Summary: Merezitako omen sentitua egin diote Joan Mari Torrealdairi. Bere heriotzatik urtebetera, Joan Mari Torrealdaik omenaldi berezia jaso du Martin Ugalde kultur parkean, senide, lagun eta lankideen partetik. Omenaldia streaming bidez ikusteko aukera izan da, eta ekitaldia osorik ikusgai dago orain.

Bizitzan zehar ereindakoaren fruitu ederra izan da Joan Mari Torrealdaik jaso duena. Bere heriotzatik urtebete igaro denean, senide, lagun eta lankide izandakoek omenaldi sentitua eskaini diote Andoaingo (Gipuzkoa) Martin Ugalde kultur parkeko lorategian eginiko ekitaldi berezian. Besteak beste Jakin aldizkariko zuzendari eta Euskaldunon Egunkariaren sortzaile izandakoa joan den urteko uztailaren 31n zendu zen, 77 urterekin, minbiziaren ondorioz, eta haren bizitza goraipatzeko ekitaldi publikoa ezin izan zen orduan egin COVID-19aren pandemiak aukerik utzi ez zuelako. Zintzilik geraturiko omenaldiaren arantza hori behar den modura kendu dute, ordea, euskal kulturaren munduan erraldoi izandako gizonari merezitako agurra emanez.

Garazi Torrealdai alabak urte osoan zehar familiak jasotako babes eta maitasun mezuak eskertu ditu bere hitzartzean, aitak utzitako «hutsune sakona» betetzen eta aurrera egiten lagundu dietela esanez. Zirraraz beteriko ahots hauskorrarekin, aitak utzitako bi irakaspen ekarri ditu gogora: «Lehena ezina ekinez egina lema da, zure azken hatsa airean urtu zen arte egin zenuen bezala. Bigarrena, berriz, ipotx bat zinela zenioen, baina erraldoi baten gainean zihoan ipotxa. Zu guretzat beti izan zara eta izango zara erraldoiaren lana egin eta guztia Euskal Herriari eskaini zion ipotxa».

Ekitaldia osatu duten hitzartze eta emanaldiek iraun bitartean, Torraldairen bizitza errepasatzen dituzten irudiak bata bestearen atzetik jarri dituzte agertoki alboko pantailan, eta han bildutakoez gain, lorategian ez zirenek ere ekitaldia Berria telebistaren bidez jarraitzeko aukera izan dute. Joan Mari Larrarte Martin Ugalde kultur parkeko arduradunak azaldu du omenaldirako leku hori aukeratu izana ez dela kasualitatea izan, Torrealdai beraren eskaria baizik: «Azkeneko egunetan berak eman zizkigun enkargu eta egitekoen artean esan zigun, bera hiltzean zerbait egiteko asmoa bagenu, Martin Ugalde kultur parkean egiteko, eta horrela esanez gero, betetzea besterik ez zitzaigun geratzen».

Hain zuzen, Torrealdaik parkearekin «lotura zuzena» izan zuela gogoratu du Larrartek, bertan, besteak beste, Jakinen, Euskaldunon Egunkarian eta Elkar argitaletxean aritu zelako: «Esaten zuen parkea euskalgintzaren eta euskal kulturgintzaren zutarrietako bat izango dela eta izan behar duela».

Arlo profesionaletik harago, Torrealdaik maila pertsonalean eskainitakoak ere nabarmendu nahi izan dituzte, baina, haren bidelagun izandakoek. Paulo Agirrebaltzategi Jakin Talde historikoko kidea haren lagun ona izan zen, eta bildutakoen aurrean gogora ekarri du biek 1977ko udan Londresera egin zuten bidaia, han bizitako une «gogoangarriak» guztiekin partekatzeko.

Hark bezala, Elkar Fundazioko Mikel Arrizabalagak ere hitz goxoak eskaini dizkio urtetan zehar mendi txangoetako kide izandakoari: «Bakardadeak hauspotzen duen mina, oroitzapenek pizten duten argi ahula, lagunaren irudia airean marrazten duen koadro hutsa, haize bortitzak daraman adiskidearen hatsa... Ez diat amorerik eman nahi, ez nauk hire presentzia ezaren aurrean errendituko, ez eta gure lur emankor eta ederrean hirekin egindako bideetan galduko».

Omendua ez ezik, Jakineko kide izandako Joxe Azurmendi eta Joseba Intxaustegi ere hainbatetan aipatu dituzte hitzartzeetan, Torrealdairen lankide eta lagun onak izandakoak biak. Halaber, ekitaldian presente izan direnen artean, Markel Olano Gipuzkoako diputatu nagusia eta Maddalen Iriarte EH Bilduren Eusko Legebiltzarreko bozeramailea egon dira.

Poesia eta musika

Ekitaldiko hitzartze bakoitzaren artean, bertsoekin eta kantekin koloreztatu dute omenaldia. Lehen abestia jo aurretik, Mikel Urdangarinek aipatu du, 2019ko Durangoko Azokan Torrealdarekin topo egin zuenean, hark «erdi txantxetan» eskatu ziola bere hiletan jotzeko. Bada, Agian irailean kanta abestuz, musikariak bere hitza bete du: «Kantu hau beldurrak gainditzeari buruzkoa da, eta hor berak ere bazeukan zeresana, bizitzan zehar beldurrari hortzak erakutsi baizizkion».

Kirmen Uriberen Mundua begiratzeko poema ere abestu du, Torrealdaik «mundua begiratzeko zuen modu paregabea» omentzeko, eta horrakoan Manex Torrealdai izan du alboz albo trikitixarekin. Oihana Iguaran eta Andoni Egaña bertsolariek, beren partetik, errimaz dotoretu dute emanaldia, besteak beste, eredugarritzat jo duten gizonari eskerrak emanez eta hark utzitako itzala luzatuko dutenak faltako ez direla azpimarratuz.

Torrealdairi Jakineko zuzendari moduan lekukoa hartu zion Lorea Agirrek ere poesiarekin abiatu du bere hitzartzea, Iñigo Astiz poetak duela urtebete idatzitako eta argitaratu gabeko Torrealdai gogoan, Torrealdairen umezurtz poemaren zati bat irakurriz: «Hutsune handiari begira ezin genuen sinetsi erabat persona bakarra zinenik. Ispilu apurtu bat bezala gogoratu zintugun ondoren, bakoitza bere puskarekin». Ispilu horren isla zabala izan zela erakutsi du Agirrek, ordea, Torrealdairengandik ikasitakoak zerrendatu dituenean, eta eskerrak eman dizkio transmitituriko balio eta jakituriarengatik. Orobat, finean, harengatik jasotako lezio garrantzitsuena «bizitza ospatzea» dela ondorioztatuz amaitu du bere hitzartzea: «Manex Erdozaintzi-Etxart zure adiskide poetak idatzi bezala, nori ez zaio atsegin biziaren izerdia?».

Hala, bizitza ospatzeko aldarri horrekin, Manex Torrealdaik eta Kattalin Zubizarretak Joan Mari Torrealdaik asko atsegin omen zuen Leonard Cohenen Allelujah abestiaren euskarazko bertsio bat abestu dute, eta ekitaldia amaitzeko, berriz, Imanol Larzabalen Mendian gora haritza kanta lorategian bildutakoekin batera jo eta abestu dute. Horrela, malko eta txaloen artean, euskal munduari horrenbeste eman zionari merezitako esker ona eta agurra eman diote denen artean.


Summary: Irabazitako dominen sailkapenean Txina dago aurretik. Txinako selekzioaren kirolariek urrezko 19 domina kolkoratu dituzte aurreneko astean. Japoniakoek 17, eta AEBetakoek 14.

Astebete pasatu da joan den ostiralean Tokioko Olinpiar Jokoak inauguratu zituztenetik, eta, oraingoz, Txinako selekzioa dago aurrenekoa, irabazitako dominen sailkapenean. Kirolari txinatarrek urrezko 19 domina, zilarrezko 10 eta brontzezko 11 domina kolkoratu dituzte. Japonia dago bigarren, urrezko 17, zilarrezko lau eta brontzezko zazpi irabazita. Domina gehien AEBetako selekzioak bereganatu ditu (41 guztira), bai, baina sailkapen horretarako urrezko dominak hartzen dira kontuan, eta, oraingoz, 14 dauzka. Zilarrezkoak 16 dira, eta brontzezkoak 11. Jokoak abuztuaren 8an bukatuko dira, igandearekin.

1992an Bartzelonan egindako Olinpiar Jokoetan, selekzio batek lortu zituen domina gehien, Talde Bateratuak (SESB Sobietar Errepublika Sozialisten Batasuneko hamabost errepublikatako kirolariek osatu zuten), baina, orduz geroztiko Olinpiar Joko guztietan, Pekingo 2008koetan izan ezik, AEB nagusitu da sailkapen horretan. 2008an, etxean, Txinak aurrea hartu zion.

AEBek, hain zuzen, aurreikusi baino urrezko domina gutxiago lortu dituzte igeriketan, eta horrek azal dezake sailkapenean hirugarren tokian egotea. Igeriketan, 24 domina kolkoratu dituzte; sei izan dira urrezkoak. Aurreko jokoetan, Rio 2016an, lehen astea bukatuta, 43 domina zeuzkaten irabazita AEBek; horietatik 21, urrezkoak.


Summary: Siemens Gamesak kaleratzeak aipatu ditu, galera handiak izan ondoren. Lehengaien garestitzearen ondorioz, haize errotak kostu azpiko prezioetan saldu eta 368 milioi euroren galerak pilatu ditu aurten.

Lana badu, bezero berriak erakartzeko gaitasuna ere, eta etorkizuneko sektore batean ari da, baina gauzak ez doaz ongi Siemens Gamesan. Azken bederatzi hilabeteetan 368 milioi euro galdu ditu, horietako 314 milioi azken hiruhilekoan, eta Espainiako adarrean kaleratze gehiago egiteko aukera ez du baztertu Andreas Nauen enpresako buruzagi berriak.

Berez, Siemens Gamesa iazko emaitzak hobetzen ari da, duela urtebete diru gehiago galdu zuelako. Baina iazko emaitzetan bete-betean jo zuen konfinamenduaren geldialdiak. Aurten ez dago halakorik, eta Zamudioko konpainiak sektore eolikoaren aje nagusiari egin behar dio aurre: errentagarritasun eskasari. Garestia da haize errotak egitea eta instalatzea, baina lehia handia dago sektorean eta erosleek asko estutzen dituzte prezioak, ekoizleen irabazi marjinak ia ezabatzeraino.

Altzairua, %60 garestiago

Azken hilabeteetan beste faktore bat batu zaio errentagarritasun txikiaren faktoreari: lehengaien garestitzea. Horren ondorioz, azken hiruhilekoan kostu azpiko prezioan aritu da haize errotak saltzen. Altzairu asko behar da haize errotak egiteko, eta azken urtean ia %60 garestitu da haren prezioa, ekonomiaren berpiztearen eskutik. Berri ona da hori Arcelor Mittalentzat —lan betean ari da Euskal Herriko fabriketan ere—, baina txarragoa da altzairua erabiltzen dutenentzat.

Lehengaien prezioen gorabeherei aurre egiteko, bere haize erroten salneurria haiei indexatzeko asmoa duela azaldu du Nauenek. Hau da, bezeroekin kontratua egitean klausula bat jartzea prezioa aldatzeko baldin eta altzairuaren eta beste materialen salneurria handitzen bada.

Kaleratzeen aukera

Kostuak txikitzeko eta «epe luzerako errentagarritasuna bermatzeko» beste bide bat lantaldea gutxitzea izan daitekeela onartu du Siemens Gamesako buruak. Duela ia urtebete itxi zuen Euskal Herrian geratzen zitzaion ekoizpen lantegirik handiena, Agoizkoa (Nafarroa), eta haren ondotik itxi zituen beste bat As Somozasen (Galizia) eta Cuencan (Espainia). Aurretik, Tuterako eta Altsasuko fabrikak (Nafarroa) itxi zituen, eta kaleratze asko egin zituen Zamudioko eta Sarrigurengo bulegoetan.

Galera handiak izan arren, enpresaren etorkizunari buruz baikor azaldu nahi izan du Nauenek. «Energia eolikoaren potentzialitate handia» gogorarazi du berriro Siemens Gamesako kontseilari ordezkariak, eta horren erakusgarria da eskarien zorroa gizentzen jarraitzen duela.

Azken urtean 11.864 milioi euroren eskariak jaso ditu, eta 32.561 milioi euroren lanak zituen egiteko ekainaren 30ean, urtebete lehenago baino %3 gehiago. Azken hiruhilekoan batez ere lurreko haize errotak eskatu dizkiete (+%13), eta offshore edo itsasokoetan eskaerak hiruhileko batetik bestera aldaketa handiak daudela onartu du Nauenek.


Summary: Zornotzako erasotzaileetako bi espetxean sartu dituzte. Erasoagatik atxilotu zuten hirugarren gaztea aske geratu da, baina epailearen aurrean deklaratu beharko du.

Zornotzako erasoan parte hartzeagatik adin nagusiko hiru gazte atxilotu zituzten, eta horietatik bi kartzelara sartzeko agindu du epaileak gaur. Hirugarrena aske utzi dute, kautela neurriekin. Epailearen aurretik berriro ere igaro beharko du.

Hasieran, zortzi pertsona atxilotu zituzten, baina horietako bost adingabeak zirenez, fiskaltzaren eskuetan geratuko dira. Beste hiru gazteek Durangoko epaitegian deklaratu dute gaur goizean.


Summary: Gazara giza laguntza sartzen utziko du Israelgo Gobernuak. Bakea Orain erakundeak salatu du Israelgo Gobernuak Zisjordaniako palestinarrenak diren lurrak lantzeko diru laguntzak eman dizkiela kolono talde batzuei

Ekialde Hurbilean nazioarteko presioek eragina izan dutela dirudi, Israelgo Gobernuak Gazan ezarritako murrizketak arinduko baititu. Agindutako aldaketen artean, iragarri zuen, Gazara giza laguntza sartzen uztea, baldintza zehatzak betetzen dituzten palestinarrei atzerrira bidaiatzen uztea, eta arrantza eremua zabaltzea. Neurri berriak igandean eta astelehenean sartuko dira indarrean.

Giza laguntza sartzen uzteko erabakia NBE Nazio Batuen Erakundearen eskariaren ostean iritsi da. Herenegun Gazara sartzeko baldintzak arintzeko eta errazteko eskatu zion erakundeak Israeli, aurreko maiatzeko bonbardaketen ondorioz han bizi duten krisi larrian lagundu ahal izateko. Igandetik aurrera nazioarteak bidalitako produktuak iritsiko dira Gazara; elikagaiak, ura, sendagaiak, hornidura elektrikoak, nekazaritza-produktuak eta arrantza-ondasunak, besteak beste.

Halaber, baldintza zehatz batzuk betetzen dituzten palestinarrek atzerrira bidaiatu ahal izango dute. Horretarako, baimena izango dute Zisjordaniaren eta Jordaniaren arteko muga igarotzeko. Hala ere, Israelgo Gobernuak aurretik onartutako baimen berezia beharko dute horretarako. Israelek adierazi du hartutako pausoak eremuko «segurtasuna eta estabilitatea» mantenduko dituela.

Horiez gain, Israelgo Gobernuak Gazako arrantza eremua zabalduko duela ere iragarri du: Sei itsas miliatik hamabi miliara. Arrantza eremuan egin duten bigarren aldaketa da aste honetan, duela lau egun horren eremua txikitzea erabaki baitzuten, Gazatik jaurti zituzten suzko globoen harira. Datorren astelehenean sartuko da erabakia indarrean.

Israeldik iritsi diren berri guztiak ez dira, baina, onak izan. Bakea Orain GKE gobernuz kanpoko erakundeak Haaretz egunkariari emandako informazioaren arabera, Israelgo Gobernuak 8.500 dunum (8,5 kilometro koadro) lur esleitu dizkie hainbat kolono talderi, guztiak Zisjordaniako palestinarrenak. Hala adierazi zuen Israelgo Nekazaritza Ministerioak erakundeari bidalitako mezu batean, Bakea Oraineko kideek eremu horiek okupatu dituzten taldeen finantzaketaren inguruan galdetu ostean.

Nekazaritza Ministerioaren arabera, gobernuak hiru GKE finantzatzen ditu: Haxomer Yox, Kedma eta Beit Yattir programa. Nekazaritzan lan egiteko aurkezten diren boluntarioek osatzen dituzte hiru talde horiek. Antza, 3,8 milioi shekel (867.301 euro) jaso zituzten 2020an, eta 3,6 milioi (821.654 euro) 2019an, palestinarren lurretan okupatutako sei baserrien jarduerak finantzatzeko.

Egun ardiak eta ahuntzak larratzeko ehunka postu daude Zisjordanian. Azken urteetan, ordea, Amana okupazio mugimenduak horietatik gutxienez 30 ordezkatu ditu. Horrelako taldeek lursail eremu handiak okupatzen dituzte, baina eremuaren gehiengoa artzaintzarako erabiltzen dutenez, oso biztanle gutxi bizi ohi dira halako lekuetan. Bakea Orain erakundeko kideek «baserri eta okupazio ilegalak ez babesteko» eskatu zioten gobernuari. Azken hilabeteetan gero eta gehiago izan dira palestinar lurretan kolonoek desjabetutako eremuak.

Protestak eta tentsioa nagusi

Aste honetan areagotu egin dira palestinar eta israeldarren arteko liskarrak, eta baita horiek eragindako kalte eta tentsioa ere. Asteartean Beita inguruan piztutako manifestazioetan ehunka lagun zauritu zituzten Israelgo segurtasun indarrek, eta baita haur bat hil ere. Ekintza horiek palestinarren haserrea areagotu zuten, eta haurraren hiletaren ostean liskarrak nagusitu ziren berriro.

Hiletara joan zen 23 urteko gaztea larri zauritu zuten ondoren piztutako protestetan, bi tiro jaso baitzituen: lehena buruan, eta bigarrena sabelean. Atzo gauean haren heriotzaren berri eman zuen Palestinako Osasun Ministerioak. Gaztearen heriotzarekin, dagoeneko lau dira astebetean Israelgo indarrek hil dituzten palestinarrak.


Udako ekaitza

Summary: Udako ekaitza. Larachan (Coruña) jaio zen, 1964ko martxoan. Biologia ikasi zuen Santiago de Compostelako unibertsitatean. 1990az geroztik, Biologia eta Geologia irakasle dihardu bigarren hezkuntzan. Maite du lanbide hori, inoiz ez baitio ikasteari uzten. Eta, oraindik ere, izugarri gustatzen baitzaio natura aztertzea. Gaur egun Larachan bizi da, jaio zen etxe berean, eta herri horretako Agra de Leboris BHIn lan egiten du. Aspalditik izan du narratibaren zaletasuna, baina, iaz arte, irakaskuntzarekin lotuta zeuden bere argitalpen guztiak: DBHko eta batxilergoko testu liburuak eta irakaskuntza gidak. 2020. urtean, Flores de ferro bere lehen nobelak Garcia Barros saria irabazi zuen. Aitortza horrek eta euren iritziak helarazten dizkioten irakurleen onespenak jarraitzeko indarra eman diotela dio. Uste du entzunak izatea merezi duten ahots isildu asko daudela oraindik: esaterako, Almarena, kontakizun honetako protagonistarena.

Nola bota dezake halako harri jasa uztailaren hogeita hamarrean? Izotzezko ehunka jaurtigai teilak metrailatzen, amamaren ortua suntsitzen ari dira. Almak adats oraino hezea orrazten dihardu komuneko ispiluaren aurrean. Hondartzatik bueltan harrapatu du ekaitzak. Ikusten duen irudiak ez du antza handirik duela hilabeteko nerabearenarekin. Azal beltzaranari, begi dirdiratsuei eta eguzkiak argitutako ileari askatasuna darie, eta, duela minutu gutxira arte, poza.

Alma, izen egokia bere existentziaz zalantza egin ohi duen norbaitentzat.

Haien barreak heltzen zaizkio sukaldetik. Lagun minak dirudite, elkar ezagutu berri duten arren. Mehatxua sumatzen du.

Apal gaineko kaktusari erreparatu dio. Gustuko ditut kaktusak. Aurkako giroetan bizirauten dute, eta hostoak izateari uko egiten diote euren burua defendatzeko arantzen truke. Eskuaz inguratu du. Gogor estutu du. Arantzek azala zulatzen diote, haragian iltzatzen zaizkio. Ehunka nerbio-bukaerek min seinaleak igortzen dituzte garunera. Irribarre egin du, malkoek bide kresaltsuak marrazten dutela aurpegian.

Kanpoan, ekaitza baretzen ari da.

Amamaren etxea itsasertzeko herrixka batean dago. Herriko emakumeek kipulak eta baratxuriak ereiten dituzte lurrean, eta txirlak eta berberetxoak padurako harea lohitsuan. Han eman izan du uda, txiki-txikitatik.

Duela hilabete bat, poz bizia ezkutatu zuen trenaren ondoan agur egitean. Besteen irribarre gogogabea imitatu du, amak, aitak eta Andreak, lau urte gazteagoa den ahizpak, ez zezaten uste poztu egiten zela haiek begi bistatik galduta. Treneko leihoaren beirak irudi ezaguna itzuli zion: lau aurpegi hauskara, itzalek inguratutako begiratu nekatuak. Minak berdindu dizkie hazpegiak, partekatzen dituzten geneek baino gehiago.

Bueltan etorritako emigranteen auzo bateko pisu batean, beste askoren antzekoa, bizi ziren. Hango bizitza sukaldeko atean zintzilik zegoen egutegiaren arabera moldatzen zen. Hark antolatzen zuen Andrearen denbora, eta, ondorioz, guztiena. Egunek, asteek edo hilabeteek ez zuten garrantzirik. Bizitzaren zikloak terapiek, ebakuntza aurreko aldiek, ebakuntza ondokoek eta susperraldiek markatzen zituzten.

Halako batean, ahizparen oheari helduta ikasi zuen oinez, eta, zerbait gaizki zihoan ziklo baten erdian, ulertu zuen familiari egin ziezaiokeen ekarpenik handiena zela ezer behar ez izatea, ez eskatzea, trabarik ez egitea. Bakarrik jaikitzen zen, zegoena jaten zuen, malkoak berarentzat gordetzen zituen eta asko ikasten zuen. Ez zuen arazorik sortzen, hirurogeita hamar metro koadro haietan ez baitzegoen beste ezertarako tokirik.

Ilea txanoen azpian ezkutatzen zuen, ahizparen antzekoa izateko, eta gurasoek bere urtemuga ahazten zuten aldiro, kandela mutur bat erreskatatzen zuen tiraderaren batetik eta logelan egiten zuen putz, gaixotasunen bat eskatzen zuen bitartean. “Itis” amaiera zutenak maite zituen. Hala, ama bere ondoan etzango zen, eta aitak herriko denda guztiak ibiliko zituen irribarrea piztuko zion opari baten bila. Baina eskolatik kalenturarekin itzuli zen aldi bakarrean, gertu bizi zen izeko batengana bidali zuten. Arrisku bat zen ahizparentzat.

Andrearen gaixotasunarekin borrokatu zen. Eta galdu egin zuen. Hark eraman zuen dena: denbora eta airea bera ere, botiken, gonbitoen eta belar kirasdunez egindako infusioen usainez kargatua.

Harik eta uda heltzen zen arte. Trenak beste mundu batera eramaten zuen, non aireak kresala usaina zuen eta esnatzen zuten oihu bakarrak kaioenak ziren. Non amamaren besoek hartzen zuten; haren bular oparoa baino toki hoberik ez zuen ezagutzen burua pausatzeko. Uda honetara arte.

Aurten Louise agertu da. Louise, o-rekin eta amaierako “e” batekin, idatzi bai baina ahoskatzen ez dena, sekretu bat, hitz debekatu bat bailitzan. Louise, Andrearen adinekoa eta amaren lehengusina baten alaba, egun batzuk lehenago heldua zen Frantziatik. Irribarre xarmangarri batez eta «Kaixo, cherie!» esanez egin zion harrera. Inork ez zion lehenago cherie esan. Inork ez zuen errea horrela ahoskatzen. Inork ez zion halako irribarrerik egin. Dar-dar egin zuen eskutik heldu zionean; bestearekin, txanoa kendu zuen. Adatsak, libre, bizkarra estali zion.

Louisek biologia ikasten du. Eguzkia zegoen egunetan, Arnelara, bi harkaitzek babestutako kala batera joaten ziren. Poltsez eta flaskoez betetzen zituzten motxilak, eta haietan gordetzen zituzten harea-laginak, maskorrak, algak eta itsasbeherak sortu putzuetan harrapatzen zituzten ornogabe txikiak. Euria bazegoen, etxean geratzen ziren, eta Louisek jangelako mahai gainean zabaltzen zituen bildutakoak, lupaz aztertzen zituen, liburuak kontsultatzen zituen, eta flaskoetan itsasteko etiketak idazteko eskatzen zion. «Idazkera oso polita duzu, Alma», esaten zion. Amama formol usainaz kexatzen zen. Berak gustuko zuen.

Almak ondo ezagutzen zuen itsasertza. Elkarrekin ibili zituzten ordura arte bakarrik ezagututako bideak, haitzuloak eta txokoak. Kala seguruetan bainatu ziren, urlaster arriskutsuetako inguruak saihestuta.

Gaur goizean hondartzara joan dira, hodeiek ekaitza iragartzen zuten arren. Amamak ez luzatzeko eskatu die, sorpresa bat izango dutela zain. Amamaren sorpresak beti dira gozoak. Korrika jaitsi dira harearaino. Almak estropezu egin du eta jausi da. Odol sendoa atera zaio zangoko ebakitik. Mina isilarazi du. Jaikitzeko denbora izan baino lehen, aldamenean jesarri zaio Louise, eta bere zangoen gainetik jarri du hanka zauritua. Makurtu egin da eta odola xurgatu dio, zauria miazkatu dio. Almak dar-dar egin du ukitze epel eta hezearekin. Sutan zuen aurpegia, gorputz osoa.

—Desinfektatu egiten du, eta orbaintzen laguntzen du —esan du Louisek.

Begiradek topo egin duten unean, Alma jaiki egin da. Aldapan behera korrika hasi da, aztoraturik. Gelditu gabe, motxila eta arropak hareetara bota ditu. Uretara sartu da. Gesalak azkura eman dio zaurian. Aurrera egin du. Ur izoztua izterretan kolpeka. Murgildu da. Apurka-apurka, hotza onartu du, gozatu du. Uhinek jitoan kulunkatu dute. Zoriontsua zen. Louiseri itxaron dio.

—Alma! —deitu dio itsasertzetik—. Euria hasi da! Itzuli egin behar dugu!

Zerua ilundu da. Atsekabeturik atera da uretatik. Berehala lehertu da ekaitza. Euripean egin dute korrika. Arnasestuka heldu dira.

Atea zabaldu orduko, belar kirasdunen infusio usinak jo du bete-betean.

—Begira nor etorri den! Askoz hobeto dago. Eta hilabete osoan geratuko da! —amamak egongelako atea zabaldu du, sartzeko keinua eginez. Irribarre egin die Andreak sofatik.

Eta orain, hor daude biak, Andrea eta Louise, elkarrekin, barrezka, konplizeak, lagunak. Eta amamak haiekin batera egiten du barre, Andrea laztantzen duela.

Eta Louisek errea luzatuz ahoskatzen du ahizparen izena, dastatuko balu bezala, ezpainen artetik atertzen uztean musukatuko balu bezala. Eta Almaren izenak ez du errerik.

Itzultzailea: Bego Montorio.


Summary: Deliveroo joan egingo da Hego Euskal Herritik. Bi aste barru sartuko da indarrean Rider legea, eta haren ondorioz, janari banatzaileak kontratatu beharko dituzte banaketa enpresek.

Deliverook iragarri du Espainiako adarra ixteko asmoa duela. Azken erabakia bere langileak eta banatzaileak galdezkatu ondoren hartuko duela azaldu du, baina ez da espero atzera egitea.

2013an Londresen sortua, Deliveroo janari banaketaren enpresa garrantzitsuenetako bat bilakatu da azken urteetan, eta Hego Euskal Herrian ere eman du zerbitzua: Bilbo Handian, Iruñerrian, Donostian, Gasteizen, Irunen eta beste herri batzuetan.

Glovo, Uber Eats, Just Eat eta beste banaketa enpresekin lehiatu ezina aipatu du Ingalaterrako konpainiak Espainiako adarra ixteko arrazoien artean. Ez, ordea, bi aste barru asko aldatuko dela janari banaketa enpresen egoera. Abuztuaren 12an jarriko da indarrean Rider legea, eta horrek behartuko ditu enpresa horiek banatzaileak soldatapeko gisa kontratatzera, eta ez langile autonomo gisa, orain arte bezala.

Deliverooren jokaera salatu du ELAk, eta Glovorekin ere haserre azaldu da, bi aukera eman dizkielako enpresako banatzaileei: soldatapeko egitea ala autonomo gisa jarraitzea, epaitegiek esan arren azken aukera hori «iruzur» bat dela . «Beste behin ere, konpainia horiek legeen gainetik egon nahi dute», ziurtatu du ELAk.


Summary: Mexikoko erietxe batzuk %100 beteta daude COVID-19a duten gaixoekin. Azken orduetan 381 hildako zenbatu dira herrialdean, eta kutsatzeen tasa hirukoiztu egin da.

COVID-19aren hirugarren olatuak gogor jo du Mexiko, zenbait erietxe beteta baitaude dagoeneko. Osasun Idazkaritzak emandako datuaren arabera, 381 hildako eta 19.223 kutsatze zenbatu zituzten atzo, egun bakarrean. Aurreko urtarrilaren 23tik jaso duten kopuru handiena da.

Kasuen gorakadaren ondorioz, ospitaleak gero eta beteago daude. Horietako batzuk beren okupazio ahalmenaren %100era iritsi dira dagoeneko, eta beste asko alarma gorrian jarri dituzte; Colima erietxea okupazioaren %85era iritsi da, eta Nayarit ospitalea ere antzera dabil, okupazioaren %83 COVID gaixoekin beteta baitago.

Mexikoko Gobernuak txertaketa prozesuak egoera hobetuko duen itxaropena du. Oraingoz COVID-19aren aurkako 64,48 milioi dosi jarri dituzte, eta 25 milioi lagunek bi dosiak jaso dituzte. Dena den, 126 milioi biztanle ditu herrialdeak, eta txertaketa prozesua martxan den arren, oraindik asko dira dosirik jaso ez dutenak. Gainera, 18 urtetik gorakoek bakarrik jaso dezakete txertoa.

Pandemia hasi zenetik, guztira 2.810.097 kasu eta 240.000 hildako inguru zenbatu dituzte. AEB Ameriketako Estatu Batuen, Brasilen eta Indiaren atzetik, COVID-19ak eragindako hildako gehien dituen laugarren herrialdea da Mexiko.


Summary: Urkulluk «babes juridikoa» eskatu du Presidenteen Biltzarrean. Eusko Jaurlaritzako lehendakariak esan duenez Espainiako Gobernuak «goizegi» hartutako hainbat erabakik eragin dute herritarrengan «borroka garaia baino lehen» irabaztearen pertzepzioa

Iñigo Urkullu lehendakariak COVID-19aren kudeaketan Espainiako Gobernuak «goizegi» hartutako zenbait erabaki kritikatu ditu, eta «babes juridikoa» eskatu du, erkidegoek etxeratze agindua eta pertsona-pilaketetarako mugak ezarri ahal izateko. «Inork ez daki zein izango den birusaren hurrengo kontraerasoa. Ez da oraindik izurria amaitutzat jo behar eta tresna guztiek eskuragarri egon behar dute», esan du Urkulluk autonomia erkidegoetako Presidenteen Biltzarrean.

Lehendakariak Araba, Bizkai eta Gipuzkoako egoera epidemiologikoa errepasatu du Biltzarrean. Herritarren %73,3k txertoaren dosi bat jaso dute eta % 68,2k jarraibide osoa. Hala ere, lehendakariaren iritziz «egoera ez da ona», Delta aldaeraren agerpena dela eta. «Ziurrenik, garaia baino lehen hartutako erabaki batzuek eragin dute herritarrengan borroka garaia baino lehen irabazi izanaren pertzepzioa».

Urkulluk ez du aipatu maskararen derrigortasuna kentzea. Ezta alarma egoera amaitzea ere. Hala ere autonomia erkidegoek «oztopoak» dituztela adierazi du «gaueko mugikortasuna mugatzeko, pertsonak elkartzeko edo itxitura perimetralak egiteko». Horregatik, hori egin ahal izateko «babes juridikoa” eskatu du: «Gaur egun ez dugu horrelako estaldurarik, eta, hala ere, beharrezkoa da oraindik», gaineratu du, auzitegiek autonomia bakoitzean erabaki desberdinak hartzen dituztela ikusita. Pasa den astean lehendakariak izurriaren inguruan jarduteko baliabideak eskatu zizkion eskutitz bidez Espainiako Gobernuko presidente Pedro Sanchezi.

Era berean, lehendakaria kritiko agertu da Presidenteen Biltzarraren funtzionamenduarekin, «foro hori ez dago jasota ez Konstituzioan, ez Gernikako Estatutuan», eta aurrez «prestatzeko bilerarik egin gabe» deitu dute. «Gobernantza kooperatibo koordinatuak norabide zehatza izan behar du, metodologia argia eta helburu praktikoak eta errealak. Baita autogobernua eta eskumen esparruak errespetatuko dituen erabakiak hartzeko eremu bat», gaineratu du lehendakariak.


Summary: Museo Bikoitzak lekuko bikoitza: Iratxe Jaio eta Klaas van Gorkum. Jose Mari Zabalak aukeratu ditu bi artistak Donostiako San Telmo museoaren programari jarraipena emateko. Begirada antropologikoarekin aztertuko dute bilduma datozen hilabeteetan.

Donostiako San Telmo museoak laugarren katebegia lotu dio Museo Bikoitza programari. Asier Mendizabalen ekimenez abiatu zen proiektua; hark Ibon Aranberri hautatu zuen lehen sorkuntza lanerako, Aranberrik Erlea Maneros Zabalari eman zion lekukoa, horrek Jose Mari Zabalari, eta Zabalak atzo jakinarazi zuen nor murgilduko den datozen hilabeteetan museoaren artxiboan, horren bidez esku hartze artistiko bat egiteko: Iratxe Jaio (Markina-Xemein, Bizkaia, 1976) eta Klaas van Gorkum bikotea (Delft, Herbehereak, 1975). «Hasteko irrikan» daudela esan du Jaiok, Museo Bikoitzak San Telmoren berezitasuna nabarmentzen duela uste dutelako, eta «lotura sakona» sentitzen dutelako Mendizabalek proiektua martxan jartzeko zehaztu zituen premisekin.

Jaio eta Van Gorkum hautatzeko arrazoiak azaltzerakoan, Zabalak garrantzi handia eman dio bikote artistikoan aritzeari. «Ez da batere ohikoa pertsonak elkartzea arte plastikoetan, zeren pauso bakoitza akordioz eman behar baita; espontaneotasuna galtzen da, eta sakontasuna irabazten», azaldu du. Batek pentsa lezake artistak askeago egiten duela lan bere kasa beste pertsona bati lotuta baino; Zabalak, ordea, kontrakoa pentsatzen du: taldean lan eginda, ez dela hartzen artistaren lana burutaziotzat, eta horrela «askeago» jokatzen dela instituzioekiko eta «kontakizun kolektiboarekiko».

Jaiok Arte Ederrak ikasi zituen EHUn, eta Herbehereetara joan zen 1998. urtean; Hagan, Rotterdamen eta Maastrichten osatu zuen bere prestakuntza akademikoa. 2001az geroztik egiten du lan Van Gorkumekin batera. Rotterdamen bizi dira orain. Zabalaren hitzetan, haien obrak airean dauden galderei erantzuten die: «Edonork egin litzake galdera horiek, baina, arrazoia edozein dela ere, ez zaie kasurik egiten».

Objektuen esanahia

Bi artistek «ikuspegi antropologikotik» egiten dute lan, Jaiok esplikatu duenez. Interesatzen zaie zer jakituria mota sor daitekeen objektuen bidez. «Landu izan dugu nola jorratu den materialitatea arkeologian eta etnografian, adibidez. Diziplina horietan elkarrekiko interesa daukagu, baina ez da ohikoa izaten elkarrizketa bat sortzea».

Museoaren ondarea aztertzeko lana ez da arrotza izango haientzat; izan ere, dokumentazioa izan ohi da haien langaia. Objektuen eta dokumentuen esanahi soziala aztertzen dute, horiek beste testuinguru batean erreproduzituta. Besteak beste, Iruña-Veleiako aztarnategiko inskripzio polemikoei eta 36ko gerran hiru soldadu alemaniarri eskainitako monumentu bati buruzko proiektuak egin izan dituzte.

Susana Soto San Telmo museoko zuzendariak adierazi du Museo Bikoitza programa «egonkorra» dela dagoeneko. Bi alde goraipatu ditu: gertuko artistek osatzen duten «narrazio museografikoa», eta haren ondarearen handitzea. Maneros Zabalaren Norusta eta Zabalaren Magia, materia eta beharra erakusketak ikusgai daude oraindik.


Summary: Teresa Errandoneak larunbatean ekingo dio. 100 metroko hesidunean ariko da, 04:09etik aurrera. Guztira Euskal Herriko hamalau kirolari ariko dira asteburuan: bederatzi larunbatean eta bost igandean. Futbolean eta belar hockeyan final-laurdenak jokatuko dituzte.

Euskal Herriko hamalau kirolari lehiatuko dira asteburuan Tokion: bederatzi bihar, uztailak 31, eta bost igandean, abuztuak 1. Teresa Errandonea Barrena izango da lehena, 04:09ean. 100 metroko hesidunean ariko da, eta proba hori izango da aurtengo Olinpiar Jokoetan egingo duen lehenengoa. Aurrera egiten badu, igandean jokatuko ditu finalerdiak.

04:30ean izango da Alberto Munarrizen txanda: Australiaren kontra ariko da ligaxkako partidan.

Unai Simon, Martin Zubimendi, Jon Moncayola, Mikel Merino eta Mikel Oiartzabal final-laurdenetan lehiatuko dira Boli Kostaren kontra, 10:00etan.

12:30ean, Nerea Penak eta Ainhoa Hernandezek ligaxkako partida izango dute Hungariaren aurka.

Igandean, berriz, Kevin Peponnet 470 diziplinako zazpigarren eta zortzigarren probetan lehiatuko da, 05:05ean eta 05:15ean. Guztira hamar lasterketa jokatu beharko ditu kanporaketan; azkena, abuztuaren 4an.

07:15ean Julen Aginagaldek eta Eduardo Gurbindok ligaxkako partida jokatuko dute, Argentinaren kontra. Aurrera egiten badute, final-laurdenak abuztuaren 3an jokatuko dituzte.

10:20ean, berriz, Xabier Lopez-Arostegiren txanda izango da. Espainiako gizonezkoen saskibaloi selekzioarekin ariko da taldekako fasean, Esloveniaren aurka.

Jose Maria Basterra Otxoa final-laurdenetan lehiatuko da Belgikaren aurka, 11:30ean. Taldeak aurrera egiten badu, abuztuaren 3an finalerdiak jokatuko ditu.

Tokio 2020ko egutegia eta proben ordutegia kontsultatu hemen: Egutegia eta proben ordutegiak, egunez egun


Summary: «Joko hauetan, ikusi dut onenak ez daudela hain urruti». Azurmendik partida bat irabaztea lortu du lehen Olinpiar Jokoetan. Energiaz beteta itzuliko da etxera: «Desiratzen nago Munduko Txapelketa prestatzen hasteko».

Txapelketa amaitu arren, Tokion egun batzuk gehiago igarotzen ari da Clara Azurmendi (Donostia, 1988). Irribarrea ahoan agertu da: «Izugarri disfrutatzen ari naiz une bakoitzaz».

Amaitu dira zuretzat Olinpiar Jokoak. Zer sentipen duzu?

Oso pozik nago, bai izandako esperientziagatik, baita egin dudan jokoarengatik ere. Pena pixka bat ere badut, ametsa amaitu delako. Egunak beharko ditut bizi izandakoa barneratzeko.

Kirol ikuspegitik, gustura zaude?

Jakitun nintzen lehen partida oso zaila izango zela, egokitu zitzaidan multzoko zerrendaburua, An Se Young korearra, oso indartsua delako. 19 urte besterik ez ditu, eta zazpigarren postuan dago munduko sailkapenean. Behintzat, gauzak estu jarri nizkion lehen setean [21-13 galdu zuen]. Dorcas Ajoke Adesokanen kontrako lehia, berriz, irabazteko modukoa zen, eta irabazi egin nuen. Alde horretatik, bete dut helburua.

Tokiora etorri aurretik, esan zenuen zure jokoa egitea zela erronka. Egin duzu?

Disfrutatu egin dut lehiatzen, eta bizi eta erasokor jokatu dut, gustuko dudan moduan. Horregatik nago pozik. Batez ere, bigarren partidan izan nuen nire jokoa egiteko aukera. Lehenengoan, ordea, gehiago kostatu zitzaidan. Kolpe onak eman arren, luma bola itzuli egiten zuen aurkariak. Eta, azkenerako, horrek nekatu egiten zaitu, fisikoki eta mentalki.

Zer falta zaizu onenen parean egoteko?

Pazientzia izatea, eta argi izatea halako maila duten jokalarien aurka segi eta segi egin behar duzula, eutsi. Kolperik onena jota ere, erantzun dezakete. Baina zer falta zaidan ikusteko baino gehiago, haien mailan egoteko ditudan ezaugarriak berresteko balio izan didate Joko hauek. Fisikoki haien pare ikusi dut neure burua, eta mentalki ere bai. Horrek indarra eta konfiantza handia ematen dizkit. Gainera, nire jokoarekin mina egin diezaieket. Ez naiz jokalari erosoa. Gehiago sinetsi behar dut neure buruarengan. Jokalari horiek ez daude horren urruti.

Ikusi al dituzu jokatu zenituen bi partidak?

Nik ez, baina nire entrenatzaileek bai, eta esan didate gustura daudela egin dudan lanarekin, batez ere pistan izan dudan jarrerarekin. Horrekin geratzen naiz.

Zer sentitu zenuen lehen kolpeak jo zenituenean?

Lehen bi kolpeetan, urduritasuna antzeman nuen. Baina, gero, beste edozein txapelketatako partida batean bezala jokatu nuen.

Urruti ikusten dituzu 2024ko Parisko Olinpiar Jokoak?

Hiru urte asko direla dirudi, baina ohiko ziklo olinpiko bat baino motzagoa izango da. Argi dudana zera da: Tokiora disfrutatzera eta ikastera etorri naizela batez ere, baina, Parisera joanez gero, kanporaketan egoteko lehiatzera joan nahiko nukeela. Jada ez naiz izango hasiberria.

Lasaitua hartzen du kirolari batek halako helburu handi bat aurrean ez duenean?

Normalean, bai. Orain, bi asteko oporraldia dut, eta badakit buruak eta gorputzak atsedena behar dutela, azken bi hilabeteak oso intentsoak izan baitira. Baina egun hauetan bizi izandakoak hainbesteko energia eman dit, ezen irrikaz nagoen abenduko Munduko Txapelketa prestatzen hasteko.

Asko disfrutatu duzu Olinpiar Jokoez. Besteak beste, Maialen Chourrauten finala ikusten egon zinen.

Maialen eta Xabi [Etxaniz entrenatzailea] lehenagotik ezagutzen nituen. Oso gertukoak izan dira, eta gomendio asko eman dizkidate. Iltzatuta geratu zait Xabik esandako gauza bat: «Maialenek ez zuen emaitza onik lortu goi mailako proba batean 25 urte bete arte. Izan pazientzia, eta segi egunero gogor lanean». Garbi nuen haren finala ikusi nahi nuela. Berez, ezin zen, baina piraguismokoen autobusean sartu, eta kanalera joan nintzen. Ez nuen arazorik izan sartzeko, eta behetik ikusi ahal izan nuen, Ander Elosegiren alboan. Jaitsiera ikusi, eta haren azalpenak entzutea izugarria izan zen. Oilo ipurdia jarri zitzaidan. Eredu da edozein kirolarirentzat.

Goi mailako kirolari gisa, zer iritzi duzu Simone Bilesi gertatutakoaz?

Mirestekoa iruditzen zait egin duena. Jendearentzat, kirola ikuskizuna da, eta oso erraz epaitzen dute kirolarion jarduna. Ez dira jabetzen zenbat lan dagoen horren atzean, eta, batez ere, pertsonak garela. Bilesen kasuan, kirol horrek eskatzen duen perfekzioa ere badago. Oso garrantzitsua da Olinpiar Joko hauetan gai hori ikusarazi izana.


Bi urteko 51 segundo

Summary: Bi urteko 51 segundo. Lesiotik osatu ezinik eta minduta iritsi da Sergio Fernandez Tokiora, eta ezin izan da 400 metroko hesiduneko finalerdietarako sailkatu. Bi urte daramatza ondo entrenatu ezinik.

Begiak lausotuta eta animoa abailduta agertu da Sergio Fernandez Tokioko olinpiar estadioko eremu mistora. Burumakur. Nahigabetuta. Zazpigarren izan da atleta barañaindarra 400 metroko hesiduneko sailkatze lasterketan, eta ez du lortu bere helburua: finalerdietatik kanpo geratu da. Lasterketa kaskarra egin du: motel abiatu da, baina hasiera ez da haren indarguneetako bat; bazirudien lasterketaren bigarren zatian hobeto korrika egiten hasi zela; azken zuzengunean sartzerako, azkena izan da, eta, ia helmugara iristear, korrikalari bat aurreratu du. Zazpigarren. 51,51 segundo.

Horraino gaurko lasterketak eman duena. 52 segundo eskaseko lasterketa horrek, baina, istorio luzea du. Fernandezek bere galgo gorputzaren azalean tatuatuak ditu bere kirol ibilbideko topaketa edo sinbolo garrantzitsuenak. Lepoaren azpian, 400 zenbaki txiki bat, bere distantzia. Eskuineko besoan, Rio 2016, txapeldunen erramu koroa batez inguratuta. Finalerdietarako sailkatu zen han, Espainiako marka ere hobetu zuen; baina ez zen gustura geratu, finalerako sailkatu nahi baitzuen.

Azalean ez dira ageri, tatuajeetan ere ez, baina Fernandezen kirol ibilbideak orban ugari ditu. Lesioek eragindakoak. Fundamentuz eta jarraitutasunez entrenatu ezinik dabil 2019tik, Dohako Munduko Txapelketatik.

Entrenatu gabe

Hala iritsi da Tokiora ere. Iskiotibialetako lesioak okertzeko beldurrez, badaezpada, azken hilabetean behar bezala korrika egin gabe. Olinpiar Jokoetara minik gabe edo, gutxienez, ahalik eta min txikienarekin iristeko.

400 metroko hesidun lasterketaren parekoak izan dira azkeneko bi urteak Fernandezentzat: pixka bat korrika egiten hasterako, berriro hesia, berriro lesioa. Horrela, lasterketak izan ohi dituen hamar hesiak pasatu arte. Eta oraindik ez da iritsi helmugara. Ezin baitu korrika egin, ezin entrenatu eta ezin lehiatu, minarekin ez bada.

Bazirudien iazko urte amaieran osatu zela, eta urtarrilean eta otsailean berriz entrenatzen hasi zen; maiatzean, ordea, iskiotibialetako mina azaldu zen berriro.

Tokioko Olinpiar Jokoetara joateko txartela lortu zuen 2019an, baina aurten erakutsi behar zuen sasoian zegoela. Ekaineko Espainiako Txapelketa aukeratu zuen horretarako, Getafen. Min hartuta zegoen, baina arriskatzea erabaki zuen. Bestela, akabo Tokiora joateko aukera.

Minduta lehiatu zen Espainiako Txapelketan. Irabazi egin zuen. Bueltatu zen. 2021eko txapelketa gehitu zien 2014tik 2019ra bitartean lortutakoei. Beraz, Tokiora joateko txartela berretsi zuen. Ordaina: oso minduta amaitu zuela lehiaketa, eta osatu ezinik iritsi dela Tokiora.

«Saiatu gara orduko sasoiari eusten, baina, korrika egiten saiatzen nintzen bakoitzean, ezin nuen». Medikuak eta fisioterapeutak izan ditu ondoan, Tokiora ahalik eta ondoen iristeko. Atsekabetuta bai, baina «pozik» ere badago, ahal duen guztia egin duelako Tokiora ondo iristeko.

«Ikusleak gehiago esperoko zuen», esan du, burumakur. «Ulertzen dut, ni ere kirol ikuspegitik ez nagoelako pozik». Gustura dago, ordea, zailtasun guztien aurrean lan egiteko eta aurrera jarraitzeko izan duen indarragatik. «Riotik Tokiora arteko bideaz ez dut gozatu», aitortu du. «Hala ere, hauek guztiak esperientziak dira; ikasi egiten dut, eta indartsuagoa naiz».


Summary: Beste gazte bat atxilotu dute Zornotzako erasoarekin lotuta, bederatzigarrena. Bi gizon espetxeratu dituzte erasoa dela eta. Bederatzi mutiletatik hiru igaro dira epailearen aurretik, eta bat libre geratu da, baldintzapean; hilero epaitegian aurkeztu beharko du. Gazteak oso larri segitzen du

Barakaldoko udaltzainek (Bizkaia) beste gazte bat atxilotu dute Zornotzako erasoarekin lotuta. Atxilo hartutako bederatzigarren pertsona da. Eusko Jaurlaritzaren Segurtasun Sailaren arabera, adin nagusikoa da. Komisarian dago, eta epailearen aurretik igarotzekoa da.

Iragan asteburuan Zornotzako erasoan parte hartzea egotzita atxilotutako zortzi mutiletatik hiru iragan dira epailearen aurretik Durangoko auzitegian; adin nagusiko hirurak. Bi espetxeratzeko agindu du epaileak, eta hirugarrena aske geratu da, baina hilean behin epaitegira joan beharko du. Ikerketak irekita segitzen du, Eusko Jaurlaritzako Segurtasun Sailak jakitera eman duenez. Adin nagusikoak ez diren gainerako atxilotuak fiskalaren esku daude, iturri berak adierazi duenez.

Iragan igande goizaldean Zornotzan (Bizkaia) mutil bati eraso egitea egotzita atxilotu zituzten zortzi gazte. Erasoa jasan zuen 23 urteko mutila Gurutzetako ospitalera eraman zuten (Barakaldo, Bizkaia). Berri agentziek familia iturriak aipatuz jakinarazi dutenez, gaztea egonkor dago, baina oso larri. Birritan operatu dute, odolbilduak ditu buruan, eta ez aurrera ez atzera, egonkor segitzen duela adierazi dute. Bilakaera ikusi beharko dela jakinarazi diete medikuek gaztearen senitartekoei.

Joan den asteburuan, Zornotzan (Bizkaia), istiluak izan ziren herriko hainbat tokitan, eta hiru lagun zaurituta eraman zituzten ospitalera. Gazte bat jipoitu egin zuten jende askoren arteko borroka batean. Segurtasun Sailaren arabera, Jauregibarria inguruan gertatu zen istilua, eta buruan eman zizkioten kolpeengatik konortea galduta eraman zuten gaztea Gurutzetako ospitalera.

Grabazioa

Erasotzaileek, gainera, grabatu egin zuten jipoia, eta bideoa sare sozialetan zabaldu zuten; irudietan, ikus daiteke herriko beste zenbait tokitan ere istiluak sortu zituztela. Asteburuko istiluetako beste bat Luis Urrengoetxea kalean gertatu zen: borroka bat izan zen bi kuadrillaren artean, eta kristalezko botilak ere jaurti zituzten. Udaltzaingoa eta Ertzaintza hara joan ziren, eta mutil bat atxilotu zuten.

Elkarretaratze soka luzea ekarri dute iragan asteburuko istiluek. «Erasoen eta giro oldarkorraren» aurkako jarrera agertzeko dozenaka pertsona elkartu ziren astearte iluntzean Zornotzan. Zauritutako gazteari elkartasuna agertu zioten, eta baita erasoak jasan zituzten gainerakoei ere. Salatu zuten arazoaren muina «betiko gizonen gizonkeria» dela: «Beti dago gizon talde bat, giro biolentoa sortzen eta jarrera matxiruloak izaten». Dei egin zuten herri moduan egoera errotik mozteko: «Herria denona denez, denon ardura da». Lemoan ere elkarretaratzea egin zuten ostegun iluntzean, larri zaurituta dagoen gaztea bertakoa baita.

Gorroto delitua

Bai Iñigo Urkullu Eusko Jaurlaritzaren lehendakariak, bai Bingen Zupiria Jaurlaritzaren bozeramaileak, bai Josu Erkoreka Segurtasun sailburuak onartezintzat jo zuten erasoa.

Bingen Zupiria Eusko Jaurlaritzako bozeramaileak esan zuen litekeena dela «gorroto delitua egotea, erasoa jasan duten zenbait pertsonaren ezaugarriengatik egin dutelakoan eraso». Zupiriaren esanetan, bizikidetzaren eta pertsonen duintasunaren aurkako erasoak izan dira, eta «irmotasun osoz» egin behar da halako erasoen aurka. Erkorekak esan zuen Koala anaiak izeneko talde bateko partaide zirela atxilotuak, eta aurrekariak zituztela. Esan zuenez, litekeena da hilketa saio burutu gabea egoztea, atera diren bideo grabazioetako batean «hil ezazue» entzuten delako.

Denis Itxaso Espainiako Gobernuaren EAErako ordezkariak ere kezka agertu zuen: «Egiturazko indarkeriaren goratze bat dago», esan zuen, eta «gorroto delituei» erantzutera deitu zuen.


Summary: Teresa Errandonea, 100 metroko hesiduneko finalerdietatik kanpo. Sailkatze proban seigarren amaitu du, 13.15eko denborarekin. Ondo hasi, baina gero atzean geratu da.

"Duela lau urte hemen egongo nintzela esanez gero, ez nuen sinetsiko". Teresa Errandonea asebeteta zegoen Tokion egotearekin. Baina beste helburu txiki bat jarri zion bere buruari, 100 metroko hesidun proba 13.00 segundo baino gutxiagoan egitea. Bere markarik onena 13.04 zen. Bada, ez du lortu. Irungo atletak sailkatze proba jokatu du, eta lehiatik kanpo geratu da. 13.15eko marka egin du, eta seigarren amaitu du. .

Bost izan dira finalerdietarako sailkatzeko probak. Laugarrenean aritu da Errandonea. Ondorengo atletekin korritu du: Christina Clemons (AEB), Luca Cozak (Hungaria), Elisa Lazaro (Italia), Cyrena Samba (Frantzia), Pedrya Seymour (Bahamak), Ketiley Batista (Brasil) eta Britany Anderson (Jamaika).

Bigarren kaletik irten da Errandonea. Hasiera ona egin du, baina erdialdetik aurrera indarra galtzen joan da, luze egin zaio. Lasterketa amaieran ez zegoen pozik. "Gero ikusiko dut lasterketa. Baina lehen hiru hesien ostean ez dut ondo korritu. Ondo hasi naiz, baina ez dut errematatzen jakin. Arantza hori geratzen zait". Fisikoki ondo aurkitu da. "Tibian nuen mina ez dut nabaritu. Beroketa ariketetan neure burua oso ondo ikusten nuen, eta motibazio handiarekin nengoen. Pena da, gaia banuelako finalerdietan egoteko, Izan diren denborak kontuan hartuta, banuenaukera sailkatzeko. Nire markarik onena 13.04 da, eta berdindu izan banu barruan nengoen". Orain atseden hartuko du. "Gutxienez irailera arte".Guztira bost sailkatze lasterketa izan dira, eta denbora onena Puerto Ricoko Jasmien Camachok egin du:1 2.41.


Summary: Ledeckyk urrea lortu du; Dresselek, urrea eta munduko marka. Katie Ledeckyk irabazi egin du emakumeen estilo libreko 800 metroko probako finala. Ariarne Titmusi gailendu zaio. Gizonetan, Caeleb Dresselek eskuratu du urrezko domina tximeleta estiloko 100 metroan. Bere munduko marka hobetu du.

Katie Ledecky, Ariarne Titmus eta Caeleb Dressel. Tokioko Olinpiar Jokoetan gehien nabarmendu diren igerilariak. Ledecky estatubatuarra, historiako emakumezko igerilari onena. Titmus, Tokion Ledecky bi aldiz garaitzea lortu duen australiarra. Eta Caeleb Dressel, Phelps joan zenetik gizonezkoen igeriketan sortu den izar berria.

Titmusek Ledeckyri irabazi zion estilo libreko 200 metroko eta 400 metroko finaletan. Garaipen psikologikoak izan ziren, gainera, atzetik aurrera irabazitakoak. 800 metroan, baina, hobeto moldatzen da Ledecky. Harenak dira distantzia horretan historian egin diren 24 denbora onenetatik lehen 23ak. 24.a Titmusek lortu du, gaurko saioan.

Hasiera-hasieratik nagusitu da Ledecky. Uretara jauzi egin, murgilean igeri egin eta burua atera duenerako lehiaren buruan jarri da. Metroak egin ahala, aldea handitu du bigarrenarekiko, Ariarne Titmusekiko. Estilo ezberdinak dituzte batak eta bestek: Ledeckyk hankekin ostikoak ematen dizkio urari, baina ez dira azkarrak eta etengabeak, pausatuagoak eta besoen mugimenduarekin koordinatuta, uretan dantza egingo balu bezala; Titmusek, berriz, ura etengabe jotzen du ostikoz, motorra du hanketan, apar zuriko ubera sortuz.

Ledeckyren aldea bi segundotik gorakoa ere izan da, gorputz oso batekoa, eta hala ekin die azken 50 metroei. Titmusek, azken luzean, abiadura azkartu du eta nabarmen gerturatu da Ledeckyrengana, baina ez haren garaipena arriskuan jartzeko bezainbeste. 8.13.83koa izan da Ledeckyren denbora. 1.26 segundo gehiago behar izan du Titmusek. Simona Quadarella izan da hirugarren, urrun, 5.78 segundora.

Ledeckyk bukatu ditu Tokioko Olinpiar Jokoak. Bost probatan parte hartu du eta bi urre eta bi zilar irabazi. Urrezko zazpi domina ditu guztira: bat Londresen (2012) 15 urte soilik zituela, lau Rion (2016) eta beste bi Tokion. Jokoak hasi aurretik batzuek esaten zuten berdindu edo gainditu zitzakeela Larisa Latynina gimnastikalariaren bederatzi urreak. Ez du lortu. Baina gaur esan du Parisko Olinpiar Jokoetan parte hartzeko asmoa duela eta agian baita 2028ko Los Angeleskoetan ere.

Dressel, bi aldiz

Jakina zen gizonen tximeleta estiloko 100 metroko munduko marka kolokan zegoela: bai Dressel, bai Kristof Milak hungariarra asko hurbildu ziren finalerdietan. Finalean, Dressel hasieratik jarri da probaren buruan. Milak nabarmen atzerago abiatu da, baina atzetik aurrera egitea lortu du. Segundo erdi atzerago abiatu ditu azken 50 metroak. Tartea txikitu du, baina ez nahikoa. Dresselen denbora: 49.45. Milak bi hamarrenera heldu da (0.26). Eta Noe Ponti suitzarra 1.29ra. Dresselek urrezko hiru domina lortu ditu, oraingoz, Tokion. Gaur bertan, tximeletako proba bukatu, irabazi, marka jarri eta domina jaso eta gero, estilo libreko 50 metroko probako finalerdia jokatu du eta finalerako sailkatu da denbora onena eginez.

Erresuma Batuak munduko marka

Igeriketako beste bi final jokatu dira, gaur, Tokion. Emakumezkoen bizkar estiloko 200 metroetan Kaylee McKeownek (Australia) irabazi du urrezko domina, 2.04.68ko denbora eginez. Zilarra Kylie Masserentzat (Kanada) izan da 2.05.42ko denborarekin, eta brontzea Emily Seebohmentzat (Australia) 2.06.17ko denborarekin. Eta 4x400 estilo mistoan Erresuma Batuko selekzioak munduko marka ondu du, eta urrea kolkoratu: 3.37.58ko denbora egin du (aurreko marka onena Txinarena zen: 3.38.41). Zilarra, hain zuzen, Txinarentzat izan da (3.38.86), eta brontzea Australiarentzat (3.38.95).

Lehiaketa bihar bukatuko da. Bost final jokatuko dituzte: emakumezkoen 50 metroak, gizonezkoen 50 metroak, gizonezkoen 1.500 metroak, gizonezkoen 4x100 konbinatuak, eta emakumezkoen 4x100 konbinatuak.


Summary: Munarrizek bi gol sartu ditu Espainiak irabazitako partidan. Ligaxkako laugarren jardunaldian 5-16 nagusitu zaio Australiari. Orain arteko partida guztiak irabazi ditu.

Espainia 5-16 nagusitu zaio Australiari gizonezkoen waterpoloko B multzoko ligaxkako laugarren jardunaldian, eta modu horretan lidertza sendotu du. Alberto Munarriz nafarra berriro nabarmendu da, eta gaurkoan bi gol sartu ditu. David Martin Espainiako selekzioaren hautatzailearen konfiantzazko jokalarietako bat da.

Ligaxkako aurreneko lau partidak irabazi ditu Espainiako selekzioak: 12-13 Serbiari; 6-8 Montenegrori; 16-4 Kazakhstani; eta gaur 5-16 Australiari. Ligaxkako azken partida asteartean jokatuko du Kroaziaren aurka, Euskal Herrian 08:30ak direnean. Final-laurdenak abuztuaren 4ean izango dira. Munduko eta Europako txapeldunordea izaki, dominetarako hautagaietako bat da Espainia.


Summary: Biles oreka barrako finalean lehiatuko da gaur. Domina bat lortzeko azken aukera izango da gimnastika artistikoko ikurrarentzat. Osasun arazoak medio, beste aparatuetako finaletan aritzeari uko egin dio azken astean

Osasun arazoengatik jauzi zaldiaren, barra asimetrikoen eta lurreko ariketaren finaletan parte hartzeari uko egin ondoren, Simone Biles estatubatuarra, gimnastika artistikoko ikurra, oreka barrako finalean lehiatuko da asteartean, AEBetako Gimnastika Federazioak jakinarazi duenez. Euskal Herrian 10:50 direnean hastekoa da finala.

Joan den ostiralean, izaten ari den arazoen berri eman zuen, eta sare sozialetan esan zuen haren burua eta gorputza ez daudela «sinkronizatuta». Aurrena, taldekako lehiaketatik erretiratu zen, lehia hasi berritan. Presioaren ondorioz utzi zuen hura Bilesek. «Nire osasun mentalean zentratu behar dut. Gure burua eta gorputza babestu behar ditugu, eta ez dugu mugatu behar munduak nahi duena egitera», adierazi zuen, taldekako finala utzitakoan, 24 urteko gimnasta estatubatuarrak.

Gimnastika artistikoaren azken urteotako izar nagusia da Biles, 24 urtekoa. 2013az geroztik egindako Munduko Txapelketetan urrezko hemeretzi domina irabazi ditu. Azkeneko Olinpiar Jokoetan, Rion, urrezko lau domina eta brontzezko bat kolkoratu zituen estatubatuarrak.

Larry Nassar AEBetako gimnastika selekzioaren medikuaren sexu abusuen biktima izan zen Biles, eta, 2018an, nabarmendu zuen horrek antsietatea eragiten ziola eta sendagaiak hartzen zituela horri aurre egiteko.


Summary: Oiartzabal erabakigarria izan da Espainia finalerdietara eramateko orduan. Espainiak 5-2 irabazi dio Boli Kostari. Eibartarrak garaipena bideratu duen gola sartu du, penaltiz.

Gizonezkoen Espainiako futbol selekzioak 5-2 irabazi dio, gaur, Boli Kostari, final-laurdenetako kanporaketan, eta finalerdietarako txartela lortu du. Eta hori poltsikoratzeko orduan ezinbestekoa izan da Mikel Oiartzabalen lana, eibartarrak partidako gol erabakigarria sartu baitu, 3-2koa: luzapeneko lehen zatian izan da, penaltiz. Finalerdiak asteartean jokatuko ditu Espainiak, eta Japonia izango du aurkari (Euskal Herrian 13:00ak direnean).

Partida estua jokatu dute bi selekzioek Rifuko Miyagi estadioan, eta Mikel Merino, Martin Zubimendi eta Unai Simon euskal herritarrak ere hasieratik aritu dira, Oiartzabal bezala. Jon Moncayolak azkeneko hamabost minutuak jokatu ditu.

Boli Kostak hartu du aurrea 10. minutuan, Baillyren gol bati esker. Espainiak, baina, lehen zatia bukatu aurretik berdindu du, Olmoren bidez. Bigarren zatia oso orekatua izan da, eta ikus zitekeen lehia detaile txikiek erabaki zezaketela. Esaterako, Simonek huts egin egin du, Boli Kostaren bigarren golean. Gradelek egindako jaurtiketa atezainaren hanka azpitik pasatu da sareetarako bidean. 90. minutua zen, partida bukatzear zegoen, baina Mir zelairatu berriak berdinketaren gola sartu du arauzko denbora beteta zegoenean, Boli Kostako atzelarien gaizki ulertu bat baliatuz area txikian.

Eta luzapenean, jokalariak esfortzu pilaketagatik eta hezetasunagatik nekea nabaritzen hasi direnean, epaileak penaltia adierazi du 97. minutuan, iritzita Pau Torresek buruz egindako errematek Baillyren eskuan jo duela. Oiartzabalek penaltia gauzatu du.

Eta luzapeneko bigarren zatian, partida jada hautsita zegoenean, Mirrek beste bi gol sartu ditu.


Summary: 1.623 positibo atzeman dituzte Hegoaldean. Datuek zertxobait hobera egin dute, Araban izan ezik.

Osasunbideak eta Osakidetzak emandako behin-behineko datuen arabera, atzo 13.607 diagnostiko proba egin zituzten Hego Euskal Herrian. Horietatik 1.623 positibo izan ziren. Bi osasun zerbitzuetako datuak kontuan hartuta, egindako testen %11,9k positibo eman zuten. Hortaz, OME Osasunaren Mundu Erakundeak pandemia kontrolpean edukitzeko jarritako %5eko langatik urrun daude zenbakiok.

Lurraldez lurralde, datuek zertxobait hobera egin dute guztietan, Araban izan ezik. Lurralde horretan atzeman zen kopuru txikiena: 199 positibo. Halere, herenegun baino 68 gehiago izan ziren. Ohi bezala, Bizkaian atzeman zituzten kutsatu gehien: 669 izan ziren; herenegun baino 107 gutxiago, halere. Gipuzkoan antzeko datua izan zuten: 386 positibo —herenegun baino bi gehiago—. Nafarroan, zertxobait hobetu da egoera, 345 positiborekin —ostegunean 383 izan ziren—.

Ospitaletako egoerari dagokionez, atzo 63 lagun erietxera eraman zituzten, COVID-19a zela eta. Zaintza berezia behar dituzten lagunei dagokienez, herenegungo kopuru berdina mantendu zen atzo: orotara, 83 lagun zeuden Hegoaldeko ZIUetan.


Ostadarra Bulebarrean

Summary: Ostadarra Bulebarrean. Annemiek Van Vleutenek irabazi du Donostiako Klasikoa, Murgilen gora erasoa jota. Winder izan da bigarren, eta Guderzo hirugarren.

Aldez edo moldez, nagusi da. Annemiek Van Vleutenek (Movistar) irabazi du Donostiako Klasikoa, Olinpiar Jokoetan urrezko domina jantzi eta hiru egunera. Aise ari da Herbehereetako txirrindularia, eta gaur ere agerian utzi du bere nagusitasuna. Munduko Txapeldunaren elastikoa soinean, bakar-bakarrik ailegatu da helmugara. Ibilbide osoan euriak mardul bota badu ere, ostadarra gailendu da Donostiako da Bulebarrean.

Van Vleutenek nahi zuen unean jo du kolpea. Etaparen lehen zatian ezkutuan aritu da, tropelean sartuta, eta azken zatirako gorde ditu indarrak. Murgil mendatera ailegatu orduko, erasoa jo du maldan gora, eta hor hautsi du lasterketa. Ordura arte lider zirenei aurrea hartu, eta bakar-bakarrik heldu da helmugara. Bederatzi kilometroren faltan egin du aurrera, eta etenik gabeko peldakadaka lortu du irabaztea.

Aurrez, txirrindulari andana saiatu da lasterketaren buruaz jabetzen. Aiara igo orduko Giorgia Vettorellok (TOP) egin du lehendabiziko saialdia, eta hautsi egin da tropela. Jaizkibelen bildu dira berriz, harik eta hiru laguneko multzo batek hanka egin duen arte. Haien artean zen Ane Santesteban (Bike Exchange) errenteriarra ere. Lehen postuetan kokatu dira, ia bi minutuko errentarekin. Hura izan da lehen euskal herritarra helmugan.

Harik eta Van Vleuten piztu den arte. Taldekideen laguntzarekin aldeak murriztu eta gero tropeletik jauzi egin eta erritmoa bizkortu du. Aldeak murriztu ditu, lehenik, gero lidergoan kokatzeko. Halaxe heldu da lehendabiziko koskara, eta lehen postuan igaro du helmugako marra. Lasterketa aise kontrolatu du azken kilometroetan. Van Vleutenen atzetik, Ruth Winder (Trek-Segafredo) sailkatu da bigarren, 36 segundura, eta Tatiana Guderzo izan da hirugarren (Ale).


Summary: Hernandez eta Pena makal, Espainiaren porrotean. Espainiak 29-24 galdu du Hungariaren aurka. Errusiaren aurkako norgehiagokan, etzi, jokoan edukiko dute final-laurdenetarako txartela

Ezustekoa gaur, emakumezkoen eskubaloian. Hungaria partidarik irabazi gabea zen Tokioko Olinpiar Jokoetan, baina gaur 29-25 irabazi dio Espainiari, B multzoko ligaxkako laugarren jardunaldian. Espainiako selekzio guztia bezalaxe, Nerea Pena eta Ainhoa Hernandez euskal herritarrak ere makal aritu dira. Lehenak bi gol sartu ditu (bost jaurtiketa), eta bigarrenak bat. Etzi jokatuko dute ligaxkako azken jardunaldia, bosgarrena, eta Espainiak Errusia izango du aurkari (Euskal Herrian 07:15 direnean). Final-laurdenetarako sailkapena egongo da jokoan.

Hungaria hasieratik izan da nagusi, eta atsedenaldira aurretik iritsi da (14-11). Pentsatzekoa zen aldageletatik bueltan Espainiak azkar erreakzionatuko zuela, Hungaria ez bezala dominetarako hautagaia baita. Baina kontrakoa gertatu da, 41. minutuan zazpi golekoa baitzen aldea (23-16). Bai, Espainiak erreakzionatu du, gol batera jarri 50, minutuan (24-23), baina azkenean ezin izan du emaitza irauli.


Summary: Elaine Thompsonentzat urrea, emakumezkoen 100 metroko lasterketan. Rio 2016en bezala, nagusi izan da. Fraser-Pryce sailkatu da bigarren, eta Jackson hirugarren. Hirurak jamaikarrak dira.

Rio 2016an egin bezala, Elaine Thompsonek irabazi du urrea emakumezkoen 100 metroko lasterketan. Shelly-Ann Fraser-Pryce izan da bigarren, eta Shericka Jackson hirugarren. Hiru atletak dira jamaikarrak. Lasterketa oso azkarra izan da, eta Thompsonek inoizko bigarren marka onena egin du, 10,61, Olinpiar Jokoetako marka ezarriz. Aurrekoa Florence Griffith-Joynerrena (AEB) zen, Seul 1988koa: 10,62koa.

Finalerdietan Fraser-Prycek egin du denbora onena (10,73), eta ematen zuen baietz, irabazita historia egingo zuela: Olinpiar Joko batzuetan banakako proba berean hirutan gailentzen den aurreneko emakumea izatea. Eta lasterketaren hasiera aintzat hartuta, urrea berea izango zela zirudien, oso ondo atera baita bosgarren kaletik. Baina Thompsonek eutsi egin dio laugarren kaletik, eta aurrea hartu dio 50 metroetan. Helmugako marrarako bidea hegan egin du garaileak. Fraser-Prycek 10,74ko denbora egin du, eta Jacksonek 10,76koa.

Thompsonek 29 urte dauzka, eta Fraser-Prycek (34 urte) bezala, jada urrezko bi domina irabazi ditu 100 metroetan. Gaurko garaileak 200 metrokoan ere irabazi zuen urrea Rio 2016an.

Gizonezkoen 100 metroen finala bihar jokatuko da, Euskal Herrian 14:50 direnean. Trayvon Bromell (AEB) da irabazteko faborito nagusia, nahiz eta gaur, kanporaketetan, kostata sailkatu den finalerdietarako.

Diskoan, Stahl suediarra

Gaur jokatu da gizonezkoen disko jaurtiketako finala ere. Daniel Stahl suediarrak irabazi du urrezko domina. Bigarren saiakeran egin du jaurtiketa onena, eta 68.90 metrotara bota du diskoa. Munduko sailkapeneko lehen postuan dago Stahl, eta gaurkoan ez du hutsik egin. Bigarren postuan, berriz, haren herrikide den Simon Petterssonek amaitu du, 67.39 metrotako jaurtiketa eginda. Lukas Weisshaidinger austriarrak osatu du podiuma, brontzezko domina kolkoratuz 67.07ko jaurtiketarekin.

4x400 mistoen lasterketa jokatu da aurrenekoz Olinpiar Jokoetan, eta Polonia nagusitu da: 3.09,87. Bigarren Dominar Errepublika izan da (3.10,21); eta hirugarren AEB (3.10,22).


Summary: EAJ «askatasuna lortzeko tresna» dela nabarmendu du Ortuzarrek alderdiaren 126. urteurrenean. Bilbon eginiko ekitaldian, EAJren bozak «doan» eskaini dizkio Ortuzarrek Gernikako Estatutua bete, kontzertu ekonomikoa errespetatu eta «herri honi modu askean bere patua erabakitzen» utziko dion Espainiako gobernuari.

EAJk bere 126. urteurrena ospatzeko ekitaldia egin du gaur Bilbon, Albiako Lorategietan Sabino Aranak duen estatuari eginiko lore eskaintzarekin. Andoni Ortuzar EBB Euzkadi Buru Batzarreko presidentea buru zutela, dozenaka alderdikide bildu dira EAJren sortzailea omendu eta alderdiaren historia goraipatzeko helburuarekin.

Ohorezko aurreskua egin ondoren, hitza hartu du Ortuzarrek, 1895eko uztailaren 31tik gaur arte EAJk nazio eraikuntzaren alde eginiko ibilbidea nabarmentzeko. «126 urteko bide bikaina, Euskadi bere askatasunera eramateko, Euskal Herria bere etorkizunaren jabe izan dadin; herri bat, Euskal Herria; aberri bat, Euskadi; eta askatasuna lortzeko tresna bat, Euzko Alderdi Jeltzalea», adierazi du.

Zentzu horretan, bere alderdia «gizon eta emakume askeen Euskadi aske bat lortzeko» sortu zela zehaztu du EBBko presidenteak, haren helburua berdina izaten jarraitzen duela azpimarratuz. Eta gehitu du EAJren bozak Espainiako egungo gobernuari eta etorkizunean osa daitezkeenei «doan» eskaintzen dizkiela, «[Gernikako] Estatutua bete, kontzertua errespetatu eta herri honi modu askean bere patua erabakitzen uzten badiote».

Hain zuzen, pandemiak eragindako kalteei erreferentzia eginez, Ortuzarrek gogoratu du «eskumenen burujabetza» dela «errekuperazioaren oinarria», eta hura babesteko eta «egunero zabaltzeko» deia egin du.

Espainiatik jasotako kritikei erantzuna

Espainiako autonomia erkidegoetako lehendakarien konferentziaren harira Urkullu lehendakariak azken egunetan jasotako kritikei erantzuteko ere erabili du Otuzarrek bere hitzartzea. Izan ere, beste autonomia erkidegotako zenbait lehendakarik eta Pablo Casado PPko buruak, besteak beste, Urkulluri leporatu diote atzoko bilerara joateko bere erabakia kontzertu ekonomikoaren batzorde mistoak ostegunean sinaturiko akordioaren arabera baldintzatu zuela.

Horiek horrela, EBBko presidenteak esan du «nazkatuta» daudela «xantaiagile» deitzen dietenekin: «Aspertuta gaude euskal autogobernua nola erabiltzen duten ikusteaz, xantaia erabiltzen dugula entzuteaz, eta gurea defendatzen dugulako pirata esaten digutela ikusteaz. Gure legearen eta euren legearen arabera gurea dena baino ez dugu nahi».

Lehendakarien bilerari dagokionez, Ortuzarrek seinalatu du Euskal Autonomia Erkidegoak Espainiarekin duen lotura «aldebikoa» dela, «Euskadiren eta estatuaren arteko harreman zuzen eta elkarrekiko leialarena». Halaber, gehitu du foro aldeaniztunak «bigarren mailakoak» direla, eta EAJk horietan soilik «hertsiki beharrezkoa denean» parte hartuko duela, «neurrigabeko erabilerak» onartu gabe.


Powelss, esprintean bizkorrena

Summary: Powelss, esprintean bizkorrena. Education Firsteko estatu batuarrak irabazi du gizonezkoen Donostiako Klasikoa. Azken metroetan nagusitu da, Matej Mohoricen (Bahrain) eta Mikkel Honoreren (Deceuninck) aurretik helmugaratuta.

Neilson Powless (Education First) eta Azken metroetan erabaki zen garailearen izena. Powlessek estutasun goreneko unean hartu die aurre Matej Mohoric (Bahrein-Victorious) eta Mikkel Honore (Deceuninck) bigarren eta hirugarren sailkatuei.

Ordura arte, lasterketa gora-beheratsua izan da. Jardunaldi goibelari distira atera asmoz aritu dira txirrindulariak, eta lanak lan, lortu dute lasterketako zati batean. Mendateetan ageriko utzi dituzte distira printzarik behinenak, eta amaierako esprintak erabat argitu du iluna.

Hasiera patxadatsu baten ostean, tropela Jaizkibelgo mendatean hasi da bizitzen. Javier Romoren (Astana) sinadura izan du eguneko lehen joaldi garrantzitsuak. Haren ekinaldiak ziklistaren asmo onak ageriko utzi arren, pelotoiak berandu baino lehen estutu duen, eta jan egin dio ordura artean lortutako aldea. Romoren saialdia gerora helduko zenaren aurrekari izan da. Izan ere, hurrengo mendatea Erlaitz zen, eta malda horiek ez dute zalantzarako tarterik uzten: indartsuenek soilik atera ditzakete aldeak. Poz handia jaso du euskal zaleak, Mikel Landa (Bahrein) lantegi horretan ikusi duenean. Italiako Giroan izandako erorikoaren ondotik lehen eguna zuen lehian, eta bere abilezia probatu nahi izan du. Simon Carrek berehala hartu dio neurria, eta hor amaitu da Landaren ametsa. Carrek lehen postuan igaro du Erlaitz, baina gerora helmugan bizkorrenak izango zirenek hura harrapatu nahiari ekin diote berehala. Baita lortu ere; bien bitartean, bezperatan hautagai nagusi izendatutakoek zirkinik ere ez dute egin.

Murgilek aurreikusitako garrantzia izan du. Powlessek jo, eta Honore, Mohoric eta enparauak ziztu bizian abiatu dira Igeldon gora, garaipenaren bila. Beherakoan hartutako kolpe eta guzti: Lorenzo Rota (Intermarche) eta Honorek errepide bazterra jo dute Igeldotik Donostiaruntz.

Dena den, onenen multzoan segitu dute azken metroetaraino, eta hor piztu da sua. Mohoric izan da lehendabiziko supiztailea, urrundik estututa, baina haren saiakera ezerezean geratu da. Aldiz, pixkanaka aurrera egin du Powlessek, eta Mohoricen eta Honoreren artetik igarota lortu du esprintean besoak altxa eta garaipena eskuratzea, ordura arteko ezjakintasunari akabera emanaz.


Summary: Salbuespen neurrien desagertzea eskatu du Sarek Urola Kostan. Ibilian-ibilian, etxerako bidean kanpainaren baitan, Oriotik eta Zumaiatik abiatutako bi zutabek bat egin dute Getarian, presoen eskubideak aldarrikatzeko ekitaldian.

Gipuzkoako hainbat eskualde zeharkatu ostean, Sare Herritarrak maiatzean abiatutako Ibilian-ibilian, etxerako bidean kanpainak Urola Kostara (Gipuzkoa) eraman du gaur euskal preso, deportatu eta iheslarien etxeratze prozesuan bultzatzeko aldarria. Oriotik eta Zumaiatik abiatu diren bi zutabetan, eskualdeko dozenaka herritarrek Getariara arteko ibilbidea egin dute, parte zaharreko kaleetan itzulia egin ostean, Gudarien Enparantza plazan elkarretaratzea egiteko.

Eguraldia lagun izan ez badute ere, txistuek eta danbor soinuen laguntzarekin bidea girotzeko gai izan dira, eta, behin plazan izan direnean, Libe Goenagak zenbait bertso eskaini dizkie hor bildutakoei. Haren ondotik, Inaxio Oiartzabal Sareko bozeramaileak hartu du hitza, segidan bailarako presoak gogora ekartzeko: «Etxerako bidean jarri nahi ditugu, gertu izan arren, hiru laurdenak bete dituztenen kasuan baldintzapeko askatasuna egi bilakatuz».

Azken hilabeteetan emandako presoen gerturatzeak positibotzat jo eta «lehen pauso batzuk» direla onartu badu ere, «presoek bizi dituzten salbuespenezko neurri guztiak bertan behera gera daitezen» eskatu du Oiartzabalek, eta etxeratze prozesu hori guztiei zabaltzeko garaia dela azpimarratu.

Halaber, Sareko bozeramaileak gogoratu du orain arte Euskal Herriko hainbat eskualde zeharkatu dituen kanpainak urrira bitarte pausoak egiten jarraituko duela, eta hurrengo jauzia Oarsoaldea eta Bidasoara egingo dutela jakinarazi du. Bestalde, Gipuzkoan egitasmoari amaiera emateko abuztuaren 21ean Donostian egingo duten manifestazioan parte hartzera deitu ditu herritarrak.

Mobilizazioak hamazazpi hondartzatan

Sarerekin batera, Etxeratek ere presoen eskubideen aldeko mobilizazioak antolatu ditu astebururako. Hain zuzen, bihar elkarretaratzeak egingo ditu Araba, Bizkai, Gipuzkoa eta Lapurdiko hamazazpi hondartzatan, Salbuespenezko politikari stop! Etxera lelopean. Mobilizazioak Landako Urtegian (Araba), Bakion (Bizkaia), Ean (Bizkaia), Lagan (Bizkaia), Laidan (Bizkaia), Lekeition (Bizkaia), Mundakan (Bizkaia), Muskizen (Bizkaia), Ondarroan (Bizkaia), Deban (Gipuzkoa), Donostian, Hondarribian (Gipuzkoa), Mutrikun (Gipuzkoa), Orion (Gipuzkoa), Zarautzen (Gipuzkoa), Donibane Lohitzunen (Lapurdi) eta Hendaian (Lapurdi) egingo dituzte, eguerdian.


Summary: Hondarribia eta Arraun Lagunak erraz nagusitu dira Bilbon. Hondarribiak Eusko label ligako bigarren bandera irabazi du Bilboko Ibaizabaleko ur geldoetan, erlojupekoan; bosgarrenez eremu horretan. Euskotren ligan, berriz, Arraun Lagunak izan da azkarrena, eta denboraldiko bosgarren garaipena eskuratu du

Hondarribiak Bilboko estropada eremuari neurria hartu dio antza. Eusko Label ligan hamabi alditan jokatu da eremu sigi-sagatsu horretan, eta horietatik bostetan Ama Guadalupekoa ontzia izan da azkarrena; azkena, gaurkoan. Erlojuaren aurkako proban bakarrik aritzeak dakarren berezitasun horretan eroso sentitu dira Ioseba Amunarriz patroia eta haren arraunlariak. Ontzi arina izanik ere, bikain moldatu dira ur geldo eta sakonera gutxiko estropadan; hasi eta buka. Zierbena uretara itzuli da gaur, aurreko asteburuan taldean atzemandako koronabirus positiboagatik lehiatu gabe egon eta gero. Bada, COVID-19ak ez du etenik gorengo mailan; Isuntzari ere erasan dio izurriak. Taldean bi kasu atzeman dituzte goizean, eta, beraz, Osertz Aldairenak ezin izan dute arraun egin; ezta gaurko Santurtziko (Bizkaia) estropadan ere (12:00, ETB 1).

Marea behean 16:38an zen. Marea hilak izan arren, azken txandakoek itsaslaster gehixeago zuten aurrekoek baino. Alta, oro har, baldintza hobeagoak zituzten; haizearen indarra hutsaren hurrengoa baitzen. Ohorezko txandako lau ontziak ibai ertzetik atera dira, ur-lasterra saihesteko eta ontziari abiadura ez galtzeko asmoz. Hondarribiaren eta Santurtziren aldekoak izan dira lehen erreferentziak; ontzi bateko aldea ateratzen zieten Orio eta Zierbenari. Talde horiek zerbaitegatik daude Eusko Label Ligako lehen bi postuetan.

Dena den, Mikel Orbañanosenak lehen luzeko erditik aurrerako zatia Sotera ontzia baino hobeagoa egin du, eta, hala, lehen ziabogan denbora onena berdeek burutu dute. Hiru segundo eta bost segundotan hobetu dute Orioren eta Zierbenaren denborak, hurrenez hurren. Hondarribiaren atzetik, berriz, Santurtzi zetorren, baina Ama Guadalupekoa ontziarekiko hiru segundoko atzerapena izan du maniobran. Eneko Gonzalez Sotera traineruaren txopan estreinakoz aritu da, eta Gorka Aranberri lehorrean geratzeko erabakia hartu du Iker Zabala prestatzaileak.

Bigarren luzean, marea goraka zihoala, itsaslasterrak erditik joatea eskatzen zien ontziei; patroiek eta entrenatzaileek ondoasko zekiten hori. Bitartean, ordea, Hondarribia zen ur-lasterrari etekin handiena ateratzen ari zitzaion taldea. Sei segundora handitu ditu aldeak aurkariekiko. Bigarren ziabogara heltzen ari ziren bitartean, Amunarrizek ontzia apur bat istriborrerago eraman du; ziabogara estu sartzeko, maniobratik zabal irteteko eta ababorreko arraunlariak ez geratzeko. Ontzia azkar biratu dute Hondarribiko patroiak eta Julen Fernandez aurrekalariak. Orbañanosen taldeak zazpi segundo ateratzen zien Santurtzi eta Zierbenari; bederatzi Oriori.

Arraunean, presarik gabe Banderarako lehian baino gehiago, bigarren posturako borroka handiagoa zuten Zierbenak eta Santurtzik. Hirugarren luzean, Hondarribiaren eta Zierbenaren ontziak abiadura berean zihoazen; sei segundoan ziren biak. Santurtzi, berriz, zazpira zen; Orio, aldiz, hamarrera. Amunarrizek beren arraunlariei behin eta berriz esaten zien arrauna presarik gabe uretan pasatzeko eta erritmoa ez sarritzeko; minutuko 36 paladako erritmoa zihoazen berdeak. Hirugarren eta azken ziabogan, tarteak handiak ziren; zazpi Zierbenari, bederatzi Santurtziri eta hamabi Oriori.

Lau ontziak azken luzean lanean ari zirela, zeruak eta lurrak bat egin behar zuten hondarribiarrek garaipena kareletik botatzeko. Amunarrizek Zierbenak aurretik utzitako ubera zuen erreferentzia gisa. Juan Zunzunegirenak, berriz, bero-bero gibela bota beharrean ziren. Eman eta eman ari dira, minutuko 40 paladako erritmoan, baina ez da nahikoa izan estropada iraultzeko. Bigarrena izan da, Hondarribiarengandik zazpi segundora. Santurtzi hirugarren sailkatu da 11ra, eta Orio hamahirura.

Bigarren txandan Donostiarra, Urdaibai eta Caborekin batera, Tiran ariko da bihar Santurtzin (12:00, ETB 1); gaur galiziarrek zortzigarren egin baitute lehen txandatik arraun eginda. Sailkapenean, puntu sorta ederra pilatu dute, eta orain Zarautz hamabigarrenari sei puntuko aldea ateratzen die. Ondarroa, bestalde, lehen txandan ariko da bihar, gaur azkena izan baita.

Sailkapena

1. Hondarribia 19.21,74 2. Zierbena 7,44ra 3. Santurtzi 11,98ra 4. Orio 13,06ra 5. Donostiarra 20,18ra 6. Urdaibai 23,52ra 7. Cabo da Cruz 24,58ra 8. Tiran 25,36ra 9. Ares 30,44ra 10. Zarautz 31,96ra 11. Ondarroa 32,78ra

Arraun, nagusi

Arraun Lagunak-ek itsasoan ez ezik, ibaian ere talderik indartsuena dela berretsi du gaur, Bilboko bandera irabazita, erlojupekoan. Lugañene ontziak aurkariek markatutako denbora guztiak txikitu egin ditu, baita 2016an San Juanek ezarri zuen estropada eremuko marka hautsi ere; bost segundotan ondu du. Juan Mari Etxabek prestatutako taldeak denboraldiko bosgarren garaipena lortu, eta sailkapen nagusian beste kolpe bat eman du; izan ere, hiru jardunaldiren faltan, Oriori puntu bat ateratzeaz gain, bi jardunaldi gehiago ditu irabazita. Dena alde du beraz.

Sailkapena atzetik aurrera hartuta, Hondarribia izan da erlojupekoari ekiten aurrena; haren atzetik, Donostiarra irten da; gero, Orio; eta azkenik Arraun Lagunak egungo liderra. Marea behean 16:38an zenez, lehen luzean itsaslasterra aurka zuten lau ontziek, eta hori ekidite aldera, istribor aldetik joan dira, nahiz eta sakonera gutxiago zegoen. Arraun Lagunak-eko Andrea Astudillo patroiak, aldiz, ibai ertzera hainbesteko gerturatzeko erabakia ez du hartu, metro gutxiago egiteko asmoz.

Etxaberen taldeak lehen unetik erreferentziak alde zituen, eta aurreko estropadetan egindako gidoia errepikatu du gaur ere; lehen luzeko bigarren zatian, Astudilloren kuadrillak minutuko 36 paladako erritmoan ontziari abiadura handiagoa eman dio, eta ziabogara Orio baino lau segundo azkarrago heldu da. Donostiarrak sei segundo beranduago biratu dute beren ontzia, eta hamar geroago Hondarribiak. Lau ontzietako aurrekalariek ohi baino gehiago iraun dute arraun txikia sartuta, trainerua ziabogatik zabalegi ez ateratzeko.

Lehengo lepotik burua

Itzulerako luzean, Arraun Lagunak-ek bere bidea egin du, eta aldeak handitu egin ditu, Etxaberenak arraunean luze eta sarritu gabe ari zirela. Oriok bai sarritu duela; zirt edo zart egin behar zuen Xanti Zabaletaren taldeak eta erritmoa minutuko 40 paladetara igo du: bizi-bizi. Halere, haien saialdia hutsala izan da.

Hain zuzen, oriotarrek lehia handiagoa zuten Donostiarra eta Hondarribiarekin; segundo berean ziren hiru ontziak. Artean, Hondarribiak amaituta zituen bere lanak, eta Donostiarra zen atzetik. Jose Ramon Mendizabalen arraunlariek bereak eta bi eman dituzte azken txanpan, eta 68 ehunenekoengatik aurretik helmugaratu dira. Beste puntu bat gehiago Hondarribiari, laugarren postua saihesteko lehiari dagokionez. Orio ere ez zen aparte; oriotarrek hortzak estutu behar izan dituzte Donostiarra baino azkarrago egiteko; Nadeth Agirre eta haren arraunlariek 30 ehuneneko baino ez dizkiote atera.

Arraun Lagunak-ekoak, bestalde, gozatuz helmugaratu dira, bai baitzekiten garaipena eurena izango zela. Amaieran sei segundo Orio eta Donostiarrari; eta zazpi Hondarribiari. Gaurko estropada ere berdintasunaren eta lehiakortasunaren beste adibide bat izan da. Bihar Santurtzin (Bilbo) egingo dute arraun (11:40).

Sailkapena

1. Arraun Lagunak 10.31,24

2. Orio 6,44ra

3. Donostiarra 6,74ra

4. Hondarribia 7,42ra


Summary: Aginagaldek eta Gurbindok Suediaren aurka jokatuko dituzte final-laurdenak. Asteazkenean jokatuko dute. Gaur Argentinari irabazi diote (36-27), ligaxkako azken jardunaldian. Gipuzkoarrak lau gol sartu ditu, eta nafarrak, berriz, bat.

Tramite hutsa zen gaur Espainiak eta Argentinak jokatu duten neurketa, ligaxkako azkenekoa. Hala ere, arazorik gabe irabazi du Julen Aginagalderen eta Eduardo Gurbindoren taldeak (36-27), eta asteazkenean jokatuko duten final laurdenean izango duten aurkariaren zain geratu dira. Aukera gehien dituena Suedia zen, eta hura izango da gaur Danimarkari irabazi diolako. Munduko txapeldunordea da Suedia.

Gaurko neurketan lau gol sartu ditu Aginagaldek, eta bat Gurbindo. Dena den, Espainiako selekzioaren arazoak defentsan daude orain. Brasilen aurkako neurketan lesionatu zen Viran Morros defentsako espezialista —haren ordez sartu da Aginagalde azken bi deialdietan—, eta haren falta nabarmena da taldearen jokoan. Irungo piboteak ere espezialista gisa jokatu ohi du, baina erasoan.

Neurketa bitxia izan da. Argentinak ez zuen jada sailkatzeko aukerarik, eta hainbat jokalarik selekzioarekin jokatu duten azken neurketa izan da. Argentinak, erasoan, minutu asko jokatu ditu zazpi jokalarirekin, eta horrek gol errazak lortzea ahalbidetu dio Espainiari. Hala sartu dituzte 36 gol, baina ez dute lortu Frantziaren aurkako neurketan sortutako zalantzak uxatzea.


Summary: Dressel eta McKeon, onenak Tokioko igerilekuan. Estatubatuarrak urrezko bost domina lortu ditu, azken biak gaur, estilo libreko 50 metrokoan eta 4x100 metrokoan. Australiarrak, berriz, zazpi domina eskuratu ditu, haietatik lau urrezkoak.

Igeriketan, bi izen propio nabarmendu dira aurtengo Tokioko Olinpiar Jokoetan: Caeleb Dressel eta Emma McKeon. Bart amaitu dira igeriketako lehiaketak, eta bi horien artean, denera, hamabi domina jantzi dituzte. Dresselek bost, denak urrezkoak, eta McKeonek zazpi, haietako lau urrezkoak.

Estatubatuarra ez da Michael Phelps, baina bai haren lekukoa hartzeko hautagairik sendoena. Izan ere, erakutsi du ez dela Phelps haren urrezko aroan baino makalagoa: bi munduko errekor lortu ditu, azkena gaur 4x100 metroko proban. Parte hartu duen proba guztietan nagusitu da Dressel.

McKeon, berriz, bere ibilbideko unerik gozoenean dago, 27 urterekin. Olinpiar Jokoen historian, aldi berean zazpi domina eskuratu dituen bigarren emakumea bilakatu da; lehenengoa Mariya Gorokhovskaya gimnasta izan zen, 1952ko Helsinkiko jokoetan.


Summary: Beste 1.237 positibo atzeman dituzte Hego Euskal Herrian. Positibo tasa %13,3 da.

Osakidetzak eta Osasunbideak pandemiaren bilakaeraren inguruko azken datuak eguneratu dituzte. Ohikoa den moduan, asteburuan positibo gutxiago atzeman dituzte osasun zertzu biek, baina zertxobait gora egin du positibo tasak. Denera 1.237 positibo atzeman dituzte, eta %13,3 da positibo tasa.

Lurraldeka, Bizkaian izan dira kasu gehien: 555. Nafarroan, 310 izan dira; Gipuzkoan, 234 eta Araban, 122. Osakidetzak EAEtik kanpo bizi diren lagunen beste hamasei positiboren berri ere eman du.

Ospitaleei dagokienez, atzo 39 pertsona ospitaleratu zituzten COVID-19aren ondorioz. Denera, 83 lagun daude oraindik ere Hegoaldeko ZIUetan.


Summary: Zornotzako erasoarekin lotutako azken atxilotua ere espetxeratzeko agindu du epaileak. Medina de Pomarren (Espainia) atxilotu zuen Guardia Zibilak atzo, baina Ertzaintzaren ardurapean utzi zuen gero.

Guardia Zibilak mutil bat atxilotu zuen atzo Medina de Pomarren (Espainia), Zornotzako (Bizkaia) erasoarekin lotura duelakoan. Ertzaintzaren esku utzi zuen, eta, Durangoko Auzitegian deklarazioa entzun ostean, espetxeratzeko agindu du epaileak. Atxilo hartutako hamargarrena da.

Orain arte, iragan asteburuan Zornotzako erasoan parte hartzea egotzita atxilotutako hamar mutiletatik bost dira adin nagusikoak, eta lau espetxeratzeko agindu du epaileak. Bosgarren adin nagusikoa baldintzapean utzi zuen aske epaileak, hilean behin auzitegira aurkezteko baldintzarekin. Adin nagusikoak ez diren gainerako atxilotuak fiskalaren esku daude, Segurtasun Saileko iturriek adierazi duenez.

Erasoa

Uztailaren 25ean goizaldean Zornotzan (Bizkaia) mutil bati eraso egitea egotzita atxilotu zituzten zortzi gazte. Erasoa jasan zuen 23 urteko mutila Gurutzetako ospitalera eraman zuten (Barakaldo, Bizkaia). Berri agentziek familia iturriak aipatuz jakinarazi dutenez, gaztea oso larri dago. Birritan operatu dute, odolbilduak ditu buruan, eta ez aurrera ez atzera, egonkor segitzen duela adierazi dute. Bilakaera ikusi beharko dela jakinarazi diete medikuek gaztearen senitartekoei.

Joan den asteburuan, Zornotzan (Bizkaia), istiluak izan ziren herriko hainbat tokitan, eta hiru lagun zaurituta eraman zituzten ospitalera. Gazte bat jipoitu egin zuten jende askoren arteko borroka batean. Segurtasun Sailaren arabera, Jauregibarria inguruan gertatu zen istilua, eta buruan eman zizkioten kolpeengatik konortea galduta eraman zuten gaztea Gurutzetako ospitalera.

Grabazioa

Erasotzaileek, gainera, grabatu egin zuten jipoia, eta bideoa sare sozialetan zabaldu zuten; irudietan, ikus daiteke herriko beste zenbait tokitan ere istiluak sortu zituztela. Asteburuko istiluetako beste bat Luis Urrengoetxea kalean gertatu zen: borroka bat izan zen bi kuadrillaren artean, eta kristalezko botilak ere jaurti zituzten. Udaltzaingoa eta Ertzaintza hara joan ziren, eta mutil bat atxilotu zuten.

Elkarretaratze soka luzea ekarri dute iragan asteburuko istiluek. «Erasoen eta giro oldarkorraren» aurkako jarrera agertzeko dozenaka pertsona elkartu ziren astearte iluntzean Zornotzan. Zauritutako gazteari elkartasuna agertu zioten, eta baita erasoak jasan zituzten gainerakoei ere. Salatu zuten arazoaren muina «betiko gizonen gizonkeria» dela: «Beti dago gizon talde bat, giro biolentoa sortzen eta jarrera matxiruloak izaten». Dei egin zuten herri moduan egoera errotik mozteko: «Herria denona denez, denon ardura da». Lemoan ere elkarretaratzea egin zuten ostegun iluntzean, larri zaurituta dagoen gaztea bertakoa baita.

Gorroto delitua

Bai Iñigo Urkullu Eusko Jaurlaritzaren lehendakariak, bai Bingen Zupiria Jaurlaritzaren bozeramaileak, bai Josu Erkoreka Segurtasun sailburuak onartezintzat jo zuten erasoa.

Bingen Zupiria Eusko Jaurlaritzako bozeramaileak esan zuen litekeena dela «gorroto delitua egotea, erasoa jasan duten zenbait pertsonaren ezaugarriengatik egin dutelakoan eraso». Zupiriaren esanetan, bizikidetzaren eta pertsonen duintasunaren aurkako erasoak izan dira, eta «irmotasun osoz» egin behar da halako erasoen aurka. Erkorekak esan zuen Koala anaiak izeneko talde bateko partaide zirela atxilotuak, eta aurrekariak zituztela. Esan zuenez, litekeena da hilketa saio burutu gabea egoztea, atera diren bideo grabazioetako batean «hil ezazue» entzuten delako.

Denis Itxaso Espainiako Gobernuaren EAErako ordezkariak ere kezka agertu zuen: «Egiturazko indarkeriaren goratze bat dago», esan zuen, eta «gorroto delituei» erantzutera deitu zuen.


Summary: Beste bandera bana Arraun Lagunak-entzat eta Santurtzirentzat. Etxean nagusitasunez gailendu da Sotera, Hondarribiari 11 segundo aterata; Lugañen-ek, berriz, bi punturen aldea ateratzen dio Oriori bi jardunaldiren faltan.

Liderrak are eta liderrago bilakatu dira gaur Santurtziko (Bizkaia) estropadan. Euskotren Ligan bi jardunaldi soilik geratzen dira liga bukatzeko; garrantzi handia zuen gaurko jardunaldiak, eta Arraun Lagunak-ek ez du hutsik egin: sei segundo atera dizkio Oriori, eta bi puntuko errentarekin iritsiko da Zarautzera (Gipuzkoa). Hango bi jardunaldiak azkenak izango dira Euskotren Ligan.

Eusko Label Liga amaitzeko jardunaldi gehiago falta dira, baina gero eta nabarmenagoa da liga irabazteko lehia bi talderen artekoa izango dela: atzo Bilbon gailendu zen Hondarribia, eta gaur etxeko estropada irabazi duen Santurtzi. Sotera-k erakustaldia eman du gaur; hasieratik izan da buru, eta ez dio inori aukerarik eman.

Bigarren sailkatu da Hondarribia 11 segundora, hirugarren bigarren txandan jokatu duen Donostiarra eta laugarren Orio. Eguneko galtzailea Zierbena izan da. Azken asteetako arazoek eragin dietela dirudi, eta zortzigarren amaitu dute bizkaitarrek. Sailkapen nagusian hirugarren daude oraindik, baina bi puntu eskasera dute Orio. Lidergoaren lehian, berriz, Santurtzik bost ateratzen dizkio Hondarribiari.

Atzetik aurrera

Santurtziko estropada eremua ezohikoa da, eta, haizearen eta itsasaldiaren arabera, oso gogorra ere bai. Hori hasieratik ikusi da gaur: emakumezkoen estropada hustuta amaitu dute arraunlariek. Estropada Oriok hasi du aurretik, baina azken luzean nagusitu da Arraun Lagunak, eta berebiziko garaipena eskuratu du. Oriok, behintzat, ez dio utzi Donostiarrari aurrea hartzen, eta liga irabazteko lehian jarraitzeko bidea ematen dion dion bigarren postua ziurtatu du.


Summary: Marcell Jacobsentzat urrea 100 metroko proban. Atzetik aurrera etorrita, 9.80ko denbora egin du, eta, hala, Usaint Bolten lekukoa hartu du. Bigarren izan da Fred Kerley (9.84), eta hirugarren Andre de Grasse (9.89).

Usain Boltek badu ordezkoa: Marcell Jacobs italiarra. Hura da 100 metroko probako olinpiar txapeldun berria. Egin duen marka: 9.80. Europako marka hobetu du. Haren atzetik sailkatu dira AEBetako Fred Kerley (9.84) eta Kanadako Andre de Grasse (9.89). Italiarrak atzetik aurrera egin du, eta azken txanpa indartsu bati esker lortu du garaipena. 1992ko Bartzelonako Olinpiar Jokoetatik ez zuen Europako atleta batek irabazten proba hori. Linford Christie (Britania Handia) izan zen, eta 9.96ko denbora egin zuen.

Zalerik gabe, eta Bolten faltan, finalak ez du aurrekoen ikuskizuna izan. Hotzagoa izan da, eta irekiagoa. Ez zegoen faborito argirik. Lehen irteera baliogabea izan da, eta epaileek Zharmel Hughes kanporatu dute, nabarmen aurretik ateratzeagatik. Bigarrena bai, balekoa. Lehen 50 metroetan Kerley izan da nagusi. Baina atzo emakumezkoen finalean gertatu bezala, atzetik etorrita Jacobesek aurrea hartu dio bigarren zatian, eta garaipen argia lortu du. Kerleyk zilarrarekin konformatu behar izan du, eta De Graseek, 2016ko Rioko Olinpiar Jokoetan bezala, brontzearekin. Proba amaitzerako Jacobsenek zain zuen Gianmarco Tamberi herrikidea. Tamberik urrea irabazi du gorako jauzian.

Paolo Camossi da Jacobsen entrenatzailea. Saskibaloia aukeratzear egon zen, hori baitzen bere aitak egiten zuen kriola. Aita AEBetakoa da, eta ama italiarra. Baina azkenean atletismoa aukeratu zuen. Eta ez zuen hanka sartu. Ikaragarria izan da azken bi urteetan izan duen bilakaera. Izan ere, Dohako Munduko Txapelketetan ez zen finalean ere egon. Finalerdietan 10.20ko marka egin zuen. Pandemian gogor entrenatu zen, eta horrek saria izan du. Atletismoaz gain, 1 Formula du gustuko. Lewis Hamilton miresten du.

Berez, finala baino lehen denborarik onena Kerleyrena eta Bingtian Su txinatarrarenak ziren. Biek 9.83ko denbora egin dute finalerdietan. Baina Jacobsek eman du abisua, Europako marka ezarri baitu: 9.84. Finalerdietan ezustea izan da Trayvon Bromell, Bolten ordezko izateko hautagai nagusia, kanpoan geratu dela. Atzo ere denborengatik sailkatu zen finalerdietarako. 9.77ko marka zuen aurten, onena. Baina oso urruti geratu da hortik. 10.00eko marka egin du finalerdietako lasterketan. Bestalde, adierazgarria baita ere, ez da Jamaikako atletarik izan finalean. 2004ko Atenaseko Jokoetatik ez zela Jamaikako atleta bat falta 100 metroko probako podiumean.

Yulimar Rojasen munduko marka

Baina izan da atletismoan beste albiste azpimarragarri bat: Venezuelako Yulimar Rojasek munduko marka ezarri du salto hirukoitzean, 15.67 metro.Txiki utzi du aurreko marka, 17 zentimetroan gainditu baitu. Artean, Inessa Kravet ukrainarrak zuen: 15.84 metro, 1995eko Gobeborgeko Munduko Txapelketan lortu zuen.

Rojasek finala baino lehen iragarri zuen ikuskizuna izango zela, eta hala gertatu da. Bera zen Olinpiar ziklo honetan 15 metroak gainditzea lortu duen atleta bakarra. Hamabost aldiz zuen egina, eta gaurkoan izugarria izan da erakutsi duen maila. Lehen saltoan jada 15 metroak erraz gainditu ditu: 15.41, hain zuzen ere. Marka horrekin, finalean hasterako eskuetan zuen urrezko domina. Txapelketa osoan erakutsi du, gainera, oraindik gehiago saltatzeko ahalmena duela. Zalantza bakarra zen ea Kraveten marka gaindituko zuen, eta hala izan da.


Summary: Yulimar Rojasek jauzi hirukoitzeko munduko errekorra hautsi du. Venezuelarrak 15,67 metroko saltoa egin du. Aurreko markak 26 urte zeramatzan indarrean, 1995etik. Altuera jauzian urrea partekatu dute Mutaz Essa Barximek eta Gianmarco Tamberik.

Denbora kontua zela diote adituek. Yulimar Rojas venezuelarrak gaitasun bikainak ditu jauzi hirukoitzerako, eta gaur historiarako une bat egin du munduko errekorra hautsita: 15,67 metroko saltoa egin du. Aurreko marka Inessa Kravets ukrainarrak 1995ean jarritakoa zen, hamabost metro eta erdikoa. Horri esker, urrea lortu du Rojasek; bigarren izan da Patricia Mamona portugaldarra, eta hirugarren Ana Peleteiro galiziarra.

Finaleko lehen saltotik eman du abisua Rojasek, 15,41 metroko saltoa egin eta errekor olinpikoa hautsita. Hirugarren saltoan, berriz, balio ez zuen salto bat egin du, baina hura ere hamabost metrotik gorakoa. Begi bistakoa zen urrea lortzeko lehian ez zela borroka handirik izango. Seigarren eta azken jauzirako ziurtatua zuen hori Rojasek, baina helburu bakarrarekin egin du salto hura: munduko errekorra haustea. Saiatu, eta lortu.

Jauzitik altxatzerako bazekien errekorra hautsi zuela, eta zoro moduan ospatu du venezuelarrak; ez da gutxiagorako.

Etorkizuna berea da

Rojasek urteak daramatza jauzi hirukoitza menderatzen, eta azken ziklo olinpikoan hamabost metro baino gehiagoko jauzia egin duen atleta bakarra da; hamazazpi aldiz gaurko finala baino lehen. Gaitasun fisiko zoragarriak ditu kirol horretarako (1,92 metroko altuera du, eta 72 kilo), eta gaztea da: 25 urte besterik ez ditu.

Hitzemana zuen gaurko finala ikusgarria izango zela, eta gaur hedabideei egin dizkien adierazpenetan beste erronka bat jarri dio bere buruari, hamasei metroko jauzi bat egitea: «Egunetik egunera gertuago ikusten dut, eta uste dut neure buruak eta bihotzak nahi dutena lor dezakedala», esan du.

Urrea bientzat

Tokioko gauak beste final ikusgarri bat ere utzi du: gorako jauzikoa. Mutaz Essa Barxim qatartarra eta Gianmarco Tamberi italiarra akatsik egin gabe iritsi dira 2,37 metroko altuerara, baina hor geratu dira biak. Ezi izan dute 2,39ko muga gainditu.

Gauzak hala, euren esku geratu da erabakia, eta garaipena partekatzea erabaki dute. Euren marka bera egin du Maksim Nedasekau bielorrusiarrak ere, baina aurretik, 2,19ko saltoan, akats bat egin izanak brontzea irabaztera kondenatu du.


Basterrak ez du dominarik kolkoratuko

Summary: Basterrak ez du dominarik kolkoratuko. Espainiako selekzioak 3-1 galdu du final-laurdenetan Belgikaren aurka. Aulkitik aterata jokatu du getxotarrak.

Espainiako belar hockey selekzioak 3-1 galdu du Belgikaren aurka final-laurdenetan, eta, horrenbestez, Jose Maria Basterra getxotarrak ez du dominarik irabaziko Tokioko Olinpiar Jokoetan. Basterra bigarren zatian zelairatu du Espainiako hautatzaileak.

Atsedenaldira 0-1 irabazten joan da Espainia, baina bigarren zatian penalti kornerrak bikain baliatu ditu Belgikak, eta finalerdietarako txartela lortu du.

Australia-Alemania eta India-Belgika izango dira finalerdiak, bihar.


Summary: Etxeratek euskal preso askok kalean egon beharko luketela gogorarazi du. Euskal Herriko hamazazpi hondartzatan elkartu dira. Patricia Velez bozeramaileak esan du «oraindik jende askok ez dakien errealitatea» ezagutarazi egin behar dela.

Ohiko legedia ezarriko balitzaieke, euskal preso asko kalean egongo lirateke. Besteak beste, hori gogorarazi du gaur goizean Etxeratek Euskal Herriko hamazazpi hondartzatan. «Egia da geroz eta euskal preso gehiago daudela Euskal Herriko kartzelatan, baino oraindik urrun jarraitzen dute askok, eta gaixo daudenek eta zigorraren hiru laurden bete dituztenek kalean egon beharko lukete», gogorarazi du Patricia Velez bozeramaileak.

Esan du Euskal Herriko espetxeetan badagoela haientzako lekua, eta nahikoa litzatekeela haiei ohiko legedia ezartzea. Gehitu du «euskal gizartearen gehiengoak» presoak euskal herriratzea nahi duela, eta «bizikidetzaren onagatik» ez dela komeni haiei politika bereziak aplikatzea.

Eman ditu datuak ere: «Kolektiboko 206 presoei ohiko legedia ezarriko balitzaieke, 168 hirugarren graduan egongo lirateke, edo kalera irteteko baimenekin. Ez dugu beste 30 urtez egoera hori onartzeko asmorik».

Hemeretzi preso aske uzteko ere eskatu du Etxeratek, gaixo daudelako edota 70 urte baino gehiago dituztelako. 33 erbesteraturen itzulera errazteko ere eskatu du elkarteak.


Summary: 87 urteko gizon bat hil da Zeberion, gidatzen zuen autoa sakan batetik erori ostean. Haren sendiak 14:30ak aldera eman du desagerpenaren berri, eta ordubete geroago aurkitu du Ertzaintzak.

Zeberion (Bizkaia), 87 urteko gizon bat hil da gaur eguerdian. Gidatzen zuen autoa sakan batetik behera erori da, eta aurkitu dutenerako hilda zegoen gizona.

Haren sendiak eguerdiko 2:30ak aldera eman du desagerpenaren berri, eta normalean ibili ohi zen lekuetan bila hasi da Ertzaintza. Ordubete geroago aurkitu dute.


Summary: Motorzale bat hil da istripu batean, Zuian. Errepidetik irten da motorra, eta bidea itxi behar izan dute.

Motorra errepidetik irten zen bart, gaueko 21:00ak aldera. Larrialdi zerbitzuak bertaratu ziren, baina ezin izan zuten ezer egin, eta motorzalea hil egin zen, istripuak eragindako zaurien ondorioz. Errepidea minutu batzuez itxi behar izan zuten. Ertzaintza gertatutakoa ikertzen ari da.


Summary: Hassanek lortu du aurreneko urrea, 5.000 metrokoan. Jatorri etiopiarreko herbeheretarrak 1.500 metrokoa eta 10.000 metrokoa ere irabaztea du helburu

Sifan Hassanek (Herbehereak) helburu bat dauka Tokioko Olinpiar Jokoetan: urrezko domina lortzea 1.500 metrokoan, 5.000 metrokoan eta 10.000 metrokoan. Eta gaur lortu du aurrenekoa jatorri etiopiarreko 28 urreko atletak, 5.000 metrokoan. Ia lasterketa osoan taldetxoan ezkutatuta joan ondoren, azken itzulian erritmoa aldatu du; ondo irabazi du, 14.36,79ko denbora eginez. Hellen Obiri (Kenya) sailkatu da bigarren, 14.38,36ko denborarekin, eta Gudaf Tsegay (Etiopia) hirugarren, 14,38,87ko denborarekin.

Eta handia egin du Hassanek, hamabi ordu lehenago, 1.500 metrokoaren kanporaketan, balentria egin behar izan baitu. Azken itzulia hastear zirenean, erori egin da, baina, amore eman beharrean, altxatu, hortzak estutu, erritmoa bizitu, eta kontrario guztiak aurreratu ditu, kanporaketa irabaziz. Ikusgarria izan da.

Hiru urreak kolkoratu nahi baditu, datozen egunetan beste hiru lasterketa korritu beharko ditu: asteazkenean, 1.500 metrokoan finalerdia; ostiralean, finala; eta larunbatean, 10.000 metrokoaren finala.

Bestalde, Olinpiar Joko batzuetan atletismoan lortutako aurreneko domina eman dio gaur Jasmine Camacho-Quinnek Puerto Ricori. 100 metroko hesidunean nagusitu da, 12,37ko denborarekin, lasterketan hesi bat bota duen arren. Bigarren izan da Kendra Harrison (AEB) 12,52ko denborarekin, eta hirugarren Megan Tapper (Jamaika), 12,55ekin. Puerto Rico AEBetako Estatu Libre Elkartua da, 1952tik.

Modu horretan, 2016ko Rioko arantza atera ahal izan du. Duela bost urte, Brasilen, 19 urterekin, erori egin zen finalerdietan. Gaur ere erortzekotan egon da: «Marka lortzeko korri egiten ari nintzen, eta hesi bat jo dut. Dena arrazoi batengatik gertatzen da», adierazi die kazetariei, lasterketa eta gero.

Camacho Quinn-ek 100 metroko hesidunaren munduko marka hautsi nahi zuen —Harrisonek du marka, 12,20rekin—, finalerdietan Olinpiar Jokoetako marka ezarri eta gero: 12,26. Lortutako urrearekin, uharteko haurrak inspiratu nahi dituela esan du: «Pozten naiz hori egin ahal izango duen pertsona banaiz».

Gizonezkoen luzera jauzian Miltiadis Tentoglou (Grezia) Europako txapeldunak irabazi du urrea, azken jauzian, 8.41 metroko jauzi batekin. Marka bera egin du Juan Miguel Echevarriak (Kuba), baina zilarrezko dominarekin konformatu behar izan du, greziarrak bigarren jauzi hobea egin duelako —8.15 Tentoglouk eta 8.09 Echevarriak—. Brontzea ere kubatar batek kolkoratu du, Maykel Massok: 8.21 metro.

Beste finalak

Beste bi final jokatuko dira gaur atletismoan. Emakumezkoen disko jaurtiketan, Valarie Allmanek (AEB) irabazi du urrea, 68.98 metroko jaurtiketa batekin. Bigarren Kristin Pudenz (Alemania) izan da, 66.86 metrorekin, eta hirugarren Yaime Perez (Kuba), 65.72rekin. Eta gizonezkoen 3.000 metro hesidunetako finalean, Soufiane Bakkali marokoarra nagusitu da, 8.08,90eko denborarekin; bigarrena Lamecha Girma (Etiopia) izan da, 8.10,38ko denborarekin; eta hirugarrena, Benjamin Kigen (Kenya), 8.11,45eko denbora eginda.


Summary: Pena eta Hernandez, final-laurdenetatik kanpo. Espainiako selekzioak 31-34 galdu du Errusiaren aurka

Espainiako emakumezkoen eskubaloi selekzioak 31-34 galdu du, gaur, Errusiako Olinpiar Batzordearen selekzioaren kontra, B multzoko ligaxkako bosgarren jardunaldian, eta, horrenbestez, ez da final-laurdenetarako sailkatu. Nerea Pena eskuin alboko euskal herritarra Espainiako selekzioaren onenetakoa izan da berriro, sei gol sartuta. Ainhoa Hernandez piboteak ere jokatu du. Galduta ere final-laurdenetarako sailka zitekeen Suediak Hungariari irabazita, baina ez da halakorik gertatu: Hungariak 26-23 irabazi dio Suedia liderrari, eta final-laurdenetarako sailkatu da.

Dominen lehian egoteko hautagaietako bat zen Espainia, kontuan hartuta azkeneko Munduko Txapelketan (2019) bigarren izan zela.

Lehen zatia oso berdindua jokatu dute Espainian eta Errusiak, baina aldageletara gol bateko aldearekin joatea lortu du Errusiak (17-18). Atsedenalditik bueltan 18na berdindu du Espainiak, Penak kontraerasoan sartutako gol bati esker. Baina hurrengo hamar minutuetan hautsi da partida, Rion urrea lortu zuen selekzioak 8-2 partziala lortu baitu, eta markagailuan 20-26 aurreratu 40. minutuan. Partida amaitu bitartean ez du gehiegi sufritu Errusiak.


Summary: Munarrizek final-laurdenak jokatuko ditu. Espainiako selekzioak 8-4 irabazi dio gaur Kroaziari, eta AEBak izango ditu aurkari kanporaketan.

Espainiako gizonezkoen waterpolo selekzioa jaun eta jabe izan da B multzoko ligaxkan, jokatutako bost partidak irabazita; azkenekoa, gaur, Kroaziari (8-4). Eta selekzio horren zutarrietako bat da Alberto Munarriz euskal herritarra. Gaurko partidan Espainiako selekzioarekin minutu gehien jokatu dituen jokalaria izan da —23 minutu—, eta gol bat sartu du. Final-laurdenak asteazkenean jokatuko dituzte, eta Espainiak AEBak izango ditu aurkari.

Gaurko partidako lehen bi laurdenak estuak izan dira (2-1 eta 3-1), baina Espainia une oro joan da aurretik. Hirugarren laurdenean hautsi du partida (7-3), eta ia erabakita utzi. Dominarako bi hautagai sendoren arteko lehia izan da gaurkoa, kontuan hartuta 2019ko Munduko Txapelketan Espainia bigarren izan zela, eta Kroazia hirugarren.

Asteazkeneko partidarako faboritoa Espainia da. AEBek ozta-ozta lortu dute sailkapena, bi partida irabazita eta hiru galduta.