Summary: Sinn Feinek aurrenekoz irabazi ditu bozak, eta alderdi unionistak apaldu egin dira. Ganberako 90 eserlekuetatik 88 zehaztuta daude, eta alderdi errepublikanoak azken Asanblearako bozetan eskuratutako eserleku kopuru berari eutsi dio: 27 aulki. DUP alderdi unionista 24 aulki lortu ditu, lau galtzeraino; Aliantza Alderdiak, ostera, zortzitik hamazazpira bikoiztu du legebiltzarkide kopurua; UUP Ulsterko Alderdi Unionistak bederatzi lortu ditu; SDLP Alderdi Sozial Demokrata Laboristak, zazpi; eta Independenteak, lau.

Ipar Irlanda duela mende bat sortu zenetik aurrenekoz, irlaren batasuna nahi duen lehen ministro bat egon daiteke, Asanblearako hauteskundeak irabazi ondotik: Michelle O'Neill, Sinn Fein alderdiko presidenteordea. Ganberako 90 eserlekuetatik 88 zehaztuta daudela, errepublikanoek 27 eskuratu dituzte, eta, gisa horretara, 2017ko bozetan lortutako legebiltzarkide kopuru berari eutsi die. Alderdi unionistentzat, oro har, emaitza txarra izan da: DUP Alderdi Demokratiko Unionistak, aldiz, jaitsiera izan du, eta 24 legebiltzarkiderekin geratu da, iaz baino lau gutxiago. Inkestek aurreikusten zuten Aliantza Alderdiaren gorakada ere gauzatu da; hamazazpi eskuratu ditu errepublikanoen eta unionisten artean hirugarren bidea izan asmo nahi duen alderdiak, aurrekoan baino bederatzi gehiago.

Gainerako alderdiei dagokienez, berriz, UUP Ulsterko Alderdi Unionistak bat galdu du, bederatzirekin geratzeraino. Errepublikanismoaren aukera moderatuagoa izan ohi den SDLP Alderdi Sozial Demokrata Laboristak kolpe handiagoa hartu du, eta zazpi eserleku eskuratu ditu, duela bost urte baino lau gutxiago. Azkenik, Independenteak alderdiak lau aulki lortu ditu.

Lehenbiziko aukerako botoen artean, Sinn Feinek jaso du boto gehien, alde handiz, gainera: %29 lortu ditu, 2017ko bozetan baino 1,1 puntu gehiago; DUPek, berriz, jaitsiera nabarmena izan du, eta %21,3 eskuratu ditu, aurrekoan baino 6,7 puntu gutxiago; aldiz, Aliantza Alderdiak gorakada esanguratsua izan du: lehenbiziko aukerako botoen %13,5 jaso ditu, orain dela bost urte baino 4,5 puntu gehiago. Parte hartzea %63,61ekoa izan da; 2017ko bozetan baino zertxobait apalagoa: %64,8koa izan zen urte hartan.

Sinn Feinek zukua atera dio hauteskunde kanpainari. Hain zuzen ere, alderdi errepublikanoak auzi sozioekonomikoetan jarri du arreta berezia, Irlandaren batasunean edota Ipar Irlandarako Protokoloan baino. Herritar askoren kezka nagusiak baitira osasun sistemaren egoera, etxebizitza lortzeko zailtasunak eta erosteko ahalmena. O'Neillek «batasunerako» deia egin du emaitzak jaso berritan; DUP Alderdi Demokratiko Unionistarekin, bigarren bozkatuena izan den alderdiarekin, osatu beharko baitu gobernua. «Lidergo inklusiboa eskainiko dut, aniztasuna bermatzen duena, iraganean baztertuak, diskriminatuak edo ezinikusiak izan direnentzat eskubideak eta berdintasuna bermatzen dituena».

Galtza bete lan gobernua osatzeko

Sinn Feinek bozak irabazi baditu ere, ikusteko dago DUP O'Neill errepublikanoa buru duen gobernuan sartuko litzatekeen. Izan ere, alderdi unionistako buruzagi Jeffrey Donaldsonek mehatxu egin du, esanez Asanblean gobernabidea blokeatuko duela baldin eta Sinn Feinek ordezkaritzarik handiena lortzen badu eta Erresuma Batuko Gobernuak eta Europako Batzordeak ez badute aldatzen Ipar Irlandarako Protokoloa. Beraz, jarrera horri eusten badio, baliteke herrialdea blokeo politikora itzultzea. Zalantzak daude, beraz, DUPek Sinn Fein buru duen gobernuan parte hartuko duen ala ez.

Hain justu, Paul Givanek iragan otsailean eman zuen dimisioa lehen ministro kargutik, DUP haren alderdiak protokoloaren inguruan dituen desadostasunengatik. Londresek eta Bruselak adostu zuten testu hori brexit-aren negoziazioetan, eta, horren bidez, Ipar Irlandak merkatu bakarrean jarraitzen du ondasunentzat, eta Europako Batasunaren aduana legeak errespetatu behar ditu bere portuetan.

Nolanahi ere, Donaldson alderdi unionisten buruak BBC hedabidean adierazi duenez, alderdiaren hurrengo urratsak zein izango diren jakiteko garrantzitsua izango da datorren astean Elizabeth II.a Erresuma Batuko erreginak egitekoa duen hitzaldian zer esango duen. «Alderdiko buruak mahai berean eseriko gara datorren astean, erabaki bat hartzeko».

Horiek horrela, giltzarri izan daiteke Aliantza Alderdia. Hain zuzen, bere burua ez unionistatzat eta ez errepublikanotzat ez daukan alderdiko buru Naomi Longen hitzetan, «lan serio eta duina» egitera joango dira Asanbleara: «Ez gaude jolasetarako», ohartarazi zuen.


Summary: Emakume batek salatu du sexu eraso bat egin ziotela Nafarroaren Egunean, Baigorrin. Basaizea elkarteak jakinarazi du salaketa. Erasoa gaitzesteko, manifestaziora deitu dute hilaren 14rako. Baigorrin eginen dute protesta, 11:00etan.

Apirilaren 30ean, ehunka lagunek Nafarroaren Eguna ospatu zuten Baigorrin. Festatik astebete iragan delarik, baina, jaiaren antolatzaile Basaizea elkarteak jakinarazi du emakume bati sexu eraso bat egin ziotela orduko hartan. Gaur argitara ateratako ohar batean adierazi dutenez, gizonezko batek emakumezko bati egin zion eraso, biktimak berak salatu duenez.

Plazaratutako idazkiaren bidez, elkarteak babesa azaldu dio biktimari, eta argitu du edozein motatako erasoak «onartezinak» direla. Hala izanik, Basaizeak zehaztu du beharrezkoa dela horiei «erantzun azkar bat» ematea. Hain zuzen ere, protesta egiteko, manifestaziora deitu du elkarteak datorren asterako. Maiatzaren 14an eginen dute martxa, larunbatarekin, Baigorrin. 11:00etan abiatuko dira, herriko etxeko plazatik. «Duela aste bat musikari eta ziganteen gibeletik genbiltzanok ibiakotzean haserrez eginen dugu bide bera», idatzi dute. «Haserrea oihukatzera» deitu dituzte herritarrak, «horrelakorik berriz gerta ez dadin».


Summary: Bascara udalerriak Kataluniako Errepublikako «lurralde aske» izendatu du bere burua. Desobedientzia Zibila taldeko zenbait ekintzailek «mugako pasabideak» ezarri dituzte udalerriaren ertzetan. Pasaporte katalanak banatzen ari zaizkie igarotzen diren herritarrei. 'Vilaweb' hedabideak eman du albistearen berri.

Asteburua ez da nolanahikoa izaten ari Bascaran (Katalunia); udalerria ez da atzo oheratu bezala esnatu gaur. Bada alderik, eta bada erantzulerik ere: Desobedientzia Zibila izeneko taldeak ekarri du aldaketa, aldarri ozenez. Hainbat lagunek aldarrikatu dute Bascara udalerria Kataluniako Errepublikako «lurralde askea» dela, eta ez Espainiaren parte, beraz. Vilaweb-ek jakinarazi du gertatua.

Udalerriak bere buruari eginiko aitortza hori, gainera, ez da hitzetara mugatu. Besteak beste, ekintzaileek muga pasabideak paratu dituzte herriaren inguruetan. Hala, pasaporte katalanak ari zaizkie ematen bertatik iragaten diren ibilgailuei, udalerria Kataluniako Errepublikaren parte izanik, hori baita, haien esanetan, herritarrek beharko dutena. Txanpon bat ere jarri dute martxan: cat izeneko txanpona.

Ekintzaileak grinaz ari dira aldarria ozendu nahian. Afixak eskegi dituzte herrian. Monarkiaren aurkako mezuak eta Espainiako banderaren gaineko iruzkinak daude horietan adierazita. «Legeak aginduta dago bandera hori hemen. Errespetatzen dugu, baina ez da gurea».

Espainiatik kanpo

Zuriz jantzita eta aurpegierak erdi estalita, Bascarako udaletxera sartu dira ekintzaileetako bi. Balkoira atera dira udalerriaren izaera aldarrikatzera. «Jadanik ez gaude Espainiaren legeen menpe. Gaurtik, Kataluniako Errepublikaren kontrolpean dago herria», esan dute, ozen.

Halaber, zehaztu dute denak ez direla ongietorriak izanen Bascara «lurralde askean». «Kanporatu eginen ditugu Espainiako Estatuko indarrak, botereak eta autoritateak, eta debekatu eginen zaie etortzea».

Gainera, Bascarakoek ez dute nahi askapen ekintzak udalerri horretara mugatu daitezen. Are, urrats horiei segitzera deitu dituzte gainerako herriak ere. Nork bere autodeterminazio eskubidea aldarrika dezala nahi dute, «Kataluniako Errepublikaren parte izateko».


Summary: Bilbon ikertzen ari diren hilketengatik atxilotutako gizona kartzelan sartu dute. Epailearen aurrean deklaratzera eraman dute gaur goizean, Bilbora, eta hark agindu du espetxeratzeko

Epailearen aurrean gaur goizean deklaratu du Bilbon ikertzen ari diren hilketengatik atxilotuta zegoen gizonak, eta segidan espetxean sartzeko agindua heldu da. Ostegunean bere borondatez aurkeztu zen ertzainengana, Irungo polizia etxera (Gipuzkoa), bere bila zebiltzala jakin zuela argudiatuta. Atxilotu egin zuten poliziek, Erandiora (Bizkaia) eraman zuten gero, eta gaur hango polizia etxetik eraman dute Bilbora, epailearen aurrean deklaratzera.

Basauriko (Bizkaia) kartzelan sartu dute. Guztira sei dira Bilboko ustezko hilketekin lotuta Ertzaintza ikertzen ari den kasuak, baina ez dira guztiak hilketenak; edo ez dute hala baieztatu oraingoz, behintzat. Eusko Jaurlaritzako Segurtasun Sailak eta Ertzaintzak jakinarazi dute zehazki ustezko hilketa bat, ustezko bi hilketa saiakera eta beste hiru heriotza ikertzen ari direla guztira, baita sei kasuen arteko lotura posiblea ere.

Halaber, ez dute baztertu beste leku batzuetan kasu horiekin lotutako besteren bat egotea: Kataluniako mossoak eta Espainiako poliziak ere parte hartzen ari dira ikerketan, Fernando Grande-Marlaska Espainiako Barne ministroak jakinarazi duenez: hark «gertaera oso larritzat» jo ditu Bilbokoak.

Josu Erkoreka Eusko Jaurlaritzako lehenengo lehendakariorde eta Segurtasun sailburuak eta Josu Bujanda Ertzaintzako buruak agerraldia egin zuten atzo Bilbon, azken egunotan komunikabideetan ematen ari diren informazioa argitze aldera. Biak agertu ziren prentsaren aurrera, baina Erkorekak baino ez zuen hitz egin, eta zehatz hautatu zituen erabili beharreko hitzak. Galdera ugariri, gainera, ez zien erantzun, informazioa sekretu judizialaren pean dagoela argudiatuta.

Ezeren aurretik, Segurtasun sailburuak «zuhurtzia» eskatu zuen kasuaren inguruan, komunikabideei eta gizarteari mintzo. Kazetariei galdegin zien «oso zuhurrak» izan daitezela, ohartarazpen bat emanda: «Gaizki erabilitako informazioak arriskuan jar dezake ikerketa judizialaren eta polizialaren arrakasta». LGTBI kolektiboari ere mintzatu zitzaion: «lasaitasuna» eskatu, eta adierazi zion badakitela kasuak «nola larritu» dituen: «Baina argi utzi nahiko nuke Ertzaintzak hilabeteak daramatzala lanean ikerketa konplexu honetan: ez da atzoko ikerketa bat». Hainbat komunikabideren arabera, ustezko hiltzailea gizonekin harremanak izateko Wapo aplikazioaren bidez jartzen zen kontaktuan biktimekin.

Ikertzen ari diren sei kasuei buruz ez zuten informazio askorik eman. Erkorekak berretsi zuen Bilbon gertaturikoak direla kasu guztiak, eta ikertzen ari diren hiru heriotzei buruz adierazi zuen «gaur-gaurkoz arrazoi naturalak» dituztela egiaztatuta: «Ikerketa zabalik dago, mahai gainean dauden datuak kontrastatu beharra dago, eta ikerketak esango digu benetan kasu horiek baliagarriak diren ala ez trama berdin batean kokatu ahal izateko». Halere, esan zuen heriotza horiek badituztela beste kasuekin lotu ditzaketen «elementuak». Ustezko hilketari buruz, berriz, baieztatu zuen «egiaztaturiko proba toxikologiko bat» duela.

Etxe bat miatuta Irunen

Herenegun Irungo ertzain etxean bere burua aurkeztu zuen gizonezkoari buruz ere ez dute xehetasun handirik eman. Erkorekak atzo jakinarazi zuenez, epaile baten atxilotze agindua zeukan gizonak, eta atxilotuta daukate, horregatik: «Legeak arautzen duen epean joango da epailearen aurrera». Segurtasun Sailaren arabera, «komunikabideetan publikoki» bere argazkia eta izen-abizenak ikusita eta hedabideetan «gertatutakoaren ustezko egile gisa identifikatu» zutela ohartuta entregatu zuen bere burua polizia etxean.

Segurtasun sailburuaren arabera, saiatzen ari dira gizonak «ahalik eta gehien kolabora» dezan ikerketan, «atxilotuta dagoen pertsona baten galdeketa batean beti dagokion bezala», eta hala egiten ari da: «Harekin hitz egiten ari gara, eta haren testigantza jasotzen». Erkorekak ez du baieztatu haren aurkako akusaziorik dagoenik, halere: «Nik ez dut esan halakorik». Aurrekariak dituela, ordea, bai: ez du zehaztu zer deliturengatik.

Efe berri agentziak atzo zabaldu zuenez, bestalde, atzo ustez gizonezko horrena den etxebizitza miatu zuen Ertzaintzak Irunen. Ikerketaren iturriak aipatu ditu Efek, eta esan du atxilotua ere Poliziaren miaketetan egon zela atzo: 16:05ean atera ziren eraikinetik.

Atxilotuaren aurrekari penalei buruzko xehetasun gehiago ere eman ditu berri agentziak. Eferen hitzetan, gizonezkoa Bizkaian atxilotu zuten, 2019an, iruzurra leporatuta. Hainbat komunikabidek egunotan zabaldu dutenez, hain justu, badirudi atxiloturiko gizonezkoak dirua lapurtu ziela biktimei: dirudienez, hil ondorengo egunetan dirua desagertu zen gizon horien kontu korrontetik. Erkorekak ez zuen horri buruzko ezer azaldu atzo Bilbon eginiko agerraldian.


Summary: Euskal Errepublikaren Eguna ospatu dute Azpeitian. Naziogintza taldeak deituta, dozenaka lagun elkartu dira. 1931ko apirilean haren aldeko mozioa onartu zuten zinegotziak omendu dituzte ekitaldian.

«Geure etxe bat sortu nahi bada/ geure zoru, geure sabai / izan gaitezen lekuko hori / hartu ta eramateko gai». Hitz horiekin borobildu du Jokin Uranga bertsolariak Euskal Errepublikaren eguneko aldarrikapena. Naziogintza taldeak deituta, dozenaka herritar batu dira Azpeitian (Gipuzkoa), 1931n Euskal Herriko zenbait udalek Euskal Errepublikaren alde onartutako mozioak gogoratzeko, eta nahi hura XXI. mendera egokitzeko.

«Aitzindari haien ohorez eta omenez, eta gure egungo nahiekiko zintzotasunez, Euskal Errepublikaren eguna antolatu dugu», azaldu du Xabier Euzkitze aurkezleak, San Agustin kulturguneko taula gainetik. Euskal Errepublika lortu arte lelopean egindako kalejiraren ostean izan da hori.

Behin antzoki barruan, Euskal Herriaren independentziaren aldeko mezuek, eta abesti eta dantzek bat egin dute bide berean. Kantujira taldeak jarri du goxotasuna, Oi ama Euskal Herri abestiarekin, eta Itsasi dantza taldeak astindu du hura ikurrin dantzarekin. Xabier Irujo Renoko Unibertsitateko Euskal Ikasketa Zentroko zuzendariak bidalitako mezuak kokatu du, berriz, eguneko aldarrikapena bere «testuinguru kronologiko eta historikoan», Frantziako iraultzatik hasi eta joan den mendera arteko bidea eginez. «Ezin dugu aurrera egin iraganera begiratu gabe, eta ezin dugu gure herri honen geroa eraiki ez bada Euskal Errepublika bat osatuz», adierazi du Maite Garmendiak, Irujoren hitzak bere eginez.

Ez Espainia, ez Frantzia

«Argi geratu da Euskal Errepublikaren aldeko aldarrikapen hau ez dela historiarik, funtsik eta zuztarrik gabea», esan du Euzkitzek mezu hura eta Naziogintza taldeko kide Josu Alberoren hitzaldia entzun ostean. Azken horrek «Euskal Errepublika euskaldunaren» aldeko hitzak egin ditu, Espainiako eta Frantziako estatuetatik at aske izateko: «Ez Espainiako monarkia bananero eta ustelari, ez Frantziako Errepublika jakobino eta zentralistari. Euskal Herriak bere errepublika propioa behar du».

Eguneko protagonistak, baina, beste batzuk izan dira. 1931ko udaberrian Euskal Errepublikaren eta Euskal Herriaren autodeterminazioaren aldeko mozioa onartu zuten Azpeitiko zinegotziak. Haietako batzuen ondorengoak izan dira haien omenez txaloak jaso dituztenak. Txaloak, aurreskua eta lore sorta bana.

Haien ardurapean geratu da ekitaldi amaiera ere. Kulturgunetik plazara aterata, ikurrina mastan gora altxatzeaz arduratu dira, gainerakoek Txoriak txori abestuz lagundu bitartean. Beste ereserki bat izan da egunari amaiera eman diona. «Bai eta indarra ere zerorren lurrari eta bendizioa Euskal Herriari», izan dira eguneko azken hitzak.


Summary: Ainhoa Larunberi isuna ezarri diote, iazko Martxoaren 8ko gertaerengatik. Epaimahaiak ontzat jo du foruzainaren bertsioa, eta 2.400 euro ordaintzera zigortu du Larunbe, «erresistentziagatik».

Iazko Martxoaren 8an mugimendu feministak Nafarroako Parlamentuaren parean eginiko protesta bati loturik, 2.400 euroko zigorra ezarri diote Ainhoa Larunberi. Apirilean epaitu zuten hura, eta fiskaltzak hamabost hilabeteko espetxe zigorra eskatu zuen harentzat, autoritatearen aurkako atentatua egotzita. Azkenik, baina, epaimahaiak «erresistentziagatik» zigortu du Larunbe.

Sona handiko kasua izan da, besteak beste, une hartako bideo bat zabaldu zelako sare sozialetan. Irudietan, ikus daiteke Foruzaingoaren oldarraldi baten ondorioz hasi zirela istiluak: agente batek besotik heldu zion Larunberi, eta, pankartarekin estropezu eginda, lurrera joan ziren biak. Mugimendu feministak salatu zuen lurrera eroritako foruzainak berak ukatu egin zuela Larunbek eraso egin ziola, epaiketaren aurretik eginiko saioan. Fiskaltzak, baina, hasierako akusazioari eta zigor eskaerari eutsi zien.

Oso bestelakoa da, baina, epaimahaiaren ebazpena. Haren arabera, Larunbe «argazki batzuk egin eta pankartatik gertu kokatu zen, leku hartan mantentzeko indar eginez». Hala, manifestarien eta foruzainen arteko talkan, hark polizia jo izana ontzat jo du, agentearen bertsioari men eginez. Era berean, gehitu du zabaldutako bideoa beste une batekoa dela: «Agentea akusatua hura identifikatzeko taldetik ateratzen ari zela, trabatu egin zen, eta biak lurrera erori ziren».

Larunbek akusazio oro ukatu zuen epaiketan, eta, Nafarroako Hitzak eginiko elkarrizketan «amorrua» eta «ezintasuna» sentitzen zituela azaldu zuen. Epaiketan, dozenaka lagunen babesa jaso zuen Nafarroako Justizia Auzitegi Nagusiaren atarian. Nafarroako elkarte feministetako ordezkariek «mugimendu feminista osoaren aurkako» erasotzat jo zuten epaiketa: «Argia da bidali nahi duten mezua: desmobilizazioa eta beldurra. Prozesu honi segida ematea da mugimendu feministari eraso egitea. Kriminalizatu nahi gaituzte deserosoak garelako, kalean jarraitzen dugulako, hazten ari garelako eta gure diskurtsoa aurrera doalako».


Summary: Simon Yatesek irabazi du Italiako Giroko bigarren etapa. Ingelesa izan da azkarrena erlojupekoan. Mathieu Van der Poel bigarren izan da, eta maglia arrosari eutsi dio. Txukun aritu dira Pello Bilbao eta Mikel Landa

Simon Yates (Bike Exchange) hirugarren izan zen iaz Italiako Giroan. Egan Bernal (Ineos) eta Damiano Caruso (Bahrain) bakarrik izan zituen aurretik. Ez bata, ez bestea ez da ari aurten, eta itxuraz, ingelesa podiumaren lehen koskara igotzeko lehia betean ariko da. Gaur erakutsi du hautagai sendoa dela. Italiako Giroko bigarren etapa irabazi du. Azkarrena izan da Budapesteko kaleetan jokatu den 9,2 kilometroko banakako erlojupekoan. Hasi eta buka nagusitu da: onena izan da tarteko denboran, 7,7. kilometroko mugarrian, errepideak gora egin aurretik; eta onena izan da baita helmugan ere. Bosgarren etapa garaipena du Giroan, aurrenekoa erlojuaren aurka.

Helburua bete du Yatesek. Baita Mathieu van der Poelek ere (Alpecin). Herbeheretarrak maglia arrosari eutsi nahi zion kosta ahala kosta, eta lortu du. Gertu izan du garaipena, baina azkenean, hiru segundorengatik hartu dio aurre Yatesek. Sailkapen nagusian, ordea, aurretik dago Van der Poel. 11 segundo ateratzen dizkio Yatesi, eta hamasei Tom Dumoulini (Jumbo). Van der Poelen herrikideak oso lan ona egin du gaur, eta hirugarren izan da, Yatesengandik bost segundora. Hiru txirrindulari horien atzetik bi espezialista sailkatu dira: Yatesen taldekide Matteo Sobrero italiarra izan da laugarren, eta Ben Tullet ingelesa (Ineos), bosgarren.

Yates eta Dumoulin izan dira Giroa irabazteko hautagaien artean ondoen aritu direnak. Hala ere, ez dira alde oso handiak egon. Wilco Keldermanek (Bora) hamazazpi segundo galdu ditu; Joao Almeidak (UAE), hemezortzi; Vincenzo Nibalik (Astana), hemeretzi; Romain Bardetek (DSM), 24; Richard Carapazek (Ineos), 28; Hugh Carthyk (Education First), 38; eta Miguel Angel Lopezek (Astana), 42. Kolonbiarra izan da okerren aritu dena. Aldiz, txukun aritu dira Pello Bilbao zein Mikel Landa (Bahrain). Gernikarrak 26 segundo galdu ditu, eta murgiarrak 33. Bilbao, bederatzigarren da orain sailkapen nagusian, Van der Poelengandik 29 segundora. Landa, berriz, 21. postuan dago, 44ra. Haien artean sailkatu da gaur Jonathan Castroviejo (Ineos), Yatesengandik 31 segundora. Beste euskal txirrindularia, Oier Lazkano (Movistar), berriz, 38ra. Giroan ari diren lau euskal herritarrak etapako lehen 50 sailkatuen artean sailkatu dira.

Bihar azken etapa jokatuko dute Hungarian, Kaposvartik Balatonfueredera, 201 kilometrokoa. Ibilbide laua du, eta lehen etapak ez bezala, ez du aldaparik amaieran. Beraz, esprinter petoek aurreneko aukera izango dute. Astelehenean, berriz, lehen atseden eguna izango dute, Italiara mugitzeko. Ezinegona eragin ohi dute halako egunek, are gehiago aurten, asteartean mendiko lehenbiziko etapa jokatuko baitute: Etna igoko dute.


Summary: Euskararen aldeko aldarria Iruñean, «eskubideak» oinarri. Kontseiluak deituta, 'Herritarrak ez gutxietsi, eskubideak guztiontzat' mezua goiburu duen manifestazioa egin dute

Nafarroako administrazio publikoko merezimenduen dekretuak eta PAI ingelesez irakasteko sistema indartzeko erabakiak, biek ezinegona sortu dute euskaltzaleen artean, eta bien kontrako aldarria ozenduko dute gaur Iruñean, Kontseiluak antolatutako manifestazioan. Antoniutti parketik abiatu da, 17:30ean, Herritarrak ez gutxietsi, eskubideak guztiontzat leloa goiburu hartuta.

Manifestazioa hasi aurretik Kontseiluko idazkari nagusi Paul Bilbaok kazetariei adierazi die ez dela euskararen aldeko manifestazioa, «eskubideen eta berdintasunaren» aldekoa baizik. Nabarmendu du «paradoxikoa» dela atzerriko hizkuntzei euskarari baino balio handiagoa ematea. Nafarroako Gobernuaren azken neurriak kohesio sozialaren «kontrako norabidean» doazela pentsatzen du, eta euskal hiztunek egun bizi duten eskubide urraketak «betikotze» bidean jar ditzaketela halakoek. PAI ingelesezko irakaskuntza programaren aurka ere hitz egin du, benetako eleaniztasuna lortzeko bidean ez dela egokia esan du.

Manifestazioa hasi berritan, inguruko etxe batetik Espainiako ereserkia jarri dute bolumen osoan, baina inork ez die jaramonik egin. «Euskaraz bizi nahi dugu», «eskubideak, nafar guztiontzat» eta «ez dekretu ez PAI, euskara bai» aldarriak ozendu dira. Vianako printzea plazan du egoitza UPNk, eta eskuineko alderdiari ere oihukatu diote manifestariek «Nafarroa euskalduna" nahi dutela. Gazteluko plazan amaitu da martxa. Bertan hainbat herritarrek hartu dute hitza; euskarari administrazioak ematen dion tokiaren arabera bereizita dauden hiru eremuetako ordezkariak izan dira, eta pairatzen dituzten eskubide urraketak salatu dituzte. «Kilometroak egin ahala» eskubideak «galtzen» dituztela kritikatu dute, eta «bigarren mailako herritar» sentitzen direla sarri askotan.

Oraindik tramitazio fasean dago Nafarroako administrazio publikoko merezimenduen dekretuak, baina, araudi horren arabera, euskara merezimendu izango da Nafarroako zenbait eremutan, eta hori ere ez beste zenbaitetan. Egoera hori salatzeaz gain, eztabaida bestelako parametro batzuetara eraman behar dela eskatu nahi du du Kontseiluak: eskubideenera. Gaur-gaurkoz, Nafarroako herritarrek ez dute modurik administrazioarekin euskaraz aritzeko, eta ezin hori lanpostu elebidunen kopuru urriari ere zor zaio. Hizkuntza Eskubideen Behatokiaren arabera, lanpostuen %3k baino ez dute betetzen baldintza hori, zenbait departamentutan ez da %2ra iristen, eta lau departamentutan ez dago profil elebidunik. Gainera, lanpostu horietako asko eremu euskaldunekoak dira, eta administrazioko lanpostu gehienak eremu mistoan daude.

Administrazio publikoaren bueltan hasitako eztabaida hezkuntza eremura mugitu da, hala ere, PAI ingelesezko irakaskuntza programa hezkuntza eredu bihurtzeko erabakia dela eta. Iragan astean onartu zuen neurria parlamentuak, PSNren eta Navarra Sumaren aldeko botoekin. Funtzio publikoko 350 irakasleren lanpostuak egonkortzearen argudiopean, programa horretako irakasleen lan deialdietan ingelesezko C1 maila eskakizun bihurtzea adostu zuten, ziurgabetasun juridiko betean eta presaka. Horregatik, itxurazko eskubideen izenean hizkuntza eskubideak estali nahi izatea egotzi dio Kontseiluak gobernuari, gogora ekarriz PAI programa Yolanda Barcina Nafarroako lehendakari ohiak bultzatu zuela, eta garden aitortu zuela Barcinak berak helburua «euskarazko irakaskuntzaren hedapena gelditzea» zuela.


Summary: Emakume Abertzale Batzak «emakume abertzaleen ahalduntzean» izaniko rola goraipatu du EAJk. Sabino Arana Fundazioak eta EAJk elkartearen mendeurrena gogoratu dute Bilboko Euskalduna jauregian.

EAB Emakume Abertzale Batzako kide izandakoei omenaldia egin diete Sabino Arana Fundazioak eta EAJk, Bilboko Euskalduna jauregian. «Aitzindari haiek berdintasunerako bidea argitu zuten; egungo emakumeoi dagokigu orain sugar hori bizirik iraunaraztea eta hasitako ibilbidea osatzea», adierazi du fundazioko presidente eta EAJren Euzkadi Buru Batzarreko idazkari Mireia Zaratek, elkarte haren mendeurrena ospatzeko ekitaldian.

Zaratek adierazi du EABk «funtsezko lana» egin zuela «emakume abertzaleak ahalduntzen eta esparru politikora bideratzen», baita euskara eta euskal kultura transmititzen ere. Haren hitzetan, elkartearen helburu nagusia emakumeak «eremu publiko eta pribatu guztietan ezinbestekoak» direla aldarrikatzea izan zen, eta «oinarrizko lan bat» egin zuen eremu horretan. Gaur egunera begira jarrita, berriz, EAJk «berdintasuna, feminismoa eta aniztasuna babesteko» eginiko lana goraipatu du, eta gehitu alderdiak «berdintasunaren esparruan politika ausartak» sustatzen jarraitzeko asmoa duela.

Bere hitzartzean, Eusko Legebiltzarreko presidente Bakartxo Tejeriak «herri honekiko konpromisoa» eskertu die Emakume Abertzaleen Batzako kide izan zirenei: «Etorkizun aske batekin amesten zuten eta etorkizun horren egile izan nahi zuten; eta egin zuten». Are gehiago, lan hori gerra garaian, erbestean eta diktadura baten pean gauzatu izana txalotu du. Hala, «haien ahaleginaren fruitutzat» jo du diktadura ostean emakumeek instituzioetan izan duten rola; besteak beste, aipatu du EAJkoak izan zirela 1980an Eusko Legebiltzarrean eserleku bat lortu zuten lau emakumeak.

Ekitaldian presente egon dira alderdiko eta Araba, Bizkai eta Gipuzkoako erakundeetako beste zenbait kide esanguratsu ere; besteak beste, Andoni Ortuzar EBBko presidentea, Itxaso Atutxa Bizkai Buru Batzarreko lehendakaria, eta Arantxa Tapia, Gotzone Sagardui, Olatz Garamendi eta Bingen Zupiria Eusko Jaurlaritzako sailburuak. Han izan dira EABko kide izandako batzuen ondorengoak ere.

Emakume Abertzaleen Batza eratzeko lehen urratsak 1922ko apirilean egin zituzten, Ambrose Martin O'Daily irlandar abertzaleak Irlandaren independentziaren alde Bilbon eta inguruetan eginiko hitzaldi sortak bultzatuta. Hala, urte hartako maiatzaren 7an eratu zuten taldea, Cumann na mBam izeneko emakume irlandar abertzaleen erakundearen eredua jarraituz.


Sari eskasa jaso du Athleticek

Summary: Sari eskasa jaso du Athleticek. Talde zuri-gorria Valentzia baino gehiago izan da San Mamesen, eta aukera garbiak izan ditu, baina ez da gai izan gol bat sartzeko, eta berdinketarekin konformatu behar izan du. Vila-realek jokatu zain, zazpigarren postuan dago

Athleticek aukera ederra utzi du pasatzen Europarako sailkatzeko lehian bete-betean sartzeko. Hutsean berdindu du gaur Valentziarekin San Mamesen, eta, beraz, puntu bakarra eskuratu du. Nahikoa da sailkapenean Vila-reali aurrea hartu, eta zazpigarren postuaren jabe egiteko. Horixe da datorren denboraldian Europako lehiaketa bat jokatzeko aukera emango duen azken postua; Konferentzia liga, hain zuzen. Baina Unai Emeryk entrenatutako taldeak ez du jokatu oraindik jardunaldi honetan. Bihar ariko da, etxean, Sevillaren aurka. 52 puntu dituzte Athleticek eta Vila-realek, baina talde zuri-gorriak gol alde hobea du. Realak, aurretik duen lehen taldeak baino gol alde hobea du ere bai, baina talde txuri-urdina lau puntura dago. Aintzat hartzeko aldea da, hiru jardunaldi bakarrik falta baitira jokatzeko.

Egoera oso bestelakoa litzateke gaur ate aurrean eraginkor aritu izan balitz. Valentzia baino gehiago izan da, hark baino meritu gehiago egin ditu irabazteko, baina beste behin, eskas aritu da erasoan. Iñaki Williamsek, adibidez, dozena erdi aukera garbi huts egin ditu. Mamardaxvili atezaina izan da Valentziako jokalaririk onena. Zortea izan du ere bai, Villalibrek luzapenean buruz egindako erremateak langa jo baitu.


Summary: Altuna finalerdietara, erakustaldia emanda. Amezketakoak nagusitasun handiz irabazi dio Zabaletari eta buruz burukoaren finalerdietarako sailkatu da. Partida osoan agindu du, eta ia ez du behartu mindutako eskua

Jokin Altunak nagusitasun handiz irabazi dio Jose Javier Zabaletari (22-5) eta buruz buruko txapelketako finalerdietarako sailkatu da. Egungo txapelduna goitik behera nagusitu da final-laurdenetako ligaxkako azken jardunaldiko partidan eta ez dio aukerarik eman aurkariari. Ia tanto guztiak agindu ditu eta horri esker ez du behartu ezker eskua, minduta zuena, eta iragan asteko partida bertan behera uztera behartu zuena. Finalerdia Iruñean jokatuko du, heldu den larunbatean, ondo bidean Unai Lasoren aurka. Bizkarretakoak (Nafarroa) astearteko proban erabakiko du jokatzeko moduan dagoen.

Atanoko partidak kolore bakarra izan du, Altunaren gerrikoko gorria. Zalantzekin ekin dio, baina berak onartu du hasiera onak lasaitu egin duela. Sakea bikain baliatu du, eta are hobeto Zabaletak botera errestatzeko harturiko erabakia. Hark ere ez zuen eskua bere onenean eta ezin izan dio airea kendu. Saketik izan ez denean, sake errestoan lortu du tantoa, eta Altunak berehala ireki du tartea : 9-0. Ordurako 45 pilotakada baino ez zituzten joak.

Hasiera zama handia izan da Zabaletarentzat. Altunak ezker eskuin mugitu eta ezin izan du tanto bakar batean ere kolpea askatu. Dejada batekin moztu du Altunaren bolada, baina ez du sakea baliatu eta amezketarrak are gehiago handitu du arrakala (18-1). Partida erabakita zegoen eta Zabaletaren aurpegian ikus zitekeen etsipena. Altunaren hust bati esker sakea berreskuratu du eta bi tanto egin ditu jarraian seigarren koadrotik sakatzen. Bolada motzegia izan da baina, eta ezin izan du emaitza atondu. Hori gutxi ez eta zorabio txiki batekin amaitu du partida Zabaletak.

Iraupena. 37:41. Pilotakadak. 148. Saketik. Altuna IIII.ak sei; eta Zabaletak bi. Egindakoak. Altuna III.ak hamazazpi; eta Zabaletak bi. Huts egindakoak. Altuna III.ak hiru; eta Zabaletak bost. Markagailua. 9-0; 9-1; 18-1; 18-2; 20-2; 20-5 eta 22-5. Bestelakoak. 747 ikusle Atano III.a Donostiako pilotalekuan. Apustuak doblean irten ziren Altunaren alde.


Summary: Askabide klinikara egin nahi zuten prozesioa egin ezinik geratu dira. Ertzainek esan diete legez kanpokoa dela; jende asko batu da Easo plazan mobilizazioaren aurka egitera

Askabide klinikaren atarian protesta ugari egin dituzte azkenaldian abortatzeko eskubidearen kontra, Donostian. Ezinegona sortu dute bertara doazen andre askorengan, eta protesta horien kontrako aldarriak ere ozendu dira. Legez, gainera, ja halako protestak debekatuta daude. Gaur arratsaldean ere prozesio bat egitekoak ziren, Artzain Onaren katedral inguruetatik abiatuta, baina ezin izan dute; ateratzera zihoazenean ertzainek jakinarazi diete ezin dutela irten. Jende asko elkartu da klinikaren inguruetan martxaren kontra egiteko. 18:30erako deia eginda zegoen, Easo plazan, klinikaren ondoan.

Hain zuzen ere, plaza horren inguruetan batu da jendea, prozesioa noiz iritsiko. Jende askok erantzun dio prozesioaren aurkako deialdiari. Aldarri eta mezu feministak ozendu dituzte inguruetan, eta eskuin muturrak defendatzen dituen ideien kontrakoak.

«Faxistak gure auzoko kaleetan izango ditugu», esana zuten deia egiteko. «Ezin dugu inola ere onartu». Oroitarazi zuten, gainera, legez kanpokoa dela gaur egin nahi zuten prozesioa. Deia zen prozesioari aurre egiteko feminismoaren aldeko mezuekin «apaindutako» inguru batean, eta «eraztun» bat osatzeko, era horretan abortatzeko eskubidearen aurkako protestari aurre egiteko. Bukaeran, poza azaldu dute: «Ez dira pasatu».

Apirilaren 14an sartu zen indarrean haurdunaldia eteten zuten kliniken aurrean abortuaren aurkako protestak egitea debekatzen duen legea, baina, hala ere, talde ultraeskuindarrek mobilizazioak iragartzen jarraitu dute. Otoitz egitea ez da delitu leloarekin egin nahi zuten gaur protesta.


Summary: Alavesek kolpe handia hartu du Celtaren zelaian. Arabarrek 4-0 galdu dute galiziarren aurka, eta asko zaildu zaie mailari eustea. Aurkariaren menpe egon dira hasi eta buka. Jokalari bat gutxiagorekin amaitu dute lehia

Hanka bat Bigarren Mailan du Alavesek. Salbazioa oraindik posible dela diote zenbakiek, baina sinesteko arrazoi gutxi gelditu dira arabarrek Celtaren zelaian jasotako astinduaren ondoren. Irabazi beharreko lehia zuten, jokoan ezer gutxi zeukan aurkari baten kontra; bada, galdu egin dute, eta nola gainera. 4-0eko emaitza berez da gogorra, baina are mingarriago egiten du taldeak emandako irudiak. Premiarik ez balu bezala jardun du, lehen zatian batik bat, eta gainetik pasa zaio Celta. Hiru partidaren faltan, sei puntura gelditu zaizkio mailari eusteko postuak.

Neurketa hasi orduko jaso du lehen gola, alboko sake batean: Braisek eta Denisek jokaldi ederra egin dute, eta azken horren erdiraketa sareetara bidali zuen Galhardok, Laguardiari aurrea hartu ondoren. Gozatua hartu dute etxekoek, Denisen gidaritzapean. Ikusgarri aritu da erdilaria, eta lehen golean parte hartu ondotik, pase itzelak egin ditu arabarren area inguruan. Horietako bati esker sukalderaino sartu da Aspas, baina kale egin du azken pasean.

Lehen hogei minutuak sufrikario hutsa izan dira Julio Velazquezen mutilentzat. Celta azkar eta zorrotz sartu zaio bi hegaletatik, eta erasoan, Edgarren arriskurik gabeko bi saiakera izan dira agerraldirik aipagarrienak. Bere txarrean, Celtak hanka apur bat altxa du lehen zatiak aurrera egin ahala. Baloia patxadaz mugitzen hasi da, hasierako sakontasunik gabe. Zenbait minutuz, lehiari neurria hartzeko itxaropena izan du Alavesek.

Ez dio askorik iraun, 33. minutuan txikitu egin baitu Denisek. Galiziarrak alderi-alde ari ziren mugitzen baloia, barrutik espazioak sortzeko, eta eskuaira eta kartaboia atera ditu erdilariak. Pase milimetrikoa eman dio Aspasi, eta aurrelariak zutoin motzetik sartu dio baloia Pachecori. Atsedenera mirari baten beharrean iritsi dira arabarrak.

Bada, miraria ez, sarraskia izan da bigarren zatian. Alavesek lerroak aurreratu ditu, halabeharrez, eta hutsune asko utzi atzean. Celta zitala izan da. Braisek eta Aspasek aukera garbiak izan dituzte, eta hirugarrengoan, hirugarrena egin du etxeko taldeak. Errematea Cervirena izan da, baina baloiak Ximori jo ostean hartu du aterako bidea. Hegalekoak zelaia utzi behar izan du 64. minutuan, Aspasi kontraeraso batean falta egin eta gero. Hain justu, falta horretan 4-0ekoa egin du Celtaren kapitainak; baloia giza-hesira jaurti du lehenik, baina aldaratzean sareetara bidali. Zerraldo erori da Alaves, eta lanak izango ditu altxatzeko.


Summary: ‘Mija’ eta ‘Dopo Yumemories’ saritu ditu Dock of the Bay jaialdiak. Musika dokumental luzerik onenaren aitortza jaso du Isabel Castroren opera prima-k. Jordan Gallardek ere bere lehen dokumentalarekin lortu du laburrik onenaren saria.

Dock of the Bay Donostiako Musika Dokumentalen jaialdiak gaur iluntzean banatu ditu bere 15. edizioko sariak. Film luzeen Sail Ofizialeko epaimahaiak Isabel Castroren Mija lana saritzea erabaki du, «istorio delikatu eta zirraragarri bat» dela iritzita. Doris Muñoz musika managerraren eta Jacks Haupt artista gaztearen eskutik, «immigrazioa, deportazioaren beldurra, familia loturak eta amets amerikarraren promesa AEBetako gizarte mexikarrean» ditu hizpide filmak, besteak beste. Jorge Tur, Amanda Villavieja eta Joan Porcelek osatu dute sail horretako epaimahaia, eta bi aipamen berezi ematea ere erabaki dute: Marc Hurtadoren My Lover The Killer. Lydia Lunch eta eta Danny Garciaren Nightclubbing: The Birth of Punk Rock in NY filmei egin diete aitortza.

Film laburren Sail Ofizialeko epaimahaia, berriz, Maider Oleagak, Miren Iza Tulsa-k eta Pela Del Alamok osatu dute, eta sail horretako saria Jordan Gallarden Dopo Yumemories dokumentalari ematea erabaki dute. DIY filosofiaz eraikia dagoela nabarmendu du epaimahaiak, eta aitortza merezi duela iruditu zaio, «etxeko grabazioak musika eta adiskidetasuna ospatzen dituen film garaikide bihurtzeko duen gaitasunagatik». Epaimahai horrek aipamen berezi bat ere ematea erabaki du, eta, hala, Miguel H. Arizaren Dreams lanak ere jaso du aitortza.

Publikoak, halaber, kategoria bakoitzeko film bat saritzeko aukera du, eta, aurten, Kathryn Fergusonen "Nothing Compares. Sinéad O'Connor film luzea eta Robin Trouilleten Turning Man lan laburra hautatu dituzte ikusleek.


Summary: Milaka lagun elkartu dira Herri Urratsen. Ipar Euskal Herriko ikastolen aldeko jaia ohiko formatuan ospatu dute, bi urteren ostean. Eguraldia lagun, indartsu itzuli da. Seaskaren bosgarren kolegioa eraikitzeko baliatu nahi dute.

«Zeuen urratsa geurea da, eta itzulera, denona». Horrela dio Zetak taldeak Erramun Martikorenarekin batera Herri Urratserako sortu duen abestiak. Eta bai, itzulerena izaten ari da aurtengo urtea, eta hala izan da Herri Urratsen kasuan ere. Pandemiaren ondorioz izandako bi urteko etenaren ostean, gaur berriz ere Senpereko lakuaren (Lapurdi) bueltan elkartu dira milaka euskaltzale, Ipar Euskal Herriko ikastolak babeste aldera.

Xedea argi zehaztu zuten antolatzaileek: etekinekin Seaskaren bosgarren kolegioa eraikitzeko asmoa dute, Senperen bertan, ikaslez gainezka baitaude gainerakoetan. Egun, 38 ikastola ditu Seaskak —hamahiru ama ikastola, hogei lehen mailako, lau kolegio eta lizeo bat—; 2023-2024 ikasturterako, 39.na nahi dute.

Ikusi gehiago: Argazki bilduma

Horretarako prestatu dute Herri Urrats. Atondu dituzten zazpi guneetan ibili dira gaur han bildu diren milaka lagunak: Araba, Gipuzkoa, Lapurdi, Bizkaia, Nafarroa-Badok, Baxe Nafarroa eta Xiberoa guneetan. Araba, Lapurdi, Nafarroa-Badok eta Gipuzkoa guneak izan dira nagusiak, eta egitarau zabala izan da aukeran: Xiberoots, Trikidantz, Skakeitan, Des-kontrol, Willis Drummond, bertsolariak... Gainera, Araba Gunean eta Gipuzkoa Gunean umeentzako ekintzak izan dira, eta aintzira inguruan ez da animaziorik falta izan: bertan izan dira joaldunak, gaiteroak... Goizean, harrera ekitaldia ere egin dute; zenbait ordezkari politiko izan dira bertan.

Baina Herri Urrats ez da jai hutsa: festa eta aldarrikapena uztartu dituzte aurten ere. Seaskak denbora darama Brebeta eta Baxoa euskaraz pasatzeko eskubidea aldarrikatzen, eta aldarri hori lau haizeetara zabaltzeko ere probestu dute eguna. Festaren aurkezpenean bertan ere hala nabarmendu zuen Peio Jorajuria Seaskaren lehendakariak: «[Herri Urratsen] izanen dira milaka pertsona euskararen alde, ez bakarrik euskara ospatzeko, baita erakusteko ere euskarari zein toki ematen diogun gure bizitzan eta zer aldarrikatzen dugun hori egingarri bilakatzeko».


Summary: Eibar Bigarren Mailara jaitsi da, eta Realak bigarren postua ziurtatu du. Armaginek 3-1 galdu dute Atletico Madrilen aurka. Txuri-urdinek gutxienez puntu bat eskuratu behar zuten, eta 1-1 amaitu dute Granadillaren aurka. Horri esker, kanporaketa bat gutxiago jokatu beharko dute Txapeldunen Ligan.

Joan den astean bezala, Lehen Mailako euskal taldeek albiste gazi-gozoak eman dituzte asteburu honetan ere: matematikoki Bigarren Mailara jaitsi da Eibar, eta bigarren postua ziurtatu du, berriz, Realak. Horri esker, kanporaketa bat gutxiago jokatu beharko dute txuri-urdinek datorren urtean estreinakoz jokatuko duten Txapeldunen Ligan.

Gaurko jardunaldiaren aurretik ere patua ia zehaztua zuten bi taldeek, baina matematikak berrestea falta zitzaien. Eibar joan den astean geratu zen ia aukerarik gabe, Vila-Realekin etxean berdinduta (1-1), eta gaur geratu da aukerarik gabe Atletico Madrilen zelaian galduta (3-1). Realak bi partidatan puntu bakar bat lortzea nahikoa zuen bigarren postua ziurtatzeko, eta gaur lortu du, Granadillaren aurka (1-1).

Atletico 3-1 Eibar

Eibarrek aukera gutxi izan ditu gaur. Atleticok 28. minutuan sartu du lehen gola, eta bigarren zatian utzi du neurketa erabakita, beste bi goli esker. Kundananjik sartu du ohorearen gola Eibarrentzat. Dena den, gaur irabazita ere, salbatzeko aukerarik gabe helduko ziren armaginak azken jardunaldira, Valentziak berdindu egin baitu, eta Vila-Realek irabazi.

Emakumezkoen Eibar 2020. urtean igo zen Lehen Mailara lehen aldiz. Iaz lortu zuten mailari eustea, baina aurten ez. Ana Junyent entrenatzaile berriarekin ekin zioten denboraldiari armaginek, baina 24. jardunaldian entrenatzailea aldatzea erabaki zuen zuzendaritzak. Jordi Ferron teknikariak ere ezin izan du, ordea, joera irauli.

Granadilla 1-1 Reala

Futbolaren beste aurpegia Realarena da. Denboraldi zoragarria egin dute Natalia Arroyoren neskek, eta gaur errematatu dute, Granadillaren aurka beharrezkoa zuten puntua lortuta.

Neurketa ez da ondo hasi, Granadillak lehen minutuan sartu baitu gola. Atsedenaldiaren aurretik lortu du Realak partida berdintzea: jokaldi bikaina egin du Amaiurrek, eta Mirarik baloiari bultza besterik ez dio egin behar izan. Bigarren zatian txuri-urdinenak izan dira gol aukerarik onenak, baina berdinketa balio izan die. Datorren astean Alavesen aurka jokatuko dute, Zubietan; egun egokia lorpenak ospatu eta denboraldia agurtzeko.


Summary: Hapoel Holonen jarraitzaileek eraso sionistak egin dituzte Bilboko Alde Zaharrean. Ertzaintzak bi gazte atxilotu zituen, bat bera ere ez israeldarra. Juan Mari Aburto Bilboko alkateak esan duenez, istiluak «bakan batzuek» sortu dituzte, eta ez lukete «hiri ekitaldi handi bat ilundu behar».

Bilboko hainbat eragilek salatu dutenez, Hapoel Holon saskibaloi taldearen jarraitzaile sionistek Bilboko Alde Zaharreko hainbat tabernari eraso zieten atzo eguerdian, hirurak aldera, eta gutxienez bi bizilagun zauritu zituzten. Taberna batean zegoen Palestinako bandera bat lapurtu eta erre zuten, baita terrazetan kalteak eragin ere, besteak beste. Salatu dutenez, «hori guztia Bilboko Udalaren babespean»; Ertzaintzaren geldotasuna gaitzetsi dute.

Gaur, Eusko Jaurlaritzako Segurtasun sailak adierazi du bi gazte atxilotu zituztela istiluekin lotuta. Atxiloturikoak ez ziren israeldarrak. Lehenengoa Villarias kalean hartu zuten preso, 18:15ean, «desordena publikoak» leporatuta. Bigarrena Areatza inguruan atxilotu zuten, «desobedientzia» egotzita.

Juan Mari Aburto Bilboko alkateak esan duenez, istiluak «bakan batzuek» sortu dituzte, eta ez lukete «hiri ekitaldi handi bat ilundu behar». Txapelketa Bilbon egin izanak hiria berriz ekitaldi handien zirkuitura eraman duela gaineratu du. Nabarmendu duenez, saskibaloiko Txapeldunen Ligako lauko finalak «gure hotelak bete ditu».

Bestalde, «eraso ultra sionistei aurre egiteko», elkarretaratzea egin zuten atzo arratsaldean San Anton zubian, Bilbo Zaharreko Auzokideek deituta. Deialdiarekin bat egin zuten Bilboko Sortuk, Bilboko Kontseilu Sozialistak eta AZET Etxebizitza Sindikatuak, besteak beste.

Asteburu honetan saskibaloiko Txapeldunen Ligako lauko finala jokatu da Bilbon. Lehian izan diren taldeetako bat izan da Israelgo Hapoel Holon, eta haren 2.000 zale inguru bildu dira Bizkaiko hiriburuan. Beste hiru taldeak ziren Kataluniako Manresa, Kanaria Uharteetako Tenerife eta Alemaniako Ludwigsburg.

Hapoelek galdu egin zuen ostiralean Teneriferen aurka jokatu zuen finalaurrekoa, eta atzo arratsaldean Ludwigsburgen aurka jokatu zuen hirugarren postua erabakitzeko lehia. Galdu egin zuen hori ere (88-68). Neurketa horren ostean, Ertzaintzak babestuta jaitsi ziren Hapoel Holonen jarraitzaileak Miribillatik.


Summary: Cavendishek irabazi du Italiako Giroko hirugarren etapa. Britainiarra izan da azkarrena sprintean erabaki den lehen etapa honetan, Arnaud Demareren eta Fernando Gaviriaren aurretik. Cavendishek Giroan irabazi duen hamaseigarren etapa da.

Mark Cavendish (Quick Step) ez da irabazteaz aspertzen: britainiarrak bere ibilbideko 160. garaipena poltsikoratu du gaur, Balatonfureden (Hungaria); itzuli handietan lortu duen 53.a da, eta Giroan lortu duen hamaseigarrena. 2013. urtetik ez zuen irabazi Italiako lasterketan.

Dotore irabazi du, gainera: Italiako Giroko hirugarren etapa izan da esprintean erabaki den lehenengoa, eta lehen lerroan sartu dira Cavendish bera, Arnaud Demare (FDJ), Fernando Gaviria (UAD) eta Biniam Ghirmay (IWG). Guirmay beste hiruren atzean itxita geratu da. Cavendish izan da aurrea hartzen lehenengoa, eta maisuki eutsi dio postuari amaierara arte.

Gainontzean ezer gutxi gertatu da etapan, eta Mathieu van der Poelek (Alpecin) arazorik gabe eutsi dio liderraren maillotari. Bihar atseden eguna izango dute txirrindulariek.


Summary: Bera Berak liga irabazi du, zortzigarrenez. Donostiarrek Gijon hartu behar zuten mendean matematikoki liga irabazteko, eta bigarren zatian neurketa haustea lortu dute. Liga amaitzeko hiru jardunaldiren faltan altxa dute garaikurra.

Berriz ere txapeldun. Super Amara Bera Berak zortzigarren aldiz irabazi du gaur emakumezkoen eskubaloi liga; hirugarrena jarraian. Matematikak errazak ziren: donostiarrek irabazi egin behar zuten gaur liga matematikoki erabakita uzteko, eta etxeko lanak egin dituzte Imanol Alvarezen neskek. Neurketa ona egin, eta mendean hartu dute sailkapenaren goialdean dabilen Gijon (22-35).

Bera Berak hiru jardunaldiren faltan utzi du liga erabakita, urte osoan neurketa bat galduta eta bat berdinduta. Gainontzeko guztiak irabazi dituzte donostiarrek. Joan den astean Erreginaren Kopan jaso zuten kolpea gaindituta, gaur ere Donostiako dozenaka zaletu izan dira Gijonen (Espainia), taldea animatzen, eta, ondoren, titulua ospatzen.

Lehen zatian borrokatua izan da neurketa, baina bigarrenean bere jokoa egin ahal izan du Bera Berak. Defentsa gogortu du Alvarezen taldeak, eta, horri esker, kontraerasoan neurketa hautsi dute.

Ikusi gehiago: Izan ziren, eta orain badira


Summary: Erik Jakak finalaurrekoetarako sailkatzea lortu du. 15-18 atzetik izan da, eta markagailua irauli du. Datorren astean Ezkurdiaren aurka jokatuko du, Eibarren.

Iñaki Artolak eta Erik Jakak kanporaketa kutsuko partida bat jokatu dute gaur Bilbon. Finalerdietarako txartela zegoen jokoan, eta Jakarentzat izan da saria (22-21). Ezkurdia izango du hurrengo aurkari, gaur zortzi, Eibarren (Gipuzkoa).

2020. urteko txapeldunak markagailua irauli behar izan du: 15-18 atzetik zen, eta fisikoki Artola hobeto zegoela zirudien arren, bere akatsek kondenatu dute alegiarra. 21-19 aurreratu da Jaka, eta Artolak neurketa berdintzea lortu duen arren, Jakarentzat izan da azken tantoa. Neurketa gogorra jokatu dute bi pilotariek.

Koadroaren beste aldean, atzo lortu zuen finalaurrekoetarako sailkatzea egungo txapeldunak, Jokin Altunak, Zabaletari egurra emanda (22-5). Altunak, ondo bidean, Unai Laso izango du aurkari, hark etzi erabakiko baitu jokatuko duen ala ez.


Summary: Gudariak gogoratu dituzte Bizkargi Egunean. Hainbat ekitaldi egin zituzten atzo Bizkaiko Bizkargi mendian, eta 1937ko maiatzean han hildako gabiriarrak izan dira aurtengo protagonistak.

Jendetza elkartu zen atzo Muxika, Larrabetzu eta Zornotzaren arteko Bizkargi mendian (Bizkaia), gudariak gogoratzeko. Goizetik hainbat ekitaldi egin zituzten, han 1937ko maiatzean egin zuten batailan borrokatukoen eta hildakoen omenez.

Bizikleta martxa egin zuten goizean, eta oinez atera ziren hainbat zutabe, mendiaren magalean dauden herrietatik.

Goian, bertsotan aritu ziren Xabier Amuriza eta Onintza Enbeita.

EAJko buru Andoni Ortuzarrek ikurrina altxatzeko ekitaldia egin zuen, Gora eta gora abestia kantatzen zuten bitartean.

Ernaik memoria antifaxista berresteko deia egin zuen, eta «lehen eta orain» askatasunaren aldeko borroka aldarrikatu zuen EH Bilduko Kike Fernandez de Pinedok.

Horrez gain, atzoko egunaren protagonistak gogora ekarri zituen. Izan ere, Bizkargiko batailan 1937ko maiatzean hil zituzten Gabiriako (Gipuzkoa) sei gudari gazteri eskaini zioten atzoko memoria ariketa. Iñigo Santxok eta Gaizka Arangurenek ekarri zituzten haiek gogora.

Luis Altzueta (22 urte), haren anaia Simon (25), Joxe Apaolaza (23), Jose Mari Gabiria (22), Ramon Igartzabale (25), eta Jesus Izagirre (27) EAJren Amaiur batailoian aritu ziren 1936ko irailetik, eta Kandido Sasetaren agindupean borrokatu ziren altxatutakoen aurka. Nafarroako gazteluaren defentsan aritu ziren borrokalarien omenez hartu zuten izen hori.

1936ko irailean atera ziren Gabiriatik gudara, udaleko defentsa batzordeak deituta. Mundakan egin zuten kuartela, eta, hainbat lekutan borrokatu eta gero, maiatzaren 9an Bizkargira joan ziren. Han hil ziren atzo omendutakoak, baina batailoiak borrokan jarraitu zuen 1937ko abuztuan Eusko Gudarostea Santoñan (Espainia) errenditu arte.

Orain dela gutxi arte, ezezaguna zen sei gabiriar horien patua herrian, baina hainbat herritarrek eginiko ikerketari esker berreskuratu da haien oroimena.


Summary: Gizonezko bat atxilotu dute Donostian sexu eraso bat egitea egotzita. Igandeko goizaldean gertatu zen erasoa, Gros auzoan, biktima etxera itzultzen ari zela.

Eusko Jaurlaritzako Segurtasun Sailak zabaldu duenez, 20 urteko gizonezko bat atxilotu zuten atzo goizaldean Donostian emakumezko batek salaturiko sexu eraso batekin lotuta.

SOS Deiak telefonoan jaso zuten gertaeraren berria. Emakume bati sexu eraso bat egin zioten etxerako bidean zegoela. Biktimak erasotzailearen deskripzioa eman zien ertzainei, eta zenbait patruila haren bila aritu ziren. Azkenean, deskripzioarekin bat zetorren gizonezko bat atxilotu zuten. Susmagarria identifikatu zuten, eta atxilotuta eraman zuten, guardiako epaitegian aurkezteko.


Sinn Feinen pazientzia

Summary: Sinn Feinen pazientzia.

Bi lorpen bikain eskuratu ditu Sinn Feinek bere ibilbide luzean. Lehena, 1998an, Ostiral Santuko Ituna, zeinaren bidez borroka armatua praktikatzen zuten bi aldeek –IRAk eta loialistek– eta horiekin bat egiten zuten alderdi politikoek bide politikoen bitartez bakarrik saiatuko ziren helburuak lortzen. Lehenen helburua, Irlanda osoa estatu bakar batean biltzea, eta bigarrenena, Ipar Irlandak Erresuma Batuaren barruan segitzea. Akordio hori mendebaldeko diplomazia nagusiaren babesarekin egin zen: Washington, Londres eta Dublin, eta Dublinekin batera, Europako Batasuna osoa. Akordioak ez zuen konpondu –ezinezkoa lehen, eta ezinezkoa izaten segitzen du orain– bi komunitateen artean dagoen leizea. Horren lekuko, Belfasteko gune batzuetan zutik daude oraindik auzoak bereizten dituzten harrizko paretak, eta harresi mentalak. Akordio hartan errepublikanoen lorpen nagusia izan zen Ipar Irlandan, gehiengoak hala nahi badu, eskubidea onartua daukatela erreferenduma egiteko, Irlanda bakar batera bildu edo ez erabakitzeko.

Joan den osteguneko hauteskundeetan lortu zuen Sinn Feinenek bere historiako bigarren garaipena, irabazle izan baitzen aurreneko aldiz DUP alderdi unionista nagusiak baino bi eserleku gehiago lortuta (27-25). Bide luzea eta pazientzia handikoa egin du Sinn Feinek Stormonteko akordioa sinatu zenetik igaro diren 24 urteotan eta, horren ondorioz, bikoiztu egin ditu hauteskundeetako emaitzak denbora horretan. Alderdiko arduradunek era eraginkorrean jakin dute haiengandik urrun zeuden herritarrei, belaunaldi gazteei bereziki, ikustarazten etorkizuneko aukera direla, unionistek ez bezala, gehiago hitz egiten dutela etorkizunaz iraganaz baino, eta hobeto daudela Europako Batasunaren barruan egongo den Irlanda batuan, kanpo egongo den Erresuma Batu elkorrean baino. Brexit-aren aurkako botoak irabazi egin zuen Ipar Irlandan 2016ko erreferendumean.

Aldeko haizea dauka Sinn Feinek baita Irlandako Errepublikan ere, inkesten arabera irabazlea izango baita Dublineko legebiltzarrerako –Oireachtas– hauteskundeetan. Inoizko egoerarik onenean daude errepublikanoak haien helburua lortzeko, 1905ean alderdia sortu zutenetik.

Pazientzia beharko dute ilegorriek.


Summary: ‘Polaina’ podcasteko aktoreek ‘Zertako!’ websaila sortu dute. Maialen Sorzabalbere, Amaia Rojo eta Mikel Irazusta dira aktore nagusiak. Nerea Arriolak, Arrate Hernandezek eta Iñigo Serrullak ere parte hartzen dute. Zuzendaria Ekain Arrieta da.

Bat-bateko umorearen bidetik ekin zioten iazko martxoan Polaina podcastari Maialen Sorzabalbere, Amaia Rojo eta Mikel Irazusta aktore eta sortzaileek. Umore absurdoari helduta zenbaitetan, eta umore beltzagoa eginez beste batzuetan, lehen bi denboraldiak osatu zituzten. Orain, berriz, hirugarren denboraldiarekin batera, fikziozko websail bat sortu dute: Zertako!. Gaur estreinatu dute aurreneko atala.

Tabakalerako 2deo ikus-entzunezko laborategiarekin egindako elkarlana da websaila, Sorzabalberek azaldu duenez. «Astero hiru atal zabalduko ditugu, eta atal bakoitza 3-5 minutu artekoa da». Baina atal horietan ez dira soilik azalduko Sorzabalbere, Rojo eta Irazusta. Garrantzizko rolak jokatuko dituzte Nerea Arriolak —Belarri bero, bai esan? izan da parte hartu duen azken websailetako bat—, Arrate Hernandezek eta Iñigo Serrullak. Ekain Arrieta ari da zuzendari lanetan. Eta kamerari lanetan laguntzen diete Ander Edok eta Saioa Peronak.

Sorzabalberek azaldu duenez, AEBetako The Office telesaila hartu dute erreferente gisa, eta, modu horretan, Polaina podcastaren atzean gertatzen direnak kontatu dituzte, «umore absurdoarekin».

Polaina podcastaren atal berriak igandetan zabalduko dituzte. Eta podcast horren sare sozialetako profiletan (Youtuben, Twitterren eta Instagramen) Zertako! websailaren atalak estreinatzen joango dira.

«Bulegoko tirabirak» Orain dela gutxi arte ikusi diren euskarazko beste websail batzuen aldean, desberdina da Zertako! Umore bereziz kontatzen ditu «bulegoko tirabirak». Sorzabalberek iragarri duenez, Polaina podcastaren beste aldean ezkutatzen den errealitatea da websailaren eszenatokia. Podcasteko esatariek ez ezik, beste zenbait langilek ere egiten dute lan bulegoan: Arantxa komunikazio arduradunak (Arrate Hernandez) eta Mattin gidoilariak —«nahiz eta podcastean dena inprobisatu egiten den»—. Izaro pertsonaiari dagokionez —Nerea Arriolak interpretatzen du— bertako nagusia sentitzen da, nahiz hala ez izan. Kontua da haren lehengusu batek jartzen duela dirua egitasmoa aurrera ateratzeko.

Bitxia da, baina berriki estreinatu dute laneko tirabirak ardatz dituen beste umorezko websail bat: Bekaduna. UEUren 50. urteurrena ospatzeko sortu dute fikziozko websail hori, eta UEUko langileak aktore ari dira bertan. Bekadun faltsuaren rola, bestalde, Polaina podcasteko esatarietako batek jokatzen du: Mikel Irazustak. Bekaduna-ren lehen atala maiatzaren 3an estreinatu zuten —UEUren Youtubeko kanalean ikus daiteke—, eta hurrengo atalak bi astean behin zabalduko dituzte.

Irazusta, Rojo eta Sorzabalbere, bestalde, oholtza gaineko emanaldiak ere egiten aritzen dira, Barrexerka taldearekin.


Summary: Putin: «Mundu gerra baten izugarrikeriak ez du berriz gertatu behar». Garaipenaren Eguna ospatzen ari dira Errusian. Ukrainako inbasioari buruz mintzatu da Putin. Mendebaldeari leporatu dio «entzungor» egitea «segurtasun sistema berri bat» sortzeko egindako deiei. Zelenskik, berriz, ez du zalantzarik: «Irabazi egingo dugu».

Egutegian gorriz nabarmendutako eguna da gaur Errusian: sobietarren garaipena ospatzen ari dira, nazien aurkako guduan garaipena lortu zuten egunaren 77. urteurrena. Garaipenaren Eguna izendatua dute, eta Mosku hiriburuan eginiko desfile militar erraldoi batekin hasi dute ospakizuna. Plaza Gorrian izan da Errusiako presidente Vladimir Putin, eta Ukrainako inbasioari buruzko adierazpen ugari egin ditu. «Mundu gerra baten izugarrikeriak ez du berriz gertatu behar». Hitz horiek azpimarratuz hasi du bere hitzaldi tradizionala, eta nabarmendu du bere soldaduak «Donbass babesteko» ari direla Donbassen bertan borrokatzen.

Errusiak herrialde horrekin izan duen jarrera justifikatu du jarraian: AEBak eta NATO Ipar Atlantikoko Itunaren Erakundeko kide diren herrialdeak «Errusiaren aldameneko lurraldeak esploratzen» hasi zirela esan du. «Mendebaldearen mehatxua mugaz bestalde genuen». Halaber, salatu du Errusiak Mendebaldeari iazko abenduan «segurtasun sistema berri bat» sortzeko egindako deiei «entzungor» egin ziela, «Donbass eta Krimea lurraldeen inbasioak prestatzen ari zirelako». Washingtoni ere mintzatu zaio hitzartzean: arma modernoen eta azpiegitura militarren bidez Ukrainako naziak babestu dituela leporatu dio Errusiako agintariak Washingtoni. Halaber, nabarmendu du AEBak beren balioak inposatzen saiatu zirela SESB erori ondoren, baina beraiena «beste herrialde bat» dela, «beste izaera bat» eta «bestelako balioak» dituena.

Hala, «operazio militar bat» egitea «erabaki zuzen bakarra» izan zela adierazi du: «Erabaki behartu bat izan zen, aproposa. Herrialde subirano, indartsu eta independente batentzat erabaki posible eta zuzen bakarra». Ondoren, mezu hau bidali die armadako soldaduei eta Donbassko errusiazaleei: «Aberriaren alde borrokan ari zarete, haren etorkizunaren alde, inork ahaztu ez ditzan Bigarren Mundu Gerrako lezioak eta munduan ez dadin lekurik egon borreroentzat, errepresiogileentzat eta nazientzat».

Amaitu baino lehen, isiltasuna eskatu du gatazka armatuan hil diren soldadu errusiar guztien eta haien familien omenez. Halaber, iragarri du laguntza gehiago emango dituztela Ukrainako inbasioan hil diren eta zauritu diren militar errusiarren familientzat.

Putini erantzunez Ukrainako presidente Volodimir Zelenskik bideo mezu batean nabarmendu duenez, «Ukrainak laster garaipenaren bi egun ospatuko ditu, eta beste herrialde batzuek, berriz, bat bera ere ez». Haren hitzetan, Ukrainako armada «garaipen berri baterakoz borrokatzen ari da». Geroari begira «itxaropentsu» agertu da Zelenski: «Bidea zaila da oraindik, baina ez dugu zalantzarik gerra irabaziko dugula». NATOko idazkari nagusi Jens Stoltenbergek, berriz, gaurko eguna baliatu du Errusiako agintariei eskatzeko Ukrainako gerra amai dezatela.

Odesa, jopuntuan

Errusiak Donbass eskualdea «askatzeko» lanean jarraitzen duen bitartean, Ukrainako agintariek gaur goizaldean salatu dute Errusiako soldaduek «hainbat misil» jaurti dituztela Odesa hiriaren (hegoaldea) aurka. Kieven arabera, erasoak Krimeatik egin dituzte, Reuters berri agentziak jaso duenez. Kremlinek Ukrainari Itsaso Beltzerako sarbidea blokeatzea du helburu, eta, horretarako, besteak beste, Odesa eta Mikolaiv oblastak ezinbestean okupatu behar ditu.

Mariupol hiriko (Donetsk oblasta) Azovstal altzairutegian, berriz, Errusiako soldaduek berriz ere erasora jo dutela jakinarazi du hiriko alkatearen aholkulari Petro Andriuxtxenkok, NBE Nazio Batuen Erakundearen konboi bat erretiratu eta berehala. Kieven esanetan, altzairutegian harrapatuta zeuden haur, emakume eta adineko guztiak ebakuatu dituzte. Zelenskik, berriz, aitortu du «ia ezinezkoa» dela industriagunean bertan gotortuta dauden Ukrainako soldaduak eta Azov batailoi paramilitarrak erreskatatzea —eskuin muturreko talde armatu bat da—. Bide beretik, Errusiari egotzi dio ebakuaziorako ahaleginak blokeatzea. Mariupolen geratzen diren erresistentzia gune bakarretakoa da Azovstal altzairutegia.


Summary: Jesus Mari Altable presoa aske geratu da. 27 urteko zigorra beteta irten da Iruñeko espetxetik.

Etxerat euskal presoen senide eta lagunen elkarteak jakinarazi duenez, Jesus Mari Altable Iruñeko presoa aske geratu da. Iruñeko espetxetik irten da, 27 urteko zigorra bete eta gero.

Altablek zigorraren azken hilabeteak egin ditu Euskal Herrian. Iazko abuztuan, Espainiako Espetxe Erakundeetako Idazkaritza Nagusiak erabaki zuen hura Euskal Herriratzea eta Iruñeko kartzelara ekartzea, Soriatik (Espainia).

Lehenago, Castellon (Herrialde Katalanak) egon zen. Han zegoela, 2019eko abuztuan, Etxerat-ek salatu zuen Altableri eta beste lau presori bisitak ukatu zizkietela.

Bestalde, larunbatean aske geratu zen Josu Urbieta Azpeitiko presoa (Gipuzkoa). Mont-de-Marsango presondegitik (Okzitania) irten zen, hamabi urtez preso egon eta gero.


Summary: Emakunderen berdintasun saria jaso du BERRIAk. BERRIAko kazetari Maite Asensio Lozanok jaso du garaikurra egunkariaren izenean. «Genero ikuspegia aintzat hartzea kazetaritza hobea egitea da», aldarrikatu du. 'Pikara Magazine' eta Lucia Martinez Odriozola kazetaritza irakasle izandakoak ere saritu dituzte.

Emakunde Emakumearen Euskal Erakundeak joan den abenduan iragarri zuen BERRIAri emango ziola 2021eko berdintasun saria. Aitortza horren bitartez, BERRIAk «emakumeen eta gizonen berdintasunarekin konprometituta» egiten duen kazetaritza goraipatu nahi du erakundeak. Iragarpena ailegatzearekin batera lehertu zen poza, baina gaur jaso du garaikurra egunkariak. 17:00etatik, sari banaketa egin dute Bilboko Euskalduna antzokian.

Ikusi gehiago: Sari banaketaren bideo osoa, hemen klik eginez

Halaber, BERRIAri ez ezik, Pikara Magazine aldizkaria eta Lucia Martinez Odriozola kazetaritza irakasle izandakoa ere saritu ditu Emakundek —joan den abuztuan hil zen Martinez—. Eguneroko kazetaritza jardunean ikuspegi feminista eta genero ikuspegia sustatzen dutelako jasoko dute saria hiru hautatuek.

BERRIAko kazetari Maite Asensio Lozano kazetariak ordezkatu du egunkaria Euskaldunan. Esker oneko mezuak izan ditu lehenik, eta nabarmendu du euskarazko kazetaritzari prestigioa emateko ere balio duela sariaren bidez eginiko aitortzak.

Asensio Lozanok azaldu duenez, BERRIAk aspaldi egin zuen bere edukietan eta funtzionamenduan genero ikuspegia txertatzeko apustua. Erantsi du, gainera, «bide beretik» jo dutela euskaraz diharduten beste hedabide askok. «Elkarlanaren bidez, aurrerapauso asko egin ditugu».

Feminismoa euskaraz jorratzea, eta euskaraz izatea feminista. BERRIAko kazetariak hizkuntzaren eta genero ikuspegiaren uztartze horretan egin du azpimarra hizketaldian, besteak beste. «Lortu dugu feminismoa euskaraz jorratzea, hainbat eztabaida eta hausnarketa mahai gainean jartzea, eta gure inguruko iruditeria sozial eta politiko batzuk eraldatzea; eta hori da komunikabideon helburu nagusia», azaldu du.

Babesa eta elkar zaintzea

BERRIAren izenean, mugimendu feministari esker mezua helarazi die Asensio Lozanok. «Zuek zarete gure inspirazio eta gogoeta iturri, gure iparrorratz eta bidelagun, gure babesleku eta kritikari. Segi dezagun elkar elikatzen».

Hala eta guztiz ere, sariketa jaso izanaren pozak ezin du guztia estali. Ilunak ere azaleratu beharra dagoela sinetsirik, Nora Arbelbideri eskaini dio BERRIAk gaurko aitortza. «Frantziako gizonezko kazetari batek egindako sexu erasoa salatu zuen Norak, eta kontrasalaketa jaso du bueltan, beste hainbat emakumerekin batera. Nora, guk sinesten dizugu».

Ikusi gehiago: Poivre d'Arvorek salaketa jarri du 16 emakumeren kontra

Izaskun Landaida Emakunderen zuzendariak nabarmendu zuen formakuntzatik bertatik genero ikuspegia txertatu eta praktikara eraman duen kazetaritza saritu nahi izan dutela aurten. «Berdintasunean oinarritutako balioak praktikara daramatzan kazetaritza bidezkoa ez ezik, erantzun beharreko gizarte eskaera bat ere bada», azaldu zuen saridunen berri eman zutenean. Hala nabarmendu du gaur ere: «Komunikabideak erabakigarriak dira gure mundu ikuskeran duten eraginagatik».

BERRIAk berdintasunarekin eta feminismoarekin duen konpromisoa nabarmendu zuen epaimahaiak, bai eta «kalitatezko informazioaren» bidez genero ikuspegia eguneroko praktikan txertatzen egiten duen lana ere. Euskal hedabideak indarkeria matxisten tratamenduari egiten dion ekarpena ere azpimarratu zuen, besteak beste, gogora ekarrita BERRIAk estilo liburua atondu eta berdintasun plan ugari diseinatu dituela.

Beste sarituak

Pikara Magazine aldizkariaren izenean, Andrea Momoitio kazetariak hartu du garaikurra Euskalduna antzokian. Sariak eragindako ilusioa disimulatu ezinik azaldu da oholtzara. Azaldu duenez, halakorik jasoko zutela imajinatzea «pentsaezina» zen orain hamabi urte, aldizkaria martxan jarri zutelarik. Datorrenari so, nabarmendu du lanean segituko dutela «mugimendu feministaren bozgorailu izatea xede izanik».

Bestalde, Lucia Martinez Odriozola zenaren izenean, haren seme Ramon Hernandez Martinez izan da sari banaketan. «Oso pozik gaude. Amak urte asko eman zituen lanean, bokazioz beterik. Ama, izan zinelako gara gu, eta zure ondarea ezabaezina da», adierazi du.


Summary: Nafarroako hamar kultur sortzailek tortura kasuak ikertzeko eskatu dute. Artearen munduko zenbait pertsona ezagunek manifestu bat kaleratu dute, Nafarroan tortura jasan dutenen kasuak ikertzeko eskatuz. Antzeko eskaria egin zuten hainbat kulturgilek 1983an.

Nafar herritarrek jasan dituzten tortura kasuak ikertzeko «ikerketa ofizial, zientifiko eta independente bat» martxan jartzea: hori eskatu dute hamar kulturgile nafarrek, gaur kaleratu duten manifestu baten bidez. Horrez gain, ekainaren 25ean —Torturaren Biktimak Babesteko Nazioarteko Egunaren bezperan— herrialdeko torturatuentzat «aitortza, erreparazioa eta berriz ez gertatzeko bermea» aldarrikatzeko Nafarroako Torturatuen Sareak antolatutako manifestaziora deitu dute.

Oraingoz, Saioa Alkaiza, Abel Azkona, Montxo Armendariz, Santos Bregania, Aingeru Epaltza, Irati Jimenez, Nerea Loron—La Furia—, Aitor Merino, Dora Salazar eta Laura Villanueva Arteagak sinatu dute manifestua, baina kulturaren munduko beste zenbait jende ere deitu dute, ekimenera batu daitezen.

Ez da gisa honetako eskaera bat egiten den lehen aldia. Duela 40 urte baino gehiago, 1983ko otsailaren 17an, hain zuzen, Jose Luis Lopez Aranguren filosofoak eta Carlos Castilla del Pino psikiatrak Propuesta estabilizadora contra la tortura (Torturaren aurkako proposamen egonkortzailea) izeneko idatzia argitaratu zuten. Gonzalo Martinez-Fresneda, Jose Maria Mohedano, Marc Palmes, Jose Ramon Recalde, Rafael Sanchez Ferlosio eta Fernando Savater intelektualek ere sinatu zuten idazkia, eta Felipe Gonzalezen gobernuari zuzendu zitzaizkion, 70 egunen buruan tortura bukarazi zezala eskatzeko. Epe hori igarotakoan, beste idazki bat kaleratu zuten: «Gobernuak torturaren gaian duen politika kritikoki berriro aztertzeko geure buruari ezarri genion 70 eguneko epea bete den honetan, gure inpresioa ez dago inondik ere asebetea», adierazi zuten bertan.

Iraganetik etorkizunera

Hamarkada batzuk atzera egindako saiakera horren porrota azaldu dute gaur kaleratu duten idatzian: «Bi idazki hauek argitaratu zirenetik ia lau hamarkada joan diren honetan, tristea da egiaztatzea tortura ez zela desagertu; bi urte eta erdi geroago, 1985eko azaroan, Mikel Zabalza nafarra Intxaurrondoko kuartelean torturatuta hil zen, eta 35 urte geroago, 2018ko otsailean, Giza Eskubideen Europako Auzitegiak Espainiako gobernua kondenatu zuen Igor Portu eta Mattin Sarasola nafarrei atxiloketan emandako tratuagatik». Hala ere, lehen ekinaldi hura eredutzat hartuta, tortura pairatu dutenentzako erreparazioa ardatz hartu dute idatzia sinatu duten artistek. «Duela 40 urte ahotsa altxatu zuten intelektualak bezala, eta txalotu eta lagundu egin nahi ditugu nafar torturatuak beren aitortza eta erreparazio erreklamazioan», azaldu dute.

Gogorarazi dute Nafarroako Torturatuen Sareak egindako ikerketa baten arabera 1960. eta 2014. urteen artean mila pertsona inguru torturatu zituztela, eta horren aurrean ahotsa altxatzeko deia egin dute: «Ondorengo belaunaldiek ez dezaten galdetu behar izan nolatan ez genuen lotsagabekeria honen aurrean ahotsa altxatu, zer dela-eta ez genuen sufrimendu latz honekin enpatizatu, eta, azken batean, zergatik uko egin genion giza aukera eta ortzi-mugarik ederrenari».


Summary: Jada 31 dira Habanako Saratoga hoteleko leherketan hildakoak. Ostiraletik ez dute inor bizirik atera eraikinaren hondakinetatik. 24 pertsona erietxean daude oraindik ere.

Joan zen ostiralean leherketa handi batek astindu du Kubako hiriburua. Saratoga bost izarreko hotelaren sei solairuetatik lau suntsitu zituen eztandak, eta erreskate taldeek asteburu osoa eman dute hondakinen artean harrapaturikoak ateratzen. Hildakoak dagoeneko 31 direla esan dute Kubako agintariek. 80 lagunetik gora zauritu ziren ezbeharrean, eta horietako 24 oraindik daude erietxean.

Gaur eman dute 30 urteko Frank Fraginalsen heriotzaren berri. Hildakoetako hamazazpi gizonezkoak dira, eta hamalau emakumeak. Gutxienez lau adin txikiko hil dira.

Zaurituriko 30i sendagiria eman diete; beste lau hil edo bizi daude, eta beste bost larri.

Bost haur daude erietxean: horietako hiru hil edo bizi daude, eta beste bat larri.

Hondamendia askoz handiagoa izan zitekeen: hotela hutsik zegoen, eraikina eraberritzen ari zirelako. Langile batzuk eta segurtasuneko kideak zeuden barruan. Bihar zabaldu asmo zuten.

Habanako turismo gune nagusietako batean dago eraikina, Kapitolioaren aurrean. Eztandak kalteak eragin zituen inguruko etxebizitza batean eta eskola batean.

Agintariek ostiralean esan zutenez, gas isuri batek eragin du leherketa, hoteleko biltegiak gas likidoz betetzeko unean. Gas kamioia ere hondakinen azpian geratu zen.

1880. urtean altxatu zuten eraikin dotorea. Hotel gisa 1933. urtean hasi ziren erabiltzen. Izurriak turismoa galarazi zuenez, azken bi urteotan horretaz baliatu dira hotela eraberritzeko.


Summary: Subiratsek «datozen asteetan» onartu nahi du Espainiako unibertsitate lege berria Ministroen Kontseiluan. LOSU Espainiako Unibertsitate Sistemaren Lege Organikoaren zirriborroa aurkeztu du Unibertsitate ministroak. Ikasketa laburragoak egiteko eta etenaldi akademikorako aukera jasotzen du, eta profesionalen egonkortasuna du xede.

Baliteke Hego Euskal Herriko hezkuntzan aldaketak egotea berriz ere, unibertsitatean oraingoan: Joan Subirats Espainiako Gobernuko Unibertsitate ministroak gaur goizean aurkeztu du LOSU Unibertsitate Sistemaren Lege Organikoaren zirriborroa, Jose Manuel Pingarro unibertsitateetako idazkari nagusiarekin batera. Legealdi honetan onartzea dute xede, eta, horretarako, «datozen asteetan» eraman nahi dute Espainiako Ministroen Kontseilura.

Manuel Castellsen lekua hartuta, Subiratsek esku artean duen proiektu nagusia da LOSU. Besteak beste, unibertsitateetako langileen egonkortasuna lortzera bideratuta dago. Unibertsitate Ministerioko bi ordezkarien esanetan, lege berriarekin lan prekaritaterik ez egotea nahi dute, sistema egonkortzea eta langile gazteagoak edukitzea. Horretarako, neurri batzuk jasota daude testuan: aldi baterako kontratuak gehienez %40 izatea baimentzen du egungo legeak, eta %20ra jaistea jaso dute, esaterako. Gainera, Pingarronek azaldu duenez, legeak karrera akademiko egonkorragoa eta laburragoa diseinatu du. Hauxe helburua: unibertsitate irakaslea izango den pertsona oro hamar urteren buruan egonkortzea.

Bestelako zenbait neurri ere badaude lege berrian. Besteak beste, finantzaketaz mintzo da: BPG barne produktu gordinaren %1 izatea nahi dute. Gainera, lehenengo aldiz, etenaldi akademikorako eskubidea ere jasoko du, eta, horrenbestez, arrazoi horrengatik eskoletara joaten ez diren edo azterketa batera aurkezten ez diren ikasleek ez dute ondoriorik izango.

Ikasketetan ere, berritasunak: ikasketa motzago batzuk izango dituzte ikasleek aukeran, etengabeko formakuntza sustatze aldera. «Bizitza osoko formakuntza modu desberdinetan egin ahal izango da, baita mikrokredentzialen, mikrograduen eta bestelako programa laburren bidez ere», dio testuak. Ministroaren hitzetan, titulu horiek propioak izango dira, ez ofizialak, eta lau kreditutik 40raino izango dituzte. Horietako batzuetan, ikasleak aurrez ez du beste titulurik eduki beharrik izango.

Errektorea aldatzeko modua ere aldatuko dute. Hautagaiek funtzionario doktoreak izan beharko dute, eta unibertsitate bakoitzaren esku egongo da gainerako baldintzak ezartzea. Gainera, errektorearen agintaldia sei urtekoa izango da, eta ezingo da luzatu.

Etorkizunera begira jarrita

Eta hori guztia zertarako? Subiratsek argi du: «[LOSU] Unibertsitateak gizartearekin lotuago egotea nahi duen lege bat da, sistema nazioartekotzea nahi duena». «Premiazko» deritzo hura onartzea: «Premiazkoa den lege bat da; arau esparru berria behar dugu unibertsitatearen erronkei aurre egiteko, garai aldaketa honi aurre egiteko tresnak eskaintzen dituena».


Summary: Korrikak bistaratutako «herri gogoa» Euskaraldira eramatera dei egin dute. Euskararen aldeko bi egitasmo sozialen arteko lotura irudikatu dute antolatzaileek Donostian. Hizkuntza ohituretan aldaketak zehaztu, eta horiek egonkortzean jarriko du arreta Euskaraldiak, baita hiztunen ahalduntzean ere.

Korrikaren antolatzaileek lekukoa pasatu diete Euskaraldikoei. Horixe irudikatu dute gaur goizean Donostiako Koldo Mitxelena kulturgunean egindako agerraldi bateratuan, eta, halaber, batean erakutsitako indarra bestean isla dadila eskatu dute. Azaroaren 18tik abenduaren 2ra egingo dute ariketa sozialaren hirugarren aldia, Hitzez ekiteko garaia lelopean.

Goiatz Urkijo Euskaraldiko koordinatzaileak gogora ekarri duenez, azken bi urteetan pandemiak «gogor» jo du gizartea, eta horrek eragina izan du mugimendu euskaltzalean ere: «Harreman sozialak zailagoak izan dira, eta horrek hizkuntza praktiketan eragina izan du; bai herritarren hizkuntza praktiketan eta baita erakundeetan ere».

Horregatik, Urkijok nabarmendu du urte hasieran AEK-k eta Euskaltzaleen Topaguneak esan zutela aurtengo urtea «kaleak hartzekoa eta herritarrak aktibatzekoa» izango dela. Hala berretsi du, haren arabera, Korrikak ere: «Erakutsi du euskararen aldeko herri gogoak sendo jarraitzen duela, eta datozen ekimenen bidez jarraitu nahi dugu herri gogoa sendotzen eta urrats zehatzak eragiten». Horien artean aipatu ditu euskararen erabilera, ezagutzaren unibertsalizazioa eta «euskararentzako gune erosoak zabaltzeko urratsak» ematen jarraitzea.

«Herri gogoari» aipamena egin dio Alizia Iribarren AEK-ko koordinatzaile nagusiak ere, eta «oso garrantzitsutzat» jo du erakutsitako «energia soziala» Euskaraldira eramatea, lau arrazoirengatik: «bi ekimenak erabakigarriak direlako euskararen dinamika soziala hauspotzeko»; «indibidualismoaren garai honetan, kolektiboaren eta taldearen indarra islatzeko»; «herriak euskaraz bizi nahi duela adierazteko»; eta «hizkuntzaren biziberritzean urrats sendoak egin daitezen aldarrikatzeko».

Martxan, tokian-tokian

Herriz herri eta auzoz auzo hasiak dira dagoeneko udazkeneko ariketa soziala antolatzen. Tokian tokiko Euskaraldia batzordeetan egituratuko dute lan hori. Euskalgintza soziala aktibatzearen garrantziaz mintzatu da, hain justu, Maddi Juanikorena Donostiako Euskaraldia batzordeko koordinatzailea. Izan ere, pandemiaren eraginez bizitza soziala mugatu behar izateak «isla» izan du batzordeetan eta euskalgintzan, oro har, haren esanetan: «Normaltasunez lan egiteko oztopoak eduki ditugu». Hala ere, egoera aldatzen ari da, nabarmendu duenez: «Nabari dugu badela gogo eta indar berezi bat, bultzada kolektibo bat; Korrikan ikusi dugu, eta azken herri ekimenetan ere nabari dugu»:

Bestalde, Juanikorenak adierazi du batzordeek «ahalegin berezia» egingo dutela aurten, «hizkuntza ohituretan aldaketak eman eta horiek egonkortzeko». Halaber, ahobizien eta belarripresten «ahalduntzea» ere lehentasunezko ildoa izango dela gaineratu du, eta horretarako «tresnak» eskainiko dituztela. Batzordeetan parte hartzera dei egin die Juanikorenak herritarrei, baita «kaleak hartzera» ere.

Euskaraldiaren aurretik egitasmo soziala berotzeko egingo dituzten zenbait hitzorduren berri ere eman du Urkijok. Maiatzaren 18an, esaterako, entitateek izena emateko epea irekiko dute, eta, ekainean, Euskaraldiaren abestia aurkeztuko dute. Norbanakoei, berriz, irailaren 29tik aurrera zabalduko diete izena emateko epea.


Summary: ‘Beti bezala' kartelak irabazi du sanferminetarako kartel lehiaketa. Olaia Merinoren lanak 1.603 boz jaso ditu. Irudian, Iruñeko jendea islatu nahi izan du.

Aurtengo sanferminek badute kartela. Gaur jakinarazi du udalak lehiaketako irabazlearen izena: Beti bezala. Sanferminetako ohiko kolorez jantzita ageri da jendea; dantzan eta batzuk besteen gainean pilatuta.

Ez du kilikietan, santuan edota zezenetan arreta jarri nahi izan. 30. hamarkadako karteletan oinarritu da sortzailea. «Orain arte egindako kartel guztiak aztertu nituen, eta ikusi nuen azken urteetako karteletan ez zela jendea ateratzen», esan du Olaia Merino Erbitik.

Merinoren lanak 1.603 boz jaso ditu; bozketan parte hartu dutenen artean %19,6k egin dute haren alde. Hamar eguneko epea izan dute Iruñean erroldatuak daudenek bozketan parte hartzeko. Iruñeko udalaren arabera egunero boz gehien jaso diren urtea izan da.

Pasa den asteazkenean eten zuten sanferminetako kartela hautatzeko bozketa, Udaltzaingoak iruzur zantzuak atzeman ostean. Guztira, iruzurrezko 606 boz kendu dituzte. Iruñeko udalak adierazi du ez dutela esango zein kartelaren alde ziren bozkak.


Summary: Mikel Kazalisek kontzertuak utziko ditu «denbora batez». Musikariak berak adierazi duenez, ez da gai «kontzertu batean %100 emateko», 2019. urtean pasatu zuen minbiziak utzitako ondorioengatik. «Denbora batez desagertu» egingo dela esan du.

«Kontua da orain ez naizela gai kontzertu batean %100 emateko (ezta nire bizitzako beste alor batzuetan ere), eta badakizue hori izan dela beti egin izan dudana, dena eman. Beraz, desagertu egingo naiz denbora batez (seguru asko hilabeteak), eta esan nahi nizuen ez zuzentzeko nigana, aldenduta egongo bainaiz. Espero dut laster zuek berriro ikustea, indarberrituta, eta lehen baino indar handiagoarekin. Soilik gero arte bat da». Mezu hori plazaratu du gaur goizean Mikel Kazalis musikariak, Mikel Anestesia-k.

Zarauztarrak «minbizi oso larri bat» pasatu zuen 2019. urtean, eta «ondorio latzak» utzi zizkion gaitzak. Besteak beste, tratamenduetan eman zizkioten botikek utzitako «kalte kimikoak» aipatu ditu Kazalisek; gaur egun oraindik pairatzen ditu «haiek utzitako ondorio gogor batzuk». Esan du agian egunen batean sakonago hitz egingo duela gai horri buruz.

Minbizia pasatuta, Anestesiak 2020ko urrian zuen oholtzetara itzultzeko asmoa, Fenix Tour izeneko bira batekin. Orduan Kazalisek BERRIAri aitortu zionez, «infernua» bizi izan zuen gaitzaren ondorioz, eta «bizirik sentitzea zer den» aldarrikatu nahi zuen zuzenekoetan. «Ondo» zegoela esan zuen, baina gaixotasunaren «aztarna batzuk» bazituen oraindik.

Bukatu gabeko kapitulua

Aitortu zuen kapitulu hori itxi gabe zuela: «Eta ez dakit inoiz ixten den ere. Kontrolatu egin behar da; gorputzak egin du behin, eta berriro egiteko gaitasuna baduela badakigu. Orain, hiru hilabetean behin azterketa medikoak egin behar ditut, eta bitartean ahalik eta ondoen zaindu. Baina bai, egia esan, 2019a oso gogorra izan zen niretzat». Ondorio horiek eragotzi diote zuzenekoekin jarraitzea ere.

Azkenean, Anestesia ez zen itzuli 2020an; Kazalis iazko uztailean igo zen berriz ere oholtzara, Irisarrin (Behe Nafarroa), EHZ festibalean. Ondoren beste kontzertu batzuk atzeratu behar izan zituen taldeak, eta Fenix Tourren data berriak iragarri zituzten. Kontzertu bakarra eman ahal izan dute, ordea: otsailaren 26an, Atarrabiako (Nafarroa) Totem aretoan. Gasteizen eta Ondarroan (Bizkaia) eman behar zituen kontzertuak atzeratu ostean atera zuen komunikatu bat taldeak, esanez denboraldi batez kontzertuak utziko zituela. Gaur argitu ditu arrazoiak Kazalisek.


Summary: «Ukrainak inbasio bat sufritu du, eta inbasio bati armekin egin behar zaio aurre». Aldundian ari da lanean 2015etik, baina Jose Ignacio Asensiok ez dauka ahazteko 2011tik 2016ra Tolosako Udalean egin zuen lana. «Gipuzkoarren aniztasuna» bermatu nahi dutela esan du.

«Erabat tolosar» sentitzen du bere burua Jose Ignacio Asensiok (Tolosa, Gipuzkoa, 1966), Gipuzkoako Ingurumen diputatu eta PSE-EEren Gipuzkoako idazkari nagusiak. Ekonomia ikasketak eginda, hainbat enpresa pribatutan aritu zen lanean urte luzez, Patxi Lopezek 2009an Euskotreneko zuzendari izateko deitu zion arte —2009tik 2013ra—. 2011tik 2016ra Tolosako Udalean zinegotzi izan zen, eta aldundian ari da lanean 2015etik. Irmo esan du arazo bat konpondu dutela Zubietako errauste planta eraikita.

Jose Ignacio Asensio Gipuzkoako Foru Aldundiko Ingurumen eta Obra Hidraulikoen diputatu eta Gipuzkoako PSE-EEko idazkari nagusia. Hasteko, egokia al da deskribapen hori?

Bai… Ni aspaldi hasi nintzen politikan, alderdi sozialistan: duela 30 urte gutxienez. Familiatik jaso dut kultura hori. Errepublika eta gerra garaian arazo larriak izan zituen aitonak; gure aita, berriz, klandestinitatean ibili zen, eta alderdi sozialistako zinegotzia izan zen gero. Etxean betidanik ikusi izan dut konpromiso politiko hori. Unibertsitate garaian eman nituen lehen pausoak, PSE-EEko alderdikidea nintzela, 1980ko hamarkadaren hasieran, Gesto por la Paz taldean [Bakearen Aldeko Koordinakundea].

Tolosarra, 1966an jaioa, Bazterra bigarren abizena duena, bi umeren aita… Zer gehiago da garrantzitsua edo ezinbestekoa zure azalpenean?

1969an, frankismo garaian, Tolosako Laskorain ikastolan sartu ninduten gurasoek, 3 urterekin; datu hori ere garrantzitsua da, batzuek batzuetan zalantzan jartzen dutelako sozialisten konpromisoa. Bost anai-arreba gara gu: lau anaia, eta gazteena arreba. Ikastolara joan ginen denok. Erabat tolosarra naiz, Tolosan bizi naiz, eta ez daukat bestelako asmorik.

Nolako haurtzaroa izan zenuen?

Oroitzapen politak dauzkat. Kirol asko egiten nuen garai hartan; 12-15 urterekin atletismoa egiten nuen Berazubin, eta oso polita zen egunerokoa. Garai hartako lagun asko mantendu ditut, gehienak.

Etxean jaso al zenuen euskara?

Ama euskalduna da, Irurako baserri batean jaioa eta bizi izandakoa; Gipuzkoakoa da amaren aldeko familia guztia. Umetan askotan joaten ginen Irurara. Nire aita, berriz, Asensio-Artola zen; aitona, bizkaitarra, Arrigorriagan jaioa, eta amona, Etxarri Aranatzetik [Nafarroa] etorria, baina Tolosara ezkondu ziren, eta Tolosan jaio zen nire aita. Ama euskalduna izanda ere, aita 1935ean jaio zen, gerra garaian, eta gure aitonak urteak pasatu zituen kartzelan; euskalduna izanda ere, prebentzioz-edo, amonak seme-alabei ez zien irakatsi euskara.

Politikari, zergatik? Eta politikan nola aukeratzen dira koloreak?

Ni ez naiz izan politikaria betidanik; ez naiz sartu politikan galtzamotzekin, eta ez naiz ari hori kritikatzen. Garai zailak bizi izan ditugu, eta meritu handia izan dute aurrerapausoak eman izan dituztenek. Ni betidanik identifikatuta egon izan naiz politikoki, bai ikastolan, bai unibertsitatean, bai herrian… Familia sozialista zen, eta ni neu ere bai, konbentzimenduz.

Ekonomia ikasketak egin zenituen, eta pare bat master. Norbega, Jaso, Astesa, Eguzki… hainbat enpresa igaro zenituen gero. Zer izan nahi zenuen handitan?

Oraindik ez dut erabaki… Konpromisoa hor egoten da beti, eta aukerak sortu egiten dira, nahiz eta beti ez dudan baiezkoa eman izan. Nik hasieran ez nuen izan nahi politikari profesionala, kudeatzaile publikoa edo PSE-EEko idazkari nagusia. Aukera horiek sortu egin zaizkit bidean; horregatik diot hartutako konpromisoa dela garrantzitsuena. Ni erabat markatu nau terrorismoak, gertutik ikusi dudalako nire ondoko lagunek eta alderdikideek nola sufritu duten.

2013tik 2015era Sapa Placencia enpresan aritu zinen lanean, armagintza sektorean, negozioaren garapenaren arduradun gisa. Gerran daude Errusia eta Ukraina, eta Araba, Bizkai eta Gipuzkoan barne produktu gordinaren %18 inguru da armagintza sektorekoa. Zer iritzi duzu?

Ukrainak inbasio bat sufritu du, eta inbasio bati armekin egin behar zaio aurre. Bestela, zer bidaliko diogu Ukrainari? Armak behar ditu. Espainia, AEBak, Alemania… herrialde asko ari dira armak bidaltzen Ukrainaren defentsarako. Ikusi dugu Errusiako armadak, [Vladimir] Putinen aginduz, zer egin duen. Egoera honetan, herritarrak defendatzeko, zoritxarrez, ezinbestekoa da armak erabiltzea. Ni ados nago Ukrainari laguntzeko armak bidaltzearekin. Armak ez dira egiten beste herrialde batzuk inbaditzeko bakarrik, baita defentsarako ere.

Pauso bat atzera emanda, 2011n sartu zinen udal politikagintzan, Tolosako PSE-EEren zinegotzi kargua hartuta. Desberdina da udaleko lana eta aldundikoa?

Udal zinegotzi izatea da politikan dagoen eskolarik garrantzitsuena, baina, aldundiko lanarekin alderatuta, ez da hain desberdina. Oso garrantzitsua da herritarrekiko gertutasun hori, nahiz eta une jakin batzuetan eskumenak norberarenak ez izan. Politikarien unibertsitatea da udaleko lana; gure kasuan, udal zinegotzi izandakoak dira sailburu gehienak.

Aldundia-ingurumena-hondakinak hirukoari helduta, 2017ko maiatzaren 10ean hasi zenituzten Zubietako errauste planta eraikitzeko lanak. Urtebete lehenago BERRIAri adierazi zenion ez zenuela ikusten hainbesteko kezkarik kalean. Iritzi berekoa zara bost urte geroago?

Arazo bat konpondu dugu. Agerian gelditu da batzuek ikusten zituzten arazoak ez zirela egia. Guk gardentasunez egin dugu bidea, nahiz eta oposizio gogorra izan genuen ezker abertzalearen inguruko talde batzuen aldetik: GuraSOS, Erraustegiaren Aurkako Mugimendua… Oposizio politiko hutsa zen; nik egunerokoan ez nuen ikusten kezka hori. Lehenengo legealdian, astero joaten nintzen Gipuzkoako Batzar Nagusietara azalpenak ematera. Duela urte eta erdi amaitu ziren erraustegiaren lanak, eta ordutik ia ez didate deitu ere egin. Kudeaketa aitzindaria da hondakinena.

EH Bilduk bere garaian bertan behera utzi zuen hondakinen inguruko plangintza, baina ez zuen aurkeztu beste aukerarik; hori da egin zuen hutsik handiena. Guk azpiegitura bat egin genuen, eta, horri esker, gaur egun etxeko hondakinentzat ez dugu erabiltzen zabortegirik, ekonomia zirkularra bultzatzen ari gara, deskarbonizazioaren bidean sartu gara… Duela zazpi urte kanpora bidaltzen genituen hondakinak, eta gaur egun geure kabuz egiten dugu kudeaketa guztia; lanpostu ugari sortu ditugu, dirua etxean gelditzen da, eta benetako industria sortu dugu.

Errausketaren Aurkako Mugimenduak salatu berri du Donostian errefusaren edukiontzietara botatzen diren hondakinen %97,7 «birziklagarriak» direla, baina erraustegira eramaten direla, erabaki politiko batengatik. Zer duzu esateko?

Egia da zenbait tokitan datuak hobetu daitezkeela, ez direlako homogeneoak, baina, banan-banan hartuta, toki guztietan hobetu dira birziklatze datuak. Donostian, kostaldean eta herri handietan etengabe aldatzen dira herritarrak, eta ez da erraza lanketa egitea. Helburua, hala ere, ez da hondakinak sailkatzea, horrek ez baitu ezertarako balio ondoren tratamendu hori egiteko azpiegiturarik ez badago. Lehen, Nafarroara, Frantziara, Bizkaira eta Kantabriara bidaltzen zituzten Gipuzkoako hondakinak, behin-behineko irtenbide moduan, baina horrek ez dauka zentzurik.

Urtebete falta da 2023ko udal eta foru hauteskundeetarako. Makineria guztia martxan daukazue jada?

Udazkenean hasiko gara hautagaiak aukeratzen. Hamalau hilabete falta dira hauteskundeetarako, eta erabaki asko hartu beharko ditugu oraindik. Putinen inbasioa ere hor dago, eta ikusi beharko dugu nola eragiten duen ekonomian eta eguneroko bizitzan.

Zu izango zara ahaldun nagusi izateko PSE-EEren hautagaia?

Ez dakit, baina gezurrik ez dizut esango: prest nago. Lehen aipatu dudan bezala, nik beti izan dut konpromisoa; batzuetan etxe barruan egin behar izaten da lan, eta lehen lerrora atera behar izaten da beste batzuetan. Gipuzkoan zortzi alkate dauzkagu, eta guztiei eutsi nahi diegu; eta, noski, aldundian ere bagaude.

EAJk 20 eserleku lortu zituen 2019an; EH Bilduk, 17; PSE-EEk, 9; Elkarrekin Podemosek, 4, eta PPk, 1. EAJren lehentasunezko bazkide izaten jarraitzea da PSE-EEren helburua?

PSE-EEren helburua da gipuzkoarren aniztasuna bermatzea. Ezberdinen arteko akordioak eta adostasunak behar ditugu, ezinbestekoa da hori, ikuspegi ezkertiar batetik aniztasuna lehenetsita. Adi ibili behar dugu eskuin muturreko alderdiekin, eta alderdi sozialista da horiei aurre egiteko alderdi bakarra.

Eibarren eta Irunen akordioak izan dira PSE-EEren eta EH Bilduren artean, eta Eneko Anduezak PSE-EEren idazkari nagusi kargua hartzearekin batera adierazi zuen ez ziola uko egingo EH Bildurekin akordio jakin batzuk egiteari. Zer iritzi duzu?

Erabat ados nago Eneko Anduezarekin. Gipuzkoan ia inork ez dauka gehiengo osorik, eta akordioak behar ditugu. Lehen indarra garen tokietan, gure ardura nagusia da gure programa aurrera ateratzea. Bakarrik ezin badugu, ados jarri beharra daukagu. EAJk Irunen eta Eibarren aukeratu zuen oposizioan egotea, eta zilegi da hori; horregatik, gure programa aurrera ateratzeko, beste alderdi batzuekin lortu dugu akordioa. Benetako arazoak konpontzea da gure egitekoa.

Apirilaren 10ean Korrikaren lekukoa eraman zenuen Donostian. Zure egunerokoan eta PSE-EEren barruan, zer harreman duzu euskararekin?

Gero eta handiagoa. Duela urte batzuk alderdi sozialistan desberdina zen egoera, baina gaur egun aldundian 25 bat kide izango gara, eta horietatik hogei euskaldunak gara. Aldundian euskaldunak gara PSE-EEko %80.

PSE-EEren barruan euskaraz egiten dituzue bilerak?

Denetik izaten da. Euskaraz ez dakien norbait badago, gaztelaniara pasatzen gara, noski, edo bi hizkuntzak erabiltzen ditugu. Baina denok euskaldunak garenean, euskaraz egiten ditugu bilerak.


Summary: Estatistikak «faltsutu» izana egotzi diote HE Gurasoek Iruñeko Udalari. Zerbitzua euskaraz jaso nahi dutenen zenbatekoa udalak adierazitakoa baino handiagoa dela nabarmendu du plataformak. Hala ere, auzia «eskubideen eremura» eramateko eskatu du, eta instituzioei eskatu die euskara ikasi ahal izatea bermatzeko.

Hurrengo ikasturteko Iruñeko haur eskola publikoetako aurrematrikulazio datuak aztertu ditu HE Haur Eskoletako Haur Eskoletako Gurasoak taldeak, eta ondorioztatu du Iruñeko Udalak adierazten duena baino nabarmen handiagoa dela zerbitzu hori euskaraz jasotzearen alde daudenen kopurua. Horregatik, datuak bihurritu izana egotzi dio udalari: «Euskarazko eskaria %20 mugatu du, estatistika faltsuak eta bere nahiaren araberako propaganda eginez. Euskarazko eskaintza dagoen tokietan, euskararen eskaria, batez beste, %35,2koa da».

Plataformak, hala ere, gogorarazi du gutxiengoa direla zerbitzua euskaraz ematen duten haur eskolak. Zehaztu duenez, Iruñeko Udalaren eta Nafarroako Gobernuaren eskumeneko hamazazpi haur eskola daude hiriburuan, eta hamarrek «gaztelaniazko murgiltzea» dute. Euskarazko murgiltzea aplikatzen duen haur eskola bakarra dago, eta beste seitan eredu mistoa dute. Gaineratu du horietako batzuetan ingelesezko jarduerak ere egiten dituztela. Egoerarik larriena hiriaren hego-mendebaldeko auzoetan dute, plataformaren arabera, zeinetan %0koa baita euskarazko eskaintza.

Eskariaren eta eskaintzaren arteko harremanaren arabera aztertu ditu plataformak hiriko auzoetako haur eskolak. Hala ere, nabarmendu du euskara ezin dela neurtu «eskaria-eskaintza parametroaren» arabera, eta, aitzitik, ume guztiek dutela euskaraz ikasteko eskubidea. Alde horretatik, instituzioak interpelatu ditu taldeak: «Nafarroako Gobernuaren eta Iruñeko Udalaren euskarazko eskaintza murritz, geografikoki desorekatu eta ia murgiltze eredurik gabekoarekin bukatu beharra dago. Euskararen bazterkeriarekin bukatu eta eskubideen eremura pasatzeko garaia da. Euskarazko 0-3a gertu eta murgiltze ereduan behar dugu».


Summary: Estrasburgok atzera bota du Atristainen auzian Espainiak jarritako helegitea. Giza Eskubideen Europako Auzitegiak urtarrilean ebatzi zuen Espainiak «prozesu justu eta ekitatezkoa» izatea eragotzi ziola euskal presoari

Giza Eskubideen Europako Auzitegiak ez du onartu Espianiako Gobernuak Xabier Atristain preso ohiaren auzian jarritako helegitea, eta, beraz, Estrasburgoko auzitegiaren erabakia irmoa da. Espainiak Atristainen eskubideak urratu zituela eta prozesu «justu eta ekitatezko bat» izatea eragotzi ziotela ebatzi zuen urtarrilean Estrasburgoko auzitegiak. Hala, presoa otsailaren 17an irten zen Martuteneko espetxetik (Gipuzkoa).

Erabaki horren ondoren, Atristain aske geratu zen otsailaren 17an, Estrasburgoko auzitegiaren erabakia betearazteko. Zehazki, Espainiako Auzitegi Nazionaleko hirugarren zigor salak ebatzi zuen Atristainen zigorra eten egin behar zela Espainiako Auzitegi Gorenak Estrasburgoko sententzia nola aplikatu erabakitzen duen bitartean. Hala ere, Espainiako Justizia ministro Pilar Llopek apirilaren 12an jakinarazi zuen Estatuaren Abokatutzak helegitea jarriko zuela Estrasburgoko auzitegiaren erabakiaren aurka. Helegitea aztergai izan dute bost magistratuk, eta Giza Eskubideen Europako Auzitegiak jakinarazi du helegitea baztertzea erabaki dutela.

Beste preso batzuen kasuetan ere Atristainen epaia oinarri hartzeko eskatu du Etxerat elkarteak: «Ehunka euskal preso daude, gure senideak direnak, inkomunikazio eta torturapean autoinkulpatuak, konfiantzazko abokaturik ez zituztela izan atxiloaldian».

Torturak

Inkomunikazio aldiaren ondoren torturak salatu zituen Atristainek. Besteak beste, azaldu zuen poltsa «askotan» egin ziotela, konortea galdu arte, bi aldiz botaka egin zuela, goma aparrarekin biltzen zutela, eta horren guztiaren ondorioz takikardiak izateagatik botika bat eman ziotela. Tortura psikologikoak ere salatu zituen: bigarren deklarazioan esan zuen, adibidez, neska laguna atxilotzeko mehatxua egin ziotela. ETAko kide izatea leporatuta zegoen preso.

Estrasburgoko auzitegiaren arabera, hain zuzen, Espainiak Giza Eskubideen Europako Akordioaren 6.1 eta 3c artikuluak hautsi zituen: lehena, epaiketa justu bat eta ekitatezkoa izatea bermatzen dituena; bigarrena, defentsa eskubideari eta abokatua libreki aukeratzeari dagokiona.

Ikusi gehiago: Jesus Mari Altable presoa aske geratu da

Urtarrilean argitaratutako epaiak dioenez, abokatua aukeratzeko debekuak «gero egin zen prozesu penalaren ekitatea hautsi zuen; izan ere, akusatuaren lehen deklarazioa proba gisa onartu zen». Estrasburgoko auzitegiaren esku hartzea ere arrazoitu dute epaileek, esanez haren lana dela halako epaiketak bidezkoak direla zaintzea.

Atristain 2010eko irailaren 29an atxilotu zuten, eta Espainiako Auzitegi Nazionalak berehala agindu zuen hura inkomunikatzeko, lehergaiak aurkitzeko ikerketa oztopatu zezakeela argudiatuta. Ordea, sententziak azaltzen du epaileak argudio «generikoak» erabili zituela euskal presoari abokatua aukeratzea galarazteko, eta «automatikoki» ezarri ziotela inkomunikazioa.


Summary: ‘BERRIA zabalik’ kanpaina martxan jarri dute Errenterian. Herriko merkataritza sustatzeko helburua du egitasmoak. Herritarrek ekainaren 6tik aurrera izango dute kanpainan parte hartzeko aukera.

Errenteriako (Gipuzkoa) tokiko merkatarien ekonomia biziberritzeko asmoz, BERRIA zabalik izeneko kanpaina abiatu BERRIAk herrian. Gaur zabalduko da merkatariek kanpainan izena emateko epea. Errenteriako Udalarekin eta Errenkoalde merkatari eta ostalari elkartearekin batera antolatu du egitasmoa, baita Kutxabanken babesarekin ere.

Egitasmoaren hamalaugarren aldia izango da hau, eta aurkezpena egin zuten atzo eguerdian Errenterian. Bertan izan ziren, besteak beste, Aizpea Otaegi herriko alkatea, Maika Martin Errenkoaldeko lehendakaria, Martxelo Otamendi BERRIAko zuzendaria, eta Ainhoa Ibarburu Kutxabankeko Errenteriako bulegoko zuzendaria.

Kanpainarekin tokiko merkataritza eta ostalaritza sustatzea dute helburu, eta, horrekin batera, herriko merkatari txikien jarduna «ikusgai» egin nahi dute antolatzaileek. Izan ere, koronabirusaren eraginez, zenbait merkatari txikik itxi egin behar izan dute, eta itzulera «ez da batere samurra izaten ari», egitasmoaren sustatzaileek ohar batean adierazi dutenez. Egoera horretan, beraz, elkar zaintzea eta elkar hauspotzea «garrantzitsua» dela uste dute antolatzaileek. Horretarako, kanpainan parte hartuko duten saltokiak gomendatuko dizkie BERRIAk bere irakurleei eta BERRIAlagunei. Horrez gain, kanpainan parte hartzen dutenek BERRIAlagunek dituzten abantaila guztiak izango dituzte.

BERRIA zabalik kanpaina bi fasetan banatuko da: lehenengoan merkatarien txanda izango da, eta, bigarrenean, herritarrena. Gaurtik maiatzaren 20ra bitartean, egitasmoan parte hartu nahi duten merkatariek izena eman beharko dute sareko formulario batean, doan. Horrekin, BERRIAk 1.000 euro banatuko ditu egitasmoan izena eman duten saltokien artean, egunkarian publizitatean erabiltzeko.

Ekainaren 6tik 14ra

Herritarren txanda, ordea, ekainaren 6an hasiko da, eta hilaren 14ra bitartean egongo da martxan. Denbora horretan, herritarrek egitasmoan izena eman duten dendetan kontsumitzen badute, 1.000 euroko bonu baten zozketan parte hartzeko aukera izango dute, Kutxabankek babestuta.


DUPen blokeoa

Summary: DUPen blokeoa.

Kanpaina aspergarri baten ostean, Ipar Irlandak emaitza historikoak izan ditu. Batetik, alderdi irlandar nazionalista batek irabazi dituelako bozak, ordezkaritzarik handiena lortu duelako eta lehen ministroa izendatzeko eskubidea duelako; eta, bestetik, errealitate politikoa hiru alderditan zatitu delako, orain arteko biko logika atzean utzita: Sinn Fein, DUP Alderdi Demokratiko Unionista eta Aliantza Alderdia.

Emaitza horiek mugarri dira kontuan harturik Ipar Irlanda sortu zutela eta bere mugak finkatu zituztela unionismoa gehiengoa izateko; edo, behintzat, unionistek beti gobernatzeko. Horregatik, Sinn Feinen garaipena are esanguratsuagoa da 2017an baino boto gehiago lortu dituelako, eta iragan ostegunekoa delako alderdi irlandar nazionalista batek Ostiral Santuko Akordioa sinatu zutenetik (1998) izan duen babesik handiena.

DUPen kasuan, badirudi boto emaileetako batzuk TUV Ahots Tradizional Unionistara joan direla, eta beste batzuk, Aliantza Alderdira. Horrek agerian utzi du unionismoa zatituta dagoela, batez ere brexit-aren ostean sorturiko testuinguruaren aurrean izan beharreko erantzunagatik eta beste hainbat gairengatik; besteak beste, abortua eta sexu bereko pertsonen eskubideak, esaterako. Baina ez hori bakarrik: azken urteotan izandako barne eztabaidek eta buruzagitzaren inguruko krisiek ere izan dute eragina horretan.

Unionistentzat, albiste ona da oraindik gehiago direla —ez gehiengoa—, bai botoetan, bai diputatu kopuruan, baita Irlandaren batasunari buruzko inkestetan ere. Eta, Sinn Feinek eskuratu duen arren babesik handiena, uhartea elkartzearen afera ez dagoela mahaigainean; ez, behintzat, epe ertainera begira.

Eztabaidaren erdigunean dagoen auzia gobernabidea da, eta Ipar Irlandaren etorkizun politikoa ez da ziurra, berriz ere. Asanbleako 90 diputatuetatik 63k nahi dute gobernua berriz martxan egotea, eta 54k, Ipar Irlandarako Protokoloak bere horretan jarraitzea; hau da, gehiengo bat dago aurrera jarraitzeko, erakundeek funtzionatzeko. Jeffrey Donaldson DUPen buruzagiak, ordea, gaur berretsi du ez dutela lehen ministrorderik izendatuko ostiraleko parlamentuko saioan, protokoloaren inguruan dituzten kexak konpondu arte.

Donaldson lerratu egin da unionismoaren muturreko jarrerekin afera horretan, batez ere TUVeko buruzagi Jim Allisterrekin —indar horren diputatu bakarra da parlamentuan—, eta, finean, horrek eragin du Allister inguruan izango duela beti auzi horretaz aritzean, onerako eta txarrerako.

DUPek erabaki zail bat hartu beharko du laster: zer egin datozen hilabeteetan. Ipar Irlandako herritarrek gobernu baten beharra aldarrikatu dute, baita ordezkaritza lortu duten gainontzeko alderdiek ere —TUVek izan ezik—, baina badirudi Donaldsonek blokeo politikoari eusteko asmoa duela.

Izan ere, alderdiari ez zaio komeni luze gabe berriz bozetara joatea, babes gehiago galduko duelako —TUVen mesederako, adibidez—; eta, ziurrenik, ezta gobernuan sartzea ere. Badirudi hori izango dela estrategia: gobernabidea oztopatzea, protokoloan aldaketak lortzen saiatzea eta, horiek gogo betekoak badira, hauteskundeak behartzea galduriko botoak berreskuratzeko. Edo, beste modu batera esanda, gobernurik ez egotea Ipar Irlandan.