Mailari eusteko urrats handia

Summary: Mailari eusteko urrats handia. Alavesek garaipen oso garrantzitsua lortu du Elx aurkari zuzenaren aurka, eta bost puntu urrundu da jaitsieratik behin-behinean, bi partida falta direla. Joselu eta Luis Rioja izan dira golegileak.

Alavesek sekulako aurrerapausoa eman du gaur Elxen, jauzi luze baten parekoa, eta, horri esker, ia eskura dauka denboraldiko helburua: datorren sasoian ere Lehen Mailan jokatzea. 0-2 irabazi dio Elxi, lehen zatiaren akaberan Joseluk egindako golarekin, eta bigarrenaren hastapenean Luis Riojak sartu duenarekin. Sailkapenari begiratzen bazaio, eta behin-behinean [asteazkenean eta ostegunean osatuko da jardunaldia], Alavesek bost puntuko aldea ateratzen dio Huescari, jaitsiko litzatekeen azkeneko taldeari. Elx, gaurko aurkaria, tarte bertsura utzi du, eta berdinduta dago bien arteko gol alde delakoa, Mendizorrotzako partidan, lehen itzulian, 0-2ko emaitza izan baitzen.

Kale edo baleko partida zen bi taldeentzat atzokoa. Alaves ez zen onenean iritsi, azken bi partidetan puntu bakarra aterata. Are okerrago heldu zen Elx. Hobeto ekin zion lehiari Javi Callejaren taldeak. Battagliaren zuloa Manu Garciak bete zuen, erdian hirukoa osatuz Pinarekin eta Ponsekin. Aurrean ziren Luis Rioja ezkerretik, Edgar eskuinetik, eta Joselu aurrelari peto bezala. Etxekoen artean, 1-4-4-2koa zen sistema, Boye eta Carrillo argentinar kankailuak aurrean zirela. Etxekoen defentsako estrategia izan da baloia Alavesi ematea, eta erasoan, bi aurrelariak azkar bilatzea, goiko baloiekin. Arabarrek ondo erabili dute baloia, eta eroso iritsi dira Elxen zelaira. Ezkerretik hasi da lantzen jokoa, eta berehala nabarmendu da Luis Riojaren abilezia teknikoa, paseetan eta buruz burukoetan. Taktikoki ere ondo eraman du taldeak jokoa ezkerrera, Manu Garcia erdiko atzelari jarriz baloiaren irteera batzuetan, Duarte oso gora igoz, eta Rioja kanpotik barrura eramanez. Gainera, etxekoak opari larriak egiten hasi dira atzealdean, baloia oparitzen, esate baterako, eta 22. minutuan, Riojak zutoinera bota duen baloia, horrelako bat baliatuz.

Alavesek ondo egin duen bestea izan da baloia galdu eta segituan presioa egitea Elxen zelaian, zeharo narrastuz bestela ere trakets samarra den haien erasoko jokoa. Partidaren erritmoa geldoa zen, eta hori ere ez zen txarra Alavesentzat. Traza hartu du norgehiagokak lehen gola sartzen zuenak asko izango zuela hiru puntuak etxera eramateko, eta Alavesek zulatu du sarea. Korner batean, motzean atera, eta baloia Riojak hartu du area barruan, eskuin hegalean. Atzelaria zoratu, atzean utzi, eta zelaiari itsatsita atzealdera egindako pase doitua Joseluk bota du barrura, 40. minutuan. Kontrolpean zuen partida Alavesek, baina jokoan zuen nagusitasunari Pachecok eutsi behar izan dio golaren aurretik, bi urruntze bikain eginez.

Bigarren zatia aldatu egin da: Alavesek Elxi eman dio baloia, eta kontraerasoan, erraz iritsi zen etxekoen atera. Bigarren gola horrela sartu du Riojak, Joseluren pasea baliatuz, 54. minutuan. Pachecok berriz azaldu behar izan du gero, eta zutoina ere jo zuen Edgarren jaurtiketa batek. Elxek jokalari biziak eta abilenak atera ditu zelaira, baina zarata asko eta etekin gutxi. Itzaliz joan da gero partida, baina ondo piztuta utzi du Alaves.


Ondo bukatzen segitzeko garaipena

Summary: Ondo bukatzen segitzeko garaipena. Hiru puntu batu ditu Osasunak, Sadarren Cadizi irabazi eta gero. Budimirrek (2) eta Roberto Torresek sartu dituzte golak nafarrentzat.

Osasunak hiru puntuak eskuratu ditu gaur Cadizen aurka, Sadar estadioan. 3-2 irabazi dio azken-hirugarren jardunaldian; etxekoen golegileak Budimir (2) eta Roberto Torres izan dira. Kroaziako aurrelariak egin du lehen gola 38. minutuan, baina 49.ean berdindu egin du Saponjicek, penaltiz. Budimir azaldu da berriz, 75.ean, Osasuna aurretik jartzeko, eta Torresek egin du hirugarren gola, 86. minutuan, penaltiz. Kanpotarren bigarrena eta azkena Pereak egin du, 91.ean.

Osasunak 44 puntu dauzka orain, eta gaurkoarekin Jagoba Arrasatek taldeari jarritako helburua betetzen hasi da: ondo bukatzea liga. Haren ustez, oso garrantzitsua baita ondo amaitzea. Izan ere, kontrakoa eginez gero, datorrena ere "gaizki" hasiko litzatekeela dio. Azkeneko bi jardunaldietan hauek dira Osasunaren partidak: Atletico Madrilen zelaian datorren igandean, eta azkenekoa, Sadarren, Realaren aurka.


Summary: Nazioarteko Zigor Auzitegiak ez du baztertzen Gazaren aurkako erasoaldia "gerra krimena" izatea. Tel Avivek gutxienez 53 lagun hil ditu Gaza bonbardatzen hasi zenetik, tartean 14 haur. Hamasek suziriekin erantzun dio, eta sei lagun hil ditu. NBEk proposatutako su-etenari ezezkoa eman dio Israelek.

Etenik gabe Gaza bonbardatzen ari da oraindik ere Israelgo Armada. Abisua atzo eman zuen Benjamin Netanyahu Israelgo jarduneko lehen ministroak: «Gure asmoa da erasoen intentsitatea eta kantitatea handitzea». Esan eta egin. Bart gauean beste zazpi lagun hil dira bonbardaketen ondorioz, eta dagoeneko 53 dira astelehenetik Tel Avivek hildakoak, Gazako Osasun Ministerioaren arabera; tartean, 13 ume. Zaurituak 320 dira gutxienez, ministerioaren arabera. Nazioarteko Zigor Auzitegiko fiskalburu Fatou Bensoudak gaitzetsi egin ditu bonbardaketak, eta ohartarazi «gerra krimentzat» jo litekeela Gazaren aurkako erasoaldia.

Armadak esan duenez, Hamas erakunde islamistari «2014tik emandako kolperik handiena» da, Gazan «helburu garrantzitsuak» suntsitu dituztelako eta Hamasen «inteligentziako pertsona gakoak» hil dituztelako.

Hamasek suziriekin erantzun du berriz. Gauean haietako 110 jaurti ditu Gazatik Tel Avivera, eta guztira sei dira haiek hildakoak; azkena soldadu bat izan da, suziri batek haren ibilgailua jo eta zaurien ondorioz hil dena. Israelgo Armadak jakinarazi duenez, goizeko hirurak aldera hasi dira lehen suziriak atzematen, eta hiritarrak babeslekuetara eraman behar izan dituzte. Hamasek salatu duenez, ezinbesteak erantzun behar izan du, Israel etengabe zibilen aurkako suziriak botatzen ari delako.

Erasoak gogortzeko Netanyahuren mehatxuari ere erantzun dio Hamasek. Ismail Haniya buruzagiak adierazi du bere erakundea «prest» dagoela erasoen gorakadarako: «Israelek egoera gogortu nahi badu, horretarako prest gaude, eta gelditu nahi badu ere prest gaude». Halaber, Israelgo eta lurralde okupatuetako palestinarren protestak goratu ditu. «Guztiok batera mugitzen ari gara, modu koherentean, okupazioari aurre egiteko», nabarmendu du.

Ekinaldiari eusteko asmoa berretsi du Jihad Islamikoaren adarreko Al-Quds brigadak ere, ohar batean. "Ez dugu atzera egingo gure erresistentzian, horren ordaina edozein dela ere", adierazi du. Tel Avivera eta hiri horren ingurura 100 suziri baino gehiago jaurti dituela ere jakinarazi du.

Israelgo Armadak zehaztu duenez, besteak beste, Hassan Kaogi Hamasen segurtasun militarreko saileko burua jo dute suziriekin, baita kontraespioitzako saileko burua ere, Wail Issa. Ez hori bakarrik: Gazako hainbat komisaria ere suntsitu dituzte, tartean, Hamasen Polizia egoitza nagusia. Baina, horiez gain, etxebizitzak ere suntsitu dituzte bonbardaketek. Bart, hamahiru solairuko dorre bat bota zuen Israelek, eta gaur ere sare sozialetan zabaldutako irudietan ikus daitezke bonbak etxeetara erortzen. Osasun Ministerioak zabaldutako datuen arabera, Gazako biktimen %43 haurrak eta emakumeak dira. Gau osoan erori dira bonbak Hamasen kontrolpeko eskualdean, eta, egunak argituta ere, gerra hegazkinek lanean jarraitu dute.

Gazan ez ezik, Zisjordania okupatuan ere esku hartu dute Israelgo militarrek. Tubas herrian, 16 urteko Rashid Abu Arreh hil dute tiroz, beste palestinar bat atxilotzeko asmoz egindako operazio batean. Polizia operazioaren aurka protestan ari zen 26 urteko Hussein al-Titi ere tiroz hil dute. Atxilotuak ere ugari izan dira azken orduetan. Israelgo Poliziak zabaldutako datuen arabera 270 pertsona atxilotu dituzte, «istiluetan eta protestetan» parte hartzea egotzita.

Bitartekaritzek, porrot

Hortaz gain, Israelek ezezkoa eman dio NBE Nazio Batuen Erakundeak eta bitartekari lanak egiten ari den Egiptok proposatutako su-etenari. Tentsioa baretzeko nazioartearen eskaria erregu hutsa da. Egiptok bitartekari lana egiteko saiakera egin du azken egunotan, baina Sameh Xoukry Atzerri ministroak aitortu zuen Israelengandik ez zutela jaso horretarako «beharrezko erantzunik». «Azken egunetan, Egipto Israelengana eta egoerarekin kezkatuta dauden beste zenbait herrialderengana hurbildu da, eta esfortzuak biderkatzeko eskatu die, Jerusalemgo egoera gehiago larriagotu ez dadin», azaldu zuen. Ez zuen zehaztu zein diren Egiptorekin batera diplomazia lanetan ibili diren beste herrialdeak.

NBEk ere ziurtatu zuen tentsioa deseskalatzeko saiakerak egiten ari dela. Bi aldeei zuzendu zitzaien Antonio Guterres idazkari nagusia, eta eskatu zien «berehala» eteteko erasoak. Israel eta haren aliatu AEBak haren parte izanik, gatazkan esku hartzeko gaitasun handia du NBEk, baina herenegun izandako Segurtasun Kontseiluak agerian utzi zuen AEBek zer botere duten nazioarteko organismoan, herrialde horrek oztopatu egin baitzuen Jerusalemen hasitako indarkeria olatua gaitzesteko adierazpen bateratu bat publiko egitea, inplizituki Israeli erasoak eteteko eskaria egitea esan nahiko bailuke adierazpen hori onartzeak.

Gaitzespena atzo egin zuen NBEren Giza Eskubideen Kontseiluak, egunotako gatazkaren iturburura jo zuen eta Israel ere erantzule egin: «Israelek gehiegizko indarra erabili du manifestari palestinarren aurka, zeinak duela zenbait astetatik protestan ari diren okupatutako Jerusalem ekialdeko auzo batean hainbat familia etxegabetu nahi dituztelako».

Gaur iluntzean dira biltzekoak PAN Palestinako Aginte Nazionala eta PAE Palestina Askatzeko Erakundea. Zisjordanian egingo dute bilera, Ramallah hirian. Egunotan adierazpen ofizialik egin ez badute ere, PAEko iturriak kritiko agertu dira nazioarteko komunitatearekin, eta salatu haien adierazpenak ez direla izan «behar adina gogorrak».

Bien bitartean, Israelgo Defentsa ministro Benny Gantzek aurreratu du ez dituztela bonbardaketak etengo: «Gazan etxe orratzak erortzen ari dira, enpresak suntsitzen, tunelak ezabatzen, eta buruzagi militarrak hiltzen. Bonbardatzen jarraituko dugu, eta ondoren isiltasuna helduko da epe luzerako».


Summary: Eibarko alkateak gaitzetsi egin du sareetan zabaldu den udaltzainaren argazkia. Argazkian «eskatzen duen guztiari, eman» dioen katilu batekin ageri da Eibarko udaltzain bat. Irudiak gaitzespena eragin du sareetan.

«Alkate gisa halako mezuak gaitzesten ditut, batetik, ez dutelako Eibarko udaltzainen kolektiboa ordezkatzen, eta, bestetik, egunero egiten duten lana zikintzeko soilik balio dutelako». Hala idatzi zuen atzo Twitterren Jon Iraola Eibarko alkateak (PSE-EE), sareetan zabaldu zen irudi baten inguruan.

Han, Eibarko udaltzain bat ageri da, laneko uniformearekin, eskuetan «Lukas 6:30: eskatzen duen guztiari, eman» dioen katilu batekin.

Argazkia eta haren mezua gaitzesteaz gain, Iraolak jakinarazi zuen gertatutakoa argitu nahian dabiltzala, eta hartu beharreko neurriak hartuko dituztela: «Gertatutakoa ez da berriz gertatuko, eta ahal dugun guztia egingo dugu hori horrela izan dadin», idatzi zuen.

Irudiko katilua Ertzaintzari buruzko Instagrameko @ertzaintzaa kontuak sustatutakoa da, eta ohikoa da zenbait polizia taldetako kideek Eibarkoaren moduko argazkiak bidaltzea kontu horretara. Besteak beste, ertzainen, udaltzainen, mossoen, espainiako polizien eta guardia zibilen argazkiak ageri dira kontu horretan. Hamabi mila jarraitzailetik gora ditu.

Katiluaren aurreko aldea da irudian ageri dena, eta atzeko aldean, Ertzaintzaren haritz hosto batez gain, hala dio: «Nire etsaiak izan daitezela indartsuak eta ausartak, nik ez dezadan damurik sentitu haiek garaitzean».

Ebangelioa eta polizia

Baina zer da katiluak dioen «Lukas 6:30» hori? Bibliari egiten dio erreferentzia, eta sareetan eskuin muturreko politikariek erabili izan dute. Zehazki, Bibliako pasarte horrek honela dio: «Eskatzen dizun edonori, eman, eta zeurea kentzen dizunari, ez bihurrarazi». Beraz, ondoriozta daiteke testuingurutik kanpo erabilitako esaldi bat dela poliziek darabiltena.


Summary: Desokupak atzeratu egin du gaur Bilbon egitekoa zen etxegabetzea. Iragarria zuten gaur etxegabetze bat egingo zutela alde zaharrean, baina azaldu dute etxearen jabeak ez joateko eskatu diela, «Ertzaintzaren presentzia oso handia zelako» eta istilurik ez eragiteko.

Desokupa ez da Bilbon izango gaur. Hala jakinarazi du haien sare sozialetan Daniel Esteve enpresako buruak. Azaldu duenez, etxearen jabeak jakinarazi die goizetik ertzain mordoa zebilela alde zaharrean, eta istiluak saihesteko hobe izango zela «gauzak lasaiago daudenean» itzultzea. Bilbora bidean ziren Esteve eta beste bederatzi gizon.

Desokupak joan den astean jakinarazi zuen gaur Bilbon izango zela, eta eragile batzuk etxegabetzea eragozteko antolatu dira: besteak beste, 7katu gaztetxea eta Bihotzean Bilboko Zazpikaleetako auzo elkartea. Goizean goizetik txandak egin dituzte alde zaharra kontrolatzeko, eta Ertzaintzaren presentzia ere handia izan da. Atzerapena ospatu egin dute.

Atzo manifestazio jendetsua egin zuten Auzokideen etxebizitzen defentsan, faxistak ez dira pasako! lelopean, eta gaur, berriz, «gosari antifa» egin dute, 07:30etan hasita.

«Sareetako folletoi bat»

Josu Erkoreka Eusko Jaurlaritzako Segurtasun sailburuak gaur goizean adierazi duenez, «sareetako folletoi bat» da Desokupa enpresak Bilbon iragarri zuen etxegabetzearen inguruan azken egunetan sortutako eztabaida: «Sareetan ikusten dugunaz gain, ez dugu jaso abisu ofizialik edo salaketarik. Ertzaintza herritarren segurtasuna bermatzeko dago, baina ez dakigu egia den edo ez», adierazi du Erkorekak Radio Euskadin.

Dena den, aitortu du Abadiñon (Bizkaia) joan den apirilaren 15ean egindako etxegabetzean elkarlanean jardun zutela Desokupak eta Ertzaintzak. Hasieran, parlamentuko «asmakeria bat» zela adierazi zuen sailburuak.

Ezaguna da Desokupa. Hainbat elkartek salatu izan dutenez, okupatutako etxeak «bortxaz eta modu oldarkorrean» husten dituen eskuin muturreko talde bat da. Gainera, Bilbon euren presentzia handitu nahi dutela dirudi: astelehenean, sare sozialetan, Estevek iragarri zuen bi aste barru euren Desokupa TV telesailaren kartel erraldoi bat jarriko dutela Bilboko erdigunean.


Summary: Amazonek ez dizkio 250 milioiren zergak ordaindu beharko Luxenburgori. EBko Auzitegi Nagusiak baliogabetu egin du Europako Batzordearen agindua.

Multinazionalen garaipena Europako auzitegietan: Europako Batasuneko Auzitegi Orokorrak baliorik gabe utzi du Europako Batzordeak emana zuen agindu bat, Amazonek Luxenburgori zergetan 250 milioi euro ordaintzekoa. Epaileen arabera, Bruselak ez du frogatu ahal izan Luxenburgok tratu berezi bat eman zionik AEBetako konpainiari, eta trikimailuen bitartez baimendu ziola zergen ordainketa arintzea.

Luxenburgoko Gobernuak berak jo zuen auzitara, Europako Batzordeak agindu zionean Amazoni 250 milioi euro eskatzea ustez ordaindu ez zituen zergak berreskuratzeko. Bruselak ziurtatu zuenez, 2006-2014 artean, Luxenburgoren Gobernuaren baimenarekin, Amazonek bere zerga faktura txikitzeko eta Europan ia zergarik ez ordaintzeko sistema bat osatu zuen. Multinazionalak enpresa bat sortu zuen Europako negozio osoa zuzentzeko, LuxSCS izenekoa. Hark, berriz, urtero kanon handi bat ordaindu behar zion LuxOpCo izeneko AEBetako beste konpainia bati, Amazon taldearen jabego intelektuala erabiltzeko lizentzien truke. Bruselak zioen tasa hori «puztuta» zegoela, eta horrela lortzen zuela aitortutako irabaziak txikitzea eta ia zergarik ez pagatzea. Izan ere, LuxOpCok soilik AEBetan ordaindu behar ditu zergak.

Gaur jakinarazitako epaian, ordea, EBko Auzitegi Orokorreko epaileek argudiatu dute Bruselak ez duela aski erakutsi sistemak lehiakideei kalte egin diela, eta LuxSCSk ordaindutako kanona handiegia zela.

Appleren kasua

Europako Batzordeak epaiaren aurkako helegitea jarri ahal du EBko Justizia Auzitegi Nagusian. Hala jarriko balu, han egingo luke topo Batzordeak multinazionalen mesederako zerga amarruekin jasandako muturreko handienarekin: Appleri eskatutako 13.000 milioi euroak. Izan ere, iazko uztailean, EBko epaileek baliorik gabe utzi baitzuten sagarraren konpainiak Irlandari «ordaindu gabeko» 13.000 milioi euro ordaintzeko emana zuen agindua. Kasu horretan ere, Appleri zerga tratamendu berezia ematea aurpegiratu zion Bruselak Dublini, eta azken horrek jo zuen auzitara.

Irlandarekin eta Luxenburgorekin batera, Herbehereak dira AEBetako multinazionalen inbertsioak erakartzeko beren zerga sistemetan trikimailuak egiteaz akusatuta dauden EBko hiru estatukideak. Zerga paradisutzat ere jo dituzte bidezko zerga sistemak eskatzen dituzten nazioarteko erakundeek. Horietako batek, Oxfamek, haserre erantzun dio EBko Auzitegi Nagusiaren epaiari: «Pandemiak herritarrak pobreziara kondenatzen ditu, baina Amazon eta Jeff Bezos [burua], gero eta aberatsagoak dira, ez baitituzte ordaintzen dagozkien zergak».

Bi garaipen ere bai

Amazonen eta Appleren aldeko epaiez gain, Bruselak beste bi porrot jaso ditu zerga ihesaren aurkako borrokan: Starbucksek ez zizkion Herbehereei 30 milioi euro itzuli behar izan, eta epaileek ontzat jo zuten 35 multinazionalek beren zergak txikitzeko Belgikak sortutako egitura.

Baina bi garaipen ere lortu ditu, horietako bat, gaur bertan. Izan ere, EBko Auzitegi Orokorrak frogatutzat jo du Luxenburgok zerga kontuetan mesede egin ziola Engie enpresari. Frantziako argindar konpainiak 120 milioi itzuli beharko dizkio dukerriari.

2015ean, berriz, Fiat zigortu zuten Luxenburgori berari hogei milioi euro ordaintzera.


Summary: Makina-erremintak %15rainoko hazkundea espero du, iaz %20 jaitsi ondoren. 2022an salmentak beste %7 handitzea aurreikusten du AFM klusterrak, eta ordurako berreskuratu eta gaindituko luke 2019ko maila

Pandemiak 2020an eragindako lurrikarak %19,65eko jaitsiera ekarri dio makina-erremintaren sektoreari. Gehienbat Gipuzkoak hartzen duen industriako sektore teknologiko horren galerak munduan izandakoen parekoak dira (%19,18), eta Xabier Ortueta zuzendari nagusiak uste du "itsaso zakarrean aurrera egiten" jakin dutela enpresek, "pandemia etorri zenean eskaerak bagenituelako, eta urritik aurrera eskera berriak sartzen hasi zirelako". Horiek horrela, 1.324,12 milioi euroko fakturazioa izan du sektoreak 2020. urtean.

Azpisektoreka, ordea, badira aldeak. Alegia, enpresa batzuek besteek baino arazo gehiago izan dituztela eta dituztela gaur egun. Esaterako, deformazioan aritzen direnei %21,82 apaldu zaizkie salmentak; harroketa makineriarekin aritzen direnei, berriz, %18,68. Dena den, azpisektore guztiek egin dute behera pandemiaren urtean, nahiz eta batzuek hobeto eutsi dioten aparteko egoerari: osagaiek eta erremintek %15 egin dute atzera, eta mekanizazioak eta beste zerbitzu batzuek, berriz, bakarrik %9,31. Edonola ere, enpresek izan dute eta badute estres maila bat, eta enpleguan ere sumatu da hori, %5 inguru galdu baitu. 7.589 enplegu zuzen ematen dituzte sektoreko enpresek.

Esan beharrik ere ez dago: esportazioek finkatu dute enpresen errealitatea joan den urtean, eta esportazioak apaldu egin dira, noski, pertsonak eta materiala garraiatzeko arazoak direla eta. %22,25 egin dute atzera atzerriko salmentek, eta 1.006 milioi eurorenak izan dira. Salmenta guztien %76 ordezkatu dute esportazioek, makina-erremintaren nazioartekotze handiaren erakusle.

Produktu gehien esportatu duten herrialdeen rankinari begira, ez dago ezuste handirik: Alemania (%11,8), AEBak (%10), Frantzia (%9), Italia (%7,3) eta Txina (%7,3) azaltzen dira lehen postuetan. Baina 2021ean mundu mailako ekonomia erakusten ari den joera bat islatu da lehen hiruhilekoan egindako esportazioetan: Txina eta AEBak lehenago suspertu dira, eta horrek berekin ekarri du Txina izatea euskal enpresen lehen herrialdea esportazioetan, Alemania eta AEBen aurretik.

Eskaerei eutsi

"Baikortasunez baina errespetuz" begiratzen diote AFMn aurtengo urteari, eta iazko urrian hasita enpresak jasotzen hasi ziren eskaerek hauspotzen dute susperraldi espiritu hori. "2021eko lehen hiruhilekoan ere islatzen ari da merkatuaren dinamismo hori", esan du Ortuetak, eta joera horrek zenbat iraungo duen, horren arabera islatuko du urte bukaerak sektorearen susperraldia; edonola ere, %12 eta %15 artekoa izango dela uste dute AFMko arduradunek.

Betiere, espezialiazioaren arabera iritsiko da susperraldi hori enpresetara. Ortuetak azaldu du autogintza ari dela sendo jardunean, nahiz eta galdera marka handi bat dagoen alor horren gainean, trantsizio ekologikoa dela eta. Aeronautikarentzat jarduten duten makina-erremintako enpresek gehiago itxaron beharko dute, aurrekuspena da bi-hiru urte beharko direla normal hasteko. Trengintza eta energia berriztagarriak, ordea, makina-erreminta bultzatzen ari diren sektore gisa azaldu ditu klusterrak.

Horiek horrela, Txinaren inbertsio handia, Joe Bidenen susperraldirako planak eta Europa funtsak aipatu ditu Cesar Garbalena AFMko presidenteak makina-erremintaren susperraldiaren bideko mugarri gisa. "Aurtengo bigarren hiruhilekoan lehenaren eskera mailari eusten bazaio, sektorea sendo haziko da 2021ean".


Summary: Madrilek onartu egin du Janssenen txertoa 50 eta 59 urte artekoei jartzea. Oso kalteberak diren zenbait herritar talde ere txertatuko dituzte Johnson & Johnson konpainiaren dosiekin, hala nola autismoa dutenak eta gaitz psikologiko larriak dituztenak.

Espainiako Osasun Publikoko Batzordeak koska bat gehiago zabaldu dizkio ateak Janssenen txertoari: 50 eta 59 urte arteko pertsonek ere jasotzen ahalko dute. Dena dela, batzordeak atzo jakinarazi zuenez, 60 urtetik gorakoen txertaketan aurrera egiteko baliatuko dute lehenbizi Janssenen txertoa, eta ondotik ekinen diote 50 urtetik gorakoak harekin txertatzeari.

Gainera, nabarmendu dutenez, Janssenen txertoa dosi bakarrekoa izatea abantaila izanen da gizarteko beste talde batzuen txertaketan aitzina egiteko. Horregatik, konpainia horren dosiak jarriko dizkiete, adibidez, gaitz psikologikoak dituzten zenbait talderi. Erantsi dute, gainera, «arrisku handiko herrialdeetara» misioak egitera doazenak ere lehenetsiko direla Janssenen txertoa har dezaten.


Kolore gorria falta izan da

Summary: Kolore gorria falta izan da. Erik Jakaren hutsunea oso presente izan da Banakako Txapelketaren aurkezpenean. Ostiral honetan hasiko da, Azkoitian, eta ekainaren 13an jokatuko dute finala, Bilbon. "Oso zail" ikusten dute frontoian ikusleak egotea.

Nekez has daiteke okerrago txapelketa bat, hura aurkeztu bezperan txapeldunak jokatzeari uko eginda baino. Bada, horixe gertatu zaio aurtengo Buruz Buruko Txapelketari: hura aurkeztu bezperan jakin da ez duela jokatuko azken txapeldunak. Erik Jaka perikarditisak jota dago, eta lau eta zortzi aste bitartean beharko ditu osatzeko. Beraz, ezingo du defendatu iazko azaroan modu ikusgarrian irabazi zuen txapela, ezta Baikorekin estreinako txapelketa jokatu ere.

Jaka falta zela oso presente izan da gaur, buruz burukoaren aurkezpenean, Donostiako Kursaal jauregian. Parte hartzaileen argazkian jada nabaritu da haren hutsunea: urdinez jantzita zeuden txapelketa jokatuko duten hamabi pilotariak. Txapeldunaren elastiko gorria ez zen inon ageri. Deigarria zen irudia, eta esanahi handikoa. Aurkezpenean ere presente izan da Jaka, protagonisten hitzetan. «Pena» izan da gehien aipatu duten hitza. Desio bera plazaratu dute guztiek: «ondo» osatzea, eta «ahal den azkarren» bueltatzea.

Baina lehiak ez du etenik, eta jarraian hasi dira txapelketaren nondik norakoak azaltzen. Koronabirusaren pandemiak bere hartan jarraitzen duenez, Eskuzko Pilota Enpresen Ligak (EPEL) iazko banakakoaren lehiaketa sistemari eutsi dio aurten ere. Ondo joan zen iazkoa, eta, hori ikusita, haren alde egin du berriz ere. Ezohikoa zena ohikoa bilakatu da, eta halaxe izango da pandemia betean egon bitartean.

Bigarren urtez jarraian, kanporaketa erabakigarriak izango dira partida guztiak: final-zortzirenak, final-laurdenak, finalerdiak eta finala. Aurreko ekitaldiarekin alderatuta, aldaketa bakarra dago: astebete egongo da finalerdien —hilaren 29an Iruñean eta 30ean Bilbon— eta finalaren artean. Baina lehia izango da orduan ere, hirugarren eta posturako neurketa jokatuko baitute. Ekainaren 5ean izango da hori, larunbatez, Irunen (Gipuzkoa). Finala, berriz, hurrengo igandean jokatuko dute, ekainaren 13an, Bilbon.

Pilotari kopurua azkeneko ekitaldiko bera da, hamabi, enpresa bakoitzetik sei: Baikotik, Mikel Urrutikoetxea, Asier Agirre, Oinatz Bengoetxea, Jon Ander Peña, Iñaki Artola eta Axier Arteaga ariko dira; eta Aspetik, Jokin Altuna, Joseba Ezkurdia, Danel Elezkano, Dario Gomez, Jose Javier Zabaleta eta Beñat Rezusta. Lau dira aldaketak aurreko buruz burukoarekin konparatuta: Arteaga, Artola, Zabaleta eta Rezusta ariko dira Jakaren, Joanes Bakaikoaren, Iker Irribarriaren eta Peio Etxeberriaren ordez.

Ostiralean hasiko da lehia: Ezkurdia eta Peña II.a ariko dira, Azkoitian (Gipuzkoa); larunbatean, berriz, Zabaletak eta Arteaga II.ak jokatuko dute, Iruñean; igandean, berriz, bi neurketa jokatuko dituzte Bilbon: Agirre, Artolaren aurka; eta, Bengoetxea VI.a, Rezustaren kontra. Irabazleek zerrendaburuen aurka jokatuko dute final-laurdenetan: Rezustaren eta Bengoetxea VI.aren artekoak Elezkano II.a izango du aurkari, hilaren 21ean, Idiazabalen (Gipuzkoa); Agirreren eta Artolaren artekoak, Urrutikoetxea, hilaren 22an, Bilbon. Adar berekoak dira partida horiek guztiak. Beste adarrean, berriz, Ezkurdiaren eta Peña II.aren artekoak Altuna III.a izango du aurkari, hilaren 23an, Donostian; eta egun eta toki berean jokatuko dute Zabaletaren eta Arteaga II.aren arteko irabazleak eta Dariok.

Aurreko ekitaldia harmailan ikuslerik ez zegoela jokatu zen, eta oraingoa ere halaxe izango da. «Ea nola doan txertaketa, baina oso zaila izango da ikusleak izatea», esan du Inaxio Errandonea Aspeko zuzendari komertzialak. Tinkoago mintzatu da Bengoetxea VI.a. Hark enpresei eskatu die «ahal zuten guztia» egiteko pilotalekuan ikusleak egoteko. «Beste toki eta kirol batzuetan badaude, zergatik ez hemen?», esan du Baikoko aurrelariak.

Botilleroak izatea eta haiek aukeratzea izan da azkenaldian pilotariek egindako beste eskaera bat, eta txapelketa honetan enpresek onartu egin die eskaera.


Summary: Lau gunetan banatuta egingo dute Ibilaldia, eta aurrez izena eman beharko da. Bi ekintza mota aukeratu dituzte: tailerrak eta ikuskizunak. Aurtengo Ibilaldia Betiko ikastolak eta Ander Deuna ikastolak antolatu dute, eta maiatzaren 30ean egingo dute, Sopelan (Bizkaia).

Pandemia egoerara egokitutakoa izango da aurtengo Ibilaldia: ez du ibilbiderik izango, ez janari eta edari zerbitzurik, ezta kontzertu erraldoirik ere. Horren ordez, bertaratzen direnek tailerrak eta ikuskizunak izango dituzte aukeran, lau gunetan banatuta. Beste baldintza bat ere ezarri dute: parte hartu ahal izateko, aurrez izena eman beharko da Ibilaldiaren webgunean. Gaur eman dituzte xehetasun guztiak, ikastolen Elkarteko ordezkariek Bilbon egin duten agerraldian. Bizkaiko ikastolen aldeko jaia Betiko ikastolak eta Ander Deuna ikastolak antolatu dute, eta maiatzaren 30ean egingo dute, Sopelan (Bizkaia), Kalakalata! lelopean.

Lau gune izango ditu aurtengo ibilaldiak: Sua gunea Sopelako Ander Deuna ikastolan egongo da, eta zurezko jokoak eta dantza tailerra eskainiko dituzte bertan, baita Deabru beltzak ikuskizuna ere; Ura gunea Barinetxeko goiko aparkalekuan kokatuko dute, itsasoari begira eskuineko aldean, eta munduko beste herri batzuetako kultura ezagutzeko aukera egongo da bertan, baita ur jolasetan parte hartzekoa ere; Haize gunean, Barinetxeko goiko aparkalekuan, itsasoari begira ezkerreko aldean, kometa eta perkusio tailerrak izango dira, eta Zirku ikuskizuna ere eskainiko dute; eta Lurra gunean, Larrabasterrako Urgitxieta plazan eta inguruan, talo eta tai txi tailerrak eta Gora Kasete ikuskizuna egongo dira. Horretaz gainera, Udaletxe plazan 25 bat portuko azoka jarriko dute. Azokara sartzeko ez da izena eman beharko; bai, ordea, gainerako guneetara joan ahal izateko. Sua gunean egingo dute hasiera ekitaldia, 9:15ean, eta Ander Deuna eta Betiko ikastolek lekukoa pasatuko diote 2022ko Ibilaldia antolatuko duen Bilboko Abusu ikastolari.

Hainbat erronka eta helbururekin egingo dute Ibilaldia: ikastola eredua indartzea; ikastolako komunitatearen eta herriko elkarteen eta erakundeen arteko harremanak sakontzea; ikastolen eraikinak berritzea eta egokitzea; eta jaiotzen jaitsierari aurre egitea, proiektu pedagogikoa ezagutaraziz. Baina, aldi berean, beste zehar lerro batzuk ere landuko dituzte: euskara eta euskal kultura bultzatzea, berdintasuna eta hezkidetza sustatzea...


Summary: Norman Lloyd aktore estatubatuarra hil da, 106 urterekin. Wellesekin hasi zen teatroan, eta Chaplin, Hitchcock eta Renoiren filmetan aritu zen lanean, besteak beste. Telesail ugari zuzendu eta ekoitzi zituen.

Norman Lloyd aktore, ekoizle eta zuzendari estatubatuarra hil zen atzo, Los Angelesen. New Jerseyn jaio zen, 1914an. 90 urte baino gehiagoko ibilbide artistikoa zuen, eta bigarren mailako aktore gisa egindako lanengatik da ezaguna, batez ere. Hollywoodeko aktorerik zaharrenenetako bat zen: 106 urte zituen.

Oso gazte zela hasi zen agertokien gainean antzezten, gauez, klubetan. Antzerki ikasketak egin zituen New Yorken, eta Orson Wellesekin hasi zen lanean han, Mercury Theatre konpainia ospetsuan, 1937. urtean. Wellesek zuzendutako Caesar lanean egin zuen lana goraipatu izan dute; Shakespeareren Julius Caesar moldatu, eta Mussoliniren diktadura garaiko Italian kokatu zuten.

Hamarkada haren amaieran, Welles eta Mercuryko beste zenbait kide Los Angelesera joan ziren, Hollywooden filmak egiten hasteko. Lloyd ere gonbidatu zuten hara. Aurrekontu txikiko filmak egiten nabarmendu zen RKO ekoiztetxearekin proiektu bat hasi zuen Wellesek, baina bertan behera geratu zen, eta Lloyd New Yorkera itzuli zen. «Han geratu zirenek Citizen Kane egin zuten», idatzi zuen gerora. «Beti damutu izan naiz».

Dena dela, Lloydek Alfred Hitchcock zuzendariaren Saboteur filmean (1942) lan egitea lortu zuen handik gutxira. Filmeko bilauaren rola jokatu zuen; filmeko sekuentziarik ezagunenetako batean, Askatasunaren estatutatik erortzen da pertsonaia. «Oso aktore ona da», esan zion Hitchcockek François Truffauti Lloyden lanaz hizketan, Le cinéma selon Hitchcock elkarrizketa liburuan (1966).

Hitchcockekin lan egin zuen berriz gerora, Spellbound (1945) filmean, eta beste zenbait zuzendari ospetsurekin ere aritu zen: besteak beste, Charles Chaplin (Limelight, 1952), Jean Renoir (The Southerner, 1945), Martin Scorsese (The Age of Innocence, 1993) eta Peter Weirekin (Dead Poets Society, 1989).

Telebistan ere egin zuen lan. Batetik, aktore aritu zen. NBC kateko Hospital telesail ezagunaren protagonista izan zen. Telesail horrek 130 atal baino gehiago izan zituen. Bestetik, zuzendari eta ekoizlea ere izan zen. Besteak beste, Hitchcocken suspensezko sailetako saio batzuk zuzendu zituen. Azken aktore lana 2015ean egin zuen; rol txiki bat izan zuen Judd Apatowk zuzendutako Trainwreck komedian.


Summary: Behatokiak gaitzetsi egin du bertan behera utzi izana Irungo udaltzain izateko hizkuntza eskakizunak. EAEko Auzitegi Nagusiak ebatzi du euskara beharrezkoa izatea «diskriminatzailea» dela. Behatokiaren eta Kontseiluaren arabera, epaia juridikoa ez baizik «politikoa« da.

EAEko Justizia Auzitegi Nagusiak Irungo Udaltzaingo zerbitzurako hamabi lanposturi ezarritako hizkuntza eskakizunak bertan behera uzteko epaia eman zuen atzo, euskara ez dakitenentzako «diskriminatzailea» dela argudiatuta. Hizkuntz Eskubideen Behatokiak eta Euskalgintzaren Kontseiluak erabaki hori gaitzetsi dute, azpimarratuz eskubideen urraketa «betikotu» dezakeela.

Hizkuntz Eskubideen Behatokiko zuzendari Agurne Gaubekaren arabera, epaiak Irungo herritarren hizkuntza eskubideari erasotzen dio: «Herritarren hizkuntza eskubideak bermatuko badira, horretarako langile gaituak behar dira, eta langile elebidunak dira herritar guztiei zerbitzua eman diezaieketenak». Adierazi duenez, lanpostua lortu ahal izateko euskara beharrezkoa ez izateak baldintzatu egiten du herritarrek udaltzaingoarekin euskaraz egiteko duten eskubidea. «Horren lekuko dira Behatokiak jasotako herritarren bizipenak». Joan den ostiralean, hain justu, herritar batek salatu zuen Getxoko Udaltzaingoak hizkuntza eskubideak urratu zizkiola.

Behatokiko eledunak gogoratu du, legearen arabera, herritarrek zerbitzua euskaraz jasotzeko eskubidea dutela. «Herritarren eskubideak, ongizatea eta zerbitzuaren kalitatea bermatzeko ezinbestekoa da euskaraz zerbitzua eskaini ahal izatea. Epai eta aurrekari honek EAEko herritarrek jasotzen dituzten zerbitzu publikoei kaltea eragin diezaieke», nabarmendu du.

Gaitzespenarekin bat egin du Kontseiluko idazkari nagusi Paul Bilbaok, eta epaia «esku hartze bortitza» izan dela salatu du. Hala, adierazi dute epaia juridikoa ez baizik «politikoa» dela. «Euskararen normalizazioa galgatzeaz gain, euskara bigarren mailako hizkuntza eta, ondorioz, euskaldunak bigarren mailako herritar bihurtzeko asmoa erakusten du. Elebakarren pribilegioak balizko eskubide bihurtu nahi ditu, horrek guztiak herritarren eskubideak betikotuko baditu ere». Bilbaok azpimarratu du aztertzen ari direla erasoari nola erantzun.

Nafarroako epaia

Jakinarazi dutenez, Nafarroako Auzitegi Administratiboak baliogabetu egin du Atarrabiako Udaleko lantalde organikoko lanpostu guztietan euskara jakitea meritua edo betekizuna izatea. Aurretik, euskara nahitaezkotzat jotzen ez zen lanpostuetan, meritu gisa baloratzen zen, baina hori ezeztatu egin du auzitegiak.


Summary: Azken agurra egin diote Mixel Berhokoirigoini Gamarten. Bizitza osoan izan dituen engaiamenduak aitortu dituzte ehunka herritarrek, eta hark hartutako bideak segitzeko borondatea erakutsi

Txiki gelditu da Gamarte (Nafarroa Behera) Mixel Berhokoirigoini azken agurra emateko jende uholdearen aitzinean. Larunbatean zendu zen laborari eta bakegile ezaguna, 69 urterekin, eritasun baten ondorioz, eta gaur egin dute haren aldeko hileta elizkizuna haren herriko elizan.

Ikusi gehiago: argazki bilduma

Jende andana bildu da laborantzan eta herrigintzan urteetan izan dituen engaiamenduak aitortu, haren ekarpena goraipatu, eta militantzian emandako bizitza omentzera. Euskal Herri osoko politikako, kulturako, sindikalismoko eta gizarte arloko eragileetako ordezkariak, hautetsiak eta herritar andana, Berhokoirigoinek zuen bateratze gaitasunaren adierazgarri. Bertan izan da, besteak beste, Jean Rene Etxegarai Euskal Hirigune Elkargoko lehendakaria; Eusko Jaurlaritzak eta Nafarroako Gobernuak ez dute ordezkaririk bidali.

Azken 40 urteetako «bidelaguna» aipatu du Jose Bove laborari, militante eta europarlamentari ohiak: «Zinezko ekarpena egin du, Euskal Herrian eta harago, laborariei eta baserrialdeari alternatibak proposatzeko». Halaber, haren nortasunaz «harro» den Euskal Herri «ireki» baten aldeko engaiamendua aipatu du. Maddalen Iriarte EH Bilduko legebiltzarkideak gizon «apala eta isila» goraipatu du, «herri honentzako hain inportantea izan den aro bati bidea irekitzeko ezinbestekoa» izan dena: «Horrelako asko beharko ditugu bidea aurrera egiteko»

Agus Hernan Foro Sozial Iraunkorreko bozeramaileak Berhokoirigoinen «ausardia» azpimarratu du, ETAren armagabetze zibilean, eta euskal presoen gaian eta Ipar Euskal Herrian egin diren urratsetan izan duen zeregina aitortu. Haren «aholkuak eta gogoetak» eskertu ditu: «asko ikasi dugu harengandik». Pertsona «transbertsala eta bateragarria» zela erran du: «jakin izan du sektore ezberdinen artean lan egiten». Haren «pragmatismoa» nabarmendu du azkenik: «Jende gutxi da bera bezala adostasun espazioak aurkitzeko gaitasuna duena. Galera handia da. Oraindik egin behar dugun bidean beharrezko pertsona zen».

Amaia Muñoa ELAko idazkari nagusiaren ondorengoak «militante abertzale aparta» oroitu du, Ipar Euskal Herriko «borroka estrategikoetan» jardun duena. «Justizia eta askatasunaren oinarri, borroken aniztasunaz jabeturik, ekarpen bereizia egin du. Jakin du borroka irabazgarriak planteatzen, sektore ezberdinen artean lotura eginez». Maialen Lujanbio bertsolariak «pertsona eredugarria» aitortu du: «Ekimena izan du hainbeste arlotan, inori baimenik eskatu gabe, ekinez. Bidegilea izan da».

Fedea eta engaiamendua, bateraturik

50 urtez militante izan dela goretsi du elizkizunean Peio Iralurrek, urteetan Berhokoirigoinen bidelagun izan denak. Euskaldun Gazterian sartu zirenean «zer egin nahi duzu zure biziaz» galderari eman zion erantzuna oroitu du: «ene bizia izanen da engaiamendu oso bat» erantzun zuen Berhokoirigoinek. «Azken hatseraino» borrokatu dela azaldu du Iralurrek, eta hamarkadetan arloz arlo egindako lana aipatu du, laborari txiki gisa, Frantziako ministroen aitzinean, epaitegietan, Luhuson... «Hik erein haziak hozitu dituk; misioa bete duk». Eta anekdota batekin deskribatu du Berhokoirigoinen izaera: «biltzar nagusian taula gainean zen; biharamunean, erratza pasatzen».

«Itzal handiko arbola» zen Berhokorigoin Mikel Epaltza apezaren hitzetan, «berak nahi izan gabe». Gamarteko laborariaren engaiamendua eta fedea parekatu ditu, haren ehorzketa «hautatu» duela erranez. «Ez zuen nahi gainetik inposatzen den sineste bat, baizik eta gure izerdietatik eratorria». Bakegintzan egindako urratsak goraipatu ditu, eta azpimarratu bururaino atxiki dituela haren asmoak. Eri zela, mezu bat bidali zion Lorentxa Beirie euskal preso ohiari, askatu berritan, «ez baita bakerik presoak askatu gabe».

Elizatik ateratzean, laborantza eragileetako ordezkariek egin diote azken agurra, Baionako bestetan ezarri ohi den laborarien txokoko trixerta soinean zutela, eta aurreskua dantzatu diote. Etxalde proiektuan bidelagun izan dituen Maite Aristegik eta Xabier Arriaga Txiplas-ek bertso bana kantatu diote. Laborantza odolean eta herrigintza muinean izan dituela kantatu dio Arriagak. Aristegi: «Zuk ereindako sail oro jorratzen dugu segituko; zure ametsa, zure argia, ez dira inoiz itzaliko».


Summary: Diputatu maori bat parlamentutik bota dute berriz, 'haka' dantzatzeagatik. Rawiri Waititi Maorien Alderdiko diputatuak salatu nahi izan du oposizioak diskurtso arrazista duela maoriei ematen zaien zerbitzu medikoaren gaian. Aurrez ere bota zuten, gorbata gabe joateagatik.

Rawiri Waititi Maorien Alderdiko diputatua berriz bota dute Zeelanda Berriko Parlamentutik. Oraingoan, maorien haka dantza tradizionala dantzatzeagatik. Maorien kulturan, erronka bati aurre egin behar zaionean egin ohi dute haka, batzuetan, baita gatazka bat dagoenean ere; errugbi partiden aurretik dantzatzen dutelako da ospetsua. Aurrez, gorbatarekin ez baizik maorien lepoko batekin joateagatik kanporatu zuten Waititi, joan den otsailean.

Oposizioak maoriei eman behar zaien osasun zerbitzuari buruz duen diskurtsoa izan da arrazoia. Waititiren arabera, diskurtso arrazista dutelako. Asteak daramatzate gaiaren inguruan eztabaidatzen, eta, azkenean, Zeelanda Berriko Gobernuak erabaki du maorientzako zerbitzu mediko independenteak eta zabalagoak eskaintzea, normalean beste etniek baino osasun okerragoa izan ohi dutelako.

Horren aurrean, oposizioko Alderdi Nazionalak «agenda separatista bat» sortzea egotzi dio gobernuari, baita ezkutuan bi sistema sortzen saiatzea ere.

Horrek piztu zuen Waititiren haserrea: «Maorien aurkako arrazakeria bultzatzen ari da, eta jada ez dugu onartzen diskurtso hori», adierazi zien kazetariei. «Oposizioko burua etengabe ibili da maorioi erasotzen PÄÂkehÄÂ-en (maoriak ez diren zeelandaberritarren) botoak eskuratzeko».

Parlamentuan ere bide beretik jo zuen Waititik, kanporatua izan aurretik: «Azken asteetan indigenon aurkako erretorika eta propaganda entzun ditugu hemen, eta horrek, guretzat irain bat izateaz gain, zalantzan jartzen du gure duintasuna». Jarraian, Trevor Mallard parlamentuko presidenteak esertzeko eskatu zionean, haka dantzatzen hasi zen Waititi, eta bota egin zuen.


Summary: Astelehenean zabaldu ahalko dute tabernetako barnealdea Nafarroan, sektorearen arabera. %30eko edukierarekin zabaldu ahalko dute, eta %50ekoarekin CO2 neurgailuak ezartzen badituzte. Nafarroako Gobernuak oraindik ez du ofizialki baieztatu.

Atzo iluntzean aurreratu zuen ostalaritza sektoreak, eta, baieztapen ofizialaren esperoan, astelehenean ireki ahalko dituzte Nafarroako tabernetako barrualdeak. Sektoreko iturriek adierazitakoaren arabera, Nafarroako Gobernuko Osasun Departamentuak jakinarazi berri die aurtengo martxoko baldintza berberetan zabaldu ahalko dituztela hilaren 17an tabernetako ateak: gehienez %30eko edukierarekin, eserita kontsumitzeko moduan eta mahaien artean gutxienez bi metroko distantzia utzita. Mahai bakoitzean, gehienez, sei lagun egon ahalko dira. Hala ere, %50eko edukiera izateko aukera izango dute ostalariek, baldin eta lokaletan CO2 neurgailuak jarri eta bezeroen jarraipena egiteko datuak jasotzen badituzte.

Oraingo asteko astelehenetik zegoen airean hilaren 17an herrialdeko ostalaritzako barnealdeak zabaltzeko aukera. Zenbait hedabidek aurreratu dute CO2 neurgailuak ezartzea ezinbestekoa izango dela lokaletan, barrualdeen zabalera datorren astelehenera «aurreratu» nahi badute. Azken datuen arabera, ordea, hori lokalen edukiera handitu nahi duten ostatuetan baino ez da izango derrigorrezkoa. Gobernuak oraindik ez du neurri zehatzik aurreratu, eta «sektorearekin eztabaidatzen» dabilela adierazi du gaur bertan Javier Remirez gobernuko lehendakariorde eta bozeramaileak. Hala ere, aurreratu du maiatzaren 9an onartutako foru dekretua hilaren 20an amaituko dela, eta 21ean neurri berriak iragarriko dituztela ostalaritzaren sektorerako, Nafarroako Justizia Auzitegi Nagusiak emandako epaiari egokituta.

Izan ere, Nafarroako Justizia Auzitegi Nagusiak bertan behera utzi zituen Nafarroako Gobernuak proposatutako etxeratze agindua eta terrazetako ordutegi murrizketa. Berez, gaueko 22:00etan ezarri zuen Txibiteren gobernuak terrazetako itxiera ordua, baina auzitegiak atzera bota du neurria, eta goizaldeko ordu bata arte egon ahalko dira irekita: baina 24:00etatik aurrera ezingo dute bezero berririk zerbitzatu. Ordutegi hori ezingo du gobernuak mugatu: udalek izango dute horretarako eskumena soilik, bertako araudiak ordutegia gehiago murrizten badu.


Summary: Galiziako Parlamentuak aho batez onartu du TVGk haurren eskaintza indartzea. Xabarin herri ekinbide legegilea aurkeztu zuen Normalizazio Linguistikoaren Mahaiak, 33.000 sinadura bildu eta gero. PPk, PSOEk eta BNGk, halaber, eskatu dute TVEren neska-mutikoentzako edukiak galegoz eskaintzea.

Galegoaren eskubideen alde lan egiten duen elkarte nagusiak, Normalizazio Linguistikoaren Mahaiak, herriz herri eta garai zailetan egiten duen esfortzuak bere fruituak eman ditu: Galiziako Parlamentuak aho batez onartu du gaur TVGk haurrei eta gazteei zuzendutako kanal bat sortzea. Galego hutsez egingo du eskaintza kate horrek, eta fibra optikoaren, satelitearen eta ADSLaren bidez zabalduko dute. Baita teknologia eramangarriaren bitartez ere. Normalizazio Linguistikoaren Mahaiak azkeneko hilabeteetan lan handia egin du ohartarazteko TVGn oso gutxi direla haur eta gazteei zuzendutako emankizunak, eta beharrezkoa zela galegozko eskaintza handitzea.

PPk agintzen du Galiziako Xuntan, eta, atzo egin zuten eztabaidan, alderdi horretako ordezkari Raquel Ariasek iragarri zuen neska-mutikoentzako kanal digitalak indartuko dituztela. Adierazi zuen, halaber, LTDko kateetan arrakasta «oso txikia» duela egun haurrei zuzendutako eskaintzak. Distantziak distantzia, datu argigarri bat, apirilekoa: Araban, Bizkaian eta Gipuzkoan, ETB3k %0,1eko ikusle kuota izan zuen.

Galegoaren eskubideen alde lan egiten dutenek 33.000 sinadura bildu dituzte Xabarin egitasmoan, eta herri ekinbide legegileak eragin du alderdi politikoek horrekin bat egitea. Egitasmo horretako beste proposamenekin ere bat egin dute PPk, PSOEk eta BNGk: Espainiako Gobernuak berma dezala TVEn eta streaming bidezko plataformetan galegora bikoiztutako eta azpidatzitako edukiak. PPko ordezkariak fokua jarri du TVEn, eta nabarmendu du telebista horren haur programazioa eta gailu eramangarrien aplikazioarena galegoz egon beharko lukeela.

Normalizazio Linguistikoaren Mahaiak Galiziako gizartearen «garaipen kolektibotzat» jo du parlamentuan onartutakoa. Gogorarazi du azkeneko hamabi urtean galegoaren inguruan egon den lehen akordio handia izan dela. «Gure hizkuntzan izan diren aurrerapen guztiak mobilizazioak eta aktibismoak lagunduta joan dira», esan du Mahaiak.

Datorren astelehenean manifestazio bat egingo dute Santiagon, Queremos Galego taldeak deituta, hizkuntzaren eskubideen alde.

TVGren emisioa, Youtuben Galiziako irrati-telebista publikoarekin lotutako beste albiste garrantzitsu bat heldu da aste honetan: TVGren nazioarteko seinalea —galego hutsean da— Youtube plataforman ikusgai dago astelehenetik, etenik gabe, egunaren 24 orduetan. Edozein tokitan ikus daiteke galegozko telebista www.youtube.com/tvg helbidean. Horrez gain, telebista publikoaren zenbait eduki propio igo dituzte kanalera: albistegi zerbitzuek eguneko albisterik garrantzitsuena minutu batean kontatzen dute. #Digochoeu hezkuntz proiektuaren 480 bideo daude ikusgai bertan, baita TVGko saio ezagunen une dibertigarriak ere.


Summary: Juanito Oiarzabal Nepalen harrapatuta gelditu da. Herrialdeak hartu dituen osasun neurriak direla eta, ezin da handik irten: bertan behera utzi dituzte hegaldiak. Alex Txikon ere inguru horretan harrapatuta dago.

Nepalen harrapatuta dago Juanito Oiarzabal mendizale gasteiztarra, Katmandu inguruan. Apirilaren erdialdean joan zen hara, bere bizitzari buruzko ikus-entzunezko bat grabatzera, baina Nepalgo Gobernuak pandemiari lotuta hartutako neurrien ondorioz, herrialdetik irten ezinda gelditu da. Inguru horretan atzemandako positiboen datuak gora egin du azken egunotan, eta salbuespen neurri gisa itxi dute: bertan behera utzi dituzte nazioarteko hegaldi guztiak, eta gutxienez maiatzaren amaierara arte edukiko dute neurri hori indarrean.

Hala, handik irten eta Euskal Herrira itzultzeko laguntza eskatu du mendizaleak, eta «berehala» esku hartzea galdegin die Espainiako agintariei. Arantxa Gonzalez Laia Espainiako Gobernuko Atzerri Ministroak bide horretan direla adierazi du sare sozialen bitartez, eta beharrezko kontaktuak egiten hasiak direla. «Nepalgo eta Indiako agintariekin lanean ari gara etxera itzultzen laguntzeko», adierazi du, eta pazientzia eskatu die Nepalen harrapatuta dauden alpinistei. Oiarzabalen kasuan, Sebastian Alvaro madrildarrarekin batera dago bertan, Everest, Cho Oyu, Makalu eta Lotse inguruan trekking bat egiteko asmoz joan baitziren hara.

Alex Txikon ere han

Oiarzabalez gain, han dira beste hainbat eta hainbat mendizale eta alpinista euskaldun ere. Alex Txikon mendizaleak, adibidez, bertan behera utzi ditu Everest igotzeko zituen asmoak, inguru horietan koronabirusaren izurriak izan duen hedapen zabalarengatik. Azken bi gauetan bigarren kanpamentua behar berezietara moldatu eta mendi inguru horretako osasun egoera zein den aztertu ondoren hartu dute erabaki hori. Mendizalearekin batera, bere espedizioko kide diren Sendoa Elejalde argazkilariak eta Iñaki Makazaga kazetariak ere alde batera utzi dute Everestera igotzeko plana.


Summary: Gutxienez 46 lagun hil dira gaitzak jota astebetean Hegoaldean. Osakidetzak eta Osasunbideak beste 543 kasu positibo atzeman dituzte astearteko testetan. Bizkaia eremu gorritik atera da; Hegoaldeko lurraldeen artean, Gipuzkoa da 400dik gorako intzidentzia duen bakarra.

Nafarroako Gobernuak eta Eusko Jaurlaritzak emandako datuen arabera, COVID-19arekin eri ziren 46 pertsona zendu dira joan den astean Hego Euskal Herrian. Zehazki, maiatzaren 3tik 9ra artean izandako heriotza kopuruari dagokio datua. Hala, aurreko astearen aldean, zenbatekoa apaldu egin da: apirilaren 26tik maiatzaren 2ra 59 lagun hil ziren gaitzak jota.

Transmisioari buruzko datuei dagokienez, Osakidetzak eta Osasunbideak guztira 12.318 proba egin zituzten COVID-19a detektatzeko asteartean, eta horien guztien %4,4k eman zuten positibo: 543k, alegia. Egunetik egunera, birusaren kutsatzearen mantsotzea gero eta agerikoa da Hegoaldean. Azken hamalau egunetako datuei so, eguneko 735 positibo atzeman dira batezbesteko; berriz, duela bi aste 1.000 kasuren langa gainditzen zuen datuak: 1.004 zen batezbestekoa.

Atzo atzemandako kasuetatik, Bizkaian 298 detektatu ziren; Gipuzkoan, 149; Nafarroan, 64, eta Araban, berriz, 29. Azken asteotako datuei erreparatuta, izurritearen bilakaerak lau herrialdeetan du beheranzko joera. Gainera, atzotik, Gipuzkoa da 400dik gorako intzidentzia tasa metatua duen lurralde bakarra (462). Izan ere, eremu gorritik atera da Bizkaia, 396 baita haren tasa. Araban eta Nafarroan, nabarmen apalagoa da datua: Nafarroan, azken bi asteetan 241 pertsonari atzeman diete gaitza 100.000 biztanleko; Araban, 232ri.


Summary: 150 amonite Mutrikuko Nautilus ikerketa eta didaktika gela berrian. Geoparkeak amonite bilduma handia eskuratu du, eta Mutrikun ireki berri duen ikerketa eta didaktika gelan bildu ditu. Omenaldia egin diete gaur haiek biltzen ibili diren Jesus Narvaez eta Esperanza Azkarragari

Jesus Narvaez eta Esperanza Azkarraga bildumagileak omendu dituzte gaur Mutrikun (Gipuzkoa), bertako hondartzetako labarretatik amoniteak ateratzen egindako lanagatik. Nautilus izeneko didaktika gela inauguratu dute, eta han gordeko dituzte senar-emazteek azken 45 urteetan ateratako fosil erraldoiak.

Munduko amonite bildumarik handienetariko bat da geoparkearen esku utzi dutena. Didaktika gela ondare paleontologikoa kontserbatu eta balioesteko erabiliko dute orain, eta baita ezagutzaren transmisiorako ere. Esaterako, Mutrikuko Lehen Hezkuntzako 1. mailako ikasleak bertan izan dira gaur, didaktika gela bisitatzen eta prestatutako jarduerak egiten.


Summary: ERC eta JxC negoziazio mahaira itzuli dira, CUPi esker. Lau puntuko «gutxieneko» akordio bat sinatu dute hiru alderdiek. Estrategia independentista baten eraketaren inguruko elkarrizketak ez dituzte nahastuko Aragonesen inbestiduraren gaineko negoziazioekin.

Etenda zeuden ERCren eta JxCren arteko negoziazioak berpiztea lortu du CUPek. Hiru alderdiek «gutxieneko» lau puntuko akordio bat adostu dute negoziazioak errazteko. Halere, ez dago oraindik ERCko zerrendaburu Pere Aragones Kataluniako presidente inbestitzeko akordiorik. Alderdiek hilaren 26ra arteko epea dute horretarako, bozak berriz egin nahi ez badituzte.

Hiru alderdiek konpromisoa adierazi dute «Kataluniako gizartearen babesa duten baina estatuaren markoan kabitzen ez diren oinarrizko eskubideen defentsarako horma bat eraikitzeko», «krisi ekonomiko eta sozialari erantzun bat emateko», «autodeterminazioaren aldeko akordio nazional handi bat» babesteko eta, «gobernagarritasunetik haratago, estrategia independentistaren gaineko elkarrizketa espazio bat» sustatzeko.

Argitaratutako komunikatuan, hiru alderdiek gehitu dute otsailaren 14ko bozek «askapen nazionalerako ziklo berri bat irekitzeko aukera» ematen diotela independentismoari. Gauzak hala, eta erreferendum berri bat helburu hartuta, akordio nazional bat lortzeko bilera batera deitzeko ardura hartu dute. Han parte hartuko lukete, alderdiez gain, gizarte mugimenduek eta bestelako erakunde independentistek ere: «Elkarrizketaren bidez eta estatuaren aurkako oldarraldi demokratiko baten bidez datorren legealdian autodeterminazioa eta amnistia lortu daitezkeen konpromiso argiarekin».

Elkarrizketak hasi zituztenetik hizpide izan dituzte gai horiek, baina bada aldaketa nabarmen bat: hemendik aurrera, prozesu independentistaren eta Errepublikaren Kontseiluaren inguruko elkarrizketak ez dira Aragonesen inbestiduraren gaineko negoziazioei lotuak egongo. Hori izan da ERCk eta JxCk akordio bat erdiestea zaildu duten arazoetako bat. Carles Puigdemont Kataluniako presidente ohiaren alderdiak ezinbestekotzat jo du orain arte gobernu berriaren eraketa estrategia independentistaren antolaketaren pean kokatzea. Horrek JxCrekin koalizioan gobernatzeko aukerarik ez dagoela esatera bultzatu zuen Aragones.

CUPek mahaian esertzera bultzatu ditu bi aldeak, baina ikusteko dago horrek fruiturik emango ote duen. Izan ere, ez dago garbi JxCk koalizio gobernu batean sartu nahiko duen baldintza horiekin, edo ERCk bakarrik gobernatzeko modua emango duen. Bi kasuetan ere, adostasun bat lortzea beharrezkoa dute.

Hori bultzatzeko asmoz, ANCk manifestazio batera deitu du iganderako, Horrela ez! Gobernatu nahi dugu lelopean. Elisenda Paluzie lehendakariak adierazi du otsaileko hauteskundeetan independentistek botoen erdiak baino gehiago eskuratu izanak «ilusioa» piztu zuela, baina azken asteetan alderdiek izaniko jarrerak oso bestelako sentimenduak agerrarazi dituela: «haserrea eta etsipena».


Landak Giroa utzi du

Summary: Landak Giroa utzi du. Txirrindulari arabarra erori egin da helmugarako lau kilometro falta zirela, eta ezker lepauztaia eta zenbait saihets hautsi ditu. Caleb Ewanek irabazi du bosgarren etapa, eta Alessandro De Marchik eusten dio maglia arrosari.

Mikel Landak ezin dio ihes egin zorigaitzari. Hamaikagarrenez, ezbeharra izan du, eta lasterketa utzi behar izan du. Oraingoan, Italiako Giroa, eta hasi eta gutxira, bosgarren etapan. Murgiarra erori egin da helmugarako lau kilometro falta zirela, eta kolpe handia hartu du. Ezker lepauztaia eta zenbait saihets hautsi ditu. Kolpe handia da, Landa oso ondo aritu baitzen bezperan, aldapan gora eraso eginez, eta Giroa irabazteko faborito nagusiekin helmugaratuz.

Etapari dagokionez, esprintean amaitu da, eta Caleb Ewan australiarra (Lotto) izan da azkarrena. Sailkapen nagusian, Alessandro De Marchi italiarrak (Israel) maglia arrosari eutsi dio. Joseph Dombrowski estatubatuarra (UAE) zen gaur arte bigarren sailkatua, baina hura ere erori egin da Landarekin batera, eta denbora asko galdu du helmugan.

Bihar, mendate batean amaituko da etapa: San Giocomoko santutegian bukatuko da. 15,5 kilometroko igoera da, gogorra: %6,1eko batez besteko pendiza du. Ikusteko dago faboritoen artean sua piztuko den edo ez.


Summary: Elkarrizketarako borondatea duela nabarmendu du Cebekeko presidente berriak. Carolina Perez Toledok bere aurrekoek markaturiko norabideari eutsiko diola aurreratu du aurkezpen hitzaldian. Elkartea zuzentzen duen lehen emakumea da

Carolina Perez Toledo da ofizialki Cebekeko presidente berria. Gaur egin du lehen bilera kargu berrian, eta bere lehentasuna «Bizkaiko enpresen berpizkundea» dela esan du. Erakunde eta elkarteekin biltzeko asmoa eta «elkarrizketarako borondatea» duela nabarmendu du, eta Iñaki Garcinuño bere aurrekoak markaturiko norabidea jarraitu asmo duela. Lurraldeko patronal bateko buru izendatzen duten lehen emakumea da, eta aitortu du izendapena «mugarri bat dela», eta, era berean, tristea dela hori albiste izatea.

Bizkaiko enpresarien konfederazioak Euskalduna Bilboko jauregian egin du karguaren eskualdatze ekitaldia. Bertan, Perez Toledok aitortza publikoa egin die bere aurrekoei: «Jarraitu beharreko norabide egokia markatu dute». Elkarteko zuzendaritzan talde ona dutela azaldu du, eta aurki egingo dituzten bileretan ezarriko dituztela irizpideak. Hitzaldi kontinuista egin du, eta ez da espero iraultzarik luze gabe.

Aurkezpenean «elkarrizketarako borondatea» duela nabarmendu du, erakunde eta eragile guztiekin: «Nire aurrekoak izan dituen modu on berdinekin. Gauzak hitz eginda konpontzen direla uste dut, eta horrela izango da». Deigarria da hori esatea, Iñaki Garcinuño eta sindikatuen arteko harremana ez delako bereziki ona izan, eta Perez Toledok jasoko du orain. Nahi izanez gero, badu zeri buruz hitz egina. Bizkaiko sektore mailako 49 lan hitzarmenetatik lau bakarrik daude berrituta, eta beste 45 horietatik hogeik ez dute aurrerako eraginaren babesik.

«Ez luke albiste izan beharko»

Bizkaiko enpresek garai oso zailak bizi dituztela azaldu du, COVID-19aren «ziurgabetasunak» baldintzaturikoak. Euskadiko enpresa eta langileak «eredu» izaten ari direla esan du, eta hala jarraitu behar duela. Perez Toledoren hitzetan, garai hauetan Cebeken lana enpresei «irauten» laguntzea da, «pizkundea ahalik eta goizen hasteko». BPGk %0,2ko igoera apala izan du lehen hiruhilekoan, eta Cebeken itxaropen handia jarria dute txertaketak zerbitzu sektorean izango duen eraginean.

Perez Toledo da Euskal Herrian patronal bateko buru izendatu duten lehen emakumea. «Mugarri» bat dela nabarmendu zuen: «Ez luke albiste izan beharko. Erabaki postuetara iritsi gaitezen borroka egin duten emakume askori zor diet. Elkarte eta espresa askorentzat eredu izatea espero dut, baina ni honaino iritsi ahal izateko, berdintasunean sinesten duten Cebek bezalako elkarteak behar dira». Egun Cebekek 139 bazkide konpromisario ditu, eta 39 dira emakumeak; zuzendaritza batzordean, berriz, 32 kideetatik zazpi dira andrazkoak.

«Madril ez da eredu»

Perez Toledok ez zuen fiskalitatea aipatu, bai ordea Iñaki Garcinuñok asteartean, bere azken prentsaurrekoan. Madrilek duen zerga politika goratu zuen, eta horrek hautsak harrotu ditu. Horren harira, Itxaso Atutxa EAJko Bizkai Buru Batzarreko buruak erantzun argia eman dio Bizkaia Irratian: «Madril ez da eredu guretzat, eta ez dugu horrantz joko. OCDEk berak salatu du Madril paradisu fiskala dela, eta ez da gure helburua. Hemen enpresariek beste seriotasun bat dute».


Soslaia: Aro berri baten hasiera

Summary: Soslaia: Aro berri baten hasiera.

Cebekek aro berri bat hasi du. Carolina Perez Toledok hartuko du Iñaki Garcinuñoren lekukoa Bizkaiko enpresarien konferentziako presidente karguan. Azken urteetan elkarteko presidenteorde izan da eta bere aurrekoak «egon zitekeen hautagai onena» dela esan du. Horren adibide da ez dela bozketarik behar izan hura aukeratzeko, aho batez izendatu baitute.

Perez Toledo, izan ere, kudeatzailea baino gehiago da, enpresaria ere bada. Zuzenbidean lizentziatua, 23 urterekin ingeles akademia ireki zuen Erandion (Bizkaia). Enpresei ikastaroak ematen hasi zen 1988an, eta haien bitartez jarri zen harremanetan hizkuntz ikastaroak Internetez ematen hasi berri ziren enpresekin. Egun Learnlight sektoreko erraldoiaren bazkide da, eta Erandioko bere akademiak irekita jarraitzen du. Horrez gain, azken urteetan Bizkaiko Emakumezko Enpresarien eta Zuzendarien Elkarteko (BEEZE) burua izan da, eta Confebask eta Innobasqueko zuzendari batzordeetako kide. Euskal Herrian lurralde mailako enpresari elkarte bateko lehen andrazko presidentea izango da.

Garcinuñok ikusgarritasun handia eman dio Cebeki, hedabideetan ohikoa izan delako haren hitza. Perez Toledo ere ez da hankamotza hedabideen aurrean, BEEZEko urteek ondo trebatu dute. Enpresarien artean deserosoak izan daitezkeen iritziak plazaratu izan ditu berdintasunaren, soldata arrakalaren eta kristalezko sabaiaren inguruan. Emakumezko kuoten aldekoa da, eta kritikatu izan du gizonezkoen arteko konplizitateak enpresa munduko izendapenetan eragina duena.


Summary: Israelek erasoak gogortu ditu, eta 56 lagun hil ditu dagoeneko Gazan. Hamasek Gazan duen komandantea hil du Tel Avivek. Benny Gantz Israelgo Defentsa ministroak esan du operazio militarrak ez duela «amaiera datarik». NBEren Segurtasun Kontseilua gatazkan posizionatu gabe geratu da berriz, AEBek eragotzita.

Egunetik egunera larriagotzen ari da Gazako egoera, eta 2014an eremu berean 50 egun iraun zuen gatazka militarraren itxura gero eta handiagoa hartzen ari da egunotan han gertatzen ari dena —67 soldadu israeldar, 6 zibil israeldar eta 2.000 palestinar baino gehiago hil ziren orduan—.

Israelen erasoaldi militarra fase berri batean sartu da gaur. Atzo Benjamin Netanyahu jarduneko lehen ministroak iragarri moduan, erasoen intentsitatea eta kantitatea handitu ditu armadak, bonbardaketa masiboak, hegazkinen bidez jaurtitako misilak eta miliziano palestinarren hilketa selektiboa tartekatuta. Orain arteko azken balantzearen arabera, dagoeneko 56 dira astelehenetik Tel Avivek hildakoak, Gazako Osasun Ministerioaren arabera; besteak beste, 14 ume.

Goizalderako, aurreko egunean baino zazpi lagun gehiago hilak zirela jakinarazi du Gazako Osasun Ministerioak. Israelgo Armadak zehaztu du, besteak beste, haren misilek Hassan Kaogi Hamasen segurtasun militarreko saileko burua jo dutela, eta baita kontraespioitzako saileko burua ere, Wail Issa. Beranduago, Hamasek jakinarazi du erakunde horren Gazako komandantea, Bassem Isa, ere hil dela erasoetan, zeina Hamasen kontseilu militarreko buruetako bat baitzen.

Gazako hainbat polizia etxe ere suntsitu dituzte, besteak beste, Hamasen polizia egoitza nagusia. Baina, horiez gain, etxebizitzak ere suntsitu dituzte bonbardaketek: hamahiru solairuko dorre bat eta hamalauko beste bat bota ditu Israelek, besteak beste, Hamaseko milizianoen gotorlekuak zirela argudiatuta. Palestinarrek salatu dute Palestinako hainbat hedabidek egoitza moduan erabiltzen dutela azken eraikin hori.

Egoera baretzetik urrun, Benny Gantz Israelgo Defentsa ministroak ohartarazi du eraso horiek beste hainbaten aurrekari izango direla. Adierazi du bere herrialdea ez dela «su-eten baterako prestatzen» ari, eta operazio militarrak ez duela «amaiera datarik». Kontrara, mehatxua berritu du: «Gazan etxe orratzak erortzen ari dira, enpresak suntsitzen, tunelak desagertzen, eta buruzagi militarrak hiltzen. Bonbardatzen jarraituko dugu, eta, gero, isiltasuna helduko da luzerako».

Aurreko egunetako gertaeren hurrenkera antzekoan, Hamasek eta Jihad Islamikoak berehala erantzun diete Israelen erasoei, Gazako Zerrendaren beste aldera suziriak jaurtiz. Hamasi lotutako Al Qassam brigadak jakinarazi du hamabost lehergai bota dituela Dimona eremura —han dago Israelgo erreaktore nuklear nagusia—, eta beste 50 Ashdod hirira. Denera, milizia palestinarrek 600 suziri inguru bota dituzte astelehenetik, baina Israelgo defentsa unitateek geldiarazi egin dituzte gehienak. Palestinarren erasoek sei lagun hil dituzte, agintari israeldarrek jakinarazi dutenez: bost, suzirien inpaktuen eraginez, eta beste bat, tankeen aurkako misil batekin, Gazako Zerrendako mugan.

Israelen mehatxuek ez dute kikildu Hamas, eta Ismail Haniya buruzagiak adierazi du bere erakundea «prest» dagoela erasoen gorakadarako: «Israelek egoera gogortu nahi badu, horretarako prest gaude, eta gelditu nahi badu ere, prest gaude». Halaber, Israelgo eta lurralde okupatuetako palestinarren protestak goratu ditu: «Guztiok batera mugitzen ari gara, modu koherentean, okupazioari aurre egiteko», nabarmendu du. Jihad Islamikoaren adarreko Al-Quds brigadak ere eraso militarrari eusteko asmoa berretsi du, ohar batean: «Ez dugu atzera egingo gure erresistentzian, horren ordaina edozein dela ere». Tel Avivera eta hiri horren ingurura 100 suziri baino gehiago jaurti dituela ere jakinarazi du.

Gorakadarako prestatzen

Palestinarren gaitasun militarrak hutsalak dira, ordea, israeldarrenekin alderatuta. Gazaren aurkako 500 bonbardaketa egin ditu armadak dagoeneko, eta lurreko erasoetarako ere hasi da prestatzen. Erreserban zituen ehunka soldadu mugara eraman zituen atzo Israelek, eta gaur ere jarraitu du horretan. Are, artilleria astuna ere jarri du erasotzeko gertu.

Izan ere, jarduneko gobernuko ordezkarien adierazpenek pentsarazten dute egoera ez dela berehalakoan lehengoratuko. Turkiako Anatolia berri agentziak zabaldu du Tel Avivek uko egin diola su-etena emateko Egiptok eta NBE Nazio Batuen Erakundeak egindako proposamenari. Presio diplomatikoak arinak zaizkio oraindik Israeli, eta horren erakusle da NBEren Segurtasun Kontseilua. Gaur ere elkartu da Segurtasun Kontseiluko larrialdi mahaia, Israelen eta Palestinaren arteko gatazkaren gorakada aztertzeko, baina, herenegun gertatu moduan, ezin izan dute tentsioa baretzeko eskatzeko adierazpen bateraturik atera, AEBak aurka agertu baitira.

Irmoago aritu da Nazioarteko Zigor Auzitegiko fiskalburu Fatou Bensouda: Israelen bonbardaketak gaitzetsi, eta esan du Gazaren aurkako erasoaldia «gerra krimentzat» jo litekeela.

Edonola ere, orain arte nazioartetik heldutako mezuen artean gutxiengoak izan du jopuntuan Israel, eta gehienek neurri berean jarri dute egoeraren karga bi aldeengan. Israelen operazio militarraren gaitzespen irmoago bat nahi du PAN Palestinako Aginte Nazionalak, eta harreman diplomatikoetan jarria du begia. Gaur iluntzean biltzekoa da PAN PAE Palestina Askatzeko Erakundearekin, Gazako egoeraz hitz egiteko. Hainbat herritarrek bide diplomatikoan tematzea egotzi diote PANi, hala ere.


Summary: Egoiliarren irteerak eta bisitak malgutu dituzte Araban, Bizkaian eta Gipuzkoan. Astelehenetik aurrera, egunero irteteko eta astean hiru bisita jasotzeko aukera izango dute.

Arabako, Bizkaiko eta Gipuzkoako foru aldundiek eta Eusko Jaurlaritzak adinekoen egoitzetako COVID-19aren kontrolerako protokoloa eguneratu dute. Txertaketan egindako aurrerapenengatik eta alarma egoera bertan behera utzi delako, erabaki dute neurriak egoera berrira egokitzea. Batez ere, egoiliarren irteerak eta bisitak malgutu dituzte, «funtsezko elementuak» direlako haien osasun fisiko eta emozionalerako. Astelehenetik aurrera, egoitzetako erabiltzaileak egunero irten ahal izango dira zentrotik, nahi izanez gero, eta irteerak lehenetsiko dira bisiten aurretik. Halaber, ibilaldi terapeutikoak lehenetsiko dira, eta irteeretan gune itxi eta jendetsuak saihestu. Irteerak ez dira etengo egoitza dagoen udalerriko intzidentzia komunitarioa altua izanda ere. Egoitzan COVID-19aren agerraldi bat izanez gero bakarrik etengo dira irteerak, edo antzeko egoeraren bat gertatuko balitz.

Bisitei dagokienez, Eusko Jaurlaritzak eta Araba, Bizkai eta Gipuzkoako aldundiek adostutako irizpideen arabera, egoiliarrek astean gutxienez hiru bisita egin ahal izango dituzte, senitartekoak edo hurbilekoak zentroan bertan hartu nahi badituzte. Bisitak horretarako berariaz egokitutako guneetan egingo dira, bizikidetza burbuilei eusteko. Bisitetara bi pertsona sartu ahal izango dira aldi berean. Kasu horretan ere, zentroak erabakiko ditu ordutegiak, eta gehienez ordubeteko iraupena izango dute.

Egoiliarra bizitzaren amaierako prozesuan dagoen kasuetan edo haren egoera kognitiboek egoera ulertzea eragozten dutenean, baldintza horiek salbuetsi ahal izango dira, gaur adostu dutenez. Kasu horietan, maiztasun eta iraupen handiagoak baimendu ahal izango dira, baita logelan bisitak egitea ere.


Summary: Athleticek eskas jokatu du, eta 1-0 galdu du. Athleticek ez du ezertarako aukerarik izan jaitsieran zegoen Huescaren aurka, partida eskasa egin baitu. Unai Simonen huts batean sartu dute gola etxekoek.

Athleticek hamabigarren aldiz galdu du gaur liga honetan. Huescaren zelaian, Unai Simonek egindako huts batekin sartu dio gola aurkariak, eta ez du gehiago behar izan etxeko taldeak. Sandrok 61. minutuan eskuin hegaletik botatako zartakoak ez zuen aparteko ezer, baina jan egin du Athleticeko atezainak. Golak, dena dela, ondo marraztu du partida izaten ari zena, etxekoen mende ibili delako Marcelinoren taldea.

Lehen zatian bertan aukerak izan ditu Huescak aurretik jartzeko, baina ezin asmatu. Horrek eman dizkie aukerak zuri-gorriei bigarren zatirako, baina ezer gutxi egin dute puntu bat baino gehiago urratzeko. Asko berdintzen ari da Athletic azkenaldi luzean, baina gaur hori ere ez. Sailkapenaren erdialdean segituko du, 46 punturekin.

Huescaren garaipenak mesede gutxi egin dio Eibarri. Izan ere, Espainiako taldea jaitsieratik atera da orain, eta hura da zulotik kanpo dagoen lehendabizikoa, 33 punturekin. Eibarrek 29 dauzka, eta orain, laura urrundu zaio salbazioa. Alavesi ere txikitu egin zaio jaitsierarekiko tartea: lau puntukoa da orain, Valladolid (31 puntu) utzi duelako zuloan Huescaren garaipenak.


Beranduegi suspertu dira

Summary: Beranduegi suspertu dira. Realak galdu egin du Atletico Madrilen zelaian. Txuri-urdinek bi gol jaso dituzte lehen zatian, eta 83. minutuan murriztu dute aldea. Azken minutuetan nagusi izan arren, esku hutsik itzuliko da Donostiara.

Realak oztopo bat aurkitu du Europa ligarako bidean. Atletico Madril Espainiako Ligako liderraren etxean jokatu du, eta galdu egin du han. Talde bakoitzak norbere sari potoloa eskuratzeko lehian, Diego Pablo Simeonerenak izan dira nagusi. Lehen postuan daude, eta ez da kasualitate hutsa. Espainiarrek helburua lortzeko urrats garrantzitsua egin dute. Donostiarrek, berriz, bosgarren postuan segitzen dute, Vila-realek eta Betisek egingo dutenaren zain.

Lehen zatian eskas aritu dira txuri-urdinak, eta horrek zigortu du amaieran. Beste munduko jokorik egin gabe, Atletico Madrilek trapu zahar baten gisan astindu du lehen ordu erdian. Donostiarrak bigun aritu dira lehen zatian, eta hori garesti ordaintzen da onenen aurka. Hargatik, eta txuri-urdinek ezin izan dute deus egin Atleticoren hasierako erauntsitik babesteko. Gerora itxura hobetu du, baina beranduegi izan da.

Liga amaieran puntu bakoitzak berebiziko garrantzia du, eta bi partidako astean, ondo kudeatu behar dira indarrak. Horren jakitun, Imanol Alguacilek bost berritasun sartu ditu hamaikakoan; Joseba Zaldua eta Modibo Sagnan atzeko lerroan, Ander Barrenetxea eta Martin Zubimendi erdian, eta Cristian Portuk ere hasieratik jokatzeko aukera izan du. Kontrara, ohiko jokalariak utzi ditu aulkian, Robin Le Normand, Andoni Gorosabel eta David Silva kasu.

Mikel Oiartzabal bai, hasieratik aritu da. Eibartarrak bere 200. partida jokatu du Lehen Mailan. Poz garratza izan da harentzat, nahiz eta datuak haren bilakaera bikaina agerian utzi. Oiartzabalek berriki bete ditu 24 urte. Hura da Realaren oraingo ikurra, eta etorkizunera begirako erreferentea. Atletico Madrilen aurka ere hark jantzi du kapitainaren besokoa, baina ezin taldea hiru puntuak lortzera gidatu.

Izan ere, partida hasi orduko hobeto aritu dira madrildarrak. Lehen hamar minutuetan lau gol aukera izan dituzte, eta bost minutu geroago aurreratu dira markagailuan. Korner baten osteko jokaldian Yannick Carrascok egin du Atleticoren lehen gola. Behin neurketa maldan gora zuela, suspertze txiki bat bizitu du Realak, eta eraso antolaketan hasi da. Alferrik, ordea: 28. minutuan bigarrena egin du Correak, eta kolpe latza izan da hori. Lehen ordu erdirako, izugarri zaildu zaio norgehiagoka.

Bigarren zatian, suspertzea

Realak galtzeko gutxirekin ekin dio bigarren zatiari. Desabantaila handiarekin itzuli da aldageletatik, eta, halere, kosta egin zaio bigarren zatiari neurria hartzea. Atletico Madrilek eroso ekin dio partidaren bigarren erdiari, eta lehen ordu erdian ondo kokatuta egon da. Jakin bazekien egoerak asko okertuko beharko zukeela abantaila kareletik botatzeko.

Donostiarrek suspertzera egin dute zenbait alditan, eta tantaka-tanaka erasora egin du. Aldeak murriztuko asmoz zenbait jaurtiketa egin dituzte, tartean, minutuek aurrera zelairatu den Jon Pachecok. Portuk ere aukera ezin hobea izan du, baina zutoinera bota du baloia. Hegalekoaren saialdi galduak azken aukera iduri du, baina, estrategia jokaldi batean gola egitea lortu du Igor Zubeldiak. Kornerra atera du Martin Merquelanzek, eta azkoitiarrak area txikian arimarekin jaurti du baloia. 83. minutuan izan da; Realak zazpi minutu eta luzapena zituen amesteko.

Estutu dute txuri-urdinek. Atletico Madril urduri jarri da, eta hori probestu dute Imanolenek aurrera egiteko. Jokoan nagusi izan da azken minutuetan, eta berdinketa eskuratzeko aukera izan du. Beranduegi izan da suspertzeko, eta, amaieran, bi goleko lasta handiegia suertatu zaio. Azkenean, Reala esku hutsik itzuli da Donostiara. Bi jardunaldi geratzen zaizkio, eta hurrengora arte bederen Europa ligako postuetan segiko du. Horrekin ez da konformatuko, ordea: liga amaieran egon nahi du hor.


Summary: Txerto mota ezberdinak nahasteak ondorio kaltegarriak areagotzen ditu. Espainiako Gobernuak datorren astean ebatziko du AstraZenecaren txertoaren bigarren dosiaren auzia

Dosi bat baino gehiago behar dituzte COVID-19aren kontrako txerto gehienek, eta duda egon da orain arte txerto mota ezberdinak nahasteak izan ditzakeen ondorioez; hasi dira argitzen, hala ere: Oxfordeko Unibertsitateko ikerketa talde batek azterlan baten emaitzak aurreratu ditu, eta adierazi du txertoaren ondorio kaltegarriak areagotu egiten direla txerto mota ezberdinak nahasita.

Txertoa hainbat modutan jarrita zer gertatzen den aztertu dute ikertzaileek; esaterako, aurrena Pfizer etxearena jarri eta gero AstraZenecarena jartzea, edota alderantziz. Eta kasu bietan ikusi dute ondorio kaltegarriak handiagoak direla halakoetan marka bereko bi txerto dosi jartzen direnean baino.

The Lancet aldizkarian eman dute ikerketaren berri. Kasu guztietan, hala ere, ondorio kaltegarriak berehala desagertu zirela esan dute, eta ez zutela aparteko larritasunik izan. Ikerketa oraindik burutzeko dagoela esan dute, baina lehenbailehen eman nahi izan dutela aurrerapen baten berri. Izan ere, hainbat herrialde ari dira aztertzen txertoak jartzeko eran aldaketak egitea. AstraZeneca etxeak egindako txertoa tronbo kasu batzuekin-eta nola lotu den, esaterako, adin tarte batzuetan ez jartzea erabaki dute hainbat tokitan, bigarren dosia atzeratzea, eta jada lehen dosia jasotako milaka pertsona daude orain zain, bigarren dosia nola osatuko zaien jakin nahian.

Espainiako Osasun Publiko Batzordea da, esaterako, AstraZeneca txertoaren lehen dosia jasotako 60 urtetik beherako pertsonei bigarren dosia zelan jarriko dieten erabakitzeko duen administrazioetako bat. EMA Sendagaien Europako Agentziak bigarren dosia ere AstraZenecarekin jartzea ontzat emana du, baina Espainiako erakundeak datorren astera arte ez duela erabakiko jakinarazi zuen atzo Osasun ministro Carolina Dariasek; «erabaki onenaren» bila ari direla argudiatu zuen.


Summary: Alestis zigortu dute, ABEEak ezartzean emakumeak baztertzeagatik. EAEko Justizia Auzitegi Gorenak ebatzi du sexu arrazoiengatik bidali zituela enpresak hiru langile erregulaziora, iazko maiatzean

ELA sindikatuak jakinarazi du justiziak Alestis enpresa zigortu duela "sexu arrazoiengatik ez baztertzeko oinarrizko eskubidea urratzeagatik". Non urratu duen? Auzitegiaren arabera, aurreko urteko maiatzean, enplegua aldi baterako erregulatzeko espediente batzuk ezartzean, pandemia zela eta, zerrenda horretan nor sartuko zuen irizpideak erabaki zituenean. ELAk azaldu du enpresak aldi baterako erregulazio bat ezartzea adostu zuela CCOO eta UGTrekin, eta, horren arabera, langile batzuk lau hilabetez egon ziren erregulazioan eta beste batzuk txandakatuz joan ziren. Gasteizko plantan, ordea, zuzendaritzak irizìde zehatz bat aplikatu zuen lanaldi murriztuarekin zeuden emakumeekin .

Jokaera hori ez zela bidezoa erabaki zuen ELAk, eta Emakundera jo zuen, salaketa egitera. Emakume langileentzat "desabantaila" ekartzen zuela ebatzi zuen emakumearen institutuak, baina jakinarazpen horrek ez zuen izan inolako ondorio praktikorik; horregatik, sindikatuak auzitara jo zuen, eta gaur jakin da salaketa horren emaitza. Alestis kondenatu du EAEko Justizia Auzitegi Gorenak, eta enpresak 6.251 euro pagatu beharko dizkie hiru emakumeri. Beste emakume langile batzuek jarritako demanda ez du aintzat hartu.


Summary: Skolaeren kontrako epaia berretsi du Espainiako Auzitegi Gorenak. Nafarroako Gobernuak esan du hezkidetza programaren geroa «ziurtatua» dagoela, epaiak epai

Nafarroako Justizia Auzitegi Nagusiaren irizpidea bere eginik, Skolae hezkidetza programaren aurkako sententzia berretsi du Espainiako Auzitegi Gorenak. Auzitegiak ez du onartu Nafarroako Gobernuak iazko ekainean aurkeztutako helegitea. Nafarroako auzitegiak bezalaxe, Madrilgoak ere «huts bat» antzeman du programaren tramitazioan.

Iazko ebazpenean, Nafarroako Auzitegi Nagusiko epaileek argudiatu zuten Skolae «araudi baten gisara» tramitatu beharra zegoela, «eta ez ekinbide administratibo baten gisara». Hori berretsi du Gorenak orain, eta auzibidearen kostua ordaindu beharra ezarri dio Nafarroako Gobernuari.

Hala ere, programa «normal» ematen segituko dutela ziurtatu du Nafarroako Gobernuak. Hezkuntza Departamentuko iturriek adierazi dutenez, Auzitegi Gorenak gobernuaren helegitea aintzat hartu ez izanak ez du eraginik izanen programaren ezarpenean, bi faktorerengatik: alde batetik, tramitatu zenean ez zegoen indarrean 2019ko Gizonezkoen eta Emakumezkoen Arteko Berdintasunerako Foru Legea eta, Maria Txibiteren gobernuaren arabera, lege horrek sostengua emanen dio hezkidetza programari. Bestalde, hezkidetzari buruzko foru dekretu bat prestatzen hasia da Nafarroako Gobernua, tramitazioa egin ahal izateko epaileek eskatu bezala. Foru dekretua ikusgai dago Nafarroako Gobernuaren web atarian, eta espero izatekoa da prest egonen dela 2021-2022ko ikasturtearen hasierarako.

Erreakzioak Nafarroako hainbat ikastetxetako gurasoak biltzen ditu Familiae elkarte eskuindarrak. Auzitegi Gorenaren erabakiarekin «pozik» agertu dira elkarteko ordezkariak, eta uste dute aukera ematen duela hezkuntzaren auziari «beste era batera» heltzeko: «Hau garaipen handia da askatasunean sinesten dugun familia guztiontzat eta antropologiari, psikologiari eta harreman afektibo-sexualei eragiten dieten eduki ideologikoak ikastetxeetan sartzerik nahi ez dugunontzat». Areago: elkarte horrek Nafarroako Gobernuari galdegin dio «gera dezala inposizio sistematiko eta gurasoen baimenik gabea».

EH Bilduren talde parlamentarioaren izenean, Bakartxo Ruiz parlamentariak nabarmendu du bai Espainiako Auzitegi Gorenak eta bai Nafarroako Justizia Auzitegi Nagusiak ez dutela ezer esan Skolaeren edukiez eta, hortaz, programa tramitatzeko erari bakarrik eragiten diola ebazpenak, ez oinarriari: «Ustezko forma akats batek ezin du, inolaz ere, Skolaeren inplementazioa geldiarazi; izan ere, nahikoa lege estaldura du eta hezkidetzari buruzko dekretua onartzeko atarian gaude».

Ruizek ohartarazi du «sektore erreakzionarioenek» hezkidetza programaren ezarpenean eragin nahi dutela, horretarako Gorenaren epaia erabilita. Hori dela eta, Nafarroako Gobernuaren «erantzun irmoa» espero duela gaineratu du Ruizek. Hain zuzen, Hezkuntza kontseilari Carlos Gimenoren agerraldia eskatu du EH Bilduren talde parlamentarioak, «Skolae programak duen lege estaldurari buruzko azalpenak eman ditzan». Horrez gain, azalpenak eskatuko dizkiote hezkidetza arautuko duen foru-dekretu proiektu horren ardatz nagusiei buruz ere.

Skolaeren balioa goretsi du EH Bilduko eledunak: «Hezkidetza programa aitzindaria da, eta ospe handia lortu du, nazioartean hezkuntza erreferente bihurtu baita». Hori dela eta, aurki onartzekoa den hezkidetza dekretuak Skolae «sendotzea» espero du Ruizek, «bai eta horren ezarpena bizkortu eta funts publikoekin finantzatutako ikastetxe guztietara zabaltzea ere, aurreikusia zegoen bezala».

Ahal Dugu-k ere txarretsi egin du Gorenaren epaia, eta iragarri du ekinbide parlamentarioak aurkeztuko dituela, «Nafarroako Gobernuak programari segurtasun juridikoa eman diezaion». Feminismoen Auzietarako idazkari Nahia Lizasok azaldu duenez, Skolaeren auzian jokoan dira sexu eta genero askatasuna: «Ez gara gizarte aske bat izanen (benetako askatasuna duena, eta ez eskuinak orain aldarrikatzen duen hori), baldin eta ez bagara gizarte bat non edonork nahi duen sexu identitatea izan dezakeen, ingurukoen beldur izan gabe». Hori dela eta, funtsezkotzat jo du belaunaldi gazteak «askatasun horretan heztea, pertsonen arteko errespetuan, beste ezeren gainetik».

Gorenaren ebazpenari dagokionez, Ahal Dugu-ren Nafarroako koordinatzaile Begoña Alfarok gaineratu du «eskuin atzerakoiak edozein forma akats edo arrakala» baliatuko duela «programaren oinarriari eraso egiteko; berdintasunari, alegia». «Ez die axola huts administratibo batek, ezta hurrik ere; berdintasunak kezkatzen eta aztoratzen ditu. Askatasuna nahi dute zertarako eta desorekan sakontzeko, eta hori antidemokratikoa da erabat».

Alfarok ohartarazi du Nafarroako Gobernuak ezin duela aurkeztu Gorenaren epaiaren kontrako errekurtsorik, baina neurriak ezar ditzakeela, Skolaeri segurtasun juridikoa emate aldera: «Dekretu foral batek Skolaeren ezarpena blindatuko luke, programari betoa jartzeko edozein ahaleginen kontra».


Summary: Gaza lurrez inbaditzeko prestatzen ari da Israel. Plan bat aurkeztuko dio armadak gobernuari, gaur iluntzean, eta baliteke horren ostean hastea lurreko ofentsiba. Joe Biden AEBetako presidenteak babesa helarazi dio Tel Avivi. Palestinarren eta israeldarren arteko gatazka Israelgo hiri gehiagotara zabaldu da. Eskuin muturreko jende saldoak arabiarrak jipoitzen eta dendetako kristalak hausten ibili dira.

Sarraskiak ez du etenik Gazan. Bonbardaketak egiten eta mugatik lehergailuak botatzen ari da oraindik ere Israel, eta etengabe ari da handitzen erasoen ondorioz hildakoen kopurua. Gazako Osasun Ministerioaren datuen arabera, 83 lagun hil dituzte jada, eta gutxienez 487 lagun zauritu. Aireko erasoen ondorioz ez ezik, «gas toxikoa» arnastuta ere hil dira horietako zenbait, ministerioaren arabera.

Palestinako milizak ere suziriak jaurtitzen ari dira oraindik, baina misilen aurkako Israelen sistemak atzeman ditu gehienak. Armadak zabaldu duenez, suziri horien %90 geldiarazi ditu. Harrapatu ez dituen lehergailu apurrek sei israeldar hil dituzte orain arte, Israelgo Armadaren arabera. Halaber, Gazatik berriki ehunka suziri bota dituztela adierazi du armadak, eta, horren aurrean, mugako postuak indartu dituela.

Lau egunez Gaza bonbardatzearekin nahikoa ez, eta erasoaldi militarrari beste dimentsio bat eman nahi dio Israelek orain, lurrez ere erasoak eginez. Hidai Zilberman bozeramaileak adierazi du Gazako Zerrenda inbaditzeko plan bat aurkeztuko dutela gaur. Israelgo Gobernuaren Segurtasun Kontseilua 20:00etan elkartuko da gaur Tel Aviveko armadaren egoitza batean, eta baliteke bilera horretan oniritzia ematea planari. Armadaren ordezkari batek Reuters berri agentziari jakinarazi dionez, azken orduetan armada tropa, artilleria eta tanke ugari bidaltzen ari da. Haren esanetan, lurreko operazioen prestaketa «hainbat etapatan» egin nahi du Tel Avivek.

Horretarako, AEBen babesik ez du faltako. Etxe zuriak ohar batean jakinarazi du Joe Biden presidenteak sostengua agertu diola Benjamin Netanyahu Israelgo jarduneko lehen ministroari: «Bidenek hautsi ezinezko babesa helarazi dio Israelgo segurtasunari, eta haren herria defendatzeko duen eskubide legitimoari. AEBen animoak ere helarazi dizkio, lasaitasun jasangarri bat ezartzeko bidean».

Su-etena lortzeko orain arteko ahaleginek porrot egin dute, baina, Al Jazeera hedabideak zabaldu duenez, Hamas prest legoke menia emateko. Aitzitik, Israelek horretarako borondaterik ez duela dio Al Jazeerak; ez, behintzat, milizia palestinarrek suziriak jaurtitzen dituzten artean. Bitartekari lanak egiteko gidaritza Egiptok hartu du orain arte, arrakastarik gabe. Ahalegin horretan ari da oraindik ere; Egiptoko bi funtzionariok anonimoki jakinarazi dute Egiptoren ordezkaritza bat Tel Aviven dagoela, Israelekin su-eten bat negoziatzeko asmoz. Ordezkaritza hori bera aurrez Hamasekin bildu dela ere adierazi dute.

Israelgo Gobernuaren eta armadako ordezkarien orain arteko adierazpenek ez dute aditzera eman baretzeko asmoa dutela. Nadav Argaman Shin Bet Israelgo zerbitzu sekretuetako buruaren hitzak jaso dituzte Israelgo hedabideek: «Orain ez da hitz egiteko momentua». Hamaseko eta Jihad Islamikoko milizianoen hilketa selektiboak gidatzen ditu Argamanek, eta, hedabide horien arabera, jopuntuan dituzten milizianoak akabatu arte ekinean jarraitzeko asmoa du.

Israelen oldarraldiari militarki erantzuteko asmoa duela jakinarazi du Al Qassam brigadak, Hamasen adar armatuak. Abu Obeida bozeramaileak Israeli ohartarazi dio «marra gorririk» ez dagoela «Al-Alqsa bortxatzen baldin bada», azken egunetan Jerusalemgo meskita horretan izandako istiluei erreferentzia eginez. Dimona, Tel Aviv eta beste zenbait hiri bonbardatzea «ura edatea baino errazagoa» zaiela nabarmendu du Obeidak: «Gure herritarrei ziurtatzen diegu suziri gehiago ditugula. Gure erasoek etsaiaren hauskortasuna agerian utzi dute». Israelek tropak Gazara hurbildu dituela eta, Al Qassam brigadaren bozeramaileak esan du "sakonki damutuko" dela Israel, lurrez Gaza inbaditzen badu.

Lintxamendu saioak eta istiluak

Azken egunetako giroa bero zegoen, baina bart urrats bat harago egin du indarkeriak Israelen bertan. Juduen eta Israelgo arabiarren arteko liskarrak areagotu egin dira gauean. Eskuin muturreko israeldar saldo bat palestinarren denden kristalak hausten ibili da hainbat hiritan, eta arabiartzat hartzen zutena jipoitzen kalean.

Israel sortu ondorengo 1948ko gerran euren bizilekuetan geratu ziren palestinarrak dira Israelgo arabiarrak. Gehienak musulmanak dira, baina asko kristauak dira, eta batzuk drusoak. Gehienek Israelgo palestinar gisa definitzen dute euren burua, eta populazioaren %20 inguru dira. Teorian eskubide berak dituzte, baina diskriminazioa salatzen dute. Azken egunotan, eskuin muturreko juduen jomuga bihurtu dira Israelgo hiri mistoetan.

Tel Aviv hiribururaino heldu ziren bart istiluak. Haaretz egunkariak zabaldu duenez, eskuin muturreko jende saldo batek gidari bat autotik atera eta jipoitu egin zuen Bat Yam auzunean, arabiarra zela uste zutelako, oker uste ere. Lintxamendu saioa zuzenean eman zuten Israelgo telebistan. Polizia ez zen agertu 15 minutu pasatu arte.

Gidaria larri dago, baina egonkor, erietxeko iturrien arabera. Horren aurretik, arabiarren denda askotako kristalak apurtu zituzten.

Antzera gertatu zen Haifa hirian.

Iparraldeko Acre hirian, bost arabiarrek 30 urteko judu bati egin zioten eraso. Eta antzekoak gertatu ziren beste hainbat lekutan, Jerusalemen kasu.

Lod hiria izan da istiluen epizentroetako bat azken egunetan, populazio palestinar handia duelako. Asteleheneko istiluetan judu batek hil zuen Moussa Hassuna gaztearen beilatokiaren kontra jo zuen judu talde batek. Hirian etxeratzeko agindua ezarria du Poliziak.

Akiva hirian, 30 urteko palestinar bat larri zuritu zuen judu talde batek autobide batean. Antzeko erasoa egin zuten Tiberias hirian.

Gertaerok alarma piztu dute Israelgo Gobernuan. Atzo arratsaldean, arabiarren aldetik asteartean gertaturiko istiluak «progrom» bat izan zirela esan zuen Reuven Rivlin Israelgo presidenteak, eta buruzagi arabiarren «isiltasuna» salatu zuen. Baina bart gaueko lintxamendu saioak ikusita, Benjamin Netanyahu lehen ministroak hitz egin behar izan du. «Israelgo herritarrei zera esango dizuet: bost axola zait odola sutan baduzue. Ezin duzue legea zuen esku hartu. Ezin duzue herritar arabiar soil bat hartu eta hura lintxatzen saiatu, herritar arabiar batek judu bat hartu eta lintxatu ezin duen bezala».

Atzo Gazaren aurkako eraso militarrak gogortu zituen Israelek, eta 65 lagun hil ditu dagoeneko Gazan. Benny Gantz Israelgo Defentsa ministroak esan zuen operazioak ez duela «amaiera datarik».


Summary: Langile bat hil da Basauriko Acenomar enpresan. Teilatuan zegoen lanean, eta handik erori da. Aurten hildako 22. behargina da.

49 urteko langile bat hil da ostegun honetan Basauriko (Bizkaia) Acenomar enpresako teilatutik erorita. Lanean zela Euskal Herrian hildako 22. behargina da, LAB sindikatuaren arabera.

Eusko Jaurlaritzako Segurtasun Sailak eman du ezbeharraren berri; zehaztu duenez, goizeko hamarrak hogei gutxi aldera jaso du abisua. Antza denez, langile bat enpresako teilatuan zegoen, eta, oraindik argitu ez diren arrazoiengatik, lurrera erori eta bertan hil da zaurien ondorioz.

ELA sindikatuaren arabera, hildako langileak azpikontrata batentzat egiten zuen lan, eta konponketa lanak egiten ari zen istripua gertatu denean. LABek ohar batean salatu du gisa horretako istripuak saihestuko liratekeela enpresek prebentzio neurri egokiak hartuko balituzte.

Gehiengo sindikalak deituta, elkarretaratzea egingo dute ostiral honetan Acenomar enpresaren atarian, Arteagoiti industrialdean, 12:30ean.


Summary: LGTBI kolektiboaren aurkako hamalau eraso salatu dituzte Araban. Ikusgune Gasteizko LGTBIfobiaren aurkako behatokiak txosten bat egin du, LGTBIfobiaren aurkako egunaren harira. Transen aurkako gorroto diskurtsoak areagotu egin direla salatu dute.

Diskriminazioa, irainak, mespretxu adierazpenak , eraso fisikoak... LGTBI komunitatearen aurkako hamalau eraso salatu zituzten Araban 2020ko maiatzetik 2021eko apirilera, Ikusgune Gasteizko LGTBIfobiaren aurkako behatokiak gaur aurkeztutako txostenaren arabera. Behera egin du sexu joeren aniztasunaren eta genero aniztasunaren kontrako jardunak: iazko azterketan 25 eraso zenbatu zituzten. Ikusgunek azaldu duenez, jaitsiera horrek lotura estua izan du pandemiarekin: «Zaildu egin du indarkeria egoerak salatzea, eta tradizionalki eraso asko gertatu diren gunerik ez da egon: jaiak, aisialdia…». Transen aurkako gorroto diskurtsoak areagotu direla salatu dute. «Premiazkoa da horrelako mezuak geldiaraztea. Gorroto diskurtsoak gorroto delituen atarikoak dira».

Astelehenean izango da LGTBIfobiaren aurkako eguna, eta horren harira aurkeztu dute txostena, «gure udalerrian dagoen errealitatea egiaztatzeko, eta jabetzeko garrantzitsua dela gertatzen diren eraso guztiak salatzea eta erregistratzea». Izan ere, Ikusgunek nabarmendu du eraso gehienak ezkutuan daudela, eta ez direla salatzen: «LGTBI kolektiboak jarraitzen du ikusezintasuna baliatzen jendarte arauemaile eta etsai baten aurrean defendatzeko, eta horixe da, oraindik ere, oztopo nagusietako bat Gasteizen LGTBIfobiaren egoeraren erretratu zehatza egin ahal izateko». Adierazi dute eremu pribatuan askoz zailagoa dela LGTBIfobia detektatzea, eta konfinamendu garaiak eragina izan duela. «Ezarritako osasun neurriek eragin handia izan dute LGTBI jendearengan. Euren burua behartuta ikusi dute etsaitasun giroko guneetan giltzapetuta egotera, eta ikusezintasuna baliatu dute euren burua defendatzeko». Horrez gainera, salaketa aurkezteko oztopoen artean aipatu dituzte, besteak beste, jazarpena jasateko beldur izatea, erakundeekiko mesfidantza izatea edota indarkeria eta diskriminazioa normalizatuta edukitzea. Txostenaren arabera, ikusgaitasuna erronka bat da oraindik LGTBI komunitatearentzat.

Eraso motetan, gorroto diskurtsoaren eta erasoen gorakada nabarmendu dute: hamalau intzidentzietik sei gorroto diskurtsoak izan dira, hiru eraso fisikoak, beste hiru zisheterosexismoaren erreprodukzioari lotutakoak, diskriminazio kasu bat ere atzeman dute, eta intrageneroko beste bat. Erasoen tipologiari dagokionez, berriz, sei izan dira transfobia kasuak. «Transfobia nabarmen handitzen ari dela ikusi dugu. Ikusgunek dituen datuen arabera, 2017-2018 aldian intzidentzien %7 ziren, 2018-2019an %15, 2019-2020an %12, eta, gaur egun, %43». Esan dute transen «berdintasun erreal eta eragingarria” lortzeko abiatutako lege proposamenak haien aurkako giroa sortu duela, «batez ere emakume transen eta bitarrak ez diren pertsonen aurkakoa». Eta salatu dute: «Legearekin lotutako gezurrak zabaldu dira, eta transak eta queer teoria kriminazilatu». Ondorioztatu dute giro horrek diskurtso transfoboak sustatu dituela.

Bestalde, azaldu dutenez, 2020ko maiatzetik 2021eko apirilera izandako eraso gehienak eremu publikoan gertatu dira: lau; familia giroan, berriz, hiru; eta beste hiru aplikazio eta sare sozialen bidez. «Pandemiaren ondorioz hartutako neurriak gorabehera, kalean gertatzen dira oraindik ere LGTBIfobia eraso gehienak, batez ere trans kolektiboaren aurka». Nabarmendu dute familian gora egin dutela kasuek, eta lan eremuan, aldiz, behera –bakarra atzeman dute–. Koronabirusa jo dute arrazoi nagusitzat: «Indarkeria ez da murriztu, baizik mugitu egin da eremu batetik bestera». Adierazi dute etxea ez dela segurtasun eta zaintza espazio bat LGTBI pertsonentzat, «familian onartuak izan ez arren haiekin bizitzera behartuta dauden kasuetan. Horrek areagotu egiten ditu etxeko indarkeriaren eta eraso fisiko eta emozionalaren tasak».

Ikusguneren esanetan, COVID-19ak sortu duen testuingurua kontuan hartuta, lesbianak, gayak, bisexualak, transak eta intersexualak elkarren artean gurutzatutako diskriminazioei aurre egiten ari dira, bai genero identitateagatik eta sexu orientazioagatik, baita beste desberdintasun faktore batzuengatik ere: migratzaileak izateagatik eta abar. «Kezkaz behatzen ditugu kolektiboan izaten diren desberdinkeria, bazterketa eta alboratze egoerak».

Trans legea

Azkenik, trans legearen inguruko balorazio bat egin dute, eta honela diote: «Gasteizen LGTBI+fobiaren intzidentziaren inguruko datuak jasotzen hasi ginenetik, hamabi dira jasotako transen aurkako gertaerak. Kasu gehienak dokumentazioarekin zerikusia duten erakunde esparruko gatazkei dagozkie. Lan arloan ere sortzen dira gatazkak. Lege proposamenak gatazka horiek guztiak arinduko lituzke. Gainera, errekonbertsio terapien gaia ere landuko luke». Horiek horrela, legea onartzearen alde agertu dira, ekinaldia «trans pertsonei dagozkien Europako estandarrak bermatzeko bidean» dagoelako.


Summary: Dantza taldeen emanaldiak baimendu ditu Jaurlaritzak. Dantza talde amateurren emanaldiak baimenduta daudela jakinarazi du Eusko Jaurlaritzak, baina, horretaz jabetzeko, gaztelerazko bertsioa irakurri behar izan dute zaleek, baimena galdu egin delako euskaratzerakoan, antza.

Dantzan.eus atariak gaur ohartarazi du profesionalak ez diren dantza taldeen emanaldiak baimentzen dituela Eusko Jaurlaritzak argitaratu berri duen dekretuak. Atzo argitaraturiko testua irakurrita, debekuak indarrean jarraituko zuela pentsatu zuen dantzazaleek. Baina, antza, itzulpenaren arazoa izan da, gaztelerazko bertsioak baimena ematen baitu.

«Dantza talde ez-profesionalen entseguei berrekitea baimentzen da, eta, nolanahi ere, zorrotz errespetatu beharko dira pertsonen arteko segurtasun distantziaren, maskara erabiltzearen eta kontaktu fisikorik gabeko sei laguneko taldeen prebentzio baldintzak». Horra argitaraturiko dekretuaren euskarazko bertsioa. Entseguak bakarri aipatzen ditu; beraz, dantzazaleek ulertu zuten jendaurreko saioek debekaturik jarraituko zutela.

Haatik, gunearen jarraitzaile batek ohartarazi die gaztelerazko bertsioak «entseguak eta emanaldiak» aipatzen dituela. «Badirudi itzulpenean galdu egin dela dantza emanaldien baimena», idatzi dute Dantzan.eus-ekoek.

Edonola ere, dekretu berriak bestelako informazio hutsuneak ere badituela ohartarazi dute. Izan ere, ez du zehazten zenbat dantzari elkartu ahal diren entseguetan. «Orain arte, sei kideren artekoa zen muga. Zenbakirik ez zehazteak nahi adina dantzari elkartu daitezkeela esan nahi ote du? Ez dirudi hori horrela denik, orain esaten baita taldeek prebentzio neurrien protokoloa izan beharko dutela, Osasun Publikoaren eta Adikzioen Zuzendaritzak ezarritako jarraibideak jasoko dituena. Baina zein dira jarraibide horiek?», galdetu dute.

Edonola ere, dantzazaleek ondorioztatu dute erromeriek eta jaietako dantza desfile eta emanaldiek debekatuta jarraitzen dutela, horietan ezin delako ikusle kopurua mugatu. Maiatzaren 8an Jaurlaritzak plazaraturiko dekretuak espreuski debekatzen ditu, eta dekretu berriak ez du aldatu.

Horrez gain, emanaldiak egitekotan, neurri zorrotzak bete beharko dituzte dantzazaleek, beste kultur ekitaldietako antolatzaileek bezala: areto itxietan, gehienez, edukieraren erdia, 400 pertsonako mugarekin. Aretoak berez 1.600 pertsona baino gehiago har baditzake, orduan asko jota 600 ikusle bildu ahalko dituzte. Maskara erabiltzea derrigorrezkoa da.

Azaldu dutenez, leku irekietan ere edukieraren erdia baino ezingo da bete, eta, gehienez, 600 pertsona. Maskara jantzita eta eserita egon beharko dute ikusleek, eta aulkiak aldez aurretik banatu beharko dira.

Eta 22:00etarako amaituta beharko du emanaldi orok, barruan zein kanpoan.


Summary: Klima Aldaketaren Legea onartu du Espainiako Kongresuak. Legearen helburu nagusia da gas isuriak murriztea eta 2050. urterako «karbonoan neutroa» izatea. 2040. urtetik aurrera debekatuta egongo da CO2a isurtzen duten autoak saltzea.

Joan den apirilaren 29an Espainiako Senatuak onartu ondotik, Espainiako Kongresuak gaur arratsaldean onartu du Klima Aldaketaren eta Trantsizio Energetikoaren legea. Ezezko botoa eman du VOXek, eta PP abstenitu egin da. Legearen helburu nagusia da gas isuriak murriztea eta 2050. urterako «karbonoan neutroa» izatea. Hala, urrats bat egin da trantsiziorako bidean.

Legeak 2050ean bete beharreko hainbat helburu ezartzen ditu: bertzeak bertze, ibilgailu arinak «garbiak» izatea 2050erako; hau da, zuzenean karbono dioxidorik isurtzen ez dutenak izatea. Horretarako, 2040. urtetik aurrera debekatuta egongo da CO2a isurtzen duten autoak saltzea —garraioa da berotegi efektua eragiten duten gasen iturburu nagusia—. Auto elektrikoen erabilera sustatzeko, ibilgailuok kargatzeko puntuak ere arautuko ditu legeak.

Energia kontsumoan ere eraldaketa eragingo du legeak: 2030erako, energia kontsumoaren %42 iturri berriztagarrien bidez sortu beharko da, eta, argindar sarean, %74. 2050ean, berriz, sistema elektrikoa energia berriztagarrietan oinarrituko da osorik.

Joan-etorrietan ere eragin nabaria izango du gaur onartuko den legeak, batez ere 50.000 biztanletik gorako herri eta hirietan: 2023rako, 50.000 biztanletik gorako hiri eta herriek CO2 emisio txikiko guneak sortu beharko dituzte; zirkulazioa murriztu beharko dute, bidegorriak bultzatu, eta metroa eta autobusa sustatu. Hegoaldeko lau hiriburuetan izango du eragina neurriak, eta baita Barakaldon (Bizkaia) eta Irunen (Gipuzkoa) ere. 2023rako, Udalek azpiegitura berdeak eta korridore ekologikoak garatzeko planak diseinatu beharko dituzte, hiri inguruneak leku osasungarriagoak izan daitezen eta klima-egoera berrira egokitu daitezen.

Gas isurien murrizketarekin batera, pobrezia energetikoaren kontrako neurriak ere sustatuko ditu lege berriak. Gainera, mahai gainean paratzen du eraikinak zaharberritzeko aukera, etxeetan diru gehiago aurrezteko eta higiezinen parkea eraginkorragoa izan dadin.

Enpresa handiak ere bai

Enpresa handiek —baita parte hartze publikoa dutenek ere— ekintza klimatikoko planak izan beharko dituzte, eta deskarbonizazio helburuak ezarri. Hala, enpresek beren datuak eta epeak prestatu eta argitaratu beharko dituzte berotegi efektuaren gasen emisioak murrizteko. Hala ere, arauak ez du zehapen organorik aurreikusten, eta, beraz, helburuak betetzea ez dago erabat bermatuta.

Legeak jasotzen dituen arauetako bat da ez dela baimen gehiago emango hidrokarburoak aztertzeko eta ustiatzeko. Horrek eragin zuzena izango du Euskal Herrian, eta bertan behera geratuko lirateke SHESA hidrokarburoen sozietate publikoak gasa ustiatzeko dituen proiektuak, Subilla Gasteizko Armentia II. putzuarekin gertatu den bezala.

Klima aldaketaren legea urrats gisa ikusi arren, anbizio falta egotzi diote hainbat eragilek Espainiako Gobernuari. Ekologistak Martxan-ek, erraterako, nabarmendu du abiapuntua egokia bada ere ez dela «anbiziotsua»: «Parisko Hitzarmena ere ez du betetzen. Askoz anbiziotsuagoa izan beharko luke». Espainiako Parlamentua osatzen duten hainbat alderdik ere kritika bera egin diote legeari; izan ere, alderdi askoren ustez, berandu etorri da lege berria.