Summary: Beste brontze batekin amaitu da Munduko Sokatira Txapelketa. Gizonezkoen 23 urtez azpiko mailan lortu du gaur euskal selekzioak hirugarren postua. Osotara 7 domina geratu dira etxean: urrezko lau eta brontzezko hiru.

Lehia bikaina izan da lau egunez Fadurako errugbi zelaian, eta gaur amaitu da Getxoko (Bizkaia) Munduko Txapelketa. Hondarreko egunean, azken domina etxeratu dute euskal tiralariek, gizonezkoen 23 urtez azpiko mailan.

Lau herrialde lehiatu dira goizeko saio horretan. Finalaurrekoa Alemaniaren aurka galdu du Euskal Herriko selekzioak, eta hirugarren posturako lehia Errusiar Sokatira Federazioaren aurka jokatu du. Ostiraleko kluben arteko txapelketan egin bezala, gaur ere errusiarrei gailendu zaizkie euskaldunak. Txapeldun Suitza izan da, eta Alemania bigarren. Euskal selekzioaren ordezkari Goiherri, Gaztedi eta Abadiñoko taldeetako tiratzaile gazteak aritu dira.

Beste lorpenik ez da izan gaurkoan. Gizonezkoen 720 eta 640 kiloko lehiak eta emakumezkoen 540 kilokoak ere izan dira gaurkoan, baina Euskal Herriko selekzioak ez du podiumean lekurik izan. Gertuen 720 kiloko gizonek izan dute. Multzoan laugarren sailkatu dira, eta Suitzaren aurka izan dute finalaurrekoa, indarrik handiena erakutsi duen taldearen aurka. Ezin izan dute ezer egin, eta podiumera igotzeko lehiarekin konformatu behar izan dira. Baina ez dute lortu, Herbehereak gehiago izan dira. Arratsaldeko saioetan, berriz, finalaurrekoetara ere ez dira iritsi euskal herritarrak. 540 kiloko emakumeek eskura izan dute sailkapena, Taiwanen aurka, sailkapen multzoko azken tiraldian. Bale edo kale. Eta kale izan da, luze eutsi diete, baina beren aldera eramaten amaitu dute asiarrek.

Baina gaur ez dira garaiezinak izan taiwandarrak. Finalerdietan Suitzaren aurka galdu dute, eta hirugarren posturako Herbehereak gailendu zaizkie. Txapeldun Suedia izan da, eta Suitza bigarren. Azkenik, gizonezkoen 640 kilokoan, Suitza izan da garaile Herbehereen aurkako finalean. Hirugarren Ingalaterra izan da, eta Alemania laugarren.

Suitza izan da eguneko protagonista nagusia, jokoan zeuden lau txapeletatik hiru eskuratuta. Osotara urrezko domina gehien irabazi duen herrialdea izan da –hiru-, eta bere atzetik Euskal Herria eta Suedia izan dira, birekin, eta Alemaniak bat irabazi du.

Kluben artean, bakarra izan da bi txapela irabazi dituena, Gaztedi (Laukiz). Alemaniako bi taldek urre bana irabazi dute, Allgaeu Power Zell eta Dietenbach taldeek. Gainerako lauen irabazleak Ebersecken (Suitza), Fam. Janssens (Belgika), Heure (Herbehereak) eta Shi Da (Taiwan) izan dira.


Nekea ordaindu du Realak

Summary: Nekea ordaindu du Realak. Golik ez Anoetan, eta aukerak ere, urri, gaurko partidan. Oiarzabalek huts egin du penalti batean.

Beldur gehiegi elkarri. Hala atera dira zelaira Reala eta Sevilla taldeak gaur Anoetan, eta emaitza ere horren isla izan da. Berdindu egin dute, golik gabeko partidan, eta aukerak ere ez dira asko izan. Mikel Oiarzabalek huts eginiko penaltia, nabarmenena.

Sevillako taldeak gola sartzeko aukera bakarra eduki dute. Partida hasi eta ordu erdira Sevillako Diego Carlosek eskuarekin ukitu du baloia arearen barruan, eta Matheu epaileak penaltiarekin zigortu du taldea, VAR kamerek jasotako irudiak kontsultatu ostean. Baina Oiarzabalek botatako baloikada gelditu egin du Bono atezainak, hankekin. Hor galdu du Realak garaipena poltsikoratzeko aukera nagusia.

Horren ostean talde donostiarrak presioa areagotu du, edonola ere. Isakek area barrutik jaurti du, baina Bono atezaina berriz ere bikain aritu da eta eskuarekin saihestu du gola. Isakek ez du zorte onik eduki gaurkoan, eta mina hartuta aldageletara joan behar izan du, atsedenaren aurretik. Oiarzabal ere ordezkatu behar izan dute, nekeak eraginda.

Bigarren zatian joko gutxi ikusi da. Sevillako taldea erasokorrago aritu da. Edonola ere, ez du gauza izan golik sartzeko.

Sevillako Rafa Mirrek aukera eduki du amaieratik gertu, baina Remiro atezainak galarazi du gola. Azken minutuetan sartzeko zorian egon da Reala, Zubimendik buruarekin eginiko jaurtiketa batean. Atearen gainetik joan da baloia.


Summary: Santurtzik eraman du bigarren Eusko Label Liga jarraian. Bi segundo baino ez dizkiote atera santurtziarrek oriotarrei, emozio handiko estropadan.

Oriorekin lehia estuan, Santurtzik eraman du Eusko Label Liga, Bilboko itsasadarrean. Ligako azken lau estropadak irabazi dute Sotera ontzikoek.

Itsasoak gora egiteak mesede egin die santurtziarrei eta oriotarrei, hirugarren eta laugarren kaleetan lehiatu direlako. Lehenengo ziabogan Jon Salsamendiren gizonek traineru bat ateratzen zieten bizkaitarrei. Baina azken horiek itsasgoraz baliatu dira eta segundo bat ateratzea lortu dute.

Oriok berriz hartu dio aurrea hirugarren txanpan, eta bost segundo kendu dizkiete. Baina, berriz ere, itsasgoraz baliatu dira azkeneko txanpan. Bizkaiko Zubiaren azpitik pasatzean segundo bat kentzen zion Sotera-k Oriori.

Emozio handiko estropada izan da, beraz, azken metroetan erabaki baita. Izan ere, bizkaitarrek bi segundoko aldea baino ez diete atera gipuzkoarrei azkenean. Eginiko denbora onaren ondorioz, oriotarrek postu bat egin dute azken sailkapenean, eta hirugarren egin dute ligan, Donostiako taldea gaindituta. Azken horiek seigarren geratu dira Ibaizabalen. Hondarribiakoek zazpigarren egin dute.


Summary: Tolosaldea eta Getaria maila nagusira igo dira. Hondarribia, ordea, jaitsi egin da, azken lau urteotan maila nagusian egon ostean. Getariak Eusko Label Ligarako txartela lortu du, gaurko saioan irabazita.

Kanporaketak jokatu dira gaur Portugaleten, eta albiste ona ekarri die Tolosaldea taldeko arraunlariei. Sasoi bikaina egin ostean etorri da saria: Patxi Francesen neskak Euskotren Ligan arituko dira datorren urtean.

Ia lau segundo atera dizkio Tolosaldeak Hondarribiari. Azken horiek maila galdu dute, lau urtez nagusien artean aritu ostean. Izan ere postu bakara zegoen jokoan gaurko saioan, eta Bermeoko kanporaketan ez ziren fin ibili Ama Gudalupekoa ontziko arraunlariak. Aiora Sorozabal patroiaren agindupean aritu dira, Uxune Urkia, Janire Izagirre, Itxaso Aranburu, Mireia Vicente, Eider Barba, Irati Hernandez, Arene Portularrume, Irati Lizeaga, Ane Egues, Malen Oiarzabal, Naroa Leonet, Naroa Becerril, Uxue Zuriarrain, Myriam Aizpurua, Itsaso Aizpurua, Itziar Rezola Ane Zelaia eta Maddi Urdapilleta.

Pozik zegoen Sorozabal sailkapenaren ostean, edonola ere, liga nagusian «maila handia» dagoela ohartarazi du. «Ikusiko dugu sasoi aurrean non egon gaitezkeen».

Ez da izan gaurko kanporaketetan erabaki den igoera bakarra. Getariak Eusko Label Ligarako txartela lortu du, gaurko saioan irabazita.

Horrekin batera, Kaikuk lortu du maila nagusira itzultzea urtebeteren ostean.


Summary: Aimar Olaizolak azken txapel profesionala lortu du. Nagusi izan dira gorriak partidaren hasieratik.

Masterseko finala jokatu dute gaur Gasteizko Ogeta pilotalekuan Aimar Olaizolak eta Jose Javier Zabaletak osaturiko bikoteak, Danel Elezkanok eta Jon Mariezkurrenak osaturikoaren kontra. 22-10 nagusitu dira lehenak.

Azaroan erretiroa hartuko duela iragarri du Olaizolak aste honetan bertan, eta arreta fokua izan da gaurko partidan. Nagusi izan dira gorriak hasieratik. Eurek aukeraturiko pilotekin 5-0 jarri dira Olaizola eta Zabaleta, baina gero urdinek seina berdintzea lortu dute. Bazirudien lehia estua izango zela.

Ez, ordea. Gorriek berehala atera diete zazpi puntuko aldea Elezkano-Mariezkurrenari, eta hortik aurrera arazorik gabe nagusitu dira.

Ikusleek gogoz txalotu dituzte Olaizolaren tantoak, eta, azkenean, ikusi dute txapela janzten. Olaizolak profesional gisa irabazitako azkena izango da. Pozik zegoen pilotaria partidaren ostean: «Hobe horrela erretiratzea arrastaka baino», esan dio Euskal Telebistari.

Logroñon (Espainia) jokatuko du Olaizolak San Mateo txapelketa, eta azaroaren 13an, ibilbideko azken partida jokatuko du Goizuetan (Nafarroa), jaioterrian.


Summary: Putinen alderdiak eutsi egin dio behe ganberako gehiengo osoari. Botoen ia %100 zenbatuta, Dumako ordezkarien bi heren baino gehiago izango ditu Errusia Batuak, eta komunistak izango dira bigarren indarra. Azken horiek ez dituzte onartu Moskuko boto elektronikoen emaitzak. Ordezkaritzarik gabe geratu dira oposizioko Jabloko alderdia eta ekologistak, besteak beste.

Ezustekorik gabe igaro dira Errusiako Duma edo behe ganberarako hauteskundeak. Espero bezala Vladimir Putin presidentearen Errusia Batuak eutsi egin dio ganberan zuen gehiengo osoari. Botoen ia %100 zenbatuta, horien erdiak jaso ditu Errusia Batuak (%49,8), eta 300 eserleku baino gehiago izango ditu —ganberak 450 parlamentari ditu guztira—. Aginteko alderdiak behera egin du boto kopuruan —botoen %54 eskuratu zuen 2016an—, baina horrek ez du kolokan jarri parlamentuan duen nagusitasuna.

Bigarren indarra izango da PKRF Errusiako Federazioko Alderdi Komunista botoen %19rekin. Komunistek XXI. mendean lortu duten emaitzarik onena izan da, nahiz eta nahikoa ez izan Errusia Batuaren hegemonia kolokan jartzeko.

Sostenguan nabarmen behera egin duenetako bat izan da LDPR Errusiako Alderdi Liberal Demokrata, zeina botoen %13 eskuratzetik %7,5 lortzera igaro den. Botoen %7,4 jaso du Errusia Justua alderdi sozialdemokratak, eta parlamentuan sartzeko botoen %5eko langa gainditu du Jende Berria alderdi sortu berriak (%5,3). Aldiz, behe ganberatik kanpo geratu dira oposizioko Jabloko alderdia eta ekologistak.

Lehen emaitzen berri jakin bezain laster irten dira Putinen jarraitzaileak kalera. Estatuburuak berak ez du orain arte agerraldirik egin, haren gertuko hainbat lagunek koronabirusean positibo eman ostean, bakartuta baitago.

Bozetan, dena den, ez da iruzur salaketarik falta izan. Oposizioak hainbat irregulartasun salatu ditu, besteak beste, boto elektronikoen zenbaketan. Alderdi Komunistak ez ditu onartu Moskuko boto elektronikoen emaitzak, eta protestara deitu du gaurko, 20:00etan, hiriburuaren erdigunean. Dmitri Novikov alderdiko Batzorde Zentraleko presidenteordeak protesta gehiago iragarri ditu astebururako Moskun eta herrialdeko beste eskualde batzuetan, «herritarren ahotsa entzun dadin».

Aleksei Navalni oposizioko politikari espetxeratuaren gertukoak ere kexatu dira. Gaitzetsi dute joan den ostiralean euren Telegrameko kanala eta eskuko telefonorako aplikazioak itxi zituztela Moskuren presioen ondorioz. Horien bidez, boto emaileei jakinarazi nahi zieten Errusia Batuari irabazteko aukera gehien zituzten hautagaiak zeintzuk ziren barruti bakoitzean, horien alde bozkatu zezaten.

Errusiako Gobernuak berak ere «presioa» salatu du, AEBen eta Erresuma Batuaren aldetik, hauteskundeen emaitzak zalantzan jarri asmoz. Kremlinek, ordea, hauteskunde «lehiakor, ireki eta garbiak» izan direla ziurtatu du gaur.

Brusela ez dator bat Moskurekin. Europako Batasunaren iritziz, «ahots kritiko eta independenteen kontrako larderia giroan» egin dira Errusiako azken hauteskundeak. Peter Stano Europako Batzordearen Atzerriko bozeramaileak oposizioaren gaineko «errepresioa» salatu du. «Errusiarrek izan dituzten aukerak mugatu ditu horrek, eta hautagaiei buruzko informazio osatua eta zehatza jasotzeko ahalmena murriztu die».

Oraindik botoen %0,31 zenbatzea falta da. Ostiralerako iragarri dituzte behin betiko emaitzak.


Summary: 5.000 pertsonak etxea utzi behar izan dute Kanarietako sumendiaren ondorioz.

Oraingoz 5.000 pertsonak atera behar izan dute etxetik Kanaria uharteetako La Palman, atzo piztu zen Cumbre Vieja sumendiaren ondorioz. Atzo, 15:00ak inguruan hasi zen erupzioa, eta 17:00etarako jada alarma gorria piztu zuten irlako agintariek. Sumendiak Tazarcorte, El Paso, Fuencaliente, Mazo eta Llanos de Aridane herriei eragingo diela aurreikusten da, eta bertan, guztira, 35.000 lagun bizi dira. Hala ere, agintarien arabera, nahikoa izango da 10.000 lagun lekualdatzea.

Bi arrakala dauzka sumendiak, bien artean 200 metro daudela, eta zortzi lekutatik irteten da laba. Azken orduetan Kanaria uharteetako presidente Angel Victor Torresek azaldu duenez, laba zazpi metro garai da, eta inguruko etxeak irensten ari da. Oraingoz, ehun etxe desagerrarazi ditu.

Erupzioa hasi denetik, gainera, beste hamabost lurrikara izan dira uhartean. Hala ere, guztiak hiru puntu baino gutxiagokoak izan dira Richter eskalan, IGN Geografia Institutu Nazioalaren arabera.

Irailaren 11n hasi ziren lurrikarak uhartean, joan zen larunbatean. Lurrikaron fokuak 20 kilometroko sakoneran hasi ziren, baina gero eta azalerago joan ziren gertatzen. Hainbat egunez mugimenduak lasaitu ostean, atzo goizean 3,8 graduko lurrikara sentitu zuten, eta gero sumendia laba jariatzen hasi zen.

Cumbre Vieja Kanarietako sumendi aktiboenetako bat da. Uhartediko azken hiru erupzioetatik bi han gertatu dira: San Juan sumendia piztu zen 1949an, eta Teneguia 1971n.


Summary: Esportazioak asko ugaritu diren arren, ez dira pandemia aurreko mailara iritsi oraindik. Hego Euskal Herriko kanpo salmentak %20,6 handitu dira uztailean, urte arteko tasan, eta 2.944 milioi eurora iritsi dira. Urteko kopuru metatua oraindik mila milioi euro apalagoa da 2019aren aldean

Atzerriko merkatuak indar hartzen ari direla begien bistakoa da, eta esportazioek uztailean izan duten hazkunde handiak berretsi egin du susperraldi hori. Pandemiaren urterik gogorreneko udan, geldialdi handia izan zuten euskal enpresek egindako kanpo salmentek, eta bakarrik 2.441 milioi eurora iritsi ziren, uztailean. Bada, aurtengo hil berean, 2.944 milioi eurora iritsi dira, %20,6ko igoera lortuta urte arteko tasan. Ematen du enpresa esportatzaileak nazioarteko merkatuen dinamismo horren olatua hartzen jakiten ari direla.

Horiek horrela, 2021. urteko esportazio metatuek gora egin dute Hego Euskal Herrian lehen zazpi hilabeteetan, %20,6 hain zuzen (3.469,6 milioi gehiago), eta 20.294,6 milioi eurora iritsi dira dagoeneko. Baina urteko esportazio metatuen kopurua ez da nahikoa oraindik pandemiaren aurreko egoerara itzultzeko. Izan ere, 2019ko lehen zazpi hilabeteetan 21.200,7 milioi euroko esportazioak egin zituzten Hegoaldeko enpresek, eta aurten 20.294,6 milioikoak egin dituzte; hau da, -%4,3. Nafarroan, %2,4 gehiago hazten ari dira atzerrirako salmentak aurtengo uztaila 2019ko uztailarekin alderatuz gero, Nastaten datuen arabera, baina, urteko pilatuan, Nafarroak ez du mugarri hori lortu oraindik, beste hiru lurraldeetan gertatzen den antzera.

Arabari, Bizkaiari eta Gipuzkoari dagokienez, Eustatek jakinarazi du nabarmentzekoa dela metalaren eta haien manufakturen esparruaren igoera (%46,) eta produktu mineral eta energetikoena (%52,7). Baina beste esparru batzuk ere indartu dira; esaterako, produktu kimikoak (%52,3), eta plastikoak eta kautxua (%20,9). Badira, ordea, behera egin duten produktuak ere; kasurako, garraio materialaren esportazioak: 33,9 milioi euro gutxiago erregistratu dute (-%5,8).

Inportazioei dagokienez, %25eko hazkundea izan dute uztailean, 1.675 milioi eurorekin. Inportazio energetikoek %14,2 egin dute gora, baina baita ez-energetikoek ere: %27,6.

Lurraldeak eta jomugak

Lurraldeka, esportazioen hazkunderik handiena Bizkaiak izan du (%31,7). Esparru hauek igo dira dira gehien: metalak eta haien manufakturak (%40,4), produktu kimikoak (%65,6), koipe eta olioak (%1.038,5), eta produktu mineral eta energetikoak (%53,5). Gipuzkoan, berriz, %17,6koa izan da igoera. Lurralde horretan nabarmen handitu dira metalak eta haien manufakturak (%69); 62,8 milioi egin dute gora, eta Gipuzkoak esportatutako guztiaren %23,6 izan dira. Araban ere, balantze positiboa dago: esportazioek %4,4 egin dute gora, eta lurralde horretan ere metalen eta haien manufakturen igoera (%33,3) izan da handiena. Aldiz, garraio materialek behera egin dute pixka bat (–%2,8).

Nafarroan, berriz, ibilgailu motordunek egin dute esportazio gehien; alegia, Volkswagenen Landabengo fabrikak egindakoak: %31,1 handitu dira. Autoak ez besteko esportazioak %10 igo dira, halaber. Autogintzaren osagaiak %40 igo dira, eta barazkiak eta lekaleak, %11,9.

Esportazioen jomugei dagokienez, bost herrialde izan dira Hego Euskal Herriko enpresen bezero nagusiak: Alemania, Frantzia, Erresuma Batua, Belgika eta AEBak. Beren kanpo salmenta guztien erdiak baino gehiago (%51,1) merkatu horietan egin dituzte. Europako Batasuneko 27 herrialdeen barruan egin dituzte esportazio gehienak.


Summary: Egoin enpresak fabrika bat zabalduko du Legution, 25 milioiko inbertsioarekin. Legution bertan beste planta bat du eta Ean beste bat, eta, orain, Icoa zena erosi du, Europako erreferentzia nagusi bat izateko egur kontraxaflatuan

22.000 metro kubikotik 64.000ra pasatuko da Egoin enpresak duen ekoizpen azalera, eta uste du ehun bat lanpostu zuzen emango dituela, Legution zabalduko duen fabrika berriari esker. 25 milioi euroko inbertsioa egingo du han, eta apustu sendo horrekin Europako erreferentzia nagusi bat bihurtu nahi du egurrezko eraikuntzan, modulu kontraxaflatuekin. Egoineko zuzendari nagusi Unai Agirrek esan du «ekoizpen prozusetan industrializazioaren eta digitalizazioaren aldeko urrats handia» egin dutela.

Icoa zena erosita, Legution, zur enpresak bere gaitasun produktiboa handituko du, gero eta gehiago hazten ari den sektorean. Bizkaiko enpresak aspaldian egin zuen zuraren aldeko apustua etxeka eta bestelako eraikintzak egiteko. 1992an hasi ziren egurrarekin lanean. «Baserrikoak gara, eta beti izan dugu basoa alboan. Eraikuntzan sartu ginen, egiturak eginez, piezak mekanizatuz eta mekano bat balitz bezala lekuetara eramaten, han bertan muntatzeko», azaldu zion enpresak BERRIAri, Hondarribian (Gipuzkoa) bost solairuko egurrezko etxe baten eraikuntzaren harira. Europan arrakasta handia izan du Bizkaiko enpresak, eta zabalkunde handia lortu du askotariko eraikinak egiteko, betiere egur kontraxaflatuen moduluen bidez.

Enpresak dio ingurumenarekin duten «konpromisoari» eutsiko diotela aurrerantzean ere, KM zeroko lehengaia baliatuko dutela bere piezak egiteko. Bizkaiko basoetako pinuak erabiltzen dute batik bat Egoinen aspaldian. Europa iparraldeko izeiak inportatzen zituen Egoinek, harik eta bertako intsinis pinua eraikuntzarako hobea izan zitekeela ohartu ziren arte. Gaur egun, Euskal Herriko radiata pinuarekin aritzen dira gehien-gehienetan. CLT (Cross laminated timber) sistemari esker, egitura iraunkor eta sendo bihurtzen ditu pinuaren zurarekin egindako panelak; besteak beste, labeetan lehortzen dute zura, agente biotikoen erasoak egon ez daitezen.

Fabrika berriaren eraikuntza lanak hasi dira jadanik, eta lehenengo makinak hiruhileko honetan jarriko dituzte. Lanek luze joko dute, ordea, 2022.urterako bukatzea espero dute. Hortaz, fabrika berriare ekoizpena 2023. urtean da hastekoa. «Planta berri horri esker, atzerriko merkatu gehiagotan sartzeko gai izango gara», esan du Agirrek;«ingeniaritza, ekoizpena eta muntaia lotuko dituen proposamena da fabrika berria».


Summary: 24 pertsona ebakuatu dituzte Hendaiako atxikitze zentroan izandako sute batengatik. Sutea bart gauean piztu da, atxikitze zentroko ziega batean. Bi pertsona eraman dituzte ospitalera; bat, larri.

Igande gauean sute bat piztu da Hendaiako (Lapurdi) atxikitze zentroan, eta bertan atxikita zeuden 24 pertsona ebakuatu behar izan dituzte. France Bleu irratiak jakinarazi duenez, haietako bi Baionako ospitalera eraman dituzte. Bata, ziega barruan zegoen 22 urteko gizon bat, larri zegoen arnasturiko kearen ondorioz, eta, haren bizia arriskuan ez dagoen arren, oraindik ospitalean dago. Bestea, 28 urteko gizon bat, zorabiatu egin delako artatu dute, baina ondo dago jada.

Lehen informazioaren arabera, sutea atxikitze zentroko ziega batean piztu zen, 21:15ak aldera, eta suhiltzaileak gai izan dira sugarrak azkar itzaltzeko. Poliziak ikerketa bat abiatu du gertaturikoa argitzeko, eta zentrotik ebakuaturiko pertsona guztiak beste zentro batzuetan atxiki dituzte oraingoz.


Summary: Gutxienez sei hildako izan dira Errusiako unibertsitate batean izandako tiroketan. Perm hiriko unibertsitate batean gertatu da tiroketa. Poliziak ustezko erasotzailea atxilotu du. Susmagarria unibertsitate horretako ikasle bat dela zehaztu du.

Tiroketa gertatu eta gutxira atxilotu dute susmagarria, Errusiako Perm hirian —Moskutik 1.300 kilometro ekialdera—. Gutxienez sei pertsona hil dira erasoan eta hogei baino gehiago zauritu.

Tokiko hedabideen arabera, ikasleek izututa egin dute ihes unibertsitatetik tiroak hasi direnean. Batzuk jauzi egin dute lehen solairuko leihoetatik; beste batzuk ikasgeletan gorde dira eta barrikadak altxa dituzte ateak trabatzeko.

Gisa honetako erasoak ez dira ohikoak Errusian, baina maiatzaren 11an beste bat izan zen Kazan hirian. Tiroketa hark armen salmentarako kontrola zorroztera bultzatu zuen gobernua. Suzko arma bat erosteko gutxieneko adina 18 urtetik 21era handitzea erabaki zuen. Neurria ez da sartu oraindik indarrean.


Summary: Udalak «zegoen konfidantza markoa» hautsi izana gaitzetsi du Elgoibar 1936 taldeak. Jaurlaritzak gerra zibilaren biktimak oroitzeko ibilbide bat aurkeztu zuen atzo Elgoibarren (Gipuzkoa). Taldeak, ordea, salatu du EAJk aurkezpen hori «mitin politiko» bihurtu zuela, besteak beste Unai Paroti buruz esandakoengatik.

Elgoibar 1936 taldea haserre agertu da Memoriaren Ibilbidearen aurkezpenean EAJk izandako jarreragatik. Eusko Jaurlaritzak eta Elgoibarko (Gipuzkoa) Udalak antolatutako ekitaldia atzo goizean egin zuten, eta han izan zen, besteak beste, Beatriz Artolazabal Jaurlaritzako Berdintasun, Justizia eta Gizarte Politiketako sailburua. Hark esandako hitzek sortu dute gaitzespenik handiena.

Bere hitzartean Unai Parot euskal presoa izan zuen hizpide Artolazabalek. Horrek bertaratutako hainbat lagunen gaitzespena jaso zuen, eta Elgoibar 1936 taldeko kideen arabera, batek baino gehiagok alde egin zuen ekitalditik. Gogoan izan behar da azken egunetan preso horren inguruan sortu den eztabaida: Sarek joan den larunbaterako iragarria zuen 31 kilometroko martxa haren omenezko ekitaldi bat zela argudiatuz, PPk, Voxek eta ETAren biktimen hainbat elkartek ekinaldi horren aurkako kanpaina bat abiatu zuten duela egun batzuk.

Zehazki, gudari hitzari buruz ari zela aipatu zuen Parot sailburuak. Haren arabera, Euskal Herrian hitz hori «orbandua» izan da azken hamarkadetan. Gerra zibilean ibili ziren «benetako gudarien balio demokratikoak» goraipatu zituen, eta horren ostean gehitu zituen Paroti buruzko hitzak: «Argi eta garbi esan nahi dut: Henri Parot ez da inoiz gudari bat izan».

Elgoibar 1936 taldeak ere kritikatu du EAJren jarrera, eta «lotsagarria» izan zela esan du bere webgunean argitaratutako idatzi batean: «Gu ez ginen EAJren mitin politiko batera gonbidatuak izan, eta gudari eta milizianoak alderdi interesetan erabiltzea oso larria eta maila baxukoa iruditzen zaigu. Zerikusirik gabeko gauzak nahasi eta giroa gaiztotu dute ekitaldian». Hortaz gain, salatu dute ETBko albistegietan ibilbidea aipatu ere ez zutela egin.

Elgoibarko Udalak, berriz, «zegoen konfidantza markoa» hautsi duela adierazi du taldeak: «Borondate osoa daukagu elkarlana sustatzeko memoriaren berreskupenaren defentsan, baina horrelako ekitaldi bat alderdi interesekin erabiltzea nahi badute, gu ez gaude prest», amaitu du.

Ibilbidea

Atzo Elgoibarren aurkeztu zutena Gipuzkoan zabaldu duten lehen Memoriaren Ibilbidea da. Bideak gerra zibilarekin lotutako leku garrantzitsuak zeharkatzen ditu, eta helburu nagusia biktimak omentzea da. Gogora Institutuak, 2018tik, halako hogei inguru jarri ditu martxan Araban, Bizkaian eta Gipuzkoan.

Elgoibarko ibilbidea Altzola auzoan hasi eta Kalamuako tontorrean amaitzen da, eta bidean hainbat panel eta baliza jarri dituzte. Ibilbide horretako hainbat punturen aurkikuntzan zerikusia du 2007an sortutako Elgoibar 1936 taldeak. Tartean, ospetsuena 2012koa izan zen: Ahaztuen Oroimenak taldearekin batera eta Aranzadiren laguntzarekin, lau gudariren gorpuzkinak atera zituzten.

Taldeak aitortu du atzo arte «gustora» zeudela «egindako lanarekin eta errekonozimenduarekin, baina batez Ziardamendi berriro Euskal Herriko mapan kokatu» zutelako.


Summary: Bitoriano Etxaberi eman dio Jaizkibelek Berdintasun Saria. 2018an irailaren 10eko mezan erakutsi zuen ausardia saritu dute epaimahaikideek. Eta «herria uztera» behartu zutela erantsi dute. Duela 25 urte alarde parekidearen alde kalera atera ziren emakumeei omenaldia egin diete.

Hondarribiko Jaizkibel konpainiak Berdintasun Saria eman zuen atzo arratsaldean, Itsas Etxeko auditoriumean. Bitoriano Etxabe apaizak jaso zuen. Bidasoko Hitza-k azaldu duenez, Garbiñe Biurrunek, Maddalen Iriartek, Nieves Alzak, Arantza Egigurenek, Iñigo Lamarkak eta Xabier Lapitzek osatutako epaimahaiak bikarioak «konponbidea lortzeko egindako ahalegina» aitortzea erabaki dute, horretarako «ausardia» erakutsi baitzuen. Areago, «herria uztera» behartu zutela erantsi du epaimahaiak argudioen artean.

Duela hiru urte gertatu zen. Bitoriano Etxabe Jasokunde eta Sagarrondoko Andre Mariaren Eliz Parrokiko apaiz zen orduan, eta irailaren 8ko egun hura «bortitza» izan zela dio Etxabek Bidasoko Hitza-n. Jaizkibel konpainia parekideak Kale Nagusia igaro ahala bizi izandakoari «oso gogorra» iritzi dio elizgizonak. Testuinguru horretan herriak eta familiek bizitako «sufrikarioari» erreparatuta, 1638ko setioan hildakoen omenez irailaren 10ean egin ohi den meza baliatu zuen bildutakoen artean mezu bat zabaltzeko: «Hitz egiteko». Ondoren, «jaiotzear dauden hondarribiarrei utzi nahi diegun herria hori ote den» galdetu zuen Etxabek.

Hautsak harrotu zituen parrokoak esandakoak, eta meza entzuten zegoen emakume bat aldarera igo zen haren eskuen artetik mikrofonoa kenduz. Handik gutxira trasladoa eskatu zion Etxabek Jose Ignacio Munilla Donostiako elizbarrutiko gotzainari, eta apaizak egun batetik bestera agur esan zion herriari. «Esan nituenak esan nituen, hala sentitzen nituelako, eta oraindik ere horrela sentitzen dut. Oso bortitza izan zen; sufrikarioa familietan, bi aldeetan, horixe ikusi dut. Sufrikario hori, zergatik?», jaso du Rebeka Ruizek Bidasoko Hitzan. Ildo horretan, etorkizuneko belaunaldietan jarri du begirada Etxabek, eta «itxaropentsu» agertu da, «denborarekin, belaunaldi berriekin, aurrerapausoak» emango direla uste baitu.

Horrez gain, sariak emateko ekitaldian omenaldi bat egin zieten duela 25 urte alarde parekidearen alde kalera atera ziren emakumeei.

Ekainean Irunen izan zen 25. urteurrena, eta irailaren 8an, Hondarribian. Urteurren horren harira, BERRIAk Ixabel Alkain eta Mertxe Tranche elkartu zituen elkarrizketa baterako.


Summary: 'The Crown' telesaila izan da garaile Emmy sarietan. Zazpi sari lortu ditu, tartean dramazko telesailik onenarena. 'Ted Lasso' gailendu da komedian, eta 'The Queen`s Gambit' telesail laburretan.

Netflix streaming plataforma handia gailendu da Emmy sarietan, bi ekoizpen arrakastatsurekin: The Crown eta The Queen's Gambit. Lehen aldiz, sari esanguratsuenetariko bi jaso ditu: dramazko lanik onenaren saria eta telesail laburrik onenarena. Buckinham Palaceko familiaren gorabeheretan oinarrituriko lanak lortu ditu aitortza gehien. Diana Galeskoa protagonista duen denboraldi berria zen lehena izendapenen zerrendan, eta ez du hutsik egin.

Lan onenaren sariaz gain, The Crown-eko Josh O'Connor eta Olivia Colman aktore protagonistek sari bana jaso zuten, baita bigarren mailako aktoreek ere: Tobias Menzis eta Gillian Andersonek. Zuzendaririk onenaren saria ere eraman zuen Jessica Hobsek eta gidoilaririk onenarena Peter Morganek. Astebete lehenago izan ziren Emmy teknikoen sarietan gainera, beste lau garaikur jaso zituen telesailak; hamaika lortu ditu orotara, beraz.

Netflixen telesailik goraipatuenetakoa izan den Queen´s Gambit ere ez zen esku hutsik geratu. Telesail labur onenaren garaikurra jaso zuen xakearen munduan murgiltzen den lanak. Halaber, aktorerik onenaren saria beste faborito batentzat izan zen: Kate Winslet Mare of Easttwon telesaileko protagonistak eraman zuen.

Ezustekorik ez komedian

Komedian sorpresarik ez zen izan: Ted Lasso telesailak eraman zuen lanik onenaren garaikurra. Futbolaz ezer ez dakien entrenatzaile baten istorioak ikusleak bereganatu eta kritikak irabazi ditu lehen denboraldiarekin. Lasso gorpuzten duen Jason Sudeikis aktore, ekoizle eta gidoilariak jaso zuen aktore onenaren saria. Apple Tv Plus plataforma gorenean jarri du telesailak: ez ditu bi urte bete, eta telebistako saririk esanguratsuenetarikoak eskuratu ditu.

Txanponaren beste aldea Disney Plus plataformarentzat izan zen. The Mandalorian telesaila faboritoenen artean zegoen 24 izendapenekin, baina ez du sari nabarmenik eskuratu. Ez eta WandaVision lanak ere.

Emmy sarien 73. aldiak azken urteetako joera aldaketa inoiz baino nabarmenago utzi du. Telebista indarra galduz doala dirudien garaiotan, gero eta toki handiagoa hartu dute plataforma handietako ekoizpenek. Aurtengoan, haien esku egon dira saririk esanguratsuenak.

Bart gauean izan zen sari banaketa gala, Los Angelesen (AEB), eta, iaz ez bezala, aurten alfonbra gorria bueltan izan da. Aurrez aurreko ekitaldia egin zuten; mugatua, ordea: 600 gonbidatu soilik izan ziren, eta sarituetako askok pantaila atzetik jaso behar izan zuten garaikurra.


Summary: Hamalau urtetik beherakoek egunean 40 minutuz baino ezingo dute erabili Txinako Tiktok aplikazioa. 06:00etatik 22:00ak bitartean baino ezingo dira aplikazioan sartu, eta, gainera, eduki hezitzaileak lehenetsiko ditu Douyinek hemendik aurrera.

Duela aste batzuk online jolasetan ibiltzeko denbora astean hiru ordura mugatu ondoren, neurri gehiago iragarri ditu Txinak: Tiktok aplikazioaren Txinako bertsioa erabiltzeko denbora ere egunean 40 minutura murriztuko du. Douyin dauka izena hango plataformak, eta hamalau urtetik beherakoek goizeko seiak eta gaueko hamarrak bitartean baino ezingo dute bertara sartu. Bytedance enpresarenak dira Tiktok eta Douyin bera, eta egunean 400 milioi erabiltzaile baino gehiago dituzte.

Baina nola ziurtatu neurria beteko dela? Gobernuaren arabera, erabiltzaileek beren benetako izena sartu beharko dute aplikazioan kontua sortzen dutenean, eta automatikoki «gazteentzako modua» gaituko zaie. Modu horrek berez ezartzen ditu denbora murrizketak.

Gainera, gazteentzako modua era egokian ezartzen ez bada edo sistemaren hutsegiteak atzemanez gero, 130 dolarreko ordainsaria eskainiko du enpresak akatsa jakinarazten dionarentzat, liburuak erosteko.

Gainera, beste doiketa bat ere egingo dute aplikazioan. Douyin enpresak jakinarazi duenez, hemendik aurrera «eduki historikoa, zientifikoa edo museoetako erakusketak» gomendatuko dizkie aplikazioak bere erabiltzaileei. Hala, hamalau urtetik beherakoei «arlo jakin batzuen gaineko interesa» piztu nahi die, eta aplikazioa «zerbait ikasteko» baliatzea ere nahi du.

Neurri horiek soka luzea dakarte. Izan ere, azken hilabeteetan Txinako Gobernuak eta haren hedabideek gogor jo dute Interneteko jolasen aurka. Economic Information Daily hedabideak hil hasieran argitaratu zuen artikulu batek, adibidez, jolas horiek «droga elektronikoak» eta «opio espirituala» direla zioen: «Ezin da onartu industria batek, kirol batek, edo halako ezerk belaunaldi oso bat suntsitzea», zioen idatziak. Jolas elektronikoak gehiegi erabiltzea eskolan nota txarrak ateratzearekin, miopiarekin, lo ezinarekin eta depresioarekin lotu ditu gobernuak.


Summary: Azken hamalau hilabeteetako kutsatu kopururik txikiena zenbatu da Hegoaldean. Osakidetzak eta Osasunbideak 79 kasu detektatu dituzte igandean; testen %1,6 izan dira positibo.

2020ko udatik erregistratutako kopururik txikiena jakinarazi dute Hego Euskal Herriko osasun sistemek: Osakidetzak eta Osasunbideak 79 kutsatu zenbatu zituzten egindako probetan; iazko uztailaren 14tik, egun bakarrean izandako kasu kopurua inoiz ez da izan hain apala. Zehazki, atzo 4.882 proba egin ziren COVID-19a detektatzeko, eta, beraz, %1,6 izan zen positiboen ehunekoa.

Lurraldeka, Bizkaian 33 positibo zenbatu zituzten; Gipuzkoan, 26; Nafarroan hamar atzeman ziren, eta Araban, berriz, 8.

Transmisioari buruzko aldagaietan ez bezala, ospitaleetako okupazioaren gainekoak ilundu egin dira azken egunean. Nafarroako Gobernuak eta Eusko Jaurlaritzak emandako datuen arabera, atzo hamazazpi lagun ospitaleratu zituzten gaitzak jota, eta, beraz, oraintxe guztira 224 pertsona dira Hegoaldeko zentroetan. Halaber, zehaztu dute horietako 64 ZIU zainketa intentsiboetako unitateetan direla erietxeraturik. Bezperan baino sei gehiago dira, hain zuzen ere.

Gainera, Nafarroako Gobernuak jakinarazi du birusarekin eri zen pertsona bat hil dela herrialdean.

Neurrien arintzea aztergai

COVID-19aren izurriteak Nafarroan hartua duen joerari buruz mintzatu da goizean Nafarroako Gobernuko presidente Maria Txibite. Nabarmendu du datuak onak izaten ari direla azkenaldian, eta adierazi du berriki arauetan egindako moldaketek zer eragin duten aztertuko dutela orain, indarrean diren neurriak are gehiago arindu ote daitezkeen ondorioztatzeko. «Goiz da oraindik ere. Astea nola doan ikusiko dugu, joerak bere hartan segitzen duen ikusi, eta horrela erabakitzen ahalko dugu hemendik hamabost egunera neurri gehiago leundu edo ez; hori egiteko desiotan gara».


Summary: ELA: «Pentsioen inguruko isiltasunak beldurra ematen du». Sindikatuak dei egin dei EAJri, EH Bilduri eta Elkarrekin Podemosi pentsioen erreforma oztopatzeko: «Haiek gabe ezin da onartu».

Ostegunean amaituko da Espainiako Gobernuak egiteko asmoa duen pentsioen erreformarako zuzenketak aurkezteko epea, eta ELA sindikatuak EAJ, EH Bildu eta Elkarrekin Podemos alderdiek zer zuzenketa aurkeztuko dituzten jakin nahi du. Horretarako, bilera bana eskatu die alderdiei, erreformari marra gorriren bat jarri dioten jakiteko; izan ere, Mitxel Lakuntza ELAko idazkari nagusiaren hitzetan, «beldurra ematen du» gaiaren inguruan azken asteetan egon den «isiltasunak».

«Gu ez gaude Madrilgo negoziazio mahaian, baina iristen ari zaigunak ez du itxura onik», azaldu du Lakuntzak. Espainiako Gobernuak bilerak hasi ditu berriz CEOE enpresarien elkartearekin eta CCOO eta UGT sindikatuekin. Pentsioen erreformaren bigarren atala eztabaidatzen ari dira, eta bertan zehaztuko da, besteak beste, jasangarritasun faktorea delako ordezkatuko duen doikuntza sistema. Urte amaiera aurretik egin behar da erreforma, eta ondoren Espainiako Kongresuan berretsi, eta ELAk hor ikusten «murrizketak» oztopatzeko aukera: «Erreformak geldiaraztea EAJ, EH Bildu eta Elkarrekin Podemosen esku dago. Kongresuko aritmetika ikusi baino ez dago; haiek gabe hau ezin da onartu».

Eta horregatik jakin nahi du ELAk zein den haien jarrera. «Jose Luis Escrivak [Espainia Gizarte Segurantza ministroa] zer nahi duen argi dago: gehiago lan egin edo gutxiago kobratu. Orain alderdiek zer nahi duten jakin nahi dugu», esan du idazkari nagusiak. Bilera eskaerak iragan astean egin zituen, eta ez du ezezkorik jaso. Elkarrekin Podemosek ardura handiagoa da gainera, Espainiako Gobernuko kide baita, eta Lakuntzak gogoratu du murrizketarik onartuko ez zutela esan zutela.

Eztabaida gero iritsiko da, pentsioaren erreforman onarturiko neurriak murrizketatzat jo daitezkeen edo ez, eta ELAk argi du lehen fasean onarturiko hainbat erabaki murrizketak direla. Besteak beste, Belaunaldi arteko Ekitate Mekanismoa ezartzea etorkizunean pentsioak murrizteko «txeke zuri bat» ematea dela uste du, eta erretiro aurreratuak zigortu direla. Horren aurrean, sindikatuak ezagunak diren bere zortzi eskaerak jarri ditu mahai gainean, eta tartean daude, besteak beste, 1.080 euroko gutxieneko pentsioa, iraunkortasun faktorea, eta haren ordezko mekanismoak indargabetzea eta ahalmen legegile osoa Euskal Herrira ekartzea.

Ildo horretan, mobilizaziorako prest dago ELA, eta Lakuntzak berriz ere hauspotu du hurrengo hilabeteetan greba orokor bat deitzeko aukera. Abenduan izan daitekeela dirudi, Espainiak urte amaiera arteko epea baitu lan eta pentsioen erreforma egiteko.


Summary: Maria Txibitek PSNko idazkari nagusi izaten jarraituko du. 2014. urtean «hasitako bidean jarraitzea» du helburu. Urriaren 23an PSNko zuzendaritza berria berretsiko dute.

Maria Txibitek PSNko idazkari nagusiaren karguan jarraituko du, 2014an «hasitako bidean jarraitzeko». Irailaren hasieran aurkeztu zuen karguan segitzeko hautagaitza, eta, Txibitez gain, ez zen beste hautagairik aurkeztu. Urriaren 23an PSNko zuzendaritza berria eta zuzendaritza organoak berretsiko dituzte Iruñean, Eskualdeko Ezohiko Biltzarrean.

PSNko kideek Txibiteren hautagaitza babestu dute, eta adierazi idazkari nagusiak «Nafarroako gizartearekiko konpromisoa» erakutsi duela, besteak beste, zerbitzu publikoak «indartu» dituelako. Gaineratu dute «Nafarroako eraldaketa industrial, ekonomiko eta sozialaren buru izateko garaia» dela orain. Txibitek adierazi duenez, «betez joan diren helburuekin» ekin zioten bideari, baina hasi zuten proiektua «zabaltzen» jarraitu behar dute oraindik. Gaineratu du hautagai gehiago aurkeztu ez izanak alderdiaren «barne batasuna» islatzen duela.

Bestalde, PSOEk Valentzian egingo duen 40. kongresuan parte hartuko duen Nafarroako ordezkaritza ere erregistratu zuen Txibitek. Urriaren 15ean, 16an eta 17an izango da kongresua, eta Idoia Mendia PSE-EEko idazkari nagusia eta Mikel Torres Bizkaiko PSE-EEko idazkari nagusia izango dira Bizkaiko ordezkarien zerrendaburu. «Bizkaitarren bizitza hobetzen jarraitzeko» zenbait proposamen egingo ditu ordezkaritzak, eta Pedro Sanchez Espainiako Gobernuko presidenteari «babesa» emango diote.

Gipuzkoako ordezkaritzak proiektu politiko «solidario, berde eta feminista bat» eraikitzearen alde egingo du, eta Eneko Andueza PSE-EEko Gipuzkoako idazkari nagusia izango du zerrendaburu. Arabako ordezkaritzak, berriz, Cristina Gonzalez Arabako PSE-EEko Gipuzkoako idazkari nagusia izango du zerrendaburu.


Summary: Pfizerrek dio bere txertoa «segurua» dela 5 eta 11 urte arteko haurren artean ere. Pfizer eta BioNTech konpainiek 2/3 faseko entsegu kliniko baten emaitzak iragarri dituzte, eta, horien arabera, txertoak «erantzun sendoa» izan du 5 eta 11 urte bitarteko haurretan.

Pfizer eta BioNTech konpainiaren txertoa 5 eta 11 urte arteko haurretan ere «eraginkorra» dela erakutsi dute botika etxeek egindako entsegu klinikoek. Albert Bourla Pfizerreko presidente eta zuzendariak jakinarazi du 2/3 faseko entsegu klinikoaren emaitzek erakutsi dutela 5 eta 11 urte bitarteko haurretan ere txertoa «segurua» dela bi dosi ematen baldin badira 21 eguneko aldearekin. Zehazki, entsegu klinikoetan 12 urte edo gehiagokoentzat erabiltzen den dosia baino txikiagoa eman zitzaien 5 eta 11 urte bitarteko haurrei (10 ug-ko dosia), eta jasotako emaitzek erakutsi dute 16 eta 25 urte bitartekoetan sortutako antigorputz maila oso antzekoa izan zutela. «Azken bederatzi hilabeteetan, 12 urteko edo gehiagoko ehunka milioi pertsonak hartu dute COVID-19 txertoa. Txertoak ematen duen babesa herritar gazteagoei zabaltzeko irrikaz gaude, batez ere delta aldaerak haurrentzat duen mehatxua ikusten ari garelako», azaldu du Bourlak. Jakinarazi du uztailetik COVID-19aren kasu pediatrikoak %240 ugaritu direla AEBetan, eta horrek erakusten duela haurrak txertatzeko beharra. Pfizerrek entsegu klinikoaren emaitzen berri emango die FDA Medikamentuen eta Elikagaien AEBetako erakundeari eta EMA Sendagaien Europako Agentziari, lehenbailehen onar dezaten haurrentzako txerto hori.


Summary: Onik aurkitu dute joan den astean desagertu zen Berrobiko gaztea. Asteartean desagertu zen, eta larunbatean haren motoa eta motxila aurkitu zituzten. 15:00ak aldera aurkitu dute.

Tolosaldeko Ataria-k jakinarazi duenez, gaur aurkitu dute joan den astean desagertu zen Berrobiko (Gipuzkoa) gaztea, eta onik dago. Gurutze Gorriko kideek Andoaingo anbulatoriora eraman dute, Tolosaldeko Ataria-ren arabera.

Gazteak 33 urte ditu, eta asteartean desagertu zen, mendian motoarekin paseatzera atera ondoren. Etxera itzultzen ez zela ikusirik, sendiak salaketa jarri zuen, eta larrialdi zerbitzuetako kideak eta gaztearen hurkoak haren bila hasi ziren.

Asteazkenean eman zuen Segurtasun Sailak haren desagerketaren berri. Berrobi eta Belauntza (Gipuzkoa) eta Berrobi eta Gaztelu (Gipuzkoa) arteko landa errepideetan aritu dira bila azken egunetan. Larunbatean haren motoa eta motxila aurkitu zituzten.


Summary: 'Vous ne désirez que moi', 'Distancia de rescate' eta 'Crai nou' filmen aurkezpena. Donostiako Zinemaldiko laugarren egunaren bideo laburpena.

Astelehena dela nabari da, eta asteburuan baino jende gehiago dabil Kursaal inguruan eta filmen proiekzioetan. Zinemaldiaren laugarren egunean, Sail Ofizialeko film luzeak aurkezten ari dira oraindik ere alfonbra gorrian, photocall-etan eta prentsa aretoetan. Horien artean daude Claire Simon zinemagilearen Vous ne désirez que moi lana, Claudia Llosa zuzendariaren Distancia de rescate filma eta Alina Grigoreren Crai nou ekoizpena.


Summary: Hamarkada bat Kukutza III hustu zutenetik. Ertzaintzak indarrez hustu zuen Bilboko gaztetxerik handiena zena: 55 lagun atxilotu zituen, 63 auzipetu, eta ehundik gora zauritu.

Ertzaintzak 2011ko irailaren 21ean hustu zuen Kukutza III gaztetxea, barruan 48 lagun zeudela. Hiru egunez hartu zuen Bilboko Errekalde auzoa Poliziak, indarrez: 55 lagun atxilotu zituen, 63 auzipetu, eta ehundik gora zauritu. Bi egun geroago, irailaren 23an, eraikina eraisteari ekin zioten hondeamakinek, orubearen jabe zen Cabisa enpresak han etxebizitzak eraiki zitzan.

Hamar urte igaro dira jada Bilboko gaztetxerik handiena zenaren eraistearen kontrako erresistentzia borrokatik. Ez zen egun batetik besterako kontua izan: bi hilabete lehenago hartu zuen indarra kaleratzearen mehatxuak, eta hasieratik antolatu ziren erresistentzia brigadak eta manifestazioak eraisteari aurre egiteko. Irailean, gainera, indartu egin zituzten erresistentzia talde horiek; besteak beste, Maite Asensio Lozano BERRIAko kazetariak igaro zuen gau bat haiekin.

Irailaren 21ean, ordea, lortu zuten euren helburua ertzainek. Sekulako baliabide erakusketa eginda ere, sei ordu behar izan zituzten Bilboko gaztetxean erresistentzian zeuden lagunak ateratzeko. Baina, barruan ez ezik, kanpoan ere bortxakeriaz baliatu ziren ertzainak protesta egitera hurbildu zirenak uxatzeko.

Goiz osoan auzoa ia setio egoeran eduki ostean, zaurituak ehundik gora izan ziren, eta atxilotuak, 31. Auzokideen eta gazteen borrokari esker, eraikina botatzeko agindua bertan behera utzi zuen Bilboko epaitegiak, baina bi egun geroago ekin zieten lanei azkenean.

Ertzaintzaren eta herritarren arteko istiluak errekalden, 2011ko irailaren 22an. Jon Hernaez / Foku

Kukutza III gaztetxearen proiektuak hamahiru urte egin zituen bizirik. Iñaki Carrok (Bilbo, 1971) BERRIAri azaldu zion moduan, hasieran Kukutzaren proiektua askoz ere politikoagoa zen, baina «azken urteetan, batik bat, kultur eskaintza eta sormenak hartu zuen garrantzia». Betiere, autogestioa ardatz hartuta. Eraikina bota eta bi astera ere milaka lagun bildu ziren Bilbon Kukutzaren alde, eta autogestioan oinarritutako proiektuekin jarraitzeko deia egin zuten.

Auzotarren topagune izateaz gain, Errekaldeko hainbat eragileren egoitza zen gaztetxea: dantza taldea, antzerki taldea, eskalada... Hori ikusarazteko, lipdub bat grabatu zuten Zea Mays taldearekin elkarlanean, eta oihartzun izugarria izan zuen.

Kukutzaren kasua bereziki esanguratsua izan zen auzokideek egindako erresistentziagatik, Ertzaintzak erabilitako indarkeriagatik eta bi hiri ereduren arteko talka mahai gainean jartzeagatik. Iñaki Azkuna orduko alkateak argi utzi zuen udalaren jarrera: «Epailearen erabakia jabetza pribatuaren aldekoa» izan zela esan zuen, eta azpimarratu Kukutzako eraikina «modu ilegalean okupatuta» zegoela: «Udalak jabetza pribatua defenditu beharra du», gehitu zuen.

Auzoko eragileek, gerora ere, behin eta berriz azpimarratu dute Azkunak kaleratze hartan izan zuen erantzukizuna, eta «azpijoko politikoa» egon zela defendatu dute.

Itzal luzea

Kaleratzearen osteko auzibideek luze jo zuten. Bost urte iraun zuten, baina inor ez zen espetxera joan, eta auzipetuak gauza larrienetatik absolbitu egin zituzten. Zazpi prozedura izan ziren denera. Epaitu guztietatik, gaztetxeko teilatuan atxilotutako gazte bati 18 hilabeteko kartzela zigorra ezarri zioten, eta mobilizazioengatik auzipetutako beste bati, lau hilabetekoa. Gainera, hiru adingabek gizarte lanak egin behar izan zituzten zigor modura. Bestalde, ertzain bat ere zigortu zuten, gazte bati eraso egiteagatik.

Orubeak, berriz, urteak egin zituen hutsik. 2015ean jakin zen Cabisak ez ziela erantzun ere egin gazteen eskutitzei eta deiei; izan ere, Juan Carlos Lejarza Cabisa enpresako ahaldunak epaiketan deklaratu zuen Kukutzakoekin hitz egiten saiatzeak ez zuela zentzurik.

Kukutza III kokatuta zegoen orubea, 2016ko irailean Aritz Loiola / Foku

Ordutik izan dira Errekalde auzoa bizirik mantentzeko ahaleginak, baita beste eraikin bat okupatzekoak ere. Gaztetxeen husteek ere ez dute etenik izan: sonatuena 2015ean izan zen, Kortxoeneakoa (Donostia), eta azkena, Arrotxapekoa (Iruñea).


Amatasunaren hariak eta izuak

Summary: Amatasunaren hariak eta izuak. Claudia Llosak Distancia de rescate filma erakutsi du Sail Ofizialeko lehian. Vous ne désirez que moi (Claire Simon) eta Crai Nou (Alina Grigore) pelikulak ere aurkeztu dituzte.

Bere etxetik urrun, hilzorian dago emakume bat, eta haur bat du alboan. Bien arteko elkarrizketek gidatzen dute Claudia Llosa zinemagilearen Distancia de rescate filma. Ez dira ama-semeak, baina, hala ere, amatasunaren inguruko kezkak eta gogoetak daude filmaren oinarrian, baita beldurrari eta arrisku ikusezinei buruzkoak ere. Samanta Schweblinen izen bereko eleberria egokitu du zuzendari perutarrak, eta Kursaalen erakutsi zuen, atzo eguerdian, Sail Ofizialeko lehiaren barruan.

Kontakizuna Argentinako landa eremuan girotuta dago —egiaz Txile hegoaldean filmatu zuten—. Bertan etxe bat hartu du Amandak (Maria Valverde), alaba txikiarekin uda igarotzeko. Han, Carola (Dolores Fonzi) ezagutuko du, David izeneko mutiko baten ama dena, eta errealitatearen eta naturaz gaindikoaren artean dagoen istorio bat kontatuko diona. Istorioak kezkak areagotuko dizkio Amandari. Izan ere, alabari askatasuna ematearen eta arriskutik babestearen arteko orekak arduratzen du; erreskate distantzia kalkulatzeak, haria noraino luzatu ebazteak. Eta tentsio horretan murgilduko du ikuslea filmak. Hain zuzen, edonoiz ezbehar bat gertatzearen beldurrarekin jolas egin nahi izan du Llosak. «Niretzat, egunerokotasuneko izuen inguruko film bat da», adierazi zuen, emanaldiaren osteko prentsaurrekoan.

Tentsioa eta izua osagaien artean badaude ere, zinemagilearen ustez, berea ez da zehazki generoko film bat, haren ertzetan dabilena baizik. Azaldu zuenez, beldurrezko zineman, ohikoan, kanpoko elementu batek sortzen du izua, baina berak barne beldurretan jarri nahi izan zuen arreta. Istorioa errealitatean errotuta egoteari ere garrantzia eman zion. «[Liburutik] Gustuko nuen dena dela erreala, baina, aldi berean, ezohikoari buruzko galdera guztiak irekitzen dituela; egunerokotasuna arraro bihurtzen da, eta hori beldurgarria da». Testutik gustuko izan zuen beste zerbait nabarmendu zuen: «Beti interesatu zait errealitatean dagoen arrakala hori, pentsamendu magiko hori». Zuzendariak eta idazleak elkarlanean egokitu zuten gidoia, eta Schweblinek aitortu zuen «lan handia» ekarri ziela. Kontakizuna gidatzen duen off-eko ahotsari eustea garrantzitsua zen harentzat, baina jakitun zegoen hori zineman arriskutsua izan daitekeela. «Erronka izan zen; azken ordura arte aritu ginen lantzen».

Llosak Madeinusa-rekin (2006) egin zuen debuta, eta, gero, La teta asustada (2009) lanarekin Urrezko Hartza irabazi zuen Berlinalen, baita ingelesez besteko film onenaren Oscar sarirako izendapena lortu ere.

Duras, maitalearen bozetik

1982an Michele Manceauxek Yann Andrea elkarrizketatu zuen bi egunetan. Magnetofoia piztu eta noizean behin bideratzen bazuen ere, batez ere, hitz egiten utzi zion Andreari, konta zezan zer harreman afektibo eta sexual izan zuen Marguerite Durasekin. Elkarrizketa hori oinarri hartuta, Claire Simon zinemagile frantziarrak Vous ne désirez que moi filma ondu du, Andrearen hitzari —Swann Arlaud interpretatua— ia erabateko presentzia emanez.

«Yann Andreak Marguerite Durasekin izan zuen harremana kontatzen zuen liburua irakurri nuen 2016an, eta inpresio handia eragin zidan», azaldu zuen Simonek atzo emandako prentsaurrekoan. «Bi aldiz gehiago irakurri nuen, eta Durasi buruz antzezlan bat egiteko asmoz zebilen lagun batekin hitz egin nuen». Berehala erabaki zuen, ordea, zinemak izan behar zuela Andrea eta Durasen arteko harremana kontatzeko tresna. «Eta ikusi nuen elkarrizketa horren grabazioa kontatu nahi nuela. Maitasun istorio hori interesatzen zitzaidan. Grabazioan zegoena».

Filmak kontatzen du elkarrizketa hori; besterik gabe, nahiz eta Andrearen hitzak laguntzen dituzten beste irudi batzuk ere txertatu dituen zuzendariak; tartean, Durasenak berarenak —besteak beste, sekuentzia batean idazlea azaltzen da Andrea bera zuzentzen Agatha et les lectures illimitées filmean—, eta baita idazlearen eta Andrearen arteko sexu harremanak irudikatzen dituzten marrazki batzuk ere. «Nola erakutsi sexu harreman bat? Nahi nuen marrazki horiek mugimendua izan zezaten, eta alderdi sexual hori erakutsi». Baina elkarrizketaren filmaketak du pisu handiena pelikulan, eta, Simonek agertu zuenez, hasieratik pentsatu zuen elkarrizketak berak «une zinematografikoa» izan behar zuela.

Testuak inportantzia erabatekoa du filmean, eta Arlaudek onartu zuen ezinezkoa egin zitzaiola dena ikasi eta memorizatzea. «Filmatzen hasi baino hilabete lehenago jaso nuen gidoia, eta ezinezkoa zen testu osoa ikastea, nire interpretazioa bi monologo luzetan baitago oinarrituta [45 minutu ingurukoak biak]». Hori ikusita, taldeko kide batek esaten zion testua filmatzeko momentuan bertan. «Guztiaz gogoratu gabe, inportanteena zen esaldi bakoitzaren esanahiaz jabetzea. Horrela banekien nola hasi eta bukatu behar nuen».

Ihesbide baten bila

Aktore eta gidoilari aritu eta zenbait labur zuzendu ostean, bere lehen film luzearekin aurkeztu da Alina Grigore errumaniarra Sail Ofizialeko lehiara: Crai Nou. Familiako giro itogarri, bortitz eta matxistan harrapatuta bizi den emakume gazte bat du protagonista, Irina (Ioana Chitu). Bukarestera jo nahi du, ikasten jarraitu eta familiarengandik ihes egiteko. Baina senideek ez dute begi onez ikusiko haren hautua. Filma bere komunitatean inspiratuta dagoela azaldu zuen zinemagileak emanaldiaren ostean. «Herritik atera nintzenean, goi mailako heziketa lortu zuten bakarrenetakoa izan nintzen. Uste nuen denborarekin hori aldatuko zela, baina itzuli nintzenean azaldu zidaten berdin segitzen zuela».

Filma osatzeko, emozioen ildoari jarraitu nahi izan ziola esan zuen, eta Irinaren bilakaera psikologikoan jarri fokua, ikuslea haren larruan jartzera eramateko. Aktoreekin lan egiteko duen era ere azaldu zuen. «Antzezleei eskatu nien elkarrekin ikerketa prozesu bat egiteko. Hala, hobeto ulertu ahal dituzte pertsonaien helburu eta motibazioak».


Summary: Alzheimerra prebenitzeko zentroa sortuko dute. EHUk eta CITA-Alzheimer fundazioak sustatu dute proiektua, eta narriadura kognitiboa eta Alzheimerren gaitza prebenitzeko teknologia aurreratuak ikertuko ditu

EHU Euskal Herriko Unibertsitateak eta CITA-Alzheimerrek sustatuta, alzheimerraren prebentziorako zentroa sortuko dute: BCAP Basque Center for Alzheimer's Prevention. Zentroak narriadura kognitiboa eta Alzheimerren gaitza prebenitzeko teknologia aurreratuak ikertuko ditu.

Proiektua “aitzindaria” dela azaldu dute, eta adierazi Hego Euskal Herrian gaixotasun hori pairatzen dutela 40.000 pertsonak baino gehiagok. EHUk eta CITA-Alzheimerrek lankidetzarako hitzarmena sinatu dute, prestakuntza, ikerketa, hezkuntza, garapena eta berrikuntza zientifikoa indartzeko Alzheimerren gaitzaren eta narriadura kognitiboaren prebentzioan. Bi erakundeek adostu dute aurretiko azterketan eta prestakuntza lanetan sakontzea.

Guillermo Quindos EHUko Zientzia eta Gizarte Garapenaren arloko errektoreordeak azaldu duenez, lankidetza etapa berriaren helburua izango da “alzheimerra prebenitzeko eta pazienteen bizi kalitatea hobetzeko irtenbideak bilatzea hainbat jakintza alorretatik”.

BCAP zentroaren jarduera ardatzak izango dira, besteak beste, graduatu aurreko eta ondoko prestakuntza programak bultzatzea eta sortzea; dibulgazioa, osasun hezkuntza eta sentsibilizazioa sustatzea; alzheimerraren ikerketarako euskal plataformaren datuak eta laginak jasotzea; eta berrikuntza eta ikerketa proiektu berriak diseinatzea eta abian jartzea.


Summary: Gasteizen gizon bat atxilotu dute bikotekideari eraso egiteagatik. Emakumeak zauriak zituen eskuan eta lepoan. 29 urteko beste gizon bat ere atxilotu dute Gasteizen, emakume bati ukituak egitea egotzita.

Bi gizon atxilotu dituzte asteburuan Gasteizen, indarkeria matxistari lotuta. Batetik, Udaltzaingoak 24 urteko gizonezko bat atxilotu zuen larunbatean. 3:30ak aldera, Herrandarren kaletik deitu zieten udaltzainei, bikotekideak eraso egin ondoren etxetik alde egindako emakume bat bertan zegoela esanez. Udaltzainek emakumeari etxera lagundu zioten. Hara iritsita, gizonezkoak ziurtatu zuen eztabaida bat soilik izan zutela, baina emakumeak beso batean eta lepoan zauriak zituenez, genero-indarkeria delituagatik atxilotu zuten. Biktima ospitalera eraman behar izan zuten.

Bestalde, 29 urteko gizon bat atxilotu zuten atzo goizean Gasteizko Frantzia kalean, sexu abusuak egiteagatik. Azaldu dutenez, ukituak egin zizkion andre bati, haren baimenik izan gabe.


Summary: Francis Gonzalezek Bokaleko auzapez izaten jarraituko du. 21 bozengatik nagusitu zaio Dominique Lavigneri. 2020ko ekaineko bozak ezeztatu ondoren egin dituzte hauteskundeak.

Francis Gonzalezek irabazi ditu irailaren 19an egindako hauteskundeak, eta Bokaleko (Lapurdi) auzapez izaten jarraituko du. 21 bozengatik nagusitu zaio Dominique Lavigne alderdi komunista, sozialista eta ekologistaren arteko aliantzako buruari; Gonzalezen zerrendak 1.458 boz lortu ditu, eta Lavignenak, 1.437.

Frantziako Estatu Kontseiluak 2020ko ekainean ezeztatu zituen Bokaleko bozak, eta bigarren itzuliko emaitzak bertan behera utzi zituen «hainbat disfuntzio» atzeman zituelako. Horregatik, irailean egin dute Bokaleko bozen «hirugarren itzulia», eta irailaren 6an eman zioten hasiera hauteskunde kanpainari.

«Garaipen ederra» izan dela adierazi du Gonzalezek, eta «kontent» dagoela 2020ko garaipena «baieztatu» delako. Era berean, eskerrak eman dizkie «gehiengoaren alde» egin dutenei, bere zerrendako kideei, baita Herriko Etxeko langileei eta CCASi ere.

Lavignek, ordea, «atsekabetua» dagoela azaldu du, eurengan sinetsi zuen jende askorentzat «itxaropenaren eramaile» izan direlako, eta «porrot ttipi bat» izan dutelako.


Summary: Txertatuta dauden EBko bidaiariak AEBetara joan ahalko dira azarotik aurrera. Test negatibo bat aurkeztu beharko dute. Erresuma Batuko herritarrei ere kenduko die debekua Etxe Zuriak.

Etxe Zuriak jakinarazi du aldaketak egingo dituela COVID-19aren kontrako neurri gisa herrialdera doazen bidaiariei ezarritako mugetan. Txertoaren pauta osoa betea duten EB Europako Batasuneko eta Erresuma Batuko bidaiariak hara joan ahalko dira azaroaren 1etik aurrera. Bidaiatu aurreko 72 orduetan egindako COVID-19aren testean negatibo ematea izango da baldintza bakarra. AEBetara iritsitakoan, bidaiariek ez dute itxialdirik egin beharko, baina lehen hiru egunetan koronabirusaren kontrako proba egin beharko dute.

Jeff Zientsek eman du onartutako neurriaren berri, Etxe Zuriaren COVID-19aren kontrako erantzunaren arduradunak. Ez du zehaztu zein izango diren onartuko dituzten txertoak, hala ere, eta irizpide hori AEBetako Gaixotasunen Kontrol eta Prebentziorako zentroak ezarriko duela jakinarazi du. Bidaiarien bilakaera ere aurkeztuko du erakunde horrek. Hegazkin konpainiek bidaiarien inguruko informazioa eman beharko diote.

Orain arte, AEBetako herritarrek, haien senide hurbilekoek eta herrialdean bizitzeko baimena dutenek soilik izan dute hara sartzeko aukera, Erresuma Batuaren eta EBko herrialdeen kasuan. Kritikak jaso ditu horregatik AEBetako Gobernuak, luzaroan kopuru handiagoak izan baititu kutsatzeetan, ospitaleratzeetan eta hildakoetan. Hark, ordea, COVID-19aren Delta aldaera gerarazteko neurri gisa aurkeztu izan du herrialdeko mugak atzerriko turistei itxi izana.

Europako Kontseiluak abuztu amaieran kendu zituen AEBak egoera epidemiologikoagatik arriskutsutzat dauzkan herrialdeen zerrendatik. Ordutik, EBko herritarrek ez dute hara bidaiatzeko arrazoirik eman beharrik euren herrialdeetan.


Summary: Trudeau lehen ministroaren alderdiak irabazi ditu bozak, baina gehiengorik gabe. Hirugarrenez hartuko du agintea Alderdi Liberalak. Alderdi Kontserbadoreak boto gehiago eskuratu arren, liberalek baino ordezkari gutxiago izango ditu.

Lehen ministro karguan jarraituko du Justin Trudeauk, baina gutxiengoan osatu beharko du gobernua; izan ere, aurreikuspenen arabera, 157 eserleku eskuratuko lituzke parlamentuko behe ganberan —338 ordezkarik osatzen dute ganbera—. Alderdi Kontserbadorea litzateke bigarren indarra, 122 ordezkarirekin. Bozak egin aurreko inkestetan, bi alderdiak berdinduta ageri ziren, eta, botoetan kontserbadoreek gehiago eskuratu dituzten arren, ez dira gai izan ordezkaritan liberalei gailentzeko; ondorioz, oposizioko talde nagusia izango dira beste behin.

«Egitasmo progresista babestu dute milioika kanadarrek. Bizi dugun garaiak aldaketa errealak eta garrantzitsuak eskatzen ditu, eta zuek norabide zuzenera bideratu duzue gobernu hau eta parlamentu hau», goraipatu du buruzagi liberalak CBC telebista katearen aurreikuspenen berri izan eta gutxira. Trudeaurena, baina, ez da erabateko garaipena izan. Bi agintalditan Kanadako lehen ministro izandakoak abuztuan iragarri zuen bozak aurreratzeko asmoa, modu horretan behe ganberan gehiengora helduko zelakoan, besteak beste, koronabirusaren aurka hartutako neurriek bere alde egingo zuten itxaropenarekin. Haren nahiak, baina, ez dira bete.

Kontserbadoreen zerrendaburu Erin O´Toolek kritikatu egin dio Trudeauri pandemia betean bozetara deitu izana: «Gaur kanadarrek ez diote eman Trudeauri berak nahi zuen gehiengoa. Egiaz, gutxiengoko beste gobernu bat onartu diote, eta bidean 600 milioi dolar galdu ditugu, eta gure herri handi hau are zatituago geratu da».

Liberalek lortutako emaitzak 2019ko urrian egindako bozetakoen oso antzekoak dira. Orduan ere gutxiengoan geratu zen haien alderdia legebiltzarreko behe ganberan, eta emaitza hori iraultzea zen lehen ministroaren asmoa, hauteskunde federalak bi urte aurreratuta. Baina herritarrek ez dute begi onez ikusi izurria amaitu aurretik bozkatzera joan behar izatea. Trudeauren erabakiaren ondorioak jasan dituzten hautagaietako bat izan da orain arte Berdintasun ministroaren karguan aritu den Maryam Monsef. Peterboroughen aurkezten zen Monsef, Ontarion. Barrutia liberalen gotorleku izan da sei hamarkadaz, baina kontserbadoreen aldera irauli da aldi honetan.


Summary: Kanarietako sumendiaren laba itsasotik geroz eta gertuago dago. Adituen arabera, uretara iristeak areagotu egingo ditu gas arriskutsuak. Beste lau lurrikara izan dira bart. Etna sumendian ere erupzio bat piztu da.

La Palmako (Kanaria uharteak, Espainia) sumendiaren laba bere bide naturala egiten ari da: itsasoranzkoa. Fenomeno horrek kezka sortu du; izan ere, laba ur gaziarekin batzeak leherketak eragin ditzake, baita laino toxikoak ere. Horregatik, larrialdi zerbitzuek itxia dute ingurua, baita itsasoz ere.

Printzipioz, laba itsasora atzo iluntzean helduko zela aurreikusi zuten, baina, sumendiaren indarra baretu egin denez, oraindik bidearen erdia du egiteko uretara heldu arte. Gainera, azken orduetan beste erupzio zulo bat zabaldu da nagusitik 900 metro ingurura, eta ez dakite ziur laba non itsasoratuko den. Bi arrakala dauzka sumendiak, bien artean 200 metro daudela, eta bederatzi lekutatik irteten da laba.

Laba urarekin batzen denean, lurrun laino erraldoi bat sortuko da; labak ia mila graduko tenperatura du, eta itsasoko urak, hogei gradu ingurukoa. Ez da lurruna bakarrik, ordea: labak erreakzio kimiko bat ere sortzen du orduan, eta gizakiei eragin diezaieke. Ez da hori arrisku bakarra: leherketek ere txikizioak eragin ditzakete, eta ur beroko olatuak sortu ere bai.

Lurrikarak ere etengabeak ari dira izaten egunotan La Palman. Irailaren 11n hasi ziren, joan zen larunbatean, eta ordutk ia hogei lurrikara izan dira uhartean. Azken laurak, bart. Lehenengoa, gainera, orain arte erregistratutako indartsuena izan zen, 3,8 puntukoa Richter eskalan. Orain arteko beste guztiak hiru puntu baino gutxiagokoak izan dira, IGN Geografia Institutu Nazioalaren arabera.

6.000 ebakuatu

Herenegun hasi zen Cumbre Vieja sumendiaren erupzioa, 15:00 aldera. eta 17:00etarako jada alarma gorria piztua zuten uharteko agintariek. Sumendiak Tazarcorte, El Paso, Fuencaliente, Mazo eta Llanos de Aridane herriei eragingo diela aurreikusten da, eta bertan, guztira, 35.000 lagun bizi dira. Hala ere, agintarien arabera, nahikoa izango da 10.000 lagun lekualdatzea.

Oraingoz, 6.000 dira etxetik aldendu behar izan duten herritarrak. Ez dago hildakorik, baina labak irudi ikusgarriak eta aldi berean etsigarriak utzi ditu uhartean: aurrean duen guztia suntsitzen du, tartean etxebizitzak, azpiegiturak eta nekazaritzarako lurrak. Jada 160 etxe baino gehiago desagerrarazi ditu, eta mila ere izan daitezkela jakinarazi dute adituek.

Cumbre Vieja Kanarietako sumendirik aktiboenetako bat da. Uhartediko azken hiru erupzioetatik bi han gertatu dira: San Juan sumendia piztu zen 1949an, eta Teneguia 1971n.

Etnan ere bai

Kanarietako sumendia ez da Europan erupzioan dagoen bakarra. Italiako agintariek jakinarazi dutenez, erupzio bat lehertu da Etna sumendian ere (Sizilia, Italia). Azkenekoz joan den abuztuan izan zen erupzio bat Etnan. Gaurkoak sortutako lainoak bederatzi kilometroko altuera hartu du, eta inguruko hirietatik ikus daiteke.


Summary: Jaurlaritzak COVID-19aren «biktima guziei» eskainitako omenaldi bat egin du Gasteizen. Sempervirens parkean oroitu dituzte. Gizarteak pandemian erakutsitako «konpromisoa eta elkartasuna» ere nabarmendu ditu Urkulluk.

Eusko Jaurlaritzak orain urtebete iragarri zuenez, irailaren 21a da COVID-19aren ondorioz hildakoak gogora ekartzeko eguna Araban, Bizkaian eta Gipuzkoan. Gaur dute horretarako eguna, beraz, eta, hain zuzen ere, Jaurlaritzak omenaldia egin du Gasteizko Sempervirens parkean. Iaz, sekuoia bat landatu eta oroigarri bat jarri zuten biktimen omenez; hantxe bildu dira.

Aurten, gainera, azpimarratu dute omenaldia «biktima guztientzat» dela: hildakoei ez ezik, haien senitartekoei eta izurritean hainbat arlotan lan egin duten profesionalei ere eskaini dizkie hitzak Iñigo Urkullu Eusko Jaurlaritzako lehendakariak. Halaber, gizarteak pandemian erakutsi dituen «konpromisoa eta elkartasuna» nabarmendu ditu, eta adierazi du horiek bizirik mantentzeko nahia dutela. «Biktima bakoitzarekiko enpatia gorpuzten eta oroimenean sustraitzen laguntzen digu», azaldu du Urkulluk.

Halaber, esperantzaz mintzatu da lehendakaria, datorrenari so. «Etorkizunari itxaropenez begiratzen diogu, iraganeko esperientzia eta gehien sufritu dutenekiko elkartasuna ahaztu gabe».


Summary: Estatu-kolpe saio bat salatu dute Sudanen. Gutxienez 40 militar atxilotu dituzte matxinada antolatu dutelakoan.

2019an Omar al-Baxir presidentea kargutik kendu zutenetik, zibilez eta militarrez osatutako gobernu batek agintzen du Sudanen, baina gaur goizaldean oreka hori iraultzen ahalegindu da soldadu talde bat. Gutxi iraun du estatu-kolpe saioak; besteak beste, atzo iluntzerako segurtasun indarrek bazutelako taldearen asmoen berri, eta horri esker bertan behera utzi ahal izan dutelako ordu gutxiren buruan. Orotara 40 militar dira atxilotutakoak, eta hainbat orduko nahasmenaren ostean egoera bere onera itzuli dela jakinarazi dute komunikabideek.

Gobernuko eledun Mohamed al-Faki Suleimanen esanetan, dagoeneko hasi dira galdekatzen atxilotuetako batzuk, eta datozen orduetan armadak berak komunikatu bat plazaratuko du gertatutakoaren berri emanez. Aurreko egunetan, Al-Baxirren jarraitzaileek Khartum eta Port Sudan hiria lotzen dituen errepidea moztu zuten protesta gisa, eta ekintzak hautsak harrotu zituen herrialdean. Krisi ekonomikoan murgilduta dago Sudan, eta azken asteetan tentsioak gora egin du koalizio gobernua osatzen duten alderdien artean.

«Batzorde legegileak sortua behar zuen iraultza egin eta hiru hilabetera; hiru urte igaro dira, eta gobernuan dauden ordezkari zibilek ez dute inolako urratsik egin. Galdera ez da zergatik saiatu diren estatu kolpe bat ematen, galdera da zer lortu nahi ote zuten horrekin», ohartarazi du Waleed Madibok, Sudango Polizia Foroa erakundearen sortzaileak. Madiboren esanetan, egungo gobernuak ez du lidergorik, ez eta norabide jakinik ere.

Sudan Tribune albiste agentziaren arabera, Al-Baxirren gertukotzat jotzen diren armadako buruzagi islamista ugari daude atxilotuen artean.


Summary: Errepresio frankistak 3.507 hildako eragin zituen Nafarroan 1936 eta 1948 artean. NUPeko Nafarroako Oroimen Historikoari buruzko Funts Dokumentala taldeak egin du ikerketa.

NUPeko Nafarroako Memoria Historikoaren Funts Dokumentalak ikerketa bat egin du 1936ko gerran eta frankismoaren hasieran (1936-1948) Nafarroan izandako errepresioaren ondorioz hildakoen inguruan, eta, tarte horretan errepresio frankistak Nafarroan gutxienez 3.507 hildako eragin zituela ondorioztatu dute.

1936 eta 1948 bitartean Nafarroan izandako errepresio frankistari buruzko zifrak eguneratu ditu txostenak; lehendik egindako beste ikerketa batzuen berrikuspen batetik abiatuta egin dute lana. Hildakoen inguruko hainbat datu ere jaso dituzte txostenean, eta haien datuak kontsultatzeko modua ere jarri dute.

Datu basean erregistratuta dauden 3.507 biktimen artean agertzen dira Nafarroan bizi zirenak eta Nafarroan hil zituztenak. Azpikategoriatan ere banatu dituzte, hilketak nola gertatu ziren aintzat hartuta: hilketak 2.934 izan ziren; preso zeudela hildakoak, 448; eta beste testuinguru errepresibo batzuetan hildakoak, 125. Hildakoen militantzia politikoa edo sindikala zein zen ere ikus daiteke.

Errepresioaren parterik handiena, Erriberan

Webgunean kartografia atal bat ere ireki dute, eta udalerriaren arabera eraildako pertsonen zifrak eta tasak kontsulta daitezke hor, besteak beste. Iruñean izan ziren hilketa gehienak: 300 guztira. Hortik aurrera, nabarmena da Erriberan izan zuela eragin handiena errepresioak. Lodosan 137 pertsona hil zituzten; Mendabian, 97; Sartagudan, 84; Corellan, 84; Azkoienen, 82; Milagron, 78; Tuteran, 65; Azagran, 64; Carcarren, 58; Buñuelen, 54; eta Fiteron, 50, adibidez.

Tasak ere kalkulatu dituzte: 1930eko erroldaren arabera herriko mila biztanleko zenbat hil zituzten. Herrien arteko konparaketak egiteko balio du tasa horrek, eta horretan ere argi ikusten da Erriberako herrietan frankismoak utzi zuen lorratza: Sartagudan, mila biztanletik 68 hil zituzten; Lodosan, milatik 32; Carcarren, milatik 31; Mendabian, milatik 29,5; Funesen, milatik 28.

Eskualde buruetan, Zangozan 44 hilketa izan ziren; Lizarran, 37; Tafallan, 35; eta Altsasun, 28. Probintziaren iparraldean hilketa askoz gutxiago egin zituen frankismoak. Erriberatik gorakoen artean, hauek izan ziren hilketa gehien izan zituzten herriak, Iruñea alde batera utzita: Olatzagutian, hogei; Atarrabian, hamazazpi; Baztanen eta Etxarri-Aranatzen, bederatzina; Beran, zortzi; Burlatan, zazpi; Izaban, sei.


Summary: Litvinenko Errusiak hil zuela ebatzi du Giza Eskubideen Europako Auzitegiak. Espioi ohia Londresen hil zen, 2006. urtean, polonioarekin pozoituta. Erresuma Batuak aitortua zion asilo politikoa.

Errusiako Gobernua da Alexandr Litvinenkoren heriotzaren arduraduna, Giza Eskubideen Europako Auzitegiak gaur ebatzi duenez. Epaiak zigor ekonomikoa ezarri dio Moskuri: KGBko espioi ohiaren alargun Marina Litvinenkori 100.000 euroko kalte ordaina emateko agindu dio. Horrez gain, beste 22.500 euro ordaindu beharko ditu auziak eragindako gastuengatik.

Epaimahaiaren erabakiak sei epaileren aldeko botoa jaso du. Kontra bozkatu du epaimahaiko epaile errusiarrak. Sententziaren arabera, Errusiak Giza Eskubideen Europako Itunaren 38. artikulua urratu du, auzia behar bezala ikertzea oztopatu duelako. Bigarren artikulua urratzea ere leporatu dio Estrasburgoko auzitegiak, bizitza eskubidea ez errespetatzeagatik.

Epaimahaiak ohar bidez adierazi duenez, Errusiak «justifikaziorik gabe» egin dio uko Litvinenkoren heriotza argitzeko eskatu zaion materiala errazteari. Auzitegiaren esanetan, Errusiak ez du ikerketa «eraginkor» bat egin gertakariak eta Litvinenkoren hiltzaileak zein izan ziren argitzeko.

Halaber, baztertu egin ditu Moskuk Erresuma Batuko justiziaren ikerketak froga gisa onartu izanagatik aurkeztu zituen argudioak. Erresuma Batuko justiziaren ikerketak 2016an ondorioztatu zuen Andrei Lugovoi eta Dmitri Kovtun errusiarrek hil zutela Litvinenko, ziurrenik FSB Errusiako Segurtasun Zerbitzu Federalaren operazio batean ari zirela. Ondorio horrekin bat egin du Estrasburgoko auzitegiak gaurko epaian.

Errusiako Gobernuak bere kontrako akusazio guztiak gezurtatu ditu, eta uko egin dio auziko prozesuan parte hartzeari. Litvinenkoren heriotzaren gaineko epaiketa arrazoi politikoengatik egin dela salatu du hainbatetan. Estrasburgoren epaia «oinarririk gabea» dela adierazi du gaur Dmitri Peskov gobernuko bozeramaileak. «Giza Eskubideen Europako Auzitegiak ez du autoritaterik ezta ahalmen teknologikorik ere auzi honen gaineko informazioaren jabe izateko. Ikerketa honek oraindik ez du emaitzarik». Peskovek aurreratu du Kremlinek ez diola men egingo epaiari. Europako Kontseiluak du Estrasburgoren sententziak betetzen direla zaintzeko ardura, eta hala egin ezean erabakiak hartzekoa.

KGBtik Londresera

Litvinenko 2006ko azaroan pozoitu zuten, Londresko hotel batean. Polonio 210 gai erradioaktiboa nahastu zioten haren te berdeari, eta substantziak agoniazko heriotza eragin zion. KGBko espioi ohia Errusiako FSB Segurtasun Zerbitzu Federalean aritu zen lanean, SESB desegin ostean. Ardura horietatik kanporatu egin zuten, FSBren eta gobernuaren kontrako salaketa larriak egin ostean. Vladimir Putin Errusiako presidenteari mafia taldeekin elkarlanean aritzea leporatu zion, eta FSBri, gobernuari deseroso zitzaizkion politikari eta enpresariak hiltzea eta bahitzea.

Espioi ohia traidoretzat jo zuten, eta bi aldiz atxilotu zuten 1999an. Hurrengo urtean, Errusiatik ihes egin zuen, eta asilo politikoa eskatu zuen Erresuma Batuan. Onartu egin zioten 2001ean. Pozoitua izan baino hilabete bat lehenago, Erresuma Batuko hiritartasuna aitortu zioten.

Errusiatik kanpo izan zen denboran, Putinen ahots kritiko entzunenetako bat bihurtu zen Litvinenko. Erresuma Batuko justiziak egin zuen ikerketak jasotzen duenez, Litvinenko MI6 inteligentzia agentzia britainiarrarekin elkarlanean ari zenari buruzko informazioa zuen FSBk.

Pozoitua izan ondoren, Londresko Unibertsitate Ospitalean zela, bere heriotza Putinen agindu zuzena zela adierazi zuen.

Skripal auzia

Erresuma Batuko justiziak Errusiari leporatzen dion beste pozoitze kasu batean hirugarren auzipetu bat dela jakinarazi dute gaur. Denis Sergeev espioi errusiarra akusatu du justizia britainiarrak, Sergei Skripal espioi errusiar ohia eta haren alaba Yulia Skripal pozoitzen ahalegintzeagatik, 2018ko martxoan, Ingalaterra hegoaldeko Salisbury herrian. Novitxok substantzia erabili zuten erasoan.

Sergeevek —Erresuma Batuan Sergei Fedotov izen faltsua ibili zuen— hainbat delituren akusazioari egin beharko dio aurre Skripal aita-alaben hilketa saiakerarengatik. Beste bi susmagarri daude auzipetuta kasuan: Alexandr Mixkin eta Anatoli Txepiga. Ikerketak Errusiako GRU inteligentzia militarrerako erakundearekin lotzen ditu hiru auzipetuak. Akusazioaren arabera, elkarrekin jardun zuten antzeko operazioetan aurretik ere, Bulgarian eta Txekian.

Erresuma Batuko Fiskaltzak ez du Sergeeven estradizioa eskatuko, «Errusiako Konstituzioak ez duelako baimentzen hango herritarrak estraditatzea».


Summary: Gizon bat atxilotu dute Zangozan indarkeria matxistagatik. Emakumearekiko zuen urruntze agindua hautsi du, eta hainbatetan kalte egin die haren ibilgailuari eta lokalari

Foruzaingoak 50 urteko gizon bat atxilotu du Zangozan (Nafarroa) indarkeria matxistagatik, kalteengatik eta kautelazko neurriak urratzeagatik.

Foruzaingoak egindako ikerketaren arabera, bikote harreman bat izana zuten, eta amaitzean sabotaje ekintza batzuk hasi zituen gizonak. Emakumeak zuen lokaleko sarrailari kalte egin zion behin baino gehiagotan, baita haren ibilgailuari ere. Gizonak urruntze agindu bat zuen, eta hautsi egin zuen ekintza horiek egiteko.


Summary: Jaurlaritzak ongietorrien gaitzespena sartu du Udaberri planean. Bizikidetzaren, giza eskubideen eta aniztasunaren planaren behin betiko bertsioa onartu du Gobernu Kontseiluak.

Eusko Jaurlaritzaren Gobernu Kontseiluak Udaberri 2021-2024 bizikidetzaren, giza eskubideen eta aniztasunaren plana onartu du. Plan horren zirriborroa joan den maiatzean aurkeztu zuen Berdintasun, Justizia eta Gizarte Politiketako Sailak, eta orduan iragarri zuen kontraste prozesu bati ekingo ziotela eta, eragileen ekarpenak jaso ostean, irailean emango zutela behin betiko planaren berri. Planaren azken bertsioan presoen ongietorriei buruzko aipamen bat sartu dute, eta argitu nahi izan dute gogoeta kritikoa «ETAren terrorismoa eta indarkeria erabili edo justifikatu dutenei» exijitu behar zaiela bereziki.

Beatriz Artolazabal sailburuak esan duenez, lau printzipio izan dituzte ardatz plana egiterakoan: «Pertsonaren duintasuna, terrorismoaren eta indarkeriaren erabateko deslegitimazioa, giza eskubideen berme eta babes eraginkorra, eta aniztasuna eta dibertsitatea babestu eta garatu beharreko baliotzat hartzea».

Dokumentuaren sarreran «hurbileko testuingurua» aztertu dute, eta hor kezka agertzen da «oraindik gure inguruan sortzen diren indarkeria, intolerantzia eta sektarismo adierazpenak» direla eta. Pintaketak, mehatxuak eta «eraso fisiko eta hitzezkoak» aipatzen dira adierazpen horien adibide gisa, eta hor agertzen dira ongietorrien inguruko aipamenak: «De facto indarkeriaren kultura politikoaren gorespen sinbolikoa eta biktimen bidegabekeria eta birbiktimazioa dira».

Hiru agenda

Sarreraren ostean, hiru agenda zehazten dira planean: Bizikidetzarako Euskal Agenda, Giza Eskubideena eta Aniztasunerakoa. Lehenengoan, indarkeriaren zikloaren bukaeraren osteko egoera aztertu eta etorkizunari begirako eginbeharrak zerrendatzen dira. Lehen zirriborroan zeuden xedeak behin betiko dokumentuan ere agertzen dira: biktimei «aintzatespena» eta «aitortza eta erreparazioa» ematea, iraganari buruzko «gogoeta kritikoa» sustatzea, Memoria Historiko eta Demokratikoaren Legea onartzea, «bizikidetzarako aktibo gisa» funtzionatuko duen espetxe politika bat garatzea eta abar.

Arlo horri dagokionez, Beatriz Artolazabalek nabarmendu du, eragileekin hitz egin ostean, aldaketa bat sartu dutela dokumentuan, argiago uzteko gogoeta kritikoaren inguruko interpelazioa batez ere «ETAren terrorismoa erabili edo justifikatu dutenei» egin behar zaiela: «Indarkeria helburu politikoekin erabiltzeak unibertso politiko horren autokritika etiko, politiko eta demokratikoa eragin beharko luke: bidegabea izan zen, erabat bidegabea».

Maiatzetik hizketan

Giza Eskubideen Agendan, «eskubide guztiak pertsona guztientzat» da iparrorratza; Artolazabalek esan duenez, «zailtasun berezia dagoen testuinguru globalean». Aniztasunerako Agendan, berriz, «bizikidetzarako aktibo gisa» hartu dute aniztasuna: «Horrek esan nahi du horren kudeaketa positiboa bultzatu behar dela arlo guztietan, eta diskriminazioaren aurka gogor borrokatu behar dela».

Maiatzetik hona, hogei bat erakunde, biktima elkarte eta gizarte mugimendurekin mintzatu da Berdintasun, Justizia eta Gizarte Politiketako Saila, ekarpenak jasotzeko. Eusko Legebiltzarreko talde parlamentarioekin, Jaurlaritzako beste sail batzuekin eta Eudelekin ere hitz egin dute. Planak ez du legebiltzarraren onespenik behar onartua izateko.


Summary: Abenduaren 18an jokatuko dute Bizkaiko Bertsolari Txapelketako finala. Berez, iaz egitekoa zen txapelketa, baina, pandemiaren eraginez, urtebetez atzeratu dute antolatzaileek. Urriaren 3an hasiko dira kanporaketak, eta 44 bertsolarik hartuko dute parte, guztira.

Izenean bertan darama agerian pandemiaren arrastoa Bizkaiko Bertsolari Txapelketaren aurtengo aldiak; lerro bakar bati esker, data bakarraren ordez, bi baitaramatza itsatsita: Bizkaiko Bertsolari Txapelketa 20-21. Berez, iaz egitekoa zen txapelketa, baina, koronabirusak eragindako osasun krisiaren ondorioz, datarik zehaztu gabe atzeratzea erabaki zuen Bizkaiko Bertsozale Elkarteak, eta gaur arte. Lehen sailkapen saioak iazko udaberritik iazko udazkenera pasatu zituzten lehenik, eta geroztik esperoan izan dira orduan sailkatutako bertsolariak. Orain, urriaren 3an hasiko da kanporaketa fasea, azaroaren 21ean abiatuko dira hiru finalaurrekoak, eta abenduaren 18an egingo dute finala, Miribilla auzoko Bilbo Arenan. Lehen saioetako sarrerak jada salgai jarri dituzte www.bertsosarrerak.eus atarian.

«Argi izpiak ikusten hasi gara», laburtu du egungo egoera Belate Olabarria Bizkaiko Bertsozale elkarteko lehendakariak. «Pandemiak zer edo zer erakutsi badigu, erakutsi digu gozatzeko momentuak ere beharrezkoak ditugula, eta txapelketa da gozatzeko momentu bat». Atzerapenaren ostean bertsolariak, zaleak eta antolatzaileak «gogotsu» daudela ere gehitu du.

Hamar saio izango ditu txapelketak guztira, eta 44 bertsolari arituko dira kantuan. Sei kanporaketa saiok osatuko dute lehen fasea, eta seina bertsolari izango ditu haietako bakoitzak. Saio horietako bakoitzeko irabazlea eta puntuaziorik onena lortu duten lehen lau bertsolariak sailkatuk dira hurrengo faserako. Hiru finalaurreko izango dira ondoren, eta fase horretan hasiko dira kantuan 2018ko finaleko zortzi finalistak –Onintza Enbeita txapelduna, Miren Amuriza, Aitor Bizkarra, Etxahun Lekue, Xabat Galletebeitia, Eneko Abasolo ‘Abarkas’, Jone Uria eta Nerea Ibarzabal–. Finalaurreko saioetako hiru irabazleak eta puntuaziorik onena lortu duten bost bertsolariak sailkatuko dira gero finalerako, eta, beraz, zortzi bertsolari igoko dira Bilbo Arenako oholtzara.

Mugak eta protokoloak

Saio guzti-guztiak izango dira 17:00etan, mugatuta izango dute eserleku kopurua, eta lekuan lekuko eta unean uneko protokoloak betetzeko konpromisoa azaldu dute antolatzaileek. Aretoen hiru laurdenak bete ahalko dira oraingoz, eta, azaldu dutenez, jende gehiago sartu ahal izateko aukera zabalduko balitz, sarrera gehiago saltzeko aukera ere aurreikusi dute. Kopuru zehatzez harago jarri nahi izan du begirada Ione Narbaiza txapelketako arduradunak. «Gure helburua ez da 2018ko kopuruetara iristea, baizik eta zaleak plazetara gerturatzea, eta ahalik eta modurik normalenean eskaintzea».

Antolatzaileek azaldu dutenez, plaza «berraktibatu» eta txapelketa «ahalik eta duinen eta ondoen» antolatzea da lehen helburua. Bizkaiko Bertsozale Elkarteko lehendakariaren hitzetan, gainera, elkartearentzat «erakusleiho» moduko bat da txapelketa, eta bertso eskolak aipatu ditu guztiaren oinarrian. Olabarria: «Punta-puntako bertsolariak izateko, eskolak ere behar ditugu».

Irudia eta mezua

Oihal bat hautatu dute txapelketaren iruditzat oraingoan. Txapelketaren koordinatzaileak azaldu du zergatik. Narbaiza: «Oinarria edo oihala berdina izan arren, eta behin eta berriro irudi berriak sortzen ditugulako». Aitor Agirrek sortu du txapelketako sintonia izango dena, eta antolaketan dabilen taldeak idatzi du txapelketako mezua. Orain arte aldiro idazle, bertsolari edo zaleren bati egin izan dio elkarteak mezu hori idazteko enkargua, baina kasu honetan testua eurek sortzea erabaki dute. Krisalidan bilduta egon behar izan duen tximeleta batekin alderatu dute bertan, bertsolaritzak osasun krisi honetan bizi izan duen egoera. «Azkenean lortu dugu gura genuena eta, batez be, behar genuena».

Bizkaiko Foru Aldundia eta BBK dira txapelketaren babesle nagusiak, eta saioak hartzen dituzten herrietako udalak gero. 56.000 euro bideratzen ditu aldundiak, esaterako.

Lehen kanporaketa, urriak 3, Durangon.

Ander Elortegi Garatea (Gernika-Lumo).

Asier Galarza Garai (Muxika).

Beñat Bilbao Landa (Gernika-Lumo).

Ibon Ajuriagojeaskoa Garmendia (Gernika-Lumo).

Inazio Vidal Gurrutxaga (Leioa) .

Iruri Altzerreka Martinez (Garai).

Bigarren kanporaketa, urriak 9, Igorren.

Ander Ucelay Aristi (Artzentales).

Garazi Navarro Ugarteburu (Amoroto).

Gorka Pagonabarraga Agorria (Durango).

Ibai Amillategi Omaetxebarria (Gernika-Lumo).

Julen Erezuma Arzanegi (Gernika-Lumo).

Mikel Goiriena Larrazabal (Mungia).

Hirugarren kanporaketa, urriak 16, Ortuellan.

Asier Alcedo Cano (Portugalete).

Garikoitz Sarriugarte Onaindia (Zaldibar).

Julen Ibarguengoitia Ordorika (Gernika-Lumo).

Mikel Retolaza Etxebarria (Busturia).

Peru Vidal Gurrutxaga (Leioa).

Txaber Altube Sarrionandia (AbadiñÂ;ÂÂo).

Laugarren kanporaketa, urriak 23, Mungian.

Aissa Intxausti Aburruza (Lekeitio).

Aitor Etxebarriazarraga Gabiola (Gernika-Lumo).

Arkaitz Zipitria Mendizabal (Arrigorriaga).

Koldo Gezuraga Seijido (Gernika-Lumo).

Oihana Bartra Arenas (Bilbo).

Paule Ixiar Loizaga Legarra (Sopela).

Bosgarren kanporaketa, urriak 30, Elorrion.

Aitor Arrutia Azkueta (Bilbo).

Igor Galarza Intxausti (AbadiñÂ;ÂÂo).

Imanol Arrutia Azkueta (Artzentales).

Imanol Uria Albizuri (Algorta).

IñÂ;ÂÂaki Iturriotz Zuluaga (Igorre).

Peru de Pedro Larrea (Gorliz).

Seigarren kanporaketa, azaroak 7, Getxon.

Enare Muniategi Etxabe (Gautegiz-Arteaga).

Eneko Aldana Carrasco (Forua).

Josune Aramendi Perez (Markina-Xemein).

Koldo MuñÂ;ÂÂiz Aldamiz-Etxebarria (Forua).

Malen Amenabar LarrañÂ;ÂÂaga (Larrabetzu).

Unai Mendiburu Valor (Algorta).

Lehen finalaurrekoa, azaroak 21, Etxebarrian.

Miren Amuriza Plaza (Berriz).

Onintza Enbeita Maguregi (Muxika).

Igorreko irabazlea.

Elorrioko irabazlea.

Durangoko irabazlea.

Puntuazioz bigarrena.

Bigarren finalaurrekoa, azaroak 27, Galdakaon.

Aitor Bizkarra Ruiz (AbadiñÂ;ÂÂo).

Etxahun Lekue Etxebarria (Larrabetzu).

Xabat Galletebeitia Abaroa (Lekeitio).

Mungiako irabazlea.

Getxoko irabazlea.

Puntuazioz hirugarrena.

Hirugarren finalaurrekoa, abenduak 4, Larrabetzun.

Eneko Abasolo Txabarri ‘Abarkas’ (Iurreta).

Jone Uria Albizuri (Getxo).

Nerea Ibarzabal Salegi (Markina-Xemein).

Ortuellako irabazlea.

Puntuazioz lehenengoa.

Puntuazioz laugarrena.

Finala, abenduak 18, Bilbon.

Etxebarriako irabazlea.

Galdakaoko irabazlea.

Larrabetzuko irabazlea.

Puntuazioz lehenengo bostak.


Summary: Airbnb plataformaren iruzurra salatu du Aldak Miarritzen. Urte osoan turismorako alokatzen den etxe batean sartu dira Aldako kideak, eta ostiralera arte geratuko dira, etxebizitzaren krisia salatzeko. Azaroaren 20an manifestazioa eginen dute beste eragile batzuekin batera, 'Etxebizitza defenda dezagun' lelopean.

Miarritzeko (Lapurdi) Errepublika karrikako 20 zenbakiko etxe batera sartu dira, goizean, Alda mugimenduko kideak. Airbnb plataformak legez kanpo alokatzen duela salatu dute, «ez baita behar bezala deklaratua». 27 metro karratuko etxea da, eta 80 euro balio du gauak. Alda mugimendukoek ostiralera arte alokatu dute, inguruetako herritarrak sentsibilizatzeko, eta hautetsiei galdetzeko behar bezalako neurriak har ditzaten.

Alda mugimenduaren arabera, 5.600 etxe turistiko daude Miarritzen, eta horietarik 3.000 inguru ez dira behar bezala deklaratuak. Izan ere, Airbnb plataformaren webgunean ez da pisuaren erreferentziazko zenbakia agertzen, eta ez dira etxe turistiko gisara deklaratuak. Urte osorako pisu turistikoak, gainera, 1.583 dira Miarritzen: «Tokiko biztanleei urte osorako alokatzeko parada kentzen zaie», salatu dute. Okupatu duten pisuaren kasua «adierazgarria» da: «Luckey izeneko Airbnb-ren zerbitzu batek kudeatzen du osoki alokatze prozesua, atezaindegi gisako baten bidez. Badakite biziki ongi legez kanpo ari direla». Parisen, erraterako, gisa horretako pisuak alokatzeagatik 8 milioi euroko isuna pagatzera kondenatu dute Airbnb enpresa.

Arazoa «geroz eta larriago» bilakatzen ari da, Aldako kideen ustez. Horregatik, tokiko hautetsiei galdegin diete «behar bezalako» neurriak hartzeko, eta legez kanpo alokatzen diren etxe turistikoen kontrako salaketak jartzeko. Bestalde, Euskal Hirigune Elkargoari galdetu diote «konpentsazio mekanismo bat plantan jartzeko». Alegia, turismorako etxe bat alokatzen duen orok urte osorako alokatze bat ere proposatzea. Egoera salatzeko eta, oro har, etxebizitzaren krisari aurre egiteko, manifestazio bat eginen dute datorren azaroaren 20an, Etxebizitza defenda dezagun lelopean, Baionan.


Summary: Hegoaldeko testen %1,7k eman dute positibo. Osakidetzak eta Osasunbideak 145 kutsatu zenbatu dituzte, ia 9.000 test eginda. Guztira 209 lagun daude gaitzak jota erietxeraturik.

OME Osasunaren Mundu Erakundeak aspaldi jakinarazi zuen positiboen ehunekoa aldagai esanguratsua izan daitekeela pandemiaren bilakaera neurtze aldera. Hain zuzen, erakundeak zehaztu zuenez, izurria kontrolaturik izan nahi bada, egun bakarrean egindako testen %5ek izan behar dute, gehienez, positiboak; ehuneko horretan zehaztu zuten gehienezko muga. Hego Euskal Herrian, ehuneko hori langa horretatik behitikoa da, nabarmen: atzoko proben %1,7k eman zuten positibo. Zehazki, 8.750 proba egin ziren COVID-19a atzemateko, eta 145 kasu zenbatu zituzten.

Lurraldez lurralde, Bizkaian detektatu zen positibo gehien: 57 izan ziren. Gipuzkoan, berriz, 45 atzeman ziren; Nafarroan, 26; eta Araban, 11.

Bestalde, ospitaleei dagokienez, Nafarroako Gobernuak eta Eusko Jaurlaritzak jakinarazi dute atzo hemeretzi lagun erietxeratu zituztela gaitzak jota. Birusa duten 209 dira Hegoaldeko zentroetan, eta horietako 62 ZIUetan daude, larri.

Jaurlaritza, itxaropentsu

Ohi bezala, Gotzone Sagardui Eusko Jaurlaritzako Osasun sailburuak prentsaurrekoa egin du Arabaren, Bizkaiaren eta Gipuzkoaren egoera epidemiologikoari buruzko adierazpenak egiteko. Azken egunotako joerari eutsita, esperantzaz hitz egin du Sagarduik. «Egoerak hobera egin du, hobera egiten ari da. Horretan ez dago zalantzarik», esan du. Dena dela, birusaren kontrako txertoaren hirugarren dosian jarri du fokua sailburuak. Gogora ekarri du Osakidetza atzo hasi zela zaharren egoitzetako eta menpekotasuna dutenentzako zentroetako erabiltzaileei hirugarren zizta jartzen. Aurreikuspenetan oinarritutako datu bat ere eman du: hirugarren dosia 26.000 pertsonari jartzea da asmoa.