Herriari begirako kaia helburu

Summary: Herriari begirako kaia helburu. Gipuzkoako kostaldeko zenbait herritan auzokoek salatu dute herriko portua pribatizatzen ari direla. Mutrikun, portuaren luzapenak eta haren etorkizunak piztu dute kezka; Donostian, berriz, kaia herritarrengandik esku pribatuetara pasatzeak eta ondarea galtzeak.

Kostaldeko herriak itsasoak egiten ditu herri; haren inguruan eratu eta antolatzen dira, eta hura dute, sarri, inspirazio iturri eta bilgune. Itsasoa eta haren inguruan sortutako eremuak —naturalak zein gizakiak egindakoak— toki nagusi bilakatzen dira herri horietan: tartean, kaiak edo portuak. Azken urteotan, zenbait herritako elkarteek salatu dute herriko erdigune zirenak gutxi batzuen eskuetan dauden gune bihurtu direla, eta kezka dute, uste baitute interes pribatuak jarri dituztela herriko ondarearen eta ingurumenaren zaintzaren gainetik. Gipuzkoako kostaldeko bi muturretan, Mutrikun eta Donostian, badago egonezin hori, eta zenbait herritar bildu egin dira herritarrena den ondarearen aldeko aldarria plazaratzeko.

“Kaia beti izan da guretzat batzeko eta jolasteko leku bat; bertakook bertan ikasi dugu igeri egiten, familiak beti izan gara han”, dio Itziar Leon Donostiako Alde Zaharreko auzo elkarteko kideak. Kaia Donostiako gune nagusi bat izan den arren, orain, hesitzen ari direla salatu dute, eta sarbidea mugatua dutela, giltza dutenak baino ezin baitira sartu. Mutrikun ere egoera antzekoa dela esan du Joxe Mari Ulazia Danborzaleak elkarteko kideak: “Mutrikuko bizi guztiko portua gaur egun kirol portu dago bihurtuta, giltzapean dago. Bakarrik ontzien jabeak sar daitezke. Portu inguru guztia hesituta dago, giltzapean”.

Badira ia bi hamarkada Mutrikuko portua eraldatzen hasi zirela; 2010ean, ordea, diru arazoak zirela medio, portuko obra bukatzeke utzi zuten. Jakin berri dute orduko proiektua berriz martxan jarriko dutela, eta hautsak harrotu ditu herritarren artean, ordutik pairatzen ari diren ondorioak areagotzerik ez dutelako nahi: “Lehen genuen hondartza natural eta garbia betiko galtzea, oraindik ere, ulertezina egiten zaigu”. Batetik, ingurumenean izan dezakeen eraginak kezkatzen ditu, eta itsas faunan, mendietako harrobietan eta beste “kalte nabarmenak” sortuko dituela ere salatu dute elkartekoek.

Baina, horrez gain, egin nahi duten proiektuak herriaren ohituretan ekarriko lukeen aldaketa jarri du elkarteak bere aldarrikapenen muinean: “Natura bizitzea eta itsasoaz disfrutatzea gure eskubidea da, ez gara inor itsasoarekin izan dugun harremana ondorengo belaunaldiei ukatzeko”, azaldu dute Danborzaleak taldeko kideek.

Mutrikuko Udalak azaldu du proiektua ez dela berria, bere garaian amaitu gabeko obraren jarraipena baino. “Portuko dikea amaitzea beti egon da Eusko Jaurlaritzaren nahien barruan”, azaldu dute udaleko iturriek.

Etorkizuna jakiteke

Mutrikuko proiektu berriak, ezagutarazi den parteak bederen, ez du esaten portuaren pribatizazioa areagotuko denik. Egun dagoen dikea ehun metro luzatzeko proiektua biltzen du, eta, horretarako, 19 milioi euroko aurrekontua du. Ulaziaren hitzetan, batez ere dike berri horrek ekarriko dituen ondorioekin du lotura beren kezkak: “Gure susmoa da dikea luzatu egin nahi dutela sortzen den itsas eremu zabal horretan kirol portu berri bat izateko”. Eta uste dute balizko kirol portuak baldintzatuko lukeela gaur egun portua inguratzen duen eremua: “Igerilekua, arrapala, moila, bainugune zoragarria da. Gu ez gaude prest kirol portu baten mesedetan hori guztia zementuz betetzeko”.

Mutrikuko Udalak kirol portua egiteko asmoaren zurrumurruak baztertu ditu, eta adierazi du oraindik erabakitzeke dagoela zer gertatuko den portuarekin: “Dikea amaitzean, portu barruko ordenamenduaren plan berezia egin beharko da, bere garaian portu zaharrean egin zen bezala”.

Egoera horrela egonda, dikearen inguruko galdeketa egin dezala eskatu dio Danborzaleak elkarteak udalari, “ahal bezain laster”. Eta horretarako asmoa erakutsi du udalak: “Portuko plan bereziaren ondorengo lanketan herriaren iritziak eta nahiak garrantzi handia izango dute. Portuaren eta herriaren arteko loturaren inguruan gogoeta egin beharko da, eta herriak hitza izango du”.Hala ere, kasu horretan ere, ez daude guztiz ados, Ulaziak salatu baitu udalak galdeketa egin nahi duela dikearen ehun metroak luzatu eta gero: “Luzatu eta gero nahi du udalak egin, eta herritarrok denon artean zer egin daitekeen aukeratu. Baina guk diogu luzapenak erabat baldintzatzen duela etorkizuna; azpiegitura eginda daukagunean, erabat baldintzatzen duzu gero etorriko den kirol portua, esate baterako”.

Erreferenduma orain egitearen beharraz galdetuta, Mutrikuko Udalak azaldu du ia ezinezkoa dela obra geldiaraztea, baina erreferenduma egiteko prest agertu da: “Udalak ez du inongo oztoporik jarriko erreferenduma egiteko, eta, hori egiteko prozedura guztia betez gero, aurrera eramango du, nahiz eta jakin antzua izango dela. Galdeketak eta erreferendumak oso aberasgarriak eta beharrezkoak dira”.

Apurkako aldaketak

Donostian zein Mutrikun, bietan daukate antzeko sentsazioa: aldaketak apurka-apurka joan direla gauzatuz, dena batera egin beharrean, horrela talka ez dadin izan hain handia. Leonek jakinarazi du urtean-urtean leku gutxiago utzi dutela Donostiako kaian auzotarrentzat, eta gehiago bertan ontzia duten jabe pribatuentzat. “Ikusten dugu auzoko eta gozatzeko leku izatetik kirol portu bihurtu nahi dutela, pribatizaziora jo dute”.

Alde Zaharreko auzo elkarteko kideek bilerak izan dituzte kaiko arduradunekin eta Eusko Jaurlaritzako ordezkariekin. “Baina ez genuen gauza handirik lortu, beti legera jotzen dute”, esan du Leonek. Legea muturrera eramatea ez da zilegi elkartearen ustez, baina horri bakarrik begiratuz gero ere, auzokideek arrazoiaren zati bat badutela dio: “Legearen barruan dago ondarearen erabilera mantentzea ere”.

Oreka bilatzearen alde agertu dira auzo elkarteko kideak, baina ez dute ikusi kaiko negozio eta erakundeek horrelakorik nahi dutenik. “Guk beti errespetatu izan dugu arrapala itsasontziak botatzeko dela. Portuko negozioentzat erosoagoa da arrapala itxita egotea, ez dute-eta jendeari kentzeko esaten ibili behar”, esan du Leonek. Arriskuak aipatu izan dituzte erakundeetako ordezkariek gunea ixteko, baina arrisku horiek “aitzakia” direla gehitu du hark: “Balizko arrisku horiek oso ondo etortzen zaizkie, baina hori ez da kontua. Oreka bilatu behar da lasaitasunaren, negozioen eta auzo bizitzaren artean”.

Mutrikun ere hesitzea gutxinaka egindako kontua dela dio Ulaziak; izan ere, azken hogei urteetan obra geldirik izan eta gero, orain berriz dira ekitekoak hasierako planari. Dikea bere horretan soilik ez, haren inguruan azpiegitura berriak etorriko direla ere uste dute: “Egungo portua pribatizazio argia da. Horri gehitzen badiozu aparkalekuak egin beharko dituztela itsasontziak dituztenentzat, nora goaz? Bizi guztian publikoa izan den eremua gutxi batzuen eskuetan geratuko da. Eta horren kudeaketa sozietate anonimo batek izango du. Edozer gauza etor daiteke etorkizunean”.

Kontzientzia zabaltzen

Kontu zaharra bezain berria dira portuetako arazoak; zaharrak, denbora baitaramate aldaketak nabaritzen, eta berriak, aldaketek ez dutelako etenik. Mutrikuko kasuan, iragarpenaren datak ere haserretu ditu Danborzaleak elkartekoak: hogei urte baino gehiago dauzka proiektuak, baina aurtengo uztail bukaeran ezagutu dute azken pausoa. Udan izan dute, beraz, horren berri, eta badakite ez dela garai ona jendea mobilizatzeko.

Hala ere, abuztuaren 28an deitu zuten elkarretaratzea portuko moilan, eta berrehun lagunetik gora bildu ziren. Jendearen erantzuna “ona” izan dela dio Ulaziak: “Elkarretaratzea nahiko dotorea izan genuen. Duela bi hilabete hasitako kontua izateko, pozik egoteko moduan gaude; jende askoren kontzientziatze maila hor agertzen da”.

Donostian ere lanean ari dira auzo elkarteko kideak, eta aurtengo uztailean ere bildu dute jendea arranpala parean, haren pribatizazioa salatzeko. Udako hilabeteen eragina nabaritu dute, eta aitortzen dute horrek zerikusia duela, agian, beren mezua horrenbeste jenderengana ez heltzean. Dena den, irailean elkarrizketak abiatuko dituzte kaiko erakunde eta negozioekin, eta beren borrokan aurrera egitea espero dute: denentzako kaia helburu.


Summary: Bildarratzek Espainiako Hezkuntza Ministerioari eskatu dio «modu pausatuan» egiteko selektibitate berrirako trantsizioa. Eskumenen araberako trantsizioa eskatu dio Jaurlaritzako Hezkuntza sailburuak Pilar Alegriari. Hiru ikasturte erabili nahi ditu horretarako Espainiako Gobernuak.

Unibertsitatera sartzeko proba aldatzeko asmoa iragarria du Espainiako Gobernuak. Hezkuntza Ministerioak uztailean aurkeztu zuen dekretuaren lehen zirriborroa, eta, horren arabera, erdira murriztuko dute azterketa kopurua, eta, ministerioaren esanetan, «konpetentzietan» oinarrituagoa egongo da. Hain justu, selektibitate berria eta haranzko trantsizioa gai zentraletako bat izan dute Jokin Bildarratz Eusko Jaurlaritzako Hezkuntza sailburuak eta Pilar Alegria Espainiako Hezkuntza eta Lanbide Heziketako ministroak gaur goizean izan duten bileran.

Selektibitatean egin asmo dituzten aldaketek «kezka» sortzen dutela aitortu du Bildarratzek bilera osteko agerraldian, baina zehaztu du Espainiako Gobernuko bere homologoarekin adostu duela prozesuan «eskutik» joatea. Halako «garrantzia» duen proposamen batek «aldez aurreko lana» eskatzen duela ohartarazi dio Bildarratzek Alegriari, eta beharrezkotzat jo du «eskumenen araberako ebaluazio eredu baterako trantsizioa» egitea. Hori, baina, «modu pausatuan eta arautuan» egiteko eskatu dio.

2026-2027ko ikasturtea jomugan

Selektibitate eredu berria 2026-2027ko ikasturtean indarrean sartzea nahi du Espainiako Gobernuak, baina «gradualki» egin nahi du trantsizioa, hurrengo ikasturtean hasita. Behin betiko hautaproba ezarri arte, sarbideko probak lau ariketa izango lituzke, eta bakoitzak %25 balioko luke. Lehenbizikoa ikasleek berek hautatutako modalitate baten azterketa izango litzateke. Bigarrena eta hirugarrena derrigorrezko bi ikasgairen azterketek osatuko lukete: Filosofiaren Historia eta Espainiako Historia. Laugarrena, berriz, heldutasunaren proba izango litzateke. Horretan, ikaslearen «analisi eta balorazio» gaitasuna aztertu nahi dute. Horretarako, dosier bat izango dute ikasleek, gai beraren inguruko dokumentuz osatutakoa. Ikasleek informazio hori aztertu beharko dute, eta askotariko galderak erantzun. Galderok gaztelaniaz, ikasle bakoitzak hautatutako atzerriko hizkuntzan eta eskualde bakoitzeko gaztelaniaz besteko hizkuntza ofizial batean egongo dira.

Trantsizio fasea igarota, «heldutasun probak» %75 balioko luke, derrigorrezko ikasgaien azterketen balioa bereganatuko bailuke. Ikasleak hautatutako modalitatearen azterketak, berriz, %25 balioko luke.

Selektibitateaz ez ezik, hezkuntza lege berriaz ere aritu dira Bildarratz eta Alegria; bereziki, eskola segregazioari aurre egiteko neurriez eta Hezkuntzako Euskal Zerbitzu Publikoaz. Halaber, irakaskuntzarako prestakuntzan egin nahi dituzten aldaketak elkarrekin koordinatuta bultzatuko dituztela adierazi du Jaurlaritzak. «Hezkuntza Sailak identifikatuak ditu bere ustez jorratu beharreko esparruak: hasierako prestakuntzarako sarbidea (graduak eta masterra), irakaskuntza gaitasunen eta funtzio publikorako sarbidearen inguruko hausnarketaren aldeko apustua egitea, eta irakaskuntza funtzioa betetzeko ebaluazio prozedurak bultzatzea», zehaztu du.


Summary: Cristina Fernandezen kontrako atentatuagatik atxilotuak uko egin dio deklaratzeari. Atxilotua 35 urteko gizonezkoa da. Jarraitzaile batzuk agurtzera hurbildutakoan, pistola bat burutik zentimetro batzuetara jarri zioten Argentinako presidenteordeari. Tiroa ez zen irten, eta onik da Fernandez.

Argentinako Poliziak 35 urteko gizon bat atxilotu zuen atzo Cristina Fernandez presidenteordearen kontra ostegun gauean izandako atentatuarekin lotuta. Argentinako Gobernuak jakinarazi duenez, jatorriz brasildarra da atxilotua, eta aurrekariak ditu armak legez kanpo edukitzeagatik. Clarín egunkariaren arabera, martxoan ere atxilotu zuten. Anibal Fernandez Segurtasun ministroak esan du atzeman zutenean arma bat zuela. Epaitegiko zenbait iturrik zabaldutako informazioaren arabera, atxilotuak uko egin dio epailearen aurrean deklaratzeari.

Ostegun gauean izan zen atentatua, Argentinan 21:00ak zirela (02:00ak Euskal Herrian). Argentinako telebista publikoaren irudietan ikusten denez, Fernandez bere etxe aurrean zeuden jarraitzaileak agurtzera hurbildu zenean gertatu zen: pertsona bat gerturatu zitzaion, eta pistola bat jarri zion burutik zentimetro batzuetara. Alberto Fernandez Argentinako presidenteak esan du tiro egiten saiatu zela, baina balarik ez zela irten. Ámbito egunkariaren arabera, bost bala zituen atxilotuaren armak.

Argentinako presidenteak esan du Argentinan diktaduraren ostean inoiz izan den gertaerarik larriena dela. Gauerdia pasatu eta minutu batzuetara mintzatu zaie argentinarrei, telebistaz. Esan du indarkeria eta gorrotoa desagerrarazi egin behar direla diskurtso politikotik eta mediatikotik. Gaurko eguna jaiegun izendatu dute Argentinan, herritarrek atentatuaren kontrako mobilizazioetan parte hartu ahal izan dezaten. Argentinako Futbol Federazioak bertan behera utzi ditu gaurko futbol partidak, eta indarkeriaren kontra agertu da.

Atentatuak astindu egin du Argentina. Lehenagotik ere ez zen bare giroa. Cristina Fernandez iruzur auzi batean nahastuta dago. Argentinako presidente zela (2007-2015) herri lanen adjudikazioan iruzur egitea leporatzen diete Fernandezi eta Nestor Kirchner haren senarrari (2010ean hil zen). Guztira 39 milioi euroko iruzurra egin zutela kalkulatu du Diego Luciano fiskalak, eta hamabi urteko espetxe zigorra eskatu du harentzat.

Atentatuaren ostean, Cecilia Moreau Argentinako Diputatuen Ganberako presidenteak iragarri du bi ganberen arteko ikerketa batzorde bat osatuko dutela atentatua ikertzeko. Argentinako eta beste herrialde batzuetako agintariek gogor gaitzetsi dute atentatua. Mauricio Macri presidente ohiak esan du gertaera oso larria dela, eta azkar eta ondo argitu behar dela. Gaitzespen eta elkartasun mezuak bidali dituzte beste zenbaitek ere: Nicolas Maduro Venezuelako presidenteak, Gabriel Boric Txilekoak, Miguel Diaz-Canel Kubakoak, Evo Morales Boliviako presidente ohiak eta Lula da Silva Brailgo presidentegaiak.


Summary: EH Bilduk «neurri estrukturalak eta erradikalak» eskatu ditu. Otegik Espainiako joera politikoa salatu eta burujabetza aldarrikatu du urte politikoaren hasierako EH Bilduren ekitaldian.

EH Bilduk gaur eman dio hasiera 2022-2023ko urte politikoari, Gasteizen. Ekitaldian, Arnaldo Otegi EH Bilduko koordinatzaile nagusiak baieztatu du «burujabetza lortu arte ez direla urte politikoak bukatuko», eta, beraz, hura eskuratu arte «neurri estrukturalak eta erradikalak» hartu behar direla gauzak aldatzeko. Neurri horien artean aipatu ditu, esaterako, aberastasuna banatzeko politikak erdigunean jartzea, zerga erreforma sustatzea, eta energiaren, ekonomiaren eta higiezinen sektorean esku hartzea. Halaber, adierazi du giza eskubideak eta herritarren interesak bermatzea dagokiola administrazio publikoari.

EH Bilduko koordinatzaile nagusiaren arabera, ezinbestekoa da aipatutako erronkei aurre egiteko «munduari eta Euskal Herriari osotasunean begiratzea». Horretarako, iragarri du urte politiko honetan kalean, instituzio publikoetan, enpresetan eta gaztetxeetan ere antolatuko direla, eta baieztatu du mugimendu sindikalekin eta mugimendu feministarekin elkarlanean arituko direla aurrerantzean ere.

Izan ere, Otegiren arabera, egoeraren larritasunak ezin du bultzatu bere horretan geratzera. «Panorama bere larritasunean azaltzen diogu jendeari, baina ez esateko zer gaizki gauden, baizik eta esateko hau aldatu behar dela». Horregatik, egoera larria «aukera» bihurtu beharra nabarmendu du, «gauzak aldatzeko».

Gainera, urte politikorako helburuak alde batera utzi, eta tarte bat gorde du Espainiako egungo joera politikoaren kritika egiteko, eta «Espainiako azaleko eta maila baxuko debate politikoa» salatzeko. Otegiren ustez, askok «ekaitza» deitu dioten krisia «batzuen interesetik sortua» da, eta, hortaz, «erabat artifiziala eta aldakorra». Horren harira, Otegik jakinarazi du EH Bilduren konpromisoa «berdintasunaren, askatasunaren, subiranotasunaren eta justiziaren banderak» altxatzea dela.

Otegiren aurretik hitza hartu du Rocio Vitero EH Bilduren Gasteizko alkategaiak, eta adierazi du datozen erronkei «denok batera» aurre egitea dela aurtengo proiektuaren helburu nagusia. Erronka horien artean aipatu du, besteak beste, egungo klima, ekonomia eta sozioekonomia krisiari aurre egitea, «herritarren zaintza, babesa eta elkartasuna» erdigunean jarrita.


Summary: Frankismoak lapurtutako bi koadro bueltan jaso ditu De la Sota sendiak. Ramon de la Sota y Llanoren familiari 1937an konfiskatutako artelanen multzoko parte ziren bi lanak. Espainiako Gobernuak sendiari itzuli dizkio orain, eta Bilboko Arte Ederren Museoan utzi dituzte haiek. Ondare mota horrekin jokatzeko moduan norabide aldaketa bat dakar ekintzak

«85 urte iraun duen bidegabekeria bat konpontzen du honek». Inkautazioaren unea ez ezik, inkautazioaren unetik gaur egunera arteko denbora tarte osoa hartu du kontuan Maria Reyes Maroto Illera Espainiako Gobernuko Industria, Komertzio eta Turismo ministroak bidegabekeriaren tamaina irudikatzeko. 1937ko urriaren 5ean eta 7an eman zuen Bilboko Erantzukizun Politikoen Auzitegi Bereziak Ramon de la Sota y Llanok Ibaiganeko jauregian gordea zuen 170 margolaneko multzoa konfiskatzeko agindua, eta, 1980ko hamarkadan familiak haietako asko berreskuratzea lortu arren, desagertuta egon dira geroztik haietako bi. 2018an identifikatu zituzten Almagroko paradorean zintzilik. Orduan eskatu zioten Espainiako Gobernuari itzul ziezazkietela, eta, hiru urteko prozesu judizialaren ostean, gaur aurkeztu dituzte publikoki. Eta norabide aldaketa garrantzitsua iragar dezake ekintzak Madrilek orain arte gisa horretako ondarearekin izan duen politikan.

Ikusi gehiago: Arturo Colorado: «Etorkizun esperantzagarriagoa irudikatzen du De la Sotaren koadroen itzultzeak»

Cornelis van der Voort artistaren 1623ko Gizon gazte baten erretratua eta Luis de la Cruz y Riosen eta haren lantegiaren 1833ko Maria Kristina Borboikoaren erretratua dira De la Sota senideak berreskuratutako bi lanak. Bilboko Arte Ederren Museoari utzi dizkiote orain bi lanak, eta bertan egongo dira ikusgai.

Familia gehiagorentzako eredua

«Erreparazio morala». Hitz horiekin deskribatu du koadroak bueltan jaso izana Ramon de la Sota Chalbaudek. Ramon de la Sota y Llanoren birbiloba da, eta, dioenez, haientzat ez ezik, Espainiako Gobernuak egindakoak atea zabaltzen die, eurei bezala, frankismo sasoian artelanak lapurtu zizkieten beste sendi batzuei ere. «Egun berezia da, eta espero dut beste familia batzuk ere animatuko dituela honek beren obrak berreskuratzera».

«Justizia ekintza bat» izan da koadroen itzultzea, Bingen Zupiria Eusko Jaurlaritzako Kultura sailburuaren hitzetan. Eta De la Sota familiako kideek Euskal Herriko ekonomiaren eta enpleguaren alde egindako lana ez ezik, nortasun, kultura eta hizkuntzaren alde egindakoa ere goraipatu zuen.

Izen ezaguna da De la Sotarena Euskal Herrian. Euskalduna ontziolako fundatzaile ez ezik, EAJ alderdiko ordezkari esanguratsua izan zen Ramon de la Sota y Llano. 1936an hil zen, kolpistek gerra hasi eta aste gutxira, eta hil eta urtebetera ere haren aurkako epaia eman zuten frankistek, izandako ardura politikoengatik, eta 100 milioi pezetako isuna jarri. Haren seme Ramon de la Sota Aburtok ere Bilbo utzi behar izan zuen gero, eta Miarritzen hartu zuen aterpe, harik eta 1979an hil zen arte.

Prozesu «azkarra»

Familiak sekula ez zituen galdutzat eman artelanak, eta hainbatetan aritu ziren buelta ziezazkieten eskatzen. 1969an jaso zuten bueltan lehen obra sorta, eta 1982an lortu zuten beste hainbat berreskuratzea, prozesu judizial luze baten ondoren, eta Ogasunari 62 milioi pezeta ordaindu ostean. Familiak hala nahita, berreskuratuz joandako bilduma haren parte izandako hainbat obra eman zizkieten De la Sota sendikoek Euskal Herriko hainbat museori, eta, gaur egun, horri esker daude bilduma haren parte izandako hainbat lan Bilboko Arte Ederren Museoan eta Donostiako San Telmo museoan.

Duela hiru urte jaso zuen Miguel Zugaza Bilboko Arte Ederren Museoko zuzendariak lapurtutako bi koadroei buruzko abisua. Aitortu duenez, koadroak berreskuratu ahal izateko prozesua «luzea» izango zela espero zuten orduan hala sendiak nola berak ere, baina alderantzizkoa gertatu dela esan du. «Justiziazkoa» eta «eraginkorra» ez ezik, Espainiako Gobernuaren lana «azkarra» izan dela ere gaineratu du horregatik.

Rembrandten aurrekari

Duela bi hilabete eskas jaso zituzten bi koadroak Bilboko Arte Ederren Museoan, ekainaren 17an. Obrak zaharberritzen eta haiei buruz ikertzen aritu dira geroztik, eta horri esker zehaztu ahal izan dituzte koadroen benetako egileak. Bietan okerra izan baita orain arte erabilitako sinadura.

Frans Pourbus margolari flandriarra jo izan dute orain arte Gizon gazte baten erretratua lanaren egiletzat, baina okerra da datua, Bilboko museoko ikerlariek ondorioztatu dutenez. Adituen artean, aurrez ere, zalantza pizten zuen margolanaren goialdean idatzitako datak. Bertan zehazten zenez, 1623koa baita koadroa, eta, aldiz, 1622an hil baitzen artista. Estiloa aztertuz jakin ahal izan dute margolana benetan Conrelis van der Voort artistarena dela (Anberes, 1576- Amsterdam, 1624), eta, horri esker, Rembrandtengandik urrats bakarrera utzi ahal izan dute koadroa. Adituek aitortua baitute Van der Voorten erretratugintzak harengan izandako berebiziko eragina.

Eta beste koadroaren kasuan ere egiletza okerra zela ondorioztatu dute museoko ikerlariek. Koadroak Vicente Lopez artistaren sinadura izan arren, izen hori koadroa bukatu ostean gehitu zitzaiola erakutsi dute argi infragorriz egindako azterketek, eta benetan Luis de la Cruz y Rios artistaren eta haren lantegiarena da obra.

De la Sotatarren erakusketa

Estuki lotuta daude De la Sota familiaren abizena eta Bilboko Arte Ederren Museoa. Obra esanguratsuen sorta bat eman dio sendiak museoari. Ramon de la Sota y Llanok erosita heldu zen erakundera Ignacio Zuloagak margotutako Mathieu de Noailles kondesaren erretratua, eta familiaren ekarpena dira gaur egun bildumaren parte diren Anselmo Guinearen, Adolfo Guiarden, Quintin de Torreren, Ignacio Gezalren, Francisco Goyaren eta Luis Moralesen artelanak.

Museoaren modernizazioan familiak jokatutako rola ere izan du gogoan museoko zuzendariak, eta horregatik iragarri du sendi horri lotutako erakusketa bat antolatzeko asmoa ere. Zugaza: «Gaur egungo Arte Ederren Museoa ezin da ulertu De la Sota familiarik gabe».


Summary: Glenn Close aktorea izango da Epaimahai Ofizialeko burua. Antoinette Boulatek, Tea Lindeburgek, Matias Mosteirinek, Rosa Monterok, Lemohang Jeremiah Mosesek eta Hlynur Palmasonek osatuko dute Sail Ofizialeko epaimahaia.

Gaur goizean jakinarazi dituzte Donostia Zinemaldiaren 70. aldiaren azken xehetasunak. Aditzera eman dute zein izango den Epaimahai Ofizialeko epaimahaiburua: Glenn Close aktorea. Haren izena esatearekin batera baieztatu dute Donostian izango direla hainbat zinemagile, aktore, gidoilari eta ekoizle entzutetsu, irailaren 16tik 24ra bitartean.

Donostia Saria jasoko duten Juliette Binoche aktorearekin eta David Cronenberg zinemagilearekin batera, beste hainbat artistaren artean, euren filmak aurkeztera joango dira Donostiara Penelope Cruz, Ricardo Darin, Vicky Krieps, Olivia Wild, Diane Kruger eta Liam Neeson.

Closerekin batera, beste sei sortzailek osatuko dute epaimahai ofiziala: Antoinette Boulat zinemagileak, Tea Lindeburg gidoigileak, Matias Mosteirin ekoizleak, Rosa Montero idazle eta kazetariak, Lemohang Jeremiah Mosese zinemagileak eta Hlynur Palmason zuzendari eta gidoigileak. Gainerako epaimahaiak nork osatuko dituen ere jakinarazi dute gaur Jose Luis Rebordinos zinemaldiko zuzendariak eta Ruth Perez Anuzita komunikazio arduradunak.

Zuzendari Berriak saileko epaimahaiburu Alina Grigore zinemagilea arituko da, eta alboan izango ditu Paolo Moretti programatzailea, Paula Arantzazu Ruiz zinema kritikaria, Selva Almada idazlea eta Ashmita Guha zinemagilea.

Horizonte Latinos saria emateko ardura, berriz, Tatiana Huezo zinemagileak eta Julia Olmo zinema kritikariak izango dute, Giovanni Pompili ekoizlea buru dutela.

Albertina Carri zuzendari, gidoilari eta ekoizleak gidatuko du Zabaltegi-Tabakalera saria, eta Vanja Kaludjercic Rotterdamgo jaialdiaren zuzendariak eta Manuel Calvo ekoizle eta zuzendariak osatuko dute harekin batera epaimahaia. Irizar sarietako epaimahaikideak, berriz, Ander Izagirre, Nerea Kortabitarte eta Txema Muñoz izango dira.

Nest sarietan, berriz, artista bakarra arituko da epaimahai lanetan: Andres di Tella zinemagilea. Eta, azkenik, Europa-Latinoamerika Koprodukzio Foroko saria emateaz hirukote hau arduratuko da: Pau Brunet, Claudia Calviño eta Katrin Pors ekoizleak.

Sarreren salmenta

Programazioa irailaren 5ean argitaratuko da Zinemaldiaren webgunean. Hilaren 7an, berriz, filmez film, gidaliburu bat jarriko dute eskuragarri, eta igandean jarriko dira salgai sarrerak, hilak 11, 09:00etan, Zinemaldi Plazako online sistemaren eta leihatilen bidez. Sarreren salmentaren sistema iazkoaren antzekoa izango da. Alegia, irailaren 11n Zinemaldiaren lehen hiru egunetarako –irailaren 16, 17 eta 18– sarrerak erosi ahalko dira; hilaren 12an, berriz, irailaren 19, 20 eta 21eko sarrerak; eta horrela egingo dute jaialdia amaitu bitartean.

Halaber, dagoeneko salgai daude Zinemaldiaren webgunean inaugurazio zein amaiera galarako eta Donostia Sarietarako sarrerak. Belodromoko hiru filmetarako –Sintiéndolo mucho, Rainbow eta Black is Beltza II: Ainhoa– sarrerak, berriz, irailaren 16an jarriko dituzte salgai.

«Sintonia dinamikoa»

Donostiako Zinemaldiak ez ditu alferrik egin 70 urte. Eta, hain zuzen horregatik, sintonia berri bat erantsi diote jaialdiari. Aranzazu Calleja eta Maite Arroitajauregi konpositoreek sortu dute doinu hori. Biak izan dira gaur goizeko agerraldian, eta azaldu dute zerbait dinamikoa bezain pertsonala egin nahi izan zutela. Horretarako, ohikoak ez diren instrumentu batzuk sartu dituzte: korneta, tuba eta serpentoia. Ordenagailuz egindako elementuekin nahastu dituzte horiek, eta ahotsa ere erantsi diote doinuari.


Summary: «Etorkizun esperantzagarriagoa irudikatzen du De la Sotaren koadroen itzultzeak». Bilboko Arte Ederren museoan izan da Madrilgo Complutense unibertsitateko historia katedraduna, bi koadroen aurkezpen publikoan. Publiko artean, aurkezpenean haren izena bitan aipatu duten arren.

Historia du ikergai Arturo Colorado Madrilgo Complutense unibertsitateko historia katedradun eta irakasle emerituak (Huelva, Espainia, 1950), sakon ikertu du 1936ko gerrako eta haren osteko kultur ondarearen harpilatzea, eta, besteak beste, Arte, botín de guerra. Expolio y diáspora en la posguerra franquista liburuaren egilea ere bada (Artea, gerrako harrapakina. Espolioa eta diaspora gerrondoko frankistan). Eta, beraz, «historiko» hitza ez da debaldekoa haren ahotan, baina, hain justu, horixe da Espainiako Gobernuak Ramon de la Sota Llanos sendiari bi koadro itzuli izana deskribatzeko baliatu duen hitza.

Zer garrantzi du familiak bi artelan horiek bueltan jasotzeak?

Oso garrantzitsua da, aurrekari esanguratsu bat ezartzen diolako jadanik zaharra den eskari batentzat. Errepublikar askok sufritu zuten frankismoaren espolioa, eta honek ate bat ireki diezaioke zor zahar-zahar bati.

Ate hori itxita egon baita orain arte, ezta?

Erabat itxita. Oraingoan [Espainiako Gobernuko] Industria Ministerioak onartu egin du itzulera hori eta justiziazko ekintzat eztabaidaezina dela esango nuke.

Norabide aldaketa bat ere iragarri dezake?

Jarrera eta norabide aldaketa erabatekoa da hau, eta horrek aukerak zabaltzen dizkie bateko eta besteko aldarrikapenei.

Ondare asko dago oraindik berreskuratzeko?

Piloa.

Kalkulatzerik badago?

Guk orain arte ikertutakoaren araberako zifra batzuk baditut. Errepublikak bildu eta frankistek kudeatutako 17.000 artelaneko multzoa aztertu dugu guk, eta gure ikerketa taldeak beren jatorrizko jabeak ez zirenen eskutan lokalizatu ditu haietako 8.000. Eta, beraz, oraindik aldarrikapen, bilaketa eta lokalizazio lan handia geratzen zaigu egiteko, eta, noski, baita lanak bueltatzekoa ere, horretarako aukera dagoenean.

Artelanak topatutakoan ere, oraindik dokumentu, argazki eta erreferentzia pilo bat beharko dira artelanak beren jabeenak direla frogatzeko.

Hori da. Baina badaude aurrekari garrantzitsuak ere. Badira lan hori egina duten hainbat herrialde Europan; Frantzia, esaterako. Artelanak bilatzeaz harago, artelan horien benetako jabeak bilatzen ere saiatu dira han. «Koadro hauen jabeen bila» izenburuarekin egindako hainbat erakusketa egin dituzte, kasurako. Erakusten zituzten artelanak, eta haien jabeen bila heltzeko baliatzen zuten lan hori.

Ekimen horiek gobernuak bultzatu ditu?

Noski. Naziek indarrez ebatsitako lanak bilatzeko egin dute lan hori. Parisko Louvre museoan kongresua egin zuten iazko uztailean gaiari buruz, eta nik neuk ere hitzaldi bat emateko aukera izan nuen bertan. Artelanak benetako eta zilegizko oinordekoei nola itzuli aztertzea zen asmoa.

Eta Espainiako Gobernuak orain arte ez du ekimenik hartu?

Ez. Horregatik irudikatzen du etorkizun esperantzagarriago bat bi koadro hauen itzultzeak.


Summary: Ukrainak Errusiari egotzi dio IAEAren Zaporizhiako misioa «manipulatzea». Kieven esanetan, Moskuk zentral nuklearrari buruz «mesede egiten dion» informazioa soilik ematen dio NBEren agentziaren teknikariei. Zelenski haserre agertu da Grossik ez duelako eskatu instalazioa desmilitarizatzea.

Zaporizhiako (Ukraina) zentral nuklearraren bueltan bonbardaketak areagotu dira azken asteetan, eta, hori aintzat hartuta, IAEA Energia Atomikoaren Nazioarteko Agentziaren ordezkaritza bat bertara iritsi zen atzo, ikuskaritza bat egiteko. Inbasioa hasi eta gutxira, martxoaren 4an, okupatu zuen instalazioa Errusiako armadak, eta Ukrainak leporatu dio Kremlini NBE Nazio Batuen Erakundearen agentziak Europako zentral nuklear handienean hasitako misioa «manipulatu» duela, eta ez diola utzi sartzen «krisia» dagoen tokira. «Errusiako armadak gezurra esaten du Zaporizhiako zentralaren errealitateari buruz, eta mesede egiten dion informazioa soilik ematen dio IAEAren misioari», nabarmendu du Energoatomek, energia nuklearreko Ukrainako enpresak, Telegrameko bere kontuan.

IAEAkoak atzo ailegatu ziren Ukraina hego-ekialdeko zentralera, eta Rafael Grossi agentziaren zuzendari nagusiak gaur jakinarazi duenez, aurrerantzean ere han jarraituko dute bi teknikarik. «Behar beste denboraz geratuko gara, ez gara joango. Denbora guztian informazioa jasoko dugu», adierazi du Vienara, agentziaren egoitzara, heldu denean. Iragarri du espero duela datorren astearen hasierarako zentralaren egoerari buruzko txosten bat kaleratzea. Uneotan IAEAko sei kide daude Zaporizhian.

Zentralaren inguruan borrokan ari dira Errusia eta Ukraina, eta elkarri leporatzen diote horren ondorioz arriskua dagoela Txernobylgo zentralaren antzeko hondamendi bat gertatzeko. Moskuk kontrolpean du instalazioa, eta Kievek egozten dio hango ekoizpena lapurtzen duela, hori Errusiako sare elektrikora konektatuz. Kremlinek ukatu egiten du, baina entzungor egin die tropak zentraletik ateratzeko nazioartetik egin dizkioten deiei.

Volodimir Zelenski Ukrainako presidenteak IAEAren jarrera kritikatu du, argudiatuz Grossik ez duela eskatu zentral nuklearra desmilitarizatzea. «Hain zuzen, hori da Ukrainaren eta nazioartearen ahaleginen helburua», azpimarratu du Zelenskik bart bere webgunean kaleratutako testu batean. Grossiri aurpegiratu dio, bide batez, horri buruz hitz egin zutela misioa Zaporizhiarantz abiatu aurretik Kieven egindako bilera batean.

Kexatu zen, aldi berean, Kieveko bileran ustez adostutako beste baldintzetako bat ez delako bete bisitan. Zelenskiren esanetan, «hedabide independenteei» debekatu egin diete zentralera IAEAko teknikariekin batera sartzea. «Zoritxarrez, okupatzaileek ez zieten utzi sartzen kazetariei, eta propagandista talde bat antolatu zuten». Enerhodar herrian dago zentrala, eta Energoatom enpresak gaineratu du Errusiak Interneta «blokeatu» duela han, «zentralaren bideoak eta argazkiak bidaltzea eragozteko».

Nolanahi ere, Zelenskik esan du IAEAren misioak zentralaren egoerari buruzko «ondorio objektiboak» aterako dituen itxaropena duela. Dmitri Peskov Kremlineko bozeramailearen arabera, «oso positiboa» da misioa zentralera iritsi izana. Iruditzen zaio, ordea, «garaizegi» dela teknikarien lanari buruzko balorazio bat egiteko.

Arma astunak

Sergei Xoigu Errusiako Defentsa ministroak azaldu du Errusiako armadak ez duela arma astunik ez zentralaren eremuan, ez haren inguruan. «Espero dut IAEAren misioak berak hori frogatzea», adierazi zuen zuzentzen duen ministerioko bilera batean. Bide batez, Ukraina egin zuen azken asteetan Zaporizhian gertatzen ari diren bonbardaketen erantzule. «Mendebaldeko armak erabiliz, uztaila erdialdetik ari da instalazioari eraso egiten, eta Europan hondamendi nuklear bat gertatzeko benetako arriskua sortzen».


Summary: Mads Pedersenek irabazi du Espainiako Vueltako hamahirugarren etapa. Danimarkarrak arantza atera du, hirutan izan baitzen bigarren aurtengo ekitaldian. Indartsuena izan da goranzko esprintean. Ander Okamika eta Euskalteleko Joan Bou ihesean ibili dira ia etapa osoan.

Aurtengo ekitaldian hirutan bigarren izan eta gero, Mads Pedersenek (Trek) irabazi egin du gaur Espainiako Vueltan. Danimarkarra izan da azkarrena goranzko esprintean, hamahirugarren etapan, Montillan (Espainia). Bryan Coquard (Cofidis) izan da bigarren, eta Pascal Ackerman, hirugarren (UAE). Urko Berrade (Kern Pharma), berriz, hamargarren izan da. Faboritoak elkarrekin iritsi dira; beraz, ez dago aldaketarik lehen postuetan.

Esprinta egon aurretik, hiru txirrindulari ibili dira ihesean ia etapa osoan: Ander Okamika (Burgos-BH), Joan Bou (Euskaltel-Euskadi) eta Julius van den Berg (Education First). Ia 160 kilometro egindituzte lasterketa buruan, baina tropelak hamar kilometroren faltan harrapatu ditun —Van der Bergek pixka bat lehenago eman du amore—.

Juan Ayuso katalana (UAE) izan da eguneko beste protagonista. Bosgarren sailkatuak positibo eman du COVID-19an, baina ingurukoak kutsatzeko arrisku gutxi duenez, Espainiako Vueltak eta haren taldeak lehiatzen jarraitzeko baimena eman diote.

Bihar mendiko etapa jokatuko dute. La Pandera lehen mailako mendatean amaituko da.


Summary: Hiru urteko zigorra ezarri diote Enrique Lopezi, eta hemezortzi hilabetekoa Nathalie Chasseriaudi. ETAren armagabetze prozesuaren baitan ari ziren armak gordetzen, baina prokuradoreak «erakunde terrorista bateko kide izatea» eta «lehergaiak izatea» leporatzen die. Ez dute zigorra kartzelan bete beharko

Enrique Lopez iheslari ohia eta Nathalie Chasseriaudi hiru urteko eta hemezortzi hilabeteko zigorrak ezarri dizkiete, «erakunde terrorista bateko kide izatea» eta «delitu bat estaltzea» leporatuta. Hala ere, ez dute kartzelara sartu beharko, Lopezek behin behineko kartzelan urtebete bete zuelako, eta, beraz, bi urtetik beherakoak izango liratekelako bi zigorrak. Atzo eta gaur artean epaitu dituzte Parisko Auzitegian, eta arratsaldeko azken orduan eman dute ebazpena. ETAren armagabetze prozesuan parte hartzeagatik prokuradoreak «erakunde terrorista bateko kide izatea» eta «lehergaiak izatea» leporatzen zien, 2015ean Miarritzen (Lapurdi) atzemandako armategi batekin lotuta. Ez du eskatu bi akusatuak terroristen zerrendan sartzeko, eta ezta Lopezentzat Frantzian egoteko debekua ere.

Hain zuzen, Xantiana Cachenaut Lopezen abokatuak adierazi du «ETAk eskatuta arma batzuk hartzea eta lagun baten etxean atxikitzea» leporatu diotela bere bezeroari. Chasseriaudena zen armak gordeta zeuden etxea, eta horregatik epaitu dute bera ere. 2015eko maiatzaren 28an miatu zuten, eta arma biltegi bat topatu zuten bertan. Chasseriaud egun hartan atxilotu zuten, eta Lopez, hurrengoan.

Defentsak auzia artxibatzeko eskatu zuen instrukzio garaian, baina fiskalak uko egin zion, atxiloketen garaian ETAren behin betiko su etena ziurtatzerik ez zegoelakoan. Haren argudioen artean, ETA oraindik desegin gabe zegoela, eta ez zituela armak entregatu, nahiz eta erakundeak 2011n adierazi zuen «jarduera armatua behin betiko amaitzea» erabaki zuela.

«Bakearen aldeko ekintza bat»

Cachenautek adierazi duenez, epaiketan bi gairen inguruan eztabaidatu dute. Alde batetik, zalantzan jarri du abokatuak ea epaileei dagokien «antolakunde bat juridikoki terrorista bezala kalifikatzen ahal den ala ez baloratzea»: «Gure konklusioa izan da epailearen betebeharren artean ez zegoela halako eztabaida batean sartzea». Bestalde, bake prozesua 2014 eta 2015ean «oso sanoa» izan zela frogatu nahi izan du defentsak: «Adibidez mahaigaineratu dugu Parisko konferentzia justu atxiloketa hauek eta gero izan zela. Elementu horien arabera, ez dago zalantzarik: garai hartan erakundeak ez zuen asmorik borroka armatuan sartzeko. Beraz, ondorio juridikoa da ezin direla gertakari horiek juridikoki ekintza terrorista bezala kalifikatu».

Gainera, Lopezek oraingoan ere argudiatu du bakearen alde lanean ari zela arma horiek gorde zituenean, abokatuak jakinarazi duenez: «Onartu du bere parte hartzea eta berak hartu zuela materiala. Baina berarentzako bakearen aldeko ekintza bat zela esan du, armagabetze prozesuaren baitan kokatzen zen zerbait».


Summary: Nord Stream 1en itxiera luzatuz erantzun die Moskuk G7koen asmoei. G7koen taldeak petrolio errusiarrari gehieneko prezio bat ezartzea adostu ostean etorri da Gazpromen oharra. Konpainiaren arabera, gasbidearen mantentze lanetan isuri bat topatu dute. Gazpromek esan du isuria konpondu arte gasik ez dutela bidaliko, eta ez du datarik eman.

G7ko finantza ministroek petrolio errusiarraren prezioari muga jartzea erabaki eta ia berehala etorri da erantzuna Kremlinetik, Gazpromen bitartez: «Mantentze lanengatik» hiru egunez itxita egon ostean bihar atzera zabaldu behar zen Nord Stream 1 gasbidean hornidurak etenda jarraituko du, topatu duten isuri bat konpondu artean.

Hori da Gazpromen azalpena, baina egia da ere Errusiak egunak zeramatzala esaten gasa moztuko ziotela Europari G7ko herrialdeek petrolioaren prezioari muga jartzen bazioten.

Lehendik ere Nord Stream 1aren emaria oso murriztuta zetorren Europara, ohiko hornikuntzaren %20 soilik betetzen ari zelako Gazprom, Mendebaldearen zigorrek eragindako arazoak argudiatuta. Joan den asteartean mantentze lanak egin behar zituela eta, Gazpromek itxi egin zuen gasbidea. Printzipioz hiru egunetakoa izan behar zuen Nord Stream 1aren itxierak, baina orain ez du zabalera datarik.

Eta, beste behin, agerian gelditu da Europak Errusiako gasarekiko duen menpekotasuna. Alemaniak eta Europako Batasuneko beste zenbait herrialdek jada espero zuten Errusiak gasa moztea, baina horrek ez du esan nahi prestaturik daudenik.

Europar Kontseiluko presidente Charles Michelen erreakzioak ere etsipen doinua: «Gazpromen mugimendua, zoritxarrez, ez da harritzekoa. Gasa arma gisa erabiltzeak ez du EBren erabakia aldatuko. Energia burujabetzarako bidea bizkortuko dugu. Gure betebeharra da gure herritarrak babestea eta Ukrainaren askatasuna babestea».

G7ak Mosku petrolioarekin lortzen ari den itzelezko irabaziak —94.870 milioi euro martxotik uztailera— murriztu nahian hartu du Errusiako petrolioari gehieneko prezio bat ezartzeko erabakia, eta beti ere Ukrainako Gerra pizteagatik Errusiari jarritako zigorrei lotuta. Alemaniak, Frantziak, AEBek, Erresuma Batuak, Italiak, Kanadak eta Japoniak osatutako taldearen esanetan, neurriak energia merkatuak ere egonkortuko ditu.

Petrolio errusiarra zigortzeko bigarren pausoa izan da. Aurretik AEBek, Erresuma Batuak eta Kanadak debekua ezarri zieten Errusiako petrolio inportazioei eta Europako Batasuna aztertzen ari zen abendutik aurrera debeku osoa ezartzea itsasoz inportatutako Errusiako petrolioari eta geroago, 2023. urte hasieran petrolioaren eratorriei.

Debekuek, ordea, min gutxi egin diote Moskuri; dirutza jasotzen jarraitu du, upelak Txinari, Indiari eta beste hirugarren herrialdeei salduta, eta Europak berak ere segitu du Errusiako petrolioa hartzen. Petrolio gutxiago salduta ere, prezio garestiarekin Mendebaldearen zigorrak hutsal bihurtu dira Errusiarentzat.

Nola konpondu arazo hori? AEBena da ideia, Errusiako petrolio errusiar upelari gehieneko prezio «global» bat ezartzea, Kremlinaren diru etorria murrizteko, «ezin jarrai dezan Ukrainako gerra finantzatzen». Nola behartu hirugarren herrialde erosleak Errusia prezio mugatuaren ataka horretan jartzera? Erosle horiei petrolio erosketetan beharrezkoak diren aseguru eta finantza zerbitzuak baldintzatuta: prezio mugatu horretan erosi petrolioa Errusiari, asegururik nahi izanez gero. Londresen eta Europako Batasunean kontratatzen dira, gaur egun, itsasoz munduan egindako petrolio garraio guztien %95.

Dena den, G7ko herrialdeek atzo adostutakoa, berez, proposamen bat da, hirugarren herrialdeei aurkezteko, eta neurri batean Mendebaldeak Errusia zigortzeko neurriekin bizi duen ezintasuna azaleratzen du. G7aren agiriak, esaterako, ez du prezio mugaren inguruko zenbaki bat bera ere eman.

Izan ere, proposatutakoa indarrean jartzea zaila da, oso. Besteak beste, hirugarren herrialdeetako erosleek erabaki dezakete errusiarren beraien aseguruak erabiltzea, nahiz eta murritzagoak izan Europakoak baino.

Ezin baztertu ere, Errusiako petrolioak beste herritartasun bat lortzea itsas bidaian zehar. Ez dago batere argi nork eta nola kontrolatuko lukeen hori, nork zainduko lukeen hirugarren herrialdeetako erosleek prezio muga betetzen duten edo ez.


Desfile parekidearen alde elkar hartuta

Summary: Desfile parekidearen alde elkar hartuta. Guztion Alardeak egindako deialdiari erantzunez, argazki jendetsu bat egin dute gaur arratsaldean Hondarribian; «mugarria» izango dela esan dute

Alarde parekidearen aldeko keinu esanguratsua egin du gaur arratsaldean Hondarribian (Gipuzkoa) Guztion Alardea elkarteak; ehunka pertsona elkartu ditu Gernikako Arbola plazan, argazki jendetsu batean. Han batutakoek alardearen auzirako konponbide bat eskatu dute, eta alardeak ezinbestean «guztiona eta guztiontzat» izan behar dutela adierazi dute. Batu diren pertsona askok nabarmendu dute irudiaren indarra, jende asko eta askotarikoa elkartu delako argazkirako; orain artean banatuta egondakoak ere batu dira. «Orube amankomun bati» buruz mintzatu den jendea ere izan da. Antolatzaileek poza adierazi dute ekitaldiak izan zuen segidarengatik, eta gatazkaren konponbidean «mugarria» izango dela uste dute. Ez dute adierazpenik egin, izenik ere ez dute eman nahi izan, baina ohar bat leitu dute. Nabarmendu dute ekitaldian «sentsibilitate ezberdinetako» herritarrak batu izana. Instituzioei ere zuzendu zaizkie, bereziki Hondarribiko Udalari. Uste dute «irmoki, seriotasunez eta pauso zehatzak emanez» murgildu behar duela gatazkaren konponbidean. Mende laurdena bete zen iaz Irun eta Hondarribiko andreek alardean gizonen pare desfilatzeko ahalegina lehen aldiz egin zutenetik. Kontrako erantzun bortitza jaso zuten orduan, eta egun udalerri bietan alarde bakar eta parekide bat egiten ez dela ikusteak argi erakusten du oraindik behar bezala bideratu gabeko auzia dela. Konponbide bat lortzeko bidean garrantzitsua izan zen Guztion Alardea taldea 2019an Hondarribian eratu izana, andrerik onartzen ez duten konpainien inguruetan dabiltzan hainbat pertsonak osatu baitzuten. Elkarte horrexek aurten jakinarazi du 64 andrek, izen eta abizenekin, eskakizuna egin dutela alardean gizonekin batera irteteko; alarde baztertzailearen antolatzaile Alarde Fundazioaren eta Hondarribiko Udalaren atea jo dute horretarako. Esperantza piztu zuen jakinarazpen horrek. Berriki elkarteak adierazi du, ordea, emakume horiek ez dutela jaso espero zuten erantzuna. Hain justu ere, fundazioak adierazi die ez dutela aintzakotzat hartu beren eskea: Hondarribiko Udalak, berriz, erantzun ere ez die egin. Horiek horrela, gaur arratsaldeko ekitaldian onartu dute aurten alardea ez dela izango «herri guztiaren ospakizun handia», baina horren alde borrokan jarraitzeko asmoa dutela. Jaiak eta gero, berandu baino lehen, «elkarrizketa mahai bat» martxan nahi dute: «Gatazkarik gabeko alardea berreskuratu behar dugu, herritar guztiona eta guztiontzat izango dena». Ezin banatu Lehendik ere, alarde bakar baten aldeko hautua argi utzi dute Guztion Alardea taldeko ordezkariek behin baino gehiagotan. «Gure aitona-amonek hondarribiar guztioi utzitako ondare kuttuna da alardea. Horrela, emakumearen parte hartzea ukatzeagatik,desfilea zatitzea, ondare immaterial horren aurkako jarrera arduragabea dela iruditzen zaigu», adierazi zuten atzoko ekitaldirako deia egiteko atera zuten oharrean. «Adierazi nahiko genuke badagoela mendeetan zehar Hondarribiko alardeak aldatu ez duen ezaugarri nagusi bat,bere izateari zentzua ematen diona: herriaren kohesio eta batasunaren ikur izatea alegia», goraipatu zuten. Zentzu horretan, atzoko argazkiaren trinkotasunak eta zabaltasunak lagun dezakete. Irailaren 8an da alardea. Ondoren zer gertatzen de ikusi beharko da.


Summary: Donostiarrak ikerketa zabaltzeko eskatu dio TKEko Diziplina epaileari, pegatinen gaiagatik. Urdaibaik eta Hondarribiak Galizian nabigazioan laguntzeko erabili zuten ehun berezia nolakoa den argitu nahi du, TKEko araudiarekin bateragarria den, eta beharrezko neurriak har ditzaten lehiakideen berdintasuna bermatzeko.

Donostiarrak idatzia aurkeztu dio Traineruen Kluben Elkarteko Diziplina epaileari. Eskatzen dio aurreko asteburuan Galizian gertatu zena argitzeko. Eusko Label ligako estropadak jokatu ziren Aresen eta Boiron, eta Urdaibaik eta Hondarribiak pegatina berezi bat erabili zuten nabigazioan laguntzeko. Donostiako taldeak eskatzen du epaileak ikerketa zabal dezan gaia argitzeko, material berezi hor zer den jakiteko, halakoak erabiltzea TKEren araudiak onartzen duen edo ez argitzeko, eta lehiakideen berdintasuna bermatzeko.

Kaiarriba Arraun Elkartearen ustez, Nazioarteko eta Euskadiko federazioek debekatu egiten dute horrelako gauzak jartzea traineruari, traineruaren berezko ezaugarriak eta traineruak ura ukitzeko modua eraldatzen dituelako. Halaber, araudi horietan eskatu egiten da, Donostiarraren arabera, horrelako gailuak erabiltzekotan lehiakide guztiek erabiltzea, berdintasuna bermatzeko.

Bi estropada horietan, Urdaibaik eta Hondarribiak alde handiarekin lehiatu ziren beste taldeekiko, eta estropada faltsutu zutela ere uste du Gipuzkoako hiriburuko klubak. Urdaibairen kasuan, gainera, pisaketan pegatina ez zuela kendu nabarmentzen du, eta hori Estropada Kodeko 5.5 artikulua urratzen duelakoan dago.

Donostiarraren asmoa ez da bi estropada horietako emaitzei helegitea jartzea.


Summary: Hondarribia Berdintasunaren Hiria saria, Irantzu Varelari. Jaizkibel konpainiak urtero banatu ohi du sari hori, berdintasunaren aldeko jarduerak hauspotzeko

Irailaren 8aren atarian Jaizkibel konpainiak Hondarribia Berdintasunaren Hiria Saria banatu ohi du, gizon eta emakumeen parekidetasunaren alde lanean diharduten pertsona eta erakundeen lana goraipatzeko. 25 urte daramatza konpainiak alarde parekide bat eskatzen, horren aldeko borrokan, traba handiak gainditu behar izan ditu bidean, baina Hondarribia hautu parekideen kontra «plastiko beltzak» erakusten dituen hiria ez ezik, berdintasunaren aldeko motor ere badela erakutsi nahi izaten dute sariarekin. Gaur ilunabarrean eman zuten aurtengoa: Irantzu Varelari. Feminismoaren alde egiten duen aktibismoarengatik da bereziki ezagun. «Urteotan berdintasunaren alde egin duen lan guztia eskertu eta Jaizkibel konpainiari eskainitako babesa» goraipatzeko eman nahi izan diote saria. Nieves Alzak, Iñigo Lamarcak, Xabier Lapitzek, Garbiñe Biurrunek eta Maddalen Iriartek osatzen dute sariaren epaimahaia. Ilunabarrean izan da saria emateko ekitaldia, Itxas Etxean. Kate luze bat Berdintasunaren alde lanean jarraitu behar dela oroitu dute ekitaldian: «Kate bat gara eta katearen begirik ahulenak markatzen du katearen erresistentzia. Jaizkibel konpainiak ez du berdintasun kate hori etengo, ezta saria jaso duten gainerakoek ere». Aurreko urteetan saria jaso dute, besteak beste, andre bertsolariek, Skolae hezkuntza programaren sustatzaileek eta Hendaiako danborradaren antolatzaileek.


Summary: CAFek 811 miloi euroko kontratu bat erdietsi du AEBetan. Bostongo Green linea hornituko du hiriko garraioko 102 LVR trenekin.

Beasaingo CAF tren ekoizleak kontratu garrantzitsua lortu AEBetan. Type 10 ereduko 102 tren egingo ditu Boston hiriko Green linearako, Massachusetts Bay Transportation Authorityrentzat (MBTA). Oinarrizko kontratuaren barruan daude 102 ibilgailuen fabrikazioa, gidatzeko bi simulazio, parkeko piezak, tresna bereziak eta hornitutako ibilgailuen probetarako ekipoak, baita hiru urterako berme zerbitzua ere. Halaber, kontratuak ibilgailu eta ekipamendu gehigarriak erosteko aukera jasotzen du, eta MBTAk datozen bi urtetan gauzatu ahal izango du.

CAFek Bostonen egiten duen bigarren proiektua da. 2014. urtean CAF USAk 24 hiriko tren egiteko kontratua lortu zuen, eta gaur egun Type 9 izeneko LRV horiek Green linean zirkulatzen dute. Lineako Type 7 eta Type 8ak ordezkatuko dituzte, orain CAFek egingo dituen Type 10 trenekin. Tren berriek zazpi modulu dituzte, eta zoru baxukoak dira.

CAFek urteak daramatza AEBetako merkatuan eta fabrika bat dauka Elmiran, New York estatuan. Handik hornitu ditu Washingtongo metroa 96 unitaterekin, Amtrak garraio operadorea 130 bidaiari kotxerekin, Kansas Cityko eta Cincinnatiko hiriak tranbiekin eta Houstongo, Sacramentoko, Pittsburghko eta Bostongo hiriak LRV hiriko trenekin.


Summary: Gizonezko baten gorpua atzeman dute Erandioko itsasadarrean. Bart aurkitu dute. Gizon bat itsasadarrera amildua zelako abisua jaso zuten larrialdi zerbitzuek. Ertzaintzak ikerketa abiatu du.

Eusko Jaurlaritzako Segurtasun Sailak jakinarazi duenez, hilotz bat atera dute bart Erandioko (Bizkaia) itsasadarretik. Atzo iluntzean, gizon bat uretara amildua zelako abisua jaso zuten larrialdi zerbitzuek, eta bilaketa lanak jarri zituzten abian. Ordu batzuetara aurkitu zuten gizonezkoa, hilik.

Ertzaintzak ikerketa jarri du martxan, gizonezkoa nola eta zergatik amildu zen argitze aldera. Oraingoz, ez dute argitaratu informazio gehiagorik.


Summary: Gasteiztar bat hil da Errioxan izandako auto istripu batean. Goizean gertatu da ezbeharra, Berceo udalerritik hurbil. Hil denak 30 urte ditu.

Espainiako Gobernuaren Errioxan duen ordezkaritzak zabaldutako informazioaren arabera, Gasteizko gizonezko bat hil da gaur goizean Berceo (Espainia) udalerritik hurbil izandako auto istripu batean, 08:00 aldera. 30 urterekin zendu da gizona.

Jakinarazi dutenez, ibilgailua errailetik atera da LR-205 eta LR-206 errepideen arteko elkargune inguruan. Hil den gizonezkoa zen ibilgailuaren gidaria, eta ez zen beste inor autoaren barrenean.


Summary: NASAk bigarrenez atzeratu du Artemis misioa, arazo teknikoengatik. AEBetako Espazio Agentziak erregai jario bat atzeman du. 2025ean emakume bat bidaliko dute Ilargira; lehenbiziko aldia izanen da.

Bigarren saiakera egin du NASA Ameriketako Estatu Batuetako Espazio Agentziak, baina, iragan astelehenean gertatu bezala, atzeratu egin behar izan du astronautak Ilargira itzultzeko bidea prestatuko duen Artemis I misioa.

Orion espaziontzia Cañaveral lurmuturretik aireratzekoa zen gaur arratsaldean, 42 egun eta hiru ordu iraun beharko lukeen joan-etorri bat egiteko. Horren aurretik, ordea, NASAk erregai jario bat atzeman du, eta, hasiera batean atzerapenik aipatu ez duen arren, azkenean misioa berriz ere atzeratzeko erabakia hartu behar izan du; AEBetako Espazio Agentziak azaldu duenez, «talde teknikoak arazoa konpontzen saiatu» dira, baina ez dute arrakastarik izan.

Iragan astelehenean egin zuten lehen saiakeran, berriz, motorretako batean aurkitu zuten arazoa, ez zuelako lortzen aireratzea egiteko beharrezkoa den tenperaturara iristea. NASAk jakinarazi zuen egutegiaren arabera, hurrengo saiakera etzi egingo lukete, baina AEBetako Espazio Agentziak ez du oraindik baieztatu ez ezeztatu hori egingo duenik.

Ikusi gehiago: Bertan behera geratu da Artemis misioaren hasiera, motorretako batean izan den arazo batengatik

Gizakia 1972. urtean izan zen azken aldiz Ilargian, eta orduko hori berriz errepikatzea du NASAk orain. Aurreikusi dute 2025ean izanen direla Ilargia atzera ere, eta nahi dute emakume bat izatea espedizio horretan. Hala balitz, eta beste potentziaren batek aurrea hartu ezean, orduan izanen da emakume bat lehen aldiz Ilargian.

Gainera, lehenbiziko emakumea bidali ez ezik, beste alderdi bati dagokionez ere estreinakoa izan nahi du NASAk. Pertsona arrazializatu bat ere izanen da astronauten artean.


Summary: Gizon bat hil da Eratsunen, mendian zebilela. Nafarroako suhiltzaileek azaldu dute 35 urteko gizonezkoa suspertzen saiatu direla, baina ez dute lortu.

35 urteko gizonezko bat hil da Eratsungo (Nafarroa) hedagailutik gertu. Nafarroako suhiltzaileek jakinarazi dutenez, mendian zebilen, ibilian. Oronozko (Nafarroa) suhiltzaileak, Doneztebeko (Nafarroa) osasun zerbitzuak eta helikoptero medikalizatu bat gerturatu dira eremura, baina ezin izan dute gizona suspertu.


Txuri-urdinen berdinketa etxean

Summary: Txuri-urdinen berdinketa etxean. Bana berdindu dute Realak eta Atletico Madrilek, Anoetan. Neurketa hasi eta berehala aurreratu da Atletico Madril, Morataren gol batekin; baina bigarren zatian Sadiqek neurketa berdindu du, buruz

Iritsi, entrenamendu bat egin, eta lehenengo errematean gola sartu. Horiek izan dira Umar Sadiqen aurreneko urratsak Realarekin. Bigarren gol bat ere egin du Nigeriako aurrelariak, baina jokoz kanpo zegoen baloia jasotakoan. Moratak aurreratu du Atletico Madril Anoetan, neurketa hasi eta berehala. Hala ere txuri-urdinek ez dute amore eman, eta neurketa berdintzea lortu dute Sadiqen golarekin. Markagailu horrekin amaitu da neurketa.

Gogor ekin dio neurketari Atletico Madrilek. Aurreneko minutuetan bi aldiz gerturatu da Madrilgo taldea Remiroren ate ingurura, eta bosgarren minuturako egin dute gola. Carrascok zutoinera bidali du baloia zuzenean korner batean, eta aldaratzea Moratari iritsi zaio. Espainiarrak Remiro lurrean zela baliatu du neurketako lehenengo gola egiteko.

Reala ez da Madrilgo taldearen golarekin kikildu, eta bi aukera garbi izan dituzte txuri-urdinek hamar minuturen buruan. Aurrenekoan Ali-Chok erdiraketa polita egin du baloia berreskuratu ondoren. Silvak punpalasterrean egin du errematea, baina Oblakek ez du zailtasun handirik izan baloia gelditzeko. Bigarren aukera ere Ali-Choren oinetatik sortu da. Frantziarrak izkin egin dio Witseli area barruan, eta aurrelariaren erdiraketa Merinok zutoinera bidali du, boleaz.

Hori ikusita, bere horretan jarraitu du Realak. Oso goian egin dute presioa Imanolen jokalariek, eta zaleen aupadarekin batera, bere zelaian sartu dute arerioa. Hala ere, Diego Pablo Simeoneren taldea gustora aritzen da horrelakoetan; markagailuan aurretik, eta kontraerasoan jokatuz. Horrela iritsi da bisitarien bigarren gola, luze jotako baloi baten ondorioz. Baina epaileak baliorik gabe utzi du VAR-ean ikusi eta gero. Besoarekin egin du kontrola Joao Felixek.

Handik gutxira, ordea, gertu izan du bigarren gola Atletico Madrilek. Oso urrutitik egin du jaurtiketa Gimenezek, baina eskuadratik bertatik atera du baloia Remirok. Lehen zatiaren amaieran iritsi da neurketako une garrantzitsu bat. Saulek ukondoarekin jo du Silva, aurpegian, eta epaileak bigarren txartel horia barkatu dio. Falta ere ez du adierazi Cesar Soto Gradok.

Bigarren zatia Sadiqen debutarekin hasi da. Realak inoiz egin duen fitxaketa garestiena 45. minutuan sartu da zelaira, eta hamar minutuan sartu du elastiko txuri-urdinarekin aurreneko gola. Ali-Chok egindako erdiraketa buruz bidali du sareetara Nigeriako aurrelariak. Azkar ahaztu dute Isak Realeko zaleek.

Neurketa asko ireki da golaren ondoren, eta bi taldeak arerioaren atera hurbildu diren arren, ez dute aukera garbirik sortzea lortu; 72. minutura arte. Orduan, Gimenezek buruz errematatu du Carrascoren erdiraketa, baina sendo agertu da Remiro atepean. Realak beldurrik gabe jarraitu du, eta bost minutu beranduago Sadiqek bigarren gol bat sartzea lortu du. Baina jokoz kanpo zegoen.

80. minutuan beste aukera bat izan du Madrilgo taldeak. Ezker hegaletik egindako jokaldi batean errematea egin du Joao Felixek area barruan. Baina, beste behin, ederki egin du haren lana txuri urdinen atezainak. Bazirudien bi taldeak berdinketarekin gustora zeudela, baina gertu izan da Atletico Madril hiru puntuak etxera eramateko. 97. minutuan Joao Felixek jaurtiketa bortitza egin du area kanpotik, baina beste behin Remiro azaldu da atepean. Azkenean, banako berdinketarekin amaitu da neurketa.


Summary: Carapazentzat etapa, eta Evenepoelek sufritu egin du. Bigarrenez irabazi du aurtengo Vueltan Carapazek. Primoz Roglicek erasoa jo du lau kilometro falta zirela, eta 52 segundoren aldea atera dio Remco Evenepoel liderrari.

Astebete falta da Espainiako Vuelta amaitzeko. Remco Evenepoelek (Quick-Step) lider sendoa zirudien. Merezita eta nagusitasunez darama maillot gorria. Baina La Pandera mendatearen pendizek, eta Primoz Roglicen (Jumbo-Visma) erasoak ahuleziak badituela erakutsi dute. Ikusgarria izan da etapa amaiera. Flandriarrak txakalaldia izan zuen helmugarako lau kilometro falta zirenean. Gai izan da horri buelta emateko. Baina 52 segundo galdu ditu Roglicekiko, eta 1.49ra gutxitu da sailkapen nagusian harekiko zuen aldea. Geratzen diren etapak ikusita, dena airean dago. Eguneko beste irabazlea Richard Carapaz (Ineos) izan da, bigarrenez jaso baititu besoak aurtengo Vueltan. Eguneko ihesaldian sartu, azken kilometroetan hortzak ondo estutu, eta merezita irabazi du

Kostatu egin da eguneko ihesaldia osatzea. Lehen kilometroetan horretan ahalegindu direnak bi txirrindulari izan dira: Vincenzo Nibali (Astana) eta Thomas de Gendt (Lotto Soudal). Baina ez zuten lortu. Bizi joan dira lehen kilometro horiek, haizea alde baitzuten txirrindulariek. Azkenerako, baleko ihesaldia hamar ziklistek osatu dute: Clement Champoussinek (Ag2r), Luis Leon Sanchezek (Bahrain), Bruno Armirailek (FDJ), Filippo Concak (Lotto Soudal), Kenny Elissonde eta Mads Pedersenek (Trek). Aleksei Lutsenkok (Astana), Richard Carapazek (Ineos), Raul Garcia Piernak (Kern Pharma) eta Marco Brenner (Team DSM).

80 kilometro falta ziren helmugarako. Txirrindulari indartsuak zeuden multzo horretan, etapa irabazteko modukoak. Tropel nagusiak bidea egiten utzi die, eta lau minututik gorako abantaila izan zuten. Atzetik, Evenepoelen taldeak, Quick-Stepek, hartu behar izan du ihesaldia bertan behera uzteko zama. Besteek ez zuten ardurarik nahi. Erritmoa bizitu du Jumbok, eta minutu pasatxoan jaitsi du aldea, 3.20ra, eguneko azken aurreko mendatera iristean: Los Villares.10,4 kilometroko igoera zen. Tropelean gauzak ez dira aldatu. Horrek mesede egin die iheslariei. La Panderara iristean Robert Gesinkek (Jumbo Visma) estutu bat eman du, eta hor hasi da pizten etapa. Eta, nola, gainera. Ikusgarria eta bizia izan da etapa amaiera.

Gesinkek ez du bidea egin, baina bere taldeak erritmoa bizitu du, eta faboritoen multzoa hautsi egin da Roglicek erasoa jo duenean. Chris Harper taldekideak egindako lana ondo baliatu du. Ausart jokatu du esloveniarrak. Quick-Stepek erakutsitakoa kontuan hartuta, ez zirudien Evenepoel gaizki zegoenik. Baina ez du sailkapen nagusian aldea murrizteko aukeretako bat galdu nahi izan. Lau kilometro falta ziren, eta indarrez jo du aurrera. Lehen unean inor ez da haren atzetik atera. Orduan hasi da sufritzen Evenepoel, eta beste faboritoak ahalegindu dira. Baina La Panderako maldek ez zuten barkatu, eta soilik Miguel Angel Lopezek (Astana) eta Enric Masek (Movistar) eutsi ahal izan diote hasiera batean Roglici. Handik Gutxira Mas atzean geratu da. Aurretik, Carapazek bigarren garaipena nahi zuen. Izugarria izan da Ekuadorreko txirrindulariak azken metroetan erakutsitako kemena. Saria izan du. Lopezek eta Roglicek estutu egin dute, Evenepoeli alde gehiago atera asmoz. Baina flandriarra gai izan da gauzak zertxobait itxuratzeko, eta galera ez zen hain handia izan.


Summary: Urdaibai eta Orio nagusi lehen jardunaldian. Oriok bi segunduko tarte atera dio Arraun Lagunaki, eta Urdaibaik zazpikoa Hondarribiari eta Donostiarrairi. Zuzenean jarraitu du BERRIAk.

*Emakumezkoetan, espero zen moduan, bi oilarren arteko lehia izan da Kontxako lehen jardunaldian. Bigarrenean erabakiko da garailea: Orio edo Arraun Lagunak. Bi segundokoa da tartea.

*Gizonezkoetan, sailkatze estropada ahaztu eta Urdaibai nagusitu da, itzulerako luze zoragarri bati esker.


Summary: Oriok bi segundo atera dizkio Arraun Lagunak-i lehen jardunaldian. Denboraldiko bi trainerurik indartsuenak buruz buru ibil dira Kontxan ere. Hondarribiak eta Donostiarrak osatuko dute ohorezko txanda bigarren jardunaldian.

Ez da ezustekorik izan Kontxako Banderaren lehen jardunaldian. Orioren eta Donostia Arraun Lagunak-en arteko lehia estua egongo zela espero zen, eta aurreikuspenak guztiz bete dira. Bigarren txandan aritu dira udako bi indartsuenak, eta buruz buruko borroka ederra izan dute. Batek jo eta besteak erantzun. Itzulerako luzean, Santa Klara uhartea igaro ostean, Oriotarrek abiadura handiagoa eman dio San Nikolas ontziari, eta, amaieran, Patxi Francesen taldeak 2,16 segundoren aldea atera dio Lugañene-ri. Banderarako lehia zabalik dago oraindik ere. Ahor arraunzaleek nahi zuten berdintasuna.

Itsasoari dagokionez, olatuak hutsaren hurrengoak ziren; haizeak, berriz, ipar ipar-mendebaldetik ahul jotzen zuen. Halere, goizak aurrera egin ahala, zertxobait harrotuko zela iragarrita zegoen. Marea, berriz, 10:52an izan da goian, eta, beraz, bigarren txandan aritu diren Oriok, Arraunek, Donostiarrak eta Chapelak itsaslaster handiagoa izan dute.

San Nikolas eta Lugañene ontziek Hondarribiak lehen txandan egindako denbora izan dute erreferentzia gisa; izan ere, Ama Guadalupekoa Tolosaldeari nagusitu zaio, bi segundoren abantailarekin. Kontuak kontu, semaforoa berde jarri orduko, txanpa bizian atera dira ohorezko txandako lau traineruak. Lehen minutua bete denean, Oriok estropada burua hartu du. Arraun Lagunak-i segundo bat ateratzen zion, eta hiru Donostiarrari eta Chapelari. Estropada bitan hausteko zorian zen, eta hala gertatu da.

Francesen taldea izan da ziabogara heldu den lehen taldea, baina Arrauni pare bat tosta baino ez dizkio sartu. Tolosaldeak ere denbora bera egin du. Donostiarra, berriz, seira heldu da, eta Chapela hamazazpira. Galiziarrak uste baino atzerapen handiagoa izan dute.

Olatu apurrek laugarren kaletik lehen kalerako norabidea zutela kontuan hartuta, Agirrek lehen kaletik bigarren kalera eraman du San Nikolas; Andrea Astudillo Arrauneko lemazainak, berriz, bere kaleari eutsi dio, hirugarrenari. Segundo batean ziren bi ontziak. Santa Klara uhartea heldu direnean, ordea, Oriok olatu koxkor batzuk hartu ditu, baita aldea handitu ere. Une batez, GPS-ak hiru segundo markatzen zituen horien alde. Kosta ahala kosta, abantaila horri eusten ahalegindu dira Francesen kuadrilla; Juan Mari Etxabek prestatutako taldeak, berriz, palakadak sarritu ditu, estropada burua ez galtzeko asmoz.

Amaieran, Oriok egin du Kontxako Banderako lehen jardunaldiko denborarik onena, eta Arrauni 2,16 segundo atera dizkio. Hirugarren postuan Hondarribia geratu da sailkapen nagusian, hamabi segundora. Donostiarrak laugarren postuan amaitu du, hamahirura, eta hiru talde horiekin batera ariko da datorren igandeko ohorezko txandan, bigarren jardunaldian.

Tolosaldeak bosgarren egin du, eta, beraz, lehen ariko da datorren igandean, Hibaikarekin, Caborekin eta Chapelarekin batera.

Kontxako Banderako lehen jardunaldia

1. Orio 10.37,52

2. Arraun Lagunak 2,16ra

3. Hondarribia 12,95era

4. Donostiarra 13,30era

5. Tolosaldea 15,31ra

6. Hibaika 20,39ra

7. Cabo 22,13ra

8. Chapela 37,66ra


Zazpi segundoren aldea du Urdaibaik

Summary: Zazpi segundoren aldea du Urdaibaik. Bermeotarrek itzulerako luze zoragarria egin dute. Hondarribiak, Donostiarrak eta Getariak osatuko dute ohorezko txanda.

Sailkatze estropadakoa salbuespena izan zela erakutsi du Urdaibaik. Bermeotarrek ez zuten estropada ona egin asteazkenean, baina aurkakoa egin dute lehen jardunaldian. Itzulerako luze bikain bati esker 19.21eko denbora egin dute, eta, Hondarribiarekiko zazpi segundoren aldearekin iritsiko dira bigarren jardunaldira. Hirugarren Donostiarra izan da, ehuneneko gutxi batzuengatik.

Kontxako badia bare-bare zegoen, Donostiako Aquariumaren eta Santa Klara uhartearen babespean. Kanpoan, aldiz, bazen nahiko mugimendua, nahiz eta olatu koxkorrak izan. Haizeari zegokionez, ipar, ipar-mendebaldetik jotzen zuen, batez beste hamar kilometro orduko abiaduran. Bigarren txandan aritu da gaurko garailea, Urdaibai, bigarren kaletik. Lehen kaletik Donostiarra joan da, hirugarrenetik Ondarroa, eta Zierbena laugarrenetik. Txanda horretako bi ontzi indartsuek, Bou Bizkaia-k eta Torrekua-k, Hondarribiak egindako denbora zuten erreferentzia gisa: 19.29,20. Semaforoa berde jarri orduko txanpa bizi-bizian irten dira laurak.

Ikusi gehiago: Oriok bi segundo atera dizkio Arraun Lagunaki lehen jardunaldian

Donostiarrak, Kontxako Bandera preziatua irabazteko faboritoetako bat zela jakitun, indartsu ekin dio estropadari, baita lehen postuaren jabe egin ere. Hori bai, harrokeria handirik gabe; izan ere, haren ondoan zihoan Urdaibai, albo-alboan zeukan. Arraunkadaz arraunkada, dotore asko joan dira brankaz, eta Zierbena eta Ondarroa atzean utzi dituzte. Halaber, Santa Klara uhartea igaro ostean, bi oilarrek lau segundo ateratzen zizkioten Hondarribiari, lehen txandan nagusitu den taldeari.

Donostiarrako arraunlariak sendo aritu dira arraunean, pala uretan ongi pasatuz. Arkaitz Diazek traineruko bi hankekoei hamarreko bat jotzeko eskatu die. Esan eta egin. Joaldi horri esker, hain zuzen, Urdaibairekiko zeukaten aldea handitzea lortu dute, lau segundora. Igor Makazagaren taldea abantaila horrekin heldu da ziabogara, eta Hondarribiari hamar segundo eder atera dizkio. Zierbena txandako hirugarrena izan da, hamabira, eta Ondarroa 30era.

'Bou Bizkaia'-ren erauntsia

Maniobraren ostean, Urdaibai Donostiarraren pare jarri da, baina minutuak aurrera joan ahala, Hondarribiarekiko zeukaten aldea sei segundora laburtu da. Orduan heldu da Bou Bizkaia-ren erauntsia. Bermeotarrek arraunketa sendotu, eta aparrak atera dizkiote itsasoari, baita Donostiarrari hanka egin ere. Lehenago, ordea, bi taldeak parean zeuden unean, itsasoko epailea bien tartean sartu da, elkarren artean palak ez jotzeko xedez. Kaiarribaren iritziz, ostera, epaileen ontziak sortutako olatuek «kalte» egin diote Torrekua-ri, eta, horregatik, ezin izan diote Urdaibairi eutsi. Bada, BERRIAk jakin ahal izan duenez, Donostiarrako klubak kexa igorriko die Kontxako Banderako antolatzaileei.

Bitartean, traineru urdina hegan zihoanez, Aranberrik ez zuen nahi arriskatu, eta bigarren kaleari eustea erabaki du. Baita asmatu ere; segundoak Bermeo aldera erortzen ari baitziren. Urdaibaik Santa Klara uhartearen ingurumarian, Donostiarrari zortzi segundo ateratzen zizkion, eta hamar Hondarribiari.

Behin Kontxako badiara sartu direnean, Aranberrik arraunlariei eskatu die arraunkaden erritmoa sarritzeko. Berehala bete dute zarauztarraren agindua. Herio betean egin dituzte azken metroak, eta lehen jardunaldiko azkarrenak izatea lortu dute. Amaieran, Hondarribia Donostiarra baino sei ehunen lehenago helmugaratu da; Urdaibairengandik zazpi segundora. Zierbena izan da txandako hirugarrena, 36ra, eta Ondarroa 1.03ra. Kontxako Bandera preziatuaren lehiarako, Iker Zabalaren taldeak 7,64ko altxorra dauka alde.

Getaria izango da hiru oilarrekin batera —Urdaibai, Hondarribia eta Donostiarra— datorren igandean ariko den taldea. 49 urteren ostean, Kontxako Banderarako sailkatu zen Esperantza joan den asteazkenean, eta, estropadaren atarian, Unax Izagirre patroiak argi esan du: «Ez dugu presiorik, baina ez gatoz jolaserako». Ez horixe. Ion Larrañagak prestatutako taldeak lan bikaina egin du, eta Oriorekin izandako lehia ikusgarriaren ostean, txandako bigarren postua eskuratu dute getariarrek. Baita sari handia jaso ere: bigarren jardunaldian ohorezko txandan aritzea. Lehen txandan berriz, Orio, Zierbena, Kaiku eta Ondarroa ariko dira.

Ikusi gehiago: Horrela jarraitu du BERRIAk

Kontxako Banderako lehen jardunaldia

1. Urdaibai 19.21,56

2. Hondarribia 7,64ra

3. Donostiarra 7,70era

4. Getaria 23,42ra

5. Orio 29,02ra

6. Zierbena 36,84ra

7. Kaiku 56,74ra

8. Ondarroa 1.03,58ra


Summary: Osasunak azken unean sartu du garaipenaren gola. Ez Abde debutariaren jokaldi eder bati esker sartu du gol erabakigarria Ruben Garciak, 89. minutuan. Etxean hirutik hiru irabazi ditu Osasunak.

Sadarren garaiezin izaten jarraitzen du Osasunak. Jagoba Arrasateren taldeak hiru neurketa jokatu ditu etxean, eta hirurak irabazi ditu. Gaur, ondo sufrituta: azken unean Ez Abde debutariak egindako jokaldi zoragarri bati esker sartu du garaipenaren gola Ruben Garciak. Aurrez, Aimar Orozek sartu du gorritxoen lehen gola.

Lehen zatian bi taldeek izan dituzte golerako aukerak. Osasunak izan du baloi jabetza, neurketa kontrolpean ere bai ia une oro, baina Sergio Herrerak izan du lana. Ez, ordea, Dimitrivskik bezainbeste; aukera garbiak izan dituzte Aimar Orozek eta Chimy Avilak. 0-0.

Lehenengoan ez, baina bigarrenean asmatu du harrobiko jokalariak: zelairatu berri zen Brasanacen pase bikain bat baliatu du Osasunaren lehen gola egiteko. 55. minutua zen.

Jarraian estutzen hasi da Rayo; lehenik, Nacho Vidalek egindako penalti bat eskatuz, eta, gero, gola sartuz. Faltaz sartu du Lejeunek, iaz Alavesen jokatzen zuen atzelariak, 74. minutuan.

80. minutuan egin du zelaira salto Ez Abdek, Bartzelonatik utzita iritsi berri den jokalariak, eta erabakigarria izan da Arrasateren erabakia. Gaztearen jokaldi gogoangarri batek erabaki du neurketa, 89. minutuan.

Gaurko garaipenari esker, bederatzi puntu ditu Osasunak; lau jardunalditan hiru garaipen eta porrot bat eskuratu ditu.

Osasuna: Herrera; Vidal, Juan Cruz, David Garcia, Unai Garcia; Moncayola (Pablo Ibañez, 80'), Torro (Brasanac, 51'), Moi Gomez (Kike Garcia, 80'), Chimy Avila (Ruben Garcia, 71'), Aimar Oroz; eta Budimir (Abde, 80').

Rayo: Dimitrievski; Fran Garcia (Chavarria, 90'), Lejeune, Catena, Balliu; Ciss, Trejo, Salvi (Isi, 45'), Valentin (Comesaña, 71'), Alvaro Garcia; eta Camello (Falcao, 80').


Realak irabazi du Euskal Herria Kopa

Summary: Realak irabazi du Euskal Herria Kopa. Berdinduta amaitu dute lehen zatia (1-1), baina bigarren zatian nagusi izan da Reala; Jensenek bi gol sartu ditu, Maddi Torrek bat, eta Vilesek beste bat. Armengolen izan da Alavesen gola.

Faboritoa gailendu da Euskal Herria Kopan: Reala. Laugarren txapela da txuri-urdinentzat. Azkoitian (Gipuzkoa) jokatu du finala Alavesen aurka. Berdindua izan da lehen zatia, baina, azkenean, nagusitasunez nagusitu dira gipuzkoarrak. 2012an, 2019an, 2020an eta 2022an lortu du garaikurra.

Jensenek ireki du markagailua 13. minutuan, baina azkar berdindu du Armengolek: 16. minutuan sartu du babazorroen gola. Bigarren zatian, Jensenek, Maddi Torrek eta Vilesek sartu dituzte Realaren golak. Jenseni eman diote neurketako jokalari onenaren saria.

Bi taldeentzat denboraldiaurreko azken partida izan da, datorren asteburuan ekingo baitiote ligari; gipuzkoarrek Atletico Madrilen aurka, eta arabarrek Levanteren kontra.

Arroyoren taldea denboraldi ikusgarria egitetik dator, eta Txapeldunen Liga jokatuko du. Berriro ere goiko postuetan egotea izango dute helburu sasoi honetan. Lehen Mailara igo ostean, berriz, oso denboraldi txukuna egin zuen Arabako taldeak, eta uste baino gutxiago sufrituta lortu zuen salbazioa. Gorengo mailan egonkortzea izango dute xede orain.

Euskal Herria Kirola elkarteak antolatzen du txapelketa, eta horren ordezkari Kike Zurutuzak iritzi ona du aurtengo aldiaz: «Giro oso onean gauzatzen ari da, eta bi mailak oso ondo joan dira. B mailan ligaxka formatua estreinatu dugu, eta ongi funtzionatu du». Zurutuzak azpimarratu du Euskal Herria Kirolaren asmoa dela hurrengo aldietan behetik gorako lehiaketa jokatzea. Horretarako, «dauden aukera guztiak» aztertuko dituzte parte hartzen duten klubekin.

Atzo jokatu zen hirugarren eta laugarren postua, eta Athleticek 2-0 irabazi zion Eibarri, Nerea Nevadoren eta Jone Amezgaren golei esker irabazi ere.


Summary: Denboraldiko lehen porrota Athleticentzat. Espanyol baino hobea izan da, baina kontraeraso batean Braithwaitek sartutako gol batek erabaki du neurketa. Zuri-gorriek jaso duten lehen gola da.

Denboraldiko lehen gola jaso, eta lehen partidua galdu. Horixe egin du gaur Athleticek. Porrot mingarria jasan dute zuri-gorriek gaur San Mamesen. Ez ditu gol aukera asko sortu Espanyolek, baina nahikoa izan du horietako bat baliatzearekin. Braithwaite izan da golegilea, 83. minutuan.

Aurkako joeretan iritsi dira bi taldeak neurketara. Denboraldia ederki hasi du Athleticek, bederatzi puntutik zazpi poltsikoratuta eta gol bat bera ere jaso gabe. Espanyolek, berriz, puntu bakarra zuen San Mamesera iritsi arte. Jokoa ez da errenta, ordea.

Hamaikakoa errepikatu du Valverdek, eta aulkian utzi ditu Guruzeta (azken neurketako izarra) eta Ander Herrera. Athletic indartsu zelairatu da, eta Berenguer izan da lehen minutuetako jokalaririk onena. Atzean eutsi dio Espanyolek, eta kontraerasoan saiatu da bere aukerak baliatzen. Hala, Joseluk gutxigatik ez du baliatu Darderren pase bat 25 minutuan.

Aukera garbienak, ordea, zuri-gorriek izan dituzte. Besteak beste, Berenguerrek atsedenaldiaren aurretik zutoinera bidali duen jaurtiketa bat.

Bigarren zatian berdindu egin da neurketa. Espanyolek ez du joko asko sortu, baina ezta Athleticek ere. Hala, 83. minutuan baloi bat berreskuratu du zelai erdian Bartzelonako taldeak, Darderrek Braithwaitei eman dio, eta Espanyolen azken fitxaketak sareetara bidali du baloia.

Athletic: Unai Simon; De Marcos, Vivian, Yeray, Lekue (Morcillo, 84'); Vesga, Sancet (Vencedor, 71'), Muniain, Berenguer, Nico Williams (Guruzeta, 56'); eta Iñaki Williams (Raul Garcia, 71').

Espanyol: Alvaro Fernandez; Oscar Gil, Calero (El Hilali, 71'), Cabrera, Oilvan; Exposito (Bare, 45'; Simo, 61'), Darder, Vini Souza; Puado (Lazo, 71'), Braithwaite (Dani Gomez, 86') eta Joselu.


Summary: Arensman gailendu da etapa nagusian, eta Evenepoelek denbora galdu du. Enric Masek 42 segundo atera dizkio Evenepoeli, eta Roglicek 15. Sailkapen nagusian, ordea, oraindik aldea du liderrak.

Espainiako Vuelta ez dago erabakita. Inondik inora ere ez. Atzo lehen ahultasun zantzuak eman zituen Remco Evenepoel liderrak, eta gaur baieztatu da ez dagoela orain arte erakutsi duen bezain indartsu. Sailkapen nagusian aldea txikitzea lortu dute Enric Masek eta Primoz Roglicek, hirugarren eta bigarren sailkatuek. Etapa Thymen Arensman gazteak irabazi du.

Sierra Nevadan amaitu da gaurko etapa, 2.500 metrotik gora. Aurtengo Vueltako etapa nagusia zen, eta ikusgarria izan da. Evenepoel eta Roglic elkar zaintzen ari zirela, Masek erasora jotzeko baliatu du aukera. Miguel Angel Lopezekin elkartu da Mas, baina ez dute lortu Arensman harrapatzea, ihesaldiko azken txirrindularia.

Azkenean irabazlearengandik 1:23ra iritsi da Mas, 1:44ra Roglic, eta 1:59ra Evenepoel. Sailkapen nagusian Roglicekiko 1:34ren aldea du liderrak, eta 2:01ekoa Masekiko. Ikusteko dago hirugarren astean zer gertatuko den.


Summary: Donostiako Ezker Anitzako zinegotzi batek dimisioa eman du taldeko bozeramaileari jazarpena egotzita. Ezker Anitza-IUk Aitzole Aranetari egotzi dio Haizea Garairi jazarri izana, baita haren aurka «indarkeria fisikoa zein hitzezkoa» erabiltzea ere. Dena ukatu du Aranetak, eta esan du ez duela Garairen arrazoien berri.

Haizea Garai Donostiako Elkarrekin Podemoseko zinegotziak dimisioa emango du irailaren 29an. Hala iragarri zuen ostiralean Arantza Gonzalezek, Gipuzkoako Ezker Anitza-IUko koordinatzaileak. Zabaldu duten oharrean, Aitzole Araneta EPren bozeramailea egin dute erabakiaren erantzule: Garairi jazarri izana egotzi diote, baita haren aurka «indarkeria fisikoa zein hitzezkoa» erabiltzea ere. Ezker Anitzak irmoki gaitzetsi du Aranetaren jokabidea.

«Gure kidearen ongizateari eman diogu lehentasuna, ezin ditugulako onartu jazarpena eta indarkeria, ez politikan, ezta bizitzako gainontzeko arloetan ere», idatzi dute. Alderdiaren Araba, Bizkai eta Gipuzkoako zuzendaritzak aho batez hartu du erabakia.

Haien arabera, Aranetaren jarrerak ez du bat egiten defendatzen dituen balioekin, eta kargu politikoak izateko eragozpena da hori.

Atzo, ordea, salaketa guztiak ukatu zituen Aranetak Twitterren. Garairen erabakia errespetatzen zuela idatzi zuen, baina ez zuela arrazoien berri: «Niri egindako salaketa larriak gezurtatu nahi ditut, eta zuzenketa eskatuko dut. Difamazio ekintza hori bertan behera uzteko neurri egokiak ere hartuko ditut», idatzi zuen.

Elkarrekin Podemosek adierazi duenez, berriz, hedabideen bidez izan dute Garairen dimisioaren berri. Dena den, aitortu dute jakina zela Garairen eta Aranetaren arteko harreman pertsonala eta profesionala «tirabiratsua» zela; horregatik, bi alderdiek denbora zeramaten bitartekari lanak egiten eta harremanak hobetzeko ahaleginetan.

Dena den, Europa Press berri agentziari egindako adierazpenetan, salatu dute Aranetaren aurkako salaketak «muturrekoak» direla, eta epaitegiak direla horiek aurkezteko lekua, ez hedabideak.

Ezker Anitzak, berriz, Donostiako Udalean egindako lana eskertu dio Garairi, eta harekin politika egiten jarraituko dutela azpimarratu. Ez dute argitu nola beteko duten hark udalean utzitako hutsunea.

Hiru ordezkari

Elkarrekin Podemosen taldeak hiru zinegotzi ditu Donostian: Podemoseko Araneta eta Marta Huarte, eta Ezker Anitza-IUko Garai. Lehendik ere jakina zen haien arteko harremana ez zela ona. Udalaren 2021. urteko aurrekontuei aurkeztutako zuzenketek, adibidez, Aranetaren eta Huarteren aldeko botoa jaso zuten, baina ez Garairena.


Summary: Txiletarrek atzera bota dute konstituzio berria plebiszituan. Parte hartze historikoa izan da, eta hamarretik seik bozkatu du Biltzar Konstituziogilearen proposamenaren kontra. 2020ko plebiszituaren emaitzaren balioa azpimarratu dute konstituzio berri baten aldekoek. Adostasun gehiago lortuko duen beste prozesu konstituziogile bat adosteko eta azkartzeko lanean hasiko dela iragarri du Boricek.

Txilek ez du konstituzio berri bat izango. Ez behintzat, Biltzar Konstituziogileak idatzi duena. Plebiszitu historiko batean, txiletarrek atzera bota dute herrialdea errotik aldatu zezakeen proposamena. Hamahiru milioi herritarrek bozkatu zuten atzoko plebiszituan, eta hamarretik seik kontra bozkatu dute: %61,86 (7.882.958 boto). Azken egunetan kaleko mobilizazioetan nagusi izan badira ere, bozkalekuetan askoz ere gutxiago izan dira konstituzio berriaren aldekoak, eta ez dira hamarretik lau izatera iritsi: %38,14 (4.860.093 boto).

«Txileko herriak hitz egin du, eta ozen eta argi egin du», esan du Gabriel Boric presidenteak telebista publikoan emaitzak ezagutu ondoren. Txilen bozketa batean inoiz izan den parte hartzerik handiena izan du plebiszituak, eta erabatekoa izan da emaitza: Txile hamasei eskualdetan banatzen da, eta guztietan gailendu dira konstituzio berriaren kontrakoak. Atzerriko botoetan soilik irabazi du konstituzio berriak (%60,92). Santiago hiriburua hartzen duen eskualdean %55,26k bozkatu du kontra, eta %44,74k alde. Valparaiso eskualdean ere, aldekoen garaipena handiagoa izango zela espero bazen ere, %57k bozkatu du kontra. Hegoaldeko eskualdeetan, Nuble, Araucania eta Maulen, %70etik gorakoa izan dira konstituzio berriaren kontrakoak. Santiagoko auzo aberatsenetan kalera atera dira garaipena ospatzera, bandera eskuan eta autoetako irratian ereserkia jarriz.

«Gaur inork ez du irabazi eta inork ez du galdu. Txiletarrek berriro elkartu beharko dugu», adierazi du Claudio Salinas kontrakoen kanpaina buruak. «Lasaitasunera deitzen dugu. Egindako lanaz harro gaude. 1980ko konstituzioak ez gaitu batzen eta ez gaitu ordezkatzen», esan du Karol Cariola aldekoen kanpainako buruak. Boricen arabera, plebiszituko emaitzak adostasun zabalago bat lortuko duen beste proposamen baten alde lanean hastera behartzen ditu erakundeak, eta iragarri du horretara jarriko dela Gobernua, «gizartearekin eta Kongresuarekin», beste prozesu konstituziogile bat adosteko eta azkartzeko, «konfidantza emango duena».

Porrota handia da prozesu konstituziogilean herrialdearen egoera aldatzea espero zutenentzat. Inkestek iragartzen zuten ezezkoaren garaipena, eta bozkalekuetan izan den aldeak erakusten du manipulatuta zeudelako susmoak ez zirela egiazkoak, eta iragarri baino handiagoa izan da aldea. Hiru milioi botok argi erakusten dute herritarrek bizkarra eman diotela estatu parekidea, plurinazionala, soziala eta ekologikoa ezartzeko sortu zen konstituzioari. Ia 400 artikulu zituen, eta besteak beste, abortatzeko eskubidea jasotzen zuen, Senatua kendu eta lurraldeak ordezkatuko zituen beste ganbera bat ezartzen zuen, eta jatorrizko herriak eta euren eskubideak aitortzen zituen. «Txilek prozesu demokratiko batean hitz egin du. Inoiz ez da erraza izan aldaketa handiak egitea, eta gutxiago jatorrizko herrientzat. 500 urte erresistitu ditugu eta horrela jarraituko dugu», adierazi du Twitterren Rosa Catrileo konstituziogile maputxeak.

Ikusteko dago orain ezezko horrek dakartzan ondorioak. Baita gobernuarentzat ere, nahiz eta udaberrian aukeratu zuten; herritarrek atzera bota duten konstituzioaren alde agertu da argi eta garbi. Teresa Marinovic eskuineko konstituziogileak esan du «Boricen proiektu politikoaren, gobernuaren eta kudeaketaren porrota» direla emaitzak. Presidenteak gobernuan aldaketa batzuk egingo dituela iragarri du «datozen eginbeharrei aurre egiteko». «Demokraziak ozen hitz egin du, eta argi utzi du testu horrek ez duela adostasunik izan. Hor lan egin dugunok gara autokritika gehien egin behar dugunak. Espero dut prozesuak jarraitzea, eta gehiengoaren nahiak eta beharrak aintzat hartzea», argitaratu du Twitterren baita Tammy Pustilnick konstituziogileak.

Galdeketaren kanpainan eskuinak argudiatu du konstituzio hori atzera bota behar zela, beste prozesu bat abiatzeko. Orain ikusiko da horretarako asmoa duten, eta 1980ko konstituzioarekin jarraitu nahi duten. 2019ko urriko matxinada baretzeko abiatu zuen Sebastian Piñerak prozesu konstituziogilea, eta atzokoa hirugarren bozketa izan zen. Lehenik, 2020an, konstituzioa aldatu nahi zuten eta, hala izatekotan, konstituziogileak nola aukeratu nahi zituzten galdetu zieten txiletarrei; ia %51eko parte hartzearekin, %78ak bozkatu zuen konstituzio berri baten alde, eta %79k zuzenean aukeratutako konstituziogile batzuek idaztea nahi zuela.

2021ean Biltzar Konstituziogilerako hauteskundeak egin ziren, eta independenteek eta ezkerrak irabazi zuten horietan. Eskuina ez zen iritsi ordezkarien heren bat izatera ere, eta modu horretan Biltzar Konstituziogilean artikuluak atzera botatzeko gaitasuna galdu zuen (artikuluak onartzeko ordezkarien bi heren behar ziren). Txiletarrek orain atzera bota dute konstituziogile horiek idatzitako konstituzioa, baina ikusteko dago politikariek nola kudeatzen duten emaitza, atzoko galderak ez baitu baliogabetzen lehen plebiszitua.

'Onartzen duzu Biltzar Konstituziogileak proposatu duen Konstituzio Berriaren testua?', zioen galderak, eta argi dago testu hori dela atzera bota dutena. Txiletarrek oraingoz Pinochetek 1980an idatzi zuen konstituzioarekin jarraituko dute, baina 2020ko plebiszituaren emaitza hor dago. 2019an aldaketaren alde atera ziren kalera txiletarrek eta urtebete geroago bozkalekuetan berretsi zuten aldaketa hori nahi dutela. Bi urte atzera egin du prozesuak, ez 42. «1980ko konstituzioa hilda dago eta hori aldatzea herriaren mandatua da. Prozesu konstituziogileak aurrera jarraitzen du, Txileko herrientzat etorkizun bat eratzeko», adierazi du Twitterren Manuela Royo konstituziogileak.


Summary: Alternatibarik egokiena AHTaren lotunea ez egitea dela adierazi du AHT Geldituk. Plataformak uste du 'euskal Y'-aren eta Nafarroako AHTaren arteko lotuneari buruzko eztabaidak proiektua berresteko asmoa duela. AHTa «historiako obrarik suntsitzaileena, xahutzaileena, antisozialena eta alferrikakoena» dela kritikatu du.

Euskal Y-aren eta AHTaren Nafarroako korridorearen arteko lotunea Ezkio (Gipuzkoa) edo Gasteiz izango den argitzeko dagoen honetan, eztabaida horretan hirugarren aukera bat sartzeko eskatu du AHT Geldituk: ez egitea. «Hainbat teknikarik bi aukeretako baten defentsa erabatekoa egin du, eta ordezkari politikoek lehen baztertzen zuten aukera bat defendatzea egozten diote aurkariari. Pseudoeztabaida horrek AHTren aldeko hautua irmoki berrestea beste helbururik ez du, ez egitearen alternatiba burutik pasatuko ez balitzaie bezala».

AHTaren kontrako plataformaren ustetan, bi aukerei buruzko eztabaida sustatu dutenen asmo bakarra «proiektuak aurrera egitea» da. «Onarpen sozialik gabeko azpiegitura lan bat egin nahi dutenean, bi alternatiba proposatzen dituzte: bata txarra, eta bestea okerragoa, eta, azkenean, sasi eztabaida piztu ondoren, txarra aukeratu, ingurumenarekin kezkatuta dauden ekologista gisa historiara pasatzeko».

Lotunea edozein izanda ere, proiektuaren funtsa ez da aldatzen, AHT Geldituren arabera: «Euskal Herriaren historiako obrarik suntsitzaileena, xahutzaileena, antisozialena eta alferrikakoena da». Gainera, «amildegi ekosozialera geroz eta azkarrago hurbiltzen ari garen honetan», halako proiektu bati eustea «kriminala» dela uste du plataformak: «Populazioaren zati geroz eta zabalagoen muturreko pobrezia eta prekaritatea arindu, krisi ekologiko globalari aurre egin, murrizketak eta pribatizazioak deuseztatu eta energia eta elikadura burujabetza ziurtatu beharrean, nahiago dute AHTa kosta ahala kosta ezarri».

Azken urteetan, etengabe atzeratu dute AHTaren Nafarroako zatia euskal Y-arekin non lotu aukeratzeko erabakia, arrazoi ekonomikoengatik eta politikoengatik. 2012an, Iñaki Arriola Garraio sailburuak ziurtatu zuen Ezkion egingo zutela lotunea. Aukera hori lausotu egin da azkenaldian, ordea. Izan ere, gutxienez 2.000 milioi euroko kostua izango luke obra horrek. Besteak beste, Aizkorri-Aratz parke naturalaren azpian 21 kilometroko tunela egitea ekarriko luke. Merkeagoa litzateke Gasteizko aukera —gutxienez 704 milioi eurokoa—, eta azkenean Espainiako Gobernuak haren alde egingo duela dirudi. Eusko Jaurlaritza eta Nafarroako Gobernua, ordea, Ezkion egitearen aldekoagoak dira.


Summary: Nafarroako Gobernuko bozeramaile izendatu dute Elma Saiz. Javier Remirezek presidenteorde karguan jarraituko du.

Urte politikoaren hasierak aldaketak ekarri ditu Nafarroako Gobernuan. Ekonomia eta Ogasun kontseilari Elma Saiz gobernuko bozeramailea ere izango da aurrerantzean. Javier Remirez presidenteorde eta Lehendakaritza, Berdintasun, Funtzio Publiko eta Barne Kontseilariaren lekua hartuko du Saizek. Nafarroako presidente Maria Txibitek gaur goizean sinatu du foru dekretua.

Gobernuak jakinarazi duenez, «gobernuaren arlo ekonomikoak legegintzaldiaren azken txanpan hartuko duen lehentasun publikoa» da aldaketa egiteko arrazoia: «Nafarroako 2023ko aurrekontu orokorrak onartzea eta Europako funtsak jaso eta kudeatzea izango baitira berehalako erronkak». Horrekin batera, baita egungo egoera ekonomikoari eta energetikoari aurre egitea ere. Gainera, Nafarroako Parlamentuan azalpenak ematekoa da Saiz, COVID-19ari aurre egiteko maskaren erosketen auziagatik.

Remirez legealdi hasieratik izan da Nafarroako Gobernuko eleduna, baina oposizioaren kritika ugari jaso ditu, COVID-19ak eta Ukrainako gerrak eragindako krisi egoerei emandako erantzunagatik. Hala, Saizek beteko ditu eledun lanak datozen bederatzi hilabeteetan; 2023ko maiatzean egingo dituzte Nafarroako Parlamenturako hauteskundeak. Halere, Remirezek presidenteorde karguan jarraituko du.


Summary: Bi gizon atxilotu dituzte Tuteran eta bat Oñatin, indarkeria matxistagatik. Larunbat gauean eta igande goizaldean atxilotu zituzten gizonak: bi Tuteran (Nafarroa), eta bat Oñatin (Gipuzkoa).

Igande goizeko ordu txikietan, 36 urteko gizon batek bikotekideari eraso egin zion Oñatin, eta, handik gutxira, Ertzaintzak atxilotu zuen. Eusko Jaurlaritzaren Segurtasun sailaren arabera, genero indarkeriako delitua eta agintearen aurkako atentatua egotzi dizkiote gizonari, atxilotu zuten poliziei eraso egiteagatik.

Tuteran, bestalde, gizon bat emaztearen eta alabaren aurka oldartu zen larunbat gauean, familiaren etxean, eta Udaltzaingoak atxilotu egin zuen. Beste gizon batek ere emaztea jipoitu zuen etxean, eta poliziek atxilotu egin zuten, emakumeak zituen zauriak ikusita; osasun zentro batera eraman behar izan zuten biktima, zauriak sendatzeko.


Summary: Gutxienez hamar lagun hil dituzte Kanadan, labana sartuta. Erasoak erdialdeko Saskatchewan probintzian izan dira, eta hamabost pertsona ere zauritu dituzte. Poliziak ustezko bi erasotzaileak identifikatu ditu, baina desagertuta daude.

Gutxienez hamar lagun hil eta hamabost zauritu zituzten atzo Kanada erdialdeko Saskatchewan probintzian, labana sartuta. Hamahiru tokitan egin zituzten erasoak, Poliziak jakinarazi zuenez: «Ikerketaren fase honetan, uste dugu biktimetako batzuk helburu zituztela, eta beste batzuei ausaz egin zietela eraso».

Segurtasun indarren arabera, azken hamarkadetan Kanadan izandako erasorik larrienen artean hirugarrena da atzokoa. Ustezko bi erasotzaileak identifikatu dituzte jada, baina desagertuta daude, eta poliziak horien bila ari dira; uste dute Cree James Smith aborigenen eremuan daudela, hilketa gehienak han izan baitira.

Justin Trudeau herrialdeko lehen ministroarentzat, erasoak «ikaragarriak eta erdiragarriak» izan dira, eta, Saskatchewango gobernuburu Scott Moeren iritziz, «ez dago hitzik mina egoki deskribatzeko».


Summary: Oinezko bat hil da Bilbon, auto batek harrapatuta. Semearekin ospitalera zihoan bikote batek zeraman autoa. Gidaria atxilotu dute, ausarkeriaz gidatzeagatik ustezko zuhurtziagabekeriazko giza hilketa egotzita.

Atzo arratsaldean 57 urteko gizon bat hil zen Bilbon, auto batek harrapatuta. Udaltzaingoak adierazi duenez, semearekin ospitalera zihoan bikote batek zeraman autoa.

Arratsaldeko 18:30 aldera jazo zen istripua, Ballets de Olaeta kaleko 14. zenbakiaren parean (Deustu). Autoak oinezkoa harrapatu eta horma bat jo zuen. Antza, gertakariaren ostean agenteek emakumea bakarrik aurkitu zuten ibilgailuan, hainbat lesio eta zaurirekin. Gidaria, berriz, ostera aurkitu eta identifikatu zuten, istripua jazo zen lekutik gertu dagoen IMQ ospitalean.

Udaltzaingoaren arabera, ez dago ez alkohol ez droga arrastorik gidariaren odolean. Dena den, atxilotu egin dute, ausarkeriaz gidatzeagatik ustezko zuhurtziagabekeriazko giza hilketa egotzita.


Summary: Azterketak euskaraz pasatzea lortzeko lanean segituko du Seaskak. Ipar Euskal Herriko diputatu eta senatariak irailaren 14an bilduko dira Frantziako Hezkuntza ministroaren kabinetearekin.

Eskola sartzea egin zuten iragan astean Ipar Euskal Herriko ikasleek, eta, gisa berean ikasturtea hasi dute Seaskako ikasleek. Hain zuzen, ikasturteko erronkak aipatzeko agerraldia egin dute goizean, Ziburuko Kaskarotenea ikastola berrian (Lapurdi). Peio Jorajuria Seaskako lehendakariak murgiltze ereduaren kontrako neurriak izan ditu gogoan. «Murgiltzearen kontrako hodeitzarrak momentuz urrundu baditugu ere, azterketen arloan [Frantziako] Gobernuaren azken agintaldian gibelatze onartezinak gertatu dira», gaitzetsi du. Aurtengo, beraz, azterketak euskaraz pasatzeko eskubidea lortzeko lanean segituko dutela argi utzi du. Hasteko, irailaren 14an Ipar Euskal Herriko hautetsiek Frantziako Pap Ndiaye Hezkuntza ministroaren kabinetearekin bilkura izanen dute, Parisen. Hitzordu garrantzitsua izanen da, ikasturteko «giroa» baldintzatuko baitu Jorajuriaren arabera.

Izan ere, irailaren 14an, azterketak euskaraz pasatzeko eskubidea defendatuko dute hautetsiek eta EEPko ordezkariek, Frantziako Gobernuko ordezkarien aitzinean. «Paristik entzun ditugun ahozko deklarazioek eta idatziz ukan ditugun gutunek ez dute tonu bera. Bilkura horretan ikusi beharko da zein tonu hartzen duten gure parean. Ahozkoan baliatu duten tonuak irabazten badu, mahai baten inguruan lan egiten ahalko dugu. Idatzizko tonuak irabazten badu, aldiz, indar harremana atxiki beharko dugu», adierazi du Jorajuriak.

Erraterako, udan, Paristik eta Bordeletik bi gutun errezibitu ditu Seaskak, eta seinale txartzat jo dituzte biak. Lehenik, Paristik, Frantziako Hezkuntza ministeritzatik ukan dute gutuna; baxoa euskaraz pasatzeko eskubidea ukatzen diete ikasleei bertan. «Azken hilabeteetan Ipar Euskal Herrian deus gertatu ez balitz bezala erantzun digu administrazioak, baxoa euskaraz debekatuz», gaitzetsi du.

Bestalde, Bordeleko Akademia Ikuskariak, agorrilean, kolegioei zuzendutako zirkular bat helarazi die —lehen aldia da Seaskak gisa horretako dokumentu bat eskuratzen duela—. Bertan, irakaskuntza elebiduna gehienez ere ordutegiaren %50era mugatu behar dela dio Anne Bisagni-Faure errektoreak. «Ez dakigu zein planetatan bizi den andere hau, baina berriz ere murgiltze eredurik ez balitz bezala jokatzen du, iazko abenduan atera zen zirkularra kontuan hartu gabe». Halere, argi utzi dute Seaskakoek: «Argi dugu gure irakaskuntza eredua zein den. Horrelako jokabideek oldartzen gaituzte, baina ez ditugu gure praktikak aldatuko».

Hitzarmena zalantzan

Lau urtero, EEPk, Seaskak eta Frantziako Hezkuntza ministerioak hitzarmen bat izenpetzen dute, baldintzak finkatzeko. Azkena, aurtengo ekainean bururatu zen, eta, beraz, negoziaketak berriz hastekoak dituzte. Jorajuriak, haatik, argi utzi du hitzarmena zalantzan dela, eta irailaren 14ko bilkurak baldintzatuko duela beren jarrera.

«Azterketak euskaraz pasatzearen gaia ez bada konpondua, ez dugu izenpetzen ahalko. Hitzarmen hori negoziaketa bat da, erakunde publiko guziekin eramaten dena. 2019an, azterketena finkatua zen, baina Parisek hitza jan du. Aurten, beraz, bilkuraren beha egonen gara. Aitzinamenduak badira, berriro hautsi-mautsiak egiteko prest gara», erran du Jorajuriak.


Summary: Janari kate handietako salmentak %5,2 jaitsi dira uztailean. Eustaten arabera, Arabako, Bizkaiko eta Gipuzkoako saltoki handiek %1,5 gutxiago saldu dute ekaineko datuekin alderatuta.

Saltoki handien irabaziek markak hautsi zituzten 2020. urtean, pandemiak etxerako kontsumoa izugarri hauspotu baitzuen, eta kanpokoari kalte egin. 2021ean nabaritu zen jada itxialdiak atzean gelditzen hasiak zirela, eta, 2022an, are nabarmenagoa da etxerako kontsumoa pandemia aurreko mailara itzultzen ari dela. Hala, %5,2 salmenta gutxiago egin dituzte aurtengo uztailean janari kate handiek, iazko hil berarekin alderatuta. Aurtengo ekainaren aldean ere, salmenten bilakaera negatiboa izan da: %1,5eko jaitsiera izan da, urtaroko eraginik gabeko terminoetan.

Sektoreka, aurreko hilabetekoekin alderatuta, atzerakada izan da elikaduran (-%1,2) eta gainerako produktuetan ere bai (-%2,0). Urte arteko tasan, 2021eko uztailarekin alderatuta, salmenten bilakaera ere negatiboa izan da bi sektoreetan: %6,8 gutxiago elikaduran eta %2,2 gutxiago gainerako produktuetan.

2022ko lehen zazpi hilabeteetan, saltoki handietako eta janari kate handietako salmenten apaltzea %1,7koa izan da. Jaitsiera hori elikaduran metatutako salmenten jaitsierak eragin du (-%5,7), salmentak %7,1 igo baitira gainerako produktuetan. Aurten, orain arte izan den eboluzio metatua negatiboa izan da Gipuzkoan (-%3,5), Araban (-%3,2) eta Bizkaian (-%0,2). Hala ere, saltoki handietako langile kopuruak %0,2 egin du gora 2021eko uztailaren aldean.


Summary: Jokoaren mendekotasuna prebenitzeko gida bat sortu du Eusko Jaurlaritzak, gazteentzat. Gazteen heren batek dio adingabeak zirenean hasi zirela jokatzen, nahiz eta apustu egiteko gutxienez 18 urte izan behar diren. 2021ean, gazteen %25ek egin zuten apustu behin gutxienez.

Eusko Jaurlaritzako Segurtasun, Hezkuntza, Osasun eta Berdintasun, Justizia eta Gizarte Politikako sailak gazteenentzako gida bat sortu du, joko patologikoari buruzko informazioa zabaltzeko eta «arrisku jokoa goiz detektatzeko eta prebenitzeko». Gazteengandik gertu daudenentzat eta haiekin etengabeko harremana dutenentzat ere bada gida: hala nola gurasoentzat, hezkuntza komunitateko kideentzat (irakasleak, begiraleak...) eta osasun langileentzat.

Lau atal nagusi ditu gidak. Lehen blokeak apustuei eta mendekotasunari buruzko zantzu teorikoak ematen ditu. Bigarren atalak, berriz, jokoak nerabezaroan zer eragin duen aztertzen du, eta, hirugarrenean, alarma adierazleak eta prebentzio eta interbentzio jarraibideak lantzen dira. Azkenik, laugarren atalak nahasmenduak detektatzeko tresnak eta laguntzeko baliabideak ematen ditu.

Araban, Bizkaian eta Gipuzkoan apustuen mendekotasuna apaltzea da gidaren helburua; izan ere, Eusko Jaurlaritzaren datuen arabera, 2021ean gazteen %24,9k egin zuten apustu gutxienez behin. Bestalde, gazteen ia heren batek, %31,8k, onartu zuen adin txikikoak zirenean hasi zirela apustu egiten, nahiz eta legez gutxienez 18 urte izan behar diren jokoan aritzeko. Gazte gehienek, %78,6k, diote txikiak zirela familiako kideak ausazko jokoetan aritzen ikusi zituztela.