Trump: «Nolabait itzuliko gara»

Summary: Trump: «Nolabait itzuliko gara». AEBetako 45. presidenteak Etxe Zuria utzi du, Bidenen kargua hartzeko ekitaldiaren aurretik. Agintaldia «sinestezina» izan dela ziurtatu du: «Ez gara administrazio normal bat izan».

Presidentetzarako hauteskundeak irabazi zituela konbentzituta: hala atera da Donald Trump, azkenekoz, Etxe Zuritik. Harekin batera doaz gezurrez, eskandaluz, arrakastaz, porrotez eta titular amaigabez beteriko agintaldi bat, eta AEBetako politika goitik behera eraldatu duen epe gatazkatsu bat. Amerika amerikarrentzat, protekzionista, populista eta segurua; halako herrialde bat irudikatu zuen duela lau urte, Kapitolioan presidente karguaren zina egin zuenean. Historiak ebatziko du helburu horiek bete dituen, baina zalantzarik ez dago agintariak utziko duen legatua sakona eta entzutetsua izango dela. Trumpentzat, ordea, ez da ezer amaitu: soilik liburu baten lehen atala. Eta ohartarazpen bat egin du: «Nolabait itzuliko gara».

74 milioi herritar baino gehiagorentzat, egun tristea da gaurkoa, batez ere ultraeskuindar, kontserbadore eta zuri nazionalistentzat. Badoa erreferente bat, haiek bezala pentsatzen duen buruzagi bat, ziurrenik bizitzan behin ikusiko duten agintari mota bat. Trumpek, behintzat, ez du agurra eman azken hilabeteotako diskurtso borrokalari eta gatazkatsuarekin; are, lasaitasun puntu bat ere sumatu zaio kazetarien aurrean agertu denean, Air Force One hegazkinean sartu aurretik. «Lau urteak sinestezinak izan dira. Ez gara administrazio normal bat izan». Haren aldekoa edo kontrakoa izan, herritar guztiak egongo dira ados azken esaldi horrekin.

AEBetako 45. presidenteak bakarrik amaitu du bere agintaldia, ia aliaturik gabe, eta epaiketa politiko baten atarian. Nancy Pelosi Ordezkarien Ganberako presidenteak ez ditu oraindik bidali Senatura epaiketa hori abiarazteko beharrezko dokumentuak, baina zalantzarik ez dago Trump kargugabetze saioari bi aldiz aurre egingo dion estatuburua bilakatuko dela. Eta, nork daki, agian inhabilitazio zigorra jasango duena.

Ikusteko dago Joe Bidenen agintaldiak zer norabide hartu eta zer-nolako arrakasta izango duen, horrek eragina izango baitu Trumpen hautagai izateko helburuan. Hurrengo hauteskundeak 2024an izango dira, eta agintaria horietara aurkezteko asmotan da; indar politiko berri bat sortuko lukeela ere zabaldu dute: Alderdi Abertzalea.

Aukera horri begirako lehen tantak gaur bertan eman ditu, Etxe Zuritik ateratzean. Ahoan irribarre bat zuela, honakoa adierazi du Bidenez: «Espero dut ez dizkizuetela zergak igoko. Hala egiten badu, nik ohartarazpena egin nizuen. Behatzen arituko naiz».

Trumpen agurra xumea izan da, baina ez alfonbra gorririk gabekoa: soldadu batzuk ere izan dira, eta era horretako zeremonietan egiten diren tiroak ere entzun dira. «Administrazio berriari zorte ona eta arrakasta handia opa dizkiot». Kargua uzten duen presidenteak kargua hartuko duenari aurrez aurre esan ohi dizkio hitz horiek, baina, mende eta erdian lehen aldiz, ez da halakorik gertatuko. Bideni ez dio inork emango lekukoa.

Etorkizun gatazkatsua

Presidentetzaren ostekoa garai gatazkatsua izango da Trumpentzat, gaurtik aurrera herritar pribatu bilakatuko baita berriz eta, hortaz, ez baitu estatuburu karguak ematen dion babesa izango.

Hainbat ikerketa martxan daude haren aurka, tartean finantza akordioei buruzkoak eta sexu jazarpeneko salaketen harirakoak. Eta, horiez gain, litekeena da presidente karguan zegoela ustez egindako delituei buruzko ikerketak ere abiatzea, kargua bere mesederako erabili ote zuen argitzeko. Agian Trumpek horregatik galdetu zuen, agintaldiko azken asteetan, ea bere burua barkatzea egokia izango litzatekeen.


Biden: «Demokraziak irabazi du»

Summary: Biden: «Demokraziak irabazi du». Konstituzioa eta AEBak defendatuko dituela hitzeman du Bidenek, eta ez direla berriz ikusiko urtarril hasieran Kapitolioan ikusitako irudiak. «Mundua guri begira dago gaur, eta mezu bat helarazi nahi diet: Amerika indartsuago altxatuko da. Gure aliantzak berreskuratuko ditugu, eta elkarlanera itzuliko gara», adierazi du ekitaldian.

* Klima larrialdia, pandemia eta migrazio politika Bidenen lehen neurrien artean.

* Trump, Etxe Zuria uztean: «Nolabait itzuliko gara».

* Trumpek barkamena eman dio bere estrategia buru ohi Bannoni.


Summary: Izurriaren aurka neurri «gogorrak» ezarrita daudela esan du Illa ministroak, zorrozteko eskeen aurrean. Jaurlaritzak 19:00etako jarduera oro bertan behera uzteko proposamena eraman du, eta etxeratzeko agindua aurreratzekoa

Eusko Jaurlaritzak jakinarazi du zer proposamen eraman duen COVID-19aren inguruan Espainiako Gobernuarekin eta autonomia erkidegoekin egin duen bilerara. 19:00etatik aurrera establezimendu guztiak ixteko eskatu du, eta jarduera klase guztiak bertan behera uzteko; soilik botikak eta auto gidariei zerbitzua emateko errepideko guneak egongo dira irekita. 20:00etatik aurrera kalean ez inor ibiltzeko eskea ere egin du; alegia, etxeratzeko aginduak ezartzen duen muga bi orduz aurreratzea. Herrien arteko joan-etorri guztiak ere mugatzea erantsi du proposamenera. Espainiako Osasun ministro Salvador Illak erantzun du, ordea, jada «gogorrak» direla egun indarrean dauden neurriak, eta itxaron egin behar dela horien ondorioak ikusten hasteko. Horiek horrela, oraingoz autonomia erkidegoei neurri zorrotzagoak hartzeko eskumenik emateko asmorik ez dutela adierazi du, baina aztertuko dituztela egin diren eskabideak.

Eusko Jaurlaritza esaten ari da, ordea, harago egin behar dela. Bilerara eraman duen proposamenean eskatu du, baita ere, espazio publiko zein pribatuetan, bizikideez aparte, gehienez ere lau pertsonako taldeak onartzeko eskea. Intzidentzia handia duten herrietan, ostatuak itxi egiten dira Araban, Bizkaian eta Gipuzkoan, taldeko kirol jarduerak ere bertan behera geratzen dira, eta irizpide hori bera «orokortzeko» ere eskatu du.

Behin neurriok ezarrita, «hamabostean behin» berrikustea proposatu du Jaurlaritzak.


Summary: Pentsioak kalkulatzeko epea 25 urtetik 35era luzatuko duela ukatu du Madrilek. Bruselara bidalitako agirian ez da urte horien aipamena agertzen, baina bai zirriborro batean. Kotizazio epeak luzatzeko aukera ez du baztertu, baina urte okerrenak kentzeko aukerarekin.

Pentsioak kalkulatzeko kontuan hartu beharreko kotizazio epeari buruzko eztabaida behin betiko itxi nahi izan du Espainiako Gobernuak. Pedro Sanchez presidenteak eta Jose Luis Escriva Gizarte Segurantzako ministroak gaur agindu dute epea ez dutela 25 urtetik 35 urtera luzatuko. Madrilgo gobernuaren barruan eztabaida handia izan da horren inguruan, Unidas Podemosko ministroek ohartarazi dutelako ez dutela inola ere onartuko.

Kalapita faltsua dela aldarrikatu du Escrivak, ez dagoela borrokarik gobernuaren barruan, inork ez duelako 35 urteko kotizazioa aipatu. «Ez da existitu, eta ez da existituko», ziurtatu du Escrivak, Onda Cero irratian. «Kontakizun artifizial bat» sortu da neurri horren inguruan, «existitzen ez den errealitate batetik abiatuta». «Zer gertatu da? Erdibideko kalkulu batzuetatik abiatuta, norbaitek hartu egin dituela eta horrekin kontakizun bat egin duela, esan ahal izateko konfrontazio kontakizun bat badagoela».

Adierazpen horiek ez datoz guztiz bat atzo hedabide batzuek filtraturiko agiri batekin. Espainiako Gobernuak Europako Batzordera igorri beharreko erreformen zirriborro bat da, Gizarte Segurantzako Ministerioaren zigilua du, eta espresuki aipatzen du 35 urteko epea. Edonola ere, zirriborro hori bidean geratu da, eta hainbesteko zehaztasunik ez da agertzen Madrilek Bruselara bidalitako azken testuan.

Aldaketak izango dira

Batera edo bestera izan, pentsioa kalkulatzeko epea 35 urtera ez luzatzeak ez du esan nahi ez direnik aldaketak izango arlo horretan. Bruselak jaso duen agiriak berak dio aldaketak izan daitezkeela arlo horretan, «ibilbide profesionalen oraingo errealitatera egokitzeko». Bi iradokizun egin ditu: urte gehiago har daitezkeela kontuan — «pentsioa egindako ekarpenari gerturatu behar zaio»—, baina kotizatu gabeko edo kotizazio txikiko urteen konpentsazioa izan daitekeela. Formula bat izango litzateke urte gehiago kontuan hartzea, baina langileak eskubidea izatea urte okerrenak zenbaketa horretatik kentzeko.

Kontuan hartzen diren kotizazio epeak luzatzeak, oro har, jaso beharreko pentsioak jaitsi izan ditu orain arte, ohikoa baita langile baten soldata handitzea bere ibilbide profesionalak aurrera eginez gero, dela ardura handiagoko kargua hartu dutelako, dela antzinatasun saria eskuratzen duelako —Bruselara iritsi ez den zirriborroaren kalkuluen arabera, 25 urtetik 35era igotzeak batez beste %6,3 txikituko lituzke pentsioak—.

Baina azken urteetan egoera aldatzen ari dela esan du Escrivak, badirela azken urteetan diru sarrera txikiagoak dituzten herritarrak, batez ere erretiroa hartu aurretik kaleratu dituztelako. Horri gehitu behar zaio prekaritatea handitu egin dela azken hamarkadetan, eta horren ondorioz gero eta langile gehiagok kotizatu gabeko urteak dituztela, edo oso ekarpen txikikoak. Egoera horrek batez ere gazteei eta emakumeei kalte egiten diela aipatu du ministroak, eta hori kontuan hartu nahi dutela erreforman. «Bruselara doana, gizarte eragileekin lantzen ari garena da jende askoren lan bizitzak aztertu behar ditugula, ikusteko noiz arte luzatzen diren beren kotizazioak, ikusten zer gertatzen den hutsuneekin, azken urteekin».

Bi urtetik 24ra

Azken hamarkadetan asko handitu da pentsioaren zenbatekoa kalkulatzeko erreferentzia. 1985era arte, lan egindako azken bi urteetako soldataren araberako pentsioa jasotzen zuten erretiratzen zirenek, baina urte hartan zortzira handitu zuten, eta hamabostera 1997an. 2011n, berriz, hamabostetik 25era igotzeko prozesua hasi zen, datorren urtean bukatzekoa dena. Horrenbestez, aurten erretiroa hartuko dutenen azken 24 urteetako kotizazioak hartuko dira kontuan.

Pentsioak eguneratzeari dagokionez, erreformak behin betiko lurperatuko du PPk arlo horretan zioena, hots, %0,25 soilik igotzea Gizarte Segurantzak defizita zuenean. Pentsioek erosteko ahalmenari eutsiko diotela agindu du Espainiako Gobernuak, baina horrek ez du ezinbestean esan nahi urtero KPIa igoko dietenik.


Summary: Pujana sexualki esplotatzea egotzi diete haren hilketagatik ikertutakoei. 32 urteko emakumea zena legez kanpo atxiki izana ere leporatu die epaileak bi akusatuei.

Azpeitiko 1. Instrukzio Auzitegiko epaileak beste bi delitu egotzi die Aintzane Pujana 32 urteko emakume donostiarra zenaren hilketaren harira akusatutako bi herritarrei; Pujana legez kanpo atxiki eta hura sexualki esplotatu izana. El Diario Vasco egunkariak argitaratu eta BERRIAk egiaztatu duenez, epaileak erabaki du akusazioak zabaltzea, Ertzaintzak aurkeztutako frogak aztertu eta akusatuei deklarazioa hartu ondoren. Bi atxilotuak bikote dira: 24 urteko gizonezko bat, eta 23ko emakumezko bat; Errenteriakoak dira (Gipuzkoa).

Ertzaintzaren arabera, Pujanarekin bizi ziren Aizarnazabalgo (Gipuzkoa) landetxeko apartamentu batean. Ikerketak azaleratu duenez, labankadaz hil zuten Pujana, urtarrilaren 2ko goizaldean izandako liskar gogor batean. Kasua aztertzen ari den ikerlari taldeak, berriz, uste du frogak ezabatzeko Gipuzkoan zehar ibili zirela gorpua Urola ibaiaren alboan utzi ostean. Etxea ere goitik behera garbitu zuten, delituaren zantzuak ezabatu nahian. Hilaren 12an atxilotu zituzten bi akusatuak, eta joan den ostiralean espetxeratu. Martuteneko kartzelan daude.

Pujanaren gorpua urtarrilaren 4an agertu zen, Aizarnazabalgo Etxabe auzoan, ibaiaren ertzean. Biktimaren bikotekideak urtarrilaren 1ean jarri zuen haren desagerpenari buruzko salaketa, eta Ertzaintza biktimaren azken egunak eta orduak ikertzen aritu da orduz geroztik. Biktimak 32 urte zituen, eta Donostiakoa zen.

Indarkeria matxistaren eraginez aurten hildako lehen emakumezkoa da Pujana. 2003az geroztik, berriz, 108 dira indarkeria matxistaren biktiman Euskal Herrian. Iaz, bost izan ziren, eta orain arteko azkena Marian Ibarluzea izan zen. Arrasatekoa zen sortzez, baina Kanarietan bizi zen azkeneko hamar urteetan. Abenduaren 28az geroztik desagertuta zegoen, eta lagun batek salatu zuen, telefonoa hartzen ez ziolako. Etxean hilda aurkitu zuten. Ibarluzeak bikotekide zuen gizonak bere burua aurkeztu zuen komisarian, eta hilketa aitortu zuen.

Herenegun, Eneko Goia Donostiako alkateak Pujanaren hilketa gaitzetsi zuen udalaren izenean, eta elkartasuna adierazi zien senideei: «Urtea modu oso tristean hasi genuen. Aizarnazabalen hilik agertu zen Aintzane Pujana donostiarra. Hasieran, harrituta geratu ginen, eta ikerketak berak zer bide izango zuen ez genekien. Atxiloketak izan diren arte. Ondoren, argi eta garbi ikusten da erailketa bortitz baten aurrean gaudela».


Azkena, bere kontura

Summary: Azkena, bere kontura. Realak Kordoba kanporatu du Kopan, Willian Joseren bi goli esker. Okerrik ezean, brasildarra Wolverhamptonera joango da utzita, aurki.

Willian Josek bere sinadura idatziz amaitu du Realean egin duen aldi jarraitua. Oker handirik ezean, aurrelari brasildarra Ingalaterrako Wolverhampton taldean ariko da aurrerantzean, utzita, eta agur ezin hobea egin dio talde txuri-urdinari: Espainiako Kopan haren bi goli esker egin dute aurrera txuri-urdinek. Kordobari 0-2 irabazi diote.

Erasoko jokalariak bere gain hartu du agurreko lehia. Lehen zati eskas baten ostean, Willian Joseren bi golek sailkatu dute Reala final-zortzirenetarako. Baloia sareratzean ospakizun handirik egin ez badu ere, bere erako eskertza egin du aurrelariak. Izan ere, haren ekarpenik gabe lanak izango zituzten txuri-urdinek. Bi maila beherago ari den talde bat menderatzeko astunegi aritu dira, eta bi joaldi baliatu ditu Kordobaren amarauna zulatzeko. Neurketari ekiteko, zenbait aldaketa egin ditu Imanol Alguacil prestatzaileak. Asier Illarramendi hasieratik aritzea izan da horietako bat; mutrikuarrak urte eta erdi egin du norgehiakorik jokatu gabe, eta hasieratik aritu da gaur, kapitain gisara. Huraxe izan da iluntzeko lehendabiziko poza Donostiako taldearen zaleentzat. Aritz Elustondok emandakoa izan da bigarrena; azken asteetako arazo fisikoak gaindituta, zelaian izan da beasaindarra ere. Harrobiko bi jokalari horiez gain, aulkian denbora gehiago igaro duten zenbait jokalari zelairatu ditu Imanolek, Kopan bederen minutuak izan zitzaten: Modibo Sagnanen, Ander Barrenetxearen, Roberto Lopezen eta Martin Merquelanzen kasua izan da.

Haiek, ordea, ez dute lortu jokatzeko grina hori erakustea. Apal ekin diote bi taldeek, elkar zainduz, eta kosta egin zaie aurkariari min egitea. Kordobak erosokorrago jokatu du lehendabiziko zatian. Neurria hartu dio Realari, eta Pablo Alfaroren taldeak erasoan abagune gutxi izan baditu ere, lortu du txuri-urdink bere areatik urrun egotea. Bigarren zatiaren esperoan, egoera hori balekoa izan da espainiarrentzat. Alegrantzia horrek ez die askorik iraun, ordea. Realak gaitasun tekniko handiagoa aprobetxatu du golak sartu eta hurrengo kanporaketarako sailkatzeko. Lopezek, 56. minutuan, erdiraketa ona egin du ezker zangoarekin, eta Willian Josek sarera bideratu du baloia. Halaxe egin du 0-1ekoa. Ordutik aurrera, partida kudeatzen aritu da Reala. Imanolek aldaketa batzuk egin arren, aurrelari brasildarrak bere bigarren gola egin du 84. minutuan. Agur kutsuko zartakoa eman dio baloari eskuineko zangoaz. Gol eder bat sartuz utziko du Reala. Lau txapelketa begiz jota Willian Joseren bi gol nahikoa izan ditu Realak aurtengo Kopan aurrera segitzeko. Txapelketa horri, iazko Kopari, Espainiako Ligari eta Europa Ligari begira dira orain txuri-urdinak. Lehiaketa multzo horretan pozak biltzen segitzeko, Donostiako klubak gertu du Sevillako Carlos Fernandez fitxatzea, Willian ordezteko. Halaber, azken orduetan harrabotsa sortu du Martin Odegaarden itzulera posibleak. Biak lotu nahian ari da zuzendaritza.


Summary: Lau pertsona atxilotu dituzte Donostiako Parte Zaharrean. Istiluak izan dira sansebastianak ospatzen ari ziren herritar batzuen eta ertzainen artean.

Asteburuan liskarrak izan dira Donostiako Parte Zaharrean herritar ugariren eta ertzainen artean, kale edanerako asmoz ari zirelakoan, Polizia herritar taldeak desegitera joandakoan. Gaur, San Sebastian egunez, Poliziaren presentzia ugaritu egin da, eta iluntzean liskarrak izan dira.

Jaurlaritzako Segurtasun Saileko iturriek zabaldu dutenez, lau pertsona atxilotu dituzte, ertzainei hainbat objektu jaurtitzea leporatuta. Atzemandakoek 18, 21 eta 31 urte dituzte. Gainera, jakinarazi dute bost ertzain zauritu dituztela eta beste pertsona bat erietxeratu dutela, baina ez duela zauri larririk.

Tabernak ixterakoan, 20:00ak inguruan, Ertzaintzak polizia operazioa abian jarri du kaleak husteko.


«Jotzeko egingo dugu tiro»

Summary: «Jotzeko egingo dugu tiro». Donostiako lau gazte atxilotu zituzten atzoko istiluetan, eta Ertzaintzak ez du baztertzen gehiago atxilotzea. Bideo bat zabaldu da sare sozialetan: ertzain batek agintzen du «jotzeko tiro» egiteko. Bederatzi zauritu daudela esan du Segurtasun Sailak.

«Jotzeko egingo dugu tiro», entzun daiteke atzo Donostiako Parte Zaharrean izandako istiluak grabatutako bideo batean. Ertzaintzako polizia bat da hori bere lankideei esaten diena. Atzo iluntzean gertatutako liskarren nondik norakoak argitzen ari dira gaur, eta behin-behineko balantzea egina dago: lau atxilotu eta gutxienez bederatzi zauritu arin. Edonola ere, Eusko Jaurlaritzako Segurtasun Sailak iragarri du «ikerketak irekita segitzen duela», eta ez duela baztertzen atxiloketa gehiago egitea. Poliziaren kolpeekin ospitaleratutakoen irudiak ere zabaltzen ari dira; tartean, masailezurra hautsita daukaten bi gazteen argazkiak.

Atzo iluntzean hasi ziren liskarrak, instituzioen kontakizunaren arabera, 20:15 aldera Eneko Goia hiriko alkateak bandera jaisteko zeremonia izan aurretik. Udaltzaingoak, egoera ezin kontrolatuta, Ertzaintzari deitu zion, eta orduan sartu zen Polizia auzoan, asteon hirugarren aldiz. Segurtasun Sailaren arabera, bart plazan bildutakoek hainbat objektu jaurti zizkieten udaltzainei, eta, ertzainak etorri ostean, aurrez aurreko liskarrak hasi ziren poliziekin. Eta, hain justu, ordukoak dira «jotzeko egingo dugu tiro» dioten bideoak.

Roberto Seijo Erneko idazkari nagusiak Radio Euskadin esan du ezen, «lagunarteko hizkeran» eta testuingurua aintzat hartuta, ohikoa izaten dela, baina nabarmendu du ez dela hori ertzainen «nahia, inondik ere». Bestalde, irudietan «ertzain gutxi» ikusi dituela esan du sindikatuko idazkari nagusiak, eta agintari politikoei leporatu die nahikoa baliabide ez edukitzea. «Kale borrokaren» beste adierazpide bat dela ere esan du.

Istiluak iluntzean

San Sebastian eguna ospatu zuen hiriak atzo, baina ez zen ospakizun handirik egon, izurriaren kontrako neurriak zirela eta. Bertsio ofizialaren arabera, istiluak 20:15 aldera hasi ziren. Eneko Goia hiriko alkateak bandera jaisteko zeremoniaren aurretik, Udaltzaingoak plaza jendez hustu nahi izan zuen. Izan ere, 24 bat ordu lehenagoko jaia hasteko ekitaldian, plazan bilduriko talde batek txistu eta oihu egin zion agintariari. «Ez dut inoiz ulertuko hiriko bandera egonda eta San Sebastian martxa jotzen ari direnean norbaitek une hori beste kontu batzuekin nahastu nahi izatea», esan zuen Goiak.

Segurtasun Sailaren arabera, bart plazan bildutakoek hainbat objektu jaurti zizkieten udaltzainei, eta haiek laguntza eskatu zioten Ertzaintzari. Orduan, aurrez aurrekoak izan ziren polizien eta gazteen artean. Ertzainek pilotak jaurti dituztela salatu dute hainbat lekukok. Pertsona bat plazan bertan atxilotu zuten. Besteak inguruko kaleetan atzeman zituzten, eta bat Bulebarrean, Piztu Donostia taldeak bideo batez salatu duenez. Atxilotuetako batek 18 urte ditu, beste batek 21, eta beste batek 31.

Mobilizazioa eta ikerketa

Joan den larunbatean izandako atxiloketak eta polizia operazioa salatzeko, datorren larunbatean eguerdian Bulebarrean elkarretaratzea egiteko deia egina zuen Donostiako Parte Zaharreko Gazte Asanbladak. Eta atzoko gertaeren ostean, deialdiari eutsi diote. Gazteon aurkako kriminalizazioa gelditu. Errepresiorik ez leloarekin mobilizatzeko deialdia egin dute.

Bestalde, Ertzaintzak jakinarazi du zabaldik daukala ikerketa, «istiluetan parte hartu zuen jende gehiago» identifikatzeko asmoz.


Summary: Kultur eta hezkuntza munduko 30 pertsonalitatek presoen urruntzea amaitzeko eskatu dute. Euskal Herriko, Herrialde Katalanetako eta Espainiako izenak daude sinatzaileen artean. «Iraganeko salbuespenezko logikak» gainditzeko eskatu dute.

Zinema, literatura, arte eta kulturako beste hainbat alorretako 30 sortzailek gutuna sinatu dute euskal presoen urruntzea amaitzea eskatzeko. Itzulerarik gabeko bide berri baten alde izenburupean, «iraganeko salbuespenezko logikak» gainditzeko eskatu dute.

ETAk jarduera armatua eten zuenetik hamar urte igaro direla gogoratzen hasi dute mezua. Bi urte dira erakundea sakabanatu zenetik, baina bizikidetzaren aldeko bidea «prozesu irekia eta oraindik amaitu gabekoa» dela adierazi dute. Nabarmendu dutenez, Euskal Herrian azken urteotan elkarrizketarako gune asko zabaldu dira, gertaturikoa aztertzeko eta bestearen mina ulertzeko. Bizikidetza gune horiek eta normalizazioaren alde emaniko beste hainbat urratsak «erakusten digute euskal gizarteak erabaki duela atzerabueltarik ez duen bide baten alde apustu egin duela». Bide horretatik at inork ez duela geratu behar adierazi dute, ezta «zigorra euren senideengandik eta jaioterritik urrunduriko kartzeletan terrorismo delituengatik zigorturiko pertsona horiek guztiak ere». Pertsona horiek «iraganeko salbuespenezko logikak» pairatzen jarraitzen dutela adierazi dute. «Ez da arrazoirik geratzen salbuespen hori justifikatzeko».

Politika horrek Europako Giza Eskubideen Auzitegiaren ebazpenen kontrakoa dela idatzi dute, eta baina Espainiako Konstituzioaren aurkakoa ere, berriz gizarteratzea bakarrik posiblea delako presoak euren gizarte inguruetatik ahalik eta gertuen daudenean.

«Mezu hau sinatzen dugunok eskatzen dugu inor ez uzteko Euskal Herrian irekitzen ari diren errealitate berrietatik at». Salbuespen egoera amaitzeko Madrilen agintean den koalizio gobernua (PSOE-Podemos) egiten ari den ahalegina jarraitu behar duela adierazi dute, preso guztiak «Euskal Herriratzeko prozesua erabat osatu arte».

Horrez gain, presoek gradu progresiorako eta gaitz larriak pairatzeagatik kartzelatik ateratzeko duten eskubideetatik kanpo uzteak ez duela zentzurik nabarmendu dute. Gaia alderdien arteko lehiatik ateratzeko eskatu dute.

Beste herrialdetan eginiko prozesuak ekarri dituzte gogora, eta salbuespenezko espetxe politika gainditzeak bizikidetzari egin dion mesedea nabarmendu dute. «Ez dugu zalantzarik: salbuespenezko politika zaharrak atzera uzteak sendotu egin ditzake Euskal Herrian zabalduriko bizikidetza agertokiak, eta baita geroan beste batzuk etortzea ere. Koalizio gobernua animatu nahi dugu gaur euren jaioterritik eta senideen bizilekutik urrun terrorismoarengatik zigorra betetzen ari diren pertsona guztiak Euskal Herriko kartzeletara eramateko prozesua burutzera».

Hemen dago Itzulerarik gabeko bide berri baten alde gutuna irakurgai (gazteleraz).

Segidan, gutuna sinatu dutenen zerrenda:

Isaac Rosa (Idazlea da. Besteak beste El ruido del mundo [Extremadura 1936], La habitación oscura eta Feliz final eleberriak idatzi ditu, Adiós muchachos antzezlana, eta Kosovo. La coartada humanitaria: antecedentes y evolución saiakera.

Clara Serra (Pentsalari feminista da, eta Podemosen diputatua izan zen Madrilgo Asanblean, eta gero Mas Madrid alderdian. Besteak beste, Leonas y zorras: estrategias políticas feministas eta Manual ultravioleta liburuak argitaratu ditu).

Javier Gallego Crudo (Kazetaria eta irrati esataria da: Carne cruda irratsaioa zuzentzen eta aurkezten du Radio 3 irratian. Horrez gain, Abolición de la pena de muerte eta Lo llevamos crudo liburuak argitaratu ditu).

Maria San Miguel (Aktorea eta antzerkigilea da. 2008. urtean, Tiempos Modernos konpainia sortu zuen).

Aitor Merino (Aktorea eta zinema zuzendaria da. Asier eta biok dokumenta zuzendu zuen. Aktore gisa La leyenda del hombre lento eta El calentito filmetan egin du lan, besteak beste).

Edurne Portela (Historialaria, irakaslea eta idazlea da. Displaced Memories: The Poetics of Trauma in Argentine Women eta El eco de los disparos: cultura y memoria de la violencia saiakerak idatzi ditu, eta Mejor la ausencia eta Formas de estar lejos eleberriak).

Puy Oria (Oria Films ekoiztetxearen sortzailea da. Obaba filma ekoitzi du, besteak beste, eta, Simone de Beauvoir saria jaso zuen 2019an, XXIV. Zinemakumeak gara! jaialdian).

Montxo Armendariz (Zinema zuzendari eta gidoigilea da. Dozena bat film zuzendu ditu, tartean Tasio, 27 ordu, Historias del Kronen, Secretos del corazon, Obaba eta No tengas miedo).

Sergi Lopez (Aktorea da. Tartean, Harry, un ami qui vous veut du bien, El cielo abierto, El laberinto del fauno, Mapa de los sonidos de Tokio eta Pa Negre filmetan aritu da).

Daniel Guzman (Akorea, gidoilaria eta zuzendaria da. Aktore gisa honako filmetan aritu da, besteak beste: Hola, ¿estás sola?, Barrio, Arena en los bolsillos eta Bajo el mismo techo)

Cristina Fallaras (Idazlea eta kazetaria da. Hainbat telebista saiotan hartu du parte, solaskide gisa. Cuatro katean dabil azken boladan. Besteak beste Las niñas perdidas eta Ultimos días en el Puesto del Este eleberriak argitaratu ditu).

Abel Azkona (Artista eta idazlea da. Ezaguna da lan probokatzailea egiteagatik. Horietako performance batean Pederastia hitza idatzi zuen ostia kontsakratuak erabiliz. Horrengatik auzitara eraman zuen talde katoliko batek. Mehatxu ugari jaso ditu sareetan).

Jaime Pastor (Intelektuala, irakaslea eta politikaria da. Anticapitalistas alderdiko buruetako bat da. Erabakitzeko Eskubidearen Aldeko Madrildarrak plataformako kidea da).

Arantxa Tirado (Politologoa da, Latinoamerikan aditua. Venezuela: más allá de mentiras y mitos saiakera argitaratu du).

Willy Toledo (Aktorea da. Besteak beste honako filmetan aritu da: El misterio Galindez, Intacto, La espalda de Dios, La lengua de las mariposas, La ley de la frontera eta Morirás en Chafarinas).

Daniel Bernabe (Idazle eta kazetaria da. Besteak beste, De derrotas y victorias, La trampa de la diversidad eta La distancia del presente saiakerak argitaratu ditu).

Javier Lezaola (Kazetaria da. Besteak beste, Diagonal, Revista21 eta Pikara Magazine aldizkarietan argitaratu ditu testuak).

Rommy Arce (Politikaria da. Anticapitalistas alderdiko kidea da, eta Madrilgo Udaleko zinegotzia izan zen 2015etik 2019ra).

Marcos Roitman (Irakaslea, soziologoa eta saiakeragilea da. Txiletik ihes egin zuen Augusto Pinocheten diktadurarengatik. Besteak beste, Tiempos de oscuridad: Historia de los golpes de estado en América Latina eta Los indignados: El rescate de la política saiakerak argitaratu ditu).

Federico Mayor Zaragoza (UNESCOko idazkari nagusia izan zen 1987tik 1999ra. Irakaslea da, eta hainbat liburu argitaratu ditu, tartean: The World Ahead: Our Future in the Making, La palabra y la espada, eta Tiempo de acción)

Nuria Alabao (Idazlea, kazetaria eta ikertzailea da Universitat de Barcelonan, eta Feminismos saila koordinatzen du Ctxt atarian).

Nacho Vegas (Abeslari-kantugilea da. Manta Ray taldeko sortzailea izan zen. Zortzi disko luze argitaratu ditu bakarka, tartean, Actos inexplicables, La zona sucia eta Oro, salitre y carbón).

Facu Diaz (Musikari, telebistako aurkezlea eta umoregilea da. 2015ean Espainiako Auzitegi Nazionalak terrorismoaren biktimen ohorearen aurkako delitua egotzi zion, La Tuerka saioan aurreko urtean eginiko sketch batengatik. Azkenean artxibatu egin zuten kasua).

Lorena Ruiz-Huerta Garcia de Viedma (Abokatua eta irakaslea da. Asociación Libre de Abogados taldeko eta No Somos Delito plataformako kidea da.

Carlos Bardem (Aktorea, gidoilaria eta idazlea da. Dozenaka film eta telesailetan aritu da, besteak beste, Renko, Assassin's Creed, L.A. Series, Bitter Grapes, Che: Guerrilla, Alatriste, Princesas, Torrente: El brazo tonto de la ley, Perdita Durango eta Más que amor, frenesí)

Aitor Gabilondo (aktore, telebistako gidoilaria eta abeslaria da. Besteak beste, Allí abajo, Goenkale, Sorginen laratza, Wazemank, Noaoa eta Patria lanetan aritu da).

Oscar Jaenada (Aktorea da. Tartean, La Herencia Valdemar II: La Sombra Prohibida, Pirates of the Caribbean: On Stranger Tides, Buscando a Eimish eta The Godmother filmetan egin du lan).

Alfonso Zapico (Komikigilea da. Besteak beste, La guerre du professeur Bertenev, Café Budapest eta Dublindarrak lanak argitaratu ditu).

Ana Pardo de Vera (Kazetaria da, eta Público hedabide digitalaren zuzendaria. En la maleta de Zapatero liburua argitaratu du).

Justa Montero (Irakaslea eta ekintzaile feminista da).


Summary: Kataluniako Atzerri kontseilaria inhabilitatu du herrialdeko Auzitegi Nagusiak. Bernat Sole desobedientziagatik zigortu du, Agramunt herriko alkate zenean 2017ko independentzia erreferenduma egiten laguntzeagatik.

Kataluniako Gobernuko Atzerri kontseilaria urtebeterako inhabilitatu du Kataluniako Auzitegi Nagusiak. Bernat Soleri desobedientzia larria egotzi dio epaimahaiak, Agramunteko alkate eta ERCko parlamentari zela 2017ko urriaren 1eko independentzia erreferenduma egiten lagundu zuela iritzita. Inhabilitazio zigorra ez da berehala ezarriko, Solek Espainiako Auzitegi Gorenean helegitea aurkezteko aukera izango baitu. Gorenak zigorra epai irmo batekin berresten badu hasi beharko du hura betetzen. Kataluniako Auzitegi Nagusiak 16.800 euroko isuna ere jarri dio kontseilariari.

Auzitegiaren esanetan, Solek modu pertsonalean eta zuzenean jaso zuen Espainiako Auzitegi Konstituzionalaren erabakien berri, eta jakitun zegoen deskonexio legeak ezarriz gero desobedientzia ekintza baten erantzule izango zela.

Epaian jaso duenez, Solek Agramunteko udal areto bat erabiltzeko baimena eman zuen urriaren 1eko erreferendumean parte hartzera deitzen zuen hitzaldi baterako, eta «alkate eta diputatu gisa» hizlari aritu zen ekitaldi horretan, jendea bozkatzera deituz. Erreferenduma antolatzeko «ardura logistikoak» bete zituela gaineratu du auzitegiak, eta «babesa eta laguntza» eman ziela antolatzaileei, Espainiako Poliziak eta Guardia Zibilak beste herri batzuetan egin zituzten esku hartzeei buruzko informazioa helarazi zielako, besteak beste.

Bozetan «esku hartzeko»

ERCk Kataluniako Auzitegi Nagusiaren zigor epaia gaitzetsi du. Haren iritziz, Kataluniako bozetan «esku hartzeko» helburua du erabakiak. Marta Vilalta ERCko bozeramaileak epaia «mendekua» dela salatu du, eta ohartarazi hauteskundeen antolaketa baldintzatuko duela, baita ERCren hautagai zerrenda aldatzera behartu ere. Lleidako zerrendan, bigarren tokian zegoen Sole.


Summary: Eraso suizida batek gutxienez 28 hildako eragin ditu Bagdaden. Bi leherketa izan dira hiriburuaren erdiguneko Al-Tayaran plazako merkatuan. Zaurituak 70etik gora dira.

«Eraso terrorista bat» izan da Bagdaden, Yahia Rasul Irakeko armadaren bozeramailearen esanetan. Azaldu duenez, bi erasotzailek beren buruaz beste egin dute, eskura zituzten lehergailuak aktibatuta, Poliziarengandik ihes egiten ari zirenean. Datu ofizialen arabera, gutxienez 28 dira hildakoak, eta zaurituak, 70etik gora.

Leherketak Bagdad erdigunean gertatu dira, Al-Tayaran plazan egin ohi den bigarren eskuko arropa merkatu batean. Irakeko Osasun Ministerioak jakinarazi duenez, biktimak inguruko zortzi ospitaletara eraman dituzte anbulantzian.

AEBen inbasioaren ondorengo urteetan, ugariak izan dira lehergailuen bidezko eraso suizidak Bagdaden, baina kopuruak nabarmen egin du behera hiriburuan azken urteetan. Gisa horretako azken erasoa 2019ko ekainean izan zen.

Estatu Islamikoaren aldekoek aldarrikatu dituzte orain arte eraso suizida gehienak. Aldiz, Iranek babestutako miliziek gehiago erabili dituzte misilen eta morteroen bidezko erasoak, AEBetako indarren nahiz enbaxadaren aurka egiteko. Oraingoz, inork ez du gaurko erasoa bere egin.


Summary: Korrikak amaitu behar zuen egunean, ekitaldiak egingo ditu AEK-k. Oraindik ez dute zehaztu zer egingo duten eta non, baina unean uneko osasun neurrietara egokitutako "ekitaldi xumeak" izango dira, martxoaren 28an.

2021ean Korrikarik ez da egingo, baina euskararen aldeko lasterketa amaitzekoa zen egunerako, hainbat tokitan ekitaldiak antolatuko ditu AEK-k. Hala jakinarazi du gaur euskaltegien sareak, ohar bidez, eta euskaltzale denei dei egin die martxoaren 28a agendan markatzeko. Egitasmoaren nondik norakoak aurrerago jakinaraziko dituztela ere adierazi dute.

AEK-k efemeride bat ekarri du gogora ohar horretan. Egun hauetan, 55 urte bete dira Rikardo Arregi kazetari eta euskaltzaleak, beste euskaltzain batzuen babesarekin, Euskaltzaindiari helduen alfabetatze eta euskalduntzearen premia igorri zionetik. “Gerora, AEK bilakatuko zen ekimena abiatzeko eskaria”, oharrean azaldu dutenez. 55 urte geroago, AEK-tik berretsi dute helduen euskalduntze eta alfabetatzeak berebiziko garrantzia dutela oraindik ere “inoiz Euskal Herria euskalduna izan dadin erdietsiko badugu”.


Andosillan baheketa eginen dute

Summary: Andosillan baheketa eginen dute. Bi adin multzori eginen dizkiete COVID-19a atzemateko probak: 15-29 urtekoei eta 50-69 urtekoei. Bihar izanen da baheketa, herriko kiroldegian.

Kutsatzeek nabarmen egin dute gora Andosillan (Nafarroa). Nafarroako Gobernuko Osasun Departamentuak emandako datuen arabera, azken astean 40 kasu baino gehiago detektatu dituzte. Transmisioa eteteko asmoz, birusa atzemateko testak egitera deitu dituzte herritarrak. Bi adin multzori eginen dizkiete testak: 15-29 urtekoei eta 50-69 urtekoei. Gobernuak eta Andosillako Udalak emandako datuen arabera, herrian 1.100 herritar inguru dira adin tarte horietakoak. Testa egin nahi dutenek telefono bidez egin beharko dute eskaera, eta biharko emanen zaie ordua.

Osasun Departamentuak zehaztu duenez, ez dira testa egitera deituko azken hamar egunetan PCR probaren bat egin duten herritarrak, ezta azken hiru hilabeteetan gaitza izan dutenak ere.


Summary: Baimendutako zor osoa hartuko du Gipuzkoak, gastua %7,4 handitzeko. Mubil, Adinberri eta beste «etorkizun proiektuek» EBren finantzaketa jasoko dutela espero du Olanok, baina ez du diru hori kontuetan sartu

Gipuzkoako Foru Aldundiak 983 milioi euroren aurrekontu propioa aurkeztu du 2021erako. Iazko aurrekontuan baino 68 milioi euro gehiago gastatu nahi ditu, hau da, %7,4 gehiago. «Izugarrizko apustua», Markel Olano ahaldun nagusiaren hitzetan, zerga bilketak iaz hartu zuen danbatekoari osorik buelta emango ez zaion urte batean gertatuko delako.

Zehazki, aldundiak kalkulatu du 118 milioi euroko zor berria hartuko duela. Kopuru hori bera Espainiako Gobernuak eta Eusko Jaurlaritzak aldundientzat negoziatutako defizit publikoaren gehienezko kopurua —BPGaren %0,8—. Horietatik 60 milioi dira zerga bilketaren jaitsiera konpentsatzeko, eta beste 58 milioi gastu berria finantzatzeko.

Aurreko urteetan «kontuak garbitzeko ahalegin handia» egin duelako jo dezake orain Gipuzkoako Aldundiak zorpetzera: 2018an eta 2019an, 130 milioi euro txikitu zuen foru gobernuak bere zorra, Atzeraldi Handiaren hasieran Olanoren lehen gobernuak hartutakoa. Urtea amaitzean, 550 milioi euroren zorra izango du aldundiak, Jokin Perona Ogasun diputatuaren arabera. Zor hori «zikloa aldatzen denean» hasiko dira txikitzen, aurrekontu politika antiziklikoa eta keynesianismoa aldarrikatu baititu Gipuzkoako foru gobernuak.

Proiektu kuttunak

Olanok ziurtatu du COVID-19ak osasunean eta ekonomian eragin duten kalteei aurre egitea dela bere gobernuaren lehentasuna. Ildo horretan kokatu du gizarte politiketara bideratuko duela diru gehien, 419 milioi euro, hain zuzen ere —hemeretzi milioi gehiago, +%4,8—. Atal horren barruan, adinekoak zaintzeko politikek 150 milioi euro izango dituzte; zaharren egoitzek hamar milioi gehiago izango dituzte, eta Kabiak lau milioi gehiago.

«Etorkizuna eraikitzeko» proiektuek ere badute beren lekua Olanoren aurrekontuan: hamazazpi milioi jasoko ditu Mubil mugikortasun elektrikoa sustatzeko zentroak, 12,4 milioi Adinberrik —martxoan dira hastekoak zahartzaroa ikertzeko gune hori eraikitzeko lanak, Pasaian—, 3,4 milioi Elkar-Ekinek, hiru milioi Naturklimak, milioi bat Ziurrek, 600.000 euro bana Arantzazuko laborategiak eta Koldo Mitxelenak, eta 400.000 euro Euskararen Berrikuntza Zentroak.

Proiektu horretako gehienak Euskadi Next planean azaltzen dira, hots, EBren Hurrengo Belaunaldia planaren dirua jasotzeko Eusko Jaurlaritzak Espainiako Gobernuari igorritako zerrendan. Baikor dago Olano, uste baitu Europaren finantzaketa jasoko dutela, bi arrazoi direla medio: batetik, EBren helburuekin bat datozelako, eta, bestetik, dagoeneko abian dauden proiektuak direlako. Edonola ere, EBren diruek proiektu horrek «bizkortu» egingo lituzkete, eta haiek gabe ere aurrera egingo dutela agindu baitu Olanok. Iritsiko diren ziurtasuna ez dutenez, ez dituzte aurrekontuan sartu.

Azpiegiturei dagokienez, Peronak azaldu du hiru proiektuk dutela lehentasuna: Urretxu-Azkoitia errepidea berritzeak, Donostiako 27. Poligonoa egokitzeak, eta A-15eko tunelak zaharberritzeak.


Summary: EH Bilduk proposatu du oinarrizko hornidura energetikoaren faktura ez izatea diru sarreren %10 baino gehiago. Ongizate energetikorako eskubidea bermatzeko lege proposamen bat aurkeztu du EH Bilduk, pobrezia energetikoaren kontzeptua gainditzeko helburuarekin. Haren arabera, egoerak «okerrera» egin du azken urteetan, eta herritarrek «erantzunak» behar dituzte.

EH Bilduk ongizate energetikorako eskubidea bermatzea helburu duen lege proposamena erregistratu du gaur Eusko Legebiltzarrean, Gasteizen. Haren arabera, Araba, Bizkai eta Gipuzkoako etxebizitza legean jasota dagoen «dimentsio nagusietako bat etxebizitza duin bat» izatea da, eta herritar guztiek oinarrizko baliabide energetikoak eskura edukitzea «ezinbesteko elementua» da. Lege proposamenean, beraz, proposatu dute oinarrizko hornidura energetikoa lortzeko faktura ezin dela izan etxebizitzako kideen diru sarreren %10 baino gehiago, eta, gainera, bizilekuetan 18 eta 25 gradu arteko tenperatura izatea bermatu beharko litzatekeela, nazioarteko irizpideen arabera. Baina bada gehiago ere. Taldeak azpimarratu du «bazterketa egoeran erortzeko» arriskuan daudenei jarraipen «berezia» egingo diela administrazioak, hornidurak eskuratzeko.

Nerea Kortajarena eta Mikel Otero EH Bilduko legebiltzarkideek aurkeztu dute proposamena, ezarri nahiko luketen eskubideak pobrezia energetikoaren kontzeptua gaindituko lukeela azalduta. Kortajarenak azpimarratu du 2008ko Atzeraldi Handia krisi ekonomikoaz geroztik kontzeptu horren adierazleek «okerrera» egin dutela, eta «milaka» direla etxean berogailu edo errefrigerazio egokia lortzeko gastuei aurre egiteko gaitasun ekonomikorik ez dutenak: «Bi urte eskasetan %5,3 igo da negua iristean etxean tenperatura egokia mantentzeko zailtasunak zituztenen kopurua; 199.854 pertsona zeuden egoera horretan 2018an». Haren ustez, gainera, izurriteak eragindako krisiak arazoa areagotu egingo du, eta, beraz, herritarrek «erantzunak eta ziurtasunak» behar dituzte, politika publikoetatik eratorriak. EH Bilduk eskatu du herritar guztiek oinarrizko baliabide energetikoak eskura izatea, eskubide hori bermetazeko sistema bat eratzea eta hori iraunkorra den esparru energetiko batean egin ahal izatea.

Proposamena dagoenetan onartuko balitz, Oterok nabarmendu du ongizate energetikoa «eskubide objektiboa eta subjektiboa» izango litzatekeela, eta, beraz, administrazioak bermatu beharrekoa. Legeak jasotakoa bermatzeko, ordea, laguntzak garrantzitsuak direla azpimarratu du. «Batetik, laguntza ekonomikoak leudeke, EAEko pertsona guztiek behar energetikoak asetzeko energia kantitate bat izan dezaten, arrazoizko diru kopuru baten truke; bestetik, laguntza teknologikoak daude, hala nola faktura energetikoa arintzen lagunduko luketen gailu eraginkorrak». Legebiltzarkideak gehitu du laguntza ekonomikoak aurrekontuen bitartez bermatuko liratekeela, baina horretarako hainbat adierazle garatu behar direla: etxebizitza motak, biztanleak eta zaurgarritasun maila, esate baterako.

Larrialdi klimatikoa ere oinarri

Eskubidea bermatzeko oinarrizko hornidurak egotea da ezarritako helburuetako bat, baina legebiltzarkideek aitortu dute bestelako programak eta egitasmoak abiatzea eta arautzea ere beharrezkoa dela, larrialdi klimatikoa oinarri hartuta. «Klima larrialdiak ahalik eta CO2 isuri gutxien izatea eskatzen du, eta, horretarako, legeak bi alderditan egiten du azpimarra», azaldu du Oterok. Batetik, etxebizitzak zaharberritzeko planaren beharra nabarmendu dute, faktura energetikoa erdiraino jaistea lortuko litzatekeela erantsita. Horretarako diru laguntza sistema bat ere egongo litzateke, lege proposamenaren arabera. Bestetik, autokontsumoa eta komunitate energetikoak izan dituzte oinarri, erdigunean energia berriztagarriak jarrita.


Summary: 1.346 kasu positibo atzeman dituzte Hego Euskal Herrian. Osakidetzak eta Osasunbideak ia 17.000 test egin zituzten atzo, eta horien %8k eman dute positibo: 1.346k. Laugarren egunez jarraian, handitu egin da egun bakarrean zenbatutako positibo kopurua. 121 lagun daude Hegoaldeko ZIUetan.

Kutsatuen kurba etenik gabe ari da goratzen Hegoaldean. Nafarroako Gobernuak eta Eusko Jaurlaritzak emandako datuen arabera, 1.346 COVID-19 kasu positibo atzeman dituzte atzo egindako probetan. Azaroaren 14tik aitzina erregistratutako kutsatu gehien dira horiek. Zehazki, PCR probak eta antigeno testak aintzat harturik, birusa detektatzeko 16.745 test egin zituzten atzo Hego Euskal Herrian, eta horien guztien %8k eman zuten positibo. Eguneko positibo kopuruari dagokion adierazlean ez ezik, goranzko joera nabarmena ikus daiteke positiboen ehunekoaren bilakaeran ere. Abendu bukaeran %4ren bueltakoa zen hamalau eguneko batezbestekoa Hegoaldean; orain, %6tik goitikoa.

Lurraldez lurralde, Bizkaian 622 kasu detektatu zituzten atzo; Gipuzkoan, 299; Nafarroan, 225; eta Araban, berriz, 176. Bezperako datuen aldean, Hegoaldeko herrialde guztietan ugaritu ziren egun bakarrean zenbatutako positiboak. Gainera, beste behin, gora egin zuen intzidentzia tasa metatuak ere. Hain justu, herenegun Gotzone Sagardui Jaurlaritzako Osasun sailburuak ohartarazi zuen Araba, Bizkaia eta Gipuzkoa «eremu gorrian» sar zitezkeela aste honetan, intzidentzia tasa metatuak 500en langa gaindituta. Hala egin du Bizkaiak: 100.000 biztanleko 518 pertsonari atzeman diete koronabirusa azken hamalau egunean. Gainerako lurraldeetan apalagoa da tasa, baina denetan da 400dik gorakoa: Gipuzkoan 442koa da tasa; Araban, 422koa; eta Nafarroan, 403koa.

Ospitaleen egoerari dagokionez, ZIU zainketa intentsiboetako unitateak gero eta beteago daudela erakusten dute azken asteotako datuek. Oraintxe bertan 121 lagun daude unitate horietan Hego Euskal Herrian. Jaurlaritzako Osasun Sailakez du zehaztu zenbat lagun erietxeratu zituzten atzo Osakidetzaren ardurapeko ospitaleetan, ez eta zenbat dauden ere oraintxe bertan gela arruntetan. Nafarroan, berriz, Osasun Departamentuak adierazi du atzo 19 pertsona ospitaleratu zituela Osasunbideak, eta zehaztu du 132 lagun daudela gela arruntetan.

Bestalde, birusarekin kutsatua zen 88 urteko emakumezko bat zendu zen atzo Nafarroan. Halaber, Bizkaiko Aldundiak jakinarazi du herrialdeko zahar etxeetako sei egoiliar hil zirela gaitzaren ondorioz.

Neurrien zorroztea Labi aholku batzordea bihar bilduko da Araban, Bizkaian eta Gipuzkoan indarrean diren neurri murriztaileak aztertu eta haien gaineko erabakien berri emateko. Zehazki, Labiren mahai teknikoa gaur bildu da mugak aztertzeko, eta instituzioen ordezkariek dute bihar bilera; eguerdian iragarriko dituzte neurri berriak. Azken egunetan, Jaurlaritzak hainbatetan azaldu du etxeratze agindua bi orduz aurreratzeko nahia, baina, oraingoz, Espainiako Gobernuak ez die hori egiteko aukera baimendu erkidegoei. Hala ere, Iñigo Urkullu lehendakariak aurreratu izan duenez, 19:00etatik aurrera establezimendu guztiak ixteko eta jarduera guztiak bertan behera uzteko aukera aztertuko du Labik. Gainera, herri guztietan konfinamendu perimetrala ezartzeko proposamena ere egin dute, besteak beste.


Summary: Atzerritarrak euskarazko ereduetan matrikula daitezen bultzatzeko kanpaina errefusatu du Nafarroako Parlamentuak. Geroa Baik egin duen proposamenean, atzerritarrak D eta A ereduetan matrikulatzera animatzeko kanpaina eskatu dute. Iruñeko ganberan, ordea, EH Bilduren babesa bakarrik jaso du egitasmoak.

Nafarroako Hezkuntza sailari eskaera egin nahi zioten Geroa Baiko eta EH Bilduko talde parlamentarioek: eskoletako matrikulazioa martxan jartzen denean, atzerritarrei bideratutako kanpaina egin zezatela euskarazko ereduetara gerturatzeko haur horiek. A eta D ereduak sustatzea zuen helburu Geroa Baik gaur goizean Nafarroako Parlamentuan aurkeztu duen mozioak, baina EH Bilduren babesa besterik ez du jaso. Navarra Suma, PSN eta Ezkerrak aurka bozkatu dute, eta Ahal Dugu abstenitu egin da. Mozioak hainbat zuzenketa eskari jaso ditu, baina Geroa Baik ez du bat bera ere onartu.

Maria Solana Geroa Baiko parlamentariak hala esan du: “Etorkinak nahi baditugu sentsibilizatu Nafarroa guztira gerturatu daitezen; horretarako ez dago euskarazko ereduak baino modu hoberik”. Gaineratu duenez, azken boladan kritika “gogorrak” jaso ditu D ereduak etorkin gutxi erakarri dituelako. “D ereduak ez du inor baztertzen eta segregatzen, eta hori horrela dela erakusteko, Hezkuntza sailari eskatzen diogu ikerketa bat egin dezala jakiteko zergatik gertatzen den hori, eta hartu ditzala egoera zuzentzeko neurriak”.

Navarra Sumak mozioari jarri dion zuzenketan Solanak aipatutako azken puntuko eskaera bat ere biltzen zuen. Hau da, Hezkuntza sailari eskatzen zion azterketa bat egin zezala jakiteko zergatik dauden hain etorkin gutxi D ereduan. Hortik aurrera, bestelako eskaera ba egin du: egin dezatela informazio kanpaina bat hezkuntzan dauden hizkuntza ereduen berri emateko, baina Nafarroako zonifikazio mapa kontuan hartuta. Iñaki Iriarte koalizioko bozeramaileak galdera egin dio Solanari ea gaztelerazko G ereduak A edo D eredukoak baino emaitza okerragoak ote dituen. “G ereduak ez badauzka emaitza akademiko okerragoak, botere publikoak zer arraiogatik gomendatu beharko luke A ereduan eta, batez ere, D ereduan matrikulatzeko?”.

Bakartxo Ruiz EH Bilduko bozeramaileak esan du Navarra Sumaren zuzenketa “zinikoa” dela, eta begi bistakoa dela zergatik ez dauden etorkinak euskarazko ereduetan: “Euskara zaila dela esaten zaie, arazo iturri dela, diskriminatzailea, eta ez duela ezertarako balio; ez duela balio lana topatzeko, eta ingelesak, aldiz, ate asko irekitzen dituela”. Kontrara esan du berak, euskara gizarte kohesiorako tresna dela, eta ateak asko irekitzen dituela. Ez soilik hizkuntza aldetik, baita sozialki eta kulturalki ere. Koalizio abertzaleak ere zuzenketa jarri dio Geroa Baik aurkeztutako mozioari, eta bertan eskatu dute Euskarabidea ere inplikatu dadila kanpaina horietan.

PSNk gobernukide duen Geroa Baik aurkeztutako mozioaren aurka egin du, hezkuntza publiko sare guztiaren defentsa egitea dagokielako. Jorge Agirre bozeramailearen hitzetan, D ereduaren aldeko kanpaina egingo balitz, ereduen arteko lehia sortuko luke, eta gobernuaren betebeharra hezkuntza publikoa defendatzea izan beharko luke. Ezkerrak eta Ahal Duguk ere ildo horretan defendatu dute euren jarrera.


Summary: Otsailaren bukaera arte itxiak egonen dira mugako pasabideak. Frantzian atentatuak izateko arriskua «handia» den bitartean mugako zortzi pasabideak itxiak egonen direla iragarri du Eric Spitzek. Hilaren 14tik daude itxiak.

Herritarren eta hautetsien kexuari entzungor egin die Pirinio Atlantikoetako prefeturak. Prentsari agiantzak aurkezteko agerraldian, urtarrilaren 14tik itxiak diren Ipar eta Hego Euskal Herriaren arteko zortzi pasabideen itxieraz galdetu diote, eta erantzun du aurreikusten duela «otsailaren bukaera aitzin neurria bertan behera uztea». Haren hitzetan, 2020aren bukaeratik atentatu arrisku «gorenean» dago Frantzia, eta, beraz, ez du «irekitzeko datarik» ematen ahal. Hala ere, Aldudeko ibarrean (Nafarroa Behera) jendarmeek «tolerantzia» izanen dutela iragarri du, herritarrentzat egoera «konplikatua bilakatzen ari baitzen».

Urtarrilaren 12an iragarri zuen Prefeturak mugako zortzi pasabide itxiko zituela. «Terrorismoaren aurkako borroka indartzeko, Schengen eremuaren barneko mugaz gaindiko zirkulazioaren kontrola beharrezkoa» dela adierazi zuen agiri batean, eta azaldu zuen kontrolak «indartu eta arrazionalizatzeko» hartu zutela neurria. Zehazki, hauek dira itxi dituzten bideak: Hendaia (Lapurdi) eta Hondarribia (Gipuzkoa) lotzen dituen itsasoko joan-jinkaria; Hendaiako merkantzia zubia; Lizuniagako lepoa; Lizarrietako lepoa; Sarako (Lapurdi) bidea, Berruet bentaren heinean; Izpegiko lepoa; Aldudeko ibarra; Iturzaetako lepoa. Gainerako pasabideak irekiak dira. Hala, ibilgailuak eta oinezkoak eremu hauetatik pasatzera gomitatu zituen prefeturak: Hendaia eta Irun (Gipuzkoa) arteko Santiago zubia, Pausuko zubia eta Biriatuko muga; Ibardingo lepoa, Dantxariako muga eta Arnegi.

Prefeturaren erabakiak ezin ulertua eragin zuen herritar andanaren artean, eta haien eguneroko joan-etorriak azkarki luzatuko zituela salatu zuten. EH Bai eta EH Bildu ere kritiko mintzatu ziren mugen itxieraz. Agiri batean salatu zuten itxierak erakusten duela Frantziako eta Espainiako estatuek gaitasuna dutela Euskal Herriaren barne bizitza «konplexurik gabe» baldintzatzeko edo «zuzenki eten egiteko». Elkarretaratzeak antolatu zituzten Saran eta Hendaian itxieraren kontra.

Euskal Herriko erakundeek ere dei egin diote Frantziari neurria berrikusi dezan. Frantziako Estatuari elkar aditze bat eskatu dio Joseba Erremundegi Euskal Elkargoko mugaz gaindiko harremanetarako kontseilari delegatuak. «Erabaki hau indartu nahi dugun mugaz gaindiko lankidetzaren oinarri diren euskal lurraldeetako biztanleen eta eragileen eguneroko trukeen aurka doa», adierazi zuen agiri batean. Herenegun, Jean Castex Frantziako lehen ministroari eta Pedro Sanchez Espainiako gobernuburuari gutun bat bidali zien Iñigo Urkullu Eusko Jaurlaritzako lehendakariak, Akitania Berria-EAE-Nafarroa euroeskualdearen buru gisa.


Summary: Gasteiz eta Araba atera egin dira eremu gorritik. Denera, 70 herritan ezarriko dituzte aparteko neurri murriztaileak Araban, Bizkaian eta Gipuzkoan. Zerrenda horretan sartu dira Arrigorriaga, Barakaldo, Galdakao eta Sopela, eta atera, berriz, Andoain, Berango, Eibar eta Mutriku, besteak beste. Nafarroan, itxita daude Alesbes, Arbizu, Cadreita, Etxarri Aranatz, Lakuntza eta Lodosa.

Eusko Jaurlaritzako Osasun Sailak eguneratu egin du azkeneko hamalau egunetan 100.000 biztanleko 400 kasu baino gehiago dituzten udalerrien zerrenda. Azkenekoz astelehen honetan eguneratu du zerrenda hori Jaurlaritzak, eta biharamunean sartzen da indarrean. Itxialdi perimetralean daude oraindik Bilbo eta Donostia; baita Bizkaia eta Gipuzkoa ere.

5.000 biztanle baino gutxiago dituzten udalerrien artean, 29tik 23ra jaitsi da eremu gorrian daudenen zerrenda joan den astetik.

Labik 400 kasuko intzidentzia tasa gainditzen duten tokietan ezartzen ditu aparteko neurriak. Toki horietatik ezin da atera aparteko baimenik gabe, eta ostatuek barruko jarduera mugatua dute ordu jakin batzuetara: 06:30etik 09:30era eta 13:00etatik 16:00etara bakarrik zabal ditzakete barruko aldeak bezeroentzat. Gainera, toki itxietako kirol jarduerak gehienez lauko taldetan egin ahal izango dira, eta kirol instalazioetako aldagelak eta dutxak itxita egongo dira, igerilekuetan izan ezik.

Aste osoan egon beharko dute horrela, datorren astean berrituko baita zerrenda.

Orain, herri hauek daude eremu gorrian:

5.000 biztanletik gora (47):

Araba: Amurrio eta Laudio.

Bizkaia: Arrigorriaga, Barakaldo, Bilbo, Erandio, Ermua, Derio, Galdakao, Getxo, Leioa, Lekeitio, Mungia, Muskiz, Ondarroa, Portugalete, Santurtzi, Sestao, Sopela eta Trapagaran.

Gipuzkoa: Aretxabaleta, Arrasate, Astigarraga, Azkoitia, Azpeitia, Bergara, Deba, Donostia, Errenteria, Hernani, Hondarribia, Irun, Lasarte-Oria, Lazkao, Legazpi, Lezo, Oiartzun, Oñati, Ordizia, Orio, Pasaia, Tolosa, Urnieta, Urretxu, Usurbil, Villabona, Zarautz, Zumaia eta Zumarraga.

5.000 biztanletik behera (23):

Araba: Artziniega eta Aiara.

Bizkaia: Bakio, Etxebarria, Gamiz-Fika, Loiu, Otxandio, Urduliz, Urduña eta Zierbena.

Gipuzkoa: Aia, Aizarnazabal, Alegia, Anoeta, Antzuola, Asteasu, Ataun, Eskoriatza, Getaria, Ibarra, Zaldibia, Zestoa eta Zizurkil.

Nafarroan

Nafarroako Gobernuak Lakuntza itxi zuen joan den ostiralean, eta maiatzaren 8ra arte egongo da horrela, gutxienez.

Lakuntzan ez ezik, itxiera perimetrala dagoeneko ezarria da herrialdeko beste bost herritan: Alesbesen, Arbizun, Cadreitan, Etxarri Aranatzen eta Lodosan. Horiek maiatzaren 6ra arte izanen dira itxirik, printzipioz.


Summary: Manifestazio bateratu bat egingo dute Arabako enpleguaren defentsan. Hainbat enpresa eta sektoretako langileek deitu dute protestara. Hilaren 30ean egingo dute, Gasteizen.

Arabako enplegu «duinaren» aldeko manifestazio bateratua egingo dute hilaren 30ean, Gasteizen. Hainbat enpresatako eta sektoretako langileek egin dute protestarako deialdia; izan ere, iritzi diote egungo egoerak lantokiak «gainditzen» dituela eta «herritar guztiei» eragiten diela. «Ezin dugu beste alde batera begiratu, inor ez baitago salbu; enplegu duinaren aurkako eraso sistematiko horrek edonori eragin diezaioke». «Indarrak batzea» erabaki dute, beraz, erantzuna ere «bateratua, globala eta plurala» izateko.

Aitor Bezares Aernovako langile batzordeko kideak azaldu du langileek Los Angeles elizan egindako itxialdiaren emaitza dela manifestazioa. Izan ere, askotariko eragile, enpresa batzorde eta elkarterekin hitz egin dute egunotan, eta horri esker jakin dute kasu bakoitza «partikularra» bada ere, eta, beraz, erantzun zehatza eskatzen badu ere, «antzeko arazoak» dituztela denek: «administrazioaren indiferentzia» da horietako bat, hain zuzen. «Ezin dugu ez ikusiarena egin milaka langileren urteetako lana estutasunean jartzen duten bitartean, eta administrazioak pandemiaren kudeaketan egiten dituen akatsen erantzule egiten dituenean». Hori horrela, erakundeei lan gatazketan inplikatzeko eskatuko diete protestan, besteak beste.

Gaur-gaurkoz, hauek dira deialdiarekin bat egin dutenak: Aernnova, SDA, Laminaciones Arregui, Alestis, SOS Ostalaritza, GPS, Arabako pentsionistak, sorosleak eta udal kirol jardueretako langileak. Nolanahi ere, atxikimenduak jasoko dituzte oraindik ere araba.enplegua@gmail.com helbidean. «Araban, enplegu duina defendatzea gizarte eskubideetan, zaintzan, zerbitzu publikoetan eta abarretan dituen ondorioekin; gizarte osoak inplikatu behar du, eta administrazioek ozen eta argi entzun behar duten aldarrikapena da», adierazi dute antolatzaileek.


Summary: Cabacasen familiak NBEra joko du «justizia bila». Espainiako Auzitegi Gorenak ez du «auziaren funtsa aztertu nahi» izan, Jone Goirizelaia abokatuak egindako balorazioaren arabera.

Joan den astean, Espainiako Auzitegi Gorenak berretsi egin zuen Bizkaiko Lurralde Auzitegiak Cabacas auzian emandako epaia, eta gaur horren balorazioa egin dute Iñigo Cabacas zenaren gurasoek eta haien abokatu taldeak, Bilbon egindako agerraldi batean. «Ez dugu sinesten Espainiako justizian», adierazi du Manu Cabacas aitak. Hala, Jone Goirizela abokatuak iragarri du NBE Nazio Batuen Erakundera joko duela sendiak, «justizia bila».

2012ko apirilaren 5ean Bilbon Ertzaintzaren pilotakada batek eragindako zauri larrien ondorioz hil zen Iñigo Cabacas, lau egun geroago. Bizkaiko Auzitegian sei ertzain epaitu zituzten, baina bakarra zigortu: Juan Jose de Pablori (mailarik altueneko polizia) bi urteko urteko espetxealdia eta lau urteko inhabilitazioa ezarri zioten, «zuhurtziagabekeria profesional larriko giza hilketa» egotzita. Kondena hori ontzat jo du Gorenak, eta baztertu egin du familiaren helegitea.

Goirizelaia ez da konforme agertu epai horrekin: «Gorenak ez du funtsera joan nahi izan, ez du helegitea sakon eta zehatz aztertu; Bizkaiko sententzia berresteko argudioak bilatzera mugatu da». Auzitegiari egotzi dio «oso era korporatiboan» aztertzea Bizkaiko kideek egindako ikerketa: «Guk ez dugu esan egin dena txarto egin denik, baizik eta gauza asko ez direla egin, froga guztiak ez direlako praktikatu, eta horrek baldintzatu egin duela ikerketa judiziala eta funtsera joatea. Pentsatzen dugu hori oinarrizko eskubideen urraketa bat dela, eta haiek ez dute onartu». Bizkaiko Auzitegian epaitutako gainerako ertzainak zigortzea ere baztertu du Gorenak. Abokatuek «onartezintzat» jo dute ebazpenean emandako irizpidea: «Gorenak dio zuhurtziagabekeriaz egindako delituetan egilea baino ezin dela epaitu, eta min egiteko asmoz jardutean baino ezin dela kondenatu; kontraesan bat da».

Interpretazio «arriskutsuak»

Gainera, abokatuek «harridura» agertu dute Gorenaren ebazpenak akusazio partikularraren inguruan egindako balorazioarekin. “Esaten dute ezin garela kexatu, akusazio moduan parte hartu ahal izan dugulako», deitoratu du Gorizelaiak. «Arriskutsua» iruditu zaio interpretazio hori: «Mahai gainean jartzen du botere batzuen aurka ez bazara pertsonatzen ez duzula ezer egiteko, ez duzula babesik jasoko». Era berean, abokatuak gaitzetsi egin du Gorenaren epaia hedabideen bidez jaso izana: «Ez gara lehenak izan sententzia jasotzen. Beti salatzen dugu, eta oraingoan ere bai: ohitura judiziala bihurtu da, eta ez dugu onartzen».

Hori dela eta, Europara jotzea erabaki du sendiak: «Kanpora joan behar dugu, estatu espainiarrean ez dugulako lortu justizia eta erreparazioa». Zehazki, NBEko Giza Eskubideen Batzordera joko dute, baita epaileen eta fiskalen jardueren independentzia aztertzen duen kontalariarengana ere, eta Cabacas auziko prozedura judizialari buruzko txostenak eskatuko dizkiete.

Sendia, oso minduta

Abokatuaz gain, Manu Cabacasek ere hartu du hitza gaurko agerraldian. Oso minduta agertu da: «Bederatzi urteren ostean, Gorenaren epaiaren ondoren, jipoituta eta umiliatuta sentitzen gara. Amorru handia dugu». «Akituta» agertu da bertako justiziarekin: «Bizkaiko Auzitegian gertatutakoa ez genuen ulertu, fiskalaren lan egiteko modua ez genuen ulertu; Gorenean itxaropen pixka bat genuen, baina barre egin digute».


Summary: Jesuiten arabera, Hegoaldean hamasei adingaberi egin dizkiete abusuak azken 100 urteetan.

Jesuitek argitara atera dute Erlijioso jesuitek Espainiako probintzietan egindako abusuak txosten bat: 1920ko hamarkadaren amaieratik 2020ra arte Hego Euskal Herrian hamasei adingaberi egin dizkiete abusuak. Txostenaren arabera, 65 apaizek egin zituzten abusu horiek; gehienak, eskoletan. 65 abade horietatik 48 hilda daude.

Hamalau kasutan, apaiz horiek behin baino gehiagotan abusatu zuten, eta beste 51 kasuetan, berriz, horien jarreraren aurkako salaketa bakarra zegoen jarrita. Hori jaso dute txostenean. Biktimak zer sexutakoak ziren aintzat hartuta, pairatu zituzten adingabeen artean 46 mutilak ziren, eta hemezortzi neskak.


Summary: Kataluniako Auzitegi Nagusiak kanpaina beterako utziko du bozen eguna finkatzeko erabakia. Epaimahaiak behin-behinean mantenduko du otsailaren 14ko hauteskunde deialdia. Kataluniako Gobernuak gaur goizean aurkeztu ditu bozak atzeratzearen aldeko alegazioak.

Baliteke Katalunia oso egoera bitxian egotea hurrengo asteburuan. Posible da alderdiak hauteskunde kanpaina betean murgilduta egotea jakin gabe ea kanpaina horren amaieran bozik egingo den. Izan ere, Kataluniako Auzitegi Nagusiak otsailaren 8ra arteko epea emango dio bere buruari Generalitateak bozak atzeratzeko onartu zuen dekretua legezkoa den ala ez argitzeko.

Kataluniako Gobernuak hauteskundeak maiatzaren 30era atzeratzeko dekretua onartu zuen joan den ostiralean, pandemiaren eraginez osasun egoera okerrera egiten ari dela argudiatuta. Neurriak alderdi guztien babesa jaso zuen, PSCrena salbu. Baina, herrialdeko Auzitegi Nagusiak dekretu horren kontra herritar batek aurkeztu zuen helegitea tramiterako onartu, eta atzerapena behin-behinean indargabetzea erabaki zuen, kautela neurri gisa, auzia argitu arte.

Azkenean, epaileek erabakia hartzeko otsailaren 8ra arteko epea agortzen badute, 11 egun emango ditu Kataluniak hauteskunde kanpainan, otsailaren 14an parlamenturako bozak izango dituzten ala ez jakin gabe. Hasierako data mantentzen bada, kanpaina urtarrilaren 29an hasiko da.

Auzitegiak bozak atzeratzearen kontrako beste sei salatzaileren helegiteak ditu aztertzeko, horiek ere kautela neurriak hartzeko eskariekin. Helegiteak aurkeztu dituztenen artean dira Liga Demokratikoa, Ezkerreko Federalistak, Ezkerra Positiboan eta Bultzada Herritarra elkarteak. Auzitegiak tramiterako onartu duen lehena, bozen atzerapena indargabetu duena, Josep Asensio abokatuak aurkeztu du. Asensio mossoa izan da aurretik, 21 urtez.

Presazko arrazoiengatik, gaur 10:00ak arteko epea eman zien auzitegiak aldeei alegazioak aurkezteko. Kataluniako Gobernuak 09:00etan aurkeztu ditu bereak, bozak atzeratzea defendatzeko. Irizpide sanitarioetan oinarritu du hauteskundeak atzeratzeko erabakiaren defentsa.

Generalitatearen Osasun Sailaren txosten baten arabera, COVID-19ak kutsatuen kopuruak eta ZIU zaintza intentsiboetako unitateen okupazioak goia joko dute hauteskundeetarako hasieran jarritako eguna baino zertxobait lehenago. Osasun Sailak aurreikusten du egun horietan 3.000-4.000 positibo izango direla, eta 620-750 paziente ZIUetan.

Alderdi sozialista egunez aldatzearen aurka agertu zen hasieratik, baina bozen atzerapen tekniko baterako prest azaldu zen azken momentuan. Hauteskundeak martxoaren 14an edo 21ean egiteko aukera mahaigaineratu zuen. Generalitateak proposatutako data onartu zuen gehiengoak, ordea: maiatzaren 30a.

Hori jakinda ere, bere asmoari eutsi zion PSCk. Hartutako erabakia justifikatzen duen «irizpide epidemiologikorik» ez dagoela salatu zuen Miquel Iceta alderdiko idazkari nagusiak. «Gauza bat da hauteskunde data aldatzea, eta beste bat joko arauak aldatzea», adierazi zuen.


Summary: Zubiagak dio prozeduraren parte dela pertsonei tiro egitea. Donostiako Parte Zaharreko Gazte Asanbladak salatu du auzotar asko zauritu zirela atzo. Erkorekak gaitzetsi egin ditu istiluak.

Josu Zubiaga Eusko Jaurlaritzako Segurtasun sailburuordeak Donostiako atzoko istiluen bideoaren harira egin ditu adierazpenak, ETB2ko En jake saioan. Haren esanetan, «protokoloaren parte» da jendeari tiro egitea: «Materiala halako egoeretarako eginda dago. Aldez aurretik erabili zen, jendearengana iritsi aurretik, abisu gisa, baina, halako batean, pertsonei jaurtitzen zaizkie». Foam motako jaurtigailuez aritu da Zubiaga, eta erreferentzia egin dio gaur goizean zabaldutako bideoari. Bertan, ertzainburu bat ikusten da Donostiako Parte Zaharreko istiluetan beste ertzain talde bati esaten: «Jotzeko egingo dugu tiro».

Azaldu duenez, punteria sistema bat dute gailuek, eta esan du helburu jakin batzuei botatzeko prestatuta daudela, «anabasa pizten ari diren horiei". Gaineratu du ezin dela «testuingurutik atera» ertzainburu horren esaldia: «Parte Zaharrean gertatzen dena ezin da ulertu ingurukoa kontuan hartu gabe. Talde batzuek muga guztiak gainditzen dituzte».

Josu Erkoreka Jaurlaritzako Segurtasun sailburuak ere gaitzetsi ditu atzo iluntzeko istiluak, eta salatu du Ertzaintzari eta Udaltzaingoari egindakoa "onartu ezin daitekeen jazarpena" izan zela. Istiluetan "bizikidetza asaldatu" eta kalteak eragin zirela esan du, eta babes osoa adierazi die poliziei.

Ertzainak, goizetik

Bestelakoa da Donostiako Parte Zaharreko Gazte Asanbladaren bertsioa, eta atzo iluntzean bertan zeuden zenbait lekukorena ere bai. Gazte taldeak ohartarazi du Polizia esaten ari dela zenbait kide zauritu zirela beren jardunean, baina salatu du auzotar askok lesioak dituztela. Hala adierazi du bertan zegoen Unaik —gertakarien lekukoa izan zen, baina ez du izena eman nahi izan—: «Poliziaren oldarra hasi zenean, etxera zihoazenei, kalean paseatzen ari zirenei, autoaren bila zihoazenei... haiei ere oldartu zitzaien Ertzaintza». Hainbatek hanketan zauriak dituztela jakinarazi dute, eta bi lagunek, gutxienez, matrailezurra hautsita daukatela.

Halaber, gazte taldeak salatu du ez dela «kasu bakana», eta gogora ekarri dituzte joan den larunbateko gertakariak ere: «Hau modu bat da agintari instituzional eta politikoek pandemian izandako arduragabekeria zuritzeko. Auzoa militarizatu egin dute koronabirusaren izenean». Egoera salatzeko, mobilizazioa egingo dute larunbat eguerdian.

Poliziaren presentzia goizetik «nabarmena» izan zela azaldu du Unaik: «Poliziaren presentzia goizetik oso-oso handia izan zen. Konstuzio plazara pasatzerakoan, poteoan, denbora osoan Poliziaren presentzia eta markatzea zegoen. Auzotarren artean genioen polizia asko zegoela». Hain justu, goizean pertsona bat ere identifikatu zuten.

Unaik aitortu du halako batean pilaketak egon zirela, 19:00ak inguruan, baina ostalariek une oro zaindu zituztela beharrezko segurtasun neurriak. Gainera, azaldu du talde pilaketa handirik ez zela egon. Arratsalderako, ordea, gero eta jende gehiago elkartu zen Parte Zaharrean, Unaik azaldu duenez, eta horregatik zegoela Udaltzaingoa. Unaik esplikatu du nola izan zen lehen atxiloketa: «Ez zen Konstituzio plazan izan, Trinitatean baizik. Udaltzaingoak gazte bat atxiki zuen. Eta, hori jakinda, Ikatzen zegoen jendea hara bildu zen. Orduan etorri zen Ertzaintza».

Hain justu, Parte Zaharreko Gazte Asanbladako kideek ez dakite oraindik lau lagun ala bost dauden atxilotuta —Ertzaintzaren oharrak dio lau lagun atxilotu dituztela, eta baieztatzeko dago Udaltzaingoak beste norbait atxilo hartu zuen—.

Amaiera «tristea"

BERRIAk liskarren nondik norakoaz galdetu dio Donostiako Udalari, eta hark erantzun du istilu «tamalgarri eta deitoragarriak» izan direla. Pilatutako jende kopuruari eta segurtasun neurriak ez betetzeari egotzi dizkio: «Zenbait jendek atzoko eguna festatzat hartu zuen, eta halaxe ospatu, eman diren osasun irizpideei muzin eginez. Tarte batzuetan, osasun ikuspuntutik egoera arrikutsuk ikusi genituen Parte Zaharreko zenbait kaletan, jende asko pilatu zelako tabernen kanpoaldean, talde handietan eta maskararik gabe alkohola edanez». Gero, «ordena publikoko arazo» bihurtu zen gertatutakoa, udalaren arabera.

«San Sebastian eguna aurten ez zen ospakizun eguna, eta hiriko gehien-gehienek hala ulertu zuen, eta arduratsu jokatu. Gutxi batzuek, berriz, ez zuten errespetatu nahi izan pilaketaren debekua, eta, gainera, osasun arazoa segurtasun arazo bilakatu zuten. Tristea benetan hiriko egun nagusia horrela amaitu izana», zehaztu dute. Hain justu, datorren asterako adierazpen bat sinatu nahi dute, udal taldeek gertatutakoa gaitzesteko. EH Bilduk eta Podemosek, ordea, ez dute babestu egitasmoa.

Donostiako EH Bilduk, ordea, gaitzetsi egin du udalaren jokabidea. Salatu dute, esaterako, Eneko Goia alkateak berak erabaki izana bandera jaitsiko zuela, eta erabaki hori «bere kabuz» hartu izana. Ondorioz, pilaketak izatea «espero zitekeen zerbait» dela diote, eta, hortaz, azalpenak emateko eskatu diote Goiari.

Gainera, Donostiako Parte Zaharrean azken egunetan ikusten ari diren «gerra irudiak» ere gaitzetsi dituzte.


Elurra mara-mara

Summary: Elurra mara-mara.

Elurra mara-mara ari da, edo Elurra teilatuan, zakua lepuan kantatzeko moduko egunak egin ditu aurten, aspaldiko partez. Eta elurraren hiztegiari hautsa kentzeko garai ona zela pentsatu dut, elurrari buruzko berba eta esaerak biltzekoa.

Elur guztiak ez dira berdinak; esaten da inuitek hogeita hamar elur-mota bereizten dituztela. Hemen ere elurrak hiztegi aberatsa du, nahiz eta ahaztu samartua daukagun. Egia esan, asko aldatu eta murriztu da azken belaunaldietan naturari buruzko hizkuntza. Debagoiena aldeko berbak eta esamoldeak ekarriko ditugu batez ere, jakinda horietako asko Euskal Herriko beste leku batzuetan ere esaten direla, eta hemen aipatzen ez den beste asko ere erabiltzen dela han eta hemen. Geuk jasotakoez gain, Kandido Izagirreren bilketa-lanez eta abarrez baliatuko gara.

Edurte ederra aurtengoa. Elurra egin egiten du. Edurra egin du gauean (telebistan elurra bota du gauean entzuten dugu ia beti; egoki esanda ote? Gero itzuliko gara honetara). Orain edurra da, dihardu, ordu bietan edurra ziharduan; bizkaieraren eremutik at, da/ari du/zuen. Elurra egin ezkero zuritu egiten du; edurra zuri dago. Baina batzuetan gutxi egiten du, geruza fin-fina, edurnabarra; edurra nabartu edo zurinabartu, ia galduta dauden berbak. Elur asko egiten duenean, edurra sendatu, loditu. Elurra sendo, lodi dago. Eta edurtza galanta Elgetan. Elur jausi berria, zapaltzerakoan zarata atsegin hori ateratzen duena, malutza. Ia urtuta eta lokatzarekin nahastuta dagoena, baltsa edo batsa.

Elurra datorrela iragartzen duena, edur-aizia. Forma asko hartzen ditu egiteko orduan: edur-matazak edo malutak jausten dira; txapelaren lakotxe malutak, esango luke ahobero batek. Elurra mara-mara, blasta-blasta jausten da (lasaitasuna transmititzen dute hitz hauek, elurrak bezalaxe). Baina gutxi eta xehe-xehea denean, edur-gisixa edo edur-kisixa; edur-lapatxa ere bai zenbait lekutan; edo edur xehia. Lurra ukitu orduko urtzen dena, edur-ura edo edur bustixa. Hotz handiaz tanta lehor eta borobilak egiten dituenean, edur-pikorra (edur-pikorra eginez hasi zen 1985eko edurte ikaragarria); honi, oker ez banago, txiskoria edo txirkoria ere bai zenbait lekutan.

Hotz handia, elurra eta haizea batera egiten duenean, edur-bisutsa. Honi badirudi lantzurda ere esaten zitzaiola zenbait lekutan, nahiz eta berba honek beste zentzu bat ere izan. Amari entzunda nago gizona lantzurdiakin itto zala Antzuolan, Arrola aldian. Gauez oskarbi badago eta hotz handia egiten badu antzigarra sortzen da arboletan, izotzezko orratzak. Honi zurda edo lan(t)zurda ere esaten zaio. Baina elurrik gabe ere sortu liteke antzigarra, ihintz edo behe-laino izoztua baita azken batean. Teilatutik zintzilik ageri diren ziri horiek, izotz-garrangak edo izotz-kandelak; latrontxa-kandelak ere bai Oñatin. Aldapan elur asko pilatzen denean, edur-luetzixa edo -luizixa gertatzeko arriskua dago; edur-jausixa ere bai.

Edur-pelotaka ibili izan gara, elkarri edur-pelotak botatzen. Eta edur-bola handiak egiten, bueltak eta bueltak emanez; Oñatin edurramilla. Eta halako baten elurra urtu egiten da; edurra kendu dau. Baina behetik gora hasten da kentzen, inoiz edurtzaren erdian ere bai gune batean; lurmentzen hasi dela edo lurmendu egin duela esaten da, txoriak lurmendutako lekura edo lurmen-era inguratzen dira. Eta garai batean edur-zuloak edo neberak eraikitzen ziren elurra gordetzeko.

Eta elurtea aprobetxatuz, hedabideetako eguraldi-esatariei ohartxo bat, ez dezatela gaizki hartu. Gaur gauean euria, elurra, izotza, txingorra… botako du, entzuten dugu etengabe. Horixe da ohiko esamoldea. Baina euria, elurra, izotza… egin egiten du, hala esan izan da alde guztietan, hori da erabilera 'neutroa', ez bota. Bota adierazkorra da, enfatikoa: Egundoko zaparrada bota zuen; ganoraz bota du elurra gaur goizean. Zalantzak izanez gero, egin bisitatxo bat Euskal Hiztegi Orokorrari eta euria, elurra, izotza, bota… sarrerak begiratu. Nire iritziz, albistegian Hiru presok espetxetik ospa egin dute esatea bezalatsu da, ihes egin dute beharrean.

Elurrak fama ona du: Edur urte, gari urte, edo Ezkur urte, edur-urte. Kontuak kontu, elurraz gozatu, baina hankarik ez apurtu.


Summary: Antxeta irratiak ‘Arduraz komunika dezagun’ dokumentala egin du. Hedabideen hizkuntzaren erabilera aztertu dute Euskal Herrian herri ekimenez sortutako hedabide batzuetako zenbait emakumezko kazetarik, berdintasunaren ikuspegitik. Dokumentala ikusgai, albistearen barruan.

Berdintasunari eta feminismoari dagozkion gaiak eta hizkuntzaren erabilerak indarkeria matxistan duen eragina aztertu dituzte herri ekimeneko komunikabideetako zenbait kazetarik Arduraz komunika dezagun dokumentalean. Emakumezko kazetariak dira agertzen diren guztiak, eta, haiekin batera, alorreko aditu batzuk ere azaltzen dira: Kattalin Miner ekintzaile feminista, Amelia Barquin irakaslea eta Irene Arrarats Lizeaga BERRIAko euskara taldearen burua.

Aitziber Zapirain Etxaniz Antxeta irratiko koordinatzaileak zuzendu du lana, Joseba Arozenaren laguntzarekin. Dokumentala ez da hutsetik sortu, Zapirainek azaldu duenez: «Antxeta irratian urtebete generamatzan indarkeria matxistaren aurkako proiektu bat garatzen; elkarrizketa sortak egin genituen. 2019an, barrura begira jartzea pentsatu genuen: Arrosa sareko hainbat irratirekin elkarrizketak egin genituen. Eta, iaz, pentsatu genuen ea zergatik ez genuen hori egiten euskarazko herri ekimeneko hedabideekin». Modu horretan hasi ziren dokumentalerako elkarrizketak egiten.

Askotariko hedabideetako kazetariak ageri dira hizketan: Bilbo Hiria, Hala Bedi irratia, Arrosa sarea, Antxeta irratia, Hamaika telebista, Argia astekaria, Gara egunkaria, Pikara Magazine, Irunero aldizkaria, Gaztezulo aldizkaria eta BERRIA egunkaria. Berria FM podcast feministaren gidari Maider Galardi F. Agirre eta BERRIAko Euskal Herria saileko koordinatzaile taldeko Maite Asensio Lozano ageri dira elkarrizketatuen artean. Euskarazkoak dira hitz solas guztiak.

Nahiz eta komunikabide oso desberdinak izan, kazetariek azaldu dute gaur egun erredakzioetan heltzen diotela gaiari. «Elkarrekin gogoetez eta proposamenez hitz egiteko gogoz daude denak», dio Zapirainek.

Dokumentalean egin diren hausnarketak entzunda, Antxetako koordinatzaileak ondorio hauek atera ditu: «Duela zenbait urte arte, erredakzio bakoitzean kazetari emakume feminista bat egoten zen, eta bere bizkar hartzen zituen horrelako gaiak. Lan bakarti gisa sentituko zuten zenbaitek. Baina geroztik, dokumentala egitean, sentsazioa izan dut hedabidea bera konprometitzen dela. Jada ez da emakume bakar baten ardura, baizik eta erredakzio osoarena». Lekukotasunak entzunda, halaber, Zapiraini iruditzen zaio emakume horiek «taldean» sentitzen direla eta erredakzio bileretan ez direla «arraro» sentitzen gauza batzuk planteatzeko orduan.

Euskarazko hedabideetan aurrerapausoak eman dira azkeneko urteetan, dokumentalaren egilearen ustez. «Lerroburu batzuk ez dira onartzen. Esaldi batzuk desagerraraziak ditugu gure hiztegietatik». Kattalin Minerrek dio nabari dela noiz den uneko hanka sartze bat, nahi gabe egindakoa, eta noiz den nahita egina, behin eta berriz. Minerrek hau gaineratu du: «Begiratu alboetara, eta ez dago dudarik eskaintzen den edukian eta trataeran. Herri ekimeneko euskal hedabideak hobeto daude».


Summary: Ehunka garbitzaile manifestatu dira beren lan baldintzen alde, Donostian. Eraikuntza eta lokaletako emakume garbitzaileek kale garbitzaile gizonezkoen aldean duten arrakala salatu dute, bi eguneko grebaren lehen jardunean

Garbikuntzako pandemia: prekarietatea lelopean manifestazioa egin dute Gipuzkoako garbitzaileek gaur, Donostian, eraikuntza eta lokaletako langileen baldintzak pareka daitezen kale garbitzaileen baldintzekin. ELA, LAB, CCOO eta UGT sindikatuek deituta, bi eguneko greba egiten ari dira 5.000 behargin dituen sektore horretan. Ehunka langile atera dira kalera salatzeko emakumeak gehiengo (%80) diren azpisektorea urrun dagoela lan baldintzetan gizonak gehiengo diren azpisektoretik. Otsailaren 5ean dute hitzarmena negoziatzeko hurrengo aukera, eta ordurako beren indarra argi erakutsi nahi dute kalean.

"Lan bera egitearen truke" soldata eta baldintza apalagoak izatearen "injustizia" azpimarratu du ELAko kide Ane Alberdik. Urtero 5.000 euro gutxiago jasotzen ari direla esplikatu du, eta egoera horri amaiera eman behar zaiola lehenbailehen. Arrakala hori, gainera, ez da soilik soldatarena, Alberdik esan duenez; kontratazioari ere badagokio, kale garbiketan lanaldi osoko kontratuak direlako gehien-gehienak, eta eraikuntzetako garbiketan, lanaldi partzialekoak. Kontratuen %80 ez dira lanaldi osoakoak emakumeak gehiengo diren azpisektore horretan, ELAko kidearen arabera.

5.500 euroko arrakala

ELA —%54ko ordezkaritza dauka negoziazio mahaian—, LAB (%17), CCOO (%15) eta UGT (%8) sindikatuek deitu dute grebara —ESK (%5) ere badago negoziazio mahaian, baina ez du bat egin deialdiarekin—, eta Aspel patronala dute aurrez aurre negoziazioan. Sindikatuek emandako datuen arabera, %28ko aldea dago kaleko garbitzaileen eta eraikuntzako garbitzaileen soldaten artean. Azken lan hitzarmenen arabera, 17.500 eurokoa da gutxieneko soldata gordina eraikinen eta lokalen garbiketan; kale garbiketan, berriz, kategoria baxuenekoek 23.000 euro inguru irabazten dituzte, kalean lan egiteagatik duten plusa kontuan hartu gabe. Hau da, plus hori alde batera utzita ere, urtean 5.500 euro inguru gutxiago irabazten dituzte eraikin eta lokaletako garbitzaileek.

“Ekonomikoki ez zaio balio bera ematen baldosak garbitzeari eta galtzadak garbitzeari”, dio Haizea Solagurenbeaskoa LABeko federazio pribatuko kideak. Haren esanetan, negoziazioan “gaia sozializatu” nahi dute. Patronalak %1eko igoera proposatu du KPIa alde batera utzita, eta argudiatu du pandemia dela -ta gastua asko igo zaiola garbitzaileak babesteko materialarengatik. "Lotsagarritzat" jo du argumentu hori ELAko kide Ane Alberdik, "konfinamenduak babesteko material hori gabe aritu direlako garbitzaileak".

2019ko azaroan ere planto egin zuten garbitzaileek, "injustiziaren aurrean". Orduko arazoak bizi-bizirik daude oraindik ere, eta pandemiak areagotu egin ditu kontuan hartzen badira bi aldagai: lehena, garbitzaileek funtsezko lana egin dutela eta egiten dutela koronabirusaren aroan; eta bigarrena, eraikuntza eta lokaletako garbitzaileek arrisku gehiago hartzen dituztela, birusa askoz arriskutsuagoa delako lokalen barruan kalean baino.


Summary: Presoak hurreratzearen alde egin du Nafarroako Parlamentuak. Geroa Baik, EH Bilduk, Ahal Dugu-k eta Ezkerrak aurkeztu dute mozioa, eta eskaera horrekin bat egin du PSNk; Navarra Sumak, berriz, kontra egin du

Nafarroako Parlamentuak, gehiengo handiz, Espainiako Gobernua premiatu egin du «hala nahi duten presoei zigorrak gizarte eta familia loturak dituzten lekuetatik hurbil betetzeko modua emango dien espetxe politika bat aplika dezan». Geroa Baik, EH Bilduk, Ahal Dugu-k eta Ezkerrak aurkeztu zuten batera mozioa, eta alderdiokin bat egin du PSNk. Inma Juriok aitortu du, «ETA existitzen zenean», urruntzea auzitegiek babestu zutela: «Gaur, jada, ETA ez da existitzen, eta ordutik hasi ginen babesten espetxe politika aldatzen hasi behar zela, espetxe legediaren arabera. Azkenean, hori babesten dugu, legea betetzea».

Mozioko testuak dioenez, espetxeei buruzko lege organikoak ezartzen du kondenatuen deserrotzea eragotzi egin behar dela, eta gizarteratzea bultzatu. Era berean, mozioan «arrazoizkotzat» jotzen da, pandemiaren testuinguruan, arrisku oro saihestu behar dela, eta horien artean daude presoen senide eta senitartekoei kutsatzeko arriskua murriztu behar zaiela egiten dituzten joan-etorri luzeetan. Halaber, uneotan, Iruñeko espetxeak 300 preso inguru ditu, nahiz eta gehienez mila preso hartzeko ahalmena izan. «Gure ustez, beraz, teknikoki Iruñeko espetxean egon litezke jatorria, ohiko bizilekua edo familia ingurunea Nafarroan duten berrehun inguru preso».

Batetik, Espainiako Gobernuari eskatzen diote presoak hurreratzeko modua eman dezala, lege organikoak ezarritako gizarteratze printzipioa eta egungo COVID-19aren testuingurua kontuan hartuz. Bestetik, Nafarroako Parlamentuak Espainiako Gobernuari eskatzen dio plan bat prestatu dezala, jatorri, bizitoki edo ingurunea Nafarroan duten preso guztiak Iruñeko kartzelan hartu ahal izateko eskaintzen diren aukera guztiak azter ditzan.

Alderdien argudioak

Javi Arakama Geroa Baiko parlamentariaren esanetan, presoen senideek egin behar izaten duten esfortzua aintzat hartu behar da, eta kontuan izan urruneko espetxeetara joateko ehunka kilometro egin behar izaten dutela, «arriskuan jarriz euren osasuna, eta arrisku hori areagotu egiten da pandemiarekin». Arakamaren arabera, parlamentuan onartutako antzeko ebazpenetan «ETAren presoak hartu dira aintzat, baina hori modu positibo batean gainditu nahi da Nafarroarekin erlazioa duten preso orori erreferentzia eginez, edozein delarik espetxera eraman duen zigorraren arrazoia». Halaber, Geroa Baiko parlamentariaren esanetan, biktima orok egia, justizia eta erreparaziorako eskubidea du, baina «mozio hau beteta ez da eskubide horietako bat bera desagertzen».

EH Bilduko Bakartxo Ruizen esanetan, mozioak planteatutakoa «sinplea bezain garrantzitsua» da: «Indarrean dagoen espetxe legedia betetzea; preso dagoen edonoren eskubidea betetzea, zigorrak bizitikotik gertuen betetzeko eskubidea». Ruizen arabera, Iruñeko espetxea da tokirik egokiena Nafarroako presoek han bete dezaten zigorra, eta gogora ekarri du kartzela berriak ez duela inoiz gainditu okupazioaren %30. Ruizek gogora ekarri du, presoen eskubideez harago, senideen eta lagunen eskubidea dela. «Azken hilabeteetan urratsak egiten ari dira, aitortu behar da, baina urrats horiek azkartu egin behar dira, ahaztu gabe adineko presoak badirela eta zenbaitek gaixotasun larriak ere badituztela». Norabide horretan urrats gehiago egin behar dira. «Ezarri den espetxe politikak ez du zentzurik, eta orain, are gutxiago».

Ahal Dugu-ko AInhoa Aznarezen hitzetan, kultura demokratikoarentzat oinarrizko kontua da eskaera da hori. «Mozio honetan eskatzen da salbuespenezko egoera amaitzea eta presoen gizarteratzeko plan bat zehazteko beharra adieraztea». Ezkerrako Marisa de Simonen ustez, urruntzea «zigor gehigarria da familientzat».

Gonbidatuen harmailetan, mozioarekin bat egin duten sindikatuetako ordezkariak egon dira: ELA, LAB, UGT eta CCOO. UGT eta CCOOko zuzendaritzek ohar bana kaleratu dute. UGTren arabera, bat egiten dute mozioak emandako arrazoiekin, bai juridikoki presoen deserrotzea eragozteko, bai osasun eta giza ikuspegi batetik. «Egitasmo honek lagundu du gure gizartean bake eta bizikidetza kultura bat sendotu dadin, etorkziunari aurre egiteko ezinbestekoa baita».

CCOOk, berriz, presoak hurreratzeko eskatu du salbuespenezko espetxe legedia amai dadin.

Navarra Suma, bakarrik

Navarra Sumak kontra bozkatu du, eta bakarrik geratu da. Javier Esparza «erabat atsekabetuta» azaldu da PSNrekin: «Guk beti erabateko errespetua izan diegu terrorismoaren biktimei». Esparzaren arabera, ez daude presoak hurreratzearen kontra, betiere legediaren barruan egiten bada. «Espetxe politika ez da negoziatzen: estatuak erabaki behar du une oro bere eskumenen arabera, eta ezin die presio politikoei erantzun».


Summary: Gorenak diligentziak ireki ditu Manu Aierdi ikertzeko. Andres Palomo del Arco Goreneko magistratuak kaleratutako autoan ezartzen da haren edukia «ikertuari» bidaltzeko eta, Prozedura Kriminalaren legeko 118. artikuluaren arabera, bere eskubideen berri eman diezaiotela. Javier Esparzak berehalako dimisioa eskatu du.

Judizialki, auzibidearen hasiera baino ez da, baina, politikoki, Manu Aierdiren etorkizuna baldintzatu dezake. Andres Palomo Del Arco Auzitegi Goreneko Zigor arloko magistratuak diligentziak eskatu ditu auto batean. Urrats horrekin, epaileak Davalor auzian Nafarroako Gobernuko Garapen Ekonomikoko kontseilariak egindako prebarikazio eta diru publikoen xahutze delituen zantzuak ikertu nahi ditu. Instrukzio fasean egonik ere, Gorenak Aierdi judizialki ikertu gisa hartu du, eta, horri baieztatuz gero, kontseilariak abenduan iragarri zuen dimisioa emango zuela. Nafarroako Gobernuak ohar bidez jakinarazi du Aierdik kargua utziko duela ikertua dela baieztatzen denean. «Autoa ezagututa, baldintza hori ez da bete».

Berez, ekainean UPNk jarritako kereila bati bide emanez, Gorenak abenduaren 14an iragarri zuen Aierdiren aurkako auzia ireki zuela. 2015 eta 2017 artean, Sodena arrisku kapitaleko sozietateak 2,6 milioi euroko maileguak eman zizkion Davalorri, eta erabaki haren arduradun nagusia izan zen Aierdi, Sodenaren presidente baitzen. Davalor 2012an sortutako osasun arloko enpresa teknologiko bat zen, baina ordurako larri zebilen. Dena den, potentzialitate handiko proiektua izanik eta Sodenaren helburu estrategikoa aukera handiko egitasmoak bultzatzea denez, 2015eko udazkenean onetsi zuen Sodenak 1,6 milioi euroko lehen mailegua ematea. Ondorengo bi urteetan, maileguen kopurua zabaldu zen 2,6 milioi eurora arte. Davalorrek porrot egin zuen azkenik, ez baitzen gauza izan inbertitzaileak topatzeko eta teknologia handiko ikusmeneko makinaria merkaturatzeko.

Aierdik parlamentuan hainbat aldiz eman ditu azalpenak horregatik, eta Sodena inbertsio polemikoen inguruko ikerketa batzordea ireki zen iragan legealdian. Alta, UPNk eremu politikotik judizialera jauzi egin d,u eta iazko ekainean kereila aurkeztu zuen, proiektua bideraezina zela jakinik aurrera egin izana leporatuz Manu Aierdiri.

Instrukzioaren lehen fase honetan, gakoa da ea Auzitegi Gorenak Manu Aierdi ikertu gisa hartu duen. Izan ere, Nafarroako 14/2004 foru legearen arabera, auzitegi batek auto batean arduradun politiko bat ikertu gisa badauka eta Zigor Kodeko hainbat delituren zantzuak identifikatzen baditu, politikari horren kargua ez da bateragarria emandako konfiantzarekin.

Abenduan, ez zegoen argi ikertua ote zen, eta, oraingo autoarekin, Del Arco magistratuak Aierdi ikertzeko diligentziak ireki ditu. Era berean, autoaren edukia «ikertuari» bidali diola jakinarazten du, eta Prozedura Kriminalaren legeko 118. artikuluaren arabera bere eskubideen berri eman. Autoan, halaber, magistratuak 10.000 euroko bermea eskatu dio UPNri herri akusazio gisa jardun dezan auzian. Haatik, Nafarroako Gobernuak ez du uste oraindik baldintza hori bete denik.

Esparzak dimisioa eskatu du

Autoaren berri izan eta gutxira, Javier Esparza UPNko presidente eta Navarra Sumako eledunak aldarrikatu du Aierdik «berehala» utzi beharko lukeela gobernua, «gaur bertan». Haren esanetan, Aierdik «ez badu dimisioa ematen edo Maria Txibitek ez badu kargutik kentzen, legea betetzeari utziko zaio». Esparzaren arabera, magistratuaren autoak agerian uzten du zein den Aierdiren egoera auzibide horretan. Horregatik, nabarmendu du ezin diola luzaroan eutsi egungo egoerari: «Txibiteri denbora amaitu zaio, eta ezin du hizkuntza gehiago tolestu».

Ikertua dela baieztatzen denean, Aierdik astebete eskatu zion Txibiteri «egoera aztertzeko eta agurtu ahal izateko». Eskaera horri muzin egiteko eskatu du Esparzak: «Duela aste batzuk eman behar zuen dimisioa, eta denbora nahikoa izan du agurtzeko». Navarra Sumako eledunaren arabera, «akatsa» izan zen Aierdi kontseilari gisa izendatzea, eta «are akats handiagoa izan da karguan mantentzea» auzia ireki zenetik.

Ondorengo orduetan gertatuko denaren zain, Aierdik dimisioa emango balu, auzia Iruñera etorriko litzateke ziurrenik. Izan ere, kargudun publiko bati dagokion izaera juridiko berezia galduta, Auzitegi Gorenak ohiko epaitegi baten esku utziko luke auzia.


Aldaketarik ez EBZren akuiluetan

Summary: Aldaketarik ez EBZren akuiluetan. Christine Lagardek uste du pandemiari aurre egiteko murrizketak «zama» izango direla lehen hiruhileko honetan ere, baina euroguneko ekonomiak 2021. urtea %3,9ko hazkundearekin amaituko duela dio oraindik.

Trantsiziozko bilera izan da EBZren gaurkoa. Abenduan zor erosketa programa 2022ko martxoraino luzatzea eta bilioi erdi euroan (1,85 bilioiraino) handitzea erabaki ostean, bere estrategian aldaketarik ez du beharrezko ikusi euroguneko banku zentralak. Hala, interes tasak %0an uztea eta bankuentzako gordailuak -%0,5ean mantentzea hobetsi du, eta bere horretan eutsiko die pandemiak uzkurtutako ekonomia laguntzeko indarrean dituen tresna guztiei ere.

Bilera osteko prentsaurrekoan, Christine Lagardek gustura utzi nahi izan ditu alde guztiak, politika hedakorragoen zein zorrotzagoen aldekoak, eta «malgutasunez» jokatuko duela azpimarratu du; malguak izango direla, erosketa programak bide ematen dion finantzaketa merkearekin. EBZ prest dago 1,85 bilioi horien zati bat erabili gabe uzteko testuinguruak hori iradokitzen badu, eta prest dago programarako diru gehiago jartzeko ere, «beharrezkoa bada pandemiak inflazioaren bilakaeran izan dezakeen eragin negatiboa baliogabetzeko».

Inflazioak urtarrilean eurogunean gora egingo duela iragarri du EBZk, baina igoera hori «teknikoa» izango dela uste du Lagardek, energia prezioen eta Alemanian 2020an jaitsitako BEZa lehengoratzearen ondorioz etorriko dela, baina oinarrian prezioen indizeek ez dutela goranzko joera esanguratsurik erakusten. Alegia, oraingoz, diru merkeak ez du igoerarik eragin prezioetan, eta ez legoke gehiegizko igoera baten arrisku handirik. EBZk %1eko inflazio aurreikuspena du 2021erako, eta 2022an prezioak %1,1 igoko direla uste du. Indizea, beraz, oraindik urrun legoke banku zentralarentzat helburutik: %2ko inflaziotik.

EBZk uste du hazkunde ekonomikoa berriz uzkurtu egin dela iazko azken hiruhilekoan, eta, Lagarderen aburuz, pandemiari aurre egiteko murrizketa neurriak «zama» izango dira euroguneko ekonomiarentzat 2021eko lehen hiruhilekoan ere. Hala ere, azken aurreikuspenei eutsi die EBZk, eta jarraitzen du iragartzen urte honetan BPGa %3,9 haziko dela.


Summary: Eneko Barberenak irabazi du aurtengo (H)ilbeltza beka. Landa eremuan girotutako istorio bat jorratuko du 'Xukunetatik aldendu ahala' izeneko proiektuan.

Eneko Barberena Mondragonek (Arrasate, Gipuzkoa, 1983) jasoko du 2021eko (H)ilbeltza beka, Xukunetatik aldendu ahala izeneko proiektua gauzatzeko. Baztango Udalak, (H)ilbeltza elkarteak eta Txalaparta argitaletxeak antolatzen dute beka 2017tik, euskal literatura beltza bultzatzeko, eta, txandaka, sormen eta itzulpen lanak saritzen dituzte.

Barberenak landa giroan girotutako istorio bat jorratuko du. «Mendia eta larreak norenak diren eztabaidatuko du, horien erabilera ezbaian jarriz», azaldu du Garazi Arrula Txapalartako editoreak, Joseba Otondo Baztango alkateak eta Miren Gorrotxategi (H)ilbeltza elkarteko ordezkariak osatutako epaimahaiak. Idazleak landa giroko bizimodua eta herritarren izaerak adierazteko egin duen ahalegina nabarmendu dute. Istorioa atal laburretan egituratuko du, eta horrek eta ahotsen koraltasunak «irakurketa bizia» egingo dutela adierazi dute.

Barberenak Igogailuak, Dow Jones eta beste droga batzuk (Apokaliftin Elkartea, 2002), Martin Larralde (Bonberenea Liburuak 2011) eta Afrikanerrak (Elkar, 2019) narrazio liburuak eta Lurrunak ez du oraindik kristalik estali (Gaztesarea, 2004) poema liburua argitaratuak ditu. Halaber, Periko gazteekin hizketan biografia kolektiboa koordinatu zuen (Txalaparta, 2015). Oraingo proiektua aurrera ateratzeko, 6.000 euro jasoko ditu; urtebete izango du liburua idazteko, eta 2022an argitaratuko du, Txalaparta argitaletxearekin.

(H)ilbeltza bekaren lehenengo aldia sormenera bideratuta egon zen, eta Miel A. Elustondok irabazi zuen. Kezko bola batek itoak birikak eleberria argitaratu zuen, 2019an. Hurrengo deialdia itzulpenari egokitu zitzaion, eta Josu Barambonesek Patricia Highsmithen Lardaska nobela euskaratu, eta 2020ko hasieran argitaratu zuen. 2019an, Miren Gorrotxategik irabazi zuen sormen beka, eta berriki aurkeztu du Sotoan gordeak liburua. Azkenik, iaz Koldo Bigurik jaso zuen beka, Massimo Carlottoren Arrivederci amore, ciao lana euskaratzeko, eta 2022an aurkeztuko du.

Aste beltzik ez Aste honetan egitekoa zen, 20tik 26ra, aurtengo (H)ilbeltza euskal nobela beltzaren astea, Baztanen, baina, egoera ikusita, antolatzaileek erabaki dute bertan behera uztea. Urte osoan mahai inguruak antolatzeko asmoa adierazi dute.


Summary: Jaurlaritzak ez du onartu Madrilek Europako funtsentzat ezarri nahi duen formula. Gaur eratu da Sektore Konferentzia Europako funtsetarako Espainiako Gobernua eta erkidegoak koordinatzeko. Eusko Jaurlaritzak uko egin dio haren erregelamendua onartzeari, ez duelako «jasotzen benetako kogobernantza eredurik».

Espainiako Gobernuak apirilaren amaierarako osatu eta bidali behar du Bruselara Europako funtsak jasotzeko bere plana eta proiektu zerrenda, eta hori guztia erkidegoekin koordinatzeko xedea duen sektoreko konferentzia gaur eratu da azkenean, bideokonferentzia bidez, Maria Jesus Montero Ogasun ministroa buru zutela.

Eusko Jaurlaritzak haserrea agertu dio ministroari konferentziarako deialdia berandu egin delako, eta haserrea azaldu du, era berean, Espainiako Gobernua apurka-apurka ematen ari delako informazioa Errekuperazio eta Erresilientzia Mekanismorako kudeaketaren ezaugarriez; «ginkana bat balitz bezala», gaitzetsi du Pedro Azpiazu Eusko Jaurlaritzako Ekonomia eta Ogasun sailburuak.

Jaurlaritzak, horrez gain, uko egin dio Konferentziaren erregelamendua onartzeari. Azpiazuren arabera, araudi horrek «ez du jasotzen benetako kogobernantza eredurik». Hala ere, sailburuak konfiantza du Monterorekin «benetako lankidetza» egituratu ahal izateko, eta ez norabide bakarreko dinamika baterako, zeinetan «erkidegoen zeregina haien eskumen propioei buruz Gobernu Zentralak hartutako erabakiak gauzatzera mugatuko den».

Azpiazuk eskatu du erkidegoetako gobernuak protagonista izatea, eta eskaintza egin du «elkarrekin ahalik eta diseinu onena sortzeko Susperraldi, Eraldaketa eta Erresilientzia planerako». Plan horrek, sailburuaren ustez, «erkidegoen indarguneetan» oinarritu beharko luke.

Bide horretan, Azpiazuk azaldu du Europako Batasunak berak Suspertze Mekanismoaren (Europako funtsen zati nagusia) bere erregelamenduaren zirriborroan ezarri duela «eskualdeetako eta tokiko agintariak bazkide garrantzitsutzat hartuko direla erreformak eta inbertsioak ezartzeko orduan, eta behar bezala kontsultatuko zaiela eta inplikatuko direla».

Era berean, funtsen kudeaketarako Espainiako Gobernuaren abenduko dekretuak «Espainiak indarrean duen autonomien estatu sistemaren lurralde maila anitzeko gobernantza» aipatzen duela gogoratu du Azpiazuk gaurko bilkuran. Eta, horrez gainera, Europako funts horiek kohesio funtsak ez diren arren «FEDERrek finantzatzen dituen jarduketa mota berberak finantzatzera» bideratuta daudela, eta, beraz, Azpiazuren ustez, «oso zentzuzkoa litzatekeela haien gobernantza moduekin bat egitea, Euskadi Next programan aurreikusten den bezala».


Sufrituta, final-zortzirenetara

Summary: Sufrituta, final-zortzirenetara. Unai Nuñezek 92. minutuan sartutako gol batek eman dio garaipena talde zuri-gorriari Eivissan, Espainiako Kopan.

Uste baino gehiago kostatu zaio, baina Espainiako Kopako final-zortzirenetan izango da Athletic, Eivissari 1-2 irabazi ondoren. Maldan gora izan du sailkapena momentu askotan, baina momentu erabakigarrietan sendotasuna erakutsi du Marcelinok zuzendutako taldeak, eta partida irabaztea lortu.

Partida ez da ondo hasi Athleticentzat. Hamabigarren minuturako aurretik zen etxeko taldea. Unai Vencedorren huts egite batetik iritsi da gola. Erdilari bizkaitarrak bere zelaian galdu du baloia, taldea ateratzen ari zela. Bi pase eskasetan area ertzera iritsi da Eivissa, eta, horra iritsi bezain pronto, Javi Perezek jaurtiketa bortitz batekin Jokin Ezkietaren atea zulatu du.

Zuri-gorriak ez zeuden eroso Can Misseseko zelaian, eta hori jokoan nabaritu zaie. Asko kostatu zaie balearren areara iristea. Minutuek aurrera egin ahala, partidari neurria hartuz joan da Athletic, baina nagusitasun hori ez du baliatu partida berdintzeko. 1-0ekoarekin iritsi dira atsedenaldira.

Lehenengo 45 minutuetan ikusitakoarekin gustura ez, eta bigarren zatirako Raul Garcia eta Iker Muniain zelairatu ditu Marcelinok, Jon Morcilloren eta Oihan Sanceten ordez. Zuhaitza astindu, eta sagarra erori. Bost minutu behar izan dituzte Raul Garciak eta Muniainek partida berdintzeko. Muniainek bigarren zutoinean jarri du baloia, eta, bertatik, Raul Garciak nagusitasunez gainditu du Eivissako atezaina, buruz.

Berdinketaren ostean, bilbotarrek pauso bat aurrera eman behar zutela zirudien, baina etxekoek hartu dute partidaren nagusitza. Partidaren agintea hartu ez ezik, aurretik jartzea ere lortu dute. Baina epaileak gola bertan behera utzi du, jokoz kanpoko batengatik.

Partidako azken minutuan, 92.ean, iritsi da Athleticen bigarren gola, geldikako jokaldi batean. Muniainek motzean jokatu du Yeraiekin. Hark baloia arean jarri, eta han azaldu da Unai Nuñez, atzetik etorrita, hanka puntarekin Eivissaren atezaina gainditzeko, eta zuri-gorriak hurrengo kanporaketan sartzeko.


Nahikoa ez den puntua

Summary: Nahikoa ez den puntua. Osasunari ihes egin dio garaipenak Valentziaren zelaian. Aurrea hartu du atsedenaren aurretik, baina ez da gai izan sariari eusteko. Hamahiru lehia daramatza jada irabazi gabe.

Iritsi da Osasuna lanen erdietara, eta hamasei puntu baino ez dauzka zakuan. Kontuak itxuratzeko aukera zuen gaur, Valentziaren zelaian, baina garaipenak ihes egin dio berriz ere. Lehen Mailan inoiz izan duen idorterik latzenetan bigarrena da, hamahiru jardunaldi baitaramatza jada irabazi ezinda. Sari preziatua gertu izaten ari den arren, puntuak tantaka baino ez da lortzen ari. Halaxe gertatu zaio gaur: markagailuan aurretik jarri da lehen zatiaren amaieran, baina ez da kapaza izan aldeko emaitzari eusteko.

Jagoba Arrasatek aukera eman die Kopan distira egin zuten bi jokalariri, Torrori eta Javi Martinezi. Atzean, berriz, Unai eta Roncaglia ipini ditu Aridane eta David Garciaren ordezko gisa. Taldeak Granadan baino itxura hobea eman du, eta parez pare lehiatu da Valentziarekin. Igartzen zitzaion antsietatea, baloia zuenean batez ere, baina oso gutxitan egon da aurkariaren mende. Kontraerasoak baliatu ditu min egiteko, eta, horietako batean, 0-1ekoa sartu du Callerik. Azkar ateratako falta batean egon da jatorria, eta argentinarrak bolea indartsu batekin bukatu du jokaldia, Vidalek atera jaurti ondoren.

Gol psikologikoa izan zitekeen, ate joka baitzen atsedena. Aldageletatik bueltan, zelaian ondo kokatuta jarraitu dute nafarrek. Haatik, Javi Graciak asmatu egin du aldaketekin, eta Osasunak pauso bat eman behar izan du atzera. Maxik bidali du lehen abisua, zartako gurutzatu batekin, eta, 69. minutuan, Unaik bere atean sartu du Musahen erdiraketa. Golak hauspotu egin ditu etxekoak, eta txikitu gorritxoak. Neurketako unerik zailenak bizi izan dituzte orduan, baina eutsi dute nola edo hala. Eta, bukaeran, neurketa irabazteko aukera onak izan dituzte Callerik, Manu Sanchezek eta Barjak. Ordea, zorteak bizkarra eman dio berriro Osasunari, eta berdinketarekin konformatu behar izan du azkenean. Ondo lehiatzeko gai da, baina korapiloa handitzen ari zaio partidatik partidara.