Summary: Iñaki Palacios txistulariak hirugarren diskoa kaleratu du The Gael’s taldearekin: ‘Baltik’. Obrak Irlandarekin du harremana, baina euskal tradizioa ahaztu gabe: hala, txistua whistle-arekin uztartu du musikariak, besteak beste. Larunbatean emango dute lehen kontzertua, Gasteizko Ur Biltegian

«All is baltik». Hots, dena da baltik. Hori entzun zion Iñigo Palacios musikariak irlandar bati iaz, pandemiaren egoeraren harira. Hitzak arreta eman zion, eta zer izan zitekeen bilatzen hasi zen. «Ipar Irlandan erabiltzen da, batez ere. Eguraldi txarra, hotza, denboralea... dena batera dagoenean, horrela esaten diote egoerari», azaldu du txistulariak. Disko berria hala izendatzea erabaki du: Baltik. The Gael’s taldearekin batera ondu du, eta Baga Biga produkzioak ekoiztetxearekin eman du argitara. Izenburuak iradokitzen duen hotza gorabehera, kontrakotik ere baduela nabarmendu du Ritxi Aizpuru ekoizleak: «Taldeak eman nahi izan dion berotasuna da diskoaren ifrentzua».

Hirugarren albuma du Palaciosek, baina «aurpegi berri bat» agertzen duela uste du Aizpuruk, The Gael’s taldeak musikariaren «nortasuna sendotu» baitu. Irlanda dute erreferentzia garrantzitsu, eta horrek «harritu» egin duela aitortu du ekoizleak. «Ez nuen ezagutzen Iñakiren [Palacios] alde hori. Irlandako jendea eta nortasuna hona ekarri ditu». Musikariak azaldu duenez, irlandar «estetika» erabili dute disko berrian, baina «tradizioa mantenduz», betiere. «Disko honek ez du zerikusirik aurrekoekin. Bizitza osoan folka egiten aritu naiz, baina oraingo honetan beste gauza bat egin dut. Musika tradizionala da, baina nire belaunaldiko jendearena».

Irlandar eta euskal doinuen uztarketaz baliatu da Palacios bi tradizioak harremanetan jartzeko: euskal txistua eta irlandar txirula —whistle izenez ezagutua— erabili ditu konposizioetan. Musikariaren hitzetan, irlandar txirula «txistuaren antzeko musika tresna da. Zulo gehiago ditu, eta sonoritate baxuagoa du». Instrumentu horiez gain, biolina eta banjoa ere entzun daitezke diskoko abestietan, besteak beste. Batuketa horrek «sonoritate berria» izan du emaitza, Palaciosek dioenez: «Gitarra akustikoak nabarmenagoak dira. Orain arte landu gabeko sonoritate bat da». Era berean, txistuari ere ekarpena egin diote inguruan izan dituen tresna horiek guztiek: «Txistua hotza dela diogu, baina hemen babestuta dago», azpimarratu du ekoizleak, eta musikariak arrazoia eman dio. «Txistua ondo janzten badugu, emaitza onak ateratzen dira. Jendeak ez zekien txistutik halako doinurik atera zitekeenik», erantsi du Palaciosek.

Orotara, bederatzi kantako uzta eman du euskal eta irlandar tradizioen erlazioak. Horietan, AMAK taldeko kideek kolaboratu dute, eta letra duen diskoko abesti bakarrean The Gael’s-eko Goiatz Duttok jarri du ahotsa. That Boot is for Me du izena kantak, eta Dublinetik gertuko errugbi talde baten ohitura du hizpide, Palaciosek azaldu duenez. «Jokalari bat lehen taldera igotzen denean egiten dute: partidua bukatzean, edaten ari denetik pixka bat botatzen du taldekide bakoitzak bitrinan gordetako bota berezi batean, eta taldekide berriak nahaste hori edan behar du, tragoz. Momentu horretan taldeko parte bihurtzen da». Erreferentzia hori hartu, eta Irlandara iritsi berria den lagun batek sentitzen duenaz hitz egiteko aprobetxatu du Palaciosek.

Ekaitza bidaia osoan

Irlandarekin aspalditik du «harreman estua» Palaciosek, haren ezagun asko bizi baitira bertan. «Asko gustatzen zait bertako kultura, tabernetan egiten duten sozializazioa. Ahal nuen bakoitzean hara joaten nintzen». Diskoak Irlanda izanda ardatz, ezinbestekoa zirudien hamaikagarrenez bertaratu eta kanten bideoklipak hango bazterretan grabatzea, baina oraingo honetan musikaria ezin izan da hango giroaz baliatu. Albuma kaleratu baino lehen, azarorako kontzertu bira txiki bat zuten aurreikusia Irlandan, baina, dena lotua eta prest izan arren, hegaldia bertan behera geratu, eta ezin izan zuten bidaiatu.

Diskoa sortzeko prozesuan ere asko izan dira azken hilabeteetako egoerak halabeharrez eragindako oztopoak. Hainbeste, ezen «eleberri bat» ere egin baitaiteke, Palaciosek umorez adierazi duenez. Album bat ontzean, aurrena kantak sortzen ditu Palaciosek, txistua eta gitarra erabilita; ondoren, taldekide batekin partekatzen ditu sorkuntzak. «Aurrez aurre nuen lehen feedback hori ezin izan dut eduki. Dena bideo deien bitartez izan da». Itxiera perimetralak entseguak oztopatu ditu, eta orobat izan dituzte arazoak Oiartzungo (Gipuzkoa) Mecca estudioetara grabatzera joateko. «Hau irten zedin esfortzu handia egin dugu, baina uste dut ezin ginela geldirik geratu». Hala ere, zailtasunek diskoari «indarra» eman diotela uste du Palaciosek: «Momentu txarretatik gauza oso politak ateratzen dira, eta disko honetan tema pertsonalak ere badaude. Diskoko kantek letrarik balute, protestak izango lirateke. Ez dut albo batera uzten folk protesta egitea», gaineratu du musikariak, txantxetan.

Etzi, kontzertua

Aurrez aurrekoak antolatzeari dagokionez, zuhur agertu da Palacios. «Oso konplikatua da luzera begirako planak egitea. Egoera egonkortu arte egongo gara zain». Alabaina, luze gabe badute, behintzat, data bat itxia: larunbatean Gasteizko Ur Biltegian aurrez aurre interpretatu ahal izango dituzte kanta berriak. Hurrengoak non eta noiz antolatu ahal izango dituzten ez dakien arren, txistularia itxaropentsu dago. Baltik-eko azaleko ilustrazioan agertzen den itsasargia baliatu du metafora gisa: «Argia dago bukaeran».


Lucas Egibar, munduko txapeldun

Summary: Lucas Egibar, munduko txapeldun. Donostiarrak urrezko domina irabazi du snowboardercrosseko Munduko Txapelketan, Idre Fjaellen (Suedia)

"Ezin dut sinetsi. Hau amets bat da. Etxekoak ditut batez ere gogoan". Lucas Egibar hala mintzatu zaio Berriari, snowboardekocrosseko Munduko Txapeldun izan berritan. Ederki sufritutako garaipena izan da, atzetik aurrera eginda lortutakoa. Izan ere, azken zuzenguneari ekin aurretik hirugarren zen Egibar. Alessandro Haemerle austriarra eta Eliot Grodin kanadarra zituen aurretik. Baina azken zuzengunean, azken jauzietan, abiadura bizia hartu du donostiarrak, eta aurkariei aldea kentzen hasi da. Harrapatu egin ditu biak, baita pasatu ere. Horren estua izan da amaiera, helmugaren fotoa ikusi behar izan dutela epaileek. Baina ez dute zalantzarik izan, eta Egibarri eman diote garaipena. Orduan lehertu da donostiarra. "Banekien azken txanpa horretan zegoela gakoa, eta horraino gertu eta erori gabe iristen banintzen nire aukerak izan nintzakeela, eta halaxe izan da. Teknikoki ibilbide konplexua zen, eta horrek mesede egiten zidan. Atzetik nentorrela, Haemerle hain gertu ikusi dudan, pentsatu dut arriskatzeko unea zela, eta hor egon da gakoa".

Sufritutako garaipena izan da, baina guztiz merezitakoa, sekulako lana egin baitu Munduko Txapelketan, hasi eta buka. Asteartean, hirugarren denborarik onena egin zuen sailkatze proban. Haemmerle eta Merlin Surget frantziarra bakarrik izan zituen aurretik. Gaur, berriz, lehiatu den lau lasterketak irabazi ditu: final-zortzirenetan, final-laurdenetan, finalerdietan eta finalean izan da azkarrena. "Finalean, edozeinek irabaz zezakeen. Gure kirola oso eroa da, eta eroriko edo akats batek hankaz gora jartzen du dena. Zorionez, gaur dena alde atera da".

Garaipena sekulako bultzada da datozen erronkei begira, batez ere hurrengo urtean izango diren Neguko Olinpiar Jokoei begira. "Ni jakitun nintzen onenen artean egon nintekeela, behin baino gehiagotan erakutsi dut. Baina egia da azken txapelketa handietan ez nintzela emaitza onak lortzen ari, aipatutako eroriko edo akatsengatik. Denboraldia ere ez nuen ondo hasi. Baina garaipen honek sekulako konfiantza ematen dit". Hala ere, bazuen kezka txiki bat. "Ez naiz erori, baina saltoetako batean keinu txarren bat egin dut, eta bizkarrean min dezente daukat. Ea ez den ezer, datorren astean Munduko Kopako proba bat baitut Austrian, eta ordurako ondo egon nahi dut". Hala, gaurko garaipena ospatzeko denbora gutxi izango du Egibarrek. "Gaur zertxobait gozatu dut, baina bihartik aurrera Austrian pentsatzen jarri behar dut. Hilabete falta zait, dena den, denboraldia amaitzeko, eta orduan izango dut Donostiara, bueltatu eta gaur lortutakoaz patxadaz eta gertukoekin gozatzeko aukera".

Gaur irabazitako urrezko dominarekin, Egibarrek duela bi urte Park Cityn (AEB) jokatutako Munduko Txapelketako arantza atera du. Orduan ere oso lan egin zuen: finalera iritsi zen, beste hiru lehiakiderekin batera, baina azkena geratu zen, eta esku hutsik geratu zen, dominarik gabe. Kolpea izan zen, bi urte lehenago handia egin baitzuen Sierra Nevadan (Espainia) jokatutako ekitaldian. Bi domina irabazi zituen orduan, zilarrezkoak biak, banakako eta taldekako lehian. Aurretik ere balentria eginda zuen, 2015ean Munduko Kopa irabazita.

Euskal herritar batek munduko txapelketetan irabazitako seigarren domina da. Donostiarrak lortutako hiru dominei Xavier de la Rue baionarrak aurretik irabazi zituen hirurak gehitu behar zaizkie. Hark ere snowboardercrossean eskuratu zituen: bitan izan zen munduko txapeldun (2003an eta 2007an), eta behin txapeldunorde (2009an).


Summary: GuraSOSen ondasunak bahitzea nahi du GHK-k. Kolektiboaren aurkako salaketa jartzeari uko egin dio Gipuzkoako Hondakinen Kontsortzioko batzarrak.

Zubietako erraustegiaren aurka ari den GuraSOS elkartearen ondasunak -5.387 euro- bahitzeko prozedura hasi du Gipuzkoako Hondakinen Kontsortzioak (GHK). Gaur egindako batzarrean, PSE-EEko eta EAJko batzarkideek bat egin dute Jose Ignacio Asensio Ingurumen diputatu eta GHK-ko presidenteak egindako proposamenarekin. Hain zuzen ere, hainbat auzibidetan izandako kostuak ez ordaindu izana egotzi diote taldeari, eta horregatik «bahitu» nahi dizkiote ondasunak. GuraSOSek ohar baten bidez jakinarazi du auzibide horietan epaileak ez zirela sartu edukiak aztertzera, eta forma arazoak aipatu zituztela salaketak baztertzeko. GHK-k Gipuzkoako Diputazioaren esku utziko luke elkarte horren dirua bereganatzeko prozedura. Zehazki, hilabete bateko epea eman diote GuraSOSi kostu horiek ordaintzeko, eta, hala egingo ez balu, «premiamenduzko nahitaezko diru-bilketaren prozedura» hasiko lukete.

Joan den urtarrilaren 12an Asensiok ohartarazi zuen aztertzen ari zirela erraustegiaren aurka ari den kolektibo horren aurkako salaketa jartzea, baina gaur ez dute aukera hori aztergaien artean izan. Hain zuzen ere, egun horretan jakinarazi zuen GuraSOSek fiskaltzak ikertuko duela ea erraustegiaren legeztatze prozesuan irregulartasunak egin ote diren. Elkarteak uste du Zubietako erraustegiari Ingurumen Baimen Bateratua eman ziotela obrak amaitu baino lehenago, nahiz eta nahitaezkoa den obrak amaituta egotea baimen hori jasotzeko.

GuraSOSek gaur zabaldutako oharrean salatu duenez, gizarte eragileen parte hartzeari buruzko auzian, oraindik ere salaketa bat dago Europako Batzordeak ebatzi zain. Gaineratu duenez, Europako zuzentarau batek dio herritarrek parte hartzeko eskubidea dutela hondakinen kudeaketa zehazten duten plangintzetan, eta taldeak salatu du Gipuzkoan herritarrek ez dutela izan horretarako aukerarik.


Summary: AEBek aztertu egingo dute klima larrialdiaren biktimei babesa ematea. Fenomeno horrek migrazioan duen eragina zehazteko eskatu du Joe Biden herrialdeko presidenteak.

Klima larrialdiari loturiko auziak daude Joe Biden AEB Ameriketako Estatu Batuetako presidentearen agintaldi hasierako lehentasunen artean. Parisko Hitzarmenera itzultzea izan da lehen erabaki nagusia, eta orain migratzaileengan jarri du arreta agintariak, klima krisiak desplazatuetan duen eragina nolakoa izaten ari den zehazteko eskatu baitu. Horrek baldintzatuko du, besteak beste, AEBek horren biktimei babesa ematearen inguruko erabakia.

Egun, geroz eta lagun gehiago daude behartuta beren herrialdetik ihes egitera klima larrialdiaren ondorioz. Bidenen iritziz, arazo horretan arreta handiagoa jarri behar da, eta horregatik eskatu du ikerketa bat egiteko, sei hilabete iraungo duena; nazioarteko legediaren ikuspuntutik, klimarekin zerikusia duten migratzaileek ez dute babesik, eta, hortaz, zulo hori betetzeko asmoa du AEBetako presidenteak. Eta, horrekin batera, bere herrialdea klima krisiaren kontrako borrokaren nazioarteko gidaria izatea berriz ere.

Txostenak fenomeno horrekin zerikusia duen migrazioa aztertuko du, eta arreta jarriko du iheslarien segurtasunean eta atzerriko laguntza jasotzeko aukeran. Horrez gain, klima larrialdiagatik desplazatu behar izan diren norbanakoen «babes eta lekualdatze aukerez» ebatziko du.

2019ko datuen arabera, 24 milioi lagun izan ziren arrazoi horrengatik etxetik joan behar izan zirenak; 2011-2020ko hamarkadako batez besteko kopurua, berriz, 21,5 milioi izan zen urtero, CSIS Nazioarteko eta Ikerketa Estrategikoetarako Zentroaren txosten baten arabera.

Hori ikusirik, Bidenen administrazioak aztertu egingo du nola identifikatu, babestu eta lekualda daitezkeen klima larrialdiak zeharka edo zuzenean lekuz aldarazi dituen norbanakoak. Txosten horretatik aterako diren ondorioek eragina izan dezakete AEBek datozen urteetan izango duten atzerri politikan, besteak beste, klima larrialdiarekiko zaurgarriak diren eremuak laguntzeko prestasuna izatea baita aukera posibleetako bat.

AEBetako estatuburuak esana du bere herrialdearen «sinesgarritasuna eta aginte morala berreskuratu» nahi duela, «galdu egin baita erabat» azken urteotan.

125.000 errefuxiatura igo nahi du

Bidenen helburua da datorren urterako AEBek jasotzen duten errefuxiatu kopurua 125.000ra igotzea, eta kargua hartu zuenetik hona eragin dituen aldaketek gainontzeko herrialdeei presio egiteko balio izatea klima larrialdiaren kontrako borrokan.

Auzi horretaz, AEBetako presidenteak iragan astean adierazi zuen pausoak ematen ari direla «klima helburuak» bere diplomaziaren «parte» izan daitezen, eta herrialdeak orain arteko izandako «anbizioa handitu dezan».

Bidenek ahalik eta azkarrena hautsi nahi du Donald Trumpen aroa, presidente karguan bere aurretik jardundakoarena, eta horri begirako estrategia bat sustatu du. Klimaren kasuan, etxean, esaterako, bertan behera utzi zuen Keystone XL oliobidea egiteko baimena, Kanadatik AEBen hegoaldeko Texas estatura doan eta indigenen lurretatik pasatuko litzatekeen horrena.


Summary: Anoetako zinegotzi bat kargutik kendu du EH Bilduk, osasun neurriak ez betetzeagatik. Koalizioak jakinarazi duenez, Jokin Tolosa zinegotzia kargutik kendu du, «COVID-19aren hedapena geratzeko helburuarekin ezarritako arau sozio-sanitarioak behin baino gehiagotan hautsi dituela jakin duenean».

Jokin Tolosa Anoetako (Gipuzkoa) zinegotzia kargutik kendu du EH Bilduk. Koalizioako zuzendaritzak prentsa ohar batean jakinarazi duenez, erabakia hartu du zinegotzi ohiak «COVID-19aren hedapena geratzeko helburuarekin ezarritako arau sozio-sanitarioak behin baino gehiagotan hautsi dituela jakin duenean».

Horrekin batera, EH Bilduk argi utzi nahi izan du «zero tolerantzia» duela «osasun publikoa arriskuan jar dezaketen portaerekin, are eta gehiago bizi ditugun garai zailetan». Horregatik, Tolosaren jarrera onartezina dela iritzi dio koalizioak. Anoetan alkatetza du EH Bilduk; eurenak dira 11 zinegotzitik sei, eta bost ditu EAJk.


Dena erabakitzeko

Summary: Dena erabakitzeko. Athleticek bana egin du Levanteren kontra, Espainiako Kopako finalerdietako joanekoan, San Mamesen. Melerok eta Iñigo Martinezek sartu dituzte golak. Martxoaren 4an jokatuko da itzulerakoa.

Airean. Halaxe geratu da Athleticen eta Levanteren arteko Espainiako Kopako finalerdia, bana berdindu baitute San Mamesen. Futbola justua ez dela esaten da batzuetan. Baina, oraingoan, zelaian ikusitakoa islatu du emaitzak. Izan ere, bi zati oso desberdin izan du neurketak. Lehen zatian, Levante izan da nagusi. Harena izan da jokoaren ekimena eta baloi jabetza. Bigarrenean, berriz, Athletic hobea izan da, kementsu eta adoretsu atera da, eta horrek eman dio berdinketa. Hiru aste barru erabakiko da kanporaketa. Etxetik kanpo gol bat sartzea beti izan ohi da abantaila txiki bat. Baina zalerik gabe jokatuta, dena aldatzen da, eta zuri-gorriek aukera guztiak dituzte apirilean bigarren final bat jokatzeko.

Marcelinok ohiko hamaikakoa zelairatu du. Hala, Muniain eta Raul Garcia hasieratik aritu dira. Zelai erdian jokalari gehiago pilatuz, Levantek hobeto ekin dio partidari. Jokoaren ekimena eta baloiaren jabetza harenak izan dira, Athleticen zelaian jokatuz. Gainera, berehala erakutsi ditu zeintzuk ziren neurketa irabazteko erabili nahi zituen kartak: sakon jokatzea eta geldikako jokaldiak. Melerok gertu izan du gola, Athleticen huts baten ostean. Baina epaileak bertan behera utzi du jokaldia, jokoz kanpokoagatik. Partidako lehen txanpan zuri-gorrien zelai erditik aurrerako jokalariak ia ez dira azaldu. Ia ez zuten baloirik. Eta hala iritsi zen Levanteren lehenbiziko gola, 26. minutuan. Melero bakarrik zen penalti puntuan, eta ezkerretik iritsitako erdiraketa bat baliatu du. Hala, gauzatu da zelaian erakusten ari zen nagusitasuna.

Presioan berandu iristen zen Athletic, edo Paco Lopezen taldea baino jokalari gutxiagorekin. Lehen zatiko azken txanpan zuri-gorriak hegaletatik erdiraketak eginez saiatu dira min egiten, batez ere Muniainen bidez. Baina gehiago izan da adoreari esker jokoagatik baino. Gainera, ez dute aparteko arriskurik sortu. Levante, berriz, ondo kokatuta zegoen zelaian, baloia berreskuratu eta kontraerasoan irteteko asmoz. Hala amaitu zen lehen zatia.

Beste itxura bat

Marcelinori ez zitzaion batere gustatu lehen zati horretan ikusitakoa, eta, hala, atsedenalditik bueltan Vesga, Unai Lopez eta Berenguer irten dira. Gainera, Muniain barrurago sartu du. Asmoa argia zen: zelai erdiari beste itxura bat eman, eta baloia edukita partidaren norabidea aldatzea. Eta artean izandako bi aukerarik argienak izan dituzte zuri-gorriek. Cardenasek ondo erantzun die Raul Garciak buruz eta Berengerrek penalti puntuan egindako erremate banari. Partidak beste itxura bat zuen, eta hala iritsi da berdinketaren gola. Muniainek korner bat atera du, eta, atzetik indartsu iritsita, Iñigo Martinezek sartu du gola. Eta, segidan, gertu izan zuen bigarrena Berenguerrek. Baina berriro ere ondo erantzun zuen Cardenasek.

Athleticek ordu erdi zuen beste behin partida iraultzeko. Baina hurrengo minutuetan, Moralesek gidatuta, jokoa geratu du Levantek. Horretan lagundu dio Bardhik. Eta zuri-gorriek lehen zatian egin duten bezala, erdiraketak eginez saiatu da Levante aurkariaren nagusitasuna gainetik kentzen. Hortik aurrera dezente berdindu da norgehiagoka. Levantek ontzat eman du berdinketa. Athleticek, berriz, baloia zuen, eta Carndenasen atera gerturatzen ahalegindu zen. Baina, minutuak aurrera joan ahala, zuri-gorriak ere nekea antzematen hasi ziren. Kopa eta Superkopa tarteko, Marcelinoren taldeak hainbat aste daramatza astean bi partida jokatzen, eta igarri egin zen. Hor amaitu zen partida.


Summary: Chick Corea jazzaren mitoa hil da, 79 urterekin. Pianista estatubatuarra 1960ko hamarkadan hasi zen, eta orain dela gutxira arte aritu da zuzenean jotzen. Jazz mugimendu ugariren parte eta eragile izan da.

Erretiratzeko asmorik gabe segitzen zuen, «musikariak ez direlako inoiz erretiratzen», eta etorkizunerako ideiak eta proiektuak zituen artean buruan, erretiratzen ez denak beti duelako zerbait egiteko. Chick Corea musikaria izan zen bizitza osoan, 4 urterekin pianoa jotzen hasi eta atzo arte, eta musikari zela zendu da, 79 urterekin eta jazzak azkeneko 60 urteetan egin duen bidearen eragile eta lekuko pribilegiatua izanaren jakitun. Atzo gauean eman zuten Corearen heriotzaren berri haren Facebookeko orri ofizialean: «Tristura handiarekin iragarri behar dugu Chick Corea hil dela, duela gutxi antzeman dioten minbizi forma arraro baten ondorioz». Orain dela oso gutxira arte aritu izan da Corea zuzenean jotzen, eta, horrenbestez, sorpresaz harrapatu ditu albisteak mundu osoko jazzaren zaleak.

Erreferente ezinbestekoa izan da Corea jazzaren mundu zabalean, eta musika estilo horrek 1960ko hamarkadaz geroztik hartu dituen norabide ezberdinen iturburuan izan da pianista estatubatuarra. Hain zuzen ere, 1960ko eta batez ere 1970eko hamarkadan jazzera rockaren eta poparen elementuak eraman zituen belaunaldiko parte izan zen Corea. Miles Davisen talde elektrikoko kide zela, historian arrastoa utzi duten bi disko grabatu zituen, In a Silent Way (1969) eta Bitches Brew (1970), eta, ondoren, jazzaren garapenean ezinbesteko pisua izan zuen taldea eratu zuen: Return to Forever. Jazza poparekin eta bestelako herri musika batzuekin uztartuta, jazz fusioaren ardatzetako bat bilakatu zen Return to Forever, nahiz eta Coreari berari ez zitzaion gehiegi gustatzen etiketa: «Inoiz ez zitzaidan egokia iruditu jazz fusio etiketa Return to Foreverrentzat. Gaur egun proiektu hura definitu beharko banu esango nuke hard jazz-rock orkestrala egin genuela».

Chelsean, Massachusettsen (AEB) jaio zen Armando Anthony Corea, 1941ean, etorkin italiarren familia batean, eta oso gaztetatik izan zuen lotura musikarekin. Aitak —hura ere Armando—, tronpeta jotzeaz gain, jazz tradizionaleko banda bat zuzentzen zuen garai hartan Bostonen, eta oso txikitatik bultzatu zuen semea musika ikastera. Pianoarekin hasi zen 4 urte besterik ez zituela, eta 8rekin bateria ikasketak ere hasi zituen, nahiz eta gero perkusioa utzi eta teklatuan jarri zuen fokua. Nolanahi ere, geroago onartuko zuen perkusio ikasketa haiek eragin handia izan zutela bere pianoa jotzeko moduan.

Garaiko bebop mugimenduak astinduta, institutuan zegoela eman zituen bere lehenengo kontzertuak, eta 60ko hamarkadaren hasieran New Yorkeko Juilliard musika eskola ospetsuan ikasi ondoren, berehala hasi zen beste hainbat musikari ezagunen bandekin jotzen, besteak beste Blue Mitchell, Herbie Mann eta Cal Tjaderrekin. 1966an Stan Getzen laukotera batu zen Corea, eta bi urte geroago bere bakarkako lehenengo diskoa argitaratu zuen: Tones for Joan's Bones. Lan hari berehala eman zion jarraipena Now He Sings, Now He Sob Miroslav Vitous eta Roy Haynesekin grabatutako disko laudatuak, eta ia aldi berean Miles Davisen laukote elektrikoko partaide bilakatu zen. Davisen Filles de Kilimanjaro (1967) diskoko pare bat piezatan parte hartu zuen, eta In a Silent Way eta Bitches Brew lanetan, berriz, berea izan zen pianoaren ardura. Bi disko haiek esperimentatzeko eta bide berriak bilatzeko ateak izan ziren tronpeta jotzailearentzat, eta Corearen lana, teklatu elektrikoan oinarritutakoa, ezinbestekoa izan zen haietan.

Hurrengo urteek berebiziko garrantzia izan zuten Corearen musika garapenean. 70eko hamarkada hastearekin batera, Circle sortu zuen, Dave Holland, Barry Altschul eta Anthony Braxtonekin. Musika atonalarekin eta abangoardiazkoarekin «jolasteko» eta, horrekin batera, publikoarekin konektatzeko helburu argiarekin, poparen, rockaren eta herri musikaren oihartzunak bilduko zituen jazz proiektua abiatu zuen: Return to Forever. «Publikoarekiko komunikazioa oso inportantea bihurtu zen orduan niretzat», onartu zuen Coreak urte batzuk geroago. «Aurkikuntza bat izan zen niretzat. Hazi nintzen pentsatuz zein inportantea zen pianoa jotzen disfrutatzea, baina erreparatu gabe horrek jendearengan zuen eraginari. Ordura arte ez nuen pentsatu entzuleekiko komunikazio horretan». 70eko hamarkadan jazzak hartutako norabidearen ordezkari nagusietakoa izan zen Return to Forever. Elementu akustikoak eta elektronikoak uztartu zituen, eta, rockera ez ezik, Latinoamerikako musiketara ere jo zuen inspirazio bila hainbat diskotan.

Haren talde proiektuek, hala ere, ez zuten Corearen denbora guztia hartzen, eta bakarkako bideari ere eutsi zion urte haietan. Hala, 1976an grabatu zuen My Spanish Heart, flamenkoarekiko maitasuna eta lotura erakusten zituen diskoa —gerora ere askotan erakutsi zuen Espainiako musikarekiko zaletasuna, eta behin baino gehiagotan egin zuen lan Paco de Lucia gitarristarekin—, eta hurrengo urteetan bestelako talde proiektuak ere abiatu zuen, jazza alde batera eta bestera eramanda: Trio Music, Elektrik Band, The Vigil, Origin...

Jazz pianista oso laudatua izan zen Corea, eta 23 Grammy sari irabazi zituen bere bizitza osoan. Euskal Herriko jazz jaialdietan ere sarritan izan zen. Donostiakoan 1981ean jo zuen aurrenekoz, eta 1998an jaialdiaren sari nagusia irabazi zuen. Orain dela hiru urte, 2018an izan zen azkenekoz Corea Donostian (Kursaalean), eta jazz elektrikoaren eta jazz fusioaren ordezkaririk behinena izanda ere, ordukoan formatu akustikoan aritu zen Corea. Gasteizko Jazzaldian ere behin baino gehiagotan jo zuen, besteak beste Paco de Luciarekin.


Summary: Adingabe transexual bati eraso egin diotela salatu du Naizen elkarteak. Lau adingabek transexuala izateagatik iraindu eta jo egin zuten, Iruñerriko parke batean. Salaketa jarri dute lesioengatik eta gorroto delituagatik.

Transexual adingabeen gurasoen Naizen elkarteak salatu du taldeko ume bati eraso egin ziotela joan den igandean, lagunekin jolasean ari zela. Bertze lau adingabek egin zioten eraso, Iruñerriko parke batean: transexuala izateagatik iraindu zuten, eta lurrera bota eta ostikoka aritu zitzaizkion. Umearen senideek salaketa jarri dute Foruzaingoan, lesioengatik eta «gorroto» delituagatik.

Eraso horren ondorioz, haurra kalera irteteko beldur da orain, erasotzaileekin topo egin dezakeelakoan, Naizen-en arabera. Elkarteak adierazi du edozein pertsonari egindako eraso guztiak gaitzesten dituztela, baina elkarteko haur transexualek «sarriago» jasaten dituztela holakoak, «eurak direna izateagatik».

Era berean, pertsona transexualen aurkako gorroto mezuak gaitzetsi dituzte: «Gure seme-alabak ukatzen dituzten argumentu horiek guztiek hegoak eta legitimazioa ematen diete pertsona transexualak zuzenbide subjektuak ez direla uste dutenei», esan dute ohar batean.

Azaroan, beste eraso bat

Joan den azaroan, beste salaketa bat egin zuen Iruñeko emakume gazte batek, 19 urteko Eva Bildosolak; Bartzelonan eraso egin ziotela salatu zuen sare sozialetan. «Trabesti zikina» eta «munstro» irainak bota zizkioten, garrasika, eta heldu egin zioten, bi ukabilkada eman zizkioten aurpegian, eta ostikoak eta bestelako kolpeak eman zizkioten gorputzean. Hark ere salatu zuen, hain zuzen, trans ugarik jasan behar izaten dituztela gisa bereko erasoak. «Nik ez diot kalterik egiten inori, ez duzue eskubiderik hori egiteko». Transfobia gelditzeko eskatu zuen. «Ez dut bihar hil nahi».


Summary: Gorpu bat agertu da Ibaizabalen, Sestao parean. Ertzaintza, Guardia Zibila eta Gurutze Gorria gorpua uretatik ateratzeko lanean ari dira.

Ostiral goizean, 08:50 aldera, Sestaoko herritar batzuek (Bizkaia) gorpu bat ikusi dute uretan, Ibaizabalen, eta abisua eman diote Ertzaintzari. Gorpua uretatik ateratzeko lanean ari da Ertzaintza, Guardia Zibilarekin eta Gurutze Gorriarekin batera.


Summary: Myanmarko junta militarrak amnistia eman die 23.000 presori baino gehiagori. Urtarrilaren 31 baino lehen zigortutako presoei eragingo die neurriak.

Myanmarren otsailaren 1ean estatu kolpea eman zuen armadako buru Min Aung Hlaingek amnistia eman die herrialdeko 23.000 presori. Hain zuzen ere, Herrialdeak Batasunaren Eguna ospatzen duen egunean hartu du junta militarreko buruak presoak askatzeko erabakia. «Estatuko Administrazio Kontseiluak 23.314 presori zigorra kendu die, Birmaniako Errepublika bakearen, garapenaren eta diziplinaren estatu demokratiko berri bat eraikitzen ari delako», dio junta militarrak bidalitako agiriak. Halaber, presoak askatzearen atzean arrazoi «humanitarioak» eta presoak «herritar zintzo bihurtzeko nahia» daudela nabarmendu dute agirian.

Amnistia eman dieten preso denak dira aurtengo urtarrilaren 31 baino lehen zigortuak —otsailaren 1ean izan zen estatu kolpea—, eta, delitugileek delitua berriz eginez gero, kartzela zigor osoa bete beharko dute. Amnistiaz gain, dekretuan beste onura batzuk ere jasota daude presoentzat, hala nola, heriotza zigorra betiko kartzela zigorrarekin aldatzea, eta kartzela zigor luzeak dituztenei horiek murriztea. Amnistia eman dieten 23.314 presoetako 55 dira atzerritarrak.

Otsailaren 1ean armadak estatu kolpea eman zuen, eta ordutik egoera nahasia da herrialdean. 260 pertsonatik gora atxilotu dituzte geroztik, tartean Aung San Suu Kyi Estatu kontseilaria eta Win Myint presidentea. LD Demokraziaren Liga Nazionalak salatu duenez, junta militarrak gobernuko kide ohiak atxilotzen jarraitzen du.

Militarren ikusgarritasuna murriztuko du Facebookek

Facebook sare sozialak, bere aldetik, militarrek Facebooken duten ikusgarritasuna murrizteko neurriak hartuko dituela iragarri du gaur goizean. Multinazionalaren arabera, militarrek behin eta berriz zabaldu dute informazio faltsua sare sozial horretan. Konpainiak ez ditu militarren kontuak ezabatuko, baina horiek sustatzeari utziko dio. Horrez gainera, gobernuak ezin izanen du eskatu sare sozial horretan dagoen informazioa kentzeko.


Summary: Argindarrak eta elikagaiek %0,5era igo dute inflazioa. Arabako, Bizkaiko eta Gipuzkoako saltokietan %7,4 jaitsi ziren salmentak 2020an.

Iazko apirilean sartu zen inflazioa tasa negatiboetan, konfinamenduak erregaien prezioaren hondoratzea eragin ondoren. Azken hilabeteetan, erregaien produkzio txikiari kontsumo handiagoa batu zaio, eta berriz ari dira garestitzen gasolina eta gasolioa, baina hori ez da izan urtarrileko gorakadaren arrazoia. Are gehiago, iaz baino merkeago daudenez, behera egin dio tira urte arteko tasari. Horrela, garraioak atalean prezioak iaz baino %3,6 merkeago daude Nafarroan, eta %2,8 merkeago Araban, Bizkaian eta Gipuzkoan.

Beste energia batek eragin handia izan du: argindarra. Urteko lehen bi asteetan, sekulako garestitzea izan zuen, Filomena ekaitzak eskaria handitu zuelako eta gas garesti baten beharra izan zelako kontsumoari heltzeko. Ondorioz, hilabetean %4,5 garestitu da, eta %3tik gora urte arteko tasan.

KPIaren saskian pisu handia dute erregaiek eta argindarrak, baita elikagaiek ere. Urtarrilean, %0,6 garestitu dira Nafarroan eta %0,6 beste hiru lurraldeetan, eta duela urtebete baino ia %2 garestiago daude.

Merkataritza, behera 2020an

Arabako, Bizkaiko eta Gipuzkoako saltokietan %7,4 jaitsi ziren salmentak 2020an.

Autoen saltzaileek eta tailerrek nabaritu dute gehien COVID-19aren kolpea. Merkataritzaren sektorean haiek izan dituzte galerarik handienak 2020an: aurreko urtean baino % 11,4 gutxiago irabazi zuten iaz. Eustatek jakinarazitako datuen arabera, sektoreak batez beste %7,4ko galera izan du. Txikizkako merkataritzaren kasuan, salmentak % 4,9 murriztu dira, eta handizkako merkataritzan,% 8,5.

Bizkaian handiagoa izan da jaitsiera: %8,3. Gipuzkoan,%6,7 txikitu dira salmentak, eta Araban,%5,7.

Aldi baterako enplegu erregulazioei esker eutsi izan diete lanpostu gehienei sektorean; hala ere, %1,8 galdu dira.


Summary: Nafarroako Gobernuak atzera bota ditu eskoletako onartze araudiaren inguruan Behatokiak egindako ekarpenak. Behatokiak salatu du ikasleen hizkuntza hautua bermatu ezean ez direla beteko berdintasun eta gertutasun printzipioak.

Hizkuntza Eskubideen Behatokiak jakinarazi duenez, Nafarroako Gobernuak uko egin dio ikastetxe publikoetan eta ikastetxe pribatu itunduetan ikasleak onartzeko araudiaren inguruan Behatokiak egindako ekarpenak jasotzeari. Hori dela eta, Behatokiak salatu du Foru Dekretuak ez duela beteko «berdintasun eta gertutasun printzipioa».

Behatokiak, besteak beste, eskatu zuen familiek aukera izan behar dutela nahi duten ikastetxea eta eredu linguistikoa hautatzeko. «Egun, ez da horrela. Eskola Mapak ikastetxe jakin batzuetara mugatzen du D eredua. Hortaz, Foru Dekretuak aipatzen dituen berdintasun eta gertutasun printzipioak bete nahi badira, ikastetxe guztietara zabaldu behar da. Euskaraz ikasi nahi duena ez dadin egon beste ikastetxe batera joatera behartuta».

Horrez gainera, gurasoek aurrematrikulazioan zentro guztietan nahi duten eredua adierazteko aukera izan beharko luketela ohartarazi zuen Behatokiak. «Eskola Maparen arabera zehazten dira ikastetxeen ereduen eskaintzak, eta gurasoek hala aitortutako ikastetxeetan bakarrik dute D eredua nahi dutela adierazteko aukera».

Hezkuntza Departamentuak atzera bota du, halaber, behar bereziak dituzten haurren hizkuntza hautuari gertutasun printzipioa aplikatzeko eskaria. «Berariaz kontuan hartu behar dira ikasle hauen hizkuntza eskakizuna eta behar espezifikoak. Eragina dute euren ongizatean eta heziketan», azpimarratu du Behatokiak.

Horiek horrela, Behatokiak salatu du nekez bete ahalko direla berdintasun eta gertutasun printzipioak: «Euskaraz ikasi nahi dute ikasleek bermetik gabe jarraituko dute». Adierazi du Eskola Mapak txertatu duela Mendigorriko D eredua, baina gainontzeko mugei eusten dietela. «Ikasleen hizkuntza eskubideentzako langa izango da aurrerantzean ere».

Nafarroako Gobernuaren erantzuna gazteleraz jaso izana ere kritikatu dute.


Summary: Mugakide diren udalerrien artean mugitzea baimendu du Labik. Arabako, Bizkaiko eta Gipuzkoako udalerrien itxiera perimetralak bere horretan segituko du, baina mugakide diren udalerrien arteko joan-etorriak baimenduta egongo dira jarduera sozioekonomikoak egiteko eta aire zabalean kirola egiteko. Neurri berriak astelehen gauean sartuko dira indarrean, eta gutxienez martxoaren 5era arte egongo dira indarrean.

Goizeko bederatzietan elkartu da Labi aholku batzordea, izurria Araban, Bizkaian eta Gipuzkoan kontrolatzeko neurriak hartzen dituena. Mahai gainean izan du atzo Labiren beraren batzorde teknikoak egindako txostena, eta, horretan oinarrituta, indarrean dauden neurri murriztaileen inguruan erabaki du. Iñigo Urkullu lehendakariak jakinarazi berri duenez, indarrean dagoen dekretuan aldaketak egingo dituzte, mugakide diren udalerrien arteko mugimenduak baimentzeko. Mugakide diren udalerrien arteko joan-etorriak baimenduta egongo dira jarduera sozioekonomikoak egiteko eta aire zabalean kirola egiteko. Udalerrien itxiera perimetralari eutsiko bazaio ere, baimenduta egongo da udalerrien artean mugitzea kasu hauetan: lehiaketa profesionala edo erdi profesionala egiten duten taldeen entrenamenduetarako eta lehiaketetarako; eremu gorrian ez dauden udalerrien arteko joan-etorriak baimenduta egongo dira, halaber, kirolari federatuen lehiaketa eta entrenamenduetarako, eskola kiroleko entrenamenduetarako, eta gimnasio, kirol klub edo kiroldegietako ikastaro edo jardueretan parte hartzeko.

Epaileen erabakiari helegiterik ez

Lehendakariak jakinarazi du Jaurlaritzak ez diola helegiterik jarriko EAEko Auzitegi Nagusiak ostalaritzaren itxieraren aurka hartutako erabakiari. «Alferrikakoa izango litzateke helegitea aurkeztea sala berberean, epaile berberak izanda, eta txosten gehigarririk aurkezteko aukerarik gabe», argudiatu du Urkulluk. Eremu gorriko udalerrietan ostalaritza ixtea erabaki egokia dela adierazi du lehendakariak, baina gaineratu du helegite bat aurkezteak ez lukeela «eraginkortasunik» izango. Halaber, iragarri du Jaurlaritzak ez duela errefusatuko Luis Angel Garrido epailea, nahiz eta Jaurlaritzak uste duen epaileak «irizpide epidemiologikoaren» eta «pandemiaren ebidentzien» aurka egin duela.


Summary: Etxerat-ek txalotu du alderdien arteko adostasuna. Sakabanaketaren ondorioz hildakoen sufrimenduak zenbait udaletan aitortu eta «presoen afera konpontzeko» eskatu izana «albiste bikaintzat» jo dute

Etxerat elkarteak «albiste bikaintzat» jo du zenbat udalerritan presoen aferaren inguruan azaleratu den adostasun politiko eta sindikala. Lasarte-Oriako, Tolosako eta Soraluzeko udal batzarretan (Gipuzkoa) zenbait mozio onartu dira, espetxeetarako joan-etorrietan hildako hamasei lagunen sufrimendua aitortzen dutenak. Gainera, mozio horietan azaltzen da presoen afera «arrazoizko epe batean konpontzea, legeria arrunta eta espetxe politika normalizatua soilik aplikatuz, ekarpen garrantzitsua» litzatekeela bizikidetza demokratikoa eraikitzeko.

EAJ, EH Bildu, PSE-EE eta Elkarrekin Podemos-IU agertu dira mozio horien alde, eta sindikatu guztien babesa izan dute. Etxerat elkartearen ustez bereziki garrantzitsua da hori,«espetxe lege arrunterako ibilbide hori erraztu» egin behar dela uste dutelako, «elkarbizitzarako ekarpen erabakigarri gisa».

Azken hilabeteetan espetxeetan egiten ari diren lekualdaketak ere ontzat eman ditu Etxerat-ek, «urrunketaren pixkanakako amaiera» delakoan, baina nabarmendu dute haien eskakizuna «0 kilometroa» edo euskal presoak Euskal Herrian bertan egotea dela, eta egoera horretan EPPK Euskal Preso Politikoen Kolektiboa osatzen duten presoen %14 baino ez daudela. Edonola ere, nabarmendu dute «lehenengo aldiz azken 30 urtean, hots, urruntzea hasi zenetik» presoen erdiak baino gehiago 400 kilometro baino gutxiagoko distantzian daudela. Elkarteak emandako datuen arabera, egun EPPK-ko 217 preso daude, 400 kilometro baino urrunago daudenak %44 dira, eta Algeciras, Badajoz, Caceres, Ocaña eta Herrera de la Mancha espetxeetan (Espainia) jadanik ez dago euskal presorik.

COVID-19aren pandemiak espetxeetan sorturiko egoera ere hizpide izan du Etxerat-ek, eta salatu du izurria izaten ari den eragina «negargarria» dela, praktikan Espainiako eta Frantziako estatuek «espetxeak ixtea» erabaki dutelako. Elkartearen ustez, egoera asko arinduko litzateke espetxe agintariek «legezko parametroetan» presoak askatzeko neurriak ezarriko balituzte. Gogora ekarri dute asko direla kalean egon zitezkeen presoak, zigorraren zati handi bat bete dutelako, gaixotasun larriak dituztelako, espetxean 20 urte baino gehiago eman dutelako edo adinekoak direlako.

Iurdan Martitegi, bakarturik

Joan den uztailean sartu zuten Iurdan Martitegi preso durangarra Espainiako Soto del Real espetxean, Frantzian 11 urteko zigorra bete ostean. Durangoko Sarek salatu duenez, geroztik presoak «hilabete luzeak» eman ditu bakarturik, nahiz eta, teorian, presoak bakartzeko neurria salbuespenezkoa izan eta gehienez ere 15 egunez ezarri beharrekoa.

Egoera horren ondorioz, Martitegik arazo handiak izan ditu senitartekoekin komunikazioak izateko, patiora jaisteko orduak murrizturik ditu, eta kirola egiteko, janari freskoa erosteko eta «bizimodu osasuntsua izateko gutxieneko baldintzak» lortzeko zailtasun handiak ditu.

Martitegi eta bakartze moduluetan dauden gainerako presoak handik ateratzeko eta «bakarmorturik arnasgunera» igarotzeko eskatu du Durangoko Sarek, «preso guztiek bizitza duin bat izateko eskubidea daukatelako». Gaur egun, Martitegiz gain, Iñaki Reta eta Marixol Iparragirre dira bakartze moduluetan dauden euskal preso bakarrak.


Azkeneko eztabaida, beroena

Summary: Azkeneko eztabaida, beroena. Elkarri mokoka jardun dira hautagaiak La Sexta katean, COVID-19a, Voxen ekitaldiak eta PSCren aurkako akordioa tarteko. Arranek protesta egin du Jusapol polizien sindikatuaren elkarretaratze baten aurka.

Laguntasun gutxi erakutsi zuten atzo Kataluniako presidentegaiek La Sexta katean. Aurrez egin zituzten eztabaidak baino beroagoa izan zen atzokoa, eta azken egunetan polemika sortu duten hainbat gai izan zituzten hizpide, programa politikoak baino gehiago: Voxen ekitaldietan izandako istiluak, Illaren ezezkoa eztabaiden aurretik antigenoen proba egiteari, elkarren arteko akordioak...

Eztabaida hasi bezain pronto hasi ziren hautagaiak elkarri gauzak aurpegiratzen. Laura Borras JxCateko hautagaiak, bere lehen hitzartzean, maskara bat oparitu nahi izan zion Salvador Illa PSCren hautagaiari, eta janzteko eskatu zion. Gauza bera egin zuten Pere Aragonesek (ERC), Carlos Carrizosak (C's) eta Alejandro Fernandezek (PP) ere. Atzo, TV3en egindako eztabaidan bezala, Illak uko egin zion eztabaidaren aurretik antigenoen proba bat egiteari, eta argudio berak erabili zituen: «Protokolo guztiak» betetzen dituela, kasu horretan ez zela gomendagarria proba egitea, eta telebistako platoan neurri guztiak behar bezala betetzen dituztela.

Illak erantzun zuen ez dela kritikak sahiesteko «antzezten» hasiko, eta ez zuela proba egin ez zuelako sintomarik eta ez zelako positibo eman duen inoren kontaktu zuzena izan. Txertorik ez duela jaso ere baieztatu zuen. Horretaz gain, gaitzetsi egin zuen «alderdi independentistek nire aurka egindako akordioa»: «Illaren aurka guztiak balio duela dirudi», gehitu zuen. PSCren hautagaia izan zen eztabaida lasaitu nahi izan zuten gutxietako bat, eta esan zuen ez zegoela eroso «hautagaien tonuarekin».

Hika-mika gehien sortu zuten beste hautagaietako bat Voxeko Ignacio Garriga izan zen. Azken egunetan istiluak ari dira izaten eskuin muturreko alderdiaren hainbat ekitalditan, talde antifaxistak gerturatzen ari baitira haiei aurre egitera. Garrigak ERCri eta CUPi egotzi zien «eraso» horien ardura, «terrorista» deitu zien, eta Laia Estrada CUPeko ordezkaria «politikari sartu den gaizkilea» dela san zuen.

Aragones ERCko hautagaiak argi utzi zion beti egin izan diotela aurre eskuin muturrari, demokratikoki, eta hala egiten jarraituko dutela: «90 urte daramatzagu hori egiten, eta Kataluniako alderdi errepresaliatuena izan gara: frankistek fusilatutako presidente bat dugu». Borrasek eta Estradak bat egin dute Aragonesekin, eta Garrigaren baieztapenak onartezintzat jo dituzte.

Jessica Albiach En Comu Podemeko hautagaiak ere kritikatu zuen Aragones, JxCatekin gobernu akordioa egin nahi izateagatik. Gogoratu zion Katalunian ezkerreko hainbat neurri onartu dituztela azken urteetan; aipatu zituen alokairuaren prezioari jarritako mugak eta pobrezia energetikoari aurre egiteko borroka, besteak beste. ERCko hautagaiak, berriz, babesa eskatu zion Albiachi, «ezkerrekoa eta subiranista den presidente bat izan dezan Kataluniak».

Inkesten arabera, hauteskundeak irabazteko faboritoak PSC, ERC eta JxCat dira, eta elkarren arteko akordioei eman zieten protagonismoa hiru alderdi horietako hautagaiek. Aragonesek Borrasi gogoratu zion JxCatek PSCrekin batera agintzen duela Bartzelonako diputazioan, eta Borrasek erantzun zion ERCk, Madrilen, nahiago izan duela beti PSOErekin bat egin JxCatekin baino.

Arran eta Jusapol

Gaurko elkarretaratze bat zuten deituta Jusapol, Jupol eta Jucil polizien sindikatuek Bartzelonako Sant Jaume plazan. Hara bertaratu dira Arran CUPen gazte erakundeko ehun kide inguru ere, Poliziei aurre egitera. Elkarretaratzea babesten ari ziren mossoek, ordea, ez diete plazara sartzen utzi, baina hainbat lelo oihukatu dituzte manifestariek: «Poliziak torturatu eta hil egiten du» eta «faxistak gure auzoetatik kanpora», besteak beste.

Mobilizazioari babesa erakutsi dio CUPek, eta Carles Riera diputatuak gaitzetsi egin du Generalitateak eta Mossoek «faxistak defendatzen» jarraitzea.

Azken eguna

Atzokoa hautagaien arteko azken eztabaida izan zen, eta gaur da kanpainako azken eguna. Alderdi gehienek iluntzean egingo dituzte azken ekitaldiak, zalantzan dauden hautesleak erakartzeko asmoz. Azkenean, gainera, ez dirudi hauteskundeak egiteko arazorik izango dutenik. Bernat Solé Kataluniako Gobernuko kontseilariak gaur esan duenez, badute mahaien %99,9 osatzeko adina jende.


Summary: EHBE elkarteko bikoiztaileak lanera itzuli dira. Urtarrilaren 12an greba hasi zuten EHBEko bikoiztaileek. BERRIAk jakin duenez, haien eskaerak lortu dituzte eta lanera itzuli dira.

Duela hilabete bat, Euskal Herriko Bikoizleen Elkarteak uko egin zion Mixer enpresan ETBrako lan guztiak egiteari, gaztelaniazko lan bat salbu. Mixerrek 2018an bi urterako kontratua sinatu zuen ETBrekin bikoizketa lanerako; ondotik, urtebete luzatu zuen, eta abuztura arte dauka. EHBE elkartekoak kexu ziren baldintzekin. Haien lanuztearen arrazoiak jaso zituen BERRIAk, asteazkenean: «Bikoizketako langileok erabaki dugu lanuztea egitea, ordainsari duinak nahi ditugulako, eta etengabeko gainbeherari galga jarri, Euskal Herriko bikoizketari etorkizunerako irtenbideak eman behar zaizkiolako». Lanuzteari amaiera eman diote orain, eskatutakoa lortu dutela iritzita. EHBEk ez du adierazpenik egin nahi izan.

Bieuse Bikoiztaile Euskaldunen Elkartekoek, bestalde, 2018ko irailean hasi zuten greba. Eta greban jarraitzen dute. Lanuzteei ekin zietenean, EHBE elkartekoek lanean jarraitu zuten, bereziki Mixer enpresan (Bilbo). Zera adierazi du Bieuse elkarteko zuzendaritzak: "Lanuztea hondatu duen langile talderik edo eskirolik egon ez denez, berehala lortu dute, dirudienez, salneurri igoera bat, 2018ko jaitsiera ere konpentsatzen ez duena. Beraz, bi urteren ondoren lanuztea egin genuenei, Bieuse elkarteko kideei, arrazoia eman eta planto egin ondoren, 2018. urteko tarifa jaitsiera konpentsatu ere egin gabe lanera itzultzea onartu dute. Alegia, 2018. urtean egindako jaitsieraren zati bat onartzen jarraitzen dute, eta horren aurrekoak ere bai, noski". Bieuse Bikoiztaile Euskaldunen Elkartekoek argi dute lanuztearekin jarraituko dutela, elkartea sortu izanaren arrazoia lanbidea arautuko duen hitzarmen kolektibo bat lortzea delakoan. "Erkidego mailan legez lanbidea arautzen ez den bitartean, lan baldintzen eta salneurrien beherakada amaigabea izango da (hala izan da azken hogei urteetan). Lanera itzuli diren horiek enpresekin egindako hitzarmenak baliatzen dituzte, tokian tokiko salneurriak jaso eta gutxienekorik bermatu gabe lanean jarraitzeko. Une honetan egiten ari direna, hitzez hitz, EITBri gainerako bezeroei baino salneurri altuagoa eskatzea da. Beste enpresetan edo dauden horretan (Mixer enpresa) gaztelerazko lana merkeago eginaz, eta modu horretan sektore guztia murriztuz". Galdera hauek egin ditu Bieusek: "Zer dela eta ordaindu behar luke EITBk beste edozein bezerok baino gehiago? Edo gutxiago?. Euskaraz bikoizteagatik?"

Azkeneko hamarkadatan jaitsiera izan du euskarazko bikoizketa orduen kopuruak: 1991n, 1.589 ordu bikoiztu ziren; 1998an, 536 ordu; 2006an, 470 ordu; eta 2013an, 132 ordu. Azken datu horren bueltan dabil azkeneko urteetan.

Katalunian, TV3ek 1.200 ordu eman dizkie estudioei katalanez bikoizteko azkeneko urtean.


Summary: Arabako Aldundiak diru laguntzak emango dizkie ostalariei. Eskaera bakoitzeko 2.100 eurorainoko laguntza jaso ahalko da, eta herri txiki eta ertainetako establezimenduek lehentasuna izango dute.

Arabako Foru Aldundiak ezohiko diru poltsa bat jarriko du ostalaritza sektorearentzako laguntzetarako. Denera, 500.000 euroko zorroa prestatu du, eta, batez ere, alokairuak eta hipoteka maileguak, autonomoen kuotak, ur eta energia hornidurak eta pandemiari lotutako aholkularitza zerbitzuak diruz laguntzea du helburu.

Establezimendu bakoitzak 1.400 eta 2.100 euro artean jasoko ditu gehienez; langile kopuruaren arabera, betiere. Kopurua finkoa da, eta, beraz, eskari guztiei erantzuteko emango ez balu, irizpide jakin batzuen arabera emango dira laguntzak.

Bada, aldundiak lehentasuna emango die herri txiki eta ertainetako ostatuei kasu horretan, Cristina Gonzalez Enplegu, Merkataritza eta Turismo Sustapenaren Saileko diputatuak adierazi duenez: «Udalerri horietako toki erakundeek ez dute baliabiderik sektoreari zuzeneko laguntzak emateko. Eta gainera, joan-etorriak murrizteak gehien kalte egin dieten negozioak dira».

Gonzalezek azaldu duenez, lehen aldia da Arabako Foru Aldundiak ostalaritzarako laguntzak ematen dituela. Baina azpimarratu du pandemiari aurre egiteko neurri murriztaileek gehien erasan dieten negozioei laguntzea duela helburu. «Izan ere, sektoreko negozio guztiak gaizki pasatzen ari badira ere, egoera okerragoa da gastu finko garrantzitsuei aurre egin behar dietenentzat, hala nola jarduera egiten den lokalari lotutako alokairu bati edo hipoteka mailegu bati. Horrela, eta gainerakoak ahaztu gabe, arreta berezia jarriko dugu horrelako kasuetan».


Summary: 'Aita Mari' Libiako kostalderantz abiatzekoa da gaur. Itsasontzia bost bat egun barru da iristekoa bilaketa eta erreskate eremura

Itsas Salbamendu Humanitarioa GKE gobernuz kanpoko erakundearen Aita Mari erreskate ontzia gaur da abiatzekoa Adrako (Almeria, Espainia) portutik, eta Libiako kostaldea izango du helburu. GKEak ohar batean nabarmendu duenez, Mediterraneo itsasoan lanean ari diren beste GKE batzuek ikusi ahal izan dute azkeneko asteotan milaka pertsona abiatu direla Afrikako kostaldetik, gainezka zihoazen ontzietan. Aita Mari-ren intentzioa da Libia eta Italia lotzen dituen migrazio bidera bost bat egun barru iristea, eta bilaketa eta erreskate lanei ekitea. Itsasontzia hilaren hasieran zen abiatzekoa, baina ezin izan du itsasoratu, «ikuskaritza zorrotzak» egin dizkiotelako.

Euskal GKEaren esanetan, azken asteetan Afrikako kostaldeetatik abiatutako migratzaile horietako asko itsasoan harrapatu dituzte, eta berriro Libiara itzularazi. Datu batzuk eman ditu: IOM Nazioarteko Migrazio Erakundearen arabera, atzo bertan 200 pertsona itzularazi zituzten, eta otsailaren 2a eta 5a bitartean, ia 1.500. IOMen zenbaketa aintzat hartuta, aurten bost ontzi hondoratu dira, eta 87 pertsona hil Mediterraneoan.

Itsas Salbamendu Humanitarioak gogoratu du NBE Nazio Batuen Erakundeak berak salatu duela Libian ez direla giza eskubideak errespetatzen, eta EB Europako Batasuna gertatzen ari denaren «konplizea» dela.

Hamahiru kidek osatuko dute ontziaren eskifaia. Klinika bat daukate, baita antigeno testak egiteko materiala eta norbera babesteko ekipamenduak ere.


Summary: Kontratu finkoa dutenek soilik hartu ahal izango dute erretiro partziala EAEko administrazioan. Eusko Jaurlaritzak CCOO eta UGT sindikatuekin egin du akordioa. ELAk salatu du lantaldea egonkortzeari uko egin diola gobernuak.

Euskal Autonomia Erkidegoko Langile Publikoen Erretiro Partzialeko Plana onartu dute Eusko Jaurlaritzak eta CCOO eta UGT sindikatuek. Ohar batean, gobernuak ziurtatu du akordioak langile publikoen lan bizitzaren amaiera «nabarmen hobetzea» ahalbidetuko duela, eta gaineratu du enplegu berria sortzea erraztuko duela. ELA sindikatuarentzat, berriz, behin-behineko kontratuen ugaritzea ekarriko du neurriak, erretiroa hartzen dutenen postuak kontratu horiekin ordezkatuko direlako.

Akordio hori ezartzeak lan kontratu finkoa dutenei soilik eragingo die, eta honako sailetako langileei: Administrazio Orokorreko eta haren erakunde autonomoetakoei, Hezkuntza Saileko irakasle eta hezitzaileei, eta Segurtasun Sailekoei eta Osakidetzakoei. 2022ko urtarrilaren 1a baino lehen eginiko eskaerentzat izango da; UGTren arabera, 400 langile inguruk hartu ahal izango dute erretiro partziala aurten.

Jaurlaritzak adierazi du sindikatuen aldetik «ahalik eta adostasunik handiena» lortzen saiatu dela. ELAk eta LABek ez dute akordioa sinatu. Ohar batean, ELAk salatu du «modu autoritario eta antidemokratikoan» hartu dutela erabakia gobernuak eta CCOO eta UGT sindikatuek, «administrazioko langile gehienen ordezkari diren sindikatuei bizkarra emanez».

Baldintza «zailagoak»

Sindikatu abertzalearen arabera, plan berriak «are gehiago zailtzen» ditu erretiro partziala hartzeko baldintzak – adin eta kotizatutako urte gehiago behar direla dio-, eta azpimarratu du langile finkoek soilik izango dutela horretarako eskubidea, eta haien ordezkoek behin-behineko kontratua izango dutela. Salatu du horrek handitu egingo duela EAEko administrazioan egun dagoen eta «onartezina» den behin-behinekotasun tasa, eta erretiro partziala hartzeko «aukerarik gabe» utziko dituela aldi baterako dozenaka langile, «jubilatzeko eskakizun guztiak bete arren». Horrekin batera, adierazi du ez dela funtzionarioen erretiro aurreratua ahalbidetzeko formularik adostu, eta erretiro osagarrien murrizketa mantentzen duela.

UGT, berriz, «pozik» agertu da adostutakoarekin eta «arduragabekeria» leporatu die ELAri eta LABi. Gogorarazi du gobernuak berretsi zuela akordiorik ezean ez lukeela errelebo kontraturik egingo aurten. Ildo horretan, azpimarratu du proposamenarekin bat egin duela langile batzuek erretiroa «berehala» hartzeko duten beharragatik. Gaineratu du, halaber, gobernuak konpromisoa hartu duela 2021eko azken lauhilekoan hurrengo urteetarako txanda kontratuen luzapenak negoziatzeko, eta batez beste 56 urte dituzten sailetako lantaldeak gaztetzeko neurriak hartzeko. Horri begira, hainbat proposamen egin ditu: besteak beste, 55 urtetik gorakoentzako murrizketa ordainduak, opor gehigarriak, eta erretiro partzialak langile, estatutupeko langile eta funtzionarioentzat.

ELAk, berriz, azaldu du Mahai Orokorreko bileretan honako eskaerak egin zituela: sektore publikoko langile guztiek izatea errelebo kontraturako edo erretiro partzialerako eskubidea; erreleboa hartzen dutenek lanaldi osoko kontratua izatea eta lanpostu hori ez galtzea; erretiro partziala hartzen dutenen laneko denbora efektiboa murrizteko neurri guztiak aztertzea; eta funtzionario eta langile estatutarioek erretiratzeko adina aurreratzeko tresnak eta formulak izatea. Sindikatuak salatu duenez, Jaurlaritzak uko egin dio horri guztiari, «indarrean dagoen legediak horretarako aukera eman arren eta EAEko beste zenbait erakundetan hala egin arren».


Summary: Muturreko arrisku egoeratik atera da Nafarroa. Positibo tasa %4,6 da Hego Euskal Herrian, atzo eginiko 15.915 testetan 740 COVID-19 kasu atzeman ostean.

Espainiako Gobernuko Osasun ministerioak lau mailako alerta sistema ezarria du, COVID-19aren arrisku maila neurtzeko. Azkenaldian, arrisku goreneko mailan egon dira Hego Euskal Herriko lau herrialdeak; atzotik, ordea, koska bat beherago dago Nafarroa. Arriskua «handia» da oraindik, baina intzidentzia metatua eta, batez ere, ZIUen egoera hobeak dira.

Kurbaren beheranzko joera hori islatu zen atzo detektatutako positibo kopuruan ere. Guztira, 740 kasu atzeman zituzten Osakidetzak eta Osasunbideak: 93 Araban, 400 Bizkaian, 139 Gipuzkoan eta 97 Nafarroan. 15.915 PCR eta antigenoko proba egin zituzten lau herrialdeotan; hortaz, positibo tasa %5etik jaitsi da Hegoaldean bigarren egunez: %4,6 da uneotan.

Bestalde, 63 ospitaleratze gehiagoren berri eman du Osakidetzak. 173 gaixo larri daude Araba, Bizkai eta Gipuzkoako ospitaleetako ZIUetan.


Summary: Lan Ikuskaritzak 5.000 txosten egin ditu COVID-19arekin lotuta. Lan kontratu gutxiago aztertu zituen iaz 2019an baino: hirutik bat aldatu behar izan zuten, legera egokitzeko

Eusko Jaurlaritzako Lan Ikuskaritzak 9.668 kontratu berrikusi zituen iaz, hau da, 2019an baino % 55 gutxiago. Horietatik guztietatik,%30 inguru —2019koaren antzeko proportzioa— aldatu egin behar ziren, legera egokitzeko. Kontratu horien %85 aldi baterakoak ziren lehen, eta mugagabeak bihurtu ziren; eta beste %15 lanaldi partzialeko kontratuak ziren, eta lanaldi osokoak bihurtu ziren.

Elena Perez Barredo Lan eta Gizarte Segurantzako sailburuordearen arabera, 2020an, COVID-19aren ondorioz, Lan Ikuskaritzak bere lana egokitu behar izan du egoera soziosanitariora; horrekin lotuta, 4.900 txosten egin ditu. Horietatik 647 enpresetan osasun arau prebentiboak betetzen zirela egiaztatzeko izan ziren: guztira, zortzi arau-hauste akta eta 207 errekerimendu bidali zituen enpresetara. Halaber, 4.148 azterketa egin ziren enplegua aldi baterako erregulatzeko espedienteekin lotuta, eta beste 30 konfinamenduaren ondoren enpresek abiarazteko planekin.

Barredok azpimarratu du Lan Ikuskaritzak 2020an kontratazioko iruzurraren aurkako kanpainetan eta enpresetako berdintasun planen egiaztapenean jarri duela arreta. Guztira, aurrenekoarekin lotuta, 18.004 txosten egin zituen iaz, eta horietatik 794tan aurkitu zituen arau hausteak, ia 3,5 milioi euroko kostua izan zutenak.

Berdintasuna eta istripuak

Berdintasun planei dagokienez, 113 kasu aztertu zituen, eta 22tan topatu zituen arau hausteak. Sailburuak gogoratu du 250 langile baino gehiago dituzten enpresetan ez ezik 100 langile baino gehiago dituztenetan ere egingo dituztela azterketak aurten; izan ere, mota horretako plan bat eduki beharko dute martxotik. Uda ostean hasiko dituzte azterketak.

Lan istripuei dagokienez, Ikuskaritzak 12 zehapen espediente ireki zituen istripu hilgarriengatik, 58 istripu larriengatik eta 52 istripu arinengatik.

Guztira, 4.711 txosten egin zituen langileen segurtasuna eta osasun eskubidea zaintzeko. Horietatik 1.835 eraikuntzaren sektorearekin lotuta egon ziren, sektore horretan gertatzen baitira istripu gehien eta larrienak. Obra publikoari dagokionez (676 txosten), bosten batean errekerimenduak egon dira, baina ez da zehapenik ezarri. Prebentziorekin lotutako 3.890 errekerimendu bidali zituen iaz.

Barredok gogoratu duenez, aurten laneko arriskuen prebentzioen ikuskaritza «areagotuko» da, sei ikuskatzaileorde berrirekin. Horiek batuko dira 50 ikuskatzaile eta ikuskatzaileordez osatutako egungo taldera.


Elurbilduak: arriskua eta bizikidetza

Summary: Elurbilduak: arriskua eta bizikidetza. Udazkenetik udaberrira bitarte, elurra botatzen duen mendi inguru guztietan gertatzen dira elur jausiak, urtero. Elurbilduak noiz, non eta zergatik gertatzen diren eta horiek kudeatzeko irizpideak aztertuko dira biharko ‘Bizigiro’ sailean.

Europan, batez beste, 100 pertsona hiltzen dira urtean elur jausi baten azpian harrapatuta. Elurra egiten duenean, saihestu ezinezko fenomeno naturalak dira elur jausiak. Gertakaria aztertzen eta aurreikuspenak egiten lan egiten duen Jon Apodaka geologoak elur jausien inguruko informazio praktikoa azalduko du biharko Bizigiro sailean. Ibai Rico mendi gidariak arriskuaren kudeaketari buruzko zenbait jarraibide emango ditu, eta Edurne Pasaban mendizalea elur jausiek mendizale baten bizitzan duten garrantziaz jardungo da.

Elurbilduen nondik norakoez gain, migratzaileen karabanei buruzko La caravana de los sueños (Ametsen karabana) izeneko erakusketa izango du hizpide Bizigiro-k. Asier Vera fotokazetariak Gasteizko Salburua auzoan jarri du ikusgai Mexikoko Huixtla hirian bizi izandakoen laburpena, argazki-sorta formatuan.

The Mole dokusaila izango du mintzagai Mikel Yarzak telesailen atalean. Mads Brugger norbegiarrak zuzendu du ikus-entzunezkoa, eta hamar urtetan Ipar Korean ezkutuan grabatutako irudiekin osatu du pieza.

Zinemari dagokionez, Movistarren eta Filminen The King of State Island jarriko dute ikusgai hilaren 19tik aurrera. Pete Davidson umoristaren bizitza biltzen du ekoizpenak, drama umoretsu baten estiloan.

Gastronomia atalak Ziordia (Nafarroa) herriko sukaldaritza tradizioa jasoko du. Izan ere, 350 biztanle inguruko herri txikia izanik ere, goi mailako hamahiru sukaldariren jaioterri da Ziordia. Sukaldari horiei eskainitako liburua ondu du Jesus Maria Alegriak (Araia, Araba, 1949): Navarra, hasta la cocina. Historias de los grandes cocineros de Ziordia (Nafarroa, sukalderaino: Ziordiako sukaldari handien historiak).


Summary: Errusiak Europarekin dituen harremanak eteteko mehatxua egin du. Josep Borrell Europako Batasuneko diplomaziaburuak Errusia zigortzeko eskatu du asteon. Ukrainako gerra bukatu nahi ez izatea leporatu diote Errusiari Ameriketako Estatu Batuek eta Europak.

Tentsioa nagusi da Europako Batasunaren eta Errusiaren arteko harremanetan. Asteartean aurreratu zuen Josep Borrell Europako Batasuneko diplomaziaburuak Errusiaren kontrako zigorrak eskatuko dituela haren joera «autoritarioagatik». Gaur goizean etorri da Errusiaren erantzuna. Errusiako Atzerri ministro Sergei Lavroek erran du ezen, Europako Batasunak Errusiako ekonomiari kalte egin diezaiokeen zigor ekonomikoren bat onartzen badu, Europarekin dituzten harreman denak hautsiko dituztela. «Europako Batasunarekin ditugun harremanak puskatzeko prest gaude, hark Errusiako sektore zaurgarrienen kontrako isun ekonomikoak ezartzen baditu», nabarmendu du.

Areago jo du Lavroek, eta azpimarratu du Errusiak ez duela mundutik bakartu nahi, baina horretarako prest egon beharra dagoela: «Bakea nahi baduzu, presta zaitez gerrarako».

Borrell iragan astean izan zen Errusian kargua hartu zuenetik lehenengoz. Han bildu zen Lvroe Atzerri ministroarekin, eta polemikaz betetako prentsaurreko bat eman zuten. Borrellek Alexei Navalni Errusiako oposizioko kide ezaguna aske uzteko eskatu zion Lavrori, baita azken asteetan atxilotutako haren jarraitzaileak ere. Lavrov, ordea, ez zen kikildu, eta «arrazoi politikoak dituzten erabaki judizialak hartzea» egotzi zion Borrelli; tartean, «azkenaldian Europako Batasunean eta Ameriketako Estatu Batuetan bizitako gehiegikeria polizialak», eta preso dauden Kataluniako buruzagi subiranisten kasua.

Prentsaren aitzinean zirela, gainera, Errusiak Alemaniako, Poloniako eta Suediako diplomazialariak herrialdetik botatzeko erabakia hartu zuen, eta horrek are gehiago gaiztotu zituen Europaren eta Errusiaren arteko harremanak.

Krimeako auzia

Hori ez da, ordea, Errusiak eta Europako Batasunak zabalik duten auzi bakarra. Izan ere, atzo Ameriketako Estatu Batuek eta Europak Errusiari aurpegiratu zioten Ukrainako gatazka bukatu nahi ez izatea. Errusiak deituta, NBE Nazio Batuen Erakundeko Segurtasun Kontseiluko batzarra izan zuten atzo arratsaldean. Minskeko Ituna sinatu zela eta Ukrainako gerra bukatu zela ospatu behar zen batzarrean; azkenean, baina, Errusiaren aurkako akusazioekin bukatu zen bilera.

Rodney Hutler diplomazialari estatubatuarrak Krimea erasotzeari uzteko eskatu zion Errusiari: «Errusiak Ukraina ekialdeari erasotzeari utzi behar dio berehala, eta Krimea probintziaren okupazioa amaitu behar du». Bi aldeko jokoa egitea leporatu zion Putin buru duen gobernuari: «Negoziazio diplomatikoetan aurrerapauso esanguratsuak blokeatu ditu Errusiak, eta, aldi berean, inguruko indarrak armatu, forma eman, finantzatu eta zuzentzen ditu, eta tokian bertan beren burua agintari izendatu dutenak laguntzen ».

Hori ez zen izan Errusiari egin zitzaion akusazio bakarra. Alemaniak Nazio Batuetan duen enbaxadore Christoph Heusgenek Errusiari leporatu zion ez dituela bete Minskeko akordioko funtsezko puntuak: tartean, 2015eko lehen su-etena, arma astunak eta atzerriko indar armatuak ez erretiratzea, eta nazioarteko begiraleen zirkulazio librea eten izana Errusia eta Ukraina arteko mugan. «Egun, oraindik ere, Errusiako indar armatuak daude mugan. Baliteke Errusiako armadaren zigilu ofizialik ez izatea, baina bertan jarraitzen dute. Errusiaren laguntzarik gabe, Lunganskek eta Donetsek ezin dute bizirik iraun».

Vassily Nebeinza Errusiak NBEn duen enbaxadoreak, aldiz, gaitzetsi egin zituen herrialderen kontra eginiko akusazioak, eta frantziarren eta alemaniarren babespean Minskeko akordioan ezarritako neurriak bete ez izana leporatu zion Ukrainari. Halaber, Kieveko gobernuari, Donbassko bizilagunekiko «erabateko axolagabekeriaz» jokatzea leporatu zion. «Alemania eta Frantzia eskualdeko jendearen aurkako krimenen konplize bihurtu dira», nabarmendu zuen. «Ukrainako nazio auzian alde bakarra defendatzen dutenek eta errusiar erasoaren fantasia gaixoa bere egiten dutenek ezin dioete beren buruari bitartekari deitu».

Rosemary DiCarlo Nazio Batuen ordezkari politikoak, berriz, erran zuen 2020ko uztailean erabakitako su-etena "hein handi batean" errespetatu dela, baina azken hilabeteetan hainbat eraso militar egin direla. «Joera arriskutsu hori azkar aldatu behar da», nabarmendu zuen.


Summary: Emakume bat hil dute Sestaon, eta ustez senarra da hiltzailea. Indarkeria matxistarekin zerikusia izan dezakeela adierazi du Eusko Jaurlaritzako Segurtasun Sailak. Senarrak bere buruaz beste egin du, eta gaur goizean aurkitu dute haren gorpua.

56 urteko emakume bat hil dute Sestaon (Bizkaia), eta Ertzaintza hilketa matxista bat ote den ikertzen ari da. Izan ere, Eusko Jaurlaritzako Segurtasun Sailak jakinarazi duenez, goizean 57 urteko gizonezko baten gorpua aurkitu dute itsasadarrean, eta familiari haren heriotzaren berri ematera joan direnean aurkitu dute andrearen gorpua etxean, indarkeria zantzuekin. Ertzaintza heriotza ikertzen ari da, baina azpimarratu du hilketa indarkeria matxistaren ondorio izan daitekeela; hori da hipotesi nagusia. Heriotza salatzeko, bihar elkarretaratze bat egingo dute, 12:00etan, Kasko plazan, Sestaoko Udalak deituta. Mugimendu feministak ere deialdi bat egin du, biharko, 18:00etarako, plaza berean.

Sestaoko Udalak, elkarretaratzera deitzearekin batera, hilketa gaitzesteko adierazpen bat argitaratu du. «Udalak eraso matxista bortitz honen gaitzespena adierazi nahi du, eta gure babesa eta hurbiltasuna adierazi nahi die haren senideei eta hurbilekoenei». Haren arabera, hilketa indarkeria matxistaren «adierazpenik gorenena» da, eta uste du ez dela «ekintza bakan» bat. «Gure gizartea egituratzen duten jokabide esplizitu, mezu normalizatu eta sinbolikoen parte da, emakumeak gizonen mende jarraitzea helburutzat duena». Konpromisoa hartu du indarkeria matxistari aurre egiteko, eta baliabideak eta tresnak eskaintzeko. Mugimendu feministak antolatutako deialdiak ere babestuko dituela adierazi du, eta herritarrak ere deitu ditu parte hartzera.

Emakundek ere hilketa gaitzetsi du sare sozialak erabiliz, andreen aurkako indarkeriaren «adierazgarri latz eta gogorrena» dela nabarmenduta. Hildako emakumearen familiari eta ingurukoei ere elkartasuna adierazi die, eta hilketa salatzera deitu ditu herritarrak. «Emakumeen aurkako indarkeriarik gabeko gizarte bat eraikitzeko, herritarren jarrera aktiboa ezinbestekoa da». Eudel Euskadiko Udalen Elkarteak, berriz, gizartearen erantzukizuna izan du aipagai: «Tragedia honek berriro dakarkigu gogora hala erakundeek nola euskal gizarte osoak daukagun erantzukizuna, gure udalerrietan berdintasuna eraginkor egiteko».

2021eko bigarrena

Hilketa indarkeria matxistaren ondorio balitz, Euskal Herrian bortxa horrek aurten hildako bigarren emakumea litzateke, eta 2003tik 109.a. Aurretik, Aintzane Pujanaren gorpua aurkitu zuten, Aizarnazabalen (Gipuzkoa). 32 urte zituen, eta ikerketaren arabera, bikote batek prostituitzera behartzen zuen. Urtarrilaren 2an hil zuten.


Summary: Bi preso Euskal Herriratuko dituzte, eta hiru hurbilduko. Gorka Loran Zaballara lekualdatuko dute, eta Juan Carlos Subijana, berriz, Basaurira, osasun egoerak modua ematen duenean.

Azken asteetako legez, Espainiako Espetxe Erakundeek jakinarazi dute beste bost euskal preso lekualdatuko dituztela; haietatik bi Euskal Herriko espetxeetara ekarriko dituzte, eta hiru Euskal Herritik gertuago dauden kartzeletara hurbilduko.

Zehazki, Gorka Loran eta Juan Carlos Subijana dira Euskal Herriratuko dituztenak. Loran Dueñasen dago preso, Euskal Herritik 310 kilometrora, eta Zaballara (Araba) aldatuko dute; Subijana, berriz, Mansillatik (370 kilometro) Basaurira (Bizkaia).

Gerturatuko dituztenak Bittor Franco, Agustin Almaraz eta Jon Kepa Preciado dira. Franco Estremeratik (520 kilometro) Logroñora (170 kilometro) hurbilduko dute, eta Almaraz, berriz, Estremeratik bertatik Zuerara eramango dute (245 kilometro). Hori horrela, eta Antton Troitiño askatu berritan, jada ez da egongo euskal presorik Estremeran. Preciado zegoen bosten artean urrunen: Kordobatik (835 kilometro) Dueñasera (310 kilometro) gerturatuko dute.

Preciadok izan ezik beste laurek zigorren hiru laurdenak beteak dituztela azaldu du Espetxe Erakundeetako Idazkaritza Nagusiak.


Summary: Frantziako Justizia ministroak Euskal Herriko ordezkaritza bat hartu du bake prozesuaz aritzeko. Parisen egin dute bilera Eric Dupond-Moretti Frantziako Justizia ministroarekin. Euskal Herriko bake prozesuaz eta espetxe politikaz aritu dira.

Frantziako Justizia ministroak, Eric Dupond-Morettik, Euskal Herriko ordezkaritza bat hartu zuen atzo Parisen, Vendome plazan. Euskal Herriko bake prozesuaz eta Frantziako Estatuaren kartzeletan diren euskal presoez aritu ziren. Jean Rene Etxegaraik, Vincent Bruk, Max Brissonek, Frederique Espagnacek, Michel Tubianak, Michel Berokoirigoinek eta Anaiz Funosasek osatu dute Euskal Herriko ordezkaritza.

Euskal Herriko ordezkaritzak dosier bat aurkeztu zion Justizia ministroari, konpontzeko dauden zenbait auziren ingurukoa, eta lehentasuna duten auziak azpimarratu dizkiote. Elkarrizketa giro eraikitzailean aritu zirela azaldu dute Euskal Herriko ordezkaritzakoek, eta ministroak engaiamendua berretsi du jarraipena emateko. «Euskal Herrian eraiki nahi dugun elkarbizitzaren aldagai erabakigarriak diren heinean, ordezkaritzak arretaz begiratuko dio aipaturiko dosierren bilakaerari», azaldu dute, ohar bidez.


Summary: «PSCk ez du gobernatzeko adinako babesik eskuratuko». Kataluniako hauteskundeen analisia egin dute Julen Aperribai eta Arantxa Elizegi BERRIAko kazetariek, kanpainako azken egunean.

Bi egun soilik falta dira. Igandean egingo dituzte Kataluniako hauteskundeak, eta ikusteko dago nola osatuko den gobernu berria. Fronte asko daude zabalik, hautagai asko daude jokoan, eta elkarren arteko akordioak inoiz baino garrantzitsuagoak izan daitezke. Inkesten arabera, PSCk, ERCk edo JxCatek irabaziko dituzte hauteskundeak.

Katalunian daude Julen Aperribai eta Martxelo Otamendi BERRIAko berriemaile bereziak, eta gaur, telematikoki, egoeraren analisia egin du Aperribaik Arantxa Elizegi kazetariarekin batera. Hizpide izan dituzte, besteak beste, Kataluniako egoera, PSCren kanpaina eta gorakada, gobernua osatzeko aukerak, subiranistek sinatu duten akordioa, bozak egiteko arazoak, eta parte hartzea.

BERRIA bozen berri ematen ari da luze eta zabal, eta igandean ere zuzenean emango ditu emaitzak. Ikusi hemen argitaratutako albiste, elkarrizketa eta analisien sorta.


Summary: Kartzela zigorra azken aukera izatea dute helburu Nafarroan. Nafarroako Gobernuak espetxe zigorrak betearazteko planteatuko ereduak «neurri alternatiboak» lehenesten ditu.

Nafarroak ez ditu espetxeko eskumen osoak, baina haren esku dago zigorrak nola betearazi, eta kartzela zigorra azken aukera izatea du asmo. Horixe da, hain zuzen, espetxe zigorrak betearazteko Nafarroako Gobernuaren ereduaren helburu nagusietako bat. Eduardo Santos Justizia eta Migrazio Politiken kontseilariak gaur aurkeztutako dokumentuaren arabera, kartzela zigorren ordez «neurri alternatiboak» lehenetsi behar dira. Izan ere, ereduak jaso dituen lau ildo estrategikoak aintzat hartuta, kartzeletan daudenen bizitza hobetu eta haien eskubideak bermatu nahi ditu Nafarroako Gobernuak, asmotzat edukita zigortutako pertsonen gizarteratzea eta erregimen erdi irekiak indartu ahal izatea.

Santosen esanetan, ereduan proposatutakoaren bidez «integratu» egingo dira «espetxeko populazioari» emandako zerbitzuak; haiei emandako arreta «hobetu» egingo da, eta «prozesu guztiek» gizarteratzea izango dute asmo. Kontseilariarentzat, ereduak ez ditu gizartetik «aldentzen» askatasunik gabe utzi dituzten pertsonak. Iruditzen zaio kartzelak «gizarte horren partetzat» hartu behar direla. Dokumentuan, gainera, kontuan hartu dute eredua modu eraginkorrean ezarri ahal izateko beharko zen antolaketa administratiboa.

Azkeneko zortzi hilabeteotan ondu dute gobernuak plazaratutako eredua. Hamabi pertsonak osatutako talde batek landu du 130 orrialdeko dokumentua, eta tartean ziren, Santosez gain, abokatuak eta, besteak beste, espetxeratutakoekin lan egiten duten elkarteak.

«Justizia sendagarria»

Aste honetan, hain zuzen, Zigorra Betearazteko eta Justizia Errestauratiborako Zerbitzua sortu du Nafarroako Gobernuak, eta Justiziaren Zuzendaritza Nagusiaren menpe egongo da. Santosek bulego berri horren «garrantzia» nabarmendu du: «Zerbitzu publikoa, zerbitzua herritarrei, espetxeko populazioari, eta delituen biktimei».

Kontseilariaren iritziz, «gizarte hobe bat» eraikitzen lagunduko duen «justizia sendagarriaren aldeko apustua» egin du foru gobernuak. Aurrera eraman nahi duten ereduaren bidez, iruditzen zaio «gatazken konponketan» «agente aktibo» izateko aukera edukiko dutela aldeek.


Summary: BERRIAk 'Vilaweb'-en eskutik emango ditu bozetako emaitzak. Euskarazko kazetak eta Kataluniako atariak elkarlan akordio bat egin dute hauteskunde gauerako.

Luze eta zabal jorratuko du BERRIAk igandean Kataluniako hauteskunde eguna. Goizean hasi, eta parte hartze datuak emango ditu eguerdian eta arratsaldean. 19:00etatik aurrera hasiko da hauteskunde gaueko kontakizun berezia. Zuzeneko kontaketa horrez gain, Vilaweb-ek ematen dituen emaitzak ikusgai izango dira BERRIAren webgunean.

Euskarazko kazetak eta Kataluniako atariak elkarlan akordio bat egin dute hauteskunde gauerako, eta, horri esker, BERRIAk Vilaweb-en emaitzak jasoko ditu. Grafiko horietan, alderdi bakoitzak jasotzen duen boto kopuruaz gain, Kataluniako Parlamentua nola osatuko den erakutsiko du grafiko batean, baita 2017ko hauteskundeetako emaitzak ere.

Beste grafiko batean, independentziaren aldeko indarrek bototan eta eserlekutan zer ordezkaritza lortzen duten ikusi ahal izango da.

BERRIA jarraipen berezia egiten ari zaie bozei azken aste honetan. Katalunian daude Julen Aperribai eta Martxelo Otamendi BERRIAko berriemaile bereziak, eta hainbat albiste, elkarrizketa eta analisi argitaratu dituzte. Kanpaina itxieran, gainera, Kataluniako hauteskundeen analisia egin dute Aperribaik eta Arantxa Elizegi BERRIAko Mundua saileko arduradunak, kanpainako azken egunean.


Summary: LABen arabera, langileen %62k babestu dute Iruñeko haur eskoletako greba. Iruñeko haur eskoletako langileek grebara jo dute, besteak beste, euskarazko lerroetan ingelesezko jarduerak sartuko dituztela salatzeko. Gurasoek kritikatu dute euskarak «atzerakada» egingo duela.

Guztiz ona. Horrelakoa izan zen, LAB sindikatuaren hitzetan, gaurko LABek eta CCOOk Iruñeko haur eskoletan deitutako grebaren jarraipena. Nabarmendu dutenez, langileen %62ren babesa izan dute, eta oihartzuna handiagoa izan da euskaraz diharduten haur eskoletan: langileen %86k bat egin dute. Halere, salatu dutenez, gutxieneko zerbitzuak direla eta, langileen ia erdiek ez dute greba egiterik izan. Horretarako aukera izan dutenek, besteak beste, salatu dute ingelesezko jarduerak sartu nahi dituztela Iruñeko Udaleko bi haur eskoletako euskarazko lerroetan.

«Euskaraz, bizi, hezi eta lan egin nahi dugu», aldarrikatu dute sindikatuek. Haien hitzetan, Iruñeko haur eskolak «trukerako txanpon» izaten ari dira: «Enegarren aldiz, haur eskoletako langileek lan aukerak eta eskubideak murriztu dizkietela ikusiko dute udalak haur eskoletarako proposatu duen eta Nafarroako Gobernuak onartu duen hizkuntza ereduen aldaketa honekin».

Azaldu dutenez, aldaketa horiek tarteko, ingeleserako B1 ziurtagiria ez duten behin-behineko langileei lan aukerak murriztuko dizkiete. Euskarazko lerroa sartuko duten haur eskoletan ere antzera gertatuko dela uste dute sindikatuek: «C1 hizkuntza eskakizuna ez dutenek ezin izango dute beren lana egiten jarraitu lanpostua duten eskoletan».

Gurasoak ere bai

Langileek ez ezik, gurasoek ere kaleak hartu dituzte. Irmo hitz egin dute: «Haserre gaude, oso». Euskarak «atzerakada» izango duela uste dute, eta nabarmendu dute borrokan jarraituko dutela euskaldun gisa dituzten eskubideen alde.

Salatu dutenez, Iruñeko hamasei haur eskola publikoetatik bakarrak du euskarazko murgiltze eredua, eta datorren ikasturtetik aurrera ingelesezko jarduerak sartuko dituzte euskarazko eta gaztelerazko lerroak izango dituzten bost haur eskoletatik bitan.


Summary: Trump errugabetzat jo du AEBetako Senatuak. Goi ganberak ebatzi du AEBetako presidente ohiak ez zuela «matxinada bat bultzatu». Hura arduradun jotzearen alde bozkatu dute 57 ordezkarik eta kontra 43k, eta, beraz, ez da bi hereneko adostasunik izan ganberan.

Bigarrenean ere, errugabe. AEB Ameriketako Estatu Batuetako Senatuak ebatzi du Donald Trump herrialdeko presidente ohiak ez zuela «matxinada bat bultzatu», eta, hortaz, ez zuela hark eragin iragan hilaren 6an Kapitolioan gertaturikoa.

Impeachment-etan botoen bi heren dira beharrezkoak, eta, hortaz, Alderdi Demokrataren botoez gain, akusazioak gutxienez hamazazpi senatari errepublikanoren baiezkoa ere behar zuen arrakasta izateko. Ez da halakorik gertatu: 57 ordezkarik bozkatu dute Trump errudun izendatzearen alde, eta 43k, kontra. Horrenbestez, ez dute kargu politikoetarako ezgaituko.

Azken unera arte izan da ikusmina, zenbat errepublikanok bozkatuko zuten Trump zigortzearen alde. Zalantzak uxatu eta alderdi barruan jarrerak bateratzeko adierazpena egin du Mitch McConnell errepublikanoen Senatuko liderrak, bozketaren aurretik: Trump errugabetzearen alde egingo zuela jakinarazi du, eta berdin jokatzeko eskatu die bere alderdikideei.

Epaiketa politikoan, akusazioak argudiatu du iragan hilabetekoa «antolatua» izan zela, azaroko presidentetzarako hauteskundeak baino «bost-sei hilabete lehenago hasita». Jamie Raskin kongresukideak esan du Trump «komandante burua izatetik bultzatzaile burua izatera pasatu» zela; agintari ohiaren defentsak, berriz, adierazpen askatasunean jarri du arreta bezeroaren jarrera azaltzeko.

Ustekabeko lekukoa

Azken saioan, bozketa atzeratuko zela eman du aditzera Senatuaren ustekabeko erabaki batek: epaiketara lekuko gehiago deitzea onartu du, demokraten eta bost senatari errepublikanoren eskariz. Akusazioak Jaime Herrera Beutler kongresukide errepublikanoak deklaratu dezala galdegin du, hark atzo adierazi zuelako Trump Kapitolioari eraso egin ziotenen alde lerratu zela, erasoa gertatu zen egunean bertan, Kevin McCarthy errepublikanoen Kongresuko buruarekin telefonoz izan zuen elkarrizketa batean.

Trumpen abokatu Michael van der Veenek salatu egin du Senatuak lekuko gehiago deitzeko aukera onartu izana, eta berak orduan ehun lekuko gehiago deitu beharko dituela ohartarazi du. «Orain azken argudioak entzuteko unea da, kontzientziaren arabera bozkatzekoa», esan du abokatuak.

Azkenean, eta epaiketa hainbat astez luzatu zitekeela ikusita, erdibideko akordio batekin itxi dute eztabaida, akusazioak eta defentsak, impeachment-ak aurrera jarrai zezan. Akusazioak eta defentsak adostu dute Jaime Herrera Beutler kongresukide errepublikanoaren testigantza gehitzea ordura arte bildutako probei, baina, defentsak nahi bezala, lekuko gehiago deklaratzera deitu gabe.

Herrera Beutlerrek atzo adierazi zuenez, Kevin McCarthy errepublikanoen Kongresuko buruak esan zion Trump Kapitoliora sartu ziren erasotzaileekin lerratu zela, urtarrilaren 6an, erasoaren egunean, McCarthyrekin berarekin izan zuen telefono dei batean. Haren arabera, dei horretan, Trumpek baztertu egin zuen erasotzaileei Kapitoliotik irteteko eskatzea eta erasoa bertan behera uzteko exijitzea. «Badirudi hauteskundeengatik zu zaudena baino haserreago daudela», esan omen zion presidente ohiak McCarthyri.

Herrera Beutlerrek ohar bat kaleratu du, Trumpen eta McCarthyren arteko elkarrizketa horren lekuko izan zirenei mintzatu zitezela eskatzeko. «Ezer gehitzeko baldin baduzue, orain da garaia».

Alderdi Errepublikanoko zenbait senatarik ohartarazia zuten iritzia alda zezaketela aurkezturiko frogak «pisutsuak» balira, baina, Herrera Beutlerren hitzak ez dira nahikoa izan Trumpen kontrako boto nahikoa biltzeko.

AEBetako presidente ohia bi aldiz epaitu duten lehen agintaria bilakatu da. Iragan urtean egin behar izan zion aurre lehen epaiketari, «botere abusua eta Kongresuaren lana oztopatzea» leporatu ziotenean, baina Senatuak errugabea zela bozkatu zuen, Alderdi Errepublikanoak zuen gehiengoari esker.

.


Summary: Tokioko Jokoen antolatzaileak kargua utzi du, iruzkin matxistak egin zituelako. Emakumeek gehiegi hitz egiten dutela eman zuen aditzera Yoshiro Morik joan zen astean.

«Batzordeko presidente kargua utziko dut», esan du Yoshiro Mori Tokioko Olinpiar eta Paralinpiar Jokoetako arduradun nagusiak gaur, Tokion. Jokoetako antolakuntza taldeko bileraren aurretik egin du iragarpena. Bileran bertan aukeratu asmo zuten Moriren ondorengoa.

83 urte ditu Morik, eta joan zen astean egin zituen iruzkin matxistek eskandalua eragin dute Japonian eta munduan. Japoniako Olinpiar Batzordeak %20tik %40ra igo nahi du emakumezko kide kopurua, eta, horren harira, Morik esan zuen aurrerantzean bilerak «luzeagoak» izango zirela, «emakume batek hitz egiten duenean beste guztiek ere hala egin nahi izaten baitute».

Hainbat kirol erakundek txarretsi egin dituzte Moriren adierazpenak. Nazioarteko Olinpiar Batzordearen (NOB) arabera, Morik esandakoak «talka egiten du NOBk dituen konpromisoekin eta 2020 Olinpiar Agendan egiten ari den aldaketekin. NOBk lanean jarraituko du sexu parekidetasunaren, elkartasunaren eta diskriminaziorik ezaren alde».

Dimisioa beste kolpe bat da Japoniari oso aldapa gora egiten ari zaion antolakuntza lan batean. Iazko udan ziren egitekoak Tokioko Olinpiar Jokoak, baina bertan behera utzi zituzten, pandemiarengatik. Jokoak aurten egingo zituztela iragarri zuten, baina horren inguruko zalantzak ere adierazi dituzte nazioartean.

Halere, urtarrilaren amaieran, Japoniako lehen ministro Yoshihide Sugak adierazi zuen udan Olinpiar Jokoak egitearen asmoari eusten diotela. Jokoak egitea «gizateriak COVID-19a mendean hartu duen seinale litzateke», esan zuenez.

The Times egunkariak argitaraturikoari aurre egin zion Sugak. Kazeta horren arabera, Japoniako Gobernuak «pribatuan» erabakia du Olinpiar Jokoak ez antolatzea, eta lanean ari da 2032koak antolatzea eskatzeko. Izan ere, 2024koek eta 2028koek badute egoitza: Paris eta Los Angeles (AEB), hurrenez hurren.

Dimititu berri duen Moriren Nazioarteko Olinpiar Batzordeak ere oharra atera zuen: «Japoniako Gobernuak ateratako oharra argia da, eta ozen esan nahi dugu informazio horiek faltsuak direla. Denak ari gara lanean uztailean egingo diren Jokoak arrakastatsuak izan daitezen. Hori besterik ez dugu buruan. Arreta osoa hor dugu jarrita. Beharrezkoak diren neurri guztiak hartzeko lanean ari gara».


Summary: Koronabirusak dagoeneko kutsatu dituenei txerto bakarra jartzea gomendatu dute Frantzian. Frantziako Osasun Aginte Nagusiak argudiatu duenez, kutsatu gabekoei jarritako bi dosiek adina indarra dauka kutsatutakoei emaniko dosi bakarrak. Lehena da munduan halako erabakia hartzen.

Europako Batasunean orain arte onarturiko txerto guztiek bi dosi jartzea eskatzen dute, gizabanakoak birusari aurre egiteko adina antigorputz sor ditzan. Zer gertatzen zaie, ordea, dagoeneko kutsatu direnei? Horiek berez badituzte antigorputzak, nahiz eta agian ez behar adina berriz ez kutsatzeko. Frantziako Osasun Aginte Nagusiak (HAS) erabaki salomonikoa hartu du: birusarekin kutsatu direnei txertoaren dosi bakarra jartzea gomendatu du.

Munduan beste inon ez dute halakorik esan, oraingoz. HASek gaur Parisi helarazi dion agiri batean, erakundeak zehaztu du txerto hori infekzioa izan eta handik hiru-sei hilabetera eman beharko litzatekeela. Behin bakarrik.

Gaitz kutsagarrien elkarteak eta Pfizer-BioNTech laborategiek aurkezturiko ikerketak erabili dituzte gomendioa arrazoitzeko. Lau ikerketa horietan guztietan ondorioztatu dutenez, kutsatu gabekoengan bi dosik sortzen duten immunitate erantzunaren parekoa edo handiagoa eragiten du dosi bakarrak dagoeneko kutsatu direnetan. Izan ere, horiek antigorputz gehiago sortu dituzte, eta azkarrago, lehenek baino, dosi bakarra jasota ere.

Horrez gain, erakundeak adierazi du kutsatutakoek txertoaren nahi gabeko ondorio gehiago pairatzen dituztela, hala nola mina, nekea eta sukarra. Bigarren dosiaren ondoren agertzen dira sarriago erreakzio horiek kutsatu gabekoengan. Baina kutsatutakoen artean, lehenengo dosian ere agertzen dira. Izan ere, immunitate sistemaren erreakzioaren ondorioa dira, eta horrek ere erakutsiko luke dosi bakarrak behar adina efektua eragiten dietela dagoeneko kutsatuta daudenei.

Edonola ere, immunitate sistema ahula dutenei —kimioterapia tratamendua egiten ari direnei edo GIB birusa dutenei, esaterako— txertoaren bi dosiak jartzeko esan du elkarteak.


Summary: Draghik politikariak eta teknikariak uztartuko ditu gobernuan. Italiako lehen ministro hautatua babestu duten alderdietako kideek hartuko dituzte ministerio gehienak. Bihar egingo dute karguaren zina.

Enkargua bete du Mario Draghi Europako Banku Zentraleko buru izandakoak. Sergio Mattarella Italiako presidenteak gobernua eratzen ahalegintzeko eskatu zion aurreko astean, eta, alderdien artean kontsulta egin eta gero, horretarako nahikoa babes baduela baieztatu du. Parlamentuan ordezkaritza duten indar guztiek eman diote baiezkoa hark gobernu berri bat gidatzeari, salbuespen bakarrarekin: kontra agertu da Italiako Anaiak eskuin muturreko alderdia. Mattarellari gobernu ardura bere gain hartuko duela jakinarazi dio presidentearekin Quirinale jauregian egin duen bileran. Segidan, ministro karguetarako aukeratu dituen pertsonen zerrendaren berri eman die hedabideei.

Italiako hurrengo gobernuak 23 ministro izango ditu. Gehienak Draghi babestu duten alderdi politikoetako kideak izango dira, baina lehen ministro hautatuak alderdietatik kanpoko teknikariak aukeratu ditu lehentasunezkotzat dituen arloetarako. Hala, Daniele Franco Italiako Bankuko zuzendari ohiak hartuko du Ekonomia Ministerioa; Vittorio Colao Vodafone enpresako kontseilari izandakoaren esku geldituko da Berrikuntza eta Trantsizio Digitalerako Ministerioa; Roberto Cingolani Italiako Teknologia Institutuko buru ohiarentzat izango da Ekologia Ministerioa; eta Marta Cartabiarentzat Justizia arlokoa —Italiako Auzitegi Konstituzionaleko presidentea izandakoa da bera—.

Hamabost ministerio hartuko dituzte Draghiri babesa eman dioten alderdiek; hau da, M5S 5 Izar Mugimenduak, Alderdi Demokratikoak, Libreak eta Berdinak-ek, Italia Bizirik-ek, Forza Italiak eta Legak.

Conteren sei ministro

Egun jardunean dauden ministroetako seik karguan jarraituko dute. Horien artean, Roberto Speranza Osasun ministroak, pandemiaren kontrako estrategiaren arduradunak. Harekin batera, Luigi Di Maio Atzerri ministroak eta Luciana Lamorgese Barne ministroak ere bai.

Hirurak izan dira Giuseppe Conteren koalizio gobernuko kide, hark dimisioa eman zuen arte. Contek urtarrilaren 26an utzi zuen kargua, agintean jarraitzeko nahikoa babes ez zuela baieztatu ondoren. Haren aginteak ez du hiru urte ere iraun. M5Sri eta Legari esker iritsi zen gobernura, 2018 hasierako bozen ostean, baina, 2019ko abuztuan, Matteo Salvinik bere alderdia atera zuen koaliziotik, hauteskundeak behartzeko.

Jokaldia, ordea, ez zitzaion ondo atera, eta haren lekua hartu zuen Matteo Renziren Italia Bizirik alderdiak. Renzik, baina, gobernua uztea erabaki zuen iragan hilabetean. Europako Batasuneko funtsen inguruko eztabaiden ondorioz, Italia Bizirik alderdiko bi ministroek dimisioa aurkeztu zuten, eta Conte gutxiengoan gelditu zen. Lehen ministro ohiak berriz ere kargura itzultzeko ahaleginak egin dituen arren, ez du lortu nahikoa babes.

Egoera politiko ezegonkor horretan eta COVID-19aren pandemiari aurre egiteko behar larrian, Draghirengana jotzea erabaki zuen Mattarellak, eta hari gobernu berri bat eratzen ahalegintzeko eskatu zion.


Summary: Finalerdietan da Baskonia, Joventuti irabazi eta gero. Hasieran lorturiko errentari etekina atera dio Dusko Ivanovicen taldeak, eta laugarren laurdenaren lehen minutuetan hautsi du partida. Azkenean, bederatzi puntugatik irabazi du (96-87).

Artistak abilezia izaten du gutxirekin asko egiteko. Talentua atera, eta emaitza lortu. TD Systems Baskoniak horrela irabazi dio gaur Joventuti Espainiako Kopako final-laurdenetan (96-87). Erasoan sekulako eraginkortasuna izan du, asko saskiratu du, eta kataluniarrak pixka bat gerturatu izan zaizkionean, hiruko batekin erantzun du Euskal Herriko taldeak.

Puntu askoko partida izan da. Bi taldeak ibil dira eraginkor erasoan. Ez hainbeste, defentsan. "Une batzuetan bakarrik izan gara oldarkorrak defentsan", esan du Achille Polonarak partida amaieran. Badaki Baskoniak gaur baino hobeto defendatzen. Beharra izan duen edo ez beste kontu bat da. Garbi dago partida hasieran lorturiko aldearekin haizearen fabore ibiltzeko moduan izan dela. Bosgarren minuturako 16-6 aurretik zen. Erasoan, lasaitasunez ibili da baloia mugitzen, eta bi taldeen arteko ezberdintasun fisikoa baliatu nahian: baloia postera, eta hortik jokatuz, saskiratzea lortu edo aukera hobeak bilatu. Aurkariak erraztasunak eman dizkio defentsan, eta baliatu egin ditu Baskoniak. Beste aldean ere, ordea, bigun aritu dira Ivaovicenak; batez ere, saskipean eta Joventuten joko-antolatzaileen buruz burukoetan, eta hasieran Dmitrijevicek eta gero Jacksonek erraz aurkitu dute saski azpirako bidea. Bi horiei eta Ante Tomic pibotari esker jarraitu du partidan sartuta Joventutek, bestela lehen laurdenean ia erabakita utziko zuelako Baskoniak (28-17). B horiei esker eta erasoko erreboteei esker.

Bigarren laurdenean ere, Baskoniak kontrolpean izan du partida. Zortzi, bederatzi eta hamar puntuko aldeak eduki ditu. Lehengo lepotik zeukan burua partidak: izugarri ari zen asmatzen Baskonia erasoan, eta Joventut bizirik bazen, arabarren defentsa epelagatik zen. Azkenean, biak ari ziren erasoan asmatzen, eta atsedenaldiko emaitza da horren adierazgarria: 55-47, Ivanovicenen alde. Baskoniak Kopan lehen zatian sartu duen puntu kopuru handiena da.

"Hobetu defendatu behar dugu bigarren zatian", esan du Montenegroko entrenatzaileak atsedenalditik bueltan. Beharrik ere ez, erasoan asmatzen segitu duelako taldeak. Horri esker, hamar-hamabi puntuko aldeak izan ditu. Joventut sei puntura jarri zaionean, zortzigarren minutuan, orduan hasi da defentsako lana bizi egiten Baskonia. Une bat izan da, baina nahikoa aldeari eusteko. Laurdenaren amaieran, 78-68 aurretik zen Baskonia.

Azkeneko hamar minutuak ekin bezain azkar jo dio kolpe erabakigarria partidari. Defentsan minutu onenak eginez, eta erasoan lehen bezala asmatuz, 19 puntuko aldea izan du. Joventutek bost minutu behar izan ditu laurdeneko aurreneko saskiratzea sartzeko. Gero, errazago sartzen hasi da, eta defentsan nola estutu egin duen goian eta bere pista erdian presioa eginez, gainera joan zaio Baskoniari: zazpikoa zuen aldea hiru minuturen faltan. Ondoren, berriz igo du tartea Baskoniak, eta azkenean, bederatzikoa izan da.

Baskonian, erasoko talde lan onaren barruan, saskiratzaile onenak Pollonara eta Rokas Giedraitis izan dira 19na punturekin; Alec Peteresek 17 sartu ditu, eta Pierria Henryk 16. Joko-antolatzaile estatubatuarrak zortzi asistentzia ere banatu ditu, eta hiru baloi lapurtu. Jokoaren alor horrek ere izan du zeresana azkeneko emaitzan, 15 galdu dituelako Joventutek; ACB ligan, bigarren txarrena da horretan. Baskonia, aldiz, onena, eta gaur ere bederatzi baloi kendu dizkio aurkariari.

Bihar du finalerdia Ivanovicen taldeak (19:00), eta aurkaria Bartzelona edo Unicaja. Bi horien arteko partida 21:30ean hasiko da. Beste finalerdian, Tenerife eta Real Madril ariko dira (16:00).


Summary: 40 urte bete dira Joxe Arregi torturatuta hil zutenetik. Haren omenez antolatzen da Torturaren Aurkako Eguna, gaurko egunez. Ekitaldiak egin dituzte Zizurkilen eta Bilbon, Egiari Zor fundazioak antolatuta. Berria TBk Joxe Arregiren torturaren argazkien egia izeneko bideoa egin zuen 2009an, Unzurrunzagaren adierazpenekin.

«Nolako tortura motak sufriarazi zizkioten galdetu genion, eta oso makal erantzun zuen: 'Oso latza izan da'». Halaxe idatzi zuten Iñaki Agirre Errazkin ETApm-ko kideak, Xose Lois Fernandez Gonzalez GRAPOkoak eta Lois Alonso Riveiro PCEko militanteak Joxe Arregiren heriotza jakinarazi eta haren azken orduen berri emateko Carabanchelgo kartzela-ospitaletik bidalitako gutunean. 1981eko otsailaren 4an atxilotu zuen Espainiako Poliziak Joxe Arregi zizurkildarra, Madrilen, eta bederatzi egunez eduki zuten inkomunikatuta, Segurtasuneko Zuzendaritza Nagusian, torturapean. Otsailaren 12an eraman zuten Carabanchelera, hagitz egoera larrian: «Fisikoki zanpatua», ziegakideek bidalitako gutunaren arabera. Haren azal kolpez betea eta errea ere deskribatu zuten, gizonaren arnasestua, eta Arregik berak kontaturiko sufrikarioa. Artean ez ziren zabalduak egun gutira lau haizeetara hedatuko ziren gorputz torturatuaren irudiak, baina kideek jasotako hitzek ematen zuten gertatuaren tamaina: «'Barra batetik zintzilikatu ninduten hainbat aldiz, oinetan kolpeak emanez eta ez dakit zerekin errez; nire bularraren gainean saltoka ibili ziren; borra kolpeak, ukabilkadak eta ostikoak leku guztietan ematen zizkidaten'». Arregiren azkenetariko solasak izan ziren.

Otsailaren 13an zendu zen, gaurko egunez, duela 40 urte; autopsiak azalduko zuenez, bronkopneumoniak jota. Espetxeko erietxean diagnostikatua zioten eritasuna, eta Carabanchelgo medikuak galdegin zuen kanpoko ospitale batera eraman zezatela Arregi. Lekuz aldatu behar zuten une horretan bertan hil zen.

Ordutik egun seinalatua da Euskal Herrian otsailaren 13a, Arregiren omenez Torturaren Aurkako Eguna antolatzen baita; eta, aurtengoa haren heriotzaren 40. urteurrena izanik, ekitaldiak eginen dituzte gaur Zizurkilen (Gipuzkoa) eta Bilbon, Egiari Zor fundazioak antolatuta. Zizurkilgoa Arregiren beraren izena duen plazan egin dute, eta Bilbokoa, Bizkaia Aretoan: Alfonso Sastreren Zutoin Beltza obraren irakurketa dramatizatua estreinatu dute.

Absolbituak eta sarituak

Berrogei urte bete dira Arregi torturaren ondorioz hil zenetik, baina erakunde politikoek ez dute gaurdaino gertaturikoa aitortu. Ikerketak ere urriak izan ziren garai hartan: autopsiak, erraterako, adierazi zuen ez zegoela jakiterik Arregiren gorputzeko markak eta bronkopneumonia atxilotu baino lehen edo ondotik sorturikoak ote ziren. Santi Brouard medikuaren hitzetan, alta, biriketako gaitza azaltzeko «modu bakarra» bainuontziaren torturak eragin izana zen.

Madrilgo Probintzia Auzitegiak Arregirekin egon ziren 73 polizietatik bortzi soilik hartu zien deklarazioa, eta horietako bi baino ez zituen auzipetu, «tratu txarrak» egotzita: Julian Marin Rios eta Juan Antonio Gil Rubiales. Auzitegiak bitan absolbitu zituen. 1989ko urrian, Gorenak zigortu egin zituen bi poliziak, azkenean, baina ez luzerako: lau eta hiru hilabeteko atxiloaldiak eta hiru eta bi urteko lan etenaldiak ezarri zizkien. Felipe Gonzalezen gobernuak indultatu egin zituen gero, eta mailaz igo zituzten, baita hasieran auzipeturiko bertze hiru poliziak ere. Gainerako 68 agenteen izenik ez zuten zabaldu.

Hilerriko argazkiak

Asteartea zen, 1981eko otsailak 16 zituen. Juan Kruz Unzurrunzaga Zizurkilera joan zen, Arregiren omenaldian parte hartzera. Han bururatu zitzaion egun hartan bertan gorpua hilobitik ateratzea eta argazkiak egitea, bertsio ofiziala erabat indargabetzearren. «Bixente Ameztoiri esan nion». Laguna zuen artista, izan ere. Horrela hasi zen torturak Euskal Herrian utzitako argazki lazgarrienetako batzuen historia. Askoren memorian geratu ziren iltzatuta Arregiren argazki horiek: gorpua harrizko mahai baten gainean, torturak txikituta, baldosa zuriak eta ate beltza atzean. Unzurrunzagak 2009an kontatu zion BERRIAren Igandea gehigarriari nola atera zituzten argazki horiek, Zizurkilgo hilerrian bertan.


Summary: Ziburuko aisialdi zentroa hetsi dute, birusaren aldaera baten kasu bat atzeman ondoan. Ziburuko aisialdi zentroa hilaren 21era arte egonen da hetsirik, langile batek positibo eman duelako.

Ziburuko (Lapurdi) Herriko Etxeak baieztatu du informazioa: otsailaren 21era arte hetsirik egon beharko du aisialdi zentroak. Izan ere, atzo, langile batek positibo eman zuen PCR proban, eta birusaren aldaera baten arrastoa atzeman zioten probari. Hala, berehala hetsi dituzte zentroko ateak. Bertan egon diren haur guztiak abisatu ditu Herriko Etxeak. Eskualdeko Osasun Agentziak 11 urtez gorako haur guztiei proba egiteko agindu du, eta 11 urtez beherakoentzat proba egitea «oso gomendagarria» dela esan du. Ez dute zehaztu zein den atzemandako aldaera —Brasilgoa, Hegoafrikakoa edo Erresuma Batukoa— baina horiek «kutsakorragoak» direla esan zuen Olivier Veran Frantziako Osasun ministroak.

Iragan astean, Frantziako Hezkuntza ministroak ikastetxeak eta aisialdi zentroak hesteko protokoloa zorroztu zuen. Ordura arte, hiru kasu atzeman behar ziren eskola berean eskola hesteko. Iragan astetik aitzina, ordea, aparteko aldaera baten kasu bakarra atzeman orduko hetsi behar da ikastetxea.

Ziburuko Herriko Etxeak gutxieneko zerbitzua jarri du martxan herriko Marinela eskolan. Otsailaren 8tik 12ra aisialdi zentroan egon ez diren haurrak hartzen ahalko dituzte bertan.

Herenegun, Eskualdeko Osasun Agentziak baieztatu zuen birusaren Hegoafrikako aldaeraren «bizpahiru» kasu atzeman zituztela Ipar Euskal Herrian. Hegoafrikako aldaera atzematean, kutsabideak argitzeko protokoloa indartu dute: hurbileko kontaktuez gain, hurbileko kontaktuen kontaktuak ere kontuan hartzen dituzte. Bestalde, bakartze denbora luzatu diete Hegoafrikako aldaera dutenei: zazpi egunetik hamar egunera.


Summary: Positibo tasa %5ean dago Hego Euskal Herrian. Behera egin dute positiboek: atzo beste 695 kasu atzeman zituzten proba diagnostikoetan.

Kutsatzeen kurbak beheranzko joera hartu du Hego Euskal Herrian, Osakidetzak eta Osasunbideak emandako datuek agerian utzi dutenez. Atzo, 13.728 proba diagnostiko egin zituzten (PCR eta antigenozkoak) eta horietatik 695 izan ziren positibo. Egindako test guztietatik %5ek eman zuten positibo, beraz. OME Osasunaren Mundu Erakundeak izurritea kontrolpean egoteko ezartzen duen gehieneko tasa da hori.

Kurbaren beheranzko joera hori modu argian islatzen dute Nafarroako datuek. Atzo, 82 positibo detektatu zituzten, eta positibo tasa %3,2an dago herrialdean. Beste lurraldeei dagokienez, Bizkaian atzeman zituzten kasu gehien: 367 positibo. Gipuzkoan, 162 izan ziren positiboak, eta Araban, 71.

Ospitaleratzeei dagokienez, Osakidetzak jakinarazi du atzo beste 80 pertsona ospitaleratu zituztela gaitzak jota, eta orain 170 lagun daudela larri Arabako, Bizkaiko eta Gipuzkoako erietxeetako ZIUetan. Osasunbideak arratsaldean eguneratuko ditu ospitaleratzeei dagozkien datuak.