Summary: PPk irabazi ditu hauteskundeak, baina ez zaio nahikoa Feijoo gobernuburu izendatzeko. Alderdi Popularrak 136 diputatu lortu ditu. PSOE 122rekin geratu da; Vox, 33rekin, eta Sumar, 31rekin. Feijook esan du "gobernatzeko saioa" egingo duela. Sanchezek talde abertzaleen beharra izango du (26 aulki) Espainiako presidente segitzeko; Juntsek du giltza. PSOEko buruak adierazi du "bloke atzerakoiak porrot" egin duela. PP eta PSOE nahikoa parean geratu dira botoetan. Atzerriko botoa, larunbatean; Madril, Kantabriako eta Guadalajarako (PPren alde) eta Tarragonako (PSC) aukerak daude.

PPk irabazi ditu Espainiako Kongresurako hauteskundeak, 136 diputaturekin, baina ez zaio aski izango Alberto Nuñez Feijoo Espainiako Gobernuko presidente izendatzeko. Izan ere, PP Kongresuan gobernuburuaren inbestidura saioan Voxekin (33 aulki) eta UPNrekin (1) elkartuko balitz, ez du gehiengo osoa izango. Hiru alderdien artean 170 aulki dituzte, eta, gutxienez, 176 behar dira gehiengo absolutua eskuratzeko —gehiengo sinplearekin lor daiteke gobernuko presidendetza—. Coalicion Canariaren babesa ere (eserleku 1) ez zaio aski PPri.

Espainiako ezkerreko blokeak, berriz, 153 diputatu dauzka: PSOEk 122, eta Sumarrek 31. Ondorioz, Pedro Sanchez PSOEren presidentegaiak Euskal Herriko, Kataluniako eta Galiziako alderdi abertzaleen sostengua beharko luke gobernuburua izendatzeko saioan; 26 aulki dituzte ERC, Junts, EH Bildu, EAJ eta BNGren artean. Azkeneko legealdian PSOE eta Unidas Podemos egon dira gobernuan, eta talde abertzaleen beharra izan dute Kongresuan gehiengoak osatzeko.

PPk PSOEri hamalau diputaturen aldea atera dion arren, botoetan 300.000rena baino ez dio atera, eta 1,3 punturena. Ez du garaipen argirik erdieitsi.

Abertzaleen artean, batez ere, ikusteko dago zer egingo duen Juntsek, denek estutuko duten arren Sanchez. «Guk ez dugu Sanchez presidente egingo hutsaren truke», esan du gauean Miriam Nogueras Juntseko hautagaiak. Sanchezen aurka bozkatzen badute, berriro izango dira hauteskundeak, hilabete batzuk barru. PP-Vox-UPN-CC blokeak (171 aulki) baino aulki bat gehiago du PSOE-Sumar-ERC-EH Bildu-EAJ-BNG blokeak (172), baina Juntsek inbestiduran ezezkoaren alde bozkatuko balu, Sanchezek aurkako boto gehiago lituzke baiezkoak baino, eta, gehiengo sinplerik gabe, ez litzateke gobernuburu izango.

Eskuineko blokeak 171 boto batuta, PSOEko buruak gutxienez bere aldeko 172 boto behar lituzke presidente izateko aurkeztuko balitz Kongresuan. Beraz, gutxienik, Juntsen abstentzioa beharko luke, betiere beste talde abertzaleak bere alde bozkatuz gero. Katalunian, Gabriel Rufian ERCko hautagaiak Juntsekoak baino leunago hitz egin du.

Konstituzioaren arabera, Espainiako erregeari dagokio hautagai bati gobernua osatzeko elkarrizketak hasteko ardura ematea.

Atzerriko botoa, larunbatean; Madrilgo, Kantabriako eta Guadalajarako (PPren alde) eta Tarragonako (PSC) aukerak

Datorren larunbatean atzerriko botoak kontatuko dituzte, eta orduan bihurtuko dira Espainiako Gorteetarako hauteskundeetako emaitzak behin betiko. Ikusi beharko da eserlekuetan aldaketarik badagoen ala ez. Bart gaueko emaitzak aztertuta, ematen du aldaketaren bat egotekotan hiru probintziatan leudekeela: Madrilen, Kantabrian eta Guadalajaran eta Tarragonan.

Madrilgo erkidegoan, PSOErentzat izan da D'Hondt sistemaren banaketako azkeneko diputatua (herrialdeko 37.a), baina PP 1.749 botora baino ez da geratu. PPk 15 aulki erdietsi ditu han, eta PSOEk 11; kasik 13 punturen aldea egon da bien artean. Ikustekoa izango da larunbatean atzerriko botoa.

Kantabrian Voxentzat izan da azkeneko eserlekua, baina PP 428 botora soilik du. PP izan da lehen indarra (%42, 2 aulki); Vox, hirugarren (%14, aulki 1).

Guadalajaran Voxentzat izan da azkeneko diputatua, eta PP 2.975 botora dauka. PP izan da herrialdeko lehen indarra, %36,3rekin (aulki 1). Vox hirugarren izan da, %19,2rekin (aulki 1). Han zailagoa dirudi PPk azkeneko aulkia bereganatzea.

Juntsek baluke Tarragonako aulkia galtzeko arriskua: azkeneko diputatua jokoan dela, 1.298 botora du PSC; han, bart sozialistak geratu dira lehenengo tokian, botoen %32,9ko babesa jasota (2 diputatu), eta Junts, bosgarren, %11rekin (aulki 1). Gironan ere Juntsena izan da atzeneko aulkia, eta 363 botoren aldea atera dio PPri, baina ez dirudi atzerriko botoak aldaketa ekarriko duenik, bart Juntsek %19,6ko sostengua izan baitu (bigarren, 2 aulkirekin), eta PPk, %9,6koa (bosgarren, aulkirik gabe),

Hego Euskal Herrian, bart gaueko datuak aztertuta, ez dirudi emaitza aldatuko duenik atzerriko botoak.

Feijook elkarrizketa saioari ekingo dio; Sanchezek ez du zehaztu

Gauean, Madrilen PPren egoitzaren atarian, Feijook jakinarazi du elkarrizketa saioari ekingo diola, «gobernatzeko saioa egiteko». Uste du berari dagokiola ekimena hartzea, PP hauteskundeak irabazi dituela eta. Nabarmendu du hiru milioi boto eta 47 diputatu irabazi dituztela 2019ko azaroko bozetatik. Esan du Espainiako hauteskundeetako irabazleak gobernatu izan duela beti, eta beste aldeei eskatu die «ez blokeatzeko». PPren egoitzaren atarian, haren zaleek Isabel Diaz Ayuso Madrilgo erkidegoko presidentearen aldeko ohiuak egin dituzte tarteka —Feijooren ondoan izan da Ayuso, besteak beste—.

Sanchezek bozen ondoren esan du «bloke atzerakoiak porrot» egin duela, eta PSOEk lehen baino babes handiagoa lortu duela (bi eserleku eta milioi bat boto gehiago). «Askoz gehiago gara Espainiak aurrera egin dezan nahi dugunak, eta horrela izango da aurrerantzean ere». Dena dela, ez du zehaztu Moncloan segitzeko ahalegina egingo duen. Emaitzak ikusita, PSOEk oholtza txiki bat prestatu behar izan du egoitza atarian bere ehunka zaleren aurrean ekitaldi bat egiteko; han mintzatu da Sanchez.

Yolanda Diaz Sumarren presidentegaiak esan du gaur «jendeak lo lasaiago» egingo duela. «Demokrazia indartuta atera da. Herri hobea dugu».

Santiago Abascal Voxen presidentegaiak Feijoo zoriondu du, «hauteskundeak irabazi dituelako». Haren ustez, Sanchezek inbestidura «blokeatu» dezake; «are okerrago, presidente izenda dezakete» beste indarrek.

Kongresurako bozetako emaitzak %100 zenbatuta

PP: 136 diputatu (+47 duela azken bozetatik). PSOE: 122 (+2). Vox: 33 (-19). Sumar 31 (-7, Unidas Podemos eta beste talde batzuen emaitzekin alderatuta). ERC: 7 (-6). Junts: 7 (-1). EH Bildu: 6 (+1). EAJ: 5 (-1). BNG: 1 (berdin). CC: 1 (+1). UPN: 1 (2019an Navarra Suma koalizioak, UPN barruan zela, 2 aulki) CUP: 0 (-2). Teruel Existe: 0 (-1). Geroa Bai: 0 (berdin).

Botoetan, nahikoa parean PP eta PSOE

Botoetan nahikoa parean geratu dira PP eta PSOE. PPk bozen %33 jaso ditu, eta PSOEk, %31,7. PPk 8 milioi boto batu ditu, eta PSOEk, 7,7.

Kongresuan ordezkaritza lortu duten beste taldeen artean, Voxek %12,3 lortu du (3 milioi boto), Sumarrek ere %12,3 (3 milioi boto), ERCk %1,9, Juntsek %1,6, EH. Bilduk %1,3, EAJk %1,1, BNGk %0,6, CCk %0,4 eta UPNk %0,2. Bestalde, Geroa Baik %0,04.

Senatuan, PPk gehiengo osoa

Espainiako Senatuan PPk gehiengo absolutua lortu du. PSOE geratu da bigarren, eta hirugarren indarra EH Bilduren eta ERCren arteko koalizioa izan da.


Summary: Moskuk eraso egin dio Odesari, hemeretzi misilekin. Katoliko ortodoxoen eliza bat jo dute, eta Unescok Errusia ohartarazi du, ondareari eginiko erasoengatik. Bi lagun hil dira eta hogeiren bat zauritu erasoaren ondorioz.

Errusiak Odesa bonbardatu du beste behin ere, airez, itsasoz eta lurrez —Krimeatik—. Hemeretzi misil jaurti, eta Ukrainako defentsa sistemek horietatik bederatzi lurreratu dituzte, Efe berri agentziaren arabera. Bi hildako eta hogeiren bat zauritu utzi ditu eraso horrek. Odesako katoliko ortodoxoen katedral nagusia jo du erasoak, zeina Moskuko patriarkatu ortodoxoaren mende baitago. Unescok jakinarazi du Odesako 25 monumentu arkitektonikotan kalteak eragin dituztela Moskuren misilek, eta halakoak «gerra krimentzat» har litezkeela ohartarazi dio Unescok berak Errusiari.

«Herri baketsuen kontra, bizitokien kontra, katedral baten kontra... misilak. Errusiarren gaiztakeriak ez du aitzakiarik», adierazi du Volodimir Zelenski Ukrainako presidenteak. Erantzun egingo dutela hitzeman du, eta NATOrekin lehenbailehen biltzeko ere eskatu du. Erantsi du Ukrainak ezinbestekoa duela «aireko erasoen kontrako ezkutu bat».

Berez, asteazkenean hitzordua jarria dute Ukrainak eta NATOk, baina laboreen garraioari buruz hitz egiteko. Errusiak bertan behera utzi du Ukrainatik laboreak ateratzeko hitzarmena aste honetan.

Errusiak, baina, ukatu egin du berak katedralari eraso egin izana. Urpeko droneak ziren erasoaren helburua, Moskuren hitzetan; baita «mertzenario atzerritarrak» ere. Kieven arabera, aldiz, zibilen eraikinei eraso die Moskuk.

Bestetik, luku bonbak erabili izana aurpegiratzen diote bi aldeek elkarri. Donetskeko hiri batean gertatu da erasoa, igandean bertan, eta laguntza humanitario eta medikoa emateko zentro bat suntsitu da horren eraginez. Ukrainak soldadu errusiarrei leporatu die eraso hori, baina Errusiak ukatu egin du.

Aleksandr Lukaxenko Bieloerrusiako presidenteak eta Vladimir Putin Errusiakoak bilera egin dute gaur, San Petesburgon, eta bilera horretan Lukaxenkok esan du Wagnerreko mertzenario taldeak baimena eskatu izan diola «mendebaldera» joateko; Poloniara sartzeko, alegia. Wagnerreko militarrak kontrolpean edukiko dituela hitzeman dio Lukaxenkok Putini, halere. Mertzenario talde horren 10.000 soldadu inguru daude Bieloerrusian gaur egun, Putinen kontra egin zuten altxamenduaren ostean hara mugitu baitira asko.

Putinek, berriz, adierazi du Ukrainako armadak 26.000 soldadu galdu dituela, ekainaren 4an «ofentsiba» hasi zuenetik. Kieven eraso horrek porrot egin duela iritzi dio.


Summary: Greziako Rodas irlan 30.000 lagunetik gora ebakuatu dituzte suteengatik. Duela sei egun piztu zen sua, eta gutxienez hiru foku kontroletik kanpo daude oraindik. Irlako hamabi udalerri osorik hustu behar izan dituzte.

Astea hastearekin bat piztu zen sua Greziako Rodas irlan, eta, egunek aurrera egin ahala, fokuak ugaritu, eta egoerak okerrera egin du. Denera, 30.000 lagunetik gora ebakuatu behar izan dituzte orain arte, eta, suteak direla medio, herrialdean inoiz martxan jarritako ebakuazio plan handiena bihurtu da, Kyriakos Miitsotakis Greziako lehen ministroak jakinarazi duenez.

Gainera, azken orduetan azkartu egin behar izan dituzte jendea suak harrapatutako eremuetatik ateratzeko lanak. Larunbat gauean, esaterako, 2.000 turista atera zituzten bi hondartzatatik, hainbat itsasontzitan. Greziako Armadaren Indar Berezien txalupek eta 30 belaontzi pribatuk ere hartu zuten parte ebakuazioan.

Turistak zein irlako bizilagunak dira ebakuatu dituzten milaka pertsonak, eta horietako asko Rodas iparraldean geratu dira oraingoz; hango eskoletan, kirol instalazioetan zein etxe partikularretan prestatu dituzte haientzako lo lekuak.

Suak gutxienez irlako hamabi udalerri osorik hustea eragin du; horien artean daude, besteak beste, Lindos —bertan den Akropolisagatik da ezaguna—, Kalathos eta Pefka. Azken orduetan, Kiotari eta Gennari ere batu dira hustutako herrien zerrendara.

Eguraldi iragarpena, kontra

Gobernuko ordezkariek esan dutenez, talde handia ari da parte hartzen garrak mendean hartzeko lanetan —260 suhiltzaile baino gehiago, Infanteriako hamasei unitate, 49 ibilgailu eta zazpi hegazkin—, baina eguraldiak ez du laguntzen. Tenperatura oso beroak izan dituzte egunez egun, eta haizearen etengabeko aldaketak ere lanak oztopatzen ari dira.

Dagoeneko badira sei egun sua irlan hedatzen ari dela, eta, gutxienez, hiru foku piztuta daude oraindik. Vasilis Vathrakogiannis Suhiltzaileen Departamentuko kideak adierazi duenez, «ikaragarri zailak» gertatzen ari dira lanak, eta datozen egunetarako iragarpena ere ez dute alde: 30 gradutik gorako tenperaturak espero dituzte.

Nagusiki, irlaren erdiguneko eta ekialdeko baso eremua kiskali dute suteek, eta itsasotik mendialdera doan hamar kilometroko hiruki batean jarrita daukate arreta orain.


PSOEk irabazi du Hego Euskal Herrian

Summary: PSOEk irabazi du Hego Euskal Herrian. PSOEk zazpi diputatu lortu ditu; EH Bilduk, sei; EAJk, bost; PPk, hiru; eta Sumarrek eta UPNk, bakarra. Duela lau urteko emaitzekin alderatuta, PSOEk 70.000 boto irabazi ditu, eta EH Bilduk, 55.000; aldiz, EAJk 100.000 inguru galdu ditu.

Argitu da nork ordezkatuko dituen Hego Euskal Herriko herritarrak Espainiako Gorteetan. Boto guztiak zenbatuta, PSOE izango da garaile, eta zazpi ordezkari lortu ditu Espainiako Kongresurako. Haren atzetik bigarren geratu da EH Bildu, sei diputatu eskuratuta. Halaber, bost diputatu lortu ditu EAJk, hiru PPk, eta bana Sumarrek eta UPNk. Parte hartzea %67,2koa izan da.

Horiek horrela, PSOEk irabazi ditu hauteskundeak Hego Euskal Herrian. Gipuzkoan, Bizkaian eta Nafarroan lortu ditu emaitzarik onenak, bina diputatu lortu baititu hiru lurraldeetan. Gainera, beste ordezkari bat lortu du Araban. Horrela, nabarmen hobetu ditu duela lau urteko emaitzak; izan ere, bost aulki lortu zituzten orduan, orain baino bi gutxiago. Nafarroan eta Gipuzkoan irabazi dituzte ordezkariak, eta duela lau urte baino 71.000 boto gehiago berenganatu dituzte: orotara, 382.624.

Bigarren egin du EH Bilduk, eta PSOEtik 49.000 botora geratu da. Sei ordezkari eskuratu ditu koalizio abertzaleak —bina Gipuzkoan eta Bizkaian, eta bana Araban eta Nafarroan—. Horrenbestez, aurreko bozekin alderatuta, eserleku bat irabazi dute —Bizkaian—, eta 55.000 boto gehiago jaso dituzte. Orotara, 333.362 boto lortu ditu koalizio abertzaleak.

Hego Euskal Herrian, hirugarren indarra izan EAJ, EH Bildu baino 58.000 boto gutxiago lortuta. Atzera egin du, eta eserleku bat gutxiago izango du —Bizkaian galdu du—. Hain zuzen ere, bost ordezkari izango ditu Espainiako Kongresuan: bina hautetsi lortu ditu Bizkaian eta Gipuzkoan, eta bat Araban. Guztira, 275.782 lagunek babestu dute EAJ, azken bozetan baino 100.000 pasatxo gutxiagok.

Gora egin du PPk, eta hiru ordezkari lortu ditu Hego Euskal Herrian Espainiako Kongresurako. Hautetsi bana lortu du Araban, Bizkaian eta Nafarroan. 188.272 euskal herritarren babesa jaso dute. Duela lau urte, Nafarroan bi ordezkari lortu zituzten, UPNrekin Navarra Suma koalizioan aurkeztuta.

Yolanda Diazen Sumarrek diputatu bakarra lortu du, Bizkaian. Elkarrekin Podemosek, duela lau urte, lau eserleku eskuratu zituen. Denera, 170.595 boto jaso ditu, orain lau urte baino 76.000 gutxiago.

Eta inkestek ezetz esan badute ere, UPNk ere ordezkari bat izango du; 51.764 boto jaso dituzte. Azken aldian Navarra Suma koalizioan aurkeztu zen, PPrekin batera. Orduan, bi eserleku lortu zituzten.

49.156 lagunek Voxi eman diote botoa; ez dute ordezkaririk eskuratu.

Lurraldez lurralde

Emaitzei beste buelta bat emanda, hauxe lurraldez lurraldeko egoera. Araban, PSOE izan da nagusi, botoen %27,7 eta eserleku bat eskuratuta. EH Bildu izan da bigarren indarra, beste ordezkari bat eta botoen %19,6 eskuratuta. PP, berriz, hirugarren geratuko da, eta botoen %17,9 eta diputatu bat lortu ditu. Azkenik, EAJ laugarren izan da, eserleku batekin eta botoen %16,6rekin.

Bizkaian, EAJ izan da garaile, bi diputaturekin eta boto emaileen %27ren babesa jasota. PSOE geratu da haren atzetik, bi ordezkarirekin eta botoen %25,9rekin. Hirugarren indarra izan da EH Bildu, beste bi ordezkari eta botoen %20,7 lortuta. Halaber, PPk ordezkari bat izan du, baita botoen %11,5 ere. Eta azken indarra Sumar izango da, ordezkari batekin eta botoen %10,9rekin.

Gipuzkoan, EH Bildu nagusitu da, eta bi eserleku eta botoen %31,2 lortu ditu. Haren atzetik, bigarren, PSOE geratu da, bi ordezkarirekin eta botoen %23,2rekin. Hirugarren izan da EAJ, eta botoen %22,7 eta bi ordezkari eskuratu ditu.

Nafarroan ere PSOE izan da garaile: bi ordezkari lortu ditu, eta botoen %27,4. EH Bildu izan da bigarren indarra, aulki bat eta boto emaileen %17,3ren babesa lortuta. PPk hirugarren egin du, eta ordezkari bat eta botoen %16,7 izan ditu. Ordezkaritza lortuko duen azken indarra UPN izan da: eserleku bat eta botoen %15,3 izan ditu.

Espainiako Senatua

Espainiako Kongresuko ordezkariak ez ezik, Espainiako Senatukoak ere aukeratu dituzte. Kongresuan bezala, PSOE izan da nagusi, zazpi ordezkari lortu baititu —hiruna Araban eta Nafarroan, eta bat Bizkaian—; EH Bilduk lau aulki lortu ditu —hiru Gipuzkoan eta bat Araban—. EAJk ere lau ordezkari izango ditu —hiru eskuratu ditu Bizkaian, eta bat Gipuzkoan—. Zalantzan dago beste senatari bat UPNrena edo EH Bildurena izango den.

Alderdien erreakzioa

Boto guztiak kontatuta, alderdiak hasi dira balorazioak egiten. EH Bilduko koordinatzaile nagusi Arnaldo Otegik nabarmendu du «sekulakoa» egin dutela eta «oso pozik» daudela: «Apaltasun osoarekin esaten dugu: Euskal Herriak gaur beste urrats bat egin du aurrera». Eta horrek eskaintzen duen aukera goraipatu du: «Aldaketa politiko eta ziklo politiko berri baten aurrean dago gure herria, zorionez». Espainiako Gobernua osatzerakoan, berriz, «ardura politikoz» jokatuko dutela ziurtatu du, eta esan du independentistak direla, baina baita, esaterako, antifaxistak ere.

Euzkadi Buru Batzarreko presidente Andoni Ortuzarrek ere «balantze ona» egin du. Izan ere, haren hitzetan, «helburu nagusia» lortu dute, Madrilen talde parlamentario propioa izatea. Nabarmendu du Espainiako Gobernuko presidentea hautatzerakoan euskal herritarren interesen eta autogobernuaren zerbitzura jarriko dituztela beren botoak. Ez du aipamenik egin galdutako botoen eta ordezkarien inguruan.


Summary: Parte hartzea %67,2koa izan da Hego Euskal Herrian. Hegoaldean Espainiako Gorteetarako bozetan izan ohi den batezbestekoaren parekoa izan da abstentzioa.

2,2 milioi herritar zeuden botoa ematera deituta Hego Euskal Herrian, eta horietatik 1,4 milioik eman dute: %67,2k. Ez da alde handirik egon lurraldeen artean; Araban %67,2, Bizkaian %67,9, Gipuzkoan %67,4 eta Nafarroan %69,7. Batez beste, Hego Euskal Herrian %69koa izan ohi da parte hartzea Espainiako Gorteetarako hauteskundeetan, eta, oraingoan, puntu bat handitu da parte hartzea 2019ko azaroko bozekin alderatuta.

Ohikoa da parte hartzea handiagoa izatea Espainian Hego Euskal Herrian baino, eta oraingoan ere hala gertatu da; %70koa izan da Espainian. Batez beste, %73koa izan da orain arte Espainian; Hego Euskal Herriko batezbestekoa baino lau puntu gehiago. Orain, joera hori ia errepikatu egin da, hiru punturen aldea egon baita Hegoaldeko eta Espainiako parte hartze datuen artean.


Espainoletan espainolenak

Summary: Espainoletan espainolenak. Madrilgo Genova kalearen inguruko bizilagun askok esan dute PPri eman diotela botoa. Bandera gorri-horiak astindu dituzte «Espainiaren batasuna» aldarrikatzeko, «hautsi nahi duten horien» aurrean.

Madrilen, kilometro karratu berean daude Kristobal Kolonen omenezko plaza, Espainiako Auzitegi Nazionala, Auzitegi Gorena, Falange Espainolaren sortzaile Jose Antonio Primo de Riveraren jaiotetxea eta PPren egoitza nagusia. Hedabideek eta madrildarrek Genova deitzen diote eraikinari —Genova kalean dagoelako—, baina, izena kenduta, Italiarekin ez dauka inolako zerikusirik. Eremu hori espainola da, oso espainola. Espainiako Gorteetarako hauteskundeak PPk irabazi izana ospatzeko atzo inguruan elkartu zen jendetzaren arabera, espainoletan espainolena.

Gaueko jendetza ez zen hauteskunde egunean batu, bare baitzeuden Madrilgo erdiguneko kaleak; uztaileko edozein igande goiz ematen zuen. Genova kalearen alde batetik bestera, PPren presidentegai Alberto Nuñez Feijooren aurpegia ageri zen behin eta berriz farolaz farola, baina PPren egoitzakoa zen argazkirik handiena; fatxada ia osoa hartzen zuen Feijooren aurpegiak, mezu batekin: «Es el momento» (Orain da garaia).

Ez zen oraindik jendea kalera irteteko garaia. Dozena bat polizia eta beste pare bat pertsona zeuden Feijooren argazkietatik gertu. Horietako bat kaleak garbitzen ari zen udal langilea da. Emakume arrazializatua da, eta nabarmendu du ez duela botoa emateko eskubiderik, baina izango balu ere ez lukeela bozkatuko: «Ez dut konfiantzarik erakundeetan».

Inguruan lanean dabilen beste pertsona bat PPren egoitzaren ondoko kioskoko langilea da. Mutil gazte bat da, eta salgai dituen egunkarien artean, El País-ena da pilarik handiena. «PPren egoitzaren ondoan gauden arren, hemen inguruan El País beste egunkariak baino hamar aldiz gehiago saltzen da», esan du besapean El Mundo daraman andre bat kiosko paretik pasatu den bitartean.

Goiza aurrera joan ahala, tenperatura igoz joan da. Fresko samar egoten da, ordea, Genova kaletik minutu batera dagoen Santa Barbara elizan. Eguerdiko mezan elkarri «bakea» eman diotenean, abanikoa gorde behar izan dute askok. Apaizak «batasuna» defendatu du sermoian. Mezetatik irten diren batzuek, zehazki, «Espainiaren batasuna» aldarrikatu dute.

«Espero dut inkestek diotena betetzea [inkesta askok esaten zuten PP gailenduko zela bozetan]. Espainiaren aldeko gobernu bat nahi dut. Oraingoa Espainia hautsi nahi dutenekin bat etorri da, eta onartezina da», esan du mezetatik irten den andre batek. Beste gizon heldu batek nabarmendu du ez dagoela «askatasunik», eta «berriro egon dadin» eskuinak egon beharko lukeela Moncloako jauregian. Elizan serora lanak egin dituenak nabarmendu du PPren alde bozkatuko duela, «balio kristauak defendatzen dituelako».

PPren egoitzaren inguruan bizi diren gehienek Isabel la Catolica institutuan eman dute botoa. Aurerra eta atzera ibili dira boto emaileak eta ahaldunak. PPko eta Vox alderdi ultraeskuindarreko ahaldunak elkarrekin hizketan egon dira sarri.

Boto emaile batzuek nabarmendu dute «ezkerrari» emango diotela botoa, eta denek arrazoi bera eman dute: PPren eta Voxen gobernu bat «atzerapauso demokratiko bat» izango dela. Hala ere, denek uste dute, inkesta gehienei erreparatuz, eskuina dela bozak irabaztekoa.

Hori nahi duten beste asko ere egon dira botoa ematen. Horietako batek esan du «bihotzez» emango diola botoa PPri: «Bizitza osoan eman diot botoa. Aitak ere ematen zion: militarra zen. Voxek irabaziko balu ere ez nuke arazorik izango». Cayetano itxurako mutil gazte batek nabarmendu du «eskuinari» botoa emango diola «zergak jaitsi ditzaten».

Beste andre bat alabarekin joan da botoa ematera, nahiz eta alabak 16 urte dituen —eta Espainiako banderaren eskumuturrekoa— . Voxi emango dio botoa, eta agerian utzi du bere ideologia transfoboa: «Nire alabak ezin du botoa eman, baina sexua aldatu dezake? Ez du ez hanka, eta ez buru».

Urduritasuna

Iluntzean, 20:00ak pasatuta, jendetza hasi da biltzen PPren egoitzaren inguruan. Kazetari ugari, polizia gehiago eta hainbat zale daude Genova kalean.

Minutuak aurrera joan ahala, hasi da gero eta jende gehiago gerturatzen. Gazte asko daude —kolore beixeko arropa eta nautikodun asko—, baita jende heldua ere. Lehen emaitzak atera ahala, PSOE eta PP pareko joan dira, baina sozialistak aurretik. PPren zale batek lehen emaitzak ikusi ditu sakelakoan. «Putza! PSOE lehen!», esan dio itxuraz bere neska laguna denari. «Lasai, %10 baino ez dute zenbatu», erantzun dio. Gero, Japoniako kazetari batzuen galderei erantzun die, eta nabarmendu du PP dela «aukerarik onena».

Genovan elkartu direnek zerbait badute komunean, hori kolore gorri-horiak dira. Espainiako banderak astindu dituzte, kapa moduan jantzi, gerrikotik lotu, eskumuturreko batean eraman. Denetariko moduak aurkitu dituzte bandera espainola erakusteko.

Musika ere jarri dute. Esaterako, entzun da Julio Iglesiasen Me va, me va. Laster kendu dute, ordea. Botoen %30 baino gehiago zenbatuta, PSOEk segitu du aurretik. Jendea sakelakoetan murgildu da. Gizon heldu batek albokoari esan dio: «Lasai egon. Irabaziko dugu, eta cava botila bat erosiko dugu».

Kostatu da giroa berotzea, inkesten emaitzen hauspoa zutelako, eta zenbakiek oraindik ez zietelako gobernatzeko ematen. Une batean, jendea algaraka hasi da. Botoen %60 zenbatu eta gero, PP gailendu da. Zaleak Espainiako banderak astintzen hasi dira, eta denetariko leloak abesten: «Feijoo presidente», «Bozka dezala zure alde Txapotek» eta «Nabari da, ikusten da PPren garaipena», esaterako.

Beren liderraren zain daude, eta «Gora Espainia» oihukatu dute bitartean, baita izen bereko abestia abestu ere, Manolo Escobarrena. Y España es la mejor (Eta Espainia da onena), dio kantuak. Orduan, Feijoo balkoira atera da.


Summary: PSE-EE nagusi Eusko Legebiltzarrean, Espainiako emaitzak errepikatuz gero. Legealdia datorren urtean da amaitzekoa, baina ikusteko dago Urkulluk noizko deitzen duen bozetara.

Hauteskundeetako emaitzek aldiro-aldiro erakusten dute boto emaileen portaera aldatuz doala hauteskunde esparruaren arabera. Hala ere, bart gaueko emaitzak estrapolatuz gero, Eusko Legebiltzarreko indar harremanak nabarmen aldatuko lirateke. Horren arabera, PSE-EE litzateke lehen indarra legebiltzarrean. Hogei legebiltzarkide izango lituzke: zazpi Araban, beste zazpi Bizkaian, eta sei Gipuzkoan.

Gaur egun, EAJk eta PSE-EEk osatzen dute Jaurlaritza. Bi indarrek ez lukete gehiengo absolutua bermatua izango: EAJk hamazazpi eserleku lortuta, 37 ordezkari batuko lituzkete EAJk eta PSE-EEk; gehiengo absoluturako baten faltan. Jeltzaleak hirugarren indarra lirateke parlamentuan: sei ordezkari lituzkete Gipuzkoan, lau Araban, eta zazpi Bizkaian.

EH Bildu litzateke bigarren indarra Eusko Legebiltzarrean, hemezortzi kide eskuratuta. Gipuzkoan lortuko luke gehien, zortzi, eta Araban bost, baita Bizkaian ere. PPk hamar ordezkari eskuratuko lituzke —bost Araban, hiru Bizkaian eta bi Gipuzkoan—, eta Sumarrek, bederatzi —hiruna hiru lurraldeetan—. Gainera, Voxek ordezkari bakarra lortuko luke.

Dataren zain

Eusko Legebiltzarrean urtebete falta da legealdia amaitzeko, eta ikuskizun dago Iñigo Urkullu Eusko Jaurlaritzako lehendakariak noizko deitzen duen bozetara. Zenbait iturrik zabaldu dute ekainaren 9a izan litekeela data, egun horretan baitira Europako Legebiltzarrerako hauteskundeak. Horrek aukera emango lioke Jaurlaritzari aurrera ateratzeko falta dituen legeak onartzeko. Haatik, udal eta foru hauteskundeen ondoren Espainiako Gorteetarako bozak eginda, Eusko Legebiltzarrekoek itxiko dute hauteskunde zikloa. Ziklo horretan porrot nabarmenak izan ditu EAJk, eta jeltzaleek kalkuluetan aintzat hartu beharko dute hauteskundeak 2024ko ekainera arte ez egiteak kostua izan dezakeen ala, kontrara, azken porrotak iraultzeko denbora ematen dion.


Summary: EAJk, EH Bilduk, PSEk eta PPk diputatu bana lortu dute Araban. PSE-EEk jaso du boto gehien, EH Bilduren aurretik. EAJk beherakada nabarmena izan du:12:000 boto eta zazpi puntu galdu ditu. Lau diputatuak gizonezkoak dira.

Lau gizonek ordezkatuko dituzte arabarrak Espainiako Kongresuan. Espero bezala, PSE-EEk, EH Bilduk, PPk eta EAJk ordezkari bana lortu dute. Inkesta guztiek bide horretan jotzen zuten, eta hautetsontziek berretsi egin dituzte. Boto kopuruan eta alderdien hurrenkeran zegoen zalantza, eta aldaketa nabarmena EAJren jaitsiera izan da. Duela lau urte boto gehien bildutako alderdia izan zen; orain, aldiz, laugarren postura jaitsi da, zazpi puntu, 12.000 boto eta zituen hiru senatariak galduta. Boz gehien jaso duena, berriz, PSE-EE izan da.

Daniel Senderos (PSE-EE), Iñaki Ruiz de Pinedo (EH Bildu), Javier de Andres (PP) eta Mikel Legarda (EAJ) izango dira Araba ordezkatuko duten diputatuak. De Andres ez beste guztiak aurretik ere diputatuak ziren, eta ondo ezagutzen dute Kongresuko jarduna. Arabako ahaldun nagusi ohiak, aldiz, hau izango du lehen legegintzaldia Madrilen.

Diputatu kopuru bera lortu arren, PSE eta EAJ txanponaren bi aldeak dira. Alderdi sozialistak Hego Euskal Herri osoko olatua hartu du Araban ere; EAJk, berriz, bizkarrekoa hartu du. Bere diputatua une batez ere arriskuan ez ikusi arren, jeltzaleek Kongresurako azken lau bozketetako —2016koak eta 2019ko biak— emaitzarik txarrenak izan dituzte, eta maiatzean foru aldundirako lorturiko boto kopurutik urrun gelditu dira. Deigarria da, halaber, Araban zituen hiru senatariak galdu izana.

2019ko bi bozketetan eta maiatzean, boto gehien zuen alderdia izan zen EAJ, eta orain, berriz, laugarren postura jaitsi da. Bozen %16,6 lortu ditu; ondorioz, zazpi puntu galdu ditu duela lau urteko hauteskundeen aldean, eta bederatzi maiatzekoen aldean. 2016ko emaitzetatik oso gertu gelditu da; orduan, baina, Elkarrekin Ahal Dugu-ren agerraldi indartsuak kalte egin zion. Boto kopuruari dagokionez, duela lau urte baino hamabi mila gutxiago jaso ditu, eta maiatzean baino 9.000 gutxiago. Herri eta hiri guztietan egin du behera; horren adibide, Bastida (Araba). Udalaren osaketak zeresan handia eman zuen, eta EAJk hamar puntu galdu ditu 2019koen aldean.

PSEk, berriz, kontrako bidea egin du. Duela lau urte baino 9.000 boto gehiago lortu ditu, eta 2016an baino 20.000 gehiago. Horiei esker, bost puntu eta erdi egin du gora, eta hiru senatari lortu ditu. Maiatzeko hauteskundeetako emaitzekin alderatuta ere, hobekuntza agerikoa da: 19.000 boto gehiago. Alde horretatik, nabarmentzekoa da Gasteizen lorturiko emaitza ona: boto gehien izan duen alderdia izan da, botoen %29,8 bereganatuta, PP bigarrenak baino hamar puntu gehiago.

EH Bilduk eta PPk ere emaitza onak lortu dituzte: biak ala biak hiruna puntu inguru igo dira. Koalizio subiranista, maiatzean gertatu bezala, botoetan bigarren alderdia izan da: %19,5, ia 33.000 boto. Duela lau urteko emaitzekin alderatuta, 5.500 boto gehiago lortu ditu, eta ia lau puntu egin du gora. Horri esker, senatari bat ere lortu du. Hori bai, maiatzean baino 3.000 boto gutxiago dira. Alderdi Popularrak duela lau urte galduriko diputatua berreskuratu du, eta itzal handiko politikari bat bidaliko du Madrilera. 2019an baino 4.000 boto gehiago lortu ditu (+%2,8), eta maiatzean baino 5.000 gehiago.

Diputaturik gabeko alderdiei dagokienez, Sumar izan da bosgarrena. Botoen %12,5 jaso ditu, eta ordekaritza lortzetik sei mila botora gelditu da. Duela lau urte Unidas Podemosek lorturiko 28.000 botoetatik urrun gelditu da, eta 2016an Elkarrekin Ahal Dugu-k lorturiko erdiak baino gutxiago batu ditu —51.827 lortu zituen—. Azkenik, Vox izan da seigarren indarra, 6.500 botorekin. Duela lau urte baino boto gutxi batzuk gehiago lortu ditu, baina maiatzean baino bi mila gehiago.


Summary: Otegi: «Balantza antifaxismora desorekatuko dugu». EH Bilduko koordinatzaile nagusiak nabarmendu du euskal gizarteak indar subiranista «saritu eta indartu» duela. Lander Martinez Sumarren Bizkaiko zerrendaburuak adierazi du ezkerreko indar berriak «bete» egin duela bere helburua.

Espainiako Gorteetarako hauteskundeen emaitzen analisia egiteko, EH Bilduren Mahai Politikoak bilera egin du gaur goizean. Ondoren eginiko agerraldian, Arnaldo Otegi EH Bilduko koordinatzaile nagusiak nabarmendu du Amaiurrek 2011n jarritako sabaia gainditu duela EH Bilduk, 335.000 boto lortuta eta parte hartzea 2011koa baino apalagoa izanda: «Abstentzioa handitzen denean ere, EH Bilduk gehitu egiten ditu bere botoak. Euskal Herriak jakin du gure aukera politikoa saritzen, eta baloratu du gure koherentzia eta lan politikoa egiteko era». EH Bilduk sei diputatu eta bost senatari izango ditu datorren legealdian.

Otegiren iritziz, Euskal Herriak «lehentasun» bat finkatu zuen: «Espainiako Estatuan ez du gobernu faxistarik nahi. PPren eta Voxen aukera uxatu nahi duen herri bati buruz ari gara». Horretarako, haren arabera, bi boto nagusitu ziren. Batetik, PSEren eta PSNren aldekoa. Hori «boto baliagarri koiunturaltzat» jo du, «beldurrak motibatutakotzat». Bestetik, ezker independentista «saritu eta indartu» duena.

Otegiren esanetan, «bloke erreakzionarioak» porrot egin du bart: «Horrek pozten gaitu. Zentzu berean, aukera bat irekita dago Espainiako Estatuan beste mota bateko alternatiba bat eraikitzeko». Eta EH Bilduren posizioa argi utzi du inbestidura saio bati begira: «Gure herriari emaniko hitza beteko dugu; gure esku baldin badago, balantza antifaxismora, burujabetzara eta ezkerrera desorekatuko dugu».

Boto baliagarria, PSOErantz

Eguerditik EAJren Euzkadi Buru Batzarra bilduta dago atzoko emaitzak aztertzeko, Sabin Etxean, Bilbon. Oraingoz ez dago adierazpen ofizialik. Bilkuraren aurretik, Radio Euskadin eta Onda Vascan hitz egin du itxaso Atutxak, Bizkai Buru Batzarreko presidenteak.

Lehen irakurketa azkarrean, azaldu du 100.000 boto inguruko beherakada PSE-EErantz joandako botoen ondorioz izan dela, batik bat Bizkaian. Itxaso Atutxak 2008ko egoerarekin alderatu du. Duela hamabost urte, sozialistek emaitza «bikainak» eskuratu zituzten boto baliagarria erakarri zutelako: «Orain antzera gertatu da. Boto baliagarria PSErantz joan da, eta beste behin herritarrek esan digute ohitu egin behar garela egoera honetara, askok ez baitute bere botoa erabakita. Bestetik, hauteskundeen eta polarizazioaren arabera erabaki dezakete botoa ematea alderdi abertzale bati edo estatuko bati».

Inbestidurari begira, azaldu du EAJren jarrera «betidanik izan duenaren antzekoa» izango dela. «Aurreikusteko erraza den alderdia gara. Sozialistek ezagutzen dute gure euskal agenda, eta badakite zein den egoera lau urtetan haiei babesa ematen egon ostean». Pedro Sanchezi aholkatu dio orain arteko unean uneko akordioak bilatzetik inbestidurari begirako «akordio estrategikoak» bilatu beharko dituela, «Euskadin eta Katalunian». Espero du ez dela hauteskunde errepikapenik egongo.

Sumar, baikor

Sumarrek ere gobernua eratzeko prozesuan jarri du begirada. Lander Martinez Bizkaiko zerrendaburua baikor agertu da gaur egindako balorazioan: «Sumarrek bete egin du bere helburua: bloke progresista berretsi egin da». Elkarrekin Podemosek Hego Euskal Herrian zituen lau ordezkarietatik bakarrari eutsi dio ezkerreko indar berriak, eta zenbakiei erreparatuta, Martinezek onartu du emaitzak ez direla erabat onak: «Gehiago espero genuen, baina igoerak edo jaitsierak ez dira beti garrantzitsuena». Ildo horretan, nabarmendu du «hasiera puntu batean» dagoela Sumar: «Gobernu aurrerakoia berresteko moduan gaude: elkarrizketekin hasi behar gara. Erabakigarriak izango gara, bai estatuan, bai Euskadin irekitzen ari den ziklo berrian ere».

Antzera mintzatu da Iñigo Martinez Zaton Ezker Anitzako EAEko antolakuntza idazkaria. Galduta ziruditen hauteskundeetan aurreikuspenak gainditu dituztela nabarmendu du: «Kanpainan, hedabide eta inkestatzaile handiek klima jakin bat sortu dute, eskuinaren eta ultraeskuinaren eta garaipena ziurtzat eman zedin. Sumarrek eta Yolanda Diazek buelta eman diogu». Eserlekuak galdu arren, boto portzentajeak «onak» izan direla erantsi du: «Behin gugan konfiantza izan zutenekin nola birkonektatu aztertu behar dugu».

UPN, Feijoorekin

Lubakiaren beste aldean dago UPN; Alberto Catalan UPNren zerrendaburuak argi utzi du hauteskunde kanpainaren «ildo berean» daudela eta UPNk Alberto Nuñez Feijoo PPko presidentegaia babestuko lukeela: «Egoera zaila da, baina hemen esan ohi dugun bezala, toreatzaile onak, zezen zailekin». Espainiako irrati publikoan eginiko elkarrizketa batean, Catalanek azaldu du Espainiak beharrezko duela «uneotan herritarrei kezka eragiten dieten gaiei aurre egingo dien gobernu bat». Gai horien artean kokatu du «Nafarroako identitatearen defentsa sutsua, independentismoaren obsesioaren aurrean». Hala ere, aitortu du «Sanchismoak» ez duela «espero bezain emaitza txarra» izan, eta, beraz, nekezagoa izango dela gobernua aldatzea.


Summary: Hauteskunde gauak %1,8ko kuota izan zuen ETB1en, eta %15,9koa ETB2n. Araban, Bizkaian eta Gipuzkoan, La Sexta katea izan zen liderra; Espainian, La1 ikusi zen gehien.

Espainiako Kongresurako eta Senaturako hauteskundeetan alderdi batek lortu du boto gehien Espainian, eta beste batzuk gailendu dira Hego Euskal Herrian. Telebistako ikusle datuetan ere izan da alderik: Araban, Bizkaian eta Gipuzkoan, La Sexta katearen ARV Moncloa: Los Resultados saioak lortu zuen ikus-entzule gehien: 103.000 ikus-entzule —%16,9ko ikusle kuota—. Eta kate bereko ARV Moncloa: El análisis programak %21,1eko ikusle kuota bereganatu zuen igande gauean. Espainian, berriz, La1 katea izan zen liderra: bi milioi ikus-entzule izan zituen hauteskundeetako gau bereziak —%18,2ko ikusle kuota—, eta La Sextakoak baino 200.000 ikus-entzule gehiago izan zituen; Antena3eko saio berezia hirugarren tokian gelditu zen. Tele5 kateko hauteskundetako saioak datu eskasa izan zuen , eta La1koaren ikus-entzuleen erdiak izan zituen.

ETBk bi kate nagusietan egin zituzten programa berezietan, bestalde, aldea oso handia izan zen: ETB1eko euskarazko saioak %1,8ko ikusle kuota izan zuen; 21:00etatik 23:25erako tartean, euskaldunen artean %5,3koa izan zen kuota. Eta 23:26tik 01:08era bitartean, euskaldunen artean %4,8ko kuota izan zuen ETB1ek. ETB2 kateko gaztelaniazko saio bereziak, berriz, %15,9ko ikusle kuota lortu zuen Araban, Bizkaian eta Gipuzkoan. Africa Baetak eta Juan Carlos Etxeberriak aurkeztu zuten saio hori, eta botoen zenbaketa, emaitzen analisia eta lehen erreakzioak eman zituzten. Hala egin zuten ETB1en Nerea Reparazek eta Xabier Usabiagak aurkeztu zuten programa berezian ere.

21:00etatik 23:00etarako tartean, 456.000 ikus-entzulek egin zuten bat uneren batean ETBko bi saioetakoren batekin. Gau osoa aintzat hartuz gero, berriz, 644.000 herritarrek jarri zuten noizbait ETB hauteskundeetan zer gertatzen ari zen jakiteko.

EITBren webgunean ere herritar ugari sartu ziren bozen berri izateko: 159.100 erabiltzaile izan zituen igandean talde publikoaren webguneak.

Araban, Bizkaian eta Gipuzkoan, La1 kateko saioak datu apalagoak izan zituen Espainian baino, eta hirugarren aukera izan zen La Sextako eta ETB2ko saioen ondotik.

Tourrak datu onak ETBn Frantziako Tourra igandean amaitu zen. Txirrindularitza proba arretaz ikusi dute Euskal Herriko herritarrek. ETB1en, Tourrak %6,3ko ikusle kuota bereganatu du —euskaldunen artean, %12,3koa—. Hori da ETBk Tourrean 2009. urtetik hona lortutako batezbesteko kuotarik onena. Arabako, Bizkaiko eta Gipuzkoako datuak dira, Nafarroan ezin baita Tourra ETB1en ikusi —TVEn, bai, ordea—. Tourrari buruzko edukiek 460.561 erabiltzaile izan dituzte EITBren webgunean. Web bidezko zuzeneko streaming-etan, 260.000 erabiltzaile izan ditu Tourrak.


Summary: Ponsati atxilotu eta libre utzi dute, eta Espainiako Fiskaltzak Puigdemont preso hartzeko eskatu du. Askatu dutenean, eurodiputatuak adierazi du ez dituela erantzun Llarenak bidalitako galderak: «Abokatuak hala gomendatu didalako».

Clara Ponsati Europako Parlamentuko diputatua Bartzelonara itzuli da gaur, eta han atxilotu dute. Izan ere, Pablo Llarenak, Espainiako Auzitegi Goreneko epaileak, emana du Ponsati epaitegira eramateko agindua, deklaratzeari uko egiteagatik. Eurodiputatuak berak jakinarazi du zer gertatu den, Twitter bidez.

Arratsalde hasieran jakin da, ordea, Llarenak uko egin diola Ponsati Madrilera eramateko agintzeari. Horren ordez, galdera sorta bat bidali dizkio Bartzelonako guardiako epaileari, hark galdekatu dezan eurodiputatua. Ondoren, Ponsati askatzeko agindu du, eta atxilotzeko agindua indargabetzeko. Izan ere, ezin du Ponsati behin-behinean preso hartu, hari leporatzen diotenak —desobedientziak— ez dakarrelako espetxe zigorrik, baizik eta isuna.

Epaitegitik libre atera denean, Ponsatik adierazi du ez dituela erantzun Llarenak bidalitako galderak: «Abokatuak hala gomendatu didalako».

Llarenak ekainaren 21ean eman zuen Ponsati atxilotzeko agindua, apirilaren 24an epailearen aurrean ez agertzeagatik. «Ikertuak nahita eta arrazoirik gabe ez dio jaramonik egin zitazio judizialari», dio autoak. Aginduaren helburua da diputatuak deklaratzea; dena den, hark bere borondatez deklaratzea erabakiko balu, agindua bertan behera geldituko litzateke. Hala ere, Ponsatik argi utzi du berak ez duela borondatez deklaratuko Llarenaren aurrean.

Bost urte erbestean egon eta gero, martxoaren amaieran itzuli zen Ponsati Bartzelonara. Bertan atxilotu bazuten ere, aske geratu eta Bruselara itzuli zen.

Puigdemont

Auzitegi Goreneko Fiskaltzak Llarenari eskatu dio eman dezala Carles Puigdemont bilatzeko eta atxilotzeko nazioarteko agindua, baita haren kontrako beste euroagindu bat ere. «Europako Parlamentuak immunitatea kendu izanak berretsi egin du Europako Batasuneko Justizia Auzitegiak emandako epaia, eta, horrenbestez, haren egoera pertsonala kontuan hartuta —justiziatik ihes egin du, eta mutririkerian—, bidezkoa da nazioarteko eta Europako atxilotzeko aginduak ematea berriro, 2023ko urtarrilaren 12ko autoan zehaztutako delituengatik», dio eskaerak.

Albisteak erreakzio andana eragin du; horien artean, Puigdemontena berarena. «Egun batean erabakigarria zara Espainiaiko Gobernua osatzeko, eta hurrengoan zu atxilotzeko agintzen du Espainiak», dio haren azken txioetako batek.

Sare horretan zabaldutako bertze mezu batean, berriz, Junts Per Catalunya alderdiaz eta hauteskundeez aritu da. Adierazi duenez, alderdiak «ez dio inori ezer zor: bere hautesleei bakarrik. «Horregatik ez genuen bozkatu Pedro Sanchezen inbestiduraren alde, ez haren aurrekontuen alde, ez haren tranpen alde; horregatik ez ginen elkarrizketa mahaian izan eta ez genituen indultuak itundu; horregatik atera ginen Generalitatetik; PSCk horregatik egin zuen akordioa PPrekin Bartzelonako alkatetza ateratzeko, eta horregatik ez dugu itunik egin PSCrekin aldundietarako», adierazi du.

Adierazpen horiek egin ditu jakinda Sanchezek talde abertzaleen beharra duela Espainiako presidentetzari eusteko, eta Juntsek duela giltza. Katalunia «defendatzen» jarraitu behar dutela dio, haien «hizkuntza, kultura eta nazioa akabatu nahi dituztenen aurka».


Summary: Twitter plataforma 'X' izango da aurrerantzean. Elon Muskek 'superapp' bihurtu nahi du Twitter. Jada aldatu du plataformaren ikurra mundu osoan.

Elon Muskek Twitter aldatuko du. Plataforma X deituko da hemendik aurrera, eta jada esan dio agur txoriaren logoari. Twitter erabat eraldatzeko proiektuaren hasiera besterik ez da. Musken helburua da «bideo, audio, mezu bidalketa eta ordainketa» zerbitzuak plataforma batean edukitzea, superapp bat osatzea, alegia.

Twitterreko CEO Linda Yaccarinok, informazio hori berretsi, eta esan du Twitterrek «inpresio handia eragiteko» bigarren aukera izango duela aldaketa horri esker. IA adimen artifizialarekin funtzionatuko duela baieztatu du, eta adierazi «ideia, ondasun, aukera eta zerbitzuentzat merkatu global bat sortzen» ari dela plataforma. Dena dela, Yaccarinok esan du hasiera baino ez dela, eta plataforma gutxinaka ari dela itxura hartzen .

Muskek, Tesla auto elektrikoen enpresaren jabeak, aurreko urteko urrian erosi zuen Twitter, 44.000 milioiren truke. Egun horretatik, langileen %80 inguru kaleratu ditu. Gainera, azken urtean egindako aldaketa gehienek ez dute izan erabiltzaileen onespena. Ikur urdina ordaindu behar izatea, irakurri daitekeen txio kopurua mugatzea... Gainera, uztailaren hasieran, Facebooken eta Instagramen jabe Metak Threads aplikazioa kaleratu zuen Twitterri konpetentzia egiteko, eta lehenengo bost egunetan 100 milioi deskarga baino gehiago eduki zituen.


Summary: Israelgo Parlamentuak mugatu egin dio Gorenari gobernuaren erabakiak baliogabetzeko eskumena. Netanyahuk eta eskuin muturreko koalizioak aurkeztutako erreforma judizialaren parte da legea. Goizean goizetik 20.000 herritar inguru irten dira protestan, eta Poliziak bi lagun zauritu eta hemeretzi atxilotu ditu.

Hitzordu garrantzitsu bat izan dute gaur Israelgo Knesset Parlamentuan; lehen ministro Benjamin Netanyahuk eta haren gobernukideek aurkeztutako erreforma judizialeko lege bat bozkatu dute, eta aurrera egin du. Hala, Israelgo Auzitegi Gorenak eskumena galduko du arrazoizkotzat jotzen ez dituen gobernuaren erabakiak atzera botatzeko.

Erreforma judizialak biltzen dituen legeen artean, «arriskutsuenetako bat» da gaur bozkatu dutena. Izan ere, orain arte Auzitegi Gorenak eskumena izan du gobernuak hartutako edozein erabaki bertan behera uzteko, baldin eta iritzi badio neurria «sistema demokratikoaren» aurkakoa dela. Gaurkoa baino lehen, beste bi bozketa saio egin dituzte Knesseten, eta horietan ere, aurrera egin zuen Netanyahuren proposamenak.

Emaitza aurreikusita, egunotan alarma hotsak piztuta eduki dituzte herrialdean. «Garai larriak bizi ditugu. Ezinbestekoa da adostasun batera iristea», ohartarazi zuen Israelgo presidente Isaac Herzogek. Hain justu, akordio bat lortze aldera, Netanyahurekin eta oposizioko lider Yair Lapidekin bildu zen atzo. Herzogek «bide erdiko» proposamen bat aurkeztu zien bi politikariei, besteak beste, hamabost hilabetez erreforma judizialaren bozketa prozesua etetea. Lapidek baiezkoa eman zion proposamenari, baina bereari eutsi zion Netanyahuk.

Izan ere, oposizioak hasieratik egin du eskuineko koalizioaren asmoen aurka, eta behin eta berriz eskatu du erreforma atzera botatzeko. Gaur ere, marmarka eta etsita atera dira Knessetetik. Iritzi diote neurri sorta Israelgo «botere orekaren aurkako eraso bat» dela, baita «demokraziaren oinarrien aurka» egiten duela ere.

Netanyahuk eta haren taldeak urtarrilean aurkeztu zuten erreforma. Aldatuko lituzketen legeen helburua da gobernuari botere gehiago ematea, eta, judizialari, berriz, dituen eskumenak murriztea. Erreformak berehala eragin zuen herritarren haserrea, eta lehen ministroak lege proiektua eztabaidatzeko prozesua atzeratu zuen martxo amaieran. Edonola ere, lehen ministroak esan zuen, herenegun, bere asmoa dela erreforma judizialeko zenbait neurri hilaren bukaerarako onartzea.

Sektore guztietara iritsi dira grebak

Gaur zazpi hilabetetik, Israelgo herritarrak kalera irten dira larunbatero. Herrialdeko banderak eskuetan, Netanyahuren eta haren gobernukideen aurkako mezuak oihukatu dituzte, erreforma judizialak hauspotutakoak. Astelehena da gaur, baina Knesseteko bozketa saioaren harira, protestan irten dira berriro ere.

Goizean goiz ekin diete mobilizazioei, eta parlamentuko egoitzara iritsi dira pixkanaka-pixkanaka. Sarrera blokeatu dute ehunka manifestarik, baina Polizia berehala saiatu da horiek uxatzen, ur kanoien bidez. Horrela zauritu dituzte bi lagun, eta hemeretzi baino gehiago atxilotu dituzte; horien artean, protesten bultzatzaile nagusietako bat.

Beste batzuek grebara jo dute erreforma judizialaren aurka egiteko. Horixe iragarri zuten, joan den astean, armadako aire indarretako 11.000 erreserbista inguruk. Israelgo segurtasuneko dozenaka goi kargudun ohik erabaki hori babestu zuten herenegun, erreforma «segurtasunaren aurkako kolpe bat» dela iritzita.

Bide beretik joko dute herrialdeko 150 enpresa handienek. Horien artean, teknologiaren sektoreko konpainiak dira gehienak, eta lanuzteak iragarri dituzte gaurko. «Ekonomiari kalte izugarria egingo dioten, gizartea zatituko duten eta herritar guztion segurtasuna arriskuan jarriko duten neurriak eragozteko, akordioak adostu behar ditugu», adierazi dute.


UKRAINAKO GERRAZ, ERTZEI ERREPARATUZ

Summary: UKRAINAKO GERRAZ, ERTZEI ERREPARATUZ. Nahia Sanzok eta Mikel Aiestaranek denboran atzera egin dute Ukrainan gertatzen ari dena ulertzen saiatzeko. Batetik, kritikagarria zaie agintarien epe laburkeria; bestetik, gerra handik kanpo hedatu nahi ez dutelakoan daude. Kezka agertu dute, gainera, behin gerra bukatuta etor daitekeenarekin, kontuan hartuta paramilitarrak izaten ari diren protagonismoa eta eskuin muturra globalki hazten ari dela.

Futbol partida batek eta gerra batek, berez, ez dute antzik, baina gerra kontzeptuak oso ohikoak dira futbolean: defentsa, jaurtiketa, kontraerasoa... Ez da harritzekoa, gainera, neurketa garrantzitsu baten atarian jokalariren batek adieraztea «gerrara» doazela. Mikel Aiestaran, aldiz, gerra batetik, Ukrainakotik, etorri berri da etxera; eta Nahia Sanzo gertutik ari da gatazka hori jorratzen. Gerraz aritzeko solasaldiari ekin aurretik, futbola izan dute hizpide; non, eta gotorleku izandako batean, San Markon (Errenteria, Gipuzkoa).

Gutxi-asko, hau da gaur egun Ukrainako gerraren egoera. Errusiak esaten du, batetik, ez diela bere helburuei muzin egingo. Bestetik, Ukraina armamentu gehiago eskatzen ari da, eta Mendebaldeak erantzuten dio behar beste denboraz lagunduko diola. Horiek horrela, nola bultzatu daiteke su eten bat?

NAHIA SANZO: Ikur batzuk ari dira hori [su etena] bilatzen, eta bakearen bila ari diren nazioarteko ekinbide batzuek ere esaten duten aurreneko gauza da su eten bat behar dela berehala. Giza sufrikarioa izugarria da, txikizioa, heriotzak pilatzen ari dira, baina hori ez da gutxituko hau gelditu arte. Oraintxe ez dut bideragarri ikusten; batetik, aldeak nor gehiago ari direlako; bestetik, erasoaldi bat martxan dagoelako.

Hori bai, nik ñabardurak ikusten ditut. Errusiak esaten du jarraituko duela bere helburuak lortu arte, baina Errusiak urtebete darama negoziazio bat irekitzeko ahaleginean. Mendebaldeak esaten dio Ukrainari behar beste denboraz lagunduko diola, baina ahots dezente ari dira negoziatzeko aukerez hitz egiten; betiere, erasoaldi honen ondoren eta Errusia ahul egongo den posizio batean, ia-ia Mendebaldearen eta Ukrainaren menpe.

Zuk ere ñabardura horiek ikusten dituzu, Mikel?

MIKEL AIESTARAN: Gerra hau pizten den momentutik— edo, behintzat, niri tokatu zaizkidan guztietan— negoziazio prozesua martxan dago. Erasoaldi momentu batean gaude, bai, baina, normalean, su etenen aurreko momentu guztiak izaten dira kalakarik handienekoak: bi aldeak ahalegintzen dira dena ematen. Ziurtasunik eza handia da, eta sorpresaren aldagaia, oso garrantzitsua. Ukrainarrek hilabeteak zeramatzaten erasoaldi hau iragartzen, eta derrepentean gertatzen da Wagnerrekoak jarri zirela Moskura bidean. Inork ez zuen hori aurreikusi.

Andoni Canellada, FOKU

Nik uste dut [negoziazio] prozesu hori martxan dagoela, Turkia bezalako herrialde bat bere kartak jokatzen ari dela, eta Moskurekin geratzen zaigun zubi bakarra dela. Eta beste aldagai bat ere oso aintzat hartu behar dugu: Ukraina guztiz dago kanpotik ematen dioten laguntzaren menpe, eta, orduan, ez du azken hitza. Egin beharko du bere aliatu militarrek esaten diotena; haiengatik ari zaio pultsuari eusten. Hau bukatuko da aliatu horiek kontsideratzen dutenean nahikoa dela.

SANZO: Ematen du uste zutela erasoaldi hau oso azkarra izango zela, iazkoa izan zen bezala, eta dena prestatu dela horretarako: aurrena erasoaldia, eta gero negoziazio bat hastea Ukraina posizio indartsu batean egonda.

Ikuspegi militarraren arabera, negoziazioei bide emateko beharrezkoa da alde bat edo bestea militarki nagusitzea.

SANZO: Berdintasun posizio batean egonik, erakutsi dute oso zaila dela negoziatzea. Orain ikusten ari gara, ikusi genuen Istanbulen... Erdogan aurrenekoz saiatu zen iazko martxo hasieran, apiril amaieran. Eta ematen zuen baietz. Errusiaren negoziatzaileak erdi iragarri zuen aurreakordio moduko bat, baina hautsi egin zen Zelenskiren [Volodimir, Ukrainako presidentea] pare bat aholkularik pare bat txio idatzi ondoren. Boris Johnsonen [Erresuma Batuko lehen ministroa 2019tik 2022ra] esku hartzeari egotzi zioten errua... Ez dut uste...

Zein da Mendebaldearen laguntza militarraren helburua?

AIESTARAN: Orain arte emandakoarekin, helburua ezin da izan Errusiari garaitzea; ez dago gihar nahikorik. Askoz ere gehiago behar duzu. Errusiarrek orain Donbassen dituzten posizioak dira aspalditik dituztenak, 2015etik-edo, eta fronte horretan dituzte artilleria, hegazkinak, eta, gainera, defendatzen ari dira, zeina militarki errazagoa den. Orduan, ukrainarrak, literalki, metroz metro ari dira aurrera egiten. Bai, iristen ari dira armak, Leopardak-eta, baina fronte horrek 1.000 kilometro baino gehiago ditu, eta ez dut uste zenbait dozena Leopardek aldea egingo dutenik.

Nire ustez, gerra honetako arazo nagusia da denbora igaro ahala marra gorriak zeharkatzen ari direla. Hasieran, tankeak marra gorri bat ziren, eta heldu ziren; hegazkinak ere marra gorri bat ziren, eta horiek izan daitezke hurrengoa... Nolanahi ere, aurrean duzuna oso serioa da. Eduki ditzakeen arazo guztiak gorabehera, armada indartsua da Errusiakoa, eta, gainera, etxean borrokatzen ari da. Zuk, aldiz, atzerritik, hainbat tokitatik, ekarri behar dituzu armak, akordioak lortu behar dituzu horretarako... Eta iritzi publiko baten menpe zaude; hori gertatzen da Mendebaldean, batez ere AEBetan. Errusian, aldiz, ez: Putinek [Vladimir, Errusiako presidentea] hau nahi beste denboraz mantendu dezake, ez baitu, nolabait esatearren, iritzi publikoaren barne presiorik.

Zer arrisku ditu Mendebaldearen hautuak?

AIESTARAN: Epe-laburkeria arazo bat dago gerra hau kanpotik kudeatzen dutenen artean; epe hori da hurrengo hauteskundeak arte. Dena den, epe laburkeria hori ez da salbuespena, Mendebaldea hori erabiltzen ari baita azken urteetan beste herrialde batzuetan egiten ari den esku hartze handietan. Arraroa zera da, Europan gertatzen ari dela, eta horregatik eragiten digu zirrara handiagoa: zuriak, kristauak, eta gure iruditerian beti etsaitzat hartu denarekin, Errusiarekin.

Ez dakit zer plan duten Ukrainarentzat. Errusia hor dago, ez duzu Antartikara bidaliko; errusiarrak hor daude, zure bizilagunak dira. Bi irtenbide dituzu. Edo ondo konpontzen zara; edo hobeto konpontzen zara. Irakurtzen ditut Borrellen [Josep, Europako Batasuneko diplomaziaburua] adierazpenak, eta pentsatzen dut neure artean: «Ez zara gerra ministro bat». Diplomazialarien, estrategen ordua da, esan dezaten: «Hau partida handi bat da!».

Hain nabaria da horien gabezia?

AIESTARAN: Noski. Gerra errazena da.

SANZO: Gabezia hori 2014tik dago. Herrialdearen [Ukrainaren] interesak minimoki aintzat hartu izan balituzte, konturatuko ziren hau konpontzeko modurik errazena Minskeko Akordioak [2015] zirela. Ematen zizkieten gutxieneko eskubide batzuk. Ez gara ari hitz egiten hemen dugun autonomiaz edo Kurdistangoaz, inondik inora. Eskubideak ziren amnistia gerran [Donbasskoan] parte hartu zutenentzat; eskualdeko Polizia bat; eskubide linguistiko eta kulturalak; eta mugakide dituzten Errusiako eskualdeekin harreman komertzialak eduki ahal izatea. Horiek ziren Minskeko Akordioak, eta, gatazka honek ertz asko dituen arren, horien bidez, 2022 baino lehen konpon zitekeen barne gatazka. Zeren, ematen du orain erabaki dugula dena iazko otsailaren 24an hasi zela; ez, gatazka bat zegoen aurretik, eta hori ez zuten Moskun asmatu.

Bada agertoki bat ezin dena baztertu: Errusiak NATOko herrialde bati eraso egitea. Iazko azaroan, esaterako, misil bat erori zen Polonian. Aliantzaren lehen ikerketen arabera, baina, Ukrainak berak jaurti zuen, Errusiako misil bat erorarazteko.

SANZO: Zelenski saiatu zen esaten Errusiak NATOko aliatu baten kontra nahita egindako eraso bat izan zela; hau da, Zelenskiren hitzetan nabaritzen da NATO gerrara erakartzeko ahalegin argi bat. Hori bai dela benetako marra gorri bat. Biden [Joe, AEBetako presidentea] azkar ibili zen adieraziz zantzu guztien arabera ez zela Errusia izan. Nire sentipena da lanean ari direla gerra Ukrainako lurretatik ez ateratzeko. Aldi berean, AEBak jendaurrean ari dira esaten ez erabiltzeko arma astunak Errusiako lurrei eraso egiteko, hori egiteak areagotuko lukeelako koska bat estutzeko arriskua. Esaten duzu zeure artean: «Ukraina erabiltzen ari dira herrialde bakoitzaren interesak kontuan hartuta, eta jendea hiltzen ari da horiengatik».

AIESTARAN: Esango nuke Errusia ere bere buruari eusten ari zaiola. Irakurtzen dudanean: «Bonbardaketa masiboak Ukrainan: lau hildako». Eta esaten dut neure artean: «Zerbait galtzen ari naiz». Bonbardaketa masibo batek inon ezin ditu lau lagun hil. Gero, Ukrainara joaten garen bakoitzean, pare bat kontu komentatzen ditugu. Batetik, trenean egindako bidaiak. Adibidez, Lviven hartzen duzu bat, eta iristen zara Kramatorskeraino, Bakhmutetik 20 kilometrora, eta hemengoek baino puntualtasun handiagoa dute. Eta bestetik, Mendebaldeko armak bi errepidetatik iristen dira; horiek daramatzaten kamioiak ikus ditzakezu. Errusiak inoiz ez die erasorik egiten. Zergatik?

Afganistanen edo Iraken lanean ikusi ditut estatubatuarrak, eta, lurrean soldadu bat jarri eta berehala, lehenik eta behin bonbardatzen ditu leku estrategikoak, errepideak, tren geltokiak, etsaia ez dadin mugi. Kasu honetan ez. Eta nire ondorioa da errusiarrak hor daudela geratzeko; hau da, ez direla ari, frontean izan ezik, suntsitzeko gerra bat egiten. Kiev ez da Bakhmut. Txikizio maila hori oso lokalizatuta dago. Ez gara ikusten ari Errusiaren eraso masibo bat egiazki etsaia bakartzeko.

Beste aldagai batzuk ere hartu behar dira kontuan gerra honen garapenean. Horietako bat da 2024an presidentetzarako hauteskundeak dituztela AEBetan. Bideni zer testuinguru interesatzen zaio horien atarian?

AIESTARAN: Bideni interesatzen zaio bere bozkatzaileei erakustea ukrainarrei eman dieten laguntza eraginkorra dela. Horregatik, aurreko hilabetean Ukrainara egin nuen bidaian nabaritu nuen ukrainarrek presio bat sentitzen dutela erakusteko eman dieten laguntzak aldea egiten duela gudu zelaian.

Errusian ere presidentetzarako bozak dituzte datorren urtean. Wagnerrekoen altxamenduaren ondoren, Putinen posizioa ahulduta dago?

SANZO: Aurrena baieztatu beharko du aurkeztu behar dela, nahiz eta ulertzera eman duen baietz. Putinek badu eskuin nazionalista bat Errusian, eta hori dago Kremlin baino askoz ere eskuinerago. Hain zuzen, egiazki hor dago mehatxua; oso argi ikusi da. Jarri dituzte tankeak Moskura begira [Wagnerrekoak], nahiz eta azkenean ez diren hara iritsi. Horrek guztiak erakusten du ahultasun bat; ez bakarrik Putinena, 1990eko hamarkadan jaiotako estatu neoliberal horrena ere.

AIESTARAN: Bat nator azken kapitulu horrek ahultasuna edo ziurtasunik eza sorrarazi duela. Bestetik, etsigarria egin zait aparatu errusiarreko ikur batzuen jarrera; adibidez, Lavrovena [Sergei, Errusiako Atzerri ministroa]. Estimu handia nion... Goi bilera batean bazeunden eta bera sartzen bazen, isiltasuna egiten zen. Hainbeste urte daramatzan morroi bat orain lokatz horietan nahastuta ikustea... Asko harritu nau.

Mendebaldeak ez du nahi Errusia kaos politiko bat izatea?

SANZO: Ekainaren 24an [Wagnerrekoen altxamenduan] zenbait elkarrizketa izan ziren Lavrovekin, hain zuzen, eta, horietako batean, AEBek esan zioten zerikusirik ez zutela gertatutakoarekin. Inori ez zitzaion interesatzen kaos hori; agian, Ukrainari bai... Inori ez zaio interesatzen potentzia nuklear bat ez izatea gai estatuari eusteko.

Eta Kremlinen krisi bat egongo den agertoki bat hel daiteke?

SANZO: Hori bai. Ez dago alternatiba bat nahikoa indartsua dena, baina Errusia asko daude. Dago Errusia bat Sobietar Batasunaren nostalgia sentitzen duena. Badago beste Errusia txuri bat, inperioaren nostalgia duena. Errusian ibiltzen bazara, biak ikus ditzakezu, eta batak ezin du bestea akabatu. Oreka bat sortzen dute bien artean. Egungo Kremlin ez da uste bezain indartsua; ez da erregimen autoritario eta tradizionala, historikoki ikusi duguna. Finean, Kremlinek, Putinen inguruak, dauden fakzioak eta feudoak orekatzen ditu; hori egiten du.

Baina Prigozhinen altxamenduarekin oreka hori apur bat hausten da nolabait, ikusten dugulako Putin ez dela, jendaurrean behintzat, negoziatu duena.

Putin hizpide hartuta. Haren esanetan, inbasiorik ez zen egongo Mendebaldeak aintzat hartu izan balitu 2021 amaieran eta iazko urtearen hasiera planteatu zituen «segurtasun eskaerak». Horietako bat zen Ukrainak estatus neutrala edukitzea; hau da, NATOko kide ez bihurtzea. Kremlinek ba al du hori eskatzeko zilegitasunik?

SANZO: Errealitate geopolitikoak direnak dira. Zer gertatu zen Sobietar Batasuna saiatu zenean Kuban misilak jartzen? Maurice Bishopek [Grenadako lehen ministroa 1979tik 1983ra] aireportu bat egin nahi izan zuenean? [AEBek] Inbaditu egin zuten. Egiazki, 1990eko hamarkadan eraiki ahal izan zuten kontinente mailako segurtasun arkitektura bat. Orduan egin ez baldin bazuten, horrek esan nahi du ez zutela nahi, zeren Errusia erabat ahul zegoen.

Errusia 2021 amaieran hasi zen segurtasun bermeez hitz egiten. Hau dena ez da oso sinesgarria... Benetan kezkatuta baldin bazeuden, 2014an egingo zuten planteamendua. Dena lasterragotu zen dena martxan zegoenean. Baina NATOren hedatzea 1990eko hamarkadatik izan da kezka iturri Errusiarentzat.

Hain zuzen, Sobietar Batasunaren amaieraz geroztik, Errusia ez da gai izan Ukraina guztiz bere eraginpean mantentzeko. Zergatik?

SANZO: Batzuetan ahaztu egiten da, baina Ukrainako zati batek jarraitu du izaten oso errusiazalea. Donbasskoa ez da soilik Errusiak sortutako gatazka bat. Eremu horrek guztiak segitu du izaten errusiazalea.

AIESTARAN: Errusiarra da [eremua], errusiarrak dira.

SANZO: Odesan, maiatzaren 2ko oroitzapen ospakizunetan, oihuak ziren: «Odesa, hiri errusiarra!». Baina ez dut uste esanahi bera duenik Odesan eta Donetsken. Odesan zerbait kulturala balitz bezala ikusten dut, zeren, ia %100, hiri errusiar bat da. Baina Donbassko eremu horretan, harreman ekonomikoa izan da, beti, Errusiarekin. Ukrainako gainontzeko tokietan harremana mistoagoa izan da, eta herrialdearen mendebaldean gehiago jo dute Mendebaldera, aspalditik. Barne zatiketa hori Maidanean [2013-2014] gelditu zen agerian. Sinplifikatzearren, badago banaketa bat ekialdearen eta mendebaldearen artean; ez da guztiz horrela, baina badago osagai geografiko bat. Lehen Maidanean, Iraultza Laranjan [2004-2005] ez bezala, oreka hori erabat hautsi zen, eta ez zen egon itunerako aukerarik. Analisia egitean, askotan, saihestu egiten dugu hori. Bai, Ukrainaren zati handi batek Mendebaldera begiratu du, baina ez guztiak.

AIESTARAN: Zatikatze handia dagoen tokietan lan egitera ohituta nago. Irakera joaten zara, eta kristauak borrokatzen dira kristauekin, sunitak sunitekin, xiitak xiitekin... Hemen [Ukrainan], sentsazioa nuen gerra zibil batean nengoela. Denek hitz egiten dute errusieraz, erlijio bera dute, janari bera, musika bera, ibilgailu berak... Atentzioa ematen zidan beste gauza bat da zatikatze handi hori. Maidana [2013-2014] gertatu arte ez nuen Ukraina ezagutzen. Zatikatze hori mantentzen da, zeren, batzuetan esaten dugu errusiazaleak direla, baina ez, errusiarrak dira. Eta gauza asko alda ditzakezu, baina jarraituko dute errusiarrak izaten.

Bestetik, Bakhmut, Kherson berreraikitzea posible izango da, baina oso zaila izango da berreraikitzea komunitateen arteko loturak. Hori da gerrek uzten duten kaka handiena. Ukrainak dauka gakoa izatearen bedeinkazioa eta madarikazioa: errusiarrentzako da Europarekin egoteko atea, eta europarrentzat, berriz, Asiako eremu batera sartzeko atea da. Eta Ukrainak daukan posizio geografiko horrengatik, NATOk mehatxu bat izan nahi du mugan, noski; eta Errusiak gauza berarentzako nahi du Ukraina. Finean, biek gauza bera nahi dute: mehatxu bat izan bestearen garondoan. Diskurtso eta helburu bera dute: Ukraina bereganatzea.

Ukraina inbaditzeko Putinek erabili zuen arrazoietako bat izan zen herrialdea «desnazifikatu» behar zela. Ukrainan arazo bat da eskuin muturra?

SANZO: Desnazifikazioarena... 2014an, Donbassen, Azovekoen kontrakoa-eta zen diskurtsoa, antifaxista. Errusiak, gero, ahaztu egin zuen guztiz, eta berreskuratu zuen, iaz, gerrarako justifikazioaren zati gisa. Errusian dauden eskuin muturrak ere armagabetu ditzakete, eta errazagoa litzateke; baina ikusita zer gertatu den Wagnerrekoekin, agian ez da hain erraza... Diskurtsoak dira...

Eskuin muturrarekin Ukrainan dagoen arazoa Europako beste toki batzuetan dagoena baino handiagoa da?

Andoni Canellada, FOKU

SANZO: Iruditzen zait arazo bat dela, batez ere Ukrainan ukrainar hiztunen eta errusiar hiztunen artean gizartean dagoen banaketarekin. Hori fisikoki ikusten da mendebaldean, zeren, han dituzte, adibidez, Stepan Banderari eskainitako estatuak. Ukraina ekialdean, aldiz, etsaitzat dute; Alemania naziarekin kolaboratu zuen taldeetako baten lidertzat daukate. Legez, gainera, heroitzat hartzen dituzte XX. mendean Ukrainaren independentziaren alde borrokatu zirenak; talde horiek barne. Orduan, arazo hori existitzen da. Kontua da pixkanaka inposatu dela diskurtso nazionalista hori diskurtso nazional gisa. Gerrak dena polarizatzen duenez, behin Errusiako tropak iritsita, horrek legitimitate handiagoa hartzen du. Baina esango nuke diskurtso horren instituzionalizazio prozesua oso nabaria izan dela azken bederatzi urteetan.

AIESTARAN: Niri Ukrainan hasieratik atentzioa eman zidan gauza bat izan zen Errusiari aurre egiteko denak balio duela. Eta ez, uste dut denak ez duela balio. Ez dute balio barreiatze bonbek. Ez du balio zuk atzerriko legio bati ateak irekitzeak; kontu handiz ibili beharreko jendilajea aurkitzen duzu. Eskarmentatuta atera nintzen. Zoritxarrez, Ukrainarekin hori gertatu dela dirudi: gerran gaudenez, denak balio du. Bada ez, egiazki selektiboagoa izan behar duzu, ez duzulako zure etsaia bezalakoa izan nahi, etsenplua eman behar duzu. Ukrainako indarren barruan piztia batekin topo egin dugu, eta orain, jada, Defentsa Ministerioaren barruan erregularizatuta daude.

Sirian egon nintzen garaitik borrokalari txetxeniar batzuk identifikatuta neuzkan, eta ikusi nituenean Turkiako muga zeharkatzen eta lasai joaten atzerriko legio ukrainarrarekin borrokatzera... Duela lau egun Estatu Islamikokoak ziren... Europako herrialdeok zerbait gehiago eramatearen bandera daramagu, ez? Kultura, hezkuntza... Baina behin lokatzetan sartuta, konturatzen zara denok gauza bera egiten dugula.

Ez naiz aditua barne mailan, baina 2014tik, Maidanetik, atentzioa ematen zidan talde paramilitar horien presentziak. Beraien itxurak ez ninduen gehiegi lasaitzen, ez... Eta orain horiek daude lehen lerroan, eta gure diruarekin bidalitako armekin ari dira borrokatzen. Horrek ez nau lasaitzen. Talde horiekin gatazkaren paramilitarizazio bat gertatzen da, eta bandera bati baino gehiago, horiek diruari zaizkio leial. Bihar edozein tokitan topatu ahal izango ditugu; Wagnerrekoekin gertatzen ari den bezala. Uste dut horren guztiaren ondorioak epe ertain-luzera ordainduko ditugula. Aurrena ukrainarrek ordainduko dituzte. Hau dena bukatzen denean, Zelenskik, barruan, egundoko kalapita sortua du. Ez dakit nola kudeatuko duten... Talde horiek oso armatuta daude. Eta ez dut uste hor geratuko direnik, aintzat hartuta ideologia hori globalki izaten ari den goraldia.


Nahia Sanzo

Summary: Nahia Sanzo.

Sobietar Batasunak eta hura izan zenaren eremuak interesa piztu izan diote beti. Hara bidaiatu izan du, eta «modu apur bat obsesiboan» estudiatu ditu han gertatutakoak. Moskun egonaldiak egindakoa da. «Mundu horri buruzko barne datu base bat dut». Chicago (AEB) ere izan du bizileku. Soziologo lan egin izan du beti, eta kazetari zein historialari formakuntza ere badu. «Ahalegintzen naiz hiru diziplinak nahasten, egunerokoari begiratu beharrean, testuinguruari begiratzeko eta analisi pausatuagoa egiteko». Geopolitikaz ikerketa taldeko kidea da.


Mikel Aiestaran

Summary: Mikel Aiestaran.

Gatazken berri ematen ari da 2005etik. Egon da Sirian, Iraken, Libian... «Karlos Zurutuzaren esanetan, hori dena da Aiestaranestan», esan du, umorez. «Tunisiatik Afganistanera». Hamar urte egin zituen freelance, eta, 2015etik, Ekialdeko Hurbileko berriemailea da EITBrentzat eta Vocentorentzat. Handik kanpoko lekuetara ere joan da gatazkak piztu direnean: esaterako, Georgiara (2008) eta Ukrainara. 2015etik 2022ra, Jerusalemen bizi izan zen, eta, iaztik, Istanbul du bizileku.


Summary: Ukrainak eraso egin die Moskuko erdialdeari eta Krimeari. Dronez bideratutako operazio militarrak izan dira, baina Errusiako defentsek zapuztu egin dituzte. Odesa eta Ukrainako hegoaldearen aurkako bonbardaketek ez dute etenik izango.

Ukrainak Moskuri eta Krimeari eraso egin die gaurko ordu txikietan, drone erasoen bidez. Ez da inor hil, ezta zauritu ere, Errusiako defentsak drone guztiak suntsitzea lortu ditu eta. Moskun, gaur 01:00etan gauzatu dute operazioa —Euskal Herrikoko 04:00etan—. Gerora, Telegram bidez, Ukrainako Gobernuak bere gain hartu ditu erasoak.

Aurreko astean, Errusiak hainbat eraso egin zituen Ukrainako Odesa hiriaren eta Itsaso Beltzeko beste portu batzuen aurka. Gutxienez lau pertsona hil zituen, eta hamarnaka zauritu. Portuetako nekazaritza erreserben aurka bidali zituzten misilak, baina baita Odesa kanpoaldeko nekazaritza enpresen aurka ere. Ukrainako Gobernuak atzo adierazi zuen erantzun gogorrak emango zituela jazarpen horren aurka.

Gaurko Moskuko erasoaren harira, Maria Zakharova Errusiako Atzerri Ministerioko bozeramaileak xehetasunak eman ditu: «Bi dronek egindako eraso saiakera izan da. Gure arma elektronikoek bi ibilgailuak bota dituzte, eta haiek hiriburuko bi eraikinetan erori dira. Zauriturik gabeko erasoa izan da». Kievek bere gain hartu baino lehenago, Zakharovak argi utzi ditu susmoak: «Kievek bideratutako erasoa izan da. Nazioarteko terrorismo atentatu bat da, argi eta garbi». Kalteak eragin diren eremua Defentsa Ministerioaren egoitzatik bi kilometrora dago. Etxebizitza bateko teilatuan erori da droneetako bat, eta bestea erdialdeko bulego eraikin batean.

Krimeako erasoen inguruan Sergei Aksionov mintzatu da, Krimeako Errepublikako gobernuburua: «Hamazazpi droneko erasoa da gaur gauean jasan duguna. Haietatik hamalau elektronikoki suntsitu ditugu, eta beste hirurak aireko defentsek bota dituzte. 11 drone Itsaso Beltzera erori dira». Ukrainako Gobernuaren operazioak Kirovski barrutia jo du, etxebizitza batean erori baita ibilgailu bat. Horrez gain, inguruko etxebizitza eta kaleak hustu, eta ondoan dauden trenbideak itxi dituzte. Larunbatean, Krimeako Dzhankoi lurraldeko munizio gordetegi bat hondatu zuen Ukrainak.

Ukrainaren izenean Mikhailo Fedorov Eraldaketa Digitaleko ministroak hartu du erasoa bere gain, Telegram kontuaren bidez: «Gaur gauean, Krimeari eta munstroen hiriburuari eraso diete. Haien aireko defentsak gero eta errazago saihesten ditugu». Ukrainak uztailaren 4an eraso zion Moskuri azken aldiz. Orduan, bost drone bidali zituzten, eta bostak suntsitu zituzten.

Dmitri Peskov Kremlineko bozeramaileak argi utzi du defentsak hobetzen dabiltzala, Ukrainako droneen presentzia areagotu egin da-eta Errusiako hiriburuan. «Ukrainiako hegoaldean diharduen operazio militarrak bere bidean jarraituko du; gure aurkako erasoak ez gaitu geldituko», esan du Peskovek. Larunbatean, Errusiak Odesako katedral ortodoxoa jo zuen hiriaren aurkako eraso batean, baina Peskovek akusazio hura ezeztatu du: «Askotan esan dugu: gure armadak ez die inoiz kalte egin azpiegitura sozialei, eta are gutxiago elizei, tenpluei eta katedralei. Gure aurkako akusazio horiek gezur hutsak dira. Haien segurtasuneko misilek suntsitu zuten katedralaren zati hori».

Ukrainaren kontraerasoaren ikuspuntuak

Antony Blinken AEBetako Estatu idazkariak, CNN telebistan emandako elkarrizketa batean, adierazi zuen Ukrainiak gerran galdutako eremuaren %50 kendu diola Errusiari jada. «Kontraerasoraren hasieran dago Ukrainia oraindik, baina hainbat kilometro karratu irabazi ditu jada», esan zuen Blinkenek. «Errusiak porrot egin du. [Errusiako presidente Vladimir] Putinek zituen asmoak ez dira bete, eta ez dira beteko. Ukrainia mapatik ezabatu nahi zuten, herrialdea eta haren subiranotasuna suntsitu, baina ez dute lortu. Errusiak galdu egin du gerra».

Bestalde, Putin eta Aleksandr Lukaxenko Bielorrusiako presidentea, elkarrekin izandako bilkuran, Ukrainaren kontraerasori buruz mintzatu ziren. Horri buruzko galdera bat sorrarazi zen, eta Lukaxenkok esan zuen kontraerasorik ez zegoela. Putinek, berriz, kontraerasoa bazegoela baieztatu zuen, baina «porrot egin» duela esan.


Summary: Espainiako Gobernua eratzeko egutegia hasi da. Espainiako Gorteetarako hauteskundeen ondoren, bi bide ireki dira: irailaren 8rako Espainiako Gobernua eratuta izatea edo Gabonetarako hauteskundeetara deitzea.

Espainiako Gorteetarako hauteskundeen ondoren, hurrengo lau urteetan aginduko duen gobernua eratzeko egutegia hasi da. Hauek dira prozesuaren data nagusiak:

Abuztuaren 17an, Espainiako Kongresua eta Senatua eratuko dira. Parlamentariek ganberetako lehendakariak eta mahaiak aukeratuko dituzte. Astearte horretan bertan, kongresuko lehendakaria Felipe Borboikoa Espainiako erregearengana joango da, eratutako kongresu eta senatuaren berri emateko.

Abuztuaren 21eko astean, kongresuaren osaerari buruzko informazioa jaso ondoren, Espainiako estatuburuak talde guztietako ordezkariak deituko ditu, inbestidura saioari begira zein hautagai proposatuko duen erabakitzeko.

Abuztuaren 24aren inguruan bukatuko da kongresuan talde parlamentarioak osatzeko bost eguneko epea.

Iraileko lehen astean, behin parlamentuko taldeak eta Bozeramaileen Batzordea eratuta, osoko bilkuretarako deia egiten ahalko da. Hautagairen baten inguruan babes nahikoa balego, inbestidura eztabaida garai horretan egin liteke; abuztuaren amaieran edo iraileko lehen astean. Hortik aurrera, presidentegaiak bi aukera izango ditu: lehenengo bozketan gehiengo absolutua lortzea (176 diputatu) edo, bigarrenean, lehenengotik 48 ordu igaro eta gero, gehiengo soil bat eskuratzea —alegia, aldeko boto gehiago jasotzea kontrakoak baino—.

Lehen inbestidura bozketa horren datak egutegia baldintzatu dezake; izan ere, inork behar adina babes lortu ezean, egun horretatik aurrera bi hilabeteko epea izango dute hautagairen batek presidentetza lortzeko. Epe hori igarota inork ez badu behar adina babes eskuratzen, gorteak desegin egingo dira, eta 47 egun igaro ondoren berriro egin beharko dira hauteskundeak. Gutxi gorabehera, abendu-urtarrilean lirateke hauteskundeak, Gabon ingururako.


Summary: Greta Thunbergi isuna jarri diote Suediako Poliziari desobeditzeagatik. Greta Thunberg klima aldaketaren protesta batean poliziaren aginduak ez jarraitzegatik epaitu dute.

Greta Thunberg klima aldaketaren kontrako ekintzaileari isuna jarri diote ekainak hemeretziko protesta batean poliziaren aginduak ez obeditzeagatik. Thunberg eta Reclaim the future ekintzaile taldeko kide batzuk, Malmo (Suedia) hiriko portura gerturatu ziren eta petrolio ontzien zirkulazio oztopatu zuten, erregai fosilen aurka protesta egiteko. Poliziak mugitzeko eskatu zienean, ekintzaileek, Thunberg barne, ez zuten jaramonik egin.

Thunbergek gaur izan duen epaiketan onartu du bera hor zegoela eta poliziaren agindu batzuei ez ziela kasurik egin. Baina bere esanetan, egindako ekintza «justifikatuta» dago. «Uste dut bizitza, osasuna eta ondasunak mehatxatzen dituen larrialdi batean gaudela», adierazi du Thunbergek. Klima aldaketaren arriskuak gogorarazi ditu epaiketan.

Auzitegiak bi isun jarri dizkio, guztira 216 euro. Diru hori, krimenaren biktimen funts batera joango da, Suediako prentsak informatu duenez. Auzitegitik ateratzean, sententzia «zentzugabea» dela esan du. «Zientziarekin bat egiten dugunok ordaindu behar dugu; bitartean, erregai fosilen industriak orainaldia eta etorkizuna erre ditzake», adierazi du.


Summary: «Itunak espero ditut, gobernu aurrerakoia egon dadin». Romero baikor mintzo da emaitzez. Uste du orain lehentasuna dela Pedro Sanchez hautatzea eta ez berriz bozetara deitzea.

Aje gozoa bizitzen ari da gaur Rafaela Romero, PSE-EEren Espainiako Kongresurako Gipuzkoako zerrendaburua (Quintana de la Serena, Espainia, 1972). «Oso pozik» dago, «ez direlako pasatu». «Guztion lorpen bat izan da».

PSE-EEk bost aulki lortu ditu eta bi PSNk. Espero al zenituzten emaitza horiek?

Espero genuen jendeak lagunduko zigula gehiengo aurrerakoiari, gorrotoaren koalizioa Espainiako Gobernuan sar ez zedin. Nik konfiantza nuen Euskadirengan, Nafarroarengan eta Euskal Herriarengan. Falta zitzaidan ikustea estatu mailan ea denok laguntzen ote genuen, eta hala izan da: Irabazi duen Espainia gorrotoaren koalizioa gorrotatzen duena da.

Zein esanahi dute emaitzek?

Positiboa iruditzen zait Euskadiren ahotsa ezkerrekoa izatea, ezker konstituzionalista nahiz euskal ezkerraren parte bat indartu izana. Euskadiren ahotsa da aurreko legealdian eskubideak irabazi zituena.

Espainian, PP da lehen indarra.

Bai, baina aurreko hauteskundeetan ere esaten nuen, eta demokraziaren funtzionamenduaren berri dugun guztiok badakigu: Gobernuak botoekin irabazten dira, noski, eta akordioekin ere irabazten dira. Argi dagoena da PPk ez duela Espainia ezagutzen, ezagutzen duen Espainia duela mende batekoa dela. Lehengo eskuin bera da, aurkariari jazartzen zaion hura, eta ez dute ikasten Espainian denekin gobernatzen dela, eta Espainia dela bere jendea, bere lurrak, bere identitate desberdinak, gaztelera ez diren beste hizkuntzak...

Espainiako Gobernuko presidente izateko, Pedro Sanchezek, besteak beste, EH Bildu eta EAJ behar ditu. Prest al zaudete beraiekin akordioak egiteko?

Merezi dugu eskubideak, askatasunak eta ongizatea bermatzea. Espero dut akordio horiek egotea, gobernu aurrerakoi bat egon dadin, politika berdina egiten jarraitu dezan. Orain, gainerako euskal alderdiek hitz egin behar dute —baten batek ja egin du—, eta esan beharko dute gehiengo aurrerakoi bat eraikitzen jarraitu nahi duten edo [Alberto Nuñez] Feijoori utziko dioten gobernatzeko esperantzaren bat.

Ba al dago aukerarik hauteskundeak errepikatzeko?

Ez dakit. Uste dut [PPk eta Voxek] eduki duten indarkeriazko tonua igo ez dezaten eta lasaitasuna eta segurtasuna emateko herritar guztiei, gorrotoaren koalizioarekin bat egiten ez duen gehiengoa ados jarri behar garela, Pedro Sanchez izan dadin presidente; hori da lehentasuna eta ez beste hauteskunde batzuetara deitzea.

2024an beste hauteskunde batzuk egongo dira, Eusko Legebiltzarreko kideak aukeratzeko. Emaitza berdinak lortuko al dituzue?

Denok kontziente gara hauteskunde bakoitzak osagai desberdinak dituela, eta denetan egin behar da borroka. Uste dut PSE indartuta atera dela emaitza hauekin eta euskal ezkerraren erreferente izanda. Indar horrekin saiatuko da Euskadiren ahotsa aldatzen Eusko Legebiltzarrean. Baina uste dut hori tokatzen denean tokatuko dela.

EH Bildu gero eta boto gehiago lortzen ari da; EAJ, aldiz,galtzen ari da. Ikusten al duzue aukerarik EH Bildurekin ituna egiteko?

Momentu bakoitzean lehentasun bat dago, eta uste dut denok orain beste helburu bat dugula: duela mende bateko Espainiara ez itzultzea. Ikusiko da etorkizunean. Zerbaitetarako egiten dira akordioak; eskubideak irabazi behar dira, eta jendeari lasaitasun handia eman behar zaio. Euskal ezkerrean akordioak egongo dira berriz ere, orain arte erakutsi dutelako eskubideez ari garenean ados jartzen direla.


Summary: JxCren jarrera gorabehera, PSOEk uste du gai izango dela gobernabidea bermatzeko. Turullen esanetan, inbestidurako bigarren bozketan abstenitzea ez dago mahai gainean.ERCk blokeorik ez egoteko eskatu du. PSCren arabera, ez dute onartuko erreferendum bat negoziatzea.

Espainiako Gorteetarako hauteskundeetako emaitzak ikusita eta Kongresuan ordezkaritza izango duten alderdien jarrera aintzat hartuta, JxC Junts Per Catalunyaren esku egongo da Pedro Sanchez berriro gobernuko presidente izatea, edo egoera blokeatzea eta gehiengo faltagatik bozak errepikatu behar izatea. Eta Carles Puigdemont buru duen alderdiak jarraitzen du, kanpainan egin bezala, jarduneko presidentea ez babesteko asmoarekin. Jordi Turull idazkari nagusiak adierazi du PSOEren presidentegaiaren inbestidura posible batean abstenitzea ez dela oraintxe bertan aurreikusten duten aukera bat. Gobernabideari modua emateko, Kataluniako alderdi independentisten negoziaziorako posizioak «autodeterminazioan eta amnistian oinarritu» beharko lukeela nabarmendu du RAC1 irratian egindako elkarrizketa batean.

Eta zenbait hedabidek Sumarreko iturriak aipatuz kaleratu dutenez, Unidas Podemoseko diputatu ohi Jaume Asens Puigdemontekin negoziatzen hasi da, Yolanda Diaz Sumarreko liderrak hala eskatuta.

PSOEk, baina, ez du onartuko ez babesa jasotzearen truke prozesu subiranistagatik errepresaliatuei amnistia ematea, ez erreferendum bat negoziatzea. PSCren lehen idazkari Salvador Illak hori ohartarazi dio JxCri. RAC1en esan duenez, bi baldintza horiek ez dira «egingarriak», eta iruditzen zaio Kataluniako herritarrek ez zutela bozkatu autodeterminazio galdeketan pentsatuz. 1982ko bozez geroztik, Kataluniako independentistek inoiz ez dituzte hain ordezkari gutxi izan Madrilen: hamalau izango dira. 2019ko hauteskundeetan baino 700.000 boto inguru gutxiago jaso dituzte.

Halere, oro har izango dira erabakigarriak indar subiranistak: Kataluniakoak, baita Euskal Herrikoak ere. ERC Esquerra Republicanak ez du blokeorik nahi, ez hauteskundeak errepikatzea; beraz, ez du Sanchezen inbestidura oztopatuko. «Bloke ultra frenatu dugu. Ezin gara arriskatu PPri eta Voxi beste aukera bat ematera», azaldu du gaur Marta Vilalta alderdiaren bozeramaileak, agerraldi batean. EH Bilduren diputatu hautatu Jon Iñarrituk esan du, Onda Vasca irratian egin dioten elkarrizketa batean, koalizio independentistak bere esku dagoena egingo duela Moncloan ez dadin egon eskuineko eta eskuin muturreko gobernu bat, eta arduraz jokatzera deitu ditu gainontzeko alderdiak. Itxaso Atutxa BBB Bizkai Buru Batzarraren liderrak gaur Radio Euskadin azaldu duenez, EAJ ez da traba bat izango Sanchezen gobernabiderako, baina uste du PSOEren presidentegaiak «Euskadirentzako eta Kataluniarentzako erabaki estrategikoak» planteatu beharko dituela, emaitzek hala behartuta.

Alderdi horien eta Sumarren zein BNG Bloke Nazionalista Galiziarraren babesarekin, inbestidurako bigarren bozketan, zeinean nahikoa den gehiengo sinplea —gehiengo osorako 176 boto behar dira, eta emaitzek ez dute horretarako modurik ematen—, ezkerren eta subiranisten blokeak 172 boto lortuko lituzke, eta eskuinaren eta eskuin muturrarenak (PP, Vox, UPN eta Coalicion Canaria), aldiz, 171. Hori litzateke agertokia, JxC abstenituko balitz. Sanchezek egoera horretara heldu nahi du blokeoa baztertzeko. PSOEko iturriek Espainiako hedabideei esan dietenez, Sanchezek gaur alderdiaren zuzendaritza federalean adierazi du «gobernabiderako formula» topatuko dutela.

Horiek horrela, ERCri ere presio egin nahi izan dio JxCk azkeneko orduetan. Izan ere, inbestiduraz baino gehiago, subiranisten arteko «batasun estrategikoaz» hitz egin behar delakoan dago Turull. Horregatik, bozetako emaitzek ekarritako «aukera» prestatzeko, indar eta erakunde independentistekin biltzeko asmoa agertu du. Oriol Junqueras ERCren liderrak Kataluniaren interesak «elkarrekin defendatzera» deitu zuen JxC atzo, bozen emaitzak ezagutu berritan. Hori bai, Turullek adierazitakoak gorabehera, ERCk mantentzen ditu kanpainako baldintzak Sanchez babesteko: Rodalies aldiriko tren sarearen eskumena transferitzea, erkidegoaren finantzaketa eredua gainbegiratzea, eta 2020an sortutako Generalitatearen eta Moncloaren arteko elkarrizketa mahaiari eustea. Hori adierazi du Teresa Jorda ERCren diputatu hautatuak, gaur, TV3n.

Hau da, Junqueras buru duen alderdiak ez dio prezio garestiegi bat jarri babesari. Halere, neurri handi batean jarrera horregatik beragatik galdu ditu ERCk sei eserleku —2019ko hauteskundeetan baino 400.000 boto gutxiago— Madrilen. PSOEren makulu nagusietako bat izan da azken legegintzaldian, eta bozkatzaileen multzo bati iruditzen zaio Katalunia ez dela irabazten atera. Beherakada azal dezaketen beste bi aldagai ere badira: batetik, prozesu subiranistak eragindako higadura; eta, bestetik, ANC Biltzar Nazional Katalanak bozetan abstenitzeko deia egin zuela, indar subiranistei Madrilen epel jokatzea egotzita.

Hegemonia lortzeko lehian, Kataluniako bi familia independentista nagusien arteko harremanak inoiz ez dira onak izan, eta are txarragoak dira iazko urritik, JxCk Generalitatetik ateratzea erabaki zuenetik. Hori egiteko argudiatu zuen, hain zuzen, ERCk «lehentasuna» ematen ziela PSOErekin egindako itunei, Katalunian zituenei eman ordez.

PPren eskaera

PPk pentsatzen du Sanchezen planteamenduak, hau da, inbestidurako blokea Sumarrekin eta independentistekin osatu nahi izateak, blokeoa eta hauteskundeen errepikapena ekarriko dituela. Hori esan du gaur Cuca Gamarra alderdiko idazkari nagusiak, La Sexta telebista katean. Orduan, inbestidura Alberto Nuñez Feijoo PPren presidentegaiarekin «gauzatu» beharko luketela iruditzen zaio. Ez du zehaztu, ordea, nola. Borja Senper PPren kanpainako bozeramaileak ere ez, Onda Ceron egindako elkarrizketa batean. Adierazi du gobernabiderako aukera bakarra dela PPk, boto gehien lortu duen alderdiak, «formula alternatiboak» bilatu behar izatea PSOErekin batera.

EAJren ezezkoa Feijoori

PPk pentsatzen du Sanchezen planteamenduak, hau da, inbestidurako blokea Sumarrekin eta independentistekin osatu nahi izateak blokeoa ekarriko duela, eta hauteskundeak errepikatzea. Hori esan zuen atzo Cuca Gamarra alderdiko idazkari nagusiak La Sexta telebista katean. Hori horrela, inbestidura Alberto Nuñez Feijoo PPren presidentegaiarekin «gauzatu» beharko luketela iruditzen zaio. Ez zuen zehaztu, ordea, nola. Aukera horri atea itxi diona EAJ izan da. Andoni Ortuzar EBBko presidenteak atzo iluntzean jakinarazi zuen ez dutela eztabaidatu ere egingo Feijooren inbestidura errazteko aukera.