Summary: Israelek «terroristatzat» jo ditu giza eskubideen aldeko sei elkarte palestinar. Horien artean dira Al-Haq, Addameer eta Defence for Children International gizarte zibileko eragileak. Erabakiak elkarteen jarduna geldiarazteko modua eman diezaioke Tel Avivi.

Israelek giza eskubideen aldeko sei elkarte palestinar «terrorista» gisa sailkatu ditu. Benny Gantz Israelgo Defentsa ministroaren bulegoak azaldu duenez, PAHF Palestina Askatzeko Herri Frontearekin lotura zuzena izatea leporatzen diete. «Horien helburua da Israel suntsitzea eta ekintza terroristetan parte hartzea».

Israelen akusazioak ondorio larriak izan ditzake akusatutako elkarteentzat. «Terrorista» gisa izendatzeak bide ematen die Israelgo agintariei eragile horien egoitzak ixteko, beraien ondasunak bahitzeko eta kideak atxilotu eta espetxeratzeko. Halaber, debekatu egin dezake elkarte horien jardunari atxikimendua adieraztea edo horiek finantzatzea.

Omar Xakir Human Rights Watch elkartearen Palestinako eta Israelgo adarreko zuzendariak Middel East Eye hedabideari adierazi dio Israelen urratsa «eraso lotsagabea» dela, eta «erabat geldiarazi» dezakeela Israelen giza eskubide urraketak salatzeko Palestinako gizarte zibilak egiten duen lana.

Sei elkarteak Palestinako gizarte zibileko eragile ezagunak dira, beren esparruan aitortza handikoak.

Al-Haq elkarteak, esaterako, aholkulari estatusa du Nazio Batuen Erakundeko Kontseilu Ekonomiko eta Sozialean, eta Nazioarteko Zigor Auzitegiak Israelen aurka gizateriaren kontrako krimenengatik abian duen auziaren bultzatzaile nagusietako bat izan da. Hain justu, auzi horren harira, BERRIAk elkarrizketa egin zion iazko abenduan Michael Kearney elkarteko zuzenbide ikerlariari.

Berriki elkarrizketatu ditu egunkari honek akusatutako beste elkarte bateko beste bi kide ere. Defence for Children International - Palestine (DCI-P) elkarteko Manar al-Amlehek eta Saied Abu Eqtaixek Palestinako haurrek Israelen zuzenbide militarraren pean jasaten dituzten eskubide urraketen berri eman zuten asteazkenean argitaratutako elkarrizketan.

Addameer Palestinako presoen eskubideen aldeko elkarteari ere jarduera «terrorista» leporatu dio Israelek. Israelgo kartzeletan preso dauden palestinarren egoera azaldu zion BERRIAri Sahar Francis elkarteko buruak iazko martxoan.

Palestinako emakumeen mugimenduko erreferentziazko UPWC Palestinako Emakumeen Elkarteen Batasuna ere akusatu du. Emakumeek Palestinako politikan duten tokiari buruz hitz egin zion Nida Abu Awwadek egunkari honi 2015eko ekainean.

UAWC Nekazari Lan Komiteetako Elkarteko Aghsan Barghuthik Jordan Haraneko nezakariek okupazioaren presiopean bizi duten egoera azaldu zuen iazko abuztuan BERRIAk argitaratu zuen elkarrizketa batean.

Bisan ikerketa eta garapenerako zentroak osatzen du zerrenda.


Summary: Azken txanpan egin dio ihes garaipenak Osasunari. Chimy Avilak sartu du Osasunaren gola. Partida amaitzear zela berdindu du Granadak.

Gertu izan ditu hiru puntuak Osasunak, baina azken txanpan ihes egin dio garaipenak. Neurketako azken minutuan sartu du berdinketaren gola Granadak. Gehiago izan dira gorritxoak, eta merezi zituzten hiru puntuak, baina batekin konformatu behar izan dute oraingoan. Chimy Avilak sartu du Osasunaren gola, lehen zatiaren amaieran; baloi bat solte geratu da area barruan, eta aurrelari argentinarrak ez du barkatu.

Lehen minutuetan kostatu zaio Nafarroako taldeari partidan sartzea. Deseroso nabari zen zelaian, eta apenas egin dute arrisku jokaldirik. Minutuak pasatu ahala, ordea, gorritxoak gehiago estutzen hasi dira, eta apurka nagusitzen joan dira berdegunean. Ekite horrek eman die saria, partidako une klabe batean: atsedenaldiaren atarian. Min egin dio golak Granadari.

Bigarren zatian hobeto atera da Osasuna. Eroso zebilen, bere jokoa egiten, eta Granadaren area ingurura arriskuarekin iristen. Ordea, 73. minutuan, txartel gorria ikusi du Jose Angel Cote-k. Emaitza murritza zen, eta garesti ordaindu du. Partida amaitzear zela egin du gola Granadak, urrutitik egindako jaurtiketa batekin. Bana amaitu da neurketa. Gehiago merezi zuten gorritxoek.

Denboraldi hasiera ikaragarria egiten ari da Osasuna, eta sailkapena da horren isla. Gaurko berdinketarekin, bigarren postuan oheratuko dira.


Summary: Bilbon 45 urteko gizon bat atxilotu dute, etxekidea labana batekin erasotzea leporatuta. Deklarazioa hartu ondoren, espetxeratzea agindu du epaileak.

Eusko Jaurlaritzako Segurtasun Sailak jakinarazi duenez, Ertzaintzak 45 urteko gizon bat atxilotu du gaur goizean Bilbon, etxekide bat labana batekin erasotzea egotzita. Labankada jaso duen gizona ospitalera eraman dute, eta larri dago.

Atzo arratsaldean izan zen erasoa, San Inazio auzoan zenbait lagunek duten etxebizitzan. Bi etxekideak eztabaidan ari zirela, ustez erasotzaileak besteari labana sartu zion, eta ospa egin zuen. Beste etxekideek ohartarazi zieten larrialdi zerbitzuei.

Labankada jaso zuen gizona ospitalera eraman zuten, eta polizia ustezko erasotzailearen bila hasi zen. 22:15ean atzeman zuten, eta hilketa saiakera leporatzen diote. Gaur goizean epailearen aurrean deklaratzera eraman dute, eta espetxeratzea agindu du hark. Biktimari ebakuntza bat egin behar izan diote.


Summary: Elizegi ez da berriz aurkeztuko Athleticeko presidente izateko. "Argi izan: azkeneko aldiz defendatuko dut aurrekontu bat atril honetatik. Baina nagoen tokian beti egongo naiz zuen ondoan", esan du. Bazkideek ez dituzte onartu haren kudeaketa eta denboraldirako aurrekontua

Ibaiganeko besaulkiak maizter berria izango du. Aitor Elizegi ez da aurkeztuko berriz Athleticeko presidente izateko. Talde zuri-gorria bazkide konpromisarioen batzar nagusia egiten ari da, eta hari hasiera emateko egindako lehen hitzaldian jakinarazi du Elizegik ez dela berriro aurkeztuko denboraldia bukatutakoan egitekoak diren presidentetzarako hauteskundeetarako.

«Argi izan: azkeneko aldiz defendatuko dut aurrekontu bat atril honetatik», esan du. Elizegik ustekabean harrapatu ditu gehienak, baita haren zuzendaritzako zenbait kide ere. Hauteskundeei begira haren asmoez galdetuta, ezer gutxi adierazi zuen Elizegik. Ez zegoen argi berriz ere aurkeztuko zen edo ez. Baina gaur zalantza guztiak uxatu ditu. Halere, argi utzi zuen nahi izan du gertutik erreparatuko diola Athletici, eta edozertan laguntzeko prest dagoela. «Nagoen tokian beti egongo naiz zuen ondoan».

Elizegik, beraz, lau urte baino gutxiago egingo ditu karguan. Athleticeko bazkide konpromisarioek 2018ko abenduaren 27an aukeratu zuten presidente. 85 botorengatik besterik ez zitzaion nagusitu Alberto Uribe-Etxebarriari. Inoiz ez zen horren alde txikia egon talde zuri-gorriaren lehendakaritzarako hauteskunde batzuetan. Eta horrek asko zaildu dio agintaldia, behin baino gehiagotan erakutsi baitiote desadostasuna bazkide konpromisarioek. Horrek eta COVID-19aren pandemiak eragindako egoera ekonomikoa larriak makina bat buruhauste eragin dizkio. Pentsatzekoa da horrek guztiak garrantzi handia izan duela berriz ere ez aurkezteko erabakian.

Gaur ere beste muturreko bat jaso du hura buru duen zuzendaritzak. Bazkide konpromisarioek ez dute onartu ez aurreko denboraldiko kudeaketa, ezta sasoi honetarako aurrekontua ere. Kudeaketari dagokionez, 492 bazkidek eman dute kontrako botoa, eta 381ek aldekoa; aurrekontuari dagokionez, berriz, 478 azaldu dira kontra, eta 402 alde. Azken horren barruan zeuden klubari laguntzeko bazkideei eskatutako 120 euroak. Aldiz, bazkideek baiezkoa eman diete aurreko denboraldiko kontuei: 520 alde eta 368 kontra. Hala, Elizegik eta haren zuzendaritzak ezohiko batzar batera deitu beharko dute berriro, aurrekontua aurrera ateratzeko. Hori egin artean ezingo dituzte abonuak kobratu.


Summary: Espetxe politikan eman diren pausoak «murritzak» direla salatu dute. EAJk, EH Bilduk, Ahal Dugu-k eta ELA, LAB, UGT, STEILAS, ESK, EHNE, ETXALDE, HIRU, CNT eta CGT sindikatuek babestu dute martxa. Kataluniako prozesu subiranistagatik preso egondakoen ordezkaritza bat dago: Dolors Bassa, Carmen Forcadell, Oriol Junqueras, Raul Romeva eta Josep Rull.

* Salpuespeneko espetxe politika amaitzeko eskatu dute alderdi eta sindikatuetako ordezkariek

* Azken bi urteetan atera diren 53 presoetatik, bederatziri baino ez dizkiete egin ongietorriak

* Marian Moreno, Martuteneko espetxeko zuzendaria: «ETAko presoei besteei bezalako tratua ematen diegu»


Summary: Euskal gatazka nola kontatu aztertu dute Iruñean. Samara Velte eta Maider Galardi ikerlariek, Emilio Majuelo historialariak eta Emilio Lopez Adan Beltza-k hitzaldia eskaini dute belaunaldi berrien transmisioaz, memoria inklusiboaz eta azken 60 urteotako historiaren ikerketan jorratu beharreko metodologiaz, besteak beste. LABAk antolatutako lehen ekitaldia izan da.

ETAren adierazpenaren hamargarren urteurrenean, memoria gai korapilatsua izaten jarraitzen du. Ematen du azken 60 urteen kontakizuna egiterakoan, errelato bat nagusitzen ari dela, baina horren aurrean zer jarrera dute garai hura gertutik bizi ez zuen lehen belaunaldiak? Politika arloan indarkeriaz egiten diren epai moralen arabera ikertu behar al da azken 60 urteetan gertatutakoa eta ETAren historia? Memoria inklusiboaren beharra aipatzen denean, emakumeen ahotsa kontuan hartzen al da?

Gatazka nola kontatu izenburupeko hitzaldiak galdera horiek utzi zituen airean, eta hizlariek bakoitzak bere ezagutzatik eta esparrutik erantzuten saiatu ziren, Xabier Letona Argiako kazetaria gidari zutela. LABA sareak Gazteluko plazako egoitzan antolatutako lehen ekitaldia izan zen. Mahai inguruan parte hartu zuten, Samara Velte eta Maider Galardi ikerlari eta kazetariek, Emilio Majuelo historialariak eta Emilio Lopez Adan Beltza-k. Hain justu, Lopez Adanek aurten Borroka armatuaren historia Euskadin. 1967-2011 lan mardula argitaratu berri du, eta haren xehetasun batzuk laburbildu zizkien bertaratu zirenei, ordu batez, mahai ingurua hasi aurretik.

Hamar urtek balio dute ikusteko gatazka gertutik bizi ez zuen belaunaldia nola jasotzen ari den gertatukoaren kontakizuna. Oroitzapenik ez duten heinean, Samara Velteri interesgarria zaio aztertzea zer narratiba baliatzen duten, zer hizkuntza eta kontzeptu erabiltzen dituzten eta nola ematen den botere harremanen lotura. Gizarteak berak egiten duen memoria ariketa horren isla zuzena diren heinean, horri buruzko tesia lantzen ari da, 2000tik aurrera jaiotako 16 eta 22 urte arteko gazteekin. «Tesi bat da, ez da euskobarometroa», zehaztu du lagin bat baino ez dela ohartaraziz.

Bere esanetan, ondorioetako bat da gaia aipatzean «informazioaren aurretik» gaiarekiko posizionamendua nagusitzen dela, eta «gaitzespenaren diskurtsoak pisu handia» duela. Horrek eramaten ditu ere, iraganarekiko posizionamendu arraro bat izatera. Gazteek gertatutakoa jakiteko ez dute baliabide fidagarririk, eta «zerbait esan eta okertzeko beldurra» nagusitzen da. Helduek gaiarekiko pasotismoa izatea aurpegiratzen badiete ere, Veltek nabarmendu du gaiarekiko interes handia dutela. Berez ustez, belaunaldi berriek «ez dute galtzeko ezer» eta garai hura bizi ez izanak «konplexutasun gutxiagorekin eta ausardia eta irudimen gehiagorekin, zintzotasunez», jokatzera eraman beharko lituzke.

Jarrera horren atzean, presio soziala dagoela uste du, eta horren adibide da Ipar Euskal Herrian gazteak «librexeago» sumatzen dituela, «presioa soziala ez baita hain handia». Adibidez, gazte batek esan zidan ETAren desarmearen egunean sumatu zuela egun tristeak zirela, erreferente sozial bat galtzen zelako. Ez du kritikatzen, baina zintzoki esaten zuen tristura nabaritu zuela. Hegoaldean, zailagoa da gazte batek hori esatea».

Beste ondorioetako bat da, gatazkaren oso iruditeri biolentoa eta «oso ulerkera murritz bat» nagusitu dela. Hildakoen eta biktimen kategorizazio bat dago, baina horrek zaildu egiten die ere gazteei horrek nola eragin dien ikustea. Adibidez, bere familian oso gauza larriak gertatu zitzaizkion gazte bati galdetzean gatazkak zuzenean eragin zion, erantzun zuen ezetz: «Nondik dator desidentifikazioa? Jende guzti horri ulertarazi zaiolako bere historia ez dela garrantzitsua».

Logikaren bila

Emilio Majueloren arabera, ETAren indarkeriaren aurrean argudio politiko gisa erabiltzen den morala albo batera utzi behar da historia ikertzeko orduan. «Ezin zaio pertsona talde bati, gizarte talde bati, nire morala inposatu. Hori politikan erabiltzen bada eta denok onartzen badugu, bikain, baina nire etika ezin da erabili historia aztertzeko. Horrela ez goaz inora».

Bere esanetan, historialariek gertaeren zergatiak bilatu behar dituzte eta horretarako ulertu egin behar da bere garaian indarkeriaren aldeko apustu hori egin zuten pertsonen logika. «Apustu horrek emaitza batzuk eta ondorio batzuk eragin zituen, biktimak eragin zituen, baina ibilbide guzti hori egin gabe, historia egiten bada ez da historia, ez da merezi duen historia.

Ildo beretik jo du Emilio Lopez Adanek. Gatazka nola kontatu baino nola ez den kontatu behar azaldu du, eta, bere ustez, indarkeria oro beti bidegabetzat jotzeko jarrera horrek ez darama inora: «Biolentzia guztiak kondenatzeko errazkeria ez da gure historia kontatzeko bidea». Bere irudiko, Prado museoan diren Goyaren koadroetan, gogoratu eta omendu egiten da 1808ko maiatzaren 2an Madrilgo herria Napoleonen tropen aurka aiztoak eskuak zituela altxatu zenekoa, eta hura ospatzen jarraitzen da, gaur egun ere. Adibide bat besterik ez da. «Hartzen badugu munduko historian zenbat tokietan, zenbat herritan, biolentzia aipatzen eta ospatzen den? Mundu honetatik kentzen bada bidegabekeriaren aurka borrokatzeko behar moral, giza behar hori, zer bilakatzen da historia?», gogoeta egin du.

Samara Veltek gaineratu du gazteak eurak ere jabetzen direla diskurtso errazek ez dutela balio historia ulertzeko: «Ebaluazio moral bat egiten da, eta ETA zentzugabea zela, baina nola esplikatu historia zentzugabetasunetik?». Velteren esanetan, ETA deshumanizatzeko joera dago, baina gazteak ohartzen dira hori soilik egitea «inkoherentea», eta orduan hasten dira beste azalpenen bila. Beste kontu bat da, bere ustez, belaunaldi berriek egiten dituzten galderak ez direla aurreko belaunaldiek erantzun nahi dutena.

Ikuspegi feminista

Iraganaren kontakizunari begira, maiz, memoria inklusiboa eta poliedrikoa dela aipatzen da, baina Maider Galardi inklusibotasun horretan ez dela sartzen emakumeen begira. Detaile gisa aipatu du egunotan Aieten egin diren konferentzietan %80 gizonezkoek osatu dutela eta emakumeak batik bat moderatzaileak izan direla. Bere ustez, desoreka bat dago. «Gatazkaren iruditeria eta haren pertzepzioa oso gizonezkoena da»; aldiz, gaur egun, gatazkaren ondorioak pairatu dituzten eremuetan —Izan presoen bisitak eta zailntzat, izan biktimen omenaldiak— emakumeak dira nagusi. Desoreka horrek kezkatuta eta memoriari emakumeen begirada eman nahirik, Galardi tesi bat lantzen ari da.

Ikerketa horretan 25 emakume elkarrizketatu ditu, alde batekoak zein bestekoak —ETAko biktimen alargunak, estatu terrorismoaren biktimak, presoen amak, iheslarien senideak...—, eta bere mezu argia da memoria eraikitzailea eta askotarikoa egitekoa, emakume horien guztien bizipenak eta istorioa kontuan hartu behar dela. «Buelta bat eman behar diogu gatazkari buruz zer ulertzen dugun, indarkeriaz zer ulertzen dugun eta parte hartze politikoari buruz zer ulertzen dugun. Horrek ekarriko du emakume guzti hauen bizipenak jaso eta historia osoago eta ikuspegi sendoago bat izatea».


Summary: Rull: «Espainiak salbuespen politika amaitu behar du». Txalo artean hartu dituzte manifestazioan espetxean izan diren Kataluniako buruzagi independentistak. Alderdi eta sindikatuetako ordezkari guztiek eskatu dute salbuespeneko espetxe politikaren amaiera.

EAJk, EH Bilduk, Ahal Dugu-k eta ELA, LAB, UGT, Steilas, ESK, EHNE, Etxalde, Hiru, CNT eta CGT sindikatuek babestu dute gaurko martxa. Manifestazioa hasi aurretik argazkia atera dute denek elkarrekin. Baina han egon diren ordezkari guztien artean, Katalunian duela gutxi espetxetik atera ziren buruzagi independentistak izan dira manifestazioaren protagonista nagusiak.

Mobilizaziora joandakoek txalo artean jaso dute Kataluniatik iritsitako ordezkaritza. Donostian dira Kataluniako presidenteorde ohi Oriol Junqueras, Dolors Bassa, Josep Rull eta Raul Romeva kontseilari ohiak, eta Carme Forcadell Kataluniako Parlamentuko presidente ohia. Denak ere prozesu subiranistaren aurkako ebazpenen ondorioz preso egonak. Horien artean, Junquerasek (ERC) eta Rullek (JxC) hartu dute hitza. Kataluniako presidenteorde ohiak azaldu du «aste berezia» dela hau, besteak beste, ezker abertzaleak astelehenean eginiko adierazpenaren ostean: «Adierazpen ausarta, zintzoa, eta bakera eta giza eskubideen babesera bidean eginikoa». Hala, nabarmendu du Euskal Herriak «elkarrizketaren, negoziazioaren eta akordioaren bidea» hartu duela, «gatazka politikoari konponbidea emateko asmoz».

Rullek, berriz, azaldu du bi direla Donostian egoteko arrazoiak. Batetik, euren espetxealdian «euskal gizartearen partetik jasotako babesa eskertzea». Bestetik, «euskal gizartearen gehiengo handi baten» eskaerak babestea: «Ez du zentzurik hamar urteren ostean, Espainiako estatuak hala jarraitzea». Rullen hitzetan, gatazka armatu bati amaiera ematean, ezinbestekoa da alde guztiek «eskuzabaltasuna» erakustea, eta horren parte behar luke estatuak «espetxe eta zigor zuzenbidearen normalizazioa» bultzatzea. «Espainiako Gobernuak salbuespen politikarekin amaitu behar du», nabarmendu du.

Azken hilabeteetan presoen gaian eginiko urratsak «positibotzat» jo ditu EAJko legebiltzarkide Irune Berasaluzek, eta bide horri jarraitzeko eskatu dio Madrili: «Espainiako Gobernuari eskatzen diogu salbuespen legedia buka dezala, ezabatu dezala». Haren hitzetan, «inoiz justifikaziorik izan ez duen legediak» preso askoren eskubideak urratu ditu, eta Aieteko Konferentziaren 10. urteurrena garai «aproposa» da hura bertan behera uzteko. Aldaketak presoen «gizarteratzea» izan behar du helburu, Berasaluzek azaldu duenez. Uste du bide horretan egin daitezkeen urratsek presoek «gogoeta kritiko bat» egitea ere erraztu dezaketela.

Aieteko Konferentziaren 10. urteurrena izan du hizpide EH Bilduko bozeramaile Maddalen Iriartek ere. Adierazpen hark hurrengo urteetako bide orria zehaztu zuela azaldu du, baina gogoratuz oraindik ere bete ez diren puntuak daudela: «Bai gatazkaren konponbidera bidean, bai euskal presoen eskubideak gauzatzerakoan». Horren eredutzat jarri du gaurko mobilizazioa: «Beste behin ere kalera atera gara euskal presoen eskubidea aldarrikatzera». Berasaluzek egin bezala, Iriartek ere Espainiako Gobernuari zuzendu dio bere mezua, «bere legea» bete dezala exijitzeko: «Urrats oso garrantzitsua emango litzateke herri honetan milaka eta milaka herritarrek eskatzen duten elkarbizitzaren alde».

Ahal Dugu-ren izenean, Aitzole Aranetak eta Maite Gartziak hartu dute hitza. Lehenak «ezinbestekotzat» jo du euskal presoak gerturatzea eta haien eskubideak errespetatzea. Hala, «funtsezko aldarrikapen» bati erantzunez batu da mobilizaziora. Gartziak ere «justua ez den espetxe legedia» aldatzearen aldeko mezua bota du: «Justizia sozial bat egoteko, giza eskubideak ez urratzearen alde egin behar dugu».

ELAko ordezkari Amaia Muñoak, berriz, bi salaketa egin ditu. Batetik, «onartezintzat» jo du Espainiako Gobernuak presoen gaiarekiko duen jarrera, eta exijitu dio, «aitzakiarik gabe», espetxeratuen eskubideak errespetatu ditzala, justizia trantsizionalaren mesedetan. Bestetik, presoen «erabilera politikoa» egitea egotzi dio Madrili: «Ezin da onartu gobernuak egiten duen xantaia. Presoak erabiltzen ditu bere politikak aurrera ateratzeko». Bide beretik, euskal sindikatuek gaiaren inguruan azaldutako batasuna azpimarratu du LABeko idazkari nagusiaren ondoko Igor Arroyok. Haren ustez, urratsak egin dira egungo egoerari amaiera emateko, baina gehiago behar dira: «Euskal presoak Euskal Herrira ekarri behar dira. Guztiak eta orain». Hala, gehitu Aieteko Konferentziaren 10. urteurrena dela urrats berriak egiteko garaia. «Urrats berri hori da Euskal Herrian, euskal jendartean eta euskal sindikatuon artean ere planteatzea argi eta garbi euskal presorik gabeko agertoki bat».


Summary: Euskal presoen eskubideak errespetatzeko eskatu dute milaka lagunek Donostian. Euskal presoak Euskal Herrira ekartzea eta legedi arrunta aplikatzea galdegin du Sarek. Urtarrilaren 8an berriz ere kalera ateratzeko deia egin diete herritarrei. Alderdi eta sindikatuei, «adostasunerako» deia.

Euskal presoen giza eskubideen defentsak elkartuta milaka lagun atera dira gaur karrikara Donostian. Antiguako tuneletik abiatuta manifestazio jendesua egin dute Bulebarreraino, eta «pertsona guztien eskubideak» aldarrikatu dituzte, «salbuespenik gabe»: «Giza eskubideak ezin direlako partzelatan bereizi: ezin dira batzuk defendatu eta beste batzuk baztertu».

Arantza Aldezabalek eta Joseba Azkarragak irakurri dute akaberako testua, eta euskal presoei aplikatzen zaien salbuespenezko legedia bertan behera uztea galdegin dute: bertzeak bertze, euskal presoak Euskal Herrira ekartzea, «ezkutuko bizi osorako» kartzela zigorrak etetea eta presoei gradu progresioak eta espetxeko baimenak ematea.

Ikusi gehiago: horrela kontatu du BERRIAk manifestazioa

Deialdi bat ere iragarri du Sarek urtarrilaren 8rako: «Egun horretan berriro bete behar ditugu kaleak». Orduan ere euskal presoen eskubideak «urratzeari uzteko» eskatuko dute, eta salbuespenezko neurriak hartzen edo mantentzen dituzten instituzioei eginen diete deia: «Ozen entzun behar gaituzte denbora luzez aplikatu den eta pertsona askori eta askori hainbeste sufrimendu eragin dien salbuespeneko espetxe politika bertan behera uzteko ahalmena duten instantzietan».

Aurrerapausoak, ez aski

Aldezabalek eta Azkarragak nabarmendu dute azken urtean «aurrerapausoak» eman direla «beste espetxe politika» baten bidean: «Herri honetako emakumeen eta gizonen ahaleginari esker, gure herriko gehiengo politiko eta sindikalaren babesarekin, aurrera egin dugu». Hala, gogoratu dute jada ez dagoela euskal presorik Herrialde Katalanetan, Andaluzian eta Galizian. Ez dute nahikotzat jo, ordea: «Oraindik ehun preso inguru daude Espainiako espetxeetan, eta hogei bat Frantzian». Denak Euskal Herrira ekartzea jarri dute hurrengo urrats gisa.

Gaineratu dute ez direla ari «pribilegioak» galdegiten: «Justizia eskatzen dugu: legeria arrunta eskatzen ari gara, ezkutuko bizi osorako kartzela zigorrak eragotziko dituen legeria, euskal presoen eskubide diren gradu progresioa eta espetxeko baimenak ahalbidetuko dituena». Zehaztu dutenez, izan ere, espetxe politika «arrunta» aplikatuz gero etxean egon beharko lukete euskal presoen heren batek baino gehiagok.

Ikusi gehiago: Azken bi urteetan atera dira 53 presoetatik, bederatziri baino ez dizkiete egin ongietorriak

Eusko Jaurlaritzari ere egin diote deia. Izan ere, urriaren 1az geroztik haren esku dago Araba, Bizkai eta Gipuzkoako espetxeen eskumena, eta, Sareren hitzetan, «bere esku du espetxe politika humanista eta errepresiorik gabekoa garatzeko aukera; konfrontazioz eta sufrimenduz betetako hainbeste urteren ondoren, bizikidetza berreraikitzeko aukera emango digun politika bat garatzeko aukera». Hori «gauzatu» ahal izateko, ordea, «konfrontazio antzuak baztertu» eta «konponbide justu» bat bilatzeko «gai» izan behar dute «guztiek»: «Hori bada —eta hala izatea espero dugu— espetxe politika berri hori garatuko dutenen aukera, ondoan izango gaituzte, laguntzeko; baina, hala ez bada, hor jarraituko dugu bidezko bakea lortzeko, ausardia, justizia eta humanitatea behar direla gogorarazteko».

Batzeko deia

Bide horretan eskua luzatu diete elkarlana nahi dutenei: «Gure xedea ez da lehian sartzea arlo politikoaren jardunean. Badakigu zein den gure jardun eremua, eta hor beti izango dute gure laguntza, helburu hori lortzeko». Era berean, «errespetua» adierazi diete «indarkeria mota guztien biktimei»: «Nabarmendu nahi dugu ez dela bidezkoa haien mina aurkariaren kontrako jaurtigai politiko gisa erabiltzea». Sarek uste du «bateragarria» dela «gure herrian jasandako edozein indarkeriaren biktimekiko errespetua» eta «askatasuna kendu zaien pertsonei dagozkien eskubideak errespetatzea eskatzea».

Ikusi gehiago: Marian Moreno, Martuteneko espetxeko zuzendaria: «ETAko presoei besteei bezalako tratua ematen diegu»

Sareren hitzetan garrantzitsua da bidea «guztion artean egitea, azken bizpahiru urteetan gure herrian egin izan denaren baliorik garrantzitsuena gehiengo politiko, sindikal eta sozialaren adostasuna gauzatzea» izan baita: «Erakundeetan eta kaleetan islatuta dagoen adostasuna». Adostasun horri eusteko deia egin dute, horrek aukera emanen duelakoan «Madrilgo eta Parisko gobernuen aurrean euskal gehiengo politikoaren % 80k eta euskal sindikatu guztien adostasunak emandako babesarekin aurkezteko». Sarek uste du hori dela haien «indarra», kalean elkarturiko «milaka eta milaka herritarrekin» batera: «Ibilia dugu bidearen zati bat». Mobilizatzen segitzeko deia egin diete herritarrei: «Ez ahaztu utopiaz gure ametsak egitea».


Summary: Sasoiko bigarren garaipena lortu du Alavesek, Cadizen. Arabarrek Joseluren bi golei esker eskuratu dituzte hiru puntuak. Hasi eta berehala jarri dira aurretik, penaltiz, eta ondo sufritu ostean, luzapenean itxi dute partida

Partidak irabazteko formula aurkitu du Alavesek: gola berehala sartu, eta lorturiko errenta zain eta muin defendatzea. Hala gailendu zitzaion Atletico Madrili zazpigarren jardunaldian, eta modu berean erdietsi du gaur sasoiko bigarren garaipena, Cadizen zelaian. Oso bolada makurrean zegoen Javi Callejaren taldea, eta halakoetan, kosta ahala kosta irabazi behar da, asko sufrituta eta gutxi gozatuta bada ere. Pragmatismoa eta erresistentzia. Apaingarriak, beste baterako. Erasoan eraginkorra eta defentsan sendoa izan da gaur Alaves, eta bigarren zatian estualdi latza izan duen arren, premiazko hiru punturekin itzuli da Gasteizera.

Modurik onenean hasi du norgehiagoka, penaltiz 0-1ekoa eginda. Joseluri falta egin diote area barruan, eta aurrelaria bera arduratu da jaurtiketaz. Erdi-erditik sareratu du baloia, indarrez. Arabarrek etxetik kanpo egindako lehen gola izan da. Altxorra zen Callejaren mutilentzat, eta horren jakitun, sariari eusteko lanera bideratu dituzte ia ahalegin guztiak. Hasiera batean, eroso eutsi diote Cadizi. Tinko defendatu dute Pachecoren area. Gainera, baloiarekin argitasuna izan dute zenbait minutuz. Manu Garcia, Toni Moya eta Pellistri izan dira horren erantzuleak. Hain justu, uruguaitarra 0-2koa egiteko zorian izan da 30. minutuan, baina erabakimena falta izan zaio atezainaren aurrean. Lehenago, Duarteren erdiraketa pozoitu batek gutxirengatik ez du bukatu Cadizen ate barruan.

Azken ordu laurdenean, aurrerako urratsa egin du Cadizek. Atzean gotortu beste erremediorik ez du izan Alavesek. Dena den, apenas sortu dioten aukerarik. Sobrinoren jaurtiketa gurutzatu bat eta Alarconek buelta erdian eginiko errematea izan dira Cadizen hurbilketarik onenak lehen zatian. Alabaina, aldageletatik indarberrituta itzuli dira etxekoak, eta setiatu egin dute Alaves. Orduan bai, gogotik sufritu beharrean izan da Arabako taldea. Pereak erotu egin du eskuin hegalean, eta Pacheco bere onena ematera behartu dute Negredoren erremate akrobatikoek. Beste jokaldi batean, etxekalte aritu da Ximo Navarro, atezainari pase txarra emanda, eta Laguardiak atepetik atera behar izan du baloia.

Cadizen grinak apaltzera egin du pixkanaka, eta Alavesi aukerak zabaldu zaizkio partida erabakitzeko. Edgarri gol bat baliogabetu diote, jokoz kanpo zegoelako, eta geroago, Joseluk erdira errematatu du korner batean, dena alde zuela. Ordea, ez du kale egin 91. minutuan, Cadizek atzean egindako oparia baliatuta. Alavesek arnasa hartu du. Garaipenak ez dio jaitsieratik irteteko balio, baina behintzat, argia dakusa tunelaren bukaeran.


Summary: Maddalen Arzallus gailendu da Xilabako finalerdian. 513,5 puntu eskuratuta, Maddalen Arzallus Antiak irabazi du Xilabako bigarren finalerdia, Bardozen. Miren Artetxe eta Xumai Murua sailkatu dira haren atzetik.

Kasik berrehun lagunek bete dute Bardozeko Ezker Pareta, eta saio bizia osatu dute bertsolariek, Pantxika Solozarno gai-jartzailearen esanetara. Maddalen Arzallusek irabazi du finalerdia, 513,5 punturekin. Miren Artetxek egin du bigarren, 500,5 puntu batuta; eta haien atzetik sailkatu dira Xumai Murua (488,5), Ramuntxo Christy (481,5), Iker Altuna (468) eta Irati Alcantarilla (461,5).

Saio parekatua izan da oro har, baina ofizioak hutsik egin gabe osatu ondoren, Arzallusek koska bat gora egin du kartzelako ariketan. Horrenbestez, Arzallus anai-arrebak zuzenean sailkatuta daude azaroaren 13ko finalerako.

Datorren larunbatean jokatuko da hirugarren eta azken finalerdia, Izpurako Faustin Bentaberrin. Sei bertsolari hauek ariko dira: Egoitz Zelaia, Gillen Hiribarren, Johaine Sarraillet, Maindi Murua Berra, Odei Barroso Gomila eta Patxi Iriart Hiribarren.

Bizkaiko laugarren kanporaketa

Oihana Bartra Arenasek irabazi du Bizkaiko Bertsolari Txapelketaren laugarren kanporaketa, 479 punturekin, Mungiako Olalde aretoan. Paule Ixiar Loizaga Legarra izan da bigarrena, 472,5 puntu bilduta. Haien atzetik sailkatu dira, hurrenez hurren, Aitor Etxebarriazarraga Gabiola (472), Koldo Gezuraga Seijido (460), Aissa Intxausti Aburruza (427,5) eta Arkaitz Zipitria Mendizabal (426).

Bartrarekin batera, beste hiru bertsolari zuzenean sailkatuta daude finalaurrekoetarako. Ibon Ajuariagojeaskoa gailendu zen Durangoko kanporaketan; Gorka Pagonabarraga, Igorrekoan; eta Txaber Altube, Ortuellan.

Bosgarren kanporaketa datorren larunbatean jokatuko dute Elorrioko Arriola antzokian. Sei bertsolari ariko dira: Aitor Arrutia Azkueta, Peru de Pedro Larrea, Igor Galarza Intxausti, Imanol Arrutia Azkueta, Iñaki Iturriotz Zuluaga eta Imanol Uria Albizuri.


Summary: Zuri-gorriek amestutako itzulera izan dute. Athleticek 2-1 irabazi dio Vila-reali San Mamesen. Raul Garciak sartu du lehen gola, Coquelinek berdindu du gero, eta Muniainek eman dio garaipena etxeko taldeari, penaltiz. Zazpigarren postuan dago sailkapenean

600 egun baino gehiago mugarik gabeko San Mames batean jokatu gabe, eta hiru aste pasatxo partidarik jokatu gabe. Itzulera kutsua zuen Athleticek gaur Vila-realen aurka jokatu beharreko partidak. Talde zuri-gorriak itzulera eder batekin egiten zuen amets. Bada, helburua lortu du: 2-1 irabazi dio Vila-reali Espainiako Lehen Mailako hamargarren jardunaldian. Merezitako garaipena izan da, aurkaria baino gehiago izan baita, eta aukera garbiagoak izan baititu. Garaipenari esker, jauzia eman du sailkapenean. Zazpigarren postuan dago orain, hamasei punturekin.

Partida bizi hasi da, eta Danjumak eman du lehen abisua, baina Unai Simonek ondo gelditu du baloia. Athleticek argi zuen egitekoa: aurkariari presioa egin, baloiren bat lapurtu eta bizi atera kontraerasora. Modu horretara izan dute zuri-gorriek lehen aukera, oso garbia, Williamsek langara bota baitu baloia. 11. minutua zen. Hiru minutu eskas geroago lortu dute helburua etxekoek. Raul Garciak bikain amaitu du taldeko jokaldi ederra.

Golak San Mames eta Athletic hauspotu ditu, eta hurrengo minutuetan zuri-gorriek bigarren gola sartzeko aukerak izan dituzte. Iñigo Martinezek izan du garbiena, baina Rullik haren burukada gelditu du. Jota zirudien Vila-realek. Baina gutxien espero zenean, gola sartu dute bisitariek. Danjumak urrutitik egindako pasea jaso du, eta atzera pasatu du baloia, Coquelinek erremata dezan. Iñigo Martinezengan jo eta gero, baloia sareetara joan da. VAR-ak jokaldia aztertu du, Danjuma jokoz kanpo zegoelakoan, baina azkenean, ontzat eman du gola. Bana. Ezer gutxirekin asko lortu du Vila-real.

Bigarren zatiaren hasieran erritmoak behera egin du, eta horrek mesede egin dio Vila-reali. 56. minutuan, Danjumak estu hartu du zuri-gorrien defentsa, baina Unai Simon seguru aritu da. Ezer gutxi pasatzen ari zen zelaian, baina halako batean Alberto Morenok penaltia egin dio Vencedorri. Epaileak ez du ikusi, baina VAR-a ikusi ondoren, penaltia adierazi du. Muniainek ez du huts egin, eta 2-1ekoa sartu du. 75. minutua zen.

Ordu laurden falta zen. Berenguerrek bere oinetan izan du partida erabakita uztea, baina huts egin du epaileak 81. minutuan adierazitako penaltia: Rullik gelditu dio. Zorionez, akats horrek ez du ondoriorik izan, eta hiru puntuak San Mamesen geratu dira, estadioan zeuden 38.000 ikusle pasatxoren gozamenerako.


101 km

Summary: 101 km.

Araiara iritsi ginenerako hamar bat ordu zeramatzaten jada arnas estuen erritmoari eusteko ahaleginean. Kopeta-argi eta guzti abiatu ziren Murgiatik gauerdian, eta erlojuko orratzen mende zebiltzan ordutik, atsedenerako tarterik gabe, malda pikoenetan oinez eta ordeka guneak nahiz beheranzko zidorrak korrika egiteko baliatuz. Guk, bien bitartean, egin genuen lo ahalik eta gozoen nork bere ohean, erre genuen mihia presaren presaz motxila prestatu bitartean gosaritarako infusioari hurrupaka ari ginela, igo ginen lagunen autora oraindik begiak guztiz zabaltzeke genituela, gosaldu genuen bigarrenez errepide ertzeko gasolindegi batean, topatu genuen hasiera puntua eta ekin genion pixkanaka gorantz.

Zoragarri zegoen Aizkorri puntarako bidea. Zuhaitz adarrak biluzten hasiak ziren, eta hezetasun usaina barrentzen zitzaigun sudur-mintzetan. Orbelak udazkena doinutzen zuen gure zola azpietan.

Aratz lanbropean ezkutatuta zegoen gu ondotik igaro ginenean. Beste alderantz begiratuta, aldiz, hodeiak ikus zitezkeen zeruan etzan-jolasean, aldika urdin eta aldika laino, eta, beherago, Urbiako fonda. Handik aurrerakoa lurrera begira egin behar izan genuen, gu baino lehen beste hainbestek higatu zituzten harri labainkorrenei izkin egin nahian.

Beti pentsatu izan dut mendian goazela sortzen zaizkigula maiz elkarrizketarik sakonenak. Bestela iristen ez garen lekuetara irits gaitezkeela halakoetan, bai geure buruarekin ari garenean, bai eta beste norbaiten konpainian ere. Mendia arnasa da niretzat, patxada; gazta eta txokolate beltza konbinatzea behin gailurrera heldu eta pareko mendiak zein diren asmatu bitartean.

Horrexegatik begiratzen nien harriduraz aldapan gora izerdi eta lerde jario zetozen haiei. Zangoetako zainak puztu-puztu eginda, norbere gorputzaren aurkako deman ari zirenei. Hiru Haundiak lasterketaren XXII. edizioa zen, eta partaideek hogeita lau ordu zituzten, gehienera jota, 10.125 metroko desnibela zuen 101 kilometroko ibilbidea osatzeko. Helmugara iristea lortu zuten askok datorren urteko Ehunmilak proba omen zuten buruan.

Baliteke proiektuz proiektu bizi garenak ere mendi korrikalariak bezain asegaitzak izatea. Egia baita gure bizitzako ultra trailetan ere tontor bat zapaldu orduko —edo are, zapaldu baino lehentxeago— hasi ohi garela, ezinbestean, hurrengo tontorrarekin amesten eta, akaso, hobe genukeela —adizki pluralak darabiltzadanean neure buruari ari naiz beste inori baino gehiago— gailurra egin ondoren tarte bat hartu ahal izatea bertan lasai eseri eta egindakoaz gozatzeko.


Summary: Grande-Marlaska: «Ezker abertzaleak ongietorriak desagerrarazi behar ditu».

«Terrorismoaren biktimei egindako mina arindu nahi badu, ezker abertzaleak ongietorriak desagerrarazi behar ditu». Gai horretan azpimarra egin du Fernando Grande-Marlaska Espainiako Barne ministroak, El País egunkariak egin eta gaur argitaratu duen elkarrizketan. Lehen galderetan, euskal gatazkaren inguruko gaiak izan ditu hizpide.

Lehenik eta behin, joan den astelehenean EH Bilduk eta Sortuk egindako adierazpenari buruz galdetu diote Grande-Marlaskari. Argi utzi du bere iritziz ez dela nahikoa, baino aitortu du badela aurrerapauso bat. Esan du ezker abertzaleak aitortu behar duela «ETArena proiektu totalitario bat» izan zela, eta oraindik bide luzea duela egiteko.

Lehen pausoa, ordea, ongietorriak desagerrarazteak izan behar dutela nabarmendu du. Esan du «irain bat» direla biktimentzat, eta haiek eragozteko lanean dabiltzala «hainbat arlotan, baita legeenean ere». Dena den, nabarmendu du geroz eta gutxiago egiten direla, BERRIAk larunbatean argitaratutako erreportajeak erakusten duen moduan.

Sakabanaketa politikaz

Euskal presoen lekualdatzeaz, berriz, adierazi du banakako tratamendua ematen dietela, «gainontzeko presoei bezala». Sakabanaketa politikaz ere jardun du: «Ez zen espetxe politika bat, politika antiterrorista bat baizik, eta oso garrantzitsua izan zen ETAri aurre egiteko». Gaur egun, ordea, esan du ez dela beharrezkoa, «begi bistakoa denez». Lekualdatzeak egiteko, ordea, lekuak izan behar dituztela azaldu du.

Azkenik, galdetu diote ea eroso sentitzen den gobernuan, jakinda EH Bilduren babesa dutela kongresuan. Grande-Marlaskak labur erantzun du: «Pedro Sanchez presidenteak proposatu zuen programak jasotzen dituen babes guztiak ongi etorriak izango dira, eta izan behar dute».


Summary: ELAk eskatu du lan eta pentsio erreformak indargabetzeko Hegoaldeko hiriburuetan. Sindikatuak 'Ez gaitzazue Madrilen saldu' lelopean egin ditu mobilizazioak Bilbon, Donostian, Gasteizen eta Iruñean. Ez dute baztertu greba orokorrera deitzeko aukera.

ELA sindikatuak deituta, milaka lagun irten dira kalera Hego Euskal Herriko lau hiriburuetan. Helburua zen EAJri, EH Bilduri eta Elkarrekin Podemosi presio egitea, Espainiako Kongresuan lan eta pentsioen erreformak onar ez ditzaten. Mobilizazioen aurkezpenean, sindikatuak argi utzi zuen alderdi horien botoek erabakiko dutela onartuko diren ala ez «euskal langileen eta pentsiodunen aurkako neurri berriak».

Mitxel Lakuntza ELAko idazkari nagusia Bilboko manifestazioan izan zen, eta horren amaieran hartu zuen hitza. Han ziren, besteak beste, Tubacexeko eta Novaltiako beharginak ere. Lakuntzak esan zuen datozen asteetan asko dagoela jokoan: «Hamarkada oso bat daramagu azken pentsio eta lan erreformen ondorioak pairatzen». Salatu zuen aurreko krisian diru publikoa bankuei eman zitzaiela, eta oraingoan enpresa handiei nahi diela eman Espainiako Gobernuak: «Hori da Pedro Sanchezek Europako Batasunarekin egin duen tratua».

Pentsioei dagokienez, adierazi zuen kezkatzeko arrazoiak «sobran» daudela: «Escriva ministroak argi esan zuen, bi aukera soilik ditugu: edo beranduago jubilatu, edo gutxiago kobratu».

Lan erreforma bertan behera uztea, berriz, ezinbestekoa dela esan zuen. Batetik, «Euskal Herrian aplikatzen diren akordioak hemen adostutakoak direla bermatzeko»; eta, bestetik, «ABEEak ez daitezen bilakatu irabaziak dituzten enpresek kaleratzeak nahi bezala egiteko baliabide bat».

Lakuntzak azaldu zuenez, erabaki horiek «zoritxarrez» Madrilen hartzen dira, eta ez Euskal Herrian, baina azpimarratu zuen euskal herriko alderdiek badutela gobernua baldintzatzeko gaitasuna: «Ez gaitzazue Madrilen saldu!», amaitu zuen.

Mobilizazioak jendetsuak izan dira gainontzeko hiriburuetan ere, adibidez, Donostian.

Jarraitu irakurtzen: Bruselak zaintzen duen lan erreforma


Summary: Bera Bera Europako Ligako hirugarren kanporaketarako sailkatu da. Itzulerako neurketa 21-26 irabazi zuten donostiarrek atzo Parisen, bigarren zati gogoangarri bat eginda. Hurrengo kanporaketan Errumaniako Ramnicu Valcearen aurka jokatuko dute.

7-16. Hori da atzo Paris 92 ahalguztidunaren eta Super Amara Bera Beraren arteko neurketaren bigarren zatiko partziala. Joaneko neurketak (27-27) balio izan zien Imanol Alvarezen neskei sinesteko frantziarrei parez pare aurre egiteko gai zirela, eta atzo berretsi zuten uste hori. Lehen zatian gehiago izan ziren etxekoak, baina bigarren zatia ez zuten berehalakoan ahaztuko Bera Beraren zaleek.

Balioa eman behar zaio Bera Berak egindakoari: txapelketako talderik indartsuenetako bat kanporatu du, Frantziako Ligan lehen postuan sailkatuta dagoen taldea. Eta nola, gainera. Donostiarrek Europan sekula egin duten balentriarik handienetakoa da.

Egiari zor, hasieran aurkakoa gertatuko zela zirudien: Pariskoek beren lekuan jarriko zituztela donostiarrak. Hasi bezain pronto jarri zuten 3-0ekoa markagailuan, eta Bera Berari kosta egin zitzaion partidan sartzea. Serdarevicen geldiketek ere zaildu zuten bidea. Gauzak hala, atsedenaldira errenta politarekin joan ziren etxekoak: 14-10 aurretik.

Bigarren zatian, erauntsia

Aldagelan, ordea, asmatu zuen zerbait Alvarezek, eta denboraldiko 30 minuturik onenak jokatu zituzten donostiarrek, Mariane Fernandes buru. Erasoan, ikusgarria izan zen brasildarraren erakustaldia, baita Esther Arrojeria usurbildarrarena ere. Malena Cavorekin batera, lehen lerro bikaina osatu zuten. Hasieran eutsi zioten etxekoek, berriz ere Serdarevici esker, baina geroz eta nabarmenagoa zen erasoan ideiak agortuta zituztela.

Gakoa, ordea, defentsako lana izan da —Alba Menendez kapitainak eta June Loidik gidatuta—, baita Maddi Aallaren geldiketak ere. Paris 92k ia hamar minutu behar izan zituen atezain bizkaitarrari bigarren zatiko lehen gola egiteko. Azken hamar minutuetara bi gol aurretik heldu zen Bera Bera, eta bikain eutsi zion markagailuari. Amaieran, 21-26. Behar bezala ospatu zuten jokalariek.

Hirugarren kanporaketarako sailkatu da Bera Bera, eta han Errumaniako Ramnicu Valcea izango du parean.

Paris 92: Serdarevic eta Gabriel (atezainak), Cissokho (4), Thouvenot, Niombla (2), Flipes (2), Mabana Fofana (3), Lassource (1), Chauveau, Sajka (2), Offendal (4), Namizata Fofana (2), Nkou eta Resende (2).

Super Amara Bera Bera: Aalla eta Silva (atezainak); Gil (gol 1), Boada (1), Cavo (2), Polonio (2), Fernandes (8), Maitane Etxeberria (1), Arrojeria (6), Menendez, Loidi, O'Mullony (2), Cardoso (2), Ainhoa Etxeberria, Hernandez (1) eta Mirene Moreno.


Lurrama jaialdia ospatu dute Arbonan

Summary: Lurrama jaialdia ospatu dute Arbonan. Kontzertuak, hitzaldi bat eta beste egin dituzte, eguraldia lagun. Arbonan kokatu dute aurten, okupazioari sostengua emateko.

Laborantza lurrak defendatzeko, horiek okupatu egin zituzten Arbonan (Lapurdi). Hori dela eta, erabaki zuten han egitea aurtengo Lurrama festa, Miarritzen egin beharrean (Lapurdi), eta, era berean, ohiko asteburua egun batera mugatu dute aurten. Horrenbestez, gaur pilatu dituzte ekitaldi guztiak, Gure lurra, gure jatekoa lelopean: besteak beste, hitzaldi bat eta kontzertuak egin dira, eta landa eremuko hainbat jarduera ere erakutsi dituzte. Eguraldia lagun izan dute.

10:00etan hasi da egitaraua, eta Maialen Lujanbio eta Amets Arzallus bertsolariek egin dute ongietorria. Ondoren, 10:30ean, Zein lur eta elikadura politika Euskal Herriarentzat? hitzaldia egin dute. Elikadura sistemari buruz aritu dira, oro har, laborantza lurretatik hasi eta kontsumitzaileenganaino. Alde horretatik, Ipar Euskal Herriko biztanleen elikadura beharretan oinarrituta, ekoizpena beste toki batzuetan kokatzeko aukerak eta mugak aztertu dituzte, laborantzaren, elikaduraren eta lurren kudeaketaren arteko loturaren inguruko datuak erabiliz.

Landa eremuko giroan sakondu ahal izan da Lurraman, egun osoan. Barazki, hesi eta zuhaitzen landaketaren erakustaldi bat egin dute: azaldu dute zer mota hautatu behar den sasoiaren, lurraren eta orientazioaren arabera, baita nola eta noiz landatu behar diren ere. Laborantza Ganberako teknikariek eta laguntzaile profesionalek aholkuak eman dituzte.

Sagarrak tindatzen eta dastatzen irakatsi dute, halaber, eta ibilaldi botanikoak antolatu dituzte Berroeta inguruan, bertako landareak eta bioaniztasuna ezagutzeko. Animaliekin egoteko aukera ere izan da: ardiaren ilea eskuz mozten erakutsi dute; etxalde txikian, haurrek animalia txikiak ukitu ahal izan dituzte; laborariek artaldea txakurrekin nola eramaten duten erakutsi dute; eta pottoka eta asto ibilaldiak izan dira. Herri kiroletan parte hartzeko parada ere egon da, era berean.

Harrerako bertsoez gain, doinu gehiagok ere girotu dute Lurrama. Izan ere, 12:00etatik 20:00etara bitartean, kontzertuak eman dituzte bi agertokitan: Kiki Bordatxo, Diabolo Kiwi, Anje Duhalde, Anari, Frigo eta Xiberoots aritu dira, eta txarangak ere aritu dira.

Hainbat eragiletako ordezkariak bildu dira Arbonan, tartean Bizi mugimendukoak eta Aroztak Baztango Aroztegiako makroproiektuaren kontrako herri ekinaldikoak. Nabarmendu dute garrantzitsua dela Lurraman elkartu izana, borroka ezberdinak ezagutu eta indarrak batzeko.

Mugarria eta etena

Arbonako lursailen hamabost hektarea saltzeko asmoa zutela jakin eta gero, ELB eta Lurzaindiako laborariek okupazioa hasi zuten lur horietan, ekainaren 23an. Gaur 120 egun bete ditu okupazioak, baina ez ditu gehiago egingo, okupazioa bertan behera utziko baitute laborariek. Izan ere, jakinarazi dutenez, eroslea erretiratu egin da. Lurramak sostengua eman nahi izan dio ekintzari, festa lekualdatuz.


Summary: Otegi: «Lehentasuna da herri sena berreskuratzea». Egungo testuingurua aztertu du EH Bilduko idazkari nagusiak, eta hizpide izan ditu koalizio subiranistak epe motzera, ertainera eta luzera dituen erronkak.

Arnaldo Otegi EH Bilduko koordinatzaile nagusiari eginiko elkarrizketa bat argitaratu du koalizio subiranistak. Bideoak irauten dituen hogei minutuetan, gaurkotasunari heltzen dio Otegik, baina, nagusiki, EH Bilduren proiektuaz dihardu epe motzera, ertainera eta luzera.

Besteak beste, Espainiaren egoeraz hitz egin du Otegik. Azaldu du Espainian badagoela «egiturazkoa eta historikoa den joera bat: autoritarismoarena, pentsatzen duena arazoei aurre indarrarekin egiten zaiela». Egungo gobernua «aukera leiho bat» izan daitekeela gehitu du: «Badakite ezker independentista euskalduna edo katalana ez gaudela erregimena salbatzeko».

Jarraian, euskal errepublikaz hitz egin du: «Bitartean, zer?». Azaldu du, batzuen iritziz, Espainiako egungo gobernua dela zerbait adostua lortzeko azken aukera, baina berak ez duela hala pentsatzen: «Beraien azken aukera da: halako gobernu batek ez badu erakusten gauzak egiteko gai dela, beraiek galtzen dute». Madrilen zertarako dauden azaldu du Otegik, eta «gutxiengoen programa bateratua» defendatu du.

Etorkizunaz hitz egin du jarraian, ezkerrak boterea lortzeko behar duenaz, eta «herri gehiengoaz» hitz egin du, aldaketak pixkanaka egiteaz. Adibidetzat mugimendu feminista jarri du: «Hegemonia kaleetan lortu dute lehenbizi, eta erakundeetan gero»

EAJren aliantza sistemaz hitz egin du, eta etorkizunean, gobernura iritsiz gero, EH Bilduk proposatu behar dituen sistema berriez: zaintza sistema, osasun sistema, polizia eredua... akordio zabalen apustu argia egitea dutela adierazi du EH Bilduko idazkari nagusiak.


Lidergoari eutsi dio Realak

Summary: Lidergoari eutsi dio Realak. Neurketa ikusgarria jokatu dute bi taldeek. 0-2 aurreratu dira txuri-urdinak, baina sufritu egin dute azkenerako. Sorloth eta Isak izan dira golegileak.

Gozatuz hasi, sufrituz bukatu. Hori izan liteke Realak gaur Madrilen jokatu duen neurketaren laburpenik onena. Imanol Alguacilen taldea bolada ezin hobean iritsi da iazko Ligako txapeldunaren zelaira —denera hamabi partida jarraian daramatza galdu gabe—, eta ez du eten gaur. Emaitza ona da berdinketa, eta sailkapeneko lehen postuan jarraitzen du Realak.

Neurketa nola joan den ikusita, ordea, denetariko interpretazioak egin daitezke. Luis Suarezek, neurketaren ostean, esan du bi puntuk ihes egin dietela, baina gauza bera esan du Mikel Merinok ere. Lehen ordubetean, hiru puntuak poltsikoan izan dituzte donostiarrek, baina Atleticoren bigarren golaren ostean gertuago izan du porrota garaipena baino. Bere zelaian sartuta aritu da Reala amaieran.

Hastapenean, etxekoak harritu ditu Alguacilek hamaikakoak —hori ere aitortu du Suarezek—. Bost atzelari zelairatu ditu, eta bi aurrelari: Sorloth eta Isak. Apustua ezin hobeto atera zaio; lehen zati bikaina egin du Realak, sendoa, Atleticori aukerarik eman gabe.

Goian egin dute presioa, baloiak berreskuratu dituzte zelai erdian, eta horietako batean heldu zaie saria, zazpigarren minutuan: Silvak lapurtu du baloia, Merinori utzi dio, hark zuzenean Isaki, eta hark lehen ukituan Sorlothi. Norvegiarrak bikain amaitu du jokaldia Oblaken aurrean, eta txuri-urdinekin lehen aldiz ospatu du bere gol bat.

Hortik atsedenaldira arte, izan da aukera bat edo beste, baina Realak nahi zuen tokian izan du neurketa. Liderraren sendotasuna erakutsi du.

Aldaketa

Bigarren zatia hasi bezain pronto sartu du bigarrena Isakek, faltaz. Gol bikaina suediarrarena. Orduan hasi dira arazoak; Merinok deitoratu duen moduan, ordura arte izan duen ausardia falta izan zaio Realari azken ordu erdian, eta erruz ordaindu du.

Ezer askorik egin gabe, erdiraketa batean, Suarezek sartu du lehenengoa, buruz, 61. minutuan. Ordu laurden geroago bigarrena, penaltiz. Eztabaidagarria izan da Merinok Suarezi berari egin dion penaltia, baina VARaren eta epailearen artean adierazteko modukoa zela erabaki dute.

Ordutik amaierara arte, aldaketa asko, Reala atzean sartuta, eta sufritzera. Esan bezala, ona da puntua, eta Atleticok berak (18 puntu), Real Madrilek (20) eta Sevillak (20) neurketa bat gutxiago jokatu duten arren, donostiarrek sailkapenaren buruan segitzen dute, 21 punturekin.

Atletico Madril: Oblak; Trippier, Monteiro, Hermoso (Cunha, 72'), Lodi (Kondogbia, 57'); Koke, De Paul (Correa, 57'), Lemar (Carrasco, 45'); Joao Felix, Griezmann (Herrera, 72') eta Luis Suarez.

Reala: Remiro; Le Normand, Zubeldia, Aritz, Gorosabel, Zaldua (Turrientes, 63'); Gebara (Januzaj, 87'), Merino, Silva (Pacheco, 62'); Sorloth (Lobete, 88') eta Isak (Portu, 63').


Summary: Emakumezko bat hil da Zenotzen, zaldi batek ostiko bat jota. Zenozko hipika zentroan gertatu da ezbeharra. Hildakoa 43 urteko iruindar bat da.

Foruzaingoak jakinarazi duenez, Iruñeko 43 urteko emakumezko bat zendu zen igande arratsaldean Zenozko (Nafarroa) Robledales hipika zentroan, Ultzaman. Emandako informazioaren arabera, emakumea hipika txapelketa batean lehiatzen aritua zen Hondarribian (Gipuzkoa). Zenotzera bueltatutakoan gertatu da ezbeharra: zaldia kamioitik jaisten ari zela, animaliak ostiko bat eman zion emakumezkoari. Orduantxe hil zen, kolpearen ondorioz.

Poliziak ikerketa abiatu du ezbeharra zehazki nola gertatu den argitze aldera.


Summary: Militarrek estatu kolpea eman dute Sudanen, eta gobernua desegin. Armadak atxilo hartu du lehen ministroa, eta bakea «arriskuan» jartzea egotzi dio trantsizio gobernuari. Armadaburuak iragarri du «gobernu teknokrata bat» osatuko dutela datorren hilabetean

Kaleak hartu eta iraultza defendatzeko deia egin die gaur goizean Sudango lehen ministro Abdalla Hamdokek herritarrei, militarrek hura atzeman eta eraman baino minutu batzuk lehenago. Izan ere, estatuaren kontrola hartu du militar talde batek, eta, gobernuburua ez ezik, beste hainbat ministro ere atzeman dituzte kolpea ez babesteagatik: tartean, Industria ministroa eta Khartum hiriburuko gobernadorea. Hasieran guztiak etxeko atxiloaldian ezarri dituzten arren, goiz erdian beste toki batera lekualdatu dituzte, non zeuden argitu gabe. Informazio Ministerioak zabaldutako datuen arabera, goizaldean joan dira militarrak Hamdoken etxera —ordurako, atxilotuak zituzten gobernuko hainbat kide—, eta eskatu diote plazaratu zezala komunikatu bat estatu kolpea babesteko. Hark, baina, uko egin dio, eta eraman egin dute.

Militarrek herrialdearen kontrola hartu eta ordu gutxira, ordura arte Trantsiziorako Kontseilu Subiranoko buru izandako Abdel Fatah al-Burhan buruzagi militarrak iragarri du desegin egingo dituztela trantsizio gobernua eta kontseilu subiranoa. Baina berretsi du lanean jarraituko dutela hauteskundeak egin eta boterea exekutibo zibil baten esku utzi ahal izateko. Horiek, baina, 2023ko uztailean egingo lirateke, bi urte barru. Aldi berean, iragarri du larrialdi egoera ezarri dutela herrialde osoan, «militarrek herrialdea babestu» behar dutelako.

Al-Burhanek «beharrezkotzat» jo du estatu kolpea, argudiatuz ordezkari zibilen eta militarren arteko trantsizio gobernuan piztutako krisiek «arriskuan» jarri dituztela bakea eta segurtasuna. Horrez gain, jakinarazi du «gobernu teknokrata bat» osatuko dutela, baita Auzitegi Konstituziogile bat eta Kontseilu Legegile bat ere, azaroan. Aldiz, bertan behera geratu da Omar al-Baxir presidente ohiaren aurkako ustelkeria ikerketa.

Gatazka okertu egin zen joan den astean, disidenteen koalizioak deitutako protestekin. Milaka lagunek Khartumgo Justizia Jauregia inguratu zuten hainbat egunez, trantsizio gobernuak dimititzeko eta hauteskundeak egiteko eskatuz. Hala, protestak isiltzeko asmoz, Al-Burhanekin eta AEBetako Afrikarako ordezkari berezi Jeffrey Feltmanekin bildu zen Sudango gobernuburua herenegun, hauteskundeetarako eguna zehazteko asmoz. Hamdokek berak ohartarazia zuen aurretik kolokan egon zitekeela trantsizio gobernua. Aurrez ere estatu kolpe saio bati egin behar izan zion aurre gobernuak, eta orduz geroztik gobernuko kide zibilek eta militarrek elkarri egozten zioten krisiaren erantzukizuna.

Hango komunikabideek zabaldu dutenez, militarrek itxi egin dituzte hiribururako sarrera-irteera guztiak, eta telebista publikoa soilik ereserki nazionala eta Nilo ibaiaren irudiak emititzen aritu da gaurko egun osoan. Lekukoek Reuters agentziari azaldu diotenez, militarrak ez ezik paramilitarrak ere badabiltza Khartumgo kaleetan, eta manifestariak protestara irten dira hainbat gunetan, bandera nazionalak eskuetan eta gurpilekin errepideak oztopatuz. Khartumgo aireportua ere itxi egin dute, eta bertan behera utzi dituzte nazioarteko hegaldi guztiak. Interneterako sarbidea eta telefono bidezko komunikazioak ere etenda daude.

Bien bitartean, protestak gogortu egin dira hiriburuan, eta gutxienez 25 lagun artatu behar izan dituzte Khartumgo erietxean zauriengatik —zenbait iturriren arabera, soldaduek tiro egin diete manifestariei—; hiru hildakoren berri ere eman dute osasun zerbitzuek. Ospitaleko iturriek salatu dute militarren tiro hotsak entzun direla arratsaldean erietxe inguruetan. Sudango Medikuen Batzordeak Facebook sare sozialean argitaratutako informazioaren arabera, milaka lagun elkartu dira Khartumen lehen ministroari elkartasuna helarazi eta estatu kolpea salatzeko.

Kalera irteteko deia

Orain arte trantsizio gobernuko kide izan den Askatasunaren eta Aldaketaren Aldeko Indarrak koalizioak protestarako deia egin die herritarrei. Estatu kolpearen ondoren oposizioa bilakatu den aliantzak militarrei eskatu die boterea uzteko, eta hauteskundeetara deitzeko: «Al-Burhan presidenteak trantsizio gobernua osatu aurreko egoerara eraman du herrialdea. Konpondu ezinezko akatsa egin du, eta horrek historiaren zabortegira eramango ditu bera eta bere babesleak». Aliantzarekin bat egin dute hainbat sindikatuk ere, eta greba mugagabera deitu dute aginte zibila berrezarri artean.

Elkarrizketara itzultzeko deia egin die Arabiar Ligako idazkari nagusi Ahmed Abul Gheitek bi aldeei, nabarmenduta ez dagoela gatazkarik hitz eginez konpon ezin daitekeenik. «Garrantzitsua da aurrez hartutako erabaki oro errespetatzea, trantsizio garaia eta herrialdearen egonkortasuna kolokan jar ditzaketen urratsak egitea baztertuta», esan du 22 estatuk osatzen duten erakundeko buruak. Sudango gertakarien inguruko kezka agertu du Afrikako Batasunak ere, eta elkarrizketa mahaira itzultzeko eskatu die bi aldeei Moussa Faki Mahamat erakundeko idazkari nagusiak.

Bide beretik jo du NBE Nazio Batuen Erakundeak ere, eta Sudanerako ordezkari berezi Volker Perthesek onartezintzat jo du militarrek emandako pausoa, eta atxilotutako hautetsiak «berehala» aske uzteko eskatu die militarrei. Berdin egin du erakundeko idazkari nagusi Antonio Guterresek ere, Twitter sare sozialean zabaldutako mezu batean: «Konstituzioarekiko errespetuz jokatu behar da, horren gogor lan egin ostean lortutako trantsiziorako akordioak beteko badira».

Washingtongo ordezkari bereziak ohartarazi dio Khartumi trantsizio gobernuan indarrez egiten den edozein aldaketak kolokan jar dezakeela AEBek herrialdeari ematen dion laguntza. AEBak dira Sudani laguntza ekonomiko handiena ematen dieten herrialdea —377 milioi dolar iazko urritik—.


Summary: Hainbat gizonen artean jipoitu dutela salatu du emakume batek Gasteizen. Emakumeak salaketa jarri du, eta ospitalean dago. Ertzaintza eraso matxista ikertzen ari da. Gertaera gaitzetsi du Gorka Urtaran Gasteizko alkateak.

Asteburuan Gasteizen gertatutako eraso matxista bat ikertzen ari da Ertzaintza. Emakume batek salatu duenez, etxera bidean hainbat gizonek jipoitu zuten. Igande goizaldean gertatu zen, eta emakumeak ospitalera joan behar izan zuen. Han dago oraindik. Salaketa jarri du, eta, adierazi duenaren arabera, gizon horiek berari segika ari ziren jipoitu aurretik. Alde egiten saiatu zen, baina aldentzen hasi zenean joan ziren harengana.

Gorka Urtaran Gasteizko alkateak eraso matxista salatu du gaur goizean, Radio Euskadi irratian. Adierazi du «gertakari dramatiko» bat dela, eta nabarmendu du «hala eta guztiz ere» Gasteiz leku «seguru» bat dela. «Gertaera horiek salbuespena dira, baina beti segurua izan den eta askatasunaren eta berdintasunaren alde lan egin duen hiri batean, orain matxismoak berdintasuna mugatu eta emakumeen bizitza baldintzatu nahi du», azaldu du.

Eraso matxistaren egileei dagokienez, «gaitzespen eredugarri bat» merezi dutela esan du Urtaran alkateak, eta pertsona horiek «hirian sobran» daudela azpimarratu du. Halaber, adierazi du batzuek delitugintza immigrazioarekin lotzeko baliatzen dituztela horrelako gertakariak, eta deitoratu egin du jarrera hori. «Halako arazoak sor daitezke erasotzaileak Euskal Herrian jaiotakoak ez direnean, baina indarkeria matxistatik ez gaitu jatorriak salbatuko, berdintasunean eta giza eskubideetan oinarritutako hezkuntza ereduak baizik», gaineratu du.


Summary: Zazpi lagun atxilotu dituzte migratzaileak Frantziako Estatura eramatea egotzita. Etorkinak diruaren truke Baionara eta Bordelera eramaten zituen sare antolatu baten kontrako operazioa izan da. Poliziak uste du 60 bat aldiz eraman zituztela migratzaileak mugaz bestaldera.

Guardia Zibilak zazpi lagun atxilotu ditu Bizkaian, Gipuzkoan eta Nafarroan, egoera irregularrean dauden migratzaileak Frantziarako mugaz bestaldera eramatea leporatuta. Europolek eta Gendarmeriak ere parte hartu dute polizia operazioan. Espainiako Barne Ministerioak ohar bidez jakinarazi duenez, Afrika iparraldetik eta mendebaldetik Iberiar penintsulara itsasoz iritsitako migratzaileak atzeman, eta Frantziarako muga gurutzatzen zuten haiekin.

Sare antolatu moduan lan egiten zuen taldeak, Efe berri agentziaren arabera. Nafarroan eta Gipuzkoan egiten zuten kontaktua migratzaileekin, batez ere. Egoera irregularrean zeuden pertsonek muga igarotzeko prezioa adosten zuten trafikatzaileekin, eta, ondoren, talde bat arduratzen zen horiek mugaz bestaldera eramateaz. Nagusiki, Baionara eta Bordelera (Okzitania) eramaten zituzten.

Berri agentziak azaldu duenez, sareko kideek migratzaileei ohartarazten zieten Poliziaren berri izanez gero autotik jaitsi behar izango zutela, eta auto-stop egiten ari ziren itxura egin beharko zutela. Poliziaren iturrien arabera, azken bi hilabeteetan 60 bat aldiz mugitu zituzten pertsonak, eta horietako bakoitzean hiruzpalau migratzaile eraman zituzten.

Poliziak hainbat etxe miatu ditu Nafarroako Urrasun eta Irurita herrietan. Sakelako telefonoak eta ordenagailuak atzeman dituzte, besteak beste.


Summary: CCOOk helegitea jarri dio udaltzainen lan poltsari, euskararen B2 maila eskatzen dutelako. Eskakizun hori «gehiegizkoa» dela salatu du sindikatuak, eta Eusko Jaurlaritzari leporatu dio ELAren eta LABen presioetara makurtu izana. Administrazio publikoak «herritar guztien hizkuntza eskubideak» bermatzeko betebeharra duela gogoratu du Kontseiluak, eta eskubide horren «judizializazioa» gaitzetsi du.

Udaltzain interinoen lan poltsari helegitea jarri dio CCOO sindikatuak. Eusko Jaurlaritzari egotzi dio bere hizkuntza legedia urratu izana, eta ELAren eskaeretara «makurtu» izana. Lan poltsa horretan sartu ahal izateko euskararen B2 maila baldintza izateak eragin du CCOOren haserrea.

Sindikatuak uste du «gehiegizkoa» dela eskakizun hori, eta salatu du hautagaiek ez dutela eskatutako euskara maila dutela ziurtatzeko aukerarik. Euskara eskakizun moduan hartzeak kaleratzeak eragingo dituela argudiatuz justifikatu du sindikatuak bere posizioa: «Eusko Jaurlaritzaren planteamendu honek ehunka udaltzain kalean utziko ditu, inongo justifikaziorik gabe, lekuan lekuko egoera linguistikoa ez duelako aintzat hartzen, ezta kasuen aniztasuna ere. Izan ere, polizia askok badakite euskaraz, baina ez ezin dute egiaztatu, edota egungo sistemak kontuan hartzen ez dituen ezagutzak dituzte».

Eusko Jaurlaritzaren «noraezari» erantzun egingo diola ohartarazi du sindikatuak, zeinak, salatu duenez, «ELAren presio baztertzaileei, baina baita LABenei ere» men egin baitie. Presio horiek «eleaniztasunaren bizikidetzarako kontsentsuen kontra» egiten dute, CCOOren arabera, eta baita Eusko Jaurlaritzaren legediaren kontra ere.

CCOOren mugimendua kezkaz ikusi du Euskalgintzaren Kontseiluak, eta lanpostu publikoetan hizkuntza eskakizunak betetzearen garrantzia azpimarratu du Paul Bilbao idazkari nagusiak: «Herritar guztien hizkuntza eskubideak bermatuko dituzten langileak kontratatu behar ditu administrazioak». Halaber, betebehar horrek garrantzia berezia du poliziaren esparruan, Bilbaok esan duenez, «kontuan hartuta oso esparru sentibera dela eskubideei dagokienez». Atxiloketa bat dagoenean, kasurako, gogoratu du atxilotuak jakin egin behar duela zergatik atxiki duten, eta herritarrek eskubidea dutela gisa horretako komunikazio ekintzak euskaraz izan daitezen.

Bestalde, CCOOren helegiteak hizkuntza eskubideen esparrukoa «judizializatzeak» sortzen dio benetako kezka Kontseiluari, Bilbaok azaldu duenez. «Botere judizialetik nolabaiteko ofentsiba bat helarazten ari da euskaldunon hizkuntza eskubideei dagokienez. Kezkatzen gaitu afera hauek judizializatzeak; are, ikusita zer-nolako irakurketa murritzak egiten ari diren epaitegietatik».

Maiatzean, EAEko Justizia Auzitegi Nagusiak bertan behera utzi zituen Irungo Udalak hamabi udaltzain postutarako ezarritako hizkuntz eskakizunak, euskaraz ez dakitenentzat «diskriminatzaileak» zirela argudiatuta. Hautsak harrotu zituen kasu hark. Irungo Udalak helegitea jarri zion ebazpenari, eta euskalgintzako hainbat eragilek gogor gaitzetsi zuten ebazpena. Euskalgintzaren Kontseiluak deituta, elkarretaratzea egin zuten Auzitegi Nagusiaren aurrean ondoren, Euskaraz bizitzearen alde, batuz. Eskubide murrizketarik ez! lelopean.


Summary: Beste lider indigena bat hil dute Kolonbian. Misak herriaren Guambia erreserba indigenako buru zen Nazaria Calambas Tunubala. Aurten Kolonbian hil duten 143. ekintzailea da.

Kolonbiako Garapenerako eta Bakerako Ikasketen Institutuak (Indepaz) jakinarazi duenez, ezezagun batzuek Nazaria Calambas Tunubala lider indigena hil dute Cauca departamentuko Guambia erreserba indigenan, Kolonbia hego-mendebaldean.

Tiroz hil zuten, atzo. 34 urte zituen, eta Misak herriaren burua zen erreserba horretan. Alkate ohi eta komunitateko agintari ohi ere bazen, eta azkenaldian Kolonbiako Gobernuaren kontrako manifestazioetan parte hartu zuen.

Azaldu dutenez, gizon armatu batzuek bide batean geratu eta tirokatu egin dute. Arartekoak alerta abisua eman du, talde armatu horien presentziaz ohartaraziz.

Indepazen arabera, azken horrekin 143 dira jada aurten hil dituzten giza eskubideen aldeko ekintzaileak. 2016an bake akordioa sinatu zenetik, guztira 1.258 dira hildako ekintzaileak.


Summary: Facebookek erretiratu egin du Bolsonaroren bideo bat, COVID-19aren txertoa hiesarekin lotzeagatik. Joan den ostegunean argitaratu zuten bideoa. Hartan, Brasilgo presidenteak zioen txertoak handitu egiten duela hiesaren aurrean immunoeskasia izateko arriskua.

Hiru eguneko bizialdia izan du Jair Bolsonaro Brasilgo presidentearen bideoak Facebooken. Sare sozialak berak erabaki du eduki hori plataformatik erretiratzea, «arriskuak saihesteko», Bolsonarok esandakoek zenbait pertsonari kalteak ekartzen ahal dizkielakoan. Astero gisan, presidenteak hitzaldi bat egin zuen sare sozialen bitartez, eta, hartan, adierazi zuen COVID-19aren kontrako txertoa hartzen dutenak «immunoeskasia» garatzen ari direla hiesarekiko. Hainbat osasun agintari baieztapen horren kontra azaldu dira berehala: zentzugabea eta faltsua dela adierazi dute.

Facebookek idatziz azaldu du bideoa zergatik erretiratu duten: «Gure politikek ez dute onartzen COVID-19aren kontrako txertoari egoztea jendea hiltzen duela edo kalteak eragiten dituela». Instagrametik ere kendu dute edukia.

Bada antzeko aurrekaririk. Facebokek Bolsonaroren beste bideo bat erretiratu zuen iazko martxoan. Orduko hartan, presidenteak klorokina erabiltzea gomendatu zien herritarrei, birusaren aurkako prebentzio neurri gisa. Sendagai hori malariaren kontra egiteko erabili ohi da, eta ez dago frogaturik COVID-19aren aurka eraginkorra denik.

Hain zuzen, Brasilgo Senatuko ikerketa talde batek gizateriaren kontrako krimenak egotzi nahi dizkio Jair Bolsonarori. Izurritean hartu zituen erabakiak milaka herritarren osasunaren kontrakoak izan zirela iritzi diote. «Erailketa masiboa» leporatzea proposatu du ikerketa taldeak. Argudiatu dute, batik bat, birusa herrialdean hedatzen utzi zuela.


Summary: Sizilian porturatu da 'Aita Mari' ontzia, 105 migrante erreskatatuta. Erreskate ontzia Trapaniko portura ailegatu da astelehenean. Joan den asteartean Maltako uretan erreskatatutako 105 pertsona ziren barrenean. Ordutik, noraezean ibili da ontzia; gaur arte.

Aita Mari ontziak kasik astebete igaro dute porturatu ezinik; azkenik, baina, izan du kostaldera iristea. SMH Itsas Salbamendu Humanitarioa gobernuz kanpoko erakundearen erreskate ontziak 105 migratzaile hartu zituen joan den asteartean, hilaren 19an, Maltako uretan. Horietako hogei adingabeak dira. Maltako Gobernuak ez zien baimenik eman bertan porturatzeko; Siziliako Trapanin erdietsi dute, astelehenean.

Oraintxe, COVID-19ari loturiko protokoloa ari dira ezartzen Trapaniko portuan. Gaitza atzemateko testak egiten ari zaizkie Aita Mari-n ziren migranteei eta GKEko boluntarioei. Oraingoz, hamasei lagunek eman dute positibo –adingabeak dira horietatik lau–. Dena dela, ontziko arduradunek azaldu dutenez, kasu guztiak asintomatikoak dira.

Aita Mari-n igaro dituzten egunetan, arduradunek kontatu dutenez, migranteek Libian jasandako kanporatzean pairatutakoak azaldu dituzte. Torturak eta jipoiak salatu dituzte, besteak beste. Halaber, GKEko boluntarioek gaitzetsi egin dituzte berriz ere Europako migrazio politikak, trabak jarri baitizkiete porturatzeko.

Jakinarazi dutenez, Aita Mari Italiako Kanpo Osasun Ministerioak zer erabakiko zain dago oraintxe. Agintariek jakinarazpenik izan bitartean, erreskate ontziak portuan segituko duela azaldu dute. Gainera, oharrean emandako informazioaren arabera, litekeena da hamar eguneko berrogeialdia egin behar izatea. Heldurik gabeko migratzaile adingabeak adingabeentzako zentro batean bakartuko dira. Helduak, berriz, ferry batera eramanen dituzte, konfinamendua egin dezaten. «Aspaldi ez bezala, ohe idor eta seguru batean hartzen ahalko dute atseden», azaldu dute boluntarioek.


Summary: PSE-EEk Gernikako Estatutuaren ekarpenak nabarmendu ditu; EH Bilduk, gabeziak. Estatutuaren 42. urteurrenean, PSE-EEk autogobernuarekiko «konpromiso jarraitua, zintzoa eta arrakalarik gabea» berretsi du, eta nabarmendu du estatutu berri bat egitekotan «memorian oinarritua» beharko lukeela. EH Bilduk uste du estatutua ez dela «gai Euskal Herriaren eta herritarren beharrei» erantzuteko.

42 urte bete dira gaur Euskal Autonomia Erkidegoko autogobernua arautzen duen Gernikako Estatutua onartu zenetik, eta, haren urteurrenean, estatutuaren ekarpenak eta gabeziak nabarmendu dituzte alderdiek. PSE-EEk bideo baten bidez oroitu du urteurrena, eta estatutuarekiko «konpromiso jarraitua, zintzoa eta arrakalarik gabea» berretsi du Idoia Mendiak idazkari nagusiak. Haren ustez, estatutuak «denen aterki» izan behar du, «nazionalistena eta ez nazionalistena».

PSE-EEk azpimarratu du «sozialistak gaur egungo Euskadi eraiki duten akordio guztietan» egon direla: «Erabaki sozialista bakoitzak Euskadi eraikitzeko balio izan du, beste batzuek pertsonalki suntsitu nahi gintuzten bitartean». «Terrorea» aipatu dute bideoan, Mendiak berak joan den astean Gernikan ETAren jardun armatuaren bukaeraren urteurrenean egindako hitzaldiko solasak erabilita, eta PSE-EEren jardun politikoarekiko kontrakotasunean jarri dute ETArena: «Haien legatua hilerrietan dago; gureak Osakidetza, eskola publikoa, Ertzaintza eta konkistaturiko eskubideak dira, diru sarrerak bermatzeko errenta eta etxebizitza eskubidea, kasurako». Mendiaren hitzetan, «horregatik ospatzen» dute estatutua, «elkarbizitzako akordio bat» delako; eta zehaztu dute estatutu berri bat egitekotan «memorian oinarritua» izan behar lukeela.

EH Bilduk ekitaldi bat egin du Gasteizko Santa Barbara plazan, eta estatutuaren «agortzea» nabarmendu du: «42 urte horiek ez betetze baten historia gisa laburbil genitzake. 42 urte geroago, 30 bat eskumen transferitu gabe daude oraindik, eta horien artean dago Gizarte Segurantzaren kudeaketarena». Koalizio subiranistaren ustez, izan ere, Gernikako Estatutua ez da «gai Euskal Herriaren eta herritarren beharrei erantzuteko».

Subiranotasun handiagoa galdegin dute Maddalen Iriartek eta Iñaki Ruiz de Pinedok, eta salatu dute «tiraderan ezkutatu» nahi dutela EAJrekin eta Elkarrekin Podemosekin lortu zuten estatus berri baterako printzipioei buruzko akordioa, «ezer alda ez dadin»: «Arduragabekeria politiko izugarria da, erabaki horretan euskal herritarrak baitira kaltetuak». EAJri eskatu diote «argitu» dezala zer egin «nahi» duen estatus berriarekin, «urte hauetan guztietan praktikan jarri dituen atzerapen maniobrak behingoz alde batera» utzita. Iriartek eta Ruiz de Pinedok ohartarazi dute estatus politiko berria ez dela «kapritxo nazionalista» bat, «herri gisa» duten «behar» bat baizik: «Has gaitezen lanean berehala. Joan den legealdian lortu genituen oinarriei eta printzipioei buruzko akordioa praktikan jar dezagun. Bete dezagun euskal herritar gehienen nahia». Azaroaren 20rako Bilbon deitu duten manifestaziora joateko deia egin diete herritarrei, halaber: «Ozen eta argi esango dugu berriz ere libre bizi nahi dugula, berdintasunean oinarritutako herri aske batean».

PP, estatutua «deuseztatzearen» beldur

PPk Gernikako Juntetxean egin du ekitaldia, eta Carlos Iturgaiz Araba, Bizkai eta Gipuzkoako PPko presidenteak adierazi du estatutua «elkargune eta autogobernu tresna» dela. Kezkatuta agertu da, ordea, haren ustez EAJ eta EH Bildu «maniobra bat egiten» ari direlako Gernikako Estatutua «deuseztatzeko». PPren iritziz, euskal abertzaleek «gaur egungo euskal gizartearekin bateragarria ez den» estatutu batekin ordezkatu nahi dute gaur egungoa.


Summary: «Justizia eta ordaina» eskatu dituzte Elhadji Ndiayerentzat, haren heriotzaren bosgarren urteurrenean. Africa United elkarteak salatu du Espainiako Poliziak «auzia estali» nahi duela, eta informazioa eskatu dute epaitegietan zabalik diren prozesuez

«Atzo Elhadji izan zen; bihar zu izan zaitezke». Bost urte bete dira gaur Espainiako Poliziak Elhadji Ndiaye senegaldarra Iruñean identifikatu eta atxiki zuenetik. Lekukoek grabatutako bideoek frogatzen dutenez, zenbait poliziaren artean bortizki atzeman eta lurrean immobilizatu zuten hainbat minutuz, eta arrastaka eraman zuten gero. Handik ordubetera, hilik zen General Chinchilla kaleko komisarian. Auzi medikuak biharamunean emaniko txostenaren arabera, «indarkeria zantzurik gabe» hil zen, «kausa naturalengatik».

Ikusi gehiago: «Espainiak ez du gurekin hitz egin, eta Elhadjik zuen diru apurra ere ez digute itzuli»

Bosgarren urteurrenaren karira, agerraldia egin dute Africa United elkarteko kideek, Ndiaye atxilotu zuten toki berean: Marzelo Zelaieta kaleko 76. zenbakiaren parean. «Ez dugu inoiz sinetsi bertsio ofiziala», esan du elkarteko bozeramaile Modou Faye Beltxa-k: «Atxiloketaren hainbat xehetasun ilunpean dira oraindik: zergatik atxilotu zuten? Nola hil zen, kasualitatez, Poliziaren esku zegoela? Bestalde, atxiloketan parte hartu zuten poliziei ez diete zigorrik jarri».

Fayeren ustez, Espainiako Estatuak «isiltasun errezel batez» estali nahi izan du auzia: «Krimen hau isilarazi nahi dute, baina Africa Unitedek ez du halakorik onartuko. Justizia eta ordaina exijitzen ditugu. Ez diegu amore emanen xantaiei, ezta bidean jartzen dizkiguten trabei ere».

Irregulartasunak prozesuan

Africa Unitedeko buruak jakinarazi duenez, Ndiayeren familiako kide batek salaketa jarri zuen Espainiako Poliziaren aurka, eta, horren ostean, «negoziazio bat» abiatu zen, familiari ustezko kalte ordain bat pagatzeko. Prozesua, baina, etenda dago, eta aldeek ez dute informaziorik jaso: «Jakin nahi dugu zertan den negoziazio hori, eta zergatik ez zaion informaziorik eman Elhadjiren emazteari. Uneotan, Elhadjiren alargunak eta seme-alabek ez dakite deus ere, ez dute dirurik boligrafo bat erosteko ere». Hori dela eta, aldarri bikoitza egin du Iruñeko afrikarren elkarteak: «Alde batetik, egin dadila justizia eta argitu dadila auzia», eta, bestetik, «familia horri eman diezaiotela kalte ordain bat behingoz, eragindako kalte pertsonal itzelagatik».


Summary: Ikastolen Elkarteak Ikastolak Herriari jaialdia antolatu du azaroaren 27rako. Ikastolen aldeko jaiak «ohiko formatuan» egin ezin dituztenez, haien «lagin bat» eraman asmo dute azaroaren 27an Bilbon egingo duten jaialdira. Sarrerak salgai daude, Euskalduna jauregiaren webgunean.

Ikastolen Elkarteak nabarmendu duenez, euskararen eta euskal kulturaren bost plaza handi dira ikastolen aldeko jaiak. Aurten, iaz bezala, ezin izan dituzte «ohiko formatuan» egin, pandemia tarteko. Horregatik, «plaza horietako lagin bat» eramango dute Ikastolak Herriari jaialdira. Azaroaren 27an egingo dute, Bilboko Euskalduna jauregian.

Gaur eman dute jaialdiaren nondik norakoen berri, Donostian egindako prentsaurreko batean. Zehaztu dutenez, Ikastolak Herriari jaialdia Bilboko Euskalduna jauregian egingo dute, azaroaren 27an, 20:00etan. Anje Duhaldek eta Paz de Ziganda ikastolako abesbatzak, Julen Alonsok, Amak taldeak eta Eñaut Elorrietak parte hartuko dute, eta Mikel Pagadi eta Zuhaitz Gurrutxaga arduratuko dira aurkezteaz. Sarrerak salgai daude, Euskalduna Jauregiaren webgunean, hamabost euroan. Zuzenean bertan egon ezin direnek ere jaialdia ikusteko aukera izango dute, EITBk egun batzuk beranduago emango baitu.

Azaldu dutenez, COVID-19aren eraginez aurten ere «formatu txikian» egin dituzte Herri Urrats, Ibilaldia, Araba Euskaraz, Kilometroak eta Nafarroa Oinez. «Une batzuetan, pandemiak ezartzen zizkigun mugen ondorioz, gure-gureak ditugun ezaugarrietako batzuei uko egin behar izan diegu: parte hartzeari, herrigintzari, auzolanari... Oso gogorra izan da hainbatetan». Ekonomikoki ere «helburuetatik urruti» geratu direla nabarmendu dute.

Jaialdiarekin, «itxiera orokor bat» eman nahi diote pandemiaren bigarren urteari. Urtero ikastolen jaietan parte hartzen duten artistei eta herritarrei eskerrak emateko baliatu nahi dute, azaldu dutenez. Aldi berean, plaza bat eskaini nahi diote euskal kulturari, «bi urte gogor hauetan sektorea bortitz jo baitu pandemiak». Antolatzaileen hitzetan, aintzat hartu dituzte urtero jaietan dituzten babesleak, baita «jaiak antolatzen ilusioa, lana, elkarlana eta auzolana eskaini duten ikastolen komunitateko kideak ere».


Summary: Berotegi gasen kontzentrazioa orain arteko handiena izan zen 2020an. Estatuek «oso urrun» dute Parisko Itunean jasotako helburuak betetzea, Petteri Taalas Meteorologiaren Munduko Erakundeko idazkari nagusiak ohartarazi duenez.

«Mezu zientifiko irmoa» igorri die MME Metereologiaren Munduko Erakundearen azken txostenak COP26 goi bileran elkartzekoak diren estatu agintariei, Petteri Taalas MMEko buruaren esanetan. «Berotegi gasen egungo erritmoan jarraituz gero, tenperaturaren hazkundeak alde handiz gaindituko du Parisko Itunean mende amaierarako jasotako helburua». Ituna sinatu zuten herrialdeek konpromisoa hartu zuten ahalegina egingo zutela Lurra 1,5 gradu baino gutxiago berotu dadin XXI. mendea amaitzerako, eta beharrezko neurriak hartuko zituztela bi gradutik gora berotu ez dadin. Helburu hori lortzeko bidetik «oso urruti» daude estatu sinatzaileak. Horren erakusgarri, berotegi gasen efektua inoiz erregistratutako handiena izan zen 2020an, COVID-19aren pandemiak jarduera ekonomikoa moteltzera behartu zuen arren.

Txostenean jasotzen dutenez, karbono dioxidoaren kontzentrazioa 413,2 ppm-koa izan zen iaz; hau da, milioiko 413,2 zatikoa. Horrek esan nahi du %149 hazi dela industrializazio garaiaren aurretik atmosferan zuen kontzentrazioarekin alderatuta —1750. urtea hartu ohi da erreferentzia gisa—. Hazkunde handiagoa izan du metanoak, %262koa. Oxido nitrosoaren kontzentrazioa, berriz, %123 handitu da.

2019tik 2020ra izan zen hazkundea 2018tik 2019ra izan zena baino zerbait txikiagoa izan zen arren, gainditu egin zuen azken hamarkadan izan den urte arteko aldearen batezbestekoa. Gorakada ez da eten. Aurten ere hazten ari da berotegi gasen kontzentrazioa, MMEko datuen arabera.

Berotegi gasen artean, karbono dioxidoak du eraginik handiena klimaren berotzean: %66. Hura da atmosferako berotegi gasetan ugariena, eta airean luze irautea da haren bereizgarrietako bat. Hori dela eta, Lurraren egungo tenperatura ez litzateke berehala hozten hasiko berotegi gasen isuriak kolpetik etengo balira ere. Dozenaka urte beharko lirateke horretarako.

«Lurrean antzeko karbono dioxido kontzentrazio bat izan zen azken aldia duela hiru eta bost milioi urte artean izan zen. Garai hartan, tenperatura bi-hiru gradu beroagoa zen, eta itsasoaren maila, hamar eta hogei metro garaiagoa, baina orduan ez zeuden 7.800 milioi pertsona planetan», azaldu du Taalasek.

MMEko idazkari nagusiak nabarmendu du txostenean argitaratutakoak ez direla datu soilak. «Gizakiaren ongizateari eta gure planetaren eta gure seme-alaben eta biloben etorkizunari lehen mailako ondorio kaltegarriak eragingo dizkio».

Hori dela eta, espero du estatuetako agintariek orain arteko konpromisoak era «ikusgarrian» handitzea COP26 goi bileran. «Gure industria, garraio eta energia sistemak eraldatu behar ditugu. Gure bizimodu osoa. Aldaketak lortzeko modukoak dira ekonomiaren eta teknikaren ikuspuntutik. Ezin dugu denbora gehiago galdu».


Summary: Lan erreformarekin zer egin nahi duen «argitzeko» eskatu dio Diazek Espainiako Gobernuari. Kontraesanezko adierazpenak egitea egotzi dio, eta onartu du gobernu koalizioa «une korapilatsu» batean dagoela

Lan erreformaren inguruko eztabaida azalera ekartzen ari da Espainiako Gobernuko koalizioan dauden tirabirak. Ingurumari horretan, Yolanda Diaz Espainiako lan ministroak «argitzeko» eskatu dio PSOEri, eta azal dezala zein den bere benetako asmoa. Izan ere, Diazen ustez, PSOEko Gobernuko arduradunak «adierazpen ezberdinak» egiten ari dira auziaren inguruan. Era berean, kritikatu du «gobernuaren zati bat», PSOErena alegia, oraindik erreformaren osagaiak eztabaidatzen ari dela.

PSOE eta Unidas Podemosen arteko harremana ez dago bere garairik onenenean. Diazek onartu du «une korapilatsu» batean dagoela, baina hori konpontzeko izendaturiko negoziatzaileei lan egiten utzi behar zaiela. Lan erreformaren inguruko talka da harreman hori gaiztotzen ari diren arrazoietako bat. Orain arte, Diaz izan da gobernuaren ordezkaria sindikatu eta enpresariekin eginiko bileretan, eta gobernuak erabaki du Nadia Calviño Ekonomia ministroak ere parte hartzea. Podemosek «esku hartze» hori salatu zuen iragan astean.

Diazen ustez, dena den, badago bat eginda jarraitzeko aukera, gobernu akordioa ez delako alderdien arteko lotura bakarra; besteak beste, bat baitatoz PPk bere garaian lan harremanetarako ezarritako ereduak ez duela balio «une honetarako» . Alde horretatik, gogor kritikatu du PP sustatzen ari den erreformaren inguruko «ikuspegi apokaliptikoa».

Diazek, horrela, haserre hitzekin erantzun dio Cuca Gamarra PPko bozeramaileari. Hark esan du lan erreforma egiten bada Europako Funtsak kolokan egon daitezkeela; Diazek, aldiz, ukatu egin du hori: «Europak ez digu halakorik esan, eta, Alderdi Popularrak aurkakoa esan arren, Espainia ez dago ekonomikoki porrot eginda».

Kontraesanezko adierazpenak egitea egotzi dio, eta gobernu koalizioa «une korapilatsu» batean dagoela onartu du.


Summary: Astebetean 1.193 kasu detektatu dituzte Hego Euskal Herrian. Azken zazpi egunetan %27 egin du gora kutsatu kopuruak, eta 24 gaixo hil dira gaitzak jota Hegoaldean.

Osasun agintariek joan den egunetan iragarritakoa berretsi dute gaur Eusko Jaurlaritzako eta Nafarroako Gobernuko osasun agintariek emandako COVID-19aren gaineko datuek: kutsatuen kurba gora doa. Joan den astean, hilaren 18tik 24ra bitartean, 1.193 positibo atzeman zituzten Hego Euskal Herrian. Kontuan hartuta urriaren 11tik 17ra bitartean 939 positibo atzeman zituztela egindako testetan, %27 egin du gora kutsatu kopuruak azken zazpi egunetan.

Eusko Jaurlaritzako Osasun Sailak astean behin jakinarazten ditu birusaren transmisioari buruzko datuak, eta gaur da gaitzaren bilakaerari argazkia ateratzeko egun egokiena. Izan ere, Osakidetzak Arabako, Bizkaiko eta Gipuzkoako datuen asteko txostena plazaratu berri du. Atzo, Osakidetzak atzemandako kasuak 112 izan ziren, egindako testen %4,7. Lurraldeka, Araban bederatzi kasu detektatu zituzten, Bizkaian 41, eta Gipuzkoan 62. Nafarroan, berriz, 27 positibo atzeman zituzten, egindako test diagnostikoen %3,2. Hegoaldeko positibo tasa, beraz, %4,2 da oraintxe.

Birusaren transmisioarekin lotutako datuetan ez ezik, ospitaleetako egoeran ere atzeman da okertzea. Gaur emandako datuen arabera, Osakidetzako eta Osasunbideko erietxeetan 128 pertsona daude COVID-19ak jota; horietako 32, ZIUetan. Duela astebete, urriaren 18an, 97 pertsona zeuden erietxeraturik gaitzak jota. Gaixo kopurua %32 handitu da azken zazpi egunetan, beraz. Aldea bada. ZIUetako egoera, ordea, egonkor dago.

Gaitzaren ondorioz hildakoen kopuruari erreparatuta, Osakidetzak eta Osasunbideak jakinarazi dutenez, azken zazpi egunetan 24 pertsona zendu dira.


Summary: ETArena izan zitekeen aspaldiko zulo bat aurkitu dute Ataunen. Herritar batek aurkitu zuen Aitzarte edo Ataungo Domoan.

Eusko Jaurlaritzako Segurtasun Sailak jakinarazi duenez, Ataunen (Gipuzkoa) ETArena izan zitekeen aspaldiko zulo bat aurkitu dute. Aitzarte Aldea inguruetan, Ataungo Domoan topatu omen zuen herritar batek, eta Ertzaintzari eman zion aurkikuntzaren berri.

Ertzainak zuloa ikertzen ari dira. Itxuraz, oso aspaldikoa da gordelekua. Oria komisaldegiko poliziak, larrialdietakoak, lehergailuetan adituak eta polizia zientifikoak ari dira lanean.


Summary: Elikagaien argazkiak, saltokietako baldak hutsik daudela estaltzeko. Erresuma Batuko hainbat supermerkatu hornidura arazoak dituzte, eta Tesco eta Sainsbury's kateak argazkiak dituzten kartoiak erabiltzen hasi dira. Langile falta ari da krisia eragiten.

Imajinatu: supermerkatura joan eta benetako bananak egon ohi diren lekuan plastikozkoak aurkitzen dituzula. Edo urazak egon ohi diren lekuan haien argazkiak daudela. Zer esanik ez, garagardo batzuk erostera joan eta haien itxurako kartoi batzuk badaude, bi dimentsiokoak.

Bada, hori ari da gertatzen Erresuma Batuko supermerkatu kate handietako bitan, Tescon eta Sainsbury'sen: hornidura arazoak dituzte, eta, horri «aurre egiteko», ez zaie bururatu konponbide egokiagorik. Tescok joan den ostiralean atera zuen bere azken produktua: gari zainzuri kartoizkoak.

Zein da, ordea, hornidura faltaren arrazoia? Nagusiki, langile falta. Atzerritar askok herrialdetik alde egin behar izan zuten orain urte bat edo bi, brexit-aren ondorioz bertan lan egiteko baimena galduta eta ezin berreskuratuta. Lehenik, garraiolarien falta sumatu zuten; gero, harakinena, eta, orain, nekazariena. Ez dago eskulanerako jenderik. Portuetan ere arazoak dituzte.

Adituek diotenez, supermerkatu handiak, orain, handiegiak dira. Espazio hutsek irudi txarra ematen dute, eta kartoizko elikagaiak jartzea ez da teknika berria, ezta bakarra ere: hutsuneak publizitatearekin bete izan dituzte, edo korridore osoak garagardo paketeak banan-banan jarriz bete.

Tescok, berriz, ez du onartu argazkiak hornidura faltaren ondorio direnik, eta adierazi du katearen salmentek gora egin dutela. Gehitu du argazkiak aspalditik erabiltzen dituztela.

Aukera gutxiago

Ohiko supermerkatuek geroz eta eskaintza murritzagoa dute Erresuma Batuan. Berez, ohikoa da halako supermerkatuek 40.000 produktu izatea; baina, orain, geroz eta aukera sorta txikiagoa dute. Adibidez, lehen izan zitzaketen baino pasta mota eta marka gutxiago dituzte, eta gauza bera gertatzen da freskagarriekin ere. Balio erantsi gutxi duten produktuak dira, eta, ondorioz, horiexek ari dira kentzen lehenengo.


Summary: Tolosan 2022an inauteriak egingo direla esan du alkateak. Eragileekin bilduko dira datorren astean, eta orduan erabakiko dute nolakoak izango diren mozorro jaiak.

Oraindik ez dakite nolakoak izango diren, baina ziurtzat eman dute 2022an inauteri jaiak ospatuko dituela Tolosak (Gipuzkoa). Gaur agertu dira prentsaurrean hiriko alkate Olatz Peon eta azoketako zinegotzi Nerea Letamendia. Udalak datorren astean hasi nahi du bilerak inauteriak antolatzen parte hartzen duten eragileekin, nolakoa izango diren irudikatzen hasteko. «Zaila da une honetan ohiko inauterietan pentsatzea, baina eragileekin hasiko gara biltzen, eta denon artean erabakiko dugu», esan du Peonek. «Ez dut aurreikusten inauteririk gabeko beste urte bat».

Iaz bertan behera utzi behar izan zituzten inauteriak, izurriaren kontrako neurriek behartuta. 2020an egin zituzten jaiak, baina gutxigatik, larrialdi neurriak pare bat aste geroago sartu baitzituzten indarrean.

2020ko inauteriak pandemiak eztanda egin baino aste pare bat lehenago ospatu ziren, baina iaz bertan behera geratu ziren.

Datorren urteko egutegiaren arabera, otsailaren 24ean egingo litzateke ostegun gizena. Inauteriak orduan hasiko lirateke Tolosan, eta martxoaren 1era arte ospatuko lirateke.

Hiriko ekitaldi agenda normaltasunera itzultzen ari dela nabarmendu dute Peonek eta Letamendiak. Dagoeneko berreskuratu du Nazioarteko Abesbatza Lehiaketa, eta Gabonak antolatzeko bilerak egin zituzten joan zen astean.

Alkateak agindu du inauteriez gain Babarrunaren azoka eta Gabonetakoa egingo direla. Edonola ere, «bereziak» izango direla ohartarazi du, eta urratsak pixkanaka egingo dituztela, «birusa oraindik ez baita desagertu».


Summary: Bizkaiko autoeskoletako langileek ez dute baztertu greba mugagabea. Astebeteko lanuztea hasi dute, eta «erantzun zabala» izan du, deitzaileen arabera

Bizkaiko autoeskoletako lehen greba egunak «erantzun zabala» izan du ATAB langileen elkartearen eta ELA sindikatuaren arabera. Aste osorako lanuztera deitu dute, eta atzo ekin zioten. APAVI patronalak negoziatzeko asmorik ez duela salatu dute langileen ordezkariek, eta ez dute baztertu aurrerago greba mugagabea hastea. Hilabeteak dira mobilizazioekin hasi zirela.

Bizkaiko autoeskoletako langileek 11 urte daramatzate lan hitzarmenik gabe, eta egoera hori salatzeko ekin diote orain arteko protestaldirik gogorrenari. Hilaren 20n elkartu ziren azkenekoz patronalarekin, Lan Harremanen Kontseiluan. ELAk deituriko bilera bat izan zen, eta, sindikatu eta langileen elkartearen arabera, patronalak ez zuen inolako proposamenik eraman. Hartaz geroztik ez da beste bilerarik egon, eta ez dago hurrengorako datarik. Hitzarmenaz gain, eskaera zehatzak ere badituzte. Besteak beste, soldaten erregularizaziorako eta erosteko ahalmena berreskuratzeko soldata taulak ezartzea. Diotenez, irakasleek modu irregularrean ordaintzen diren kopuruekin konbinatzen dituzte soldatak, eta bulegoetako langileak kostata iristen dira mila euro gordineko soldatara.


Summary: ERC: aurrekonturik ez, ez bada ikus-entzunezkoetan %7,5 bermatzen hizkuntza gutxituentzat. Esquerrak ohartarazpena bidali dio Espainiako Gobernuari, eta ostiralera arteko epea eman dio gaztelera ez diren hizkuntzentzako kuota ezartzeko Ikus-entzunezkoen Legean.

Ikus-entzunezkoen Legearen inguruko ika-mikan beste atal bat estreinatu dute gaur: ERC alderdiak ostiralera arte eman dio Espainiako Gobernuari bermatzeko nazioarteko plataformei ezarriko dion kuotan derrigorrez aintzat hartuko direla katalana, euskara eta galiziera. Hori bermatzen ez badu, aurrekontuei osoko zuzenketa aurkeztuko die.

Esquerrako eledun Marta Vilaltak egin du iragarpena, gaur, prentsaurreko batean. Esan duenez, katalana babestea «harri handi bat da bidean» aurrekontuak negoziatzeko orduan.

Hautsak harrotu zituen irailean Espainiako Gobernua prestatzen ari den ikus-entzunezkoaren legearen egitasmoak. Lege asmoa zabaldu zen, eta, horren testuaren arabera, Europako film, telesail eta dokumentalen «gutxienez %50» gorde beharko dira «Espainiako Estatuaren hizkuntza ofizialean edo autonomia erkidegoetako hizkuntza ofizialetakoren batean dauden lanetarako». Testuak ez du zehazten, beraz, zer kuota izango duten gaztelera ez diren hizkuntzek, eta, hortaz, kuota horretatik dena gazteleraz plazaratzea erabaki dezakete Netflix, HBO, Amazon eta bestelako plataformek, nahi izanez gero.

Vilaltak ohartarazi du osoko zuzenketa idatzita daukatela, eta, beraz, azken unean har dezaketela aurkezteko erabakia. Hizkuntzaren gaian konponduz gero, ez da osoko zuzenketarik egongo, baina gero, negoziazioaren bigarren fasean, beste gai batzuk jarriko lituzke ERCk mahaiaren gainean: esaterako, aldirietako trenen eskuduntza Kataluniari ematea.

«Badakite negoziazioa zabaltzeko aurreko itunak bete behar direla, eta katalana babestu behar dela Espainiako Estatuko ikus-entzunekoen legean. Orain, haien esku dago atea irekitzea edo ixtea».

Euskararen kuota, airean

Legean hizkuntza guztiak berdin tratatzeko eskatu zion Eusko Jaurlaritza Madrili irailean. EH Bilduko Mertxe Aizpuruak adierazi zuen testua onartezina dela dagoen moduan. Testuan, aukera ematen diete plataformei gazteleraren eta beste hizkuntza ofizialen artean aukeratzeko, «eta argi dago zein aukeratuko duten», esan du. «Diskriminazio argia da».

ERCk gaur plazaraturiko eskaera onartzen bada ere, horrek ez luke bermatuko plataformek euskarazko edukiak sareratzea. Izan ere, legeak ezar zezakeen katalanek eskaturiko %7,5a gaztelera ez diren hizkuntza koofizialentzat, baina ez bada zehazten horretako zer kuota finkatzen den bakoitzeko, plataformek aukera dezakete bakarrik katalanezko edukiak ekoiztea, hiruretatik hiztun gehiago dituen hizkuntza lehenetsita.

Euskal Herrian hainbat egitasmo sortu dira azken hilabeteotan euskarak ikus-entzunezkoetan duen egoera aldatzeko. Izan ere, streaming plataformak zabaldu ahala, euskaraz ikus daitezkeen edukien proportzioa izugarri txikitu da. Pantailak Euskaraz mugimendua sortu dute zenbait eragilek, ikus-entzunezkoetan euskarak duen presentzia txikiarekin arduratuta. Horretan ari dira Netflix Euskaraz herritar taldea, Disney Plus Euskaraz herritar taldea, Tinko euskara elkartea eta Bieuse bikoizle euskaldunen elkartea, esaterako. Berriki sortutako Zinema Euskaraz herritar taldeak ere bat egin du haiekin.

Nazioarteko plataformei gaztelerarentzat kuotak ezartzea eta beste hizkuntzentzat berdin ez egitea eskema «etnozida» bat dela esan zion BERRIAri Enric Marin adituak.


Summary: Bi gizon atxilotu dituzte Gasteizen, beste bati sexu eraso bat egitea egotzita. Florida parkean gertatu zen erasoa. Udaltzaingoak epailearen esku utzi ditu bi atxilotuak. Bata 28 urtekoa da, eta bestea, 35 urtekoa.

Gasteizko Udaltzaingoak bi gizonezko atxilotu zituen larunbatean, Florida parkean beste bati sexu eraso bat egitea egotzita. 07:15ean jaso zuten abisua udaltzainek. Udaltzaingoaren arabera, biktimak emaniko deskribapenarekin bat zetozen bi gizon aurkitu zituzten ingurumarietan. Atxilotu, eta epailearen esku utzi zituzten.

Gertakari hori ikusirik, Ikusgunek, Gasteizko LGTBIfobiaren aurkako behatokiak, elkartasuna adierazi dio erasoa pairatu duen gizonari, eta laguntza eskaini: «Haren esanetara gaude gure esku dagoen guztirako». Ikusgunek azaldu duenez, azken hori kontatuta 28 dira LGTBI kolektiboaren aurka Araban izandako erasoak: horietatik 23 Gasteizen gertatu dira. Bildutako gertakari guztien artean, hamar eraso fisikoak dira; 12, gorroto diskurtsoak; eta sei, «sexu orientazioagatiko edo genero identitateagatiko bazterketak».

Behatokiaren arabera, «politika feministak indartuz bakarrik eten daiteke egun dugun indarkeriaren gorakada». Ezinbestekotzat jo dute politika horiek «zeharkakoak» izatea, «eta erakundeen, mugimendu feministaren eta LGTBIren arteko lankidetza estuan» eginak. Azken hilabeteetan gertatutako erasoek, kezka ez ezik, «ardura handia» ere eragin diela salatu dute Ikusguneko ordezkariek, «pertsona guztiek baitugu espazio publikoa askatasun osoz erabili ahal izateko erantzukizuna». «Horregatik, jendarte feministagoa, bidezkoagoa eta berdinzaleagoa sustatzen duten ekimenen aldeko apustua egiten jarraitu behar dugu, astero ezagutzen ditugun indarkeriez kexatzen jarraitu beharrik izan ez dezagun».


'Els Segadors' itzuli da Camp Noura

Summary: 'Els Segadors' itzuli da Camp Noura. Joan Laporta Bartzelonako presidenteak klubaren «izaera katalana berreskuratzeko» hartutako neurrietako bat da. Lehen aldiz jarri dute, sei urteren ostean, Real Madrilen aurkako klasikoaren aurretik.

Lehen ohitura zena berreskuratu du Bartzelona futbol taldeak: neurketen aurretik Els Segadors (Segalariak, katalanez) Kataluniako ereserki nazionala jartzea Camp Noun. Egitasmoaren asmoa da klubak «izaera katalana» berreskuratzea; horretan dihardu Joan Laportak berriz ere presidente bilakatu zenetik. Aurretik, 2015ean utzi zion Bartzelonak partiden aurretik abestia jartzeari.

Ereserkiaren itzulerarako une ezin hobea aukeratu zuten: denboraldiko lehen klasikoa, hau da, Bartzelonaren eta Real Madrilen arteko Espainiako Ligako neurketa —Real Madrilek irabazi zuen (1-2)—. Laportak argi du historia eta nortasuna garrantzitsuak direla: «Betidanik, Kataluniaren bihotz taupadak Bartzelonarenak izan dira, eta klubak posizio bat hartu behar du herriari eragiten dieten gaietan. Bartzelona mundu osoko erakundea bihurtu da, baina argi izan behar du zein den bere jatorria», adierazi zion duela hilabete batzuk ElNacional.cat hedabideari.

Els Segadors ereserkiak XVII. mendeko Segalarien Guduan du jatorria, baina askori ezaguna egingo zaie 2017ko erreferendumaren inguruko manifestazio eta mobilizazioetan entzun izanagatik. Subiranismoaren ikurretako bat bilakatu zen Kataluniako ereserki nazionala.

Aragones, palkoan

Ereserkiarena ez zen berrikuntza bakarra izan, edo, hobe esanda, ez zen berriz itzuli zen ohitura bakarra izan: Kataluniako presidenteak, Pere Aragonesek, ohorezko lekua berreskuratu du Camp Nouko palkoan.

Protokolo hori 2018. urtean aldatu zuen orduan Josep Maria Bartomeu buru zuen zuzendaritzak. Gaiari buruz galdetuta, Aragonesek joan den astean aitortu zuen «oso ondo» iruditzen zaiola erabakia, eta Laportaren ondoan ikusi zuen atzoko neurketa.

Bartzelonaren estadioa ez zen goraino bete atzo, baina 86.422 lagun sartu ziren, eta irudi ederrak utzi zituzten harmailek (ia 100.000rentzako gaitasuna du zelaiak). Estadioaren edukiera erabat betetzeko baimena zuten bigarren neurketa zen, eta mosaiko erraldoi bat egiteko baliatu zuen klubak, Som-hi culers leloarekin.

Bartzelona ez da aro ona igarotzen ari, ez ekonomia arloan, ezta kirol arloan ere, baina, dirudienez, Laportak argi du klubak ez duela bere izaera galdu behar.