Summary: Van Aert eta Alaphilippe, faborito Donostiako Klasikoan. Donostiako Klasikoan izango dira, besteak beste Wout van Aert eta Alaphilippe. Lasterketa datorren larunbatean jokatuko da

Julian Alaphilippe, Remco Evenepoel (Quick-Step Alpha Vinyl Team), edo Wout van Aert (Jumbo-Visma) bezalako izarrak egongo dira aurtengo Donostiako Klasikoan. Horrela baieztatu dute, lasterketako antolatzaileak. Ibilbide ofiziala aurkeztu dute, Donostiako udaletxean, eta berritasun moduan, azken hiru kilometroetan aldaketak izango direla iragarri dute.

Datorren larunbatean, hilaren 30ean, jokatuko da lasterketa, eta txirrindulariek, 225 kilometroko ibilbidea osatu beharko dute. Jaizkibelgo (455 metro), Erlaitzeko (443 metro) eta Murgileko (254 metro) pasabide zorrotzetik pasako dira, eta ohi bezala, helmuga Bulebarrean izango dute. Hiru mendate hauek nabarmentzen diren arren, guztira sei izango dira. Azkena, helmugatik kilometro gutxira, normalean lasterketa erabakitzen den tokian. Julian Eraso, lasterketako antolakuntzako buruak ondorengoa nabarmendu zuen: «Egutegiko klasiko garrantzitsuenetako bat da Donostiako. Lasterketaren oihartzunaren adibide garbia da, orain arte lortutako txirrindularien zerrenda ».

Guztira, 168 txirrindulari izango dira irteeran, 24 taldetan banatuta. Hemezortzi World Tourrekoak izango dira, eta sei gonbidatuak. Azken horien artean daude Euskaltel Euskadi, Caja Rural eta Kern Pharma. Alaphilippe, Evenepoel eta Van Aert-ez gain parte-hartzaileen behin-behineko zerrendan txirrindulari handiak daude: Neilson Powless, Klasikoaren azken irabazlea, ( Education First), Alejandro Valverde (Movistar), Vincenzo Nibali (Astana ), Mikel Landa (Bahrain), Joao Almeida eta Juan Ayuso (UAE ), Jonas Vingegaard eta Wout Van Aert (Jumbo-Visma), David Gaudu (Groupama-FDJ) beste askoren artean.

Euskal txirrindularien artean berriz, izen hauek aipatu behar dira: Landa bera; Ion Izagirre; (Cofidis) Alex Aranburu eta Gorka Izagirre; (Movistar), Urko Berrade, Ivan Ruiz, Igor Arrieta; (Kern Pharma), Mikel Nieve eta Jonathan Lastra; (Caja Rural) eta Xabier Mikel Azparren eta Unai Iribar (Euskaltel-Euskadi).

Irteera baino lehen omenaldia egingo diote Alejandro Valverderi. Bere azken Klasikoa izango da, idenboraldi amaieran erretiroa hartuko duela iragarri baitu. Ohorezko aurreskua dantzatuko diote, eta txapela jantzi bere ibilbideagatik. Gainera, Valverde berak, Marino Lejarreta berdindu dezake palmares orokorrean. Lejarretak hiru irabazi zituen eta Valverdek bi dauzka oraingoz .

Vingegaard-en zain

Bihar bukatuko da Frantziako Tourra eta hura irabazteko hautagai nagusia da Jonas Vingegaard (Jumbo-Visma).Donostiako Klasikoaren antolakuntzak argitaratutako behin-behineko dortsalen zerrendan dago danimarkarra. Tourrean distira egin du Jumo-Vismako liderrak, bi etapa irabaziz eta maillot horia eramanez. Zalantzarik gabe lasterketako pizgarri handienetako bat izango litzateke. Hala ere Tourra bukatuta hartuko du erabakia, txirrindulari danimarkarrak.


Summary: Motozale bat hil da istripuz Donostian, eta auto gidariak ihes egin du. Ezbeharra atzo goizean gertatu zen, Polloeko tunelaren eta Amarako sarreraren artean. Hildakoa 66 urteko gizonezko bat da.

Eusko Jaurlaritzako Segurtasun Sailak jakinarazi duenez, atzo goizean istripu bat izan zen Donostian, eta pertsona bat zendu da horren ondorioz. Hildakoa 66 urteko gizonezko bat da. Zehazki, zabaldutako informazioaren arabera, moto batek eta auto batek elkar jo zuten, 9:30 aldera, Polloeko tunelaren eta Amarako sarreraren arteko tartean; motozalea zendu da.

Segurtasun Sailak zehaztu duenez, auto gidariak ihes egin zuen talkaren ondotik. Horiek horrela, Ertzaintzak herritarren laguntza eskatu du, istripua argitzeko.


Summary: Suediak 92. minutuan lortu du Eurokopako finalerdietarako sailkatzea. Nagusi izan da Belgikaren aurkako partida osoan zehar, baina norgehiagoka amaitzear zela sartu du gola. Sembrantek egin du. Finalerdietan etxeko selekzioa izango du aurkari: Ingalaterra.

Zehaztu da Europako Txapelketako lehen finalerdia. Suedia izango da Ingalaterraren aurkaria. Suediarrek 1-0 irabazi diote Belgikari. Partida amaitzear zela lortu dute sailkapena, 92 minutuan sartu baitute gola. Sembrant izan da golegilea

Espero bezala bi selekzioek erasoan jokatzearen aldeko apustua egin dute. Belgika ezker hegaletik ahalegindu da min egiten. Handik Phitjens izan da jokoaren ekimena izan duena. Erdiraketa mordoa egin ditu, baina batez ere De Caignyk ez du errematean asmatu. Ohikoa duen lan isila eginez, ordea, Suediak partidaren aginte makila hartu du. Angeldal izan da lehen aukerak izan dituena. Baina ez du gola egitea lortu.

Lehen zatiaren erdialdea igaro berri zela, Asllanik pase sakon bikaina eman dio Blacksteniusi. Hark gola egin du, baina VARak baliogabe utzi du. Handik gutxira Blacksteniusek beste erremate on bat egin du, baina Belgikako atezain Ervardek gelditu bikaina egin du.

Bigarren zatian Suedia are nagusiago izan da, eta Belgikaren zelaian jokatu ditu minutu asko. Oso goian egin du presioa, eta hegaletatik gol aukerak sortzen jarraitu du. Minutuak aurrera joan ahala zuzenago jokatzen hasi da, baloi luzeen bidez gola egin nahian. Denbora agortzen ari zen, eta Suediak aurrera egitea merezi arren, partida luzapenera zihoala zirudien. Ez da horrela izan, ordea. Suediak ateratako hamabigarren kornerrean baloia area txikian geratu da, eta Sembrantek aprobetxatu du gola egiteko eta bere selekzioa finalerdietarako sailkatzeko.


Summary: Erandioko gizon batek egindako sexu abusuak salatu dituzte. Ehunka lagun bildu dira Josu Murueta plazan mugimendu feministak deiturik, herriko gizon batek duela zenbait urte Leioan sexu erasoak egin zituela jakin ostean.

Erandioko neska gazte bati herriko futbol taldeko entrenatzaileak sexu abusuak egin zizkiola ezagutu zen aurrena. Gizon horrek berak Leioan duela zenbait urte beste bi sexu eraso behintzat egin zituela ezagutu da egunotan, eta atxilotu egin dutela, eta Ertzaintza ikertzen ari dela gizon horrek berak eraso gehiago egin ote dituen. Berri horiek sortutako haserrea kalera atera dute ostiral iluntze honetan Erandion (Bizkaia). Astraburuko Josu Murueta plazan ehunka herritar elkartu dira, aski dela esateko. Nazkatuta gaude, eraso matxistarik ez! zioen pankartaren inguruan bildu dira, mugimendu feministak deiturik. Udalak ere babestu du protesta, eta Aitziber Oliban alkatea eta zinegotziak protestan izan dira; alderdi guztiek onartu dute gaitzespen agiri bat.

Betiko Neskak futbol taldeko 14 urteko neska gazte batek salatu zituen sexu erasoak. Ertzaintza kasua ikertzen hasi zen, eta asteartean atxilotu zuten gizonezkoa. Futbol taldeko ordezkariak ere izan dira elkarretaratzea, eta taldeko kamisetak jantzita joan dira herritar asko, gainera. «Ez dugu onartuko emakumeen eta neskatoen aurkako indarkeriarik. Askatasunean mugitzeko eta bizitzeko eskubidea dugu, eta kirola askatasunean egiteko eskubidea», adierazi dute agiri batean. Kazola jotze batekin eta txaloka bukatu dute protesta

Atxilotutako gizonak 49 urte ditu, eta herrikoa da, ezaguna. Ez zituen aurrekariak. Kartzelatzeko agindu du epaileak, eta han jarraitzen du. Bitartean, Ertzaintza ikertzen ari da eraso gehiago egin ote dituen. Erandioko neskatoak erasoa salatu eta gizonaren ezaugarriak esplikatu zizkienean, poliziak jabetu ziren duela zenbait urte Leioako beste emakume gazte batzuek egindako salaketako erasotzailearen deskribapenarekin bat zetorrela. Gizonaren DNA arrastoak kontrastatu zituzten, eta orduan atxilotu zuten. 2015ean eta 2017an gertatu ziren eraso horiek.


Summary: Blokatzeetan atxilotutako 26 ekintzaileak aske dira. Hautetsien ordezkaritza bat prefetarekin eta suprefetarekin batzartu da. Besteak beste, trenbidea, Miarritzeko aireportua eta hainbat herri eta bide trabatu dituzte goizean.

Ipar Euskal Herria geldiarazteko deia zuen egina Bake Bideak gaurko, euskal presoen alde eta Frantziako Gobernuak bake prozesua «blokeatzen» duela salatzeko. Eric Spitz prefetak legez kontrakotzat jo du blokeatze hori, eta zigorrak iragarri ditu parte hartzaileentzat. Bakegileek, baina, ez dute atzera egin; ezta herritarrek ere. Anaiz Funosas Bake Bideko bozeramaileak zehaztu duenez, 1.620 ekintzailek hartu dute parte goizeko ekintzetan, eta aurreikusiak ziren «blokeo leku guztiak» jarri dira martxan. 16:00etan kendu dituzte.

Ikusi gehiago: Prefeturak protesta debekatuta ere, ekintzara deitu dute Bakegileek

Protestak abiatu aitzina, Bakegileek ohartarazia zuten ez zietela erantzunen «indar polizialek egin ditzaketen probokazioei». Oro har, ekintza baketsuak izan dira, «tentsio une batzuk salbu», Funosasek aipatu gisan.


Summary: Bakegileek erdiz erdi «blokeatu» dute Ipar Euskal Herria. 2.000 ekintzaile inguruk hartu dute parte goizean goizetik martxan izandako ekintzetan, eta nabarmen trabatu dituzte bideak euskal presoen alde. Polizia asko izan dira protestak eragozteko lanean, baina ekinbideak aurrera egin du etenik gabe. 26 lagun atxilotu dituzte. Arratsaldean, ehunka lagun elkartu dira Baionako suprefeturaren aitzinean. Hautetsien ordezkaritza batek «momentu historikoaz» ohartarazi dio prefetari.

Bakegileek zinez erdietsi dituzte gaurko zehaztuak zituzten asmoak. Ipar Euskal Herriaren «blokeoa» zuten helburu, euskal presoen eskubideen alde egiteko eta Frantziako Gobernuari Euskal Herriko gatazkaren auzian jokabidea aldatu dezan exijitzeko xedez. Deiari segika, 2.000 bakegile inguruk hartu dute parte ekintzetan: ezin konta ahala oztopo jarri dituzte bideetan, eta gelditzera behartu, hala, hainbat auto, kamioi ugari, zenbait hegazkin. Gainera, protesta eguna ez da iraungi: trabak ez dira bide bazterrera alboratu oraindik ere. Arratsaldez ere borrokan segitzea da asmoa.

Azken egunotan iragarria zutenez, 10:00etarako zehaztu zuten Bakegileek Iparraldeko hainbat herritan biltzeko hitzordua: Baionan, Bidarten, Ziburun... Ordea, blokeoak ez du ordura arte itxaron. Izan ere, Miarritzeko aireportuan abiatu dute ekintzaileek protesta eguna, 8:30ak aldean. Sei bakegile aireportuko pistara azaldu dira, handik ateratzekoak eta han lur hartzekoak ziren hegaldiak oztopatzea xede. Frantziako Polizia ziztuan agertu da bertara. Edonola ere, bi hegazkin desbideratu behar izan dituzte eta Poliziak atxilo hartu ditu ekintzaileak.

Ordutik aurrera, errenkadan ailegatu dira beste blokeoak. Errepideak, herrietarako sarbideak, zubiak... arrakastaz itxi dituzte bideak protesta bidez. Aipatzekoak dira, esaterako, Bokale eta Baiona artean trenbidea trabatzeko eginiko protesta, bai eta Baionako bi irteerak blokeaturik izan dituena ere. Horiez gain, protestak beste gune batzuetara ere zabaldu dira: zirkulazioa eten dute, esaterako, Pausu eta Hendaia artean, Ziburu eta Donibane Lohizune artean, Azkaineko sarreran, Donibane Garazin, Ezpeletan eta Maulen.

13:00 baino lehen, berriz, A63 autobidea blokatu dute ipar eta hego Baiona artean, Miarritzeko norabidean. Sei lagunek eten dute zirkulazioa, eta auto ilara luzeak eragin dituzte.

Poliziaren kontrola

Esperotakoa zen Frantziako Poliziak dispositibo bereziak ezarriko zituela Bakegileek deitutako protestak geldiarazteko. Bada, bete dira susmoak, eta polizia ugari izan da horietan guztietan. 26 atxilotu ekintzaile atxilotu dituzte; Miarritzeko aireportuko, trenbideko eta A63ko ekintzetan parte hartu dutenak, baina iluntzerako aske geratu dira denak. Espainiako Poliziak ere parte hartu du operatiboan.

Bakegileek 16:00etan amaitu dituzte ordurako indarrean zeuden hamabost blokatzeak, eta dei egin dute 17:30ean Baionako suprefetura aitzinera joatera, atxilotuak aska zitzatela eskatzeko. Ehunka lagun elkartu dira bertan, eta hautetsien ordezkaritza batek, Jean Rene Etxegarai Euskal Hirigune Elkargoko lehendakaria buru, prefetarekin eta suprefetarekin bilkura bat egin dute. Filipe Aramendi Urruñako (Lapurdi) Auzapezak azaldu du Etxegaraik herritarren haserrea helarazi diela, eta «kezka handia»: «Erran diogu momentu historiko batean garela eta ez dela huts egin behar».

Baionako fiskaltzak jakinarazi du aireportuan atxilotutako seirak prokuradorearen aitzinera deituko dituztela. Autobidean atxilotutako 11 ekintzaileak, berriz, Baionako auzitegira deituak izanen dira 2023ko urtarrilerako.


Summary: OMEk nazioarteko larrialdia eman du tximino baztangarengatik. 75 herrialdetan 16.000 kasu baino gehiago antzeman dituzte, eta bost pertsona hil dira.

OME Osasunaren Mundu Erakundeak nazioarteko larrialdia ezarri du tximino baztangarengatik. OMEko idazkari nagusi Tedros Adhanom Ghebreyesusek prentsaurreko batean eman du erabakiaren berri, adituen batzorde batek larrialdi izendapena emateari buruzko batzar bat egin eta bi egunera. Horrek, besteak beste, estatuak behartuko ditu badaezpadako osasun neurriak indartzera.

16.000 herritar baino gehiago kutsatu dira tximino baztangarekin 75 herrialdetan, eta horietatik bost hil dira. Ekainean eginiko batzar batean, adituen batzordeak aholkatu zuen eritasun horregatik ez ematea nazioarteko larrialdia; orain ere ez da erabateko adostasunik egon adituen artean, Adhanomen esanetan, baina hark larrialdi izendapena ematea erabaki du, aintzat hartuta mundu mailan dagoen kutsatu kopurua eta lurralde hedapena aintzat hartuta.

Adhanomen arabera, OMEk irizpide gisa erabili du birusa «azkar» hedatzen ari dela «aurrez kasurik izan ez duten herrialde askotan». Era berean, Europan kutsatzeko arrisku maila igo dute eta orain «altua» da, kontinente horretan pilatzen baitira kasuen %80. Gainerako kontinenteetan, kutsatzeko arriskuak «neurrizkoa» izaten jarraituko du.

Zazpigarren aldia da OMEk nazioarteko larrialdia ezartzen duena 2005ean eredu hori martxan jarri zuenetik. Aurrez, A gripeagatik eman zuen 2009an, ebolagatik 2014an eta 2018an, poliomielitisagatik 2014an, zika birusagatik 2017an eta koronabirusarengatik 2020an. Azken horregatik ezarritako larrialdiak indarrean jarraitzen du.

Euskal Herrian maiatz amaieran antzeman zituzten lehenbiziko tximino baztanga kasuak. Sintoma ohikoenak dira sukarra, mialgia, adenopatiak —gongoilak haztea— eta eskuetako eta aurpegiko erupzioa.


Summary: Van Aert nagusi erlojupekoan, eta Vingegaardentzat Tourra. Erakustaldia eman du erlojupekoan flandriarrak, eta hemeretzi segundoren aldearekin irabazi du. Vingegaard Pogacar baino zortzi segundo azkarrago aritu da

Wout van Aertek (Jumbo-Visma) irabazi du erlojuaren aurkako saioa; Frantziako Tourreko hogeigarren etapa. Jonas Vingegaard taldekidea azkarrago aritu da aurreneko mugarriraino, baina azkeneko kilometroetan hanka altxatu du maillot horiak. Hala ere, Tadej Pogacarrek (UAE) baino zortzi segundo gutxiago behar izan ditu helmugaratzeko danimarkarrak, eta Frantziako Tourra irabazi du. Geraint Thomas (Ineos) laugarren izan da erlojupekoan, eta podiumean izango da Parisen.

40 kilometroko erlojupekoa egin dute azken aurreko etapan txirrindulariek. La Capelletik abiatu dira, eta Rocamadourren amaitu dute saioa. Ibilbidea laua zen, baina amaieran bi malda igo behar izan dituzte; lehenengoak ia %5eko bataz besteko pendiza zeukan, eta bigarrenak %8koa. Filippo Ganna (Ineos) eta Van Aert ziren etapa garaipenerako hautagai nagusiak, espezialistentzat ibilbide aproposa baitzen. Yves Lampaertek (Quick-Step) aurre hartu zien Danimarkako saioan, eta arantza ateratzeko aukera zeukaten biek.

Gannarena izan da kontuan hartzeko lehenengo denbora. Bi aldiz izan da Munduko txapeldun erlojuaren aurka, eta saio ona egin du. Denbora luzez egon da sailkapeneko gorenean, baina Van Aertek aise hobetu du haren denbora. Saio bikaina egin du hasiera-hasieratik, eta Ganna baino 42 segundo azkarrago izan da.

Van Aert helmugara iritsi eta berehala atera dira oilarrak, bata bestearen atzetik. Zaila zirudien flandriarraren denbora hobetzeak, baina lehia estua izan du Vingegaard taldekidearekin. Lehenengo mugarrian maillot horia azkarragoa izan da, baina azken kilometroetan hanka altxatu du, eta Van Aert taldekideak irabazi du erlojupekoa hemeretzi segundoko aldearekin. Seigarren etapa garaipena du Jumbo-Visma taldeak.

Pogacar bera baino azkarrago aritu da maillot horia hasiera-hasieratik, eta zortzi segundoko aldea izan da azkenean bien artean, helmugan. Guztira 3.34ren aldea atera dio hiru asteetan Vingegaardek azken bi Tourretako garaileari. Thomas izan da laugarren helmugan, eta podiuma ziurtatu du galestarrak.


Watt berdeak Ibaizabalen

Summary: Watt berdeak Ibaizabalen. Hondarribiak denboraldiko bigarren bandera irabazi du, Sestaon, Eusko Label ligako zazpigarren jardunaldian. Berdeek Urdaibairekin buruz buruko lehia izan dute, eta azken txanpan nagusitu dira.

Hondarribia taldeko ontzi berdea arraunlari arinez osatuta badago ere, tostartean watt asko mugitzekoak dira. Ioseba Amunarriz Ama Guadalupekoa traineruko txopan doan patroi zailduak esandakoa da hori; gaur, hain zuzen, Sestaoko (Bizkaia) Ibaizabalen nagusitu ostean, Eusko Label ligako zazpigarren jardunaldian. Hondarribiak Urdaibairekin buruz buruko lehia ikusgarria izan du, arraunzaleen gozagarrirako, eta, Amunarriz eta haren kuadrilla izan dira azkarrenak azken txanpan. Mikel Orbañanosenek bigarren bandera dute denboraldi honetan, eta, Donostiarra liderraren parean jartzea lortu dute sailkapen nagusian, 76na punturekin.

Ur geldietan arraun egiteak arraunlariei eragiten dien higatze fisiko handiaz gain, bazen prestatzaileei eta patroiei kezka eragiten zien naturaren aldagai bat: itsaslasterra. Marea behean 19:57an zen, eta, ondorioz, lehen txandako traineruek itsaslaster gehiago zuten ohorezko txandakoek baino. Kezka horiez gain, kale zozketak sortzen zuen urduritasuna gehitu behar zitzaion egoerari; izan ere, kanporanzko luzean, erdiko kaleetatik zihoazenek itsaslaster handiagoa zuten alde, lehendabizikotik eta laugarrenetik baino; eta alderantziz barrurako luzean.

Gaurko garailea bigarrenetik joan da; Donostiarra lehendabizikotik, Urdaibai hirugarrenetik; eta Orio laugarrenetik. Gorputzari lehen egurra eman eta berehala, esperotako gidoia bete da: Donostiarrako Arkaitz Diaz patroiak eta Orioko Aner Etxegoienek erdiko kaleetara joateko norabidea hartu dute. Metro gehiago egiten ari ziren bitartean, ordea, Urdaibaik eta Hondarribiak estropada burua hartu dute. Bou Bizkaia izan da ziabogara heldu den lehen trainerua; bi segundo atera dizkie berdeei, hiru zuriei eta sei horiei.

Bigarren luzean, estropada apurtzeko lehen kolpea eman dute Urdaibaik eta Hondarribiak. Iker Zabalaren taldeak, gainera, erabaki ausarta hartu du: ababorrera joan beharrean, hirugarren kaleari eutsi dio, itsaslaster gehiago aurka zuen arren. Ama Guadalupekoa-k, berriz, istriborrera jo du, Donostiarra atzean zegoela eta. Bada, Urdaibai baino segundo bat azkarrago heldu da bigarren ziabogara; Amunarrizek eta estreinekoz aurrekalari lanean aritu den Galder Espondak zibaren gisan biratu dute ontzia. Donostiarra bederatzi segundora iritsi da, eta Orio hemeretzira.

Hirugarren luzean, Urdaibai jo eta jo aritu da Hondarribiari hanka egiteko, baina berdeek Bou Bizkaia-ko zaldien joaldiei eutsi diete, azken ziabogara bi segundo atzetik heldu diren arren. Zirt edo zart egiteko tenorea iritsi zitzaien biei. Amunarrizek ez du zalantzarik izan: lehen kalera jo du; Aranberrik, berriz, laugarrenera. Azken metroetan, biek arraunkadak ikaragarri sarritu dituzte, eta azken txanpan berdeak gehiago izan dira.

Zierbenak irabazi du bigarren txanda, Kaikurekin eta Getariarekin lehia estua izan ondotik. Isuntza, berriz, inork nahi ez zuen laugarrenetik aritu da, eta ontzirik apalena izan da, Caboren mesederako; gorriek, hain zuzen, puntu sorta ederra bildu dute, zazpigarren eginda, eta, orain, hamaikagarrenak dira sailkapen nagusian, Aresen aurretik. Bihar, Santurtzin (Bizkaia) izango dute estropada (12:13, ETB 1).

Sestaoko bandera

1. Hondarribia 19.28.48 2. Urdaibai 0,70era 3. Donostiarra 17,30era 4. Orio 28,40ra 5. Zierbena 30,24ra 6. Kaiku 30,26ra 7. Cabo 31,10era 8. Getaria 32,26ra 9. Santurtzi 38,40ra 10. Ondarroa 42ra 11. Ares 46,94ra 12. Isuntza 57,70era

Eusko Label liga

1. Donostiarra 76 puntu 2. Hondarribia 76 pt. 3. Urdaibai 72 pt. 4. Orio 69 pt. 5. Getaria 46 pt. 6. Kaiku 45 pt. 7. Zierbena 45 pt. 8. Isuntza 28 pt. 9. Santurtz 27 pt. 10. Ondarroa 22 pt. 11. Cabo 19 pt. 12. Ares 18pt.

Hibaika, San Juan eta Lapurdi

ETE ligako ontziak Errenterian (Gipuzkoa) aritu ziren atzo, eta Hibaika etxeko ontziak irabazi zuen. KAE 1 ligan, San Juan nagusitu zen, Pasaian (Gipuzkoa). San Pedro eta Arkote sailkatu ziren arrosen atzetik. KAE 2 ligan, Lapurdi gailendu zen.

Bestalde, Euskadiko Txapelketa jokatuko da bihar (12:00), Lekeition (Bizkaia). Emakumezkoetan, Donostia Arraun Lagunak, Hondarribia, Donostiarra, Hibaika, Orio, Tolosaldea, Ondarroa eta Deustu ariko dira; gizonezkoetan, Orio, Getaria, Ondarroa, Kaiku, Hondarribia, Donostiarra, Urdaibai eta Zierbena izango dira.


Summary: Txapelduna kanporatu, eta Frantzia finalerdietan da. Oso nagusi izan da partida osoan zehar, baina luzapenean lortu du sailkapena. Perissetek penaltiz egin du gola 102. minutuan. Damaris Egurrola txapelketatik kanpo geratu da.

Frantzia beti egon da faboritoen zerrendan azken Munduko Kopa eta Eurokopako Txapelketetan. Lyonek bata bastearen atzetik Txapeldunen Ligak irabazten zituen urteak ziren. Selekzioaren oinarria talde horretako jokalariak ziren, baina ez zuten lortzen final-laurdenetako mugarria gainditzen. Oraingoan, ordea, gozotik izan du finalerako sailkatzeko eman beharreko bigarren urratsak. Frantziarrek 1-0 irabazi diete egungo txapeldunei, Herbeherei. Luzapenean izan da, Perissetek penaltiz sartutako gol bati esker. Hala, finalerdietan Alemania izango du aurkari. Damaris Egurrola txapelketatik kanpo geratu da.Athleticeko jokalari ohiak partidako azken sei minutuak jokatu ditu

Luzapenean izan da sailkapena, baina Frantziak aurretik merezi zuen partida irabaztea. Hasi eta buka nagusi izan da. Bada datu argigarri bat hori erakusten duena: 21 jaurtiketa egin ditu, horietatik 10 Van Domselaaren atera, Baina ez du asmatu, eta halakoetan ohikoa izaten da ordaintzea. Baina oraingo honetan ez da bete futbolak duen patuetako bat.

Frantziak hasieratik izan du jokoaren ekimena. Herbeheren zelaian jokatu du minutu askoan. Argiak izan z earren, hainbat aukera izan ditu. Argiena Cascarinok izan du, 27. minutuan. Baina baloia zutoinera joan da. Tolletik eta Malardek ere gertu izan dute gola. Baina ez dute asmatu. Herbeheretako jokalariak saiatu dira baloia lapurtu eta bizkor ateratzen. Baina deseroso egon dira.. Hala 0-0 amaitu da lehen zatia.

Bigarren zatia antzera joan da. Nahiz eta Herbehereak pixkanaka joan da baloia gehiago izaten. Hala minutu batzuetan partida gehiago parekatu da, eta Miedemak berak aukera argia izan du. Baina barkatu egin du. Minutu gutxi batzuk iraun du parekotasun horrek. Berriro ere Frantzia nagusitu egin baita, eta Renardek bi aukera argi izan ditu gola egiteko. Argiena korner batean, epailea partida amaiera adieraztear zela. Baina Van Domselaarek ondo atera dio baloia. Cascarinok ere abagune argia izan du segidan. Baina luzapenera iritsi da partida.

Frantzia nagusi zen, eta azkenean penaltiarekin jaso du saria. Hortik aurrera atzera egin du pauso bat, eta fisikoa baliatuz, emaitzari eusteko lanean aritu da. Baita lortu ere.


Summary: Konstituzioari buruzko erreferenduma egingo dute gaur Tunisian. Testuak eskumen gehiago ematen dizkio presidenteari, eta ahuldu egiten du parlamentua. Oposizioak boikoterako deia egin du.

Egun seinalatua izango da gaurkoa Tunisian: batetik, 65 urte beteko ditu errepublikak; bestetik, urte bat beteko da Kais Said presidenteak parlamentua desegin eta salbuespen egoera ezarri zuela; eta, laster, herrialdeak konstituzio berria onartu zuen eguna ere bilakatu liteke. Izan ere, estatuburuak argi utzi du: ez dago gutxieneko parte hartzerik; baiezkoa nagusi bada, aurrera egingo du testuak. Batere argi ez dagoena da zer gertatuko litzatekeen aurreikuspen guztien aurka ezezkoak irabaziko balu.

Oposizioko alderdi nagusiek boikoterako deia egin dute, iritzita bozkatzea, kontra bada ere, galdeketari zilegitasuna ematea litzatekeela. Testuak estatuburuari «neurrigabeko boterea» ematen diola eta parlamentua ahultzen duela salatu dute oposizioko alderdi eta elkarte gehienek. Lege sorta idatzi duen aditu taldeko buru Sadok Belaid bera aldendu egin da ekinbidetik, salatuz zirriborroa ez dela «nazio mailako eztabaida baten ondorio» izan, eta herrialdeko sindikatu nagusi UGTTk uko egin dio prozesuan parte hartzeari, iritzita «engainu bat » dela.

Izan dira parte hartzeko deia egin duten oposizioko alderdi eta mugimenduak ere, boikotak testuak aurrera egitea erraztuko duelakoan, baina gutxi dira. Kanpaina egiteko erregistratu diren 148 alderdi, elkarte eta pertsona fisikoetatik seik bakarrik eskatu dute ezezko botoa. Haietako bat da Tunisiako Asmoak alderdia. «Parte hartzea apala izango da, ez baitugu benetako kanpainarik ikusi. Hori da politikaren alde iluna. Badaude [kanpaina egiteko] onartuak izan diren elkarte eta pertsona fisikoak, inork ezagutzen ez dituen eta programarik ez duten arren», azaldu du Fadhel Abdelkefik, alderdiko buruak.

Zilegitasuna

Saiden beraren esanetan, «beharrezko urratsa» da konstituzioaren erreforma, eta bere argudioen alde baliatzen du urtarrilean egindako Internet bidezko galdeketan parte hartu zuten 530.000 pertsonetatik %36 agertu zirela testua moldatzearen alde. Aurka agertu zirenen botoa «sabotaje ekintza» gisa deskribatu zuen estatuburuak.

Egun indarrean dagoen konstituzioa 2014koa da. Zine el-Abidine ben Ali presidentea kargugabetzea ahalbidetu zuen 2011ko iraultzaren ostean adostu zuten testu berri bat egitea, eta bi urteko eztabaidaren ondoren onartu zuten. Aldi honetan, ordea, prozedura oso bestelakoa izan da. Saidek berak erabaki zuen duela urtebete gobernua eta parlamentua desegin eta botere guztia bere gain hartzea. Hori egiteko argudio gisa erabili zituen ustelkeriaren aurkako protesta jendetsuak, eta iragarri zuen testu berriak «Ben Aliren kargugabetzearekin hasitako bide iraultzailea» amaituko duela.

Badira Saiden jarrera babesten dutenak, «bestelako politika bat» bultzatuko duen itxaropenarekin. «Iraultza heldu zen, eta atsekabez atsekabe egin genuen aurrera ezustean 2014ko konstituzioa aurkeztu ziguten arte, eta hura izan zen atsekaberik handiena, ez datorrelako bat gazteok nahi genuenarekin», esan du Laila Jandubik, Herriak Eratzen Du mugimenduko kideak.

Baina bada kezka nagusi bat aldekoen zein kontrakoen artean zabaldua dena, eta hauxe da: testu hau onartzeak Saiden agintaldia gutxienez 2034ra arte luzatzea ekar dezakeela; alegia, beste bi legealdiz jarraituko lukeela boterean. Izan ere, presidente batek bost urteko bi agintaldi soilik egin baditzake ere, konstituzio berri bat indarrean sartzen denean kontagailua hutsetik hasten da.

Bien bitartean, herritarren artean ez da erreferendumarekiko interes berezirik nabari. Ez protestek, ez baiezkoaren aldeko ekitaldiek, ez dute lortu jendetzarik batzea.


Summary: 41 urteko gizon bat hil da Utergan, auto batek harrapatuta. Hildakoa Iruñeko bizilaguna zen. 02:15ak aldera gertatu da ezbeharra. Autoan zihoazen bi lagun ere zauritu dira.

Iruñeko 41 urteko gizon bat hil da bart Utergan (Nafarroa), auto batek harrapatuta. Foruzaingoak jakinarazi duenez, 02:15ak aldera gertatu da ezbeharra, A12 errepidean, eta ikerketa zabaldu du gertatutakoa argitzeko.

Ibilgailuaren gidaria Zestoakoa da (Gipuzkoa), eta 27 urte ditu. Haren alboan zihoan laguna, berriz, Gandiakoa (Herrialde Katalanak). 33 urte ditu, eta Nafarroako Ospitale Unibertsitariora eraman dute. Zauri arinak zituzten biek. Autoan beste hiru pertsona ere bazeuden, baina ez dira zauritu.


Summary: Asteburuko bigarren bandera eta lidergoa lortu ditu Hondarribiak. 'Ama Guadalupekoa' izan da indartsuena Santurtzin ere (Bizkaia). Zazpi segundo atera dizkio Urdaibairi, hamabi Donostiarrari, eta hamahiru Oriori.

Hondarribiak kolpea jo du mahai gainean. Mikel Orbañanosen mutilek hiru bandera astindu dituzte aurten Eusko Label ligan, horietako bi azken asteburuan. Igandean, larunbatean bezala, trainerurik indartsuena Ama Guadalupekoa izan da; larunbatean Sestaon (Bizkaia), eta igandean Santurtzin (Bizkaia). Zortzigarren jardunaldia zen asteburukoa.

Hasieratik amaieraraino izan dute kontrolpean ohorezko txanda. Kalea ere egokia tokatu zaie gaur, eta jakin dute hori baliatzen. Indartsu irten dira lau traineruak, ia parean heldu dira luze erdian zegoen ziabogara, baina bigarren luzean hasi da tarteak handitzen Ama Guadalupekoa. Donostiarrak eutsi egin dio hasieran, baina donostiarrei luze egin zaie hirugarren luzea.

Azkenean Urdaibai finkatu da bigarren postuan, eta Donostiarrak eta Oriok lehia polita izan dute hirugarren postua lortzeko. Hondarribiarengandik zazpi segundora iritsi da Urdaibai, hamabira Donostiarra, eta hamahirura Orio.

Asteburuko emaitza bikainei esker, sailkapenean ere tarteak zabaltzea lortu du Hondarribiak. Gaur lidergoa kendu dio Donostiarrari: 88 puntu ditu Hondarribiak, eta 86 Donostiarrak. Urdaibaik 83 ditu, eta Oriok, 78.

Ondarroa aurrera, Getaria atzera

Gainontzekoen artean estuak izan dira tarteak. Lehen txandan aritu da Ares, eta hark eskuratu du bosgarren postua; Kaikuk seigarrena, eta Santurtzik zazpigarrena.

Hurrengo lau ontziak segundo eta erdiren barruan helmugaratu dira. Ondarroa izan da horien artean azkarrena, eta puntu garrantzitsuak bildu ditu mailari eusteko. Atzetik utzi ditu Cabo, Zierbena, Getaria eta Lekittarra.


Summary: Preso dauden kazetari kurduen hitzak zabalduko ditu BERRIAk. Ekain hasieran Turkiako Poliziak atxilotu eta preso dauzkaten kazetariek kartzelatik igorritako mezuak eta haien auziei buruzko azalpenak emango ditu blog batean.

Turkiako Poliziak hogei kazetari atxilotu zituen ekainaren 8an Ameden —Diyarbakir turkieraz—, fiskalak aginduta. Kurduak dira kazetari horietatik gehienak, eta «terrorismoari» laguntzea leporatzen diete, zeini bere akusaziopean. Hainbat hedabide eta albiste agentziatako langileak dira kazetari horiek, eta Turkiako Gobernuak prentsa askatasuna isilarazi nahi duela salatzen ari dira. «Atxilotuak ez dituzte zuzenean akusatu: horrek erakusten du ikerketaren helburua ez dela juridikoa, baizik politikoa», azaldu du Resul Temurrek, atxilotuetako batzuen abokatuak.

Hogei kazetari horietatik aske utzi dituzte batzuk, akusaziopean, baina gehienek preso jarraitzen duten. Eta gehiago dira lehenagotik preso dauzkatenak. Oraintxe 76 bat kazetari daude preso Turkiako kartzeletan.

Ekainaren 8ko sarekadan preso hartutako kazetari horien hitzak jasotzeko eta haien auziak azaltzeko, blog bat sortu du BERRIAk, Kazetari kurduak itzalpetik izena duena, eta astero berrituko du, kazetariek eurek igorritako mezuekin.

Ikusi gehiago: 'Kazetari kurduak itzalpetik' bloga


Summary: Garaipen bikoitza Pol Gil eta Candela Sanchezentzat Getaria-Zarautz itsas zeharkaldian. Larunbatean Zarautz-Mollarri-Zarautz proba irabazi ondoren, igandean beste horrenbeste egin dute Getaria-Zarautz itsas zeharkaldian. Guztira 3.300 parte hartzaile espero baziren ere, azkenean 2.224 lagunek osatu dute 50. proba.

Faborito nagusi gisa etorri ziren Pol Gil katalana eta Candela Sanchez madrildarra 50. Getaria-Zarautz itsas zeharkaldira, eta haiengandik espero zena hizki larriz erakutsi dute bi egunetan jarraian. Larunbatean, aise irabazi zuten 5.000 metroko Zarautz-Mollarri-Zarautz proba luzea, eta igandean nagusitasun hori berretsi egin dute Getaria-Zarautz proba nagusian. Gil izan da bi herriak banatzen dituen 2.800 metroko distantzia osatzen lehena gizonezkoetan, 33 minutu eta bi segundoko denboran, eta gauza bera egin du Sanchezek emakumezkoetan, 34 minutu eta 34 segundoan.

Igerilari katalanak onartu du probako errekorra izan duela buruan, baina ezin izan du hautsi; Iñaki Salaberria irundarrarena da egun dagoen marka, 31:47, 2017an lortutakoa. Edonola ere, minutu baten aldea atera dio Hugo Alberto Alves portugaldarrari (34:02); Alves ere bigarrena izan zen atzoko proban. Hirugarren postua, berriz, Unai Arruabarrena hondarribiarrarentzat izan da, garailearengandik minutu eta bost segundora helmugaratuta (34:07).

Candela Sanchezek ere ez du aurkaririk izan, eta bi minutu pasatxoko aldeaz irabazi du zeharkaldia. Podiuma atzoko parte hartzaile berek osatu dute, baina postuz aldatuta. Gaur, Itxaso Alonso bilbotarra iritsi da bigarren postuan (36:58), eta Laura Rodriguez katalana hirugarren tokian (37:49).

Jarraitu irakurtzen Zarauzko Hitza-n.


Summary: Jonas Vingegaardek irabazi du 109. Frantziako Tourra. Jasper Philipsen gailendu da Eliseo Zelaietan. Bilbok jaso du 110. Tourraren hasiera antolatzeko lekukoa.

Jonas Vingegaardek (Jumbo-Visma) erakutsi du maillot horia Parisko kaleetan. Amaitu da Frantziako 109. Tourra, eta garaipena ziurtatu du ezustekoa eman duen txirrindulari danimarkarrak. Tadej Pogacar (UAE) azken bi urteetako garaileak garaiezina zirudien, baina Vingegaardek bigarren astetik erakutsi du nagusi dela. Lehia hasi aurretik Primoz Roglicen (Jumbo-Visma) aldeko hautua egiten zuten aditu askok, baina errepideak berea egin du.

Eliseo Zelaietako etapa mitikoan, berriz, Jaspen Philipsen (Alpecin) nagusitu da, Dylan Groenewegenen (Bike Exchange) eta Alexander Kristoffen (Intermarche) aurretik. Wout Van Aertek (Jumbo-Visma) ez du parte hartu esprintean, eta Vingegaardekin batera helmugaratu da, garaipena ospatzen zuten bitartean. Pogacarrek egin du beste garaipen bat lortzeko azken saiakera —eraso bat jo du bost kilometroren faltan—, baina harrapatu egin du tropelak.

Aurten lasterketa bikaina eskaini dute txirrindulariek. Egunero saiatu dira erasoak jotzen, eta hainbat modutan, gainera: aldapan gora, aldapan behera eta harbideetan. Horren adibide, datu bat: inoizko Tourrik azkarrena izan da, abiadurari dagokionez behintzat.

Pogacarren eta Vingegaarden arteko buruz burukoa aspaldian ikusi ez bezalakoa izan da, eta, Jumbo-Vismaren lana bikaina izan den arren, liderra bakarrik gelditu denean bere kabuz menderatu du Pogacar. Tourra irabazi duen bigarren danimarkarra bilakatu da, Bjarne Riisen ondoren (1996. urtean irabazi zuen hark).

Alde handiak, eta Van Aert

Sailkapen nagusiari dagokionez, lehen sailkatuen arteko aldeak oso handiak izan dira. Vingegaardek ia hiru minutu atera dizkio Pogacarri, eta zazpi baino gehiago Geraint Thomasi (Ineos), podiuma osatu duenari. Hamahiru David Gauduri, hamabost Aleksander Vlasovi... eta 36 Valentin Madouasi, 11. sailkatuari.

Gainontzean, Van Aert izan da aurtengo Tourreko protagonista nagusia: aise gailendu da puntukako sailkapenean, txirrindulari saiatuenaren saria eman diote, eta hiru etapa ere poltsikoratu ditu. Jumbok, denera, sei. Mendiko maillota Vingegaardek jantzi du, eta gazteen sailkapenekoa Pogacarrek, hirugarrenez jarraian. Taldekako sailkapena Ineosek irabazi du.

Lekukoa, Bilbok

Vingegaard eta konpainia podiumetik jaitsi eta gero, hara igo da Juan Mari Aburto Bilboko alkatea. Han jaso du Tourrari hasiera ematen dion hiriak jasotzen duen lekukoa, Kopenhageko alkataren eskuetatik. Ekitaldian izan dira Euskal Herriko agintari gehiago ere: Ramiro Gonzalez Arabako ahaldun nagusia, Bingen Zupiria Eusko Jaurlaritzako Kultura eta Hizkuntza Politikako sailburua eta abar.


Summary: Atxilotu egin dute ostiralean Donostian istripu batetik ihes egin zuen gidaria. 66 urteko motorzale bat hil zen istripuan, Polloeko tunelaren eta Amarako sarreraren artean.

Atxilotu egin dute Donostian izandako istripu batetik ihes egin zuen auto gidaria. Ostiralean gertatu zen istripu hori, Polloeko tunelaren eta Amarako sarreraren arteko tartean: moto batek eta auto batek elkar jo zuten, 09:30ak aldera, eta motorzalea hil egin zen. Auto gidariak ihes egin zuen, eta larunbatean atxilotu zuen Ertzaintzak.

Errenterian topatu zuten istripua izan zuen ibilgailua, eta gidaria geratu eta alkoholemia eta droga probak egin zizkioten. Positibo eman zuen bietan, eta atxilotu egin zuten. 27 urte ditu, eta ez dauka gidabaimenik. Epailearen esku utziko dute.


Summary: Aberri Eguneko ospakizun eta mobilizazioak egin dituzte Galizian. 12:00etan manifestazio jendetsua egin du BNGk, Santiagon. Datozen udal hauteskundeetan «aurrera egiteko aukera paregabea» dutela adierazi du Ana Ponton bozeramaileak.

Ekitaldi ugari egingo dituzte gaur Galizian Aberri Egunaren harira. Urtero bezala, manifestazioa egin dute Santiagon, 12:00etan, BNG alderdiak antolatuta, Etorkizuna irabazi lelopean. Ana Ponton eledunak hartu du hitza mobilizazioaren amaieran, eta nabarmendu du «aurpegi asko» dituela egungo krisiak: soziala, ekonomikoa eta ingurugiroari lotutakoa. «Klima larrialdia benetako arazo bat da, eta mehatxu bat planetaren etorkizunarentzat». Ordea, Pontonek salatu du «trantsizio ekologikoa itxurakeria» baino ez dela Espainiako Estatuarentzat eta EBrentzat.

Era berean, Pontonek ziurtatu du datozen udal bozetan «aurrera egiteko aukera paregabea» duela BNGk: «Erabakimenez aurkeztuko gara hiritarren aurrean, gehiengo sozialaren bizitzak hobetzeko proiektu batekin». Atzo, Galiza Nova BNGren gazteriek antolatutako ekitaldian Pontonek adierazi zuen gazteriak izan behar duela «benetako aldaketaren bultzatzaile; batez ere, gazteentzako etorkizuna izango duen Galizia bat eraikitzeko».

Galiziako Aberri Egunaren bezperan, Rosalia de Castro eta Daniel Castelao idazleak omendu zituen Galiza Novak atzo, eta «egunez egun dagozkigun eskubideen alde borrokatzeko sinbolo eta eredu» direla aldarrikatu zuen. Brrehun bat lagun bildu zituzten ekitaldian; tartean, Euskal Herritik joandako ordezkari batzuk.

Gainera, Mocidade pola Independencia ekinbideak ere manifestazioa egin zuen atzo, Galiziako gazteria erasora lelopean. Krisiak ekarritako testuinguruan, gazteen arazo nagusiak salatu eta Galiziako Errepublika aldarrikatu nahi izan zuten ehunka gaztek.

Gaur, EH Bilduk Aberri Egun «zoriontsua» opatu nahi izan die «Galizian eta handik kanpo herrien burujabetzaren alde» egiten duten herritarrei.

Ekitaldi gehiago

BNGk antolatutakoa ez da izango mobilizazio bakarra. 13:00ean, Independentzia eta sozialismoa lelotzat hartuta, manifestazioa egingo dute Agora Galiza-Unidade Popular eta Causa Galiza taldeek eta Galiziako Errepublikaren aldeko Alderdi Komunistak.

Arratsaldean, bestalde, mahai inguru bat ere egingo dute hainbat alderditako ordezkariek, Herrien Europari begira izenburu hartuta. Ana Miranda (BNG), Nestro Rego (BNG), Sara Bailac (ERC), Mertxe Aizpurua (EH Bildu), Amadeu Mezquida (Mes-Compromis) eta Miquel Rossello (Mes per Mallorca) arituko dira solasean.


Summary: Donibane Lohizuneko sutea eragin zuen gizonezkoaren hilotza aurkitu dute. Etxebizitza barruan topatu dute. Atzo piztu zen, eta pertsona bat erietxera eraman behar izan zuten.

Donibane Lohizuneko etxebizitza batean piztu zen sutearekin lotura zuzena izan dezakeen gizonezko baten hilotza topatu dute. Atzo piztu zen sua, 05:00ak aldera, Salagoiti kaleko etxebizitza batean, eta Poliziaren arabera, nahita piztutako sute bat izan zen.

Lapurdiko udalerriko auzapezaren arabera, astelehen iluntzean topatu dute 59 urteko gizonezkoaren hilotza, sua itzali eta etxebizitzara sartu zirenean.

Suhiltzaileak sua itzaltzeko lanean aritu ziren atzo, eta gutxienez pertsona bat atera behar izan zuten etxetik. Oraindik guztiz itzali gabe zutela, etxearen zati bat erori zen, 10:30ak inguruan.

Hiru solairu ditu su hartu zuen etxeak, eta hirugarren solairuan piztu zen sua. Teilatuak kalte larriak izan ditu.


Summary: Gregorio Larrañaga 'Mañukorta' bertsolaria hil da. Plazarik gehien egin zuten bertsolarietako bat izan zen 1990eko hamarkadaren hasieran. Markinan jaio zen, eta 78 urte zituela zendu da. Bihar egingo diote hileta elizkizuna, 18:00etan, Larruskaingo elizan.

Gregorio Larrañaga Mandiola bertsolaria hil da gaur (1943, Markina-Xemein, Bizkaia). Mañukorta ezizenez ezagunagoa, izen bereko baserrian jaio zen, Markinako Larruskain auzoan. Gaur zendu da, 78 urte zituela. Batik bat 1980ko hamarkadaren amaieran eta 1990ekoaren hasieran, bertsogintzaren gailurrean aritu zen. Urte haietan plazarik gehien egiten zuten bertsolarien artean ibili zen Mañukorta.

Hil beila bihar jarriko dute, 16:00etatik 17:30era, Berriatuako Gardotza poligonoan. Hileta elizkizuna, berriz, 18:00etan izango da, Larruskaingo elizan.

Nekazari eta fabrikako langile egin izan du lan. Soldaduska amaitu orduko, Ameriketara joan zen osabarekin, artzain, eta sei urte eman zituen han, 1967tik aurrera. Amaren aldeko familiagandik jaso zuen bertsozaletasuna, eta 1960ko hamarkadan hasi zen jendaurrean kantari; urte hartan egin zuen lehenengo plaza, Markinan, besteak beste Abel Muniategirekin. 1989ko Txapelketa Nagusian finalaren atarian geratu zen. Orixe eta Xenpelar sariak ere irabazitakoa da. Konplexutasun handirik gabeko bertsokera zerabilen, baina maiz lortzen zuen entzulea piztea, besteak beste, gorputz imintzioak eta antzezpenerako zuen gaitasuna baliatuz.

Bertsolaritzatik harago ere ezagun egin zen azken urteetan. 2014an Xabier Amurizak haren inguruan ateratako liburuaren izenburua, horren erakusle: Mañukorta bertsonajea.

Duela urtebete, omenaldi beroa egin zioten Markina-Xemeingo Bertso Eskolako kideek.


Summary: Sagarduik azalpenak emateko eskaera berretsi du Uberak, Diputazio Iraunkorra bilduko den erabaki bezperan. Eusko Legebiltzarreko Mahaiak bihar jakinarazi behar du ea Diputazio Iraunkorra biltzea aginduko duen, Osasun sailburuak azalpenak eman ditzan

Osakidetzaren «arretaren kalitatea gero eta okerragoa» dela atzemanda, udan zerbitzuak are eta gehiago murriztu izana edukitzen ari den ondorioei erreparatuta, Osasun Sailburuaren, Osakidetzako zuzendariaren eta Osakidetzako asistentzia sanitarioko zuzendariaren agerraldiak eskatu zituen EH Bilduk iragan astean. Bihar jakinarazi behar du Eusko Legebiltzarreko Mahaiak Diputazio Iraunkorra biltzea erabakitzen duen edo ez, Osakidetzako arduradunek azalpenak eman ditzaten. Uda izanda, Mahaiak onartu behar du Diputazio Iraunkorra bildu edo ez. «Espero dugu eskaera onartzea; bestela, arduragabekeria izango litzateke, eta errespetu falta gizartearekiko», Rebeka Ubera EH Bilduko legebiltzarkideak Donostiako ospitalearen aurrean esan duenez.

Osasun Saileko arduradunek premiaz azalpenak ematea zergatik eskatzen duten azaldu du.

Batetik, lehen arretaren murrizketengatik jendeak larrialdietara jo du hein handi batean, eta ospitaleetako larrialdietan saturazioa egon dela esan du: «Haien jarduera %35 handiagoa da, herritarrek zailtasunak dituztelako lehen arretan kontsulta lortzeko».

Bestetik, Eibarko ospitaleko bigarren solairua itxi izanak Gipuzkoa osoan izan duen eragina azaldu du. Zumarragako, Mendaroko eta Arrasateko ospitaleetatik Donostiara bideratzen dituzte kirurgiak behar dituzten pertsonak, eta gero Donostiatik Eibarrera bidaltzen dtuzte zenbait paziente, errekuperatzeko. Eibarko bigarren solairua itxita, ezin dira eraman hara, Uberak azaldu duenez. «Oheak itxita daude, gainera». Esan duenez, ohiko ehunka operazio atzeratzen ari dira, eta Jaurlaritzaren dekretu baten arabera, gehienez ere 180 eguneko epean egin behar dira ohiko ebakuntzak.

Aurreko astetik hona ikusi duten bestea hauxe da: larrialdietan egunero 1.600 dei jasotzen ari dira, «eta hori kudeaezina da».

Araban pazienteak osasun garraioa programatu gabe geratu direla ere esan du. Ondorioz, osasun arta jasotzeko garraioa behar duten zenbait paziente arta hori gabe geratu dira.

Gainera, Bidasoko ospitalean ez dago urologiako espezialitaterik, eta barne medikuntzakoak ari dira artatzen, Donostiako urologoek telematikoki lagunduta, Uberak esan duenez.

Sukar hemorragikoak jota Donostian artatu duten pazientea ere izan du hizpide. Leongoa da (Espainia), eta Madrili zegokion artatzea, baina han baliabiderik ez zutela esan, eta Osakidetzak bere gain hartzea salatu du Uberak: «Hona ekarri dute hemengo zerbitzuekin kontrastatu gabe, prestatu gabe geundenean».

Bada astebete Diputazio Iraunkorra bil zedila eskatu zutela, eta, Uberak esan duenez, ez dute aldaketarik izan. «Egoera gero eta okerragoa da». Salatu du Eusko Jaurlaritzaren Osasun Sailak egoerari irtenbidea emateko neurriak hartu beharrean indarra «komunikazioan» zentratu duela, «Madrili botaz errua eta besteak baino hobeto gaudela esanez». Formakuntza, planifikazioa, murrizketak alboratzea eta inbertsioa behar ditu Osakidetzak, Uberaren esanetan.


Summary: Donostia Arraun Lagunak, Euskadiko txapeldun. Lekeition (Bizkaia) jokatu dute Euskadiko Traineru Txapelketa.

Donostia Arraun Lagunak izan da irabazle gaur Lekeition (Bizkaia) jokatutako Euskadiko Traineru Txapelketan. Hamazazpi segundo atera dizkiote donostiarrek Oriori. eta Hondarribia eta Donostiarra sailkatu dira haien atzetik.

Lehen txandan atera dira gaurko garaileak. Hogei bat segundoko tartea izan da lehen lau sailkatuen artean, eta minutu eta erdiren barruan sailkatu dira traineru guztiak. Horrela geratu da sailkapena bi txanden ondoren:

1. Donostia Arraun Lagunak (11:20.88) 2. Orio (+17) 3. Hondarribia (+21) 4. Donostiarra (+22) 5. Tolosaldea (+42) 6. Hibaika (+50) 7. Ondarroa (+1:25) 8. Deustu (+1:31)


Summary: Arraun Lagunak-ek irabazi du Euskadiko Txapelketa, Lekeition. 'Lugañene'-k lehen luzean hautsi du estropada, eta poparean biribildu du. Oriok jantzi du zilarrezko domina, bigarren txandan arituta, eta Hondarribiak brontzea.

Donostia Arraun Lagunak-eko entrenatzaile Juan Mari Etxabek esana zuen bere kuadrilla arraunketa egokia bilatu ezinik zebilela azken estropadetan. Bada, donostiarrek zalantza eta mamu guztiak uxatu dituzte misterioz josita dagoen estropada eremu batean, Lekeition (Bizkaia); Euskadiko Txapelketa irabazi baitute, bigarrenez. Lehen txandatik aritu da Lugañene, eta nagusitasunez gailendu zaie Hondarribiari, Donostiarrari eta Hibaikari. Oriok, Arraunen aurkari zuzenak, bigarren txandatik arraun egin du, eta aise irabazi duen arren, ez dute lortu Etxaberen taldeak egindako denbora hobetzea. Zilarrezko domina kolkoratu dute; Hondarribiak, berriz, brontzea.

Irteera eman orduko, esperotako gidoia bete da: Arraun Lagunak estropada haustera joan da. Bai hautsi ere; hiru minutu bete direnerako, Hondarribiari bost segundo ateratzen zizkion, Donostiarrari zortzi, eta Hibaikari hamabi. Lugañene airean zihoan, eta, ziabogara heldu direnean, Andrea Astudillok eta haren kuadrillak aldeak are gehiago handitu dituzte: hamar Hondarribiarekiko, hemeretzi Donostiarrarekiko, eta 27 Hibaikarekiko.

Lantza giroa zegoen, eta popareko jardunerako egoera dotorea. Halere, patroiek galtzak bete lan izan dute beren ontziak zuzenduta eta gogortuta eramateko. Lugañene traineruan, esaterako, Ane Pescadorrek, zeina istribor hankean lehendabizikoz aritu den, behin baino gehiagotan lagundu dio Astudillori, arraun egiteari utziz eta lemazainaren arraunaren norabidean uretan sartuz. Bitartean, Hondarribia lehen kaletik, isil-isilik, olatu gainean zetorren, eta aldea laburtuz, bederatzi segundora jartzeraino.

Azken luzeko bigarren zatian, ordea, Arraun Lagunak-ek, bigarren kaletik, poparean gehiago asmatu du, eta hegan joan da, minutuko 37 arraunkadako erritmoan. Astudillok mezu zuzena bidali die arraunlariei: «Gozatu!». Halaxe zeharkatu dute helmuga, gozatuz, eta Hondarribia 21 segundora iritsi da; Donostiarra, 22ra; eta Hibaika, 50era.

Haizea gehiago harrotuko zela iragarrita zegoen, eta aurreikuspen hori guztiz bete da. Horren ondorioz, itsasoa gehiago petraldu eta narrastu da. Arraun Lagunak-ek egindako denbora buruan ondo gordeta irten da Orio, inork nahi ez zuen laugarren kaletik; Tolosaldea aritu da lehendabizikotik, Deustu bigarrenetik, eta Ondarroa hirugarrenetik. Kaleak kale, oriotarrak lanean serio aritu dira brankaz, minutuko 34 arraunkadako erritmoan. Halere, Patxi Frances Orioko prestatzaileak Nadeth Agirre lemazainari eman dizkion datuak ez ziren horien aldekoak. Lehen luzearen erdirako, Arraun Lagunak hamar segundo azkarrago zihoan Orio baino.

Eta ziabogan, donostiarrek hamabost segundoko altxorra zuten Oriorekiko. San Nikolas-ek txanda eskura zuen ordurako. 21 segundo atera dizkio Tolosaldeari, 41 Deusturi, eta 42 Ondarroari. Maniobraren ostean, Agirrek laugarren kaletik hirugarren kalerako norabidea hartu du; zenbat eta istriborrerako joan, olatuak orduan eta bilduagoak ziren. Hain zuzen, Oriok olatu bat hartu ostean, Arraunengandik zortzira jarri da. Datu horrek erabat hauspotu ditu traineru horian zihoazen arraunlariak. Dena dela, egindako ahalegina ez da nahikoa izan Etxaberen taldeak egindako denbora hobetzeko. Amaieran, hamazazpi segundo beranduago helmugaratu da.

Euskadiko Txapelketa

1. Donostia Arraun Lagunak: 11.20,88

2. Orio, 17,36ra

3. Hondarribia, 21,39ra

4. Donostiarra, 22,35era

5. Tolosaldea, 42,50era

6. Hibaika, 50,12ra

7. Ondarroa, 1.25,36ra

8. Deustu, 1.31,69ra.


Summary: Euroeskualdeak 500.000 euroko laguntza emango die «hiritartasuna» sustatzen duten 19 proiekturi. 'Euroeskualdeko hiritartasuna' deialdiak 60 eragiletik gora diruztatuko ditu, kultura, hezkuntza, kirol, hizkuntza eta gizarte arloko proiektuak sortzeko.

Euskal Herri osoa hartzen duen euroeskualdeak 500.000 euroko laguntza emango du hemeretzi proiektu laguntzeko. Hain zuzen, Euroeskualdeko hiritartasuna kultura, hezkuntza, kirol, hizkuntza eta gizarte arloko proiektuak laguntzeko deialdiaren emaitzak argitaratu dituzte gaur, eta, azaldu dutenez, aukeratutako proiektuek «lurraldeko eragileei hobeki ezagutzeko aukera ematen diete, lankidetza garatu dezaten» eta «euroeskualdeko laguntzek lankidetza berriak sortzeko modua ematen dute».

Laguntza jasoko duten proiektuak hemeretzi badira ere, horietan 60 eragile baino gehiagok parte hartu dute, hala nola elkarte, kooperatiba, enpresa, udal, unibertsitate eta fundazioek. Deialdia 2015. urteaz geroztik dago martxan, eta haren helburua da kulturaren, hezkuntzaren, gazteriaren, kirolaren eta eleaniztasunaren alorretan ekintzak finantzatzea Akitania Berria, Euskal Autonomia Erkidegoa eta Nafarroako Foru Komunitatea batzen dituen euroeskualdean.

Kultura

Kultur proiektuak izan dira sarituetatik hamar: esaterako, Maddi izeneko proiektua, Xareta ibarreko biztanleentzat 2022ko urrian pastoral komun bat sortzea helburu duena; Black is Beltza II Fermin Muguruzaren animaziozko filma—2022ko udazkenean estreinatuko dela iragarri dute—, eta Hemendik 2.0, memoria kolektiboaren inguruko plataforma digital bat sortzeko egitasmoa.

Gazteen hezkuntza

Gazteen hezkuntza jorratzen duten beste hiru proiektuk ere jasoko dute diru laguntza: Steamnet, gazteei zientzia eta haren praktika ezagutarazteko euroeskualdeko azoka zientifiko bat sortzeko egitasmoa; akuakulturan ikasten duten eskoletako gazteen mugikortasuna bultzatzeko Akuaekin proiektua, eta Gazteak Mugazgaindi, topaketen bidez gazteek elkar ezagutzea sustatu nahi duen ekinaldia.

Giza erronkak

«Giza erronka garaikideei» aurre egiteko aukeratu dituzten proiektuak ere beste horrenbeste dira. Bizi-connectek mugikortasun jasangarria sustatu asmo du Bidasoa inguruan, bizikletaren eguneroko erabileraren bidez; AshHezi proiektuak euskarazko diktaketa sistema bat garatzea du xede, desgaitasunen bat duten haurren eskolatzea errazteko, eta Ikertu Nahien egitasmoak ikertzaile sare bat sortzea du helburu, landa eremuetan eta landa eremuaz ikertzeko.

Eleaniztasuna

Eleaniztasuna landuko duten bi proiektu ere sortu ahal izango dira: Beha 2.1 Euskal Herriko euskarazko hainbat komunikabideren audientzia neurtzen duen ekinaldia, eta Ondare Bidea okzitanierazko transkribatzaile automatikoa.

Kirola

Egitasmo bakarra saritu du Euroeskualdeko hiritartasuna deialdiak kirolaren eta inklusioaren arloan: Berdin Rugby, errugbiaren bidez gizarteratzea errazteko proiektua.


Zarrakaztelun suteak indarra hartu du

Summary: Zarrakaztelun suteak indarra hartu du. Nafarroako Gobernuak suteei aurre egiteko larrialdietarako babes zibileko planaren 2. alerta maila izendatu du. Zarrakaztelu eta Figarol arteko NA-128 errepidea moztu da.

14:00ak pasata Nafarroako Gobernuak lehen abisua eman du. Zarrakaztelu, hainbat fokuko sutea piztu da labore lur batzuen alboan, eta sua pinudi batera hedatu da. Igandearekin alderatuta, Nafarroan gaurkoan hainbeste bero egiten ez badu ere, AEMETek goizetik ohartarazia zuen suteak izateko arriskua «muturrekoa» zela..

Bi ordutan aurrera egin du suteak indar handiz eta Nafarroako Gobernuak suteen larrialdietarako babes zibileko planean 2. alerta maila deklaratu du eta Espaniako Gobernuari sutea itzaltzen laguntzeko bitartekoak eskatu dizkio. Aragoiko Gobernuari ere laguntza eskatu dio.

Hala, azken datuen arabera, aire bidez lau hegazkin eta lau helikoptero dabiltza itzaltzeko lanetan: Nafarroako Gobernuaren bi helikoptero, Espainiako Trantsizio Ekologikoko Ministerio lau hegazkin —bi hegazkin anfibi, Noainen egon ohi den beste bat eta hegazkin koordinatzaile bat— eta helikoptero bat eta Aragoiko Gobernuaren helikoptero bat.

Pinudia NA-128 errepidetik gertu denez, Zarrakaztelu eta Figarol arteko errepidea moztu dute.

Gobernuak araudia aldatu du

Beroagatik alerta egoerak denbora luzez irauten badu, traktoreak eta laborantzako makinaria erabiltzeko debekua malgutuko du Nafarroako Gobernuak. Horretarako foru agindua moldatu du.

Gobernuaren arabera, oreka gorde nahi du arriskuari aurre egiteko prenbentzio neurrien eta jarduera ekonomikoari eusteko beharraren artean. Izan ere, nekazaritza sindikatuak kexu agertu dira azken asteetako debekuarekin. Gobernuak gaineratzen duenez prebentziorako ere ona izan daiteke uzta biltzea, bildu gabe dagoen zereala erregai bat delako sua pizten den kasuetan.

Foru aginduak gogoratzen duenez alerta meteorologikoko epeak gehiegi luzatu dira. Azken foru agindua onartu zenetik, uztailaren 1etik, hamar egunez jarraien egon da aktibatuta alarma egoera eta horrek galarazi egin die laborariei zerealean aritzea, noiz eta uzta biltzeko garai erabakigarria heldu denean.

Malgutasun neurri horien artean, alerta laranja den egunetan, ureztatzeko labore lurretan makinaria astuna erabili ahalko dute —zereala biltzeko, paketetan antolatzeko eta lastoa xehetzeko—, beti ere labore lurren alboan hamar hektareatik gorako basoa ez badago. Kasu horretan makinaria hori 13:00etara arte erabili ahalko da.

Lehorreko labore lurretan, berriz, alerta laranjako lehen bi egunetan debekatuko da makinaria erabiltzea. Hirugarren egunetik aurrera, baimenduko da beti ere 13:00etara arte.

Aldaketa horiek soilik alerta laranja egoerako baldintzei eragiten die. Alerta arinagoa (horia) edo larriagoa (gorria) aktibatzen den kasuetan baldintzak ez dira aldatzen. Hots, alerta gorriaren kasuan, debekuak indarrean jarraituko du.


Txapela, erakustaldia emanda

Summary: Txapela, erakustaldia emanda. Urdaibaik aise irabazi du Euskadiko Txapelketa, Lekeition, eta, Hondarribiak eta San Pedrok adina garaipen ditu orain: zazpi. Oriok zilarrezko domina eskuratu du, eta Donostiarrak brontzezkoa.

Urdaibaiko jarraitzaileek edota bihotzean beste kolore bat daramatzaten arraunzaleek bi begiak behin baino gehiagotan igurtzi behar izan dituzte Lekeitioko (Bizkaia) uretan gertatutakoa xehe-xehe barneratzeko. Bou Bizkaia traineruko entrenatzaile Iker Zabalak ere lanak izango ditu haren kuadrillak egindako lanari baina bat jartzeko. Urdaibaik txapela kentzeko moduko erakustaldia emanda irabazi du Euskadiko Txapelketa, klubaren historian zazpigarrenez. Gisa horretara, Hondarribiarekin eta San Pedrorekin berdinduta daude orain, txapelketa ofizialeko garaipenak kontuan hartuta.

Goren mailako zortzi euskal taldeek larunbataz geroztik hirugarren estropada segidan jokatu behar zutela eta, prestatzaile batzuek eskifaian aldaketak egiteko hautua egin dute; besteek, berriz, zaldi onenak atera dituzte; horietako bat izan zen Urdaibai. Gainera, Eusko Label ligan ez bezala, txapelketetan, eskifaian gutxieneko harrobi kopurua ateratzeko araurik ez dagoenez, Zabalak buruan marraztuta zuen kuadrilla ezarri du Bou Bizkaia ontziko tostartean.

Naturaren aldagaiek asko baldintzatzen duten estropada eremua izan ohi da Lekeitiokoa; gaurkoan, esaterako, ipar-mendebaleko haizea eta itsasoa izan dira protagonistak. Zoriak hala erabakita, bi ertzetako kaleetatik joan dira Urdaibai eta Hondarribia; Bizkaiko txapelduna lehendabizikoan eta Gipuzkoakoa laugarrenean; bigarrenetik Donostiarra aritu da; eta Zierbena hirugarrenetik. Modu tradizionalean eman diote hasiera estropadari; itsasoko epaileak bandera gorria jaitsi orduko, lau ontziek lehen arraun kolpeak eman dituzte. Oriok lehen txandatik egindako denbora zuten une oro begiz jota; lan oso txukuna egin baitu Jon Salsamendiren taldeak.

Urdaibaik eta Donostiarrak ondo baino hobeto baliatu dituzte euren kaleak, Santa Katalina itsasargiaren babespean; ipar-mendebaleko haizeak gutxiago jotzen baitzieten; Hondarribia eta Zierbena, aldiz, biluziago zihoazen. Hain zuzen, luze erdirako estropada bitan hautsi da: Bou Bizkaia eta Torrekua aurretik, eta Zierbena eta Hondarribia atzetik. Bi talde horiek gogotik sufritu dute. Urdaibai izan da lehen ziabogara aurrena heldu zen taldea, Donostiarrarekin batera. Biek ala biek Orioren denbora hiru segundoan hobetu dute. Hondarribiari hamahiru segundo atera dizkio, eta hamasei Zierbenari.

Maniobraren ostean hasi da festa. Urdaibaik eta Donostiarrak arraunkadak gehiago sarritu dituzte olatuei ahalik eta zukurik gehien ateratzeko. Torrekua, une batez, Bou Bizkaia-ri bi segundora hurbildu zaio, baita Orio ere. Gehiago ez, ordea; izan ere, Bermeoko traineruko patroi Gorka Aranberrik olatu eder bat hartu du, eta ez du askatu. Metro dezente airean joan ostean, zuloan geratu dira. Orduan, Aranberrik arraunlariei eskatu die arraunketa gehiago sakontzeko, eta traineruaren txopa altxatu orduko, erritmoa gehiago bizitu dute, atzetik zetorkien olatua hartzeko. Bai hartu ere.

Ontzia hegan zihoala heldu da bigarren ziabogara. Aranberrik eta Mikel Azkarate aurrekalariak ziba baten moduan biratu dute Bou Bizkaia, eta, motorra berriz olioztatuta, kanporanzko lan mardulari ekin dio Zabalaren kuadrillak. Donostiarrari zazpi segundo ateratzen zizkion, hamar Oriori, 22 Zierbenari eta 27 Hondarribiari.

Lau ontziak zanbuluka zenbiltzan, sehasken antzera, eta, aldian-aldian, ezkutatu ere egiten ziren olatuen artean. Donostiarrak bazekien brankaz Urdaibai gehiago zela. Hortaz, jo eta jo aritu zen. Bermeotarrek, berriz, beren betiko arraunketan segitzen zuten, minutuko 36 arraunkadako erritmoan. Bazekiten bandera irabazteko gako nagusietako bat luze horretan zegoela. Zehazki, metroak egin ahala, bizkaitarrek zazpi segundotik 11ra zabaldu dute Donostiarrarekiko aldea, eta gehiago handitzen jarraitu dute.

Sufrituz, gozatzen

Gustura zihoazen Aranberri eta beste hamalau arraunlari. Ternuaraino ere joateko moduan ziren, baina, ohartzerako, kanpoko balizen parean ziren. Zabalarenek ez dute arazo handirik izan ziaboga emateko, eta Oriok egindako denbora hamabost segundotan hobetu dute; hain zuzen, Donostiarra San Nikolas baino segundo bat azkarrago heldu da. Zierbena eta Hondarribia, berriz, lehiatik kanpo ziren. Banderaren makila eta gehiago Bermeora bidean ziren.

Hutsegite larria egin behar zuen Urdaibaik ordura arte egindako guztia kareletik jaurtitzeko. Aranberri eta haren kuadrilla, ordea, ez dira atzo jaiotakoak; zailduak dira. Bigarren luzearen gisan, ikuskizun aparta eman dute azken luzean ere. Patroi zarauztarrak hamalau arraunlariei izenez banan-banan deitu die, hanketik hasi eta aurrekalariaren tostaraino: «Bi minutu, eta ikurrina!». Hasieratik amaiera arte egindako lanaren saria jaso dute, merezita.


Summary: Alemaniari gas gutxiago bidaliko dio Errusiak. Etzitik aurrera, Nord Stream 1 gasbidearen fluxua erdira murriztuko du Gazpromek, arrazoi teknikoak argudiatuta.

Alemaniaren susmorik txarrenak ez ziren bete, eta, hilaren 21ean, Nord Stream 1 gasbideko iturria berriro ireki zuen Gazpromek, mantentze lan batzuk bukatuta. Atzo bertan, Errusiako Gobernuak ziurtatu zuen ez zuela interesik Alemaniari eta Europako Batasuneko beste herrialdeei gasa bidaltzeari uzteko.

Baina hitzak batetik doaz, eta ekintzak bestetik. Adierazpen horiek egin eta ordu gutxira, Gazpromek jakinarazi zuen etenaren aurretik baino gas gutxiago bidaliko duela etzitik aurrera: egunean 33 metro kubiko gas bidaliko ditu, oraingoaren erdia, eta Nord Stream 1 gasbidearen gaitasunaren %20 baizik ez.

Errusiako gas konpainia publikoak adierazi du arrazoi teknikoengatik egingo duela hori. Haren arabera, gasa Errusiatik hegoaldera garraiatzeko behar den turbina bat geratu beharko du.

Arrazoi hori bera eman zuen ekainean gasaren hornidura %40ra jaisteko. Siemensen turbina bat hondatu zela eta Kanadako Gobernuak blokeatuta zeukala argudiatu zuen orduan. Moskuri aitzakiarik ez emateko, Alemaniak Kanadari eskatu zion turbina Errusiara eramateko, eta hark baiezkoa eman zuen.

Gazpromek, ordea, oraindik ez du jaso turbina hori, eta ez dirudi aurki egingo duenik. Izan ere, turbina berreskuratzeko jaso dituen dokumentuak ez zaizkio nahikoak iruditu, ez diotelako bermatzen konpontzera bidal ditzakeen makina gehiago Mendebaldean blokeatzea, zigorren ondorioz.

Alemaniako Gobernuak adierazi duenez, Nord Stream 1etik irits daitekeen gasaren %20 soilik eskuratzen badu, irailaren amaierarako ez du izango biltegiak %80 betetzerik, eta ukatu egin ditu Gazpromek emandako arrazoi teknikoak.

Gazpromen iragarpenak gasa hamar euro garestitu du minutu gutxian Herbehereetako TFF merkatuan.


Summary: David Trimble hil da, Ostiral Santuko Akordiorako ezinbesteko pieza. Ipar Irlandako buruzagi unionista zenak Bakearen Nobel saria jaso zuen 1998an, SDLPko John Humerekin batera. Bake itunaren osteko lehen gobernuburua izan zen.

Bake negoziazioen eta akordio baten aldeko apustua eginda, David Trimble ezinbesteko pieza bilakatu zen Ipar Irlandan gatazka armatua amaitzeko prozesuan. Ipar Irlanda sortu zutenetik, Sinn Feinekin negoziatzea onartu zuen lehenengo buruzagi unionista izan zen, baina solasaldiek iraun zuten zortzi hilabeteetan inoiz ez zuen aurrez aurre hitz egin Gerry Adams errepublikanoarekin; eta, hala ere, harekin ados jartzea lortu zuen. Konpromisora ausartu zen, eta Trimblek berak haren ibilbide politikoko «arrakasta handientzat» jo zuen bakea finkatu zuen ituna.

UUP Ulsterko Alderdi Unionistak ohar baten bidez jakinarazi du buruzagi unionista zena «gaixotasun labur baten» ondorioz hil dela; 77 urte zituen. Trimble 1995ean izendatu zuten UUPko lider, eta Ipar Irlandako bake negoziazioetan parte hartu zuen buruzagi unionista nagusia izan zen. Elkarrizketa horietan lorturikoari esker Bakearen Nobel saria jaso zuen 1998an, SDLP Alderdi Sozialdemokrata Laboristako John Humerekin batera.

Deigarria izan zen jarrera aldaketa hori, gaztea zela antzeko saiakera baten kontra agertu baitzen: 1973ko Sunningdale Akordioa. Bost urte geroago sartu zen UUPn, baina Belfasteko Queen's Unibertsitatean lanean jarraitu zuen akademiko gisara, 1990ean Erresuma Batuko Komunen Ganberarako diputatu aukeratu zuten arte; une horretan, politikan erabat sartzea erabaki zuen.

Besteak beste, ezagun egin zen Drumcree gatazkarengatik: 1995ean, DUP Alderdi Demokratiko Unionistako buruzagi Ian Paisleyrekin batera gidatu zuen Orangeko Ordenaren desfile bat, Portadownen, nahiz eta herri horretako katolikoak horren kontra agertu ziren, haien auzo batzuetatik pasatu behar zelako.

Finean, Trimble unionismoaren sektore gogorrenean hasi zen, eta, azkenean, unionismoa errepublikanoekin batera bake akordio bat sinatzera eraman zuen; horri esker, botere partekaturiko sistema ezarri zuten.

Bake itunaren ondoren, Ipar Irlandako lehen ministro izendatu zuten, eta 2001eko hauteskundeetan gutxigatik eutsi zion gobernuburu karguari. 2002an, dimisioa eman zuen postu horretatik, eta, 2003ko bozetan, Paisleyk aurrea hartu zion; gerora, 2005eko Erresuma Batuko Komunen Ganberarako bozetan jarlekua galdu ondoren, dimisioa eman zuen UUPko buruzagitzatik. 2006tik Lorden Ganberako kide zen, eta 2007an utzi zion Ipar Irlandako Asanbleako diputatu izateari.

Erresuma Batuko Alderdi Kontserbadoreko kide egin zen, eta, azken urteetan, Israelen aldeko lobby lanean ibili da Jose Maria Aznar Espainiako presidenteak sortu zuen Israelen Lagunak ekinbideko kide gisa, eta brexit-eko erreferendumean Europako Batasuna uztearen alde egin zuen kanpaina.

Irlandako politikariek bakea lortzeko lanagatik goraipatu dute buruzagi unionista izandakoa. Doug Beattie UUPren egungo buruzagiaren arabera, Trimble «politikari adoretsu bat» izan zen: «Bakerako aukerari heltzea erabaki zuen [...]. Betirako lotuko dute Belfasteko Akordiora eraman zuten negoziazioetan erakutsitako buruzagitzarekin».

Adamsek, berriz, oroitarazi du Trimblek «erronka handiei» egin ziela aurre UUP negoziazio mahaira eraman eta bakea sinatzeko konbentzitu zuenean, eta horregatik eskerrak eman dizkio berriz ere: «Ez da gutxietsi behar Davidek Ostiral Santuko Akordioa eta mende laurdeneko bake erlatiboa lortzeko egindako kontribuzioa».

Michelle O'Neill Sinn Feinen Ipar Irlandako egungo buruzagiak ere goraipatu du Trimble 1998ko negoziazioengatik, eta esan du hura eta haren familia «harro» egon beharko liratekeela utzi duen legatuarengatik.

Erresuma Batuaren Ipar Irlandako ministro Shailesh Varak, aldiz, «bakearen defentsagatik» oroitu du buruzagi unionista zena, eta, Londresen izenean, esan du lidergoa erakutsi zuela bake elkarrizketetan.


Summary: Gizon bat hil da Lizarran auto batek harrapatuta. Ezbeharra A-12 autobidean gertatu da. Autoaren gidariak ez du zauririk.

Guardia Zibilak jakinarazi duenez, hildakoa Nafarroako Unibertsitate Ospitalera eraman zuten osasun zerbitzuek atzo gauean. Geroago, gizona zendu zela adierazi zuten larrialdi zerbitzuek.

Autoaren gidaria bakarrik zioan A-12 autobidean, Logroñorako (Espainia) bidean. Ez du zauririk. Guardia Zibilak adierazi du Nafarroako Guardia Zibilaren Trafikoko Taldea zer gertatu zen ikertzen ari dela.


Summary: Ordiziako kasua bortxaketa baino gehiago «lapurreta» izan dela adierazi dute. Emakume bat bortxatu dutela adierazi du Itaiak goizean, eta elkarretaratze batera deitu du eraso matxista salatzeko. Arratsaldean, berriz, salaketa zehaztu dute.

Bart gauean gertatutako eraso matxista baten berri izan du Goierriko Itaiak. Sare sozialen bidez eman du gertatutakoaren berri, eta azaldu du bart gauean emakume bat bortxatu zutela Ordiziako jaietan (Gipuzkoa). Haatik, arratsaldean zabalduriko agiri baten bitartez zehaztu dute «lapurreta bat» izan dela gertaturikoa.

«Jakin berri dugu salatutako bortxaketa kasua errealki lapurreta bat izan zela, zeinak indarkeria matxista zantzuak ere izan zituen», adierazi dute oharrean. Halere, horren aurka protesta egiteko kontzentrazioari eustea erabaki dute, «bortxaketa bat baita bortxaz (hau da, gogoz kontra) egindako ekintza oro».

Ordiziako Udala ez da oraindik gertaera horren inguruan mintzatu, eta Udaltzaingoak goizean BERRIAri azaldu dio ez zutela inongo bortxaketaren berririk jaso.

«Azken egunean ahoz aho ibili den erasoaren desitxuraketak, etorkizunean izan daitezkeen bestelako eraso batzuk ere zalantzan jartzea ekar dezake. Horregatik, zurrumurru eta morbo ororen gainetik, indarkeria matxista kasuek dagokien trataera politiko eta serioa eskatzen dute», adierazi dute.

Beste eraso bat Santutxun

Bilboko Santutxu auzoan adineko emakume bat bortxatu dutela salatu dute. Eusko Jaurlaritzako Segurtasun Sailak jakinarazi duenez, Ertzaintza sexu erasoa ikertzen ari da.


Summary: Hobera egiten ari da Zarrakazteluko sutea. Gauean lanean jardun dira suhiltzaileak, eta gaur goizean hobera egiten ari da sutea.

Nafarroako Larrialdi Zerbitzuen arabera, Zarrakazteluko (Nafarroa) sutearen egoera hobera egiten ari da, eta Espainiako Gobernuak utzitako hegazkin eta helikopteroak jada ez dira ari itzaltze lanean. Atzo kontrolpean zutela adierazi zuten, baina gaur goizean goiz sutea «kontrolik gabe hedatzen» ari zela adierazi dute. Hala ere, kontrolpean hartzen ari dira berriro ere.

Gauean lanean jarraitu dute larrialdi zerbitzuek, eta, horri eta eguraldiari esker, askoz ere eremu handiagoa ez erretzea lortu dute. Suhiltzaileek jakinarazi dutenez, bi helikoptero ere hasi dira sua itzaltzeko lanetan, 10:00ak aldera. Ez hori bakarrik: bost hegazkinen laguntza ere eskatu diote Espainiako Gobernuari, baina jada erretiratu dira, sutearen bilakaera positiboa dela eta.

Atzo, 14:00ak pasatxoan, Nafarroako Gobernuak lehen abisua eman zuen. Zarrakaztelun hainbat fokuko sutea piztu zen labore lur batzuen alboan, eta sua pinudi batera hedatu.

Bi orduan, aurrera egin zuen suteak, eta Nafarroako Gobernuak suteen larrialdietarako babes zibileko planean 2. alerta maila deklaratu zuen, eta Espainiako Gobernuari sutea itzaltzen laguntzeko bitartekoak eskatu. Aragoiko Gobernuari ere laguntza eskatu zion. Hala, lau hegazkin eta lau helikoptero ibili ziren atzo sua itzaltzen: Nafarroako Gobernuaren bi helikoptero, Espainiako Trantsizio Ekologikoko Ministerioaren lau hegazkin eta helikoptero bat, eta Aragoiko Gobernuaren helikoptero bat. Arratsaldean, inguruko herrietako suhiltzaile gehiago ere hurreratu ziren, baita basozainak eta Polizia ere. Nekazariek traktoreekin ureztatu zuten eremua. Zarrakaztelu eta Figarol arteko errepidea ere itxi behar izan zuten.

Eguneko azken orduan erretiratu ziren suhiltzaileak, suak oraindik piztuta jarraitzen zuen arren. Adierazi zuten hurrengo orduetan tenperaturek behera egingo zutela, eta sua itzaltzea errazagoa izango zela.

Araudi aldaketa

Beroagatik alerta egoerak luze irauten badu traktoreak eta laborantzako makineria erabiltzeko debekua malgutuko du Nafarroako Gobernuak. Horretarako foru agindua moldatu du.

Azken foru agindua onartu zenetik, uztailaren 1etik, hamar egunez jarraian egon da aktibatuta alarma egoera, eta horrek galarazi egin die laborariei zerealean aritzea. Arau berriarekin, alerta laranja den egunetan, ureztatzeko labore lurretan makineria astuna erabili ahalko dute, betiere labore lurren alboan hamar hektareatik gorako basoa ez badago. Kasu horretan, makineria hori 13:00etara arte erabili ahalko da. Lehorreko labore lurretan, berriz, alerta laranjako lehen bi egunetan debekatuko da makineria erabiltzea. Hirugarren egunetik aurrera baimenduko da, betiere 13:00etara arte.

Aldaketa horiek soilik alerta laranjako baldintzei eragiten diete. Alerta arinagoa edo larriagoa aktibatzen denean, baldintzak ez dira aldatzen.


Summary: Frantziako Tourraren lekukoa iritsi da Euskal Herrira. Donostian, Gasteizen, Amorebietan eta Bilbon izango da gaur, Euskal Herrian jokatuko diren hiru etapen hasiera eta amaiera izango diren hirietan.

Mila kilometroko ibilbidea egin eta gero, Euskal Herrian da 2023. urteko Frantziako Tourraren lekukoa. Ziortza Villa eta Julian Sanz txirrindulariek ekarri dute, eta Donostian, Gasteizen, Amorebietan eta Bilbon izango da gaur. Hiri horietan izango dira Tourraren 110. edizioaren lehen hiru etapen irteerak eta amaierak; hirugarren etapa Baionan amaituko da ustez, baina oraindik ez du hori baieztatu antolakuntzak.

Aurreikusitakoa baino pare bat ordu geroago iritsi da lekukoa. Donostiara 12:30 aldera heldu da, eta arratsaldean iritsiko da gainontzeko hirietara: 18:00 aldera Gasteizera, eta iluntzean Amorebietara eta Bilbora.

Villa eta Sanz igandean atera ziren Parisko Eliseoko Zelaietatik, aurtengo Tourra amaitu eta Juan Mari Aburto Bilboko alkateak podiumean lekukoa jaso eta gero. Kopenhageko alkatearen eskuetatik jaso zuen ikurra Aburtok, eta han izan ziren Euskal Herriko agintari gehiago ere: Ramiro Gonzalez Arabako ahaldun nagusia, Bingen Zupiria Eusko Jaurlaritzako Kultura eta Hizkuntza Politikako sailburua eta abar.

«Tourra Bilbora dator. Hasi da abentura handi hau. Hunkituta eta harro nago. Nork esango zigun lortuko genuela duela sei urte, negoziazioekin hasi ginenean. Bilbo ia edozertarako gai da», adierazi zuen Aburtok orduan.

Euskal erakundeetako ordezkariak, igandean, Parisen, lekukoa ekarri duten bi txirrindulariekin. @letour_euskadi

Azaldu dutenez, txirrindulariek lanak izan zituzten igande iluntzean Paristik irteteko, baina, gainontzean, arazorik gabe egin dute bidea. Sei ordutik behin ordubete inguruko geldialdi bat egin dute, eta bart gauean Baionan hartu dute atseden, lau ordu inguruko geldialdia eginda.

Donostian lekukoari harrera egin diote, besteak beste, Markel Olano Gipuzkoako ahaldun nagusiak eta Eneko Goia alkateak. Kursaalaren parean egin dute, eraikina horiz argiztatuta. Gasteizen, antzeko: Ramiro Gonzalez Arabako ahaldun nagusia eta Gorka Urtaran alkatea izango dira ekitaldian.

Amorebietan Andoni Agirrebeitia alkateak jasoko du lekukoa, eta azkenik, Bilbon, Unai Rementeria Bizkaiko ahaldun nagusiak eta Juan Mari Aburto alkateak.

Hiru etapa

2023. urteko Tourra Euskal Herritik irtengo zela iazko martxoan jakinarazi zuten. Ibilbidearen berri, berriz, aurtengo urtarrilean eman zuten: lehenengo etapa Bilbon hasi eta bertan bukatuko da, uztailaren 1ean. Bigarrengoak Gasteiz eta Donostia lotuko ditu, eta 200 kilometro inguruko ibilbidea izango du, eta hirugarrengoa Zornotza (Bizkaia) eta Baionaren artekoa izango da. Ibilbide gorabeheratsua izango dute hirurek, zaleen gozagarri. Egun haietan eztabaida eragin zuen ibilbidea aurkezteko erabilitako mapak.

Horrelako kirol ekitaldiak ez dira batere merkeak izaten, eta Frantziako Tourra ez da salbuespena. Izan ere, euskal erakundeek 12 milioi euro gastatuko dituzte guztira. Zazpi erakunderen arteko hitzarmena izango da, eta, iragarri dutenez, ez da inbertsio pribaturik egongo. Inplikatutako erakundeak Bilboko, Donostiako eta Gasteizko udalak, Bizkaiko, Gipuzkoako eta Arabako Foru Aldundiak, eta Eusko Jaurlaritza bera dira.

Duela lau urte igaro zen azken aldiz Frantziako Tourra Euskal Herritik, azkenaurreko etapa, erlojupekoa, Ezpeletan amaitu baitzen. Azken aldiz, berriz, 1992an irten zen Euskal Herritik, Donostiatik. Urte hartan, Indurainek irabazi zuen Tourra, hark irabazitakoetan bigarrena.


Summary: Euskararen ezagutza gehiago baloratzea proposatu dute Behatokiak eta Kontseiluak. Zuzenketak aurkeztu dizkiote Nafarroako Gobernuak proposatutako euskararen merezimenduen dekretuari «bazterketa arintzeko asmoz». Adibidez, marra gorri gisa, artikulu bat erantsi dute gutxienez euskararen ezagutza ez dadin inoiz izan «gainerako hizkuntzen ezagutzaren batura baino apalagoa»

Sanferminak hasi ziren egunean bertan, Nafarroako Gobernuko Funtzio Publikoko Departamenduak merezimenduen dekretua aurkeztu zuen eta gaur arteko epemuga jarri zuen eragileek ekarpenak egin ditzaten. «Gogor deitoratzen dugu uztailaren 6an kaleratzeak asmo politiko argia duela eta herritarren arteko eztabaida saihestu nahi dela horrela», kritikatu du Agurne Gaubeka Hizkuntza Eskubideen Behatokiko zuzendariak.

Hain justu ere, Kontseiluak eta Behatokiak zuzenketak aurkeztu dizkiote dekretuari. Proposamenak erregistroan sartu aurretik, Paul Bilbao Kontseiluko idazkari nagusiak deitoratu du gobernuaren azken dokumentuak ez duela aldaketa nabarmenik egiten urtarrilean aurkeztutako zirriborroarekin alderatuta. «Atzerapausoak ekarriko ditu eta ez dago benetako borondaterik dekretu berdinzale bat egiteko. Gobernuak aukera bat galdu du», gaitzetsi du.

Bilbaok gogora ekarri du gaur egun Hezkuntza Departamenduko irakasleen postuak aintzat hartu gabe funtzio publikoko lanpostuen %3k baino ez duela euskararen derrigorrezko ezagutza. Horren aurrean merezimenduen dekretuak bere mugak ditu, besteak beste hizkuntzen ezagutza baloratzen duelako hiru deialdi motatan: oposizio lehiaketak, lekualdatze lehiaketak eta mailaz igotzekoak. «Dekretu honek ez du konponbide osorik emango baina euskara modu egokian baloratzeak lagundu dezake hizkuntz eskubideak bermatzeko», esan du Bilbaok.

Proposamena

Euren proposamenetan, Kontseiluak eta Behatokiak besteak beste artikulu bat txertatu dute. «Marra gorria» dela deritzote, euskararen ezagutza gutxienez atzerriko beste hizkuntzen azpitik baloratu ez dadin: «Artikulu horren arabera, euskararen ezagutza ez da inoiz beste hizkuntzen ezagutzaren batura baino apalagoa izango eta hori lanpostu guztiei aplikatu beharko zaie».

Bilbaok zehaztu duenez, adibidez, eremu ez-euskaldunean, euskara ez bada balorotzen gainerako hizkuntzarik ere ez da baloratuko. Era berean, «gainerako hizkuntzak baloratu nahi baditu, orduan bai ala bai euskara baloratuko du gainerako hizkuntzen balorazioaren batura baino balorazio duinagoa emanez».

Gainera, dekretuak araututako deialdietako lanpostu guztietan euskararen ezagutza «gehiago» balioestea proposatu dute. Bilbaoren arabera, jabetzen dira 1986ko Euskararen Legeak zehaztutako legediak zaildu egiten duela eremu ez-euskaldunean euskararen ezagutza baloratzea.

Hala, zuzenketa guztietan bi aukera eskaintzen dizkiote gobernuari: «Bustitzea edo ez bustitzea». Alegia, eremu ez euskaldunean euskararen ezagutza aintzat hartzen da aukeretako batean eta bestean ez. «Hori da gure proposamenaren muina. Eremu mistoan eta euskaldunean beste portzentaje batzuk eskaintzen ditugu eta hor ikusiko da gobernuaren benetako borondatea. Askotan argudio juridikoa aitzakia gisa erabiltzen duela uste dugu».

Hemendik aurrerakoa

Behin ekarpenak eginda, dekretua Euskararen Nafar Kontseiluan aztertuko da. Irailean dira biltzekoak eta gai-ordenean ez bazegoen ere, Kontseiluak eta Behatokiak proposamenak aurkezteak behartu egiten du legez gaia aztertzea. Euskararen Nafar Kontseiluak ebazpen ez-loteslea aurkeztuko du. Euskarabidearen parte hartze organoa da Kontseilua, eta bertan ordezkaritza dute euskalgintzako eta Nafarroako gizarteko eragileek. Kontseiluak eta Behatokiak ordezkaritza dute bertan eta euren desadostasuna agertuko diote dekretuari.

Kontseiluaren ostean, Parlamentuan aztertuko da auzia. Horren aurrean Gaubekak dei berezia egin die parlamentu taldeei. Gaubekaren arabera, talde gehienek onartu dute adierazpenen bitartez hizkuntza eskubideak ez direla bermatzen departamenduetan eta oro har gobernuak «zailtasun bereziak» dituela euskaraz lan egiteko eta zerbitzuak eskaintzeko. Gaubekaren arabera, urraketa horien aurka neurriak hartu ordez «behin betikotu» egiten dira eta ondorioz, taldeei eskatu die horren aurka egiteko.


Summary: 1936an fusilatutako hamar lagunen gorpuzkiak aurkitu dituzte Baternainen. Hiru hobitan zeuden hamar pertsona horien gorpuzkiak. Nafarroako Gobernuak azaldu du Ezkabako espetxetik fusilatzera eramandako presoak izan daitezkeela.

Aranzadi zientzia elkarteak 1936an frankistek fusilatutako hamar lagunen gorpuzkiak topatu ditu Baternainen (Zizur, Nafarroa). Estatu kolpearen ondoren, 1936ko uda eta 1937ko urte hasiera bitartean, nafar ugari fusilatu zituzten inguru hartan. Herritar baten lekukotzari tiraka, hilaren 20an hasi zituzten indusketa lanak, eta Baternaindik Iberora doan bidearen ondoan aurkitu dituzte gorpuzkiak, hiru hobitan, laborantzarako lursail batean. Nafarroako Gobernuak adierazi du Ezkabako kartzelatik eramandako presoak izan daitezkeela, lehen ikerketen arabera.

2017an iritsi zitzaien abisua Nafarroako Memoria Institutura, Nafarroako Fusilatuen Senitartekoen Elkartearen bidez. Baternaingo herritar batek eman zuen lekukotza, amak kontatu ziona gogoan: «Hamar edo hamabi lagun hil zituzten zelai hartan. Hantxe lurperatu zituzten, eta, luzaz, hondoratuta ikusten zen ingurua». Duela bost urte egindako indusketetan ez zuten ezer aurkitu, baina, bidearen beste aldean begiratzean, gorpuzkiak topatu dituzte. Gorpuetako batek eskuak lotuta zituen metalezko eskuburdinekin. DNA probak egingo dituzte orain, gorpuzkiak norenak diren argitzeko.

Nafarroako Gobernuak Aranzadi zientzia elkartearekin duen hitzarmenaren bidez, beste bi lekutan ere aurkitu dituzte gorpuzkiak aurten: Antsoainen eta Berriozarren. Pertsona batenak atzeman zituzten Antsoainen, eta 23renak Berriozarren. Azken horiek ere Ezkabako espetxeko presoenak zirela azaldu zuten. 2016tik, frankismoak hildako 154 lagunen gorpuzkiak atera dituzte lurpetik.


Summary: Gutxiengoan sinatuko dute Gipuzkoako zahar etxeetako lan hitzarmena. UGTk, Gipuzkoako Foru Aldundiak eta ADEGI, LARES eta GAREN patronalek sinatuko dute ituna. ELAren ustez, «onartezina» da akordioa, besteak beste, ez dituelako kontuan hartzen langileen %93.

«Onartezina» eta «antidemokratikoa». Horrela definitu du ELA sindikatuak Gipuzkoako zahar etxeetako lan hitzarmenaren inguruan hartutako erabakia. Gaur izan dute patronalek eta sindikatuek negoziazio mahaia, eta, iragarri dutenez, UGTk, Gipuzkoako Foru Aldundiak eta ADEGI, LARES eta GAREN patronalek gutxiengoan sinatuko dute egoitzetako lan ituna. ELAren arabera, baina, erabaki horrek sektoreko soldata arrakala eta egoitzen arteko arrakala areagotuko ditu.

ELAk azaldu duenez, UGTk Gipuzkoako zahar etxeetako langileen %7 baino ez du ordezkatzen. Horrela, akordioa onartzean, «bizkarra eman» diete langileen %93ri eta patronalaren %27ari. Horrekin batera, salatu dute hitzarmenak «patronalen poltsikoak aberasteko» eta langileen baldintzak «okertzeko» baino ez duela balio izango.

Ikusi gehiago: ELAk gaitzetsi egin du zahar etxeetako hitzarmena

ELAren arabera, lan itun hori sinatzean, lau urteko borrokari «muzin» egingo diote, eta sektorearen errealitatea «nabarmen» okertuko da. Sindikatuak azaldu duenez, sinadura horren bidez, besteak beste, 30 minutuko atsedenaldia eta 42 euroko antzinatasuna duten langileek bost minutuko atsedenaldia eta 26 euroko antzinatasuna izango dute 2022rako. Horrekin batera, ELAk adierazi du 2009-2012ko hitzarmena berreskuratuko dela, «enpresetako hitzarmen gehienak baino askoz okerragoa dena».

«Eskandalua da Aldundiak eraginkortasun mugatuko hitzarmen antidemokratikoen alde egitea», azaldu du sindikatuak, eta gaineratu du diputazioak «prekarizazioaren alde» egin duela. Horiek horrela, ELAk salatu du erabaki horrek enpresen aberastasunari baino ez diola erantzuten, eta, ondorioz, datozen urteetan sektorea «gero eta prekarioagoa» izango dela.

Negoziazio mahaian hartutako erabakiari aurre egitekol, ELAk zerbitzuaren kalitatea lehenesten duen zaintza sistema baten alde borrokatzen jarraitzera deitu ditu langileak.


Summary: Gas kontsumoa %15 txikitzea hitzartu du EBk, baina onartu du nekez beteko duela. Abuztuaren 1etik 2023ko martxoaren 31 bitartean azken bost urteetako batezbestekoa baino %15 gutxiago kontsumituko duela esan dute, baina estatukide guztiak ez dira derrigortuta egongo murrizketa horiek egitera. Riberak uste du Espainiak %7 eta %8 artean murriztuko duela

Ministroen bilera luze baten beharrik gabe hitzartu dute gasaren kontsumoa murrizteko plana. Europako Batzordearen hasierako proposamena urardoturik iritsi da Energia ministroen mahaira, eta bilera labur baten ondoren onartu egin dute, aurkako boto bakar batekin: Hungariarena.

Arau orokorra izango da estatukideek azken bost urteetako batezbestekoa baino %15 gas gutxiago erre beharko dutela abuztuaren 1etik 2023ko martxoaren 31 arte. Baina arau horrek salbuespen asko izan ditu, estatukide bakoitzaren ezaugarriak aintzat hartzeko, eta horren ondorioz murrizketa %15era ez iristea posible dela onartu dute Europako Batzordeko iturriek: 45.000 milioi metro kubikoren aurrezkia 38.000 eta 43.000 milioi artean geratuko da, haien arabera.

Kopuru hori are gehiago jaitsi du Teresa Ribera Espainiako Trantsizio Energetikoko ministroak. Salbuespenen ondorioz 30.000 milioi metro kubikoren aurrezkia espero du, hau da, oraingo kontsumoaren %10.

Kopuru horiek borondatezkoak dira oraingoz, baina derrigorrezkoak bilakatuko dira baldin eta EB osoan energia alerta bat erabakiz gero, esaterako, Errusiak gasaren iturria erabat itxi duelako. Batzordeak edo bost estatuk eskatu beharko dute, baina gehiengoaren aldeko botoa beharko da indarrean jartzeko.

Espainia da, hain zuzen ere, %15eko helburua bete beharko ez duen estatu kideetako bat. Ribera izan zen Europako Batzordearen hasierako planaren aurka ozen mintzatu zen lehen ministroa. Hiru argudio eman zituen horretarako: Iberiar penintsulako sareak konexio txikia duela Europako beste herrialdeekin, GNL gas natural likidotua inportatzeko eta birgasifikatzeko sarerik zabalena duela —eta horregatik gutxi ekartzen duela Errusiatik—, eta energia berriztagarrien hedapenari esker, beste herrialde batzuek baino gas gutxiago erabiltzen duela.

Uharteek, zero

Irlanda, Zipre eta Malta uharteek, ez dute kontsumoa gutxitu beharko, konexiorik ez dutelako kontinenteko sareekin; ezta Baltikokoek ere, haien sarea Errusiara lotuta dagoelako.

Espainiaren kasuan, Riberak kalkulatu du %7 eta %8 artean murriztu beharko duela gas kontsumoa. Hori da, gutxi gorabehera, Errusiako gasak duen pisua. Iaz inportatutako gasaren %8,7 iritsi zen Errusiatik; aurten %8ra jaitsi da kuota hori, baina azken asteetan berriro gora egin du —%12 maiatzean—, biltegiak betetze aldera Errusiako hainbat gasontzi iritsi baitira Bilboko portura. Espainiaren hornitzaile nagusiak Aljeria (%42,8, iaz), AEBak (%42,8) eta Nigeria dira (%11,5).

Trukean, Riberak agindu du bere menpeko portuetako planta birgasifikatzaileetara itsasontziz iristen den GNL gas natural likidotua Europako beste herrialdeetan ere banatuko duela, eta biltegiratzea eskainiko diela. Euskal Herrian, Bilbon dago GNLa jasotzeko eta tratatzeko planta bat, eta biltegi bat ere badago, Gaviota ur azpiko putzua zena, Bizkaiko kostaldean.

Dagoeneko aldaketa bat gertatu da gasaren merkatuan: Euskal Herria zeharkatzen duten bi gasbideek (Euskadour eta Larrainekoa) beren ohiko fluxua aldatu dute Ukrainako gerra hasi zenetik, eta orain gas gehiago doa iparraldera hegoaldera baino. Zehazki, martxotik maiatzera 1.507 GWh gas sartu ditu Frantziako sareko banatzaileak Espainiakoan, eta 14.402 GWh kontrako bidean —2021 osoan baino gehiago—.

Alemaniaren kezka

EBko kideen arteko elkartasunaren onuradunen artean Alemania izango da, Errusia zuelako hornitzaile nagusia, eta zailtasun handiak dituelako mendekotasun hori gehiago gutxitzeko —%55ekoa zen, eta orain %30etik behera dago—. Robert Habeck Ekonomia ministroak ontzat jo du Bruselako akordioa, eta baikor azaldu da: «Agian %16ra edo %20ra iritsiko gara».

Kopuru horiek nekez lasaituko dute Alemaniako industria, asteak baitaramatza ohartzen gas eskasiak bere ekoizpen gaitasuna moteldu eta herrialdea —eta agian EB osoa— atzeraldi batera eraman ditzakeela.


Summary: Donostiako Jazzaldiak 150.000 ikusle bildu ditu itzulerako urtean. Pandemiaren osteko lehen jaialdia inoizko jendetsuenetakoa izan dela nabarmendu dute antolatzaileek. Publikoaren harrera ona ere azpimarratu dute.

Amaitu da 57. Jazzaldia Donostian, eta ezin hobea izan da antolatzaileen balorazioa: «Publikoaren saria irabazi du Jazzaldiak». Pandemiak azken bi urteetan jarritako oztopoen ondotik, inoizko jaialdirik jendetsuenetakoa izan baita aurtengoa. Guztira, 150.000 ikusle bildu dira hamalau agertokitan izandako 84 saioen artean. «Jazzaldiak bere publikoa berreskuratu du, eta programatutako kontzertuetan guztietan jendetza elkartu da», adierazi dute. Hurrengo urteko datak ere jakinarazi dituzte: uztailaren 21etik 25era izango da 58. Jazzaldia.

Antolatzaileek gogorarazi dute itzulera urtea izan dela aurtengoa, eta entzuleek izandako erantzuna eskertu dute, «portaera eredugarriarekin eta inolako gorabeherarik gabe egin direlako ekitaldi guztiak». Trinitate plazan, esaterako, edukiera osoa berreskuratu dute aurten, eta lau egunetatik hirutan sarrera guztiak amaitu ziren. Kursaaleko auditoriuma ere egunero bete da, eta Zurriolako hondartzako oholtza handiak milaka entzule erakarri ditu beste behin. Victoria Eugenia antzokiko nahiz San Telmo museoko kontzertuek izandako harrera ona ere nabarmendu dute antolatzaileek, eta baita terrazetako eta gainerako guneetan izandako giroa ere.

Kontzertuei dagokienez, «kalitate bikaineko» emanaldiak izan direla azpimarratu dute antolatzaileek, eta horietako asko «gogoangarriak» izan direla. Agertoki nagusian, Hiromiren «kontzertu magistrala» goraipatu dute, eta Amina Claudine Myersk, aurtengo Donostiako Jazzaldia sariak, 1950eko gospel taldeei eskainitako «omenaldia». Baita Diana Krallek bere ahots, piano eta interpretatzeko moduarekin publikoari eta hiriari erakutsitako «hurbiltasun eta maitasun sentimendua» ere: «Berarentzat Europako onenak dira».

Kursaaleko emanaldien artean, Gregory Porter nabarmendu dute antolatzaileek: «Bere ahots handiarekin, berriro ere argi utzi zuen munduko jazz abeslaririk onenetako bat dela». Baita auditorioa «irauli» eta lehen unetik publikoa zutik jarri zuen Iggy Popen kontzertu «ahaztezina» ere: «Gogoan iltzatuta geratuko zaigu». Yann Tiersen eta Herbie Hancocken emanaldiak ere azpimarratu dituzte.

Simple Minds izan da hondartzako agertokiko talde nagusia:«Gogoz aritu zen taldea 40 urteko ibilbidea ospatzeko, eta ikusleek ederki gozatu zuten». Antolatzaileen esanetan, 42.000 lagun baino gehiago bildu zituen kontzertuak. Era berean, Mulatu Astatkek ere kontzertu «hipnotiko eta gogoangarria» eskaini zuela nabarmendu dute, eta Curtis Hardingek ere entzuleak «liluratu» zituela. The Escitements, Carolina Durante eta Vintage Trouble taldeek ere «hondartza dantzan» jarri zutela ere adierazi dute, besteak beste.

Aipamen berezia Gehiago ere izan dira, edonola ere.«Hiria musikaz gainezka egon da sei egunez, eta kontzertuetan jai giroa, ospakizun giroa eta berrelkartzeak nagusitu dira», adierazi dute antolatzaileek. Hain zuzen ere, aipamen berezia egin diote gaztetxoei eskainitako saioei: «Txikijazz indartsu itzuli da, agertokiak eta ikusleak bikoiztuz eta haurrentzako tailerrak berreskuratuz».


Summary: Erreferenduma irabazita, Tunisia «fase berri batean» sartu da, Saied presidentearen esanetan. %92,3k konstituzioa erreformatzearen alde bozkatu du. Parte hartzea txikia izan da, %27,5ekoa. Testu berriak eskumen gehiago ematen dizkio estatuburuari.

Konstituzioa aldatzeko erreferendum bat egin zuten, atzo, Tunisian, eta, behin-behineko emaitza ofizialen arabera, %92,3k erreformatzearen alde bozkatu dute. Parte hartzea txikia izan da, %27,5ekoa, baina galdeketaren hauspotzaileak, Kais Saied presidenteak, ez zuen ezarri gutxieneko parte hartze bat egotea emaitza onartua izateko baldintza gisa. Proposatutako testuak eskumen gehiago ematen dizkio estatuburuari, eta Saiedek berak nabarmendu du, gaur, Tunisia «fase berri batean» sartu dela. Oposizioak salatu du, bestalde, emaitza ez dela «legitimoa» parte hartzea txikia izan delako, eta prozesua «iruzurrezkoa» izan dela.

2011ko Udaberri Arabiarraz geroztik Tunisian egindako hauteskunde prozesu guztietako parte hartzerik txikiena eduki du konstituzioa erreformatzeko erreferendumak. 8,9 milioi pertsonak zuten bozkatzeko aukera, eta 2,5 milioik ere ez dute bozkatu. Albiste agentzien arabera, hauteslekuetan ez zen jende ilararik egon. Saiedek adierazi du, ordea, «jendetzak» izan zirela hauteslekuetan, eta parte hartzea handiagoa izango zela erreferenduma bi egunetan egin izan balitz.

Oposizioko alderdi nagusiek boikoterako deia egin zuten, iruditzen zaielako kontra bozkatzeak ere zilegitasuna emango liokeela galdeketari. Gainera, oposizioko talde gehienek salatu dute Saiedek proposatutako testuak «neurrigabeko boterea» ematen diola estatuburuari. Testu berriak jasotzen du, esate baterako, presidentea izango litzatekeela armadako burua, gobernua aukeratu ahal izango lukeela parlamentuaren onespena gorabehera, eta, gainera, ia ezinezkoa izango litzateke hura kargugabetzea. Lege proiektuak ere aurkeztu ahal izango lituzke parlamentuan, eta ganberak horiei eman beharko lieke lehentasuna.

Azken urtean estatuko botere guztien jabe izan da Saied. Izan ere, iazko uztailaren 25ean, «bake soziala» berreskuratu nahi izatea argudiatuta, parlamentua desegin zuen, eta salbuespen egoera ezarri.

Gaur egun, 2014ko konstituzioa dago indarrean. 2011ko iraultzak ahalbidetu zuen Zine el-Abidine ben Ali presidentea kargugabetzea, eta harenostean adostu zuten testu berri bat egitea. Saiedek ohartarazi izan du bere asmoa dela Ben Aliren kargugabetzearekin hasitako «bide iraultzailea» amaitzea. Gaur esan du, izenik eman gabe, «aberriaren aurka» delituak egin dituztenek horien kontu eman beharko dutela.


Summary: Hamabi urteko kartzela zigorra ezarri diote gizon bati bikotekide ohia bortxatzeagatik. Frogatutzat eman dute tratu txarrak eta legearen aurkako atxiloketa egon direla. Akusatua ezingo da biktimarengana hurbildu hamalau urtean, eta kartzelatik irten eta gero zaintzapean aske egon beharko du beste bost urtez

Gipuzkoako Auzitegiak hamabi urteko zigorra ezarri dio gizon bati sexu eraso bat egiteagatik, legearen aurkako atxiloketa delitu batengatik eta ezohiko tratu txarren hiru kargugatik. Epaileak «sinesgarritasun osoa» eman dio emakumeak epaiketan eta instrukzio fasean emandako bertsioari.

2020ko abuztuaren 13an gertatu zen erasoa, eta, sententziaren arabera, gizonak bi egunez atxiki zuen emakumea Gipuzkoako kostaldeko etxe batean. Horrez gain, heriotza mehatxuak egin zizkion. Kartzela zigorraz gainera, epaileak ebatzi du akusatua ezingo dela biktimarengana hurreratu hamalau urtean, eta espetxetik irten ostean zaintzapean aske egon beharko duela bost urtez.


Summary: Australiako zazpi errugbilarik uko egin diote ortzadardun elastikoa janzteari partida batean. Ortzadarraren koloreak dituen elastiko batekin lehiatuko dira Manly Sea Eagles eta Sydney Rooster taldeak ostegunean. LGTBI komunitateari keinu egitea dute helburu kamiseta horiekin.

Manly Sea Eagles taldeak LGTBI komunitateari keinu egiten dioten kamisetak aurkeztu zituen atzo. Kolektiboaren bereizgarria den ortzadarraren koloreak ipini dituzte elastikoaren mahukan eta soinean dauden iragarkietan, eta ostegunean Sydney Roosterren aurkako partidan erabiliko dituzte. Hala ere, hartutako erabakia ez da denen gustukoa izan, eta taldeko zazpi jokalarik boikota egingo diote elastikoa janzteari.

Des Hasler entrenatzaileak prentsaurreko batean jakinarazi zuenez, «beren sinesmen kultural eta erlijiosoekin gatazkan» sartzea da arrazoi nagusia. Jokalariei ez zieten kamiseta hori erabiltzeari buruzko kontsultarik egin, eta taldekide batzuek ez dute begi onez ikusi ekinaldia. Haslerrek gizonen erabakia errespetatzen duela esan badu ere, barkamen publikoa eskatu zuen prentsaurreko batean. Kamiseta horien asmoa «genero, arraza, kultura, gaitasun eta LGBTI mugimenduei buruzko defentsa eta giza eskubideak babestea» dela nabarmendu zuen.

Boikotari erantzuna

Boikotaren aurrean, Anthony Albanese lehen ministroak azpimarratu zuen garrantzitsua dela «guztiak errespetatzea, direnagatik» eta «kirola inklusiboagoa izatea». Albanesek bere lagun eta Eagles taldeko jokalari ohia den Ian Roberts ere goraipatu zuen. Homosexuala zela jendaurrean esan zuen eliteko errugbi ligako lehen jokalaria izan zen Roberts, 1995ean. Errugbian izan den lehen jokalari gay-a izan ez bada ere, «armairutik ateratzeko adorea izan zuen lehena» izan zela azpimarratu zuen agintariak, eta horrek «beste batzuei bidea erraztu» ziela.

Pamela Whaley kirol kazetaria ere haserre agertu da Twitterren jokalarien boikota dela eta: «Amorratzen nauena da (eta beti amorratu nau) jokalariek boikota egingo dutela ostadar batengatik, baina inoiz ez diote boikotik egingo taldekide bati emakumeen aurkako indarkeriaz edo moralki gaitzesgarria den beste edozein jokaeraz akusatu badute, eta denak ados egongo lirateke jokabide hori ez onartzearekin. Ez dut ulertzen».

Bestalde, kirolzaleen artean arrakasta izugarria izan dute ostadar koloreko kamisetek. SBS kate publikoak jakinarazi duenez, 24 ordu baino gutxiagoan saldu ziren webgunean salgai zeuden elastikoak.


Summary: Barnetegi katolikoen biktimen agiriak argitaratzeko eskatu diote Frantzisko elizburuari. Barkamena eskatu zien atzo Eliza katolikoko buruak asimilazio sistema pairatu zutenei, eta horietan eginiko gehiegikeriak ganoraz ikertuko dutela agindu zuen.

Bisita ofizialean da Frantzisko Eliza katolikoko burua Kanadan, eta, espero bezala, erakundearen barnetegietan hildako milaka haurren aferak hartu du lehentasuna. Izan ere, barkamena eskatu zien atzo Jorge Mario Bergogliok barnetegietako sistemaren biktimei. Horietatik bizirik atera zirenetako batzuk ondo hartu dute barkamen eskaera, baina Elizak oraindik gordeta duen informazioa eskatu dute.

«Halako oker deitoragarriaren aurrean, Eliza belaunikatzen da Jainkoaren aitzinean eta barkamena eskatzen dio bere haurren bekatuaengatik», esan zuen Frantziskok. «Apal eskatzen dut barkamena, horrenbeste kristauk jatorriko herriei eginiko gaizkiarengatik».

Maskwacis komunitatean, Edmontonetik hegoaldera, eginiko ekitaldi batean egin zituen hitzok.

Adierazpenok entzunda, komunitate indigenetako ordezkariek harago joateko eskatu diote. Evelyn Korkmaz barnetegietatik bizirik atera zen indigenetako bat da, eta ontzat eman du Frantziskoren eskaera, baina eskatu dio Vatikanoak dituen agiriak argitaratzeko, halako erakundeetan sartu zituzten pertsona guztien izena ezagutze aldera. Horrek aukera eman die senidei zauria sendatzeko»..

Gogorrago erantzun dio Alexis Nakota Sioux nazioko buru Tony Alexisek: «Ezin duzu esan besterik gabe sentitzen duzula eta alde egin. Ahaleginak egin behar dira. Lana egin behar da, eta ganora gehiagoko ekintzak».

Frantziskok atzo adierazi zuenez, barkamen eskea lehenengo urratsa litzateke, eta gehiegikeriak «serio ikertu» behar direla, zauria sendatzen laguntzeko.

Komunitate indigenek hainbatetan salatu izan dute haurrak euren bizilekutik atera eta euren kultura eta hizkuntza ahantz zezaten barnetegietara joatera behartzen zituztela. Datu ofizialen arabera, 1831 eta 1996 artean 150.000 haur inguru eraman zituzten egoitza horietara, Kanadako gizartearen balioak asimilatzeko, eta euren kultura ordezkatzeko. Azkena

Indigenek salatu dutenez, haurrek abusuak jasaten zituzten halako erakundeetan. 2015ean, txosten batek adierazi zuen «genozidio kulturala» izan zela haur indigenen aurka egindakoa. Kalkulatu dutenez, gutxienez, 4.100 ikasle hil ziren eskola horietan, tratu txarren, gaitzen, utzikeriaren eta istripuen ondorioz. Eliza katolikoak kudeatu zituen haur indigenentzako Kanadako barnetegien %70.

2017an, Kanadako Gobernuak barkamena eskatu zien indigenei, emaniko tratuarengatik. Aurtengo udaberrian Eliza katolikoko buruak barkamena eskatu zien komunitate indigenei, eta horren harira heldu da orain Kanadarako bisita.

Izan ere, zirrara handia eragin dute Kanadan azken urteotan barnetegiotan aurkituriko haurren hilobien aferak.

Ehunka haur indigenaren gorpuen aurkikuntzak eragindako harrabotsaren erdian, Kanadak emakume indigena bat hautatu zuen iaz lehen aldiz herrialdeko gobernadore nagusi kargua hartzeko: Mary Simon inuita.

Barkamena eskatzeko ekitaldian hartu zuten parte Simon berak eta Justin Trudeau lehen ministroak.

«Penitentzia egiteko erromesaldi» deitu dio Bergogliok Kanadara eginiko bisitari.