Summary: Bizkaiko metalgintzako langileek hitzarmena berritu gabe amaituko dute urtea. Sindikatuek beste eskaintza bat egin dute, baina, FVEMen ustez, aurrekoa baino «onartezinagoa da». Bi aldeek ez dute egunik zehaztu hurrengo bilerarako.

Bizkaiko metalgintzako lan hitzarmeneko korapiloa are gehiago estutu da, eta, azken orduko ezusteko mugimenduren bat egon ezean, langileek ituna berritu gabe amaituko dute urtea. Negoziazio epe honetako hogeigarren bilera egin dute gaur Lan Harremanen Kontseiluan, eta, CCOO-LAB-UGT hirukoak beste eskaintza bat eraman arren —ordezkaritzaren %59 dute—, ez da adostasunik egon. Are gehiago: FVEM patronalaren ustez, eskaintza hori aurrekoa baino «onartezinagoa» da. Oraingoz ez dago berriz biltzeko egunik. Bizkaiko metalgintzako itunaren auzia konpontzeko egun aproposa zirudien. Iragan astean eginiko bileran sindikatu zein patronalak eskaintza berriak egiteko konpromisoa hartu zuten. Azaro amaierako grebaren aurretik, bi aldeek onartu zuten jarrerak gertuago zeudela, eta aukera aproposa zen ituna urtea amaitu aurretik sinatzeko. Usteak, baina, erdi ustel izaten dira maiz, eta hori gertatu da. Ordubete nahikoa izan zuten akordiorik ez zela egongo ikusteko, eta mahaitik altxatu dira. Patronalak ez du eskaintza berririk eraman; CCOO-LAB-UGT hirukoak, aldiz, bai —ELA ere bileran egon zen—. Eta nolakoa da eskaintza hori? Lau urterakoa: %6,5eko soldata eguneraketa 2022an —2021eko KPIaren bezainbestekoa—; %6koa 2023an, %3koa 2024an, eta %2koa 2025ean. Eguneraketa horiek %17,5eko soldata igoera bateratua ekarriko lukete. Hitzarmenaren indarraldiko KPI bateratua hori baino handiagoa balitz, haren arabera eguneratuko litzateke 2026an. Soldata eguneratze taula horretaz gain, sindikatuek eskatu dute aldi baterako lan enpresen erabilera hiru hilabetera mugatzea, eta enpresek ezin xurgatzea gutxieneko bermeko soldaten eguneraketa.

FVEMek mahaian bertan esan du eskaintza hori onartezina dela, bere azken proposamenekoa baino 3,5 puntuko igoera handiagoa dakarrelako. Azaroaren 24an egin zuen proposamena, eta oraingoz hori da haren azken hitza. Dena den, bileran esan du agian beste eskaintza bat pentsatuko duela, «hala egokia iruditzen bazaio» eta «egokia iruditzen zaion unean». Aurreko bileraren aurretik patronalak esan zuen hori zela Bizkaiko enpresariek egin zezakeen eskaintzarik onena.

Bi aldeek modu oso ezberdinean baloratu dute bilera. CCOO-LAB-UGT hirukoak azaldu du hainbat arlotan leundu dituztela beren eskaerak. Besteak beste, hitzarmenaren bigarren urtetik aurrerako soldata igoerak aldatu dituzte, KPIak berrikusteko klausularen formula onartu dute, subrogazio eremuak murriztu dituzte, eta mahai gainetik kendu dute ABLEak erabiltzeko debekua. FVEMek, berriz, «zekenkeria» leporatu die, eta bere eskaintzak Arabako metalgintzan onarturikoa hobetzen duela gogoratu die.

ELA: greba mugagabeap>

Ikusteko dago zein bide hartzen duten negoziazioek. Dagoeneko bi bilera igaro dira azken greba deialditik, eta egoera ez da aldatu. Hori ikusirik, ELAk —ordezkaritzaren %41 du— argi du mobilizazioak gogortu behar direla: «CCOOri, LABi eta UGTri jakinarazi diegu aurten 11 greba egin ondoren hurrengo urratsa greba mugagabea dela. Bizkaiko metalgintzako langileen merezi duten ituna lortu arte». ELAk bidalitako oharrean beste sindikatuen eskaintza kritikatu ditu.

CCOOk, LABek eta UGTK, berriz, ez dute beste greba deialdirik aipatu. «Borrokan» eta «mobilizazioetan» jarraituko dutela iragarri dute, baina zer motatakoak izango diren zehaztu gabe. Era berean, Eusko Jaurlaritzaren jarrera deitoratu dute, azken astean metalgintzako grebekin harremana duten «hainbati» jakinarazi dietelako ikertuak izaten ari direla ordena publikoa aztoratu izanaren susmopean.


Summary: Azken urteetako antxoa kuotarik handiena izango dute euskal arrantzaleek. Berdelaren kuota ez errespetatzeagatik jarritako zigorra asko gutxituko da 2023an, eta horrek %17 gehiago arrantzatu ahal izatea ekar dezake

Itsasoaren egoerak, tenperaturak, itsaslasterrek eta arrantza baldintza dezaketen faktore guztiek laguntzen badute, urte ona izango dute antxoatara joaten diren Euskal Herriko arrantzaleek. Azken erabakia Bruselatik iritsiko den arren, Espainiako Nekazaritza eta Arrantza Ministerioak aurreratu du aurten baino %17 gehiago arrantzatu ahal izango dutela.

ICES Itsasoa Ikertzeko Zientzialarien Kontseiluak 33.000 tonako harrapaketak aholkatu ditu Bizkaiko Golkoan eta Kantauri itsasoan, uste baitu azterketa zientifikoek erakutsi dutela nahiko antxoa badagoela.

Azken urteetako kuota bera da, baina 2023. urtearen berritasuna da ia desagertu egingo dela berdela gehiegi arrantzatzeagatik Europako Batzordeak 2013an Espainiako Erresumari jarritako isuna. 2016-2022 epean urtero ia 3.700 tona txikitu zuen antxoaren kuota isun horrek, baina 2023an, 180 tona baizik ez dira izango. 2024tik aurrera, ez da zigorrik.

Akordioa Madrilen eta Parisen artean

33.000 tonako kuota banatzeko akordioa egin dute azken urteetan Madrilgo eta Parisko gobernuek: %90 Espainiako bandera dutenentzat —tartean, Gipuzkoakoak eta Bizkaikoak—, eta gainontzeko %10a Frantziako banderakoentzat —tartean, Lapurdikoak—.

2023an ere banaketa hori berretsiz gero, 29.700 tona dagozkie Espainiari, aurten baino %17 gehiago (25.258 tona). Kuotaren zatirik handiena udaberrian arrantzatu ohi dute, eta gainontzekoa udazkenerako uzten dute, hegaluzearekin amaitzen dutenerako. Kostera nagusia ekainaren erdialderako amaitu zuten gipuzkoarrek eta bizkaitarrek, kuota agortu baitzuten.

Horren zati nahiko txikia deskargatu zuten bertako lonjetan, antxoa gehien Kantabriako, Asturiasko eta Galiziako uretan agertu zelako, eta hara joan behar izan zutelako arrantzatzera.


Summary: Azazetako parke eolikoa eraikitzeko ingurumen baimena eman du Arabako Foru Aldundiak. Orain, Eusko Jaurlaritzak eman beharko dio oniritzia egitasmoari. Zortzi haize errota jarri nahi dituzte, 40 MW sortzeko asmoz.

Ingurumen baimena eman dio Arabako Foru Aldundiak Azazetan erakin nahi duten parke eolikoari. Bernedo, Arraia-Maeztu, Dulantzi, Iruraiz-Gauna eta Donemiliaga (Araba) udalerrietako eremuei eragiten die egitasmoak. Azazetako mendietan zortzi haize errota eraiki nahi dituzte, 40 megawatt sortzeko asmoarekin. Egitasmoan 37,3 milioi euro gastatu asmo dituzte.

Aixeindar taldeak eraiki nahi du parkea. Horretan Iberdrolak parte hartzen du, Eusko Jaurlaritzarekin batera. Elkarteak beste parke bat erakitzeko asmoa du Araban, Labrazakoa, Oion eta Aguilar Kodesen.

Iazko apirilean zabaldu zuten epea egitasmoari helegiteak aurkezteko. EH Bilduk eta Elkarrekin Podemosek adierazi dute Azazetako parkearen eta Araban eraiki nahi dituzten beste parke eolikoen aurka daudela. Eusko Jaurlaritzak uko egin dio azkenean Arkamo eta Iturrietako parkeak eraikitzeko egitasmoari, baina eutsi egin die Azazetako eta Labrazakoei.

Astelehenean bertan, EH Bilduk eskatu zuen Gasteizko Mendiak natur parke izendatzeko tramiteak berriz abiatzeko. Horrekin, Azazetako egitasmoa gelditzeko itxaropena du alderdi abertzaleak.

Helegiteen eraginez, zortzi haize errotatik hiru metro batzuk mugitu dituzte egitasmoan. Baina EH Bilduk astelehenean esan zuenez, horrek ez du aldatu egitasmoren «funtsa».

Aldundiak oniritzia eman ostean, Eusko Jaurlaritzako Ekonomiaren Garapen, Jasangarritasun eta Ingurumen Sailera bidali dute egitasmoa.


Summary: Erabakitzeko eskubidea Espainiako Konstituzioan jasotzea proposatu du EAJk. Auzitegi Konstituzionalean «Foru Areto» bat sortzea jasotzen duen zuzenketa bat ere erregistratu dute jeltzaleek.

Espainiako Konstituzioaren erreforma proiektuari 11 zuzenketa aurkeztu dizkio EAJk Espainiako Kongresuan duen taldeak. Bestea, beste, euskal herritarren erabakitzeko eskubidea jasotzea proposatu du, konstituzioaren bigarren artikulua moldatuta eta xedapen gehigarri bat erantsita. Jeltzaleen zuzenketak jasotzen duenez, konstituzioak alde batera utziko luke «Espainiako nazioaren lurralde zatiezintasunaren» erreferentzia: «1990ean, Eusko Legebiltzarrak ebazpen bat onartu zuen, Euskal Herriaren autodeterminazio eskubidea aldarrikatzeko eta bere etorkizuna libre eta demokratikoki erabakitzeko eskubidean berresteko», argudiatu du EAJk.

Hori horrela, jeltzaleen proposamena da xedapen gehigarri batean zera jasotzea: «Betetze osoa, autogobernuaren agerpen instituzional gisa, bere herritarren erabakitzeko eskubidearen bitartez kanporatzen da, askatasunez eta demokratikoki ordezkatuta, bere egikaritzea Estatuarekin adostuta». Hori formula «atsegin eta iraunkor» bat litzateke «euskal errealitatea» Espainiako Estatuan artikulatzeko.

EAJk proposatzen duen «kontzertu politikoa» taxutzen duten beste elementuetako bat da nola ebazten diren gobernu bakoitzari legozkiokeen eskumenen inguruko auziak, eta, horretarako, proposatu du «Foru Areto» bat sortzea Auzitegi Konstituzionalaren barruan. Areto horrek aztertu beharko lituzke Eusko Legebiltzarraren, batzar nagusien eta Espainiako Gorteen arauen arteko talkak. Horrekin batera, Euskal Autonomia Erkidegoaren eta Espainiako Estatuaren arteko batzorde bat osatu nahi du EAJk, eskumen gatazka guztiak aztertzeko.

Horiez gain, jeltzaleek aurkeztutako zuzenketetan beste proposamen batzuk ere badaude: adibidez, Espainiako erregearen bortxaezintasuna ezabatzea eta erkidegoen autonomia bertan behera uzten duen 155. artikulua indargabetzea.


Osasunak eta Realak ez dute huts egin

Summary: Osasunak eta Realak ez dute huts egin. Alavesek ere aurrera egin du, baina Eibar eta Arenas kalean gelditu dira

Aparteko deskalabrurik ez Espainiako Kopako bigarren kanporaketan. Ez, bederen, gorengo mailako euskal taldeei dagokienez. Realak eta Osasunak erraz gainditu dituzte beren kanporaketak. Txuri-urdinek aise gainditu dute Coria (0-5), eta gorritxoak antzera moldatu dira Arnedoren aurka (1-3). Alavesek ere aurrera egin du, Merida garaituta (0-1). Aldiz, Eibar eta Arenas Getxo bidean geratu dira. Armaginek kolpea hartu du Eivissa Pitiusasen zelaian (1-0), eta getxoztarrek Valladoliden aurka galduta agurtu dute Kopa (1-5).

Realak ondo berrekin dio lehiaketa ofizialari. Donostiarrek arazorik gabe menderatu dute Coria, itxura eskaseko soropil batean. Imanol Alguacilek talde ona zelairatu du, ohiko hamaikakoaren egitura mantenduta. Prestatzaile oriotarrak helburu argia zuen: neurketa ahalik eta bizkorren bideratzea.

Jokalariek berehala baliatu dute teknikariaren planteamendua. Robert Navarrok laugarren minutuan aurreratu ditu bisitariak, Momo Choren pase bat probestuta. Hamabi minutu geroago, Chok berak handitu du errenta. Jokalari frantziarrak buruz sareratu du Igor Zubeldiak egindako jaurtiketa bat. Lesioaren ostean, bizi itzuli da aurrelaria.

Txuri-urdinek kontrolpean izan dute partida, une oro. Nabaritu egin da talde baten eta bestearen arteko aldea, eta estutasunik gabe gainditu dute kanporaketa. Atsedenaldiaren atarian berretsi dute hori, Brais Mendezek penaltiz hirugarren gola egin duenean. Realak lanak eginak zituen atsedenaldirako, baina neurketa biribildu du bigarren zatian, Jon Karrikaburuk egindako bi golei esker. Baztandarrak 74. eta 80. minutuetan sareratu du baloia.

Osasuna ere nahi bezala aritu da, eta lehen zatian erabakita utzi du neurketa. 1-3 gailendu dira Arnedoko Sendero zelaian. Arnedo ahal bezala aritu da defentsako lanean, bere zelaitik atera ezinda, baina 8.minuturako aurreratu da Osasuna. Lekuz kanpo harrapatu ditu atzelariak Roberto Torresek, eta Kike Garciak sareetara bidali du baloia. Berehala zapuztu dira errioxarren ametsak, eta hurrengo minutuan bigarrena egin du Ruben Garciak, areaz kanpotik jotako zartako bikain batekin.

Lehen bi golen ostean ahaleginak egin ditu Arnedok Sergio Herreraren ate ingurura iristeko, baina aurrera emandako pauso bakoitzean Osasunaren aukera bat iristen zen kontraerasoan. Hala egin du hirugarrena Kike Garciak.

Bigarren zatian askoz hobeto aritu dira etxekoak. Osasunak aldaketak egin ditu, eta nagusitasuna galdu du zelaian. Arnedok lotsarik gabe egin du aurrera, eta gola egitea lortu du Guillermo Ameliviak. Golak hauspoa eman die errioxarrei, baina markagailuan gerturatzen saiatu badira ere, bi taldeen arteko aldea gehiegizkoa izan da etxekoentzat.

Eibar eta Arenas, kalera

Eivissa Pitiusasek ezustekoa eman du, eta kopatik kanpo utzi du Eibar. Garitanorenek 1-0 galdu dute. Arenas ere ez da ostiraleko zozketan izango. Getxoztarrak aurreratu egin dira, baina Valladolidek berehala irauli du markagailua. Alavesek, berriz, nahikoa izan du Salva Sevillaren gola Merida kanporatzeko. Bihar azken euskal taldearen txanda izango da. Gernikak Celta hartuko du etxean, eta ametsa egi bihurtzen ahaleginduko da.


Summary: Hekimenek Jaurlaritzari eskatu dio euskarazko komunikabideei «nabarmen» handitzeko baliabideak. Euskarazko hedabideen elkarteak salatu du Jaurlaritzaren laguntzek ez dutela ematen kostuak betetzeko eta ez dituztela aintzat hartzen prezioen gorakadak. Berretsi du audientzian oinarritutako diru laguntzen sistemak «kalte» egiten diela euskarazko hedabideei.

Jasotakoa baino «bultzada sendoagoa» behar dute euskarazko komunikabideek erakunde publikoen aldetik, Hekimen euskarazko hedabideen elkarteak ohar bidez adierazi duenez. Eusko Jaurlaritzak euskarazko komunikabideei eragiten dieten bi diru-laguntza deialdiren ebazpenak argitaratu ditu gaur, eta eman berritan egin du ohartarazpena elkarteak.

Komunikazioaren mundua «eraldaketa prozesu sakonean» dagoela gogorarazi du Hekimenek, eta nabarmendu «funtzio sozial garrantzitsua» dutela euskarazko komunikabideek, bai «euskararen normalizazio prozesuan», baina baita «informaziorako eskubidean, iritzi aniztasunaren bermean zein desinformazioaren aurkako borrokan» ere. Funtzio hori izaten segitzeko, baina, beharrezko ikusten du «euskarazko komunikabideen ekosistema egonkortzea» eta errealitate berrira «egokitzea». Horretarako, baina, erakunde publikoen laguntza behar dela gogoratu du.

Hekimenek, ordea, ez ditu bide horretan ikusten Jaurlaritzaren diru laguntzak. Batetik, salatu du 2022-2024 aldirako euskarazko hedabideentzako laguntzak, esleitu eta hiru urtera, oraindik ez direla iristen «kostu estandarren %35 estaltzera», hala adostu bazen ere. Akordio haren helburu nagusia «komunikabideen egonkortasun ekonomikoari laguntzea» zela oroitu du Hekimenek, baina ohartarazi du papera, argindarra eta erregaiak garestitu izanak helburu horretatik «urrunago» eraman dituela. Are, zenbait komunikabidek urtetik urtera diru gutxiago jasotzen dutela ere gaineratu du. Deialdi horretan bada «paradoxa zital» bat, elkartearen arabera: «Egitasmo berriak sortzea edo ekoizpena handitzea berri oso onak badira ere, deialdirako diru funtsa finkoa denez, ekoizpena handitzea edo egitasmo berriak sortzea sektorearen kontra bihurtzen da, sektorearen beraren garapena eragotziz».

Hainbat hedabide, laguntzetatik kanpo

Aurten, bigarrenez, Eusko Jaurlaritzak diru laguntza berezia eman die hedabideei, COVID-19ak eragindako kalteei aurre egiten laguntzeko. Sei milioi euroko diru saila izan da, baina zatirik handiena gaztelerazko hedabide batzuek jaso dute. Hekimenek salatu du ezen, Jaurlaritzak azken deialdian aurrekoan baino komunikabide gehiago lagundu baditu ere, oraindik ere laguntza horietatik kanpo daudela euskarazko komunikabide gehienak. «Horrek ez du zentzurik: pandemiaren eraginak komunikabide guztiek pairatu dituzte, eta denek lan egin dute beren hartzaileei informazio egoki eta zuzena emateko».

Oraingo banaketak, hedabideen audientzietan oinarritutakoak, «kalte» egiten die euskarazko komunikabideei, Hekimenen esanetan, ez dituelako «audientzia potentzialak» bereizten; hots, ez duelako aintzat hartzen euskarazko eta erdarazko hedabideen audientzia potentziala desberdina dela. Horregatik, Hekimenek eta haren parte diren komunikabideek «baliabideak nabarmen handitzeko» eskatu diete erakunde publikoei, hiru helburu lortzeko: euskarazko komunikabideak egonkortzea, berrikuntza prozesuak eta proiektuak garatu ahal izatea, eta proiektu komunikatibo berriak garatzea eta egonkortzea.

Laguntzak El Correo. 1.783.281,73€ Diario Vasco. 876.160,99€ SER. 643.962,85€ Deia. 547.987,62€ Gara. 309.597,52€ BERRIA. 287.925,70€ Nervion + Gorbea. 278.637,77€ COPE. 201.238,39€ Noticias de Gipuzkoa. 182.662,54€ Onda Cero. 142.414,86€ Diario de Noticias de Alava. 139.318,89€ Eldiario.es. 133.126,94€ Grupo Telebilbao/Teledonostia /Televitoria. 126.934,98€ Onda Vasca. 83.591,33€ Hamaika. 43.343,65€ Herri Irratia. 37.151,70€ Tele7. 34.055,73€ Goiena Telebista. 30.959,75€ Infosare + Hitza.eus/Ataria.eus. 27.863,77€ Radio7. 18.575,85€ Bizkaia Irratia. 15.479,88€


Summary: EBko Justizia Auzitegiak arrazoia eman dio europarlamentuari Junquerasen eserlekua hutsik uzteagatik. Auzitegiak atzera bota du ERCko buruak EBko Auzitegi Nagusiaren erabakiaren aurka aurkeztutako helegitea; «ez zuen zuzenbide akatsik egin» 2020ko urriko epaian.

EB Europako Batasuneko Justizia Auzitegiak atzera bota du ERC Esquerra Republicanako buru eta Generalitateko presidenteorde ohi Oriol Junquerasek Europako Parlamentuko eserlekua galtzearen aurka aurkeztutako helegitea. David Sassoli europarlamentuko orduko presidenteak haren eserlekua hutsik uztea erabaki zuen 2020ko urtarrilean.

Gisa horretara, EBko Justiziak Auzitegiak talde komunitarioko Auzitegi Nagusiaren lehen erabakia babestu du, Junquerasek 2020ko abenduan jarritako lehen errekurtsoa onartezintzat jo baitzuen; izan ere, auzitegi horrek ondorioztatu zuen Sassolik «aurretik zegoen egoera juridiko bati buruzko informazioa helarazi baino ez ziela egin Europako Parlamentuko gainerako kideei». Hori dela eta, EBko Auzitegi Nagusiak «ez zuen zuzenbide akatsik egin» 2020ko urriko epaian, Justizia Auzitegiak dioenez.

Gainera, epaiak berretsi egiten du hauteskunde prozedurak zuzenbide nazionalaren pean jarraitzen duela; ez bakarrik bozkatzeko eta agindutakoak emateko arauei dagokienez, baita Europako ganberako kideen hautaketari dagokionez ere. Hain zuzen, auzitegiak 2020ko abenduan ezarri zuen Europako Parlamentuak «ez duela eskumenik estatu kide bateko agintarien erabakia kontrolatzeko»; hau da, «eurodiputatu batek zuzenbide nazionala aplikatuz emandako agindua baliogabetzeko erabakia kontrolatzeko, ezta erabaki hori onartzeari uko egiteko ere».

Junqueras eurodiputatu aukeratu zuten 2019ko maiatzeko Europako Parlamenturako hauteskundeetan, baina, ez zuenez baimenik lortu Espainiako Konstituzioari men egingo ziola zin egitera edo hitza ematera joateko, Espainiako Hauteskunde Batzordeak hutsik utzi zuen haren eserlekua.

Luxenburgoko auzitegiak 2019ko abenduan ebatzi zuen eurodiputatua zela, iritzita Konstituzioari men egiteko urrats formala ez dela beharrezkoa diputatu hautatua izateko, eta, beraz, immunitatea zegokiola. Bost egun lehenago zigortu zuen, ordea, Espainiako Auzitegi Gorenak ERCko burua, eta hamahiru urteko espetxea eta inhabilitazioa ezarri zizkion. Luxenburgoren epaiari entzungor eginez, inhabilitazioari eustea erabaki zuen Gorenak, eta europarlamentuak irizpide horri jarraitu zion Junquerasen eserlekua hutsik uzteko erabakian.

2020ko urtarrileko osoko bilkuran, europarlamentuko presidenteak jakinarazi zien ganberako gainerako kideei Junqueras aukeratu zutela eurodiputatu 2019ko uztailaren 2an, baina, era berean, bere eserlekua hutsik geratuko zela 2020ko urtarrilaren 3tik aurrera; izan ere, Espainiako Auzitegi Gorenak uste zuen buruzagi independentistak ez zuela immunitate parlamentariorik zuzenbide nazionalaren arabera, eta, beraz, «ez zela bidezkoa lekualdatzeko baimena ematea, ezta haren askatasuna erabakitzea ere».

Testuinguru horretan, Luxenburgon egoitza duen auzitegiak arrazoitu du EB Auzitegi Nagusiak ez zuela akatsik egin zuzenbide nazionala Europako Parlamentuaren 2020ko urtarrilaren 13ko erabakiaren oinarri juridikotzat jota. Horrez gain, argitu du Espainian zigor penal baten ondorioz eurodiputatuaren agintaldia amaitzea «agintaldia baliogabetzea» dela, eta ez dela «bateraezina».

«Hautagarritasun araua»

Europako Parlamentuak lege nazionalean jatorria duen agintaldia baliogabetzearen ondorioei buruz duen iritzia alde batera utzita, EBko Justizia Auzitegiak nabarmendu du agintari nazionalek soilik jakinaraziko diotela zuzenbide hori aplikatuz agintaldia amaitzen dela. Horregatik, epaiak azaltzen duenez, zuzenbide nazionalak arautzen du oraindik ere hauteskunde prozedura. Halaber, azpimarratu du —Junquerasen arrazoien aurka— prozedura hori ez dela soilik bozketarako eta agintaldiak adjudikatzeko arauei buruzkoa, baizik eta baita ganberako kideen «hautagarritasun arauei» buruzkoa ere.

Hortik ondorioztatzen da Espainiako Hauteskunde Legea aplikatuz ERCko buruaren agintaldia deuseztatzea ekarri zuen hautaezintasuna zuzenbide nazionalak arautzen duen «hauteskunde prozeduraren» parte dela, eta hori errespetatzea ez dagokiola parlamentuari.

Azkenik, EBko Auzitegi Nagusiak lehen helegitea onartezintzat jotzeko erabili zituen zuzenbideko oinarriak aurkaratzeari dagokionez, talde komunitarioko Justizia Auzitegiak uste du ezin dela ontzat hartu Junquerasen arrazoia, eta «ezetsi» egin behar dela, ez duelako aukerarik ematen lehen auzialdiko ondorioa zalantzan jartzeko, zeinaren arabera 2019ko abenduaren 20ko eskaeraren ukapena baliogabetzea lortzeko jarritako helegitea existitzen ez zen egintza juridiko baten aurkakoa baitzen.


Summary: Bilbon, Azkoitian eta Nafarroan atera da Espainiako Eguberrietako loteriaren lehen saria. Bilbon eta Mungian saldu da bigarren saria. Donostian, Iruñean, Santurtzin, Portugaleten eta Galdakaon bosgarren sariak atera dira.

Bizkaia, Nafarroa eta Gipuzkoa izan dira zortedun Espainiako loteriaren Gabonetako zozketari. Izan ere, Bilbon, Iruñean, Cordovillan (Nafarroa) eta Azkoitian (Gipuzkoa) atera da lehen saria: 5490 zenbakia. Bilboko Urkixo zumarkaleko Ormaechea loteria dendan, Iruñeko Ziudadela kalekoan, Cordovillako supermerkatu batean eta Azkoitiko Julio Urkixo kalekoan saldu dituzte, hain zuzen. 5,2 milioi euro utzi ditu lehen sariak: Bilbon zenbakiaren hamar dezimo saldu dira; eta bana Iruñean, Cordovillan eta Azkoitian. Saridunek 400.000 jasoko dute dezimo bakoitzeko. 11:21ean atera da lehen saria.

Bestalde, 10:26an kantatu dute bigarren saria: 4.074 zenbakia. Bilboko 41. loteria dendan (Ledesma Musikariaren kalea) eta Mungiako 3.ean (Lauaxeta Olerkari kalea) loteria erosi zutenek 125.000 euro jasoko dute dezimo bakoitzeko.

Bosgarren sariak ere atera dira Hego Euskal Herrian, eta horietako bat Galdakaon saldu dute: 43696 zenbakia. Osorik, gainera; Galdakaoko 2. loteria dendan (Zamakoa kalea) zenbakiaren 180 sailak zituen, baina jakiteko dago zenbat dezimo saldu diren guztira. Dezimoko 6.000 euro jasoko dute sarituek. 10:35ean atera da. Tartean, Galdakaoko Rioja tabernak 43696 zenbakiko 300 dezimo banatu ditu; denera 1.800.000 euro banatu dituzte tabernakoek bezeroen artean. Bertara gerturatu da Geuria, eta tabernakoek adierazi diote «sorpresa handia» izan dela. Hamabost urte daramatzate zenbaki hori saltzen, eta, aurten, tokatu zaie saria banatzea. Tabernariekin ospatu duen bizilagunik ere bada: «Diruak baino gehiago, horrek pozten gaitu: auzoko jendeari tokatu zaiola, hemen guztiok ezagutzen baitugu elkar».

Beste bosgarren sari bat ere kantatu dute: 88509 zenbakia. Besteak beste, Iruñean saldu dute, Baiona etorbideko loteria dendan. Santurtzin (Bizkaia), Portugaleten (Bizkaia) eta Donostian ere banatu dute bosgarren sari bat: 38554 zenbakia.


Summary: Sansohetako akusatuei ia 80 urteren zigorrak ezarri dizkiete guztira. Adingabeak galbideratu eta sexu erasoak egin izana egotzi diete; lauk zigor arinagoak izan dituzte, akusazioarekin akordioa lortuta.

Orotara, 79 urte eta erdiren zigorrak ezarri dizkiete Sansoheta auziko hamar akusatuetatik bederatziri. Bestea errugabetzat jo dute. Epaian frogatutzat jo dute akusatuek sexu erasoak egin zizkietela Sansoheta zentroan Arabako Foru Aldundiaren zaintzapean zeuden zenbait adingaberi. Kasu batzuetan, adingabeei pornografia erakutsi izana eta haiei drogak ematea ere egotzi diete. Guztira, 39 delitu egozten zizkieten, eta horietatik 27 frogatutzat jo dituzte.

Akusatu bati hamabost urte eta egun bateko zigorra ezarri diote; hori izan da zigorrik handiena. Adingabeak galbideratzea, sexu erasoak egitea, adingabeei pornografia erakustea eta osasun publikoaren kontrako delitu bat egitea ere egotzi diote. Hamahiru urteko zigorra ezarri diote beste bati, 11 urtekoa beste bati, eta hamarna urteko zigorra biri.

Gainerakoek zigor arinagoak izan dituzte, «kaltea erreparatu izanaren aringarria» aplikatu dietelako: bost eta zazpi urteko zigorrak ezarri dizkiete. Zigorrik arinena urtebete eta egun batekoa izan da: aringarri hori aplikatu dioten akusatu bat da. Horri zaintzapeko askatasuneko hiru urteko zigorra ere jarri diote.

Zazpi adingabe

Epaiketa joan den irailaren 26an hasi zen. Akusatuei leporatzen zieten Arabako Foru Aldundiaren zaintzapean zeuden adingabeak prostituitu zituen sare bateko kide izatea. Akusatuetako zenbait Sansoheta zentroko langileak ziren; izan ere, zentro horretan bizi ziren bi adingabek egindako salaketaren ondorioz abiarazi zen auzibidea. Orotara, zazpi adingaberi sexu erasoak egin izana leporatzen zieten.

Akusatuetatik lauk delituak onartu zituzten; aitortu zuten webgune baten bidez kontaktua izan zutela prostituzio sarearekin eta adingabeekin sexu harremanak izan zituztela. Akordioa egin zuten akusazioarekin, eta, horren ondorioz, fiskaltzak zigor txikiagoak eskatu zituen haientzat.


Summary: Legealdiko laugarren aurrekontuak aurrera atera dituzte Nafarroan. PSNk, Geroa Baik, Ahal Dugu-k eta Ezkerrak alde bozkatu dute, eta EH BIlduren abstentzioak ahalbidetu egin du 2023ko aurrekontuak onartzea. Navarra Sumak kontra bozkatu du.

Laugarren aldiz, aurrekontuak aurrera ateratzea lortu dute Nafarroako Gobernuko hiru alderdiek, eta, laugarren aldiz, Navarra Suma bakarrik geratu da, ezezkoan. Gainera, PSNko Ramon Alzorrizek ohartarazi dio garai bateko nostalgia atzean utzi behar lukeela, «PSNk egungo posizioari eusteko asmoa duelako».

BI hilabete pasako bidea egin du aurrekontuaren lege proiektuak, onartua izan aurretik. Lehenik, gobernu barruan bazkideen eta departamentuen arteko akordioa erdietsi zen, baina, EH Bilduren botoen beharra zuenez gehiengoa ziurtatzeko, azaroaren 3an lortu zuen gobernuak koalizio abertzalearekin ados jartzea: EH Bilduk 15 milioi euroren balioa duten ekarpenak egin zituen, eta zehazki 10 milioi handitu zuen proposamena. Azkenik, parlamentuan, 347 zuzenketa partzial onartu ziren, eta beste 16 milioi euro izango ditu.

Tramitazioa burututa, 2023ko aurrekontua 5.748,9 milioi eurokoa izango da. 510 milioi jarriko dira zorra amortizatzeko eta azken hilabeteetan igo diren interes tasak ordaintzeko: aurrekontuen %10 ia. Finantza gastuak kenduta, gobernuak 5.238,7 milioi izango ditu gastu eta inbertsio publikorako; hau da, aurten baino %9,3 gehiago —zehazki, 471 milioi euro gehiago—. Igoera horretan, baina, Europako funtsen lorratza handia da, 249 milioi jasoko baititu.

Eztabaida parlamentuan

Parlamentuan hitza hartzen lehena Maria Jesus Valdemoro Navarra Sumako parlamentaria izan da, eta legealdiko balantze modukoa egin du. Pandemiak eta Ukrainako gerrak egoera ekonomikoa baldintzatu duela onartu arren, Valdemorok azpimarratu du UPNri kudeatzea egokitu zitzaion «aurreko krisian ez bezala» diru eta zerga politiketan aldeko haize sendoa etorri zaiola Europatik egungo gobernuari. Horri gaineratu dio «loteria txartel irabazlea» atera zaiola inflazioari esker zerga bilketa are gehiago igo delako.

Alta, haren ustez, ezohiko laguntza eta baliabideak izanagatik, gobernuak «kudeaketa txarra» egin du. Legealdi osoan egin bezala, gogora ekarri du Navarra Sumak luzatutako eskua ukatu zuela PSNk —2020 hasieran, EH Bildurekin itunik ez egitearen truke legealdiko aurrekontu guztiak onartzea eskaini zion—, eta Maria Txibiteri «EH Bilduren eta Ferrazen erritmoari lotuta» egotea aurpegiratu dio. «Hasieratik izan da horrela, itxura gordetzen ahalegindu bazara ere. Urratsez urrats joatea irudikatu nahi izan duzue, baina legealdiko akordioa izan duzue». PSNri ohartarazi dio aurreko legealdian esan zutenaren kontra jardun dutela eta 2023ko foru hauteskundeetan boto emaileek zigortuko dutela. UPNk sozialisten 12.000 boto jaso ditzakeela uste du.

PSNko Ramon Alzorrizek azpimarratu du «egun handia» dela, «enpresek eta herritarrek zailtasunak dituzten garai konplexu batean funtsezkoa delako erantzunak ematea». Garrantzia eman nahi izan dio legealdiko laugarren aurrekontuak atera izanari. Alzorrizen arabera, sozialistek herritarren arazoei konponbidea emateko «politika erabilgarria» egiten duten bitartean, eskuina «politika higatzeko eta suntsitzeko» dago. «Konponbideei uko egiten diete, egoerak manipulatzen dituzte, errealitateaz gezurra esaten dute, eta, okerrena dena, demokrazia gutxiesten dute». Voxek aurrerapen sozialak eraitsi nahi dituela salatu du. «Horren aurrean, Navarra Sumako alderdiek bat egin dute, eta ez zaie inporta askatasunetan eta eskubideetan atzera egitea».

Valdemorosen kritikei erantzunez, gogoratu du UPNk ez duela sinesgarritasunik kudeaketa txarra egozteko, egun Navarra Sumaren harmailetan esertzen diren parlamentari esanguratsuenak, Javier Esparza barne, UPN azken agintaldiko murrizketen arduradun izan zirelako. «Boto emaile sozialistek ez diete jaramonik egingo zuen gezurrei eta irainei. EH Bildurekin gobernua hitzartu dugun leloa errepikatuz gutxiesten gaituzue, eta iraindu». Oraingo PSN «luzerako geratzeko etorri» dela ohartarazi dio.

Geroa Baiko Mikel Asiainen arabera, aurreko legealdia aintzat hartuta, «zortzigarren aldiz» jarraian onartu dira aurrekontuak, eta «pozik» dago horregatik. Dena den, «orban bat» kritikatu du: Kattalingune zerbitzuan murrizketak egon direla, eta espero du Javier Remirezen Departamentuaren menpeko INAI berdintasunerako institutuak egoera hori berriz bideratzea. Geroa Baik kudeatutako departamentuek 411 milioi euro izango dituztela esan du, eta tartean nabarmendu du Energiaren Agentzia sortzeko ados jarri beharko luketela, administrazio publikoaren energia beharrak asetzeko. Euskararen arloan aurrekontua handitu izana ere nabarmendu du.

EH Bilduko Laura Aznalek esan du horiek ez liratekeela euren koalizioak egingo lituzkeen aurrekontuak, baina akordioaren garrantzia nabarmendu du. «Gorabeheren, kontraesanen eta desadostasunen gainetik, balioa eman behar zaio akordioari. Akordioak ahalbidetzen du aurrera egiten jarraitzea». Aznalen arabera, batzordeko eztabaidan Navarra Sumak «benetako oposiziora joatea eta basamortuan zeharkaldi luzea egitea» opa zien. Orain erantzun dio hori ez dela horrela gertatuko.

Ahal Dugu-ko Mikel Builek aipatu du lorpena ospatuko dutela. Sozialki egoera ekonomikoaren ondorioz garai zaila dela onartu du, eta pobreziaren arriskua nabarmendu. Era berean, gogoratu du UPNren garaitik Eskubide Sozialen Departamentuaren inbertsioa hiru bider handitu dela eta iraupen luzeko zaintzan urratsak egin direla legealdian. Ezkerrako Marisa de Simonek alde bozkatu arren, nabarmendu du zerga arloan hutsune bat dagoela eta langileen ekarpena enpresena baino nabarmen handiagoa dela.


Summary: Palestinan enbaxada bat duen munduko lehen herrialdea izango da Txile. Gabriel Boric presidenteak iragarri du agintaldi honetan enbaxada bihurtuko duela gaur egun Txilek Palestinan duen negozioetarako ordezkaritza.

Gabriel Boric Txileko presidenteak iragarri duenez, agintaldi honetan Txilek enbaxada bat izango du Palestinan. «Sufrimenduen aurrean, ezin gara protokolora mugatu. Hitzek soilik ez dute balio. Gobernu gisara Palestinan daukagun ordezkaritza mailaz igoko dugu, eta, negozioetarako ordezkaritza bat izan ordez, enbaxada bat izango da, lurralde horrek merezi duen maila aitortuta», arrazoitu du. Boricek aurten hartu du kargua, martxoan, eta 2026an amaituko du agintaldia.

Palestinan enbaxada bat duen munduko lehen herrialdea izango da Txile, gaur egun ez baitago horrelakorik. Zenbait herrialdek Jerusalemen jarri zuten Israelen duten enbaxada (AEB, Guatemala, Honduras eta Kosovo), Donald Trumpek AEBetako presidente zela egin zuen urratsari jarraituz, baina Txilek iragarri duena Palestinan izango duen enbaxada bat da.

Oraingoz, kontsulatuak daude soilik Palestinan, 11 herrialdetakoak zehazki: Dominikar Errepublika, Eslovakia, Guyana, Honduras, Hungaria, Indonesia, Malaysia, Malta, Polonia, Sri Lanka eta Txekiako Errepublika. Gainerako herrialdeek ordezkaritzak dituzte, Txilek bezala.

Ekialde Hurbiletik kanpoko palestinar komunitate handiena

500.000 baino gehiago dira Txilen bizi diren palestinarrak eta horien ondorengoak gaur egun, eta Ekialde Hurbiletik kanpo palestinar komunitate handiena duen herrialdea da. Hain zuzen ere, Txilen bizi diren palestinarrek sortu zuten klub batean iragarri du Boricek enbaxada berria, Palestinarren Klubean, Santiagon. Klub horrek izen bereko futbol talde bat du, eta ohikoa da jokalariek Palestinako bandera ateratzea.

«Gaur hemen, Palestinarren Klubean egonda, ezin dugu ahaztu legez kanpoko okupazio bat jasaten ari den komunitate bat, erresistitzen ari den komunitate bat, eskubideak eta duintasuna egunero bortxatzen dizkietela ikusten duen komunitate bat. Ez da bidezkoa, eta esan beharra dago», adierazi du Boricek. Palestinarren komunitateak eskertu egin du Boricen iragarpena, eta agintaldi oparoa opatu dio.

Israelekin, harremanak tenkatuta

Kargua hartu zuenetik, ez da lehen aldia Boricek Palestinako gatazkan beste herrialde batzuek ez bezalako jarrera sendoa erakusten duena. Irailean, bertan behera utzi zituen Israelek Txilen duen enbaxadorearen kredentzialak, nerabe palestinar baten hilketagatik. Bi herrialdeen arteko harremanak tenkatu egin ziren, eta Txilen eskuinak hori baliatu nahi izan zuen presidentearen irudia higatzeko.

Nazio Batuen Erakundearen Segurtasun Kontseiluaren arabera, 2022. urtea aspaldiko odoltsuena izaten ari da Israelek okupatutako lurraldeetan. Berrehundik gora palestinar hil ditu Israelek, eta abenduan soilik hamarretik gora dira hildakoak; azkena, joan den astean. Tartean, 45 umetik gora hil ditu Israelek, eta Tor Wennesladen Israel eta Palestinarentzako Ekialde Hurbileko Bake Prozesurako erakundearen koordinatzaile bereziak salatu du hildako heldu asko ez zirela mehatxu Israelgo soldatu eta polizientzat.

Iragan hilabetean 75 urte bete ziren NBEk bi estatu sortzeko plana onartu zuenetik, eta Wennesladenek panorama beltza aurreikusi zuen: haren ustetan, Israelen eta Palestinaren arteko gatazka «borborka hastear» dago. Israelek legez kanpoko koloniak ezartzen jarraitzen du, eta Zirjordanian soilik aurten 4.800 etxe eraiki ditu kolonoentzat.


Summary: Osasun publikoaren aldeko protestak egin dituzte Osakidetzako ospitaleen atarian. SATSE, ELA, LAB, SME, CCOO eta UGT sindikatuek deituta, bilkurak egin dituzte Txagorritxu, Basurtu eta Donostia ospitaleetan. Lehen arretako zentroetan ere deitu dute protestetara, 13:00etarako.

Osakidetzako sindikatuek protesta eguna dute gaur. Osasun publikoaren alde eta langileen lan baldintza duinen defentsan, elkarretaratzeak antolatu dituzte ospitaleen eta lehen arretako zentroen atarian. SATSE, ELA, LAB, SME, CCOO eta UGT sindikatuek deitu dute mobilizazioetara. 11:00etan egin dituzte lehen bilkurak, Txagorritxu, Basurtu eta Donostia ospitaleen atarietan. Txagorritxuko ospitalean dozenaka langile batu dira Osakidetza defentsa dezagun. Stop inposaketari leloa zuen pankartaren atzean. Transfusio eta Giza Ehunen Zentroko langileek ere bat egin dute protestarekin. Osasun publikoaren eta negoziazioaren aldeko eta murrizketen aurkako aldarriak oihukatu dituzte bildutakoek.

Gabirel Perez SATSE sindikatuko bozeramaileak salatu du Osakidetzak eta Osasun Sailak ez dutela negoziatzeko borondaterik mahai sektorialean. Langileentzako egoera duinak bermatzeko negoziazioa eskatu du, eta iragarri du sindikatuek protesta dinamikarekin jarraituko dutela blokeoak jarraituz gero. «Osasun publikoa eta kalitatezkoa suntsitzen ari dira. Onartezina da». Elena Gerenabarrena ELA sindikatuko ordezkariak adierazi du gizarteak «osasun publikoa, unibertsala, kalitatezkoa eta doakoa» behar dituela, baina Osasun Sailaren politikak kontrako norabidean doazela. Osasun publikoaren egoera eta langileen lan baldintzak okertu egin direla salatu du Jesus Oñate LAB sindikatuak Arabako ESIan duen ordezkariak, eta Osakidetzari jarrera aldatzeko eskatu dio, negoziazioaren bidetik gatazkak bideratzen hasteko. Izan ere, oraintxe «zubi guztiak hautsita» daude Osakidetzaren eta sindikatuen artean, Oñatek ohartarazi duenez. Kalera irtetea beste biderik ez dute ikusten osasun langileek: «Protestaren bidea baino ez zaigu geratzen, Osasun Sailak ez baitu erakusten autokritika eta gogoeta egiteko borondaterik».


Summary: Antsoaingo udal musika-eskolan euskaraz ikasteko aukera galdegin dute. Herritar batek salatu du musika eskolan ez dagoela euskaraz ikasterik. 'Erantzun bat' dioten eranskailuak itsatsi ditu Antsoaingo udaletxean.

Musika eskolan ikasteko gogoa bai, baina euskaraz egiteko aukerarik ez. Horixe salatu du Nestor Estebanek sare sozialetan. Maiatzera egin behar da atzera: Antsoaingo udal musika-eskolak Musika eta mugimendua izeneko jardueraren matrikulazioa ireki zuen. Estebanek euskarazko taldean matrikulatu nahi zuen alaba, baina hau izan zen eskolaren erantzuna: «Eskaintza ofiziala erdaraz bakarrik da». Egoera horren aurrean, alboko herrian matrikulatu zuen alaba. Kosta ahala kosta: herri hartan erroldatu gabekoek erroldatutakoek halako bi ordaindu behar dute matrikula egitean.

Hilabeteak pasatuta, iragan irailean instantzia bat helarazi zion Estebanek Antsoaingo Udalari. «Antsoaingo Udalari eskatzen diogu erroldatuen eta erroldatu gabeen arteko diferentzia ekonomikoa ordaintzeko», galdegin zion idatzian. Egundaino ez du jaso erantzunik, eta, dioenez, azken hilabete eta erdian egunero bidali du instantziaren bat, erantzuteko eskatuz. Horiek horrela, udaletxera bertaratu da, eta Erantzun bat dioten eranskailuak itsatsi ditu sarreran eta harreran. Alkatea «oldartu» egin zaiola azaldu du: «Nabarmenkerian aritzera joan naizen galdetuz, arazo bat daukadala esanez jendeak ezagutzen nauelako...».

«Antsoaingo udal musika-eskolak musika euskaraz eskaintzea lortu arte lanean jarraituko dut. Bitartean kanpora joan behar badugu, gainkostua udalak bere gain hartzea aldarrikatzen ere jarraituko dut», gehitu du.

BERRIAri gutun bat idatzi zion Nestor Estebanek urrian: Antsoaingo Udala, betiko musikarekin. Salatu zuen ezin zuela alaba euskarazko talde batean matrikulatu, eta euskarazko taldea osatzeko baldintzak azaldu zituen. «Euskarazko taldea osatzeko, izena ematen duten haur guztiek euskaldunak izan behar dute: sei haur euskaldun (taldea osatzeko minimoa) eta hiru haur erdaldun badira, taldea erdaraz da; hori da jarri ziguten adibidea. Beste aukera da, erdarazko taldea behin bermatuta, euskarazko bigarren talde bat osatzeko haur kopuru nahikoa egotea». Arartekoari ere kexa aurkeztu zion Estebanek. Baita hark arrazoia eman ere; «neurriak hartzea» gomendatu zion arartekoak Antsoaingo Udalari. Dena dela, udalak «entzungor» jarraitzen du oraindik ere.


Summary: Eusko Legebiltzarrak DSBEaren erreforma onartu du. Onuradun guztien sarrerak hobetuko ditu: %8,5 handituko dira urtarrilean, eta beste koska bat apirilean, legea indarrean jartzen denean.

Prozesu luze baten ondoren, Eusko Legebiltzarrak onartu egin du DSBE diru sarrerak bermatzeko errenta eguneratzen duen legea. Alde handiz egin du aurrera, EAJk, PSE-EEk eta Elkarrekin Podemosek aldeko botoa eman baitute; kontrako botoa eman dute PPk eta Voxek, eta «abstentzio kritikoa» hautatu dute EH Bilduko legebiltzarkideek.

Jeltzaleen eta sozialisten aspaldiko asmoa zen DSBEaren legea aldatzea, duela hamalau urtekoa baita. Aurreko legealdian saiatu ziren, baina azken unean atzera egin behar izan zuten, gehiengorik ez zutelako Eusko Legebiltzarrean, eta beste taldeen ezezkoa jaso zutelako. Legealdi honen hasieran atera zuen Eusko Jaurlaritzak berriro proiektua tiraderatik, gehiengo osoa bermatua izateak ematen duen lasaitasunarekin. Gainera, Elkarrekin Podemosen babesa lortu zuen, eta EH Bilduren zuzenketa batzuk ere onartu ditu gehiengoak.

Sari guztiak handituko dira

DBSE berritua apirilean jarriko da indarrean, Eusko Autonomia Erkidegoaren agerkari ofizialean agertu eta hiru hilabeteko epea betetzen denean. Edonola ere, lehen fasean, gaur egun banatzen diren errentak Espainiako batez besteko inflazioaren arabera eguneratuko dira, %8,5 hain zuzen ere. Horren ondorioz, gaur egun 727 euroko prestazio estandarra jasotzen duenak 798 euro jasoko ditu urtea hastearekin batera; apirilaren 1etik aurrera, berriz, 800 eurora helduko da.

Bizikidetza unitatea osatzen duten bi lagunen saria, berriz, 934 eurotik 1.013 eurora helduko da urtarrilean, eta 1.066 eurora apirilean.

Prestazio horiek handitu egingo dira bizikidetza unitatean saria jasotzeko eskubidea duten kideak eta haurrak ugarituz gero. Horrela, prestaziorik handiena 1.680 eurokoa izango da lege berriarekin, heldu batek eta lau adingabek osatutako familientzat; gaur egun, 1.086 euro dagozkie.

2024. urtetik aurrera, prestazioak Arabako, Bizkaiko eta Gipuzkoako KPIaren arabera eguneratuko dira. Desagertu egingo da gutxieneko soldatarekiko lotura.

Aldaketak baldintzetan

Lege berriak zenbait aldaketa egiten ditu gutxieneko errenta jasotzeko baldintzetan. Horrela, desagertu egingo da etxebizitza bakoitzean jaso daitezkeen prestazioen muga. Horrek modua emango du etxebizitza partekatu arren familia osatzen ez duten pertsonek errenta bat baino gehiago jasotzeko.

Berritasun nagusia, ordea, zera da: DSBEa jasotzeko gutxieneko adina 23 urtetik 18ra jaitsiko da. Gazte horiek erakutsi beharko dute urtebete daramatela emantzipatuta eta beste hainbat Lanbiden izena emanda.

Aldaketarik ez da erroldatzean: gutxienez hiru urtez Araban, Bizkaian eta Gipuzkoan bizi izan dela erakutsi beharko du errenta jaso nahi duenak. Hasieran, urtebetekoa zen erroldatze epea, eta, horregatik, sindikatuek eta pobreziaren aurkako talde batzuek salatu dute oraingo erreformak «murrizketei» eusten diela. Gaur bertan, ESK sindikatuko kideak Eusko Legebiltzarraren aurrean bildu dira, lege berriaren aurka protesta egiteko.

Edonola ere, urtebeteko erroldatzea nahikoa izango dute eskatzaileak adin txikikoren baten zaintza badu, mendekotasunen bat badu edo elbarria bada. Erroldatze baldintzarik ez dute bete beharko indarkeria matxistaren biktimek, ezta sexu salerosketaren eta esplotazioaren biktimek, errefuxiatu gisa aitortutako pertsonek eta terrorismoaren biktimaren izaera onartua dutenek ere.

Gutxieneko errentan iruzurrik ote dagoen kontrolatzeko, ikuskapen talde bat sortuko du Lanbidek, «betekizunak eta betebeharrak betetzen direla egiaztatzeko, bai eta horiek betetzen direla ziurtatzeko aholkuak emateko ere». Datu ofizialek erakutsi arren iruzurra txikia dela, PPk horretan jarri izan du indarra, eta etorkinekin zuzenean lotu ere egin izan du.

Mendiak «lege ausarta» txalotu du

Gaurko saioan, Idoia Mendia Enplegu eta Lan sailburu eta lehendakariordeak onartu du erreforma asko luzatu dela eta debate gogorrak eragin dituela. Baina pozik azaldu da, «gizartearen kohesioa sakontzeko» asmoek aurrera egin duelako. «Euskal gizarteko kide batek jasan ditzakeen egoera zaurgarri guztien aurrean babesa handitzen du» legeak, «ausarta» da, «inguruko aurreratuena», eta «une txar bat bizi duenak lan bizitzara eta gizartera berriro lotzeko tresnak eskaintzen ditu».

Legea goretsi dute haren alde egin duten alderdietako ordezkariek ere. «Zalantzan jarri nuen Eusko Jaurlaritzak egindako lan onaren mailan egoteko gai izango ginen. Oso lan serioa, mediatikoa ez den ingurune batean, entzute lan handikoa… Langa goian genuen, baina gaur esan dezakegu legebiltzar honek ere lortu duela», esan du Jon Aiartza EAJko legebiltzarkideak. «Herrialde hobea izango gara, pobreziaren kausak aztertzen eta gaizki pasatzen duten pertsonak tratatzen dakigun neurrian. Gure babes soziala sendoa da, baina eguneratu beharra zegoen bizitza duina izateko ekintza publikoa behar duten pertsona guztiengana iristeko».

«Oso lege ona da», gaineratu du Gloria Sanchez sozialistak. Elkarrekin Podemosen aldetik, David Sotok ziurtatu du bere taldeak «arduraz» jokatu duela legea negoziatzeagatik, testuak «funtsezko aurrerapausoak» dakartzalako. «Mezu bat zabaltzen du [legeak]: gizarte inklusiorako tresnak ez dira arazo bat, ez dute [pobrezia] betikotzen, eta iruzurra oso txikia da».

EH Bilduko Nerea Kortajarenak, berriz, aldarrikatu du legea «motz» geratzen dela gaur egungo beharrei aurre egiteko, eta EAEko erakundeek «beren gaitasunaren azpitik» babesten dituzte beren herritarrak.


Summary: Bidenek Zelenskiri berretsi dio Ukraina ez dutela bakarrik utziko. Ukrainako presidentea lehen aldiz irten da herrialdetik Errusiaren erasoa hasi zenetik. Bidenek baieztatu du Washingtonek Patriot misilak bidaliko dizkiola Kievi.

Errusiaren inbasioa hasi zenetik hirurehun egun igaro diren honetan, Ukrainako presidente Volodimir Zelenski aurrenekoz irten zen atzo herrialdetik, AEB Ameriketako Estatu Batuetako agintari Joe Bidenekin batzartzeko, Washingtonen. Etxe Zuriko maizterrak Zelenskirekin emandako prentsaurrekoan nabarmendu du Kievi emandako babesa «zerbait handia» izan dela, eta hitzeman du AEBek ez dutela Ukraina bakarrik utziko Errusiaren erasoetan.

Agerraldi bateratu horretan, besteak beste, Bidenek azpimarra berezia ezarri dio Ukrainak irail aldera hasitako kontraerasoari, Errusiako tropak zenbait eskualdetatik erretiratu ondotik: «Ukrainak Kieveko, Khersongo eta Kharkiveko gerrak irabazi ditu». Etxe Zuriko maizterrak, gainera, bere hitzaldia baliatu du Errusiako presidente Vladimir Putin kritikatzeko, nazioarteko zuzenbidea «ahultzeagatik» eta negua «arma gisa» erabiltzeagatik.

Zelenski Washingtonera joan da, hain zuzen, Errusia Ukrainako energia azpiegiturei eraso «bortitzak» egiten ari den honetan. Halere, Bidenek gogorarazi du Ukrainak bere «bide propioa» aukeratzeko «ausardia» erakutsi duela, «eraso inperialaren aurka».

AEBetako presidentea luze mintzatu da bere hitzaldian Washingtonek Ukrainari bidaliko dion laguntza militarraren eta humanitarioaren inguruan. Hain justu, laguntza horren barruan, Nazioarteko Garapenerako Estatu Batuetako Agentziak (USAID) 352 milioi euro inguru bidaliko dizkio Kievi, 1,5 milioi ukrainarri baino gehiagori elikagaiak emateko. Era berean, Bidenek ofizialki iragarri du AEBetako idazkari nagusi Antony Blinkenek aurreratu zuen laguntza militarraren sorta berria, 1,7 mila milioi euroren balioa duena; besteak beste, Patriot misilak bidaliko dizkio, Kievek hala eskatuta. Horren harira Moskuk nola erreakzionatuko duen itaunduta, Bidenek erantzun du Patriot misila «aireko defentsa sistema bat» dela: «Sistema horrek ez du gerraren maila handitzen. Defentsiboa da», zehaztu du. Galderen txandan, Bidenek nabarmendu duenez, «NATO [Ipar Atlantikoko Itunaren Erakundea] ez du inoiz hain batuta ikusi», eta, jarraian, erantsi du Errusiako presidenteak aliantza militarra ahultzeko asmoa zuela: «Baina indartu egin du». Bide horretan, laburbildu du ez dagoela «inolako arrazoirik» Kievi laguntza murrizteko.

Bisita «historikoa»

Zelenskik, berriz, eskerrak eman dizkio Bideni laguntza militarraren inguruan egindako ekarpenagatik. AEBetara egindako bisita «historikotzat» jo du, azken egunotan «sendotu» egin dituztelako bi herrialdeen arteko harreman diplomatikoak. Ukrainako presidenteak galderen txandan adierazi duenez, Washingtonek Kievi Patriot aireko defentsa sistema gehiago bidaliko dizkiola espero du: «Sentitzen dut, gerran gaude», esan du, eta, segidan, barreak entzun dira aretoan zeuden kazetarien artean. Bidenek berehala moztu du egoera: «Horretan ari gara lanean».

Zelenski, Bidenekin batzartu ostean, AEBetako Ordezkarien Ganberan izan da, eta ordu erdiko hitzaldia eman du, Nancy Pelosi ganberako presidentea alboan zuela. Besteak beste, nabarmendu du Kiev eta Washington «aliatuak» direla «borroka honetan». Bide horretan, Etxe Zurian egin bezala, Ukrainari arma gehiago bidaltzeko eskaera egin du Kapitolioan ere.

Kremlinen iritzia, AEBetako bilerari buruz

Horrekin guztiarekin lotuta, Kremlinek erantzun egin dio Bidenen adierazpenari, eta esan Patriot misilek ez dutela lagunduko Mosku eta Kieven arteko gatazka konpontzen. Era berean, deitoratu egin du AEBetako eta Ukrainako presidenteek Errusiaren kezkei erantzuteko borondaterik ez agertzea eta Washingtonek «ezer ez egitea», Kievek ez dezan jarraitu Donbass bonbardatzen. Hala adierazi du Kremlineko eledun Dmitri Peskovek, TASS Errusiako berri agentziak jasotakoaren arabera.

Gerra frontean, Ukrainako armadak Donbass eskualdeko Donetsk hiriari eraso egin dio, eta Dmitri Rogozin Errusiako lehen ministrorde ohia eta Moskuren aldeko funtzionario bat zauritu dituzte, TASS agentziak jakinarazi duenez. Donetsk Errusiaren aldeko tropen kontrolpean dago, eta bi aldeen arteko azken borroken gudu zelai bilakatu da.


Summary: Amazonen jarduna ia erabat eten dute grebalariek. Haien kalkuluen arabera, gaur 25.000 fardel gelditu dira banatzeke Trapagaranen; bihar 35.000 izan daitezke.

25.000 fardel banatzeke gaur, eta 35.000 inguru ostiralean: hori da, Amazonek Trapagaranen (Bizkaia) duen logistika zentroko langileen arabera, haien grebak lantokian utziko duen arrastoa. LABek deituta, eta ELAren atxikimenduarekin, banaketa zentroko 109 langileek greba egunak dituzte gaur eta bihar. LABen arabera,, protesta egun «arrakastatsua» izan da, ia lerro guztiak gelditu dituztelako eta banaketa lanak egiten dituzten sei azpikontratetako langileei etxean gelditzeko esan dietelako.

Amazonen langileak ez daude amore emateko, eta Gabon aurreko greba deialdiari eutsi diote. Lantegi hitzarmen bat nahi dute, eta enpresa behartzeko modu bakarra greba dela iritzi diote. Abenduaren 19an egin zuten azken bilera, eta enpresako buruek akordio hori ezinezkoa zela esan zieten mahaitik altxatu aurretik. Horren aurrean greba deialdia mantentzea erabaki zuten, azaroaren 28an egin bezala —cyber monday eguna zen—.

Egun osoko deialdiak dira bi egunetakoak, eta gaur gaueko txandan ez da langile bakar bat ere sartu. Goizaldean baten bat sartu da, baina lan gehien-gehiena ez dela atera azaldu dute grebalariek. Horiek hala, 400 bat furgoneta banaketa egin gabe gelditu dira. Gehienak ez dira biltegira gerturatu ere egin, haien nagusiek lanera ez joateko esan baitzieten —azpikontrataturiko zerbitzu bat da—. Grebalariek, halaber, salatu dute zuzendaritzak mehatxu egin ziela asteazkenean, eta mezu bat bidali ziela esanez eskatu zuela ertzain gehiago joateko.


Summary: Araba, Bizkai eta Gipuzkoako herritarrek ikastetxeak jo dituzte euskara sustatzeko lehentasunezko eremu nagusitzat. Eusko Jaurlaritzak argitaratutako inkesta baten arabera, herritarren %95ek uste dute administrazioak herritarrak aukeratzen duen hizkuntzan erantzun beharko lukeela beti.

Eusko Jaurlaritzako Prospekzio Soziologikoen Kabineteak inkesta bat argitaratu du, Arabako, Bizkaiko eta Gipuzkoako herritarrek euskararen inguruan dauzkaten iritziei buruz. Horren arabera, euskara sustatzeko bidean lehentasun nagusitzat jo beharreko eremua hezkuntza da; lehentasun erabatekoa edo batere ez ematearen artean, hamarretik 8,6 puntu eman dizkiote hezkuntzari, 7,8 administrazio publikoari, 7,4 ekintza kulturalei, 7,4 hedabideei, 7,3 osasun zentroei, 7,2 ingurune digitalari, 7,1 kirolari eta 7,0 aisialdiari. Zazpitik beherako puntuazioak dauzkate merkataritzak (6,9) eta lantokiek (6,6).

Euskara sustatzeko zenbait baieztapenekin zenbateraino ados dauden ere galdetu diete herritarrei. Adibidez, itaunduta ea administrazioak herritarrak aukeratzen duen hizkuntzan erantzun beharko ote lukeen beti, %95 daude guztiz edo nahikoa ados, eta ehunetik bi baino ez daude nahikoa edo guztiz aurka. Antzerako joera dago beste arlo batzuetan ere: enpresek edota entitate pribatuek herritarrak aukeratzen duen hizkuntzan erantzuteko ahalegina egin beharko ote luketen galdetuta, hamarretik bederatzi daude guztiz edo nahikoa ados, eta %4 kontra. Gazteek Interneten euskaraz jardun dezaten euskarazko eskaintza sustatzearen alde daude %84, eta euskarazko hedabideak berariaz babestearekin bat datoz %78.

Herritar elebidunei, euskarazko hiztun aktiboei, pasiboei nahiz erdaldunei galdetu diete inkestan, euskaraz egiteko gaitasuna eta gune soziolinguistiko diferenteak aintzat hartuta.

Horiek horrela, itaundutakoen %13k erantzun dute beti euskaraz egiten dutela senideen artean, eta %4k sarriago egiten dutela euskaraz gaztelaniaz baino. Lankideekin ere %13 dira beti euskaraz egiten dutela ihardetsi dutenak. Lagunartean, berriz, okerragoa da datua: %7k egiten dute beti euskaraz, eta %5ek euskaraz gehiago gaztelaniaz baino. Inkestari erantzun diotenen %45ek gaztelaniaz egiten dute errazago, eta lautik bat moldatzen da trebeago euskaraz.


Summary: Espainiako Senatuak onartu egin du sedizio delitua indargabetzen duen erreforma. PSOEk eta UPk aurkeztutako lege proposamenak diru publikoa bidegabe erabiltzearen delitua moldatzea ere jasotzen du. Goi ganberak ez ditu bozkatu Konstituzionalak baliogabetutako bi zuzenketak.

Espainiako Senatuak behin betiko onartu du PSOEk eta UP Unidas Podemosek bultzatutako lege proposamena: batetik, sedizio delitua ezabatzea, Kataluniako «gatazkaren desjudizializazioa» bultzatzeko; bestetik, diru publikoa bidegabe erabiltzearen delitua moldatzea. Hori bai, goi ganberak ez ditu bozkatu Espainiako Zigor Kodearen erreformaren barruan jasota zeuden eta auzitegi horretako kideak berritzeko derrigortasuna ezartzen zuten bi zuzenketak, Espainiako Auzitegi Konstituzionalak baliogabetu egin baitzituen astelehenean, PP Alderdi Popularraren helegitea ontzat emanda.

Kontuak kontu, Zigor Kodearen erreforma aurrera atera da Senatuan, PSOEren, ERC Esquerra Catalunya, EH Bilduren, EAJren eta Mes per Mallorcaren gehiengoarekin; PPk, VOXek, Ciudadanosek, UPNk, Junts per Catalunyak, Coalicion Canariak, Teruel Existek, PAR-ek eta bi parlamentari independenteek aurka bozkatu dute. Bestalde, Mas Madridek, Geroa Baik eta Compromiseko senatariek abstentziora jotzea erabaki dute.

Gobernua sostengatzen duten taldeek ere —UPk ez du ordezkaririk Senatuan— atzera bota dituzte lege proposamenari jarritako bost betoak eta zuzenketa partzial guztiak, eta, beraz, goi ganberan tramitatzearen ondorioz aldaketarik egin ez denez, Zigor Kodearen erreforma hori behin betiko onartu dute; BOE Espainiako Aldizkari Ofizialean aurki argitaratuko dute.

Konstituzionalak ezohiko osoko bilkura egin zuen atzo, organo horretako eta CGPJ Espainiako Botere Judizialaren Kontseilu Nagusiko hautaketa eredua aldatzen zuten bi zuzenketen tramitea etetearen aurka Senatuak jarritako helegitea ebazteko. Atzera bota zuen, eta, hortaz, debekatu egin zuen gaurko saioan bozkatzea.

Goi ganberak argudiatu zuen tramitazioa eteteak «nahasmendu ezin larriagoa» eragiten zuela botere legegilean, baina magistratuek berretsi egin zuten erabakia, eta senatariek ostegun honetan bozkatu behar izan dute lege proposamena, inpugnatutako zuzenketarik gabe. Konstituzionalaren erabakiak behartuta, Espainiako Diputatuen Kongresutik zetorren lege proposamenaren testuan aldaketak egin dituzten arren, legea ez dute Senatutik behe ganberara itzuli beharko behin betiko berresteko, Espainiako zenbait hedabidek parlamentuko iturriak aipatuz jakinarazi dutenez.


Summary: Trans legeak aurrera egin du Espainiako Kongresuan. 12 eta 14 urte artekoek epailearen baimena beharko dute erregistroan aldaketa egiteko, 14 eta 16 urte artekoek gurasoena nahikoa izango dute, eta 16tik aurrera ez dute inoren baimenik beharko.

Trans legea onartu dute Espainiako Kongresuan. PSOEren eta Podemosen babesa ez ezik, EAJ, EH Bildu, ERC, Junts, BNG, Mas Pais, Compromis eta CUPena ere jaso du legeak. Senatura bidaliko dute, eta han berretsiz gero sartuko da indarrean.

Adingabeen genero autodeterminazioaren inguruan egon da eztabaidarik sutsuena Espainiako koalizio gobernuan. Erregistroan aldaketa egiteko, 16 urtera arte epailearen baimena behar izatearen aldekoa zen PSOE, eta Podemos, aldiz, ez. Lege proposamena gobernutik Kongresura eraman ostean, PSOEk zuzenketa bat aurkeztu zuen 14 eta 16 urte artekoek ere epailearen baimena behar izan zezaten. Horrek eragin du haserrerik handiena azken asteotan gobernuko kideen artean. Irene Montero Berdintasun ministroak atzo Kongresuan aurreratu zuen lortu zutela korapilo hori askatzea, eta bi alderdien arteko iritzi aldeak agerian geratu baziren ere, matazarik estuena askatu dute. Genero autodeterminazioaren gaia bideratu dute, nahiz eta PSOEko kideek onartu duten «lege hobe bat irudikatu nahi izan zutela»; hala, koaliziokideen arteko aldea azaleratu da.

EAJk eta EH Bilduk aurreratu zuten legea babestuko zutela, nahiz eta Bel Pozueta EH Bilduko diputatuak hutsune batzuk ikusi dizkion. Besteak beste, pertsona ez-binarioen egoerari buruzkoa eta diskriminazioarengatik euren herrialdetatik ihes egin behar izaten dutenen egoera aipatu zituen, eta iradoki haiei erraztasunak ematea eta bide burokratikoan laguntzea ere jaso beharko litzatekeela, besteak beste.


Summary: Marijaiaren jabetza intelektualaren eskubideak erosi ditu Bilboko Udalak. 440.000 euro ordaindu dizkio Mari Puri Herrero sortzaileari horien truke

«Gora Marijaia, gure Marijaia...», abesten dute bilbotarrek Aste Nagusian, eta hemendik aurrera gure hori inoiz baino gureagoa izango da. Bilboko Udalak Marijaiaren jabetza intelektualaren eskubideak erosi ditu 440.000 euroren truke. 1978ko abuztuaren 19an pertsonaia sortu zenetik, Mari Puri Herrero margolari eta grabatzailearenak ziren eskubide horiek. Hark sortu baitzuen, Bilboko Jai Batzordeak eskatuta.

Juan Mari Aburto Bilboko alkateak eta Herrerok berak gaur aurkeztu dute salmenta. Alkateak esan du «jaietako andrea» dela, eta bilbotar guztiak batzeko duen gaitasuna nabarmendu du. «Bilbon ezin dugu festatan pentsatu Marijaia gabe». Ekitaldian Kepa Junkera ekarri du gogora, hark sortu baitzuen Marijaiaren abestia.

Jabetza intelektualaren eskubideez gain, Herrerok Marijaia egiteko gida bat eman dio Aburtori. Bilboko Aste Nagusiarekin batera kaleratzen da Marijaia, eta jaiak amaitzerakoan erre egiten dute. Horregatik, urtero panpina berri bat egin behar izaten da.


Summary: Miarritzetik Marokora, aitonaren Renault 4L zaharrean. Eako (Bizkaia) bi gaztek urtebete pasatu dute aitonaren auto zaharra konpontzen, lasterketa solidario batean parte hartzeko asmoz. Otsailean abiatuko dira.

Renault 4L autoa lur orotariko ibilgailua zen, halakoak asmatu baino lehen. 1961etik aurrera, izugarri zabaldu zen Euskal Herriko baserrietan, merkea izateaz gain, edozein lokatzetan eta harbidetan ibiltzeko gauza zelako, zamatuta gainera. Basamortuan ibiltzeko gauza dela frogatuko dute laster Eako (Bizkaia) Andoni Larrinaga eta Ibon Malaxetxeberria lehengusuek. Izan ere, aitonak baserrian gordeta zuen 4L auto zaharrarekin, Miarritzetik Marrakexerako bidaia egingo dute aurki.

Urte bat pasatu dute lehengusuek Santiago Larrinaga aitonak Olabarri baserrirako erosi zuen autoa konpontzen. «Kanpotik polit jarri behar dugu, jendea engainatzeko», adierazi dio Malaxetxeberriak BERRIAri. Izan ere, 4L Trophy «elkartasun ekintzan» parte hartuko dute otsailaren 16tik 26ra.

18 eta 28 urteko gazteek har dezakete parte rally horretan, baldintza bakarrarekin: Renault 4L batekin joatea. Ekintzaren helburua «basamortuko haurrei» eskola materiala eta botikak eramatea da, antolatzaileen arabera.

Larrinagak eta Malaxetxeberriak 50 kilo eskola material garraiatuko dituzte, aitonaren auto zaharrean. Rallyan izena emateko, 3.500 euro jarri dituzte, euren poltsikotik, eta, orain, «babes bila» dabiltza. Sare sozialetan bolo-bolo zabaldu den bideo bat egin die FMK Media ekoiztetxeak. Hor kontatu dute egitasmoa zertan den, eta, eurekin batera, 98 urteko «aitxitxa» da horren protagonista.

1997. urtetik urtero egiten dute 4L Trophy rallya. Miarritze-Dakar rallyan ibilitako Jean-Jacques Reyk sortu zuen egitasmoa.

4L bat ez da, noski, 4x4 bat, ezta rallyetarako auto bat ere. Renault 4 autoaren luxuzko bertsioa zen, nonbait, horregatik L hizkia. Baina 4L «lau lata» ezizena bihurtu zen herritarren artean. Izan ere, horixe zen autoa: motor sinple bat, metalezko xafla batzuen artean.

Baina sinpletasun horretan zetzan ibilgailuaren indargunea ere: merkea, gogorra eta erraz konpontzekoa zen. Horren lekuko 30 urtez baino gehiagoz ekoitzi zutela: Frantziako lantegietatik 1992. urtean atera zen azkena, eta Espainiakotik (Valladolid), 1994an.

Ondorioz, oraindik asko daude bazterretan. Larrinagatarren baserrian, esaterako.

Lan handia egin dute lehengusuek aitonaren autoa prestatzeko, eta oraindik ere horretan ari dira. Malgukiak aldatuko dizkiote, erradiadore berria jarri, baita enbragea ere.

Zoritxarrez, aitonak ez ditu abiatzen ikusiko, duela egun gutxi hil baitzen. «Halere, bere auto zaharberritua erakutsi ahal izan genion aurrekoan, hil aurretik».

6.000 kilometro gidatuko dituzte lehengusuek, txandaka, eta kanpadendan egingo dute lo. Baina, eutsiko al dio auto zaharrak bidaia latzari? «Auto gogorra da, eta halako bideetan ibiltzeko egina dago». Edonola ere, kezka ere badu Malaxetxeberriak: «Beldurra beti dago, baina sinetsi egin behar. Hala edo nola, iritsiko gara».


Summary: Saregileen erretiro aurreratuari bide ematen dion legea onartu dute. Enplegu legeak ere aurrera egin du Espainiako Kongresuan. Horren bitartez, aldi baterako erregulazioetan Lan Ikuskaritzak bere iritzia jakinarazi beharko du.

Espainiako Diputatuen Kongresuak ontzat eman du gaur Arrantza Jasangarriaren eta Arrantza Ikerketaren Lege berria, gobernua sostengatzen duten alderdien eta Ciudadanosen babesarekin.

Legearen ondorioetako bat da erretiroa lau urtez aurreratzeko aukera izango dutela saregileek, neskatilek eta paketatzaileek ere. Haien lana, arrantzaleena bezala, bereziki nekagarritzat onartu dute, eta, horregatik, pentsioa jasotzeko gutxieneko adinaren koefizienteak murriztuko dizkiete. Sektorearen aspaldiko eskaera da, eta EAJk eta EH Bilduk lortu zuten Madrilek legegaian sartzeko konpromisoa hartzea.

Arrantza kuotei dagokienez, legeak handitu egingo ditu Espainiako Gobernuak beretzat gorde ditzakeen arrantza kuotak. Orain %3 dira, eta %10 eskatu zuen gobernuak, baina %5 izango du. Erreserba hori irizpide historikoak betetzen ez dituzten itsasontziei eman ahal izango die administrazioak. Gainera, bi urtez jarraian erabiltzen ez diren kuotak erreserba publikora igaroko dira.

Senatuaren esku geratu da legea.

Enplegu legea

Gaurko saioan ere, Kongresuak Enplegu Lege berria ontzat eman du. Haren berritasunen artean dago EH Bilduk eta Espainiako Gobernuak negoziatutakoa, aurrerantzean Lan Ikuskaritzaren txostena derrigorrezkoa izan dadin kaleratze kolektiboetan. Kasu horretan ere, Senatuak du orain hitza.

CEOE Espainiako patronalak oso gaizki hartu zuen lan araudiaren arlo hori EH Bildurekin negoziatu izana, eta Espainiako Gobernuarekiko harremanak hautsi zituen horren ondorioz. «Ohorea», Oskar Matute EH Bilduko diputatuaren arabera.

ELAk, ordea, ziurtatu du zuzenketa horrek «ezer gutxi» aldatuko duela egoera.


Summary: ELB : «Hegaztiak kanpoan uzteko hautua egin dugu, zigorrak badira ere». Hegazti gripearen itzulera dela-eta, ELB laborari sindikatuak kanpoko hazkuntza defendatzen segituko du. Frantziako Laborantza Ministerioak plantan jartzen dituen neurrien "zentzugabekeria" salatu dute.

Hegazti gripearen aurka, ahateen eta oiloen kanpoan haztearen aldeko aldarria egin du berriro ere ELB laborarien sindikatuak. Gripea ez da oraino iritsi Ipar Euskal Herrira, baina, Loira Atlantikoa (Bretainia) eta Vendee (Frantzia) departamenduetan agertutako gaixotasunak hegoalderako bidea hartuko duelakoan, Laborantza Ministerioaren presioa jasaten ari dira hazleak hegaztiak barrura sar ditzaten. Neurri horren «eraginkortasun falta» salatu du ELBk, eta uko egingo dio betetzeari: «Hegaztiak kanpoan uzteko hautua egin dugu, zigorrak badira ere».

ELBren arabera, «fauna salbaiak eragiten dituen gaixotasunaren abiaguneak %0,3 dira soilik». Kabalak kanpoan haziz gero, kalitatezko bizia proposatzen diete, hazleei bezala. Horrela, kalitatezko produktua proposatzen ahal diote kontsumitzaileari. Horrez gain, Pettan Prebende oilo eta uso hazleak ziurtatu du ELBk defendatzen duen hazkuntzak eritasunari ihardukitzeko ahalmena ematen diela hegaztiei.

Errua, industriarena

ELBk lobby industrialak dauzka hegazti gripearen erantzuletzat. Hazkuntza eredu industrialean lan banaketa bidez antolatzen dira, ahateak etxalde industrial batetik bestera bidaliz. Hegaztiak garraiatzeagatik hedatzen da birusa. «Datozen egunetan gure eremura iristen bada, ez da fauna salbaiagatik iritsiko, leku kutsatuetatik datozen kamioiengatik baizik», gaitzetsi du ELBk. Prefekturak neurriak har ditzala eskatu du, kamioi horien pasabidea debekatzeko.

Horrez gain, eredu industrialek azkar loditzen diren ahateen eta oilaskoen selekzioa egin dute; horiek gaixotasunekiko erresistentzia apalagoa dute: ez dute lortzen hegazti gripeari aurre egitea. Alta, «Frantziako Laborantza Ministerioak, urtero, kanpoko hazleak jotzen ditu eritasunaren hobenduntzat» dio Patrick Dagorret kriaxera arrazako ahateen hazleak. Salatu du hazleek ikerketak eskatzen dituztenean ez dutela inoiz berririk jasotzen, hala nola txertoari buruzko ikerketena. «Txertoari buruz ez dute ezer entzun nahi, beste herrialde batzuetarako esportaziorik ezin izango litzatekeelako egin, oilaskoa asko esportatzen da. Orduan, nahiago izan dute hegaztiak barnera sarrarazi, guretzat aterabide bat ez bada ere» dio hazleak. «Interes ekonomikoek garrantzi handiagoa du haien begietan, interes sanitarioak baino. Guk, etxalde txikiok, pisu ekonomiko txikia dugunez, gure existentziak bost axola die» gehitu du Agnes Sallaberrik. Sindikatuak etxalde eta produkzio moldeen azterketa bat egin dadin nahi du, etxalde bakoitzari egokitua zaion neurria jartzeko.

Hazleak, presiopean

Gaur egun, Ipar Euskal Herrian hegazti gripea iritsi ez bada ere, hazleek DDPP Herritarren Babeserako Departamenduko Zuzendaritzako ikuskarien kontrolak jasaten dituztela salatu du sindikatuak. Ikuskariek hegaztiak kanpoan aurkitzen badituzte, gutun bat bidaltzen diete hazleei betebeharrak errespetatzeari uko eginez gero prozedura judizial bidez segituko dituztela mehatxatuz.

Presioagatik hazle gero eta gutxiago daudela gaitzetsi du sindikatuak. «Alta, bezero asko daude», erran du Agnes Sallaberri ELBko kideak, «legeak aplikatzeko ezintasunak frenatzen ditu». Arazoari bakarturik aurre egitea zaila dela adierazi, eta kanpoko hazkuntzan ari den edozein hazleri esan dio ez dagoela bakarrik. Kolektiboki gauzak egin daitezkeela ondorioztatu du Sallaberrik.


Summary: Siemens Gamesan borondatez enpresa uzteko baldintzak hitzartu dituzte. Gutxienez 30.000 euroko kalte ordaina jasotzea itundu dute CCOOk eta UGTk. ELAren ustez, akordioak ez du bermatu kaleratzerik ez izatea.

Siemens Gamesak, hurrengo bi urteetan, erretiro aurreratuen eta enpresa uzteko prest direnentzako kalte ordainen bitartez gutxituko ditu langileak Zamudion (Bizkaia) eta Sarrigurenen (Eguesibar).

Asteazkenean zuzendaritzarekin izandako azken bileran, horretarako baldintzak hitzartu zituen enpresak CCOOrekin eta UGTrekin. Sindikatuok uste dute Siemens Gamesak duela bi hilabete iragarritako kaleratze traumatikoak saihestu direla, «irteera borondatezkoa izatea lehenesten delako». ELAk, aldiz, uste du akordioak ez duela bermatuko kaleratzerik ez izatea, eta horregatik ez du bat egin.

Siemens Gamesak Zamudioko, Sarrigurengo eta Madrilgo bulegoetan 352 lanpostu kentzeko asmoa adierazi zuen urrian, eta bi hilabetez horri buruz negoziatu dute hiru sindikatuek zuzendaritzarekin. Herenegun Nafarroan azken bilera egin ondotik, hiru lantokietako langileek batzar telematikoa egin zuten akordioaren nondik norakoak ezagutzeko. Ondorengo egunetan emaitzari buruz bozkatuko dute.

Urtarrilaren 10etik aurrera, Siemens Gamesak lanpostuak murrizteko erregulazioko espedientea aurkeztuko du: langileen bozketaren emaitza aldekoa bada, hitzartutako baldintzak indarrean jarriko ditu, eta, bestela, «beste baldintza batzuk» ezarriko ditu, Miguel Garcia Adanero CCOOko ordezkariak azaldu duenez.

Hitzartutako baldintzak

Adostutakoaren arabera, ezin daiteke aldez aurretik ziurtatu zenbat lanpostu kenduko diren lantoki bakoitzean, enpresa utzi nahi duten langileen araberakoa izango baita hori.

Alde batetik, enpresa uzteko prest direnei lan egindako urteko 45 eguneko kalte ordaina ordainduko die: ez zaie gehienezko kopururik ezarriko, eta gutxienez 30.000 euro jasoko dituzte. 55 urtetik 60 urte arteko langileei erretiroa aurreratua izateko baldintzak ezarri dizkiete: adinaren arabera, soldataren %70 eta %80 artean jasoko dute. Gainera, borondatezko eszedentziak hartzeko aukera emango da, lanpostua bi urtez gordetzeko erreserbarekin.

Prozesua luzea izango da, eta printzipioz bi urte iraungo du: 352 langile horietatik %45ek utzi beharko lukete enpresa 2023an, eta %55ek 2024an. Dena den, epe hori amaituta, enpresaren kopuruetara iristen ez bada, irteteko baldintzak «2026ko abenduaren 31 arte» luzatu daitezke. CCOOk ontzat eman du, «egin zitekeen akordiorik onena delako».

ELA ez dator bat

Ez dator bat iritzi horrekin ELA. Izan ere, ez du uste akordio horrekin etorkizuneko lana bermatu duenik enpresak.

Puy Remirezek (ELA) gogorarazi du 2017an Siemensek Gamesa bereganatu zuenetik hiru moldaketa handi egin direla eta langileak «nekatuta» daudela euren lanpostua arriskuan ikusteaz. «Borondatezko kaleratzeak egingo direla diote, baina enpresak esango du zer tokitan behar duen jendea kendu. Ondorioz, borondate hori ez da baldintza bakarra izango. Mugatuta dago, eta, gure ustez, ez da bermatuko kaleratzerik ez egotea».

Remirezen arabera, prozesua beste bi urtez luzatzeak «ziurgabetasun giroa are gehiago okertuko du», eta horri gehitu behar zaio Siemens Energyk azaroan iragarri zuela «doikuntza» gehiago egin zitzakeela. «Ezein kasutan ez da bermatzen enpleguaren egonkortasuna. Jendea nazkatuta dago mehatxupean bizitzeaz».


Orgiko basoa

Summary: Orgiko basoa. Orgiko hariztia, 77 hektareako hedadura duen baso naturala da. Ultzamako ibarrean kokaturik, Lizasoko kontzejuaren herri-oihana da Orgi. Mendeetan zehar, Lizasoko biztanleek basoa ustiatu ez ezik, landu ere egiten zuten eta bertatik hartzen zituzten bizitzeko beharrezkoa zuten ia guztia: egurra, orbela, fruituak, ezkurrak… eta bertan ehizatzen zuten ere. Gaur egun, aldiz, ustiapen mota hau bazter utzita Ingurune Babestua da.

Bisitarien eta naturaren balioen kontserbazioa bateragarri egiteko, basoa edo hariztia hiru zonatan banatu da: 1.- Arigartzetako harrera-gunea da lehena eta bertan, sarrera, aparkaleku, informazioa emateko etxola, askaldegiak, zaborrontziak eta komunak. 2.- Tomaszelaieta paseatzeko gunea dugu bigarrena eta basoan dagoen eremurik handiena. Ingurune honetan hiru eratako ibilbideak aurkituko ditugu, denak erraz egiteko modukoak: Labirintoa: 300 metroko bidaia laburraren bidez, bertze oihan bat aurkituko dugu oihan handiaren itzalean (oihanpekoa). Bide hau itsuentzat egokiturik dago. Bidea: 1.400 metroko ibilbide honen bidez hariztiaren aurpegi anitzak ikusiko ditugu, eta ehun urtetik gorako haritzekin gozatu. Senda: 700 metroko bide hau, bestea baino estuagoa da eta bertan ibiliz, hariztiaren alderdirik hezeena, itxiena eta basatiena ikusi ahal izango dugu.

3.- Muñagorriko kontserbazio-gunea dugu azken zona, baina eremu hau debekatuta dago bisitarientzat, basa-abereentzako babesleku lasaia baita. Ordubete beharko dugu hariztian murgildu eta bere xendetatik ibiliz naturak eman digun opari honetaz gozatzeko. Ume txikiekin ibiltzeko oso aproposa.


Summary: Lanbidek prestakuntza-eskaintza zabala egiten du, enpresetako praktikak barne, langabeak lan-munduan txertatzea errazteko. 2022tik 2024ra bitarteko ekitaldietarako prestakuntza-eskaintzak xede du Lanbide – Euskal Enplegu Zerbitzuak antzemandako beharrei erantzutea, Euskal Autonomia Erkidegoko langabetuak lehentasuna direlarik. Prestakuntza-ekintzak doakoak dira ikasleentzat. Eta Lanbide – Euskal Enplegu Zerbitzuak eta Europako Gizarte Funtsak diruz lagunduta daude.

Enplegurako Lanbide Heziketa tresna bat da, modu erabakigarri batean, lan-merkatuan txertatzen eta langileen enplegagarritasuna hobetzen laguntzen duena. Testuinguru horretan, prestakuntza-ekintzek aukera ematen diete Euskal Autonomia Erkidegoko langabeei prestakuntza-eskaintza zabala eduki dezaten, enplegagarritasuna modu eraginkorrean hobetzen laguntzeko. Egindako prestakuntza egiaztagarria da. Eta eskuratutako konpetentziak dagozkion konpetentzia-unitateen bidez eta, hala badagokio, profesionaltasun-ziurtagiriaren bidez erregistratu eta egiaztatzen dira.

Prestakuntzaren hartzaileak

Honako hauek hartu dezakete parte:

-Enplegu-eskatzaileek (eta DSBEa jasotzen dutenek); baldin eta Lanbideko orientazio-zerbitzuek prestakuntza-ekintza bat preskribatu badiete beren prestakuntza-ibilbidearen barruan.

-Nire Lanbidenet bidez ikastaro batean izena eman duten enplegu-eskatzaileek, beren prestakuntza-kontuko prestakuntza-aholkularitzaren bidez.

-Lanbidek deitutako enplegu-eskatzaileek, prestakuntza- edo ebaluazio-prozesu baten ondoren preskribatutako prestakuntza egiteko ( lan-esperientziaren bidez edo prestakuntza-bide ez-formalen bidez eskuratutako lanbide-konpetentziak ebaluatzeko eta egiaztatzeko prozeduraren esparruan).

-Lanbidek deitutako enplegu-eskatzaileek, gainerako prestakuntza-moduluez osatutako prestakuntza-ekintza bat egiteko, lan-merkatuan eskaria duen profesionaltasun-ziurtagiri baten egiaztapena osatze aldera.

-Lanbiden izena eman ez duten landunek; baldin eta eskaera modu presentzialean egin badute Lanbideren bulego-sarean edo erakundearen web-orriaren bidez (www.lanbide.euskadi.eus). Aipatu Web orrian honako jakinaraziko da: prestakuntza-ekintzak, izena emateko epea, eskatzaileek bete beharreko baldintzak baita prestakuntza-ekintza bakoitzaren deskribapena eta ezaugarriak ere.

Behar denean, hautatu aurreko proba bat ere sartuko da (zertarako eta ziurtatzeko, batetik, ekintzaren aprobetxamendua, eta, bestetik, ea eskatzaileak baduen ekintzaren helburuak lortzeko ezinbesteko aurretiazko ezagutza).

Parte hartzaile langabetuek, askoz jota, eguneko 8 orduko prestakuntza jasoko dute edo asteko 40 ordu. Kopuru horrek barne hartzen ditu lantokiko prestakuntza praktikoko moduluaren orduak (hala dagokionean).

Lanekoak ez diren praktika profesionalak

Praktikak Euskal Autonomia Erkidegoko lantokietan egingo dira, behar bezala justifikatutako arrazoiak daudenean izan ezik.

Lanekoak ez diren praktikak egiteko, akordio bat sinatuko da enpresaren eta prestakuntza-erakundearen artean. Akordioa praktikak egiten dituen pertsonari jakinaraziko zaio. Halaber, akordioak honakoak jasoko ditu: praktiken edukia, iraupena, egiteko lekua eta ordutegia. Gainera bertan deskribatuko da nolakoa den jarraipena eta ebaluazioa egiteko tutoretza-sistema..

2022-2024 prestakuntza-eskaintzaren lanbide-arloak

Administrazioa eta kudeaketa

Merkataritza eta marketina

Elektrizitatea eta elektronika

Eraikuntza – Energia eta ura – Eraikuntza eta obra zibila – Erauzketa-industriak – Zurgintza, altzarigintza eta kortxogintza

Fabrikazio mekanikoa

Ostalaritza eta turismoa – Elikagaien industria

Informatika eta komunikazioak

Instalazioa eta mantentze-lanak

Segurtasuna eta ingurumena

Gizarte- eta kultura-zerbitzuak

Garraioa eta ibilgailuen mantentze-lanak

Gorputz- eta kirol-ekintzak

Nekazaritza

Arte grafikoak

Irudi pertsonala

Irudia eta soinua

Kimika

Osasungintza

Ehungintza, jantzigintza eta larrugintza

Ikastaroen bilatzailea:

https://apps.lanbide.euskadi.net/apps/FR_BUSQUEDA_CURSOS?LG=E&ML=FORMEN1


Summary: Baionako zakarrontziak «emakume ilehori» batekin alderatu ditu Yves Ugalde hautetsiak. Yves Ugalde Baionako hautetsiak Baionako hondarkin zerbitzu berriari buruzko iritzi artikulu bat idatzi du. Bertan, zakarrontzi berriak emazteekin konparatu ditu. Elkarte feministak oldartu zaizkio.

La semaine du Pays basque aldizkarian idatzitako iritzi artikulu batek elkarte feministen haserrea piztu du. Bertan, Yves Ugalde Baionako kultur hautetsiak Baionako hondarkin sistema berriari buruz idatzi du; zehazki, hiriak jarri berri dituen zakarrontziei buruz. Hautetsiak horiek goresten ditu, eta, horretarako, metafora bat baliatzen du: emazte ilehori batekin alderatzen ditu zakarrontziak. «Ilehori handi hori astelehenean heldu zen abisatu gabe, eta Euskal Hirigune Elkargoko kide dela erakusten du, gainera. Eta hori oso arraroa da ilehorien artean!» irakur daiteke, besteak beste.

Testuan, urrunago esaldi hau irakur daiteke: «Ilehori handiaren etorrerak eskakizun selektibo maila batera bultzatu nau, eta sekula ez naiz gai izan nire harreman pertsonaletan selekzio maila horretara iristeko: beti zailtasunak izan ditut bereizketa egiteko». Gehiago dena, «ilehoria espaloi gainean» dagoela idatzi du, eta, frantsesezko hitz joko baten bidez «bereizketa egiten profesionala» bilakatu dela dio. Frantsesez, pro que c'est net idatzi du, eta proxenete (proxeneta) hitza bezala irakurtzen da.

Elkarte feministek sare sozialetan salatu dute gertatutakoa. «Horrelako gertakariek erakusten digute oraindik luzea izanen dela emakumeok ez gehiago mespretxatuak izateko eramaten ari garen borroka», adierazi dute.


Kizkitzako baseliza | Menditxiki

Summary: Kizkitzako baseliza | Menditxiki. Goierrin ospe handikoa da irailaren 8an Kizkitzako Ama Birjinaren ermitaren inguruan egin ohi den erromeria. Egun horretan, ermitaren inguruan dauden mahai eta erretegietan jende andana biltzen da. Ermitan irudi desberdinak egon dira. Gaur egun, bertan dagoen irudia jatorrizkoa ez dela esan behar da, ustez erromanikoa zena bigarren karlistadan desagertu zela uste da, baina tesi hau oraindik frogatzeke dago.

Mandubiako Benta gure eskuinera utziz, ezkerrera zuzentzen den porlanezko pistaren hasieran PR GI-67 eta GR-34ari dagozkien bide-seinale zuri-hori-gorriak ikusi ditugu. Berehala Mandubi Zahar baserriaren ondotik pasa gara eta lurrezko pista zabala jarraituz transhumantzia bidea banatzen den bidegurutzera heldu gara. Eskuinekoa aukeratu eta berehala Elorriko aterpearen ondoan gara. Maldan gora bidea estutuz doa eta gaina irabaztean norabide desberdinak erakusten dituen seinalearekin egin dugu topo. Ezkerrekoa aukeratu eta aldapan gora Kizkitzako ermitara igo gara. Kizkitzako baseliza. Goierrin ospe handikoa da irailaren 8an Kizkitzako Ama Birjinaren ermitaren inguruan egin ohi den erromeria. Egun horretan, ermitaren inguruan dauden mahai eta erretegietan jende andana biltzen da. Ermitan irudi desberdinak egon dira. Gaur egun, bertan dagoen irudia jatorrizkoa ez dela esan behar da, ustez erromanikoa zena bigarren karlistadan desagertu zela uste da, baina tesi hau oraindik frogatzeke dago. Honen ordez beste irudi bat jarri zuten baina konpontzera eraman eta hau ere galdu egin omen zen. Egurrezko egitura baten gainean burua eta eskuak soilik zituen hirugarren irudi bat jarri eta berehala kendu egin zuten gaur egun dagoen XVII mendeko Errosarioko Ama Birjinaren irudiaz ordezkatuz. Orain urte batzuk, landareen gorrinaren aurka mezak eskaintzen ziren, baita oilandak ere. Erromeria bezperan, gauez, itsasotik ikus daitekeen farola handi bat pizten dute. Itsasotik urruti egon arren, marinelek debozio handia zioten Kizkitzako Ama Birjinaganako. Honek harridura handia sortzen du eta interpretazio desberdinak ere. Autore batzuk bertako pagadietako egurra itsasontziak eta arraunak egiteko erabili ohi zutela diote. Itzulera beste aldetik egin dugu, lehenik maldan behera GR-34ari dagozkien bide-seinale zuri-hori-gorriekin bat egin arte eta gero, bidegurutzean, ezkerrera hartu dugu. Aurrera segi eta berehala bat egin dugu igotzeko erabili dugun bidearekin. Laster izan gara Mandubian.

Luzera: 3,3 km (osoa) Desnibela: 130 m


Erlaitz eta Pagogaña | Menditxiki

Summary: Erlaitz eta Pagogaña | Menditxiki. Erlaitzera igotzen den xendatik gotorlekuaren hondakinen ondora igoko gara.

Justu Erlaitzera igotzeko maldaren hasieran kotxeak aparkatzeko lekua dago. Erlaitzera igotzen den xendatik gotorlekuaren hondakinen ondora igoko gara. XIX. mendean frantziar inbasioei aurre egiteko zortzi gotorlekuz osatutako proiektu bat abian jarri zuten, baina azkenean hiru besterik ez ziren eraiki: San Marko, Txoritokieta eta Guadalupeko San Henrike. 1891n hasi zituzten Erlaitzeko gotorlekua eraikitzeko lanak baina hurrengo urtean eten egin zituzten. Gerora, eta muga zaintzeko asmoz, diktadura frankistak bunker batzuk eraiki zituen. Langileen barrakoiak izandakoei bizkarra eman eta Erlaitzeko tontorrera doan xenda bilatuko dugu.

Tontorra utzi eta Lapurriturriko lepora jaitsiko gara maldan behera garo artean jaitsiz. Aparkalekura heldu aurretik, Soroetako muga edo "Iheslarien Harria" izenez ezaguna den mugarriaren ondotik pasako gara. Nonbait, XVIII. mendean muga zaintzen zuten soldaduei desertatzeak zekarren arriskuaz ohartarazteko egina. Serapio Mugicaren ustez, harri hau XVIII. mendekoa da eta itxuraz ihesaldiak edo desertzioak ekiditeko jarri zen. Bertan hauxe jartzen du: "Hemendik ihes egitea bizitzarekin ordainduko da". Igoera erraza da eta denbora gutxi beharko dugu Pagogañako aztarnen ondora iristeko. Erlaitz eta Endarlatsako dorreekin batera eraiki zuten hirugarren karlistada amaitu eta muga beste matxinadetatik babesteko. Gerra Zibilean kalte handiak izan eta gero, abandonatu egin zuten, baina ondoren, II. Gerrate Mundialean, inguru hauek lagun askoren igarobide bihurtu zen. "Red Cométe"ko kideek, lurrera botatako hegazkinetako pilotu aliatuei laguntzen zieten muga pasatzen. Haiei esker, ehunka iheslari salbatzea lortu zuten.

Luzera: 2,2 km (osoa) Desnibela: 100 m


Indamendi | Menditxiki

Summary: Indamendi | Menditxiki. Elkano Aiako auzoa da, Indamendiren magalean kokatzen da herrigunetik urrun.

Bertaratzean, berehala ikusiko dugu Erdi Aroko San Pedro baseliza, 1025 urtean eraikia. Sarrerako atea XIV. mendekoa da eta gotiko estiloan dago egina. Erretaularik ez izan arren, bertan dago hilzorian agertzen den Kristoren irudia alboetara Gure Amaren eta San Pedroren taillak agertzen direlarik. 1989 urtean zaharberritze lanak burutu zituzten. Luis Pedro Peña Santiago etnologoak baseliza honen eraikitze lanen inguruan kondaira bat jaso zuen. Elkano-Bitarte baserriko Joxe Antonio Manterola kontatutakoaren arabera, hiru gizonezko sorginek gau bakar batean eraiki omen zuten. Sorgin hauetako bat maingua zenez, “Kojua” ezizena zuen. Sorgin hauetako batek Garate menditik harriak Arbastañaundi kokalekura jaurtikitzen omen zituen, bertan Kojuak jaso eta Elkanora jaurtikiz, han hirugarren sorginak eliza eraikitzen zuen bitartean.

Elkano auzoa atzean utzi eta Meagas aldera jaisten den errepidean barrena beste kilometro erdi bat beteko dugu XVI. mendekoa den Santa Kruz baselizaren ondora iritsi arte. Oin angeluzuzena duen baseliza honek bi isuriko estalkia eta kanpandorre txiki bat du eta bere fatxada berezia da oso, erronboide-formako egurrezko balaustre sare batez osatuta dago. Ermitak estalpea ematen dio Kristo Santuari.

Baselizaren ezker aldetik zabaltzen den bide nabarmenetik Indamendi aldera joko dugu. Hasierako bide laua, laster bihurtuko zaigu aldapa pikoa eta hau gainditu ostean, tontorrean dagoen gurutze handi baten ondora iritsiko gara. Gailurrean, Aia, Zestoa eta Aizarnazabalgo lurrek bat egiten dute.

Luzera: 3,7 (osoa) Desnibela: 187 m


Sorginaren txabola | Menditxiki

Summary: Sorginaren txabola | Menditxiki.

Bilarreko herriko plazatik atera eta kale artean Uneba erreka aldera jaisten den aldapatik beheraino jaitsi gara xenda garbi eta eroso batetik. Beste aldapa txiki batek errepideraino eramango gaitui. Bertatik metro batzuk bete eta berehala ezker aldean egurrezko zubitxo bat hartu dugu errepidea utzia eta maldan gora zabaltzen den bidea hartuz. Bilar herriari bizkarra emanez erraz heldu gara Sorginaren txabolaren ondora. Bederatzi harlauzaz eta estalkiz egiten duen lauzaz osatua dago. Hiru harlauza handik estalkiz egiten duen harlauzari eusten diote. Pasabidea bost harlauzaz osatua dago. Trikuharria aurkitu zutenean estalkiz egiten duen lauza hirutan zegoen hautsita, konpondu ondoren ustez bere jatorrizkoa den tokira igo zuten berriz. Harrien azpian ehortzitako pertsonak gutxienez 39 dira eta tresna batzuk ere aurkitu dira: harrizko bi mailu, aizkora bat, buztinezko ontziak... Inguruaz gozatu eta gero, etorritako bidetik herriko plazara itzuli gara.

Luzera: 2,3 km (osoa) Desnibela: 86 m


Prao de la Paúl | Menditxiki

Summary: Prao de la Paúl | Menditxiki. Guardiako laku multzoaren barruan flora eta fauna bereziko 4 urmael txiki daude (el Prao de la Paúl, Carralogroño, Musco eta Carravalseca), eta horregatik gunea biotopo babestua da. Hezegune hauetan bio dibertsitate oparo aurkitu ahal dugu, batez ere atsedenleku bezala erabiltzen duten hegazti migratzaileak.

Ibilbideak El Prado de Paúl urmaela inguratzen du, urmaelik handiena. Kokapen ezin hobea du etnografiaren, gastronomiaren eta kulturaren ikuspegirik oso aberatsa den ingurune batean, eta beraz ibilbide honek familian gozatzeko moduko osagai aproposak dauzka. Gainerako urmaelak ere ingura ditzakegu, ibilbidea luzatzeko. Prao de la Paúl inguratzen duen bidean behatoki bat dago. Honek bazter txiki honetara atsedena hartzera datozen hegaztiak begiratzeko aukera ematen digu, udazkenean eta neguan batez ere.


Summary: Nafarroako ekonomia %3,2 handitu da hirugarren hiruhilekoan. Nastat estatistika erakundearen arabera, inbertsioek eta zerbitzuek bultzatu dute batik bat jarduera ekonomikoa hirugarren hiruhilekoan. Zerbitzuetan, ostalaritzak eta administrazio arloko jarduerek erakutsi dute dinamismorik handiena.

Galgari sakon sakatu dio aurten ekonomiak Nafarroan. Urteko lehen hiru hilabeteetan, %6,5eko erritmoan hazten ari zen urte arteko tasa, eta, uztailetik irailera, abiadura hori nabarmen apaldu da: zehazki, %3,2ra.

Alderatzea hiruhilekoaren arabera eginez gero, joera bera islatzen dute datuek. Izan ere, urtarriletik martxora %1 handitu zen iragan urtearen amaierako hiruhilekoarekin alderatuta, eta uztailetik irailera %0,5 handitu da. Abiadura erdira jaitsi da, beraz.

Ikusteko dago orain urteko azken hiruhilekoan norantz egiten duen. Nafarroako Gobernuak aurreikusi du aurtengo ekonomia %4 handituko dela eta 2023an moteltzen jarraituko duela jarduerak: %1,4ko hazkundea espero du. Araban, Bizkaian eta Gipuzkoan, ekonomiak antzeko joera azaldu du, abendu hasieran kaleratutako datuek aditzera eman zutenez.

Ikusi gehiago: Industria eta kontsumoa apaldu egin dira urteko hirugarren hiruhilekoan

Araban, Bizkaian eta Gipuzkoan gertatu bezala, industriak eta kontsumoak hoztu dute batik bat ekonomia.

Izan ere, eskaintzaren arloan, industriak hazten jarraitzen du, baina, beste sektoreekin alderatuta, askoz ere erritmo apalagoan: %2 handitu da jarduera urtebetean uztailetik irailerako tartean. Aldiz, ikuspegi makroekonomikotik, askoz ere sendotasun handiagoa erakutsi dute eraikuntzak eta zerbitzuek. Eraikuntza %3,9 handitu da, eta merkatu zerbitzuek islatu dute aldiriko hazkunderik handiena (%6,5ekoa).

Aipagarria da, udan lana handitzen zaienez, ostalaritzak uztailetik abuztura dinamismo handia erakutsi duela, administrazio jarduerekin eta zerbitzu osagarriekin batera. Lehen sektorearentzat, berriz, uda oso gogorra izan zen lehortearen ondorioz, baina, urtebeteko perspektiba harturik, uztailetik irailerako datuak onak dira: %2,2ko urte arteko hazkunde tasa izan zuen, aurreko hiruhilekoan baino sei hamarren gorago.

Aurten, kontsumo prezioek nabarmen egin dute gora, eta udan jo zuen goia KPIak. Inflazioaren eraginak, apurka, herritarren poltsikoan eta, ondorioz, haien portaeran eragin du, Nastaten arabera. Izan ere, eskariaren arloan, Nastatek nabarmendu du etxeetako eta etxeen zerbitzura dauden irabazi asmorik gabeko erakundeetako kontsumoa apaldu egin dela: hirugarren hiruhilekoan %3,7ko erritmoan hazi zen, aurreko hiruhilekoan baino bost hamarren apalago.

Alderantziz, inbertsioa %4,2 handitu zen urtebetean uztailetik irailerako tartean. Dena den, oraindik ere ekonomiatik sendo tira egiten badu ere, atal horrek ere nabaritu du hoztea, aurreko hiruhilekoan baino ia puntu bat gutxiago handitu baita (bederatzi hamarren edo 0,9).

Enpresaburuek bikoitza irabazi dute

Errentei dagokienez, enpresaburuek eta autonomoek ez dute kexatzeko arrazoirik. Haien diru sarrera eta irabaziak langileen bikoitza baitira. Izan ere, urtebetean lan errentak %5 handitu ziren, inflazioaren azpitik. Aitzitik, enpresaburu eta autonomoen irabaziak %11,5 igo dira urtebetean, hirugarren hiruhilekoko datuen arabera.

Azkenik, ekonomia hoztu izana lan merkatuan ere islatu da. Izan ere, landunen kopurua %2,4 handitu zen hirugarren hiruhilekoan. Jarduera ekonomikoko datuekin gertatu bezala, sektorearen bilakaera bera islatu dute sektore bakoitzaren enplegu datuek. Hala, enpleguak daturik hoberenak merkatu zerbitzuetan ageri du (%4,3 igo da); aitzitik, industrian %1 baino ez da igo. Lehen sektorean, berriz, %0,7 igo da, eraikuntzan %1,4 eta zerbitzuetan oro har %3,2.


Jaizkibelgo tontorra | Menditxiki

Summary: Jaizkibelgo tontorra | Menditxiki.

Jaizkibelgo errepidean dagoen Santa Barbara dorrerantz zuzenduko gara eta bertara iristean ohartuko gara bere oinplanoa hexagonala dela. Bere izenaren jatorria, bertan garai batean egon zen ermita batean bilatu behar da. Gertu antzinako paradorearen aurriak eta urrutiago tontorraren ondoan dauden antena erraldoiak. 1999 urte arte paradorea izan zenaren azken aurriei (lau arku) bizkarra eman, Iskulingo trikuharriaren ondotik pasa eta aldapa gogortu egingo da. Altuera hartzen goazen heinean, atzera begiratu eta ikuspegia zabaltzen joango da. Jaizkibel edo Allerru tontorrean dauden erpin geodesikoa eta buzoiaren ondora iristean, berehala ikusiko ditugu San Henrike gaztelua izan zenaren hondarrak.


Agiña | Menditxiki

Summary: Agiña | Menditxiki.

Ume txikiekin joateko oso igoera erraza eta samurra gertatzen da Agiñako mendatetik abiatuta. Kotxea bertan utzi eta belarrezko bidetik erraz igoko gara tontorreraino. Bertan Gerra garaiko lubaki eta bunkerrak, sufrimenduaren lekuko isilak.

Luzera: 1,4 km (joan-etorria) Desnibela: 64 m


Zaria | Menditxiki

Summary: Zaria | Menditxiki.

Artikutzarako bidean, Kausoron dagoen aparkalekuan kotxea utzi eta Zaria aldera abiatu gara. Metro batzuk igo eta gero, bidea leundu egiten da eta bertatik Uzpuruko lepora jaitsi gara. Ume oso txikiekin ere hemendik abiatu daiteke ibilbidea erdira murriztuz. Aurrera jarraitu dugu eta azken malda pikoari ekin diogu. Haizea gogor jo arren Zariako tontorrera heltzea lortu dugu eta bertan, antenatxoa, erpin geodesikoa eta buzoia. Aiako Harria aldera sekulako panoramika. Itzulera etorritako bidetik burutu dugu. Luzera: Uzpurutik 1,5 km (joan-etorri) / Kausorotik 3,1 km (joan-etorri) Desnibela: Uzpurutik 60 m / Kausorotik 67 m


Gorospil | Menditxiki

Summary: Gorospil | Menditxiki.

Malda lepotik abiatu eta mendiaren gandorra nabarmena jarraituz lehenik zutarriaren ondotik pasa gara eta gero segidan, Gorospilgo tontorreraino igo gara. Igota bide beretik jaitsi gara.


Aranomendi | Menditxiki

Summary: Aranomendi | Menditxiki.

Gipuzkoako mugan dagoen Nafarroako Aranon honetan eman diogu hasiera gure ibilaldiari. Herriko plazan, elizako atariaren gainetik ateratzen den porlanezko malda gogorrari ekin diogu lehenik eta segidan, sigi-sagan gorantz jo dugu Juan Donosti ermitaren hondakinen ondora iristeko. Teilaturik gabe, barruan aldarea izandakoa bereiz daiteke soilik. Gandorrean zehar zabaltzen den bidezidor estua jarraitu eta berehala heldu gara kalbarioko lehen gurutzea egon behar zuen lekura, Aranomendiko tontorrera hain zuzen. Harri piloa bai, baina gurutzerik ez. Gure begien aurrean zabaltzen den ikuspegi zabal eta ederraz gozatzeko parada izango dugu. Añarbeko urtegia gertu eta Artikutzako mendiak honen gainetik. Behean, gure eskuinera dagoen San Roke ermitaren gainetik Orauneko lepora jaitsi gara herritik datorren pistarekin bat egin arte. Eskuinera jo dugu eta Aranotik datorren pistaren gain aldetik paraleloan zabaltzen den bidetik San Roke ermitaren ondora iritsi gara. Metro batzuk aurrera egin eta Aranoko elizaren ondora ailegatu gara.


Munagirre | Menditxiki

Summary: Munagirre | Menditxiki.

Lepotik abiatu eta Bianditz aldera zuzentzen den bideari bizkarra emanez, aurrez aurre ikusiko dugun malda motz baina pikoari aurre egingo diogu. Gain aldera iristean, xenda nabarmenak pagadiaren ondotik bideratuko gaitu. Gogorren hegiko torrea izenez ezaguna den haitzen ondotik pasa eta azken maldari ekingo diogu tontorrera iristeko.


Lazkuako behatokia | Menditxiki

Summary: Lazkuako behatokia | Menditxiki.

Ibilbide honek, Nafarroako behatoki ikusgarrienetako batera eraman gaitu. Urederra haranaren talaia paregabea den leku hau kareharrizko hormatzar natural batean “zizelkatutako” balkoi luze bat da. Malkorrak Eozenoko kareharriz osatuta daude (58-37 milioi urte). Bere jatorria itsasoko sedimentuetan dute eta ondorioz, erraza da horiek osatzen dituzten fosilak antzematea. Bertigoa dutenentzat oso egokia ez izan arren, ez dago zailtasun berezirik bertaratzeko.


Mitxintxola kantinatik | Menditxiki

Summary: Mitxintxola kantinatik | Menditxiki.

Jaizkibelen dagoen Kantinatik abuiatu eta errepidearen paraleloan zabaltzen xendan zehar Kabite baserriaren ondora heldu gara. Pista zabaletik altuera hartuz jarraitu dugu eta lepora iristean belardian sartu gara maldan gora. Tontorrera iritsi eta bertatik dagoen ikuspegiaz gozatu ostean, mendiaren ertzetik jaistren hasi gara formazio geologiko desberdinak ikusiz. Pistara itzuli eta etorritako bidetik abiaountura heldu gara.


Manddale | Menditxiki

Summary: Manddale | Menditxiki.

Ibardingo mendatetik GR 10aren bidea hartu dugu eta laster, hau utzi eta ezkerretik igotzen den belarrezko bidetik Manddaleraino igo gara. Itzulia leku beretik abiatu dugu, baina Manddaleko mairubaratzen ondotik pasa eta gero, bidezidorrean zehar azkar jaisti gara abiapuntura.


Oieleku | Menditxiki

Summary: Oieleku | Menditxiki.

Artikutzako errepidearen azpiko aldean dagoen aparkaleku txikia kotxea utzi eta aurrez aurre dugun mendi muinora jo dugu belarretan zehar. Munerreko mairubaratza gure ezkerrean utzita. Berehala, xendak maldan behera jarri gaitu eta honen bukaeran pistarekin bat egin dugu. Oielekuko Hego aldeko mairubaratza inguratu eta berehala heldu gara Oielekuko pagadira eta bertan dagoen aterpe edo borda ezagutu dugu. Pagadia zeharkatu eta bide zabaletik Basateko gainera igo gara izen bera duen mairubaratzaren ondora. Atzera egin eta Oielekuko Ipar aldeko mairubaratza ikusgarriaren ondora jaitsi gara segidan. Abiapuntura itzultzeko, aterpearen atzeko aldetik ateratzen den bide balizatua hartu dugu eta bertatik Agiñeko kaskoraino igo gara. Puntu honetan bide balizatua utzi eta ezkerretik igotzen den bidetik aparkalekuraino igo gara.


Leurtzako urtegien itzulia | Menditxiki

Summary: Leurtzako urtegien itzulia | Menditxiki.

Leurtzako urtegira bisitari asko hurbiltzen da, urte sasoi guztietan, mota guztietako jolas jarduerak egiteko asmoz. Ingurua erakargarria da, arro itxi eta isolatuan dago. Eta paraje umela da; ura nonahi belardi eta baso naturalez inguratua. Leurtzako urtegi ingurua Aisiarako Natur Eremu izendatzearen helburua, eskualde horretako balore ekologiko eta paisajistikoak gordetzea da, baina aisiarako jarduerak bultzatu eta ohiko erabilerak mantentzearekin bateragarri eginez. Urrotz eta Beintza-Labaiengo herritarrak zerbitzu instalazioak eraiki eta eremua mantentzeaz, erabilera publikoa gainbegiratu eta kontrolatzeaz arduratu dira. Natur eremu bilakatzean, gizakien zenbait jarduera galarazi ziren, kanpatzea, sua egitea... Jarduera horiek kalte handia egin diezaiokete ingurumenari: zaborren pilaketa, bisitarien arteko arazoak... Legediak lagunduta, ekintza hauek kontrolatzea lortu da, Leurtzako inguruak balore ekologiko garrantzitsua baitu. Pagadi zoragarriotatik animalia asko hurbiltzen da urtegiotara: basurdeak, azeriak, lepazuriak, azkonarrak... Hegaztiak ere bai: uretan, migratzen ari diren kurriloak; basoan, okil handia eta berdea; zeruan bueltaka, arrano beltza, aztorea, gabiraia, sai arrea...


Guratz | Menditxiki

Summary: Guratz | Menditxiki.

Gorriti eta Uitzi herriak lotzen dituen errepidearen gain aldean kotxea utzi dugu bide bazterrean, Aurrez aurre dugun gainera igo eta gero, kontu handiz jaitsi gara pagadian zehar. Orbelan marrazten den xendatik altuera irabazi dugu eta azken metroak, pagadian atzean utzi eta zelai garbian bete ditugu azken metroak Guratzeko tontorrera heltzeko.


Summary: Aske geratu da Asier Bengoa euskal presoa, hamabost urteko zigorra beteta. Preso gasteiztarra baldintzapean aske zegoen urte hasieratik.

Etxerat elkarteak jakinarazi du Asier Bengoa Lopez de Armentia preso gasteiztarra aske geratu dela gaur goizean, zigor osoa beteta. Bengoa baldintzapeana ske zegoen urte hasieratik. Denera, hamabost urteko zigorra bete du. Bengoa 2021eko maiatzean Euskal Herriratu zuten, Zaballako espetxera (Araba). Lekualdatzearekin batera, hirugarren gradua ere eman zioten.

Espainiako Poliziak 2003an atzeman zuen Bengoa, baina, handik hiru urtera, epaiketa egin eta berehala, behin-behinean aske geratu zen. Zazpi urteko espetxe zigorra ezarri zioten, ETAri laguntzea leporatuta, baina ihes egin zuen. 2007ko abenduan atxilotu zuten Frantzian. Hamabost urteko espetxe zigorra ezarri zioten han, eta 2019an Espainiaratu zuten.


Musaio | Menditxiki

Summary: Musaio | Menditxiki.

Gorrititik Pagozelaietara joan gara eta, bertan ibilgailua aparkatu eta gero, garo artean zabaltzen bide zabaletik gorantz egin dugu GR 9arekin topo eginez (CRP edo Cañada Real de las Provincias). Paraleloan doan xenda pikotik altuera hartu dugu eta alanbrezko hesia igaro ostean, pagadian murgildu gara. Azken aldapa txikiari aurre egin eta berehala iritsi gara Musaio (Museo) mendiaren tontorrera. Hontza baten irudia duen buzoi dotorea. Itzulera, berriz, GR 9tik egin dugu.


Muela | Menditxiki

Summary: Muela | Menditxiki.

Durruma Kanpezu herritik abiatu gara, elizaren ondotik ateratzen den bidetik hain zuzen ere. Bide erosoak La Casilla lepora eraman gaitu eta bertatik marrazten dien xendan barrena, erraz heldu gara Muelako tontorrera. Erpin geodesikoa eta buzoi txkiaren ondotik amiltzen diren pareta bertikalekin kontu handiz ibili gara inguruaz gozatu dugun bitartean. Berriro La Casilla lepora jaitsi gara eta, eskuinetik, borobil hori bat marrazturik daukaten egurrezko hesol txikiek erakutsi digute Peña del Santoren mendean dagoen ermitara iristeko jarraitu behar izan dugun ibilbidea. Bertatik, Muelaren ikuspegi ederraz gozatu ostean, herrira jaitsi gara maldan behera.