengatik Estatuko segurtasun indarrek eragindako tratu txar eta torturak ikertzea ezinbestekoa da», esan du elkarteko Jorge Txokarrok.

Prentsaurrekoan azaldu dutenez, gaian adituak diren estatu eta nazioarteko hizlariak egongo dira azaroaren 17ko konferentzian: Angel del Cura Anton, Olivier Peter, Helena Sola eta Santiago Bereziartua, besteak beste. Herritar guztiei irekitako hitzaldia izango dela esan dute elkartetik, eta interesa duten pertsonen parte hartzea sustatu nahi dute.

«Azken garaian torturatuen gaiak gure herrialdean itzaletik argira ateratzen lortzen ari gara», adierazi du elkarteko Ainara Gorostiagak, eta adibide gisa EHUko Kriminologiaren Euskal Institutuak abiarazi duen torturaren ikerketa aipatu du. Oraindik bide «luzea» dagoela esan du Gorostiagak, baina lurraldeko torturaren errealitateari buruzko argazki «osoagoa» sortzea da helburua: «Gizarteari eta etorkizuneko belaunaldiei zor diegu gertatutakoa argitzea, hori baita praktika hau desagerrarazteko modurik eraginkorrena».

Azaroaren 17rako konferentziaz gain, azaroaren 20an Santiago Bereziartuak, Argentinako Giza Eskubideen arloan adituak, hitzaldia emango du Iruñean. Argentinan diktaduran jasandako torturaren inguruan hitz egiteko 17:30ean Kondestable Jauregian egongo da.