Summary: Abelardo da berriz ere Alaveseko entrenatzailea. Bigarrenez hartuko du taldearen ardura, 2017ko abendutik 2019ko maiatzera ere aritu zelako lan horretan. Denboraldia amaitu arte sinatu du kontratua. Horrenbestez, Alavesek badu goizean kaleratu duen Pablo Machinen ordezkoa.

Alavesek beste entrenatzaile bat izango du gaurtik aurrera, eta Abelardo Fernandez da hori. Ezagun zaharra. Bigarrenez ariko delako lan horretan. 2017ko abenduan hartu zuen ardura aurrenekoz, eta 2019ko maiatzera arte egon zen. Denera, 69 partida zuzendu zituen, eta 28 garaipen eta 14 berdinketa lortu; 27 partida galdu zituen Alavesek haren ardurapean. Bi denboraldi horietan, Lehen Mailan jarraitzeko helburua lortu zuen taldeak. Oraingo honetan, sasoi hau amaitu arteko kontratua sinatu du.

Alaveseko lehendabiziko esperientzia haren ondotik, Espanyolen aulkian eseri zen aurreko denboraldian, 2019ko abendutik. Hain justu, Pablo Machin ordezkatu zuen, orain Alavesen bezala. Ez zuen asko iraun, sei hilabete baino ez baitzen egon. Azkenean, Kataluniako taldeak egoera txarra iraultzea lortu ez, eta maila galdu zuen, Rufete entrenatzaile zela.

Pablo Machinenak goizean egin ditu Alavesek. Klubak ohar bidez jakinarazi du albistea, eta, bitxia bada ere, ez du erabilti bota edo bidali aditza. Honela dio: «Pablo Machinek utzi egin dio Alaveseko entrenatzaile izateari. Gaurtik utzi egin dio Alavesekin lotuta egoteari. Alavesek eta Machinek beren bideak banatu egin dituzte. Klubak eta entrenatzaileak bukatutzat eman dute abuztutik lotzen zituen hitzarmena».

Ligako sailkapenean, hamaseigarren taldea da Alaves, 18 punturekin, eta bi puntura dauka jaitsiera. Espainiako Kopan, hirugarren kanporaketa jokatuko du datorren larunbatean Almerian. Lau partida irabazi ditu ligan, sei berdindu eta zortzi galdu. Hamasei gol dauzka alde, eta 23 kontra. Azkeneko partidetan, behin baino gehiagotan tokatu izan zaio jokalari bat gutxiagorekin jokatzea, epaileek Alaveseko jokalariren bat kaleratzeagatik.

Alavesen helburua mailari eustea baldin bada, Machin hori betetzen ari zen. Emaitzak bakarrik hartuta, beste alderdi bat ere egon da, ordea, haren jardunaren barruan: adibidez, Osasunaren aurka Sadarren gertatu zitzaiona taldeari. Jokalari bat gehiagorekin aritu, eta berdinketa baino ez lortzea; galtzen joan eta gero, gainera.

Emaitzez harago, talde landua edo lantzen ari delako itxura eman du Machinenak. Ikusten zen entrenatzailearen eskua. Gustukoa du espainiarrak bosteko atzelari lerroa erabiltzea, eta horrela hasi zen. Baina ikusita ez zeuzkala jokalari egokiak horretarako, batez ere hegaleko atzelarietan, lauko lerroa lantzen hasi zen. Erasoan, agerikoa izan da Joselu eta Lucas Perezen lanarekiko mendekotasuna, eta hala behar du izan, bi aurrelari horiek direlako kalitate teknikorik handiena duten jokalariak. Azkenaldian, gainera, erasoko jokoan, baloia zelaira jaitsiz lehen baino aiseago zebilen taldea. Bazela lan bat, azken batean. Orain, lan hori errotik moztu du zuzendaritzak.

Ez da kontu zaharra Alavesen azkenaldian. Izan ere, Josean Kerejetak eta haren taldeak klubaren ardura hartu zuenetik 2011ko udan, hamahiru entrenatzaile izan ditu: Luis de la Fuente, Juan Carlos Granero, Natxo Gonzalez, Juan Carlos Mandia, Alberto Lopez, Jose Bordalas, Mauricio Pellegrino, Luis Zubeldia, Gianni de Biasi, Abelardo, Asier Garitano, Juan Ramon Lopez Muñiz eta Machin. Hamalaugarrena Abelardo da, lehen egondakoa bada ere.


Summary: Zer egin daiteke Araban, Bizkaian eta Gipuzkoan?. Eusko Jaurlaritzak iragarritako neurri berriak gaur sartu dira indarrean Araban, Bizkaian eta Gipuzkoan. Eusko Jaurlaritzak ere ohiko zalantzen inguruko argibideak eman berri ditu, eta, horiek kontuan izanda, gida bat prestatu du BERRIAk.

Atzo argitaratu zen dekretua Euskal Herriko Agintaritzaren Aldizkarian, eta gaurtik aurrera, neurri berriak indarrean dira Araban, Bizkaian eta Gipuzkoan, Labiren aholku batzordeak hala erabakita. Abendutik indarrean zeuden neurri batzuk gogortzea erabaki du —bereziki joan-etorriekin zerikusia dutenak—, eta beste batzuk bere horretan utzi ditu —ostalaritzari eragiten dioten neurriak eta etxeratze agindua, besteak beste—. Hala ere, hainbat neurri malgutzearen alde ere egin du Labik, eta orain arte debekatuta zeuden zenbait jarduera baimendu ditu: besteak beste, eskola kirola abiatzeari oniritzia eman dio, eta joko eta apustu etxeak irekitzea baimendu du.

Hona hemen gaurtik aurrera indarrean egongo diren neurrien inguruko gida txiki bat:

Beste probintzia batera joan ahal da? Ez. Gutxienez otsailaren 1a arte, ezingo da norbera bizi den lurraldetik atera, eta ezin izango da beste probintzia batera joan: arabarrak Araban soilik mugitu ahal izango dira, bizkaitarrak Bizkaian zehar, eta gipuzkoarrak, Gipuzkoan. Probintziatik atera ahal izango da, bakarrik ondorengo kasuetan eta behar bezala justifikatuta badago: osasun arrazoiengatik, lan egiteko, ikasteko, menpekotasun bat duten pertsonak, edota haurrak eta adinduak zaintzeko, eta jarduera profesionalak egin ahal izateko.

Justifikatu egin behar al dira irteera horiek? Bai. Jaurlaritzaren dekretuan bertan eta gaur kaleratu duen ohiko galdera-erantzunen dokumentuan erantzukizunpeko adierazpenaren eredu bat eskaintzen da, eta eredu hori erabil daiteke lekualdaketaren arrazoia egiaztatzeko, beste modu batetik justifikatu ezin bada.

Udalerritik atera ahal izango da? Bai, salbuespen batekin: azken hamalau eguneko intzidentzia tasa 100.000 biztanleko 500 positibotik gora duten herrietan, debekatuta egongo da haietatik irtetea, baita alboko herrietara joateko ere. Udalerritik atera ahalko da, soilik ezinbesteko jarduerak egiteko bada, hau da, osasun arrazoiengatik, lan egiteko, ikasteko, menpekotasun bat duten pertsonak, edota haurrak eta adinduak zaintzeko, eta jarduera profesionalak egin ahal izateko.

5.000 biztanletik beherako udalerrietan, zer? Azken hamalau egunetan 100.000 biztanleko intzidentzia tasa 500 positibotik gora duten 5.000 biztanletik beherako herrien kasuetan, Jaurlaritzak tokian tokiko egoera aztertuta erabakiko du horiek itxi ala ez.

Noiz jakingo da zein udalerri itxiko dituzten? Astero, astelehenetan eta ostegunetan eguneratuko da itxita egongo diren udalerrien zerrenda Eusko Jaurlaritzaren Osasun Sailaren webgunean. Argitaratu eta hurrengo egunetik aurrera egongo da indarrean udalerri horien itxiera.

Beste probintzia batean dauden udalerri mugakideetara joan daiteke? Bai. Dekretuak jasotzen du udalerri mugakideetarako joan-etorriak baimenduta egongo direla, nahiz eta udalerri horiek beste lurralde historiko batean egon. Hori bai, ezingo da Araba, Bizkai eta Gipuzkoatik kanpo dagoen udalerri mugakide batera sartu, Euskal Autonomia Erkidegotik irtetea debekatuta baitago. Salbuetsita egongo dira mugakide diren udalerrien arteko joan-etorriak baldin eta azken hamalau egunetako intzidentzia metatua 500 kasutik gorakoa bada udalerri horietan.

Joan ahal da beste udalerri batera erosketak egitera bizi garen udalerria gune gorrian badago? Ez. Ez dago baimenduta 100.000 biztanleko 500 edo gehiagoko intzidentzia tasa metatua duten udalerrietatik irtetea edo sartzea, funtsezko erosketa eta zerbitzuetarako ez bada.

Irten ahal da EAEtik arrazoi justifikatuengatik? Bai, baimenduta daude behar bezala justifikatutako lekualdaketak, baldin eta urriaren 25eko 926/2020 Errege Dekretuaren 6.1 artikuluan aurreikusitako salbuespenetako batengatik gertatzen badira.

Baimenduta al dago senideak bisitatzeko beste udalerri batera joatea? Soilik bizilekua dugun probintzia barruan baldin badago; bestela, ez.

Joan al daiteke beste lurralde historiko batera pertsona bat aireportura, geltokietara eta abarretara jasotzera edo eramatera? Bai.

Eraman al daitezke seme-alabak beren kirol jarduera egitera, baldin eta 100.000 biztanleko 500 edo gehiagoko intzidentzia tasa metatua duen udalerri batean badago? Ez. 100.000 biztanleko 500 edo gehiagoko intzidentzia tasa metatua duten udalerriak itxita egongo dira, eta ezin izango da inor sartu edo atera udalerriaren mugatik, justifikatutako kasuetan izan ezik. Gainera, herri horietan, taldekako kirola bertan behera geratuko da.

Dibortziatuen kasua: dibortzio epaiak astean bitan seme-alabekin egoteko aukera ematen du, baina seme-alabak beste herri batean bizi dira. Bisita hauek egitera joan ahal da? Baimenduta daude seme-alabak zaintzeko joan-etorriak dibortzio epai bat tartean dagoenean.

Animalia batzuk zaindu eta elikatzeko, beste probintzia bateko udalerri batera mugitu ahal da? Nola justifikatu daiteke? Animaliak artatzeko joan-etorriak baimenduta daude. Animalien jabetza egiaztatzen duen edozein agiriren bidez justifika daiteke, edo, bestela, erantzukizunpeko adierazpen baten bidez, arreta zein helbidetan emango zaien zehaztuta.

Nola justifikatuko litzateke agintaritza baten aurrean beste probintzia batera joan-etorri baten motiboa adinekoen edo adingabeen zaintza dela? Pertsona arduradunak emandako egiaztagiriaren bidez; horretarako, familia lotura frogatu beharko da, eta zainduko den pertsonaren identifikazio datuak eman beharko dira. Era berean, zaintzailearen erantzukizunpeko adierazpen baten bidez egiazta daiteke, artatuko den pertsonaren helbidea eta telefonoa zehaztuta.

Joan ahal da beste udalerri bateko tabernara, bizi garen udalerriak 100.000 biztanleko 500 edo gehiagoko intzidentzia tasa metatua badu? Ez. 100.000 biztanleko 500 edo gehiagoko intzidentzia tasa metatua duten udalerrietan, mugatua dago udalerriaren mugetatik atera edo bertara sartzea.

Murgian bizi gara, eta ohiko ile apaindegia Gasteizen dugu. Joan gaitezke haraino? Bai. Bizilekuaren probintzia barruan mugitzea baimenduta dago.

Artziniegakoa naiz, eta Bilbora joan ohi naiz erosketak eta bestelako jarduera sozioekonomikoak egitera. Egin dezaket hori, beste lurralde historiko bat bada ere? Ez, bizitokia dugun probintzia barruan bakarrik mugitu ahal da; kasu honetan, Araban.

Joan ahal da Arabatik, Gipuzkoatik eta Bizkaitik kanpo dagoen bigarren etxebizitzara? Ez. 926/2020 Errege Dekretuan autonomia erkidegoen arteko mugimendua mugatzeko aurreikusitako salbuespenen batean salbu.

Joan ahal da Araban, Bizkaian edo Gipuzkoan dagoen bigarren etxebizitza batera? Bizi garen probintzia berean baldi badago bakarrik.

Baimenduta al dago adinekoen egoitzetara joatea? Bai, betiere zentroak berak baimendutako bisitak badira.

Baimenduta al dago espetxeetara joatea? Bai, baina, horretarako, Espetxeetako Agintaritzak emandako baimen egokia beharko da.

Nola arautzen dira enklabeak diren udalerriei dagozkien gaiak? Enklabeak diren udalerriek inguratzen dituen probintziaren berezko tratamendua jasotzen dute (Trebiñu, Villaverde,...).

Etxe bat daukat alokatuta beste autonomia erkidego batean eta giltzak batzera joan behar dut, errentariak etxea utziko baitu. Irten naiteke erkidegotik? Jarduera hori atzeratzerik ez badago, ezinbesteko kasutzat jo daiteke.

Nola justifikatzen da joan-etorrien arrazoia? Beste frogabiderik ez dagoenean, erantzukizunpeko adierazpen bat aurkeztu ahal izango da. Adierazpen hori sinatutako dokumentu bat da, eta adierazten du dekretuan ezarritako baldintzak betetzen dituela, mugikortasun mugaren salbuespenak justifikatzeko.

Zer gertatzen da dagoeneko bidaiatzeko hegazkin-txartela erosita badago? Baliogabetu egin behar da? Bidaiaren arrazoiaren arabera: bidaiaren arrazoia aisialdia bada, ezin da bidaiatu. Alarma egoera deklaratzen duen urriaren 25eko 926/2020 Errege Dekretuaren 6.1 artikuluan jasotako salbuespenetako batengatik bada, hegaldiari eutsi ahal izango zaio, betiere behar bezala justifikatzen bada.

Noiz arte egongo dira indarrean neurriak? Gutxienez hogei egunez iraungo dute; hau da, otsailaren 1era arte.

Ostalaritza irekita egongo da aurrerantzean ere? Bai, ostalaritza irekita egongo da, gaur egun indarrean dituen muga berberek baldintzaturik. Hau da, 20:00etatik 06:00etara itxita egon beharko dute. Eremu gorrian dauden herrietan, ordea, ostalaritza itxita egongo da, orain arte bezala.

Jaso eta banatu al daitezke janari eskaerak ostalaritza establezimenduetan? Bai. Eskaerak 21:00ak arte entregatu ahal izango dira, establezimenduan bertan ordua eskatuta, eta, edonola ere, itxita egon beharko da jendaurreko beste edozein zerbitzutarako. Etxez etxeko banaketa 22:00ak arte egin ahal izango da.

100.000 biztanleko 500 kasu edo gehiagoko intzidentzia tasa metatua duten udalerrietan ere bai? Bai.

Barran kontsumitu ahal izango da? Ez, debekatuta egongo da aurrerantzean ere, eta, taberna barruan, soilik eserita kontsumitu ahal izango da. Terrazak osorik bete ahalko dira, baina taberna barruak %50 bakarrik. Ikus al daiteke taldean futbol partida bat taberna baten barruan? Ez. Baimenduta al dago ostalaritza establezimenduetan jolas, joko edo apustu makinak erabiltzea? Establezimendu horietan ezin da jolas, joko edo apustu makinarik erabili.

Saltokietako edukiera mugatuko dute? Bai, jende pilaketak eragozteko. Saltokietako gehienezko edukiera %40ra murriztuko da 150 metro koadro baino gehiago duten saltokien kasuan, eta gainerako establezimenduetan, berriz, %60ra murriztuko da. Merkataritza guneen kasuetan, solairu eta denda bakoitzeko gehienezko edukiera %40koa izango da. Merkataritza guneetan dauden haurrentzako guneak eta atseden guneak itxita egon beharko dira.

Zein ordura arte egongo dira saltokiak irekita? Orain arte bezala, 21:00etarako itxita egon beharko dute.

Joko eta apustu etxeek ireki ahal izango dute? Bai. Berriro ireki ahal izango dira joko eta apustu etxeak, ostalaritzari ezartzen zaizkion baldintza berberak beteta.

Zer baldintzaren pean irekiko dira berriro joko eta apustu etxeak? Joko eta apustu jarduerak banaka egin beharko dira, eta pertsonek eserita egon beharko dute. Gehienez sei laguneko taldeak izango dira. Jokalarien artean, 1,5 metroko distantzia gorde beharko da. Joko posizio bateko parte hartzaileen aldaketa bakoitzean bermatu beharko da erabilitako espazioa garbitu egiten dela eta ez dela objekturik trukatzen.

Txokoak, elkarte gastronomikoak, lonjak eta antzekoak ireki al daitezke? Ez. Txokoak, elkarte gastronomikoak, lonjak eta antzekoak itxita egongo dira.

Eskola kirola martxan jarriko dute? Bai, baimenduta egongo da eskola kirola egitea, baina soilik entrenamenduetarako. Hiru baldintza bete beharko dira: gehienez sei laguneko taldeetan egin ahalko dira entrenamenduak, taldeko kideek beti berberak izan beharko dute, eta ezin izango da aldagelarik erabili.

Eremu gorriko herrietan eskola kirola abiatu ahal izango da? Ez. 100.000 biztanleko intzidentzia metatua 500 kasutik gora duten herrietan, eskola kirola bertan behera geratuko da.

Taldean kirola egin ahal da? Hamalau eguneko intzidentzia tasa metatua 100.000 biztanleko 500 baino gutxiagokoa duten udalerrietan, federatu gabeko kirol jarduera fisikoa bakarka edo taldeka egin ahal izango da, aire zabalean, kontaktu fisikorik gabe, eta aldi berean sei laguneko taldeetan gehienez ere.

COVID-19aren kasu positiboen azken hamalau egunetako intzidentzia tasa metatua 100.000 biztanleko 500 edo gehiagokoa duten udalerrietan, bertan behera geratuko da taldeko kirol jarduera oro, bai entrenamenduan, bai lehiaketan. Salbuetsita daude, eta, beraz, egin ahal izango dira lehiaketa profesionalean edo erdi profesionalean murgilduta dauden taldeen entrenamenduak eta kirol lehiaketak, gimnasioetan, kirol klubetan edo kiroldegietan programatutako ikastaroak edo jarduerak, eta jarduera fisikoa eta kirol jarduera, aire zabalean eta gehienez sei laguneko taldeetan.

Irten al daiteke korrika egitera edo bizikletan taldean ibiltzera? Federatu gabeko kirol jarduera fisikoa bakarka edo taldeka egin ahal izango da aire zabalean, kontaktu fisikorik gabe, eta aldi berean 6 laguneko taldeetan, gehienez ere.

Kendu al daiteke maskara, bakarka, hiri inguruetan kirola egiten dudan bitartean? Kirol jarduera orotan, nahitaez erabili beharko da maskara. Hauek dira salbuespenak: eremu naturaletan, hirigune periferikoetan (oinezkorik gabe), igerilekuetan, jarduera fisiko handiko aparteko uneetan, eta lehiaketetan.

Kirol ikuskizunetan publikoa baimenduta dago? Ez, debekatuta dago publikoa.

Kirolari federatu bat lehiatu daiteke? COVID-19aren kasu positiboen azken hamalau egunetako intzidentzia tasa metatua 100.000 biztanleko 500 baino gutxiagokoa duten udalerrietan, lehiaketa profesionalean eta federatuan murgilduta dauden taldeen entrenamenduak eta kirol lehiaketak egin ahal izango dira.

COVID-19aren kasu positiboen azken 14 egunetako intzidentzia tasa metatua 100.000 biztanleko 500 edo gehiagokoa duten udalerrietan, bertan behera geratuko da taldeko kirol jarduera oro, bai entrenamenduan, bai lehiaketan. Salbuetsita daude, eta, beraz, egin ahal izango dira lehiaketa profesionalean edo erdi profesionalean murgilduta dauden taldeen entrenamenduak eta kirol lehiaketak.

Baimenduta al dago ehiza jarduera bere modalitate guztietan, bai eta ibaiko eta itsasoko arrantza, kirol arrantza eta jolas arrantza ere, modalitate guztietan? Bai, bizitokia dugun probintziako udalerri guztietan. Praktika hori beste probintzia batetik igarotzen den udalerri mugakidean ere egin daiteke.

Kontzertu batera joan ahal izango da? Bai, baina soilik musikari profesionalen emanaldietara. Musika eta ahots-entsegu ez-profesionalak debekatuta egongo dira oraindik ere.

Dantza taldeek entseguak egin ahal dituzte? Bai, eta baita dantza talde ez-profesionalek ere. Antzerki jardueretarako indarrean dauden baldintza berberetan egin ahal izango dituzte entseguak.

Joan al da bizitokia dugun udalerritik kanpo egiten den hileta, hil beila edo ehorzketa batera? Eta Arabatik, Gipuzkoatik eta Bizkaitik kanpora? Euskal Autonomia Erkidegoan egiten diren hileta, beila edo ehorzketetara joan daiteke. Euskal Autonomia Erkidegotik kanpo egiten direnetara bigarren mailara arteko senideak joan ahal izango dira. Nolanahi ere, atal honetan ezarritako neurriak bete behar dira: hil beiletan, 30 pertsona batu ahalko dira, gehienez, aire zabaleko espazioetan, eta sei espazio itxietan. Bertaratzen den pertsona kopurua txikiagoa izanez gero, ezingo da baimendutako edukieraren %50 gainditu. Hildakoaren ehorzketan edo haren errausketarako agurrean, 30 pertsona egon ahalko dira, gehienez, betiere espazio irekian egiten bada. Espazio itxian eginez gero, gehienez hamar pertsona batu ahalko dira, eta, nolanahi ere, pertsonen arteko distantzia gorde beharko da. Kasu guztietan erabili beharko da maskara.

Gaueko zer ordutara arte egongo da garraio publikoa? Azken irteera 23:00etan izango da.

Jan edo edan ahal da garraio publikoan? Bidaiaren denbora bi ordutik beherakoa bada, ezin da jan, baina bai edan.

Badago okupazio mugarik garraio publikoan? Ez, garraio publiko eta pribatuetan ibilgailuak duen plaza adina pertsona joan ahalko da, betiere maskara jantzita.

Zer gertatzen da kultur ekitaldi batera joan eta 22:00ak baino beranduago amaitzen bada? Jarduera edo ekitaldi kultural edo sozialik ezingo da 21:00ak baino beranduago amaitu. Ordubete izango da (22:00ak arte) etxera itzultzeko.

Etxeratze agindua zein ordutan da? Orain arte bezala: 22:00etatik 06:00etara.

Zenbat pertsona elkartu ahal dira? Gehienez sei pertsona bildu ahalko dira, orain arte bezala. Sei lagun baino gehiago ezin izango dira bildu, ez espazio publikoetan ez pribatuetan, eta neurri horrek berdin balio du espazio itxietarako zein kalerako.


Summary: Trump: "Politikaren historiako sorgin ehizarik handienaren segida da". Trumpen jarraitzaileek hainbat protestatara deitu dute Bidenek presidente kargua hartzeko egingo den ekitaldirako, urtarrilaren 20rako. FBIk ohartarazi du milizia armatuak irten daitezkeela kalera.

Demokratek bera kargutik kentzeko prozesua hasiz geroztik, lehen aldiz hitz egin du AEBetako presidente Donald Trumpek, eta ukatu egin du Kapitolioaren aurkako istiluak hasi aurreko hitzaldiak inor asaldatu zuela. «Jendeak uste du esan nuena egokia izan zela», esan du estatuburu errepublikanoak, eta salatu «benetako arazoa» udan George Floyd hil ostean piztutako protestak izan zirela. Dimisioa emango duen galdetuta, berriz, ohartarazi du ez lituzkeela istiluak piztu nahi. «Politikaren historiako sorgin ehizarik handienaren jarraipena da hau. Izugarrizko haserrea eragiten ari da», kritikatu du estatuburuak Mexikoko mugan egindako agerraldian.

Zabalduz doa datorren asteazkenean gerta daitekeenaren inguruko kezka eta beldurra. Azken orduetan FBIak ohartarazi du Donald Trump presidentearen aldeko jarraitzaileen protestak espero dituztela, eta tartean milizia armatuak ere irten daitezkeela kalera Washingtonen eta beste hainbat hiri handitan. Orotara 50 hiritan deitu dituzte protestak. Horiek hala, larrialdi egoera ezarri du estatuburuak hiriburuan. Neurriak esku hartu ahal izatea ahalbidetuko lioke Segurtasun Nazionalerako Agentziari, hala behar izanez gero. Larrialdi egoera urtarrilaren 24ra arte egongo da indarrean.

Bestalde, joan den asteazkenean Kapitolioan gertatutakoaren ostean, ikerketak zabalik jarraitzen du. Iturri ofizialek jakinarazi dutenez, bi polizia ikerketapean jarri dituzte erasoan izandako jarrera dela medio. Haietako batek selfie-ak atera zituen istiluetan parte hartu zuten hainbat lagunekin eta bestea MAGA Make America Great Again —Egin Amerika Handi Berriz— leloa zuen txano batekin ageri da irudietan.

Trumpen jarraitzaileak Kapitoliora indarrez sartu ziren joan den asteazkenean, eta istiluetan gutxienez bost pertsona hil ziren, tartean buruzagi errepublikanoaren jarraitzaile bat eta polizia bat. Estatuburuak, ordea, mugimendu antifaxistari egotzi dio oldarraldia, eta hala adierazi du Ordezkarien Ganberako errepublikanoen buru Kevin McCarthyri egindako telefono dei batean —Axios atariak zabaldu du informazioa—. Haren arabera, McCarthyk ukatu egin du halakorik, eta MAGAkoak izan direla berretsi du. Bide batez, Joe Biden presidente hautatuarekin harremanetan jarri, eta presidente kargua hartuko duelako ongietorria emateko eskatu dio Trumpi. Izan ere, AEBetan ohikoa da legealdia amaitzear duen buruzagiak Etxe Zurira gonbidatzea presidente berria eta hari ongietorriko harrera egitea, Trumpek, ordea, orain gutxi arte bozen emaitzan onartu ez dituenez, uko egin dio halakorik egiteari, eta iragarri du ez dela izango urtarrilaren 20ko ekitaldian ere.

Bozketa Ordezkarien Ganberan

Gaur arratsaldean eztabaidatu eta bozkatu beharko lukete Kongresuko behe ganberan Konstituzioko 25. zuzenketa baliatzeko eskaria. Prozedura Mike Pence presidenteordeak jarri beharko luke abian, argudiatuta Trumpek «osasun arazoak» dituela eta ez dela gai karguan jarraitzeko.

Demokratek eskaria atzo egin nahi zuten aho batez, eztabaida eta bozketa saihestuz, baina errepublikanoek oztopatu egin zuten ahalegina, eta gaur bozkatuko dute. Haien helburua da 24 orduko epea ematea Penceri estatuburua kargutik kentzeko, eta halakorik ez egitea erabakiko balu, epaiketa politikoarekin aurrera jarraitzea. Impeachment-erako prozedura atzo jarri zuten abian, Trumpen aurkako salaketa aurkeztuz.


Summary: Langile bat hil da goi tentsioko linea batean. Bilboko Basurtu-Kaxtresana inguruan izan da ezbeharra. Gertatutakoa ikertzen ari da Osalan.

Goi tentsioko dorre batean lanean ari zen behargin bat hil da gaur goizean Bilbon, Basurtu-Kaxtresana inguruan. Ezbeharra 10:10ean jazo da.

Osalanek eta Ertzaintzak azaldu dutenez, dorre batera ez igotzeko materiala jartzen ari zen langile talde bat. Argitu ez dituzten arrazoiak direla eta, langileetako bat dorrearen egituratik erori da, baina ez dorrearen oinera, baizik eta haren azpian zegoen lubeta batera, zegoen lekutik hiru metro eta erdi behera. Lurra jotzean jasotako kolpearen ondorioz hil da. Beste langilerik ez da erori.

Langileak 36 urte zituen, argiketaria zen, eta lau urte zeramatzan Sistem Melesur Energia konpainiarentzat lanean.

Aurten lanean ari zela hildako lehen behargina da Bilbon zendutakoa. Iaz, sindikatuen arabera, Euskal Herrian 68 langile hil ziren beharrean ari zirela, eta beste langile batek, Joaquin Beltranek, desagertuta jarraitzen du Zaldibarko zabortegiko hondakinetan. Horiei gehitu behar zaizkie, LAB sindikatuaren zerrendaren arabera, Euskal Herritik kanpo lanean ari zirela hildako beste hiru euskal behargin.


Summary: Gizonezko bat atxilotu dute Zarautzen, bikotekideari eraso egitea egotzita. Emakumezkok adierazi du urteak zeramatzala tratu txarrak jasaten

Ertzaintzak 48 urteko gizonezko bat atxilotu zuen, herenegun, Zarautzen (Gipuzkoa), bikotekideari eraso egitea egotzita. Eusko Jaurlaritzaren Segurtasun Sailaren oharraren arabera, biktimak adierazi du urteak zeramatzala tratu txarrak jasaten. Drogarekin trafikatzea ere leporatzen diote atxilotuari, 410 gramo haxix eta 373 gramo marihuana topatu zituztelako haren etxean. Ertzaintzak epailearen esku utzi zuen, atzo.

Igande gauean gertatu zen atxiloketa. Udaltzaingoak jakinarazi zion Ertzaintzari etxebizitza batean eraso bat gertatu zela, eta hainbat patruilak etxebizitzara jo zuten. Gizonezkoak atea ireki zuen, eta agenteek emakumezko bat ikusi zuten barruan, zeinak kolpeak zituen aurpegian. Hark azaldu zien ertzainei gizonezkoak jo zuela, eta agenteek erasotzailea atxilotu zuten.


Summary: EAJk Xabier Barandiaran jarri du Azterketa eta Berrikuntza arduradun. Euzkadi Buru Batzarreko karguen ardura banaketak jakinarazi ditu EAJk.

EAJko Euzkadi Buru Batzarra atzo elkartu zen Sabin Etxean, eta hantxe erabaki zuen nola banatuko dituen ardurak aukeratu berri duen zuzendaritzako kideen artean. Aldaketetako bat da Xabier Barandiaran Azterlan, Azterketa eta Prospekzio Sozial, Berrikuntza Politiko eta 2030 Agendarako arduraduna izango dela. EBBko kide berrietako bat da Barandiaran: Ataunen jaioa da, 1969an, eta Soziologiako eta Politika Zientzietako doktore eta unibertsitate irakaslea.

Zuzendaritzaren postu nagusietan ez dago aldaketarik: Andoni Ortuzar izango da aurrerantzean ere EAJko presidente, eta Koldo Mediavillak segituko du arlo instituzionaleko arduradun karguan. Ortuzarren beste gertukoetako batek, Joseba Aurrekoetxeak, antolakuntzari, ogasunari, ekonomiari eta ondareari lotutako ardurak izango ditu. Aurrekoetxea (Portugalete, Bizkaia, 1960) Zuzenbidean lizentziaduna da, Gizarte Politikan eta Gizarte Zerbitzuetan aditua, eta EAJko kidea 1976tik.

Beraz, horrela egituratuko da EBB:

Presidentetza: Andoni Ortuzar. Abanton (Bizkaia) jaio zen, 1962an. Kazetaria da, horretan aritu da urte askoan, eta EBBko presidentea da 2013tik.

Idazkaritza: Mireia Zarate (Zamudio, Bizkaia, 1986). EBBko idazkari izandakoa. Enpresen Administrazio eta Zuzendaritza ikasitakoa, Sabino Arana fundazioaren presidentea da.

Antolakuntza, Ogasuna, Ekonomia eta Ondarea: Joseba Aurrekoetxea.

Instituzionala: Koldo Mediavilla.

Gizarte Politikak, Enplegua eta Berdintasuna: Nerea Melgosa. 1970ean jaioa. Soziologiako lizentziaduna da eta Berdintasunaren eta Giza Eskubideen zuzendaria da Arabako Foru Aldundian. Berria da EBBn.

Lurraldearen Antolakuntza, Garraioa eta Garapen Jasangarria: Maria Eugenia Arrizabalaga (Zumaia, Gipuzkoa, 1967) Zuzenbideko lizentziaduna, Zumaiako alkate izandakoa eta Gipuzkoako Batzar Nagusietako kidea.

Azterlanak, Azterketa eta Prospekzio Soziala, Berrikuntza Politikoa eta 2030 Agenda: Xabier Barandiaran.

Hezkuntza, Kultura, Euskara eta Kirola: Ana Esther Furundarena. Zornotzan (Bizkaia) jaio zen, 1966an. Irakaskuntzan lizentziaduna eta Bizkaiko Batzar Nagusietako kidea da.

Kanpo Harremanak eta Nazioarteko Sustapena: Mikel Burzako. 1969an jaioa. Enpresa Zientzietan lizentziaduna da, Eusko Jaurlaritzako Koordinazio Zuzendari ohia, eta EAJren arduraduna kanpo harremanetan.

Lehen Sektorea: Jose Antonio Suso. Arraia-Maeztun (Araba) jaio zen, 1961ean. ABB Araba Buru Batzarreko presidentea da 2016. urtetik. Kimikan lizentziaduna da.

Horiez gain, honako hauek osatzen dute EBB:

Itxaso Atutxa: Bilbon jaio zen, 1967an. Ikus-entzunezkoen alorrean aritua da, eta BBB Bizkai Buru Batzarreko presidente hautatu dute. 2013tik dago ardura horretan.

Joseba Egibar: Andoain (Gipuzkoa), 1959). GBB Gipuzko Buru Batzarreko presidentea 1987tik 2000ra, eta 2004tik gaur arte. EAJren bozeramailea Eusko Legebiltzarrean.

Peio Etxeleku: Baionan jaio zen, 1973an. IBB Ipar Buru Batzarreko presidente hautatu dute, Pako Arizmendi ordezkatzeko. Enpresaria eta Kanboko hautetsia (Lapurdi).

Unai Hualde: Altsasun (Nafarroa) jaio zen, 1976an. NBB Nafar Buru Batzarreko presidente aukeratu dute, eta Nafarroako Parlamentuko lehendakaria ere bada.

Ardura banaketaz gain, atzoko bileran onartu zuten «e-Erakundea» eratzea eta abian jartzea: «E-erakundea izeneko hau EAJk euskal gizarteari proposatzen dion harreman berria da, alderdikidetze klasikoa ez bezalakoa, Alderdiaren eta bere burukideen arteko konfiantza bultzatuz, herritarrekin aldebiko harreman erraz eta eraginkorra izate aldera». E-erakundeko kide izan ahalko dira EAJko kide izan nahi duten baina alderdi jeltzalearen eragin esparru geografikotik kanpo bizi diren guztiak, eta baita «bizitokia leku batean edo bestean dutela, EAJren alderdikide izan nahi ez duten arren, Alderdiarekin komunikazio eta informazio harremanak izan nahi dituztenak» ere. Atal hori idazkaritzaren ardurakoa izango da, eta, beraz, Mireia Zaratek zuzenduko du.


Summary: Zubietako erraustegiaren jardueraren inguruko galderak erregistratuko ditu EH Bilduk. Erraustegiaren jardunaz dagoen «gardentasun faltak kezkatuta», ordezkaritza duen erakunde denetan erregistratuko ditu galderak: Gipuzkoako Batzar Nagusietan, Eusko Legebiltzarrean, eta Espainiako Kongresuan. GHKn ekinbide administratibo bat ere abaituko dute.

Zubietako erraustegiaren jardunaren «gardentasun falta» dela-eta kezkatuta dago EH Bildu. Abenduaren 11n instalazioa martxan jartzeko akta sinatu zuen Gipuzkoako Hondakinen Kontsortzioak (GHK). Baina informazio hori zalantzan jarri duten albisteak argitaratu dira hilabete horretan. Koalizioak zerrenda bat egin du: transformadore nagusia konektatzeko ahaleginetan izandako istripuak, Arkaitzerrekako kutsadura, energia sorkuntzaren inguruko datu nahasgarriak, emisioen kontrolik eza, edo jarduera baimenen kudeaketa susmagarria. Horien inguruan aldundiak emandako azalpenek ez dute gogobete EH Bildu, eta horregatik ordezkaritza duen erakunde denetara joko du.

«Dagoeneko hilabete bat igaro da erraustegia martxan dagoenetik. Ez zaie horren inguruko informaziorik helarazi hondakinen kudeaketaz arduratzen diren Gipuzkoako mankomunitateei», azaldu du Eneko Maioz Gipuzkoako koordinatzaileak. Horri aurre egiteko, GHKn ekinbide administratibo bat abiatuko dute. Bestalde, erraustegiaren legezkotasunaren inguruko idatzizko galderak erregistratuko ditu koalizio abertzaleak. Hau da, Gipuzkoako Batzar Nagusietan, Eusko Legebiltzarrean, eta Espainiako Kongresuan.


Summary: Kybseko 103 kaleratzeak «kudeaketa txarrari» egotzi dizkiote sindikatuek. Zuzendaritzak langileekin adostutakoa urratu duela salatu du CCOOk, eta gogoratu du 2019an 2,6 milioiren irabaziak izan zituela enpresak.

CCOO sindikatuak errefusatu egin du Ororbiako (Nafarroa) Kybse enpresan 103 langile kaleratzeko aurkeztutako lan-erregulazio txostena, eta salatu du zuzendaritzak «urratu» egin duela langileei emandako hitza. Japoniako enpresak autoentzako motelgailuak ekoizten ditu Nafarroako lantegian, eta 900 behargin inguru ditu han. Arrazoi ekonomikoak eta produktiboak eman ditu kaleratzeak gauzatzeko, bere salmentak %60 murriztu direla argudiatuta, COVID-19ak eragindako krisi ekonomikoaren ondorioz.

CCOOK onartu du lan jarduna asko murriztu dela, baina azpimarratu du 2019an enpresak 2,6 milioi euroren irabaziak izan zituela, eta zuzendaritzaren «kudeaketa txarrari» egotzi dio oraingo egoera. Sindikatuak azaldu du langileek etor zitekeena ikusita urratsa egin zutela lan hitzarmen berria negoziatzean, lan eskubide batzuetan murrizketak onartuz; horren truke, gogoratu du enpresak konpromisoa hartu zuela Ororbiako lantegira motelgailuen linea berri bat ekarri eta enplegua bermatzeko. «2019ko irabaziak asmo horretan inberti zezaketen, baina zuzendaritzak ez du bere konpromisoa bete, eta, orain, enplegua suntsitzeaz hitz egiten digute». Datorren astelehenean egingo dute zuzendaritzaren eta batzordearen arteko lehen bilera lan-erregulazio txostena negoziatzeko. CCOOk espero du kaleratzeak borondatezko irteerekin eta erretiro aurreratuekin ordezkatzea edo lan hitzarmenean jasota dauden beste neurri batzuekin. «Edozein irtenbide traumatikoren aurka egingo dugu, eta kaleratze bakar bat ere egon ez dadin borrokatuko dugu».


Summary: Itsaso-Gueñes tentsio handiko linea berriaren dorreak eraiki dituzte. Itsasoko estazio elektrikotik abiatuta, 3,5 kilometroko linea berriak 132 dorre garai izango ditu Gueñeseraino.

Goi tentsioko 400 kilovolteko indarra bi noranzkotan garraiatuko du Itsaso-Gueñes linea bikoitzak, eta horixe ari da eraikitzen REE Red Electrica de España enpresa. Dagoeneko begi bistakoa da 11 urte eta hamaika gorabehera izan dituen proiektuaren neurria eta eragina, altxatu baitituzte altzairuzko dorre handiak. Oraindik haririk ez dute bota instalazio berrian, baina azpiegitura aurreratuta dago, eta instalazioak zabalduta daude bai ibilbidean eta bai korapilo izango den Itsasoko argindar zentralean. Itsasotik Gueñesko (Bizkaia) estazio elektrikora, 73,5 kilometro luze izango da linea berria. 400.000 volteko indarra garraiatuko du, bi noranzkoetan. 60 milioi euroko aurrekontua du REEk, eta aurtengo urtean jarri nahi du zerbitzuan linea, 2021eko bigarren erdialdean.

(jarraitu irakurtzen, Goierriko Hitza-n).


Summary: Artisten Estatutua diseinatzeko lantaldea eratzea proposatu EH Bilduk. Uste du premiazkoa dela arau propio bat izatea, gutxieneko lan baldintzak bermatu eta sormena erraztu ahal izateko.

EH Bilduren iritziz, premiazkoa da Artistaren, Sortzailearen eta Kultur Langilearen Euskal Estatutua sortzea, eta Eusko Legebiltzarrean hori diseinatu edo onartuko lukeen lantaldea eratzea proposatu du. Goizean erregistratu du legez besteko proposamena. EH Bilduren ustez, arauak «pluraltasunean, adostasunaren eta parte hartze zabalaren emaitza» izan beharko luke, bai alderdi politikoen aldetik eta bai sektoreko eragileen aldetik ere, «eta ez Jaurlaritzaren erabaki bertikal bat». Izan ere, Eusko Jaurlaritzak estatutua sortzeko borondatea agertu zuen legealdiaren hasieran, baina gaur-gaurkoz ez du ezer aurreratu asmo horren inguruan.

Josu Estarrona EH Bilduko legebiltzarkideak gogorarazi du dagoeneko badela Espainian artisten estatutu bat, baina uste du «ezinbestekoa» dela arau propio bat izatea, besteak beste, kultur jarduerari eragiten dioten «berezitasunak» daudelako hemen, izan zerga sistemari lotutakoak, izan kultura arloko eskumenei dagozkienak.

Estarronak uste du, baina, lantaldea eratzeko baldintza guztiak betetzen direla: batetik, Jaurlaritzak berak ere arau horren beharra ikusten duelako, eta, bestetik, «kultur ekosistemako eragileek prest daudelako parte hartze zabala bermatuko duen espazio batean ekarpenak egiteko». Haren iritziz, hain zuzen ere, legebiltzarrean lantalde bat eratzea formula aproposa izan daiteke alde guztien ekarpenak jasotzeko.

Baldintza egokiak EH Bilduko legebiltzarkideak azaldu du sormen eta arte jarduerak zenbait «berezitasun» dituztela, lan horiek egitea baldintzatzen dituztenak: hala nola aldi baterako edota aldizkako kontratuak, sektorearen heterogeneotasuna, proiektuetan oinarritutako lan jarduera edota sorkuntza prozesuaren emaitzei lotutako «ziurgabetasuna». Hori horrela, uste du sektorean diharduten profesionalek eta enpresek «sorkuntza ahalbidetuko eta erraztuko duen esparru arau bat» behar dutela.

«Kultura eta sormen arloko profesionalek eta enpresek baldintza egokiak behar dituzte; gutxieneko lan baldintzak ezarriko dituena, babes soziala emateko esparrua egokituko duena, erretiro saria eta egile eskubideengatiko diru sarrerak bateragarri egingo dituena, fiskalitatea moldatuko duena, finantzaketa erraztuko duena, euren lana zabaltzeko eta nazioartekotzeko aukerak areagotuko dituena, kontratazioak erregulatuko dituena», adierazi du Estarronak. Eta zera erantsi du: «Arau horietako batzuk garatzeko eskumenik ez badugu ere, asko eta asko gure esku daude».


Summary: Flores hil duen polizia atxiloalditik atera da, kargurik gabe. Haren kontrako ikerketa amaitutzat jo dute, «oraingoz».

Frantziako Polizia batek Nathalie Flores hil zuen, tiroz, atzo goizaldean. Baionako Marechal Soult etorbidean gertatu zen tiroketa, 01:10ean. Jerome Bourrier prokuradoreak azaldu duenez, Frantziako Poliziaren kontrol batetik ihes egiten saiatu zen emakumea, autoz, eta funtzionarioen ibilgailua jo zuen. Polizietako bat belaunean zauritu zuen, eta beste batek tiro egin zion orduan emakumeari. Larrialdietako zerbitzuek Baionako ospitalera eraman zuten, baina emakumea ospitalera iritsi eta ordu batzuetara hil zen.

Tiro egin zuen polizia atxiloaldian sartu zuten atzo goizean, eta atzo arratsean luzatu egin zioten atxiloaldia. Arratsalde honetan, ordea, libre utzi dute. Baionako Jerome Bourrier prokuradoreak baieztatu du, ikerketaren lehen frogen arabera, «arma molde proportzionatu eta zilegian» erabili zuela poliziak. Hala, kargurik gabe libre utzi dute funtzionarioa. Halere, instrukzio epaile baten esku utziko du ikerketa prokuradoreak, «froga ezberdinak» alderatu ahal izateko.

Izan ere, hilketaren harira, bi ikerketa zabaldu zituen Baionako prokuradoreak. Bata, «Polizia zerbitzuei ez obeditzeagatik, eta polizia indarren kontrako hilketa saiakeragatik», eta bestea, «autoritate publikoa duen norbaitek egindako hilketagatik», tiroketa nola gertatu zen ikertzeko. Frantziako Poliziaren Ikuskaritza Nagusiaren eta Baionako Poliziaren esku utzi zuten bigarren ikerketa. Zehaztekoa da Frantziako Poliziaren Ikuskaritza Nagusia, Frantziako barne ministerioaren baitako erakundea dela.

Bestalde, Jerome Bourrier prokuradoreak, esan du Floresen senideak harremanetan jarri dituela Ipar Euskal Herriko biktimen laguntzarako elkartearekin (ACJPB).


Summary: Virunga parke nazionaleko sei basozain hil dituzte. Azken hamarkadan, gutxienez 200 basozain hil dituzte miliziek. Munduan bionaztasunik handiena duten eremuetako bat da.

Kongoko Errepublika Demokratikoko Virunga parke nazionaleko basozain izatea arriskutsu bihurtu da mendea hasi zenetik. Azken hamar urteetan gutxienez 200 langile hil dituzte Mai-Mai miliziek, «parkea defendatzen» ari zirela, hango arduradunen arabera. Azken erasoa igandean gertatu zen. Miliziano talde batek sei basozain hil zituen, eta beste bat larri zauritu.

Parkeko arduradunek zabaldutako mezuan adierazi dute goizeko lehen orduan gertatu dela erasoa, han 7:30 inguru zirela, parkean zeudela: «Lehen ikerketen arabera, basozainak ustekabean harrapatu zituzten, defendatzeko aukerarik izan gabe». Erasotzaileak Mai-Mai miliziak izan direla adierazi dute. Hala izendatzen dituzte azken hamarkadetan herrialdearen ekialdean sortu diren miliziak; 130 inguru, Human Right Watch gobernuz kanpoko erakundearen arabera. Horietako asko inguruko nekazariek osatu daude. Halere, badira inguruko meatzeen kontrola helburu dutenak. Hainbatek isilpeko ehizaren eta egur preziatuen trafikoaren bidez lortzen dute finantzaketa.

Parkean, 700 basozain inguruk egiten dute lan han, eta armatuta patruilatu ohi dute. «Patruiletan arrisku askori egin behar diegu aurre. Talde armatuez gain, animaliek ere eraso gaitzakete. Edozein unetan hil gaitezke. Ezin dugu guardia jaitsi», adierazi dio Efe agentziari parkeko langile batek. Izan ere, igandekoaren aurretik, iazko apirilean, miliziek hamabi langile eta lau zibil hil zituzten, ICCN Kongoko Ingurumenaren Babeserako Institutuaren arabera.

Virunga 1925ean bilakatu zen parke nazional, eta izendapen hori lortu zuen Afrikako lehen eremua izan zen. Gainera, Gizadearen Ondare ere bada 1979tik. Denera, 7.800 kilometro karratu ditu, eta lurrean bioaniztasun gehien duen eremuetako bat da: sumendiak, 5.000 metrotik gorako mendiak, oihanak... Besteak beste, han bizi da munduko mendiko gorila populazioaren laurdena —desagertzeko arrisku larrian daude—.


Summary: Akordiorako ateak itxita amaitu dute bilera Jaurlaritzak eta PP+C's-ek. Azpiazuk esan du koalizioaren «itxikeriak» ezinezko egiten duela negoziatzen jarraitzea.

Euskal Autonomia Erkidegorako 2021eko aurrekontuen negoziazioaren testuinguruan egiten ari diren bileretan, Pedro Azpiazu Eusko Jaurlaritzako Ekonomia eta Ogasun sailburua Carlos Iturgaiz eta Luis Gordillo PP+C's koalizioko legebiltzarkideekin batzartu da gaur. Bileran hitz egindakoaren diagnostiko argia egin du Azpiazuk: ez da posible negoziatzen jarraitzea, koalizioaren «itxikeriaren» ondorioz.

«Aurrekontua hobetzeko edo moldatzeko inolako proposamenik ez egiteaz gain, iragarri dute osoko zuzenketa bat aurkeztuko dutela, ziurtzat jo dutelako gobernuak aurrekontuei buruzko akordio bat itxia duela beste talde batekin», azaldu du Azpiazuk, eta gaineratu Jaurlaritzak indar politiko gehiago batu nahi dituela aurrekontuaren inguruko akordiora, nahiz eta EAJk eta PSE-EEk gehiengo absolutua duten.

Iturgaizek berak baieztatu du osoko zuzenketa jarriko diotela Jaurlaritzaren proiektuari, haren iritziz «egungoa bezalako larrialdi une batean, diru sailak aholkularietara bideratzen jarraitzen» baitu. Bilera «adeitsua» izan da, baina Iturgaizek uste du aurrekontuak «abertzaleagoak» direla «errealistak» baino, eta ez datozela bat euskal gizartearen beharrekin.

Bilera sorta bihar amaituko du Azpiazuk, Elkarrekin Podemos-IUrekin. Itxuraz, hori izango da Jaurlaritzak beste talderen batekin akordioa lortzeko aukera bakarra; atzo, Azpiazuk berak baztertu zuen Voxekin ados jartzeko aukera, eta EH Bilduk «hankamotz» jo du aurrekontu proiektua.

Miren Gorrotxategi Elkarrekin Podemoseko bozeramaileak, berriz, ostiralean azaldu zuen jarrera «eraikitzailearekin» joango direla asteazkeneko bilerara eta dokumentu bat eramango diotela Azpiazuri: «Ez dugu uste Euskadik behar dituen aurrekontuak direnik, oso kritikoak gara bere edukiarekin, baina hitz egin eta ados jarri nahi dugu, gure proposamenak aurrekontuan jaso daitezen».

Gasteizen, osoko zuzenketa

EH Bilduk iragarri du osoko zuzenketa jarriko diola Gasteizko udal gobernuak aurkeztutako aurrekontu proiektuari. Miren Larrion bozeramaileak azaldu du Gorka Urtaranen gobernuak osaturiko aurrekontuek ez diotela erantzuten hiriaren egoerari. Hala ere, EH Bilduk 54 zuzenketa partzial jarriko dizkio, guztira 16,5 milioi eurorenak.


Summary: Bi pertsona atxilotu dituzte Aizarnazabalen agertu zen gorpuarekin lotuta. Urtarrilaren 4an Urola ibaian agertu zen emakumearen ezagunak dira biak. Segurtasun Sailak ez du informazio gehiago eman, epaileak ikerketa sekretupean jarri baitu.

Gizonezko bat eta emakumezko bat atxilotu ditu gaur Ertzaintzak, Aizarnazabalen agertu zen gorpuarekin zerikusia dutelakoan. Segurtasun Sailak ez du informazio gehiagorik eman, epaileak aginduta ikerketa sekretupean baitago.

Urola ibaiaren ertzean garbiketa lanak egiten ari ziren langileek topatu zuten Aintzane Pujana Etxeberriaren gorpua urtarrilaren 4an. 32 urte zituen donostiarrak, eta labankadaka hil zuten. Joan den astean hitz egin zuen gaiari buruz Rodrigo Gartzia Ertzaintzako zuzendariak, eta zehaztu zuen biktimaren azken egunak eta orduak ikertzen ari zirela. Aizarnazabalen bertan ikusi zuten azken aldiz —hainbat hedabideren arabera, herriko landetxe batean igaro zuen Urtezahar gaua—, eta han agertu zen gorpua. Biktimaren bikotekideak urtarrilaren 1ean bertan jarri zuen haren desagerpenari buruzko salaketa.

Josu Erkoreka Segurtasun sailburuak gaur esan duenez, kasuan aurrerapauso nabarmenak eman dira azken hamar egun hauetan.


Summary: Aernnovako langileek itxialdia hasi dute Gasteizko eliza batean. Enpresak otsailaren 1ean gauzatuko ditu kaleratzeak. Horien aurkako grebari eta beste protestei eutsiko diete langileek.

Aernnovako langileek manifestazioa egin dute gaur goizean, Eusko Jaurlaritzaren egoitzatik abiatuta, Gasteizen. Hiriguneko Los Angeles elizara heldu direnean iragarri dute tenplu horretan itxialdi bat hasiko dutela, gutxienez datorren astelehenera arte. Ez dute, ordea, elizan lo egingo. Goizean kaleratzeen aurkako protesta bat egingo dute, eta han bilduko dira beren egoeraren berri izan nahi duten eragile politiko, sozial eta sindikalekin.

Enpresak jakinarazi die kaleratzeak otsailaren 1ean gauzatuko dituela. Aernnovak Berantevillan duen fabrikako 450 langileetatik 82k galduko dute enplegua: 55 kaleratze gordin izango dira, beste hamalau langilek aldez aurreko erretiroa hartuko dute, eta beren borondatez enpresa utziko dute hamahiru langilek, kalte-ordain handiagoarekin.

Fabrikako sindikatu nagusiak, ELAk, auzitara eraman ditu kaleratzeak. Langileek bederatzi greba egun antolatu dituzte beren egoera salatzeko eta ezagutarazteko. Iragan ostegunean egin zuten lehena, gaur bigarrena eta etzi hirugarrena.

«Krisi koiunturala»

Aernnovako langile batzordeak behin baino gehiagotan azaldu du enpresaren osasun ekonomikoa oso ona dela, eta kaleratzeak ez direla justifikatuak. Besteak beste, 139 milioi euro banatu zituen dibidendutan 2017an, eta, aurten, 490 milioi euroko mailegu bat eskatu du, eta horietatik 100 irabaziak banatzera bideratu ditu. Batzordeak, halaber, nabarmendu du enpresak diru publiko ugari jaso duela azken urteetan.

Langile batzordeak une oro nabarmendu du koiunturala dela koronabirusak hegazkingintzan eragin duen krisia, eta behin-behineko neurriak onartuta kaleratzeak eragotz daitezkeela. Enpresak, baina, negoziazioetan esan du espero duela 2021ean ohiko duenaren erdia fakturatzea. Sindikatuen ustez, iragarpen horiek ezkorregiak dira.

2015ean antzeko egoera bat izan zen Aernnovan. Orduan 130 langileko erregulazioa egiten saiatu zen, baina, azkenean, atzera bota zuen. Lanpostu galtze hori, dena den, tantaka egin da, orduan 570 langile baitziren Berantevillan. Tarte horretan lan karga ugari bidali du Mexikon eta Brasilen dituen plantetara.


Summary: Zubietako erraustegian piztutako sutea «kontrolatu» dute. GHKren arabera, instalazioko langileen eta suhiltzaileen «gainbegiradapean» dago sutea. GuraSOSek jakinarazi duenez, Gipuzkoako Fiskaltzak ikertu egingo du erraustegiaren funtzionamendua, legez kanpokoa ote den deliberatzeko.

SOS Deiek adierazi dutenez, sute bat piztu da Zubietako erraustegian. Azaldu duenez, larrialdi zerbitzuak joan dira erraustegira, eta enpresako langileekin batera lortu dute kontrolpean hartzea. SOS Deiek abisua eman eta bizpahiru ordura, ohar bat kaleratu du GHK Gipuzkoako Hondakinen Kontsortzioak, eta nabarmendu «enpresako langileek eta suhiltzaileek» sua «itzali» dutela, «kontrolatu», eta instalazioko langileen eta suhiltzaileen «gainbegiradapean» dagoela.

SOS Deiek adierazi dute sutea «erabat amatatu» arte kea izango dela inguruetan. GHK-ren oharraren arabera, bolumen handiko hondakinen hobian gertatu da sutea. Nabarmendu du, halere, ez duela «inolako kalterik» eragin.

Oraingoz, ordea, ez dago itzalita, eta SOS Deiek aurreratu dutenez, kea izango da inguruetan «erabat amatatu» arte. Oraindik ez dute jakinarazi zerk eragin duen sua, baina ez da lehen aldia horrelakorik gertatzen dela. Irailean transformadore nagusia erre egin zen, eta hain zuzen, GHK-k joan den asteburuan jarri zuen martxan berriro, ohar batean azaldu zuenez, «normaltasun osoz eta topera». Berriak jakin duenez, erraustegiaren kudeatzaile Ekondakinek Jaurlaritzako Industria saileko teknikariei esan dienez, hondakinek su hartu dute Zubietako erraustegiaren barruan, eta suhiltzaileek beraiek amatatu behar izan dute. Enpresako iturrien arabera, beraz, suak ez luke zerikusirik izango konektatu berri den transformadorearekin. Berriak langileen iturrietatik baieztatu du tesi hori, alegia, sua hondakin lehorren hobian hasi dela.

GHKren oharraren arabera, transformadorea konponduta zegoen eta azterketa guztiak gainditu zituen berriro martxan jarri aurretik. Eusko Jaurlaritzaren Industria Sailari jakinarazi zioten, gainera, berriro martxan jartzera zihoazela. Azterketa horiek gainditu ostean, ostiralean hasi ziren transformadorea berriro martxan jartzeko lanean, «pizteko hornitzaileak emandako protokoloak jarraituz». GuraSOSek aurretik salatua duenez, bi alditan saiatu dira pizten, eta ez zuten lortu.

Zubietako erraustegia 2019an jarri zuten martxan probetan. Abenduan GuraSOSek salatu zuen berez zazpi hilabete eta erdiko probaldi bat zeukala: «Baina orain, hemezortzi hilabete geroago, probaldian jarraitzen du, eta horrek argi uzten du ingurumen baimen integratua iraungita dagoela». Ingurumen Saileko arduradunak prebarikazio delitu bat egin ote duten aztertuko dutela erantsi zuen GuraSOSek. Talde horrek hedabideei deialdi bat bidali die bihar, eta iragarri du Gipuzkoako Fiskaltzak aintzat hartu duela erraustegiaren legeztatze prozesuan izandako ustezko irregulartasunen inguruko salaketa. Horri buruzko ikerketa abiatuko duela jakinarazi du.

Plataforma horrek berak abenduan salatu zuen labea homologatu gabe ari direla probak egiten. Labeek martxan jartzeko behar duten homologazio hori lortzeko, aztertzen dute ongi funtzionatzen ote duten diseinatuta dauden gasarekin eta presioarekin, eta zehaztutako erretze parametroak betetzen ote diren. Plataformak nabarmendu zuen abenduan dioxinen sorrera gutxitzeko beharrezkoa dela 850 gradu zentigradura iristea, eta horretarako behar dela gasa prozesuan, tenperatura konstantea izan dadin.

Erraustegia 2020ko abenduan jarri zuten martxan ofizialki. Abenduaren 11n hasi zen Gipuzkoako Hondakinen Kontsortzioa erraustegia kudeatzen duten enpresei azpiegiturengatik ordaintzen, eta behin betiko funtzionamenduari ekin zioten. Markel Olano Gipuzkoako Ahaldun Nagusia eta Jose Ignazio Asensio Ingurumen diputatua izan ziren bisitan egun horretan. Olanoren arabera, Europako iparraldeko beste herrialde batzuen maila berean koka daiteke, hala nola Alemaniaren parean. Gainera, erantsi zuen erraustegia Europan hondakinen kudeaketarako erreferentzia bat ere badela.

Atzo GHK-k berak ohar batean adierazi zuenez, epaileak ez du onartu erraustegiaren aurkako kautela neurriak ezartzea, GuraSOSek eskatua zuen bezala. Izan ere, talde horrek salatua zuen azpiegitura martxan jartzeko prozedura. Izan ere, haren iritziz, Jaurlaritzak Ingurumen Baimen Bateratuaren (IBB) eraginkortasuna agindu ostean eduki zuen matxura transformadore nagusia, pizten saiatu zirenean. GuraSOSen arabera, horrek frogatuko luke gailu hori ez zegoela martxan ingurumen baimena eman ziotenean, eta, artean probak egiten ari zirela. Baina IBBaren eraginkortasuna emateko ezinbestekoa da obrak guztiz amaituta egotea.


Summary: Zumarragako ospitalean bi agerraldi atzeman dituzte. Osakidetzak ez du jakinarazi zenbat lagun kutsatu diren, baina adierazi du agerraldiak «kontrolpean» daudela jadanik.

Eusko Jaurlaritzako Osasun Sailak jakinarazi duenez, Zumarragako (Gipuzkoa) ospitaleko ama-haurrentzako eremuan eta barne medikuntzakoan atzeman dituzte COVID-19aren agerraldiak. Osakidetzak ez du zehaztu zenbat pertsona kutsatu diren, baina argitu du ezen, kutsatzea osasun zentro batean gertatu denez gero, kasu bat aski dela «agerraldi» modura izendatzeko.

Osasun Sailak adierazi duenez, ospitaleko zuzendaritzak dagoeneko martxan jarri ditu egoerari erantzuteko beharrezko diren protokolo eta neurriak.


Summary: Muskizko zahar etxeko 93 erabiltzailek dute birusa. Bizkaiko Aldundiak Muskizko zahar etxeko erabiltzaile eta langile guztiei egin die birusa atzemateko proba, eta 90 egoiliarrek eta 20 langilek eman dute positibo horietan. 103 erabiltzaileetatik 93 kutsatuta daude.

Guztira 103 erabiltzaile ditu Muskizko (Bizkaia) Marcelo Gangoiti zahar etxeak, eta haietatik 93 daude kutsaturik, Bizkaiko Aldundiak jakinarazi duenez. Gainera, 93 langileetatik 20k positibo eman dute birusa atzemateko egindako probetan.

Kutsaturik dauden egoiliarretako 7 COVID-19an espezializatutako arreta unitateetara eraman dituzte, Aldundiak emandako datuen arabera. Gainerakoak zahar etxean daude, eta asintomatikoak dira.

Baheketa Getxoko zahar etxean

Aldundiak adierazi duenez, koronabirusa detektatzeko baheketa bat eginen dute Getxoko Beato Domingo Iturrate zaharren egoitzan. Zehazki, 29 egoiliarri eta 25 langileri egiten diete testa.


Summary: Agurainen, Asparrenean eta Donemiliagan PCR probak egitera deitu dute. Bihartik larunbata bitartean, biak barne, baheketa masiboa egingo dute 16 urtetik gorako herritar guztien artean. Ez da beharrezkoa izango aldez aurretik ordua eskatzea.

Eusko Jaurlaritzako Osasun Sailak jakinarazi du bihar hasi eta larunbata bitartean, biak barne, baheketa masiboa egingo duela Agurainen, Asparrenean eta Donemiliagan (Araba), 16 urtetik gorako herritarren artean. Ez da ordurik eskatu behar aldez aurretik , eta Osasun Sailak herritar guztiak animatu ditu probak egitera.

Baheketa Aguraingo kiroldegian egingo dute, 09:00etatik 20:00etara bitartean.


Summary: Urkok ‘Ezezagunak’ ezagutaraziko ditu igande honetan, Viktoria Eugenian. Mende erdiko ibilbideari errepasoa egingo dio kantariak, musikari talde zabal batekin, kantu ezezagunak eta arrakastatsuak tartekatuz.

Josean Larrañaga Urko-k ia mende erdia darama oholtza gainean kantari, baina oraindik ez du aukerarik izan bere sorlekuko areto handietako batean, Donostiako Viktoria Eugenian, bakarka aritzeko. Igandean aterako du arantza hori: kontzertu «bakarra eta errepikaezina» emango du, gertuko musikari «handiez» lagunduta.

Javier Perez de Azpeitia ariko da pianoan; Lerman Nieves baxuan; Ruben Caballero gitarran; Igor Telletxea baterian; Jorge Pacheco perkusioan; Satxa Soriazu teklatuan, eta Luis Mari Moreno Pirata saxoan. Arreta handiz hautatu eta entseatu dituzte kontzerturako hogei kantuak, eta formatu elektrikoan emango dituzte. Iñaki Salvadorren, Daniren eta Hugo Silveiraren kolaborazioak ere izango dituzte. 19:00etan izango da; 20 euro balio du sarrerak.

Ez da Urko Viktoria Eugeniako oholtzara igoko den lehen aldia, Gorka Knorr, Gontzal Mendibil eta beste batzuekin ere kontzertuak eman izan baititu areto horretan. Baina aurreneko aldia izango du protagonista bakar gisa. Aurten beteko dira 47 urte lehen diskoa kaleratu zuenetik, eta badira 49 urte aretoetan kantuan dabilela. Ibilbide luze horretan ezezagunak izan diren «baina balio handikoak diren» kantuak errepasatuko ditu igandeko kontzertuan, kantu ezagunak eta arrakastatsuak ere tartekatuta. Eta, lehen aldiz, Jose Bergamini eskaini zion diskoko kantu batzuk ere emango ditu jendaurrean.

Mende erdiko ibilian hamasei disko kaleratu eta gero, egindako lanari erreparatu nahi izan dio Urkok, hogei kantuko sorta bat ahalik eta baldintzarik onenetan eta kalitaterik handienez emateko. Oholtzak erabat utzi ez baditu ere, azkeneko urteetan kontzertu hautatuak ematen ari da. Urte batzuez musika bandekin aritu da, eta, orain, bere onena eman nahi du, zaindutako formatu batekin, eta entzuleak animatu ditu iganderako: «Oso gogor entseatu dugu, eta nahi dugu ekitaldi berezi bat izatea. Jendea animatu behar da antzokietara eta kontzertuetara; leku seguruak dira».


Summary: Jarduera handitu duten enpresak ikertuko ditu Bizkaiko Ogasunak. Ogasunak bidea zabaldu du etxe turistikoen bitartekarien eta moneta birtualen jabeen aitorpenak errazteko eta kontrolak indartzeko

Zerga iruzurraren aurkako borrokan beste urrats bat egingo du Bizkaiko Ogasunak: etxe turistikoen alokairuei buruzko, moneta birtualen jabeen inguruko, eta nazioartean eta paradisu fiskaletan lan egiten duten enpresa eta zergadunei buruzko informazio zehatzagoa biltzen hasiko da. Horrekin batera, aurten arreta berezia jarriko du pandemiaren garaian jarduera handitu duten enpresetan.

Hala iragarri dute Jose Maria Iruarrizaga Ogasun eta Finantza diputatuak eta Iñaki Alonso Ogasun zuzendari nagusiak. Zehaztu dute datozen bi urteetan osatuko dituztela neurriak, Ogasuna digitalizatzeko martxan dauden proiektuak erabat ezartzean –adibidez, Batuz sistema, fakturei buruzkoa–. Iruarrizagaren arabera, horrek guztiak «ugaritu» egingo du zergadunei buruz duten informazioa.

Diru birtuala, akzioak bezala

Etxe turistikoen eta moneta birtualen hazkundea dela eta, bereziki kezkatuta azaldu da ogasuna, eta pauso batzuk eman ditu jada. Bizkaiko Aldizkari Ofizialean bi aitorpen eredu berri argitaratu ditu astearte honetan. Bata, alokairuen bitartekariek urtero aurkeztu beharko dutena. Eta beste bat, «diseinu fasean» dagoena, moneta birtualen jabetza aitortzeko. Txartelak eta beste ordainketa modu batzuk ere zainduko ditu, bereziki «gailuen titularretan irregulartasunak detektatzen direnean eta zantzuak ikusten direnean eduki ekonomikorik gabeko fakturen inguruan».

Era berean, aldundiak «ahalegin berezia» egingo du aurten COVID-19aren testuinguruan beren jarduera handitu duten enpresen gaineko kontrolean, eta, zehazki, argindarraren sektorekoetan: konpainia merkaturatzaileek betebehar guztiak betetzen dituzten kontrolatuko du.

Sektore horretan eta besteetan ere, gertutik zainduko ditu batezbestekotik beherako errendimenduak aitortzen dituzten enpresak. Baita balio erantsi handiko zerbitzuak eskaintzen dituztenak eta hornitzaile eta txikizkako saltzaileen arteko operazioak ere. Ogasunak zordunen eta hartzekodunen konkurtsoan deklaratutako enpresen jarraipena eta kontrola handituko du, halaber.

Eta «informazio bilketa selektiboak» egiten jarraituko du nazioarteko zerga sistemaren esparruan aritzen diren enpresen gainean: Bizkaian jarduten duten talde multinazionalei buruz, paradisu fiskalekin lotura duten zergadunei buruz, lurralde horretan bizi ez diren baina bertan jarduerak garatzen dituzten pertsonei buruz eta iruzur arriskua duten sektore ekonomikoetan jarduten duten zergadunei buruz.


Summary: Hego eta Ipar Euskal Herriaren arteko muga itxiko dute zortzi lekutan. Pirinio Atlantikoetako Prefeturak muga zeharkatzeko zortzi pasabide ixtea ebatzi du, «terrorismoaren aurkako borroka indartzeko». Bihar ezarriko dute neurria, eta ez dute zehaztu noiz arte iraunen duen.

Ostegunetik aitzina Hego eta Ipar Euskal Herriaren arteko zortzi pasabide ixtea erabaki du Pirinio Atlantikoetako Prefeturak, agiri batean jakinarazi duenez. «Terrorismoaren aurkako borroka indartzeko, Schengen espazioaren barneko mugaz gaindiko zirkulazioaren kontrola beharrezkoa» dela adierazi du prefeturak, eta azaldu duenez, kontrolak «indartu eta arrazionalizatzeko» hartu dute neurria. Prefeturaren hitzetan, aldi baterako itxialdi horiek «eragin mugatua» izango dute trafikoaren jariakortasunean eta mugaz gaindiko jarduera ekonomikoan. Oraingoz, ez dute zehaztu noiz arte iraunen duen pasabideen itxierak.

Zehazki, hauek dira itxiko dituzten mugako bideak: Hendaia eta Hondarribia lotzen dituen itsasoko joan-jinkaria; Hendaiako merkantzia zubia; Lizuniagako lepoa; Lizarrietako lepoa; Sarako bidea, Berruet bentaren heinean; Izpegiko lepoa; Aldudeko ibarra; Iturzaetako lepoa. Gainerako pasabideak irekiak izanen dira. Hala, ibilgailuak eta oinezkoak eremu hauetatik pasatzera gomitatu ditu prefeturak: Hendaia eta Irun arteko Santiago zubia, Pausuko zubia eta Biriatuko muga; Ibardineko lepoa, Dantxariako muga eta Arnegi.

Prefeturak azaldu duenez, Frantziako Barne Ministerioarekin eta Espainiako Gobernuak Nafarroan eta Euskal Autonomia Erkidegoan dituen ordezkariekin hitzartuta hartu du muga partzialki ixteko erabakia. Hendaia, Sara (Lapurdi), Urepele, Baigorri (Nafarroa Behera) eta Larraineko (Zuberoa) auzapezek prefeturaren gutuna eskuratu zuten atzo, itxieraz abisua emateko.

Ez da lehen aldia Ipar eta Hego Euskal Herriaren arteko mugan kontrolak indartzen dituztena. Azaroaren 5ean, Frantzia eta Espainia arteko mugako eremuetan polizia kopurua bikoiztuko zutela erran zuen Emmanuel Macron Frantziako presidenteak, «immigrazio klandestinoari» aurre egiteko. «2.400 ez, 4.800 polizia, jendarme eta militar mobilizatuak izanen dira operazio honetarako». Garai berean, Ipar Euskal Herriko konfinamendu neurriak esplikatzeko prentsaurrekoan, «terrorismoaren aurkako borrokaren» testuinguruan 500 polizia eta jendarme gehiago mobilizatuko zituztela iragarri zuen Eric Spitz Pirinio Atlantikoetako prefetak. Azken hilabeteetan ugariak izan dira mugako kontrolak.

Ondorio kaltegarriak

Neurri zorrotzagoak ere izan dira aurten. COVID-19ak eragindako osasun krisiaren testuinguruan, Frantziak eta Espainiak Hego eta Ipar Euskal Herriaren arteko muga ixtea erabaki zuten iazko martxoaren 17an, birusari aurre egiteko konfinamendu neurriak ezartzearekin batera. Ekainaren 21ean ireki zuten berriz, baina artean anitz mugatu zituzten joan-etorriak; baimen berezia zutenak baizik ez ziren alde batera edo bestera pasatzen ahal. Akitania Berria-Euskadi-Nafarroa euroeskualdeko ordezkarien hitzetan, itxiera hark «kalteak» eragin zituen oro har, eta «eragin negatiboa» izan zuen mugaz gaindiko herritarrengan eta langileengan. Udaberriko konfinamenduan galdetegi bat zabaldu zuten, eta 2.400 herritarrek erantzun zuten; uztailean eman zituzten inkestaren emaitzak. Ondorioa argia da: «Europako Batasuneko estatu kideek Schengen eremuaren barruan Europako herritarren mugikortasunari ezarritako murrizketek eta kontrolek askatasunak etetea eragin dute».


Summary: Gorritxoek atzerapausoa eman dute Granadan. Osasunak ez du azken lehietako talde sendoaren antzik izan, eta esku hutsik gelditu da. Korner bidez jaso ditu golak, lehen zatian. Oldartu da gerora, baina ideia handiegirik gabe

Osasunari brastakoan eten zaio gaur azkenaldiko garapena, Granadaren zelaian galduta. Puntuak aleka bildu zituen azken lau jardunaldietan; gaur, aldiz, esku hutsik gelditu da. Laugarren jardunaldiko atzeratutako partida zen, mahukan gordetako karta baten antzekoa, alegia, eta gorritxoek alferrik galdu dute. Hori horrela, hiru puntura gelditu zaie salbazioa.

Nafarroako taldea defentsako hobekuntzari esker ari zen suspertzen. Kapaza izan zen Anoetan Realaren erasoko emaria idortzeko, eta Real Madrilen kontra, hutsean utzi zuen atea hamaika partidaren ostean. Oinarria sendotuta, partidaz partida hazten ari zen gorritxoen konfiantza, eta garaipen preziatuak gertuago zirudien. Alabaina, gaur pitzadura berri bat sortu zaie zimenduetan, eta Granadak erraz eraitsi ditu. Bi korner aski izan dira Diego Martinezen taldea atsedenera 2-0eko markagailuarekin iritsi zedin.

Erabakigarria izan da Calleri, eta ez onerako preseski. Azken lehietan amesgaiztoa izan da aurkarien atzelarientzat; gaur, ordea, bere taldekideei sortu dizkie buruhausteak, defentsan bere alea jartzen saiatzean. Neurketak hasiera lehiatua eta nahasia izan du, eta aurrelari argentinarrak egindako huts batek sortu du desoreka, 22. minutuan. Gaizki urrundu du baloia Granadaren korner batean, eta Luis Suarezi iritsi zaio bigarren zutoinean. Kolonbiarra harrapakari petoa da, eta behartuta bada ere, ezkerrez jaurtiketa zehatza egin du. Herrerak ezin izan du ezer egin. Hortik oso gutxira, baina, geldiketa erabakigarria egin dio Machisi. Venezuelarra bakar-bakarrik gelditu da ate aurrean, baina haren errematea hankarekin ezereztu du Herrerak.

Osasuna erreakzionatzen hasi da apurka, eta 33. minutuan abisu serioa egin du. Lau gorritxo gelditu dira Granadako bi atzelariren kontra, baina mugimenduak ez dira onak izan; eta jokaldia gelditu ostean, zartakoa gora joan zaio Moncayolari. Emaitzari eustearekin aski zuten etxekoek, eta halako batean, 2-0ekoa egin dute, lehen zatiko luzapenean. Berriz ere korner batean jaso du gola Osasunak, eta berriz ere Calleriren huts baten ondorioz. Haren keinuak ezustean harrapatu du Herrera, eta Machisen erdiraketa inork errematatu gabe joan da sareetara.

Nafarrek ez dute amore eman, eta grinatsu ekin diote bigarren zatiari. Jarrera onak, baina, ez ditu lagun izan sormena eta argitasuna, eta izan diren geldialdi ugariek ere ez dituzte Jagoba Arrasaterenak batere lagundu. Hori horrela, burumakur eta kezkatuta bukatu dute norgehiagoka. Ezin da bestela izan, dagoeneko hamabi neurketa baitaramatzate irabazi gabe. Orain, gainera, karta bat gutxiago dute putzutik atera ahal izateko.


Summary: Kongresuak hala eskatu arren, Pencek ez du Trump kargugabetuko. Aldeko 223 botorekin onartu du AEBetako Ordezkarien Ganberak Penceri eskaera egitea. Presidenteordeak uko egin dio Trump kargugabetzeari, egoera «are gehiago sutuko» lukeela argudiatuta.

AEBetako Kongresuak Donald Trump presidente kargutik kentzeko prozesua hasteko eskatu dio, formalki, Mike Pence presidenteordeari, gehiengo demokratak onartutako ebazpen baten bidez. Bozketaren aurretik, ordea, Pencek adierazi du ez duela halakorik egingo: «Ez dut uste ekinbide hori onena denik gure nazioarentzat, ez eta oinarri konstituzionalik duenik ere». Presidenteordearen esanetan, erabaki horrek «aurrekari ikaragarri bat» ezarriko luke. Hala, impeachment prozesuarekin jarraituko dute demokratek.

Ordezkarien Ganberan egitear zen bozketaren aurretik presidenteordeak bere ikuspegia argi adierazi badie ere, demokratek aurrera jarraitu dute, eta ofizial egin AEBetako Konstituzioko 25. eranskina martxan jartzeko eskaera. Hala, 223 ordezkarik egin dute Trump kargugabetzeko eskaeraren alde, eta 205ek kontra. Adam Kinzinger izan da demokratekin bat egin duen ordezkari errepublikano bakarra. Ebazpenak Penceri eskatzen dio adierazteko Trump ez dela gai «bere karguak eskatzen dizkion beharrei aurre egiteko», argudiatuta «osasun arazoak» dituela. Hala, demokratek presidenteordeari exijitzen diote hark har dezan presidente kargua behin-behinean.

Bozketa, baina, tramite huts bilakatu da, ezin baitu Pence behartu prozesua abiatzera, eta presidenteordeak aurrez adierazi zion Kongresuko presidente Nancy Pelosiri ez zuela halakorik egingo, egungo egoera «are gehiago sutuko eta banatuko luketen ekintzak» eragozteko: «Aurreko astean ez nien men egin nire autoritate konstituzionaletik kanpo aritzeko presioei, bozen emaitzetan eragiteko, eta orain ez dut etsiko Ordezkarien Ganberaren aurrean, egoera hain serioaren aurrean joko politikoetan aritzeko».

Hitz horiekin, Kongresuari ez ezik, Trumpi ere bidali dio mezu bat Pencek. Hura izan baitzen aurreko astean Joe Bidenen garaipenaren baieztapenaren aurka egiteko eskatu ziona. The New York Times egunkariak argitaratu duenez, «abertzale baten gisa pasatu zaitezke historiara», adierazi zion presidenteak haren bigarrenari.

Ebazpena onartuta, 24 orduko epea emango diote Penceri iritzia aldatzeko, eta, hala egin ezean, Trumpen aurkako impeachment prozesuarekin jarraituko dute, bigarren aldiz urtebetean. Demokratek «matxinada bultzatzea» egozten diote, Kapitolioan gertatutakoaren ostean, eta, Adam Kizingerren babesaz gain, Liz Cheney, John Katko eta Fred Upton errepublikanoena ere izango lukete. Aurrera jarraituz gero, jada Biden presidente karguan dela gauzatuko litzateke. Helburua, beraz, ez litzateke Trump kargutik kentzea, hura berriz aurkezteko aukera eragoztea baizik.

«Zero» aukera

Azken egunetako isilunearen ostean, Trump berriz agertu da mikrofonoen aurrean, eta Kapitoliora joateko egin zuen deia «guztiz aproposa» izan zela adierazi du. AEBen eta Mexikoren artean eraikitzen ari diren hesia bisitatzen ari da presidentea, Texasen, eta Pencek haren aurka egiteko aukerak «zero» direla uste du: «25. eranskinak ez du arriskurik niretzat, baina Joe Bidenek eta haren administrazioak ordainduko dute». Bere aurkako bigarren impeachment prozesua, berriz, «sorgin ehizatzat» jo du.


Summary: Liberoamerikak deialdi bat egin du idazle gazteen literatur lanak jasotzeko. Oraingoan, Izotzetan islatuak estreinako liburukoak baino testu luzeagoak eskatu dituzte. Hala ere, funtsean, xede bera dute: gazteek idatzitako literatura argitaratzea; eta «berritzailea» bada, hobe.

Gazteen literatur lanak plazara ateratzeko bide bat zabaldu du Liberoamerica literatur plataformak, eta helburu horrekin berarekin aritzen da lanean Liberoamerika, plataforma horren euskarazko adarra. Iaz, Euskal Herriko 24 idazle gazteren askotariko testu laburrak jaso zituzten Izotzetan islatuak. Euskal idazle gazteen bilduma izeneko liburuan. Bide berari jarraituz zabaldu dute bigarren deialdia: lan gehiago argitaratu nahi dituzte.

30 urte baino gutxiago dituzten idazleen euskarazko lanak jaso nahi dituzte, 40 eta 80 orrialde artekoak; aurreko antologian argitaratutakoak baino askoz ere luzeagoak —muga hiru orrialdekoa zen orduko hartan—. Lanak posta elektronikoaren bidez bidali behar dira, liberoamerika.euskara@gmail.com helbidera. Egileek biografia labur bat bidali beharko dute testuarekin batera.

Ez diete bestelako mugarik ezarri parte hartzaileei, baina, gazteen lanak ez ezik, «literatura berritzailea» ere sustatu nahi dute plataformakoek; beraz, hobetsiko dituzte «literatura tradizionalarekin apurtzen duten» testuak: «poema bildumak, narrazio laburrak, prosa poetikoa, egunerokoak, intertestuak, lan hibridoak eta literatura esperimentala», besteak beste. Izan ere, Leire Alonso, Iosune de Goñi eta Ane Garcia plataformako kideek adierazi dute «leku berezi bat» egin nahi dietela feminismoari, esperimentazioari eta aniztasunari.

Aurreko liburua argitaratu zutenean, ohartu ziren bazela errepikatzen zen gai bat: gorputzarena. «Gorputzari eta norbere buruari buruzko gogoetak, zer eta nor garen. Horregatik jarri nahi genuen islaren ideia izenburuan», azaldu zuen Alonsok.

Nagore Fernandez literatur kritikariak honela deskribatu zuen lan hori BERRIAn egindako kritika batean: «Forma askotako piezek osatzen duten puzzle eklektiko baina bateratu bat». Fernandezen esanetan, identitatearen auzia da puzzle horretako askotariko piezak lotzen dituen harietako bat.


Summary: Amiantoa arnasteagatik gaixotutako langile bat hil da. Mungiako Brunnschweiler enpresan egin zuen lan.

Aurtengo lehen lan istripu hilgarriaren biharamunean zabaldu da amiantoak urteko lehen biktima eragin duela. ELAk eman du horren berri, baina ez du hildakoaren izena jakinarazi. Soilik hamazazpi urtez egin zuela lan Brunnschweiler enpresan, Mungian (Bizkaia). Hain zuzen ere, lurrun instalazioak mantentzeaz eta muntatzeaz arduratu zen, eta haren zeregin nagusietako bat zen amiantoz estalitako hodiak desegitea soplete bidezko ebaketaren bidez, «jakin gabe ebaketa lan horietan amianto zuntzak arnasteak osasunerako zer arrisku zekartzan».

Gizarte Segurantzak 2019ko urrian aitortu zion langileari bere gaixotasuna amiantoaren hautsa arnastearen ondorio zuela, eta ezintasun absolutua eman zion.

«Heriotza horrek, berriz ere, bere gordintasun osoan kokatzen gaitu, amiantoarekin kontaktuan egotearen ondoriozko lanbide gaixotasunen dramaren aurrean. Gaitza gero eta handiagoa da, eta dimentsio ia pandemikoa du; hori guztia, kontrol publiko eskasaren ondorioz eta joan den XX. mendean enpresek segurtasun neurririk hartu ez izanaren ondorioz», azaldu du ELAk.â¨â¨

Haren familiak, ordea, ezingo dizkio enpresari kontuak eskatu, jada desagertuta dagoelako. «Ondorengoentzako babesgabetasun juridikoa» eragozte aldera, ELAk premiazkotzat jo du Amiantoaren Biktimentzako Konpentsazio Funtsa sortzea, langileei eta haien familiei estaldura emateko, baita gaixotasuna eta ondorengo heriotza enpresa desagertu ondoren sortzen diren kasuetan ere. Funts hori sortzeko eskatu dio hiru aldiz Eusko Legebiltzarrak Espainiako Kongresuari, hark duelako eskumena, baina gaia blokeatuta dago.


Summary: Garamendik dio espetxeen eskumena eskualdatzeak ez duela presoen irteera azkartuko. Jaurlaritzako Gobernantza Publiko eta Autogobernu sailburuak dio presoen irteerak «espetxe araudiaren eta egungo legeriaren arabera» gauzatuko direla.

Espainiako Gobernuak eta Eusko Jaurlaritzak gertu dute espetxeetako eskumenaren transferentzia. Abenduaren 30ean, Jaurlaritzak jakinarazi zuen bi gobernuek aurrerapausoak egin zituztela eskumen hori eskualdatzeko, eta zirriborro bat adostua zutela. 1979ko estatutuan jasota baina oraindik eskualdatu gabe dauden eskumenak transferitzeko egutegia eguneratu zuen, urrian, Espainiako Gobernuak, eta proposamen berria igorri zion Eusko Jaurlaritzari. Plan berriaren arabera, bi gobernuek martxorako itxiko dituzte bigarren blokeari buruzko elkarrizketak: besteak beste, espetxeetako eskumena dago zerrenda horretan.

Eskumen eskualdaketa horrek, ordea, ez du azkartuko euskal espetxeetan dauden presoak kartzelatik irteteko prozesua, hori «espetxe araudiaren eta egungo legeriaren arabera» gauzatuko delako eta eskumen horrek Madrilen esku jarraituko duelako. Hala azaldu du Olatz Garamendi Eusko Jaurlaritzako Gobernantza Publiko eta Autogobernu sailburuak, Radio Euskadin eginiko elkarrizketa batean.

23 euskal preso daude Besarkada Etxean, Zaballan (Araba), Basaurin (Bizkaia), Martutenen, Aita Mennin (Arrasate, Gipuzkoa) eta Iruñean, eta horien irteerari buruz galdetu diote Garamendiri. Hark gogorarazi du espetxe legeriak estatuaren eskumenen artean egongo dela aurrerantzean ere, eta Jaurlaritzaren egitekoa izango dela «zentroen antolaketa eta espetxe legeria hori gauzatzea».

«Presoen bizimodua antolatu ahal izango dugu, eta preso horien tratamendu politika propioak ezarri ahal izango ditugu; lan munduratzeari, lan heziketari, hezkuntzari eta abarri buruzkoak», erantsi du Garamendik.

42 urte beteko ditu aurten Gernikako Estatutuak, eta oraindik Madrilen esku dauden eskumen ia guztiak transferitzeko negoziazioetan ari dira Jaurlaritza eta Espainiako Gobernua. Ildo horretan, Garamendik esan du, «denborak baino gehiago, garrantzitsuena segurtasun osoz aurrera egiten jarraitzea» dela, lehen blokeko ahalik eta eskumenik gehien transferitzeko. Iñigo Urkullu Jaurlaritzako lehendakaria eta Pedro Sanchez Espainiako Gobernuko presidentea otsailean dira batzartzekoak, eta sailburuak ziurtzat jo du eskumenen egutegia mahai gainean egongo dela.


Ireki dute Lilatoian izena emateko epea

Summary: Ireki dute Lilatoian izena emateko epea. Martxoaren 5etik 8ra egingo da, eta korrikalariek norberak nahi duen lekuan egin beharko dituzte bost kilometro, eremu ireki eta lau batean. Antolatzaileek sakelako telefonoko aplikazio batekin jasoko dituzte denborak. Oinez edo ibilketa nordikoan arituz ere parte hartu ahal izango da.

Lilatoiak ireki du aurtengo lasterketan izena emateko epea. Ezohikoa lasterketa izango da aurtengoa, COVID-19ak baldintzatua. Urtez urte handituz joan da korrikalari kopurua, eta, iaz, 6.545 korrikalarik eman zuten izena. Kopuru horretara iritsita, ezinezkoa da aurten Lilatoia orain arte egin den moduan egitea, baina Atletico San Sebastian kirol klubak ez dio hutsik egin antolatzeari. 32. lasterketa izango da, eta Lilaton, aurten ere ON! da leloa. «Lasterketa birtuala» deitu diote antolatzaileek, ez delako kirolarien arteko aurrez aurreko karrera bat izango. Baina lasterka egin egingo da, aukeratutako modalitatean: korrikalariek, aurten, norberak nahi duen lekuan egin beharko dute bost kilometroko ibilbide bat, laua, lau eguneko tarte batean; beraz, lehen aldiz munduko edozein lekutatik egin ahal izango da korrika. Areto itxi batean edo korrika zintan aritzeak ez du balioko.

Sakelako telefonoko aplikazio baten bidez jasoko dituzte denborak antolatzaileek, eta hala osatuko dute sailkapena. «Lortu duguna da gure sakelakoa txip bihurtzea», diote antolatzaileek. Taldeka ere parte hartu ahal izango da. Hamar kirolari artekoak izango dira taldeak, eta hortik gorakoa osatu nahi dutenei antolatzaileekin harremanetan jartzeko eskatu diete, posta elektronikoz edo WhatsAppez 652-75 45 58 telefono zenbakira idatziz.

Lau modalitate

Oraindik ez dute jakinarazi zein izango den aplikazioa; aurki kanal ofizialetan jakinaraziko dutela iragarri dute. Aplikazio hori jaitsi ondoren, martxoaren 5etik martxoaren 8ra bitartean egin behar da korrika. Aurten, oinez edo ibilketa nordikoan arituz ere parte hartu daiteke. Beste hiru modalitateak hauek dira: korrika, patinak eta eskuko bizikleta. Martxoaren 4ko 23:55ak arte egongo da irekita izena emateko epea. Lau euro kostatzen da izena ematea, eta parte hartzeaz gain elastikoa jaso nahi duenak 11 euro ordaindu beharko du. Elastikoa martxoaren 1etik 8ra bitarte jaso ahal izango da Donostian, Bilbon, Iruñean, Gasteizen, Irunen, Tolosan, Eibarren edo Zumarragan, eta, horretarako, otsailaren 21a baino lehen eman behar da izena. Korrikalari bakoitzak bost elastiko ere eskatu ahal izango ditu, bakoitzagatik zazpi euro ordainduta.

Webgune ofizialean antolatzaileek gogorarazi dute gizonek ezin dutela Lilatoian parte hartu, eta azpimarratu dute emakumeak soilik sartuko dituztela sailkapen ofizialean. «Ez dugu ahaztu behar ekitaldi honek berdintasuna aldarrikatzen duela bere lehen egunetik, eta egun honetan emakumearen protagonismoa funtsezkoa da desberdintasuna desagerrarazteko borrokarako; eta, horretarako, ezin bestekoa da gizonaren babesa».


Summary: Altsasuko gazteen defentsak Estrasburgora jo du. Epaile inpartzial bat izateko eskubidea urratu zaiela salatu dute, eta aurkeztutako frogak ez zaizkiela onartu.

Espainiako Auzitegi Konstituzionalak kasuak izan ditzakeen eskubide urraketak ikertzeari uko egin ostean, Altsasuko auziagatik zigortutako gazteen defentsak azaroan adierazi zuen Estrasburgora jotzeko erabakia hartu zuela. Hala, gaur Naiz.eus-ek jakinarazi du hainbat helegite jarri dituztela Giza Eskubideen Europako Auzitegian. Orain, helegitea tramiterako onartuko duen erabaki beharko du auzitegiak.

Naiz.eus-en arabera, gazteen defentsek epaile inpartzial bat izateko eskubidearen urraketan jarri dute arreta. Horren atzean Concepcion Espejel Auzitegi Nazionaleko Zigor Arloko lehen aretoko epaileak kasua eraman izana dago. Hura Guardia Zibileko koronel batekin ezkonduta dago, eta Merezimenduzko Saria eman zion erakunde armatuak. Hala, 2018an Auzitegi Nazionalaren aurrean helegite bat jarri zuen akusatutako zortzi gazteen defentsak, epaileak Guardia Zibilarekin «ageriko lotura afektibo eta psikologikoak» dituela argudiatuta. Kasu hartan, auzitegiak ez zuen onartu, Espejelek berak ebatzita eskakizuna epez kanpo egina zela.

Era berean, Zigor Arloko lehen aretoaren epaia berretsi zuen Auzitegi Nazionaleko apelazio salaren aurka ere jo du defentsak. Kasu horretan, epaimahaia osatzen zuten hiru epaileetatik bik ere, Jose Ramon Navarrok eta Eloy Velascok, Guardia Zibilaren domina bana jaso dutela argudiatuta.

Bestetik, prozesu justu bat izateko eskubidea urratu izana ere salatu dute. Besteak beste, kasuaren instrukzioan hainbat froga eta lekuko aurkeztea galarazi izana. Besteak beste, Adur Ramirez de Alda beste arropa batzuekin herriko frontoian ageri zen bideo bat, eta liskarraren ostean guardia zibiletako bat ustezko erasotzaileen bila ari den beste bat, Iñaki Abadek grabatua. Azken horretan ikus daiteke guardia zibilak ez duela inor identifikatzen.

Gazteen egoera

Agintaritzaren aurkako atentatua egitea, eta desordena publikoa eta lesioak eragitea egoitzita, ondorengo espetxe zigorretara kondenatu zituzten gazteak: hamahiru urte Oihan Arnanzi; hamabi urte Jokin Unamuno eta Ramirez de Aldari; bederatzi urte Jon Ander Cobi, Aratz Urruzolari eta Julen Goikoetxeari; sei urte Abadi (apelazio salak murriztu zion); eta bi urte Ainara Urkijori. Hala, 2019ko abenduan atera ziren hirugarren graduan Abad eta Urrizola. Iazko uztailean atera ziren espetxetik, berriz, Arnanz, Ramirez de Alda eta Unamuno. Cob eta Goikoetxea, ordea, bigarren graduan daude, eta lan egiteko eta ikasteko bakarrik dute kartzelatik irteteko aukera.


Summary: Lisa Montgomery, AEBek 67 urtean exekutatu duten lehen emakumea. Heriotza zigorra ezarri zioten 2004an, haurdun zegoen emakume bat hil eta haren fetua hartzea leporatuta. Abokatuak horren kontra agertu izan dira, argudiatuz abusuak jasan zituela umetatik eta arazo psikologikoak zituela.

Lisa Montgomery presoa exekutatu dute AEB Ameriketako Estatu Batuetan. Heriotzaren korridorean zegoen emakume bakarra zen, eta injekzio hilgarri bat jarri diote gaur, Indianako espetxe batean. Epaile batek bertan behera utzi zuen exekuzioa atzo, Montgomeryk buruko arazoak zituela argudiatuz, eta haren egoera aztertzeko eskatu zuen, baina Auzitegi Gorenak atzera bota du erabaki hori.

Kelley Henry abokatuak adierazi du exekuzioan parte hartu dutenek «lotsa» sentitu behar luketela. «Gobernuak emakume kolpatu eta eri hau hiltzeko setari eutsi dio», esan du ohar batean. «Lisa Montgomeryren exekuzioa justiziatik urrun dago». Azken 67 urteetan AEBek exekutatu duten lehen emakumea da.

Presoak 52 urte zituen. 2004. urtean atxilotu zuten, eta zera egotzi zioten: zortzi hilabeteko haurdun zegoen 23 urteko emakume bat itotzea eta haren fetua umetokitik atera eta bahitzea. Emakumea odolustuta hil zen, eta haurra onik jaio zen. Abokatuek adierazi izan dute emakumeak buruko arazoak zituela eta abusuak jasan izan zituela umetatik. 2008. urteaz geroztik, Montgomery behar psikologiko bereziak dituzten presoentzako espetxe federal batean izan zuten preso, Texasen, bakarturik.

Abokatuek ohartarazi izan zuten exekuzioa ez zela bide egokia. Hilketa gertatu zenean egoera psikotikoan zegoela esan izan dute, errealitatetik aparte. Heriotza zigorraren kontra aritu izan dira beste hainbat legelari ere; besteak beste, 41 fiskal eta Giza Eskubideen Batzorde Interamerikarra.

Azaldu izan dute Montgomeryren amak asko edan zuela haurdunaldian, eta fetu alkoholikoaren sindromearekin jaio zela erakutsi izan dute zenbait medikuk. Amak jo egin zuen, baita Diane Mattingly ahizpa nagusia ere, eta, haien aita etxetik joan zenean, amaren mutil lagunek ere tratu txarrak eman izan zizkieten, Mattinglyk berak kontatu zuenez. Urte luzez jasan zituen sexu abusuak. Henry abokatuak esan du ingurukoek bazutela gertatzen zenaren berri, eta inork ez zuela ezer egin.

18 urte zituenean, Montgomery bere anaiorde batekin ezkondu zen. Lau seme-alaba izan zituzten bost urtean, eta haren anaietako batek aditzera eman zuen senarrak ere jo eta bortxatu egiten zuela. Montgomery senarrarengandik banandu zen, eta beste gizon batekin ezkondu. Orduan, haurdun zegoela esan ohi zuen, nahiz eta antzutu egin zuten laugarren umeaz erditu eta gero.

Abokatuek krimena azaltzeko proposatu dituzten teorietako bat da Montgomery beldur zela bere senar ohiak haurdunaldiari buruzko gezurra agerian utziko ote zuen, haurren zaintzaren auzian haren kontra erabiltzeko.

Montgomeryk txakurren zaintzaren inguruko Interneteko foro batean ezagutu zuen Bobbie Jo Stinnett. Biek haurdun zeudela esan zioten elkarri, eta ernaldiari buruzko istorioez aritu ziren. Egun batean, Montgomeryk 280 kilometroz gidatu zuen autoa, Stinnetten etxeraino, eta ito egin zuen.

Biden, zigorraren kontra

2020ko uztailera arte, AEBetan ez zen exekuzio federalik gertatu azken hamazazpi urteetan. Zigorren kopurua ere murrizten ari da. Iaz, hemezortzi heriotza zigor ezarri zituzten, eta azken 30 urteetan izandako exekuzio kopururik apalena erregistratu zuten. Joe Biden presidente hautetsiak heriotza zigorra amaitzeko asmoa adierazi izan du, nahiz eta ez duen horretarako egunik jarri.


Summary: Arabako, Bizkaiko eta Gipuzkoako eskoletan 2.000 haur gutxiago matrikulatu dira 2018tik. Jaurlaritzak iragarri du aurrematrikulazio kanpaina datorren astelehenean hasiko dela. Prozesu osoa Internetez egiteko aukera izango dute familiek, eta dokumentuak ikastetxera eraman nahi dituztenek aurrez txanda eskatu beharko dute.

Datorren astelehenean, hilaren 18an, hasiko da Haur Hezkuntzako, Lehen Hezkuntzako eta Derrigorrezko Bigarren Hezkuntzako ikastetxeetako aurrematrikulazioa Arabako, Bizkaiko eta Gipuzkoako ikastetxeetan. Horren berri emateko, agerraldia egin dute Eusko Jaurlaritzako Hezkuntza sailburu Jokin Bildarratzek, sailburuorde Begoña Pedrosak eta Eugenio Jimenez Ikastetxe eta Plangintzaren zuzendariak. Orotara, 15.300 ikasle ingururi zuzendu diete deialdia. Jaiotza tasaren apaltzea nabaritzen hasi dira ikasgeletan ere. Bildarratzek emandako datuen arabera, 2018tik 2.000 haur inguru gutxiago matrikulatu dira, eta joera ez da askoz hobea: egin dituzten ikerketek %20ko jaitsiera iragartzen dute.

Euskal eskola publikoa: nirea, zurea, gurea lelopean abiatu dute kanpaina. Egutegia ere zehaztu du Bildarratzek: familiek urtarrilaren18tik 29ra izango dute aukera eskaerak eta agiriak aurkezteko; otsailaren 16an, eskatzaileen zerrendak argitaratuko dituzte; martxoaren 9an, behin-behineko zerrendak argitaratuko dituzte; erreklamazioak egiteko aukera izango dute martxoaren 16ra arte; martxoaren 23an, behin betiko zerrendak argitaratuko dituzte; eta errekurtsoak aurkezteko aukera izango dute apirilaren 23ra arte. Duela bi urte hartu zuten irizpideari jarraituz, familiek gehienez hamabi ikastetxe aukeratzeko aukera izango dute, euren lehentasunen arabera sailkatuta. «Familiek beti izango dute ziurtatua haiek baino puntu gutxiago dituzten familien aurretik joatea», azpimarratu du Bildarratzek.

Aurrematrikulazio prozesu osoa Internet bidez egiteko aukera ere egongo da, eta Pedrosak Ikasgunea ataria erabiltzera animatu ditu gurasoak. Hala egin nahi dutenek aukera izango dute beharrezko dokumentazioa ikastetxera bertara eramateko, baina aurrez ordua hartu beharko dute, jende ez pilatze aldera. Familia ugariei dagokienez, ez dute ezaugarri hori ziurtatzen duen dokumenturik aurkeztu beharko, eta Hezkuntza Saila arduratuko da egiaztapena egiteaz.

Duela bi urte onartutako beste berrikuntza bati ere eutsiko diote: LHtik DBHra joatea tokatzen zaien ikastetxe publikoetako ikasleek ez dute aurrematrikulaziorik egin beharrik izango, betiere euren ikastetxeari dagokion institutura joaten badira eta ez badute hizkuntza eredua aldatzen. «Familia batek ez badu eskaerarekin egiten, automatikoki ulertuko da haien ikastetxeari esleitutako institutuan jarraitu nahi dituela ikasketak, eta hizkuntza eredu berean».

Orotara, 700 ikastetxe izango dituzte aukeran familiek: 2 urteko seme-alabak eskolatuko dituzten gurasoek 541 ikastetxeren artean aukeratu beharko dute, 542 eskolatan eskainiko dute Haur Hezkuntzako bigarren zikloa, 533tan emango dute Lehen Hezkuntza, eta Derrigorrezko Bigarren Hezkuntzarako 327 ikastetxe egongo dira. Horietako %60 pasatxo dira sare publikokoak. Aurreko urteko datuei erreparatuta, hiru ikastetxe gutxiago egongo dira LHrako, eta bi gutxiago DBHrako.

Koronabirusa protagonista

Kazetarien galderei erantzunez, koronabirusa ikastetxeetan izaten ari den eragina ere aipatu du Bildarratzek —Gabonetako oporrak hasi zirenetik ez dute itxitako ikasgelei eta ikastetxeei buruzko daturik eman—. Haren hitzetan, datuak «esanguratsuak» ez badira ere, hamahiru gela daude itxita Arabako, Bizkaiko eta Gipuzkoako ikastetxeetan; hau da, ikasgelen %0,07.


Summary: EKE-Elkar literatura bekak ordezkatuko du Gazteluma sariketa. Iparraldeko idazleentzat izango da lehiaketa berria ere, baina Hegoaldekoek ere parte har dezakete. Bi urtetik behin antolatuko da, eta zabalik da aurtengo deialdia dagoeneko.

Elkar Argitaletxeak eta EKE Euskal Kultur Erakundeak 2000. urtean sortu zuten Gazteluma beka. Bi urtetik behin antolatu da lehiaketa ordutik, eta Iparraldeko idazle gazteak euskaraz idaztera bultzatzea izan du helburu. Antolatzaileek, baina, «beste bultzada bat» eman nahi izan diote orain, eta EKE-Elkar literatura beka sortu dute hura ordezkatzeko. Donostian aurkeztu dute gaur goizean.

Sariketa berriak Gazteluma bekaren oinarriei eutsiko die oro har, eta, beraz, lehiaketara aurkeztuko diren lanak «Iparraldeko euskara batuan» sortuak izan beharko dira. Izendapena jaso duten literatur proiektuen egileek 6.000 euroko laguntza jasoko dute lana urtebeteko epean garatu ahal izateko. Lana Elkar argitaletxeak argitaratuko du ondoren.

Bi urtetik behin egingo dute deialdia, baina, orain arte ez bezala, antolatzaileek genero bat aukeratuko dute edizio bakoitzean. Aurten, komikia edo nobela grafikoa izango da aukeratutako generoa, beraz, sariketara aurkeztu nahi duten proiektuek genero horretakoak izan beharko dute nahitaez. Generoa aldatu egingo dute deialdi bakoitzean.

Beste berrikuntza sortzaileei lotuta dago; izan ere, beka berria Iparraldeko idazleentzat bada ere, Hegoaldekoek ere parte hartzeko aukera izango dute, baldintza batekin, betiere: literatur proiektuaren egileetako batek Iparraldean jaiotakoa edota bizi dena izan behar du. Ez da adin mugarik egongo, halere.

Aurtengo deialdia dagoeneko zabalik da, eta proiektuak maiatzaren 31ra arte aurkez daitezke. Irabazlea nor den lau kidez osatutako epaimahai batek erabakiko du, ekainean. Nolanahi ere, lehiaketa irabazlerik gabe uzteko aukera izango da, behar adinako kalitatezko lanik ez dela aurkeztu erabakiko balute epaimahaikideek.

Joxe Mari Sors Elkar Fundazioko lehendakariak adierazi duenez, beka berriaren helburu nagusia da Ipar Euskal Herrian dauden sortzaileei «ikusgarritasuna eta zabalkundea euskararen lurralde osora» zabaltzea. Izan ere, haren irudikoz, Gazteluma sariketa Iparraldera soilik «mugatuta» geratu da urteen joanarekin, eta idazleei eta haien lanei ez zaie behar bezalako zabalkundea eman Hegoaldean. «Gure ekarpen nagusia hori izango da: euskal kultura sortzea, garatzea, eta ikusgarritasuna ematea Euskal Herri osoan. Hau da, zabalkunde nazional bat ematea».

Sorsek azaldu du, halere, Iparraldearen «berezitasunei» eutsi nahi izan dietela sariketa berriarekin; izan ere, Elkarrek berak 2015ean berreskuratu zuen euskal literatur sormena sustatzeko Joseba Jaka beka. Hura ere bi urtetik behin egiten da, baina Euskal Herri osoko idazleentzat da. 2018az geroztik, gainera, nobela edo narrazio bildumaz gain, beste arlo edo diziplina batzuetara zabaldu zuten. Bada, beka berriak antzekotasunak baditu ere, sariketak bereizita mantentzea erabaki dute: «Iparraldea berezia da; muga horrek kulturalki zenbait urruntze egin ditu. Beraz, gure helburua da, EKE-rekin batera hurbiltze bat egitea, eta Iparraldean idazle kopuruz txikiago izanik ere, sortzaile gutxiago izanik ere, horiei Hegoaldekoak daukaten aukera bera izan dezaten bermatzea».

Hogei urte, bederatzi liburu Gazteluma sariketak gaur arteko bidean «emaitza onak» izan dituela aitortu du Pantxoa Etxegoin Euskal Kultur Erakundeko buruak. Hogei urteko ibilbidean bederatzi idazle saritu baitira denera, eta, ondorioz, bederatzi liburu argitaratu dira lehiaketari esker. Maddi Ane Txoperena Iribarren idazle eta BERRIAko kazetariak irabazi zuen, iaz, azkena, Ene baitan bizi da eleberriari esker, hain zuzen. «Zinez arrakasta ederra ukan du Euskal Herri guztian», adierazi du Etxegoinek.


Summary: Abenduaren 26tik %40 handitu da intzidentzia tasa Hego Euskal Herrian. Atzo 930 positibo atzeman ziren: Araban 114, Bizkaian 370, Gipuzkoan 237 eta Nafarroan 195. Urtarrilaren 4tik 10era bitartean 42 herritar zendu dira.

Eguberrien eragina jada hasi da antzematen intzidentzia tasan. Hego Euskal Herrian abenduaren 26tik atzo arte %40 handitu zen. Oraintxe, lau lurraldeak 100.000 biztanleko 250eko langatik gora daude. Zehazki, aurreko hamalau egunetan batez beste 333 kasu daude Hegoaldean. Nafarroak du intzidentziarik apalena, baina foru erkidegoan ere goranzko joera argia da, azken hilabetean %40 handitu baita intzidentzia, 177 kasutik 295era bitartean. Nafarroako Gobernuak ohartarazi du tasa hori jada «arrisku handikoa» dela, 250ko langa gainditu duelako.

Eusko Jaurlaritzak eta Nafarroako Gobernuak emandako datuen arabera, atzo 930 positibo atzeman ziren, aurreko egunean baino 49 gutxiago. Dena den, egun arteko diferentziez harago, joera goranzkoa da. Araban, 114 kasu atzeman ziren atzo, 22 gehiago; Bizkaian 370, 122 gutxiago; Gipuzkoan 237, 18 gehiago eta Nafarroan 195, aurreko egunean baino 33 gehiago. Orotara, 17.185 PCR eta antigeno proba egin ziren, eta %5,2 eman zuen positibo.

Ospitaleetako egoerari dagokionez, atzo 50 pertsona ospitaleratu ziren Osakidetzako ospitaleetan eta ZIUko oheetan 78 paziente daude COVID-19agatik eri. Nafarroako Osasun Publikoaren eta Lan Osasunaren Institutuaren buletin epidemiologikoaren arabera, urtarrilaren 4tik 10era bitartean 52 herritar ospitaleratu dira eta ZIUko oheetan aste horretan sei lagun sartu dira.

Bai Jaurlaritzaren zein Nafarroako Gobernuaren datuen arabera, urtarrilaren 4tik 10era bitartean, 42 pertsona hil dira COVID-19aren ondorioz.

Intzidentzia handitu denez, Nafarroako Gobernuak tabernetako ordutegia 21:00etara aurreratzea erabaki du, besteak beste. Marian Nuin INSL Nafarroako Osasun Publikoaren eta Lan Osasunaren Institututuko zuzendariaren arabera, birusaren transmisioa «handia eta goranzkoa» da, eta oraingoz ospitaleetan hirugarren olatuak eragin handirik izan ez badu ere, gogorarazi du bizpahiru asteren buruan nabarituko dela oraingo joera. Negu giroak birusaren trasmisioa errazten du, baina Eguberrietan kontaktuak handitu egin dira. Horregatik aholkatu du ahalik eta gutxien elkartzeko nor bere etxean bizi ez direnekin, eta elkartzekotan kanpoan edo aireztapen handiko tokietan elkartzeko.


Summary: Tabernak ixteko ordua 21:00etara aurreratuko du Nafarroako Gobernuak. Zenbait arau berri iragarri ditu Nafarroako Gobernuak: terrazetan erretzea debekatuko dute, eta %30era mugatuko dute merkatalgune ertain eta handien edukiera.

COVID-19ari aurre egiteko orain arte ezarritako neurri murriztaileei eutsi, eta zenbait arau berri iragarri ditu Nafarroako Gobernuak.

Ostalaritzari eta merkataritzari eragiten diete neurri berriek, batez ere. Alde batetik, tabernak eta jatetxeak ixteko ordua 21:00etara aurreratuko du gobernuak (orain arte baino ordubete lehenago), terrazetan erretzea debekatuko dute, eta merkatalgune ertain eta handien gehienezko edukiera %30era murriztu.

Bestalde, enpresei eskatu diete langileen sartu-irtenak «malgutzeko», lantoki handien inguruetan jendea pilatu ez dadin. Kalean erretzea ere mugatuko dute: aurrerantzean, toki batean geldi egon beharko dute erretzaileek, eta bi metroko gutxieneko tartea mantenduta, betiere.

Gainerako neurriei ere eutsi die Maria Txibiteren gobernuak: lurraldearen itxiera perimetralari, 23:00etako etxeratze aginduari eta pertsonen arteko bilkurak sei pertsona eta bi bizikidetza unitatera mugatzeari, alegia. Azken puntu horri dagokionez, ordea, bizikide ez direnen arteko bilkurak «ahal bezainbeste» mugatzeko deia egin du Remirezek: «Etxekoak bakarrik elkartzen badira, hobe».

Izurria hedatzeko arriskua neurtzen duten irizpideen arabera, Nafarroa 3. alerta mailan dagoela gogorarazi du Nafarroako Gobernuko lehendakariorde Javier Remirezek; arriskua «handia» dela, alegia. Irizpide eta neurgailu horiek okerrera eginen balute (ospitaleetako oheen okupazioa, kasurako), neurri «are gogorragoak» hartzeko prest azaldu da lehendakariordea: «Hori datuek esanen digute».


Summary: Israelek 57 lagun hil ditu Sirian, azken urteetako erasorik gogorrenean. Siriako armadaren hemezortzi posturi eraso die Israelek, Deir ez-Zor probintzian. AEBen laguntza izan duela esan du ezkutuko iturri batek.

Azken asteetan Israelek Sirian egin dituen erasoek jarraipena izan dute, baina gaurkoa ez da aurrekoen segida hutsa izan. Aitzitik, Siriako lurretan azken urteetan egindako eraso gogorrena eta hilgarriena izan da Israelgo armadak gauzatutakoa.

Baxar al-Assaden armadaren eta haren aliatuen aurkako erasoa izan da, eta, hein bereran, Iranek Sirian duen indarraren aurkakoa. Iranen babespeko miliziano xiiten aurkako presioa areagotu du Tel Avivek, eta mehatxutzat ikusten du Siria ekialdean duten presentzia. Indar xiitek kontrolatutako Libano eta Iran arteko pasabide bat ahal den moduan eragozten saiatuko dela adierazia du Israelgo Gobernuak, eta argudio horren pean erasoak gogortu ditu. Horren erakusle da gaur gertatutakoa. Gutxienez 57 lagun hil ditu Israelek, Erresuma Batutik jarduten duen Siriarako Giza Eskubideen Behatokiak jakinarazi duenez —hasieran, hildakoak 40 izan zirela esan zuen erakundeak, baina kopurua igo egin zuen ordu gutxitara—, eta miliziano xiitak izan dira horietako gehienak. Zaurituak ere dozenaka izan dira.

Israelgo hegazkin militarrek Deir ez-Zor probintzian Siriako armadak kontrolatutako hemezortzi gune militar bonbardatu ditu. Deir ez-Zor hirian izan da hildako gehien, 26, eta Al-Bukamal eta Al-Mayadin herrietan hamabost eta hamasei lagun hil dituzte; denak ere, Iranen babespeko milizianoak, erakundearen arabera. Hezbollah milizia xiitako soldaduak eta Iranen aliatu diren beste zenbait miliziatako kideak hildakoen artean daudela ere esan du.

Arma biltegien eta Siriako armadaren kontrolpeko puntuen aurkako erasoa izan dela adierazi du behatokiak, eta Abu Kamal eskualdeko zenbait puntu ere bonbardatu dituela Israelek, Siriaren eta Iraken arteko mugan. Dozenaka lagun hiltzeaz gain, erasoaren ondorioz Siriako armadaren armamentua, arma biltegiak, munizioa eta makineria ere suntsituta geratu direla zehaztu du. «Armada siriarraren, Hezbollahren eta indar iraniarren armak» izan dituzte jo puntuan erasoa egiterakoan, gobernuz kanpoko erakundearen esanetan.

Siriako Sana albiste agentziak ere eman du bonbardaketaren berri, eta Israel egin du erantzule, baina ez du hildakoen kopurua aipatu.

Estatubatuarren laguntzaz

AEBak ere zipriztindu ditu erasoak. Israelek AEBetako inteligentzia zerbitzuaren laguntza izan dutela adierazi du halako zerbitzuetan jarduten duen funtzionario batek, bere identitatea ezkutatuta, The Associated Press berri agentziaren bidez. AEBek erasoaren berri zutela esan du funtzionario horrek, eta kooperazioan jardun dutela bi herrialdeek, Sirian eraso beharreko helburu militarrak zehazten.

Funtzionario horrek emandako informazioaren arabera, oliobide baten barruko zenbait biltegi zituen jomugan erasoak: Iranen armak biltzeko erabiltzen ziren. Gaineratu du Iranen programa nuklearrerako baliagarriak diren osagaiak bideratzeko ere erabiltzen dituztela biltegi horiek. Operazioa Mike Pompeo AEBetako Estatu idazkariaren eta Yossi Cohen Mossad Israelgo zerbitzu sekretuen buruak elkarrekin antolatu zutela ere esan du, eta, horretarako, bilera bat izan zutela astelehenean Washingtoneko kafetegi batean.

Karguaren azken egunetan da Pompeo, baina ez horregatik geldirik, eta Joe Biden AEBetako presidente hautatuaren agintaldiaren hasiera baldintzatu dezaketen zenbait erabaki hartzen ari da, azken egunotan. AEBen atzerriko politiketan eta herrialdeak Iranekin duen harreman diplomatiko zailean eragina izan dezakete Israelen xiiten aurkako oldarraldiak nahiz AEBek Yemengo huti mugimendu xiita «talde terrorista» izendatu izanak.

Inguru lehiatua

Israelek hiru asteko tartean egin duen laugarren bonbardaketa izan da gaurkoa, eta urte honetako bigarrena. Iragan ostegunean, Siria hegoaldeko zenbait puntutara misilak jaurti zituen, orduan ere Al-Assaden armadaren eta haren aliatuen aurka. 11 lagun hil eta beste 11 zauritu ziren.

Ekialderago jo zdu gaur Israelek. Siriak Irakekin muga egiten du han, eta bertan dago Deir ez-Zor probintzia, basamortua nagusi den inguru batean. AEBetako soldaduek kontrolatzen dute bi herrialde horien arteko errepidea, miliziano suniten laguntzarekin, baina, AEBak beren tropak pixkanaka erretiratzen ari dira inguru horretatik, eta hura Iranen gotorleku bilakatuko ote den beldur da Tel Aviv.

Estatu Islamikoak ere sartua du muturra inguruaren gaineko kontrola lortzeko borroka horretan. Sirian izan zuen azken eremu kontrolatua izan zen Deir ez-Zor talde islamistarentzat, baina 2017an haren jabe egin zen Siriako armada, tropa errusiarrek lagunduta. Estatu Islamikoaren itzala handia da probintzia horretan oraindik, hala ere, eta indarra hartzeko imintzioak egin ditu azkenaldian. Jihadistek Siriako armadaren eta haren aliatuen aurkako zenbait eraso egin dituzte azken urtean, eta urte berriarekin ere izan dira halakoak. Iragan asteburuan, esaterako, miliziano xiitei eraso egin zieten.