Summary: La Cumbreren geroa zehazteko urratsik ez egin izana kritikatu du EH Bilduk. Lasa eta Zabalaren bahiketaren 40. urteurrenean, La Cumbre Donostiako Udalaren esku uzteko prozesua izan dute hizpide udaletxean. Uztailean egin zen lagapena martxan jartzeko urrats bakarra.

Ostegunean beteko da urtebete Espainiako Memoria Demokratikoaren Legea indarrean sartu eta La Cumbre jauregia Donostiako Udalaren esku uzteari bide eman zitzaionetik, baina oraindik urrun dirudi lagapenak, eta are urrunago eraikina estatuaren biktimak aitortzeko «memoria gune» bilakatzeak. Guardia Zibileko kideek Joxean Lasa eta Joxi Zabala etakideak bahitu zituzteneko 40. urteurrenean, EH Bilduk Donostiako Udal Gobernua interpelatu du gaiaren gainean, baina erantzunak agerian utzi du ez dela urratsik egin azken hiru hilabeteetan.

EH Bilduk eta Espainiako Gobernuko alderdiek iazko udaberrian adostutakoaren arabera, Memoria Demokratikoaren Legea onartu eta urtebeteko epean La Cumbreren «lagapenerako hitzarmen bat sustatu» behar da, koalizioaren esanetan, hura estatuaren biktimak aitortzeko gune bilakatu dadin, legeak ezarritako «izaera finalista» kontuan hartuta. Prozesua, baina, koalizioak nahi baino motelago doa, eta egoera jada «kezkagarria» da, EH Bilduko eledun Juan Karlos Izagirreren esanetan. «Ez dugu aurrerapausorik ikusten», adierazi du Ogasun Batzordean.

Izagirrek zuzenean egin dio galdera Kerman Orbegozo Ogasuneko eta Finantzetako zinegotziari —Eneko Goia alkatea ez dago Donostian—, eta gogoratu ostegunean beteko dela urtebete Memoria Demokratikoaren Legea onartu zenetik: «Zergatik ez da gauzatu oraindik hitzarmen hau? Jakin nahiko genuke zer urrats eman dituen udalak aukera hau ez galtzeko».

Erantzunean, Orbegozok egintzat jo du EH Bilduk adostutako zuzenketan jasotakoa. Izan ere, Ogasun zinegotziaren hitzetan, Memoria Demokratikoaren Legeko hemezortzigarren xedapen gehigarriak lagapena «sustatzea» besterik ez du jasotzen, eta ez urtebeteko epean akordioa ixtea: «Lasai egon gaitezke, hasita dago. Udalaren esku dagoen guztia egin dugu».

Era berean, adierazi du Madrilen erantzun baten zain daudela uztailetik. Horiek hala, EH Bilduri exijitu dio kexak Espainiako Gobernuari helaraztea, haren onespenik gabe ezin delako gauzatu lagapena: «Atentzioa ematen du ikusteak EH Bilduk ez duela ekimenik aurkeztu honi buruz ez Kongresuan ez Senatuan». Hala, Izagirreri galdetu dio ea Mertxe Aizpurua eta Gorka Elejabarrieta diputatuek aferaz hitz egin ote zuten Espainiako jarduneko gobernuburu Pedro Sanchezekin, ostiralean izandako bileran. Izagirreren esanetan, baina, EH Bilduk eman du eman beharreko pauso garrantzitsuena: «Tortura eta desagertze zentro bat izan dena Donostiaren esku uztekoa». Beraz, udal gobernuak egindakoei edo egiteko dituenei erreparatzeko eskatu du, eta «arduragabetzat» jo haren jarrera: «Aitor ezazue, ez zaizue gustatu, baina beharrezkoa da Euskal Herrian horrelako zentro bat izatea».

Izagirrek hizketagai izan du La Cumbreren geroa ere, eta estatuaren biktimen aitortzarako baliatzearen garrantzia nabarmendu. Hala, egindako bi hitzaldietan eskatu du udalak ere azaldu dezala zertarako baliatu nahi duen eraikina: «Izaera finalista bat zuen akordioak, garbi dago zertarako izan behar duen, eta jakin nahiko genuke ea lanean ari zareten beste instituzio eta eragile sozial batzuekin proiektu bat zehazteko». Izan ere, uste du Eusko Jaurlaritzak eta, «ezinbestean», memoria lantzen duten eragileek parte hartu behar dutela proiektuan.

Orbegozok, baina, ez du erantzun, eta, besterik gabe, adierazi du legeak ez duela jasotzen leku hori estatuaren biktimak aitortzeko baliatu behar denik ere: «Esaten duzue ezaugarri finalista duen akordio bat egin zenutela La Cumbre eraikina Donostiaren eskuetara pasatu dadin eta memoria historikoa berreskuratzeko erabili dadin, hain zuzen, estatuak sortutako biktimei eskainita; hori non dago jasota?».

«Eskaera ofiziala»

Legea iazko urritik martxan den arren, La Cumbreren afera kasik oharkabean pasatu zen uztailaren 17ra arte; legea onartu eta zortzi hilabetera. EH Bilduk Ogasun Batzordean interpelatu zuen Eneko Goia, lagapena gauzatzeko urratsen berri eman zezan. Hark erantzun zuen Espainiako Gobernuarekin harremanetan jarri zirela. Ez zen, ordea, lagapenerako «eskaera ofizialik» oraindik, Espainiako Gobernuak berak EH Bilduri jakinarazi zionez.

Hura uztailaren 26an egin zen, EH Bilduk gaiaren inguruan aurkeztutako mozioa udaleko osoko bilkuran eztabaidatu bezperan. Udal gobernuak eskaera bat helarazi zion Espainiako Gobernuak Araba, Bizkai eta Gipuzkoan duen ordezkaritzari, egin beharreko urratsen berri emateko, eta ordezkaritzak erantzun zion Memoria Demokratikorako estatu idazkaritzari bidaliko ziola eskaera hura, gaia «oporren ostean» jorratzeko.


Summary: Belgikako Poliziak hil egin du ustez atzo Bruselan bi suediar hil zituen islamista. Estatu Islamikoko kidea dela adierazi zuen atzo erasotzaileak. Hil egin da Poliziaren tiroen ondorioz.

Belgikako Poliziak zabaldu duenez, Bruselako Schaerbeek auzoko kafetegi batean tirokatu eta hil dute gaur goizean atzo Belgikako hiriburuan fusil batekin bi pertsona hil zituen islamista.

Annelies Verlinden Barne ministroak baieztatu du hil duten hori dela erasotzailea, eta erasoan erabilitako arma automatikoa topatu diotela.

Atzo gertatu zen erasoa, 21:00ak pasa, hiriburuko erdigunean, Ypres bulebarretik gertu, hain zuzen. Hainbat bideo zabaldu dira sare sozialetan. Dirudienez, moto batean bertaratu zen erasotzailea, eta kalaxnikov motako fusilarekin egin zion tiro ibilgailu bati; hartan zihoazen bi bidaiari hil zituen —suediarrak zirela zehaztu du Poliziak—. Eraikin batean ere sartu zen jarraian; pertsona bati tiro egin zion han.

Le Soir egunkariaren arabera, ustezko erasotzaileak EI Estatu Islamikoko kidea dela dio Facebook sare sozialean idatzi duen mezu batean: «Gure erlijioagatik bizi gara, gure erlijioagatik hilko gara, eskerrak Jainkoari». «Allahu akbar» (Ala handia da) ere oihu egin du, lekukoen arabera. Ihes egin du, eta oraindik ez dago atxiloturik. Le Soir -ek informatu duenez, Polizia «terrorismo» ekintza gisa ikertzen ari da tiroketa. Belgikako Fiskaltzako bozeramaile batek ikerketa abiarazi dutela jakinarazi du. Ez du erasoaren arrazoiari buruzko adierazpenik egin.

Larrialdi zerbitzuak eta Polizia mobilizatu dira. Alexander de Croo lehen ministroa, Barne ministroa eta Justiziako ministroa Belgikako Krisi Zentroan bildu dira, egoera ikuskatzeko. «Doluminak» adierazi ditu De Crook. Bien bitartean, Belgikako Mehatxua Aztertzeko Koordinazio Organoak 4 mailara igo du «alerta terroristako» egoera. Maila gorena da.


Summary: 22 urteko australiar baten gorpua agertu da Donostiako Ondarreta hondartzan, Loretopean. Donostiako Udalak jakinarazi duenez, Loretopean agertu da gorpua.

Gaur goizean pertsona baten gorpua agertu da Donostiako Ondarreta hondartzan. Donostiako Udalak jakinarazi duenez, 22 urteko australiar bat da hilda agertu den hori.

Loretopean agertu da gorpua, eta Donostiako Udaltzaingoa zer gertatu den ikertzen hasi da.


Summary: EAEko Auzitegi Nagusiak bertan behera utzi ditu udal legea garatzeko dekretuaren hainbat artikulu. Voxen helegite bat aintzat hartu du auzitegiak. Epaia ez da irmoa oraindik; Jaurlaritzak errekurtso bat aurkeztu dezake.

Aurkako beste epai bat jaso du Euskal Autonomia Erkidegoko udal legeak; oraingoan, legea euskararen alorrean garatzen duen dekretuak. EAEko Justizia Auzitegi Nagusiak bertan behera utzi ditu dekretuaren 9.2 artikulua, 11. artikuluaren lehenengo atala eta 12. artikulua; 12., 24., 27. eta 36. artikuluen eduki batzuk ere baliogabetu ditu epai berriak. Voxen helegite bat aintzat hartuta ebatzi du hori auzitegiak.

Santiago Abascal buru duen alderdiak 2020. urteko urtarrilean aurkeztutako helegitea partzialki hobetsi dute epaileek. Epaia ez da irmoa, ordea; irailaren 28an eman zuten ebazpena, eta, ordutik hasita, Eusko Jaurlaritzak 30 eguneko epea du helegitea aurkezteko Espainiako Auzitegi Goreneko arlo zibileko salan. Bingen Zupiria Jaurlaritzako bozeramaileak adierazi du Jaurlaritzak argudio nahiko dituela helegitea aurkezteko. Bere erranetan, «justizia ezin da helburu politikoekin erabili».

Baina zer diote azken epaiak bertan behera utzitako artikuluek?

9.2 artikulua: artikulu horrek dio udalerriek euskaraz lan egiteko neurriak hartuko dituztela, bereziki euskararen bizi eremuetan. Epaiak indarrik gabe uzten du, halaber, dekretuaren 11. artikuluaren lehen paragrafoa, zeinak adierazten duen «udalerriek, beren egoera soziolinguistikoaren arabera», kontuan hartuko dutela hizkuntza ofizialen ahozko eta idatzizko erabilera tokiko organoen barne funtzionamenduan, ekitaldi publikoetan, publizitate kanpainetan, bide publikoaren errotulazioan eta baita administrazio kontratazioan ere. Magistratuek erabat baliogabetu dute 12. artikulua ere. Artikulu horrek zera dio: «Euskadiko tokiko erakundeek eta Euskadiko tokiko sektore publikoa osatzen duten gainerako erakundeek, beren egoera soziolinguistikoaren arabera, euskara zerbitzu hizkuntza eta lan hizkuntza normal eta orokor gisa erabiltzea planifikatu eta arautuko dute, hurrengo artikuluetan jasotako irizpideen arabera».

Epaiak 18. artikuluaren zati bat ere ezabatzen du, zehazki, dokumentu publikoetan euskara erabiltzearen lehentasuna aipatzen duena. Halaber, 24. eta 27. artikuluetako zenbait atal ezeztatu ditu; atal horiek arautzen dute sektore publikoko erakundeek euskara nola erabili behar duten, eta zehazten du telefono bidezko informazioa edo bozgorailuen bidezko informazioa euskaraz eskaintzea lehentasuna izan behar dutela.

Epaiak ezeztatu egiten ditu, halaber, udaletako hizkuntza ofizialen erabilera instituzionala eta administratiboa normalizatzeari buruzko dekretuaren 37. artikuluaren zenbait atal. Eta ezabatu egiten du, era berean, edozein dokumentu bi hizkuntza ofizialetako batean bakarrik idatz daitekeela ezartzen duen agindua.

Bigarren kolpea

Gaur jakin dena udal legeak azken hilabeteetan jaso duen bigarren kolpea da. Aurrez, uztailean, Espainiako Auzitegi Konstituzionalak ezeztatu egin zuen legeak udalei euskara hutsean jarduteko ematen dien modua; ondorioztatu zuen «era bidegabean» urratzen zuela horrek «oreka linguistikoa». Kritikatu egin zuen euskararen «aldeko» hautua, hizkuntza eskubideen kontrakoa zela argudiatuta. Sententziaren arabera, zera zen onartu ezin zena: gaztelania erabili ahal izateko, argudiatu behar izatea norbaitek ez dakiela euskaraz. Hori zen Konstituzioa urratzen zuena eta, beraz, kontrako epaiaren arrazoibide nagusia.

2019an, udal legeak adostasun zabala lortu zuen Eusko Legebiltzarrean, eta udalerrietan hizkuntza eskubideak garatzeko ateak ireki zituen. Besteak beste, udalei aitortu zien hizkuntza politikarako eskumena, kontratuetan hizkuntza irizpideak sartzeko aukera, erabat euskaraz egindako dokumentuak balekotzat jotzeko eskubidea, eta hirigintza planek euskararentzat duten eragina aztertu beharra ere ezarri zuen.

Baina ez da deus berria. Euskararen erabileraren eta normalizazioaren aldeko neurrien kontra ebatzitako beste askoren segidan datoz azken epaiak: soka luzea da, eta korapiloz beteta dago. Horiek horrela, «oldarraldi judizialaz» ari dira euskalgintzaren inguruko eragile ugari, eta halakoei aurre egiteko neurriak eskatzen ari dira: egiturazko aldaketak. Horregatik, «oldarraldiaren» aurka, azaroaren 4an Bilboko kaleak betetzera deitu du euskalgintzak; Oldarraldiaren aurrean: euskararekin bat, euskaraz bat</em> izango da leloa.


Summary: Urkullu ez dago urduri «inondik inora», hauteskundeak direla eta. Eusko Jaurlaritzako lehendakariaren ustez, bera «estu hartzen» ari dira 2024ko bozak aurrera ditzan, baina legealdia bukatuko da «bukatzen denean». Ziurtatu du ez duela «inolako kezkarik» EH Bilduk eta PSOEk duten harremana dela eta.

Azken asteetan, bat baino gehiago izan dira 2024ko Eusko Legebiltzarrerako hauteskundeen egunari erreparatu dioten adierazpenak alderdi politikoen ordezkarien artean, eta, haiek aintzat hartuz, gero eta indar handiagoa hartzen ari da ekain-uztailetarako beharko luketen bozak aurreratu egin daitezkeelako ustea, martxora adibidez. Bada, Eusko Jaurlaritzako lehendakari Iñigo Urkulluk esan du hauteskunde horietara deituko duela «une egokia» dela uste duenean; «baina lan asko dugu egiteko», erantsi du, Japonian egiten ari den bidaiaren barruko agerraldi batean.

Izan ere, hauteskunde aurrerapenaren ustea zabaltzea beste eragile batzuen bizkar utzi du. Urkulluk uste du bera «estu hartzen» ari direla 2024ko bozak aurrera ditzan. Edonola ere, Urkullu ez dago urduri, «inondik inora», Legebiltzarrerako hauteskundeak direla eta. «Batzuek hori helarazi nahi diote gizarteari, baina oso lasai nago, bakarrik lehendakari bezala dudan arduran jarrita baitaukat arreta». Gaineratu du indarrean dagoen legealdia bukatuko dela «bukatzen denean». «Kudeaketan eta Eusko Jaurlaritzaren lidergoan buru-belarri sartuta nago; niri dagokit jasotako arduraren eginbeharra, eta ez daukat beste kezkarik».

EAJk ez du abiarazi oraindik haren lehendakarigaia aukeratzeko prozesua, eta Urkulluk gogoratu du badirela dagoeneko beste alderdietako hautagai batzuk, «hauteskunde aurrerapenaren aurreikuspena egin dutelako». Jaurlaritzako buruak erantsi du ez dakiela «interpretazio horien oinarria» zein den: «Lehendakariak Legebiltzarra desegingo du, eta hauteskundeetara deituko du unea iritsi dela uste duenean, jakinda lan asko geratzen zaigula egiteko». Tramitazioan badirela «proiektu garrantzitsuak» gogorarazi du. Horien artean, Hezkuntza Legearena da garrantzitsuena.

EH Bildu-Sanchez argazkia

Batera edo bestera, Gasteizko gobernuburuak uste du «deigarria» dela «gertatzen ari den eztabaida» bozen deialdiari begira. «Ustezko tentsio bat helarazten ari dira, Jaurlaritzan eta Lehendakaritzan legokeen ustezko urduritasuna». Urkulluk dio «giro politiko eta sozialarekin» bera estutzen saiatzen ari direla, baina ez duela bere burua estu hartuta sentitzen.

Espainiako gobernu bat eratzeko negoziazioen inguruan, berriz, Urkulluk garrantzia kendu dio aurreko astean EH Bilduko eledunek eta Pedro Sanchez Espainiako jarduneko presidenteak eskaini zuten argazkiari. Otegik esan du argazki horrek «beste aro politiko bat» islatzen duela, «nahiz eta batzuek eta besteek ez duten hori nahi».

Bada, Jaurlaritzako lehendakariaren arabera, ez dago «aro politiko barri bat» EH Bilduren eta PSOEren arteko harremanetan. Harreman hori «2000ko hamarkadan hasi» zela uste du, Jose Luis Rodriguez Zapatero Madrilgo gobernuan zegoela. «Orduan hasi zen fase politiko bat, Jose Maria Aznarrekin egon zena eta gero, uharteetatik penintsulara hark egindako preso hurbilketarekin, Genevan egon ziren elkarrizketen barruan».

Urkulluren ustean, «tarte politikoek bere ñabardurak dituzte», baina «gehiegizkoa» iruditzen zaio «egungo tarteari aro politiko esatea». Nolanahi ere, ziurtatu du ez duela «inolako kezkarik» koalizio abertzaleak eta PSOEk duten harremana dela eta.

Horiek horrela, PSE-EEk ere eman du iritzia aro politiko berri bat abiatu ote den, betiere Otegiren hitzei loturik. Idoia Mendia Jaurlaritzako lehendakariordeak esan dio EH Bilduko koordinatzaile nagusiari «Euskadiko fase politikoa 2011ko urrian» aldatu zela, ETAk atentatuak egiteari utzi zionean: «Hori izan zen mugarri bat euskal politikan eta Espainiako politikan, eta hori da daukagun aldaketa handia, ez argazki bat».

Radio Euskadin egindako adierazpenetan, Mendiak ziurtatu du PSEk eta EH Bilduk harreman «normalizatua» dutela gaur egun. Eusko Legebiltzarrean, «akordio gurutzatuak» lortzen direla azaldu du, «indar politiko guztien artean, baita PPrekin ere, nahiz eta Madrilgo beren alderdikideei beste gauza bat esaten dieten». Eta zenbait udaletan ere, «EH Bildurekin akordioak» egiten direla erantsi du PSE-EEko kideak.

Ortuzarrek nahi duen «jauzia»

EAJko Euskadi Buru Batzarreko presidente Andoni Ortuzarrek, berriz, Madrilen izaten ari den negoziazioari buruz hitz egin du, Pedro Sanchez bihur dadin atzera Espainiako presidente. TVEn egindako elkarrizketa batean, EAJko buruak garbi esan du Sanchezek «zehatz-mehatz» bete behar duela «oraindik zain dagoen» transferentzien prozesua. Euskal autogobernuan «jauzi bat» gertatzea nahi du Ortuzarrek, aurreko legealdian sortutako «itzalak uxatzeko». Modu horretan jasoko luke Sanchezek EAJren babesa bere inbestiduran, eta hortik harago ere bai, beharbada.

Jeltzaleen burua ez dago ados Kataluniako prozesuarekin lotutako amnistiari «ematen ari zaien izaera merkantilistarekin»; alegia, soilik zazpi boto lortzeko truke hotza delako ustearekin. Neurri hori «oinarrizkotzat» jo du «prozesu demokratiko bat egon dadin» eta Kataluniak «zauriak osa ditzan». Nolanahi ere, Ortuzarrek esan du «oraingoz» ez dela harreman gehiago egon PSOEren eta EAJren artean, Madrilgo gobernua eratzeko negoziazioaren barruan. Gogoratu du EAJko Kongresuko eledun Aitor Estebanek «proposamen zehatz bat» egin diola Sanchezi: «Ezagun zaharrak gara. EAJ izan zen lehen alderdia 2019ko Sanchezen inbestidura erabakitzen eta iragartzen. Beraz, ia lau urteko ibilbidetik gatoz harreman horretan».

Eta ibilbide horretako hurrengo mugarriak zein beharko lukeen ere helarazi du: «Azken urte hauetan zain geratu diren konpromisoak mahai gainean jartzea eta segurtasunak nahiz egutegiak egotea haiek betetzeko». Autogobernuan «jauzi bat» ikusten du EAJk «ortzimugan», «Euskadi delako erkidego bakarra bere estatutua berritu gabe duena eta osatu gabe duena ere». Hori esanda, euskal indar politikoen arteko elkarrizketa behar dela gaineratu du, baina baita «Euskadiren eta Madrilen artekoa ere», jauzi hori gerta dadin «autogobernuaren estatus berri baterako».


Summary: Ehunka biktima, Israelek Gazako ospitale bati egindako erasoan. Gazako Osasun Ministerioaren arabera, 500 baino gehiago dira hildakoak. Bi aldeen arteko azken bost gerretako eraso hilgarriena litzateke. Israelgo armadak Jihad Islamikoari egotzi dio erasoa

Israelek jarraitzen du bereizketarik egin gabe Gazari eraso egiten, eta, bonbardaketa batek ehunka biktima eragin zituen, bart, zerrendako iparraldeko Al-Ahli Arabi ospitalean. Hori jakinarazi du Gazako Osasun Ministerioak, ohar baten bidez. «Ehunka zauritu, gaixo eta behartutako desplazatuak zeuden ospitalean». Iturri beraren esanetan, hildakoak 500 baino gehiago dira, eta ehunka pertsona hondakinen azpian daude. Qatargo Al Jazeera telebistaren arabera, aurrez abisatu gabe bonbardatu dute erietxea. Israelgo armadak erasoaren egilea dela ukatu du, eta Jihad Islamikoari egotzi dio egiletza, aipatuz talde armatu horrek «oker jaurtitako suziri batek» jo duela zerrenda iparraldeko ospitalea; hori adierazten dutela «inteligentzia txostenek», eta ez dituztela «eraikin zaurgarriak» bonbardatzen.

2008az geroztik bi aldeen artean izandako bost gerretan Israelek egindako bonbardaketa hilgarriena litzateke, Palestinako Defentsa Zibileko bozeramaile Mahmoud Basalek Al Jazeeran nabarmendu duenez. «Honelako sarraskirik ez da izan gure historian. Eduki ditugu tragediak aurreko gerretan, baina hau genozidio baten parekoa da». Mahmud Abbas PAN Palestinako Aginte Nazionaleko buruak jakinarazi du hiru dolu egun egingo dituztela: «Israelek lerro gorri guztiak hautsi ditu» Horiek horrela, joan den urriaren 7an gatazka hasi zenetik 3.000tik gora palestinar hil eta 12.500 baino gehiago zauritu ditu Israelek, Gazako Osasun Ministerioaren arabera. Save the Children gobernuz kanpoko erakundeak datu bat plazaratu du, gaur: Gazako azken gerran hildakoen herenak adingabeak dira. Egiptok, Kanadak, Turkiak, Qatarrek eta OME Osasunaren Mundu Erakundeak, besteak beste, bonbardaketa gaitzetsi dute. Baita Ursula von der Leyen Europako Batzordeko presidenteak ere; esan du ez dagoela ospitale bat erasotzea justifikatu dezakeen aitzakiarik, baina erasoa ez dio Israeli egotzi.

Palestinako Gurutze Gorriaren kide batek Al Jazeerari adierazi dionez, ospitalean zeudenetako asko ziren Israelek orain egun batzuk egindako ultimatumari jarraikiz Gaza iparraldetik alde egindakoak, baina hegoaldera bidaiatu ezin izan zutenak. «Ospitale batean bilatu zuten babesa, pentsatuz toki seguru bat izango zela. Baina hori ez da horrela Gazan, ez da horrela Palestinan. Hau gerra krimen bat da, genozidio bat». Al Ahli ospitale kristaua, 1882an irekia, Gazako zaharrena zen.

Bart egindako erasoari erantzunez, Ekialde Hurbilean, Afrika iparraldean eta Europan milaka lagun irten dira kalera bonbardaketa gaitzestera. Zisjordanian oso jendetsuak izan dira erasoa gaitzesteko protestak. Besteak beste, mobilizazio nabarmenak izan dira, Libanon, Iranen, Iraken, Turkian, Marokon, Siria, Qatarren eta Tunisian. Beirut Libanoko hiriburuan, adibidez, su eman diote AEB Ameriketako Estatu Batuetako enbaxadari, harriak bota dizkiote Frantziakoari, eta NBEren egoitza batean sartzen saiatu dira. Israelgo enbaxadaren aurka ere egin dute, baina Poliziak sakabanatu ditu. Protesta oldea espero da herrialde arabiarretan.

Biden Israelen

Eta eraso handi hori heldu da Joe Biden AEBetako presidentea Israelera iritsi bezperan. Gazatik milaka kilometrora egonda ere, Etxe Zuria gertutik aztertzen ari da Israelen eta Palestinaren arteko gatazka, AEBak baitira Israelen aliaturik indartsuenak. Biden Israelera joango da hango lehen ministro Benjamin Netanyahuri «elkartasuna berresteko» eta harekin «gatazkaren hurrengo faseak eztabaidatzeko».

Ondoren, Jordaniako errege Abdullah II.arekin eta Egiptoko presidente Abdel Fattah al-Sisirekin biltzekoa zen, baina Ayman Safadi Jordaniako Atzerri ministroak gauean jakinarazi duenez, bart erietxeari egindako erasoaren ondoren, herrialde arabiarrak bertan behera utzi du Ammanen egitekoa zen bilera. Abbas Ammaneko bilkurara joatekoa zen, baina erabaki bera hartu du PANeko buruak ere; ez da Bidenekin bilduko, eta Ramallahra itzuli da. Erabaki horren ostean, Etxe Zuriak iragarri du atzeratu egingo duela presidentea Jordaniara egitekoa zen bisita.

AEBak Israelen alde lerratu dira gerra hasi zenetik, eta jarrera horri eutsiko dio Bidenek gaur ere. «Presidenteak [Biden] berretsiko du Israelek eskubide osoa duela bere herria Hamasek egindako masakretik eta erasoetatik defendatzeko», aurreratu du AEBetako Estatu idazkari Antony Blinkenek. Oraingoz, Washington ez da zuzenean gatazkan sartu, baina prest dago Tel Avivi «laguntza militarra eta ekonomikoa» emateko. Hain justu, arlo horretan Netanyahuk dituen «beharrak» entzungo ditu bihar, eta, Blinkenek ziurtatu duenez, «horiek asetzeko lanean jarraituko dute».

Prestutasun eta aliantza horren erakusle, AEBek Ekialde Hurbilean dituzten 2.000 soldadu «alertan» jarri zituen atzo Pentagonoak. AEBetako Defentsa idazkari Lloyd Austinek eman du mugimenduaren berri, baina ziurtatu du «oraingoz» ez dutela erabaki tropa horiek zuzenean gatazkan parte hartuko dutenik, baina, gatazka zabaltzen bada, «horretarako prest egongo dira».

Egoera Gazan

Bart egindako eraso handiak, ordea, ez ditu gainontzeko erasoak eten: Palestinako Felesteen berri agentziak jakinarazi duenez, beste bonbardaketa batek gutxienez 37 lagun hil ditu Gaza iparraldean gaur gauean.

Ez AEBek, ez Israelek gor egin ezin dioten tentsio gune bat ere badago Ekialde Hurbilean: Rafahko pasabidea. Egiptoren eta Gazaren arteko mugan dago Gazako pasabide hori, eta nazioarteko giza laguntza hara iristeko bide bakarra da. Pasabidea noiz gurutzatzen utziko dieten zain daude milaka lagun, baina Israelek eta Hamasek ez dute hori irekitzeko su eten bat adosteko asmorik. Haatik, giza laguntza Gazara iritsi ahal izateko, Biden saiatuko da Netanyahu konbenzitzen «Washingtonekin elkarlanean plan bat eratzeko». Hori bai, laguntza humanitarioaren harira, ohartarazpen bat egin du Israelgo Segurtasun Nazionalerako bozeramaile Tzachi Hanegbik, agerraldi batean: hori Hamas erakunde islamistaren esku geratzen bada, laguntza bertan behera utziko dutela.

Egunetik egunera egoera makurragoa da Gazan bizi diren bi milioi pasatxo herritarrentzat. Gaur bete da astebete zentral elektrikoa erregairik gabe gelditu zela. Ordutik, erreserbako erregaiarekin jarraitu dute lanean Gazako ospitaleetan, baina UNRWA Palestinar Iheslarientzako Laguntza eta Lan Bulegoak ohartarazi du biharko amaituko direla horiek. Medikamentu eskasiaz ere jakinarazi du erakundeak.

Nazioarteak badu arrisku horren berri, eta, halere, oraingoz huts egin dute Gazara giza laguntza bidaltzeko bi aldeen arteko su eten bat adosteko saiakerek. Herenegun, NBE Nazio Batuen Erakundeko segurtasun kontseiluak bertan behera utzi zuen Errusiak aurkeztutako su etenerako proposamena. Moskuk planteatzen zuen Hamasek bahitutako guztiak aske uztea, eta, trukean, elikagaiak, osasun baliabideak eta erregaia Gazara eramateko pasabide bat irekitzea. Proposamenak gutxienez bederatzi boto behar zituen aurrera egiteko, baina bost herrialdek bakarrik egin zuten alde: Errusiak, Txinak, Arabiar Emirerri Batuek, Mozambikek eta Gabonek.

Ekialde Hurbila, kolokan

Orain, kezka nagusi bat dute AEBek: gatazka Ekialde Hurbilera zabaltzea. Izan ere, Libanoko frontean borrokak areagotu egin dira azken hiru egunotan, eta atzo abisua eman zuen Libanoko Atzerri ministro Bou Habibek: «Ez gara gerraren aldekoak; bakea nahi dugu eskualderako. Baina suarekin jolasten ari da Israel».

Antzeko ohartarazpena egin du Jordaniako errege Abdullah II.ak, Alemaniako kantziler Olaf Scholzekin bildu ondoren: «Gatazka zabaltzearen arriskua benetakoa da, eta horren ondorioak guztiontzat izango lirateke gogorrak». Haren arabera, Jordaniak badu Israelek gainditu behar ez lukeen «marra gorri bat»; hots, Gazako desplazatuak Egiptora edo hara bidaltzea. Azkenik, Irango lider goren Ali Khameneik mehatxu egin dio Israeli: «Erregimen sionistak Gazako herritarren aurkako krimenak eteten ez baditu, inor ez da gai izango [Ekialde Hurbileko] erresistentzia taldeak eta musulmanak gelditzeko».

Bien bitartean, Netanyahuk iragan larunbatean iragarritako «hurrengo fasea» noiz hasiko zain daude Gazan, Ekialde Hurbilean eta, oro har, nazioartean. Orain arte, ia ziurra zen lehorreko ofentsiba bat litzatekeela delako fase hori. Baina Israelgo armadako bozeramaile Richard Hechtek beste norabide posible baten berri eman du gaur: «Gerraren hurrengo faserako prestatzen ari gara. Lehorreko ofentsiba baten inguruan ari dira hitz egiten guztiak, baina baliteke beste zerbait izatea».

NBEk jakinarazi duenez, milioi bat desplazatu eragin dituzte borrokek. Israelgo Gobernuak emandako datuen arabera, berriz, 1.400 lagunetik gora hil eta 3.500 zauritu dituzte milizia palestinarrek. Bestalde, gutxienez 199 israeldar dira Hamasek bahitutakoak.


Summary: Iberdrola epaitegietan, argindarraren prezioa puztu zuela leporatuta. Konpainia eta lau zuzendari epaitzen hasi da gaur Espainiako Auzitegi Nazionala. 85 milioi euroko isuna jaso lezake enpresak

Iberdrolaren eta zuzendaritzako lau kideren aurkako epaiketa hasi da gaur Espainiako Auzitegi Nazionalean, 2013an enpresak argindarraren prezioa puztu zuela ebatzi baitzuen CNMC Espainiako Merkatuen eta Lehiaren Batzordeak. Baliteke 8 5 milioi euroko isuna jasotzea Iberdrolak, eta zuzendariek bi urteko kartzela zigorra; hori da Antonio Romeral fiskalaren eskaria.

Angel Chiarri, Gregorio Relaño, Jose Luis Rapun eta Javier Paradinas dira akusatuak, eta oraindik ere ardura postuak dituzte enpresaren barruan. Chiarri izan da gaur deklaratu duen lehena eta bakarra. 2013an Iberdrola Generacioneko energia kudeaketaren zuzendari zen, eta ukatu egin du enpresak argindarraren prezioa puzteko «estrategiarik» zuenik.

Prezioak automatikoki ezartzen direla adierazi du Chiarrik, eta gehitu du enpresa batek hori manipulatzeko ahalmenik ez duela. Beraz, garai horretako argindarraren prezioen igoera merkatuaren joerengatik jazo zela nabarmendu du. Bestalde, gertakarien egun horietan Iberdrolak galerak izan zituela ere esan du.

Aste batzuk iraungo du epaiketaren lehen faseak, zortzi saio izango baitira, eta, akusatuez gain, hainbat lekukok deklaratuko dute, Madrilgo San Fernando de Henares udalerrian. Ustelkeriaren aurkako fiskaltzaren ustez, Iberdrolaren trikimailuek 107 milioi euroren kalteak sortu zituen, eta horietatik 96,7 milioi kontsumitzaileek ordaindu zituzten, eta gainontzekoa argindar merkaturatzaileek. Iberdrolak urte horretan lortutako mozkinen %3,3 da hori.

Hori dela eta, Iberdrolak eta zuzendariek hainbat akusatzaile dituzte: fiskaltza publikoaz gain, Facua kontsumitzaileen elkartea herri akusazio gisa aurkeztu da, eta Geoatlander, Axpo Iberia eta Belegi Invest, enpresa merkaturatzaileak akusazio partikular gisa.

2013ko gertakariak

Duela ia hamar urtekoak dira Iberdrolari egozten zaizkion gertakariak. Epaiketaren instrukzio fasean CNMCk eta fiskaltzak egiaztatu dutenaren arabera, Iberdrolaren argindar produkzio filialak, Iberdrola Generacionek, hainbat ibaietako zentral hidroelektrikotan energiaren prezioa puztu zuen.

2013ko azaroaren 30etik abenduaren 23ra Douro, Sil eta Tajo ibaietako zentral hidroelektrikoetan ekoitzi behar zuen energiaren prezioa puztu zuen Iberdrola Generacionek, eguneko merkatuko prezioaren goitik, «arrazoi legitimorik gabe», fiskaltzaren arabera. Eskariaren bateratu gabe geldituta, zentralek ez zuten argindarrik ekoitzi, eta, horrela, bidea eman zen ziklo konbinatuko argindar garestiagoa sartzeko argindarraren azken prezioa ezartzen den enkantean. Horrekin, elektrizitate guztia ziklo konbinatuen prezioan ezarri zen, kontsumitzaileen eta merkaturatzaileen kalterako. Fiskaltzaren datuen arabera, egun horietan %126 garestitu zen argindarraren prezioa.

Instrukzio fasea 2015ean hasi zen, eta 2017an Guardia Zibilak eta Polizia Judizialak Iberdrolaren Bilboko eta Madrilgo egoitzak miatu zituen, eta bertan aurkitu zituzten dokumentu batzuk irakurri ostean ondorioztatu zuten enpresak bilera informal batzuetan jartzen zituela zentral hidroelektrikoetan ekoiztutako argindarraren prezioak.

Iberdrolak dio lehorte aurreikuspena izan zela zentral hidroelektriko horiek argindarrik ez ekoizteko arrazoia, aste horietan energia erosle izan zela, eta prezioen igoerek kalte eragin ziotela.


Summary: Haizea Windek 295 langile kontratatu nahi ditu bere lantegi berrirako. Galdaragileak, soldatzaileak, garabi gidariak eta ingeniariak behar ditu, besteak beste.

2023. urtea bukatu bitartean 295 langile kontratatzeko asmoa du Haizea Windek, Bilboko portuan eraiki duen lantegi berrirako. Haizea Bilbao izena izango du fabrikak, eta zutabe edo ziri bakarreko dorreak eraikiko ditu bertan. Itsas azpiko lurrean finkatzen diren 130 metroko altzairuzko dorreak dira, eta hari lotzen zaizkio haize errotak.

Gaur egun, 10-12 megawatt-eko haize errotentzat, zutabe bakarreko dorreek 8-9 metroko diametroa dute, 80-90 metro luze dira eta 1.500 tona inguruko pisua dute. Neurri horietako piezak egiteko gai den Europako fabrikatzaile gutxietako bat da Haizea Bilbao. Etorkizunean, 20 megawatt bitarteko haize errotekin arituko da; zutabe bakarrekoek 14-15 metroko diametroa izango dute, 130 metro luze ere izango dira eta 3.500 tona bitarteko pisua izango dute.

Haizea Windek jakinarazi du galdaragileak, soldatzaileak, garabi gidariak, margolariak eta ingeniariak behar dituela. Kontratu egonkorrak agindu dizkie, «hedapen betean dagoen proiektu batean». Formakuntza jarraitua ere eskaini die, «Europako erreferentziazko fabrika batean».

Bizkaian, 2018. urtetik

Haizea Windek haize errotetarako dorreak eraikitzeko lantegi bat du 2018az geroztik Bilboko portuan, Zierbenako lurretan. Iazko otsailean iragarri zuen ziri bakarreko dorreak egiteko beste fabrika bat eraikitzeko asmoa zuela. Egungoak 48.000 metro koadro ditu, eta berriak 53.000 izango ditu. Alderik handiena egituraren altueran egongo da, ziri bakarreko dorreak handiagoak eta astunagoak baitira —3.500 tona bakoitzak— , eta toki gehiago behar da haiek mugitzeko. 150 milioi euroren inbertsioa egingo du.

Proiektua iragarri zuenean ziurtatu zuen planta berrian 350 behargin arituko zirela eta Danimarkako Orstded energia enpresak egindako eskaera bati erantzungo ziola haren bidez.

Lantegiaren lehen harria aurtengo martxoan jarri zuten, eta orduan jakinarazi zuten beste enkargu bat ere bazutela: ziri bakarreko 50 dorre eraikitzea Iberdrolaren Scottish Power adarrarentzat. Dorre horiek East Anglia Three parke eoliko erraldoian jarriko dituzte, Ingalaterra ekialdeko kostaldean, Ipar itsasoan. Parke horrek 1,4 gigawatt-eko ahalmena izango du, milioi bat etxebizitza hornitzeko adina.

Haizea Wind taldea 2017an sortu zen, Grupo WEC eta Tecnoaranda enpresak batzearen ondorioz. Lehen fabrika hurrengo urtean ireki zuten, Santa Fen (Argentina). Iaz, berriz, beste lantegi bat jarri zuten martxan, Haizea Breizh izenekoa, Brest-eko portuan (Bretainia).

Gaur egun, 1.200 langile ditu taldeak, eta, iaz, 250 milioi euroren salmentak egin zituen. Enpresaren bezerorik onena Siemens Gamesa da.


Summary: Indiako Gorenak uko egin dio sexu berekoen arteko ezkontza legeztatzeari. Epaileek argudiatu dute «legeak interpretatu eta praktikan jartzen» dituztela, eta parlamentuari dagokiola aferaz legeak egitea. Elkartze hori legezko bilakatzearen kontrakoa da gobernua.

Indiako Auzitegi Gorenak uko egin dio sexu berekoen arteko ezkontza legeztatzeari, argudiatuta auzitegiak ez dituela legeak egiten, eta, beraz, parlamentuari dagokiola afera horretaz aritzea. Dhananjaya Yashwant Chandrachud epaileburuak gaur azaldu duenez, haien zeregina «legeak interpretatzea eta praktikan jartzea» da: «Parlamentuaren eta diputatuen eskumena da ezkontza homosexualarekin zerikusia duten legeak sustatzea».

Erabaki horrekin, epaileek arrazoia eman diote gobernuak defendatzen duen jarrerari; hori bai, New Delhiri ohartarazi diote pertsona horien eskubideak defendatu behar dituela, eta haien kontrako diskriminazioa amaitzeko lan egin behar duela. «Elkartze batean sartzeko eskubidea ezin da mugatu sexuaren arabera. Gobernuak batzorde bat eratu behar du erabakitzeko zeintzuk diren elkartze homosexualen eskubideak eta onurak».

Chandrachuden arabera, «adostasunak eta desadostasunak» izan dira Auzitegi Goreneko bost epaileen artean, sexu berekoen arteko ezkontzen aferan «noraino iritsi» erabakitzeari dagokionez; azkenean, horietako hiruk kontra bozkatu zuten, eta beste biek oraindik ez dute argitara atera beren iritzia, baina epaileburuak iradoki du alde agertu zirela. Afera joan den apirilean iritsi zen Gorenera, eta ia bi hilabetez entzun zituzten bi aldeen argudioak.

Zenbait bikotek aurkeztu zuten Ezkontza Berezien Indiako Legea aldatzeko eskaria, argudiatuta sexu berekoen arteko ezkontza legezkoa ez izateak LGTBI komunitatearen eskubide konstituzionalak urratzen dituela. Lege hori laikoa da, eta, beraz, ez da hinduismoaren, islamaren eta kristautasunaren ezkontza legeen araberakoa —herrialdean badira horien araberako legeak—; hain justu, erlijio desberdinetako pertsonen arteko ezkontzak baimentzen ditu testu horrek, baita ezkontza zibilak ere. Ez, ordea, sexu berekoen artekoak.

Gobernua, gainera, moldaketaren kontra agertu da hasiera-hasieratik, eta zera argudiatu du: ezkontzak soilik gizon baten eta emakume baten arteko batasunari egiten diola erreferentzia. Are, New Delhirentzat, ezkontza homosexuala «elitista eta urbanoa» da, eta hori «eta Indiako familia unitate kontzeptua [senar bat, emazte bat eta haur bat] ez dira bateragarriak», Auzitegi Gorenari idatziz adierazi zionez.

Nepal eta Taiwan, Asiako bakarrak

Asian, Nepal eta Taiwan dira herrialde bakarrak sexu berekoen arteko ezkontza legeztatu dutenak. Besteak beste, kontinenteko herrialde askotan ideia kontserbadoreek pisua baitute oraindik ere.

Edonola ere, Indian eman dituzte aurrerapausoak. 2018an, esaterako, Auzitegi Gorenak bertan behera utzi zuen Erresuma Batuaren kolonialismo garaiko (1858-1947) lege bat, zeinak homosexualitatea debekatzen zuen, eta hamar urtera arteko espetxealdiak aurreikusten zituen haientzat.

Eta, oro har, pixkanaka bada ere, badira hamar urte Indiako LGTBI kolektiboari geroz eta eskubide gehiago onartzen dizkiotela; gehienbat, Auzitegi Gorenaren erabakiei esker.


Summary: Familiak ezkorrago daude ekonomiaren egoerarekin. Laboral Kutxaren azterketa baten arabera, Arabako, Bizkaiko eta Gipuzkoako familiek ez dute erosketa handiak egiteko asmorik.

Gaur egungo ekonomian, herritarren konfiantza faktore garrantzitsua da, haren arabera mugitzen baita gastuaren parte handi bat, eta gastu horrek pisu handia baitu jarduera ekonomikoan. Bada, alde horretatik oso baikor egoteko arrazoirik ez du ematen Laboral Kutxak hiru hilean behin kaleratzen duen Euskal Kontsumitzaileen Konfiantza azterketak.

Haren arabera, ezkortasuna zabaldu egin da Arabako, Bizkaiko eta Gipuzkoako familien artean. Konfiantza indizeak zenbaki negatiboetan darama COVID-19a agertu zenetik, eta okerrera egin du azkenaldian: -7 zen bigarren hiruhilekoan, eta -13 hirugarrenean. Datu hori bera dago Espainian, eta are okerragoa Frantzian (-15), Alemanian (-14) eta EB osoan (-17).

Ohikoa denez, familiak ezkorrago daude egoera ekonomiko orokorrarekin (-25), beren egoera propioarekin baino (-16), baina zenbaki batek zein besteak okerrera egin dute. Halaber okertu da langabeziari buruzko kezka (-6), nahiz eta lanik ez dutenen kopuruak beherantz jarraitzen duen.

Ezkortasun horren ondorioz, ugaritu egin dira hurrengo hamabi hilabeteetan gutxiago erosiko dutela diotenak, %27tik %29ra. Gehiago erosiko dutenak, berriz, %20tik %17ra igaro dira.

Erosketa handietarako gogoa ere apaldu da. Hurrengo urtean etxebizitza bat erosiko dutela ziurtzat jotzen dutenak %0,9 baizik ez dira (%1,1, bigarren hiruhilekoan); auto bat erosteko asmoa dutenak, berriz, %3,9 (%4,8).


Summary: Zupiriak dio udal legearen epaiari helegitea jartzeko arrazoiak badaudela. Bingen Zupiria Eusko Jaurlaritzako bozeramailearen iritziz, «justizia ezin da helburu politikoekin erabili». Euskalgintzaren Kontseiluarentzat epaia «larritasun handikoa» da.

EAEko Auzitegi Nagusiak bertan behera utzi ditu udal legea garatzeko hainbat artikulu. Epai hori ez da irmoa, Eusko Jaurlaritzak helegitea jartzen ahal baitio. Hala, Bingen Zupiria Jaurlaritzako bozeramaileak adierazi du Jaurlaritzak nahikoa argudio dituela hori egiteko, baina ez du zehaztu jarriko duten edo ez. Haren erranetan, «justizia ezin da helburu politikoekin erabili». Izan ere, Vox alderdiak aurkeztutako helegite bat izan du kontuan epaileak bere erabakia hartzeko.

Zupiriak gobernu kontseiluaren osteko agerraldian egin ditu adierazpen horiek, eta erran du udal legea «adostasun zabal batekin onartu» zela. Gainera, EAEko Auzitegi Nagusia kritikatu du: «Espainiako Konstituzio Auzitegia bera baino urrutiago joan dira dekretu honen azterketa egiterakoan eta sententzia onartzerakoan». Hori guztia kontuan hartuta, berretsi du Jaurlaritzak badituela nahikoa arrazoi helegitea aurkezteko.

Jaurlaritzan ez ezik, euskalgintzaren alorrean ere oihartzuna izan du epaiak, eta erreakzio andana ekarri ditu. Euskalgintzaren Kontseiluak, erraterako, Zupiriak errandakoa baieztatu du: «Azpimarratzekoa da Eusko Legebiltzarrean adostasun oso handiz hartutako legea zela udal legea eta, ondorioz, haren garapena den baliogabetutako dekretu hau. Eta euskal gizartean oso ordezkaritza murritza duen alderdi baten bulkadaz bultzatu dela epai hau, eta, beraz, adostasun sozial oso zabal baten aurkakoa dela».

Hala, epaia «larritasun handikoa» dela adierazi du Kontseiluak, X sare sozialean zabaldutako mezu baten bidez lehenik, eta ohar bidez gero: «Azken sententzia honek ukatu egiten du euskararen normalizazioaren aldeko politika publikoak behar direla edo egingarri direla».

Gogoratu du uztailean Espainiako Auzitegi Konstituzionalak partzialki baliogabetu zuela EAEko udal legearen artikulu bat, eta erabaki hura jada larritzat jo zutela. Gaurkoa lehenbiziko erabaki haren «luzapen» gisa identifikatu dute. Haien erranetan, udal legean eta garapen dekretuan «euskararen normalizazioaren eta euskal hiztunen bizimodua normalizatzearen aldeko neurriak» hartzen dira, eta bertako hainbat artikulu baliogabetuz «euskararen normalizaziorako bidea egitea posible dela ukatzen ari dira».

«Kezkaz» jaso dute epaia, eta aitortu dute «zoritxarrez» argudio gehiago ematen dizkiela datorren azaroaren 4ko manifestazioan «oldarraldi judiziala» salatzeko. «Zoritxarrez diogu, nahiago genukeelako oldarraldiak etena izatea eta egiaz momentu honetan euskararen normalizazioak eta biziberritzeak honela behar dituzten horien noranzkoetan indarrak jartzea, eta ez epai hauen kontrako hesietan», borobildu dute. Horrez gain, UEMAri eta bertako biztanleei elkartasun osoa eskaini die, baita Eusko Jaurlaritzari ere, helegitea aurkezteko.

«Marra gorria gainditu»

UEMAk ere adierazpenak egin ditu: «Erabaki honekin marra gorri guztiak gainditu dira, euskararen ofizialtasuna bera ere zalantzan jartzen baita, administrazioan euskara gaztelaniaren makuluarekin soilik erabiltzeko aukerak urte asko atzera garamatzalako eta erabat mugatzen duelako euskara biziberritzeko beharrezkoa den hizkuntza politika».

Hala, jakinarazi dute euskalgintzako hainbat eragilek babesa eskaini dietela UEMAri nahiz bertako udalei, eta «euskaraz lanean eskubide osoz jarraitzeko deia» egin dutela.

EH Bildu, berriz, «oso kezkatuta» agertu da erabakiarekin, eta horrelako egoerak ezin direla normalizatu erran du alderdiak. Unai Urruzuno EH Bilduko mahai politikoko bozeramaileak egin ditu adierazpenak: «Beste behin ere, gure herriaren subiranotasuna zalantzan jartzen da. Argi geratzen ari da sektore atzerakoienen izaera inboluzionista».


Summary: EH Bilduk ezezkoa emango die Hezkuntza Lege proiektuaren osoko zuzenketei. Gaitzetsi du ez argitu izana zer esan nahi duen EAJk eta PSE-EEk hizkuntza ereduen inguruan egindako zuzenketak. EH Bilduk hizkuntza ereduei buruzko jardunaldiak egingo ditu larunbatean, Bilbon.

Gaur bete dira bi aste alderdiek EAEko Hezkuntza Lege proiektuari zuzenketa partzialak eta osoko zuzenketak aurkeztu zizkiotenetik. Orotara, lau osoko zuzenketa jarri zizkioten: Elkarrekin Podemos-IUrena, PPrena, Ciudadanosena eta Voxena. Etzi eztabaidatuko dituzte Eusko Legebiltzarreko osoko bilkuran, eta EH Bilduko hezkuntza idazkari Ikoitz Arresek aurreratu du jada zer jarrera hartuko duten: ezezkoa emango dute. Hauxe arrazoia: «Herri honentzat ahalik eta lege onena eraiki nahi dugu». Halaber, ziurtatu du hezkuntza akordioarekin «leialtasunez eta fideltasunez» jardungo dutela.

Horregatik, osoko zuzenketei ezezkoa ematea eta zuzenketa partzialak eztabaidatzea hobetsi dute. EAJk eta PSE-EEk zuzenketetako batean hizkuntza ereduak aipatu izanak harrotu ditu hautsak. Arresek «eztabaida argia eta gardena» galdegin du: «Azken egunetan, eztabaida sortu da gobernua sostengatzen duten bi alderdiek lege proiektuari aurkeztutako zuzenketekin, eta, oraingoz, ez dira gai izan iritzi bateratu bat emateko». Zuzenketak aurkeztu eta biharamunean Pello Otxandiano programa zuzendariak esan zuzenez, zuzenketaren inguruko bi bertsio daude, eta hori argitzeko eskatu zuen. Arresek ziurtatu du ez dutela erantzunik jaso. Beraz, ostiraleko kontrol saioan horren inguruan galdetuko diete Eusko Jaurlaritzako lehendakari Iñigo Urkulluri eta Hezkuntza sailburu Jokin Bildarratzi.

Hizkuntza ereduen zuzenketak eztabaida piztu duela jakinda, EH Bilduk hizkuntza ereduen inguruan ekarpena egin nahi duela ere esan du Arresek. Gaia lantzeko, «goi mailako» jardunaldi batzuk antolatu dituzte larunbaterako, Bilbon. Hala azaldu du Arresek: «Gu koherenteak gara orain arte hezkuntza akordioan adostu den horrekin, eta, hori dela eta, Euskal Herria Bilduk, euskararen eta hizkuntzen markoari dagokionez, gure irakurketa plazaratuko dugu, eta, horretaz gain, aditu independenteak ekarriko ditugu gure jardunaldira, goi mailako aditu independenteak». Hain zuzen, han izango dira Iñigo Urrutia EHUko Administrazio Zuzenbideko irakaslea, Karmele Perez Huheziko Berrikuntza eta Esku Hartzea Gizarte Kulturaniztun eta Eleaniztunetan taldeko kidea, Joseba Ibarretxe Berritzegune Nagusiko hizkuntza aholkularia eta Eva Silvan Silvan&Miracle agentziako zuzendaria. Gainera, Otxandianok agerraldia egingo du, EH Bilduren jarrera azaltzeko.


Summary: Manifestazio nazionalera deitu dute larunbaterako Donostian, Palestinari elkartasuna agertzeko. Gernika-Palestina ekinaldiak deitu du mobilizaziora. Jaurlaritzak 500.000 euro jarriko ditu iheslarientzat.

Gernika-Palestina deialdi herritarrak manifestazio nazionalera deitu du larunbaterako Donostian, Palestinari elkartasuna erakusteko. Deitzaileek agiri batean azaldu dutenez, Gazako «sarraskia» gelditzeko eta konponbide politikoa eskatzeko egingo dute mobilizazioa. Manifestazioa 17:30ean abiatuko da, Antiguako tuneletik.

Palestinari elkartasuna agertu diote Euskal Herriko pertsona ezagun ugarik manifestu batean. Besteak beste, kulturan, hezkuntzan, kirolean, feminismoan eta kazetaritzan erreferente diren hainbat lagunek sinatu dute idazkia. Sinatzaileen artean hauek daude: Itziar Ituño, Xabier Madariaga, Eñaut Elorrieta, Maialen Lujanbio, Nekane Balluerka, Fernando Bernues, Izaro Andres, Nora Aurrekoetxea, Juanito Oiartzabal eta Agus Hernan. Sinatzaileek «kezka» agertu dute Palestinatik eta Israeldik iristen diren berriekin: «Bi aldeetako zibilen heriotzak zeharo mingarriak dira eta bake aukeratik urruntzen gaituzte, dagoeneko 75 urtez luzatzen den gatazka honetan». Gogoratu dute Gazaren gaineko bonbardaketa ehunka hildako eta milaka zauritu eragiten ari dela, horietako asko umeak, eta argindarra, ura eta bestelako hornigaiak falta dituztela. Idazkian esaten dute «ondorio humano, sozial eta politiko larriak» dituen larrialdi humanitario bat dela, eta uste dute ez dela onargarria. Hori dela eta, gerra amaitzeko eskatu dute. Manifestua sinatu duten norbanakoek bost eskari egin dituzte. Batetik, berehalako su-etena eskatu dute, eraso guztiak amaitzea eta zibilen bizitza eta segurtasuna bermatzea. Bigarrenik, Gazaren gaineko «setioa» eta Palestinako lurraldearen gaineko «mehatxua» bukatzea galdegin dute, bai eta laguntza humanitarioa bertara iristea ahalbidetzea ere. Palestinako eta Israelgo herritarrek bakean bizitzeko eskubidea dutela aldarrikatu dute, halaber. Laugarrenik, konponbide baketsua eta negoziatua bilatzeko deia egin diete alde guztiei, hain justu ere, nazioarteko zuzenbidean eta NBEren ebazpenen betearazte «zorrotzean» oinarritzen den konponbide bat eskatu dute. Azkenik, premiazkotzat jo dute elkarrizketa prozesu bat abiatzea, bake «justu, egonkor eta iraunkorra» helburu duena. Euskal Herritik Palestinako herriari elkartasuna agertzeko deia egin dute manifestuaren sinatzaileek: «Sarraskia geldiarazteko gizarte zibilak duen aukera eta itxaropenerako leihoa hauxe da: mobilizazioa».

Jaurlaritzak jarraipen mahai bat eratuko du

Palestinako gatazka piztu zenetik hamar egun bete diren honetan, Eusko Jaurlaritzak sailen arteko mahai bat sortu du gatazkaren ondorio humanitario eta sozioekonomikoei erreparatzeko. Egoeraren «larritasuna» eta gatazkaren bilakaera kontuan hartuta erabaki du gobernuak mahaia sortzea. Mahaiaren helburuak bi izango dira, Jonan Fernandez Eusko Jaurlaritzako Trantsizio Soziala eta 2030erako Agenda saileko idazkariak jakinarazi duenez: batetik, giza krisiari aurre egiteko «Euskaditik egin daitezkeen ekarpenak» baloratzea eta bideratzea, eta, bestetik, gatazkaren ondorioz gerta daitezkeen barne ondorio sozioekonomikoei erantzuna ematea. Mahaia sortzeko erabakiaren oinarrian dago biztanleria zibilaren aurkako «indarkeria, terrorismo eta gerrako ekintza oro» gaitzesteko erabakia, bai eta nazioarteko zuzenbidearekin eta Nazio Batuekin lerrokatzea ere, Fernandezek azaldu duenez. Ildo horretan, nazioarteko bitartekaritza eta konponbide negoziatuaren alde egin du Jaurlaritzak. Gaur eratu duten mahaia Lehendakaritzaren menpe egongo da, eta bertan parte hartuko dute gobernuko ondorengo sailek: Segurtasun, Gizarte Politika, Hezkuntza, Osasun, Enplegu, Jasangarritasun, Etxebizitza eta Ogasun arloetako arduradunek eta Garapenerako Lankidetzaren Euskal Agentziako lehendakariordetzako kideek. Datorren asteartean elkartuko da lehenbizikoz, 17:00etan. Bilera horretan hartuko duten lehen erabakia izango da UNRWA Palestinar Iheslarientzako Laguntza eta Lan Bulegoak egindako larrialdi deialdiari erantzutea, eta horretarako 500.000 euro bideratuko ditu.


Summary: Lehen greba egin dute eskola erlijiosoek. Zortzi greba egunera deitu dute ELAk, Steilasek, CCOOk, LABek eta UGTk, eta gaur izan da lehena. Irakasleen lan baldintzak hobetzea, lanpostuak bermatzea eta soldatak igotzea daude aldarrikapenen artean.

Arabako, Bizkaiko eta Gipuzkoako itunpeko sarearen zatirik handiena greban da egunotan: lanuztea egiten ari dira ikastetxe erlijioso ugaritan. ELA, Steilas, CCOO, LAB ta UGT sindikatuek deituta, 5.000 lagun inguru bildu dira Bilbon, gaur goizean. Kristau Eskolako eta IZEA patronaletako langileen lan baldintzak hobetzeko antolatu dute sindikatuek greba, gaurko, biharko eta etziko; beste hiru egunetarako ere deitu dute lanuztera: abenduaren 11tik 15era.

Sindikatuen eskakizun nagusiak hauek dira: lan karga arintzeko neurriak hartzea, sektore feminizatu eta prekarizatuetan hobekuntzak egitea, KPI kontsumoko prezioen indizea ziurtatuz soldatak igotzea, Lanbide Heziketan hobekuntzak egitea eta lanpostuak mantentzeko neurriak hartzea.

Kristau Eskola eta IZEA patronalekin bildu dira sindikatuak behin baino gehiagotan, baina aldiro egin du porrot negoziazioak. 2018-2019ko ikasturtean ere greba egin zuen itunpeko sareak, baina Kristau Eskolak Eusko Jaurlaritzari eskatu zion erantzunkizuna bere gain har zezala. Gaur egun, sindikatuek diote patronalak ez daudela «benetan» negoziatzeko prest. Patronalek, ordea, adierazi dute sindikatuek ez dituztela onartzen «egindako proposamenak».

2022ko maiatzean hasi ziren hitzarmen kolektibo berri bat negoziatzen. Hura adosteko azken batzarra, baina, 2023ko otsailaren 2an egin zen. Horiek horrela, apirilean negoziazioa «blokeatu» zela salatzeko greba antolatu zuten sindikatuek. Bost hilabete geroago, esan dute ez dutela jaso patronalen erantzunik, eta ez dagoela «greba egitea ez den beste erremediorik». Patronalen erantzunik jaso ezean urtarrilean grebak «indartuko» direla aurreratu dute, gainera.


Summary: Espainiako Kopako lehen kanporaketako zozketa egin dute. Buñol-Reala, Rubi-Athletic, Deportivo Murcia-Alaves, Lorca-Eibar, Gimnastica Segoviana-Sestao River, Barakaldo-Malaga, Tudelano-Recreativo de Huelva, Gernika-Unionistas Salamanca eta Eguesibar-Teruel izango dira euskal taldeen lehen partidak Espainiako Kopan.

Zehaztuta dago zeinen aurka jokatuko duten Euskal Herriko taldeek Espainiako Kopako lehen kanporaketan. Partida bakarra jokatuko dute, urriaren 31n, azaroaren 1ean, edo azaroaren 2an. Hauek dira partidak: Deportivo Murcia-Alaves, Buñol-Reala, Rubi-Athletic, Lorca-Eibar, Eguesibar-Teruel, Barakaldo-Malaga, Tudelano-Recreativo de Huelva, Gimnastica Segoviana-Sestao River, eta Gernika-Unionistas Salamanca.

Bederatzi euskal talde izan dira Espainiako Kopako lehen zozketan. Bertan izan ez direnak, ordea, Osasuna eta Amorebieta izan dira. Osasuna Espainiako Kopako txapeldunorde izan zen aurreko denboraldian; beraz, Espainiako Superkopan arituko da urtarrileko bigarren astean. Amorebieta, berriz, Lehen Federazioko txapelduna izan zen aurreko denboraldian, eta, Osasunaren antzera, ez du lehen kanporaketa jokatu beharko.

Lehenik, Espainiako Lehen Mailako taldeen zozketa egin da, eta Reala, Athletic eta Alavesen aurkariak zein izango diren jakin da. Horien artetik atera den lehen bola Alavesena izan da. Gasteizko taldeak Murtziara egingo du bidaia, kopako lehen partidan Deportivo Murciaren aurka jokatzeko. Murtziako taldea sortu berria da, eta eskualdeko lehen mailan jokatzen du. Aurkari apala, baina bidaia luzea Luis Garcia Plazaren jokalarientzat. Hurrengo bola Realarena izan da. Talde txuri-urdinak C.D Buñol izango du aurkari lehen kanporaketan. Valentziako taldeak eskualdeko bigarren mailan jokatzen du. Eta, azkenik, Athleticen txanda iritsi da. Talde zuri-gorria Kataluniara joango da kopako lehen partida jokatzera, hain zuzen, Rubi taldearen aurka lehiatzeko. Rubi herriko taldeak Kataluniako lehen mailan jokatzen du.

Ondoren, eta Espainiako Bigarren Mailako ordezkari bakar moduan, Eibarrek jakin du bere aurkaria. Joseba Etxeberriarenek, Alavesen antzera egingo dute, eta Murtzian jokatuko dute lehen partida. CF Lorca Deportiva izango dute arerio.

Azkenik, Lehen Federazio eta Bigarren Federazio mailako taldeen partiden zozketa egin da. Bertan zeuden lehen Federazioko Sestao River, eta Bigarren Federazioko Barakaldo, Gernika, Tudelano, eta Eguesibar. Aurreko talde guztiek etxetik kanpo jokatuko dute lehen partida, Sestao River barne, baina Bigarren federazio mailakoek etxean jasoko dute aurkaria. Honako hauek izango dira euskal taldeen partidak: Eguesibar-Teruel, Barakaldo-Malaga, Tudelano-Recreativo de Huelva, Gimnastica Segoviana-Sestao River, eta Gernika-Unionistas Salamanca.


Summary: Asensiok gogoratu du GuraSOSek «berrogei salaketa baino gehiago galdu» dituela errauskailuaren aurka. Gipuzkoako Iraunkortasuneko diputatuak eskatu dio EH Bilduri, hura siglekin aipatu gabe, ez baliatzeko «plataformak» eta «dagokion lekuan» egiteko «oposizio politikoa». GHKren kudeaketa «eredugarria» dela esan du, eta Zubieta «beste lurralde batzuek» nahiko luketela.

GuraSOSek orain arte epaitegietan izan duen ibilbideari erreparatuta erantzun dio Gipuzkoako Iraunkortasuneko diputatu eta GHKren presidente Jose Ignacio Asensiok epaitegiek hura ikertzen ari direlako albisteari. «GuraSOSek berrogei salaketa baino gehiago egin ditu GHK edota errauskailuaren aurka, eta guztiak galdu ditu. Orain ere gauza bera gertatuko dela seguru nago».

Gipuzkoako PSE-EEren idazkari nagusiak esan du «lasai» dagoela, Ingurumen Fiskaltzak eskatuta Gipuzkoako 5. Instrukzio Epaitegia haren kudeaketa ikertzen ari den arren. GHK-ko presidente gisa izan ditzakeen ardurak ditu oinarrian ikerketak, Zubietako errauskailuan hondakin arriskutsuak sortu diren susmoa dagoelako, eta haiek beharbada ezkutatu egin direlako.

Asensiok esan du GHKren kudeaketa «eredugarria» dela, eta Zubieta «beste lurralde batzuek» nahiko luketela. «Ingurumenaren aurkako delituagatik egiteagatik eta agiriak faltsutzeagatik» ikertzen ari da justizia, GuraSOSek jakinarazi duenez, baina Asensiok ziurtatu du ez duela horren jakinarazpenik jaso, «ez epaitegiaren aldetik, ez fiskaltzaren aldetik».

«Dakigun gauza bakarra da hedabideetan kaleratu dena, eta uste dut kudeatzen ari den informazio bakarra dela GuraSOSek gizarteratu duen oharra», esan du Iraunkortasun diputatuak. Hori dela eta, uko egin dio albiste jakinaren gaineko «balorazioak» egiteari, baina helarazi du «lehenbailehen» jakin nahiko lukeela epaitegia zer ikerketa egiten ari den, «benetakoak badira».

EH Bilduren aurka

Izenez egin ez badu ere, EH Bilduri ere erreparatu dio Asensiok, leporatu baitio plataformak oposizioa egiteko baliatzea. Hala, haren izenik esan gabe, koalizioari eskatu dio «GuraSOS moduko plataformak ez erabiltzeko oposizio politikoa egiteko». Betiere EH Bilduri zuzendurik, Gipuzkoako PSE-EEko buruak hau erantsi du: «Politikan ez du denak balio». Oposizio politikoa «dagokion lekuan» egiteko eskatu du ikertua izaten ari den diputatuak.


Summary: VWek lan itunaren aurreakordiorako proposamen bat egin die sindikatuei. Zortzigarren bileran, datorren urtean mutualitatea kentzeko prest azaldu da enpresa, eta absentismoaren bilakaeraren arabera erabakiko dute zer egin 2025etik aurrera.

Azken txanpan sartu da Nafarroako Volkswagenen X. lan itunaren negoziazioa. Aurreko zazpi bileretan aztertutako gai guztiak dokumentu batean bildu, eta aurreakordioa proposatu die sindikatuei. Bihar goizean elkartuko da langile batzordea, eta. ondoren, berriro enpresarekin elkartuko dira azkenekoz.

VWek adierazi duenez, «gehiengoak begi onez hartzen badu, sinatu egingo da», Orain arte UGTk eta CCOOk aldeko iritzia agertu izan dutenez, egintzat jotzen da akordioa. ELA, LAB eta CGT, aldiz, kritiko azaldu dira.

Dokumentu horri buruz galdetuta, ELAko Igor Peñalverri iruditzen zaio 2024tik 2026ra bitartean indarrean egongo den lan itun hori IX. lan itunaren «luzapen bat» dela. «Ez dugu hitz egin hitzarmenetan ohikoak diren gaiez: lan orduez, malgutasun neurriez. Asmo batzuk jartzen ditu zuzendaritzak, eta horri buruz hitz egingo dugu etortzen denean beharra». Horregatik, uste du «dena airean» geratzen dela azken testuan.

LABeko Raul Portilloren arabera, «antzezpen bat» izan da, eta argi du akordioa aurretik eginda dagoela. «Dena orokorkeriak dira: ez da gauza handirik zehaztu. Akordioaren mamia ondorengorako utziko da».

Gaurko bileran, zuzendaritzak mahai gainean jarri du langileen ohiko gaixo agirien kudeaketa mutualitatearen esku ez uztea. 2025etik aurrera erabakiko dute zer egin absentismoaren bilakaeraren arabera. Jesus Galindo Industria Harremanetako zuzendariaren ustez, absentismoa murrizteak izan behar du enpresaren eta langileen lehentasuna. Absentismoa murriztuz gero, prest dira mutualitaterik gabe jarraitzeko.

Oraintxe, absentismoa %9-10ekoa da. Portillok gogorarazi du mutualitateak ez duela ezer konpondu, eta, alderantziz, «arazo ugari» eragin dituela. Peñalverrek gaineratu du absentismoa apaldu beharrean handitu egin dela mutualitatearekin, eta gaixo agiriak arruntak direla ebatzita diru bat bideratu dela zerbitzu publikoetatik pribatuetara. Haren ustez, absentismoaren gaia produkzio ereduarekin dago lotuta, baina horretan ez du sartu nahi izan VWek.

Beste gaiak

Lan itunak hiru urte iraungo du. Produkzioa auto elektrikora egokitzeko obren ondorioz, urte eta erdiz laurehun lanpostu sobran izango direla esana du VWek. Horiek errelebo kontratu bidez eta 60 urtetik gorako langileentzako borondatez uzteko neurriekin bete nahi du enpresak. Alta, autogintzako errelebo kontratuekin jarraitzea Madrilgo Gobernuaren erabakia izango denez, enpresa uzteko lanpostu horien irizpideak ezarri nahi ditu VWek.

Testuak ez du zehazten zer irizpide ezarriko diren horretarako, baina behin-behineko langileekin lot daitekeela susmatzen dute sindikatuek. LABeko Raul Portillo kritiko azaldu da horregatik, borondatezkoa izateari utz diezaiokeelako; «Gaixo agiriak dituzten horiek kendu nahi dituzte gainetik, eta absentismoa kendu nahi dute beste ezer egin gabe».

Soldatari dagokionez, enpresak proposatu du urtero KPIa adina igotzea. Gainera, errendimenduaren araberako sari bat proposatu du: hiru urtean 900 euro ordainduko ditu: 200 euro 2024an, 300 euro 2025ean, eta 400 euro 2026an. Azken 400 euro horien ordainketa loturik egongo da auto elektrikoaren helburuekin. Urte horretan hasiko dira ekoizten Skoda eta VW markako auto elektrikoak.


Summary: Prefeta prest agertu da «elkarrizketari bide emateko» Beskoitzeko ikastolaren aferan. Herriko etxeak «etengabeko» oztopoak ezartzen dizkio Seaskari ikastola berria eraikitzeko. Ostiralerako erantzunik ez badute, «mobilizazio fase batera» iraganen dira.

Beskoitzeko (Lapurdi) ikastolaren aferan esku hartzeko prest agertu da Julien Charles Pirinio Atlantikoetako prefeta. Landa Eremuko Emakumeen Nazioarteko Egunaren harira izan da Lapurdi barnealdeko herrian, eta gurasoek hori baliatu dute herriko etxearekin duten tirabiraren berri emateko. Orain dela hamar urte sortu zen ikastolarentzat nahi du eraikin berria Seaskak, eta eraikuntza baimena aurkeztu du herriko etxean, baina salatu dute Fabienne Aiensa herriko auzapezak eta haren talde politikoak «etengabeko» oztopoak ezartzen dizkietela.

Prefetak erran du ez dakiela gaiaren berri «xeheki». «Aipatzen entzuna nuen, bistan dena, ulertua nuen zailtasun bat bazela». Zehaztu du eraikuntza baimena onartzea herriko etxearen eskumena da. «Gurasoei erran diedan bezala, saiatu gaitezke elkarrizketari bide ematen, egoera honetatik ongi ateratzeko. Perspektiba horretan jarriko gara. Egoera aztertuko dugu, auzapez anderearekin harremanetan sartuko gara, eta ikusiko dugu ea egoera eta kezkak baretzen lagundu dezakegun».

Clemence Labrouche ikastolako gurasoak adierazi du «berri on gisa» hartu dutela prefetak errandakoa. «Badu sei hilabete ez dugula herriko etxearen berririk; hautetsiak isilik dira. Eraikuntza baimena Seaskak aurkeztu du: bidali dituzte mezu elektronikoak, egin dituzte telefono deiak hitzordu bat galdetzeko; ez dugu berririk ukan». Esplikatu du eraikuntza baimenari emandako ezezkoa onartuko zutela erabaki tekniko bat izan balitz, baina erabakia «politikoa» dela zehaztu du. «Gaur egun duten argudio bakarra da ez dugula jabearen baimen gutuna gehitu gure dosierrean, jakinez herriko lurra dela. Funtsean, herriko etxekoek ezezkoa eman digute haien gutuna ez baitugu dosierrean sartu». Gutun hori «maiz» eskatu dio Seaskak herriko etxeari, Labrouchen hitzetan.

Baimena eskatu ondotik dokumentu zenbait erantsi nahi izan zituen Seaskak, baina herriko etxeak ezeztatu zituen. «Pentsa zer nahi duten gure ikastola herrian ikusteko», haserretu da Labrouche. «Zein herriko etxe ez da kontent bere herrian eskola bat, ikastola bat duelarik? Nork ezezta dezake horrelako proiektu bat, ikusita gaur egun zer demografia dugun, jakinez Seaskak berak ordainduko duela osoki? Ez bada ezezko politiko bat, zer da?»

Ostiralean bukatuko da herriko etxeari eman zioten «ultimatuma». Epea bukatu arte itxaroten ari dira, eta ondotik, ekintzekin hasiko direla iragarri du. «Ez gara Beskoitzeko ikastolakoak bakarrik izanen: Seaska, euskaltzaleak, euskal gizartea hor izanen da mobilizazio handi bat antolatzeko, eta politika hau geldiarazteko; ez baita herriko etxeko politika sano bat».


Summary: Israelek Egiptotik soilik utziko du laguntza humanitarioa Gazara sartzen. Bart gaueko erasoa gaitzesteko, protesta jendetsuak izan dira hainbat herrialdetan. Gazako Osasun Ministerioaren arabera, bostehun baino gehiago dira hildakoak. Israelgo armadak, ordea, erasoa Jihad Islamikoari egozten dio oraindik.

* Bidenek Israelen bertsioa hobetsi du: «Badirudi ospitaleko erasoa beste bandoak egin duela»

* Ehunka biktima Israelek Gazako ospitale bati egindako erasoan

* Israelen bizi den bilbotarra oraindik bahituta daukatela baieztatu dute

* Bideoa: bonbardaketa ospitalean


Summary: Ion Paroti eskumuturreko elektronikoa kendu diote. Baldintzapean aske gelditu da Baionako euskal presoa. Baldintza zorrotzak izanen ditu ondoko hamar urteetan

Euskal presoen etxeratzearen aldeko bandera eskuetan zuela, irribarretsu atera zen Ion Parot euskal presoa Baionako presondegitik, joan den ostiralean. Presondegitik atera eta urtebetera, eskumuturreko elektronikoa kentzeko ordua zuen bertan. Baldintzapean aske gelditu da Baionako euskal preso ohia. Etxerat-ek jakinarazi duenez, baldintza zorrotzak bete beharko ditugu hurrengo hamar urteetan.

Iazko urriaren 13an atera zen Mureteko (Okzitania) espetxetik Parot, Frantziako presondegietan 32 urte eta erdi iragan ondoren. Urteetako batailaren ondotik, Parisko Dei Auzitegiak iazko irailean onartu zien baldintzapean aske ateratzeko aukera hari eta Jakes Esnali. Ordutik, etxean egon behar izan du froga gisa. Gaur egun, 72 urte ditu.

1990eko apirilaren 4an atxilotu zuten Ion Parot. Egun batzuk lehenago, haren anaia Unai atxilotu zuten Espainia hegoaldean —Zaballako presondegian dago—. Beste lapurtar batzuekin batera, ETAren Argala komandoa osatzea leporatu zieten. Atxilotuetako hiru bizi osoko zigorrera kondenatu zituzten 1997an Parisen egin zieten epaiketan: Ion Parot, Jakes Esnal eta Frederique Haranburu Xistor. Gaur egun, presondegitik kanpo dira hirurak.

Azken urteetan, behin baino gehiagotan eskatu dute Esnal, Parot eta Haranburu askatzeko, eta mobilizazio andana antolatu dituzte preso horien sostenguz. Iazko uztailean, Ipar Euskal Herriko errepide sarea blokeatu zuten Bakegileek egun oso batez, Frantziako Gobernuari eskatzeko Euskal Herriko gatazkaren konponbidean urratsak egin ditzala. Parot eta Esnalen askatasuna onartzea lehentasun bat zela adierazi zuten orduan.


Summary: Hego Euskal Herrian 538.000 lagun daude pobrezia arriskuan. Pobrezia desagerrarazteko nazioarteko egunean, agerraldiak egin dituzte hainbat eragilek. Aldarrikatu dute pobrezia amaitu behar dela.

«Pobrezia egoera ikaragarria da, inork beretzat nahi ez duena, ezta bere familiarentzat nahiz adiskideentzat ere». Hala ohartarazi du Pobreziaren eta giza bazterketaren aurka Borrokatzeko Europako Sareak EAEn duen taldeak (EAEko EAPN). Gaur da pobrezia desagerrarazteko nazioarteko eguna. Eta, gizarte eragileek emandako datuen arabera, Hego Euskal Herrian 538.000 lagun daude pobrezia eta gizarte bazterketa pairatzeko arriskuan.

Bilbon agerraldia egin du EAPNk. Eta, Aitor Ipiña presidenteak, Itxaso Bilbao presidenteordeak eta Marta Senz zuzendaritza batzordeko kideak gogoratu dutenez, Araban, Bizkaian eta Gipuzkoan 422.000 lagun baino gehiago pobrezia eta gizarte bazterkeria arriskuan daude. Beste hainbat datu ere gogoratu dituzte: «Munduko biztanleen %8,45 muturreko pobrezian bizi dira, hau da, 670 milioi pertsona». Era berean, zehaztu dute Europan 161 milioi pertsona baino gehiago pobrezia eta gizarte bazterkeria arriskuan bizi direla; hots, gizartearen %21,6. Arabako, Bizkaiko eta Gipuzkoako batez besteko tasa txikiagoa den arren, badaude nabarmentzekoak diren hainbat datu: 3.300 pertsonak baino gehiagok ez du etxerik, eta 100.000 lagun baino gehiago bizi dira pobrezia larrian.

Pobrezia «egitura sozioekonomikoaren» ondorio dela azpimarratu dute sareko kideek, «produkzio eredu batena, kapitalismoa, bazterkeria eta pobrezia ugari eragiten duena». Eta gehitu dute pobreziak «gaizki bizitzea» esan nahi duela: «Diru nahikorik ez izatea egoki bizitzeko, ezin zerbitzuak edo ondasunak eskuratzea, hileko fakturak ezin ordaintzea, neguan berogailua ezin piztea, seme-alaben gastuei ezin aurre egitea... eta, egoerarik larrienetan, bizitzeko etxe bat ere ez izatea».

Pobrezia desagerraraztea da EAPNren helburua. Luze gabe sistema publikoen prestazioetarako sarbidea izatea aldarrikatu dute. Eta, luzera begira, bidezkoagoa eta solidarioagoa izango den eredu ekonomiko batean pentsatzeko beharra azpimarratu dute, «0 pobrezia» xede izanik. «Gizarte bat ez da duina eta bidezkoa izango bere biztanleriaren zati bat pobrezian bizi bada».

Nafarroako Parlamentuak ere ekitaldi bat antolatu du. Bertan, Jon Gonzalez eta Andrea Corera Gizarte Erakundeen Plataformako bozeramaileek esan dute Nafarroan 96.000 pertsona daudela pobrezia arriskuan. Hori dela eta, adierazi dute «pobrezia amaitu» behar dela. Eta nabarmendu dute desgaitasunen bat dutenen egoera are okerragoa dela: «Euren batez besteko errenta txikiagoa da, eta euren gastuak handiagoak. Aurreiritziak eta diskriminazioak gizarte eta lan munduan sartzea zailtzen dute».

Protesta Eusko Jaurlaritzaren ordezkaritzan

Beste hainbat eragilek ere pobreziaren aurkako eguna baliatu dute protesta egiteko. Besteak beste, Argitan, Bizkaiko Etxeko Langileen Elkartea, Bizkaiko SOS Arrazakeria eta Berri Otxoak bildu dira Eusko Jaurlaritzak Bilbon duen ordezkaritzan, eta salatu dute bankuen, enpresa energetikoen eta eraikuntza enpresen onura ekonomikoak hazten diren heinean pobrezia areagotuz doala. Bilboko Auzo Elkarteen Federazioa eta Bizkaiko Pentsiodunen Mugimendua ere bertan izan dira.

«Euskal Autonomia Erkidegoko biztanleriaren herenak zailtasun handiak ditu oinarrizko premiak asetzeko», adierazi du Lorea Ureta bozeramaileak. Gainera, biztanleriaren %22,3k zailtasunak dituzte hilabete amaierara iristeko. Eta gizarte laguntzak ez dira gai pertsona guztien beharrak asetzeko: «Bazterketa egoeran dauden 39.143 pertsona diru sarrerak bermatzeko errentaren gizarte babeseko sistematik kanpo geratu dira, baldintza zorrotzek galarazi dietelako; eta, sisteman sartu ziren 126.594 pertsonetatik 48.244k adierazi zutenez, laguntzak jaso arren ez zuten pobrezia egoera gainditu».

Uretak argi utzi du: «Pobreziaren, desberdintasunaren eta hilaren amaierara iristeko zailtasunen ehuneko handi horiek Gizarteratzeko eta Diru Sarrerak Bermatzeko Euskal Sistemaren Legea [2022an berritu zuten] indargabetzea aldarrikatzen jarraitzea eragiten digute». Eta gehitu du pobreziaren aurkako prestazioak bermatuko dituen lege berri bat onartu beharra dagoela.


Summary: Elbarrien sektoreko langileak kriminalizatu nahi dituztela salatu du LABek. Bilboko Justizia Jauregian deklaratzera deitu dute Gaudeko langile bat, maiatzaren 9an Itsasmuseumen gertatu zen liskarrarengatik. Elbarrien sektoreko langileak batu dira bertan, borroka sindikala ez da delitua lelopean.

Maiatzaren 9an, Bilboko Itsasmuseumen, Gaude, Gorabide, Madres Mercedarias eta Aspace enpresetako langileak batu ziren borrokan ari ziren enpresetako hitzarmenen alde. Manifestatzen ari zirela, Ertzaintza bertaratu zen, eta langileei oldartu zitzaien. Sortu zen liskarraren harira, LABek Gauden duen ordezkariari agintaritzaren aurkako eta desordena publikoko delituak leporatu zizkioten. Gaur gerturatu da Bilboko epaitegira deklarazioa egitera.

LAB sindikatuak elkarretaratzera deitu du, eta bertan azaldu dira aniztasun funtzionalaren sektoreko langileak —Marea Urdina taldea osatu zutenak— ordezkariari euren babesa adierazteko. Borroka sindikala ez da delitua zioen pankarta atera zuten Gaudeko, Gorabideko eta beste sektore batzuetako langileek epaitegiaren aurrean.

Cristian Urzanki LABeko arlo soziokomunitarioko kidearen arabera, ordezkariaren deklarazioa «ondo atera da». Hala ere, borrokan jarraituko dutela ziurtatu du, «aniztasun funtzionalaren sektoreko langileak kriminalizatzeko» asmoa dagoen arren.

«Haserre gaude»

Gorabideko langileak ere izan dira epaitegian, eta adierazi dute «haserre eta nekatuta» daudela euren lan gatazkaren bilakaerarekin. Izan ere, urriaren 12an Gorabideko gerenteak jakinarazi zuen enpresak ez zuela beteko enpresako batzordearekin uztailean sinatutako akordioa. LABek argitaratu zuenaren arabera, Bizkaiko Foru Aldundiak Gorabiderekin zeuzkan konpromisoei huts egin zien, eta horrek eragin zuen enpresak langileekin zeukan hitzarmena bertan behera gelditzea.

Langileen arabera, diputazioarekin hitzarmena sinatuta zegoen, baina momentu batetik bestera aldatu diete adostutakoa. Lan baldintza duinak lortu arte mobilizatzen jarraituko dutela aipatu dute: «Ezin dugu berdin jarraitu».

«Sindikatuen aldetik gatazka artifizialak sortzen ari garela dio EAJk, baina gurea ez da artifiziala, eta ez dugu sortu», azaldu du manifestatzen ari zen langile batek. Uztailean hitzarmena adostu ostean, enpresak eta Bizkaiko Foru Aldundiak atzera bota dutela salatu dute: «Adarjotze bat iruditzen zaigu».


Summary: Gasteizko Michelineko langile batzordeak berretsi egin du Espainiako komitetik ateratzea. Langileen %51,43k bozkatu zuten Espainiako langileen batzordea uztearen alde, eta Gasteizko Michelineko batzordeak berretsi egin du erabaki hori. CCOO, CCM, ELA, LAB, CGT eta ESK sindikatuek bozkatu dute alde.

Gasteizko Michelin fabrika Espainiako lantegien arteko batzordetik atera da. Hala bozkatu zuten joan den astean langile gehienek (%51,43k), eta hala berretsi du gaur lantegiko komiteak, ezohiko bilera baten ostean. Hala, Frantziako multinazionalak egun Hego Euskal Herrian dituen bi lantegiek langile batzorde propioak dituzte, eta beren kabuz negoziatu ahal izango dituzte lan baldintzak enpresarekin.

Espainiako komitetik banantzeko behar hori azken greban ikusi zen. Izan ere, orduan, ekainean, Gasteizko planta Espainiako gainontzeko lantegiekin batera zegoen zentro arteko batzordean; ez, ordea, Lasarte-Oriakoa (Gipuzkoa), batzorde propioa baitu hark.

Gasteizko lantegian haustura sortu zen nagusitasuna zuten sindikatuen eta ordezkari gutxi zutenen artean. Izan ere, lantegi horretan CCOO, UGT, CSIF eta CCM sindikatuek dute gehiengoa, eta ez zuten babestu gainontzeko sindikatuek —ELA, LAB, CGT eta ESK— deitu zuten greba. Izan ere, lehenak ados zeuden zuzendaritzaren proposamenarekin; ez, ordea, bigarrenak. Azken horiek grebara deitu zuten, eta, nahiz eta ordezkaritza gutxiko sindikatuak izan, langileen %93k babestu zuten greba.

Azkenean, zentro guztietan akordio bera lortu zuten sindikatuek eta zuzendaritzak, baina garbi geratu zen langileen ordezkariak eta langileak ez datozela bat. Gaur langileen batzordean egin duten bozketan, CCOO, CCM, ELA, LAB, CGT eta ESK sindikatuko ordezkariek alde bozkatu dute, UGTkoak abstenitu egin dira, eta CSIFkoek aurka bozkatu dute.

Sindikatuen arteko xextrak

Tirabirak izan dira sindikatuen artean gaurko bileran. LAB sindikatuak adierazi duenaren arabera, UGT sindikatua abstenitu egin da gaurko bozketan, eta CSIFk aurka bozkatu du. LABek kritikatu egin du erabaki hori, langileek joan den astean bozkatutakoa loteslea baita, eta gehitu du langileek bozkatutakoaren aurkakoa bozkatu duten ordezkariek «dimisioa» aurkeztu behar luketela.

Langileen eta sindikatuen arteko desadostasuna ikusita, baliteke sindikatuen ordezkaritza mailak aldatzea datozen hauteskunde sindikaletan.


Summary: Merkatu elektrikoa berritzeko akordioa lortu dute EBko kideek. Frantziak eta Alemaniak tirabirak zituzten zentral nuklearrengatik, baina azken orduko proposamena onartu dute biek. Hungaria izan da onartu ez duen bakarra.

Europako Batasuneko herrialdeak ados jarri dira: merkatu elektrikoaren erreforma onartu dute. Frantziaren eta Alemaniaren arteko tirabirek hozkailuan sarrarazi zuten akordioa, baina Europako Batasuneko Kontseiluaren Espainiako presidentziak azken orduko proposamen bat egin du, eta biek onartu dute. Hungaria da akordioa babestu ez duen estatu kide bakarra.

Hala, azken urteetako joera bermatu du Bruselak, energia iturri berriztagarriak ekoizteko azpiegiturak gehitzea erraztuko baitu erreformak. Hala, Europako Batasunak ezarriak dituen karbono isurien murrizteak betetzea errazteaz gain, Errusiako gasarekiko menpekotasuna apaltzea ere lortu nahi dute 27ek. Ia herrialde guztien onespena lortuta, Europako Parlamentuaren txanda da, eta urtea amaitu aurretik onartua egotea espero du kontseiluak.

Parisen eta Berlinen arteko desadostasunek izan dute akordioa ez aurrera ez atzera. Europako Batasuneko potentzia industrial nagusiak dira biak, eta lehia handia dago bien artean. Hala, energiaren prezioak rol garrantzitsua du, argindarraren kontsumitzaile nagusia baita industria, eta prezio merkeek enpresak lekualdatzea ekar dezakete.

Argindar kontratu bereziak

Alemaniaren eta Frantziaren arteko xextra 19.b artikuluan egon da. Izan ere, Alemaniaren beldurra da Frantziak energia merkea eskaintzea industriari CFD diferentzia bidezko kontratuei esker. Kontratu horien bidez, estatu batek epe jakin batean argindarraren prezio egonkor bat adostu dezake energia ekoizle batekin, eta argindarraren azken prezioaren arabera diferentzia itzuli edo ordaindu egiten da.

Industriarentzako ezkutuko estatu laguntzak dira horiek Alemaniarentzat. Gainera, jakinda Frantziak zentral nuklear asko dituela, eta horiek amortizatuta daudela, argindar faktura merkeagoak lortu ditzake Frantziako industriak.

Xextren ostean, adostu dute kontratu horiek energia ekoizpen instalazio berrietan aplikatu daitezkeela, baita ekoizpen ahalmena handitzen duten instalazio zaharretan ere, baina kontratuak ez dira automatikoki sinatuko, Europako Batzordearen onespena beharko baitute.


Summary: Israelen bizi den bilbotarra oraindik bahituta daukatela baieztatu dute. Pedro Sanchezek eman du berria. Desagertua 46 urteko gizon bat da, Bilbon jaioa baina Zarautz-Getariako gurasoen ondorengoa.

Urriaren 7an Hamasek Israeli eraso egin zionetik, Zarauzko (Gipuzkoa) 46 urteko gizonezko bat desagertuta dago. Israelen bizi zen, Kissufim kibbutzean, bikotekidearekin. Ordutik ez da haien albisterik izan, atzo iluntzean Pedro Sanchez Espainiako presidenteak Israelek emandako informazioa baieztatu zuen arte: Hamasek bahituta dauzka oraindik. Gutxi gorabehera 200 lagun dituzte bahituak. Haiek «berehala eta baldintzarik gabe askatzea» eskatu zuen Sanchezek.

Erasoa gertatu berritan El Confidencial hedabideak jakinarazi zuenez, palestinarrak gizonaren etxera sartzen saiatu ziren erasoa hasi zenean, eta segurtasun gela batean sartu behar izan zuen bikotekidearekin. Gurasoei deitu zieten, baina poliziak iritsi zirenerako etxea hutsik zegoen, odol arrastorik gabe. Bizi diren kibbutza Gazatik bi kilometro ingurura dago.

Zarauzko Hitza-k zabaldu zuenez, Ivan Illarramendi Saizar eta haren emaztea dira erasoaz geroztik falta direnak. Bilbotarra da sortzez Illarramendi, baina sustraiak Urola Kostan ditu, hedabidearen arabera: aita zarauztarra, eta ama, berriz, getariarra. Egunkari horrek zehaztu zuenez, senar-emazteen etxean ez zuten antzeman indarkeria zantzurik, eta bahitu ote zituzten susmoa indartu zuen horrek.


Summary: Aske utzi dituzte gazte bat jipoitzeagatik atxilotutako Espainiako armadako hiru militarrak. Duela hiru aste gertatu zen erasoa, baina atzo arte ez zituzten susmagarriak deklaratzera deitu. «Zauri larriak» eragitea leporatzen diete, eta gaur mintzatu dira epaileen aurrean.

Aske utzi dituzte Iruñean gazte bat jipoitu zuten lau pertsonak; horietako hiru Espainiako armadako militarrak ziren. Epaileak lesio delitua egotzi die, eta astero epaitegian agertu beharko dira. Horrez gain, urruntze agindua ezarri diete. Duela hiru aste egin zuten erasoa, irailaren 29an, baina Foruzaingoak atzo atxilotu zituen. Gaztea larri zauritu zuten, eta hainbat hezur apurtu zizkioten. Ebakuntza egin behar izan zioten.

Erasoaren bideoa sareetan bolo-bolo ibili da azken asteotan. Zentral aretoaren kanpoan geratu zen erasoa, eta, hainbat lekukoren arabera, barruan hasi zen ika-mika. Bideoan ikusten da erasotzaileak bat eginda ari direla gaztea menpean hartzeko. Militarretako batek itotzeko maniobra bat egiten dio, eta, orduan, besteek hura nahi bezala jipoitzen dute.

Aurpegian hausturak eragin zizkioten biktimari, eta «zauri larriak» eragitea leporatzen diete erasotzaileei.

Foruzaingoak atzoko deitu zituen deklaratzera. Eguerdian agertu ziren Beloso auzoko polizia etxera, eta, han, atxilotu egin zituzten. Zabaldu dutenez, Espainiatik Nafarroara helduriko 28 eta 32 urteko gizonezkoak dira atxiloturikoak.

EH Bilduko Espainiako Kongresuko diputatu Jon Iñarrituk esan du azalpenak eskatuko dizkiola Espainiako Gobernuari, eta Altsasuko afera ekarri du gogora.


Eñaut Uson garaile Espainiako Kopan

Summary: Eñaut Uson garaile Espainiako Kopan. Elur Arteaga hirugarren izan da 18 urtez azpikoetan. Ainhize Belar laugarren geratu da maila nagusian, eta Maddi Agirre ere laugarren 16 urtez azpikoetan. Euskal eskalatzaileak hobeto aritu dira Vilanova i la Geltruko (Katalunia) azken proban.

Amaitu da kirol eskaladako Espainiako Kopa zailtasuneko modalitatean. Joan den asteburuan Vilanova i la Geltru herrian (Katalunia) jokatu zen hirugarren eta azken proba, eta, euskal eskalatzaileei dagokienez, emaitzak Getafeko (Espainia) lehen proban eta Torrejon de Ardozeko (Madril, Espainia) bigarrenean baino hobeak izan ziren.

Hamalau urtez azpikoetan, Eñaut Uson tolosarra garaile izan zen Vilanova i la Geltrun ere. Finaleko bidean bera izan zen goraino iritsi zen bakarra. Horrenbestez, hirutik bi proba irabazita, Espainiako Kopako txapeldun izan da Uson, alde nabarmenarekin. Gogoratu behar da, aurrez, boulderreko modalitatean ere berak irabazi zuela Espainiako Kopa.

Nabarmentzekoa, beste behin, Elur Arteagaren hirugarren postua 18 urtez azpikoetan. Kopako hiru probetan hirugarren izan da eskalatzaile tolosarra, oso erregular aritu da, eta azken sailkapenean ere podiumeko hirugarren koskara igo da. Maila honetan, bertan, Garazi Uriarte (5) eta Ainhoa Uskola (6) ere finalean sartu ziren Vilanova i la Geltruko proban. Finaletik kanpo geratu zen, aldiz, Irati Aso nafarra, hamargarren.

Ainhize Belar, Vilanova i la Geltruko probako finalean. Indoorwall Climbing

Maila nagusian, Ainhize Belar hirugarren izan zen, Torrejon de Ardozeko bigarren saioan bezala. Kanporaketetan bikain aritu zen eskalatzaile atxondarra (Bizkaia), baina finalean finago ibili ziren Rut Monsech eta Uxia Bohorque. Monsech bera izan zen irabazle hirugarren proban, eta Bohorque, berriz, Kopako sailkapen nagusian. Erregulartasunean oinarritu du Bohorquek garaipena, probarik irabazi gabe ere, podiumera igo baita hiru probetan (3. Getafen, eta 2. Torrejonen eta Vilanovan). Kopako sailkapenean bigarren Rut Monseh izan da, eta hirugarren, Maria Benach. Ainhize Belar, azkenik, laugarren geratu da. Maila nagusi berean, Vilanovan, Irati Zabala 12. izan zen, Iune La Hidalga 14. eta Maria Feo 15.

Gizonezkoen maila nagusian, Javi Cano extremadurarra gailendu zen, bai Vilanovako hirugarren proban bai Espainiako Kopako sailkapen nagusian (Getafeko eta Vilanovako probetan garaile, eta Torrejonekoan bigarren). Vilanovako proban, Raul Escribano valentziarra eta Lau Macia katalana izan ziren bigarren eta hirugarren. Eta Espainiako Kopako sailkapen nagusian ere horiexek igo dira podiumera: Cano txapeldun, Escribano bigarren eta Macia hirugarren. Gizonezkoen maila nagusian, Iker Carrera nafarra izan zen ordezkari bakarra Vilanovan, hamabosgarren postuan.

Gazteen artean, gizonezkoen 18 urtez azpikoetan, Manex Guenetxea eta Manex Iñurrategi, biak sartu ziren finalean. Azkenik, Guenetxea bosgarren izan zen eta Iñurrategi zortzigarren. Asier Antunez, hamabosgarren.

16 urtez azpikoetan, hiru euskal eskalatzaile sartu ziren finalean: Ines Allende (4), Maddi Agirre (5) eta Udane Mujika (8). Finaletik kanpo geratu ziren Sara Sanmartin (11) eta Naroa Aierdi (25) nafarrak. Maila honetan, nabarmentzekoa da Maddi Agirreren txapelketa: oso erregular aritu da hiru probetan, eta, azkenik, laugarren izan da, podiumaren atarian. 16 urtez azpiko maila berean, mutiletan, Gari Markuerkiaga 12. izan zen eta Haritz Urkiola 14.

Gaztetxoenen artean, 14 urtez azpikoetan, Eñaut Usonek lortutako garaipenaz gain, nabarmentzekoa da, Elene Oterminek lortutako bigarren postua eta Araceli de Bilbaok lortutako zazpigarrena. Maila berean, mutiletan, Lier Perez 20 izan zen. Eta nesketan, Laia Beltran (13), Aiora Perez (25), Olatz Cabrera (29) eta Jone Aretxaga (30) ere kanporaketetan geratu ziren Vilanovan.

Sailkapen guztiak FEDMEren webgunean.


Summary: Baliabide eskas buruko nahasmenduen ugaritzeari aurre egiteko. ‘Gazteak eta buru osasuna: premiazko erronka’ izenburupean, solasaldi bat antolatu du Agifes elkarteak. Kasuek gora egin dutela adierazi dute, baina ez dagoela baliabide nahikorik horiek artatzeko.

«Benetan uste dugu buruko gaixotasun larri bat hilean behin terapia eginez sendatuko dugula?», galdetu zuen atzo Jaione Mujikak, Agifes Buru Osasuneko Arazoren bat Dutenen eta Senideen Gipuzkoako Elkarteak Donostian antolatutako solasaldi batean. Depresioa du diagnostikatua, eta haren alabak, berriz, elikadura nahasmendu bat. Bere bizitzako momentu jakin batzuetan elkarteak «bizia salbatu» diola aitortu zuen, baita alabari ere. Alabaren gaixotasunaren eta errealitatearen berri eman zuen Mujikak, Gazteak eta buru osasuna: premiazko erronka izenburupean egindako mintzaldian.

Mikel Sarmientok, berriz, bizipen propioak izan zituen hizpide, eta ondoan izan zituen Nekane Azuabarrena psikologoa eta Eider Zuaitz Iztueta psikiatra. Horiez gain, bertan izan ziren Nerea Melgosa Eusko Jaurlaritzako Berdintasun, Justizia eta Gizarte Politiketako sailburua, Txaro Rodrigo Gipuzkoako Foru Aldundiko Mendekotasunaren eta Desgaitasunaren Arretako zuzendari nagusia, eta Mariaje Idoeta Donostiako Udaleko zinegotzia.

Arabako, Bizkaiko eta Gipuzkoako egoeraren argazkia egin zuten lehenbiziko: 15 eta 29 urte bitarteko hamar gaztetatik batek antsietate edo depresio sintomak ditu. Gainera, 2015 eta 2020 bitarte, 29 urte baino gutxiago zituzten 76 pertsonak egin zuten beren buruaz bertze.

Egoera hori ikusita, modu batera edo bertzera, lau hizlariek argi utzi zuten Araban, Bizkaian eta Gipuzkoan eskasak direla buru osasunaren arlora bideratutako baliabideak. Iztuetak, erraterako, Andoaingo (Gipuzkoa) osasun etxean egiten du lan, psikiatrian. Kontsultan ikusitakoa kontuan hartuta, adierazi zuen gero eta nerabe gehiagok dituztela buruko nahasmenduak, eta ez dutela baliabide material eta pertsonal nahikorik haiek artatzeko: «Eskari handia dago, baina denbora gutxi». Izan ere, hilabetean behin terapia saio bat izatea ez da nahikoa, haren erranetan; nerabeek «zerbait gehiago behar dute, beste baliabide mota batzuk».

Sarmientok berak baieztatu zuen bertatik bertara bizi zuela baliabide eskasia hori: «Norberaren neurrira egindako informazioa falta da; beharrezkoa da bakoitzaren beharretara eta testuingurura egokitzea». Izan ere, aitortu zuen Agifesek anitz lagundu diola, eta egun tutoretzapeko etxe batean dagoela, baina, hala ere, «entzute aktibo» baten falta sumatu zuela. «Buruko gaitzei aurre egiteko lanketa norberarena da, baina kanpoko laguntza beharrezkoa da, bestela pentsamendu intrusiboek pozoitu egiten baitzaituzte», borobildu zuen.

Mujika ere iritzi berekoa da, buru osasuneko arloan «langile kualifikatu» gehiago behar direla azpimarratu baitzuen. Adibide bat jarri zuen: alaba larrialdietara eraman zuten senarrak eta biek, eta, bi psikiatrekin solastatu eta gero, gaztea etxera igorriko zutela erran zieten gurasoei —alabak berak ospitalean gelditu nahi ez zuela argudiatuta—. Mujikari eta haren senarrari, baina, ez zitzaien gustatu erabaki hura, eta alaba ospitaleratu zezaten jarrera «biolentoa» hartu behar izan zutela aitortu zuen. Handik bi egunera, bertze psikiatra batek artatu zuen gaztea, eta haren egoera «oso larria» zela erran zien: gutxienez hiru hilabetez egon beharko zuen ospitaleratuta akutuen unitatean.

Unitate espezializaturik gabe

Egun, gazteak sei hilabete daramatza Bartzelonako ospitale espezializatu batean. «Espainian autonomia erkidego bakarra dago elikadura nahasmendurako unitate bat ez duena, eta hori gurea da; baliabide gehiago behar dira», adierazi zuen. Bartzelonara lekualdatu behar izateak «familia puskatzen» duela aitortu zuen, eta osasun sistema publikoan jarri zuen arreta: «Ez dut ulertzen Osakidetza hain ona bada bertan unitate bereizirik ez egotea».

Falta diren baliabideak ez ezik, jada existitzen diren horien gabeziak ere kritikatu zituen Mujikak. Izan ere, Donostiako erietxe publikoan ospitaleratuta egon zen, eta bertan zituzten baldintzak «penagarriak» zirela erran zuen: «Arratoiak zeuden patioan, pazienteen gelak oso txikiak ziren, eta partekatu egin behar genituen; neguan ez genuen guztientzako ile lehorgailurik. Zaila da gizarteko estigmak desagerraraztea, han barruan estigmatizatuta gaude eta».

Gainera, gogoratu zuenez, pazienteek 24 orduz zainduta egoteari uzten diote bertatik ateratzean, eta bakarrik geratzen dira: «Kalera ateratzen dira, baina kalea oso handia da». Hala, pertsona horiek beren kasa bakarrik ez uzteko eguneko ospitaleak behar direla erran zuen. Iztuetak ere baliabide horren beharra azpimarratu zuen: «Gipuzkoan ez dago eguneko ospitalerik, eta anbulatorioak iristen ez garenean egitura bat behar da gaixoek bertara jo dezaten».

Hezkuntza

Sisteman dauden zuloak ikusita, Azuabarrenak erran zuen profesionalen arteko sare lanik ez egotea dela arazoa: «Ez gara programa integral bat ematen ari, eta hor dago arazoa». Eguneko ospitalearen beharra azpimarratzeaz gain, hezkuntza arloko profesionalei nahiz gurasoei erremintak eman behar zaizkiela adierazi zuen, denen artean sare bat osatuz gero arazoari errazago eginen zaiolako aurre.

Irakasleei dagokienez, «oso galduta» daudela erran zuen. Izan ere, Azuabarrena ikastetxeetan ibiltzen da, buruko gaitzei buruzko prebentzio saioak egiten. «Bisitatzen dudan gela bakoitzean alarma batek jotzen du», aitortu zuen. Adierazi zuen irakasleak ez daudela prest egoera horiei aurre egiteko, «ardura handiegia» dutela.

Gurasoek ere galdera anitz dituztela erantsi zuten mintzaldian, eta bi profesionalek argi zuten zaila dela «aliantza bat sortzea» seme-alaba nerabeekin. Hala ere, hitz egitea funtsezkoa dela gogoratu zuen Azuabarrenak: «Gure seme-alabekin hitz egin behar dugu; agian ez digute kontatuko zer gertatzen zaien, baina entzun egiten dute. Jakin behar dute alboan norbait dutela».


Summary: Bidenek Israelen bertsioa hobetsi du: «Badirudi ospitaleko erasoa beste bandoak egin duela». Gazako Osasun Ministerioaren arabera, 500 palestinar baino gehiago hil dituzte bart gauean Gazako ospitale batean egindako bonbardaketan. Israelgo armadak Jihad Islamikoari egotzi dio erasoa, eta Hamasek Israeli. Egiptotik Gazara laguntza humanitarioa sartzen utziko du Tel Avivek.

Tel Aviven lur hartu eta gutxira, Gazako Al-Ahli Arabi ospitalearen aurkako erasoaren inguruan Israelek zabaldutako bertsioa hobetsi du AEB Ameriketako Estatu Batuetako presidente Joe Bidenek: «Ikusi dudanaren arabera, badirudi ospitaleko erasoa beste bandoak egin duela». Sekula ez bezalako erasoa izan da bart gauekoa: ia 500 palestinar hil zituzten, Gazako Osasun Ministerioaren arabera. Hamasek Israeli leporatu dio erasoa, baina Israelgo armadak horrelakorik ukatu, eta Jihad Islamikoari egotzi dio bonbardaketa, aipatuz talde armatu horrek «oker jaurtitako suziri batek» jo zuela ospitalea.

Israelgo lehen ministro Benjamin Netanyahurekin bildu aurretik egin ditu adierazpenok Bidenek. Gero, prentsaurrekoan, iragarri du AEBek Israeli «aurrekaririk gabeko» laguntza militarra emateko asmoa dutela. Hori bai, AEBetako Kongresuan onartu beharko dute lehenbizi. Gazan laguntza humanitarioa sartzen utz dezala ere eskatu dio Netanyahuri, ziurtatuta «inspekzioak» egingo lituzketela, laguntza hori zibilei heltzeko, eta ez Hamasi. Are, iragarri du AEBek 100 milioi dolar bideratuko dituztela Gazako eta Zisjordaniako herritarrei giza laguntza bidaltzera.

Berehala erantzun du Netanyahuk: Egipton gerarazita dagoen laguntza humanitarioa Rafahko pasabidetik (Egipto) Gazan sartzeko baimena emango du, baldin eta «zibilentzako elikagaiak, ura eta botikak baino ez badira»; eta horretarako Israelgo lurraldeak zapaltzen ez badituzte. Izan ere, Israeldik Gazara laguntza sartzen uzteko baldintzatzat hauxe jarri du Netanyahuk: Hamasek urriaren 7an bahitutako herritar guztiak itzultzea.

Bestelakorik adieraziko lukeen frogarik agertu arte, Israel «errugabea» dela sinestea erabaki dute beste batzuek ere, hala nola Ursula von Der Leyen Europar Batzordeko presidenteak eta Olaf Scholz Alemaniako kantzilerrak. Alemaniakoak esan du «argitu» egin behar dela zer gertatu den, eta Giorgia Meloni Italiako lehen ministroak bat egin du harekin. Errugabetasun hori berretsi du gaur berriz Israelgo armadak, eta bonbardaketaren ondorengo zenbait irudi erakutsi ditu frogatzat. Argudiatu du irudi horietan ez dela kraterrik agertzen; aurretik Israelek egindako erasoetan, ordea, bai.

Protesta oldea

Edonola ere, gisa horretako azalpenak ez dira nahikoak izango ospitalearen aurkako erasoak eragindako amorrua eta mina baretzeko. Bart gaueko erasoari erantzunez, milaka lagun irten dira kalera bonbardaketa gaitzestera, Zisjordanian —dolu eguna dute gaur, bihar eta etzi, eta saltoki guztiak itxita daude—, Ekialde Hurbilean, Afrika Iparraldean eta Europan. Haserrea are nabarmenagoa da herrialde arabiarretan. Esaterako, Irango Atzerri ministroak Gazari egindako erasoengatik Israeli isunak jartzeko eskatu die OIC Konferentzia Islamikoaren Erakundeko kideei. Besteak beste, galdegin die petrolioarekin lotutako isunak ezartzea eta Israelgo enbaxadoreak kanporatzea.

Era berean, Rafahko pasabidea itxita mantentzea leporatu dio Egiptok Israeli. Scholzekin egin du agerraldia Al-Sisik, Kairon, eta berretsi du Egiptok ez dituela hartuko Gazako iheslariak. «Gazako biztanleak hona etortzen badira, Israelek Egiptoko lurrei erasoko die, eta horrek kolokan jarriko du Israelen eta 105 milioi biztanle dituen herrialde baten [Egipto] arteko bakea».

Ia osasun baliabiderik eta erregai erreserbarik gabe daude Gazako ospitaleetan. Ondorioz, Al-Jazeera telebista kateak hango zenbait mediku aipatuz kaleratu duenez, zauritutakoak lurrean eta anestesiarik gabe artatzen ari dira. Gauean bonbardatutako Al-Ahli ospitalean, berriz, ehunka daude oraindik hondakinen azpian. OME Osasunaren Mundu Erakundeak adierazi duenez, egoera «kontroletik kanpo» dago Gazan.

Halere, erasoek ez dute etenik Gazan. Israelgo armadak berriro agindu die iparraldeko biztanleei hegoaldera ihes egiteko, eta beste bonbardaketa batek gutxienez 37 lagun hil ditu gaur goizean. Zisjordanian, berriz, Israelgo Poliziak 65 palestinar atxilotu ditu, Wafa berri agentziak jakinarazi duenez. Joan den larunbatetik, 750 palestinar inguru eraman dituzte preso Zisjordanian. Gazako Osasun Ministerioaren arabera, 3.500 palestinar hil eta 13.000 baino gehiago zauritu dituzte.

Horiek hala, Palestinaren eta Israelen arteko gatazkaren azken oldarraldia hasi eta hamabi egunera, «berehalako su eten humanitarioa» eskatu du gaur Nazio Batuen Erakundeko idazkari nagusi Antonio Guterresek. Erakundearen segurtasun kontseiluko kideek Brasilek ondutako proposamen bat bozkatu dute arratsaldean, zeinak eskatzen duen, besteak beste, erasoak etetea laguntza humanitarioa banatzerakoan, eta gaitzesten zituen zibilen aurkako erasoak. Alde bozkatu dute hamabi herrialdek —hamabost estatu daude kontseiluan denera—, abstenitu egin dira Errusia eta Erresuma Batua; eta, azkenik, proposamenari betoa jarri diote AEBek.

Putin eta Xi ere, elkarrekin

Foku guztiak Bidenen eta Netanyahuren arteko bilerara begira daude, baina izan da beste bilkura esanguratsu bat ere: Errusiako presidente Vladimir Putin eta Txinako lider Xi Jinpingen artekoa, hain justu. Egoera geopolitikoari erreparatuta, bi estatuek atzerri politikako aferetan «jarrera bateratu bat» eta «kooperazioa» bermatzearen garrantzia nabarmendu du Putinek. Are, ohartarazi duenez, «kooperazio hori indartu baino ez dute egingo biei eragiten dieten mehatxuek».

Izan ere, antzeko jarrera azaldu dute bi liderrek Palestinaren eta Israelen arteko gerrari dagokionez ere: batetik, bai Errusiak, bai Txinak, su etenerako deia egin dute; eta, bestetik, nazioarteko gainontzeko estatuek egin dutenaren kontrara, ez dute jendaurrean Hamas gaitzetsi.