Summary: Aurten ere hondartzen edukiera kontrolatuko dute Donostian. Udalak atzo argitaratu zuen edukiera kontrolatuko dutenak kontratatzeko lehiaketa. Ekainaren 1etik aurrera ezarriko dute neurria.

Hondartzetan joan den urtekoen antzeko irudiak ikusiko dira aurten ere. Euskal Herrian, 2020an, hondartza bakoitzari egokitutako hainbat sistema erabili zituzten edukiera kontrolatzeko —besteak beste, aplikazioen bidez—, eta jada badago aurtengorako prestatzen hasi denik: Donostiako Udalak atzo argitaratu zuen hondartzen edukiera kontrolatuko duten pertsonak hautatzeko lehiaketa.

Miguel Angel Diez zinegotziak azaldu zuenez, sistema joan den urtekoaren antzekoa izango da, baina aldaketa batekin: iaz uztailaren 1ean hasi ziren edukiera kontrolatzen, eta aurten ekainaren 1ean hasiko dira. Irailaren 15era arte mantenduko dute neurria indarrean. Udalak aurreikusia zuen aurten ere neurriak ezarri beharko zituela hondartzetan, are gehiago pandemiaren egungo bilakaera ikusita.

Donostiako hiru hondartzen edukiera Igeldo eta Urgull mendietan jarritako kamera sistema baten bidez neurtzen dute. Hala, herritarrei semaforoen edo banderen bidez jakinaraziko zaie hondartzaren egoera zein den, eta noiz daukaten debekatuta hondartzara sartzea gehienezko edukiera gainditu dutelako. Donostiako Udalaren webgunean ere begiratu ahalko da zein den hondartzen egoera.

Atzo argitaratutako lehiaketak zehazten duenez, une oro zazpi izango dira hondartzetako sartu-irtenak kontrolatuko dituzten langileak, udaltzaingoarekin batera. Udalak 120.000 euro jarriko ditu horretarako.


Summary: AstraZenecarekin txertatutako emakume bat ospitaleratu dute Gasteizen, koma induzituarekin. Osasun Sailaren arabera, Farmakozaintza Sareari jakinarazi diote gertaera, «txertaketarekin lotutako gertakari kaltegarrien susmoak» daudelako.

Lehen irudipenen arabera, AstraZeneca txertoarekin lotura izan dezake emakumearen ospitaleratzeak: odolbildu batekin ospitaleratu dute Gasteizen, eta AstraZenecarekin txertatu zuten duela gutxi. Eusko Jaurlaritzako Osasun Sailaren arabera, Farmakozaintza sareari eman diote gertaeraren berri, «txertaketarekin lotutako gertakari kaltegarrien susmoak» daudelako. Hala, ikerketa bat abiaraziko dute gertaeraren inguruan, eta txertaketaren eta odolbilduaren artean loturarik ote dagoen edo ez aztertuko dute. Une honetan, koma induzituan dago emakume hori, baina medikuak baikor mintzatu dira haren bilakaeraren inguruan.

Ospitaleratu duten gaixoak 57 urte ditu, aurretiazko patologiak ditu, eta Arabako Etxez Etxeko Laguntza Zerbitzuan lan egiten du. Duela hainbat egun txertatu zuten AstraZenecaren txertoarekin. Txerto hori hartu eta hainbat egunen ostean, gaizki sentitzen hasi zela adierazi zuen emakumeak, ondoezik sentitzen zela, eta une horretan ezustean jausi zen lurrera. Une hartatik bertatik, Gasteizko Santiago ospitalean dago, zainketa intentsiboetako unitatean.

Txertaketaren eta odolbilduaren artean egon daitekeen lotura frogatuko balitz, Araban, Bizkaian eta Gipuzkoan atzematen den lehena izango litzateke. Nafarroan, kasurako, Iruñean lan egiten zuen Espainiako armadako militar bat hil zen joan den astean, buruan odolbildu bat izan ostean. Hil baino hamasei egun lehenago txertatu zuten AstraZenecarekin. Ikertzen ari dira kasu hori ere.


Summary: Ander Mujika preso donostiarra askatu dute. Astelehenean bidali zuen Frantziak Espainiara. Atzo arratsaldean utzi zuen libre Espainiako Auzitegiak, zigor osoa bete duela ikusita.

Atzo 20:00ak aldera libre geratu zen Ander Mujika donostiarra, Espainiako Auzitegiak erabakita. Frantziak astelehenean entregatu zion Espainiari, baina haren kontra zeuden auziengatik dagoeneko zigor osoa bete duela ebatzi dute.

2007. urtean atxilotu zuten Okzitaniako Caorsen. ETAko kide izatea egotzi zioten Mujikari, eta armak gordetzea. Parisen epaitu zuten bi auzi horiengatik, eta zigorra bete du, besteak beste, Saint-Martin-de-Reko (Frantzia) eta Mont-de-Marsango (Okzitania) espetxeetan.

Mujikaren gurasoek, anaiak eta 5 urteko ilobak auto istripua eduki zuten 2017an, Bordele parean, Saint-Martin-de-Reko espetxera bisitan zihoazela. Euskal Herritik 550 kilometrora dago espetxea.

2018an, Mujika eta Fermin Martinez Bergara presoak Euskal Herritik gertuago dagoen espetxe batera hurbiltzeko agindu zuen Frantziako Gobernuak. Saint-Martin-de-Retik, Mont-de-Marsangora eraman zituzten, Euskal Herritik 160 kilometrora.

Apirilaren 10ean, protesta egin zuten Donostiako Gros auzoan, presoaren egoera salatzeko.


Summary: Alarma egoera autonomia bakar batzuetan bakarrik ere ezar daitekeela esan du Mendiak. Adierazi du ulertzen dituela Eusko Jaurlaritzako lehendakari Iñigo Urkulluk osasun egoeraren larriaren inguruan adierazitako kezkak, eta bere egiten dituela.

Radio Euskadin solastatu da gaur Eusko Jaurlaritzako lehendakariorde Idoia Mendia, eta hizpide hartu dituen gaien artean egon da alarma egoeraren amaiera, Espainiako Gobernuak maiatzaren 9an bertan behera uzteko asmoa baitu, eta horrek ekar ditzakeen ondorioen gaineko kezka agerikoa da Euskal Autonomia Erkidegoko erakundeetan. Zalantza horiek ulertzen dituela adierazi du Mendiak, baina irtenbide bat egon daitekeela uste du: alarma egoera, beharrezkoa bada, autonomia bakar batzuetan ezartzeko modua egon daiteke.

Iñigo Urkullu lehendakariak behin baino gehiagotan adierazi du alarma egoerarik gabe baliabide egokirik ez duela izango Jaurlaritzak izurriaren kontrako prebentzio neurriak ezartzeko. «Kezka» hori bere egiten duela esan du Mendiak, datu epidemiologikoen bilakaera txarra delako orain Araba, Bizkai eta Gipuzkoan eta horrek eragindako «presioa» agerikoa delako osasun sisteman. Baina oraindik alarma egoera beharko den jakiteko itxaron egin behar dela adierazi du: «Izurriak erakutsi digu egoerak azkar aldatzen direla; gaur gaizki gaude, baina bi asteren buruan egoera onean egon gaitezke». Horregatik, maiatzaren 9a hurbildu arte zain egon behar dela esan du, orduan ikusteko zer egin.

Defendatu egin du, gainera, Espainiako Gobernuaren jokabidea. Erkidegoen arabera egoera epidemiologikoa nabarmen aldatzen dela nabarmendu du, eta estatuaren «mapa osoa» aintzat hartu behar duela izurriaren aurkako estrategiak proposatzeko orduan.

Eusko Jaurlaritzako eledun Bingen Zupiriak gaur gogorarazi du gero eta egun «gutxiago» geratzen direla alarma egoera bukatzeko. Espainiako Gobernuari egotzi dio alarma egoera bertan behera utzi nahi izana «udarara» begira dagoelako: «Beste lehentasun batzuk ditu orain».


Summary: Azkoienen agerturiko mosaiko erromatarrak aztertzen ari dira. Ureztatze sistema bat jartzeko lanetan agertu dira aztarnak. Nafarroako Kultura Sailak esan duenez, K.o. III-IV. mendeetako eraikin handi baten hondakinak dira.

Indusketa egiten ari da Nafarroako Kultura Zuzendaritza Azkoiendik gertu agertu diren aztarna arkeologikoen inguruan. Ureztatzeko sistema baterako lan batzuetan, ohiko kontrol bat egin zuten, eremuaren zati txiki bat induskatuta. Baina aztarnak bazeudela ikusi zuten, eta, azkenean, 400 metro koadroko gune bat ari dira aztertzen orain.

Martxoaren 8an topatu zituzten lehenengo zantzuak, eta indusketa joan zen astean amaitu zuten. Orain eman dute aurkikuntzaren berri.

Zuzendaritzak zabaldu duenez, erromatarren garaiko landa eremuko eraikin baten arrastoak dira, K.o. III.-IV. mendeetakoak, orain arte ezagutzen ez zirenak. Nabarmendu dute «eraikin handi» bat zela. Halere, egitura «oso eraldatuta» dagoela ohartarazi dute, lurra askotan goldatu dutelako han.

Mosaikoak dituzten hiru zoru topatu dituzte. Horietako batek 30x9 metroko area du, eta, beraz, Nafarroan topaturiko «handiena». Besteak txikiagoak dira. Forma geometrikoak eta landareen irudiak osatzen dituzte mosaikoaren teselek.

Azkoienen topaturiko geletako baten mosaikoetako xehetasun bat. Nafarroako Gobernua

Nafarroako Gobernuak nabarmendu egin du agintarien eta soroaren jabearen arteko lankidetza. Mosaikoak babesteko lan batzuk egin dituzte, eta estali egin dituzte. Orain, radarrekin eta besteko tresneriarekin aztertuko dute eremua, lurraren azpian gehiago ote dagoen jakiteko.

Ablitaskoa, zaharberrituta

Nafarroako hainbat lekutan agertu izan dira erromatarren garaiko mosaikoak.

Ablitasen, urtarrilean amaitu zuten El Villarko aztarnategiko etxe bateko gelako zorua zaharberritzen.

Orduan, 23,5 metro koadroko zoru oso bat atera zuten lur azpitik, eta txukundu. Orduan, Nafarroan azken 25 urteotan osorik aurkituriko bakarra zela adierazi zuten. Ikus behar, beraz, orain Azkoienen topaturikoa osorik dagoen.

Hiru urte eman dute hura lur azpitik ateratzen eta bere onera ekartzen. 2010. urtetik ari dira lanean aztarnategi horretan. 2017an aurkitu zuten 19. gela, eta, hurrengo urtean, indusketa babestu zuten 768 metro koadroko estalpe bat eraikita.

Garrantzi handia eduki zuten bere garaian halako landetxe handiek, nekazaritzara eta abeltzaintza lantzeko oinarrizko unitateak zirelako, normalean familia baten ardurapean. Han bizi zen familia, eta han lantzen, eraldatzen eta gordetzen zituzten inguruko lurrei eta animaliei erauzitako mozkinak. Hau da, mendialdean gero baserriek edukiko zuten antzeko eginkizuna zeukaten, parekatze aldera.


Summary: Torturaren biktimak aitortzeko ekitaldi bat egin dadila eskatu du Foro Sozialak. Ekainaren 26a Torturaren Biktimei Laguntzeko Nazioarteko Eguna izango da, eta Foro Sozial Iraunkorrak uste du "baldintza guztiak" daudela aitortza hori egiteko.

2019an, Eusko Legebiltzarrak aho batez onartu zuen Elkarrekin Podemos-IUren legez besteko proposamen bat, eta, horrela, Eusko Jaurlaritzari eskatu ekitaldi bat antolatu dadila torturaren biktimei aitortza emateko. Foro Sozial Iraunkorraren iritziz, «baldintza guztiak» daude datorren ekainaren 26an, Torturaren Biktimei Laguntzeko Nazioarteko Egunean, 2019ko agindu hori gauzatzeko eta «torturaren biktimak aitortzeko maila goreneko ekitaldi forman». Foro Soziala modu diskretuan hasiko da lanean eragile politiko eta sindikalekin, 2019ko adostasun horrek «fruituak» eman ditzan.

Agus Hernan eta Nekane Altzelai Foro Sozial Iraunkorreko bozeramaileek agerraldi bat egin dute Donostian, torturaren aitortzaren beharra azpimarratzeko. Eskaera zehatzak egin dituzte: Jaurlaritzari galdegin diote, «ahalik eta adostasun handiena lortzen saiatuz», biktimak «modu sinbolikoan» aitortzeko ekitaldi bat antolatzeko, osasun arauak errespetatuz. Altzelaik eta Hernanek garrantzitsutzat jo dute ekitaldi horretara gonbidatzea Kriminologiaren Euskal Institutuak torturaz eginiko txostenean jasotzen diren Poliziaren biktimak.

Txostena 2017ko abenduan aurkeztu zuten, eta 4.113 tortura kasu jaso zituzten 1960 eta 2014 artean Euskal Herrian.

Era berean, Jaurlaritzari eta Nafarroako Gobernuari eskatu diete torturaren biktimei laguntzen jarrai dezatela, «eskura dituzten baliabide guztiak haien esku jarriz, dagozkien eskubideak lortzeko bidean; egia, aitorpen ofiziala, erreparazioa eta berriz ez gertatzeko bermeak». Foro Sozialaren esanetan, «pausoak ematen jarraitzeko unea» da, «hainbeste urtetako diskriminazioari aurre egiteko garaia», uste baitute torturen errealitatea «agenda politiko eta mediatikoaren erdigunean» dagoela.

Izan ere, «paradigma aldaketa bat» gertatu dela uste du Foro Sozialak, eta azken hilabeteetako gertakari ugari zerrendatu ditu. Esaterako, Hernanek eta Altzelaik gogoan izan dute Nafarroako Parlamentuak eta Jaurlaritzak Mikel Zabalza zenaren senideei eginiko aitortza, Zabalzaren hilketaren kasuan Alberto Perote CESIDeko koronelaren eta Pedro Gomez Nieto Guardia Zibileko kapitainaren arteko elkarrizketak eragindako «lurrikara», Non dago Mikel? dokumentalaren Madrilgo aurkezpenera Pablo Iglesias Espainiako Gobernuko orduko presidenteordea joan izana, Felipe Gonzalez gobernuburu ohiak GALen sorreran izandako zereginaz, CIAk eginiko txostena zabaldu izana eta Giza Eskubideen Europako Auzitegiak Espainiako Estatua zigortu izana tortura kasuak behar bezala ez ikertzeagatik.

«Nabarmendu nahi dugu eztabaida honek agerian utzi duen daturik garrantzitsuena dela biktima guztiek egia, justizia eta erreparazioa jasotzeko duten eskubideari buruzko adostasun instituzionala eta politikoa dagoela, torturak bereziki aipatuta», azaldu dute Altzelaik eta Hernanek.


Summary: Enpresa txikiak ari dira okerren pasatzen Bizkaiko metalgintzan. Suspertzea geldotu egin da lehen hiruhilekoan, baina hobekuntza laster espero dute alorrean. FVEMek azaldu du enpleguaren murrizketa aurreikusi baino txikiagoa izan dela; 500 lanpostu galtzea espero zuen, baina martxoan 206 enplegu sortu dira metalgintzan Bizkaian.

«Egoera konplexuz betetako urte zaila» izan da iazkoa Bizkaiko metalgintzarentzat, azaldu du Tamara Yague FVEMeko presidenteak. Egoera gorabeheratsuaren ondorioz, Metalgintzako Enpresen Bizkaiko Federazioak inoiz baino kontsulta gehiago jaso ditu pandemiaren lehen urtean, eta hainbat informazio zirkular plazaratu behar izan ditu. FVEMk gaur egingo du bere urteko batzarra.

Federazioak, halaber, arloko 300 enpresatan (15.000 enplegu inguru) egindako koiuntura inkesta berria aurkeztu du. Haren arabera, Bizkaiko metalgintzan geldotu egin da jardueraren suspertzea, baina konpainiek uste dute laster hobetuko dela joera, betiere txertaketa kanpainaren arabera.

Dena den, batzuk beste batzuk baino hobeto dabiltza. Bizkaiko metalgintzako enpresen %44k iazko azken hiruhilekoaren pareko jarduerarekin jarraitzen dute, eta %20 uste baino hobeto dabiltza. Hala ere, konpainien herenek ikusten dute beren merkatua atzeraldian edo atzeraldi gogorrean.

Enpresen erdiek uste dute urtebetetik gora beharko dutela jarduera erabat leheneratzeko. Oraindik ere, konpainien %54k diote euren eskari zorroa ahula edo oso ahula dela. Yaguek kezkatuta azaldu du enpresa txikiak ari direla kirisa okerren pasatzen, hamar langilez azpikoak; «txosten guztian ikusten da enpresaren neurriaren eta adierazleen arteko erlazio hori; zenbat eta handiagoa enpresa, parametroak positiboagoak dira».

Enpresen kezka nagusien artean, Espainiako merkatuaren ahultasunak hartu du lehen postua, baina aspaldian agertu ez den arrangura bat ere agertu da, lehengaien kostuei eta hornikuntzari buruzkoa. Errentagarritasun txikiak hor dirau, azken urteetan bezala enpresen kezkabide handienen artean.

Datu on bat enpleguan

Pandemia hasi zenetik lehen aldiz, gehiago dira langile taldea handitzeko asmoa duten enpresak (%16) kaleratzeak aurreikusten dituztenak baino (%12,5). FVEMeko presidenteak gogoratu du urte hasieran sektorean 500 lanpostuko galera aurreikusi zutela, baina hobekuntza arin bat ikusi du Gizarte Segurantzaren martxoko emaitzetan, 206 afiliatu gehiago zenbatu baititu.

Beste aldagai batek ere lausotzen ditu enpleguari buruzko irakurketak: urteko lehen hiruhilekoan Bizkaiko metaleko enpresen %17k zuten enplegua aldi baterako erregulatzeko espedienteren bat indarrean. Bigarren hiruhilekoan halako erregulazio bat eskatzeko aukera zabalik zeukaten beste %10,7k.


Summary: Txertoaren dosi bakarrarekin birusaren transmisioa erdira jaisten da, ikerketa baten arabera. Pfizerren edo AstraZenecaren lehen dosia hartu eta hiru astera, birusa hedatzeko aukerak %38 eta %49 artean jaisten direla ondorioztatu du Erresuma Batuko Osasun Agintaritzak.

Birusaren hedapena gelditzeko orduan, txertoen dosi bakarra eraginkorra dela jakin du PHE Erresuma Batuko Osasun Agintaritzak. Egindako ikerketan, ondorioztatu du Pfizerren edo AstraZenecaren lehen dosia hartu eta hiru astera birusa kutsatzeko aukerak ia erdira jaisten direla: %38a eta %49a artean. Horrez gain, adituek ikusi dute txertoa hartu eta hamalau egunera hasten dela haren eragina.

Ikerketa elkarbizitza unitateetan dauden lagunen artean egin dute, eremu horietan birusaren transmisioaren arriskua handia baita. Hori horrela, argi gehiago ekarri du txertoen eraginkortasunaren inguruan: orain arte ez baita argibiderik egon txertoek transmisioan eragiten duten edo ez. «Txertoak funtsezkoak dira normaltasunera bueltatzeko. Egunero ehunka heriotzaren eta gaixotasunaren larriagotzea ekiditeaz gain: orain ikusi dugu birusa beste norbaiti kutsatzeko aukerak ere txikitzen dituztela», adierazi du Mary Ramsay PHEko immunizazio saileko arduradunak. Hala ere, datu horiek «pozgarriak» direla onartu badu ere, higiene neurriak eta distantzia soziala mantentzearen garrantzia azpimarratu ditu Ramsayk.

Erresuma Batuan Pfizerren, AstraZenecaren eta Modernaren dosiak txertatzen dituzte, eta jada 33,8 milioi dosi banatu dituzte.


Summary: Zornotzako gaztetxea ixteko saioak huts egin du. Ertzainak, udaltzainak eta epaitegiko idazkariak joan dira goizean Munarri gaztetxea ixtera, baina operazioa bertan behera utzi behar izan dute, eraikinean hiru haur dituen pertsona bat bizi dela ohartarazi dietelako.

Ertzaintzako eta Zornotzako (Bizkaia) Udaltzaingoko agenteak, eta epaitegiko idazkariak sarrailagile batekin agertu dira gaur goizean herriko Munarri gaztetxean, eraikina husteko agindu batekin. Antzinako jauregiko inguruak itxi dituzte, baina gaztetxeko hiru kidek barrura sartzea lortu dute, eraikina barrenetik ixteko eta poliziari sartzea galarazteko. Bitartean, Harrera elkarteko abokatuek idazkariari ohartarazi diote ezin zutela aurrera jarraitu operazioarekin, eraikinean pertsona bat bizi delako, eta asteburuetan hiru haur haren kargu dituelako.

Zornotzako Gazte Asanbladak Forjarien jauregia deiturikoa okupatu zuen uztailean, eraikinean gaztetxea antolatzeko. Munarri gaztetxea deitu diote egitasmoari. Eraikina hutsik zegoen, eta azken urteotan Vusa etxegintza enpresaren esku egon da. Gazteen arabera, «dekadentzia egoera argian» zegoen jauregia.

Enpresak, ordea, auzitegietara jo zuen, eta zigor auzi bat zabalik dago identifikatu zuten gazte baten kontra.

Zornotzako Munarri gaztetxea atontzeko gazteek eginiko lanak, iazko urrian. Aritz Loiola / FOKU

Duela gutxi arte, bi familia bizi ziren gaztetxean. Izan ere, Gazte Asanbladak eraikinaren goiko solairua prestatu zuen ataka latzean dauden pertsonak hartzeko. Familietako batek etxebizitza utzi du duela gutxi, eta une hori aprobetxatu dute eraikina husten saiatzeko, Olatz Talavera Harrera elkarteko abokatuaren arabera.

Baina saioak huts egin du gaur goizean. Izan ere, abokatuaren arabera, gizarte zerbitzuetakoek ez diote auzitegiari eraikinean bizi den beste familiaren berri eman. Bananduriko aita bat bizi da han, eta asteburuetan hiru haur ditu bere kargu. Poliziaren operazioa ikusita, herritarrek abokatuak ohartarazi dituzte, eta Talaverak auzitegiko idazkariari eta gizarte zerbitzutakoei esan diete ezin zutela aurrera jarraitu, familia baten aterpe delako eraikina.

Idazkariak, orduan, hamar eguneko epean epaitegian agertzeko agindu bat eman dio familiaburuari, han bizi dela frogatzeko agiriren bat eraman dezan.

«Ikusiko dugu noiz arte luzatu ahalko dugun prozedura, familia kalean geratzea ahal bezain beste atzeratzeko», esan du Talaverak

Gazte Asanbladak adierazi duenez, fede txarra ikusi dute gaztetxea husteko eginiko saioan. Udaltzainburuarekin hitz egin dutela esan dute, eta hark adierazi diela ez zekitela inor eraikinean bizi zenik. «Itxaron dute han bizi den pertsona kalera atera arte operazioa egiteko. Beraz, bazekiten han bazela norbait bizitzen».


Summary: «Txertaketa masiboa» martxan jarri dezala exijitu dio Otegik Eusko Jaurlaritzari. EH Bilduko koordinatzaileak salatu du Euskal Autonomia Erkidegoa dela jasotako txertoen ehunekorik txikiena jarri duen erkidegoa.

Arnaldo Otegi EH Bilduko koordinatzaileak «txertaketa masiboa» bultza dezala exijitu dio Eusko Jaurlaritzari, eta salatu du Euskal Autonomia Erkidegoa dela, hain zuzen, Espainiako Estatuan jasotako txertoen ehunekorik txikiena jarri duen erkidegoa. Bestalde, uste du euskal gizartea «akituta» dagoela, eta, horretarako, «erreskate emozional» bat eskatu die agintariei: herritarrei informaziorik ez ezkutatzea eta konfiantza ematea, alegia.

Eusko Jaurlaritzaren eta Nafarroako Gobernuaren pandemiaren kudeaketa izan ditu hizketagai Otegik, gaur goizean emandako prentsaurrekoan. Salatu du Jaurlaritzak, Nafarroako Gobernuak ez bezala, «atzerapena» duela txertaketaren adin tarte guztietan, eta eskatu dio txertorik «ez erreserbatzeko»; momentuz koronabirusaren aurkako tresna eraginkor bakarra direla argudiatuta. Alarma egoera momentuz «beharrezkoa» bada ere, neurri horrekin bakarrik pandemiaren arazoa konpontzen ez duela uste du; eta gehitu du Euskal Herriak ez duela bere kabuz erabakiak hartzeko eskumenik.

Hego Euskal Herriko datu txarrez ohartarazi du: estatu bat balitz, munduan hildako gehien dituen hamabigarrena izango litzatekeela azaldu du. Osakidetzako ospitaleak «gainezka» egitear daudela gehitu du, eta, horrez gain, ezarri diren neurri guztiek gizartean ondoeza sortu dutela. «Gizartea nekatuta dago, ez dakielako zeri heldu».

Hori horrela, herritarrentzat «erreskate emozionala» eskatu dio. «Jendeari asko eragin dio pandemiaren urte luze honek. Herritarrei konfiantza eman behar zaie, ez zaizkie datuak ezkutatu behar, ezta adin txikikoak bezala tratatu ere». Hori horrela, txertaketaren erritmoa ahalik eta gehien bizkortzeko eskatu dio Jaurlaritzari, eta herritarrei «etorkizunik» egon badagoela helarazteko.


Summary: Italiako ezkerreko zazpi ekintzaile ohi atxilotu dituzte Frantzian. Brigada Gorriak talde armatuko kide izandakoak dira gehienak. Beste hiru lagunen bila ari da Polizia. Aurrekari bat ezarri du Eliseoak, orain arte entzungor egin izan baitie Italiaren estradizio eskariei.

Italiak terrorismo delituengatik 1970eko eta 1980ko hamarkadetan epaitutako zazpi lagun atxilotu ditu Poliziak Parisen gaur goizean, Eliseoak jakinarazi duenez, Italiako agintariekin batera koordinatutako operazio batean. Zazpi atxilotuak Brigada Gorriak taldeko kide ohiak direla zabaldu da hasieran, baina tartean ezkerreko beste bi taldetako kide bana ere badaudela jakin da gero: Giorgio Pietrostefani Lotta Continua taldearen fundatzaile eta kide ohia eta Narciso Manenti NAR Nukleo Armatu Iraultzaileko militante izandakoa. Horiekin batera atzeman dituzte Enzo Calvitti, Giovanni Alimonti, Roberta Cappelli, Marina Petrella eta Sergio Tornaghi Brigada Gorrietako kide ohiak. Beste hiru lagunen bila ere ari da Polizia, Eliseoak jakinarazi duenez.

Italiak ezkerreko 200 aktibista ohien estradizioa eskatua du, baina, Frantziako presidentetzaren arabera, «delitu larrienak dituztenak» atxiki dituzte, «bi aldeko prestaketa lan garrantzitsuari esker». Hamar kide atxilotzen ahalegindu da Polizia, eta guztiak Mitterrand doktrinak ezarritako esparruaren barruan sartzen direla azaldu du Eliseoak, «odolezko delituak dituztelako».

François Mitterrand Frantziako presidente ohiak 1985ean hartutako konpromisoari deitzen zaio Mitterrand doktrina. Frantziara ihes egindako ezkerreko aktibistak Italiari ez itzularazteko konpromisoa hartu zuen presidente ohiak, baldintza jakin batzuk betetzen baziren. Honela zioen Mitterranden adierazpenak: «1976tik 300 italiar errefuxiatu ditugu gurekin, zeinak ordutik hona damutu egin diren eta Poliziak ez duen inolako kexarik haien inguruan. Beste 30 italiar ere baditugu, arriskutsuak direnak eta klandestinitatean daudenak. Egin beharreko lehenengo gauza horiek aurkitzea da. Epaile italiarrek krimen horiek egin dituztela erakusten duten sumarioak bidaltzen badituzte eta Frantziako justizia horiekin lerratzen bada, estradizio aginduak onartuko ditugu».

Berunezko urteak esaten zaion garaiaren ondoren, Frantzian hartu zuten aterpe Italiako ezkerreko aktibista ugarik. Egoera politikoa ezegonkorra zen urte haietan Italian, eta, testuinguru hartan, ugaritu egin ziren eskuineko eta ezkerreko talde armatuen erasoak. Italiako justiziak zabalik ditu Frantzian erbesteratutako aktibista askoren aurkako auziak, eta urteetan eskatu izan dio Frantziari haiek itzularazteko. Orain arte, uko egin izan dio ia beti Parisek. Duela bi hamarkada, gai horren inguruko elkarrizketak hasi zituen Frantziako Gobernuak Italiakoarekin, eta, ordutik, estradizio eskariak modu indibidualean aztertzen dituzte auzitegiek. «Presidenteak auzi hau konpondu nahi zuen, Italiak azken urteetan eskatu izan duen moduan», azaldu du Eliseoak, gaurko atxiloketen inguruan.

Errefuxiatu italiarren auzian gobernuak posizioa aldatu izana «etorkizunerako gauza txarra» dela ohartarazi du, aldiz, Jean Luc Melenchon Frantziako Asanbleako diputatuak eta Frantzia Intsumisoa alderdiko buruak. «Ezker eta eskuin muturreko atentatu zikloa gelditzeko, akusatuen asiloa onartu zuen Frantziak, bakearen truke. Ordutik, ezkerreko eta eskuineko gobernu guziek ukatu dituzte kanporatzeak. Macronekin, Frantziak hitza jan du», salatu du.

Espero zen moduan, atxiloketak txalotu ditu Italiako Gobernuak. «Operazio ikusgarria izan da; agintari frantziarren eta italiarren kolaborazioa izan du, eta Parisko gure enbaxadako segurtasun adituak bertan parte hartu du», esan du Luigi di Maio Atzerri ministroak, sare sozialen bidez. «Poza» agertu du Mario Draghi lehen ministroak, «Italiak eskatutako auzibide judizialei ekiteko Frantziak hartutako erabakiarengatik».

Atxilotu dituzten zazpi lagunek, datozen orduetan, Parisko Dei Auzitegiko fiskaltzaren aurrean aurkeztu beharko dute euren burua, eta epaileak erabaki beharko du Italiako auzitegien estradizio agindua onartzen duen ala ez.

Bizitza publikoa, 40 urtez

Atzemandako zazpi lagunetatik bosten abokatua da Irene Terrel, eta gogor salatu du polizia operazioa. «Frantziaren traizio izugarria» dela esan dio AFP berri agentziari. «Suminduta nago, eta ez daukat hitzik operazio hau deskribatzeko; sarekada moduko bat izan da», adierazi du. Gainera, salatu du atxilotutakoen egoera ez zuela baldintzatzen Mitterrandek bere garaian hartutako erabakiak, baizik eta Frantziako Gobernuak asiloa emana ziela: «1980ko hamarkadatik, pertsona hauek Frantziaren babespean izan dira, beren bizitza eraiki dute, bizitza publikoa egiten dute, seme-alabak eta ilobak dituzte... eta gertakarietatik 40 urtera etorri dira, goizaldean, haien bila?». Terrelek aurreratu du helegitea jarriko diela estradizio eskariei. «Krudela da, eta ez da onargarria zuzenbidean», erantsi du.

Atxilotuetako beste baten abokatu Jean-Louis Chalansetek ere irmoki salatu du operazioa, eta «ulertezina» dela esan du: «Estatuak hitzeman zuen ez zela estradiziorik egongo, italiarrek etengabe eskatu arren. Orduan, zergatik norabide aldaketa hau?».

Atxilotutakoen artean dago Marina Petrella ere, Italiak bizi guztiko zigorra ezarri ziona baina Frantziak asilo politikoa emana diona. Auzitegiek Petrella estraditatzeko Italiaren eskaera onartu zuten 2008an, baina Nicolas Sarkozy presidente ohia erabakiaren aurka agertu zen, Petrellaren osasun zaurgarria zela eta.


Summary: Beste 1.025 positibo zenbatu dituzte Hego Euskal Herrian. Positiboen portzentajea %6,8 izan da astearteko probetan. Osakidetzak eta Osasunbideak 118 lagun erietxeratu dituzte egun bakarrean.

Hiru eguneko etenaldiaren ondotik, positiboen kopuruak berriz gainditu du milakoa Hegoaldean. Nafarroako Gobernuak eta Eusko Jaurlaritzak argitara ateratako informazioaren arabera, atzo 15.057 diagnostiko proba egin ziren COVID-19a atzemateko, eta horien %6,8k eman dute positibo: 1.022 kasu zenbatu dira, alegia. Horietako 405 Bizkaikoak dira, 356 Gipuzkoan atzeman dituzte; Nafarroan 156 izan dira, eta Araban, 98.

Bestalde, ospitaleen egoerari dagokionez, atzo erregistratutako datuak eman ditu osasun agintariek: 118 lagun erietxeratu zituzten gaitzagatik, eta, horiek kontuan izanik, guztira 913 dira Hegoaldeko zentroetan ospitaleraturik. Zehazki, 688 gela arruntetan daude; ZIUetan, 225.

Gainera, gaitzarekin loturiko beste bi heriotzaren berri eman du Nafarroako Gobernak: 69 eta 73 urteko bi emakumezko zendu dira birusarekin.


Summary: Rafael Moneok Veneziako Arkitektura Biurtekoaren urrezko lehoia jasoko du. Arkitektoaren ibilbide luzeari egindako aitortza da saria. Biurtekoa maiatzaren 22tik azaroaren 21era bitarte egingo da.

Rafael Moneo arkitektoaren ibilbideari aitortza egingo diote aurtengo Veneziako Arkitektura Biurtekoan; sari nagusia emango diote, urrezko lehoia. Antolatzaileek gaur eman dute erabakiaren berri. «Moneo bere belaunaldiko arkitektorik berritzaileenetako bat da», adierazi du Hashim Sarkis arkitekto eta aurtengo jaialdiaren komisarioak. Arkitekturarekiko «etengabeko konpromisoa» erakutsi izana aitortu dio: «Eraikuntza ekintza gisa ulertzen du».

Profesional gisa, proiektu arkitektoniko bakoitzak tokiko baldintza espezifikoei erantzuteko, horiek programatzeko, eta, aldi berean, gainditzeko duen gaitasuna aitortu diote arkitektoari. «Bere ibilbide luzean, Rafael Moneok bere gaitasun poetikoa mantendu du, arkitekturak adierazteko, forma emateko eta irauteko duen gaitasuna gogoraraziz». Irakasle gisa egindako lana ere nabarmendu diote Moneori; zehazki, belaunaldi berriak bokaziorantz «zorrotz» gidatu izana aitortu diote.

Rafael Moneo Tuteran (Nafarroa) jaio zen, 1937an, eta Madrilgo Arkitektura Eskolan egin zituen ikasketak. 1996. urtean, gaurko egunez, Pritzker arkitektura saria irabazi zuen. Egun Harvard Unibertsitatean irakasle eta Oteiza fundazioko patronatuko kide da, besteak beste.

Egin dituen azken obren artean, nabarmentzekoak dira Madrilgo Prado Museoa zabaltzeko lanak (2007), Harvard Unibertsitateko LISE eraikuntza (2007) Deustuko Unibertsitateko Liburutegia (2009) eta Novartis etxearentzako laborategiak Basilean (Suitza, 2009).

Haren lan esanguratsuenen artean daude, halaber, Nafarroako Unibertsitatearen Museoa (2008-2014), Princeton Unibertsitateko Neurologia eta Psikologia Zentroa (2014), Columbiako Unibertsitateko (New York) Zientzia Laborategia (2010), eta Donostiako Loiolako Erriberetako parrokia (2011).

Saria maiatzaren 22an emango diote, aurtengo Arkitektura Biurtekoa hasteko ekitaldian. Horrez gain, bere eraikin esanguratsuenen maketez eta argazkiez osatutako erakusketa bat ere jarriko dute ikusgai.


Summary: Iruñeko atxilotuak bihar epailearen aurretik pasatzea espero da. Atzoko operazioan hamar gazte atxilotu zituzten, bederatzi Iruñeko Arrotxapea auzoan eta bat Burlatan. Beste bi gazte Poliziaren egoitzara deitu dituzte.

«Ziurgabetasuna erabatekoa da». Asteartean Iruñean atxilotua izan zen gazteetako baten amaren hitzak dira horiek. Espainiako Poliziak hamar gazte atxilotu zituen —bederatzi Arrotxapea auzoan eta bat Burlatan—, eta gazteak Iruñeko Udaltzaingora eraman zituzten. Han jarraitzen dute hamarrek. Atzo bezala, goizean senide eta lagunak elkartu dira kanpoan, jakin barik noiz pasatuko diren epailearen aurretik.

Astearte arratsaldean Espainiako Poliziak deklarazioa hartu zien aurrez abokaturik ez zuten lau gazteri eta, ofiziozko abokatuarekin egin zen galdeketa. Gainerakoei gaur arratsaldean hartuko diete. Operazio horren barruan, poliziek beste bi gazte deitu dituzte deklaratzera. BIhar bukatzen da atxiloketa aldiaren epemuga, eta espero da bihar pasatuko direla epailearen aurretik. Astearte goizean etxeetako batean 06:30ean sartu ziren, eta sumarioa sekretupean zegoela adierazi besterik ez zieten egin bi gazteen gurasoei poliziek. Ezin izan zuten semeekin hitz egin.

Oraindik, nahasmen handia dago gazteei leporatutakoaren inguruan. Atxilotuetako bati talde kriminal bat osatzea eta desordena publikoak eragitea leporatzen zioten. Dena den, litekeena da gertaera desberdinengatik egoztea delituak. Hainbat komunikabidek aipatu dute Arrotxapea auzoan azaroaren 7an izandako istiluetan parte hartzea egotzi dietela, besteak beste.

Atzo arratsaldean, Arrotxapean, elkarretaratze bat egin zen, eta 400 lagun inguru elkartu ziren. Amaieran, handik gertu, Poliziak bertan parte hartu zutenetako batzuk identifikatu zituen. Gaur arratsaldean, 20:00etan, atxilotuak aske uzteko eskatuko dute berriro Plaza Gorrian, Erasoen aurrean klase elkartasuna, atxilotuak askatu lelopean. 14:15ean, berriz, Ikasle Abertzaleak taldeak elkarretaratzea egingo du Biurdana ikastetxearen ondoko biribilgunean.

Egun gutxian Espainiako Poliziak zuzendutako bigarren operazioa izan da. Iragan astean, LABeko sei kide atxilotu zituen, eta horietako bostek 24 ordu eman zituzten ziegan. Aske geratu ziren iragan apirilaren 21ean, epaileak deklarazioa hartu gabe.


Summary: Larrialdi egoeratik ateratzeko lege proiektua aurkeztu du Frantziako Gobernuak. Ostiralean mintzatuko da Emmanuel Macron neurrien arintzeen egutegia iragartzeko. Alarma egoeratik ateratzeko «trantsizio fase» bat ezarri nahi du Frantziako Gobernuak.

Goizean bildu da Frantziako Ministroen Kontseilua, eta Jean Castex Frantziako lehen ministroak erran du ostiralean mintzatuko dela Emmanuel Macron Frantziako presidentea neurrien arintzearen egutegia aurkezteko. Izan ere, Ipar Euskal Herriko herritarrak hamar kilometroko tartean baizik ezin dira ibili hilaren hasieratik, eta etxeratze agindua errespetatu behar dute 19:00etatik 06:00etara. Castexek ez du zehaztu zein izango diren neurrien arintzearen urratsak, baina Macronek, aste honetan egindako ateraldi batean, adierazi zuen etxeratze agindua atzeratzeko «aukerak aztertzen» ari direla. Castexek segurtatu ez badu ere, erran du balitekeela Macronek joan-etorrien hamar kilometroko murrizketa bertan behera uztea ostiralean.

Bestalde, Frantziako Ministroen Kontseiluak larrialdi egoeratik ateratzeko lege proiektua aurkeztu du goizean. Iragan otsailaren 2an luzatu zuen larrialdi egoera Frantziako Gobernuak, ekainaren 1a arte. Egun horretatik aitzina alarma egoeratik ateratzea aurreikusten du Castexek, betiere, «egoera sanitarioaren arabera». Ekain hastapenetik urriaren bukaera arte «trantsizio fase» bat ezartzea dute asmoa. Hala, tarte horretan Frantziako lehen ministroak aukera izanen du dekretu bidez neurri murritzaileak ezartzeko. Gainera, egoera sanitario larria den Frantziako lurraldeetan larrialdi egoera berrezartzen ahalko du. Lege proposamenak lurraldeen egoera sanitarioari egokitzeko helburua du, Castexek erran duenez.

Lege proiektuak dio mugak zeharkatzeko PCR proba negatiboa derrigortzen ahal duela Frantziako lehen ministroak, «transizio fase» garaian. Horrez gain, mugak zeharkatzeko «txertoa jarri izanaren ziurtagiri bat edo birusa bildu izanaren ziurtagiri bat» eskatzeko eskumena izango du Castexek.

Lege proiektua Frantziako Asanblean aztertzekoa dute ondoko egunetan, «maiatzaren 10 inguruan», Frantziako Gobernuko iturriek hedabideetan zabaldu dutenez.


Summary: Arbizu, Etxarri Aranatz, Lodosa, Alesbes eta Cadreita itxiak izanen dira beste astebetez. Itxiera perimetrala maiatzaren 6ra arte izanen da indarrean, gutxienez. Osasunbideak COVID-19a atzemateko baheketa bat eginen du Fiteron; bi adin tartetako herritarrak deitu dituzte testak egitera.

Egoera epidemiologikoa oraindik ere aski larria dela iritzita, Nafarroako zenbait herritan ezarria den itxiera perimetrala beste astebetez luzatzea erabaki du foru gobernuak. Zehazki, Arbizu, Etxarri Aranatz, Lodosa, Alesbes eta Cadreita maiatzaren 6ra arte izanen dira itxirik. Ezin izanen da herrietan sartu ez eta haietatik atera ere, funtsezko arrazoiengatik ez bada. Cadreitari dagokionez, neurria apirilaren 9tik aitzina da indarrean; gainerako lauretan, berriz, hilaren 15etik.

Bestalde, Osasun Departamentuak jakinarazi du beste baheketa masibo bat eginen dela foru erkidegoan. Fiteron eginen dute, ostiralean. Bi adin tartetako herritarrei eginen dizkiete birusa atzemateko probak: 15 eta 29 artekoei eta 45 eta 64 artekoei.


Summary: Pfizerren txertoak hirugarren dosia beharko duela esan du haren sortzaileak. BioNTech enpresako buruak esan du bigarren dosia jaso eta bederatzi hilabetera hartu beharko dela. Gainera, gero, urtero txertatu beharko da, «sasoiko gripearekin bezala».

Ugur Sahin BioNTech enpresako sortzailea atzerriko prentsarekin bildu da gaur Berlinen, eta bere konpainiak Pfizerrekin garatu duen txertoaren inguruko argibideak eman ditu. Bi dositan ematen ari dira gaur txertoa Euskal Herrian, gainerako lekuetan bezala, baina, zientzialariak adierazi duenez, Pfizerren bigarren dosia hartzetik bederatzi hilabetera, beste dosi bat hartu beharko da immunizazioari eusteko.

Sahinek azaldu du txertoak ematen duen babesa ahuldu egiten dela denbora igaro ahala: «Gure datuen arabera, hiru hilabetera babesa ez da %95ekoa, baizik eta %91koa, eta zortzi hilabetera babesa ematen duten antigorputzak nabarmen urritzen dira. Horregatik, hirugarren dosi bat beharko dugu babesa berriz %100 ingurura eramateko».

Gaineratu duenez, gero, «ziurrenik urtero, edo, beharbada, 18 hilabetero, berriz txertatu beharko da, sasoiko gripearekin bezala».

Ugur Sahinek eta haren emazte Oezlem Tuerecik sortu zuten BioNTech botika konpainia, 2008an, eta biek garatu dute txertoa. Alemaniako Gobernuak Martxoaren 19an domina bat eman zien, Berlinen eginiko lanarengatik.

Indiako aldaera

Sahinek adierazi du oraindik ikertzen ari direla euren txertoak zenbateraino babesten duen Indian izurria asko larriagotu duen koronabirusaren aldaeraren aurrean: «Indiako aldaerak dagoeneko ikertu ditugun mutazioak ditu, eta gure txertoa eraginkorra da haien kontra. Horrek konfiantza ematen digu».


Summary: «Terrorismoaren aurkako» legea bere egin du Frantziako Ministroen Kontseiluak. 2017an onartu zuten Barne Segurtasuna eta Terrorismoaren Kontrako Borroka Indartzeko Legea «osatuko» du lege proiektu berriak Frantziako Gobernuaren arabera. Ez dute iragarri noiz aurkeztuko duten Frantziako Asanblean

Gerald Darmanin Frantziako Barne ministroaren iniziatibaz «terrorismoaren aurkako» lege berria aurkeztuko du Frantziako Gobernuak. Gaur goizean eztabaidatu dute Ministroen Kontseiluan, eta gobernuak bere egitea onartu duela adierazi du Jean Castex Frantziako Lehen ministroak. Hemeretzi artikuluko lege proiektuak 2017an onartu zuten Barne Segurtasuna eta Terrorismoaren Kontrako Borroka Indartzeko Legea «osatuko» du, eta «ekintza terroristen prebentzioa eta informazioa» hobetzeko helburua duela adierazi du Castexek. Ez du iragarri noiz aurkeztuko duten Frantziako Asanblean.

Bere horretan onartua bada, miaketa administratiboak egiteko erraztasunak emanen dizkio lege proiektuak Frantziako Poliziari. Instrukzio epaile baten baimenarekin, mehatxu terrorista bat izateaz susmagarri den pertsona baten etxebizitzan sartzeko aukera dute. 2017ko legearen arabera, mehatxu hori «bereziki larria» behar zen; lege proiektuak «mehatxu larrientzat» baimentzea ekarriko du, prozedura errazteko fomulazioa emanez.

Era berean, ekintza terroristengatik epaituak izan diren pertsonak presondegitik ateratzen segitu ahal izateko neurriak ere biltzen ditu lege proiektuak. Frantziako Justizia ministroaren arabera, osasuna, hezkuntza, psikologia eta sozial arloko hainbat neurri inposatzeko aukera emanen dio zigor epaileari. Horiek bete ezean, preso ohia berriz presondegira itzultzeko arriskua egonen da. Administratiboki zainduak diren pertsonei hainbat murrizketa ezarriko dizkiete ere, hala nola, eremu geografiko batean egoteko edo elkarretaratze publiko batzuetan parte hartzeko debekua.

Azkenik, erligio leku batzuk ixteko aukera emanen du lege proiektuak, eta sarean mehatxuak detektatzeko algoritmoen erabilera baimenduko du

Atentatuen ondotik

Frantziako Rambouilet hirian gizonezko batek Polizia bat labankadaz hil, eta egun gutxira iritsi da Frantziako Gobernuaren lege proiektua. Hala ere, Jean Castex lehen ministroaren arabera, ez da joan den asteko atentatuaren erreakzioz prestatua izan, eta «aspalditik» lantzen ari ziren.


Summary: Pandemiak lan osasuna «nabarmen» okertu duela salatu dute sindikatuek. ELAren eta LABen iritziz, erakundeek ez dute neurririk hartu nahi izan lantokietan egon diren agerraldietan. CCOOk eta UGTk prebentzioa indartzeko eskatu dute

Pandemiak langileen lan baldintzak okertu dituela eta lan osasuna «nabarmen okertu» duela salatu dute sindikatuek. Lan osasunaren nazioarteko egunaren karietara zenbait mobilizazio antolatu zituzten, eta, logikoa denez, koronabirusaren izurriak pisu handia izan du agerraldietan. ELAk, LABek, ESK-k, Steilasek, EHNEk eta Hiruk manifestazio bateratua egin dute, Bilbon, eta gogor kritikatu dute Eusko Jaurlaritzak pandemian izandako jarrera. «Kudeaketa txarra» eta kutsatzeak eragozteko haien esku zegoen guztia ez egin izana egotzi diote. CCOOk, berriz, salatu du enpresa askok ez dutela hartzen prebentzio neurririk, eta UGTk heltzear dagoen hurrengo olatua iragarri du: «Estresarena». Bilboko manifestazioa jendetsua izan da. Kale Nagusia zeharkatu du, eta Eusko Jaurlaritzaren bulegoen aurrean amaitu da. Xabier Ugartemendia LABeko ordezkariak eta Peio Igeregi ELAkoak hartu dute hitza, eta iaz Euskal Herrian lan istripuetan hildako 70 langileak eta aurten hildako hemezortziak hartu zituzten gogoan. Biek ere ez zuten ahaztu Joaquin Beltran oraindik Zaldibarko (Bizkaia) zabortegian dagoela. Ugartemendiak patronalari egotzi dizkio hildakoak; erakundeei, berriz, egoera hau normalizatu izana: «Zenbat hildako gehiago behar dira? Zenbat langilek hondatu behar dute beren osasuna gutxi batzuen patrikak puzten jarraitzeko? Dirua osasunaren aurretik jartzen dute, eta erakundeek, hori eragotzi beharrean, enpresen interesak defendatzen dituzte». Era berean, gogoratu du prekaritatea eta lan osasun txarra eskutik doazela. Igeregik ere erakundeetan jarri du arreta: «Milaka langile gaixotu dira lanpostuetan, eta ez da ezer pasatu. Jaurlaritzaren datuen arabera, koronabirus agerraldien %70 eta %79 artean lantokietan izan dira, eta ez dute neurririk hartu». Haren ustez, neurririk ez hartze hori «erabaki politikoa» da, erakundeentzat egungo sistema ekonomikoa mantentzearen «zehar kalte onargarri» bat baitira kutsatzeak. Idoia Mendia Jaurlaritzako lan sailburuak ELA eta LAB Osalanen lan-osasun mahaian parte hartzera gonbidatu ditu. Igeregiren ustez, baina, gonbidapen hori «hipokrisia hutsa» da: «Bilera bat eskatu genion gaiari buruz hitz egiteko, eta uko egin zion. Jaurlaritzak lan osasunarekin benetako ardura badu, Europako batez besteko lan-ikuskatzaile kopurura gerturatu behar du. Horretarako, beste ehun kontratatu beharko lituzkete». Telelanaren arriskuak CCOOk Confebaskek Bilbon duen egoitzaren aurrean egin du elkarretaratzea. Alfonso Rios osasun arloko arduradunak salatu du iaz okerrera egin zutela lan istripuen eta gaixotasunen datuek, eta horren errua enpresek dutela, prebentzio neurriak «seriotasunez hartzen ez dituztelako». Era berean, telelanak izandako «gorakada handiak» sindikatuari sortzen dion ardura onartu du, emakumeengatik bereziki: «Arrisku psikosozialak asko ugaritu daitezke. Besteak beste, telelanari etxeko lanen zama gehitu dakiokeelako». UGTko Juan Carlos Cardenasek ere arrisku psikosozialetan jarri du arreta, eta «hurrengo olatua» izango dena iragarri du: «Antsietatearena eta estresarena». Horren jakitun, «aurrea hartzeko» eskatu die erakundeei, eta, hala ere, langileren bat lanean gaixotzen bada, behar den tokian artatu behar dutela aldarrikatu du: «Lan gaixotasunak dira, eta mutualitateetan artatu behar dira. Ezin dira ibili Osakidetzan laguntza eskatzen, edo okerragoa dena, medikuntza pribatuan».


Summary: 'Apaiz kartzela', abadeen borrokaren kronika. Donostiako Giza Eskubideen XVIII. Zinemaldian estreinatuko dute ‘Apaiz kartzela’ dokumentala, bihar. Frankismo garaian Zamoran preso izan zituzten elizgizonen kasua kontatzen du, haien lekukotzen bidez.

Duela mende erdi preso egon ziren lekura itzuli dira. Aske oraingoan, eskuburdinik gabe, beren borondatez, gogotsu. Aldatuta aurkitu dute Zamorako (Espainia) espetxe zaharra, frankismo garaian apaizentzako kartzela izan zena; hutsik dago gaur egun, leihoak hautsita, pintaketaz josia, sasitzak hartua. Eta, halere, erraz ezagutu dituzte behinola ibilitako korridoreak, gatibu izan zituzten ziegak, ihes egiteko tunela zulatu zuten gunea... Ez baitituzte ahazteko han bizi izandakoak. Apaiz kartzela dokumentala grabatzera itzuli ziren kartzela hartara Josu Naberan, Xabier Amuriza eta beste bi elizgizon ohi, eta une horren irudiak ageri dira filmean, besteak beste. Protagonisten lekukotzen bidez kontatu dute kartzela haren istorioa Ritxi Lizartza, Oier Arantzabal eta David Pallares zuzendariek, eta, hala, baita frankismoaren zapalkuntzari aurre egin zioten apaizen borrokarena ere. Bihar estreinatuko dute lana, Donostiako Giza Eskubideen XVIII. Zinemaldian, Antzoki Zaharrean, eta filmeko lantaldeko kideekin batera, protagonistetako batzuk ere bertan izango dira.

Dokumentala lantzen hasi arte auzia ezezaguna zitzaiola azaldu du Lizartzak filmaren aurkezpenean, Naberan eta Amuriza alboan zituela. «Javi Barajasena izan zen ideia, eta gurekin partekatu zuenean, harrigarria izan zen niretzat». Garrantzitsua iruditu zitzaion gaiari heltzea, memoria historikoa berreskuratze aldera, «kartzela honen istorioa kontatu gabe zegoelako; hein handi batean ezezaguna delako, eta frankismo garaian irekita egon zen urteetan ere, 1968tik 1976ra, oso gutxik zekitelako existitzen zenik». Gainera, kartzela berezia izan zen hura: «Munduko kartzela bakarra da apaizentzat sortua, eta han egon ziren apaizek era askotako zigorrak jaso zituzten frankismoaren zapalkuntza eta gehiegikeriak salatzeagatik».

Izan ere, Francok eta Vatikanoak 1953an sinatu zuten konkordatuaren emaitza izan zen espetxe hura. Hitzartu zutenaren arabera, atxilotutako apaizek bertan bete beharko zuten ezarritako zigorra, beste presoengandik aparte, gune berezi batean.

Alberto Gabikagogeaskoa izan zen kartzela hartan sartzen lehena, 1968an. Eta haren atzetik joan ziren heltzen Amuriza, Naberan, Jon Etxabe, Julen Kaltzada, Nikola Telleria, Martin Orbe, Felipe Izagirre, Juan Mari Zulaika, Pedro Berrioategortua, Periko Solabarria, Lukas Dorronsoro... eta beste elizgizon ugari. Torturak jasan ostean haietariko asko; errepresioa eta giza eskubideen urraketak salatzeagatik beste asko. 1976. urtera bitarte, 53 apaiz izan ziren preso han uneren batean edo bestean; euskal herritarrak izan ziren gehienak, 45 inguru, baina izan zen atxilo hartutako abade katalan, galiziar eta madrildarrik ere, besteak beste. Horietatik 30 baino gehiago elkarrizketatu zituzten dokumentalerako, baita preso egon ez baina auziarekin lotura izan zuten hainbat lagun ere, eta haien guztien lekukotasunak dira filmaren oinarria.

Prozesua «oso luzea» izan dela adierazi du Lizartzak; orain sei urte egin zituztela lehen elkarrizketak, dokumentazio lan handia ere egin zutela, eta kartzelara filmatzera sartzeko baimena lortzea ez zela erraza izan. Baina oso pozik daude lana osatzea lortu izanarekin, baita jaialdian estreinatzearekin ere. Xabier eta Martin Etxeberriak, Miel Angel Elustondok eta Jon Mikel Aldanondok idatzi zuten gidoia, Maialen Sarasuak landu zuen edizioa, eta Kote Camachoren animazio lanak eta Joserra Senperenaren musika ere badaramatza dokumentalak.

Inplikazioa eta koherentzia

Kartzelara eraman zituzten aldarriak, herri mugimendua, tortura, errepresioa, elizarekiko harremanak, ihes egiteko zulatu zuten tunela, bakarraldiak, protestak... Urte haietako eta kartzela hartako borrokaren kronika osatzen dute dokumentaleko protagonisten testigantzek. Zamorara filmatzera itzultzea esperientzia hunkigarria izan zela azaldu dute bai Amurizak eta bai Naberanek, eta orduko bizipenak ekarri dituzte gogora. Garai hartako giroaz eta mugimenduaz mintzatu da Amuriza. «Guretzat, hau garai eta ekintza kolektibo handi baten adierazgarri da». Haren esanetan, frankismoaren aurkako erantzunak pizkunde edo gorakada bat izan zuen 1960ko eta 1970eko urteetan, eta apaizen ekarpena «olatu handi horren barruan sartzea» izan zen. «Gu antifrankistak baginen, baina batez ere, gu eta inguruko mugimendu guztia, Euskal Herriaren eskubide politiko, sozial, kultural eta linguistikoen defendatzaile izan ginen».

Dokumentalarekin, «memoriaren sua piztea» lortu dutela goraipatu die Naberanek egileei, eta beharrezkotzat jo du hori oraina ulertzeko eta etorkizunari buruz gogoeta egiteko. Izan ere, historiaren edo zibilizazioaren «bidegurutze batean» ikusten du egun mundua. «Eta bidegurutze horretan, faltan sumatzen dut 1960ko hamarkadako mugimendua». Egoera aldatzeko, Europako ezkerreko alternatiba baten, epe luzerako estrategia baten falta ere sumatzen duela gaineratu du, eta «berriro prest» daudela ekarpena egiteko.

Hain zuzen, «inplikazio eta koherentzia» hori izan da Lizartzari filma ontzean arreta handiena eman diona: «Apaiz haiek, 25-30 urte zituztela, beren burua inplikatu zuten gizarte osoaren giza eskubideen defentsan, ez dute demostratu beharrik, eta 50 urte geroago berdin jarraitzen dute. Denek. Jende honen inplikazioa eta koherentzia izan da zirrara handiena eragin didana». Haiek jasan zuten sufrimenduaren aitortzarik ez dutela «batere» izan ere nabarmendu du zuzendariak.

Biharko emanaldiaren ondotik, egileek beste hainbat jaialditan ere aurkeztu nahiko lukete dokumentala, eta, ondoren, Euskal Herriko hiriburu eta herrietan ikusgai jarri, baita Madrilen eta Kataluniako eta Galiziako beste hiri batzuetan ere. Bateko eta besteko emanaldien ostean, protagonistekin solasaldiak egiteko aukera ere buruan dute.


Summary: Al-Qaedaren barneko talde batek bere gain hartu ditu Beriainen eta Fraileren hilketak. Islamaren eta Musulmanen Aldeko Taldeak adierazpen ofizialik egin ez badu ere, kazetariei lapurtutako materiala erakutsi du bideo batean.

Islamaren eta Musulmanen Aldeko Taldeak —JNIM siglekin da ezaguna, Jama'at Nasr al-Islam wal Muslimin jatorrizko izenarengatik— zenbait irudi eta grabazio zabaldu ditu sare sozialetan, zuzenean lotzen dituztenak David Beriain eta Roberto Fraile euskal kazetarien kontrako setio, bahiketa eta hilketarekin.

Haiekin batera kazetari irlandar bat eta Burkina Fasoko segurtasun indarretako kide bat atzeman zituzten. Irlandarraren gorpuaren irudiak zabaldu zituzten atzo, baina baieztapen ofizialik ez da oraindik. Segurtasun indarretako kidea desagertuta dago oraindik ere.

JNIMek kazetariei lapurtutako materialaren irudiak zabaldu ditu: telefonoak, disko gogorrak eta kamerak ageri dira, besteak beste.

2017an sortu zen talde islamista, Al-Qaedaren banderapean, jihadeko zenbait taldek bat egin zutenean. Burkina Fason, Malin eta Nigerren aritzen dira batez ere. Hainbat pertsona bahitu izan ditu azken urteetan: batzuk, mendebaldarrak, eta besteak, inguruko soldaduak.

Irudiez gain, Beriainen eta Fraileren filmaketa taldeari nola eraso zioten esplikatzen duen audio bat ere zabaldu dute.

Hildako kazetariak film dokumental bat egiten ari ziren gobernuz kanpoko erakunde batekin, Burkina Fasoko parke naturaletako legez kanpoko ehizari buruz: erredaktore Beriain, kamerari Fraile. Legez kanpoko ehizaren kontrako patruila batekin zihoazen, eta, 09:00etan, talde armatu batek eraso egin zion patruila horri.


Biden: «Amerika martxan da berriz ere»

Summary: Biden: «Amerika martxan da berriz ere». AEBetako presidenteak 1,4 bilioi euroko aurrekontua iragarri du hezkuntzarako eta zaintzarako, eta beste 1,7 bilioi enplegua sortu eta azpiegiturak hobetzeko. Proiektuak finantzatzeko, enpresa handiei eta aberatsenei zergak igotzea proposatu du.

Historikoa izan da bart gauean AEBetako presiente Joe Bidenek Kongresuko bi ganberetan egindako agerraldia. Historikoa, lehen aldiz bi emakume zituelako alde banatan, Kamala Harris presidenteordea eta Ordezkarien Ganberako presidente Nancy Pelosi; historikoa, pandemiaren ondorioz maskara jantzitako 200 ordezkarik soilik entzun zutelako zuzenean haren hitzaldia; eta historikoa, lehen aldiz, ez zutelako kongresuko ordezkari bat aukeratu behar izan batzarretik kanpo geratzeko, aretoaren aurkako erasoren bat izanez gero guztiak hiltzea saihesteko.

«Amerika martxan da berriz», esan zuen Bidenek kongresuko kideen aurrean, eta gogorarazi kargua hartu zuen egunean pandemia betean eta inoizko krisi ekonomikorik okerrenean zeudela, baita «gerra zibiletik demokraziak jasandako eraso okerrena» igaro berria zutela ere —urtarrilaren 6ko Kapitolioaren aurkako erasoa—. «Baina ehun egunen ostean, arriskuak irtenbide bilakatu ditugu, krisia aukera, atzerapenak indar».

Legealdiko helburuak ere aipagai izan zituen Bidenek: besteak beste, atzerri politikarako lerro nagusiak edota klima larrialdiaren aurkako neurriak, baita neurri ekonomikoak eta sozialak ere. Bi horietan jarri zituen indarrak. Azpiegiturak hobetu eta enplegua sortzeko 1,7 bilioi euroko aurrekontua iragarri zuen estatuburuak: «Ez dago arrazoirik langile estatubatuarrak ibilgailu elektrikoen eta baterien ekoizpenean liderrak izan ez daitezen. Gauza bat aitortu nahi dut ganbera honen aurrean. Gizon-emakume onak daude Wall Streeten, baina Wall Streetek ez zuen herrialde hau eraiki. Klase ertaineko langileek eraiki zuten. Eta sindikatuek eraiki zituzten klase ertainak». Hitz horiek esanda, eskatu zien kongresukideei berretsi zezatela sindikatuak babesten dituen lege proposamena eta har zitzatela gutxieneko soldatak igotzeko neurriak.

Neurri ekonomikoekin batera, beste 1,4 milioiko inbertsioa iragarri zuen, hamabi asteko guraso baimena ahalbidetu, doako haur eskolak bermatu eta eskola publikoak bultzatzeko. Izan ere, pandemiaren lehen hilabeteetan milaka izan dira lana galdu duten herritarrak, eta, ondorioz, asko izan dira haurren eskolako matrikula ordaintzeko baliabiderik gabe geratu direnak ere. Horrez gain, osasun arreta unibertsala bultzatzeko asmoa ere iragarri zuen presidenteak.

Aipatu bi proiektuak aurrera eraman ahal izateko, enpresa handienei eta banako aberatsenei zergak igotzea proposatu zuen buruzagi demokratak: «Justiziaren hutsuneek modua ematen dute urtean milioi bat baino gehiago irabazten dutenek euren irabaziengatik gutxiago ordaindu ahal izan dezaten langile soil direnek baino. Ekonomia behetik gora hazteko garaia da, erdigunetik kanpoaldera. Bada garaia AEBetako enpresek eta aberatsenen %1ak bere zatia ordain dezaten».

Polizia indarkeria

Polizia indarkeriarena izan da Bidenek agintaldiko lehen ehun egunotan ukitu ez dituen gaietako bat. Presidentetzarako kanpainan zela, iazko maiatzaren 25ean hil zuen Derek Chauvin poliziak George Floyd afro-amerikarra, eta orduan hautagai zenak neurriak iragarri zituen halakorik gehiago gerta ez zedin. Hala, bart eskatu zion Kongresuari onar zezala Polizia erreformatzeko lege proposamena, Floyden heriotzaren urteurrena baino lehen. «Denok ikusi dugu bidegabekeriaren belauna AEBetako komunitate beltzaren lepoan. Orain aukera dugu benetan aurrera egiteko».

Egitasmo horiek guztiak agintaldi erdiko hauteskundeak baino lehen onartzea da demokraten helburua izan ere, oso litekeena da horien ostean Kongresuko ganberetako batean edo bietan gehiengoa galtzea —1946tik presidente bakarrak lortu du agintaldi erdiko bozetan gehiengoari eustea, George W. Bush izan zen hura, 2002ko hauteskundeetan, irailaren 11ko erasoen ostean—. «Ezer egin gabe geratzea ez da aukera bat», ohartarazi zuen estatuburuak.

Agerraldia zuzenean jarraitu zuten errepublikanoetako batzuk txaloka hartu zituzten Bidenen zenbait proposamen, esaterako, estatubatuarrei txertatzeko eskatu zienean. Baina beste batzuk ez ziren haien gustukoak izan, besteak beste, enpresa handi eta aberatsenei zergak igotzearena. «Tamalez, presidenteak gauza asko egin nahiko lituzke, baina haren aurrekontuak erokeria hutsa dira», kritikatu zuen Mitt Romney senatariak. Oso antzeko kritika egin zion Tim Scott senatari errepublikanoak ere, zeinaren arabera, Bidenek «gizon ona» dirudien arren, haren hitzaldiak «liberalen proposamenak» bildu zituen.


Summary: New York, Argentina eta Euskal Herria batuta, kantu bat emateko. 'Belauntxingoak' abestiaren bertsioa grabatu dute Euskal Herriarekin loturarik ez duten hiru abeslari newyorktarrek, Arineketan bikoteak eta Necoecheako Gazte Alai dantza taldeak.

Dantzaren Nazioarteko Eguna da gaur, eta, hori ospatzeko, kantu bat eta bideo bat grabatu dute nazioarteko lankidetzan. Juan Ignazio Iztueta idazle, historialari eta musikologoak duela 200 urte jasotako Belauntxingoak abestia moldatu dute

New Yorken hiru abeslarik sorturiko Alma taldeak jarri dio ahotsa kantuari. Abeslariak ez dira euskaldunak, eta ez dute, berez, loturarik Euskal Herriarekin. Arineketan duok pianoarekin eta txistuarekin lagundu ditu abeslariak. Taldea Iñar Sastre eta Jagoba Astiazaran musikarien egitasmoa da, eta, hainbatetan, Xabier Zeberiok, Agate Amilibiak eta Ainara Ortegak hartu dute parte. Euskal folkloreko doinu zaharrei hautsa kendu eta gaur egungo dantza taldeei material berria eskura uztea da haien asmoa.

Hirugarren partaidea Necocheako (Argentina) Gazte Alai dantza taldea izan da. Hango euskal etxearen aurrean aritu dira hiru dantzari, musikarien doinuarekin.

Belauntxingoak abestiak dantzari egiten dio gorazarre.

"Euskal Herrietako soinu ezti izan dana beti guztien gainetik bilatu det lurpean sartua, bai eta ahaztua, zeren da zahartua ateratu behar nuke plazara, nerekin dantzara, oraindik gauza da ikusiko da zein atsegina, bizarra urdina baina txit arina".


Lankidetza, garapena bultzatzeko

Summary: Lankidetza, garapena bultzatzeko. Garapen elkartea Arabako, Bizkaiko eta Gipuzkoako tokian tokiko erakundeek sortutako garapen agentzien elkargunea da. Informazio eta jakintza trukea sustatzen du, lankidetza proiektuak garatzeko.

Etorkizuna lantzeko asmoarekin, garapena bultzatzen du Garapen elkarteak, lankidetzaren bidetik. Horretarako, Euskal Autonomia Erkidegoko tokian tokiko erakundeek sortutako garapen agentzien ahaleginak batzea du xede. Garapen ekonomikoaren gainean kontzeptualizatzea du helburuetako bat, eta garapen horren proiekzio estrategikoa eta aplikazio operatiboa lantzea. Horrela, informazio eta jakintza trukea sustatzen du, lankidetza eta kooperazio proiektuak aurrera eramateko, eta tokian tokiko erakundeek sortutako garapen agentziei zerbitzuak ematen dizkie guztien interesekoak diren programetan sinergiak garatzeko. Halaber, erakunde publikoekin zein pribatuekin irizpide eta jarrera bateratuak izatea da asmoa, dagozkien ekintza eremuetako gaietan. Garapen elkartea erakunde sare modura egituratuta dago, kideen arteko konfiantza eta kooperazioa oinarri izanik, eta ikuspegi finantzariotik oreka bermatzen dion egitura minimo eta malgua du. Zerbitzuak Honako hauek dira, nagusiki, Garapen elkarteak tokian tokiko erakundeek eratutako garapen agentziei eskaintzen dizkien zerbitzuak: Informazioa eta aholkularitza: Garapen elkarteko kide diren agentzientzako informazio interesgarria zabaltzen da, hainbat bide baliatuz; hala nola txostenak, buletinak, telefono bidezko arreta, intraneta eta abar. Etengabeko prestakuntza: Agentzietako zuzendaritzak eta teknikariek behar duten prestakuntza, eskaintzen dituzten zerbitzuak hobetze aldera. Hausnarketa foroak: Erronkak, joerak eta interes estrategikoko ekintzak elkarrekin aztertzeko guneak. Jakintzaren kudeaketa: Lantaldeen bidez, agentzien artean esperientziak eta metodologiak trukatzeko prozesuak kudeatzea eta koordinatzea. Proiektuen kudeaketa: Interes komunekoak diren proiektuak elkarrekin aurkeztea. Agentzia taldeak osatzen duen masa kritikoari esker, Garapen elkartea aukera handiko plataforma da Europako programetan eta ekimenetan parte hartzeko eta lehiatzeko. Agentzien lana sustatzea eta haien berri ematea: Agentziek egiten duten lana sustatzeko eta haren berri emateko, ekintzak, kongresuak, argitalpenak, lehiaketak, prentsaurrekoak eta beste bide batzuk baliatzen dira. Erakundeekiko harremanak: Lankidetza hitzarmenen bidez, agentziak ordezkatzea beste batzuen aurrean. Proiektu interesgarriak Garapen elkartearen bidez, martxan jarri dira hainbat proiektu. Hazilan: Laneratzeko bidea hobetzeko ekintzen ibilbide osatu bat da, 20 eta44 urte artean dituzten pertsona kualifikatuentzat. Hazilan proiektuak enpresen premia errealen identifikazioa du oinarri. Premia horien arabera, pertsona kualifikatu batzuk hautatu eta baliabideak eta prestakuntza emango zaizkie, biak ala biak baitira beharrezkoak enpresa proiektuarekin motibatuta eta inplikatuta egongo den talde batean sartzeko. Hazilan programak metodologia berritzailea darabil, eta gaitasun pertsonalen eta enpresa proiektuaren araberako ibilbide pertsonalizatua eskaintzen du. Batetik, konpetentzia pertsonalak eta profesionalak lantzen dira, eta, bestetik, aukera eskaintzen da lanpostuari lotutako prestakuntza espezializatua jasotzeko, enpresan praktikak egiteko edota enpresako proiektuak garatzen laguntzeko. Azken batean, Hazilan egitasmoaren helburu nagusia laneratzen laguntzea da. Txertatu Merkatuan: Proiektu honen bidez, 16 eta 30 urte arteko gazteek prestakuntza prozesuetan parte hartu ahalko dute, edo lan zirkuituetan txertatu, baldin eta kualifikazio gutxikoak badira, lanik gabe badaude edo ez badira prestakuntza jasotzen ari. Txertatu Merkatuan proiektuak soluzio berritzaileak aplikatzen ditu; parte hartzaile bakoitzaren premiei erantzuten saiatzen da: haien premietara egokitutako baliabideak eskaintzen ditu, eta haien gizarteratzea eta laneratzea bultzatu. MEGA: MEGA proiektuak (Migrant Entrepreneurship Growth Agenda) hiri, eskualde eta estatu mailako eragileei lagundu nahi die nazioarteko jatorria duten enpresentzako sustapen politikak sendotzeko. Alemaniako, Italiako, Frantziako eta Espainiako hainbat eragilek sortutako sarea da, eta aldaketa politikorako babes neurri berriak eta koalizio iraunkorrak abiatu nahi ditu. Proiektuaren lantaldea Europako Batasunean eratutako sare baten muina da, eta, haren helburua da, mugaz gaindi ezagutzak zabalduz, etorkinen ekintzailetza areagotzea alor guztietan. Global Training: Garapen elkarteak eta Donostiako Ekonomiaren Garapenerako Sustapen Agentziak bultzatzen dute Global Training nazioarteko mugikortasun programa. Spri Taldearen eta Basque Trade & Investment Euskal Nazioartekotze Agentziaren egitasmoa da. Beka programa bat da, eta, haren bidez, aukera eskaintzen da atzerriko enpresetan eta erakundeetan praktika ordainduak egiteko. Hala, unibertsitateko titulazioa zein Lanbide Heziketako goi mailako gradua dutenek eska dezakete haien profil akademiko eta profesionalarekin loturiko jarduera eta proiektuetan aritzeko, gutxienez sei hilabetez. Silver Bizkaia elkarlanean: Proiektu honen helburua da elkarlanean ideia berriak, produktuak eta zerbitzuak identifikatzea zilarrezko ekonomian, eta, horrela, Bizkaiko enpresen lehiakortasuna bultzatzea. Zilarrezko ekonomia adinekoen beharrizanak asetzeko jarduera ekonomiko, zerbitzu eta produktuen multzoa da. Bizkaia: Gazteak Helburu: Asmoa da erantzun eraginkorra eta ezberdina ematea gazteek gizartean eta lan munduan txertatzeko dituzten beharrei, haien motibazioak eta interesak lan munduan txertatzearekin uztartzeko ahalegina eginda. Egitasmoaren xede nagusia da gazte zaurgarrienen lan eta enplegagarritasun gaitasunak hobetzen laguntzea, eta, horretarako, berariazko trebakuntza eskaintzen zaie musika industriako zerbitzuetan. Elkarrekin Mundura: Proiektuaren asmoa da hiru misio antolatzea Frantzian, Marokon eta Perun, Bizkaiko hogei enpresa ingururen parte hartzearekin, aukera berriak sortzen laguntzeko gero eta gehiago hazten ari diren etorkizun oparoko merkatuetan. Egitasmo hau Bizkaiko Foru Aldundiaren Nazioarteko Partzuergoen Sustapen Programaren parte da, Garapen elkartearen nazioartekotze estrategia da haren ardatz nagusia, eta 2013an onartu zen. Hauek dira helburu nagusiak: lankidetza sustatzea eta beste lurralde batzuekin harremanetan jartzea tokiko garapenari dagokionez, eta enpresen nazioartekotzea bultzatzea.


Summary: Donostiako Udalak hiri ordenantza egokitu du, pisu turistikoen mesedetan. Udal gobernuak argudiatu du arautu beharreko gaia zela, eta Elkarrekin-Podemosek eta EH Bilduk egotzi diote «gutxi batzuen interesen alde egitea»

Arindu egingo dira pisu turistikoen arauak Donostian. Besteak beste, lehen solairutik gora pisu turistikoak ezartzeari ateak ireki dizkio udalak. Orain arte, lehen solairuan baino ezin ziren egon, eta auzitegiek debekatu egin zioten lehen pisutik gora etxebizitza turistikoak jartzea. Donostiako Udalean erregistratuta dauden erabilera turistikoko 1.272 pisuetatik ia erdiak daude lehen solairuetatik gora: 559 etxe turistiko, hain zuzen. Hirigintzaren plan orokorrean proposatutako aldaketaren ondorioz, ateak ireki ahal izango dituzte lehen solaiturik gorakoek ere. EAJz eta PSEz gain, PPk ere babestu du aldaketa. EH Bilduk eta Elkarrekin-Podemosek aurka bozkatu dute.

Nekane Arzallus Hirigintza zinegotziak argudiatu du «zenbait egoera bizkor arautzea komeni» dela eta horregatik proposatu dutela ordenantzaren egokitzapen bat. Halaber, oposizioari erantzunez, esan du udal gobernuak itxi izan dituela etxe turistikoak, arauak betetzen ez zituztelako, eta arautzeko zegoen eremu bat arautzea zutela helburu.

EH Bilduk udalari gogorarazi dio EAEko Auzitegi Nagusiak 2020ko urtarrilean atzera bota zuela Donostiako Udalak egindako ordenantza, eta onartu berri den egokitzapenaren bidez, auzitegiek atzera botatakoari atea ireki nahi diotela egotzi dio. «Aldaketa hauekin nori egin nahi diote mesede? 559 pisu turistiko daude ordenantza onartu baino lehen ilegalak zirenak, eta gehienak enpresa pribatuenak dira, eta zenbait pertsonarenak, eta haiek baino ez dira aldaketa hauen onuradunak izango», esan du Reyes Karrere EH Bilduko zinegotziak. «Herritar askok joan beharko dute hiritik ezin dutelako etxe bat erosi, alokairuaren eta etxebizitzen prezioa garestitzen dutelako halako neurriek. Ez dugu babestuko herritarren aurka egiten duten neurririk, gutxi batzuen mesedetan eginikoak».

Elkarrekin-Podemosek uste du «egokitzapen puntual» honen bidez pisu turistikoen jabeak aterako direla onuradun. «Auzitegiek bertan behera utzi zutenak egokitzapen batekin aurrera egitea lortu nahi duzue». Egotzi diote «interes espekulatiboen» mesedetan aritzea, eta negozioa lehenestea «mobilizazio sozialari entzungor eginda». Izan ere, etxebizitza turistikoen aldeko neurriak sustatuz Donostiako etxebizitzen prezioa eta alokairuena are gehiago igotzea ekarriko duela uste dute. «Putre funtsen mehatxupean gaude, eta halako neurriek interes orokorraren kontra egiten dute». Eta erantsi dute: «Etxebizitzak bizitzeko daude, eta ez negozioa egiteko».

Pisuen %44 lehen solairuaren gainetik daude, eta EH Bilduk eta Elkarrekin-Podemosek egotzi diote hiri ordenantza aldatzea «gutxi batzuen interes partikularren mesedetan», eta hiri ordenantza babes ofizialen mesedetan aldatu beharrean pisu turistikoen mesedetan aldatzea egotzi diote.


Summary: Ura ukatu diote Noviercasko behi haztegi erraldoia egin nahi duen euskal enpresari. Dueroko Hidrografia Arroak akuiferotik ura ateratzeko baimena ukatu dio Nafarroako Valle de Odietari, eta Caparrosoko behi etxalde handia duen enpresak oztopo handia dauka orain Sorian etxalde are handiagoa jartzeko

Noviercasen (Soria, Espainia) munduko esne-behi haztegi handienetakoa jarri nahi duen Nafarroako enpresak ezingo du ingurunean dagoen akuiferoko ura baliatu bere negoziorako. Dueroko Hidrografia Arroak ukatu egin dio baimena, BERRIAk jakin duenez, Hacendera elkarte ekologistaren bidez. 23.500 behiren haztegia martxan jartzeko proiektua dauka Valle de Odieta enpresak; Caparroson (Nafarroa) dagoeneko Europako handiena dauka: 3.500 esne behitik gora dauzka han, eta, berriki, justiziak haztegi hori orain halako bi handitzeko baimena eman dio.

Bada, albiste txarrak jaso ditu orain Valle de Odietak: 23.500 behiren balizko haztegi horretan, egunero bi milioi litro ur baino gehiago beharko lituzkete --eremu horretan dagoen akuifero handia baliatzea jaso du proiektuak-- eta, gaur-gaurkoz, eskuduntza duen erakundeak, Dueroko Hidrografia Arroak, ezetz esan du, milaka behi horien ur beharrak asetzeko ura ez dela aterako inguruko herriek eta bestelako ustiapenek behar duten akuiferotik.

Ikusteko dago Valle de Odietak erabaki horri helegiteren bat jartzeko aukera duen ala ez; baliteke auzia judizializatzea, baina eskuduntza duen organismoaren ukoa garbia da, Hacendera elkarteak dioenez. Hark ere akuiferotik ura ateratzeko baimena eskatua dauka. Eskaera sinbolikoa da, elkarte gisa informazioa jasotzeko modu bat alegia, eta seguru azaldu du Dueroko Arroaren erabakia zein den. Gaztela eta Leongo Junta prest al legoke etxaldeak behar duen ur kantitate handi hori Duerotik hornitzeko? Zaila dirudi aukera horrek, baina bide bakarra dela esan daiteke orain, proiektuak aurrera egingo badu.

Munduko bost handienen artean

AEBetan eta Txinan badira Nafarroako enpresak Sorian jarri nahi duen haztegiaren neurrikoak, baina Europan ez. Frantzian, Mila behien haztegia esaten zioten bat bazen, baina urte hasieran itxi zuten, eta ez zen 800 burura iristen. Noviercasekoa munduko bost etxalde handienen artean legoke, betiere enpresaren plana jasoa dagoen moduan egingo balute, 23.000 behirekin baino gehiagorekin. Nafarrokoa, berriz, 7.000 behi burura handitu dezake Valle de Odietak, eta Nafarroako Gobernuak zaintza berezia iragarri du enpresaren jardueraren gain.

Oraingoz, Noviercasko proiektua bere bidea egiten ari da Gaztela eta Leongo administrazioan. Behin betiko ingurumen baimena falta du, baina erakundeek gaur arte erakutsi duten jarrera aldekoa da, bai Gaztela eta Leongo Juntarena, bai Soriako Diputazioarena, eta baita Noviercaseko Udalarena ere. Enpresa lurrak erosten hasi zen 2018tik aurrera, baina bakarrik haien balioaren %10 ordaindu die jabeei, eta gainontzekoa pagatzeko ordua iritsi zaio, hiru urteren buruan ordaintzeko konpromisoa hartu baitzuen. Noviercasko zenbait bizilagunek salatu dute ordainketa horiek ez dituela egin oraindik.


Summary: Urte hasiera kaskarrak %10,7ra igo du langabezia Euskal Herrian. Aurtengo lehen hiruhilekoan 157.900 lagun zeuden lanik gabe, aurrekoan baino 9.000 gehiago. Urtebetean, EBn egin duenaren halako bi hazi da langabezia Euskal Herrian

Okerreko bidetik hasi du urtea Euskal Herriko lan merkatuak. Duela urtebeteko shock ekonomikoa guztiz gainditu gabe, joan-etorriak eta harreman sozialak gutxitzeko hainbat neurri gogor izan dira indarrean azken hiruhilekoan, eta kalte handia egin diote enpleguari, ostalaritzan, turismoan eta garraioetan nagusiki. Industriaren zenbait ataletan ere kaleratzeak pilatu dira urtearen hasieran.

Ondorioz, INEk eta Inseek ematen dituzten datuak batuta, Gaindegiak kalkulatu du lanerako prest dauden 157.900 lagun daudela lanik gabe Euskal Herrian, 2020 amaieran baino 9.000 gehiago. Gipuzkoak batu ditu langabe horietatik gehienak (+7.700) eta Araban ere igoera handia izan da (+2.200). Aitzitik, langabe gutxiago zenbatu ditu INEk Nafarroan (-800) eta Bizkaian (-500). Ipar Euskal Herrian, berriz, 300 langabe gehiago leudeke, Gaindegiaren behin-behineko datuen arabera.

Hiruhileko batetik bestera gorabehera handi horiek ohikoak dira biztanleria aktiboaren inkestan, eta horregatik komeni da ikuspegia zabaltzea eta urtebete lehenagoko emaitzekin alderatzea. Kasu horretan ikusten da langabeziaren igoera orokorra izan dela Euskal Herri osoan: +9.300 Nafarroan, +8.800 Araban, +8.700 Gipuzkoan, +4.900 Bizkaian, eta +800 Lapurdin, Nafarroa Beherean eta Zuberoan.

EBko tasarik handienetako bat

Horren ondorioz, langabezia tasak igoera nabarmena izan du: 2,27 puntu hazi da azken urtean, eta horietatik 0,66 azken hiruhilekoan. Guztira, biztanle aktiboen %10,68 daude orain lanik gabe. Tasa horretatik gora daude Bizkaia (%12,04), Nafarroa (%11,45) eta Araba (%11,31); behera, berriz, Gipuzkoa (%9,26) eta Ipar Euskal Herria (%7,02).

Langabeziaren igoera ez da Euskal Herrira mugatu; Europako Batasuneko herrialde gehienetan neurriak hartu dira COVID-19aren hedapenari aurre egiteko, eta horrek kalte egin dio jarduera ekonomikoari. Ondorioz, EBn %7,2tik %7,8ra egin du jauzi langabezia tasak azken hiruhilekoan, eta 1,1 puntu azken urtean, Euskal Herrian egin duenaren erdia. Ondorioz, Euskal Herria estatu independente bat balitz, EBko bi kide baizik ez lituzke gainetik izango langabezia tasa handienekoen zerrendan —Greziak %16,2koa zuen 2020 amaieran, Espainiak %16koa 2021 hasieran—, eta Italiarekin berdinduta egongo litzateke.

19.400 okupatu gutxiago

Urteko lehen hiruhilekoan kolpe handia hartu du landunen kopuruak. INEren biztanleria aktiboaren inkestaren arabera, 2021eko lehen hiruhilekoan 1.179.100 lagunek zuten enplegua lau lurraldeetan: aurreko hiruhilekoan baino 19.400 gutxiagok. Zerbitzuen sektorea izan da kaltetuena, ia suntsitutako enplegu guztiak galdu baititu (18.800). Enplegu suntsipena 35.200era igotzen da 2020ko lehen hiruhilekoarekin alderatuz gero.

Langabeak, berriz, 8.300 gehiago dira Hegoaldean. Horrenbestez, langabezia tasa %11,1era igo da. Tasa hori handiagoa da emakumeen artean (%11,3) gizonen artean baino (%10,9).

Egoera okerragoa da gazteen artean. 25 urtetik beherako 26.300 gazte daude lanik gabe Hego Euskal Herrian, duela urtebetekoen halako bi. Gazteen langabezia-tasa % 39koa da Araban, Bizkaian eta Gipuzkoan, eta %31,3koa Nafarroan. Europakor Batasunean, aldiz, tasa hori oso azpitik dago, % 16,9an, hain zuzen. Kopuru horiek erakusten dute krisiak bereziki kalte egin dietela gazteei, haiek bete ohi dituztelako ostalaritzan eta aisialdiko jardueretan desagertutako enpleguetako asko.


Summary: India 18 milioi kasura heldu da azken orduetan.

Oxigenoa lortzea jarri du lehentasuntzat Narendra Modi lehen ministroaren gobernuak. Indiako erietxeek joan den astean iragarri zuten koronabirusak jotako gaixoentzako oxigenorik gabe geratuak zirela, eta botikak ere amaitzen ari zitzaizkiela. Azken orduetan, gainera, inoizko kutsatu gehien atzeman dute: 379.257. Horiekin, 18 milioi pasa dira herrialde hartan atzemandako positiboak, eta 204.832 hildakoak —horietatik 3.600, azken 24 orduetan—.

Kutsatzeak gutxitze aldera, gobernuak iragarri zuen atzo aplikazio berri bat jarri zuela martxan 18 urtetik gorako guztiek txertaketarako ordua hartu zezaten. Herritarrek, baina, salatu zuten hura abian jarri eta ordu gutxira kolapsatu egin zela, eta hainbat orduz erorita egon zela ataria; berriz martxan jarri zenerako, ez zegoen txandarik libre. Txertaketa kanpaina indartsu hasi zuten urtarrilean, baina motelduz joan da asteek aurrera egin ahala. Egun, 1.400 milioi herritarretatik %10ek bakarrik jaso dute lehen txertoa, eta soilik %1,5ek biak.

India da txerto gehien ekoizten duten herrialdeetako bat, baina, gobernuak 45 urtetik gorakoak txertatzen hasteko baimena eman zuenetik, horiek ere bukatuz joan dira. Oposizioak leporatu dio lehen ministroari txertoak atzerrira saldu izana herritarrentzako dosiak bermatu gabe.

Nazioarteari eskatu dio laguntza New Delhik, eta jaso du erantzunik. AEBek iragarri dute 83 milioi euroko laguntza emango diotela herrialdeari botika eta bestelako baliabideetan, besteak beste, mila oxigeno bonbona eta N95 motako 15 milioi maskara, baita AstraZeneca txertoaren hogei milioi dosi ere. Laguntza bihar hasiko da heltzen. Errusiak ere bi hegazkin bidali ditu Indiara, zaintza berezietarako hainbat baliabiderekin.

Munduan biztanle gehien duen herrialdeko hamar estatutan biltzen dira kutsatzeen %74. Horietatik, Maharashtra eta New Delhi dira okerren daudena, eta, ondorioz, itxialdia ezarri dute agintariek bietan. Pandemiak osasun sistema ez ezik hileta guneak ere kolapsatu ditu. Hiriburuan, aparkalekuak errausketa gune bilakatu dituzte hainbat auzotan. Bien bitartean, herritarrak gaixo dituzten senideentzako botika eta oxigeno bila dabiltza —biak ala biak amaituta daude bai ospitale eta bai botiketan—.

Ez dago argi zerk eragin duen Indian bigarren olatuak horren gogor jo izana. Baina adituek uste dute birusaren aldaerak, eta batez ere B1617 aldaerak, zeinak bi mutazio izan dituen eta askoz ere kutsakorragoa den, zerikusia izan duela, segurtasun neurriak ez betetzearekin batera.


Summary: Iruñerrian atxilotutako hamar gazteak aske irten dira. Lauri talde kriminal bateko kide izatea egotzi die Poliziak. Abokatuetako baten arabera, ikerketaren jatorrian den polizia txostenak dio gazteek ETAren zatiketa baten ondorengo talde bat osatzen zutela.

Aste honetan Iruñerrian atxiloturiko hamar gazteak aske geratu dira gaur epailearen aurrean deklaratu ahala. Udaltzaingoaren egoitzan deklaratu dute, telematikoki, eta, azken 48 orduetan bezala, senide eta lagunak izan dituzte kanpoan zain gaur ere; txalo artean hartu dituzte irten direnean. Atzo, Poliziaren azken deklaraziotik abokatua atera arte izan ziren esperoan. Lehen gaztea 14:30ean atera da, eta azkena, ordubete geroago.

Auzitegitik jakinarazi dutenez, hamar gaztetatik lauri talde kriminaleko kide izatea egozten die Poliziak. Gainera, lau horiei eta beste hiru gazteri desordena publikoa eragitea, eraso egitea eta lesioak eragitea leporatu diete. Azkenik, hiru gazteri lesioak eragitea egotzi diete. Aske uztea erabaki duenez, epaileak ez du autorik atera, eta informazio hori ematera mugatu da epaitegia.

Gazteek uko egin diote deklarazioak egiteari. Dena den, galdeketa hasi aurretik, abokatuetako bat atera da goizean familiei zekienaren berri ematera. Atxiloketak egin zirenean sumarioa sekretupean zegoen, eta hala egon da azken orduetan, gaur goizera arte. Hala, defentsak tarte laburra izan du Poliziak bildutakoa ikusteko. Abokatu horrek azaldu duenez, ikerketaren jatorria Poliziaren txosten bat da, zeinak adierazten duen gazteek ETAren zatiketa baten ondorengo taldea osatzen zutela. Arrotxapea auzoko lagunarte bat «talde kriminal» bihurtu nahi izatea leporatu dio abokatuak Espainiako Poliziari. Gazteetako lauri egotzi diete hori.

«Oinarrizko eskubideak urratu dizkiete», esan du abokatuak. Nabarmendu du Espainiako Poliziak salaketa oinarritzeko txostenak zazpi liburuki dituela, eta, hura gainbegiratzeko izan duten tarte motzean, ondorioztatu du «kontu txikiak» direla. Adibidez, kartelak jartzea egotzi diete, eta hori asko jota isunekin zigortzen da. Halaber, txostenetan aipatzen da baimendu gabeko manifestazioetan parte hartu dutela. Abokatuak gaineratu duenez, bertso ekitaldietan edo gaztetxeko kultur ekitaldietan parte hartu izana aipatzen da txostenetan.

Horrez gain, haien arteko telefono deien zaintza egin du Poliziak, azken lau hilabeteetan. Ikusitako transkripzioak gisa honetakoak dira, abokatuek esan dutenez: -Joango gara frontoiraem>>

-Ez, hotza egiten du

Beste batean:

-Ez dut dirurik liburua erosteko Katakraken.

Abokatuaren arabera, Espainiako Poliziak urtarriletik kontrolatu dizkie telefonoak.

Atxilotuetako lauri «talde kriminala» osatzea egotzi die Poliziak, abokatuaren arabera. Guztiak ere txikitako lagunak dira; Arrotxapeko ikastola batean ezagutu zuten elkar. Bi anaia daude atxiloturikoen artean.

Sei abokatu daude saioan, bat ofiziozkoa. Gazteak Udaltzaingotik telematikoki ari dira deklaratzen; abokatuak, epaitegitik. Ematen du abokatuek ez dutela denbora askorik izan polizien akusazioaren atzeko informazioa kontsultatzeko.

14:30ean atera da lehen gaztea eta azkena ordubete geroago. Tentsio une bat egon da, Poliziak pandemiagatik jende multzo handia ez elkartzeko ohartarazi baitu. Aske geratu ostean, abokatuetako batek esan du ez duela deklaraziorik egingo. Familiek aztertu egin nahi dute egoera. Azken hiru egunak tentsio handikoak izan dira senideentzat eta lagunentzat. Udaltzaingoaren eraikin aurrean eman dituzte. Poliziaren ikerketaren zantzuen nondik norakoak ezagutzeak ere kezka eragin du.

«Ziurgabetasuna erabatekoa da»

«Ziurgabetasuna erabatekoa da». Asteartean Iruñean atxilotua izan zen gazteetako baten amaren hitzak dira horiek. Espainiako Poliziak hamar gazte atxilotu zituen herenegun —bederatzi Arrotxapea auzoan, eta bat Burlatan—, eta Iruñeko Udaltzaingora eraman zituzten. Han igaro dituzte azken 48 orduak. Asteartean bezala, atzo goizean atxilotutakoen senideak eta lagunak elkartu egin ziren udaltzainen eraikinaren kanpoaldean, eta informaziorik apenas zutela azpimarratu zuten.

Apurka, asteartean hasitako operazioaren inguruko xehetasun bakan batzuk jakin ahal izan dira. Hasieran zortzi gazte atxilotu zituztela aurreratu bazuten ere, astearte gauean baieztatu zen hamar izan zirela. Operazioa Iruñeko 5. instrukzio auzitegiak agindu zuen, une hartan guardian zegoelako. Litekeena da, hortaz, epaitegi horrek hartzea auziaren instrukzioa. Operazioa agindu zenean, sumarioa sekretupean zegoela adierazi zieten poliziek gazteen gurasoetako batzuei, eta hasiera hartan ez zieten utzi haiekin egoten eta mintzatzen.

Abokatuekin egon dira

Dena den, ez daude inkomunikatuta. Azken orduotan, gazteek telefono deiak egin ahal izan dituzte, eta haiei arropa emateko aukera izan dute abokatuek. Era berean, Poliziaren aurrean deklaratu aurretik abokatuekin mintzatu ahal izan ziren atzo, zer moduz dauden jakiteko eta defentsaren nondik norakoak azaltzeko. Galdeketa ere abokatuekin batera egin ahal izan zuten.

Dena den, diferentziak egon dira. Operazioa egin aurretik, gazteetako lauk ez zuten abokaturik, eta astearte arratsaldean egin zieten galdeketa, ofiziozko abokatuarekin. Gainerako sei gazteei dagokienez, euren konfiantzazko abokatuekin egon ahal izan ziren. Atzo, Poliziak beste bi gazte deitu zituen deklaratzera, eta, hortaz, hamabi dira operazioan inplikatutakoak.

Oraindik nahasmen handia dago gazteei leporatutakoaren inguruan. Asteartean jakin zenez, atxilotuetako bati talde kriminal bat osatzea eta desordena publikoak eragitea leporatzen zioten, baina ikusteko dago guztiei delitu berak egozten dizkieten edo ez. Abokatu desberdinak daude, eta gaur epailearen aurretik pasatzean jakingo da zehazki zer kargu leporatzen dizkien epaileak. Hainbat komunikabidek aipatu dute Arrotxapea auzoan azaroaren 7an izandako istiluetan parte hartzea egotzi dietela, besteak beste.

Talde kriminalaren kasuan, aurrekari bat dago. 2016an, Indar Gorri Osasunako zaleen taldeko hamazortzi kide atxilotu zituzten, eta azkenean horietako 11 auzipetu zituzten. Instrukzio epailearen tesia zen oro har Indar Gorri ez zela talde kriminala, baina auzipetuei akusazio hori egin zien. 2018an zen epaiketa egitekoa, baina defentsak akordioa lortu zuen akusazioarekin. Urtebeteko zigorrarekin eta isunarekin amaitu zen.

Kontuan hartu behar da, gainera, azken bi asteetan bi operazio egon direla Iruñean. Zerikusirik ez dute elkarren artean, baina iragan astean Poliziak LABeko sei kide atxilotu zituen, N-121 errepidea trabatzeagatik garbiketa sektoreko lan gatazkaren testuinguruan eta CEN patronalaren egoitzan protesta bat egiteagatik. LABek salatu zuen ez zela beharrezkoa halako operazio bat egitea.

Herenegun, Arrotxapean, elkarretaratze bat egin zuten, eta 400 lagun inguru elkartu ziren. Amaieran, handik gertu, Poliziak bertan parte hartu zutenetako batzuk identifikatu zituen. Atzo, 20:00etan, atxilotuak aske uzteko eskatu zuten berriro.


Summary: Bertsozale Elkarteak eta Lotura Films-ek jaso dituzte Elkar sariak. Ibilbidearen Elkar saria eman diote elkarteari, bertsolaritzaren transmisioan eta zabalkundean egindako lanagatik. Ekoiztetxeak, berriz, Proiektuaren Elkar saria jaso du, Lur eta Amets filmaren eta telesailaren ildotik beste egitasmo bat lantzeko.

Elkar sarien aitortza jaso dute Bertsozale Elkarteak eta Lotura Films ekoiztetxeak. Bertsolaritzaren transmisioan eta zabalkundean egindako lanagatik, Ibilbideari Elkar saria eman diote elkarteari. Proiektuari Elkar sariak, berriz, egitasmo bat laguntzea izaten du helburu, eta ekoiztetxeak jaso du bultzada hori, Lur eta Amets filmaren eta telesailaren ildotik beste egitasmo bat lantzeko. Sarituen izenak goizean jakinarazi Joxe Mari Sors Elkar fundazioko lehendakariak, Bertsozale Elkarteko Beñat Gaztelumendi eta Lotura Films-eko Miren Berasategi alboan zituela, eta arratsaldean egingo dute sariak emateko ekitaldia, Andoaingo (Gipuzkoa) Martin Ugalde kultur parkean.

Sorsek gogora ekarri duenez, Elkar fundazioak 1996. urtean jarri zuen abian Joseba Jaka beka, eta 2006. urtera bitarte eman izan zuen. Urte batzuetako hutsunearen ondotik, 2016an berrabiarazi zuen sariak emateko egitasmoa, baina berritasunekin. Hala, ordutik, Ibilbideari Elkar saria ematen du urtero, kultur arloari eginiko ekarpena aitortzen duena; eta bi urtetik behin —Joseba Jaka beka ematen ez den urteetan, hain justu—, berriz, Proiektuari Elkar saria, egitasmo jakin bat laguntzen duena. Biak banatu ditu aurten.

Bertsozale Elkarteak urteetan egindako ekarpena «agerikoa» dela adierazi du Sorsek, eta bertsolaritzari «lekua eta ikusgarritasuna» ematea lortu duela azpimarratu. «Bertsoa gaur egungo euskal gizartean eta euskaldunen artean ezaguna eta jarraitua den kultur adierazpen bat da, eta hori urte luzeetan ondo egindako lanaren emaitza izan da». Bi ardatzen bueltan egin du ekarpen hori elkarteak, haren hitzetan. Batetik, transmisioari dagokionez, «hezkuntzan txertatzeko bidea egin du, haurrengana hurbilduz bertsoa, eta herriz herriko bertso eskolen bitartez ere bai». Zabalkundeari begira, berriz, «hedabideetan lekua eginez eta txapelketen bidez lortu du ikusgarritasuna ematea». Horrekin guztiarekin, eta urtero antolatzen diren ehunka bertso saioekin, «bertsolaritza modernizatuz» joan da haren ustez. «XXI. mendean bertsoa ez da zaharkitutako zerbait, oso garaikoa baizik. Prestigioa eman zaio bertsolaritzari eta euskal kulturari». Zeregin horretan, elkarteak beti talde lanean egin duela bidea goraipatu du, eta hainbat kultur azpiegitura sustatu dituela ere bai, tartean, Xenpelar dokumentazio zentroa, Lanku eta Mintzola. «Bertsozale Elkartearen ibilbidea eta haren emaitzak txalotzekoak dira. Euskal kulturarentzat eredu izan dira, eta dira».

Esker oneko agertu da Beñat Gaztelumendi, eta elkartetik harago zabaldu du sariaren aitortza. «Zorionez, bertsolaritzaren mugimendua Bertsozale Elkartea baino dezente zabalagoa eta askotarikoagoa da, eta uste dugu sari hau mugimendu horrek guztiak merezi duela». Elkartea sortu zenean orain bertako kide diren hainbat lagun artean jaio gabe zirela aipatu du, bere ustez datu horrek ondo islatzen baitu elkartearen izaera: «Bertsozale Elkartearen ibilbidea, zerbait izatekotan, belaunaldi arteko truke baten istorio eder bat da». Bide horretan, elkartea sortu zutenekin eta urteotan lanean aritu direnekin «zordun» sentitzen direla esan du, egungo kideentzat «bizitzako eskola bat» ere badelako.

COVID-19a dela eta, bertsolaritzarentzat urte oso berezia izan dela ere esan du Gaztelumendik, iaz 700 saio inguru galdu zirela gogora ekarrita. Baina beste analisi bat ere egin du: «Pandemiak pandemia eta neurriak neurri, bertsolaritzak aurrera egin du. Herriz herri bertso saioak antolatzen jarraitu da; bai online, bai zuzenean, plazan, formatuak egokituz...; bertso eskoletan biltzen jarraitu du jendeak; eta eragiten jarraitu du jendeak». Lan horretan aritu diren guztiei eskerrak eman dizkie, eta «kultura bizigarria» dela aldarrikatu du. «Alde horretatik, guk lanean jarraitzeko konpromisoari, grinari eta motibazioari eusten diegu, eta espero dugu belaunaldi berriek ere, bai elkartean eta bai bertsolaritzan, aurkituko dutela bertsoari eragiteko leku bat, eta baita bertsotik zerbait zabalagoari eragiteko leku bat ere».

Abentura berriak lantzeko

Iazko otsailean estreinatu zen Lur eta Amets animaziozko filma zinema aretoetan, eta ondoren heldu zen bi pertsonaiak oinarri zituen haurrentzako telebista saioa ere. «Lotura Films gidari izanda, Ikastolen Elkarteak, Katxiporretak eta Elkarrek berak elkarlanean garatutako proiektu bat izan zen, Euskal Herriko beste hainbat eragileren laguntzarekin», gogorarazi du Sorsek, eta bai filmak eta bai telebista saioak izan zuten harrera ona ikusita, jarraipena ematearen alde mintzatu da. «Ona litzateke haurrei begira gure herrian eta kulturan oinarritutako film eta telebista saio gehiago egitea hurrengo urteetan». Hala, eta ekoiztetxeak horretarako «nahikoa eskarmentu» baduela iritzita, ildo bereko proiektu berri bat garatzeko bultzada gisa eman diote saria Lotura Films-i, 10.000 euroko laguntza dakarrena. Sors: «Gure itxaropena da urte batzuk barru orain abiatuko denaren emaitza zineman ikustea».

Esker oneko agertu da Miren Berasategi ere, eta proiektuaren hastapenak ekarri ditu gogora. Izan ere, 2015ean abian jarritakoa «modu zabal batean» pentsatutako egitasmo bat izan zela azaldu du, Lur eta Amets pertsonaiak ardatz hartuta hainbat bide jorratu zituena. «Momentu horretan, hutsune bat zegoen ikus-entzunezkoetan, ez baitzegoen oraindik Euskal Herriaren historia kontatuko zuen proiekturik». Hutsune hori bete nahian ekin zioten filma eta telesaila ekoizteari, beste eragile batzuekin elkarlanean, eta helburu jakin batekin: «Hezkuntza eta entretenimendua uztartuz, gure herriko haur eta gazteek Euskal Herriko historia modu dibertigarri batean ezagutzea».

Ordutik hona eraikitako mundu hori lantzen eta zabaltzen jarraitu nahi dute orain, elkarlanaren bidetik betiere, eta historiaz gain, kultura, osasuna, kirola, geografia eta beste hainbat gai lantzeko aukera ere izan daitekeela adierazi du Berasategik. «Lurrek eta Ametsek gai eta arlo ezberdinetan abentura paregabeak bizitzeko aukera ematen digute, eta hori da egin nahi duguna».


Summary: Pello Lizarraldek irabazi du 111 Akademiaren saria. Akademiakideek ‘Argiantza' eleberria saritu dute. Iazko etenaren ostean, aurten saria emateko jendaurreko ekitaldia egiteko asmoa du 111 Akademiak, ekainaren 10ean.

111 Akademiak Pello Lizarralderi (Zumarraga, 1956) emango dio 2020ko 111 Akademiaren saria. Akademiakideek Lizarralderen Argiantza eleberria (Erein) izendatu dute 2020ko libururik gogokoen. 202 akademiakide ditu une honetan 111 Akademiak, eta horietako 117k parte hartu dute 2020ko sariduna izendatzeko 2021eko urtarrila eta apirila bitartean eginiko hiru bozketa txandetan. Lizarralderen lanak Joxean Agirreren Nobela errealista bat eleberria izan du lehiakide azken bueltan.

Hemen irakur daiteke Lizarralderi iazko abenduan liburuaz Iñigo Astiz kazetariak BERRIAn egindako elkarrizketa.

Mende laurdena bete du aurten Euskal Herriko irakurleek ematen duten sari horrek. Manuel Larramendi Kultur Bazkunak 1996an jarri zuen abian Beterriko Liburua literatur aipamena (gerora 111 Akademiaren saria bihurtua), euskal irakurleari literaturaren plazan hitza eta protagonismoa emateko asmoz. Joxean Agirrek irabazi zuen lehen sariketa hura, Elgeta obrarekin.

Hauek izan dira urte horietan guztietan irakurleen saria jaso duten obrak:

1996: Joxean Agirreren Elgeta

1997: Ur Apalategiren Gauak eta hiriak

1998: Koldo Izagirreren Nik ere Germinal! egin gura nuen aldarri

1999: Lourdes OnÌÂederraren Eta emakumeari sugeak esan zion

2000: Ramon Saizarbitoriaren Gorde nazazu lurpean

2001: Joseba Sarrionandiaren Lagun izoztua

2002: Anjel Lertxundiren Zorion perfektua

2003: Bernardo Atxagaren Soinujolearen semea

2004: Pako Aristiren Gauza txikien liburua

2005: Juan Kruz Igerabideren Hauts bihurtu zineten

2006: Karmele Jaioren Amaren eskuak

2007: Jokin MunÌÂozen Antzararen bidea

2008: Anjel Lertxundiren Zoaz infernura, laztana

2009: Irati Jimenezen Nora ez dakizun hori

2010: Ur Apalategiren Fikzioaren izterrak

2011: Harkaitz Canoren Twist

2012: Ramon Saizarbitoriaren Martutene

2013: Miren Agur Meaberen Kristalezko begi bat

2014: Mikel Peruarenaren Su zelaiak

2015: Katixa Agirreren Atertu arte itxaron

2016: Kirmen Uriberen Elkarrekin esnatzeko ordua

2017: Uxue Alberdiren Jenisjoplin

2018: Harkaitz Canoren Fakirraren ahotsa

2019: Karmele Jaioren Aitaren etxea

2020: Pello Lizarralderen Argiantza


Summary: Presoak «presaz eta lehentasunez» txertatzeko eskatu du Etxerat-ek. Komunikazio intimoak, familiarrak eta bizikidetzakoak berreskura daitezela nahi du euskal presoen senideen elkarteak. Berrogeialdiak eten eta presoei PCRak egin diezazkietela galdegin du.

Etxerat-ek jakinarazi duenez, Araba, Bizkai eta Gipuzkoako presoei jarria diete jada COVID-19aren aurkako txertoa, baita Kantabriako eta Leongo espetxeetan daudenei ere: «Badakigu ehuneko ehunean ez bada hau bete, bide onetik doala». Ez da, ordea, hori egoera Iruñeko kartzelan eta Espainiako Estatuko bertze espetxeetan, eta horietan dauden presoei koronabirusaren txertoa «premiaz» jartzeko eskatu du Etxerat-ek. Izan ere, euskal presoen senideen elkarteak gogoratu du «arrisku handiko kolektiboa» dela presoena, eta «ezinbestekoa» dela egoera horri «erantzun egokia» ematea. Hala, Etxerat-en ustez «presazkoa eta lehentasunezkoa» da «preso guztiak» txertatzea. Horrek bide emanen lioke, halaber, komunikazioak berreskuratzeari, eta hala nahi du senideen elkarteak: azken hilabeteetan etendako komunikazio intimoak, familiarrak eta bizikidetzakoak berreskuratzea.

Presoei ezartzen dizkieten berrogeialdiak eten eta PCRak egin diezazkietela ere eskatu du Etxerat-ek: «Proba horiek bai lekualdaketen aurretik, bai behin helmugara iritsitakoan egin beharko lirateke, eta neurri hori, halaber, barne komunikazioak eta familia komunikazioak egin ostean aplikatu daiteke». Etxerat-ek adierazi du, era berean, ezin dela «onartu» berrogeialdian dauden preso batzuek baimenetatik edo bertze espetxe batzuetatik itzuli diren presoekin ziega partekatu behar izatea.

Euskal presoen senideen elkarteak berretsi du «premiazkoa» dela osasuna eta segurtasuna «lehenestea», eta, horrekin batera, presoek eskubideak errespetatzea. Etxerat-en ustez, ez baita hala gertatzen: «Zoritxarrez, Espainiako Espetxe Erakundeek COVIDaren kudeaketaren inguruan hartzen dituzten erabakiek presoen eta haien eskubideen murrizketak dakartzate».


Summary: Enpresak sortzeko laguntza ekintzaileentzat. Spri taldeak kudeatzen duen Ekintzaile programak diru laguntzak emango dizkie enpresak sortu nahi dituzten Arabako, Bizkiako eta Gipuzkoako ekintzaileei.

Euskal Autonomia Erkidegoko ekintzaileek 30.000 eurorainoko diru laguntzak jaso ahal izango dituzte aurten, itzuli beharrik gabe, oinarri teknologiko eta berritzaileko start-up-ak sortzeko, Spri taldeak kudeatzen duen Ekintzaile programari esker. Start-up bat enpresa hasiberri bat da, baina bizkor handitzen ari dena eta informazio eta komunikazio teknologien inguruan sortua. Ekintzaile programak 3,1 milioi euroko aurrekontua du; martxoaren 31n hasi da eskaerak aurkezteko epea, eta abenduaren 10era arte egongo da zabalik. Ekintzaile programaren arduradunen aburuz, funtsezkoa da ekintzailetza bultzatzea Euskal Autonomia Erkidegoaren hazkunde ekonomikorako. Ekintzailetzaren garapenerako oztopo garrantzitsuenetako bat hauxe da: ekintzaileek esperientzia gutxi dute enpresa eta merkataritza arloetan; horrez gain, eragozpen handiak izaten dituzte hasierako finantzaketa lortzeko eta, bereziki, proiektuek behar duten epe luzerako inbertsioa eskuratzeko. Horri aurre egiten lagundu nahi die Ekintzaile programak Arabako, Bizkaiko eta Gipuzkoako ekintzaileei, aipatu diru laguntzen bitartez. «Industriako enpresa jarduera berritzaileak sortzea funtsezkoa da Euskadiren etorkizuneko hazkunderako. Euskadin identifikatu diren ekintzailetzako erronketako bat zera da: ideia eta ekimen berrien masa kritikoa handitzea eta kalitatea hobetzea, proiektu bakoitzaren premia espezifikoen arabera». Hain zuzen ere, Ekintzaile programak ekintzailetza eta barne ekintzailetza babesten ditu, ekintzailearen premien araberako laguntza integral eta malgua eskainiz; horrela, ekintzaileak aukera izango du bere proiektua martxan jartzeko, haziarazteko eta merkatuan arrakastaz errotzeko. «Horrez gain, erraztasunak emango dizkizugu zure proiektuarentzako hasierako eta batez ere epe luzeko finantzaketa eskuratzeko. Potentziala duten proiektuen bila gabiltza, eta laguntza emango dizugu jaio, abiatu, hazi eta errotzeko. Gainera, merkaturako bidea irekiko dizugu, zeure lehen bezeroak lor ditzazun». Azken batean, Ekintzaile programaren helburua hauxe da: Bussiness Innovation Center (BIC) edo enpresa berrikuntza zentro baten babespean dauden enpresa proiektu berriei berritzaileak edota oinarri teknologikokoak, industrialak edo industriarekin lotutako zerbitzuetakoak laguntzea ideiaren heltze fasean eta enpresa Euskal Autonomia Erkidegoan martxan jartzeko fasean. Horrela, asmoa da 30.000 eurorainoko diru laguntza eta 18 hilabeteko babesa ematea Arabako, Bizkaiko edo Gipuzkoako BIC batean aurrera eramango den enpresa ideiaren heltze prozesuari; ideiak berritzailea edota oinarri teknologikokoa izan beharko du. Aholkularitza eta azpiegiturak Zentro horiek laguntza ematen diote ekintzaileei enpresa berriak umotu eta martxan jartzeko prozesu osoan; horretarako, aholkularitza ematen diete, eta haien jarduerarako azpiegiturak eskaini. Ekintzaile egitasmoaren bidez, etorkizuneko enpresariak zentro espezializatu baten BIC bat, adibidez aholkularitza jasoko du, eta aukera izango du bere enpresa prestakuntza hobetzeko, aholkulari bat kontratatzeko, prospekzio azterlanak prestatzeko edo bere lokalaren zaharberritze lanak eta ekipamendua finantzatzeko. Izan ere, BICak tresna dinamizatzaileak dira, eta enpresa proiektu berriak produkzio sarean sartzeko balio dute; helburutzat dute ekintzailearen proiektuaren arrakasta bermatzea, berrikuntzarekin eta lehiakortasunarekin hartutako konpromisoaren bitartez. Ekintzaile programak laguntza emango die enpresa berriei aurrera egin dezaten euren bideragarritasuna aztertzeko, martxan jartzeko eta umotzeko prozesu osoan. Horretarako, aholkularitza eta azpiegiturak eskainiko zaizkie. Gainera, finantzaketa eskuratzen lagunduko die lehen fasean garatutako enpresa plana martxan jartzeko inbertsioa gauza dezaten. Ekintzaile programaren laguntza eskuratzeko, ezinbestekoa da, besteak beste, enpresa eskatzailea 2020ko urtarrilaren 1etik aurrera sortua izatea eta hiru urteko epean gutxienez hiru enplegu sortzea. Argibide gehiago nahi izanez gero, 900-92 93 93 telefono zenbakira dei daiteke, edo mezu bat bidali info@spri.eus helbide elektronikora.


Summary: Agustin Azkarate historialari eta arkeologoak jasoko du Eusko Ikaskuntza-Laboral Kutxa saria. Gazteei zuzendutako deialdian, Ane Zulaikaren Emakumeak Blai lanak eskuratu du Eusko Ikaskuntza-Laboral Kutxa Gazte Saria.

Agustin Azkarate Garai-Olaunek (Elorrio, Bizkaia,1953) jasoko du Eusko Ikaskuntza-Laboral Kutxaren Humanitateak, Kultura, Arteak eta Gizarte Zientzien Saria. Hala ebatzi du sariaren epaimahaia osatzen duten Eusko Ikaskuntzaren eremu geografikoko zazpi unibertsitateetako ordezkariek eta Eusko Ikaskuntza eta Laboral Kutxako ordezkariek. Haren ekarpenak, maila akademikotik harago, dimentsio humanistiko, kultural, artistiko eta sozial nabarmena izan du. Epaimahaiaren ustez, «azpimarratzekoa da haren proiekzioa, akademian eta unibertsitatean ez ezik, zientzia aplikatuak gizartean ere zabaltzen asmatu duelako».

Arkeologiako katedraduna da Azkarate, eta, besteak beste, EHUn eta Mondragon Unibertsitatean izan da irakasle. Epaimahaiaren iritziz, Azkarateren interes akademikoa espezializazio arlotik harago doa: «Haren ibilbidean zehar hainbat diziplina landu ditu, guztiak bikaintasun maila handiarekin. Arkeologia eta Kultur Ondarea dira haren espezializazio arloak, eta horien eta alboko beste batzuen artean loturak aurkitzeko gaitasunari esker, diziplina anitzeko maila zientifiko handiko ikerketa taldeak osatu eta zuzendu ditu. Horien bidez, ikertzaile gazte askok bikaintasun zientifikoko prestakuntza jaso dute, eta, horrekin batera, gizarte erantzukizuneko sentimendu sendoa».

Eusko Ikaskuntza-Laboral Kutxa Gazte saria

Ane Zulaika Aranburuk eskuratu du aurtengo Eusko Ikaskuntza-Laboral Kutxa Gazte Saria Emakumeak Blai lanarengatik. Hala erabaki du aho batez epaimahaiak. Lanak euskal emakumeek XX. mendearen bigarren erdian itsasoarekin zuten harremana erakustea du xede, euskaraz ekoitziko den film labur batean.

Pieza hori 2021 eta 2022 urteetan egingo du, eta, zehazki, ikerketa lan bat burutuko du, begirada ugariak behatu, bestelako ahotsak entzun, testigantzak jaso, artxiboak errekuperatu, eta, horrela, emakumeek 1960 eta 1980 arteko urteetan itsasoarekin zuten harremana irudikatuko du, eta hausnarketa berriak sortuko.

Ane Zulaika 31 urtetako donostiarra da. Komunikazioan graduatua, Artxibo graduondokoa egin zuen Elias Kerejeta Zine Eskolan. Azken horretan, ondare zinematografikoa eta ikus-entzunezkoa identifikatzeko, sailkatzeko, zaharberritzeko eta babesteko formazio teorikoa eta praktikoa jaso zuen.