Summary: Galtzak eramateagatik sokatira txapelketa batean parte hartzea galarazi diote neska bati Basauriko jaietan. Neskak «diskriminazioa eta eraso publikoa» salatu ditu sare sozialen bidez. Herriko kuadrillek diote arauak «kuadrilla guztien oniritziarekin» onartu direla, eta gertatutakoa jaien ostean aztertzekotan geratu dira.

Emakume batek salatu du joan den ostegunean Basauriko (Bizkaia) Sanfausto jaietako kuadrillen arteko sokatira txapelketan parte hartzea galarazi egin ziotela jantzi ofizialeko gonaren ordez galtzak jantzita eramategatik. Herriko kuadrillek adostutako arauek ezartzen dute lehiaketa horretan parte hartzen duten neskek gona duen jantzia eraman behar dutela, eta prakekin jantzi behar dutela gizonezkoek. Salaketa egin duen emakumeak, aldiz, prakak jantzita parte hartu nahi zuen sokatiran, baina beste kuadrillako kideek ez zioten utzi. Sare sozialen bidez eman du neskak gertatutakoaren berri. Azaldu du Itsaslapurrak kuadrillako kidea dela, eta aspalditik eskatu duela festetako sokatira lehiaketan emakumeei gona eramatera ez behartzeko. Galtzekin nahi zuela berak parte hartu, gonarekin ez delako «identifikatuta sentitzen», eta kuadrillei eskatu ziela edozein pertsonari, sexua edo generoa gorabehera, jaietako ekitaldietan parte hartzeko aukera emateko, «jantzi ofiziala osorik jantzita, edota gona edo praka jantzita». Gertaera salatu duen neskak kontatu du Herriko Taldeak kuadrillen elkarteko bileran ez zutela bere eskaera aintzat hartu. «Arauak legezko hutsune bat zuela esan zidaten, jantzi ofiziala jantzi behar zela jartzen baitzuen, eta kito, generoen eta sexuen arteko bereizketarik gabe. Baina, dirudienez, Herriko Taldeen hurrengo bileran gaia aipatu zen, eta sexuena zehaztu zuten, inori galdetu gabe eta kuadrilletan bozketarik egin gabe», salatu du. Sokatiran parte hartzea galarazi ziotela erakusten duen bideoa eskegi du bere sare sozialetan, eta hor ikus daiteke beste kuadrillako kide batek ez ziola utzi galtzekin sokatira lehiaketan parte hartzea. Megafoniatik mezu hau entzun daiteke une horretan: «Parte hartzaileek jantzi osoa eraman behar dute, maskulinoa zein femeninoa». Biktimak salatu du «publikoki diskriminatu eta eraso» dutela, eta gertatutakoagatik «amorrua eta ezintasuna» sentitzen dituela. Galtzekin parte hartzea eragotzi izana Eusko Jaurlaritzaren Berdintasunerako Legearen aurka doala ohartarazi du, eta bere kasua Basauriko Emakumearen Etxera eraman du. Herriko Taldeak, Zigorrak eta Itsaslapurrak kuadrillek, bestalde, ohar bidez gogoratu dute kuadrilla arteko sokatira txapelketaren arauak «aho batez» adostu dituztela. Janzkeraren auzia mahai gainean dagoen arren, «eztabaida luzeagoa» behar duela iritzi diote eta jaien ostean aztertzea erabaki dute. Hala ere, ohartarazi dute kuadrillen ohiko jantziak mantentzearen aldekoak direla, «esentziari» eusteko modua delako eta «beste herriengandik bereizten» dituelako. Gaineratu dute sortutako polemika Basauriko jai ereduarekiko «ezjakintasunaren» isla dela.


Summary: Vandana Shivak jasoko du Ignacio Ellakuria saria, ekofeminismoan erreferente izateagatik. Klima larrialdiaren aurkako borrokan erreferentea da Shiva. Eusko Jaurlaritzak banatzen du saria, garaperenaren aldeko egitasmoek duten merezimendua aitortzeko.

Landa eremuko emakumeen nazioarteko eguna da gaur, eta gaurkoa hautatu du Eusko Jaurlaritzak aurtengo Ignacio Ellakuria saria nork jasoko duen iragartzeko. Vandana Shiva Indiako ekintzaile ekofeministari aitortu dio, hain zuzen. Erreferentetzat jo dute jaurlaritzakoek, urte ugariz borrokatu baitu klima larrialdiaren aurka nekazaritza alternatibo eta iraunkor bat eraikitzeko. Datorren azaroaren 29an emango dio saria Iñigo Urkullu lehendakariak.

Jaurlaritzaren peko eLankidetza eta Garapenerako Lankidetzaren Euskal Agentziak banatzen du Ignacio Ellakuria saria, garaperenaren aldeko egitasmoek duten merezimendua aitortzeko. Epaimahaiak Shiva saritu du klima larrialdiaren aurkako «ahotsa» izateagatik, baita ingurumenarekin oreka bat lortzeko «alternatiba eskuragarriak, zientifikoki kontrastatuak eta eraginkorrak eskaintzeagatik».

Nekazarien eskubideen aldeko aldarrian, bereziki, emakumeenak izan ditu ardatz aktibista indiarrak. Garapenerako agentziaren arabera, Shivak «bizitza eman du besteena salbatzen, lurraren eta gizakiaren bizitza babestuko duen indarkeria gabeko nekazaritzaren bidez».

Bizkarrean dakartzanak

Aktibista ekofeministak aurten jaso du aitortza Jaurlaritzaren partetik, baina hamarkadetako ibilbidea du atzetik. Fisikaria eta teoria kuantikoan doktorea da. Nekazaritza industrialaren aurrean, bere ikerketa bideratu du alternatibak eraikitzeko eta herri indigenen eta tokiko komunitateen eskubideen alde borrokatzeko. 1984an, Navdanya Ikerketa Zientifiko, Teknologiko eta Ekologikorako Fundazioa sortu zuen. Horrek helburu du biodibertsitatearen eta hazien kontserbazioa eta nekazarien eskubideen babesa. Hala, 1987az geroztik, 134 hazi banku komunitario sortzen lagundu du, eta Indiako milioi bat nekazarien bizibideak babesten.

1988an ere, Staying Alive argitaratu zuen, Hegoalde Globaleko emakumeei buruzkoa. 1998an, Diverse Women for Diversity mugimendua sortu zuen. 10 milioi emakume baino gehiago barne hartzen ditu hark. Horien segurtasuna eta elikadura burujabetza ziurtatzea da mugimenduaren egitekoa. Egindako lanagatik, Right Livehood Award saria jaso zuen, Nobel Sari alternatibo gisa ere ezagutzen dena.


Summary: Landa eremuko emakumeen enplegua sustatzeko neurriak eskatu ditu EH Bilduk. Ongizate hitzarmenaz hausnartzeko eta ikuspegi feminista lantzeko batzarra egin dute EH Bilduko Emakumeen Guneko kideek, Gasteizen.

Landa eremuko emakumeen nazioarteko eguna da gaur, eta EH Bilduko Emakumeen Guneko kideek eguna baliatu dute landa eremuko andrazkoen enplegua defendatzeko. Emakumeen Guneko kideek bilera egin dute Gasteizen, eta aztergai izan dituzte koalizioak proposatu berri duen Ongizate Hitzarmena eta feminismoa. Bileraren ostean egin duten agerraldian, Eva Lopez de Arroiabe Arabako ahaldun nagusirako hautagaiak hitza hartu eta zera nabarmendu du: «Ongizatea norberaren eta lurraren zaintzarekin zerikusia du eta horrek lotura handia du gaur ospatzen dugun egunarekin». Hori hala, landa eremuko emakumeen lana babesteko neurriak eskatu ditu Lopez de Arroiabek, hiru norabidetan. Alde batetik, landa eremua «bizitoki» izatea aldarrikatu du: «Hiriak gainpopulatzen eta landa eremua husten ari den honetan, ezinbestekoa da gure herriak bizirik mantentzea eta hor emakumeen rola ezinbestekoa da. Bizitza zainduz, bizitza eginez. Instituzioek zerbitzuekin hornitu behar dituzte». Bestetik, landa eremua «lantoki» izan dadin, neurriak aldarrikatu ditu Lopez de Arroiabek. Uste du nekazaritza eta abeltzaintzaren «bihotza» direla landa eremuak, eta emakumeek lan handia egiten dutela «gertuko eta eskala txikiagoko proiektuetan» eta elikadura burujabetzaren bidean. «Makroindustriaren ereduaren aurrean, kalitatezko lanaren eta produktuen alde egin behar da». Hirugarren ardatz bat ere aipatu du EH Bilduko hautagaiak: landa eremua «borroka gune» izatea. Hain justu, uste du landa eremuak borroka feministaren espazioak ere badirela, emakumeak lurraren jabetzan modu «desorekatuan» daudelako eta «ikusezintasunari» aurre egin behar diotelako.

Lopez de Arroiabek azpimarratu duenez, ezinbestekoa da lurrari, bizitzari edota aberastasunaren banaketari «bestelako begi batzuekin» so egitea eta, hori lortzeko, ekonomia feministak ematen dituen tresnak baliatzearen alde egin du. «Aurrera egingo badugu, feminismoaren tresna eta proposamenetatik egin beharko dugu». Landa eremuko emakumeak erdigunean jartzearen alde egin du EH Bilduko hautagaiak, eta bide horretan, azaroaren 12an EH Bilduk Bilbon deitu duen manifestazioan parte hartzeko deia egin die feminista guztiei.


Summary: Paul Urkijoren 'Irati' filmak bi sari jaso ditu Sitgesko jaialdian. Publikoaren Sari Nagusia eta Efektu Berezien Saria eman dizkiote lanari; iluntzean izanen da sari banaketa. Filma datorren otsailean estreinatuko dute Hego Euskal Herriko zinema aretoetan.

Publikoak beso zabalik hartu zuen joan den igandean Irati, filma aurreneko aldiz jendaurrean eman zenean; baita besarkatu ere, gaur baieztatu denez. Kataluniako Zinema Fantastikoaren Jaialdian izan zen estreinaldia, Sitgesen (Herrialde Katalanak), eta gaur jakinarazi dituzte, hain zuzen ere, jaialdiko sarien irabazleak. Paul Urkijo zuzendariaren lanak bi garaikur eskuratu ditu: Publikoaren Sari Nagusia da bata, ikusleek emana, eta Efektu Berezien Saria bestea.

Orain arte filma jasotzen ari den harrera ona berretsi dute sariek. Hori ikusirik, lantaldea «pozarren» da; Paul Urkijo, batik bat. Iragan igandeko estreinaldia ekarri du gogora Euskadi Irratian emandako elkarrizketa batean, eta sariak emandako epela nabarmendu. «Filmaren proiekzioa sekulako gozatua izan zen, harrera ederra jaso genuen. Saria jasota, imajinatu zer poza».

Gainera, Urkijok azpimarratu du bereziki pozgarri zaiela ikusleen saria irabazi izana. Izan ere, dioenez, horretarako egiten dute zinema; jendea gozarazteko, alegia. «Gustatu bazaie, bazaizue, baizaigu... hori da inportanteena, saririk handiena», azaldu du zuzendariak.

Iluntzean eginen dute sariak banatzeko ekitaldia Sitgesen. Halaber, jakinarazi dute noiz izanen den filma zinema aretoetan: otsailaren 24tik aurrera. Ordura arte, herritarrek haren trailerrarekin izanen dute gozatzea. 105 segundoko dosia sarean ikusgai da joan den astelehenetik.

Ikusi gehiago: 'Irati' filmaren trailerra sarean ikusgai da jadanik

Zinema aretoetara iritsi aurretik, baina, beste jaialdi batean ere emanen dute Irati Donostiako Beldurrezko eta Fantasiazko astean emango dute, jaialdia zabaltzeko, urriaren hondarrean.


Summary: Ehunka lagunek Onkologikoa bizirik nahi dutela aldarrikatu dute Donostian. Donostiako kaleak hartu dituzte, Onkologikoak zentro monografikoa izan behar duela eta jarduera handiagoa eduki behar duela aldarrikatzeko.

«Onkologikoak bizirik jarraitu dezala, guk bizirik jarraitu ahal izan dezagun». Olatz Mercaderrek hitz gutxitan laburbildu du gaur goizean Donostian Onkologikoaren alde egin duten manifestazioaren arrazoi nagusia. Onkologikoko pazienteen eta erabiltzaileen elkarteko presidentea da Mercader, eta «erabat bikaina» izan den Onkologikoaren eredua galbidean ikusten duela esan du protesta hasi aurretik egindako adierazpenetan: «Onkologikoko eredu bikain hori ez galtzea eta berreskuratzea nahi dugu». Aldarri berarekin, ehunka pertsona bildu dira Onkologikoa bizirik. Monografikoa leloa zeraman pankartaren atzean.

Mercaderri berari Onkologikoan artatu diote minbizia; beraz, gertutik bizi du egoera. Onkologikoko arta aldatuta dagoela ikusi du, eta zentroaren izaera monografikoa defendatu du: «Erabat bikaina izan den arta eredu bat ezagutu dugu Onkologikoan, gertukoa, azkarra, goxoa, ondo programatutakoa; orain, osasun zentroetan sakabanatuta gaude». Zentro batetik bestera gaixoek «ginkanak» egin behar dituztela gaitzetsi du: «Benetan ez dakit norbait gure lekuan jarri den eta gai diren baloratzeko horrek zein kalte dakarkion gure osasunari».

Baina pazienteak ez daude bakarrik, langileek ere bat egiten dute eskaerekin. Jon Galfarsoro da enpresa batzordeko idazkaria, eta hark xehatu ditu manifestazioaren helburu nagusiak: Onkologikoaren erabilera areagotzea, onkologian erreferentziazko zentroa izatea eta Osakidetzen erabat integratzea.

Egun, ospitalea «gainbeheran» dagoela nabaritzen du Galfarsorok. Lehen, Kutxa fundazioarena zen Onkologikoa, baina, Galfarsorok azaldu duenez, lau urte igaro dira Osakidetzan integratu zenetik; ez guztiz, ordea: «[Eskatzen dugu] erabateko integrazioa izan dadila, estrukturala eta organikoa. Orain arte, integrazio funtzionala bakarrik egin da». Esaterako, langileak Kutxa fundazioarenak dira oraindik.

Ez da hori arazo bakarra. Onkologikoa gutxiegi erabiltzen dutelakoan dago: ospitaleratzeen solairuaren erabilera txikiegia da, %10-15ean baitago beteta, eta ez daukagu aktibitate kirurgikorik. Hiru-lau ebakuntza gela dauzkagu, eta ez da ia ezer egiten». Halaber, tratatzen dituzten paziente horiek «beren osotasunean» tratatu behar lituzketela uste du: «Izan dadila ospitale bat tratatuko dituena pazienteak beren osotasunean, patologiaren hasieratik amaieraraino: diagnostikoa, kontsulta, tratamendu terapeutikoa, kirurgia eta alta». Haren hitzetan, lehen hala egiten zuten; orain, aldiz, ez.

Behin manifestazioa hasita, oihu bat izan da nagusi: «Onkologikoa bizirik». Bulebarretik Zuloaga plazara egin dute ordubete pasatxoko ibilbidean baina, Kutxa fundazioari eta zuzendu zaizkio oihuka: «Kutxa, entzun, Onkologikoa borrokan». Baita Eusko Jaurlaritzako Osasun sailburuari ere: «[Gotzone] Sagardui, gezurrik ez».

Bere begiz ikusi du azken urteetako aldaketa manifestazioan pankartari eusten joan den Axun Totorikaguenak. Orain zortzi urte atzeman zioten gaitza, eta azkar tratatu zuten: «Hilabetean ebakuntza eginda nengoen, erradioterapia hartuta...». Tratamendua «ti-ta» jaso izana eta eskainitako babesa eskertu ditu. Oraindik ere jarraitzen du kontsultara joaten, eta aldatuta nabaritzen du: «Ikusten da ez dabilela jenderik lehengo moduan, eta, alde horretatik, pena izugarria da».

Mattina Etxeberriak, berriz, egungo eredua baino ez du ezagutu bertatik bertara. Urtarrilean ebakuntza bat egin behar izan zioten, bularreko minbizia zeukalako, eta hiru astez jaso zuen erradioterapia tratamendua. Bere kasua «ondo» joan dela esan du, baina ospitaletik Onkologikora eta Onkologikoik ospitalera ibili behar izan du: «Ebakuntza ospitalean egin zidaten, eta beste gauza batzuk Onkologikoan egin dizkidate». Argi dauka manifestazioan egon beharra daukala: «Lehendik ere entzuna nuen murrizketak egiten ari zirela Onkologikoan, eta nola gertuagotik sentitu nuen, pentsatu dut babestu behar dela».

Erakundeei zehaztasun eske

Pazienteen hitzak berretsi dituzte manifestazio amaieran gaixoen eta langileen ordezkariek irakurri duten oharrak. Onkologikoa 2019an Osakidetzarekin lotu zutenetik «gutxiegi» erabilitako zentro bat dela nabarmendu dute: «Baliabideak gutxiegi erabiltzea lotsagarria da itxaron zerrenda onartezinak pilatzen dituen osasun egoera batean». Horrenbestez, Eusko Jaurlaritzako Osasun Sailari eta Kutxa fundazioari galdegin diote lau urteko prozesua igaro denean, zehaztu dezatela Onkologikoaren «asistentzia eredua» eta langileen jarraikortasuna, «estilo monografikoa errespetatuz eta langileak organikoki Osakidetzaren egituren barruan integratuz». Langileen eta pazienteen ordezkariek ez ezik, EH Bilduk eta Ahal Duguk ere bat egin dute manifestazioarekin.


Summary: Laura Martin hil da, GALek hildako Juan Carlos Garcia Goenaren alarguna. Garcia Goena 1987an hil zuen GALek. Ordutik, kasua argitzeko lanean aritu zen Martin.

Laura Martin, GALek 1987an hil zuen Juan Carlos Garcia Goenaren alarguna, hil da. «Laura beti izango da memoria, justizia eta egia bidea diren adibide», azaldu du Eusko Jaurlaritzako Berdintasun, Justizia eta Gizarte Politikako Sailak, sare sozialen bidez. Besteak beste, Martin Coviteko zuzendaritzako kide eta presidenteorde izan zen, eta urte luzez lan egin zuen Garcia Goneraren hilketa argitu zedin.

Maria Jauregik, ETAh hildako Juan Mari Jauregiren alabak, adierazi du egun «tristea» dela: «Laurak utzi gaitu justiziaren berri izan gabe. Jakin dezazula zure borroka geurea ere badela eta zure alaben ondoan izango garela. Betirarte Laura!».

Uztailaren 24an bete ziren 35 urte GALek Garcia Goena hil zuenetik. Talde armatu haren azken biktima izan zen. Ez zen ohiko iheslaria: ez zuen erakunde batean militatzen, eta ideal politiko argirik ere ez zitzaion ezagutzen; soldadutzatik ihesi joan zen Ipar Euskal Herrira.

Maria Garcia alabak hala adierazi zuen urteurrenean: «35 urte dira GALek nire aita, Juan Carlos Garcia Goena, hil zuenetik. 35 urte justiziarik gabe, 35 urte egiarik gabe, 35 urte errekonozimendurik gabe, 35 urte memoriarik gabe, Baina, gure historia ere errelatoaren parte da, eta gogoratzen jarraituko dugu». Izan ere, Martinek egindako lana izan zen Espainiako Auzitegi Nazionala bultzatu zuena Garcia Goenaren hilketa berriz ikertzera. 2016an izan zen hori, baina ez zen urrats gehiago egin.


Summary: Errusiako lehen soldaduak Bielorrusian daude dagoeneko. Moskuko eta Minskeko armadek talde militar bat osatuko dute. Errusiak Kiev energiaz hornitzeko azpiegitura bat «suntsitu» du.

Gaur heldu dira Errusiako lehen soldaduak Bielorrusiara. Bi estatuetako armadek talde militar bat osatuko dute, «Ukrainaren erasoen aurrean Bielorrusia defendatzeko», Victor Tumar Bielorrusiako armadako buruak azaldu duenez. Izan ere, aste honen hasieran Aleksandr Lukaxenko Bielorrusiako presidenteak adierazi zuen Ukraina Bielorrusiaren aurkako eraso bat prestatzen ari dela. Kievek ukatu egin du, ordea.

Soldadu errusiarrek eta bielorrusiarrek osatutako talde militarrak «Bielorrusiaren defentsa» izango du helburu, Tumarrek gaur nabarmendu duenez. Bielorrusia da Errusiak Europan duen aliatu nagusietako bat. Izan ere, Moskuk Bielorrusiatik eraso egin izan dio Ukrainari behin baino gehiagotan, Kievek salatu izan duenez.

Lukaxenkok atzo jakinarazi zuen «terrorismoaren aurkako operazioen erregimena» ezarri duela Bielorrusian, Ukrainako gerraren bueltan egoera «larritu» egin delako. Salbuespenezko neurri hori ezarrita, herritarren eskubideak murriztu ditu, eta estatuko indarren eskumenak handitu ditu atxiloketak egiteko, baita komunikazioak zein herritarren joan-etorriak kontrolatzeko ere.

Kiev erasotu du Errusiak

Vladimir Putin Errusiako presidenteak atzo esan zuen momentuz Errusiak ez ziola «eraso masiborik» egingo Ukrainari. Gaur, ordea, Ukrainako hiriburuari eraso egin dio Errusiako armadak. Erasoak ez du hildakorik eragin, Oleksi Kuleba Kieveko gobernadoreak Telegramen bidez adierazi duenez. Dena den, Kiev energiaz hornitzeko azpiegitura bat «suntsitu» du Errusiak misilak jaurtita, Ukrinform Ukrainako berri agentziak argitaratu duenez. Ondorioz, Ukrainako hiriburuko energia horniketak arazoak izan ditu, eta agintariek herritarrei eskatu diete elektrizitatearen kontsumoa «ahal zuten neurrian» murrizteko.

Ukrainaren ekialdean ere Moskuren hainbat eraso jasan dituzte gaur, bertako agintariek salatu dutenez. Batetik, Zaporizhia eskualdean ere misilak jaurti eta dronak erabili ditu Moskuk, energia azpiegiturak kaltetzeko. Dnipropetrovsk eskualdean, bestetik, ukrainarrek Errusiak jaurtitako drone batzuk geldiarazi dituzte. Eskualdeko gobernadorearen arabera, jatorri irandarra dute drone horiek.

Irango Gobernuko Atzerri ministro Hosein Amirabdolahianek, ordea, gaur azaldu du drone horiek ez dituztela Iranen ekoitzi: «Errusiarekin lankidetza militarra dugu, baina Ukrainako gerran dugun jarrera da gatazkako alde bati ere ez bidaltzea armak».

Bestalde, Ukrainako armadak petrolio biltegi errusiar bat bonbardatu du gaur, Belgorod Errusiako eskualde mugakidean, hango gobernadoreak salatu duenez. Atzo, eskualde horretako elektrizitate azpiegitura bati eraso egin izana ere egotzi zion gobernadoreak Ukrainari.

Bien bitartean, AEB Ameriketako Estatu Batuek 725 milioi dolar bidaliko dizkiote Ukrainari, laguntza militar moduan. Saudi Arabiak ere 400 milioi dolarreko laguntza humanitarioa emango dio Ukrainari, Mohamed bin Salman printzeak iragarri duenez. Are, gatazkan «bitartekari» izateko prest azaldu da Saudi Arabia.


Summary: Eskalatzaile bat hil da Delikako ur-jauzian. Istripu bat izan du, eta gorpua ateratzeko lanean ari dira Ertzaintza eta suhiltzaileak.

Eskalatzaile bat hil da Delikako ur-jauzian (Araba), Nerbioi ibaiaren sorburuan, Eusko Jaurlaritzako Segurtasun Sailak jakinarazi duenez. Gizonak istripu bat izan du 14:00ak aldera, eremu harritsu batean. Ertzaintza eta Arabako suhiltzaileak bertaratu dira eremura, baina ezin izan dute gizonezkoa salbatu. Azaldu dutenez, iristea zaila den eremu batean gertatu da ezbeharra, eta erreskate operazioak zenbait ordu iraun ditzake.


Athletici bolada ona eten zaio

Summary: Athletici bolada ona eten zaio. Zuri-gorriek 0-1 galdu dute Atletico Madrilen kontra. Griezmannek sartu du espainiarren gola, 47. minutuan. Valverderenek ez dute aurreko jardunaldietako argitasuna izan erasoko jokoan.

San Mamesen zuen emaitza eta joko bolada ona eten zaio Athetici. Talde zuri-gorriak 0-1 galdu du Atletico Madrilen kontra. Ez da aurreko jardunaldietan bezain argi ibili erasoko jokoan, Atletico Madrilen presioaren ondorioz, eta, azken minutuetan estutu egin duen arren, ezin izan du berdindu. Griezmannek sartu du Atletico Madrilen gola, 47. minutuan, Morataren pase baten ostean.

Atletico Madrilek hasieratik utzi dio baloia Athletici. Simeoneren taldea eroso dago horrela jokatzen, zelai erditik aurrera dituen jokalarien kalitatea eta abiadura baliatuz. Zuzen jokatu du, aurrean Morata eta Griezmann utzita. Valverde itzuli denetik gertatu ohi bezala, arriskatuz atera da Athletic, defentsa oso aurreratuta jokatuz, eta bisitariek pare bat aldiz harrapatu dute ezustean zuri-gorrien atzealdea. Baina ez dute asmatu. Bai, ordea, Moratak, 11. minutuan. Baina, VAR-ean begiratu ostean, epaileak baliorik gabe utzi du, aurrelariak Yerayri falta egin diolakoan. Partidak erritmo bizia izan du. Hori komeni zitzaion Valverdren taldeari, astean zehar ez baitu partidarik jokatu. Bai, ordea, Atletico Madrilek, Brujasen kontra Txapeldunen Ligan.

Baina minutuak aurrera joan ahala ikusi da Athleticek ez zuela azken partidetako argitasunik izan. Atletico Madrilek Iñigo Martinezi eta Yerayri utzi die baloia ateratzen, eta presio estua egin die talde zuri-gorriaren jokoaren iparrorratza diren jokalariei: Vesgari eta Muniaini batez ere. Hori kontuan hartuta, Nico Williams eta Berenguer ahalegindu dira hegaletik min egiten, baina espainiarren hegalekoek ondo eutsi diete. Intentsitatea eta erritmoa izan ditu jokoak, baina aukera gutxi izan dira lehen zati horretan; jokaldi gutxi amaitu dituzte bi taldeek. Hala, 0-0 amaitu da

Bigarren zatia hasi eta berehala hartu du aurrea Atletico Madrilek, 47. minutuan. Nahuel Molinak pase sakon ona eman dio Moratari, eta hark egindako erdiraketa sareetara bidali du Griezmannek. Atlhletici maldan gora jarri zaio partida, eta Simeoneren taldeak nahi zuen lekuan zeukan. Espero bezala, urratsa bat egin du atzera. Valverderen jokalariak ahalegindu dira, baina kosta egin zaie zuloak topatzea eta jokaldiak lotzea, lehen zatian bezala. Atzean, berriz, Morataren mugimenduek min egiten zioten. Zulorik ez zutela aurkitzen ikusita, Athletic erdiraketen bidez saiatu da min egiten. Baina ez dute lortu. Raul Garcia zelairatu du Valverdek, eta ondoren Villalibre, golaren bila. Azken minutuetan estutu egin du Athleticek, eta hiruzpalau aukera argi izan ditu. Baina aurreko jardunaldietako eraginkortasunik ez du izan.


Summary: Salatu dute EITBk zentsuratu egin dituela Maddalen Arzallusek Ion Paroti eskainitako bertsoak. Euskadi Irratiko 'Faktoria' saioan abestu zituen Arzallusek, ostiralean. Sare sozialetan jasotako hainbat kritika direla medio, webgunetik kendu du bideoa EITBk.

Eztabaida piztu dute Maddalen Arzallus bertsolari eta aurkezleak ostiralean Euskadi Irratiko Faktoria saioan abestutako bertso musikatuek. Edo, hobeto esanda, eztabaida piztu du EITBk azken orduetan horien inguruan izandako jarrerak. Arzallusek Ion Parot euskal preso ohia hizpide hartuta abestu zituen bertsoak; 32 urte egin ditu preso hark, eta aste honetan aske utzi berri dute, baldintzapean.

Twitterren xextran ibili dira iritzi batekoak eta bestekoak: lehenik, hainbat erabiltzailek salatu zuten «terrorismoari gorazarre» egiten ziotela bertso horiek, eta hedabide publiko batean ez litzatekeela hori onartu beharko. Bideoa Arnaldo Otegi EH Bilduko koordinatzaile nagusiak eta Arkaitz Rodriguez Sortuko idazkari nagusiak zabaldu zuten, besteak beste.

Bigarren kritika olatua, berriz, EITBk bideoa bere webgunetik kendu duenean iritsi da. «Twitterreko lobbyek EITBren adierazpen askatasuna baldintzatzen dute? Ze tristea». Lander Iruin erabiltzaileak bota du galdera, eta ez da gisa horretako kritikak egin dituen bakarra izan.

Batek baino gehiagok ez du zalantzarik izan: zentsura da EITBk egin duena. BERRIA jarri da harremanetan komunikazio taldearekin, eta EITBk esan du bere kontrol organoetan emango dituela auziaren inguruko azalpenak.

Unai Urruzuno EH Bilduko bozeramaileak jakinarazi duenez, «EITBko zuzendaritzako kide batek» agindu du bideoa saretik kentzeko. Gehitu du EH Bilduk azalpenak eskatuko dituela urriaren 25ean egingo den EITBko administrazio kontseiluaren bileran.

Twitterrek, gainera, aldi baterako mugatu du Faktoria saioaren kontua. Pentsatzekoa da horrek lotura izan dezakeela Arzallusen bertsoen inguruan sortutako ika-mikarekin. Gaur goizean hitz egin du aferaz Iñaki Guridik, saioko aurkezleak, eta esan du «orotariko iritziak» batzen saiatzen direla Faktoria-n, eta hala egiten jarraituko dutela.


Summary: Zazpigarren garaipena jarraian Realarentzat. Txuri-urdinek neurketa dotorea egin gabe irabazi dute Vigon, Illarramendiren eta Zubeldiaren golei esker. Laugarren postuan dira sailkapen nagusian.

Geldiezin dabil Reala. Imanol Alguacilen taldeak, gainera, beste behin erakutsi du jokaleku askotan mugitzen dakiela. Ez da txuri-urdinen partidarik ikusgarriena izan, baina izan dituzten aukerak baliatzeak eta atzean sendo defendatzeak balio izan die hiru puntuak eskuratzeko. 1-2 irabazi diote Celtari, eta Txapeldunen Ligako postuetan dira jada.

Azkenaldian neurketa asko jokatzen ari da Reala, eta Alguacil aldaketak egiten ari da hamaikakoetan. Gaur berrikuntza nagusia Asier Illarramendi izan da; kapitainak Mikel Merinoren postuan jokatu du. Ezustekoa izan da zale gehienentzat; izan ere, aurtengo denboraldian hasieratik jokatu duen lehen neurketa izan da. Beste albiste nagusia Igor Zubeldiaren itzulera izan da, lesionatuta egon ostean.

Eta prestatzaileak, beste behin ere, bete betean asmatu duela esan daiteke: bi gol sartu ditu Realak, bat Illarramendik eta bestea Zubeldiak.

Celta, ausart

Celtak, ordea, ez dizkio gauzak erraz jarri Realari. Azken asteetan, Realaren aurka, talde gutxik jokatu dute Coudeten mutilek bezain ausart; baloiaren jabetza nahi zuen Celtak (eta hein handi batean lortu du), eta hutsegiteetarako aukerak sortu nahi izan dizkio Realari baloiaren irteeran, atzelariak estutuz. Horrela, Realak ezin izan du bere ohiko jokoa egin, eta kosta egin zaio Sorlothekin eta Kuborekin konektatzea.

Izan dituen aukera apurrak, ordea, baliatu egin ditu. Illarramendik, 30. minutuan, area ertzetik, ezkerrez, gol bikaina sartu du. Aldaratze bat baliatu du horretarako, eta amorruz ospatu du gola. Ez zen gutxiagorako, lesioekin sufritzea tokatu zaiona tokatu eta gero.

Celtak, ordea, berdintzea lortu du atsedenaldiaren aurretik. Iago Aspas, jokalari bikaina izateaz gain, zakur zaharra da, eta Zubimendi ondo engainatu du area ertzean baloia lapurtzeko. Galiziarrak ez du hutsik egin Remiroren aurrean.

Lehengoaren antzekoa izan da bigarren zatia, eta korner batek erabaki du neurketa. Lehen zutoinean bildu dira Realeko jokalari gehienak, eta haien atzean bakar bakarrik geratu da Zubeldia, buruz errematatu eta gola sartzeko. 54. minutua zen.

Hortik amaierara arte, txartel hori asko (bi gorri ere bai Celtari, baina bat aulkiko bati, eta, bestea, neurketa amaitu eta gero ateratakoa), aukera gutxi, eta Realaren sendotasun irudia nagusi. Carles Perezek behartu du behin Remiro, baina ondo erantzun du Cascantekoak.

Ligan hemeretzi puntu ditu Realak, laugarren postuan da sailkapen nagusian, eta lau garaipen daramatza jarraian. Europako Ligan lortutako hirurak gehituta, zazpi. Jarrai dezala festak.

Celta: Marchesin; Hugo Mallo (Mingueza, 65 min), Aidoo, Unai Nuñez, Galan; Beltran, Rodriguez, Cervi (Paciencia, 79 min), Veiga (Carles Perez, 65 min); Aspas eta Larsen.

Reala: Remiro; Gorosabel (Aritz, 68 min), Zubeldia, Le Normand, Aihen (Rico, 28 min); Zubimendi, Illarra (Merino, 45 min), Brais Mendez, Silva (Navarro, 75 min); Kubo (Barrenetxea, 75 min) eta Sorloth.


Summary: Ligaxkako lehen garaipena lortu du Altuna III.ak. Azken tantoetan nagusitu zaio Peña II.ari. Tolosarrak izan duen zaintiratu batek baldintzatu du neurketa.

Poltsikoan du lehen puntua Jokin Altunak. Gaur jokatu da, Gasteizen, lau eta erdiko txapelketako final-laurdenetako ligaxkako lehen jardunaldiko azken neurketa, eta amezketarrak Jon Ander Peña izan du parean. Neurketa gogorra jokatu dute, baina azken tantoetan nagusitu egin da Altuna (22-16).

Emaitza, ordea, engainakorra da. Pilotari oso arriskutsua da Peña II.a lau eta erdikoan, eta neurketa osoan erakutsi du hori. 11-14 aurretik joan da, baina zaintiratu bat izan du, eta horrek baldintzatu du tolosarraren jokoa azken tantoetan. Norgehiagokaren ostean egindako adierazpenetan «lur jota» dagoela aitortu du Peñak: «Partida bikaina egiten ari nintzen», esan du.

12-14koan hartu du min, eta orduan sei tanto jarraian egin ditu Altunak (17-14). Peña ez zegoen, ordea, amore emateko. Amaierara arte borrokatu da, baina ez da posible izan.

Final-laurdenetako ligaxka hasi besterik ez da egin. Lehenengo jardunaldiko irabazleak eta galtzaileak elkarren aurka arituko dira bigarrenean. Ondorioz, Altunak Darioren aurka jokatuko du, eta Peñak Etxeberriaren aurka. Etxeberriak 22-17 irabazi zion Dariori.


Summary: Jendetza elkartu da Tafallan, aurtengo Nafarroa Oinez-en. Asteburu osoko jaia ospatu dute. Garces de Los Fayos ikastolak zor ekonomikoari aurre egiteko erabiliko dute dirua.

Kilometroak jaiari bezala, Nafarroa Oinez-i ere lagundu dio eguraldiak aurtengoan. Tafallan (Nafarroa) herenegun hasi ziren Nafarroa Oinez ospatzen, eta atzo izan zen «egun handia».

Ekitaldi nagusia ere, beraz, atzo egin zuten. Han izan dira Ikastolako eta Nafarroako Gobernuko ordezkariak. Nafarren hizkuntza eskubideak errespetatuko dituen legedia aldarrikatu zuten, eta Jose Maria Aierdi gobernuko ordezkariak zoriondu egin zituen ikastolako arduradunak, jaia bizirik mantentzeagatik.

Lortutako diruarekin ez dute inbertsio «handirik» egiteko asmorik: «Estutzen gaituzten eta lo egiten uzten ez diguten zorrei aurre egin nahi diegu», azaldu zuen Paula Arregik, Tafallako Ikastolako zuzendariak.

Asteburu osoan egitarau oparoa izan dute. Lau gune izan dira ia bi kilometrotan banatuta, eta haurrak izan dituzte erdigunean: Sustrai, Hazi, Zuhaitz eta Kimu.

Datorren urterako lekukoa Etxarriko (Nafarroa) Andra Mari Ikastolari eman diote.

Ikusi gehiago: Haurrak bestaren erdigunean


Sua piztu da berriz Ezkaba mendian

Summary: Sua piztu da berriz Ezkaba mendian. Antsoaingo herri zaharreko baselizan hasi da sua, eta goizaldean kontrolpean hartu dute

Suhiltzaileak kontrolpean hartu dute gauean Antsoaingo herri zaharreko baselizan (Nafarroa) bart pizturiko sua, Ezkaba mendian. Agintariek esan dutenez, ez da baso sutea, baizik eta eraikinean pizturikoa.

Antsoaingo herritarrek eta suhiltzaileek su-ebakiak egin dituzte baselizaren inguruan, sua mendira zabal ez dadin. Herriko etxeak ez dira arriskuan egon, eta biztanleek ez dute atera behar izan.

Irailaren amaieran beste sute bat piztu zen Ezkaban. Orduan, Nafarroako Gobernuko Barne zuzendari Amparo Lopezek herritarrei eskatu zien ez joateko suak kiskalitako guneetara, arriskutsua zela eta. Sua eskualdeko garraio publikoko ibilgailuen gordetegira hurbildu zen orduan, eta pertsona zaurgarriak dauden Xabierko Frantziskoren egoitzara. Halere, azkenean ez zuten hustu behar izan azken hori.


Summary: Grebari ekin diote Amazonen Trapagarango logistika zentroko langileek. Soldatak KPIaren arabera eguneratzea, asteburuko lana mugatzea eta banatzaileei subrogazio eskubidea aitortzea eskatzen dute. LABek nabarmendu du greba arrakastatsua izan dela.

LAB sindikatuaren arabera, Amazonek Trapagaranen (Bizkaia) duen logistika zentroko langileen %100 ari dira greba egiten. Gaur goizaldean ekin diote lau orduko protestari. Sindikatuen eskaera nagusiak hiru dira: soldatak KPIaren arabera eguneratzea, asteburuetako lana mugatzea eta banatzaileei subrogazio eskubidea aitortzea. Konpainiaren irabazi handiak ikusita, arazorik gabe onartzeko moduko eskakizunak iruditzen zaizkie.

Banderak eta bengalak eskuetan, zentroko atarian bildu dira langileak. Amazonek zukutzen gaitu, hitzarmen baten alde testua duen pankarta bat erakutsi dute.

LABen arabera, «arrakastatsua» izan da greba. Ohar bidez, sindikatuak esan du lantegiko langile guztiek babestu dutela greba, «arduradun gutxi batzuek izan ezik»: «Argi utzi dute zerbait falta ez bazaie hori duintasuna dela eta hitzarmen bat lortu arte borrokan jarraituko dutela»

Gehitu du onartezina dela enpresaren zuzendaritzak langileen ordezkariekin harremanetan jartzeko asmorik erakutsi ez izana. Haren iritziz, «erabateko arduragabekeria da negoziaziorako asmo falta hori». Abisua eman du: «Enpresak akordio batera heltzeko asmorik erakusten ez badu, ez da izango black friday, ciber monday edo gabon lasairik».

Lehen greba

109 langilek dihardute biltegian, eta banatzaile guztiak, 300 bat, autonomoak edo azpikontratatuak dira.

Biltegia 2019ko ekainean ireki zuten, eta gaurkoa da han eginiko lehen greba. 05:30etik 09:30era egingo dute. Langileek Bizkaiko garraioko lan hitzarmenaren eraginpean dihardute. Kontua da gidarientzat pentsaturiko itun bat dela, eta biltegiko langileek mailaketa baxuena dute. 19.400 euro gordin jasotzen dituzte urtean, 15.600 garbi inguru; edo, beste modu batera esanda, 1.040 euroko hamabost ordainketa.

Ituna indarrean egongo da 2024ra arte, eta hurrengo bi urteetarako %3,5eko eta %3ko soldata igoerak aurreikusten ditu, KPIaren igoeratik oso urrun. LABek beste akordio bat nahi du, erosahalmena bermatuko duena. Helburua zentro logistikoetara egokituriko hitzarmen propio bat da.

Eskarien beste adarra Trapagaranen aritzen diren banatzaileak dira. LABek haiei subrogazio eskubidea aitortzea nahi du; alegia, azpikontrata duen enpresa aldatuta ere, gidariek Amazoneko lanari eustea. Luzera begira, garraio ituna eskatzen dute haientzat ere. Gaur egun banatzaileena aplikatzen zaie, eta aldaketa jauzi handia litzateke soldatan: urtean 14.000 euro gordinetik 23.000ra.


Summary: Ertzaintzak San Mamesen jarraitzaile bati Donetskeko bandera kendu izana salatu dute. Dozenaka jarraitzailek animazio harmailetatik alde egin zuten larunbatean, Poliziaren ekintzarengatik protesta egiteko.

Atheticek Atletico Madrilen aurka larunbatean jokaturiko partidan, harmailetan egon ziren arretaguneetako bat. Animazio harmailan zeuden jarraitzaileen artean, Donetskeko errepublikako bandera bat astindu zuen batek. Ertzaintza harengana joan zen, bandera kendu zion, eta identifikatu egin zuen. Ukrainatik independente zela deklaratu zuen errepublika horrek 2014an, eta irailean Errusiako Federazioan sartzea erabaki zuten erreferendumean parte hartu zutenek.

Zerrenda beltza, urdina eta gorria ditu banderak, eta Errusiako armarriko buru biko arranoa. Ertzaintzak jarraitzaileei esan zien bandera hori kendu egingo zuela, hain zuzen, kiroleko indarkeria, arrazakeria, xenofobia eta intolerantzia legeak debekatu egiten duelako «indarkeria bultzatzen duten» ikurrak erakustea.

Jarraitzaileek plantoarekin erantzun zioten Ertzaintzaren esku hartzeari. Dozenaka atera egin ziren animazio harmailatik.

Euskal Herria-Donbass Elkartasun Komiteak Ertzaintzaren jokabidea salatu zuen atzo. Futbol zelaietan azken hilabeteotan Ukrainako banderak arazorik gabe erakusten ari dira, eta Donetskeko errepublikarena zentsuratu izana gaitzetsi dute.

Gogoratu dute Donbassko herritarrei elkartasuna adierazteko taldeak 2014. urtetik daudela antolaturik Euskal Herrian, eta besteak beste San Mamesen «arazorik gabe» adierazi dutela orain arte. Errusiak otsailean Ukraina inbaditu ostean, berriz, «diskurtso bakarra» ezarri dutela salatu dute.

«Gogoratu behar dugu Athleticen partida guztietan Ukrainako bandera bat dugula markagailuaren aldameneko pantailan. Noski, inoiz ez dira agertu Libiakoak, Yemengoak edo Palestinakoak». Edonola ere, Vladimir Putin Errusiako presidentea defendatzeko asmorik ez dutela nabarmendu dute: «Errusiako eta Donbasseko ezkerrak» uste duela Errusiaren «esku hartzea» askoz lehenago egin behar zela, adierazi dute oharrean, eskualdeotako herritarren «bizitzak salbatzeko».

2014az geroztik, gerra egon da Donbass eskualdean, Donetskeko eta Luhanskeko herri errepublikak aldarrikatu dituzten errusiazaleen eta Euromaidan mugimenduaren ondoren Ukrainan dagoen gobernuen artean.


Summary: Ekonomia %3,9 hazi da Araban, Bizkaian eta Gipuzkoan. Hirugarren hiruhilekoan pandemia osteko hazkundea pixkanaka geldotzen ari dela erakusten du Eustaten datuak. Eusko Jaurlaritzak ekainean egindako aurreikuspenak bete dira.

Urteko hirugarren hilekoak hazkunde ekonomikoaren moteltzea ekarri du Araba, Bizkai eta Gipuzkoara. Barne produktu gordina %3,9 handitu da uztailetik irailera, aurreko urteko epe berarekin alderatuta, eta, tasa esanguratsua izanik ere, txikiagoa da aurreko bi hiruhilekoetakoa baino — BPG %5,7 hazi zen urtarriletik martxora, eta %5 apiriletik ekainera.

Eusko Jaurlaritzak ekainean egindako aurreikuspenekin bete-betean asmatu zuela erakusten du Eustaten gaurko datuak. Irailean, gobernuak berritu egin zituen aurreikuspen horiek. 2022. urte osorako hazkunde iragarpena bi hamarren jaitsi zuen %4,5etik %4,3ra, pentsatuaz urte amaieran ekonomiaren motelaldia sakonagoa izango dela. Aurreikuspen horren arabera, ekonomia urte arteko %2,4 haziko da Araban, Bizkaian eta Gipuzkoan.

Bigarren hiruhilekotik hirugarrenera, barne produktu gordina %0,2 handitu da soilik, lehenean eta bigarrenenen hiruhileko arteko hazkundea %1 eta %1,1ekoa izan ostean, hurrenez hurren.

Enpleguan ere geldotu egin da hazkundea. Hiruhileko arteko hazkunde tasa %0,3koa izan da uztailetik irailera, aurreko hiruhilekotan %0,9ko eta %0,8ko hazkundeak izan ostean. Aurreko urtearekin alderatuta, enplegua %2 soilik hasi da, aurreko hiruhilekotan baino gutxiago —%5 lehen hiruhilekoan, %3,7 bigarrenean—.


Summary: Foro Sozialak eskatu du Lasa eta Zabalaren kasuko kalteak erreparatzeko pausoak emateko. Urrats horiek balioko dute «biktimen kategorizazioa gainditzeko» eta «biktima horien eta haien senideen erreparaziorako»

40 urte beteko dira datorren urtean Joxean Lasa eta Joxi Zabala gazteak GALek bahitu zituenetik. Horren harira, Foro Sozial Iraunkorrak dioenez, aurrera egin ahal izateko, urteurrena «agenda instituzionalean txertatu» behar da: «Biktimen kategorizazioa gainditzen lagunduko duen urrats berri gisa, eta biktima horien eta haien senideen erreparaziorako».

Horretarako, bi pauso eman behar direla nabarmendu du Foro Sozialak. Batetik, Espainiako Gobernuak eta gobernuko presidenteak, «eragindako kaltea aitortu behar» dute. Eta, bertzetik, kasuaren balorazioa egin ondoren, «Eusko Jaurlaritzak kasu hori bere agenda instituzionalean sartzea eta kasuari zabalkunde pedagogikoa ematea».

Aurten 39. urteurrena den heinean, gaiarekin lotutako zenbait auzi ekarri ditu gogora Foro Sozialak. Batetik, adierazi du hamalau desagertze behartu dokumentatu direla; erdiak argitu gabe daude, eta bertze erdietatik luzeenak Lasa eta Zabalaren kasuak izan ziren –gorpuak identifikatu zituzten arte 11 urte eta erdi pasatu ziren–. Bertzetik, kasu honetan «giza eskubideen urraketa guztiak betetzen» direla azpimarratzeaz gain, Foro Sozialak adierazi du «urraketa bereziki larria» gertatzen dela «egileak funtzionario publikoak direlako».

«Estatuaren biktimek pairatzen duten tratamendu asimetrikoa gainditzeko» oraindik «asko» gelditzen bada ere, Foro Sozialak adierazi du «aurrerapausoak» eman direla «Estatuaren biktimen egia, justizia eta erreparaziorako eskubidearen bermean». Hala, nabarmendu du torturatuei buruzko IVACen txostenak eta Euskal Autonomia Erkidegoko eta Nafarroako legeak «tresna egokiak» direla horretarako.


Summary: Pobrezia energetikoari aurre egiteko gutxienez milioi bateko laguntza sortzeko eskatu du EH Bilduk. Iruñeko Udalean koalizioak proposatu du eraikinen birgaitzea sustatzea, gasa biomasarekin ordezkatzea eta komunitate energetikoak sortzea «beste eredu energetiko baterantz joateko»

«Neguan jende askok arazoak izango ditu berotasuna lortzeko». Joseba Asiron Iruñeko EH Bilduko eledunaren arabera, beharrezko du udalak premiazko zein egiturazko neurriak sortzea pobrezia energetikoari aurre egiteko eta beste eredu baterantz joateko.

Horretarako, hurrengo lehendakaritza batzordean bederatzi neurriko proposamen sorta mahai gaineratuko du. Enrique Maiaren udal gobernuari dagokio gai hori udaleko osoko bilkuran proposatzea eta, ondoren, neurrion finantzaketa onartzea.

Navarra Sumak ez du gehiengorik, eta, ezezkoa emanez gero, EH Bilduk PSNri eta Geroa Bairi 2023ko aurrekontuetan diru sail horiek sortzea proposatuko lieke. Asironen arabera, bi taldeek badute jada proposamenaren berri.

Premiazko laguntza gisa, EH Bilduk planteatu du gutxienez milioi bat euroko funtsa sortzea beharrik handiena duten familientzat zein berogailu zentrala duten bizilagun komunitateentzat. Nahiz eta Espainiako Gobernuak bizilagun elkarteen arazoa konpontzea proposatu duen, «ikusteko dago gainerako etxebizitzekin parekatzen dituen».

Egiturazko neurrien artean, koalizioak proposatu du gasaren alternatiba gisa biomasa zentralak eratzea. Egun, Txantrea auzoan 2023 amaieran abian egon daitekeen zentral bat egiten ari dira eta Nafarroako Gobernuarekin batera proiektuan parte hartzera dei egin du udala, 500.000 euroko ekarpena eginez. Gerora, «hiri osoan» halako proiektuak bultzatzeko beharra azpimarratu du.

Gainera, eraikinen birgaitzeko prozedura azkartzeko, tramitazioan aritzen den bulegoari baliabide gehiago ematea proposatu du, baita komunitate energetikoak sustatzea ere. Komunitate horiek eraikin publikoetan zein pribatuetan bultzatzea da asmoa.


Summary: Gizonezko bat hil da Caparroson, auto istripu batean. Igande arratsaldean gertatu da ezbeharra. Hildako gizonezkoa Azkoiengo eta Funesko apaiza da, eta 29 urte ditu.

29 urteko gizonezko bat zendu da Caparroson (Nafarroa) izaniko auto istripu batean. Zehazki, Nafarroako Gobernuko Segurtasun Departamentuak emandako datuen arabera, istripua atzo arratsaldean gertatu zen, 18:00 aldera, N-121 errepidean.

Istripua bi ibilgailuren artekoa izan zen, eta horietako batean zihoan 29 urteko gizonezkoa. Oso larri zauritu zen talkaren ondorioz, eta gaur hil da azkenik. Jakinarazi dutenez, elizgizona zen, eta Azkoienen (Nafarroa) eta Funesen (Nafarroa) zebilen apaiz.


Summary: Otegiren ustez, biktima guztien aitortza «elkarbizitzaren aldeko ekarpena» da. Aieteko bilkuraren 10. urteurrena zela-eta egindako adierazpenaren edukiak berretsi dituzte ezker abertzalearen eledunek

Iaz Aieteko Bake Konferentziaren 10. urteurrena izan zen, eta, horren ingurumarian, urriaren 18an ezker abertzaleak adierazpen bat egin zuen Aieteko jauregian. Han, besteak beste, ETAko biktimei adierazi zien beren mina aitortzen zuela eta min hori ez zela inoiz gertatu behar. Orain, agiria irakurri zuten ezker abertzaleko bozeramaileek, Arnaldo Otegik eta Arkaitz Rodriguezek, elkarrizketa eman dute Naiz irratian, eta, agirian agertzen ziren edukiak berresteaz gain, «apaltasunetik elkarbizitzari egindako ekarpentzat» jo dute adierazpena.

Rodriguezek esan du Aieteko adierazpena egitea erabaki zutela halaxe pentsatzen zutelako: «Han esaten genuena pentsatzen genuen, eta ezker abertzaleak beti esaten du pentsatzen duena». Baina beste arrazoirik ere egon zen erabakiaren atzean: Aieteko Bake Konferentzian argi adierazi zen biktima guztiak aitortzea ezinbestekoa zela gatazka konpontzeko, eta horixe egin nahi izan zuten: «Gure konpromisoa adierazi nahi izan genuen, eta bultzada bat eman nahi izan genion konponbide demokratikoaren aldeko bide orriari».

Otegik ere berretsi du orduan esandakoa, eta adierazi du, orain beste zerbait erantsi behar izatekotan, orduan ETAren biktimen aurrean azaldutako jarrera «behin betikoa eta aldaezina» dela.

Presoen aferaz ere mintzatu dira Rodriguez eta Otegi. Ontzat jo dute adierazpena egin zutenetik gaur arte espetxe politikan izandako aldaketa, baina horretan urrats gehiago egin behar direla uste dute: «Hamarkadak eman ditugu entzuten legea bete egin behar dela», esan du Rodriguezek: «guk hori baino ez dugu eskatzen, euren legea bete dezatela. Hala egingo balute, presoen %90 kalea zapaltzeko moduan leudeke». Ezker abertzalearen ustez, azken helburua «preso politikorik gabeko Euskal Herria» erdiestea da, «ez baita arrazoizkoa ETAren jarduera amaitu zenetik 11 urte igaro ondoren oraindik ere 150 preso baino gehiago egotea».

Gatazka politikoa

Rodriguezek eta Otegik gogorarazi dute Aieten egindakoa «gatazka politiko bati irtenbide demokratiko bat emateko» ahalegina izan zela: «Hemen gatazka politiko bat zegoen ETA sortu aurretik ere, eta, ETA desagertuta, gatazkak hor jarraitzen du, eta irtenbide politiko eta demokratikoa eman behar zaio», azaldu du Rodriguezek.

Otegik uste du konponbide politikoaren aldeko hautu horrek «gaurkotasun osoa» duela egungo abagunean: «Norbaitek sinesten du Palestinan, Kurdistanen edo Ukrainan gatazkak indarra erabiliz konponduko direla?», galdetu du. Otegiren ustez, Aieteko ekarpenak «patroi unibertsal» bat du; alegia, ez dagoela alternatiba hoberik «gatazka termino politiko eta demokratikoetan konpontzea baino».


Summary: Atzeratu egin dute Alonsotegiko alkate ohiaren aurkako epaiketa. Akusatuaren osasun arazoak direla eta, bertan behera utzi dute epaiketa. Urtarrilean akordio bat egin zuten arren, Erezumak ez du dirua itzuli adostutako epeetan.

Bertan behera geratuko da, oraingoz, Jose Luis Erezuma Alonsotegiko (Bizkaia) alkate ohiaren aurkako epaiketa, auzipetuak dituen osasun arazoak direla eta. Atzeratu egingo dute, baina oraindik ez dute datarik zehaztu.

Erezuma 2011tik 2015era izan zen herriko alkate, EAJn. Udaleko arkitekto izandako lankide batekin eta Laneder Construcciones eraikuntza enpresako bi kiderekin batera zegoen auzipetua, ustelkeria kasu batengatik. Akusatuek 2011n egin zuten delitua: udalak diru laguntza bat eskatu zuen euriteek eragindako kalteak konpontzeko, baina eskuratutako dirua enpresa batekin zuen zorra kitatzeko erabili zuen, 2008an enpresak herriko osasun etxea berritzeko egindako lan batengatik.

Zehazki, 600.000 euroko laguntza bat eskatu zion foru aldundiari, eta 81.000 euroko beste laguntza bat ere lortu zuten udalaren bidez; euriteek ustez eragindako apurketen inguruko txosten faltsu bat ere egin zuten, horiek konpontzeko dirua behar zutela justifikatzeko.

EH Bilduk hartu du herri akusazioaren lana, eta 48 urteko kartzela zigorra eskatu ditu. Bi aldeek akordioa lortu zuten urtarrilean: bi urteko espetxe zigorra, hamarreko inhabilitazioa, eta 881.000 euro ordaintzea onartu zuten. Zehazki, lapurtutako dirua itzultzea adostu zuten (681.000 euro), eta interesengatik beste 200.000 ordaindu beharko zituzten. Hala ere, akusatuek ez dute dirua itzuli adostutako epeetan, eta, beraz, epaiketak aurrera jarraitu du.

«Ez da kasu bakan bat»

EH Bilduk, adierazi du «Alonsotegiko herriari egindako kaltea» konpondu egin behar dela, eta horretarako beharrezkoa dela epaiketak aurrera jarraitzea. Gainera, ezinbestekotzat jo dute prozedurak hiru baldintza betetzea: «Prebarikazioko, dokumentuak faltsutzeko eta dirulaguntzetan iruzur egiteko delituak aitortzea, zigorra ezartzea eta iruzur egindako diru guztia itzultzea».

Era berean, alderdiak gogorarazi du ez dela ustelkeriagatik ezarritako lehen zigorra, eta bereziki EAJko alkatetzetan gertatutako kasuak nabarmendu ditu: «Hau ez da kasu bakan bat, eta horren froga da duela gutxi Alonsotegiko EAJko alkate ohia den Aitor Santistebanen aurkako prozedura judizialak aurrera jarraitzen duela, eraikuntza enpresekin obrak simulatzeagatik».


Summary: Gutxienez lau hildako Kieven, Errusiak droneekin egindako eraso baten ondoren. Kieven arabera, Iranen egindakoak dira «drone suizidak», baina Teheranek ukatu egin du. Ukrainako ehunka herri argindarrik gabe geratu dira Moskuren erasoen ondorioz.

Errusiako indarrek Kieveko erdialdeari eraso diote gaur droneak erabilita, eta gutxienez lau pertsona hil dituzte, Ukrainako funtzionarioek jakinarazi dutenez. Gainera, Ukrainako beste zenbait eremu ere bonbardatu ditu Errusiak, eta energia azpiegiturak hondatu; Ukrainako iturri ofizialean arabera, ehunka herri geratu dira argindarrik gabe. Iturri horiek berek adierazi dute hiriburuan erabilitako «drone suizidak» Iranen egindakoak direla. Teheranek, baina, gezurtatu egin du, eta nabarmendu ez diela armarik eman «gerran dauden alderdietako herrialdeei». Kremlinek ez du adierazpenik egin horri buruz, eta Josep Borrell EB Europako Batasuneko diplomaziaburuak adierazi du Irani zigor gehiago jartzea erabaki aurretik «froga zehatzak» eduki beharko lituzketela.

Vitali Klitxko Kieveko alkateak zehaztu du 28 drone zuzendu dituztela Ukrainako hiriburura, eta horietako bost lehertu direla. Horietako batek eztanda egin du zibilen eraikin bat jo ondoren, eta lau pertsona hil dira. Alkatearen esanetan, hondakinen artetik hogei pertsona atera ahal izan dituzte erreskate taldeek. Erasoen ondoren, Errusiako Defentsa Ministerioak azpimarratu du «instalazio militarrak eta energia azpiegiturak» hondatu asmo zituen «erasoaldi masiboak» helburuak «jo» dituela. Ukrainaren arabera, Errusiak 43 drone erabili ditu gaur, baina Kievek horietatik 37 erorarazi ditu.

Urriaren 8an Krimeako zubiari egindako sabotajearen ondoren, energia azpiegiturei eraso egiten hasi da Errusia. Kievek horri buruz ohartarazi zuen joan den astean, eta Denis Xmihal Ukrainako lehen ministroak esan du gaur Sumi —iparraldean— eta Dnipropetrovsk —erdian— eskualdeak energiaz hornitzeko «ezinbestekoak» diren azpiegiturak bonbardatu dituztela. Sumiko gobernadore Dmitro Zhivitskik adierazi du bonbardaketetan hiru zibil hil dituztela.

Ikusi gehiago: Krimeako sabotajeari aspaldiko eraso zabalenarekin erantzun dio Moskuk

Reuters berri agentziak kaleratutakoaren arabera, joan den larunbatean Errusiako Belgorod probintzian gertatutakoari erantzuten diote Kieveko erasoek. Gidaririk gabeko hegazkin batean hau zegoen idatzita: «Hau, Belgorodekoagatik». Bi erasotzailek Errusiako armadaren 11 kide hil zituzten tiroz soldaduak entrenatzeko gune batean. RIA Novosti Errusiako berri agentziak argitaratu zuen erasotzaileak —momentuan hil zituzten— Sobietar Batasun ohiko errepublika batekoak zirela, baina ez zuen datu gehiago eman.

Israelen armak

Droneekin egindako erasoaren ondoren, Volodimir Zelenski Ukrainako presidentearen aholkulari Mikhailo Podolyak eskatu dio G20koen taldeari Errusia taldetik kanporatu dezatela. Hain zuzen, munduko herrialde industrializatuenek osatutako taldea goi bilera bat egitekoa da Indonesian, azaroaren 15ean eta 16an, eta Kremlinek esan izan du ez duela baztertzen batzarraren bueltan Joe Biden AEBetako presidenteak eta Vladimir Putin Errusiakoak aurrez aurre hitz egitea.

Ikusi gehiago: Kremlinek adierazi du Putinek ez diola atea ixten Bidenekin biltzeari

Bestalde, Dmitri Medvedev Errusiako Segurtasun Kontseiluko idazkariordeak adierazi du Israelek Ukrainari armak ematen baldin badizkio Moskuren eta Tel Aviven harremanak «birrinduko» direla.

Misio bat, Ukrainako militarrak entrenatzeko

Ukrainako militarrak entrenatzeko misio bat onartu dute gaur EB Europako Batasuneko herrialdeetako Atzerri ministroek. Ontzat eman dute, gainera, 500 milioi euroko diru sail bat, horren bidez finantzatzeko Ukrainari emandako armak. Horrenbestez, joan den otsailean Errusiak inbasioa hasi zuenetik Kievi 3.100 milioi euro ematea onartu du EBk, horretarako propio sortutako funts baten bidez.

Talde komunitarioko herrialdeetako Atzerri ministroak Luxenburgon bildu dira, eta ondoren jakinarazi dute misioaren bidez banakako formazioa eta kolektiboa jasoko dutela Ukrainako armadako 15.000 bat soldaduk. Josep Borrell EBren diplomaziaburuaren esanetan, Ukrainak eskatuta jarri dute martxan, baina erakusten du klub komunitarioak Ukraina babesten duela. Bi urte iraungo du misioak. eta 106 milioi euroko aurrekontua edukiko du.

Dmitro Kuleba Ukrainako Atzerri ministroak ere bileran parte hartu du telematikoki, eta aireko defentsa sistema eta munizio gehiago eskatu dizkio EBri.


Summary: Taiwan herrialde «demokratikoa eta subiranoa» dela berretsi dio presidenteak Txinakoari. Xik Taiwango afera izan du hizpide, besteak beste, Txinako Alderdi Komunistaren XX. Kongresuaren lehen egunean: «Taiwan Txinaren parte da». Taipeik adierazi duenez, berriz, «taiwandarrek argi errefusatzen dute Txinarekin bateratuz gero Pekinek aplikatuko lukeen 'herrialde bat, bi sistema' gobernantza eredua».

Taiwan adi-adi erreparatzen ari zaio Pekinen astebete iraungo duen Txinako Alderdi Komunistaren XX. Kongresuari. Xi Jinping Txinako presidentearen agintaldia beste bost urtez luzatzea espero den honetan, Xik Taiwango afera izan du hizpide irekierako hitzaldian, besteak beste. «Taiwan Txinaren parte da», aldarrikatu du agintariak, Tiananmengo Herriaren Jauregian bildu diren alderdiko 2.500 ordezkari baino gehiagoren aurrean. Halaber, ohartarazi duenez, Pekinek «ez dio inoiz uko egingo indarra erabiltzeari», Taiwanekin «bateratzeko». Bada, hori esan eta ordu gutxira iritsi zaio erantzuna Xiri uhartetik. Taiwango presidente Tsai Ing-wenek berretsi du Taiwan herrialde «demokratikoa eta subiranoa» dela. Hala jaso du CNA agentziak.

Taipeik adierazi duenez, taiwandarrek «argi eta garbi errefusatzen dute Txinarekin bateratuz gero Pekinek aplikatuko lukeen Herrialde bat, bi sistema gobernantza eredua», zeina indarrean dagoen Macao eta Hong Kong eskualdeetan. «Taiwandarren arteko adostasuna da ezin dela lagapenik egin lurralde subiranotasunean, independentzian eta demokrazian». Hori bai, oroitarazi du gatazka militarra piztea ez dela «aukera bat» bi aldeentzat.

Tsaik joan den astean uhartearen egun nazionaleko hitzaldian azaldu zuen gisan, Taipei «prest dago Pekinekin lan egiteko eta bi bandoen artean adostutako irtenbide bat aurkitzeko, Taiwango itsasarteko bakea eta segurtasuna babestuko dituena».

Xik, berriz, «Taiwango independentzia lortzeko bidea egiten ari diren jarduera separatistak» eta «kanpoko probokazio zakarrak» ere izan ditu hizketa gai Txinako Alderdi Komunistaren XX. Kongresuaren lehen egunean. «Bateratze baketsua nahi dugu, baina ez dugu inoiz hitzemango indarra aukera gisa erabiltzeari uko egingo diogunik». Abuztu hasieran, Nancy Pelosi Ameriketako Estatu Batuetako Ordezkarien Ganberako presidenteak Taiwanera egindako bisitak biziki haserrearazi zuen Txinako Gobernua. Hain zuzen, Pekinek uhartearen aurkako zigor ekonomikoekin eta maniobra militarrekin —Taiwango uretatik gertu— erantzun zion.

Txinako presidenteak Hong Kongeko egoerari eta azken urteetako «garapen korapilatsuei» buruz ere hitz egin du; izan ere, demokraziaren aldeko mugimendua eskualde administratiboaren eskubidearen alde aritu da, Pekinek ezarritako Segurtasun Nazionalaren Legearen aurka. Xiren arabera, Hong Kong «kaosetik gobernantzara» igaro da.

«Garaipenak batasuna behar du»

Txalo artean, Xik azpimarratu du «Txinaren nazioarteko eragina, erakargarritasuna eta mundua moldatzeko gaitasuna nabarmen handitu» direla. «Batasunak indarra egiten du, eta garaipenak batasuna behar du». Horrez gain, haren esanetan, Txinak, potentzia gisa, «inoiz ez ditu hegemonia eta espantsionismoa izango helburu», eta «Gerra Hotzaren pentsamoldearen» aurkako jarrera berretsi du. Aitzitik, Txinako presidenteak ez du inolako aipamenik egin Ameriketako Estatu Batuekin dituen tentsioen inguruan, ezta Ukrainako gerraren inguruan ere.

Bestalde, Taiwango oposizioko alderdi nagusiak, Kuomintangek, Txinako Alderdi Komunista zoriondu du, XX. Kongresuagatik, eta bi alderdiek «elkarrizketa, lankidetza eta puntu komunak» bilatuko dituzten itxaropena azaldu du, «Taiwango independentziaren aurkako oposizioa» oinarri hartuta.


Summary: Batasunaren Eliza ikertzeko agindu du Japoniako lehen ministroak. Shinzo Abe Japoniako lehen ministro izandakoaren hilketaren harira ikertuko dute erakunde erlijiosoa, hiltzaileak talde hori bere familiaren egoera ekonomikoaren erantzuletzat jo ostean. Alderdian egindako inkesta baten arabera, LDPko 379 legegileen ia erdiek harremana dute Batasunaren Elizarekin.

Japoniako lehen ministro Fumio Kishidak Batasunaren Elizaren gaineko ikerketa abia dezatela agindu du gaur. Shinzo Abe Japoniako lehen ministro izandakoaren hilketaren harira iritsi da erabakia.

Uztailaren 8an egin zion tiro Japoniako ministro ohiari Tetsuya Yamagami 41 urteko herritarrak, hauteskundeen atariko kanpainan hitz egiten ari zela. Hiltzaileak aitortu zuen Batasunaren Elizaren jarraitzailea izateagatik hil zuela Abe. Antza, Yamagamiren ama talde erlijioso horren jarraitzailea zen, eta ekonomikoki jota gelditu zen taldeari 100 milioi yen (689.300 euro) eman ondoren.

Bakearen Aldeko Familien Federazioa eta Munduaren Batasuna izenez ere ezaguna da talde erlijioso hori, eta jomuga mediatikoan egon da ministro ohia hil zutenetik. Japonian 100.000 jarraitzaile inguru ditu, eta ezkontza masiboak, prezio handian eskainitako «salerosketa espiritualak» eta jarraitzaileen emari ekonomiko handiak ditu ezaugarri.

Gainera, harreman estua du Japoniako paisaia politikoarekin, batez ere agintean dagoen LDP Alderdi Liberal Demokratikoarekin. Alderdian egindako inkesta baten arabera, LDPko 379 legegileen ia erdiek era bateko edo besteko harremana dute erakunde erlijioso horrekin.

Abe hil zutenetik, gora egiten ari dira Batasunaren Elizaren aurkako salaketak. Talde erlijiosoak horiek guztiak ezeztatu ditu, eta «hilketaren kontakizuna aldatzea» egotzi die komunikabideei eta abokatuei, «hiltzailea Elizaren biktima bihurtzeko». Hala ere, Kishidak adierazi du Elizak ustez eragindako biktima eta banatutako familia pobreen kopuru handia «seriotasun handiz» jorratuko dutela.

Abian jarriko den ikerketaren lehen pausoa izango da Japoniak 1996an ezarritako erakunde erlijiosoen araudiaren legea berrikustea. Emaitzaren arabera, baliteke Batasunaren Elizak erakunde erlijioso estatusa galtzea, baita horregatik jasotzen duen dirua ere. Keiko Nagaoka Hezkuntza eta Kulturako ministroak adierazi du «berehala» abiarazi nahi duela ikerketa.


Summary: Euskadi Irratiko eta 'EITB.eus'-eko erredakzio kontseiluek larritzat jo dute Arzallusen bertsoak kendu izana. «Adierazpen askatasuna babestearen garrantzia» nabarmendu dute langileak ordezkatzen dituzten bi kontseilu horiek.

«Sarean sortu den polemikagatik EITBko zuzendaritzak Maddalen Arzallusen kantua webgunetik kentzeko hartu duen erabakia larritzat jotzen dugu». Hala adierazi dute ohar batean Euskadi Irratiko eta EITB.eus-eko erredakzio kontseiluek. Arzallusek 32 izeneko bertso musikatuak kantatu zituen ostiral goizean Euskadi Irratiko Faktoria saioan, gitarraren laguntzarekin. Ion Parot euskal preso ohia hizpide hartuta abestu zituen bertsoak: 32 urte egin ditu preso hark, eta bertsolariak bere ibilbide biografiko propioa egin zuen, 32 urteotan Parotek espetxean jarraitu duela gogoratuta.

Euskadi Irratiko eta EITB.eus-eko erredakzio kontseiluek «adierazpen askatasuna babestearen garrantzia» nabarmendu dute. «Salbuespen kasuetan soilik mugatu daitekeen eskubide bat da, eta hau ez zen horietako bat». Hau gaineratu dute langileak ordezkatzen dituzten bi kontseilu horiek: «Ez dugu ulertzen eta ez gatoz bat EITBko zuzendaritzak hartu duen erabakiarekin».

Bi kontseiluek, era berean, elkartasuna adierazi diete Faktoria albistegiko lantaldeari eta Iñaki Guridi aurkezleari, «jaso dituzten irainengatik eta neurrigabeko kritikengatik». Arzallusen aurkako irainak ere zabaldu dituzte Twitter sare sozialean. «Bide batez, defendatu nahi dugu, zerbitzu publikoa garen aldetik, Euskadi Irratiko eta Eitb.eus-eko erredakzioek, errespetuz eta errespetuan oinarrituta, askotariko saioak eskaintzeko egunero egiten duten ahalegina».


Summary: 1938an fusilatutako galdakoztar baten gorpuzkiak hobitik atera dituzte Jakan. Aranzadi zientzia elkarteak topatu ditu gorpuzkiak. Pedro Asua Zubiaurrenak dira; 21 urte zituen fusilatu zutenean. Frankistek Bilbo hartu zutenean atxilotu zuten.

Pedro Asua Zubiaur (Galdakao, Bizkaia, 1916) 21 urte zituela hil zuten tropa frankistek, Jakan (Espainia), 1938ko otsailaren 7an. 1936ko Gerra hasi zenean, borondatezko soldadu bilakatu zen Asua, Ezker Errepublikanoan, eta 1937ko ekainean atxilotu zuten, tropa frankistek Bilbo hartu zutenean. Jakara eraman zuten bortxazko lanak egitera, eta hilabete gutxi geroago exekutatu zuten, auzitegi militar batek epaitu eta gero. Beste asko bezala, hobi komun baten lurperatu zuten, izenik gabe.

2005. urtera arte, haren sendiak bazekien hil egin zutela Asua, baina ez askoz gehiago. Orduan jakin zuen Josu Larreak, Asuaren iloba txikiak, senidea boluntario izan zela gerran, eta Jakan fusilatu zutela. Paco Etxebarria auzi medikuarekin harremanetan jarri, eta ikertzeari ekin zion.

Gaur baieztatu du halaxe izan zela: Aranzadi zientzia elkartearen eta Galdakaoko Udalaren laguntzari esker, Asuaren gorpuzkiak desobiratu dituzte. DNA proba egitea falta da gorpuzkiak harenak direla erabat baieztatzeko, baina, Aranzadiko adituen arabera, «zantzu argiak» daude esateko Asuarenak direla aurkitutako gorpuzkiak.

DNA proba bizirik dagoen Asuaren gertueneko senidearen laginarekin egingo dute, Begoña Larrearenarekin. Asuaren iloba da hura. Froga horrek ez badu senidetasuna baztertzen, Galdakaora eraman ahal izango dituzte gorpuzkiak. Josu Larrearen arabera, «zirkulu bat itxiko litzateke horrela»: Asuaren familiarenak ziren orain Elexaldeko hilerria dagoen lurrak.

Urteetako lana

Aranzadiko ikertzaileak, Galdakaoko Udaleko ordezkariak eta Asuaren senideak joan den ostegunetik dabiltza Jakan. Hilerriko erregistroko datuei esker jakin dute Asuaren gorpuzkiak zehazki non zeuden.

Desobiratze lanak Aranzadiko lantalde batek egin ditu, Lourdes Errastiren zuzendaritzapean. Haiekin lanean ibili dira Iñigo Hernando alkatea eta Ander Aperribai historialaria, baita Asuaren senideak ere. Juan Manuel Ramon Jakako alkatea ere joan da aurkikuntza ikustera, eta Gogora institutuak ere bidali du ordezkaritza.

Gorpuzkiak topatzea eta desobiratzea denbora luzez egindako lanaren emaitza izan da, Galdakaoko Udalak ohar batean azaldu duenez. Udala 2019. urtean hasi zen Larreari eta haren familiari laguntzen. Ordutik hainbat ekintza egin ditu: Ander Aperribai historialaria kontratatu, Aranzadirekin elkarlanean jardun, Jakako udalarekin elkarlana adostu (2021eko abenduan), Aragoiko Gobernuak eman beharreko baimenak bideratu, eta desobiratzearen gastuak bere gain hartu.

Udalak esan du «emankorra» izan dela egindako lana, eta «zirkulua itxi dela». Abiapuntu bat ere bada, haren ustez; izan ere, Jakan desobiratze bat egiten den lehen aldia da, eta bidea ireki diezaieke hilerriko hobi komunetan lurperatuta dauden gainontzeko fusilatuen senideei. Laurehun pertsonatik gora daude Jakan hobi komunetan lurperatuta.


Summary: Eskubide Sozialen Gutunak mobilizazioak iragarri ditu azaroaren 19rako, «bizitzaren garestitzearen aurka». Sei puntuko eskakizun zerrenda bat egin dute Espainiako, EAEko eta Nafarroako gobernuentzat. Pobretzeari STOP! Bizi baldintza duinak eta prezioen kontrola ja! leloa izango du dinamika berriak.

Negua gerturatu ahala, tenperaturak jaisten ari dira gutxika. Aurten, baina, energiarekin lotutako arazoak ez dira falta: prezio handiak, hornidura eskasia izateko arriskua, kontsumoa mugatzeko deiak... Udazken eta negu gogorra, baina, ez dira «fenomeno meteorologiko» bat Eskubide Sozialen Gutunarentzat, eta langileek eta herritarrek bizi duten egoera «jasanezina» eta «bizitzaren garestitzea» salatzeko mobilizazioak egingo dituzte Hego Euskal Herriko lau hiriburuetan, azaroaren 19an.

Elene Lopetegik, Eskubide Sozialen Gutuneko bozeramaileetako batek, egiturazko arazoak «azkartzen» ari direla adierazi du gaur Donostian, mobilizazioak iragartzeko egindako prentsaurrekoan. Pedro Sanchezen gobernuari leporatu dio hartzen dituen neurriak «epe laburrekoak» direla eta ez direla «nahikoa». Iñigo Urkulluren eta Maria Txibiteren gobernuei, berriz, aurpegiratu die beren eskumenak ez dituztela erabiltzen.

«Eliteen diru gosea» jo dute herritarren egoeraren erantzule: «Finantza sektorea, oligopolio energetikoa, patronala eta, oro har, elite ekonomikoak dira gehiengoaren pobretzea eragin eta egoera honekin etekinak pilatzen ari direnak», adierazi du Lopetegik.

Sei puntuko eskaera

Hala, sei puntu nagusiko eskakizun zerrenda bat egin dute. Lehenengoa da gutxieneko soldata hilabetean 1.400 eurora eta gutxiengo pentsioa 1.260 eurora igotzea, KPIaren «igoera erreala» kontuan hartuta, baita emakumeen arrakala amaitzeko ere.

Energia krisiari dagokionez, egoerari aurre egiteko sektorea publifikatzeko urratsak eskatu dituzte, eta horren kontrola publikoa eta soziala izatea. Bestalde, energiaren prezioak kontrolatzea eta mugatzea ere eskatu dute.

Zaurgarrienen egoera hobetzeko, zerbitzu publikoak indartzea eskatu dute, baita etxegabetzeak debekatzea eta alokairuen eta hipoteken prezioak mugatzea ere.

Zerga politikan ere norabide aldaketa bat egiteko eskatu dute Gutuneko kideek, zerga erreforma baten bitartez. Hala, enpresen mozkinei eta aberatsenei zergak handitzea nahi dute.

Dinamikaren egutegia

Azaroaren 19ko protestaz gain, beste hainbat ekintza eta jarduera ere egingo dituzte. Besteak beste, urriaren 26an energiari buruzko hitzaldia egingo dute Gasteizen, eta azaroaren 3an etxebizitza eskubidea aldarrikatuko dute Donostian, baita turistifikazioa salatu ere. Azaroaren 10ean, berriz, diru sarrera duinen aldeko mobilizazio bat egingo dute Bilbon, eta beste bat Iruñean.

Gasteizko manifestazioa 12:00etan abiatuko dute, Artium museotik. Beste hirurak 17:30ean izango dira; Donostiakoa Bulebarretik hasiko da, Jesusen Bihotzetik Bilbokoa, eta Baluartetik Iruñekoa.


Summary: Xibarta balea bat begiztatu dute Urdaibain. Bermeoko Matxitxakoko itsasargitik gertu ikusi zuten hamabi metroko balea, larunbatean.

Hamabi metroko xibarta bat ikuskatu zuten joan den larunbatean Matxitxakoko itsasargitik hurbil, Bermeon (Bizkaia). Ekoetxea Urdaibai ingurumen zentroen sareak antolatutako barku irtenaldi batean izan zen. Zetazeo ugari bizi dira Bizkaiko itsasoan, baina xibartak ez dira hain ohikoak.

Portutik irten eta gutxira, ur azpitik arnasa hartzera atera zen balea. «Oso lasai» zihoan, eta itsasontzikoek inongo arazorik gabe ikusi ahal izan zuten, behar adinako distantziara —halakoetan, 60 metroko segurtasun distantzia gorde behar da zetazeoen eta itsasontziaren artean—. Horren ostean, baleak ekialderanzko bidean segitu zuen.

Hamabi-hamasei metro luze izaten dira xibartak, eta, gutxi gorabehera, 36 tona pisatzen dute. Kostako balea mota bat da; horregatik, errazagoa izan ohi da lurmuturretatik hurbil ikustea. Izan ere, aurten ez da lehen aldia Urdaibaiko biosfera erreserban halako balea bat ikusten dutena. Iragan abuztuan, xibarta balea bat igaro zen Matxitxako paretik ere. Irailean, Zumaia eta Pasaian ikuskatu zuten espezie bereko beste bat.


Summary: Gizarte desberdintasunak areagotu egin direla ohartarazi dute. Pobreziaren Aurkako Nazioarteko Eguna da gaur, eta hainbat mobilizazio izango dira Euskal Herrian. Arartekoarekin batera, Euskal Herriko zenbait elkartek ere gizarte desberdintasunak murrizteko neurriak eskatu dituzte.

Pobreziaren Aurkako Nazioarteko Eguna da gaur, urriak 17, eta, horren harira, gizarte desberdintasunen kontrako aldarria egin du Arartekoak. Ohartarazi du «egiturazko aldaketa sakonak» behar direla pobreziari aurre egiteko, eta «onura ekonomikoa» bilatzeak gizartean eta politikan jasangarria izateari utzi diola. Bestalde, eta baliabide ekonomikoak bakar batzuentzat izan ez daitezen, babes juridikoa eta «politika publikoak» eskatu ditu.

Ikerketa ugarik erakusten dute desberdintasunak areagotu egin direla. Save The Children erakundeak argitaratutako ikerketa baten arabera, hain zuzen, %11 handitu da inflazioa azken lau urteotan Gipuzkoa, Bizkai eta Araban. 2019ko itxialdiaren ostean, gainera, emakumeengan izan du egoera horrek eraginik handiena. Horiek horrela, gizarte bazterketa saihesteko zenbait neurri proposatu ditu arartekoak, hala nola prestakuntza kualifikatua, kalitatezko lana eta bizileku segurua izateko eskubidea, eta genero, etnia eta abarrengatik diskriminatua ez izateko bermea.

Horrez gain, «pobreziaren zirkulua» hausteko ordua dela aldarrikatu du EAEko Arartekoak, bai eta gizarte berdintasunaren eta duintasunaren bidean aurrera egiteko ordua ere.

Asilo politika inklusiboak

Egoera berdintsua da Europan ere. Europako Batzordeak adierazi duenez, pobrezia arriskua kontinente osoan areagotu da, eta, Gosearen Kontrako Ekintza erakundearen arabera, %22 da txirotasun tasa. Zero Pobrezia elkarteak agerraldi bat egin du goizean Donostian, eta «sistema kapitalista heteropatriarkalari» egotzi dio gaurko egoera: «Gatazka batzuetan, mugak hurbiltasun geografiko eta kulturalagatik malgutzen dira, baina, beste batzuetan, bazterkeria, indarkeria eta heriotza gertatzen dira».

Elkarte horren arabera, gizarte desberdintasunak «faktore anitzekoak» dira, nahiz eta erabaki ekonomiko eta politikoek ere izugarrizko eragina duten. Munduan, hain zuzen, 65 gerra aktibo daude guztira; Errusiaren eta Ukrainiaren artekoa, kasurako. Donostian izandako protestan, elkarteak salatu du errefuxiatu guztiek ez dutela harrera bera, eta aldarrikatu du asilo politikek inklusiboak izan behar dutela.

Zero Pobreziaren manifestazioa, dena den, ez da Euskal Herrian egin den bakarra. Bilbon, gizarte, sindikatu, auzo eta hirugarren sektoreko erakundeek hartu dituzte kaleak goizean ere; Iruñean, Aquí no hay quien viva: pautas para el cambio global jardunaldia izango da arratsaldean, Nafarroako Gizarte Erakundeen Plataformak antolatuta.


Summary: Pantailak Euskaraz taldeari bertan behera utzi diote Twitterreko kontua. Aurreko astean hackeatu zieten Twitterreko kontua. Ostiraletik darama blokeaturik, argitaratutako mezuengatik. Sinadura bilketa bat jarri dute abian, «zarata ateratzeko».

Joan den ostiraletik ezgaituta dago Pantailak Euskaraz taldearen Twitterreko kontua. Alex Aginagalde bertako bozeramaileak BERRIAri adierazi dionez, asteartean hackeatu egin zizkieten Twitterreko, Youtubeko eta Gmaileko kontuak. Horietan «hainbat mezu eta bideo arraro» agertu ziren, gehienbat kriptotxanponei buruzkoak. Ohartu orduko ezabatu zituzten mezu horiek guztiak, eta irekita zeuzkaten saio guztiak itxi eta pasahitz berriak ezarri zituzten. Asteazkenerako «printzipioz konponduta» zegoen sareetako afera, Aginagaldek dioenez.

Dena dela, hortik gutxira, ostiralean, Pantailak Euskaraz-en Twitterreko kontua ezin erabili geratu ziren. Ez dakite nondik nora gertatu ahal izan den hori: norbaitek mezu horiek salatu zituelako, edo zuzenean Twitterrek «mezu desegokitzat edo arau haustetzat» jo dituelako.

Berez, Twitterrek badu modurik kontuak berriro gaitzeko eskaerak egiteko. «Pauso guztiak eman ditugu, eta azaldu diegu zer gertatu den eta zergatik eskatzen diegun kontua berreskuratzeko». Orain arte hiruzpalau eskaera egin ditu Pantailak Euskaraz taldeak kontua berreskuratzeko. Baina ez dute berri onik. «Antza denez, kontua behin betiko dago itxita», jakinarazi du Aginagaldek. «Harrituta» geratu dira taldekoak. Haien kezka nagusia sare sozial hartan zituzten 2.500 jarraitzaile horiek galdu eta «hutsetik hastea» da.

Bien bitartean, Twitterrek entzungorrarena egiten jarraitzen du. «Hackeatze baten ondorioz izan baldin bada, mesedez kontuan hartu dezatela eta itzuli diezagutela kontua».

Lau egun daramatzate taldekoek sare sozial hartara sartu ezinik. «Zarata ateratzeko», sinadura bilketa bat jarri dute abian Avaaz plataforman. Zibererasoaz harago, Aginagaldek arrazoitu du Twitterrek ez duela arrazoirik Pantailak Euskaraz taldearen kontua ezgaituta mantentzeko: «Gure aldarrikapenak oso-oso oinarrizkoak dira. Euskal hiztun komunitatearen eskubideak babestea besterik ez dugu eskatzen, pantailetan bereziki. Horrek ezin du izan inongo arau hausterik».


Summary: Eguzkik salatu du tiroz botatako beste belatz handi bat topatu dutela Jaizkibelen. Talde ekologistak salaketa jarri du Ingurumen Fiskaltzan. Belatza, zaurituta, Urnietako Arizmendi zentrora eraman dute. Iaz bota zuten beste bat.

Berriz ere belatz handi bat (Falco peregrinus) tiroz jota agertu da Jaizkibelen (Gipuzkoa). Iaz ere agertu zen bat, urriaren 24an, eta urtebete baino gutxiagoan agertu da bigarrena. Eguzki talde ekologistak gaitzetsi egin du gertatutakoa, eta jakinarazi du salaketa jarriko duela Ingurumen Fiskaltzan. Belatza, zaurituta, Urnietako (Gipuzkoa) Arizmendi basa fauna berreskuratzeko zentrora eraman dute.

Ikusi gehiago: Tirokatze 'tronpatuak'

Duela urtebete gertatutakoaren harira, Gipuzkoako Foru Aldundiak hainbat ehiza postu itxiarazi zituen bolada batez, eta Eguzkik uste du oraingoan ere neurri bera hartu duela edo hartuko duela. Talde ekologistaren iritziz, baina, «garbi dago ez dela nahikoa»: «Ematen du marmotaren egunean bizi garela, legez babestutako hegaztiak tiroz botatzea ez baita zerbait puntuala, kronikoa baizik», salatu du.

Donostiako Arrano Etxeak emandako datua gogorarazi du Eguzkik: iazko ehiza denboraldian tiroz botatako 33 hegazti iritsi ziren hara; horietako 21, espezie babestu edo ez zinegetikoetako aleak. Ekologisten ustez, gainera, «datu horiek izozmendiaren tontorra baino ez dira, pentsatzekoa baita tiroz botatako hainbat ale jasoko dituztela botatzaileek eurek, eta beste hainbat sasi artean edo galduko direla».

Gipuzkoako Foru Aldundiak ez du halako gertakarien berri ematen, Eguzkiren arabera, ez zaiolako komeni horiek bistaratzea «egiten duena baino gehiago egin behar duela agerian geratuko den beldur delako». Atzo topatutako belatzaren kasuan, aurkitu zuen lagunak publiko egin duelako izan dute kasuaren berri. Arazoa bistaratzearen garrantzia azpimarratu du talde ekologistak.

Azkenik, gogorarazi du delitua izan daitekeela legez babestutako hegazti bat tiroz botatzea, «kartzela zigorra ere ekar dezakeena».


Summary: Trapezistak programa abiatu du Jaurlaritzak, familia gabeko etorkin gazteak gizarteratzeko. Trebakuntza, enplegua, etxebizitza eta komunitate alorretan emango die laguntza, bazterketa egoeratik atera daitezen. 18 eta 25 urteko 115 gazte ari dira jada programan parte hartzen.

Familia sarerik ez duten gazteei laguntzeko, Trapezistak programa abiatu du Eusko Jaurlaritzak. Migratzaileak dira gehienak, adingabe izanda iritsitakoak asko, eta kalean bizitakoak. Gizarte bazterketatik ateratzeko tresnak eskainiko dizkie programak: trebakuntza, lana aurkitzeko bitartekaritza, laguntza psikosoziala eta harrera baliabideetatik kanpo bizitokia aurkitzeko laguntza. Honezkero 18 eta 25 urte bitarteko 115 lagun ari dira egitasmoan parte hartzen: 112 gizon eta hiru emakume.

Zirkozaurren aurkeztu dute programa gaur, «orekari ariketak» egiteko espazio batean, «gazte hauek bizitzaren prozesu honetan egin duten bezala», Beatriz Artolazabal Gizarte Politiketako sailburuak adierazi duenez: «Abiatu duten bide honek kaleetatik aterako ditu, babesteko teilape bat emango die, eta trebatzen lagunduko die, helduen bizimoduan berme guztiekin sartzeko». Sailburuak ohartarazi du, halere, proiektua ez dela «erraza izango» gazteontzat: «Lan eta ahalegin handiak egin beharko dituzte. Baina esperientziak diosku halako egoeretan dauden gazteek aurrera egitea lortzen dutela sustengua baldin badute». Izatez, Artolazabalek emandako datuen arabera, egun programan daudenen %10ek urtebeteko lan kontratua lortu dute lanaldi osoan, %17 hori lortzetik «hurbil» daude, eta %71, «prozesuan»; hain zuzen, 46 gazte ari dira lan praktikak egiten.

Sailburuak azaldu duenez, aurreko legegintzaldian hasi ziren gazte horien errealitatea jorratzen: «Adingabetan iristen zirenak diputazioen babesa jasotzen zuten, baina 18 urte betetzean zailtasun asko zituzten formakuntza planekin jarraitzeko, baimenak lortzeko, etxe bat aurkitzeko...». Konfinamenduak, ordea, arazoaren benetako dimentsioa erakutsi zien: etxegabeentzako bizitokia bilatzen ari zirenean, ehun bat gazte identifikatu zituzten egoera horretan. «Guk uste genuena baino gehiago, eta oso egoera zaurgarrian». Lehen Urratsa programa abiatu zuen Jaurlaritzak orduan, eta horren jarraipena da Trapezistak: «Sailean egiturazko programa bat izango da: geratzeko etorri da».

Halere, programa horretan parte hartzeko baldintzak betetzen ez dituztenentzat, beste egitasmo bat jarri dute martxan: Irauli. «Trapezistek betebehar eta konpromiso batzuk hartu behar dituzte, eta pertsona guztiak ez daude horretarako prestatuta. Erdibideko pauso bat da Irauli, esku hartze handiagoa behar duten gazteentzat», azaldu du Artolazabalek. Eta bestelako oztopoak ere badaudela ohartarazi du. Espainiako Gobernuak atzerritarren araudian eginiko azken moldaketek gutxitu egin dituzte gazteok lan merkatuan sartzeko eskakizunak, baina hobekuntza horiek ez dira nahikoak: «Burokrazia politikoaren oztopoarekin egiten dute topo oraindik. Portzentaje txiki batek erregularizatu du bere egoera, itxarote epeen eta migrazio izapideen zailtasunen ondorioz».

Gazteentzako politiketan txertatuta

Oraingoz Bizkaian eta Gipuzkoan jarri dute martxan egitasmoa, eta Jaurlaritzak hirugarren sektoreko hamazazpi entitate ditu bidelagun. Agintzari da horietako bat; Unai Zabala koordinatzaileak nabarmendu du «ibilbide pertsonalizatua» egin ahal izango dutela gazteek, «pertsona bakoitza erdigunean jarrita», eta euren «eskubideen eta betebeharren inguruko akordio bat» sinatuta. Gizarte eta hezkuntza esparruak uztartu izana ere txalotu du: «Formakuntza garrantzitsua da, baina sarea ere eraiki behar da gazteen inguruan: gogora ekartzekoa da ez dutela familiarik eta denon artean osatu behar dela». Horren adibide gisa jarri du bizitoki komunitarioen alorra: «Joera izan dugu gazteak ghetto modukoetan sartzeko, baina zergatik ezin dira bizi hemengo unibertsitate ikasle batekin, edo bakardadearen aurkako estrategian identifikatutako adineko batekin?».

Ildo horretan, Xabier Legarreta Jaurlaritzako Migrazio zuzendariak azpimarratu du «politika normalizatuetan» txertatu dutela Trapezistak programa: «Bazterketa arriskuan dadenen arretatik atera dugu, eta gazteen emantzipazioari eta migrazioei buruzko esparruan sartu dugu». Legarretak «estrategikotzat» jo du egitasmoa, eta horren seinale, aurrekontua: «2023an lau milioi euro inguru bideratzeko konpromisoa hartu dugu».


Summary: Arabako Mahastiak jatorri izena baimendu du Eusko Jaurlaritzak. EAEko aldizkari ofizialak gaur jaso du Arabako Errioxako zenbait upategik bultzatu duten zigiluaren behin-behineko baimena. Datorren urtean merkaturatuko dela aurreikusten da

Luze jo du, baina iritsi da. ABRA Arabako Errioxako Upeltegien Elkarteak bultzatutako Arabako Mahastiak sor-markak badu Eusko Jaurlaritzaren baimena merkaturatzen hasteko. EAEko aldizkari ofizialak gaur jaso du Gasteizko gobernuak eman zezakeen behin-behineko baimena ardoa zigilu berriaren pean merkaturatzeko. Mahats bilketa bukatua da, ordea, Araban, eta Errioxako jatorri izenetik aterata zigilu berrira aldatzeko prest daudenek datorren uztari itxaron beharko diote.

Errioxako markapeko upategi gisa bildu dute uzta ez alferrik, eta ezinezkoa ematen du aurtengo ardoa zigilu berriaren pean merkaturatzeak. Aukera hori bazterturik dagoela esan zioten BERRIAri sor-marka berria bultzatzen ari den upategien taldetxo baten hurbileko iturriek, mahats bilketa hasi zenean, irail bukaeran. Baina marka berria abiarazteko proiektuak aurrera jarraituko du, «ahal denean gauzatu dadin». Alegia, zigilu berria sustatzen ari diren upategi txikien artean ez da desagertu beste sor-marka batekin saltzeko borondatea. BERRIAren iturrien arabera, gaur-gaurkoz hamabost bat leudeke prest Errioxa uzteko urratsa egiteko. Dena den, oso litekeena da datorren urtera arte ez ikustea inor Errioxako marka uzteko urratsa egiten.

Errioxatik ateratzeko prest

Jaurlaritzak eman duen baimena Espainiako Estatuaren barruan saltzeko da, jatorri izen bati dagokion babes kategoriarekin. Behin betiko baimena, ordea, Europako Batzordeak eman behar du, eta hura iritsi artekoa da Gasteizko gobernuak gaur ofizialdu duena. Edonola ere, azken urrats bat egin beharko du Arabako Mahastiak zigiluak merkatuan egoteko. Sor-markaren estatutuak onartu beharko dituzte, eta, horretarako, batzar bat egin beharko dute markaren eskatzaileek, Arabako Aldundiak eta Jaurlaritzak berak. Jatorri izen berriari ateak irekiko dizkion bilera hori luze gabe egingo dute, egun gutxi barru.

Ikusi gehiago: Arabako Aldundiak nahiago du Arabako ardoak Errioxa izendapenaren barruan jarraitzea

ABRA Arabako Errioxako Upeltegien Elkarteko upategi eta mahastizain batzuk dira sor-marka berrira aldatzeko prest daudenak, baina Bruselatik azken oniritzia iritsi arte ez da jakingo zehazki zenbatek emango duten azken pausoa Errioxako zigilua uzteko. Nolanahi ere, ez da erabaki erraza izango inorentzat. Orain arteko oztopo ezagunei traba gehiago gehitu baitizkie Errioxako kontseiluak berriki: upategien esklusibotasuna bakarrik ez, mahastiena ere blindatzeko urratsa egin du iraileko azken bilkuran. Arabako Mahastiak markako upategi bati mahatsa salduz gero, mahastizainak ezingo lieke gero Errioxa sor-markako upategiei saldu. Errioxako kontseilua oso estu hartzen ari da matxinotzat jotzen duen talde hori.

«Mahastizainei eskaini nahi genien bi marken arteko lehia zapuztu du horrek», onartu dute zigilu berria sustatzen dutenek. Alegia, mahatsaren prezioa igotzeko balio behar zuen tresna hautsi egin du Errioxako kontseiluak. Arabako Mahastiak zigiluaren bultzatzaileek ez dute esklusibotasun hori eskatu Jaurlaritzara igorritako marka eskaeran. Ardoa gehienbat jatorri izen berriko mahatsarekin egin beharra ezarri dute agirian. Gainera, kontseilu berrian Eusko Jaurlaritzari eta Arabako Aldundiari lekua egingo diete, ahotsa eduki dezaten, baina boto eskubiderik gabe.

Uztailaren hasieran jaso zuen Jaurlaritzak Arabako Mahastiak erabiltzen hasteko eskaera. Duela bost hilabete, Espainiako Gobernuak —derrigorrezko postari lana eginda— jatorri izen berriaren espedientea entregatu zuen Bruselan, eta, orduan, Gasteizko gobernuak baieztatu zuen oniritzia emango ziola behin-behineko eskaera bati, Bruselaren azken baimena iritsi artean erabil zedin. Upategi eskatzaileek irailerako espero zuten, mahats bilketaren atarirako, baina ez dute garaiz jaso.

Errioxako kontseilua «ahal den guztia» egiten ari da Arabako Mahastiak oztopatzeko. EAEko Justizia Auzitegi Nagusira ere jo du, Jaurlaritzak ateak ireki zizkiolako zigilu berria tramitatzeari. Ardoaren gatazka gori-gori dago Arabako Errioxan, eta aspaldian egin zuen salto politikara. PPren eta PSOEren arteko lehian eduki garrantzitsu bihurtu da Errioxan (Espainia), eta Araban ere marka berriaren aldeko eta aurkako posizioak hartu dituzte alderdiek.

Handien neurrira beti

Upategi handiek beren neurrira gidatzen dute Errioxako jatorri izenaren kontseilua betidanik, eta Arabako upategi gehienen interesen aurka; eskualdeen artean desberdintzeko bideak itxi ditu, eta homogeneizazioak mesede egiten die kantitatean lehiatzen direnei, eta kalte, aldiz, kalitatea bereizgarri gisa aukeratu dutenei.

Hori ikusita, desberdintzea da Arabako upategien eskaera nagusia azken urteotan, hala zigilu berria sustatzen ari direnen artean nola Errioxako izenean gelditu nahi dutenen artean. Ardogileek sarritan esplikatu dute Errioxaren aterki handiaren azpian galdu egiten dela Arabako Errioxako izaera eta ardogintza desberdina.


Osasunak izaera eta partida galdu ditu

Summary: Osasunak izaera eta partida galdu ditu. Osasunak partida kaxkarra jokatu du, eta Arnaut Danjumaren bi golek garaipena eman diote Vila-reali

Osasunak galdu egin du Vila-realen aurka, astelehen gauean jokaturiko partidan. Etxekoek atsedenaldira iritsi aurretik eta bigarren zatia hasi bezain pronto egin dituzte bi golak. Arnaut Danjumak egin ditu biak; lehenengoa Nicolas Jacksonen pase bat orpoarekin errematatuz, eta bigarrengoa, penaltiz. Osasunak partida kaxkarra jokatu du, eta gertuago egon da Vila-realen hirugarren gola gorritxoen lehena baino. Sadarren Valentziaren aurka galdu ostean, Osasunaren bigarren porrota da jarraian.

Osasunak, ohi duenez, presio egin du hasieran, baina, baloiak Vila-realen areatik gertu lapurtzea lortu duen arren, ez du aukera garbirik sortu. Hala ere, berehala bereganatu du Vila-realek baloi jabetza, eta Osasunak ez du presio egiten asmatu. 23. minutuan iritsi da etxekoen lehen aukera garbia. Alfonso Pedrazak erdiraketa bikaina egin du, eta, Alex Baena gola sartzear zela, David Garciak kornerrera bidali du baloia, atzetik etorri ondoren bere burua lurrera botata. Ordurako, lurrean zegoen Sergio Herrera.

Hainbat aldiz iritsi da Vila-real Herreraren ate ingurura, eta lehen zatia amaitzear zela iritsi da etxekoen lehenengo gola. Pase luze bat ederki kontrolatu du Nikolas Jacksonek ezker hegalean, eta, area barrura sartu ondoren, atzean zeukan Danjumari eman dio baloia lehen gola sartzeko. Ederra izan da orpoarekin egindako errematea, baina Osasuna ez da fin ibili defentsako lanean.

Bigarren zatian markagailua irauli nahi zuen Osasunak, baina berehala jarri zaio neurketa maldan gora. 48. minutuan Herrerak penaltia egin dio Baenari, etxekoen erdiraketa bat urrundu nahi zuela aurpegian ukabilkada bat eman baitio. Danjumak hartu du ardura, eta Herbehereetako aurrelariak ez du barkatu. Osasunaren hirugarren penaltia izan da azken hiru neurketetan.

Jagoba Arrasate neurketaren norabidea aldatzen saiatu da aldaketekin. Ez Abde eta Ruben Garcia sartu ditu hegaletan, eta Ante Budimir aurrean. Gorritxoek ez dute amore eman, baina ez dute aukera garbirik sortu. Osasunaren bigarren porrota da jarraian, baina ostegunean izango du aukera bolada txarrari amaiera jartzeko. Espanyol hartuko dute Sadarren.


Summary: Jakes Esnal espetxetik atera da, 32 urte preso egon ondoren. Lannemezango espetxetik atera da gaur goizean. Etxean jarraituko du zigorra betetzen.

Joan zen astean, Ion Kepa Parot Mureteko (Okzitania) espetxetik atera zen, eta gaur goizean Jakes Esnal utzi dute libre Lannemezaneko (Okzitania) espetxetik. 32 urtez eduki dute preso ziburuarra.

Baldintza zorrotzetan utzi dute libre, ordea, Etxerat presoen aldeko elkarteak zabaldu duenez. Izan ere, eskumuturreko elektronikoa eraman beharko du, etxean zigorra betetzen jarraitzeko. «Dena ongi baldin badoa, baldintzapean aske geratuko da hemendik urte batera», adierazi du Etxerat-ek.

Esnalek 71 urte ditu. Fiskaltzak haren aurka jokatu izan ez balu, 2020ko maiatzetik behar zuen libre.

Pozez eman du albistea Etxerat-ek, eta nabarmendu du batik bat herritarren ahaleginak eta temak lagundu dutela Paroten askatasuna erdiesten. «Bazen garaia! Haranburu eta Paroten kasuetan bezala, Ipar Euskal Herriko gizarte zibilaren, erakunde eta herritarren bultzadak zerikusi handia izan du haien askatasuna lortzeko, horregatik eskertu nahi dugu egindako ahalegina eta lana».

Azken urteotan, Ipar Euskal Herrian mobilizazio ikusgarriak izan dira Parot eta Esnal kartzelatik atera zitzaten galdegiteko, hain zuzen ere. Nabarmentzekoa da, esate baterako, Bakegileek deiturik uztailaren 23an eginiko protesta. 2.000 ekintzaile inguruk erdiz erdi blokeatu zuten Ipar Euskal Herria, bide nagusiak trabatuz.

Ikusi gehiago: Parisen erantzunaren beha

Orduko hartan jadanik, irmo aldarrikatu zuten bi euskal presoek aske behar zutela. «Ikusi duzue: crescendo batean gara, determinazio osoa daukagu, eta, kosta ahala kosta eta manera handiagoan, segituko dugu Ion eta Jakes etxean izan arte eta euskal preso guztiei aterabidea eman arte», adierazi zuen Anaiz Funosas Bake Bideko bozeramaileak. Gaurtik, bada, espetxetik kanpo dira biak ala biak.

Ikusi gehiago: Espetxetik atera da Ion Parot


Summary: 44 urteko kartzela zigorra ezarri diote Abanton emaztea eta alaba hil zituen gizonari. 170.000 euroko kalte ordainak ere ordaindu beharko dizkie biktimen amari eta amonari, eta 40.000 euro haien anaia eta osaba bakoitzari. Bizkaiko Probintzia Auzitegiak hartu du erabakia.

Bizkaiko Probintzia Auzitegiak eman du Abanton (Bizkaia) emaztea eta alaba hil zituen gizonari ezarri dion zigorraren berri: 44 urteko kartzela zigorra bete beharko du. Ez hori bakarrik: 170.000 euroko kalte ordainak ordaindu beharko dizkio biktimen amari eta amonari, eta 40.000 euro haien anaia eta osaba bakoitzari. 2020ko martxoaren 10ean Miren Uranga eta Paola Mendez ama-alabak hil zituen gizonak, euren etxean. Hala azaldu zuten fiskalak eta akusazioek, eta hala aitortu zuen gizonak berak, Bizkaiko Probintzia Auzitegian, bere aurkako epaiketan.

Irailean egin zen epaiketan, herri epaimahaiak bat egin zuen fiskalarekin eta akusazioekin, eta krimenaren astungarritzat jo zituen hiltzailearen eta biktimen arteko senidetasun lotura, eta biktimen generoa. Ez zuen aringarririk onartu.

Aldeak bat zetozen gertatutakoan, baina ez hilketen definizioan. Fiskaltzak eta akusazioek hilketa matxistatzat zeuzkaten: nabarmendu zuten akusatuak «jokabide autoritarioa» zuela, «erabat azpiratuak» zituela bi emakumeak, eta guztiz babesgabe zeudenean hil zituela. Defentsak, berriz, ukatu egin zuen hori, eta argudiatu zuen akusatua edanda zegoela eta «krisi psikotiko» bat izan zuela. Gizonak adierazi zuen bere buruaz beste egiteko asmoa zuela, eta ez zituela emaztea eta alaba «bakarrik» utzi nahi.

Fiskaltzak 24 urteko espetxe zigorra galdegin zuen emaztea hiltzeagatik, eta beste 23koa alaba hiltzeagatik; azpikeria, ahaidetasun eta genero larrigarriak eskatu zituen. Akusazio partikularrak —familiarenak— eta herri akusazioak —Clara Campoamor elkartearenak— 25 urteko kondena eskatu zuten hilketa bakoitzagatik. Defentsak, ordea, zortzina urtera murriztu zuen zigor eskaera, eta aringarri gisa aurkeztu zituen aitorpena, alkoholismoa eta gaitz psikiatrikoa.

Irailaren 13an eginiko deklarazioan, akusatuak aitortu egin zuen bi emakumeak hil izana. «Errudun naiz», esan zuen, magistratua errugabetasun ustekizuna azaltzen ari zitzaiola. Berretsi zuen bere buruaz beste egin nahi zuela: «Ezin nuen egoera jasan, eta haiek ez zuten jasango ni gabe». Damua ere agertu zuen: «Egin dudan gauzarik lazgarriena da».

Indarkeria handiko krimena

Bortxa handiz eten ziren Miren Urangaren eta Paola Mendezen bizitzak, 54 eta 24 urte zituztela. Aldeen txostenen arabera, akusatuak lehenik emaztea hil zuen, egongelan, eta gero alaba, logelan; biak lotan zeuden. Gizonak buruan jo zituen bi mailutzarrekin —eraiste lanetan baliatzen direnetakoak—, eta, ondoren, lepoa moztu zien aizto batekin. Alabari eskuak eta oinak lotu zizkion. Gazteak zauri bat zuen buruaren atzeko aldean, hil ostean eginikoa: fiskalak uste du akusatua alabaren burua mozten saiatu zela, baina gizonak ukatu egin du. Haren hitzetan, «sufrimendua saihesteko» hil zituen hala. «Ez zuten beren burua defendatzeko aukerarik izan», esan zuen fiskalak.

Akusatuak etxean igaro zuen gaua, gorpuekin, eta biharamunean aitortu zien egindakoa arrebei eta bazkide bati; haren etxe agentziako partaide ziren. Ondoren, bere buruaz beste egiten saiatu zen, baina Ertzaintzak enpresaren trasteleku batean topatu zuen, konorterik gabe, botikak hartuta. Defentsaren tesia zen akusatuak burua galdu zuela enpresaren arazo ekonomikoen ondorioz, baina fiskalak eta akusazioek argudiatu zuten zorrari aurre egiteko moduko ondasunak zituela.


Summary: Ezagutzaren unibertsalizazioari buruzko jardunaldiak egingo dituzte Kontseiluak eta Jaurlaritzak, bigarrenez. Ikastetxeetako hezkuntza proiektuez, hizkuntzaren transmisioaz eta helduen euskalduntzeaz hitz egingo dute, besteak beste. Azaroaren 10ean eta 11n egingo dituzte, Gasteizen.

Badago aukera euskararen ezagutzaren unibertsalizazioan «jauzia» egiteko, Euskalgintzaren Kontseiluaren eta Eusko Jaurlaritzako Hizkuntza Politikako Sailburuordetzaren arabera. Horretarako «bideak, aukerak, tresnak eta estrategiak» hizpide izango dituzte azaroaren 10ean eta 11n, Gasteizen. Gai horri buruzko jardunaldiak antolatu dituzte elkarlanean, Jauzirako prest lelopean.

Bigarrenez egingo dituzte jardunaldiok, eta duela bi urte egindakoen arrastoa sumatuko da oraingoetan ere. Izan ere, orduan gai zentralak izandako hiru hizpide izango dituzte: hezkuntza, hizkuntzaren transmisioa eta sozializazioa eta helduen euskalduntzea.

Hezkuntzari dagokionez, hizkuntza proiektuen gainean jardungo dute, «hezkuntza sisteman berebiziko garrantzia» hartuko dutelakoan. Batetik, «hizkuntza proiektu egokien inguruko markoa» azalduko du Karmele Perez Huheziko irakasleak, eta, bestetik, kide diren ikastetxeetako hizkuntza proiektuak azalduko dituzte Donostiako Aitor ikastolako Julen Etxeberriak, Dimako Ugarana eskolako Zefe Ziarrustak eta Iruñeko Iparralde DBHIko kide Fertxu Izquierdok. Horrez gain, «testuinguru berezietan euskararen presentzia eta erabilera bermatzeko» zein estrategia garatu dituzten azalduko dute Gasteizko Mariturri eskolako, Irungo Belaskoenea eskolako eta Lapuebla de Labarcako Assa ikastolako zuzendariek.

Aisialdiak haur eta gazteen hizkuntza gaitasunetan duen eraginean ere jarriko dute fokua, duela bi urte egin bezalaxe. Aisialdi antolatuek hizkuntzaren gaitasunari eta jarrerei nola eragiten dieten azalduko du Maite Asensio Hezten taldeko kideak. Bestalde, ingurune erdaldunetan sortutako «euskarazko arnasguneen» bi esperientzia ere jasoko dituzte: Uda Leku Ipar Euskal Herriko eta Hego Euskal Herriko haurrak elkartzen dituen udalekua eta Ebete elkarteak sortutako Ele-meleka proiektua, bigarren hezkuntzako ikasleen hizkuntza sozializazioan laguntzera bideratutakoa.

Proposamena, ikasteko beharra sustatzeko

Helduen euskalduntzeaz ere ariko dira jardunaldietan. Duela bi urtekoetan atera zen ondorioetako bat izan zen, hain justu, «euskara ikasteko beharra sustatzearen inguruko lanketa egitea», antolatzaileek oroitarazi dutenez, eta Kontseiluaren baitan antolatutako euskaltegiek garatu dute horri erantzungo dion lanketa. Haren berri emango dute. Ondoren, HABEko teknikari Eskarne Lopetegik INGURA proiektua aurkeztuko du.

Atzerriko bi adituren ekarpenak ere jasoko dituzte. Batetik, Flandriako Ann De Moor irakaslearen hitzartzea izango da. «Flandrian hezkuntza sistemak nederlanderaren berreskurapenari egindako ekarpenaz eta Bruselako hezkuntza antolamenduaz» ariko da, antolatzailek aurreratu dutenez. Bestetik, Avel·lí Flors Bartzelonako Unibertsitateko irakasleak hitz egingo du, «gazteen artean katalanaren erabilera areagotzeko dituzten erronka berriez».

Kontseiluaren eta Eusko Jaurlaritzako Hizkuntza Politikarako Sailburuordetzaren lankidetzarako esparruaren barruan kokatu dituzte bi erakundeek jardunaldiok. «Ezagutzaren unibertsalizazioaren inguruko hausnarketa sustatzeaz gain, horra iristeko bideak elkarrekin arakatzea, bai eta orain arte garatutako dinamika eta estrategiak partekatzea ere» beharrezkotzat jo dituzte.

Dagoeneko eman daiteke izena jardunaldietan, Euskalgintzaren Kontseiluaren webgunean.


Summary: Teheranen dago Rekabi, eta zapia nahi gabe erori zitzaiola esan du. Seulgo eskalada txapelketa batean zapirik gabe lehiatu zen igandean, eta harrezkero atxilotuta zegoela salatu du haren familiak.

Ilea agerian zuelarik agertu zen Elnaz Rekabi eskalatzaile irandarra joan den igandean Hego Korean eskalada txapelketa batean. Seulen izan zen, baina kirolariaren irudiok nabarmen zabaldu dira mugetatik kanpo ere. Belorik gabe aritu izanak askoren harridura ekarri zuen, baina baita bestelako erreakziorik ere. Rekabiren familiak BBC hedabideari jakinarazi zionez, igande gauetik ez zuten haren arrastorik. Iran Wire agerkari digitalaren arabera, Evingo kartzelan zuten preso eskalatzailea.

Gaur goizean Instagramen argitaratu duen ohar batean, ordea, Teheranen dagoela dio eskalatzaileak, eta zapia erori egin zitzaiola. «Antolakuntza txarra izan zen, eta denborarik gabe deitu ninduten lehiatzera. Ondorioz, nahi gabe erori zitzaidan zapia». Barkamena eskatu du horrek eragin duen kezkagatik.

Iran Wire-ren informazioaren arabera, agintariek pasaportea eta sakelakoa kendu zizkioten Rekabiri igandean berean, eta aireportura eraman zuten biharamunean –berez, biharko zuten aurreikusia Iranera itzultzea–, espetxeratzeko. Halaber, Iran Wirek zabaldu duenez, kirolariaren anaia ere atxilo zuen Poliziak.

Iranek Hego Korean duen enbaxadak, ordea, gezurtatu egin du hori. Twitterren zabaldu duen ohar batean dio gaur iritsi dela Teheranera, txapelketa bukatu ondoren.

Mahsa Amini buruan

Mahsa Amini irandar gaztearen heriotzarekin lotu dute hasieran belorik gabe agertu izana. Hain zuzen, beloarekin loturikoa baita Aminiren auzia. Irango Moralaren Poliziak aurreko irailaren 13an atxilotu zuen 22 urteko gaztea, beloa «gaizki jarrita» eramateagatik. Poliziaren arabera, egun hartan bertan bihotzeko bat izan zuen Aminik, Teherango komisaria batean, eta ondoko ostiralean hil zen, ospitalean, hiru egunez koman egon eta gero. Gurasoek argi utzi dute ez zegoela gaixo atxilotu aurretik, eta Poliziari egotzi diote heriotzaren gaineko erantzukizuna.

Ikusi gehiago: Auzi medikuek esan dute Mahsa Amini gaitz baten ondorioz hil zela

Ordutik, protesta ugari izan da herrialdean, ehun hiritan baino gehiagotan. Emakumeek kaleak hartu dituzte. Askok beren hijabak erre edo ilea moztu dute herrialdean indarrean den emakumeentzako janzkera kodea gaitzesteko. Protestak piztu zirenetik, 150 manifestari baino gehiago hil dituzte, ehunka zauritu eta milaka atxilotu, giza eskubideen aldeko zenbait elkartek salatu dutenez.