Summary: Sarek protestara deitu du ostiralerako, Gutierrezen gradu aldaketaren aurka. 20:00etan bilduko dira, Algortan. Espainiako Auzitegi Nazionalaren aginduz, berriro kartzelara itzuli behar izan du.

Espainiako Auzitegi Nazionalaren aginduz, hirugarren gradutik bigarrenera itzularazi dute Iñigo Gutierrez euskal presoa —Izadi umearen aita da—, eta Zaballako kartzelara itzuli behar izan du (Araba). Hori salatzeko, protestara deitu du Sarek ostiralerako, Algortan (Getxo, Bizkaia): 20:00etan bilduko dira, Telletxen.

Joan den astean Galdakaon (Bizkaia) salatu zuten Jon Cresporen egoera: hura ere hirugarren gradutik bigarrenera itzularazi dute, eta berriro sartu behar izan du Basauriko espetxean (Bizkaia).


Summary: Urkullu: «Jaurlaritzaren helburua izan da ahalik eta hildako gutxien izatea». Lehendakariak neurriak malgutu osteko lehen elkarrizketa egin du Euskadi Irratian. Pandemiak hor jarraitzen duela azpimarratu du, eta orain arteko erabakiak «modu bateratuan» hartu ez izana gaitzetsi. Eskoletan maskarak kentzea aztertuko dutela esan du.

«Beste gai batzuei garrantzi handiagoa eman ahal izango diegu orain, baina ahaztu gabe pandemian jarraitzen dugula». Mezu hori azpimarratu du gaur Iñigo Urkullu Araba, Bizkai eta Gipuzkoako lehendakariak Euskadi Irratiako Faktoria saioan. Iñaki Guridik egin dion elkarrizketa da osasun larrialdia bertan behera geratu denetik egin duen lehenengoa. Europako funtsei buruz hitz egin du, lan erreformaz, Eusko Legebiltzarreko giroaz, hezkuntza lege berriaz, elkarbizitzaz...

Baina gai nagusia, eta lehenengo aipatu dutena, pandemiaren kudeaketa izan da. Urkulluk ez du ukatu zazpigarren olatu bat etor daitekeenik, baina bai esan du datozen asteetan aldatu egingo direla bere agendako lehentasunak: pisua galduko du pandemiaren kudeaketak, eta gainontzeko gaiei garrantzi handiagoa eman ahalko die. Dena den, behin eta berriz errepikatu du pandemiak hor jarraitzen duela: «Pandemiak hildakoak eta gaixoak eragiten ditu, eta munduan, hainbat herrialdetan, txertaketa oso baxua da. Tentuz begiratu behar diogu horri».

Jaurlaritzak egindako lanari buruz galdetuta, aitortu du gai hori «ezjakintasunean» kudeatu behar izan dutela. Esan du euren helburu nagusia izan dela «ahalik eta hildako gutxien izatea»: «Euskadik portzentaje onak izan ditu beste erkidego batzuekin alderatuta», gehitu du. Oreka bilatzen saiatu direla ere adierazi du, gizartearen nekearen jakitun: «Egoerak eskatzen zituen neurriak hartu ditugu, baina nabarmenduko nuke eguneroko normaltasuna ia erabat bermatu dugula, adibidez, aurrez aurreko hezkuntza bermatuz».

Autokritika egiteko eskatuta, gauza gutxi aipatu du Urkulluk. Europako Batasunaren irizpide jakin batzuk izatea eskertuko zutela aitortu du, besteak beste, txertoei, COVID ziurtagiriari, konfinamenduei eta itxialdiei zegozkienak. Azken bi urteetako komunikazioa ere izan du ahotan lehendakariak: «Informazio asko eman da bi urte hauetan, askotan kontrajarria. Pedagogia gehiago egin beharko genuke: pandemian jarraitzen dugu. Gizartean badago hau amaitu den ustea, eta hori ez da horrela», esan du.

Azkenik, pandemiaren kudeaketaren gaiarekin amaitzeko, iragarri du aztertzen ari direla eskoletan maskarak kentzearena. Espainiako Pediatria Elkarteak ikasgeletan maskara pixkanaka kenduz joateko egutegi bat aurkeztu zuen atzo, eta horrek agendan kokatu du gaia. Urkulluk, ordea, erabakia «bateratua izatea» nahiko lukeela adierazi du.

Panorama politikoa

Europako funtsei buruz, Urkulluk Espainiako Gobernuari eskatu dio «hitzetatik ekintzetara» pasatzeko. Izan ere, «Euskadiko industria laguntzak jasotzeko oso ondo kokatuta dagoela diote, baina oraindik ez dago erabakirik». Lan erreforma, berriz, «norabide onean egindako erreforma bat» dela iritzi dio. Etorkizunean «lan esparru propio bat eratzeko aukerari», ordea, ez dio muzin egin lehendakariak.

Hezkuntza lege berriari dagokionez, «herri erronka bat» dela esan du: «Herritarrei azaldu nahi diet ezohikoa den prozedura bati jarraitzen ari garela: ehun eragile baino gehiagoren ekarpenak jaso ditugu. Oinarriak ondo finkatu behar ditugu, eta badago adostasun bat haien inguruan». Hezkuntzaren bidez herritar guztiek euskara «dominatu» beharko luketeela ere gehitu du.

Gainontzean, oso kritiko agertu da azken asteetan argitaratu diren euskararen kontrako epaiekin: «Kezkatu egiten naute. Euskara da euskaldunon hizkuntza, eta epaileek ere jakin beharko lukete ez dela ofizialtasunagatik bakarrik. Herri baten nortasunaren oinarria da. Txarrena da zein argudio erabili dituzten: euskara zaila dela, adibidez».

Azkenik, Segurtasun Sailaren ikerketari buruz galdetu diote. Zortzi ertzain ikertzen ari dira iazko ekainean Bilbon atxilotutako bi gazte jipoitzeagatik. Azaldu du duela bi aste izan zutela gertatutakoaren berri, eta gaur egingo dutela gaiari buruzko agerraldi bat. Haserre agertu da hedabide batek eurek ez zuten bideo bat zuelako, nolabait filtratuta.


Summary: Erkorekak dio bi ertzain ari direla ikertzen Bilboko abusuagatik, eta ez zortzi. Epaile bat ertzain batzuk ikertzen ari da otsailean bi gazte jipoitzeagatik. Bilboko San Frantzisko auzoan gertatu zen erasoa. Agenteei osotasun moralaren aurkako ustezko delitu bat egotzi diete.

Epaile bat bi ertzain ikertzen ari da Bilbon, eta ez zortzi. Hala adierazi du gaur eguerdian Josu Erkoreka Eusko Jaurlaritzako Segurtasun sailburuak. Goizean argitaratu du albistea El Correo egunkariak: zabaldu du ustez zortzi ertzainek bi gazteri egindako polizia abusu bat ikertzen ari dela epaile bat. Iazko otsailean gertatu zen erasoa, San Frantzisko auzoko Mariaren Bihotza plazan. Hasieran, bi gazteen aurkako salaketa ari ziren bideratzen, agenteei eraso egiteagatik; baina epaileak, inguruko segurtasun kamera bateko irudiak ikusi ondoren, artxibatu egin zuen kasua, eta bertan zeuden ertzainen aurkako beste bat ireki. Agenteei osotasun moralaren aurkako ustezko delitu bat egotzi diete.

Hedabide horrek zabaldu duenez, plazan zeuden hiru neska gazteetako batek Ertzaintzari deitu zion, bertan zeuden bi «mozkorren» berri emateko. Patruilak bertaratu, bi gazteak atxilotu, eta kaleko segurtasun kameren «irismenetik kanpo» zegoen eremu batera eraman zituzten. Une batean, ordea, kamerak graba zezakeen erradioan sartu ziren, eta, El correo-ren arabera, irudietan ikusten da poliziek gazteak jipoitu zituztela. Atxilotuek eskuburdinak zeuzkaten jarrita, eta bati, lurrean zegoela, ukabilkadak eta ostikadak eman zizkioten.

Azaldu dutenez, bertan zeuden zortzi agenteetako bik dute erantzukizun handiena, baina bideoan beste sei polizia agertzen dira, eta horiek ez zuten eragotzi erasoa. Ertzainei sei hilabetetik bi urterainoko espetxe zigorra ezar diezaiekete, eta kasua «atentatu larria» dela ebatziz gero, bi eta lau urte artekoa. Horrez gain, agenteei bi eta lau urte bitarteko «enplegu edo kargu publikorako inhabilitazio berezia» ezar diezaieketela aurreikusi dute.

Jaurlaritzak ez du bideorik

Iñigo Urkullu Eusko Jaurlaritzako lehendakariak Euskadi Irratian baieztatu du baduela ikerketaren berri, baina azaldu du ez duela haren emaitzarik oraindik. Gaineratu du duela bi aste izan zutela gertakariaren berri, eta Barne Arazoetarako atala «berehala» jarri zela martxan. Lehendakaria haserre agertu da bideo hori lehenago jaso duelako El Correo-k Eusko Jaurlaritzak baino.

Erkorekak baieztatu du bi ertzainei osotasun moralaren aurkako ustezko delitu bat egotzi dietela, eta prebentzio gisa lekualdatu egin dituztela. Bideoa ez dutela jaso ere baieztatu du; Segurtasun Sailak eskatua dio grabazioa epaileari, baina oraindik ez du jaso. Gaineratu du saila «laguntzeko prest» dagoela eta haren «prestutasun guztia» eskaini dio kasua ikertzen ari den epaileari.


Summary: EBko Justizia Auzitegiak ontzat jo du zuzenbide estatua errespetatzea izatea funtsak jasotzeko baldintza. Luxenburgok ez ditu onartu Hungariak eta Poloniak jarritako helegiteak. Epaiak suspertze funtsei ere eragiten die. Budapest eta Varsovia kritiko agertu dira erabakiarekin.

Pandemiak eragindako krisi ekonomikoari modu bateratuan nola erantzun pentsatzen ari zirenean, 2020ko udazkenean, Europar Kontseiluak eta Europako Parlamentuak adostu zuten EB Europako Batasuneko funtsak jaso ahal izateko baldintza bat bete beharko zutela klub komunitarioko estatu kideek: «blokearen balioak eta printzipioak» betetzea; hau da, kideek zuzenbide estatua errespetatzea. Hungaria eta Polonia, ordea, ez zeuden ados prozedurarekin. Aurrena, horren onarpena blokeatzen ahalegindu ziren, eta, gero, helegiteak jarri zizkioten; hain zuzen, Bruselak maiz egotzi izan die biei zuzenbide estatua urratzea. Bada, EBko Justizia Auzitegiak ebatzi du auziaz, eta gaur jakinarazi du adostutako mekanismoa egokia dela.

Luxenburgoko auzitegiak kaleratutako ebazpenaren arabera, aho batez onartu dute funtsak banatzeko mekanismoak oinarri juridiko egokia daukala, bat egiten duela talde komunitarioaren beste hitzarmen batzuetako prozedurekin, eta errespetatzen dituela EBri dagozkion eskumenen mugak, baita segurtasun juridikoaren printzipioa ere. Luxenburgok estreinakoz eman du epai bat zuzenean, streaming bidez, eta horrek auziaren garrantziaren berri ematen du. Ezin zaio helegiterik jarri.

Izan ere, epai horren arabera, jokoan daude 2021-2027 eperako aurrekontuaren milaka milioi euro, EBren barne kohesioa, baita nazioartera begira klubak berak emandako mezua ere. Ursula von der Leyen Europako Batzordeko presidenteak nabarmendu du, ohar batean, sententziak baieztatzen duela klubak «bide zuzena» hartu duela. Datozen asteetan erabakiko dute zer pauso eman aurrerantzean.

Europako Parlamentuak 2020ko abenduaren 16an onartu zuen prozedura, helburu zuena funtsak ez geratzea zuzenbide estatua urratzen dutenen esku. Berez, iazko urtarrilaren 1ean sartu zen indarrean, baina Luxenburgok epaia kaleratu arte hori ez aktibatzeko konpromisoa hartu zuen Bruselak. Auzitegiaren ebazpena iritsi aurretik, EBko abokatu nagusi Manuel Campos Sanchez-Bordonak ontzat jo zuen, joan den abenduan, aurrekontuak zuzenbide estatuaren balioekin lotzea.

«Batasunaren aurrekontuaren kudeaketa ona eta batasunaren finantza interesak arriskuan jartzen dira estatu kide batean zuzenbide estatuaren printzipioak urratzen badira», azpimarratu du Luxenburgok. Hain justu, azkeneko urteotan Hungaria eta Polonia Bruselaren jomugan daude, egozten baitie zuzenbide estatuaren estandarrak ez betetzea; izan, esaterako, sistema judizialaren independentzia bermatzeko orduan, edo izan LGTBI kolektiboaren eskubideak babesteari muzin egiten diotelako.

Zuzenbide estatua ez da «negoziagarria»

Poloniako eta Hungariako gobernuek klubeko gainontzeko kideek adostutakoaren kontra egin zuten duela urte eta erdi, iritzita prozedura horrek talka egiten zuela zuzenbide estatuaren aurkako arriskuei aurre egiteko indarrean dauden beste mekanismo batzuekin, eta argudiatuz, gainera, estatu kideen eskumenak garatzerakoan oztopo izan zitekeela. Iruditzen zaie, iazko urrian EBko Justizia Auzitegiaren aurrean adierazi zutenez, prozedurak «esanahi politikoa» duela, eta Bruselak, finean, «ebaluazio politiko bat» egin nahi duela horren bidez. Esan zuten zigortu egin nahi zituztela EBko Hitzarmenaren zazpigarren artikulua saihestuz, zeinak dioen klubeko bazkide guztiak ados egotea beharrezkoa dela EBren balioak urratzen dituzten estatuei isunak jartzeko. Gaur kaleratutako ebazpenaren arabera, baina, onartutako prozedurak ez du talka egiten zazpigarren artikuluan jasotakoarekin.

Roberta Metsola Europako Parlamentuko presidenteak adierazi du sententziak erakusten duela zuzenbide estatua ez dela «negoziagarria» legebiltzarrarentzat. EBren balioen garrantzia nabarmendu du, eta herritarrek funtsak nola erabiltzen diren jakiteko eskubidea dutela. Ohar baten bidez eskatu dio Europako Batzordeari «ahalik eta azkarren» aplikatu dezala prozedura.

Hungariaren eta Poloniaren erreakzioak

Helegitea aurkeztu zutenen artean, Hungariako Gobernua izan da lehena erreakzioa helarazten. Judit Varga Justizia ministroarentzat, gaurko sententzia «erabaki politiko bat» da, eta EBko erakundeen «botere abusua» islatzen du. Are, Vargak bere gobernuaren kontrako «presiotzat» jo du epaia, eta apirilaren 3an —bozekin batera— egingo duten lege homofoboari buruzko galdeketarekin lotu du. «Haurrak babesteari buruzko galdeketagatik hartu du erabakia», esan du Justizia ministroak Facebook sare sozialera igotako mezuan.

Hungariako Parlamentuak LGTBI kolektiboa baztertzen duen lege bat onartu zuen joan den ekainean, Viktor Orbanen Fidesz alderdiaren botoekin. Neurriak debekatu egin du eskoletan homosexualitatearekin eta sexu aldaketarekin lotutako edukiak lantzea, eta telebistan ere ezingo dira gai horiek jorratzen dituzten saioak eta iragarkiak eman egunez eta gaueko lehen orduetan. Gobernuaren esanetan, haurrak «LGTBI ekintzaileen sexu propagandatik babesteko» sustatu zuten legea.

Poloniako Gobernuarentzat, berriz, Luxenburgoko auzitegiaren erabakia «finantza xantaia» bat da. Sebastian Kaleta Justizia ministrordea kritiko agertu da epai horrekin, eta adierazi du «Poloniaren edozein erabaki independente baldintzatuta» egongo dela talde komunitarioaren dirua jasotzearekin.

Horregatik, Kaletarentzat ezinbestekoa izango da «batasuna» beren subiranotasunaren kontrako «erasoaren» aurrean: «Autogobernurako gure eskubidea kentzeko xantaia da».


Summary: Ardoak ez du minbiziaren abisua eraman beharko. Alkohol gehiegi kontsumitzeak minbizia sortzen duela ohartarazten duen etiketarik ezartzea baztertu egin du Europako Parlamentuak

Euskal Herriko ardogintzaren sektorean bazegoen kezka Bruselatik iritsitako egitasmoa dela eta, baina, oraingoz behintzat, ardo botiletan ez dute jarri beharko alkoholak minbizia sortzen duelako abisua. Europako Parlamentuak atzera bota du sektoreari kalte egingo zion egitasmo hori. Europako Batzordeak tabakoan ageri diren abisuak ardoan ere jartzeko egitasmoa aurkeztu berri du, OMEren txostenei erreparatuz. Alkoholaren kontsumoari dagokionez, "ez dago maila segururik" dio txosten horrek, betiere minbizia sortzen duten aldagaiak aztertuz.

Bada, alkoholari erreparatzen zioten lerroak ez ditu onartu Europako Parlamentuak, eta, horrekin batera, euskal ardogintzaren sektorean desagertu egin da kezka hori, oraingoz. Parlamentari talde batek esan du abisatu beharko litzatekeela alkohol gehiegi hartzearen arriskuetako bat minbizia sortzea dela, nola edo hala, baina alkoholarentzako edozein muga alde batera uzten duen bidetik bozkatu du parlamentuak azkenerako, eta, beraz, Euskal Herriko ardogileek ez dute ezer berririk egin beharko beren etiketetan.


Summary: Bihar erabakiko dute hezkuntza itunari zuzenketak aurkezteko epea luzatu ala ez. Taldeei denbora gehiago ematea erabakiko dutela dirudi.

Itxura guztien arabera, atzeratu egingo da hezkuntza akordioa. Joan den astean aurkeztu zuen lehen dokumentua akordioa erdiesteko Eusko Legebiltzarrean sortu den lantaldeko presidenteak, eta, printzipioz, ostiralera arteko epea jarri zuten hari zuzenketak aurkezteko. Ordea, epea luzatzearen aldeko ahotsak gero eta ozenago entzuten ari dira, eta erabaki dute bihar lantaldea biltzea, egutegia berriz zehazteko.

Epea luzatzearen alde egingo dutela dirudi, hala eskatu baitute hainbat alderdik: Elkarrekin Podemos-IUk eskaera formala erregistratu du, eta Carlos Iturgaiz PPren Arabako, Bizkaiko eta Gipuzkoako presidenteak nahiz Eneko Andueza PSE-EEren idazkari nagusiak hitzez adierazi dute denbora gehiago izateko nahia. Alderdi politikoen eskaerei erantzunez, Eusko Jaurlaritzak ere ez dio aterik itxi epeak zabaltzeari. Bingen Zupiria bozeramailearen hitzetan, gailendu egiten dira «ahalik eta akordio handiena lortzeko gogoa eta helburua», hezkuntza legea onartzeko ezarrita daukaten data buruan izanda, betiere: urte honen bigarren seihilekoa. Halaber, EH Bilduk ere galdegin du eskaera horiek aintzat hartzeko eta hezkuntzako lantaldea biltzeko, datak bertan erabaki ditzaten.

Azkenean, hala egitea erabaki dute: Gorka Alvarez (EAJ) lantaldeko presidenteak alderdiekin hitz egin du, bilerara biharko deitzeko. Osoko bilkuraren ostean dira elkartzekoa.

Akordiorako aukerak

Iñigo Urkullu Eusko Jaurlaritzako lehendakaria ere mintzatu da hezkuntza akordioari eta legeari buruz. PSE-EEk oraindik ados ez direla jarri adierazi zuen joan den astean, baina Urkulluk horretarako aukerak ikusten ditu. Gainera, gobernukidearekin ez ezik, gainerako alderdiekin ere ikusten du ituna sinatzeko parada: «Uste dut nahiko adostasun dagoela oinarrietan».

Akordioa erdiesteko aukerez ez ezik, haren edukiez ere aritu da. Bi gai aipatu ditu nagusiki: hezkuntza publikoa eta euskara. Nabarmendu duenez, gobernu programan jasota daukate eskola publikoari buruzko aipamena, eta PSE-EEri zuzendu zaio esanez ez luketela EAJk hezkuntza publikoarekin duen «konpromisoa» zalantzan jarri behar. Euskarari dagokionez, gogorarazi du euskara eta gaztelera direla hizkuntza ofizialak, eta, haren hitzetan, hezkuntzak bermatu behar du ikasketak amaitutakoan bi hizkuntzetan «normaltasun osoz» jarduteko gaitasuna edukitzea.

Eusko jaurlaritza ez ezik, alderdiak ere ari dira beren iritziak ematen. Gaur, esaterako, EH Bilduko legebiltzarkide Ikoitz Arrese elkarrizketatu dute Bizkaia irratian, eta argi esan du zer duten begiz jota: Eusko Legebiltzarreko lau alderdi nagusiek izenpetzea akordioa.

Eztabaidako gai korapilatsuenak ere izan ditu ahotan: segregazioa, euskara, eta hezkuntza publikoa eta itunpekoa. Hezkuntza sistemaren «arazo larrienetarikoa» iruditzen zaio segregazioa, eta gaiari «tinkotasunez» heltzea proposatu du, «neurri zuzentzaile tinkoak» martxan jarriz eta segregazioaren aurkako herri akordioa eginez.

Sare publikoaren eta itunpekoaren inguruan ere aho bizarrik gabe mintzatu da: «Eskola publikoak izan behar du euskal hezkuntza sistemaren ardatza». Egungo «ituntze unibertsala» gaitzetsi du, eta esan du ikastetxeek konpromiso batzuk —esaterako, segregazioari eta euskalduntzeari lotutakoak—hartu beharko dituztela, diru publikoa jasotzekotan: «Ezin dugu edozein ikastetxe diru publikoz finantzatu».

Eta hizkuntzari dagokionean, egungo sistema aldatzearen alde daudela nabarmendu du Arresek: «A, B eta D ereduen sistemak ez du funtzionatzen». Gogorarazi du legea bete beharra dagoela, eta bertan jasota dagoela derrigorrezko eskolaldia amaitutakoek ikasleek euskaraz nahiz gazteleraz aritzeko gauza izan behar dutela.


Summary: Gipuzkoako zahar etxeetako langileek eserialdia egin dute Foru Aldundiaren arkupeetan. Protesta eguna dute gaur ELA eta LAB sindikatuko zahar etxeetako beharginek. Egoiliarren senideekin batera, lan hitzarmena, ratioak handitzea eta «lan baldintza duinak» eskatu dituzte.

Argi utzi dute ELA eta LAB sindikatuetako Gipuzkoako zahar etxeetako langileek: lan hitzarmena nahi dute, eta uste dute hori Gipuzkoako Foru Aldundiaren esku dagoela. Egoiliarren senideekin batera, ratioak handitzea eta «lan baldintza duinak» eskatu dituzte gaur Donostian. Nabarmendu dute sektore feminizatua izateagatik dutela egoera txarra, bertzeak bertze.

Eragile feministen eta pentsiodunen babesa jaso dute idazki batean, aldundiari emateko. Hara joan direnean, kanpoan, eserialdia egin dute langileek. Barruan, berriz, aldundiak beren eskaera erregistratzea lortu dute langileen ordezkariek.


Summary: Zortzi sindikatuk bat egin dute etziko osasun sistema publikoaren aldeko manifestazioarekin, Iruñean. LAB, ELA, CCOO, ESK, Steilas, CGT, Solidari eta CNT sindikatuek bat egin dute, etzi egingo den manifestazioarekin, 'Osasun publikoa defenda dezagun' lelopean, . Iruñeko Konstituzio plazatik abiatuko da, 19:00etan.

LAB, ELA, CCOO, ESK, Steilas, CGT, Solidari eta CNT sindikatuek osasun publikoaren alde ostiralerako deituta dagoen manifestazioan parte hartzeko deia egin dute. Manifestazioa Iruñeko Konstituzio plazatik abiatuko da, 19:00etan, Osasun publikoa defenda dezagun lelopean.

Zortzi sindikatuek elkarrekin eman dute prentsaurrekoa gaur. Imanol Karrera Nafarroako LABeko bozeramaileak adierazi du pandemiaren bi urte hauetan Nafarroako Gobernuko Osasun Departamentuak ez duela izan «inolako estrategiarik osasun publikoaren gabeziak konpontzeko». Eta, ondorioz, salatu du osasuna arriskuan jarri duten eta langileak mugara eramaten dituzten gabeziak daudela: «Gobernuak gu zaintzeaz eta sendatzeaz arduratzen diren langileak zaintzeari utzi dio. Dramatikoa da langileen egoera, neke fisiko eta emozional izugarriarekin. Kontratatutako langileen egoera erabat prekarioa da».

Hauek dira, besteak beste, sindikatu horien aldarrikapenak: plantilla dimentsionatzea eta egonkortzea, behin-behinekotasun tasei aurre eginez, baliabide publikoen optimizazioa, eta diskriminazioen amaiera.

LABeko bozeramailearen ostean, Maider Huarte Osasunbidea ELAren arduradunak hartu du hitza. Azaldu duenez, Nafarroako Osasun Zerbitzuaren arazoak pandemia baino lehenagokoak dira. Are, bi arrazoitan laburbil daitezkeela esan du: «Alde batetik, Nafarroako osasun gastua BPGren %5ekoa da, eta Europako gastuaren batez bestekoa, berriz, %7. Bestalde, lan baldintzak langile gutxiegi, zaharkitu eta behin-behinekotasun izugarriarekin izateak markatzen ditu».

Huarteren esanetan, egoera horri aurre egiteko Nafarroako gastua Europako Batasunekoarekin parekatu beharko litzateke. Eta ohartarazi du UPN Nafarroako Gobernutik atera zenetik ez dutela zerbitzu publikoen aldeko apustu garbirik ikusi.

Osakidetzan ere

Osakidetzako sindikatuek ere protesta egin dute gaur. SATSE, ELA, LAB, CCOO eta UGT sindikatuetako ordezkariak elkarretaratzeak egin dituzte Santiago (Gasteiz), Gurutzeta (Bizkaia) eta Donostiako ospitaleen aurrean, baita hainbat osasun zentrotan ere. Argitu dute ez dutela tarterik ikusten otsailaren 25ean lehen mailako arretan eta 28an osasun sistema publikoan egingo diren grebak bertan behera uzteko, eta ohartarazi dute «benetako negoziaziorik ezean mobilizazio gehiago» izango direla.

Gabirel Perezek, SATSE sindikatuaren bozeramaileak, salatu du ez dutela onartuko osasuna «suntsitzea», eta gastu publikoa BPGaren %7 parekatzea zein gastu horren laurdena lehen mailako arretara bideratzea eskatu du. Horrez gain, esan du Osakidetzak asistentziaren kalitatea murriztu duela, eta Eusko Jaurlaritza enpleguaren kalitatearekin «jolasten» ari dela.

Jesus Oñate LABeko kideak Osakidetzaren negoziatzeko borondaterik eza kritikatu du, eta gogorarazi du azken hitzarmena duela 11 urte sinatu zela, Eusko Jaurlaritzak berrikusteko borondaterik izan gabe. Gainera, ziurtatu du «gutxienez 3.500» langile falta direla, eta profesional asko beste leku batzuetara joaten ari direla: Osakidetzak «tratu txarrak» ematen dizkielako «lan baldintza negargarriekin». Nabarmendu du Iñigo Urkullu lehendakaria eta Gotzone Sagardui Osasun sailburua direla egoera horren «erantzule».

Oñatek dei egin die berriro herritarrei grebekin bat egin eta haien osasun eskubideak aldarrikatzeko. «Osakidetzak benetako negoziazioa egiten ez badu, mobilizazioak eta grebak haziz joango dira», ohartarazi du.


Summary: ITP-PCBko langileak: «Espero dugu Gorenak ez legeztatzea kaleratzeak». Aeronautika enpresa horrek egin nahi zuen enplegu erregulazioari jarritako helegitea epaitu dute Madrilen. 83 langileren etorkizuna dago airean.

Espainiako Auzitegi Gorenak gaur epaitu du PCB ITP Aeroko zuzendaritzak EAEko Auzitegi Nagusiaren aurka jarritako helegitea. Epaileek baliogabetu egin zituzten aeronautika enpresa horrek Barakaldo eta Sestaoko plantetan (Bizkaia) egin nahi zituen 83 kaleratzeak, eta enpresak Gorenera eraman zuen erabakia. Langile batzordeak ez du aurreikusten erabakia berrestea beste epairik: «PCB-ITBko zuzendaritza errealitatearen bat ez datorren errealitate bat simulatzen ari da. Hala berretsi dute lan agintaritzaren eta EAEko Auzitegi Nagusien epaiek». Hamar eguneko tartean espero da ebazpena.

ITP Aeroren fundizioa da PBC, eta haien langileek elkarretaratzea egin dute Jaurlaritzak Bilbon duen egoitzaren aurrean. Haren jarrerarekin haserre daude, «kaleratze deuseza deklaratzen zuen ebazpena betetzen eskatzeko gai ez zelako izan», eta, ITPko akziodunen artean sartzen saiatzen ari den honetan ez duelako hartu enpleguari eusteko «konpromiso sendorik». Ertzaintzak piketeetan izandako jarrera ere salatu zuten, baita gaur izandakoa ere. Berrogei langile elkartu dira, eta Ertzaintzak espaloi zati txiki batean biltzera behartu ditu. Bulegoko atean ere zortzi ertzain zeuden. Antzeko beste elkarretaratze batzuetan eraikineko segurtasun pribatua egoten da atean.

Auzitegi Gorenean EAEko Auzitegi Nagusiko eztabaida bera izango da. Zerk du lehentasuna, kaleratzeak egiteko eskubideak edo COVID-19aren eraginarengatik kaleratzeak egiteko debekua ezarri zuen dekretuak? Bilboko epaiketan azken hori gailendu zen, eta egoera oso arraro bat eragin zuen. Izan ere, enpresak kaleratu nahi dituen 83 langileak etxean egon dira harrezkeroztik, soldata guztiak kobratzen eta Gizarte Segurantzan izena emanda.

Langile batzordeak dioenez, egun erritmo onean ari dira lanean, eta enpresa lan poltsa negatiboa husten ari da. Piezaren baten edo besteren eskaera asko handitu da, eta ziur daude ITP Aeroren salmenta prozesua amaitzen denean, ekainean, lan karga asko handituko dela. Izan ere, haien ustez kaleratzeek lotura estua dute salmentarekin: «Rolls Roycek kaleratzeak agindu zituen salmenta merkatzeko, eta ITP aginduak bete zituen». Rolls Royce aurreko jabea da, eta 1.700 milioiren truke saldu zion turbina konpainia Bain Capital inbertsio funtsari. Hark jabetzaren %70 du, eta beste zatia hainbat enpresariren eta erakunderen artean banatuko da. Jaurlaritzak hor sartu nahi du.


Summary: Hamar langiletik lau behin-behinekoak dira Nafarroako ostalaritzan. CCOO sindikatuaren txosten baten arabera, hamar langiletik hiruk kontratu partziala dute sektore horretan, eta hamar langiletik zazpi emakumeak dira.

Ezaguna da ostalaritzan oso zabalduak daudela behin-behineko kontratuak eta horietako asko partzialak direla, asteburuko jarduera handiagoari erantzuteko. Bada, Nafarroako CCOO sindikatuak kopuruak jarri dizkio lurraldeko sektorearen prekaritateari. Tabernetan, jatetxeetan eta bestetan aritzen diren langileen %40k behin-behineko kontratua daukate, sindikatu horren azterketari jarraikiz. Gainera, hamar langiletik kasik hiruk kontratu partziala dute, eta sektore feminiziatua dela berresten duen datu argia ere islatu du azterketak: hamar langiletik zazpi emakumeak dira. Prekaritatea ez ostalaritzan, aski da izenburua dauka sindikatuak plazaratutako txostenak.

CCOOko Nafarroako Ekintza sindikaleko arduradun Ruben Belzunegik nabarmendu du azken hamarkadan Nafarroan «kontraesan handia» dagoela ostalaritzaren BPGaren hazkundearen eta sortutako enpleguaren kalitate eskasaren artean. «Lan prekaritatea kronikoa da sektorean», esan du Belzunegik. «Ostalaritza errentagarria den arren, oso soldata apalak eskaintzen ditu, eta lanpostu eskasak; azpikontratazioa eta arauak ez betetzeko joera daude horren atzean. Kontratazio partziala abusuz baliatzen da; lanaldiak luzatu egiten dira; eta ordainketa asko beltzean egiten dira». Horrek guztiak profesionalizatzeko arazoak sortzen dituela azaldu du CCOOko kideak: «Lanpostu berri bat aurkitzeko behin-behineko lanbide gisa ikusten du beharginak».

Nafarroan, 15.607 langile daude lanean ostalaritzan. «Pandemiak eta hark eragindako mugek enplegu galera ekarri dute», esplikatu du Pilar Bermudez CCOOko kideak. «3.000 langile gutxiago daude sektorean, orain, 2019ko hirugarren hiruhilekoan baino; eta galera hori ABEE bereziek apaldu dute». Nafarroako serkore guztiak kontuan hartuz, %25ekoa da behin-behinekotasuna eta, ostalaritzan, berriz, %40koa. Halaber, sektoreak ia bikoiztu egiten du sektore guztien batezbestekoa partzialtasunean; ostalaritzan %29 da, eta batezbestekoa, %16.

Nafarroako datu argigarri horiek Hego Euskal Herriko argazkia osatzeko oso baliagarriak dira. Araban, Bizkain eta Gipuzkoan ere oso litekeena da pareko datuak edukitzea sektoreak.


Summary: Enpresa ertain eta txikientzako laguntzetan 590 milioi euro banatuko ditu aurten Eusko Jaurlaritzak. 74 laguntza programa dira, 2022. urterako. Diru gehiena ikerketa eta garapena eta trantsizio energetikoa laguntzeko izango da. Jardunaldien bidez aurkeztuko zaie katalogoa sektoreei.

Enpresa teknologikoen sorrera %10 handitzea, industria eta eta zerbitzu aurreratuak BPGaren %40ra iristea, eta elikagaien ekoizpena handitzea dira, beste batzuen artean, Ekonomiaren Garapen, Jasangarritasun eta Ingurumen Sailak enpresa ertain eta txikientzat 2022. urterako zabalduko dituen 74 laguntza programen helburuak.

Guztira 590 milioi euro izango dira, iaz baino % 15 gehiago, eta horietatik 100 milioi euro inguru energiari lotutako Europako Next funtsetatik etorriko dira. Eskaria handia bada, aukera zabalik utzi dute diru sailen bat handitzeko. Oraingoz, diru sailaren %70 baino gehiago ikerketa, garapen eta berrikuntza programetara eta trantsizio energetikora joango direla aurreikusi du Jaurlaritzak. Industria, nazioartekotzea, eta landako eta itsasertzeko ekonomia eta enplegua sustatzeko inbertsioak ere lagunduko dira.

219 milioi euro teknologiara eta I+Gra joango dira, eta 150 milioi euro inguru, eraldaketa energetikorako laguntzetara. Industria garapenerako programetan, berriz, 85 milioi euro banatuko ditu Jaurlaritzak enpresa ertain eta txikien artean, eta ia 20 milioi nazioartekotzea sustatzeko.

«Industria teknologikoa, digitalagoa, berritzaileagoa, jasangarriagoa eta deskarbonizatuagoa nahi dugu», azaldu du Arantxa Tapia Ekonomiaren Garapeneko sailburuak. Haren sailak sektorekako hiru jardunaldi antolatu ditu, otsailaren 23, 24 eta 25erako, laguntza programak enpresa txiki eta ertainei azaltzeko. Dagoeneko 1.400 enpresak eman dute izena jardunaldi horietan.


Summary: Pantailak Euskaraz-ek lehentasuntzat jo du euskaratuta dauden edukiak plataformetara iristea. Egitasmo euskaltzale horrek Eusko Jaurlaritzako Kultura eta Hizkuntza Politika sailburuari eskatu dio arduraz jokatzeko eta lidergoa hartzeko, plataformetako arduradunekin harremanetan jartzeko eta adierazteko euskarazko bertsioak exijitu behar dizkietela banatzaileei.

Pantailak Euskaraz egitasmoko ordezkariak streaming plataformen katalogoak aztertzen aritu dira, lehendik euskaratutako edukien bila, eta dozenaka aurkitu dituzte. Eduki horiek Zineuskadik eta EITBk diru publikoz euskarara bikoiztu eta azpidatzitakoak dira. Hori ikusita, Pantailak Euskaraz-ek lehentasunezkotzat jo du eduki horien euskarazko bertsioak eta azpidatziak plataformetara iristea. «Horretarako, Eusko Jaurlaritzako Kultura eta Hizkuntza Politikako sailburuari arduraz jokatzeko eta lidergoa hartzeko eskatu nahi diogu. Plataforma horietako arduradunekin harremanetan jartzeko eta azpimarratzeko euskarazko bertsioak ere exijitu behar dizkietela banatzaileei».

Iazko udaberrian, Eusko Jaurlaritzako Kultura Saileko sailburuordetzak eta Netflix plataformak aurrez aurreko bilera bat izan zuten, baina ez da jakinarazi harreman horrek jarraipenik izan ote duen ala ez.

Pantailak Euskaraz-i iruditzen zaio Zineuskadin bikoiztutako euskarazko bertsio batzuk plataformetara iristeak «epe laburrean egingarria» izan beharko lukeela, «audioak banatzaileen eskuetan daudelako eta hainbat plataforma ari direlako aldiro-aldiro beste hizkuntza gutxituetako bertsioak euren eskaintzan sartzen».

EITBk diru publikoz bikoiztutako filmei eta telesailei dagokienez, Pantailak Euskaraz-ek eskaera hau egin die Jaurlaritzari eta ETBri: «Euskarazko bertsioak banatzaileei komertzializaziorako doan emateko eta lagatzeko». Horren inguruan mintzatu zen Unai Iparragirre ETBko zuzendaria otsailaren 3an, Donostiako 2deo laborategiak antolatutako mahai inguruan. Iparragirrek ukatu egin zuen ETBk eragozpenak jartzen dituela bere bikoizketak eta azpitituluak beste batzuei emateko: «Guztiak emateko prest gaude, uste baitugu euskarari laguntzeko modu bat dela».

Pantailak Euskaraz-ek uste du euskarazko bertsioak banatzaileek izan behar dituztela, «ahalik eta zabalkunderik handiena izan dezaten eta ibilbide komertzial askea eta osoa egin dezaten». Era berean, EITBren bikoizketa eta azpidatzi batzuk egungo estandarretara egokitu beharko balira lan horri ekiteko eskatu diote Jaurlaritzako Kultura sailburuari eta ETBri. «Pantailak Euskaraz-ek adierazi nahi du Kataluniako Generalitateko Kultura Saila eta TV3 ari direla horretan, elkarlanean, plataformetan dauden edukien bertsio katalanak banatzaileei doan ematen, eta egokitzapena behar duten TV3eko audioak egokitzen».

Bestalde, euskarazko bertsioak Frantzian eta Lapurdin, Nafarroa Beherean eta Zuberoan martxan diren plataformetara iristeko eta Iparraldeko euskaldunek edukiak euskaraz ikusi ahal izateko, Pantailak Euskaraz-ek eskaera hau egin du: «Zineuskadik eta Jaurlaritzako Kultura Sailak audioak eta azpidatziak estatu frantsesean banatzeko baimena duten enpresei ere emateko edo uzteko, merkaturatu ditzaten».

Plataforma handiei gutunak bidaltzen aritu dira Pantailak Euskaraz-eko kideak —zenbait kasutan Netflix Euskaraz eta Disney Plus Euskaraz herri ekinaldikoak aritu dira horretan—. «Errealitate linguistikoa errespetatzeko» eskatu diete. Katalogoan jada euskaratutako edukien bertsioak txertatzeaz gain, aurrerantzean ekoizpen berriak ere euskarara bikoizteko eta azpidazteko eskatu diete.

Banatzaile batzuekin ere harremanetan jarri da Pantailak Euskaraz. «Horietako batzuek gaia konponbidean jartzeko prestasuna erakutsi dute, eta adierazi dute aurrerantzean DVD/Blu-ray formatuetan egiten dituzten argitalpenetan txertatuko dituztela euskarazko bertsio eta azpidatziak. Eta saiatuko direla euskarazko audioak eta azpidatziak plataformetara helarazten». Pantailak Euskaraz-ek, era berean, Hego Euskal Herriko erakunde eta alderdi politikoei eskatu die bere egin dezatela abenduaren 4an Durangon (Bizkaia) aurkeztutako Euskarazko ikus-entzunezkoen aldeko manifestua. 36 eragilek eman zioten babesa manifestuari, eta beste batzuk batu dira gero. Laguntzaile sarean parte hartzen ari diren 500 herritarrei eskerrak eman dizkie Pantailak Euskaraz-ek.


Summary: Araba, Bizkai eta Gipuzkoako lau gaztetik bat aritu da jokoan azken urtean. Erdiek baino gehiagok ez dute inoiz jokatu. Gehienek nahiago dute presentzialki jokatu, baina Internet bidez aritzen direnek maizago eta bakartuago jokatzen dute, EHUko Soziologia eta Gizarte Langintza Sailaren ikerketa baten arabera.

Gazteen erdiak baino gehiago ez dira inoiz apustuetan edo bestelako jokoren batean aritu, baina, aldiz, %24,9k jokatu dute azken urtean, uneren batean gutxienez. Handiagoa da bizitzan inoiz jokoan aritu direnen proportzioa: %47,5. EHUko Soziologia eta Gizarte Langintza Sailak eman ditu datuok, Gaztea eta Jokoa Euskal Autonomia Erkidegoan ikerketaren emaitzak plazaratuta. Araba, Bizkai eta Gipuzkoako 18 eta 30 urte bitarteko 750 pertsona galdekatuta osatu dute. Maiz jokatzen dutenen profilak eta ohiturak ere aztertu dituzte.

Aztertutako laginaren gainean lortutako emaitzek erakusten dute Internet bidezko jokoa areagotzen ari dela, baina oraindik ere gehienek nahiago dutela presentzialki jokatu, alde handiz. Hala egiten dute %69k, eta online %10ek. Bi moduak tartekatzen dituzte erabiltzaileen ia %21ek. Jokoa sozializatzeko erabiltzen dute askok, aitortu dutenez, eta baliteke hori izatea emaitza horien arrrazoia. Ia %60k aitortu dute taldean edo beste norbaitekin batera jokatzen dutela. Hala ere, Internet bidez jokatzen dutenek sarriago jokatzen dute besteek baino. Bakartuago ere aritzen dira: hala egiten duten erdiek aitortu dute bakarrik jokatzen dutela.

Erabilitako diruari dagokionez, ikerketak ondorioztatu du kantitate handiagoak jokatzen dituztela online aritzen direnek. Batezbestekoa hilean 64,6 euro da horien kasuan, eta presentzialki aritzen direnenean, berriz, hilean 45,6 euro. Internet bidez, gehienbat, kirol apustuetan aritzen dira gazteak: %58. Presentzialki jokatzeko ohitura duten gehienek (%27,1ek), berriz, loteria nazionalean jokatzen dute.

Maskulinizatutako ohitura

Generoaren araberako banaketa argia da jokalarien profilean. Bizitzan inoiz jokoan aritutako gizonezkoak %60,3 dira; emakumezkoak, berriz, %15,2. Azken urtean, gizonezkoen %34,4k jokatu dute, eta emakumezkoen %15,2k.

Ikerketak, bestalde, jokatzeko ohituraren eta «patologiaren» bat izatearen arteko alderaketa egin du, eta ondorioztatu azken urtean jokatu duten gazteen %3,2k patologiaren bat zutela.


Summary: Nafarroako Auzitegi Nagusiaren arabera, Aroztegiko lanak legez kanpoko esleipen batekin hasi zituzten. TEX eta Palacio de Arozteguia SM enpresek 2021. urteko maiatzean hasi zituzten lanak. Baztango Udalaren iritziz, ebazpenak «herritarrei eta Baztango erakundeei ematen die arrazoia».

Aroztegiko proiektuaren lanak legez kanpo hasi zituzten. Baztango Udalak eskuratu du abenduaren 31n Nafarroako Auzitegi Nagusiak obren esleipenari buruz emandako epaia, eta, han dioenez, auzitegiak ez zuen onartu Palacio de Arozteguiako konpentsazio batzordeak TEX enpresari egindako esleipena.

Proiektu horren bidez, luxuzko 228 etxebizitza, 126 logelako hotel bat, spa gune bat eta bederatzi zuloko golf zelai bat eraiki nahi dituzte Lekarozen (Baztan, Nafarroa). Udala, ordea, hainbat herritarrekin eta eragilerekin batera, proiektu horren aurka dabil azken urteetan. Besteak beste, 2021. urteko maiatzean, lanak hasi zituztenean, kanpaldia egin zuten lanak egitekoak dituzten lurretan, eta hamaika egun egin zituzten han, enpresako makinak hortik atera arte. Iragan udaberritik geldituta daude lanak. Urtarrilaren 27an sei lagunek deklaratu zuten Iruñean, ekintza hartan parte hartzeagatik.

Herri ekimenaz harago, Baztango Udalak ere salaketa aurkeztu zuen enpresaren kontra. LAB sindikatuak ere enpresa salatu zuen Nafarroako Kontratu Publikoen Administrazio Auzitegian. 2019ko uztailean, auzitegiak Aroztegiko obren emakidaren plegua baliogabetu zuen, eta adjudikazio prozedurarekin jarraitzea ezinezkoa zela adierazi zuen. Nafarroako Justizia Auzitegi Nagusiaren Administrazioarekiko Auzietako Salak lehengo auzitegi horren akordioa berretsi zuen 2020ko ekainean.

Orain, Nafarroako Auzitegi Nagusiaren epaiak argitu duenez, auzitegiak Nafarroako Kontratu Publikoen Epaimahaiaren ebazpena berretsi zuen, eta LAB sindikatuari arrazoia eman zion.

Egin dituzten azken agerraldietan, eragileek dagozkien erantzukizunak hartzeko eskatu diete Nafarroako Gobernua babesten duten alderdiei: «Gatazka honek irtenbide politiko erraza du: proiektu hau betiko geldiaraztea». Azkeneko aldiz irailean bildu ziren haiekin: «Talde parlamentario ezberdinekin bildu eta gure eskaera helarazi arren, isiltasun konplizea bertzerik ez dugu entzun».


Summary: Alan Parsons, Girlschool eta Anari gehitu dira Bilboko BBK Music Legends jaialdira. Musika festibala ekainaren 24an eta 25ean egingo da, Bilbo Arenan.

Bilboko BBK Music Legends jaialdiak osatu du dagoeneko aurtengo egitaraua. Antolatzaileek gaur eman dute festibalera gehitu diren azken lau artisten berri, eta, horiekin, osatuta gelditu da programazioa. Honako hauek dira iragarri berri dituzten artistak: Alan Parsons Live project, Girlschool, Walter Trout, Shirley Davis, Maika Makovski, Anari eta Mikel Renteria & Walk On Project Band.

Alan Parsons 70eko hamarkadan egin zen ezagun musikari gisa, baina soinu teknikari eta ekoizle entzutetsua ere bada. The Beatlesekin egin zuen lan Abbey Road (1969) eta Let it Be (1970), eta Pink Floyden The Dark Side of The Moon (1973) disko arrakastatsuko ingeniaria ere izan zen. Rock progresiboari lotuta izan zen bere ibilbideko lehen urteetan (Tales of Mystery and Imagination, 1976; I Robot, 1977) eta arrakasta komertzial handia lortu zuen 1980ko hamarkadaren hasieran Eye in The Sky (1982) lanarekin.

Girschool taldea 1980ko hamarkadaren hasieran Ingalaterran sortu zen heavy metal eszena berriaren ordezkari inportanteenetakoa izan zen, eta orduz geroztik segitu du diskoak grabatzen, gorabehera ugarirekin bada ere. Azken lana 2015ekoa du taldeak: Guilty as Sin.

Walter Trout gitarrista estatubatuarra Canned Heat blues taldean aritu zen, eta baita John Mayallen bandan ere, baina batik bat bakarlari gisa nabarmendu da. Hogei diskotik gora grabatu ditu bere izenpean. Jamaikar jatorriko soul abeslari gaztea da, berriz, Shirley Davis, musika estilo horretako azken urteetako izarra bilakatu dena.

Aurretik jaialdian parte hartuko duten beste hiru artistaren berri eman zuten antolatzaileek: Status Quo, Hawkind eta Paul Carrack.

Egitaraua

Ostirala 24: Status Quo, Hawkind, Girlschool, Maika Makovski eta Anari

Larunbata 25: Alan Parsons Live Project, Paul Carrack, Walter Trout, Shirley Davis & The Silverbacks, Mikel Renteria & The Walk On Project Band.


Summary: 43 urteko motor gidari bat hil da Labion, auto bat jota. Eguerdi aldera gertatu da istripua, NA-2310 errepidean. Hildakoak 43 urte ditu.

Nafarroako Gobernuak jakinarazi duenez, 43 urteko gizonezko bat hil da eguerdian NA-2310 errepidean izandako istripu batean, Arangurengo Labio herritik hurbil (Nafarroa). Auto batek eta motor batek aurrez aurre jo dute, eta motor gidaria zendu egin da talkaren ondorioz.

Larrialdi zerbitzuek 13:30 aldera izan dute istripuaren berri, eta suhiltzaileak eta Foruzaingoa joan dira. Ez dute erdietsi gizonezkoa salbatzea.


Summary: Joseba Azkarragaren aurkako «jazarpena» salatu du Sarek. Plataformak salatu duenez, dei eta mezuen bidez «mehatxuak eta irainak» jaso ditu, hainbat komunikabidek argitaratutako erreportajeen ondorioz.

«Ez politikan, ez kazetaritzan, ez justizian, dena ez da zilegi». Sare plataformak ohar bidez salatu duenez, Joseba Azkarraga bozeramailea «jazarpena» pairatzen ari da azken egunotan. Izan ere, Guardia Zibilak Espainiako Gobernuaren eta Sareren arteko kontaktuak ikertu ditu, eta hainbat hedabidek zabaldu dituzte ikerketa horren xehetasun batzuk. Zehazki, Espainiako Auzitegi Nazionalaren txostenaren kopia bat argitaratu dute, Azkarragaren datu pertsonalekin. Sarek salatu du dei eta mezuen bidez «mehatxuak eta irainak» jaso dituela bozeramaileak.

Sarek azaldu du ikerketaren bidez zenbait erakunderen arteko elkarrizketa bidea «kriminalizatzen» saiatu direla: «Nekez uler daitekeen hipokrisia ekintza da. Lehenago hitz egitea beharrezkoa bazen, gaur egun, ETA desagertu eta hamar urtera, euskal presoen egoerari irtenbide humanitarioak bilatzen dizkiona kriminalizatzea ulergaitza da». Halere, plataformak espero du gertatutakoa baliagarria izatea aurrerantzean Sarek edo beste erakunde batzuek herri administrazioekin, alderdiekin eta abarrekin duten harremana «behin betiko» normaltzeko.

Azkenik, Sarek argi utzi du bere lanarekin jarraituko duela; kalean mobilizatzen zein alderdi, sindikatu eta abarrekin hitz egiten eta haien aldarrikapenak helarazten. «Hori ez da aldatuko inongo hedabidek guztiz normalak eta beharrezkoak diren elkarrizketak edo bilerak filtratu izanagatik», gaineratu dute.


Summary: Dani Garciak bi urterako luzatu du kontratua Athleticekin. Ekainean amaitzen zitzaion kontratua, eta 2024ra arte sinatu du. Zumarragako erdilaria pozik eta eskertuta azaldu da berritzeagatik. "Denboraldi hasieratik hori nuen buruan", adierazi du.

Dani Garciak beste bi urterako luzatu du kontratua Athleticekin: 2024ko ekainera arte. Erdilariari sasoi amaieran bukatzen zitzaion kontratua, baina klub zuri-gorriarekin akordioa lortu du bertan segitzeko. Kontratua luzatu berritan, "oso pozik" mintzatu da Zumarragakoa: "Denboraldi hasieratik kontratua berritzea baino ez nuen buruan, hemen segitzea. Zelaian lortu nahi nuen, eta hala izan da". Dani Garcia 2018an iritsi zen Athleticera Eibarretik, Gaizka Garitanoren eskutik. Funtsezko jokalaria izan zen harentzat. Ondoren, Marcelino Garcia Toral ailegatu zen zuri-gorrien aulkira, eta pixkanaka ere haren konfiantza lortzen joan da. Denboraldi honetan oinarrizko jokalaria izaten ari da hamaikakoan: 23 partida jokatu ditu Espainiako Liga, Kopa eta Superkopa artean.

137 partida jokatu ditu orain arte elastiko zuri-gorriarekin: "Athleticen jokatzea berezia da". Eskertuta agertu zaleen aldetik jaso duen "gertutasunagatik eta babesagatik": "Lehen egunetik sentitu dut hori. Egun batzuetan gauzak ondo atera zaizkit, beste batzuetan gaizki. Baina uste dut zaleak identifikatu egin direla nirekin, beti eman dudalako nire onena. Hala jarraitu nahi dut hemen segitzen dudan denbora guztian". Kontratu berritzea berriro ere Espainiako Kopako finalerako sailkatuz ospatu nahiko luke Dani Garciak. Martxoaren 2an jokatuko du talde zuri-gorriak Kopako finalerdietako itzulerako partida, Valentziaren zelaian. Joanekoan, 1-1 berdindu zuten.

Behin Dani Garciak kontratua berrituta, bi dira oraindik etorkizuna airean duten jokalariak, Mikel Balentziaga eta Oscar de Marcos. Biei ekainean amaitzen zaie hitzarmena.


Summary: Ohartarazi dute Europako Batasunak 55 milioi txerto botako dituela zaborretara otsail bukaeran. Alianza People's Vaccine koalizioak atera du datua argitara. Dosien banaketa desorekatua salatu dute: azterketaren arabera, Afrikak soilik 30 milioi txerto jaso ditu 2022an.

Beste behin, agerian gelditu dira COVID-19aren kontrako txertoen banaketa desorekatuak eragindako arrakala sakonak. Ehundik gora elkartek osatzen duten Alianza People's Vaccine koalizioak azterlan bat argitaratu du berriki, eta datu kezkagarriak azaleratu dira hala: ikerketaren arabera, EB Europako Batasunak 55 milioi txerto dosi baino gehiago botako ditu zakarretara hilaren bukaeran, iraungitze data gaindituko dutelako. Hain zuzen, koalizioak salatu du, gainera, 2022a hasi zenetik Afrikak jasotako dosiak orain EBk botako dituenak baino are gutxiago direla. Izan ere, urtarrilaren lehenetik aitzina 30 milioi dosi baizik ez da ailegatu Afrikara.

Hain justu, Afrikako Batasunaren eta Europako Batasunaren arteko batzarraren bezperan argitaratu ditu Alianza People's Vaccinek datuok. Bi batasunak bihar dira elkartzekoak, eta koalizioa haiekin bilduko da, besteak beste Europak Afrikari eginiko blokeoari buruz eztabaidatzeko. Koalizioak gaitzetsi duenez, Europako Batasunak hainbatetan eragotzi dio Afrikari bere txertoak ekoiztea.

«Europak utzi egin behar dio Afrikako ekoizleei lana oztopatzeari. Egiazki bi batasunen arteko agenda komunik balego, EBk ez lituzke, orain egin bezala, farmazia enpresen interesak lehenetsiko gainerako guztiaren gainetik», salatu du Oxfam Intermoneko ikerlari Ignacio Martinezek.

Hala, koalizioaren parte diren elkarteek iradoki dute EBk Afrikarekin duen harremana ez dela Europak «saltzen» duen bezain ona. Azaldu dutenez, EBk txertoak batasuneko kide diren herrialdeetan saltzeari ematen baitie lehentasuna, eta esportazioen soilik %8k izan dute Afrika helmugatzat. Batik bat Alemania aipatu dute Europaren jokabidearen erantzule nagusi gisa.


Summary: Sayasek helegitea jarri du, UPNk jarri dion zigorra «bidegabea» delakoan. Carlos Garcia Adanerok ere gaur aurkeztu ditu alegazioak. UPNko Berme Batzordeak proposatu zuen bi diputatuei militantzia etetea bina urte eta sei hilabetez.

Sergio Sayas oraingoz UPNko diputatu denak helegitea jarri du bere alderdiko Berme eta Diziplina Batzordeak aurkeztutako zigor proposamenaren aurka. Sayasek argudiatu du hari bi urtez eta sei hilabetez militantzia eteteko proposamena «bidegabea, argudiatu gabea eta neurrigabea» dela. Sayasek azaldu du bere alegazioak «aukera bat» direla «zigor bidegabea, argudiatu gabea eta neurrigabea» saihesteko, eta uste du zigor proposamen hori soilik azaldu daitekeela zuzendaritzak Sayas eta Carlos Garcia Adanero UPNko beste diputatua alderditik kanporatzeko «borondatea» duelako.

Alderdiak agindurikoari muzin egin eta Lanaren Erreformaren aurka bozkatu zuten hilaren 3an Sergio Sayas eta Carlos Garcia Adanero diputatuek. Haien etorkizuna erabakitzeko, alderdiaren kontseilu politikoa bildu zen bi egun geroago Iruñean. Bildutako %80,6k bezperan zuzendaritza batzordeak onartutako adierazpena berretsi zuen: modu horretan, bi diputatuei akta itzultzeko eskatu zieten, eta kanporatuak izateko prozedurari ekin zion alderdiak.

Gaur amaitzen da UPNko bi diputatuek alegazioak aurkezteko epea, eta Garcia Adanerok ere iragarri zuen bere argudioak aurkeztuko dituela. Sayasek adierazi du «sententzia lehen unetik idatzia» duela Javier Esparza UPNko presidenteak, nahiz eta erabaki hori alderdiko «estatutuen aurkakoa» den: «Alegazioak aukera bat dira zuzendaritzak akatsa zuzentzeko». Gaineratu du alderdiak agindutako irizpidearen kontrako botoa emanda ez zituztela UPNren estatutuak urratu, eta zigor proposamenak Espainiako Konstituzioaren artikulu batzuk urratzen dituela.

Gainera, Sayasek lan erreformaren eztabaidan emandako botoari eutsi dio: «Gertaerek berresten dute eman genuen botoarekin asmatu genuela; Sanchezekin ezin da akordiorik egin, beti gezurretan ari delako. Ezin da konfiantzazko akordiorik egin engainua politika egiteko formaren oinarri bihurtu duen norbaitekin». Horregatik, uste du Esparzaren «akatsa» izan dela «beste behin Sanchezekiko konfiantza izatea».


Summary: DBHko ikasleek ez dute errekuperazio azterketarik egin beharko ekainean. Espainiako Gobernuak hartutako erabaki baten ondorio da. Eusko Jaurlaritzak eta Nafarroako Gobernuak ikastetxeei jakinarazi diete erabakia.

Derrigorrezko Bigarren Hezkuntzako ikasleek ez dute errekuperazio azterketarik egin beharko ekainean. Izan ere, Madrilek dekretu bat onartu zuen azaroan, eta, ondorioz, bertan behera geratuko dira ikasturtea gainditzeko egin beharreko proba horiek Hego Euskal Herrian. Eusko Jaurlaritzak urtarrilean bidali zien ikastetxeei abisua; Nafarroako Gobernua, berriz, oharra prestatzen ari da, baina ikastetxeek badute aldaketaren berri.

Ikasturtea gainditzeko baldintzei dagokienez, Araban, Bizkaian eta Gipuzkoan ez da aldaketarik egongo: DBHn irakasgai guztiak gainditu dituztenak edo irakasgai batean edo bitan ebaluazio negatiboa dutenak igaroko dira hurrengo mailara. Gainditu gabeko irakasgai horietan errefortzua jasoko dute. Batxilergoko lehen mailatik bigarrenera igarotzeko, berriz, gehienez bi irakasgaitan eduki ahal izango dute ebaluazio negatiboa, eta, titulua lortzeko, irakasgai guztiak gainditu beharko dituzte. Halere, salbuespen gisa, irakasgai batean balorazio negatiboa izanda titulua eskuratu ahal izango dute, irakasleek hala erabakitzen badute.

LOMLOE Espainiako hezkuntza legeak jasotzen du ikasturtea errepikatzea «salbuespenezkoa» izango dela. Dekretuaren arabera, ikasleek gehienez ere behin errepikatu ahal izango dute Lehen Hezkuntzan, eta bi aldiz DBHn.


Summary: Frankismoan fusilatu zituztenak omenduko ditu Gogora-k. Araban, Bizkaian eta Gipuzkoan exekutatutako 2.000 pertsona inguru omenduko dituzte, eta fusilatutakoen senitarteko guztiei ekitaldian parte hartzeko gonbidapena egin die.

Eusko Jaurlaritzak eta Gogora Memoriaren, Bizikidetzaren eta Giza Eskubideen Institutuak 1936ko gerran eta frankismo garaian fusilatu zituztenak omenduko ditu. Frankismoak 1936aren eta 1945aren artean demokrazia defendatzearren fusilatutako pertsonen oroimenez izenean, ekitaldi bat egingo du horretarako. Araban, Bizkaian eta Gipuzkoan 2.000 pertsona inguru fusilatu zituzten. Haien senitartekoei harremanetan jartzeko eskatu die Gogora-k, informazioa batu eta omenaldian parte hartu ahal izateko.

Gogora-ren Euskadin gerra zibilean hildako biktimak dokumentuan jasotakoaren arabera, «judizioz kanpoko exekuzioak oso ugariak» izan ziren gerra galdu zuten herrialdeetan, edota hurrengo hilabeteetan frankisten eskuetan erori zirenetan.

Erregistro zibiletan eta parrokia liburuetan ez dago jasota zenbat jende fusilatu zuten. Zenbait kasutan, gainera, heriotzaren egiazko zergatia ere zehaztu gabe egoten da. Gogora-k jakin du, hala ere, Araban, Bizkaian eta Gipuzkoan 1.191 lagun fusilatu zituztela judizioz kanpo. Erabilgarri dauden artxiboetan eta bibliografian egin den ikerketaren ondorioz jakin du. Ez dakite haietako 54 nor ziren. Badakite, ordea, 43 emakumeak izan zirela eta 1.148 gizonak.

1936an frankistak Araban sartu izanak eta Gipuzkoaren zati handienaren jabe egiteak ekarri zuen judizioz kanpoko errepresio kasuak ugaritzea, «oraindik ez baitziren eratu auzitegi militarrak», Gogoa-ren arabera. Hala eta guztiz ere, 1937ko ekainaren 19rako, Bilbo erori zenerako, «legezko errepresio makineria frankista erabat koipeztatuta» zegoen, eta Bizkaian gehiago izan ziren gerra kontseiluaren ondoren fusilatu zituztenak gainerako herrialdeetan baino.

Hala ere, Araban, Bizkaian eta Gipuzkoan bizi ziren herritarren aurkako heriotza zigorra eman zuten epai guztiak ere bildu ditu Gogora-k. 1.003 lagun epai exekutatu zituzten guztira; 17 izan ziren emakumeenak eta 986 gizonezkoenak. Horietako batzuk Euskal Herrian fusilatu zituzten, baina izan ziren hemendik kanpo hil zituztenak ere.


Pausoz pauso infernuraino doan bidean

Summary: Pausoz pauso infernuraino doan bidean. Cormac McCarthyren 'Jainkoaren seme' nobela eman du argitara Igelak. Istorio «ilun-iluna» da Juan Mari Mendizabalek euskarara ekarritakoa.

Bere belaunaldiko autore hoberenen artean kokatu izan dute kritikariek. Baita bizirik den idazle estatubatuar onenetakotzat jo ere. Nahiz eta gerora ez dion idazteari utzi, 1970eko hamarkadan eman zituen bere lanik nabarmenenak Cormac McCarthyk (Providence, Rhode Island, 1933). Horien artean dago Jainkoaren seme, Juan Mari Mendizabalek euskarara ekarri eta Igelak argitaratu berri duena. Anjel Lertxundiren gibelsolasarekin eta Joseba Agirrezabalagak ondutako azalean bilduta plazaratu du nobela argitaletxeak.

Azken urteetan haren liburu eta gidoietan oinarrituta egin diren filmengatik —No Country for Old Men eta The Road, besteak beste— ezagunagoa izan daiteke idazlea, Lander Majuelo Igelako editorearen hitzetan. Edonola, XX. mendearen bigarren erdiko autore nabarmenetako bat da. Familia sorlekutik Tennesseera lekualdatu, eta gaztaroa bertan eman zuen McCarthyk —hain justu ere, Jainkoaren seme kokatzen den tokian—. 1965ean idatzi zuen bere lehen eleberria, The Orchard Keeper, zeina William Faulknerren editore izandako Albert Erskineri iritsi zitzaion; harekin hogei urtez lan egin zuen. Majuelo: «Ez bakarrik horregatik, baizik eta garatu duen estiloagatik, askok dute Faulknerren oinordeko nagusitzat, eta berak eta beste batzuek landu zuten Southern Gothic edo hegoaldeko estilo ilun, gotiko eta gogor hori oinordekotzen duen autore nagusitzat». Gerora saritutako hainbat lan eman bazituen ere —tartean, National Book Awarda eman zion All the Pretty Horses eta Pulitzerra ekarri zion The Road—, 70eko hamarkada jotzen da McCarthyren garai oparoentzat. Ordukoak ditu Suttree eta Blood Meridian entzutetsuak bezala, baita Jainkoaren seme ere.

Horiek horrela, haren liburu bat euskaraz irakurtzeko «premia» bazegoela uste du Igelako editoreak. Eta merezi zuela irakurleari «liburu ilun-ilun eta gogor bat» ekartzea, «goxatzeko ere gaiztakeria, behintzat literaturan». Halakoa baita Jainkoaren seme, Majueloren hitzetan: «Bortxaz betetako liburu bat da, iluna, eta, gainera, moralik gabea. Ez dago, pelikula amerikar gehienetan bezala, bukaera on bat». Lester Ballard du protagonista. «Benetan gaiztoa da, ez dauka bueltarik, ezin da inolaz ere salbatu». Eta idazleak marraztutakoa «haren infernuetarako jaitsiera da, pausoz pauso, geldiunerik gabe; ez dago aterabiderik, ez esperantzarik, okerrera baitoa aldiro, amaierara arte».

Eta, hala ere, Ballard «edonor» izan daitekeela ohartarazi du editoreak, eta hortik liburuaren titulua. «Nobela honetan nola dagoen kontatua da interesgarria dena. Narratzailea ahots bat da, herriko norbait, protagonistari gertatzen zaiona kontatzen diguna. Baina bukaeran konturatzen zara ez dela bera bakarrik gaiztoa, baizik eta ingurunea edo giro soziala erabat ustelduta dagoela». Hala, editorearen ustez, ederki islatzen dira 60ko urteetan AEBetako hegoaldean zeuden depresio ekonomikoa, arrazakeria, indarkeria... «Ez dira justifikatzen protagonistak egiten dituenak, baina mihise orokor batean kokatzen dira».

Horrela, protagonista «horren gaiztoa bada ere, maitatzera edo ulertzera» irits daiteke bat. «Animalia bat da, basakeria izugarriak egiten ditu, baina —eta justu hor dago nobelaren gakoa— edonor izan daiteke. Albistegi batean harrapatzeko oso zaila edo ezinezkoa den puntu bat da, baina literaturaren bidez hobeto ulertu ahal dena; nola nazka sortzen edo gorroto dugun gauza batek exijitzen digun atentzioa, ez dagoena lotuta ulermenarekin edo onartzearekin, baina bai gertatu dena hobeto ikusteko behar batekin».

Lertxundik «oso tentuz» idatzi du hitzostea, editorearen hitzetan, «dezente preziatzen duelako autorea». Protagonistaren, kontakizunaren, McCarthyren idazkeraren zein Mendizabalen itzulpenaren nondik norakoak xehatzen ditu idazleak gibelsolasean, eta halaxe dio pasarteetako batean: «[...] Horixe da Jainkoaren seme, Ballarden muturreko egoera kontatzea, inolako juiziorik eta ondoriorik gabe, ez moralik, ez sozialik, ez kulturalik».

Irakurlea «bertan» egotea

Itzulpenaz, berriz, Majuelok azaldu du Mendizabalen testuarekin «liluratuta» geratu zela. «Askotan ja ez da kontuan hartzen itzulitako testu batek zerikusia izan behar duela itzulitako autorearen hizkuntzarekin. Alde horretatik, lortu du euskara bat oso leuna, erraza, eta, aldi berean, sekulako iluntasuna eta sakontasuna har ditzakeena behar duenean». Irakurlea Ballarden ibilerei segika ari dela, «bertan» dagoela sentituko duela uste du, «eta ez modu atsegin batean; protagonistak basoan hotza badu edo oinak izozten ari bazaizkio, hizkeran ere nabari da, eta uste dut hori lorpen bat dela».

McCarthyren idazkeratik, haren deskribapenak hasieratik deigarriak egin zitzaizkiola adierazi du Mendizabalek, «oso plastikoak» direla iritzita. Beharrezko hitzak baino ez erabiltzea ere goraipatu dio, eta istorioa garatzen den inguruneko hizkerak buruhausterik eman diola aitortu arren, lanean gustura aritu dela azaldu du.

Azala janzteko, argitaletxeak margolan baten aldeko hautua egin, eta Agirrezabalagarengana jo zuen. Artistak azaldu du nobela irakurri ahala marrazki asko eginez joan zela, «ohiko eszena batean baino gehiago, liburuak zein sentsazio» sortzen zizkion pentsatuz. Azkenean, marrazkietako elementuekin collage moduko bat osatu zuen, kutsu surrealista duena eta protagonistaren bakardadea islatzen duena.


Summary: Aimar Olaizola Baikoko kirol arduradun izendatu dute. Enpresak eman du izendapenaren berri, Twitter bidez. Goizuetarrak joan den azaroaren 13an jokatu zuen ibilbide profesionaleko azken partida.

Hiru hilabete iragan dira Aimar Olaizolak pilota profesionala utzi zuenetik: 23 urteko bideari esan zion agur 2021eko azaroaren 13an, sorterrian, Goizuetan (Nafarroa) jokatutako azken partidaren ondotik. Ordea, gaur jakin denez, Olaizolak pilota profesionaletik askorik urrundu gabe eginen ditu urratsak hemendik aurrera ere. Beste kargu batean arituko da: Baiko Pilota enpresak kirol arloko arduradun izendatu du goizuetarra.

Ikusi gehiago: Aimar Olaizola: «Ez diot beldurrik hurrengo egunari; asebeteta nago»

Baikok Twitter bidez eman dute erabakiaren berri:

«Aimar Olaizola bere kirol ibilbide arrakastatsuan lortutako esperientzia Baikoko pilotariei helarazten saiatuko da», zehaztu du enpresak ohar batean. Olaizolaren ibilbide oparoa ekarri dute gogora, halaber: 26 final jokatu ditu, eta hamalau txapel irabazi.


Summary: Hamaika eta hamabi urteko zigor eskaerak Beasain eta Lasarte-Oriako bortxaketez akusaturiko gizonarentzat. Nafarroako Auzitegiak bi urte eta 9 hilabeteko kartzelaldia ezarri dio 58 urteko gizon bati, 9 urteko ilobaz behin eta berriz abusatzeagatik

Aurretik adierazitako zigor eskaerei eutsi diete fiskaltzak eta akusazio partikularrak, Beasaingo eta Lasarte-Oriako bortxaketen auzian: hamaika eta hamabi urteko kartzelaldia, hurrenez hurren, hainbat emakume bortxatzeaz akusaturiko gizonezkoarentzat. Gipuzkoako Probintzia Auzitegian egiten ari diren epaiketaren azken egunean, absoluzioa eskatu du defentsak. Hala ere, epaimahaiak erruduntzat joko balu, gehienez ere sei urteko zigorra ezar diezaiotela eskatu dute akusatuaren abokatuek, aringarritzat hartuta «droga eta alkoholarekiko mendekotasuna».

Atzoko saioan, auzia ikertzeaz arduratu ziren bi ertzainek deklaratu zuten epailearen aurrean, eta, jakinarazi zutenez, erasoak jasan zituzten lau emakumeri behin baino gehiagotan egin zien eraso gizonak —horietako bati hamar edo hamabi aldiz—. Bortxaketak bideoz grabatu zituen, eta emakumeetako bati bideo bat bidali zion. Ertzainek adierazi zuten, halaber, erasotzailea 2012tik zegoela ikerketapean, baina ezin izan zutela 2019ra arte atxilotu. Beasaingo emakumeak jarritako salaketari esker lotu zuten auzipetuaren DNA gainerako kasuekin. Bi ertzainek deklaratu zutenez, gizona atxilotu zutenean bortxaketa ugariren argazki eta bideoak atzeman zituzten haren ordenagailuan, etxebizitzetan grabatutakoak. Horiek ikusita, poliziek ondorioztatu zuten 2015etik aurrera emakumeak erasotzeko modua aldatu zuela gizonak: hasieran kalean bortxatzen zituen; gero, etxe barnean.

Urtarril akaberako auzi saioan auzipetuak aitortu egin zuen bera izan zela 2019an Beasainen emakume bat bortxatu zuena. Atzo, berriz, Lasarte-Oriako erasoaren auzian auzipetuak adierazi zuen ez zuela gogoratzen 2015eko Urteberri egunean Lasarten egon zenik, ezta 21 urteko emakumeari eraso zionik ere, «alkohola, drogak eta antsietatearen kontrako sendagai ugari» hartu zituelako egun hartan.

Haur baten aurkako sexu eraso jarraitua, Iruñean

Nafarroako Auzitegiko Bigarren Aretoak bi urte eta 9 hilabeteko espetxealdia ezarri dio 58 urteko gizonezko bati, bere iloba adingabeaz abusatzeagatik. Epaileak frogatutzat jo du sexu erasoak «behin eta berriz» gertatu zirela, bi garaitan: bata, 2012. eta 2013. urteetan, biktimak bederatzi urte zituenean; eta bigarrena, 2016tik aurrera, 13-14 urte zituela. Epaian irakur daitekeenez, akusatuak «familia harremana baliatu zuen» ilobarengana hurbiltzeko eta hartaz abusatzeko, «zaintzaile lanak egiten baitzituen». Haurra lo zegoela ukitzen zuen eta, 2016tik aurrera, autoan eraman izan zuen «paraje apartatuetara, sexu abusuak egiteko».

Epaileak nabarmendu du erasoek «depresioa eta bestelako kalte psikologikoak» eragin zizkiotela adingabeari, eta bi delitu egotzi dizkio akusatuari: 13 urtetik beherako adingabe bati sexu abusuak egitea, eta 16 urtetik beherako batez abusatzea [delitu bera dira, funtsean, baina ez dira era berean zigortzen].

Kartzelara, sanferminetako talde bortxaketaren biktimaren irudiak zabaltzeagatik

Bartzelonako Zigor Epaitegiak atxilotze eta espetxeratze agindua eman du, 2016an Iruñean gertatutako talde bortxaketaren biktimaren irudiak eta datuak argitaratzeaz akusatutako gizonaren kontra. Kataluniako Justizia Auzitegi Nagusiak ohar batean azaldu duenez, gaur egitekoa zen haren kontrako epaiketa Bartzelonan, baina akusatua ez da agertu, eta bertan behera gelditu da auzia. Hortaz, fiskaltzak eta akusazioek hala eskatuta, akusatua atxilotzekoa agindu du magistratuak, epaiketa egin bitartean. Defentsako abokatuak ere uko egin dio akusatua defenditzeari. Sekretuak argitaratzea eta integritate moralaren aurkako delituak egozten dizkiote.


Summary: Hego Euskal Herriko kirol zelaiak erabat bete ahalko dira martxoaren 4tik aurrera. Espainiako Osasun ministro Carolina Dariasek iragarri du neurria, Lurralde Arteko Osasun Batzordearen ostean.

Heldu den hilabetetik aurrera, Hego Euskal Herriko kirol zelaiak zalez bete ahalko dira berriro. Espainiako Osasun Ministerioak erabaki du kirol eremuen edukiera %100era handitzea, martxoaren 4tik aurrera. Carolina Darias Osasun ministroak iragarri du neurria, Lurralde Arteko Osasun Batzordearen ostean.

Une otan, kirol zelaien gehienezko edukiera %85ekoa da aire zabalekoak badira, eta %75ekoa, berriz, itxiak badira. Dariasen esanetan, martxoaren 4ko astebururako areto, estadio eta zelai guztiak erabat bete ahalko dira atzera ere.

Ministroak azaldu du Espainiak eta autonomia erkidegoek adostu dutela neurria, «gaitzaren intzidentziaren bilakaera positiboa ikusita». Hala ere, beharrezkoa izanen da aurrerantzean ere maskara erabiltzea, eta debekatuta egonen da erretzea, jatea eta edatea, partidek iraun bitartean.


Summary: Maxameko langile guztiek hartu dute parte greba deialdiko lehen egunean. 67 kaleratze egin nahi dituela zehaztu die enpresak.

Maxamek Galdakaon (Bizkaia) duen plantako langile guztiek ekin diote greba mugagabearen deialdiari. Lanuztea gaur hasi da, eta, langile batzordearen arabera, ekoizpen kateko operari guztiek egin zuten greba. Lehergai sektoreko multinazionaleko zuzendaritzak Maxam Outdoors ehiza materiala ekoizten duen enpresako arloa saldu du, eta mugimendu horrek 67 kaleratze eragingo ditu Galdakaon. Langile batzordearen arabera, lanpostu horiek mantendu daitezke, eta, kaleratzeak egitekotan, modu ez traumatikoan bidera daitezke. Dinamita deitzen diote Maxamen lantegiari Hego Uribe osoan. Trenbide alboan dago, Zuhatzu auzoan, eta gaur ez da zaratarik egon bertan. Iragan igandean plantako 390 langileek, asanbladan bilduta, langile batzordeak (UGT, CCOO, SIM eta ELA) eginiko greba proposamena babestu zuten. Goizeko txandan zen hastekoa greba mugagabe deialdia, eta ez da inor sartu lanera. Piketea han agertu da, baita ertzain ugari ere. Istiluen aurkako hogei bat polizia joan dira lantegiko kanpo aldera, hainbat furgoitan. Langile batzordeak «gehiegizko presentzia poliziala» salatu du ohar bidez. Maxam Galdakaok bi ekoizpen lerro ditu: lehergailuak egiten dituen 320 langileko handia, eta ehiza kartutxoak ekoizten dituen 70eko txikiagoa. Azken hori desagertu egingo da, alor hori erosi duen enpresak itxi egingo duelako. Kaleratzeen eragina, baina, Galdakaoko bi lantegietara iritsiko da. Enpresak 67 kaleratze egin nahi ditu: kartutxo fabrikako hamasei langile finko, lehergai lerroko 21 eta behin-behinean dauden 30 langile. Horiez gain, kaleratze ordainduak egitea planteatu diote batzordeari. Batzordearen ustez, kaleratze horiek eragotz daitezke, besteak beste, aurreraturiko erretiroak eskainiz edota lau urteko baimenak hartzeko aukera emanez. Negoziazio zaila izango dela dirudi. Maxamek beste kartutxo planta bat du Iruña Okan (Araba), eta erosleek hura ez dute itxiko.


Summary: Carla Simonen 'Alcarràs' filmak irabazi du Urrezko Hartza. Hong Sang-sooren 'So-seol-ga-ui yeong-hwa' lanari eman diote epaimahaiaren sari nagusia Berlinalen, eta Claire Denisek lortu du zuzendaririk onenaren Zilarrezko Hartza.

Carla Simon zinemagileak (Bartzelona, 1986) opera prima onenaren saria irabazi zuen 2017ko Berlinalen, Estiu 1993 filmarengatik; gaur, zinemaldiko sari nagusia eman diote Alcarràs haren bigarren lanari. Kataluniako landa guneko herri bat da Alcarras, eta hango nekazari familia bati buruzkoa da filma. 80 urtean beren lurrak lantzen aritu eta gero, azken uzta biltzeko elkartuko dira etxeko denak. Katalanez filmatu dute. Saria jasotzean, beren lurrak «mimoz eta maitasunez» lantzen dituzten nekazariak goraipatu ditu Simonek. Hegoaldean, datorren apirilaren 29an estreinatuko dute filma.

Hong Sang-soo korearraren So-seol-ga-ui yeong-hwa (The Novelist's Film) lanari eman diote epaimahaiaren sari nagusia, eta Natalia Lopez mexikarraren Manto de gemas-i, berriz, epaimahairen saria. Hong nazioarteko zinemagilerik emankorrenetako bat da: hirugarren urtez jarraian irabazi du sari bat Berlinen.

Zuzendaririk onenaren Zilarrezko Hartza Claire Denisi eman diote, Avec amour et acharnement filmarengatik. Andreas Dresenen Rabiye Kurnaz gegen George W. Bush lanak bi sari irabazi ditu: gidoi onenaren Zilarrezko Hartza eman diote Laila Stielerri, eta aktore protagonistarik onenarena Meltem Kaptani.

Taldeko aktorerik onenaren saria, berriz, Laura Basukik irabazi du, Kamila Andiniren Nana filmean egindako lanarengatik. Ekarpen artistiko onenaren Zilarrezko Hartza Rithy Panh kanbodiarraren Everything Will Be OK dokumentalari eman diote.

Bestalde, film laburren atalean, Lois Patiño galiziarraren El sembrador de estrellas filma saritu dute: lan horrek ordezkatuko du Berlinale Europako Zinema Sarietan. Tokioko gaueko unibertsoan egindako bidaia «oniriko eta espiritual» bat da, eta Xabier Erkizia musikagile eta ikerlaria arduratu da soinuaz.

Encounters sailean, Ruth Beckermann austriarraren Mutzenbacher dokumentalari eman diote filmik onenaren saria. Epaimahaiaren sari berezia Mitra Farahaniren À vendredi, Robinson lanak irabazi du, eta zuzendaririk onenarena, berriz, Cyril Schaubilen Unrest filmak.

Berlingo 72. zinemaldia berezia izaten ari da; sariak gaur eman dituzten arren, jaialdiak filmak pantailaratzen jarraituko du hilaren 20ra bitarte. Hemezortzi filmek parte hartu dute Sail Ofizialean, eta M. Night Shyamalan zinemagilea izan da epaimahai ofizialeko burua; aldamenean izan ditu Karium Ainouz, Anne Zohra Berrached, Tsitsi Dangarembga eta Ryusuke Hamaguchi zuzendariak, Said Ben Said ekoizlea eta Connie Nielsen aktorea.


Summary: Azken agurra eman diote Karmele Aierberi Ataunen. Ehunka lagunek omenaldia egin diote herriko San Gregorio auzoko pilotalekuan. Esker oneko hitzek bete dute ekitaldia.

«Eskerrik asko herriari emandakoagatik». Hitz horiexek irakur zitezkeen Ataungo (Gipuzkoa) Zelai pilotalekuaren horman eskegitako pankartan. Mezuaren alboan, ikurrin bat, eta haren aurpegia marrazturik, zendu berri den Karmele Aierberena. Ehunka lagunek hartu dute parte gaur arratsean hari eginiko omenaldian. 18:30ean abiatu dute ekitaldia, azken agurra ematea xede.

Ikusi gehiago: Karmele Aierbe: Bizitza bat borroka zer den irakasten

Aierbek euskararen alde eginiko urratsak ekarri dituzte gogora, bai eta ibilbide politikoan emandako pausoak ere. Lore eskaintza ere egin diote, eta zenbait elkartetako ordezkarik hartu dute parte.


Summary: Eba Blanco Eusko Alkartasuneko idazkari nagusi izateko aurkeztuko da. Asteburuan egingo du kongresua alderdiak, barne gatazkaren erdian. Hautagaiak adierazi du «dena prest» dagoela kongresurako, eta «berme guztiekin» .

Eba Blanco hautagai izango da asteburuan egingo den kongresuan Eusko Alkartasuna alderdiaren idazkari nagusiaren kargurako. Blancok berak baieztatu du aurkeztuko dela, gaur Euskadi Irratian eginiko elkarrizketa batean.

Zuzendaritzaren eta kritikoen arteko barne gatazka bete-betean dago alderdia. XIII. Biltzar Nagusia egingo du datorren asteburuan Gasteizko Europa jauregian, telematikoki, eta kritikoek kongresuaren antolakuntzaren inguruko hainbat salaketa egin dituzte. Blancok adierazi du kongresurako «dena prest eta berme guztiekin» dagoela.

Joan zen asteko asteazkenean jakinarazi zutenez, alderdiko Nazio Batzorde Eragileak aho batez onartu zuen talde kritikoko Maiorga Ramirez, Iratxe Lopez de Aberasturi, Mikel Goenaga, Miren Aranoa eta Esther Korresi lau urtez EAko kidegoa etetea. EAk esan zuenez, «frogatuta geratu da Eskubide, Betebehar eta Diziplina Araudian arau hauste larri eta oso larriak egin dituztela».

Alderdiak frogatutzat jo zuen araudiko zenbait artikulu urratu zituztela: kargu publikoaren lanetan alderdiaren edo alderdiak egin ditzakeen koalizioen estrategiaren aurka egitea, alderdiaren baimena izan gabe adierazpen publikoak egitea eta EAko afiliatu, jarraitzaile, langile edo kargudun publikoei hitzez edo egitez tratu txarrak eman edo haiekin errespetu eta begirune falta larria izatea, besteak beste.

EAko militantzia eten izana «bidegabekeriatzat» jo zuen orduan Ramirezek.

Zigorturikoek, halere, bozkatzeko aukera edukiko dute kongresuan, eta baliteke nagusitzea. Kongresua antolatzeko «prozesua oso gardena izan da, gure arau ororen arabera», Blancok esan duenez. Biltzarkide guztiek «parte hartzeko tresna guztiak» dituztela gaineratu du. «Ez dakit nortzuek irabaziko duten, baina nik onartu egingo dut hortik ateratzen den guztia. Ez dakit besteek ere onartuko duten», adierazi du, sektore kritikoari erreferentzia eginik.

Hautagaitza aurkeztuko duen galdetu diotenean, honela esan du: «Ez didate ilusioa kendu, eta bai, aurkeztuko naiz. Ilusioa piztu behar da. Ea lortzen dugun alderdiaren izena ere berreskuratzea». Elkar ulertzeko «saiakera asko» egin dituztela adierazi du, baina giroa asko okertu dela, batez ere azken astean.

Eusko Alkatasunaren aztarna EH Bilduren barruan egunero ikusten dela adierazi du, eta koalizioarekin erabat identifikatzen direla. «EH Bildu indartsu bat nahi dugu», esan du, eta ohartarazi du kongresuan jokoan dagoela EH Bilduren barruan jarraitzea edo ateratzea.

Asteburuan, Leire Pinedo Biltzar Nagusiko Prestaketa Batzordearen buruak eta Iker Ruiz de Egino EAko bozeramaileak azaldu zuten afiliazioak «demokratikoki» hautatzeko eta eztabaidatzeko aukera izango duela mahai gainean dauden bi txostenen inguruan: politikoa eta estatutuena. Kongresuak zehaztuko du EAren ildoa. «Bada, horretarako dira kongresuak, adosteko, eta adostasunik aurkitzen ez bada, bozkatzeko eta gehiengoaren erabakia errespetatzeko», azaldu zuen Ruiz de Eginok.


Summary: Frantziak iragarri du bere soldaduak Malitik erretiratuko dituela. Parisek 2.500 militar ditu Afrikako herrialde horretan, eta datozen hilabeteetan aterako dira handik, aliatuekin «koordinatuta». Macronek esan du jihadisten aurkako operazioaren amaiera ez dela «porrot militar bat».

Ia hamar urteren ostean, Frantziak jakinarazi du bere soldaduak erretiratuko dituela Malitik, Europako bere aliatuekin eta Kanadarekin batera, «era koordinatuan». Soldaduak jihadistei aurre egiteko sartu zituzten Afrikako herrialde horretan, baina urteotan ez dute lortu esperotako garaipena, eta, gainera, Maliko junta militarrarekin dituzten harremanak nabarmen okertu dira azken aldian. Finean, Emmanuel Macron Frantziako presidentearen iritziz, «terrorismoaren kontrako borrokarako baldintza politiko, operazional eta juridikoak» ez dituzte aldeko.

Erretiroak lau-sei hilabete iraungo du, eta «progresiboa» izango da. Epe horretan, Macronek esan duenez, Minusma NBE Nazio Batuen Erakundearen misioa babesten jarraituko dute, zeinak 13.000 kasko urdin dituen eremuan —Parisek 5.000 ditu, eta horien erdiak, Malin—. Frantziako presidenteak aitortu du Afrika «eta batez ere Sahel eskualdea Al-Qaedaren eta Daexen estrategiaren lehentasun bilakatu» dela, baina, halere, Barkhane operazioa amaitzea erabaki dute.

2013tik hona jihadisten kontrako borrokan garaipen taktikoak lortu dituzten arren, Maliko Estatuak eta haren armadak ez dute inoiz lortu eremuaren kontrola bereganatzea. Gainera, 2020an eta iaz izandako estatu kolpe bikoitzak gobernua boteretik bota du, eta, egun, junta militar bat dago agintean.

Junta horrek uko egin dio datozen urteetan hauteskundeak antolatzeari, eta horrek Frantziaren eta beste aliatu batzuen haserrea eragin du. Militar horiek, gainera, Parisen aurkako geroz eta jarrera argiagoa erakutsi dute hilabeteotan, eta desadostasunak handitu baizik ez dira egin. Tartean, jihadisten kontrako borrokari buruzkoak: Bamakok Errusiako Wagner enpresaren mertzenarioak kontratatu ditu horretarako, eta Europako agintarien kexak eragin, ez dutelako haiekin batera aritu nahi muturreko islamisten aurka.

AB Afrikako Batasuneko eta Senegalgo presidente Macky Sall, Ghanako estatuburu Nana Akufo-Addo eta Europar Kontseiluko presidente Charles Michel alboan zituela, Macronek azaldu du ezin dutela «militarki engaiatuak jarraitu [Maliko] agintariekin», ez baitatoz bat «haien estrategia eta helburu ezkutuekin». Erabakia atzoko afari batean hartu zuten, EB Europako Batasuneko eta Afrikako zenbait estatuburu eta gobernubururekin batera.

Operazioaren arrakastaz galdetu diotenean, Frantziako presidenteak erantzun du ez dela izan «porrot militar bat»: «Zer gertatuko zen 2013an Frantziak ez balu esku hartzea erabaki? Ziurrenik, Maliko Estatua erori egingo zen. Gure militarrena arrakasta izan da».

Urteotan, muturreko islamistek Frantziaren 53 soldadu hil dituzte Sahelen; horietako 48, Malin. Parisek, berriz, ez du inoiz jakinarazi ustezko zenbat jihadista hil dituzten; Mediapart atariaren arabera, 2.800 inguru dira. Efe berri agentziak, berriz, gaur jakinarazi du azken hiru egunotan muturreko islamistek gutxienez berrogei zibil hil dituztela Malin.

Nigerren garrantzia

Herrialde horretatik ateratzeak Frantziaren indar militarrak berriz antolatzea eragingo du, eta, Macronek azaldu duenez, hori Nigerren egingo dute —mugakideak dira—, Gineako golkoan «handia» baita «jihadisten mehatxua»; 800 soldadu badaude herrialde horretan jada, Parisen base militar batean.

Zehazki, Frantziako estatuburuak azaldu du 2.500-3.000 militar mantenduko dituztela eremuan, eta Afrika mendebaldeko zenbait estaturi eskainiko dizkietela bere «zerbitzuak» jihadistei aurre egiteko; kasurako, Senegali, Benini eta Boli Kostari.

Auzi hori eta beste hainbat izango dituzte eztabaidagai EBko eta ABko 70 bat agintarik, goi bilkura bat egingo baitute gaur eta bihar, Bruselan. Horretan, erakundeek espero dute bien arteko harremana hobetzeko gai izango direla; besteak beste, Afrikan azpiegiturak garatzeko inbertsioak adostuta, baita osasun eta hezkuntza arloetan hobekuntzak negoziatuta ere.

Beste modu batera esanda, EBk bere presentzia handitu nahi du hegoaldeko kontinentean, Txinaren eta Errusiaren influentzia handitzen ari baita han. Egun, talde komunitarioa laguntza humanitarioak ematen ari da, eta 11 misio militar ditu Afrikako herrialdeetan.


Summary: Egoitz Urrutikoetxea epaituko dute gaur, Parisen. 2005ean ETAko kide gisa gaizkile elkarte batean parte hartu izana leporatzen diote. Azaroan jadanik epaitu zuten akusazio berarekin.

Parisko Dei Auzitegian hitzordua du Egoitz Urrutikoetxeak gaur arratsaldean. 2005ean ETAko kide gisa helburu terroristak zituen gaizkile elkarte batean parte hartzea leporatzen diote. 2010ean epaitu zuten, eta sei urteko zigorra eman zioten. Baina, orduan epaiketara agertu ez zenez, atxilotua izan ondotik epaiketa berriz egiteko eskatu zuen. BERRIAk jakin duenez, defentsako abokatuek Egoitz Urrutikoetxea errugabetzat jotzeko eskatuko dute; fiskaltzak, berriz, afera berriz instrukziora bidaltzea. Epaileak izanen du azken hitza. 13:30ean hasiko da auzi saioa.

Ibilbide gorabeheratsua izaten ari dira Egoitz eta Josu Urrutikoetxea aita-semeak Parisko auzitegietan. Prozedura akatsak direla medio, instrukziora itzuli dituzte behin baino gehiagotan aferak, eta auzitegietara joan-etorrika aritu dira azken urteetan. Garaiak ere badu garrantzia: leporatzen dizkieten ekinbideak Genevako eta Osloko elkarrizketa saiakerekin lotuak baitira.

Ikusi gehiago: 2.354 urteko kartzela zigorra eskatu dute Josu Urrutikoetxearentzat, Zaragozako atentatuagatik

Egoitz Urrutikoetxearen kasuan, hiru auzibide irekiak zituzten haren kontra, 2003 eta 2005 artean ETAko kidea izatea leporatuta. Prozedura akatsengatik, hirurak instrukzio fasera itzultzea lortu zuten defentsako abokatuek, eta, garai eta akusazio berberak izanki, hiru auzibideak batzeko eskatu zuten. Bi batu zituzten, eta udazkenean egin zuten epaiketa Parisko Zigor Auzitegian.

Hirugarrena Parisko Dei Auzitegiaren esku gelditu zen, eta gaur epaitu beharko lukete. Eta hor dago koska: prozedurak batu eta instrukziora bidaltzeko momentu horretan beste prozedura akats bat izan zela uste du terrorismoaren aurkako Frantziako Fiskaltzak, eta, beraz, kasua berriz instrukziora bidaltzeko eskatuko du gaur. Gisa horretara prozedura «blindatu» nahi dutela uste du Urrutikoetxearen defentsak, zigorrik baldin bada helegiterako aukerak kentzeko.

Kartzela zigorrik ez

Parisko Zigor Auzitegiak azaroan ebatzi zuen Egoitz Urrutikoetxea garai hartan ez zela ETAko kide izan, baina gaizkile elkarteko kide izateagatik erruduntzat jo zuen hala ere. Epailearen iritziz, frogatua gelditu zen Urrutikoetxeak ETArekiko sinpatia zuela, eta garai hartan etakideekin harremanean izan zela. Bi urteko presondegi zigorra eman zion; hala ere, betetzeko beharrik gabe. Helegiterik ez ezartzea erabaki zuen defentsak.

Garai eta akusazio berak izanki, gehienez ere zigor bera emanen diotela espero du defentsak, eta hala argudiatuko dute gaur epaitegiaren aitzinean. Epaiketa eginen balitz, Egoitz Urrutikoetxea errugabetzat jotzeko eskatuko lukete, baina, azarokoaren pareko zigor bat jasota ere ez lukete helegiterik emanen. Orrialdea itzultzeko parada izan liteke bi aldeentzat. Ikusteko dago bi aldeek borondate hori ote duten.


Summary: Antimilitarista bat errugabetu dute BBVAren kontrako protesta bat dela eta. KEMek uste du epaia «aitzindaria» dela eta «adierazpen askatasuna 'mozal legearen' aurretik» jartzen duela.

2019ko martxoan, BBVAren Aurkako Plataformak, EH Kapitalari Planto taldeak eta beste zenbait elkartek eta erakundek protesta egin zuten Bilboko Euskalduna jauregiaren aurrean, BBVA egiten ari zen akziodunen batzarra zela eta. Ertzaintzak mozal legea aplikatu eta protestan parte hartu zuten sei laguni isuna jartzea proposatu zuen. Ekintzaileek eta erakundeek helegitea jarri zioten erabakiari, eta Eusko Jaurlaritzaren Segurtasun Sailak ez zuen onartu, baina orain, epaile batek haietako bat errugabetu du, protesta hura «legezkoa, zilegizkoa eta eraginkorra» izan zela iritzita.

KEM Kontzientzia Eragozpen Mugimenduak adierazi du Administrazioarekiko Auzietako Gasteizko 1. epaitegiko Rosa Esperanza Sanchez epailearen erabakia «aitzindaria» dela, «desobedientzia zibilaren legitimitatea aitortzea dakarrelako, parte hartze politikorako tresna gisa», eta «adierazpen askatasuna» aldarrikatzen duelako, «oraindik indarrean dagoen mozal legeak ekarritako eskubide murrizketen aurrean».

KEMek gogorarazi du 2019ko protesta haren helburua izan zela BBVAren mozkinak «odolez zikinduta» daudela aldarrikatzea: «BBVA armagintzan gehien inbertitzen duen Espainiako bankua da, eta armak ekoizten dituzten enpresak finantzatzen ditu; arma horiek hainbat gerratan erabiltzen dira, eta munduan zehar milioika pertsonaren heriotza eta nahitaezko desplazamendua eragin». Halaber, salatu du bankuak «ehunka etxegabetze» gauzatzen dituela urtero, «bankuen erreskatetik 13.000 milioi euro jaso dituen arren», eta «pentsioen pribatizazioan sakontzeko presioa egiten duen lobbyaren parte» dela.

Segurtasun Sailaren asmoa zen Koldobike Velasco ekintzaileari 602 euroko isuna ezartzea, «desobedientzia falta larria» egin zuelakoan. Epaiak bertan behera utzi du du isun hori, eta Segurtasun Saila auziaren gastuak ordaintzera zigortzen du.


Summary: Kanpo merkataritza pandemiaren aurreko kopuruetara gerturatu da. Iaz %23 hazi ziren esportazioak Araba, Bizkai eta Gipuzkoan, eta %7,5 Nafarroan. Susperraldi ekonomikoak produktu energetikoa beharra areagotu du. Frantzia da euskal produktuen helmuga nagusia, Alemania ordezkatuz.

Araba, Bizkai eta Gipuzkoan %23 hazi ziren esportazioak iaz, eta Nafarroan %7,5. Aurreneko hiru lurraldeetan aurreko urtean baino 4.800 milioi euro gehiago izan ziren (25.665 milioi guztira); eta 2019ko, pandemia aurreko urteko datuak hobetu dituzte: 180 milioi gehiago. Ez da gauza bera gertatu Nafarroan: azpitik jarraitzen dute oraindik, %6,4. Guztira, 9.497,2 milioi izan ziren iaz.

Eustat estatistika erakundeak Araba Bizkai eta Gipuzkoako kanpo merkataritzaren bilakaerari buruzko datuak eman ditu ostegun honetan. Esportazioez gain, inportazioak ere handitu egin dira: 21.059 milioi denera, 2020an baino % 34,1 gehiago. Beraz, esportazioen eta inportazioen arteko saldoa positiboa izan zen, 4.605,5 milioikoa. Lurraldeka, Bizkaiak izan zuen urte arteko hazkunderik handiena esportazioetan (% 31,2): 10.205 milioi. Araban, % 9,4koa izan zen (7.340,5 milioi), eta Gipuzkoan %17,1ekoa (8.120 milioi). Inportazioei dagokienez, Bizkaiak %41,9ko hazkundea izan zuen, eta guztira 11.879,6 milioiko balioa duten ondasunak iritsi ziren kanpotik; Gipuzkoan %29,3 gehitu ziren inportazioak (4.650,3 milioi); eta Araban % 21,3 (4.529,9 milioi). Produktuei dagokienez, energetikoen hazkundea nabarmentzen da, bai esportazioetan, bai inportazioetan: %43,5ekoa esportazioetan eta %57,6koa inportazioetan. Industriaren susperraldiaren erakusle dira datu horiek. Ez-energetikoetan, %22ko hazkundea izan da esportazioetan, eta %28,8koa inportazioetan. Industriaren beharrak bultzatuta

Frantzia da euskal esportazioen helmuga nagusia, guztizkoaren %16,1ekin (4.120 milioi euro), eta Alemania ordezkatu du lehen postuan: bigarrena da orain, guztizkoaren %15,9arekin. Bi herrialde horien atzetik daude Erresuma Batua (% 6,6), AEBak (% 6,2) eta Belgika (5,3). Bost herrialde horiek biltzen dute esportazioen erdia. Esportazio bolumenagatik, siderurgia da jarduera nagusia: iaz %50,2 hazi zen (2.858,8 milioi guztira). Petrolio findegien produktuek % 44,9ko hazkundea izan zuten esportazioetan, burdinazkoak ez diren metalek % 41,8koa, eta material eta ekipo elektrikoenek %21,7koa. Autogintzan, osagaien eta, bereziki, mikrotxipen faltak baldintzatu du jarduna. Hala ere, ibilgailu motordunen fabrikazioak %15,6ko hazkundea izan zuen: esportazioen guztizkoaren %21,6 da, 5.543,7 milioi. Inportazioetan, adarrik garrantzitsuenak energiarekin dute lotura; petrolio findua eta petrolio gordina hazi dira gehien, %116,7 eta %44,9, hurrenez hurren. Nabarmen handitu den beste diru sail bat burdinurtuzko, burdinazko eta altzairuzko txatarrarena da ( % 93,3).p>

Nafarroan, hazkunde txikiagoa

Nafarroan beste hiru lurraldeetan baino txikiagoa izan da esportazioen hazkundea: %7,5. Baita inportazioetan ere: %23,1. Saldoa positiboa den arren, (3.824,7 milioi eurokoa), 2020an baino %9,4 txikiagoa da. Nafarroako Merkataritza Zuzendaritzak jakinarazitako datuen arabera, ohi bezala esportazioen jarduera adar nagusia autogintza da (guztizkoaren %33). Inportazioetan, berriz, ekipo ondasunena (%33,4). Beste hiru lurraldeetan bezala, Frantzia eta Alemania dira Nafarroako kanpo merkataritzaren helmuga eta jatorri puntu nagusiak.


Summary: Iruñean eta Burlatan ere deitu dute protestara ortziralerako, Gutierrezen alde. Iruñean 18:30ean eta Burlatan 19:30ean bilduko dira, Iñigo Gutierrez euskal presoa kartzelara itzularazi dutela salatzeko. Hiru urteko Izadi umearen aita da.

Espainiako Auzitegi Nazionalaren aginduz, asteon kartzelara itzularazi dute Iñigo Gutierrez Algortako (Bizkaia) euskal presoa. Izadi umearen aita da Gutierrez —Maria Lizarraga Burlatako (Nafarroa) euskal presoa da haurraren ama—, eta, umeak hiru urte betetzearekin batera, hirugarren graduan jarri zuten. Bigarren graduan jarri du auzitegiak atzera, ordea, eta, horren ondorioz, Zaballako kartzelara itzuli behar izan du (Araba). Ezinen du, beraz, umearen kargu egin.

Gradu aldaketa salatzeko, elkarretaratzera deitua zuten lehendik Algortan, ortziralerako, eta, Sarek jakinarazi duenez, Iruñean eta Burlatan ere eginen dituzte kontzentrazioak. Iruñekoa 18:30ean izanen da, Merindadeen plazan, eta Burlatakoa 19:30ean, Askas plazan. Etxerako bidean oztoporik ez lelopean eginen dituzte mobilizazio guziak.

Aitzinetik, bertze bi euskal presori ere gertatu zaie hirugarren gradutik bigarrenera itzularaztea: Jon Crespori eta Unai Fanori, hain zuzen. Kalera atera ondotik, kartzelan dauzkate biak, berriro ere.


Summary: Eusko Legebiltzarrak gaitzetsi egin ditu estatuaren biktimen legea «indargabetzeko» saiakerak. EAJk, EH Bilduk, PSE-EEk eta Elkarrekin Podemos-IUk testu bat adostu dute salatzeko hainbat poliziak eta guardia zibilek ahalegina egin dutela Poliziaren abusuen biktimen legearen kalte ordainak jasotzeko. Balorazio Batzordearen lana babestu dute.

Eusko Legebiltzarrean adostasun zabala lortu da gaur estatuaren indarkeriaren biktimekin lotutako gai batekin: EAJk, EH Bilduk, PSE-EEk eta Elkarrekin Podemos-IUk zuzenketa partzial bat adostu dute gaitzesteko ehunka poliziak eta guardia zibilek saialdia egin dutela motibazio politikoko indarkeriaren biktimen legearen kalte ordainak jasotzeko. Zehazki, Eusko Legebiltzarrak «gaitzetsi» egin du 12/2016 legearen «izpiritua eta letra indargabetzeko» edozein saiakera, eta bere aitortza eta babesa adierazi die legea zuzenduta dagoen biktima guztiei. Horrez gain, beste puntu bi ditu gaur legebiltzarrak gehiengoz onartutako proposamenak. Batetik, konpromisoa agertu du biktima guztiei dagozkien «egia, justizia eta erreparaziorako» eskubideekin; zehazki, 1978tik 1999ra izandako motibazio politikoko indarkeria egoeretan giza eskubideen urraketak jasan dituzten biktimei agertu diete babesa. Bestetik, Eusko Legebiltzarrak babestu egin du Balorazio Batzordearen eginbeharra, eta Jaurlaritzari eskatu dio legea garatzen eta ezartzen jarrai dezala, beharrezkoak diren baliabideak jarriaz, biktimei dagozkien eskubideei erantzute aldera. EH Bilduk eraman du gaia osoko bilkurara, legez besteko proposamen batean, eta harekin akordioa lortu dute PP-C's-k eta Voxek ez gainerako taldeek. EAJk, EH Bilduk, PSE-EEk eta Elkarrekin Podemos-IUk lortutako akordioak PPk eta Voxen aurkako botoak baino ez ditu jaso. Otsail hasieran jakin zen Eusko Jaurlaritza, Balorazio Batzordearen oniritziz, atzera botatzen ari dela zenbait poliziak eta guardia zibilek 12/2016 legearen karietara kalte ordainak jasotzeko egindako eskaerak. Lege horren xedea da «motibazio politikoko indarkeriaren testuinguruan giza eskubideen urraketak jasan dituzten biktimei errekonozimendua eta erreparazioa» ematea, eta Poliziaren edo talde parapolizialen indarkeria jasan dutenak aintzat hartu nahi ditu, baina zenbait polizia eta guardia zibilek, legearen idazkeraren anbiguotasunaz baliatuta, eskaerak aurkeztu dituzte beraiek ere kalte ordainak jasotzeko asmoz. Batzordearen arabera, poliziak eta guardia zibilak ez dira estatuaren indarkeriaren biktima, eta, beraz, ez dagokie kalte ordainik jasotzea motibazio politikoko indarkeriaren biktimen legearen arabera. Denera, 1.220 lagunek egin dute eskaera estatuaren biktima gisa kalte ordainak lortzeko, eta horietatik 460 dira poliziak eta guardia zibilak.

Foro Sozialak txalotu egin du Eusko Legebiltzarrean lortutako adostasuna. Sare sozialetan idatzitako mezuan salatu du legeari iruzur egiteko saioa estatuaren biktimekiko «diskriminazio» bat dela, biktima horiek «etengabe jasan behar dutenaren adibide berri bat».


Summary: 29 urteko gizon bat atxilotu dute Irunen, emakume bati sexu eraso bat egitea egotzita. Joan den ortziralean izan zen erasoa, Irungo etxe batean. Emakumeak asteartean jarri zuen salaketa. Ertzaintza bi adingaberen aurkako bi sexu eraso ikertzen ari da, bertzalde: Ugaon eta Bilbon gertatu ziren.

Sexu erasoek ez dute etenik. Eusko Jaurlaritzako Segurtasun Sailak bertze hiru kasuren berri eman du gaur goizean. Irunen gertaturikoa da lehena (Gipuzkoa): 29 urteko gizonezko bat atxilotu zuen atzo Ertzaintzak, joan den ortziralean emakume bati sexu eraso bat egitea leporatuta. Irungo etxebizitza batean gertatu zen erasoa, eta emakumeak asteartean salatu zuen gizona. Segurtasun Sailak jakinarazi du segidan jarri zuela ikerketa martxan, erasotzailea atzemateko, eta atzo goizean atxilotu zutela ustezko erasotzailea: 29 urteko gizonezkoa. Gaur pasatuko da epailearen aitzinetik.

Bizkaian, berriz, bi adingaberen aurkako bi sexu abusu ikertzen ari da Ertzaintza. Horietako bat Ugaon gertatu zen, eta bertzea Bilbon. Ez dute informazio gehiagorik eman.


Summary: Euskarazko arreta telematikoari bai, hori bermatzeko neurriei ez. Tramiteak euskaraz egin ahal izateko mozioa aurkeztu dute EH Bilduk eta Geroa Baik: lehen bi puntuak onartu dituzte; hirugarrena, lanpostuei zegokiena, atzera bota dute Navarra Sumak eta PSNk

Euskarazko zerbitzua bermatu, zerbitzua euskaldundu gabe. Hori onartu du gaur Nafarroako Parlamentuak, osoko bilkuran. Nafarroako Gobernuaren egoitza elektronikoan tramite guztiak euskaraz egin daitezkeela bermatzeko hiru puntuko mozioa aurkeztu dute EH Bildu eta Geroa Bai taldeek: lehen biak aurrera atera dira; hirugarrena, berriz, ez.

Lehen puntuan, Nafarroako Gobernuari eskatzen zaio «berma dezala arreta telematikoarekin zerikusia duten eduki, tramite eta bestelako ekinbide guztiak euskaraz eskuragai daudela». Bigarrenean, gobernuko departamentu bakoitzeko hizkuntza planean zehatz dadila zeintzuk diren «beharrak», arreta hori euskaraz eskaini ahal izateko. Hirugarren puntuan, azkenik, gobernuari galdegiten zaio departamentu bakoitzean ezar ditzala «lanpostu elebidunen kopuru nahikoa eta zirkuitu elebidunak, bermatzeko euskarazko arreta, bai telefonikoa bai aurrez aurrekoa, berdintasunez». Navarra Sumak eta PSNk ez dute onartu azken puntu hori.

Saioaren hasieran, PSNk zuzenketa bat aurkeztu du, mozioaren lehen bi puntuak moldatzeko. Itxura batean, ez zegoen alde handirik jatorrizko testuaren eta PSNk aurkeztutakoaren artean, baina suma zitekeen helburuak apaltzeko asmo bat. Hala, jatorrizkoan «gobernuak bermatuko du» edo «beharrezko lanpostu kopurua ezarriko du» azaltzen zen tokian, aditz lauso eta zehaztugabeagoak paratu dituzte, eta lanpostuei eginiko aipamen guztiak kendu.

Navarra Sumako Marta Alvarez Alonso legebiltzarkidea izan da PSNren jokabidea txarretsi duena: «Lehen puntuaren alde bozkatuko dugu, eta besteen kontra, baina, egia esanda, egokiago iruditzen zaigu mozioaren erredakzioa EH Bilduk eta Geroa Baik aurkeztua zuten bezala. Argiagoa da. PSNk jendea nahasi nahi du, hitz hutsalen bidez, aldi berean alde eta kontra baleude bezala. Bai baina ez, ez baina bai...». Hortaz, lehen puntu hori aho batez onartu dute legebiltzarkideek, talde abertzaleek aurkeztutako eran.

Bigarren puntuan, PSNk, Geroa Baik eta EH Bilduk adostutako zuzenketa onartu da, Navarra Sumaren babesik gabe. Horren arabera, Nafarroako Gobernuak «ebaluazio bat» eginen du departamentu bakoitzeko plan linguistikoetan, euskarazko arreta bermatzeko beharrak ezagutzeko. Lanpostuei buruzko puntuan, baina, mozioak ez du babes nahikorik jaso: alde bozkatu dute EH Bilduk, Geroa Baik, Ahal Dugu-k eta Ezkerrak (19 boto), eta kontra, berriz, PSNk eta Navarra Sumak (31 boto). Kontrako botoa justifikatzeko, gobernuari eusten dioten taldeen artean «desadostasun nabarmenak» daudela esan du Inma Juriok (PSN). Navarra Sumak, berriz, esan du administrazioa euskaldundu nahi izatea «errealitate soziolinguistikoa eta administratiboa desitxuratzea» dela: «Administrazioan euskarazko arreta jasotzeko eskubidea ez da absolutua; hala balitz, ia postu guztietan exijitu beharko genuke euskara». Halako planteamendu bat funtzionario elebakarren kontrako «inposizioa» izanen litzatekeela argudiatuta, alternatiba bakarra proposatu du parlamentari erregionalistak: «Itzulpen zerbitzua indartzea».

Behatokia eta Uema: «Sentsazio gazi-gozoa da»

Eztabaida parlamentarioak «sentsazio gazi-gozoa» utzi diela nabarmendu du Aitor Elexpuruk, Berako alkate eta Uema Udalerri Euskaldunen Mankomunitateko kideak: «Mozioaren lehen puntuak onartu dituzte. Garrantzitsua da hori, baina baliabideak jarri behar dira euskarazko arretarako zerbitzu guztiak bermatzeko». Urtarrilean, agerraldia egin zuten Uemak eta Hizkuntz Eskubideen Behatokiak parlamentuan, euskarazko arreta berma dadila eskatzeko. Orduan nabarmendu zuten herritarrek euskaraz egin ditzaketen tramite telematikoak ez direla %25 ere, eta udalei dagokienez egoera are makurragoa dela: «Ia urtero etortzen gara parlamentura hau aldarrikatzera, eta, oraingoz, egoera ez da aldatu: udalek tramite elektronikoen %2,3 soilik egin ditzakegu euskaraz. Hori hutsaren hurrengoa da», esan du Elexpuruk.

Behatokiko zuzendari Agurne Gaubekak ere «baliabideak eta neurri zehatzak» eskatu ditu, egoera onbideratzeko: «Parlamentuko taldeek onartu dute Nafarroako Gobernuak euskarazko tramite elektronikoak bermatu behar dituela, baina argi dago bestelako neurriak behar direla: lanpostu elebidunak ezarri behar dira departamentuz departamentu, herritarrei arreta euskaraz eman ahal izateko. Izan ere, administrazioan euskarazko zirkuituak onartzen badira, herritarrak euskaraz artatzeko gai izango diren langileak beharko ditugu».

Hori dela eta, galdera bat planteatu du Behatokiko buruak: «Nola bermatu nahi dute zerbitzu elebiduna, ez bada lanpostu elebidunik ezartzen eta euskara ez bada aintzat hartzen departamentuetako lan deialdietako merezimenduetan?».


Summary: Zamaketarien lan gatazka «hilabete batean» konpon daitekeela uste du Barkalak. Negoziazioak izaten ari dira, eta Bilboko portuko agintaritzako presidenteak azaldu du behin-behineko langileen egoera hobetuko litzatekeela. Athleticeko presidente izateko hautagaitza baten buru izatea eskaini diotela onartu du, baina ez berari bakarrik.

Baliteke Bilboko portuko zamaketarien lan gatazka konpontzear egotea. Rikardo Barkala portuko presidenteak «hilabete bateko» kontua izan daitekeela azaldu du azpiegituraren azken urteko balantzea azaltzeko eginiko agerraldian. Haren ustez, bi aldeak, zamaketarien ordezkariak eta Bilboko portuko zamaketa enpresak, akordiotik «oso gertu» daude. BERRIAk jakin ahal izan duenez, zamaketa enpresek sei urteko lan hitzarmena eskaini die zamaketariei, eta lehen hiruretan Bilbo Estibak pilaturik duen sei milioi euroko zorrari aurre egin beharko litzaioke. Halaber, zamaketariek lan baldintzak okertzea onartu beharko lukete.

«Epe ertain edo luzeko hitzarmen bat sinatu behar da, bai edo bai». Barkala oso irmo mintzatu da zamaketarien akordioaren garrantziaren inguruan. «Alde guztiek dakite 2020ko udazkeneko grebak kalte handia egin zuela». Presidenteak nabarmendu du pertsonalki murgilduko dela negoziazioetan, eta oso kontuan izango duela behin-behinekoen egoera: «Ez dut portuko presidente bezala esaten. Gizaki bezala ere diot langile horien baldintzak duindu egin behar direla». BERRIAk erreportaje batean azaldu zuen haien egoera.

Barkala bera ere albiste izaten ari da; zurrumurruen arabera, Athleticeko presidente izateko hauteskundeetara aurkezteko asmotan dabil. Berak onartu du jende talde batek eskaini diola hautagaitza baten buru izatea, baina ez berari bakarrik. Halere, esan duenez, oraingoz ez du portuko agintaritza uzteko asmorik, eta ez du baztertu bi karguak uztartzea: «Oraingoz ez dago hauteskunde deialdi ofizialik. Baina demagun, hipotesi gisa bakarrik, hauteskundeak daudela Athleticen, eta ekainaren 1ean Athleticeko presidente naizela. Bada, orduan ez nioke utziko portuko agintaritzako buru izateari».


Summary: 2.354 urteko kartzela zigor eskaera Josu Urrutikoetxearentzat, Zaragozako atentatuagatik. Fiskalak eta akusazio partikularrak 1987an Zaragozako Guardia Zibilaren kuartelaren aurka egitea leporatuta eskatu dute milaka urteko zigorra. ETAk bere gain hartu zuen atentatu hura.

2.000 urte baino gehiago eskatu dituzte Josu Urrutikoetxearentzat 1987an Zaragozako Guardia Zibilaren kuartelaren aurka (Espainia) egindako atentatuagatik. Zehazki, fiskalak 2.354 urteko espetxe zigorra galdegin du: hildako bakoitzarengatik —11 pertsona—, 30 urte; eta hiltzen saiaturiko bertze 88 lagunengatik, 23na urte. Sekula bete ezinezko zigor batuketa bat da emaitza.

Akusazio partikularrak are gehiago nahi du: 2.774 urteko espetxe zigorra, hain zuzen. Atentatutik bizirik atera ziren bi kidek eta Guardia Zibilen Espainiako elkarteak osatzen dute akusazio partikularra, eta eskatu dute ETA atentatu horretan hiltzen saiatu zen pertsona bakoitzarengatik 26 urteko espetxe zigorra jartzea —eta ez 23koa—. Akusazioen ustez, gainera, hiltzen saiaturikoak 94 lirateke, eta ez 88.

Fiskaltzak bere idatzian argudiatu du Urrutikoetxea dela Zaragozako Guardia Zibilaren kuarteleko hilketen egilea. Adierazi du ETAko «batzorde exekutiboko» kidea zela atentatua gertatu zenean.

Espainiako Auzitegi Nazionalak joan den azaroan ebatzi zuen Urrutikoetxea Zaragozako atentatuagatik epaituko zuela. Aurrez, 2020ko azaroan, Frantziako Kasazio Auzitegiak euskal preso ohia Espainiaratzearen alde egin zuen auzi horregatik beragatik. Fiskalak gaur gogoratu du, nolanahi ere, Frantziak oraindik ez duela Urrutikoetxea Espainiaratzeko dekretua igorri.