Summary: Auzipetu egin dute hiru adingaberi sexu erasoak egitea egotzi zioten masajista. Epaileak sexu askatasunaren aurkako delitu bat leporatu dio Donostiako masajistari. Behin-behinean aske jarraituko du, baina epaileak 9.000 euroko bermea ezarri dio.

Hiru adingaberi sexu erasoak egitea leporatuta joan den urteko maiatzean atxilotu zuten masajista auzipetu du Gipuzkoako Lurralde Auzitegiak, sexu askatasunaren aurkako delitu bat egotzita. 13, 14 eta 15 urteko hiru adingaberen salaketak jaso ondoren atxilotu zuen 46 urteko gizona Ertzaintzak. Donostiako Altza auzoko bere lantokian masaje saio batean ukituak egin zizkiela salatu zuten. Bere kontrako akusazioak ukatu zituen epailearen aitzinean, argudiatuta beti toalla bat erabiltzen zuela bere bezeroak zuzenean ez ukitzeko. Epailearen aurretik pasatu ostean, kargupean baina aske geratu zen, behin-behineko neurri batzuen pean. Auzipetze autoak dio gizonak adingabeen konfiantza irabazi eta gero masaje saioak erabili zituela ukituak egiteko. Gertaerei «kriminalitate zantzuak» ikusten dizkie epaileak, eta sexu askatasunaren aurkako delitu bat izan daitekeela uste du. Ondorio horretara iritsi da hiru adingaberi egindako osasun txostenetan eta azterketa psikosozialetan oinarrituta, eta baita inputatutako gizonaren deklarazioak aintzat hartuta ere. Epaileak erabaki du akusatuak behin-behinean aske jarraitzea, baina 9.000 euroko bermea ezarri dio. Defentsak helegitea aurkeztu dio autoari, eta epaileari eskatu dio amai ditzala instrukzio fasean diren dilijentziak eta artxiba dezala auzia. Besteak beste, defentsak dio adingabeei egindako azterketa psikosozialak berandu bidali zitzaizkiola bere akusatuari eta «anbiguoak» direla. Defentsak bi babes helegite aurkeztuak ditu Espainiako Auzitegi Konstituzionalean, argudiatuta ez dagoela frogarik akusatuaren aurka.


Itxaropenari eusteko garaipena

Summary: Itxaropenari eusteko garaipena. Alavesek Rayo Vallecanori irabazi dio Mendizorrotzan. Joseluk sartu du partidako gol bakarra. Garaipenari esker, Arabako taldeak lau puntura du Mallorca, eta haren zelaian jokatuko du datorren asteartean.

Argi printzak ikusten dira Gasteiz aldean. Alavesek 1-0 irabazi dio gaur Rayo Vallecanori Mendizorrotzan, eta, horri esker, bete-betean jarraituko du mailari eusteko lehian. Kinka larrian dago oraindik ere, liga amaitzeko sei jardunaldiren faltan lau puntura baitu jaitsieratik salbu dagoen azkeneko taldea: Mallorca. Baina ezinezkoa da suspertzea eta gora egitea irabazi gabe, eta Arabako taldeak bi hilabete luze zeramatzan garaipenik lortu gabe; zazpi jardunaldi hiru puntuak kolpe batez eskuratu ezinik. Lortu du bolada txar hori etetea. Lehen pausoa da, baina asko falta zaizkio emateko oraindik. Bide luze eta oso malkartsua du aurrean. Behetik gora egin beharko du helburua lortzeko: beste urtebetez Espainiako Lehen Mailan jokatzea.

Hain zuzen, behetik gora eginda irabazi du gaur. Behetik gora, lehen minutuetan Andoni Iraolak zuzendutako taldea goitik behera nagusitu baitzaio etxekoari. Indartsu zelairatu dira bisitariak, presio itogarria eginez. Bikain atera zaie apustua: batetik, erraz iritsi dira Alavesen area ingurura; eta, bestetik, etxekoak nekez ailegatu dira kontrarioaren zelaira. Lotuta zeuden Julio Velazquezek entrenatutako jokalariak, presioak lotuta. Rayok zuen baloia, eta, horri esker, baita neurketaren aginte makila ere. Etxekoen zorionerako, ez dute nagusitasun hori gol bat sartuta indartu. Gertu izan dute, aurreneko zatia amaitzear zela, baina Fernando Pachecok geldiketa bikaina egin dio Sergi Guardiolari. Ikusgarri aritu da Stole Dimitriveski ere, hurrengo jokaldian, Joselu Matosen ahalegina zapuztuz. Hala, golik gabe amaitu da lehenbiziko zatia. Indartsu ekin dio Rayok lehiari, baina nagusitasun hori jada ez zen horren agerikoa.

Velazquezek Manu Garcia zelairatu du atsedenalditik bueltan, Jason Remeseiroren ordez. Baloia izan nahi zuen entrenatzaileak. Eta lortu du helburua, eta pixkanaka-pixkanaka gora egin du Alavesek, eta arriskua sortzen hasi da. Joseluk bigarren abisua eman du 53. minutuan, baina Rayoko atezainak berriro gelditu du aurrelariak eskuin boleaz egindako jaurtiketa. Hirugarren ahaleginean lortu du helburua Joseluk. Urrutitik jaurti du, eta ezustean harrapatu du Dimitrievski. 1-0. 64. minutua zen. Bolada txarrean zebilen aurrelaria, baina taldeak gehien behar zuenean azaldu da. Hamahirugarren gola du ligan, taldeak sartutakoen erdiak baino gehiago; 25 egin ditu Alavesek.

Gola sartuta, aldeari eustea izan dute helburu etxekoek. Lortu dute. Azken minutuetan ezer gutxi jokatu da. Makina bat aldiz gelditu da partida. Gogortu egin da jokoa. Hala, epaileak Ivan Balliu kanporatu du, Ruben Duarte zapaltzeagatik. Partida amaieran, poza nagusitu da zelaian eta harmailan. Argi printzak ikusten dira. Askoz gehiago ikusiko dira datorren asteartean Mallorcaren zelaian irabaziz gero. Gaurko garaipenak konfiantza handia emango dio Alavesi mailari eusteko helburuan.


Summary: 'Moskva'-ren hondoratzeari erantzunez, Errusiak berriro bonbardatu ditu Kiev eta Kharkiv. Hiriburuko alkateak herritarrei eskatu die ez itzultzeko, «toki seguruetan» egoteko. Moskuren arabera, Mariupol hartzear dira.

Errusiako armadak Itsaso Beltzean duen gerraontzi nagusia, Moskva, hondoratu egin zen ostegun gauean. Horrek Kremlinek Ukraina hegoaldean duen gaitasun militarrari eragin diezaioke. Behin hondoratzea baieztatuta, Errusiako Defentsa Ministerioak ohar bat plazaratu zuen: «Kieven areagotu egingo dira helburu batzuen kontrako erasoak, Kieveko erregimen nazionalistak egindako edozein eraso terroristari edo sabotaje ekintzari erantzunez». Ukrainako Gobernuaren arabera, beren armadak jaurtitako bi misilek jo zutelako piztu zen sutea. Moskuk ukatu egiten du hori —AEBek ere ontzat jo dute Kieven bertsioa, zenbait hedabidek Pentagonoko iturriak aipatuz kaleratu dutenez—, baina, ohar horrekin, ulertzera ematen du baietz, Kieven erasoek eragin zutela sutea. Ontzia Odesa kostaldeko hiritik 65 bat itsas miliara zegoela piztu zen sutea. Kontuak kontu, iritsi da erantzuna, eta bai, Errusiak Kiev, Kharkiv, Lviv eta Mikolaiv bonbardatu ditu, atzera.

Erasoak Ukraina hego-ekialdean, Donbass eskualdean zentratzeko, Errusia duela bi aste pasa hasi zen Kieveko oblastetik tropak erretiratzen. Beraz, azken egunetan ez ziren entzuten alarma antiaereoak herrialdeko hiriburuan, eta gero eta herritar gehiago hasiak ziren kalera ateratzen. Baina gaur berriro aktibatu dituzte alarmak. Are, Mikola Povoroznik alkateordeak atzo adierazi zuen egunero 40.000-50.000 herritar ari direla Kievera itzultzen. Beste mezu bat eman du gaur, ordea, Vitali Klitxko alkateak, Telegrameko bere kanalean: «Eskatzen dizuet, mesedez, ez itzultzeko, toki seguruetan egoteko. Kiev erasotzailearen helburua da oraindik». Interfax Errusiako berri agentziak Kremlineko iturriak aipatuz argitaratu duenaren arabera, Kieven egindako bonbardaketak tankeak egiteko fabrika baten eraikinak txikitu ditu. Pertsona bat hil du erasoak. Mikolaiv hirian ere azpiegitura militar bati eraso egin diote, armak konpontzeko tailer bati, hain zuzen.

Kharkiven, herrialdeko hiririk handienetan bigarrenean, zortzi pertsona hil dituzte azkeneko bi egunetan egindako erasoetan, tokiko agintariek jakinarazi dutenez. Eraso horietako batzuk zenbait etxebizitza blokeren kontrakoak izan dira. Lviven ere leherketak entzun dituzte —herrialdearen mendebaldean dago, eta barne desplazatu asko hara joaten ari dira—, eta tokiko buruzagi militar batek adierazi du, Telegramen, Errusiako armadak jaurtitako lau misil atzeman dituztela.

Bestalde, borroka gogorrekin jarraitzen dute. Errusiako armadak Itsaso Beltzean duen gerraontzi nagusia, Moskva, hondoratu egin zen ostegun gauean. Horrek Kremlinek Ukraina hegoaldean duen gaitasun militarrari eragin diezaioke. Behin hondoratzea baieztatuta, Errusiako Defentsa Ministerioak ohar bat plazaratu zuen: Â«Kieven areagotu egingo dira helburu batzuen kontrako erasoak, Kieveko erregimen nazionalistak egindako edozein eraso terroristari edo sabotaje ekintzari erantzunezÂ». Ukrainako Gobernuaren arabera, beren armadak jaurtitako bi misilek jo zutelako piztu zen sutea. Moskuk ukatu egiten du hori. AEBek ere ontzat jo dute Kieven bertsioa, zenbait hedabidek Pentagonoko iturriak aipatuz kaleratu dutenez, baina oharrarekin ematen du ulertzera baietz, Kieven erasoek eragin zituztela suteak. Odesa kostaldeko hiritik 65 bat itsas miliatara zegoen ontzia sutea piztu zenean.

Kontuak kontu, iritsi da erantzuna, eta bai, Errusiak Kiev, Kharkiv, Lviv eta Mikolaiv bonbardatu ditu, atzera. Erasoak Ukraina hego-ekialdean, Donbass eskualdean, zentratzeko, Errusia duela bi aste pasa hasi zen Kiev oblastetik tropak erretiratzen. Beraz, azken egunetan ez ziren entzuten alarma antiaereoak herrialdeko hiriburuan, eta geroz eta herritar gehiago hasiak ziren kalera ateratzen. Baina gaur berriro aktibatu dituzte alarmak. Are, Mikola Povoroznik alkateordeak adierazi zuen, atzo, egunero 40.000-50.000 herritar ari direla Kievera itzultzen.

Beste mezu bat eman du, gaur, ordea, Vitali Klitxko alkateak, Telegrameko bere kanalean: ÃÂÂ«Eskatzen dizuet, mesedez, ez itzultzeko, toki seguruetan egoteko. Kiev erasotzailearen helburua da oraindikÃÂÂ». Interfax Errusiako berri agentziak Kremlineko iturriak aipatuz argitaratu duenaren arabera, Kieven egindako bonbardaketak tankeak egiteko fabrika baten eraikinak txikitu ditu. Pertsona bat hil du erasoak.

Mikolaiv hirian ere azpiegitura militar bati eraso egin diote, armak konpontzeko tailer bati. Kharkiven, herrialdeko bigarren hiririk handienean, zortzi pertsona hil dituzte azkeneko bi egunetan egindako erasoetan, tokiko agintariek jakinarazi dutenez. Eraso horietako batzuek zenbait etxebizitza blokeren kontrakoak izan dira. Lviven ere leherketak entzun dituzte herrialdearen mendebaldean dago, eta barne desplazatu asko hara joaten ari dira, eta tokiko buruzagi militar batek adierazi du, Telegramen, Errusiako armak jaurtitako lau misil atzeman dituztela.

Bestalde, borroka gogorrekin jarraitzen dute Mariupolen, kostaldean gerra hasieratik ia-ia setiatuta dagoen herrian. Moskuren esanetan, hiria guztiz hartzear dira. Kievek ukatu egiten du, nahiz eta onartzen duen, Oleksandr Motuzianik Defentsa Ministerioko bozeramaileak gaur adierazi bezala, egoera ÃÂÂ«zailaÃÂÂ» dela. Nabarmendu zuen, gainera, tropak hara bidali eta bidali ari dela Errusia. Mariupolgo alkatearen aholkulari batek Telegramen gaur esan duenez, Errusiako indarren asmoa da bihartik aurrera hirian sartu-irtenak debekatzea, ÃÂÂ«neurri zorrotzagoakÃÂÂ» ezartzea. Estrategikoki leku ezinbestekoa da Mariupol Errusiarentzat, hura kontrolpean izanik Krimeako penintsula eta Donetskeko eta Luhanskeko herri errepublika errusiazaleak lot ditzakeelako.

1.900 zibil hilik

Kremlinek ohartarazi die AEBei ez bidaltzeko armarik Ukrainari, hori egiten jarraituz gero ondorioak ÃÂÂ«ezin iragarrizkoakÃÂÂ» izango baitira. Hori kaleratu du The Washington Post egunkariak, komunikazio diplomatiko baterako sarbidea izan ondoren. Joe Biden AEBetako presidenteak onartu du 800 milioi euroko diru sail bat, Ukrainari laguntza militarra emateko. Horrekin guztiarekin lotuta, Volodimir Zelenskik azpimarratu du gerra hasi zenetik Ukrainako armadako 3.000 bat soldadu hil direla. Ukrainako presidenteak CNN telebista kateari atzo esan zionez, hildako Errusiako soldaduak 20.000 bat dira. OHCHR Giza Eskubideen Nazio Batuen Goi Mandatariak eman dituen azkeneko datuek diotenez, joan den otsailaren 24an Errusia Ukraina inbaditzen hasi zenetik, 1.900 zibil hil dituzte eta 2.600 inguru zauritu. Baina azpimarratu du ÃÂÂ«kopuru errealakÃÂÂ» askoz ere «altuagoak» direla.

Errusiako armadak Itsaso Beltzean duen gerraontzi nagusia, Moskva, hondoratu egin zen ostegun gauean. Horrek Kremlinek Ukraina hegoaldean duen gaitasun militarrari eragin diezaioke. Behin hondoratzea baieztatuta, Errusiako Defentsa Ministerioak ohar bat plazaratu zuen: ÃÂÂ«Kieven areagotu egingo dira helburu batzuen kontrako erasoak, Kieveko erregimen nazionalistak egindako edozein eraso terroristari edo sabotaje ekintzari erantzunezÃÂÂ». Ukrainako Gobernuaren arabera, beren armadak jaurtitako bi misilek jo zutelako piztu zen sutea. Moskuk ukatu egiten du hori. AEBek ere ontzat jo dute Kieven bertsioa, zenbait hedabidek Pentagonoko iturriak aipatuz kaleratu dutenez, baina oharrarekin ematen du ulertzera baietz, Kieven erasoek eragin zituztela suteak. Odesa kostaldeko hiritik 65 bat itsas miliatara zegoen ontzia sutea piztu zenean.

Kontuak kontu, iritsi da erantzuna, eta bai, Errusiak Kiev, Kharkiv, Lviv eta Mikolaiv bonbardatu ditu, atzera. Erasoak Ukraina hego-ekialdean, Donbass eskualdean, zentratzeko, Errusia duela bi aste pasa hasi zen Kiev oblastetik tropak erretiratzen. Beraz, azken egunetan ez ziren entzuten alarma antiaereoak herrialdeko hiriburuan, eta geroz eta herritar gehiago hasiak ziren kalera ateratzen. Baina gaur berriro aktibatu dituzte alarmak. Are, Mikola Povoroznik alkateordeak adierazi zuen, atzo, egunero 40.000-50.000 herritar ari direla Kievera itzultzen.

Horrekin guztiarekin lotuta, Volodimir Zelenskik azpimarratu du gerra hasi zenetik Ukrainako armadako 3.000 bat soldadu hil direla. Ukrainako presidenteak CNN telebista kateari atzo esan zionez, Errusiako armadako 20.000 soldadu inguru hil dira. OHCHR Giza Eskubideen Nazio Batuen Goi Mandatariak eman dituen azkeneko datuek diotenez, joan den otsailaren 24an Errusia Ukraina inbaditzen hasi zenetik 1.900 zibil hil dituzte, eta 2.600 inguru zauritu. Baina azpimarratu du «kopuru errealak» askoz ere «handiagoak» direla.


Gora begira jarri da

Summary: Gora begira jarri da. Osasunak hiru puntuak lortu ditu Valentziaren aurka, Mestallan. Chimy Avilak eta Budimirrek egin dituzte gorritxoen golak. 44 puntu ditu talde gorritxoak, eta Europako postuen borrokan sartu da.

Valentziari irabazita, helburuak eguneratu ditzake Osasunak. Talde gorritxoa 1 eta 2 nagusitu da Mestallan, eta gora begira jarri da, Europako postuei begira, hain justu. Hala esan zuen Jagoba Arrasatek Alavesen aurkako partida osteko prentsaurrekoan: «Valentziari irabaziz gero, agian beste zerbaitetan pentsatzen jar gaitezke». Bada, Mestallan irabazita, esandakoari heldu ahalko dio Osasunak, datorren denboraldian Europako lehiaketak jokatzeko aukera eman dezaken azken postu horren lehian egoteko aukera baitu. 44 punturekin, borroka horretan bete-betean sartu da. Chimy Avilak eta Ante Budimirrek sartutako golei esker, 0 eta 2 aurreratu da Osasuna bigarren zatian, eta, azken txanpan Valentziak, penaltiz, aldea murriztu duen arren, Osasuna sendo aritu da defentsan eta ez du asko sufritu.

Neurketa hasiera oso motela izan da. Bi taldeak ondo kokatuta zelairatu dira, gutxi arriskatzeko asmoarekin, eta baloia zelai erdian ibili da, batera eta bestera, nork galduko zain. Neurketaren hasieran, luze jokatu du Valentziak, eta motzean jokatzen ahalegindu da Osasuna, baina batari zein besteari kosta egin zaie aurkariaren area ingurura arriskuarekin iristea. Azken metroetan fintasuna falta izan zaie, eta gol aukera gutxi ikusi dira. Uros Racicen eta Dimitri Foulquierren areaz kanpoko jaurtiketei erantzun ona eman die Sergio Herrera atezainak, eta Osasunak ere izan du bat, Chimy Avilak 21. minutuan egindako jaurtiketak zutoinean jo baitu, Hugo Guillamon atzelariak ukitu ostean. Lehen ordu erdia igarota, partida zertxobait apurtu da, eta Valentziak kontraerasoetan min handiagoa egin du Gonzalo Guedesen bitartez. Kontraeraso horietako batean, Lucas Torrok Bryan Gili egindako penaltia eskatu du etxeko taldeak, baina berdeguneko epaileak ez du ezer adierazi. Lehen zatiko azken jokaldian Osasunako erdilaria berriro ere protagonista izan da, bigarren txartel horia ikusteko zorian izan baita, sarrera gogor batengatik. Joko eta gol aukera gutxi, eta, horrenbestez, hutsean amaitu da lehen zatia.

Bigarren zatia abiatu eta berehala, neurketa aldeko jarri zaio Osasunari, Foulquierrek egindako penaltia adierazi baitu epaileak 48. minutuan: David Garciaren erdiraketa eskuarekin moztu du Valentziako jokalariak. Chimy Avilak gogor jaurti du penaltia, eta Mamardashvili atezainak baloia ukitzea lortu arren, barrurako bidea hartu du. Aurrelari argentinarraren seigarren gola da ligan. Sei minutu beranduago neurketa berdintzea lortu du Valentziak, baina epaileak gola baliogabetu du, ondo baliogabetu ere, Guillamonek eskuarekin egin baitu errematea. Minutu pare bat beranduago, Bryan Gilek gertu izan du gola, baina espainiarrari kanpora joan zaio oin puntarekin area txikian egindako errematea.

Tarte batez, Osasuna atzean sartzera behartu du Jose Bordalasen taldek, eta, gorritxoek etxeko taldearen oldarraldiari ondo eutsi badiote ere, egoera hori gehiago luzatu ez zedin, lehen aldaketak egin ditu Arrasatek: Ruben Garciak eta Javi Martinezek Oier eta Cote ordezkatu dituzte, taldeak baloi gehiago izan zezan. Handik minutu gutxira sistema ere aldatu du Osasunako entrenatzaileak, Darko Brasanacek Chimy Avilaren lekua hartu duenean. Aldaketaren eragina berehalakoa izan da, serbiarrak gidatutako jokaldi batean Ante Budimirrek sareetara bidali baitu Ruben Garciaren erdiraketa, buruz: 0-2, 75. minutuan. Kroaziarrak gol bat egin du azken lau jardunaldietako bakoitzean.

Bazirudien neurketa erabakia zuela Osasunak, baina Carlos Solerrek, penaltiz, 1 eta 2koa egin du 82. minutuan. Zernahi ere, Nafarroako taldeak hainbestean eutsi dio azken minutuetan, asko sufritu gabe, eta hiru puntuak erdietsi ditu Mestallan. Gorritxoek Real Madril hartuko dute asteazkenean, Sadarren.


Summary: Azken agur sentitua eman diote Iñaki Segurolari Azpeitian. Jendetza bildu da idazle eta hiztegigilea agurtzeko. Ostiralean zendu zen, 60 urterekin.

Emanaldi soila eta laburra izan da, baina hurbilekoa ere bai. Iñaki Segurolari idazle eta hiztegigileari azken agurra eman diote Azpeitian (Gipuzkoa), Carmona ehorztetxeko agurren aretoan. Bertsoak, argazkiak, kantuak eta adiskide min zituen horien hitzak kateatu dituzte, eta gogora ekarri euskarari eta kulturgintzari egin zion ekarpena.

Senide eta lagunez gain, kultur munduko jende ezaguna ere joan da agur ekitaldira. Han ziren Nerea Ibartzabal eta Maialen Lujanbio bertsolariak, eta Fermin Etxegoien eta Iban Zaldua idazleak, beste askorekin batera. 19:00etan hasi dute agur ekitaldia, eta ordu erdi inguruko ekitaldia eginda bukatu dute.

Ikusi gehiago: Arantxa Iturberen iritzia: 'Juxtu gaurkoa al huen?'

Ostiralean hil zen Segurola, jaioterrian bertan (Azpeitia, 1962 - 2022). Ezagun zen idazle eta hiztegigile gisa, baita zenbait irratsaiotan eta aldizkaritan egindako kolaborazioengatik ere. Euskarari egin dion ekarpena gogoan eduki zuten haren gertukoek. «Euskararen gaineko ezaguera ikaragarrizkoa zuen», azaldu dio Ibon Sarasolak BERRIAri.

Gaur ekitaldian izan da Etxegoien, eta atzo BERRIAri azaldu zion ez dela izango euskara batuan Segurolak baino hobeto idazten duenik, baina aldi berean «herri hizkeraren defentsa» egiten zuela. Idazkera eta prosa ederra zituela gogorarazi zuen Inazio Mujika Iraola editore eta idazleak.

Ezin «sekta bakar batekoa» izan

Iritzi zirikatzaileak eman eta eztabaida piztu zalea zen, irratian ere egin izan zituen kolaborazioetan ageri zuenez. «Zornea ateratzeko» joera zuela onartzen zuen berak: «Nire edo gure modukoei dagokiguna hori da: gauza txarrak edo gustatzen ez zaizkigunak astintzea edo auzitan jartzea». Inguru jakinetara ez mugatzekoa ere bazen: «Ni sekula ez naiz oso ondo ezkondu zerbait jakina izan behar horrekin, sekta bakar batekoa izatearekin. Uste dut hobe dela dozena erdi bat sektatakoa izatea».

2013an BERRIAri eman zion elkarrizketan, ea bere burua heterodoxotzat ote zeukan galdetu zion kazetariak: «Nik etimologiara jotzen dut... Heterodoxo izatea zera da: ofiziala ez den doktrina bat erakusten duena. Nik, nire ustez, ez dut doktrinarik erakusten. Baina gaur egunean heterodoxoa deitzen zaio artaldetik kanpo dagoenari. Arraroa denari, klasifikatzerik ez dagoenari... Heterodoxo, probokatzaile... Pixka bat nazkatuta nago... Igual egia da kulpa pixka bat edo puska bat badaukadala nik, eta igual gehiegitxo landu dudala kontrako joera hori. Zergatik? Ba, joder, euskarazko gauzetan komunio bat ikusi eta sentitu izan dudalako beti. Oro har, jendeak komunitate kontzeptu gisa hartzen du euskara. Denok jatorrak, denok txintxoak, 'denok bat gara'... Eta, noski, nola arituko gara elkarren kontra? Ezin dugu! Zer egiten dugu? Elkarri arrazoia eman. Orduan bihurtzen da interesik gabe zerbait. Hori beste heriotza modu bat da».

Arratsean irratsaioko kolaboratzaile izan zen urte askoan, eta, haren ekarpena gogoratuz, hitzez esan dio agur irratsaioaren gidarietako batek, Arantxa Iturbek.


Summary: EAJk Bilbon ospatu du Aberri Eguna; EH Bilduk, Iruñean. Euskal Herria Batera-k eskatu du ikurrak atera eta kantuz ospatzeko eguna. Andoni Ortuzarrek elkarlanerako deia egin die gainontzeko alderdiei, eta Bakartxo Ruizek erabakitzeko eskubidea aldarrikatu du. EH Baik 1.200 lagun bildu ditu Azkainen. Ahal Duguk «aberriaren kontzeptua birpentsatzera» animatu ditu herritarrak.

Aberri Eguna izan zen atzo. Hainbat eragilek ospatu dute eguna igandean, eta aldarrikapenak egiteko ere baliatu dute aukera. Euskal Herria Batera ekinbideak, adibidez, dei egin die euskal herritarrei, Aberri Eguna egun osoz zelebratu dezaten. Etxeko balkoi eta leihoetan ikurrak jartzea proposatu dute, baita euskal ereserkiak kantatzea ere. Hiru kantu proposatu dituzte eurek: Ikusi mendizaleak, Gernikako arbola eta Txoriak txori. Bideo batean ere jaso dituzte hiru kantu horiek:

Euskal herritar guztiek noiznahi egiteko moduko deialdia egin dute, beraz, duela bi urte hasitako bidetik. «Aberri Egunak gaitasuna du euskal komunitatea elkartzeko eta hari balioa emateko».

EAJ, Bilbon

Alderdi politikoek zeinek bere aldetik ospatu dute Aberri Eguna. EAJk Bilbon egin du ekitaldi nagusia, Plaza Barrian, 11:00etan. Han 3.000 lagun inguru bildu dira, eta hizlariak Andoni Ortuzar EBBko burua eta Iñigo Urkullu lehendakaria izan dira.

Ortuzar «euskal alderdiei» mintzatu zaie: «Gaur da Aberri Eguna. Eta abertzale hitza gero eta gutxiago erabiltzen duten arren eta haren ordez independentista hitza erabiltzen duten arren, hemen dute EAJren eskua, luzatuta, elkarren artean adosteko, elkar ulertzeko. Gutxieneko errespetua baino ez dute erakutsi behar; etor daitezela eraikitzera, eta ez suntsitzera», azpimarratu du EBBko buruak: «Horra hor eskaintza zintzoa EH Bildurentzat eta gainerako indar politikoentzat». Hizpide izan ditu Ukraina, Mendebaldeko Sahara eta Frantziako hauteskundeak ere, besteak beste.

Beste zenbait herritan ere egin dituzte ekitaldiak. 1932an ospatu zen lehen Aberri Eguna, EAJk antolatuta, eta urteurren hori presente izan dute ekitaldietan. Bestalde, aurten bete dira ehun urte Emakume Abertzale Batza sortu zela.

EH Bildu, Iruñean

EH Bilduk manifestazio bat egin du Iruñean, 12:00etan. Sarasate pasealekuan amaitu da, eta ekitaldi politikoa egin dute han. Hitza hartzen lehenengoa Joseba Asiron Iruñeko alkate ohia izan da, eta ondoren Ernaiko Izar Hernandoren eta Bakartxo Ruiz Nafarroako parlamentariaren txanda izan da.

Ruizek azaldu du gaurko egunean Amaiurren gertatutakoa gogora ekarri nahi izan dutela, «Euskal Herriaren memoria bizia delako»: «Eta ez dugu ahaztu, oztopo guztien gainetik burujabe izateko borrokak bizirik iraun duelako gaurdaino». Testuinguru horretan, demokrazia, bakea eta burujabetza izan dira hitzaldian gehien errepikatu dituen hitzak.

Atzerriko zenbait alderdi subiranistaren ordezkariak ere han izan dira: ERCkoak, BNGkoak, CUPekoak eta Junts Per Catalunyakoak, besteak beste. Gazteluko plazan zenbait musika ekitaldi izan dituzte ondoren.

EH Bai koalizioak, berriz, Azkainen (Lapurdi) biltzeko deia egin zuen, eta manifestazioa egingo dute han, 12:00etan, burujabetza aldarrikatzeko. 1.200 lagun inguru bildu dira, eta «nazio eraikuntza berrindartzeko garaia» dela aldarrikatu dute.

Beste zenbait taldek ere antolatu dituzte ekitaldiak. Jardun koordinakundeak, adibidez, manifestazioa egin du Gernika-Lumon (Bizkaia), 12:00etan. Ondoren, ekitaldia eta kontzertuak ere egin dituzte.

Ahal Dugu-ren oharra

Podemos-Ahal Dugu alderdiak ez du egin Aberri Eguna ospatzeko ekitaldi berezirik, baina «Euskadiren etorkizunaz hausnartzeko» eguna zela adierazi du. Hala, ohar baten bidez euskal gizarteari gonbita egin dio «aberriaren kontzeptua birpentsatzeko», gizartearen «heterogeneotasun guztia» barne hartuta. Izan ere, Ahal Dugu-ren iritziz, aberria «ez da dimentsio bakarreko sentimendu bat, «komuna» dena defendatzen duen «sentimendu askotarikoa» baizik. «Aberria ez da ikurrina astintzea zerbitzu publikoak pribatizatzen diren bitartean».


Summary: Udaltzaingoarengandik ihesi zihoan lagun bat hil da Bilbon. 07:00ak aldera hasi da haren atzetik Barakaldoko Udaltzaingoa, eta gizonak Ibaizabalera bota du bere burua. Suhiltzaileek atera dute gorpua.

Gaur goizean Barakaldoko Udaltzaingoarengandik ihesi zihoan gizon bat hil da Bilbon. Eusko Jaurlaritzako Segurtasun Sailaren arabera, Polizia 07:00ak aldera hasi da hari jarraitzen, «modu susmagarrian» gidatzen ari zelako. Haren atzetik joan dira Bilboko Abusu auzoraino; han, autotik irten da gizona, eta Ibaizabalera salto egin du. Ibaian ito da.

Suhiltzaileek 08:00ak aldera atera dute gorpua uretatik. Ikerketa zabaldu dute.


Summary: Txuri-Urdinek Erreginaren Kopa ere irabazi du. Lehen aldiz Espainiako Liga irabazi eta aste gutxira, denboraldiko bigarren garaikurra lortu dute donostiarrek. Majadahondaren aurka irabazi dute finala (3-6).

Historia urrezko letrekin idazten jarraitzen dute Txuri-Urdin izotz-hockey taldeko neskek. Duela aste gutxi albiste izan ziren lehen aldiz Espainiako Liga irabazi zutelako, eta gaur, berriz, Erreginaren Kopa altxatu dute; hura ere lehen aldiz. Finalean azken lau edizioetako garailea menderatu dute, Madrilgo Majadahonda taldea (3-6), Jakan (Aragoi).

Finala ez da samurra izan, donostiarrek markagailua irauli behar izan baitute. 20. minuturako, 2-0 galtzen ari ziren, eta madrildarren atezaina, gainera, bikain ari zen. Azkenean, ordea, lortu dute haren atea zulatzea. Golegileak hauek izan dira: Haizea Fernandez, Leticia Abrisketa (2), Cecilia Lopez (2) eta Maria Serna.


Summary: Ezkurdia final-laurdenetako ligaxkarako sailkatu da. Faboritoa zen Agirreren aurka, eta ez du hutsik egin. 8-6tik 20-6ra 12 tanto jarraian egin ditu.

Joseba Ezkurdia ere Banakako Txapelketako final-laurdenetan izango da. Faborito argia zen Asier Agirreren aurka, eta gaur, Zarautzen (Gipuzkoa), ez du hutsik egin (22-7). Ezkurdia hasieratik izan da jokoan nagusi, eta, Agirrek hasieran eutsi dion arren, 8-6tik aurrera gailendu egin da arbizuarra. Ez da Agirreren partidarik onena izan, eta sakez asko asmatu du Ezkurdiak.

Herenegun Dariok errepasoa eman zion Urrutikoetxeari (5-22), eta atzo Unai Lasok lortu zuen ligaxkarako txartela, Peña II.a menderatuta (22-13). Bihar, berriz, bi txapeldunek jokatuko dute Eibarren (Gipuzkoa): Irribarriak eta Jakak. Irabazleak soilik jokatuko du ligaxka.

Altunak, Zabaletak, Dariok eta Ezkurdiak osatuko dute A multzoa; Rezustak, Artolak, Lasok eta Irribarriak edo Jakak B multzoa.


Summary: Ertzaintzak hiru gizon atxilotu ditu asteburuan indarkeria matxistagatik. Bilbon, Donostian eta Gasteizen atxiloketa bana egin dute. 28 eta 47 urte artean dituzte erasotzaileek.

Eusko Jaurlarirtzako Segurtasun Sailak jakinarazi duenez, Ertzaintzak azken orduetan hiru lagun atxilotu ditu indarkeria matxistagatik. 28 eta 47 urte artean dituzte erasotzaileek.

Donostian, larunbat gauean, masajista bat atxilotu zuen Poliziak. Haren zerbitzuak kontratatu zituen emakume batek, eta, salatu duenez, eraso egin zion hark.

Gasteizen, berriz, 44 urteko gizon batek taberna bateko zerbitzariari eraso zion. Larunbat gauean atxilotu zuten hura ere, erasotzeaz gain biktima mehatxatzeagatik eta iraintzeagatik.

Azkenik, Bilbon, beste emakume bati eraso egin diote 05:00ak aldera, taberna bateko komunetan. Aurrez gogaitu zuen gizon batek ez zion komunetik irteten utzi biktimari, eta han eraso zion.


Summary: Athleticek Celtaren aurka galdu du etxean. Celtak hasieratik izan du partida kontrolpean, eta Aspasen eta Beltranen golei esker irabazi du. Atsedenaldirako 0-2 galtzen ari zen Athletic.

Athleticek sailkapenean aurrerapauso galanta emateko aukera galdu du igandean. Testuingurua ezin hobea zen: eguraldi ona, giro ederra San Mamesen, jada helburu askorik ez duen aurkari bat parean, eta Vila-Realengandik puntu bakarrera jartzeko aukera. Zelaian ikusi dena, ordea, ez da egunaren parekoa izan.

Hobeto zelairatu da Celta, eta argi utzi du ez dela San Mamesera arratsalde-pasa joan. 11. minuturako hartu dute aurrea galiziarrek. Golegilea, nola ez, Iago Aspas. Atsedenaldiaren aurretik, 37. minutuan, bigarrena: gol ikusgarria sartu du Fran Beltranek. Gehiago zen Celta, eta hori erakusten zuen markagailuak ere.

Atsedenaldian hiru aldaketa egin ditu Marcelinok, baino ez du nahi zuen emaitzarik lortu, eta garaipen erosoa poltsikoratu dute bisitariek.

Neurketa galduta, 45 puntu ditu Athleticek, eta zortzigarren postuan da sailkapen nagusian. 55 puntu ditu seigarrenak, Realak, 49 zazpigarrenak, Vila-Realek, eta, atzetik, 44 ditu Osasunak.

Athletic: Unai Simon; Petxarroman, Vivian, Yeray, Yuri; Vencedor; Vesga (Zarraga, 45'), Berenguer, Muniain (Raul Garcia, 67'); Sancet (Nico Williams, 45') eta Iñaki Williams (Villalibre, 45', Serrano 71').

Celta: Dituro; Kevin (Murillo, 71'), Aidoo (Dominguez, 90'), Araujo, Javi Galan; Beltran, Brais, Cervi (Tapia, 72'), Suarez (Solari, 87'); Mina (Nolito, 71') eta Aspas.


Summary: LHKra jo duten langileen %15ek bakarrik lortu dute akordioa. Lan Harremanen Kontseiluko presidenteak onartu du lan negoziazioen aurrerapena «hutsaren hurrengoa» izan dela aurten eta hitzarmenen %74 berritzeko daudela

Ez dira garai errazak negoziazio kolektiborako. KPIaren igoera handiak, ekonomiaren ezegonkortasunak, energia krisiak… asko zailtzen dute langile eta enpresarien arteko akordioak lortzea. Hori ez da uste ustela, Lan Harremanen Kontseiluko datuek berretsi egiten baitute. Aurten Preco sistemaren artekaritza eskatu duten lan gatazken %21ean bakarrik lortu da akordioa. Batezbestekoa langile kopuruan aztertuz gero, aldea handiagoa da, %15,8k bakarrik lortu baitute adostasuna. Baina zer da Preco-a? Precoa Lan Harremanen Kontseiluak Araba, Bizkaia eta Gipuzkoako enpresa eta langileen esku jartzen duen artekaritza zerbitzu bat da. Bi aldeen arteko lan negoziazioak bideratzeko sortu zen. LHK erakunde publiko bat da, baina nortasun juridiko propioa du, eta lan harremanak kudeatzea du helburu. Aurten 139 lantokik eskatu dute haren artekaritza –iaz 228 izan ziren tarte berean–, eta 104tan dagoeneko bukatu da prozedura, eta 22 kasutan bakarrik lortu da akordioa (%21). Langile kopuruari dagokienez, 104 kasu horiek 17.770 langileri eragiten zien, eta 2.822k bakarrik lortu dute akordioa (%15,8). Akordio ezintasuna lantegietatik haratago doa, dena den, sektoreko lan hitzarmenetan ere garai zailak izaten ari direlako. LHK ez du datu ofizialik eman, baina Tomas Arrieta erakundeko presidenteak datu deigarria azaleratu du asteburu honetan emaniko elkarrizketa batean: «Urte hasieran lan hitzarmenen %75 berritzeko zeuden, eta hiru hilabete geroago %74 daude egoera horretan». Arrietak berak zintzo onartu du «aurrerapenak hutsaren hurrengoa» izan direla. Arrietak berak iragarri du hurrengo hilabetetan ere zaila izango dela akordioak lortzea, bai behintzat energia krisiaren eragin maila zenbatekoa den jakin arte. Egun langile askori eragiten dien lan hitzarmen asko berritzeko daude: besteak beste, Arabako (12.456 langile), Bizkaiko (49.712 langile) eta Nafarroako (35.000 langile inguru) metalgintzakoak, Bizkaiko bulego garbiketakoa (11.271 langile), Gipuzkoako eraikuntzakoa eta merkataritzarekin harremana duten gehienak.


Summary: Zelenskik aitortu du Errusiak hasi duela Donbassen aurkako «erasoaldi handia». Azken asteotan askotan aipatu da Moskuk ekinaldi militarra gogortuko zuela Ukraina ekialdean, eta erasoaldi hori hasi dela aitortu du Ukrainako presidenteak. Gainerako lurraldeetan ere erasoak egin ditu Errusiako armadak, Poloniako mugatik gertu, besteak beste.

Vladimir Zelenski Ukrainako presidenteak iragarri du Errusiako Armadak hasi duela Donbassen aurkako «erasoaldi handia». Azken egunotan askotan aipatu da ekinaldi militarra handituko zuela Moskuk Ukraina ekialdean, eta hala egin duela aitortu du Zelenskik. Edozein moduz, militar ukrainarrek ez dutela etsiko. Ukrainako presidenteak ziurtatu du ez dutela herrialdearen eremu bakar bat utziko.

Errusiak azken asteetan adierazi izan du Ukraina hego-ekialdean, Donbass eskualdean zentratu nahi zituela ahalegin militarrak, baina ez dio uko egiten EB Europako Batasunetik gertuen dauden eremuei eraso egiteari. Gaur, esaterako, Lviv bonbardatu eta gutxienez zazpi pertsona hil ditu, eta dozena bat inguru zauritu. Poloniako mugatik 70 bat kilometrora dago hiri hori, eta herrialdetik trenez alde egin nahi dutenen irteera nagusietako bat bilakatu da joan den otsailaren 24an Errusiak inbasioa hasi zuenetik.

Maksim Kozitski Lviveko oblasteko buruzagi militarrak Facebooken zehaztu duenez, lau misil jaurti ditu Errusiako armadak, eta horiek azpiegitura militarrak eta pneumatikoen biltegi bat txikitu dituzte. Hiriko alkate Andri Sadovik Telegramen jakinarazi du zibilak direla bonbardaketetan hildakoak. «Eskatu nahi diet herritarrei ezkutatu daitezela. Eraso gogorragoak espero ditugu. Etsaiaren helburua da ahalik eta zibil gehien hiltzea», ohartarazi du.

Eta herrialdearen hego-ekialdean, Mariupol setiatutan, ukrainarrak ez dira errenditu, nahiz eta Errusiak armak uztera deitu dituen. Dmitro Kuleba Ukrainako Atzerri Ministroak CBS telebista kateari azaldu dio han geratzen diren tropa ukrainarrak eta «zibilen talde handi bat» inguratuta daudela, eta Azoveko itsasoaren kostaldeko hiria jada ez dela existitzen, Errusiako armadak azkeneko asteetan egindako erasoen ondorioz. Zenbait iturriren arabera, soldadu horiek eta zibilak altzairu fabrika baten instalazioetan daude gotortuta. Ukrainako lehen ministro Denis Shmihalek atzo ABC telebista kateari esan zion «bukaerara arte» borrokatuko direla Mariupolen jarraitzen dutenak, eta hiria «oraingoz» ez dela erori. Moskurentzat leku estrategikoa da Mariupol, hura mendean hartuz gero Krimeako penintsula eta Donetskeko eta Luhanskeko herri errepublika errusiazaleak lot ditzakeelako.

Mariupolen egoera «gero eta okerragoa» dela aintzat hartuta, zibilentzako korridore humanitarioak ahalbidetu ditzala eskatu dio Ukrainako lehen ministrorde Irina Verextxukek Kremlini. «Korridore horiek irekitzeari uko egitea izango da, etorkizunean, erantzuleak gerra krimenekin lotzeko argudio bat», azpimarratu du Telegramen.

Elkarrizketa zuzenik gabe

Azken orduetan 315 helburu militarri eraso egin die Moskuk, Errusiako Defentsa Ministerioak ohar batean adierazi duenez. Kremlinek Mikolaiv, Kramatorsk, Luhansk eta Donetsk bonbardatu ditu, besteak beste. Reuters berri agentziak kaleratu duenez, Kieven ere leherketak izan dira, eta Kharkiveko Fiskaltzak nabarmendu du han gutxienez hiru hildako eragin dituztela Errusiak jaurtitako misilek.

Dmitri Peskov Errusiako Gobernuaren bozeramaileak egunero egiten duen prentsa agerraldian esan duenez, «aurreikusi bezala» ari dira gauzatzen «operazio militar berezia». Negoziazioez ere mintzatu da, eta adierazi du Ukraina ez dela «irmo» ari bi aldeek adostutako puntuen inguruan. «Sarri aldatzen du posizioa; negoziazio prozesuaren joera kaskarra da». Aipatu du, gainera, bi aldeen arteko azken asteetako elkarrizketak «aditu taldeen harremanetara» mugatu direla. Horren harira, Kulebak azaldu du atzerri ministerioen arteko elkarrizketa diplomatikorik ez dela izan.

Hildako zibilak

Inbasioa hasi zenetik 2.072 zibil hil dituzte, Giza Eskubideen Nazio Batuen Goi Mandatariak gaur jakinarazi duenez. Zehaztu du horietatik 169 adingabeak direla. Zaurituak 2.818 dira. NBEk esan du, gainera, joan den otsailaren 24tik 4,9 milioi pertsonak ihes egin dutela Ukrainatik; gehienak emakumezkoak eta adingabeak dira. Horrekin lotuta, Poloniako agintariek adierazi dute ezen, inbasioa hasi zenetik aurreneko aldiz, joan den larunbatean, Polonia eta Ukraina arteko mugan, gehiago izan zirela Ukrainara itzuli zirenak handik alde egin zutenak baino: 19.000 sarrera erregistratu zituzten, eta 22.000 irteera.

Bestalde, Ukrainak bete du EBko estatu kide bihurtzeko eskaera, Ukrinform webguneak Kieveko iturriak aipatuz kaleratu duenez. Volodimir Zelenski presidentea Bruselaren «erantzun positibo baten zain» dago orain.


Summary: Salatu dute politikari independentistak espiatu dituztela. Pegasus programaren bidez Kataluniako politikarien deiak entzun dituzte, eta Euskal Herrikoenak: Otegi eta Iñarritu tartean. Gobernuek soilik eskura dezakete programa.

The Citizen Lab ikerketa zentroak egindako ikerlan baten berri eman du The New Yorker hedabideak, eta, horren arabera, Pegasus programaren bidez 60 bat buruzagi independentista espiatu dituzte. Era zibernetikoan egindako espioitzara zuzendutako programa bat da; soilik gobernuek izaten dute eskura, eta, beraz, pentsatzekoa da atzean Espainiako Gobernua dagoela; AI Amnesty International erakundeak berak eskatu dio gobernuari argitzeko programa erabili duen. Gaur zabaldu diren datuen arabera, Kataluniako politikari ugari daude espiatu dituztenen artean, 65 bat pertsona inguru denera: Pere Aragones, Quim Torra, Anna Gabriel eta Artur Mas, besteak beste. Euskal Herriko politikari independentistak ere badira tartean: EH Bilduko koordinatzaile nagusi Arnaldo Otegi eta koalizioko diputatu Jon Iñarritu. Iñarrituk salatu du «disidentzia politikoaren» kontra egindako «eraso masibo» bat dela ikerketak erakutsi duena, eta «neurri juridiko egokiak» abian jarriko dituztela jazo dena argitzeko. Sakelako telefonoen bidez deiak kontrolatzeko pentsatuta dago Pegasus. Israelgo enpresa batek garatutakoa da, eta, hainbat iturriren arabera, oso boteretsua. AIk, Espainiako Gobernuari programa erabili duen argitzeko eskatzeaz gain, EB Europako Batasuneko erakundeei ere eskatu die gaia aztertzeko. Programa horren salmenta bertan behera uzteko eskatzen ari da AI; izan ere, egiaztatu izan dute hainbat gobernuk «legez kanpo» erabili dutela.


Summary: Gasteizko gizon bat hil da Errioxan, lanean ari zela. 51 urteko gizona joan den larunbatean hil zen, ate lerragarri bat gainera etorrita.

Gasteizko 51 urteko gizonezko bat hilotz topatu zuten Haroko (Errioxa, Espainia) udaltzainek joan den larunbatean. Segurtasun zaintzako lanak egiten ari zela, ate lerragarri bat gainera etorri zitzaion; ez da argitu zergatik. Fuente Ciega poligonoan topatu zuten udaltzainek.

Sindikatuen arabera, aurten Euskal Herrian hamazazpi langile hil dira lan istripuetan.


Summary: Gaurtik ez da derrigorrezkoa toki itxietan maskara erabiltzea. Garraio publikoan eta osasun zentroetan, besteak beste, jarrita eraman behar da oraindik. Madrilek atzo onartu zuen aldaketa ekarri duen dekretua.

Iragarpena egin zuen Espainiako Gobernuak; asmoa zuen Aste Santuaren ostean bertan behera uzteko barrualdean maskara erabiltzeko obligazioa, eta, hain justu ere, ministroen kontseiluak atzo onartu zuen aldaketa ekarriko duen dekretua. Gaur sartu da indarrean, eta, araudi berri hori oinarri, «salbuespen» egoera jakin batzuetan bakarrik erabili behar da maskara, pertsonarik «zaurgarrienak» babesteko. Carolina Darias ministroak aitortu du «maskaren erabilera» izurriaren aurkako neurrietan «sinbolikoenetariko bat» izan dela, eta, horiek horrela, aintzakotzat hartzeko «aurrerako urratsa» dela dekretua. 2020ko maiatzean ezarri zen lehen aldiz maskara erabili beharra, COVID-19ari aurre egiteko ahaleginetan.

Ikusi gehiago: Aldaketa handirik ez, maskara derrigorrezkoa ez den lehen egunean

Agerraldia egin zuen atzo Espainiako Gobernuko eledun Isabel Rodriguezek Osasun ministro Carolina Dariasekin batera, eta biek nabarmendu zuten txertatze kanpainek izan duten erantzun onari esker hartu ahal izan dela, hein handi batean, erabakia. 12 urtetik gorako herritarren %92k txertoaren jarraibide osoa dutela nabarmendu zuen Dariasek, eta pazienteek, oro har, gero eta sintoma arinagoak dituztela. Horrez gain, izurriaren jarraipena egiteko adierazle gehienek ere «arrisku apala» erakusten dutela azaldu zuen ministroak, eta horrek eman diola bide erabakiari. Izan ere, beti egoera epidemiologikoaren araberako neurriak hartu dituztela nabarmendu zuen. Adituekin «adostutako» erabakia izan dela argudiatu zuen, eta EB Europako Batasuneko beste hainbat herrialdek tankera bereko erabakiak hartu dituztela.

Onartu duten dekretuan, pertsonen «zaurgarritasunaren» araberako «salbuespenak» hauek izango dira. Batetik, «osasun zentroetan» ezinbestean erabili beharko dira maskarak oraindik ere: erietxeetan, osasun zentroetan, transfusio zentroetan eta botiketan maskara jantzita eraman beharko da beti. «Lan egiten dutenek eta bisitariek» jantzi beharko dute; pazienteak libre egongo dira. Maskara ezinbestekoa izango da «zentro soziosanitarioetan» ere; esaterako, zahar etxeetan eta. Halako tokietan ere bisitari eta langileek bakarrik erabili beharko dute. Garraio publikoan ere erabiltzen jarraitu beharko da. Kasu horretan, geltoki eta antzekoetan ez da jantzi beharko; soilik garraiobideen barrurako erabakia izango da.

Eskoletan ere ez

«Horiek dira salbuespenak», zehaztu zuen ministroak. Gainerako tokietan obligazio bat izateari utzi dio maskararen erabilerak. Alde horretatik, Dariasek nabarmendu zuen eskoletan ere ez dela maskararik eraman behar. Dekretuak emandako irizpideen arabera, bederen, ez da erabili behar inoiz ere. Hegoaldeko hezkuntza erakundeek orain horren harira zer esaten duten ikusi beharko da; heldu den astelehenean hasiko da Aste Santuko oporraldiaren ostean berriz ikasturtea, eta ordurako eman beharko dituzte irizpideak. Nafarroako Gobernuko presidente Maria Txibitek atzo esan zuen dekretu berriaren edukiaren berri emango dietela eskolei, eta irizpidea dela, oro har, han jartzen duena betetzea. Hala ere, maskara erabiltzen segitu nahi dutenek horretarako era izango duela esan zuen.

Ikusi gehiago: Osalanek enpresei gomendatu die dituzten baldintzak aztertzeko maskararen derrigortasuna kendu aurretik

Lan munduan ere, oro har, maskararen erabilerarik eskatzera ez da inor behartuko. «Hala ere, enpresetako lan osasuneko prebentzio arduradunek har ditzakete neurriak», adierazi zuen ministroak. Langileen arteko distantzia txikia bada, eta lantokiko aireztapena eskasa bada, erabaki egokia izango da langileek maskara erabiltzea, eta hori ebazteko era izango dute enpresek.

Eta beste hainbat egoeratan ere maskararen erabilera garrantzitsua izan daitekeela onartu zuen Osasun ministroak. «Modu arduratsuan erabiltzea gomendatzen da», azaldu zuen. Hain zuzen ere, adinekoei, immunoeskasiaren bat dutenei eta haurdunei dagokienez, esaterako, maskararen erabilera «arduratsuak» zentzua duela gogoratu zuen, eta ezingo dela guztiz alboratu horregatik. «Maskarek gure artean jarraituko dute, babes elementu gisa, batez ere pertsona zaurgarriei begira. Arduraz erabiltzea zaintzaren kulturarekin lotuta dago». Jende pilaketa handietan edota familia topaketetan pertsona «zaurgarriak» daudenean maskara erabiltzea «arduratsua» izan daitekeela adierazi zuen.

Frantziako Gobernuak martxoaren 14an nabarmen arindu zituen COVID-19aren aurkako neurriak. Txertatze agiria erakustea ez da beharrezkoa ordutik leku publikoetara sartzeko, eta maskararen erabilera ere murriztu zuten, oro har, toki publiko gehienetan.

Ospitaleetan, gora

Izurriaren aldagaien igoera bat erakusten duten datuak badira. Jaurlaritzako Osasun Sailak gaur esan du ospitaleratzeen kopurua ehun paziente handitu dela astebetean. Apirilaren 10ean 213 ziren; gaur, 315.

Ikusi gehiago: EHUk unibertsitatearen barnealdeko lekuetan maskara «arduraz» erabiltzea gomendatu du


Summary: Ekainaren 11n Parot anaiak eta Esnal askatzeko eskatuko dute Baionan. Manifestazio batera deitu dute Bakegileek eta Bake Bideak. 17:00etan abiatuko da, Laugatik.

Apiril hasieran 32 urte bete ziren Ion Parot, Unai Parot eta Jakes Esnal atxilotu zituztenetik, eta egun bertsuan, bortz urte ETA armagabetu zenetik. «Data bat eta bi errealitate» dira, Bakegileen eta Bake Bidearen hitzetan: «Gizarte baten engaiamendu irmo eta anitza, agintarien mespretxuaren eta isiltasunaren aurka».

Baldintzapean aske uztea galdegina dute hainbat alditan Ion Parotek eta Jakes Esnalek, eta, Ipar Euskal Herriko euskal presoen eskubideen aldeko mugimenduak jakinarazi duenez, badituzte jada hurrengo audientzien datak: maiatzaren 13an izanen du Parotek auzi saioa, eta maiatzaren 19an Esnalek. Egun horietan, batetik, elkarretaratzeetara deitu dute Baionan eta Donibane Lohizunen (Lapurdi), hurrenez hurren: «Adi garela adierazteko eta baldintzapeko askatasun horien aplikazioa aldarrikatzeko». Bake Bideak eta Bakegileek uste dute, izan ere, «egokituriko» zigor politika batek horien askatasuna «ahalbidetu» beharko lukeela.

Ekainaren 11rako, berriz, manifestaziora deitu dute Baionan, espero baitute Esnalek eta Parotek ordurako jasoak izanen dituztela maiatzeko auzi saioen erabakiak. Espero dute manifestazioa «lurraldearen aniztasunaren adierazpen masiboa» izanen dela, baita «bake prozesuaren aldeko engaiamendu anitzaren eta aitzinatze beharraren adierazpena» ere.

Agintariei deia

Aste bat ere ez da falta Frantziako hurrengo presidentea zein izanen den erabakitzeko, eta, bigarren itzuliaren bezperatan, neurriak eskatu dizkiete hurrengo agintariei: «Hautetsi izango direnek bake prozesuaren aitzinamendu beharraren urgentziaren neurria hartu behar dute, eta horien agendan lehentasunez sartu». Eskatu diete «argi eta garbi» adierazteko «balio demokratikoekiko atxikimendua», eta galdegin alde batera utz ditzatela «axolagabetasuna, mespretxua eta mututasuna». Hauteskunde legegileetako hautagaiei gauza bera eskatuko diete.

Iragarri dutenez, bertzalde, ekinaldi desobediente gehiago eginen dituzte heldu diren asteetan, ekintzen «inpaktua eta garrantzia» areagotuta. Esnalen eta Paroten emaitzak kontrakoak izanez gero, berriz, udarako «Euskal Herri osoa blokeatzeko ekintza bat» eginen dutela aitzinatu dute. «Hau ez da aukera bat, lorpenerako obligazioa da».


Summary: Euskal Herriko hiriburuetan, bizikletaz, noraino irits liteke ordu laurdenean?. Haritik Hirira geografo taldeak kalkulatu du, hiri bakoitzeko udaletxetik abiatuta, zenbat distantzia egin daitekeen bizikletaz hamabost minutuan. Helburua da bizikleta garraiobide eraginkorra dela erakustea.

«Euskal Herriko hiri nagusietako udaletxeetatik abiatuz, zein da ordu laurdenean bizikletaz lortu dezakegun irismena?». Haritik Hirira geografo taldeak —Josu del Campok eta Jon Maciasek osatzen dute— galdera horretatik abiatuta argitaratu du bere azken ikerlana Twitterren. Izan ere, azaldu dutenez, «asko hitz egiten da 15 minutuko hiriaz, baina ez gehiegi bizikletak hiri-eredu hau lortzeko bidean izan dezakeen eraginkortasunaz».

Eurek argi dute: «Irismen aldetik, Euskal Herriko hirien tamaina kontuan hartuz, bizikleta garraiobide bereziki eraginkorra da». Dena den, fokua azpiegituretan jarri dute, eta haiei bultzada emateko eskatu. Baiona, Bilbo, Donostia, Gasteiz eta Iruñea aztertu dituzte, OpenRouteServices eta Google Maps programen laguntzaz. Azaldu dute bereziki Bilbon, Iruñean eta Baionan azpiegiturak hobetzeko lan asko geratzen dela aurretik: «Bidegorri azpiegitura trinko eta seguruek dagoeneko lortu daitekeen irismen maila borobilduko lukete».

Aurretik, hiri bakoitzeko egoera banan-banan aztertu dute Haritik Hirira-ko kideek, eta OCU Espainiako Kontsumitzaileen Elkarteak duela gutxi argitaratutako bidegorrien inguruko txostenak esandakoak ere jaso dituzte.

Baiona: «Aturri ibaiaren ardatzari jarraituz urrutira irits gaitezke hamabost minututan. Gainera, hego mendebaldeko norabidea hartuz gero, Angeluraino heltzea ere posible da, hirian zehar modu azkar eta erosoan mugituz».

Bilbo: «Mendi magalean kokaturiko auzoetara iristea zailagoa den arren, dentsitate handiko hiri egitura nagusia haran barnean kokatzen da, bizikletaz eginiko joan-etorriak erraztu eta hiriko gune nagusietara denbora gutxian iristea ahalbidetuz».

Donostia: «Ekialde zein hego-mendebaldeko auzoetara iristea posible den arren, ordu laurden baino gutxiagoan nekez iritsiko gara Aiete, Miramon edo Ulia bezalako auzoetara». Azpiegiturak onak izan arren, atzerapauso bat eman dela nabarmendu du OCUk.

Gasteiz: «Hiriko erliebeak asko errazten ditu bizikletaz eginiko bidaiak. Bereziki eraginkorra: oso erraza da hiriko punta batetik bestera denbora gutxian eta erosotasunez iristea». OCUk hango azpiegiturak azpimarratu ditu, «egindako lan onagatik».

Iruñea: «Gasteizko kasuaren antzera, erliebe lauak bizikletaz eginiko mugikortasuna norabide guztietan modu nahiko homogeneo eta azkarrean hedatzea ahalbidetzen du».

Haritik Hirira Twitter kontua duela urtebete inguru sortu zuten Del Campok eta Maciasek, euskaraz ez baitzegoen lurraldea, hiriak eta geografia lantzen zituen konturik. Euren funtsa da herrien, hirien eta lurraldearen antolaketaren oinarriak azaltzea, eta haiek herritarren bizimodua nola baldintzatzen duten argitzea. Podcasta ere bada orain.


Summary: Gasteizko larrialdietako arreta murriztu izana salatu dute. Arabako ESIko ordezkaritza organoek elkarretaratzera deitu dute apirilaren 25erako, Eusko Legebiltzarreko atarian.

Gasteizko Santiago ospitaleko larrialdi zerbitzuak Txagorritxuko eraikin berrira lekualdatu ziren otsailaren 2an. Orduz geroztik, Santiago ospitaleko larrialdi gunea ez dago eskuragarri herritarrentzat, eta puntu berrira jo behar dute arreta jasotzeko. Orain arte Santiagon eta Txagorritxun, bietan eskaintzen zen. Asteak dira osasun profesional asko erabakiaren aurka mobilizatzen hasi zirela, eta gaur Arabako ESIko langileen ordezkaritza organoek ohar bidez jakinarazi dute protestekin jarraitzeko asmoa dutela. Zehazki, apirilaren 25erako elkarretaratze batera deitu dute Eusko Legebiltzarreko atarian. Egun horretan, Jose Maria Perez Arabako ESIko zuzendari kudeatzaileak agerraldia egingo du legebiltzarreko Osasun Batzordean, eta, elkarretaratzearekin, langileek adierazi nahi diote «murrizketa politiken» aurka daudela. Langileen ordezkariek salatu dute «berrantolaketa baten aitzakiarekin» larrialdietako arreta murriztu dela, eta horri «onartezin» iritzi diote: «Osasun publikoari emandako kolpe berri hau EAJk, bere bazkidearen lankidetzarekin, duela zenbait hamarkadaz geroztik egin dituen murrizketa neoliberalen beste adibide bat da, eta ESIko kudeatzaileek inolako lotsarik gabe eraman dute aurrera». Salatu dutenez, Santiago ospitaleko larrialdiak kendu izanak zamatu egin du ospitale horretako EAG Etengabeko Arreta Gunearen lana, eta «masifikatu» egin ditu Txagorritxuko ospitaleko larrialdi berriak.


Summary: Gernikako bonbardaketa gogoratzeko obra sinfoniko bat sortu du Aitor Etxebarriak. Ekainaren 30ean estreinatuko du ia ordu beteko ‘Gernika 85’ lana, Bilboko Euskalduna jauregian, eta Bilboko Orkestra Sinfonikoa, Gaudeamus korala eta Evelyn Glennie perkusionistarekin izango da oholtzan

«Musika da instrumentu indartsu bat memoriari bizirik eusteko». Gernikarra izanik, Aitor Etxebarriak (Gernika, Bizkaia, 1985) gertuko erreferentzia izan du beti 1937ko apirilaren 26ko bonbardaketarena. Bertatik bertara bizi izan zuten egun hori haren amonak eta birramonak, eta, aurrez ere, behin baino gehiagotan izan du lanerako akuilu, baina sekula ez oraingo neurrian. Bonbardaketa abiapuntu hartuta, ia ordu beteko obra sinfoniko eta korala sortu du konpositoreak: Gernika 85. «Estetika minimalista» eta «paisaia eszentrikoak» uztartuko dituela aurreratu du sortzaileak, eta baita lau mugimendu izango dituela ere. Ekainaren 30ean aurkeztuko du obra, Bilboko Euskalduna jauregian, eta Bilboko Orkestra Sinfonikoa, Gaudeamus korala eta Evelyn Glennie perkusio jotzailea izango ditu ondoan. Gaur iluntzetik edo bihar goizetik aurrera egongo da sarrerak erosteko aukera.

2017an sortu zitzaion harra Etxebarriari, hain justu, bonbardaketaren 80. urteurrenaren harira sortutako Markak dokumentalerako lanean zebilenean. Bernardo Atxaga idazlearen izen bereko liburua izan zen abiapuntua: Hannot Mintegia zinemagileak zuzendu zuen ikus-entzunezkoa, eta harentzako musika sortu zuen Etxebarriak. Disko formatuan ere kaleratu zuen lan hura, Forbidden Colours disko etxearen zigilupean, eta zuzeneko emanaldiak ere eskaini zituen. Bada, nolabait ere, nota haiekin hasten da ekainean estreinatuko duen pieza, Etxebarriaren hitzetan. «Soinu banda horretan agertu ziren obra honen lehen ernamuinak».

Hasieratik izan zuen «bizitza propioa» edukiko zuen obra bat sortzeko ideia, eta argi izan zuen pieza bonbardaketaren 85. urteurrenean estreinatu nahi zuela ere. Eta, beraz, su geldoan eduki du beti proiektua azken bost urteotan.

Gorputzarekin entzutea

Etxebarriarekin batera, Evelyn Glennie perkusio jotzaile eskoziarra da obraren beste bizkarrezurretako bat. Emanaldian ere, Etxebarria eta bera, biak egongo dira lehen lerroan, aurrez aurre, eta atzean izango dituzte orkestra eta korua. Bi Grammy sari jasotakoa da Glenniek, eta birtuosotzat dute adituek. 12 urterekin diagnostikatu zioten gorreria, eta musika gorputz osoarekin entzuten ikastera eraman zuen horrek.

2018an ezagutu zuen Etxebarriak Londresen, film baterako soinu banda sortzen ari zela, eta berriz ere harekin lan egitea «amets bat» izan dela esan du konpositoreak. «Munduari gorputzagaz entzuten irakastea du buruan berak», azaldu du Etxebarriak. «Ortozik jotzen du beti, eta gorputz osoarekin xurgatzen ditu frekuentziak. Nik sekula ez dut jo dinamikak berak bezain argi igartzen dituen inorekin. Sinesgaitza da gorputzagaz duen konexio hori».

Isiltasuna eta burrunba

Dinamikoki, mutur batetik bestera joango da emanaldia, konpositoreak azaldu duenez. Izango dira pasarte pianissimoak eta izango dira pasarte oso gogorrak ere. «Nire ibilbidean orain arte oso garrantzitsua izan da isiltasuna, eta kasu honetan ere, izango dira isiltasun askoko zati batzuk ere, entzuleari arreta guztia eskatuko diotenak».

Aurrez beste hainbat musikarik ere hartu izan dute Gernikako bonbardaketa inspirazio iturritzat. Hor daude, besteak beste, Pablo Sorozabalen Gernika (hileta martxa), Francisco Escuderoren Gernika opera, Gorka Hermosa akordeoi jotzailearen Gernika pieza, edo Mikel Laboaren Gernika- Lekeitio 4 eta Eñaut Elorrietaren Gernika abestiak. Eta zerrenda horretan ale bat gehiago jarri nahi izan du orain konpositoreak.

Lekukotzak «tresna bat gehiago» izango dira

Kasu honetan, Etxebarriak obraren parte bilakatu ditu bonbardaketa hura bertatik bertara bizi izan zutenen ikus-entzunezko lekukotzak. «Ez dute obra laguntzen», zehaztu du; «obraren parte dira». Berez, Gogora institutuak eta Gernikako Bakearen Museoak bildu zituen bideo horiek. Gizon eta emakume edadetuak ikusten dira haietan, haur zirenean bizitakoak gogoratzen. Eta, hain zuzen, ahozko lekukotza horiek orkestraren «musika tresna bat gehiago» bihurtzea izan da Etxebarriaren erronka.

Lekukotza horienak izango dira obrako hitz bakarrak. Etxebarriak zehaztu duenez, esaterako, koruak ez du letrarik kantatuko. Horren ordez, pasarte «gutural» batzuk kantatuko dituzte abeslariek, «onomatopeiatik gertuko zerbait».

Ukrainiako gerraren ondorioz, memoria ariketa zena kolpean gaurkotasunezko bilakatu zitzaiola ere kontatu du Etxebarriak. Izan ere, Bartzelonan bizi zen garaian ezagututako lagun min bat du konpositoreak Kieven. «Gogorra izan da nire gertukoa den eta nire mundu berean ibiltzen den norbait zer sufritzen ari den ikustea». Eta, azaldu duenez, bultzada moduko bat izan da egoera hori Gernikari eskainitako konposizioaren azken txanpan.

Bakea bultzatzeko

Bizkaiko Foru Aldundiak, Eusko Jaurlaritzak, Gogora institutuak eta Gernikako Udalak babestu dute proiektua. Etxebarriaren obra «omenaldi sinfoniko bat» izango dela esan du Lorea Bilbao Bizkaiko Foru Aldundiko Kultura diputatuak. Eta halako lanek «bizikidetza» eta «errespetua» sustatzeko balio dutela ere gehitu du. «Musikaren eskutik lortu gura dute ez ditzagula betirako ahaztu halako gertaerak». Eta ildo beretik jo du Jose Antonio Rodriguez Ranz Eusko Jaurlaritzako Giza Eskubide, Memoria eta Lankidetzako sailburuordeak. «Konpromisoak aktibatzeko eta kontzientziak inarrosteko beharra du bakearen kulturak, eta, horretarako, bada ehiza hegazkinak eta misilak baino indartsuagoa den arma bat: kultura».


Summary: Espainiako Gobernuak dio ez duela inor espiatzen baimen judizialik gabe. CNIk galdetuta buruzagi independentistak espiatu ote dituen, Isabel Rodriguezek esan du ezin diola horri erantzun, «segurtasun nazionaleko kontu bat» delako. Europako Batzordeak adierazi du estatu bakoitzari dagokiola espioitza salaketak ikertzea.

Erreakzio soka luzea eragiten ari da The Citizen Lab ikerketa zentroak ondu eta The New Yorker hedabideak argitara ateratako informazioa: Pegasus programaren bitartez 60 buruzagi independentista baino gehiago espiatu dituztela zabaldu zuen egunkariak atzo. Ordutik, asko izan dira gaitzespen keinu eta ardura eskeak. Europako Batzordea mintzatu da berriki: azaldu duenez, instituzioak espero du EB Europako Batasuneko estatuetako agintariek ikerketa bideak abiatuko dituztela auziaren gainean. Erantsi du, halaber, kasuak «onartezinak» liratekeela, «hala gertatu direla baieztatuko balitz».

Edonola ere, politikari independentistena ez beste kasu batzuei loturik egin ditu adierazpenak Europako Batzordeak. Greziako kazetari batek jasandako espioitza kasuarengatik hitz egin du, zehazki: «Auzi mota horien gaineko ikerketa EBko kide bakoitzari dagokio. Espero dugu hala eginen dutela eta berreskuratuko dutela konfiantza», adierazi du batzordeko bozeramaile Johannes Bahrkek. «Haiek segurtatu behar dute programa horiek ez direla legez kanpo erabiltzen». Hori hala, beraz, Madrili legokioke Kataluniako eta Euskal Herriko politikarien kasuak aztertzea.

Espainiako Gobernuak, ordea, argi esan du gaur: ez ditu inoren komunikazioak oztopatzen epaile baten baimenik gabe. Hori adierazi du Isabel Rodriguez gobernuaren bozeramaileak. CNI Espainiako Zerbitzu Sekretuek zuzenean galdetu diote buruzagi independentistak espiatu ote dituzten, eta esan du ezin diola horri erantzun, «segurtasun nazionaleko kontu bat» delako: «Kontu sekretuak dira, eta legeak ez dit uzten haiei buruzko azalpenak ematen».

Dena den, azpimarratu du Espainian ez dela espiatzen, eta gehitu du Estatuak behar bezala funtzionatzen duelako erabateko segurtasuna duela. Iragarri du Margarita Robles Espainiako Defentsa ministroak agerraldi bat egingo duela parlamentuan Pegasus sistema zein kasutan erabiltzen duten azaltzeko.

«Eraso larria», Urkulluren hitzetan

Eusko Jaurlaritzako lehendakari Iñigo Urkulluk sare sozialetan zabaldutako ohar baten bidez eman du bere iritzia: «Buruzagi instituzional eta politikoei ustez egindako espioitza kasuei buruzko informazioak oso larriak dira. Berehala argitu behar ditu Espainiako Gobernuak», idatzi du. Kasuak «gardentasun osoz» argitzea ere galdegin du.

Argitara ateratakoa arbuiatu du Urkulluk. Dioenez, halako ekinbideek «ez dute lekurik» zuzenbide estatu batean. «Desberdin pentsatzen duena zelatatzea, hori baita argitaratutako informazioek erakusten dutena, sistema demokratiko bermedunaren oinarrien aurkako erasoa da», kritikatu du.

Atzean nor?

Pegasus era zibernetikoan egindako espioitzarako programa bat da; soilik gobernuek izaten dute eskura, eta, beraz, pentsatzekoa da Espainiako Gobernua dagoela atzean.

Atzo zabaldu ziren datuen arabera, Kataluniako politikari ugari daude espiatu dituztenen artean: Pere Aragones, Quim Torra, Anna Gabriel eta Artus Mas, besteak beste. Euskal Herriko politikari independentistak ere badira tartean: EH Bilduko koordinatzaile nagusi Arnaldo Otegi eta koalizioko diputatu Jon Iñarritu. Iñarrituk atzo salatu zuen «disidentzia politikoaren» kontra egindako «eraso masibo» bat dela atzo ezagutarazi zen ikerketak erakutsi duena, eta iragarri zuen «neurri juridiko egokiak» abian jarriko dituztela jazo dena argitzeko. Gehitu du espioitzaren erantzuleak kargutik kendu beharko lituzkeela «berehala» Gobernuak.

Sakelako telefonoen bidez deiak kontrolatzeko pentsatuta dago Pegasus programa. Israelgo enpresa batek garatutakoa da, eta, hainbat iturriren arabera, oso boteretsua da.


Summary: Bi gizon atxilotu dituzte Gasteizen bikotekideei eraso egiteagatik. 45 eta 47 urte dituzte atxilotuek.

Gasteizko Udaltzaingoak jakinarazi duenez, Aste Santuko oporretan, bi gizonezko atxilotu dituzte, indarkeria matxistako delituen ustezko egileak direlakoan. Joan den larunbatean, 47 urteko gizonezko bat atxilotu zuten Anglo-Vascoaren kale inguruko taberna batean bere bikotekidea jo zuelako. Igandean, 45 urteko beste gizonezko bat atxilotu zuten Alde Zaharrean bikotekideari eraso egiteagatik.

Gainera, udaltzainek azken egunotan 20 eta 30 urteko bi pertsona atxilotu dituzte babes aginduak hausteagatik. Horrez gain, 48 urteko beste gizonezko bat atxilotu zuten, Murtziako (Espainia) epaitegi batek gizonezkoa bilatzeko, atxilotzeko eta epaitegira eramateko agindua eman zuelako.


Summary: Baliteke «agente infekzioso» bat egotea umeetan agertu den hepatitis kasuen atzean. ECDC Europako Gaixoasunen Prebentzio eta Kontrolerako Erakundeak susmoa du hepatitis kasuek jatorri infekziosoa dutela, baina analisi toxikologiko gehiago egin behar ditu.

Joan den astean eman zuen abisua ECDC Europako Gaixotasunen Prebentzio eta Kontrolerako Erakundeak: hepatitis akutu mota bat hedatzen ari dela umeen artean. Kezka agertu zuen gaiarekin: Ingalaterran, bereziki, hepatitis kasu ezohikoak atzeman dituztelako 16 urtetik beherako adingabeen artean, eta hedatzen ari delako beste herrialde batzuetara. Espainian ere agertu dira lehen kasuak: Madrilen, Aragoin eta Gaztela Mantxan. Eusko Jaurlaritzako Osasun Sailak jakinarazi du ez dutela oraindik gaitz horren kasurik atzeman, baina adi daudela. Abisu bat zabaldu dute Osakidetzako profesionalen artean, gaitzaren hedatzeaz ohartarazteko. Nafarroako Osasun DepartamenTuan ere ez dute kasurik atzeman. Ezjakintasuna dago hepatitis honen inguruan, eta ez dakite zehatz-mehatz jatorria zein den, baina ECDCk gaur esan du «agente infekzioso» bat izan daitekeela gaixotasunaren kausa nagusia. Analisi toxikologikoak egiten ari dira oraindik, eta ikerketekin jarraituko dute, baina hipotesi nagusia da hepatitis kasuek jatorri infekziosoa dutela; «koadro epidemiologikoa» eta «kasuen ezaugarri klinikoak kontuan hartuta» iritsi dira ondorio horretara. Halaber, ECDCk ez du baztertzen «esposizio toxiko» bat egotea kasu horien atzean. Era berean, ez du loturarik topatu hepatitis akutu mota horren eta COVID-19aren aurkako txertoaren artean, eta elikagaien eta edarien inguruan galdeketa egin ostean ere, ez da lotura nabarmenik identifikatu. Erakundeak erantsi du ez direla agertu eritasuna eragiten duten ohiko birusak–A, B, C, D eta E hepatitisaren birusak–. Eta sintomei dagokienez, berriz, sabeleko mina, gorakoa eta horitasuna nabarmendu ditu.


Summary: Pello Bilbaorentzat etapa eta lidergoa Alpeetako Tourrean. Bahraineko txirrindularia jaitsiera ikusgarri bati esker gailendu da bigarren etapan. Mikel Landak zortzigarren amaitu du.

Sasoi bikainean dago Pello Bilbao (Bahrain). Hori erakutsi zuen, besteak beste, Euskal Herriko Itzulian, eta gauza bera erakusten ari da Alpeetako Tourrean: Gernikako txirrindulariak irabazi du bigarren etapa, eta liderraren elastikoa soinean duela irtengo da bihar. Atzoko erlojupekoan ere bigarren amaitu zuen Bilbaok, Geoffrey Boucharden atzetik (Ag2r).

Italiako Giroa prestatzen ari diren txirrindulariz josita dago Alpeetako Tourra, lehen Trentinoko Giroa zena. Gaur, Bahrainek ez du nahieran kontrolatu San Martino di Castrozzan (Italia) amaitzen zen etapa, eta azken hogei kilometroetako jaitsieran ahalegin handia egin behar izan du Bilbao eta Mikel Landa buru dituen taldeak. Kostata harrapatu dituzte ihes eginda zihoazen Pavel Sivakov (Ineos) eta Michael Storer (FDJ). Behin haiek harrapatuta, Bilbao izan da azkarrena azken metroetan, Romain Bardeten (DSM) eta Attila Valterren (FDJ) aurretik. Zortzigarren amaitu du Landak.


Summary: Esportazioak %25 gehitu dira aurten Hego Euskal Herrian. Inportazioak %45 ugaritu dira, petrolioaren eta gasaren eskutik batik bat.

Ukrainako gerraren eragina ez da ikusi otsaileko nazioarteko merkataritzaren datuetan. Hilabete horretan 3.441 milioi euroren esportazioak egin zituzten Hego Euskal Herriko enpresek, inoizko kopuru handienetako bat eta iazko otsailean baino %25,4 gehiago. Urtarrila ere ildo horretatik joan zenez, urteko lehen bi hilabeteetan hazkundea %24koa da.

Lurralde guztietan ari dira esportazioak gora egiten, baina batez ere Bizkaian: +%34,2 urteko lehen bi hilabeteetan eta +%33,1 otsailean. Azalpena energian bilatu behar da, edo zehatzago esanda, Petronorrera iristen den petrolioan. Bilboko portura findu gabe iritsi ohi da, eta horren zati bat findua esportatzen da. Horrela, Eustatek nabarmendu du petrolio finduen esportazioa bikoiztu baino gehiago egin dela otsailean (+%135,8), eta jada lurraldeko esportazio guztien %11 dela.

Inportazioak, are gehiago

Energiak ere azaltzen du inportazioen hazkundea, esportazioena baino are handiagoa: %46,4 handitu dira otsailean, eta %45 urteko lehen bi hilabeteetan. Eustaten arabera, energia alorreko inportazioak %67,6 handitu dira Araban, Bizkaian eta Gipuzkoan, eta produktu ez energetikoena, berriz, %44,8.

Petronorren jarduna ez ezik, BBG Bahia de Bizkaia Gasena kontuan hartu behar da. Hara iristen da itsasontziz GNL gas natural likidotua, Zierbenako kaian berriro gas bihurtzeko. Ukrainako gerra hasi aurretik ere, GNL inportazioak handitzen ari ziren Europan, Errusiak bere gasbideak erdizka zituelako. Joera hori areagotu da martxoan eta apirilean, eta Europan GNLa tratatzeko planta asko ez daudenez, pentsatzekoa da hurrengo hilabeteetan eta urteetan BBGk lan asko izango duela. Errusiatik bertatik ere iritsi izan da gasa Bilboko portura, Nikolai Urvantsev itsasontzian esaterako.


Summary: Pere Aragonesek Pedro Sanchezi esan dio espioitzak negoziazioari kalte egin diola. Independentista katalanen kontrako espioitza kasuak ikertzeko exijitu dio Kataluniako buruak Espainiako presidenteari. ERCk, JxCk, CUPek, Omniumek eta ANCk kereilak jarriko dituzte Katalunian, Frantzian, Suitzan, Belgikan eta Alemanian.

Pere Aragones Kataluniako Generalitateko presidenteak oharra egin dio Espainiako Gobernuari: espioitza kasuak behar bezala ikertzen ez badituzte, ondorio politikoak izango dira negoziazio mahaian eta aldebiko batzordean. Generalitateak bilera egin du gaur arratsean, eta Espainiako Gobernuari jakinarazi dio ikerketa independente bat egin arte ezin direla normalizatu bi aldeen arteko harremanak: «Beharrezkoa da konfiantza gutxieneko bat».

Ukituta baitago konfiantza hori, atzo ezagutu zenetik 63 politiko, abokatu eta eragile independentista katalan espiatu dituztela 2017tik aurrera. Pegasus eta Candiru programekin espiatu dituzte. Eta tentsioa eragile katalanen artekoa ere bada: gaur negoziazio mahaiari buruzko tentsio hori agerikoa izan da Bruselan, eragile katalanek espioitzaren aurka hartuko dituzten neurriak aurkezteko egin duten prentsaurrekoan. Jakinarazi dute kereilak aurkeztuko dituztela Kataluniako auzitegietan, eta baita Frantzia, Suitza, Belgika eta Alemaniakoetan ere. Espioitzari erantzun judiziala emateko batasuna badute, baina ez batasun politikorik.

«Espioitza etxe honetan gertatu da», ohartarazi du Carles Puigdemont Kataluniako presidenteak europarlamentuan, astearte eguerdi honetan. Han egin dute agerraldia Junts Per Catalunyako, ERCko, CUPeko, Omniumeko eta ANCko ordezkariek, zelatatu dituztenetako batzuek. «Espioitza Espainiako Estatuaren mugetatik harago erabili da. Hori dela eta, nazioartean erantzungo dugu, gertaera horiek zigorrik gabe gera ez daitezen», erantsi du Oriol Junqueras ERCko lehendakariak. Han izan dira Carles Riera CUPeko diputatua, Xavier Antich Omniumeko presidentea eta Elisenda Paluzie ANCko presidentea ere.

Datozen asteetan aurkeztuko dituzte kereilak, indibidualak zein kolektiboak. NSO enpresari berari, polizia arduradunei, CNI Espainiako zerbitzu sekretuei eta Espainiako Estatuari berari zuzenduko dizkiete. «Independentistak sistematikoki espiatu ditu estatuak bost urtez. Ordezkari politikoak, abokatuak, kazetariak eta herritarrak», esan du Paluziek. «Europako Batasunaren balio demokratikoen aurkako erasoa da: onartezina. Baina ezingo dute inoiz mugimendu baketsu eta demokratiko hau amaitu», erantsi du Antichek.

Puigdemontek, Junquerasek eta Rierak azaldu dute Ursula von der Leyen Europako Batzordeko presidenteari eta Didier Reynders Justizia komisarioari eskari bat aurkeztuko dietela, «urgentziaz» erantzun dezaten, eta presazko eztabaida bat antola dezaten espioitza kasu hauei buruz. Bestalde, duela hilabete batzuk sortu zuten Pegasusi buruzko ikerketa batzorde bat, Hungarian eta Polonian agertutako kasu batzuen harira, eta eskatuko dute batzorde horretan sartzeko Kataluniako kasuak —Catalan Gate deitu diote—. Europako Kontseiluari eta Nazio Batuen Erakundeari ere aurkeztuko diete kasua.

Batasun politikorik gabe

Espainiako Kongresura eta Senatura ere eramango dute auzia, baina horretarako batasun politikorik ez dute agertu: alderdi bakoitzak bere aldetik landuko du. Izan ere, gaurko agerraldian agerian geratu dira ERCk Espainiako Gobernuarekin aldezten duen negoziazioari buruzko desadostasunak. Puigdemontek irmo esan du: «Argi dago gaur ez dagoela negoziaziorik; oinarrizko eskubideak urratu dira».

Junqueras ondoan eserita zeukan Puigdemontek, Kataluniako eta nazioarteko komunikabidez betetako prentsa aretoari begira. ERCko lehendakariak negoziazioa defenditu du: «Zorrotzak izango gara Espainiako Gobernuarekin, azalpenak eman ditzan, honi buruz ezer ez dakiela dioen arren. Baina negoziazioa beste bitarteko bat da, eta goiz edo berandu erabili beharko da. Negoziazioa bitarteko erabilgarria da, eta ez dugu oparituko, ez Espainiako Gobernua konbentzitzeko, baizik eta begira dugun nazioarteko komunitate hau konbentzitzeko».

Junquerasen ondotik, Elisenda Paluziek hitz egin du, ANCren izenean, eta eztabaida horri heldu dio hark ere: «Benetako negoziazio politiko bat gerta dadin, baldintzak behar dira, eta ez dugu uste baldintzak betetzen direnik zelatatzen ari bazaizkizu». Junquerasek ezker-eskuin eserita zeuzkan Paluzie eta Puigdemont, prentsaurrekoan.

Kazetarien galderen txanda iritsi denean, Puigdemont ez da itzuli negoziazioen gai horretara, baina Junquerasek ez ditu erantzun gabe utzi nahi izan Paluzieren esanak. «Alde bat esertzen denean negoziazio mahai batean, eta espioitza egiten diotenean kanpokoen begien aurrean, zeinek biltzen du kapital politikoa? Independentismo katalanak, zalantzarik gabe. Gure eskura dauden tresna guztiak erabili behar ditugu: ikerketa batzordeak, kereilak... Eta, aldi berean, bandera bakar bat ere ezin dugu oparitu inoiz, negoziazioarena adibidez, zeina azkenean ezinbestekoa izango baita».

Aragones, Sanchezi azalpen eske

Eguerdian izan da hori, eta arratsean ERCk jarrera gogortu du, Kataluniako Generalitatearen bileraren osteko agerraldian. «Estatuko gobernuarekin dugun konfiantza oso txikia da. Oso zaila da espiatzen ari zaizunarengan konfiantza izatea. Gaur zalantzan dagoena estatuko gobernuaren konpromisoa da; ez da gure konpromisoa zalantzan dagoena».

Pere Aragones ERCko kide eta Generalitateko presidentea Pedro Sanchez Espainiako Gobernuko presidenteari zuzendu zaio agerraldi horretan: «Erantzukizunak hartu ezean, ezin dugu normalizatu harremana estatuarekin. Ezinbestekoa da barne ikerketa independente eta auditatu bat egitea, argitzeko zeinek espiatu duen, zeinen aginduz, eta zeintzuek jakinda». Konfiantza kaltetuta dagoela esan dio Sanchezi, eta mahaia izoztea nahi ez badu bere ardurari erantzuteko.

«Instituzio demokratikoetako ordezkarien kontrako estatu operazio baten aurrean gaude», markatu du, «teknologia honekin orain arte ezagutzen den espioitza kasu handienaren aurrean».


Summary: Gerrak 2026ra arte motelduko du munduko ekonomia. Nazioarteko Diru Funtsak eta Munduko Bankuak okertu egin dituzte datozen urteetarako hazkunde aurreikuspenak. Europak nabarituko ditu gehien Ukrainako gerraren ondorioak: inflazio handia eta hornidura arazoak.

Laino beltzak munduko ekonomian: enplegua eta produkzioa ez dira pandemia aurreko datuetara itzuliko gutxienez 2026ra arte. Hala ondorioztatu dute NDF Nazioarteko Diru Funtsak eta Munduko Bankuak, astearte honetan argitaratutako txosten batean. Bi erakunde horien arabera, Ukrainako gerra krisi energetiko bat eragiten ari da, eta, horrek bultzatuta, inflazioa gora egiten ari da mundu osoan. Gaineratu dute, halaber, pandemia ez dela amaitu, eta Txinan gertatzen ari dena gogoratu dute: eskualde batzuetan agertutako kasuei aurre egiteko hartutako neurriek moteldu egin dute hango produkzioa, eta ohartarazi dute horrek arazoak eragin ditzakeela mundu osoko hornikuntza kateetan, aurreko bi urteetan gertatu den bezala.

NDFk eta Munduko Bankuak urtarrilean egin zuten azken txostena, baina gerrak behartu ditu orduan esandakoak berrikustera. Aurten eta datorren urteari begira, mundu mailako hazkunde aurreikuspenak 0,8 eta 0,2 puntu okertu dituzte, hurrenez hurren. 2022rako eta 2023rako %3,6ko hazkunde tasa espero dute —iaz %6,1koa izan zen—, eta «epe ertainean» jaisten jarraituko duela uste dute, %3,3aren bueltan gelditzeraino. Europako herrialdeek hartuko lukete kolperik gogorrena.

Ohartarazi dute hazkundearen bilakaera Ukrainako gerraren araberakoa izango dela, eta mezu argia bidali dute: baliteke ondorioak denbora luzez nabaritzea, gerrak eragindako lehengaien eta oinarrizko produktuen prezioen igoeragatik bereziki; alegia, inflazioagatik. Bi erakundeen arabera, 2022an %5,7koa izango da ekonomia aurreratuetan, eta % 8,7koa gorabidean eta garabidean direnetan; hau da, urtarrilean aurreikusi baino 1,8 eta 2,8 puntu gehiago, hurrenez hurren.

«Erreakzionatu beharra dago»

Aurrera begira, NDFk eta Munduko Bankuak azpimarratu dute ezohiko inflazioa eteteko banku zentralek euren diru politikak berrikusi beharko dituztela luze gabe. «Uste baino azkarrago erreakzionatu beharko dute, interes tasak igoz». Europako Banku Zentralak aurreko astean jakinarazi zuen hori aurten bertan egiteko prestatzen ari dela; Ukrainako gerraren aurretik bide hori hartu zuten AEBetako eta Erresuma Batuko banku zentralek, besteak beste.

Zerga politikan eta oinarrizko gastuan ere jarri dute azpimarra NDFk eta Munduko Bankuak. Azaldu dute ekonomia sendotzeko beharrak ez duela eragozpen bat izan behar gobernuentzat pertsona eta sektore kalteberak laguntzeko: bereziki oinarrizko produktuen prezioen igoeraren ondorioz zailtasunak dituztenei eta pandemiaren eraginpean daudenei. «Gobernuek bide zaila egin beharko dute zerga kontsolidazioaren eta funtsezko gastuen lehentasunaren artean».

Ohartarazi dute, halaber, egungo egoerak kanpo zorrean eragin nabaria izan dezakeela, eta gogoratu dute egun 30 herrialdek dituztela ordaintzeko arazo larriak. «Funtsezkoa da zorra modu ordenatuan berregituratzeko bidean aurrera egitea, mundu mailako kooperazioaren bidez».

Europan okerren

NDFk eta Munduko Bankuak gogoratu dutenez, Errusia eta Ukraina munduko zereal esportatzaile handienetako bi dira, bereziki arto eta gari esportatzaileak, baita petrolio, gas natural eta mineral hornitzaileak ere, Errusia bereziki. Horren ondorioz, izugarri garestitzen ari dira lehengaien prezioak mundu osoan, eta ondorio ekonomikoak bi herrialde horietatik haratago nabaritzen ari dira.

Ukraina eta Errusiaren ondoren —haien ekonomiak %35 eta %8,5 uzkurtuko dira aurten—, Europak hartuko luke kolperik handiena, Errusiako energiekiko duen menpekotasun handiagatik, NDFk eta Munduko Bankuak azpimarratu dutenez. Euroguneko herrialdeak hazkundean jarraituko dute, baina aurreikusi baino motelago, eta herrialde batzuetan beste batzuetan baino gehiago nabarituko da: Alemanian eta Italian bereziki, haien industriek duten pisuagatik. Euroguneko hazkundea tasa %2,8an kokatu dute 2022rako, urtarrilean aurreikusi baino 1,1 puntu beherago.

Aldiz, jaitsiera txikiagoa eman diete AEBei: 0,3 puntukoa aurten —%3,7ko hazkundea—. NDFk eta Munduko Bankuak gakotzat jo dituzte inflazioari aurre egiteko gerraren aurretik hartutako neurriak, interes tasen igoera bereziki. Txinaren kasuan ere jaitsiera apalagoa aurreikusi dute, 0,4koa —%4,4ko hazkundea—.

NDFk eta Munduko Bankuak kezka azaldu dute herrialde txiroenen egoerarekin, baina, horien kasuan, hazkunde tasak antzera mantendu dituzte, bereziki haien menpekotasun energetikoa txikiagoa delako. Eta antzera elikadurarekin: azpimarratu dutenez, Afrikako herrialdeetako dietetan gariak ez du besteetan bezainbesteko pisurik, eta gauza bera Asiako eta Ekialde Hurbileko herrialdeetan. Bi erakundeek aurreikusten dute Saharaz hegoaldeko Afrikako hazkundea %3,8koa izatea 2022rako, eta Asia eta Ekialde Hurbilean %4,6koa. Alegia, munduko batezbestekoaren gainetik.

Dena den, aldeak badaude herrialde batzuen eta besteen artean. Erregaien prezioen igoera dela-eta, hazkunde aurreikuspen hobeak dituzte petrolio ekoizle eta esportatzaile diren herrialdeek, Nigeriak eta Saudi Arabiak, adibidez. Bestalde, kanpoko energien menpekotasun handiagoa duten eta Europarekin harreman komertzialak dituzten beste herrialde batzuenak okertu egin dituzte, Japoniarenak (0,9 puntu gutxiago) eta Indiarenak (0,8 puntu), esaterako.

Latinoamerikan, berriz, inflazioak gogor joko duela aurreikusten dute NDFk eta Munduko Bankuak. Horrekin batera, Europarekiko konexio komertzial txikiagoa izanda ere, AEBen eta Txinaren aurreikuspenen beherapenek ere eragin nabaria izango dute. %2,5eko hazkundea aurreikusten dute herrialde horientzat, batezbestekoaren azpitik, baina urtarrilean iragarritakoaren oso antzekoa.

«Blokeen» ekonomia

Datuetatik haratago, Nazioarteko Diru Funtsak eta Munduko Bankuak azpimarratu dute gerrak bizkortu egin duela munduko ekonomia bloke geopolitikoetan zatikatzeko arriskua, estandar teknologiko, ordainketa sistema eta erreserba dibisa sistema ezberdinen bidez. Ohartarazi dute horrek guztiak zalantzan jar ditzaketela «azken 70 urteetan nazioarteko harremanen eta harreman ekonomikoen oinarri izan diren arauak», eta ohartarazi dute luzera begira «hondamendia» litzatekeela ekonomia globalarentzat.


Zorraren arriskua

Summary: Zorraren arriskua.

«Beste krisi bat krisi baten gainean». Hala definitu zuen munduko ekonomiaren egoera joan den ostegunean Kristalina Georgieva Nazioarteko Diru Funtseko zuzendariak. Pandemia eta haren eraginak ez direlako ezabatu; hor daude oraindik. Eta haiei, orain gehitu zaizkie Ukrainako gerraren eta zigor ekonomikoen hedatze uhinak. Emaitza, lehen estu zebilena are estuago dabil orain.

Nonahi ikusten dira kezkarako adierazleak, eta horietako batzuk dira herrialde askoren kanpo zorrak. Arriskua hor dago, ez ote den Sri Lanka zerrenda luze bateko lehena izango. Joan den asteazkenean iragarri zuen Sri Lankak, likidezia arazoengatik, «behin behinean» ez dela gai izango bere nazioarteko bonuen interesak ordaintzeko (73 milioi dolar ordaindu behar zituen astelehen honetan), eta NDFrekin erreskatea negoziatzen hasiko dela. 50.000 milioi euro inguruko zorra du orotara, eta hortik 18.500 milioi euro dira atzerriko zorra.

Petroliorik eta gasik ez duten garapen bideko herrialdeentzat kanpo zorra beti izan da zama pisua. Pandemiaren aurretik ere handia zen eta pandemiarekin defizitak handiagotu egin ziren, ohiko atzeraldietan baino askoz ere bizkorrago. NDFren arabera, zorrak munduko barne produktu gordinaren %256ra egin zuen jauzi 2020an eta hazkundearen erdia gobernuen zorpetzetik etorri zen.

Dena den, eramangarria zirudien, tasa nominal txikiekin eta tasa erreal apalekin, baina orain inflazioak finantzazioa garestituko du. NDFren arabera, 30 herrialde daude gaur egun zorraren ordainketetarako arazo larriekin. Uste du arazoari aurre egiteko elkarlan globala beharko dela, ikusita, ziurrenez, zor berregituraketak maiztu egingo direla.

Eztabaida, edonola ere, hor dago, ordainketa etendura eta zor berregituraketa horietarako tresnak eta moduak ez ote diren berritu behar; non eta zertan oinarritu behar diren kanpo zorren inguruko erabakiak, gauzak aldatu egin direlako azken urteetan. Adibidez, une honetan munduko banako mailegu emaile handiena Txina da.


Summary: Ezenarrok Hendaiako udal gobernutik egotzi ditu abertzaleak. 2020ko ekaineko udal bozetatik, gobernuan ziren Hendaia Biltzen taldeko lau hautetsiak.

Kotte Ezenarro Hendaiako auzazpezak (Lapurdi) udal gobernuan zeuzkaten karguak kendu dizkie Hendaia Biltzen taldeko lau hautetsiei, eta apirilaren 27ko kontseiluan proposatuko du axuantak diren bi abertzaleak kentzea. Ezenarrok esan du berari eta hark buru duen gobernuari «ezinezkoa» zitzaiela lau hautetsi abertzaleekin «konfiantzan» lan egitea.

Besteak beste, kexu azaldu da Hendaia Biltzen-eko ordezkariek ez dutelako aurrekontua babestu, eta nabarmendu horixe dela «gehiengo bat zimendatzen duen ekintza politiko nagusia». 2020ko ekainean egin zituzten udal bozetan, auzapez karguari eutsi zion Ezenarrok, botoen %55,1 eskuratuta.

Lehen itzulian aurkeztu ziren Laetitia Navarronen zerrenda abertzale ekologistarekin eta Laurent Tariol komunistarekin aliantza egin zuen; %18,4 lortu zituen Navarronek, eta %7,8 Tariolek.


Summary: Alavesek gero eta urrutiago du salbazioa. Arabarrek sei puntura dituzte mailari eusteko postuak, Mallorcaren zelaian galdu ostean. Ez dira aurkaria baino gutxiago izan, baina berriro ere garesti ordaindu dute erasoan duten argitasun falta.

Larunbatean Mendizorrotzan Rayori irabazita piztutako itxaropena, lausotu egin zaio Alavesi. Arabarrek 2-1 galdu dute Mallorcaren zelaian. Etxekoak diragehiago izan. Baina bi aldiz lortu dute Pachecoren atea zulatzea. Une erabakigarrietan, gainera. Alavesek, berriz, denboraldi osoan zehar zelai erditik aurrera dituen gabeziak erakutsi ditu este behin: sormen eta argitasun falta. Hori gabe jai dago egun Lehen Mailan. Hala, porrot mingarria jaso du aurkari zuzen baten zelaian, eta salbazioa gero urrutiago dute babazorroek: sei puntura. Gainera, Mallorcaren aurkako golen aldea ere kontra dute.

Baina gauzak oso bestelakoak izan zitezkeen arabarrentzat. Izan ere, lehen bost minutak bete aurretik gola egin dute Alavesek. Lejeunek sartu du, baina VARean begiratu eta gero, Soto Grado epaileak baliorik gabe utzi du,. ustez, arabarren erdiko atzelariari eskuan jo diolako baloiak. Handik pare bat jokaldira, ordea, 11. minutuan, Mallorcaren gola ailegatu da Falta bat jaurti du, eta pare bat aldaratzeren ostean, Pratsek gola sartu du, orpoz egindako erremate batekin. Berriz ere ataka zailean ziren arabarrak.

Aurretik jarrita, Mallorcak patxadaz jokatu nahi izan du baloi jabetza luzeak izanda, eta ahal zuenean zelai erditik aurrera dituen jokalarien abiadura baliatu: Muriqui, Kubo... Alaves ahalegindu da presioaren bidez jabetza luze horiek mozten. Baina ez du asmatu. Neurketaren agintea etxekoena zen, nahiz eta Alaves suspertzen joan da. Hurrengo minutuak partida osoaren isla izan dira. Bi taldeei lotuta ikusi zitzaien, tentsio handiarekin. Apenas ziren gai erasoko jokaldiak sortzeko. Lehen zatiaren azken txanpan, Alaves hobea izan da, eta bizpahiru aldiz gerturatu da Ricoren atera. Escalantek eta Joseluk sortu dute arrisku gehien.

Bazirudien lehen zatia 1-0 amaituko zela, baina bazela itxaropena neurketari buelta emateko. Izan ere, Mallorca ez zen Velazquezen taldea baino gehiago. Epaileak lau minutuko luzapena adierazi du, eta azken jokaldian Muriquik bigarrena egin du Mallorcarentzat. Alboko sake batean izan da. Aurrelariak ondo babestu du baloia, eta arabarren atzealdea bigun aritu zen, buelta ematen utzi baitzion, eta aurrelariak ederki gurutzatu zion baloia Pachecori.

Sakontasun bila Bigarren zatian Alavesek baloi jabetza izan du, baina ez zen gai horri etekina ateratzeko. Zelai erdiko jokalariak Joselurengandik oso urrun aritu ziren, eta apenas iritsi zaio baloi argirik. Hegaletatik jokoari sakontasun gehiago eman asmoz Manu Garcia eta Pellistri zelairatu ditu Velazquezek. Eta neurri batean lortu du. Azkenerako iritsi da Alavesen gola. Oraingo honetan zoria alde izan du. Mallorcako Raillok bere atean sartu du Joseluren erdiraketa bat buruz jo ostean.

Hamazazpi minutu zituzten arabarrek gutxienez partida berdintzeko. Alavesek atzean sartu du Mallorca. Baina ideiak falta izan zaizkio gola egiteko. Kataluniarrak eusteko lanean aritu dira, Partidako ia azken jokaldian Alaveseko jokalariek penaltia eskatu dute, Pellistrik egindako erremate batean. Baina epaileak ez du hala ikusi, eta hor amaitu da neurketa.


Summary: Iruñerriko Zentro Sozialistaren hustea salatu dute Arrosadian. Iruñerriko Kontseilu Sozialistak iragan astean okupatu zuen Gelbentzu zinema areto zaharra. Ordea, Espainiako Poliziak eraikina hutsarazi du. Poliziaren «jazarpena» gaitzetsi dute gazteek, «etenik gabeko zelata» tartean.

Apirilaren 16an okupatu zuen Iruñerriko Kontseilu Sozialistak Gelbentzu zinema areto zaharra, Iruñerriko Zentro Sozialistak bertan leku hartzeko. Arrosadia auzoan dago eraikina. Kontseiluko kideek salatu dutenez, Poliziaren jazarpena nabarmena izan da gazteek aretoa bere egin zuten unetik bertatik. Azkenik, Espainiako Poliziak asteartean hutsarazi zuen aretoa. Operazioa gaitzetsiz, Kontseilu Sozialistako kideek salatu dute joan diren egun hauetan guztietan ez dutela izan husteko agindurik «esku artean». Elkarretaratzera egin zuten atzo: 19:00etan bildu ziren atzo dozenaka lagun, eraikinaren parean.

Desalojoaren aurrean, Zentro Sozialistak aurrera! Poliziaren jazarpenik ez izan zuten atzo lelo. Iruñerriko Kontseilu Sozialistak irmoki salatu du polizien jarduna. Nabarmendu duenez, Poliziak «gau eta egun» zelatatu du eraikina, leihoetatik sartzen ahalegindu dira behin baino gehiagotan, jo dituzte ateak, eta barrenean ziren zenbait kide identifikatu dituzte, besteak beste.

Halaber, kontseilukoek azpimarratu dute zentro sozialisten «sortze, garapen zein defentsarako» mobilizatzeko beharra dagoela.


Summary: Iruñerriko gizonezko bat espetxeratu dute adingabeak galbidean jartzea egotzita. Foruzaingoak salaketa bat jaso zuen, gizonak 'child grooming' egin ziola esanez; alegia, adin txikiko batekin kontaktuan jarri zela Internet bidez, «kontaktu sexual bat» lortze aldera.

Foruzaingoak Iruñerriko gizonezko bat atxilotu du adingabeak galbidean jartzea egotzita. Salaketa bat jaso zutenean abiatu zuten ikerketa. Haren arabera, gizonak child grooming egin zion. 16 urte baino gutxiago dituztenekin sare sozialen, mezu sistemen eta antzekoen bidez kontaktuan jartzea da child grooming deritzona, haien konfiantza lortu eta «kontaktu sexuala» izateko helburuz. Epailearen aurretik igaro ostean, gizonezkoa espetxera bidaltzea erabaki dute.

Ikerketan, foruzaingoak gizonaren etxean sartu ziren, eta hura miatu. Gailu elektronikoak eta «beste ebidentzia batzuk» aurkitu zituzten, eta, behin aztertuta, gizona hainbat adin txikikorekin kontaktuan jarri zela zioten frogak bazeudela ondorioztatu zuten. Aurkitutako gailu elektronikoen edukia aztertzen ari dira oraindik.


Summary: Novaltiaren aurkako beste epai bat, greba eskubidea bortxatzeagatik. EAEko Justizia Auzitegiak baliogabetu egin du hamalau grebalari jarduerarik gabeko lantegi batera bidaltzeko saioa.

Europako grebarik luzeena da aspaldi Novaltiako langileena, jada mila egunetik gora baitaramate haietako hamazazpik lanik egin gabe, lan baldintza hobeak eskatzeko. 2019ko uztailaz geroztik, enpresaren aurkako epaiak ere pilatu egin dira, langileen grebarako eskubidea bortxatzeagatik.

Azken epaiaren berri eman du gaur ELA sindikatuak. Hark informatu duenez, EAEko Justizia Auzitegi Nagusiak arrazoia eman dio sindikatuak jarritako salaketa bati, hamalau grebalari jarduerarik gabeko lantegi batera eramateagatik haien grebarako eskubidea errespetatu ez zuelako. Epaia ez dator bat langileen aldaketa ontzat eman zuen Lan Ikuskaritzaren txosten batekin.

Novaltiak 2021eko otsailean jakinarazi zuen hamalau grebalari –eta haien artean greba batzordeko eta enpresa batzordeko ELAko hiru kideak– Zaratamoko lantokira lekualdatzeko asmoa zuela. 2019az geroztik itxita dago zentroa, jarduerarik gabe eta langilerik gabe, eta, hortaz, ELAk uste du hara joandako langileen enpleguak ez zuela inolako bermerik.

Justiziara jo zuen sindikatuak, eta EAEko Justizia Auzitegiak arrazoia eman dio: «Ez dago froga elementurik hamalau langile grebalarien Zaratamoko zentrora atxikitzearen arrazoia ulertzea ahalbidetzeko. (...) Hortaz, grebalariak bakarrik eraman dira Zaratamora, eta ez dago erabaki hori justifikatzeko arrazoi objektiborik; ulertu behar dugu erabaki hori, egiaz, funtsezko greba eskubide konstituzionalaren legezko egikaritzari kalte egiteko borondatez hartu zuela enpresak. Horregatik, neurri horren baliogabetzea deklaratzen dugu».

Epaileek beste kontu batean ere onartu dute ELAren eskaera: ordutegien eta gainsarien aldaketa baliogabetu dute. Botika banatzaileak langile guztien ordutegia aldatu zuen, greban ez zeuden langileekin banan-banan negoziatu ondoren. Baina erabaki horrekin negoziazio kolektiboa urratu zuela ebatzi du EAEko Justizia Auzitegiak, ondoren jo zuelako enpresa batzordearekin negoziatzera. «Enpresak langileen zati batekin banaka negoziatu zuenez, ezin da onartu banakako akordiorik», justifikatu du.

Joan den otsailean beste zigor bat jaso zuen Novaltiak, grebalarien oporrak ordezkatzeko langileak kontratatu zituelako. Enpresaren aurkako laugarren epaia izan zen.


Summary: Enpresa handiek aldi baterako zerga gehiago pagatzearen alde dago Azpiazu. Nazioarteko Diru Funtsak proposatu du «aparteko irabaziak» dituzten konpainiek aldi baterako zerga gehiago pagatzea, eta Eusko Jaurlaritzako Ekonomia sailburuak «oso onargarritzat» jo du aukera hori. Jaurlaritzak 500 milioi euroko zorra jaulkiko du gaur.

Pedro Azpiazu bat dator NDF Nazioarteko Diru Funtsak konpainia handien fiskalitateaz egindako porposamenarekin. Uste du «oso onargarria» dela aparteko irabaziak dituzten konpainia handiek «gutxiengo tasa bat, ez oso altua», pagatzea aldi baterako. Onda Vasca irratian egindako elkarrizketa batean, Jaurlaritzako Ekonomia sailburuak azaldu du ideia hori «aspaldi honetan» lantzen aritu direla zenbait erakunde. AEBetako presidente Joe Bideni egotzi dio ideia hori, eta OCDE Ekonomia Lankidetza eta Garapenerako Erakundean eta Europako Batasunean ere ekinbide hori landu dela esplikatu du, %15eko gutxieneko sozietate zergarekin lotuz NDFren proposamena.

«Honek ahalbidetuko luke enpresa guztiek behintzat gutxieneko bat pagatzea, batez ere konpainia handiek; haiek dira zergak pagatzeari uzten diotenak gehien batean», esan du Azpiazuk. «Guztioi onura ekarriko liguke neurri horrek, bitarteko gehiago izango genituzkeelako politika publikoak egiteko».

Bestalde, aitortu du «aintzat hartzekoa» dela Gasteizko gobernuak BPG barne produktu gordinaren hazkunde aurreikuspenean egindako doikuntza: %6,7tik %4,5era apaldu du hazkundea; «baina, oraingoz, hazkunde sendo bat islatzen du».

500 milioiko jaulkipena

«Orain arte» Jaurlaritzak egoerari aurre egiteko martxan jarritako laguntza planak «arrazoizkoak» direla uste du, baina erantsi du aurrerantzean ere «arretaz» zaindu beharko duela gobernuak egoeraren eboluzioa, «lehenbailehen esku hartzeko» horrela egin behar dela erabakitzen badu. Azpiazuk ez du egoki ikusten neurri orokorrak hartzea gerra eta harekin lotutako energia krisia dela eta; aldiz, «politika zehatzak» babestu ditu, arazoak zorrotz aztertu ondoren.

Iazko aurrekontuen soberakinari buruz esan du «etengabe» ukitzen duela gobernuak, aparteko inbertsioak egiteko, esaterako. «Ez ditut kritikak ulertzen», gaineratu du. «Soberakina egoteak oinarri handia dauka; eztabaida daiteke handiagoa ala txikiagoa izan behar duen, baina ezin da ezbaian jarri soberakina egotea ziurgabetasun egoera bati aurre egiteko».

Ekonomia sailburuak iragarri du 500 milioi euroko jaulkipena egingo duela Jaurlaritzak gaur bertan, gobernuak baduela zorpetzeko gaitasuna. 2018. urtetik seigarren zor jaulkipena da gaurkoa: guztien artean 3.700 milioi jarri ditu merkatuan Gasteizko gobernuak. Azpiazuk argitu du ez dagoela zergak jaistearen alde, «zergak jaistea, besterik gabe, ez baita helburu bat».


Summary: Osalanek enpresei gomendatu die dituzten baldintzak aztertzeko maskararen derrigortasuna kendu aurretik. Kontuan eduki beharko dute, besteak beste, aireztapena, enpresan dagoen jende kopurua, langileen arteko distantzia eta langileak zenbat denboran egongo diren bertan.

Hego Euskal Herrian, gaurtik barrualdeko lekurik gehien-gehienetan ez da derrigorrezkoa maskara janztea. Lan munduan ere, oro har, ez da ezinbestekoa izango, baina enpresetako lan osasuneko prebentzio arduradunek neurriak har ditzakete. Osalan Laneko Segurtasun eta Osasunerako Euskal Erakundeak eman du gomendioa: enpresei esan die derrigortasuna kendu aurretik ebaluatzeko ea horretarako «baldintza egokiak» dauden.

Zeri erreparatu ere zehaztu dute: aireztapenari, enpresan dagoen jende kopuruari, segurtasun distantziari eta langileak lanpostuan egongo diren denbora kopuruari. Baina baita baldintza zehatzagoei ere: egiten den jarduerari, tenperaturari, hezetasun erlatiboari eta espazio komunen —aldagelak, jangela...— erabilerari.

Aparteko gomendioa egin die zaurgarriak diren langileei: esan die maskararen «erabilera arduratsua» egiteko beste batengandik 1,5 metro baino gutxiagora denbora luzez egon behar badute, eta gomendio bera egin diete «zaurgarritasun faktoreak» dituzten irakasleei ere. Halere, Osalanek gogorarazi duenez, lan eremuan orokorrean ez da nahitaezkoa maskara erabiltzea, gaur goizean kaleratu duten dekretuan zehaztutako kasuetan izan ezik, hala nola osasun zentroetako eta garraio publikoko beharginentzat.


Summary: Zortzi mobilizazio egingo ditu LABek Nafarroan, nagusia Iruñean. Nafarroako Gobernuari eskatuko dio ezen, egungo egoerari aurre egiterakoan «benetan pertsonak erdigunean jarri nahi izanez gero», politika propioak garatu ditzala, eta ez dezala Madrilgo neurrien jarraipen hutsa egin

Zaintza lanak, enplegua eta aberastasunaren banaketa bidezkoa izango ditu aldarri LABek datorren Maiatzaren Lehenean. Duela bi aste Bilbon aurreratu bezala, Euskal Herri osoan egongo da presente. Nafarroan, zehazki, zortzi mobilizazio egingo ditu. Nagusia, Iruñean, 12:00etan, Gazteluko plazatik hasita. Gainera, Nafarroako hiriburuko Jarauta kalean Txoko Gorria jarriko du.

Iruñetik at, beste zazpi herritan mobilizatuko da sindikatu abertzalea: 12:00etan, Azkoienen, Donezteben eta Leitzan; 12:30ean, Lizarran, Tuteran eta Altsasun; 13:00etan, berriz, Tafallan. Iruñeko Gazteluko plazan egindako aurkezpenean, Imanol Karrera LABeko koordinatzaileak nabarmendu du aurten ez dutela 2.500 metro plastiko erabiliko, «trantsizio ekosozialistaren aldeko ekarpen xume gisa».

Aurkezpenean, gatazkan izan ziren langileen ordezkariak izan ditu Karrerak: uztailean itxitako Electroaceros enpresan enpleguaren alde borrokatutako langile bat, lehen hitzarmenaren alde gatazkan diren zahar etxeetako behargin bat, esku-hartze sektoreko beste ordezkari bat, eta maiatzetik aurrera greban hasiko diren haur eskoletako langile bat.

Pandemian zaintza eta ekonomia zaindu behar zirela esaten zen, eta orain, Ukrainako gerran, pertsonak eta ekonomia zaindu behar direla esaten da. Haatik, Karreraren arabera, horiek «lelo hutsak» baino ez dira, eta benetan pertsonak «erdigunean» jarri nahi badira bestelako erantzun batzuk eman behar direla uste du. Izan ere, LABen arabera, «kapitalismoak ez ditu soilik planetaren baliabideak agortzen»: langileria ere «esplotatzen du». Leloek diotenaren kontra egungo sistemak langileak baztertzen dituela uste du LABek, prekarizazioaren bidez eta aberastasunaren banaketa desegoki baten bidez, lan errentak kapital errentetara pasatuta.

Jokaleku horretan, Ukrainako gerra «oligarkien mesedetan» dela eta enpresa handiak irabazle ateratzen direla nabarmendu du Karrerak. Haren irudiko, Nazioarteko Diru Funtsak asteartean kaleratutako txostenak ohartarazi du gerraren ondorio ekonomikoei eta energia prezioen zein erregaien garestitzeari aurre egiteko ezarritako neurriek gastu publikoari kalte egin diezaioketela. Karreraren arabera, neurriok «adabakiak» dira, eta zerbitzu publikoak kaltetzeko arriskua dago etorkizunean. Oligopolio energetikoen «kontrol publikoa» ere eskatu du.

Horregatik, Nafarroako Gobernuari dei egin dio ez dezala Madrilek ezarritako neurriak bere horretan jarraitu. Karreraren arabera, politika eta neurri propioak garatzeko bideari ekin beharko lioke Maria Txibiteren gobernuak; besteak beste, zerga erreforma baten bidez.


Summary: Sindikatuek grebara deitu dituzte Arabako metaleko 25.000 langileak. ELA, LAB, CCOO, USO, ESK eta CGT sindikatuek hiru greba egun erregistratu dituzte, maiatzaren 18rako, 24rako eta 26rako. 110.000 behargin daude ituna berritzeko zain sektorean, Araba, Bizkai eta Nafarroan

Azken hamarkadetako inflazio handiena oztopo mardula bihurtu da lan hitzarmenak berritzeko negoziazioan, eta metalaren sektorea da urte hasieratik sindikatuek eta patronalak duten helburu konplexu horren jokaleku ikusgarriena. Araban, hiru greba egun erregistratu dituzte sindikatuek, SEA patronala «mugiarazteko»: maiatzaren 18an, 24an eta 26an; eta Bizkaian, gero eta urrunago daude aldeak, eta gero eta gertuago mobilizazio handiak, asteon bertan ELAk eta LABek ohartarazi dutenez. Nafarroan ere berritzeko dago hitzarmena, eta negoziazioa oso motel doa.

Guztira 110.000 behargin daude lan hitzarmena berritzeko zain hiru lurraldeotako metalaren sektorean: 50.000 Bizkaian, 35.000 Nafarroan eta 25.000 Araban. Lehendik ere lan gatazka gordinak edukitako sektorea erreferentzia izango da gainontzeko langileentzat negoziazio kolektiboari begira; milioi erdi behargin baino gehiagoren erosteko ahalmena jokoan baitago Hego Euskal Herrian; bada, Arabako metalean beste urrats bat egin dute langile borrokaren alde.

Lurraldeko sektorean ordezkaritza duten sei sindikatuek Jaurlaritzaren Lan Ordezkaritzan hiru greba egun erregistratu zituzten atzo (maiatzaren 18, 24 eta 26), aurreko egunetan iragarritako mobilizazioari ofizialtasuna emanez, eta, ostean, eraikinaren aurrealdean elkarretaratu ziren, Arabako metala borrokan, lan itun duin baten alde leloa idatzita zeukan pankarta batekin. ELA, LAB, CCOO, USO, ESK eta CGT sindikatuek sektoreko 25.000 beharginak deitu dituzte lanuztera, «ekoizpena gelditzeko eta kalera ateratzeko», egun horietan egingo dituzten mobilizazioetan parte har dezaten.

SEA patronalaren jarrera aldaraztea da grebaren xedea, lehen-lehenik. Patronalak «aitzakia guztiak» alde batera uztea nahi dute sindikatuek, eta «sektoreak dituen arazoei erantzun argiak ematen hastea». KPIaren gaineko soldata igoera eskatzen dute, eta 1.400 eurokoa izan dadila gutxieneko soldata, hamalau ordainketekin. Lanaldia murrizteko eskatu dute, era berean, eta azpikontratetako langileentzako subrogazioa ere bai. Halaber, ituna aplikatuko delako bermearen klausula bat jaso nahi dute akordioan, eta, modu horretan, lan ituna betetzeari uzteko enpresen aukera baztertu.

SEA: maximalismorik ez

Negoziazio mahaiaren azken bileran, hilaren 12an, SEAk uko egin zion «proposamen maximalista» bati, haren hitzetan. Sindikatuen eskaerak ez dira «arrazoizkoak», patronalaren arabera, «soldata %14 igotzea» eskatzen ari omen direlako. Sindikatuek nahi duten subrogazio klausula ere Bizkaiko metalgintzan jasoa dagoena baino «kaltegarriagoa» da, SEArentzat, eta urtean 24 ordu gutxiago lan egitea ez du begi onez ikusten, gainera.

SEAk %4,6ko soldata igoera eskaini du, eta beste %5 banatzea 2022-2024ko epean. 2021. urtean %6,4ko inflazioa egon da Hego Euskal Herrian, urte arteko tasan, eta sindikatuek ez dute onartu patronalaren eskaintza. Beraz, aldeek ez badituzte jarrerak hurbiltzen maiatzaren lehen erdian egingo dituzten bileretan, sindikatuak grebara joango dira.