Zaleen itzulera ospatu du Realak

Summary: Zaleen itzulera ospatu du Realak. Realak 3-2 irabazi dio Levanteri, azken minutuan sartutako gol bati esker.

Zaleak itzuli dira Zubietara, 150 bakarrik izan badira ere, eta haiei eskeini nahi izan die Realak gaurko garaipena, bigarrena jarraian. Nagusi izan da etxeko taldea, baina lehen zatiaren amaieran Levantek eginiko bi golek zaildu egin die hiru puntuak eskuratzea. Azken minutuan iritsi da saria.

Ongi hasi du partida Realak, eta Franssiren oinetatik iritsi dira talde txuri-urdinaren lehen bi aukerak, hasi berritan. Gehiegi itxaron gabe ere, partidako lehen gola sartu dute etxekoek, 22. minutuan. Nerea Eizagirrek Levanteren ate barrura bidali du arean galduta zebilen baloi bat. Hortik aurrera, baina, Levanterenak izan dira aukerak. Kanpoko taldeak 35. minutuan berdindu du partida, korner batean. Irenek buruz errematatu du baloia sarera. Lehen zatia amaitu aurretik sartu dute bigarrena ere Levantek. Berriz ere buruz, kasu honetan, Estherrek.

Burua makurtu beharrean, ordea, aurkariek baino hasiera hobea eman diote donostiarrek bigarren zatiari. Halere, gogotsu lan egin behar izan dute saria jaso ahal izateko. 78. minutuan iritsi da. Nuria Blancok ateratako falta buruz errematatu du Barbara Latorrek, binakoa jartzeko markagailuan. Berdinketa lortuta ere, etxeko taldeak erasokor jarraitu du, eta partida amaitzear zela, 90. minutuan, lortu du emaitza iraultzea. Latorre berak jarritako erdiraketa ate barrura errematatu du Cecilia Marcosek: 3-2.


Goranzko joerak jarraitzen du

Summary: Goranzko joerak jarraitzen du. 1.382 kasu atzeman dituzte Hego Euskal Herrian. %16,1eko positibo tasa baieztatu dute Nafarroan, eta %7,7koa Araban, Bizkaian eta Gipuzkoan. Azken lurralde horretan atzeman dute gorakadarik handiena.

Bigarren olatuko kopururik altuena atzeman zen atzo Hego Euskal Herrian. Gaur, ordea, berriz ere goruntz egin du kasu kopuruak. Denera, 14.225 PCR proba egin dituzte, eta horietatik 1.382 izan dira positiboak. PCR positiboen tasa %16,1ekoa izan da Nafarroan; %7,7koa, berriz, Araban, Bizkaian eta Gipuzkoan.

Nafarroan atzeman dute kasu gehien, 541 denera, bezperan baino hemezortzi gehiago. Hala, 500eko langa gainditzen duen bigarren eguna da jarraian, hirugarrena aste honetan. Igoera nabarmenena, ordea, Gipuzkoan baieztatu dute, azken egunetako goranzko joerari jarraituz. 430 kasu atzeman dituzte lurralde hartan, aurreko egunean baino 60 gehiago. Bizkaian, antzeko kopurua baieztatu dute, aurrez emaniko igoera handiaren ostean: 321 kasu azken orduetan. Araban, aldiz, 84 dira atzemandako positiboak, bezperan baino 32 gutxiago. Araba, Bizkai eta Gipuzkoatik kanpo atzemandako beste zortzi kasuren berri ere eman du Eusko Jaurlaritzak.

Osakidetzak ospitaleetako egoeraren berri ere eman du. Atzo beste 58 lagun ospitaleratu zituzten, COVID-19aren eraginez, eta uneotan 51 lagun daude zainketa intentsiboetako unitateetan.


Summary: Emakume bati eraso egin diote labanaz, bere alabaren aurrean. Gasteizko Salburua auzoan gertatu da. Erasotzaileak ihes egin du, eta haren bila ari da Ertzaintza.

Emakume bat larri zauritu dute Gasteizko Salburua auzoan larunbat goiz honetan. Gizonezko batek labankada bat sartu dio, emakumea bere alabarekin zela, erasotzailea eta biktima bizi ziren etxebizitzaren portalean.

Eusko Jaurlaritzako Segurtasun Sailak jakinarazi duenez, bai 40 urteko biktima, eta bai adingabea Txagorritxuko ospitalera eraman dituzte. Azken horrek, ordea, ez du zauri fisiko larririk.

Erasotzaileak ihes egin du, eta Ertzaintza eta Udaltzaingoa haren bila ari dira.


Summary: Jende elkartzeak gehiago mugatuko ditu Jaurlaritzak. Neurri berriak iragarri ditu Gotzone Sagarduik, besteak beste, bilerak sei pertsonatara mugatzea, elkarte gastronomikoak ixtea eta tabernen eta kultura ekitaldien edukiera %50era jaistea.

Pertsonen mugikortasuna eta jende pilatzeak gehiago mugatzeko neurriak iragarri ditu Eusko Jaurlaritzak, LABI aholku batzordeak gaur goizean egoera epidemiologikoa aztertu eta gero. Gotzone Sagardui Osasun sailburuak zerrendatu ditu datorren astean indarrean sartuko diren neurri berriak: talde bilerak, arlo pribatuan zein publikoan, gehienez sei pertsonakoak izan ahalko dira (hamarrekoa da oraingo muga); edukiera %50ean ezarri du jarduera guztietan, hau da, ostalaritzan (terrazetan izan ezik), kultura ekitaldietan, zeremonia erlijiosoetan eta igogailuetan; ostalariek gauerdian itxi beharko dute eta haurrentzako parkeak ezingo dira 23:00etatik aurrera erabili; jende elkartze handietan 400 pertsonako muga ezarri dute eremu itxietan, eta 600ekoa espazio irekietan; txokoetako eta elkarte gastronomikoetako jarduera debekatu du; eta kirol lehiaketa ez federatuak bertan behera geratuko dira.

«Kutsatzeen joera gorazkoa da eta, aurreikuspenen arabera, gorantz jarraituko du. Zorrotzagoak izan behar dugu», adierazi du Sagarduik. Izan ere, azken egunotako positibo datuei begira, Biziberri II planean aurreikusitako bost egoeretatik laugarrenean dago Euskal Autonomia Erkidegoa, eta bereziki kezkagarritzat jo du Gipuzkoako egoera: bertan daude 841 kasu berrietako 430.

Sagarduik azaldu du hiru adierazle hartu dituztela kontuan laugarren agertoki hori ezartzeko. Batetik, hamalau egunetan metatutako intzidentzia tasa: «100.000 biztanleko 323koa da; altua da, baina ez da 500ekoa». Kutsakortasun indizean bai, gomendatuko muga gainditu da: «Batetik gorakoa da, hau da, positibo bakoitzak pertsona bat baino gehiago kutsatzen du». Eta azkenik, ZIUetan okupatutako ohe kopuruaz mintzatu da: «50 pertsona baino gehiago daude zaintza intentsiboetan, baina 620 ohe ere izan ditzakegu COVID-19 kasuetarako; oraindik badugu gaitasun ospitalarioa».

Jaurlaritzak gaur iragarri dituen neurriak datozen astean sartuko dira indarrean, «EAEko Auzitegi Nagusiak berretsi eta gero», Sagarduik zehaztu duenez. Edonola ere, sailburuak ez du baztertu datozen egunotan bestelako neurri batzuk hartzea leku zehatz batzuetan mugikortasuna edo jarduera batzuk mugatzeko. Oraingoz, eskaera baino ez du egin: «Pertsonak mugitzea edo pilatzea eragiten duten jarduerak bertan behera uztea edo atzeratzea; etorriko dira ekintza horiek berreskuratzeko garaiak».

Osakidetzaren protokoloa, moldatuta

Era berean, Sagarduik jakinarazi du Osakidetzak bere protokoloa eguneratu duela, eta test antigenoak egiten hasiko dela, «diagnostikoak azkarrago egiteko». Halaber, bakartze denbora hamar egunetara laburtzeko irizpidea ere jaso du bertan, nahiz eta azken asteetan indarrean izan den epe hori. Kasuak detektatzeko eta bakartzeak azkarrago abiatzeko ere, aztarnarien sarea indartuko dute, beste 45 langile kontratatuz.


Summary: 'Bizikidetza demokratikoa eraikitzeko konpromiso soziala' prozesua hasi du Foro Sozialak. Lortzeke dauden «erronkez» eta askatu beharreko «korapiloez» hausnartzea izango du asmo

Foro Sozial Iraunkorrak Bizikidetza demokratikoa eraikitzeko konpromiso soziala prozesua hasi du. Plataformako zenbait kidek Aieteko jauregian (Donostia) aurkeztu dute ekinbidea, eta nabarmendu oraindik lortzeke dauden «erronkez» eta askatu beharrezko «korapiloez» hausnartzea izango duela asmo. Dinamikaren «helburu nagusia» izango da «indarkeria zikloa ez errepikatzeko bermeen oinarri sendoak ezartzea». Hurrengo hilabeteetan jarriko dituzte martxan «lan ildoak», eta horiek ekarriko dute, Eneko Calle dinamikaren bozeramaileetako batek —Mikel Casado da bestea— azaldu duenez, «debate eta hausnarketarako espazioa eratzea, bilera publikoak egitea euskal gizarteko entitate eta elkarteekin, erreferenteak diren pertsonen ekarpenak jasotzea, konferentzia publikoak antolatzea, baita buzoi publiko zabaltzea ere», besteak beste.

Nahi dute prozesua «dinamikoa, eraginkorra eta parte hartzailea» izatea, eta, horretarako, garatzen ari den bitartean «ebaluatu» egingo dute, baita «moldatu» ere, beharrezkoa izango balitz. Prozesuari berari ez diote epe mugarik jarri, baina Callek zehaztu du «aurrerapenen aurkezpen bat» egingo dutela 2021eko maiatzaren 16an, bizikidetza baketsuaren nazioarteko egunean, hain zuzen.

Eta Aieten, eta gaur, hain zuzen, aurkeztu dute prozesua, duela bederatzi urte gaurko egunez Aieteko Nazioarteko Bake Konferentzia egin zutelako. Orduan Kofi Annan, Bertie Ahern, Gro Harlem Brundtland, Pierre Joxe, Gerry Adams eta Jonathan Powellek sinatutako adierazpenak ekarri zuen, Nekane Altzelai Foro Sozialaren bozeramaileetako batek —Agus Hernan da bestea— gaur esan duenez, «ETAren indarkeriaren behin betiko amaiera». Hain zuzen, hiru egun geroago, 2011ko urriaren 20an jakinarazi zuen bukatutzat ematen zuela jarduera armatua.

Orduz geroztik, Altzelairen esanetan, «imajinatu ezinak ziren adostasun instituzional, politiko, sindikalak eta sozialak» lortu dira. Baina iruditzen zaio ez dela «erlaxatzea» komeni, eta oraindik ezin direla ziurtzat jo indarkeria ez errepikatzeko bermeak. Horregatik, «hauteskunderik gabeko» hurrengo hiru urteetan «erabakitasunez hiru korapiloak ebaztera» deitu du. Lehen korapiloa da «biktimen auzia». Iruditzen zaio garrantzitsua dela «biktima mota desberdinen artean dagoen diskriminazioa gainditzea». Guztientzat eskatu du «egia, justizia eta erreparazioa». Bigarren korapiloa «presoan auzia» da, Altzelairen irudiko. «Gai honek inoiz ez du izan orain duen adostasuna. Norabide onean urratsak ematen ari dira, baina oraindik badira iraganeko inertziak, eta horiek gainditu behar dira». Eta «memoria historiko inklusiboa» da hirugarren korapiloa. «Atal honek eragiten ditu zailtasun gehien; besteak beste, alderdien kontakizunaren eztabaidak baldintzatua dagoelako», adierazi du plataformaren bozeramaileak. «Euskal gizartea politikarien aurretik doa gai honetan. Hori erakusten duten esperientzia ugari daude».

«Min eta frustrazio gehiago» ez sortzeko, korapilo horiek askatu behar dira, Altzelairen hitzetan. Baina azpimarratu du Foro Sozialean «kezkatuta» daudela «eztaida politikoaren tonuarekin»; Madrilgoarekin «batez ere», baina baita «hemengoarekin» ere.

Belaunaldi berriak

Prozesuaren erronkei dagokienez, bi nabarmendu dituzte. Batetik, pertsona guztien eskubide politiko, sozial eta zibilak errespetatzen dituen «kultura demokratiko osoa» sustatzea; eta, bigarrenik, belaunaldi berriei elkarrizketaren eta indarkeriarik ezaren kultura transmititzea, «elkarrizketa delako», Altzelairen arabera, «gatazkak konpontzeko tresna bakarra XXI. mendean».


Summary: Armeniarren aurkako gerra salatu dute, AP-8a itxita. Hamabost bat ibilgailurekin itxi dute errepidea, Irun eta Hendaia artean, goizeko zortziak eta erdietan. Azerbaijanen erasoa armeniarren aurkakoa dela ohartarazi dute.

Karabakh Garaian piztu den gerra armeniarren aurkako eraso bat dela salatu dute dozenaka herritarrek larunbat goiz honetan. Haserre mintzatu dira, Europak «bizkarra» eman dielako armeniarrei.

Irailaren 27an hasi ziren borrokak Karabakh Garaian. Azerbaijanen mendeko lurretan dagoen arren, armeniarrak dira bertako biztanle gehienak, eta tentsioa etengabea da lurraldean. Ehun hildako baino gehiago utzi ditu gerrak geroztik.

Goiz honetan, hamabost bat ibilgailutan joan dira dozenaka euskal herritar —gehienak armeniar jatorrikoak—, eta AP-8 errepidea itxi dute Irun eta Hendaia artean. 08:30ean hasi dute protesta, eta han egon dira ordubete inguruz, Ertzaintza bertaratu den arte. Hiru bat kilometroko ilarak sortu dira errepidean.

Ertzainek lau lagun identifikatu dituzte, eta beren borondatez utzi dute errepide mozketa; EITBren Donostiako egoitzara joan dira handik, Miramonera. Beren protestaren arrazoiak aurkeztu dituzte han.

Adierazi dute Azerbaijanek «armeniarren kontra» egin duela eraso bat, eta «terroristatzat» jo dituzte Azerbaijango eta Turkiako presidenteak. Utzikeria ere salatu dute: «Europak eta munduak bizkarra eman diete Karabakh Garaiko armeniarrei».


Summary: Tolosalderako ospitale publikoa eskatu dute. Asuncion klinikako agerraldia «kudeaketa ereduaren ondorio» dela salatzeko protesta egin dute Tolosan.

Osasun sistema publikoaren aldeko aldarria ez da berria Tolosaldean (Gipuzkoa), baina azken egunetan Asuncion klinikan 42 COVID-19 kasu atzeman izanak eta ospitalea itxi behar izanak areagotu dute kezka eta haserrea. Gaur eguerdian, hainbat herritar eta langilek deitutako manifestazio jendetsu batek Tolosa erdigunea zeharkatu du, «kalitatezko osasun publikoa» eskatzeko.

Asuncion klinika pribatua da, baina, Osakidetzarekin duen hitzarmen baten bidez, zerbitzu publikoa eskaintzen du. Tolosaldeko, Andoaingo eta Legorretako bizilagunak artatzen dituzte han; horietako asko, ordea, ez daude eredu horrekin ados.

Protestan, «kudeaketa eredu pribatuari eta osasun sistema kaxkarrari» egotzi diete klinikan izandako kutsatzeak. Manifestarien esanetan, «ez da kasualitatea» agerraldia Asuncion klinikan gertatu izana. «Asuncion klinikaren itxiera Tolosaldeko osasun zerbitzu eskasaren ondorio da: administrazio publikoak klinikarekiko duen esku hartze eta kontrol ezaren ondorio. Urtetako murrizketen politikaren ondorioak azaleratu ditu pandemiak», adierazi dute manifestazioaren amaieran. Tolosan gertatutakoa «beste inon» gertatu gabekoa dela salatu dute, eta «gainerako eskualdeen pareko» izan nahi dutela adierazi dute.

ELA eta LAB sindikatuetako ordezkariak ere izan dira protestan, eta antzeko aldarriak plazaratu dituzte. ELAko Marian Etxeberriak azpimarratu du Tolosaldeak ere behar duela eskualdeko ospitalea, «gainerakoek bezala». LABeko Marian Etxeberriak, berriz, sistema publikoaren garrantzia nabarmendu du: «Aspalditik ari gara publiko egiteko eskatzen». Ordezkari politikoen artean, Ahal Duguko Pilar Garridok kritikatu du «osasun sistema publikoan gabeziak izateak» Tolosakoa bezalako arazoak sortzen dituela.

Ospitalerako kokaleku bila

Eskualdeko udal gehienek babestu dute manifestazioa; ez, ordea, Tolosakoak. Olatz Peon alkateak ohar batean adierazi du kasuen gorakadak ez duela zerikusirik klinikaren kudeaketa ereduarekin. Hala eta guztiz ere, gertatutakoaren «arrazoiak aztertuko dituztela» eta Eusko Jaurlaritzari «neurri gehiago exijituko» dizkietela ziurtatu du, eta iragarri du dagoeneko ari direla ospitale publikoarentzako kokaleku baten bila. Osasun Sailarekin bilera bat egingo dute «aurki», gaiari heltzeko eta ospitalea eraikitzeko «bide orria definitzeko».

Iragarpen horrekin pozik agertu dira manifestariak, baina udalari galdetu diote zergatik, eskualdeko osasun arreta «ezin hobea» dela defendatzen aritu ondoren, bat-batean, ospitalea eraikitzearen alde egin duen.


Summary: Neurriak zorroztu dituzte Ipar Euskal Herrian. Leku publikoetan sei pertsona baino gehiago biltzea debekatuko dute bihartik aitzina. Eric Spitz prefetak erran du Ipar Euskal Herrian ez dela etxeratze agindurik izanen, baina abisatu du egoera okertzen bada aste erditsuan neurriak are gehiago zorroztuko dituztela.

Jean Castex Frantziako Lehen ministroak osasun larrialdi egoera ezarri eta biharamunean, Ipar Euskal Herrian errespetatu beharko diren neurriak iragarri ditu gaur goizean Eric Spitz Pirinio Atlantikoetako prefetak. «Zenbakiak ez dira onak», adierazi du. Departamendu mailan inzidentzia tasa anitz emendatu dela erran du; 100.000 pertsonako 80 kutsatu zeuden irail hasieran, 155,2 gaurko datuetan. Ipar Euskal Herrian hamalau agerraldi daudela jakinarazi du.

Horiek horrela, hainbat neurri zorroztea erabaki dutela esplikatu du prefetak, eta egoera okertuko balitz, heldu den aste erditsuan are gehiago zorroztuko dituela abisatu du. Eremu publikoan sei pertsona baino gehiago biltzea debekatua izanen da bihartik aitzina, eta eremu pribatuan ere kopuru hori ez gainditzeko gomendatu du. Baina, arau horrek ez du balio aldarrikapen manifestazioentzat, izaera profesionaleko bilkura eta jarduerentzat, bidaiarien garraio zerbitzuentzat, publikoa hartzen duten aire libreko eraikinentzat, hileta zeremonientzat, profesionalek antolatutako bisita gidatuentzat, eta merkatuentzat. 1.500 pertsona baino gehiagoko ekitaldiak prefeturan deklaratu beharko dira, orain arte bezala.

Horrezgain, besta gela, karpa edo gisa bereko azpiegitura batean antolatutako ekitaldi pribatu guziak debekatu ditu prefetak, baldin eta ez badute bermatzen ekitaldi guzian zehar etengabe maskara eramatea. Funtsean, edaria edo janaria proposatzen duen ekitaldi pribatu oro sartzen da debekuan. Hau, urriaren 19tik aitzina aplikatuko da. Ostatu eta jatetxeetan, gehienez ere sei pertsona batzen ahalko dira mahai bakoitzean, eta kadira bakoitzaren artean metro bateko distantzia atxiki beharko da. Halaber, egituraren gehienezko harrera gaitasuna afixatu beharko dute.

Azkenik, musoetan, feria eta azoketan, merkatartitza zentroetan, atrakzio parke eta parke zoologikoetan, hau da, publikoa zutik eta mugimenduan dagoen eremuetan, pertsona bakoitzeko lau metro karratuko espazioa atxiki beharko dute. Haatik, jendea eserita dagoen eremuetan, zinema, antzoki, otoitz lekuetan... kadira bateko gutxieneko tartea utzi beharko da pertsona bakoitza edo sei pertsona baino gutxiagoko talde bakoitzaren artean. Gehienezko kopurua 5.000 pertsonakoa izanen da.


Lidertza sendotu du Almeidak

Summary: Lidertza sendotu du Almeidak. Ganna nagusitu da Giroko erlojupeko luzean, eta Almeida liderrak handitu egin ditu aldeak. Keldermanek eta McNultyk ere etekina atera diote bakarkako saioari. Hainbestean aritu da Bilbao, eta hirugarren jarraitzen du

Giroa hasi aurretik, inor gutxik jotzen zuen garaipenerako hautagaitzat Joao Almeida (Deceuninck). Ordea, arrosaz jantzi zen Etnan, hirugarren etapan, eta tinko eutsi dio ordutik. Bada, gaur are gehiago urrundu ditu aurkariak, 34 kilometroko erlojupekoan. Bakarkako saioak alde handiak eragin ditu mendateen aldean: portugaldarrak 1.22 atera dio Pello Bilbaori (Bahrain), 1.23 Vincenzo Nibaliri (Trek), 1.30 Domenico Pozzovivori (NTT) eta 1.42 Jakob Fuglsangi (Astana). Gertuago izan du Wilco Kelderman (Sunweb), hamasei segundo eskasera. Herbeheretarrak bigarren jarraitzen du nagusian, 56 segundora. Bilbao lehen erlojupekoan baino okerrago aritu da, baina eutsi egin dio hirugarren postuari. Lidertza 2.11ra urrundu zaio, ordea.

Jonathan Castroviejo izan da euskaldunik onena; 8. bukatu du, 1.44ra. Etapa, nola ez, getxoztarraren taldekide Filippo Gannak (Ineos) irabazi du. Oraintxe ez du parekorik bakarkako lanean, eta horren erakusgarri izan da gaur eman duen erakustaldia. Distantzia oso egokia zen harentzat. Zailtasunik handiena, lehen zatian zegoen kilometro bateko aldapa tentea zen –%12,3ko pendiza zuen bataz beste–. Edonola, italiarrak igotzen ere badaki, eta denborarik onena ezarri du mugarri horretan; baita gainontzekoetan ere. 42.40an gelditu du kronometroa, eta haren markak bukaeraraino iraun du indarrean. Hala, itzuli handi batean ortzadarrarekin bi erlojupeko irabazten dituen bigarren ziklista bihurtu da. Lehena Fabian Cancellara izan zen, 2010eko Tourrean.

Bigarren Rohan Dennis (Ineos) izan da, Gannarengandik 26 segundora. Eta hirugarren, eguneko ezusteko nagusia: Brandon McNulty (UAE). Erlojupeko harrigarria egin du, eta garaipena 1.09ra gelditu zaion arren, gainontzeko hautagaien oso gainetik izan da. Esaterako, Bilbaori 1.44 atera dio. Hala, zazpi postu igo ditu sailkapen nagusian, eta laugarren jarri, gernikarrarengandik 12 segundo eskasera. Bosgarren Nibali dago, 2.30era; seigarren Rafal Majka (Bora), 2.33ra, eta atzerapen bera du pilatua Pozzovivok, sailkapeneko zazpigarrenak. Pozik izateko moduan da italiarra, ez baitu galera gehiegizkorik izan gaur. Fuglsang aritu da makalen faboritoen artean, eta hamabigarren postura egin du atzera. Lidertza 4.08ra du jada.

Almeidak suzko probatzat du joa biharko etapa, eta konfiantzaz gainezka helduko dio, gaur lidertza sendotu eta gero. Txirrindulariek lau mendate igo beharko dituzte 185 kilometrotan: bigarren mailako hiru, eta bukaerako Piancavallo, lehen mailakoa (14,3 kilometro eta %7,9ko pendiza). Hortzak estutzeko eguna izango da, azkeneko atseden egunaren aurretik.


Summary: Irun eta Hendaia arteko zubian hasi da Emakumeen Mundu Martxa. Mugen aurkako aldarri batekin ekin diote. Martxoaren 6an bukatuko da, leku berean.

Zubi guztien gainetik! Mugarik ez! Transnazionalik ez! lelopean hasi zuten Euskal Herriko Emakumeen V. Mundu Martxa, atzo, Hendaia (Lapurdi) eta Irun (Gipuzkoa) arteko zubian. Agerraldia egin zuten antolatzaileek, eta ondoren performance kolektibo bat, salatzeko «transnazionalek eta mugek pertsona migranteen bizia bortxatuz» zein eginkizun duten «munduko sistema arrazista kolonialean».

Antolatzaileen esanetan, martxaren filosofia da herrien parte hartzea bultzatzea, eta, hori dela eta, herriz herri joango den dinamika bat antolatu dute. «Herrietan zapiak eta zubiak erabiliko ditugu proposamenak eta ekintzak josteko, eta, hartara, sistema arrazista, kolonial, kapitalista eta heteropatriarkalean pitzadurak eragiteko», nabarmendu zuten atzo egindako prentsa agerraldian. Euskal Herriko martxa hasitako toki berean da bukatzekoa, datorren martxoaren 6an.

Irun eta Hendaia arteko «muga» aukeratu dute dinamikari hasiera emateko. «Muga hau nazio-estatuek inposatu digute, eta Euskal Herria zatitzen du; bide batez, Europa Gotorlekua indartzen du». Eremu horren izaera «nabarmen utzi» nahi izan dute, eta «mugaren inguruan» gertatzen den «bortizkeria» salatu dute.


Summary: Ardernek gobernu agintea berritu du Zeelanda Berrian, garaipen argi batekin. Alderdi Laboristak botoen %49 eskuratu ditu, eta gehiengo osoa izango du parlamentuan. Beraz, ez du aurreko koalizio gobernuko kideen babesa beharko.

Jacinda Ardern Zeelanda Berriko lehen ministroak garaipen argia eskuratu du bere herrialdeko hauteskundeetan. «Alderdi Laboristak azken 50 urteetan jaso duen babesik handiena» lortu du bozetan, Ardernek berak nabarmendu duenez.

Pandemiaren kudeaketarengatik nazioartean goraipatua izan den agintariaren garaipenari esker, Alderdi Laboristak gehiengo osoa izango du parlamentuan, eta bere kasa gobernatzeko gai izango da, 2017an, Alderdi Berdearekin eta Zeelanda Berria Lehenengorekin eratu zuen koalizio gobernu formula errepikatzeko beharrik gabe.

Botoen ia %100 zenbatuta, laboristek %49ko babesa jaso dute. Historikoki, boterea lehiatu izan dion Alderdi Nazionalak, berriz, botoen %26,9 lortu ditu. Judith Collins Alderdi Nazionaleko hautagaiak Ardern zoriondu du, izan dituen «emaitza bikainengatik».

Garaipenaren osteko hitzaldian, 40 urteko gobernuburuak adierazi du lehentasun izango duela, pandemia betean, ekonomia suspertzea, eta «herritar guztientzat» gobernatzea. Aurreko agintaldian agintean izan zen koalizio gobernuko kideen beharrik gabe, Ardernek politika aurrerakoiagoak egiteko tarte handiagoa izatea espero da.


Summary: Iñaki Irigoien pilotua hil da, Urrakiko Igoera rallyan. Gidaria errepidetik irten da, eta horma bat jo du autoarekin, lasterketa hasi eta gutxira.

Urrakiko 38. Igoera rallyan parte hartzen ari zen Iñaki Irigoien gidaria hil da. Proba 10:00 aldera hasi da, Azpeititik (Gipuzkoa). Gidariak irteera hartu eta gutxira izan du istripua, 11:00k jo baino minutu batzuk lehenago. Zehazki, GI-3740 errepideko 2,5. kilometroan. Autoak, errepidetik atera, eta harrizko horma bat jo du, Segurtasun Sailak adierazi duenez, aurrez istripurik gertatu izan ez den leku batean. Ertzaintza eta DYAko anbulantzia bat gerturatu dira eremura, baina ezin izan dute heriotza baieztatu beste ezer egin. Lasterketa bertan behera geratu da.

Irigoienek, 50 urteko pilotu nafarrak, esperientzia handia zuen halako lasterketetan. Izan ere, azken bi urteetan Nafarroako txapeldun izatea lortu zuen igoeretan. Halere, lehen aldia zuen Tracking RC01 autoarekin, aurrez pistan probatua zuen arren.


PCR gehiago, positibo gutxiago

Summary: PCR gehiago, positibo gutxiago. Positibo tasa %7,5ekoa izan da Hego Euskal Herrian. Orotara, 1.233 kasu atzeman dituzte, 15.458 proba eginda.

Behera egin du atzemandako COVID-19 kasuen kopuruak Hego Euskal Herrian. Asteburuero gertatu ohi da hori, baina, oraingoan, PCR proben gorakada batekin iritsi da. Denera, 15.458 PCR eta antigeno proba egin dituzte azken orduetan, eta horietatik 1.154k eman dute positibo. Beraz, bezperan baino 1.233 gehiago eginda, 234 kasu gutxiago baieztatu dituzte. Hala, kasu kopurua ez ezik, positibo tasa ere txikitu da: %7,5ekoa izan da, atzo baino 2,2 txikiagoa.

Lurraldez lurralde, Nafarroan 411 kasu atzeman dituzte, aurreko bi egunetan 500eko langatik gora ibili ostean. Lurralde hartan, ordea, positibo tasak %10etik gora jarraitzen du: %12,3 atzo eginiko probetan, bezperan %16,3koa zen tasa. Gipuzkoan, 336 positibo baieztatu dituzte, bezperan baino 94 gutxiago; Bizkaian, 305 (-16); eta Araban, 99 (+15). Horiez gain, Araba, Bizkai eta Gipuzkoatik kanpo atzemandako beste hiru kasuren berri ere eman du Eusko Jaurlaritzak. Gauzak hala, hiru lurralde horietako positibo tasa %6,1ekoa izan da, 1,6 puntu txikiagoa.

Ospitaleetako datuak ere eman ditu Eusko Jaurlaritzak. Azken 24 orduetan, 36 lagun ospitaleratu dituzte Araban, Bizkaian eta Gipuzkoan. Horrez gain, gora egin du zainketa intentsiboetako unitateetan dauden gaixoen kopuruak. Uneotan, 56 lagun daude.


Aukerak bai, baina golik ez

Summary: Aukerak bai, baina golik ez. Eibarrek etxean irabazi ezinda jarraitzen du. Osasunak, berriz, lau puntu eskuratu ditu azken bi partidetan.

Etxean garaipenik lotu ezinda jarraitzen du Eibarrek. Bi partida berdindu eta beste bi galdu ditu denboraldi hasiera honetan Ipuruan. Gaurko puntua, beraz, gozoagoa izango da Osasunarentzat, Celtaren aurka lortutako garaipenaren ostean. Intentsitate handiko partida izan da, baina gola falta izan zaie taldeei.

Osasunak Calleriren jaurtiketan lehenik, eta Enric Gallegoren burukadan gero, izan du aurretik jartzeko aukera. Lehenak, Dmitrovic topatu du aurrean. Bigarrenak, aldiz, gutxigatik bota du zutoinaren kanpoaldetik. Kostata, baina esnatu da Eibar, eta erdiraketen bidez lortu du Iruñeko taldeari min ematea. Biek ala biek ere ezin aurkariaren atea zulatu.

Bigarren zatiko lehen minutuetan ez da aukera garbirik ikusi, eta partida amaierara arte itxaron behar izan da berriz ere areetan mugimenduak ikusteko. Osasunaren aldetik, lehenik, Ruben Garcia ez da iritsi Jonyk jarritako baloia ukitzera, eta, gero, David Garciaren burukada zutoinaren albotik kanpora joan da. Eibarren aukera garbiena, berriz, Bryan Gilek izan du. Haren jaurtiketak zutoina jo du. Burgosek ere ia sartu du, baina bere atean. Bizi ibili da, ordea, Dmitrovic. Beraz, aukerak bai, baina golik ez Ipuruan.


Summary: Moralesen MAS alderdiak irabazi ditu bozak, lehen zundaketen arabera. Luis Arce presidentegaiak botoen %52,4 eskuratuko lituzke, lehen datuen arabera. Hori beteko balitz, ez litzateke bigarren itzulirik egin beharko. Kontaketak luze joko du, eta bihar arte ez da emaitza ofizialik espero.

MAS Sozialismorako Mugimenduaren hautagai Luis Arcek irabazi ditu Boliviako hauteskunde orokorrak, botoen %52,4 lortuta, hauteslekuetan egindako inkesten arabera. Carlos Mesa presidente ohia izango litzateke bigarrena, CC Komunitate Herritarreko hautagaia, botoen %31,5 eskuratuta. Hirugarren, berriz, Creemos hautagaitzako Luis Fernando Camacho, botoen %14,1 lortuta. Ciesmori etxeak Unitel eta Bolivision telebistentzat egin du inkesta hori. Aurreikuspenak beteko balira, bertan behera geratuko litzateke azaroaren 29an egitekoa zuten bigarren itzulia.

7,3 milioi herritar deitu dituzte botoa ematera igandean. Botoen kontaketak luze joko du, eta bihar arte ez da emaitza ofizialik izango, aktak atzerapen handiarekin ari baitira iristen Hauteskundeen Auzitegi Gorenera. Auzitegiak hauteskundeen bezperan utzi zuen bertan behera kontaketa azkarraren sistema, eta iragarri zuen ez zituela behin-behineko emaitzak emango, «ezinegona» ez sortzeko. Horrek mesfidantza eragin du. Gau luzea izan da igande gauekoa Bolivian, Hauteskunde Batzordeak ez baitu lehen zundaketen emaitzen berri eman goizaldera arte.

Inkesta argitara eman baino ordu batzuk lehenago, Moralesek berak esan du MASek irabazi egin duela, eta emaitzen atzerapena horrekin lotuta dagoen «susmoa» adierazi du Buenos Airestik. «Zalantzarik gabe, gaurkoa egun historiko bat da, boliviarrek demokrazia lezio bat eman dute, herriak aurre egin dio estatu kolpeari, de facto gobernuari, bi sarraskiri, pandemia bati, ustelkeriari, hauteskundeen atzeratzeari eta inoizko ekonomia krisirik larrienari», esan du Moralesek.

Emaitza ofizialik argitaratu ez duten arren, Jeanine Añez jarduneko presidenteak zoriondu egin ditu MASen hautagaiak, eta eskatu die gobernatzeko orduan «Bolivia eta demokrazia» izateko gogoan. «Oraindik ez dugu zenbaketa ofizialik, baina, dauzkagun datuekin, Arce jaunak eta Choquehuanca jaunak irabazi dituzte hauteskundeak», idatzi du Twitterren.

Iazko urrian, presidentetzarako hauteskundeak egin zituzten Bolivian, eta Morales gailendu zen. Oposizioko alderdi nagusiek, ordea, hauteskunde iruzurra salatu zuten, hainbat irregulartasun zirela eta. Moralesek dimisioa eman zuen, eta herrialdetik ihes egin zuen, armadak estu hartuta. «Estatu kolpea» salatu zuen.

Añez oposizioko senatariak hartu zuen estatu gidaritza. Herrialdeko behin-behineko presidente izendatu zuten, hauteskundeak egin artean. Bozak maiatzaren 3an egingo zirela iragarri zuen lehenengo, baina, pandemiaren eraginez, irailaren 9ra atzeratu zituen. Osasun krisiagatik data aldatu zuen beste behin, gaurko egunera, MASeko ordezkarien kritika artean. Izan ere, koronabirusaren aitzakian boterean «betikotzea» leporatu zioten.


Reala ligaren buruan da

Summary: Reala ligaren buruan da. Taldeak nagusitasunez irabazi dio Betisi. Portuk, Oiartzabalek (penaltiz) eta Januzajek sartu dituzte golak.

Realak ezin hobeto amaitu du igandea. Espainiako Ligako lehen postuan dago, Betisi sendotasunez irabazi eta gero. Willian Josek eta Guevarak berritu dute hamaikakoa. Partidaren hasieran, Realak ez du asmatu erasoan, baina nahikoa sendo aritu da defentsan.

Betisek Realaren hutsegiteei esker egin du aurrera partidaren lehen zatian, baina txuri-urdinek indar handiagorekin jo du erasora. Lehen jokaldi handia 39. minutuan egin dute. Merinok kontraerasoa hasi zuen, eta Oiartzabalek gidatu. Baloia eskuinera iritsi zen, eta Gorosabelek arrasean erdiratu du, Silvak Willian Joseri pasatu, eta hark bota egin du. Baloiak zutoina jo du ia. Orduan hasi dira jokoa zorrozten.

Bost minuturen buruan, Monrealek Oiartzabali pasatu dio baloia, hark arearen erdian utzi du, eta Portuk lehenengo gola sartu du.

Realak aise amaitu du lehen zatia, baina, bigarrenaren hasieran, izan da partida okertzeko aukerarik ere. Hasi orduko, Sanabriak gol bat sartu du, baina bertan behera utzi dute jokoz kanpo zegoelako, VAR bideo epaile laguntzailearekin jokaldia aztertu eta gero. VARak Realaren alde egin du beste aldi batean ere. Le Normanden eta Sanabriaren arteko borroka batean, Realeko defentsak Betiseko aurrelariaren kamiseta zulatu du. Epaileak, baina partidarekin jarraitzeko agindu du.

Bigarren gola Silvari esker iritsi da. 73. minutuan, Isak zelaian zela, pase zehatz bat egin dio hark, eta Bartra defentsak heldu egin dio, atezainaren aurrean bakarrik gera ez zedin. Penaltia. Oiartzabalek bota, eta gola.

Partida erabakita zegoela, Januzajek jaurtiketa indartsu batekin sartu du hirugarrena. Nagusitasunez lortu dute garaipena.


Summary: Athleticek berdindu egin du, eta Eibarrek, galdu. Betisek 92. minutuan berdindu du Athleticen aurkako partida, eta bi puntu kendu dizkio. Eibarrek 0-1 galdu du Real Madrilen aurka.

Bazirudien Athleticek irabazia zuela ligako hirugarren partida, aurreko biak bezala, baina igandeko partidaren amaieran Altuvek sartu duen golak kolpetik bi puntu kendu dizkio taldeari. Eibarrek, berriz, denboraldiko lehen porrota izan du etxean, Real Madrilen aurka.

Athleticen eta Betisen arteko partidaren hasieran, bi taldeek izan dituzte gol aukerak, baina hutsean amaitu dute lehen zatia. Atsedenaren ondoren, Sosak sartu du Betisen lehen gola, 63. minutuan.

Athleticek estutu egin du erasoa, eta, handik zazpi minutura, Ziraukik banakoa sartu du, Valdezaten jokaldi on bat bukatuz. Handik minutu batera, Luciak bigarrena sartu du, Eunateren pase bati esker. Partida horrela bukatuko zutela zirudienean, 92. minutuan, Altuvek moztu du Bilbokoen poza, markagailua berdinduta.

Eibarrek galdu egin du ligako hirugarren jardunaldiko partida, lehenengoa irabazi eta bigarrena berdindu ondoren. Real Madrilen bisita jaso du etxean. Lehen zatia bizitasun handikoa izan da, nahiz eta ez duten golerako aukera askorik izan. Eibarrek egin ditu saiakera batzuk, Sara Navarroren eta Aduleren jaurtiketekin.

Bizi baina errematatu gabe, Eibarrek hala jarraitu du bigarren zatian ere, eta Real Madrilek nagusi izatea lortu du pixkanaka. Valeriak sartutako gol bat bertan behera utzi dute, baina Priscilak 0-1ekoa sartu du berehala.


Summary: Jaurlaritzaren neurri berriak beranduenez ostegunean sartuko dira indarrean. Garbiñe Biurrun EAEko Justizia Auzitegi Nagusiko behin-behineko presidenteak esan du gobernuaren eskaerak lehentasun osoa izango duela. Ipar Euskal Herrian eta Nafarroan ere baliteke neurriak zorroztea aste honetan.

Egun batzuk barru sartuko dira indarrean Eusko Jaurlaritzak joan den larunbatean iragarri zituen neurri murriztaileak. Iñigo Urkulluren gobernuak ez du gaitasunik neurri horiek bere kabuz hartzeko, herritarren oinarrizko eskubideei eragingo dietelako, eta eskaera luzatu behar dio EAEko Justizia Auzitegi Nagusiari horiek agindu ditzan. Garbiñe Biurrun EAEko Justizia Auzitegi Nagusiko behin-behineko lehendakariak atzo Euskadi Irratian adierazi zuen lehentasun osoa izango duela eskaera horrek eta, beranduenez, ostegunean emango duela agindua.

Gaur erregistratuko du Jaurlaritzak eskaera. Ignacio Garitanok, gobernuak koronabirusa kudeatzeko izendatu duen teknikariak, agerraldia du 16:30ean, hain zuzen. Besteak beste, bilerak sei pertsonara mugatzea, elkarte gastronomikoak ixtea eta tabernen edukiera %50era jaistea.

Justizia Auzitegi Nagusiak hiru egun ditu, behin eskaera jasota, aztertzeko nola eragingo dieten neurri horiek herritarren oinarrizko eskubideei; esate baterako, elkartzeko eskubideari. Biurrunek azaldu du ikusi behar dela ea gobernuak nola zehazten duen eskaera idatziz: «Neurriz neurri aztertuko dituzte neurriok, eta herritarren oinarrizko eskubideengan zer eragin duten aztertuko dute».

Kutsatzeen gorako joera eteteko nahi ditu ezarri neurri murriztaileagoak Eusko Jaurlaritzak. Eta ez da gobernu bakarra izango. Ipar Euskal Herrian ere neurriak zorroztu dituzte. Larunbatetik debekatua dago leku publikoetan sei pertsona baino gehiago biltzea. Eric Spitz prefetak ostiralean esan zuen Ipar Euskal Herrian ez dela etxeratze agindurik izanen, baina abisatu du egoera okertzen bada aste erdian neurriak are gehiago zorroztuko dituztela.

Antzera dago egoera Nafarroan ere, eta ezin da baztertu Maria Txibiteren gobernuak ere neurri murriztaileak hartzea. Zenbait herri konfinatuta daude, eta, hala ere, positiboak gora doaz hor ere. Gaur goizean jakinarazi du Gobernuak atzo 467 positibo atzeman zituztela, egindako proben %17,2.


Summary: Geogheganek irabazi du etapa, eta Almeidak maglia arrosari eutsi dio. Piancavallorako igoera gogorra izan da lasterkarientzat. Kelderman izan da bigarren, eta Hindley hirugarren.

Tao Geoghegan Hartek (Ineos) irabazi du igandean Italiako Gitoko hamabosgarren etapa, 185 kilometroko bidea Rivoltoren eta Piancavalloren artean. Joao Almeida portugaldarrak maglia arrosari eutsi dio. Geogheganek aprobetxatu egin du Jai Hindley (Sunweb) australiarrak bere kide Wilco Keldermanen alde egin duen lana, eta lehenengoa iritsi da esprintean, lau ordu, 58 minutu eta 52 segundora.

Almeidak une zailak izan ditu igandeko etapan, baina lortu du atzerapena murriztea, eta Keldermanen atzetik 37 segundora iritsi da helmugara. Bera da Giroko liderra, eta hamabost segundoren aldea du Keldermanen aurretik.

Pello Bilbaok (Bahrein McLaren), Vincenzo Nibalik (Trek Segafredo) eta Rafal Majkak (Bora), besteak beste, larri igo dute Piancavallo, eta urrundu egin dira liderrarengandik.

11 lasterkarik hartu zuten aurrea etaparen hasieran, baina Rohan Dennis australiarra, larunbateko erlojupekoko bigarrena, izan zen Piancavalloko igoera hasi zuen aurrena, pelotoia bi minutu baino gutxiagora zuela atzetik. Igoera horren ondorioak jasan ditu gero, eta amore eman du helmugara iristeko hamar kilometro falta zituenean.

Almeidaren unerik gogorrena helmugatik 6,8 kilometrora gertatu da. Hindleyk azeleratu egin du, eta harekin eraman ditu Geogheghan eta Kelderman; Almeida, ordea, metroak galtzen hasi da. Bereak eta bi egin ditu gertu jarraitzeko, baina igoera ez da samurra izan.

Helmugara iristeko 500 metro falta zirela, Keldermanek erasora jo du, garaipenaren bila, baina bigarren geratu da azkenean, Geogheghanek gogor eutsi baitio bereari. Almeidak aurre egin die zailtasunei, eta Keldermanen atzetik 37 segundora iritsi da. Lurrean etzanda egon da gero, akituta, baina maglia arrosari eutsiz.

Bihar, Vuelta

Espainiako Vuelta Euskal Herrian hasiko da, bihar. Irundik Arratera (Gipuzkoa) 173 kilometroko bidea egingo dute txirrindulariek. Azken 25 kilometroetako bi igoerek eragina izango dute sailkapenean.

Bigarren etapa, etzi, Iruñetik Lekunberrira (Nafarroa) egingo dute.


Summary: Hego Euskal Herrian 1.123 positibo atzeman dituzte. Kezka dago Azpeitiko, Azkoitiko, Beasaingo eta Ordiziako egoerarekin, azken hamalau egunetan 100.000 biztanleko 1.000tik gora positibo izan dituztelako.

Egoera kezkagarria du Nafarroak, eta, Gipuzkoan eta Bizkaian datuek hobera egin arren, hainbat herriren egoera ez da batere ona. Bihar aste bat beteko da Nafarroako Gobernuak saltokien, ostalaritzaren eta funtsezkotzat jotzen ez diren beste sektore batzuen jarduerak nabarmen murriztu zituenetik. Oraingoz, baina, ez du ondoriorik izan positiboen kopuruan. Gaur gobernuak aurreratu duenez, igandean 466 positibo atzeman ziren. Jaurlaritzak eguerdian kaleratu ditu bere emaitzak, eta igandean 657 positibo izan ziren. Guztira, 1.123 pertsona kutsatu dira azken 24 orduetan. Halaber, Nafarroan bi pertsona hil dira COVID-19aren eraginez —92 eta 97 urtekoak—.

Orotara, 10.557 proba egin dituzte. Gehienak PCRak izan arren, Nafarroako Gobernuak aurreratu du horien artean jada antigeno probak ere daudela —gobernuaren asmoa da urriaren amaierarako osasun etxeetan hedatzea proba hori eta bost egun baino gutxiagoz sintomak dituztenekin metodo hori erabiltzea—. Kutsatu kopuru horrekin, esan nahi du egindako probetatik %10,6 izan direla positibo batez beste.

Nafarroaren kasuan, bereziki txarra da datua. Egindako probetatik %17,1ek eman dute positibo. Bigarren olatuko ehunekorik handienetako bat da hori. Iragan urriaren 12an, PCRen %17,6k eman zuten positibo, eta marka negatibo horretatik gertu geratu da berriro. Gogoan hartu behar da Osasunaren Mundu Erakundeak gomendatzen duela egindako PCRen %5etik behera egon behar lukeela. Nafarroak ahalegin berezia egin du hilabeteotan PCR probekin, baina, datuek agerian uzten dutenez, positibo kopurua oso handia da. Urriaren hasieratik %12,7koa izan da, batez beste.

Hainbat herrirekin kezka

Gipuzkoan, 275 positibo izan dira azken 24 orduetan, aurreko egunean baino 60 gutxiago eta ostiralean baino 155 gutxiago. Dena den, lau herri handitan intzidentzia tasa oso handia da, azken hamalau egunetan 100.000 biztanleko 1.000tik gorako kutsatu kopurua izan baitute: Azpeitian, Azkoitian, Beasainen eta Ordizian. Halaber, Astigarragan, Deban, Eibarren, Elgetan, Oñatin, Ormaiztegin, Pasaian, Soraluzen, Tolosan, Urnietan, Zumarragan eta Zumaian, 500dik gorakoa dute. Donostian, berriz, 357koa da. Batez beste, Gipuzkoan ehun mila biztanleko 479 positibo dituzte.

Bizkaian ere, Abadiñon, Durangon, Ermuan eta Erandion 500dik gorako intzidentzia tasa dute. Bilbon, berriz, 283koa da. Azken 24 orduetan, Bizkaian 313 kutsatu izan dituzte, larunbatean baino zazpi gehiago eta ostiralean baino 117 gutxiago. Gipuzkoarekin alderatuta, intzidentzia tasa txikiagoa du, 296koa 100.000 biztanleko.

Araban ere antzera dabiltza, azken hamalau egunetako intzidentzia tasa 290ekoa baita. Azken 24 orduetan, 59 positibo izan dituzte. Hego Euskal Herriko lurraldeen artean positibo kopururik txikiena da.

Uneotan, 596 herritar daude Osakidetzako eta Osasunbideko ospitale sarean, larunbatean baino 69 lagun gehiago. Positiboen igoeraren ondorioz, presioa handitzen ari da osasun sisteman. Larrialdietan, uneotan, 92 lagun daude, eta Nafarroan, kasurako, 37. Iragan astean, Santos Indurain Nafarroako Gobernuko Osasun kontseilariak ez zuen argitu uneotan larrialdietan zenbat ohe dituzten guztira, baina apurka gerturatzen ari da Espainiako Gobernuak ezarritako %25eko mugara.

Beste lurraldeekin alderatuta, intzidentzia tasa ia bikoitza du Nafarroak, 100.000 biztanleko 899 kutsatu baititu. Datuak okertzen ari direla ikusita, neurri gogorragoak hartu ditu gobernuak: sarrera-irteerak itxiko dituzte, jarduera guztiak itxiko dituzte 21:00etan, eta garraio publikoa %50era mugatuko dute.


Agurra 2020ko Ibilaldiari

Summary: Agurra 2020ko Ibilaldiari. Ibilaldia ohiko eran egin ezin, eta 2020ko Ibilaldiari agur ekitaldia egin zioten atzo Elorrion. Urte osoan antolatzen ibili direnei eskerrak eman dizkiete Txintxirri ikastolak eta Ibilaldiak.

«Ohiko egoera batean, maiatzaren 31k egun handia izan behar zuen gurean, milaka euskaltzale Elorrion bilduta», azaldu dute Txintxirri ikastolak eta Ibilaldiak. Eta, bistan denez, ezin izan da hala izan. Horren partez, Ibilaldiaren agur ekitaldia egin zuten atzo Elorrion (Bizkaia). Azaldu dute ez dela «erraza» izan halako ekitaldi bat muntatzea gaur egungo egoeran, «baina ezin genuen besterik gabe Ibilaldiaren urte hau joaten utzi». Guraso, ume eta ordezkari instituzionalek parte hartu zuten atzoko ekitaldian, dantza, bertso eta kantuak emanez. Bertzeak bertze, han izan ziren Koldo Tellitu Ikastolen Elkarteko lehendakaria, Josune BanÌales Ibilaldia elkarteko lehendakaria eta Idoia Buruaga Elorrioko alkatea.

Antolatzaileek eskerrak eman dizkiete urte osoan Ibilaldia aurrera atera ahal izateko lanean aritu diren boluntarioei: «Gauza jakina da Ibilaldia egun osoko jaia izaten dela, baina jende askoren urte osoko lana izaten du atzetik». Nabarmendu dute ikastolako langile, guraso eta ikasle ohi ugari aritu direla lanean hilabetez hilabete: «Ordu piloa auzolanean, ilusio eta gogo guztiarekin».

Azaroaren 13an, Donostian

Ibilaldia ez da bertan behera gelditu den ikastolen festa bakarra, halaxe gelditu baitira bertze guziak ere. Eta, horien partez, azaroaren 13rako ekitaldi bat antolatu dute Donostiako Kursaalean. Ikastolak Herriari jarri diote izena ikuskizunari, eta jakinarazi dute heldu den astetik aitzina salgai jarriko dituztela sarrerak.


Summary: Ipar Koreako atxilotze prebentiboen sistema «krudela» salatu du HRWek. Atxilotze prebentiborako zentroetan tortura orokortua dagoela ohartarazi du giza eskubideen aldeko elkarteak.

Ipar Koreako atxilotze prebentiboen eta epaiketa penalen aurreko ikerketarako sistema deskribatzen duen txostena argitaratu du, gaur, HRW Human Rights Watchek. «Animalia batek baino gutxiago balio genuen». Jarraitu beharreko prozesuaren abusuak eta urratzeak Ipar Koreako atxilotze prebentiboetan izena du txostenak. Idatziaren arabera, herrialdeko sistema penalak eta berme juridikoek gabezia larriak dituzte, eta hutsune horiek ahalbidetu dute atxilotuen tortura orokortua bihurtzea, atxilotzen zentroetako egoera «krudela, gizagabea eta umiliagarria» izateraino.

HRWen esanetan, Ipar Koreako ikerketa penal gehienek kartzela zigor batekin amaitzen dute prozesua. Espetxe horietan, presoek bortxazko lanak egin behar izaten dituztela ziurtatu du elkarteak. Gaineratu duenez, are egoera makurragoa bizi dute preso politikoek, kwanliso direlako kontzentrazio guneetara bidaltzen dituztelako.

Ikerketa sistemaren barruan lan egin duten edo preso egon diren 46 korearri eginiko elkarrizketetan oinarritzen da. Atxiloketaren eta epaiketaren artean atxilotuek jasan beharreko baldintzei buruzko informazioa bildu dute elkarrizketatuen testigantzetatik. Nabarmendu dutenez, egoera «gizagabeak» pairatzen dituzte, eta batzuk atxiloaldian bertan hiltzen dituzte.

Elkarrizketatuen artean, badira kontrabandoan aritzeagatik atxilotu zituztenak edo atzerriko herrialdeekin komunikatzeko aukera ematen duten telefono txinatarrak izateagatik preso bukatu dutenak, baita herrialdetik ihes egin ondoren Txinatik deportatu zituztenak ere. HRWek salatu duenez, guztiek errugabetasun printzipioa errespetatzen ez duen sistema baten menpe amaitu zuten, eta «zehaztugabeak» diren legeak ezarri zizkieten, aplikazio bidegaberako aukera ematen dutenak. Gainera, txostenak dioenez, ikerketa bat abiatzeko fiskaltzak agindua ematea ezinbestekoa den arren, atxilotu horiek ez zuten inoiz halako dokumenturik ikusi.

Atxilotze prebentiboen sistema Langileen Alderdiak kontrolatzen du bere osotasunean, HRKek salatu duenez. Hori dela eta, alderdiak sistema judizial «era opakuan ordezka» dezakeela ziurtatu du.

Abusuak eta torturak

Lekukoek HRWi adierazi diote ostikoak, ukabilkadak eta bestelako kolpeak etengabeak zirela, beren buruen aurkako deklarazio bat lortzeko. Salatu dutenez, gorputza «estres posizioetan» jartzera derrigortzen zituzten, eta, mugituz gero, presoari eta ziegako gainerako kideei kolpe gehiago ematen zizkieten. «Orduak eta orduak eman zituzten ni jipoitzen. Harrigarria da gorputzak zenbat jasan dezakeen», kontatu du Cho Chung-hui Ipar Koreako funtzionarioak. Hego Koreara egin zuen ihes 2011n. Aurretik, bi aldiz atxilotu zuten Ipar Korean. Lehenengoan, Hego Koreako telebista ikusteagatik. Beste funtzionario batzuekin zuen harremanak eta eskupekoek zigor handi bat jasotzetik libratu zuten.

Hainbat emakumek sexu erasoak jasan zituztela ere nabarmendu du txostenak. Zenbaitek adierazi dute espetxeko funtzionarioek eta poliziek bortxatu zituztela, eta ez zutela «erresistentziarako inolako aukerarik».

Txostenak jasotzen du atxilotuak ziegetan pilatzen dituztela, gutxieneko higiene baldintzarik gabe, eta neguan hogei gradu zero azpitik ere izan daitekeen hotzari aurre egiteko inolako baliabiderik gabe.


Summary: «Gogorrago jokatzea» erabaki dute bakegileek. Batzarra egin zuten larunbatean, eta «mobilizazio ziklo determinatu eta iraunkor bat» bultzatzea erabaki zuten. Abenduaren 19an izanen da lehen egitasmoa, Luhusoko operazioaren laugarren urteurrenean: euskal presoen aldeko desobedientzia zibileko egitasmo batera deitu dute, «masiboa eta determinatua».

Irailaren 19an, euskal presoen aldeko ekintza desobediente eta parte hartzaile bat antolatu zuten bakegileek Baionan. Suprefeturako sarrera adreiluzko pareta batekin estali zuten, Frantziak gatazkaren konponbideari jarri dion «blokeoa» salatzeko. Larunbatean, Aieteko Nazioarteko Konferentziaren urteurrena kari, 60 pertsona bildu ziren Bakegileek deitutako biltzar berezi batean, horien artean erakundeetako ordezkari eta hautetsiak, irailaren 19ko mobilizazio egunaren biharamunean «eraiki beharreko ekimen berriak» elkarrekin zehazteko.

«Beti erran izan dugu, eta erakutsi dugu, presoen auzia guztiz lotua dela biktimenarekin, edozein dela ere. Istorio bereko bi adierazpen krudel dira, elkarbizitzara ekarri behar direnak», adierazi dute Bakegileek, ohar batean. Baina gaur egun «presoen dosierraren blokeoak» bakearen eta elkarbizitzaren bidea «oztopatzen» dutela uste dute. ETAren jarduera armatuaren bukaeraren, «erabateko eta baldintzarik gabeko» armagabetzearen, eta desegitea ekarri duen hamar urteko aldebakarreko bidearen ondotik, «estatuek ez dute erronkei aurre egiteko erantzunik ematen», haien hitzetan. «Botere publikoak prozesuan sartzeko garaia da. Batzuen eta besteen urratsek emango dute modua aurrera egiteko».

Larunbateko batzarrean bildu zirenen ustez, gaur egungo mobilizazio dinamika «ez da aski» Parisen «entzunarazia» izateko. Hala, tailerretan bildu eta lanean aritu ziren «gure interpelazio eremua zabaltzeko, ekimen diplomatiko, pedagogiko eta mobilizazio modu berrien bidez». Ondorioa honako hau da: «gogorrago» jokatzea erabaki dute. «Ez bakarrik Euskal Herrian, harago ere, Euskal Herrian konpondu nahi dugun gaia gai unibertsala baita. Ekintza diplomatiko, pedagogiko eta politikoek iraun behar badute, badirudi mobilizazio modu berriak martxan ezarri behar direla».

Bakegileen biltzarrak mobilizazio ziklo «determinatu eta iraunkor bat» bultzatzea erabaki duela iragarri dute, halaber, eta adierazi dute hurrengo hilabeteetan «handituz» joanen dela, «euskal presoek pairatzen duten blokeo politikoa eta salbuespenezko neurriak bukatu arte». Abenduaren 19an izanen da lehena, Luhusoko (Lapurdi) operazioaren 4. urteurrena dela eta. Euskal presoen aldeko desobedientzia zibileko egitasmo batera deitu dute. Egitasmo hori «masiboa eta determinatua» izango dela erran dute, eta bakegileen dinamika hasieratik animatzen duten ezaugarriak izanen dituela: filosofia baketsua, pertsonen errespetua eta pluraltasuna.

Herritarrei dei egin diete ekintzan parte hartzeko: «Ehunka boluntario beharko ditugu ekintza indartsu eta desobediente horretan parte hartzeko, egun osoa eskaintzeko prest egongo direnak, eta gehiago ere». Urtarrilaren 9rako beste mobilizazio bat dute aurreikusia. Orduei eta beharrezkoak izanen diren ekipamenduei buruzko xehetasunak emanen dituzte laster.


Summary: Lan prestakuntza duala euskalduntzeko plana aurkeztu dute. Gipuzkoako lau eskualdetan abiatuko dute kanpaina, eta lan prestakuntza euskaraz egiten duten enpresen mapa bat osatuko dute. Araban, Bizkaian eta Gipuzkoan lan prestakuntza duala egin zuten gazteen %37,5ek jardun zuten euskaraz.

Datua argigarria da: 2018-2019 ikasturtean lan prestakuntza duala egin zuten 1.506 ikaslek jaso zuten heziketa euskaraz. Ikasturte berean, ordea, 4.016 ikaslek egin zuten lan prestakuntza dualaren aldeko hautua Araban, Bizkaian eta Gipuzkoan. Hau da, Lanbide Heziketako modalitate honetan izen eman zuten ikasleen %37,5k jaso zuten formakuntza euskaraz. Proportzio horri buelta emateko asmoz, Euskaraz, talentua gara! izeneko esperientzia pilotua aurkeztu dute gaur goizean Gipuzkoako Aldundiak, Eusko Jaurlaritzak, Lanbide Heziketako sareak, Lanekik eta Emun aholkularitza enpresak.

Praktika onak identifikatu, eta horiek zabaltzeko kanpaina bat abiatuko dute ikastetxeetako hainbat arduradunekin, eta ikasleekin solasaldiak antolatuko dituzte euskarazko heziketa jasotzearen garrantziari buruz. Era berean, lantokietako arduradunekin lan gosariak egingo dituzte, besteak beste, hizkuntzen erabileraz eta funtzioez gogoeta egin eta euskarak lan munduan duen balio erantsia erakutsarazte aldera. Lehen esperientzia Gipuzkoako lau eskualdetan jarriko dute martxan: Debagoienean, Debabarrenean, Goierrin eta Tolosaldean. Egitasmoa aprobetxatuz, lan prestakuntza duala euskaraz eskaintzen duten enpresekin mapa bat ere osatuko dute, euskararen normalizazioari egiten dioten ekarpena aitortzeko asmoz.

Azken urteetan euskararen ezagutzak eman duen aurrerapausoa aprobetxatu nahi dute horrela, lan mundua ere euskalduntzeko. Hala azaldu du Garbiñe Mendizabal Gipuzkoako Hizkuntza Berdintasuneko zuzendariak: “Euskarak lan esparruan jauzi esanguratsu bat egiteko aukera dugu, azken hamarkadetan euskararen ezagutzak eman duen aurrerapausoari esker”. Asmoa lukete, beraz, hezkuntzan egindako lana ez etetea gazteak laneratzen direnean.


Summary: Parlamentuko aurreko legealdiko mahaia inhabilitatu du Kataluniako Justizia Auzitegi Nagusiak. Zigortuek ezin izango dute hautetsiak izan urtebete eta zortzi hilabeteko epean, eta 30.000 euroko isuna ordaindu beharko dute.

Kataluniako Justizia Auzitegi Nagusiak zigortu egin ditu aurreko legealdian Kataluniako Parlamentuko Mahaiko kide izandakoak, Espainiako Auzitegi Konstituzionalari desobeditzeagatik. Lluis Corominas, Anna Simo, Ramona Barrufet eta Lluis Guino dira kondenatuak. Auzitegiak, berriz, absolbitu egin du auzipetuta zegoen Mireia Boya CUPeko diputatu ohia, epaimahaiaren esanetan, Konstituzionalak ez zuelako bere izenez ohartarazi eta ez zuelako desobedientzia delitua leporatzeko moduko parte hartzea izan epaitu dituen gertaeretan.

Auzi horretatik kanpo zegoen Carme Forcadell aurreko legealdian Kataluniako Parlamentuko presidente izan zena, haren kontrako epaiketa Auzitegi Gorenean egin zelako, Kataluniako prozesu subiranistarengatik espetxeratutako gainerako buruzagi independentistenekin batera.

Sententziak jasotzen duenez, Corominasek, Simok, Barrufetek eta Guinok behin eta berriz desobeditu zioten Auzitegi Konstituzionalari, deskonexiorako legeen eta prozesu independentistari bultzada eman zioten beste lege batzuen eztabaida baimendu zutenean. 2017ko udazkenean. Epaimahaiaren iritziz, mahaiko kideak Konstituzionalari men egitera derrigortuta zeuden, eta lege horien eztabaida eragoztera.

Josep Nuet mahai bereko kidearen egoera da argitzeko falta den bakarra. Haren kontrako auzia Espainiako Auzitegi Gorenean erabakiko da, Espainiako Kongresuan diputatu denez, foruduna delako.


Summary: CAF eta haren azpikontrata bat zigortu dituzte amiantoagatik. Donostiako epaitegi batek emandako zigorra berretsi du EAEko Auzitegi Nagusiak, eta hildako langilearen senideei 280.000 euroko kalte-ordaina eman beharko diete. Enpresak helegitea jarri du beste kasu batean.

CAFek eta haren azpikontrata batek 280.000 euroko kalte-ordaina eman beharko diote amiantoagatik gaixotu zen langile ohi baten familiari. Iaz Donostiako lan arloko epaitegiak emandako epaia berretsi du orain EAEko Auzitegi Nagusiak, CCOO sindikatuak jakinarazi duenez.

Behargina 2018ko azaroan hil zen, amiantoarekin lanean ibili izanak eragindako gaixotasun baten ondorioz. 1971 eta 1972 artean lan egin zuen CAFen, sei hilabetez, eta trenak muntatzeko lanetan zela izan zuen amiantoarekin kontaktua. CCOOk adierazi duenez, epaimahaiak «frogatutzat» eman du CAFen instalazioetan amiantoaren eraginpean zegoela, eta hura manipulatzeko lanetan ez zela langilea babesteko ekipamendurik eta segurtasun sistemarik erabili.

Sindikatuak salatu du CAFek argudio «eskasak» erabili dituela epaiketan bere erantzukizuna ukatzeko; besteak beste, amiantoaren arriskuaz iritzi publikoa aldarazi nahi izana egotzi dio enpresari. Eta gogorarazi du langilea gaixotu zen garairako amiantoagatik babesteko neurrien inguruko erregulazioa existitzen zela.

Helegitea beste kasu batean Orain bi aste, Donostiako auzitegi batek CAF zigortu zuen amiantoagatik hildako beste langile baten kasuagatik, eta haren senideei 133.655 euroko kalte-ordaina ematera zigortu zuen enpresa. Asviamie elkarteak salatu duenez, ordea, CAFek helegitea aurkeztu du orain.

Senideek hildakoaren birikak izoztu zituzten, eta 2017an eginiko txosten batek frogatutzat eman zuen amiantoagatik hil zela. Elkarteak gogorarazi du enpresa lehen ere saiatu zela «gaixotasunaren jatorri profesionala» eta izoztutako biriketan amianto zuntzak zirela frogatzen zuten mediku txostenak zalantzan jartzen. Izan ere, CAFek tabakismoa argudiatu zuen epaiketan kalte-ordaina «erdira» murrizteko.

Asviamie elkarteak CAFi egotzi dio helegitearen bidez bere erantzukizunak ukatu nahi izana eta amiantoaren ondorioz enpresaren Gipuzkoako lantegietan hil ziren 55 langileri «trufa» egin izana. «Amiantoaren arriskua ezkutatu zuten, eta ez zieten jaramonik egin hainbat hamarkadatan», salatu du elkarteak.

Eta gaineratu du datorren astelehenean, urriaren 26an, CAFen aurkako beste kasu bat epaituko dutela, amiantoaren ondorioz hil zen beste langile bati dagokiona.


Summary: Sarek egokitu egin du larunbaterako deituta zeukan mobilizazioa. "Era sinbolikoan eta murritzagoan" egingo dute, egoerara egokituta, baina euskal presoen egoeraren larritasuna aintzat hartuta, mobilizazioari eutsita.

Resolution hitza marraztuko dute 600 lagunek Donostiako Kontxan, hilaren 24an, larunbatean, Sarek modu koordinatuan egokitutako deialdi batean. Deialdi zabala egina zuen, baina, COVID-19aren datuek gora egin dutela ikusita, eta batez ere Gipuzkoan dagoen egoera larria aintzat hartuta, erabaki dute arduraz jokatzea eta mobilizazioa egokitzea.

Honenbestez, 600 laguneko ordezkaritza bat bilduko dute Donostian, mosaiko batean Resolution hitza marrazteko. Hori modu ordenatu eta kontrolatuan egin ahal izateko, Sare iristen den herri eta auzoetako ordezkaritzekin koordinatuko da, eta egun horretan sareen bitartez ekintzen berri izateko eta egitasmoa hauspotzeko deia egin dute: "Urgentziarengatik. Egindako urratsek eta adostasunek sortu duten aukera probestu behar dugulako".


Summary: Otsailaren 22 eta 23an epaituko dute Urrutikoetxea, 2005-2006ko prozesuagatik. Gaur hastekoa zen Josu Urrutikoetxearen epaiketa Parisen, baina atzeratzeko eskatu zuten abokatuek

Heldu den otsailaren 22 eta 23an epaituko du Josu Urrutikoetxea Parisko Dei Auzitegiak 2005-2006ko prozesuarekin lotuta. Gaur eta bihar egitekoa zen epaiketa hori, baina atzeratzea erabaki zuten joan den astean, osasun egoerak lekukoen presentzia arriskuan jar zezakeelakoan. 2010ean sasian zela egin zioten epaiketa bategatik epaituko dute Urrutikoetxea, etakidetzat jo, eta, ofizialki 2006an hasi ziren elkarrizketak prestatzeko, 2002-2005 artean ETArekin harremanak izatea leporatuta. Urrutikoetxeak epaiketa berriro egiteko eskatu zuen iaz atzemana izan ondoren.

Lau lekuko deituak ditu Urrutikoetxearen kontrako epaiketa horretarako: Jesus Egiguren, Raymond Kendall, Gerry Kelly eta David Harland. Defentsak uste du nazioarteko prozesuetako parametroak urratzen direla auzi honetan. Frantziako Poliziak, barne txosten batean, ETAren ordezkaritzat zeukan, ez buruzagitzat eta ez etakidetzat. Bi guardia zibil esanguratsuk, liburu batean, ez zuten erakundearen zuzendaritzan kokatu 2002an berriz ihes egin zuenetik.

Otsaileko epaiketa arte haren egoera zein izanen den eztabaidatu dute gaurko auzi saioan. Fiskaltzak ontzat eman du orain arte izan duen egoerarekin jarraitzea, hau da, Espainiako prozeduren arabera dituen kontrol neurriekin. Azaroaren 3an emanen du erabakia epaileak.

Urrutikoetxearen kontrako bigarren auzia bai, eginen dute Zigor Auzitegian, ordurako ez baita aurreikusten lekukorik. Ostegun honetan izanen da, Parisen, 13:30etik aitzina. Etakidetzat hartuta, 2011-2013an Osloko Mahaian egotea leporatzen diote auzi horretan.

Urrutikoetxeak biktimen aitortza eskatu du

Urrutikoetxeak asteburuan Sud Ouest egunkariko elkarrizketa batean esan du «jende askorekin hitz egin» zuela euskal gatazka amaitzeko asmoz, «batez ere, gure barnean». Haren «hamarkadetako lana», elkarrizketan adierazi duenez, belaunaldi berriei indarkeria egoerarik ez uztea izan zen. Aitortu du «bi aldeetan mina» eragin izan dela, eta uste du biktimen aitortza behar dela.

2005-2006an, Genevan eta Oslon aritu zen hizketan Espainiako Gobernuaren solaskideekin, ETAren ordezkari modura: «Espainiako Gobernuak, ETA erakundeak eta nazioarteko entitate bideratzaileek eskatu zuten nire parte hartzea». Azaldu du 2006ko irailean utzi zituela elkarrizketa horiek, ETAren beste ordezkari batzuekin ez zegoelako «ados». 2011-2013an, ETAk jarduera armatua amaitu ondoren, Osloko Mahaian egon zen. «Frantziatik Oslora auto diplomatiko batean eraman ninduten».

Frantziak orain bi epaiketa egingo dizkiola eta, Urrutikoetxeak haren jarrera deitoratu du. «Ez ditu negoziatzaileen babeserako nazioarteko arauak errespetatzen».

Joan den ostegunean, haren beste elkarrizketa bat atera zen Marianne astekarian. Atzo, Le Journal du Dimanche astekariak beste bat argitaratu zuen.

Espainiako Estatuak bi euroagindu eta bi estradizio eskaera eginak dizkio Parisi. Urrutikoetxeak esan du ez duela zerikusirik Zaragozako kuarteleko 1987ko atentatuarekin, eta Luis Herguetaren hilketaz (1980) gogoratu du ETApm-k hartu zuela bere gain, eta bera ez zela sekula talde horretakoa izan.


Summary: Bi preso Euskal Herriratuko dituzte, eta bertze hiru hurbilduko. Joseba Arregi Erostarbe Martutenera ekarriko dute, eta Garikoitz Garcia Arrieta, Zaballara. Alicia Saez de la Cuesta eta Ugaitz Perez Zorriketa Logroñora eramanen dituzte, eta Iñaki Armendariz Izagirre, Burgosera. Zaballan dagoen Ibon Etxezarreta presoari hirugarren gradua emanen diote.

Espainiako Espetxe Erakundeek jakinarazi dutenez, bi euskal preso Euskal Herriratu eta bertze hiru Euskal Herritik hurbil dauden Espainiako espetxeetara eramanen dituzte: Logroñora eta Burgosera. Bertze preso bati, berriz, hirugarren gradua emanen diote.

EPPK Euskal Preso Politikoen Kolektibokoak dira mugituko dituzten bortz euskal presoak: Joseba Arregi Erostarbe Villabonatik (Asturias, 385 kilometro) Martuteneko kartzelara ekarriko dute (Donostia), eta Garikoitz Garcia Arrieta, berriz, Valentziatik (600 kilometro) Zaballara (Araba). Logroñora eramanen dituzte (170 kilometro) Alicia Saez de la Cuesta eta Ugaitz Perez Zorriketa: Castelloko espetxeetan zeuden biak (575 kilometro). Iñaki Armendariz Izagirre, berriz, Ciudad Realgo espetxetik (640 kilometro) Burgosera eramanen dute (215 kilometro).

Ibon Etxezarreta presoa hirugarren gradura pasatuko dute. Lehendik zegoen Zaballako espetxean.

Arregi Erostarbe 2000tik dago espetxean, eta 30 urteko zigorra betetzen ari da. Iazko irailean bete zituen zigorraren hiru laurdenak. Espetxe Erakundeek jakinarazi dute espetxe legedia onartu duela eta uko egin diola «indarkeriaren erabilerari». Bigarren graduan ezarriko dute. Ugaitz Perez Zorriketak 25 urteko zigorra du, eta 2021eko abuztuan beteko ditu hiru laurdenak. 2002tik dago preso. Alicia Saez de la Cuestak ere 30 urteko espetxe zigorra du, eta hark ere onartu du espetxe legedia. Iñaki Armendariz Izagirre 25 urteko zigorra betetzen ari da; Garikoitz Garcia Arrieta, 20 urtekoa. Denak daude espetxean ETAko kide izatea egotzita.


Summary: Iratxe Ansak irabazi du Espainiako Dantza Saria. Interpretazioaren alorrean eman diote saria dantzari eta koreografo donostiarrari. Haren lanaren «dimentsioa» eta teknikaren «etengabeko bilakaera» txalotu dizkiote. Sormenaren kategorian, bestalde, Jesus Carmonak jaso du saria.

Bildutako merezimenduak hitz hauetan laburbildu ditu epaimahaiak: «Gorputza elikatzeko duen maisutasuna, zeinaren bidez teknika eboluzio konstante eta aldakor bihurtzen duen». Hor antzeman du Espainiako Dantza Sariaren epaimahaiak interpretazioaren alorreko aurtengo aitortza Iratxe Ansari banatzeko oinarria. Eguerdian jakinarazi du berria Jose Manuel Rodriguez Uribes Espainiako Kirol eta Kultura ministroak. Bai Ansak eta bai Carmonak bakoitzak 30.000 euro jasoko dute.

Donostiako Goi Mailako kontserbatorioan graduatu zen Ansa, eta Sttutgarten (Alemania) eman zien segida dantza ikasketei. Nazioarteko hainbat konpainiatako kide izan da 1993az geroztik: Basilea Balletean, Gulbelkian Balletean, Espainiako Konpainia Nazionalean, Lyongo Opera Balletean eta Nederlands Danse Theather-en. Zeharkaldi horretan, itzal handiko koreografoekin aritu da lanean, hala nola Nacho Duato, William Forsythe, Jiri Kylian, Johan Inger, Ohad Naharin, Mats Ek, Nils Christe, Patrick de Bana, Wayne McGregor, Maurice Causey, Rui Horta eta Jacopo Godanirekin, besteak beste. Eta, zeharkaldi horretan, halaber, hainbat sari jaso ditu dantzariak. Horietan azkenetakoa duela 13 urte izan zen, Espainiako Dantzako Profesionalen Elkarteak ibilbidea aitortu zionekoa. Aurretik, 2002an, Benois de la Danse sarietan bi sari eskuratu zituen, baita beste bi sari ere Alemaniako Solo Tanz jaialdian, urte berean.

Koreografo alderdiari dagokionez, hogei piezatik gora sortu ditu eta hogeita hamar herrialde baino gehiagotan erakutsi ditu horiek. 2009an Nederlands Danse Theatre utzi zuenetik, bakarkakoan ari da, tailerrak emanez, koreografia berriak sortuz eta proiektu jakinetan soilik dantzatuz. Horren barruan sartu behar da Igor Bacovich dantzariarekin batera sortu duen Metamorphosis Method dantza garaikideko metodo propioa. Elkarrekin jarri dute martxan Metamorphosis Dance konpainia ere, Madrilen, eta film dokumental batean ere jasoa dago bi dantzarien proiektua.

Carmona, flamenko dantzaria

Bestalde, Jesus Carmonak (Bartzelona, 1985) sormenaren alorrean jaso du Espainiako Dantza Saria. Flamenko dantzaria da, baita koreografoa ere, eta bere lanen «sakontasuna» goraipatu du epaimahaiak. Konpainia eta dantzari handiekin ikasitakoa da bera ere, eta tradizioa berritzeko lanetan lortu du oihartzuna orain arte egin dituen bi pieza propioetan: El silencio de la luna (Ilargiaren isiltasuna, 2006) eta Cuna Negra & Blanca (Sehaska Zuria eta Beltza, 2011). Espainiako Ballet Nazionaleko dantzaria izan zen 2007-2010 urteen artean.


Summary: «Transmisio handia» egon arren, Jaurlaritzak baztertu egin du intzidentziarik handieneko herriak ixtea. Baheketa selektiboak egingo dituzte Ordiziako eta Durangoko 13 eta 40 urte arteko herritarren artean.

Azken egunetako datuak ikusita, Eusko Jaurlaritzako Osasun Sailak onartu du birusaren «transmisio handia» dagoela. Halere, intzidentziarik handiena duten herriak ixtea ez dutela buruan adierazi du Ignacio Garitano Eusko Jaurlaritzako Osasun Saileko Zaintza eta Kontrol Programaren koordinatzaileak. Haren hitzetan, oraindik ikusteko dago horrelako neurriek funtzionatzen ote duten, baina neurri berriak hartu behar badira, hala egingo dute. Erantsi du udan garai batzuetan 100.000 biztanleko 500 positibo baino gehiago egon direla, baina ez dela herririk itxi behar izan: «Aztarnarien sistemak kasuak aurkitu eta kontaktuak bakartu ditu, eta egoerari buelta eman zaio». Herritarrak guztiz konfinatzea ere ez dute epe motzerako planetan.

Bitartean, orain arte ezarritako neurriak betetzeko eskatu du: «Oso garrantzitsua da leku publikoetan eta pribatuetan mugikortasuna eta pertsonak biltzea dakarten ekintza sozialak saihestea».

Herriak itxi ez, baina bestelako neurri batzuk hartuko dituzte kasu ugari dituzten herrietan. Zehazki, baheketa selektiboak egingo dituzte Ordizian (Gipuzkoa) eta Durangon (Bizkaia). 13 eta 40 urte arteko herritarrei eskatuko diete proba egiteko, intzidentziarik handiena adin tarte horren baitago, Garitanoren hitzetan.

Arabako, Bizkaiko eta Gipuzkoako datuei erreparatuz, 6.177 kasu aktibo daude, eta 13.273 pertsonari jarraipena egiten ari dira. Positibo horiek atzemateko sistemak ere aldatzen ari dira. Garitanok jakinarazi du larunbatetik PCRak ez ezik antigenoen testak ere erabiltzen ari direla. Oraingoz, 102 egin dituzte, eta 11 kasu atzeman dituzte horien bidez.

%1 inguruko positibo tasa

Baheketa berriak iragartzearekin batera, orain arte egindakoen emaitzak ere jakinarazi ditu Garitanok. Azpeitian (Gipuzkoa) egindako baheketako 2.297 emaitza jaso dituzte, eta 32 lagunek eman dute positibo; hau da, %1,39k. Gasteizko Sansomendi auzoan, 2.497 proba egin dituzte, eta 28 positibo egon dira; hau da, %1,12. Azkenik, Azkoitian (Gipuzkoa), 3.077 proba egin zituzten, eta 35ek eman zuten positibo; hau da, %1,13k. Kazetariek galdetu arren, Garitanok ez du esan zer emaitza izan dituzten Beasaingo (Gipuzkoa) Txindoki institutuan eta Irungo Txingudi ikastetxean egindako PCRetan.

Urnietako Udalak (Gipuzkoa) iragarri du udal gune gehienak itxi egingo dituztela, asteburuan beste 16 positibo atzeman dituztelako. Kiroldegia, Sarobe, musika eskola, pilotalekua, gaztelekua, adinekoen taberna, ikasteko gela eta liburutegia itxiko dituzte. Parkeak gauetan itxiko dituzte, 20:30etik aurrera.


Summary: Altzoko Handiarekin topaturiko beste pertsonen hezurrak hilerrira itzuli dituzte. Erraldoiaren hezurrak Aranzadi zientzia elkartean geratuko dira, oraingoz. Halakoetatik informazio genetiko interesgarria atera dute munduko beste toki batzuetan.

Abuztuan topatu zituen Aranzadi elkarteak Altzoko Handiaren hezurrak, Altzoazpiko hilerriko hezurtegian (Gipuzkoa). Horien bila indusketan ari zirela, erraldoiarenak ez ziren beste hainbat hezur aztertu behar izan zituzten Aranzadi elkarteko kideek, Paco Etxeberriaren gidaritzapean.

Zientzia elkarteak erabaki duenez, Altzoko Handiaren hezurrak Aranzadin geratuko dira oraingoz, eta gainerakoak Altzoazpiko hilerriko hezurtegira itzuli dituzte.

Hezurrak sailkatu egin dituzte, eta oihal iragazkor batekin estali ondoren, lurra bota dute gainetik.

Zientzialariek oraindik informazio asko atera dezake Altzoko Handiaren hezurretatik. Euskalduna jaio baino 35 urte lehenago hil zen Charles Byrne erraldoi irlandarraren DNA aztertuta, esaterako, akromegalia gaitza eragiten duen mutazio bat identifikatu dute, eta hori Irlandan milaka familiatan daukatela ondorioztatu dute hango ikertzaileek.

1861. urtean hil zen Altzoko Handia, eta gorpua Altzoazpiko hilerrian lurperatu zuten, baina urte luzez uste izan zen haren hezurrak lapurtu egin zituztela.

Erraldoiaren hezurrak topatzeko itxaropen askorik ez bazuten ere, hantxe topatu zituzten Aranzadiko kideek. Aurkitu eta berehala hasi ziren hezurrok jabe ohiaren inguruko informazioa ematen. «Ornoetan artrosi zeinu mordo bat topatu ditugu», esan zuen orduan Aranzadiko Antropologia saileko Lourdes Herrastik. Erraldoiak artrosi aurreratua zuela ondorioztatu zuten zientzialariek, eta «min izugarriarekin» biziko zela. «Horregatik kexatzen zen, eta horregatik bueltatu nahi zuen etxera».

Handiaren ondorengoek pozik zeudela adierazi zuten. «Hainbeste urteren ondoren, uste genuen ez zituztela bilatuko, edo dena hausita egongo zela. Honekin, bukatu dira duda guztiak», esan zuen Pilar Unsain Elizegik. Erraldoiaren ondorengoa da, bosgarren belaunaldikoa.


Summary: Nafarroako sarrera-irteerak itxiko ditu gobernuak. Lanerako edo arrazoitutako mugimenduak baimenduko dituzte, baina ez bestelakoak. Tabernak eta ostatuak ixteko ere agindu du Nafarroak; etxera eramateko janari-edariak soilik prestatu ahalko dituzte. Jarduera guztiak itxiko dituzte 21:00etan, eta garraio publikoa %50era mugatuko dute. Ostegunean indarrean egongo dira neurriak.

Datuei oso zorrotz erreparatzen ari zaizkiela eta kutsatze berrien trazabilitatea oso zehatz egiten ari direla adierazi du Maria Txibite Nafarroako lehendakariak, baina datuak «kezkagarriak» direla onartu du. Azaldu du azken asteetan hartutako neurriak ez direla aski izan, eta «urrats bat» egitea erabaki dutela. Osasun arloko profesionalek hori eskatu dietela argudiatu du, gainera.

Arazo handiena lagun eta familia bilerak direla ohartarazi du Txibitek, hor ari dela batez ere kutsatzen jendea. Onartu du badakiela herritarrak nekatuta daudela, baina birusak indartsu jarraitzen duela zehaztu du, eta erantsi du ez dutela beste neurririk: ezinbestekoak ez diren jarduerak gelditzea eta higienea eta distantzia. Bizitza asko arriskuan daudela adierazi du, eta neurriak hartu ezean «drama» handiagoak gertatuko direla.

Iruñea ixtea erabakiko ote zuten zurrumurrua eta eztabaida ibili dira azkeneko egunetan, baina neurriak herrialde osoan ezartzea erabaki du gobernuak azkenean, intzidentzia larria duelako Nafarroa osoak, Txibiteren esanetan. Horregatik erabaki dute Nafarroako perimetro guztia ixtea eta mugimenduak mugatzea. Azaldu du lanerako herrialdetik atera behar dutenek etabertara sartu behar dutenek ez dutela arazorik izango, ezta ikasketengatik, zaintzagatik edo arrazoituta mugitzeko beharra dutenek ere, baina ezinbestekotzat jo du joan-etorriak murriztea.

Jarduera sozialak, erabat murriztuta

Taberna, jatetxe, kafetegi eta osatu guztiak ere itxi egingo dituzte; etxera eramateko janariak edo edariak eman ahalko dituzte, baina ezingo dituzte bezeroak bertan artatu. Eramateko kafea, ogia eta prentsa bai, saldu ahalko dituzte zerbitzu hori dutenek. Hotelek, nekazaritza turismoek eta antzeko establezimenduek aukera izango dute haietan ostatu hartutako bezeroei jaten emateko, mahaiko gehienez lau pertsona jarrita.

Gainerako denda, saltoki eta abarrak 21:00etan ixtea erabaki dute; eta jarduera sozial eta kulturalak ere ordu horretan bukatzeko aginduko dute. Merkataritza gune handietara erosketak egitera soilik joan ahal izango dira: herritarrek ezingo dituzte aisialdirako erabili.

Eremu pribatuetako bileretan familiako kideak edo elkarrekin bizi direnak soilik biltzeko aginduko edo aholkatuko du gobernuak; arau horretatik kanpo geldituko dira bakarrik bizi direnak eta zaintza bereziak behar dituztenak. Elkarbizitza unitateen «burbuilak» mugatzera eta horietatik kanpoko harremanak ahalik eta gehien murriztera deitu du gobernuak. Auzitegiek neurriei oniritzia emango dietela espero duela ere esan du.

Garraio publikoa, bestalde, mugatu egingo dute %50era. Neurri horiek guztiek ostalariei kalte eragingo dietela onartu du lehendakariak, eta horretaz jabetzen dela adierazi du, baina gaur-gaurkoz COVID-19ari aurre egiteko ez dagoela beste modurik erantsi du. Kutsatzeak eteteko «neurri gogorrak» eta azkarrak hartu behar direla esan du Txibitek.

Ostegunean bertan indarrean

Txibitek azaldu du ostegunean sartuko direla indarrean neurri horiek —teknikoki, asteazkenetik ostegunerako gauerdian; aurki argitaratuko dituzte Nafarroako Aldizkari Ofizialean—, eta hamalau egun iraungo dutela printzipioz. Neurri berrien eraginkortasuna bi astez aztertu ondoren erabakiko dute zer egin horiekin, mantendu behar diren edo arindu edo gogortu behar diren. Azaroaren 4a arte indarrean egongo dira, beraz, gutxienez. Alerta egoera izendatzeko aukera baztertu egin du Txibitek. Ostalariei-eta erraztasunak emango dizkiete enplegu erregulazioak aurkeztu behar badituzte, lehendakariaren arabera.

Txibitek gogorarazi du orain arte epaileek oniritzia eman dietela Nafarroako Gobernuak hartutako neurriei. Indarrean sartuko den dekretuaren edukia bidali dute epaitegietara, eta behar bezala arrazoituta dagoela dio. "Gure eskumenen barruan dago", azaldu du. Txibiteren esanetan, eskaera egin eta epaileen baimena izan arte itxaron zezaketen, baina bitartean denbora gal daitekeela azpimarratu du. "Epaileek neurriren batekin eragozpenen bat ikusten badute, ezingo dugu osorik ezarri, eta hori kontuan hartuko dugu. Espero dugu orain arte bezala berrestea".

Azkeneko hamalau egunetan 5.939 kasu positibo atzeman dituzte Nafarroan, horietatik laurdenak (1.682) Iruñean bertan. 100.000 biztanleko, 899 kasu dira Nafarroan; Iruñean, tasa hori zerbait txikiagoa da, baina larria halere: 834 positibo 100.000 biztanleko. Tasa hori 500etik gorakoa izatea larritzat hartua dago, egoera kontrolpetik joaten ari den seinale, eta Espainiako Gobernuak zehaztua dauka adierazle hori dela herri edo eskualde jakinak hesitzeko parametroetako bat. Urriaren 8az geroztik, bi egunetan soilik izan ditu eguneko 400 positibo baino gutxiago.

ZIUetako %29, beteta

Herriak ixteko, ez da hori aintzat hartzen den adierazle bakarra: ospitaleetako zenbat ohe eta ZIU zainketa intentsiboetako zenbat ohe libre dauden ere aintzat hartu behar da. Eta adierazle horretan ere okerrera egin du Nafarroak denbora gutxian. Osasunbideko ohe guztien %13 daude okupatuta, eta ZIUetako oheen ia %29. Egoera asistentziala ere okertzen ari da, beraz. Oraintxe, koronabirusak jotako 215 gaixo daude Osasunbideko ospitaleetako oheetan, eta 37 gehiago daude ZIUetan.

Europako eta munduko intzidentzia handienetakoa duten lurraldeetako bat da Nafarroa momentu honetan. Azken hamalau egunetan egindako PCRetatik zenbat positibo atera diren, batez besteko portzentajea kalkulatzen du BERRIAk: uztailaren 22an iritsi zen batezbesteko hori %4,93ra —nazioartean onartutako adierazleen arabera, pandemia kontrolez kanpo dago %5era iristean—; geroztik ez da jaitsi. Irailaren 2az geroztik, berriz, %8tik gorakoa da beti. Atzo, egindako PCR testen %17k eman zuten positibo. Kutsatzen ari diren guztien arrastoari jarraitzeko zailtasuna adieraz dezake adierazle horrek.


Pilotarien Elkartea sortu dute

Summary: Pilotarien Elkartea sortu dute. Ezkurdiak, Altuna III.ak, Olaizola II.ak eta Urrutikoetxeak eratu dute, eta haiek zuzenduko dute. Espero dute egiten hasi diren urratsak «esku pilota profesionala eta pilota bizitzen ari den egoera hobetzea, eta normaltasuna lehenbailehen lortzea». Ibai Zabala kritiko azaldu da ekimenarekin.

Baikoko arduradunak eta greban dauden enpresako hamabost pilotarien ordezkariak bigarrenez bildu bezperan iritsi da berria. Pilotarien Elkartea sortu dute Joseba Ezkurdiak, Jokin Altunak, Mikel Urrutikoetxeak eta Aimar Olaizolak. Lau pilotari horiek gaur bildu dira, arrazoi zehatz batzuk bultzatuta: «Gaur egun pilota profesionalak eta lehiaketek duten egoera ikusita, eta egunak pasatzen ari direla eta gauzak zailtzen ari direla ikusita, arazoari ahalik eta lasterren irtenbidea bilatzen saiatzeko». Pauso batzuk ematea erabaki dute; horien artean, Pilotarien Elkarte bat sortzea. Haiek gidatuko lukete, eta soilik EPELn ari diren pilotariek parte hartuko lukete. Haien asmoa da elkarte honek negoziatzea esku pilota profesionalaren sektorean etorkizunean sor daitezkeen puntu garrantzitsuak.

EPELekin bildu dira, eta haien asmoa azaldu diote, eta zenbait planteamendu egin dizkiote: duela gutxi kontratuak berritu ez zituzten pilotariekin negoziatzen has daitezela. Diotenez, EPELek onartu egin du horietako batzuekin hitz egiten hastea; buruz burukoaren hasiera astebete atzeratzea eskatu diote ere, eta hori ere onartu egin du EPELek.

Haien asmoa Pilotarien Elkartea EPELeko pilotari guztientzat «zabalik» egotea da. Hori dela eta, pilotari guztiei eskaini diete 48 orduko epean haiekin bat egiteko. Bultzatzaileek espero dute egiten hasi diren urratsak «esku pilota profesionala eta pilota bizitzen ari den egoera hobetzea, eta normaltasuna lehenbailehen lortzea».

Ibai Zabala, kritiko

Ibai Zabala Baikoko pilotari grebalarien ordezkarietako bat kritiko azaldu zen elkartearen sorrerarekin. «Ni ez nau ordezkatzen azken bost hilabeteetan beren eskubideen eta pilotarien alde borrokan aritu den taldea baztertu eta alboratu duen inork. Are gutxiago, mugimendu horiek greban dauden pilotariekin hitz egin gabe egiten direnean». Zabalak azaldu duenez, "denok" uste dute elkarte bat "beharrezkoa" dela, eta horrela erakutsi zuten Tolosan egindako agerraldian, baina zehaztu duenez, duela hilabete elkartea eratzeko proposamena egin zieten Olaizola II.ari eta Urrutikoetxeari, eta ezetz esan zuten. Zabalak jakinarazi duenez, elkarte bat sortzeko hilabete bat behar dela esan zien alor horretako aditu batek. Halaber, Zabalak dio ordezkariak "aukeratu" egiten direla, "eta ez inposatu". Haren ustez, bilatzen dutena ez da arazoa konpontzea, "greba altxatu eta txapelketak jokatzea baizik".


Arrantzale bat galdu da Ispasterren

Summary: Arrantzale bat galdu da Ispasterren. Larrialdi zerbitzuek 17:00 aldera jaso dute desagerpenaren berri, eta bilatzeko lanak eten dituzte iluntzean. Bihar dira jarraitzekoak, goizean goiz.

Kostako harkaitzetan arrantzan ari zen 56 urteko gizonezko bat desagertu da gaur arratsaldean, Ispasterren (Bizkaia). Larrialdi zerbitzuek 17:00 aldera izan dute horren berri, eta Itsas Salbamendua, Gurutze Gorria, Ertzaintza eta suhiltzaileak aritu dira arrantzalea bilatu nahian. Iluntzean bertan behera utzi dituzte bilaketa lanak, eta bihar goizean goiz berriz hasiko direla adierazi dute.

Gizona Ogella hondartzaren inguruan ari zen arrantzan.


Summary: Arcek %47ko babesa du, botoen ia erdiak kontatuta. Mesak «garaipen sendoa» aitortu dio MASen hautagaiari. Moralesek ospatu egin du «herriaren nahia» nagusitu izana, eta esan du Boliviara itzultzeko asmoa duela.

Urtea betetzear da Evo Moralesen MAS Sozialismorako Mugimendua boteretik kendu zutela, eta, igandeko hauteskunde orokorretako botoen ia %48 zenbatuta, alderdia Boliviako Gobernura itzuliko da datorren legealdian. Datu ofizialen arabera, Luis Arce presidentegaiak botoen %46,96 lortu ditu oraingoz. Ez du, oraingoz, %50eko langa igaro, baina botoen %40 baino gehiago eskuratuta eta bigarrenari hamar punturen aldea aterata, lehen itzulian irabaziko luke.

CC Komunitate Herritarrak botoen %34,13 ditu, eta Creemos hautagaitzak, berriz, %16,81. Hauteslekuetan egindako inkesten arabera, MASeko hautagaiak %52ko babesa izango luke. Emaitzak motel ari dira iristen, baina Carlos Mesa CCren hautagaiak berak Twitter bidez aitortu zuen Arceren garaipena, atzo.

Arce baikor agertu, eta «demokrazia berreskuratzen» ari zirela berretsi zuen, inkesten aurreikuspenak ontzat emanez: «Demokrazia berreskuratu dugu, baita itxaropena ere. Boliviar guztientzat aginduko dugu, eta batasun nazionaleko gobernu bat eraikiko».

Hauteskundeen Auzitegi Gorenak aitortu du arazoak izan dituztela botoak zenbatzean, eta adierazi dute hauteskunde hauetan bizi izandakoa «lezio garrantzitsua» izango dela haientzat, Salvador Romero presidentearen esanetan.

Romerok berak adierazi du presidenteak, presidenteordeak eta gobernuko gainontzeko kideek azaroko lehen bi asteetan hartuko dutela kargua.


Umiliatua izatetik senatari kargura

Summary: Umiliatua izatetik senatari kargura. Moralesen garaipena onartu ez zuen manifestari talde batek indarrez kalera atera eta gogor kolpatu zuen Patricia Arce duela urtebete, Vintoko alkate zela. Igandeko bozen ostean, senatari izango da.

Gauzak nola aldatzen diren. Duela urtebete, Bolivian estatu kolpea eman eta Evo Moralesek herrialdetik irten behar izan zuenean, oposizioko manifestarien mespretxuak eta erasoak jasan behar izan zituen kideetako bat izan zen Patricia Arce. Vinto herriko alkate zen orduan. Ia urtebete igaro denean, senatari kargua eskuratu du, MAS alderdiak igandeko bozetan lortutako garaipenaren aurpegietako bat bilakatuz.

2019ko urriaren 20an Evo Moralesek hauteskundeetan lortutako garaipena onartu ez eta emaitzen aurka protestan atera zirenen haserrea jasan zuen Arcek. Azaroaren 6an mundu osoan ezagun egin zen haren irudia. Udaletxean zela bahitu eta kalera atera zuten. Ilea moztu, eta buru gainetik gasolina eta pintura gorria bota zizkioten, baita kolpe ugari eman ere, ia konortea galtzeraino, Arce berak Nodal hedabideari azaldu zionez. Modu horretan hainbat kilometroz ibiltzera ere behartu zuten.

Halere, haren esanetan, beharrezkoa zuen sendo mantentzea: «Indartsu agertu behar nintzen. Emakume ekintzaileak prestatu nahian ari banaiz, zer irudi emango nuke konortea galduz gero?». Ez zuten lortu, beraz, Arce kikiltzea. «Ilea moztuko zidaten, agian kolpeak eman, baina nire ideiek bere horretan jarraitzen dute», adierazi zuen berriz ere alkate kargura itzultzean, aste batzuk geroago.

Hainbat hedabideren arabera, apirilean Poliziak atxilotu zuen Arce, ustez konfinamendu garaian festa bat antolatu izanagatik. Alkoholemia proba bat ere egin zioten, eta negatibo eman zuen. Hark «jazarpen politikoa» salatu zuen orduan.

Gauzak hala, senatari kargua eskuratzeko asmoz aurkeztu zen igandeko bozetara, Evo Moralesen MAS alderdiarekin. «Lanarekin, umiltasunarekin eta Boliviako herriaren babesarekin, gure herrialdea berreskuratu dugu, denentzat, batasunez eta ausardiaz».


Summary: Gipuzkoak 100.000 biztanleko 500 positiboren langa gainditu du. Hego Euskal Herrian egin dituzten testen %9,2k eman zuten atzo positibo. Eusko Jaurlaritzak ez du «ezer» baztertzen, baina, oraingoz, konfinamenduak eta etxeratze agindua ez daude mahai gainean.

Azken egunetan, Nafarroan izan dira daturik txarrenak, baina Gipuzkoa ere ez doa bide onetik: azken hamalau egunetako datuak kontuan hartuta, 100.000 biztanleko 500 positiboren langa gainditu du; hain zuzen, 506 kasu pasatxoko tasa dauka.

Nafarroako Gobernuak eta Eusko Jaurlaritzak COVID-19aren izurria kontrolatze aldera egiten dituzten probetako positiboek gora egin dute berriro: 1.203 positibo atzeman zituzten atzo, bezperan baino 80 gehiago. Orotara, 13.109 proba egin zituzten, PCRak eta antigenoak atzemateko test lasterrak, eta %9,2k eman zuten positibo. Bereziki azpimarratzekoa da Nafarroako positibo tasa, egindako proben %13,8 positiboak baitira. Gipuzkoako datua, berriz, ezin da kalkulatu, Jaurlaritzaren txostenak ez baitu zehazten zenbat proba egin dituzten lurralde bakoitzean.

Datuei lurraldez lurralde erreparatuta, ia erdiak (578) Nafarroan atzeman dituzte, eta pandemiako daturik okerrena da. Ez dute itxura onik Gipuzkoako datuek ere: 304 positibo atzeman dituzte, atzo baino 29 gehiago. Halere, joan den larunbatean iragarritako 430 kasuetatik urrun dago kopurua. Zenbakiak apalagoak dira Bizkaian eta Araban. Bizkaian, 265 kasu atzeman dituzte, azken asteko gutxien, eta Araban, 55, daturik onena urriaren 14tik.

Datuon gaineko ikusmina handia da. Izan ere, izurriarekin lotutako aldagaiek asteak daramatzate igoera etengabean, batez ere Gipuzkoan eta Nafarroan. Buelta eman nahian, atzo jakinarazi zuen Nafarroako Gobernuak Nafarroa itxi egingo duela; sartu-irtenak kontrolatuta egongo dira; taberna eta jatetxeak, itxita; eta kalean egiten den jarduera oro eten egin beharko da 21:00etarako. Bi asterako ezarriko dituzte neurriok, baina adi jarraitu beharko zaio datuen bilakaerari. Eusko Jaurlaritzako Osasun Sailak ere aitortu zuen atzo birusaren «transmisio handia» dagoela. Halere, intzidentziarik handiena duten herriak ixtea ez dute buruan, Ignacio Garitano Eusko Jaurlaritzako Osasun Saileko Zaintza eta Kontrol Programaren koordinatzaileak atzo adierazi zuenez. Bingen Zupiria Eusko Jaurlaritzako bozeramaileak gaur zehaztu du ez dutela «ezer» baztertzen, baina oraingoz ez daudela mahai gainean konfinamenduak eta etxeratze agindua. Haren hitzetan, teknikariek esandakoaren arabera hartuko dituzte erabakiak. Erantsi du neurri horiek Araba, Bizkai eta Gipuzkoa osoarentzat, lurralde batentzat edo osasun eremuen araberakoak izan daitezkeela.

Erietxeetan ere karga nabaritzen ari dira. Araban, Bizkaian eta Gipuzkoan, beste 45 pertsona ospitaleratu behar izan zituzten atzo, eta 312 lagun daude gaitzak jota ospitalean, atzo baino hamabi gehiago. Gainera, horietako 59 larri daude, ZIUetan.

Leku batzuk, okerrago

Hego Euskal Herriko leku batzuk beste batzuk baino gogorrago jotzen ari da birusa. Eusko Jaurlaritzak egunero atera ohi duen txostenean, gorriz markatuta daude azken hamalau egunean 100.000 biztanleko 500 positibo baino gehiago izan dituzten Gipuzkoako 5.000 biztanletik gorako hamasei herri —atzo baino bi gehiago— : Astigarraga, Azkoitia, Azpeitia, Beasain, Deba, Eibar, Elgoibar, Hernani, Lezo, Oñati, Ordizia, Pasaia, Tolosa, Urnieta, Zumaia eta Zumarraga. Bizkaian, antzeko egoeran daude Abadiño, Durango, Elorrio, Ermua eta Lekeitio.


Sei asteko itxialdia agindu du Irlandak

Summary: Sei asteko itxialdia agindu du Irlandak. Etxeratze agindua ezartzea aztertzen ari da Madrilgo erkidegoa. Belgikak iragarri du soilik sintomak dituztenei egingo dietela PCR proba.

Gero eta gehiago dira COVID-19 kasuak. Uztaila eta abuztua nahikoa lasaiak izan dira, baina udazkenean nabarmen ugaritu dira kutsatzeak, orotara 40 milioi kasura heldu arte. Europako herrialde gehienek neurriak gogortu dituzte azken egunetan. Irlandak, esaterako, sei asteko itxialdia ezarri du. Herritarrak gehienez ere bost kilometro urrundu ahal izango dira euren etxetik kirola egiteko, eta itxi egin dituzte oinarrizkoak ez diren salmenta guneak ere. Bihar sartuko dira indarrean neurriok; sei astez debekatuta egongo dira etxeetarako bisitak, eta itxita parke publikoak. Soilik bakarrik bizi direnei edo laguntza behar dutenei onartuko zaizkie bisitak.

Italiako Lombardia eskualdeak ere neurri bereziak iragarri ditu gaurtik aurrera. Hura izan zen lehen koronabirus kasuak atzeman zituen Europako Batasuneko eskualdea, baita gaitzak lehen olatu hartan gogorren jo zuena ere. Han, gobernuak iragarri du etxeratze agindua ezarriko duela ostegun gauetik aurrera. Tarte horretan, soilik osasun edo lan arrazoiengatik atera ahal izango dira kalera herritarrak. Izan ere, Osasun Ministeriotik ohartarazi dute hilabete bukaerarako 4.000 lagun egon daitezkeela erietxeratuta koronabirusaren ondorioz, eta beste 600 gaixo zaintza berezietan. Horiek hala, martxoan Milanen zabaldu zuten erietxea berriz irekitzeko aukera proposatu dute agintariek.

Alemanian ere gora egin dute kasuek azken astean. Azken 24 orduetan, beste 4.300 kasuren berri eman du herrialdeak, baina Berlinek ohartarazi du «benetako kopurua» askoz handiagoa izan daitekeela, zenbait eskualdek ez dutelako oraindik informaziorik eman. Angela Merkel kantzilerrak esan du ez dutela beste konfinamendurik ezarriko, eta bestelako neurriak hartuko dituztela bigarren olatuari aurre egiteko; besteak, beste kutsatze gehien dituzten eremuak soilik ixtea. Hori da Alpeetako Berchtesgadener Land herriaren kasua, zeina itxita dagoen gaur eguerdiaz geroztik.

Arazoak dituzte Belgikan ere. Gobernuak dagoeneko iragarri du soilik sintomak dituztenei egingo dizkietela PCR probak, ez dutelako nahikoa baliabide gehiago egiteko. Alexander de Croo lehen ministroak ohartarazi du egoera martxoan itxialdia ezarri zutenean baino okerragoa dela. Herrialdeak lau astez itxi ditu taberna eta jatetxeak, eta etxeratze agindua ezarri du. Astelehenetik aurrera, berriz, itxialdia sartuko da indarrean. Belgikan, 412 gaixo zituzten zaintza berezietan igandean, baina kopurua bikoiztuz doa bederatzi egunean behin.

Madrilen, bestalde, iragarri dute etxeratze agindua ezartzeko aukera aztertzen ari direla. Enrique Ruiz Escudero Osasun sailburuak eman du erabakiaren berri. Oraindik indarrean da Espainiako Gobernuak erkidegoari ezarritako alarma egoera.


Summary: Ostatuak 22:00etan itxi beharko dituzte Ipar Euskal Herrian. Eric Spitz Pirinio Atlantikoetako prefetak neurri berriak iragarri ditu. Ostatuek ezinen dute eramateko alkoholik saldu 22:00etatik aitzina, eta karrikan ezinen da alkoholik edan 22:00etatik 08:00etara. Bezeroen erregistro bat egin beharko dute ostalariek. Ortzegunean jarriko dituzte neurriak indarrean, hamabortz egunerako, gutienez.

Egoera epidemiologikoak okerrera egin duela eta, neurri gehigarriak iragarri ditu Eric Spitz Pirinio Atlantikoetako prefetak. Ostatuei dagozkie gehienak: 22:00etan itxi beharko dute ostatuek; ordu horretatik aitzina ezinen dute eramateko alkoholik saldu, eta musika ezinen dute ozen jarri irekita dauden bitartean. Jatetxeak salbuetsita daude itxiera ordutik, Spitzek azaldu duenez. 22:00etatik 08:00etara karrikan alkohola edatea ere debekatu du prefetak. Ortzegunetik aitzina egonen dira neurriak indarrean, gutienez hamabortz egunez: epe hori igarota, berriz aztertuko dute neurriak kendu ala gogortu, osasun egoeraren arabera.

Ostatu eta jatetxeek bezeroen erregistro bat egin beharko dute: haien izen-abizenak eta haiekin harremanetan jarri ahal izateko kontaktu bat utzi beharko dute bezeroek. Hamabortz egunez atxikiko du informazio hori ostatuaren jabeak, eta ondoren suntsitu egin beharko du. Soilik koronabirusaren kontrolerako erabili ahal izanen dituzte datuak.

Herrietako bestak eta gaualdiak ere debekatu eginen dituzte, baita eskoletako ateraldiak ere.

Kirol instalazioetarako neurri berriak ere jarri ditu prefetak: banakako aldagelarik ez duten igerilekuak itxi egin beharko dituzte, eta bertzelako kirol eraikinetako aldagelak itxi eginen dituzte, klub profesionaletako eta eskoletako erabiltzaileentzat salbu.

Fokuak unibertsitateetan

Maritxu Blanzaco Akitaniako ARS osasun agentziako Pirinio Atlantikoetako ordezkariak koronabirusari buruzko departamenduko datu orokorrak eman ditu —ez dago Ipar Euskal Herriko datu orokorrik—: intzidentzia tasa 208,9koa da 100.000 biztanleko Pirinio Atlantikoetan, eta positibotasun tasa, berriz, %11,9koa. Baiona inguruan, hobea da egoera: BAMen %8,8ko positibo tasa dagoela jakinarazi du Blanzacok, eta Baionako ospitaleko ZIUan sei lagun daudela orain.

Foku nagusiak unibertsitateetan eta kirol jardueretan daudela jakinarazi du Blanzacok: BAMen gehienak. Oraingoz ez dago fokurik Ipar Euskal Herriko zahar etxeetan.

Egoera «kontrolatua» dagoela uste du Spitzek, baina ez du baztertu neurri gehiago hartu behar izatea egoera okertzen bada. Orain arte hartutako neurriek ere indarrean segituko dute: erraterako, sei lagunetik gora ezinen dira elkartu, eta ezinen da zutik egon ostatuetan. Prefetak azaldu du oraingoz ez dituztela neurri gogorragoak hartuko, «bizitza sozial eta kulturalari» eutsi nahi dietelako. Test ugari egiten ari direla nabarmendu du, eta ospitaleetako egoera ona dela: «Hori da erabiltzen dugun irizpide nagusia».


Summary: Gorpu bat topatu dute Aiako Harriaren inguruan. Ertzaintzak ez du baieztatu ostiraletik bilatzen ari diren gizonezkoarena ote den

Aiako Harriaren (Gipuzkoa) inguruan gorpu bat topatu dutela jakinarazi du Eusko Jaurlaritzaren Segurtasun Sailak. Joan den ostiraletik eremu horretan desagertuta dagoen Oiartzungo (Gipuzkoa) 38 urteko gizonezko baten bila ari da Ertzaintza, baina ez dute baieztatu gorpua harena ote den.


Summary: Estrasburgok beste behin zigortu du Espainia euskal presoen eskubideak urratzeagatik. Lau euskal presoren «segurtasun juridikoa» urratu dela ebatzi du, Auzitegi Konstituzionalak haiek jarritako babes errekurtsoak ez onartzeagatik. Ez du, ordea, Frantzian betetako zigorrak Espainian kontuan ez hartzearen aurka egin.

Giza Eskubideen Europako Auzitegiak Espainiako Estatua zigortu du Gorka Martinez, Alvaro Juan Arri, Ion Gonzalez eta Jon Mirena San Pedro euskal presoek Auzitegi Konstituzionalean aurkeztutako babes errekurtsoak ez onartzeagatik. Auzitegiaren esanetan, lau presoek, «gutxienez, segurtasun juridikoaren falta sufritu dute». Ez die, baina, arrazoia eman Frantzian betetako zigor urteak Espainian kontuan hartzeko eskaerei.

Auzitegi Konstituzionalak bide judizial guztiak ez agortu izana argudiatu zuen errekurtsoa atzera botatzeko arrazoi gisa; hau da, Espainiako Auzitegi Gorenean kasua berriz aztertzeko beharrezko helegiterik ez aurkeztu izana. Ebazpenaren arabera, ordea, errekurtsoak ez onartu izanak presoek epaitegietara jotzeko duten eskubidea urratzen du, Europako Hitzarmeneko 6,1 artikulua, zehazki. «Pertsona orok eskubidea du bere kasua bidezko moduan, publikoki eta zentzuzko epe batean, epaitegi independente eta inpartzial baten eskutik», dio artikulu horrek.

Bi urteko epean hirugarrenez eman du Estrasburgok Espainiako Estatuaren aurkako ebazpen bat. Hiruretan arrazoi berberengatik. Aurrez, Santiago Arrospide, Alberto Plazaola eta Francisco Mujika Garmendiaren, eta Ismael Berasategi eta Rufino Arriaga euskal presoen kasuetan izan zen.

Aurreko ebazpenetan egin bezala, ordea, Giza Eskubideen Auzitegiak berretsi du Frantzian eginiko zigor urteak ez direla kontuan hartu behar Espainian, helegitea aurkeztu zuten presoek eskatutakoari kontra eginez. Ez du, behintzat, halakorik aipatu ebazpenean. Hala, ukatu egin du Espainiak Europako Hitzarmeneko 5.1. eta 7. artikuluak urratu izana. Pertsonen askatasunari eta segurtasunari egiten dio erreferentzia lehenak, eta indarrean dagoen legediaren pean zigortua ez izateko eskubideari bigarrenak (Ez dago zigorrik legerik gabe).

Lau euskal presoak 1998. eta 2009. urteen artean atxilotu zituzten, eta ETAko kide izatea eta 1989 eta 1993 artean Frantzian hainbat delitu egitea egotzita zigortu. 2014an eta 2015ean, eskatu zuten Frantzian betetako zigor urteak Espainian betetzen ari ziren espetxealdietan kontuan hartzea, Espainiako Auzitegi Gorenak 2014ko martxoaren 13an emaniko ebazpenean oinarrituta. Gorenak Europako Batasuneko bi estatutan betetako zigorrak batzearen alde egin zuen, Europako Kontseiluak 2008an hartutako erabakia dela medio. Urtebete geroago, ordea, Gorenak berak irizpidea aldatu zuen. «Ez dago eskatzaileek Frantzian betetako zigorrak kontuan hartzeko arrazoirik», adierazi zuen Espainiako Auzitegi Nazionalak, urte hartan. Estrasburgok ez du halako epaien aurkako ebazpenik eman ordutik.


Summary: Azpikontratatutako zerbitzuetako osasun arloko langileek ere grebara joko dute. Bat egingo dute Osakidetzako sindikatuek Araban, Bizkaian eta Gipuzkoan deitutako greba egunekin.

Osakidetzak azpikontratatutako zerbitzuetako sindikatuek (ELAk, LABek, ESK-k, UGTk eta CCOOk) iragarri dute bat egingo dutela orain hurrengoan Osakidetzako sindikatuek deitutako greba eta mobilizazioekin. Araban, urriaren 29an izango da greba; Gipuzkoan, azaroaren 5ean, eta Bizkaian, berriz, azaroaren 12an.

4.500 behargin inguru dira greba egitera deitutakoak, Osakidetzak azpikontratatutako zerbitzuetan aritzen direnak: garbitzaileak, anbulantzia gidariak, sukaldariak, erietxeetako kafetegietako langileak eta abar. ELAko Noemi Etxebarriak eta LABeko Itsasne Nuñezek esan dutenez, egiturazko gabezia pairatzen dute langile horiek –gaixo paratzen direnak ez ordezkatzea, segurtasun falta, soldata apalak, prekaritatea eta abar–, baina pandemiaren egoerak larriagotu egin du hori.

Osakidetzari eta Eusko Jaurlaritzari eskatu diete atzera egin dezala zerbitzu horien pribatizazio prozesuetan eta beren gain har ditzatela, lanpostuei eutsiz eta langile kopuruak emendatuz.

Greba egunez harago, mobilizazioak ere egingo dituzte azpikontratatutako zerbitzuetako langileek: urriaren 28an Gipuzkoan eta Bizkaian, azaroaren 4an Araban eta Bizkaian, eta azaroaren 11n Gipuzkoan eta Araban.


Summary: Auzitegi Nazionalak atzera bota du 'Bateragune auzia' berriro epaitzeko eskaria. Esperantza Berdea Terrorismoaren Biktimen Elkarteak eskatu du epaiketa berriro egiteko beste epaile batzuekin, argudiatuz Estrasburgoko auzitegiak epailearen jarrerarengatik baliogabetu zituela zigorrak.

Joan den abuztuan, behin betiko itxi zen Bateragune auzia, Espainiako Auzitegi Gorenak men egin baitzion Europako Giza Eskubideen Auzitegiak 2018ko azaroan kaleratutako epaiari, eta, ondorioz, Gorenak berak 2012an ezarritako zigorrak baliogabetu zituen. Goreneko Bigarren Aretoko hiru epaileek irmo adierazi zuten Estrasburgoko auzitegiaren ebazpenak «lotesleak» direla, eta fiskaltzak bat egin zuen irizpide horrekin. Esperantza Berdea Terrorismoaren Biktimen Elkarteak, baina, beste bide bat abiatu nahi izan du.

Estrasburgoko auzitegiak adierazi zuen Angela Murillo Auzitegi Nazionaleko epaimahaiburua ez zela «inpartziala» izan Rafa Diez, Sonia Jacinto, Arnaldo Otegi, Arkaitz Rodriguez eta Miren Zabaleta epaitu zituenean. Beraz, Esperantza Berdea elkarteak Espainiako Auzitegi Nazionalari eskatu dio egin dezatela berriro epaiketa beste epaile batzuekin.

Auzitegi Nazionalak erantzun du Europako Giza Eskubideen Auzitegiak eta Espainiako Auzitegi Gorenak ez zutela eskatu beste epaiketarik egin zedin haien sententzietan, eta legeak ez duela aurreikusten horrelakorik egitea, auzipetuen zigorrak baliogabetu dituztenerako, dagoeneko beteak zituztelako.


Summary: Kaleratzeak direla eta, administrazioen babes falta salatu du ELAk. Gipuzkoako metalaren lan hitzarmenaren negoziazioan Adegik izandako jarrera txalotu du.

Gipuzkoako metalaren lan hitzarmenaren negoziazioetan Adegik erakutsi duen «jarrera bera» eskatu die ELAk Eusko Jaurlaritzari eta aldundiei, administrazioko beharginen lan baldintzak negoziatzeko orduan, eta enpresa pribatuen kasuan, kaleratze espedienteak aurkezten dituztenean, horien aurka «irmoagoa» azaltzeko.

Onda Vasca irratian eginiko elkarrizketa batean, Mitxel Lakuntza idazkari nagusiak txalotu egin du Gipuzkoako metalaren negoziazioetan patronalak izandako jarrera, eta azpimarratu du hitzarmenak agerian uzten duela «edukiak egonez gero» ELA prest dagoela akordioetarako. Lakuntza administrazioei mintzatu zaie, eta salatu du haiekin zerikusia duten alorretan zailagoa izaten dela akordioa. «Adegik izan duen jarrera bera ikusi nahiko genuke euskal administrazio batzuetan».

Horren harira, Arantxa Tapia Garapen Ekonomikorako sailburuaren jarrera kritikatu du, soldatak murriztearen alde zabaldutako mezuengatik. Azpimarratu du Confebasken aldera lerratu dela, eta ohartarazi du neurri horrek ez duela «ezer konponduko»: «Kasurik onenean, balio dezake batzuek eutsi ahal izateko beren mozkinei».

Adierazi duenez, beste herrialde batzuetan «ez dira hortik jotzen ari». Lakuntzak uste du industriaren egoera aztertzeko orduan enpresa bakoitzaren errealitateari erreparatu behar zaiola, proposatzen dituzten neurriak bidezkoak diren ala ez jakiteko. Kaleratzeen inguruan Jaurlaritzaren jarrera salatu du. «Sarritan, faltan sumatzen dugu langileek administrazioen babes handiagoa izatea eta horiei buruz mezu zuzenagoa izatea».