Summary: Luca Guadagnino izango da epaimahai ofizialeko burua. Marisa Fernandez Armenterosek, Michel Francok, Lena Mossumek eta oraindik iragarri gabeko beste kide batek osatuko dute epaimahaia. Zinemaldian emango dituzten filmak iaz baino %30 gutxiago izango dira, eta emanaldien kopuruak nahiz edukierak ere murriztuko dituzte.

Ezohiko Donostiako Zinemaldia izango da aurtengoa. Koronabirusaren pandemiaren ondorioz, ziurgabetasun handiarekin prestatu behar izan dute jaialdia antolatzaileek, eta, gaur-gaurkoz, festibala hasteko bi aste falta direla, oraindik ez dakite zein zinemagile eta aktore etorri ahalko diren Donostiara; ezta hainbat epaimahairen behin betiko osaketa ere. Nolanahi ere, festibala «aurreko urteetan bezain erosoa» ez izanda ere, aurtengo jaialdiko programazioaz «harro» azaldu da Jose Luis Rebordinos zuzendaria gaur goizean egindako aurkezpenean. Murrizketak murrizketa, Donostiako 68. Zinemaldia ohiko datetan egingo da: irailaren 18an hasiko da, ostiralez, eta 26an amaituko da, larunbatarekin.

Gaurko aurkezpena Zinemaldiko sail ezberdinetako epaimahaiak iragartzeko baliatu dute Rebordinosek, Maialen Beloki jaialdiaren zuzendariordeak eta Ruth Perez de Anuzita komunikazio arduradunak. Hala ere, horiek ere erabat osatu gabe daude oraindik. Luca Guadagnino zuzendari italiarra izango da epaimahai ofizialeko burua, eta, harekin batera, Marisa Fernandez Armenteros ekoizleari, Michel Franco zuzendariari, Lena Mossum jantziteria diseinatzaileari eta oraindik zehaztu gabeko beste kide bati egokituko zaie Sail Ofizialeko sariak erabakitzea.

Gainerako epaimahaiei dagokienez, euskal zinemaren Irizar sariarena Maider Oleaga zinemagileak, Diego Soto kazetari eta gidoigileak eta Irati Crespo Elias Kerejeta Zine Eskolako ikasleak osatuko dute; Kutxabank-Zuzendari Berriak saileko epaimahaiko kideak Belen Funes zinemagilea, Aiste Dirziute aktorea eta Ariel Schweitzer historialari eta zinema kritikoa izango dira, eta Horizontes sariaren epaimahaia osatuko dute Jayro Bustamante zinemagileak. Celia Rico idazle, ekoizle eta zuzendariak eta Valerie Delpierre ekoizleak. Zabaltegi-Taabakalera saileko epaimahaikideak, berriz, Vetusta Morla musika taldeko kide Pucho, Carlos Rodriguez Rios Bartzelonako D’A Film Festival jaialdiko zuzendaria eta iragarri gabeko hirugarren kide bat izango dira.

Egoerara egokituta

Pelikulak zinema aretoetan ikustearen aldeko «apustu irmoarekin» helduko dio aurtengo edizioari Donostiako Zinemaldiak, Rebordinosek adierazi duenez. Hark jakinarazi duenez, egunotan bilera bat egin dute Venezian Europako zortzi zinema jaialdi nagusiek, eta, bilkura horretan, festibal guztietako arduradunek adierazi dute euren helburua beti izango dela filmak zinema aretoetan ematea.

Helburu hori buruan, segurtasunean jarri du arreta zinemaldiaren zuzendariak, eta iragarri du edukieran izango dutela eragina hartutako erabakiek. Hala, Kursaaleko auditoriumean gehienez 600 lagun sartu ahalko dira (%40), eta gainerako aretoetako edukiera %60ra murriztuko dute publiko orokorrarentzako emanaldietan, eta %50era akreditatuentzako saioetan. Horri lotuta, areto bakoitzean egunero izango diren emanaldiak ere murriztu egin dituzte, saio eta saio artean aretoen desinfektatze lanak egin ahal izateko. Edukiera murrizketa horiek zinemaldiko jarduera guztietan ezarriko dituzte: prentsaurrekoak, argazki saioak, aurkezpenak...

Aurretiazko sarrerak aurten Internet bidez baino ezingo dira eskuratu —Zinemaldia Plaza zerbitzua kendu dute—, eta hilaren 13an, igandez, jarriko dituzte salgai. Hain zuzen ere, lehen egun horretan jaialdiaren aurreneko hiru egunetarako sarrerak besterik ezingo dira eskuratu (irailaren 18, 19 eta 20rako). Eta 14an, astelehenean, ondorengo 21erako, 22rako eta 23rako sarrerak jarriko dituzte salgai; 15ean, azkenik, 24ko, 25eko eta 26ko saioetarako sarrerak eskuratu ahalko dira. Hilaren 16tik aurrera, saio guztietarako sarrerak erosi ahal izango dira. Sarrera guztiak zenbakidunak izango dira, eta sistema informatikoak berak esleituko ditu. Gainera, elkarrekin bizi direnek elkarren alboan esertzeko bi sarrera erosi ahalko dituzte gehienez. Zinema aretoetako leihatilak ere irekiko dituzte jaialdia hasten den egunean, 18an.

Emanaldien kopurua ere ohi baino txikiagoa izango da. 2019an baino 159 emanaldi gutxiago izango ditu Zinemaldiak —%23 guxtiago—, eta filmak ere iaz baino 65 gutxiago izango dira —%31 gutxiago—. Antolatzaileek adierazi dutenez, sarbide ordenatuagoak ahalbidetzea eta aretoak husteko denbora gehiago izatea ekarriko du horrek. Era berean, zinema aretoak desinfektatu egingo dituzte saio batetik bestera. Kursaaleko auditoriumean, Kursaal 2n, Viktoria Eugenia antzokian eta Antzoki Zaharrean —edukierarik handieneko aretoak— emanaldien arteko tarteak 90 minutu iraungo du, eta gainerako guneetan, aldiz, ordubetekoak izango dira tarteak.

Maskara nahitaez erabili beharko da une oro. Emanaldia lau ordutik gorakoa bada, derrigorrezkoa izango da maskara profesional homologatu bat eramatea (KN95 edo FFP2).

Aurten ez da saiorik izango Belodromoan eta San Telmo museoan, eta ekitaldi sozialak eta festak —inaugurazio eta itxierako jaiak, euskal zinemaren jaia— bertan behera utziko dira.

Segurtasun neurriek zinemaldiak kalean duen presentzian ere izango dute eraginik. Hala, alfonbra gorria jarriko dute Kursaalaren sarreran, baina publiko orokorra ezingo da gerturatu, eta komunikabideetako argazkilariak baino ezingo dira bertan egon. Aktore eta zuzendariak Donostiara iristen direnean ere, ez da izango aukerarik haiengana argazkiak egitera hurbiltzeko eta sinadurak eskatzeko.

Nolanahi ere, zinemaldiaren antolatzaileek jakinarazi dute sareko eskaintza indartu egingo dutela, eta jaialdiaren webgunean ikusiko ahalko direla artisten iritsierak, eta baita Sail Ofizialeko prentsaurrekoak ere. Gainera, aurten publikoaren eta artisten arteko online topaketak antolatzeko asmoa ere badutela adierazi dute.

Izenik gabe

Donostiako Zinemaldia hasi aurreko aurkezpenean iragarri ohi dituzte antolatzaileek festibalean izango diren zuzendari eta aktoreen izenak, baina gaurkoan ez dute izenik eman nahi izan. «Egoera oso aldakorra da, eta ez dugu izenik eman nahi, arrazoi batengatik edo besterengatik gero baliteke-eta norbait ez etortzea», adierazi du Rebordinosek. Zinemaldia Woody Allenen Rifkin's Festival-ekin hasiko da, eta antolatzaileen asmoa bazen ere zuzendari estatubatuarra Donostiara etortzea, azkenean ez da hala izango. «Etorri nahi zuen, baina azken asteetako gorabeheren ondorioz, erabaki du ez etortzea. Kontuan izan behar dugu 82 urte dituela».

Sail Ofiziala, film baten zain

Azkeneko hilabeteetan Sail Ofiziala osatuko duten filmak iragarrizn joan da Donostiako Zinemaldia, baina, Rebordinosek jakinarazi duenez, oraindik lehian izango den azken pelikula bat falta da, eta datozen egunetan emango dute haren berri.

Perlak saila, berriz, bi ekoizpenekin osatu dute: The World to Come (Mona Fastvold) eta Nomadland (Chloe Zhao). Bi filmak Veneziako Ziinemaldian aurkeztuko dituzte egunotan.


Amets Arzallus

Summary: Amets Arzallus.

Irungo harrera sarean zebilela ezagutu zuen Amets Arzallusek Ibrahima Balde, eta haren kontakizunarekin osatu zuen bere lehen liburua, 2019an: Miñan. Dena dela, bertsolari gisa da Arzallus bereziki ezaguna. Gazterik hasi zen plazetan kantari, eta baita txapelketetan ere: 16 urterekin irabazi zuen Nafarroako bertsolari txapela. Euskal Herriko Bertsolari Txapelketa nagusian finalista izan da lau aldiz, eta txapela lortu zuen 2013an. Anitzetan kantatu dio migranteen arazoari. Kazetaria da ikasketaz, eta hainbat kolaborazio egin izan ditu prentsan. Gaur egun Saran bizi da (Lapurdi).


Ibrahima Balde

Summary: Ibrahima Balde.

Migrazioaren «abenturak» markatu du Ibrahima Balderen ibilbidea. Aita gazterik hil zitzaion, eta anaia desagertu: haren bila abiatu zuen Gineatik Europaranzko bidaia. Pobrezia, desertua, tortura, esplotazioa, Mediterraneo itsasoa gurutzatzea... Bizipen gogorrek markatu dute Euskal Herrira iritsi bitarte egin duen bidaia. Pulaarra du ama hizkuntza, eta hitz egiteko modu berezia darabil: poetikoa. Ofizioz auto mekanikaria da, eta Madrilen bizi da gaur egun, tailer batean prestakuntza egiten ari den bitartean.


Amildegia

Summary: Amildegia. Vilafranca del Penedes (Herrialde Katalanak, 1983). Zuzentzailea eta kazetaria da. Vilaweb-erako egin du lan, baita El Temps i Enderrock eta Media.cat-erako ere. A Ovidi Montllor. Un temps, una estima, una idea (Lo Diable Gros, 2016) eta Nosaltres les fusterianes (Tres i Quatre, 2017) lan kolektiboetan hartu du parte, eta Manuel de Pedrolo, la llibertat insubornable biografia eman zuen 2018an.

Beste mihilu adaxka bat hartu zuen, ahoan zeukanak aspaldi galdua baitzuen zaporea.

—Azkenean kalte egingo dizu.

—Utzi bakean.

—Orain ez hasi zakarkerietan nirekin.

—Norekin hasiko naiz, ba?

—Biok galdu gara, aizu! Ez da nire kulpa.

—Ezetz? Nola ailegatu gara, ba, hona? Ea, esan. Zer ostiagatik joan gara morroi hari segika? Herriko tabernan agurtu duzunean pentsatu dut ezaguna zenuela. Hark esan kala bateraino eramango gintuela, eta zuk bi aldiz pentsatu ere ez! Uste nuen adiskideak zinetela. Eta hara non tipoak amildegiaren erdian utzi gaituen, esanez artaldea biltzera joan behar duela eta bueltarako bide beretik itzuli besterik ez daukagula. Nik zer dakit, ba, zer bide egin dugun! Hemen ez dago-eta biderik!

—Urdurituta ez dugu lehenago aurkituko, emakumea.

—Zoaz pikutara.

Gizonak gerria heldu zion atzetik, eta musu bat eman saman.

—Ez al da polita ilunabarra?

—Gainera! Gautuko du, eta gu bidea aurkitu ezinik oraindik. Ikusten dut, bai, biharko albistegietan aterako garela. Ezin barregarriagoak izan. Deshidratatuta erreskatatuko gaituzte, ez badituzte bi gorpu hil aurkitzen, edo animaliaren batek erdi janda.

—Bai, putreek janda! Ea, xomorro. Erromantikoa da eta —aurrean gelditu zitzaion, besarkatu, eta ilea usaindu zion. Irrika bizia zuen hari musu eman eta denbora gelditzeko. Eta zer, galduta ere? Uharte batean zeuden oporretan, bakar-bakarrik, negu amaierako egun batean. Ezin pixka bat gozatu? Festa zapuzten iaioa zuen, gero, emaztea. Emakumeak zurrun zituen besoak.

—Utzi bakean, benetan. Ez dakit nola pentsa dezakezun hori orain. Telefonoan seinalerik gabe oraindik? Bai... Eta ez niri xomorro esan.

Kala eta amildegia atzean utzi zituzten. Sen hutsez segitzen zioten bideari; eguzkiak ez zien askorik laguntzen, ez baitzuten arrastorik ere zer puntu kardinaletan zeuden. Harrizko itxitura baten gainetik salto egin, eta lursail huts bat gurutzatu zuten.

—Ea, nahikoa dugu. Begira paisaia honi, ez dugu-eta berriz ikusiko. Noizbait aurkituko dugu bidea, ez da hain larria. Hau uharte bat da!

—Ez dut gaua izarpean pasatu nahi, hotza egingo du. Eta, gainera, bueltako ferrya galduko dugu. Axolagabe hutsa zara! Ez al duzu inoiz hasi behar helduek bezala jokatzen?

—Baina zergatik zara horrelakoa?

—Nolakoa?

—Horrelakoa... Zaren bezalakoa. —A, primeran. —Ostikada bat eman zion harri koskor bati, eta, tiradizo batekin, beste mihilu adaxka bat hartu eta haginetan fuerte estutu zuen. Zerua mertxika kolorekoa zen.

Emakumeak proposatu zuen egun batzuetarako alde egitea. Baziren bi urte inora ateratzen ez zirela, bera beti liburu dendako ordutegiei lotua, gizona kontzertuekin batera eta bestera, eta biak juntatuta ere ia sosik gabe. Bikotekideek zaindu beharra daukate batak bestea, esaten zion Nuriak astearteetako yoga saioa afaritan luzatzen zutenean, ratafia tantatxo batzuekin bustita. Nuriak grazia egiten zion: harentzat, bikotekidea zaintzea zera zen, tarteka Tinderren ezagututako baten batekin zerbait espeziala egitea. Probatu! Ezetz, Nuria, ezingo nioke aurpegira begiratu bukatutakoan. Ai, neska, hori da hori lotsa eta pudorea izatea, eta zertarako hainbesteko duintasuna.

Esan eta egin. Poltsak autoan sartu, eta emakumea gidariarenean eseri zen, gizona arduratuko zen musikaz. Ezin zara ordubete egon erre gabe? Gustatzen zait gidatu bitartean erretzea, badakizu. Eta zuk badakizu niri ez zaidala gustatzen tabako usaina... Ai, barkatu, jaitsi leihoa, ez da hainbesterako. Portura iritsi ziren, autoa ferryan sartu, eta eserlekuen bila hasi ziren. Polita izango da, ikusiko duzu, sasoi honetan ia ez da inor egoten. Eguna itsas zabalean argitu zuen. Eguerdian ailegatu ziren alokatutako etxera, olibondo arteko borda zuri batera; trasteak bertan utzi, eta bazkaltzera joan ziren herrian irekita zegoen jatetxe bakarrera. Porru krema, lupia errea eta ardo zuria. Gero, besotik helduta paseatzera joan ziren faroraino. Arroka baten ertzean eseri ziren, oinak zintzilik akuarelazko itsasoaren aurrean. Emakumeak esan zuen, ederki egoten da hemen, ezta? Logaletzen ari ziren. Izkina batean etzan ziren, hartxintxar eta sastraka artean, eta kuluxka bat egin zuten, harik eta, pixkanaka, haizearen marmarrak esnatu zituen arte. Ohartu zen emakumearen begiak so zituela. Zeri barrez? Barrez ez, irribarrez ari naiz; ezeri ez, zu ikusita. Emakumea besarkatu eta ipurdia atximurkatu zion. Hura salto batean altxatu zen; orain bai, barrez ari zara. Ea, goazen, berehala ilunduko du eta. Eta korrika joan ziren etxetxoan itxi eta mantapean irristatzera. Hori duela bi egun izan zen. Orain, uhartearen beste muturrean zeuden, nola irtengo.

—Zergatik aurpegiratzen dizkidazu halakoak? Jakin liteke zer esan nahi duen helduek bezala jokatzeak, mari-perfektu horren arabera?

—Ba, ardurak zeure gain hartzea! Oraindik ezin dut sinetsi nola egin diozun kasu ezagutzen ez zenuen tipo bati. Batek daki zer egingo zigun.

—Jainko maitea, a zer istorioak asmatzen dituzun. Mutil hark taldearen kontzerturen batera etorrita ezagutuko ninduen, eta nik ere ezagutzen nuen plantak egin ditut ez gaizki geratzeko. Jator portatu besterik ez zuen nahi, eta kalaraino ekarri gaitu. Hark erakutsi gabe, ez zinen sekula egongo halako paradisu batean.

—Niri bost. Amildegiaren erdian utzi gaitu kabroiak. Eta tira, moldatuko zarete.

—Lursailak zeharkatzen segitzen badugu, azkenean aurkituko dugu errepidea. Ez jarri halako muturra.

Laster etxalde bat ikusi zuten, bazen garaia! Gizon bat baratzea ureztatzen ari zen, eta besoak mugitu zituzten hark ikus zitzan. Kanpotarrak, seguru. Gizona atondoraino atera zen, baso bete ur eskaini, eta herrira iristeko bidea azaldu zien: hogei minutu, eta bertan izango ziren. Bideari segitu zioten egunaren azken argiarekin bat, itzalak urtzen hastean. Agudo ibili beharko zuten ontziratzeko. Gizonak sorbalda inguratu zion besoarekin:

—Nekatuta nago. —Emakumeak anis zaporeko azken arrastoa bota zuen ahotik.

—Ia iritsi gara. —Gizonarengan burua bermatu, eta, azkenean, gerria inguratu zion.

Garaiz iritsi ziren. Autoa azken solairuan aparkatu, barkuaren gainaldeko eserlekuak aurkitu. Lehertuta eseri ziren. Emakumeak erdizka utzia zuen nobela atera zuen, gizonak esan zuen lo pixka bat egingo zuela. Berehala hasi zen zurrungaka. Emakumeak gogoratu zuen elkarrekin bizitzen jarri zirenean grazia ere egiten ziotela zurrunga haiek. Harik eta denbora pixka bat pasatu eta iruditu zitzaion arte agian medikutara joan beharko zuela apnea haiek aztertzera. Gizonaren zurrunga batek aurrekoak jirarazi zituen. Emakumeak mihia klaskatu zuen, eta, masailak gorriturik, altxatu eta tabernara jo zuen. Gizonari begiratu zion: butakan uzkurtuta zegoen, jakarekin estalita eta puzka. Ontziaren turutak abisatu zuen segituan abiatuko zirela.

Itzultzailea: BERRIAko euskara taldea


Bel Zaballa

Summary: Bel Zaballa.

Vilafranca del Penedes (Herrialde Katalanak, 1983). Zuzentzailea eta kazetaria da. Villaweb-erako egin du lan, baita El Temps i Enderrock eta Media.cat-erako ere. A Ovidi Montllor. Un temps, una estima, una idea (Lo Diable Gros, 2016) eta Nosaltres les fusterianes (Tres i Quatre, 2017) lan kolektiboetan hartu du parte, eta Manuel de Pedrolo, la llibertat insubornable biografia eman zuen 2018an.


Summary: Igor Gonzalez Sola euskal presoa hilik agertu da bere ziegan, Martutenen. Senideek arratsaldean izan dute haren heriotzaren berri. 2005eko martxoan atxilotu zuten Donostian, eta aurtengo martxoan bete zituen zigorraren hiru laurdenak. 47 urte zituen.

Igor Gonzalez Sola Bilboko presoa hilik topatu dute Martuteneko kartzelan. Espetxe Instituzioetako iturriek zabaldu dutenez, goizean topatu dute hilotza, eta guardiako epaileari eman diote gertatutakoaren berri. BERRIAk jakin ahal izan duenez, 19:30 aldera izan dute haren ingurukoek heriotzaren berri. 47 urte zituen.

Gonzalez Sola aurtengo uztailean eraman zuten Martuteneko espetxera. Aurrez, 2018an, Valdemorotik (Madril, 420 km) Soriara (Espainia, 230 km) eraman zuten, bigarren gradura pasatzearekin batera "espetxe legeria" betetzen zuelakoan. Utzia zuen Euskal Preso Politikoen Kolektiboa.

2005eko martxoan atxilotu zuten Donostiako Antigua auzoko etxebizitza batean, ETAri laguntzea, dokumentuak faltsutzea eta armak gordetzea egotzita. Inkomunikatuta igaro zuen atxiloaldia, eta torturak salatu zituen. 20 urteko kondena ezarri zioten. 2008an eta 2009an, bere buruaz beste egiten saiatu zen, lehenbizi Puertoko kartzelan eta gero Badajozkoan zegoela. Aurtengo martxoan bete zituen zigorraren hiru laurdenak.

Gainera, 2014an, Etxerat elkarteak salatu zuen Gonzalez Solaren ama Bixenta Solari anbulantzia bat ukatu ziotela. Semearekin aurrez aurreko bisita egitera joan zen bere bi urteko bilobarekin, eta labain egin eta buruan kolpea hartu zuen. Elkarteak ohar batean salatu du funtzionarioek ez ziotela utzi anbulantziari deitzen, eta, azkenean, beste preso baten senideek eraman zuten ospitalera; hamahiru grapa behar izan zituen buruan.

EH Bilduk onartezintzat jo du

Gonzalez Sola kartzelan hil izana onartezintzat jo du EH Bilduk: "ETAk indarkeriaren erabilera behin betirako utziko zuela iragarri zuenetik bederatzi urte bete direnan, eta erakundea desagertu zenetik bi urte baino gehiago bete direnean, ulertezina da oraindik ere presoak espetxean izatea". Indar subiranistaren arabera, Gonzalez Solaren heriotzak "berriro ere egiaztatu du ezinbestekoa dela presoak berehala beren etxeetara itzultzea. Euskal gizartearen gehiengoak behin eta berriro aldarrikatu duen elkarbizitza demokratikoaren eraikuntzak urratsak ematea eskatzen du, eta bide horretan funtsezkoa da euskal presoak lehenbailehen aske uztea". Zentzu horretan, uste dute premiazkoa dela Espainiako Estatuak bere espetxe politika aldatzea. EH Bilduk doluminak helarazi dizkie Gonzalez Solaren senideei eta lagunei.

Bakegileek ere espetxe politika salatu dute, eta elkarretaratzera deitu dute igande eguerdirako, Espainiak Baionan duen kontsulatuaren aitzinean. Iganderako bertarako ere manifestaziora deitu dute: Bilboko Plaza Eliptikotik abiatuko da martxa, 12:00etan.

Hemeretzi preso hilik

Gonzalez Solarekin, hemeretzi dira kartzelan hildako euskal presoak, EPPK-k eginiko zenbaketaren arabera. Horietatik bederatzi gaixotasunen ondorioz edo osasun arazo batengatik, eta beste bederatzi beren buruaz beste eginda agertu ziren. Azkena Xabier Rey Urmeneta izan zen; 2018ko martxoan hil zen, Puerto III-n zegoela.

ESPETXEAN, GAIXO EDO OSASUN ARAZOEKIN

Joseba Asensio. 1986 Herrera de la Mancha (Espainia).

Juan Carlos Alberdi. 1988. Herrera de la Mancha (Espainia).

Mikel Zalakain. 1990. Martutene.

Pello Mariñelarena. 1993. Paris.

Roberto Sainz. 2006. Aranjuez (Espainia).

Xabier Lopez Peña. 2013. Paris.

Arkaitz Bellon. 2014. Puerto I (Espainia).

Kepa del Hoyo. 2017. Aranjuez (Espainia).

BEREN BURUAZ BESTE

Jose Ramon Goikoetxea. 1985. Alcala Meco (Madril).

Mikel Lopetegi. 1988. Herrera de la Mancha (Espainia).

Jean Groix. 1991. Fresnes (Frantzia)

Jose Maria Aranzamendi. 1997. Alcala Meco (Madril).

Juan Carlos Hernando. 1997. Albacete (Espainia).

Ramon Gil. 2002. Baldintzapean aske zegoen, gaixorik.

Oihane Errazkin. 2004. Fleury-Merogis (Frantzia).

Jose Angel Altzuguren. 2005. Soria (Espania).

Igor Angulo. 2006. Cuenca (Espainia).

Xabier Rey Urmeneta. 2018. Puerto III (Espainia).


Summary: Iñigo Urkulluk lehendakari kargua hartu du hirugarrenez. Segurtasun neurri bereziekin egin dute kargu hartzearen ekitaldia Gernika-Lumon, ohi baino gonbidatu gutxiagorekin.

Ezohiko ekitaldi bat egin dute eguerdian Gernikako Batzar Etxean (Bizkaia), ezohiko segurtasun neurriekin. Iñigo Urkullu Eusko Jaurlaritzako lehendakariak hirugarrenez egin du karguaren zina Gernikako Arbolaren azpian; Jose Antonio Agirrek 1936an erabili zuen antzeko formula aukeratu du, aurreko bi aldietan bezala: «Jainkoaren eta gizartearen aurrean apal-apalik, herri ordezkari zareten zuen aurrean, nire agintea zintzotasunez beteko dudalako, zin dagit». Gernikako Estatutuaren eta Bizkaiko Foruaren gainean egin du zina.

Ekitaldian izan dira Eusko Jaurlaritzako jarduneko sailburu gehienak, Maria Txibite Nafarroako Gobernuko lehendakaria, ahaldun nagusiak eta alderdi politikoetako buruzagiak; besteak beste, EAJko Andoni Ortuzar eta EH Bilduko Arnaldo Otegi. Espainiako Gobernuaren ordezkari moduan joan da Fernando Grande-Marlaska Barne ministroa. Han izan da Patxi Lopez ere. Hura izan da ekitaldira joan den lehendakari ohi bakarra.

Urkulluk zain zuen Eusko Legebiltzarreko Mahaia, Bakartxo Tejeria buru. Bilkura aretoan izan da legebiltzarkideen ordezkaritza bat, ez baitago denentzako lekurik, eta Urkulluren senideak. Lehendakaria izendatzeko lege testuak irakurri ditu Legebiltzarreko Mahai idazkariak, eta Urkulluk karguaren zina egin du ondoren, Gernikako arbolaren azpian. Ohorezko aurreskua dantzatu diote gero.

Atzera Batzar Etxean, hitza hartu du berriro Urkulluk, lehendakari karguaz jabetzeko. «Estatuko ordezkari» izatea ere onartu du, eta «koroari leialtasuna» erakustea. Lehendakari makila hartu du, baina ez Tejeriarekin eskuetatik, aurtengo ezohiko protokoloarengatik.

Datozen orduetan adieraziko dute gobernu berriaren osaketa. Dena dela, sailburu batzuen izenak agertzen hasiak dira dagoeneko. Jokin Bildarratz izango da Hezkuntza sailburua, eta oso litekeena da Idoia Mendia izatea Enplegu eta Lan sailburua, bigarren lehendakariordea izatez gain. Zenbait hedabidek adierazi dutenez, PSE-EEk hiru sailburu izango ditu, eta Iñaki Arriolak gobernuan jarraituko du; Ingurumen Saila utziko du, baina Etxebizitza Saileko buru izaten segituko du, Eitb.eus-en arabera.

394 kazetari euskaldunek eskaera argia egin diote Eusko Jaurlaritzari: euskaraz lan egin eta informatu ahal izan dezaten, Jaurlaritzako hurrengo arduradunak euskaldunak izan daitezela. Nabarmendu dute arduradunen «betebeharra» dela informazioa eta zehaztasunak euskaraz ematea, baita kazetarien galderei euskaraz erantzutea ere.


Summary: Talde bortxaketa bat ikertzen ari dira Gasteizen. 17 urteko neska bati egindako erasoa ikertzen ari da Adingabeen Fiskaltza. Zazpi mutil adingabe lotu dituzte erasoarekin: Ertzaintza horietako bost ikertzen ari da; beste biak ezin dituzte auzipetu, 14 urte baino gutxiago dituztelako.

Ertzaintzaren ordezkari batek adierazi du 17 urteko neska bati Gasteizen egindako talde bortxaketa bat ikertzen ari dela Adingabeen Fiskaltza. Ikerketa «aspaldi» abiatu zutela esan du, adingabe batek sexu eraso bat salatu ondotik.

Gertatutakoaren gaineko xehetasun gehiago argitaratu ditu El Correo egunkariak. Azaldu dute sexu erasoa duela hilabete gertatu zela eta zazpi adingabe daudela erasoarekin lotuta. Horietako bost ikertzen ari dira, sexu askatasunaren aurkako delitua egotzita. Beste biak ezin dituzte auzipetu, 14 urte baino gutxiago dituztelako.

Adingabeen zentro batera eraman dute gutxienez ikertutako bat; beste lauri urruntze agindua ezarri diete, eta debekatu egin diete biktimarekin harremanetan jartzea. Akusatuek adierazi dute baimendutako sexu harremanak izan zituztela.


Summary: Gotzone Sagardui izango da Osasun sailburua, eta Josu Erkoreka Segurtasunekoa. Sailburu berriak izango ditu Eusko Jaurlaritzak: Gotzone Sagarduirekin batera, Jokin Bildarratz (Hezkuntza), Olatz Garamendi (Gobernantza eta Autogobernua), Javier Hurtado (Turismoa, Merkataritza eta Kontsumoa) eta Idoia Mendia (Enplegua eta bigarren lehendakariordea). Bingen Zupiria izango da gobernuko bozeramailea. Euskaldunak dira bi sailburu ez gainerakoak.

Lehenengo lehendakariordea. Segurtasuna: Josu Erkoreka Gervasio. Bermeo (Bizkaia), 1960. EAJ. Gobernuko zutabe nagusietako bat izan da joan den legealdian, eta, orain, lehendakariorde ez ezik, Segurtasun sailburu ere izango da, Estefania Beltran de Herediaren ordez. Jaurlaritzaren ahotsa izateari utziko dio legealdi honetan. Zuzenbideko lizentziaduna da. Euskalduna da.

Bigarren lehendakariordea. Enplegua eta Lana: Idoia Mendia Cueva. Bilbo, 1965. PSE. Zuzenbideko lizentziaduna. Barne sailburua izan zen Patxi Lopezen gobernuan, Rodolfo Aresek legealdiaren amaieran utzitako hutsunea betez, eta Justizia eta Administrazio Publikoko sailburu ere izan zen gobernu berean. Bizitza profesionala politikan garatu du 1993tik. PSEko idazkari nagusia da 2014tik, Patxi Lopezen ordez. Euskalduna da.

Gobernuko bozeramailea. Kultura eta Hizkuntza Politika: Bingen Zupiria Gorostidi. Hernani (Gipuzkoa), 1961. EAJ. Bigarren legealdia du Kultura eta Hizkuntza Politika sailburu gisa, eta Jaurlaritzako bozeramaile ere izango da hemendik aurrera. Ardanza lehendakariaren komunikazio arduradun eta ETBko zuzendari izana da, eta Deia egunkariaren zuzendaria ere. Euskal Filologiako lizentziaduna da. Euskalduna.

Ogasuna eta Ekononomia: Pedro Azpiazu Uriarte. Bilbo, 1957. EAJ. Bigarren legealdia du karguan. Ekonomialaria da, eta aditua finantza, aurrekontu eta zerga politikan. Euskalduna.

Hezkuntza sailburua: Jokin Bildarratz Sorron. Tolosa (Gipuzkoa), 1963. EAJ. 2013tik senataria da Espainiako Senatuan, EAJren bozeramailea. Tolosako alkate izan zen 2003tik 2011ra bitartean, eta Eudeleko presidentea 2007tik 2011ra. Irakasletzako diplomaduna da, Natur Zientzia atalean, eta Politika Zientzietako eta Soziologiako lizentziaduna ere bada. Euskalduna.

Gobernantza eta Autogobernua: Olatz Garamendi Landa. Ea (Bizkaia), 1968. EAJ. Zuzenbideko lizentziaduna. Eusko Jaurlaritzako lege aholkularitza atalean arduradun izandakoa. 2012tik Administrazio eta Zerbitzuen sailburuordea izan da Hezkuntza Sailean. Euskalduna.

Osasuna: Gotzone Sagardui Goikoetxea. Bilbo, 1966. EAJ. Eusko Legebiltzarreko legebiltzarkidea da 2016tik, eta Garapen Ekonomikoko zinegotzia Bilboko Udalean 2017tik. Medikuntzako lizentziaduna da, eta IFASek Leioan (Bizkaia) duen zentroko asistentzia arduraduna da. Nekane Murga ordezkatuko du karguan. Euskalduna.

Ekonomia Garapena, Jasangarritasuna eta Ingurumena: Arantxa Tapia Otaegi. Astigarraga (Gipuzkoa), 1963. EAJ. Industria ingeniaria da, eta hirugarren legealdian jarraian izango da Ekonomia Garapeneko sailburu. Joan den legealdian Azpiegitura Sailaren ardura ere izan zuen, baina gobernu berrian ez da ageri —Garraioaren ardura Arriolak izango du—. Tapiak Jasangarritasuna eta Ingurumen arloen ardura ere izango du orain; Ingurumen ardura Arriolak izan du aurreko legealdian. Euskalduna da Tapia.

Turismoa, Komertzioa eta Kontsumoa: Javier Hurtado Dominguez. Madril (Espainia), 1981. PSE. Azpiegitura eta Mugikortasun diputatua da 2019tik Arabako Foru Aldundian. Zuzenbideko, eta Administrazioko eta Politika Zientzietako lizentziak ditu. Ez da euskalduna.

Lurralde Plangintza, Etxebizitza eta Garraioak: Iñaki Arriola Lopez. Eibar (Gipuzkoa), 1961. PSE-EE. Etxebizitza, Herri Lan eta Garraio sailburu izan zen Patxi Lopezen gobernuan. Bizitza profesionala politikan garatu du 1983tik. Bigarren legealdia izango du gobernuan. Amaitu berri duen agintaldian, polemikoa izan da Zaldibarko auziaz egin duen kudeaketa, eta aurrerantzean ez du kudeatuko Ingurumen Saila. Euskalduna.

Berdintasuna, Justizia eta Gizarte Politikak: Beatriz Artolazabal Albeniz. Gasteiz, 1970. EAJ. Bigarren legealdia izango du sailburu gisa. Joan den legealdian Enplegua eta Gizarte Politiketako ardura izan zuen. Ekonomia eta Enpresa Zientzietako lizentziaduna da, ekonomia atalean. 2016an lehen aldiz Jaurlaritzan sartu aurretik, Arabako Aldundiko Gizarte Zerbitzuen diputatu izan zen, eta aurretik, Osakidetzako ekonomia eta finantza zuzendaria. Ez da euskalduna.


Summary: Peters nagusi, Pirinioetako etapa ikusgarrian. Ihesaldiari etekina atera dio frantziarrak, Tourreko zortzigarren etapan. Pinot jokoz kanpo gelditu da, eta Pogacarrek 40 segundo berreskuratu ditu. Yatesek sufrituta eutsi dio elastiko horiari.

Mamitsua izan da oso Pirinioetako lehen etapa. Nans Peters (Ag2r) izan da helmuga igarotzen lehena, ihesean erakustaldia eginda. Eta oilarren artean, eraso festa izan da. Gehienak batera helmugaratu dira, baina aurreko etapa menditsuen aldean, bestelako bizitasuna izan du gaurkoak. Eguneko galtzaile nagusia Thibaut Pinot (Groupama) izan da, harrigarriki amildu ostean. Etekinik handiena, berriz, Tadej Pogacarrek (UAE) lortu du, 40 segundo atera baitizkie gainontzeko hautagaiei.

Bestalde, garbi ikusi da Primoz Roglic dela Jumbo Vismaren liderra, lanean aritu baita Tom Dumoulin. Halaber, Egan Bernalen ezina ere agerian gelditu da. Ineos ez da azken urteetako berbera, eta horrek on egiten dio ikuskizunari. Adam Yates (Mitchelton) ere estu eta larri ibili da maldan gora, baina iraun egin du onenekin. Hala, eutsi egin dio maillot horiari. Ihesaldiak baimen osoa izan du laster osatu eta bidea egiteko. Hamahiru txirrindularik egin dute aurrera; horien artean zeuden, besteak beste, Ilnur Zakarin (CCC), Benoit Cosnefroy (Ag2r), Nans Peters (Ag2r), Ben Hermans (Israel), Soren Kragh Andersen (Sunweb), Neilson Powless (Education First), Carlos Verona (Movistar) eta Toms Skujins (Trek). Inork ez zion mehatxu egiten lasterketako lider Adam Yatesi, beraz, jazarpenari uko egin dio Mitcheltonek. Mantso gidatu du tropela, zalaparta Bales (11,7 kilometro eta %7,7ko pendiza) eta Peyresourderako (9,7 kilometro, %7,8) utzita.

Hala, pedalkada bakoitzarekin handitu egin dira aurrekoen aukerak. 25. kilometrorako, iheslariek jada zazpi minutuko aldea zuten; 40. kilometrorako, hamar minutukoa; eta 50.erako, hamabikoa. Garailea lasterketa buruko multzoan zegoen. Hortaz, gehiegi estutu behar gabe iritsi dira Mentera, eguneko lehen mendatera (6,9 kilometro, %8,1). Batera igo dute, eta azken metroetan puntuak biltzeko esprinta egin du Cosnefroyk, mendiko sailkapeneko liderrak. Ez du aurkaririk izan. Tropelean, berriz, oso bare zeuden gauzak. Mitcheltonen erritmoa oso astuna zen, eta gainontzeko taldeek oraindik ez zuten ekimena hartu nahi.

Agertokia aldatzen hasi da Balesera bidean. Jumbo lanean jarri da, zati erabakigarrian berriz ere agintea izateko asmoz. Eta ihesaldian, bakarkako saiakera ausarta egin du Jerome Cousinek (Total Direct), aurrez hirugarren etapan egin bezala. Minutu bateko aldea zabaldu du, eta buruan izan da, harik eta Balesen sua piztu den arte. Multzoa aletu egin da Zakarin eta Petersen erritmo aldaketen ondorioz. Tartaroa eta frantziarra izan dira indartsuenak Balesen; gainean, minutu erditik gorako aldea zuten Skujins, Kragh Andersen, Powless eta Veronak osatutako laukotearekin. Faboritoen multzoan, Pinoten ezinak sortu du harrabotsa. Frantziarraren gorabeherak bukaerarik gabeko soka dira: bezperan oso fin moldatu zen haize babesetan, baina gaur, Tony Martinen (Jumbo Visma) erritmoak utzi du jokoz kanpo. Zortzi minutuko atzerapenarekin igaro du Baleseko gaina. Bat gutxiago.

Lehia bizia Peyresourden

Wout Van Aertek (Jumbo Visma) luzatua eman dio onenen taldeari Baleseko azken kilometroetan, eta Peyresourden, Dumoulinek hartu dio lekukoa. Gogor estutu du herbeheretarrak, eta lasterketa apurtzen hasita zenean, erasoa jo du Pogacarrek. Haren gurpilera Quintana eta Roglic atera dira. Elkarri begira gelditu dira, eta atzetik zetozenek harrapatu egin dituzte. Pogacarrek beste bi aldiz jo du, eta ihes egin du azkenean. Landa, Porte eta Martin ere saiatu dira, baina ez dira urrutira iritsi. Bernal eta Yates, berriz, kinka larrian izan dira.

Ordurako, lasterketa buruan bakarrik zen Peters. Balesen behera aldea atera dio Zakarini, eta Peyresourden tinko eutsi dio. Begi-bistan izan du CCCkoak, baina bete egin da azkenean. Hala, garaipen handia lortu du Petersek; bigarrena du itzuli handietan, iaz Italiako Giroan lorturikoaren ondotik. Haren atzetik, Skujins eta Verona iritsi dira helmugara. Onenen artean, ausardiak saria ekarri dio Pogacarri, bezperako atzerapena hein batean arintzea lortu baitu. Bardeti 38 segundo atera dizkio, eta 40 segundo hautagai nagusien multzoari. Bertan sartu dira oilarrik gehienak, Emanuel Buchmann (Bora), Enric Mas (Movistar) eta Richard Carapaz (Ineos) izan ezik.

Sailkapen nagusiko lehiak jarraipena izango du bihar, Pirinioetako bigarren eta azken etapan. Paue eta Laruns artean jokatuko da, eta lau mendate izango ditu, horietatik bi lehen mailakoak: Hourcere (11 kilometro, %8,8) eta Marie Blanque (7,7 kilometro, %8,6). Azken horrek helmugatik hemezortzi kilometrora du gaina, eta gainsariak izango dira bertan.


Uneoro 08:00ak

Summary: Uneoro 08:00ak. Triste eta isilik dago giroa Donostiako portuan. Zalerik ez dago, eta ez du ematen Kontxako Banderaren lehen jardunaldia denik.

Kontxako Bandera, aurreko edozein urtetan:

08:00ak dira, eta Donostiako portuan ez da giro handirik. Arraunlariak ari dira azaltzen. Traineruak prest daude, baina oraindik uretara joateko doitu gabe. Oso urria da jendearen joan-etorria, ez du inolako zerikusirik ordu gutxiren buruan izango duen itxurarekin. Azalduko da jendea, antzemango da zaleen olatua, bakoitza bere herriko taldearen edota gustuko traineruarekin koloreak soinean dituela. Ez da alferrik tostako arraunaren egun handia. Gainezka egingo du giroak laster.

Kontxako Bandera, 2020ko irailaren 6a:

08:00ak dira, eta apenas antzematen da mugimendurik Donostiako portuan eta inguruetan. Nahiz eta estropada ordubete aurreratu, eta 10:00etan hasi, ez da jendearen mugimendurik. Bulevardera doazen kaleetatik ez da inor sartzen. Ez dago arraunzaleen kolorerik. Ez dator inor.

Portura sartzeko sarbideak itxita daude. Hesituta. Petodun gazteak daude sarbideak zaintzen, baimenik gabeko inor ez sartzeko. Gizonezko bat kexu da sarbideetako batean, ez duela ulertzen zergatik ezin duen barrura sartu. Bitartean, baimena dutenak barrura doaz: klubetako ordezkariak, batetik, eta itsasontzietan itsasoratu eta estropada ikusteko aukera dutenak, bestetik.

Arraunlariak kaian dira, bakoitzari antolakuntzak ezarritako gunean, txintxo asko. Nola inoiz baino goizago hasiko den estropada, protagonista bakarrak prestatzen ari dira: traineruak garbitu, entrenatzaileen azken aholkuak eta aginduak entzun eta abar. Beste urteetan, jendearen solasaldia eta zarata inguruan izaten zuten, baina aurten ez.

Alderik nabarmenena arranplatik behera itsasoratzean antzematen dute arraunlariek: isilik eta bakarrik jaisten ari dira uretara, trainerua bizkarrean hartuta. Hainbesteko bultzada ematen dien eta sekulako zirrara astindua eragiten dien babesik ez dute aurten. Bakarrik dira aurten. Aurreko urteetan, Donostiako portura goizean goiz heldu eta izaten ziren bezala. Estropada hastera doa, 10:00ak gainean dira, baina Kontxako beste edozein igandetako 08:00ak direla ematen du. Isiltasunak min ematen du.


Summary: Bi pertsona hil dira errepidean, istripu banatan. 37 urteko iruindar bat hil da Legardan, haren autoa errepidetik atera baita. Kortezubin, auto batek 71 urteko gizonezko bat harrapatu du.

Bart, bi ezbehar larri gertatu dira Euskal Herriko errepideetan. Legardan (Nafarroa), NA-1110 errepidean, auto bat bidetik atera da, eta, kolpearen ondorioz, gidaria bertan hil da. Bakarrik zihoan. 02:00 inguruan izan da istripua, Foruzaingoaren arabera.

Foruzainak eta suhiltzaileak joan dira istripua izan den tokira, eta ikerketa zabaldu dute, gertatutakoa argitzeko.

Gauean, 22:40 aldera, ibilgailu batek gizonezko bat harrapatu du BI-4244 errepidean, Kortezubi parean (Bizkaia). Eusko Jaurlaritzako Segurtasun Sailak adierazi duenez, gizona Gurutzetako ospitalera eraman dute, larri, eta hil egin da, azkenean.

Ertzaintzak ere ikerketa bat hasi du zer gertatu den argitzeko.


Bi segundoan dago bandera

Summary: Bi segundoan dago bandera. Oriok irabazi du lehen jardunaldian, eta 2.22ra dauka Donostiarra. Arraun eta Tolosaldeak osatuko dute datorren igandeko ohorezko txanda.

Irekia izan da emakumezkoen Kontxako Banderako lehen jardunaldiko estropada, gorabehera handikoa, eta bigarren iganderako lehia ere zabalik utzi dute bi faboritoek: Oriok eta Donostiarrak. Oriotarrak sartu dira Donostiarraren aurretik, baina oso alde txikiarekin: 2,22 segundo. Bigarren jardunaldiko ohorezko txanda Arraunenk eta Tolosaldeak osatuko dute.

Itsaso mugituan egin dute arraun arraunlariek. Iragarpenak bete egin dira, eta olatua dabil Donostia aldean. Kanpora joateko, zikin samarra dago itsasoa, eta barrurako, jostalaria; poparean aritzeko, ona (garbiagoa eta egokiagoa lan horretarako badiatik barrura). Bigarren txandan joan dira Orio eta Donostiarra, eta estropada berean hiru estropada egin dituzte. Donostiarra bigarren kaletik joan da, eta hirugarrenetik, Orio. Zumaia zen lehen kalean, eta Hibaika, laugarrenean. Hasiera biziagoa egingo du Donostiako taldean, eta, arraunkera zabaldu eta egonkortu dutenean ere, aldeak alde izan ditu aurkari zuzenarekin. Lau segundoren koska ere izan du. Baina Orio gainera joaten hasi zaio badiatik kanpora, eta ziabogan berdinduta eman diete buelta traineruei. Atzerago zetozen, baina denbora berean, Hibaika eta Zumaia.

Bueltako luzean hasi da bigarren estropada. Oriok hartu du estropada burua, baita zortzi segundoren aldea ere tarteren batean, badiara heldu aurretik. Ematen zuen banderaren zati hadi bat gaur bertan bereganatuko zuela, baina badiatik barrura, Donostiarrak aldea jan dio. Gainera joan zaio, eta ia elkarren parean sartu dira. Lehia ikusgarria izan dute, eta 2.22ren alde txikiak ikusgarritasuna eta zirrara ematen dizkio bigarren igandeari. Txanda itxi dute Hibaikak 21.6ra eta Zumaiak, 29.56ra.

Arraun eta Tolosaldeak ere borroka estua izan dute lehen txandan. Antzekoa izan da bilakaera txanda horretan ere. Tolosaldea bikain joan da kanpora, bigarren kaletik, eta atzean utzi ditu Arraun (hirugarrenetik) eta Hondarribia (laugarrenetik). Askoz atzerago utzi du San Juan lehen kaletik. Ziabogan aurrenak izan dira Tolosaldekoak, Hondarribia hiru segundora heldu da, eta Arraun laura sartu da balizara. Barrurako luzean, berdindu egin da hiru traineruen arteko lehia, eta badia barruan erabaki da. Arraunek beroketan egin duen gauza bera egin du: olatu eder bat hartu, beroketan egin duen ia leku berean, eta hegan hartu dio aurrea Tolosaldeari. Ez du amore eman ia estropada osoa buruan joan den taldeak, eta, nola Hondarribia ere lehian zen, ia elkarren gainean sartu dira hiru taldeak. Baina aurrena Arraun izan da, gero Tolosaldea 3.94ra, eta Hondarribia ondoren 4.74ra. San Juan 27.28ra sartu da.


Hondarribiak eman du kolpea

Summary: Hondarribiak eman du kolpea. Azkarrena izan da lehen jardunaldian, eta Zierbenak bakarrik eutsi ahal izan dio, 7,92 segundora heldu baita. Santurtziri 19,36 atera dizkio, eta Oriori, berriz, 23,62. Lau talde horiek ariko dira datorren igandeko ohorezko txandan.

2018an, Hondarribia. 2019an, Hondarribia. Eta 2020an, aukerarik handiena Hondarribiak dauka Kontxako Bandera irabazteko. Erakustaldia emanez, kolpe batez astindu ditu ia aurkari zuzen guztiak. Zierbenak bakarrik eutsi die, 7.92 segundora heldu baita. Gainontzekoak oso atzean utzi ditu, eta datu horrek erakusten du hori: datorren igandean ohorezko txandan alboan izango ditu Santurtzi eta Orio, eta 19,36 eta 23,62 segundo atera dizkie, hurrenez hurren.

Bigarren txandan joan da gaurko garailea, hirugarren kaletik, eta aukera on horri etekina atera dio, zorte onari lan oso ona gehituz. Orio izan du alboan, laugarren kaletik, eta Zierbena bigarrenetik eta Cabo aurrenekotik. Galiziarrak azkar geratu dira lehiaz kanpo. Beste hirurak buruz buru joan dira kanpoko luzean, lehen postua txandakatuz. Itsasoa mugitua zegoen, eta haizea ere bazebilen, baina, eguzkia ateratzearekin batera, itsasoa leundu bezala egin da. Hala ere, hori horrela gertatuagatik, baliatu egin behar da, lanak ondo eginez. Kanporako bidean, Hondarribia, Orio eta Zierbena joan dira, dotore asko. Ziabogan, Hondarribiak eta Zierbenak segundoa atera diote Oriori, eta bira utzia zeukaten Santurtzi, lehen txandako garaile izan dena.

Bueltako luzean atera dizkio aparrak itsasoari Hondarribiak. Jakina da dotore moldatzen dela poparean, eta gaur ere bete egin du hain berea duen hori. Hala ere, buelta hartu eta berehala, Zierbenak jo du astinaldia, eta lau bat segundoren aldea lortu. Orio geratzen hasita zegoen, eta Hondarribiak bakarrik eutsi dio enbidoari. Azkar batean jan dio aldea Zierbenari (pixka bat lehenago, epaileak Bizkaiko taldea bere kalera bidali du, Hondarribiarenean zihoanean), eta, estropada burua hartu duenetik, hegan joan da. Aurkari zuzena duenari 10 ea 11 segundoren aldea ere atera dio batzuetan. Gero, badiara gerturatzen ari zirela, Zierbena bizpahiru segundora jarri zaio, baina badia barruan jarri ditu aldeak Hondarribiak. Hala ere, Zierbenak lortu du aukerei eustea, eta estropada jarri zaion bezala jarrita, ez da gutxi.

Bestelako aldartearekin, berriz, Oriok bukatu du. Estropadaren bigarren erdian joan zaizkio aukera guztiak. Santurtzik ere izango du zer kontatu. Lehen txandan ondo irabazi, denbora ona egin, baina banderatik 19 segundora geratu. Aurreneko txanda horretan, Santurtzik ziabogaren aurretik handitu die aldea Urdaibairi eta Donostiarrari. Zarautz oso atzean zetorren. Buelta eman eta segituan, ospa egin die gertuen zituen bi aurkariei, eta 18 segundora ere utzi ditu Urdaibai eta Donostiarra. Txikitu behar zituela ematen zuen, baina badian sartu aurreko une txiki batean, hamar segundo jan dizkiote atzekoek. Gero, badia barruan, inork espero ez zuen bidea hartu du Santurtzik, ez baita hirugarren eta laugarren kaleetarantz joan. Azkenean, 10 segundo atera dizkio Urdaibairi, eta 11, berriz, Donostiarrari.


Summary: Ehunka pertsonak Igor Gonzalez Solaren heriotza salatu dute Baionan eta Bilbon. Sarek eta Bakegileek espetxe politika bukatzeko pausoak emateko eskatu diete instituzioei. Bakegileek egun osoko mobilizazio bat antolatu dute hilaren 19rako.

Mobilizazio jendetsuak egin dituzte gaur Baionako eta Bilboko kaleetan, Sare euskal presoen eskubideen aldeko plataformak eta Bakegileek antolatuta. Igor Gonzalez Sola euskal presoa hilik agertu zen Martuteneko espetxeko bere ziegan joan den ostiralean, eta ozen salatu dute «espetxe politika krudelak erail» duela.

Baionan, 300 lagun elkartu dira Espainiako Kontsuletxearen aurrean eguerdian, eta manifestazioa egin dute Merkatu plazaraino. Elkarretaratzean izan dira, besteak beste, Jean Rene Etxegarai Euskal Hirigune Elkargoko lehendakaria eta Baionako auzapeza, eta Alain Iriart Hiriburuko auzapeza.

Gure haserrea adierazi nahi dugu gaur hemen. Heriotza hau ekidin zitekeen», adierazi du Anaiz Funosas Bake Bideko presidenteak. «Zer itxoiten du gobernuak bake prozesuari ekarpena egiteko eta gisako tentsio dinamikak saihesteko. Gaur egun ez ditugu bere gizatasuna edo eskuzabaltasuna eskatzen, adimena eta justizia eta bake balioak baizik».

Bilbon, Plaza Eliptikotik abiatu da Gonzalez Solaren heriotza salatzeko manifestazio jendetsua, Salbuespen legediak hiltzen du lelopean. Amaierako ekitaldian, instituzio publikoei urrats bat aurrera egiteko eskatu diete, «egoera hau behin betikoz amaitzeko». Hiru puntu zerrendatu dituzte: urruntze politika amaitzea, larri gaixo dauden presoak askatzea eta euskal presoei graduen progresioa ahalbidetzea.

Eusko Jaurlaritzak ohar bat kaleratu zuen atzo. Eskatu zuen «berme guztiekin» ikertzeko Gonzalez Solaren heriotzan gertaturikoa, eta nabarmendu zuen «humanitate gehiagoren eta espetxe politika egokitu» baten beharra dagoela, «gaur egungo euskal gizartearen izaera» kontuan harturik.

Bihar, Sarek beste elkarretaratze bat egingo du Iruñean, Merindadeen plazan, 20:00etan.

Gainera, Bakegileek egun osoko «mobilizazio indartsu bat» egingo dute irailaren 19an.


Summary: Bi hilabetean 19.000 positibo eta 96 hildako, Araban, Bizkaian eta Gipuzkoan. Eusko Jaurlaritzako Osasun Sailak koronabirusaren bigarren olatuaren bilakaera aztertu du. Azken orduetan, kasuek gora egin dute Nafarroan.

Uztailaren 6tik irailaren 3ra artean SARS-CoV-2 koronabirusak Araban, Bizkaian eta Gipuzkoan izan duen bilakaera aztertu dute Eusko Jaurlaritzako Osasun Sailak eta Osakidetzak txosten batean. Denera, 332.991 PCR proba egin dituzte bi hilabetean, eta 19.158 positibo atzeman dituzte. COVID-19 gaitza zuten 96 pertsona hil dira. Azaldu dute hildako horiei gaitza atzeman dietela azken bi hilabeteetan, baina horrek ez duela esan nahi zuzenean hark eraginda hil direnik.

Txosten horren arabera, intzidentzia tasak behera egin du azken astean hiru lurraldeetan, eta, kopuru gehientsuenetan, egungo egoera apalagoa da abuztuaren amaierakoa baino; duela hilabetekoaren antzekoa. Egunean ospitaleratutako pazienteen kopurua handia da oraindik, halere.

Zenbait herritan intzidentziak zer bilakaera izan duen jaso dute txostenean; besteak beste, Barakaldon, Gernikan eta Getxon. Irunen tasa igotzen ari da etengabe oraindik.

Eguneko datuak

Azken orduetan, 873 positibo atzeman dituzte Hego Euskal Herrian: 94 Araban, bezperan baino hogei gutxiago; 324 Bizkaian, 82 gutxiago; 188 Gipuzkoan, 35 gutxiago; eta 265 Nafarroan, 74 gehiago.

Gaitza duten 42 pertsona ospitaleratu zituzten atzo.

Nafarroako Gobernuak bihar jarriko du martxan koronabirusak kutsatutakoak atzemateko eta erregistratzeko aplikazioa.

Bizkaiko Foru Aldundiak atzo jakinarazi zuen Bizkaiko zahar etxeetan 24 egoiliar hil dituela gaitzak koronabirusaren bigarren olatua iritsi zenetik.


Ausardiak saria du

Summary: Ausardiak saria du. Tadej Pogacar izan da garaile Pirineoetako azken jardunaldian, eta Primoz Roglic jantzi da horiz. Landak onenekin eutsi zion, eta hamargarren postura egin du jauzi.

Pirinioetako bigarren eta azken etapak mugimendu sorta eragin zuen atzo Frantziako Tourrean. Denen gainetik, Tadej Pogacar (UAE) esloveniar gaztea gailendu zen helmugan, esprintean, eta Marc Hirchiri (Sunweb) ametsa zapuztu. Haiekin batera iritsi ziren Egan Bernal (Ineos), Mikel Landa (Bahrain) eta Primoz Roglic (Jumbo Visma). Roglicek eskuratu du maillot horia, Simon Yatesen (Mitchelton) kaltetan. Gaur, atseden eguna izango dute.

Indartsu hasi zuten eguna txirrindulariek, eta kostata sortu zen eguneko ihesaldia. Hala, tropelari aurrea hartu zion taldetxoa zazpi lagunek osatu zuten: Warren Barguil (Arkea), David Gaudu, Sebastian Reichenbach (Groupama), Lennard Kamna (Bora), Wout van Aert (Jumbo Visma), Dylan Van Baarle (Ineos) eta Pierre Rolland (B&B Hotels-Vital Concept).

Eguneko protagonista, ordea, beste bat izan zen: Marc Hirchi. Eguneko lehen mendatean erabaki zuen aurrerako bidea bakarrik egitea, eta ia ehun kilometro egin zituen lasterketa buruan, eta tartean lau mendate igaro. Onenen taldeak helmugarako bi kilometro eskasera harrapatu zuen. Azkenera arte ez zuen etsi, eta hark jaurti zuen azken esprinta, baina luze egin zitzaion, eta bi esloveniarrek aurrea hartu zioten. Pogacar izan zen azkarrena, eta Roglic bigarren. Gainerako faboritoei ateratako abantailari esker, Jumboko gizonak sailkapen nagusiko lehen postura egin du jauzi, duela bi urte etapa garaipena lortu zuen leku berean.

Marie Blanque (7,7 kilometro, %8,6) mendate ezaguna igotzen ari zirela piztu zen faboritoen arteko sua. Pogacarrek eragin zuen, hain zuzen, Jumbo Vismaren erritmoa haustea eta Roglic taldekiderik gabe geratzea. Bernal eta Landa bakarrik izan ziren gai esloveniarrekin jarraitzeko. Richi Porte (Trek) ere saiatu zen, baina mendateko azken kilometroetako %10etik gorako aldapek eta erritmo gogorrak atzean utzi zuten.

Laukoteak, elkar ulertuta, gainerakoei ateratako abantailari eustea lortu zuen, eta 11 segundoren atzerapenarekin iritsi ziren helmugara Guillaume Martin (Cofidis), Nairo Quintana (Arkea), Porte eta Bauke Mollema (Trek), Roman Bardet (Ag2r), eta Rigoberto Uran (Education First). Atzerago iritsi zen ordura arte lider zena. Simon Yatesek 54 segundo galdu zituen, baita, besteak beste, Richard Carapazek (Ineos Grenadiers), Enric Masek (Movistar), Miguel Angel Lopezek (Astana) eta Tom Dumoulinek ere (Jumbo Visma).

Gauzak hala, Roglicek 21 segundo ateratzen dizkio Bernali sailkapen nagusian, eta 28, berriz, Martini. Lehen euskalduna Mikel Landa da, hamargarren, 1.42ra. Gaur atseden eguna izango dute txirrindulariek, eta PCR probak egingo dizkiete. Biharkoa tropeleko azkarrenek aprobetxatzeko moduko eguna izango da. Halere, tentuz ibili beharko dute, haizea gailen izan daiteke eta.


Summary: Berdintasuna eta bizikidetza lehendakaritzatik atera ditu Urkulluk. Eusko Jaurlaritzak gaur argitaratu du gobernuaren egitura berriari buruzko dekretua.

Iñigo Urkullu Jaurlaritzako lehendakariak larunbatean egin zuen karguaren zina, eta egun horretan bertan jakinarazi zuen gobernuaren osaera: Jaurlaritza berriaren sailak eta sailburuak. Horiek bihar hartuko dute kargua, lehen gobernu kontseilua egin aurretik.

Jaurlaritzak gaur argitaratu du gobernuaren egitura eta sail bakoitzaren eginkizunak zehazten dituen dekretua, eta badira berritasun nabarmenak. Berregituraketa horretan, Beatriz Artolazabalek hartuko du orain arte zeukana baina esangura politiko handiagoa, Berdintasuna, Justizia eta Gizarte Politiketako Sailaren esku geratuko baitira Emakunde, eta memoria eta bizikidetza gaiak. Orain arte, Lehendakaritzaren egiturapean egon dira Emakunde —Izaskun Landaidak zuzenduta— eta Bake eta Bizikidetza Idazkaritza —Jonan Fernandezen ardurapean—;baita Gogora institutua ere, Aintzane Ezenarrok zuzendua.

Dekretuaren arabera, Artolazabalek zuzenduko duen sailak berdintasunaren arloan izango dituen egitekoak izango dira «generoaren aukera berdintasunerako politika» eta «genero indarkeriaren biktimei laguntzeko politikak zuzendu eta koordinatzea». Memoriari eta bizikidetzari dagokionez, haren lana izango «giza eskubideak eta bizikidetza gauzatzeko baldintzak sustatzea», «biktimen eta memoriaren politikak zuzendu eta koordinatzea» eta «espetxe legeria betetzea».

Fernandez 2012an sartu zen Jaurlaritzan, Urkullu lehendakaritzara heltzearekin batera, eta zortzi urte eman ditu bake eta elkarbizitza idazkaritzan. Halere, litekeena da Fernandezek Jaurlaritzan jarraitzea, lehendakaritzan beste zereginen batean edo giza eskubideen arloan.

Elena Perez Barredo Lan sailburuorde

Beste sail batzuetan ere badira aldaketak; ingurumen eskumenak izateari utzi dio Lurralde Antolaketa, Etxebizitza eta Garraio Sailak, eta Iñaki Arriola izango du sailburu; eta, orain, ingurumen arloa Arantxa Tapiak hartuko du, Garapen Ekonomiko, Iraunkortasun eta Ingurumen Sailean.

Gainera, hasi dira sailburuorde batzuk jakinarazten ere; Idoia Mendia lehendakariordearen sailean, Elena Perez Barredo Lan sailburuordea izango da, eta Alfonso Gurpegi Ruiz, Enplegu eta Diru Sarrerak Bermatzeko Errentaren zuzendari. Perez Barredo zen orain arte Lan Sailaren zuzendaria. Gurpegi, berriz, Gizarte Gaien sailburuorde izan zen Patxi Lopez buru zuen Jaurlaritzan. Besteak beste, Lanbideren erreforma izango dute mahai gainean.

Aldaketa horien inguruan galdetu diote Andoni Ortuzar EAJko Euzkadi Buru Batzarreko lehendakariari Onda Vascan eginiko elkarrizketa batean: «Urkulluk gobernuaren egitura mantendu du, eta egoki iruditzen zaizkion aldaketak egin ditu pertsonetan, eta ongi iruditzen zaizkigu».


Summary: Bielorrusiako oposizioko buru Maria Kolesnikova atxilotu dute. Dozenaka mila pertsona irten dira kalera Lukaxenkoren dimisioa eta hauteskunde berriak eskatzera.

Maria Kolesnikova oposizioaren presidentetzarako hautagaitzako buruzagietako bat atxilotu dute gaur goizean Minsken, Bielorrusiako hiriburuan. Lekukoen arabera, «ezezagun batzuek» atzeman dute Kolesnikova Arte Museo Nazionaleko atarian, eta Komunikazioak irakur zitekeen ibilgailu batean sartu dute. Poliziek ukatu egiin dute oposizioko kidea eurek atxilotu dutela.

Oposizioko Koordinazio Kontseiluko kidea da Kolesnikova, eta haren kideek baieztatu dute atxilotu egin dutela. Pavel Latuxkoren esanetan, Kolesnikova ez da izan azken orduetan «desagerrarazitako» oposizioko kide bakarra: «Anton Rodnenkovekin eta Ivan Kravtsovekin komunikatzen ahalegindu gara, baina ezinezkoa izan da. Ez dakigu non dauden, ez zer gertatu zaien. Baina ziur gaude agintariek euren esku dagoen guztia egiten dutela kontseiluaren lana oztopatzeko».

Bestalde, milaka lagunek egin dute bat asteburuko manifestazioekin Bielorrusian. Minsk hiriburuan izan ziren protestarik jendetsuenak, eta baita istilurik gogorrenak ere. Iturri ofizialen arabera, ehun lagunetik gora atxilotu zituzten segurtasun indarrek. Manifestariak presidentetzaren jauregira gerturatu zirenean oldartu zitzaien Polizia, negar gasa eta ur kanoiak erabiliz.

Abuztuaren 9ko presidentetzarako bozen ostean hasi zituzten protestak, oposizioak iruzurra egon zela salatu ondoren. Antolatzaileek salatu dute geroztik gutxienez lau manifestari hil dituztela, eta dozenaka torturatu. Oposizioko alderdietako kide askok, berriz, atzerrira egin dute ihes, besteak beste, Svetlana Tikhanovskaia presidentegai izandakoak, zeinak Lituanian hartu duen babes. Asteburu honetan Olga Kovalkovak ere erbesterako bidea hartu du, atxilotu ez dezaten. Poloniara egin du ihes Kovalkovak.

Oposizioko hautagaitzako kide Veronika Tsepkalok BERRIAri adierazi dionez, Lukaxenko boteretik kendu eta presidentetzarako «hauteskunde askeak» egitea dute lehentasun nagusia; horrekin batera, baina, manifestazioak hasiz geroztik preso hartutako ekintzaile eta politikariak ere aske nahi dituzte.

Aleksandr Lukaxenko presidentea nazioarteko babesak galtzen ari den honetan lpiztu dira protestak. Izan ere, Errusiaren aliatu historikoa izan denak inoiz ez ditu harreman estuak izan Mendebaldeko herrialdeekin, eta azken urteetan okertu egin dira Moskurekiko hartu-emanak ere, besteak beste, Moskuk Bielorrusiarekiko eragina handitu nahi duelako, eta Lukaxenkok, berriz, subiranotasunari eutsi asmo diolako. Estatuburuak, hala ere, Mendebaldeari egotzi dio protestak bultzatu izana, eta, horiek okertu direnean, Moskuri eskatu dio laguntza.


Summary: Donibane Lohizuneko Urdazuri eskolako irakasle batek positibo eman du. Eskolak berak zabaldu du albistea webgunean. Eskola irekia egonen da, eta COVID-19aren kontrako osasun protokoloa martxan ezarri dutela jakinarazi dute. Amezketako eskolan ez dira gaur hasi ikasleak, irakasle bat kutsatu delako.

Ikasturte berria hasi eta lehen astera, COVID-19an positibo eman du Donibane Lohizuneko (Lapurdi) Urdazuri eskolako irakasle batek. Larunbatean zabaldu zuen berria eskolak berak, webgunean. Ostiralean eman zuen positibo irakasleak, eta, ondorioz, halako kasuei erantzuteko osasun protokoloa martxan jarri dute eskolan. Jakinarazi dute osasun agintaritza eta akademia ikuskaritza lanean ari direla arrisku kontaktuen zerrenda bat osatzeko. «Orain arte osasun neurriak bete ditugu, eta, ondorioz, zuen haurrak ez dira kontaktu gisa hartuak», azaldu diete gurasoei oharrean. Haatik, irakasle bat baino gehiago kontaktuen artean da, eta, beraz, ez dira oraingoz eskolara itzultzen ahalko. «Ahalik eta eperik laburrenean» eginen diete testa.

Pirinio Atlantikoetako akademia ikuskaritzak eta prefeturak erabaki dute eskola irekia atxikitzea, eta haurren harrera antolatu dute «arrisku kontaktuen» artean ez diren irakasleekin eta Donibane Lohizuneko herriko langileekin. Horretarako, eskola desinfektatzen aritu ziren dira. Eskola orduetatik kanpoko jarduerak atxikiak izanen direla jakinarazi dute.

Ikasturtea atzeratua Amezketan

Amezketako (Gipuzkoa) Zumadi eskolan irakasle batek positibo eman du PCR proban, Tolosaldeko Ataria-k jakinarazi duenez. Ondorioz, Gipuzkoako lurralde ordezkaritzarekin eta prebentzio arduradunekin adostuta, 2020-2021eko ikasturtea astebetez atzeratzea erabaki dute: irailaren 14an hasiko dira, datorren astelehenean. Zumadi eskolako gainerako irakasleek ere ostiralean egin zituzten PCR probak, eta irailaren 11ra arte konfinatuta egon beharko dute. «Momentu honetan daukagun egoera kontuan hartuta, iruditu zaigu ikasturtearen hasiera atzeratzea dela irtenbiderik egokiena», esan dute eskolako arduradunek.


Summary: Djokovic US Openetik kaleratu dute epaile bati pilotakada bat emateagatik. Serbiarra final-zortzirenak jokatzen ari zen. Lehen setean sei eta bost galtzen zihoala, pilota zelaiaren atzealdera bota eta lepoan jo du epaileetako bat.

Bere hemezortzigarren Grand Slam txapelketa irabazteko aukera galdu du Novak Djokovicek, ATP sailkapeneko liderrak. Pablo Carreño espainiarraren aurka jokatzen ari zen bart gauean, Estatu Batuetako Irekiko (US Open) final-zortzirenetan, eta, bere jokoarekin haserre, epaile bat jo zuen pilotarekin. Lehen seta sei eta bost galtzen ari zen, eta tanto batzuk lehenago ere bota zuen pilota bat paretara.

Ezin da jakin ea nahita edo nahigabe egin zuen, baina begi bistakoa da pilotaren noranzkoari begira zegoela Djokovic, eta bazekiela nora jaurtitzen ari zen. Beraz, minutu batzuk eztabaidatzen igaro ostean, epaileak ondorio horretara heldu ziren, eta serbiarra txapelketatik kaleratzeko erabakia hartu zuten. Djokovicek New Yorketik (AEB) alde egin beharko du sailkapenerako punturik gabe eta diru saririk gabe, eta badirudi zigor ekonomiko handi samarra jaso dezakeela.

Pilotakadaren ostean saiatu zen epaileari azalpenak ematen, baina prentsarekin ez zuen hitz egin nahi izan ATP sailkapeneko liderrak. Epaileen erabakia jakin bezain laster egin zuen alde. Sare sozialetan, berriz, egoerak «triste eta hutsik» utzi duela azaldu du tenis jokalariak.

Aurrekariak

Carreñok Denis Shapovalov kanadarraren aurka jokatuko du final-laurdenetan. Shapovalov bera da antzeko aurrekari bat duten tenis jokalari gutxietako bat: 2017an, Kanadarekin Davis Kopa jokatzen ari zela, eserita zegoen epaile bati pilotakada bat jo zion begian, eta galdutzat eman zioten norgehiagoka. Grand Slam batean, ordea, ez zuten inor kaleratu azken hogei urteetan. Orduan, 2000. urteko Roland Garrosean, Stefan Koubek austriarrak pilota biltzaile bat jo zuen pilotarekin, bigarren kanporaketan.


Summary: Indiak Brasil gainditu du kutsatuen kopuruan. Goranzko joera zorrotzean dute COVID-19aren kasuen kurba: guztira, 4.204.613 positibo atzeman dituzte, eta 70.000 lagunetik gora hil dira.

Koronabirusaren bigarren olatua mundu osoa irensten ari da, eta estatuen artean kezka da nagusi. Bada, badago egoera bereziki larrian dagoen herrialde bat: India. Azken asteetan kutsatuen kopuruek nabarmen gora egin ondoren, Brasil gainditu du COVID-19aren kasuen kopuruan, eta munduan positibo gehien atzeman dituzten herrialdeen zerrendan bigarrena da: 4.204.613 kasu hauteman dituzte, eta 70.000 lagunetik gora hil dira.

Gainera, goranzko joera zorrotzean dute kutsatuen kurba, eta inoiz baino kasu gehiago baieztatu dituzte azken astean. Argia da ondorioa: azkar ari da hedatzen birusa, eta alarma piztea eragin du horrek. Horiek horrela, gaur emandako datuak ere ez dira onak: Indiako Osasun Ministerioaren arabera, 90.802 kasu atzeman dituzte azken 24 orduetan, pandemia hasi zenetik orain arte egun bakar batean hautemandako gehien.

Indiako agintariak, hala ere, baikorrak dira pazienteen suspertze tasari dagokionez. Osasun Ministerioak jakitera eman duenez, kasuen %77,3 sendatuta daude.

Landa eremuak

Duela bi aste, Xabier Orueta Vicente Ferrer erakundeko kideak ohartarazi zuen COVID-19a landa eremuetan zabaltzen ari dela Indian, eta horrek eragin «latza» izan dezakeela. Pandemiari aurre egiteko lanean ari dira, eta sentsibilizazioaren garrantzia azpimarratu zuen; baita estigmaren arriskua ere.


Summary: Jaiotza tasaren beherakadaren arrastoa nabari da ikasturte hasieran. Gaur itzuli dira ikasgeletara Arabako, Bizkaiko eta Gipuzkoako HHko, LHko, DBH1eko eta DBH2ko ikasleak.

Iritsi da irailaren 7a, irakasle, ikasle eta guraso askok aspalditik buruan zeukaten eguna. Ikasgeletara itzultzeko eguna dute gaur Arabako, Bizkaiko eta Gipuzkoako Haur Hezkuntzako, Lehen Hezkuntzako eta Derrigorrezko Bigarren Hezkuntzako lehen eta bigarren mailako ikasleek. DBH3koek, DBH4koek eta Batxilergokoek hilaren 15era arte itxaron beharko dute.

Arabako, Bizkaiko eta Gipuzkoako haurrak ez dira itzultzen lehenengoak izan. Joan den astean egin zuten itzulera Nafarroako 69 ikastetxetan, eta gaur hasiko dira gainerakoetan; Ipar Euskal Herrian, berriz, irailaren 1ean ekin zieten eskolei.

Jaiotza tasaren beherakada nabaritzen hasi da eskoletan, ume gutxiago baitago. Batez ere, Haur Hezkuntzan nabarituko da eragina: aurreko ikasturtean, 75.874 ikasle zeuden; aurten, 73.090. Beraz, 2.784 haur gutxiago egongo dira etapa horretan 2020-2021eko ikasturtean, %3,7 gutxiago. Lehen Hezkuntzan, aldea txikiagoa izango da: aurtengo ikasturtean iazkoan baino 1.911 ume gutxiago egongo dira. DBHn eta Batxilergoan, oraindik ez da antzematen jaiotza tasaren jaitsiera.

Hezkuntza ereduari dagokionez, D eredua lekua irabazten ari da. Araban, Bizkaian eta Gipuzkoan, 238.407 ikaslek ikasiko dute eredu horretan, iazko ikasturtean baino 1.920k gehiagok. Nafarroan, B eta D ereduetako ikasle kopurua elkartuta eman dute. Aurtengo ikasturtean, 26.805 ikasle matrikulatu dira eredu horietan, iaz baino 671 gehiago. Halere, D ereduan arituko diren ikasleen ehunekoa pixka bat jaitsi da HHn Gipuzkoan.

Maskarak, gel hidroalkoholikoak, distantziak... Zalantzarik gabe COVID-19ak markatutakoa izango da 2020-2021eko ikasturtea. Neurriak estutuz joan dira uda igaro ahala. Azkenean, Hegoaldean, sei urtetik gorako haurrak maskarekin egongo dira; Iparraldean, 11 urtetik gorakoek jantzi beharko dute.


Summary: Orio eta Hondarribia, lehen jardunaldiko irabazleak. Gizonezkoetan zortzi segundoren tartea atera dio Hondarribiak Zierbenari, eta bandera irabazteko faborito nagusi bilakatu da. Emakumezkoetan lehia zabalik dago Orioren eta Donostiarraren artean.

Orio eta Hondarribia. Bata emakumezkoetan eta bestea gizonezkoetan, horiek izan ziren atzoko garaileak Kontxako estropadako lehen jardunaldian. Tarteak, ordea, erabakigarriagoa dirudi gizonezkoetan emakumezkoetan baino. Oriok bi segundo eskas atera zizkion Donostiarrari, bigarren sailkatuari, eta lehia zabalik dago oraindik. Hondarribiak, berriz, Zierbenak baino zortzi segundo lehenago gerarazi zuen kronoa, eta bandera irabazteko faborito nagusia bilakatu da. Dena den, datorren igandean itsaso handi samarra izango dela aurreikusi dute, eta ezin da ezustekorik baztertu.

Ohorezko txanda Oriok, Donostiarrak, Arraun Lagunakek eta Tolosaldeak jokatuko dute emakumezkoetan. Orio indartsuena izan da denboraldi osoan zehar, eta atzo ere bazirudien bandera bideratuta utz zezakeela bigarren luzean: Donostiarrarekiko zortzi segundoren tartea ere izan zuten horiek. Poparean aritzeko itsaso egokia zegoen, ordea, eta etxekoek bikain baliatu zuten hori badia barruan.

Azkenean, ia parean helmugaratu ziren bandera lortzearren lehiatuko diren bi taldeak, eta ikusteko dago zer gertatuko den datorren igandean. Alboan izango dituzten Arraun eta Tolosaldea lehen txandako bi sailkatuak izan ziren atzo: Arraunek hamahiru segundoren atzerapena du Oriorekin, eta Tolosaldeak hamazazpi segundorena.

Hondarribia, nagusi

Gizonezkoetan, Hondarribiak azken asteetan bikain ibilia dela berretsi zuen atzo. Itzulerako luze bikaina egin zuen Ama Guadalupekoak; ziabogan ia parean ziren berdeak, Zierbena eta Orio, baina poparean bikain moldatu zen Joseba Amunarriz patroi zuen ontzia, eta alde nabarmenak eskuratu zituen: zortzi segundo atera zizkion Zierbenari, eta 23 Oriori, aukera txikiarekin geratzeraino. Lehen txandako irabazleari, Santurtziri, hemeretzi atera zizkion. Lau horiek osatuko dute ohorezko txanda datorren igandean.

Hirugarrenez jarraian irabaz dezakete Kontxako Bandera hondarribiarrek. Oraintxe, sekula Kontxarik irabazi ez duena dute aurkari nagusi, Zierbena, eta badirudi bigarren jardunaldian bien artekoa izango dela bandera lortzeko lehia. Urtea nola joan den ikusita, berdintasun handiagoa espero zitekeen. Hondarribiak gorabehera askorekin hasi zuen uda, baina, orain, ondo bideratu dute Donostiako estropada, eta ligarako lehian ere bete-betean sartuta daude.


Summary: Johnsonek jarrera gogortu du Europako Batasunarekin negoziazioei begira. Lehen ministroak dio urriaren 15erako harreman berrirako akordiorik ez badago brexit gogorrarekin egin beharko dela aurrera. Erresuma Batuko Gobernua lege bat prestatzen ari da, eta Ipar Irlandaz sinatutakoa ezerezean utz dezake. Von der Leyenek gogorarazi du Irteera Akordioa ezartzea betebeharra dela nazioarteko araudiaren pean, eta derrigorrezkoa etorkizuneko edozein elkarlanerako.

Astea gogor hasi du Boris Johnsonek. Erresuma Batuaren eta Europako Batasunaren arteko harreman berria adosteko negoziazioen zortzigarren itzulia hasiko da bihar, eta badirudi lehen ministro britainiarrak presioa areagotu nahi duela. Batetik, epea jarri du: harreman berriari buruzko akordio bat egon behar da urriaren 15eko EBko Kontseilurako. Bestetik, plan bat atondu du, behar izanez gero, lege baten bitartez brexit-erako Irteerako Akordioan jada sinatutako puntu batzuen eragina ezeztatzeko.

Urriaren 15erako «akordiorik ez badago, ez zait iruditzen gure artean merkataritza librerako akordiorik izan daitekeenik; hori onartu, eta aurrera egin beharko dugu», esan du Johnsonek. Gaineratu du, halaber, adostasunik gabeko harreman berria Erresuma Batuarentzako «positiboa» izango litzatekeela aurrerantzean ere.

Johnsonen ustez, «Erresuma Batuak ezin die uko egin herrialde independentea izateko funtsezko oinarriei», zeharka aipatuz arrantzarako eremuak eta estatu laguntzak emateko askatasuna.

«Bi munduetatik onena»

Michel Barnier Europako Batasunaren negoziatzaile nagusia «kezkatuta» dago, gaur France Inter irratian esan duenez. Britainiarrek «bi munduen onena» nahi dutela gaitzetsi du, eta berretsi du arrantzari buruzko adostasuna derrigorrezkoa dela akordio zabalagoetarako.

Aldiz, Erresuma Batuko negoziatzaileek nahiago dute gai errazagoak hitzartzea aurrena, eta zailenak bukaerarako uztea.

Ezin da ukatu harremanak gaiztotzen ari direla. Erresuma Batuko zenbait hedabidek joan den astean iradoki zuten, adibidez, Europako herrialde batzuek Barnier baztertzen ari zirela, akordiorako oztopoa zelakoan. EBko negoziatzaile nagusiak baztertu egin du halakorik dagoela, eta esan du «gezurrezko zurrumurruak» direla. Dena den, zalantzarik bazegoen, asteburuan Alemaniaren babes esplizitua jaso du Barnierrek.

Gaurko elkarrizketan Michel Barnierrek ez du adierazpenik egin nahi izan Erresuma Batuaren barne merkatuari buruzko planez. Hori bai, Ursula von der Leyenek adierazi du espero duela Erresuma Batuak bere hitza betetzea: «Irteera Akordioa ezartzea betebeharra da nazioarteko araudiaren pean, eta derrigorrezkoa etorkizuneko edozein elkarlanerako. Irlanda eta Ipar Irlandarako protokoloa funtsezkoa da irlan bakea eta egonkortasuna, eta merkatu bakarraren osotasuna babesteko».

Dibortzio akordioa auzitan

Financial Timesek atzo plazaratutako albistearen arabera, Johnsonen gobernua barne merkatuari buruzko legedia berria prestatzen ari da, zeinaren ondorio nagusia brexit-erako akordioaren eragina murriztea edo desegitea litzateke. Atzerapausoa, batez ere, Ipar Irlandaz oraindik erabat finkatu gabeko gaietan etorriko litzateke, hala nola estatu laguntzei eta aduanei buruzkoetan. Urrian sinatu zen akordioaren helburu nagusia, hain zuzen, Irlandako Iparraldearen eta Hegoaldearen arteko muga zurrunera ez itzultzea zen.

Asteazkenean da aurkeztekoa lege proiektua. Erresuma Batuko gobernuaren iturrien arabera, nolabaiteko erresalbua da, negoziazioek porrot egiten duten kasua erabiltzeko.

Irlandako Atzerriko Harremanetarako ministro Simon Coveneyk berehala gaitzetsi zuen Johnsonen mugimendu hori: «Jarduteko modu oso zentzugabea litzateke».

Brexit-erako akordioa joan den urrian adostu zuten Erresuma Batuak eta Europako Batasunak, bien arteko dibortzioaren baldintzak hitzartuz. Horiek horrela atera zen herrialdea Batasunetik joan den urtarrilaren amaieran, eta trantsizio epea hasi zen.

Bi fakzio

Jada sinatutako baldintza edo adostasun horietan orain alde bakarrez atzera egiteak —edo aukera hori mahai gainean jartzeak— bi ondorio esanguratsu izan ditzake, iturri diplomatikoek adierazi dutenez. Batetik, are gehiago gaiztotuko lituzke harreman berrirako negoziazio jada lardaskatuak. Eta bestetik, Erresuma Batuak bere konpromisoak betetzeko duen gaitasunari edo borondateari buruzko zalantzak piztuko lirateke nazioartean, noiz, eta herrialdea merkataritza akordioak negoziatzen ari denean hainbat herrialderekin.

Londresko hainbat egunkariren arabera, oraintxe, Johnsonen gobernuan bi fakzio daude, nor nagusituko lehian. Hori uste du Bruselako negoziatzaile taldeak ere. Batetik, jarrera errealistagoarekin akordio baten ezinbestekotasuna defenditzen dutenak daude, eta, bestetik, brexit-aren beraren ideologoak izan eta azken bururaino joan nahi dutenak.

Erresuma Batua abenduaren amaieran aterako da Europako Batasuneko merkatu bateratutik eta aduana eremutik, orduan iraungitzen baita brexit-erako trantsizio epea. Ordurako ez badago adostasunik Erresuma Batuaren eta Europako Batasunaren arteko harreman berrirako, mugetan eta aduanetan nahasmen handia sor daiteke, eta batetik bestera igaro behar duten salgaiek muga zerga handiak izan ditzakete, Munduko Merkataritza Erakundearen baldintzak ezarriko liratekeelako.


Summary: Astebete atzeratu dituzte eskolak EHUren zenbait fakultatetan. Gasteizko Hezkuntza Fakultateak astebete atzeratu ditu klaseak, «falta diren azken prestaketak» egiteko. Letren Fakultatean eta Ingeniaritza Eskolan, berriz, Internet bidez emango dituzte lehen asteko klaseak.

Euskal Herriko Unibertsitatearen Gasteizko Hezkuntza eta Kirol Fakultateak atzeratu egin du hezkuntzako graduen ikasturte hasiera —kirol arlokoa, ez—. Haur eta Lehen Hezkuntzako ikasleek gaur eta bihar dituzte aurkezpenak —lehen bi mailetan, aurrez aurre, eta beste bietan, Internetez—, baina ez dute eskolarik izango aste honetan. Igor Camino Ortiz de Barron fakultateko dekanoak BERRIAri adierazi dio erabaki hori hartu dutela lehen astea «patxadaz» hartzeko, eta hartara «hasiera egokia» bermatzeko.

Goizean jaso dute mezua hezkuntza ikasketetako irakasleek eta ikasleek. Dekanoaren arabera, egoera aztertzen aritu dira azken egunetan, eta eskolak atzeratzea erabaki dute. Haren arabera, azpiegiturak prest daude, baina «azken ukituak» falta dira, batez ere ekipamendu teknologikoei dagokienez.

Izan ere, ikasturte honek aldaketa nabarmenak ekarriko ditu EHUra. Besteak beste, mugatu egin dute geletako gehienezko ikasle kopurua, eta aukera emango dute eskolak Internet bidez jarraitzeko. Gainera, gel hidroalkoholikoa jarri dute sarreretan, eta unibertsitateko kideei aholkatu diete ez ditzatela «musuak eta besarkadak» eman. Sintomak dituztenei eskolara ez joateko ere eskatu diete.

Hezkuntza eta Kirol Fakultatean soilik ez, aldaketak izango dira beste zentro batzuetan ere. Adibidez, Gasteizko Letren fakultatean eta Ingeniaritza Eskolan lehen asteko eskolak ez dituzte aurrez aurre emango, Internetez baizik.

«Irakasleok haserre gaude»

Azken orduko aldaketek ezinegona eragin dute unibertsitateko komunitatean. Ainhoa Ezeiza Hezkuntza Fakultateko irakaslea, adibidez, Gasteizerako bidean harrapatu du eskolak atzeratzeko erabakiak. «Ari dira ea gauzak hobera doazen, baina ez da kasua. Erabakiak ez hartzeagatik atzeratzen da dena». Ohartarazi du ikasturte hasiera «kaosa» izaten ari dela, eta «ezer jakin gabe» ari direla.

Eskolak aurrez aurre emateko erabakiarekin kritiko da Ezeiza —irakasleei online prestakuntza ematen ari da urte luzez—: haren ustez, izan ere, oraingo egoeran ez dago modurik aurrez aurre aritzeko. Ohartarazi du ikasle batzuk izango direla gelan, baina erdiak etxetik arituko direla, eta eskolan bertan daudenei ez hitz egiteko gomendatu dietela. «Klase magistralak emateko, zertarako behar dute etorri?». Badituzte bestelako eragozpenak ere: jantokietan mugak dituzte, gelan ezin dira mugitu, garraiobideak ez dituzte ugaritu...

Egoera ikusita, Ezeizak dio «eztanda» egingo duela egoerak unibertsitatean. Ezinegona nabari du. «Beharbada, ikasleek planto egin dezaten zain gaude irakasleok». Unibertsitatez kanpoko hezkuntzan grebara deitua dute sindikatu guztiek elkarrekin datorren asterako, eta ikasleen artean ere ari dira mobilizaziorako deia zabaltzen —Ikasle Abertzaleek egin dute deia, adibidez—.


Summary: Frantziako Hezkuntza Ministerioaren «inprobisazioa, arduragabekeria eta inposaketa» salatu ditu Seaskak. Ikastolen federazioak salatu du Frantziak ikasle guziak klaseetara bidali dituela, maskaraz gaindiko «inolako neurri berezirik gabe». Adierazi dute Ipar Euskal Herrian kutsadura «beste maila batera» iraganen balitz ikastolen ibilmoldea aldatu beharko dutela, eta abisatu dute ez direla horretarako «prest». 4.021 ikasle izanen ditu aurten Seaskak, 37 ikastoletan banatuak.

Gogor mintzatu da Peio Jorajuria Seaskako lehendakaria Frantziako Hezkuntza Ministerioaren kontra: «Jarrera onartezina da. Inprobisazio hutsa da. Ikasle guziak klasera bidali dituzte, maskaraz aparteko inolako neurri berezirik gabe, talde handitan, distantziak ezin atxikiz, eta taldeak nahasteko arriskuarekin», salatu du. Adierazi du ez dutela ulertzen nolaz Ipar Euskal Herrian gaitza zabaldua ez zen garaian bi hilabeteko konfinamendua ezarri zuten, eta, uda honetan «turistak jin eta COVID-19a utzi ondoren», kasik «deus ez balitz bezala» eskolak ireki behar izatea. «Nolaz maiatzean Iparraldean gaitza zabaldua ez zelarik talde txikiak egin behar ziren eskoletan, eta, orain gaitza zabaltzen ari dela, klaseak normal egin behar ditugu?».

Joan den astean egin zuten eskolarako sartzea Lapurdin, Nafarroa Beherean eta Zuberoan, eta ikastolen lehendakariak adierazi du eskas dituztela osasun neurriei erantzuteko baliabideak. Oroitarazi du Nafarroan 750 postu gehiago eta Gipuzkoan, Araban eta Bizkaian 1.000 postu gehiago aurreikusi dituzten bezala, Frantziak ez duela gehikuntzarik egin. «Denok dakigu gaur egun ditugun baino talde txikiagoak beharko ditugula distantziak atxiki eta taldeak ez nahastea bermatzeko, baina [Frantziako] Hezkuntza Ministerioak ez du hori aurreikusi. Pandemiaren eboluzioak horretara eramaten bagaitu, ikastoletan izanen dugun aukera bakarra ikasleak etxera bidaltzea izanen da». Halakorik izanez gero, ikasleak txandaka arituko lirateke, eta irakasleek «lan bikoitza» izanen dute, klase presentzialak eta telelana, biak egin beharko baitituzte.

Halaber, salatu du Frantziako Gobernuak ez diela euro bakar bat ere eman material informatikoa erosteko. Bestalde, CNED Distantziazko irakaskuntzaren Frantziako zentroak eta gisa bereko beste egitura batzuek hitzemana badiete ere Internet bidezko tresnak eta ikasgaiak prestatuko dituztela, deitoratu du horietako bakar bat ere ez dela euskaraz izanen. «Ez dira baliagarri izanen gure ikasle eta irakasleentzat». Jorajuriak aitortu du aipatu posibilitate guziak aurreikusi dituztela eta gertatuko balira «maiatzean baino hobeki» prestatuak direla, baina «Hezkuntza Ministerioaren arduragabekeriaz eta baliabide eskasez, ez ditugu gure misioak behar bezala betetzen ahal».

Bosgarren kolegioa aztergai

Azken urteetako Ipar Euskal Herriko datuek biztanleriaren emendatzea eta sortze tasaren apaltzea erakusten dituzte. Jorajuriaren hitzetan, horrek erakusten du kanpotik gero eta jende gehiago heldu dela Euskal Herrira bizitzera. «Kanpotik heldu diren gehienek ez dute euskararekin inolako loturarik. Horregatik da hain inportantea eskola guziek euskara eta murgiltzearen hautua eskain dezaten». Hiriburuko (Lapurdi) eskola publikoaren murgiltze sistemaren esperimentazio proiektuari sostengua erakusteaz gain, Seaskaren datu onak azpimarratu ditu: gero eta haur gutxiago sortu eta eskolatzen den egoera honetan, Seaskak ikasle kopurua atxiki du. 4.021 ikasle izanen ditu aurten —iaz baino 21 gehiago—, 37 ikastoletan banatuak. «Pirinio Atlantikoetako departamenduan 600 ikasle gutxiago direla kontuan hartuta, ez da zenbaki txarra».

Azken urteetan, bigarren mailetan izan dute emendatze nabarmena, eta Ziburuko (Lapurdi) Piarres Larzabal ikastetxea gainezka egitekotan dela ohartarazi dute. Ondoko urteetan emendatzeak segituko duela aurreikusita, ezinbestekotzat jo dute beste kolegio bat irekitzea, bosgarrena. Bi eremu aztertzen ari dira: Senpere-Azkaine (Lapurdi) eremua edo Hazparne (Lapurdi). Herriko etxeekin harremanetan direla adierazi du Jorajuriak, eta aurten proiektua «zehaztu» nahiko luketela.

Azkenik, koronabirusaren krisiak ikastolen diruztatzean izan duen eragina ere azpimarratu du Seaskako lehendakariak. «Urte biziki zaila» izan dela erran du, eta azaldu antolatzen dituzten bestetako etekinen bidez lortzen dutela ikastola gehienen aurrekontuaren heren bat. «Batzuek laguntzak eskuratu dituzte, eta besteek kontuak gorrian dituzte». Heldu den udaberritik aitzina bestak antolatzeko aukerarik ez badute, ikastolak «gaizki» izanen direla ohartarazi du.


Summary: Apaldu egin da Hegoadean atzemandako positiboen kopurua. Koronabirusa zuen pertsona bat zendu da, eta beste 621 kasu berri atzeman dituzte Hegoaldean azken 24 orduetan. 41 pertsona sartu dituzte erietxean. Leitzan 1.882 test egin dituzte asteburuan.

Beste 621 kasu positibo atzeman dituzte Hegoaldean azkeneko 24 orduetan. Bezperako datuekin alderatuta, 252 positibo gutxiago dira atzemandakoak. Egindako test kopurua, ere, ordea, txikiagoa da bezperako datuekin alderatuta. 8.753 PCR test egin dira, bezperan baino 450 test gutxiago. Nafarroan, nabarmen igo da egindako testen kopurua, hala egun bakarrean 2.593 test egin dituzte. Testetan, % 4,2k eman dute positibo. Nafarroan, 93 urte zituen emakume bat zendu da azken orduetan,

Lurraldeka, Nafarroan jaitsi dira gehien atzeman dituzten kasu positiboak. Hala, beste 108 kasu atzeman dituzte azken orduetan, bezperan baino 157 gutxiago. Portzentaje txikiagoan, baina, bertze hiru lurraldeetan ere gutxitu dira positiboak: Araban 35 positibo atzeman dituzte, bezperan baino 59 gutxiago. 299 dira Bizkaian atzemandakoak, 21 gutxiago, eta 162 Gipuzkoan, 26 gutxiago.

Azken orduetan, 41 pertsona erietxeratu dituzte, bezperan baino bat gutxiago. Denera, koronabirusa dute 390 pertsona daude erietxean Hegoaldean. Erietxean dauden gaixo horietako 57 daude ZIU unitateetan.

Leitzan, 15 urtetik gora dituzten herritarren %75ek teegin du PCR proba asteburuan, denera, 1.882 test. Emaitzak bihar jakinaraziko ditu Nafarroako Gobernuak.


Summary: Hondakin industrialak kudeatzeko erakunde publikoa sortuko du Jaurlaritzak. EAJ eta PSE-EEk lortutako gobernu akordioaren arabera, arriskutsuak ez diren hondakin industrialen kudeaketa publikoko zentro bat sortuko du Jaurlaritzak.

EAJk eta PSE-EEk abuztu amaieran ezagutarazi zuten Jaurlaritza berria osatzeko gobernu akordioa. 92 orriko dokumentua da, eta neurri eta erabaki ugari bildu dituzte; besteak beste, hondakin industrialen «gaikako bilketarako, karakterizaziorako, biltegiratzeko eta balorizaziorako kudeaketa publikoko zentro bat abian jartzea» adostu dute bi alderdiek. Zentro hori erreferentziazko zentro bat izango litzateke, gobernu akordioan diotenaren arabera. Aipamen horretara mugatzen da proiektu horren nondik norakoa.

Zaldibarko (Bizkaia) zabortegiko lur jausia gertatu ondoren dator Jaurlaritza berriak hartuko duen neurria. Mugimendu ekologistakoek zabortegien kudeaketa publikoa eskatu izan dute, hondakin industrialen kudeaketa esku pribatuetan baitago.


Summary: Trapagaranen hildako langilearen heriotza salatu dute. Productos Tubulareseko enpresa batzordeak deituta, elkarretaratzea egin dute gaur goizean. Joan den ostiralean hil zen 25 urteko behargina.

Langoitia Estructuras Metalicas enpresako kidea zen langilea, eta teilatuak mantentzeko lanetan ari zen Productos Tubularesen, azpikontratatuta, 20 metrotik behera erori eta hil zenean. 25 urteko mutil senegaldarraren heriotza salatzeko, elkarretaratzea egin dute enpresako langileek gaur, enpresaren aurrean, Trapagaranen (Bizkaia).

ELA izan da enpresa batzordearen deialdiarekin bat egin duten sindikatuetako bat. Leire Heredia ELAko Laneko Segurtasun eta Osasun kabineteko kideak gogorarazi du istripuak ez direla fenomeno meteorologikoak, eta ez dela kasualitatea biktima azpikontrata bateko langilea eta etorkina izatea.

Ostiralean, istripuaren berri izan laster, ekoizpena geratu zuten PTko langileek, eta erabaki zuten soldatatik kenduko dieten dirua hildakoaren senideei ematea. LABek «elkartasuna eta babesa» helarazi zien hildakoaren senideei eta lankideei, baina baita azken hilabeteetan lanean hildako guztien ingurukoei ere.

ELAren arabera, urte honetan, gutxienez, 43 langile hil dira Hego Euskal Herrian lan istripuz; LABen arabera, 47 dira.


Summary: Egungo egoerara egokituko diren hirigintza ereduak aztergai Tafallan eta Artaxoan. Nafarroako Gobernuak ‘Hirigintza COVID garaietan: espazio publikoak gaitu eta eraldatzea’ izeneko jardunaldiak antolatu ditu. Hilaren 17an eta 18an eginen dituzte.

Herri eta hiriak espazio jasangarriagoak izateko modua aurkitzea dute helburu Tafallan eta Artaxoan eginen dituzten jardunaldiek. Lurralde Antolamenduko, Etxebizitzako, Paisaiako eta Proiektu Estrategikoetako Departamentuak antolatu ditu jarduerak, eta zenbait hizketaldik, eztabaidagunek eta lantegik osatuko dute egitaraua, besteak beste. Jose Maria Aierdi kontseilariak azaldu duenez, koronabirusaren krisiak agerian utzi du beharrezkoa dela «espazio publikoak eraldatzea», eta, dioenez, «ingurune orekatuak eta aldaketekiko malguak direnak» lortzea da horretarako bidea.

Datorren asteko ostegun arratsaldean hasiko dira jardunaldiak, irailaren 17an, Tafallako Kulturgunean. Bertan izanen diren hitzaldi eta topaketen bidez hirigintza ereduen gainean gogoeta egitea dute asmo nagusia. Esate baterako, espazio publikoen kalitatea, herri eta hirien diseinua eta arkitektura izanen dituzte mintzagai. Ostiral arratsaldean, Artaxoan izanen dira; herrian barrena ibilaldia eginen dute Maria Urmeneta arkitektoak lagunduta, espazio publikoei erreparatu eta haien gainean hausnartzeko.

Jesus Arrizubieta Tafallako alkateak azpimarratu du «biziki premiazkoa» dela hirigintzan kohesio sozialari «behar adinako garrantzia» ematea. Azaldu duenez, biztanleriaren zahartzea da herriak gaur egun dituen erronka nagusietako bat. 10.600 lagun inguru bizi dira Tafallan, eta horietatik 2.500 pertsona inguru 65 urtetik gorakoak dira orain. Besteak beste, eskatu du hain justu errealitate horretara egokituko den hirigintza eredu baten gainean hausnartu dadila. «Hirigintza berritzaile bat behar dugu, herrian ditugun arazoei eta erronkei aurre egiteko irtenbideak bilatzeko», adierazi du Arrizubietak.

Halaber, Artaxoako alkate Juan Ramon Elorzek gaineratu du Artaxoaren kasuan «arretaz» erreparatu behar zaiola, herritarren zahartzeari ez ezik, baita etxebizitzen zahartzeari ere. «Herritarren bizimodua ez da garai batean genuena bezalakoa, eta etxebizitzak gaur egungo baldintzetara egokituak izan behar dira», esan du Elorzek. Dioenez, hori gertatzen da eremu bereko beste zenbait herritan ere; Uxuen, adibidez.


Summary: EH Bilduren ustez, Espainiako Estatuaren indarkeria «sobran» dago. «Noiz hitz egin ahal izango dugu estatuaren indarkeriaz iraganean?», galdetu du koalizio subiranistak adierazpen politiko batean.

EH Bilduren Mahai Politikoak zortzi puntuko adierazpen politikoa plazaratu du asteleheneroko bileraren ostean, Igor Gonzalez Sola euskal presoaren heriotzaren harira eta «egoeraren larritasuna» aintzat hartuta. Agirian, «espetxe politika kriminal horri eutsi, justifikatu eta babestu» egiten dutenen bizkar jarri dute Gonzalez Solaren eta 2011tik hil diren beste bost presoen heriotzaren erantzukizuna. «Horren inguruan batzuek duten isiltasuna oso adierazgarria da giza eskubideen aldeko diskurtsoan duten zintzotasunari buruz», esan dute Arnaldo Otegik eta Mertxe Aizpuruak.

EH Bilduk azaldu du «ohituta» daudela «ETA erakundearen indarkeriari buruzko jarreraren inguruan etengabe seinalatuak izatera», baina ETA desegindako erakundea dela, armak erabiltzeari aspaldian uko egin ziona. «Noiz hitz egin ahal izango dugu iraganean [Espainiako] Estatuak gure Euskal Herri zaharrean erabilitako indarkeriaz? Noiz egingo dio uko Estatuak 78ko eredu konstituzional zahar, zaharkitu eta ustela indarkeriaren eta hertsapenaren bidez inposatzeari?», galdetu dute.

EH Bilduren aburuz, Espainiako Estatuaren indarkeria «sobran» dago, eta «traba» egiten du «bizikidetza eraikitzeko». «Euskal Herrian elkarbizitza eraikitzeak euskal preso, deportatu eta errefuxiatu politiko guztiak Euskal Herrira bizirik itzultzea ere eskatzen du», erantsi dute, eta iragarri dute hainbat ekinbide aurkeztuko dituztela erakunde guztietan, udaletatik hasi eta Europako Parlamenturaino; Espainiako Senatuan galdera egingo diote Pedro Sanchez Espainiako gobernuburuari horren inguruan.


Summary: Fernando Truebaren ‘El olvido que seremos’ filmak itxiko du Donostiako Zinemaldia. Pelikula bertan behera gelditu zen Cannesko zinemaldirako hautatua zegoen. Hector Abaden izen bereko eleberrian oinarrituta dago. Sail Ofizialean emango dute filma, lehiaketatik kanpo.

Fernando Trueba zuzendari espainiarraren El olvido que seremos ekoizpen kolonbiarraren estreinaldiarekin itxiko dute Donostiako 68. Zinemaldiaren Sail Ofiziala. Hector Abad Faciolince idazle kolonbiarraren izen bereko 2006ko eleberriaren egokitzapena da, eta Javier Camara aktorea du protagonista. Filma aurtengo Cannesko jaialdirako hautatua zegoen, baina bertan behera utzi behar izan zuten zinemaldia.

Idazle kolonbiarrak bere aita Hector Abad Gomezen bizitzan oinarritu zuen eleberria: Abad Gomez medikua eta giza eskubideen aldeko aktibista izan zen, 1970eko hamarkadan, Medellinen. Liburua best seller bat izan zen: hamabi hizkuntzatara itzuli zuten, eta 300.000 ale kaleratu zituzten hogei herrialdetan baino gehiagotan.

Truebaren pelikula Caracol Television telebista kate kolonbiarraren proiektua da, Dago Garcia Producciones etxeak ekoitzi du, eta, Javier Camara ez ezik, Nicolas Reyes, Patricia Tamayo eta Juan Pablo Urrego aktoreek ere parte hartu dute. Kolonbiako Zinema Arte eta Zientzien Akademiak Iberoamerikako Film Onenaren Sarirako hautatu du lana, datorren urteko Goya sarietarako.


Summary: Hiru pertsona kateatu dira AHTaren aurka Espainiako Gobernuaren Nafarroako ordezkaritzan. Ziurtatu dute atxilotu egin dituztela Mugitu mugimenduko hiru kideak.

Abiadura handiko trenaren aurkako ekintza bat egin dute gaur goizean Mugitu mugimenduko hiru kidek. Azaldu dutenez, Espainiako Gobernuak Nafarroan duen ordezkaritzaren eraikinaren balkoira sartu dira eskailera baten bidez, eta bertan kateatu dira.

Mugimenduko kideek jakinarazi dutenez, Espainiako Polizia Nazionala, Guardia Zibila, Udaltzaingoa eta Foruzaingoa joan dira hara, eta hiru kideak atxilotu dituzte. Gainera, nabarmendu dute identifikatu egin dituztela kalean ekintza babesten ari zirenak.

Ekintzaren antolatzaileek AHTaren inguruko azalpenak eskatu dituzte ohar bidez. Esan dutenez, AHTaren Nafarroako bi azpizati geratu dituzte –Erriberri-Tafalla eta Tafalla-Tafalla–, eta horri buruzko azalpenak nahi dituzte: «Gobernu zentralak argitu behar du lanen geldialdia egungo egoera ekonomikoaren ondorio den, edo Airef (Erantzukizun Fiskaleko Agintaritza Independentea) erakundeak emandako jarraibideen ondorio den». Mugimenduaren esanetan, erakunde horrek gomendatu du amaitu gabe dauden AHTaren obrak gelditzeko, errentagarritasun sozioekonomikorik ez duelako edo hori «minimoa» delako. Gainera, jakin nahi dute geldialdiak zenbat iraungo duen, baita martxan dauden beste bi azpizatiekin eta Nafarroako korridorearekin zer gertatuko den ere.

AHTaren bi azpizati geratu izana «albiste ona» da mugimenduaren iritziz, eta gaurko ekintzaren bidez, beste biak ere geratzeko eskatu dute, baita Euskal Herrian AHTaren obrekin ez jarraitzeko ere. «Euskal Herriko inoizko proiekturik suntsitzaileena, xahutzaileena, antisozialena, ustelena eta antidemokratikoena iragana izatea nahi dugu».

Elorrion, ikerketa

Ertzaintzak ikerketa bat zabaldu du AHTaren obretako makina bat erre delako Elorrion (Bizkaia). Atzo goizean gertatu zen sutea, eta Ertzaintzak ziurtatu du hipotesi guztiak zabalik dauzkatela.


Summary: «Ez dut hil nahi. Ez dut itxialdian geratu nahi». Joan den astean lehen positiboa atzeman zuten Moriako kanpamentuan, eta jada hamabost dira kasuak. Migratzaileek eta gobernuz kanpoko erakundeek egoeraren larritasunaz ohartarazi dute. Bideoa: Iñaki Agirre, Moriako kanpamentutik.

Moriako errefuxiatuen kanpamentuan joan den astean detektaturiko lehen koronabirus kasuak alarma piztu du Lesbos uhartean. Greziako osasun zerbitzu publikoak ostegunetik hona esparruko biztanleen artean egin dituen PCR testekin beste hamabost kasu identifikatu dituzte dagoeneko, eta, orain, ikusteko dago zein izango den birusaren bilakaera Europako errefuxiatuen kanpamenturik handienean.

Dena den, argi dagoena da Moria ez dagoela prest halako egoera larri bati aurre egiteko: gainpopulazioa, ilara luzeak, ur iturrien falta, hondakinen pilaketa, osasun zerbitzuetarako heltze mugatua... Eta, hori gutxi balitz bezala, kanpamentuan bizi diren ia 13.000 pertsonak gainean sekulako karga daramatela iritsi dira une zail honetara, besteak beste, martxoaren 22tik hona luzatu den berrogeialdi amaigabe baten ondorioak jasaten ari direlako.


Jiri Menzel zinemagile txekiarra hil da

Summary: Jiri Menzel zinemagile txekiarra hil da. Menzelek Oscar saria irabazi zuen 1967an, ‘Ostre sledovanevlaky' filmagatik. Iragan larunbatean zendu zen, 82 urterekin.

Menzel Txekoslovakiako Olatu Berria (Nova Vlna, txekieraz) zinema mugimenduaren aitzindarietako bat izan zen 1960ko hamarkadan, eta 29 film zuzendu zituen, horien artean Skrivanci na niti (Hegatxabalak alanbrean, 1969), Postriziny (Guraize-ebakiak, 1981), Vesnicko ma, strediskova (Nire herrixka gozoa, 1986) edo Obsluhoval jsem anglickeho krale (Ingalaterrako erregea zerbitzatu nuen, 2006), besteak beste.

Ingelesez besteko film onenaren Oscar saria irabazi zuen 1967an, 29 urte zituela, bere lehen film luzearekin, Ostde sledovane vlaky (Zorrotz zaindutako trenak, 1966). Pelikula Bohumil Hrabal idazle txekiarraren izen bereko eleberrian oinarrituta dago, eta II. Mundu Gerran Hirugarren Reichak okupatutako Txekoslovakian girotuta. Europako zinemaren gailurreko lanetako bat da, adituen arabera.

Lortutako arrakasta gorabehera, erregimen txekiarrak Menzelen bi lan debekatu zituen, Oscar saria jaso zuena eta SkÅivánci na niti. Azken hori ere Bohumil Hrabalen liburu batean oinarritua dago. Debekuen ostean, Menzelek ez zuen lan gehiagorik zuzendu 1974ra arte.

1980ko hamarkadan, idazle beraren liburuetan oinarritutako beste film batzuk zuzendu zituen, hala nola Postriziny, Slavnosti snezenek (Kanpai berdeen festa, 1983) eta Vesnicko ma, strediskova, ingelesez besteko film onenaren Oscar sarirako izendatu zutena. Guztira, Hrabalen sei lan eraman zituen pantailara.

Zinema zuzendari gisa egindako ibilbide luzeaz gain —2013an Donsajni (Donjuan) filmarekin amaitu zuena—, Menzelek antzerkia zuzendu zuen, zinema irakaslea izan zen, eta ikus-entzunezko 70 ekoizpen baino gehiagotan aritu zen. Pragan hil da, jaioterrian, gaixotasun luze baten ondorioz, haren emazteak Facebook bidez jakinarazi duenez.


Summary: Mundakako EAJk Mikel Bilbao alkate jeltzalearen aurkako zentsura mozioa aurkeztuko du. Mundakako EAJko udal batzarreko bost zinegotzien eta alkatearen arteko koordinazio faltak eragin du Bilbaoren aurkako mozioa aurkeztea.

Mundakako (Bizkaia) EAJko udal batzarrak Mikel Bilbao alkatearen aurkako zentsura mozioa aurkeztuko duela iragarri du gaur. Bilbao jeltzaleen zerrendaburua izan zen 2019ko udal hauteskundeetan, baina ez da alderdiko afiliatua. EAJk sei zinegotzi lortu zituen iazko bozetan, eta EH Bilduk, berriz, hiru.

Jeltzaleek azaldu dute EAJko udal batzarraren eta egungo alkatearen arteko «koordinazio falta» dagoela erabakiaren atzean. Hilabete korapilatsuak izango direla aurreikusten dutenez, proiektu bateratzaile bat gidatzeko garaia dela nabarmendu dute. Iazko ekainean izendatu zuten Bilbao Mundakako alkate, eta, orduz geroztik, haren eta gainerako bost zinegotzien arteko harremanak gaiztotuz joan dira, batez ere COVID-19aren pandemia kudeatu behar izan duten azken hilabeteotan. Egoera horrek «herritarrek merezi duten udal kudeaketa oztopatu du», eta horregatik hartu dute zentsura mozioa aurkezteko erabakia. Nolanahi ere, Mundakako jeltzaleek Bilbaori eskerrak eman dizkiote EAJren hautagaitzari baiezkoa eman izanagatik.

Datozen egunetan aurkeztuko dute udalean alkatearen aurkako zentsura mozioa. Bilbao ez denez alderdiko afiliatua, ezin diote EAJren barne araudiko neurriak ezarri, eta horregatik jo dute bide horretatik.


Summary: Urkulluk batasuna eskatu du legealdi berriaren hasieran. Eusko Jaurlaritzak gaur hasi du, ofizialki, legealdi berria. Goizean hartu dituzte karguak 11 sailburuek.

«Ekonomia berpiztu eta oinarrizko zerbitzuak bermatu ahal izateko batasuna». Horixe eskatu du gaur goizean Iñigo Urkullu lehendakariak, bere hirugarren agintaldiari ofizialki hasiera eman dioen ekitaldian. Hartu dute kargua gobernuko 11 sailburuek. Lehen gobernu kontseilua egin dute gero, eta zera izan dute eguneko gai nagusia: koronabirusak eragindako krisiaren ondoren, ekonomia suspertzea.

Urkulluk gidatu du saioa, eta sailburuek Gernikako Estatutuaren ale baten gainean egin dute karguaren zina. Datozen urteak ez direla errazak izango aitortu du lehendakariak, baina nabarmendu du une honetan badutela izango dituzten zailtasunen berri: «Argi dugu helburuak zein diren; baldintzak gogorrak diren arren, baikorrak gara». Gizartearen eta erakundeen arteko elkarlana eskatu du.

Banaka joan dira Eusko Jaurlaritza osatzen duten EAJko zortzi sailburuak eta PSE-EEko hirurak. Gobernuak bi lehendakariorde izango ditu: Josu Erkoreka jeltzalea, Segurtasun sailburua, eta Idoia Mendia sozialista, Lan eta Enplegu sailburua. Erkoreka, gainera, estatutuko eskumenak eskualdatzeko batzordearen burua ere izango da. Lehen Erkorekak zuen bozeramaile kargua, berriz, Bingen Zupiriak hartuko du.

Bi horiek ez ezik, kargua hartuko dute gaur Bingen Zupiria gobernuko bozeramaile eta Kultura eta Hizkuntza Politika sailburuak; Pedro Azpiazu Ogasun eta Ekonomia sailburuak; Jokin Bildarratz Hezkuntza sailburuak; Olatz Garamendi Gobernantza eta Autogobernu sailburuak; Gotzone Sagardui Osasun sailburuak; Arantxa Tapia Ekonomia Garapen, Jasangarritasun eta Ingurumen sailburuak; Javier Hurtado Turismo, Komertzio eta Kontsumo sailburuak; Iñaki Arriola Lurralde Plangintza, Etxebizitza eta Garraio sailburuak; eta Beatriz Artolazabal Berdintasun, Justizia eta Gizarte Politika sailburuak.

Aurreko gobernuan egon diren sei sailburu daude: Azpiazu, Arriola, Artolazabal, Erkoreka, Tapia eta Zupiria; eta bost berri: Bildarratz, Garamendi, Hurtado, Mendia eta Sagardui. Haiek ordezkatuko dituzte Estefania Beltran de Heredia (Segurtasuna), Nekane Murga (Osasuna), Sonia Perez (Turismoa, Komertzioa eta Kontsumoa), Maria Jesus San Jose (Lana eta Justizia) eta Cristina Uriarte (Hezkuntza).

Aldaketak hezkuntza eta osasun sailetan

Azken legealdian, Hezkuntza eta Osasun sailak izan dira gatazkatsuenak, eta bi sail horietan egin ditu aldaketak Urkulluk, sailburuak aldatuta: Jokin Bildarratzek hartu du Cristina Uriarteren tokia Hezkuntzan, eta Gotzone Sagarduik Nekane Murgarena Osasun Sailean.

Joan den legealdian, hezkuntza legerako proiekturik ez zuen aurkeztu azkenean Uriartek, eta hainbat lan gatazka kudeatu behar izan ditu. Gainera, ikasturte berriaren atarian, harremana tenkatuta amaitu du hezkuntza eragileekin eta sindikatuekin. Izatez, haren ordezkoak, Jokin Bildarratzek, hezkuntza greba bat izango du aurrean kargua hartu eta astebetera. Bildarratz EAJko senatari izan da azken zortzi urteetan, baina badu eskarmentua hezkuntza alorrean. Irakasletzako diplomaduna da, eta Tolosako alkate izan aurretik ikastolako irakaslea izan zen.

Murgari ere garai zaila kudeatzea egokitu zaio. Legegintzaldi erdian hartu zuen kargua, Osakidetzako lan eskaintza publikoan izandako filtrazioen ondorioz Jon Darponek dimititu eta gero, eta pandemiari aurre egin behar izan dio. Kritika asko jaso ditu, besteak beste, komunikazio gaitasunarekin lotuta, baina segitzeko prest agertu zen duela egun gutxi.


Summary: Ekuadorko lehia politikotik kanpo utzi dute Correa presidente ohia. Helegite auzitegiak berretsi egin du Rafael Correa estatuburu ohiaren aurkako zortzi urteko kartzela zigorra, eta, beraz, ezin izango da aurkeztu datorren urteko bozetara.

Ekuadorko Helegite Auzitegiak esan du azken hitza Rafael Correa presidente ohiaren aurkako auzian, eta, espero zen moduan, berretsi egin du haren kontrako zortzi urteko kartzela zigorra. Ondorioz, Correa ezin izango da presidenteorde kargurako aurkeztu —asmoa zuen moduan— datorren urtean egitekoak dituzten hauteskundeetan.

Eroskeria auziarekin lotuta zigortu dute Correa. Akusazioaren arabera, 2012tik eta 2016ra bitartean «legez kanpoko ekarpenak» jaso zituzten presidentetzaren jauregian Alianza Pais alderdi ofizialista finantzatzeko, trukean gobernuak milioika euroren kontratuak esleitu zizkien hainbat enpresari, besteak beste Odebrechti. Ustelkeria sarea bultzatu izana egozten diete Correari eta Jorge Glas presidenteorde ohiari.

Estatuburu ohiak, ordea, ukatu egin du halakorik, eta bere aurkako «jazarpena» bultzatzea egotzi dio egungo presidente Lenin Morenori. «Azkenean, lortu dute. Inoiz baino denbora tarte txikiagoa behar izan dute behin betiko epaia emateko, eta hautagaitzarako inhabilitatzeko. Ez dute ulertzen egiten duten bakarra herriaren babesa handitzea dela», salatu du Correak sare sozialetan.

Presidente ohia Belgikan bizi da, 2017tik. Urtebete lehenago, Ekuadorko auzitegi batek haren aurkako atxilotze agindua eman zuen, bere aurkako epaiketara ez agertzeagatik, baina Interpolek atzera bota zuen eskaria, argudiatuz «oinarri politikoak» zituela.


Summary: Ane Maite Manterolak irabazi du BERRIAk antolatutako udako argazkien lehiaketa. Ane Maite Manterolak irabazi du BERRIAk antolatutako udako argazkien lehiaketa, iluntzean hondartzan ateratako argazki batekin. Bigarren saria Xabier Izetak jasoko du, Lanzaroten hartutako irudi bati esker. Argazki bilduma.

Uda berezi honetan ere, hainbat irakurlek argazki ikusgarriak bidali dituzte BERRIAk urtero antolatzen duen udako argazkien lehiaketara. Oporretan kanpora joanda egindakoak batzuek, eta etxetik gertu hartutakoak besteek.

Ane Maite Manterolak irabazi du lehiaketa, iluntzean hondartzan ateratako argazki batekin. Bi lagunentzako gau bat eta gosaria izango ditu Bidania-Goiatzen (Gipuzkoa) dagoen Iriarte jauregian. Bigarren saria, berriz, Xabier Izetak jasoko du, Lanzaroten (Kanaria uharteak, Espainia) hartutako irudi bati esker. Hark bi lagunentzako dastatze menu bat izango du Bilboko Yandiola jatetxean. Lehiaketan jasotako argazkiak bilduma batean daude ikusgai. Mila esker lehiaketan parte hartu duzuen guztioi.

Bigarren saria: Xabier Izeta Aramendi. Cueva de los Verdes, Lanzarote.