Summary: Imanol, «gustura eta asebeteta» taldearen denboraldiarekin. Sasoi osoan zehar erakutsitako oreka eta garai zailetan psikologikoki izandako indarra nabarmendu ditu.

Igandean Europa ligarako sailkatzea lortu eta gero, «gustura, lasai eta asebeteta» dago Imanol Alguacil, Realeko entrenatzailea. Denboraldiaren balantzea egin du Orioko teknikariak. «Urte guztian merezitako saria jaso genuen azken partidan. Zoriontsu eta harro nago». Aitortu du gaur bertan ikusi duela azken aldiz Januzajek sartutako gol erabakigarria. «Atzo ikusi nuen lehen aldiz semearekin; eta, azkena, gaur, Zubietan, bizikleta egiten ari nintzela. Oilo ipurdia jartzen zait oraindik ere, oso berezia izan baitzen lortutakoa. Atsedenaldian jokalariei esan nien bizirik iritsiko ginela, eta lortuko genuela, eta hala izan da».

Konfinamendua «kolpea» izan zela aitortu du. «Denboraldiko garairik onenean ginen, eta etenak min egin zigun». Baina denbora horretan taldeak egindako lan «ikaragarria» eta mentalki erakutsitako «indarra» nabarmendu ditu. «Emaitzak ez ziren iristen, baina jokoan eta lanean denboraldi osoan zehar izandako oreka erakutsi genuen, eta horrek asko esan nahi du. Nekatuta eta estu iritsi ginen azken txanpara, baina psikologikoki oso indartsu. Denen jarrera ikaragarria izan da». Garai «zail» horiek izango ditugu gogoan. «Momentu gogorrak eta txarrak izan ziren, baina une oro zuzendaritzaren, zaleen eta hedabideen babesa sentitu dugu, eta niretzat hori izan da bereziena».

Bere garaian teknikariak berak esan zuen emozionalki ez zekiela nola kudeatuko zuen Realeko entrenatzaile izateak esan nahi zuena. «Ondo baino hobeto dakizue zein barruraino sentitzen dudan hau, eta alde horretatik banuen beldur apur bat. Baina uste baino hobeto eraman dut. Lasai egon naiz, hasi nintzenetik egin dudana egin baitut: lan asko egin, eta nire onena eman. Alde horretatik oso lasai nago».

Beste urtebeterako kontratua du, baina bere etorkizunak ez du kezkatzen. «Denek dakigu nolakoa den futbola, Callejari [Vila-Realeko entrenatzailea] zer pasatu zaion ikustea besterik ez dago. Bosgarren amaitu du, eta kargutik kendu dute. Esan dezakedana da zuzendaritzaren babes eta konfiantza erabatekoa sentitzen dudala, eta, egunen batean hau hondoratzen bada, lemari gogor helduko diodala. Espero dut hala ez izatea, eta neure kabuz erabaki ahal izatea noiz utzi nahi dudan kargua, lan honek higadura handia baitakar. Baina, bestela, ez izan zalantzarik ez dudala hain erraz amore emango».

Baina aurrera begira ere jarri da. «Bost lehiaketatan arituko gara, eta dena desberdina izango da. Beraz, egunerokoan lan egiteko dugun moduan aldaketak egin beharko ditugu, baita bestelako hainbat gauzatan ere. Jada hasi gara horri begira lanean, behar bezala prestatzen ez bazara Espanyoli gertatu zaiona pasatzeko arriskua baitago, eta ez dugu halakorik pasatzerik nahi». Printzipioz, abuztuaren 14an ekingo dio taldeak denboraldi-aurreari. «Aurretik COVID-19aren testak egitera etorri beharko dugu, baina hori da asmoa».

Ez du argibiderik eman datorren denboraldiko taldearen inguruan, nahiz eta hainbat jokalariren inguruan galdetu. Martin Odegaarden eta Miguel Angel Moyaren izenak aipatu dira gehien. «Bilera bat egin behar dugu Jokinek [Aperribai], Robertok [Olabe] eta hirurok, denboraldia lasai eta ondo aztertu eta erabakiak hartzeko. Baina biek jarraitzea nahiko nuke, asko eman baitigute, argi geratu den moduan». Utzita egon diren jokalariek «lan ona» egin dutela nabarmendu zuen. «Imanol Agirretxe aritu da haien bilakaerari erreparatzen, eta aipatutako bilera horretan ere haien azterketa egingo dugu. Izan ere, erabakiak ondo hartu nahi ditugu, aipatu bezala urtea oso gogorra izango baita".

Ziur taldean jarraituko duena Mikel Merino da, gaur jakin baita 2025 arte luzatu duela kontratua. «Sekulako jokalaria dela erakutsi du. Oso gaztea izan arren, 30 urte dituela ematen du, eta bizi osoa daramala hemen. Txapeldunen Ligako talde askok nahiko lukete, eta hemen segitzea oso inportantea da guretzat. Esan nahi du hemen gauzak ondo egiten direla».

David Zurutuza, berriz, ez da Realean egongo datorren denboraldian. Astelehenean berretsi zuen erretiroa hartzea erabaki zuela. Laudorioak izan ditu harentzat Imanolek. «Eredu on bat joan zaigu, eta, nahiz eta ez duen izan jokatzeko aukera handirik lesioengatik, asko lagundu digu denboraldi honetan ere. Berak izugarrizko ilusioa zuen zelaian agurtzeko, baita guk ere. Baina taldeak asko zuen jokoan, eta ez nuen prest ikusten. Espero dut merezitako agurra emateko aukera izatea».


Summary: Orain arteko aztarnategi «garrantzitsuenetako bat» aurkitu dute Jerusalemen. 2.700 urte inguruko arkeologia aztarnategi bat aurkitu dute Judan; eskualdean «inoiz aurkitutako» bildumarik «handi eta garrantzitsuenetako bat».

Israelgo arkeologoek lurpetik atera dute 2.700 urte inguruko arkeologia aztarnategi bat, Judan (Jerusalem). Hiriaren mendebaldeko gunean aurkitu dute «ohikoa ez den egitura handi hori», eta, bertan, antzinako pitxerren heldulekuak eta buztinezko piezak. Israelgo Antigoaleko Objektuen Agintaritzaren arabera, eskualdean «inoiz aurkitutako» bildumarik «handi eta garrantzitsuenetako bat» da.

Guztira, 120 pitxer kirten aurkitu dituzte, antzinako hebreeraz inskribatutako estanpak dituztela. Batzuek «LMLK» akronimoa dute inskripzioetan: «erregearena» esan nahi du. Beste batzuek, ordea, «Judako Erresumako goi funtzionarioen eta pertsona aberatsen izenak» dituzte inskripzioetan. Horrez gain, emakume, zaldizko eta animalia formako buztinezko piezak topatu dituzte; horiek «gurtza paganorako eta idolatriarako erabiliko ziren, ziurrenik».

Israelgo Antigoaleko Objektuen Agintaritzako Yuval Baruch doktoreak azaldu duenez, Burdin Aroan kokatzen den eremua «funtsezkoa» izan zen «Judako Erresumaren azken garaietako historian funtsezkoa». Gainera, zerikusia du monarkia horren administrazio zentralizatuari lotuta egondako eta «Jerusalemgo eremuan aurkitutako beste toki nagusi batzuekin».

Arkeologoek adierazi dutenaren arabera, Bibliako iturriek diotenez monarkia hori egun Israel eta Palestina dauden eremuaren hegoaldean kokatu zen K.a. X. mendean, Israelgo Erresumatik banandu ondoren. Israelgo Erresuma asiriarrek konkistatu zuten K.a. VIII. mendean, eta Juda babiloniarren esku erori zen K.a. 586an. Konkista horren eraginez, monarkiak gunea utzi egin behar izan zuen, baina, handik gutxira, berriro ere okupatu eta hango jarduera ez zen eten.


Summary: Urtea ahalik eta kalte arinenekin amaitzeko bidea marraztu du Mondragonek. Taldeak uste du egungo krisira egokitzeko ezinbestekoa izango dela «malguak» izatea. Neurri «gogorrak» hartu dituzte kooperatiba batzuek.

Enpresa askorentzat gogorra izaten ari da koronabirusak eragindako itxialdi luzearen ondorena, jarduera hasi bai baina eskaerarik ez direlako jasotzen ari, eta horrek isla zehatza izango du urte amaierako emaitzetan, eta, birusaren eboluzioaren arabera, baita aurrera begirakoetan ere. Etorkizun hurbil horri kezkaz begiratzen diote Mondragon Korporazioan ere. Kolpea ahalik eta arinena izan dadin, eta datozen lau urteetarako estrategia marrazteko, urteko batzarra egin dute asteazken honetan.

Koronabirusak baldintzatutako egoera dela eta, Fagor Etxetresnen gatazkaren osteko kongresurik zailena izan dute; dena den, horra begira egindako bi txostenak zuzenketarik gabe itzuli zituzten kooperatibistek, eta osoko bilkurara joandakoek onartu egin zituzten, taldeak komunikabideetara bidalitako ohar laburrean azpimarratu duenez.

Batzarrera 650 konpromisario zeuden deituta, eta haietako batzuek modu telematikoan parte hartu dute. Han izan da korporazioko presidente Iñigo Uzin ere. Hitzaldian, egungo krisi ekonomikoa izan du mintzagai. Haren ustez, horren eraginak ez dezan luze jo, ezinbestekoa izango da azkar erreakzionatzea eta, horretarako, taldeak merkatuan duen posizioa zaintzea, aldaketa sakonak datozelako; haren iritzian, gakoa izango da «lehiakorrak eta malguak» izatea.

«Aldaketa gero eta bizkorragoa da, eta horrek esan nahi du mehatxuak eta aukerak egongo direla gure kooperatibentzat. Abantailak lortzeko eta noraezean ibili nahi ez badugu, hainbat olatu hartu beharko ditugu: klima aldaketarena, ikerketa eta garapenarena, digitalizazioarena, eta beste batzuk», azpimarratu du Uzinek.

Lehen seihileko zaila izan du talde osoak, baina, bereziki, industriaren adarrak. Krisiaren lehen kolpea urte hasieran jaso zuten, Txinan, han dituen 27 produkzio plantetan, eta gero horren eragina mundu osoko 41 herrialdetan dituztenetara hedatu zen.

Jarduera berreskuratzen hasiak dira; ekainaren amaieran, %75ean zeuden jada, baina eskariak ez dira nahi edo behar beste sartzen. Taldeko adar horrek inoizko urterik oparoena izan zuen iaz, salmentei dagokionez behintzat, eta pandemia kolpetik aldatu ditu aurtengo aurreikuspenak.

Basamortuko bidaia

Ekain amaieran BERRIAk eginiko elkarrizketa batean, Uzinek aitortu zuen hainbat kooperatibatan likidezia arazok dituztela eta neurriak hartzen hasiak direla; azpimarratu zuen balantzeak orekatzeko gastuak murrizten ari direla, besteak beste, soldatak jaitsiz, baita %13 ere kasu batzuetan: «Hartu behar ziren lekuetan erabaki gogorrak hartu dituzte batzuek», adierazi zuen Uzinek, eta ohartarazi egoera okerragoa izan daitekeela. «Basamortu bat igarotzen ari gara, eta batzuk bidean gera litezke».

Haren ustez, birusak duen eboluzioaren eta instituzioen laguntzen araberakoa izango da susperraldia, eta Europako goi agintariek asteon lortu duten akordioan jarri zituen «esperantzak».

Danobaten apustua

Taldeak aurrera eraman nahi duen estrategiaren adibide izan daiteke Danobatgroupek asteazken honetan jakinarazi duen mugimendua. Makina erreminta sektoreko kooperatibak —Mondragon Korporaziokoa— 2,8 milioi euroko inbertsioa egin du Herrialde Katalanetako BCN3D startup-ean. Hiru dimentsioetako inprimagailuak ekoizten ditu, besteak beste, autogintzaren eta aeronautikaren sektoreetan erabiltzeko; bezeroen artean dituzte NASA, BMW eta Siemens.


Arditurri, lurraren krakatekoa

Summary: Arditurri, lurraren krakatekoa. Aiako Harriko zorupeko paisaia estonagarria da. Arditurri Eguna antolatzen dute urtero, mineral zainak eta historiaurreko bizimodua ezagutarazteko asmoz.

Geologiaren ikuspegitik, Gipuzkoako Oiartzungo harana altxorrez horniturik dago. Arrokarik zaharrenak hantxe ikus daitezkeela diote adituek. Izan ere, euskal geografian gaindi azaleratzen diren material zaharrenetarikoak pilatu egiten dira han. Beraz, aldi luzeetan barrena jazotako prozesu geologikoak ulertzeko aukera bikaina ematen du Oiartzun aldeko paisaiak.

Aiako Harrian, begiratzen zaion lekutik begiratuta, hiru gainek profil deigarri bat marrazten dute, harribitxiz osaturiko koroa baten moldean. Izan ere, Irumugarrieta, Txurrumurru eta Erroilbide sabaiak airoso gailentzen dira, hirurak 800 metrotik gora eta itsasoaren ferekek emeki samurtuta. Harrigarria bada ere, mendigunea granitikoa da, Euskal Herrian urgaineratutako bakarra. Ikusten den paisaia aho zabalik uzteko mirari geologiko baten ondorioa izan da. Zirrara eragiten du pentsatzeak Paleozoikoan jarduera igneo handia gertatu zela ama lurraren barnean. Nonbait, mugimendu ugariren eraginez, barrualdeko magma lurrazalera atera eta gainazala leunduz joan zen apurka-apurka, haizeak, urak eta bestelako prozesuek higatuta.

Horrela azalduta, badirudi sekulako krakatekoa entzun zitzaiola mendiari une jakin batez. Historia geologikoa, haatik, konplexua da. Historia deitu arren, berez, istorioz beterikoa prozesu luzea bezain geldoa izan da.

Arditurri Eguna

Arditurriko meategietan, egunik bereziena ospatu ohi dute uztail erdian, mendi barrunbeetako sekretuei argi emate aldera, besteak beste. Zorupeko labirintoan sartzeaz batera, lehen lezioa hasten da. Oinarrizko kontzeptuak jasoko ditu orduan geoturistak, betiere meazulootako erromatarren aztarna bereiziko bada. Gero, meatzaritza modernoari bidea emango zaio: xendari jarraikiz, metalezko barandak eta igarobideak korrituko ditu abenturazaleak aurrera eta atzera, mendeetan maskaratutako sekretuak bertatik bertara ezagutzearen kariaz.

Kanpoko aldean, berriz, historiaurreko bizimodua esperimentatzeko aukera ezin hobea izango dute bisitari gazteek. Pikondoaren eta hurritzaren egurra hartuta, sua nola egiten zen irakatsiko dute tailerretako adituek. Limonita eta koloragarri naturalak erabilita, gainera, horma irudi ederrak sortuko dituzte etxeko txikienek. Geologiari dagokionez, Luberri geologia museoko arduradunaren eskutik helduko da momenturik interesgarriena. Azalpen geologikoaren ondotik, ibaian gora egingo du esploratzaile taldeak, kaltzita, barita, kuartzo eta fluorita mineralak desberdintzen ikasteko irrikaz. Inguruko meazuloak, galeriak, plano inklinatuak eta haraneko zoko-mokoak deskubrituko dituzte segidan, bidaia geologikoari amaiera jarri baino lehen.

Meatzeko bisita informazio zentroan hasten da. JOSEAN GIL-GARCIA

Bidegorrian barrena

Ibiliz egiten baita bidea, Oiartzunen bertan hasiko da Arditurriraino lagunduko duen ibilbidea. Altzibar auzorako bidea hartuta, Oiartzun ibaia gurutzatu aurretik, atondutako bidegorriarekin bat egingo du txangolariak. Tipi-tapa, Ergoiengo auzora heldutakoan, ordea, bide seinale batek aukera emango du Luberri geologia museoan bisita bat egiteko. Oiartzungo haraneko geologian barrena bidaia liluragarria egin daiteke museoko arduradunaren azalpenak bidaide. Modu didaktiko eta atseginean, hortaz, geodibertsitatean murgiltzeko parada bikaina izango du bisitariak. Aretora bildutako harriak, mineralak, fosilak eta gertaera geologikoak lagun, Arditurriko natura ondasunak balioesten ikasiko du berehalaxe. Atzerako bidaia, beraz, aurrerapen pausoa izango da.

Paisaiaz ederki gozatuta, Oiartzun ibaia lagun, tunel luzeak zeharkatuko ditu bisitariak, garai batean mineral zama zeramaten bagoi ttipien antzera. Azkenik, Arditurriko meategietako instalazioetara iritsiko da, bidegorriko malda xumeaz ia ohartu gabe. Interpretazio zentro paretik igarota, porlan bidean gora egingo du segidan. Lehen bidebanatzera iristean, aurrera joko du, ibaiaren paraleloan doan basabideari men eginda. Eskulturara doan bidea bazter utziko du ibiltariak, oraingoz. Hala ere, ibilbidearen aldaera hura lehen zirkuitua amaitzean osatu daiteke. Izan ere, oso interesgarria da Imanol Marrodan eskultore bilbotarrak egindako artelan saiatua in situ ezagutzea. Letra handiko poema baten moldean gailentzen da behatokiko ordokian. Zirkinik egin gabe han dirau, etzan, barruko espazio hutsa eskultura inguratzen duen paisaiaz betetzeko ahaleginean. Aspaldiko meazulo bat ezagutzeko aukera ere emango du zidorrak, baita Santa Barbara meatze gune zabalari erreparatzeko ere.

Bidegorriak aukera bikaina ematen du meatzeetara hurbiltzeko. JOSEAN GIL-GARCIA

Baina, gorago esan legez, zuzen jarraituta, jauzika amiltzen den ur emariarekin topo egingo du ibiltariak. Oin puntak bustita, akaso, harri xabalak baliatuko ditu ibiltariak ertzez aldatzeko. Gero, ezkerrera egin eta, ubideak lagunduta, zehar-zehar jarraituko du gora edo behera doazen zidorrei muzin eginda. Aspaldiko kanalak ibarra zeharkatzen lagunduko du. Pagadian sartu-irtena egindakoan, ur biltegira iritsiko da. Bideak behera egingo du orduan. Trebesak baliatuta, goratasuna galdu eta, bidegorrian, amaiera jarriko zaio mendi itzuliari.

Bihar: Iragana, harrietan irarrita (IV): Sabasan.


Summary: Ekonomisten Elkargoak uste du krisiaren ondorioak behin-behinekoak izango direla. Taldeak egindako inkestaren arabera, hurrengo seihilekoan eraginak nabarituko dira, baina kaleratzeak ez dira ugarituko.

Ekonometroaren, hau da, Ekonomisten Euskal Elkargoak sei hilean behin egiten duen inkestaren arabera, Euskal Herriko egoera ekonomikoak okerrera egingo du, eta denbora beharko da lehengoratzeko, baina ondorioak «behin-behinean» nabarituko dira.

Hala, ekonomista gehienek uste dute eragina txikia izango dela, enpresak «erraz» egokituko direla egoerara, eta eutsi egingo diotela langile kopuruari. Inkestatuen % 25ek uste dute kaleratzeak egongo direla, hurrengo seihilekoan bereziki, eta balitekeela lau langiletik bat gelditzea lanik gabe.

Administrazioek pandemiaren krisialdiari aurre egiteko hartutako neurrien artean, ekonomistek uste dute enplegua aldi baterako erregulatzeko espedienteak izan direla eraginkorrenak; bigarren postuan eta tarte handiarekin, abalak eta finantzaketa lineak; eta, jarraian, zerga batzuen etetea.

Itxialdiak berekin ekarri du enpresetan ezohiko hainbat neurri hartzera: digitalizazioarekin loturikoak, bereziki. Online fakturazioa izan da horietako bat: parte hartzaile gehienek (%60k) aitortu dute beren enpresetan ezin izan dutela tresna hori erabili. Telelanari buruz, berriz, lautik hiruk baieztatu dute beren enpresan ezarri dela.

Euskal ekonomiaren lehiakortasunari gehien eragiten dioten faktoreak ere aztertu dituzte, eta hauek azpimarratu dituzte, hurrenez hurren: I+G+b, kontsumo maila eta langabezia. Azken lekuetan azaltzen dira energiaren prezioa eta iruzurra, eta langileen prestakuntzak ere garrantzia galdu du beste inkesta batzuekin alderatuta.


Summary: Praktiketako kontratuak kentzeko eskatu dute. Iseak fundazioaren arabera, ez dute lan merkatuan sartzeko helburua lortzen. Adietuk proposatu dute sei hilabeteko probaldia duen kontratu mugagabe batekin ordezkatzea.

Sara de la Rica EHUko Ekonomia katedradunak zuzentzen duen Iseak fundazioak proposatu du praktiketako kontratua kentzea, ez direlako bete sortu zeneko helburuak: lan merkatuan sartzeko palanka gisa jardutea eta gazteen kontratazio egonkorra bultzatzea.

«Praktikaldiko kontratuak ez du enpresaren egonkortasuna sustatzen; kontratu modalitate hori sinatzen duten gazteek aukera gutxiago dituzte enpresan geratzeko hiru hilabete baino gehiagoko aldi baterako kontratuak sinatzen dituztenek baino», dio fundazioak komunikabideetara bidalitako oharra.

Ikerketaren egileek proposatu dute kontratu mota hori ezabatzea eta sei hilabeteko probaldia duen kontratu mugagabe batekin ordezkatzea.

Azterketaren arabera, praktiketako kontratu bat sinatzen duten gazteen %73k lan egin izan dute aurretik, eta, batez beste, urte eta erdiko lan esperientzia dute. Gainera, % 10ek praktikak egin zituzten enpresa berean lan egin zuten aurretik. Azterlanean nabarmentzen denez, praktiketan zeuden bi langiletik batek ez du kontratua amaitzen.

Iseaken arabera, ondorioa da praktiketako gazte batek probabilitate txikiagoa duela enpresan jarraitzeko hiru hilabete baino gehiagoko aldi baterako kontratu estandar bat duenak baino, eta kontratu mugagabe bat sinatzeko duen probabilitatea «nabarmen» txikiagoa da. Kasu horretan, salbuespena dira beste enpresa batetik datozenak: kontratu mugagabea lortzeko probabilitatea handiagoa dute praktikaldiko kontratu batetik datozenak aldi baterako kontratu batetik datozenak baino.


Summary: Jaurlaritzak neurriak arinduko ditu Ordizian. Gauerditik aurrera kenduko ditu ostalaritzaren jarduera mugatzeko ezarri zituen neurriak. Juan Carlos Abascal Ermuko alkateak, berriz, adierazi du herrian izandako agerraldia «kontrolpean» dagoela

Ordizian (Gipuzkoa) izan zen agerraldiaren ondorioz, uztailaren 8an neurri murriztaileak ezarri zituen Jaurlaritzako Osasun Sailak, ostalaritzaren jarduera mugatzeko. Ordutik, taberna eta jatetxeen edukiera %50era murriztu da, eta 23:30ak arte ireki dezakete gehienez ere. Gainera, ezin da barran kontsumitu. Gauerditik aurrera, ordea, bertan behera geratuko neurri hori.

Azken astean, lasaigarriak izan dira Ordizian koronabirusari dagozkion datuak. Uztailaren 15etik 21era, hamasei kasu atzeman dituzte herrian, eta, ondorioz, Osasun Sailak ez du beharrezkoa ikusten neurri zorrotz horiei eustea. Bestalde, Eibarren, Tolosan, Zarautzen (Gipuzkoa) eta Ermuan (Bizkaia) indarrean jarraituko dute murrizketek.

Ermuko agerraldia, "kontrolpean"

Juan Carlos Abascal Ermuko alkateak adierazi du herrian izandako agerraldia "kontrolpean" dagoela, eta lasaitasun mezua helarazi die herritarrei. Halere, alkateak gogorazi du aste honetan ospatzekoak ziren jaiak bertan behera geratu direla, eta edozein "ospakizun alternatibo" zigortua izan daitekeela.


Summary: Guardia Zibilen Batasunak «terrorismoa goratzea» egotzi dio Altsasuko Ospa Egunari. Salaketa bat jarri dute abuztuaren 29an egitekoa den protesta egunaren kontra. Zuek zarete birusa da aurtengo leloa.

Guardia Zibilen Batasuna sindikatuak salaketa bat jarri du Espainiako Auzitegi Nazionalean Altsasun (Nafarroa) datorren abuztuaren 29an egitekoa den Ospa Egunaren antolatzaileen kontra. «Terrorismoa goratzea» leporatu diete, eta eskatu dute bertan behera uzteko Espainiako segurtasun indarrak Euskal Herritik joateko eskatzeko protesta eguna.

Zuek zarete birusa leloa jarri diote aurtengo Ospa Egunari; guardia zibilek jarritako salaketaren arabera, horrek biktimak «umiliatzen» ditu.

Guardia zibilek urtero jo ohi dute Ospa Egunaren aurka. Iaz, AEGC guardia zibilen elkarteak Espainiako Fiskaltzari eskatu zion aztertzeko deialdia, eta hark eguna debekatzea galdegin zion Auzitegi Nazionalari. Ez zuten debekatu, baina segurtasun indarren zaintzapean igaro zuten eguna.


Summary: Ukrainako Gobernuak eta matxinoek beste su-eten bat adostu dute. Datorren astelehenean sartuko da indarrean menia, Kievek jakinarazi duenez

Ukrainako Gobernuak eta Donbassko matxinoek beste su-eten bat adostu dute, Kievek ohar baten bidez jakinarazi duenez. Menia datorren astelehenean sartuko litzateke indarrean, eta hori mantentzeko asmoa dute gatazka konpontzeari buruzko akordio bat lortzen duten arte. Iraganeko saiakeren porrotek, ordea, zalantzak piztu dituzte azken erabaki horren inplementazioaren inguruan.

Talde matxinoen arabera, su-etenaz gain, droneak erabiltzeko eta «eremu urbanizatuetan» arma pisutsuak erabiltzeko debekua negoziatu dute, 450 kilometro luze den gerra frontean zibilak babestea helburu; Ukrainako Gobernuak ez du ezer adierazi erabaki horiei buruz.

Europako Segurtasun eta Lankidetzako Antolakundearen, Ukrainaren eta Errusiaren arteko bilera batean adostu dituzte neurriok, Parisen eta Berlinen «babesarekin». Kieven arabera, menia betetzea gatazkari buruzko akordio politiko bat lortzeko baldintzetako bat da.

Ez hori bakarrik: Emmanuel Macron Frantziako presidenteak eta Angela Merkel Alemaniako kantzilerrak Vladimir Putin Errusiako presidentea eta Volodimir Zelenski Ukrainakoa mahai beraren inguruan berriz elkartzeaz aritu dira azken urtean, eta su-etenerako akordioak bilkura horretarako oinarria ezarri du. Putin eta Zelenski prest agertu dira aurrez aurre negoziatzeko.

Ukrainako presidenteak herrialdearen ekialdeko gatazka amaitzeko promesa egin zuen kanpainan, eta hainbatetan ziurtatu du bere agintaldiko lehentasunetako bat dela; bada, helburu hori betetzeko neurriak hartzen ari da pixkanaka. Horren erakusle da iragan irailean gertaturikoa: Moskuk eta Kievek 35na preso askatu zituzten, eta bi aldeek aurrerapausotzat jo zuten erabakia.

Bi herrialde horien arteko harremanak 2014an gaiztotu ziren, Errusiak Krimeako penintsula anexionatu zuenean, eta jarraian Donbass eskualdean, Ukraina ekialdean, matxino errusiazaleen eta Ukrainako armadaren arteko gerra hasi zenean. Matxino horiek, hain justu, Donetskeko eta Luhanskeko herri errepublikak aldarrikatu zituzten, eta, harrezkeroztik, borrokan ari dira Kieven soldaduen aurka. Gatazka horretan 13.000 lagun inguru hil dituzte, Nazio Batuen Erakundearen arabera.


Summary: Carme Forcadelli espetxetik irteteko baimen bat kendu diote. Espainiako Auzitegi Gorenak hartu du erabakia, baina ez du eraginik izango hirugarren graduan. Gainerako preso politikoen baimenen inguruan ere ebatziko du.

Carme Forcadell Kataluniako Parlamentuko presidente ohiari otsailean baimen bat eman zioten espetxetik ateratzeko, astean hiru egunetan. Boluntario gisa lan egiteko zen, eta adineko senide bat zaintzeko. Generalitateko Justizia Kontseilaritzak eman zuen erabakiaren berri. Bada, orain, Espainiako Auzitegi Gorenak onartu egin du fiskaltzaren helegitea, eta kendu egin diote baimen hori –baliogabetze horrek ez dio eragingo hirugarren graduari–. Gainerako buruzagi independentista presoen egoeraren inguruan ere hark ebatziko du.

Gorenaren arabera, ez dago inongo loturarik onartutako tratamendu programaren eta egindako delitua dela-eta bete beharreko gizarteratze prozesuaren artean, eta baimen hori “justifikaezina” dela iritzi du. Kataluniako Parlamentuko presidente ohiak gaitzetsi egin du Gorenak hartutako erabakia: “Ez nau harritzen; auzitegi honetatik ez dut justiziarik espero, badakit mendekua dela".

Azken ebazpen horrek ondorioak izan ditzake. Izan ere, horren bitartez, Auzitegi Gorenak adierazi du eskumena duela espetxe araudiaren 100.2 artikuluari buruz ebazteko. Horrela, fiskaltzak hirugarren graduaren aurka jar ditzakeen helegiteak berrikusi behar dituenerako bidea markatu du, eta, era berean, buruzagi independentisten zigorra malgutzeko aukera murriztu.

Gainera, Gorenaren arabera, fiskaltzaren helegite bakarra nahikoa izango da 100.2 artikulua eta hirugarren graduak bertan behera uzteko. Gradu horren kasuan, fiskaltzak oraindik ez du helegiterik aurkeztu, baina laster aurkeztuko duela espero da.

Erabaki horrekin, legelarien artean zegoen eztabaida ere amaiarazi du Gorenak, eta fiskaltzaren helegiteak berak ebatziko dituela baieztatu du.

Hirugarren gradua

Joan den ostiralean hasi ziren espetxetik irteten Kataluniako buruzagi independentista presoak, hirugarren graduak ematen dien baimena baliatuta. Hirugarren graduarekin, asteburuak etxean igaro ahal izango dituzte buruzagiek, eta astelehenetan itzuli beharko dute espetxera. Halere, egunez ateratzeko baimena izango dute astean zehar, baina, betiere, zortzi eta 11 ordu bitartean egin beharko dituzte presondegian. Espetxetik irteterakoan, buruzagiek bat egin zuten esanez hirugarren gradua ez dela «askatasuna», eta oraindik ere zigorra betetzen dihardutela. Hiru espetxeetako tratamendu batzordeek presoei hirugarren gradua ezartzea proposatu zuten uztailaren 2an, eta Kataluniako Gobernuak ontzat eman zuen proposamena. Fiskaltzak aukera izango du erabaki horren kontrako helegitea aurkezteko espetxe zaintzako epailearen aurrean. Hala egingo balu, Espainiako Auzitegi Gorenak izango luke azken hitza, eta, azken erabakia ikusita, baliteke baimenaren aurkakoa izatea.

Tsunami Demokratikoaren aurkako ikerketa

Figueresko epaile bat 196 pertsona ikertzen ari da, iragan azaroan Tsunami Demokratikoak AP-7 autobidea oztopatzeko egindako mobilizazioa dela eta. Auto baten arabera, hilaren 11n eta 12an autobidea ixtean izandako ustezko desordena eta kalte delituengatik ikertzen ari dira horiek; prozesu subiranistako buruzagiak zigortzeko epaiaren berri izan ostean antolatu zen protesta.

Epaileak azaldu duenez, ikertuek AP-7an baimendu gabeko trafiko mozketa batean parte hartu zuten, eta "pertsonen eta salgaien zirkulazio askea eten zuten Frantziarekin eta Europako gainerako lurraldeekin".


Summary: Hego eta Ipar Euskal Herriaren arteko muga ixteak «kalteak» eragin ditu, Euroeskualdearen hitzetan. Galdeketa egin dute mugaz gaindiko herritarren eta langileen bizipenak jasotzeko. Muga ixteak pertsonen, ondasunen eta zerbitzuen zirkulazio askatasunak etetea eragin duela erran dute.

COVID-19ak eragindako osasun krisiaren testuinguruan, Frantziak eta Espainiak Hego eta Ipar Euskal Herriaren arteko muga ixtea erabaki zuten. Martxoaren 17an itxi zuten, eta ekainaren 21a arte anitz mugatu zuten mugikortasuna; baimen berezia zutenak baizik ez ziren alde batera edo bestera pasatzen ahal. Akitania Berria-Euskadi-Nafarroa Euroeskualdearen hitzetan, itxiera horrek «eragin negatiboa» izan du mugaz gaindiko herritarrengan eta langileengan. Inkesta bat egin dute eragina neurtzeko, eta 2357 erantzun jaso dituzte. Inkesta prozesua ekainaren 4an hasi zen, eta herritarrek gutxi gorabehera bi asteko epea izan zuten erantzuteko. Mugaren itxierak izandako «eragina murrizteko jarraibideak eta ekintzak» identifikatzea da xedea.

Gaur goizean prentsaurrekoa egin dute Hendaian (Lapurdi) Marian Elorza Eusko Jaurlaritzako kanpo aferetako idazkari nagusiak, Mathieu Berge Akitania Berriko kontseilariak eta Mikel Irujo Nafarroako Gobernuko ordezkariak, inkestaren emaitzak aurkezteko eta ondorioak plazaratzeko.

Erantzun duten gehienak 36-65 urte artekoak dira, unibertsitate ikasketak edo parekoak dituzte, eta muga hilabetean behin baino gehiagotan pasatzen dute. Horretarako autoa erabiltzen dute nagusiki, eta gehienbat mugaren alde batetik bestera iragateko «arrazoi sozioekonomikoak» dira nagusi: hezkuntza, arrazoi pertsonalak, eta familiarekin zerikusia dutenak. Zehazki, erantzun dutenen artean, %79,1 erosketak egitera joaten dira, %59,7 arrazoi pertsonalengatik, %49,9 kirola egiteko edo aisialdiko jarduerak egiteko eta %39,2 kultur jarduerak egiteko.

Mugaz gaindiko herritarren artetik, %66,9ri «biziki edo asko» eragin dio mugaren itxierak, eta %89,4k adierazi du muga itxi zenean mugaz gaindiko jardueraren bat egiteari utzi behar izan ziola. Baina muga ireki ostean «oro har» berriro ekingo diote jarduerari, Euroeskualdearen arabera, eta horrek «mugaz gaindiko jardueren sektoreetako baikortasuna» erakusten du.

Ekonomia arloan ere eragina izan du, eta mugaz gaindiko langileak dituzten enpresek ere egokitu behar izan dute. Gehien hartu diren neurriak telelana (%54,2), enplegua aldi baterako erregulatzeko espedienteak (%39,1) eta lanaldi murrizketak (%27,7) izan dira, baina kaleratzeak (%6,6) ere egon dira.

1.400 testigantza

Inkestaz gain, 1.400 testigantza ere jaso ditu Euroeskualdeak, herritarrek jasan dituzten oztopo nagusiak identifikatzeko. Herri eta eskualde batzuetako biztanleen kasuan, batetik bestera ibiltzeko askatasunaren galtzea oztopoa izan da bertan ez zeuzkaten oinarrizko ondasun edo zerbitzu batzuk erabili ahal izateko orduan. Erran dute muga ixteak eragindako auto ilara luzeek ere funtsezko gauzatzea zaildu diela, eta batzuetan ezinezko bihurtu diela. Frantziako eta Espainiako Gobernuen irizpide desberdintasunak ere deitoratu dituzte, mugako kontroletan aurkeztu beharreko dokumentuen adibidea emanez: «Hartu diren neurriak estatu mailakoak izan dira, kontuan hartu gabe lurraldearen errealitate sozial eta ekonomikoa», deitoratu du Bergek.

Euroeskualdearen ondorioa argia da: «Europako Batasuneko estatu kideek Schengen eremuaren barruan Europako herritarren mugikortasunari ezarritako murrizketek eta kontrolek askatasunak etetea eragin dute», adierazi dute. «Kalteak eragin ditu ezabatu genituen mugen inguruan bizi direnen ekosistema sozial eta ekonomikoan».

Gogoeta politikoa

Euroeskualdearen inkestari erantzun diotenen gehienek uste du «ezinbestekoa» dela mugaz gaindiko lankidetza, «mugaz gaindiko herritarren eguneroko bizitza hobetzeko». Herritar horiei «ikusgaitasun handiagoa emateko beharrizana» azpimarratu dute, eta izaera hori indartzeko beharra ere aipatu dute, «askatasun handiagoz zirkulatu ahal izateko eta administrazio dokumentazioaren aldetik mugapen gutxiago izateko».

Bergeren hitzetan «gogoeta politiko bat» beharrezkoa da, ohartu baitira mugaz gaindikoaren koadro juridikoak zer muga dituen. «Gure helburua da erronka izatea politika publikoetan». Elorzaren hitzetan, Europa osoan egin behar da lan. «Euroeskualdeen formula juridikoa Europar Batasunak sortu zuen, mugaz gaindiko elkarlana bultzatzeko. Europaren ametsa mugak ezabatzea izan da». Konfinamendu garaian, nahiz eta mugak itxi, «salbuespenak» onartu izan direla azpimarratu du. Egoerak okertzera joko balu, eta muga ixtea erabakiko balute, salbuespen horiek «eskualde mailakoak» izateko eskatu du.


Hegoaldean 204 kasu atzeman dituzte

Summary: Hegoaldean 204 kasu atzeman dituzte. Bizkaian izan dira positibo gehienak, 93; horietatik 22 Ermuan detektatu dituzte.

Agerraldiak azaldu ahala, PCR proba masiboak ugaritu egin dira azken egunetan, kutsatze komunitarioak geratze aldera. Azken orduetan 5.135 proba egin dituzte Araban, Bizkaian eta Gipuzkoan, eta 138 positibo atzeman dituzte. Gipuzkoako agerraldiak baretzen ari direla dirudi: 38 kasu detektatu dituzte, gehienak Eibarren: hamalau. Bizkaian, berriz, gora egin dute kasuek: 93 positibo atzeman dituzte. Ermuan izandako agerraldiarekin loturikoak dira 22, eta gehitu egin dira kasuak Bilbon: 37 izan dira azken orduetan. Araban sei kasu atzeman dituzte. Nafarroan 66 positibo atzeman dituztela adierazi du Santos Indurain Osasun sailburuak, baina Mendillorin egiten ari diren PCR proben emaitzak ikusteke daude oraindik.

Izan ere, oldarraldirik bortitzena Mendillorrin dago (Nafarroa) oraintxe. Ehunka kasu atzeman dituzte azken egunetan Iruñeko auzo horretan, gehienak gazteen artean. Ustez, uztailaren 11ko asteburuan Alde Zaharrean sortutako aisialdi giroan du sorburua agerraldiak. Atzo, PCR probak egiten hasi ziren auzoko 17 eta 28 urte bitarteko gazte guztiei, eta 2.000 probatik gora egitea aurreikusten du Nafarroako Gobernuko Osasun Sailak. Kasuen gorakadaren ondorioz, atzera egingo du auzoak, eta bigarren fasera itzuliko da.

Halaber, Indurainek irratsaio baterako eginiko elkarrizketan adierazi du une hauetan progresiboki hazten ari direla Mendillorriko agerraldiarekin loturiko kasuak, lehenengo egunetako bat-bateko igoeraren ostean. COVID-19aren proban positibo eman dutenen gehiengoa 17 eta 29 urte artekoa dela baieztatu du sailburuak.

Nekane Murga Jaurlaritzako osasu sailburuak adierazi du kutsatzeetariko asko familia ospakizunetan gertatu direla azken egunetan, eta familiarteko kutsatzeak ere ugaritu egin direla. Izan ere, eremu itxietan kutsatze arriskua handiagoa dela gogorarazi du sailburuak.

Astebete igaro da maskara erabiltzea derrigorrezkoa denetik Hegoaldean, gune irekietan zein itxietan, segurtasun tarteak mantenduta ere. Murgak nabarmendu du maskara beharrezkoa dela transmisio komunitariorik ez izateko, eta herritarren jokamoldea oro har "arduratsua" izan dela. Halaber, gogorarazi du segurtasun tarteak utzi ezin diren guztietan beharrezkoa dela maskara jantzita eramatea, baita hondartzan eta igerilekuetan ere.


Summary: Zuhurtziagabekeriaz eragindako giza hilketa delituak egotzi dizkiete atxilotuei. Hirurak aske utzi ditu epaileak, baina hilero joan beharko dute sinatzera. BERRIAk jakin duenez, ez deklaratzeko duten eskubideari heldu diote ertzain etxean egon diren orduetan, eta gauza bera egin dute epailearen aurrean ere.

Zaldibarko Verter Recycling 2002 SM zabortegiko (Bizkaia) hiru buru herenegundik daude atxilotuta Eibarko (Gipuzkoa) Ertzaintzaren komisarian. Gaur utzi dituzte Durangoko 1. Auzitegiko epailearen esku, eta 13:00etan ziren deklaratzen hastekoak. BERRIAk jakin duenez, ez deklaratzeko duten eskubideari heldu diote atxilotuek ertzain etxean egon diren orduetan, eta gauza bera egin dute epailearen aurrean ere.

Hiru atxilotuak behin-behinean aske utzi ditu epaileak, eta zuhurtziagabekeriaz eragindako giza hilketa delituak egotzi dizkie. Baldintza gisa jarri die hilean behin joan beharko dutela sinatzera. Pasaportea ere erretiratu die.

BERRIAk kontsultatutako iturri juridikoen arabera, «guztiz irregularra» izan da Jose Ignacio Barinaga Egia jabea eta enpresaren sortzailea, Arrate Bilbao Barinaga kudeatzailea eta Juan Etxebarria azpiegituraren ingeniaria atxilo hartzeko prozedura. Izan ere, EAEko Justizia Auzitegi Nagusiak atzo nabarmendu zuenez, Durangoko Instrukzioko 1. salak «argitu» du «soil-soilik polizia operazio batean» egin zirela herenegungo atxiloketak. Hau da, atxiloketak ez dituela epaile batek agindu.

Segurtasun Sailak ere ohar bat argitaratu zuen, «gaizki-ulertu bati zehaztapen bat egiteko». Horretan azaldu duenez, Ertzaintzaren Polizia judizialak instrukzioan egindako «aurrerapenen berri» eman zien, herenegun, auzian eskumena duten epaitegiei eta fiskaltzari. Oharrean zehaztu dutenez, atxilotuak Eibarko komisariara eramateko eta miaketa batzuk egiteko baimena ere eman zieten epaitegiek eta fiskaltzak.


Summary: Confebaskek «herri mailako itun handi bat» eskatu du. Patronalak aurreikuspen ezkorrak egin ditu datozen hilabeteetarako. Administrazioen zorpetze politikak defendatu ditu, eta «gobernu indartsuen» beharra. Gizarte eragileei eskatu die bide berean arraun egiteko, ondorioak «traumatikoagoak» izan ez daitezen.

Eduardo Zubiaurre Confebaskeko presidenteak «herri mailako itun handi bat» eskatu du, «1983. urteko uholdeetakoa bezalakoa». Araba, Bizkai eta Gipuzkoako patronalaren buruak uste du datozen hilabeteetan gastu publikoaren politikek eta zorpetze politikek izan beharko luketela administrazioaren lehentasunak, enpresak eta enplegua salbatzeko eta egungo ehun ekonomikoa eraldatzeko, datozen aldaketara hobeto egokitu eta lehiakorragoa izan dadin.

Zubiaurreren hitzetan, funts horiek erabili behar dira inbertsio eraldatzaileak egiteko, enpresa estrategikoak errotzeko, bereziki zigortutako enpresak eta sektoreak laguntzeko eta tokiko eskaria aktibatzeko. Horrekin batera, «lehiakortasunerako, ekintzailetzarako eta enpresen hazkunderako dauden oztopoak» kentzeko eskatu du.

Uste du hiru lurraldeetako eta autonomia erkidegoko finantza publikoak ondo daudela «ezohiko zorpetze» bati aurre egiteko. Dena den, azpimarratu du maila politikoan ezinbestekoa izango dela egonkortasun instituzionala erdiestea, «gobernu indartsuen» bidez.

Confebaskeko Kontseilu Nagusiaren ostean emandako prentsaurreko batean egin ditu adierazpenok Zubiaurrek. Jokaleku beltza aurreikusi du datozen hilabeteetarako. Azaldu du hiru lurraldeen BPGa %9 inguru jaitsiko dela, eta langabezia tasa %15 ingurukoa izango dela urte amaierarako: 45.000 lanpostu galduko direla.

Gogoratu du patronalak ekaineko azken astetik uztaileko lehen astera bitartean egindako inkestaren arabera enpresen %90ek atzeraldian edo geldirik ikusten dutela merkatua, eta hamarretik seik uste dutela datozen sei hilabeteetan berdin jarraituko duela.

Egoera horren aurrean, Zubiaurrek uste du herri mailako itun handi batek lagundu egingo lukeela ekonomia suspertzeko giro aproposa sortzen. Gizarte eragileen arteko akordioen garrantzia azpimarratu du, enpresen bideragarritasuna bermatzeko eta enpresek «neurri traumatikoagoak» hartu behar ez izateko.


Neowise kometa, gaur Lurretik gertuen

Summary: Neowise kometa, gaur Lurretik gertuen. Gaur da kometa ikusteko egunik egokiena, Lurretiko punturik gertuenean egongo baita. 6.000 urte barru egongo da kometa berriro ikusteko aukera.

Neowise kometa gaur egongo da Lurretik gertuen, 103 milioi kilometrora. Kometa ilunabarrean ikusi daiteke, eguzkia ezkutatu eta ordubetera, eta, nahikoa distiratsua denez, ez da teleskopiorik behar hura behatzeko. Neowise ipar-ekialdean dago, Hartz Handiaren eta Leo konstelazioaren artean. Gaur arratsaldean gailenduko den giro eguzkitsua dela eta, hasiera batean zerua garbi egongo da. Hala ere, baliteke hodeiren bat sortzea beroaren eraginez. Neowise kometa behatzeko, argirik gabeko gune batera joatea gomendatzen da, mendira, adibidez.

Kometa martxoaren 23an ikusi zuen lehenengoz Neowise sateliteak —hortik dator kometaren izena—. Uztailaren 7ko egunsentian ikusi zen kometa, eta uztailaren 31 arte egongo da fenomeno astronomiko hori ikusteko aukera.

Neowise kometa, Austrian. CHRISTIAN BRUNA / EFE

Miquel Serra-Ricart Kanarietako Astrofisika Institutuko Teideko Behatokiko administratzaileak adierazi duenaren arabera, gaurtik aurrera kometa ez da hain distiratsua izango, baina, iluntasun handiagoa egongo denez, argazkiak egitea «oso erraza» izango da, baita sakelako telefonoekin ere.

Neowise kometa, Los Angelesen. ETIENNE LAURENT / EFE

Kanarietako Astrofisika Institutuak adierazi duenez, kometak izotzez eta hautsez daude osatuak nagusiki, eta eguzkiaren inguruan mugitzen dira orbita «oso eliptikoak» eginez. Eguzkira hurbiltzen direnean, beroak izotza urtu, eta gasak eta hauts partikulak askatzen dira. Horiek sortzen dute kometaren isatsa, eta milioi bat kilometro baino gehiago ere neur dezakete. Kometek milaka urteko periodoan egin dezakete orbita, eta Neowisen kasuan, 6.000 urte inguru igaro beharko dira hura Lurretik berriro ikusteko.


Summary: EAEko bozetako parte hartzea %50,78ra jaitsi da. Segurtasun Sailak gaur eman ditu behin betiko emaitzak, mahai batzuetako zuzenketak eta atzerrikoen botoak jasota. Uztailaren 12an %52,86koa izan zen partaidetza. Orain arteko daturik txikiena da.

Eusko Jaurlaritzako Segurtasun Sailak gaur jakinarazi ditu Eusko Legebiltzarrerako hauteskundeetako behin betiko emaitzak, joan den ostiralean hauteskunde mahai batzuetako zuzenketak jasota eta Espainiako Estatutik kanpoko EAEko herritarren botoak zenbatuta, eta datu adierazgarri bat da parte hartzeak uztailaren 12tik bi puntu egin duela behera. Bozen egunean %52,86koa izan zen parte hartzea, 1980tik izandako txikiena, eta gaurko txostenak dakar azkenean %50,78koa izan dela. Orain dela 11 egun, 1.718.318 lagunekoa zen errolda, eta 1.794.316ra igo dute orain.

Herrialdeka, Araba %50aren azpitik ibili da parte hartzean: %49an. Bizkaiak %50,4koa izan du, eta Gipuzkoak, %52,18koa.

Segurtasun Sailak behin betiko emaitzez zabaldu duen dokumentuak jaso duen bezala, PP-C's-k legebiltzarkide bat irabazi du uztailaren 12ko kontaketatik. Joan den ostiralean Bizkaiko mahai batzuetako birkontaketan baieztatu zen 103 boto gutxiago eman zizkiotela bozen egunean. EH Bilduren kaltetan irabazi du eserleku hori. Ondorioz, EAJk 31 aulki izango ditu Eusko Legebiltzarrean, EH Bilduk 21, PSE-EEk 10, Elkarrekin Podemosek 6, PP-C's-k 6, eta Voxek 1.

Abuztuaren 3an eratuko dute legebiltzarra. EAJ talde irabazlea PSE-EErekin hasia da hitz egiten Jaurlaritza osatzeko, eta bi taldeek irailerako izan nahi dute gobernua.

Eusko Jaurlaritzaren gaurko txosteneko emaitza batzuk:


Summary: EH Bilduk alternatiba bat osatu nahi du «ezkerretik eta subiranismotik». Koalizioa LAB sindikatuarekin batzartu da, krisiari aurre egiteko neurriez aritzeko. Nabarmendu dute ondorioak ez dituztela «langileek» ordaindu behar.

Eusko Legebiltzarrerako hauteskundeen ostean, EH Bilduk bilera sorta bat hasi du ezkerreko eragileekin, «alternatiba eraikitzeko» asmoz. UGT sindikatuarekin batzartu ziren asteartean, eta LABekin elkartu dira gaur, sindikatuaren Bilboko egoitzan, koronabirusak eragindako osasun, ekonomia eta gizarte krisiari aurre egiteko politikak «kontrastatzeko». Bileran, «diagnostiko partekatua» egin dute, eta alderdiak eta sindikatuak nabarmendu dute krisiaren ondorioak ez dituztela «langileek» ordaindu behar. Zerga politika berria eta zerbitzu publiko indartsuak sustatzearen garrantziaz ere aritu dira. LABek koalizioari eskatu dio kaleko borroketako aldarrikapenen alde egiteko instituzioetan ere.

Maddalen Iriarte EH Bilduren lehendakarigaia, Arnaldo Otegi koordinatzaile nagusia eta Unai Urruzuno legebiltzarkidea eseri dira mahaiaren alde batean, eta Garbiñe Aranburu LABeko idazkari nagusia, Edurne Larrañaga Gizarte Ekintzako idazkaria eta Dabid Lizarralde Eraketako idazkaria bestean.

Bileraren ondoren, Otegik adierazi du egungo egoerak «ezkerretik eta subiranismotik alternatiba bat osatzea» eskatzen duela. «Krisi ekonomiko eta sozial bat da hau, eta ezkerrak eta bloke subiranistak ardura berezia du krisi honi aurre egiteari begira», esan du. Eragileen arteko harremana estutu nahi dute. Koalizioa Ahal Dugu, ELA eta CCOOrekin ere batzartuko da, eta harremanetan da PSE-EErekin.


Summary: ITP Aerok bere lantaldearen %15 kaleratuko du. Taldeak ez du zehaztu zenbat izango diren Bizkaian: 1.900 behargin ditu, lau lantegitan. Irailean hasi nahi du.

Gamesa eta Tubacexen ostean, ITP Aero. Hegazkinentzako motorrak eta osagaiak ekoizten dituen Bizkaiko enpresak ostegun honetan iragarri du bere lantaldearen %15 murriztuko duela, enplegua mantentzeko gaur egun indarrean dauden ezohiko neurriak amaitzen direnean, uda ostean.

ITP Rolls & Royce enpresaren jabetzakoa da ITP Aero, eta guztira 4.000 langile inguru ditu zazpi herrialdetan: neurriak seiehun laguni eragingo lieke. Taldeak ez du zehaztu neurriak nola eragingo dien Euskal Herrian dituen lau plantei, denak Bizkaikoak: Zamudiokoa, Deriokoa, Sestaokoa eta Barakaldokoa. 1.900 behargin inguru.

Taldeak zehaztu du ITPren kaleratzeek ez dutela lotura zuzenik Rolls-Royce taldeak maiatzaren 20an iragarritakoarekin. Horiek ere eragin dezakete Bizkaiko enpresan, bereziki ingeniari eta bulegoetako langileen artean.

«Atsekabetuta»

Doikuntza plana langileen ordezkariekin negoziatuko du enplegua babesteko planak amaitzen direnean —aldi baterako enplegu erregulazioak eta beste—, uda ostean, horiek ez badira gehiago luzatzen. Carlos Alzola ITPren zuzendariak ziurtatu duenez, «inpaktu soziala mugatzen eta lanpostuak ahal den neurrian babesten» saiatuko dira. Ohar batean azaldu du neurri hori «atsekabe handiz» hartu behar izan dutela. Azpimarratu du hegazkingintzaren industria «inoizko krisirik handienean» dagoela koronabirusaren ondorioz. Azaldu du hegazkin motorren salmenta % 50 inguru jaitsi dela, eta beharrezkoa dela «egiturazko aldaketetara eta tamaina txikiagoko merkatu berri batera egokitzea».

«Krisia hasi zenetik, lan kargaren beherakada ahal den neurrian arintzeko neurriak lantzen aritu gara. Neurri horiek erabilgarriak izan dira epe laburrean enplegua babesteko, baina ez dira jasangarriak epe luzera. Gaur iragarritako kopurua ITP Aero enpresa indartsua eta lehiakorra izaten jarraitzeko epe ertainerako plan baten barruan dago», azaldu du Alzolak. Horren harira, adierazi du enpresak bere produktu eta zerbitzuen teknologian inbertitzen jarraituko duela.

Langileekin hitz egin gabe

Enpresaren jokamoldea salatu du ELA sindikatuak, langileek ez baitzuten neurriaren berri, eta azpimarratu du komunikabideei informazioa «filtratu» baino ordu batzuk lehenago jaso dutela. «Modus operandi hori lantaldean izua sortzeko interesen ondorio baino ez da».

ELAren ustez, zuzendaritzak oharrean aipatzen duen egoera «guztiz koiunturala» da; gogoratu ditu aurreko urteetan izandako irabaziak eta egindako inbertsioak, eta salatu du egungo testuingurua baliatu nahi duela «lan baldintzei eraso egiteko».


Summary: Abian da Sarek antolatutako bizikleta itzulia. Gaur egin dute itzuliaren lehenengo etapa, Lekunberritik Hernanira, eta larunbatean amaituko da.

Gaur hasi da Sarek antolatu duen hirugarren bizikleta itzulia. Goizean hasi dute martxaren lehenengo etapa, eta Lekunberritik (Nafarroa) aterata Hernanira (Gipuzkoa) iritsi dira. Etzi amaituko da bizikleta martxa.

Sarek aurreko bi urtetan ere antolatu du itzulia, baina, aurten, koronabirusaren ondorioz, zenbait neurri hartu dituzte: esate baterako, hiru egunera murriztu dute martxa, eta hiru etapa independente antolatu dituzte. 24an, Urduñatik Durangora (Bizkaia) joango dira, eta, azkeneko egunean, Basauritik Bilbora (Bizkaia).

Lehenengo etapa baliatu du Sarek Itxaso Zalduaren «atxiloketa bezelakoek lekurik ez daukatela» aldarrikatzeko, baita «motxiladun haurrak pairatzen ari diren zigor gehigarria» salatzeko ere. Izan ere, aita, ama edo bi gurasoak kartzelan dituzten umeek sei hilabete daramatzate gurasoak ikusi gabe.


Paisaia geroz eta zatituagoa

Summary: Paisaia geroz eta zatituagoa. Bigarren independentzia galdeketaren kanpaina abiatu dute Kaledonia Berrian, eta salatu dute bi aldeen jarrerak 2018koak baino «gogorragoak» direla. Loialistek Frantziako bandera erabili ahalko dute.

Kaledonia Berriaren deskolonizazio prozesuaren bigarren independentzia erreferendumerako bi hilabete eta erdi falta diren arren —urriaren 4an egingo dute—, independentistek eta loialistek asteon hasi dute horretarako kanpaina, eta badirudi aurtengoa duela bi urtekoa baino gatazkatsuagoa izango dela, asteotan gertatu direnek agerian utzi dutenez.

Bi aldeen arteko mezuak eta kritikak ugaritu egin dira azken egunotan, eta, Elie Poigoune Jakintsuen Batzordeko kide ezagunak adierazi duenez —kanpaina gainbegiratzeaz arduratuko dira—, aurten jarrerak «gogortu» egin dira. Oraingoz, gertakariak sare sozialetako mezu arrazistetara mugatu dira, baina Poigounek kezka agertu du datorrenari begira: «2020an, jarrerak gogortu egin dira; lasai egoteko deia egin behar dugu, pospolo batekin nahikoa izango baita [gatazka lehertzeko]. Gorrotoa, indarkeria eta bazterkeria hautu errazak dira». Mezu arrazista horietako batzuen egileak «ekintza politiko» gisara defendatu du egindakoa, baina horrek ez dio balio izan zigorra saihesteko: urtebeteko kartzelaldia ezarri diote —horietako sei hilabete ez ditu bete beharko—. Pierre Christophe Pantz geopolitikan doktoreak RT France kateari adierazi zionez, aurten bi aldeak are gehiago zatitu dira: «Paisaia politikoaren bipolarizazioa nabarmen kristalizatu da, eta kanpainaren tonua 2018koarena baino askoz ere erasokorragoa da». Aurtengo kanpainan berritasun garrantzitsu bat izango dute: Frantziako bandera erabiltzea legezkoa izango da, duela bi urte ez bezala. Horrek, noski, independentisten haserrea piztu du, estatuaren neutraltasuna hausten duela uste baitute; hori ikusita, Nazio Askapenerako Fronte Sozialista Kanaka (FLNKS) aliantzak Parisi egotzi dio eskuin loialistarekin «konspiratzea» bandera horren erabilera legezkoa izateko. Are, FLNKSk galdeketako emaitzak zalantzan jartzeko mehatxua ere egin du.

Horri guztiari gehitu behar zaio independentistek eta Frantziako Estatuak urte honen bigarren hiruhilekoan izan duten beste gatazka bat, Laurent Prevost gobernuaren ordezkaria polemikaren erdian utzi duena. Kaledoniar Batasuna (UC) indar independentistak asteak pasatu ditu Prevost kargugabetzeko eskatzen, osasun larrialdian jarritako baldintzak Noumeako akordioaren aurka doazelakoan. Ez hori bakarrik: armadaren komandante bat Frantziara itzultzeko eskatu du alderdiak, militarrak uhartean «ezkutuan sartu eta atera» dituelakoan. Laboristen aldaketa Independentisten aldetik, aurten Alderdi Laboristak ere parte hartuko du kanpainan. 2018. urtean, ezkerreko indar horrek galdeketa boikotatzera deitu zuen, argudiatuta hautesle errolda «mugatuegia» zela —kanak asko kanpoan utzi zituztelako—, eta lehenbiziko erreferendumak ez zuelako Noumeako akordioa errespetatzen. Aurtengoan, bada, iritzia aldatu dute. Urte hasieran egindako bilkura batean, laboristek erabaki zuten hasi berri den kanpainan botoaren aldeko deia egitea, baina, aldi berean, erabaki zuten FLNKSrekin ez aliatzea, azken urteotako zatiketa are gehiago sakonduz. Louis Kotra Uregei alderdiaren buruzagiak zera adierazi zuen urte hasieran: «Alderdi Laboristak baiezkoaren alde bozkatzera deitzen du, eta nazionalisten batasunaren alde egitera. Guk [galdeketarako] ardura eta jarrera gure gain hartu ditugu, eta hori ikusi egingo da praktikan. Baina FLNKSren egituretatik kanpo izango da». Independentziaren aurkakoen artean, egoera antzekoa da: sei alderdi politiko —tartean eskuin muturra— Loialistak izeneko kanpainan elkartu dira, 2018ko «hutsegiteetatik ikasi» ostean emaitza hobeak lortzeko; Gil Brial kanpainaren koordinatzailearen arabera, indarrak batzeak arrakastarako bidea erakutsiko du: «Azkenean, arrazoi oso gutxi daude independentziaren alde bozkatzeko, baina arrazoi asko daude Frantziaren parte den Kaledonia baten alde egiteko». Hori bai, agintean den eta kongresuan ordezkaritza handiena duen Etorkizuna Konfiantzaz alderdiak ez du horretan parte hartuko, baina hark ere ezezkoaren alde bozkatzera deitu du. Berez, aurtengo erreferenduma irailaren 6an ziren egitekoak, baina koronabirusaren ondorioz urriaren 4ra atzeratzea erabaki zuen Edouard Philippe Frantziako aurreko lehen ministroak. Iragan maiatzean egin zuten eskaria UC independentistak eta Kaledonia Elkarrekin (CE) indar loialistak, baina haiek beste data bat proposatu zuten, urriaren 25a; argudiatu zutenez, kanpaina behar bezala egiteko bermerik ez zegoen. Azkenean, Philippek data aldatzea erabaki zuen, baina ez UCk eta CEk proposaturiko egunera, urriaren 4ra baizik. 2018ko azaroaren 4an egin zuten deskolonizazio prozesuko lehen independentzia erreferenduma, eta, Frantziaren parte izateko hautua gailendu zen arren (%56,7-%43,3), independentismoak espero baino askoz ere emaitza hobeak lortu zituen. Haustura sakonak Orduko horrek, gainera, agerian utzi zuen Kaledonia Berriko errealitatea: haustura sakona dagoela jatorriz indigenak diren kanaken eta jatorriz europarrak diren caldocheen artean, bai politikoki, baita soziologikoki ere. Kanakek independentziaren alde bozkatu zuten, eta caldocheek, aurka, baina independentismoak lortu zuen gazteriaren parte bat mobilizatzea —abstentziora jotzeko asmoa zuten gehienek— eta indigenak ez diren batzuek ere baiezkoaren alde egitea. Lehen galdeketan bezala, aurten ere, Hegoaldeko probintziako boto emaileak erakartzea da independisten erronka. Iparraldeko probintzian eta Leialtasun uharteetan, kanakak gehiengo dira, eta hori sumatu zen Kaledonia Berriko Kongresurako iazko bozetan, independentziaren aldeko alderdi politikoek jaso baitzituzten boto gehien bi eremu horietan. Arazoa, ordea, hirugarren probintzia horretan dute: biztanleriaren %75 bizi da eremu horretan, eta probintzia horretatik doaz ordezkari gehien ganberara; bada, eremu hori da loialisten gotorlekua. 268.767 biztanle ditu Kaledonia Berriak, eta horietatik 199.983 bizi dira Hegoaldeko probintzian; batez ere, Noumea hiriburuaren inguruan. Halere, azken bozetako joerak mesede egiten dio independentismoari: 1999ko bozetan, independentziaren aldeko alderdiek 19 diputatu eskuratu zituzten, eta indar loialistek, 35; egun, berriz, independentistek 26 ordezkari dituzte, eta unionistek, 28.

Ofizialki, 30 urte dira Kaledonia Berria deskolonizazio prozesu batean murgilduta dagoela, 1988ko Matignongo eta 1998ko Noumeako akordioen ondorioz. Frantziako Estatuaren eta Kaledonia Berriko independentisten eta loialisten ordezkariek adosturiko eta sinaturiko hitzarmenek koloniaren hiru probintzien eta komunitateen arteko desorekak orekatzeko neurriak aurreikusi zituzten, eta, lehen akordioaren kasuan, baita sinatu eta hogei urtera autodeterminazio erreferendum bat antolatzea ere. Hamar urteren ostean, ordea, independentistek eta loialistek ez zuten argi ikusi galdeketa horren antolaketa, hori egiteak aurreko hamarkadako tentsioak berpitz zitzakeelakoan; horren ondorioz, hiru aldeek Noumeako akordioa sinatu zuten, eta Parisek onartu zuen pixkanaka gero eta eskumen gehiago ematea Kaledonia Berriari. Alegia, koloniaren autonomia progresiboki handitzea. Gaur-gaurkoz, Kaledonia Berria testuinguru horretan dago: Justizia, ordena publikoa, Defentsa, moneta eta nazioarteko harremanak —falta zaizkion eskumenak— soilik independente bilakatuz gero bereganatuko ditu. Urte gatazkatsuen ondorio Matignongo eta Noumeako akordioak bide gatazkatsu baten ondorio dira. Independentziarako bidean, lehen harria Maurice Lenormandek jarri zuen, 1953an UC alderdia sortu zuenean; kaledoniarrak eta melanesiarrak elkartzea zuen helburu, Bi kolore, herri bakarra lelopean. Kanakek 1957ra arte itxoin behar izan zuten bozkatzeko eskubidea izateko; horren aurretik, ez zuten eskubide zibilik, eta lan behartuak egiteko erabiltzen zituzten.

Lafleur loialista eta Tjibaou independentista, elkarri eskua emanda, Matignongo 1988ko akordioak sinatu ostean. BERRIA

Iragan odoltsuak goia jo zuen 1980ko hamarkadan, Kaledonia Berria gerra zibilaren atarian zegoenean. FLNKSk, Jean-Marie Tjibaou buru zuela, «Kanakyko behin betiko gobernua» osatu zuen 1984an, eta hurrengo lau urteetan krisi politikoa eta iskanbila bortitzak izan ziren protagonista herrialdean. Goia 1988an jo zuten, Frantziako presidentetzarako bozen atarian: Ouvea irlako Gossanaheko kobazuloan ezkutatu ziren zenbait militante independentista, bahitu zituzten 27 jendarmerekin; militarrak bortizki sartu ziren, eta 25 hildako izan ziren; tartean, hemeretzi kanak. Orduan, negoziazioetako bidea hartzea erabaki zuten Tjibaouk eta loialisten ordezkari Jacques Lafleurrek, eta urte berean Matignongo Akordioa sinatu zuten; Ouveako tragedia, ordea, ez zen berehala amaitu: 1989an, aurreko urteko gertakarien oroimen ekitaldi batean, independentista batek Tjibaou hil zuen, aurreko urteko akordioa sinatzeagatik. 30 urteren ostean, Kaledonia Berriaren independentziak eztabaida politikoaren erdian jarraitzen du, eta aurtengo galdeketak ez dio amaierarik emango auzi horri. Baiezkoak irabaziko balu, Parisek eta Noumeak trantsizio epe bat jarriko lukete abian, etorkizuneko herrialdea prestatzeko, eta Kaledonia Berriari falta zaizkion eskumenak emateko; ezezkoak irabazita, Kaledonia Berriak ez luke eskumen gehiago izango. Halere, emaitza edozein dela, aurtengo galdeketa mugarri bat izango da, bai Kaledonia Berriaren historian, bai Frantziarenean.


Sabasango estepa paisaia

Summary: Sabasango estepa paisaia. Pitillas herritik gertu, hezegune endorreiko bat dago. Ura han bertan kiribilduta dago, eta batetik bestera dabiltzan hegaztientzat oasi bilakatua da azkenaldi honetan.

Pitillas herria Nafarroako erdialdean dago, Erriberri eta Tafalla gune historikoak lotzen dituen errepide bazterrean. Hango estepa paisaiak milaka bisitari erakartzen ditu, urtero-urtero. Izan ere, Pitillas eta Santakara herrien artean aintzira sonatua dago. Erdi Aroan, Sabasan izena zuen. Behiala, garaiko monarkaren ehizaldiak egiteko begiz jotako toki aparta zen Sabasangoa. Gaur egun, haatik, parajeok paradisu bilakatu dira faunarentzat, hara baitoaz hamaika hegazti nekaezin.

Ur emariari azken babesa eman zioten 2016ko abenduaren 23an, noiz eta Pitillasko eremua Kontserbazio Bereziko Eremua izendatu zutenean. Hala ere, Natura 2000 sare ekologikoan zerrendatuta agertu arren, aspaldikoa da Sabasan ordokiko ur laminak babesteko ahalegina. Tamalez, 1970eko hamarkadan oasia drenatzeko eta guztiz agortzeko proiektuaren aferak oihartzuna hartu zuen. Lurzoruaren gazitasunak, ordea, amesgaiztoaren amaiera ekarri zuen. Kubeta endorreikoaren eskakizunetara makurtuta, hortaz, paisaia lehengoratzeko lehen urratsak egin zituzten 1980ko hamarkadan. Natura erreserbaren izendapenak Uxue mendigunearen eta Aragoi ibaiaren arteko eremu hezea balioesteko pauso garrantzitsua izan zen. Pitillasko aintzira Nafarroako hezegunerik inportanteena da uretako hegaztien habietarako, negurako eta paserako. Izan ere, aintziraren mundu bera da gunea kontserbatzeko baliorik handiena. XX. mendea amaitzear zela Nafarroako Gobernuak hartutako erabakiaren arabera, Pitillasko aintziraren eremu osoa Hegaztien Babesgune Berezi izendatu zuen.

Aintzira endorreikoa Sabasango ordokian dago. JOSEAN GIL-GARCIA

Aintzira endorreikoa Estepako paisaian dauden hezeguneetan, Pitillaskoa garrantzitsuena da Nafarro aldean. Aintzirak jatorri endorreikoa duela gogora ekartzen dute geologoek. Hezegunea eragin ozeanikotik at dagoenez, eta tokiko aterraldi luzeek eraginda, jariatzeak eraginiko higadura txikia izaten da. Horrek mesede gaizto bat egiten dio ur korronteari, itsasora bidea erabat oztopatuz. Horren eraginez, ur isuria ordokiaren barruan pilatu eta bidaia bertan amaitzen da. Buztinez, lohiz eta hareharriz osatutako lur geruza irazgaitz baten gainean kulunkatzen da ura, mantso-mantso, eguzki galdatan. Sistema zingiratsuetako urak duen irtenbide bakarra, beraz, lurruntzea da. Pitillas aintzirara hurbiltzean, harrizko dike batek edukieran eta zabaleran eragina duela ikusiko du bisitariak. Halaxe da. Aspaldi, akaso aintzirek hizketan zekiten garaian, Sabasango ur baltsa txiki samarra zen. Baina bolumena handitu zuten gero, XVII. mendean, eta horma txiki bat eraiki zuten hego-mendebaldeko zokoan. Gaur egun, ur laminak 216 hektarea okupatzen du, eta bi metro sakon da. Uxueko mendigunetik jariatzen diren errekastoak ez dira zalapartaka doazen horietakoak. Prezipitazio kopurua ttipia dela eta, malkoen antzeko tantek paisaia zipriztintzeko joera izaten dute. Hegoaldeko haizeak hodeitzak ekartzen dituenean, ordea, sakan nagusiek xuxurla estrainio bat egiten dute. Diotenez, zerua haserre delarik, Pitillasko aintzira betetzeko beste euri ura bota dezake supituki.

Conejera etxaldearen albotik igaroko da bisitaria. JOSEAN GIL-GARCIA

Santo Domingo baseliza Sabasan muinoa, ordokia eta aintzira ezagutze aldera, abian jarriko da txangolaria Pitillas aintziraren ondoko behatokian. Berez, talaia batean altxarazita dago eraikina, eta, handik, panoramika zabala dago. Aintzira eta inguraldea aitzakiatzat hartuta, hiru osteratxo patxadatsu egin ditzake bisitariak. Txakurrak ez daude baimenduta aintziraren inguruan; izan ere, kubeta endorreikotik hurbil ibiltzeko aukera dagoenez, ur laminara gerturatzen diren hegaztiak uxa daitezke. Diketik igaro, eta labore sailak ondoan direla, aurrera joko du oinezkoak aintzira inguratzeko asmoz. Bideak bitan banatzean, erreserbako bigarren zidorrari ekingo zaio orain. Habiak egiteko garaian (martxotik ekainera) zidorra ezin da erabili, eta beste aukera batzuk baliatu behar dira paraje naturalaz gozatzeko. Ur lamina inguratzen jarraituko du ibiltariak, tamarindoak eta lezka berdeak hezegunera begira dituela. Pista zabal batera iritsita, ezkerrera egin, eta Conejera muinora begira jarriko da. Hurrengo bidebanatzean, eskuinera egin eta natura erreserbari buruzko informazio taula batera helduko da oinezkoa. Hartxintxarreko bideari oratuta, Sabasan tontorrera hurbiltzen hasiko da. Ibilian-ibilian, eskuinera jo, eta, Pozo Pastor ubidearen gainetik igaro bezain laster, Pikarana aldera doan nekazari bidea utzi eta pinuz jantzitako muinoaren oinaldera joko du zuzen-zuzen, sakan xumea aldamenetik. Sakanari begia kendu gabe, Conejera eta Santo Domingo baseliza lotzen dituen bide zabalera iritsiko da. Eskuinera egingo du orduan, eta, aldats ttipia amaituta, tontorrera doan bidea aurrez aurre izango du. Egun ermita altxatzen den lekuan Burdin Aroko herrixka bat existitu zela irakurtzeko aukera dago informazio taulan. Mende batzuk geroago, gainera, lau dorre zituen gaztelu edo talaia garrantzitsua altxatu zen Erriberi, Santakara eta Aragoi ibarreko lurrak kontrolatze aldera.

Zirkuitu batzuk diseinatu dira Pitillasko aintzira bertatik bertara ezagutzeko. JOSEAN GIL-GARCIA

Gainaldeko behatokitik jaitsi, eta atzera egingo du errekastoaren ondora itzultzeko. Nekazari horrek Conejera etxalde kuriosoraino lagunduko du. Han, eskuin-ezker egin gabe, zuzen jarraituko du. Bide zabalak ezkerraldera egingo du, apurka-apurka, eta aparkalekuraino lagunduko du.

Bihar: Iragana, harrietan irarrita (V): Ansot.


Summary: Ezkio eta Itsasoren bereizketa prozesua baliogabetu egin du Auzitegi Gorenak. Arrazoi nagusia da udalerriak ez duela oinarrizko baldintza hau betetzen: gutxienez 5.000 biztanle izatea.

Itsasok 165 biztanle zituen 2016an, eta Ezkio-Itsaso udalerriak 2017an, denera, 613. Beraz, argudio horri eutsi dio Espainiako Auzitegi Goreneko 3. salak atzera botatzeko Ezkio eta Itsaso udalerriak bereizteko Gipuzkoako Foru Aldundiaren foru dekretua.

Madrilek Estatuko Administrazio Orokorraren errekurtsoa onartu du, eta argudiatu du ez dela betetzen Toki Araubidearen Oinarriak arautzen dituen legean ezarritako baldintza: udalerri berriak gutxienez 5.000 biztanle izatea.

Auzitegi Gorenak bertan behera utzi du 2017ko abenduaren 29ko Euskal Autonomia Erkidegoko Auzitegi Nagusiaren epaia. Izan ere, epai horrek ez zuen onartu Estatuko Administrazio Orokorraren errekurtsoa, argudiatuta ez zuela foru dekretua aurkaratzeko legitimazio prozesalik.

Espainiako Gobernuaren ebazpenak aipatzen duen baldintza ez dator bat Gipuzkoako Batzar Nagusiek 2003an onartutako arauarekin. Madrilek gutxienez 5.000 biztanle eskatzen ditu udalerri berrirako, eta foru arauak, ordea, 2.500. Itsasok ez luke kopuru hori ere beteko, baina neurriak salbuetsi egiten ditu frankismo garaian herri borondaterik gabe elkartutako herriak. Hori litzateke Ezkio eta Itsasoren kasua, eta neurri horrekin sortu ziren beste udalerri hauek: Leaburu, Altzaga, Ikaztegieta, Orendain eta Baliarrain.

Gipuzkoako Foru Aldundiak adierazi du lanean jarraituko duela orain arte bezala Itsasoko herritarren eskaria bermatzeko. Etorkizunean ager daitezkeen aukera berriak aztertuko dituela ere gaineratu du: “Itsaso Gipuzkoako 89. udalerria izan zedin gure esku dagoen guztia egin dugu, eta herritarren alde lanean jarraituko dugu”.

Bederatzi urteko bidea

2011n hasi zuten Itsasoko biztanleek desanexiorako prozesua. Ezkio-Itsasoko Udalaren eta Gipuzkoako Foru Aldundiaren babesa izan dute beti, baita herritarrena ere. 2016ko irailean, herri galdeketan parte hartu zuten boto eskubidea zuten 140 herritarretatik 119k; 88k egin zuten desanexioaren alde.

Herritarren iritzia entzun ondoren, bi auzoetako ordezkariekin batzorde bat osatu zuten, eta bi txosten eskatu zituzten: batetik, aholkulari juridikoekin desanexiorako bideak aztertu zituzten, eta, bestetik, Siadeco enpresak bideragarritasun txosten bat egin zuen herri bakoitzaren mugak, zerbitzuak, eskubideak eta betebeharrak zehaztuz. Gipuzkoako Foru Aldundira bidali zuten desanexio espedientea, eta hark banaketa onartu zuen dekretu baten bidez, 2016ko abenduan. Urtarrilaren 13an eratu zuten Itsasoko Udal Batzorde Kudeatzailea.


Summary: Donostian «alokairu turistikoa berriro arautzeko» eskatu du Bizilagunekin plataformak. Donostiako etxe turistikoen eta alokairuaren garestitzeaz argitaratu den ikerketa batean oinarritu da plataforma eskaera egiteko.

Euskal Herriko Unibertsitateko (EHU) lau ikerlarik egindako azterketa batek agerian utzi du lotura dagoela Donostian etxe turistikoak ugaritzearen eta alokairuen prezioa igotzearen artean. Aitziber Etxezarreta Etxarri, Julen Izagirre Olaizola, Jon Morandeira Arca eta Imanol Mozo Carollo ikerlarien lana Economic Research-Ekonomska IstrazÌivanjak aldizkari zientifikoan argitaratu zen, apirilean.

Desazkunde turistikoaren aldeko Bizilagunekin donostiarren plataformak, aldizkari zientifikoan ateratako ikerketan oinarrituta, adierazi du«orain» dela aukera «Donostian alokairu turistikoa amaitzeko». Horretarako, alokairu turistikoa berriro arautzea proposatu du, «gaur egun dagoena kudeatuz, urratsez urrats praktika hori desagerrarazi arte».

EHUko ikerlariek egindako lana «Donostiako alokairuaren merkatuan eta etxebizitza turistikoei buruzko datu enpirikoetan» dago oinarrituta. Ikerketaren helburua da «eredu ekonomikoen bidez Airbnb-k Donostiako auzoetan duen presentziaren eta bizitegi alokairuaren prezioaren igoeraren arteko lotura zehaztea», eta, ikerketaren emaitzek adierazi dutenez, «Airbnb-ren presentzia zenbat eta handiagoa izan, orduan eta handiagoa da alokairuko etxebizitzen prezioa»; hau da, «Airbnb-ren presentziak alokairuaren prezioa igo du».

Bizilagunekin plataformak —ikerketan oinarrituta— adierazi duenez, «etxejabe askok beren jabetzak alokairu merkatutik atera eta merkatu turistikoan eskaintzeko hautua egiten dute». Horren ondorioz, «gero eta etxebizitza gutxiago daude eskuragarri alokairuan, eta prezioak igo egiten dira». Donostiari dagokionez, «Airbnb-ren bidez eskainitako etxeen kopurua oso altua da»; 2017. urtean, hiriko hotel eskaintzaren antzekoa. Horrez gain, «etxebizitza turistikoen merkatuari dagokionez, datuek 'elkarlan ekonomia' izenaren atzean merkatu estraktibista eta monopolizatua dagoela agerian jartzen dute».

2017ko abuztuan, Donostiako Udalak etxebizitza turistikoak arautzeko beste ordenantza bat onartu zuen. Horrekin batera, «aurreko araudia betetzen ez zuten eta ordurako itxiarazita behar zuten dozenaka etxebizitza turistiko legeztatu» zituzten. Plataformak azaldu duenez, ordenantza berria betetzen zela bermatzeko izendatutako taldeak «ez zituen inoiz izan lan eskerga horretarako behar ziren giza baliabideak eta baliabide materialak», eta «lizentziarik gabe lan egiten zuten hainbat etxek martxan jarraitzen zuten». 2020ko urtarrilean, ordea, EAEko Justizia Auzitegi Nagusiak baliorik gabe utzi zuen Donostiako Udalaren ordenantza.

Donostiako pisu turistikoen eta alokairuen egoerari erreparatuz, desazkunde turistikoaren aldeko plataformak hurrengoa salatu du: «Mundu mailako pandemia baten erdian gaude, jende askoren bizi baldintzak estutuko dituen krisi ekonomiko baten atarian, hirian kroniko bihurtu den etxebizitza arazo batekin eta alokairu turistikoaren araudi eguneraturik gabe. Orain aurrerapauso bat emateko unea da. Donostiar gehienen aldeko urratsa, espekulazioa eta eskrupulurik gabeko etekina geldiarazteko».


Summary: ACBk ezetz esan dio Gipuzkoa Basket igotzeari. Hemezortzi taldetatik bakarrak bozkatu du GBC ligan egotearen alde. Asteartean bilera dute ACBko, Espainiako Federazioko, Kirol Kontseilu Nagusiko eta talde donostiarreko ordezkariek.

Gipuzkoa Basketentzat ez da sekula erraza izan ACB ligara bueltatzeko bidea. Aurreko aldietan ere zailtasunak izan zituen, batez ere baldintza ekonomikoak betetzeko. Oraingo honetan ere bazekien bidea nekeza izango zela, batez ere aurrekoetan ez bezala ACBko klubek ez dutelako nahi datorren denboraldian ligan bi klub gehiago egotea eta hogei taldekoa izatea. Hala, batzarrean talde donostiarra onartzearen aurka bozkatu dute, nahiz eta baldintzak bete. Hemezortzi klubetatik hamazazpi agertu dira GBC onartzearen aurka, eta bakarra alde.Baina erabakia ez da behin betikoa. Duela egun batzuk, Gipuzkoa Basketek argi utzi zuen ez zuela amore emateko asmorik, eta bere eskubideak defendatuko dituela. Horretarako, babesa eskatuko du eskumena duten erakundeetan, eta beharrezkoa bada, gainera, ez du baztertzen auzitara jotzea.

Auzia maiatzaren 25ean hasi zen. Egun hartan, koronabirusaren pandemia zela eta, Espainiako Saskibaloi Federazioak erabaki zuen amaitutzat ematea Urrezko LEB liga, eta une horretan igoera postuetan zeuden bi taldeek izatea aukera ACBra igotzeko; betiere, horretarako baldintzak betez gero. GBCk berehala eskatu zion ACBri igotzeko bete beharreko baldintzen eta agirien berri emateko, baina ez zituen jaso ekainaren 13 arte, ia hiru aste beranduago arte. GBCk, hala ere, epe barruan aurkeztu zuen datorren sasoian ACBn jokatzeko eskaria, uztailaren 15ean.

GBCk argi du baldintza guztiak betetzen dituela. Duen beste heldulekua Espainiako Federazioak ACBrekin duen hitzarmena da. Horren arabera, Urrezko LEBetik bi igoera izango lirateke, klubek baldaintzak batez gero.

Asteartean izango du egoera aldatzeko lehen aukera. Izan ere, egun horretan bilera egingo dute ACBko, Espainiako Saskibaloi Federazioko, Kirol Kontseilu Nagusiko eta Gipuzkoa Basketeko ordezkariek Madrilen. Gipuzkoa Basketek Espainiako Federazioaren babesa du. Jorge Garbajosa presidentea argi mintzatu zen: «Igoerak ez dira akordio kontu bat. Hitzarmen bat dago, eta bete egin behar da. Bakoitzak soilik bere interesei erreparatzen badie, arazo bat izango dugu».

Hogei taldeko liga bati ezezkoa esateko ACBren argudioa da egutegia oso betea dagoela jada, eta ekonomikoki ez dela bideragarria. Kluben artean, Baskoniako presidente Josean Kerejeta izan da jarrera hori sendoen eta argien defendatu dutenetako bat, eta ACBko presidente Antonio Martinek honela azaldu izan du beren jarrera. «Ez gaude itxita hitz egiteko. Baina gu hemezortziko liga baten aldekoak gara. Ligari sendotasuna eta sinesgarritasuna eman nahi diogu, eta hogeiko liga bat arazo handia litzateke». Akordiorik lortu ezean Kirol Kontseilu Nagusiak esku hartuko duela iragarri zuen Irene Lozako estatu idazkariak.


Summary: Mikroplastikoak aurkitu dituzte Erresuma Batuko marrazoetan. Aztertu dituzten 46 marrazoetatik %67k zuntz artifizialak eta mikroplastikoak dituzte urdailean.

Exeter Unibertsitateko ikertzaile talde batek Erresuma Batuko kostako itsas hondotik gertu bizi diren marrazoak aztertu ditu, eta Scientific Reports aldizkarian argitaratu du lana. Greenpeace elkarteko zientzialari batzuen laguntzaz, hainbat sakoneratako —bost metrotik 900 metrora— lau marrazo espezie aztertu dituzte.

Ikerketaren arabera, aztertu zituzten 46 marrazoetatik %67k zuntz artifizialak eta mikroplastikoak dituzte urdail eta digestio hodietan. Guztira 379 partikula aurkitu dituzte, eta, nahiz ez jakin zer eragin duen animalietan, aurkikuntzak agerian utzi du gaur egun dagoen plastikoaren kutsadura.

Kristian Parton ikerketaren egile nagusiak adierazi duenez, mikroplastikoez gain «zelulosa sintetikoa bezalako partikulak aurkitzeak harritu» zuen. Partikula horiek ehunetan, erabili eta botatzeko higiene produktuetan —maskaretan, esaterako— eta arropan daude. Izan ere, arropa garbitzean «zuntz txiki-txikiak askatzen dira, eta sarritan iturri hidrikoetan amaitu eta itsasora irits daitezke». Zuntz txiki horiek itsasora iristean, «ur gainean gelditu edota hondora daitezke», eta marrazoek euren harrapakinen bidez edo «itsas hondoan dauden sedimentuen bitartez» irensten dituzte.

Lanaren emaitzen arabera, marrazorik handienek dute mikroplastiko eta zuntz gehien, baina ez da sexu edo espeziean oinarritutako desberdintasunik aurkitu.

Ikerketa Kornualles konderrian egin da, Ingalaterrako hego-mendebaldean. Ipar-ekialdeko Atlantikoan, Itsaso Zeltikoan eta inguruetan legatz arrantzan nahi gabe harrapatutako marrazoak dira aztertutakoak.


Ansoteko bazter zingiratsua

Summary: Ansoteko bazter zingiratsua. Baionatik hurbil, Ansot ordokia dago, Errobi ibaiaren bihotz barruak alaituta. Inguru hori Natura 2000 sareko babes bereziko eremu izendatu berri dute.

Natura ondarearen kontserbazioaren beharrak interes handia arrapizten du gizartean. Ez da hain arraroa ere. Garapenari, osasunari eta ongizateari begira jarrita, inor gutxik jartzen baitu ezbaian ondasun biologikoaren eginkizuna. Baina, salbuespenak salbuespen, bigarren mailara baztertuta egon izan da substratu inorganikoaren eta lehorrekoaren dibertsitatea. A zer paradoxa! Geologoek, ordea, haren garrantziaz ohartarazi dute; izan ere, lur eremuaren erabilera jasangarrian oinarritzen da espezieen eta ekosistema guztien iraupena. Horren jakitun, makina bat ikerlan egin dira Euskal Herrian altxor geologikoari argi ematearen kariaz. Hala, XXI. mendea hasteaz batera, geoparkeak saretzeko ahaleginean aritu dira adituak, atsedenik hartu gabe. Euskal Kostaldeko Geoparkea, esaterako, Europako eta munduko parkeen sareko kidea da 2010az geroztik, eta balio bereziko toki eta paisaia geologikoen garrantzia azpimarratzeko helburua du.

IBILBIDEA (egin klik handian ikusteko). BERRIA

Baionak eta bere inguraldeak, haatik, bestelako paisaia umilagoa azaleratzen dute. Bistan da. Aturri handiak eta Errobi emaritsuak bat egiten duten eremu zabalaren gainean, Baiona galanta garatuz joan da, mendeen poderioz. Haren lur emankorrak iparralderantz ez ezik, hegoalderantz ere barreiatzen dira, eta eremu otzanok bezain samurrok ezin egokiagoak gertatu dira Lapurdiko hiriaren garapenerako. Jakina denez, Baionako ordokia Kuaternarioko detritu jakinen gainean ezartzen da, eta Errobi ibaiak berebiziko garrantzia hartu du estratuen terrazak sortzeko. Aturri eta Errobi ibaietako uberkak egokitu ostean, uholde eremuetan inguru zingiratsuak sortu ziren han eta hemen; hein handi batean, drainatze sistema makalaren ondorioz. Laua eta etxaldea Errobi ibaiaren magalean istingak edo zingirak daude, hots, berritzen ez diren sakonera txikiko ur eremuak, non landare bereziak hazten baitira, eta biodibertsitatea handia baita. Barta izena hartzen dute lur zingiratsuok. Errobi eta Aturri ibaien paraleloan, asko eta asko ikus daitezke. Bartetan ura pilatzen bada ere, ez da horrela gertatzen toki guztietan, Herbehereetako ingeniariek lan hidraulikoak egin baitzituzten XVIII. mendean; alde batetik, uraren jarioari egonkortasuna emateko eta ur korrontea mugatzeko gogo biziz, eta, bestetik, ur emariaren higadura samurtzeko eta belardietan pilatutako urak ibai aldera bideratzeko xedez. Lan hidraulikoak baliatuta, hortaz, lur eremuak nekazaritzaren mesedetan jarri zituzten aspaldi, betiere uholdeei ihes eginda. Ansoteko ordokia Baionatik oso gertu dago, Errobi ibaiaren ondo-ondoan. Guztira, 55 hektarea larre heze daude han. Eremu osoaren erdia natura oparoaren menpe dagoela ikusiko du ibiltariak. Ibaia eta ordokia babes bereziko eremu izendatuak izan dira oraindik orain, eta Europako Natura 2000 sareari lotuta daude dagoeneko. Ansoteko bihotzean, Bartetako etxea dago. Berez, XVIII. mendeko etxalde bat da, 1970. urtera arte laborantza lanetarako erabilia izan zena. XX. mendera arte, larreak eta labore soro ugari sailetan zatituta zeuden Ansotekoan, eta partzelazio hark nekazaritza askotarikoa eta intentsiboa ekarriko ditu gogora. Egun, haatik, ordokiari buruzko informazioa jasotzeko eta inguru zingiratsuan barrena egin daitezkeen ibilbideen nondik norakoen berri izateko tokia da. Natura agerian jartzeko xedez, gainera, berariaz jarritako museo bat dago lehen eraikinaren ondoan, eta aldi baterako erakusketak aurkeztu ohi dituzte bertan. Atondutako azkenekoak hezeguneak ditu hizpide. Argazkiez eta dokumentu oparoez goza daiteke barnean, behin erakusketa aretora sartuta. Ibiltariak bisitan jakin dezake, besteak beste, Ansoteko belakiak milioi bat kubo ur geldiarazi ditzakeela Errobiko emariak, brastakoan, hortzak erakusten dituenean. Behiala eraikitako dikeek eta ubide sare korapilatsuak lotura hidraulikoari mugak jarri dizkiotenez, Ansoteko natura eremuko arduradunak lanean aritu dira tokiko korridore ekologikoari segida emateko, baita uraren presentzia une oro bermatzeko ere.

Baionan emango zaio hasiera Ansoteko ordokira doan ibilbideari. JOSEAN GIL-GARCIA

Errobi ibaiaren altzoan Baionako Reduit plazatik abiatuko da bidaiaria. Errobi eta Aturri ibaiek bat egiten duten lekua da. Ondo-ondoan, Mayou zubia dago. Azpian, Errobi ibaiaren ur emari isila, apal-apal. Udaletxea eta antzokia hartzen dituen XIX. mendeko eraikin dotorea atzean utzi, eta Errobi ibaian gora hasiko da. Amuari ihes egin ezinik, zubirik zubi jarraituko du, ibaia zeharkatu gabe. Genie zubira iritsitakoan, harresia eskuinaldean utzi, eta aitzina joko du zaleak. Baionako Aviron kirol instalazioetan, Donejakue bideko seinaleak ikusiko ditu. Errobi zeharkatzen duen etorbidearen azpitik igaro eta berehala, platanondo ilara eder batek beztituko du bidea. Txirrindulariak eta lasterkariak abiadan igaroko dira ondotik, nork bere erritmoari eutsiz. Florida gimnasioko instalazioak bistan direlarik, Basusarriko udalerrian sartuko da oinezkoa. Zaldain Zuriak Ansot hezegunearen gertutasuna iragarriko digu. Baionako Ingurumen Zuzendaritzapean, ehunka hektarea kudeatzen dira han. Zubia gurutzatu eta ertzaz beste aldean, Ansoteko ordoki zingiratsura doan sarrera ikusiko du oinezkoak. Lizarrek, haltzek, ereinotzek, zumarrek eta gaztainondoek osaturiko galerian aurrera egingo du, tipi-tapa. Bideak 180 graduko bira bat egiten duenean, eskuinera jo, eta, Aitatxuri errekastoaren gainetik igarota, porlan bideari ekingo dio ibiltariak. Sekuoia handi bat atzean utzi eta berehala, Borde errekastoa igaroko du bidaztiak, eta antzina egin, ondo-ondoan erinotzak eta platano sendoak gogaide dituela. Aintzirako kanala gurutzatuta, Ansoteko etxera helduko da. Informazioa bertan hartuta, Landare edota Uraren xendaz goza daiteke, zidorrak oso ondo markatuta baitaude. Aurrerago, dokumentazio etxetik hurbil-hurbil, bi solairuko behatoki bat dago. Talaia ezin hobea da hezegunearen dinamika ulertzeko, baita larre bustiak bisitatzen dituen fauna bertatik bertara ezagutzeko ere.

Ansoteko ordokia Errobi ibai emaritsuaren ondo-ondoan zabaltzen da. JOSEAN GIL-GARCIA

Bihar: Iturrieta (eta VI).


Summary: Gizon bat hilik aurkitu dute Gasteizen, eta beste bat atxilotu dute. Pabiloi huts batean aurkitu dute gorpua, abisu bat jaso ostean.

20 urteko gizon bat hilik aurkitu dute bart Gasteizen, Arriaga-Lakua auzoaren inguruko pabiloi huts batean, indarkeria zantzuekin. Ertzaintzak 18 urteko beste gizonezko bat atxilotu du handik gutxira, hark hil duelakoan, zenbait hedabidek zabaldu dutenez.

Udaltzainek 21:00ak aldera jaso dute abisua, pabiloian «hila zirudien pertsona bat» ikusi zutela eta. Larrialdi zerbitzuak jakinaren gainean jarri zituzten, eta hara iristean identifikatu zuten gorpua.

Eusko Jaurlaritzako Segurtasun Saila gertatutakoa ikertzen ari da. El Correo egunkariak adierazi du «drogekin lotutako zorrengatik» hil duela batak bestea.


Summary: Ekonomia eta enplegua %20 inguru jaitsi dira bigarren hiruhilekoan. Eusko Jaurlaritzak aurreikusi baino gehiago uzkurtu dira, esan baitzuen %13,4 eta %10,7 jaitsiko zirela apiriletik ekainera. «Bake garaian sekula bizi izan gabekoa bizitzea egokitu zaigu», esan du Azpiazu sailburuak.

Arabako, Bizkaiko eta Gipuzkoako ekonomiak inoizko eroriko handiena izan du urteko bigarren hiruhilekoan: %20,1 urte arteko tasan. Ez dago seriean horrelakorik, ezta enpleguarenean ere, koronabirusak eragindako konfinamendua eta haren ostekoa modu gordinean islatu baita enpleguaren datu makroan: %19,8. Eusko Jaurlaritzak ohartarazi zuen jaitsiera handiak izango zirela 2020ko bigarren hiruhilekoan, baina labur geratu da, Pedro Azpiazuren Ogasun Sailak %13,4 eta %10,7ko aurreikuspenak egin baitzituen, betiere BPG barne produktu gordinari eta enpleguari dagokienez. Horrenbestez, EAE atzeraldian sartu da bi hiruhileko jarraian ekonomiak atzera egin ondoren.

Parekorik ez duten jaitsiera horiek urteko lehen hiruhilekoan gertatutakoei gehitu zaizkie. Urtarriletik martxora, itxialdiaren egun batzuk baino jasotzen ez zituen epealdia izanik ere, %3,2 uzkurtu zen ekonomia, eta %2,8ko galera izan zuen enpleguak. Apirilaren 14an abiatu zen neurrien arintzea, baina ekainaren 21era arte iraun zuen prozesuak, eta epealdi horrek bere gordinean islatu du ekonomiaren geldialdia; edozein modutan, Gasteizko gobernuak aurreikusi baino askoz larriagoa da.

Eustaten arabera, ez dago serien hiruhilekotik hiruhilekorako sortu den koskaren parekoa, aurtengo lehenetik bigarrenera %16,9 uzkurtu baita Jaurlaritzaren eskumeneko lurraldeen BPGa. Enpleguaren alorrean, berriz, %17ko jaitsiera jaso du hiruhileko aldaketak. Datu beldurgarria izanda ere, are okerragoa izan zitekeen aldi baterako erregulazioak aintzat hartuko balira langabeak zenbatzeko. Erregulazio horiei esker, ez da eroriko handiagoa izan enpleguan, oraindik ere milaka langile baitaude haiei loturik, nahiz eta gehienak atera diren dagoeneko dosierretatik.

Bi digitukoa izango da urte amaierako uzkurtzea

Egungo jokalekuaren iluntasuna zenbaterainokoa den finkatuta dagoela, Pedro Azpiazu Ogasun sailburuak onartu du urte bukaerako hazkunde aurreikuspena aldatu beharko duela bere sailak, apalduta noski. Aurreratu du «bi digituko erorikoa» izango duela BPGak 2020an. «Bake garaian sekula bizi izan ez duguna bizitzea egokitu zaigu, inoiz ez dugulako ezagutu bi digituko jaitsierarik». Azpiazuk Europako Batasunean egindako suspertze planari erreparatu dio egoera ekonomiko-soziala orekatzeko, eta batez ere Espainiako Gobernuari mintzatu zaio, Kontzertuaren Batzorde Mistora deitzeko eskatzeko, defizita asko igoko dela ohartarazi ondoren. Sailburuak esan du aldundien bilketa %18 inguru jaitsiko dela urte amaieran, hau da, 2.000 milioi euro inguru. Zorpetze gaitasuna handitzea presazkoa dela esan du.

Enpleguaz hitz egitean, ezkortasuna adierazi du Ogasun eta Ekonomia Sailak, uste baitu beste 36.000 lanpostu gal daitezkeela urte amaiera arte. Kalkulatu dute defizita %3,5 inguruan kokatzea «beharrezkoa» izango dela industriak eta zerbitzuek izango duten jardueraren galerari aurre egiteko. Sailak gogoratu du 2019an BPGaren %2,2ko hazkundea izan zutela Jaurlaritzaren eskumeneko lurraldeek, eta sei urteko zikloa «hazkunde sendo batekin» itxi zutela. «Baina hori iragana da», esan du Azpiazuk.

Urtearen bigarren zatian ekonomia zertxobait suspetzea espero ote daitekeen galdetuta, Azpiazuk baietz esan du, baina zuhurtzia handiz erantzun du, «kutsatze mailaren arabera» izango dela garbi utzita. Ez du ezkutatu urte amaieran ekonomiaren uzkurtzea «ezezaguna» izango dela, baita urteko bigarren erdia hobea izanda ere. «Ahalegin guztiak beharko ditugu, publikoak eta pribatuak, egoera honi aurre egiteko».

Ekonomiak indar handiz egin du atzera Hego Euskal Herri osoan. Nafarroaren zenbakiak luze gabe jakinaraziko ditu Iruñeko gobernuak, baina urteko lehen hiruhilekoan argi ikusi zen lurraldeko ekonomia izoztu egin zela.


Summary: Trumpek bertan behera utzi du errepublikanoen konbentzioa. Abuztuan ziren egitekoak, Floridan. Koronabirusaren egoerak behartu du erabaki hori hartzera.

Donald Trump AEB Ameriketako Estatu Batuetako presidenteak atzo iragarri zuen bertan behera utzi duela Alderdi Errepublikanoaren konbentzioa. Berez, abuztuaren 25etik 27ra ziren egitekoak, Jacksonvillen (Florida); koronabirusaren pandemiak gehien jo dituen eremuetako bat da hori, eta, hain zuzen, krisi sanitarioak behartu du Trump erabaki hori hartzera.

“Ez da garai egokia konbentzio handi bat egiteko”, adierazi zuen AEBetako presidenteak atzo eginiko prentsaurrekoan. Zehaztu zuenez, eutsi egingo diote hilaren 24an alderdiko ordezkariak Charlotten (Ipar Karolina) egitekoak diren bilerari, eta, ofizialki, hor izendatuko dute Trump hauteskundeetarako errepublikanoen hautagai gisa; azaroaren 3an egingo dituzte presidentetzarako bozak.

Hasieran, ekitaldi osoa Charlotten egitea zegoen aurreikusita, baina, hango agintarien edukiera mugatuko zutela jakinarazi ostean, Floridara aldatzea erabaki zuen AEBetako presidenteak. Asmoa zen 15.000 pertsona biltzea aire zabaleko estadio batean, Trumpen onarpen diskurtsoa eta beste zenbait ekitaldi politiko egiteko. “Estatubatuarrak babestu behar ditut”, adierazi zuen errepublikanoen buruak.

Egunotan, pandemiaren inguruko diskurtsoa moldatu du Trumpek, eta herritarrei maskarak erabiltzeko deia egin die; baita jendea ez pilatzeko eskatu ere.

Jendaurrean egitekoak ziren ekintza politikoak bertan behera utzi arren, Trumpek adierazi zuen mantendu egingo duela onarpen diskurtsoa, baina ez zuen zehaztu nola egingo duen.