Summary: Korridore humanitario bat zabaltzeko eskatu dute Txernobylgo umeen elkarteek eta Jaurlaritzak. Orain arte Txernobyl inguruan bizi ziren umeei harrera egiten zieten familiek egin dute eskaera; ohartarazi dute haurren egoera «jasanezina» dela gaur egun. Eusko Jaurlaritzak, gaur-gaurkoz, 262 errefuxiaturi eman die arreta.

«Ebakuazio segurua Poloniara edo Ukrainaren mugakide den Europako Batasuneko beste estatu kide batera, guk hartu ahal izateko, eta, betiere, nahi badute, gure familiekin batu ahal izateko». Hori eskatu dute gaur Chernobileko Umeak, Chernobil elkartea, Chernobilen Lagunak eta Ukrainia Gaztea elkarteek.

Agerraldia egin dute Beatriz Artolazabal Berdintasun, Justizia eta Gizarte Politiketako sailburuarekin batera, eta sailburuak ere adierazi du Jaurlaritzak bat egiten duela eskaera horrekin: «Berrehun adingabe baino gehiago atera nahi ditugu, gure harrerako seme-alaba diren gazteak; haiek, Eusko Jaurlaritzaren iritziz, gure herriaren zati dira». Jakinarazi dute horretarako Iñigo Urkullu lehendakariak korridore humanitario bat zabaltzeko eskaera egin diola Espainiako Gobernuari.

Ikusi gehiago: Nafarroak Ukrainako 374 errefuxiatu hartu ditu

Agerraldia egin duten lau elkarteek urteak daramatzate Txernobylgo eremutik hurbil bizi diren umeei harrera egiten, eta, orain, etxean izan dituzten haur horiek berriro Euskal Herriratzeko eskatu dute, bizi duten egoera «jasanezina» dela eta. «Ume horiek, dagoeneko, osasun, heldutasun eta garapen egoera larriak dituzte. EAEko familiek adingabe horiek hazten ikusi dituzte, eta senitartekotzat dauzkate», adierazi du Artolazabalek.

Gainera, elkarteetako kideek adierazpen baten bidez azaldu dute korridorea zabaltzea «koherentea» dela familia berriro elkartzeko printzipioarekin: «Gure familiak haienak ere badirela sentitzen baitute, eta geuk ere beraienak garela sentitzen baitugu».

Antolatu beharreko elkartasuna

Era berean, Artolazabalek herritarrei eskertu die Ukrainarekiko adierazitako elkartasuna, baina laguntza hori antolatzeko beharraz ohartarazi du: «Elkartasun hori bideratzen jarraitu behar da, eta antolatzen, eraginkorra izan dadin; izan ere, borondaterik onenak eragin kaltegarriak ekar ditzake». Beraz, dei egin du elkartasun keinu guztiak Migrazio eta Asilo Zuzendaritzak gaitutako eta Zehar Errefuxiatuekin elkarteak horretarako kudeatutako buzoiaren bidez edo Gurutze Gorrira deituz kudeatzera. Oraingoz, 3.000 mezu baino gehiago jaso dituzte buzoian errefuxiatuei harrera egiteko eskaintzekin.

Xabier Legarreta Eusko Jaurlaritzako Migrazio eta Asilo zuzendaria, berriz, kezkatuta agertu da gaur Onda Vasca irratian eman duen elkarrizketa batean: «Gaur egun ez dakigu honek ze dimentsio hartuko duen». Horregatik, nabarmendu du garrantzitsua dela administrazioak «prest» egotea edozein egoerari aurre egiteko. Bide horretan, Donostian eta Hondarribian errefuxiatuentzat egokitu dituzten aterpetxeez aritu da.

Hala ere, azaldu duenez, «zaila» da Araba, Bizkai eta Gipuzkoara heltzen ari diren errefuxiatuak zenbatzea, modu «ordenatuan» heltzen direnez gain, beste asko «migrazio fluxu arrunten bidez» iristen ari direlako—hemen senitartekoak edo lagunak dituztenek hartzen dute bide hori, batez ere—. Oraingoz, Eusko Jaurlaritzak antolatutako baliabideen bitartez 262 errefuxiaturi eman diete arreta. Nafarroan, berriz, 417 pertsonari egin diete harrera; horietatik 192 adingabeak dira.


Summary: Modeloetako batek salatu du Cabezudok 150 aldiz bortxatu zuela. Argazkilariaren kontrako salaketa jarri duten andreek deklaratzen jarraitzen dute epaiketan, ateak itxita. 150 aldiz bortxatu zuela salatu duen emakumea, akusazio partikularrak epaiketa aurretik aurkeztu duen idatziaren arabera, adingabea zela hasi zen bortxatzen. Grabatu ere egin zuen zenbaitetan.

«Gutxienez 150 aldiz, 150 egunetan». Akusazio partikularrak Kote Cabezudoren aurkako epaiketara eraman duen salaketetako baten arabera, aldi horietan guztietan bortxatu zuen argazkilariak bere modeloetako bat. Hain justu, gaur egokitu zaio andre horri epaimahaiaren aurrean deklaratzea. Argazkilariari leporatzen zaizkion deliturik larrienak andre horrek salatutakoak dira, eta, hein handi batean, horietan oinarrituta egin du akusazio partikularrak akusatuaren gaineko zigor eskaria: 2.158 kartzela urte. Gainerako modeloek ere salatutakoak aintzat hartuta, 2.388 urte eskatu ditu denera. Apalagoa da fiskalaren eskea: 121 urte guztira.

Efe agentziak azaldu duenez, akusazio partikularrak epaiketa aurretik aurkeztutako idatziaren arabera, 2004. urtean hasi zen bortxaketak salatu dituen andre hori Cabezudorekin lanean, 14 urte zituela. Sexu harremanak izatera behartu zuela salatu du, eta grabatu ere egiten zituela zenbaitetan harreman horiek. Adingabea zela hasi ziren bortxaketak, eta gero ere jarraitu egin zuten. Akusazio partikularraren arabera, «beldurrak hartuta» zegoen modeloa, argazkilariak esaten baitzion bere nahiak betetzen ez bazituen argitara aterako zituela eginak zizkion argazki guztiak. Gainerako salatzaileen artean, abusuak salatu dituzte hainbatek. Beste askoren salaketaren funtsa da argazkilariak biluzik argazkiak egiten zizkiela argazki horien erabileraren inguruan «behar adinako» informaziorik eman gabe, eta gero nahieran erabiltzen zituela irudi horiek Interneten.

Joan den astean hasi zen Kote Cabezudoren kontrako epaiketa,eta aste honetan biktimak ari dira deklaratzen. Hamasei dira denera. Ateak itxita ari dira hitz egiten. Akusazio partikularrak eskatu zuen hori. Epaimahaiak adierazi zuen egon zitekeela era modeloen intimitatea babestu eta, aldi berean, auzi aretoan esaten zirenak entzuteko, bertara inor ere sartu gabe. Baina biktimen deklarazioak ateak itxita egiteko eskeari tinko eutsi zion akusazio partikularrak, eta onartu egin zen hori horrela izatea.

Akusatuak berak lehengo astean deklaratu zuen. Modeloei egiten zizkien argazkiak haiekin adostuta egoten zirela azaldu zuen, kontratu batean zehazten zituela kontu horiek, eta adingabeen gurasoek ere izaten zutela kontratu horietan zehaztutako edukien berri. Andreak «zuzendu» besterik ez zituela egiten esan zuen argazkilariak: «Ni nintzen orkestra zuzendaria».

1990eko eta 2000ko hamarraldietan argazkilari ezaguna izan zen Cabezudo, Gipuzkoa aldean bereziki. Moda kontuekin sona izan zuen, eta erotismora ere egin zuen aurrerago, gero eta nabarmenago. Epaiketan esan zuen berak ez zuela inoiz «pornografiarik» egin eta «artea» egiten zuela adieraztera bideratu zuen bere deklarazioa.


Summary: Elkarrekin Podemos-IUk hezkuntza itunari buruzko aurreakordioa lortu du EAJ eta PSErekin. Euskal eskola publikorako plan estrategiko bat onartzea, «kontzertazio unibertsala amaitzea» eta segregazioa bukatzeko tresnak abian jartzea adostu dute, besteak beste.

Miren Gorrotxategi eta Iñigo Martinez Elkarrekin Podemos-IUko legebiltzarkideek iragarri dute hezkuntza itunaren inguruko aurreakordioa lortu dutela Eusko Jaurlaritza sostengatzen duten alderdiekin. Dokumentua ez dago oraindik itxita, eta ostiralera arte negoziatzen jarraituko dute. Akordiorako oinarri horretan jasota dago eskola publikorako plan estrategiko bat onartuko dela, eta haren bidez, besteak beste, «ikastetxeen balio erantsia hobetzera bideratutako neurriak» jasoko direla, hezkuntza figura berriak sortuko direla eta eskola publikoen azpiegiturak hobetu eta berrituko direla. Halaber, ikastetxe publikoen perimetroa handitzea sustatuko dute, hirigune berrietan ikastetxe publikoak sortuz eta plaza publikoen kopurua handituz. Helburu horri helduta, dentsitate handieneko hiri eremuetan «eraginkorrenak izango diren plangintzarako mekanismoak» baliatuko dira eskola publikoan ikaspostu bat nahi duten familiei horretarako aukera duela ziurtatzeko. Plan hori Eusko Legebiltzarrean aurkeztuko beharko da. Bestalde, Haurreskolen Partzuergoa indartzea hitzartu dute, «unibertsala, kalitatezkoa eta doakoa» izan dadin. Horrekin batera, araudi bat garatuko da, zeinaren bidez «ikuskaritza zorrotza» egingo zaien diru publikoa jaso nahi duten titulartasun pribatuko zentroei, diru sarreren eta gastuen inguruko kontrola bermatzeko. Segregazioa amaitzeko, berriz, zenbait neurri hitzartu dituzte. Hala, testuan jaso dute udaleko eta zonako bulegoak irekiko dituztela aurre inskripzio telematikoaren eskaeran eta matrikulazio prozesuetan laguntzeko. Eskola itunaren garapenaren plangintzan jasotako jarduera guztiak 2034. urtera bitarte garatzeko konpromisoa ere hartu dute akordiorako oinarrian.

Gorrotxategi eta Martinez pozik agertu dira, eta nabarmendu dute gobernua «mugitzea» lortu dutela. Ostiralean bozkatuko dituzte Eusko Legebiltzarreko lantaldean hezkuntza itunaren zirriborroari taldeek aurkeztutako zuzenketak, eta ordura arte beste atal batzuk negoziatzen jarraituko dutela jakinarazi dute. Hala, ostirala bitarte espero dute hezkuntza maparen eta planifikazioaren inguruan Elkarrekin Podemos-IUk egindako proposamenaren inguruan ere akordioa lortzea. Gorrotxategiren hitzetan, lortutako aurreakordioarekin «kontzertazio unibertsala amaitu» eta «eskola publikoa indartu» egingo da. Lortutako akordioa ez da Elkarrekin Podemos-IUk nahiko lukeena, baina Gorrotxategik esan du Eusko Legebiltzarreko indar korrelazioa aintzat hartu behar dela eta «ahalik eta gehien lortzen» saiatuko direla. Steilas, CCOO, LAB eta ELA sindikatuak ez datoz bat hezkuntza akordio berrirako oinarrien zirriborroarekin, eta grebara deitu dute martxoaren 25erako. Sindikatuen kezkekin bat egiten dutela esan du Gorrotxategik, baina espero du negoziazioen osteko akordioa sindikatuak asetzeko modukoa izatea.

Urkullu: «Ez da grebarako unea»

Iñigo Urkullu Eusko Jaurlaritzako lehendakariak gaur esan du ez dela garaia hezkuntzan grebara deitzeko. «Ez da unea grebaz hitz egiteko: batzeko eta ekarpenak egiteko garaia baizik».


Summary: Nekazariek ohartarazi dute hornidura faltak «arazo handiak» sortuko dituela. Behatokia sortuko du Jaurlaritzak, ekoizpen kostuak kalkulatzeko, eta elikagaien katearen oreka eta lehia bermatzeko.

Energiaren eta zenbait lehengairen neurri gabeko prezioaren igoerak ataka estuan jarri du lehenengo sektorea ere. Garraiolarien grebak arrantzaleak portuan geldi utzi ditu, esaterako, baina nekazariak eta abeltzainak ere kezkatuta daude, lehengaien garestitzeak arriskuan jarri duelako beren ekoizpena. Sektoreko ordezkariek ohartarazi dutenez, egoera are gehiago zaildu daiteke datozen asteetan. Izan ere, uste dute oinarrizko elikagaien ekoizpenerako hornidura faltak «arazo handiak» sortuko dituela, eta prezioak «nabarmen» igoko direla.

Kezka hori helarazi diote goizean Eusko Jaurlaritzari. Bilera izan dute eragile batzuek Arantxa Tapia Ekonomiaren Garapeneko sailburuarekin, sektorearen egoera zertan den eta zein neurri hartu behar diren aztertzeko. Arratsaldean Madrilen egingo duten erkidegoen arteko bileraren atarian egin dute bilkura. Nekazaritza, abeltzaintza, arrantza eta basogintza sektoreko ordezkariak izan dira bertan.

Eragileek adierazi dutenez, faktore guztiek «ekaitz perfektua» sortu dute. Nekazaritza eta abeltzaintzaren kasuan, esaterako, hornidura eskasia nabaritzen hasi dira pentsuan, eta prezioak ere «izugarri» garestitu zaizkie. Euskadiko Nekazaritza Kooperatiben Konfederazioaren arabera, pentsu fabrikak eta abeltzainak izango dira gehien kaltetutako azpisektoreak, gastuak %25 eta %40 artean igoko baitzaizkie.

Arrantzaren kasuan, berriz, izoztaile handien ordezkariek eta alturako nahiz baxurako arrantzako ordezkariek esan dute erregaiaren garestitzeak egoera «kritiko» bilakatu duela, «jasanezina» bihurtzeraino. Hori dela eta, egoera arintzeko hainbat neurri proposatu dituzte: hala nola kuoten urtetik urterako malgutasuna areagotzea, portuko tasak arintzea, edota BEZa murriztea.

Behatokia

Testuinguru horretan, Eusko Jaurlaritzak iragarri du Elikaduraren Kateko Behatokia sortuko duela. Tresna berri horren helburua izango da, hain zuzen, ekoizpen kostuak kalkulatzea, eta elikagaien katearen oreka eta lehia bermatzea.

Jaurlaritzak nabarmendu du kostuen adierazleak kontuan hartuko dituela prezioak ezartzerakoan eta «objektiboak, gardenak eta egiaztagarriak» izango direla, eta ez dela «manipulatzeko» aukerarik izango. Lehiaren Euskal Agintzaritza arduratuko da hori zaintzeaz.

Bestelako neurri batzuk ere proposatu ditu Gasteizko gobernuak. Hala, kontserba industriarako erabiltzen den ekilore olioaren hornitzaile berriak bilatzen lagunduko du, adibidez, eta Madrili oliba olioaren prezioa kontrola dezan eskatuko dio. Gainera, stocka gordetzeko jardunak saihesteko ere galdegingo du. EH Bilduren proposamenak EH Bilduk neurri sorta bat proposatu du Ukrainako gatazkaren ondorio sozioekonomikoei aurre egiteko. Horien artean daude, besteak beste, likidezia arazoak dituzten enpresei laguntzeko kreditu lerro bat sortzea, eta energiaren garestitzearen ondoriorik larrienak pairatzen ari diren sektoreentzat itzuli beharrik izango ez den diru laguntza bat eratzea. Horrez gain, eskatu du «berreskuratu eta hobetu» daitezela ABEE enplegua aldi baterako erregulatzeko espedientea eta jarduera eteteagatik autonomoentzako laguntzak. Eusko Legebiltzarrean jakinarazi dituzte neurri horiek. Koalizioak uste du Ukrainako gatazkaren ondorioz «larritasun handiko» krisi bat sortu dela, eta egoera horri «herri gisa» erantzun beharraz ohartarazi du, «baliabide eta eskuen propio guztiak» erabilita eta «ezohiko» neurriak premiaz hartuta. Eragile politikoen, sozialen eta ekonomikoen arteko lankidetza jo du ardatz gisa.

Hain zuzen ere, EH Bilduk gogorarazi du legebiltzarrean batzorde bat eratzeko proposamena erregistratu zuela aurreko astean, egoerari «erantzun bateratua» emateko helburuarekin. Ostegunean eztabaidatuko dute proposamena, osoko bilkuran.


Summary: Espainiako Gobernuak martxoaren 29rako agindu ditu argindarra, erregaia eta gasa merkatzeko neurriak. Ez du azaldu zehazki zer egingo duten, baina «estatu laguntzak, zerga jaitsierak eta gehienezko prezioak» aipatu ditu.

Gutxienez beste bi aste itxaron beharko dute Hego Euskal Herriko biztanleek energia garestiaren aurkako neurri sakonak ikusteko. Espainiako Gobernuak martxoaren 29ko ministroen kontseiluan hartuko ditu zenbait neurri, Felix Bolaños Lehendakaritza ministroak oposizioko alderdiekin bildu ondoren azaldu duenez.

Ez du askorik zehaztu, soilik «estatu laguntzak, zerga jaitsierak eta gehienezko prezioak finkatzea» izango direla. Zehaztapenik ezaren arrazoietako bat da neurri horietako batzuek Europako Batasunaren onespena behar dutela, eta hark oraindik ez dituela irizpideak argitu. Datorren astean Europar Kontseiluan bilduko dira EBko gobernuburuak, eta horretan eztabaidatuko dituzte.

Neurrien artean izango da gasak ez baldintzatzea argindarraren prezioa. Europa iparraldean jarraitzaile asko ditu oraingo sistemak, argindar konpainiei pizgarria ematen dielako energia berriztagarrietan inberti dezaten. Baina hegoaldeko hainbat gobernu presio egiten ari dira gasak pisu txikiagoa izan dezan azken prezioan.

Europako Batasunaren adostasuna iritsi gabe erregaien prezioa jaisteko zenbait erabaki hartu dituzte jada estatu kide batzuek, haien artean Frantzia. Horrela, Jean Castex lehen ministroak iragarri du apirilaren 1etik aurrera ezantza eta gasolioa hamabost zentimo merkatuko dituela. Ordaintzerakoan egingo da deskontua, gasolindegiko kutxan edota erregai hornigailuan, eta, beraz, erosleak ez du ikusiko hasieran. Bezeroei deskontatutako dirua banatzaileei gero emango die estatuak.

Madrilek, berriz, erregaiek ordaintzen duten zerga jaistea du aukeren artean. Gasolinari dagokionez, 473 euro zergapetzen ditu 1.000 gasolina litroko (0,47 euro litro bakoitzeko); Europako zuzentarauak 359 euroan jartzen du gutxieneko tasa. Gasolioan tarte txikiagoa dago: 379 euroan dago, eta Europako minimoa 307 eurokoa da.

BEZa murriztea zailagoa litzateke, Madrilek Bruselaren baimena behar baitu horretarako. Izan ere, gasolina, orain arte behintzat, gehienezko tasan zergapetu behar diren ondasunetan sartzera behartzen du Europak, eta Espainiako Estatuan %21ekoa da. Gogoratu behar da, gainera, BEZaren zergaren zati bat Europako Batasuna finantzatzeko erabiltzen dela.


Summary: Txakolina eta komikia uztartuko ditu Txakomic jaialdiak, bigarren urtez. Apirilaren 2an eta 3an, Leioako Mendibile jauregian egingo dituzte jarduerak, eta, apirilaren 9an eta 10ean, Bakioko Txakolingunean.

2021ean hasitako bideari jarraipena emango diote: Txakomic jaialdiak bigarren aldia izango du, iazkoak izandako harrera «arrakastatsua» dela eta. Txakolin dastaketak eta euskal komikiarekin lotutako jarduerak uztartzen ditu hala nola Bizkaiko Foru Aldundiak antolatutako festibalak, eta aurten hamar ekintza egingo dituzte Bizkaiko bi tokitan: apirilaren 2an eta 3an, Leioako Mendibile jauregian, eta, apirilaren 9an eta 10ean, Bakioko Txakolingunean.

Haurrentzako eta helduentzako jarduerak jasotzen ditu egitarauak. Apirilaren 2an, larunbata, Nagore Txintxurreta diseinatzaile eta ilustratzaileak superheroi mozorroa diseinatzen irakatsiko die 4 eta 12 urte bitarteko haurrei, 12:30ean. Ordu berean, helduek parte hartu ahal izango dute Zure txakolina, zure etiketa ikuskizunean: Ales Rueda sommelierrak txakolinen inguruko xehetasunak emango ditu dastaketa batean, eta, aldi berean, Inkoherente goitizena duen ilustratzaileak etiketa pertsonalizatua diseinatuko du. 19:30ean, Masiompa taldeak kontzertua emango du, Higinia Garai artistak zuzenean marraztu bitartean.

Igandean, apirilak 3, sormen baso bat sortuko dute haurrek, Detalleres taldearen gidaritzapean, 12:30ean. Ordu berean, Iñaki Suarez sommelierrak gidatutako dastaketan, Asisko ilustratzailea ariko da marrazten.

Bakioko eskaintza

Apirilaren 9an, 12:30ean, haurrek euskal mitologiako elementuak margotuko dituzte Txakolinguneko leihoetan. Ordu bereko dastaketan, Nere Sikera sommelierra eta Rober Garai marrazkilaria ariko dira. 19:00etan, gaion inguruko film laburrak emango dituzte.

Apirilaren 10ean, Nagore Txintxurretak umeentzako beste ikastaro bat emango du, 12:30ean, eta, ordu berean, sukaldaritza eta komikia uztartuko dituzte Elena Uriguen sukaldariak eta Asier Sanz ilustratzaileak.


Summary: ELAk salatu du patronala «aitzakia» gisa erabiltzen ari dela gerra. Salatu du Euskal Herrian 541.600 langile prekario baino gehiago daudela, eta lanbideen arteko akordio bat bultzatu nahi du, haien egoera hobetzeko.

ELA sindikatuaren kalkuluen arabera, Euskal Herrian 541.600 langile prekario daude gutxienez, eta horietatik 311.000 emakumeak dira. Haientzat prekario dira behin-behinean daudenak, urteko 18.200 euroko soldata gordinera iristen ez direnak eta osasuna kaltetzen duen lanpostuetan dihardutenak. Azken horiek ezin izan dituzte arakatu estatistiketan, horregatik diote 541.600etik gora direla, horiek baitira, hain zuzen, lehen bi baldintzak betetzen dituztenak. «Prekaritatea ezin da bizimodu normaltzat jo. Erakundeek eta patronalek eraikitako anormaltasun bat da. Nola? Azpikontratekin, aldi baterako lan enpresekin, estatu mailako lan itunekin...», salatu du Mitxel Lakuntza sindikatuko idazkari nagusiak.

ELAk, izan ere, egungo lan harreman ereduarekin ez du ikusten prekaritatea atzean uzteko aukerarik. «Lan erreformarekin aukera bat galdu dugu. Behin-behinekotasuna murriztuko zela esaten zuten, eta ikusi dugu: %92tik %87ra murriztu da, bost puntu baino ez. Eta, hori gutxi balitz, orain prekaritatea makillatu ahal izango dute behin betiko kontratu ez jarraitua bezalako formulekin. Bitartean kaleratze merkeek hor dihardute». Alde horretatik, nabarmendu du lan itunetan KPIaren araberako soldata igoerak lortzeko egongo diren arazoak: «Okerren daudenak kolpatzen ditu gainera».

Ikusi gehiago: Patronalak «ardura» eskatu die sindikatuei lan hitzarmenak negoziatzean

Lakuntza oso kritiko mintzatu da patronalak negoziazioetan izaten ari den «jarrera itxiaz». Gogoratu du Ibex-35eko enpresek inoizko irabazi markarik onenak lortu dituztela, eta sindikatuan badakitela lan karga badagoela. «Confebaskek gerra aitzakia gisa erabiltzen du. Gerra duela hogei egun hasi zen, baina negoziazio arazoak aspaldikoak dira», kritikatu du. Gai berean, nabarmendu du arazoa energia bada Confebaskek ez lukeela langileengan bilatu behar erantzuna: «Horretarako, Espainiako Gobernuari edo Ignacio Sanchez Galan Iberdrolako presidentea seinalatu beharko lukete; iaz 13,2 milioi euro irabazi zituen bere lanarengatik».

Norabide horretan, ELAk kanpaina bat hasiko du prekaritatea salatzeko, eta ekitaldi konfederala egingo du apirilaren 6an Bilbon, Casilla kiroldegian. Oinarrian lanbideen arteko akordio bat bultzatzea da helburua, sei neurri bermatuko dituena: gutxieneko soldata 1.381 euro gordinekoa izatea; astean hogei orduko gutxieneko kontratua; subrogazio eskubidea bermatzea azpikontratetan; behin-behinean diharduten 70.000 langile publikoak finkatzea; iruzurrean dauden behin-behinekoen kaleratzeak indargabetzea; eta Euskal Herrian diharduten lan ikuskarien kopurua bikoiztea.


Summary: Klima aldaketaren aurkako legea onartu ahalko du Nafarroako Gobernuak, EH Bildurekin akordioa lortuta. Zenbait konpromiso hartu ditu gobernuak koalizio abertzalearen babesaren truke: zerga sistema berderako neurriak eta parke eolikoak eraikitzea debeku den eremuen mapa.

EH Bilduk baiezkoa emanen dio Klima Aldaketaren eta Trantsizio Energetikoaren Foru Legeari, Nafarroako Parlamentuan. Bihar eztabaidatuko dute araua legebiltzarreko osoko bilkuran, eta, ezusterik ezean, gehiengo zabal batez onartuko dute, akordioa lortu baitute EH Bilduk eta Nafarroako Gobernuari eusten dioten taldeek. Koalizio abertzaleak gaur goizean eman du azken orduko hitzarmenaren berri. Horren arabera, «fiskalitate berdeari» lotutako neurriak aurkeztu beharko ditu Nafarroako Gobernuak bi urteko epean.

EH Bilduko eledun Adolfo Araizek azaldu du «gaur goizera arte» aritu direla negoziatzen gobernuko taldeekin, eta, hitzarmen horren arabera, zerga sistema berdeko neurriak jasotzen dituen proiektu bat edo gehiago aurkeztu beharko ditu Ekonomia eta Ogasun Departamentuak, bi urteko epean. Neurriok zehazteko, azterlan bat eginen dute aurretik, eta zerga eta ingurumen alorreko lantalde bat osatuko dute.

Beste neurri bat ere adostu dute EH Bilduk eta Nafarroako Gobernuak: mapa batean jasoko dute non dagoen debekatua parke eoliko eta fotovoltaiko berriak eraikitzea eta non izanen den zilegi halakoak baimentzea.

Araizen esanetan, EH Bilduren ekarpenek «arrasto sakona» utzi dute lege proiektuan: «Legea ez da guk nahi genukeen mailara iristen, baina auzi garrantzitsuak onartu dira. Gure ekarpenik gabe, testu hau askoz lausoagoa eta anbizio txikiagokoa izanen litzateke, fiskalitate berdeari aipamenik ere egin gabe». Arauari «zehaztasuna» eman diotela gaineratu du parlamentariak. Orain, Espainiako Estatuan onartu diren legeen artean «anbizio handiena eta neurri zehatzenak» planteatzen dituen legea izanen dela esan du. «Kostatu zaigu akordioa erdiestea, baina elkarrizketarako eta adosteko borondatea dagoenean, dena da posible», esan du.

Laura Aznal eledunak azaldu du EH Bilduk 123 zuzenketa aurkeztu zizkiola legearen zirriborroari: «Hori esanguratsua da berez». Zuzenketak lau ardatzen inguruan egituratu dituzte: helburuak eta ehunekoak zehaztea, gobernantza, finantzaketa eta trantsizioa. «Aurrera urrats eta hobekuntza nabariak txertatu ditugu legean, ez da prozesu erraza izan, baina denok borondatea agertu dugu, lege hau aurrera atera zedin». Koalizio abertzaleko kideak «pozik eta harro» azaldu dira eginiko lanagatik, «legea hobetzea» lortu dutela iritzita.

Itziar Gomez: «Kontsentsurako borondatea erakusten du»

Nafarroako Gobernuko Landa Garapen eta Ingurumen kontseilari Itziar Gomezek ere akordioa txalotu du: «Akordio ona da Nafarroarentzat, eta erakusten du kontsentsuak lortzeko borondatea eta gaitasuna dugula». Aldaketa Klimatikoaren eta Trantsizio Ekologikoaren legeari buruz, berriz, Gomezek esan du «erronka klimatiko eta energetiko handienei erantzuteko tresna» izanen dela: «Itun honi esker, bukaera emanen diogu legealdi hasieran abiatutako lan garrantzitsu bati, bai maila teknikoan, bai politikoan. Akordioa heldu da, gainera, une oso berezian, larrialdi klimatikoari batu baitzaio krisi energetikoa ere».


Summary: Bihartik aurrera gizon homosexualek murrizketarik gabe eman ahal izango dute odola Iparraldean. Bertan behera geratuko da ezartzen zitzaien baldintza baztertzailea.

Frantziako Osasun Ministerioak jakinarazi duenez, bihar kenduko zaie gizon homosexualei odola emateko debekua, azken urteetan jarri zaiena. 1980tik 2016ra arte debekatua izan zuten odola ematea. 2016an, lege hori egokitu, eta urtebetez sexu harremanik ez izatea eskatzen zitzaien odola eman ahal izateko. 2019an, epe hori lau hilabetera murriztu zuten. Bihartik, baina, ez dute trabarik izango odola emateko. Aurrerantzean, gainontzeko odol emaileek bezala, droga kontsumoa eta pertsona batekin baino gehiagorekin sexu harremanak babesik gabe izatea izango dute muga bakarra.

Ikusi gehiago: Sexu orientazioa ez da irizpide

Odol emaileei egiten zaien galdeketa, gainera, egokitu egingo dute, eta GIB birusa kutsatzeko harremanak izan dituztenei, esaterako, horren aurretik eta ondoren kutsatzearen kontrako botikak hartu dituzten ere galdetuko zaie. Kasu horretan, botikak hartu eta lau hilabete itxaron beharko da odola emateko.


Summary: EH Bilduren iritziz, «onartezina» da auzitegi batek Euskal Herriko armarria debekatzea. Talde politikoa sumindua azaldu da Nafarroako Administrazio Auzitegiak Atarrabiako pilotalekutik armarria ezabatzeko agindu duelako. «Nafarroako aniztasunaren eta bizikidetzaren kontrako erasoa» da, gaitzetsi dutenez.

Ez hankarik, ez bururik. EH Bilduk salatu duenez, ezin ulertuzkoa da Nafarroako Administrazio Auzitegiak berriki hartutako erabakia. UPNk jarritako helegiteari arrazoia eman, eta Atarrabiako (Nafarroa) pilotalekuan pintatua den Euskal Herriko armarria ezabatzeko agindu dio auzitegiak udalari. Gaur egun, EH Bildu da agintean Atarrabiako Udalean. Ohar bat kaleratu du gaur, agindua kritikatzeko: «onartezintzat» jo auzitegi batek «halako esanahi kulturak eta historikoa» duen armarri bat debekatzea.

Koalizio abertzaleak kritikatu egin du UPNren jokabidea. «Funtsean, UPNk sentitzeko, pentsatzeko eta izateko modu bat inposatu nahi du, auzitegien laguntzarekin», gaitzetsi dute. Hala, salatu dute armarria erretiratzeko agindua «Nafarroako aniztasunaren eta bizikidetzaren kontrako erasoa» dela, eta erantsi dute helegitea «guztiz antidemokratikoa eta atzerakoia» dela.

EH Bilduk berretsi du Euskal Herri kontzeptua, baita haren armarria ere, adierazle «kultural eta historikoa» direla beste deus baino gehiago. Horregatik, nabarmendu dutenez, «ezin da Euskal Herriarekin loturiko proposamen eta proiektu politiko oro kriminalizatu, ezta haren zilegitasun demokratikoa zalantzan jarri ere». Gainera, taldeak adierazi du ez duela asmorik duen «proiektua ezkutatzeko». «Nafarroak subiranotasun osoa izatea nahi dugu, Euskal Herri libre batean»


Summary: Txertoaren patentea eteteko aurreakordioa lortu dute EBk, AEBek, Indiak eta Hegoafrikak. Proposamena indarrean sartzeko, beharrezkoa da Munduko Merkataritza Erakundeak hura aho batez onartzea.

Urtebeteko blokeoaren ostean, COVID-19aren kontrako txertoaren patentea behin-behinean indargabetzeko aurreakordioa lortu dute EB Europako Batasunak, AEBek, Indiak eta Hegoafrikak. «Aurrerapauso handia da», Ngozi Okonjo-Iweala MME Munduko Merkataritza Erakundeko zuzendari nagusiaren esanetan. Baina gaineratu du «lan handia» dagoela egiteko, akordio zirriborro hori indarrean jar dadin, beharrezko baldintza baita proposamenak MMEko 164 kideen oniritzia jasotzea. Hau da, estatu kide bakar baten kontrako botoa nahikoa litzateke hura zapuzteko.

EBren, AEBen, Indiaren eta Hegoafrikaren arteko konpromisoa MMEk bere egingo balu, aukera emango lieke estatuei koronabirusaren kontrako txertoa beren kabuz ekoizteko. Batez ere, herrialde pobretuei egingo lieke mesede, sarbidea emango liekeelako mRNA motako txertoak ekoizteko teknikei. Hain justu, baliabide ekonomiko urrienak dituzten herrialdeetan txertatze maila nabarmen baxuagoa da herrialde aberatsenen mailarekin alderatuta, behar zuten txerto kopurua eskuratzeko izan dituzten zailtasunengatik.

Laukoaren proposamenak, ordea, zenbait muga zehaztez ditu. Horietako bat da produkzioa ez dela libre izango estatu guztientzat. Soilik horretarako aukera izango dute COVID-19aren kontrako txertoen mundu mailako esportazioetan, iaz, kopuru osoaren %10 gainditu ez zuten herrialdeek. Baldintza horrek kanpoan utziko luke Txina.

Bestalde, laukoaren proposamenak ez du zehazten patenteen indargabetzea hiru ala bost urterako izango litzatekeen. Zirriborroaren arabera, MMEk sei hilabeteko epean erabaki beharko luke jabetza eskubideen behin-behineko indargabetzea diagnostikoetarako eta tratamenduetarako osasun baliabideetara ere hedatuko ote duten.

IFPMA Farmazia Ekoizleen eta Elkarteen Nazioarteko Federazioak gaitzetsi egin du egitasmoa. Haren iritziz, patenteen eteteak kaltetu egingo luke farmazia enpresek «etorkizuneko krisiei erantzuteko» duten ahalmena. «Patenteak orain malgutzeak, COVID-19aren txertoak hornitzeko arazorik ez dagoenean, okerreko mezua bidaltzen du", Thomas Cueni IFPMAko zuzendari nagusiaren iritziz.

Herritarren Txertoen Aliantzak, berriz, salatu du proposamena ez dela behar besteko ausarta. 90 elkarte baino gehiago biltzen dituen koalizioaren ustez, ez ditu aintzat hartu jabetza intelektualari lotutako zenbait muga; merkataritza sekretuari dagozkionak, esaterako. Patenteen indargabetzea tratamenduetara zabaltzeko beharra ere nabarmendu dute, «milioika bizitza» salbatzen lagunduko duela iritzita.

EBk, AEBek, Indiak eta Hegoafrikak joan den astean azkartu zituzten negoziazioak, eta gaur egin da publiko lau horien konpromisoa. Indiak eta Hegoafrikak 2020an aurkeztu zuten txertoen patenteak behin-behinean indargabetzeko proposamena MMEn, pandemiaren hasierako hilabeteetan, baina zenbait herrialdek blokeatu egin dute horretarako bidea; besteren artean, Suitzak eta Erresuma Batuak. Farmazia enpresek pisu handia dute bi herrialde horien ekonomietan.


Summary: Migratzaileei egiten zaien «kontrol selektiboa» salatuko dute martxa batean. Arrazakeriaren eta Xenofobiaren Aurkako 25. Martxa egingo dute igandean, Pasaia eta Donostia artean. Aurten, bereziki salatuko dute Irun-Hendaia mugako migratzaileei egiten zaien «kontrol selektiboa»

Arrazagatiko Diskriminazioa Ezabatzearen Aldeko Nazioarteko Eguna da martxoaren 21a, eta, urtero legez, Arrazakeriaren Aurkako Martxaren antolatzaileek —SOS Arrazakeriak, Gipuzkoako Medicusmundik eta Euskadiko GKEen Koordinakundeak— Arrazakeriaren eta Xenofobiaren Aurkako Martxa antolatu dute; Pasaia (Gipuzkoa) eta Donostia artean egingo da mobilizazioa, igandean, Pasa lelopean. Aurten, bereziki salatuko dute Irun-Hendaia mugako migratzaileei egiten zaien «kontrol selektiboa» eta paperik ez duten eta mugak zeharkatu nahian bizitza jokatzen duten migratzaileen «babesgabetasuna». Nabarmendu dute «herritarrak mobilizatzea eta kontzientziatzea» dela garrantzitsuena horretarako. Antolatzaileez gain, 57 dira egitasmoa babesten duten erakundeak.

Europako Batasuneko kanpo mugei, beste muga eta ibilbide batzuk gehitu zaizkie azken urteotan: Europako Batasuneko herrialdeen arteko barne mugak, hain zuzen. Irun eta Hendaia artekoa, Frantzia eta Ingalaterra artekoa eta Afrika mendebaldearen eta Kanaria uharteen (Espainia) artekoa, besteak beste. Antolatzaileek salatu dutenez, muga horietan handituz doa hildakoen eta desagertutakoen kopurua. Beraz, uste dute ez dela onargarria migratzaileek «bizi ahal izateko eta familiari lagundu ahal izateko» lan bat bilatu nahi izateagatik bizitza galtzea. Horregatik, «mugak heriotza leku» izateari utz diezaiotela eskatu dute. «Mundua hartzen ari den norabidea ikusita, badirudi gero eta jende gehiago etorriko dela ate joka», ohartarazi dute.

Instituzioei dei

Martxa babesten duten erakundeek argi daukate «egungo errealitate gordinak» erabaki politiko eta sozialak hartzea eskatzen duela, eta, halaber, «migrazio fluxuak eta nazioarteko babes, asilo zein aterpe eskaerak hobeto bideratzea». Era berean, Europako Batasuneko herrialdeen arteko «joan-etorriak hobeto erregulatzeko» eskatu dute: besteak beste, migratzaileei bisak emateko politika eraginkorragoak sortzea, hitzetatik ekintzetara pasatzea, beste herrialdeekin akordioak egitea eta errefuxiatuen azkarrago kokatzea.

Errefuxiatuak babesteko eta laguntzeko antolatzaileek uste dute agintari politiko eta instituzioei irtenbideak planteatu behar zaizkiela: «Pertsona horien egoerak axola digu, eta bidezkoena laguntza ematea litzateke. Migrazio politikek kontuan hartu behar dituzte pertsona hauek».


Summary: Bera Berak Aula izango du aurkari Kopako final-laurdenetan. Zortziko Finala Donostian jokatu da, apirilaren 29tik maiatzaren 1era. Koadroaren alde samurragotik joatea egokitu zaio Imanol Alavarezen taldeari.

Super Amara Bera Berak badaki zein bide egin beharko duen Espainiako Kopako Zortziko Finalean. Donostian jokatuko da txapelketa, apirilaren 29tik maiatzaren 1era, eta donostiarrek Aula Valladolid izango dute lehen kontrarioa, final-laurdenetan. Aurrera eginez gero, finalerdietan, Granollers-Guardes partidako irabazleari egin beharko diote aurrera. Ustez txapelketako alderik samurrenetik doaz gipuzkoarrak. Izan ere, koadroaren beste taldean hauek dira final-laurdenetako kanporaketak: Ro’Casa-Malaga, eta Elx-Gijon. Bi kanporaketa horietako irabazleek elkarren aurka neurtuko dituzte indarrak finalerdietan.

Zozketa gaur egin da Miramar Jauregian. Antolatzaile gisa Bera Berak koadroaren zein aldetik joan erabakitzeko. «Egia esan, halako aukeraketa bat ez da erraza. Ziurrenik Aula motibatuago etorriko da horregatik. Baina ilusio handia dugu etxean Kopa jokatzeagatik. Ondo lehiatu nahi dugu, eta zaleei ikuskizun polita eskaini», adierazi du Imanol Alvarez entrenatzaileak. Alvarezen taldeak aurreko asteburuan, larunbatean, jokatu zuen ligan Valladoliden aurka, eta garaipen estua lortu zuen: 27-29. Lehen itzulian, alde handiagoz irabazi zuen Bera Bera Berak: 37-31. Espainiako taldea zazpigarren lekuan dago sailkapenean ligan. Hamazazpi partidetatik bederatzi irabazi ditu, bat berdindu eta zazpi galdu.

Berez iaz zen jokatzea txapelketa Donostian, baina COVID-19ari aurre egiteko ezarrita zeuden neurriak tarteko, Bera Berak nahiago izan zuen antolakuntza Ro’Casaren esku utzi, eta Kanaria Handietan jokatzea. Oraingo honetan, dena prest dute. Txapelketa Illunben jokatuko da, ahalik eta zale gehien kabitu ahal izateko. 10.000 lagunentzako lekua dago. 1996an jokatu zen azken aldiz Kopa Donostian.

Zazpigarren Kopa nahi du

Kopa beti izan da Bera Beraren txapelketa kutuna. Sei titulu ditu irabazita. Azken 2018-2029 denboraldian, zortziko finala Euskal Herrian jokatu zen azken aldian. Barakaldon (Bizkaia) izan zen, eta hain zuzen Aula Valladolid hartu zuen mendean finalean nagusitasunez: 30-17. Azken bi denboraldietan, ordea, garrantza izan da Kopa donostiarrentzat. Duela bi urte final-laurdenetan galdu zuen Elxen kontra (28-24). Iaz ere Herrialde Katalanetako taldea izan zen borreroa, finalerdietan (26-28).


Summary: Gizarte Segurantzaren transferentzia egingarria dela uste du Jaurlaritzak. Erkorekaren arabera, ate bat zabaldu du gutxieneko diru sarreraren eskumena jaso izanak. Nafarroako Gobernuak ere «aurki» izango du. Jaurlaritzak 187 milioi aurreztu ahal izango ditu bere aurrekontuetan.

Eusko Jaurlaritzaren arabera, «tabu» bat hautsi da bizitzeko gutxieneko diru sarreraren transferentziarekin —IMV, gaztelerazko laburduran—: Espainiako Gizarte Segurantzaren kutxa bakarra deiturikoa ukiezina dela dioen ideiarena. «Egiaztatu dugu negoziatu eta adostu daitekeela, eta urrats eraikigarriak egin daitezkeela, ezer hautsi gabe, tabua izan den gai batean: Gizarte Segurantzan».

Hitz horiekin mintzatu da Josu Erkoreka lehendakariordea, asteazken honetan Madrilen eginiko ekitaldian. 2020ko ekainetik dago indarrean bizitzeko gutxieneko diru sarrera, eta ordutik negoziatzen aritu dira bi gobernuak; gaur ofizialdu da akordioa. Gernikako Estatutuan jasota dago Gizarte Segurantzaren erregimen ekonomikoaren kudeaketa, baina Madrilgo gobernuak beti ukatu du transferentzia hori. Jaurlaritzak uste du bizitzeko gutxieneko diru sarrerarenak ate bat zabal dezakeela.

Gaurko ekitaldian, Espainiako Gobernuak ez du aukera hori aipatu, baina «konpromisoa» agertu du estatutua «ahalik eta gehien» garatzeko. «Sanchez presidente denetik, 11 transferentzia eskualdatu ditugu. Aurreko gobernuak, zero», azpimarratu zuen Isabel Rodriguezek, Lurralde Politikako ministroak. Gaineratu zuen Jaurlaritzak bezala Nafarroako Gobernuak ere «aurki» izango duela bizitzeko gutxieneko diru sarreraren eskumena.

Gernikako Estatutuan jasota dauden hogei bat eskumen falta dira oraindik eskualdatzeko. Jaurlaritzaren arabera, orain proposamen zehatzak daude Espaniako Gobernuaren mahaiaren gainean: trenbide garraioarena, itsasertzaren kudeaketarena edo portuena, meteorologiaren eta zinematografia babesteko funtsarena. Elkarrizketak «motel» doazela aitortu du Erkorekak, eta «azeleragailua sakatu» behar dela azpimarratu du.

DSBEarekin osagarria

Bizitzeko gutxieneko diru sarreraren transferentziarekin, Jaurlaritzak diru laguntza horren espedienteak tramitatuko eta ordainduko ditu, eta kontzertuaren bidez finantzatuko da: Gasteizko gobernuak bere aurrekontuen kargura ordainduko ditu laguntzari dagozkion zenbatekoak, eta diru hori deskontatuko du Madrili urtero ordaintzen dion kupotik: aurten 187 milioi euro izan daitezkeela kalkulatu dute, baina gehiago ala gutxiago izan daiteke, eskubide subjektiboa delako eta baldintzak betetzen dituzten guztiek jaso ahal dutelako.

Espainiako Gizarte Segurantzako Ministerioaren datuen arabera, Araba, Bizkai eta Gipuzkoan 29.359 pertsonak jasotzen zuten gutxieneko diru sarrera abenduaren hasieran. Hilean 470 eurokoa da bakarrik bizi den heldu batentzat, eta, gehienez, 1.034 eurokoa bi heldu eta hiru adingabe edo gehiago dituen familia batentzat. DSBE diru sarrerak bermatzeko errentarekin osagarria: Madrilen kontura joango da bizitzeko gutxieneko diru sarrerari dagokiona, eta Lanbideren kontura DSBEan osatzeko gelditzen den zatia. Hortaz, Jaurlaritzak DSBEaren zati bat aurreztuko du horrela.

Iritsi berri direnentzat diru laguntza bakarra izan ohi da gutxieneko diru sarrera: Espainian legez bizi izandako urte bakarra egiaztatuz eska daiteke; DSBEa jasotzeko, berriz, hiru urteko errolda behar da Araban, Bizkaian edo Gipuzkoan. Hala, gerta daiteke herritar batzuek soilik bizitzeko gutxieneko diru sarrera jasotzea. Dena den, gehienek —hamarretik zortzik— biak jasotzen dituzte.


Summary: Otxote materialista bat Tabakalerako eskaileran. Juan Perez Agirregoikoa artistaren 'Concierto para puño alzado' soinu instalazioa abiatuko dute bihar Tabakalerako eskailera nagusian. Kanta ezagunak filosofo materialisten hitzekin moldatu ditu.

Ohartarazi dituzte Donostiako Tabakalerako eskailera nagusian gora eta behera dabiltzanak: konturatzerako, El menú, Beti eskamak kentzen, Ume eder bat eta Viva Aragón txistukatzen ariko dira datozen hilabeteetan. Izan ere, Juan Perez Agirregoikoa artistak (Donostia, 1963) kanta horiek berrikusi ditu Concierto para puño alzado (Ukabil goratuko kontzertua) soinu instalazioan, Scala programaren barruan. Bihar inauguratuko dute, 20:00etan, Ozenki zortzikotearen zuzeneko emanaldi batekin, eta, aurrerantzean, egunero aktibatuko dute ordu erdiro, ekainaren 26ra arte.

Ozenki zortzikoteak abestutako lau piezak osatzen dute instalazioa: El buen materialismo, La matriz de la apariencia, Canción de amor eta Viva Lacan. Aurrez aipaturiko lauren moldaketak dira; Miguel Arregik idatzitako «solomillo asado con patatas fritas» hitzen ordez, «le matérialisme n'est pa une vision de monde» entzungo dute bisitariek.

Perez Agirregoikoak lau «filosofo eta antifilosofo» materialistaren testuetan oinarrituta moldatu ditu kantetako hitzak: Jacques Fradin, Gilles Grelet, Jacques Lacan eta Guy Lardreau. Hauek dira gaiak: «Materialismoa, ekonomiak gure irrikaz baliatzeko duen modua, praktika itxuraren matrize gisa eta iraultza beti huts egiten duen proiektu gisa».

Instalazioaren izenburuari keinu bat eginez, protesta kantatzat har litezke. Horri buruz ere hausnartu du: «Protestaren ekintza iraultzailerik behinena gurasoak ahaztea da, eta hor sartzen da berriro autoritatea. Hori gertatzen zaie iraultzaile guztiei: azkenean nagusi bat nahi dutela».

Proiektua 2003. eta 2004. urteen artean jarri zuen abian, Artelekurekin kolaborazioan. «Zailena ez zen izan filosofoen hitzak moldatzea, baizik eta otxotea konbentzitzea hura proiektu serio bat zela», azaldu du artistak. Kantak grabatu zituzten, eta proiektuak nazioartean bere bidea egin du ordutik, baina lehen aldiz emango dute orain Donostian. Gainera, Perez Agirregoikoak irudiz jantzi du instalazioa, eta kantutegi itxurako fanzine batean bildu ditu hitz guztiak, bisitariak har dezan.

«Trilili, tralala»

Oier Etxeberria Tabakalerako programa publikoaren arduraduna izan da komisarioa, eta Xabier Erkizia musikari eta artista aritu da ekoizten eta espaziora egokitzen. Etxeberriak esan du instalazio hori desberdina dela Scala programan orain arte izan dituztenetatik, bere ezaugarri nagusietako bat delako entzuleak ondo ezagutzen duela entzuten duen hori.

«Hor dago operazioa: egitura sinpleak dituzten kanta horiek zer erakusten duten desiraren ekonomiaz eta kontsumoaren ekonomiaz. Barneratzen oso errazak diren egiturak erabiltzen dituzte: errepikak, melodia sinpleak... Eta harreman misteriotsu bat sortzen da, burutik ezin kentzeraino barneratzen ditugulako». Manuel Lekuonaren Literatura oral euskérica liburu «zoragarriko» aipu bat erabili du hizkuntzaz haragoko zera hori esplikatzeko: «Trilili, tralala, kantu guztien ama da».

Concierto para puño alzado Tabakalerako Scala programako laugarren instalazioa da. Askotariko piezak jarri dituzte eraikineko eskailera nagusian, jendearen zirkulazio gunean, musika eta soinua hautemateko moduez hausnartzeko asmoz. Proiektua 2020ko abenduan abiatu zen, Pauline Oliverosen Sound Patterns lanarekin; ondoren Niño de Elcheren La pena y el alivio pieza egon zen, eta gero Maialen Lujanbioren Bizitza happening.


Summary: Frantziak gasaren eta argindarraren kostuaren zati bat ordainduko die enpresei. Arrantzaleei gasolio litroko 35 zentimoko laguntza emango die, eta 400 milioi jarriko ditu nekazariei eta abeltzainei laguntzeko.

Frantziako Gobernuak diru publikoarekin estali nahi du energia garestiak bere herritarrei eta enpresei egiten dien kalte ekonomiko handia. Iragan astean Jean Castex lehen ministroak iragarri zuen apirilaren 1etik aurrera erregai litroko hamabost zentimoren kostua bere gain hartuko zuela. Gaur zehaztu duenez, laguntza hori izango dute ezantza eta gasolioa lanerako baliatzen duten beste guztiek ere, eta GNL petrolio gas likidotua eta gas naturala erregai gisa erabiltzen dutenentzat ere izango da.

Gaur, berriz, Erresilientziarako Plan Ekonomiko eta Soziala izenekoa aurkeztu du Castexek, Bruno Le Maire Ekonomia ministroarekin batera. Azaldu duenez, energiaren prezioaren inguruan krisi luzea espero du Parisko gobernuak, eta horri erantzutera dator plana.

Neurri nagusia izango da Frantziako Estatuak bere gain hartuko duela enpresa batzuen gas eta argindar kostuen zati bat. Zehazki, «gainkostuaren erdia» jarriko du bere sakelatik.

Bi baldintza bete beharko dituzte: gas eta argindar kostuak haien fakturazioaren %3 baino gehiago izatea, eta faktura hori ordaintzeak galerak ekarri ahal izatea. Pentsatzekoa denez, industria izango da laguntza horren jasotzaile nagusia. Le Mairek espresuki aipatu ditu metalgintzako enpresak, kimikoak, papergintzakoak, elikagai industria eta laborariak.

Gainera, energia asko erabiltzen duten enpresei mailegu bermatu gehiago erraztuko die Parisko gobernuak, eta malgutasun handiagoa emango die zergak eta gizarte kotizazioak ordaintzeko.

Arrantzaleak eta abeltzainak

Lehen sektorearentzat ere izango dira laguntza publikoak. Bihartik antzina eta uztailaren 31ra arte, arrantzontzien jabeei gasolio litroko 35 zentimoko laguntza banatuko die. Abeltzainei eta laborariei, berriz, 400 milioi euroko funts batetik banatuko die dirua.

Castexek baztertu egin du estatua argindar garestiarekin bere kutxak betetzen ari denik. Haren datuen arabera, zergen bitartez 4.500 milioi euro gehiago bildu ditu, baina jada 22.000 milioi euro gastatu ditu prezioei eusteko tresnetan. Ez du zehaztu gaur onartutako neurriek zer kostu izango duten.


Summary: Realak 0-3 galdu du Bartzelonaren aurka Kopan. Txuri-urdinek ezin izan dute finalerdietarako txartela lortu. Bigarren zatian erabaki da kanporaketa.

Realak 0-3 galdu du Bartzelonaren aurkako Espainiako Kopako final-laurdenetako lehia. Kopako kanporaketek beti uzten dute ezusterako tartea, eta, aukera apurrak izanagatik, balentria egiteko esperantzarekin zelairatu dira txuri-urdinak. Parean ez zuten aurkari makala, ordea: txapelketa guztietan emaitza ikusgarriak lortzen ari den Bartzelona, hain zuzen –asteburuan liga irabazi zuen–. Kataluniarrek ez dute sorpresarako aukerarik eman, eta 0-3 nagusitu dira. Beraz, Kopatik kanpo geratu dira txuri-urdinak.

Denboraldi aparta egiten ari da Natalia Arroyoren taldea, baina geldiezin dabil aurten Bartzelona, aspektu guztietan nagusi. Duen maila berretsi du, beste behin, eta txuri-urdinek ezin izan diote eutsi katalanen erauntsiari. Planteamendu nahiko defentsiboa egin du hasieran Realak, aurkariaren joari eusteko asmoz, atzean itxita. Ordea, hamargarren minutua bete aurretik iritsi da kolpea. Katalanek sareetara bota dute izandako lehen aukera: eskuin hegaletik egindako erdiraketa bat bakar-bakarrik errematatu du Claudia Pinak, eta 0-1ekoa ezarri markagailuan.

Ez du amore eman Realak. Zartatekoak esnatu, eta pauso bat aurrera ematea erabaki du. Segidan etorri da partida berdintzeko aukera garbiena; Amaiur Sarriegiren jaurtiketa, baina atezainak gelditu du. Hegalekoaren oinetatik pasatu da txuri-urdinek lehen zatian sortutako arrisku gehiena.

Lerroak luzatu ditu Realak, eta ireki egin da partida. Zaleei gustatzen zaien traza hartu du lehiak: aukerak bi areatan eta erritmo bizia, baloia ondo eta zentzuarekin mugituz. Bartzelonak makina bat aukera izan ditu aurreneko zatian partida bideratuta uzteko, baina ez du asmatu, eta bizirik iritsi da Reala atsedenaldira. Gainera, min egiteko gai dela erakutsi du, eta, hala jarraituta, jakitun zen bere aukerak izan ahal zituela. Bestelakoa izan da, ordea, bigarren zatia. Hasi eta gutxira etorri da kolpea, 53. minutuan. Sareetara joan da Alexia Putellasek zutoin albora botatako jaurtiketa, eta ilundu egin zaie bidea txuri-urdinei; hortxe amaitu zaie erregaia, baita lehia iraultzeko esperantzak ere.

Beste abisu bat eman du Bartzelonak, eta hurrengo erasoan utzi du erabakita kanporaketa. Berriro Putellas protagonista. 2021eko Urrezko Baloiaren garaileak duen kalitatearen zantzuak eman ditu: area kanpoan baloia hartu, jokalari bati izkin egin, eta gol ikusgarria sartu du, jaurtiketa indartsu batekin. Ezin izan du ezer egin Elene Letek. 59. minutua zen.

Azken txanparaino abaguneren batekin iristea zen txuri-urdinen nahia, baina ez dute lortu. Lanean jarraitu duten arren, nabari zen ihes egin diela kanporaketak, eta erritmoa galdu du partidak. Apurka itzaliz joan da Bartzelona ere. Azkenean, 0-3 amaitu da neurketa, eta txapelketatik kanpo geratu da Reala. Baina dena emanda, eta sentipen onekin; lehiatuta.


Summary: Torra ez da aurkeztu gaur bere «epaiketa fartsara». Sare sozialetan iragarri du desobientzia ekintza, eta babesa eskatu dio nazioarteko justiziari. Generalitateko Jauregitik adierazpen askatasuna eskatzeko pankarta bat ez kentzeagatik dira epaitzekoak, bigarren aldiz. Torrak esan du konponbide bakarra independentzia dela.

Sare sozialen bidez egin du iragarpena Quim Torra Kataluniako presidente ohiak: ez da gaur aurkeztuko Bartzelonako auzitegian egin dioten epaiketara, «fartsa bat» dela iritzita. «Ez diot zilegitasunik emango epaiketa politiko bati neure presentziarekin». Babesa eskatu die nazioarteko auzitegiei, eta konponbide bakarra independentzia dela gaineratu du.

Bigarren aldiz epaitu dute gaur Torra. Generalitateko Jauregitik adierazpen askatasuna eskatzeko pankarta bat ez kentzea leporatu diote. Xingola horia zeukan pankartak, Kataluniako prozesuaren presoei sostengua agertzeko.

2020. urtean, Generalitateko presidente ohia inhabilitatu zuen Espainiako Auzitegi Gorenak. Hurrengo urtean, epaiari arrazoia eman zion atzo Espainiako Auzitegi Konstituzionalak, eta, hala, Torrari agortu egin zitzaion bidea Espainiako auzitegietan. Hori dela eta, «Europako prozedura judiziala» hasiko zuela iragarri zuen.

Desobedientzia ekintza iragartzeko, bideo bat argitaratu du Torrak. Horri laguntzeko plazaratu duen agirian, salatu du «epaiketa politikoa» dela, eta gaineratu Espainiako Estatuak independentismoaren aurka duen «estrategia errepresiboaren parte» dela.

«Babesa eskatzen diet nazioarteko epaitegiei, ez dudalako onartzen Espainiako justiziaren zilegitasuna, ez baititu errespetatzen nazioarteko itunak eta oinarrizko eskubide unibertsalak».

Torrak gogoratu du Europako Kontseiluak Espainiari eskatu diola utzi diezaiola politikari katalanei jazartzeari.

«Uste dut zilegitasun osoa dagoela giza eskubideen aldeko pankartak jartzeko espazio publikoetan». Gogoratu du une honetan Ukrainaren aldeko pankartak daudela.

Independentistak ere kritikatu egin ditu. Deitoratu egin du independentismoa gauza ez izatea «erantzun bateratu eta irmoa» emateko Espainiari. «Independentzia lortzea zenbat eta gehiago berandutu, orduan eta okerrago geure herrialdearentzat».

Lehen ere kritikatu izan du Kataluniatik emaniko erantzun eskasa, besteak beste BERRIAri emaniko elkarrizketa batean: «Kataluniako Parlamentuan ez da izan jauzi kolektibo bat egiteko gehiengorik».

Putin eta Espainia

Europako Kontseiluak Espainiari eginiko eskaera izan da mintzagaietako bat epaiketan. Fiskalak 20 hilabeteko inhabilitazioa eskatu du Torraren aurka, eta gutxietsi egin du Europako erakundearen erresoluzioa, hura onartu zen biltzarrean 324 kideetatik 100 bat baino ez zeudela argudiatuta.

Fiskalak esan du kargudun politikoek adierazpen askatasun mugatua dutela kargudun gisa, ez herritar gisa. Gaineratu du Generalitatearen Jauregiko balkoian ezin dela edozein pankarta jarri, eta Torrari egotzi dio «intsumisio instituzionalez» aritzea agintaldiaren azken hilabeteetan.

Gonzalo Boye defentsako abokatuak, berriz, Errusia eta Espainia parekatu ditu: «Vladimir Putinek Europako Kontseilutik alde egin du, hari ere traba egiten ziotelako erakundearen erresoluzioak, eta ez duelako nahi Giza Eskubideen Europako Auzitegiak bere kontra ebaztea».


Summary: Emakume bat hil da Barakaldon, etxe batek su hartuta. 79 zituen andreak.

Eusko Jaurlaritzako Segurtasun Sailak jakinarazi duenez, 79 urteko emakumezko bat hil da gaur goizaldean Barakaldon (Bizkaia), etxebizitza batean piztutako sute batean. 06:20 inguruan sortu da sua, Axular kaleko eraikin batean, eta bertara joan dira Ertzaintza, Udaltzaingoa eta suhiltzaileak. Etxebizitzara sartzerakoan, barruan topatu dute andrea, hilik.

Beste bi pertsona ere artatu dituzte, kea arnastu dutela eta. Sutea itzali dute jada.


Summary: Euskal Herriko konponbide prozesuaz jardungo dute gaur Sorbona Unibertsitatean. 17:00etatik 19:00etara ariko dira, 'Bake prozesua Euskal Herrian. 10 urte beranduago' izenburupean.

Etxepare Euskal Institutuaren irakurletzak Le processus de paix au Pays Basque. Dix ans apres (Bake prozesua Euskal Herrian. 10 urte beranduago) konferentzia antolatu du gaurko Parisen, Sorbona Unibertsitatean.

17:00etatik 19:00etara ariko dira gaiaz, eta aditu ugari mintzatuko dira: Caroline Guibet Lafaye Lisst zentroko ikerketa zuzendaria; Jean Pierre Massias zuzenbide publikoko irakaslea eta trantsiziozko zuzenbidean aditua; Anaiz Funosas Bake Bideko lehendakaria; Thomas Lacoste Pays basque & liberté – Un long chemin vers la paix dokumentalaren zuzendaria; eta Teresa Larruzea Etxepare Euskal Institutuko irakurlea. Saioa Parisen izango da, aurrez aurre.

Ikusi gehiago: 'Konponbideari begira' webgune berezia

Jardunaldian aztergai izango dute 2011ko urrian ETAk bere jarduera armatua utzi zuenetik gaur egunera arte konponbide prozesuak izaniko bilakaera. Hain justu, hiru aste barru beteko dira bost urte ETAren armagabetzetik.


Summary: Bidasoan desagertutako migrantea bilatzeari utzi diote. Bost egun zeramatzaten migratzailearen bila. Ertzaintza kasua ikertzen ari da oraindik. Igandean mobilizazioak egingo dituzte Pasaia eta Donostia artean.

Bertan behera utzi dute joan den larunbatean Bidasoa ibaian desagertutako migrantearen bilaketa. Hala jakinarazi zuen Ertzaintzak atzo iluntzean. Larrialdi zerbitzuetako langileak larunbatetik ibili dira desagertutako gizonezkoaren bila, baina, bost egunean haren arrastorik topatu ez dutenez, bilaketa lan guztiak bertan behera utzi dituzte. Hala ere, nabarmendu dute Ertzaintza kasua ikertzen ari dela eta horretan jarraituko duela.

Arrazakeriaren kontrako zenbait plataformak mobilizazio gehiago egingo dituzte igandean, Pasaia (Gipuzkoa) eta Donostia artean. Besteak beste, Irun (Gipuzkoa) eta Hendaia (Lapurdi) mugako migratzaileei egiten zaien «kontrola» salatuko dute.

Korridore humanitarioak, «denentzat»

Astelehenean ere ehunka lagun bildu ziren Behobiako zubian. Iraungo Harrera Sareak deitu zuen elkarretaratzera, eta «denentzako» korridore humanitarioak eskatu zituzten. Elkarretaratzean, Harrera Sareak Hendaia (Lapurdi) eta Irun (Gipuzkoa) artean ohikoak diren kontrol askotarikoak jo zituen erruduntzat, eta ziurtzat eman zuen migratzailea hila dela: «Muga ixteak gazte baten migrazio prozesua Bidasoa ibaian amaitzera behartu du, berriro ere». Bestalde, Aintzane Lasarte Etorkinekin elkarteko kideak argitu zuen halakoak ez direla «istripuak»: «Muga ireki behar dugu». Nabarmendu zuten ez dela «onargarria» gertatu dena, ez bailitzateke halakorik pasatuko migratzaileek bertzelako bideetatik ibiltzeko aukera izanen balute.

Ipar eta Hego Euskal Herriko erakundeei «beharrezkoa den korridore humanitarioa bermatzeko» eskatu die Harrera Sareak. Salatu dute, izan ere, Ipar Euskal Herriko sareetako kideak ari direla korridore humanitario horien «ardura» hartzen: «Eta azken hilabeteetan Poliziaren jazarpena jasan dute; antolakuntza eta egitura solidarioak kriminalizatzen ari dira». Datu bat ere eman dute: urtea hasi zenetik bi boluntario atxiki dituzte polizia etxean.

Ikusi gehiago: Behobiako zubia itxi dute, «denentzako» korridore humanitarioak eskatzeko

Ez litzateke lehena

Oroitu dute iaz zazpi lagun hil zirela Euskal Herrian migrazio bideetan. Iazko abuztuan, kasurako, Abdulaye Koulibali izeneko gazte ginear bat hil zen ibaia gurutzatu nahian, eta azaroan, Sohaibo Billa Boli Kostako jatorriko herritarra. Aurtengo urtarrilean, berriz, migrante batek femurra hautsi zuen Irungo trenbidean, Frantziako Poliziarengandik ihesean zela.


Summary: «Ez dugu inolako aldaketarik espero Boricen gobernuarekin». Wallmapuko CAM Arauco-Malleco Koordinakundeko buruzagiak ez du itxaropenik Txilen izan den gobernu aldaketarekin. Biltzar Konstituziogilea ere ez du aintzat hartzen, eta dio konstituzio berria onartzen bada hori ez dela maputxeena izango.

Hector Llaitul (Osorno, 1967) CAM-eko (Arauco-Malleco Koordinakundea) buruzagia da. Txilen hasi den garai berrian, ez du elkarrizketarik egin orain arte, eta BERRIA aukeratu du hitz egiteko. Llaitul ziur dago Gabriel Boricen gobernuak ez duela sakoneko aldaketarik egingo maputxe herriaren aldarrikapenak aintzat hartuta. Uste du «Maputxe nazioaren berreraikuntza» ezin dela uztartu Txileko ezkerrak egin duen proposamen plurinazionalarekin: «Guk ez genuke sekula onartuko estatuaren parte izatea, estatuaren apendize izateko». Buruzagi maputxearentzat, «askapen nazionala lortzeko ezinbestekoa da erabat haustea estatu egiturekin, izan kapitalistak, sozialdemokratak zein sozialistak».

Nola eragingo dio Wallmapuri Txilen izan den gobernu aldaketak?

Funtsezko alderdietan ez da aldaketarik txikiena ere izango. Pinochet joan zenean ere ez zen izan, askok esperantza zuten arren. Sasigobernu demokratikoek 30 urte daramatzate agintean, eta ez da lurralde itzulketarik izan. Boric parafernalia betean ari da, baina politika estraktibistak ez dira gelditu, ezta galgatu ere. Gobernukoek ez dute indarrik, eta ez dute izango, Wallmapu menpean duen aginte sistemari aurre egiteko. Hemengo ekonomiaren %90 basogintza industriak kontrolatzen du, eta industria horren lurrak ia osoki Maputxe nazioari lapurtutakoak dira. Hemengoa egiturazko arazoa da, eta gobernu iraultzaile bat behar litzateke aldatzen hasteko. Eta oraingo hau ez da gobernu iraultzaile bat, ezta hurrik eman ere.

Gobernuak elkarrizketarako eskaintzarik egin al dizue?

Maputxe nazioaren lurraldeaz eta autonomiaz hitz egiteko eskaera ofiziala egingo baligukete, ez nuke arazorik izango berekin batzartzeko. Baina hori egin nahi ez dutenez, zertaz hitz egin behar dugu? Nahiago dut indar metaketan jarraitu.

Zertaz ari zara indar metaketa aipatzean?

Hasi ginenean, oso gutxi ginen, pare bat peñi (burkide) eta ni neu. Gaur egun, milaka weychafe (borrokalari) armatu gara. CAMek ditu weychafe-ak, baita beste erresistentzia taldeek ere,: LNM, WAM, RML… baita erresistentzian dauden lof-ak (komunitateak) ere… Gai estrategikoa da, borroka politiko-militarrari lotu gatzaizkio, eta hori ona da borroka iraultzailean ari garen maputxe guztiontzat.

Zergatik zabaldu da estrategia hori?

Lehen zeuden bide politikoek eskaintzen ez zizkiguten egiazko aurrerapenak eman dizkigulako borroka molde horrek. Maputxe herriaren indar politiko-militarrak lurraldeak berreskuratu ditu, autonomia eta duintasuna. Berreskuratutako lur eremu osoaren %10-20 izan da estatuak emandakoa, kapital handiei azken oparia eginez, salerosketa agirien bidez; gainontzekoa, %80-90, geuk berreskuratu dugu, antolatuz eta borrokatuz. Jabetza agiriez galdetzen digute; ez dakigu non dauden paper horiek, eta ez zaigu batere axola! Geure kode propioak ditugulako, eta geure historia eta kulturari atxikitako arauak hartzen ditugulako aintzat.

Zein iritzi duzu Biltzar Konstituziogileaz?

Ez dugu hor parte hartu, eta gertu ere ez gaude. Biltzarrarekin ados egoteak estatua aintzat hartzea dakar, bere konstituzioa, legeak eta kultura. Edonolakoa dela ere hortik ateratzen den konstituzioa, ezin gara horretara makurtu, ez delako geurea izango. Geure jatorrizko kulturaren arabera antolatu ahal izateko ari gara borrokan.

Nola bizi izan zenuen Boricen garaipena hauteskundeetan?

Berdin dit Boric ala Kast, txanpon beraren bi aldeak dira. Ez da deus ere aldatuko: estatu militarizatu bat sufritzen jarraituko dugu, kriminalizazioa eta jazarpena… Segurtasun arloko ardura kargutan, Bacheleten [Michelle, Txileko presidente ohia] garaia errepresioa antolatu zuten pertsona berak ari dira jartzen. Beren jokamoldea iragartzen duten zantzu argia da hori.

Distentsioa etor litekeenik ez al duzu uste?

Ez.

Nola uste duzu erreakzionatuko dutela inguru honetako oligarkiak eta basogintza konpainia handiek?

Botere historiko horiek edozer egingo dute beren interesak zurkaizteko. Talde paramilitarrak sortuko dituzte, Rolando Matus Komandoaren gisako guardia zuri ultraeskuindarrak. Latifundistek eta basogintzako erraldoiek uste dute estatuak ez dituela defendatuko behar besteko tinkotasunez, horregatik sortuko dituzte beren indar armatuak, legez kanpo aritzeko.

CAMeko borrokalariak. Jon Artano Izeta

Eta nola uste duzu erreakzionatuko duela gobernuak?

Ikusiko dugu Boricek talde horiek geratzeko zerbait egingo ote duen. Zalantza dut… Egin kontu diskurtsoa ere ez dutela aldatu. Bortxakeria salatzeaz mintzo dira «datorren aldetik datorrela». Nola konparatu dezakete estatu bortxakeria gurearekin? Nola esan diezagukete hori, historikoki estatu bortxakeria jasan dugunoi? Konprenitu ezin dudan zerbait da… ustez gobernukoek ezkerreko heziketa ideologikoa dute, baina zapaltzailearen bortxa eta zapalduarena parekatzen dituzte. Maputxeak bezala zapalduta bizi diren taldeen bortxa iraultzailea erabat zilegi da, duintasun hutsa da. Gizon publikoa naiz ni, talde baten ordezkari eta bozeramailea, aurpegia eman ohi dut, argi hitz egin. Ez dudalako lotsarik, eta ez dut atzera egingo, ez hitza jango: beharrezkoa den bortxa politikoa darabilgu. Gure lurralde historikoa harrapatu eta suntsitzen segitzen duten bitartean jarraitu egingo dugu bortxa politikoa erabiltzen. Sabotajeak egiten ditugu, eta geure gain hartzen ditugu, baina ez diegu nekazariei erasorik egiten, jende txiroei, agureei, haurrei, familiei… geure jardunagatik albo kalterik jasan ez dezaten bermatzen dugu. Beti. 24 urte daramatzagu kapitala erasotzen, eta aurrez aurreko borroka izanagatik ez dugu sekula inor hil. Gutako asko hil dituzten arren. Batzuk exekutatu ere egin izan dituzte, Toño Marchant burkidearekin egin zuten moduan… horregatik, ez dugu etsaiarekin traturik egingo.

Gobernuak zer estrategia erabiliko du mugimendu maputxearekin?

Dirua eskainiko du, sari gisara, proiektutan-eta, arrastoan sartzen direnentzat. Betiko pozoia, baina poto maputxean. Mugimendu maputxearen barruan burgesia txiki bat sortzen saiatuko da. Baina borroka garai oparoa begiztatzen dugu. Ez gara beren sirena kantengatik jausiko, ideologikoki prest gaudelako. Oker daude multikulturalismoa eskainiz limurtuko gaituztela uste badute.

CAMek ia mende laurden darama borrokan; zer balorazio egiten duzu?

Balantzea positiboa da, gure herria iratzarri egin delako. Lehen guztiok geunden apur bat beldurtuta, geure buruarengan konfiantzarik gabe, ezjakintasunean... Geure mugimenduak, ordea, ekintzaz eta pentsamenduz, eskola sortu du. Gaur ikasten eta berrikasten jarraitzen dugu, gizarteratu egiten dugu ikasitakoa, eztabaidatu… gero eta jende gehiagok ulertzen du zein den errealitatea eta nola aldatu daitekeen. Maputxe herria ez da, jadanik, herri menperatua, biktimizatua, pena ere ematen zuena… Gaur egun, herri borrokalaria da, duina. Eta gauza ederra da herri errebelde bat ikustea erresistentzian.

Nola sentitzen zara militantzian hainbeste urte eman eta gero?

Uste dut sekula bururik makurtu ez zuen gizon bat bezala pasatu naitekeela historiara, hautsi ez zen gizon bat bezala, iparra galdu ez zuen gizon bat bezala. Ildo gogorrekoa naiz oraindik ere, baita aukeratu dudan bizimoduarekin ere. Goizero flexioak egin eta lasterka aritzen naiz. Ez dut sekula edan, ez erre, eta jatekoa zaintzen dut. Sasoiko nago, ahalegin handia eginaz. Eta, horri esker, pronto nago gure taldeak behar nauenerako. Sabotajean behar banaute, han nago.

Familiak zer dio?

Familia nirekin dago. Gure semeak weychafe dira, eta oso harro nago.

CAMek negoziatuko al du noizbait?

Oraingoz zail ikusten dut, baina indar metaketan jarraitzen dugu. Eta indar nahikoa biltzen dugunean estatuarekin buruz buru jarduteko, agian negoziatuko dugu. Baina, izatekotan, lurraldeaz hitz egiteko izango da, eta ez beste ezertarako. Orain eztabaidatzeko garaia dela uste dugu, eta, horregatik, aurki gure pentsamendua eta estrategia biltzen dituen liburua kaleratuko dugu: Chem Ka Radikuam.


Summary: Eraikin batean bizi ziren etxegabeak kaleratu dituzte Eibarren. Udalaren arabera, etxeak hondamendi egoeran daude, eta arriskutsua da bertan bizitzea.

Ertzaintzak Eibarko (Gipuzkoa) Arragueta kaleko bi eraikinetan bizi ziren pertsonak kanporatu ditu gaur goizean. Udalaren arabera, etxeak hondamendi egoeran daude, eta arriskutsua da bertan bizitzea.

Segi irakurtzen Eta Kitto aldizkariaren webgunean: Arragueta kaleko etxe hutsetan bizi direnak etxetik aterarazten dihardute.


Summary: EBZk uste du inflazioa %7ra arte igo daitekeela eurogunean. Euroguneko inflazioa %5,9an dago jada, eta %6,2an Europako Batasunean, Eurostatek jakinarazi duenez. Christine Lagardek gogoratu du 2022ko batez bestekoa %5,1 izatea dela aurreikuspena.

EBZ Europako Banku Zentralak atzean utzi ditu 2022. urterako zituen aurreikuspenak, eta Ukrainako inbasioak eragindako egoeraren ondorioei neurria hartzen ari da azken egunetan, aurreko asteko agerraldian garbi utzi zuenez. Haren presidente Christine Lagardek onartu egin du gaur balitekeela eurogunean %7 inguruko inflazioa egotea hilabete gogorrenetan. Euroguneko kideen batez besteko inflazioari erreparatzen dio EBZk. Hego Euskal Herrian KPIa %7tik gora dago jada , eta, urte arteko tasan, 2022ko amaieran, %7 horretatik gertu buka dezake inflazioak Hegoaldean, aintzat hartzen badugu eurogune osoarentzat %5,1eko aurreikuspena egin duela banku zentralak.

Izan ere, Eurostatek jakinarazi berri du euroguneko inflazioa %5,9ra igo dela otsailean, urte arteko tasan, eta Europako Batasunean %6,2ra. Hala, hilabete bakar batean zortzi hamarren gorago kokatu da bizitzaren garestitzea adierazten duen indikatzailea eurogunean, eta sei hamarren gorago Europako Batasunean. Inflazio horren erdia energiaren garestitzeari dagokio: otsailean %32 egin dute gora prezio horiek. Baina otsaileko datuek argi utzi dute inflazioa beste esparruetara zabaltzen ari dela.

Ukrainako gerraren aurretik pandemia osteko suspertzean abiarazi zen inflazioaren oldarraldia asko indartu dute Ukrainako gerraren ondorioek, baina Lagardek uste du %2ko inflazioaren helburuari eusteko tenorean egongo dela banku zentrala, epe ertainera behintzat. Edonola ere, EBZren diru politika gerraren ondorioen araberakoa izango dela berretsi du.

Iazko urrian, inflazioa gora zihoan indarrez, baina EBZk aurreikusi zuen prezioen garestitze hori apalduz joango zela 2022ak aurrera egin ahala. Lagardek, agintari gehienek bezala, ez zuen aurreikusi Ukrainako inbasioa, eta horrek hankaz gora bota ditu kalkuluak; EBZk ametitu baitzuen uste baino gehiago igoko zela inflazioa eurogunean, eta goian denbora luzeagoz egongo dela.

Orain, berriz, %5eko batez besteko KPIa aurreikusi du eurogunerako, baina azpimarratu du epe batez %7 inguruan egon daitekeela; Hego Euskal Herrian langa hori gainditu da jadanik (urte arteko tasan). Dena den, EBZk ez du uste euroguneko ekonomiak aurten atzeraldian sartu behar duenik, orain egun batzuk argi azaldu zuenaren arabera.

Familien aurrezkiak, energia pagatzeko

«Litekeena da inflazioak gora egitea aurrerantzean ere. Errusiak eta Ukrainak munduko gari esportazioen %30 ordezkatzen dute, eta gariaren salneurria %30 garestiagoa da gerra aurretik baino», esan du Frankfurten egindako hitzaldi batean. Lagardek ohartarazi du industriaren lehengaien hornidurarekin egon diren arazoek, zeinak konpontzen ari ziren, berriro okerrera egin dezaketela, eta horrek ere prezioak igoko dituela.

Dena den, EBZk garbi utzi du berriro ere «behar den edozein neurri hartuko duela salneurrien egonkortasunari eusteko». Inflazio hori dela eta, europarrek «hazkunde ekonomikoaren moteltze bati egin behar diote aurre», luze gabe. Horregatik, Lagardek espero du familien aurrezpenek behera egitea, batik bat energiaren prezioen gorakadari aurre egiteko.

Enpresek ere nozituko dituzte Ukrainako krisiaren ondorioak, EBZko buruaren arabera. Golkoko gerran eta Irailaren 11n ere inbertsioak behera egin zuela gogorarazi du, eta egungo egoera orduko krisi bi horiekin erkatu du.

OCDEren aurreikuspena

OCDE Ekonomia Lankidetza eta Garapenerako Erakundeak kalkulatu du euroguneko BPGari %1,4 higatuko diola Ukrainako gerrak. Munduan, berriz, barne produktu gordinari %1 murriztuko dio gerrak, haren aurreikuspenen arabera. Errusiak, berriz, aberastasunaren %10 galduko duela uste du. Era berean, OCDEko herrialdeen batez besteko inflazioa %2,5 igoko dute Errusiaren inbasioak eragindako ondorioek, eta Europan izango du eragin gehien prezioen garestitzeak, «Errusiaren gas eta petrolioaren mendekotasuna dela eta».

OCDEko azken txostenaren egileek uste dute Europako herrialdeek ahalegin bereziak egin beharko dituztela inflazioa bridatzeko eta ohi baino ekoizpen handiagoa bultzatu beharko dutela janariaren sektorean.


Summary: Auzitegi Nazionala Blancoren hilketaren auzia berriz irekitzearen alde agertu da. Garcia Castellon epaileak tramiterako onartu du Dignidad y Justiciaren salaketa bat. Bederatzi lagun auzipetu nahi dituzte garai hartan ETAko buruzagitzako partaide izatea egotzita: besteak beste, Marixol Iparragirre eta Mikel Albisu.

Dignidad y Justicia elkarteak bederatzi euskal herritarren aurka aurkeztutako salaketa tramiterako onartu du Espainiako Auzitegi Nazionalak. Zehazki, Ermuko (Bizkaia) PPko zinegotzi Miguel Angel Blancoren hilketaren erantzule izatea egotzi die elkarteak Iñaki Graciari, Marixol Iparragirreri, Asier Oiartzabali, Juankar Iglesiasi, Mikel Albisuri, Vicente Goikoetxeari, Jokin Etxebarriari, Josetxo Arizkureni eta Carlos Ibargureni. Hilketaren «egile intelektualtzat» jo dituzte, hura gertatu zenean ETAren buruzagitzaren parte zirelakoan.

Manuel Garcia Castellon epailea kasua berriz irekitzearen alde agertu da, ikertzeko ea «ETAren batzorde exekutiboko kideek» Blanco hiltzeko agindua eman ote zuten edo omisioz bide eman zuten horretarako. Hori argudiatzeko, epaileak azaldu du gutxienez 48 ordu izan zituztela ekintza geratzeko, eta, beraz, posible dela «haien erantzukizuna zenbaterainokoa den zehazteko ikerketa bat hastea». Hala, Guardia Zibilari «inteligentziako peritu txosten bat» egiteko eskatu dio, hilketa haren garaian norainoko ardura zuten zehazteko.

Epaileak gaineratu du badela Arizkurenen aurkako auzi bat irekita Blancoren heriotzagatik. Zehazki, hilketaren eragile izatea leporatzen diote. 2016an hark ustez ETAren Bizkaia komandoko kideei bidalitako bi gutun ditu oinarri akusazioak. Epailearen hitzetan, erakunde armatuak une hartan zuen jarduteko moduaren berri ematen da haietan, eta Blancoren hilketak bat egiten du azaltzen denarekin.

Dignidad y Justiciaren kereila «koherentea» dela uste du epaileak, bat egiten duelakoan orain arteko ikerketekin. Blancoren heriotzagatik, Javier Garcia Gaztelu, Irantzu Gallastegi eta Ibon Muñoa zigortu zituzten 2006an. Garcia Castellon bera izan zen, gainera, duela 25 urte kasuaren instrukzioa zuzendu zuena. Hori «abantailatzat» jo du epaileak berak, argudiatuta gertakariak «zuzenean ezagutzen» duela.

Salatutako gehienak espetxe zigorrak betetzen ari dira beste auzi batzuengatik. Gainerakoentzat, berriz, estatutik ateratzeko debekua eskatu zuen Dignidad y Justicia elkarteak. Baina, autoaren arabera, ez da haien aurkako neurririk hartuko. Era berean, bederatziek ez dute oraingoz epailearen aurrean deklaratu beharko.

Azken erabaki horrekin, lau dira ETAko buruzagi ohien aurka irekita dauden auziak. Biktimen elkarteek jarritako salaketak direla medio, Barajas aireportuko 2006ko atentatuan, eta Gregorio Ordoñez legebiltzarkidearen eta Francisco Querol epailearen hilketetan izan zuten ustezko parte hartzea ikertzen ere ari dira.


Summary: Emakumeek industriako lanpostuen %18,2 bakarrik betetzen dituzte. Bizkaiko Aldundiaren ikerketa baten arabera, emakume horien %12,2k bakarrik lan egiten dute ekoizpen zuzenean. Metalgintzaren salerosketa da emakume gehien kontratatzen dituen sektorea (%36).

Industria sektore maskulinizatua zela gauza jakina zen, baina Bizkaiko Aldundiak kopurua jarri dio gizonek eta emakumeek betetzen dituzten lanpostuen desorekari. Bizkaiko industrian diharduten langileen %18,2 bakarrik dira emakumeak. Sakonago aztertuta, jardunean ere bada desoreka, emakume gehienek administrazioan egiten dutelako lan (%31), eta %12,2k bakarrik dihardute ekoizpen zuzenean. Aldundiak lagin handia aztertu du, guztira 20.000 langile dituzten 311 enpresari luzatu baitie inkesta. FVEM Metalgintzako Enpresen Bizkaiko Federazioak antolaturiko Emakumeak eta industria jardunaldien laugarren ekitaldian eman du ondorioen berri. Azpisektorekako entresaka eginez gero, metalgintzako zerbitzu eta salerosketa da emakume gehien kontratatzen dituena (%36), material elektrikoaren eta elektronikoaren ekoizpenaren aurretik (%20,9). Beste muturrean dago trokelgintzaren sektorea: %3,6. Ardurei dagokienez, desoreka ere agerikoa da. Industria sektorean lan egiten duten emakumeen %30,8k bulegotan, administrazioan eta eskulan ez zuzenean dihardute. Bigarren lanposturik ohikoena erdi mailako ardura postuena da (%25,9). Aldiz, ekoizpen zuzenean dihardutenak %12,2 baino ez dira. Bi datu orokorrak uztartuz gero, datu deigarria azaleratzen da: Bizkaiko industrian diharduten emakumeen %2,2k bakarrik lan egiten dute tailerretan.


Summary: Tapia: «Madrilen erantzuna berandu etor daiteke». Energien prezioak «berehala» jaitsi behar direla esan du Ekonomiaren Garapeneko sailburuak. Garraiolarien protestak «ekoizpen kate osoari» eragin diezaiokeela azpimarratu du. Bilboko Portuko Agintaritzak ohartarazi du «inbutu bat» sortzeko arriskua dagoela.

Garraiolariak egunotan egiten ari diren greba «zilegi» dela adierazi du Arantxa Tapia Eusko Jaurlaritzako Ekonomiaren Garapeneko sailburuak, baina ohartarazi du banaketen etenak «ekoizpen kate osoari» eragin diezaiokeela eta «okerragotu» egin dezakeela enpresa askoren egoera, «elikaduraren sektoretik hasi eta industria elektrointentsiboraino». Sailburuak gogoratu du duenez, une zail batetik datoz enpresa asko, azken bi urteetan egon diren hornidura arazoengatik, eta, orain, Ukrainako gerra dela eta, fenomeno hori «larriagotu» egin dela azpimarratu du, energien prezioetan izan den gorakada handiagatik.

Hala, Tapiak Espainiako Gobernuari eskatu dio gasolinaren prezioa baina baita argindarrarena eta gasarena ere «ahalik eta lasterren» jaisteko, egoera «nahiko kritikoa» delako. Espainiako Gobernuak martxoaren 29an egingo duen Ministroen Kontseilurako iragarri ditu neurriak, baina Jaurlaritzaren iritzian «berandu» izango da horretarako.

Pedro Sanchezen gobernuak elkarrizketak hasi ditu Kongresuan ordezkaritza duten taldeekin, baina datorren astean Europar Kontseiluan hartuko diren erabakien zain dago. Gasolinari dagokionez, baliteke hidrokarburoen zerga berezia jaistea eta diru laguntza zuzenak ematea, beste herrialde batzuek egin duten moduan. Baina Bruselaren babesa beharko luke gasolinaren BEZa aldatu nahiko balu. Madrilek, halaber, eskatuko du elektrizitatearen fakturan gasaren prezioa bereiztea eta argindarraren megawatt-orduaren prezioa 180 eurokoa izatea gehienez. Herrialde batzuk ez daude gasa eta elektrizitatea bereiztearen alde, Alemania esaterako; beste batzuek, Frantziak adibidez, ez lukete gaizki ikusiko.

Gero eta sektore gehiago

Energien prezioen igoera sektore guztietan ari da eragiten, eta gasolinaren garestitzeagatik garraiolariek aste honetan abiatu duten greba mugagabeak zaildu egin du egoera. Espainiako esne industriaren federazioak, adibidez, iragarri du gaurtik aurrera jarduera etengo duela, garraiolarien grebarengatik. Hala, esnekiak ekoizteko beharrezkoak diren produktuak banatzeari, ontziratzeari eta gordetzeari utziko diote. Dena den, Hego Euskal Herrian plantak dituzten enpesa nagusiek (Kaikuk eta Lacturalek) ez dute eten jarduna. Lehen sektorean ere ari dira nabaritzen garraiolarien grebaren ondorioak. Inguraketa arrantza egiten duten baxurako ontziak ez dira itsasoratuko datorren astera arte. Industria kimikoak ere azaldu du kezka, eta metalgintzan ere nozitu dute lehengaien gabezia.

«Ez dut ezer aurpegiratzeko greba egitea erabaki duten garraiolariei», esan du Tapiak; protesta egiteko arrazoiak dituztela onartu du, baina lan egin nahi dutenen eskubidea errespetatu behar dela gaineratu. Pedro Sanchezen gobernuari, berriz, garraiolariekin negoziatzeko eskatu dio, grebari amaiera emateko. Onartu du aldarrikapen batzuei buruzko elkarrizketak agian luzatu egingo direla, baina uste du erregaia merkatzeko eskakizunak «dagoeneko» indarrean egon beharko lukeela.

Sailburuak logistikako foro batean parte hartu du goizean, eta bilera bat izan du eguerdian sektore horretako eta garraioko ordezkariekin, «arazoak aztertu eta neurriak proposatzeko». Atzo, lehen sektorearekin bildu zen. Jaurlaritza prest azaldu zen zuzeneko laguntzak emateko, izurri garaian egin zen moduan, baina Bruselaren baimena beharko du horretarako.

Logistikako foroan Ricardo Barkala Bilboko Portu Agintaritzako presidentea ere izan da, eta aitortu du Bilboko portuan «inbutu» bat sortzeko arriskua dagoela, kamioilarien protestengatik merkantzia ugari daudelako handik atera ezinik. Egoera hori lehenbailehen konpondu behar dela ohartarazi du. Halaber, nabarmendu du banaketa kateei buruz sakon hausnartu behar dela, Euskal Herrian eta nazioartean. Haren ustez, osasun krisian izan diren hornidura arazoek erakusten dute beste modu batera antolatu behar direla sare horiek. Euskal Herrian, Bilboko portuak Arabarekin dituen trenbide loturak indartu behar direla adierazi du, trenen bidez egun egiten diren garraio «ratio barregarriak» areagotzeko.

«Larrialdi energetikoa»

Tapia, berriz, garraioaz ez ezik, egungo «larrialdi energetikoaz» mintzatu da. Azpimarratu duenez, beharrezkoa da «mendekotasuna murriztea», bi norabidetan: herritarrek, industriak eta administrazioek kontsumo «eraginkorragoak» eginez eta «berriztagarrien aldeko apustuan» sakonduz.

Autokontsumorako instalazioak ugaritzearen alde agertu da, baita kontsumo handiagoko lekuetan ere, hala nola enpresetan. Berriztagarrien inguruan, Tapiak eskatu du «traba eta oztoporik ez jartzeko» proposatzen diren egitasmoei: «Burujabeak izateko modu bakarra hemendik ahal duguna egitea da, eta, horretarako, beharrezkoak dira energia eolikoaren, geotermikoaren eta biomasaren ekimen guztiak».


Summary: Orlando Hernandez presidente ohia AEBetara estraditatzea onartu du Hondurasko epaile batek. 2004tik Hondurastik AEBetara «500.000 kilo kokaina» garraiatzea leporatu dio New Yorkeko Fiskaltzak. Defentsak salatu du ez dagoela auzipetuaren aurkako froga argirik.

Hondurasko presidente ohi Juan Orlando Hernandez bere herrialdetik AEB Amerikako Estatu Batuetara estraditatzeko eskaera onartu du Edwin Ortez lehen instantziako epaileak, New York Hegoaldeko Barrutiko Fiskaltzak Hondurasko agintari ohia epaitu dezan, narkotrafikoa egotzita.

Justizia Auzitegi Goreneko bozeramaile Melvin Duartek azaldu duenez, Hernandez ezin izango dute epaitu aurkeztutako akusazioaz bestelako delituengatik, eta ezingo diote leporatu 2012 baino lehenagoko kargurik ere, urte horretan baimendu zutelako Hondurasko herritarrak narkotrafikoagatik eta «terrorismoagatik» AEBetara estraditatzea.

Bozeramaileak gaineratu du defentsak orain aukera izango duela Auzitegi Gorenean helegitea aurkezteko, eta hark «berretsi edo aldatu» ahal izango duela lehen instantziako epailearen erabakia. Beraz, presidente ohiaren estradizioa beste bi aste inguru atzeratzea espero da, Gorenak hari bide ematen badio. Horretarako, tramiteak egingo dituzte beste erakunde batzuekin; hala nola Hondurasko Atzerri Ministerioarekin eta Washingtonek Tegucigalpan duen enbaxadarekin.

Auzipetuaren defentsak adierazi duenez, AEBek ez zuten Hernandez narkotrafikoan inplikatuko zuen «froga argirik eta nahikorik» bidali Hondurasko presidente ohia estraditatzeko eskaera egiteko. «AEBetako Fiskaltzak ez zuen inolako froga agiririk bidali, ez argazkirik, ez audiorik, ez bideorik, ez transakziorik, ezta akusazioa babesten duen beste edozein froga elementurik ere», zehaztu du.

Hondurasko agintari ohia otsailaren 15ean atxilotu zuen Poliziak, Xiomara Castrok presidente kargua hartu (urtarrilaren 27an) eta aste gutxira. Castroren aurretik izan zen Hernandez presidente, zortzi urtez. Hiru delitu leporatu dizkio Washingtonek Hondurasko hiriburuan duen enbaxadak: droga AEBetara inportatzea, arma trafikoa eta ustelkeria.

New Yorkeko Fiskaltzaren arabera, Hernandezek narkotrafiko sare batean parte hartu zuen, Kolonbiatik eta Venezuelatik Hondurasera bidalitako hainbat kokaina tonako kargamentuak jasotzeko, besteak beste. Droga airez eta itsasoz garraiatzen zuten Hondurastik Guatemalara, azkenik AEBetara eramateko. Orotara, 500.000 kilo kokaina garraiatu zituzten 2004tik. Presidente ohiari «milioika dolar eman zizkioten Hondurasko, Mexikoko eta beste herrialde batzuetako narkotrafikatzaileek haiek babestearen truke, eroskeria tarteko».

Hernandez da AEBek estradizio eskaera egin dioten Hondurasko lehen presidente ohia. 2021eko martxoan, New Yorkeko auzitegi federal batek bizi osorako kartzela zigorra ezarri zion haren anaia eta diputatu ohi Juan Antonio Tony Hernandezi, eta 118 milioi euro ordaintzera zigortu zuen, narkotrafikoagatik, armak edukitzeagatik eta testigantza faltsuagatik.


Summary: Nafarroako Parlamentuak aho batez onartu du Klima Aldaketarako Legea. Bi urteko ibilbide luzearen ostean, Itziar Gomez Landa Garapen eta Ingurumen kontseilariak nabarmendu du «lege handia» dela eta administrazio publikoari, enpresei eta gizarte osoari eragingo diola.

50 boto alde, bat bera ere ez kontra. Nafarroako Parlamentuko sei taldeetako parlamentariek txalo egin diote gaur goizean Klima Aldaketaren Legeari. Aurkezpenean, Itziar Gomez Nafarroako Gobernuko Landa Garapen eta Ingurumen kontseilariak azpimarratu du garai egokian datorrela, «klima larrialdia eta krisi energetikoa» ate joka diren honetan. Azaldu du legealdi hasieratik egindako lanaren emaitza izan dela, eta Europako Batasunaren xedeak bere egin dituela, 2030erako gas isuriak %55 murrizteko.

Gomezek legearen nondik norakoak laburbildu ditu. Haren esanetan, sektore ekonomiko guztietako enpresei eta oro har gizarte osoari eragingo die. Dioenez, lege honen bitartez Nafarroak ekarpen handia egingo du klima aldaketaren aurkako borrokan. Hona legearen eduki nagusia, Orotara, hitzaurreaz gain, 94 lege artikulu ditu, eta 11 xedapen gehigarri.

Bi urte behar izan dituzte Klima Aldaketaren eta Trantsizio Energetikoaren Legea lantzeko. Zehazki, parlamentura irailean iritsi zen lege proiektua, eta, batzordeetatik ingurumen eta energia arloko adituak eta sektoreetako ordezkariak pasatu ostean (50 guztira), legearen edukiari hainbat aldaketa egin zaizkio. Zehazki, 340 zuzenketa eztabaidatu dira, eta horietatik 110 onartu. Gaurko osoko bilkuran, ahozko beste 11 zuzenketa onartu dira, atzo EH Bildurekin akordioa lortu ondotik: fiskalitate berderako neurriak jasoko dituen lege egitasmoa aurkeztu beharko du gobernuak bi urteren buruan.

Pozik azaldu dira alderdietako eledunak azken emaitzarekin. EH Bilduko Adolfo Araizek, kasurako, azaldu du batzordeetan onartutako 110 zuzenketatik 72 EH Bildurenak direla. «Gure zuzenketek lorratz sakona utzi dute, ez guk onartuko genukeen legearen parekoa, baina, gure ekarpenik gabe, lege honek ez zuen anbiziorik». Besteak beste, nabarmendu du azken emaitzan helburu zehatzak ezarri direla, energia berriztagarrien proiektuak planifikatzeko zoruen inguruko mapak lantzera behartzen duela, eta fiskalitate berdeari buruzko konpromisoa jaso duela.

Navarra Sumako Elena Lorenteren arabera, «argi-ilunak» ditu proiektuak, eta «anbizioa falta zaio». Kontu positiboen artean, goraipatu du autokontsumorako neurri egokiak jasotzen dituela, baina azpiegitura industrialen aldetik «herren» dagoela deritzo, eta, halaber, ohartarazi du tentsio handiko eta txikiko argindar sarea bultzatu behar dela: «Sarerik gabe ez dago elektrifikaziorik, autokontsumorik eta digitalizaziorik», esan du.

PSNko Javier Lekunberrik goraipatu egin du bi urteetan gobernuak, parlamentuak eta oro har eragileek egin duten lana legea aurrera ateratzeko. «Oso lege konplexua» dela uste du. «Batzuek esango dute urrutiegi joan garela, eta beste batzuek esan digute motz geratu garela, baina oreka bat bilatu dugu». Haren esanetan, legeak gertuko gauzei eragingo die, eta herritarrek nabarituko dute haren eragina. Gogora ekarri du ahulenei kaltea arintzeko eta inor atzean ez uzteko neurriak ere jaso dituela.

Pablo Azkona Geroa Baiko parlamentariak balioetsi egin du akordio politiko baten emaitza izatea legea, eta parlamentu taldeek erabaki izana eztabaida moteltzea. Mugarritzat jo du onarpena, eta uste du «erremintarik egokiena» izango dela etorkizuneko erronkei aurre egiteko.

Ahal Dugu-ko Ainhoa Aznarezen arabera, klima aldaketa egungo gizartearen «erronkarik handiena» da, baina haren aurkako borroka, erronka gisa baino gehiago, «aukera» gisa ikusten du, «etorkizuneko ondorioetara egokitzeko».

Ezkerrako Marisa de Simonek argitu du azkenera arte abstenitzeko asmoa zuela taldeak, eta atzoko akordioarekin baiezkoaren alde egin duela. Simonen irudiko, «legea erabat beharrezkoa» da.


Legearen nondik norakoak

Summary: Legearen nondik norakoak.

Europako Batasunak ezarritako xedeekin bat egiten du legeak: batetik, 2030erako gutxienez berotegi-efektuko gasen isurketa garbia %55 murriztea, 1990 mailarekin alderatuta; bestetik, klima neutraltasuna 2050erako.

Gobernantza

Klima aldaketaren eta energia trantsizioaren arloan eraginkorra izatea bermatzeko, erakunde publikoen erantzukizun partekatua sustatzeko eta herritarren zein eragile ekonomiko eta sozialen parte hartze sustatzeko, hainbat erakunde sortuko dira.

Batetik, Energia Trantsiziorako Agentzia sortuko da. Energia arloko eskumenak izango ditu eta urtebeteko epean sortu beharko da. Bigarrenik, departamendu arteko batzorde bat eratuko da. Legeak jasotzen duenez, gobernuaren politikek ingurumen perpektiba bat izan beharko dute eta hori koordinatzea izango du xede.

Hirugarrenik, Klima aldaketaren eta Energia Trantsizio politikarako Gizarte Kontseilua sortuko da. Ordezkaritza zabala izango du, inplikatutako sektore publiko eta pribatu guztietako kideekin. Laugarrenik, Klima Aldaketaren Bulegoa sortuko da, Ingurumen Departamenduari atxikia. Zeregin asko izango ditu, tartean klima aldaketaren araudiak garatzea, berotegi efektuaren ondorioak neurtzea, gizartearen kontzientziazioa sustatzea…

Azkenik, Klima Aldaketaren Herri Batzarra osatuko da. Gobernuaren plangintza eta neurrietan herritarren parte hartzea egituratzeko organoa izango da.

Finantzaketa Alde batetik, ingurumen arloko zerga neurriak jasoko dituen lege proiektua garatuko du Ekonomia eta Ogasun Departamenduak bi urteren buruan. Fiskalitatean aditu diren pertsonekin batera, ingurumen eta energia arloko adituek parte hartuko dute lanketa horretan.

Bestetik, Nafarroako Parlamentua behartuta egongo da bost urtean behin, karbono aurrekontuak onestera, gobernuak planteatuta eta Klima Aldaketaren Bulegoaren gomendioak jarraituta. Proiektu horiek jasoko dute nola doan isurketak murrizteko helburua, bereiziz zein zati dagokion isurketa eskubideen merkataritza sistemaren sektoreei eta zein sistema horretatik kanpo diren sektoreei.

Gainera, Nafarroako Klima Funtsa sortuko da, politikak egiteko.

Energia berriztagarriak Energia berriztagarriak sustatuko dira. Energia berriztagarrien proiektuak foru intereseko inbertsio gisa hartuko dira, tramitazioa errazteko helburuz, beti ere baldintza jakin batzuk betez gero.

Eguzki energiaren kasuan, urte batean buruan, Nafarroako Gobernuak lurraldeko mapa bat osatu beharko du zehazteko zein zoru dauden baimenduta eguzki parkeak ezartzeko, zein zorutan baimen daitezkeen eta zer zorutan egongo diren erabat debekatuta. Halaber, energia eolikoaren kasuan, gobernuak energia planean zehaztuko ditu haize parkeak jartzeko lehentasunezko eta erreserbako eremuak. Legeak, halaber, beste energia iturri alternatiboak sustatzeko neurriak eta baldintzak jartzen ditu: biomasa bidezko instalazio termikoak, gas berriztagarri eta erregai alternatiboak, sorkuntza berriztagarrirako proiektuak…

Hirigintza – Etxebizitzak Baldintzak ezartzen ditu etxebizitzen eta eraikinen sistema termikoei buruz. Adibidez, 2027etik aurrera debekatuta egongo da gasolioz hornitzea gas naturala hodi bidez banatzeko sistema duten herrietako eraikinak. Halaber, 2027ko ekainetik energia berriztagarrietan oinarritutako berokuntzako edo ur bero sanitarioko sistemak ezarri beharko dituzte. Espazio irekietan aire girotuko sistemak soilik baimenduko dira baldin eta energia kontsumoa autokontsumo bidezkoa bada edo energia berriztagarri bidezko argindar hornidura ziurtatua badu.

Eraikin berri oro (bizitoki, enpresa edo saltoki) eraikitzean edo zaharberritzean, 500 metro koadroko estalkia badu, sistema fotovoltaikoak ezarri behearko ditu. Egungo eraikinetan, berriz, 4.000 metro koadro baino gehiagoko azalera eraikia badute, 2030erako plaka fotovoltaikoak jarri beharko dituzte, eta 2.000 metro koadro baino gehiago badituzte, 2040erako.

2025erako eraikin orok eduki beharko du kalifikazio energetikoko ziurtagiria. Ordurako gobernuak plan bat egin beharko du etxebizitzen zaharberritzeari buruz.

Argiztatze publikoari buruzko ere neurriak jasotzen ditu legeak.

Mugikortasun iraunkorra Mugikortasunari dagokionez, garraio publikoa sustatzeko eta mugikortasun pribatua mugatzeko neurriak hartuko dira. 5.000 biztanletik gorako hiriek eta herriek mugikortasunari buruzko planak garatu beharko dituzte. Enpresak eta erakundeak hiru urteren buruan mugikortasun planak garatu geharko dituzte.

Garraio kolektiboan, ibilgailu elektrikoa bultzatuko da. Taxien kasuan, 2030etik aurrera, baimenei atxikitako ibilgailuak zero emisiokoak izan beharko dira. Kamioien kasuan, bere eskumenen barruan, ibilgailuean ordezkatzea bultzatuko du gobernuak emisio gabekoen ordez.

Administrazio publikoa Erakunde publikoak eredugarri izan beharko direla dio legeak. Besteak beste, ikuskaritza energetikoak egitera behartuta egongo dira, baita inbentarioak eta karbono lorratzaren azterketak ere. Erabilera orokorreko ibilgailuen karga puntuen sarea ezarriko dute, eta erregai fosilekiko menpekotasuna murrizteko planak ezarri. Administrazioek erositako ibilgailuak zero isurketakoak izango dira urte baten buruan.


Summary: Colonnaren kondena etetea erabaki du Frantziak, «osasun arrazoiengatik». Frantziako Justizia ministerioak AFP berri agentziari baieztatu dionez, Colonnaren kondena eten dute. Anartean, Gerald Darmanin Frantziako Barne ministroak prentsaurrekoa eman du goizean Aiacciun. Euskal presoen auziaz ere galdetu diote, eta ez du erantzun argirik eman.

Yvan Colonnaren abokatuek eskatu zuten zigorra etetea, haren osasun egoera dela eta. Bada, erabakia onartu du Frantziako Justiziak. Argudiatu dute «osasun arrazoiengatik» eten diotela zigorra. Izan ere, Marseillako (Okzitania) ospitalean dago Colonna martxoaren 2tik, Arlesko (Okzitania) kartzelan jipoi bat jaso ostean.

Frantziako legearen arabera, kartzelaldia eteteko aukera bada, baldin eta presoa hil ala biziko egoeran baldin bada.

Darmaninen bisita, aitzina

Aiacciuko prefeturako Erignac salan eman du prentsaurrekoa Gerald Darmanin Frantziako Barne ministroak. Kazetari anitz hurbildu dira. «Solastatzeko etorri naiz», erran du, eta ahal bezain beste eragilerekin bildu nahi duela adierazi du. Parisek hitzarturiko engaiamenduei buruzko dokumentu idatzi bat eskatu zion atzo Gilles Simeoni Korsikako gobernuburuak. Ituna idatziz jartzearen «alde» dagoela esan du Darmaninek. Hitz egiteko prest dagoela gaineratu du, eta Frantziako Poliziak uhartean eginiko lana txalotu du, berriz.

Euskal presoen auziaz ere galdetu diote Darmanini, eta ez du erantzun argirik eman. Oroitarazi du botereak bereiziak direla Frantzian.

Ikusi gehiago: Ghjuvan Battista Arena, Core in Fronteko hautetsia: «Parisen blokeoaren ondorioa da kaleko indarkeria politikoa»

Korsikako mugimendu nazionalistak zuhurtzia handiz hartu ditu Gerald Darmanin Frantziako Barne ministroak irlaren estatusaz eta beste hainbat auziz esandakoak. Darmanin uhartean da, eta horretan landu nahi ditu aldarrikapen historikoetako batzuk; batez ere, autonomia estatusa ematear eta preso korsikarrak hurbiltzea. Alderdi autonomistek eta independentistek, ordea, zehaztasun falta egotzi diote, eta, are, engaiamenduen zintzotasuna zalantzan jarri dute. Atzoko bilera «Gaurko prozesu historiko baten lehen pausoa izan behar da. 50 urteko ziklo bat itxi behar du», esan zuen Simeonik atzo, Darmaninekin izandako bilkuraren ostean:

Aipaturiko prozesuaz, Korsikako gobernuburuak azaldu du, besteak beste, honako auziez aritu zirela: batetik, Yvan Colonna presoarentzat «egia eta justizia» behar dela; bigarrenik, Pierre Alessandri eta Alain Ferrandi Korsikako presondegi batera hurbildu behar dituztela, eta «preso dauden gainontzekoak askatu» beharra dagoela; eta, azkenik, Korsikako herriaren aitortza.

«Problematika guztiak landu beharko dira, kulturatik hizkuntzara. Dokumentu batean islatu behar dira gaur harturiko konpromisoak», eskatu zion atzo Simeonik Frantziako Gobernuari.


Summary: Bizkaiko zahar etxeetako langileek aldundiaren «arduragabetasun larria» salatu dute. ELAk eta LABek deitu dute protestara, eta adierazi dute egoera aldatzeko «ezinbestekoa» dela Bizkaiko Foru Aldundiaren inplikazioa.

Greba eguna dute gaur Bizkaiko zahar etxeetako langileek, ELA eta LAB sindikatuek deituta. Besteak beste, eserialdiak egin dituzte, eta haien lan baldintzak hobetzeko Bizkaiko Foru Aldundiaren inplikazioa eskatu dute. ELAk, esaterako, Aldundia erakusten ari den «arduragabetasun larria» salatu du; adierazi duenez, Diputazioak «ez du bere gain hartzen» berezkoa duen ardura.

ELAk deitu duen hirugarren greba eguna da, eta eserialdia egin dute 11:30ean, Deustuko zubian; zenbait aldarrikapen ere zintzilikatu dituzte bertan. Horrekin batera, Gesca, Lares eta Elbe patronalek erakutsitako «interes faltari buruz» aritu dira: «Patronalek ez dute zerbitzuaren, enplegu baldintzen eta ratioaren hobekuntzaren alde apusturik egin nahi». Horrez gain, Bilboko Ugasko plazan, Gizarte Ekintzaren egoitzan, zaintza ereduaren «erabateko aldaketa» eskatu dute langileek. Besteak beste, enpleguaren egonkortasuna eta langileen presako kontratazioa eskatu dizkiote Bizkaiko Foru Aldundiari.

LABek, berriz, eserialdia egin du Bizkaiko Foru Aldundiaren aurrean, eta hitzarmenaren negoziazioa desblokeatzeko eskatu dio. Izan ere, sindikatuaren ustez, aldundiaren inplikazioa «ezinbestekoa» da gatazka konpontzeko. Hori horrela, langileen lan baldintzak sektore publikokoekin parekatzea eta egungo ratioa lehenbailehen berrikustea eskatu du LABek.


Summary: Bildarratzek esan du herriek inplikazio handiagoa izatea jaso behar dela hezkuntza legean. Bihar bozkatuko dituzte Arabako, Bizkaiko eta Gipuzkoako hezkuntza akordiorako lehen testuari aurkeztutako zuzenketak.

Eusko Legebiltzarrean ontzen ari diren hezkuntza itunaren inguruko eztabaidak aurrera jarraitzen du. Batzuk eta besteak haien jarreren eta iritzien berri ematen ari dira, eta Eusko Jaurlaritzako Hezkuntza sailburu Jokin Bildarratzek ere hitz egin du, Gasteizen egiten ari diren hiri hezitzaileen topaketan. Hain zuzen, gaiari lotuta, hiriek eta herriek hezkuntzan izan beharreko garrantzia nabarmendu du: «Gizarte guztietan ezinbestekoak dira hezkuntza bultzatzeko». Eta hori hezkuntza lege berrian islatu behar delakoan dago: «Lege honetan bai edo bai handitu egin behar dugu herrien presentzia eta inplikazioa, baita hiriena ere».

Halere, herrien parte hartzea areagotzearekin batera, erakundeen arteko «koordinazioa» ere izan du hizpide. Bildarratzen esanetan, «potentzial ikaragarria» dago Hezkuntza Sailaren «lidergoarekin», gainerako erakundeen «parte hartze koordinatuarekin» jarduten badute.

Sailburuarentzat «momentu zoragarria» da hezkuntza akordioa egosten ari den garai hau. Prozesuak aurrera jarraitzen du: bihar dira Eusko Legebiltzarreko hezkuntza akordiorako lantaldean lehen testuari aurkeztutako zuzenketak bozkatzekoak. Eta, bitartean, alderdiek negoziatzen jarraitzen dute. Atzo Elkarrekin Podemos-IUk aurreratu zuen aurreakordioa lortu zuela EAJrekin eta PSE-EErekin, eskola publikoa indartzeko eta segregazioari aurre egiteko zenbait puntu jasotzen dituelakoan. EH Bilduk, gaur-gaurkoz, hitz egiten jarraitzen du. Ikoitz Arrese legebiltzarkideak Twitter bidez esan duenez, lanean segitzen dute, hezkuntza hitzarmenak koalizio abertzalearen proposamenak jaso ditzan.

Sindikatuak ez daude ados

Lehen zirriborroak harrabotsa eragin du hezkuntza komunitateko hainbat eragileren artean. Horren erakusgarri, sindikatuen jarrera: ELAk, LABek, Steilasek eta CCOOk grebara deitu dute datorren ostiralerako, eta protestak egingo dituzte bihar eta hilaren 28an, Eusko Legebiltzarraren atarian. Salatuko dute hezkuntza komunitatea osatzen duten langileen iritzia ez dutela kontuan hartu, eta hezkuntza sistema «publiko, euskaldun eta propioa» aldarrikatuko dute.