Djokovic askatzeko agindu du epaileak

Summary: Djokovic askatzeko agindu du epaileak. Halere, baliteke Australiako Gobernuak bisa berriz kentzea tenislariari, eta herrialdean sartzea debekatzea hiru urterako.

Seta irabazi dio Novak Djokovic tenis jokalariak Australiako Gobernuari. Haren bisa bertan behera uzteko erabakia atzera bota du Melbourneko epaile batek, eta, beraz, libre aterako da kirolaria. Horrez gain, Gobernuak ordaindu beharko ditu epaiketa gastuak.

Pozez hartu dute albistea Djokovicen jarraitzaileek. Tenislaria preso atxiki duen hotelaren aurrean bildutakoek txalo eta oihu artean hartu dute Anthony Kelli epailearen ebazpena.

Epaileak argudiatu du tenislariari bisa kentzeko erabakiak ez duela zentzurik, eta kirolariak ez duela behar adina astirik eduki bere abokatuekin edo Australiako Irekiaren antolatzaileekin hitz egiteko.

Urtarrilaren 6an hasi zen jokalari serbiarraren eta Australiako Gobernuaren arteko tirabira. Australiako Irekian jokatu behar zuen datozen egunetan, baina herrialdeko agintariek sartzeko baimena ukatu zioten, kirolariak ez duelako frogatu koronabirusaren aurkako txertoa hartua duela, edo hura ez hartzeko eskubidea duela. Teniseko gizonezkoen munduko sailkapeneko lehena deportatzea erabaki zuten.

Geroztik, asilo eskatzaileentzat Melbournen daukaten hotel batean hertsirik egon da jokalaria, haren abokatuek helegitea jarri eta epaileak gaia aztertu bitartean.

Djokovicek argudiatu zuen txertoa hartzeaz salbuetsita dagoela. Baina iaz adierazi zuen txertatzearen aurkakoa zela, eta uko egin dio Australiako agintariei txertatu ote den esateari. Txapelketaren antolatzaileek adierazi zuten herrialdeko bi sendagile batzordek ontzat eman dutela jokalariaren ustezko salbuespena. Baina mugazainek ez zuten horrela ikusi, eta kirolariarekin salbuespenik ez egitea erabaki zuten. Scott Morrison Lehen ministroak argi esan zuen: «Ez dago kasu berezirik; arauak arauak dira».

Epaileak erabaki du jokalaria aske uzteko berehala.

Edonola ere, ikusteko dago partida nork irabaziko duen, Australiako Gobernuan ez baitu amore eman. Chris Tran estatuaren abokatuak esan du balitekeela Australiako Immigrazio ministroak tenislariaren bisa berriz bertan behera uztea. Izan ere, ministroak ahalmena du hori egiteko, eta epaileak ere aintzat hartu du eskumen hori. Epaileak ohartarazi duenez, berriz bisa kentzea erabakiz gero, jokalariari hiru urterako debeka diezaiokete Australian sartzea.

Hainbat hedabidek zabaldu dituzte tenislariak mugazainekin edukitako elkarrizketaren transkripzioak. Horretan, Djokovicek aitortzen die ez dagoela txertaturik, baina azaltzen die bitan eman duela positibo COVID-19 gaitza eragiten duen birusean: 2020ko ekainean eta joan zen abenduan.

Australian sartzeko, derrigorrezkoa da txertoa. Edonola ere, salbuetsita daude gaitz larri bat daukatenak horrek txertatzea galarazten badie, gehienez sei hilabete lehenago COVID-19 gaitza eduki dutenak, edo txertoaren kontrako erreakzio bat eduki dutenak, besteak beste.

Jokalarien senideek prentsaurrekoa antolatu dute Belgraden. Esan dute justiziak irabazi duela, eta eskerrak eman dizkiete kirolariari sostengua adierazi dietenei Melbourneko kaleetan. «Hau haren ibilbideko garaipenik handiena da», adierazi du tenislariaren ama Dijanak. Semea «torturatu» egin dutela gaineratu du. Kirolaria hobeto tratatzeko eskatu die osaba batek Australiako agintariei. Djokovicen aita Srdjanek esan du azken egunetako jokoa izugarri zaila izan dela kirolariarentzat eta haren familiarentzat: «Gizaki gisa dituen eskubide guztiak kendu dizkiote». Azaldu du agiri bat eman ziotela sinatzeko, bere bisari uko egiteko, baina tenislariak uko egin ziola, legerik hautsi ez zuela iritzita.

Espero zen tenislariak berak parte hartzea prentsaurrekoan, modu telematikoan, baina azkenean, Twitterren baino ez du bota iritzia. Urtarrilaren 4tik ez zuen mezurik argitaratu sare sozialean. Mezuan adierazi du pozik eta esker onez dagoela epaileak atzera bota duelako berari bisa kentzeko saioa. Gaineratu du Australian geratu nahi duela eta Australiako irekian parte hartzen saiatu. Horretan dauka arreta guztia. «Daukagun txapelketarik handienetako batean zaleen aurrean jokatzera etorri nintzen». Eskerrak eman die sostengua eman dioten guztiei.


Summary: Umeek positibo ematen dutenean Osakidetzak ez dizkie gelakide guztiei egingo probak. Eusko Jaurlaritzako Hezkuntza sailburu Jokin Bildarratzek esan du 800 irakasle bajan daudela, iaz halako lau. Osakidetzak emandako jarraibide berrien arabera, gaixotasunen bat edukitzeagatik zaurgarriak diren umeek soilik egin beharko dute proba eta berrogeialdia.

Hego Euskal Herriko milaka ikasle gaur itzuli dira ikastetxera; gainera, aldaketekin: Osakidetzak irizpide berriak ezarri ditu berrogeialdiak eta probak egiteko. Aurrerantzean, umeek ez dute berrogeialdirik eta probarik egin beharko ikasgelan positibo bat edo batzuk agertzen badira ere. Salbuespen bat egongo da: gaixo egoteagatik zaurgarriak diren umeak. Hala dio ikastetxeetara bidali duten oharrak: «Ikasgelako inor ez da kontaktu estutzat hartuko, hurrengo kasuan izan ezik: osasun arrisku-talderen bateko pertsonak direnean». Besteak beste, minbizia, gaizki kontrolatutako diabetesa, desnutrizioa edo giltzurrunetako gaixotasunen bat dutenek edo transplanteren bat izan dutenek egin beharko dituzte proba eta berrogeialdia; gainerakoek, berriz, eskolara joaten jarraitu ahal izango dute, eta ez dute probarik egin beharko ikasgelan positibo bat edo gehiago agertu arren. Sintomak agertzen diren begiratzeko eta prebentzio neurriak «ahalik eta gehien» zorrozteko soilik eskatzen diete. Halaber, ikastetxeari jarraipena egingo diotela nabarmentzen du oharrak: «Ikastetxean egon daitezkeen COVID-19 kasuen kopuruaren edota pilaketen jarraipena egingo da Hezkuntza Sailarekin batera. Egoera epidemiologikoaren eta aukeren arabera, esku hartze ezberdinak martxan jartzea baloratuko da zaintza saretik».

Espainiako Osasun Publikoko Batzordeak ere eman du hezkuntzarako aholku bat: gomendatu dute gutxienez bost ikaslek edo ikaskideen %20k positibo eman arte ez ixteko ikasgela bat. Nafarroak irizpide hori beteko du. Gaur zehaztu dutenez, immunoezabatzea dutenek etxean geratu beharko dute zazpi egunean, gelan kasuren bat azaltzen bada.

Eguberrietako oporren ostean, umeek beste neurri berri batzuk ere izango dituzte ikasgeletan. Eusko Jaurlaritzak, esaterako, hainbat aldaketa egin zituen protokoloan: besteak beste, ikasgela bateko eta besteko ikasleak nahastea debekatu zuen Lehen Hezkuntzan eta maskara une oro jantzi beharko dute 6 urtetik gorako ikasleek. Nafarroan, orain arte ezarritako neurriak mantenduko dituzte, egoera epidemiologikoaren arabera aldaketarik egin beharrik gabe.

Koronabirusa goraldi betean dago, eta hori ikasleen artean ez ezik irakasleen artean ere nabaritu da. Hego Euskal Herrian, mila irakasle baino gehiago daude bajan: Araba, Bizkai eta Gipuzkoan, 800 baino gehiago, eta Nafarroan, 215. Iaz, gaurko egunez, 212 irakasle zeuden bajan Araba, Bizkai eta Gipuzkoan. «Pandemiaren egoera delikatu batean gaude, eta transmisioa oso handia da. Horrek eremu guztietan dauka eragina, hezkuntzan gehiago ikusten den arren», nabarmendu du Jokin Bildarratz Eusko Jaurlaritzako Hezkuntza sailburuak. Nafarroako Gobernuko Hezkuntza kontseilari Carlos Gimeno «arduratuta» dago bajengatik. Orotara, 437 irakasle daude konfinatuta Nafarroan.


Summary: Gutxienez hamar turista hil dira Brasilen, harrizko horma bat gainera erorita. Minas Gerais estatuan gertatu da ezbeharra, Furnas lakuan. Segurtasun langileak bilaketa lanetan ari dira.

Furnas lakuaren inguruan gertatu da ezbeharra, Brasilgo Minas Gerais estatuan: harrizko horma bat turistaz beteriko hainbat txalupen gainera erori da, eta segurtasun indarren eta hedabideek zabaldutako datuen arabera, gutxienez hamar lagun hil eta 31 zauritu dira.

Ezbeharraren ondorioz, hainbat pertsona desagertuta egon daitezke, eta segurtasun langileak bilaketa lanetan ari dira. Aurreratu dute bilaketa lana ez dela ez erraza ezta azkarra izango, eta hainbat egun beharko dituztela horretarako.

Inguru horretan zeuden zenbait norbanako grabatzen ari ziren ezbeharra gertatu denean. Bideoz jaso bakarrik ez, sareetan ere zabaldu dituzte irudi ikusgarriak, eta zenbait erabiltzaile saminez mintzatu da gertatutakoaren inguruan. Bada, gainera, harri handi horren irudi bat gogora ekarri eta duela hainbat urte eremu horretan ateratako argazki bati buruz hitz egin duenik.

Flavio Freitas erabiltzailearena da argazkia, eta 2012. urtean atera zuen. Facebook sare sozialean partekatu zuen, eta argazkiarekin batera, honako hau jarri zuen goiburuan: "Harri hori erori egingo da". Ikus daitekeen bezala, arrakala handi bat zuen harriak, eta hainbat erabiltzaile ezbeharra gertatu baino lehen harriaren egoera "kaskarra" ote zen edota "amiltzeko zorian" ote zegoen galdetzen hasi da.

Ikerketa bat ireki dute gertaera aztertzeko, eta adierazi dute ziurrenik segurtasun arauak berrikusiko dituztela etorkizunean berriro ere halako «tragediarik» gerta ez dadin. Halaber, azaldu dute ezbeharra gertatu baino bi ordu lehenago Defentsa Zibiletik alerta piztu zutela eurite gogorrengatik, baina ibilaldi turistikoek bere horretan jarraitu zutela.


Summary: Botikako testetan positibo ematen dutenei kasua berresteko probarik ez die egingo Osakidetzak. Positibo izateko «probabilitatea» oso handia dela onartu du Osasun sailburu Gotzone Sagarduik, eta, oro har, bakartzera egin beharko dutela; sintomek okertzera egin duten pazienteei eta «zaurgarritasunen» bat dutenei begira ariko da osasun sistema.

Izurriaren eboluzioa oraindik ez da «ona». Eusko Jaurlaritzako Osasun sailburu Gotzone Sagarduik Eusko Legebiltzarrean agerraldia egin du, eta COVID-19aren goraldian apaltzerik ez dela igartzen onartu du. Horren ondorioz, osasun sistema publikoan oraindik ere «tentsioa» agerikoa dela esan du, eta abenduaren 28an berritu zituzten protokoloetan, aldaketa bat gehiago egingo dutela: orain botiketan saltzen dituzten antigeno testetan positibo ematen duten guztiak bakartzea da irizpidea. Orain arte webean antolatu duten gune baten bidez eman behar zuten positiboaren berri, kasua berresteko test bat egite aldera, baina orain lehenbailehen bakartzea da irizpidea. Osasun sistemak artatuko ditu soilik sintomek «okerrera» egiten badute; halaber, gaixotasun baimena behar dutenek hori eskatu ahal izango dute horretarako webean taxutu duten beste baliabide baten bidez. Sagarduik esan du testak positiboak badira, positibo izateko «probalitatea» oso handia dela gaur egun, eta horregatik hartu dutela orain erabaki hori.

Orain, «transmisio komunitario» egoeran, «arintasuna» lehenetsi behar dela argudiatu du sailburuak, eta horregatik lehenetsiko dituztela era horretan atzemandako positiboak. Protokoloetan aldaketa gehiago ere izango direla iragarri du. Adierazi du horien bidez betiere lehen mailako osasun artako lana «arindu» nahi dutela, eta pazienterik «zaurgarrienen» arta lehenetsi nahi dutela ororen gainetik.

Orain hogei egun mintzatu zen azken aldiz Sagardui Eusko Legebiltzarrean, eta ordutik egoera asko aldatu dela azaldu du. Omikron aldaera oso bizkor hedatzen da, eta horri egotzi dio sailburuak aldaketa. Gaur zabalduko ditu Osasun Sailak izurriaren eboluzioa aurkezteko datuak, baina aurreratu ditu hainbat kopuru: atzo 7.620 kasu positibo atzeman zituzten. Erietxeetan 796 pertsona daude gela arruntetan, eta 137 ZIUetan. Orain dela hogei egun 324 paziente zeuden ospitaletako gela arruntetan, eta 105 ZIUetan; alderaketa hori nabarmendu du Sagarduik asteotan izan den eboluzioaz ohartarazteko, eta egoeraren larriaz abisu emateko.

Ikasturtea hasiko dute gaur eskola askotan, eta eskoletarako irizpidea izango da ikasgela batean kasuren bat badago ere, horietako martxa ez etetea. Sailburuak aditzera eman duenez, kasu gehiago agertzen badira, Osakidetzako adituek aztertuko dute egoera, eta orduan emango dituzte irizpide gehiago.

Txertoaren indartze dosiak jartzen jarraitzen dutela esan du Sagarduik, eta 40 urtetik gorakoei hasiko direla deia egiten gaurtik.


Summary: Gutxienez 19 pertsona hil dira New Yorken izandako sute batean. Berogailu elektriko batean hasi da sugarra, eta eraikin osora hedatu da. Gutxienez 19 pertsona hil eta 63 zauritu dira. Konpentsazio funts bat jarriko dute kaltetuentzat.

Bronx auzoko eraikin batean gertatu da ezbeharra, New York hirian, eta, agintariek oraindik datu ofizialik plazaratu ez duten arren, gutxienez 19 pertsona hil eta beste 63 zauritu direla esan du Poliziak, eta horietako 32 oso larri daudela. New York Post egunkariaren eta ABC7 telebista katearen arabera, 19 horietatik bederatzi haurrak dira.

Daniel Nigro New Yorkeko Suhiltzaileen komisarioaren arabera, «gaizki zebilen berogailu elektriko bat» izan da sutearen sorburu: bi solairuko etxebizitza batean zegoen, egongela batean, eta eremu hori guztiz kiskali ondoren, eraikin osora hedatu da sugarra. Suhiltzaileen hitzetan, oso azkar zabaldu da, «ezohiko abiaduran».

Konpentsazio funts bat

Eric Adams New Yorkeko alkateak esan du zenbakiak «izugarriak» direla , eta hirian azkenaldian izan den suterik okerrenetako bat dela: «New York hiriaren aro modernoan izandako suterik okerrenetako bat». Suteak hondatutako eremuan hitz egin du, eta nabarmendu du ikerketa bat ireki dutela zer gertatu den argitzeko.

Gauza bera adierazi du Kathy Hochul New Yorkeko gobernadoreak, eta aitortu du «izututa» sentitzen dela. Halaber, adierazi du konpentsazio funts bat jarriko dutela kaltetuentzat. «Kaltetuen bizitza berreraikiko dugu, eta itxaropena emango diegu, batez ere Afrikatik etorri zirenei, Ganbiatik; hona, Bronxeko barruti handi honetara, bizitza hobe baten bila».


Summary: Txibite: «Okerrago gaude ospitaleetan, eta bihar erabakiko dugu zer egin neurri murriztaileekin». Lehendakariak nabarmendu du orain Nafarroako ZIUetan daudenen %60 txertatu gabekoak direla.

Egoera ez da ona. COVID-19aren transmisioa goranzkoan da oraindik, eta igoera hori nabari da ospitaleetan ere. Hori adierazi du gaur Nafarroako Gobernuko lehendakari Maria Txibitek. «Egoera konplikatzen hasia da», aitortu du. «Oraintxe dugun kasu kopuru handiak eta intzidentziaren goranzkoak eragina du ospitaleetan ere, eta presioa nabari da, bai ospitaleko gela arruntetan, bai ZIUetan».

Heldu den ostiralean bukatzekoak diren neurri murriztaileei dagokionez, berriz, Txibitek esan du bihar erabakiko dutela horiek luzatu edo ez: «Duela 15 egun neurriak ezarri genituenean baino okerragoa da egoera orain; hortaz, datozen orduetan aztertuko dugu nondik jo. Oraingoz, ez dugu aukerarik baztertzen».

Lehendakariak gaineratu du azken bi asteak ez direla «ohikoak» izan, eta ikusgai dagoela, «normaltasunera bueltatu ostean», kutsatze kopuruak goia jo duen ala ez. Hala ere, nabarmendu du Nafarroako ZIU zainketa intentsiboetako unitateetan larri dauden gaixoen %60 txertatu gabe dagoela: «Hori da gakoa, txertatzea. Gure adina edozein dela ere, sintoma larriak izan ditzakegu, eta txertatzea da horren kontrako erremedioa ».


Summary: Salatu dute indarkeria matxistaren biktima den emakume bat etxegabetuko dutela Barakaldon. Erabakia salatzeko, Argitan emakumearen aholkularitza zentroko eta Berri-Otxoak bazterketaren aurkako plataformako kideak Barakaldoko Justizia jauregiaren aurrean mobilizatu dira.

Argitan emakumearen aholkularitza zentroko eta Berri-Otxoak bazterketaren aurkako plataformako kideak Barakaldoko (Bizkaia) Justizia jauregiaren aurrean mobilizatu dira gaur goizean, Alokabide Eusko Jaurlaritzaren alokairurako sozietate publikoak Barakaldoko emakume bat kanporatzeko prozedura eskatu duela salatzeko. «Lau seme-alaba ditu, horietako hiru adingabeak, indarkeria matxistaren biktima da, eta udaleko gizarte zerbitzuek egiaztatutako kalteberatasun egoeran dago», salatu dute mobilizazioan. Jakinarazi dutenez, etxegabetzeko agindua urtarrilaren 31rako ezarri da, 09:15ean, «nahiz eta kolektibo ahulentzako etxegabetzeen luzamendu politikak zabaldu diren».

Mobilizazioaren deitzaileek adierazi dutenez, indarkeria matxistaren biktima izan zen emakumeari «premiazko harrera» egin zioten 2021eko maiatzean, matxismoaren biktima izan ziren emakumeentzako babesleku batean. Horregatik, gogorarazi dute egoera horri aurre egiteko asmoz Alokabidek hilabete horretako 21erako emandako etxegabetzea geldiaraztea erabaki zuela.

Halere, «ez Udaleko gizarte zerbitzuek ez Eusko Jaurlaritzak» hilabete hauetan ez diote bizitoki alternatibarik eskaini indarkeria matxistaren biktima den emakume horri, «egungo legediak eta egungo jarduera protokolo guztiek eskatzen duten bezala». Eta, ohartarazi dutenez, bi administrazioek erabaki dute bertan behera utzitako exekutatuko den husteko agindua berriro «martxan jartzea» erabaki zuten: «Egiaztatu dugu alarma-egoeran zehar, arazo honetarako araudi gehiago onartu ondoren ere, ez direla etxegabetzeak eten».

Indarrean dagoen legediaren arabera autonomia erkidegoak etxebizitza batean kalteberatasun egoera egiaztatuan dauden pertsonen «berehalako birkokatzea bermatzera» behartuta dago, gogorarazi dute. Beraz, «Barakaldoko Udalak eta Eusko Jaurlaritzak ez dute legeria hori betetzen etxegabetzeen arazoari aurre egiteko, Estrasburgoko Giza Eskubideen Auzitegiaren ebazpenez edo NBE Nazio Batuen Erakundeko Eskubide Ekonomiko, Sozial eta Kulturalen Batzordearen irizpenaz gain». Gainera, «Alokabidek eta Barakaldoko Udalak ez dute betetzen Eusko Jaurlaritzak, Eudel Euskadiko Udalen Elkarteak eta Botere Judizialaren Kontseilu Nagusiak 2013an sinatutako etxegabetzeen aurkako protokoloa; izan ere, protokolo horretan jasotzen da erakundeek bizitegi alternatiba duin bat jarri behar dutela ukitutako familien eskura, eta betebehar hori ez da inoiz betetzen, gizarte presioaren bidez izan ezik».

«Prekaritatea eta pobrezia emakumeen artean errotzen dira, eta etxegabetzeak ez dira salbuespen bat», salatu dute, eta erakundeei eskatu diete «berdintasunaren aldeko jarduerak» lehenesteko krisi ekonomiko eta soziosanitarioko garai honetan. «Izan ere, gizarte arloan egiten duten jarduerak gizarte eskubideak murriztea baino ez du helburu, indarkeria matxistaren biktima den emakume baten kaleratze horren adibide gisa», amaitu dute.


Summary: Osakidetzak iragarri duenez, 40 eta 44 urte bitartekoek hirugarren dosia eska dezakete. Dagoeneko 40 urtetik gorakoen %60k hartua dute hirugarren dosia.

Hirugarren txertoa hartzeko adin tartea zabaldu du Eusko Jaurlaritzak. Gaurtik aurrera, 40 eta 44 urte bitartekoek ere hirugarren dosia hartzeko ordua eska dezakete, Gotzone Sagardui Eusko Jaurlaritzako Osasun sailburuak jakianarazi duenez.

Sagarduik Eusko Legebiltzarrean azaldu duenez, 80 urtetik gorakoen %93ek hartua daukate hirugarren dosia, eta 40 urtetik gorakoen %60k.


Summary: LAB: «Lan erreforman eragiteko tartea dago oraindik, baina erantzun zabala behar da». Sindikatuak uste du mahai gainean dagoen proposamena «oztopatu» daitekeela, baina horretarako mobilizazio handiak behar direla, «Galizia eta Kataluniako eragileekin batera».

LAB sindikatuaren ustez, oraindik ez da berandu Espainiako Gobernuak bultzatu nahi duen lan erreforma oztopatzeko. Proposamenaren xehetasunak ezagututa, «enpresari elkarteen garaipen bat» dela iritzi dio, eta ez dela egon «kontrarreformarik». Hala ere, oraindik ere hura aldatzeko presio egin daitekeela uste du. «Aste hauek erabakigarriak izango dira», zehaztu du, eta esan du egoerak erantzun «ahalik eta zabalena» eskatzen duela. Garbiñe Aranburuk azaldu du erantzun zabal horrek Euskal Herriko gehiengo sindikalaz haratago joan beharko lukeela, Galiziako eta Kataluniako eragileekin batera.

«Greba orokorrak deitua behar zuen honezkero. Aukera bat galdu dugu», onartu du Aranburuk. Halere, ez du etsipenean murgildu nahi izan, eta mobilizazio handien asmoari eusten diola onartu du: «Murrizketa ziklo batean gaude. Lan eta pentsioen erreformak eragindakoak, Europako Funtsei loturikoak… Egoerak eskatuko du greba orokorrak deitzea. Ez dakit datarik, baina fase honek eskatuko du». Sinesmen horrekin, erantzun dinamika horri forma ematen hasteko garaia dela uste du, ELArekin batera besteak beste, harremanak bere onenean ez egon arren: «Harremana etengabekoa da, eta egoerak behartuko gaitu. Beharraren ustea eta borondatea norabide berean doaz». Hori bai, nabarmendu du Galizia eta Kataluniako sindikatuak bidelagun nahi dituela, eta, horren aurretik ere LABek mobilizatzeko deia egina duela hilaren 27rako.

LABentzat ez ezustekoa izan Espainiako enpresarien elkarteak erreforma onartu izana, eta bere uste patronalak eta erreformak indargabetzea «itsatsi ezin daitezkeen» bi aldagai dira. Alde horretatik hiru kritika nagusi egin dizkio testuari. Batetik, ez du bermatzen Euskal Herriko hitzarmenak estatukoen gainetik egongo direnik, eta estatalizazioa indartzen du. Bestetik, kaleratze libre eta merkeei eusten die, eta, azkenik, ez du planteatzen lan harremanek behar duten aldaketarik. Aranburuk zabalago azaldu du hori: «Akordioak behin-behinekotasuna murrizten duela esan da; arreta berezia jarri da hor. Baina, testua aztertuz gero, ikusten dugu idatzita dagoen modua oso orokorra dela, eta ateak irekita uzten dituela behin-behineko kontratazioen deskausalizazioari. Eragin oso mugatua izango duela uste dugu».

Eragin bai, baina nola? Non? «Partida hau ez da Madrilen bakarrik jokatzen», nabarmendu du. Jokaleku politikoan «gauzak nahiko irekiak» daudela uste du Aranburuk, eta euskal alderdiekin harremanetan daudela baieztatu du. Dena den, gogoratu du Euskal Herrian eskuduntza eta erreminta guztiak ez izan arren, langileen baldintzak hobetzea «borondate» kontua dela, eta, besteak beste, Confebask eta CEN interpelatu dituztela «akordio interprofesional propioak» adosteko.


Summary: Gizonezko bat atxilotu dute Gasteizen bikotekideari eraso egin izana egotzita. Gasteizko Udaltzaingoak jakinarazi duenez, beste bi atxiloketa izan dira asteburuan.

40 urteko gizonezko bat atxilotu zuten atzo Gasteizko Pilar auzoko etxebizitza batean, eztabaida batean bikotekideari eraso egin izana egotzita.

Horrez gain, Udaltzaingoak ohar baten bidez jakinarazi duenez, larunbatean Errege-Erregina Katolikoen kaleko ostalaritza establezimendu bateko bezeroei enbarazu egin zien 54 urteko gizon bat ere atxilotu zuen. Agenteek eskatuta alde egin zuen lokaletik, baina itzuli eta atean zegoen poliziari oldartu zitzaion.

Asteburuko hirugarren atxiloketa ostiralean izan zen. Izan ere, 26 urteko gazte bat atxilotu zuen Gasteizko Udaltzaingoak, Peru kaleko establezimendu batera atzeko atetik sartzen saiatzeagatik, langile batek labana batekin mehatxu egin zion arren. Zerbitzuz kanpo zegoen establezimenduko bi zaintzailek geldiarazi egin zuten udaltzainak iritsi arte. Atxilotuta eraman zuten.


Summary: Abenduko uholdeek 133 udali egin zieten kalte Nafarroan.

Oraingo uholdeek bat egin dute Teresa Ribera Espainiako Gobernuko presidenteorde hirugarren eta Trantsizio Ekologikoko ministroaren bisitarekin. Hain zuzen ere, abenduko uholdeen ondorioak eta administrazioen arteko elkarlana aztertu ditu Riberak Txibiterekin egindako bileran. Txibitek aurreratu du uholdeen ondorioa ez dela guztiz kalkulatu, baina oro har 133 udali eragin ziela eta 10.000 hektarea kaltetu zituela.

Kazetarien aurrean egindako agerraldian, Txibitek gogoan izan ditu ordu hartan hildako bi pertsonak. Jarraian azaldu du lehentasunezkoa dela uholdeek herrietan eta errepideetan eragindako kalteak konpontzea, batik bat uholdeei aurre egiteko egiturak.

Nafarroako Gobernuak kaltetuentzako, norbanakoentzako zein enpresentzako, konpentsazio laguntzak onartu zituen, foru agindu bidez. Bertan, kaltetutako 133 herriak izendatzen dira, eta kalteak jasan dituztenei bi hilabeteko epea ematen zaie laguntza eskatzeko. Hala, ondare higiezinak kaltetu zaienek ez dute lurralde ekarpenaren zerga ordaindu beharko. Era berean, iazko jarduera ekonomikoaren zerga ordaintzeari utziko diote, eta eraikuntza, instalazio eta obren zerga pagatzeari ere uzteko aukera izango dute.

Udal zerga horiek udalei eurei eragingo dietenez, gobernuak aurreikusten du ere zulo hori konpentsatzea. Txibitek espero du laguntzak «ahalik eta azkarren» iristea, eta lehentasunezkotzat jo du kaltetutako egiturak konpontzea ere bai. Luzarora begira, zehaztu du 45 udaletatik ia-ia guztiek uholdeei aurre egiteko planak berrikusi dituztela. Txibiteren esanetan, beharrezkoa da, abenduko uholdea «ezohikoa» izanagatik, halako gertakariak maizago gertatuko direlako.

Teresa Riberak gaineratu du Espainiako Gobernua errege dekretu bat prestatzen ari dela uholde eta natur arriskuei aurre egiteko eta egungo planak egokitzeko.


Summary: Irakasteredu bakarra ezartzea eta ikastetxeak progresiboki publifikatzea proposatu du Elkarrekin Podemos-IUk. Eusko Legebiltzarrean hezkuntza ituna lortzeko prozesuaren barruan, bere ekarpenak jaso dituen dokumentua aurkeztu du koalizioak. Eztabaida «lasaia» galdegin dute parlamentariek.

«Beste hezkuntza sistema batera jo behar dugu: eskola publikoak hegemonikoa izan behar du, gizarte kohesioaren bermatzaile». Hezkuntza ituna erdiesteko bidean, bere proposamena aurkeztu du gaur Elkarrekin Podemos-IU koalizioak: Araba, Bizkai eta Gipuzkoako hezkuntza sistemaren ardatzak jaso ditu, 80 proposamen berdintasunezko euskal eskola publiko integral baterako izeneko dokumentuan. Miren Gorrotxategi legebiltzarreko bozeramaileak eta Iñigo Martinez Zaton parlamentariak azaldu dutenez, «diskriminazioari aurre egiteko eta ikasleak euskalduntzeko tresna eraginkorra izango den hezkuntza eredu hobea» lortu nahi dute, eta horretarako hainbat neurri jarri dituzte mahai gainean, hala nola hamar urteko epean itunpeko ikastetxeak publiko bihurtzea, matrikulazio irizpideak aldatzea, eta euskara ardatz hartuko duen irakasteredu bakarra ezartzea.

Hurrengo hezkuntza legea ekarriko duen hausnarketa prozesuan murgilduta dago Eusko Legebiltzarra, eta hainbat adituren ekarpenak izan dituzte Hezkuntza Batzordean azken hilabeteetan. Horiei entzun eta gero ondu du bere proposamena Elkarrekin Podemos-IUk. «Hezkuntzak eztabaida lasaia behar du, adostasun zabalak eskatzen ditu. Hezkuntza legeak datozen hamarkadetarako oinarriak ezarriko ditu; beraz, erantzukizun handia sentitzen dugu momentu hauetan», adierazi du Martinezek. Koalizioak Eusko Jaurlaritzako Hezkuntza Sailari, alderdi politikoei eta hezkuntza eragileei bidaliko die dokumentua, eta, datozen asteetan kontrastea egin ondoren, otsailean aurkeztuko dute behin betiko proposamena, legebiltzarrean.

Gorrotxategiren hitzetan, «eredu publikoa, pluralista» nahi dute, «herritar kritikoak heziko dituena eta eredu lehiakorretik aldenduko dena». Hausnarketaren abiapuntu gisa kokatu du eskola segregazioa: «Oso arazo larria da. Ume pobreak edo etorkinak leku jakin batzuetan pilatzen dira, eta beste leku batzuetan ez dago aniztasunik. Hori arazo handia da gure kohesio sozialerako». Hala, txostenaren arabera, hezkuntza ituna «konpromiso politiko, sozial eta demokratiko batean» oinarritu behar da, «eskola segregazioa amaitzea helburu duena».

Bide horretan, matrikulazioarekin lotuta hainbat neurri proposatu ditu. Batetik, «ikasleak hautatzeko prozesuak» desagerraraztea eta, halako jardun «informalak» saihesteko, «zonako edo udaleko matrikulazio bulego bakarrak» sortzea, ikastetxeetatik independenteak, «ikasleen matrikulazio prozesu gardena eta orekatua bermatzeko»; ikasleen aniztasuna bermatzeko neurriak hartzea eta «maila sozioekonomiko baxuko familien aldeko diskriminazio positiboa» ezartzea ere aipatu du. Bestetik, «eskola eskaintzaren eta eskariaren arteko oreka berreskuratzea» proposatu du: «Gehiegizko eskaintzak segregaziorako joera handiagoa dakar». Hala, Elkarrekin Podemos-IUren dokumentuaren arabera, sare publikoko eskolek zona bateko matrikulazioa bere gain har badezakete, «ez da itundu behar eskaerari erantzuteko beharrezkoak ez diren ikasgelarik edo ikastetxerik». Era berean, konplexutasun handiko zentroetan «baliabide ekonomikoak handitzeko mekanismoak» adostea proposatu du.

Publifikaziorantz

Horretarako, koalizioak uste du «titulartasun publikoko ikastetxeek» izan behar dutela hezkuntza publikoaren ardatza. «Gure eskola sistema erdibanatuta dago sare publikoaren eta pribatu-kontzertatuaren artean, eta bikoiztasun hori ohiz kanpokoa da estatuan eta Europan. Eskola mapa hori, kontzertazio politika orokor batek lagunduta, ikasleen jatorriaren eta klase sozialaren araberako eskola segregazio galantaren oinarrian dago», dio txostenak. Errealitate «dikotomiko» hori ez betikotzera deitu du, eta «sare publiko integral baten garapen progesibora» jotzera: hamar urteko epea jarri du hori lortzeko. «Badakigu trantsizio bat gertatu behar dela, eta pauso batzuk proposatu ditugu», esan du Gorrotxategik. Administrazioaren titulartasuneko ikastetxe berriak sortzeaz gain, eskolen publifikazioa bideratzea ere proposatu du, eta horretarako «araudi bat adostea». Etorkizuneko hezkuntza legea «ez hipotekatzeko», egun beharrezkoak diren hezkuntza itunak soilik urtebetez edo bi urtez luzatzea galdegin du koalizioak.

Bide horretan, eskola mapa berriz diseinatu nahi du, errealitate berrira egokitzeko eta hezkuntza eskaintza planifikatzeko. «Hezkuntza pribatu-itunpekoa mugatzea» ageri da neurri zehatzen artean: «Eskaintza publiko nahikoa dagoen bitartean lerro pribatu eta itunpeko berririk ez irekitzea, eta derrigorrezkoak ez diren etapetan ez ituntzea». Euskara ikastea, eskubide

Euskarari eta hizkuntza ereduari ere atal bat eskaini dio koalizioak dokumentuan. Eskola «funtsezkotzat» jo du ikasleak euskalduntzeko prozesuan, eta tresna gehiago eskatu ditu batik bat errealitate soziolinguistikoaren ondorioz baliabide nahikorik ez duten inguruetan. «Euskara jakitea haur eta gazte guztien eskubidea da, eta administrazioak eskubide hori gauzatzeko bitartekoak indartu egin behar ditu», dio agiriak.

Hala, A, B eta D ereduen sistema gainditzera deitu du Elkarrekin Podemos-IUk: «Euskara ardatz egituratzaile duen hizkuntza eredu eleaniztunari bide eman behar diogu». Bigarren hezkuntza bukatzean B2 maila lortzea egokitzat jo du, baina horretarako «tokiko egoera soziolinguistikoaren araberako hizkuntza proiektuak» sortzearen alde agertu da; egitasmo horietan, bi hizkuntza ofizialak eta atzerriko hizkuntza bat uztartzea eta «komunikazio hizkuntza» gisa erabiltzea planteatu du. «Ikastetxeei hizkuntza proiektua garatzeko autonomia ematen bazaie ere, Hezkuntza Sailak ezin du bere erantzukizuna alde batera utzi: udalerri guztietan nahitaez bete beharreko esparru komun bat ezarri behar du».

Baliabide gehiago

Hori guztia gauzatzeko, ordea, hezkuntza sistema baliabidez hornitzea funtsezko ikusten du Elkarrekin Podemos-IUk. Hortaz, hezkuntzako aurrekontua «legez blindatzea» proposatu du, eta 2030. urterako BPGaren %7ra iristea. Sistema hobetzeko giltzarrien eremuan, langileen baldintzak hobetzea aipatu du koalizioak: lan egonkortasuna handitzea, azpikontratazioak amaitzea, ratioak txikitzea... «Hezkuntzak kalitatezkoa izan behar du, baita bertan lan egiten dutenentzat ere», adierazi du Gorrotxategik. Administrazioaren eta ikastetxeen arteko harremana birpentsatzea ere planteatu dute, «deszentralizatzeko, baina desarautu gabe».

Curriculumari buruzko atalean, berriz, eskolaren «izaera laikoa bermatzeaz» mintzatu da proposamena: «Erlijio sinbolorik gabeko espazioa izan behar du, eta eduki konfesionalik gabeko hezkuntza curriculuma izan behar du». Hezkidetzaren arloan, hezkuntza sistema osoan «egiturazkoa» izango den programa bat sortzea galdegin du koalizioak, eta, hala, «hezkuntza afektibo-sexuala instituzionalizatzea». «Memoria demokratikoa» curriculumean txertatzea proposatu du, baita filosofia indartzea ere. Digitalizazioari dagokionez, zentro publikoetan software askea erabiltzea aldarrikatu du Gorrotxategik: «Enpresa handien negozioak ez dio mesederik egiten gure sistemari».


Summary: 10.037 positibo zenbatu dituzte Hego Euskal Herrian. 2.246 kasu atzeman dituzte Nafarroan, eta 7.791 Araba, Bizkai eta Gipuzkoan. Guztira 1.188 pertsona daude ospitaleratuta Hego Euskal Herriko erietxeetan.

Koronabirusaren transmisioak ez du etenik Hego Euskal Herrian. Azken datuen arabera, 10.037 positibo atzeman dituzte Hegoaldean; horietatik 2.246 atzeman dituzte Nafarroan, eta 7.791 Araba, Bizkai eta Gipuzkoan. Nafarroako Gobernuak jakinarazi duenez, 3.770 diagnostiko proba egin zituzten atzo, eta horietako %59,6k eman dute positibo. Euskal Autonomia Erkidegoan, berriz, 18.766 diagnostiko proba egin zituzten.

Ospitaleen egoerari dagokienez, 1.188 pertsona daude ospitaleratuta Hego Euskal Herriko erietxeetan. Araba, Bizkai eta Gipuzkoako ospitaleetan, esaterako, 796 pertsona daude plantan, eta beste 142 ZIU zainketa intentsiboetako unitateetan. Nafarroan, berriz, 25 pertsona ospitaleratu zituzten atzo; horietatik hiru, ZIUetan. Nafarroan, beraz, 250 gaixo daude COVID-19aren ondorioz ospitaleratuta; horietatik 31, ZIUetan. Nafarroako Gobernuaren datuen arabera, atzo bi pertsona hil ziren koronabirusak jota.

COVID-19aren aurkako txertoari dagokionez, Nafarroan 2.764 dosi jarri zituzten atzo. Datu horiek kontuan hartuta, guztira 1.254.237 dosi jarri dira, eta horietatik 540.507k dute jarraibide osoa. EAEn, ordea, guztira 4.310.954 dosi jarri dira, eta horietatik 1.824.733 pertsonak dute inmunizazio osoa.


Summary: Eraikuntzako langile bat hil da Gasteizen. Aurten lanean hildako bigarrena da. Iaz 62 langile hil ziren, LABen arabera.

Eguerdirako minutu gutxi falta zirela gertatu da istripua, Gasteizko Olarizu auzoan eraikitzen ari diren etxe batean. Langilea, 47 urtekoa, aldamiotik erori da, eta osasun langileak iritsi direnerako hilda zegoen. Osalan ikertzen ari da zer dela-eta erori den.

Hildakoak 47 urte zituen, eta, CCOOk azaldu duenez, LAR Servicios Auxiliares a la Construccion enpresako langilea zen. Construcciones Urrutiak azpikontratutako enpresa bat da LAR.

LABek azaldu duenez, aurten lanean ari zela hildako bigarren langilea da Gasteizkoa. Sindikatu horren beraren zenbaketaren arabera, 2021ean gutxienez 62 lagun hil ziren beharrean ari zirela, 2020an baino hamabost gutxiago, baina pandemia aurreko urteetan baino gehiago.

LABek doluminak adierazi dizkie Gasteizko istripuan hildakoaren gertukoei, eta nabarmendu du eraikuntzan gertatzen diren heriotzen «oinarrizko arrazoiei» begiratu behar zaiela. «Izan ere, 2021ean laneko zazpi heriotza izan ziren Euskal Herrian altueratik erortzearen ondorioz, eta, 2020an, modu berean hil zen langile bat Olarizu auzoan bertan». Sindikatuak uste du arazoaren erroa «prekarizazioa, azpikontratazioa eta sektore honetako lan baldintzak» direla, eta salatu du «gaizki deitutako elkarrizketa sozialean» adostutako «publizitate kanpainak» ez direla eraginkorrak. «Beharrezkoa da erakundeen inplikazioa eta sektore honetarako plan espezifiko bat, neurri egokiekin, benetako prebentzio politikekin. Datuek erakusten digute gaur egun arte hartutakoak ez direla eraginkorrak izan, hainbat aldiz salatu dugun bezala. Gure aldetik, borrokan jarraituko dugu langileek osasuna eta bizitza gal ez ditzaten lan egite hutsagatik».

Antzeko mezua zabaldu du ELAk ere: «Eusko Jaurlaritzak eta ugazabek berehala ezarri behar dituzte prebentzio legeak ez betetzeak kontrolatzeko eta jarraipena egiteko neurriak. Ezinbestekoa da osasuna eta bizitza erdigunean jartzen dituzten erabakiak hartzea».

Heriotza salatzeko, SEA patronalaren alde batuko da etzi CCOO, hildakoaren senideak eta lankideak han direla. Etziko lotu dira ELA, LAB, ESK, Steilas eta EHNE, Olarizun.


Summary: Azken zazpi urteak inoizko beroenak izan dira munduan. Klima aldaketarako Europako Copernicus zerbitzuak jasotako informazioaren arabera, 2021a inoiz erregistraturiko urterik beroenetan bosgarrena izan da. Metano isuriek orain arteko marka hautsi dute.

Urtearen bukaerak bide eman dio, ezinbestean, klimari loturiko aldagaiei erreparatu eta balantzea egiteko. Ondorioak aski beltzak dira: azken zazpi urteak inoiz erregistraturiko urterik beroenak izan dira munduan, 2021a barne harturik. Klima aldaketarako Europako Copernicus zerbitzuak argitaratu du informazioa, bere azterketa oinarri. Zerbitzua 1850ean hasi zen urtero neurketak egiten eta emaitzok plazaratzen, eta, hain zuzen ere, gaur atera du argitara 2021ari dagokiona. Urterik beroenetan bosgarrena izan da iazkoa. Zehazki, industriaurreko aroaren batez besteko tenperatura baino 1,1-1,2 gradu altuagoa izan da tenperatura 2021ean.

Tenperaturaren gorakada Kanadan, Ameriketako Estatu Batuen mendebaldeko kostaldean, Afrika erdialdean eta Ekialde Hurbilean izan da nabarmenena iaz. Hala eta guztiz ere, Copernicus zerbitzuak emandako datuen arabera, Europan erregistratutako zenbait datuk orain arteko errekorrak hautsi dituzte: kontinenteak «inoizko udarik berorena» izan du, zerbitzu horren zuzendari Vincent-Henri Peuchen esanetan. Sizilian 48,8 graduraino iritsi zen tenperatura; ordura arte, ia gradu bat txikiagoa zen errekorra. Gainera, Copernicusek gogora ekarri du 2021ean beroaldi ugari izan zirela, baita uholde nabarmenak ere. Ez hori bakarrik: sute larriak ere izan ziren, «giro idorrek eta tenperatura altuek baldintzatuta».

Hain zuzen ere, Copernicuseko adituek ohartarazi dute joan den udan muturreko fenomeno meteorologiko horien gorakada gertatu izana ez dela kasualitatea. «Maizago gertatzen dira orain», zehaztu dute. Argi azaldu dute zer kausa dagoen horren atzean: «Klima larrialdiaren ondorio da».

Gas isuriak, ziorako arrazoi argi

COVID-19aren hedapena geldiarazteko neurriek eragin zuzena izan zuten 2020. eta 2021. urteetako gas isurietan; Copernicus zerbitzuaren datuen arabera, %5,5 murriztu ziren berotegi gasen isuriak. Edonola ere, ohartarazi dute emisioek maila altuetan segitzen dutela, 2018. eta 2019. urteen antzerako neurrian. 2021ak aurrera egin ahala, areagotu egin dira CO2 isuriak.

Gainera, inoizko daturik makurrenak erregistratu dira metanoari dagokionez. Atmosferan pilatuak diren metano partikulak inoiz baino gehiago dira, ohartarazi dutenez, eta kezka azaldu dute adituek. Edonola ere, erantsi dute oraindik ere goiz dela zehazteko zein den gorakada horren arrazoia. Ikerketa sakonagoa eginen dute hori zehazteko.


Summary: Emakume bat hilik agertu da Tuteran, eta bikotekidearen bila ari dira. Foruzaingoak uste du litekeena dela emakumearen bikotekideak hilketarekin zerikusia izatea. Baliteke hilketa matxista bat izatea, baina, oraingoz, erakundeek ez dute informazio gehiago eman, eta epaileak sekretupean jarri du kasua.

Gaur goizean 38 urteko emakume baten gorpua aurkitu dute Foruzaingoak eta suhiltzaileek Tuteran (Nafarroa), Iruñea pasealekuko etxe batean. Baliteke hilketa matxista bat izatea, baina, oraingoz, erakundeek ez dute informazio gehiago eman, eta epaileak sekretupean jarri du kasua. Noticias de Navarra egunkariak zabaldu duenez, gorpuak indarkeria zantzuak zituen. Foruzaingoa emakumearen bikotekidearen bila dabil orain, hilketarekin zerikusia izango duelakoan; oraingoz, gizona desagertuta dago.

Sare sozialetan ere gertaera gaitzetsi dute hainbat erabiltzailek. Gogor salatu du, besteak beste, EH Bilduko parlamentari Patricia Peralesek: «Beste emakume bat eraila izan da! Amorrua eta asperraldia. Nire babes osoa familiari eta ingurukoei».

Hilketa matxista bat izan dela baieztatuko balitz, Euskal Herrian hasi dugun urtean hil duten lehena litzateke. 2021. urtean 5 emakume erail zituzten, eta 2003. urtetik, 112 dira bortizkeria matxistaren ondorioz hildako andreak.


Summary: Migrante batek femurra hautsi du Irungo trenbidean, Frantziako Poliziarengandik ihesean zela. Gipuzkoa eta Lapurdi arteko muga zeharkatu nahian zebilen gaztea, larunbat goizaldean. 20 urte ditu, eta Sudangoa da jatorriz. Ebakuntza egin diote Bidasoako Ospitalean.

Irungo Harrera Sareak eman du gertatutakoaren berri, Antxeta Irratian eginiko elkarrizketa batean. Sareak jakinarazi duenez, 20 urteko migrante bat zauritu egin da Gipuzkoa eta Lapurdi arteko muga inguruan, Frantziako Poliziarengandik ihes egin nahian zebilela. Zehazki, azaldu dutenez, Lapurdira pasatzeko ahaleginetan gertatu da ezbeharra. Gaztea larunbateko ordu txikitan saiatu zen muga igarotzen. Ordea, Frantziako Poliziak eragotzi egin zion aitzina egitea, eta gazteak ihes egin zuen orduan, Irunera (Gipuzkoa) bidean atzera ere. Ihesean zela, trenbidera iritsita, migratzaileak istripu bat izan zuen, eta femurra hautsi zuen.

Lesioa dela eta, ebakuntza egin diote Bidasoko Ospitalean. Bost egun pasatu beharko ditu zentroan, arta jasotzen. Dena dela, oraindik ere ez da argi zer gertatuko den epe hori igarota, eta, hain justu, Harrera Sarekoek kezka azaldu dute hori ikusirik. «Hiru hilabete inguru beharko ditu osatzeko, eta, logikoa denez, igeltsua hankan eta makuluekin ezingo du muga pasa», adierazi du Harrera Sareko kide Josune Mendigutxiak Antxeta Irratian esandako hitzetan. Oñatiko (Gipuzkoa) harrera aterpetxean har dezaten galdegin du.

Halaber, Irungo Harrera Sareak zehaztu du ez dela azken egunotan Bidasoko Ospitalean artatu duten migratzaile bakarra. Igandean bertan beste bat hartu zuten zentroan. Mendigutxiaren esanetan, «erabat akituta zegoen, ezin ibili», eta odol transfusioa egin behar izan diote.


Summary: 'Epizentroa' eta 'Reggaean jarrai' aukeratu dituzte BERRIAko kulturazaleek. 2021eko liburu eta disko uztatik gogokoenak aukeratu dituzte BERRIAren 1.019 irakurlek, eta hogei opari txartel zozkatu ditu egunkariak parte hartzaileen artean.

1.019 irakurlek aukeratu dituzte euren gogoko sorkuntzak, eta oso zabalduta gelditu dira eman dituzten botoak. Zale bakoitzak gehienez hiru liburu eta hiru disko aukeratu zitzakeen botoa ematean, eta gutxienez lan bat. 212 liburuk lortu dute boto bat gutxienez, eta 124 diskok. Zerrenda osoa ikusteko, klikatu hemen.

Nabarmentzen hasita, liburuen artean, Nerea Loiola Pikazaren Epizentroa narrazio bildumak bildu ditu boto gehien, 83. Haren segidan, 58 bildu ditu Eider Rodriguezen Eraikuntzarako materiala nobelak, eta 55 Linton Kwesi Johnsonen Askatasuna kontu serioa da poema antologiak; Beñat Gabiñak euskaratu du. Genero aukera zabala egin dute BERRIAren irakurleek, beraz.

Liburuekin jarraituz, beste bi emakumeren lanak nabarmendu dituzte: Alaine Agirreren Karena nobelak 44 boto bildu ditu, eta Ane Labaka Maiozen Algara mutilatuak. Umorearen aho bikotasunaz, feminismotik saiakerak, 42 boto. Boto gehien bildu dituzten bost lanetatik lau emakumeek idatzitakoak dira horrela, beraz.

Diskoen artetik, berriz, Reggaean jarrai. Euskal folklore jamaikarra bilduma (73 boto) eta Olatz Salvadorren Aho uhal (72 boto) nabarmendu dira. Amak taldearen lehen diskoak ere (Amak) harrera beroa izan du, 65 boto bildu ditu horren seinale. Horien atzetik, Zea Maysen Adore gelditu da, 55 gogoko boto bilduta, eta pare-parean, Anariren Orain entzungo duzun hau..., 53 boto bilduta. Liburuetan bezala, diskoetan ere emakume sortzaileen lanak nabarmendu dira.

BERRIAk Durangoko Azoka hasi bezperan jarri zuen ikusgai urteko liburu eta disko sorkuntzaren ataria. Euskaraz sortutako obrei ikusgarritasuna emateko eta kulturazaleei urteko produkzioa erraz kontsultatzeko tresna bat izan nahi du atariak; 2020an jarri zen martxan, eta aurten euren sorkuntzarik gogokoenak aukeratu ahal izan dituzte.

Parte hartzaileen artean, Elkarren hogei opari txartel zozkatu ditu BERRIAk, hogei eurokoak. Hauek dira irabazleak:

• Ainara Argoitia Arano • Ainhoa Aiestaran Irisarri • Garazi Lujua Etxenike • Gotzon Lete Ezkurra • Iñaki Lezamiz Jaka • Julen Korkostegi Elortza • Mikel Roteta Zugazagasti • Oier Zearra Garabieta • Andoni Etxeberria • Uxue Alberdi Estibaritz • Aitziber Askasibar • Esti Aldalur Sanz • Ekaitz Herrera • Haizene Ortega Astorkiza • Irati Irigoien Rodriguez • Joaquin Salvoch Orduna • Lur Etxaburu • Mirari Garitaonandia • Osane Aiastui Antxia • Jesus Artetxe


Summary: Rubiok Esparzarekin lehiatu nahi du UPNren zerrendaburu izateko. Alderdiak ostiralean aukeratuko du Nafarroako lehendakaria izateko hautagaia.

Alderdiak hasi dira prestatzen Nafarroako Parlamenturako hauteskundeetarako, eta, UPN alderdian, bi hautagai aurkeztu dira zerrendaburu izateko. Horietako bat Javier Esparza da, UPNren presidentea eta 2019ko hauteskundeetan ere lehendakarigai izan zena Navarra Suma koalizioaren zerrendan. Baina berritasuna beste alde batetik iritsi da, Juan Manuel Rubiok ere bere hautagaitza aurkeztu baitu, eta Esparzarekin lehiatuko da UPNren zerrendaburua izateko. Rubio Izarbeibarko UPNren batzordeko presidentea da (Nafarroa)

UPNren Kontseilu Politikoak bilera egingo du datorren ostiralean, Iruñean, eta han erabakiko dute nor izango den hautagaia.


Summary: David Sassoli hil da, Europako Parlamentuko presidentea. Italiako Aviano erietxean zegoen politikaria joan den abenduaren 26tik. 65 urte zituen, kazetaria zen, eta 2019tik ziharduen Europako Parlamentuko presidente.

Europako Parlamentuko presidente David Sassolik bi aste zeramatzan erietxean. 65 urteko buruzagia abenduaren 26an eraman zuten Italiako Aviano ospitalera immunitate sistemako arazoengatik, eta haren bozeramaileak gaur goizaldean eman du heriotzaren berri, Twitter sare sozialean zabaldutako mezu batean, eta zehaztu «datozen orduetan» emango dutela hiletaren egunaren eta tokiaren dataren berri.

2019tik zuzentzen zuen Sassolik Europako Parlamentua, eta datorren asteartean zuen amaitzekoa agintaldia —ez zuen hurrengo legealdirako hautagaitzarik aurkeztu—. Duela hiru urteko uztailean, kargurako aukeratu zutenean, Sassoliren izena ez zegoen hautagaien artean. Hauteskundeen ostean, estatuburu eta gobernuburuek adostu zuten kargua sozialdemokrata batentzat izango zela, baina Europa ekialdeko batentzat, Bulgariako Sergei Stanisheventzat. Baina parlamentuko kideak ez ziren bat etorri erabakiarekin, eta kazetari italiarra aukeratu zuten kargurako. Sassoli bera ez zen berria parlamentuko lanetan; izan ere, presidenteorde karguan aritua zen aurreko legealdian.

Politikari italiarraren osasun arazoak ere ez dira berriak, eta okerragotu egin dira azken hilabeteetan. Joan den irailean erietxeratu egin behar izan zuen pneumoniak jota, eta bi hilabete egin zituen zaintzapean. Azaroan itzuli zen lanera, baina abenduan bigarrenez eraman behar izan zuten erietxera, oraingoan immunitate sistemako arazoengatik. Haren heriotzak erreakzio katea eragin du Bruselan. Europar Kontseiluko presidente Charles Michel atsekabetuta agertu da politikariaren heriotzarengatik, Europako Batzordeko buru Ursula von der Leyenek berak egin bezala, Michelek nabarmendu ditu haren «eskuzabaltasuna eta irribarrea».


Summary: Zerri transgeniko baten bihotza txertatu diote gizon bati. Halako lehenengo ebakuntza arrakastatsua da, eta bidea ireki dezake organo baten zain dauden milaka pertsona salbatzeko.

AEBetako Marylandeko Unibertsitatean egin dute historiarako urratsa. Lehen aldiz, arrakastaz lortu dute gizaki bati genetikoki eraldaturiko zerri baten bihotza txertatzea. Joan zen ostiralean egin zuten ebakuntza, eta oraingoz, pazientea ongi dago.

The New York Times egunkariak eman du ebakuntzaren berri. Horren arabera, gaixoak 57 urte ditu, eta David Bennet du izena. Haren bizia arriskuan zegoen, bihotzeko gaitz baten ondorioz. Bestelako prozedurak agortuta zituen, gaixoegi zegoen gizaki baten bihotza jasotzeko, eta bizitzen jarraitzeko itxaropenik ez zuen. Horregatik onartu zuen ebakuntza esperimentalarekin arriskatzea.

Zortzi ordu iraun zuen prozedurak.

Zerriaren bihotza jaso duen David Bennet, ebakuntzaren aurretik. University of Maryland School of Medicine / EFE

Zirujauen arabera, bihotza ondo funtzionatzen ari da: pultsua sortzen du, eta odol presioa. Bihotz «normala» ematen duela adierazi dute. Edonola ere, ikusi behar da nola egiten duen aurrera datozen egunetan, halakorik ez delako orain arte inoiz egin.

Saioak arrakasta badu, itxaropena emango die mundu osoan organo baten zain dauden milaka gaixoei. Izan ere, horien falta da halako ebakuntzak egiteko arazo nagusia. Orain arte, bakarrik beste gizaki batetik erauzitako organoekin egin zitezkeen halako txertaketak, eta ez beti arrakastaz, organoa jasotzen duenaren immunitate sistemak askotan organo arrotza arbuiatu egiten baitu Zerrien organo askok gizakien baliokideen antz handia dute, eta, beraz, organo iturri ia mugagabe bihur daitezke. Baina, horretarako, arbuioaren arazoa gainditu behar da.

Azken hamarkadan asko garatu dira geneak editatzeko teknikak. Horien helburuetako bat izan da zerrien bihotzak genetikoki eraldatzea, gizakien immunitate sistemaren arbuioa eragozteko. Hamar mutazio genetiko zituen zerriak. Gizakiengan arbuioa eragiten duen molekula bat kodetzen duen gene bat indargabetu zioten, besteak beste.

Duela hilabete batzuk zerri transgeniko baten giltzurruna arrakastaz txertatu zioten gizaki bati, baina ezin da orain jakinarazi duten operazioarekin parekatu, kasu hartan bestelakoa baitzen organoa jaso zuen gizakiaren egoera: garun heriotza.

Adituek nabarmendu dute ebakuntza mugarria izan arren, oraindik ezingo dela arrunt bihurtu, arbuioaren afera oraindik ez delako erabat gainditu. Terapiak heltzeko denbora asko beharko duela ohartarazi dute.

Izan ere, Bennet bihotz eta birika lanak egiten dizkion makina bati lotuta dago oraindik, halako kasuetan ohikoa den bezala. Baina hori gaur bertan ken diezaioketela adierazi dute. Arbuioren zantzurik ez da agertu lehenengo egunotan. Aurreko 48 orduak erabakigarriak izaten dira halako ebakuntzetan.


Summary: Helduen danborrada ere bertan behera utzi dute Azpeitian. Bart hartu zuten erabakia udalak eta danborradan parte hartzen duten eragileek. Danborradarik izango ez denez, San Sebastian festak ere ez dituzte ospatuko.

Aurten ez da danborradarik izango. Ez Donostian, ez Azpeitian (Gipuzkoa). Udalak joan den ostiralean iragarri zuen umeen danborrada bertan behera utziko zuela, eta bart gauean jakinarazi zuen gauza bera egingo duela helduenarekin. Atzo iluntzean hartu zuten erabakia, udalak eta danborradan parte hartzen duten eragileek egin zuten bileran.

COVID-19ak eragindako egoera tarteko, iaz ere ez zuten San Sebastian jairik ospatu Azpeitian. Bigarren urtez jarraian ez dituzte festa horiek ospatuko, beraz. Erabakia «adostasunez» hartu zutela esan du udalak: «Iritzi eta ekarpen ezberdinak entzun ostean hartu dugu erabakia, pena handiz». Ez dute ekitaldirik antolatuko urtarrilaren 20an; ez dituzte sansebastianak ospatuko.

Dena den, udalak argi utzi du hasieratik zutela danborrada antolatzeko asmoa, baina egoerak «ezinezko» bihurtu duela nahi hori. Hori azaltzeko, datuak eman ditu: «2020an, azken aldiz helduen danborrada egin zenean, 1.500 parte hartzailetik gora izan ziren herriko kaleetan San Sebastian bezperan. Horiez gain, urtero ehunka lagun elkartzen dira kale ertzetan danborjoleak animatzen eta festaz gozatzen. Labik ezarritako azken arauen arabera, kanpoaldeko ekintzetan bildu daitekeen pertsona kopurua 800 da, eta, hemen, aise gainditzen dugu kopuru hori».

Haurren danborrada bertan behera utzi zuenean, erakundeak ez zuen baztertu jaia beste egunen batean egiteko aukera, baina helduen danborradaren kasuan ez dio aipamenik egin aukera horri.


Summary: Ikastetxeetako protokoloa arindu dute Iparraldean. Hezkuntza arloko sindikatuek salatu dute egoera «kaotikoa» dela, eta greba eginen dute ostegunean.

Jean Castex Frantziako lehen ministroak atzo iragarri zuen ikastetxeetako protokoloak «arinduko» dituztela. Urtarrileko sartzetik indarrean zen protokoloak «egoera kaotikoak» sortu dituela salatu dute hezkuntza arloko sindikatuek, eta horiei erantzuteko neurri zenbait arintzea erabaki du Frantziako gobernuak.

Lehenik, positibo ematen duten ikasleei begirako neurri bat arindu dute: orain arte, eskolan egindako auto-probak positibo ematen bazuen, gurasoek berehala etorri behar zuten ikaslearen bila. Hemendik goiti, eskola eguna bukatzea itxoiten ahalko dute burasoek haurraren bila etortzeko. Bigarrenik, hurbileko kontaktuen protokoloa arindu dute. Sartzetik, hurbileko kontatu izanez gero, hiru proba egin behar zituzten ikasleek: lehena, antigenikoa edo PCRa, berehala. Ondotik, beste bi autoproba egin behar zituzten, hurbileko kontaktu zirela jakin eta bigarren eta laugarren egunetan. Bada, aurrerantzean, egin beharreko hiru probak auto-probak izan daitezke. Farmazietan eros daitezke proba horiek, urririk, eskolaren agiria erakutsita. Bestalde, gurasoek haurraren probak negatibo ematen zuen aldi oro, agiri bat igorri behar zioten eskolari; orain, agiri bakarra bidaltzea nahikoa izanen da.

Hezkuntza arloko sindikatuek salatu dute «neurri txiki» horiek ez dutela egoera erraztuko, eta, beraz, ostegunerako greba deialdia atxiki dute. Baionan, erraterako, 11:00etan elkartuko dira, suprefetura aitzinean.


Summary: Eraso matxisten kontrako manifestazioa egingo dute Barakaldon. «Emakumeen kontrako indarkeriaren izurria» salatu du Argitan elkarteak

Argitan elkarteak manifestazio baterako deialdia egin du, Barakaldon (Bizkaia) izaten ari den «indarkeria matxistaren olatua» salatzeko. Mobilizazioa ostiralean izango da, eta Barakaldoko Herriko Plazatik abiatuko da, 19:30ean. Indarkeria matxistaren aurrean, erantzun kolektiboa, elkartasuna eta autodefentsa feminista izango da manifestazioaren goiburua.

Urtea hasi zenetik, hiru eraso matxista salatu dituzte Barakaldon. Urtarrilaren 2an gizonezko bat atxilotu zuten taberna batean emakume bati sexu ukituak egiteagatik, urtarrilaren 6an beste bat hartu zuten atxilo bikotekide ohia jotzeagatik, eta azken erasoa joan den asteburuan gertatu da. Hogei urteko gizonezko bat denda batera sartu zen lapurtzeko asmoz, eta, han lan egiten duen emakumeak kargu hartu zionean, sexu erasoak egin zizkion.

Horren aurka, «protesten maila igotzea» erabaki du Argitan-ek, eta, aurrekoetan bezala elkarretaratzea antolatu beharrean, manifestazioa egitea hobetsi dute, «erantzun kolektiboa, elkartasuna eta autodefentsa feminista» aldarrikatzeko asmoz.

«Badakigu hau ez dela Barakaldon bakarrik gertatzen», azaldu du Argitan-ek: «pairatzen dugun indarkeria egiturazkoa da, eta emakumeok jasaten ditugun desberdintasun eta diskriminazioen ondorioa da». Hala ere, uste dute «indarkeriaren izurri» horri erantzun egin behar zaola: «Aukera bakarra da erantzun ahalik eta sendoena ematea. Kaleak geureak dira, eta gure lekua eta indarkeriarik gabe bizitzeko dugun eskubidea aldarrikatzeko erabiliko ditugu. Matxista eta erasotzaileek aurrean izango gaituzte. Ez dute lekurik gure kaleetan, ezta gure bizitzetan ere».

Argitan-ek dei egin die Barakaldoko eta Ezkerralde osoko talde eta elkarteei manifestazioarekin bat egin dezaten, eta gogorarazi dute Ezkerraldeko beste herri batean, Portugaleten, gizonezko bat atxilotu zutela urtarrilaren 7an, emakume bat bortxatzeaz akusatuta.


Summary: Ostiralean hasiko da «merezitako» sagardo garaia. Inoizko uztarik handiena izan dute sagardogileek: Euskal Sagardoaren barruan 3,5 milioi litro egin dituzte, bertako 250 sagastietako bost milioi kilo sagar erabilita. Ezohiko egoera bati aurre egiteko «erronka eta konpromisoa» hartu du sektoreak.

Donostiako San Telmo museoan aurkeztu dute gaur 2022ko sagardo garaia, lelo esanguratsu batekin: Sagardotegi denboraldia merezi dugulako!. Han izan dira, Euskal Sagardoa jatorri izeneko ordezkariak ez ezik, Arabako, Bizkaiko eta Gipuzkoako sagardogileen elkarteen eta sagargile elkarteen ordezkariak, eta ezohiko egoera bati aurre egiteko «erronka eta konpromisoa» hartu dituzte, «lanerako protokolo zehatzak garatu eta sagardo berria eta sagardotegiko esperientzia bezeroei modu erakargarri batean dastatzera emateko».

Uzta «historikoa» izan dute, «inoizko handiena»: Euskal Sagardoaren barruan 3,5 milioi litro egin dituzte, bertako 250 sagastietako bost milioi kilo sagar erabilita. Nolakoa? «Geroz eta zailagoa da galdera horri erantzutea. Sagardotegi bakoitzak bere sagardoa egiten duelako, eta sagardotegi bakoitzaren barruan ere badirelako sagardo ezberdinak», azaldu du Unai Agirrek, Euskal Sagardoa jatorri izeneko koordinatzaileak. Orokorrean, iaz baino sagardo «arinagoak» dira aurten, «lurrintsuak» eta «alkohol graduazio txikixeagokoak».

Ostiralean irekiko dituzte ateak sagardotegiek, eta, hilaren 28ra bitartean, Eusko Jaurlaritzaren dekretuak irauten duten bitartean, orain arteko protokoloei eutsiko diete: sagardogileek mahaira eramango dute sagardo berria, pitxer edo botila gardenetan, eta bakoitza bere txarteltxoarekin edo azalpenekin. Otorduan, pitxerra betetzera ere altxa daiteke mahai bakoitzeko arduraduna, eta sagardogilearen laguntzarekin beteko du taldeak dastatu nahi duen edo sagardogileak gomendatzen duen upeleko sagardoa. «Sagardotegi bakoitzak moldatuko du protokolo hori bere sagardotegiaren ezaugarrietara. Eta, osasun egoeraren arabera, protokoloa bera ere moldatuko dugu», iragarri du Olatz Mitxelena teknikariak.

Unai Agirre koordinatzaileak jakinarazi duenez, sagardoaren prezioa %10-20 inguru igoko da aurten: «Sagarrak, beirak, kartoiak, argindarrak... guztiak egin du gora, eta sagardoak ere gora egingo du ezinbestean, lehendik ere errentagarritasun txikiko produktua izaki, gaur egungo egoerara moldatuz joateko».


Summary: OMEk «goiz» iritzi dio koronabirusa gaitz endemikotzat jotzeko. Osasunaren Mundu Erakundeak uste du Europako herritarren erdiak kutsatuko direla sei eta zortzi aste arteko tartean. Europarako bulegoko arduradunak ohartarazi du pertsona zaurgarriak eta osasun langileak babestea dela orain lehentasuna.

OME Osasunaren Mundu Erakundeko Europarako arduradun Hans Klugek ohartarazi du «goiz» dela oraindik COVID-19a gaitz endemikotzat jotzeko. Klugen esanetan, omikronaren kutsakortasun handia eta erietxeen gainkarga hartu behar dira orain lehentasuntzat: «Oso kontuz hartu behar ditugu etorkizuneko aurreikuspenak. Ez litzateke lehen aldia ezusteko bat jasotzen dugula». OMEko arduradunak neurriak eskatu dizkie agintariei pertsona zaurgarriak eta osasun langileak zaintzeko, eta baita pandemiak ekonomiari eta hezkuntzari eragindako kaltea gutxitzeko ere.

Datozen asteetarako aurreikuspena ere egin du Klugek, eta iragarri du litekeena dela sei eta zortzi aste arteko tartean Europako herritarren erdiak kutsatzea, eta kezka agertu du ospitaleetako egoeraren inguruan. OMEko arduradunak gogorarazi du txertorik hartu ez dutenek sei aldiz arrisku handiagoa dutela ospitaleratuak izateko.

Europan, kasuek nabarmen egin dute gora azken astean. OMEk emandako datuen arabera, aurreko bi asteetan halako bi dira positiboak. 26 herrialdek jakinarazi dutenez, astero herritarren %1 kutsatzen da. Heriotzei dagokienez, hildakoak gehiago dira txerto gutxiago jarri diren herrialdeetan. «Uneotan kezkatzen gaituena da omikron aldaera Europa ekialdera zabaltzen ari dela. Ikusteko dago zer gertatuko den; izan ere, herrialde horietan txertatze tasa askoz txikiagoa da».


Summary: Antsietatea lan istripu gisa onartu diote Loiuko aireportuko langile bati. Bilboko lan arloko epaitegiak frogatutzat jo du gaixotasuna lan gatazka baten ondorio izan zela. CCOO sindikatuak «arrisku psikosozialen aurrean prebentzio neurriak zorroztea» eskatu die enpresei.

Bilboko lan arloko epaitegiak lan istriputzat jo du antsietate kasu baten ondorioz emandako gaixo agiri bat. Loiuko aireportuko garbiketa langile azpikontratatu baten kasua da, eta epaileek frogatutzat jo dute gaixotasuna lan gatazkaren ondorio izan zela. CCOO sindikatuak jakinarazi duenez, langileak urtebete inguru eman zuen gaixoaldian krisiaren ondorioz, 2019ko irailetik 2020ko azarora bitarte.

Lantokian antsietate krisi bat izaten bada ez da beti lan istriputzat jotzen; askotariko kasuak daude, eta ez da arraroa auzia epaitegietan ebaztea. Kasu honetan, esaterako, epaileek aintzat hartu dute Lan Ikuskaritzak lan gatazka egiaztatu izana bere garaian. Sententziak aurrekari gisa jasotzen ditu, halaber, kasu honen inguruan egin diren prozesu judizialak, eta langilearen eskariz enpresan bertan martxan jarritako jazarpen protokolo bat ere bai. Hori horrela, epaileek ondorioztatu dute «lotura zuzena» dagoela langilearen gaixotasunaren, gatazkaren eta lan ezintasunaren artean.

CCOO sindikatuaren arabera, beharrezkoa da enpresek «arrisku psikosozialen aurrean prebentzio neurriak zorroztea», bereziki lan kargen banaketari, zereginen aurretiazko plangintzari eta horri lotutako komunikaziori dagozkienak. Izan ere, Alfonso Rios sindikatuko osasun arduradunaren hitzetan, buruko gaixotasunak areagotzen ari dira COVID-19aren pandemiaren eraginez. Hori dela, «koordinazio handiagoa» eskatu du enpresa nagusien eta azpikontratatuen artean batez ere.


Summary: Bordeletik gertu atxilotu dute Tuteran hilda aurkitutako emakumearen senarra. Astelehen goizean 38 urteko emakume baten gorpua aurkitu zuten foruzainek eta suhiltzaileek Tuteran. Emakumearen senarrak hil duela, hori da hipotesi nagusia. Elkarretaratzeak egin dituzte hilketa salatzeko, Tuteran eta Cortesen.

38 urte zituen Sara Pina Ieregik, eta irakaslea zen Castejongo (Nafarroa) Dos de Mayo ikastetxean. Corteskoa zen sortzez, eta 2017an ezkondu zen senarrarekin, orain atzematen ari diren horrekin. Tuterako Iruñea kalean bizi ziren senar-emazteak. Astelehenean, abisatu zuten Pina ez zela lanera agertu eta lehenagotik ere ez zutela haren berririk, eta foruzainak eta suhiltzaileak joan ziren etxera; indarrez sartu ziren, eta hilik aurkitu zuten emakumea gela batean. Labanaz egindako zauriak zituen hilotzak sabelaldean. Epailearen esanetan, urtarrilaren 8 eta 9 artean hil zuten emakumea.

Ikerketaren hipotesi nagusia da senarrak hil zuela emakumea; 41 urte ditu gizonak, J.M.U.A.-k. Eskuko telefonoa etxean utzita alde egin zuen, eta hura ere ez zen agertu lanera astelehen goizean. Hortaz, hura bilatzeko agindua eman zuen epaileak, eta astearte eguerdi honetan atzeman dute, Boisredon herrian (Okzitania), Bordeletik 65 bat kilometro iparraldera. Nafarroako Justizia Auzitegi Nagusiak azaldu duenez, auzia daraman epaileak euroagindu bat eman du preso har dezaten, hilketa egotzita ikertzeko, eta arratsaldeko lauak baino lehentxoago atxilotu dute.

Hilketa salatzeko elkarretaratzera deitu du gaur arratsalderako Erriberako M8 plataformak. Dozenaka lagun bildu dira, 20:00etatik aitzina, Tuterako Foruen plazan. «Sararengatik eta beste guztiengatik! Etor zaitez!», izan dute lelo, taldeak aurrena sare sozialetan iragarri duenez. «Amorrua» azaldu dute gertatutakoaren harira.

Hiru eguneko dolua Cortesen

Alejandro Toquero Tuterako alkateak jakinarazi du ezohiko batzarra egingo dutela bihar, asteazkena, 09:30ean. Azaldu du berdintasun planeko protokoloari jarraituz egin duela biharko deialdi hori, eta batzarrean aztertuko dutela zer ekintza egin. Cortesko Udalak, berriz, 19:30ean egingo du ezohiko batzarra —hangoa zen Sara Pina sortzez—, eta herritarrek elkarretaratzea egin dute, Tuteran egin antzera. Herriko bandera haga erdira jaitsi dute, eta hiru eguneko dolua agindu dute, gainera. Halaber, beste herri batzuetan ere deitu dituzte hilketa gaitzesteko elkarretaratzeak: Euskal Herriko Emakumeon Mundu Martxak deituta, protestak eginen dituzte bihar, besteak beste, Iruñean eta Bilbon. Iruñean 20:00etan eginen dute, Udaletxe plazan. Bilbon 19:45ean bilduko dira, Arriagan.

Bestalde, astearte goiz honetan, bestalde, Nafarroako Parlamentuaren atarian elkarretaratzea egin dute parlamentariek eta gobernuko kontseilariek ere. Foruzaingoak atzo ez zuen zehaztu nahi izan indarkeria matxistako kasu bat izan ote den, ikerketa sekretupean dagoelako, baina elkarretaratzearen amaieran Javier Remirez presidenteorde lehenak adierazi du hilketa «emakumeen aurkako indarkeria» kasu bat dela. «Ustezko homizidio bat» izan dela erantsi du.

Poliziak azaldu duenez, emakumearen familiartekoek larunbatetik haren berririk ez zutela jakinarazi zieten foruzainei, eta Poliziak atzo etxebizitzan indarrez sartzea erabaki zuen; orduan aurkitu zuten hilotza. Gaur egingo diote autopsia, Iruñeko Auzitegi Medikuntzako Institutuan. Tuterako 1. Instrukzio Epaitegiak sekretupean jarri du kasua, baina auzitegi bereko bigarren aretoari pasatuko dio kasua, hura baita indarkeria matxistako kasuetan espezializatutakoa. Hildako emakumeak ez zuen aurrez tratu txarrekin lotutako salaketarik jarri.

«Amorrua eta asperraldia»

Sare sozialetan gertaera gaitzetsi dute hainbat erabiltzailek. Gogor salatu du, besteak beste, EH Bilduko parlamentari Patricia Peralesek: «Beste emakume bat eraila izan da! Amorrua eta asperraldia. Nire babes osoa familiari eta ingurukoei».

Tuterako EH Bilduk ere salatu du gertakaria: «Onartezina da». Babesa agertu die alderdiak ere emakumearen ingurukoei, eta «autodefentsa feminista» aldarrikatu du. PSNk ere salatu egin du hilketa, eta elkartasuna eta babesa agertu dizkie hildako emakumearen senideei.

Hilketa matxista bat izan dela baieztatuko balitz, 2022an Euskal Herrian hil duten lehena litzateke. 2021. urtean bost emakume hil zituzten, eta 2003. urtetik jada 112 dira eraildako andreak.


Summary: Ehunka lagunek protesta egin dute Beasain-Bergara arteko bidesariaren aurka. Urtarrilaren 18an sartuko da indarrean Beasain eta Bergara arteko autobiako bidesari berria. Goierriko eta Deba Bailarako Kontseilu Sozialistek deitu dute manifestaziora.

«Peajerik ez! Bizitzaren garestitzea gelditu». Lelo hori zuen igandean ehunka lagunek Beasainen (Gipuzkoa) egin zuten protestak. Goierriko eta Deba Bailarako Kontseilu Sozialistek deituta, Beasain eta Bergara arteko autobian jarriko duten bidesari berriaren aurka mobilizatu ziren. Urtarrilaren 18an hasiko dira A-636 errepideko tarte horretatik igarotzen direnei kobratzen.

Mugimendu Sozialistako kideak azarotik ari dira neurri horren aurka mobilizatzen. Azaldu dutenez, bidesariaren aurka egitea ez da haien asmo bakarra: «Langileon bizimoduaren garestitze progresiboa salatzera ere atera gara, bidesaria adibide soil bat besterik ez baita», adierazi zuten igandean. Gehitu zuten bizitzaren garestitze horri aurre egiteko modu eraginkor bakarra «antolakuntza komunista indartzea eta sozialismoaren alde egitea» dela.

Bidesariaren aurkako dinamikaren aurkezpenean, Goierriko eta Deba Bailarako Kontseilu Sozialistek «ordainlekuen inposaketa» seinalatu zuten «langile klasearen bizitzaren garestitze progresibo eta orokorraren adierazpen modura». Gogorarazi zuten azken hilabeteetan oinarrizko zenbait produktu garestitu direla, hala nola argindarra, oinarrizko elikagaiak eta gasolina.

Erantzule zuzenak seinalatu zituzten: «Gutxienez, oligarkia internazionala, burgesia —espainiarra zein bertakoa— eta alderdi politiko guztiak». Beasain eta Bergara arteko bidesariaren sustatzaile nagusia izatea EAJri egotzi zioten, «baina gobernu ardurak ez dituzten gainontzeko alderdiak ere langile klasearen pobretze eta miseria areagotze prozesuan kolaboratzaile aktiboak eta zilegiztatzaileak direla ulertzen dugu», gehitu zuten.

Urte eta erdi geroago

Gipuzkoako Foru Aldundiak 2020ko uztailean jakinarazi zuen A-636 autobian bidesaria jartzeko asmoa zuela. «Erabiltzen eta kutsatzen duenak ordaindu egin behar du; logika hori aplikatu dugu», azaldu zuen Aintzane Oiarbide Gipuzkoako Bide Azpiegituretako foru diputatuak: «Zerga orokorren bidez, ez gara iristen errepideek eskatzen dituzten artapen eta hobekuntzak egitera; beharrezkoak dira baliabide gehiago».

Orduan adierazi zutenez, espero zuten sistema abian egotea 2020. urtea amaitzerako. Atzeratu egin dira, ordea, asmo horiek, eta abenduaren 31an jakinarazi zuten 2022ko urtarrilaren 18a izango zela data. Aldundiak gogorarazi zuen aurrez aurreko informaziorako guneak urtarrilean ere zabalik egongo direla, erabiltzaileen zalantzak argitzeko eta Abiatu gailua eskuratzeko tramiteak errazteko. Goierrin, Urolan eta Debagoienean jarriko dira bulegoak; zehazki, Ezkio-Itsason, Ormaiztegin, Zumarragan, Beasainen, Legazpin, Bergaran, Urretxun eta Antzuolan.

Aurrerantzean, autobia osoa izango da ordainpekoa, eta hiru arkuren bidez egingo dira ordainketak, Gipuzkoan lehen aldiz ezarriko den free flow sistemaren bidez. Erabiltzaileek ez dute geratu beharko, eta sistema elektroniko horrek identifikatuko du ibilgailua Abiatu eta ViaT txartelen bidez edo matrikularen bidez. Ibilgailu guztiek ordaindu beharko dute bidesaria, arinek eta astunek.

2,53 euro

Beasain-Bergara errepidea berria da —2019ko martxoan zabaldu zuten—, 23 kilometro luze da, eta, orain arte, doakoa izan da.

Aurrerantzean, deskonturik gabe, Beasaindik Bergarara joateak (edo alderantziz) 2,53 euro balioko du ibilgailu arinentzat. Abiatu sistemaren bidez, ordea, deskontuak izango dituzte gipuzkoarrek, beste errepideetan dituzten berberak: egindako bidaia kopuruaren arabera, %25 eta %75 artekoak dira deskontuak, eta hilabeteko gehieneko gastua 32,34 euro da.

Jarduera profesionalean dabiltzanek eta garraiolariek ez dute deskonturik izango, eta trailer bakoitzak 5,15 euro ordaindu beharko du ibilbide hori egiten duen bakoitzean. Bidesari hori garraiolariei azken urteetan N-I eta A-15 errepideetan jarritakoei gehituko zaie.


Summary: Osakidetzak soilik zaurgarriak diren kontaktu estuei eginen die proba. Gotzone Sagardui Eusko Jaurlaritzako Osasun sailburuak azaldu du aldaketaren helburua zaurgarrienei diagnostikoa azkarrago egitea dela. Txertatuak ez daudenei horretarako gonbidapena egin die: «Txertatu zaitezte, mesedez». Nafarroan hiru pertsona hil dira gaitzaren ondorioz.

Gotzone Sagardui Eusko Jaurlaritzako Osasun sailburuak xehetasun bat gehitu dio atzo iragarritako protokolo aldaketari: hemendik aitzina, positibo baten kontaktuak direnen artean, soilik pertsona zaurgarriek eman beharko diote horren abisua Osakidetzari, eta soilik haiei eginen diete koronabirusaz kutsatuta ote dauden jakiteko proba. Sagarduik jakinarazi duenez, aldaketaren helburua da zaurgarrienei gaixotasuna ahalik eta azkarren diagnostikatzea.

Jaurlaritzak zehaztu du zaurgarri gisa kontuan hartuko dituztela 70 urtetik goitiko herritarrak, haurdun dauden emakumeak, immunoeskasia dutenak, txertatu gabeak eta gaixotasun kronikoak dituztenak; erraterako, diabetikoak eta eritasun hepatikoak edo giltzurrunetakoak dituztenak. Kontaktu estua diren gainerako pertsonei sintomei «adi» egoteko eskatu die sailburuak.

Gobernu Kontseiluaren bileraren ondoko agerraldian eman du Sagarduik xehetasunaren berri. Hainbat kazetarik galdegin diote protokolo aldaketak nola eraginen duen eritasunaren jarraipen datuetan, eta sailburuak erantzun du positibo kopurua ez dela «inoiz adierazle bakarra» izan: «Ez dugu aukera galduko pandemiaren bilakaera ikusteko». Bertzeak bertze positibo tasari begiratuko diote.

15.430 kasu positibo

Osakidetzak eta Osasunbideak gaur emandako datuen arabera, atzo egindako probetan 15.430 positibo atzeman zituzten Hego Euskal Herrian. 36.271 proba egin zituzten guztira: egindako proba guzien %42k eman zuten positibo. Nafarroako Gobernuak jakinarazi du, bertzalde, hiru pertsona hil direla azken ordutoan COVID-19ak jota.

Ospitaleei dagokienez, uneotan 1.038 lagun daude koronabirusagatik erietxeratuta Hegoaldean. ZIU zainketa intentsiboetako unitateetan 174 lagun daude.

Txertatzeko deia

Sagarduik txertaketan jarri du arreta, berriro ere. Jakinarazi duenez, Araban, Bizkaian eta Gipuzkoan 5 eta 11 urte arteko haurren ia erdiek hartua dute lehen dosia. Umeak txertatzearen alde egitera animatu ditu gurasoak: «Txertoa da tresnarik onena seme-alabak babesteko». Sailburuaren arabera, 36.000 dosi pediatriko gehiago ditu Osakidetzak eskuartean, eta 14.000 umeri emana diote txertoa jartzeko ordua datozen egunetarako.

40 urtetik goitiko herritarren artean, berriz, hamarretik seik hartua dute errefortzu dosia, eta 60 urtetik goitikoen artean %90era ailegatzen da ehunekoa. Sagarduik jakinarazi du lehen dosiak ere ematen dituela oraindik Osakidetzak, eta oraindik batere txertorik hartu ez dutenei horretarako deia egin die: «Garaiz zaudete: txertatu zaitezte, mesedez. Lehenbailehen hobeto, guztientzat».


Summary: Bildarratzek jakinarazi du eskola publikoan gaixo agiria jaso dutela orain beste 550 irakaslek. Dagoeneko 1.350 profesional dira laneko martxara itzuli ezin izan direnak, eta egoerak eragindako zailtasunak onartu ditu Hezkuntza sailburuak

800 ziren atzo Araba, Bizkai eta Gipuzkoako eskola publikoetan gaixo agiriarekin zeuden irakasleak; azken orduetan beste 550k ere lanera joan ezina adierazi dutela jakinarazi du Hezkuntza sailburu Jokin Bildarretzek, eta 1.350 langilek utzitako hutsuneak betetzeko ahaleginetan ari direla.

Apurka-apurka eskolarako itzulera martxa hartzen hasi dela esan du sailburuak, baina aitortu du egoera ez dela «erraza». Izurria guztiz zabalduta dago, eta irakasle asko ere kutsatuta daude. «COVID-19ak jarraibideak zein diren zehazten jarraitzen du». Eskoletan izurriaren presentzia saihesten ahalegintzeko protokoloak ezarrita daudela esan du, eta aparteko ahalegina egin behar dela orain dagoen egoera honetan: «Segurtasun eta garbitasun neurrien oso gainean egon behar da».

Hezkuntza Sailean denak aparteko «esfortzua» egiten ari direla esan du, baina birusak jotakoen intzidentzia apaltzen ez den bitartean «arnasa» hartzea zaila izango dela. Bitartean, «aurrez aurreko» jardunari eusteko ahaleginetan jarraituko dutela nabarmendu du, bazter utzi ezin den «altxorra» dela gogora ekarrita.


Summary: Nafarroako Gobernuak proposatu du prebentzio neurriak hilaren 31ra arte luzatzea. Izatez ostiralean amaitzen dira indarrean diren COVID-19aren kontrako neurriak. Epaitegien erabakiaren zain dago orain foru agindua.

Nafarroako Gobernuak COVID-19aren aurkako neurriak mantendu nahi ditu. Aurrez ezarritako neurriak ostiralean amaitzen dira, baina haiek luzatzea proposatu du gobernuak, gutxienez, urtarrilaren 31ra arte. Nafarroako Auzitegi Nagusiaren ebazpenaren zain dago orain foru agindua.

Santos Indurain Osasun kontseilariak zehaztu duenez, oraingoz ez dute neurri gehiago hartzeko asmorik, baina, foru agindu orotan bezala, aukera irekirik dago. Ikusteko daude oraindik Urtezahar egunaren eta Errege egunaren ondorioak, eta unibertsitateko ikasleen itzulerarenak.

Indurainen arabera, neurriekin, kutsakortasunak ez du goia jo. «Zifrak erabat deigarriak eta ezohikoak dira; inoiz ez bezalako intzidentzia datuak ditugu, hemen, Europa osoan eta mundu osoan. Gure osasun sisteman izaten ari den eragina handia da, lehen arretan zein ospitaleetan», adierazi du. Aurreko olatuekin alderatuta omikron aldaeraren koadro kliniko larrien ehunekoa txikiagoa bada ere, «intzidentzia hain da handia horrek handitu egiten dituela ospitaleratzeen eta ZIUetako gaixoen kopuruak».

Oraintxe bertan, 246 lagun daude ospitaleetan; horietatik 35 ZIUko oheetan. Olatuaren hasierarekin alderatuta, hiru bider handitu da ZIUetako gaixo kopurua.

Neurriak gogorarazi

Beraz, Auzitegiak erabakia berretsiz gero, gauean, 01:00etatik 06:00etara, ostalaritzako eta gaueko aisialdiko negozioek itxita jarraituko dute —hala nola tabernek, diskotekek, kontzertu eta dantza aretoek, jatetxeek, bingoek, apustu etxeek, gastronomia elkarteek eta etxabeek—.

Ostalaritzan egungo neurriek indarrean segituko dute, beraz: ezingo da barran kontsumitu; mahaietan gehienez ere hamar lagun elkartu daitezke 70 zentimetroko distantzia gordez, eta metro eta erdikoa mahai artean.

Kultur eta kirol ikuskizunetan, berriz, antolatzaileek jendea ez pilatzeko neurriekin segitu beharko dute, eta Osasun Departamentuak zehaztutako irizpideak bete. Halaber, debekatuta dago barruan edari eta janariak kontsumitzea.

Neurri horiez gain, gobernuak ohiko prebentzio neurriekin jarraitzeko deia egiten du: barrualdeetan aireztapen egokia izatea, maskarak egoki jantzita eramatea, hamar lagunetik gorako bilkurak saihestea eta distantzia fisikoa gordetzea.


Summary: ELAk lan erreformaren aurka bozkatzeko eskatu die EAJri eta EH Bilduri. Dekretuaren bozketaren aurretik mobilizazio handiak antolatzeko epea dagoela uste du sindikatu abertzaleak, eta ez du greba orokorra alboratu

ELAk mezu argia bidali die EAJri eta EH Bilduri: «Lan erreformaren aurka bozkatzeko eskatzen diegu. Hura indargabetzeko aukera bizirik mantendu behar dute». Sindikatu abertzaleak proposamenaren interpretazio oso kritikoa egin du: argi du aurreko erreformak ez direla indargabetu , eta onartuko balitz haiek indargabetzeko aukera «lurperatuko» litzakeela uste du. Horregatik, uste du oraindik eragin daitekeela eta mobilizazio handiak egiteko prest agertu da, baita greba orokorrera deitzeko ere, betiere dekretuaren bozketaren aurretik.

Mitxel Lakuntza ELAko idazkari nagusiaren ustez, oraindik ez da berandu Espainiako Gobernuak eginiko lan erreforma indargabetzeko. Aurka dauden azken sindikatu eta erakundeek azken hitza esateke dute, eta «ahalik eta erantzun sendoena» ematen saiatu behar dute. Mobilizazioen bitartez zabaldu nahi dute beren jarrera kritikoa, eta ez dute uste berandu denik greba orokor batera deitzeko. «Ez gaude denboraz kanpo. Urtarrila lan hilabetea da.

Beti izan dugu aukera hori presente. Hamar egun aski dira grebara deitzeko, eta abenduaren 28az geroztik ezagutzen ditugu xehetasunak. Gainera, ikusteko dago zenbat irauten duen film honek». Film hori proposamena onartua izateko negoziazioak dira, eta iragarpenak beteko balira Espainiako Gobernuak otsaileko bigarren astean onartu nahiko luke erreforma.

ELAren itxaropena alderdien ezezkoan dago. Hala eskatu die EAJri eta Bilduri, eta, aitortu duenez, etengabeko harremana du haiekin. Dena den, ez daki biek aurka egingo dutenik: ELAren arabera, EAJk gustuko du erreforma, eta lan itunen estatalizazioa da haren iritzia baldintzatzen duen aldagai bakarra. «Gauzak hala, koherentziaz, aurka bozkatu beharko luke, baina haiei egin beharreko galdera da hori». Elkarrekin Podemos ere hartu du hizpide, eta kritika zorrotza egin dio Lakuntzak: «Bere usteei uko egin die. Akordioari garrantzi handiagoa eman dio erreformaren muinari baino».

Elkarrekin Podemosi eginiko kritika Espainiako Gobernura luzatu du idazkari nagusiak, eta haren jardunaren hiru ezaugarri leporatu dizkio. Batetik, ez duela hauteskunde programa bete egotzi dio, eta gezurretan ibili dela. Bestetik, «fribolitatea» egotzi dio, bere hitza bete ez eta alderdi subiranistei babesa eskatu dielako. Eta, azkenik, «jokatzeko modua», elkarrizketa sozialaren mahaia eta dekretuaren bidea erabili dituelako, parlamentu eztabaida saihestuz. «Eta nola izan da posible?» galdetu du Lakuntzak: «Bada, elkarrizketa sozialaren mahaiaren bitartez. Mahai hori tranpa da sindikatuentzat, altxorra patronalarentzat eta koartada ezkerreko alderdientzat».

Erreformaren inguruko ELAren irakurketa teknikoa Pello Igeregi sindikatuko Negoziazio Kolektiboko arduradunak egin du. Zehaztu du 2010eko eta 2012ko lan erreformek zituzten 11 arau kaltegarrienetatik «bat eta erdi» baino ez direla indargabetu, eta hobekuntza apurrak aurretik Auzitegi Gorenak sententzia bidez ezarriak zituela: «Auzitegi Gorenak Espainiako Gobernuak baino meritu handiagoa du».


Summary: Pentsiodunek elkarretaratzera deitu dute urtarrilaren 15erako. Euskal Herriko Pentsiodunen Mugimenduak manifestaziora deitu du, mobilizazio jendetsuen laugarren urteurrena ospatzeko. Urtarrilaren 15ean egingo dira elkarretaratzeak, Bilbon, Donostian, Gasteizen, Iruñean, Eibarren, Ondarroan, Tafallan, Altsasun eta Lizarran.

Berdin dio nork gobernatu, guk pentsio publikoak defendatu! lelopean, Euskal Herriko Pentsiodunen Mugimenduak manifestaziora deitu du urtarrilaren 15erako, lau urteren ondoren oraindik ere borrokan ari direla aldarrikatzeko. Euskal Herriko pentsiodun eta langile orori luzatu diete kaleak betetzeko deia pentsiodunek: «Pentsio publiko duin eta nahikoak, soldata eta lan baldintza duinak, eta kalitatezko zerbitzu publiko unibertsalak bermatzea aldarrikatu nahi dugu».

Mugimenduaren ustez, 2021eko azaroan onartu zen pentsioen erreformak «ez ditu 2011ko erreformako pentsioen murrizketak indargabetzen», eta, ondorioz, erosteko ahalmena %3 baino gehiago murriztuko zaiela salatu dute: «Hori ez da lan prekaritateari aurre egiteko eta gure pentsioek ordaintzen dituzten gizarte kotizazioak hobetzeko behar den erreforma». Beraz, onartu berri den pentsioen erreformaz kexu da mugimendua; izan ere, beren aldarrikapen gehienak erreformatik kanpo geratu direla diote: «Gutxieneko pentsioek miserableak izaten jarraituko dute, aldarrikatzen ditugun 1.080 euroetatik oso urrun». Horren aurrean, 2018an PPren Gobernuarekin egin zuten bezala, PSOEren eta Elkarrekin Podemosen gobernuari eskatzen diote oraingoan mugimenduaren aldarrikapenei erantzun diezaien: «2011, 2013 eta 2021eko erreformen alderdi atzerakoiak indargabetu egin behar dira, eta KPI errealaren igoera berehala aplikatzea eskatzen dugu». Pentsiodunen Mugimenduak argi du: «Ez dago pentsio duinik soldata duinik gabe».

Horregatik, larunbat honetan, hilaren 15ean, elkarretaratzera batzeko deia luzatu du Pentsiodunen Mugimenduak Hego Euskal Herriko hainbat lekutan: Bilbon, Donostian, Gasteizen, Iruñean, Eibarren, Ondarroan, Tafallan, Altsasun eta Lizarran.


Summary: Aireportuek 2020an galdutako bidaiarien laurdenak berreskuratu dituzte. Iaz, ia 3,6 milioi bidaiari izan zituzten Euskal Herriko bost aireportuek. Forondak inoiz baino merkantzia gehiago garraiatu zituen 2021ean

Pandemiak gehien jotako sektoreetako bat izan zen aire trafikoarena, turisten joan-etorriak ez ezik lan bidaiak ere nabarmen murriztu zituelako. Azken zenbakiak ikusita, argi dago aireportuei kostatu egingo zaiela koronabirusaren aurretik zuten itxurara itzultzea. Izan ere, 2020an galdutako bidaiarien laurdenak baizik ez dituzte berreskuratu.

Aenak gaur eta Miarritzeko aireportuak joan den astean zabaldutako datuen arabera, iaz 3.585.116 bidaiari izan zituzten Euskal Herriko bost aireportuek. 2020an baino ia 1,3 milioi gehiago dira (+%56,8), baina oso urrun dituzte 2019ko kopuruak, inoizko handienak, orduko horretan 7,7 milioi bidaiari igaro baitziren aireportuetatik.

Miarritzeko aireportua, berriz, milioi bat bidaiarien bueltan izan da 2008az geroztik, baina kostatuko zaio berriro maila horretara iristea, iaz trafikoa %59 handitu arren.

Igoerarik ikusgarriena Forondakoak izan du, ia hirukoiztu egin baitu 2020ko kopurua, eta hura da 2019ko kopuruetatik gertuen dagoena (-%26,2). Gainera, inoizko merkantzia gehien garraiatu ditu, 72,52 tona igaro baitira Gasteizko aireportutik, iaz baino %12,7 gehiago.

Hondarribikoak 155.331 bidaiari izan zituen (+%85,2), eta Noaingoak, berriz, 112.534 (+%34).


Summary: Gutxienez 70 kasu positibo atzeman dituzte Martuteneko kartzelan. Kutsaturiko guztiak presoak dira. Jaurlaritzak jakinarazi duenez, gehienak asintomatikoak dira. Beste batzuek sintoma «oso arinak» dituzte. Agerraldiaren ondorioz, zentroko zuzendaritzak bertan behera utzi ditu bisean biseko bisitak, eta ateraldiak mugatu.

Birusa bortizki sartu da Donostiako Martutene auzoko espetxean. COVID-19aren agerraldia detektatu dute zentroan: gutxienez 70 preso dira gaitzak jota, oraingoz. Eusko Jaurlaritzako Berdintasun, Justizia eta Gizarte Politiketako Sailak eman du agerraldiaren inguruko informazioa. Azaldu dutenez, atzo jakin zuten hemezortzi kutsatu zirela presoen artean. Ondorioz, gaitza detektatzeko PCR probak egin zizkieten gainerako espetxeratuei, eta gaur izan dute emaitzen berri.

Positiboetako 50 asintomatikoak dira; hogei bat, «sintoma arindunak». Gainera, erantsi dutenez, beste dozena bat presoren kasuetan emaitzak ez dira aski zehatzak izan, eta, beraz, berriz egin beharko diete testa, kutsatu gehiago ba ote dagoen baieztatzeko.

Martuteneko espetxeko zuzendaritzak erabakita, bertan behera gelditu dira bisean biseko bisitak. Halaber, atzotik ez da ateraldirik eta ohiko bisitarik egiteko aukerarik presondegian. Bestelako jarduera batzuk ere bertan behera dira. Argudiatu dutenez, kutsatze katea etetea da neurrien asmoa.


Summary: ‘Zaldi urdina’ antzezlana audio fikzio bihurtu du EITBk. Hilaren 17an estreinatuko dute podcasta. Bederatzi atalez osatua dago, bakoitza 12 minutukoa.

Artedrama, Axut! eta Dejabu konpainien antzezlan arrakastatsua izan da Zaldi urdina. Orain, berriz, fikziozko podcast bilakatu dute. Aingeru 17 urteko gaztearen arrastoaren bila jarriko ditu entzuleak. Antzezlaneko trama bera du audio fikzioak ere. Hilaren 17an estreinatuko du EITBk euskarazko fikzioa, bere podcast plataforman.

Unai Iturriagak eta Igor Elortzak idatzitako antzezlana da Zaldi urdina. Ximun Fuchsen zuzendaritzapean, Ander Lipus, Maite Larburu, Manex Fuchs, Iraitz Lizarraga, Oier Zuñiga, Urko Redondo eta Olatz Beobide aritu dira aktore lanetan, besteak beste. Artista lantalde bikaina dakar audio fikzioak ere. Podcasteko ahotsen artean, Ander Lipus, Olatz Beobide, Manex Fuchs, Maite Larburu, Oier Zuñiga eta Argi Perurena aktoreenak daude.

Binauralean muntatutako seriea da Zaldi urdina. EITBko ordezkariek Bilbon egindako aurkezpenean azaldu dutenez, esperientzia murgiltzailea sortzen du, eta bereziki aproposa da audio kaskoekin entzuteko. Hain zuzen, estreinaldiarekin batera, kasko batzuen zozketa egingo dute Interneteko sare sozialetan lehen atalari buruzko galdera bat asmatzen duten parte hartzaile guztien artean.

Hilaren 17ko estreinaldiaren ostean, astelehenero atal bat zabalduko dute EITB Podkast atarian. Bederatzi atal dira guztira, eta 12 minutu inguru ditu bakoitzak.

Fikzioaren istorioari dagokionez, gazte bat hil eginda tekno jaialdi batean, Zaldi Urdina izeneko droga berria hartuta. Bitartean, Aingeru, 17 urteko gaztea, desagertu egin da. Droga berria trapitxeatzen dabilena bera delakoan, denak atzetik ditu: familia eta polizia. Amets Aingeruren 22 urteko arreba errebeldeak, Karmen amonak eta Simon udaltzainak astebeteren barruan, 18 urte bete baino lehen, aurkitu behar dute Aingeru, eta epaitegira abokatu on batekin eraman. Atzera kontaketa hasi da. Ikerketa amateurraren bidean gurutzatuko dituzte gazteen ondoezak eta ametsak, trafikatzaileen eta interes ekonomikoen boterea, eta polizia indarren eta politikaren konplizitatea.

‘Artxipelagoa’-ren bidetik Artxipelagoa fikziozko podcastaren arrakastari eutsi nahi dio Zaldi urdina lan berriak. Izan ere, gehien entzundako euskarazko podcasta izatera iritsi da Artxipelagoa audio fikziozko seriea.

Ulu Mediaren fikzio distopikoa izan da EITB Podkast atarian klikaldi gehien izan dituen edukia: 5.300 entzunaldi baino gehiago. Agregatzaileetan ere emaitza onak izan ditu: 14.500 klikaldi Ivoox, Google Podcast, Apple Podcast eta Spotifykoak batuz. Spotifyko emaitzak dira nabarmentzekoak: 807 harpidetza lortu ditu aurreneko denboraldian. Urriaren 11n, «Espainiako edukien artean Top #69 postuan» kokatzea lortu zuen.

EITBren arabera, hori da euskarazko podcast batek inoiz izan duen emaitzarik onena. EITBk oraindik ez du argitu bigarren denboraldia egingo ote duten.


Summary: Urtarrilean osoko bilkurak egitea eragotzi dute EAJk eta PSE-EEk. EH Bilduk eta Elkarrekin Podemos-IUk Eusko Legebiltzarraren bi ezohiko bilera egiteko proposamena aurkeztu dute, pandemiaren seigarren olatuari aurre egiteko neurriak hartzeko helburuarekin.

Eusko Legebiltzarrak ez du ohiko osoko bilkurarik edo ohiko batzorde bilerarik egiten urtarrilean, baina, aurten, COVID-19ak eragindako pandemiaren eraginak kontuan izanik, jarduera parlamentarioei lehenbailehen ekiteko proposamena aurkeztu dute EH Bilduk eta Elkarrekin Podemos-IUk. Hura, ordea, atzera bota du legebiltzarreko mahaiak, EAJko eta PSE-EEko kideen gehiengoarekin. EH Bilduren ustez, «oposizioaren proposamenak onartzeko gai ez den gobernu ahul baten seinale» da jeltzaleen eta sozialisten jarrera.

Oposizioko bi alderdi nagusien hitzetan, egungo egoera «larria» da, eta, hari aurre egiteko, funtsezkoa da hainbat proposamen «premiaz» eztabaidatzea; besteak beste, Osakidetzako lehen arreta indartzeko, ikasgeletarako itzulera planifikatzeko, familien kontziliazioa errazteko eta pandemiaren seigarren olatuak kalte egindako enpresei laguntzeko neurriak. Hala, hilaren 20an eta 27an ezohiko bilkura bana egiteko proposamena aurkeztu dute. Lehenengoan, «familia eta lana bateragarri egiteko familientzako laguntzen arloko ezohiko laguntzak» eta «aurrez aurreko irakaskuntza bermatzeko urgentziazko neurriak» hartzeko. Bigarrena, berriz, seigarren olatuari aurre egiteko neurriez eta haren ondorioak jasan dituzten enpresez eta autonomoentzako laguntzez eztabaidatzeko.

Izan ere, EH Bilduk eta Elkarrekin Podemos-IUk azaldu dute litekeena dela ikasle, irakasle eta langile asko kutsatzea, eta, beraz, neurriak hartu behar direla «irakaskuntza presentziala ikasle guztiei ziurtatzeko», hala nola «transmisio kateak eten ahal izateko» eta «bakartze eta zaintza baldintza egokitzeko». Enpresa eta autonomoei dagokienez, berriz, eskatu dute ordutegi murrizketek eta konfinamenduek ostalari, merkatari txiki eta lehen sektoreko langileei egin dien kalteari aurre egiteko proposamenez hitz egiteko. Azkenik, Osakidetzaren kudeaketa hobetzeko neurriak exijitu dituzte: «Osasun egoeraren larritasunak, osasun zerbitzuen lan zama eta saturazioak, osasun langileen egoerak etengabe kudeaketa eredua hobetzen lagunduko duten neurriak bideratzea eskatzen du».

Oposizioko alderdi nagusiek uste dute instituzioek eragile politiko, sozial eta ekonomikoekin batera jardun behar dutela oraintxe: «Ez da nahikoa auzolana aldarrikatzea: praktikatu egin behar da». Hala, Eusko Jaurlaritza osatzen duten alderdiek emaniko ezezkoa «ulertezitzat» jo du EH Bilduk: «Osasunaz, hezkuntzaz, familien kontziliazioaz eta enpresei laguntzeaz eztabaidatzea ez omen da premiazkoa, esan dutenez, hain justu osasun sistema kolapsotik gertu dagoen honetan eta ziurtasun falta erabatekoa den honetan bai ikastetxeetan, bai familietan, bai enpresetan». Are gehiago, koalizio subiranistaren arabera, legebiltzarra itxita mantentzea «gizartea isilarazteko modu bat» da, agerian uzten dituena pandemiaren kudeaketaren «noraeza eta ahulezia».


Summary: Confebask: «Akordio historikoa da; muinari eutsi zaio». Confebaskeko presidenteak uste du «denak» daudela pozik, patronala eta sindikatuak, eta ez dagola arriskurik estatuko itunak Euskal Herrian egindakoei gailentzeko: «Eztabaida filosofikoa da, benetako kezka bat baino gehiago»

Confebaskek berretsi du euskal patronala oso gustura dagoela Espainiako Gobernuak eta eragile sozialek adostu dute lan erreforma berriarekin. «Historikoa da; aurrekoaren muinari eutsi dio», esan du Eduardo Zubiaurre presidenteak, ETBn. Espainiako Kongresuaren onespena behar duen lan araudi berriak bere horretan utzi ditu erraztasun guztiak enpresetan kaleratze kolektibo handiak egiteko, eta kaleratze horien kalte-ordainak ez ditu lehengoratu PPren lan erreformaren aurreko mailara; alegia, hark ezarritako murrizketak ere bere egin ditu PSOE eta Unidas Podemosen gobernuak.

«Malgutasuna» dela eta, Confebask gustura dago Madrilen adostutako idatziarekin. «Enpresei segurtasun handia ematen die, eta egonkortasuna etorkizunerako», esan du Zubiarrek. Haren arabera, «oso positiboa» da hiruko akordioa: «Enpresaren askatasuna lortu da, eta malgutasuna antolaketarako, eta aurreko erreformaren oinarri nagusiei eutsi zaie».

Zubiaurrek badaki oraindik Kongresuko baietza behar duela lan araudi berriak, eta «ardura ariketa bat» eskatu die alderdiei; «ez dakit zer beste arrazoi politiko egon daitekeen gobernuaren eta eragileen artean adostutako akordio baten aurrean», esan du, EAJ estu hartzeko ematen duen adierazpen batean. «Enpresak lehia daitezke, inbertsioak egin, enplegua sortu, eta sindikatuek arazo batzuk konpontzeko akordioa dute, adibidez behin-behinekotasuna eta ultraaktibitatea; beraz, oreka bat lortu da, eta denok gaude pozik emaitzarekin».

Euskal gehiengo sindikala ez dago pozik, ELA eta LAB behin eta berriro esaten ari direnez, kaleratze erraz eta merkeekin batera estatuko sektore itunei eman dietelako lehentasuna. «Hori eztabaida filosofikoagoa da, benetako kezka bat baino», esan du Zubiarrek. Confebaskeko presidenteak uste du ez dagoela arriskurik estatuko itunak euskal herrikoei gailentzeko, euskal esparru akordioa dagoelako.


Summary: Huts egitea gizakion ezaugarria da... Baina berrikuntzak ekidin dezake hori. Aernnova enpresaren premiazko enkargu batek Ega Solutions sortzea ekarri zuen, eta muntaketan industria-prozesuetako akatsak murrizten dituen konponbide bat asmatu du. Hori da Innobasque Berrikuntzaren Euskal Agentziaren Kasu Praktikoen Bankua osatzen duten adibideetako bat.

Konpainia berria Ega Master enpresa arabarraren filial bat da; azken hori espezializatuta dago eskuzko tresnen fabrikazioan, balio erantsi handiko sektoreentzat, besteak beste automobilgintzarentzat eta aeroespazialentzat, zeinetan doitasuna funtsezkoa den. Hori bermatzeko, ekoizpen-fase bakoitzean bitarteko guztiak erabiltzen dira. Sektore honetan, muntaketak berebiziko garrantzia du; izan ere, batzuetan erabiltzen diren osagaiak beste ekipamendu batzuen fabrikazioan erabiltzen direnen oso antzekoak dira.

Adibidez, mota bereko piezak izan daitezke (torlojuak, azkoinak, zirrindolak edo kisketak), non milimetro gutxiko aldea dagoen; beraz, begi bistan ia ezinezkoa da horiek bereiztea, eta baliteke haientzako diseinatu ez ziren muntaketetan ondo sartzen direla iruditzea. Hala ere, hautaketa-akats batek ekonomia- eta segurtasun-ondorio larriak izan ditzake; beraz, ongi etorria izango da prozesua hobetuko duen neurri oro. Horretan ziharduen Aernnovak, Airbusek eskatu baitzion A350 ereduko ateen hamabi konfigurazioetako muntaketan mota horretako akatsak egiteko aukerak murrizteko sistemak ezartzeko. Presaka ari ziren lanean. Hiru hilabete besterik ez zituzten konponbidea topatzeko.

Ega Solutions enpresaren konponbideak huts egitea ekiditen du, modu sinple eta erradikalean: soilik egokiak hautatzea ahalbidetzen du. Nola? Akatsa eragin dezaketen piezak gordetzeko erabiltzen diren estazioetako konpartimentuak (lanpostu bakoitzeko armairu edo kutxatila mugikorrak) blokeatuta. Beraz, nahiz eta lanaldi berean langile batek osagai horiek eskura eduki behar izan, lan jakin bat egiten ari denean soilik une horretan egiten ari den lan espezifikorako behar dituenak jasotzen dituzten kutxa edo erretiluetan daudenak erabili ahalko ditu. Hau da, Aernnovako langile bat ate bat muntatzen ari denean, soilik ate-eredu horretarako tresna eta piezak hartu ahalko ditu.

Hori lortzeko, RFID teknologiara jo dute, 4.0 industriaren esparruan teknologia horren erabilera aitzindaria eginez. Hurbileko komunikazio-teknologia horri esker, lanak zein ateren gainean egin behar diren identifika daiteke. Horrela, ateak lan-estazio berriei (Smart Stations) jakinarazten die zein erretilu dituzten tresna egokiek, eta horietara sartzea baino ez du ahalbidetzen, modelo horri ez dagozkionak blokeatuz. Sistema laser teknologia batek osatzen du, zeinak egiaztatzen duen erretilu bakoitza osorik ixten dela ondoren. Horrek eragotzi egiten du une bakoitzean beharrezkoak direnak baino erretilu gehiago egotea irekita, eta ondorioz ia ezinezkoa da norbaitek muntaketa zuzenerako ez diren materialak hartzea.

Estazio adimendun berri horien diseinu eta fabrikazioak aukera eman du Ega Master enpresak negozio-ildo berri bat sortzeko (sin-off delakoaren germena), eta, horrez gain, filialaren eta enpresa nagusiaren arteko salmenta gurutzatuak susta ditzake, Smart Station estazioen bezero potentzialak eskuzko tresnen kontsumitzaile handiak direlako.


Summary: Errusiak bidalitako tropak etzi dira Kazakhstandik ateratzen hastekoak. Tokaiev presidentearentzat, azken egunetako protestei aurre egiteko ezinbestekoa izan da Sobietar Batasun ohiko hainbat herrialdek osatutako ODKB erakundeak bidalitako 2.000 soldaduen laguntza

Kazakhstanen azkeneko hamar egunetan lehertu diren protestei aurre egiterakoan, ODKB Segurtasun Kolektiborako Itunaren Erakundeko estatu kideen soldaduen laguntza ezinbestekoa izan da, herrialdeko presidente Kassim-Jomart Tokaieven esanetan. Kazakhstanekin batera, Errusia, Armenia, Bielorrusia, Kirgizistan eta Tajikistan dira aliantzako kideak, eta Tokaievek berak atzo zehaztu zuenez, 2.030 soldadu bidali dituzte; gehienak, Errusiako armadakoak. Presidenteak, gaur, bideokonferentziaz iragarri zuenez, Sobietar Batasuna desegin ondoren sortutako erakundearen tropak bihar dira herrialdetik ateratzen hastekoak. Pixkanaka egingo dute erretiratzea, eta aurreikusten dute ez duela hamar egun baino gehiago iraungo.

Berez erregaien prezioen igoerarengatik hasi ziren mobilizazioak, eta joan den asteazkenean, «mehatxu terroristaren» aurka egiteko, Tokaievek laguntza eskatu zien bazkideei. Iruditzen zaio Almatyn, protesten erdigunean, esku hartu izan ez balute, hiriaren kontrola galduko zuketeela estatuaren indarrek. Manifestariak «prestatutako gaizkile armatuak» dira presidentearen hitzetan, «nazioarteko terroristak», eta atzo adierazi zuenez, «estatu kolpe bat» emateko asmoa zuten. Gehienak «Asia erdialdekoak, Afganistangoak eta Ekialdeko Hurbilekoak» dira. Ez du, ordea, hori baieztatu ahal izateko inongo frogarik aurkeztu. Vladimir Putin Errusiako presidenteak ere «atzerriko esku sartzeak» salatu zituen, atzo, ODKBko liderrek auziaz hitz egiteko egindako bilera telematikoan.

Egoeraren kontrola galtzen ari zela ikusita, manifestariei «hiltzeko» tiro egiteko agindu zien Tokaievek estatu indarrei eta bazkideen soldaduei, joan den ostiralean. Asia erdialdeko errepublikaren agintariek emandako datuen arabera, 160 pertsona baino gehiago hil dira liskarretan, zaurituak 1.300 inguru dira, eta ia 10.000 pertsona atxilotu dituzte.

Atxilotuen artean dago Karim Massimov herrialdeko Segurtasun Nazionalerako Batzordeko buru ohia, azken bi hamarkadetan hainbat kargu publiko edukitakoa, manifestariei buruzko informazioa ezkutatzea leporatuta. Estatuko aparatuetan purga bat hasi du presidenteak, izan ere, ez dago pozik, ez, batzuen jokabidearekin. «Zenbait hiritan, nahiz eta armamentua sobera eduki, Segurtasun Nazionalerako Departamentuetako buruek egoitzetatik alde egin zuten borrokatu gabe, armamentua eta dokumentu sekretuak horietan utziz».

Egunak igaro ahala, gobernuaren eta ustelkeriaren aurkakoak bihurtu ziren protestak. Kazakhstan herrialde oparoa da baliabide naturalei dagokienean (uranioa, petrolioa eta gasa, batez ere), eta Tokaievek onartu du horiek salduz herrialdeak lortzen dituen etekinak ez direla behar bezala banatzen. «Oligarken taldeak izan dira hazkunde ekonomikoaren onuradun nagusiak. Oligopolioek merkatu librearen garapena mugatu zuten, eta herrialdearen lehiakortasuna murriztu», azpimarratu zuen atzoko diskurtsoan.

Smailov, lehen ministro

Mobilizazioak hasi eta gutxira, aurreko asteazkenean, gobernuak dimisioa eman zuen. Askar Mamin ordezkatuz, behin-behineko lehen ministroa Alijan Smailov izan da azkeneko astean, eta, gaur, Tokaiev presidenteak berak proposatuta, parlamentuak onartu zuen kargurako. 49 urte ditu Smailovek, eta, aurrez, Finantza ministroa izan zen.