Summary: Navalniri hiru urte eta erdiko zigorra ezarri diote. Errusiako oposizioko kide ezagunari 2014an jarrita zioten zigorra indargabe utzi zuten arren, espetxean bi urte eta zortzi hilabete igaro beharko ditu orain. Epaiketan diskurtso politiko bat eman eta Putinen aurka egin du. Navalniren beste 300 jarraitzaile inguru atxilotu dituzte gaur.

Kartzela zigorra ezarri diote Alexei Navalni ekintzaileari. Hala ebatzi du gaur Moskuko epaitegi batek. Navalni, Putinen kritikoa, 2014an zigortu zuten iruzur egitea leporatuta, baina zigorra indargabe utzi zuten —orduan ere hiru urte eta erdiko espetxealdia ezarri zioten—. Atzo, ordea, indargabetze hura bertan behera uztearen alde agertu zen Errusiako Fiskaltza, Navalnik erakutsitako «portaera bidegabea» argudiatuta, eta arrazoi eman dio epaimahaiak.

Ustelkeriaren aurkako ekintzaileak lan egiten den espetxe batean bete beharko du zigorra bi urte eta zortzi hilabetez, aurrez bete zuen atxiloaldia kenduko baitiote ezarritako zigorretik. Gaurko epaiketan, diskurtso politiko bat eman du. Argi utzi du borrokan jarraituko duela, eta Vladimir Putin Errusiako presidentearen aurka egin du: «Politikari geopolitiko handia izan nahi duen arren, gehien izorratzen diona da historiara pozoitzaile bat bezala pasako dela».

Errusiako Gobernuak Polizia mordoa mobilizatu ditu Moskun eta San Petersburgon, litekeena baita Navalniren jarraitzaileek haren aldeko mobilizazioei berrekitea laster. Navalni protestan jardun dutenei ere zuzendu zaie epaiketan, eta euren babesa eskertu die: «Espero dut jendeak prozesu hau ez duela ulertuko beldurra izateko arrazoi bat bezala». Gaur ere 300 lagun atxilotu ditu Errusiako Poliziak epaiketa egin duten epaitegiaren inguruetan, OVD-Info webgunearen arabera.

Epaiketan, fiskaltzak Navalniri egotzi dio ez zuela bere kasuari buruzko zitazioetara ez azaltzeko arrazoirik, eta ez zekitela non zegoen. Ekintzaileak erantzun du Alemaniara eraman zutenean koman zegoela: «Azalduko zenidake nola bete nitzakeen nire egin beharrak? Ibiltzen ere berriz ikasi behar izan dut», adierazi dio fiskaltzari. «Putinek ere bazekien non nengoen». Bere onera itzuli zenetik, Navalnik beti erakutsi du Errusiara itzultzeko asmoa, atxilotu egingo zutela bazekien arren.

5.000 atxilotu

Herenegun, haren askatasuna eskatzeko eginiko manifestazioetan, liskarrak egon ziren manifestarien eta polizien artean, eta 5.000 lagun inguru atxilotu zituzten. Atxilotutakoen artean dago Navalniren emazte Yulia Navanaya, eta ez da lehen aldia, gainera: urtarrilaren 23an ere atzeman zuten, beste protesta batean.

Alemaniatik Errusiara itzultzean atxilotu eta prebentiboki espetxeratu zuten Navalni, urtarrilaren 17an. Izan ere, Alemanian zen bitartean, baldintzapeko askatasuna urratzeaz akusatu zuen fiskalak. Ekintzailea herrialde hartako ospitale batean artatu zuten iaz, pozoitua izan ostean; haren esanetan, Errusiako presidente Vladimir Putinen aginduz. Moskuk ukatu egin du zerikusia duenik.

Azken egunetan hainbat izan dira Navalniri babesa erakutsi dioten nazioarteko politikari eta eragileak, baina ez dirudi euren eskaria beteko denik. Ursula von der Leyen Europako Batzordeko buruak, adibidez, hala idatzi zuen: «Errusiako agintariek Alexei Navalni atxilotu izana gaitzesten dut. Berehala askatu behar dute, eta haren segurtasuna ziurtatu. Oposizioko politikariak atxilotzea Errusiaren nazioarteko konpromisoen aurkakoa da». AEBetako Estatu idazkari Mike Pompeok Navalni «berehala eta baldintzarik gabe» libre uzteko eskatu zuen, eta gauza bera egin zuten Frantziako eta Italiako gobernuek.


Summary: 'Zubiak' saioak irabazi du irratiko Argia saria. Lau urtez Euskadi Irratiak eta France Bleuk elkarlanean egindako Zubiak saioarentzat da aurtengo irratiko Argia saria. Alaia Martinek, Pantxis Bidartek eta Lohizune Amatriak jaso dute.

Zubiak saioak irabazi du irratirako Argia saria. Alaia Martinek eta Pantxis Bidartek gidatu dute, eta Lohizune Amatria aritu da Nafarroatik kolaborazio lanak egiten. Euskadi Irratiak eta France Bleuk elkarlanean egindako saioa izan da, eta Euskalerria Irratiak haiekin kolaborazio lanak egin ditu. Euskal Herrian barrena egin dituzte saioak, hainbat tokitako ahotsak, egitasmoak eta bizipenak irratira ekarriz, eta «herri bat garela» erakutsiz.

Horretarako, Euskal Herria alderik alde zeharkatuz, 360 irratsaio egin dituzte, eta saio bakoitzean gutxienez ere lau gonbidatu izan dituzte. 2020ko uztailean egin zuten azken saioa. Aurkezleen esanetan, pandemiak azaleratu zuen nola agerian geratu zen Ipar eta Hego Euskal Herriaren artean badela muga. Saioa bertan behera geratu bada ere, aurkezleek helarazi nahi izan duten mezua izan da Zubiak saioaren lorratzari segitzeko, eta zubiak eraikitzen jarraitzeko.


Summary: Mattarellak Draghiren esku utzi du gobernua eratzea. Draghik baiezkoa eman dio presidentearen eskaerari. Europako Banku Zentraleko presidente ohiak parlamentuaren babesa beharko du.

Azken egunetako ezegonkortasuna amaiarazteko asmoz, Italiako presidente Sergio Mattarellak Mario Draghi EBZ Europako Banku Zentraleko presidente ohiaren esku utzi du gobernua eratzea. Gaur eguerdian bildu dira biak, eta Draghik onartu egin du eskaera: «Une zaila da. Osasun krisi lazgarria eta hark herritarren bizitzan, ekonomian eta gizartean izandako eraginak gogoratu ditu presidenteak. Larrialdiak maila bereko konponbideak behar ditu». Mattarellaren asmoa pandemiari aurre egingo dion gobernu teknokrata bat osatzea da, eta, orain arte indarrean egon diren alderdien adostasunik eza dela medio, Draghik hartuko du betebehar hori.

Behin agindua jasota, Draghik alderdi politikoekin biltzeari ekin beharko dio, zenbaterainoko babesa duen argitzeko. «Batasuna eta elkarrizketarako gogoa» eskatu dizkie, egoerari «erantzun arduratsu bat» emateko. Beharrezko babesa lortuz gero, Mattarellarekin bildu beharko da berriz, karguaren zina egiteko, eta, ondoren, gainerako gobernukideak izendatu. Azkenik, alderdiek babesa berretsi beharko diote, Diputatuen Kogresuan eta Senatuan.

Bide horretan, Draghik Italia Bizirik alderdiko buru Matteo Renziren babesa, behintzat, izango duela dirudi: «Mattarella presidentearen hitz zentzudunak entzun ditugu. Beste behin, haren lidergoa onartzen dugu, eta horren arabera ekingo». Renzirena ez da erabakiaren alde hitz egin duen alderdi bakarra, koalizio gobernuaren parte izan direnen artean. Alderdi Demokratako idazkari nagusi Nicola Zingarettik ere azaldu du Mattarelaren erabakiak «krisi ulertezin batek sortutako hutsunea» betetzen duela. Horiei Silvio Berlusconiren Forza Italiaren botoak gehituko zaizkie ziurrenik, gobernuburu ohia batasun gobernu bat babesteko prest agertu baita, eta, gainera, harreman ona du Draghirekin.

Ez da iritzi berekoa M5S Bost Izarren Mugimendua, parlamentari gehien duen alderdia. Vito Crimik azaldu du ezezkoa emango diotela Draghik gidatutako gobernu bati. Hala iritzi diote eskuin muturreko alderdiek ere. Italiako Anaiak alderdiko buru Giorgia Melonik bozetara joatearen alde egin du, eta Legako Matteo Salvinik, «subiranotasuna herriarena» dela aldarrikatu.

Gainbehera eta adostasunik eza

Giuseppe Conte lehen ministroak urtarrilaren 26an aurkeztu zuen dimisioa, eta, berriz ere kargura itzultzeko ahaleginak egin dituen arren, ez du lortu Renziren babesa berreskuratzea. Izan ere, harekin izaniko liskarrek eragin zuten koalizio gobernuaren gainbehera. Europako funtsen inguruko eztabaiden ondorioz, Italia Bizirik alderdiko bi ministroek dimisioa aurkeztu zuten, eta gobernua gutxiengoan utzi.

Bost Izarren Mugimendua eta Alderdi Demokrata prest agertu dira Contek gidatutako beste gobernu baten parte izateko, baina horien babesa ez da nahikoa izan, azken aukerak ere huts egin baitie, Berlusconiren Forza Italiak.

Hala, azken astean, alderdietako bozeramaileekin bildu da Mattarella, baina ez du lortu denak ados jartzea. Egoera horretan, bi aukera zituela adierazi du: bozetarako deia egin edo «parlamentuko indar politiko guztiak deitzea inolako formula politikorekin identifikatuko ez den profil altuko gobernu bati konfiantza ematera». Presidentearen hitzetan, «arduragabekeria» litzateke egungo egoeran hauteskundeak egitea, eta, horregatik, bigarren aukeraren alde egin du.

Ez da Italian halako gobernu bat bultzatzen duten lehen aldia. Beste hirutan ere gertatu da halakorik. Azkena, duela hamar urte. Orduko presidente Giorgio Napolitanok Mario Montiren esku utzi zuen gobernua eratzea, krisi ekonomikoaren eraginez Silvio Berlusconik dimisioa aurkeztu ostean. Ordutik aurrera, azken hamarkadan, sei gobernuburu izan ditu herrialde hark.

Azkenak, Conterenak, ez du hiru urte iraun. M5Sri eta Legari esker iritsi zen gobernura, baina 2019ko abuztuan, eskuin muturreko alderdiak koalizioa utzi zuen, Salvinik migratzaileen kirisian izaniko rolak sortutako liskarren eraginez. Haren lekua hartu zuen Renziren Italia Bizirik alderdiak, baina azken hilabeteetako egoerak adostasuna hautsi du.

Ekonomia ardatz

Mario Draghi Europako Banku Zentraleko presidente izateagatik da ezaguna. Zortzi urte egin zituen kargu hartan, 2011tik 2019ra. Aurretik, besteak beste, Munduko Bankuko (1985-1990) zuzendari eta Italiako Bankuko gobernadore (2006-2011) izan da. Azken kargu hori hartu aurretik, Goldman Sachseko presidenteorde ere izan zen. Kargu hartan zela, bankuak Greziako Gobernuaren defizita ezkutatzen lagundu zuen. 2011n, Europako Parlamentuko Ekonomia Batzordeak Draghi galdekatu zuen. Orain, 73 urterekin, Italiako lehen ministroaren kargua hartzear da.


Summary: ‘Zaldibarko hondamendiaren arrakaletan barrena’ dokumental laburra, 21:00etan ikusgai. BERRIAk gaur gauean estreinatuko du ‘Zaldibarko hondamendiaren arrakaletan barrena’ dokumental laburra, 21:00etan. Hondamendiaren lehen hamar egunen kontakizuna egin du, eta hiru protagonistaren testigantzekin ondu du lana.

Larunbatean beteko da urtebete Zaldibarko zabortegia jausi eta Alberto Sololuze eta Joaquin Beltran langileak azpian harrapatu zituen egun hartatik. Hedabide askotan eman zuten otsailaren 6 hartan gertatu zenaren berri, eta, hain justu ere, BERRIAk egun horretara egin du jauzi Zaldibarko hondamendiaren arrakaletan barrena ekoizpenean. Hondamendiaren lehen hamar egunen kontakizuna egin du, eta, horretarako, Nahia Sololuze hildako langileetako baten alabarekin, Oskar Morales Eitzagako bizilagunarekin eta Iñaki Petxarroman BERRIAko kazetariarekin hitz egin du. Gaur gauean estreinatuko da, 21:00etan, eta lotura honetan izango da ikusgai.

Euskadi Irratiak gertatutakoaren inguruan eman zuen lehen albistearekin hasten da ekoizpena, eta BERRIAk hamar egun geroago argitaratu zuen garraiolari baten testigantzarekin amaitzen da: zabortegiaren funtzionamendua azaltzen duen audio argigarri batekin. Eta, tartean, hiru protagonisten testigantza sorta: nola bizi izan zituzten lehen momentuak, zer sentitu zuten, nolakoak izan ziren ondorengo egun gorabeheratsuak… Berria TBko lantaldeak ekoitzi du lana, eta Zaldibarren eta Azpeitian izan da grabatzen. Hala, 25 minutuko ekoizpen bat da lan horren emaitza.

Nahia Sololuze da lehen protagonista: Alberto Sololuzeren alaba da, eta bere familiak egun horietan bizi izan zuena jasotzen da ekoizpenean: "Lanean nengoen, eta lehenengo Whatsapp mezuak hasi ziren: 'Ermuan, autobidean, mendia jausi da'. Ni beharrean nengoen, eta ez nion kasurik egin. Handik ordu erdira, amaren deia jaso nuen, 17:30ak aldera, eta... piztu egin zitzaidan bonbilla: aita".

Oskar Morales Zaldibarko Eitzaga auzoko bizilagunak, berriz, lanean zela izan zuen gertatutakoaren berri. A-8 autopista itxita zegoenez, autoa lantokian utzi eta trenez eta oinez itzuli zen etxera. Zabortegia jausi zen lekutik metro batzuetara bizi da: "Ikusten ari ginen dimentsio potoloa ari zela hartzen, eta gauzak ez zeudela batere argi ez funtzionamendurako, ezta erreskate lanetarako ere".

Iñaki Petxarroman, hirugarren protagonista, BERRIAko erredakzio zuzendaritzako editoreetako bat da, ingurumen gaietan espezializatutako kazetaria. Gertutik erreparatu zion lehen egun horietan Verter Recyclingen zabortegian gertatu zenari, eta BERRIAren erredakzioan albistea nola jaso zen eta nola heldu zioten kontatu du: "Nik uste dut BERRIAn, eta irudipena dut, goiz horretan jabetu ginela benetan albistea oso potoloa zela eta gertatzen ari zena oso potoloa zela. Batetik, amiantoa agertu zelako. Bestetik, zabortegi bat behera etortzeak esan nahi duenagatik".

Dokumentala Nagore Arinen, Lara Madinabeitiaren eta Jon Ordoñezen artean egin dute. Gidoiaz Arin eta Ordoñez arduratu dira; irudiaren, soinuaren eta edizioaren lanaz, Arin eta Madinabeitia; eta ekoizle lanetan Ordoñez ibili da. Zaldibarko hondamendiaren arrakaletan barrena dokumental laburra BERRIA urteurrenaren harira argitaratzen ari den eskaintza informatiboaren parte bat da.


Jeff Bezosek Amazonen lema utziko du

Summary: Jeff Bezosek Amazonen lema utziko du. Udan plataforma erraldoiko kontseilari ordezkari izateari utziko diola iragarri du Jeff Bezosek, eta postua Andy Jassyk hartuko duela. Bezosek esan du filantropian eta Blue Origin espazio konpainian jarri nahi dituela indarrak.

«Atseden hartzen duen Amazoneko lehen langilea». Twitterren zeresan handia ematen ari da Jeff Bezosen erabakia. Ustekabekoa izan da, inor gutxik uste baitzuen hura Amazonen buruzagitza uztekotan zenik. Bezosek bart gauean jakinarazi du udan utziko diola kontseilari ordezkari izateari, eta presidente exekutibo izango dela aurrerantzean, Amazonen gidaritza Andy Jassyri utzita.

Bezosek gutun batean azaldu du bere beste «pasioetan» jarri nahi dituela indarrak, hots, filantropiarekin zerikusi handiagoa duten egitasmoetan. «Amazoneko kontseilari ordezkari izatea ardura handia da, neketsua. Horrelako erantzukizuna duzunean, zaila da beste ezertan indarra jartzea. Presidente gisa, oraindik lotuta egongo naiz Amazonen ekintza inportanteetan, eta, aldi berean, beharrezko astia eta energia izango ditut arreta jartzeko Day 1 Fund-en, Bezos Earth Fund-en, Blue Originen, The Washington Post-en eta nire beste pasioetan».

Munduko aberatsenen zerrendan, hainbat urte lehen postuan egin ditu Bezosek. Orain bigarrena da, Elon Musk Teslaren sortzaileak kendu dio-eta postua, Teslaren burtsako kapitalizazioa nabarmen handitu delako iaz. Edonola ere, Bezosen ondarea 200 bilioi dolarrekoa da gaur egun (166 bilioi euro). Dirutza horretatik, ordea, orain arte zati oso txikia joan da ekintza gutxi gorabehera filantropikoetara.

Amazonez harago, Bezosen proiektu kutunetako bat Blue Origin da, berak sortutako espazio konpainia. Han 1.000 milioi dolar sartu izan ditu urtean Bezosek, Amazonen akzioen salmentatik zetozenak. Eta, AEBetako hedabideek diotenez, azken urteetan asteazkenak eta asteburuak Blue Originentzat erreserbatuak zeuden haren lan agendan. Aurten aireratu du arrakastaz lehen suziria, baina lorpen eskasak dira beste espazio konpainia pribatu SpaceXek lortutakoen aldean, zeina, hain zuzen, Elon Muskek sortu zuen.

Dirudienez, orain suziri eta ego lehia kitzikagarriagoa da Bezosentzat, Amazonen lema baino. Egia da, era berean, beharbada azken urteak ez direla erabat gozoak izan Amazonen.

Negozioa ondo, oso ondo

Negozioa bikain dabil, Amazon hazi eta hazi ari da, nagusitasun erabatekoarekin hainbat alorretan, eta olagarro erraldoiak garroak gero eta sektore gehiagotara zabaltzen jarraitzen du. Koronabirusa, gainera, mesederako izan du. 1,3 milioi langile ditu gaur egun Amazonek. AEBetako merkataritza elektronikoaren %40 berea du, eta Europako salerosketa elektronikoen laurdenak plataforma horretan egin ziren 2019an. Merkataritza elektronikoak oraindik ez du hartzen txikizkako merkataritza guztiaren %20 baino gehiago (AEBetako datuak dira), baina egia da gero eta gehiago direla online egiten diren transakzioak, pandemiak erosle asko jarri dituela online, eta hor Amazon nagusi dela.

Baina beste eremu batean ere oso handia da Jeff Bezosen konpainiaren nagusitasuna. Amazon hiru adar nagusitan dago banatuta: AEBetako adarra, nazioartekoa, eta AWS Amazon Web Services. Hain zuzen, orain arte AWSren lema eraman duen Andy Jassy izango da Amazonen kontseilari ordezkari berria. AWS adarrak soilik 26.500 milioi euroko fakturazioa izan zuen iaz, baina bereak ditu munduko hodei azpiegitura publikoen ia erdiak. Horri esker, AWSk hodeiko konputazioarekin lotutako zerbitzu, baliabide eta aplikazio mordoa eskaintzen dizkie konpainiei, gobernuei eta norbanakoei.

Sekulako boterea du AWSk. Donald Trumpen presidentetzaren azken egunetan, Twitterrek eta Facebookek kontuak bertan behera utzi zizkiotenean, Trumpek eta haren zaleek Parler sare sozialera jo zuten; AWSek Parler bere zerbitzarietatik kendu zuen arte.

Baina irudia...

Negozioa bikain doa, baina irudi aldetik ez dute arrakasta bera ez Amazonek, ezta Bezosek ere, batez ere gero eta publikoagoa delako konpainiaren biltegietako langileak eta banatzaileak zer baldintzatan ari diren lanean. Koronabirusarekin, gainera, okertu egin zaizkie baldintzak, AEBetan behintzat.

Jakina da Amazonek sindikatuen kontrako jarrera duela. Borroka hori, gainera, bizi-bizi dago: gaur egun, Amazonen AEBetako biltegietan ez dago sindikaturik (400.000 langile), eta hori aldatzen has daiteke datorren astelehenetik aurrera: Alabamako Bessemer-eko biltegiko langileak bozkatzen hasiko dira, postaz, ea nahi duten sindikatu batek —Retail, Wholesale and Department Store Union sindikatuak— beren ordezkaritza hartzea. Amazonen ustez, ez da horrelakorik behar, eta kanpaina gogorra egin du langileen artean; egunero bost mezu elektroniko bidaltzen dizkie Bessemerreko langileei «irabazleen alderdia» ez lagatzea eskatzeko. Zazpi asteko prozesua izango da, eta, langileek sindikatzearen alde egin badute, mugimendua AEBetako beste biltegietara zabaltzea denbora kontua izango da.

Lan baldintza eskasak, sindikatuei jarritako oztopoak, nagusikeria... ez dira Jeff Bezosen irudiaren mesederako izan. Horrez gain, graziarik ez zion egingo deklaratu behar izateak AEBetako Kongresuan, plataforma teknologikoen monopolio jokaeren inguruko auziak direla eta. Lege ikuspegitik ere, haizea kontra jarri zaio Amazoni.

Horrek guztiak, AEBetako hedabideen arabera, eragina izan du Bezosen filantropiarako egitasmoetan. Iaz, Bezosek 10.000 milioi dolar jarri zituen klima aldaketari aurre egiteko The Earth Fund fundazioa abiatzeko. Baina, dirudienez, diru horren zati bat jasotzeko eskaintza izan duten elkarte eta fundazioetako askok zalantzak izan dituzte, beren izena Bezosi eta Amazoni lotzeko.

Bere irudia eta egoa elikatzea izango da orain Bezosen asmoa, Amazonen lema utzita? Filantropia bera ere gai arantzatsua da, ordea. Gaiari buruz idatzi du Anand Giridharadas kazetariak, eta txio batean azaldu du bere jarrera: «Bezos Amazonetik filantropiara igarotzekoa den honetan, gogoratu botere modu arduragabe, apetatsu eta antidemokratiko batetik bestera aldatzen ari dela egiaz».


Summary: Indarkeria matxistaren biktimentzako erreparaziorako gida aurkeztu dute. Emakundek eta Eudelek garatutako gida udalentzat izango da, eta helburu argia izango du: bizirik atera diren emakume biktimei kaltea konpontzeko ekintzak garatzeko zer bide egin erakustea.

Udalentzako gida tekniko bat aurkeztu dute gaur goizean Izaskun Landaida Emakumdeko zuzendariak eta Gorka Urtaran Eudeleko elkarteburuak. Gida horretan, udalek eskura izango dituzte hainbat irizpide jakiteko indarkeria matxistaren biktima diren emakumeei nola eman erreparazioa. Tresna aitzindaria dela nabarmendu dute bi arduradunek, eta baliagarria izatea ere nahi dute. Izan ere, aurkezpenean esan dutenez, ikuspegi berri bat dakar gida honek, baita prestakuntza espezifikoaren beharra eta praktiken berrikuspena ere. Arabako, Bizkaiko eta Gipuzkoako udaletan mila ale banatuko dira.

Duela bost urte abian jarritako proiektu baten emaitza da baliabide tekniko hau. Emakumeenganako indarkeriaren aurkako udalen sarea den Berdinsarearen barruan gauzatu da, eta Eudelek koordinatu du, Emakunderen laguntzarekin. Gida udaletako berdintasun arloen eta udalerri txikienen lankidetzarekin ere landu da, eta hain justu herri txikietan tresna horrek izango duen eragina nabarmendu du Urtaranek: “Gizarte kontrola handiagoa da halako herrietan, eta zailagoa giza harremana berreskuratzea. Zaila da, era berean, aurreko egoerara bueltatu ahal izatea indarkeria matxistaren biktimarentzat”.

Hain zuzen, erreparazio printzipioak barnean hartzen dituen neurrien barruan, bost irizpide bildu ditu gidak: egoera leheneratzeko bideak; kalte-ordain mota ezberdinak emateko aukera; errehabilitaziorako arreta bermatzeko tresnak; biktimaren gogobetetzea lortzeko irizpideak; eta gertatutakoa berriz ez gertatzeko bermeak. Bost puntu horien bidez diseinatu ahalko du udal bakoitzak erreparaziorako bere estrategia integrala.

Gida honen helburuetako bat hauxe baita: “Erreparazio sozial eta sinbolikoko politikak lantzen hastea, bizirik iraun duten biktimen erasan guztiei arreta emateko, bai eta beren eskubideak urratzea bideratu duten baldintzak gehiago errepika ez daitezen bermatzeko neurri zehatzagoak gauzatzea ere”.


Summary: Auzitegi Gorenak Ellakuriaren hilketagatik ezarritako zigorra berretsi du. Inocente Orlando Montano El Salvadorko Defentsa ministrorde eta armadako koronel ohiari 133 urteko espetxe zigorra ezarri dio, Auzitegi Nazionalak egin bezala. Gehienez, 30 urte egingo ditu kartzelan

Espainiako Auzitegi Nazionalak iazko irailean ezarritako zigorra berretsi egin du Auzitegi Gorenak, eta Inocente Orlando Montano El Salvadorko Segurtasun Publilkoko ministrorde ohi eta koronel izandakoa egin du Ignacio Ellakuria eta beste lau jesuiten hilketaren erantzule. Kaleratutako epaian, Gorenak baieztatu du estatu terrorismoa izan zela 1989ko azaroaren 15eko gauean izandako hilketa. Hildako bakoitzeko 26 urte, zortzi hilabete eta egun bateko zigorra ezarri dio. Dena den, gehienez 30 urte egingo ditu kartzelan, Gorenak adierazi duenez.

Bost jesuitekin batera, El Salvadorko jesuita bat, unibertsitateko sukaldaria eta haren 15 urteko alaba erail zuten Montanoren agindupeko indar armatuek, baina horregatik ez da epaitua izan, AEBek ez baitzuten hura Espainiaratzeko baimena eman erailketa horiengatik.

Garai hartan, Ellakuria Erdialdeko Amerikako Unibertsitateko errektorea zen, eta gatazkari irtenbide bat emateko bitartekari lanak egiten saiatzen ari zen FMLN eta gobernuaren artean. Montano, berriz, agintera iristeko borrokan ari zen Tandona taldeko buruen gertuko kidea zen; hau da, armadako ofizialen 1966ko promozioko kidea.

Iazko ekainean egin zen Montanoren aurkako epaiketa Auzitegi Nazionalean, eta epaimahai hark ondorioztatukoa berretsi du gorenak orain. Epaiaren arabera, 1989an FMLNk egindako oldarraldiaren aurrean, boterea eta kontrola galtzeko arriskua ikusita, erabaki zuten Ellakuria hiltzea, gatazka hartan bi aldeak bake prozesu batera eramateko ahalegin handiena egiten ari zen pertsona zelako.

Epaiaren arabera, agindu zuzena eman zioten Eskola Militarren zuzendariari Ellakuria hil zezaten, «lekukorik utzi gabe». Epaiak argi utzi du hilketa erabaki zeneko bilera guztietan egon zela Montano, eta bera zela segurtasun indarren arduraduna. Hilketa egin zeneko unibertsitateko egoitzan, Ellakuria ez zegoen bakarrik, eta egoitza hartan ziren guztiak hiltzeko agindua eman zen, lekukorik egon ez zedin. Epaiak azaltzen duenez, hilketa bera «estatu krimen haren biktimek bizi behar izan zuten beldurrezko benetako istorio bat izan zen».

Epaiketan, azaldu zuen ardura hargatik libre uzteko arrazoi gisa, beharrezkoa zela egoera hura. Horren aurrean, Gorenak atzera bota du hori: neurriz kanpo jokatzeaz harago, «kasu honetan, akusatuak ez zuen inolako interes gatazkarik Ellakuria, haren adiskideak, sukaldariak eta haren alaba hiltzera premiatzen zuenik». Gorenaren arabera, «guztiz deitoragarria» da argudio hori erabiltzea, hiltzeko erabakia Armadako buruek, bere baliabide guztiekin, hartu zutelako, inolako babesik ez zuten biktimen aurka.


Summary: 1.217 positibo atzeman dituzte Hego Euskal Herrian. Intzidentzia tasa metatuak behera egin du, Gipuzkoan izan ezik. Jaurlaritzak ohartarazi du beste 98 ospitaleratze egon direla.

Hego Euskal Herrian 19.986 PCR eta antigeno proba egin zituzten atzo, eta horietatik 1.217 positibo atzeman dituzte, Eusko Jaurlaritzako eta Nafarroako Gobernuko datuen arabera. Hain zuzen, egindako proba guztien %6,36k eman zuten positibo, eta, beraz, azken egunetako datuekin alderatuz gero, beherantz doa oraindik ere positibo tasa Hegoaldean.

Herrialdeka, Araban 163 positibo detektatu dituzte; Bizkaian, 553; Gipuzkoan, 333; eta Nafarroan, 160. Hala ere, Nafarroako datua behin-behinekoa da, eta arratsaldean emango dituzte xehetasun gehiago. Beste zortzi kasuak, berriz, EAEtik kanpo bizi diren herritarren artean detektatuak dira. Hamalau guneko intzidentzia tasa metatuei dagokienez, beherakada txiki bat nabari du lurralde guztietan, Gipuzkoan izan ezik: 100.000 biztanleko 582 positibo erregistratu dituzte azken hamalau egunetan. Bizkaian 719 da datua, eta Araban, 652. Lurralde horiek, beraz, oraindik eremu gorrian leudeke.

Jaurlaritzak erietxeetako egoeraren berri ere eman du, eta ohartarazi du beste 98 ospitaleratze egon direla. Horrez gain, 591 pertsona daude Osakidetzako gela arruntetan, eta 155 ZIU zainketa intentsiboetako unitatean.

137 hildako astebetean

Jaurlaritzak, ia asteazkenero legez, hildakoen datuak ere eman ditu, eta ohartarazi du urtarrilaren 25etik 31ra bitarte 110 pertsona hil direla koronabirusaren ondorioz. Nafarroan, 27 pertsona hil dira aldi berean, eta, beraz, guztira, 137 hildako izan dira astebetean Hegoaldean. Azkenekoz, azaroaren 16tik 22ra bitarte izan zen halako heriotza kopuru bat. Ordu hartan, 170 pertsona hil ziren astebetean, eta datuek beherantz egin zuten urtarrilaren 4tik 10eko astera. Hala ere, gogoan izan behar da gobernuek emandako datuak, batzuetan, aldakorrak izan daitezkeela.


Summary: 'Bateragune auzikoek' helegitea jarri dute Konstituzionalean. Sekula eman gabeko ebazpen bat eman zuen Gorenak, Europako Auzitegiak epaia baliogabetzat jo ostean. Epaiketa berriz egiteko agindu zuen, eta helegitea jarri du defentsak, argudiatuz ezin dela pertsona bat bi aldiz epaitu ekintza berarengatik.

Europako Giza Eskubideen Auzitegiak Bateragune auziko epaia baliogabetzat jo bazuen ere, Espainiako Auzitegi Gorenak aurrez inoiz hartu gabeko erabaki bat hartu zuen Europako ebazpenaren ostean: epaiketa berriz egiteko agindu zuen. Gorenak aho batez hartu zuen erabaki horri helegitea jarri dio Bateragune auziko defentsak Auzitegi Konstituzionalean, pertsona bat ekintza batengatik bi aldiz ezin dela epaitu argudiatuta, eta, Europako Auzitegiak emandako ebazpenean esaten zuen gisan, epaiketa berriz egitekotan auzipetuek beraiek eskatu behar dutelako hori. Konstituzionalean ezarritako helegiteak, beraz, zera eskatzen du: Espainiako Auzitegi Goreneko bigarren salak emandako sententziaren exekuzioa bertan behera uzteko, hau da, epaiketa berriz ez egiteko; anulazio hori beranduago baletor, auzipetuek auzitegitik berriz pasatu beharko zutela argudiatuz.

Gainera, Konstituzionalean jarritako helegitean defentsak gogorarazi du jadanik zigor osoa beteta daukatela sei auzipetuek: Arnaldo Otegik eta Rafa Diezek seina urte eta erdi, eta Arkaitz Rodriguezek, Sonia Jacintok eta Miren Zabaletak seina urte.

Hona Bateragune auziaren kronologia.

Diez Usabiaga auzipetuak, BERRIAri emaniko elkarrizketan, esan zuen Gorenaren erabakiaren gibelean Espainiako eskuinaren inboluzio nahia dagoela. «Herri gisa prestatu behar dugu kontrarreformari aurre egiteko; euskal gizartea konturatu behar da zer dagoen jokoan».

Abenduaren 21ean, Auzitegi Gorenaren erabakia baloratzeko agerraldia egin zuen Iñigo Iruin abokatuak, eta defentsaren hurrengo urratsak iragarri zituen: Espainiako Auzitegi Konstituzionalera eta Europako Batzordeko Ministroen Kontseilura jotzea, epaiketa egin ez dadila eskatzeko.

Iruinek iragarri zuen defentsak argudiatuko zuela auzipetuei benetako babes judiziala izateko eskubidea urratu zaiela, epaiketa bat bi aldiz egiteagatik. «Gu saiatuko gara epaiketa ez dadila berriro egin, eta, berriro egingo balitz ere, Konstituzionalekoa ebatzi ondoren egin dadila», esan zuen Iruinek.

Iragarri zuenez, Europako Batzordeko Ministroen Kontseilura ere joko dute, hori baita gobernuek Estrasburgoko sententziak betearazten ote dituzten ikuskatzen duen organoa. Hari salatuko diote Madrilek ez diola kasurik egin Estrasburgori, 2018ko sententziak argi baitio auzipetuen eskariz soilik egin daitekeela auzi bat bigarren aldiz.

Egun batzuk geroago, Euskal Herriko eta Kataluniako 310 bat legelarik salatu egin dute Espainiako Auzitegi Gorenak Bateragune auziaren epaiketa berriro egiteko agindu izana. Non bis in idem izeneko agiri baten bitartez egin zuten (latinez, gauza berberagatik birritan ez), Bilbon eta Bartzelonan aldi berean eginiko agerraldi banatan.

Abokatuek gogoratu zuten Bateragune auzian zigortutakoek helegitea aurkeztu zutela Estrasburgoko Auzitegian, eta auzitegi horrek arrazoia eman ziela. «Errekurtsogileen aldekoa izan den Estrasburgoko epai bat betearaztea ezin da errekurtsogileen aurkako bihurtu», esan zuten.

Abenduan, epaiketa berriz egiteko erabakia salatzeko bilkurak egin ziren Euskal Herriko 189 lekutan, Santiagon (Galizian) eta Bartzelonan. Jendetza elkartu zen Demokrazia! lelopean.

EH Bilduko kide ugari bildu ziren Bilbokoan. Unai Urruzuno legebiltzarkideak esan zuen Espainian «inboluzio» baten bila dabiltzan sektore boteretsuak daudela Auzitegi Gorenak harturiko erabakiak «sustatzen».

Bilbokoan, Miren Araneta eta Jon Andoni Atutxa EAJren Bizkai Buru Batzarreko burukideen elkartasuna jaso zuten. Erabakiak «Espainiako Konstituzioak ezartzen duen segurtasun juridikoaren printzipioa» auzitan jartzen zuela esan zuten jeltzaleek.

Elkarrekin Podemos-IUko hainbat ordezkari han egon ziren; besteak beste, Roberto Uriarte Espainiako Kongresuko diputatua eta Iñigo Martinez Zaton Eusko Legebiltzarreko parlamentaria. «Kasu honek agerian utzi du Espainiako auzitegi handiek duten ageriko demokratizazio beharra», esan zuen Zatonek.

Mitxel Lakuntza ELAko idazkari nagusia Iruñekoan mintzatu zen: «Espainian dagoen koalizio gobernuaren desestabilizazioa, eta EH Bilduk estatuan politika normaltasunez ezin egin izatea»


Summary: «Denok dakigu independentzia lortzearen aldekoagoa den indar korrelazio bat behar dugula». Pere Aragonesen esanetan, ERCk «garaipena» eskuratu nahi du otsailaren 14ko bozetan. Uste du bat egitea beharrezkoa den une batean dagoela independentismoa.

Pere Aragones (Pineda de Mar, Herrialde Katalanak, 1982) ERCren hautagaia da Generalitateko presidentetza lortzeko. Gizon metodikoa eta ordenatua, Aragones presidenteorde izan da legealdi aztoragarri batean: COVID-19aren pandemia, Espainiako Estatuaren errepresioa, gorantz doan krisi ekonomiko bat eta gobernuko bi kide indenpendentisten arteko tentsioak. ERCk Bartzelonan duen egoitzan eginiko elkarrizketa honetan, Aragonesek Junts Per Catalunyarekin dituzten adostasunei erreparatzen die, desadostasunei baino gehiago, eta, era berean, azken urteetan ERCk izaniko estrategia defendatzen du: erreferendum adostua, Comukoei begira oinarriak zabaltzea eta kudeaketa. Vilaweb-eko Assumpcio Maresma eta Andreu Barnils kazetariek eginiko elkarrizketa laburtuta euskaratu du BERRIAk.

38 urte dituzu. 22 egin dituzu ERCn, hamasei zenituenean sartu baitzinen. Curriculum horren aldeko puntuak?

Gauza bat sistemara modatzen den mugimendu edo indar politiko bat, eta beste bat ERC, edo beste indar batzuk, zeinak konpromiso bat dugun Kataluniako independentziarekin. Gehiago da aktibismo mota bat politika instituzionala baino. Muralak egin eta kartelak jartzen genituenean, ez nuen imajinatzen Ekonomia kontseilari izango nintzenik azkenean. Ez zegoen nire planetan.

Oriol Junquerasen seme politikoa zara. Zerk ezberdintzen zaituzte?

Oriol barrokoagoa da. Politikarako sen berezi bat du. Sormen handia du, eta zentzua duen desorden puntu bat ere bai. Niri metodikoagoa izatea gustatzen zait. Ordenatua.

Junquerasek, lider gisa, fideltasun handia eskatzen du?

Ez dut halako presiorik sentitu. Egoerengatik, edo normalean gure iritziak bat datozelako.

Bateratzailea eta saiatua zarela diote.

Eutsi egiten dut, bai. Amaierara arte. Gainera, uste dut gure herrialdea oso txikia dela hainbeste desadostasun izateko. Garrantzitsua da kontsentsuak lortzea. Uste dut ez dagoela inor sobran independentzia lortzeko bidean. Jendea batu behar dugu. Gaur, independentziaren aurkako jendea dago, edo parte hartzen ez duena. Horiek etorkizuneko independentistak dira.

Pandemiaren kudeaketara igaro gaitezen. Katalunian, 19.000 hildako. Autokritikarik?

Niretzat, oso mingarriak izan dira ospitale eta zahar etxeetan babeserako elementuak falta izan diren uneak. Norbaitek dena ongi egin duela esaten badu, ez dut sinestuko. Agerikoa da badirela gaizki eginiko gauzak. Bizkorrago jardun behar genuen, arlo gehiagotan. Garrantzitsua ikastea da. Egun, egoitzak blindatuta dauzkagu osasungintza alorrean, eta osasun langile guztiek beharrezko materialak dituzte.

Espainiako justiziak Torra presidentea eroriarazi zuenean, ERCk eta Juntsek ordezko bat aukeratu zezaketen. Zergatik ez zenuten bilatu? Zenbateraino da hauteskundeen data berria Espainiak eragindako itomenaren ondorio, eta zenbateraino katalanen gaitasunik eza?

Niretzat, ezinbestekoa zen Torra presidentearen inhabilitazioari leialtasun osoz aurre egitea. Eta presidenteak eskatu zigun hautagai berririk ez aurkezteko. Ezin genuen beste ezer egin. Modu bakarra inhabilitazioa iritsi aurretik hauteskundeak egitea zen, baina ez zen nahi izan.

Zergatik nahi duzue Juntsekin itun bat lortu, ez baduzue elkar ulertzen?

Hemen, azken finean, uste dut gehiago dela erretorika kontu bat, desadostasun estrategiko bat baino. Denok dakigu independentzia lortzearen aldekoagoa den indar korrelazio bat behar dugula. Beste kontu bat da erretorika ezberdina izatea. Gaur bertan, Juntsen lehentasunak ikusi ditut, eta esaten du lehentasunazkoa dela erreferendum lotesle eta adostu bat. ERCk aspaldian defendatu duena da. Junts-ekin ez dugu hainbeste desadostasun. CUPekin ere lehen baino puntu gehiagotan egiten dugu bat.

Azkenik, independentistak ez direnak ere gehitu behar ditugu, eta lortu horiek ez ikustea independentzia euren aurkakotzat. Lortu behar dugu euren buruak gure proposamenekin bat egitera bultzatzea. Amnistia eta autodeterminazioa dira horiek; barruan hartzen dituzte PDCATetik Comukoetara bitarte daudenak.

Jessica Albiach Comukoen hautagaiak dio erreferenduma ez dela premiazkoa. Eta amnistiaz baino gehiago, indultuez hitz egiten du. Ez da norbere burua engainatzea Comukoak 2015eko berdinak direla pentsatzea?

Comukoen kontraesanak kudeatzeko modu hori independentistok duela hogei urte erabili izan bagenu, euren alderdia independentista izan gabe gurekin bat egin nahi zuten Convergenciako kide independentistek zituzten kontraesanekin, mugimenduarekin bat egitea ukatuko genieke. Ez dut halakorik egingo. Aurrean estatu bat dugu. Oso boteretsua den estatu bat. Ez da soilik estutzeko duen gaitasuna (ekonomikoki, mediatikoki eta internazionalki), baita Kataluniako herritarrengan duen indarra ere. Kataluniako herritarren zati garrantzitsu batek ez du bat egiten independentzia prozesuarekin. Hori kudeatzen jakin behar dugu. Eta horietako gehiago batu kausara. Batzuk urriaren 3an han izan ziren. Pinedan, Espainiako Polizia bi hoteletan egon zen lekuan, bi pertsona zeuden Espainiako banderekin protestan.

Beraz, egoera tenkatzeak funtzionatzen du.

Egoeraren arabera. Erabakitze eskubidearen eta autodeterminazio eskubidearen alde egiteak, bai. Prozesu honetan, konfrontazio bat, estatuarekiko gatazka bat taktikoki eraginkorra den uneak daude, eta indarrak batzeko beste une batzuk. Biak txandakatzea da gakoa. Bat egiteko beharra dugun une batean gaude, bi ideia nagusitan: autodeterminazio eskubidea eta amnistia.

Estatuarekiko konfrontazio eta distentsio uneak egongo dira. Kontu taktikoak dira. 2017an utzi genuen lana amaitzeko, 2017ko urrian izandakoak baino baldintza hobeak behar ditugu.

Madrilen, PSOEk argitara atera zuen ERCrekin adostutako akordioen %0 bete zuela zioen dokumentu bat. Zerk huts egin du?

Hemen negoziazio mahai bat dago, eta pauso oso garrantzitsua da hori. Lehen aldiz, estatuak gatazka politiko bat dagoela onartu du, eta hura elkarrizketaren bidez konpondu behar dela.

Hau autokritika bat izan daiteke: ez genuen aukera hori pasatzen utzi behar. Baina denok ez gentozen bat mahaia garrantzitsua zela. Agian, ERC ez da gai izan mahai horrek independentzia defendatzeko zuen garrantzia estrategikoa gainerako independentistekin partekatzeko.

Hori, edo adarra jo digutela elkarrizketa mahaiarekin. Europako funtsekin gertatu den bezala. PSOEk ez du agindutako ezer betetzen.

Izatez, elkarrizketa eta negoziazio mahai bat da. Eta hitz bakoitzak garrantzia du. Hitz batzuekin egunak igaro genituen. Garrantzitsua da ea zer egiten dugun ditugun aukerekin. Eta ea zein diren alternatibak.

Ez duzu adarra jo izanaren sentsaziorik mahai horrekin?

Mahaia ezin izan da martxan jarri, eta independentismoaren batasun estrategiko baten falta estatuak aprobetxatu du. Ez biltzeko aitzakia ezin hobea. Jar zaitezte ados, esaten digute. Noski, bere burua behartua ikustean soilik eseriko da estatua mahaian. Izan barne baldintzengatik, gure kasuan bezala, ERCren indarra aprobetxatuta, [Madrilen] gobernu berri bat eratzeko, edo izan mobilizazioen bidez. 2019ko urrian, mobilizazioen maila ikaragarria zen. Kontua da legealdiari amaiera 2020an emateak zaildu egin duela estrategia bateratu bat izatea. Horregatik, hauteskundeak ezinbestekoak dira, estrategia definitu dezakeen parlamentu bat izateko.

Abstentzioak legitimotasuna kendu diezaioke hauteskundeen emaitzari?

Lan egingo dugu ahalik eta jende gehienak parte hartu dezan. Guk ez diogu legitimotasunik kenduko bozen emaitzari. Zailtasun guztien gainetik, izan nahi dugu. Garaipena lortu nahi dugu.

Elkarrizketa osoa, katalanez, Vilaweb-en webgunean.


Summary: Urkulluk barkamena eskatu die CCOOri eta Ertzaintzak zauritutako ordezkari sindikalari. Esan du Ertzaintzak neurriz jokatu zuela eta "zorigaiztoko gertaera" hori pertsona bakar bati dagokiola, "ertzain bati". Lehendakariak koronabirusarekin lotu du gertatutakoa, "tentsio handiko uneak" direla argudiatuz.

Iñigo Urkullu Eusko Jaurlaritzako lehendakariak barkamena eskatu du joan den astelehenean Barakaldon (Bizkaia) gertatutakoagatik. ITP Castings (garai bateko PCB) enpresaren kaleratzeengatik protestan ari ziren langileei oldartu zitzaien Ertzaintza, eta CCOOko ordezkari sindikal bati sudurra hautsi zioten borra batekin. Urkulluk barkamena eskatu die CCOOri eta Ertzaintzak jo zuen sindikatu horretako ordezkariari.

Urkulluk esan du "zorigaiztoko gertaera bat" izan zela hura, eta Ertzaintzaren jokaera defendatu du: esan du proportzioan jokatu zutela ertzainek, eta jokaera desegokia "pertsona bati, ertzain bati" dagokiola. Gaineratu du Ertzaintzak parte hartzen duen guztietan jokatzen duela neurrian.

Istiluak astelehenean gertatu ziren. Hilabeteetako greba eta negoziazioen ondotik, iragarritako kaleratzeak gauzatu zituen ITP Aero Castings enpresak, Sestaon eta Barakaldon dituen fabriketako 83 behargin kaleratuz.

Egoera salatzeko, giza harresi bat egin zuten langileek goizean, Barakaldoko lantegiaren aurrean. Langileak lurrean eseri ziren, protesta gisara, baina Ertzaintza oldartu egin zitzaien, eta istiluak piztu ziren orduan. Istilu horietan, hainbat lagun zauritu ziren, langile batzordearen arabera. Sudurra hautsi zioten CCOO sindikatuko industria arloko arduradunari, Javi Gomezi.

Gomezek gaur BERRIAn azaldu duenez, borrakada ez zen tentsio une batean gertatu. Ertzain bati bere jarreragatik galdetu ondoren jo zuten. Lehenengo barrabiletan jo zuten, eta sudurrean gero. "Bortitza da. Aberrazio hutsa. Burua okertu izan banu, beste nonbait joko ninduen, eta ziur ondorioak larriagoak izango zirela".

"Koronabirusaren eragina"

Urkulluk gaur esan du "tentsio handiko uneak" direla hauek, eta adierazi du "koronabirusak maila guztietan, baita lan arloan ere, duen eraginagatik, horrelako zorigaiztoko gertaerak izaten direla". Esan du Gomez jo zuen ertzainari ikerketa bat ireki diola Ertzaintzak, "polizia demokratiko bat den heinean, dagokion bezala".

Jakinarazi du Espainiako CCOO sindikatuko idazkari nagusiari ere eskatu diola barkamena.


Summary: Aurrez aurreko eskolak eten behar izan dituzte Gasteizko ikastetxe batean. Probak egin dizkiete eskolako ikasleei eta irakasleei, eta emaitzen zain etxean geratzeko esan diete

Gasteizko Judimendi eskolan eten egin behar izan dituzte aurrez aurreko eskolak. Eusko Jaurlaritzako Osasun Sailak kezka azaldu du zentro horretan atzemandako COVID-19 kasuen harira, eta zentroko ikasle eta irakasleei probak egitea erabaki du; emaitzen zain etxean geratzeko esan die denei.

Hamabi ikasgelako zentro bat da; Haur Hezkuntzako eta Lehen Hezkuntzako ikasleak hartzen ditu, 180 ume.

Araba, Bizkai eta Gipuzkoan aurrez aurreko eskolak etenak dituen eskola bakarra da Gasteizko hori. Gainerakoan, Eusko Jaurlaritzako Hezkuntza Sailak jakinarazi dituen datuen arabera, 203 ikasgela daude itxita izurriaren ondorioz, gelen %1,16. Ikasturtea hasi zenetik aurrez aurreko jarduna eten behar izan duen zazpigarren eskola da.


Summary: Mario Draghik Italian gobernu berria eratzeko ardura onartu du. Contek ez du lortu bere agintea berritzeko babes nahikoa. Mattarella presidenteak larrialdi gobernu bat eratzeko aukeratu du, eta pandemiari aurre egitea izango da haren lehentasuna.

Giuseppe Contek gobernu berri bat eratzeko babes nahikoa ez zuela ikusita, bi aukera zituen Sergio Mattarella Italiako presidenteak: hauteskundeak aurreratzea ala gobernu instituzional bat eratzea. Bigarrenaren alde egin du, eta Mario Draghi Europako Banku Zentraleko buru ohia hautatu du ardura horretarako. Mattarella gaur goizean bildu da Draghirekin eskaintza egiteko, eta politikari erromatarrak —73 urte ditu— onartu egin du.

«Une zaila da. Presidenteak osasun krisia dramatikoa dela gogorarazi du; pertsonen bizitzetan ondorio larriak dituela, baita ekonomian eta gizartean ere. Egoeraren tamainako erantzuna behar dugu. Itxaropen eta konpromiso horrekin erantzun diot baiezkoarekin presidentearen deiari», adierazi du Draghik, Mattarellarekin bildu ostean. Lehen ministrogaiak bere lehentasunak zerrendatu ditu: «pandemia garaitzea, txertaketa kanpaina amaitzea eta herrialdeari bultzada berri bat ematea».

Draghik Giussepe Conte aurreko lehen ministroaren tokia hartuko du parlamentuaren oniritzia jasoz gero, hark agintean jarraitzeko nahikoa babes ez duela baieztatu ostean. Mateo Renziren Italia Bizirik alderdiko bi ministro Conteren gobernutik irten ziren urtarrilaren 13an, eta, beraz, apurtu egin zen M5S 5 Izar Mugimenduak, Italia Bizirik-ek, Alderdi Demokratikoak eta Libre eta Berdinak indarrek osatzen zuten koalizio gobernua. Contek kargua utzi zuen urtarrilaren 26an, eta azken egunetako negoziazioetan gobernuburu ohiak ez du agintera itzultzeko sostengu lain eskuratu.

Orain ikusteko dago Draghik lortuko duen. Parlamentuko bi ganberen gehiengoaren onespena behar du lehen ministro izendatua izateko. «Parlamentuari errespetuz zuzenduko natzaio. Ziur naiz alderdiekin eta gizarte eragileekin hitz egin ostean presidentearen eskariari erantzutea ahalbidetuko duen batasuna azaleratuko dela». Mattarellak Draghi proposatu eta gutxira, gora egin du Italiako burtsak eta nabarmen egin du behera estatuaren arrisku sariak.

Datozen egunetan hasiko du elkarrizketa sorta alderdiekin. Babes nahikoa lortzen badu, hark aukeratzen dituen ministroek karguari zin egingo diote errepublikako presidentearen aurrean, eta Parlamentuko bi ganberen oniritzia jaso beharko dute ondoren. Gutxienez, datorren astearen amaierara arte iraungo du prozesuak bururaino heltzen bada.

Europako Banku Zentraleko buru ohiak ziurtatuta dauzka Mattarellaren babesa eta Conteren gobernua kolokan utzi zuen Renziren Italia Bizirik alderdiarena. Espero izatekoa da Alderdi Demokratikoak ere hura babestea. Oztoporik handiena M5Sk dagoeneko iragarri duen ezezkoa izango da. Conteren alderdiak du ordezkaritzarik zabalena parlamentuan. Negoziazioetarako baliagarria izango zaio orain arte alderdi batekin ere ez lerratu izana eta orain arte Italiako egoera politikoari buruz zuhurtziaz mintzatu izana.


Summary: Sebastien Lifshitzek jasoko du Zinegoak jaialdiaren ohorezko saria. Zuzendari frantziarrak 'Petite Fille' bere azken filmaren emanaldi berezi batean parte hartuko du Bilbon. Jaialdia martxoaren 1etik 14ra egingo da.

Sebastien Lifshitz gidoilari eta zuzendari frantziarrak (Paris, 1968) jasoko du Bilboko Zinegoak jaialdiaren ohorezko saria.

Zinemagilearen konpromiso sozial eta emozionala nabarmendu nahi izan du jaialdiak. Pau Guillen Zinegoak-eko zuzendariaren hitzetan, «Lifshitzek gaitasun handia du kontakizun filmikoa modu organiko eta gizatiarrean eraikitzeko. Gainera, formatu dokumentalaren aldeko apustua egin du beti, gizartea eraldatzeko erreminta modura ulertzen duelako. Horregatik guztiagatik erabaki dugu Zinegoak-en dugun saririk gorenena berari ematea».

Lifshitzek sexu, identitate eta genero aniztasuna landu du bere ibilbide profesionalean, eta Zinegoak-en hainbat aldiz parte hartu du, baita sariak jaso ere. Wild Side lanarekin, Film Onenaren Saria lortu zuen Zinegoak-eko lehenengo edizioan, 2004an. Bambi filmarekin, ostera, Lesbianismo eta Generoa saria jaso zuen 2014. urtean, eta Les vies de Thérèse dokumentala 2016ko inaugurazio filma izan zen.

Nazioartean ere sari ugari jaso ditu Lifshitzek: Jean Vigo saria, Berlinaleko Teddya eta Epaimahaiaren Sari Nagusia Gijongo Zinema Jaialdian (Espainia).

Hilaren 28an jasoko du Zinegoak-en saria —jaialdia bera ofizialki hasi aurretik—, eta orduan emango du bere azken filma, Petite Fille. Proiekzioa Azkuna zentroko auditorumean izango da, 12:00etan, doako sarrerarekin —gonbidapenak jaso daitezke gaurtik aurrera AZ Infoan—.

Gainera, jaialdiak zinemagilearen atzera begirakoa antolatuko du. Aurrez aurre, Bilbo Arte aretoan gozatu ahal izan da, doan, eta online, Filmin plataforman.


Summary: Grande-Marlaskak dio legea betetzen ari dela presoak gerturatuta. Denis Itxasok adierazi du euskal presoei egiten zaizkien ongietorriak «oinarrizko elkarbizitza arauetatik kanpo» daudela.

Euskal presoak Euskal Herritik gertuago dauden espetxeetara hurbilduta, Espainiako Gobernua «legea betetzen» baino ez da ari; «legea betetzera mugatzen ari gara». Hala adierazi du Fernando Grande-Marlaska Espainiako Barne ministroak, Kongresuan eginiko kontrol saioan. UPNko diputatu Carlos Garcia Adanerok galdetu dio gobernuaren espetxe politikaz, eta beste galdera bat eginez erantzun dio ministroak: «Zein da ondorioa: legea ez ezartzea?».

Grande-Marlaskak Garcia Adanerori erantzun dio gobernuak eta UPNk «espetxe politika ulertzeko bi modu erabat desberdin» dituztela, eta Garcia Adaneroren hitzetatik zera uler daitekeela: espetxe legeria «gomendio hutsak» direla: «Praktika onen gida bat, nahi dugun bezala, nahi dugunean eta politikoki interesatzen zaigunaren arabera erabiltzeko».

Hori horrela, gogora ekarri dio 1998an Miguel Sanz Nafarroako Gobernuko presidente ohiak esandakoa, ETA su etenean zegoenean: «Eskuzabaltasun horretan, Nafarroa egongo da. Eta su etena indartu eta indarkeriaren behin betiko amaieraz hitz egin daitekeen heinean, hitz egin ahal izango da beste kontu batzuez; esaterako, espetxe politikaz eta gizarteratzeaz».

Ongietorriak jomugan

Grande-Marlaskak berak atzo jakinarazi zuen bere ministerioa lanean ari dela Terrorismoaren Biktimen Babes Integralerako Legearen erreforma batean, ongietorriak antolatzen dituztenak bide administratibotik zigortzeko. Gaur, bide berean mintzatu da Denis Itxaso, Espainiako Gobernuak Euskal Autonomia Erkidegoan daukan ordezkaria; esan du ongietorriak «garaiz eta elkarbizitzaren oinarrizko arauez kanpo» daudela eta «biktimak birbiktimizatzen» dituztela.

Radio Euskadin elkarrizketatu dute Itxaso, eta esan du «paradoxa» iruditzen zaiola biktimei eragindako oinazea aitortu duten presoei «omenaldi handiak» egitea kartzelatik irtetean: «Hori ez da bidea. Eragindako oinazea aitortzeak, espetxeko lanaz gain, eskatzen du kartzelatik irtetean beste modu batera ateratzea».

Bestalde, Josu Erkoreka Eusko Jaurlaritzako Segurtasun sailburuak esan du itxaron egingo duela ikusi arte ongietorriak zigortzeko araudia nola planteatzen den eta «Euskadin arrazoizko terminoetan aplikagarria den edo ez». Onda Vascan eginiko elkarrizketa batean, Erkorekak azaldu du oraindik ez dakiela zein den lege erreformaren edukia.


Summary: Otsailaren 9tik 12ra deklaratuko dute Nafarroako hamabi gazteek. Urtarrilaren 12tik 14ra deklaratu behar zuten Espainiako Auzitegi Nazionalean, baina elurteagatik gibelatu zituzten deklarazioak. Nafarroako Auzitegi Nagusitik deklaratuko dute, telematikoki, Espainiako koroaren aurkako delitu batengatik. «Kontrol sozial ikaragarria» salatu dute, urriaren 12ko ekintzan ez baitzituzten identifikatu ere egin.

Otsailaren 9an, 10ean eta 12an deklaratuko dute joan den urriaren 12an Kolonen estatua bat eta Felipe VI.a Espainiako erregearen bertze bat eraistea leporatzen dieten hamabi gazteek. Espainiako Auzitegi Nazionalak hartuko die deklarazioa, baina Iruñetik eginen dute, Nafarroako Auzitegi Nagusitik, telematikoki. Urtarrilaren 12an deklaratu behar zuten hasieran, baina Madrilgo elurtearen ondorioz gibelatu egin zituzten deklarazioak, eta ikerturiko gazteek gaur jakinarazi dute deklarazioaren data berria.

Bertze «afera» bat salatzeko ere baliatu dute oharra gazteek, nolanahi ere: «jasaten» duten «kontrol sozial ikaragarria» gaitzetsi dute, batez ere «gai sozial eta politikoetan inplikatuta» dauden hainbat gaztek pairatzen dutena. Izan ere, ohartarazi dute polizia etxera deitu zituztela deklaratzera, baina urriaren 12an ez zietela identifikatzeko eskatu, ez jakinarazpenik eman ere: «Inoiz atxilotuta edo komisarian egon ez garen gazteak izanik, nola liteke egoera hori?».

Gaineratu dutenez, urriaren 12ko ekintzan parte hartu ez zuten pertsona batzuk ere deitu zituzten hasieran polizia etxera deklaratzera, eta horietako bat ikertua da oraindik ere, nahiz eta ez zuen leporatzen dieten ekintzan parte hartu.

Deklaratuko duten lehen egunean elkarretaratzera deitu dute gazteek, adierazpen askatasunaren alde, hainbat sindikatu, eragile eta alderdi politikoren babesarekin. Nafarroako Auzitegi Nagusiaren aitzinean elkartuko dira, 10:00etan.


Summary: Julio Soto, Miren Amuriza, Onintza Enbeita eta Xabier Silveira ariko dira Iruñeko Bertso Egunean. Gaiarre antzokian egingo dute jaialdia hilaren 13an, 18:00etan hasita. 'Online' ere emango dute saioa.

Julio Soto, Miren Amuriza, Onintza Enbeita eta Xabier Silveira bertsolariak eta Ainhoa Larretxea gai jartzailea elkartuko dira 2021eko lehen Bertso Egunean. Iruñeko Gaiarre antzokian izango da bertso saioa, hilaren 13an, larunbatez, 18:00etan hasita. Ez dira protagonista bakarrak izango, Eneko Lazkoz eta Oihane Perea bertsolariek ere hartuko baitute parte emanaldian.

Aurten, baten ordez, hiru Bertso Egun antolatu nahi zituen Bertsozale Elkarteak. Aurrenekoa Hazparnen egitekoa zen, urtarrilaren 30ean, baina pandemiari aurre egiteko hartutako neurrien ondorioz, maiatzaren 7ra atzeratzea erabaki zuten azkenean. Bigarren Bertso Eguna Iruñekoa izango da, eta hirugarrena, berriz, Getarian (Gipuzkoa) egingo dute, martxoaren 27an.

Protagonistek, lekuak, testuinguruak eta bestek zeresana izango dute Iruñeko Bertso Egunean: «Errealitateei beste ikuspuntu edo perspektiba batzuetatik kantatuko diegu. Abiapuntuak egiten baitu gaia, kantatzeko hautatu dugun lekuak aldatzen baititu esanahiak, kolektiboan aritzeak aldatzen baitu bakarka marraztu dugun errealitatea», iragarri du Saioa Alkaizak, zeina aurrelanean aritu da.

Antzokirako sarrerak www.teatrogayarre.com webgunean daude eskura, 12 euroren truke; 9 euroan izango dituzte Bertsozale Elkarteko bazkideek. Aretora joan gabe, Internetez zuzenean ikusi nahi duenak ere izango du aukera. Horretarako ere sarrera hartu behar da, baina www.bertsosarrerak.eus atarian: 5 euroan eskuratu ahal izango dira sarrerok, eta 3 euroan izango dituzte bazkideek. Behin sarrera erosita, argibideak bidaliko zaizkie zaleei, Internetez nola ikusi azaltzeko.


Summary: dFeriak 28 konpainiaren lanak erakutsiko ditu. Etorkizunaren ideia ardatz hartuta, martxoaren 15etik 18ra egingo dute XXVII. arte eszenikoen azoka, Donostian. 41 emanaldi programatu dituzte, eta dantza piezak izango dira nagusi.

Pandemia garaiotan, aurrera begirako aurreikuspenak, galderak, kezkak eta zalantzak nagusitu direlakoan, dFeria jaialdiak etorkizunaren ideia hartu du aurtengo aldia ardazteko kontzeptutzat. Urte zaila izan du arte eszenikoen sektoreak, eta, hain zuzen, hari «arnasa eta energia» eskaintzera dator XXVII. dFeria, antolatzaileek adierazi dutenez. Martxoaren 15etik 18ra egingo dute Donostiako arte eszenikoen azoka, zuzeneko emanaldiekin batera profesionalei begirako topaketak, bilerak eta bestelako jarduerak ere hartuko dituena. Horiei guztiei begira, pandemiari lotutako segurtasun neurri guztiak hartuko dituztela ere ziurtatu dute antolatzaileek. «Haren kalitateagatik eta edukiengatik, feria garrantzitsua izango dugu aurten. Azoka minimalista izango da, esentziara joango delako zuzenean», adierazi du Norka Chiapusso dFeriako zuzendariak. Eusko Jaurlaritzako, Gipuzkoako Aldundiko, Donostiako Udaleko eta azoka sustatu duten beste hainbat erakundetako ordezkariak izan ditu alboan egitarauaren aurkezpenean.

Guztira, 28 konpainiak askotariko 28 obra aurkeztuko dituzte, 41 emanalditan. Hamarretik sei (%64) era bateko edo besteko estreinaldiak izango dira —bost obra lehen aldiz erakutsiko dira mundu osoan, eta beste hamahiru lehen aldiz Euskal Herrian—. Diziplinei dagokienean, programatutakoen erdiak dantza piezak dira; %39, antzezlanak, eta %11, berriz, hainbat diziplina nahasten dituztenak. Hainbat euskal konpainiaren izenak ageri dira egitarauan, eta, aurtengo egoeraren ondorioz nazioartekoak gutxiago badira ere, Argentina, Senegal, Portugal eta Errusiako hainbat artistaren lanak ere izango dira, besteak beste.

Ohiko agertokiak hartuko ditu jaialdiak: Viktoria Eugenia antzokia, Antzoki Zaharra, Tabakalera, San Telmo museoa eta Gazteszena, Lugaritz eta Intxaurrondoko kultur etxeak. Jaialdiaren atariko gisa, aurreko asteburuan Viktoria Eugenia antzokian egingo diren bi antzezlanen emanaldiak ere sartu dituzte egitarauan: Juan Diego Bottoren Una noche sin luna (martxoaren 12an) eta Bilboko Arriaga antzokiak ekoitzitako Ama Kuraia (martxoaren 14an) obrenak, hain zuzen ere.

Dantza

Dantza piezek hartzen dute egitarauaren erdia. Eta, horien artean, erdia inguru dira euskal konpainiek taularatuko dituztenak, besteak beste, J-aho! II. Quién está loco, ¿tú o yo? (Amaiur Luluaga), Lathe Biosas (Kanpai konpainia), No Pleasure (Iker Karrera), Dead (Lasala konpainia) eta Hnuy illa (Kukai Dantza eta Tanttaka Teatroa). Euskal Herrian lehen aldiz emango du Iratxe Ansak Al desnudo, Igor Bacovichekin osatutako Metamorphosis Dance bikotearen lan berria. Beste hiru euskal dantzarik Eszena Dantz izenburupean bilduta erakutsiko dituzte beren piezak: Out Amaia Elizaranek, Gorpuztu laburra Eva Guerrerok eta Emakumeak Nodek.

Beste lau dantza pieza ere batera emango dituzte, Burgos-New York-CICBUNY Nazioarteko Koreografia Lehiaketan saritutakoak laurak ere: Nodo (Camille Granet); Black (Yao Dapre Georges Nicol); Jeman (Ildar Tagirov); eta Space (Frantics Dance Company). Horiekin batera, dantza ikuskizun gehiago ere izango dira jaialdian, tartean, Ana Moralesen En la cuerda floja, eta Artistas Inflamables konpainiaren Solos extremos (la mujer también en casa, de lo alto de altos edificios).

Antzerkia

Askotariko gai eta estilotako lanak ikusi ahal izango dira antzerkiari dagokionean ere. Jaialdiaren bezperako egunean, esan bezala, Ama Kuraia Arriaga antzokiaren ekoizpena euskarazko bertsioan emango dute, eta hurrengo egunean, berriz, gaztelerazkoan, Madre Coraje izenburupean. Gaztelerazko lanak edo bertsioak nagusi izango dira gainerakoan ere.

Azokaren lehen egunean, Morfeo Teatroak Viento para un jardinero en el jardín de las fieras obra lehen aldiz emango du Euskal Herrian. Hurrengo egunean aurkeztuko dituzte Un viaje a América Tanttaka Teatroak, Seda Hika Teatroak, Elektra.25 Atalaya taldeak, zein Napoleón o el complejo de épico Portugalgo Companhia do Chapitok. Lan horietako batzuk berriro ikusteko aukera egongo da hurrengo egunean, baina La Estampida taldearen La cresta de la ola obraren emanaldia izango da jaialdiaren hirugarren eguneko berritasun nagusia.

Azken egunerako, Golfa (Primera Toma-Cremilo) eta Siveria (K Producciones) obren emanaldi bana programatu du jaialdiak.

Diziplina anitzeko lanak

Hainbat diziplina uztartu dituzte beste hainbat sortzailek beren lanetan. Led Silhouette konpainia nafarrak musika, dantza, eskultura eta testua batu ditu Cóncavo Convexo obran, espazioaren eta gorputzaren arteko harremanez eta hutsaz gogoeta egiteko. Elefante Elegante konpainiak, aldiz, antzerkia, dantza eta musika izan ditu osagai nagusi Dreaming Juliet ikuskizuna ontzeko. Eta diziplinen arteko mugak lausotuta osatu du, halaber, Swimming Pools obra Sleepwalk Collectivek.

dFeriaren webgunean dago aurtengo egitarau osoa; bertan eskuratu daitezke sarrerak ere.


Summary: Netflix nagusi 78. Urrezko Globoen izendapenetan. Mank eta The Trial of the Chicago 7 nabarmendu dira filmen artean, eta The Crown, berriz, telesailen artean. Gala otsailaren 28an izango da.

Hollywooden lan egiten duten kazetariek osatutako atzerriko prentsaren elkarteak aditzera eman du zein film eta telesail izango diren 78. Urrezko Globoetarako hautagaiak. Aurreikusten zen moduan, Netflix plataforma gailendu da, 42 izendapenekin.

Zineman, David Fincher estatubatuarraren Mank filmak jaso ditu izendapen gehien. Citizen Kane-ren gidoilari Herman Mankiewiczen inguruko lan biografiko bat da, eta drama, zuzendaritza, gidoi, aktore, bigarren mailako aktore eta soinu banda sailetan izendatua dago. Halaber, Aaron Sorkinen The Trial of the Chicago 7 drama historikoak bost Urrezko Globo lortzeko aukera izango du: film dramatikoarena, zuzendaritzarena, gidoiarena, abestiarena eta bigarren mailako aktorearena.

Horien atzetik gelditu da Chloe Zhaoren Nomadland, lau izendapenekin. Filma Estatu Batuetako krisiaren erretratu bat da, eta faboritoen artean dago, besteak beste Veneziako zinemaldian Urrezko Lehoia irabazi zuelako. Halaber, lau izendapen jaso dituzte Florian Zellerren The Father eta Carey Mulliganen Promising Young Woman filmek.

Telesailak

Telebistari dagokionez, Peter Morganen The Crown izan da garaile, Ingalaterrako monarkiaren inguruko telesaila, sei izendapen jasota. Atzetik ditu, batetik, Eugene Levy eta Daniel Levyren Schitt 's Creek komedia kanadarra, bost sarietarako hautagaia, eta, bestetik, Bill Dubuque zuzendariaren Ozark estatubatuarra, lau kategoriatan izendatua. Telesail laburren artean, The Queen's Gambit, Unorthodox, Normal People, Small Axe eta The Undoing izendatu dituzte.

Sarah Jessica Parker eta Taraji P. Henson aktoreek iragarri dituzte otsailaren 28an emango dituzten sarietarako hautagaiak. Tina Fey eta Amy Poehler komedianteek gidatuko dute gala.


Summary: Barcenasek PPren B kutxaren inguruko aitorpena bidali dio fiskaltzari. Besteak beste, Jaime Ignacio del Burgo politikari nafarrak ezkutuko kutxatik gainsariak jaso zituela berretsi du, eta alderdiak 'Libertad Digital' hedabidearen akzioak erosi zituela, Martxoaren 11ko erasoa ETAri leporatzen ziolako.

El País egunkariak gaur zabaldu duenez, Luis Barcenas PP alderdiaren diruzain izandakoak idazki bat bidali dio Espainiako Ustelkeriaren Fiskaltzari, diru ezkutuaren inguruko hainbat xehetasun emateko. Alderdia 1982. eta 2009. urteen artean legez kanpo finantzatu zela aitortu du testuan, eta PPk ezkutuan jasotako diruak, batzuetan, kontratu publikoen truke eman zituztela enpresek.

Bost egun barru da hastekoa PPren ezkutuko diruen inguruko epaiketa, eta bost urteko zigorra eskatzen dute Barcenasen kontra. Lehen ere, 29 urteko kartzela zigorra ezarri zioten, Gurtel aferarengatik. Testuan bertan azaltzen du Barcenasek zergatik erabaki duen xehetasunak ematea: isilik geratzeko prest zegoen alderdiarekin bakea egiteko, eta, trukean, PPk agindu zion bere emaztea ez zutela kartzelan sartuko, baina, azkenean, azaroaren 8an sartu zuten preso Rosalia Iglesias emaztea, 13 urteko zigorra betetzeko, Gurtel auziarengatik.

Barcenasek, gaur zabaldu den testuan, azaldu du «justiziarekin kolaboratzeko asmoa» duela.

Kontatu duenez, alderdiaren legez kanpoko diruaren berri eman zion Mariano Rajoy Espainiako Gobernuko buru ohiari 2009. urtean, eta hark ezkutuko kontuak jasotzen zituzten agiriak hartu eta papera txikitzeko makinan sartu zituela, jakin gabe Barcenasek haien kopia bazeukala.

Lehen ere aitorturikoaren gaineko xehetasun gehiago eman ditu. Esan du PPren Madrilgo egoitza eraberritzeko 900.000 euro kontu beltzetik atera zituztela. «Esleipen publiko handiak jasotako enpresekin loturiko pertsonek emaniko diruarekin elikatzen ziren funts horiek —B kutxa—». Horietako batzuk kontratu publikoak lortzearen truke egin zituztela adierazi du Barcenasek.

Kutxa horretatik, hilero gainsoldatak jaso zituzten PPko hainbat buruk, diruzain ohiak esan duenez: dirutan, eta Espainiako Ogasunari horien berri eman gabe. Mariano Rajoy, Dolores de Cospedal, Federico Trillo, Pio Garcia Escudero, Francisco Alvarez Cascos, Angel Acebes, Javier Arenas, Rodrigo Rato eta Jaime Ignacio del Burgo aipatu ditu onuradun gisa. Del Burgo Nafarroako Foru Aldundiko presidenteordea izan zen 1979tik 1980ra eta 1984an. UPN alderdiko kidea izan zen, eta 2008an Nafarroako Alderdi Popularra sortu zuen, UPN-PP koalizioa hautsi zenean.

Barcenasen paperen arabera, Del Burgok 23.439 euro jaso zituen ezkutuko kutxatik. Nafarroako diputatu ohiak 2013. urtean esan zuenez, diru hori ia guztia Calixto Aiesa Nafarroako Osasun kontseilari ohiak jaso zuen 1992. eta 1995. urteen artean, eta Jose Maria Aznar PPko presidenteak berak baimendu zituen ordainketak.

PPk Del Burgo proposatu zuen EAEko estatutu politiko berria idazteko taldeko kide gisa. 2018an, gogor jo zuen EAJk eta EH Bilduk estatuturako adosturiko oinarrien aurka, Espainiako Konstituzioaren kontrakoak eta «ETAren birsortze moduko bat» direla esanez.

Saria ETA Martxoaren 11rekin nahasteagatik

Barcenasek azaldu duenez, 2004. urtean, Libertad Digital agerkariaren akzioak erosi zituen PPk, ezkutuko kutxako 140.000 euro inguru erabilita. «Akzio horiek erosi genituen hedabide hori PPren ideietatik gertu zegoelako, batez ere ETA Martxoaren 11ko erasoen egile jotzearen tesietatik». 2004ko martxoaren 11n, islamista talde batek hamar bonba leherrarazi zituen Madrilgo aldiriko lau trenetan, eta 192 lagun hil eta 2.000 inguru zauritu zituen. PP zegoen agintean orduan, eta erasoa ETAk egin zuela sinetsarazi nahi izan zuen.

Datorren astelehenean da hastekoa Madrilen PPren ustezko legez kanpoko finantzaketaren inguruko epaiketaren ahozko saioa. Ehun bat lekuko daude deituta deklaratzera. Horien artean daude PPri ia zortzi milioi euro eman zizkioten hogei enpresaburu, Aznar, Rajoy eta ustez gainsoldatak kobratu zituzten zortzi ministro ohi.


Summary: Erraustegiaren legezkotasunari buruzko ikerketa egitea baztertu dute Batzar Nagusiek. Zubietako erraustegiaren lege egoera zehaztuko lukeen txosten juridiko bat egitearen aurka bozkatu dute EAJk, PSE-EEk eta PPk. EH Bilduk eta Elkarrekin Podemosek egin zuten eskaera.

Abuztuan, Eusko Jaurlaritzako Industria Sailak Zubietako erraustegiari abian jartzeko eman zion behin-behineko baimena iraungi zenean, agerian geratu ziren Zubietako erraustegiaren lege egoeraren inguruko hainbat zalantza. Besteak beste, irailean hondatu egin zen instalazioaren transformadore nagusia, eta ordezko batzuekin jardun du funtzionatzen hainbat hilabetez. Horrez gain, GuraSOS elkarteak salatu zuen labeak homologatu gabe zeudela, eta erraustegia argindar ekoizleen erregistroan erregistratu gabe zegoela. Egoera hori guztia argitzeko, fiskalizazioari eta lege egoerari buruzko txosten bana nahi zituzten EH Bilduk eta Elkarrekin Podemosek GHKri. Hain zuzen ere, bi horiek eskatzea galdegin diote gaur herrialdeko Batzar Nagusiek, baina haien proposamenak ez du aurrera egin, EAJk, PSE-EEk eta PPk kontra bozkatu dutelako.

EH Bilduko batzarkide Ainhoa Intxaurrandietak salatu du diputazioak oraindik ez duela erakutsi erraustegiaren jarduera legezkoa dela bermatzen duen txosten juridikoa. Abenduan martxan jarri zuen kontratua GHK-k erraustegia kudeatzen duen Ekondakin enpresarekin, eta ordaintzen hasi zaizkio hilabetero, nahiz eta GuraSOS elkarteak salatu zuen oraindik probetan dabilela eta beharrezko baimen guztiak ez dituela indarrean —besteak beste, Jaurlaritzako Industria Sailarenak—.


Summary: Txirrindulari bat hil da Barakaldon, zuhaitz baten kontra jota.

41 urteko txirrindulari bat hil da Barakaldon (Bizkaia), errepidetik atera eta zuhaitz baten kontra jota. Barakaldoko Udalak jakinarazi duenez, Argalario mendia jaisten ari zela gertatu da istripua. Txirrindulari bat aurreratu du, eta hark ikusi du errepidetik ateratzen eta kolpea hartzen. Larrialdi zerbitzuak bertaratu dira, baina ezin izan dute suspertu.


Summary: Hartu du Mikel Irujok Nafarroako Garapen Ekonomikoko kontseilari kargua. Txibitek adierazi du Irujo balio erantsi bat dela Nafarroako Gobernuarentzat, «garapen ekonomikoarekin konpromisoa duelako eta ikuspegi europar zabala duelako»

Hartu du Mikel Irujok Manu Aierdiren lekukoa, Nafarroako Jauregian. Orain arte, Kanpo Ekintzako zuzendari izan da Nafarroako Gobernuan, eta Aierdik zeukan ardura hartu du, Nafarroako Garapen Ekonomikoko kontseilari gisa. Aierdik kargua utzi behar izan ostean izan da, Auzitegi Gorenean auzi bat ireki diotelako.

Irujoren kargu hartzean izan dira, Irujoz eta Maria Txibite Nafarroako Gobernuko lehendakariaz gain, Irujoren senideak, Manu Aierdi bera eta Unai Hualde Nafarroako Parlamentuko presidentea.

Txibitek hartu du hitza, lehenik eta behin, Aierdiri eskertzeko Nafarroako Gobernuan egindako lana: «Haren baretasunak eta lanerako gaitasun handiak gobernu honek egin beharreko lanean ekarpen handia egin du». Ondoren, Irujori esan dio «une garrantzitsu eta konplexu» batean hartuko duela ardura. «Asmo handiko aurrekontuak dauzkagu, erronka bat eta aukera bat eskatzen duten Europako funts batzuk, eta gizarte eredua eta eredu ekonomikoa eraldatuko duen aro batean gaude, pandemiaren eraginez bizkortu egingo den eraldaketa, gainera», Txibitek esan duenez. Erronkei aurre egiteko gaitasuna aitortu dio Irujori, gobernua «ondo» ezagutzen duelako. Nafarroako Gobernuarentzat ekarpen garrantzitsua egin dezakeela ere esan du, «garapen ekonomikoarekin konpromisoa duelako eta ikuspegi europar zabala duelako».

Sailburu kargua hartu ostean emandako prentsaurrekoan, Mikel Irujok «benetan eskertu» du lehendakariak eta Geroa Baik beregan jarri duten «konfiantza», eta esan du «ohorea» dela foru erkidegoaren zerbitzura lan egitea. Era berean, eskerrak eman dizkio Ana Ollo Herritarrekiko Harremanetarako Kontseilariari, azken bost urteetan harekin lan egin baitu, aurreko legegintzaldian Nafarroako Gobernuak Bruselan duen ordezkari gisa eta gaur egungo Kanpo Harremanetarako zuzendari nagusi gisa.

Davalor auzian Auzitegi Gorenak haren kontra irekitako ikerketagatik utzi du kargua Manu Aierdik. Irujok esan du ez dela «erantzukizun hori bere gain hartzeko baldintzarik onena», eta «ziur» agertu da Aierdiren kasua «ezerezean» geratuko dela. Maileguen inguruko ikerketa artxibatuz gero karguan jarraituko ote duen galdetuta, «zientzia fikzioaz» ez hitz egiteko eskatu du. Kontseilari berriak azaldu duenez, azken urteotan «harreman estua» izan du Aierdirekin. «Gobernu gisa egiten ari ziren jarduera guztiak zuzenean ezagutzeko eta Europako erakundeen eta beste sare batzuen aurrean azaltzeko zortea izan dut», adierazi du.

Hemendik aurrera, «Europa eta susperraldia» izanen dira erronka handiak Irujoren esanetan. «Manu Aierdi kontseilari ohiak ezarritako helburua jarduera ekonomikoa berreskuratzea eta enplegua sortzea da, baita Nafarroako industria sarearen lehiakortasuna indartzea ere, gizarte, ingurumen eta lurralde iraunkortasunaren ikuspegitik».


Summary: Euskal Encodings proiektuari eman diote Interneteko Argia saria. 2003an sortu zuten webgunea, eta euskarazko ikus-entzunezkoen biltegirik handiena bilakatu da

Euskal Encodings proiektuak irabazi du Interneteko Argia saria. 2003an sortu zen, eta euskarazko film eta telesailak biltzen ditu webgune batean, dohainik. Hasieran, Dragoi Bola-ko atalak denen eskura jartzeko asmo soila zena, 18 urteren ostean, euskarazko ikus-entzunezkoen biltegirik handiena bilakatu da. 1.500 film inguru dira ikusgai webgunean, mota askotako lan askoren artean. Denak euskaraz.

«XXI. mende honetan gu guztion bizitzan eragin zuzena duen eremu garrantzitsurik bada, hori ikus-entzunezkoen mundua da. Baina zer egin dezakegu euskaldunok erdara hutsean mintzo diren Netflix, Amazon, Filmin, HBO erraldoiek edo Youtubeko eta telebistako milaka kateek osatutako armadaren parean?», galdetu du Argiak. «Euskaraz sortzen diren film, telesail, marrazki bizidun eta ikus-entzunezko oro sustatu eta munduko euskal komunitate guztiarentzat eskuragarri jarri». Auzolanean ari den komunitate irekiak diru asmorik gabe egin duen lan eskerga saritu nahi izan du Argiak.


Summary: Zigorra bi tailerri, amianto kasu batengatik. 2015ean hil zen Jesus Maria J.R., hainbat urtez galgetako zapata amiantodunak babesik gabe aldatu izanak eragindako minbiziaren ondorioz.

Donostiako Gizarte Arloko 5. Auzitegiak Artikutza eta Irovisa zigortu ditu, Jesus Maria J.R. mekanikaria amiantotik babesteko neurriak hartu ez zituztelako. Jesus Maria J.R. 2015eko urtarrilean hil zen, amiantoaren hautsa arnasteak eragindako minbiziaren ondorioz.

Artikutzak eta Irovisak pentsioaren %50eko gainsaria ordaindu beharko diote hildako langilearen alargunari.

Jesus Maria J.R.-k RAG SA autoen konponketarako tailerrean lan egin zuen (orain Artikutza du izena) 1970tik 1972ra, eta Irovisan 1975 eta 1984 artean. Urte horietan, amiantoaren zuntzekin kontaktua izan zuen, galgetan eta enbrageetan erabiltzen zirelako, baina ez zioten babes tresnarik eman. 1984 arte, galgetako zapata guztiek zuten amiantoa, eta 1990eko hamarkadara arte erabili zuten.

Asviamie amiantoaren biktimen elkarteak azaldu duenez, 2016ko apirilean Gizarte Segurantzaren Institutuak onartu zuen lanak eragindakoa zela Jesus Maria J.R.-ren gaixotasuna, eta, horren ondorioz, 2017ko ekainean Donostiako auzitegiak 154.000 euroko kalte-ordaina pagatzera zigortu zituen Artikutza eta Irovisa, eta EAEko Justizia Auzitegiak epaia berretsi zuen 2017ko azaroan. Pentsioaren errekargua ukatu zioten Gizarte Segurantzak eta Lan Ikuskaritzak, ez baitzuten enpresen ardurarik ikusten. Izan badutela ebatzi du, ordea, Donostiako auzitegiak, prebentzio neurririk ez zutelako hartu.

Lan Ikuskaritzarekin haserre

Asviamie oso haserre azaldu da Lan Ikuskaritzarekin, uste baitu "enpresek betetzen ez dituzten prebentzio legeen zuritzaile" gisa jokatzen duela. "Hainbat urtez, Lan Ikuskaritzak begiak itxi zizkion amiantoaren, silizearen eta beste substantzia batzuen kontrolik gabeko erabilerari, eta enpresek ez zituzten betetzen prebentzio legeak".

Gaur Minbiziaren Aurkako Nazioarteko Eguna denez, Asviamiek berriro eskatu die Espainiako Gorteei, Espainiako Gobernuari eta Eusko Jaurlaritzari amiantoaren biktimentzat funts bat sortzeko, hartara auzitara jo behar ez izateko. Hirutan egin du eskaera Eusko Legebiltzarrak, baina funtsa blokeatu egin dute Madrilen.


Summary: Gasteizen itxi duten ikastetxeko klaustroak salatu du «babesik gabe» sentitu direla. COVID-19aren agerraldi batengatik aurrez aurreko eskolak eten behar izan zuten atzo. Irakasleek Jokin Bildarratz Hezkuntza sailburuari gutun batean adierazi diote Osakidetzaren erabakiak «gaizki» eta «irizpiderik gabe» hartu direla.

Atzo, Gasteizko Judimendi eskolan eten egin behar izan zituzten aurrez aurreko eskolak koronabirusaren agerraldi batengatik, eta ikastetxeko klaustroak salatu du eskola itxi arte «babesik gabe» sentitu direla. Jokin Bildarratz Eusko Jaurlaritzako Hezkuntza sailburuari igorri dioten gutun batean, irakasleek salatu dute «gainezka» eta «babesik gabe» sentitu direla Osakidetzaren erabakiak «gaizki eta irizpiderik gabe» hartu direlako.

Eusko Jaurlaritzak ez du eman ikastetxean izandako kutsatze kopuruaren inguruko datu zehatzik, baina gutxienez 22 kasu atzeman dira zentroan. Ondorioz, aurrez aurreko jarduera guztiak bertan behera utzi behar izan dituzte, asteazkenetik. Ikastetxeko klaustroak Bildarratzi igorritako gutunean adierazi dio azken egunetako egoera «oso kezkagarria eta nahasia» izan dela, zentroak protokoloa «zorrotz» bete duela, baina «ezohiko neurriak» hartu behar izan dituztela azken egunetan inor gehiago kutsatu ez zedin. Gainera, salatu dute Osakidetzak esan ziela ez zegoela baheketa egiteko beharrik, nahiz eta ordurako bi edo hiru kasu positibo zeuden sei ikasgelatan. «Lehen kasuen jarraipena azkar eta zorrotz ez zutenez egin, gure zentroaren egoerak gainezka egin du». Kutsatzeak atzemateko protokoloak «hutsuneak» dituela, urritik eguneratu gabe dagoela, eta zentroei ez zaiela iritzirik eskatu salatu dute, halaber.


Summary: Industriaren ekoizpena %13,3 apaldu da Araba, Bizkai eta Gipuzkoan. Urtearen amaieran txikitu egin da erorikoa: abenduan, %7,2ko jaitsiera izan du iazko abenduarekin alderatuz gero.

Industria da koronabirusaren krisiari ongien eutsi dioten sektoreetako bat, baina, hala ere, kolpe gogorra eman zion udaberriko konfinamenduak, eta horri erabat buelta eman ezinean dabil oraindik ere.

Martxotik apirilera %30-40ko jaitsiera izan zuen Araba, BIzkai eta Gipuzkoako industriaren ekoizpenak, Eustaten gaur emandako datuen arabera. Jarduerak zabaldu ahala, erorikoa leunduz joan da, egia bada ere udazkenean hobekuntza eten egin dela. Horrela, urte arteko jaitsierarik txikiena azaroan izan du ekoizpenak: %6,9. Abenduan pixka bat egin du behera; azaroan baino %1,4 gutxiago ekoitzi dute lurraldeko enpresek, eta, horren ondorioz, %7,2ra iritsi da urte arteko tasa.

Urte osoan, berriz, %13,2 jaitsi da indizea, kopururik handienetan bigarrena Eustatek datuak biltzen dituenetik. 2009ak soilik gainditzen du, %21,7 apaldu baitzen urte hartan. Berez, hainbat urtez igotzen aritu ondoren, indizea 2009ko mailara itzuli da, eta gutxigatik gainditzen du 2013koa eta 2014koa.

Industriaren atal guztietan txikitu da ekoizpena: %15,8 bitarteko ondasunetan, %12,6 ekipo ondasunetan, eta % 11,9 energian. Kontsumo ondasunek, bestalde, urtean %6,7ko produkzio jaitsiera izan dute guztira; kontsumo ondasun iraunkorrek %13,2 egin dute behera, eta kontsumo ondasun ez-iraunkorrek, %5,2.

Bizkaian apaldu da gehien industria produkzioa 2020 osoan (-%16), eta Gipuzkoan gutxien (-%10,6). Tartean geratu da Araba, %13,2 jaitsi baita han.


Summary: Bularreko minbizia da gehien hedatutakoa, OMEren arabera. OMEk adierazi du biriketakoa baino gehiago zabaldu dela dagoeneko. Bi hamarkadaren buruan, ia bikoiztu egin da detektatutako minbizi kasuen kopurua, eta erakundeak gobernuei eskatu die baliabideak jartzeko haren aurkako programetan.

Minbiziaren Aurkako Nazioarteko Egunaren kariaz, OME Osasunaren Mundu Erakundeak jakinarazi du bularreko minbizia dela munduan gehien hedatuta dagoen gaitz onkologikoa dagoeneko. Estatistiketan, lehen aldiz gainditu du biriketakoa, IARC Minbiziaren Ikerketarako Nazioarteko Agentziak iazko abenduan jasotako datuen arabera.

Horregatik, OMEk bilkura batzuk egingo ditu aurten mundu osoko ekinbide bat abiatzeko asmoz. Gaitz horren ondorioz jende gutxiago hiltzea dute helburu, baita garaiz atzemateko bideak hobetzea ere. «Kalitatezko» arta nahi dute gaixo guztientzat.

Azken bi hamarraldietan, ia bikoiztu egin da detektatutako minbizi kasuen kopurua: 2000. urtean 10 milioi paziente inguru ziren, eta iaz, 19,3 milioi. Gaur egun, mundu osoan bost pertsonatik batek garatuko du minbiziren bat inoiz, eta, aurreikuspenen arabera, diagnostikoen kopuruak hazten jarraituko du. Iazko txosten horrek ohartarazi du 2040rako bikoiztu egingo dela intzidentzia.

Kasuen kopurua ez ezik, heriotzena ere handitu da. Duela hogei urte 6,2 milioi ziren, eta egun, 10 milioi. Kalkulatzen dute sei heriotzatik bati baino gehiagori eragiten diola minbiziak. Xehatu dute azalpena: bizimoduaren aldaketak, dieta ez-osasungarriek, sedentarismoak, alkoholak eta tabakoak izan dute eragina, nahiz eta bizitza luzeagoak izateak ere handitzen duen minbiziren bat izateko arriskua.

OMEren esanetan, egoera horrek eskatzen du gehiago inbertitzea prebentzioan eta tratamenduetan, arreta berezia jarriz bularreko minbizian, umetokikoan eta haurrenean.

Izurriak egoera estutu du

Erakundeak ohartarazi du COVID-19ak aldatu egin duela minbiziari aurre egiteko jokalekua ere. Areagotu egin ditu diagnostiko berantiarrak, eta zaildu egin du sarbidea, bereziki herrialde pobreenetan. Gainera, zerbitzu batzuk eten dituztela-eta, minbizia duten eriek arrisku handiagoa dute COVID-19arekin larri gaixotzeko. OMEk berak iaz egin zuen ikerketa batek ondorioztatu zuen minbiziaren tratamendua galdekatutako herrialdeen %40tan baino gehiagotan eten zutela pandemia garaian.

OMEk adierazi du minbizia haurren eta nerabeen heriotzaren kausa nagusietako bat dela, eta kalkulatzen dute 400.000 haurri atzematen dietela gaitza urtean. Hilaren 15ean izango da Haurren Minbiziaren Aurkako Nazioarteko Eguna, eta, orduan, OMEk hari aurre egiteko programak indartzeari buruzko eskuliburu bat aterako du agintari politikoen esku jartzeko.


Summary: Patronalek auzitara jo dute tabernen eta jatetxeen itxieraren aurka. Bizkaiko Ostalaritzaren Elkarteak, Sea-Ostalaritzak eta Gipuzkoa Ostalaritzak helegitea jarri diote eremu gorrian ostalaritza ixteko agindua jasotzen duen dekretuari.

EAEko Justizia Auzitegi Nagusian jarri dute helegitea ostalaritzako patronalek, tabernak eta jatetxeak eremu gorrian dauden ala ez kontuan hartu gabe ireki ahal izateko saialdi batean. Epaileei eskatu diete bertan behera uzteko dekretuak jasotzen duen araua, itxitako tabernak berriro irekitzeko bete behar diren baldintzen esparruan.

Araban, Bizkaian eta Gipuzkoan koronabirus kutsatzeek abenduan eta urtarrilean izan duten eboluzioari erreparatzen dio helegiteak. Ostalariek diote urtarrileko lehen astetik aurrera abiatutako kutsatzeen hazkundeak ez duela loturarik tabernak eta jatetxeak irekitzearekin; abenduaren 12an zabaldu zen ostalaritza hiru lurralde horietan. Kutsatzeak, hain zuzen, Eusko Jaurlaritzak Gabonetan neurriak arindu izanarekin lotu dituzte. Herri mailako konfinamenduak, herrialdekoak eta erkidego mailakoak aipatzen ditu helegiteak. Halaber, etxeratze agindua luzatzeari eta familiak elkartzea erraztu zuten neurriei erreparatzen die idatziak.

Ireki daitezela lehenbailehen

"Errealitate hori kontuan hartuta", ostalariek uste dute dekretuak jaso behar zuela eremu gorrian sartzen diren herrietan ostalaritzak ez duela zertan itxi. Ixteko derrigortasuna ez duela jaso behar legeak, alegia. Zergatik? Ostalaritza ixteko arauan "ez dagoelako orekarik sektoreari egindako kaltearen eta pandemia gerarazteko emaitzaren artean". Helegiteak dio emaitza hobea izango zutela hartu ez ziren beste neurri batzuek. Horregatik, EAEko Justizia Auzitegi Nagusiari eskatzen dio behien-behinean dekretuaren zati hori bertan behera uzteko, auzia aztertzen duen bitartean.

Izan ere, ostalariek diote "ezinbestekoa" dela eremu gorriak ezartzen dituen mugen artetik taberna eta jatetxeen itxiera ateratzea. "Egun bat joaten den bakoitzeko, arriskua izugarri handitzen da eragindako kalteak atzera-bueltarik ez izan dezan eta ondorioak erabat suntsitzaileak izan daitezen sektorean".


Summary: Koronabirusaren 4.000 aldaera daude munduan, Erresuma Batuko Gobernuaren arabera. Mutazioen ugaritzeari aurre egiteko, Pfizer eta AstraZeneca enpresen dosi nahasketak frogatzen hasi dira Erresuma Batuko zientzialariak.

SARS-CoV-2 birusaren hiru aldaera egin dira ezagunen: lehenengoz Erresuma Batuan, Brasilen eta Hego Afrikan atzeman eta ondoren hainbat herrialdetara hedatu direnak. Hasierako aldaerak baino errazago kutsatzen direla uste dute adituek. Hiru horiez gain, mutazioek birusaren milaka aldaera sortu dituzte, ordea: 4.000 inguru, Nadhim Zahawi Erresuma Batuko Osasun ministroaren esanetan. Estatu hori da azken aldaerek kalte handiena egin dietenetako bat.

Birusaren bertsioak ugaritzen ari badira ere, Zahawik lasaitasun mezu bat eman du. «Oso gertagaitza da egungo txertoak birusaren aldaera guztien gaineko eraginkortasunik ez izatea, izan Kentekoa [Erresuma Batuko konderrikoa] ala beste edozein; bereziki, gaixotasun larria eta ospitaleratzea dakartenetan». Gaineratu du ekoizle guztiak ari direla beren txertoak hobetzeko lanean, aldaera orori aurre egiteko gai izango direla bermatze aldera.

Birusak milaka bertsio dituela uste bada ere, soilik gutxi batzuek aldatu dute birusaren hasierako egitura ezaguna, Britainia Handiko Medikuntza Aldizkariaren arabera. Gainerakoak moldaketa txikiak dira, SARS-CoV-2aren portaera era esanguratsuan aldatu ez dutenak.

Mutazioen liburutegia

Osasun ministroak nabarmendu du Erresuma Batuak «genoma sekuentziaren arloan munduan den industriarik handiena» duela, munduko industriaren «%50 inguru» biltzen duena, eta «aldaera guztien liburutegia» osatzen ari direla, «udazkenean edo aurrerago birusak aurkez dezakeen edozein oztopo gainditu ahal izateko eta hurrengo txertoa ekoizteko».

Ehun biztanleko txerto dosi gehien banatu duten estatuetan hirugarrena da Erresuma Batua (0,61), Israelen eta Arabiar Emirerri Batuen atzetik —1,39 eta 1,16 hurrenez hurren—. Londresek txertatze kanpaina azkartzeko ahaleginetan jarraitzen du. Eguneko dosien marka berria ezarri zuen astelehenean, 600.000 dosiren kopurua gaindituta.

Txertoa hartzen dutenen immunitatea hobetzeko probetan ere ari da, eta bide berri bat urratzen hasi da gaur, Pfizer-BioNTech eta Oxford-AstraZeneca enpresen dosien nahasketekin esperimentatzen hasi baita Oxfordeko Unibertsitatea, bi txertoen arteko konbinazioak zenbateko immunitatea sortzen duen aztertzeko. Jakin nahi dute ea lehen eta bigarren dosian enpresa desberdinen txertoak gurutzatuta erantzun immunologiko hobea, berbera ala okerragoa lortzen den bi dosi berdin erabilita baino.

Ikerketak erantzun immunologikoa aztertuko du lehenengo Pfizer-BioNTech konpainien txertoa eta ondoren Oxford-AstraZenecarena hartzen duten pertsonen artean, eta biak kontrako ordenan jasotzen dituztenengan. Gobernuak boluntario gehiago lortzeko deialdia egin du. Helburua da 820 herritarrekin egitea proba; guztiek 50 urtetik gorakoak izan behar dute, eta oraindik txertorik hartu gabekoak. Mota horretako lehen ikerketa da munduan, eta Erresuma Batuko Gobernuak finantzatuko du. «Izugarri garrantzitsua» dela uste du Londresek.

Ingalaterrako Osasun Publikoak txertaketetarako duen gidaliburuak jada jasotzen du ezen, bigarren dosia hartu behar duen herritar batek lehenengoan hartu duen bera jasotzerik ez badu —une horretan halakorik eskuragarri ez dagoelako—, aukera izango dutela beste ekoizle baten dosia jasotzeko.

Dosi nahasketekin lanean dabilen Oxfordeko Unibertsitateko zientzialari taldeak azaldu du proba horien emaitzek onurak ekar ditzakeela Erresuma Batura, baina baita mundu osora ere. Adierazi dutenez, ikerketa lagungarri izango da argitzeko bide hori onuragarri ote den txertoak munduan malgutasun handiagoz banatzeko. «Ikusten badugu txerto hauek trukagarriak direla, horrek nabarmen handituko du txertoak banatzeko malgutasuna, eta zantzuak eskaini ditzake birus aldaera berrien kontrako babesa nola handitu jakiteko», azaldu du Matthew Snape Oxfrodeko Unibertsitateko irakasle eta ikerlariak.

Ikerketa hurrengo lau hilabeteetan egitea aurreikusten dute, eta ekainerako espero dituzte proben emaitzak eta horietan oinarritutako ondorioak.


Summary: Otegik esan du Hondarribiko pintaketek ez dutela EH Bilduren babesik. Hondarribiko Udaleko taldeek adierazi dute horrelakoak «lekuz kanpo» daudela.

Atzo goizean hainbat pintaketa agertu ziren Hondarribian (Gipuzkoa) Ertzaintzaren eta EAJren aurka. Besteak beste, «Cipallos. Alde hemendik», «Herria ez du barkatuko», «Hil PNV» eta «PNV borroka hasi da» zioten mezuak agertu ziren Alde Zaharrean.

Horien aurrean, EAJko, PSE-EEko eta EH Bilduko udal taldeek adierazpen instituzional baten bidez salatu dituzte pintaketak, eta adierazi dute horrelakoak «lekuz kanpo» daudela: «Baditugu bizikidetza demokratikoan gure ideiak askatasunean adierazteko bideak». Hiru indar politikoen arabera, «jokabide horiek gainditutzat» ematen zituzten: «Badugu gizartearen gehiengoaren irmotasunean, jarrera zibiko eta demokratikoan konfiantza gure hiriko bizikidetzari kalte egiten dioten gertakari horiekin amaitzeko».

Hala ere, herritar ugariri atentzioa eman die pintaketek dituzten akats ortografikoek, eta zalantzan jarri dute pintaketen egiletza. Sare sozialetan, Arnaldo Otegi EH Bilduko koordinatzaileak azaldu du Hondarribiko pintaketek ez dutela EH Bilduren «babes eta ulermenik», eta «cipallos» edo «hil pnv» bezalako adierazpideek «haien egiletzari buruzko arrazoizko zalantzak ereiten» dituztela: «Horiekin harremana dugula esaten duena gezurretan ari da».


Summary: EH Bilduk alokairuen prezioa murrizteko egindako ahalegina geldiarazi du legebiltzarrak. Elkarrekin Podemos-IUren babesa baino ez du izan. EAJ, PSE-EE, PP+Cs eta Vox alderdiek tramitazioaren aurka egin dute.

Eusko Legebiltzarrak baztertu egin du Araba, Bizkai eta Gipuzkoan azken urteotan prezioek gorakada handia izan duten zenbait eremutan etxebizitzen alokairuen gehieneko prezioa mugatzea arautzeko lege proposamena. EH Bilduk egin du proposamena, eta Elkarrekin Podemos-IUren babesa baino ez du jaso. EAJ, PSE-EE, PP+Cs eta Vox alderdiek tramitazioaren aurka egin dute.

Bere proposamenean, EH Bilduk etxebizitzen errenta kontratuetan errentak mugatzea eskatzen zuen, baldin eta ohikoak baziren, merkatu tentsionatuko eremu batean bazeuden eta babes publikoko bizitegi sistemaren parte ez baziren. Ikasle egoitzak ere ohiko etxebizitza izango ziren ikasturteak iraun bitartean, eta araudi horretatik kanpo geratuko ziren 150 metrotik gorako azalera erabilgarria dutenak.

Eztabaidan, Ander Rodriguez EH Bilduko legebiltzarkideak gogorarazi du 2019ko bigarren seihilekoan alokairu librean sinatutako kontratuen batez besteko errenta 688 eurokoa zela, duela hiru urte baino %10 handiagoa. 2013tik gaur arte %22 izan da igoera, batez ere hiru hiriburuetan. Rodriguezek azpimarratu du urteroko 800 etxegabetzeak direla alokairuaren prezioari lotutako arazoaren adierazpenik «muturrekoena eta agerikoena», eta Eusko Jaurlaritzari eta haren parte diren alderdiei leporatu die arlo hori legez arautzearen aurka daudela.

Eusko Jaurlaritzak lege proposamenaren aurakako iritzia agertua zuen jadanik, «desegokia eta presazkoa» zela, Espainiako Estatuan «segurtasun juridiko handiagoa» duen araudi berria izapidetzen ari direla argudiatuta. Gainera, Eusko Jaurlaritzak uste du errentak kontrolatzeko mekanismoak finkatzea «ez dela nahikoa eskaintza monopolitiko eta oligopolistiko bati aurre egiteko». Bide horretan mintzatu dira EAJ eta PSEko bozeramaileak ere osoko bilkuran. Irune Berasaluzeren (EAJ) ustez, prezioak mugatzea «ez da arazoa konpontzeko egiturazko irtenbidea», eta politika publikoek «beste bide batetik» joan behar dutela esan du; Eneko Anduezak (PSE), berriz, Espainiako Estatuan lege bat onartzea espero duela esan du.

Iñigo Martinezek (Elkarrekin Podemos-IU) EH Bilduren proposamena babestu du, eta gogorarazi du arazo horrek «batez ere euskal gazteei» eragiten diela, soldataren % 70 baino gehiago alokairuan eman behar dutelako. PP+CS taldeari dagokienez, Muriel Larreak esan du «zuzenena» alokairuko etxebizitza publikoen eskaintza handitzea dela, eta eskuin muturreko Vox alderdiko parlamentari Amaia Martinezek ez du hitz egiteko txanda erabili, eta ez du kontrako botorik azaldu.

Bilbo, Donostia eta Gasteiz

EH Bilduk proposatzen zuen Eusko Jaurlaritzak adierazpen bat egitea alokairuen prezioak azken urteotan asko igo diren etxebizitza merkatu bat duten eremuei buruz. Eremu horietan finkatuko zen errenten gehieneko prezioa. Gaur egun etxebizitza merkatu tentsionatua duten eremuak identifikatu dituzte, non azken bi urteetan alokairua %8 baino gehiago igo den. EH Bilduren proposamenaen arabera, prezioen erreferentziazko indize bat ezarriko zen leku horietan, eta alokairu kontratu berriek ezingo zuten gainditu. Hauek dira identifikatuak zituzten auzoak: Bilbon, Alde Zaharra eta Ametzola; Donostian, Aiete-Lugaritz, Gros-Sagues, Ibaeta-Errotaburu-Berio, Lorea, Intxaurrondo eta Marrutxipi; eta Gasteizen, Aranbizkarra, Ariznabarra, Arriaga-Lakua, Koroatzea, Babesgabetuak, Anglo, Pilar, Judimendi, Lovaina eta San Kristobal.


Summary: Espainiako Kongresuak onartu du bozen ostean elkarrizketa mahaiari berrekitea. ERCren proposamenari baiezkoa eman diote PSOEk eta UPk. CIS Espainiako Ikerketa Soziologikoen Zentroaren arabera, bost punturen aldea dago ERCren eta JxCen artean, eta Salvador Illa PSCko hautagaiak irabaziko ditu hauteskundeak.

Kataluniako Gobernua eta Espainiakoa elkarrizketa mahaian eseriko dira berriz, Kataluniako hauteskundeen ostean. Hori onartu du gaur Espainiako Kongresuak; ERCrena izan da proposamena, eta baiezkoa eman diote PSOEk eta Unidas Podemosek —asteartean aurreratu zuten euren erabakia—. Hamar egun eskas falta dira Kataluniako bozetarako, eta ikusteke dago nola egongo den osatuta Madrilekin mahaian eseriko den gobernua.

ERCren proposamena ez dute babestu Espainiako Kongresuan ordezkaritza duten gainerako talde kataluniar subiranistek: JxCk, PDeCATek eta CUPek. Laura Borras JxCren hautagaiak, adibidez, elkarrizketa mahaia «marketin operazio soil bat» dela adierazi du. Proposamena, ordea, arazorik gabe onartu dute, besteak beste, EAJren, EH Bilduren eta BNGren aldeko botoekin: 187 boto izan ditu alde, 155 aurka eta 8 abstenitu egin dira.

Dena den, mahaiarekiko lehen zuten jarrera dute oraindik ere PSOEk eta ERCk. Sozialistak «edozertaz hitz egiteko prest» agertu dira, baina betiere «konstituzioaren markoaren barruan». ERCk, berriz, espetxeratutako buruzagi subiranistei amnistia osoa ematea nahi du, baita «autodeterminazio eskubidearen aldeko pausoak» ematea ere. Salvador Illa PSCren hautagaiak ere elkarrizketa mahaiari berrekitearen alde hitz egin du.

ERCk bost puntu JxCri

Bestalde, CIS Espainiako Ikerketa Soziologikoen Zentroak Kataluniako hauteskundeei buruzko inkesta bat argitaratu du gaur, eta PSCri eman dio garaipena, botoen %23,7 irabaziko dituela esanda. Bigarren ERC dago CISen arabera, ia hiru puntu gutxiagorekin: %19,9. Junts hurbildu egingo zaie errepublikanoei, baina oraindik bost puntu eta erdira egongo da gaur argitaratu den inkestaren arbera: botoen %14,5 ematen dizkio. CUP eta PDeCATen botoak gehituta, alderdi abertzaleak botoen %43ra iritsiko dira gaur emandako datuen arabera.

CUPek %6,9 eskuratuko ditu, eta PDeCAT ordezkaririk gabe geratuko da, ez delako iritsiko gutxienekora parlamentuan; CISek %1,5 esleitu dizkio inkesta honetan. PNC ere ez da iritsiko gutxieneko hori gainditzera, botoen %0,2ekin. Eserleku banaketaren eragiketa ere egin du CISek, eta horren arabera, alderdi independentistak kasurik onenean ere ez lirateke iritsiko.

En Comu Podemek, berriz, botoen %8,9 izango ditu, eta Ciutadansen aurretik egongo da. Azken horrek botoen %7,9 eskuratuko ditu, eta PP botoen %5,8rekin geratuko da.

Hauek dira CISek emandako datuak:

PSC: %23,7. ERC: %19,9. JxC: %14,5 (13-18). En Comu Podem: %8,9. Cs: %7,9. VOX: %6,9. CUP: %6,8. PP: %5,8. PDeCAT: %1,5.<br />PNC: %0,2.


Summary: 1.248 positibo gehiago atzeman dituzte Hego Euskal Herrian. 18.907 PCR eta antigeno proba egin dituzte Osakidetzaren eta Osasunbidearen artean, eta positibotasun tasa %6,6 da

COVID-19a atzemateko probetan, 1.248 kasu detektatu zituzten atzo Araban, Bizkaian, Gipuzkoan eta Nafarroan. Bezperan baino proba gutxiago egin zituzten (18.907), eta positibo gehiago atzeman; hortaz, positibotasun tasa ere igo egin da apur bat, %6,6raino. Herrialdeka, 144 kasu atzeman zituzten Araban, 544 Bizkaian, 320 Gipuzkoan eta 228 Nafarroan.

Osasun sarearen egoerari dagokionez, 84 ospitaleratze gehiagoren berri eman du Osakidetzak. Uneotan, COVID-19az kutsatutako 156 paziente larri daude Araba, Bizkai eta Gipuzkoako ZIUetan.


Summary: LRAko buru bat gerra krimenen erantzuletzat jo du Nazioarteko Zigor Auzitegiak. Dominic Ongwen haurra zela errekrutatu zuten, eta, denborarekin, Jainkoaren Erresistentziaren Armadako komandante bilakatu zen. Hilketak, bortxaketak, sexu esplotazioa, adingabeen bahiketak eta torturak eragitea egozten dizkiote.

Hagako Nazioarteko Zigor Auzitegiak erruduntzat jo du Dominic Ongwen, LRA Jainkoaren Erresistentziaren Armadako komandantea. Auzitegiak gerra krimenak eta gizateriaren aurkako delituak egozten zizkion haur soldadu izandakoari. Besteak beste, hilketak, torturak, bortxaketak, sexu esplotazioa, adingabeen bahiketak eta lapurretak leporatzen dizkiote.

Ongwenen abokatuek argudiatu dute haurra zela bahitu eta errekrutatu zutela gerrillariek, eta horren ondorioz arazo psikologikoak izan dituela geroztik: «Bera ere biktima bat da, eta ez biktima eta borreroa aldi berean». Epaimahaiak, baina, ez du onartu defentsaren eskea, nahiz eta onartu gerrillaburuaren bizitza aintzat hartuko dutela haren aurkako zigorra erabakitzeko garaian. «Dominic Ongwenek 20 urte pasatxo zituela egindako krimenak epaitzen ari gara auzi honetan, eta ez dago arrazoirik haren erantzukizun kriminala baztertzeko. Argi geratu da errudun dela, inolako zalantzarik gabe», adierazi du Judge Bertram Schmittek, epaimahaiko buruak.

Joseph Kony buruzagiaren agintepean, LRAk Ugandako Gobernuaren aurka egin zuen, Hego Sudanen, Kongoko Errepublika Demokratikoan eta Afrika Erdiko Errepublikan zituzten kanpalekuak baliatuta. Ugandak 2004an jo zuen Nazioarteko Zigor Auzitegira LRArekin zuen gatazka salatzera.

Gerrillak 100.000 herritar baino gehiago hil eta 60.000 adingabe bahitu zituen 2000ko lehen urte haietan. Hagan salaketa jarri eta urtebetera, Ugandako armadak lortu zuen gerrilla herrialdetik kanpora bidaltzea, eta gerrillariek inguruko estatuetan hartu zuten aterpe.

Ongwenek bere burua entregatu zuen 2005ean. AEBetako militarrek atxilotu zuten, Konyren bila zebiltzala. Kony bera, ordea, desagertuta dago oraindik.

Gobernuz kanpoko erakunde ugarik txalotu dute nazioarteko auzitegiak gaur eman duen epaia. Ekintzaile askok, ordea, zalantzan jarri dute, eta defentsaren aldera lerratu dira, nabarmenduz Ongwen bera ere gerraren biktima izan dela, eta zigorra baino gehiago gizarteratze prozesu bat beharko lukeela.


Summary: Berreskuratu zure hipoteka-gastuen dirua. Hipoteka bat izenpetu bazenuen 2019a baino lehen, bankuak itzuli egin beharko dizkizu notario gastuen erdiak eta tasazio, erregistro eta gestoriako gastu guztiak. Deitu eta kontsultatu zure kasua, inongo konpromisorik gabe. Eta, nahi baduzu, zure izenean kudeatu ahalko dugu erreklamazioa, inolako kosturik gabe; irabazten badugu bakarrik kobratzen dugu.

Auzitegi Gorenak argi utzi du hipoteka-gastuen gaia urtarrilaren 28an plazaratu duen epai batean. Bertan ebazten duenez, hipoteka baten formalizazioak eragindako tasazio-gastuak «bankuari dagozkio, eta ez kontsumitzaileari», baldin eta aplikagarria ez bada 5/2019 Legea, higiezin-krediturako kontratuak arautzen dituena.

Epai horrek, aurretik izandako beste batzuk berresteaz gain, ebatzi eta baliogabetu egin ditu hipoteka-mailegua formalizatzeko gastuak bezeroek ordaindu beharrekoak zirela ezartzen zuten klausula guztiak. Horrela, hipotekak 2019a baino lehenago izenpetu zituzten guztiek eskubidea dute itzul dakizkien jabetza-erregistroko, gestoriako eta tasazioko gastu guztiak, bai eta notario-gastuen erdiak ere. Hipotekaren zenbatekoaren arabera, gastu horiek 500 eta 2.000 euro artekoak izan daitezke.

Zer egin behar duzu gastu horien itzulketa erreklamatzeko?

Banku-entitateei hipoteka-gastuen itzulketa erreklamatzeko prozesuan, irabazteko aukera handia duzu: zure dirua berreskuratuko duzu, ziur. Arazo bakarra dago, auzi judiziala ireki behar dela, alegia, lege-prozedura batzuekin eta kostu batzuekin.

Kasua gure eskuetan uzten baduzu, arazo hori gainetik kenduko duzu. Eta ez duzu ezer ordainduko. ERREKLAMATUn prozesu osoaz arduratuko gara, gastu guztiak gure gain hartuko ditugu, prokuradorea eta kostuak barne, eta lortzen den zenbatekoaren %18 besterik ez dugu kobratuko. Hau da, zure dirua berreskuratu ezean, ez dugu ezer ere kobratuko.

Hegaldiak erreklamatzea da gure zeregin nagusia, baina hipoteketan eta bestelako banku-produktuetan ezartzen diren gehiegizko klausulen kasuez ere arduratzen gara.ERREKLAMATU

Kontsultatu, konpromisorik gabe

Azken 20 urteetan hipoteka bat izenpetu baduzu, zure bankuak dirua zor dizu. Deitu eta kontsultatu zure kasua, inongo konpromisorik gabe. Jakinaraziko dizugu gastu horiek bidegabeki kobratu zizkizuten edo ez, eta aztertuko dugu zoru-klausularik ezarri al zizuten, hori ere erreklamatu dezakegulako. Horrekin batera, zure izenean erreklamatu ditzakegu revolving txartelen gastuak, horien interesak ere gehiegizkotzat deklaratu baitzituen Auzitegi Gorenak.

ERREKLAMATUn, hegaldiak erreklamatzea da gure zeregin nagusia, baina hipoteketan eta bestelako banku-produktuetan ezartzen diren gehiegizko klausulen kasu batzuez ere arduratzen gara. Eta gure filosofia beti bera da: irabazten badugu bakarrik kobratzen dugu. Erreklamatu zure hipoteka!

Zalantzaren bat baduzu edo zerbait kontsultatu nahi badiguzu, gure webguneko formularioa bete dezakezu edo telefonoz deitu: 944 027 596 / 688 651 944.

www.erreklamatu.com