Summary: Abuztuan %17ko hazkundea izan da Arabako, Bizkaiko eta Gipuzkoako hoteletan. Eustaten arabera, COVID-19aren krisiak sektorean duen eragina luzatzen ari da, eta jarduera «pixkanaka» suspertzen ari da. Landetxeetan txikiagoa izan da beherakada. Nafarroan, ostalaritzako hamar lanpostutik bat galdu da.

Abuztua ez da turismoaren sektoreak espero zuen bezalakoa izan. Uztailean baino 37.124 bisitari gehiago egon dira Arabako, Bizkaiko eta Gipuzkoako hoteletan: %17,1ko hazkundea, baina errekuperazioa motela da oraindik. Hala ere, uztaileko datuak baino hobeak izan dira: orduan %45,2 bisitari gutxiago izan ziren, eta abuztuan, %39,2 gutxiago.

Guztira, 216.967 pertsona izan dira hiru herrialdeetako hoteletan. Estatistika zerbitzuaren arabera, datuek agerian uzten dute COVID-19aren krisiak sektorean duen eragina luzatzen ari dela, jarduera «pixkanaka» suspertzen ari dela, eta hala gertatzen ari dela hark kontuan hartzen dituen hiru lurraldeetan. Dena den, abuztuko jaitsiera nabarmenagoa izan da Bizkaian: %52ko beherakada. Gipuzkoan, berriz, txikiagoa da COVID-19aren eragina: %21,9ko jaitsiera. Araban, %41,8koa izan da.

Gipuzkoako hotelek izan dute okupazio mailarik altuena: %60. Hiru lurraldeetan dauden hotel guztien %83,5 egon dira zabalik abuztuan, baina okupazio eskasarekin: 29,8 puntu egin du behera; 2019ko abuztuan % 79,6koa izan zen okupazio tasa. Bisitari gehienak (%67,6) Hego Euskal Herrikoak eta Espainiako Estatuaren menpeko beste herrialdeetakoak izan dira. Batez besteko egonaldia 2,05 egunekoa izan da; iaz hil berean 2,19 egunekoa izan zen. Bisitarien jaitsierak eragina izan du gaualdien prezioetan ere. Oro har, iazko abuztuan baino %21,8 merkeagoak izan dira: batez beste, 91,9 euro.

Landetxeetan ere nabaritzen ari dira krisiaren ondorioak, baina hoteletan baino gutxiago: %22 egin du behera bisitarien kopuruak. Turistek kostaldera jo dute. Araban nabaritu dute gehien jaitsiera: -%32,1. Gipuzkoan, berriz, -%13,5koa izan da.

Kolpea Nafarroako ostalaritzan

Turismorekin loturiko beste sektoreak ere burua ezin altxa dabiltza: ostalaritzan bereziki. Nafarroako Estatistika Institutuaren azken datuen arabera, zerbitzuen sektoreko negozioetan ostalaritza da okerren dagoena. Uztailean, zerbitzuen sektoreak batez beste %4ko beherakada izan zuen, 2019ko aldi berarekin alderatuta, eta bereziki deigarria da ostalaritzaren kasua: %43,2koa izan zen jaitsiera. Soilik merkataritzak egin zuen gora: % 1,1. Dena den, asteek aurrera egin ahala geroz eta agerikoagoa da suspertzea zerbitzuen sektorean —%7,7ko igoera—, eta bereziki ostalaritzan. Hala izan zen uztailean. Ekaineko emaitzekin alderatuta, %39,9 hazi zen. Baina negozio zifrak oso urrun daude, aurreko urteetako epe berekoen aldean. Emaitzok, halaber, eragin zuzena dute sektoreko enpleguetan. Zerbitzuenean, oro har, %7,5 egin du behera. Ostalaritzan ari zirenek nabaritu dute gehien: iazko uztailean zeuden lanpostuen %19,8 galdu dira: urtea hasi zenetik, iaz zeudenen %10,3 ez dira berreskuratu. Merkataritzan apalagoa da kolpea: %3,4 behargin gutxiago ditu sektoreak, iazko uztaileko datuekin alderatuta, eta %2,4 gutxiago urtea hasi zenetik.


Summary: Zahar etxeetako bisitak eta egoiliarren ateraldiak, malguago. Zaharren egoitzetarako protokolo berria onartu du Jaurlaritzak. Zabaldu eginen dira zahar etxeetara bisitak egiteko aukerak, eta egoiliarrek malgutasun handiagoa izanen dute ateraldiak egiteko. Osasun sailburuak azaldu duenez, "ikuspegi epidemiologikoa eta etikoa" hartu dira kontuan neurriak berrikusteko.

Arabako, Gipuzkoako eta Bizkaiko zahar etxeetan indarrean izanen den protokolo berria onartu du Eusko Jaurlaritzak. Pandemiari aurre egiteko hartu beharreko neurriak biltzen ditu dokumentuak. Miren Gotzone Sagardui Osasun sailburuak eman ditu protokoloaren inguruko azalpenak, Gobernu Kontseiluaren osteko prentsaurrekoan. Haren lehen agerraldia izan da sailburu izendatu zutenetik. Hizketaldian adierazi du protokolo berria “aurrerapauso handia” izanen dela egoiliarren egoera hobetze aldera. Erantsi du premiazkotzat jo dutela neurriak berrikusi eta gaurkotzea; izan ere, haren arabera, itxialdian ezarritako neurriak “oso mingarriak” izan dira egoiliarrentzat eta familientzat, bisitak eta ateraldiak egiteko oztopoen ondorioz.

Sailburuak azaldu duenez, protokoloaren berrikuspena egiteko elkarlanean aritu dira Osasun Saila eta Berdintasun, Justizia eta Gizarte Politiketako Saila. Era berean, Arabako, Gipuzkoako eta Bizkaiko aldundiek ere parte hartu dute gaurkotze prozesuan. Argitu du hain zuzen ere aldundiei dagokiela, onartu berri den protokoloa aintzat harturik, zahar etxeetan hartuko diren neurriak zein izanen diren erabakitzea eta irizpideak zehaztea, “haiek baitituzte egoitzen gaineko eskumenak”.

Egoiliarren ongizatea bermatzea da protokolo berriaren asmoa, Sagarduik adierazi duenez. Azaldu du egoiliarrak “bereziki zaurgarriak” direla COVID-19aren pandemian, baina, era berean, adierazi du “ezinbestekoa” dela haien duintasuna zaintzea, behar diren segurtasun neurriak hartuta.

“Muturreko segurtasuna” eta “nolabaiteko normaltasuna”. Bi elementu horiek uztartzea du helburu Jaurlaritzak onartutako protokolo berriak, sailburuaren esanetan. “Osasuna zaintzea da gure lehentasuna, baina argi dugu ez dagoela osasuntsu egoterik ez bada pertsonaren duintasuna errespetatzen”, azaldu du. Hala eta guztiz ere, sailburuak ez du zehaztu zahar etxeetako neurriak zertan aldatuko diren konkretuki. Azaldu du kasu gehienetan egoiliarren familiek aukera gehiago izanen dituztela beren senideak bisitatzeko, eta egoiliarrek egoitzetatik kanpo egiten ahalko dituzten ateraldietan “malgutasun handiagoa” izanen dutela. Hau da, iraupen luzeagokoak izaten ahalko dira, eta gehiago urruntzen ahalko dira egoitzetatik. Kasu batzuetan, aukera emanen zaie haien etxeetara joateko, bisitan. Betiere, egoiliarren oso hurbileko pertsonek izanen dute bisitetarako eta ateraldietarako eskubidea, eta, ahal den heinean, gomendatu dute espazio irekietan egin daitezela, errazago bermatzeko higiene eta segurtasun neurriak betetzen direla.

“Zuhurtzia”

Sagarduik onartu du ziurgabetasuna “oso handia” dela oraindik ere, pandemiari dagokionez. Adierazi du “bide onetik” ari dela gizartea aurrera egiten, baina “zuhurtzia” galdegin du. “Pandemia honetan ikasi dugu gauzak asko aldatu daitezkeela egun batetik bestera; beraz, zuhurtziaz jokatu behar dugu”, azaldu du.


Summary: Hamar nerabetik ia zazpik pornografia kontsumitu ohi dute. Save the Children erakundeak jakinarazi du batez ere mutilek kontsumitzen dutela pornografia. Nerabeek intimitatean ikusi ohi dute, eta doako plataformetan. Erakundea «kezkatuta» dago, eta sexu heziketa jarri du erdigunean.

Nerabeen pornografia kontsumoa ikertu du Save the Children gobernuz kanpoko erakundeak, eta ondorioztatu du hamar nerabetik ia zazpik —%66,5— pornografia «nahiko maiz» kontsumitzen dutela Araban, Bizkaian eta Gipuzkoan. Hau da, azken 30 egunetan gaiari buruzko bilaketaren bat egin dutela jakin dute txostenaren egileek. Horretarako, 13 eta 18 urte arteko 267 gazteren iritziak eta ohiturak jaso dituzte.

Genero irizpidea da ondorioak ateratzeko erabilitako tresnetako bat, eta erakundeko kideek ohartarazi dute mutilek neskek baino gehiago kontsumitzen dutela pornografia: hamarretik bederatzik, hain zuzen. Emakumeen kasuan, kopurua murritzagoa da: erdiek kontsumitzen dute. Hura ikusteko erari dagokionez, lehendabizikoz, lagunen gailuetan ikusi ohi dute, edo, bestela, gomendatu ostean, beren kabuz bilatzen dute. Areago, Whatsapp bidez bidaltzen edo sare sozialetan publikatzen diren argazkiak ere lehen kontaktu gisa izenda daitezke. Baina badira beste era batzuk ere: bilaketa aktiboa egitea eta ezustean topo egitea, esate baterako.

Intimitatean ikusi ohi dute gehienek pornografia, eta doako plataformak erabilita ia ehuneko ehunak; zehazki, %98,5ek. Baina erakundeak ohartarazi du halako plataformetan «indarkeria eta harreman desorekatuak» nabariak izaten direla, nahiz eta erdiek baino gehiagok uste «kontsumo arduratsua» egiten dutela. Hain zuzen, nerabeen erdiek eta, batez ere, mutilek pentsatzen dute ikusitako pornografiatik «ideia berriak» jaso ditzaketela beren sexu esperientzietarako, eta aitortu dute ikusitakoa praktikan jartzea gustatuko litzaiekeela. Hala ere, erakundearentzat jarrera hori kezkagarria da: «Ikusten dutena imitatzen ahalegintzen direnean, ez diote aurrez baimena eskatzen bikotekideari».

Jasotako heziketa

Ikerketaren arabera, Arabako, Bizkaiko eta Gipuzkoako nerabeen %81,2 gai dira pornografia irudi gehienetan ageri ohi diren «praktika kaltegarriak, indarkeria eta desberdintasunak» atzemateko, eta gehiengoak nahiago du «hierarkiarik gabeko» bideoak kontsumitu. Hala ere, sei nerabetik ia batek ez du alderdik ikusten eszenetako irudien eta sexu esperientzia propioen artean, eta hirutik batek nahiago du botere hierarkia existitzen den bideoak kontsumitu.

Egileek heziketa sexuala jarri dute hausnarketa horien erdigunean. Adierazi dutenez, parte hartu duten nerabeen erdiek baino gehiagok azken bi urtean bederatzi prestakuntza ordu baino gehiago jaso dituzte, baina %64,3ek informazio falta sumatzen dute. «Curriculumean txertatu gabe dago afektibitate eta sexu hezkuntza, eta, aukera ugariz jositako mundu teknologiko honetan, sexualitateko irakasle eta aholkulari bihurtu da pornografia nerabeentzat». Erakundearen iritziz, beharrezkoa da programa gehiago lantzea, besteak beste, «jardunbide egokiak» lantzeko.


Summary: Ospitaleratzeek gora egin dute azken egunean. Beste 662 koronabirus kasu detektatu dituzte azken egunean Hegoaldean, eta 47 lagun ospitaleratu dituzte, aurreko egunean baino hamahiru gehiago. Bost pertsona hil dira, Nafarroan.

Lurraldeka, Gipuzkoan eta Araban ugaritu egin dira egun bakarrean atzemandako positiboak. Bizkaian eta Nafarroan, berriz, pixka bat apaldu da kasu kopurua; dena dela, bi lurralde horietan atzeman da kasu gehien. Zehazki, 348 kasu detektatu dituzte Nafarroan, 167 Bizkaian, 87 Gipuzkoan, eta 52, berriz, Araban.

Koronabirusarekin eri ziren bost pertsona hil dira azken egunean, Nafarroan. Osasun Departamentuak jakinarazi duenez, 56, 78, 84, 85 eta 89 urtekoak dira hildakoak.

Ospitaleratzeei dagokienez, hazi egin da egun bakarrean erietxeratutako lagunen kopurua. Azken 24 orduan, koronabirusa zuten 47 pertsona ospitaleratu dituzte; bezperan hamahiru gutxiago izan ziren: 34, alegia. Halaber, oraintxe bertan 80 gaixo daude ZIUetan Hego Euskal Herrian.


Summary: Telelana birusarengatik ezarri duten enpresak ez ditu lotuko lege berriak. Espainiako Gobernuak onartutako telelanaren legeak lanaldiaren eta gastuen atalak zehaztu ditu. COVID-19arengatik etxetik ari direnen kasuan ere zenbait gastu bere gain hartuko dituzte enpresek.

Jarduera ez eteteko langileek etxetik beharrean jarraitzea baino beste erremediorik ez dute izan milaka enpresak eta langilek Euskal Herrian. Pandemiak pertsonak bakartzea eskatu du, maila batean edo bestean, eta planifikazio handirik gabe kasu gehienetan, etxetik lanean dira milaka behargin, edo etxea eta lantokia tartekatzen. Egoera horrek bultzatu du Espainiako Gobernua telelanari buruzko lege bat lehebailehen onartzera, enpresen eta langileen betebeharrak eta eskubideak mugatzeko. Espainiako sindikatuekin eta patronalarekin akordioa lortuta onartu du lege berria Madrilek. Eta paradoxa da: COVID-19a dela eta, telelana ezarria duten enpresak ez ditu lotuko. Horrek ez du esan nahi, ordea, etxean diharduten langileen gastuekiko ardura ez dutenik enpresek.

Legea zein kasutan den aplikatzekoa, gastuen banaketa, lanaldien antolaketa eta beharginen lanaldien gainbegiratzeko tresnak jorratzen ditu arau bilduma berriak.

Zer da telelana?

Gutxienez hiru hilabetez eta lanaldiaren %30 etxetik eginez baino ez zaio aplikatuko telelanaren legea behargin bati. Egunero lanaldiaren erdia etxetik egitea edo lanaldi osoa noizik eta behin egitea ez du telelantzat jotzen legeak. Astero egun eta erdi oso bat behintzat egin beharko da legea aplikatu behar izateko. %20tik %30era eraman du muga Madrilek, patronalaren presioa tarteko.

Gastuak norentzat dira?

Enpresaren ardura da telelana egin dadin langileak beharrezkoak dituen tresnak hornitzea eta haien mantentzea pagatzea. Ordainketa horien zenbatekoa negoziazio kolektiboaren esku uzten du legeak, dena den. Hau da, enpresaren erantzukizuna da telelanak eragiten dituen gastu nagusiak pagatzea, baina praktikan lantaldearekin lortzen duen akordioen menpe geratzen da zein neurrian pagatuko dituen. Internet sarea, telefonoa, argia... gastu asko egon daitezke pagatzeko; enpresak horien zein portzentaje pagatuko duen negoziazio kolektiboak finkatuko du.

Itun bat egin behar da?

Bai, langileek eta enpresek itun bat egin behar dute, eta enpresak hamar egun ditu hura jakinarazteko lan agintaritzari, betiere COVID-19az besteko telelana gauzatzen ari bada enpresa. Edukiari dagokionez, gutxieneko bat ezartzen du legeak: telelana egiteko beharrezkoa den tresneria adieraztea, langilearen gastuak eta horiek nola pagatuko diren zehaztea, eta ordutegiak ezartzea, besteak beste.

Koronabirusekoekin zer?

Patronalak lortu du aparteko egoerek bultzatutako telelana legetik at geratzea, eta pandemia aparteko egoera da, begibistakoa denez. Hala, enpresek beren itun kolektiboekin jarraituko dute, telelana COVID-19 dela-eta ezarrita baldin badute jadanik. Hori bai, langileak hornitu beharko dituzte beharrezkoak diren tresnekin (ordenagailuak, telefonoak eta beste), eta horien gastuak beren gain hartu beharko dituzte. Hau da, arautegi berria ez da aplikatzen, baina gastuak enpresarenak dira. Nola eta zenbat pagatuko dituen? Negozioazio kolektiboaren menpe geratzen da.

Langilea kontrola dezake enpresak?

Bai, baina legeak ez du argitzen nola. Langilea «gainbegiratzeko eta kontrolatzeko egokitzat» jotzen dituen neurriak hartu ahal izango ditu enpresak, betiere behargina bere lana egiten ari dela bermatzeko. Enpresak bitarteko telematikoak baliatu ahal izango dituela adierazten du legeak, baina beharginaren «duintasuna eta intimitatea» muga gisa hartuta; indefinizio handia dago, beraz. Halaber, enpresak ezingo du behartu langilea bereak diren ordenagailu, tablet edo telefonoetan programa eta aplikazio zehatzak instalatzera.

Ordutegi malgurik bai?

Bai, langilearen ordutegia malgua izan daiteke, baina, aldi berean, beharginak enpresarentzat prest egon behar duen hainbat une egon daitezkeela ezartzen ditu legeak. Alegia, enpresak eta langileak negozia dezakete ordu jakin batzuek lanekoak behar dutela izan derrigorrez. Edonola ere, idatziak gogoratzen du deskonexio digitala jasota dagoela legedian.

Borondatezkoa da?

Bai, borondatezkoa da, hala langilearentzat nola enpresarentzat. Eta biek egin dezakete atzera, lan presentzialari ekinez. Horretarako negoziazio kolektiboan negoziatu dena baizik ez da jarraitu behar. Langileak ezin du telelana erreklamatu, baina enpresak ere ezin du behartu telelana egitera; enpresak telelana egiteko eskatu eta langileak horri uko egitea ez da izango kaleratzeko arrazoi objektiboa, ezta lan baldintzak aldatzeko ere.

Eskubideei eutsiko zaie?

Bai, telelana egiten duten langileek enpresaren egoitzan lan egiten dutenen eskubide berak izango dituzte. Behargin horiei ezingo zaie gutxiago pagatu edo trebatzeko ikastarorik gabe utzi, edota maila profesionalean gora egiteko prozesuetatik kanpo utzi.


Summary: Irailaren 28an abiatuko da eskola kirola Araban eta Bizkaian: lehenak Hego Euskal Herrian. Segurtasun neurri zorrotzekin hasiko da eskola kirola Araban eta Bizkaian, hilaren amaieran. Urrian ekingo diote Gipuzkoan eta Nafarroan. Ipar Euskal Herrian, ikasturte hasieratik dago baimenduta.

Euskal Herriko gazteentzako kirol jardueren egutegia badoa finkatuz apurka-apurka. Lurralde bakoitza bere planteamendu zehatza egiten ari da, izurriaren bilakaera zein den aztertuta. Ondo bidean, Arabako haur eta gazteak irailaren 28an dira entrenamenduekin hastekoak, baita Bizkaian ere; Gipuzkoan, berriz, hiru egun geroago ekingo diote, hots, urriaren 1ean, betiere kontaktu mugatua dutela; Nafarroan ere urrian hasiko dute, baina ez dute iragarri zehazki zer egunetan; azkenik, Zuberoa, Lapurdi eta Nafarroa Behereko ikasleek ikasturte hasieratik normaltasun osoz ari dira entrenatzen.

Arabako Foru Aldundiak, kirol federazioekin bilera bat egin ostean, atzo jakinarazi zuen kirola egiteko baldintza guztiak betetzen dituztenak hurrengo astelehenik aurrera izango direla kirola egiten hasteko moduan. Eskola Kirolaren Euskal Batzordeak, hiru lurraldeetako aldundiek eta Eusko Jaurlaritzak kirol jarduerako protokoloa onartu zuten, udalek eta taldeek segurtasun neurriak hartzeko jarraibideak izan ditzaten. Neurrien artean, besteak beste, aire zabalean entrenatzea lehenetsi dute, eta ateak itxita egongo dira. Gazteek bakarka egingo dituzte lehen saioak, lesio arriskua saihesteko, eta, gaitzaren kasurik atzeman ezean, talde osoa batuko da. Horrez gain, kirola egiten ari diren bitartean, ahal den neurrian, elkarren arteko distantzia fisikoa mantendu beharko dute.

Materiala partekatzen badute, bestalde, garbitasunerako neurri zorrotzak ezarriko dira, eta aldagelak ezin izango dituzte erabili, igerilariek izan ezik. Maskara erabiltzea derrigorrezkoa izango da kirola egiten ez dutenentzat. Bestalde, Ana del Val Arabako Foru Aldundiko Kultura eta Kiroleko zinegotziak adierazi duenez, gazteentzako garraio zerbitzua ezarriko dute, entrenamenduetara eramateko, eta geroago, lehiaketetara garraiatzeko.

Bizkaiko Foru Aldundiak ere eskola kirola abiatzeko data bera ezarri du: hilaren 28a. Oraingoz, Araban bezala, ez du lehiaketarik antolatuko, egoera epidemiologikoak modurik ematen ez duen bitartean. «Entrenamenduetan, gaztetxoek kontaktu mugatua izango dute, eta ezingo dute beste taldeko gazteekin harreman sozialik izan. Horrez gain, entrenamendu guztiak ateak itxita izango dira», azaldu du Lorea Bilbao Euskara, Kultura eta Kiroletako zinegotziak. Haien asmoa da taldeak une oro modu kontrolatuan zaintzea.

Gipuzkoan, joan den astean eman zituzten eskola kirolari berriz heltzeko gidalerroak. Urriaren 1etik aurrera hasi ahalko dira entrenatzen, betiere «kontaktu fisikorik gabe» eta «ingurune seguruetan». Kimuen eta haurren mailako txapelketen hasierak, ordea, datorren urteko urtarrilera arte atzeratu ditu aldundiak. Ezohiko egoera honetan, aldundiak emandako jarraibideen arabera, taldeetan hamabost pertsona aritu ahalko dira gehienez, «segurtasun tartea mantendu» beharko dute, eta gaztetxoek «ezingo dute materiala partekatu»; beste lurraldeetan hartu den neurri bera.

Nafarroan, berriz, urriaren hasieran, kontaktu fisiko txikiena duten kirolak egitea baimenduko dute, hala nola pilota, mahai tenisa eta xakea. Taldekako kirolak beranduago hasiko dira, eta azaroan, berriz, kontaktu handiena duten kirol modalitateak. Nafarroako Kirol Institutuak azaldu duenez, segurtasun neurriak «zorrotzak» izango dira: besteak beste, kiroldegietako harmailetako gehienezko ikusle kopurua %66raino mugatuko dute.

Lapurdin, Nafarroa Beherean eta Zuberoan, azkenik, kolegioetan eta lizeoetan bakarrik baimendu dituzte entrenamendu eta lehiaketa guztiak, kontaktu fisiko handirik gabekoak. Segurtasun neurriei dagokienez, udalerri bakoitza da kiroldegietako aldagelen eta azpiegituren erabileraren arduradun.


Summary: «Eztabaida zientifikoa sustatzeko» eskatu du Osasuna eta Eskubideak taldeak. Larunbatean auto karabanak antolatuko dituzte, osasun krisia «eskubideak murriztu gabe» kudeatu behar dela aldarrikatzeko.

Osasuna eta Eskubideak izeneko taldeak aurkezpena egin du Bilbon egindako agerraldi batean. Esan dutenez, «egoeraz kezkaturik» dauden zenbait taldek eta gizabanakok osatu dute plataforma berria, eta haien asmoa da «eztabaida irekitzea» eta iritzi guztiak aintzat har daitezen.

Nekane Jurado ekonomialariak esan du COVID-19aren krisiak «lehenagotik zetozen joerak» azkartu dituela, eta «estatuen haustura, ekonomiaren robotizazioa eta herritarren kontrola» areagotzen ari direla.

Plataforma berriko kideek argi utzi nahi izan dute ez direla «negazionistak», baina zalantzan jarri dute «bertsio ofizialaren» zenbait arlo. «Zentsura» eta komunikabideetatik hedatzen ari den «izua» gaitzetsi dute, eta zenbait eskaera egin dizkiete erakundeei: «ikerketa batzorde independente eta garden bat» sortzeko «krisi honen kudeaketa eta hartu diren neurriak egokiak izan ote diren argitzeko», zahar etxeetako egoera ikertzeko, «eztabaida zientifikoa» sustatzeko «bertsio ofizialarekin bat ez datozenei ahotsa emanez», eta abar. «Arrazoia eta sen ona nagusitzea nahi dugu», azaldu dute.

Eskaera horien alde, auto karabanak egingo dituzte datorren larunbatean. Hego Euskal Herriko hiriburuetako bakoitzean egingo dituzte karabanak, eta gero denak Oñatira (Gipuzkoa) abiatuko dira; 13:45ean iritsiko dira hara.


Summary: Txinaren kontrako neurriak eskatu dizkiote AEBek NBEri, pandemiarengatik. Txinak osasun krisiaren «politizazioa» gaitzetsi du, eta nazioarteko ordena berri bat galdegin du. Guterres NBEko idazkari nagusiak «beste Gerra Hotz baten» arriskuaz ohartarazi du.

NBE Nazio Batuen Erakundea 75 urte betetzear da, baina urtemugaren ospakizunak beste berezitasun batzuk izan ditu aurtengo batzar nagusian. Lehen aldiz, munduko agintariak ez dira New Yorken elkartu, eta aurrez grabatutako hitzaldiekin osatu dute topaketa birtuala.

Batzarrak agerian utzi du munduko bi potentzien arteko lehia. Donald Trump AEBetako presidenteak ahoan bilorik gabe hitz egin du Txinaren kontra. Pekini leporatu dio COVID-19aren pandemia munduan hedatu izana. Xi Jinping Txinako presidenteak, berriz, osasun krisiaren «politizazioa» baztertzera deitu du, eta nabarmendu du beharra dagoela «nazioarteko harremanetarako eredu berri bat» sortzeko, hainbat potentziaren arteko oreka oinarri izango duena.

Txinaren kontrako kritika gordinak egitera bideratu du Trumpek NBEko batzar nagusiko bere hitzaldia. COVID-19 birusari buruz ari zela, adierazi du munduak «etsai ikusezin» bat duela aurrez aurre: «Txina birusa». Eta, hain justu, Pekini leporatu dio pandemia munduan hedatu izanaren errua. Hori dela eta, AEBek adierazi dute NBEk kontuak eskatu beharko lizkiokeela Txinari.

Trumpek gaineratu du OME Osasunaren Mundu Erakundea Txinako Gobernuak kontrolatzen duela, eta bi erakundeei egotzi die pandemia hasieran hainbat gezur zabaltzea. Besteak beste, birusa gizakien artean kutsatzen zelako frogarik ez zutela ziurtatzea eta sintomarik ez dutenek gaitza ezin dutela kutsatu adieraztea.

AEBek Txinaren aurka egindako kritikak ez dira pandemiara mugatu. Trumpek Txinak sortzen duen kutsadura ere gaitzetsi du. Salatu duenez, «Txinaren karbono isuriak» AEBek sortutakoak «ia halako bi» dira, eta «azkar ugariitzen jarraitzen dute». Trumpen esanetan, «AEBen ingurumen politikak kritikatzen dituztenak, Txinaren kutsadura geroz eta handiagoari ez ikusiarena egiten badiote, ez daude ingurumenarengatik kezkatuta». AEBak Parisko Akordiotik erretiratzeko prozesua hasi zuen Trumpek, eta ordutik karbono isuriak «beste edozein herrialdek baino gehiago murriztu» dituela ziurtatu du.

AEBetako presidenteak «bake akordio historikoak» sustatu dituela nabarmendu du, bestalde. Kosovo eta Serbiaren arteko elkarrizketak aipatu ditu, baita Israelek Arabiar Emirerri Batuekin eta Bahrainekin sinatu dituen itunak ere. Ekialde Hurbilari dagokionez, «laster akordio gehiago» izango direla ziurtatu du.

Trumpen arabera, AEBek beren «patu bakezalea» betetzen dute. «Indarrean oinarritutako bakezaletasuna da». Presidenteak gaineratu du «AEBen aberastasuna» dela «mundu osoaren segurtasunaren oinarria».

Batzordeko hitzaldiak grabatutako bideoak zirenez, Xi Jinping Txinako presidenteak ezin izan die Trumpen akusazioei zuzenean erantzun, baina baztertu egin du pandemiaren «politizazioa» eta «estigmatizazioa». Xiren esanetan, zientziak gidatu behar du estatuen jarduna COVID-19aren aurka, eta OMEren egitekoa nabarmendu du, «nazioarteko erantzun» bat eman ahal izateko.

Txinako presidenteak nabarmendu du nazioarteko elkarlana bultzatuko duela, eta Txinak garatuko dituen txertoak «ondasun publikoak» izango direla, edonoren eskura, garabidean diren herrialdeak lehenetsita. NBEren COVID-19aren kontrako funtsera baliabide gehiago bideratuko dituela ere jakinarazi du.

Pandemiatik harago, elkarlanak nazioarteko harremanen oinarri izan behar duela adierazi du Xik, eta gaitzetsi egin ditu alde bakarreko jokabideak eta protekzionismo ekonomikoa. Txinako presidentearen esanetan, estatuak elkarren mendeko dira egungo mundu globalizatuan, eta horrek mundu mailako gobernantza eredua indartzea eskatzen du; besteak beste, «zibilizazio ekologiko bat» sortzeko. Hala, NBEren egitekoa funtsezkoa dela ziurtatu du Xik, eta potentzien arteko orekan oinarritutako nazioarteko ordena berri bat aldarrikatu du. Presidentearen esanetan, Txinak ez du nazioarteko hegemonia bilatuko, eta ez du izango «ez gerra hotzik, ezta berorik ere».

«Gerra Hotz baten arriskua»

Hain zuzen, «beste Gerra Hotz baten» arriskuaz ohartarazi du Antonio Guterres NBEko idazkari nagusiak. Mundua «norabide oso arriskutsuan» ikusten du. Haren iritziz, eragotzi beharrekoa da bi potentzia ekonomiko handienek mundua bitan zatitzea, bakoitza bere eragin esparruarekin. «Arrakala teknologiko eta ekonomiko batek ezinbestean ekarriko luke arrakala geoestrategiko eta militar baten arriskua».

NBEko buruak munduko agintariei eskatu die alde batera uzteko «populismoa eta nazionalismoa», eta jarraitzeko «zientziari» egungo garai historikoari aurre egiteko, «elkartasunarekin eta umiltasunez» jokatuz.

«Mundu interkonektatu batean, bada garaia egia sinple bat aitortzeko: elkartasuna guztion interesekoa da. Ez baldin badugu hori ulertzen, mundu guztiak galduko du», esan du Guterresek. Egungo egoera II. Mundu Gerraren ostekoarekin alderatu du, eta esan du koronabirusaren krisia «entsegu orokor bat» dela datozen egoeren aurrean prestatzeko.

Birusari dagokionez, NBE lanean ari da gaitzari aurre egiteko tratamendua «guztien onerako» izan dadin, eta «txerto popular» bat egon dadin guztien eskura. Haatik, idazkari nagusiak salatu du «zenbait herrialdek» soilik eurek erabiltzeko txertoak sustatu dituztela. «Inor ez da seguru egongo guztiok seguru egon arte».

Guterresek diru gehiago eskatu du garatzeko bidean diren herrialdeentzat. Pandemiak leku horietan «hondamendirik» eragin ez dezan, «kontratu sozial» berri bat ezartzearen alde hitz egin du. Esan du babes soziala behar dela, eta ekonomia berdeago bat ere bai, klima larrialdiari aurre egiteko neurri zorrotzekin. Gainera, kontratu sozial hori «nazioarteko akordio» batekin batera egin behar dute, haren ustean, munduko gobernantza «justuago eta eraginkorragoa» izan dadin. Diplomazialariak «mundu osoko su-eten bat» ere eskatu du.


Summary: Ostegun gauerditik ezingo da Azkoiendik atera edo bertara joan. Azken lau egunetan ehundik gora positibo atzeman dituzte herrian, eta gobernuak murrizketak ezarri ditu herriko ostalaritzan zein saltokietan.

Atzera. Konfinamenduaren osteko bigarren fasera itzuliko dira Azkoienen (Nafarroa), azken egunetako COVID-19 agerraldien ostean. Nafarroako Gobernuak arratsaldean jakinarazi du ostatuek 22:00etarako ateak itxi beharko dituztela, edukiera erdira murriztuko dutela eta gehienez sei lagun zerbitzatu. Ostalaritzaz gain, saltokiek eta bestelako negozioek pertsona kopurua erdira murriztuko dute. Gainera, kiroldegi, kultur etxe eta eraikin publikoak itxi egingo dira. Ostegun gauerdian sartuko da indarrean.

Neurri horietan, beste berezitasun bat dago. Ostegun gauerditik, ezinbesteko arrazoiengatik ez bada, ezingo da herritik irten edo sartu. Foruzainek eta guardia zibilek kontrolatuko dute errepidea. Gobernuak Azkoiengo Udalarekin hitz egin ostean hartu du erabakia eta foru agindu bidez ezarriko ditu neurri horiek.

Ehundik gora positibo erregistratu dituzte ostiralaz geroztik; herriko festak ospatu ohi diren egunetatik bi astera, hain zuzen ere. Festak bertan behera geldituak ziren, baina hainbat lagun eta kuadrilla elkartu ziren herrian hala eta guztiz ere.

Neurriok jakin aurretik, Ser irrati katean eginiko elkarrizketan, Juan Carlos Castillo alkateak azaldu du atzo iluntzean batzartu zela udaleko osasun batzordea eta «bigarren fasera itzultzeko aukera» jarri zutela mahai gainean. Nafarroako Gobernuko Osasun Departamentuarekin ere batzartu da gaur alkatea, neurriok zehazteko:«Foru dekretu bat argitaratuko dute, Azkoienerako propio».

Konfinamendua ez da baztertzen

Udal agintariek ez dute, oraingoz, konfinamendu orokorra planteatu, baina alkateak ez du aukera hori baztertu: «Ez dugu horretara iritsi nahi, baina erritmo honetan eta kutsatzeek ez badute behera egiten, ezin izanen dugu besterik egin: bide horretan gaude». Arduraz jokatzeko deia egin die Azkoiengo herritarrei, egoera onbideratzeko.

Bestalde, Radio Euskadi irratian hitz egin du Maria Txibite Nafarroako lehendakariak, eta esan du "kezka" eragiten diola zenbait udalerriren egoerak: «Ez-jaietatik 15 egunera, nabarmen egin dute gora positiboek eta, seguruenera, neurri zehatzak ezarri beharko ditugu kutsatze handiko eremu horietan».


Aske gelditu da Oihane Bakedano presoa

Summary: Aske gelditu da Oihane Bakedano presoa. Soto del Realgo kartzelatik atera da gaur arratsaldean. Hemezortzi urte egin ditu preso.

Oihane Bakedano presoa gaur atera da Soto del Realgo espetxetik (Espainia). Uztailean lekualdatu zuten hara, Jaengo kartzelatik (Andaluzia).

Guardia Zibilak 2002ko irailaren 29an atxilotu zuen Bakedano: torturak salatu zituen. Hemezortzi urte egin ditu espetxean, ETAko kide izatea eta lehergailuak eta armak lizentziarik gabe edukitzea leporatuta.


Hegazkingintza ez dago isilik

Summary: Hegazkingintza ez dago isilik. ITP Aeroko langileen gehiengo handiak greba egin du, eta sindikatuek bat egin dute manifestazioan, baina ez pankarta berean. Aernnovan lau orduko lanuztea egin dute

ITP Aeroko eta Aernnovako langileek garbi utzi dute kaleratzerik ez dutela onartuko. Bi plantetan greba eguna izan da gaur: egun osokoa ITPn (Zamudio, Bizkaia), eta lau ordukoa Aernnovan (Berantevilla, Araba); eta bietan langileen gehiengo handi batek babestu du lanuztea. ITPkoek manifestazioa ere egin dute Bilboko kaleetan, jendetsua, langile batzordeko hiru sindikatuek babestu dutelako. Hori bai, sindikatu bakoitzak bere pankarta eraman du, jarrerak bateratzeke dituzten seinale.

ITP Aeroko zuzendaritza eta langile batzordea 194 kaleratze egiteko —1.269 langile dira guztira— erregulazio espedientearen nondik norakoak negoziatzen ari dira egun. Langileen %12 behin-behinekoak dira, eta horietako batzuek ere ez dute jarraituko. Atzo izan zen bigarren bilera, eta bihar berriz elkartuko dira. Asteleheneko bilera «burokratikoa» izan zen, sindikatuen arabera, eta informazio ekonomiko gehiago eskatu zioten enpresari. Datu horiek bihar jasoko dituzte, eta bilera horren ondoren elkartuko dira sindikatuak hurrengo egunetan eman beharreko pausoak erabakitzeko. ELAk hamar ordezkari ditu batzordean; CCOOk, zortzi; eta UGTk ,bost.

ELAk deituriko hirugarren greba eguna da gaurkoa, eta UGTren eta CCOOren aurrenekoa, Espainiako hegazkingintzan eginiko deialdiarekin bat eginez. Hiruren mezua antzekoa izan da: ez dute onartuko 2016 eta 2019 bitartean 260 milioi euroren irabaziak izan zituen enpresa batek kaleratzerik egitea. Euren ustez, krisia aldi baterakoa denez, egokiagoa da neurri ez-traumatikoak hartzea, baimenak eta halakoak.

Denbora, baina, aurka dute ITPn. Aldi baterako lan erregulazio espedientea gaur zortzi bukatuko da, eta negoziazio epea urriaren 16an. ELAk beste greba egun batera deitu du etziko, Gaizka Aldazabal batzordeko kidearen ustez «kalean egotea» delako enpresak utzi duen aukera bakarra: «Gaurko bileran sindikatuen artean irizpideak bateratzen saiatuko gara, baina ekintza sindikala da espedientea bertan behera uzteko modu bakarra».

Bat egiteko zailtasunak

Hiru sindikatuek ez dute baztertzen mobilizazioekin jarraitzea, ezta greba egutegi bati ekitea ere. Dena den, aldea dago erritmoetan. David Gago CCOOko delegatuak «batasuna» eskatu du manifestazioan amaieran, baina zaila dirudi biharko grebarekin bat egitea: «Bat egin behar dugu, baina mobilizazioen intentsitate maila neurtu behar da. Ezin dituzu aukera guztiak lehen egunean erre; dosifikatzen joan behar duzu. Greba egitekotan, bateratua izan behar du».

UGTren izenean Patxi Martinez delegatuak hitz egin du, eta «arinegi» ez dela ibili behar azaldu du: «Datuak aztertu behar dira. Funtsezkoena lantaldea babestea da». Hitza hartu duenean, Espainia osoko sektorearen batasuna aipatu du, eta horrek ikusgarritasun handiagoa ematen diola protestari.

ITPren espedienteak ez dio Zamudioko plantari bakarrik eragiten, baita Espainiako biei ere (Alcobendas eta Ajavir), eta negoziatzeko eremuak zein beharko lukeen da sindikatuen batasuna zailtzen duen aldagaietako bat. ELAk Zamudion erabaki dadila nahi du; UGTk eta CCOOk, aldiz, ez dute begi txarrez ikusten hiru plantek bat eginda negoziatzea.

Aernnovan, «%90»

Aernnovan ere greba eguna izan da. Espainiarako deialdia zegoenez, langile batzordeak deialdi propioa egin du, eta ia lantalde osoak bete du: «Ekoizpen ataleko guztiek eta bulegoetako erdiek, %90 inguru», azaldu zuten iturri sindikalek. Aernnovako langile batzordean sindikatu guztiek dute ordezkaria: ELAk, LABek eta CCOOK hiruna delegatu dituzte; UGTk, bi; eta USOk eta CGTk, bana.

450 langilek dihardute Berantevillako plantan, eta enpresak %20 inguru kaleratzea espero da. Zuzendaritzak ez du kopuru zehatzik eman oraindik, Jaurlaritzarekin adosturiko akordio bat dela-eta ezin duelako kaleratzerik egin abenduaren 31 arte. Egun horretan bukatuko da indarrean duten aldi baterako erregulazio espedientea. Larunbatean izango dute hurrengo mobilizazioa, Arabako aeronautikak Gasteizen deituriko manifestazioan.


Flamenkoak agertu dira kostaldean

Summary: Flamenkoak agertu dira kostaldean. Flamenkoak ikusi dituzte, besteak beste, Irunen, Zarautzen eta Urdaibain.

Ezohiko animalia bat ikusteko aukera egon da azken egunetan euskal kostaldeko hainbat lekutan: flamenkoak agertu dira. Irungo (Gipuzkoa) Plaiaundi parke ekologikoan ikusi zuten horietako bat joan den astelehenean, eta hurrengo egunean beste hiru ikusi zituzten leku berean.

Flamenkoak ez dira Irunen bakarrik agertu, ordea. Astelehenean bertan, Urdaibaiko (Bizkaia) biosferan ere bi ale ikusi zituzten. Urdaibain animalia horiek ikusten dituzten lehen aldia izan zen. Egun batzuk beranduago, larunbatean, beste bi flamenko ikusi zituzten Zarautzen (Gipuzkoa).


Summary: Hautetsiek bakegileen ekintzan parte hartu izana salatu du PCFk. Lapurdi kostaldeko alderdi komunistaren hitzetan, «Errepublika da murruz hetsi» zutena, eta aitortu gabeko helburua argi uzten du: «Frantziako Euskal Herria» lurralde «bereizia» bilakatzea, «bere estatus berezi eta independentearekin».

Frantziak gatazkaren konponbidean ezarritako «blokeoa» salatzeko, desobedientzia ekintza bat egin zuten ehunka herritarrek larunbatean, Baionan. Bakegileen deiari erantzunez, egurrezko panelez estali zuten suprefeturaren aitzinaldea, eta adreiluzko pareta bat eraiki zuten sarreraren aitzinean. Ekintza sinbolikoaren helburua Frantziak ezarritako pareta irudikatzea zen, berau eraisteko beharra azpimarratzeko. Hainbat eragiletako ordezkarik eta zenbait hautetsik ere parte hartu zuten egitasmoan, tartean Jean Rene Etxegarai Euskal Elkargoko lehendakaria.

Gaur, hautetsien parte hartze hori gaitzetsi du Lapurdi kostaldeko PCF alderdiak, ohar batean. Giza eskubideen izenean eri diren presoekiko «erabaki humanitarioak hartzea» eta euskal presoak hurbiltzea babestu izan badu ere, auzapez batzuk suprefetura «murruz hesten» ikustea «ezin ulertua» egin zaio PCFi. «Errepublika da murruz hetsi dutena, hautetsi diren Errepublika, ordaintzen duten Errepublika», deitoratu dute. «Funtsean, batzuetan aitortu gabea den haien helburu politikoa baieztatzen dute: gure Frantziako Euskal Herria lurralde bereizia bilakatzea, estatu berezi eta independentearekin».

PCFren hitzetan, «politika liberalen defendatzaile» horiek haien elkartasuna eta eskuzabaltasuna «hautatzen» dituzte. «Lurralde honetako herritarrek ez dute deus irabazteko liberalismoaren eramaileei hauspotzen dituen euskal nazionalismoarekin».


Summary: Kontaktuen itxialdia lau egun moztu du Madrilek: hamar egun iraungo du. Koronabirusa atzemateko beste test batzuk martxan jartzea erabaki du Espainiako Gobernuak: antigenoak aurkitzeko probak egingo dituzte

Espainiako Osasun Ministerioak aldatu egingo ditu koronabirusari buruzko osasun jarraibideak. Bi aldaketa nagusi egingo dituzte. Batetik, proban positibo eman dutenen kontaktuek berrogeialdi laburragoa izango dute: hamalau egunekoa zen ofizialki orain arte, eta hamarrekoa izango da aurrerantzean. Kasu batzuetan jada ari ziren hamar eguneko epea erabiltzen. Beste aldaketa nagusia testei buruzkoa da: antigenoak atzemateko probak erabiliko dituzte birusa atzemateko, PCRak ez ezik.

Osasun Publikoko Batzordeak erabaki du protokoloa aldatzea. Aurretik, goizean, Salvador Illa Espainiako Osasun ministroak iragarri du aldaketa horiei buruzko «akordioa» gertu zegoela; haren arabera, izan ere, erkidegoetan adostasun handia zegoen aldaketa horiei buruz. Aldaketa ez da kolpetik iritsi: Kataluniako Generalitateak, adibidez, iragarria zuen hamar eguneko berrogeialdia ezarriko diela kontaktuei, eta Nafarroako Gobernua ere bide berean ari zen. Ministerioaren babesa izango dute orain.

Orain arteko araudiarekin ere bazegoen aukera epemugak arintzeko: adibidez, positiboen kasuan hamalau egun egin beharrean hamar egin zitzaketen itxialdian, baldin eta hiru egunean ez bazuten sintomarik. Positiboen kontaktu estuei dagokienez, arau orokorra izan da hamalau egunekoa, baina aukera zuten hamar egunera amaitzeko, baldin eta PCR batekin egiaztatzen bazuten negatibo zirela. Orain, berriz, PCRa egin gabe amaituko dute itxialdia hamar egun igarotzean. Gogoan izatekoa da Frantziako Gobernuak halako urrats bat egin duela, eta Herbehereek ere bai.

Zailtasunak Erabaki horien atzean daude, batetik, itxialdiak ondo betetzeko zailtasunak: bakartzeek askotan trabak dakartzate zaintza lanetan eta enpleguaren arloan. Arazo horiek arintzera egin nahi dute berrogeialdiak murriztuta. Izan ere, osasun agintarien susmoa da neurri horiek ez direla ondo betetzen maiz. «Itxialdi trinkoagoak eta hobeak egiten direla ziurtatzen badugu, gehiago egingo dira», aitortu du, adibidez, berriki Kataluniako Osasun Publikoko idazkari Josep Maria Argimonek. Kontuan hartzekoa da ikertzaileen jardunak zer erakutsi duen: hainbat ikerketak diote hamar eguneko epemuga egokia izan daitekeela. Hasiera batean gaitzaren inkubatze aldia hamalau egunekoa izaten zela esaten bazuten ere, orain ikusten ari dira behin hamargarren egunetik aurrera «oso arraroak» direla kutsatzeak, bakanak. Uste dute, hortaz, arriskua baino abantaila handiagoa ekarriko duela epea mozteak.

Berrogeialdia laburtzearekin «zuhur» azaldu da Jaurlaritza. Osasun sailburu Gotzone Sagarduik atzo ohartarazi zuen izurriaren eboluzioari zuhur begiratu behar zaiola eta halako aldaketak tentuz egin behar direla. Goizean hitz egin zuen sailburuak, Madrilek erabakia iragarri baino lehen.

Positiboak atzemateko aldaketa bat ere onartu du ministerioak: antigenoak aurkitzeko testak erabiltzea. Infektatuak «lehenago» topatzea da helburua. PCRekin batera erabiliko dituzte, eta helburua da «datozen hilabeteetako premiei» erantzutea: hots, proba gehiago egiteko gaitasuna izatea.


Summary: Bertan behera utzi dituzte Arbonako herriko bozak. Paueko Auzitegi Administratiboak arrazoia eman dio oposizioari. Helegitea aurkeztu zuten haien aldeko botoak baliogabe gelditu ondoren.

Arbonako (Lapurdi) herriko bozak berriz egin beharko dira. Hala erabaki du Paueko Administrazio Auzitegiko epaileak. Martxoaren 15eko lehen itzulian, zerrenda abertzalea baliogabetu egin zuten, boto paperetan ez zelako ageri zerrendako kide batek espainiar herritartasuna duela. Biharamunean, erabakiari helegitea ezarri zioten abertzaleek, eta lehengo astean aztertu zuten afera auzitegian. Gaur, abertzaleen aldeko erabakia ematea erabaki du epaileak.

«Suprefeturan behar bezala aurkeztu genituen dokumentuak, baina boto paperetan ahantzi genuen», azaldu zuen Zigor Goieaskoetxea Hats Berri Bat Arbonari zerrendako kideak lehengo astean. «Espainiar nortasun agiria dut, baina ez naiz espainola. Naturalki egin genuen».

Zerrenda abertzaleko kideen ustez, Marie-Josee Mialocq auzapezaren zerrendakoak lehenago ohartuak ziren huts egiteaz, baina azken momentura arte itxaron zuten egoera salatzeko. «Hasieran ez zuten kontaketa egin nahi izan, zuzenean hauteskunde emaitza egokitu nahi izan zuten haien abantailara, boto paperak kontatu gabe», azaldu du Goieaskoetxeak. «Guk bozak kontatzeko eskatu genien, eta adostasun batera iristea proposatu genuen: garaile ateratzen baginen, salaketa jartzen zuten, eta galtzaile baginen, oposizioan zegozkigun lekuak uzten zizkiguten». Mialocqen taldeak ez zuen onartu, eta suprefeturara deitu zuten salaketa ezartzeko. «Funtsean, Arbonako herritarrak izan dira kaltetuak», deitoratu zuen Goieaskoetxeak.


Summary: Txinak agindu du karbonoan neutral izango dela 2060. urtea baino lehen. Emakumezko ahotsik gabe zabaldu dute bart NBEren Biltzar Nagusia.

Washingtonek nazioarteko itunei eta erakundeei muzin egiteko jarrera hartu duen bitartean, Txina itzala handitzen ari da nazioartean. Bide horretan beste urrats bat egin du Pekinek bart hasitako NBEren Biltzar Nagusian. Txinak data zehatzak jarri dizkio klima aldaketaren kontra duen konpromisoari: 2030erako CO2 isurketen goia joko duela iragarri du Xik, eta 2060. urtea baino lehen karbonoan neutrala izango dela; hau da, ez duela xurgatzen duen baino karbono gehiago isuriko.

Beste herrialdeei ere dei egin zien Xik, mundu osoan «iraultza berdea» egiteko. Europako Batasunak neutraltasuna 2050. urterako lortzeko helburua ezarri dio bere buruari, ordea.

Trump, haatik, AEB klima aldaketaren aurkako Parisko Itunetik ateratzeko ari da lanean. Edonola ere, presidentetzarako lehiakide duen Joe Bidenek itunera itzultzeko konpromisoa hartu du.

Emakumerik gabe

Datu harrigarria utzi du NBEren aurtengo Asanblea Nagusia zabaltzeko saioak: 30 estatuburuk baino gehiagok hartu dute parte, eta horietako bat bera ere ez da emakumezkoa izan. Gaur espero da lehen emakume ahotsa entzutea: Eslovakiako presidente Zuzana Caputov.

Iaz 192 ordezkarik hartu zuten parte biltzarrean, eta horietako 16 baino ez ziren emakumezkoak. Halere, zabaltzeko saioan egon ziren emakumeak. Horregatik harritu du bart egindako saioak. Ironikoa ere bada gertaturikoa, NBE emakumeen eskubideak bultzatzeko Pekingo Adierazpenaren 25. urteurrena ospatzen ari delako, eta urriaren 1ean horren inguruko goi bilera monografikoa egitekoa da.

Guterresek ohartarazi du izurriak eragindako krisiak batez ere emakumeei egiten diela kalte, batez ere emazteak aritzen direlako gehien galdu diren lanetan. Emakumeak dira pandemiak eragindako «ordaindu gabeko zaintza lan» gehiena egiten dutenak ere, haren arabera. Arazoari orain aurre egin ezean, «genero berdintasunak hamarkadak egin ditzake atzera».

Iranen afera hizpide izan da saioan. Hango presidente Hasan Rohanik salatu egin ditu herrialdeari egitasmo nuklearra dela-eta ezarritako zigorrak, baina eutsiko diotela adierazi du: «Bizitza gogorra da zigorpean, baina are gogorragoa independentziarik gabe». Iran itotzen duten zigorrak AEBetan George Floyd hiritar beltza hil arte ito zuen poliziaren belaunarekin ditu.

Kubako presidente Miguel Diaz-Canelek ere Washingtonen «erasokortasuna» salatu du, eta uhartearen ekonomiari eta garapenari ezartzen dion traba nabarmendu du. «Ez da astebete pasatzen gobernu horrek Kubaren aurkako adierazpenak egin gabe, edo murrizketa gehiago ezarri gabe».

Jakin-mina zegoen Brasilgo Jair Bolsonaro presidentearen hitzak entzuteko. Izan ere, koronabirusaren kudeaketarengatik eskuin muturreko buruzagiari egin dizkioten kritikez gain, ezinegona sortu du nazioartean Amazonia soiltzeko egitasmoei eman dien bultzadak. Bere burua defendatzeko aukeraz baliatu da Bolsonaro, eta Amazoniaren inguruko «desinformazio kanpaina baten biktima» dela salatu du.


Summary: Aldundien eta udalen defizita handitzeko baimena eskatuko du Jaurlaritzak. 2020. urtea «oso txarra» izango dela esan du Pedro Azpiazu Ekonomia sailburuak, nahiz eta abuztutik aurrera erakusle batzuek susperralditxo bat islatu duten

Azken orduko aldaketarik ez bada egutegian, Eusko Jaurlaritzak eta Espainiako Gobernuak irailaren 30ean egingo dute bilera Kontzertu Ekonomikoaren Batzorde Mistoan, eta, batzar horretan, aldundien eta udalen defizit maila handitzeko eskatuko dio Gasteizek Madrili. Horrela jakinarazi du Pedro Azpiazu Jaurlaritzako Ekonomia sailburuak Radio Euskadin.

Zorpetze maila zenbat handituko den jakin gabe, Iñigo Urkulluren gobernuak ezin ditu aurrekontu orokorrak prestatu. Uztailean, gobernu biek hitzartu zuten %2,6koa izango dela Gasteizko gobernuaren defizita, eta hil honen hondarrean, Arabako, Bizkaiko eta Gipuzkoako diputazioen eta udalen defizita negoziatzeko txanda izango da.

Bide orri horretan, Euskal Finantzen Kontseilua iritsiko da ondoren, urriaren 15ean. Bilketaren emaitzak aztertuko dituzte diputazioek eta Jaurlaritzak. Konfinamendua aurrera zihoala, bilketak %20 inguruko jaitsiera izango duela aurreikusi zuten erakundeek, baina Azpiazuk esan du «zertxobait apalagoa» izango dela jaitsiera hori.

«Keynesiarrak izan gaitezen»

Gasteizko gobernuak defizitarekin orekatu nahi du zergen bilketaren uzkurtzea, eta defizit hori Europatik iristekoak diren funtsekin orekatzea espero du ondoren; baina sailburuak zehaztu du funts horiek uste baino gehiago atzeratzen ari direla. Edonola ere, Azpiazuk murrizketak baztertu ditu, sortzen ari den «desberditasuna» orekatu behar delako.

Era berean, langile publikoen soldatak jaistea baztertu du. Baina «denen kolaborazioa» eskatu du, enpresa, eragile sozial, erakunde eta hiritarrena, aurrez aurre egokitu den egoera gainditzeko. Izan ere, ez du ezkutatu 2020. urtea «oso txarra» izango dela, nahiz eta abuztutik aurrera «erakusle batzuek» susperralditxo bat islatu duten. «Keynesiarrak izan gaitezen, eman diezaiogun hauspoa inbertsio publikoari. Zorraren kostua har dezakegu gure gain». Ostiral honetan, hazkundeari eta enpleguari buruzko aurreikuspen berriak jakinaraziko ditu Azpiazuk, eta jadanik ohartarazi du jaitsierak «oso garrantzitsuak» izango direla.


Summary: Aitatasun baimena hamalau egunetik 28ra luzatuko du Frantziako Gobernuak. Neurria 2021eko uztailetik aurrera jarriko dute indarrean. Ikerketa baten arabera, orain ezarrita dauden hamalau egunak ez dira nahikoak aitaren eta haurraren arteko lotura bat sortzeko.

Ipar Euskal Herrian 28 eguneko baimena eskatu ahal izango dute aita izaten direnek. Orain arte hamalau egunekoa zen epea, baina luzatzea erabaki du Frantziako Gobernuak, eta 2021eko uztailetik aurrera sartuko du indarrean lege berria. Emmanuel Macron presidenteak gaur iragarriko du erabakia, haurren babeserako zentro batera egingo duen bisitan.

Neurri horrekin, «oinarritik» egin nahi du parekidetasunaren alde Parisko gobernuak. Aitatasun baimena ezarri zutenetik, 2002tik, lehen aldia da epea luzatuko dutela. Frantziako Gizarte Segurantzaren aurrekontuan txertatuko dute erreforma, datorren urtean. Gaur egun, gobernuak 260 milioi euro bideratzen ditu horretara; 2021ean 520 milioi izango dira, eta 2022an, 780 milioi.

Ikerketa batzorde batek haur baten bizitzako lehen mila egunen inguruko ikerketa bat egin du, eta horrek bultzatu du Paris legea aldatzera. Boris Cyrulnik neuropsikiatrak zuzendutako ikerketa horren arabera, orain ezarrita dauden hamalau egunak ez dira nahikoak aitaren eta haurraren artean lotura bat sortzeko.

Derrigorrezkoa?

Hala, Frantziak «gaian aurreratuen dauden bost herrialdeen pelotoian» sartu nahi du, gobernuko iturriek adierazi dutenez: Espainia, Finlandia, Norbegia eta Portugal daude zerrenda horretan. Horretaz gain, gobernua aztertzen ari da baimenaren zati bat derrigorrezkoa izatea, eta langileak hartu nahi ez badu 7.500 euro arteko isunak jaso ahal izatea.


Summary: Nafarroako ekonomiak %15,3 egin zuen atzera apiriletik ekainera. Uztail amaieran aurreratutako datuekin alderatuta, hiru hamarren hobetu da datua, baina bigarren hiruhilekoko muturrekoa historikoa da.

Konfinamenduak lorratz sakona utzi du jarduera ekonomikoan. Uztailaren 31n aurreratutako argazkiak jada agerian utzi zuen jipoiaren tamaina. Gaur, Nafarroako estatistika erakundeak behin betiko datuak eman ditu, eta horiek hiru hamarren hobetu badira ere, ondorioa berbera da. Apiriletik ekainera, barne produktu gordina %15,3 uzkurtu zen lehen hiruhilekoarekin alderatuta. Urtebete lehenagoko egoerarekin alderatuta, berriz, lorratza sakonagoa da, %18,5 erori baita.

Urte arteko tasaren atzerakada handiagoa islatzen badu ere, egoera berezi honetan, hiruhileko batetik besterako aldaketek hobeto islatzen dituzte jarduera ekonomikoaren gorabeherak. Udako hilabeteetako datuak jakin zain, gaur argitaratutako datuak uztail amaieran jada aurreratutakoa berretsi besterik ez du egin, apurtxo bat hobetu arren. Antzera gertatu da Araban, Bizkaian eta Gipuzkoan: iragan astean Eustatek aurreratutako datuen arabera, %16,4 jaitsi zen ekonomia itxialdian, eta, urte arteko tasa aintzat hartuta, %19,5.

Eskaintzaren ikuspegitik, urte arteko tasari erreparatuta, sektore ekonomiko guztiek, merkatuan aritzen ez diren jarduerak izan ezik —estatistika erakundeen arabera, bertan biltzen diren familiei doan edo prezio oso merkean zerbitzua eskaintzen dieten jarduerak—. Aitzitik, merkatuko zerbitzuen sektorean, beherakada %22,9koa izan da, eta bertan sartzen dira konfinamendua gehien pairatu duten alorrak (ostalaritza, merkataritza edo garraioa).

Industria, %23,9 atzera

Industriak, berriz, %23,9 egin du atzera iazko epe berarekin alderatuta. Nafarroako fabrika nagusia geldi egon zen martxoaren 15etik apirilaren 27ra, eta apurka berreskuratu zuen jarduera —hiru txandetako produkzioarekin iragan abuztuaren 24an hasi zen—. Lehen sektorean, beherakada ez da hain handia izan. Herritarren elikagai beharrak lan eskerga egitera behartu ditu laborariak eta elikagai industria, eta jarduerak %2,2 egin du atzera, iazko egoerarekin alderatuta.

Tamaina horretako hozkadak isla izan du ekonomiaren beste aldean ere, eskariarenean. Konfinamenduaren ondorioz, sendiek gutxiago kontsumitu dute, eta barne kontsumoak %16,4 egin du atzera, iazko datuekin alderatuta. Itxialdian eta ondorengo konfinamenduaren arintze prozesuan, sendiek gutxiago gastatu dute ondasun iraunkorretan —altzari, etxetresna eta halakoak— eta ostalaritzan, eta gehiago elikagaietan eta osasun produktuetan —maskarak eta hidrogelak, kasurako—. Ziurgabetasun egoera betean, enpresen inbertsioak nabarmen egin du atzera: %22,8 iazko datuekin alderatuta.

Mugak itxita egonik, egoerak bete-betean eragin die nazioarteko merkatuko joan-etorriei. Nafarroako enpresen esportazioak %31,8 uzkurtu dira, iazko datuekin alderatuta; inportazioak, berriz, %28.

Errentetan ere eragin du

Errentei dagokienez, langileen soldatek %14,3 egin dute atzera. Autonomoen eta enpresaburuen irabaziak, oro har, %20,1 uzkurtu dira, estatistika erakundearen arabera. Bigarren hiruhilekoan, enpleguak %16,3 egin du behera. Estatistika erakundeak zehaztu du aldi baterako espedientean izan diren langileak okupatu gisa kontabilizatzen direla enplegu bulegoetan, baina Europako Kontabilitate Sistemaren arabera ez dira lanpostu gisa kontuan hartzen, eta horrek eragina du datuotan.


Summary: Hezkuntza Sailak «planifikazio integralik» ez duela salatu dute sindikatuek. Ohartarazi dute «transmisio kasuak ugarituko» direla neurriak hartzen ez badira. Greba egunetik astebetera, adierazi dute ez dutela baztertzen beste mobilizaziorik egitea.

ELA, LAB, Steilas, CCOO eta UGT sindikatuetako hezkuntza arloko ordezkariek agerraldi bat egingo dute Bilbon. Salatu dutenez, irailaren 15eko greba egun «arrakastatsua» izan zenetik astebete igaro den honetan, Hezkuntza Sailaren «berririk gabe» jarraitzen dute.

Agerraldian, Miren Zubizarreta (ELA), Irati Tobar (LAB), Ana Perez (Steilas), Pablo Garcia de Vicuña (CCOO) eta Joseba Ander Muñoz (UGT) egon dira; izan ere, egoeraren analisian bat datoz hezkuntza arloan ordezkaritza duten sindikatu guztiak. Irailaren 15ean egindako grebaren balorazioa egin dute: esan dutenez, deialdiak «babes zabala» izan zuen, eta hezkuntza komunitatearen sostengua ere bereganatu zuen.

Baina grebaren ingurumarian Hezkuntza sailburu Jokin Bildarratzek elkarrizketaren alde egindako adierazpenak ez dira ezertan gauzatu, sindikatuek adierazitakoaren arabera: astebete baino gehiago igaro da, eta «sailaren berririk gabe» jarraitzen dute. “Ez daukagu solaskiderik, eta ez dira gurekin bildu ere egin».

Horregatik, sindikatuek uste dute grebaren harira Hezkuntza Sialak eta Urkullu lehendakariak berak egindako adierazpenek «greba eta mobilizazioak ikusezin bihurtu eta desaktibatzeko ahaleginak» baino ez zirela izan. Jaurlaritzak ezarritako gutxieneko zerbitzuek ere, helburu hori zuten, sindikatuen arabera.

Greba egin zuten salatzeko heziketa zentroetan ez dagoela behar bezalako baliabiderik izurriaren erdian ikasturteari ekiteko, argudiatuta egoera honetan ez dagoela bermatzerik ikasleen eta irakasleen segurtasuna. Denborak arrazoia eman diela adierazi nahi izan dute agerraldian: «Eskoletan bakartutako gela kopurua gorantz doa, eta jadanik eskola barruko transmisio kasuak hasi dira azaleratzen».

Sindikatuen ustez, egoerak erakusten du Hezkuntza Sailak ez duela «planifikazio integralik» egoerari aurre egiteko. «Argi esan nahi dugu: Hezkuntza Sailak neurriak hartu eta baliabideak jartzen ez baditu, transmisio kasuak ugarituko dira».

ELAko Miren Zubizarretak eta LABeko Irati Tobarrek esan dutenez, azken aste honetan ugaldu dira «hezkuntza komunitatearen kezka eta haserrea eta Hezkuntza Sailaren arduragabekeria» salatzen duten ekinbideak: elkarretaratzeak, gurasoen protestak, kaleko mobilizazioak eta are zenbait eskolatako zuzendaritza taldeen dimisioak ere. Sindikatuen ustez, hori da bidea «Hezkuntza Sailak planifikazio integrala eta beharrezko baliabideak mahai gainean jar ditzan» lortzeko.

Horregatik, urriaren 2an manifestazioak egingo dituzte Bilbon, Donostian eta Gasteizen, 18:00etatik aurrera, «ikasturte seguru eta adostuaren alde». Sindikatuek ez dute baztertzen geroago bestelako protesta moldeak erabiltzeko aukera, ezta grebarena ere: «Astero-astero ari gara egoeraren bilakaera aztertzen, eta horren arabera hartuko ditugu erabakiak».


Summary: 12 urteko kartzela zigorra Bidarten emaztea hil zuen gizonarentzat. 2018ko maiatzaren 2an hil zuen Rejane Chaumont senarrak. Atzo eta herenegun epaitu zuten gizona, Paueko auzitegian

Frantziako Poliziaren aitzinean, egun hartan emazteak banantzeko «mehatxu egin» ziola adierazi zuen, baina Paueko auzitegiaren aitzinean ez zen halakorik aipatu izanaz oroitu Jean Delattre. 80 urteko gizonak emaztea hil zuen tiroz orain dela bi urte, eta bere buruaz beste egiten saiatu zen ondoren. Atzo eta herenegun, gertatutakoaz azalpenak emateko eskatu zioten behin eta berriz epaileak eta abokatuek, baina erantzun bakarra eman zuen gehienetan: «ez naiz oroitzen». 18 urteko kartzela zigorra eskatu zuen prokuradoreak gizonaren kontra; 12 urteko zigorra ematea erabaki du azkenean epaileak.

Adineko bikote bat zen. 73 urte zituen Rejane Chaumontek, eta 79 haren senarrak, Jean Delattrek. Bidarten (Lapurdi) bizi ziren, Argizabal bidean. Familia kezkatuta zegoen, azken aldian «portaera arraroak» izan zituelako bikoteak, eta 2018ko maiatzaren 2 hartan kezka handitu zitzaien, eskuko telefonoan Jean Delattrek igorritako mezu artegagarriak jaso zituztelako.

Suhia joan zen bikotearen etxera, eta atea ireki ziotenean gizona ikusi zuen, ehizarako eskopeta bat eskuetan zuela, eta emakumea, lurrean botata, hilda. Suhiak larrialdietara deitu zuen, eta suhiltzaile, mediku eta poliziak gerturatu ziren lekura.

Gizona bere etxean itxi zen, ordea. Poliziek ingurua hesitu zuten, eta gizona konbentzitu zuten, hiru bat ordu geroago, eskopeta utzi zezan eta etxeko atea ireki zezan. Larrialdi zerbitzuak barrura sartu zirenerako, berandu zen: Rejane Chaumont hilotz zen.

Gizona, berriz, emaztea hil ondoren bere buruaz beste egiten saiatu zen. Bihotzerako pilulak hartu zituen, eta kontua lausotuta zegoen poliziak etxera sartu zirenean. Ospitalera eraman zuten, eta hurrengo egunetan Baionako espetxean sartu zuten, epailearen aurrean deklaratu ondoren.


Summary: Salatu dute Bilboko Ur Patzuergoak hondakin urak isurtzen dituela itsasadarrera. Erandioko Getxoko auzo taldeen eta Eguzki eta Ekologistak Martxan elkarte ekologisten arabera, «azken urteetan ohiko bilakatu dira justifikaziorik gabeko isurketa horiek». Bainu garaian ere egin dituzte.

«Bilboko Ur Patzuergoak ur beltzak eta hondakin urak isurtzen ditu Bilboko itsasadarrera, inongo justifikaziorik gabe». Hori salatu dute gaur Erandioko Auzokideok eta Getxoko Auzokideok auzo taldeek, eta Eguzki eta Ekologistak Martxan elkarte ekologistek. Azaldu dute azken urteetan ohiko jarduna bilakatu dela, «osasun publikoan eta ingurumenean izugarrizko eragina duten arren».

Zehazki, Galindoko Araztegiak azken hiru hilabeteetan bainu sasoian eginiko isurketak salatu dituzte. Argi utzi dute milaka metro kubiko hondakin-ur isuri dituztela itsasadarrera ekainean, uztailean eta abuztuan, «hori guztia, gainera, euriteen ondorioz garraio sareak izango lukeen asetasunik gertatu ez denean». Ez hori bakarrik: adierazi dute ur patzuergoak Lamiakon duen ponpaketa geltokitik ere astero isurtzen dituela ur beltzak.

Oharra sinatu duten taldeen iritziz, egoera larria eta onartezina da, eta azalpenak emateko eskatu diote Bilboko Ur Patzuergoari eta URA Uraren Euskal Agentziari: «Arrazoiak, ondorioak eta, jakina, egoera horri lehenbailehen amaiera emateko ezarriko dituzten neurriak».


Summary: Zuzenbide Konstituzionaleko Sare Feministak Urkulluri azalpenak eskatu dizkio Emakunderekin hartutako erabakiaz. Elkarte horretako kideen ustez, «irregulartasun» bat egin dute erakundea Lehendakaritzatik kenduta, eta gutun batean adierazi diote ezinegona Eusko Jaurlaritzako lehendakariari

Emakunde Eusko Jaurlaritzaren Lehendakaritzaren mendeko erakundea izan da beti; haren jardunak gobernuaren jardun osoan eragina izatea bilatu da horrela, baina legealdi berriarekin aldaketa etorri da, Berdintasun, Justizia eta Gizarte Politiken Sailaren barruan sartu baitute orain. Aldaketa horrek ekarritako kritiken sokari ahots berri bat gehitu zaio: Zuzenbide Konstituzionaleko Sare Feministak gutun bat helarazi dio Iñigo Urkullu lehendakariari, galdetzeko zergatik hartu duen erabaki hori. Elkartean aldaketaren gaineko gogoetan jardun dutela esan dute, eta eman diren arrazoibideetan «konbentzitzeko modukorik» ez dutela entzun bat bera ere; are gehiago, beren gogoetetan ondorioztatu dute «irregulartasun» baten emaitza dela erabakia; izan ere, Emakunde sortu zenean ezarritako lege irizpideak eta EAEko Berdintasun Legea «apurtu» direla uste dute.

«Argia da egin den irregulartasuna», azaldu dute; izan ere, orain aldaketa dekretu baten bidez hartu da, eta oroitarazi dute lege batean ezarritako irizpideak ezin direla apurtu horrela. Horren atzean «ezjakintasun juridikoa» egotea «pentsaezina» dela adierazi dute, eta zail dela horregatik zer «motibaziok» bultzatutako erabakia den asmatzea.

Zuzenbide Konstituzionaleko irakasleen elkarte bat direla adierazi dute, «erreferentetzat» dutela Euskal Autonomia Erkidegoko erakunde autonomikoek gizonen eta emakumeen arteko berdintasunaren inguruan igaro urteotan egin duten bidea, eta horregatik adierazi dutela, hain zuzen ere, gai honen inguruko «kezka». Gogora ekarri dute Emakunderen antolaketa eredua adibide goraipatua izan dela toki askotan, eta defendatu egin behar dela. Gutuna elkarteko presidente Mar Esquembrek izenpetu du. Erantzuna espero dutela esan du, eta gogoetarako bidea izan daitekeela erantzun horixe berdintasun politikak nola hobetu daitezkeen aztertzen jarraitzeko.


Summary: Lehen aldiz, laurehun kasuren langa gainditu du Nafarroak. Beste 826 kasu atzeman dituzte Hego Euskal Herrian. Horietatik 421 Nafarroan detektatu dituzte. Positiboek goia jo dute lurralde horretan, eta hildako bat izan da. 497 lagun daude erietxean Hegoaldean: horietatik 81, ZIUetan.

Egun bakarrean 826 positibo atzeman dituzte Hegoaldean. Kopurua nabarmen handitu da bezperako datuekin alderatuta: bezperan 164 gutxiago detektatu zituzten; 662, zehazki. Lurraldeka, Nafarroan detektatu dituzte Hegoaldean atzemandakoen erdiak baino gehiago: 425 lagunek positibo eman dute lurralde horretan egindako PCR probetan. Nafarroan bigarren olatua hasi zenetik erregistratutako positibo kopururik handiena da; orain arte, kopurua ez da laurehunetik gorakoa izan. Gainontzeko lurraldeetan, Bizkaian 177 kasu atzeman dituzte; Gipuzkoan, 169; eta Araban, berriz, 51. Guztira, 13.210 PCR egin dituzte azken orduetan Hegoaldean.

Nafarroako Gobernuko Santos Indurain Osasun kontseilariak jakinarazi duenez, azken egunean hildako bat izan da koronabirusaren ondorioz foru erkidegoan. 67 urteko gizonezko bat da hildakoa. Halaber, Eusko Jaurlaritzak azken astean koronabirusaren ondorioz hildakoen datuak eman ditu. Jakinarazi duenez, irailaren 14tik 20ra bitarteko astean, 62 pertsona hil dira Araban, Bizkaian eta Gipuzkoan.

Ospitaleratzeei dagokienez, 51 lagun sartu dituzte erietxean azken egunean. Oraintxe bertan, 497 lagun daude ospitaleratuta Hegoaldean, eta, horietatik, 81 gaixo ZIUetan daude, bezperan baino bat gehiago.

Koronabirusak Euskal Herrian utzitako datuak sakonki ikusteko, jo ezazu BERRIAk webgunean sortutako atal berezira: Koronabirusaren azken datuak. Bertan jasota daude COVID-19ak Euskal Herrian duen eragina azaltzen duten grafikoak eta mapa interaktiboak.


Summary: Rodrigo Gartzia izango da Ertzaintzako zuzendaria. Euskalduna da, eta euskalgintzan aritua: besteak beste, Azkue fundazioko eta zenbait ikastolatako zuzendari. Azken urteetan, Segurtasuneko koordinazio zuzendari izan da.

Aldaketak hasi dira Eusko Jaurlaritzako Segurtasun Sailean. Rodrigo Gartzia izango da Ertzaintzako zuzendari berria, Lehendakaritzak jakinarazi duenez. Azken urteetan, Segurtasun Sailean aritu da Gartzia, koordinazio zuzendari. Ertzaintzaren zuzendaritza hartuko du orain. Gervasio Gabirondo ordezkatuko du.

Gartziak ibilbide luzea egin du administrazioan. 1986an sartu zen, Hezkuntza Sailean, unibertsitateko irakasleen arduradun gisa, eta ondoren Osakidetzan izan zituen ardura postuak —besteak beste, idazkari nagusia izan zen—. 1998tik 2009ra, kontsumoaren arloan aritu zen: zuzendari lehenbizi, eta sailburuorde ondoren.

2009an, sozialistak Jaurlaritzara iristearekin batera, gobernutik irten zen Gartzia, eta euskalgintzan hasi zen lanean: Azkue fundazioko zuzendari izan zen 2009tik 2013ra arte. Teknologia berrien bidez euskararen erabilera sustatzeko helburua du fundazio horrek, eta hainbat erakunderen babesa du: Bizkaiko Foru Aldundiarena, Bilboko Udalarena, Euskaltzaindiarena, EHUrena eta Deustuko Unibertsitatearena. Aurretik ere, 1980ko hamarkadan, euskalgintzan aritu zen Gartzia: besteak beste, zuzendari izan zen Ermuko Anaitasuna ikastolan, Donostiako Axular lizeoan eta Eibarko Mogel ikastolan.

Irakasle ikasketak egin zituen EHUn, eta Filosofia eta Letretako lizentziaduna ere bada.


Summary: Mugak gogortu eta kanporatzeak azkartuko ditu Europako Batasunak. Bruselak alde batera utzi ditu migratzaileak hartzeko kuotak, eta, aldiz, «elkartasun malgua» eta hirugarren herrialdeekiko akordioak proposatu ditu.

Atzera egin du Europako Batzordeak, eta amore eman du Polonia, Hungaria eta Austriaren protesten aurrean. Gaur aurkeztu duten egitasmoak aurrera egiten badu, estatu kideek ez dute migratzaileak hartzeko kuotarik izango, eta, horren ordez, Mediterraneoko estatuekiko «elkartasuna» eskatu diete agintariei. Horretarako, borondatezkoak izango diren «ekarpen malguak» egin ahal izango dituzte herrialdeek.

Proposamenaren arabera, herrialde batek ezin dionean gehiago eutsi «migratzaileen etorrerak eragindako egoerari», beste estatu kideei «elkartasunez» jokatzea eskatuko zaie iheslarietako batzuk euren herrialdeetan hartuz edo errefuxiatu estatusa lortzen ez dutenen kanporatzean lagunduz. «Kanporatze babestuak» lirateke horiek.

Egitasmoak aurreikusten ditu estatu kidei «elkartasuna» eskatuko litzaiekeen hainbat agertoki. Esaterako, itsasoan erreskatatu eta asiloa eskatzen duten migratzaileak lekualdatzeko garaian horiek hartzeko aukera ez ezik, haien beharrak aseta daudela bermatzeko «zuzenketa mekanismoak» ere egongo lirateke. Bestetik, krisi egoera batean, asilo eskubidea duten errefuxiatuak ez ezik, mugan paperik gabe daudenak ere jaso beharko lituzkete herrialdeek.

Asiloa ukatzen zaien migratzaileen kanporatzeak azkartzea ere aipatu du Batzordeak, eta Europako Batasuneko kanpo mugak are gehiago ixtea. Azken puntu hori bermatzeko, inbertsio handiagoak egingo dituzte mugak zaintzeko sortutako Frontex patruiletan.

Proposamenak ez du aurreikusten, hala ere, Dublingo Ituna bertan behera geratzea. Akordio horren arabera, migratzaileek heltzen diren lehen herrialdean eskatu behar dute asiloa, eta, hark ukatuz gero, kanporatuak izango dira. Europako Batzordeko buru Ursula Von der Leyenek iragarri zuen joan den astean hitzarmena bertan behera utziko lukeela Bruselaren proposamen berriak, baina, gaur-gaurkoz, hark indarrean jarraituko luke, eta, ondorioz, Mediterraneoko herrialdeen erantzukizuna litzateke asilo eskaera gehienei erantzutea.

«Azkarragoa eta bidezkoagoa»

Europako Barne gaietarako komisario Ylva Johanssonen esanetan, prozedura berrien bidez asilo eskatzaileek ez dute «linbo batean egon beharko». Haren iritziz, erreformak prozedura «azkarrago, argiago eta bidezkoagoak» bermatuko ditu. Horretarako, hirugarren herrialdeekiko akordioak indartu eta berritzearen alde egingo du Bruselak.

Migrazio politiketako arduradun Margaritis Schinasek ere defendatu egin du egitasmoa: «Estatu kide bakoitzak desberdin bizi du migrazioa, eta erronka desberdinak ditu; guztiak dira ulergarriak eta defendatu beharrekoak. Lehen lerroan dauden estatuek eskatzen duten elkartasuna eta bigarrenean daudenek galdegiten duten erantzukizuna jasotzen ditu proposamenak».

Orain, Batzordeak herrialdeekin eztabaidatu beharko du proposamena. Horien artean hiru dira jarrera nagusiak. Mediterraneoarekin muga egiten dutenak kexu dira euren gain geratzen delako migratzaileak hartu eta haien eskariak kudeatzeko lana; kuoten aldekoak dira horiek. Aldiz, beste muturrean leudeke arrazoi ekonomikoak argudiatuta migratzaileak hartzeari uko egin diotenak, are gehiago kuota itxiei. Tartean, berriz, Frantzia eta Alemania, besteak beste; zeintzuek Moriako azken krisiaren ostean mila iheslari inguru hartu baitituzte, baina EBren kanpo mugak babestearen alde baitaude hasieratik.

Proposamenarekin oso kritiko agertu dira gobernuz kanpoko erakundeak, eta asilo eskatzaileak babesik gabe uztea egotzi diote Bruselari. «Akordioa lortzeko ahaleginean, Europak amore eman die EBko errefuxiatu kopurua murriztea helburu duten herrialdeei», salatu du Oxfameko Europarako arduradun Marissa Ryanek. Hark ohartarazi du egitasmo berriak atxilotze zentroak ugaritzea ekarriko duela, eta gaitzetsi herrialdeei kanporatzeak «babesteko» aukera ematea, migratzaileak hartzea sustatu beharrean.


Summary: Espainia datorren astean hasiko da preso dauden politikari katalanen indultuak tramitatzen. Juan Carlos Campo Justizia ministroak eman du berria, Kongresuko gobernuaren kontrol saioan

Espainiak gaur iragarri du datorren astean hasiko dela preso dauden politikari katalanen indultuak tramitatzen. Juan Carlos Campo Justizia ministroak eman du berria, Kongresuko gobernuaren kontrol saioan, Laura Borras JxCat Junts Per Catalunyaren bozeramaileak eginiko galdera bati erantzunez: “Hori da tokatzen dena”, argitu du. Francisco Jufresa abokatuak iazko abenduan hamabi buruzagi independentistentzat aurkeztutako indultu eskaera du mahai gainean Pedro Sanchezen gobernuak.

Horrez gainera, Zigor Kodea aldatzeko asmoa dutela ere adierazi du, egungo errealitate sozialera eta beste herrialde batzuetako araudira egokitzeko, tartean matxinada eta sedizio delituak.

Ondoren, Borrasek hedabideei egindako adierazpenetan ohartarazi du indultuak "banakako irtenbidea" direla, eta haien apustua amnistia dela. Neurri horrek gatazkari politikatik heltzea ekarriko lukeela esan du, eta hor “ez dutela ikusten gobernua”.

Indultuaren tramitazioa prozesu luzea da. Justizia ministerioaren arabera, lau eta sei hilabete artean iraungo du. Lehenik, auzitegi epai emaileari bidaliko zaio eskaera, kasu honetan Auzitegi Gorenari, txosten bat egin dezan. Ondoren, alde guztiak entzun behar dira, fiskaltza barne. Gogorarazi dute, gainera, 2019an ministerioak eskatutako indultuen % 1 baino gutxiago onartu zituela. Guztira, 4.162 espediente ebatzi ziren; horietatik 4.123 ukatu ziren, eta 39 baino ez ziren onartu.

Independentismoak argi utzi du indultua ez dela preso politikoen askatasuna lortzeko biderik aproposena. ERCk, JxCatek, ANCek, Omiumek eta CUPek amnistia eskatu dute.


Summary: Ireki dituzte berriz Eiffel dorrea eta inguruak. Frantziako Poliziak eraikina hustu du eguerdian, dei anonimo bat jaso ostean.

Gaur goizeko 12:15etan ebakuatu egin behar izan dute Eiffel dorrea, Parisko eraikinik ospetsuena. Frantziako Poliziak dei anonimo bat jaso du, bonba abisu bat, eta, badaezpada ere, dorrea eta inguruak hustea erabaki dute. Bi ordu geroago, ordea, berriz ireki dute, beharrezko egiaztapenak egin ostean.

Probak egin bitartean, segurtasun perimetro bat jarri dute. Inor ezin da gerturatu oinez, eta inguruko trafikoa ere moztu dute. Aurten jaso duten lehen bonba abisua izan da.

Hainbat hedabidek azaldu dutenez, pertsona batek «Allahu akbar» (Ala handia da) oihukatu du, eta dena lehertzearekin mehatxatu ere bai.

Monumentuak milioika bisitari izaten ditu urtero, eta nahiko ohikoak izaten dira mehatxuak: bere buruaz beste egiten dutenenak, greba egiten dutenenak edo, gaur bezala, bonba abisuak. Koronabirusaren ondorioz, martxoaren 13an itxi zuten Eiffel dorrea, eta 104 egun itxita egon ostean zabaldu. Bigarren Mundu Gerratik itxita denbora gehien eman duen aldia izan da.


Summary: 'Alardea' telesaila urriaren 7an estreinatuko dute, ETB1en. Lau atal izango ditu, eta fikziozko herri batean emakume talde batek alardean ateratzeko egiten duten borrokan oinarritzen da. Aurrestreinaldia egingo dute gaurko EITBren galan.

Fikzio sozialaren aldeko apustua egingo du aurtengo denboraldian ETBk, Edu Barinaga telebistako zuzendariak gaur goizean azaldu duenez. Horren lekuko, urriaren 7an botatzen hasiko diren Alardea telesaila izan liteke. Hondarribiko eta Irungo (Gipuzkoa) alardeetan “libreki inspiratutako” istorio bat kontatuko da bertan: emakume talde batek fikziozko herri bateko desfile tradizionalean ateratzeko nahia azalduko du eta horrek herrian sortuko duen gatazka kontatuko da.

David Perez Sañudok zuzendu du lau ataleko telesaila, eta, esan duenez, “istorio feminista bat” denez, ardura handiz errodatu du. Telesailean, batetik, herri txikietan egiten den presio soziala aipatzen da, eta, bestetik, gizonek duten errekonozimendu eta ikusgarritasuna lortzeko emakumeek egiten duten borroka. “Txikitik kontatutako istorio bat da, baina unibertsala ere bada era berean”. Entretenimendutik asko duela azaldu du Perezek, baina “ikaskuntzatik ere asko dauka”.

Bidasoko bi herrietan erro sakonak dituen gatazka da alardearena, eta, telesaila bertan nola ikusiko den galdetzean, Barinagak horrela erantzun du: “Ikusminez ikusiko dela pentsatzen dut; gaiari buruz hitz egingo du, eta aurrera egiteko balio dezala espero dugu”. Urriaren 7an estreinatuko da telesaila ETB1en, baina lehen bi atalak aurrez ikusteko aukera izango da gaur iluntzean Donostiako Zinemaldian egingo den EITBren galan.

Beste bi telesail Aurtengo denboraldian, ETB1en beste bi telesail ere botako dituzte: Hondar ahoa eta Altsasu. Lehenengoa herri txiki batean girotutako thriller bat da, eta bestea Altsasuko (Nafarroa) gazteekin gertatutakoan oinarritzen da. Ez Koska tabernan guardia zibilekin izandako liskarrean, baizik eta ondorengo epaiketen eraginez gazte taldean zer eragin izango duen kontatuko du telesailak.


Summary: Arabako hegazkingintzako langileek manifestazioa egingo dute larunbatean Gasteizen. Aernnovako, Alestiseko eta beste dozena erdi enpresatako langile batzordeek deitu dute mobilizaziora. Zuzeneko 1.400 langile eta zeharkako 8.000 inguru ditu sektoreak lurraldean.

Aeronautikaren sektorea ataka estuan da koronabirusaren krisiak hegazkinak lurrean utzi zituenetik. Hegazkingintzako enpresa erraldoiek ez dute eskaerarik, eta krisiari aurre egiteko milaka langile kaleratuko zituztela iragarri zuten uda hasieran. Bada, erabaki horrek ondorio zuzenak izan ditu euskal enpresetan ere. Araban daude enpresa horietako batzuk, eta, sektorearen egoera dela eta, manifestazio bateratu batera deitu dute larunbaterako, Gasteizen.

«Enpresa bakoitzaren dinamikez gain, borroka eta mobilizazioak egin behar ditugula sinetsita, manifestazio handi honetan bat egin nahi izan dugu. Gure indarrak batu, elkar defendatzeko eta aurrera jarraitzeko», azaldu du Juan Carlos Gomezek, Aernnovako langile batzordeko lehendakariak. Aernnovaz gain, deialdiarekin bat egin dute Alestiseko, Fibertecniceko, Burulaneko, Gmpasako, Meltralteceko eta Feliu&Madinabeitiako langile batzordeek ere.

Hegazkingintzaren sektoreak pisu nabarmena du Arabako ekonomian: 1.400 lanpostu zuzen eta zeharkako 8.000 inguru ditu. Baina etorkizun iluna dute horietako askok, langileak kaleratuko dituztela iragarri baitute gehienek. Badira, halaber, aldi baterako erregulazioan direnak ere, baina, sektoreko ziurgabetasunaren ondorioz, beldur dira behin laguntza horiek amaitutakoan ez ote dituzten lan erregulazioak deituko.

Langileek salatu dute sektoreak «etekin handiak» pilatu dituela azken urteetan –zehazki, Arabako enpresek 540.000.000 euroren irabaziak izan zituzten 2018an–, eta, bien bitartean, erakundeek laguntza ugari eman dizkietela enpresei. «Hala ere, langileak kaleratu dira, lan karga penintsularen erdialdera eta hegoaldera desbideratu da, ekoizpenaren zati handi bat beste herrialde batzuetara eraman da, eta erakundeek ez dute ezer egin», gaitzetsi du Gomezek.

Horiek horrela, langile batzordeetako ordezkariek ohar zuzena egin diete erakundeei, eta eskatu diete industria politika serioa garatzeko, egoeraren ondorioak langileek ordain ez ditzaten. «Bada garaia konpromisoak hartzeko, eta honelako sektore estrategiko baten aldeko apustua egiteko».

«Epe laburreko ikuspegia» Aernnova, Alestis, Aciturri... asko dira langileak kaleratuko dituztela jakinarazi duten enpresak. Gaur-gaurkoz, Aernnovak 450 behargin ditu Berantevillako plantan, eta enpresak %20 inguru kaleratuko zituela iragarri zuen. Aciturrik beste 214 kaleratze egingo ditu Espainian dituen lau fabriketan –Berantevillan du horietako bat–, eta beste 87 dira Alestisen – Arabako bere adarrean– lana galtzeko bidean dauden beharginak, Miñaoko parke teknologikoko plantan, hain zuzen.

Gomezek salatu du enpresek «epe laburreko ikuspegia» baino ez dutela, eta horrela ezinezkoa dela egoerari buelta ematea. «Hau ez da kaleratzeekin konpontzen, baizik eta epe ertain eta luzera begirako politika industrialarekin». Eta azpimarratu du ez lan baldintzek, ez enpleguek ez dutela eragin egun duten egoera, eta, beraz, ezin direla irtenbidearen parte izan: «Lana banatu behar inor atzean utzi gabe».

Larunbateko manifestazioan parte hartzeko deia egin diete herritarrei. 12:00etan hasiko da, Urrezko Zeledonen plazatik, eta, hiriko kaleak zeharkatu ondoren, Foruen plazan amaituko da. «Egoera honi erantzun bateratua eman behar diogu, eta erantzukizun kolektiboz jokatu behar dugu enplegua eta gure eskubideak defendatzeko».


Summary: Baikoko pilotariek laguntza eskatu diete erakunde publikoei. Agiriaren sinatzaileek diote enpresak ez diela ezer esan aurreko astean egin zizkioten eskaerez, eta Jose Ramon Garai zuzendari nagusiaren jarrerak, "aldatu beharrean, orain arteko bide autoritario beretik" jarraitzen duela.

Soka tenkatuz doa Baikoko pilotarien eta enpresaren artean. Joan den astean, pilotari gehien-gehienek agerraldi batean enpresari eskatu zioten azkenaldian izandako jarrera alda zezala. Hori egin ezean, prest azaldu diren mobilizazioren bat egiteko. Bada, astebete pasatu da ordutik, eta sinatzaileek azaldu dutenez —Aimar Olaizolak, Mikel Urrutikoetxeak eta Ander Imazek ez beste, enpresako pilotari guztiek—, bi erantzun jaso dituzte enpresaren aldetik: "Lehenengoa, erabateko isiltasuna, portaera aldatuko ez duela agerian utziz, ez kirol arloan, ezta tratu pertsonalean ere; eta bigarrena, gure lankide batekin, Unai Lasorekin, kontratu berri bat negoziatzeko borondaterik eza. Ulergaitza, pilotari hori, denboraldi berria hasi zenetik, txapelketa ofizialetan gure enpresako pilotaririk onena izan denean (hirugarren postua lau eta erdiko txapelketan, eta, gaur egun, binakako txapelketako finalerdietan)".

Sinatzaileen arabera, Jose Ramon Garai Baikoko zuzendari nagusiaren jarrerak, "aldatu beharrean, orain arteko bide autoritario beretik" jarraitzen du. "Pilotariok erabat babesgabe sentitzen gara jarrera diktatorial honen aurrean", diote. Horregatik, "Eusko Jaurlaritzari, Bizkaiko Foru Aldundiari, EITBri eta haien kirolarekin elkarlanean diharduten gainerako erakunde publikoei auzia bideratzen eta aldatzen laguntzeko" eskatu diete. "Guk pilotan jokatzen jarraitu eta hainbeste maite dugun kirol hau defendatu nahi dugu, baina gutxieneko tratu duina jasoz, Jose Ramon Garai zuzendari nagusiaren eskutik orain jasotzen ez dugun hori".

Sinatzaileek espero dute "hau guztia laster aldatzea; guztion onerako, baina, batez ere, gure kirolaren onerako".


Summary: «Justizian oinarritutako konponbide bat» eskatu du Etxerat-ek Esnal, Parot eta Haranbururentzat. Frantziaren «jarrera blokeatzailea» salatu du elkarteak, eta nabarmendu du pandemiaren erdian euskal presoek bizi duten egoera okertu dela. Irailaren 25ean Donibane Lohizunen (Lapurdi) eginen duten mobilizazioan parte hartzera deitu du.

Etxerat elkarteak «arrangura» agertu du euskal presoek bizi duten egoeraren aitzinean. Bereziki azpimarratu du Jakes Esnal, Jon Kepa Parot eta Frederic Haranburu Xistor presoen egoera «gordina». Oroitarazi du legeak baldintzapean aske geratzeko aipatzen dituen irizpideak aspaldi beteak dituztela, eta azken auzietan lehen instantziako epaileek askatasun horren alde egin dutela. «Baina fiskaltza antiterroristak duen blokeo sistematikoaren joera konponbiderako oztopo da».

Etxerat-en hitzetan, fiskaltzaren jarrerak ez du soilik presoengan eragiten; senitartekoek bizi behar duten errealitatea «gogortu eta estutu» ere egiten du. «30 urte baino gehiago dira Jakes, Xistor eta Ion Keparen senitartekoek espetxetara bidaiatzen dutela, esperantzarako helduleku gutxirekin egonik eta, aurrera begira, amaiera datarik ikusi gabe. Senideak ere bizi osoko zigor batera kondenatuak izan dira», deitoratu du.

Presoen senideek salatu dute «humanoki, politikoki eta sozialki onartezina» dela muturreko egoera hau sostengatzea. «Xantaian eta mendekuan oinarritzen ez diren soluzioak nahi ditugu; justizian oinarritutako konponbideak nahi ditugu».

Halaber, pandemiaren erdian presoen eta haien senideen arteko harreman afektibo eta familiarra mantentzea «are konplikatuagoa» bilakatu dela ohartarazi dute. «Espetxeek aurreikusten dituzten neurriak bakartzea eta isolamendua dira kutsatze kasu baten aurrean. Barruan egingo luketen jarraipenaren kudeaketa ezbaian jartzen dugu, eta, ohiko legez, presoak eta senitartekoak dira galtzaileak». Horregatik, eskatu dute askatasun bide ezberdinei oztoporik ez jartzeko eta larriki eri diren presoak berehala askatzeko.

Laguntzen apaltzea

Bi informazio eman ditu Etxerat-ek. Batetik, Adeline Hazanek uztailean postua utzi zuenetik Frantziak ez duela presondegien ikuskatzailerik izendatu, eta, bestetik, OIP Presondegien Nazioarteko Behatokiak bere laguntzen bi herenak galdu dituela azken urteetan. «Eskubide urraketak salatu eta kudeatzen dituzten tresnak diskretuki desagertzen ari dira. Larria iruditzen zaigu xede hori izanez gero».

Egoera horren aurka mobilizatzeak «berebiziko garrantzia» duela azpimarratu du Etxerat-ek, eta eskertu egin du larunbatean bakegileek Baionan egindako ekintza. Era berean, Esnal, Haranburu eta Parot askatzeko ostiralean Donibane Lohizunen (Lapurdi) eginen den protestan parte hartzera deitu dute. Bakegileek deitu dute mobilizaziora, 19:00etarako, Luis XIV.aren plazan, 30 urte aski da! lelopean.


Summary: Ane Santesteban Mitcheltonen ariko da hurrengo sasoian. Errenteriako txirrindularia pozik azaldu da fitxaketarekin. "Urrats bat da nire kirol ibilbidean. Ilusio handia daukat", adierazi du.

Ane Santestebanek Mitchelton Scott taldean korrituko du datorren sasoian. Errenteriako txirrindularia Palermon da, Italian, Munduko Txapelketako errepideko proban parte hartuko baitu larunbatean, eta sare sozialen bidez eman dute albistearen berri bai berak, bai taldeak. Argi du zein den helburua: hazten segitzea eta Amanda Spartt taldeko lider berriari laguntzea. Izan ere, Annemiek Van Vleuten, taldeko orain arteko izarra, Movistarren ariko da datorren sasoian. "Oso pozik nago. Deitu nindutenean, ezin nuen sinetsi. Azken denboraldietan haziz joan naizela uste dut, eta bide horretatik jarraitu nahi dut. Zoriontsu izan nahi dut talde berrian, eta nire onena eman. Izan ere, oso baikorra naiz", adierazi du Santestebanek.

Spratten inguruan ere mintzatu da. "Oso txirrindulari ona da; Munduko Txapelketetan beti amaitzen du dominaren bat irabazten, eta Giroan ere oso ondo ibili da. Multzo indartsua du taldeak, eta guztiengandik ikasi nahi dut. Ilusio handia daukat. Urrats bat da nire kirol ibilbidean".

Martin Vestby taldeko zuzendaria ere gustura da Santestebanen fitxaketarekin. "Mendian ondo moldatzen den talde bat osatu nahi dugu datorren denboraldirako, Giroari eta Ardeetako klasikoei begira, batez ere. Spratt, Kennedy eta Williamsentzat osagarri perfektua da Santesteban".


Summary: Janari banatzaileak ez direla autonomoak berretsi du Espainiako Auzitegi Gorenak. Espainiako Gobernuak aurki aurkeztu nahi du bizikletako banatzaileei buruzko legedi berria

Etxez etxeko janari banatzaileak, rider ere deitutakoak, autonomo faltsuak direla berretsi du Espainiako Auzitegi Gorenak. Glovori dagokion epai batean, auzitegi horrek ebatzi du konpainia horrek kalte-ordaina eman behar diola 2017an kaleratutako langile bati.

Glovok argudiatu zuen ez zuela langilea kontratatu eta, beste banatzaileak bezala, autonomo gisa ari zela harentzat lanean. Kataluniako Auzitegi Nagusiak, ordea, esan zuen langilea autonomo faltsua zela, eta ebazpen hori bere egin du Auzitegi Gorenak: «Banatzaile baten eta Glovoren artekoa lan harremana da». Gainera, ezeztatu egin du enpresaren argudio nagusia, jatetxeen eta banatzaileen arteko bitartekari hutsa dela.

Gaiari buruzko erabaki kontrajarriak hartu dituzte epaitegiek, baina Gorenaren epaiak balio beharko luke desadostasunak ezabatzeko eta doktrina bateratzeko.

Edonola ere, Espainiako Gobernua legegai bat lantzen ari da banatzaileen lan egoera argitzeko. Testua oso aurreratua dagoela esan berri du Yolanda Diaz Lan ministroak.

Glovok esan du epaileen erabakiak errespetatzen dituela, eta eskatu du, Espainian ez ezik, Europan ere araudiak «argitzeko», bere ereduaren aldeko epaiak egon badaudelako.


Summary: 32 ikasgela itxi dituzte egun bakarrean Hego Euskal Herrian. Ikasturtea hasi zenetik, 364 ikasgela daude itxita Hegoaldean. Guztira 231 ikastetxetan izan dira itxiera horiek.

Ikasturtea hasi zenetik, koronabirusaren hedapena nabarmen handitu da ikastetxeetan, eta ikasgelen itxierek ez dute etenik. Hego Euskal Herrian, egun bakarrean 32 ikasgela itxi dituzte, positibo kasuak atzeman dituztela eta. Gehienak Nafarroan itxi dituzte, 24. Araba, Bizkaian eta Gipuzkoan, berriz, zortzi. Orotara, Eusko Jaurlaritzak eta Nafarroako Gobernuak emandako datuen arabera, 364 ikasgela daude itxita Hegoaldean. Nafarroan 96 daude itxita, eta 268 gainerako hiru lurraldeetan.

Datuak gehiago xehatuta, Araba, Bizkaia eta Gipuzkoako datuei dagokienez, Jaurlaritzak aditzera eman duenez, Haur Hezkuntzatik hasi eta Batxilergo edota Lanbide Heziketara arteko 17.554 ikasgelen %1,52 dago itxita, eta 172 ikastetxetan dute eragina, atzo baino hamar gehiago. Nafarroan, aldiz, gobernuaren arabera, Haur Hezkuntzako eta Lehen Hezkuntzako 1.973 ikasle daude itxialdian, hots, ikasle kopuru osoaren %3,21, eta 59 ikastetxetan atzeman dute positibo kasuren bat. Bestalde, 1.508 gazte ikasgeletara itzuli dira, hamar eguneko berrogeialdia egin ostean.

Ipar Euskal Herriko daturik ez dago, baina bada itxierarik. Atzo, esaterako, Miarritzeko eskola bat itxi zuten, irakasle batek PCR testean positibo eman zuela eta.


Summary: Pandemiak egoera zaildu du Hendaiako atxikitze zentroan. 2019. urtean 355 migratzaile pasatu ziren Hendaiako atxikitze zentrotik. Pandemiak egoera gogortu die bertan diren migratzaileei .

Urtero ematen ditu migrazioari buruzko datuak Cimade elkarteak, baina 2019ko datuek badute berezitasun bat: 2019ko urtarrilaren lehenetik, atxikitze epea luzatzea erabaki zuen Frantziako Gobernuak, 45 egunetik 90 egunera. Maite Etxeberri Cimade elkarteko langilea da, eta Hendaiako (Lapurdi) atxikitze zentroan egiten du lan, paperik gabekoei kontseilu juridikoak ematen. «Atxikitze zentroan egoteko epea, berez, kanporaketa bidaia prestatzeko epea da. Lehen, 45 egunekoa zen, eta orain, 90 egunekoa. 2019an, atxiloketa gehiago gertatu dira, baina kanporatze gehiago ez. Epea luzatu dute, baina argi da debalde dela, ez baitute lortzen kanporatzen». 90 eguneko epea gaindituta, Frantziako Administrazioa behartua da pertsona askatzera; baina Frantziako Poliziak berriz kontrolatzen badu, berriz sar dezakete atxikitze zentrora.

2020. urteko daturik ez dute eman oraindik, baina «urte zaila» izan da Cimade elkartearentzat. Pandemian, Hendaiako atxikitze zentroa hetsi zuten; alta, prozedura zenbait ez dira bertan behera gelditu, eta hainbat auzi saio modu telematikoan egin dituzte. «Arazo bat sortzen du horrek, eta botereen bereizketa zalantzan ezartzen ditu, Polizia eta Justizia nahasten ahal direlako», salatu du Julie Aufore Cimadeko langileak. Izan ere, atxilotze zentrotik egiten zituzten bideokonferentziak, hain justu, Poliziak kudeatzen duen egituran.

Zentroa ekainean ireki zuten berriz, baina pertsona gutxiagorentzat. Berez, 24 leku ditu zentroak, eta hamabi lekura mugatu zuten udan. Iragan astetik, ordea, hamasei pertsona hartzen ahal dituzte. Maite Etxeberri: «Arazo sanitario bat da. Hamabi gela badira gizonentzat; beraz, batzuek binaka lo egin behar dute. Emazteentzako diren sei lekuak iritsi berri diren gizonentzako baliatzen dituzte, medikuaren azterketa egin aitzin».

Bestalde, pandemiak zalantzan jarri ditu kanporaketa prozedurak, herrialde batzuek mugak itxi dituztelako. Atzo, Baionako auzitegiak bi hilabeteko kartzela zigorra eta Frantzian egoteko hiru urteko debekua ezarri zion Boli Kostako gizon bati. Etxeberri: «PCR testa egitea da Boli Kostara itzultzeko baldintza. Gizonak ukatu egin zuen, kanporaketa saihesteko. Baina Prokuradoreak segidak eman ditu, eta, PCRari uko egin dionez, bi hilabeteko kartzelaldia ezarri dio. Horrez gain, hiru urtez izanen du Frantziara sartzeko debekua».


Summary: «Hitzetatik ekintzetara pasatzeko» eskatu diote sindikatuek Osakidetzari. SATSE, ELA, LAB, SME, CCOO, UGT eta ESK sindikatuek osasun sistemaren egoera hobetzeko neurriak hartu ditzala eskatu diete Osakidetzari. Adierazi dute neurriak hartu ezean mobilizazioekin jarraituko dutela.

Osakidetzaren «egoera txarra» aspaldiko kontua dela adierazi dute SATSE, ELA, LAB, SME, CCOO, UGT eta ESK-k; urte luzez politika murriztaileak ezartzearen ondorio direla, eta koronabirusak egoera areagotu egin duela. Era berean, Osakidetzako 4.000 lanpostu berrien sorrerari buruz, ez dela nahikoa gehitu dute; izan ere, 15.000 aldi baterako langile daude osasun zerbitzuan.

Sortuko diren 4.000 lanpostu berriekin erretiroa hartutako profesionalak ordezkatzera ere ez direla helduko azaldu dute, ez dutela lantaldea «egonkortzea» ere lortuko. Neurriak premiazkoak direla aldarrikatu dute, eta ezin dutela legegintzaldi oso bat itxaron.

Osasun Sailarekin komunikaziorik ez dutela ere salatu dute; azken komunikazioa ekainaren 18an izan zen. Osasun sailburu Gotzone Sagarduyk, bestalde, sindikatuekin batzeko asmoa adierazi du, oraindik datarik jarri ez badu ere.

Joan den ostiralean mobilizazioak deitu zituzten Lehen Arretako zentroetan, eta aste honetarako ere, irailaren 25erako, deitu dituzte.


Beren bidea egingo dute

Summary: Beren bidea egingo dute. Aizkolariek agerraldi bateratua egin dute, azaltzeko ez daudela ados federazioarekin. Besteak beste, beren txapelketak jokatuko dituzte, urrian eta azaroan

Batasun irudi sendoa eskaini dute Dimako (Bizkaia) Garena jatetxearen atarian bildu diren aizkolariek. Euskal Herriko Herri Kirol Federazioarekin dituzten desadostasunak aletu eta aurrerantzean egingo dituzten urratsak jakinarazi dituzte lehen mailako aizkolari guztiek eta bigarren mailan ari diren zortzik. Azken urteetan eta, bereziki, azken hilabeteetan gertatutakoak azaldu eta epe laburrean dituzten asmoak jakinarazi dituzte.

Euskal Herriko txapela bost aldiz jantzi duen Aitzol Atutxak eta Iker Vicente egungo txapeldunak egin dituzte bozeramaile lanak: «Euskal Herriko herri-kirol federazioarekin bilera ugari izan ditugu azken urteetan zehar, baina haietan sentitutako deserosotasunak gero eta indar handiagoa hartu du». Besteak beste, «hitzemandakoak» ez direla bete salatu dute lehenengo mailako hamabi aizkolariek.

Joan zen ekainaren 29an federazioak Euskal Herriko txapelketak ez antolatzeko erabakia publiko egin eta gero, erakundean dagoen «utzikeriaz ohartu» ziren kirolariak. Azaldu dutenez, haietako askok «prentsaren bidez» jakin zuten erabakiaren berri, «txapelketak jokatzeko urte erdi baten faltan». Beren bide propioa jorratzea erabaki zuten orduan: «Jakin eta berehala, gure artean zerbait egitea erabaki genuen. Federazioarekin harremanetan jarri, eta orain arte sarritan eskainitakoa eskaini genien, berriz ere; hau da, txapelketa guk geuk antolatzea. Ezezko borobila jaso genuen». Kontuak horrela, beren aldetik lehiaketa bat prestatzea erabaki dute aizkolariek; bi jardunaldi izango ditu: urriaren 25ean jokatuko dute kanporaketa, Zestoan (Gipuzkoa), eta azaroaren azken asteburuan jokatuko dute finala, Iruñean. Lehia federatiboaren molde bereko txapelketa izango da.

Aitzitik, abuztuaren 20an beste ohar bat kaleratu zuen federazioak, txapelketak jokatuko zirela iragartzeko: «Egoera hori ikusita, aizkolariok bi txapelketa ‘berdin’ ditugu aurrez aurre. Erabaki beharra zegoen, biak aurrera atera, biak bertan behera utzi edo bietako bat aukeratu». Azkenaren aldeko hautua egin dute, eta federazioak antolatutako txapelketetara ez direla joango esan dute, azken hiru hamarkadetan jazotakoari errepasoa eginez: «Bide bat badakigu nora zihoan: 30 urteko esperientzia daukagu atzera begiratu ahal izateko, eta argi eta garbi okerrera besterik ez du egin bide horrek». Agerraldiarekin bat egin zuten bigarren mailako zortzi aizkolariek ere beren kabuz jokatuko dute lehiaketa, oraindik data eta lekua ezartzeke dituzten arren. Eloy Corcherok eta Julen Larreak hitz egin zuten haien izenean.

Haiek abuztu amaieran jakin zuten txapelketak «hilabete eskasean» jokatuko zirela. «Zenbait arau haustez» ohartuta elkartzen hasi ziren orduan, eta federazioek ere egin zieten batzartzeko deia: «Irailaren bederatzian deitu ziguten, lau ordezkariri. Bertan, bi ordu eta erdiko eztabaidaren ondoren, proposamen bakarra jaso genuen, hori ere arautegia errespetatzen ez zuena, eta erantzuteko eguna jarri ziguten».

Aizkolariek esan dute proposamen hori lantzeko bitartekari bat jarri zuela federazioak: «Printzipioz, proposamena gure taldeko ordezkariari pasatu behar zion guk denon artean ebazteko, baina berak, bere kabuz, dei pertsonalak egin zituen bozketa txapelketa jokatzearen alde ateratzeko». Errespetu falta, komenentziaz arauak aldatzea eta lehen mailakoen txapelketa bertan behera uzteko «erabili izana» sentitu dutela azaldu dute.

«Elkarte baten beharra» Egoera horretan, «elkarte bat sortzeko beharraz» jabetu dira lehen eta bigarren mailako aizkolariak: «Guztion interesak defendatuko dituena eta etorkizunean txapelketak antolatzeko ekimena izango duena». Izan ere, bat egindako aizkolariek azpimarratu dute txapelketaren antolaketatik harago doazela aizkolariak federazioarekin dituzten desadostasunak, eta beraiek azken urteetan eskatutakoak ez direla bete argudiatu dute. Zenbait adibide plazaratu dituzte. Besteak beste, webgunea ez eguneratzea, sare sozialik «ikusi nahi ez izatea», zabalkunde antzua, aurrerapausorik eza, eta dieten eta diru sarien murriztea azpimarratu dituzte.

Muga bat gainditu dela uste dutenez, aurrerako urratsa egitea erabaki dute aizkolariek. «Zer pentsatua» eman dieten garaiak bizitzen ari dira, eta elkar hartuta aritzearen alde mintzatu dira: «Etorkizuna izango da testigu. Kanpoko laguntza behar-beharrezkoa izango dugu, eta herri kirolaren eta aizkolaritzaren etorkizuna bermatzeko prest dagoen edonoren laguntza eskatzen dugu, erakunde publiko, pribatu nahiz pertsona fisiko izan».


Summary: Epaimahaiak ez du polizia bakar bat ere zigortu Breonna Taylor hiltzeagatik. Gazte afro-amerikarra polizia talde batek tiroz hil zuen etxean, joan den martxoan, Louisville hirian. Epaimahaiak agente bakarra zigortu du, baina "beharrik gabeko arrisku egoera bat" sortzeagatik. Protestak hasi dira Louisvillen.

Arrazakeriaren aurkako protestak berpiztea espero dute gaur AEBetan. Azken urteetan Poliziak hildako herritar beltzen kasu ugarik sortu duten haserrea lehertu egin da azken hilabeteetan, eta horietako hilketa kasu ezagun baten epaiak ez du giroa baretuko. Louisville hiriko epamaihai batek ebatzi du Breonna Taylor 26 urteko gaztea hiltzeaz akusatutako hiru poliziak ez direla hilketa edo homizidio delitu baten errudun, eta bakar bati ezarri dio zigor judiziala, "beharrik gabeko arrisku egoera bat" sortzeagatik. Auzitegiaren kanpoaldean bilduta zegoen jendea epaiaren esperoan, eta hori jakin bezain pronto hasi dira protestak.

Taylor iragan martxoaren 13an hil zuten, haren etxean. Poliziak esan zuen drogaren aurkako operazio bat egiten ari zela eraikinean, eta Taylor sei tiroz hil zuten. Epaimahaiak justifikatutzat jo du "polizien indarraren erabilera", FBIk egin zuen ikerketaren arabera, Taylorren bikotekide Kenneth Walkerrek poliziei tiro egin zielako. Ikerketaren arabera, Myles Cosgrove poliziak hil zuen Taylor, baina Cosgrovek ez du zigorrik jaso.

Kentucky estatuan dago Louisville, eta Guardia Nazionala mobilizatu dute. Protestak herrialde osora hedatzea espero dute. New Yorken eta Los Angelesen deialdiak egin dituzte, eta Illinois estatuko gobernadoreak ere Guardia Nazionala mobilizatzea erabaki du, istiluak sortuko diren beldur.

Poliziak Minneapolis hirian George Floyd hil ondoren piztu zen arrazakeriaren aurkako azken protesta olaturik handiena, eta hilketa horren ondoren egin zen ezagun Taylorren kasua.


Summary: Protestak piztu dira Louisvillen, New Yorken eta Washingtonen. Breonna Taylorren hilketagatik auzipetutako polizietako bi errugabetu egin dituzte, «zuzen» jokatu zutela iritzita. Hirugarrena auzipetu egin dute, baina bizilagunak arriskuan jartzeagatik.

AEBetan haserrea piztu du Breonna Taylor 26 urteko emakume afro-amerikarraren hilketagatik auzipetutako hiru poliziak errugabetzat jo izanak. Taylor martxoan hil zuten, tiroz, etxean, drogen aurkako operazio bat egiten ari zirela. Segurtasun indarretako hiru kideetatik bakarra auzipetu du epaimahaiak, Taylorren aldameneko apartamentura tiro egin eta «zentzugabeko arriskua» eragiteagatik. Beste biak errugabe jo dituzte, «zuzen» jokatu zutela iritzita. Hiru poliziek, bestalde, hamar milioi euroko kalte-ordaina eman beharko diote hildako emakumearen familiari.

Epaiak haserrea eragin du AEBetan, eta protestak piztu dira hainbat hiritan, tartean Louisville, Taylor bizi zen hiria. Gaueko istiluetan bi polizia zauritu dituzte tiroz. Larrialdi egoera ezarri dute hirian, eta Guardia Nazionala bidaltzeko eskatu. Protestak izan dira New Yorken eta Washingtonen ere. Manifestariek eta Black Lives Matter mugimenduak gaitzetsi egin dute Taylorren hilketagatik inor auzipetu ez izana. Taylor familiaren abokatuak, Ben Crumpek, iraingarritzat jo du epaimahaiaren erabakia.

Epaile batek eman zuen Taylorren etxean sartzeko agindua, ikertzaileek uste zutelako haren mutil lagun ohiak apartamentua erabiltzen zuela droga ezkutatzeko. Poliziaren arabera, Taylorren bikotekideak tiro egin zien segurtasun indarrei, haiek atea bota eta apartamentuan sartu zirenean. Gerora, Kenneth Walkerrek azaldu zuen Taylorren bikotekide ohia izango zela pentsatu zuela. Walkerrek polizietako bat zauritu zuen oinean, eta hirurek tiroka erantzun zuten. Ikerketak ondorioztatu zuenez, 32 aldiz egin zuten tiro. Tokian bertan hil zen Taylor.


Summary: Protesta egin dute Baionan, etxegabeen egoera salatzeko. Bihar Baiona oposizioko taldeak salaketa ekintza bat egin du goizean, herriko etxe aitzinean eseriz, txakurrekin.

Jean Rene Etxegarai Baionako auzapezak neurri sorta bat izenpetu zuen iragan astean, eta eragile anitzek salatu dute etxegabeak jartzen dituela jomugan. Bihar Baiona oposizio taldeak —Mathieu Bergek eraman zuen zerrenda bozetan— ekintza bat egin du goizean, herriko etxeko atarian. Bederatzi lagun eseri dira herriko etxearen kanpoaldean, pelutxezko edo egiazko txakurrekin. Oposizioko taldeak salatu du ez dela neurri horien inguruko eztabaidarik izan, eta gehiengoak bere baitarik hartutako erabakia izan dela.

Izan ere, Etxegaraik izenpetutako agirian, goizeko zortzietatik gauerdira arte «karriken gehiegizko okupazioa» debekatu du, baita «jarririk edo etzanik» egotea ere «ibiltariak trabatzeko arriskua den lekuetan». Bi txakur baino gehiago elkartzea ere debekatu du auzapezak. Bestalde, puska zenbait karrikan biltzea legez kanpokotzat jo du; janaria prestatzeko materiala, oihalak hedatzeko materiala eta txakurrak bazkatzeko tresnak, besteak beste.

Neurriak «diskriminatzaileak» direlakoan, protesta egitera deitu du herritar talde batek, arratsaldean, 16:30ean. Herriko etxearen aitzinean bilduko dira gauera arte, Pobreen kontra egin ordez, pobreziaren kontra egin dezagun! lelopean.


Summary: Jose Antonio Rodriguez Ranz izango da Jonan Fernandezen ordezkoa. Eusko Jaurlaritzako Giza Eskubideen, Bizikidetzaren eta Lankidetzaren idazkari berria izango da Rodriguez Sanz. Deustuko Unibertsitateko Nazioarteko Harremanetako eta Donostiako campuseko errektoreordea da.

Jose Antonio Rodriguez Ranz (Andoain, Gipuzkoa, 1960) izango da Eusko Jaurlaritzako Giza Eskubideen, Bizikidetzaren eta Lankidetzaren idazkari berria, BERRIAk baieztatu ahal izan duenez. Joan den legealdian Jonan Fernandezen esku zegoen ardura hori bereganatuko du Rodriguez Ranzek. Lehendakaritzaren menpe zegoen egitura hori orain arte, baina Jaurlaritzaren egitura berrian Berdintasuna, Justizia eta Gizarte Politiken sailaren menpe geratu da, Beatriz Artolazabal sailburuaren gidaritzapean.

Rodriguez Ranz Deustuko Unibertsitateko Nazioarteko Harremanetako eta Donostiako campuseko errektoreordea izan da 2015etik gaur arte. Aurretik, 2012tik 2015era, Gizarte Zientzien Fakultateko dekanoa izan zen. Politikan ere aritua izan da: Joxe Joan Gonzalez de Txabarri Gipuzkoako ahaldun nagusiaren kabineteburua izan zen lau urtez, 2003tik 2007ra. Sabino Arana fundazioan ere ibilia da, Hermes aldizkariko zuzendari gisa. Hainbat libururen egilea ere bada.