Summary: Elkarretaratzea eginen dute Antiguan, talde faxistek Sorian jipoitutako donostiarrari babesa adierazteko. Bizilagunek salatu dute eskuin muturreko zenbait talde elkartu zirela maiatzaren 27an Sorian, eta erasoa «aurretik prestatu zutela».

Iragan maiatzaren 27an, ultra talde batek eraso egin zion Ion A. 44 urteko donostiarrari Sorian (Espainia), Numantzia eta Cornella taldeen arteko futbol partidaren aurretik. Hainbaten artean jipoitu zuten gizona, eta, zaurien ondorioz, Burgosko (Espainia) ospitaleko ZIU zainketa intentsiboetako unitatean izan da ordutik, oso larri, eragindako koma egoeran. Naiz.eus atariak jakinarazi duenez, ordea, donostiarrak hobera egin du azken orduetan, sedazioa kendu diote, eta hasia da konortera etortzen.

Bestalde, erasoa gaitzesteko eta gizonezkoari babesa erakusteko xedez, Antigua auzoko bizilagunek elkarretaratzea antolatu dute: heldu den ostegunean izanen da, ekainaren 15ean, 20:00etan, Gaskoinia plazan. Antolatzaileek ohar batean adierazi dutenez, Donostiako bizilaguna Soriara joana zen egun hartan, lagun bat bisitatzera. Egun horretan jokatzekoa zen Numantzia eta Cornella taldeen arteko partida, eta bi taldeotako zaleen arteko giroa «errespetuzkoa eta egokia» zela adierazi dute. «18:00etan, ordea, 50 kaputxadunez osatutako talde faxista antolatu bat agertu zen inguruan, eta bi taldeen zaleei oldartu zitzaizkien, harriak eta kristalezko botilak jaurtiz, eta lurrean babesgabe edo zaurituta zegoen jendea joz».

Egun hartan Sorian hiru talde faxista elkartu zirela salatu dute Antiguako bizilagunek: «Orgullo Numantino izeneko talde faxista batek bigantxen ikuskizun bat antolatu zuen, eta han izan ziren Guetto 28 eta Ligallo, Leganesko eta Zaragozako talde faxistak (Espainia), hurrenez hurren. Hor planifikatu zuten erasoaldia, han prestatu ziren, eta armak hartu zituzten».

Ultrek jaurtitako harrietako batek Ion A. donostiarra jo zuen buruan, eta gizona zerraldo erori zen lurrera, konorterik gabe. Lurrean zegoela, erasotzaileek ostikoka segitu zuten. Burezurra eta belarriko barne hezur bat hautsi zizkioten. Larrialdi zerbitzuek Soriako ospitalera eraman zuten eria, baina, han baliabide nahikorik ez zegoenez, Burgosko ospitalera lekualdatu zuten.

Bizilagunek salatu dute erasoa ez zela bat-batean gertatu, «aurretik koordinatua eta antolatua» izan zela, eta horren ostean autobusez alde egin zutela erasotzaileek. Horrez gain, Espainiako Poliziaren jokabidea txarretsi dute: «Zabarkeriaz eta utzikeriaz jokatu zuten: segurtasun indarrek ez al zuten faxisten bigantxa ikuskizunaren berri? Ez al zekiten talde faxista antolatuak haraino joatekoak zirela? Informazio hori ez bazuten, sinesgaitza iruditzen zaigun arren, agerikoa litzateke utzikeriaz jokatu zutela; horren jakitun baziren, ordea, Polizia operazioaren arduradunak konplizeak izanen lirateke».

Espainiako Poliziarena ez ezik, hedabideen rola ere kritikatu dute Antiguako bizilagunek: «Lotsagarria da gertatutakoa borrokaldi baten gisara aurkeztu nahi izatea. Ez zen borroka izan, eraso faxista antolatua baizik». Elkarretaratzearen antolatzaileek gogoratu dute, gainera, eraso faxisten harira «hedabideen jokabidea berbera» dela. Adibidetzat jo dituzte eskuin muturreko taldeek hildako Carlos Palominoren eta Guillem Agulloren kasuak, besteak beste.


Summary: Euskal enpresek ezkor begiratzen diote hirugarren hiruhilekoari. %23,7k soilik espero dute salmentak hobetzea. Hala ere, enplegua egonkor mantenduko dela uste dute

Enpresek tentu handiz begiratzen diote hirugarren hiruhilekoari. Soilik %23,7k espero dute fakturazioa hobetzea, eta %24,6k uste dute okerrera egingo duela. Laboral Kutxako Ikerketa Sailak inkestatutako 215 konpainiek planteatzen duten egoera bat dator BPGaren azken neurketek jardueretarako islatzen duten dezelerazioarekin.

Hala, finantza erakundearen konfiantza indizea 49an kokatu da; hau da, aurreko hiruhilekoan baino 3,8 puntu beherago. Inkestaren egileen arabera, 50etik beherako balioa izateak esan nahi du ekonomia uzkurtze eremuan dagoela. Horrek berretsi egingo luke 2023ko hirugarren hiruhilekoari begira enpresek ekonomiaren bilakaerari buruz duten ikuspegi negatiboa.

Azterketak neurtu dituen parametro guztiek okertze txiki bat aurreikusten dute. Adibidez, enpresen %13,7k bakarrik uste dute ingurune ekonomikoak hobera egingo duela, eta %60,7k uste dute berdin jarraituko duela.

Inbertsioak, geldirik

Fakturazioari dagokionez, ezkorragoak dira. Zehazki, %24,6k uste dute okerrera egingo duela, aurreko hiruhilekoan halako bik, eta %51,7k uste dute antzekoa izango dela.

Bereziki lehengai eta energien prezioez kezkatuta agertu dira enpresak, baina aurreko hiruhilekoetan baino moderatuagoa da beldur hori. %19k uste dute garestitu egingo direla, eta %69,2k, berriz, bere horretan eutsiko dietela.

Laboral Kutxak azpimarratu du enpresek ez dutela inbertsiorik egiteko asmorik; soilik %12,8k espero dute handitzea. Europako funtsei dagokienez, %13,5 baino ez dira inplikatuta sentitzen finantzaketa hori lortu nahi duen proiekturen batean.

Enpleguari dagokionez, enpresen % 76,8k uste dute hirugarren hiruhilekoan mantendu egingo dela, eta %8,5ek, murriztu egingo dela.


Summary: Euskadi Irratiko langileek murrizketak egiteko irizpideak gaitzetsi dituzte. Miramongo Euskadi Irratiko langile batzordeak eta erredakzio kontseiluak zuzendaritzari eta EITBren administrazio kontseiluari eskatu diete 24 orduko informazio zerbitzuari eusteko.

Euskadi Irratiko zuzendaritzak «alde bakarrez» erabaki hauek hartu dituela salatu dute langileen ordezkariek: «Uztailaren 3tik irailaren 3ra, Euskadi Irratiak ez du gaueko albiste emankizunik egingo, 01:00etik 04:00etara; astegunetan, 14:00etako eta 19:00etako albistegien iraupena laburtu egingo dute, baita asteburuko albistegiena ere; eta eguerdiko kultur albistegia errepikatu egingo dute arratsaldean».

Miramongo Euskadi Irratiko langile batzordeak eta erredakzio kontseiluak gaitzetsi egin dute zuzendaritzak programazioan murrizketak egitea erabaki izana, eta txartzat jo dituzte horretarako erabilitako irizpideak ere. Zuzendaritzak lantaldearen kontratazio mugei eta erredakzioko barne antolaketari egotzi die programazio murrizketa hori.

Horiek hala, langile batzordeak eta erredakzio kontseiluak zera adierazi dute: «Euskadi Irratiaren trinkotzean eta euskararen normalizazioan ezinbesteko urratsa izan zen duela lau hamarkada euskal gizartean 24 orduko euskarazko informazio zerbitzua eskaintzea. Bestalde, irrati publiko jeneralista eta euskalduna garen heinean, nahitaez behar dugu orduz orduko informazio zerbitzua, baita gauean ere, eta zuzendaritzaren erabakiak helburu horretan atzera egitea dakar».

Langileen ordezkariek, era barean, azaldu dute albiste emankizun laburrak oinarrizkoak direla erredakzioaren barne funtzionamenduan, eta zuzendaritzaren neurriak «etena» dakarrela bai informazioaren katean eta bai lan produkzioan. «Erabaki horiek beste urrats bat dira azkeneko urteetan irratiak jasan dituen murrizketen eta zeregin aldaketen bidean. Eta deigarria da eskaintzaren prekarizazioak bat etortzea inoiz lortutako entzule emaitzarik onenekin». Horregatik guztiagatik, kezka azaldu dute langileen ordezkariek: «Berrogei urteko eskarmentuak erakutsi digu behin galtzen duguna ez dela sekula berreskuratzen».


Summary: LKS Next aholkularitza taldeak 53 milioi fakturatu ditu 2022an. Mondragon kooperatibako taldearen salmentak %28,8 handitu dira hiru urtean, eta ia berrehun langile gehiago ditu.

Hazkunde prozesu betean da LKS Next aholkularitza taldea. Mondragon kooperatibako taldeak inoizko emaitzarik onenak izan zituen iaz: 53 milioi euro fakturatu zituen (+%28,8). Gaur eman ditu datuok Elena Zarraga aholkularitza taldeko zuzendariak, urtean behin egiten duten batzarrean, eta iragarri du lantaldea handitzeko asmoa dutela.

Taldeak bi helburu zehaztu zituen 2021ean onartutako Plan Estrategikoan: hiru urteko epean 56 milioi euroren salmentak lortzea eta berrehun enplegu gehiago sortzea. Garai hartan bostehun langile inguru zituen, eta, egun, 670 inguru. Bada, aurreikusitako epea baino urtebete lehenago beteko dituzte bi asmo horiek. «Nahiz eta testuinguru ekonomikoa makala den, etenik gabe hazten ari da LKS Next», adierazi du goizeko batzarrean Zarragak.

Eta, «lorpen horiei esker», Espainiako merkatuko ehun enpresa teknologiko indartsuenen artean sartu da aurten. Enpresak sektore teknologikoa jarri du lehen lerroan. Zibersegurtasunaren, azpiegitura teknologikoen, konputazio kuantikoan oinarritutako enpresa txikien eta inteligentzia artifizialaren sektorean jarduten dute batez ere.


Summary: Salatu dute Hezkuntza Lege proiektuak ez duela sare publikoa lehenesten. Hezkuntza Batzordean, EHIGEk «ezezko borobila» eman dio Hezkuntza Lege proiektuari, eta Euskal Eskola Publikoaz Harro plataformak «errotik» aldatzeko eskatu du. Kristau Eskolaren ustez, «apustu ausarta» da.

Hezkuntza Lege proiektuaren inguruan eztabaidatzen ari dira egunotan Eusko Legebiltzarreko Hezkuntza Batzordean, eta gaur, besteak beste, EHIGE Euskal Herriko Ikasleen Gurasoen Elkarteak, Euskal Eskola Publikoaz Harro plataformak eta Kristau Eskolak agerraldiak egin dituzte. Jarrera zeharo ezberdinak agertu dituzte hiru eragileek: EHIGE eta Euskal Eskola Publikoaz Harro oso kritikoak izan dira lege proiektuarekin, eta iragarri dute ez diotela inolako ekarpenik egingo; Kristau Eskolak, berriz, ontzat jo du, eta prest agertu da akordio zabalagoak lortzeko.

EHIGEren izenean, Susana Aribayosek eta Lourdes Imazek aletu dituzte egitasmoarekin lotutako desadostasunak. Salatu dute Hezkuntza Lege proiektuan ez daudela jasota eskola publikoaren erronkak, eta alde horretatik, ez dutela asmorik proiektuari ekarpenik egiteko: «Ez dugu ikusten geure burua islatuta testuan. Ez gaude ados». Irizten diote egun indarrean den legeak «ituntze unibertsala» eta segregazioa sortu dituela, baina lege egitasmoak ez dituela arazo horiek konponduko, eta horrenbestez, argi utzi dute «ezezko borobila» ematen diotela testuari.

Imazen eta Aribayosen ustez, lege proiektuak sistema dualari eusten dio, publiko eta pribatua «parekatzen» ditu, eta, ez du bermatzen eskola publikoaren «protagonismoa». Hala, EHIGEkoek eskatu dute publifikazio prozesu baten inguruko «eztabaida serioa» irekitzea: «Ezin baita tranpa egin, publikoaren baldintzak nahi dituenak publiko izan behar du», ohartarazi du Aribayosek. Arazo demografikoari aurre egiteko, gainera, eskola publikoaren eskaintza «indartzea» ezinbestekotzat jo badute ere, ohartarazi dute matrikulazio prozesuan ez dela tresna egokirik jarri publikoa lehenesteko eta segregazioa amaitzeko.

Oraingo testuan, Imazek zehaztasun falta sumatu du hezkuntza sistemak izan behar duen hizkuntza ereduaren inguruan, eta, besteak beste, eskatu du argitzeko ikasleek nola erdietsiko duten euskarazko B2 maila DBH amaitzerako. Bestalde, ikastetxe publikoen autonomian aurrera egiteko modua emango duten neurri zehatzak eskatu dituzte EHIGEko kideek.

Hezkuntza publikoa, «zulora»

Euskal Eskola Publikoaz Harro plataformako kideek, berriz, lege proiektua «errotik» aldatzeko eskatu dute. Maribel Lopez de Luzuriaga eta Arantza Fernandez de Garaialde plataformako ordezkariek iragarri dute ez diotela ekarpenik aurkeztuko egitasmoari, baina eskaera zehatza egin diete talde parlamentarioei: «Garaiz zaudete legeari buelta emateko eta hezkuntza publikoa behar duen tokian jartzeko». Eskola publikoaren aldeko ahotsak aintzat hartzea galdegin die Lopez de Luzuriagak, gainera: «Entzun gaitzazue».

Plataformako kideak gogor mintzatu dira legearen aurka: «Helburuetako bat hezkuntza publikoa zulora botatzea da». Salatu dute hezkuntza sistema publiko-pribatua betikotzen duela, euskalduntzean ez duela urratsik egiten, parte hartzeko tresnarik ez duela bermatzen eta segregazioari aurre egiteko neurririk ez duela proposatzen. Gainera, ezinbestekoa iruditu zaie sare publikoari «beharrezko baliabide guztiak» ematea, baita ikastetxeak publifikatzeko bideak zabaltzea ere.

Hizkuntzei dagokienez, ikasleen euskalduntzean aurrerantzean ere erreferente izango den eskola publikoa defendatu dute, eta gaitzetsi dute lege proiektuak ez duela jasotzen murgiltze eredua, ezta hizkuntza ereduak gainditzea eta euskal curriculuma ere. «Sare publikoak pisua galduko du, eta, horrekin batera, euskararen presentziak ere bai, A eta B eredu ia denak sare itunduan daudelako».

Kristau Eskola, gustura

Maria Eugenia Iparragirrek hartu du hitza Kristau Eskolaren izenean, eta txalotu egin du Hezkuntza Lege proiektuaren edukia. Azpimarratu du jarritako zumeek «aukera ezin hobea» irekitzen dutela «kalitatezko hezkuntza lege bat egiteko, ekitatiboa eta inklusiboa». Kristau Eskolako zuzendariaren iritziz, Hezkuntza sailak «apustu ausarta» egin du «herri ikuspegitik», eta akordio zabal bat egiteko «ausardia bera» eskatu die talde parlamentarioei eta hezkuntza komunitateari.

Lege proiektuak laikotasunaz dioena zehazteko eskatu du Kristau Eskolako presidenteak, iritzi baitio gizartean «kultura eta erlijio asko» daudela, eta «laikotasun positiboak» horretan lagundu dezakeela. Adierazi du eskoletako irakaskuntza erlijiosoa ez dela «doktrinamendua», eta ikastetxea «askatasunez» hautatzeko aukera nahi dutela. Doakotasuna lortzeko epeak ipintzearen alde agertu da, halaber: «Finantzaketa prozesu bat eskatzen du, egokituz joateko». Itunpekoak sare publikoan sartzeko baldintza batzuk ezarri behar direla adierazi du Iparragirrek, baina, betiere, ikastetxearen titulartasunaren eskaera kontuan hartuta eta aldeak ados daudela bermatuta.


Summary: Michelin: koska bat estutu daiteke lan gatazka. Gasteizko lantegian hirugarrenez egingo dute greba bihar, eta lanuzteekin jarraitu edo ez erabakiko dute astelehenean. Sindikatu guztiek baztertu dute zuzendaritzaren proposamena.

Michelinen Gasteizko lantegiko lan gatazkak beste molde bat har dezake datozen egunetan: koska bat estutu daiteke, baldin eta langileek lanuzteekin jarraitzea erabakitzen badute. Orain arteko bi greba deialdiek oihartzun zabala izan dute, eta ekoizpena guztiz geratzea lortu dute. Bihar hirugarrenez daude lana uztera deituta 3.500 behargin inguru; bizikleta martxa egingo dute goizean, lantegiaren sarreratik hasi eta Andre Maria Zuriaren plazaraino, «lan hitzarmen duina» aldarrikatzeko.

Gaur-gaurkoz, sindikatu guztiek baztertu dute zuzendaritzaren proposamena. Hala azaldu dio zentro arteko batzordeak zuzendaritzari gaur goizeko bileran. Mahai horretan ari dira Gasteizko lantegiko lan baldintzak negoziatzen, hitzarmen bateratua baitute Gasteizko eta Aranda de Dueroko, Valladolideko eta Almeriako fabrikek.

CCOOk dauka mahai horren agintea —baita Gasteizko plantako langile batzordearena ere—, eta haren afiliatuek ezetz esan diote zuzendaritzaren proposamenari asteon. Proposamenaren aurka azaldu dira, halaber, CSIF eta UGT sindikatuei atxikitako langileak ere. Bada, sindikatuek proposamenari uko egitea erabakigarria izan daiteke, gatazka are gehiago luzatu eta estutu baitezake.

Ikusteko dago, halere, gainerako sindikatuek egindako mobilizazio deialdiekin bat egingo duten edo ez; orain arte ELAk, LABek, ESK-ak eta CGTk deitu baitituzte langileak grebara. Enpresa batzordean gutxiengoa dute sindikatu horiek, baina babes zabala izan dute manifestazioetan. Bada, afiliatuen iritzia entzun ondoren, espero dute batzordean gehiengoa duten sindikatuek jarrera aldatuko dutela, eta greba deialdiak babestuko dituztela. Mezu hori helarazi diete, bederen.

Astelehenean, asanblada Astelehena egun erabakigarria izan daiteke gatazkak zer bide hartuko duen erabakitzeko. Gasteizko lantegiko langileek asanblada egingo dute goizean, protestekin jarraitu edo ez adosteko. Izan ere, ELA, LAB, ESK eta CGT sindikatuek lau egunera deitu zuten hasieran, eta astelehena izango da azkenekoa.

Michelineko zuzendaritzak adierazi zuen ez zuela beste proposamenik egingo, eta mahai gainean dagoena izango zela azkena. Gaurko bileran, bada, ez da berritasunik espero. Zuzendaritzak %12ko soldata igoera eskaini du datozen lau urteetarako: %5ekoa 2023rako, %3koa 2024rako, %2koa 2025erako, eta %2koa 2026rako. Sindikatuek nahi dute, ordea, soldata kontzeptu guztiak inflazioarekin lotzea.


Summary: Hilik topatu dute Jaizkibelen desagertutako 65 urteko gizonezkoa. Sendiak asteartetik ez zuen haren berririk, eta ordutik aritu dira bila.

Eusko Jaurlaritzako Segurtasun Sailaren arabera, Errenteriako 65 urteko gizonezkoa hilik topatu dute Jaizkibelen, arratsaldeko lehen orduan. Donostiako Auzitegi Medikuntzako Euskal Institutura eraman dute haren hilotza, autopsia egin diezaioten.

Sendiak ez zuen haren berririk astearteaz geroztik, eta desagerpena salatu zuen. Ordutik, haren bila ibili dira larrialdi zerbitzuak. Ertzaintzaren patruilak, erreskateko eta zaintzako unitateak, helikoptero eta droneak, erreskate txakurrak, DYA eta Gurutze Gorria aritu dira bilaketa lanetan.


Summary: EBko estatu kideek 30.000 asilo eskatzaile banatzea adostu dute. Barne ministroek migrazio eta asilo legeak erreformatzea lortu dute. Zigorrak gogorragoak dira: ukaturiko iheslari bakoitzeko 20.000 euro ordaindu beharko dituzte.

Urteotako borrokaren eta batez ere atzo arratsaldeko eta gaueko hamabi orduko negoziazioen ostean, EB Europako Batasuneko estatu kideetako Barne ministroek migrazio eta asilo legeak erreformatzea lortu dute. Akordioa «historikoa» da, Alemaniako Barne ministro Nancy Faeserren arabera; besteak beste, talde komunitarioaren gairik zailenetako batean ados jarri baitira azkenean, nahiz eta babesa aho batezkoa ez izan. Neurri nagusiak hauek dira: EBko estatu kideek kontinentera iristen diren 30.000 asilo eskatzaile banatu beharko dituzte urtero euren artean —biztanleriaren eta barne produktu gordinaren arabera—, eta ukatzen duten iheslari bakoitzeko 20.000 euro ordaindu beharko dituzte. Iaz, 180.000 migratzaile iritsi ziren talde komunitarioko herrialdeetara.

Praktikan, akordio horrek aldatu egingo ditu asilo eskatzaileak mugetan prozesatzeko eta talde komunitarioko estatuetan kokatzeko moduak. Eta helburutzat dauka, Suediako Migrazio ministro Maria Malmer Stenergardek atzoko bilkuran azaldu zuenez —herrialde horrek du EBko Kontseiluaren presidentetza hilabete amaiera arte—, talde komunitarioko estatu kideen «elkartasunaren eta erantzukizunen arteko oreka» lortzea.

Kuotaren eta zigorren inguruan ados jartzeaz gain, EBko Barne ministroek negoziatu zuten estatu kideek erabakiko dutela beste herrialdeen artean zein den «segurua» asiloa ukatu zaien migratzaileak hara bidaltzeko. Eta, horretarako, estatuek frogatu beharko dute iheslariek «konexio bat» dutela herrialde horrekin; hori bai, herrialde bakoitzak erabakiko du «konexio» horrek zehazki zer esan nahi duen. Hortaz, afera horretan, badirudi gobernuek malgutasun handia izango dutela migratzaileak EBtik kanpoko zer herrialdetara bidali erabakitzeko.

Italiaren baldintza

Konexioaren afera hori malgutzea zen Italiaren baldintzetako bat akordioari baiezkoa emateko —77.000 asilo eskari jaso zituen iaz—. Matteo Piantedosi herrialde horretako Barne ministroa, hortaz, pozik agertu zen atzo gauean: «Zerbaiten hasiera da».

Aldiz, Hungariak eta Poloniak kontra bozkatu zuten —Varsoviak gaur esan du ez duela onartuko kuotarik «inposatzea»—, eta Bulgaria, Eslovakia, Lituania eta Malta abstenitu egin ziren; Alemaniak, Luxenburgok, Irlandako Errepublikak eta Portugalek alde bozkatu zuten, baina laurek esan dute aldaketa gehiago sustatzen saiatuko direla, lege berrietatik kanpo gera daitezen haurrak eta bakarrik iritsitako adingabeak.

Plan berriak martxan jartzeko, Europako Batzordeko Barne komisario Ylva Johanssonek atzo azaldu zuen mila milioi euroko funts bat eratuko dutela estatu kideentzat: «Elkarrekin ez bagaude, denok galtzen dugu».


Summary: Osakidetzako garbiketako langileek uztailaren 3ra arte jarraituko dute greban. Lanuzteak 103 egun bete ditu, eta Donostian mobilizatu dira, lan baldintzak hobetu daitezela aldarrikatzeko.

Bost urtez lan hitzarmenaren inguruko negoziazioak ez aurrera ez atzera izan ostean, otsailaren 27an Osakidetzan garbiketa lanak egiten dituzten langileek greba mugagabea hasi zuten. Gaur, 103. egunean, Donostian mobilizatu dira lanbide arloko garapen sariaren ordainketa exijitzeko eta negoziazioaren korapiloa askatu dadila eskatzeko.

Donostian egindako mobilizazioan, Ane Alberdi ELAko sektoreko ordezkariak aurreratu du grebak gutxienez uztailaren 2ra arte jarraituko duela «oraingoz». Halaber, Jaurlaritzaren «abusuzko» gutxieneko zerbitzuak gaitzetsi ditu. Haren esanetan, ehun egunotan aparteko sei garbiketa agindu ditu.

ELAk %40ko ordezkaritza du garbiketako langileen artean, eta Alderdi Ederren, Eusko Jaurlaritzaren bulegoen aurrean, hitz egin du Mitxel Lakuntza sindikatuko idazkari nagusiak. Haren hitzetan, «aliantza dago patronalaren eta Jaurlaritzaren artean, administrazioarentzat azpikontratetan aritzen diren emakumeek gutxiago kobratu dezaten eta lan baldintza okerragoak izan ditzaten».

Ehunka afiliaturen aurrean egindako hitzaldian, Lakuntzak salatu du gobernuek dirua aurrezteko asmoz asmatu zutela azpikontratazioa, «langile kopurua murriztuz eta egiten den negozioa enpresen esku utziz, langileei gutxiago ordainduta».

Jaurlaritzari erantzunez

Lakuntzak aurpegiratu dio Jaurlaritzari pandemian funtsezko langileen aitortzaren alde egindako mezuak ez dituela errealitate egin: «Non dago? Argazkietan, adierazpenetan... Ez lan baldintzen hobekuntzan. Atzo, funtsezkoak; gaur, ikusezinak».

Lakuntzak gogora ekarri du Iñigo Urkullu Eusko Jaurlaritzako lehendakariak berriki esana: ez duela ulertzen puntako herrialde batean nola egon daitezkeen hainbeste gatazka eta mobilizazio. Lakuntzak buelta eman dio argudio horri: «Puntakoa bada, protesta egiten duelako da puntakoa».

Osakidetzan garbiketa lanetan aritzen diren langileak emakumeak dira gehienbat, eta, beste hainbat sektore feminizatutan bezala, mobilizatuta daudela nabarmendu du ELAko idazkari nagusiak. Bizkaiko erresidentziako «garaipenak» bidea marka dezakeela uste du.


Summary: Athletic: «Ez gaude erabat pozik lortutako emaitzekin». Athleticeko presidenteak, zuzendari nagusiak eta kirol zuzendariak denboraldiaren balantzea egin dute. Berretsi dute Iñigo Martinez klubean geratzea nahi zutela, baina jokalariaren ordezkariak adierazi ziela hori ez zela Martinezen nahia.

Athleticen 2022-2023ko denboraldia hiru hitzetan laburbildu du Jon Uriarte klubeko presidenteak: autokritika, anbizioa eta baikortasuna. Gaur goizean San Mamesen egindako agerraldian, Uriartek aitortu du ez dituztela lortu hasieran ezarri zituzten helburuak. Europara ailegatzea zen gizonen taldearen helburua, eta seigarren postuan geratzea emakumeena. «Anbizioz betetako helburuak ezarri ditugu, eta ertzean geratu gara». Era berean, Mikel Gonzalez kirol zuzendariak aitortu du ezin direla «erabat pozik» egon lortutako emaitzekin.

Nahiz eta autokritikarako garaia izan, Uriartek adierazi du «baikor» daudela. «Orain, denok frustrazioa sentitzen dugu, baina horrek esan nahi du altxatuko garela eta hurrengo denboraldian helburu ausartak jarriko ditugula». Haren iritziz, gizonen eta emakumeen lehen taldeetan jokalari eta entrenatzaile onak dituzte, eta horrek aukerak emango dizkie hurrengo denboraldian zehazten dituzten helburuak lortzeko. «Egoerari buelta emateko eta ilusioa berreskuratzeko lanean ari gara jada». Era berean, Gonzalezek goraipatu egin du emakumeen taldea gaztetu izana: «Taldearen etorkizuna ziurtatuta daukagu».

Hurrengo denboraldiari begira, lehen mailako bi taldeetako entrenatzaileen inguruan mintzatu da Uriarte. Duela aste gutxi iragarri du Iraia Iturregik Athletic entrenatzeari utziko diola. «Guretzat albiste txarra izan zen, baina uste dugu aukera ona izan daitekeela behe mailan dauden taldeentzat», azpimarratu du Uriartek. Oraingoz ez dute jakinarazi nork ordezkatuko duen Iturregi: «Entrenatzaile baten bila ari gara, eta espero dut hurrengo egunetan albisteak izatea».

Ernesto Valverde hurrengo denboraldirako entrenatzailerik «egokiena» dela uste du Uriartek. Otsailean berritu zioten gizonen taldean jarraitzeko kontratua. Eta hiru arrazoi eman ditu hori berresteko: «Denboraldia amaitzeko egonkortasuna ematen zigun eta, gainera, hurrengo denboraldia prestatzeko hobea zen». Entrenatzaile «ikaragarria» dela esan du, eta merkatuan oso irudi ona duela: «Ez genuen nahi beste taldeetara joateko tentaziorik egotea».

Aldaketak talde zuri-gorrian

Jokalarien inguruan ere aritu dira. Izan ere, hautsak harrotu ditu Iñigo Martinezen irteerak. Jokalariak adierazi zuenez, ez du Athleticen jarraitzeko eskaerarik jaso. Taldeak, ordea, gezurtatu egin du hori. Eta berretsi du ez dutela beste taldeetatik eskaera formal bat ere jaso Martinez fitxatzeko. «Athleticek beti nahi izan du Iñigo klubaren parte izan dadin; eta, horregatik, aurreko zuzendaritza batzordeak hasi zuen negoziazioa, eta idatziz bidali zion eskaintza, iazko apirilean», argitu du Jon Berasategi zuzendari nagusiak.

Zuzendaria aldatu zenean, Uriartek negoziazioarekin jarraitu zuen. «Iazko uztailaren 11n, Martinezen ordezkariarekin bildu nintzen, eta azaldu nion jokalari garrantzitsua zela guretzat», gogoratu du Uriartek. Lau egun geroago, ordea, ordezkariak Uriarteri adierazi zion Martinezek Athletic utzi nahi zuela, beste klub baten eskaintza jaso zuela eta. Kluben arteko negoziazioa izanik, Berasategik hartu zuen lana bere gain. «Klub baten ordezkariaren deia jaso genuen, esanez Iñigo Martinez fitxatu nahi zutela». Eta azpimarratu du dei horretan ez zutela beste klub horren eskaintzarik jaso.

Hortik aurrera, Martinezen ordezkariak argi utzi zuen jokalariak ez zuela talde zuri-gorrian jarraitu nahi. Klubak saiakeraren bat egin du, baina ez du emaitza onik lortu. «Azken ordura arte jokalariaren profesionaltasuna babestu nahi izan dugu; argi geratu da nork nahi zuen Athleticetik alde egin, eta nork nahi zuen jokalaria klubean mantendu», nabarmendu du Uriartek.

Martinezen irteeraz gain, beste aldaketa batzuk ere iragarri ditu azken egunotan klubak; besteak beste, Iñigo Ruiz de Galarreta talde zuri-gorrira itzuliko da, eta Oier Zarragak ez du Athleticen jarraituko. Baina badaude oraindik argitu ez diren kontuak. Izan ere, Raul Garciaren kontratu berritzeak zeresana eman du. «Denboraldi osoan harremanetan egon gara harekin eta haren ordezkariarekin. Zerbait iragarri ahal dugunean, iragarri egingo dugu», baieztatu du Gonzalezek. Eta Berasategik ziurtatu du Europan jokatzeak edo ez jokatzeak ez duela eraginik izango Garciaren berritzean.

Izan ere, oraindik ez dakite Europara joango diren. UEFAk berretsiko balu Osasunak diziplina arauak urratu dituela, Iruñeko taldeak ez luke jokatuko Konferentzia liga hurrengo denboraldian. Haren ordez, Athleticek jokatuko luke, zortzigarren sailkatua baita. «Ikerketa abian dagoela, ez dakigu besterik», azaldu du Berasategik. Eta ziurtatu du haiek ez dutela zerikusirik izan espedientea irekitzeko: «Komunikabideetan ikusi genuen lehenengo, eta Osasunaren oharrean gero». Zigorra ezartzekotan eta Athletic Europan sartzekotan, aztertu egingo dute jokalarien taldea moldatu ala ez: «Ez da berdina bi txapelketa edo hiru jokatzea; partida karga handia da, eta exijentzia handia eskatzen du».


Summary: Zientziari buruzko bideo labur onenak saritu dituzte. Tabakaleran egin da Elhuyarrek eta Donostia International Physics Centerrek antolatutako On Zientzia bideo lehiaketaren sari banaketa

Aurten, 80 lan jaso dituzte On Zientzia teknologiari eta zientziari buruzko bideo laburren lehiaketan; horietako batzuk, nazioartetik —Poloniatik, Mexikotik eta Indiatik, besteak beste— .

Euskarazko bideo onenaren saria Ana Ibargoien arkitekto usurbildarrari eman diote, Mina edo pikante? lanagatik.

Gaztelerazkoa, berriz, Daniel Gonzalez informatika ingeniari madrildarrak jaso du.

Donostiako Tabakaleran egin dute sari banaketa. Elhuyarrek eta Donostia International Physics Centerrek antolatua da lehiaketa: zientzia eta teknologia bideo laburren bidez dibulgatzea du helburu, eta aurtengoarekin hamahirugarren urtea du. Jasotako bideo guztiak www.onzientzia.tv webgunean ikusteko moduan daude. Gainera, sari banaketa bera eta jasotako lanen inguruko informazioa ikusgai izango da Teknolopolis saioan, ETB1en, ekainaren 17an, 13:30ean.

Ana Ibargoienek jaso du euskarazko bideo onenaren sari nagusia. Epaimahaikideen arabera, «estetikoki sinplea baina oso eraginkorra» da aurkeztu duen lana. Eguneroko gai bat hartu du hizpide, eta kolore gorriak protagonismo handia izan du.

Gaztelerazko sari nagusia, berriz, Daniel Gonzalezen Loquita por sus huesos (euskaraz, Bere hezurrengatik txoraturik) izan da. Epaimahaikideen hitzetan, «oso lan originala» da, eta ipuin baten kontakizuna erabiltzen du dibulgaziorako. «Ikus-entzunezko pieza sendoa sortu du», nabarmendu dute. Ibargoienek eta Gonzalezek 3.000 euroko sariak jaso dituzte.

Gazteentzako saria, berriz, Mutiloako Luis Amigo ikastetxeko Fermin Martinez eta Aitor Rosi eman diete, genetikari buruzko bideo bat egiteagatik. Gazteleraz, Storytime con mi primo y Mendel du izenburu (euskaraz, Nire lehengusuaren eta Mendelen arteko storytime-a), eta, antolatzaileen irudiko, «originaltasun handiz eta umore onez» egin dute.

Epaimahaiaren sariak alde batera utzita, webgunean aldeko boto gehien jaso dituzten bi lanak saritu dituzte. Batetik, Aimar Luis eta Elena Lopez Axular lizeoko ikasleek publikoaren saria jaso dute Zoriontasunaren zientzia bideoagatik. Mexikoko Carlos David Maciasek eta Cesar Hilario Gomezek adimen artifizialari eta arteari buruzko bideo bategatik jaso dute aitortza.

Adolfo Morais Eusko Jaurlaritzako Unibertsitate eta Ikerketa sailburuordeak, Jon Abril Elhuyarreko koordinatzaile nagusiak eta Ricardo Diez DIPCko zuzendariak banatu dituzte sariak.


Summary: ELNk eta Kolonbiako Gobernuak aldebiko su etena adostu dute. Menia abuztuaren 3an sartuko da indarrean, eta urte erdi iraun beharko luke. Akordioak gizarte zibilaren parte hartzea jasotzen du negoziaturikoak arrakasta izateko.

Orain arte bake elkarrizketetan emandako pausorik handiena da: ELN Nazioa Askatzeko Armadak eta Kolonbiako Gobernuak atzo jakinarazi zuten aldebiko su etena adostu dutela, «nazionala», eta urte erdi iraun behar lukeena. Menia datorren abuztuaren 3an sartuko da indarrean, Israel Ramirez Pineda Pablo Beltran gerrillaren negoziazio taldeko buruak azaldu duenez, eta erabaki horrek helburu bat izango du: «Kolonbia aldatzea».

Gustavo Petro Kolonbiako presidenteak esana du «erabateko bakea» nahi duela herrialderako, eta horri begirako lehen garaipena izan da gobernua ELNrekin ados jarri izana. Halere, bi aldeek agerian utzi dute negoziaturiko akordioak erronka batzuk dituela; Pablo Beltranek, esaterako, esan du gatazkaren «kausei» oraindik ere irtenbideak emateko beharra dagoela, eta gizartearen parte hartzea ezinbestekoa izango dela itunaren edukia bete eta «paper soil bat» ez izateko.

Edonola ere, akordioaren berri emateko agerraldia, Habanan egindakoa, eskerrak emateko eta itxaropena helarazteko ekitaldi bat izan da, bi negoziazio taldeetako ordezkariek ideia horietan jarri baitute arreta, oro har. Otty Patiño gobernuaren negoziatzaileen buruak adierazi du, besteak beste, ELNrekin adosturikoa «beharrezkoa», «premiazkoa» eta «indartsua» dela mende erdi inguru iraun duen gatazka amaitzeko.

Patiñoren ondoren mintzatu da Kolonbiako presidentea, eta garrantzi handia eman dio asteotan negoziaturikoari, adierazi baitu bi negoziazio taldeek «bakerako aukerak» adostu dituztela: «Fase bat amaitu da, altxamendu armatuarena Latinoamerikan. Armen mundua amaitu beharra dago, denok denon artean hiltzearena».

Urte erdiko su etenaz gain —gerora luzatu ahalko dena—, bi aldeek adostu dute jarraipen eta egiaztatze mekanismo bat indarrean jartzea, eta jakinarazi dute horretan parte hartuko dutela, begirale lanak egiten, NBE Nazio Batuen Erakundeak, Eliza katolikoak, nazioarteko herrialde batzuek eta gizarte zibilak.

Berez, negoziazioen hirugarren fasea atzo zen amaitzekoa —astebete luzatu ondoren—, baina bi negoziatzaile taldeek atzo eskatu zuten elkarrizketak beste egun bat luzatzeko, gaur iragarritako akordioa ixteko. Denera, fase horrek hilabete baino gehiago iraun du, 39 egun, eta beti izan du lehentasun aldebiko menia bat adostea; aurrez, negoziatzaile taldeak Venezuelako eta Mexikoko hiriburuetan elkartu ziren.

Lehen aldia da Petrok bake prozesuan zuzenean parte hartzen duela, eta Eliecer Erlinto Chamorro Antonio Garcia ELNko lehen komandantearekin batera sinatu du gaur asteotan adosturikoa. Eta, pauso horrengatik, Antonio Guterres NBEren idazkari nagusia pozik agertu da; batez ere, «Kolonbiako herriari itxaropena ematen» diolako.

Elkarrizketen hurrengo fasea, laugarrena, Venezuelan egingo dute, abuztuaren 14tik irailaren 4ra.

Bake negoziazioak, krisi artean

Bake negoziazioek hainbat krisi gainditu behar izan dituzte hilabeteotan, horietako bat iazko urte amaieran, Kolonbiako presidenteak berak iragarri zuenean su eten bat adostu zutela «talde armatuekin»; tartean, ELN bera. Gerrillak, baina, ukatu egin zuen halakorik, eta nabarmendu zuen meniarik egotekotan aldebikoa behar zuela izan.

Lehena ez ezik, bigarren fasea ere ez da erraza izan. Petroren adierazpen batzuek eragin zuten bigarren geldialdia: estatuburuak, armadarekin egindako ekitaldi batean, esan zuen herrialdean ez zegoela «gatazka ideologikorik edo politikorik», soilik «legez kanpoko ekonomiaren aurkako borroka». Adierazpenek gerrillaren haserrea eragin zuten, Petrok ELN narkotrafikatzaile taldeekin parekatu baitzuen, eta hain zuzen ere euren aldarrikapen nagusietako bat baita gerrillari «talde armatu antolatuaren izendapena» kentzea.

Kolonbiako legeak zehazten du talde kriminalak «menperatu» egin behar direla, eta, aldiz, talde politiko-militarrekin elkarrizketak has daitezkeela. Horrez gain, izendatze horren ondorioz, ELNko presoak ere ez dituzte «preso politikotzat» hartzen.


Summary: Eskola publikoko eragileek «ezezko borobila» eman diote legeari kalean. Euskal Eskola Publikoaz Harrok deituta, manifestazioak egin dituzte Bilbon, Donostian eta Gasteizen bGaitzetsi dutenez, Hezkuntza Lege proiektuak ez du eskola publikoa sistemaren «muinean» jartzen

Eusko Jaurlaritzaren Hezkuntza Lege proiektuari «ezezko borobilena» ematea. Horixe izan dute helburu gaur arratsaldean Bilboko, Donostiako eta Gasteizko kaleak hartu dituzten herritarrek. Hain zuzen, Euskal Eskola Publikoaz Harro plataformak antolatuta, protestak egin dituzte, iritzita Eusko Legebiltzarrean eztabaidatzen ari diren legea ez dela eskola publikoak behar duena. Antolatzaileen arabera, milaka pertsonak parte hartu dute.

Donostian, jendetzak bat egin du protestarekin. Euskal Eskola Publikoaz Harro lelodun kamisetak, pegatinak eta txapak soinean eta banderak eta kartelak eskuan, «hemen gaude publikoaren alde», «harro, harro, harro, publikoaz harro» eta «pribatua ez da publikoa» ozen oihukatu dute. Baina oihu bat nagusitu da guztien artean: «Gora eskola publikoa».

Manifestazio bukaeran irakurritako manifestuan esan dutenez, hamaika arrazoi dituzte eskola publikoaren alde egin eta lege proiektuari ezetz esateko. Titulartasuna bera da bat. Plataformaren irudiko, testuak ez du eskola publikoa hezkuntza sistemaren «muinean» kokatzen, eta «publiko-pribatu sistema duala» betikotu egiten du. Kontrako bidea defendatzen dute: «Eskola publikoak plangintza estrategiko bat behar du, sistemaren erreferentziazko sare nagusi bihurtu dadin». Halaber, segregazioaren aurkako neurriak ere ez zaizkie balekoak iruditzen: «Hezkuntza sistemak duen segregazio arazo larriari aurre egiteko proposatzen dituen neurriak alferrikakoak dira, ez dutelako arazoaren sustraira jotzen».

Gainera, plataformaren ustez, lege proiektuak ez du euskalduntzea bermatzen: «Hizkuntza ereduek indarrean jarraituko dute, murgiltze eredua orokortu gabe». Ezta laikotasuna ere: «Hainbat ikastetxek doktrinatzen jarraituko dute».

Beste eredu baten alde

Horren aurrean, plataformak dio bestelako eredu bat defendatzen dutela: «Sistema justuago bat aldarrikatzen dugu, diru publikoaren erabilera zentzuzkoa eskatuz». Nabarmendu dute eskola publikoa «benetan erdigunean» jarriko duen sistema nahi dutela.

Izan ere, uste dute hezkuntza eskubidea bermatzen duen sare bakarra publikoa dela eta euskara duela ardatz: «Ikasle gehien euskaldundu duen sarea da». Erantsi dutenez, eskola laikoa da eta gertukoa da. «Labur esanda, euskal eskola publikoa denona eta denontzat da».

Horregatik guztiagatik, «legearen alde» dauden alderdi politikoei zuzendu zaizkie: «Dei egiten diegu bertan behera utz dezaten sare pribatuko ikastetxeen pribilegioak mantendu nahi dituen eta sare publikoa bazter uzten duen lege proiektu hau». Eta ohartarazi dute kalean segituko dutela: «Eskola Publikoak inoiz jasoko duen eraso handienaren aurrean, ozen aldarrikatu nahi dugu: lege pribatizatzaile honi ez! Eskola publikoa bakarra, euskalduna eta laikoa».


Summary: Joseba Borde presoari hirugarren gradua kentzea gaitzetsi dute. Fiskaltzak aurkeztutako helegiteak espetxera itzultzera behartu duela-eta, protesta egin dute Ugaon, bere segurtasun juridiko eza salatzeko.

Joseba Borde presoari hirugarren gradua kendu diotela salatzeko bi manifestazio egin dira Bizkaian gaur. Bata, 19:30ean atera da, Bilboko Santutxu auzoko Egunkaria plazatik; bestea, Ugaoko Herriko plazatik.

Borderi hirugarren gradua emana zioten, eta Espetxe Zaintzak onartua zuen zigorraren bi herenak beteta zituela. Alta, fiskaltzak helegitea jarri zuen eta, Auzitegi Gorenak ezarri berri duen doktrina jarraituz, espetxe zaintzako epaitegi zentralaren erabakia etorri bitartean bigarren gradura itzuli da.

Egoera hori salatzeko egin dituzte gaurko manifestazioak. «Berriz ere jaso nahi ez genuen notizia iritsi da», adierazi dute Ugaon irakurri den komunikatuan. Gogora ekarri dute espetxe zaintzako epaitegiaren erabakia etorri bitartean hilabeteak pasatu daitezkeela, eta berriro espetxean egon beharko duela Bordek. «Auzitegi Gorenaren doktrina aplikatu izanak salbuespen egoera eta segurtasun juridiko eza sortzen ditu», gaitzetsi dute.

Gogora ekarri dute Bordek 64 urte dituela eta koloneko gaixotasun larri bat duela. Legediaren arabera, etxean egon beharko lukeela eta haren eskubidea urratzen ari direla kritikatu dute irmo. «Nahikoa da, hau ez da justizia», esan dute. Gaineratu dute Borderena ez dela kasu bakarra, eta presoen etxeratzeko prozesuari oztopoak jartzen ari zaizkiola salatu dute.


Summary: Gizonezko baten gorpua aurkitu dute Bilboko itsasadarrean. 10:20 aldera aurkitu dute hilotza. Bilboko Auzitegi Medikuntzako Institutura eraman dute, autopsia egiteko.

Gizonezko baten gorpua aurkitu dute 10:20 aldera Bilboko itsasadarrean, Atxuri parean, Eusko Jaurlaritzren Segurtasun Sailak jakinarazi duenez. Larrialdi zerbitzuek uretatik atera dute gorpua, eta bertaratu den auzitegi medikuak heriotza egiaztatu du.

Hilotza Bilboko Auzitegi Medikuntzako Institutura eraman dute, heriotzaren nondik norakoak argituko dituen autopsia egiteko.


Summary: EAJk eta EH Bilduk Espainiako Gorteetarako zerrendak aurkeztu dituzte. Ortuzarrek adierazi du euskal herritarren ordezkariak hautatzea dela uztaileko bozen helburua. Aizpuruak azaldu du ezker independentista dela «gobernu aurrerakoi bat» bermatu dezakeena.

Espainiako gobernuburu Pedro Sanchezen bat-bateko iragarpenaren ostean, berehala ekin zieten alderdiek Espainiako Gorteetarako hauteskundeetarako lanei. Eginbeharretako bat da bozetarako zerrendak osatzea, eta behin betiko listak aurkeztu dituzte gaur EAJk, EH Bilduk eta PSOEk. Hirurek ere eutsi egingo diete azken legealdiko izenik sonatuenei. Besteak beste, zerrendaburu izango dira hiru alderdiek Kongresuan izandako azken eledunak: Aitor Esteban, Mertxe Aizpurua eta Patxi Lopez.

EAJren Aberri Batzarrak «aho batez» onartu ditu Espainiako Gorteetarako zerrendak, EBB Euzkadi Buru Batzarraren proposamenarekin bat eginda. Mikel Legarda (Araba), Aitor Esteban (Bizkaia) eta Maribel Vaquero (Gipuzkoa) izango dira Kongresurako hiru zerrendaburuak. Lehen biak diputatuak izan dira azken legealdian; Vaquero, berriz, senataria. Espainiako Senaturako zerrendaburuak, berriz, Almudena Otaola (Araba), Nerea Ahedo (Bizkaia) eta Luke Uribe-Etxebarria (Gipuzkoa) izango dira. Nafarroaren kasuan, EAJk Geroa Bai koalizioko gainerako kideekin adostu beharko ditu zerrendak. Halere, egin ditu proposamenak: Maria Solana Kongresurako, eta Ana Lujan Senaturako.

Zerrendak berresteko soilik ez, uztailaren 23ko bozetarako mezu bat bidaltzeko ere baliatu du batzarra EBBko presidente Andoni Ortuzarrek. Adierazi du helburua ez dela «Moncloan nor eseriko den» zehaztea, euskal herritarren ordezkariak aukeratzea baizik. «Erabakiko da Euskadiren interesak Madrilen nork defendatuko dituen», azaldu du, eta gehitu EAJk «ibilbide luze eta ona» egin duela afera horretan.

Bide beretik, Estebanek adierazi du EAJ «kolore bateko zein besteko gobernuekin» adosteko gai izan dela, eta Vaquerok gehitu du EAJrena «lanaren, elkarrizketaren eta akordioaren» eredua dela: «Euskadiren alde lan egiten jarraitu nahi dugu, erantzukizunez, arduraz, zorroztasunez eta akordioak lortzeko borondatearekin, herritarren bizimodua hobetu ahal izateko».

EH Bildun, %97ren babesarekin

EH Bilduk ere gaur goizean aurkeztu ditu hauteskundeetan koalizio subiranista ordezkatuko duten hautagaiak, militanteek Mahai Politikoaren proposamenak onartu ostean; zerrenda guztiek %97ko babesa jaso dute gutxienez. Koalizioak «jarraitutasuna» eman nahi izan dio azken legealdiari, eta duela lau urteko zerrendaburu berak aurkeztuko dituzte Kongresuko bozetara: Iñaki Ruiz de Pinedo (Araba), Oskar Matute (Bizkaia), Mertxe Aizpurua (Gipuzkoa) eta Bel Pozueta (Nafarroa).

Senaturako bozetan, berriz, Gorka Elejabarrieta Gipuzkoako zerrendaburu izango da berriz; harena izan zen 2019ko bozetan EH Bilduk eskuratutako eserleku bakarra. Aldaketak egin dituzte gainerakoan: Josu Estarrona (Araba), Jasone Agirre (Bizkaia) eta Koldo Leoz (Nafarroa) izango dira beste hiru buruak. Horiek Independentzia ezkerretik lelopean aurkeztuko dira, EH Bilduk eta ERCk Senatura koalizioan aurkeztea erabaki baitute.

Mertxe Aizpurua Kongresuko eledunaren hitzetan, «talde plural eta konprometitua» osatu du koalizioak, helburu duena «euskal herriaren eta langileen eskubideak» babestea. Are gehiago, adierazi du Euskal Herriko eta Kataluniako ezker independentistarik gabe ez dela posible izango «estatuan gobernu aurrerakoi bat» egotea: «Espainiako eskuin muturren agenda erreakzionarioari aurre egiteko berme bakarra gara».

Aizpuruak gaineratu du EH Bilduk udal eta foru hauteskundeen «bigarren itzulia» balitz bezala prestatuko dituela Espainiako Gorteetarako bozak. «Maiatzaren 28an ziklo politiko berri bati ekin genion, Hego Euskal Herriko lehen indar politikoa bihurtuta», azaldu du eledunak, eta gehitu du bide horri heldu behar zaiola «aldaketa ausartak, sakonak eta egiturazkoak» egiteko.

PSOEren baiezkoa

PSOEren Batzorde Federalak ere baiezkoa eman die estatuko zerrendei, tartean baita Arabako, Bizkaiko, Gipuzkoako eta Nafarroako listei ere. PSE-EEk proposatutako zerrendaburuak hauek dira: Daniel Senderos, Patxi Lopez eta Rafaela Romero Kongresurako, eta Julia Liberal, Txema Oleaga eta Izaskun Gomez Senaturako. Nafarroan, berriz, PSOEko Antolaketa idazkari Santos Cerdan izango da Kongresurako zerrendaburua, eta Javier Remirez Nafarroako jarduneko presidenteordea Senaturako zerrendako lehena.

Oraindik argitzeko daude, besteak beste, Sumarren eta PPren zerrendaburuak. Lehenaren kasuan, zenbait hedabidek argitaratu dute Sumarren eta Podemosen arteko negoziazioetan zehaztu dutela Gipuzkoako eta Nafarroako zerrendaburuak Podemosekoak izatea. Duela lau urte, Ahal Dugu-ko koordinatzaile nagusi Pilar Garrido izan zen hautagaia Gipuzkoan, eta Podemoseko idazkari nagusi Ione Belarra Nafarroan. Azken hori, baina, Madrilgo zerrendan aurkeztuko da aurten. Dena den, alderdiek hilaren 19ra arteko epea dute zerrendak aurkezteko.

PPren kasuan, baieztatu dute ez dela UPNrekin batera aurkeztuko bozetara. Gainera, jakinarazi dute Borja Senper Gipuzkoako popularren presidente ohi eta PPren kanpainako eleduna Madrilgo zerrendan aurkeztuko dela.


Summary: CAFek %60 handitu nahi ditu salmentak hiru urtean. Akziodunen batzarrean, taldeko buruek adierazi dute espero dutela trenen negozioan «merkatu aurreikuspenen gainetik» aritzea. Amnesty Internationalek eta beste eragile batzuek protesta egin dute taldeak Israelen dituen egitasmoen aurka.

Iazkoa «urte historikoa» izan zen CAFentzat, salmentek 3.000 milioi euroen langa igaro baitzuten lehen aldiz. 2026. urtera begira, erronka handi bat jarri dio bere buruari: «4.800 milioi euroren bueltako salmentak lortzea»; hau da, salmentak %60 igotzea, eta errentagarritasuna edo irabaziak ere handitzea, iazko jaitsieraren ondoren. Helburu horretara iristeko giharra duela uste du, inoizko eskaera zorrorik handiena baitu gaur egun, eta hori handitzeko hainbat proiektu ere baditu esku artean.

Euskal multinazionalaren negozio alorrik handiena trenena da, eta aurrerantzean ere hala izango dela azpimarratu du Javier Martinez Ojinaga kontseilari ordezkariak, larunbat honetan Beasaingo (Gipuzkoa) egoitzan eginiko akziodunen batzar nagusian. «Taldeak merkatuaren bilakaera aurreikuspenaren gainetik hazteko helburua du, trenen segmentuan batik bat». CAFen negozio bolumenaren %58 trenak dira, %14 autobusak, eta gainerakoa zerbitzuak, osagaiak eta seinaleztapenak.

Trenei dagokienez, Europa da haren merkatu nagusia —salmenten %50—, eta iaz 5.000 milioi baino gehiagoren lan kontratuak lortu zituen, «maximo historikoa». Kontratu handiak egin zituen Herbehereetan, Frantzian, Alemanian eta Espainian. Baina hortik kanpora ere handitu nahi du euskal multinazionalak. Hitzaldian, Martinez Ojinagak ez du hazkunde planaren eta esku artean dituen egitasmoen xehetasunen berri eman, baina azken egunotako albisteek erakusten dute luze gabe Israel izan daitekeela CAFen negozio guneetako bat.

Hango gobernuak aste honetan itxi du Haifa eta Nazaret hiriak lotuko dituen tranbia eraikitzeko eskaintzak aurkezteko epea, eta hori egin duten lau enpresa taldeen artean dago CAF —Saphir ingeniaritzarekin, hau da, Israelen duen ohiko bazkidearekin batera—. Lanak 1.200 milioi euroko balioa du. 41 kilometroko tren sare bat da, 20 geltoki izango ditu, eta 30 tren ibiliko dira hartan. Obrarekin eta trenekin batera, linearen operatibotasuna eta mantentze lanak ere irabazlearen esku geratuko dira 25 urtez. Beste lehiakideak Kataluniako Compsa, Frantziako Alstom eta Suitzako Stadler dira.

Herrialde horretan beste lehiaketa bat ebazteko zain dago CAF. Iaz, Jerusalemgo tranbiaren linea urdina eraikitzeko eskaintza egin zuen. Garraio Ministerioak oraindik ez du hautaketarik egin aurkeztu diren lau hautagaien artean, baina espero da aurki jakinaraziko duela erabakia. Gaur egun lurralde horretan dauden azpiegitura proiektuetan handienetako bat da obra hori. 4.200 milioi euroko balioa du, eta Jerusalem hegoaldeko Gila auzotik hiriaren iparraldeko Ramot kokalekuraino doa.

CAFek beste proiektu batzuk ditu martxan Israelen. 2019an, Jerusalemgo tranbiaren linea berdea eraikitzeko eta hornitzeko lehiaketa irabazi zuen –hasiak dira lanekin–, eta Tel Aviveko tren arinaren proiektuan ere parte hartu du: guztira 1.000 milioi euroko balioa dute lanek, eta horien erdiak euskal taldearentzat dira, eta beste erdiak, berriz, Saphirrentzat.

Jerusalem eta protestak

CAFek Israelen eta zehazki lurralde okupatuetan duen presentziak kritika ugari piztu ditu zenbait erakunderen artean. Adibidez, aste honetan Amnesty Internationalek beste behin eskatu dio Jerusalemgo linea berdearen proiektua bertan behera uzteko, trenaren ibilbidearen zati batek Israelek 1980an palestinarrei okupatutako eremuak hartzen dituelako. AIren arabera, NBEk «legez kanpokotzat» jo du obra hori, eta azpimarratu du «ondorio penalak» izan ditzakeela CAFentzat.

Larunbat honetako batzarrean, Andres Arizkorreta konpainiako presidenteak polemikari heldu dio. Esan du talde independente batek Jerusalemgo linea berdeari buruzko txosten bat egin duela enpresarentzat, eta ondorioztatu duela kontratuak «nazioarteko estandarrak» betetzen dituela eta azpiegiturak herrialdean «inpaktu sozial positiboa» izango duela. Gaineratu du «dagokien agintariei» helaraziko diela laster txostena.

Batzarrean AIko kide batek ere hartu du hitza, Gerardo Riosek, eta Arizkorretari leporatu dio txostenaren xehetasunen berri ez ematea. Gogoratu du CAFek giza eskubideak errespetatzeko konpromisoa azaltzen duela beti bere txosten eta politiketan, baina adierazpen horiek «paper errea» direla.

Bestalde, Jerusalemgo egitasmoaren aurkako euskal plataformako kideek manifestazioa egin dute Beasainen —ostiralean, mahai inguru bat egin zuten gai horri buruz—, eta CAFeko langile batzordea ere oso kritiko agertu da egitasmoa dela eta.

Proiektuaren kontrako eragileek ez ezik, Geroako Kaltetuak plataformako kideek ere egin dute elkarretaratzea CAFen egoitzaren aurrean. Gogoratu dute enpresa hori Geroa BGAE borondatezko gizarte aurreikuspeneko erakundearen bultzatzaile nagusietako bat izan zela, eta oraindik ere badela.


«Zero isuriko enpresa» 2045erako

Summary: «Zero isuriko enpresa» 2045erako.

2026ra begira beste helburu batzuk ere jarri ditu CAFek: adibidez, isuriak %30-40 artean murriztu nahi ditu eta zero isurpen garbiko enpresa izatea 2045ean. Berak ekoizten dituen trenen eta autobusen kasuan, urte horretarako CAFen tren guztiak propultsio elektrikokoak edo hidrogenozkokoak izatea espero du. Hidrogenoaren kasuan, aurten probetan hasi da prototipo batekin (FCHRail). Autobusetan, bere eskaera zorroaren %76 zero isurikoak dira gaur egun.


Summary: Ukrainak kontraerasoa abian duela aitortu du Zelenskik. Kieven arabera, bere tropek 1,4 kilometro egin dute aurrera Bakhmuteko frontean. Dnieper ibaia ohiko garaierara itzuliko da ekainaren 16rako, Kremlinen esanetan.

Volodimir Zelenski Ukrainako presidenteak lehenengoz aitortu du, gaur, herrialdeak kontraeraso bat duela martxan, baina ez du hari buruzko xehetasunik eman. «Kontraerasorako eta defentsarako ekintzak gertatzen ari dira». Adierazpen horiek egin dituen egunean, Ukrainako armadak erasora jo du Zaporizhia eskualdean, Donetsk hegoaldean eta Bakhmuten.

Azken horretan tropek frontean aurrera egitea lortu dutela adierazi du Serhi Txerevati koronelak. Haren esanetan, Ukrainako soldaduek 1,4 kilometro aurrera egin dute Bakhmuteko frontearen «zenbait puntutan». Azaldu duenez, Errusiaren unitateen txandaketak baliatu dituzte erasora jotzeko, eta posizio garaiak eskuratu dituzte. «Guztira, sei borroka izan dira. 138 okupatzaile suntsitu ditugu, 236 zauritu, eta bat preso hartu». Zenbait arma ere bereganatu dituztela esan du; besteak beste, tanke bat, hiru ibilgailu blindatu eta aireko defentsa sistema bat. Txerevatiren arabera, Errusia kontraerasoan ahalegindu da, baina ez du arrakastarik izan.

Erresuma Batuko Defentsa ministroaren iritziz, «operazio garrantzitsuak» egin ditu Ukrainak azken bi egunetan, eta zenbait gunetan Errusiaren «lehen defentsa lerroa» apurtzea lortu du. Beste eremu batzuetan, berriz, aurrerapena «geldoagoa» da.

Bakhmut hiria izan da Ukrainako gerraren azken hilabeteetako borrokarik latzenen agertoki. Bi aldeek hildako ugari izan dituzte hiriko gudetan. Moskuk hiria erabat bereganatzea lortu zuela adierazi zuen maiatzaren 20an, baina, azken egunetan, Kievek esan du zenbait lur eremu hartu dituela kontrolpean Bakhmuten aldirietan, Errusiako tropak inguratu asmoz.

Vladimir Putin Errusiako presidenteak Ukrainaren kontraerasoa hasia dela ziurtatu eta ordu gutxira aldarrikatu ditu Ukrainak fronteko lorpenak. Kremlineko buruak atzo eman zuen abiatutzat udaberrirako espero zen oldarraldia. Baina, Putinen esanetan, Ukrainak kalte «nabarmenak» izan ditu Errusiaren defentsa lerroen kontrako borroketan. «Ez dute beren helburuetako bat bera ere betetzea lortu inolako norabidetan, hori agerikoa da».

Bide beretik mintzatu da gaur Igor Konaxenkov Errusiako Defentsa Ministerioko bozeramailea. Haren esanetan, Ukrainako armadak 300 hildako inguru izan ditu Donetsk hegoaldean eta Zaporizhia eskualdean azken 24 orduetan izan diren borroketan. Horrez gain, adierazi du bederatzi tanke, 11 infanteria ibilgailu eta hamalau ibilgailu blindatu ere suntsitu dituztela.

Zaporizhian, Ukrainak gaueko erasoaldi bat egin du, hirugarrenez jarraian, Vladimir Rogov Errusiak eskualdean duen agintariak azaldu duenez. Haren esanetan, Ukrainak artilleria eraso «ahaltsua» hasi du, suziri jaurtigailuekin lagunduta, baina Errusiako soldaduek eustea lortu dute.

Fronteetatik kanpo, bonbardaketak izan dira zenbait hiritan, bi aldeek adierazi dutenez. Ukrainak salatu du Errusiak suziriak eta droneak jaurti dituela Odesa hirira bart gauean. Aireko defentsak jaurtigaiak suntsitu ditu, baina zatiek zenbait bizitoki jo dituzte. Ondorioz, hiru lagun hil dira, eta beste 26 zauritu. Errusiak salatu du Ukrainak misil balistikoak jaurti dituela Krimeako penintsulara, eta emakume bat hil dela Kherson eskualdeko uholdeengatik lekualdatutakoentzako harrera zentro batean. Rossia-24 Errusiako telebista publikoaren esanetan, hainbat lagun ospitaleratu dituzte erredurengatik edo karbono monoxidoarekin intoxikatuta.

Diplomaziaren arloan, Justin Trudeauk Kiev bisitatu du gaur, eta Zelenskiri jakinarazi dio 370 milioi euroko laguntza militarra emango diola —2022ko otsailetik 7.700 milioi euroren laguntzak eman dizkio, Kanadako Gobernuaren arabera—. Trudeauk berretsi du Ukrainan «bake justu eta iraunkor bat» lortzeko ezinbestekoa dela «Ukrainaren subiranotasuna eta lurralde osotasuna» errespetatzea.

Gatazkaren konponbide adostu baterako adostasun puntuak lantze aldera, Olaf Scholz Alemaniako kantzilerrak adierazi du Putinekin hitz egingo duela «laster». Scholzek ziurtatu du ezen, «bake justu bat» lortzeko, Errusiak bere tropak erretiratu behar dituela Ukrainatik. «Hori da ulertu beharrekoa». Negoziazioa sustatzearen alde mintzatu da, baina nabarmendu du garrantzi handia dutela elkarrizketarako baldintzek. «Galdera da: nork negoziatu behar du norekin, eta zeri buruz?».

Xi Jinping Txinako presidenteak, berriz, esker ona agertu dio Cyril Ramaphosa Hegoafrikako presidenteari, Errusiaren eta Ukrainaren artean bitartekari aritzeko Afrikako zazpi herrialdek osatu duten ordezkaritzarengatik. Egiptok, Zambiak, Kongoko Errepublika Demokratikoak, Senegalek, Ugandak, Komoreek eta Hegoafrikak osatu dute taldea. Errusia eta Ukraina ados agertu ziren ordezkaritza horren bisita jasotzearekin. Espero da taldeak ekainaren bigarren erdian bidaiatzea bi herrialde horietara.

Dnieper, ohiko egoera berreskuratzen

Nova Kakhovkan presa lehertu izanaren ondorioz Dnieperren ibaiak Kherson eskualdean eragin dituen uholdeei dagokienez, Errusiak espero du ibaiak ekainaren 16rako berreskuratuko duela ohiko ur maila. Gaur goizean, ibaiaren maila leherketaren aurretik baino zazpi metro gehiagokoa zen, eta hiru metro apaldu da aurreko 24 orduetan. Uholdeek 40.000 lagun ingururi egin die kalte.

Moskuk eta Kievek elkarri leporatu diote presa lehertu eta giza hondamendi bat eragin izana. Dnieper ibaiaren ekialdeko ibarra Errusiak du kontrolpean —presa han zegoen—, eta mendebaldekoa, berriz, Ukrainak. Kokaguneagatik, presak garrantzi estrategikoa du. 230 kilometro da luze, eta, ipar-ekialdera eginez, Zaporizhia hiriraino iristen da. Handik 80 bat kilometrora dago, hain zuzen, Zaporizhiako zentral nuklearra, Europako handiena, eta pilatutako ur hori ezinbestekoa da zentraleko erreaktoreak hozteko. IAEA Energia Atomikoaren Nazioarteko Agentziak lasaitasuna helarazi nahi izan du, eta esan zentrala ez dagoela arriskuan.


Summary: Jendetza bildu du Sorionekuak mugimenduak Iruñean, euskararen alde. 'Euskara, nafar guztiona' lelopean, festa egin dute egunean zehar, eta manifestazioa arratsaldean.

«Batzuek pentsatzen dutenaren kontrara, euskara ez da inondik heldu: euskara hemen zen, euskara hemen da. Eta izango da». Jendetzak txalo zaparrada batekin hartu ditu Saioa Cresporen hitzak, manifestazioaren bukaeran. Tuterako Argia ikastolako zuzendariak (Nafarroa) mezu argia eta zorrotza bidali die euskara «toponimia hutsa» edo «museoetan gordetzeko pieza» izatera mugatu nahi dutenei: «Euskara da gure bizitza blaitzen duen ezinbesteko elementua [...]. Euskara parkeetan eta kalean baitago, tabernetan, gure arteko solasaldietan, eskolan, kirolean, kulturan, aisialdian; finean, gure egunerokoan dago, gure bizitzan».

Euskara, miretsi bainoago, erabili egin behar dela eta horretarako aukerak eta baliabideak behar direla aldarrikatu dute milaka lagunek Iruñeko kaleetan, Sorionekuak egitasmoak deituta. Zehazki, 10.000 pertsona batu dira deialdira, antolatzaileen esanetan. Gaurkoa, ordea, manifestazioa baino gehiago izan da: egun osoz, Iruñea festaren koloreez margotu dute sorionekuek.

Goizetik, jai giroa nagusi izan da Taconera parkearen eta Basotxo kalearen ingurumarietan. Horixe izan da sorionekuen elkargunea, eta ekitaldi ugari izan dira goizez eta arratsaldez: dantzaldiak, txarangak, Irulegiko eskuak egiteko tailerrak, kale animazioa, Iruñea Kantuz, Txantreako erraldoi eta buruhandien konpartsa... Salmenta postuak ere paratu dituzte hainbat tokitan, eta erruz saldu dira Irulegiko Eskuaren logoa daramaten elastikoak eta jertseak. Crespok bere hitzaldian esan bezala, euskararen herriak erakustaldia egin du hiriaren bihotzean.

Eguneko ekitaldi nagusia, baina, arratsaldeko manifestazioa izan da. Antoniutti parketik abiatu da mobilizazioa, txarangaren doinu artean. Ume talde batek urratu du bidea, Sorionekuak egitasmoaren banderola zeramatela. Atzean, manifestazioaren lelo nagusia zuen pankartari eusten zioten manifestuaren sinatzaileek: Euskara, nafar guztiona irakur zitekeen, eta horren gibeletik, milaka lagun batu dira euskaraz bizitzeko eskubidea aldarrikatzeko.

Hamaika doinu eta kolore

Ibilbide motzeko manifestazioa izan da gaurkoa: Antoniuttiko patinaje pistatik, Gaztelugibeleko kalea hartu dute manifestariek, eta, Pio XII.aren etorbidea zeharkatuta, Taconeraraino eta Basotxo kaleko gune nagusiraino joan dira bueltan. Ibilbide motzekoa, baina alaia eta koloretsua. Zenbaitetan, sanferminetako kalejira jendetsu bat zirudien, ohiko manifestazioa bainoago. Izan ere, txarangaren doinuez gain, mobilizazioa kolorez jantzi dute momotxorroek, hartzak, jentilek eta euskal mitologiako beste zenbait pertsonaiak.

Beste talde batzuek ere bat egin dute sorionekuen deialdiarekin, eta bakoitzak bere aldarrikapen propioak eraman ditu festara: «Gora aniztasuna!» irakurtzen zen EH 11 Kolore ekinbidearen pankartan; Hordago taldeak, berriz, zonifikazioaren aurkako eta euskararen ofizialtasunaren aldeko mezua nabarmendu du.

Basotxo kalera iritsita, hitza hartu du Crespok, Sorionekuak manifestuaren sinatzaileen izenean. Euskara «kanpotik ekarritako» elementu gisara tratatzen duten diskurtsoak arbuiatu ditu Tuterako ikastolako zuzendariak: «Nafarroa euskara da, eta euskara, Nafarroa», laburbildu du. «Abestian esaten zen bezala, Nafarroa euskararik gabe ez da arraroa, sorionik gabe ez da arraroa: euskararik gabe, Nafarroa ez da». Horregatik, «eskubide berdintasuna» eskatu du euskaldunentzat: «Justizia soziala aldarrikatzen dugu: ez dugu besteek baino oztopo gehiago merezi». Hitzaldiaren amaieran, azpimarratu du euskararik gabeko Nafarroa bat ezin dela «ez ulertu, ez onartu, ezta gozatu ere», eta bertaratutako euskaltzale guztiak gonbidatu ditu «euskararen aldeko bidea batera egitera».

Gaurko deialdiak eragile ugariren babesa jaso du. Besteak beste, bat egin dute euskalgintzako eragile nagusiek —Kontseilua, Topagunea, Behatokia, EHE, AEK, IKA—, hezkuntzaren alorreko zenbait elkartek —Sortzen, Nafarroako Ikastolen Federazioa—, sindikatuek —LAB, ELA, Steilas, ESK—, alderdi politiko batzuek —EH Bildu, Geroa Bai— eta gazte erakunde ugarik —Gazte Euskaltzaleen Sarea, Ikama, Ernai—. Horiez gain, Nafarroako hainbat herritan ere ekitaldiak egin dituzte aurreko egunetan, Sorionekuak egitasmoarekin bat eginez: Berriozarren, Lekunberrin, Zangozan...


Summary: Alain Touraine hil da, gizarte mugimenduen pentsalaria. 1960ko hamarkadaz geroztik, gizarte postindustrialetako mugimendu sozialen berriez egindako ikerketengatik da ezagun ikerlari frantziarra.

Frantziako pentsalari nabarmenetako bat izan da Alain Touraine azkeneko mende erdian. Renaulteko langileen gaineko ikerketa batekin hasi zuen bidea, eta gizarte eraldatzeko indarren eta gaitasun kolektibo zein indibidualen gainean aritu da ikerketan geroztik, mundu postindustrialak sortutako gizarteen eta horietan aktore izateko borrokan dabiltzan eragileen soziologia aztertuz.

«Gatazka» ikertzea omen zuen maiteen. France Culture irratian duela lau bat urte emandako elkarrizketan aipatu zuen «erabaki bat» hartu beharra dagoela: «Zure bizitza bizitzea erabaki dezakezu, edo besteen bizitza, gizarte baten bizitza, ulertzen ahalegintzea erabaki behar duzu. Aukeratu egin behar da, sakrifikatu». Eta sakrifizio hori ikerketara eraman zuen Tourainek, soziologiaren, gizarte mugimenduen eta gizarte eraldaketen ikerketara.

1925ean jaio zen, Hermanville-sur-Merren, familia burges eta kontserbadore batean. Irakurle amorratua izan zen, baina ikasle berantiarra. Historia ikasketak egin zituen Sorbonan, Parisen. Irakasle batek Hungariara bidali zuen orduan, nekazaritza erreforma betean zeuden baserriak ikertzera. Handik itzulita, Valencienneseko ikatz meatze batean aritu zen ikerketan, meatzarien artean.

George Friedmannengana jo zuen, eta hark eman zion Renaulteko lantegietan lanak izan zuen bilakaera ikertzeko zeregina. 1950eko hamarkadan, Amerikako Estatu Batuetan ikasten ari zela, Talcott Parsons soziologoaren ikastaro batek bultzatu zuen soziologian murgiltzera. Oraindik sortu gabea baitzen ikerketa lerro hori Frantzian. Alemaniaren kontrako gerratik sortu zen gizarte horretan ekin zion lanari, beraz. Eta supituan etorri ziren gizarte mugimendu berriak, 1960ko hamarkadan. Eta gai berriak plazaratu zituzten, ordura arte ezkerrak aldarrikatu zituen eskakizunez harago: eskubideak, identitateak, emakumeak, gutxiengoak, ekologismoa, ikasleak...

68ko Maiatzak Nanterreko Unibertsitatean harrapatu zuen, irakasle, 43 urterekin, eta ikasle mugimenduko buru ezagunetako baten defentsa egitea egokitu zitzaion. Hiru urte lehenago egina zuen tesia: Ekintzaren soziologia (1965). Soziologia egiteko oinarrian jarri zuen eragile izateko desira edo nahia. Garai batean langile mugimenduek gorpuzten zutena, eta ordurako gizarte mugimendu berriak —bere hitzetan, definizio hori— mamitzen hasiak zirena. Gizarteak aldatzeko gatazkak eta eragileak

jarri zituen, beraz, ikerketa soziologikoaren muinean.

Ikertu zituen Txileko 1970eko hamarkadako gorabeherak eta Poloniakoak. Geroago, 1990eko hamarkadan, zapatistak. Feministen ekarpen itxaropentsuak ere aztertu zituen. Eta beste asko. Ez zuen ezkutatzen sozialdemokratatzat jotzen zuela bere burua, marxistengandik aparte. Alain Jupperen gobernuak 1990eko hamarkadan bultzatutako erretretaren erreforma babestu zuen, eta haren kontrako grebak errefusatu. Liberala izateaz akusatu zuten orduan.

Kapitalismo «kontrolaezinak» oinarriak industriatik espekulaziora nola aldatu zituen aztertu zuen, eta horrek zer pultsio antidemokratiko ekar zitzakeen ere bai. Eta horrekin batera, gizarteen ondoratzea: garai batean kontzeptu erlijiosoetan kohesionatzen zirenak, gero politikoetan, azkenik soziologikoetan eta gaur egun bere burua edozer gauzekin identifikatzen baitute. «Soziala-k ez du zentzurik gaur egun; zaila da hori esatea soziologo batentzat, baina hala da», adierazi zion Le Monde-ri 2013an.


Summary: Lehenengo Txapeldunen Liga eskuratu du Manchester Cityk. Guardiolaren taldeak 1-0 irabazi dio Interri, Txapeldunen Ligako finalean. Rodrigok sartu du neurketako gol bakarra. Guardiolak 35. titulua eskuratu du entrenatzaile gisa.

Guardiolak eta Manchester Cityk lortu dute, azkenean, horrenbeste desiratzen zuten Txapeldunen Liga. Ohikoa duen jokatzeko era eder horretatik urrun aritu da City, baina lehiaketa honetan orain arte izan ez gabeko zortea izan du. Rodrigok egin du txapeldunen gola, bigarren zatian. Lukakuk oso gertu izan du berdinketa amaieran, baina, sinestea kosta egiten den arren, Edersonen belaunera bidali du errematea, dena alde zuenean. Lehenengo Txapeldunen Liga irabazi du Cityk, eta, entrenatzaile lanetan daraman hamalau urteko ibilbidean, 35. titulua lortu du Guardiolak.

Guardiolak eta Simone Inzaghik lehen aldiz jokatu dute elkarren aurka entrenatzaile direnetik. Bi partida oso desberdinekin amestuko zuten neurketaren bezperan, baina lehen zatia Interreko entrenatzailearen nahietatik gertuago egon da. Nerazurri-ek lehen zati osoa jokatu dute beren estiloari erabat fidel izanik. Manchester Cityk eduki du baloia –ez nahi beste–, baina Interrek ondo itxi ditu zirrikitu guztiak.

Zelai erdian lerro artean jokatuz egiten du min Guardiolaren taldeak, eta azken unean baloia hegaletara eramanda sortzen du nagusitasuna. Txapeldunen Ligako finalean, baina, planteamendu ona egin du Inzaghik, eta jokalariek ederki bete dute haren nahia. Erdiko jokalarien presioa bikaina izan da, eta Gundoganek, Rodrik eta De Bruynek ezin izan dute abantaila askorik sortu paseen bidez. Are hobea izan da hegaleko jokalarien defentsa. Grealishek eta Bernardo Silva bikainak dira teknikoki, eta erraztasun handiarekin egin ohi diete izkin atzelariei. Baina Dumfriesen eta Dimarcoren buruz buruko defentsa ikustekoa izan da. Horren erakusle izan da Grealish: bere onetik aterata amaitu du lehen zatia.

Interren planteamendua ona izan da, eta City ez da gustura aritu. Baina City txarrena ere oso ona da, eta bi gol aukera garbi izan ditu lehen 45 minutuetan. Lehenengoa, bosgarren minutuan. Bernardo Silvak buruz buruko jokaldia egin du ezker hegaletik –lehen zati osoan ondo irten zaion bakarra–, eta, area barruan sartu denean, bi atzelariren artetik egin du jaurtiketa. Onana baloiari begira geratu da, baina langaren ondotik kanpora joan da. Haalandek ere izan du berea. De Bruynek lerro artean aurkitu du 26. minutuan lerro artean, eta Norvegiako aurrelariaren errematea gorputzarekin atera du atepean Onanak. Horiek izan dira lehen zatiko aukera bakarrak. Interrek arriskua eraman du baloia lapurtu osteko trantsizioetan, baina arriskua ez dute islatu erremateetan.

Golak aldatu du partida

Bigarren zatiaren lehen erdian partidaren gidoia ez da askorik aldatu. Interrek berean jarraitu du; ahalik eta zirrikitu gehien utzi zelai erdian, eta hegaletan buruz buruko jokaldiak egiten utzi, baina atetik urrun. City ezinean zebilen. Sarritan, Guardiolarenek argi ikusi ohi dute azken metroetan, baina lehen 70 minutuetan ez diete pentsatzen ere utzi. Gola sartzeko nahiak eta faboritoaren presioak atzean hutsen bat edo beste egitera behartu du Guardiolaren taldea, baina Ederson fin aritu da Akanjik huts egin duen batean.

Gauzak nola diren, Suitzako atzelaria izan da azkenean, hamar minutu geroago, argia ikusi duena. Jokalari askorekin egin du aurrera Cityk pixkanaka-pixkanaka, eta atzelariak pase ederra egin dio lerro artean Bernardo Silvari. Zelaia bukatzen ari zitzaiola, atzera egin du pasea, eta Rodrik, atzetik etorrita, sareetara bidali du baloia, zartako batekin. 70. minutuan, 1-0. Zoramena Budapestera joan diren Cityko zaleen artean.

Golaren ostean, partida ireki egin da, eta bi taldeek izan dute gol gehiago egiteko parada; aldea handitzeko batek, eta partida berdintzeko besteak. Rodrik gola egin eta bi minutura izan du Interrek lehen aukera argia, Dimarcori esker. Baina atzelariaren burukadak langan jo du aurreneko saiakeran, eta, aldaratzean, Lukakuren oinean jo du gero. Fodenek Cityren bigarrena egiteko aukera argia izan du, berak bakarrik egindako jokaldi batean, baina Onanak ondo erantzun dio. Hala ere, aukerarik garbiena Lukakuk izan du, 90. minutua betetzear zegoela. Taldekide baten erdiraketa buruz errematatu du belgikarrak, goleko marratik hiruzpalau metro eskasera. Erremateak Edersonen belaunean jo du, eta, aldaratzean, Ruben Diasek ia bere atean sartu du baloia. Batek baino gehiagok erremate horrekin egingo dute amets datozen egunetan.


Summary: Donostiarra eta Urdaibai garaile Euskadiko Txapelketan. Emakumezkoetan, Orio izan da bigarren, eta gizonezkoetan, berriz, Hondarribia.

Donostiarra arraun elkartea emakumezkoetan eta Urdaibai gizonezkoetan. Horiexek izan dira garaile gaur eguerdian Ondarroan (Bizkaia) jokatu den Euskadiko Arraun Txapelketan. Biek ere Gipuzkoako eta Bizkaiko txapelketak irabazi zituzten, hurrenez hurren, joan den asteburuan, eta erakutsi dute pronto direla udako sasoia hasteko.

Donostiarrek estropada osoa egin dute, eta sei segundotik gora atera dizkiote bigarren sailkatuari. Donostiarra taldeak bigarren Euskadiko Txapelketa du gaur irabazitakoa. 2020an irabazi zuten lehena, Lekeition. Nerea Perezek jaso du gaur bandera, eta pozarren ospatu dute arraunlariek.

Donostiarra lehen txandan lehiatu da, Tolosaldea, Hondarribia eta Ondarroarekin batera. 10:54.60, denbora horixe egin dute donostiarrek. Ziabogatik bueltan, ziztu bizian amaitu dute estropada. Gipuzkoako Txapelketan bezala, Orio izan da bigarren, baina, oraingoan, handiagoa izan da aldea: 6,47koa. Orioren ondoren sailkatu dira Arraun Lagunak, 7,57ra, eta Tolosaldea, 22,52ra.

Hau izan da emakumezkoen sailkapena:

1.- Donostiarra 10:47,03 2.- Orio 6,47ra 3.- Arraun Lagunak 7,57ra 4,. Tolosaldea 22,52ra 5.- Hondarribia 33,84ra 6.- Kaiku 47,98ra 7.- Ondarroa 1:18,43ra 8.- Deustu-Bilbo 1:27,87ra

Gizonezkoetan, Urdaibaik zortzigarren Euskadiko Txapelketa izan du gaur irabazitakoa. Bermeotarrek 19:35,79ko denboran amaitu dute estropada, eta ia hamabost segundoren aldea atera diote bigarren sailkatuari, eta ia minutu erdirena hirugarrenari. Hondarribia izan da bigarren, 14,64ra, eta Zierbena hirugarren, 26,99ra.

Gorka Aranberri Urdaibaiko patroiak jaso du bandera. Esan du Euskadiko Txapelketa oso maitea dutela bai berak baita bermeotarrek ere. Irabazitako bosgarren Euskadiko Txapelketa du Aranberrik. Estropadaz esan du ondo atera direla, baina iruditu zaiola gero aurkariek alde egin dietela. Ziaboga ona egin dute, eta, itzulikoan hasieran kosta egin bazaie ere, arraunlariak gosez direla eta gora egin dutela gero. «Itxura ona du taldeak. Iaztik, pauso bat eman dugu aurrera, hobeto ezagutzen dugu elkar, eta horrek eta emaitzek konfiantza ematen dute»

Hau izan da gizonezkoen sailkapena:

1.- Urdaibai 19:35,79 2.- Hondarribia 14,64ra 3.- Zierbena 26,99ra 4.- Donostiarra 28,99ra 5.- Lekittarra 36,08ra 6.- Santurtzi 55,21era 7.- Lapurdi 58,81era 8.- San Juan 1:01,83ra


Summary: Lau urte eta zazpi hilabete arteko espetxe zigorrak eskatu dituzte Tubacexeko auzipetuentzat. Ekainaren 15ean eta irailean epaituko dituzte Tubacexeko lan gatazkan atxilotutako langileak. Ertzaintzak izandako jokabidea salatu du langile batzordeak, eta protestak iragarri ditu auzipetu guztiei babesa emateko.

Tubacexeko lan gatazkan auzipetuek eta horien senide eta lagunek Tubacex enpresako langile batzordearen eta Erresistentzia Kutxaren babesarekin jakinarazi dutenez, ekainaren 15ean eta irailean epaituko dituzte enpresa horretako lan gatazkagatik auzipetu dituzten langile gehienak. Lehen epaiketan – ostegunean, Gasteizen– Tubacexeko langile bat epaituko dute, eta 21 hilabeteko espetxe zigorra eskatu dute harentzat, 2021eko otsailaren 23an lantegi atarian izandako protesta batengatik. Langile batzordeak gogoratu du egun horretan ertzainen jarrera «orokorrean oso bortitza» izan bazen ere arratsaldean areagotu egin zela, «nahiz eta mobilizazioaren istiluak amaituta zeuden», eta orduan atxilotu zutela langile hori. Gaineratu du Ertzaintzak betirako lesioa eragin ziola besoan.

Iraileko epaiketan, Aiaraldeko beste enpresa batzuetako langileak epaituko dituzte, eta horietako bakoitzarentzat lau urte eta zazpi hilabeteko espetxe zigorra eskatu du fiskaltzak. Beste bi langile ere epaiketaren zain daude, eta langile batzordeak salatu du espetxe zigor guztiak batuta hogei urte baino gehiagoko zigorra eskatu dutela langileentzat. Langile batzordeak azpimarratu du Tubacexeko langile direnen eta ez direnen arteko bereizteko egin duela fiskaltzak, baina leporatzen zaizkien gertaerak antzekoak direla. «Horien helburua da saltzea protestetan gertatutako istiluak grebarekin zerikusirik ez zuten herritarrek eragin zituztela, baina borroka honetan egondako presentzia arrotza bakarra Poliziarena da, tentsio tarte guztien erantzulearena».

Tubacexeko langileei elkartasuna adierazi zietenen kontrako «azpijoko poliziala» ere salatu du langile batzordeak gaur eguerdian egin duen agerraldian. Han bildutakoek nabarmendu dute jendea beldurtzea dela asmoa, eta gaineratu dute lan gatazketan langileek herritarren babesa ez jasotzea duela helburu epaiketak. Tubacexeko langile auzipetu guztien alde mobilizatuko direla iragarri dute, eta ostegun honetan hasiko dira: 09:30ean elkarretaratze bat egingo dute Gasteizeko auzitegiko atarian. Udan, gainerako auzipetuan aldeko mobilizazioak iragarriko dituzte.


Summary: Eguraldiak ez ditu euskaltzaleak kikildu, eta, aterkia eskuan, jende andana izan da Olarizun. Araba Euskaraz ospatu dute gaur Olarizun. Bildutako dirua Aguraingo Lautada ikastolaren azpiegiturak hobetzeko baliatuko da.

Euria desiratua izanagatik, batek baino gehiagok begiratu du gaur goizean leihotik, Olarizu aldera. Han ari dira egiten Araba Euskaraz, gaur, eta, goizean goiz, ekaitza eta trumoia izan dira protagonista. Hori, baina, ez da nahikoa izan euskaltzaleak etxean geratzeko, eta, goizak aurrera egin ahala, geroz eta jende gehiago bildu da Olarizun, jai giroaz gozatzeko. Eguerdian, gainera, atertu egin du, ostarteak izan dira, eta Arabako ikastolek antolatutako egitarauarekin gozatzeko aukerarik ez da falta izan: jazza, pailazoak, osasuntsu jateari buruzko tailerrak... Antolatzaileek prestatutako guneetan ez dira falta izan Alavesen elastikoa jantzita joan diren euskaltzaleak ere, gaurko partida garrantzitsuaren atarian.

Aurten bildutako dirua Aguraingo Lautada ikastolako azpiegiturak hobetzeko baliatuko da. «Kalitatezko hezkuntza euskalduna eskaintzen duen irakasle talde profesional eta konprometituarekin, guraso kooperatibisten ahaleginari bultzada emateko. Agurain euskaldun bat dugu amets, Lautada euskaldun batean, Euskal Herri euskaldun batean ,eta amets hori egia bihurtzeko ekinean dihardugu», esan du Araba Euskaraz kultur elkarteko lehendakari Unai Mendizabalek goizeko ekitaldian.

Gari Suarezek eta Maddi Agirrek gidatu dute ekitaldi hori, eta Xubton Stilt jazz taldeak, Antton Aranburu kantariak eta Lautada ikastolako ikasleek ere parte hartu dute. Hasiera ekitaldi horretan, duela berrogei urte argitaratu zen Sinonimoen Hiztegiaren egile izan zen Bostak Bat elkarteari egin diote omenaldia, besteak beste. Hiztegigintza izan zen Bostak Bat elkartearen egiteko nagusia 1981. urtean sortu zenetik, eta Adorez hiztegi sortak uzta oparoa utzi zuen: 19 liburukik eta bi CDk osatzen dute. Elkarte horretako hiru kide izan dira aitortza jasotzen: Patxi Uribarren, Juan Luis Goikoetxea eta Rikardo Badiola.

Arabako ahaldun nagusi Ramiro Gonzalezek, Eusko Jaurlaritzako Hezkuntza sailburuorde Begoña Pedrosak eta Gasteizko alkate Gorka Urtaranek ere hartu dute hitza ekitaldian. Urtaranek gogoratu duenez, duela zortzi urte, alkate izendatu zuten egunaren biharamunean, Araba Euskaraz izan zen haren lehen ekitaldi instituzionala, eta, orain, alkatetza uzteko sei egun geratzen zaizkion honetan, Araba Euskaraz izango da azkenetakoa. Ikastolen lanari balioa eman dio Urtaranek, gainerako hizlariek bezala, eta ikastolek aurrerantzean ere egiteko asko dutela azpimarratu.

Koldo Tellituren azken ekitaldia izan da goizeko hori, hamalau urteren ostean Ikastolen Elkarteko lehendakari izateari utziko baitio.


Summary: Kargurik gabe aske utzi dute Sturgeon, bederatzi orduz atxilotuta egon ostean. SNP Eskoziako Alderdi Nazionalak beste erreferendum bat bultzatzeko jaso zituen dohaintzen inguruko auziarekin lotuta atxilotu dute.

Bederatzi orduz egon da atxilotuta Nicola Sturgeon Eskoziako lehen ministro eta SNP alderdiko buru izandakoa. Atzo goizean atxilotu zuten, SNP Eskoziako Alderdi Nazionalaren finantzaketarekin eta Eskoziaren independentziari buruzko erreferendumeko kanpainarekin lotuta. Hasieran, Eskoziako Poliziak esan zuen 52 urteko emakume bat atxilotu zuela, eta, gero, BBC kateak baieztatu zuen Sturgeon zela atxilotua. Bederatzi orduren buruan, baina, aske utzi zuten, kargurik gabe.

Zehazki, atxiloketak zerikusia du alderdiak beste erreferendum bat bultzatzeko jasotako dohaintzekin. 761.000 euro inguru lirateke SNPk 2017 eta 2020 bitartean bigarren erreferendumerako jasotakoak. Daily Record egunkariaren arabera, alderdiak ez zizkion behar zenean deklaratu 450.000 euro Hauteskunde Batzordeari, baizik eta ondoren.

Sturgeonek martxoan utzi zion Eskoziako lehen ministro izateari; orduan utzi zuen SNPren lidergoa ere. Beti adierazi du dohaintzen inguruko susmoak faltsuak direla, eta alderdiaren gardentasuna defendatu du. Aske geratu ostean, ohar bat kaleratu du Sturgeonek bere sare sozialetan: «Inoiz ez nieke minik egingo SNPri eta herrialdeari». Haren arabera, errugabetasunarena «ez da presuntzio soila»; «zalantza izpirik gabe dakit errugabe naizela». Adierazi du egun bat edo pare bat hartuko duela gertatutako guztia «prozesatzeko», eta, ondoren, Eskoziako Parlamentura itzuliko dela.

Apirilean, Peter Murrell haren senarra atxilotu zuten, azken hauteskundeetan bere patrikatik alderdiari dirua eman ziolakoan. SNPk argudiatu du Murrellek emandako dirua dohaintza pertsonal bat izan zela, eta itzuli diotela. Murrell ere aske eta kargurik gabe utzi zuen Poliziak. Handik bi astera Colin Beattie SNPko diruzaina ere atxilotu, eta ondoren aske eta kargurik gabe utzi zuten hura ere.


Herri txiki, festa handi

Summary: Herri txiki, festa handi. Eskola Txikien Festa ospatu dute Lizartzan. Zirku tailerra, jolasak eta eskulanak, Jon Jokai jolasak, eta puzgarriak izan dira goizean; hainbat ekintzaz gozatzeko aukera izango da arratsaldean ere.

Festak hartu du Lizartza, eta herriko zazpi guneetan zabaldu dute: lehen gunea eskola da; bigarrena, plaza; hirugarrena, udaletxea; laugarrena, Plazasoro; bosgarrena, frontoia; seigarrena, Zimitorioa; eta, azkena, berriz, Irabarreneko zelaia.

Harrera ekitaldiarekin eman diote hasiera festari, 10:00etan, eta bertaratu direnek ekintza ugariz gozatu ahal izan dute goiz guztian. Zirku tailerra izan da plazan, jolasak eta eskulanak Plazasoron, Jon Jokai jolasak Zimitorioan, eta puzgarriak Irabarreneko zelaian. Bazkalaurretik, gainera, Isk&Bila txarangaz gozatzeko aukera ere izan da herrian zehar. Festarekin bat egin dutenak frontoian elkartu dira bazkarirako, eta horren ostean, bingo musikatua egingo dute.

(jarraitu irakurtzen, 'Tolosaldeko Ataria'-n)


Summary: Arruti-Arbelaitz eta Gabirondo-Telleria bikoteek irabazi dute binakako pentatloia. Bi bikoteek aurreko marka hobetu dute. Emakumezkoetan, 23.24ko marka jarri dute Arruti eta Arbelaitzek, eta aurrekoa 37 segundo hobetu. Gizonezkoetan, Gabirondo eta Telleriak hiru minutu eta erdi ondu dute aurreko marka, 36.15eko denbora eginda.

Euskal pentatloia jokatu dute gaur Tolosako (Gipuzkoa) zezen plazan, eta, emakumezkoetan, Arruti eta Arbelaitzek osatutako bikoteak irabazi du, eta gizonekoetan, berriz, Gabirondo eta Telleriak. Bi bikoteek, gainera, marka berria ezarri dute, eta han bildutakoek ikuskizun paregabeaz gozatu ahal izan dute.

Arruti eta Arbelaitzek aizkoran utzi dute lehia erabakita. Arruti, gainera, oso bizkor iritsi da txingetara, eta korrika ere aldea jarri du. Barrena eta Errekondo iritsi dira bigarren lasterketara; azken hori ere oso bizkor aritu da korrika. Azkenean, baina, aizkoran izan den aldea erabakigarria izan da. Arrutik eta Arbelaitzek 23.24ko denbora egin dute, eta iaz eurek jarritako marka (24.01) 37 segundo ondu. Barrena eta Errekondo bi minutu eta hamar segundora iritsi dira. Orbe eta Martinez izan dira hirugarren, 5.56ra.

Gizonezkotan, lehia estuagoa izan da, eta segundo batzuengatik soilik irabazi dute Gabirondok eta Telleriak. Lehen txandan lehiatu dira, 36.15eko marka ezarri dute, eta, hala, orain artekoa apurtu. 39.44koa zen iaz Izeta IV.ak eta Etxeberriak ezarri zuten errekorra. Lanak amaituta, hala ere, garbi utzi dute ez zutela euren burua garaile gisara ikusten, eta ondo egin dute ez fidatuta, tarte txikiarekin irabazi baitute. Bigarren txandan Izeta IV.a eta Xabat Olaizola aritu dira, eta gutxigatik egin die ihes horiei garaipenak. Bi plaza eskasen aldea izan da bi bikoteen artean.


Summary: Alavesek irabazi egin beharko du Valentzian, Lehen Mailara igotzeko. Joanekoan, Alavesek izan du jokoaren ekimena, baina Levante sendo aritu da defentsan. Partida bizi hasi da, baina, denbora aurrera joan ahala, taktikoago bihurtu. Bi atezainek ondo erantzun dute aurkariak abaguneak izan dituenean.

Alavesek hutsean berdindu zuen atzo Mendizorrotzan, Levanteren kontra, Lehen Mailara igotzeko azken kanporaketan. Hala, datorren larunbatean irabazi egin behar du Valentzian baldin eta datorren sasoian onenekin lehiatu nahi badu. Etxean jokatuta, Alavesek izan zuen jokoaren ekimena, eta ahalegindu zen itzulikoari begira aldea lortzen. Baina Levantek ondo eutsi zion, eta talde sendoa dela erakutsi.

Ostegunean Eibarren aurka jokatu eta indarrak biltzeko 72 ordu eskas izan arren, Alavesek erritmo bizia jarri zion partidari hasieratik, eta bisitariek proposamen horri eutsi zioten. Abiadura handikoak izan ziren lehen minutuak. Levanterena izan zen neurketako lehen aukera garbia. Joni Montielek jaurtiketa indartsua egin zuen ezkerrez, baina Siverak ondo bidali zuen baloia kornerrera. Alaves hegaletatik ahalegindu zen min egiten, Luis Riojak eta Abdek buruz buruko jokaldietan duten trebetasuna baliatuz. Baina bisitariek sendo eutsi zioten, eta, denbora aurrera joan ahala, partida parekatu egin zen, eta taktikoago bihurtu. Bi taldeek okerrik ez egiteari eman zioten lehentasuna, gola sartzeari bainoago. Hala, hasi bezala amaitu zen lehen zatia: 0-0.

Levantek hobeto ekin zion bigarren zatiari, eta Pubillek eta Bouldinik gertu izan zuten gola. Alavesek Toni Moyaren pare bat jaurtiketaren bidez erantzun zuen. Baina arabarrek galdu egin zuten lehen zatian izan zuten sakontasuna. Hori berreskuratzeko asmoz, Xeber Alkain eta Rober Gonzalez zelairatu zituzten, eta zertxobait lortu. Azken 15 minutuetan, partida gehiago ireki zen. Luis Riojak buruz buruko jokaldi oso on bat egin zuen, baina Postigok ondo moztu zuen Villalibreren errematea. Eta Siverak ondo erantzun zion Weslei Moralesen erremate bati, aurrez aurre zeudela- Bestalde, Mendizorrotzan bildutako zaleei ere susto handia eman zien De Frutosek, 89. minutuan: haren errematea zutoinetik gertu joan zen. Hala amaitu zen partida, eta, gaurtik, larunbateko partidan pentsatzen hasi beharko dute arabarrek. Irabaztera behartuta baitaude.


Summary: Leioan gotortu den gizon armaduna etxetik atera dute. Hiru orduz egon da gotortuta gizona, eta atxilotuta eraman dute Gurutzetako ospitalera. Katana batzuk eta bi arma labur topatu dituzte; Ertzaintzak benetakoak ote diren ikertuko du.

54 urteko gizon bat gotortu egin da Leioako (Bizkaia) bere etxebizitzan, Sabino Arana kalean, arma batekin. Udaltzainek 07:10 aldera jaso du abisua; dirudienez, bizilagun batek leihoan ikusi du gizona, arma bat zuela. Ertzaintza eta Udaltzaingoa orduan joan dira etxebizitza ingurura. Hiru orduz egon dira negoziatzen, eta, azkenean, 10:30 aldera atera dute etxebizitzatik. Atxilo eraman dute Gurutzetako ospitalera, anbulantzian, Segurtasun Sailaren arabera.

Desordena publikoa eta mehatxuak egitea egotzi diote gizonari, hainbat objektu leihotik kalera botatzen aritu ostean. Katana batzuk eta bi arma labur topatu dituzte; Ertzaintzak benetakoak ote diren ikertuko du.

09:00 aldera, arrisku handiko egoeretan lan egiten duen Ertzaintzaren taldea bertaratu da. Kalea erabat itxi dute. Suhiltzaileak eta anbulantzia bat ere eraman dituzte Sabino Arana kalera. Suhiltzaileek lastaira bat jarri dute leiho azpian.


Summary: Xuntak ‘Nós Diario’ baztertu du makrojaialdi baten publizitatean. Xuntako Turismo Sailak Galiziako hedabide guztietan jarriko du O Son do Camiño Santiagoko musika makrojaialdiaren publizitatea, Nós Diario egunkarian eta Sermos Galiza aldizkarian izan ezik.

Beste behin ere, Galiziako Xuntak betoa ezarri dio Nós Diario galegozko egunkariari. Oraingo honetan, O Son do Camiño musika makrojaialdiaren sustapenean. Hilaren 15etik 17ra egingo dute jaialdi hori, Santiagon, eta Xuntako Turismo Sailak ia 30 hedabidetan jarriko du publizitatea. «Sustapen estrategiaren barnean», hainbat telebista, irrati eta egunkaritan egingo ditu iragarkiak Xuntak, baina bazter utzi du Nós Diario, galego hutsean argitaratzen den egunkari bakarra.

Nós Diario-k gaiari buruz galdetu du Turismo Sailean, Hedabideen Idazkaritza Nagusian, jaialdia antolatzen duen enpresa taldean eta Hizkuntza Politikako Sailean, baina ez du erantzunik jaso.

Sermos Galiza-ko administrazio kontseiluko presidente Xoan Costak iragarri du egunkariak abokatuen esku utzi duela auzia, jakiteko ea jaialdiaren babesle eta publizitate kanpaina salatu edo geldiarazi daitekeen. Salatu dutenez, hedabide guztiei eman diete aukera babesle gisa aritzeko, Nós Diario-ri izan ezik. Sermos Galiza aldizkaria eta Nosdiario.gal atari digitala ere ez dituzte kontuan hartu.

Duela urtebete, Xuntak paperezko egunkariei emandako laguntzetatik kanpo utzi zuen Nós Diario.


Silvio Berlusconi hil da

Summary: Silvio Berlusconi hil da. Italiako lehen ministro izandakoa joan den ostiralean ospitaleratu zuten, Milango erietxe bateko zaintza berezietan. 86 urte zituen, eta leuzemia kronikoa zuen.

Silvio Berlusconi hil da, azken hamarkadetan Italiako politika beste inork ez bezala baldintzatu duen presidentea. 86 urte zituen, eta Milango San Raffaele erietxera eraman behar izan zuten joan den ostiralean, leuzemia kroniko baten ondorioz haren osasunak okerrera egin zuenean. 2020an COVID-19an positibo eman zuenetik, hainbat aldiz eraman behar izan zuten erietxera. Martxoaren 27tik 30era lehen aldiz, eta apiril hasieran bigarrenez. Aldi hartan, ZIUan sartu behar izan zuten; orduan jakinarazi zuten leuzemia kronikoa zuela eta kimioterapia jasotzen ari zela.

Legako buru Matteo Salvinik «buruzagi handi» gisa deskribatu du Berlusconi, eta nabarmendu lehen ministro izandakoak «erein» zituela egun agintean den eskuineko koalizioaren «lehen haziak». Berlusconik «historia» egin zuela adierazi dute Alderdi Demokratikoko Enrico Lettak eta 5 Izar Mugimenduko Giuseppe Contek. Azken horren esanetan, lehen ministro izandakoaren aurkariek ere aitortu behar dute Berlusconik «ausardia, grina eta nekaezintasuna» izan zituela beti. Iritzi berekoa da Italia Biziko buru eta lehen ministro ohi Mattteo Renzi ere: «Sentimendu kontrajarriak eragiten zituen Berlusconik; askok maitatu zuten, eta beste askok gorrotatu. Baina ezin da ukatu historia egin zuela».

Hiru alditan izan zen Italiako lehen ministro: 1994tik 1995era, 2001etik 2006ra eta 2008tik 2011ra. Forza Italia eskuineko alderdiaren burua izan zen 1994tik 2009ra eta 2013tik orain arte. Hark sortu zuen alderdi hori, 1990eko hamarkadan, administrazioan zegoen ustelkeriaren kontrako mezuekin kanpaina egin ondoren. 1994ko hauteskundeak irabazi ostean hartu zuen Italiako gobernuburu kargua, baina hurrengo urtean utzi behar izan zuen, Umberto Bossiren Lega Nord alderdiaren babesa galdu ostean. Beste bi aldiz izan zen Italiako lehen ministro, eta 2018an berriro aurkeztu nahi izan zuen, inhabilitatuta zegoen arren.

Politikagintzan ez ezik, auzitegietan ere ibilbide luzea egin zuen Berlusconik. Lehen ministro izandakoa 2013an zigortu zuten Ruby auzian. Aldi hartan, zazpi urteko kartzela zigorra ezarri zioten, eta bizi osorako inhabilitazioa, botere gehiegikeria eta adingabeak prostituziora bultzatzea leporatuta. Izan ere, 2010eko maiatzean atxilo hartu zuten Karima el-Mahrug, Ruby ezizenez ezaguna zen adingabeko prostituta –Berlusconik antolatutako festetan maiz egoten zena–, beste prostituta bati lapurtzen saiatzea egotzita. Gertatutakoaren berri izan zuenean, Berlusconik Milango polizia etxera deitu zuen, eta esan zien El-Mahrug Egiptoko presidente Hosni Mubaraken iloba zela, eta askatzen ez bazuten nazioarteko krisi bat pitz zitekeela. Poliziak aske utzi zuen gaztea, baina gertatutakoa argitara atera zen. Zigorra, ordea, bertan behera utzi zuten auzitegiek, argudiatuta ez zegoela nahikoa frogarik delituren bat egin zela ebazteko.

Politikariari egotzi zioten lekukoak erosten ahalegindu izana, haren festetan izan zirela ukatu zezaten. Fiskaltzaren arabera, hamar milioi euro ordaindu zizkien hamahiru lekukori; kopuru horretatik ia zazpi milioi El-Mahrugentzat izan ziren. Auziak sei urte iraun zuen, baina, azkenean, Milango auzitegi batek errugabetzat jo zuen aurtengo otsailean.

Prostituzioagatik eta botere gehiegikeriagatik ez ezik, ustelkeriagatik ere epaitu zuten Berlusconi. Ruby auzia abiatu eta hilabete gutxira, 2013ko abuztuan, lau urteko kartzela zigorra ezarri zioten zerga iruzurragatik. Baina hor ere lege zirrikituak baliatu zituen lehen ministroak, eta, 2006an onartutako indultu lege bati esker, urtebete soilik bete behar izan zuen, baina ez kartzelan, zahar etxe batean gizarte zerbitzuak eginez baizik.

Enpresa mundutik jauzi egin zuen politikara, eta mafiarekin lotuta egon dela salatu dute askok. Alfano legea onartu zuen ere azken agintaldia amaitu aurretik. Horren arabera, Italiako presidentea, lehen ministroa eta Diputatuen Ganberako eta Senatuko presidenteak ezin dira auzipetu kargu horietan dauden artean, ez bada jardun horiei dagokion zerbaitengatik.

Politikari populista izan da, eta, hedabideen kontrola izanik, horiek goratu egin dute Berlusconiren ibilbide politikoa. Atzerri politikan, Afganistango eta Irakeko gerrak babestu zituen, eta, 2011n, Libiako presidente Muammar Gaddafi kargugabetzeko NATO Ipar Atlantikoko Itunaren Erakundearen aliantzan sartu zuen Italia, gerra hegazkinak bidaliz.

Emakumeekiko jarrera

Urteetan kritika ugari jaso izan zituen Forza Italiako buruak emakumeekin izandako jarreragatik, baita gobernuburu karguan zenean ere. 2005ean, esaterako, zalaparta politikoa eragin zuen iradoki zuenean Finlandiako presidente Tarja Halonen limurtu zuela onartu zezan Europako Batasuneko elikadura segurtasunerako agentzia berriaren egoitza Italian jartzea.

Aurrerago, 2009ko urtarrilean, lehen ministro zela eta Italian sexu erasoen salaketek goia jo zutenean, hauxe esan zuen: «Ez dugu soldadu nahikorik bortxaketak gelditzeko; izan ere, emakumeak hain dira ederrak!». Bost urte geroago, udal hauteskundeetako kanpaina betean, hauxe esan zion haurdun zegoen emakumezko hautagai bati: «Jakina da ama bat ezin dela bete-betean jardun lanpostu batean, eta are gutxiago Erromako alkatetzan, hain da lan gogorra».

Telebista eta futbola

Milango telebista sortu zuen 1970eko hamarkadan, eta RAI Italiako Irrati-Telebista Publikoaren monopolioarekin haustea lortu zuen. Mediaset konpainiaren sortzaile izan zen, 1993an, eta Frantzian eta Espainian ere zabaldu zen. 1990ean, Mondadori taldearen presidente izendatu zuten, garai horretan La Repubblica egunkaria eta L’Espresso, Epoca eta Panorama aldizkariak editatzen zituen enpresarena. 1986tik 2009ra, Milan futbol taldeko presidente izan zen. Forbes aldizkariaren arabera, 2011n 7.800 milioi dolar zituen, eta Italiako pertsonarik aberatsena zen.


Summary: Tourraren atarian, Bizkaiko ostalaritzak lanuzteak egingo ditu ekainaren 29an eta 30ean. ELA, LAB, CCOO eta UGT sindikatuek antolatu dituzte lanuzteak, Hitzarmenik gabe, hotelik eta zerbitzurik gabeko Tourra lelopean.

Lan hitzarmena berritu ezean, egun osoko lanuzteak egingo ditu Bizkaiko ostalaritza sektoreak ekainaren 29an eta 30ean. ELA, LAB, CCOO eta UGT sindikatuek deitu du grebara, Hitzarmenik gabe, hotelik eta zerbitzurik gabeko Tourra lelopean. Izan ere, Bilbon hasiko da 2023ko Frantziako txirrindularitza itzulia, uztailaren 1ean, eta espero da egun horietan lan karga handia izango dela sektorean.

Pandemia aurretik berritu zuten azkenekoz Bizkaiko ostalaritza sektoreko lan ituna, hots, 2020ko urtarrilean. Ordutik ez da soldata igoerarik izan, eta erosahalmena «nabarmen» txikitu zaiela salatu dute sektoreko langileek eta sindikatuek. KPI kontsumo prezioen indizea %12 ingurukoa da egun, eta sektoreko prezioek %15 egin dute gora hiru urteotan. Baina, sindikatuen arabera, patronalak «uko» egiten dio KPIaren araberako soldata igoera eskaintzeari.

Horrez gain, lanaldiak kontrolatzeko fitxaketa sistema bat ezartzeko, urteko lanaldia murrizteko eta azpisektoreei berme gehiago emateko ere eskatu dute. Izan ere, salatu dute lanaldi amaigabeak «oso ohikoak» direla sektorean. Batez ere, lan karga handia izaten duten jatetxeetan eta hoteletan.

Bizkaiko ostalaritza sektorean 20.000 pertsonak baino gehiagok egiten dute lan. Eta kolektibo hori hiru azpisektoretako langileek osatzen dute: jatetxe eta tabernetakoek, hoteletakoek eta ospitaleak eta ikastetxeak hornitzen dituztenek.

Egoera, luzatzen

Sindikatuak eta patronalak otsailaren 6an bildu ziren azkenekoz. Horiek hala, sindikatuek salatu dute patronalak ez duela «asmorik» konponbide bat topatzeko, eta negoziazio mahaia «blokeatuta» dagoela.

Berriro bildu eta akordiorik adostu ezean, hil honetako bigarren greba deialdia izango dute ekainaren 29an eta 30ean. ELA, LAB, CCOO eta UGT sindikatuek bederatzi orduko lanuzteetara deitu zuten ekainaren 1erako, eta grebak eta lanuzteak egin zituzten urrian ere.

Ikusi gehiago: Akordiorik ezean, protesta gehiago izango dira Bizkaiko ostalaritzan


Summary: Gizon bat atxilotu dute Tuteran, indarkeria matxista leporatuta. Udaltzaingoari ohartarazi diote gizon bat emakume bati eraso egiten ari zitzaiola kalean.

Poliziak 33 urteko gizon bat atxilotu zuen atzo, Tuteran (Nafarroa), indarkeria matxistako delitu bat egin duelakoan. Gizon hori emakume bati eraso egiten ari zitzaiolako abisua jaso zuen Tuterako Udaltzaingoak, eta poliziak bertaratu egin ziren. Gizona atxilo hartu zuten egoera aztertu ondoren, indarkeria matxista egotzita. Foruzaingoaren instalazioetara eraman zuten, epailearen aurrean deklaratu arte.


Summary: Michelinek bilerara deitu ditu sindikatuak. Sindikatuek gaur arteko epea eman zioten zuzendaritzari beste bilera bat antolatzeko. Horren arabera, lanuzteekin jarraitu edo ez erabakiko dute langileek.

Sindikatuen eskaerak badu erantzuna: Michelinek bilerara deitu langileen ordezkariak biharko. Zentro arteko batzordeak hala eskatu zion zuzendaritzari ostiralean, eta hiru eguneko epea eman zion horretarako. Burgosen izango da lan ituna negoziatzeko bilera, 11:00etan.

Bilerarako deialdia Gasteizko lantegiko protesta egunarekin etorri da. Izan ere, laugarren greba eguna –eta oraingoz azkena– dute Michelinen Gasteizko lantegian. Eta, gaur ere, oihartzun handia izan du sindikatuek antolatutako deialdiak. Adierazi dutenez, aurreko asteko lanuzteen antzeko erantzuna izan du: ekoizpen kateko beharginen %95 ez dira lanera joan, eta, ondorioz, lantegia ia erabat geldituta dago. ELA, LAB, ESK eta CGT sindikatuek deitu dute lanuztera, baina gainerako sindikatuen babesa izan dute. Zuzendaritzak egindako azken proposamena baztertu ostean, protestara batzea erabaki baitzuten CCOO, UGT, CSIF eta CCM sindikatuek. Azken lau horiek dute gehiengoa langile batzordean.

Ikusteko dago, halere, lan gatazkak zer bide hartuko duen. Enpresak lan ituna negoziatzeko bilera batera deitu ezean, ekainaren 19an eta 23an greba egingo dute Michelinen lantegi guztietan, zentro arteko batzordeak ohartarazi duenez. Izan ere, Gasteizko fabrikako lan baldintzak ez ezik, Aranda de Dueroko, Valladolideko eta Almeriako lantegietako lan hitzarmenak ere negoziatzen ari dira mahai berean.

Denak baterab> Biharko bilerak zer emango zain daude sindikatuak, lanuzteetan jarraitu edo ez erabakitzeko. Erabakia, dena den, zentro arteko batzordean hartuko dute azkenean, langileek hala eskatuta. Lan itunaren negoziazioan elkarrekin egin nahi dute bidea, greba deialdiak hasiera batean sindikatuen arteko zatiketa eragin bazuen ere.

>Edonola ere, sindikatu guztiek bat egin dute aldarrikapen nagusiarekin: erosteko ahalmena berreskuratzea nahi dute, soldata kontzeptu guztiak inflazioarekin lotuz. Baita lanaldia murriztea eta behin-behinekotasuna murriztea ere. Michelinek %12ko soldata igoera eskaini zien datozen lau urteetarako: %5ekoa 2023rako, %3koa 2024rako, %2koa 2025erako, eta %2koa 2026rako.


Summary: Viterok «gobernabiderako ituna» proposatu die EAJri, PSEri eta EPri. «Akordio zabal bat» eskaini die, eta nabarmendu du EH Bilduri dagokiola hura gidatzea.

Rocio Viterok, EH Bilduren Gasteizko alkategaiak, «gobernabiderako akordio bat» proposatu die EAJri, PSE-EEri eta Elkarrekin Podemos-IUri. Gasteizko Udalean gobernua osatu ahal izateko «akordio zabal bat» egitea da Viteroren helburua, eta nabarmendu du EH Bilduri dagokiola proiektu horren gidaritza hartzea. Izan ere, EH Bilduk irabazi zituen udal hauteskundeak Gasteizen, zazpi zinegotzi lortuta, baina, EAJk eta PSEk lortutako akordioari esker, ia ziurra da Maider Etxebarria sozialistak hartuko duela aginte makila. PPk iragarria du Etxebarriaren alkatetza bermatuko duela, «akordio estrategikoak» lortzeko asmoz. Nolanahi ere, Viterok gaur iragarri du larunbatean alkatetzarako hautagaitza aurkeztuko duela, «aldaketa aurrerakoiaren» lema hartzeko asmoa baitu. Hiriarentzat «etorkizun oparoa» eraikitzeko beharrezkoak diren gehiengoak batu eta biltzeko helburuarekin aurkeztuko du bere burua alkatetzarako. Hauxe azpimarratu du: «Akordioen oinarriak ezartzeko garaia da, gobernabide zabala lortzeko eta eskuin erreakzionarioenak Gasteizko norabidea finkatzea eragozteko». Gasteizen gobernabidea bermatuko duten gehiengo zabalak lortzeko asmoz, oinarrizko proposamen baten inguruko akordioa eskaini die EAJri, PSE-EEri eta EPri. EH Bildukoaren iritziz, akordio horrek zume hauek izan beharko lituzke: herritarren zaintza eta osasunerako eskubidea indartzea; kalitatezko enplegua, trantsizio energetikoa eta eraldaketa ekonomikoa erraztea; etxebizitzarako eskubidea bermatzea; justizia sozialean eta zerbitzu publikoen hobekuntzan sakontzea, eta, Gasteiz «plurala eta askotarikoa» dela azpimarratzea. Gobernu akordioa lortzeko xedea hartuta, EH Bilduk hartu-emanak hasi zituen hauteskundeen biharamunean gainerako alderdiekin –PPrekin izan ezik–, baina Viterok gaur jakinarazi du PSE-EEk bertan behera utzi dituela koalizioarekin programatuta zituen bi bilerak. Viteroren iritziz, «ulergaitza» da sozialisten jarrera. EP, jeltzaleengandik urrun Garbiñe Ruiz Elkarrekin Podemosen Gasteizko zinegotzi hautetsiak ziurtatu du bere alderdiak ezingo lukeela bat egin EAJren koalizio gobernu batekin, bi alderdiek «desberdintasun konponezinak» dituztelako. Radio Vitorian egindako adierazpenetan, esan du gasteiztarrek zigortu egin dituztela EAJren politika «kontserbadore eta murriztaileak», eta Elkarrekin Podemosek ere ez duela jeltzaleekin bat egingo. Uste du badagoela aukera Gasteizen «ezkerreko gobernu aurrerakoi» bat sortzeko EP, PSE-EE eta EH Bildurekin, eta sozialisten teilatuan utzi du pilota: «Haiek jakingo dute ezkerreko gobernu bat ala PPren eredua lehenetsi nahi duten».