Patatarik onenak

Summary: Patatarik onenak. Udapa kooperatiba, Eusko Label zigilua duen Arabako pataten ekoizle eta ontziratzaile nagusia, bere 30. urteurrena ospatzen ari da.

Iraila hilabete garrantzitsua izan da Udaparentzat betidanik, orduan hasten baita Arabako patataren bilketa eta salmenta kanpaina, baina aurtengoa are bereziagoa izaten ari da kooperatibarentzat, bere 30. urteurrena ospatzen ari delako. Udapa Arabako patataren ekoizpena berreskuratzeko eta profesionalizatzeko helburuarekin jaio zen duela hiru hamarkada, eta, egun, jasangarritasuna, garapen soziala eta berrikuntza ditu bidelagun hasierako xede hori betetzen jarraitzeko. Proiektu kooperatibo berezi honen barruan lurraldeko nekazariak daude, eta horrek, ekoizpen prozesu guztia kontrolatzea ez ezik, merkatuan dauden eskaerei erraz eta era azkar batean erantzutea ahalbidetzen dio Udapari. Kalitatearen bermea Eusko Label zigilua duten Arabako patatak gero eta estimatuagoak dira kontsumitzaileen artean. Izan ere, zigilu honek kalitate azterketa zorrotzak gainditzen dituzten patatak babesten ditu soilik. Hau da, inguruarekiko errespetu osoz erein, hazi eta bildu ondoren, jasotako patatarik onenak hautatzen dira kontsumitzaileari elikagai osasungarria, homogeneoa eta kalitatezkoa eskaintzeko. Uda honetan gailendu den eguraldi ez oso beroak patataren ekoizpenari eta garapenari lagundu dio, eta horregatik aurtengo uzta iazkoa baino oparoagoa eta tamaina handiagokoa izango da. Hori dela eta, merkatuan datorren urteko apirila bitartean Arabako patata izatea espero da. Oraingoan ere, Eusko Labeldun patatekin batera, Edurne eta Beltza barietateak ere Eguberri partean jarriko dira salgai. Azken bi hauek Neiker ikerketa zentroarekin batera sortutako mota berriak dira. Lehenengoak, Edurne, hori koloreko azal fina dauka, eta egosteko zein frijitzeko balio duenez, etxeetan kontsumitzeko paregabea da. Beltza, ordea, bere azalak zein haragiak duen purpura kolore biziagatik nabarmentzen da, eta osasunerako onuragarriak diren antioxidatzaile ugari ditu. Ikerketa eta garapena Nekazarien lana errazte aldera, eta ekoizten diren lursailen eraginkortasuna eta emankortasuna hobetzeko asmoz, Udapak I+G (ikerketa eta garapena) arloko hainbat proiektu aurrera eramaten ari da azken urte hauetan. Horren adibide garbia, doitasunezko nekazaritzaren barruan, besteak beste, lursail desberdinetako patataren ekoizpena nolakoa izango den aurreikusteko, ongarritzea digitalizatzeko, ureztatzeko uraren kudeaketa hobetzeko, edota produktu fitosanitarioen eta ongarri konbentzionalen ordezkoak bilatzeko lanean ari dira. Patata freskoez gain, egungo kontsumitzaileen beharrak asetzeko asmoz, osasuntsuak eta prestatzeko errazak diren produktuak ere merkaturatzen ditu kooperatibak Udapa facil markapean. Patata hauek zurituta, era desberdinetan moztuak, lurrunetan egosirik eta hutsean ontziratuta aurkezten dira, inolako kontserbagarririk edo alergenorik gaineratu gabe. Horrela, produktu hauei esker, kontsumitzaileak patata oinarri dituzten errezeta gogokoenak azkarrago prestatuko ditu, plater horien benetako zapore eta testurari uko egin gabe. Egun lau erreferentzia desberdin merkaturatzen ditu ohiko supermerkatu handietako fruta eta barazki guneko hotz kameretan, baina Udapak lanean jarraituko du osagai gehiago dituzten produktu berriak sortzeko. Bere 30. urteurrenaren ospakizunetan murgilduta, Udapak lehen sektoreak dituen erronkei aurre egiten laguntzen jarraituko du, etorkizunean Arabako patataz gozatzen jarrai dezagun.


Summary: Gizon bat espetxeratu dute Kanpezun, adingabe bati sexu eraso bat egitea egotzita. Sexu erasoa salatzeko, elkarretaratzera deitu dute gaurko Kanpezun, 20:00etan. Bestalde, Ertzaintzak gizonezko bat atxilotu du Gasteizen, desgaitasuna duen emakume bati sexu eraso bat egitea leporatuta.

Eusko Jaurlaritzako Segurtasun Sailak jakinarazi duenez, joan den urriaren 13an Ertzaintzak gizon bat atxilotu zuen Kanpezun (Araba), adingabe bati sexu eraso bat egitea egotzita. Urriaren 13an izan zen erasoa, eta hilaren 16an epaileak Zaballako (Araba) espetxera bidali zuen gizona. Polizia iturrien arabera, gizon batek autoan igotzeko gonbidapena egin zion neska adingabe bati; leku bereizi batera eraman zuen, eta ukituak egin zizkion. Neskatoarekin zihoan beste haur bati esker jakin zuen Ertzaintzak gertatutakoaren berri, eta autoan bertan atxilotu zuen Poliziak gizona, adingabearekin zegoela. Hilaren 16an epailearen esku utzi zuten atxilotua, eta egun horretan bertan bidali zuen epaileak espetxera.

Sexu erasoa salatzeko, elkarretaratzera deitu dute gaurko Kanpezun, 20:00etan. Komunitate bat gara, elkar babestu dezagun. Eraso sexistarik ez lelopean egingo dute protesta, Kanpezuko plazan. Ertzaintzak ez du gertatutakoari buruzko datu gehiagorik eman, biktima adingabea delako eta kasu horri buruzko ikerketa irekita dagoelako oraindik. Baina El Correo egunkariak gaur zabaldu duenez, atxilotua 46 urteko gizonezko bat da. Joan den ostiralean, 19:30ak aldera, 11 urteko neskatoa eta adin bereko adingabe bat sartu zituen autoan, herriko kanpoaldeko gasolina zerbitzugune batera zihoazela oinez, ogia erostera. Informazioaren arabera, gizonak autoan eramateko eskaintza egin zien, baina, gasolindegira joan beharrean, baso bide batean sartu zen. Haurren protestak ikusita, bati alde egiten utzi zion, eta hark senideei kontatu zien gertatutakoa. Haurraren aitak gertatutakoaren berri eman zion Ertzaintzari. Patruiletako bat bertaratu zen, eta gizona neskatoarekin aurkitu zuen autoaren barruan.

Beste sexu eraso bat

Bestalde, Segurtasun Sailak jakinarazi du Ertzaintzak 55 urteko gizon bat atxilotu duela Gasteizen, emakume bati sexu eraso bat egitea leporatuta. Desgaitasun bat du emakumeak. Ertzaintzako Ikerketa Kriminaleko eta Polizia Judizialeko atalak bere gain hartu zuen ikerketa, biktima atzerrian desagertuta baitzegoen sexu erasoa gertatu zenean.

Segurtasun Sailak zabaldutako informazioaren arabera, irailean desgaitasuna duen emakume baten desagerpena salatu zuen haren familiak, eta Ertzaintzak ikerketa hasi zuen, bai eta emakumea bilatzeko zegozkion baliabideak aktibatu ere. Handik egun batzuetara jakin zuten desagertutakoa Alemanian zegoela. Familia Alemaniara joan zen emakumearekin elkartzeko, eta urriaren 12an itzuli ziren Gasteizera.

Ertzaintzak ikertzen jarraitu zuen andrea desagertzeko arrazoiak argitzeko, eta jakin zuen gizon bat ezagutu zuela Gasteizen, eta gero bakarrik joan zela Alemaniara. Ikerketaren ondorioz, Ertzaintzak asteartean atxilotu zuen gizonezkoa, sexu erasoaren delitua leporatuta.

Gizonezkoa atzo eraman zuten epailearengana, eta hark kautelazko neurri batzuk ezarri zizkion; horien artean, biktimarengandik berrehun metro baino hurbilago egoteko debekua eta edozein bidetatik harekin komunikatzekoa.


Summary: Weissman israeldarrak ez du Sadarren jokatuko, «segurtasunarengatik». Jokalaria «gorroto delituarengatik» salatu dute sare sozialetan idatzitako hainbat mezurengatik. Palestinarrak «buruan tiroa jota» hiltzeko eskatu zuen, eta Gazaren gainera «200 tona bonba» botatzeko.

Shon Weissman Granada futbol taldeko jokalaria ez da Iruñera joango gaur Osasunaren aurkako partida jokatzera, «segurtasun» neurri gisa.

Espainiako COPE irratiaren arabera, «kanpoko segurtasun aholkua» jaso du Granada taldeak, eta horren zuzendaritzak jokalariarekin adostu du Sadarren ez jokatzea. Hedabideak gaineratu dutenez, Osasunaren «muturreko zaleenekin aurrez aurrekoa» saihestu nahi dute neurriarekin.

Ika-mika egon da jokalariarekin azken egunotan, sare sozialetan zein haietatik kanpo. Urriaren 13an Granadako eta Palestinako herritar batzuk fiskaltzan salatu zuten Weissman, «gorroto delituarengatik».

Jokalariak Twitterren idatzitako txioak aipatu dituzte salaketan. Weissmanek erantzun egin zion Israelen eta Palestinaren arteko gatazkaren inguruko argazki bat zuen txio bati. Irudian, Israelgo Armadako kide bat agertzen zen, fusilarekin biluzik eta desarmaturik zeuden bi palestinarri apuntatzen. «Zergatik ez die tiro egiten buruan?», galdetu zuen futbolariak txioan.

Beste hainbat mezutan Palestinarren aurkako mendekua hartzeko eskatu zuen. Horietako batean, «Gazaren gainean 200 tona bonba» botatzeko eskatu zuen. Weissmanek Israelgo Aire Armadan egin zuen soldaduska.

Salaketa jarri duten herritarrek eskatu dute gelditzeko kirolari horren mezuen modukoak, «gorrotoa eragin eta bizikidetza hausten» dutelako.

Banderen debekua

Ikusmin handia dago asteburu honetan estadioetan Palestinaren eta Israelen arteko gatazkak eragin dezakeen intzidentzien inguruan, batez ere ikurren kontuan. Izan ere, joan zen igandean ika-mika piztu zen Eibarko Ipurua futbol zelaian, Eibarren eta Huescaren arteko partidan, zelaiko segurtasun zerbitzuek eta Ertzaintzak ikusle bat kanporatu zutelako, hain zuzen, Palestinako bandera harmailan erakusteagatik. Zaleari isuna jarri zioten. Afera Eusko Legebiltzarrera heldu da, Julen Arzuaga EH Bilduko legebiltzarkideak idatziz erantzun beharreko galderak bidali dizkiolako Josu Erkoreka Segurtasun sailburuari: «Zer dela-eta jazarri zaio Ertzaintza zaleari? Zer legeren eta zer artikulu edo paragraforen arabera?».

Euskadi Irratiak gaur zabaldu duenez, Osasunak adierazi du Espainiako Poliziak duela harmailetako segurtasunaren ardura, eta Espainiako Gobernuak Nafarroan duen ordezkaritzak adierazi duela kendu egingo dizkiela zaleei Palestinako edo Israelgo banderak, estadiora eramanez gero, «istiluak saihesteko».

Realak bihar du partida, Mallorcaren aurka, eta, Euskadi Irratiak zabaldu duenez, taldeak esan ez dutela banderarik erretiratuko. Gainera, manifestazio nazionala deituta dago bihar Donostian, Palestinari elkartasuna erakusteko, Gernika-Palestina ekinaldi herritarrak deituta.

Palestinako gatazkaz harago, lehen ere sortu dute ika-mikarik bandera batzuk estadioetan zentsuratzeko ahaleginek. Urtarrilaren 14an, Osasunako segurtasun pribatuak hainbat ikur kendu zizkien zaleei, tartean ikurrina eta Nafarroako bandera bana, eta GKS Gazte Koordinakunde Sozialistaren pankarta bat. Erabakiak protesta asko eragin zituen, eta biharamunean, Osasunaren zuzendaritzak gertatutakoa gaitzetsi zuen, eta jakinarazi du ikerketa bat zabalduko zuela. Agindua Espainiako Poliziak eman zuela azaldu zuen taldeak.

Hurrengo partidan, urtarrilaren 26an, Nafarroako bandera eta ikurrin asko atera zituzten zaleek, taldeko bazkide batzuk banderak eramateko deia egin ostean.


Elikadura zaintzen

Summary: Elikadura zaintzen. Elikagaien Teknologien eta Azpiegituren Nafarroako Institutuak labore ekologikoak esperimentatzeko Sartagudan duen lursailean 48 saiakuntza egin ditu azken urtean.

INTIA sozietate publikoak (Nekazaritzako Elikagaien Teknologien eta Azpiegituren Nafarroako Institutua) 48 saiakuntza egin ditu azken urtean, labore ekologikoak esperimentatzeko Sartagudan duen lursail esperimentalean, ezagutza garatu eta sektorera zabaltzeko. Aire zabalean eta berotegietan dauden fruta-arboletan eta baratzeetan egin dira saiakuntza horiek, ekoizpen ekologikoko laborantza estentsiboko lurretan. Lursailak 20 hektarea inguru ditu, Salomon Sadaba da arduraduna, eta beste sei pertsona ere aritzen dira lanean. INTIA sozietate publikoko ordezkariekin batera, Nafarroako Gobernuko Landa Garapeneko eta Ingurumeneko Departamentuko kontseilari Itziar Gomez eta departamentu horretako beste zenbait ordezkari, eta NNPEK Nafarroako Nekazaritza Produkzio Ekologikoaren Kontseiluko presidente Maria Jose Arrondo lursail horretan bildu ziren uztailaren 3an. Lortuak dituzten aurrerapenak ezagutarazteaz gain, ekoizpen ekologikoan egiten ari diren ikerketen eta saiakuntzen berri eman zuten, irtenbide teknikoak lortzeko asmoz, eta sektorean erabil daitezen. Besteak beste, labore beraren aldaerak aztertu dira, klima bakoitzera egokitzeko duten gaitasuna egiaztatzeko. Horrez gain, aztertu da errendimendua optimizatzeko asmoz zenbat landare jar daitezkeen baratze bakoitzean, eta labore baten zikloei ere erreparatu zaie, sektorearentzat iraunkorra, emankorra eta lehiakorra izan dadin bermatzeko. Halaber, landare loredunen zenbait espezierekin egin dira saiakuntzak. Landare loredun horien bidez, lursailen dibertsitatea handitu egiten da; parasitoak eta harrapakariak erakarri, eta, horrela, izurriteei aurre egin dakieke, eta kontrol biologikoa ahalbidetu. Beste saiakuntza berritzaile bat da lurra landareen bidez babestea, tenperatura eta hezetasuna erregulatzeko eta adbentizioak agertzea eragozteko. Lurraren osasuna hobetu Ekoizpen ekologikoaren bidez, lurraren osasuna hobetzen da, biodibertsitatea zaindu, baliabide naturalak iraunarazi, eta inguruko ekosistemen eragin kaltegarriak gutxitu. Horretarako, laboreak txandatu egiten dira, ongarri organikoak erabiltzen dira, izurriteen eta gaixotasunen kontrol biologikoa egiten da, eta ingurumen oreka eta iraunkortasuna lortzen laguntzen duten habitat naturalak sortzen dira. Teknika horiek nekazaritzan erabiliz gero, lurrak eta fruta-arbolek barazki eta fruta osasungarriak emango dituztela erraztuko da, elikadura zaintzeko.


Agroekologiaren aldeko apustua

Summary: Agroekologiaren aldeko apustua. Euskal Herriko hainbat elkartek agroekologia bultzatzen dute, elikadura osasuntsua eskaintzeko, lurra, abere eta pertsona guztien errespetuan oinarriturik.

Agroekologia nekazaritza bere osotasunean kontuan hartzen duen kontzeptua da, dimentsio ekologikoa, sozioekonomikoa, soziopolitikoa eta kulturala aintzat hartzen dituena. Agroekologiaren nekazaritza eredua bioekologikoa da, eta irizpide hauei erreparatzen die: bertako ekoizpena, bertako kontsumorako; elikadura burujabetza; bide motzeko banaketa kanalak eta gertutasuneko harremanak; lan baldintza duinak baserritarrentzat eta haien langileentzat; laborarien erabakitzeko gaitasuna, ekoizpenean, eraldaketan eta salmentan; ingurumena zaintzea; eta materiaren zikloak kudeatzea, birziklatzea. Euskal Herrian agroekologia lantzen eta bultzatzen duten baserritarren eta herritarren elkarte bat da EH Kolektiboa. «Gure baserrietatik, eta jendartearekin batera, guztiontzako elikadura osasuntsua eta eskuragarria egitea dugu helburu; lurraren, abere eta pertsona guztien errespetuan oinarriturik. Agroekologiaren lanketa teorikoa eta batez ere praktikoa bultzatzen dugu, herrigintzaren ikuspegitik eta elkarlanean, gure etxaldeak guztion artean agroekologiaren bidean aurrera joateko», EH Kolektiboko kideen hitzetan. EH Kolektiboak bi egoitza ditu. Bat Izura-Azmen (Nafarroa Beherea) dago, eta bestea, Bergaran (Gipuzkoa). 220 kidez osaturik dago. Horietatik 125 laborariak dira, 67 herritarrak, eta 8 elkarteak. Halaber, EH Kolektiboa elkarlanean aritzen da erakunde eta elkarte hauekin: Eusko Jaurlaritza, Hazi fundazioa, Udalbiltza, Euskal Hiriguneen Elkargoa, INTIA Nekazaritzako Elikagaien Teknologien eta Azpiegituren Nafarroako Institutua, NNPEK Nafarroako Nekazaritza Produktu Ekologikoen Kontseilua, Gipuzkoako Foru Aldundia, Ekolurra, Bionekazaritza, Biolur, Bizilur eta Landarlan. Hurbileko salmenta Idoki Ipar Euskal Herriko etxe ekoizleen elkarteak ere agroekologiaren aldeko apustua egiten du. Euskal Herriko laborantzari bere balioa ematea eta bioaniztasuna eta ingurumena zaintzea aldarrikatzen dute. Laborarien ekoizpenak ezagutarazi nahi dituzte, eta ekoizpen horien kalitatea hobetu. Halaber, laborari berrien parte hartzea sustatzen ari dira, eta, horrekin batera, lantaldeak eta elkartasunezko xedeak laguntzen dituzte. Hurbileko salmenta sareetan aritzen dira. «Ez da dudarik badela anitz egiteko oraino. Gure sarea garatzen ari da, baina ttipi-ttipia da. Ipar Euskal Herrian, jendeen %80k kontsumoa supermerkatuetan egiten dute. Sekulako lana bada oraino biztanleria orokorra gure laborantzari buruz bihurtzeko. Guk gure sareak garatzen ditugu ditugun ahal ttipiekin», esan zion Patrick Sallaberri laborariak eta Idokiko lehendakariak Ipar Euskal Herriko Hitza astekariari otsailaren 17an. Idoki elkartearen partaidetzarekin, Landarlan elkarteak Zure platerean hasten da mundua agroekologiari buruzko film dokumentala estreinatu zuen iaz. Gipuzkoako Goierri eskualdeko ingurumen elkartea da Landarlan. Dokumental horretan, agroekologian ari diren etxalde txiki batzuen berri jakinarazteaz gain, Euskal Herriko gizarteak janaria erosteko eta jateko dituen moldeei buruz ari dira. «Elikadura mota desberdinek ez dute aztarna bera uzten ingurumenean», Ion Fontella filmeko zuzendariak eta Landarlan elkarteko kideak Ipar Euskal Herriko Hitza-ri azaldu zionez. Horregatik, ingurumenari kasu emanez ari diren etxe ekoizleengana joan dira dokumentala filmatzeko: «Ahalik eta modurik jasangarrienean ekoizten duten ekoizleengana jo nahi izan dugu, zuzenean. Kalitate ikaragarriko produktuak egiten dituzte, ingurumenean kalterik batere ez edo kalte oso txikiak sortuz». Agroekologian ari diren ekoizleen lekukotasunez gain, kontsumitzaile gune batzuk ere erakusten ditu dokumentalak: tokiko janari nagusiki biologikoarekin ari den jatetxe bat eta ekoizle txikiek hornitzen dituzten saltegi eta azoka batzuk, besteak beste. «Ikusleari erakutsi nahi diogu ez dela berdina supermerkatu batean edo merkatu batean erostea». Filma erakusteaz gain, ikastetxeetan lantzeko kanpaina bat bidean du Landarlanek. «Hezitzaileak baditugu gurekin, eta solasaldi-merienda modukoak ari gara antolatzen». Bestalde, azoketan ere mahaiak jartzen dituzte, eta, Idokiren gisa, etxalde bisitak egiten dituzte EH Kolektiboarekin elkarlanean.


Bizkaiko txakolinaren uzta, ederra

Summary: Bizkaiko txakolinaren uzta, ederra. 2022ko uztako Bizkaiko Txakolinak izaera freskoa, frutaduna eta loreduna du, eta ibilbide luzekoa da.

Ekainaren 28an, Bilboko Silo aretoan aurkeztu zuten Bizkaiko Txakolinaren 2022ko uzta. Bultzatzaileek hiru ardo mota aurkeztu zituzten: txakolin instituzionala, sortu berri den Bereziak kategoriako txakolina, eta Apartak kategoriako Kontseilu Arautzaileak babestutako ardoa. Txakolin instituzionalaren ezaugarriei buruz, Antonio Casares Leioako Ostalaritza Eskolako sommelierra mintzatu zen. 2022ko uztako txakolinak izaera freskoa, frutaduna eta loreduna duela, eta ibilbide luzekoa dela nabarmendu zuen. Bereziak kategoriako txakolinaren nondik norakoak Galdakaoko Ostalaritza Eskolako Arantza Alvarez sommelierrak eman zituen. Ardo mota horrek tradizioaren eta modernitatearen artean islatzen duen sinbiosi perfektua egiaztatzen duela azaldu zuen, eta bere bolumena, konplexutasuna eta harmonia gastronomikorako gaitasuna azpimarratu zituen. Apartak kategoriako ardoa ESHBI Bilboko Goi Mailako Ostalaritza Eskolako Unai Urquijo sommelierrak aurkeztu zuen. «Ardo horretan, jatorriak eskaintzen dituen baliabideak zabaltzen dituen begirada ez ezik, aukera gastronomikoen paleta aukera zabala ere aurki daiteke. Ardo zuri hori haragiarekin gozatzeko aproposa da». Mezulari berriak Bizkaiko Txakolinaren azken uztaren aurkezpena Bizkaiko Txakolinaren Egunean egin zen. Ekitaldian, Bizkaiko Txakolinaren mezulari berriak izendatu ziren. Hain zuzen ere, arestian aipaturiko hiru zentroak: Leioako Ostalaritza Eskola, Galdakaoko Ostalaritza Eskola eta ESHBI Bilboko Goi Mailako Ostalaritza Eskola. «Jakintzaren, zerbitzu onaren eta tokiko produktuaren potentzialaren transmisioari eta haren mihiztadurari balioa emateko organismo biziak dira». Zigor Iturrieta aurkezle, sukaldari eta kirolariak, Bizkaiko txakolina bultzatzen duten erakundeetako ordezkariek, upategietako arduradunek eta Kontseilu Arautzaileko ordezkariek ere parte hartu zuten ekitaldian. Garikoitz Rios Kontseilu Arautzaileko presidenteak eskertu egin zuen aurreko kontseiluak egindako lana, eta talde berriari ongietorria eman zion: «Azken urteotan asko aurreratu arren, etorkizunerako ere erronka garrantzitsuak dituzte». Azpimarratzekoa da Bizkaiko Foru Aldundiarekin iraunkortasun integralean aurrera egiteko egiten ari diren proiektu estrategikoa, sektorearen etorkizunerako funtsezkoa baita. Horrela, Amaia Antxustegi Bizkaiko Jasangarritasun eta Ingurune Naturaleko foru diputatuak mahastiak «praktika iraunkorrago bihurtzeko» sektorearekin batera lantzen ari den proiektu estrategikoaren berri eman zuen. Halaber, sektorearen errealitate berriari estaldura emango dion baldintza-agiri berri bat onartzeko, Kontseilu Arautzailea Bizkaiko Foru Aldundiarekin berarekin, Eusko Jaurlaritzarekin, Hazi fundazioarekin eta Euskal Herriko Unibertsitatearekin batera egindako lana ere aipatzeko modukoa da. Azkenik, Eusko Jaurlaritzako Nekazaritzako, Arrantzako eta Elikagai Politikako sailburuorde Bittor Orozek sektorearen «ezinbesteko erresilientzia» nabarmendu zuen, eta zorionak eman zizkien sektore horretan ari direnei «egindako bideagatik eta egiten ari diren lan bikainagatik».


Summary: Durako ikastetxeko otorduen enpresa zigortu dute pastan zizareak azaldu ondoren. Eusko Jaurlaritzako Hezkuntza Sailak martxan jarri du Serunion enpresari isuna jartzeko prozedura, «arau-hauste larriarengatik», baina ez dio kontratua eten.

Durako (Araba) Ikasbidea ikastetxe publikoko zuzendaritzak berretsi du albistea: joan den irailaren 22an ikasle batzuek jangelan ateratako janariarekin lotutako abisu larria eman zuten; «zerbitzatutako pasta ezin zen jan», eta, areago, batzuek beren plateretan «zizareak» ikusi zituztela esan zuten. Abisu horiek oinarria bazutela erabaki ondoren, Duranako ikastola horretako arduradunek janariaren laginak jaso zituzten, «haiek laborategian aztertzeko». Horrekin batera, otorduez arduratzen den enpresari, Serunioni, zuzendu zitzaion, haien «hornitzaileen datuak eta pastaren trazabilitatea» ezagutzeko.

Aurtengoa da enpresa horrek Duranan eta Arabako landa eremuko beste herri askotako ikastoletan janari zerbitzua ematen duen lehen urtea. Kataluniako enpresako Bizkaiko bulegoa da Arabatik gertuen dagoena. «Hornitzaileekin harremana behin-betiko hautsi zuelako abisua» eman zuen enpresak, ikasleen gurasoei igorri zaien gutun batek islatu duenez.

Edonola ere, ikastolako zuzendaritzak aster horretan osoan zerbitzatutako janariaren laginak hartu zituen; izan ere, arazo gehiago egon dira ikasturtea abiatu zenetik otorduekin. Guztira ehun inzidentziatik gora jaso dira Serunionek Duranan banatzen duen janaria dela eta. Hori dela eta, Osasun Sailaren inspekzio bat ere egin zen, «egoeraren larritasuna» aintzat hartuta, ikastolako iturriek azaldu dutenez. Bada, urriaren 6an, hartutako laginen azterketen emaitzak ezagutu ziren, eta susmorik okerrenak berretsi zituzten haiek. «Pastan mikroorganismoak zeudelako zantzuak» aurkitu zituzten.

Kontratua ez da eten

Gurasoen artean alarma piztu den arren, Jaurlaritzak ez du Serunionekin duen kontratua hautsi, «teknikoek deliberatu baitute inzidentzia ez dela behar bezain larria» neurri hori hartzeko. Baina adjudikazioan jasotako baldintzei jarraiki, «zigor ekonomikoak» ezartzea aholkatu dute Ogasun eta Osasun sailetako teknikoek. Pastarekin lotutako pasarteaz gain, Ikasbidea ikastolako jangelan jasotako beste ehundik gora inzidentzia «sakonago» aztertzeko bidean da administrazioa.

Duranako ikastolan izan duen arazoa ez da Serunion enpresak izan duen lehen arazo larria zerbitzatzen duen janariari lotuta. Errioxako (Espainia) zortzi eskolatan otorduetan zizareak azaldu diren abisuak eman dituzte, esaterako, ikasturte honetan bertan.


Summary: Elon Musk X sare sozialean kontua berria sortzeagatik ordainarazten hasi da. Oraingoz Zeelanda Berrian eta Filipinetan soilik abiatu da neurria eta lehenik erabiltzaile zirenek ez dute ordaindu beharko

Zeelanda Berriko eta Filipinetako X (lehengo Twitter) sare sozialeko erabiltzaile berriek urtean dolar bat ordaindu beharko dute. Neurria urriaren 17an jarriko da indarrean. Elon Muskek iragarri du neurriaren xedea dela «plataforma manipulatzen saiatzen diren eta gainontzekoen esperientzia oztopatzen duten» botsen eta spamaren ugaritzea saihestea.

Muskek berak Xn azaldu du aldaketak ez dituela botsak (atzetik robot bat duten profilak) erabat desagerraraziko. Baina «mila aldiz zailagoa» izango dutela plataforma manipulatzea: bot kontu bakoitza sortzeko kreditu txartela eta telefono zenbaki ezberdin beharko dira.

Ez dute ordainketa mundu osora zabaltzeko asmorik agertu oraindik. «Not a Bot» (ez naiz robota) kanpaina hau proba izango da neurria baliagarria den ala ez jakiteko. Dena dela, ez da lehen aldia sare sozialaren jabeak X erabiltzeagatik ordainketa-sistema bat proposatzen duela, orain hilabete ere iragarri zuen «hilabeteroko ordainketa txiki bat». Orain urte erdi ere beste aldaketa entzutetsu bat izan zen: izenaren ondotik agertzen zen ikur urdinak pertsona famatu ala esanguratsu baten identitatea ziurtatzen zuen. Orain, aldiz, harpidetzagatik ordaindu duela esan nahi du.

Zeelanda Berrian eta Filipinetan jada erabiltzaile zirenek ez dute ordaindu beharko, eta profil berria sortu dutenek ere, ordaindu nahi ez izatekotan, irakurketa eta bistaratze soila egin ahal izango dute.


Summary: EAJk bat egin du Konfederazioaren eskaerarekin. Euskal hiztun kopurua %30era emendatu behar dela babestu dute jeltzaleek ere

Ipar Euskal Herriko EAJk bat egin du Euskal Konfederazioak atzo egin zuen deiarekin. Euskalgintzako eragileek agerraldia egin zuten EEP Euskararen Erakunde Publikoa osatzen duten erakundeei eskatzeko «anbiziotsu» joka dezatela etorkizuneko hizkuntza politika definitzeko orduan. Helburu argia finkatu zuten: 2050erako euskal hiztunen kopurua %30era heltzea. «Ezinbestekoa» da jeltzaleen iritziz.

Halaber, euskararentzat koadro juridiko «egonkor eta anbiziotsua» defendatzen dutela erran dute. «Aldi berean, EEPk [Frantziako] Asanblea Nazionalera eta Senatura ekimen bat eraman behar du, aipatu eskualdeko hizkuntzen konstituzio aitorpenari buruz», adirazi dute.

Irakaskuntzan indarrak egiten segitu eta «paisaia linguistiko euskaldunagoa» bultzatzeko beharra dagoela ere erran dute. «[Frantziako] Estatuaren eta lurralde erakundeen arteko adostasunaren bidez, haien zerbitzu eta enpresa publiko guztiek frantsesarekin, eta Aturripean gaskoiarekin, euskara erabil dezaten».


Summary: Pertsona guztiek errolda izateko eskubidea dutela aldarrikatu dute Bilbon. 'Erroldarik gabe izaterik ez’ kanpaina abiarazi dute 87 eragilek. Salatu dutenez, errolda ez izatea oztopoa da hainbat eskubide lortzeko.

Errolda udalerri batean bizi diren pertsonen erregistroa izateaz gain, eskubide asko eskuratzeko sarbide atea da egun. Hala ere, pertsona askok ezin dute errolda lortu. Hori dela eta, 87 entitatek kanpaina bat jarri dute martxan Bizkaian. Atzo goizean Erroldarik gabe izaterik ez kanpaina aurkeztu zuten Bilboko udaletxeko eskaileretan: «Pertsona guztien errolda aldarrikatu nahi dugu, euren bizitokia zein den kontuan hartu gabe».

Besteak beste, sei sindikatuk babestu dute kanpaina, eta migratzaileen eskubideen alde lan egiten duten beste 30 eragilek. Esaterako, Ongi Etorri Errefuxiatuak plataformak, Baobat elkarteak, Atxondo Harrera Herriak, Egintza elkarteak eta Bizkaiko SOS Arrazakeriak. Gizarte mugimenduek ere babestu dute (Feministaldek, Eguzki talde Ekologistak, Kakitzat koordinadorak...); eta EH Bilduk, Elkarrekin Bilbok eta Sortuk ere bai.

Errolda ez izatea oztopo bat da hainbat eskubide lortzeko, deitzaileek azaldu dutenez. Esaterako, erroldarik ez duten pertsonek ezin dute osasun txartela lortu, eta ezin dute Lanbiden izenik eman. Era berean, ez dute bozkatzeko eskubiderik, eta batzuek ezin dute egoiliar baimena eskuratu. «Errolda exijitzea pertsona guztien eskubideen aldeko aldarrikapena izan da eta izaten jarraituko du», argi utzi dute.

Bizileku bat izanda ere, hainbat bizilagunek ezin dute errolda eskatu, «hartzen dituzten pertsonei kalte egiteko beldurrez edo etxebizitzaren jabeek uzten ez dielako». Egoera horretan daude, adibidez, pasaporterik ez duten migratzaileak (euren enbaxadek ez dizkietelako berritzen); eta egoera oso prekarioan dauden pertsonak, «erroldatzeko eskubiderik gabeko» logelak alokatzen dituztelako. «Pertsona horiek 200 euro inguru ordaindu behar dituzte hilean, bizi ez diren tokietan erroldatu ahal izateko».

Elkarrizketak udalekin

Kanpainaren helburua da «errealitate hori herritar guztiei ezagutaraztea», eta erroldarik gabeko pertsonek jasaten duten «eskubide urraketa» salatzea. Are, errolda eskuratzeko udalean eskaera formala egiteko erabakia hartu duten pertsonak lagundu nahi dituzte. Eta udalekin «elkarrizketa prozesuak» ireki nahi dituzte, pertsona guztiek errolda izan dezaten, «formula administratiboak» aurkitzeko. Izan ere, eragileek alderdi politikoekin elkarrizketak izan dituzte, eta Bizkaiko udal guztiei gutun bat bidali diete.

Kanpainaren babesleek argi dute hasi duten bidea «arazo burokratikoz» beteta egongo dela. Hala ere, nabarmendu dute erroldarik gabe ezinezkoa dela «gizarte bazterketako egoera» gainditzea. «Justiziagatik, duintasunagatik, pertsona guztientzako errolda nahi dugu».


Summary: EHUk Logopediako gradua eskainiko du heldu den ikasturtean. Gradu berriak 40 plaza eskainiko dizkie euskara, gaztelania eta ingelesa menderatzen dituzten ikasle hirueledunei, hiru hizkuntza horietan emango baitira irakasgaiak.

EHUko Gobernu Kontseiluak atea zabaldu du 2024-2025 ikasturteko eskaintza akademikoa zabaltzeari, baina titulu berriak behin betiko formalizatzeko UNIBASQ Euskal Unibertsitate Sistemaren Kalitatea Ebaluatu eta Egiaztatzeko Agentziaren aldeko ebaluazioa lortu beharko dute. Logopediako gradua da onartu berri den tituluetako bat. Psikologia Fakultatearen eskaintza akademiko berrituaren parte izango da, eta martxan dago jada ere Psikologiako graduaren ikasketa planaren eguneratzea.

Eva Ferreira errektorearen hitzetan, «ikasketa berri hauek onartzeak berretsi egiten du EHUk unibertsitate generalista gisa duen irudi ezin hobea, jakintza arlo guztiak barne hartzen dituena, den-denak bikaintasunaren eta zorroztasunaren ikuspegitik». Logopediari dagokionez, gizartean «oihartzun zabala» duen behar bat dela esan du, eta horri erantzun nahi izan diola EHUk.

Logopediaren helburu nagusia da, unibertsitateak azaldu duen moduan, ebaluazio, diagnostiko eta tratamendu lan bat egitea edozein adinetako pertsonen hizketaren, ahotsaren, ahozkoak ez diren aho funtzioen, ahozko eta idatzizko hizkuntzaren eta beste komunikazio modu batzuen nahasteetan. «Halaber, logopedaren eginkizun garrantzitsua da esku-hartze prebentiboak planifikatu eta gauzatzea, nahaste horien eragina txikitzeko eta aho eta komunikazio funtzioak hobetzeko», azaldu du EHUk ohar batean. «Logopedak lan egin dezake bai bakarka bai talde multiprofesionaletan, arlo publikoan edo pribatuan, nagusiki hiru arlo hauetan: osasun arloa, hezkuntza eta arlo sozio-asistentziala». EHUren arabera, gizartean eskaera zabala duen titulazioa da eta, zenbait azterlanen arabera, gaur egun profesional gehiago behar dira eskaerari erantzuteko.

Logopediako graduak 40 plaza eskainiko dizkie euskara, gaztelania eta ingelesa menderatzen dituzten ikasle hirueledunei, hiru hizkuntza horietan emango baitira irakasgaiak. Gainera, ikasle batzuek aukera izango dute prestakuntza dualeko ibilbidea egiteko. Graduak «lanbide arautu batean aritzeko gaitasuna» emango du, gizartean eskaera gero eta handiagoa duen lanbidea, «eta aukera emango du, lehen aldiz, euskaraz trebatzeko diziplina horretako profesionalak».


Summary: Estatu kolpe saiakeraren «mentore intelektuala» izatea egotzi diote Bolsonarori. Brasilgo Kongresuak gertatutakoa ikertzeko osatutako batzordeak eskatu du presidente ohia inputatzeko indarkeria politikoagatik eta zuzenbide estatua indarrez baliogabetzeagatik

Brasilgo Kongresuak joan den urtarrilaren 8ko estatu kolpe saiakera ikertzeko osatutako batzordeak bukatu ditu bere lanak, onartu du azken txostena, eta, horren arabera, Jair Bolsonaro herrialdeko gobernuko presidente ohia (2019-2022) izan zen ekintza haren «mentore intelektuala». Leporatzen dio «erantzukizun zuzena» edukitzea saiakeran, eta, horregatik, eskatu du inputatu dezatela zilegi ez den elkarte bat sortzeagatik, indarkeria politikoagatik, zuzenbide estatua indarrez baliogabetzeagatik, eta estatu kolpeagatik. Atzo eman zuten horren berri, eta batzordeak jakinarazi du dokumentua Fiskaltzari bidaliko diola, erabaki dezan ea eskuin muturreko estatuburu zenaren kontrako karguak aurkezten dituen.

Batzordeak proposatu du, gainera, beste 60 pertsona inputatzea; horien artean daude Bolsonaroren agintaldiko bost ministro, armadako komandante izandakoak, eta hogei bat militar, besteak beste. Eliziane Gama senatariak idatzi du dokumentua, eta horren alde egin dute batzordeko hogei kidek, 11k kontra, eta bat abstenitu egin da.

Ikusi gehiago: Bolsonaro ikertuko dute, estatu kolpe saiakera bultzatzea egotzita

Bost hilabetez aritu da lanean batzordea, argitu nahian zer gertatu zen urtarrilaren 8an, Luiz Inacio da Silva Lula-k Brasilgo presidente kargua hartu eta astebetera. Izan ere, ultraeskuineko presidente izandakoaren milaka jarraitzailek Kongresuaren, Auzitegi Gorenaren eta presidentetzaren eraikinak hartu zituzten indarrez Brasilian, eta kalteak eragin zituzten horietan.

Gertakari horiengatik 1.400 bat pertsona auzipetu ditu Auzitegi Gorenak, eta dozena bat inguru zigortu. Bolsonaro ikerketapean dago, baina hura inputatu behar dutelakoan dago Kongresuko batzordea. Tesi hori osatzeko, berreraiki ditu, gertakarien lekukoen deklarazioei esker, kolpe saiakeraren aurreko hilabeteak. Eta txostenak jasotzen ditu, besteak beste, kamioilariek egindako errepide mozketak; esku hartze militar bat exijitzeko armadaren kuartelen parean egindako kanpaldiak; Brasilian huts egin zuten atentatuak; edo Lularen inbestidura eragozteko aurreko gobernuak izandako ustezko eztabaidak.


Summary: Gizarteko sektore gehienak izango dira Palestinaren aldeko manifestazioan. Bihar egingo dute manifestazioa, 17:30ean, Donostian. «Ezin gara isilik mantendu genozidio honen aurrean», nabarmendu dute antolatzaileek.

Bi aste beteko dira bihar Israelen eta Gazaren arteko gerra hasi zenetik. Gerra hasi eta astebetera aurkeztu zuten Euskal Herriko hainbat sektoretako pertsonek Gernika-Palestina Deialdi Herritarra, palestinarrei elkartasuna adierazteko. Bihar, manifestazio nazionala egingo dute Donostian; 17:30ean abiatuko da Antiguako tuneletik. Oso denbora gutxian antolatu dute elkartasun oldea, eta biharko manifestazioa izango da lehen erakustaldia. Euskal Herriko 155 pertsona ezagunek eta gizarteko denetariko sektoreetakoek bat egin dute biharko manifestaziorako deialdiarekin.

Donostiako hotel batean agerraldi bat egin dute gaur Gernika-Palestina Deialdi Herritarreko zenbait kidek, eta berretsi dute Palestinako gatazkaren konponbide politikoa bilatzeko deia. «Ezin gara isilik mantendu genozidio honen aurrean. Premiazkoa da eskalada belikoa gelditzea, eta bake eta itxaropen etorkizuna eskaintzea», nabarmendu dute Zuriñe Rodriguez kazetariak eta Foro Sozialeko buru ohi Agus Hernanek, egitasmoaren antolatzaileen izenean.

Atxikimendua adierazi dutenei «eskuzabaltasuna eta konfiantza» eskertu dizkiete. Izan ere, biharko manifestaziora joateko deia egin dute denetariko alderdi politikoek, sindikatuek, gizarte mugimenduek, kultur taldeek eta kooperatibek. Gizarte mailan ezagunak diren 155 norbanakok ere bat egin dute. «Mobilizazio masibo bat izan daitekeela uste dugu», esan dute Rodriguezek eta Hernanek.

Deialdiarekin bat egin dute EH Bilduk, Podemos Ahal Duguk, Ezker Anitzak, Zurekin Nafarroak, EH Baik, Sortuk eta Alternatibak. Hernanek esan zuen EAJk haren kideei «askatasuna» eman diela manifestaziora joan ala ez erabakitzeko. Txalotu egin dute jeltzaleen «jarrera proaktiboa».

Nabarmendu dute Euskal Herriko sindikatu «guztiek» egin dutela bat mobilizazioarekin; ELA, LAB, CCOO, UGT, Steilas, ESK, EHNE, Etxalde, CGT eta Solidari sindikatuek, hain zuzen ere.

Gizarte mugimendu ugarik ere dei egin dute manifestaziora batzera. Tartean dira Arabako, Bizkaiko eta Gipuzkoako GKE gobernuz kanpoko erakundeen koordinakundea, Aitamari Itsas Salbamendu Humanitarioa, Euskal Herriko Bilgune Feminista eta Calcuta Ondoan elkartea.

Kulturgintzatik ere batu dira deialdira Oreka TX, Tapia eta Leturia eta Xiberoots taldea, besteak beste. Sortzaile eta artista ugarik ere adierazi dute haien atxikimendua: Maialen Lujanbiok, Itziar Ituñok, Joxe Mari Agirretxek, Pello Reparazek, Fernando Bernuesek eta Yogurina Borovak, besteak beste.

Akademiako kide ugarik ere bat egin dute; tartean da Nekane Balluerka, EHUko errektore ohia. Atxikimendua adierazi duten kazetariak ere asko dira; Xabier Madariaga eta BERRIAko zuzendari ohi Martxelo Otamendi dira bi.


Aizkorri, aterpe eta talaia

Summary: Aizkorri, aterpe eta talaia. Inguruan dituen mendien artean garaiena izan ez arren, mendilerroari izena emateaz gain, ezagunena eta bisitatuena dugu Aizkorri. Bertan kokatzen den baselizak eta barruan urteetan gordetako gurutze mirarigileak ere zerikusi handia izan dute ospe horretan.

Euskal Herria gurutzatzen duen kareharrizko bizkarrezurrean barneratzen da Aizkorriko mendilerroa, eta bertan dago gure mitologiaren jainkosa Mariren etxeetako bat.

Aizkorri oso ibilitako mendia dugu eta esan daiteke ia bere isurialde guztietatik arazo handirik gabe igo daitekeela. Neguan, elurraren baldintzak onak izanez gro, IEko hegaleko kanalak ere igo daitezke.

Biderik ezagunenak bi hauek dira: Otzaurteko mendatetik abiatzen dena (hori deskribatuko dugu hemen) eta Arantzazutik hasi eta Urbiako zelaiak gurutzatzen dituena.

Historia handiko bidea

Aldaolako aparkalekutik M norabidea hartuko dugu Sandratiko Balkoiari dagokion informazio panelaren ondoko bidetik. Metro gutxi batzuk jaitsi eta Ubiergo erreka gurutzatu ondoren, bideak IIM norabiderantz egiten eta zuhaitzen artetik gora egingo dugu guk ere.

Basoaren ekialdeko mugaren ondotik atera eta 2010. urtetik itxita dagoen Sandratiko aterpera iritsiko gara. Bertan, bideak GR12arekin bat egiten du eta ageriko bide zabal batetik Sandratiko tunelerantz egingo dugu M-HM norabideari eutsiz. Bertatik ustezko erromatar bidearen arrastoak argi ikus daitezke. Nahiz eta erromatar bide bezala ezagutu eta tunelaren ipar sarrerako inskripzioak hori aditzera eman dezakeen, harrizko bide hori nork egin duen ez dago batere argi gaur egun.

Tunelaren sarreran, izotzetan zein arroka bustiarekin eroriak ekiditeko jarritako eskubanda atzean utziko dugu. Eskuinean Sandratiko baseliza dago. Lizarrate izena zuen garai batean tuneleko pasabide honek, baina baselizaren eraginez galdu egin du jatorrizko izen hori.

Pasabidetik igaro eta irteeran IM norabidea hartuko dugu, eta GR12ari jarraituko diogu ia 200 metrotan, Sandratiko Balkoira eramaten duen bidegurutzea atzean utziz.

Bideak HMra egiten duen momentuan, Eskaratzako iturrira iritsi baino lehen, seinaleztapenik gabe zuzen jarraitzen duen bidetik jarraituko dugu, I norabidean. Aipagarria da oso, bidean zehar aurkitu daitezkeen hamaika bide-seinaleen artean, bakar batek ere ez duela Aizkorrira igotzeko biderik aipatzen.

Baso karstikoa

GR12 utzi eta bide berritik jarraituko dugu, abiapuntutik metro gutxitara harriz beteriko basoan murgilduz. Basoko bidearen lehendabiziko bi herenetan ia modu zuzenean I norabidea jarraituko dugu, zuhaitzen artean sigi-saga txikiak eginez.

Bidea beti ez da agerian, nahiz eta zoruko harri leunduek nolabait bidearen testigantza eman. Sarritan, gainera, hostoek eta orbelak erabat estaltzen dute zidorra. Hala ere, bideak leku errazenetik egiten du oro har, beti norabidea mantenduz; hortaz, adi egonez gero, orientazioak ez luke arazo handirik eman behar.

Bat-batean, bideak harkaitz baten gainetik ezkerrera, M-IM norabidea hartzen du, eta basoko bidearen azken herenari ekiten dio. Inklinazioak ere lasaitu bat ematen digu 1300 metroko garaiera hartu arte. Puntu honetan, berehala sumatuko dugu basoaren goiko muga gertu dagoela. Berriro ere iparrerako norabidea hartzen du bideak, basotik irtetean.

Basoaren goiko mugatik irten eta belarrezko bizkar txiki batetik gure aurrean eta ezkerretara kokatzen den erlaitz batetara iritsiko gara. Gandor honek modu dotorean lotzen ditu Aizkorriko hego isurialdea eta goranzko diagonalean mendia ebakitzen duen IE isurialdea.

Isurialde hau ia 1400 metrotan hartuko dugu, gu gauden lekutik 1000 m behera dauden Zegama eta inguruari begirada kendu ezinik.

Altuerako ibilaldia

Bidetik jarraituko dugu, eta ia konturatu gabe atzean utziko dugu Aiztontor Altuna. Ibilbideak ertzetik gertu mantenduko gaitu oso modu nabarmenean, toki lau txiki batetik igaro eta Tontorraundira iritsi arte.

Bizkarra gainditu eta gailurrera eramaten duen azken tartea aurrez aurre daukagu. Aldapa txikiko bidetik jarraituko dugu, Aizkorriko aterpeari eta mendilerro guztiari ospea ematen dion ondoko baselizari eusten dion gandorreraino.

Gailurra bi eraikinen atzetik kokatzen da, metro gutxira.


Summary: Osasunak etxeko lehen garaipena lortu du, Granada mendean hartuta. Etxeko lehen garaipena lortu du Osasunak, Ante Budimirren bi golekin. Nagusitasunez garaitu du, Granada ahul baten aurka.

Garaipena itzuli da Sadarreko futbol zelaira. Etxean irabazi gabe zegoen Osasunak 2-0 garaitu du beheko postuetan dagoen Granada, eta hamahiru punturekin geratu da sailkapenean. Ante Budimirren bi golek eman dizkiote hiru puntuak etxeko taldeari, eta Chimy Avilak aspaldiko partida onena jokatu du. Txapelketaren geldialditik bikain itzuli dira gorritxoak.

Egonkortu beharrean dauden bi talde elkartu dira Sadarren. Alde batetik, oraindik etxean irabazi gabe zegoen Osasuna arraro bat. Bestetik, etxetik kanpo irabazi gabe zegoen Granada igo berri bat. Jagoba Arrasateren Osasuna beti izan da Sadar gotorleku bilakatu duen talde bat, eta harritzekoa zen oraindik hiru puntu lortu ez izana beren zaleen aurrean. Aipatzekoa, hala ere, partida horietan izan dituen aurkariak: Athletic, Brujas (Konferentzia Liga), Bartzelona, Sevilla eta Atletico Madril. Beraz, Granadaren aurkako hau, egutegian gorriz markatuta zuten gorritxoek.Granadak, bere aldetik, talde igo berriaren komeriak jasan ditu denboraldiko lehen partidatan, eta etxetik kanpo lortutako puntu bakarra Almeriaren aurka izan zen.

Ikusi gehiago: Osasunako zaleek dozenaka Palestinako bandera atera dituzte Sadarren, Granadaren aurka

Osasunak ezin zuen barkatu, eta gutxiago Granada bezalako talde baten aurka. Gainera, guztiz sendatu den Moi Gomez berreskuratu du Arrasatek hamaikakorako. Aitzakirik ez, garaipenaren bidera itzultzeko. Arrasatek berak, «etxean puntuak gehitzeko momentua» iritsi zela, eta horretarako lehen aukera Granadaren aurkako partida zela ohartarazi zuen prentsaurrekoan.

Esan eta egin. Lehen minutuetan Granada menperatu, eta 11. minutuan sartu du gola Ante Budimirrek. Zenicako zisneak 2027ra arte luzatu berri du kontratua talde gorritxoarekin, eta eskertza, gol polit batekin egin du. Asistentzia, Chimy Avilarena izan da. Inork gutxik ikusi duen pasea eman dio aurrelari kroaziarrari, eta honek bikain sartu du Granadaren sarean. Golaren ondoren nabarmen moteldu da bi taldeen jokoa, baina Sergio Herrerak bizpahiru alditan gelditu behar izan ditu Granadaren erasoak.

Atsedenaldiaren ondoren, eta Osasunaren erasoko lehen jokaldian, horrelako partidak ixteko hain lagungarria den penaltia lortu du etxeko taldeak. Protagonista, berriro ere, Ante Budimir. Chimy Avilak, Balkanetako aurrelaria aurkitu du beste behin, eta Ferreira atezainaren aurrean geratu da. Biek talka egin dute, baina epaileak ez du penaltia ikusi. VAR-a izan da, kasu honetan, urratzea ikusi eta epailea ohartarazi duena. Hamaika metroetatik Budimirrek jaurti du baloia, atezaina engainatuta, eta kontrako aldetik sartuz. Hortik aurrera, Osasuna errez gailendu da, eta gol bat baino gehiago sartzeko aukera izan du.


Summary: Euskal mendizaletasunaren gala ospatu da Galdakaon. Iazko jarduera onenen sariak eta Pyrenaica aldizkariaren sariak banatu ziren atzo Euskal Mendizale Federazioak eta Ganguren Mendizale Taldeak antolatutako ekitaldian. Ainhize Belar, Ruth de la Hera, Comete Sarearen Lagunak elkartea eta Alex Txikon izan dira sarituetako batzuk.

Euskal Mendizaletasunaren XXVII. Gala ospatu zen atzo iluntzean Galdakaoko Torrezabal Kultur Etxean, Euskal Mendizale Federazioak (EMF) eta Ganguren Mendizale Taldeak antolatuta, eta 2023ko jarduera aipagarrienei aitortza egin zitzaien. Ainhoa Lendinezek eta Aitor Montesek gidatu zuten ekitaldia, eta Andra Mari Dantza Taldeak edo Maximo Moreno Abesbatzak beren emanaldiak eskaini zituzten.

Iñigo Hernando Galdakaoko alkateak ireki zuen ekitaldia, eta gala Galdakaon egitearen «ohorea» nabarmendu zuen. «Gure herrian mendia oso errotuta dago, bere nortasunaren parte baita», eta esker berezia adierazi zion Ganguren Mendi Taldeari «herria sortzen duten ezberdinen arteko sare komunitario hori ehuntzeagatik».

Ganguren MTko sortzaileek beren hasierak oroitu zituzten bideo hunkigarri batean, eta, ondoren, Zigor Egia EMFko presidenteak hartu zuen hitza. Bere gaztaroko pasadizo batzuk eta antolatzaileekin izandako harremana aipatu zituen, eta, neurri batean, bere eskirako zaletasuna Ganguren taldeari zor diola ere aipatu zuen.

Nola ez, EMFren 100. urteurrenaren ospakizuna azpimarratu nahi izan zuen Egiak: «Datorren urtean 100 urte beteko ditugu, 1924an jaio ginen Elgetan, Federacion Vasco Navarra de Alpinismo izenarekin eta aurrerantzean ere elkarrekin jarraituko dugu. Aurten, gure lehiaketak Hego Euskal Herri osokoak izan dira. Besaide Eguna eta Euskal Herriko erdigunera elkarrekin eginiko ibilaldia gure egutegian sendotu dira. Pyrenaica aldizkarian nafarrek beren lekua dute. Mendeurrena, noski, elkarrekin ospatuko dugu, eta datorren urterako, EMMOAren eta bi federazioen lanari esker, Euskal Mendizaletasunaren Museoa izango dugu Tolosan. Azkenik, ez dugu ahaztu behar beste urrats garrantzitsu bat: Euskal Herriko Mendi Biltzarraren osaera».

EMFko presidentearen hitzen ondoren, 2022ko Pyrenaica Lehiaketako Sariak banatu ziren (beheran dituzue saridunak). Aurrez, Ivan Ruiz Rotaetxe Pyrenaica aldizkariko zuzendariak eta BERRIAko mendiko kanal honetako kolaboratzaileak nabarmendu zuen zaila dela guztien onerako eta musu truk lan egingo duen jendea topatzea, eta, alde horretatik, Ganguren Mendi Taldearen lana eskertu nahi izan zuen.

EMFren sari-banaketarekin hasi aurretik, antolatzaileek Olga Santxo Bizkaiko Mendi Federazioko langilearen leialtasuna eta dedikazioa aitortu nahi izan zuten omenaldi hunkigarri batean. Olga Santxok berak Jose Felix Fernandez Bizkaiko Mendi Federazioko presidentearen eskutik jaso zuen oroigarria eta lan horren aitortza.

EMFren aitortzak

Ekitaldia ixteko, Euskal Mendizale Federazioaren 2023ko sariak banatu ziren. Emakume mendizaleei ematen zaien Loli Lopez Goñi saria Ruth de la Herarentzat izan da aurten. Euskal mendizaletasunaren adiskideak saria, Ertzaintzaren zaintza eta erreskate taldeak jaso zuen. Ibilbidearen saria edo aitortza Comete Sarearen Lagunak elkartearentzat izan zen, Antxon Bandres saria jarduera onenari, Ainhize Belar eskalatzaile gazteak jaso zuen. Aurten, besteak beste, Begi puntuan (9a) eta Honky Mix (8c+) bide historikoak eskalatu ditu atxondarrak (Bizkaia). Andres Espinosa saria, azkenik, Alex Txikon lemoarrak (Bizkaia) jaso zuen.

Txikonek saria jaso ondoren, Ghulam Murtaza pakistandarra igo zen agertokira. Broad Peakeko igoeran bezeroek abandonatu ondoren, izozte larriak izan zituen Murtazak hainbat hatzetan. Alex Txikoni berari eta Bizkaiko beste hainbat laguni esker, Gurutzetako ospitalean artatu dute berriki, eta, ondoren, Madrilen egin diote ebakuntza.

Saridun guztien familia-argazkiarekin amaitu zen Gala. Hegoaldeko bi federazioak buru-belarri mendeurreneko ospakizunei begira dira jada.

PYRENAICAKO XXXX. MENDIKO ARGAZKIEN LEHIAKETA

Lehen Saria: Amanecer en las Torres del Paine. Pablo Ruiz Garcia. Bigarren Saria: Biafo, zona baja del glaciar. Juan Jose Lopez Azurmendi. Hirugarren Saria: Vignemaleko handitasunean txiki. Iñigo Santxo.

PYRENAICAKO XXXIX. MENDI ARTIKULUEN LEHIAKETA

Lehen Saria: Vascos frente al invierno. Antxon Iturriza. Bigarren Saria: Dorje Lakpa bide berri batetik. Mikel Inoriza, Iker Madoz eta Mikel Zabalza. Hirugarren Saria: Cascadas de hielo en los Ecrins. Sergio Marco.

PYRENAICA BLOGAREN VII. SARIA

Bisita gehien izan dituen sarrera: La Senda de los Frailes. El bosque encantado de Egileor, Araba. Esther Merino Sarrera gehien izan dituen kolaboratzailea: Mikel Arrizabalaga


Summary: Realaren eta Osasunaren zaleek Palestinako dozenaka bandera atera dituzte harmailetan. Espainiako Gobernuaren ordezkaritzaren debekuari aurre eginez, Indar Gorri egon ohi den hego harmailan Palestinako banderak erakutsi eta «Palestina aurrera» oihukatu dute. Weissman Granadako jokalari israeldarrak ez du jokatu, «segurtasun aholku» batengatik. Anoetan ere atera dituzte Palestinako banderak Bultzadaren harmailan.

Osasunaren zaleek dozenaka Palestinako bandera atera zituzten atzo hego harmailan, Granadaren aurkako partidan. Espainiako Gobernuak Nafarroan duen ordezkariak aurretik jakinarazi zuen zaleak miatu eta kendu egingo zizkiela Palestinako eta Israelgo banderak zaleei, «istiluak saihesteko». Espainiako Kirol Bulego Nazionalaren berariazko agindua jaso zuen Osasunak bandera horiek kentzeko. Kirol ikuskizunetako segurtasunaz arduratzen da erakunde hori. Osasunak idatziz erantzun zuen ez dagoela ados neurri horrekin, bandera horiek estatu ofizialetakoak direla eta erabat legezkoak direla argudiatuz. Hori dela eta, bandera horiek atzematea zaleen eskubide zibilen aurkako erasoa izan litekeela adierazi zuen. Azkenean, ordea, debekuari aurre egin zioten zaleek, eta nabarmen ikusi ziren Indar Gorriko kideak egon ohi diren harmailan: Palestinako banderak erakusteaz gain, «Palestina aurrera» oihukatu zuten. 2-0 irabazi du Osasunak partida.

Futbol zelaian ere izan zen berritasunik Osasuna-Granada partida horretan. Shon Weissman Granadako jokalaria ez baitzen Iruñean izan partida jokatzeko, «segurtasunagatik». Espainiako COPE irratiaren arabera, «kanpoko segurtasun aholkua» jaso du Granada taldeak, eta horren zuzendaritzak jokalariarekin adostu du Sadarren ez jokatzea. Hedabideak gaineratu dutenez, Osasunaren «muturreko zaleenekin aurrez aurrekoa» saihestu nahi dute neurriarekin.

Ikusi gehiago: Euskal Herrian ere debekatu dituzte elkartasun keinu batzuk

Israelen erasoaldia hasi zenetik, eztabaidagai da Weissman. Izan ere, palestinar zibilak hiltzeko eskatu du sare sozialetako hainbat mezutan, eta «Gazan 200 tona bonba» botatzeko. Mezu horiek direla eta, urriaren 13an Granadako eta Palestinako herritar batzuek fiskaltzan salatu zuten Weissman, «gorroto delituarengatik».

Osasunaren zale bat, atzo, Palestinako bandera duen zapi palestinar bat astintzen, Osasunaren goletako bat ospatzeko. Jesus Diges, EFE

Ikusmin handia dago asteburu honetan Espainiako Ligan harmailetan Palestinako banderarekin gerta daitekeenarekin. Joan den asteburuan Ipuruan segurtasunaz arduratzen diren zaindariek eta Ertzaintzak Palestinako bandera bat kendu zioten Eibarko jarraitzaile bati, eta kanporatu egin zuten, Huescaren aurkako partidan. Isun bat jarri diote zale horri.

Ehun: «Genozidio baten testigu gara»

Ez da Sadar futbol zelai bakarra izan. Anoetan ere, Realaren eta Mallorcaren arteko partidan, Bultzadaren harmailan zaleek Palestinako hainbat bandera atera dituzte. Euskadi Irratiak atzo iragarri zuenez, klubak ez zuen harmailetan banderarik erretiratzeko asmorik. Zaleek banderak atera dituztenean, ordea, segurtasun zerbitzuko zaindari batzuk horiengana joan dira. Inguruan zeuden zaleak kexatu egin dira, eta azkenean segurtasunekoak joan egin dira. «Palestina askatu», oihukatu dute zaleek.

Ehun mugimenduak bere gain hartu du protesta hori, eta jakinarazi du partidaren atarian futbol zelaiaren kanpoaldean Palestinako mila bandera banatu dituela, «palestinar erresistentziaren eskariekin bat egiten dugula esan eta Israelekin erlazio guztiak moztu eta boikota egin behar zaiola adierazteko»: «Erresistentzia palestinarraren eskariekin bat egiten dugu. Israelekin mota guztietako erlazioak moztu eta boikoterako deia egiten dugu, beraz. Akordioa ez dago gure esku, Israelekin erlazioak moztu eta boikota egitea, aldiz, bai».

Realaren zaleak, Anoetan, Palestinako banderarekin, Mallorcaren aurkako partidan. Juan Herrero, EFE

Partida hori Donostian Palestinari elkartasuna erakusteko gaur egingo den manifestazio nazionalaren aurretik jokatu da. Gernika-Palestina ekinaldi herritarrak deitu manifestaziora. Afera Eusko Legebiltzarrera iritsi da: «Zer dela-eta jazarri zaio Ertzaintza zaleei? Zer legeren eta zer artikulu edo paragraforen arabera?», galdetu dio Julen Arzuaga EH Bilduko legebiltzarkideak idatziz Josu Erkoreka Eusko Jaurlaritzako Segurtasun sailburuari. Athleticek eta Alavesek kanpoan jokatuko dute jardunaldi honetan.

Ikusi gehiago: Larrepetit. Ander Perez Argote: «Ni ez noa»

Israel Gazan egiten ari den erasoaldiak agerian utzi du beste behin Espainiako Ligaren jarrera nazioarteko gatazketan. Ukrainako gerra hasi zenean, hainbat ekinbide abiatu zituen Errusiaren erasoaldia salatzeko. Palestinako bonbardaketekin, ordea, oso bestelakoa da jarrera.


Summary: Rafahko pasabideak irekita segitzeko beharraz ohartarazi du nazioarteak. Hogei kamioik laguntza humanitarioa garraiatu dute Gazara, eta berriro mugako ateak itxi ditu Egiptok. Ez dute, esaterako, erregairik eraman. NBEk «su eten humanitario bat» eskatu du

Rafahko pasabidea ireki dute gaur goizean, handik giza laguntza eramateko Gazako zerrendan Israelgo armadaren setiopean dauden herritarrei. Egiptoko Gurutze Gorriak hogei kamioitan garraiatu ditu ura, elikagaiak, botikak, mantak eta lastairak, besteak beste, eta behin horiek Palestinako Gurutze Gorriari entregatu ondoren, zerrendaren hegoaldearen eta Egiptoren arteko mugako pasabidera itzuli dira, eta Kairoko funtzionarioek ateak itxi dituzte. Ordu gutxi batzuk besterik ez du iraun, hortaz, operazioak. Horiek horrela, NBE Nazio Batuen Erakundeak, Hamasek, eta nazioarteak oro har, baita AEBek ere, ñabardurekin izanagatik, pasabideak irekita jarraitzeko beharraz ohartarazi dute.

Laguntza humanitario horretaz eta hori garraiatzeko moduaz ia astebetez aritu dira negoziatzen Egipto, Israel, NBE eta AEBak. Joe Biden Etxe Zuriko maizterrak aurreratu zuen, joan den asteazkenean, Benjamin Netanyahu Israelgo lehen ministroak utziko zuela Rafahtik giza laguntza bideratzen. 165 bat kamioi daude mugan, eta negoziazioetan adostu bezala, hogeiri utzi diete sartzen; UNRWA Palestinar Iheslarientzako Laguntza eta Lan Bulegoak jakinarazi du, gainera, laguntza zerrendaren hegoaldean soilik banatu ahal izango dutela —40 kilometro inguruko zabalera du, eta hamabi bat kilometroko zabalera—.

Ikusi gehiago: Gaza: gerrak eta pobreziak hartua

Zenbait hedabidek NBEren iturriak aipatuz kaleratu dutenez, atzera astelehenean irekiko dute pasabidea, eta laguntza humanitario gehiago eramango dute Gazara; ez dute horri buruzko zehaztasunik eman, ordea. Horren harira, kexu agertu da Antonio Guterres NBEren idazkari nagusia, gaur, Kairo inguruan, Palestinako gatazkaz hitz egiteko munduko aktore geopolitiko esanguratsuekin egindako bileran, eta «menia humanitario bat» bat eskatu du: «Gazako jendeak konpromiso askoz ere handiagoa behar du; laguntzaren entregak jarraitua eta behar duen eskalan izan behar du». Aintzat hartu behar da NBEk gizateriaren aurkako krimentzat jo duela Gazarako giza laguntza mugatzea. Horren harira, gaur laguntza horren entrega egin dutenek jakinarazi dutenez, ez dute, esate baterako, erregairik garraiatu.

Joan den urriaren 7an Gazako miliziek Israelen kontra egindako erasoan 1.400 bat pertsona hil zituenetik, erantzun gisa Israelek Gazaren aurka hasitako setioaren ondorioz 4.469 pertsona hil direla eta 14.000 bat zauritu nabarmendu du, gaur, Gazako Osasun Ministerioak; hildako horien %70 inguru emakumezkoak, adingabeak eta adinekoak dira. Gaur, laguntzaren banaketa gorabehera, Gazako Deir al-Bala hiria bonbardatu dutela eta horregatik hamahiru pertsona hil direla kaleratu du Reuters berri agentziak, Hamasen iturriak aipatuz. Zisjordanian, bestalde, Israelgo armadak nerabe bat hil du; azkeneko bi asteetan eremu horretan hildako 84. palestinarra da. Libanoko mugan, gainera, borrokan jarraitzen dute Israelgo armadak eta Hezbollah miliziak.

Batzuk, alde egin nahian

Zerrendaren erdialdean dago Deir al-Bala. Setioa hasi zuenean, Israelek eskatu zien herritarrei Gaza iparraldetik alde egiteko. Askok han jarraitu dute, baina UNRWAk plazaratu du, gaur, azken gerrak eragindako desplazatuak 1,4 milioi inguru direla; hau da Gazan bizi ziren 2,2 milioi horien ia bi heren.

Eta AEBetako Estatu idazkari Antony Blinkenek «zibilen bizitzak babesteko» eta Rafahko pasabideak irekita jarraitzeko eskatu du, gaur, ohar batean. Esan du laguntzak «behar dutenengana» iritsi behar duela, eta ez dagokiola Hamasi banaketan «esku hartzea». Israelek ohartarazi izan du, hain zuzen, Rafahko pasabidea ez duela irekiko, giza laguntza erakunde islamistaren esku geratzen baldin bada.

Gazako Osasun Ministerioaren arabera, bestalde, gaixoei eta zaurituei Gazatik ateratzen utzi beharko liekete, eta eskatu dio Egiptori pasabidea zabalik mantendu dezala horretarako. Axraf al-Qudra bozeramailearen esanetan, «mugatua» izan da gaurko operazioa. Horrekin lotuta, Rafahko pasabidearen Gazako aldean daude herritartasun desberdina duten 400 lagun inguru, handik noiz alde egin ahal izango duten zain; gehienak dira AEBetako herritartasuna duten palestinarrak.

Adierazpen bateraturik gabe

Gazako miliziek 200 bat pertsona bahitu zituzten joan den urriaren 7an —Tel Avivek gaur jakinarazi zuenez, 210 dira— Israeli eraso egin ziotenean, eta Hamasek nabarmendu du, atzo, ez duela horiei buruz negoziatuko, milizien erasoaren ondoren Israelek Gazaren kontra hasitako setioa eten arte. Hori adierazi zuen erakunde islamistako kide Osama Hamdanek, agerraldi batean, Libanon. Horren harira, erakunde islamistak orain egun batzuk esan zuen aske utziko zituela bahitutakoak, baldin eta Israelek aske uzten baditu hango kartzeletan dauden 6.000 preso palestinarrak. Al-Jazeera telebista kateak iturri palestinarrak aipatuz gaur kaleratu zuenez, jada 10.000 dira.

Bestalde, ez dute adierazpen bateraturik adostu, Egiptok deituta, Palestinako auziaz hitz egiteko nazioarteko hainbat aktore geopolitiko esanguratsuk gaur Kairo inguruan egindako goi bileran. Mahmud Abbas Palestinako Aginte Nazionaleko presidenteak, besteak beste, horretan parte hartu du, eta Israelgo Gobernuari ohartarazi dio «bukaerara arte» eutsiko diotela. «Inoiz ez dugu alde egingo; inoiz ez ditugu gure lurrak utziko».


Summary: Euskal presoen auziari konponbidea emateko eskatu dute dozenaka eragile politiko, kultural eta sozialek. Giltzak manifestua sinatu dute 150 lagunetik gora: Ibarretxe eta Garaikoetxea lehendakari ohiak, ETAren, GALen eta torturaren hainbat biktimak eta Gerry Adamsek, beste batzuen artean.

Sare Herritarrak eta politika, gizarte eta kultura arloko dozenaka aurpegi ezagunek euskal presoen afera konpontzeko beharra adierazi dute gaur goizean, Gernikan (Bizkaia) aurkeztutako manifestuan: «Konponbidearen eta elkarbizitzaren ateak parez pare zabaldu nahi eta behar ditugu». Konponbiderako giltzak kanpaina abiatu dute agerraldiarekin, eta urtarrilaren 13an Bilbon mobilizatzeko deia egin dute. «Bete ditzagun kaleak giltzez, konponbidearen mesedetan», adierazi du Bego Atxa Sareko eledunak.

Manifestuaren sinatzaileen artean daude Juan Jose Ibarretxe eta Carlos Garaikoetxea Eusko Jaurlaritzako lehendakari ohiak, ETAren, GALen eta torturaren hainbat biktima, Gerry Adams Sinn Feineko buruzagi historikoa eta Euskal Herriko eragile ugaritako kideak. Denera, 150 lagunetik gora, eta haiekin batera, baita EAJ, EH Bildu, Elkarrekin Podemos eta gehiengo sindikala ere. «Giltzari esker sartu eta irten egiten gara: aurrera egiten dugu. Edo atzean geratzen gara, gotorturik», dio denek sinatutako manifestuak. Era berean, giltza «iraganeko minak, gorrotoak eta biolentziak» atzean uzteko baliatu beharrean, «inoren sufrimendua ahaztu edo gutxietsi gabe» aurrera egiteko irakaskuntza izan daitekeela adierazi dute: «Akatsetatik ikasiz ez errepikatzeko, norgehiagokak giltzapetu eta iraganean ainguratzen gaituzten lehiak ixteko».

Ikusi gehiago: Sinatzaileen zerrenda

Horretarako, sinatzaileek urratsak eskatu dituzte bi arlotan. Batetik, biktima guztiei «tratamendu justu eta berdina» ematea ahalbidetzeko, «sufritu duten pertsona guztiak» aintzat hartuz eta errespetatuz. Bestetik, euskal preso, iheslari eta deportatuen aferari irtenbide bat bilatzeko, legeak ezarritako aukerei bide emanez: «Espetxe eredu berri, humanizatu eta justuago batean sakonduz, euskal presoei dagozkien eskubideen jabetza aitortuz». Gaineratu dute eskaera hori ez dela «zigorgabetasunarekin» nahastu behar.

Izan ere, azaldu dute ETAk borroka armatua etetearekin zein euskal presoei ezarritako isolamendu eta urruntze politiken amaierarekin «urrats sendoak» eman direla, baina gogoratu dute, oraindik ere, presoek «legearen bidea jorratzeko ateak ireki ahala», aurrera egiteko «oztopo diren sarraila berriak» topatzen dituztela: «Salbuespenak giltzarrapo izaten darrai, etxerako ateak itxita jarraitzen du».

Ikusi gehiago: Giltzak manifestua

Arazo horretan sakonduz, Atxak adierazi du Auzitegi Nazionaleko epaileen eta fiskalen jarrerak urrun jarraitzen duela «espetxe politika justu bat» izateko helburutik, nahiz eta salbuespenezko politikak «inolako justifikaziorik» ez izan. Are gehiago, espetxeetako tratamendu batzordeen eta Eusko Jaurlaritzaren irizpideekin «talka» egiten duela salatu du. «Eusko Jaurlaritzak onartu dituen gradu progresioen % 75i helegitea jarri dio Fiskaltzak, eta asko dira espetxera eta bigarren gradura itzuli behar izan dutenak», xehetu du, azalduz egoera horrek «estres egoera nabarmenak» eragiten dizkietela presoei: «Eragin suntsitzailea du».

Horren aurrean, jendartea «elkarbizitzarako ateak irekitzeko lanetan» ari dela azaldu dute, eta arlo politiko, sindikal zein sozialean eragiteko nahia plazaratu, «etorkizuneko ateak irekitzeko» helburuarekin: «Adierazi nahi dugu prest gaudela konponbiderako, elkarbizitzarako, biktima guztien minen errespeturako eta presoen etxerako biderako ateak irekiko dituzten giltzak gure eskuetan hartzeko, lege arruntak dion bidetik, hamarkadetan zehar aplikatzen ari zaizkien salbuespenak betiko baztertuz». Hori da, sinatzaileen hitzetan, «elkarbizitza oinarri izango duen etorkizuna» eraikitzeko bidea. Hala, Sarek dei egin die manifestuarekin bat egiten duten herritarrei hura babestera, giltzak.sare.eus webgunean.

Konpromisorako deia

Bi oinarriren pean abiarazi zuten Sare plataforma 2014. urtean: «Euskal presoek jasaten duten eskubide urraketari amaiera emateko» helburuarekin, batetik; eta «indarkeria guztien biktima guztien errespetu, babes eta elkartasun beharrarekin» bat egitearekin, bestetik. Hala, Atxak azaldu du ez zutela espero bederatzi urte geroago, bi aferak «konpondu gabe» egotea.

Halaber, gogoratu du «erabat ezberdina» zen testuinguru batean jarri zirela martxan salbuespenezko politikak, baina Auzitegi Nazionalak «uko» egiten diola errealitate berria onartzeari: «Zuzenbidea bihurritzen du gizarteratze printzipioa ezagutzen ez duen bertsio bat aplikatzeko». Era berean, gaineratu du ez direla «pribilegioak» eskatzen ari, legez jokatzea baizik, gainerako presoekin egiten den moduan: «Birgizarteratzeak edo osasunerako eskubideak giza eskubideen nazioarteko estandarrei erantzuten diete, eta estatu demokratiko batek bere gain hartu eta sustatu behar ditu estandar horiek».

Horren aurrean, eragile politiko, sindikal eta sozialei eskatu diete «konpromiso irmoa» erakusteko egoera horri amaiera emateko bidean: «Orain da etapa berri hau hasteko unea. Zaila, korapilatsua, baina gure elkarbizitzan aurrera egiteko funtsezkoa izango delakoan gaude».


Summary: Cuencan desagertuta zegoen Usurbilgo ehiztariaren gorpua aurkitu dute. Ehiztari batek eman du abisua.

Ehiztari batek gorpu bat aurkitu du gaur goizean Cuencan (Espainia), Usurbilgo (Gipuzkoa) 67 urteko ehiztaria desagertuta egon den ingurutik gertu. Hilotza identifikatzen aritu dira, eta larrialdi zerbitzuek baieztatu dute gorpua harena dela.

Igandetik dago galduta ehiztari gipuzkoarra. Gizona eta haren lagun bat ehiza barruti batean zeuden, eta lagunak eman zuen desagerpenaren berri, ikusita ez ziela deiei erantzuten. Guardia Zibilaren Seprona taldea, Herritarren Segurtasunerako agenteak eta helikoptero bat aritu dira egun hauetan haren bila.


Summary: EAJk salatu du azken epaiek «euskararen normalizazioa zalantzan» jartzen dutela. Oldarraldi judizialaren aurka egingo diren mobilizazio guztietan parte hartzera dei egin du alderdi jeltzaleak

«Oso kezkatuta». Euskararen aurkako oldarraldi judizialaren gaineko gogoeta egin du EAJ Eusko Alderdi Jeltzaleak, eta azken epaien gaineko desadostasuna agertu nahi izan du, adierazpen baten bitartez. Eusko Legebiltzarreko eledun Irune Zuluagak eta Derioko alkate eta Eudeleko presidente Esther Apraizek irakurri dute agiria, Sabin Etxean eginiko agerraldian. Adierazi dutenez, 179/2019 dekretuaren hainbat artikulu baliogabetu izana «euskararen normalizazioa zalantzan» jartzen duen erabakia da, eta hizkuntzaren inguruan eraiki diren adostasun zabalen «kontrako norabidean doa». Hori dela eta, EAJko «alderdikide eta alderdizale guztiei» dei egin diete, euskararen alde eta azken hilabeteetako epaien aurka antolatu diren mobilizazioetan parte hartzera.

Zuluagak eta Apraizek irakurritako agirian, bi puntu nabarmendu dituzte: batetik, EAEko Auzitegi Nagusiaren epaiak udal autonomiari eta lege babesari eginiko kaltea; eta bestetik, hizkuntza eskubideak bermatzeko baliabideei jarritako trabak: «Auzitegi Nagusiaren epaiak bete-betean eragiten die udalek azken urteotan hainbat arlotan egin duten bideari: hizkuntza plangintzari eta kontratazioari, esaterako. Herritar guztien hizkuntza eskubideak bermatzea eta euskara normalizatzea udalen zein gainerako euskal administrazioen zeregina eta betebeharra da, baina epai honek euskararen normalizazioa bera jarri du zalantzan».

EAJk uste du azken sententziek «euskarak indarrik handiena duen lurralde eremuei» eragiten dietela bereziki, baina arnasgune horietan ere, euskarak «ezinbestez» behar duela babes juridikoa. «Udalek autonomia osoa dute hizkuntza planifikazioaren arloan eta epai honek antolatzeko gaitasun horren kontra egiten du, hankaz gora jarriz urteetan eraikitako adostasun zabala». Hori dela eta, Udal Legea garatzeko dekretuen beharra aldarrikatu dute Zuluagak eta Apraizek: «Lege eta dekretu horiek ezinbestekoak dira euskarak udaletan ere egin behar duen bide ordenatua egin dezan, eta zerbitzu hizkuntza ez ezik, lan hizkuntza ere izan dadin».

«Politikaren judizializazioaren seinale da»

EAJko eledunen esanetan, euskararen normalizazioaren aurkako sententziek jopuntuan jartzen dituzte «adostasun zabalarekin onartutako legeak», eta beraz, «politikaren judizializazioaren seinale argia» dira. Are: adostasunetik eraikitako prozesu batean «gatazka sortzea» leporatu diete epaileei: «Euskararen erabilera bera judizializatzen dute».

EAEko Justizia Auzitegiaren jokabideak, gainera, Espainiako Estatuan eta Europako Batasunean eman berri diren urratsekin talka egiten duela uste dute ordezkari jeltzaleek: «Azken hilabeteotan, Estatuan eta Europan ere hizkuntza koofizialen aldeko apustu sendoak egin dira. Hizkuntza aniztasunaren gaineko errespetutik eraikiko da Europa ere hurrengo urteetan».

Horregatik, «udal ekumenen defentsari» eusteko asmoa agertu du EAJk, «euskararen biziberritze prozesuan aurrera egiteko gizarteak adierazi duen nahia errespetatuz», eta alderdikideak animatu ditu euskararen alde eta sententzia hauen kontra antolatu diren mobilizazio guztietan parte hartzera.


Summary: Jean Jacques Lasserrek hitza ukatu dio Iker Elizalderi, euskaraz aritzeagatik. Pirinio Atlantikoetako Departamenduko kontseiluko bilkuran erakundeko presidenteak euskarazko hitzartzea aditu zuenean atzo izan zuen jarreraren berri eman du EH Baik, kritiko

EH Baik sare sozialen bidez jakinarazi du zer gertatu zen atzo Pirinio Atlantikoetako Departamenduko kontseiluko bilkuran EH Baiko ordezkari Iker Elizaldek euskarazko hitzartzea egin zuenean: «moztu» egin zuen Kontseiluko presidente Jean Jacques Lasserrek.

«Euskararen ezagupena defendatu zuen Iker Elizaldek», azaldu du EH Baik. «Frantsesez hitza hartu ondotik, euskaraz ere eman nahi izan zuen Ikerrek gure aldarrikapenen berri». Zehazki, azken asteotan euskara, katalana eta galiziera EB Europako Batasunean ofizial egite aldera egin diren urratsak hizpide hartu zituen, euskaraz, Elizaldek, gai horren harira prestatu duten mozioa aurkezte aldera.

Konseiluko presidentearen jarrera, ordea, kontrakoa izan zen, eta ez segitzeko eskatu zion. Euskara ulertzen ez dutenak «trabatu» egiten zituela egotzi zion Elizalderi. Egindako hautuaren aldeko argudioak eman zituen koalizio abertzaleko ordezkariak, baina «Errepublikaren hizkuntzan» aritzeko esan zion orduan Lasserrek.

Bideo bat zabaldu dute zer gertatu zen erakusteko.

Hona hitzez hitz jasota Elizalderen hitzartzea eta Lasserrek izan zuen jarrera:

Lasserre: Barkatu, euskaraz egiten duzun erabilerak ez dio deus ekartzen eztabaidari, zuen iritzia ezagutzen dugu. Ulertzen ez zaituztenak trabatzen ditu, besterik ez

Elizalde: Orain irakurri dudanaren itzulpena da, besterik ez.

Lasserre: Zure buruari baizik ez zira ari. Itzul gaitezen eztabaidaren mamira, eta adostu ditugun ideietara, denen eskura den Errepublikaren hizkuntzan

Elizalde: Entzun zaitut Presidente jauna, baina zure erreakzioak harritzen nau. Ados, aurkeztuko dugun mozioa irakurriko dut.

Lasserre: Aspalditxo pasa nuen nire buruari plazer egiteko kultura, diziplina kolektibo baten zerbitzuko ezartzeko

Elizalde: Bidali dizudan mozioa bi hizkuntzetan bidali dut, eta pentsatzen nuen ez zela arazorik izanen bi hizkuntzetan irakurtzeko


Summary: EH Bilduk dio «inkongruentzia politikoa» dela lege berrian hizkuntza ereduei eutsi nahi izatea. Pello Otxandianok salatu du Hezkuntza Itunaren «kudeaketa baztertzailea» egiten ari direla EAJ eta PSE-EE

EAEko Hezkuntza Lege proiektuari buruzko gogoeta egin du Pello Otxandianok, EH Bilduko Programa zuzendariak, koalizioak Bilboko Bizkaia Aretoan eginiko Hezkuntza jardunaldian. Haren esanetan, «inkongruentzia politikoa» da esatea lege proiektu berria egungo hizkuntza ereduetan oinarrituko dela: «Hizkuntza ereduen sisteman, bi hizkuntzetako bat lehenesten da; euskara ardatz duen sistema eleaniztunean, berriz, hiru hizkuntzen tratamendu integrala egiten da, eta euskara da sistemaren ardatza».

Zalantza agertu du Otxandianok, Eusko Jaurlaritzako arduradunen asmoen inguruan: «Uler daiteke asmoa dela hizkuntza ereduak aldatzea. Jokin Bildarratzek esan zuen eboluzionatu egin behar dutela, Miren Dobaranek esan zuen gaindituta daudela eta atzo Urkulluk esan zuen ez direla aldaezinak. Izan ere, zuzenketak ez du gauza bera esaten euskarazko eta gaztelaniazko bertsioetan. Euskaraz, 'unean uneko ereduak' aipatzen dira, eta gaztelaniaz, berriz, 'indarrean diren ereduak'. Itzulpena ez da zehatza. Horrek aditzera eman dezake zuzenketa hau idatzi zutenek badakitela bi paradigmek ez dutela zerikusirik». Horregatik, beren asmoak argitzeko eskatu die EAJri eta PSE-EEri: «Zer nahi dute, hizkuntza ereduak eguneratu edo datozen 20-30 urteetan mantendu?».

«Hezkuntza ituna ezerezean utzi nahi dute»

Bestalde, Hezkuntza Itunaren «kudeaketa baztertzailea» egitea leporatu die Otxandianok bi alderdi horiei: «Azken orduan erregistratutako zuzenketa batek aldatu egin ditu legealdi osoko herri itun bakarraren parametroak; eta orain, gobernuko kide batek publikoki adierazi du hobe dela EH Bildu legearen akordioan ez egotea. Saiatzen ari dira Hezkuntza Ituna ezerezean uzten, batzuk ekintzaz eta beste batzuk ekimenik ez dutelako». EH Bilduko Programa arduradunaren irudiko, «errespetu falta» da hori, «bai akordioari sinatzaileekiko, bai hezkuntza komunitatearekiko».


Elkartasun oldeak gainezka egin du

Summary: Elkartasun oldeak gainezka egin du. Milaka herritarrek elkartasuna adierazi diote Palestinari, Donostian egindako manifestazio nazionalean. Gazako «genozidioa» eteteko eta Palestinaren kontrako «okupazioa» bukatzeko eskatu dute.

«Gernikako sugarrak/ ez dira lurrundu./ Beraz, ez gaitezela/ egitik urrundu./ Zapalduek elkarri/ nola ez lagundu./ Palestina bakarrik/ uzten duen mundu/ baten Euskal Herriak/ ze etorkizun du». Beñat Gaztelumendiren bertsoak dira; gaur, milaka herritarren aurrean Donostian botatakoak. Denek, bat eginda, oihu bera ahoskatu dute: «Palestina aurrera!».

Bi aste bete dira gaur Israelen eta Gazaren arteko gerra lehertu zenetik, eta gainezka egin du Palestinaren aldeko elkartasun oldeak, Donostian egin duten manifestazio nazionalean. Milaka eta milaka herritarrek bete dituzte Donostiako kaleak. Lehen manifestariak Antiguako tuneletik atera eta ordubetera sartu dira azkenak Kontxako pasealekuan.

Denetariko herritarrek eskatu dute «genozidioa» amaitzeko. Adin, genero, jatorri eta ideologia askotarikoak dira Palestinari elkartasuna adierazi diotenak; palestinar ugari ere egon dira, baita Realeko kamiseta zeramatenak ere —Anoeta estadioa Palestinako banderez bete zuten manifestazioa hasi baino lehen—.

Aurreko astean sortu zuten Gernika-Palestina Deialdi Herritarra, eta bost egunean antolatu dute gaurko manifestazio jendetsua. Foro Sozialeko buru ohi Agus Hernanek eta Zuriñe Rodriguez kazetariak hitz egin dute antolatzaile guztien izenean, tuneletik irten eta berehala: «Palestinako egoera latza da: genozidio baten aurrean gaude. Horrenbestez, ezinbestekoa da genozidioa etetea, pasabide humanitarioak irekitzea, Palestinaren kontrako okupazioarekin bukatzea eta bakea. Hori da Donostian exijitzen ari garena».

Lelo asko oihukatu dituzte gaur manifestariek, eta asko errepikatu duten bat hau da: «Ez da gerra bat: genozidioa da». Antolatzaileek ere nabarmendu egin dute Palestinan «genozidio bat» egiten ari dela Israel, eta horrek «premiazko erantzun bat» behar duela: «Euskal jendarteak ulertu du premiazko mezua». Asko izan dira ikurrinak eta Palestinako banderak astindu zituztenak, baita «Israeli boikota» egiteko eskatu dutenak ere.

Gernika-Palestina Deialdi Herritarrekoek zenbait eskakizun zehatz egin dituzte gaur; nagusia hau da: «Gazan Israel egiten ari den genozidioa amaitu behar da berehala eta gatazka honi bidezko konponbide demokratikoa eman behar zaio. Ezein erasok ez du justifikatzen Israel Palestinako herriari ezartzen ari zaion zigor kolektiboa». Adierazi dute nazioarteko zuzenbidean eta NBE Nazio Batuen Erakundearen ebazpenak «zorrotz» betetzean oinarritu behar dela konponbidea. «Okupazioa amaitu eta Palestinaren autodeterminazio eskubidea bermatu behar da», nabarmendu dute.

Atxikimendu ugari

Manifestazioa bateratua eta transbertsala izateko borondatea izan dute antolatzaileek, eta atxikimendu ugari jaso dituzte euskal gizarteko sektore ugaritan; politikagintzan, sindikalismoan, gizarte mugimenduetan, kulturgintzan, kooperatibagintzan, kazetaritzan, hezkuntzan eta osasungintzan, besteak beste. Kolektibo ugariren eta Euskal Herriko 150 pertsona ezagunen baino gehiagoren babesa jaso du manifestazioak eta Gernika-Palestina Deialdi Herritarrak ondutako manifestuak.

Alderdi politikoetako ordezkari ugari egon dira gaur Donostian. EH Bilduko ordezkaritza zabala egon da, esaterako. «Palestinarrek bidezko irtenbide bat behar dute, eta horretarako, haien lurraldea eta estatua izateko daukaten eskubidea errespetatu behar diete», adierazi du Mertxe Aizpuruak, EH Bilduren Espainiako Diputatuen Kongresuko bozeramaileak.

Ahal Dugukoak ere izan dira manifestazioan, eta Pilar Garrido idazkari nagusiak nabarmendu du Israel «estatu basati bat» dela, eta «basakeria» amaitu behar dela: «Su etena behar da, Israel egiten ari dena genozidio planifikatu bat delako. Europako Batasunak, estatu guztiek eta indar politiko guztiek hau gelditzea lortu behar dugu. Mahai gainean jarri behar ditugu presio mekanismo guztiak basakeria amaitzeko». Ezker Anitzak, Zurekin Nafarroak, EH Baik, Sortuk eta Alternatibak ere bat egin dute manifestazioarekin. EAJk haren kideei «askatasuna» eman die manifestaziora joan ala ez erabakitzeko, baina ordezkari nagusiak ez dira egon.

Sindikatu «guztiak»

Antolatzaileek nabarmendu dute «txalotzekoa» dela Euskal Herriko sindikatu «guztiak» manifestaziora atxikitu izana. ELA, LAB, CCOO, UGT, Steilas, ESK, EHNE, Etxalde, CGT eta Solidari sindikatuek egin dute bat, hain zuzen ere. «Okupazio egoera baten aurrean gaude, eta testuinguru horretan Israelen oldarraldi militarra gauzatzen ari da. Genozidio baten aurrean gaude, eta hori salatzera gatoz. Irtenbide politikoa eman behar zaio, eta NBEk behin baino gehiagotan ezarri du zein den bidea», adierazi du Mitxel Lakuntzak, ELA sindikatuko idazkari nagusiak.

LAB sindikatuko idazkari nagusi Garbiñe Aranburuk ere manifestaziora batu izanak duen «garrantzia» nabarmendu du: «Oso garrantzitsua da palestinar herriari elkartasuna adieraztea, eta konponbideak eskatzea. Ikusten dugu Israel zer nolako sarraskiak eragiten ari den, eta genozidioa bukatu behar dela uste dugu».

Gizarte mugimendu ugari ere izan dira manifestazioan. Tartean dira Arabako, Bizkaiko eta Gipuzkoako GKE gobernuz kanpoko erakundeen koordinakundea, Itsas Salbamendu Humanitarioa, Euskal Herriko Bilgune Feminista eta Calcuta Ondoan elkartea. Euskal Herriko denetariko ekintzaileak izan dira Donostiako kaleetan; tartean, Kattalin Miner kazetari, idazle eta ekintzaile feminista: «LGTBI kolektiboko kide moduan, argi adierazi nahi dut Israelen pinkwashing-aren [garbiketa arrosaren] kontra gaudela. Gure kolektiboa ez dugu utziko erabiltzen Palestinaren aurka egiteko, eta, are gutxiago, Israel zuritzeko».

Kulturgintzatik ere batu dira deialdira Oreka TX, Tapia eta Leturia eta Xiberoots taldeak, eta hainbat artista: besteak beste, Maialen Lujanbio, Itziar Ituño, Joxe Mari Agirretxe, Pello Reparaz, Fernando Bernues eta Yogurina Borova. Akademiako kide ugarik ere bat egin dute; tartean izan da Nekane Balluerka, Euskal Herriko Unibertsitateko errektore ohia. Kazetari askok ere erakutsi dute haien atxikimendua; pankarta eraman duenetako bat Martxelo Otamendi izan da, Euskaldunon Egunkaria-ko eta BERRIAko zuzendari ohia.

Konponbidea

Manifestazioa Alderdi Eder parkean bukatu da. Huda Hegazti kazetariaren testigantza entzun ahal izan du han bildutako jendetzak; Gazan lanean ari da orain. Mitxel Elortza musikariak pianorako propio konposatu duen pieza ere entzun dute —Gaza du izena—, eta oholtzara igo dira Hernan eta Rodriguez: «Uste dugu 75 urtez luzatu den gatazka honetan bakea lortzeko modu bakarra Palestinako herriak giza eskubideen, duintasunaren eta nazio eskubideen alde dituen bidezko nahiak betetzea dela. Nork bere esparrutik elkartasunerako eta konpobiderako deia egiten segitzea ezinbestekoa da, eta Palestinari elkartasuna adierazteko mobilizazio guztiak beharrezkoak dira».

Gaztelumendiren eta Maddi Ane Txoperenaren bertsoek biribildu dute manifestazioa. Hona, Txoperenarena: «Picassok gaur koadrorik/ balezake pinta!/ Telebista da filme/ gore baten zinta./ Guk ere izana dugu/ terrorista pinta./ Hala idatzi dute/ Gazaren kronika:/ gorriek bonbardatu/ zutela Gernika».


Summary: Israelek atzotik gutxienez laurehun lagun hil ditu Gazan. Gauean bonbardaketak izan dira Gaza osoan; gazatarrei hegoalderantz joateko eskatu die berriro Israelgo armadak, iparraldean erasoak ugaritzeko. Bart, Rafahko pasabidetik beste hamalau kamioi sartu dira laguntza humanitarioarekin.

Herenegun iluntzean eman zuen abisua Daniel Hagari Israelgo armadako ordezkariak: «Gaurtik aurrera bonbardaketak areagotuko ditugu». Azaldu zuenez, asmo hori Israelen ofentsibaren «hurrengo fasearen» parte da, eta Gaza iparraldeko herritarrei beste behin esan zien zerrendaren hegoaldera ihes egiteko. Esan eta egin: Gazako Osasun Ministerioaren arabera, azken orduetan gutxienez laurehun lagun hil ditu Israelek. Gauean bonbardaketak izan dira Gaza iparraldean eta hegoaldean; tartean, Rafahn. Armadak zabaldutako panfleto baten arabera, Gaza iparraldetik alde egiten ez duen norbanako bakoitza «erakunde terroristaren konplizetzat» hartuko du.

Israelek Zisjordaniari ere egin dio eraso. PAN Palestinako Aginte Nazionaleko Osasun Ministerioak jakinarazi duenez, zortzi lagun hil ditu han. Bart gauean tiroketa egin du Israelek Jalazone errefuxiatuen kanpamentuan; gutxienez beste bi palestinar hil dituzte. Horren aurretik, Tel Avivek jakinarazi zuen Zisjordaniako Jenin hiriko meskita bat ere bonbardatu zutela, «terroristek lur azpiko egitura gisa» erabiltzen zutelako.

Atzo beste behin bonbardatu zuten Rafahko pasabidea. NBE Nazio Batuen Erakundeak esan zuen zitekeena zela hura gaur berriz irekitzea, eta asmatu du aurreikuspenarekin: beste hamazazpi kamioik giza laguntza eraman zieten atzo Gazako zerrendan Israelgo armadaren setiopean dauden herritarrei. Gaur beste hamalau kamioik igaro dute pasabidea. Dena den, zailtasunak izan dituzte muga pasatzerakoan, Israelgo armadaren eta Palestinako milizien arteko borrokak direla eta. Herenegun ere Egiptoko Gurutze Gorriak hogei kamioitan garraiatu zituen ura, elikagaiak, botikak, mantak eta lastairak, besteak beste, eta, behin horiek Palestinako Gurutze Gorriari entregatu ondoren, zerrendaren hegoaldearen eta Egiptoren arteko mugako pasabidera itzuli ziren, eta Kairoko funtzionarioek ateak itxi zituzten.

Horiek horrela, NBEk, Hamasek eta nazioarteak oro har, baita AEBek ere, ñabardurekin izanagatik, pasabideak irekita jarraitzeko beharraz ohartarazi dute; NBEk eta OME Osasunaren Mundu Erakundeak, gainera, salatu dute azken bi egunetan bidalitako laguntza ez dela nahikoa.

Horretaz gain, Hamasen Qassam brigadek jakinarazi dute Israelen lurreko eraso bat zapuztu dutela Khan Yunisetik gertu, Israelen tanke bat eta bi hondeamakina suntsituta. Israelen helburua zen Gaza eta Israel banatzen dituen harresia konpontzea.

Adierazpen bateraturik ez

Egiptok deituta, nazioarteko hainbat eragile geopolitiko nabarmenek goi bilera bat egin zuten atzo, Kairo inguruan, Palestinako auziaz hitz egiteko, baina ez dute adierazpen bateraturik adostu. Mahmud Abbas PANeko presidenteak, besteak beste, bilera horretan parte hartu du, eta Israelgo Gobernuari ohartarazi dio «azkenera arte» eutsiko diotela. «Inoiz ez dugu alde egingo; inoiz ez ditugu gure lurrak utziko». Israelek gaitzetsi egin du bilkuran Hamasen jarduna «kondenatu» ez izana.

Kexu agertu da han Antonio Guterres NBEren idazkari nagusia ere, eta «menia humanitario bat» eskatu du: «Gazako jendeak konpromiso askoz ere handiagoa behar du; laguntza modu jarraituan eta behar den neurrian entregatu behar da».

Joan den urriaren 7an Gazako miliziek Israelen kontra egindako erasoan 1.400 bat pertsona hil zituenetik, erantzun gisa Israelek Gazaren aurka hasitako setioaren ondorioz 4.741 pertsona hil dira, eta ia 16.000 zauritu, Gazako Osasun Ministerioak nabarmendu duenez; hildako horien %70 inguru emakumezkoak, adingabeak eta adinekoak dira. Libanoko mugan, gainera, borrokan jarraitzen dute Israelgo armadak eta Hezbollah miliziak.

Setioa hasi zuenean, Israelek eskatu zien herritarrei Gaza iparraldetik alde egiteko. Askok han jarraitu dute, baina UNRWAk plazaratu zuen, atzo, azken gerrak eragindako desplazatuak 1,4 milioi inguru direla; hau da Gazan bizi ziren 2,2 milioi horien ia bi heren.

Ikusi gehiago: Elkartasun oldeak gainezka egin du


Summary: Athleticek markagailua irauli eta derbia irabazi du. Jone Amezagak azken minutuetan sartutako golak erabaki du partida. Lezama leporaino bete da.

Harmailak leporaino, emozioa, eta etxeko taldearen garaipena. Denetik izan du gaur eguerdian Lezaman (Bizkaia) Athleticek eta Realak jokatu duten derbiak. Txuri-urdinek aurrea hartu dute markagailuan Nerea Eizagirreren gol bati esker, baina Nahikari Garciaren eta Jone Amezagaren golei esker markagailua irauli dute zuri-gorriek.

Lehen zatia erritmo bizikoa izan da, eta bi taldeek hasieratik izan dituzte gol aukerak. Lehen minutuetan Athleticek gehiago; azken minutuetan, Realak gehiago. Orduan heldu da partidako lehena: 41. minutuan areara bidali du baloi bat Emmak, eta Eizagirrek bultza besterik ez du egin behar izan. Kolpeari, ordea, bikain erantzun diote etxekoek, eta atsedenaldiaren aurretik berdindu dute norgehiagoka. Itxasoren erdiraketa bat bikain errematatu du Nahikarik.

Erritmo makalagoa izan du bigarren zatiak, eta gol aukera gutxiago izan dituzte bi taldeek. Azken minutuetan erabaki da dena. 84.ean Azkonak jokaldi bikaina egin du eskuin hegaletik, arean sartu da, eta haren pasea Amezagak bidali du sareetara. Saiatu da Reala, baina ez du golik egin azken minutuetan.

Lezama goraino bete da gaur; ia 3.000 lagun elkartu dira han seigarren jardunaldiko partida ikusteko. Gaurko garaipenari esker, Athleticek Realari aurrea hartu dio sailkapen nagusian. Zuri-gorriak zortzigarren dira bederatzi punturekin, eta txuri-urdinak hamargarren zazpirekin.

Athletic: Quiñones; Elexpuru, Nevado (Garazi Facila, 87'), Landaluze (Amezaga, 81), Maddi Torre; Clara Pinedo, Mariana Cerro (Zugasti, 78'), Itxaso Uriarte, Maite Zubieta; Nahikari Garcia eta Ane Azkona.

Reala: Elene Lete; Vanegas, Bernabe, Nahia Aparicio, Emma (Elene Viles, 68'); Franssi (Owusu, 84'), Navarro, Amaiur, Andreia Jacinto, Nerea Eizagirre (Iris Arnaiz, 72') eta Jensen (Mirari Uria, 67').


Summary: Iriarte: «Euskararen kontra ari den gutxiengoak nazio bezala ukatzen gaitu». Azaroaren 4an Kontseiluak deitutako manifestazioan parte hartzera deitu du EH Bildukoak.

Euskararen aurkako oldarraldi judiziala izan du hizpide Maddalen Iriartek (EH Bildu) ere. Abisua eman du: «[Epai horiek] ez dira lehenengoak, eta ez dira azkenak izango geldiarazteko gai ez bagara». Koalizioko ordezkariak argi du Euskal Herrian badela «gehiengo bat euskara babestu, bultzatu eta hartzen diren erabakiak errespetatzea nahi duena»; horregatik, azaroaren 4an Euskalgintzaren Kontseiluak deitutako manifestazioan parte hartzeko eskatu du.

«Espainiako ultraeskuinak Udal Legeari jarritako helegiteen ondorioz, euskararen kontrako bi erasoren lekuko izanik amaitu dugu astea berriz ere. Euskararen kontra ari den gutxiengoak, herri honetan harilkatutako gehiengo soziopolitiko zabalaren aurka, nazio bezala ukatzen gaitu. Herri honetan, euskararen herrian, ez gara burujabeak, gehiengoz hartutako erabakiak bertan behera geratzen direlako. Euskararekin bezala, beste edozein arlotan kendu diezaguketen burujabetza mugatu eta urratua da geurea».

Parada baliatu du EH Bilduk azaroaren 18an egingo duela gogorarazteko: «Izan ere, hizkuntza propio bat eta nazio bat ukatzen digutenei esan nahi diegu hemen badela herri bat bere etorkizuna antolatu eta errespetatzea nahi duena».


Summary: Altunak Peñaren aurka irabazi eta kalean utzi du Elordi. Lau eta Erdiko Txapelketako lau onenen artean sartu da Amezketakoa. Datorren astean erabakiko da beste sailkatua, Peñaren eta Artolaren artean.

Jokin Altuna berriz ere Lau eta Erdiko Txapelketako lau onenen artean izango da. Gaur, Eibarko (Gipuzkoa) Astelena pilotalekuan, Amezketakoak arazo handirik gabe irabazi dio Jon Ander Peñari (22-11). Altunak txapelketan jokatu dituen bi neurketak irabazi ditu; horrela, finalerdietarako sailkatu da, eta aukerarik gabe utzi du Aitor Elordi. Multzoko beste txartela norentzat izango den Peña II.ak eta Artolak datorren asten jokatuko duten norgehiagokan erabakiko da.

Altuna finalerdietara sailkatu izana ez da ezustekoa: zazpi aldiz jarraian jokatu du modalitate horretako finala. Dena den, gaur kezkatuta amaitu du, bizkarraren ezkerraldean duen kolpe bat dela eta. «Abuztutik nabil minez, eta kezkatuta nago; min egiten dit entrenatzekoan, baita lo egitekoan eta esnatzekoan ere», aitortu du. Partidako azken aurreko tantoan hormaren aurka jo du gorputz atal horrekin.

Neurketari dagokionez, 6-6 hasi ostean, Altunak nahi zuen jokoa egin du. Airez jokatzea eragotzi dio Peñari, eta Tolosakoa ez da eroso sentitu. Gainera, Amezketakoak asmatu egin du errematean.


Summary: Alavesek puntu bat eskuratu du Vila-realen. Arabarrak etxekoak baino hobeak izan dira. Samu Omorodionek sartu du babazorroen gola.

Neurketa ona egin du Alavesek Espainiako Ligako talde indartsuenetako baten etxean. Etxekoen entrenatzaileak, Pachetak, aldaketa taktikoak egin ditu Alavesi hegaletatik min egiten saiatzeko, baina ez du asmatu. Lehen zatian oso nagusi izan da Alaves, eta gol aukera ugari izan ditu. Samu bikain aritu da, baita Guridi eta Rioja ere, eta Jorgensen etxekoen atezainak saihestu du babazorroak atsedenaldira aurrea hartuta iritsi izana.

Bigarren zati hasieran gol aukera ona izan du Sorlothek Vila-realentzat, baina berehala erantzun du Samu Omorodionek golarekin, Guridiren pase bat baliatuta. Merezita hartu du aurrea Alavesek. Gola sartu arren, bigarren golaren bila jarraitu dute arabarrek.

Vila-realek penaltiz berdindu du partida; Gerard Moreno izan da golegilea. Arrisku gutxiko jokaldia zen, baina Alaveseko jokalari batek baloia eskuarekin ukitu duela ebatzi du epaileak. Orduan heldu dira etxekoen minuturik onenak; askotan heldu dira Alavesen areara, baina arrisku askorik gabe. Dena den, Samuk izan du bere bigarren gola sartzeko beste aukera bat, baina berriz ere Jorgensenekin topatu da.

Sailkapen nagusian hamaseigarren postuan da Alaves, bederatzi punturekin.


Summary: Batasun gobernu bat osatzeko promesa egin du Massak. Hautagai ofizialistak lortu du boto gehien lehen itzulian, eta Milei ultraeskuindarrarekin lehiatuko da bigarren itzulian, azaroaren 19an. Eskuinaren botoa arrantzatu nahi dute.

Presidentetzarako hauteskundeen bigarren itzuliko kanpainarako abiapuntutzat har daitekeen promes bat egin du Sergio Massa Argentinako Gobernuko hurrengo presidentea izateko hautagai ofizialistak. «Batasun gobernu bat osatuko dut, onenak deituz, kontuan hartu gabe zein den haien indar politikoa», nabarmendu zuen Aberriaren Aldeko Batasuneko presidentegaiak, atzo gauean, bere jarraitzaileen aurrean, bozen lehen itzuliko emaitzak eskuan zituela. Inkestei eta aurreko abuztuko primarioei helduta, besteak beste Donald Trumpen eta Jair Bolsonaroren sokako Javier Milei ultraeskuindarra (Askatasuna Aurrera Doa) zen irabazteko faboritoa, baina iazko uztailetik Ekonomia ministroa denak puntu gehiago lortu ditu: %37 eta %30, hurrenez hurren. Eta hirugarren sailkatutako eta, horrenbestez, datorren azaroaren 19an egitekoa den buruz buruko lehiatik kanpo geratutako Patricia Bullrich hautagai eskuindarraren (%23,9) bozkatzaileen sektore bat erakartzeko da peronistaren promesa hori, batez ere. Mileik ere haien botoa eskatu du, «aldaketa» aldarrikatuz. Azaroaren 12an bi presidentegaien arteko debate bat egongo da.

Ikusi gehiago: Pablo Seman: «Mileiren boto emaileek zera nahi dute, kirchneristek nahi ez duten guzia»

Gertatutakoa ezustekotzat jo liteke. Batetik, bi hilabete besterik ez delako pasatu primarioetatik —haiekin alderatuta, zazpi puntu handitu da parte hartzea—. Massa presidentegai peronistak 5,3 milioi boto bildu zituen orduan (%21,5), eta atzo, berriz, 4,3 milioi boto gehiago. Ustekabea izan zen; izan ere, krisi ekonomiko gero eta sakonagoan dago herrialdea, eta, halere, Ekonomia ministroak lortu du boto gehien lehen itzulian. 1991z geroztiko inflazio tasa handiena dute —urte artekoa %124tik %138ra igo da—, eta %40ren bueltakoa da pobrezia indizea, langabezia tasa %6,2 izanagatik. Atzo, begiak bustita bere jarraitzaileen parean hitza hartu zuenean, Massak pobrezia pairatzen ari direnak izan zituen gogoan, besteak beste. «Jakin dezazuela presidente gisa ez dizuedala huts egingo».

Botoaren polarizazioaren ondorioz, Elkarrekin Aldaketaren Alde izan da galtzaile nagusia, Bullrich buru izan duen koalizioa. Kanpainan ez du jakin bere burua kokatzen, eta hori azken emaitzan nabaritu da. Ikusteko dago zer jarrera hartuko duen aurrerantzean, ea modu esplizituan eskatuko duen Massarentzako edo Mileirentzako botoa. Atzo, lehen mezua ematerakoan behintzat, Massaren kontra egin zuen, baina Milei babestea saihestuz: «Populismoak herrialdea txirotu du, eta ez dut nik ahalbidetuko Argentinaren historia hurbileko gobernurik okerrena boterera itzultzea».

Ikusi gehiago: Krisi ekonomikoen zoroan

Mauricio Macri Argentinako presidente izan zenean (2015-2019), Segurtasun ministroa zen Bullrich, eta Macrik berak ez du baztertzen Milei babestea. Eta, gaur, ultraeskuineko hautagaiak azpimarratu du presidente izandakoak esaten diona «entzuteko prest» dagoela. «Harreman oso ona dut Macrirekin. Haren eskarmentua oso baliagarria izan da», esan du, Radio Mitren egin dioten elkarrizketa batean.

Militarren diktaduraren (1976-1983) ondoren, 1995ean hasi ziren bi itzulien sistema erabiltzen presidentetzarako bozetan, eta orduz geroztik egindako zortzi bozetan hiru aldiz jo behar izan dute bigarren itzulira, oraingoa kontuan hartuta. Aurrekoan, hain zuzen, Macri nagusitu zen, nahiz eta lehen itzulian Daniel Scioli izan zuen aurretik. Eta parte hartzea handia izan den arren, %77,7koa, diktaduraz geroztik egindako presidentetzarakoetan txikienetan bigarrena da, 2007koaren ondoren (%76,2). Bigarren itzulia saihesteko, lehen itzulian botoen %45etik gora lortu behar ditu hautagai batek.

Baretzeko aukera

Mileik azpimarratu zuen, atzo, Bullrichen bozkatzaileei keinu bat eginez, herrialdearen bi heren daudela «aldaketaren alde», eta «bat eginda» jokatzera deitu du Elkarrekin Aldaketaren Alde koalizioa. Agerraldia baliatu zuen, bide batez, adierazteko kanpainako «erasoak» bukatutzat ematen dituela. «Gure arteko desberdintasunetatik harago, ulertu behar duguna da erakunde kriminal bat dugula aurrean».

Halako mezuekin, ultraeskuineko presidentegaiak eman dio suari su gehien kanpainan. Muturrekoa izan da haren jarrera, bai formalki, baita proposatutako edukiei dagokienez ere. Adibidez, nolabait ukatu egin ditu diktadura garaiko gehiegikeriak —gauza bera egin du klima aldaketarekin—; giza organoen salerosketa defendatu du; justizia soziala «aberrazio bat» dela adierazi du; eta motozerra batekin agertu izan da «kasta» deitzen dion estatuaren kontra planteatzen duen erasoa irudikatzeko.

Aintzat hartuta Argentina zer abagunetan dagoen, arlo ekonomikoa izango da bigarren itzuliko kanpainaren ardatzetako bat, eta ikusteko dago Mileik, beste bozkatzaile batzuk erakartzeko ahaleginean, orain arteko bere planteamendu ultraliberalei neurri batean muzin egingo ote dien: kanpo merkataritzari trabak kentzeari; estatua ia guztiz desegiteari; enpresa publikoak pribatizatzeari; zergak jaisteari, eta, besteak beste, langabezia sariak desagerrarazteari. Haren arabera, horrek hazkunde ekonomikoa ziurtatzen du, eta inflazioa jaistea ere bai.

Milei, indarrez Kongresura

Massarentzat, estatua da inklusio soziala bermatzen duena, eta bestelako politika ekonomikoa proposatzen du. Ziurtzat jotzen du, esaterako, datorren urtean, zerealean eta horien eratorrien eta hidrokarburoen eta mineralen esportazioari esker, Argentinak 40.000 dolar irabazi ahal izango dituela —37.600 milioi euro inguru—, eta horrek balioko duela pesoa indartzeko eta ekonomia antolatzeko. Ahaleginak horretara bideratzeko, Gure Herriaren Alde Lanean alderdi peronista baina ez-kirchnertarrari eta Ezkerraren eta Langileen Frontekoak koalizioari eskatu die babesa: 1,8 milioi boto lortu ditu batak (%6,8), eta 700.000 besteak (%2,7).

Bestalde, Argentinako Kongresuko bi ganberak partzialki berritzeko hauteskundeak ere egin zituzten atzo. Horiek horrela, Mileiren alderdia, Libertarios markapean, indarrez sartu da bietara; batez ere Diputatuen Ganberara, 39 eserleku lortu baititu han. Behe ganberaren ia erdia berritu zuten —257 aulkitatik 130—, eta Senatuaren heren bat: 72tik 24. Goi ganberan ere sartu da eskuin muturrekoa, zortzi senatari lortuta. Ofizialismoak kolpea hartu du behe ganberan —11 gutxiago—, eta apur bat gora egin du Senatuan: hiru eserleku. Eskuinak, aldiz, bi ganberetan egin du behera. Datu horiek ikusita, indar bakar batek ere ez du indarrik lege proposamenak bere kabuz aurrera ateratzeko.


Summary: Unai Mendiburuk irabazi du laugarren kanporaketa. Erandioko Merkatu Zaharrean jokatu da Bizkaiko Bertsolari Txapelketako laugarren kanporaketa. Saioa irabaztearekin batera, finalaurrekoetarako sailkatu da Mendiburu.

Unai Mendiburu Valorrek irabazi zuen atzo Erandioko Merkatu Zaharrean jokatutako Bizkaiko Bertsolari Txapelketako laugarren kanporaketa, eta, horrenbestez, zuzenean sailkatu da finalaurrekoetarako.

Ikusi gehiago: Eneko Lazkozek irabazi du Nafarroako Txapelketako azken final-laurdena

Mendiburuk Santurtzin azaroaren 18an jokatuko den finalaurrekoan abestuko du. Gainontzeko bertsolariek puntuazioaren arabera izango dute hurrengo fasean kantatzeko aukera.

Honela gelditu dira saioko puntuazioak:

Unai Mendiburu Valor 472,5

Imanol Uria Albizuri 448.5

Paule Ixiar Loizaga Legarra 442.5

Igor Galarza Intxausti 430.5

Ander Sarriugarte Garcia 419.5

Garazi Navarro Ugarteburu 411.5

Hurrengo saioa Igorreko Lasarte aretoan jokatuko da, igandean, hilaren 29an, eta honako bertsolari hauek parte hartuko dute: Aissa Intxausti, Asier Galarza, Eneko Aldana, Janire Arrizabalaga, Jone Larrinaga eta Oihana Bartra.


Pareko hasi, baina azkenerako galdu

Summary: Pareko hasi, baina azkenerako galdu. Partida ona jokatu du talde zuri-gorriak, baina Guiuk berdinketa zapuztu du bere debutean.

Athleticek ezin izan ditu ohiturak irauli oraingoan ere. Bartzelonaren aurka lehiatu zen atzo, Montjuic-eko estadio olinpikoan. Partida ia osoan berdinduta egon zen markagailua; lehen zatian ondo jokatu zuten zuten zuri-gorriek, baina bigarrengoan jarraitutasuna falta izan zitzaien. Bi hamarkada pasatu dira Athleticek azkenekoz irabazi zuenetik Bartzelonan Barçaren kontra. Behintzat berdinduta amaitzeko esperantza Marc Guiuk uxatu zuen, partidaren amaiera aldera. Debuta zuen atzokoa: 79. minutuan atera zen zelaira, eta 33 segundo besterik ez zuen behar izan bere lehen gola sartzeko, 80. minutuan.

Pareko aritu ziren bi taldeak lehen zatiaren hasieran. Iñaki Williams izan zen lehena jaurtiketa egiten, areatik at. Bartzelonakoak egoki erantzun zuen jaurtiketak eginez; langak eta Unai Simonek uxatu zituzten Felixena eta Lopezena. Ondoren, Athleticek ere izan zuen aukera gola sartzeko, baina azkarrago aritu zen Ter Stegen Bartzelonako atezaina. 26. minutuan, Yuri Berchichek zelaia utzi behar izan zuen, eta Lekuek hartu zuen haren lekua. Zatia amaitu arte, Iñaki eta Nico Williams gola sartzen saiatu ziren.

Atsedenalditik bueltan, Bartzelonak kontrolatu zuen baloia. Eta hori berretsi zuen 17 urteko Guiu gazteak. Simon saiatu zen gola geratzen, baina ez zuen lortu. Partidako azken minutuetan, Athleticek ez zuen izan aukerarik golik sartzeko; Bartzelona nagusitu zen berriro, eta zuri-gorrien porrota berretsi.