Summary: TV3ek Manel Vidal umorista kaleratu du, PSC svastika batekin lotzeagatik. TV3eko zuzendariak Zona Franca saioa egiten duen ekoiztetxearekin batera hartu du erabakia. TV3eko Programetako Kontseilu Profesionalak kaleratzea salatu du, eta aurrekari bat sortu dela kritikatu.

Umorearen mugak eta marra gorriak eztabaidagai dira berriz ere. Egunotan, Katalunian dago auzi hori mahai gainean, TV3ek Manel Vidal gidoilari eta umorista Zona Franca saiotik kaleratu eta gero. Astearte gauean Vidalek izan zuen parte hartzean dago kaleratzearen arrazoia: umore saioko kolaboratzaileak grafiko bat aurkeztu zuen, ezker-eskuin ideologia bereizteko ohiko ardatzarekin. Gero, PSC alderdiko boto emaileak aipatu zituen, eta hurrengo grafikoan svastika handi baten tokian jarri zituen. Kataluniako telebista publikoak bere webgunetik kendu du saio hori, baina pasartea Interneteko sare sozialetan zabaldu da.

TV3eko zuzendari Sigfrid Grasek esan du berak erabaki duela Vidal kaleratzea, eta programa egiten duen Atomic Beat Media ekoiztetxearekin adostu duela erabakia. RAC1 irratian mintzatu da Gras gaiari buruz, baita Kataluniako Parlamentuan ere. «Telebista publiko batean, denak ez du balio. Esketxak ez zion erreferentzia egiten indar politiko bati, boto emaileei baizik», adierazi du Grasek. Nabarmendu du ekoiztetxearekin itun bat egin zuela TV3ek, late night-eko saio horretan «transgresioa» egiteko, baina muga batzuen barruan. «Esketxak mugak gainditu zituen, eta ezin da halakorik berriz gertatu».

Vidal ez da Zona Franca-n gehiago aterako, baina ez da izango saio horretako aldaketa bakarra. TV3eko zuzendariak iragarri duenez, datorren astetik aurrera ez da gehiago entzungo Joel Diez aurkezlearen hasierako agurra: «Puta nit i bona Espanya» (Gau puta eta Espainia on). «Inork ez digu eskatu aldatzeko, baina txantxa horrek bere bidea egin du», gaineratu du Grasek. Kontua da esaldi horren kontrako mezu bortitzak izan direla sare sozialetan, eta bi garagardo enpresak programa babesteari utzi diotela horregatik.

Kataluniako Parlamentuan soilik CUPeko ordezkari Xavier Pellicerrek egin du Vidal umoristaren defentsa: «Oker larria da Vidalen kolaborazioa etetea eta ez uztea gehiago parte hartzen. Ez dakigu lotura ote duen korporazioko aulkiekin edo PSC inplikatuko duen aurrekontuen akordioarekin». Sare sozialetan, CUPeko Eulalia Reguantek ere helarazi dio babesa Vidali.

Saioetako langileen kritika TV3eko Programetako Kontseilu Profesionalak, berriz, ohar bat argitaratu du Vidalen kaleratzea salatzeko: «Atsekabetuta eta etsita gaude TV3eko zuzendaritzak hartu duen erabakiarekin». Zona Franca programaren defentsa egin du langileak ordezkatzen dituen kontseilu horrek: «Programa ausarta eta beharrezkoa da, eta zuzentasun politikoaren mugak gainditzen ditu. Ezerosoa izateko sortu zen, eta ezeroso izan beharko luke aurrerantzean ere». Kontseiluak ohartarazi du saioa zenbait erasoren jomuga izan dela azkeneko asteetan. Eta TV3i zera eskatu dio: «Kate publikoak adierazpen askatasuna babestu behar du, Zona Franca-ren pareko saioekin. TV3ek hartu duen erabakiak aurrekari bat ezartzen du, eta eskatu nahi dugu programako lantaldearengan konfiantza dutela berresteko».


Summary: Azterketak Euskaraz taldeari eman diote kanpaina onenaren Argia saria. 'Karpeta Urdinak' dokumentalarentzat, Zugazart tirarentzat, '(Min)bizi' podcastarentzat, Euskal Mastodon komunitatearentzat eta Oihana Goirienarentzat izan dira gainerako Argia sariak.

Aurtengo Argia sariek badituzte saridunak: Karpeta Urdinak dokumentalak jaso du ikus-entzunezko saria; prentsako saria, Zugazart tirak; entzunezko saria, (Min)bizi podcastak; Interneteko lan onenarena, Euskal Mastodon komunitateak; kanpaina onenarera Azterketak Euskaraz kolektiboarentzat izan da; eta Merezimenduzko saria, Oihana Goirienarentzat.

Bi urteren ostean, ohiko formatua berreskuratu dute Argia sariek. 34. edizioan, Karpeta Urdinak dokumentalak irabazi du Ikus-entzunezko saria. Ander Iriartek Euskal Herriko tortura kasuak aztertu ditu lan horretan. Hauxe Argiak saria emateko arrazoia: «Milaka lagunen bizipenek apalategi batean ahaztuta amai ez dezaten, ezinbestekoak dira honelakoak bezalako lanak».

Unai Iturriagak Gara egunkarirako egiten duen Zugazart tirak jaso du Prentsa saria. Aktualitateko gaiei eta auziei «umorez eta zorrotz» heltzeagatik eman diote saria.

Entzunezko Argia saria, berriz, (Min)bizi podcastarentzat izan da. Iñurri elkarteak minbiziaren inguruan egiten duen prodcasta da (Min)bizi. Argiak ebatzi duenez, feminismotik eta elkartasunetik, «deserosoak diren tabuez naturaltasunez» hitz egiten dute, eta horregatik saria: «Feminismoa ardatz, jendarteari deseroso zaizkion pertsonak eta errealitateak mikrofono aurrera ekartzen dituzte, eta gordin bezain goxo hitz egiten dute, urrun nahi ditugun minei eta beldurrei buruz. Tabuak atzean utzi, eta naturaltasunez kontatzen digute oinazearekin ere gozatu daitekeela».

Eta Interneteko Argia saria Euskal Mastodon komunitateak eskuratu du. «Mastodon deszentralizatutako sare soziala da, publizitaterik gabekoa, eta software librea defendatzen duten militante hauek saritu ditugu, urte osoan euskaraz eta aske jarduteko aukera ematen dutelako haien komunitateetan, besteak beste».

Azterketak Euskaraz kolektiboak urteko knapaina onanenarengatik lortu du Argia saria. Brebeta eta baxoa euskaraz pasatzeko eskubidea dutela aldarrikatzen dute, eta Argiak saria ematea erabaki du, «haien borroka herrigintzak eta euskalgintzak beharko duen belaunaldi berriarentzako sekulako eskola delako, eta gazte eta helduek elkarrekin hamaika ekintza egiten dituztelako», besteak beste.

Azkenik, Merezimenduko Argia saria Oihana Goirienarentzat izan da. Bere senar Pablo Gonzalez kazetariaren «kartzelaratze injustua» salatzeko eta kazetaritza askea defendatzeko auzia lau haizetara zabaltzeagatik eman diote saria.


Summary: UGTk irabazi ditu Nafarroako 2022ko hauteskunde sindikalak, ia %25eko ordezkaritza lortuta. CCOO eta UGT dira hurrenak, %24 eta %23ko ordezka eskuratuta, hurrenez hurren. LAB %17tik gora geratu da.

2022an UGT sindikatuak lortu du ordezkari gehien Nafarroan: 1.606. Ordezkari sindikalen %24,83 lortu dituzte; bigarren sindikatu nagusiak, CCOOk, baino 58 gehiago. CCOOk ordezkarien %23,93 ditu. Bi sindikatu horien baturak behera egin du 2010etik: urte horretan, %55,59 biltzen zituzten, eta orain, ez dira %49ra iristen.

ELAk %23ren langa gainditu du lehenbizikoz, eta UGTk baino 112 ordezkari gutxiago ditu: 1.548. LABek, bestalde, ordezkarien %17,16 ditu, 1.110. Sindikatu handietatik, ELA eta UGT izan dira ordezkaritza handitu dutenak, 0,25 puntu portzentual gehiago bakoitzak. LABek 0,13 puntuko jaitsiera izan du, eta CCOOk, berriz, 0,23 puntukoa. Zenbaki absolutuetan, UGTk 27 ordezkari gehiago ditu, eta ELAk 26; CCOOk lau gutxiago, eta LABek bat gutxiago. ELAk nabarmendu du eskualde guztietan ordezkarien %20 gainditzen dituen sindikatu bakarra dela.


Summary: Bost poliziak Tyre Nicholsi eman zioten jipoiaren irudiek haserrea eta protestak eragin dituzte AEBetan. Memphisen bizi zen 29 urteko gazte afro-amerikarra uztailaren 7an geldiarazi zuen Poliziak kontrol batean, bortizki kolpatu zuten, eta hiru egun geroago hil zen ospitalean. Jipoiaren bideo irudiak publiko egin zituzten atzo.

Afro-amerikar baten beste hilketa bat, eta, berriro, Polizia hiltzaile. Memphis hiriko (Tennesse, AEB) agintariek bart eman dituzte ezagutzera urtarrilaren 7an gertatu zenaren irudiak: bost poliziak Tyro Nichols 29 urteko afro-amerikarra jipoitu zuten; eragindako zauri larrien ondorioz, hiru egun geroago hil zen ospitalean. Irudiek berriro asaldatu dute AEBetako gizartearen zati bat, eta berriro atera dira milaka pertsona kalera, Memphisen, Bostonen, New Yorken eta Chicagon, besteak beste, AEBetako Poliziaren arrazakeria eta gehiegikeriak salatzera. Joe Biden presidentea atsekabetuta agertu da: «Suminduta nago, minduta, Nicholsen heriotza eragin zuen jipoiaren bideoa ikusi ondoren».

Bideoan ikusten denez, bost poliziek jipoitzen dute Nichols borrarekin, afro-amerikarrak horiek ere, eta taser pistola bat ere erabiltzen dute. Duela bi aste, Black Lives Matter mugimenduaren sortzaileetako baten lehengusua hil zuen Los Angelesko Poliziak taser pistola batekin. Los Angelesen bezala, urtarrilaren 7ko horretan ere trafiko kontu batekin hasi zen dena. Nichols autoan zegoen, eta handik atera zuten poliziek. Nicholsi bideoan entzuten zaio esaten ez duela ezer egin, eta lasai ageri da. Poliziak, ordea, oso aztoratuta zeuden, eta taser pistolarekin egiten zioten tiro. Nichols ihes egiten saiatu zen, baina harrapatu, eta orduan jipoitu zuten.

Memphisko bost poliziak auzipetu egin dituzte, eta hilketa delitua leporatu diete. Gaur protesta gehiago egotea espero da. Izan diren protesta horietan, manifestariek justiziarik ez dagoela salatu dute. Chicagon, polizia etxearen atarian bildu dira manifestariak, eta polizia hiltzaileak joateko eskatu dute. New Yorken protestak bortitzagoak izan dira, eta manifestariek Poliziaren hainbat ibilgailu kolpatu dituzte. Gutxienez, hiru lagun atxilotu dituzte.


Summary: Israelek 42 pertsona atxilotu ditu Jerusalemgo ustezko erasotzailearen etxean eta inguruetan. Besteak beste, Jaire Alkam gazte palestinarraren gurasoak atxilotu ditu. Guztiak horren bizikideak edo bizilagunak dira. 13 urteko haur palestinar bat hil dute bi israeldarrek, ustez horrek beste bi lagun zauritu ostean.

Isralek polizia operazio bat jarri du abian gaur goizean, atzo Jerusalemgo sinagoga batean zazpi pertsona hil zituen erasoaren ostean. Ustezko erasotzailearen etxean eta inguruetan 42 pertsona atxilotu ditu, tartean, haren gurasoak. Jerusalem Post egunkariak segurtasun indarretako iturriak aipatuta argitaratu du hamabost gazte daudela atxilotuen artean. Guztiak ustezko erasotzailearen bizikideak edo bizilagunak dira, Israelen ohar ofizialaren arabera.

Ustezko erasotzailea Jaire Alkam da. Jerusalem Ekialdeko Neve Jaakov kokaguneko sinagoga batean sartu, eta, ustez, tiro egin zuen han zeudenen kontra. Israelgo segurtasun indarrek Alkam hil zuten ondoren. Zazpi pertsona hil ziren sinagogako erasoan, eta hiru zauritu larri daude: 70 urteko emakume bat, 20 urteko gazte bat eta 30 urteko gizon bat. Atzoko erasoa Israelek aste honetan Jeninen egin dituen bi erasoen erantzuna litzateke: Israelgo indarrek gutxienez hamar palestinar erail dituzte bi erasotan, tiroz.

13 eta 16 urteko bi palestinar hil dituzte

Lurralde okupatuen parte da Jerusalem Ekialdea. Aste honetan, horietan asko areagotu da tentsioa. Ostegunean Israelgo soldaduak eta poliziak Jeningo errefuxiatuen kanpalekuan sartu ziren, ustez Jihad Islamikoaren kontrako operazio batean. Horrek palestinarren protesta eragin zuen, eta Israelek hamar palestinar hil zituen. Zaurituak hogei izan ziren, horietatik lau larri, tiroa buruan edo bularrean jaso ondoren. Hildakoen artean adineko emakume bat zegoen.

Gaur, 13 urteko haur palestinar bat hil dute Jerusalemen, Times of Israel egunkariaren arabera, horrek 59 eta 20 urteko bi israeldarri tiro egin osten. Inguruan zeuden beste bi israeldarrek hil dute haurra, tiro eginda. Gainera, Israelgo soldaduek duela bi egun zauritu zuen 16 urteko gazte palestinar bat hil da bart. Jerusalemgo Xufat errefuxiatu kanpalekuan bizi zen, eta Wadih Aziz Abu Ramuz zuen izena.

Atzoko erasoaren ostean, Hamasek esan du «Zisjordaniako sarraskiaren mendekua» dela, Israelgo Jedioth Aharonoth egunkariaren arabera. Nazioarteko erakundeek gatazkaren gogortzeak kezkatzen dituela esan dute, besteak beste, Nazio Batuen Erakundeak (NBE), Liga Arabiarrak eta Europako Batasunak. Iaz 170 palestinar hil zituen Israelek, eta aurten jada 29. 2006an Bigarren Intifada izan zenetik, lurralde okupatuetan bizi den egoerarik biolentoena da oraingo hau.


Summary: GKSk manifestazio jendetsuak egin ditu Bilbon eta Iruñean. 'Enpresarien eta agintarien erasoaldiaren aurrean, gazte langileok borrokara!' lelopean, langileak «subjektu politiko independente» moduan egituratzera deitu du Gazte Koordinakunde Sozialistak

Manifestazio jendetsuak egin ditu gaur arratsaldean GKS Gazte Koordinakunde Sozialistak Bilbon eta Iruñean: milaka gazte batu dira bi hiriburuetan Burgesiaren ofentsibaren aurrean, gazte langileok borrokara! lelora. Mobilizazioan aldarri ugari entzun ahal izan dira, ozen. Borrokarako deia egin dute: «Borroka da bide bakarra». Antolaketarako: «Gazte langile, antolatu». Iraultzarako: «Gora iraultza sozialista».

Bilbon, bandera gorriak eskuan hartuta ibili dute Kale Nagusi osoa, erosketetan zebiltzan herritarrei afixak banatzen. Ertzaintzaren begiradapean egin dute manifestazioa: istiluen aurkako bost furgoneta aritu dira gutxienez. Hain justu, azken asteetako jazarpen poliziala salatuz hasi dute mintzaldia Udaletxe aurrean: «Hamarnaka militante identifikatu dituzte manifestaziora begirako lan politikoa egiteagatik. Argi dago eskubideak eta demokrazia ez direla denontzat berdinak».

Egungo «errealitate prekarioa» geratzeko etorri dela ohartarazi dute. «Bankariak eta enpresari handiak» jo dituzte langileen pobretzearen errudun: «soldaten balioa jaistea, aurrezkiak ezabatzea eta bizimodua okertzea» egotzi diete, eta gogora ekarri dute energia eta armagintza enpresek edo supermerkatu kate handiek irabaziak areagotu dituztela. «Beharrezkoa da enpresari handiei benetan aurre egingo dien langileen alternatiba eraikitzea».

«Politikari profesionalak», berriz, bankuen eta enpresen mendekoak direla salatu dute: «Haien funtzioa da bankariek eta enpresari handiek ezarri diguten miseria kudeatzea, oligarkia finantzarioaren eta Europako Batasunaren aginduen menpe». Baina argitu dute mobilizazioen helburua ez dela instituzioei edo alderdiei presioa egitea: «Gure mezua langileentzat da: subjektu politiko independente gisa gorpuztu behar dugu». Hala, estatu sozialistaren beharra nabarmendu dute, eta bide horretan, «tresna propioak» sortzeko konpromisoa hartu dute GKSko kideek.


Summary: Erdiz Bizirik taldeak manifestazioa eginen du apirilaren 22an, Iruñean. Magna enpresak Baztanen eraiki nahi duen meategiaren kontra aterako dira karrikara. Nafarroako Gobernuak aditu ditzan nahi dute.

Apirilaren 22a Landa Eremuaren Nazioarteko Eguna da, eta landa eremutik hirira abiatuko dira, Magna Magnesitas Navarra enpresak Erdizen (Baztan, Nafarroa) egin nahi duen meategiaren kontra protesta egiteko. Erdiz Bizirik taldeak manifestaziora deitu du Iruñean egun horretarako, Landa eremuaren defentsan leloarekin. Orain arte Baztanen egin dituzte protestak, baina erakunde nagusiak dauden lekura joanen dira oraingoan. «Berez guri dagozkigun erabakiak irabazi nahi dituzte [Iruñean], eta, beharbada, bertara joaten bagara, orain arte entzun –nahi izan– ez dutena entzun beharko dute», azaldu dute ohar baten bidez.

Ikusi gehiago: Erdiz Bizirik

Salatu dute meategiak Erdizko bazkalekua erabiltzen duten laborarien ogibidea eta etorkizuna «suntsituko» lituzkeela. «Erdizko parajeak 476 hektarea ditu, eta horietatik 260 azienda bazkatzeko leku hoberena dira. Zehazki eremu horretan egin nahi da meategia». Gogorarazi dute Baztan dela Nafarroan lehenbiziko sektorea mantentzen ari den eskualdea, eta ohartarazi dute horretan segitzeko Erdiz «gakoa» dela.

Haien aburuz, proiektuak ez lituzke soilik laborariak kaltetuko. Haien aburuz, zenbait espezie babestu desagertuko dira, inguruko urak eta iturriak kutsatuko dira, materialen garraioarengatik hautsa nahiz zarata hedatuko dira, eta kutsadura handituko da. «Nafarroan CO2 gehien ekoizten duten enpresen artean hirugarrena da Magna», salatu dute.

Baztanen erabaki ezinda

Magnak udalerriz gaindiko eragina duen plan gisa aurkeztu du Erdizko proiektua, eta horrek Baztango herritar anitzen eta ibar horretako erakundeen haserrea eragin du: meategirik ez dute nahi; eta salatu dute, gainera, enpresak baztandarren hitza eta iritzia isilarazi nahi izatea.

Iaz zenbait saio egin zituzten Baztanen, herritarrek meategiari buruz zer iritzi duten azal zezaten. Baztango Udala eta Baztango Batzar Nagusiak saiatu ziren, lehendabizi, modu adostu batean, galdeketak antolatzen. Espainiako Ministroen Kontseiluari zegokion baimentzea, baina ez zuen egin. Ondorioz, joan den urrian, Baztango zinpeko alkateek erabaki zuten Erdizi buruzko kontsultara deitzea: Baztango hamabost herrietatik hamalautan erabaki zuten galdeketa egitea, azaroaren 20an. Saio hori ere bertan behera gelditu zen, ordea, Guardia Zibilak alkateak kuartelera deitu eta debekuaren berri eman eta gero.

Magna enpresaren meategi proiektuak duela hogei urte inguru egin zituen lehendabiziko urratsak. 2008an bazter utzi zuten, baina 2019an enpresak mahai gainean jarri zuen, berriz ere.


Summary: Sexu identitateari buruzko ikus-entzunezko pieza didaktikoak sortu ditu Naizen elkarteak. Adingabe Transexualen Gurasoen Elkarteak urteroko jaialdia ospatu du, eta ikus-entzunezko bost piezak osatzen duten proiektua aurkeztu dute, baita diseinu berri batekin apaindutako kamisetak ere

Ume, gazte zein helduak. Guztiek osatutako zurrumurru bat entzun da gaur goizean Gipuzkoako Zientzia eta Teknologia Parkearen eraikin nagusiaren sarreran. Alaitasuna zerien guztiei: Naizen Adingabe Transexualen Gurasoen Elkartearen zortzigarren jaialdian ospakizun giroa izan da nagusi. Hainbat nobedade ere aurkeztu dituzte ekitaldi nagusian; besteak beste, sexu identitatea eta aniztasuna lantzen dituzten bost bideo didaktiko sortu ditu elkarteak.

Ekitaldi nagusiarekin eman diote hasiera egun osoko egitarauari. Bertsoekin zabaldu zuten Maialen Arzallus eta German Urteagak. «Izan gaitezen / goza dezagun / eta festa has dadila», bertsoak bota zituen Urteagak, eta hasiera eman dio ospakizunari, txalo zaparrada batekin batera. Aitziber Garmendia eta Kepa Errasti aktoreek egin dituzte aurkezle lanak; beraiek dira Naizenek aurkeztu dituzten ikus-entzunezko laburren protagonistak ere, Garazi Urkolarekin batera.

Bideoak bigarren hezkuntzako ikasleei zuzenduta daude, eta sexu identitatearen eta horren aniztasunaren ingurukoak izango dira. Guztira, bost ikus-entzunezko sortu dituzte, eta lehenengo pieza estreinatu zuten ekitaldian: Sexu-ezaugarriak. Gainontzekoak Naizenen sare sozialetan zabalduko dituzte banan-banan, otsailean zehar, astelehenetan.

Elkarteak ateratako kamiseta berriak ere aurkeztu dituzte. Lehiaketa bat martxan jarri zuten duela hilabete batzuk, Eman begi leloarekin, kamiseta horien diseinuan parte hartzeko, eta irabazlearen berri eman zuten atzo. Enara Condek jaso zuen saria, ilargiaren faseak koloretako begien bidez irudikatzen zituen diseinuagatik. «Ilargia lekuz aldatzen doa, eta lekualdatze horrekin ikuspuntu berriak sortu daitezke, besteei begiratzeko», adierazi du Condek. Hain zuzen, elkarteko kideek adierazi dute begirada horietan jarri nahi izan dutela indarra kamisetaren leloarekin: «Begiratu nazazu, kontuan eduki nazazu. Eman zure begirada».

Zortzi urteko ibilbidea

Zortzi familiek sortu zuten elkartea; duela zortzi urteko martxoaren 8 batez. Ibilbide osoaren errepasoa egin du Aingeru Mayor Naizeneko kideak: «Elkartea sortu genuenean haurtzaroko transexualitateari buruz ez zegoen ezagutzarik, baina hori aldatzea erabaki genuen. Mundua aldatzea. Zortzi familiarekin hasi genuen elkartea, eta orain 300 baino gehiago gara. Lortu dugu jendarteak ikustea zakila duten neskatoak eta alua duten mutikoak badaudela».

Besteak beste, bide horretan egindako lorpenak ekarri ditu gogora Mayorrek: Araba, Bizkaia, Gipuzkoa eta Nafarroan transexualen eskubideen alde egindako legeen erreformak, eskubide horien aldeko «batasun politikoa», pertsona transexualen osasun artan hobekuntzak edo eragile ezberdinek adingabe transexualen eskubideen alde erakutsitako babesa. Lorpen horiek izendatu ondoren, ondorio argi bat atera du: «Haur transexualek eta horien familiek inoiz ez dute oraingoa baino egoera sozial hoberik izan».

Hala ere, gehitu du «asko» daukatela egiteko oraindik. Besteak beste, «2012ko legearen erreforma, pertsona transexualentzako lehen arreta hobetzea edo profesionalei arlo horretan formakuntza ematea» izango dira elkartearen erronka nagusiak aurten, Mayorrek azaldu duenez. Ekai Lersundi ere omendu nahi izan dute ekitaldian; mutil transexuala zen Lersundi, eta bere buruaz beste egin zuen 2018. urtean. Eszenatokira igo dira haren gurasoak, eta Txoriak txori abestu dute, areto guztiarekin batera.

Elkarteak sortu duen bideoklip berriaren aurkezpenarekin itxi dute ekitaldi nagusia; Kai Nakai eta ETSko Iñigo Etxezarretak sortu dute abestia, eta elkarteko gazteek hartu dute parte ikus-entzunezkoan. Martxoaren 3an estreinatuko dela iragarri dute.


Summary: Bizipoza elkarteak 11 elkarteren kantu eta bideoklipak aurkeztu ditu. Elkarteek egunerokoan lantzen dituzten gaiei eta errealitateari buruzkoak dira, haien asmo eta nahiak gizarteratzeko sortuak

Ekitaldi bat egin du gaur goizean Bizipoza Elkarteak Hernanin elkartea osatzen duten 11 elkarteren kantu eta bideoklipak aurkezteko. Bizipoza Elkartearen barruan 36 elkarte daude gaur egun, hainbat eskubide bete gabe eta behar bereziak dituzten haur eta familiek osatutakoak dira guztiak, eta tankera honetako bi ekoizpen aurkeztuak dituzte aurretik: Mundu berri bat guztiontzat proiektuaren hirugarren alea da hau.

CD eta DVD batean jaso dituzte sorkuntza lanak, sortzaileak eta elkarteak batzen dituen abesti bat ere erantsita.

Bizipozak hiru helburu ditu.Lehena: izaera bereziko gaiak azaleratzea ume zein helduak euskararen bidez sentsibilizatuz. Bigarrena: errealitate horiek lantzen dituzten elkarteei laguntza ematea. Hirugarrena: gizartekintzan euskaraz eta bizipozez jardun nahi duten herritarrei auzolan egitasmo eraginkor bat eskaintzea.

Abeslari ezagunak

Ainhoa Larrañaga, Ines Osinaga, Olatz Salvador, Kai Nakai, Esti Markez, Asier Gozategi... Kantari ezagun askok parte hartu dute egitasmoan. Kantuen hitzak egiten ere, bertsolari hainbatek: Ainhoa Agirreazaldegi, Miren Artetxe, Odei Barroso, Xabier Sukia, Oihana Iguaran... Kantu guztien musika Xabier Zabalak egin du.

Kantuak egin dizkiete honako elkarteei: Agipase, Pausoka, Juneren Hegoak, Ndank Ndank, Arnasa, Naizen, Ume Alaia, Dravet, Iñurri, Nuala eta Marea Urdina. Bizipoza Elkarte osoari zuzenduta aurkeztu duten kantuak Bizipoza auzolan izena du. Hitzak Igor Elortzak jarri ditu, eta kantari guztien artean kantatu dute.


Summary: ‘Soilik baietz da baietz’ legea berrikusiko dute. Podemoseko iturriek azaldu dute oraindik ez daukatela «konponbide bat», baina bide egokia aurkitzeko lanetan dabiltzala.

Espainiako Gobernua 'Soilik baietz da baietz' legea erreformatzeko lanetan ari dela aurreratu du La Vanguardia egunkariak. Izan ere, polemika sortu du legeak ezarri zenetik, haren ondorioz sexu delituengatik zigortutako 270 pertsonen kondenak berrikusi eta jaitsi direlako. Gobernuak azaldu du kondenak jaistea «nahi gabeko ondorioa» izan dela, eta hori konpontzeko lanetan dabilela, eragin duten «kezka sozialagatik». Podemoseko iturriek azaldu dute oraindik ez daukatela «konponbide bat», baina bide egokia aurkitzeko lanetan dabiltzala. Era berean, azaldu dute «gizartean sortu den kezka» partekatzen dutela, batez ere «zigorrak jaistea erabaki duten epaileak» daudela ikusita.

Bestalde, azaldu dute PSOEk «presioak» dituela aurreko eredura itzultzeko, eta «onespena» muinean jartzen duen Kode Penal batetik «aldentzeko». Irene Monterok gidatzen duen Berdintasun Ministerioak sustatu du erreforma, bortxa matxistari aurre egiteko era osoago baten alde. Monterok aste honetan adierazi du «bere eskuetan dagoena» egiten ari dela legea «era egokian» aplikatzeko.


Summary: Txikia IV.a eta Azurmendi garaile binakako Sherpa Ai txapelketan. Iazko garaipena errepikatu du Txikia IV.ak. Eneko Otañok eta Jesus Mari Mujikak amaitu duten bigarren; promozioko mailan, Julen Kañamares eta Julen Otaño gailendu dira.

Julen Alberdi Txikia IV.a eta Iñaki Azurmendi izan ziren indartsuenak atzo Zestoan (Gipuzkoa), Sherpa Ai binakako aizkolari txapelketan. Bikote txapeldunak 30 minutu eta 7 segundo behar izan zituen seina kana-erdiko, 60 ontzako beste seina eta 72 ontzako bi ebakitzeko.

Minutu eta erdi baino gehiagoren aldea atera zieten bigarren sailkatuei, Eneko Otañori eta Jesus Mari Mujikari. Haiek 31 minutu eta 48 segundoan amaitu zituzten lanak; 8 segundo gehiago behar izan zituzten Mikel Larrañagak eta Arkaitz Jauregik (31:56). Laugarren amaitu zuten Ugaitz Mugertzak eta Julen Larreak (32:22). Lehia estua izan zen hiru bikote horien artean.

Horrela, bigarren urtez jarraian jantzi du txapel hori Txikiak. Txapelketa jokatzen zen bigarren aldia zen aurtengoa. Iaz, Aitzol Atutxarekin irabazi zuen, eta, aurten, Azurmendirekin.

Promozioa

Promozio mailako txapelketa ere jokatu zen atzo Zestoan, hiru bikoteren artean. Haiek lau kana-erdiko eta 60 ontzako beste lau moztu behar zituzten. Horretarako, 15 minutu eta 30 segundo behar izan zituzten garaileek, Julen Kañamaresek eta Julen Otañok. Bigarren amaitu zuten Eneko Saralegik eta Asier Pellejerok (15:44), eta hirugarren Eloy Corcherok eta Aratz Mugertzak (16:02).


Summary: Urpekari bat hilda atera dute uretatik Elantxoben. 10:00 aldera atera dute gorpua, herritar batek abisua eman ostean. Ikerketa zabaldu du Ertzaintzak.

Urpekari baten gorpua topatu dute gaur Elantxoben (Bizkaia), uretan. Herritar batek eman die abisua larrialdi zerbitzuei, eta suhiltzaileek 10:00 aldera atera dute itsasotik. Orduan baieztatu dute hilda zegoela.

Ertzaintzak ikerketa zabaldu du gertatutakoa argitzeko.


Summary: 95 urteko gizon bat hil da Bilbon, bere etxeak su hartu eta gero. 02:00 aldera gertatu da ezbeharra. Gizona bizirik atera dute suhiltzaileek, baina ospitalean hil da.

Campo Volantin kaleko etxebizitza batek su hartu du bart Bilbon, eta barruan zegoen gizonezko bat hil egin da; 95 urte zituen. 02:00 inguruan hasi da sutea, eta suhiltzaileek ahal bezain pronto erreskatatu dute gizona. Bizirik atera dute handik, baina Gurutzetako ospitalean hil da.

Oraingoz, ez dute argitu zerk eragin duen sutea. Kearen ondorioz beste bi etxebizitza ere hustu dituzte, baina suak ez du kalte larririk eragin haietan.


Osasunak esku hutsik amaitu du etxean

Summary: Osasunak esku hutsik amaitu du etxean. Pareko ibili ziren Osasuna eta Atletico Madril, baina bisitariak gailendu ziren atzo Sadarren. Gorritxoek gol bat baino gehiago lortzeko okasioak izan zituzten, baina hutsean geratu ziren ahaleginak.

Hemeretzigarren jardunaldia jokatu zuten atzo gorritxoek Atletico Madrilen kontra, Sadarren. Ongi ari zen Osasuna, orain arte jokatutako azken hiru partidetan gailendu baita. Atzokoan, ordea, 1-0 galdu zuen taldeak Atletico Madrilen aurka; hark eskuratu ditu hiru puntuak. Biak ala biak ibili ziren orekatuta partidan, eta defentsa lan bikaina egin zuten bi taldeek. Lehen zatian aukera izan zuten golik sartzeko, baina 74. minutura arte itxaron behar izan zuten futbolzaleek: Saulek sartu zuen arratsaldeko gol bakarra.

Bigarren zatia hastearekin bat, hain zuzen, gorritxoek sufritu egin zuten, Griezmann gola sartzear izan zen eta. Ondoren, Osasunak izan zuen hainbatetan markagailura lehen gola gehitzeko okasiorik; erremateak eta jaurtiketak, ordea, kanpora. Aurrea hartu zien Atletico Madrilek Saulen golarekin, eta jarraian ere partida erabakita utzi ahal izan zuten: 80. eta 81. minutuetan Griezmann birritan saiatu zen golen bat sartzen. Aitor Fernandezek ez zion utzi aurrelariari baloia atera sartzen.

Horiek horrela, partidaren azken minutuetan emaitza ez zen erabat garbi. Gorritxoak behintzat berdinketa lortzen saiatu ziren. Moncayolak baloia jaurti zuen 92. minutuan, baina Atleticeko Obla atezainak ez zion utzi partida 1-1 amaitzen. Zazpigarren postuan da Osasuna ligan, 28 punturekin.


Summary: Porrot egin dute zuri-gorriek Balaidosen. Hasierako gol baliogabea zela medio, berdintsu ibili ziren bi taldeak. 70. minutuan, ordea, Iago Aspasek gola sartu zuen. Iñaki Williams ez zen izan Balaidoseko partidan.

Balaidosen izan ziren atzo zuri-gorriak, Vigon (Espainia). Celtaren aurka jokatu zuten ligako 19. jardunaldiko partida, baina 1-0 galdu zuten. Minutu bat ere ez zuten behar izan Celtakoek: norgehiagoka hasi eta berehala, gola sartzea lortu zuten. VARak zalantza guztiak argitu zituen, eta gol hura baliogabetu, Carles Perezek eskuz jo baitzuen baloia jokaldi hartan. Dena dela, hasierako sasoi hari eutsi zioten etxekoek, partidaren lehen minutuetan Unai Simon Athleticeko atezainak aurkariek golik sartzea galarazi bazuen ere.

Segidan, bi taldeak berdintsu ibili ziren. Berenguerrek aukerak izan zituen behin baino gehiagotan golak sartzeko lehen zein bigarren zatian. Baina zutoina edo langa zirela eta, ez zuen lortu. Bi taldeen arteko norgehiagoka argi ez zela, Iago Aspasek sartu zuen arratsaldeko gol bakarra, 70. minutuan. Saiatuta ere, zuri-gorriek ezin izan zuten geratzen ziren minutuetan markagailua berdindu; 1-0 amaitu zuten. Zortzigarren postuan da Athletic, 26 punturekin.

Joko zelaian egon ez arren, zeresana eman zuen Iñaki Williamsek. Belauneko arazoen ondorioz ezin izan zuen jokatu Balaidosen. 2016tik egun arte ez du huts egin, eta 251 partida jokatu ditu jarraian ordutik. Baina, atzokoarekin, jarraian jokatu dituen partiden markagailua zeroan da.


Puntu batekin itzuli da Reala

Summary: Puntu batekin itzuli da Reala. Bederatzi jokalari bajan edukirik ere, Real Madrilen erasoei eutsi ahal izan zieten txuri-urdinek atzoko partidan. Bigarren erdian sendo aritu zen Reala, baina berdintuta amaitu zuten.

Ligako hirugarren postuan zen Reala atzoko partidaren aitzinean, eta bertan mantendu da. Real Madrilen kontra jokatu zuen atzo. Ahalik eta gehien eutsi zioten buruz burukoari, eta hala erakutsi zuen partida amaierako markagailuak: 0-0. Ligako azaroaren 9tik honako jokaldi guztietan gailendu da, baina berdinketa izan da azken partidan. Bederatzi jokalari zituen Realak min hartuta; Imanol Alguacil entrenatzailearen ahotan, egoera «penagarria». Hala eta guztiz ere, txuri-urdinak puntu batekin itzuli dira etxera.

Lehen zatian Real Madril aritu zen nagusitasunez. Makal hasi ziren bi taldeak, baina berehala hartu zuen abiadura madrilgoek. Partidaren lehen erdia amaitzear zela, gola sartzeko aukerak izan zituzten etxekoek. Bigarrenean, berriz, txuri-urdinak sendo aritu ziren. Kontraerasoez baliatu ziren aurkarien atezainarengana heltzeko, baina emaitzarik ez.


Summary: Nafarroak batxilergoko ituna eten die ikasleak sexuaren arabera bereizten dituzten ikastetxeei. Hezkuntza Departamentuaren esanetan, Opus Deiren bi eskolek, Miravalles-Redinek eta Irabia-Izagak, «ez dituzte betetzen itunerako baldintzak»

Irailetik aurrera, Nafarroako Gobernuak ez ditu diru publikoekin finantzatuko batxilergoko ikasleak sexuaren arabera bereizten dituzten ikastetxe pribatuak. Gaur jakinarazi die Irabia-Izaga eta Miravalles-Redin ikastetxeei —Opus Deirenak biak ala biak— bertan behera utzi duela finantzaketa ituna, «ikasleak segregatzen dituzten heinean, ez dituztelako itunaren baldintzak betetzen». Erabaki horrek batxilergoko zikloari eragiten dio soilik. Lehen Hezkuntzan eta DBHn, segregazio mota hori bukatzeko akordio bat sinatua dute gobernuak eta ikastetxeek, lehen mailatik hasita ikasleak «era progresiboan» nahasteko. Hala, 2021-2022ko ikasturtean, maila bakarrean eskaini zituzten ikasgela mistoak; aurten, berriz, bitan: LHko 1. eta 2. mailetan, hain zuzen. Hezkuntza Departamentuak 2026-2027ko ikasturtea jarria du epemugatzat ikastetxe horietan sexu bereizketa erabat bukatzeko.

Batxilergoan, baina, ez dago konpromisoak mailaka betetzeko aukerarik, ez baita derrigorrezko etapa bat. Ituna ere ezin da luzatu: LOMLOE Espainiako hezkuntza legea indarrean sartu zenetik, ikastetxeek ezin dute bereizketarik ezarri batxilergoko ikasleen artean.

Ituna eteteko prozesuak luze jo du: irailean, bi ikastetxe horiek legea urratzen ari zirela frogatutzat jo arren, alegazioak aurkezteko epea zabaldu zuen Hezkuntza Departamentuak. Opuseko bi zentroek hainbat alegazio aurkeztu zituzten, eta, gobernuak jakinarazi duenez, atzera bota dituzte denak. Hala ere, finantzaketa publikoa ez dute berehalakoan etengo: 2023ko abuztuaren 31tik aurrera utziko dute bertan behera, departamentuak ohar bidez argudiatu duenez, «2022-2023ko ikasturteko ikasleei kalterik ez eragiteko».

Lau hilabeteko prozesua

Iazko irailean, Hezkuntza Departamentuko ikuskaritza zerbitzuak salatu zuen Miravalles-Redin eta Irabia-Izaga itunpeko zentroak ez zirela LOMLOE legea betetzen ari «Batxilergoari dagokionez». Izan ere, Espainiako hezkuntza legean ezarria dago ikasleak sexuaren arabera banatzen dituzten ikastetxeek ezin dutela diru publikorik jaso. 2020ko abenduan onartu zen araua, baina, praktikan, ez da ezer aldatu orain arte, eta Nafarroako bi eskola segregatzaileei ituna berritu diete urtero.

Lehen Hezkuntzan sexu bereizkeria «era mailakatuan» bukatzeko hitzarmena sinatu zuten gobernuak eta ikastetxe horietako zuzendaritzek, finantzaketa ituna berritzeko baldintza gisara. Batxilergoan, baina, egoera ezberdina da. Hezkuntza Departamentuak uste du ziklo horretan hezkuntza mistoa eskaini beharko litzatekeela ikastetxe guztietan, salbuespenik gabe. Ikuskaritza zerbitzuak ebatzi zuen gaur egun ez dela halakorik gertatzen Miravalles-Redin eta Irabia-Izaga ikastetxe pribatuetan, eta hori «ituna bertan behera uzteko motibo» dela ebatzi du Hezkuntza Departamentuak.

Erabakiari babesa

Oro har, alderdi politikoek bat egin dute Nafarroako Gobernuaren erabakiarekin; Navarra Suma soilik agertu da kritiko. Carlos Perez-Nievas parlamentariak esan du Espainiako Auzitegi Konstituzionalak oraindik ez duela erabakirik hartu halako itunen inguruan, eta nabamendu du zenbait sententziatan legezkoak direla ebatzi dutela. Gainera, haren hitzetan, Nafarroan arazorik eman ez duen hezkuntza eredu bat da. Hortaz: «Kontu politikoa da bereziki, inposizio bat».

EH Bilduko parlamentari Adolfo Araizek, berriz, gogoratu du joan den astean galdetu zutela auziaz eta orain iritsi dela erabakia: «Gobernuak ez zeukan itun hauek amaitzea beste aukerarik». Dena dela, luzamendutan aritu izana egotzi dio, ez duelako ikasturte honetan eraginik izango. Geroa Baiko bozeramaile Uxue Barkosek ziurtatu du erabakiak bat egiten duela bere alderdiak defendatu izan duenarekin, «legezkotasuna betetzearekin». Gaineratu du bi eskolek ez dutela legezkotasun hori errespetatu. PSNren Nafarroako Parlamentuko bozeramaile Ramon Alzorrizek positibotzat jo du berria: «30 urteren ostean, amaitu dira sexuaren arabera segregatzen duten ikastetxeen itunak».


Summary: Apirilaren 27tik 30era itzuliko da Udaberriko Sormene. Euskal kulturaren transmisioan eragiteko asmoz, euskarazko hamaika kultur emanaldi eskainiko ditu aurten ere Sormene jaialdiak, Galdakaon (Bizkaia).

Aurreko aldietako arrakasta ikusita, laugarrenez egingo dute aurten Sormene jaialdia, Galdakaon (Bizkaia). Apirilaren 27tik 30era bitartean, dantza, musika, antzerkia eta beste hainbat alor uztartuko ditu ekitaldiak, eta, beste behin, transmisioa izango da ardatz nagusia.

Joan den urtarrilaren 25ean egin zuen lehen bilera Sormeneko talde eragileak. Galdakaoko Udala eta Dijitalidadea enpresa dira ekimenaren arduradun nagusiak, baina, antolakuntza talde teknikoak ez ezik, herritarrek osatutako talde batek ere diseinatzen du programa urtero. Data zehaztu ondoren, ekitaldiak antolatzen hasiko dira orain.

Errotzen hasia den proiektu bat da Sormene. Berez, euskal kulturari beste plaza bat zabaltzeko asmoz jarri zuen abian jaialdia Galdakaoko Udalak 2020an, baina iraupen gogoa nabaria da antolatzaileen artean. Aurten ere, bi agerraldi egingo dituzte: udaberrian bata, eta udazkenean bestea.


Summary: Nafarroako Gobernuak kontzertazioa kenduko die bi ikastetxe segregatzaileri. Iruñeko Miravalles-Redin eta Irabia-Izaga ikastetxe erlijiosoek LOMLOE legea urratzen dutela azaldu du, ikasleak sexuaren arabera banatzeagatik. Batxilergorako finantzazioa kenduko die, 2023-2024 ikasturtean.

Ikasleak sexuaren arabera bereizten dituzten bi ikastetxe erlijiosoren ituna etengo du Nafarroako Hezkuntza Departamentuak, ohar bidez jakinarazi duenez. Iruñeko Miravalles-Redin eta Irabia-Izaga dira bi ikastetxe horiek. Batxilergoan ikasleak sexuaren arabera bereizita izateagatik hartu du erabakia gobernuak, horrek LOMLOE legea urratzen duela argudiatuta. Datorren kurtso hasieran indargabetuko dute ituna, "arrazoi pedagogikoengatik"; alegia, "ikasleei ez diezaien eragin", Hezkuntza Departamentuak argudiatu duenez.

Izan ere, Espainiako hezkuntza legean ezarria dago ikasleak sexuaren arabera banatzen dituzten ikastetxeek ezin dutela diru publikorik jaso. 2020ko abenduan onartu zen araua, baina, praktikan, ez da ezer aldatu: Nafarroako bi eskola segregatzaileei ituna berritu diete urtero. Irailean, Carlos Gimeno Hezkuntza kontseilaria prest agertu zen ituna bertan behera uzteko, baina, hala ere, hori egin aurretik «prozedura administratibo argi bat adostu» behar zela esan zuen, eta, tarte horretan, ikastetxeek aukera izango zutela alegazioak aurkezteko. Bada, amaitu da epe hori, eta Hezkuntza Departamentuak ez ditu onartu errekurtsoak.

Iazko kurtsoan, Nafarroako Gobernuak eta bi ikastetxeok luzatu egin zuten kontzertazioa. Sexu bereizketa "era mailakatuan" bukatzeko konpromisoa ezarri zuen baldintza gisara gobernuak, eta 2026-2027 ikasturterako sexu bereizketa erabat bukatuta izatea. Batxilergoan, ordea, ezin da neurri hori hartu, Hezkuntza Departamentuak azaldu duenez. Izan ere, horretarako 18/2001 Foru Legean oinarritu ziren, baina lege horrek kontzertazioa derrigorrezko hezkuntzan luzatzea soilik baimentzen du. Gainera, Hezkuntza Departamentuak ikasturte honen hasieran egiaztatu zuen ikastetxeok ez zirela ari adostutakoa betetzen, eta jarraitzen zutela Batxilergoan ikasleak bereizten.

Alde judiziala ere badu auziak: azaroan, Nafarroako Justizia Auzitegi Nagusiak adierazi zuen sexu bereizketa egiten duten ikastetxeei finantzaketa publikoa kentzea "inkonstituzionala" izan litekeela, ikastetxe horiek "diskriminatu" egingo liratekeelakoan. Argudio horrekin, auzitegiak eten egin zuen auzibidea, Espainiako Auzitegi Konstituzionalak auziari buruz ebatzi bitartean.


Summary: Miren Nogales izango da 'Herri txiki, infernu handi' saioko aurkezle berria. Igandean hasiko da ETB1 'Herri txiki, infernu handi' saioaren bederatzigarren denboraldia ematen. Nogalesen estreinaldia Belauntzan izango da (Gipuzkoa).

Los Angelesko (AEBak) muino batean esan zuen agur atzo gauean Zuhaitz Gurrutxagak Herri txiki, Amerika handi programaren azken atalaren bukaeran. Pentsakor gelditu zen Mikel Pagadi, eta hara non, emakume gazte bat agertu zen. Hasi ziren solasean, eta Pagadik berehala egin zion proposamena Herri txiki, infernu handi aurkezteko. Miren Nogales (Zestoa, Gipuzkoa, 1991) izango da saio horretako aurkezle berria. Igande honetatik aurrera emango du ETB1ek bederatzigarren denboraldia.

Nogales aktorea da. Arte Dramatikoak ikasi zituen, Madrilen. Hiri horretan, askotariko lanak egin zituen, antzerkiarekin batera. Herri txiki, infernu handi ikustea gogoko izaten zuen. «Plana izaten zen aje pixka batekin burrito batzuk afaltzea, Herri txiki ikusi bitartean».

Hautaprobetara aurkeztu zenean, «jolas baten moduan» hartu zuen Nogalesek. «Ez nekien ondo zertan sartzen ari nintzen, baina ilusioa banuen». Proba Astigarragan (Gipuzkoa) egin zuen, Rambo ezizena duen gizon batekin eta haren familiarekin. «Primeran pasatu nuen. Gero, Zestoako taberna batean nintzen lagun batekin zerbait hartzen, eta dei bat jaso nuen. Etxera joan eta saiorako hartu nindutela jakitean, oihuka hasi nintzen. Ama eta biok pasilloan builaka aritu ginen, Operación Triunfo saioan kantari bat hautatzen dutenean bezala».

Belauntzan (Gipuzkoa) ibiliko da denboraldiko lehen atalean Nogales, Pagadirekin batera. «Lehen grabaketak espero baino hobeto joan dira. Nire gorabehera emozionalekin ibili naiz; presio handia da Gurrutxaga bezalako aurkezle bat ordezkatzea, hain maitatua dena...». Baina aurkezle berria pozik dago lantaldearekin. «Pilo bat ari zaizkit laguntzen».

Orain arte zailena zer egiten ari zaion galdetuta, zera erantzun du Nogalesek: «Neure burua hor ikustea. Orain arte, grabatzen aritu naiz, baina ez dut neure burua ikusi. Zaila egiten zait sinestea baietz, hasi naizela horretan». Zailtasunak badaudela aitortu du: «Erritmoa hartu behar da, umorea egiten ari gara; elkarrizketak umorez egitea ez da erraza. Etxetik errazago ikusten da».

Nogalesek beste umore mota bat egin izan du. Madrilen hainbat antzezlanetan aritu zen. Euskal Herrian, Pikuak websailean parte hartu zuen. «Gidoi bat duen komedia egin dut orain arte, baina orain adin desberdinetako elkarrizketak egitea beste kontu bat da. Zuk ere barregarria izan behar duzu elkarrizketatan, eta kostatzen ari zait». Hala ere, aitortu du lantaldekoak «izugarrizko pazientzia» izaten ari direla berarekin. «Gonbidatuek ere ulertzen naute. Esaten diet: ‘Ni berria naiz’ [barrez hasi da]».

Gurrutxagak zortzi urte egin ditu aurkezle saioan, 2015eko urtarriletik atzo gauera arte. Nogalesek ere nahiko luke luzaroan saioan aritu. «Orain arte bezala bada, bai, behintzat. Nire etapa berriaren hasiera da hau. Lan oso polita da. Jendeak gustura hartzen du gu haien herrira joatea».

Sebastian Lizaso bertsolariarekin ere ondo ari da konpontzen Nogales. «Ez dakit harekin batera bertsotan arituko nintzatekeen, baina Sebastianek idatzitako bertso bat gustura kantatuko nuke. Hori egingo dugu, noizbait». Ostegun gauetan grabatzen dute oholtza gaineko emanaldia herri bakoitzean. «Esker onekoa izaten da gau hori. Primeran pasatzen dugu; barre asko egiten dut».

Bederatzigarren sasoia Igandean hasiko da, beraz, Herri txiki, infernu handi-ren bederatzigarren denboraldia. Eta Pagadi ere «pozik» dago. «Nogalesek asko balio du; ondo egokitu da, eta tonu polita hartzen ari da». Aurkezle beteranoaren arabera, beldurrez ere iritsi da Zestoako aktorea. «Normala da: ni ere beldurrez hasiko nintzateke. Baina dohaina badu, eta oso azkarra da. Espero dut jendeari gustatzea».

Pagadirentzat, bestalde, AEBetako esperientzia ederra izan da, eta gustura joango litzateke diasporako beste euskaldun batzuk ezagutzera. «Argentinara edo Hong Kongera joango nintzateke, baina aurrekontua baldin badago, noski». Bere burua indarrez ikusten du beste zortzi urte saioan egiteko: «Indarrez, bai, behintzat. Lan gogorra da, baina esker onekoa. Aitona-amonen maitasuna sari ona izaten da». Euskaraz ez dakien jendeak ere agurtzen duela sentitu du. «Eta ilusioa egiten du. Ojo al kristo! ere komentatzen digute».


Summary: Inflazioak %5,8ra egin du gora urtarrilean. Erregaiak garestitu izanak handitu du batez ere inflazioa, nahiz eta oinarrizko elikagaien prezioek behera egin duten, BEZaren jaitsieragatik.

Urte hasierarekin, kontsumorako prezioen indizeak 0,1 puntu egin du gora Espainian, eta %5,8ra iritsi da. INE Espainiako Estatistika Institutuak KPIaren datu aurreratua ematen du hilabete bakoitzaren amaieran, eta, azken hilabeteetako jaitsieraren ostean, gora egin dute berriro prezioek.

Bestalde, azpiko KPIa ere %7,5era igo da; 1986tik altuena. Elikagaien eta energia produktuen prezioak kontuan hartu gabe kalkulatzen da adierazle hori; izan ere, prezio aldakorrenak dituzten erosgaiak dira, eta KPIa horiek kontuan hartu gabe kalkulatzeak luzera begirako joera egonkorragoa erakusten du.

Azken bost hilabeteetan, behera egin du KPIak, baina urtea hastearekin batera gora egin du berriro. 2021 amaieran eta 2022 hasieran erregaien prezioak asko handitu ziren, eta horri aurre egiteko Espainiako Gobernuak litroko 20 zentimoko deskontua ezarri zuen, abenduaren 31ra arte. Ordutik, garraiolariek dute bakarrik deskontua, eta autoaren depositoa betetzea garestitu izanak eragin du batez ere inflazioa igotzea, INEren arabera.

Hala ere, elikagaien prezioek behera egin dute azken hilabetean, Espainiako Gobernuak oinarrizko elikagaiei BEZa kendu baitie, eta olioari eta pastari %10etik %5era jaitsi die. Hilabete hasieratik hona prezioak ez dira asko aldatu; platanoak, oliba olioa eta ekilore olioa, adibidez, merkeago daude orain.

Irailetik abendura, behera egin du KPIak Hego Euskal Herrian: irailean %6,4tik %6,6ra egin zuen gora, baina urrian %6,4ra itzuli zen. Azaroan %6,2ra jaitsi zen, eta abenduan, berriz, %5,6ra.


Summary: Bozak aurten egiteko, Boluartek konstituzioa erreformatzea planteatuko du. Kongresuak ez badu onartzen hauteskundeak aurten egitea, presidentearen lege proiektuetako baten helburua da urriko bigarren iganderako antolatzea.

Hauteskundeak aurreratu eta aurten egitea ari dira exijitzen duela zenbait astetatik Perun protestan ari direnak. Joan den ostiralean horri buruz eztabaidatu zuten Kongresuan, baina ganberak baztertu egin zuen. Gaur berriro eztabaidatu dute, baina Kongresuaren gehiengoak erabaki du eztabaida atzeratzea. Dina Boluarte herrialdeko presidenteak adierazi du Kongresuaren esku dagoela erabaki hori hartzea, baina, jakinarazi duenez, diputatuak berriro aurka agertzen badira, gobernuak konstituzioa erreformatzeko bi lege proposamen aurkeztuko ditu ganberan «urgentziazko tramitazioa» erabiliz, helburu izango dutenak hauteskundeak 2023an egitea. Krisi politiko eta sozial betean dago herrialdea.

Telebista bidez plazaratutako mezu batean eman du Boluartek bere asmoen berri, gaur goizaldean —igande gaua Perun—. Gogoratu du indarkeriak herrialdea hartu duela azkeneko hilabetean, eta mobilizatuen asmoa dela «kaosa» eragitea eta perutarren artean «gorrotoa» hedatzea. Pedro Castillo aurreko presidentea atxilotua eta kargugabetua izan ondoren hasi ziren protestak, joan den abenduaren hasieran, eta orduz geroztik 65 pertsona hil dira mobilizazioetan; azkenekoa larunbatean, Lima hiriburuan. Manifestariek eskatzen dute Boluartek karguari uko egiteko, Kongresua desegiteko, eta prozesu konstituziogile batera deitzeko.

Planteatzekoak diren lege proposamenei dagokienez, Boluartek zehaztu du horietako baten helburua izango dela «hutsik egin gabe» aurtengo urriko bigarren iganderako deitzea hauteskundeetara. Beharrezkoa balitz, bigarren itzulia abenduan egingo lukete. Aintzat hartu behar da bozak 2024ko apirilera aurreratzeko lege proiektu bat onartu zuela Peruko Kongresuak abenduaren 20an. Berez, 2026ra arte goberna dezake Boluartek, orduan amaitzen baitzen Castillok 2021eko uztailean hasitako agintaldia. Baina presidenteak bere posizioa legitimatu nahi du. «Proposamen honek erantzuna ematen dio herrialdeko ordezkaritza politikoaren legitimitate demokratikoa hobetzeko dagoen ezinbesteko beharrari», argitu du. «Egoera horrek ahalbidetuko luke herritarrek instituzionalki bideratu ahal izatea beren eskaerak, ez indarkeriaren bidez».

Bigarren lege proiektuak, bestalde, asmo bat dauka: «Konstituzioaren erreformaren debatea trenkatzea». Izan ere, ezkerreko diputatuen eskaeretako bat da prozesu konstituziogile bat martxan jartzea. Manifestariek ere hori nahi dute, hain zuzen. Boluartek proposatuko du hurrengo hauteskundeen ondoren Kongresuak eskatzea Konstituzioaren Batzordeari 1993ko testua «guztiz» berritu dezala. Hori gauzatzeko bide orriaren arrasto batzuk ere eman ditu: «Peruko Konstituzio historikoa» kontuan hartuta egingo lukete prozesua, eta, ganberan testua onartua izan ondoren, erreferendum bat antolatuko lukete, «herriak onartzen duen ala ez erabaki dezan». Gaineratu du pertsona eta instituzio guztiek ekarpenak egin ahal izango lizkioketela testuari.

Arartekoaren eskaera

Boluartek mezu hori plazaratu baino ordu batzuk lehenago, ohar bat kaleratu zuen Peruko Arartekoak, eta eskatu die gobernuari eta Kongresuari aldatu dezatela herrialdeak azkeneko asteetan hartu duen «norabide tragikoa». Gainera, «jendea hiltzen uztea» egotzi die. Arartekoaren arabera, gobernuak eta Kongresuak hori eragozteko gaitasuna dute.


Summary: Zubietako erraustegiko kutsaduraren auzian delitua egin duten ikertzen hasi da epaitegi bat. GuraSOSek ohar baten bidez jakinarazi duenez, fiskaltzaren idatzi bat aintzat hartu du Donostiako 5. Instrukzio Epaitegiak zigor diligentziak hasteko.

Ingurumen Fiskaltzak eskatuta, Donostiako 5. Instrukzio Epaitegiak aurretiazko eginbideak hasi ditu ikertzeko ea Zubietako erraustegiaren inguruko lurrak eta urak kutsatuta ingurumenaren aurkako delitu bat egin duten edo ez. Fiskaltzak aurkeztu dion idatziaren arabera, Zubietako erraustegiko arduradunak «eraginkortasunik gabe» eta «kontrolik gabe» jokatzen ari dira osasunaren eta ekosistemaren aurkako arriskuen aurrean.

Betiere GuraSOSek informatu duenez, erraustegiaren inguruan topatutako kutsatzaileak arrisku bat dira, fiskalaren ustez, «pertsonen osasunarentzat eta ekosistemen orekarentzat». Halaber, fiskalak uste du badirela aztarna batzuk erakusten dutenak Zubietako erraustegiaren arduradunek ez dutela kontrolatzen kutsadura. «Nahiz eta arriskuaren berri izan, ez zen azterketa sakonik egin lehenbailehen lehengoratzeko».

GuraSOSek 2022ko uztailaren erdialdera salatu zuen «biziki larria» zela erraustegiaren inguruko uretako kutsadura, bai eta inguruko lurretakoa ere. Hain zuzen ere, metal astunen, dioxinaren eta furanoaren aztarnak atzeman zituzten haietan. GuraSOSen arabera, Gipuzkoako foru agintariak eta Jaurlaritzakoak kutsadura horren jakitun zeuden, duela bi urtetik. Izan ere, esku artean zituzten hori baieztatzen zuten txosten teknikoa, Idom ingeniaritzak eta SGS kontrol unitateak egindakoak, esate baterako. Hala ere, GHK-k ukatu egin zuen hori, harik eta 2022ko azaroaren 3an GHK-ren batzarrean aitortu zuen arte bazela erraustegian «iragazi lixibiatuen gertakari bat, ingurumenean eraginik ez duena». Hain zuzen ere, kutsadura horrekin lotutakoak dira orain abian jarri dituzten aurretiazko eginbideak.

Hirugarren ikerketa

Orain hasi duten zigor prozedura honekin, hiru dira jadanik Zubietako erraustegiarekin lotuta abian diren ikerketak.

Haietako beste bat Arkaitzerreka errekastoan eragindako amoniako isuriarekin lotuta dago, eta Guardia Zibilaren ingurumen unitateak egindako ikerketan oinarrituta dago. Hirugarrenak, berriz, zerikusia dauka Zubietako erraustegian baimenik gabe egin zuten drainatze tutuarekin. Kasu horretan, erraustegia ikuskatu zuen Jaurlaritzako Ingurumen teknikariaren jarduna ikertzen ari dira.


Summary: EH Bilduk jardunaldi munizipalistak egingo ditu otsailaren 11n. Bost erronkaren inguruan ariko dira, eta indar subiranistak saio horrekin abiatuko du udal hauteskundeetako kanpaina.

EH Bilduk bere lehen konferentzia munizipalista egin zuen iazko maiatzean, eta otsailaren 11n gisa horretako bigarren saioa egingo du, Donostiako Tabakaleran. Onintze Oleaga EH Bilduko Udalgintza arduradunak azaldu duenez, helburu nagusia izango da «mugimendu munizipalistaren programa definitzea»; alegia, hurrengo legealdian «herri erronka estrategikoei aurre egiteko udalgintza egitasmo gakoak zeintzuk diren aztertzea eta egungo ereduarekin talka egiten duen politika egiteko modu berrietan sakontzea».

Oleagak nabarmendu du EH Bilduk «udalerri jasangarri eta bizigarrien alde» egiten duela, «herritarren hitza eta erabakia erdigunean jarriz, herritarren bizitza hobetzea helburu duten proposamen modernoak eta efizienteak garatuz». Orain, jardunaldien bidez, orain arte garatutako esperientzia guztiak komunean jarri nahi dituzte, koalizio subiranistaren «udalgintza prozesuaren oinarriak sendotu eta etorkizunera begirako estrategia bat adosteko».

Testuinguru horretan, bost erronka identifikatu dituzte datorren legealdirako, jardunaldietan landu asmo dituztenak: klima larrialdia, zaintza, berdintasuna, erronka demokratikoa, eta euskalduntzea eta euskal kulturaren transmisioa.

Unai Urruzuno EH Bilduko bozeramaileak azaldu du jardunaldien bitartez indar subiranistak hasitzat emango duela maiatzeko udal hauteskundeetako kanpaina: «Datozen hauteskundeek gure egitasmoak sendotu eta herri honen eraikuntzan aurrerapauso bat emateko balio behar digute».


Summary: Nissanek eta Renaultek euren arteko aliantza berritu dute. Akordioan jasotakoaren arabera, aurrerantzean Nissanen kapitalaren %15 izango du Renaultek. Orain arte, horren %43 zuen.

Zenbait tirabiraren ostean, akordiora heldu dira gaur Renault eta Nissan enpresak. Orain arte Japoniako konpainiaren kapitalaren %43 zuen Renaultek; baina, aurrerantzean, kapitalaren %15 izango du.

Akordioarekin pauso bat eman dute «gobernantza orekatu» baterantz, Nissanek prentsa oharrean adierazi duenaren arabera. Bada, orain bi enpresek izango dute bestearen kapitalaren %15. «Efizientzia operatiboa sustatzeko akzio partaidetza»; horrela definitu dute aldaketa. Horiek hala, Renaultek akzioen %28 galduko ditu. Baina onura ekonomikoak jasoko ditu akzio horiek guztiak saldu arte.

Batak bestearen enpresan duen partaidetzan egindako aldaketaz gain, beste erabaki batzuk ere hartu dituzte akordioan. Bien arteko lankidetza sustatuko dute auto elektrikoen ekoizpenean, eta euren salmentak sustatuko dituzte Europan, Indian eta Hego Amerikan. Are, Nissanek Amperen inbertituko du, hots, Renaultek ateratako auto elektrikoen dibisio berrian.

Dena den, akordioa ez da behin betikoa izango Renault, Nissan eta Mitsubishi —azken hori 2016an gehitu zen aliantzara— enpresetako administrazio kontseiluetako kideek onartu arte.

Gaur argitaratutako prentsa oharrean, Nissanek adierazi du akordioa «bilera eta elkarrizketa konstruktibo askoren ostean iritsitako emaitza» dela, eta «lorpen historikotzat» jo du. Duela bi hamarkada batu ziren Nissan eta Renault, 1999an. Garai hartan, Renaultek 3,5 milioi euro inguru inbertitu zituen Nissanen, eta horrek Frantziako enpresaren %15 erosi zuen.


Summary: Soldatak igotzea, lan karga arintzea eta sare publikoan aritzeko osagarriak izatea eskaini die Osasunbideak medikuei. Osasun Departamentuaren azken eskaintzaren arabera, esklusibotasuna kenduta ere sendagileak ezinen dira sare publikoan eta pribatuan aldi berean jardun

«Asmo handikoa», «sendoa», «aurrekontuetan eragin handia izanen duena»... Nafarroako Gobernuko Osasun Departamentuak beste eskaintza bat egin die otsailaren 1ean greba mugagabea hastekoak diren medikuei. Osasun Departamentuko zuzendari nagusi Carlos Artundok, Osasunbideko zuzendari kudeatzaile Gregorio Atxutegik eta erakundeko profesionalen zuzendari Pedro Ardaizek agerraldia egin dute gaur eguerdian, Nafarroako Sindikatu Medikoari helarazi dioten azken proposamenaren berri emateko.

Hiru ardatz ditu eskaintzak: soldatak igotzea —bai soldata oinarria, bai aparteko orduak—, lan karga arintzea eta esklusibitatea kentzea, baina «sare publikoan eta pribatuan aritzeko bateraezintasuna» ezarrita. «Badakigu Nafarroako medikuak desabantailan direla beste erkidego batzuetako profesionalekin alderatuta. Medikuak baliabide eskasa dira, ezinbestekoak eta formakuntza luzea behar dutenak. Horregatik, ezin gara atzean gelditu. Nafarroak lehiakor izan behar du mediku gazteak erakartzeko garaian», azaldu du Artundok.

Proposamenaren gakoak

SOLDATA OINARRIA: Medikuen oinarrizko soldata igotzeko konpromisoa hartu du Osasunbideak. Ospitaleetako medikuen igoera hilean 406 eurokoa izanen da. Lehen arretako medikuena, berriz, 389 eurokoa.

GUARDIAK: Medikuek legez egin behar dituzten aparteko orduak dira guardiak —ez dira hautazkoak—, eta horien konpentsazio ekonomikoa hobetzea proposatu dute Osasunbideko buruek: %10eko igoera.

LAN KARGAK MURRIZTEA: Sendagileek pairatzen duten lan gainkarga arintzeko, gehienezko paziente kopurua murriztuko dute: egunean 32 gehienez, eta paziente bakoitzari 12 minutuko kontsulta bermatuta.

ESKLUSIBOTASUNA: Jardun esklusiboaren betekizuna kentzea onartu du Osasunbideak, baina «bateraezintasunari» buruzko klausula bat gehituta: sendagileei aukera emanen zaie lanetik kanpo beste jarduera profesional batzuk egiteko, soilik sare publikoan duten espezialitatearekin zerikusirik ez badute: kontsulta pribatua jarri nahi dutenek uko egin beharko diote esklusibotasun sariari. Zerbitzuburuak eta zuzendariak ezinen dira sare publikoan eta pribatuan aldi berean jardun.

Elkarretaratzea, bihar

Nafarroako Sindikatu Medikoak agerraldia egin du gaur, otsailaren 1etik aurrera egitekoa den greba mugagabearen eta Nafarroako Gobernuarekin zabalik duen negoziazio prozesuaren berri emateko. Zehazki, sendagileen «lan gainkarga» izan dute hizpide, sindikatu kontserbadorearen irudiko arazo hori konpontzea «ezinbestekoa» baita greba bertan behera uzteko. Are: lan ikuskaritzako zerbitzuan salaketa aurkeztu dute gainkarga horregatik. Sindikatuko idazkari nagusi Alberto Perezek salatu du Nafarroako Osasun Departamentuak orain arte helarazi dizkien proposamenak ez direla «ez berehalakoak, ezta nahikoak ere».

Sindikatu Medikoak jakinarazi du, gainera, bihar 18:00etan elkarretaratzea eginen dutela Iruñeko Sarasate pasealekuan, lan gainkarga salatzeko: «Medikuen eskasiaren ondorioz, osasun zentroetako lanak gainezka egiten du sarritan, eta lankide askok arratsaldez ere gelditu behar dute ia egunero, eta gainkarga horrekin ere, ezin dira pazienteen beharrak bete».

Biharko protestarekin, sindikatuak nahi du «gobernuak kontzientzia hartzea auzi honen gainean, bai egungo gobernuak, bai hurrengoak». Zehazki, beharrak «langile kopuruari eta aurrekontuari» dagozkiela gaineratu dute: «Ezinbestekoa da lantalde eta prestazio maila egokia berreskuratzea».


Summary: Odon Elorzak dimisioa eman du diputatu gisa. Donostiako alkate ohiak aitortu du PSOEko zuzendaritzarekin «desadostasunak» saihesteko hartu duela erabakia. 11 urte egin ditu Espainiako Kongresuan.

Odon Elorza PSE-EEko diputatuak dimisioa aurkeztu du, bere alderdiko zuzendaritzarekin «desadostasunik» ez izateko: «Nire ideiak jada ez dira erabilgarriak talde parlamentarioan». Maria Luisa Garcia Gurrutxagak ordezkatuko du karguan.

Espainiako Kongresuan 11 urte egin ditu Elorzak. Hogei urtez izan zen Donostiako alkate, eta 2011ko udal hauteskundeetan galdu zuen alkatetza. Urte hartatik zegoen Espainiako Kongresuan, Gipuzkoako diputatu gisa. Gaur, bere talde parlamentarioko kideei bidalitako gutun baten bidez eman du dimisioa aurkezteko erabakiaren berri. Elorzak nabarmendu du bere pausoa alderdiarekiko «leialtasun» ariketa bat dela, eta babesa azaldu dio «ezkerreko koalizioko gobernuari» eskuinaren aurrean.

Elorzak behin baino gehiagotan hautsi du PSOEk emandako boto irizpidea kongresuan; esaterako, 2021eko azaroan, ez zuen babestu Enrique Arnaldo Espainiako Auzitegi Konstituzionaleko magistratuaren izendapena. PSOEk bere araudian horrelako kasuetarako jasoa duen zigorrik handiena jarri zion: 600 euroko isuna.

Gainera, joan den udazkenean ere albiste izan zen Elorza, ezustean, bere burua Donostiako alkatetzarako hautagai gisa aurkeztuta PSE-EEren primarioetan. Kritiko azaldu zen EAJk eta PSE-EEk osatutako udal gobernuarekin; «batzuen autokonplazentziak» eta «besteen zalantzak» kezkatzen dutela esan zuen, eta azpimarratu Donostiak «lidergoa» behar duela. Primarioak Marisol Garmendiak irabazi zituen, militanteen botoen %66 eskuratuta, baina Elorzak adierazi zuen botoa «bideratzeko eta mediatizatzeko» estrategia bat egon zela, alderdiaren estatutuen kontrakoa dena, eta salaketa jarri zuen berme batzordean.

Dimisioa aurkeztuta, Gipuzkoako PSE-EEk eskerrak eman dizkio Elorzari bere jardun politiko eta instituzionalarengatik.

Haren ordezkoa, Garcia Gurrutxaga, Eskola Kontseiluko presidente ohia da, eta Donostiako Udalean zinegotzi izana. Otsailaren 7ko osoko bilkuran hartuko du diputatu akta.


Summary: Lehen aldiz, liga bakarra osatuko dute Iparraldeko eta Hegoaldeko txapelketa nagusiek. Gernikako, Donibane Lohizuneko, Miarritzeko eta Paueko txapelketak batuko ditu Jai Alai Liga berriak. Antolatzaileen arabera, zesta-puntak «pauso historikoa» eman du, eta «mugarri» izango da aro berri honetan.

Lehen aldiz, liga bakarra osatuko dute Iparraldeko eta Hegoaldeko txapelketa nagusiek. Jai Alai Liga izena izango du, eta lau txapelketek osatuko dute: Gernikako (Bizkaia) Winter Seriesek, Donibane Lohizuneko (Lapurdi) Nazioarteko Torneoak, Miarritzeko (Lapurdi) Urrezko Xisterak eta Paueko Kopak (Okzitania).

Gaur aurkeztu dute, Gernika-Lumon. Antolatzaileen arabera, zesta-puntak «pauso historikoa» eman du, eta «mugarri» izango da aro berri honetan. «Orain arte, kirola zatituta egon da. Batetik, Iparraldeko frontoi eta txapelketa prestigiotsuak jokatu dira, eta, bestetik, Hegoaldekoak. Mugaren alde batean eta bestean jokatzen duten pilotariak, ordea, berak izan dira, baina bi kirol sistematan lehiatzen aritu dira. Zesta-puntaren hazkundearentzat horixe izan da oztoporik handiena, eta orain, akordio historiko horrekin, liga bateratu bat sortu dute».

Urte guztiko egutegia izango du, eta puntuazio eta sailkapen bateratua. Gainera, pilotari onenak fase amaierarako txapelketarako sailkatuko dira.

Antolatzaileak ziur daude Iparraldearen eta Hegoaldearen batuketak zesta-puntaren indarra «biderkatuko» duela. «Oiartzun mediatikoa are gehiago zabalduko da. Hegoaldeko zesta -puntari Iparraldeko atea irekitzen dio, baita Frantziakoa ere, Paue tartean izanik. Summer Leagueko (Udako Ligako) txapelketek, berriz, berebiziko garrantzia izango dute Hegoaldeko agendan. Etorkizunera begira, kirola sendotzeko eta hazteko aukerak zabalduko ditu».

Jai Alai Liga sortzeaz aparte, bigarren mailako Pro Am txapelketak ere sustatuko dituzte. Eraman Jai Alai enpresak, aurten lehenbizikoz, Winter Pro Am txapelketa antolatu du.


Summary: Ukrainak bi urteko epean sartu nahi du EBn. Erdoganek adierazi duenez, Suediarekin eta Finlandiarekin batera negoziatu beharrean, bakarka negoziatuko du bi herrialde horiek NATO Ipar Atlantikoko Itunaren Erakundeko kide bihurtzeari buruz.

Ukrainari EB Europako Batasunean sartzeko hautagai estatusa eman zioten talde komunitarioko kideek joan den ekainean, eta Ukrainako lehen ministro Denis Xmihalek adierazi du Kieven asmoa dela bi urteko epean klubeko kide bihurtzea. «Plan oso anbiziotsu bat dugu», esan dio Politico aldizkariari. EBn sartzeko negoziazioak aurten hasteko itxaropena dauka Ukrainak, lehen ministroak adierazi duenez. Nolanahi ere, talde komunitarioak aurreikusten du denbora gehiago behar izatea prozesua gauzatzeko bidean jartzeko.

Eta, gerra frontean, Errusiak Ukrainako hiriak bonbardatzen jarraitzen du. Khersonen gutxienez hiru pertsona hil ziren atzo, eta hamar zauritu. Hango agintarien arabera, bonbardaketek zenbait azpiegitura hondatu dituzte: besteak beste, ospitale bat, tren geltoki bat, eskola bat eta etxebizitza bloke batzuk. Eta Kharkiven pertsona bat zendu zen atzo, Errusiak jaurtitako misil batek etxebizitza bloke bat jota.

Errusiako Gobernuak jakinarazi du, bestalde, Zaporizhiako zentral nuklearraren inguruan segurtasun eremu bat sortzeko IAEA Energia Atomikoaren Nazioarteko Agentziarekin edukitzen ari diren negoziazioak ez direla «errazak». Errusiako Atzerri ministrorde Sergei Riabkovek esan dio RIA Novosti Errusiako berri agentziari Moskuk eremu horri buruzko proposamenak egin dizkiola NBE Nazio Batuen Erakundearen agentziari, baina Ukrainak ez duela halakorik egin.

Finlandia, bere kabuz

Recep Tayyip Erdogan Turkiako presidenteak atzo adierazi zuen Suediarekin eta Finlandiarekin biekin batera negoziatu beharrean bakarka negoziatuko duela bi herrialde horiek NATO Ipar Atlantikoko Itunaren Erakundeko kide bihurtzeaz. Izan ere, azken asteetan gaiztotu egin dira Ankararen eta Stockholmen arteko harremanak. Horiek horrela, Finlandia «berehala» jarri da berriro harremanetan Turkiarekin, Sauli Niinisto presidenteak jakinarazi duenez.


Summary: Gema Lopez Las Herasek irabazi du Zaitegi saria. Annie Ernaux idazlearen 'La femme gelée' itzuliko du euskarara

Gema Lopez Las Herasek irabazi du Literaturako Nobel saridunak euskaratzeko AEDk eta Elkarrek Arrasateko Udalaren laguntzarekin antolaturiko Jokin Zaitegi itzulpen lehiaketa; halaxe erabaki du Nora Arbelbidek, Aiora Jakak eta Joseba Urteagak osaturiko epaimahaiak. Beraz, iazko urtearen amaieran Suediako Akademiak Nobel saridun hautaturiko Annie Ernaux idazle frantziarraren La femme gelée eleberria euskaratuko du Lopez Las Herasek, eta urte amaieran emango du argitara Elkar argitaletxeak.

2002an abiarazi zuten Elkarrek eta AEDk Nobel sariduna euskaratzeko Jokin Zaitegi beka, eta gaur arte, hauexek izan dira sari horri esker itzulitako liburuak:: Imre Kertesz (Zoririk ez), J.M. Coetzee (Lotsaizuna), Harold Pinter (Maitalea eta beste antzerki-lan batzuk), Orhan Pamuk (Elurra), Doris Lessing (Belarra kantari), J.M.G. Le Clezio (Basamortua), Herta Muller (Hatsaren kulunka), Mario Vargas Llosa (Pantaleon eta bisitariak), Tomas Transtromer (Bizientzat eta hilentzat), Mo Yan (Hori da umorea, maisu!), Svetlana Aleksievitx (Gerrak ez du emakume aurpegirik), Bob Dylan (Ehun kantu), Kazuo Ishiguro (Egunaren hondarrak), Olga Tokarczuk (Erabili goldea hilen hezurren gainetik), Peter Handke (Atezainaren larria penalti-jaurtiketan), Louise Gluck (Basairisa) eta Abdulrazak Gurnah (Paradisua).


Summary: Euskal derbia izango da Kopako finalerdietan. Sadarren jokatuko da joaneko partida, eta San Mamesen itzulerakoa. Hortaz, euskal talde bat arituko da Espainiako Kopako finalean. Real Madrilek eta Bartzelonak jokatuko dute beste finalerdia.

Euskal derbia izango da Espainiako Kopako finalerdietan, eta, hortaz, euskal talde bat izango da Kopako finalean. Orain arte ez bezala, bi partidatan erabakiko da kanporaketako irabazlea; hau da, bi taldeek etxean eta etxetik kanpora jokatuko dute, zozketak erabaki duen hurrenkeran. Sadarren jokatuko da joaneko partida, otsailaren 28an, martxoaren 1ean edo 2an, eta San Mamesen itzulikoa, apirilaren 4an, 5ean edo 6an. Duela hilabete eskas jokatu zuten bi taldeek ligako partida Bilbon, eta 0-0 amaitu zen partida. Beste kanporaketa, hortaz, Espainiako ligako klasiko handia izango da: Real Madril-Bartzelona.

Hemezortzi urteren ostean itzuli da Osasuna Kopako finalerdietara, eta Sadarrek beste gau eder batekin gozatzeko aukera izango du. Tartean bigarren mailako gaziaz sufritu ostean, final batean egoteagatik lehiatzearen gozoaz gozatuko du orain. Sevilla menderatu zuten iragan astean Sadarren (2-1), Ez Abdek luzapenean egindako gol bati esker, eta aurretik Fuentes (1-4), Arnedo (1-3), Tarragonako Nastic (1-2), eta Betis (penaltietan) kanporatu ditu Jagoba Arrasateren taldeak.

Athletic, berriz, final-laurdenetan Mestallan 1-3 irabazita sailkatu da finalerdietarako, eta, aurrez, Alzira (0-2), Sestao River (0-1) eta Espanyol (1-0) utzi ditu bidean. Laugarren urtea du jarraian Kopako finalerdietan. Zuri-gorriek lehiaketa honetan erakutsi dute mailarik onena azken urteetan, eta Gaizka Garitanorekin eta Marcelino Garcia Toralekin finalera iristea lortu zuen, nahiz eta bi finaletan Marcelino izan zen aulkian eseri zena.

Berezia izango da kanporaketa Valverderentzat. Athleticeko prestatzaileak 2015ean jokatu zituen Athleticekin Kopako finalerdiak. Orduan Espanyoli irabazi zion Athleticek, eta Bartzelona izan zuten aurkari Camp Noun. 3-1 irabazi zuten Kataluniakoek.


Summary: Hamalau herrialdetako hemezortzi film ikusgai Ikuspuntu jaialdiko Sail Ofizialean. Hamar film luzerekin eta zortzi laburrekin osatu dituzte lehiaketako hamar programak. Sei lan lehenengoz erakutsiko dituzte jendaurrean.

Martxoaren 27tik apirilaren 1era bitarte egingo dute Ikuspuntu Nafarroako Zinema Dokumentaleko Nazioarteko jaialdiaren XVII. aldia, Iruñean, eta Sail Ofizialeko lehian izango diren filmen berri eman dute. Besteak beste, Ignacio Aguero, Miryam Charles, Alassane Diago eta Sharon Lockhart zinemagile ezagunek parte hartuko dute, baita Peru Galbete, Gabor Varga eta Malena Zambrani hasiberriek ere.

Denera, 800 film inguru aurkeztu dituzte, 60 bat herrialdetakoak. Hautatutako hemezortzi filmak hamalau herrialdetan eginak dira; bi, Euskal Herrian: Peru Galbeteren Bide bazterrean hi eta ni kantari, Joxean Artzeren poema batzuei buruzko interpretazio pertsonal bat; eta Maria Elorzaren eta Iñigo Salaberriaren Al borde del agua (Uraren ertzean), Super 8 formatuan filmatutako irudiak nahasiz sortutako film labur bat.

Jaialdiak, ohi duen modu berean, hamar programatan elkartu ditu filmak. Galbeteren laburrarekin batera pantailaratuko dute, hala, Charlesen Cette maison (Etxe hau), neska gazte baten argitu gabeko krimenari buruzkoa. Elorzaren eta Salaberriaren filmarekin batera, berriz, Agueroren Notas para una película (Film baterako oharrak) erakutsiko dute, Gustave Vernioryk Txilera iristean idatzi zuen egunerokotik abiatutako kontakizun bat.

Gainontzean, film hauek emango dituzte: Yunyi Zhuren De songes au songe d'un autre miroir (Beste ispilu bateko ametsean amesteaz) eta Lydie Wisshaupt-Claudelen Éclaireuses (Esplotatzaileak); Peruko Colectivo Silencioren El polvo ya no nubla nuestros ojos (Hautsak jada ez ditu lausotzen gure begiak) eta Mexikoko Unidad de Montaje Dialecticoren Tótem; Rainer Komersen Miyama, Kyoto Prefecture eta Zambraniren Teléfono, Navidad (Telefonoa, Gabonak); Lockharten Eventide (Ilunabarra), fotograma finko baten bidezko gogoeta, eta Comes Chahbazianen Notre village (Gure herria), Karabakh Garaiko gerran girotutakoa; Julius Richard Tamayoren Apocalipsis 20 21 22 eta Vargaren Nagyapám kertje (Aitonaren baratzea); Elvira Sanchez Poxonen eta Christian Bagnaten Tembiapo Pyharegua, Cuencan (Espainia) finkatuta dagoen eta guaranieraz mintzo den Paraguaiko komunitate baten bizitzaren kronika zinematografikoa; Juliette Acharden eta Ian Menoyoten Boulevards de la Senne (Senneko bulebarrak) eta Diagoren Maayo Wonaa Keerol (Ibaia ez da muga bat), Senegalgo sarraski batzuei buruzkoa; eta Claire Teperren eta Paul Pirritanoren Chaylla, indarkeriazko harreman bati buruzkoa.

Lan horietatik sei lehen aldiz erakutsiko dituzte jendaurrean: Bide bazterrean hi eta ni kantari; Al borde del agua; Teléfono, Navidad; Apocalipsis 20 21 22; Tembiapo Pyharegua; eta Boulevards de la Senne. Dena dela, beste guztiak ere lehen aldiz pantailaratuko dituzte Euskal Herrian.

Sail Ofizialeko filmen artean banatuko ditu nazioarteko epaimahaiak —laster esango dute zein diren epaimahaikideak— filmik onenaren sari nagusia (10.000 euro), zuzendaririk onenaren Jean Vigo saria (5.000 euro) eta film labur onenaren saria (3.000 euro, EITBren babesarekin). Ikusleen sari berezia (1.650 euro) eta gazteen saria ere (1.500 euro) emango dituzte.

Filmak hautatzeko batzordean aritu dira, Manuel Asin jaialdiko zuzendariaz gain, Pablo Garcia Canga, Lur Olaizola, Lucia Salas eta Miguel Zozaia programatzaileak.

Peter Nestler Iruñean

Ikuspuntu jaialdiaren antolatzaileek jada esana zuen Peter Nestler zinemagile alemaniarrari buruzko atzera begirako zikloa egingo dutela festibalean: Bestelako garaiak datoz jarri diote izena. Programa horretan, bereziki nabarmenduko dituzte zinemagileak Zsoka Nestler emaztearekin eta beste kolaboratzaile batzuekin zuzendutako filmak. «Europako dokumental garaikidearen arloan, talderik garrantzitsuenetako bat da», antolatzaileen esanetan, nahiz eta haien lana ez den oso ezaguna Euskal Herrian.

Nestlerrek berak parte hartuko du programa horretan, eta Ikuspuntuk haren ibilbidea aztertuko du urtero argitaratzen duen liburuan.


Summary: Gipuzkoako Onkologikoko garbitzaileek hogei eguneko grebari ekin diote. Onkologikoaren ondoko errepidea ordu erdiz itxi dute protesta batean. Kaleko garbitzaileek baino %25 gutxiago irabazten dutela salatu dute.

Lehen greba eguna dute gaur Gipuzkoako Onkologikoko hogei garbitzaileek, eta ELA sindikatuak adierazi du lehen eguna «arrakastatsua» izan dela; «gutxienez» greba hogei egunez luzatuko dela iragarri dute. 11:00etan egin dute elkarretaratzea, baina aurretik, 07:30ean, Onkologiko ondoko errepidea moztu dute ordu erdiz, eta trafiko handia egon da inguruko errepideetan protesta dela eta. Aste honetan egunero egingo dituzte elkarretaratzeak eta manifestazioak.

Enpresak behin baino gehiagotan egin dio muzin langileekin biltzeari. Hala ere, atzo bilera egin zuten, greba hasi aurretik, eta ELAk salatu du enpresak ez duela negoziatzeko borondaterik; Onkologikoaren jarrera ere berdina dela diote.

Azpikontratatutako Ilunion enpresako hogei langile, emakumeak ia denak, arduratzen dira Gipuzkoako Onkologikoa garbitzeaz. Diote Gipuzkoako kale garbitzaileek baino %25 gutxiago kobratzen dutela, urtean 5.000 euro inguru gutxiago. Sektore maskulinizatua da kale garbiketa, eta ELAk salatu du sistema kapitalistak ez diela «balio bera ematen» emakumeen lanari eta gizonenari.


Summary: Kontratu mugagabeak igo egin dira iaz, baina lanaldirik prekarioenetan. ELA sindikatuaren arabera, lan erreformaren lehen urtean Hego Euskal Herrian sinatutako kontratuen %76 aldi baterakoak izan dira. Aldizkako kontratu finkoak, berriz, 5.545 ziren hasieran, eta 59.220 dira orain.

Espainiako Gobernuak duela urtebete baino gehiago onartu zuen lan erreforma. Eta horren helburuetako bat izan zen amaitzea aldi baterako kontratuak. ELAk egindako ikerketa baten arabera, 2022an kontratu mugagabeak igo egin dira. Izan ere, 2021arekin alderatuz, kontratu mugagabeak %159 handitu ziren. Hala ere, sindikatuak azpimarratu du gorakada hori lanaldi motaren arabera ikertu behar dela. Izan ere, aldizkako kontratu finkoak eta partzialak handitu ziren gehien gehien. Are gehiago, lanaldi partzialaren eta aldizkako kontratu finkoen igoerak nabarmen gainditu zuen lanaldi osokoen gehikuntza. Aldizkako kontratu finkoak 5.545 ziren hasieran, eta 59.220 ziren gero.

Aldizkako kontratu finkoak dituzten langileen egoera salatu du Pello Igeregi ELAko Negoziazio Kolektiboko arduradunak: «Lan kargaren arabera, enpresek langileak lanera bidaltzen dituzte, edo etxean dituzte zain, egoera izugarri prekarioan, hilabete bukaeran zenbat lan egingo duten jakin gabe eta horrekin batera zer-nolako diru sarrerak izango dituzten jakin gabe». Amaia Muñoa ELAko idazkari nagusiaren albokoak gehitu du prekaritateak «bere horretan» jarraitzen duela: «Gobernuak saltzen duen iruditik oso urrun dago errealitatea».

Lan erreformaren eragina aztertu nahi izan du sindikatuak Kontratazioaren Analisia 2022 txostenean. «Urtean zehar, hainbat instituzioetatik eta zenbait komunikabidetatik entzun ditugu erreforma berriaren ustezko emaitza onak, eta beharrezkoa iruditu zaigu azterketa sakonago bat egitea», azaldu du Xabier Zabala ELAko Azterketa Kabineteko kideak. Argitaratutako datuen arabera, 2022an kontratuen %76,3 aldi baterakoak izan ziren. Horietatik, kontratuen %75ek hilabete bat baino gutxiago iraun zuen. «Zehatzago, %11k, hau da, 72.000 kontratuk, zazpi egun baino gutxiago iraun zuten».

Kontratu mugagabeak guztien %23,7 izan ziren joan den urtean. «Oraingo kontratu mugagabeak aurrekoak baino askoz prekarioagoak dira», nabarmendu du Zabalak. Izan ere, sinatutako kontratu mugagabeen erdiak izan ziren lanaldi osokoak: «2022an sinatutako hamar kontratutik bat bakarrik izan zen mugagabea eta lanaldi osokoa». Igeregiren arabera, gaur egun, kontratu mugagabe batek ez du bermatzen «hilabete amaierara iristea».

Partzialtasun horrek emakumeengan du eragin handiagoa. Joan den urtean, emakumeek sinatutako kontratuen %44 lanaldi partzialekoak izan ziren. «Datuek erakusten dute emakumeek diskriminazioa jasaten dutela, bai lan eremuan, baita familia eremuan ere», esan du Zabalak.

2010eko eta 2012ko lan erreformak indargabetzea

Igeregik gogoratu duenez, 2010eko eta 2012ko lan erreformek kaleratzeak «erraztu eta merkatu» zituzten. Era berean, kontratu mugagabeek balioa galdu zuten, eta enpresek euren boterea areagotu zuten: «Hori baino lehen, kaleratze kolektiboetan administrazioaren kontrola zegoen». Hori dela eta, bi lan erreformak indargabetu behar direla esan du. «Hori gertatu ezean, guk enpresetan jarraituko dugu gure konpromisoa betetzen, negoziazio kolektiboaren bitartez, lan kontratu prekario hauek desagerrarazteko». Bat etorri da Muñoa. Haren hitzetan, gobernuak ez du bete hauteskundeetan hartu zuen konpromisoa: «Hainbat alditan esan zuen 2012ko erreforma indargabetu egingo zuela, baina ez da horrela izan, ezta 2010ekoa ere». Horregatik, mobilizazioekin jarraituko dute, prekaritateari aurre egiteko eta lan erreformak indargabetzeko.


Summary: Sexu askatasunaren legea aldatzeko proposamen bat aurkeztuko du PSOEk Espainiako Kongresuan. 'Soilik baietz da baietz' legearen aurreko zigorrak berreskuratu nahi ditu Espainiako Justizia Ministerioak, baina Berdintasun Ministerioko iturriek zehaztu dute erreforma batek ez dituela geldiaraziko kondena berrazterketak, eta legea ondo aplikatzean dagoela giltza; horretarako, «premiazko» neurri sorta bat proposatu du.

Nahasmena sortu da berriro soilik baietz da baietz legearen inguruan. Iazko urrian indarrean sartu zenetik, nahi gabeko ondorio bat ekarri du Sexu Askatasunaren Berme Integralerako Espainiako Lege Organikoak: dozenaka sexu erasotzaileren zigorrak berraztertu dira, eta horietako batzuk, murriztu. Espainiako Gobernua kezkatuta dago gaiarekin, eta bertako iturriek asteburuan iragarri dute legea aldatu egingo dutela. Halere, Berdintasun Ministerioak ez du uste araua aldatzeak arazoa konponduko lukeenik, uste baitu legearen aplikazioan dagoela akatsa: «Erreforma penal batek ez ditu geldiaraziko kondena berrazterketak, zuzenbide iragankorra oker aplikatzearen ondorio baitira». PSOE, ordea, aurreratu egin da: legea aldatzeko proposamen bat aurkeztuko du Espainiako Kongresuan, Pilar Alegria Hezkuntza ministroak gaur eguerdian jakinarazi duenez.

Zigorren ikuspegitik, sexu abusu eta eraso delituen bereizketa ezabatzea izan zen legearen aldaketa nagusietako bat: gaur egun, erasoak dira emakumeen sexu askatasunaren aurkako jardun guztiak. Horrek berekin ekarri du zigor tarteak zabalagoak izatea, eta epaileek ere interpretazio tarte zabala izatea delituen ezaugarrien bueltan. Beraz, kondena berraztertzeko eskarien bidez, delituak dakarren gutxieneko zigorra galdegiten ari dira hainbat erasotzaile. Adituek nabarmendu dutenez, horretarako eskubidea dute: presoarentzat onuragarrien den legedia aplikatzea «oinarrizko printzipioa» da.

Azken hilabeteetako kritiken eta kexuen ondoren, Espainiako Gobernuak esan du legea aldatuko duela, baina ez du zehaztu nola; izan ere, hori da korapilo handienetako bat: «Egoera konplexua da ikuspegi teknikotik», azaldu du Moncloak asteburuan. Justizia Ministerioko iturriek gaur goizean Efe berri agentziari aitortu diote ez dutela zirriborrorik, baina bai planteamendu bat: legearen aurreko Zigor Kodean ageri ziren zigorretara itzultzea. Hots: urte bateko eta bost urte arteko espetxealdia indarkeria edo larderia erabiliz egindako erasoetan, edo biktimak borondatea ezeztatua duenean; sei eta hamabi urte arteko kondena sarketarik badago; eta larrigarriak kontuan hartuta, zigorrak 5-10 urtera iritsi litezke sarketarik ez dagoen kasuetan, eta 12-25 urtera sarketa dagoenetan.

Legea aldatu ala egoki aplikatu?

Eguerdian, ordea, Alegriak egin du iragarpena —PSOEren eleduna ere bada—: lege proposamen bat aurkeztekoak dira sozialistak. Sexu erasotzaileen zigorrak handitu nahi dituzte, baina emakumeen onespenari buruzko artikulua aldatu gabe. Oraingoz, xehetasun gehiagorik ez du eman, baina adierazi du «ahalik eta azkarren» eduki nahi dutela prest, eta Unidas Podemosekin «batera» erregistratu nahi luketela, baina adostasunik ez bada aurrera jarraituko dutela euren asmoarekin.

Printzipioz, gobernuko beste kidea ez dator guztiz bat legea moldatzearekin. Moncloaren arabera gaiaren inguruko «erabateko sintonia» dagoen arren, Podemoseko kideak kexaka aritu dira asteburuan, eta gaur ere Isa Serra bozeramaileak ez du ontzat jo Justizia Ministerioaren proposamena —lege proposamenaren berri izan baino lehen egindako adierazpenetan—, atzerapausoa ekarriko lukeelakoan, «indarkeria eta larderia egon dadila eskatzen den unetik». Serrak berretsi du «eskuin politiko, judizial eta mediatikoa» erasoan dabilela «koalizio gobernuaren aurka»: «PP aprobetxatzen ari da epaileak ez direla legea aplikatzen ari. Aurreko eredua berreskuratu nahi dute, zeinetan biktimari exijitzen zitzaion aurre egin izana sexu eraso bat jasan duela aitortzeko».

Izan ere, emakumearen onespenaren ideia txertatuz, legeak «paradigma aldaketa bat» ekarri zuela nabarmendu izan du Berdintasun Ministerioak, eta, orain, hori galtzearen beldur dira. Are gehiago PPk PSOEri egindako eskaintzaren ostean: Kongresuko bozeramaile Cuca Gamarrak jada eskua luzatu die sozialistei, legea aldatzeko Unidas Podemosen botoen beharrik ez izateko. Edonola ere, Felix Bolaños Presidentzia ministroak ziurtatu du onespenak arauaren «erdigunean» jarraituko duela.

Lege aldaketaren ordez, plan bat

Berdintasun Ministerioak beste bide batetik jo du gaur, eta «premiazko» neurri sorta bat proposatu du soilik baietz da baietz legea «egoki» inplementatzeko. Besteak beste, jarduera hauek jaso ditu planean: emakumeen aurkako indarkeriaren epaitegi bereziak bikoiztea eta haien eskumenak sexu askatasunaren aurkako delituen alorrera ere hedatzea; biktimei doako laguntza juridikoa bermatzea; azterketa forentserako unitateak indartzea; trebakuntza espezializatua ematea justizia, barne, hezkuntza eta osasun administrazioetan; sexu indarkeriaren biktimentzako laguntzak martxan jartzea; osasun sisteman psikologia eta psikiatria zerbitzu espezializatuak sortzea; edota andreen babesean aritzen diren poliziak gehitzea.

Izan ere, ministerioko iturriek adierazi dute lege aldaketa batek ez dituela desagerraraziko kondena berrazterketak, haien ustez legearen aplikazio egokian baitago giltza. Irene Montero Berdintasun ministroak ere ez zuen lege aldaketarik aipatu atzo Kanaria Uharteetan eginiko ekitaldi politikoan, eta epaileei buruzko adierazpenak leundu egin zituen: gehienak legea ondo aplikatzen ari direla baieztatu zuen, baina «gutxi batzuek» erabaki dutela zigorrak murriztea. Gogora ekarri zuen, halaber, antzeko zerbait gertatu zela 2004an, genero indarkeriari buruzko legea abian jarri zenean: «Trantsizio prozesu luze bat egon zen, botere judizialak legea aurrerapen demokratikotzat onartu zuen arte. Epaitegiek konstituzio kontrakotasuneko ia berrehun auzi aurkeztu zituzten: prozedurak geldiarazten zituzten, esanez ez zekitela legea konstituzioarekin bat al zetorren. Orduan gertatu zen, eta orain berriro gertatzen ari da, zoritxarrez eskubide feministak aurrera ateratzeak pedagogia asko eskatzen duelako».


Summary: PSNk atea itxi dio Mañeru eremu mistoan sartzeari. Jakina zen Navarra Sumak ezezkoa emango ziola Euskararen Legea aldatzeko proposamenari, eta, orain, PSNk iragarri du harekin batera bozkatuko duela, Mañeru ez dadin sar eremu mistoan.

Geroa Bai, EH Bildu, Podemos eta Izquierda-Ezkerrak legea erreformatzeko egindako proposamena ez da aurrera aterako, Navarra Sumak eta PSNk itxi egingo baitiote atea, aurka bozkatuta, eta, hortaz, Mañeru ez dute sartuko eremu mistoan. Mañeruko Udalak eremu mistoan sartzea onartu duen arren, Nafarroako udalerri horretan euskarak ez du izango eremu mistoak ematen duen babesa.

Navarra Suma eta PSN ez beste talde guztien lege proposamena ostegun honetan eztabaidatu eta bozkatuko dute Nafarroako Parlamentuan, baina PSNk jada aurreratu du bozketa horrek zer-nolako emaitza izango duen, haren ezezkoa eta Navarra Sumarena nahikoa izango baitira euskarak babesik gabe segitzeko Mañerun, orain arte bezala.

PSNko bozeramaile Ramón Alzorrizek aurreratu du bere alderdiaren deliberazioa; «Ez da eremu mistoaren hedatzeaz hitz egiteko garaia», esan du. Mañeruko Udaleko indar politikoen korrelazioa «luze gabe» alda daitekeela erantsi du, eta Nafarroako udalerri hori eremu mistoan sartzeak «beste konnotazio batzuk» izan ditzakeela. «Legeak ez du atzera egiteko aukerarik ematen; badira eremu mistoan sartu nahi duten udalerriak, eta, gero, agian, atzera egin nahiko dutenak», esplikatu du Alzorrizek: «Ongi aztertu behar dira kontu horiek».

Harridura erreformaren sustatzaileen artean

Geroa Baiko bozeramaile Uxue Barkosek gogoratu du Mañeruko Udalak aho batez eskatu duela eremu mistoan sartzeko, eta legeak eskatzen duena bete duela. Ez du sinetsi nahi Nafarroako Parlamentua «frontoi bat izango denik» udalak egindako eskaerarentzat.

Podemoseko bozeramaile Mikel Builentzat ere, «ez da ulergarria» Mañeruko Udalak aho batez hartutako erabaki batek ez edukitzea «parlamentuaren babesa».

Iazko azaroan, Euskaltzaindiak bat egin zuen Euskararen Nafar Kontseiluak 2022ko irailaren 16an egindako adierazpenarekin, eta Nafarroako Gobernua premiatu zuen Euskararen Legea «lehenbailehen» aldatzera, euskara ofiziala izan dadin Nafarroa osoan. Euskararen Nafar Kontseiluak zuzenean eskatu zion Maria Txibiteren gobernuari «lehenbailehen» aldatzeko 1986ko Euskararen Legea.

Euskararen plangintzari eta sustapenari dagokienez, Nafarroako Gobernuaren organo aholku-emaile nagusia da Euskararen Nafar Kontseilua, eta, atzoko bilkuran, kritika zorrotza egin zion 1986tik indarrean den Euskararen Legeari eta hark ezarritako zonifikazioari: «Zentzugabea da Nafarroako herritarren artean muga geografikoak paratzea; areago gaur, gizartean mugak gero eta lausoagoak diren honetan».


Summary: Lanbidek dirulaguntzen deialdi bat jarri du abian, lehentasunez langabeei zuzendutako teleprestakuntza-planak finantzatzeko. Laguntzek 2.000.000 euroko aurrekontu-zuzkidura dute, eta 2023ko eta 2024ko ekitaldien artean gauzatuko dira Euskal Autonomia Erkidegoan.

Laguntzek 2.000.000 euroko aurrekontu-zuzkidura dute, eta 2023ko eta 2024ko ekitaldien artean gauzatuko dira Euskal Autonomia Erkidegoan.

Prestakuntza-erakunde pribatu edo publiko akreditatuei zuzenduta, teleprestakuntzako modalitatean, eman nahi diren profesionaltasun-ziurtagirietan eta probak eta tutoretzak egiteko saio-zentro presentzialekin.

Ekintza telematikoek ezagutza eta informazioa transmititzeko modua irauli dute azken urteotan. Komunikazioa errazten duen, hurbiltzen gaituen eta lan-merkatuan sartzeko gaitasun hobeak izateko prestatzen jarraitzen laguntzen digun aukera bat da.

Hori dela eta, Lanbidek telelaguntza-planak finantzatzeko laguntzak abiarazi ditu, helburu dutenak 2023ko eta 2024ko ekitaldietan Euskal Autonomia Erkidegoan lanik gabe dauden langileen enplegagarritasuna hobetzea.

Deialdi honek 2.000.000 euroko aurrekontua izango du guztira; 1.000.000 euro 2023ko ordainketa-kredituari dagozkio, eta 1.000.000 euro, 2024ko konpromiso-kredituari.

Laguntzen erakunde onuradunak

Prestakuntza-erakunde pribatu edo publikoak, baldintza hauek betetzen dituzten heinean: ez egotea Eusko Jaurlaritzako Hezkuntza Sailaren edo Ekonomiaren Garapen, Jasangarritasun eta Ingurumen Sailaren mende edo horietara atxikita.

Era berean, deialdi hau argitaratu baino lehen teleprestakuntza-modalitatean eskatzen diren profesionaltasun-ziurtagirietan akreditatuta egon beharko dute Lanbide-Euskal Enplegu Zerbitzuak kudeatzen duen prestakuntza-erakundeen erregistroan, autonomia-erkidegoko enplegurako prestakuntza-erakundeen beste edozein erregistrotan edo Estatuko Prestakuntza Erakundeen Erregistroan.

Gainera, erakundeei eskatzen zaie aurrez aurreko saioak egiteko gutxienez zentro bat edukitzea Euskal Autonomia Erkidegoan, han egin daitezen ebaluazio-probak eta tutoretzak, halakorik behar bada. Zentro horrek baimenduta egon beharko du deialdia argitaratu baino lehenago.

Aipatutakoaren ildotik, nahitaezkoa da, halaber, beharrezko giza baliabideak eta baliabide materialak izatea edo dirulaguntza esleitu ondoren baliabide horiek erabiltzeko konpromisoa hartzea.

Ordainketa-modua

Emakida-prozedura norgehiagoka bidez arautuko da. Prestakuntza-planeko prestakuntza-ekintza bakoitza banan-banan baloratuko da.

Ordaintzeko moduari dagokionez, emandako dirulaguntza bi zatitan ordainduko da, honela:

Lehen ordainketa, 2023ko ordainketa-kredituaren kargura, prestakuntza-planaren dirulaguntza guztiaren % 50, lehen prestakuntza-ekintzaren hasieraren jakinarazpena jaso ondoren.

Bigarren ordainketa, 2024ko konpromiso-kredituaren kargura, prestakuntza-planaren dirulaguntzaren gainerakoa, prestakuntza-ekintza guztiak amaitutakoan, lanekoak ez diren praktikak barne, diruz lagundutako jarduerak justifikatu ondoren.

Lanbiden izena emateko eskabidea egin ezazu LAN-F prestakuntza-aplikazioaren bidez edo href="https://www.lanbide.euskadi.eus/lanbide-hasiera/"> www.lanbide.euskadi.eusa> web-orrian, 2023ko otsailaren 16a baino lehen.


Summary: Donostia ospitaleko zerbitzuburuek protestan segituko dute negoziazioa «bideratuta» egon arte. Elkarretaratzea egin dute gaur ere Donostia ospitaleko atarian. Azken bileraren aktarekin batera, «kronograma» bat bidali zioten Osakidetzako zuzendaritzari, eta erantzuna jasotzeko zain daude.

Donostialdeko ESI erakunde sanitario integratuko zerbitzuburuek elkarretaratze labur bat egin dute gaur goizean, beste behin, Donostia ospitaleko atarian, eta iragarri dute elkarretaratzeak egiten jarraituko dutela harik eta Osakidetzako zuzendaritzarekin duten negoziazioa «behin betiko bideratuta» geratu arte.

Abenduaren 18an izan zuten bi aldeek azken bilera, eta harremanari eutsi diote ordutik, baina prozesua «itxi gabe» dagoela azaldu dio BERRIAri Felix Zubia Donostia ospitaleko ZIUko zerbitzuburuak. Hortaz, «prozesua itxita eta sinatuta egon artean biltzen jarraituko» dute, adierazi duenez. Osakidetzako zuzendaritzarekin egindako bilkurara bost eskaera eraman zituzten zerbitzuburuek: Donostialdeko ESIaren erreferentzialtasunari eustea eta Onkologikoa ESIan integratzea, profesionalak egonkortzeko neurriak hartzea, zerbitzuetan egiten den lana «maiz» ebaluatzea, mahai tekniko bat eratzea ESIaren estrategia definitzeko eta zuzendaritzak hartako profesionalak ezagutzea. Orain, bileraren aktarekin batera, bost puntu horietako bakoitzerako landu beharreko «neurriak» bidali dizkiote zerbitzuburuek zuzendaritzari, «kronograma» batean. «Eskatu duguna da horiek ez daitezela gehiago luzatu, izan daitezela epe batzuetan, eta epe normal batean egituratu daitezela gauzak», azaldu du Zubiak. Akta hori sinatu zain daude, beraz, zerbitzuburuak.

Eskaerak Osasun Sailari ere

Beste bi eskari ere egin dituzte zerbitzuburuek; Osakidetzari bainoago, Eusko Jaurlaritzako Osasun Sailari. Batetik, eskatu diote Biodonostia Osasun Ikerketa Institutuari izena ez aldatzeko. «Pentsatzen dugu horren galera kaltegarria izan daitekeela. Marka ezaguna da, eta, aldatuko balitz, galera bibliografiko bat ere izango litzateke», argudiatu du Zubiak. Bestetik, BAME barruko mediku egoiliar izateko prozesuaren ondorengo prestakuntza arautu bat onartu dezaten nahi dute.

Osakidetzarekin duten harremanaz, Zubiak esan du harreman «jarraitua» dutela, eta bi aldeek badutela «borondatea». «Orain, hori egituratzea falta da», zehaztu du.

Abenduan piztu zen krisia Donostialdeko ESIan, Osakidetzak Itziar Perez zuzendari kudeatzailea eta Idoia Gurrutxaga zuzendari medikua kargutik kendu ondotik. Erabakiaren berri izan eta berehala, hango zerbitzuburuek bilera bat egin zuten, eta elkarretaratzea egin zuten Donostia ospitalearen aurrean.


Summary: Bizkaiko metaleko lan itunean sindikatuetako afiliatuek izango dute azken hitza. CCOOk, LABek eta UGTk begi onez hartu dute Eusko Jaurlaritzaren bitartekaritzaren proposamena. 2022-2025eko eperako %15eko soldata igoera metatua jasotzen du. ELA aurka azaldu da.

Askatze bidean da Bizkaiko metalgintzako lan hitzarmeneko negoziazioaren korapiloa. Printzipioz behintzat, CCOO, LAB eta UGT sindikatuen eta FVEM patronalaren gustukoa den erdibideko proposamen bat egin du Eusko Jaurlaritzaren bitartekaritzak, eta testu hori nork bere asanbleara eramango du, oniritzia eman ala ez erabakitzeko. ELA, berriz, proposamenaren aurka azaldu da. Aurreneko hiru sindikatu horiek baiezkoa emango balute, indarrean sartuko litzateke hitzarmen berria, langileen ordezkaritzaren %59 dutelako; ELAk, berriz, %41. LABek ez du zehaztu bere afiliatuek noiz bozkatuko duten. CCOOkoek eta UGTkoek asteazken honetan egingo dute. Eta ELAk ez du baztertzen kontsulta egitea.

Urtebete pasatu behar izan dute aldeek akordiora gerturatzeko: tarte horretan, langileek 11 greba egun egin dituzte, eta sindikatuek eta patronalak 23 bilera egin dituzte, azkenekoak Eusko Jaurlaritzako Laneko eta Gizarte Segurantzako sailburuorde Elena Perez Barredoren bitartekaritzarekin, CCOOk, LABek eta UGTk eskatuta. Sektorean ordezkaritza duten sindikatuak ez dira batuta aurkeztu negoziazio mahaian: bi plataformatan agertu dira, eta modu horretan egin dituzten proposamenak. Alde batetik, CCOOk, LABek eta UGTk osatutakoa —haiei beste sindikatu batzuk batu zaizkie: ESK, CGT eta CNT—, eta, bestetik, ELArena. Mobilizazio gehienak ere bananduta egin dituzte.

Soldaten eguneratzea edo igoera izan da negoziazioko puntu nagusia eta beroena. Jaurlaritzak mahai gainean jarritako akordio proposamenak %15eko soldata igoera metatua jasotzen du ituna indarrean egongo den aldirako: 2022tik 2025era. Horrez gain, hitzarmenaren indarraldian KPI bateratua hori baino handiagoa balitz, haren arabera eguneratuko litzateke —2026an—, orain indarrean dagoen hitzarmenean jasotzen den bezala, eta soldata bermeari eutsiko litzaioke. Funtsean, bitartekaritzak sindikatuekin eta patronalarekin abenduan egindako lehen bilerara eraman zuen eskaintza bera da hori: CCOO, LAB eta UGTk eskatutako %17,5etik beherakoa da, baina patronalak eskainitako %14tik gorakoa.

Hala ere, beste puntu batzuetan egon da berrikuntzarik. Testuak norberaren aukerako zortzi ordu aurreikusten ditu, horietako lau berreskuraezinak. Eta baimenak eta lizentziak lanegunetan hastea, eta alor horretan jurisprudentziak ezarritakoa baliatzea.

Sindikatuek mahai gainean jarritako beste gai batzuei buruzko proposamenak ere jaso ditu Jaurlaritzaren proposamenak. Subrogazioari dagokionez, hori bermatzea instalazioetako langileentzat eta telefono lineen eta zuntz optikoaren mantentze lanetan aritzen direnentzat; 28.000 eurora arteko hobekuntzak egitea istripuagatiko ezintasun eta heriotza aseguruetan; eta jazarpen protokoloetan LGTBI kolektiboa sartzea. Negoziazio prozesuan, sindikatuek hainbat hobekuntza aurkeztu dituzte alor horietan eta beste batzuetan, baina patronalaren jarrera ikusita moldatu behar izan dituzte. Adibidez, subrogazioa azpikontrata ia eremu guztietara zabaltzea eskatu zuten, baina FVEMek hasieratik argi utzi zuen ez zuela onartuko, argudiatuta eskaintza hori betetzea «ezinezkoa» dela sektoreko enpresa gehienentzat.

ELArentzat, «gutxiegi»

Komunikabideetara bidalitako ohar labur batean, CCOOk, LABek eta UGTk esan dute proposamenak ez duela «atzerapauso bat bera ere» jasotzen Bizkaiko metaleko langileen eskubideetan, eta nabarmendu dute lortutako «aurrerapenak» sektorean egindako borrokari eta 11 greba egunei esker lortu direla.

ELAk, berriz, «gutxiegitzat» jo du Jaurlaritzaren proposamena: azpimarratu du bere helburuetatik «urrun» dagoela, eta bitartekaritzak duela astebete egindakoaren «oso antzekoa» dela. «Elementu berri txiki batzuk baino ez dituzte txertatu norberaren aukerako orduei eta lizentziei dagokienez. Soldatei, subrogazioari, berdintasun planei, aplikazio bermeei eta beste eduki batzuei buruz, berriz, ez dago berrikuntzarik». ELA oso kritiko agertu da Jaurlaritzaren bitartekaritzarekin; adierazi du ez dela onuragarria izan, eta «elementu desmobilizatzaile gisa» funtzionatu duela.

Bizkaiko metalgintzako hitzarmenak 56.000 langileri eragiten die, eta, besteak beste, lan negoziazioetarako oinarri moduan erabiltzen dute Sidenor, ITP, Haizea Wind eta beste enpresa handi batzuetan. Petronorreko eta Coca-Colako mantenu langile gehienek ere haren eraginpean dihardute. Aurreko akordioa 2021eko abenduaren 31n amaitu zuten, eta luzatuta dago. Bizkaiko metalgintzako lan ituna Euskal Herrian langile kopuru handienari eragiten dion sektore ituna da.

Hurrengoa, Gipuzkoa

Iaz, Arabakoa eta Nafarroakoa berritu zituzten, eta Gipuzkoan joan den astean hasi zituzten elkarrizketak. 30.000tik gora langile hartzen ditu. ELAk du ordezkaritza handiena (%48), LAB da hurrengo sindikatua (%36), eta hurrenak CCOO (%12) eta UGT (%4) dira. Lehen bileran nork bere plataforma aurkeztu du. Besteak beste, honako eskaera hauek egin dituzte: soldatak KPIaren arabera igotzea, lanaldiak murriztea, lan kontratak subrogatzea, laneko osasun eta istripuen protokoloak eta osagarriak hobetzea, eta gizonen eta emakumeen arteko berdintasuna lortzeko eta LGTBI kolektibokoen jazarpenari aurre egiteko neurriak bermatzea.