Summary: Marokok esan du Espainiarekin daukan harremanean «etapa berri bat» hasi nahi duela. Bi herrialdeen arteko krisi larri baten ondoren egin ditu adierazpenak. Esan duenez, krisi horrek elkarrenganako konfiantza «gogor» astindu du, eta bi herrialdeen arteko harremanaren patuari buruzko «galdera ugari» sortu ditu.

Atzo hitz egin zuen Mohammed VI.a Marokoko erregeak, eta jakinarazi zuen Espainiarekin «konfiantzan, gardentasunean eta errespetuan» oinarritutako harreman bat eraiki nahi duela. «Herriaren eta erregearen iraultzaren urteurrena» omentzeko ekitaldi batean hartu zuen hitza, eta adierazi zuen Espainiako Gobernuarekin lanean jarraitu nahi duela.

Izan ere, Marokoren eta Espainiaren arteko krisi diplomatikoa larria izan da azken hilabeteetan. Espainiak Fronte Polisarioko buru Brahim Ghali Logroñoko (Espainia) erietxe batean onartu zuenean hasi zen gatazka. Horri erantzuteko, Marokok mugetako segurtasun neurriak leundu zituen, eta 10.000 migratzaileri baino gehiagori pasabidea erraztu.

Mohamed VI.aren iritziz, krisi honek elkarrenganako konfiantza «gogor» astindu du, eta bi herrialdeen arteko harremanaren patuari buruzko «galdera ugari» sortu ditu. Alde horretatik, jakinarazi du Marokok Espainiarekin «erabateko lasaitasun, gardentasun eta erantzukizuneko giroan» lan egin duela.


Summary: Hazparneko Ttattola gaztetxea berriz jarri dute martxan. Babesa ematera deitu dute. Duela urte eta erdi itxi zuten gaztetxea.

Hemezortzi urteko ibilbidearen ondoren, 2020ko urtarrilean gaztetxeko kideek iragarri zuten Ttattola gaztetxea itxi egingo zela, «indarrez» bota zituztelako eraikinetik. Gaur, ordea, eraikin berri bat okupatu dutela jakinarazi dute: «Hazparneko gazteok, urte bat eta erdi gaztetxerik gabe pasatu eta, etxe bat okupatzea deliberatu dugu».

Ttattolako kideek BERRIAri azaldu diotenez, urte eta erdi honetan batzarrak egiten aritu dira, eta, azkenean, herriko kale nagusiko eraikin batean sartzea erabaki dute. «Ekintza kulturalak egiteko, herria dinamizatzeko eta jendea elkartzeko espazio bat izatea nahi dugu. Hau da, gaztetxe rol bat betetzea», esan dute. Gaur okupatu duten eraikinak hamar urte zeramatzan hutsik: «Pisuak alokatzen dituen enpresa batena da, eta jabeak atzerrian bizi dira. Azken hamar urteotan ez du inork eraikina baliatu».

Goizean prentsaurreko bat egin dute gaztetxe zaharraren aurrean, eta gero eraikin berriaren pareraino heldu den manifestazio bat antolatu dute. Babesa ematera deitu dute, gaurko eta hurrengo egunetarako.


Summary: Egindako testen %9,3 izan dira positiboak: 759. Osakidetzak eta Osasunbideak emandako datuen arabera, atzo 51 pertsona sartu zituzten ospitalera birusaren sintomak larriagoturik.

Nafarroako Gobernuak eta Eusko Jaurlaritzak emandako datuen arabera, atzo 8.109 proba diagnostiko egin ziren birusa detektatzeko, Hego Euskal Herrian. Horien guztien %9,3k eman zuten positibo: 759 kutsatu atzeman ziren, beraz. Datuek erakusten dute pandemiaren bilakaera egonkor dagoela: herenegun, 756 positibo atzeman zituzten Hego Euskal Herrian; asteazkenean, 849; asteartean, 900, eta, astelehenean, 792.

Zehazki, Hegoaldeko osasun sistemek plazaratutako informazioari so, atzo Bizkaian zenbatu zuten kasu gehien: 341. Nafarroan, 155 detektatu zituzten; Gipuzkoan, 148, eta Araban, berriz, 104.

Ospitaleetan ere bistan da eragina izan duela transmisioaren goraldiak. Osakidetzak eta Osasunbideak emandako datuen arabera, eta, erietxeratzeei dagokienez, atzo 51 pertsona sartu zituzten ospitalera birusaren sintomak larriagoturik. Horietako 7 Osasunbideak Nafarroan ospitaleratuak dira, eta, gobernuak zehaztu duenez, horietako lau ZIUetara eraman zituzten zuzenean. Gainera, Nafarroako Gobernuak gaitzarekin loturiko beste heriotza baten berri eman du. Oraintxe, 101 gaixo daude Hegoaldeko ZIUetan gaitzak jota.


Summary: Beste 14 gazte atxilotu dituzte Donostian, Ertzaintzari objektuak jaurtitzeagatik eta kontainerrak mugitzeagatik. Atxilotuetako lau adingabeak dira.

Guztira, 14 gazte atxilotu dituzte bart Donostiako alderdi zaharrean eta erdialdean, Segurtasun Sailak jakinarazi duenez. Ertzaintzari objektuak jaurtitzea eta kontainerrak kale erdira mugitzea leporatzen zaie. Istiluak 02:30ean hasi dira Andia kalean, eta, gero, ondoko kaleetan jarraitu dute. Ertzaintzak istiluen aurkako materiala erabili du gazteei oldartzeko.

Atxilotuetako lau adingabeak dira; 16 eta 17 urte artekoak. Horiek aske utzi dituzte, deklaratzeko zain. Gazteetako hamahiruri desordena publikoa egotzi diete, eta bati agintarien aurkako atentatua.


Summary: Langile bat hil da Derion, konpontzen zebilen teilatu batetik erorita. Derioko Erdiko kalean jazo da gertakaria.

Teilatua konpontzen zebilela erori da langilea, eta hil egin da. 10:45ean gertatu da ezbeharra, Derioko Erdiko kalean. Momentuan bertan hil da gizona, Segurtasun Sailak jakinarazi duenez, eta bertaratu diren osasun langileek ezin izan dute ezer egin.

Langile horren heriotzarekin, 40 dira urte hasieratik hona lanean ari zirela ezbeharretan hil diren beharginak. Eta heriotza horietatik bost jazo dira abuztu honetan bertan: Karrantzan basogintzan ari eta zuhaitza gainera etorrita hil zen langilea; Urretxuko Usabiaga almazenetan orga batek harrapatuta hil zen langilea; gaur Derion teilatutik erorita hil den behargina; eta istripu ez-traumatikoetan Donostian eta Ormaiztegin hildako bi beharginak, zeinak Donostia Garbiketa enpresarentzat eta Construcciones Moyuarentzat ari ziren lanean, hurrenez hurren.


Summary: Migranteen giza eskubideak errespetatzeko eskatu du Ongi Etorri Errefuxiatuak plataformak. Dozenaka lagunek Plentziako eta Gorlizko hondartzak lotu dituzte Marea Horia martxarekin.

Ongi Etorri Errefuxiatuak plataformak Plentziako eta Gorlizko (Bizkaia) hondartzak lotu dituzte gaur eguerdian migranteen eta errefuxiatuen eskubideen aldeko martxa batekin, urtero egin ohi duten legez. Marea Horia izenburupean burutu dute ekinbidea, bi helbururekin: batetik, mundu osoan milioika pertsonak duten «errealitate gogorra» agerian jartzeko. «Hainbat arrazoi direla medio, beren jaioterriak utzi behar dituzte, eta arriskuz eta zailtasunez beteriko bide bihurri bati ekin behar diote, Europara iritsi nahian», azaldu zuten antolatzaileek. Bestetik, gobernuei eta erakundeei adierazteko, hain zuzen, martxan jar ditzatela nazioarteko itunetan jasotako giza eskubideak errespetatuko dituen migrazio eta harrera politikak.

Errefuxiatuen aldeko martxarekin bi herrietako hondartzak lotu dituzte, oinez zein txalupaz. Amaieran, pertsona desagertuak omendu dituzte ekitaldi batean, eta loreak bota dituzte itsasora.

Errefuxiatuen aldeko plataformak ohar batean salatu duenez, «garapen eredu jasanezinak» gero eta ingurumen krisi gogorragoak eta desberdintasun sozial handiagoak eragiten ditu, eta, horren ondorioz, populazio osoak «nahitaez lekualdatu» behar izaten dira. Gainera, ohartarazi du COVID-19aren pandemiak «behartutako migrazioak» larriagotu egin dituela.

Plataformako kideen ustez, errefuxiatuek eskubidea dute Espainian eta Euskal Herrian baldintza «duinetan» bizitzeko, bai eta eskubide, zerbitzu eta baliabide publikoak eskuratzeko ere. «Euskal Herria abegikorra nahi dugu, desberdintasuna errespetatzen duena, gaur egun gure gizarteak osatzen dituzten jatorri desberdinetako pertsonekin eraikia, eskubide berdintasunean eta kulturen heterogeneotasunean errotua». Europako Batasunari, berriz, eskatu diote Afganistango krisiaren erantzukizuna «bere gain» har dezala, eta abian jar dezala asiloa eskatzen duten errefuxiatuak hartzeko politika berri bat «giza eskubideetan oinarrituta».


Summary: Jakobsenek bigarren garaipena lortu du Espainiako Vueltan. Deceuninck taldeko esprinterrak nagusitasunez irabazi du zortzigarren etapa. Aritz Baguesek, Mikel Iturriak eta Ander Okamikak 140 kilometro baino gehiago egin dituzte ihesean

Lehia estuan dabiltza Espainiako Vueltan Jasper Philipsen (Alpecin) eta Fabio Jakobsen (Deceuninck). Lau aldiz erabaki da etapako garaipena esprintean, eta bitan nagusitu da bakoitza: Philpsen, bigarren eta bosgarren etapan; eta Jakobsen, laugarrenean eta zortzigarrean. Gaur, herbeheretarra izan da azkarrena azken zuzengunean. Belgikarra baino hobeto kokatuta iritsi da, eta ez du aukera pasatzen utzi. Nagusitasunez irabazi du. Alberto Dainese italiarra (DSM) izan da bigarren, eta Philipsenek hirugarren postuarekin konformatu behar izan du. Jakobsenen garaipenak beste sari bat ere izan du: erregulartasunaren maillot berdea kendu dio Philipseni. Bestelakoan, ez da aldaketarik izan, eta Primoz Roglicek (Jumbo) arazorik gabe eutsi dio liderraren maillot gorriari.

Hiru txirrindulari bakarrik ausartu dira tropelak etaparako zituen asmoak zapuzten. Euskaldunak izan dira hiru ausart horiek: Aritz Bagues (Caja Rural), Mikel Iturria (Euskaltel-Euskadi) eta Ander Okamika (Burgos). Hirurek etapa hasi eta berehala egin dute aurrera, eta 140 kilometro baino gehiago egin dituzte ihesean. Tropelak une oro izan ditu kontrolpean, eta gehienez, lau minuturen aldea izaten utzi die. Azkenean, helmugarako 36 kilometro falta zirela harrapatu ditu.

Igandean, mendiko etapa gogorra

Gaurkoarekin alderatuta, oso bestelako etapa izango dute igandean txirrindulariek; oso gogorra da bederatzigarren etapa, orain arteko gogorrena. 188 kilometro egin beharko dituzte Puerto Lumbreras eta Velefiqueko mendate artean. Hamahiru kilometro pasatxoko igoera da azken hori, eta aldapa gogorrak ditu: %6,4ko batez besteko pendiza. Hara iritsi aurretik, gainera, beste hiru mendate igo beharko dituzte: Bigarren Mailako Cuatro Vientos, Lehen Mailako Collado Venta eta Hirugarren Mailako Castro de Filabres. Lehia espero da faboritoen artean.


Summary: Alaves esku hutsik gelditu da Mallorcaren kontra. Denboraldiko bigarren partida ere galdu egin du Alavesek, Niñok amaieran egin dion gol baten erruz. Arabarrek hutsak egin dituzte defentsan, eta Mallorcak ez die barkatu. Hamar jokalarirekin bukatu dute lehia

Fer Niñoren jolastokia da Mendizorrotza. Mallorcako aurrelariak bertan egin zuen debuta Lehen Mailako jokalari gisa, orain dela bi urte, Vila-realekin, eta neurketa erabaki zuen gola sartu. Bada, beste horrenbeste egin du gaur, Mallorcarekin fitxatu berritan. Haren gaiztakeriak punturik gabe utzi du Alaves ligako bigarren norgehiagokan. Arabarrek Real Madrilen aurka galduz abiatu zuten sasoia, baina gaurko porrota askoz ere mingarriagoa da, aurkari zuzen baten kontra egin dutelako kale. Itxura hauskorra erakutsi dute berriz ere defentsan, eta erasoan, ez dituzte aukerak behar bezala baliatu.

Garbienak, lehen zatian izan dituzte. Partida parekatua izan da oro har, erritmo gutxikoa, baina etxekoek hasieratik sortu dute arriskua. Ez jokaldi landuen bitartez, aurkariari baloia goian lapurtuta baizik. Eta beti ere, hegalak baliatuz; ezkerrekoa batik bat, Riojarekin. Lehia abiatu berritan, haren erdiraketa bat sareratzear izan da Pons; haatik, burukada erdi-erdira joan zaio. Apur bat gurutzatu izan balu, ia ziurra zatekeen gola. 18. minutuan, berriz, Manu Garciak ipini du baloia area barruan, eta bigarren zutoinean bakarrik agertu da Ximo Navarro. Ezin izan du behar bezala errematatu, ordea. Bost minutu geroago, Edgar Reinaren ate aurrera iritsi da, baina ezin izan du atezain beteranoa gainditu.

Aparteko ezer egin gabe, Alaves merituak ari zen pilatzen markagailuan aurrea hartzeko. Mallorca gehiago ahalegindu da lerro artean jokoa ehuntzen, Ruiz de Galarreta eta Kuboren bitartez. Alta, kanpokoen jokoa ez da batere emankorra izan, eta soilik Mboularen barneraldi batekin artegatu dute Pacheco. Gehiegi ere ez da urduritu gasteiztarren atezaina, gailendu egin baita buruz burukoan.

Atsedenak on egin dio Mallorcari, eta ez hainbeste Alavesi. Callejarenak sufritzen hasi dira atzean, eta susto galanta izan dute 58. minutuan, Abdon Pratsek buruz erremate ahaltsua egin duenean. Baloiak langan jo du lehenik, zutoinean gero, baina ez da sartu. Hasperen egin dute Mendizorrotzan bildu diren ia 3.000 lagunek. Callejak, berriz, aulkia mugitzeari ekin dio aguro. Guidetti sartzea izan da lehen apustua, 4-4-2 marrazki klasikoa ezarriz. Suediarrak txartel hori bat behartu du zelairatu berritan.

Txartel hori bat ez, bi erakutsi dizkiote Duarteri. 66. minutuan atera diote bigarrena, sarrera itsusi baten ondorioz. Hala, azken 25 minutuak jokalari bat gutxiagorekin jokatu behar izan ditu Arabako taldeak. Hasiera batean Riojak bete du ezker hegaleko zuloa, baina azkenean Javi Lopez sartu da zelaian, Joseluren ordez. Atzelari bat aurrelari baten ordez. Callejak ez zuen beste erremediorik.

Alavesek ez dio uko egin aurkako area zapaltzeari, eta penaltia eskatu du Joseluk eginiko erremate baten ostean. Battagliaren eskua eskatzen zuten. Epaileak ez du halakorik ikusi. Errepikapenak haren erabakia onetsi du. Ikusmena, Salva Sevillak Mallorcaren goleko jokaldian izan duena. Erdilaria ere bigarren zatian zelairatu da, Fer Niño bezala, eta bien arteko konexioak suntsitu egin du arabarren atzeko lerroa. Sevillak pase luze bezain zehatza bidali dio Niñori, Lejeune gaindituaz, eta aurrelariak ez du barkatu. Errematea ez da batere ortodoxoa izan, baina gol guztiek berdin balio dute. Alavesek bakar bat ere ez du sartu, eta esku hutsik gelditu da berriz.


Zierbena nagusi Ondarroan

Summary: Zierbena nagusi Ondarroan. Juan Zunzunegiren taldeak denboraldiko hirugarren bandera irabazi du Ondarroan; hirugarrenez gailendu da estropada eremu horretan. Segundo bakarra atera dio Donostiarrari, eta sei Hondarribiari. Orio laugarren sailkatu da bigarren txandatik arraun eginda, eta Santurtziren aurretik geratu da. Sailkapeneko azken postua saihesteko lehiari begira, Tiranek kolpea eman dio Zarautzi.

Zierbenak sarea uretara botatzeko prest zuen Ondarroako estropada jokatu aurretik; gustukoa baitu Artibai ibaiko urak isurtzen dituen eremua, izan ere, azken hiru urteetan, bitan etxeratu du trapua. Bada, Juan Zunzunegiren taldeak hirugarrena zakuratu du gaur, Eusko Label ligako hamabosgarren jardunaldian. Borja Gomez lemazainak eta haren kuadrillak arrantza emankorra egin dute beste behin. Sailkapen nagusiari begira, bestalde, Hondarribia sei puntura hurbildu zaio Santurtzi liderrari; Sotera ontziak bosgarren egin du, eta bihar bigarren txandatik arraun egin beharko du Hondarribian (12:15, ETB 1). Orio, aldiz, ohorezko txandan ariko da, laugarren eginda.

Aparteko olaturik ez zegoen, ezta haize petralik ere. Hori naturaren ur azaleko kontua zen; hondokoa, berriz, beste upeleko sagardoa izan da; marea biziak baitaude aste honetan —91ko koefizientea—, hots, itsaslaster handiagoak. Itsasgora 16:45ean dela-eta, Eusko Label ligako ohorezko txandakoek barruranzko bi luzeetan itsaslaster handiagoa zuten aurka aurreneko txandakoek baino. Sakonerari dagokionez, berriz, kaleen artean baziren aldeak ere; Saturraran hondartzatik gertuen dagoen laugarren kale horretan hondo gutxiago zegoen gainerako kaleetan baino; ur-laster txikiagoa, beraz. Aitzitik, kanpoko kaleetan olatuak gehiago harrotzen ziren, ahulak baziren ere.

Lege zaharrera, itsasoko epaileak bandera gorria jaitsita eman du irteera. Zoriak hala erabakita, Santurtzik lehen kaletik arraun egin du; Donostiarra bigarrenetik aritu da; Zierbena gaurko garailea hirugarrenetik; eta Hondarribia laugarrenetik. Lau taldeak Oriok bigarren txandatik burututako denbora kontuan hartuta txanpa bizian atera dira. Hasierako lehen bi minutuetan, erdiko bi kaleetatik joan diren Zierbenaren eta Donostiarren brankak aurrerago ikusten ziren Hondarribia eta Santurtziren ontzienak baino. Sotera traineruak nahi baino atzerapen handiagoa zuen ordurako; bost segundokoa, eta lehen ziabogan, behintzat, Iker Zabalarenak seigarrenak ziren estropadako sailkapenean.

Ohorezko txandako beste hiru taldeak bi segundoan ziren, baina maniobra egin ostean, Zierbenak estropada hautsi egin du; Borja Gomez patroiak ur-aparretan eraman du ontzia, haren kuadrilla minutuko 38 palakadako erritmoan zihoala, eta Zierbenakoek tarteak are gehiago zabaldu dituzte: Donostiarrari lau segundo, Santurtziri sei eta Hondarribiari zortzi. Ostera, Orioren erreferentziak, ordea, ez ziren erraz gainditzekoak; Zunzunegiren taldea oriotarrak baino segundo bat azkarrago heldu da. Donostiarrarekiko zazpi segundoko tarte polita zeukan, zortzikoa Hondarribiarekiko eta bederatzikoa Santurtzirekiko.

Santurtzi eta Hondarribia Eusko Label ligako lehen bi talde indartsuenak banderarako lehiatik kanpo ziren hirugarren luzerako. Markaketa handia zuten elkarren artean, eta bitartean, Zierbena isil-isilik bere lana egiten ari zen, baita Donostiarra ere. Zunzunegirenak palakadak ongi bukatzen zituzten, Carlos Palazuelos —ababorrean— eta Iker Pascual —istriborrean— hankean zirela, erritmoa jarriz. Gomez eta haren arraunlariak Orio baino hiru segundo azkarrago heldu dira. Donostiarra Zierbenarengandik sei segundo geroago iritsi da, eta gero Santurtzi eta Hondarribia.

Erabakiak hartzeko ordua

Azken luzean, lemazainek buruko nekea izango zuten erabakiak hartzerako garaian; kale batera edo bestera jotzeko tenorea heldu zitzaien. Hasieran, itsaslasterrak hala eskatuta, lau ontziak istriborrera joan dira. Zierbena bigarren kaletik zihoan; Donostiarra berriz, lehenengotik. Bada, Arkaitz Diaz Torrekua ontziko patroiari ongi atera zaio jokaldia hasiera batean; izan ere, 600 metro falta zirela, Zierbenarengandik hiru segundora jarri da, bizpahiru olatu hartuta.

Zunzunegirenak, aldiz, herio batean dena ematen ari ziren: jo eta jo. Arraunketa erabat moztuta zuten, Donostiarrakoen aldean. Igor Makazagarenak gehiago bukatzen zuten, harik eta segundo bakarrera jarri diren arte. Bi ontziak helmugara gerturatu ahala, Diazek bere kaleari eustea erabaki du; Borja Gomez Zierbenakoa, baina, istriborrera joan da; olatuen norabidea baliatuz. Bete-betean asmatu du, eta lehenak helmugaratu dira. Bi segundo ere ez dizkio atera Donostiarrari. Atzean, berriz, Hondarribia poparerako jardunean hobeto moldatu da Santurtzi baino, eta aurrea hartu dio. Bi talde horien tartean, gainera, Orio sartu da, berdeen mesederako.

Hain zuzen, Orio nagusitu da bigarren txandan. Lehen luzean, Urdaibaik eta Oriok estropada burua elkarbanatu dute. San Nikolas izan da lehen ziabogara heldu den lehen ontzia, baina segundo bakarrera zuen Urdaibai. Ondarroak bost segundo geroago biratu du, eta gero Cabok. Maniobra egin ostean, ordea, estropada erabat aldatu da; Oriok Urdaibairi hanka egin dio, eta une batez bi traineruko abantaila izan dute oriotarrek, baita alde handiagoa eduki ere. Minutuko 37 palakadako erritmoan zihoan Jon Salsamendiren kuadrilla, arraunketa egonkortuz eta ubera pasatuz. Atzerago ziren Ondarroa eta Cabo.

Ugaitz Mendizabal Orioko patroiak eta Andoni Campos aurrekalariak ontzia azkar eta estu biratu dute bigarren ziabogan. Zortzi segundo atera dizkiote Urdaibairi, 11 Ondarroari, eta hamabi Cabori. Estropada oso aldeko jarri zaio Oriori, hirugarren luzean Urdaibairi segundo bakarra sartu dion arren. Bou Bizkaia ez da guztiz amildu baina, Oriorekiko hiru traineruko atzerapena zuen azken luzean. Lau ontziak istribor aldera joan dira erabat, baina helmugara gerturatu ahala, olatuak lehen kaletik laugarrenera jotzen zuen, eta ababorrera joan dira guztiak.

Oriok momentu oro kontrolpean izan du txanda, eta aise nagusitu da. Hamar segundora heldu da Urdaibai. Atzean, berriz, xextra handia izan dute Ondarroak eta Cabok; bi ontzien artean palak jotzeraino ere iritsi dira, Antiguako Ama etxeko traineruaren kalean zirela, hirugarrenean. Amaieran, Cabo Ondarroa baino segundo bat lehenago helmugaratu da.

Isuntza lehen txandako azkarrena izan da, baina Tiranekin borroka oso estua izan du amaiera arte. Osertz Aldaien taldeak 66 ehunen atera dizkio atera Tirani. Moañakoek, ostera, Zarautzekin jaitsierako duten lehiari begira, egun ona izan dute, Enbata ontziaren kalterako; bi talde horien artean Ares sartu baita. Azken talde horiek ere dema handia izan dute, eta, amaieran, 12 ehunen besterik ez dira egon bi ontzien artean.

Eusko Label ligako ontziak Hondarribian ariko dira, baina haien aurretik Euskotren ligako lau ontziek estropada ez puntuagarria izango dute gaur (11:40), Donostiako Kontxako Bandera prestatzeko eta lehiakortasuna ez itzaltzeko xedez.

Ondarroako bandera

1. Zierbena 19.34,54

2. Donostiarra 1,80ra

3. Hondarribia 6,62ra

4. Orio 6,92ra

5. Santurtzi 11,51ra

6. Urdaibai 17,42ra

7. Cabo da Cruz 22,82ra

8. Ondarroa 24,04ra

9. Isuntza 45,79ra

10. Tiran 46,45ra

11. Ares 58,03ra

12. Zarautz 58,15ra

Sailkapen nagusia

1. Santurtzi 159

2. Hondarribia 153

3. Donostiarra 136

4. Zierbena 134

5. Orio 129

6. Urdaibai 114

7. Cabo da Cruz 83

8. Ondarroa 78

9. Isuntza 67

10. Ares 63

11. Tiran 47

12. Zarautz 37


Summary: Atxilotu dute Ziburuko emakume bati labanaz eraso egin zion gizona. Zauri larriak ditu, baina arriskutik kanpo dago biktima. Ostiral gauaz geroztik zebilen Polizia erasotzailearen bila, eta gaur atxilotu dute. 23 urte ditu.

Poliziak atxilotu du Ziburun (Lapurdi) 40 urteko emakume bati eraso egin zion gizona. Erasotzaileak 23 urte ditu, eta, lehen informazioen arabera, ez dirudi biktimarekin zuzeneko harremanik zuenik.

Ostiral gauean gertatu zen erasoa, atzo jakin zenez. Etxera heldu zen emaztea, autotik ateratzea besterik ez zuen egin, eta gizon batek buruan kolpe gogor bat eman zion. Emakumea etxera sartu zenean, gizonak labana bat hartu zuen sukaldetik, eta hamar bat labankada eman zizkion biktimari,lehen ikerketetan jaso dutenez. Gero, gizonak alde egin zuen emazte erasoaren bizilekutik, hura han utzita.

Bizilagun batzuek ikusi zuten gizona etxetik ateratzen labana eskuetan zuela, eta poliziei dei egin zieten orduan. Poliziak, etxera sartu zenean, emaztea aurkitu zuen,komuneko lurrean etzanda. Osagileei deitu zieten orduan, eta Baionako Belharra klinikara eraman zuten. Gaur jakinarazi dutenez, biktimak zauri larriak ditu, baina arriskutik kanpo dago.

Baionako poliziak epailearekin harremanetan jarri dira, eta ikerketa bat abiatu dute, homizidio saiakeragatik.

2003tik aurrera, 111 emakume eta 11 ume hil ditu indarkeria matxistak Euskal Herrian. Horietatik ia laurdenak, 24, Lapurdin gertatu dira. Ezohiko hilketa kopurua da, Euskal Herriko gainerako lurraldeekin alderatuta. Aurten, orain arte, lau emakume hil dituzte Euskal Herrian, eta eraso horietako bat Lapurdin gertatu zen, joan den apirilean, Miarritzen; gizon batek eskopeta tiroz hil zuen emakumea.


Summary: Salbuespenezko espetxe politika amaitzeko garaia dela aldarrikatu du Sarek. Donostian manifestazio bat egin dute, eta bereziki gaitzetsi dute gaixorik dauden presoen, zaharrenen, emakumeen eta guraso direnen egoera

Donostian festarik ez, baina, urtero legez, euskal presoen aldeko aldarrikapenek kaleak hartu zituzten atzo ere. Izan ere, Sare Herritarrak antolatutako manifestazioarekin bat egin zuten ehunka herritarrek. Ibilian-ibilian, etxerako bidean lelopean, besteak beste, salbuespenezko espetxe politika bukatzea eta larri gaixo diren presoak askatzea eskatu zuten.

Egindako lanaren fruituak jasotzen ari direla nabarmendu zuen Inaxio Oiarzabal Sareren bozeramaileak manifestazioa hasi aurretik: «Azken urteetako aktibazioari, kontsentsuari eta kalean egin den lanari esker iruditzen zaigu azken hilabeteotan egin diren pausoak iritsi direla: atzean utzi ditugu lehen graduak, bakartzea eta urrutien dauden kartzelak». Halere, presoak etxeratzeko asko falta dela esan zuen, eta jendearen babesa eskatu: «Bide hori egin nahi badugu, aktibo jarraitu behar dugu, denok kalean elkarrekin jarraitu behar dugu, orain arteko bidetik lan egin behar dugu».

Ibilian-ibilian, Artzain Onaren katedraletik kairainoko bidea egin zuten, Porrotxek eta motxiladun haurrek gidatuta. Bidean, pentsiodunak batu zitzaizkien, presorik zaharrenak askatzeko eskatuz; osasun langileak, gaixo daudenekin gogoratuz; mugimendu feministako kideak, emakume presoek bizi duten «zigor bikoitza» salatuz... Hainbat gazte eta Donostiako piratetako kideak ere bertan izan ziren.

Eta amaieran, kaira iristean, bertsoz pausoak egiten jarraitzeko garaia dela aldarrikatu zuten piratek: «Bidea oinez egiten bada/ behar da jardun/ pauso txikiak urrutirago/garamatzala demagun/ itsasoraino heldu gaitezen/ sarea josi dezagun».

Amaierako irakurketan, oraingoa «etapa berri baten hasiera» dela nabarmendu zuten Oiarzabal eta Nahikari Iturbe Sareko kideek. Bi aldarri nagusi helarazi zituzten: euskal preso guztien Euskal Herriratzea eta graduen progresioa. Datozen hilabeteetan urratu beharreko bidea ildo horretatik doala uste dute. «Finean, urteetan indarrean egon den salbuespeneko espetxe politika amaitzera goazela esaten ari gara».

Askatzeko korapilo ugari

Salbuespen legediak hainbat ertz dituela ohartarazi zuten. Eta urratsak egin direla onartu arren, oraindik espetxe politikan hainbat korapilo askatzeko daudela iruditzen zaie. Lehenik, larriki gaixo dauden hemeretzi euskal presoei begira jarri ziren, eta argi mintzatu, heriotza gehiago egon ez daitezen, etxean egon behar dutela esanez. Preso diren 29 emakumeei ere erreparatu zieten, eta haien urrunketa eta bakartzea gaitzetsi.

Euskal presoen seme-alabek bizi duten egoerari dagokionez, COVID-19ak lehengoa okertu duela uste dute: «COVID egoerak ez du samurtzen lagundu; kontrara, kontaktua ere etetea ekarri du haur batzuen kasuen urte eta erdi luzez». Gogora ekarri zituzten presorik zaharrenak ere. Horrez gain, 7/2003 legea bertan behera geratzeko eskatu zuten. Azkenik, herritarrak deitu zituzten urriaren 23an Donostian egingo duten manifestazioarekin bat egitera.


San Mamesen ere, jairik ez

Summary: San Mamesen ere, jairik ez. Athleticek bana berdindu du Bartzelonarekin, sasoi honetan etxean jokatutako estreinako partidan. Iñigo Martinezek egin du zuri-gorrien gola, eta Memphisek orekatu du markagailua.

Marijaia ez da San Mamesen agertu. Aste Nagusiaren barruan jokatzen diren etxeko partidetako ohitura hori ezin izan dute berriztu aurten. Festarako deialdirik gabe, estadioan jaia egin nahi izan dute, ordea. Horretarako gogo ugari zuten zaleek; koronabirusak eragindako pandemiak hasi ondotik lehen aldiz jendea egon da harmailetan. Itzulera eta garaipen gosea asetu nahian aritu dira jokalariak, eta lortu dute markagailuan aurrea hartzea, baina luzeegia egin zaie partida. Azkenerako, 1-1 amaitu da neurketa.

Partida ona jokatu dute zuri-gorriek, kontrarioa baino hobeak izan baitira minuturik gehienetan. Grinatsu zelairatu dira, eta beren jokamoldea ezarri dute zelaian. Athleticek hamargarren minuturako izan du lehen gol aukera argia, baloia langara jaurti baitu Oihan Sancetek. Iruindarrak orduantxe utzi du bere mailaren lehen printza; partida izugarri ona jokatu du. Akaso, Athleticen dagoenetik onena.

Oro har, jokalari guztiak fin aritu dira partidan zehar. Bai, behintzat, lehendabiziko 75 minutuetan. Athleticek asmatu du erasoan Bartzelonari arazoak sortzen. Defentsan, berriz, bi eratako estrategia baliatu du: aurkaria ito asmoz egin du presiora, baloia atzeko lerrotik ateratzea galarazi nahian, eta, lehen lerroa gainditu ondoren, bizkor itxi da atzean. Kataluniarrek sufritu egin dute atzeko lerroan: zer esanik ez Gerard Piquek min hartu eta gero. Bartzelonakoa 31. minutuan aldatu egin dute.

Ronald Araujok ordeztu du, eta gertu izan du saria. Gola egin baitu, nahiz eta epaileak ezerezean utzi: Martin Braithwaitek egindako falta adierazi du. Athleticen nagusitasunez, baina markagailua hutsean zela amaitu da lehen zatia.

Ilusioa zapuztu da

Bigarren zatiari lehengo lepotik ekin dio Athleticek. Gose handia erakutsi du Marcelino Garcia Toralen taldeak, eta hobetu du Elxen eskainitako irudi eskasa. Zuri-gorriek oinpean izan dute Bartzelona bigarren zatiko lehen ordu erdian. Berandu baino lehen jaso du horren saria, Iñigo Martinezen gol batek aurreratu baitu Athleticek. Neurketako 50. minutuan korner bat probestu du Ondarroako atzelariak, penalti puntuaren parean buruz errematatu eta baloia sareetara botatzeko. Athleticen eta Bartzelonaren arteko partidetan sartutako 600.a izan da.

Hurrengo minutuetan ere aise aritu da Athletic. Behin abantaila hartuta, zuri-gorriek aldea handitzeko aukera izan dute, baina ez dute asmatu. Garesti ordaindu dute hori; Bartzelonaren ate aurrean gehiegi barkatzeak ordaina izaten du. Eta halaxe jazo da San Mamesen. Bisitariek 73. minutuan orekatu dute partida. Dani Garciak akatsa egin du zelai erdian, eta bidea zabaldu dio kontrarioari. Baloia ateratzen asmatu ez, eta Antoine Griezmannek jaso du. Jokalari frantziarrak ezker hegalera jokatu du, Memphisekin, eta hark sareetara bota du baloia, jaurtiketa indartsu bat eginda. Kolpea izan da ordura artean hain ondo jokatu duten Athleticekoentzat,

Bartzelona estu hartu dute, eta horretarako egindako indar eskerga ordaindu dute gero. Pixkanaka, neurketaren pisua beren bizkar hartu duten Sancetek, Iñaki Williamsek eta enparauek abail egin dute, eta aurkaria hazi egin da egoera horretan. Ronald Koeman teknikariak freskotasuna lortu du aldaketen bidez, eta Marcelinok, berriz, gazteen aldeko apustua egin du.

Partidaren hondarrean markagailuari eusten saiatu da Athletic, eta lortu du. Ez hori bakarrik; azken unean bigarren gola egiteko aukera izan du. Eric Garciak falta bat egin du area ertzean —txartel gorria atera dio epaileak—, eta aldeko jaurtiketa hori probestu nahi izan du Iñigo Martinezek bere bigarren gola egin eta taldeari garaipena emateko. Kanpora bota du baloia.


Summary: Beste 640 positibo atzeman dituzte Hego Euskal Herrian. Positibo tasa %10,2 da.

Beherantz doaz osasun zerbitzuek egunero jakinarazten dituzten COVID-19 kasuak. Osakidetzak eta Osasunbideak beste 640 kasu atzeman zituzten atzo; uztailaren 2tik erregistratutako kopururik txikiena da. Denera 6.305 proba egin zituzten, eta, beraz, positibo tasa %10,2 da.

Lurraldeka, positibo gehien Bizkaian atzeman dira: 248. Gipuzkoan 186 izan dira, Nafarroan 100, eta Araban 88.

Ospitaleei dagokienez, 33 lagun ospitaleratu zituzten atzo, eta ZIUetan 110 gaixo daude, atzo baino bederatzi gehiago. Maiatzaren 29tik izandako kopururik handiena da.


Summary: Hondarribiak lidergoa lau puntura du lau jardunaldiren faltan. Etxean nagusi izan da Ama Guadalupekoa, sei urte irabazi gabe igaro ostean. Estropada biribila egin du. Orio izan da bigarren.

Estutzen ari da Eusko Label Ligako sailkapenaren goialdea. Hondarribiak bi puntu jan zizkion atzo Santurtziri Ondarroan (Bizkaia), eta beste bi gaur etxean, Hondarribian (Gipuzkoa). Nagusitasunez gailendu da Ama Guadalupekoa; zortzi segundo atera dizkio Orio bigarren sailkatuari. Etxeko estropada irabazi gabe sei urte zeramatzaten berdeek, 2015etik.

Hutsik gabeko estropada egin dute. Lehen luzetik menderatu dituzte ohorezko txandako aurkariak, eta etengabe handitu dute ontzien arteko errentak. Lehen ziabogan hiru segundoren errenta zuten Santurtzirekiko; bigarrenean sei segundorena; hirugarrenean hamarrena; eta amaieran hamahiru segundorena.

Gainera, bien artean sartu da Orio, bigarren txandako irabazlea, eta, horri esker, sailkapen nagusiko tartea are eta gehiago murriztu dute etxekoek. Oriotarrek puntu bakarrera dute ohorezko txanda: 140 puntu dituzte, eta 141 ditu atzoko irabazleak, Zierbenak.

Behealdean, berriz, gauzak erabaki samartuak daudela dirudi. Gaur ere azken postuan sailkatu da Zarautz, eta jada ez du ia aukerarik Tirani azken-aurreko postua kentzeko.

Arraun Lagunak, Kontxarako prest

Eusko Label Ligako estropadaren aurretik, Euskotren ligako lau ontziek estropada ez-puntuagarria jokatu dute gaur, Kontxako Banderarako sasoia ez galtzeko xedez. Emaitza, ligako berbera: Arraun Lagunak izan da garaile.

Dena den, oso berdindua izan da liga aurten, eta Kontxa irabazteko hautagaiak ere bat baino gehiago dira. Gaurko estropada aldaketak eta probak egiteko ere baliatu dute entrenatzaileek.


Summary: Nilofar Bayatek baietz esan dio Bidaideak taldearen gonbidapenari. Afganistango gurpil aulkiko saskibaloi selekzioaren kapitaina bart iritsi da Bilbora, senarrarekin batera.

Bart iritsi da Bilbora Nilofar Bayat gurpil aulkiko saskibaloi jokalaria. Joan den asteazkenean, Bidaideak Bilbo taldeak jakinarazi zuen Afganistango selekzioko kapitainari eurekin jokatzeko gonbita egin ziotela, eta jokalariak gaur onartu du. Taldeak berak esan duen moduan, ziurrenik Bayatek ez da oraintxe lehentasuntzat saskibaloia, «baina jakin dezala Bilbon izango duela bere etxea eta Txurdinagan bere kantxa».

Esan bezala, Bidaideak taldeak asteazkenean erakutsi zuen Bayat bere taldera gehitzeko asmoa. Klubeko presidenteak hala jakinarazi zion nazioarteko gurpil aulkiko saskibaloi federazioko presidenteari, eta baita Espainiako federaziokoari ere.

Aurretik, Bayatek nazioarteko dei bat egin zuen laguntza bila, eta, ordu hartan, Kabuleko aireportura heldu nahian zebilen, Madrilera ekarri duen hegazkina hartzeko asmotan. Ostiralean hartu zuen hegazkina, beste 108 errefuxiaturekin batera, eta bart iritsi da Bilbora, Ramish Bayat senarrarekin batera. Hura ere Afganistango selekzioko jokalaria da.

Bidaideakek ongi etorria eman die gaur biei: «Gure izenak dioen moduan, bidaideak gara, eta behar duzuenean lagunduko dizuegu. Gure etxeko ateak parez pare irekiak dituzue».


Summary: Josu Erkoreka: «Gertatzen ari dena ez nuke kale borrokarekin lotuko». Eusko Jaurlaritzako Segurtasun sailburuak zehaztu du «62-63» pertsona ikertzen ari direla Donostian azken astean gertatutako istiluengatik. Larunbatean atxilotutako hamarrak epailearen esku geratu dira.

Azken astean Donostian gertatutako istiluen harira, Josu Erkorekak zehaztu du «62-63» pertsona ikerketapean daudela. Eusko Jaurlaritzako Segurtasun sailburua Radio Euskadin elkarrizketatu dute, eta adierazi du atxilotuen %60k «ohiko delinkuentziarekin» lotutako aurrekariak dituztela. Larunbat gauean atxilotutako hamar pertsonak aintzat hartuz, Ertzaintzak guztira 40 pertsona atxilotu ditu azken astean istiluengatik. Horietako gehienak aske daude, behin-behinean.

Larunbatean atxilotutako hamarrak epailearen esku geratu dira gaur. Mezu bat eman nahi izan du Erkorekak elkarrizketan: «Ezin dugu baieztatu [istiluek] planifikatutako estrategia bat dutenik edo helburu sozial edo politiko bat daukatenik. Gertatzen ari dena ez nuke kale borrokarekin lotuko».

Erkorekak Gogoratu du Donostian gertatutako istiluen modukoak uda guztian gertatzen ari direla Euskal Herrian. «Kale zurrutean zeudenak edo onargarria den baino alkohol gehiago edan dutenak eta autoritatearen agenteei aurre egiten dietenak dira. Nolanahi ere, ez da soilik Euskadin gertatu den fenomeno bat». Sailburuak uste du «hedonismo arduragabe baten» isla direla gertatutakoak.

Adierazi du, gainera, Ertzaintzaren bitartekoak nahikoak direla. «Ez da erraza ondorioztatzea agente gehiagorekin [istiluak] saihestu ahal izango zirenik, kaleak poliziaz betetzen ez badituzu salbu». Iruditzen zaio ez dela erraza toki jakin baterako bitartekoak planifikatzea. Azpimarratu du, bide batez, Ertzaintza «edozein gertakariri» erantzuteko moduan dagoela.

Larunbat gauean Donostian izandako istiluetan, besteak beste, lau saltokitako erakusleihoak hautsi zituzten, eta zaborrontzi batzuk erre; Ertzaintzak salatu du agenteei gauzak bota zizkietela, eta haietako hiruk zauritu zituztela. Hori dela eta, Poliziak hamar lagun atxilotu ditu, haietako bat 18 urtetik beherakoa, eta gainontzekoak, berriz, 18 eta 22 urte artekoak.

Eusko Jaurlaritzako Segurtasun Sailaren arabera, istiluak 02:40 aldera hasi ziren Donostiako Parte Zaharrean. Lagun batzuek botilak eta bestelakoak jaurti zizkieten ertzainei. Horren ostean, haietako batzuk hirian zehar zabaldu ziren, eta erakusleiho batzuk hautsi eta zaborrontziak erre zituzten. Batek edo bestek dendetan lapurreta egiteko ere baliatu zuen egoera. Ertzaintzak istiluen aurkako materialarekin erantzun zuen.

Eneko Goia alkateak salatu zuen ez dela kasualitatea istiluak alderdi zaharreko «gune jakin batzuetan» hastea: «Zaila da egoera batzuk saihestea, istiluak sortzen dituztenek hori nahi dutenean», adierazi zuen SER irrati katean.

Hitz horiekin zer esan nahi zuen galdetuta, esan zuen «ekintza horietako protagonistek» berek azaldu beharko dituztela euren jokabidearen arrazoiak. «Baina oso zaila da ulertzen», gehitu du. Esan zuen, halaber, atxilotuen artean badagoela «atzerritarren bat ere».

Udalaren adierazpen instituzionala

EAJk, PSE-EEk, PPk eta Elkarrekin Donostiak adierazpen instituzional bat adostu dute, ohartaraziz azken egunetakoek bezalako istiluek «arriskuan» jartzen dutela «bizikidetza eta etorkizuna», eta baita «donostiarren osasuna eta negozio askoren bideragarritasun ekonomikoa ere». Lau taldeek «gaitzespen irmoena» adierazi dute «jarrera insolidario, zakar eta inola ere justifikatu ezin direnen aurrean», eta horiek egin dituztenei egotzi diete beren «nahi pertsonalak lehenestea ongi komunaren eta gainerako pertsonekiko gutxieneko errespetuaren aurretik». Hurrengo udalbatzarrean onartuko dute testua.

EH Bilduk, berriz, bere testu propioa proposatu du. Horren arabera, indar subiranistak «ekintza bandaliko guztiak irmoki arbuiatu» ditu, eta elkartasuna adierazi die «gertakari horien ondorioak jasan dituzten pertsona, saltoki eta negozioei». Era berean, EH Bilduk nahi du udalak «publikoki aitortu eta eskertzea Donostiako herritar guztien ahalegin, konpromiso eta inplikazio handia, pandemia egoerako hilabeteotan». Hori horrela, herritarrei dei egin die pandemia egoeran «guztion ongizatea gailendu dadin jarrera indibidualisten aurrean».


Summary: Zaleekin batera iritsi dira lehen hiru puntuak. Realak denboraldiko lehen garaipena eskuratu du Rayoren aurka, Oiartzabalek penaltiz sartutako golari esker. 8.000 zale izan dira Anoetan.

Realak eskuratu du denboraldiko lehen garaipena. Lehen jardunaldian, Bartzelonatik esku hutsik itzuli zen Reala, eta Imanol Alguacilek argi utzi du astean zehar ez zela pozik geratu bere jokalarien lanarekin. Lan eta konpromiso gehiago eskatu zien: «Denbora da ez dudala Realeko jokalari bat kopeta odoletan duela, puntuak josita, zelaian ikusi», laburbildu zuen oriotarrak. Gaurkoan, ordea, lana gogor egitera behartu ditu Rayok txuri-urdinak.

Neurketaren hasieratik argi geratu da zein izango zen gidoia: baloiaren jabetza Realari utzi dio Espainiako taldeak, eta euren aukerak baliatu nahi izan dituzte kontraerasoan. Andoni Iraolaren taldea ondo itxi da atzean, eta neurketak erritmo bizia izan duen arren, ez du bi taldeetako batek ere aukera asko sortzeko paradarik izan.

Bigarren zatia bestelakoa izan da, eta Aritz Elustondok eman du lehen abisu serioa: bikain errematatu du Oiartzabalen erdiraketa bat, baina are eta hobea izan da Dimitrievski atezainaren erantzuna. Neurketako azken ordu erdian izan du lana Rayoko atezainak, eta, azkenerako, bere taldeko jokalaririk onena izan da gaurkoan.

Sinboloa

Gutxi geroago heldu da partida erabaki duen jokaldia. Balliuk area barruan eskuarekin geratu du jaurtiketa bat, eta epaileak zalantzarik egin gabe adierazi du penaltia. Ohikoa duen klasearekin bota du Oiartzabalek, eta azken urteetan ohikoa bilakatu den moduan ospatu du Realeko kapitainak, Aitor Zabaleta harmailetara gerturatuz eta zaleei begiratuz. Ez zegoen irudi egokiagorik gaur Anoetan 8.000 zale inguru izan direla ospatzeko. Udan ez du atsedenik izan Oiartzabalek, baina ez dela nekatzen dirudi.

Hortik aurrera, etxekoek izan dituzte aukerarik argienak, baina lan egitea ere tokatu zaie. Aldaketak egin ditu Iraolak, estutu du Rayok, baina ezin. Lehen hiru puntuak poltsikoan ditu Realak.

Reala: Remiro; Gorosabel, Aritz; Le Normand; Aihen (Pacheco, 87'); Zubimendi, Merino (Guridi, 80'), Silva (Januzaj, 76'); Barrenetxea (Portu, 80'), Oiartzabal eta Isak (Gebara, 87').

Rayo: Dimitrievski; Balliu, Saveljich, Catena, Fran Garcia; Valentin (Bebe, 73'), Comesaña (Qasmi, 86'), Trejo; Merquelanz (Isi, 62'), Alvaro Garcia (Ciss, 73') eta Andres Martin (Nteka, 73').


Summary: Getariak eta Kaikuk jokatuko dute Eusko Label ligara igotzeko kanporaketa. Kaikuk hamasei segundo atera dizkio Pedreñari gaur Bilbon, eta sailkapeneko bigarren postua ziurtatu du azken jardunaldian. KAE 1 liga Getariak irabazi du.

Getaria eta Kaiku izango dira Eusko Label ligara igotzeko kanporaketa jokatuko duten KAE 1 ligako bi taldeak. Gaur jokatu dute ligako azken jardunaldia Bilbon; Getariak eskura zuen kanporaketarako aukera bat, baina ez zegoen argi nork eskuratuko zuen bestea. Izan ere, puntuetan berdinduta heldu dira gaurko estropadara Kaiku eta Pedreña.

Erlojupekoan, ordea, hegan egin du Bizkaitarrak, eta ez dute aukerarik izan kantabriarrek; hamasei segundo gehiago behar izan dituzte lanak amaitzeko. Denboraldiko bosgarren bandera astindu du Kaikuk, eta laugarren izan da Pedreña, Getariaren eta Arkoteren atzetik.

Gauzak hala, amaitu da KAE 1 liga eta Getariak ospatu du garaipena. Ikusteko dago aste batzuk barru igoera ere ospatu ahal izango ote duten. Bost ontzi lehiatuko dira kanporaketan: Getaria eta Kaiku, Eusko Label ligako azken-bigarren sailkatua (ziurrenik Tiran), eta Galiziako Ligako lehen bi sailkatuak, Samertolameu eta Bueu. Haietako bi izango dira datorren urtean goi mailan.

KAE 2 ligara jaitsiko dira ziur azken bi sailkatuak, Astillero eta Lapurdi, eta ez jaisteko kanporaketa jokatuko dute Camargok eta Castrok. Han parean izango dituzte Portugalete eta Hondarribia B, KAE 2 ligako bigarren eta hirugarren sailkatuak. Igoera eskuratu du jada Busturialdeak.


Summary: Joe Bidenek atea ireki dio Afganistandik erretiratzeko data atzeratzeari. AEBek herrialdean dituzten soldadu guztiak abuztuaren 31rako erretiratu nahi dituzte Afganistandik, baina, egoera kontuan hartuta, epemuga berrikusteko prest dago presidentea. «Luzapenaz hitz egiten ari gara».

AEBetako armadak Afganistanen dituen soldadu guztiak abuztuaren 31rako dira erretiratzekoak handik, baina herrialdearen egoera kontuan hartuta, Joe Bidenek atea ireki dio ebakuazioa luzatzeari. Hori adierazi zuen AEBetako presidenteak, atzo gauean, Afganistango egoeraz hitz egiteko Etxe Zurian egindako prentsa agerraldian. «Luzapenari buruz hitz egiten ari gara. Gure itxaropena da egonaldia ez luzatu behar izatea».

Horrek izan ditzakeen «ondorioez» ohartarazi diete talibanek AEBei, gaur. Ezarritako data «marra gorria» dela adierazi du Suhail Shanin bozeramaileak, eta epemuga luzatzeak «okupazioak luzapena» izango duela esan nahi duela, horretarako beharrik ez dagoen arren. «AEBak eta Erresuma Batua ebakuazioekin jarraitzeko denbora irabazi nahian ari badira, ezezkoa da gure erantzuna. Hala egiten badute, ondorioak izango dira», gaineratu du.

Joan den uztailaren hasieran, erretiratzea gauzatzeko epemugatzat jarri zuen Bidenek abuztuaren 31. Baina talibanak boterera heldu ziren abuztuaren 15ean, eta horrek krisi humanitario bat leherrarazi du, milaka afganiar herrialdetik ateratzeko ahaleginean ari baitira. Egoera ikusita, ebakuatzea gauzatzeko epea luza dezatela planteatu diete Erresuma Batuak eta EB Europako Batasunak AEBei.

Milaka afganiarrek nahi dute Kabulgo aireportuan sartu, handik ebakua ditzaten. Jake Sullivan AEBetako Segurtasun Nazionalerako aholkulariak atzo adierazi zuenez, aireportuari eraso egiteko asmoa eduki dezake EI Estatu Islamikoak. «Mehatxua benetakoa eta larria da». Sullivanen hitzak baieztatu zituen Bidenek, nabarmenduz muturreko islamistek egoera «aprobetxatu» nahi dutela aireportuari eraso egiteko.

Bien bitartean, herritarrak Kabulgo aireportutik ebakuatu eta ebakuatu dabiltza. Bidenek emandako datuen arabera, AEBek 28.000 pertsona atera zituzten Afganistandik lehengo astean. Baina gehiago dira Kabulen estu eta larri geratzen direnak. «Ez dago jende hori guztia minik gabe ebakuatzeko modurik. Bide luzea dugu egiteko», esan zuen Bidenek.

Eta NATOko iturri batek Reuters berri agentziari adierazi zionez, aireportuaren ateetan atzo gutxienez 20 lagun hil zituzten. Beste tiroketa bat izan da gaur goizean, agentzia horrek jakinarazi duenez. «Identifikatu gabeko» zenbait lagunek aireportua zaintzen ari ziren soldadu afganiarrei tiro egin diete, Reutersen arabera, eta horietako bat hil egin dute. CNN telebista kateak zabaldu du frankotiratzaile batek zaindariei tiro egin dienean hasi dela tiroketa. Alemaniako eta AEBetako soldaduek ere parte hartu dute tiroketak, Alemaniako armadak Twitterren jarritako txio baten arabera.

Azken erresistentzia eremua

Gobernua osatzeko negoziazioetan ari dira talibanak hiriburuan, baina, bitartean, euren nagusitasuna sendotu nahian ari dira handik kanpo. Iragan ostiralean, Amrula Sale presidenteorde ohiaren aldeko indarrek jakinarazi zuten, talibanei kontraerasoa jo zietela Baglan probintzian, eta hiru barrutitatik —Banu, Pol-e Hesar eta De Saleh— kanporatzea lortu zutela. Gaur, talibanen bozeramaile Zabihula Muyahidek Twitterren jakinarazi du berriz ere euren esku daudela hiru barruti horiek, eta talibanek kontrolpean ez duten probintzia bakarreko, Panjshir, egoera «konpondu» nahian ari direla.

Probintzia horretan gotortuta dauden indarrei armak entregatzeko agindu zieten atzo talibanek, eta hiru orduko epea eman zieten horretarako. Muyahidek gaur esan du «etsaia setiatu» dutela, eta inguratuta daukatela eremua. Hala ere, hango gatazka «modu baketsuan» konpondu nahi dutela adierazi du.

Afganistango Erresistentzia Frontea dute aurrean talibanek, Ahmad Massoud buru dutela. Milizia horretako kide Ali Nazarik, BBC hedabideari emandako elkarrizketa batean, «erresistentziarako prest» daudela nabarmendu du, eta azken orduetan probintziara milaka lagun joan direla esan du, haiekin batzera. Hala ere, matxinoek «negoziatzeko» borondatea azaldu dute, «ezein gerra edo gatazkatan» sartu aurretik


Summary: «Ez dut izaten nire proiektuetarako denbora askorik; seinale ona da». Artista bilbotarrak eskuzko teknikak eta programa digitalak uztartzen ditu bere obretan. Baliabide berriok «gradualki» barneratu ditu bere lanean, dioenez. Artista eta proiektu asko ere ezagutu ditu teknologia berriei esker.

Istorio ugari kontatutakoa da Adur Larrea ilustratzailea (Bilbo, 1982): Gabriel Aresti idazlearen bizitza izan zuen hizpide Gabriel Aresti BioGrafikoa-n (Erroa, 2015), Santi Brouarden erailketa Antzara eguna-n (Txalaparta, 2019) eta Burgosko auzia Iraultza eta bizi!-n (Gara, 2020). Argia astekarian kolaboratzen du egun. Enkarguek lan propioak garatzeko tarte txikia uzten diote, baina, halere, gehienetan aukera izaten du proiektuak bere egiteko.

Adur Larrea ilustratzailea, Ziburun (Lapurdi). Guillaume Fauveau

Nola hasi zinen ilustrazioan?

Beti interesatu izan zait marrazkiaren eta ilustrazioaren mundua, eta beti marraztu izan dut bai etxean bai kolaborazioetarako. Horrela hasten zara, normalean: zinta edo pastel bat egiten fanzine, lagunarteko proiektu, elkarte edo herri aldizkari baterako. Eta, gero, momentu batean, diru pixka bat jasotzen hasten zara horregatik.

Beraz, profesionalizazioa ezustean etorri zen?

Tira, erreferente batzuk ikusten dituzu, eta badakizu jende bat horretatik bizi dela eta proiektu interesgarriak dituztela. Norabide bat markatzen hasten zara, edo gertaerek eramaten zaituzte horretara. Kontua da profesionalizazioarena muga nahiko lausoa dela: ongi kobratzea da profesionala izatea? Gure negozio hau ez denez oso normatiboa, kontuz hartu behar da.

Baduzu zure ibilbidean bereziki gogoan duzun lanen bat?

Niretzat garrantzitsua izan da telebistaren mundutik pasatu izana. Grafismoekin animazioak sortzen lan egin nuen, eta asko ikasi nuen. Agian ez da hain eskuragarria animazioan aritzea. Aldi berean, marrazkian gehiago trebatzeko ere balio izan zidan.

Argia astekaria. Bineta. 2020ko abuztuaren 2a.

Nondik hasten zara ilustrazioa egiten?

Segun. Adibidez, liburu baten ilustrazioaz ari bagara edo testua duen ilustrazio batez, testutik edo kontatu nahi den horretatik abiatzen zara, noski. Interesgarria egiten zaizun ideia edo metafora bat beste modu batera errateko baliatzen duzu irudia; testuak dioena hitzez hitz jartzen baduzu, agian ilustrazioak ez du zentzu handirik. Zinta batean, irudi edo ideia batetik abiatzen zara normalean: ilustrazioak oso sintetikoa izan behar du, hitzak askoz gutxiago direlako. Irudi edo ekintzen bidez esplikatu behar duzu gertaera bat, eszena bat...

Orokorrean, nola deskribatuko zenuke zure marrazteko estiloa?

Nik maite dut eskuz, tintaz edo arkatzez zikintzea, baina programa digitalak ere baliatzen ditut, kolorea emateko, hiru dimentsioko gauza bat sortzeko... maite dut eskuz egindako trazuak batzuetan duen baldarkeria, inperfekzioa. Ziurrenik, nire marrazketa oso inperfektua da.

Arlo digitala aipatu duzu: zer harreman izan duzu zure ibilbidean baliabide digitalekin?

Gradualki barneratu ditut nire lanean. Programa mota batekin hasten zara: ez dakizu oso ondo nola dabilen; autodidakta zara, edo ideiak trukatzen dituzu lagunekin, lankideekin edo horretan dabiltzanekin. Gero, emeki-emeki erabiliz zoaz, beharraren arabera: nik asko behar izan ditut animazioaren arloan.

Burgosko auzia. Iraultza eta bizi! Eleberri grafikoa, Gara, 2020. Testua: Mikel Antza

Eta zer harreman duzu enkarguekin? Zure estilora gehiago egokitzen diren lanak bilatzen dituzu? Uzten dizute proiektu pertsonalak garatzeko betarik?

Normalean, ez dut izaten proiektu pertsonalak bideratzeko denbora askorik, eta hori seinale ona da. Enkarguak dituzun artean, ongi. Askotan, zeurera ekarri nahi dituzu gauza interesgarri bat egiteko, eta proiektu pertsonala garatzeko, ahal den neurrian. Enkarguak neure egiten saiatzen naiz, eta horrela plazer handiagoa ematen dute, nik uste. Normalean, ez dira izaten proiektu itxiak; tarte bat dago beti zure eskuak pixka bat sartzeko.

Badago oraindik jorratu ez duzun gai, estilo edo teknikaren bat helburu duzuna?

Pila bat. Ez nuke jakingo nondik hasi. Gaur egun, sarean badira milaka marrazkilari oso onak, zeintzuei sekulako inbidia diezun, edo animazio batzuk ez dakit nola eginak; noski, nahiko zenuke haiengandik ikasi edo halako proiektuetan parte hartu. Beti daude berritasunak; amua hor dago beti.


Motzean

Summary: Motzean.

Bereziki gustatzen zaizun kolore bat. Beltza.

Teknika bat. Tinta.

Erabiltzen duzun tresnetatik, zein zaizu berezien? Luma.

Zuretzat eredugarria den marrazkigileren bat. Asisko Urmeneta.

Zein estilo edo lan motatan aritzen zara erosoen? Genero historikoan.


Aske geratu da Agustin Almaraz presoa

Summary: Aske geratu da Agustin Almaraz presoa. 25 urte egin ditu kartzelan.

Agustin Almaraz Larrañaga Bilboko presoa aske geratu da. Basauriko espetxean zegoen, eta 25 urteko zigorra bete ostean geratu da libre.

1995eko abenduan sartu zuten kartzelan, eta 30 urteko zigorra ezarri zioten. 2014an bete zituen hiru laurdenak. Puerto de Santamarian (1.020 km) egon zen preso, eta aurtengo ekainean Euskal Herriratu zuten, hilabete batzuk Zuerako presondegian (245 km) egin eta gero.


Summary: Tennesseeko uholdeetan gutxienez 22 lagun hil dira, eta 45 desagertu. Erreskate zerbitzuak lanean dabiltza oraindik, eta laguntza eskatu diete herritarrei.

Inoiz bezalako euri jasa batek izugarrizko uholdeak eragin ditu Ameriketako Estatu Batuetako Tennessee estatuan. Urak txikizio izugarriak eragin zituen larunbatean, eta, erreskate zerbitzuen arabera, jada 22 hildako baieztatu dituzte, eta beste 45 lagun desagertuta daude. Haien bila dabiltza oraindik, eta laguntza eskatu diete herritarrei.

Larunbatean bertan urak errepideak hartu zituen, eta, besteak beste, telefono antenak ere suntsitu zituen; inkomunikatuta geratu zen estatuaren zati bat. AEBetako meteorologia agentziak baieztatu duenez, Tennesseen egun bakarrean inoiz erregistratu den euri jasarik handiena izan zen larunbatekoa.

Joe Biden presidenteak doluminak bidali dizkie «ezusteko uholde horren» biktimei, sare sozialen bidez: «Babesa eskaintzeko prest gaude. Jada hitz egin dut Tennesseeko agintariekin, eta haien eskura jarri ditut AEBtako gobernuaren baliabideak», azaldu du.

Egun bakarrean izugarrizko suntsiketak eragin dituzte uholdeek; izan ere, iganderako ura bere bidera itzuli zen jada.

AEBen ekialdea, mehatxupean

Tennessee ez da uholdeak jasaten ari den AEBetako estatu bakarra. Henri hurakana herrialdearen ipar ekialdeari erasaten ari zaio, eta 35 milioi pertsona daude alertapean. Abisua lehenago jaso zuten, egunak zeramatzaten zetorrenerako prestatzen, eta hala eragotzi ahal izan dituzte kalte handiagoak.

Atzo heldu zen urakan hori AEBetara ekaitz tropikal forman: zehazki, Rhode Islandera, New Yorketik gertu, eta 100.000 lagun inguru utzi ditu argindarrik gabe. Adituek aurreikusi dute ekaitzak indarra galduko duela herrialdearen barrura egin ahala.


Summary: Nizaren jarraitzaileek Olympique Marseillako jokalariei eraso egin diete zelaia inbadituta.

Nizaren jarraitzaileek Allianz Riviera zelaia inbaditu zuten atzo, eta Olympique Marseillaren jokalariei eraso egin zieten. Partida eten behar izan zuten, eta, zenbait minutuko anabasaren ondoren, bi taldeetako jokalariak eta epailea aldageletara sartu ziren. Ordubete inguru geroago, zelaira atera ziren epailea eta Nizako jokalariak, partida amaitzeko falta ziren minutuetan jokatzeko asmoarekin, baina Olympique Marseillaren jokalariek erabaki zuten jokatzen ez jarraitzea. 74. minutua zen, eta Niza 1-0 irabazten ari zen. Frantziako Futbol Federazioak ohar bat kaleratu du gaur, eta bi klubetako ordezkariak asteazken honetarako deitu ditu, gertatutako «gertakari larriak» direla eta.

Partida amaitzeko ordu laurden inguru falta zenean hasi ziren istiluak. Dimitri Payet Marseillako jokalariak korner bat jaurti behar zuen, eta harmaila batetik botila bat bota zioten. Jokalariari eman zion, eta hark, amorratuta, botila harmailetara jaurti zuen, atzera. Marsellako Alvaro jokalariak ere objekturen bat jaurti zuen harmaila horretara. Orduantxe hasi ziren zelaia inbaditzen etxeko taldearen zaleak; hasieran bakanen bat, eta geroago ia-ia trumilka. Ukabilkadak, ostikoak, bultzakadak, atzamarkadak... Bi taldeetako zenbait jokalari ere hasi ziren elkar joka.

Jean Pierre Rivere Nizaren presidentea zelaira jaitsi zen, eta lasaitzeko eskatu zien jarraitzaileei. Prentsaren aurrean mintzatu zen atzo, eta nabarmendu «nahiko argi» dagoela zer gertatu zen. «Ur botila batzuk jaurti ziren. Zoritxarrez, egoerak eztanda egin zuen, Marseillako jokalariek erreakzionatu egin baitzuten harmailetara botilak jaurtiz». Gainera, Marseillaren bizkartzainei leporatu zien Nizako jokalariak «jo» izana. Riverek adierazi zuen, atzo, «ulertezina» zela Marseillak jokatzen jarraitu nahi ez izatea. «Mundu guztiak esan zuen dena ondo joango zela. Marseillakoek ez zuten nahi izan».

Beheko argazkietan, Marseillako bi jokalari, Luan Peres eta Matteo Guendouzi, lepoan atzamarkadak dituztela.

Olympique Marseillak ohar bat kaleratu du bere webgunean, eta, Pablo Longoria presidentearen arabera, «jokalarien segurtasunagatik» erabaki zuten jokatzen ez jarraitzea «erasoak izan baitziren. Gogoratu zuen, gainera, duela bi aste ere, Montpellierren zelaian, objektuak jaurti zizkietela Marseillako jokalariei. «Orduan, jarraitzea erabaki genuen, baina gaurkoa [atzokoa] onartezina izan da». Zelaira ez itzultzea erabaki zuelako, Marseillak 3-0 gal lezake partida. Nolanahi ere, oraindik ez dute erabakirik hartu.


Summary: Gose greba egiten ari dira Palestinako bederatzi preso. Egun 550 palestinar daude atxiloaldi administratibopean. Israelek Gaza bonbardatu du asteburuan.

Palestinako bederatzi preso gose greban daude atxiloaldi administratiboaren aurka. Salem Ziadat presoak ekin zion protestari lehendabizi, duela 42 egun, eta haren atzetik beste zortzi preso gehitu dira grebara: Mujahed Hamed (40 egun), Kaied Fasfus (39 egun), Mokdad Qawasma (32 egun), Ahmad Hamamra (23 egun), Akram Fasfus (hemezortzi egun), Alaa al-Araj (hamabost egun), Hisham abu-Hawash (sei egun) eta Omar Jaabary (bost egun). Palestinako Atxilotuen eta Atxilotu Ohien Gaien Batzordeak salatu du grebalari batzuk osasun arazoak pairatzen ari direla dagoeneko.

Atxiloaldi administratiboaren legeak palestinarrak kargurik eta epaiketarik gabe atxilotzea ahalbidetzen dio Israelgo Gobernuari. Argitara ateratzen ez dituzten frogetan oinarrituta, presoek hiru eta sei hilabete arteko espetxe zigorrak jaso ditzakete, baina horiek nahi adina aldiz berritu ditzakete Israelgo agintariek. Horrez gain, atxilo eramaten dituzten pertsonen abokatuek debekatua dute presoen aurkako frogen berri izatea.

Nazioarteko zuzenbideak atxiloaldi administratiboa modu orokor eta sistematikoan erabiltzea debekatzen du, baina Israelgo Gobernuak sarri erabiltzen du palestinarren aurkako tresna gisa. Palestinako Addameer Atxilotuen Babeserako eta Giza Eskubideen Elkartearen arabera, egun 550 palestinar inguru daude atxiloketa administratiboagatik preso; horietatik gehiengoa giza eskubideen aldeko ekintzaileak, unibertsitateko ikasleak, abokatuak eta atxilotuen senitartekoak dira.

Bestalde, Israelgo armadak Hamas mugimendu islamistaren ustezko biltegiak bonbardatu zituen igandeko ordu txikitean, Gazan. Israelgo Poliziak adierazi zuen armadaren hegazkinek Hamaseko kideek armak egiteko eta gordetzeko baliatzen dituzten lau guneri eraso zietela, eta nabarmendu zuen leherketek ez zutela ez zauriturik, ez hildakorik eragin. Hala ere, asteburuko erasoak iragan maiatzeko bonbardaketatik izandako larrienak dira.

Aire bidezko erasoa larunbateko liskarren ostean iritsi zen. Ehunka palestinar kalera irten ziren duela 52 urte Jerusalemgo Al-Aqsa meskitan piztutako sutea gogoratzeko. Manifestazioak baketsua behar zuen arren, liskarrak piztu ziren protestarien eta Israelgo segurtasun indarren artean. Palestinako Osasun Ministerioaren arabera, 40 palestinar zauritu zituzten; tartean, 3 eta 14 urteko bi haur palestinar, buruan tiro bana jasota.

Protestariek harriak eta lehergailuak jaurti zizkien Gazako harresiaren bestaldean zeuden Israelgo segurtasun indarrei. Israelgo Poliziak adierazi zuen dozenaka palestinar harresia igarotzen saiatu zirela, eta orduan, negar gasa eta lehergailuak jaurti zituztela. Halaber, Israelgo Poliziak jakinarazi zuen beren kide bat ospitalera eraman zutela larri.

Protestak baretu ostean, Palestinako hainbat taldek, horien artean Hamaseko kideek, Israelgo Poliziari oldartutako «gazteria ausarta» txalotu zuten, eta Israelgo okupazio indarrek zibilen aurka erabiltzen duten gehiegizko indarkeria salatu.

Egiptok ateak itxi ditu

Gaurtik aurrera itxita dago Gazaren eta Egiptoren arteko Rafahko muga. Gazako Barne ministro Iad al-Bozomek atzo eman zuen itxialdiaren berri, baina ez zuen muga noiz irekiko duten —edo irekiko duten— azaldu, ezta Egiptoko agintariek hartutako erabakiaren zergatia ere.

Egiptok iragan maiatzean ireki zuen Rafahko muga, Israelen eta Gazaren arteko bonbardaketan zauritutako palestinarrak ospitalean artatzeko; izan ere, Israelgo Gobernuak kontrolatzen ez duen eremu bakarra da.


Summary: Hegoaldeko ZIUetan 113 eri daude gaitzak jota. Ospitaleetako presioak gorantz segitzen du: ZIUetako datuak azken hiru hilabeteetako beltzenak dira. Transmisioa, berriz, arintze bidean da: 450 kasu zenbatu dituzte.

Argira eta ilunera, aldi berean. COVID-19aren izurriteak Hego Euskal Herrian utzitako datuek kontrako bi joera erakutsi dituzte azkenaldian, pandemiaren bilakaera neurtzeko aldagaiaren arabera. Birusaren kutsatzeari loturiko aldagaietan aski bistakoa da leuntzea, kutsatuen kurbak beherako bidea hartu baitu, nabarmen. Ordea, erietxeetako egoera gero eta larriagoa da. Osakidetzak eta Osasunbideak beste 48 pertsona ospitaleratu dituzte birusak jota, eta, beraz, gaitza duten 439 lagun daude Hegoaldeko zentroetan sarturik. Gainera, osasun agintariek zehaztu dutenez, horietako 113 ZIU zainketa intentsiboetako unitateetan dira, larri. Hain zuzen, maiatzaren 28tik erregistratu den kopururik handiena da hori.

Joera nahiko bestelakoa da transmisioari so ginez gero. Nafarroako Gobernuak eta Eusko Jaurlaritzak argitaratutako informazioaren arabera, atzo 4.922 diagnostiko proba egin ziren COVID-19a atzemateko Hegoaldean, eta horietako %9k eman zuten positibo: 450ek. Ekainaren hondarretik inoiz ez da hain kopuru apalik izan. Aipatzekoa da, ohi bezala, astegunetan baino test kopuru gutxiago egin zirela igandean, baina, dena dela, atzo detektatutako positiboak iragan asteetako igandeetan izandakoak baino franko gutxiago izan ziren.


Summary: Don Everly musikaria hil da, 84 urterekin. Everly Brothers rock and roll bikote ezaguna osatu zuen, Phil anaiarekin batera. Mundu mailako ospea izan zuten 1950eko eta 1960ko hamarkadetan, eta milioika disko saldu zituzten.

Herenegun hil zen Don Everly musikari estatubatuarra, Nashvillen (AEB), 84 urte zituela. Haren familiak eman zuen heriotzaren berri, Los Angeles Times egunkariari helarazitako ohar baten bidez. Ez zuten zergatien berri eman, baina adierazi zutenez, «bihotzak agindu bezala» bizi izan zen.

Everly Brothers rock and roll bikotea osatu zuen, Phil anaiarekin batera. Mundu osoan ospea izan zuten, 1950eko hamarkadaren hondarretan eta 1960koaren lehen urteetan; batez ere, Bye Bye Love kantuari esker. Milioika kopia saldu zituzten, eta rockaren historiako 200 onenen artean daukate askok kantua.

Gainera, Wake UP Litttle Susie edo All I Have to Do Is Dream diskoei esker, urteak eman zituzten gehien salduriko diskoen zerrendan. Rockaren eta countryaren artean mugitzen ziren, ahots harmoniak gitarra konponketa burutsuekin batera uztartuz. Iraultzaileak izan ziren garai hartan; Rolling Stone aldizkariak «rock bikoterik garrantzitsuena» izendatu zuen, eta eragin nabarmena izan zuten ondoren etorri ziren musikari askorentzat, besteak beste, Beatles, Simon & Garfunkel, edo The Mamas and The Papasentzat.

1973an desegin zen bikotea, baina nork bere aldetik jarraitu zuen musika sortzen. Cliff Richard eta Paul McCartneyrekin aritu ziren elkarlanean, eta arrakastaren bideari eutsi zioten. 1986an sartu zuten taldea Rock and Rollaren Ospearen Aretoan, eta, 1997an, bikotearen ibilbideari aitortza egin zioten Grammy sarietan.

Phil, anaia, 2014an hil zen biriketako gaixotasun baten ondorioz, 74 urterekin.


Summary: Sarek mobilizaziora deitu du ostiralerako, Bilbon. Espetxe politikan «zabaldutako bidean urratsak egiten jarraitu» nahi du plataformak.

Aste Nagusia aitzakiatzat hartuta, prentsaurrekoa eman du gaur goizean Sare Herritarrak Bilbon. Urteroko legez, aurten ere mobilizaziora deitu ditu herritarrak. Joan den larunbatean Donostian egin zuten manifestazioa, eta datorren ostiralean Bilboko kaleak zeharkatuko dituzte, Ibilian-ibilian etxerako bidean ekinaldiaren barruan. Manifestazioa 19:30ean abiatuko da Eliptika plazatik, eta bertan egongo dira Bilboko konpartsak.

Osasun egoera dela eta, Bilbon ez da festarik ospatuko, baina egun horiek «ahal den neurrian» gozatzeko esan du Sarek: «Baita urrun daudenek ere». Hori dela eta, Bilboko eta Bizkaiko herritar guztiak deitu ditu datorren ostiraleko manifestazioan parte hartzera. «Jaiak eta aldarriak bat dira, eta salbuespen legedia atzean utzi eta graduen progresioa gauzatu dadin, mobilizatzen jarraitu behar dugu», adierazi dute.

Sareren iritziz, euskal presoen kasuan, urruntze politika amaitzeko «urrats esanguratsuak» egin dira. Halere, presoak etxeratzeko asko falta dela adierazi dute. Batetik, Euskal Herritik kanpo daudelako euskal presoen «gehiengoa», eta, bestetik, graduen progresioa preso guztiei «era normalizatuan» ezartzea prozesu hori garatzeko «behar-beharrezko tresna» delako.


Summary: Pentsiodunen mugimendua, greba orokorrera deitzearen alde. «Mobilizazio indartsuagoak» eskatu dizkie sindikatuei lan eta pentsioen erreformak indargabetzeko.

Udazkena bero dator gizartean, eta Euskal Herriko pentsiodunen mugimenduak ez dio hozten utziko. Uste du hurrengo hilabeteetan «larrialdi sozial» bat izango dela, eta «mobilizazio indartsuagoak» eskatu dizkie sindikatuei lan eta pentsioen erreformak indargabetzeko. Ziurtzat jo dute neguan greba orokor batera deituko dela Hego Euskal Herrian, eta, sindikatu deitzaileek hala nahi badute, pentsiodunak alboan izango dituzte: «Garai honetan ezin da pauso txiki bat ere eman atzera».

Azken urteetan ohitura denez, eta Aste Nagusiko astelehena izango zenarekin batera, pentsiodunek manifestaziora deitu dute Bilbon. Mobilizazio jendetsua izan da, eta bertan plazaratu dituzte beren aldarrikapenak. Deialdia Bilboko konpartsekin batera egina zuten, baina konpartsen elastiko gutxi zeuden. Hala ere, koloretsua izan da, batez ere Santander eta Asturiastik (Espainia) etorritako pentsiodun ugariengatik. Euskal Herriko pentsiodunen mugimenduak asmoa du Espainiako beste elkarte batzuekin deialdi batzuk koordinatzeko, eta lotura horren isla izan da manifestazioko argazkia.

Pentsiodunak, izan ere, ez daude lasaitzeko, guztiz kontrakoa: Bilboko kaleetan estu hartu dituzte gizarte eragileak, eta greba orokorraren bidean alboan izango dituztela jakinarazi diete: «Ez dakit deialdia aurten edo 2022an izango den. Nik dakidala ez dago datarik, baina nire sumoa da negu honetan Hego Euskal Herrian greba orokor bat izango dugula», aurreratu du Jon Fanok, Bizkaiko Pentsiodunen Mugimenduko kideak. LAB sindikatuak Maiatzaren Lehenean nabarmendu zuen greba orokorrerako deialdiaren premia, eta azken asteetan ELAk ere hizpide izan du.

Greba posible horren helburua Espainiako Gobernuak egin beharreko lan eta pentsio sistemaren erreforman eragitea da. Izan ere, Elkarrizketa Sozialaren mahaian lorturiko akordioak «atzerapauso» bat direla iritzi dio Fanok: «2011ko pentsioen erreforma ez da indargabetu, eta egin duten gauza bakarra pentsiodunek azken urteetan bideraturiko lorpenei oinarri legala ematea da: BEZaren igoera…». Halaber, salatu du erretiro aurreratua hartua dutenek eta etorkizunean hartzeko asmoa dutenek izango duten murrizketa larria dela.

Alde horretatik, Euskal Herriko Pentsiodunen Mugimenduak bat egin du Espainiako hainbat elkartek Pedro Sanchez Espainiako presidenteari eginiko elkarrizketa eskaera ofizialarekin. «Orain arte ez digu kasurik egin, eta gure proposamen eta aldarriak helarazi nahi dizkiogu, guztiak egingarriak direlako». Bilera hori behartzeko mobilizazioak antolatuko dituzte urriaren 1erako, eta bereziki azaroaren 13rako: «Azken hori handia izango da. Espainiako hiri askotan egingo dira, eta guk lurralde mailan parte hartuko dugu. Sanchezi dei egitea ondo dago, baina Jaurlaritzari eta Nafarroako Gobernuari ere kontuak eskatu behar zaizkie, haien ardura ere bada eta».

Erreformaren lehen zatia, asteartean

Espainiako Gobernuak aste honetako astearteko Ministroen Kontseiluan onartuko du pentsioen erreformaren lehen zatia. Ekainean adostu zuen sindikatu eta enpresariekin, Elkarrizketa Sozialaren Mahaian. El País kazetak aurreratu duenez, Espainiako Gobernuaren asmoa irailean kongresuan bozkatzea da. Lehen zati horretan, besteak beste, KPIaren araberako pentsioen igoera bermatu dute. Hala ere, lehen zati horretatik kanpo utzi zituzten erreformaren zati gatazkatsuetako batzuk; esaterako, Jasangarritasun Faktorea delakoa ordezkatuko duen kalkulu sistema. Erlojupean ariko da Espainia, Europako Batzordeak urte amaierarako eskatu baitio pentsioen erreforma. Hala izan ezean ez luke jasoko Next Generation funtsen bigarren ordainketa, eta Hego Euskal Herriko egitasmoek Espainiaren iragazkitik jasotzen dute dirua.


Summary: Gizon batek eraso egin die emakume bati eta haren alabari Gasteizen. Elkarretaratzea egingo dute bihar Donostiako udaletxe aurrean, Gipuzkoako hiriburuan joan den astean izaniko erasoak salatzeko. Bestalde, bi adingabe atxilotu dituzte Basusarrin (Lapurdi) gertaturiko eraso matxistaren harira.

Emakume batek eta haren lau seme-alabek etxetik ihes egin behar izan dute Gasteizen, bikotekideak emakumea eta haren alaba nagusia jo eta gero.

Andreak berak salatu zuen gertatutakoa Udaltzaingoaren aurrean, igandean. Udalak ohar batean jakinarazi duenez, emakumeak azaldu zuen bikotekide duen gizonezkoak jo egin zituela bera eta bere alaba nagusia, eta horregatik irten zela etxetik ihesi, lau seme-alabekin.

Erasoaren aztarnak eta biktimaren deklarazioa aintzat hartuta, udaltzainek gizonezkoa atxilotu dute, eta epailearen esku utzi.

Gipuzkoako Aldundiaren gaitzespena

Gipuzkoako Foru Aldundiak adierazpen instituzional bat zabaldu du, «gaitzespen irmoa» adierazteko joan den astean Donostian izan diren bi eraso matxisten aurrean. Izan ere, joan den astean gizon batek bere bikotekidea jo zuen Donostiako etxebizitza batean, eta taxilari bati eraso zioten.

Aldundiak «gertutasuna eta elkartasuna» adierazi die biktimei, haien senideei eta hurbilekoei, eta bat egingo du Donostiako Udalak astearterako 12:00etan, Alderdi Ederren deitu duen elkarretaratzearekin.

«Mota horretako gertakarien jatorria gizonen eta emakumeen egiturazko berdintasunik eza da, emakumeak kontrolpean eta mendean eduki nahi dituzten jarrera eta ideia matxistak, hain zuzen», gaineratu du diputazioak: «Jarrera eta eraso matxistak ez dute lekurik, ez eremu horietan, ezta gure gizartean ere, eta foru-erakundetik dei egiten diegu herritar guztiei indarkeria matxistaren aurkako zaintza ez jaisteko, egoera hori jasan dezaketen emakumeek gizartearen babes osoa senti dezaten».

Lapurdin, beste bi eraso matxista

Bi eraso matxista gertatu dira Lapurdin, asteburuan. Lehena Ziburun gertatu zen iragan ostiral arratsean; gizon batek emazte bati labanaz eraso egin zion. Hamar bat labankada eman zizkion, ikerketaren lehen zantzuen arabera. Larriki zauriturik dago 40 bat urteko emakumea, erietxean, baina medikuen arabera arriskutik kanpo dago. Gizona ihesi joan zen erasoaren ostean, eta Frantziako Polizia aritu zen bere bila; azkenean, igandean atxilotu zuten, Ziburun, eta atxiloaldian dago. Lehen ikerketaren arabera, ez dago «harreman jakinik» bien artean.

Basusarriko (Lapurdi) herriko besten denboran, iragan larunbatean, beste eraso bat gertatu zen Euskal Irratiak jakinarazi duenez. Erasoaren inguruko informaziorik ez du zabaldu Baionako Prokuradoreak, baina afera Frantziako Poliziaren esku dago: biktima adingabea da, eta, gaur bi mutil adingabe atxilotu zituzten. Gertatutako eraso matxistak salatzeko, elkarretaratzea eginen dute arratsean, Basusarriko plazan.


Summary: Landetxeak eta apartamentuak 2019ko kopuruetan ibili dira uztailean. Arabako, Bizkaiko eta Gipuzkoako landetxeen federazioak espero zituen bezero kopuruetara iristea lortu du joan den hilean; iaz baino %36 sarrera gehiago izan dira

Udako oporraldia amaitzear dagoela, turismoak gora egin duela adierazten dute datuek, batez ere Araba, Bizkai eta Gipuzkoako landetxe eta apartamentu turistikoetan, haietan bezero kopuruak iazkoak baino hobeak izan baitira.

Uztailean kutsatuen kopurua handitu egin zen, baina, hala ere, Eustaten arabera, uztailean ekainean baino bezero gehiago hartu zituzten landetxeetan: ekainean, 10.400 sarrera inguru, eta uztailean, 19.100 inguru. Iazko datuekin alderatuta, %35,9ko gorakada izan dute landetxeek, 14.000 sarrera inguru izan baitziren 2020an.

Apartamentu turistikoetan ere sarrera gehiago izan dira. Ekainean 6.000 sarrera inguru eduki zituzten, eta uztailean, 10.800. Joan den urtean baino 3.000 sarrera gehiago.

Bi turismo moten artean ezberdintasunak badira ere, bezero gehienak Espainiatik etorritakoak izan dira nagusiki, bai landetxeetan, bai apartamentuetan.

Datu horiekin, aurreikusitakoak bete dituzte Nafarroako Landetxeen Federazioak eta Nekaturrek. 2019ko datuen antzekoak izango zituztela espero zuten biek, eta gertu ibili dira. Ekainari begira, bi federazioek balorazio ona egin zuten, nahiz eta gorabeherak izan zituzten edukiera mugekin. Pertsona kopuru jakin bat har zezaketenez, 2019an izandako bezero kopurura iristea zaila egin zitzaien ekainean.


Summary: ‘Elkarrizketa Ilunak’ ikuskizuna, Viktoria Eugenia antzokian. Lehen aldiz da Iratxe Ansa dantzaria Donostiako Musika Hamabostaldian, Igor Bacovichekin batera.

Iratxe Ansak (Errenteria, Gipuzkoa,1976) 2020ko Espainiako Dantzaren Sari Nazionala irabazi berri du interpretazioaren modalitatean, eta gaur Donostiako Musika Hamabostaldian debuta egiteko aukera izan du. Igor Bacovich dantzariarekin batera, Elkarrizketa Ilunak ikuskizuna sortu du. Obra honek aukera ematen du Ansa Metamorphosis Dance konpainiako koreografo, zuzendari eta dantzari gisa ikusteko. Konpainia Bacovichekin batera sortu zuen 2019an, eta bertan koreografia, interpretazioa, irakaskuntza, ekitaldien antolakuntza eta ikuskizunen ekoizpena lantzen dituzte. Gaur goizean egin dute emanaldiari buruzko prentsaurrekoa.

«Zer gertatuko litzateke bi pertsona elkarrekin ilunpetan mintzatuko balira?», galdera horrek laburbiltzen du ikuskizuna. Bertatik abiatuta, obra, «plano fisikoan garatzen diren zenbait elkarrizketak» osatzen dutela azaldu du Ansak: «Definituta dauden atalak dira; estiloan, musikan, argiztapenean eta egitura koreografikoan inspirazio jakin bat dutenak». Dantzariak adierazi duenez, pieza Francesco Tristano musikagile luxenburgotarrari eskainita dago; lehenagotik miresten duten musikaria da, eta gaur beraiekin igoko da oholtzara. Tristanorekin elkarlanean hasi baino lehen, piezak haren musikarekin sortu zituztela azaldu du Bacovichek, eta ondoren harekin harremanetan jartzea adostu zutela: «Tristanoren musika gogoko dugu biok, eta horregatik hasi ginen haren musikarekin lanean. Ikuskizun batean soinuak garrantzi handia dauka, eta, musika grabatua erabili beharrean, gurekin zuzenean jotzeko aukera eman genion». Obraren oinarria komunikazioa da, «eraikuntza koreografikorako abiapuntua», Ansaren hitzetan. Horrela, aitortu du elkarrizketa batean sor daitezkeen «akzio-erreakzioak» ikertu nahi izan dituztela.

Koreografiari dagokionez, bost dantzarik hartzen dute parte, eta adierazi dute «fisikoki oso zorrotza den koreografia bati» egingo diotela aurre: «Soloetan, duoetan eta eszena koraletan arituko gara». Ansak XX. mendeko azken laurdeneko koreografo handiekin aberastu du bere estilo koreografikoa; izan ere, William Forsythe, Mats Ek, Jiri Kylian eta Nacho Duato koreografoekin dantza egiteko aukera izan du.

Dantzaz gain, badira berebiziko garrantzia duten beste bi atal: argiztapena eta soinua. Obran iluntasuna protagonista bada ere, argien erabilera oso garrantzitsua dela adierazi du Ansak: «Argiztapenaz Nicolas Fischtel arduratu da, eta guk bezain lan sakona egiten du. Iluntasunean espazio eszenikoa sortu behar da, atal bakoitzaren arabera aldatu egiten dena. Oholtzan lan handia egiten da, baina bigarren mailan dagoen jendeak ere izugarriko lana egiten du gurea ondo atera dadin». Soinu banda, aldiz, Tristanoren Not for piano (2007) lanean bildutako doinuek eta Liu Yiwei txinatarrak idatzitako piezek osatzen dute.

Hogei koreografia baino gehiago

2013an hasi zen bikotea elkarrekin lanean, eta geroztik 30 herrialde baino gehiago bisitatu dituzte. 2019an, Metamorphosis Dance konpainia sortu zuten, eta horretan jarraitzen dute gaur egun. Hogei koreografia baino gehiago estreinatu dituzte nazioarteko talde eta erakunde garrantzitsuetan. Enkarguzko koreografia ugari ere sortu dituzte, baita obra propio luze batzuk ere, munduko hainbat antzoki, sala, eta jaialditan ibilbide luzea izan dutenak. Gaur aurkeztuko duten Elkarrizketa Ilunak obra elkarrekin sortu duten azkena da.


Summary: Asteazkenetik, aurretik ordua hartu gabe ere txertatu ahalko da Nafarroan. Txertaketa gunea Foremen egoitzan ezarriko dute, Arangurenen. Txertatu nahi dutenek nortasun agiria edo osasun txartela erakutsi beharko dute, eta zuzenean emanen diete bigarren dosirako ordua.

COVID-19aren kontrako txertaketa kanpainaren abiada biziaraztea helburu, prozesuari beste bultzada bat ematea erabaki du Nafarroako Gobernuko Osasun Departamentuak. Asteazkenetik, aldez aurretik ordurik eskatu beharrik gabe ere hartzen ahalko da zizta. Nafarra izan edo herrialdean bizi den 12 urteko herritar orok egiten ahalko du urratsa. Oraingoz, Foremen egoitzan irekiko dute horretarako bidea, asteko egun guztietan, 08:30etik 19:00etara.

Gobernuak azaldu duenez, aski izanen da nortasun agiria edo osasun txartela erakustea. Gainera, orduantxe zehaztuko diete txertoaren bigarren dosia hartzeko eguna eta ordua ere. Halaber, osasun agintariek argitu dute orain arteko bideak, hau da, zita eskatu eta emandako dataren arabera txertaketa gunera bertaratzeak, bere hartan segituko duela oraindik ere.


Summary: Josephine Baker da Frantziako Panteoian sartuko den lehen emakume beltza. Azaroaren 30ean lurperatuko dituzte Panteoian aktore, abeslari eta dantzari afro-amerikarraren gorpuzkiak. Bertan sartuko duten seigarren emakumea izango da.

Josephine Baker artista afro-amerikarra (Saint-Louis, Missouri, AEB; 1906-Paris, Frantzia, 1975) Frantziako Panteoian sartuko dute azaroaren 30ean. Frantziako historian erabakigarriak izan diren pertsonak omentzeko monumentua da Panteoia, eta Baker izango da han lurperatuko duten lehen emakume beltza. Gaur egun, 80 dira han lurperatuta daudenak: 75 gizon eta bost emakume.

Herritar asko agertu dira Baker Panteoaian sartzearen alde; horretarako kanpaina bat jarri zuten abian, eta 38.000 sinadura inguru bildu dituzte. Le Parisien hedabidearen arabera, erabakiaren alde agertu direnetako batzuk dira, besteak beste, Laurent Kupferman eta Pascal Bruckner idazleak, Laurent Voulzy abeslaria, eta Brian Bouillon-Baker artistaren semeetako bat.

Baker Panteoian sartzea defendatzen duen beste pertsonetako bat Jennifer Guesdon enpresaria da, eta, AFP berri agentziari adierazi dionez, Emmanuel Macron Frantziako presidenteak euren eskaerari baietz esan zionean «poz handia» sentitu zuen. Presidenteak bakarrik onar ditzake monumentuan sartzen diren pertsonak, eta Guesdonek eskerrak eman dizkio hartutako erabakiagatik: «Eskerrik asko Errepublikako presidenteari baiezkoa emateagatik eta Josephine Bakerren balioak eta konpromisoak Nazioko Panteoira ekartzeagatik».

Agnès Pannier-Runacher Frantziako Ekonomia eta Finantzako Estatu idazkariak ere eman dizkio eskerrak Macroni: «Josephine Baker artista eta aktibista sutsuak erresistentzian parte hartu zuen, eta eskubide zibilen aldeko borrokan aritu zen Martin Luther Kingekin batera». «Eskerrik asko Emmanuel Macroni omenaldi honengatik», bukatu du.

Josephine Baker aktore, abeslari eta dantzariak arrakasta handia izan zuen 1920 eta 1930eko hamarkadetan. Bigarren Mundu Gerra hasi zenean, Alemania naziaren aurkako erresistentziako kide bihurtu eta Frantziako Aire Indarretako tenienteorde laguntzaile izan zen. Gerra amaitzean, Baker eszenatokietara itzuli zen, eta Frantzian, Kuban eta Ameriketako Estatu Batuetan aritu zen bidaiatzen. Arrazakeriaren aurkako ekintzaile ere izan zen, eta Martin Luther Kingekin batera aritu zen eskubide zibilen aldeko borrokan.


Summary: David Silva Realeko jokalariaren estatua bat jarriko dute Manchesterren. Manchester Cityren Etihad estadioaren kanpoaldean jarriko dute, Vincent Kompanyren omenezko estatua batekin batera. Silvak hamar urtez jokatu zuen Cityn.

Klub batek jokalari bati egin diezaioken aitortzarik handienetakoa egingo dio Manchester Cityk David Silvari. Datorren larunbatean, Cityren eta Arsenalen arteko neurketaren aurretik, jokalari kanariarraren estatua bat inauguratuko dute Etihad estadioaren kanpoaldean, Manchesterren (Erresuma Batua). Silvak Citytik alde egin zuenean erakutsi zuen klubak estatua hori ipintzeko asmoa, eta aste honetan beteko du emandako hitza.

Egun Realeko jokalari denak hamar denboraldi egin zituen Manchesterren. Klubaren historiako garairik oparoena izan da, eta Silvarekin batera aro horren ikur izan den Vincent Kompany atzelariaren estatuarekin bat inauguratuko dute kanariarrarena.

Klubak beste estatua bat ere jarriko du: Bartzelonak fitxatu berri duen Sergio Kun Aguerorena. Silvak, ordea, ezingo du inaugurazio ekitaldira joan, Realarekin larunbat honetan bertan ligako hirugarren jardunaldia jokatu beharko duelako Donostian, Levanteren aurka.

Manchester Cityk zabaldu duen irudia Kompanyren eta Silvaren omenaldia iragartzeko BERRIA

Hala ere, esker ona azaldu du Silvak: «Polita da halako aitortza bat jasotzea, betirako hor egongo den zerbaiten bidez. Badakit nolako garrantzia duen leku horretan estatua bat izateak. Gustatuko litzaidake nire familiak eta nire semeak ikustea, eta Manchesterren oroitzapen eder bat izatea», adierazi du.

Andy Scott artista eskoziarrak egin ditu Silvaren eta Kompanyren estatuak. Aitortu du lan zaila izan dela, are eta gehiago COVID-19ak baldintzatutako garaiotan: «Ezin izan naiz jokalariekin presentzialki bildu, eta une oro telematikoki eutsi behar izan diogu harremanari. Pixkanaka eraiki dugu elkarrekiko konfiantza», azaldu du.

Arabiarren proiektuaren ikur

Egungoaren aurretik izan zuen aro on bat Manchester Cityk, 1960ko hamarkadaren amaiera aldera: Premier League bat eta Europako Errekopa bat irabazi zituen klubak garai hartan. Ordutik, ordea, arazo ekonomiko larriak izan dira taldearen ibilbidearen ezaugarri nagusia.

Hori, 2008an Arabiar Emirerri Batuetako inbertsio talde bat heldu zen arte. Haiek berehala hasi ziren goi mailako jokalariei eskaintzak egiten, eta hala heldu zen 2008an bertan Robinho Real Madriletik. Ordura arte Ingalaterrako Ligan sekula egin zen fitxaketarik garestiena izan zen —40 milioi euro inguru ordaindu zituen Cityk—. Halere, denboraldi hartako liga hamargarren amaitu zuen taldeak.

Hurrengo udan, berriz, 150 milioi euro gastatu zituen taldeak fitxaketetan, eta hala heldu ziren Adebayor, Tevez, Lescott, Kolo Toure eta beste hainbat jokalari. Urtebete geroago heldu zen taldera Silva, Espainiarekin munduko txapeldun izan berritan. Ordutik, 2020ra arte, lau Premier League (2012, 2014, 2018 eta 2019, bi FA Cup (2011 eta 2019), bost Ligako Kopa (2014, 2016, 2018, 2019 eta 2020), eta hiru Community Shield (2012, 2018 2019) irabazi zituen Silvak citizen-ekin. Kapitain ere izan zen.


Summary: Hamar kasutik bederatzi delta aldaerakoak dira Hego Euskal Herrian. Kasu guztien %97 dira Nafarroan; %92 Araban, Bizkaian eta Gipuzkoan

Delta aldaera jatorrizko aldaera baino kutsakorragoa dela ohartarazi dute adituek: ia halako bi dira kutsatzeko aukerak, eta hori nabaritu da Hego Euskal Herriko datuetan. Izan ere, hamar kutsatutik bederatzik baino gehiagok hartu dute aldaera hori, Espainiako Gobernuko Osasun Ministerioak emandako datuen arabera. Zehazki, ia %100ekoa da aldaera horren presentzia Nafarroan: %97koa. Zertxobait apalagoa da beste hiru lurraldeetan: %92,1ekoa dela jakinarazi du ministerioak.

Aldaera horren hedapenak gora egin du azkenengo asteetan, eta, egun, bera da kezka handiena sortzen duena osasun publikoaren ikuspuntutik: alfa aldaeraren kutsakortasuna gainditu du; kutsakortasunaren gorakada %40 eta %60aren artean dago. Urte hasieran, kutsatze gehienak aldaera horretakoak ziren.


Summary: Nilofar Bayat: «Emakumeak dira kaltetuenak; ez dute eskubiderik». Afganistandik irtetetako laguntza eman diotenei eskerrak eman dizkie Nilofar Bayatek, asteburuan Bilbora iritsitako gurpil aulkiko saskibaloi jokalariak. Bere ihesaren testigantza eman du: «Gure bizitza bakarrik salbatu ahal izan dugu»

Prentsa agerraldia egin du gaur Nilofar Bayat gurpil aulkiko saskibaloi jokalari eta Afganistango selekzioko kapitainak, EAEko CEAR-ek Bilbon duen egoitzan. Bayat joan den larunbatean heldu zen Bilbora, Madrildik. Talibanek gobernua hartu bezain azkar eman zuen larrialdi deia, eta laguntza eskatu zuen Kabuldik bertatik. Bilboko gurpil aulkiko Bidaideak taldeak erantzun zion, esanez bazuela lekua taldean, eta tramiteei ekin zien Bilbora irits zedin. «Oso pozik» eta «eskertuta» dagoela adierazi du Bayatek: «Eskerrik asko nire senarra eta biok hemen egon gaitezen lan egin duen jende guztiari».

Sentimendu horiek mikaztu egiten zaizkiola aitortu du, hala ere, Afganistango egoeraz pentsatzean. Gertatzen dena «amorruz» bizitzen ari dela adierazi du: «Oso amorratuta eta triste nago nire herrialdearengatik. Urte eta erdi izan dute talibanek herrialde osoko boterea hartzeko. Eta egun batean hiriburura heldu eta gobernua hartu dute. Ezin sinetsita gaude». Matxinoek boterea hartzea hogei urte atzera egitea dela nabarmendu du: «Orain antzezpen moduko bat egiten ari dira talibanak, baina duela hogei urte baino arriskutsuagoak dira». Gogoan izan ditu, bereziki, emakumeak: «Emakumeak dira kaltetuenak; ez dute lanik, ezta eskubiderik ere».

Lortu duena galdu izanak bihotza «urratzen» dio Bayati: «Oso denbora laburrean erauzi didate hainbesteko esfortzuarekin eta lanarekin lortu dudan guztia». Talibanak haren etxera iritsitakoan ekin zion irtenbide bat bilatzeari. Haren bizitza jokoan ikusi zuen: «Badira nire bideo batzuk. Sakibaloian agertzen naiz batzuetan, baina beste askotan emakumeen eskubideak babesten ari naiz. Izua nuen, nire aurka erabil zitzaketelako».

Kabuletik Bilbora egindako bidaia ere kontatu du: «Dei bat jaso nuen, nire izena zerrenda batean ageri zela eta herrialdetik irten nintekeela esanez. Aireportura jo nuen berehala». Etxetik irtetean konturatu zen jende askoren helburua zela hegazkina hartzea: «Talibanez josia zegoen dena. Etengabe ari ziren tiroka, gu izutu nahian. Hegazkinen batera igotzeko asmoa genuen milaka lagun elkartu ginen. Senarra eta biok jo egin gintuzten. Hura izan zen talibanekin izan nuen lehen kontaktua». Bagajea ere kendu zietela salatu du: «Gure bizitza bakarrik salbatu ahal izan dugu».

Etorkizuna «itxaropenez» hartu nahi du Bayatek: «Berriro bizitzeko aukera daukat orain, nire senarrarekin hemen bizitzekoa. Hala ere, ezin diot muzin egin nire herriari». Afganistango jendea gogoan duela aitortu du: «Herenegun, nire ahizpari hots egin nion, jakiteko nola zegoen eta galdetzeko ea berandu baino lehen gurera etor zitekeen. Eta esan zidan atzo bere aurrean zortzi pertsona hil zituztela talibanek, umeak barne». Afganistanen ez dago etorkizunik, Bayaten iritziz: «Ezta itxaropenik ere. Ez daukat itzultzeko arrazoirik».

«Krisi humanitarioa»

Afganistandik ihes egiteko ahaleginean ari direnei harrera egin beharra aldarrikatu du EAEko CEAR-ek agerraldian. Horretan ari diren herrialdeen «esfortzua» txalotu du Patricia Barcena zuzendariak: «Krisi humanitarioaren berri ematen ari dira komunikabideak, eta jakina da herrialde asko ari direla esfortzua egiten, eta pertsona ugari hartu dituzte». Nabarmendu du egoera ez dela «berria», azken urte eta erdiko «gatazkaren» ondorioa baizik: «UNHCR-ren [Iheslarientzako Nazio Batuen Erakundeko Agentzia] arabera, 400.000 afganiarrek ekin diote ihesari». Gehitu du %80 emakumeak eta haurrak direla: «300.000 pertsona inguruk egin dute alde azken hamar-hogei egunetan. Gehienak herrialde mugakideetara joan dira, Pakistanera eta Iranera. Hau hasi besterik ez da egin».

Elena Valverde EAEko CEAR-eko lurralde koordinatzaileak nazioarteari dei egin dio: «Bat egiten dugu Nazio Batuen Erakundeak egin duen eskariarekin, eta nazioarteari dei egiten diogu ateak zabal ditzan eta pasabide humanitarioak gaitu eta prestatu ditzan». Tresnak badaudela nabarmendu du, eta «2015ean Siriarekin gertatu» zenarekin parekatu du egungo egoera, egin behar ez denaren adibide gisa. «Europak ezin du pertsonen salerosketan hasi herrialdekako kuotekin», gaineratu du.


Osasunak 0-0 berdindu du Celtaren aurka

Summary: Osasunak 0-0 berdindu du Celtaren aurka. Zaleak Sadarrera itzuli dira urte eta erdiren ostean. Penalti bat huts egin dute gorriek.

Osasunak ezin izan die garaipenik eskaini urte eta erdiren ondoren Sadarren izan diren zaleei. Gorriek 0-0 berdindu dute Celtaren aurka, eta hamalaugarren dira sailkapenean, bi punturekin. 7.700 zale izan dira futbol zelaian.

Jagoba Arrasatek aldaketak egin ditu hasierako hamaikakoan, eta Budimir aulkian utzi du. Haren ordez, Kike Garcia izan da lehen zatian ezkerretik zein eskuinetik iristen zitzaizkion erdiraketak errematatzeko arduraduna. Izan ditu gol aukerak Eibarreko jokalari ohiak, baina ez du asmatu.

Ruben Garcia eta Kike Barja izan ditu lagun Kike Garciak Osasunaren aurreko lerroan. Atzean, Aridane hasierako hamaikakora itzuli da, lehen jardunaldian lesio batengatik jokatu ezinda egon ondoren; David Garcia izan du bikotekide atzean erdian; azken horrek 200. partida jokatu du gaur Osasunaren elastikoarekin.

Hau izan da Osasunaren hasierako hamaikoa: Sergio Herrera; Nacho Vidal, Aridane, David Garcia, Manu Sanchez; Moncayola, Torro, Darko; Kike Barja, Kike Garcia eta Ruben Garcia.

Celtak ez du indarrik gorde Osasunaren aurka jokatzeko. Hau izan da hasierako hamaikakoa: Dituro; Kevin, Araujo, Dominguez, Javi Galan; Tapia; Brais Mendez, Denis Suarez, Nolito; Iago Aspas eta Santi Mina.

Lehen zatian bizi jokatu dute baloia gorriek, eta Galiziako taldeko jokalariak nahasi egin ditu behin baino gehiagotan. Lehen zati horretan, Osasunak agindu du zelaian, baina Sadarrera itzuli diren zaleek ezin izan dute golik ospatu. Bigarren zatia hasi eta berehala izan du Osasunak partidako gol aukerarik garbiena. Kike Garciari penaltia egin dio Dominguezek, baina Diturok Ruben Garciaren jartiketa oinarekin geratu du.

Arrasatek aldaketak egin ditu penaltiaren ostean, batik bat erasoan. Lehenik, Barjaren ordez Torres zelairatu da, eta, gero, Chimy Avila eta Budimir zelairatu dira Ruben Garcia eta Kike Garciaren ordez. Gol aukerak, ordea, ez dira lehen zatian bezain garbiak izan, nahiz eta erritmo azkarrean jokatu duten Arrasateren jokalariek. Partida amaitu aurretik, Cote eta Javi Martinez zelairatu dira Manu Sanchez eta Darkoren ordez.

Avilak bi gol aukera eder izan ditu partida amaitzear zela. Lehenengoan, buruz kanpora bota du Torresek erdiratutako baloia. Bigarrengoan, Coteren erdiraketa bat errematatu du buruz, baina Diturok gelditu du.


Summary: Europako azken uholdeak bederatzi aldiz gertagarriagoak izan ziren klima larrialdiaren ondorioz. Ikerketa baten arabera, berotze globalaren ondorioz prezipitazioak %3-%19 indartsuagoak dira Frantzia eta Belgika ekialdean, Alemania mendebaldean, Herbehereetan eta Suitza iparraldean

Ikerketa batek argi zegoena baieztatu du: berotze globalak eragin zuzena eduki zuela joan den uztailean Europa erdialdeko zenbat tokitan gertatutako uholdeetan. Eta, bide batez, IPCC Klima Aldaketari Buruzko Gobernu Arteko Taldearen azken txostenean nabarmendutakoa indartu du. World Weather Attribution taldeko zientzialarien ikerketa baten arabera, eurite horiek bat eta bederatzi aldiz gertagarriagoak izan ziren klima larrialdiaren ondorioz. Lanaren beste ondorio nagusia da prezipitazio horiek %3-%19 indartsuagoak direla Europako leku horietan.

Joan den uztailaren erdialdean eurite handiak jasan zituzten Frantzia eta Belgika ekialdean, Alemania mendebaldean, Herbehereetan eta Suitza iparraldean, eta gutxienez 220 pertsona hil ziren. Kalte materialak handiak izan ziren. Hain zuzen, Europako eremu horretan klima larrialdiak muturreko fenomeno meteorologikoei nola eragin diezaiekeen aztertu dute.

«Uholde horien kostu ekonomiko eta humano erraldoiek gogorarazten dute mundu osoko herrialdeek prestatu beharra daukatela klima fenomeno muturrekoi aurre egiteko. Gas isurketak murrizteko premia larria dugu, arrisku horiek eskuetatik are gehiago ihes egin ez diezaguten», nabarmendu du ikerketaren egileetako batek, Maarten Van Aalst Twenteko Unibertsitateko (Herbehereak) irakasleak. Beste 38 zientzialarik parte hartu dute lanean. Neurri meteorologikoak eta bereizmen handiko programa informatikoak baliatu dituzte ikerketarako.

Talde horretako zientzialariek ohartarazi dute Europako eremu horretan batez besteko tenperaturek gora egin ahala geroz eta ohikoagoak izango direla gisa horretako fenomenoak. «Gertakari arraroa da, baina horrelako gertakari arraroetarako prest egon behar dugu», adierazi du Van Aalstek.

Ikerketa moldea

Ikerketa egiteko, uholdeen aurretik izandako euri jasak izan dituzte kontuan. Izan ere, uholdeei buruzko informazio zehatzagoa emango zieten neurtzaile hidrologikoetako batzuk txikitu zituen uraren indarrak. Oraingoan erabili duten metodologia aplikatu izan da, batez ere, muturreko bero boladak aztertzeko. Hain zuzen, molde horretako bero boladek sute handiak eragin dituzte azken hilabeteotan Errusian, Turkian, AEBetan eta Grezian, besteak beste.


Summary: «Detaileak asko lantzea gustatzen zaigu: estanpatuak eta brodatuak». Irene Iruretak eta Karmele Gorroñok Irrimarra ilustratzaile taldea osatzen dute 2016tik. Muralak, afixak eta liburuak egiten dituzte. Miren Amurizaren kontakizun bat eta Joseba Sarrionandiaren beste bat margotzen ari dira udan.

Liluragarriak dira Karmele Gorroñok (Galdakao, Bizkaia, 1987) eta Irene Iruretak (Zumaia, Gipuzkoa, 1989) egindako muralak. Hamasei egin dituzte dagoeneko, hala nola Donostiako Ernest Lluch haur liburutegian, Bilboko El Perro Chico tabernan, Lasarte-Oriako (Gipuzkoa) Emakumeen Etxean, Urnietako (Gipuzkoa) musika eskolan, Galdakaoko haur parkean, Zumaiako Nikol tabernan, Bernedoko (Araba) euskal udalekuetan, eta Arrasateko (Gipuzkoa) liburutegian.

Karmele Gorroño, Galdakaoko bere estudioan. ARITZ LOIOLA / FOKU

Batzuentzat ezagunak izango dira liburuak egin dituztelako: esate baterako, Koldo Izagirrek idatzitako Altzoko Handia eta Kutixi album serieko sei aleen ilustratzaileak dira. Eta beste batzuek Booktegi.eus guneko bideozko ipuinetako irudiak ikusiko zituzten.

Irrimarra taldeko Karmele Gorroñorekin solas egin du BERRIAk.

Noiz hasi zinen marrazten?

Beti marraztu izan dut. Pintura eskoletara ere joaten nintzen txikitan. Arkitektura ikasten hasi nintzen, baina Arte Ederretara pasatu nintzen bi urteren buruan. Orduan ekin nion berriz marrazteari.

Noiz hasi zineten elkarrekin, Irrimarra talde gisa?

Leioan ezagutu genuen elkar Irenek eta biok, unibertsitatean. Jolasean bezala hasi ginen elkarrekin marrazten, tarte libreetan, denbora-pasa: batek forma bat hasi eta besteak irudia egiten segitu. Horrela hartu genuen ohitura lanak biok batera egiteko. Ikasketak bukatu eta gero hasi ginen Irrimarra izenarekin lanak egiten, 2016an. Irenek badu bere lan txokoa Zumaian, eta nik Galdakaon.

Nolakoa da zure lantokia?

Lonja bat da, etxe baten behealdean. Leihotik argi naturala sartzen da.

Nola margotzen duzu zuk?

Aulkian eserita. Mahai arrunt baten gainean.

Badauzkat nire zulotxoan. Ikaselkar, 2020. Testua: Alaine Agirre.

Zein izan zen aurreneko argitalpena?

Uste dut Galdakaoko Udalak ordaindutako liburuxka bat izan zela, Soinu kuttunak deitzen dena. Galdakaon umeren bat jaiotzen denean, liburu hori oparitzen zaio. Istorioan kontatzen da neskato batek oso gogoko dituela soinuak.

Zenbat liburu egin dituzue?

Hamar edo hamaika. Koldo Izagirrerekin sei. Eta gainerakoak Pello Añorga, Karmele Mitxelena, Alaine Agirre eta Fito Rodriguez idazleekin.

Zeinentzat egiten dituzue zuen lan profesionalak?

Erein, Elkar eta Txalaparta argitaletxeekin atera dira liburu horiek. Baina udalentzat, liburutegientzat, eta diseinu eta komunikazio enpresentzat lan egiten dugu. Jatetxeren bat ere izan dugu.

Muralak egin izan dituzue?

Asko, bai. Hamasei. Liburutegietan, gazteleku batean, frontoi batean... Galdakaoko haur parkean egin dugu aurten. Agian beste lekuren batean egin beharko dugu udazkenean.

Zein lan egiten diharduzu orain?

Eskola agenda pare bat. Eta bi album ilustratutan sartuta gaude: Joseba Sarrionandiaren kontakizuna da bat, Ikaselkar etxearentzat; eta beste kontakizuna Miren Amurizarena da, pailazoentzat.

Zein estilo maite duzu?

Altzoko Handia eta Kutixiren gezurrak. Erein, 2018. Testua: Koldo Izagirre.

Koloreen zaleak gara. Figuratiboak dira gure irudiak, bolumen nahikorekin. Detaileak asko lantzea gustatzen zaigu: jantziak, estanpatuak eta brodatuak. Disfrutatu egiten dugu horretan.

Zein dira gai nagusiak?

Gure irudietan gizakia ez azaltzea oso arraroa da. Edo animaliak. Gorputz osoak, aurpegiak ere bai laminetan eta koadroetan, denetik. Geuk asmatutako pertsonaiak izaten dira.

Zein tresna erabiltzen dituzue gehien?

Arkatza eta pintzela dira gure tresna nagusiak. Zirriborroak arkatzez egiten dira, eta, irudia osatuta daukagunean, pintzelez egiten dugu koloreztatzea, gouachez. Ez ditugu errotuladoreak eta argizariak erabiltzen. Eta arkatza bera ere ez da ikusten.

Zerekin aproba egingo zenuke gustura?

Josten eta brodatzen ari gara orain. Asko gustatzen zaigu. Arte Ederretan egiten genituen grabatuen eta serigrafiaren falta sumatzen dut, baina horretarako leku eta tresna bereziak behar dira.


Motzean

Summary: Motzean.

Kolore bat. Turkesa.

Margo mota bat. Gouache.

Pantone zenbaki bat. 3560C.

Tresna bat. Arkatza, beti erabiltzen dut.

Koadro bat. Bertikala.

Marrazkilari bat. Albertine (Dardagny, Suitza, 1967), Mon tout petit-en egilea, Germano Zullorekin.


Summary: Egoitzetako neurriak zorroztea adostu dute Jaurlaritzak eta Foru Aldundiek. Intzidentzia handia duten eremuetan txertatu gabeko langileei astean behin PCR proba bat egitea proposatu dute, eta hamabostean behin txertatutakoei. Proba egitea borondatezkoa izango dela argitu du Arabako Foru Aldundiak.

Eusko Jaurlaritzako Osasun Sailak eta Arabako, Bizkaiko eta Gipuzkoako Foru Aldundiek zentro soziosanitarioetako neurriak indartzea erabaki dute. Zahar etxeetan indarrean zen protokoloa eguneratu egin dute, eta, aurrerantzean, zorrotzagoak izango dira neurriak birusak intzidentzia handia duten eremuetan. Hala, adostu dutenez, 100.000 biztanleko intzidentzia tasa metatua 300 kasukoa edo hortik gorakoa den lurralde historikoetan txertatu gabe dauden langileei PCR proba bat egingo zaie astean behin, eta txertatuta daudenei, berriz, hamabostean behin. Arabako zahar etxeetako langileen kasuan, lurralde horretako foru aldundiak erabaki du txertatu gabeko langileei astean birritan egitea test diagnostikoa. Nolanahi ere, Arabako, Bizkaiko eta Gipuzkoako egoitzetako langileak ez dituzte behartuko proba diagnostiko horiek egitera, eta, beraz, borondatezkoa izango da. Hala baieztatu diete Arabako Foru Aldundiko iturriek albiste agentziei; indarrean den legediarekin ezin da inor behartu proba diagnostiko bat egitera, iturri horien arabera.

Egoiliarrak

Horrez gain, Eusko Jaurlaritzak eta hiru foru aldundiek gaur adostu duten protokolo berriaren arabera, zentrora sartzean proba diagnostikoa egingo zaie egoiliar guztiei, txertoa hartuta egon ala ez. Orain arte, txertoa hartu gabe zutenei bakarrik egiten zitzaizkien probak.

Eusko Jaurlaritzak eta foru aldundiek jakinarazi dute lehentasuna emango dietela zentro sanitarioetako zaintza eta prebentzio mekanismoei. Ohar batean gogorarazi dute txertaketarekin kasu positiboak nabarmen gutxitu diren arren txertoak ez duela erabat desagerrarazten kutsatzeko arriskua, eta, beraz, beharrezkoa dela egoitzetako neurriak hartzen jarraitzea.