Summary: Israelgo auzitegien kontrako boikota abiatu dute Palestinako 500 presok. Kargu ezagunik eta epaiketarik gabe atxilotuta dauden presoek atxilotze administratiboekin amaitzea eskatu diote Israeli. Horrez gain, 141 egunez gose greban ari den espetxeratu palestinar baten egoera kritikoaz ohartarazi dute.

Gure erabakia askatasuna da... Ez atxilotze administratiboei lelopean, Israelgo auzitegiei boikota egiteko kanpaina abiatu dute gaur 500 preso palestinar baino gehiagok, Palestinako alderdi politikoen babesarekin. Ohar bidez jakinarazi dutenez, uko egingo diote Israelgo auzitegien aurreko saioetan agertzeari, «okupazio indarrek» Palestinako herritarren kontra erabiltzen duten «atxilotze administratibo bidegabearekin amaitzeko».

Atxilotze administratiboa Israelek Palestinako lurralde okupatuetan ezartzen duen agindu mota bat da, aukera ematen diona palestinarrak denbora mugagabean espetxeratzeko, aurrez epaiketarik egin gabe eta atxilotuaren kontrako akusazio bat publiko egin gabe, karguak «sekretupeko informazio» gisa gordeta. Ondorioz, presoak berak eta haren defentsa abokatuak ez dute jakiten zein akusaziori egin behar dieten aurre.

«Israelgo auzitegi militarrak okupaziorako sistema zapaltzailearen alde garrantzitsua dira», salatu dute. «Erreminta basati eta arrazista horrek gure jendearen ehunka urte xahutu ditu, fikziozko auzitegien bitartez. Horien epaiak eskualdeko komandantzia militarrak erabakitakoak izaten dira».

Boikota abiatu duten espetxeratuek nabarmendu dute atxiloketa mota hori nabarmen ugaritu dela 2021. urtean, eta haren erabilera are gehiago zabaldu duela Israelek Palestinako haurren eta adinekoen kontra. Addameer Palestinako presoen eskubideen aldeko elkarteak igandean argitaratu zuen txostenaren arabera, Israelek 1.500 atxilotze administratibo baino gehiago agindu zituen iaz, eta 1.100 izan ziren 2020an. Iazkoetatik 200 maiatzean igorri zituen Tel Avivek, Ekialdeko Jerusalemen Xeikh Jarrah auzoko dozenaka bizilagunen etxegabetze arriskuagatik izan ziren protesten garaian, eta Israelek Gaza 11 egunez bonbardatu zuenean.

Irtenbide kolektiboa

Hixam Abu Hawwax preso palestinarra 141. egunez gose greba egiten ari denean abiarazi dute Israelgo auzitegi militarren kontrako kanpaina. Presoek Abu Hawwaxen egoera kritikoaz ohartarazi dute, «berehala hiltzeko arriskuan» dagoela ohartarazita. Palestinako Agintearen arabera, «heriotza klinikoaren antzeko» egoeran dago, aldiro kontzientzia galdu eta berreskuratzen duela.

Berrogei urteko presoak bere askatasuna exijitzeko hasi zuen protesta, hark baino lehen beste preso palestinar batzuk egin duten bide beretik. Horietako hainbatek lortu dute Israelek aske uztea, beren buruak muturreko osasun egoerara eraman ostean; beste batzuk atxilotze administratiboa epe jakin batera mugatzea lortu dute. Baina beti izan dira norbanakoen kasuetara mugatutako salbuespen neurriak. Hori dela eta, presoek abiarazi duten kanpainaren garrantzia nabarmendu du Addameer elkarteak. Haren esanetan, erabakiak Israelen atxilotze politika baldintzatzea du helburu. Dena den, aurreratu du emaitza ez dela berehalakoa izango, eta denboran eutsi beharko diotela presoek kanpainari, neurria eraginkorra izan dadin.

Palestinako presoek antzeko boikot kanpaina bat abiatu zuten 1997. urtean, auzitegi militarren kontra. Atxilotze administratiboen kopurua murriztea lortu zuten orduan. Addameer elkarteak azaldu du inork gutxik espero dezakeela Israelek atxilotze administratiboei uko egitea, baina gutxienez neurriaren erabilera estandarizatu bat zehaztea lor daitekeela, haren ezarpen arbitrarioa gutxitzeko.


Summary: Italiak beste buruhauste bat du: estatuburua aukeratzea. Ordezkari politikoek hilaren 24an hasiko dute herrialdeko presidentea aukeratzeko prozesua. Draghi lehen ministroa eta Berlusconi gobernuburu ohia dira balizko hautagaietako batzuk.

Urte berriak beste buruhauste bat dakar berekin Italiako politikarentzat. Bazirudien Mario Draghi batasun nazionaleko gobernuaren buruzagi aukeratu izanak egonkortasuna bermatu zuela datorren urteko hauteskundeetara arte, baina asteotan agerian geratu da alderdi politikoei erronka bilakatu zaiela ohiko prozedura bat: estatuburua hautatzea. Desadostasunak baitira nagusi, eta Draghi bera baita kargu horretarako faboritoetako bat.

Italiako presidentea ez dute boto emaileek aukeratzen, alderdien diputatuek, senatariek eta eskualdeetako ordezkariek baizik. Mila politikari pasatxo dira, eta, Diputatuen Ganberako presidente Roberto Ficok gaur jakinarazi duenez, hilaren 24an hasiko dute estatuburua hautatzeko prozesua.

Aurtengo hitzordurako, oraingoz behintzat, ziurtasunik eza da nagusi. Draghi da adostasunik handiena eragiten duena, baina presidente kargurako aukeratzeak hutsune bat utziko luke lehen ministro postuan, eta horrek alderdien arteko negoziazioak abiatzea eragingo luke berriz ere; haren ordezko bat aukeratzeko —oso zaila dirudi— edo boz aurreratuetara deitzeko.

Draghi gobernuburu hautatzearen arrazoietako batzuk EB Europako Batasunaren suspertze funtsen kudeaketa eta erreformen sustatzea izan ziren, eta horregatik jaso zuen Europako Banku Zentraleko presidente ohiak alderdi politiko ia guztien babesa —FdI Italiako Anaiak ultraeskuindarrak kontra bozkatu zuen—. Orain, baina, presidente kargura aldatuko balitz —horretarako prest dagoela esana du—, desegonkortasuna eragingo luke gobernuan, eta EBko inbertsioen martxa zalantzan jarri.

Ziurgabetasun egoera horren aurrean, alderdi ultraeskuindarrak Silvio Berlusconi lehen ministro ohiaren hautagaitzari oihartzuna ematen ari dira, hura estatuburu karguan izateak eta datorren urteko bozetan Legaren eta FdIren arteko balizko koalizioaren garaipenak erakunde garrantzitsu guztien kontrola bermatuko bailioke sektore ideologiko horri. Arazoa zera dute: Berlusconi aukeratzeko beste alderdi batzuen babesa ere beharko dutela, eta inork ez duela gobernuburu izandakoaren alde egin nahi; gaur, gainera, haren kontrako manifestazio bat egin dute.

Draghiz eta Berlusconiz gain badira beste balizko hautagai batzuk ere, baina ez dute alderdien arteko adostasuna bermatzerik. Marta Cartabia Justizia ministro eta Auzitegi Konstituzionaleko buru ohia da adibideetako bat: lehen emakumea izango litzateke presidente karguan, baina gobernuko postu horretarako proposatu zuen 5 Izar Mugimenduak orain ez luke haren alde egingo, agintaldian sustatu duen justiziaren erreformarengatik.

Europako Batzordeko Ekonomia komisario eta Italiako lehen ministro ohi Paolo Gentiloni ere aipatu dute aukera gisa, baita Sergio Mattarella bera konbentzitzea ere, nahiz eta hark ez duen karguan jarraitzeko asmorik.

Krisi politikoetan, erabakigarri

Italiako presidenteak eskumen mugatuak ditu, eta batez ere zeremonialak dira agintaldian zehar. Halere, krisi politiko eta hauteskunde garaietan profil erabakigarria izaten da, hari baitagokio gobernuburuak eta ministroak izendatzea; gainera, parlamentuko bi ganberak desegin ditzake, eta legeak eta dekretuak blokeatu, horiek eta konstituzioa bateragarriak ez balira.

Estatuburuak zazpi urteko legealdia izaten du —pare bat salbuespen kenduta—, eta batasuna irudikatu behar du, alderdi politikoen eta ideologien gainetik. Hala, Mattarellaren ordezkoa II. Mundu Gerraren amaieraz geroztik izango duten hamahirugarren presidentea izango da.

Hura aukeratzeko prozesua nahi beste luzatu ahalko dute ordezkari politikoek. Hilaren 24tik hasita, egunean behin bozkatuko dute, eta, lehen hiru saioetan, hautagaiek bi herenen babesa beharko dute hautatuak izateko; hortik aurrerakoetan, berriz, gutxienez %51rena. Egungo kargudunaren agintaldia otsailaren 3an amaituko da, eta egoerarik egokiena izango da haren ordezkoa data horretarako adostea.

Alderdien arteko negoziazioek eta bozketa sorta horrek aita santua aukeratzeko egiten duten zeremonia oroitarazten dute, sekretupean egiten baitira eta egun asko iraun bailitzake; kasurako, 1972an Giovanni Leone aukeratu zutenekoa, 23 saiakera egin baitzituzten ordezkarien %51aren babesa bildu zuen arte.

Ordezkari politikoek italiar herritartasuna duen eta 50 urtetik gorako edonoren aldeko botoa eman dezakete. Horrek, noski, proposamen bitxiak egiteko aukera eman die iragan bozketetan: Francesco Totti futbol jokalari izandakoa eta Sophia Loren aktorea, esaterako.


Summary: Bilboko Elizbarrutiak ikerketa bat zabaldu du adingabeei egindako bost sexu abusu argitzeko. Abusuak Bizkaiko bost erlijio zentrotan egindakoak dira, 1950eko hamarkadatik 1990ekora. Salaketen jatorria zerrenda bat da, El País egunkariak Vatikanoari emandakoa.

«Ustezko edozein abusu kasu ikertu eta argituko dugu, arreta berezia jarrita biktimen beharrei, eta halako kasuak berriz ez gertatzeko». Hala adierazi du gaur Bilboko Elizbarrutiak, adingabeei egindako bost sexu abusu kasu ikertuko dituela jakinarazteko plazaratu duen oharrean.

Espainiako El País egunkariak 251 salaketa bidali zizkien Vatikanoari eta Espainiako Eliza katolikoari, eta haietatik bost Bizkaian gertatutakoak dira; haiek ikertuko ditu Bilboko Elizbarrutiak.

Abusu horiek 1950eko hamarkadatik 1990ekora egindakoak dira, Bizkaiko bost erlijio zentrotan. Zehazki, Barakaldoko San Bizente Paulekoa ikastetxean, 1950eko hamarkadan; Bediako San Joan Bataiatzailearen elizan, 1964 eta 1966 artean; Bilboko Santa Marina haurrentzako erietxean, 1971n; Bilboko Kristo Erregeraen parrokian, 1976an; eta Bilboko Maristak ikastetxean, 1990.

Bilboko Elizbarrutiak El País-en lanaren balioa aitortu du, eta gertakariok salatu dituzten biktimak ere goraipatu ditu. Ikerketa bat zabalduko dute orain, eta «eraso horien inguruan informazioren bat eman dezakeen edonori» zabaldu dizkiote elizbarrutiko ateak.


Summary: Baldintzarik gabeko oinarrizko errentari buruz eztabaidatuko du Eusko Legebiltzarrak. Herri ekimen legegilea aurkeztezko beharrezkoak diren sinadurak bikoiztu dituzte sustatzaileek. Alderdi politikoen «isiltasuna» salatu dute.

Eusko Legebiltzarrera iritsiko da baldintzarik gabeko oinarrizko errentari buruzko eztabaida. Herri plataforma batek eramango du lege egitasmoa, horretarako beharrezkoak diren sinadurak lortu eta gero. Guztira, 22.075 babes bildu dituzte.

Proposamenak jasotzen du Arabako, Bizkaiko eta Gipuzkoako herritar orok jasoko lukeela diru laguntza herritar izate hutsagatik. 900 euro litzateke errenta hori 18 urte baino gehiagoko herritarrentzat; 4 eta 18 urte bitartekoentzat 450 euro, eta 14 urtetik beherakoentzat 270 euro. Azken hiru hilabeteetan Araban, Bizkaian edo Gipuzkoan bizi izan den edonork jaso ahalko luke, bakarrik bizi ala beste norbaitekin bizi.

Herri ekinaldi legegile bat aurkezteko beharrezkoak diren 10.000 sinadurak bikoiztu izanak «arrakastatsutzat» jo dute sustatzaileek. Aldiz, babesak biltzen hasi zirenetik alderdi politikoen artean izan den «isiltasuna» salatu dute, eta «errespetu faltatzat» jo dute jarrera hori. «Guk gure helburua lortu dugu, eta orain Eusko Legebiltzarreko alderdiei dagokie ekinaldi hau babesten duten ala ez adieraztea». Sindikatuei eta patronalei ere iritzia emateko eskatu diete

Araban, Bizkaian eta Gipuzkoan badago oinarrizko errenta gaur egun, baina ez da unibertsala, eta, are gutxiago, baldintzarik gabekoa: DSBE diru sarrerak bermatzeko errenta. Baina horrek «porrot» egin duela uste dute, ez duelako pobrezia amaitzeko helburua lortu. «Egungo legeekin, pobrezia egoeran daudenen %30ek ezin dute laguntzari hori jaso, eta Diru sarrerak Bermatzeko Errenta jasotzen duten pertsonen % 34k pobrea izaten jarraitzen dute».


Summary: Donostiako Udalak gogoz kontra hartu du Urumea ibaia garbitzeko ardura. Eguzki talde ekologistak salatu du hainbat tona zabor pilatu direla ibaian. Udalaren iritziz, lanen ardura Uraren Euskal Agentziarena eta Kostaldeetako Zuzendaritzarena da. Uraren Euskal Agentziak, baina, adierazi du udalen eskumena dela «hiri hondakinen kudeaketa».

Bizikletak, armairuak, aulkiak, komunak...: hainbat tona zabor pilatu dira Donostiako Maria Kristina eta Mundaizko zubien arteko meandroan, Urumea ibaian. «Urpeko zabortegi bat Donostiaren bihotzean bertan», salatu du Eguzki talde ekologistak, eta eremua garbi edukitzeko neurriak exijitu dizkie erakundeei. Eskaerak Donostiako Udalaren erantzuna jaso du: prest dago garbiketa lanak egiteko, baina Uraren Euskal Agentzia eta Kostaldeetako Zuzendaritza egin ditu egoeraren erantzule, mantentze lanen eskumena haiena dela argudiatuta. Uraren Agentziak, ordea, BERRIAri jakinarazi dio udalen esku dagoela «hiri hondakin solidoen kudeaketa».

Urumea ibaiaren ezkerraldean pilatu dira hondakinak, 200 metro luze den «zabortegi batean», Eguzkik salatu duenez. Halere, talde ekologista eta Donostiako Udala ez datoz bat arazoaren erroei dagokienez. Miguel Angel Diez zinegotziaren hitzetan, ohikoa da «ingurumen kontzientziarik gabeko pertsonek» ibaira botatako hondakinak ikustea, baina uste du duela aste batzuetako euriteen ondorio dela azken egunetan pilatutakoa: «Orain ikusten dena prezipitazioen eta ur goraldi handien metaketa bat izan daiteke, Urumea ibaiaren meandroaren hondora eramango baitzituen hondakinak». Eguzkiko kideen esanetan, arazoa sakonagoa da, mantentze lanik ez egitearen ondorio bat: «Saiatuko dira beren erantzukizuna azken uholdeen atzean ezkutatzen, baina, egia esan, hondakin pilaketa askoz lehenago hasi zen errio zati horretan».

Eremua garbitzeko, beharrezkoak izango dira itsasontzi bat eta itsaspeko ekipamenduak, Diezen arabera. Horretarako, Hiri Mantentze eta Zerbitzuen Zuzendaritzak aparteko aurrekontu bat eskatu du, udalaren 2022ko aurrekontuek ez baitute halako lanetarako dirurik aurreikusten. Izan ere, udalaren esanetan, Uraren Agentziarena eta Kostaldeetako Zuzendaritzarena da Urumearen parte horretan mantentze lanak egiteko eskumena. Haiei eskatu die «konponbide bat bilatzeko», «etorkizuneko arazorik izan ez dadin».

Ardura, besteen gain

Udalaren arabera, EH Bilduren udal gobernuak eta Uraren Agentziak 2011-2015eko legealdian sinatu zuten hitzarmena da egungo egoeraren eragilea, eta esan du hura amaitu zenetik zehaztu gabe geratu dela ibaia mantentzearen gaineko eskumenen banaketa. Ohar batean azaldu dutenez, hitzarmenean jasota zegoen bost urteko epean udalak hartuko zuela hondakinen kudeaketa. Hari amaiera eman zitzaiola adierazi du, ordea, eta, beraz, Uraren Agentziak eta Kostaldeetako Zuzendaritzak hartu beharko luketela lanen ardura.

Uraren Agentziako Lan Hidraulikoen arduradun Aitziber Urkijo ez dator bat. Haren esanetan, 2015ekoa da agentziak Donostiako Udalarekin sinatutako azken ituna, eta, hura bost urterako hitzartu arren, oraindik ere martxan dago: «[Hitzarmenean] espresuki aipatzen da parte hartzaileetako batek uko egiten ez badio beste bost urterako luzatuko dela». Horrez gain, gehitu du EAEko Tokiko Erakundeei Buruzko Legeak argi zehazten dituela eskumenak, eta hala dagoela ezarrita agentziak 113 udalekin sinatutako protokoloetan: «Udalek dute eskumena hiri hondakin solidoak bildu eta tratatzeko zerbitzuak antolatzeko eta kudeatzeko». Hortik aurrera, udal bakoitzaren baliabide ekonomiko eta materialen araberako lankidetza ezartzen da, Urkijok azaldu duenez.

Hondakinak pilatu diren ibaiaren zatia kontuan hartuta, gainera, Uraren Agentziak ez luke zuzenean esku hartzerik izango, Urkijoren esanetan, haiek Kostaldeetako Zuzendaritzaren zaintzapean daudelako; hau da, Espainiako Trantsizio Ekologiko eta Erronka Demografikorako Ministerioaren pean. Udalak bazuen Ministerioko Kantauriko Ur Konfederazioarekin sinatutako akordio bat ere, baina, EH Bilduk jakinarazi duenez, hura 2020an geratu zen indarrik gabe, udalak ez zuelako berritu. Hala, koalizioak hainbat galdera egin dizkio egungo udal gobernuari, zehaztu dezan zein den udalak garbiketa lanetan azken urteetan izan duen eginkizuna, zein izango duen hemendik aurrera, eta zeintzuk diren hitzarmenak berritu ez izanaren arrazoiak.


Summary: Gidari bat hil da Muruzabalen, auto istripuan. Foruzaingoaren arabera, autoa errepidetik atera eta irauli egin da.

Auto gidari bat hil da Muruzabalen (Nafarroa), bere ibilgailua errepidetik atera eta irauli ostean, NA-6064 errepidean. Autoa ubide batean geratu da, buelta emanda. Foruzaingoak jakinarazi duenez, gidaria zen autoko bidaiari bakarra.


Summary: Sudango herritarrei «kohesioa» eskatu die Al-Burhan buru militarrak. Trantsiziorako kontseiluaren presidentearen esanetan, hauteskundeak egin arteko prozesuaren gidaritzak militarren esku egon behar du

Abdel Fatah al-Burhan Sudango Trantsiziorako Kontseilu Subiranoaren presidenteak «kohesioa» eta «interes alderdikoiak» bazter uztea eskatu die herritarrei. Buruzagi militarraren iritziz, modu horretan gauzatu ahal izango dute 2019an hasi eta 2023an hauteskundeak eginda bukatzekoa den trantsizio epea.

Abadalla Hamdok herrialdeko lehen ministroak atzo dimisioa eman ondoren, indar armatuen bozeramailearen bulegoak ohar bat plazaratu du Al-Burhanen hitzekin. Gobernu independente bat osatzeko «beharra» aldarrikatu du, eta uste du horren egitekoa «sudandar guztiek» adostu beharko luketela. Hain zuzen, teknokratez eta independentez osatutako gobernu bat egitea adostu zuten trantsiziorako kontseiluko bi sektoreek, militarrak eta zibilak, azaroaren 21ean. Baina urriaren 25ean militarrek emandako estatu kolpea dela eta handiak ziren protestak ordurako, eta akordio horrek areagotu egin zituen, eta, bide batez, Hamdoken dimisioa eragin.

Buruzagi militarraretzat, ordea, trantsizio eperako zehaztutako zereginetan jarri behar dira indarrak. «Horiek dira bakea lortzea, segurtasuna zabaltzea, pertsonen arazoei heltzea, eta hauteskundeak egitea». Al-Burhanek aurreko astean esan zuenez, haien asmoa da bozak 2023an egitea; hasiera batean, ordea, 2022an egitea zeukaten adostuta. Oharrean azpimarratu duenez, hauteskundeek sudandarren xedeak «asetuko» dituzte. Hori bai, prozesuaren gidaritzak militarrek esku egon beharko lukeela iruditzen zaio. «[Indar armatuak] Nazioaren segurtasun balbula dira, eta bat eginda mantenduko dira bere lurra babestuz».

Negar egiteko gasa 2019ko apirilean, egoera ekonomikoagatik herritarrek egindako protestek akuilatuta, Omar al-Baxir 1989tik presidente zena boteretik kendu zuen armadak. Eta azken asteetan ere handiak izaten ari dira protestak. Gaur ere egin dituzte, eta, ia manifestazio guztietan gertatu bezala, Polizia indarrek negar gasa jaurti dute Khartum hiriburuan, Port Sudanen eta, besteak beste, Nyalan egindako mobilizazioak sakabanatzeko. AFP agentziaren arabera, gobernu militarraren kontrako aldarriak oihukatu dituzte. Medikuen Batzordea elkartearen zenbaketaren arabera, urriaren 25eko estatu kolpearen aurka azkeneko bi hilabeteotan egindako protestetan 57 herritar hil dituzte. NBE Nazio Batuen Erakundeak salatu du azken asteotako istiluetan gutxienez 13 emakumezko bortxatu dituztela


Amak taldeak irekiko du txotx garaia

Summary: Amak taldeak irekiko du txotx garaia. Astigarragako Gurutzeta sagardotegian egingo dute hasiera ekitaldia, urtarrilaren 12an.

Ohi bezala, «gure sagardo berria» esanez irekiko dute txotx garaia aurten ere; Amak taldeko kideek izango dute ardura hori. Datorren astean egingo dute Sagardoaren Lurraldeak antolatutako hasiera ekitaldia, asteazkenean, Astigarragako Gurutzeta sagardotegian (Gipuzkoa). Amak taldea Alaitz Telletxeak, Maixa Lizarribarrek, Amaia Orejak eta Kris Solanok osatzen dute.

Sagardogileek datorren astean zehaztuko dute nolakoa izango den aurtengo txotx garaia. Iaz, ohi baino geroago abiatu zuten, eta neurri bereziekin, gainera. 2020an, Izaro Andres kantariak ireki zuen, eta gero bertan behera geratu zen, pandemiarengatik.

Aurtengo irailean, sagarrak biltzerakoan, sagardogileak baikor zeuden, sagar asko eta kalitatezkoa espero zutelako.


Summary: Gernikak gaitzetsi egin du Turkian jasan duen tratu sinestezina. Taldeak susmagarritzat jo du Belen Arrojo jokalariak Turkian emandako positiboa. Neurketa guztian etengabeak izan dira irainak eta errespetu faltak: besteak beste, Turkiako ereserkia edo sirena hotsak jarri dizkiete erasoan ari ziren bitartean. Eurokopatik kanpo geratu da, 69-40 galduta.

Turkiako ereserkia, sirena antiaereoak, azken orduko kantxa aldaketa, positibo susmagarri bat... eta Eurokopatik kanpo geratzea. Lointek Gernika Bizkaiak hori guztia bizi izan du azken orduetan. Paula Ginzo jokalariak honela laburbildu du: «Sekula ez dut halako partidarik bizi izan. A ze amorrua. Esateko moduko gauza txar asko bururatzen zaizkit, baina esperientzia bat gehiago da, eta hori pentsatuko dut...»

Bizkaitarrek ondo bideratua zuten Eurokopako final-hamaseirenetako kanporaketa, etxean lortutako 24 punturen aldeari esker. Cukurovak, ordea, buelta eman zion atzo, eta Eurokopatik at utzi zuen Gernika. 29 punturengatik nagusitu zen Turkiako taldea: 69-40.

Giroak, ordea, nabarmen baldintzatu zuen neurketa. Hasi aurretik susmatzen zen zer gertatuko zen. Gernikak atzo 15:30 aldera jakinarazi zuen Belen Arrojo jokalariak ez zuela jokatuko, Cukurovako arduradunek egindako test batean positibo eman zuelako COVID-19an. Aurreko test guztietan negatibo eman zuen. Lau ordu geroago —beranduegi neurketa jokatzeko—, Gernikak berak adierazi zuen Arrojok negatibo eman zuela eguerdian egin zioten beste PCR batean. Susmagarria, gutxienez, bada kontua.

Roso Buch jokalariak azaldu du ondoena zer gertatu den. Lehendik ere atzeratu egin zuten neurketa gernikarren taldean izandako koronabirus agerraldi batengatik — ia hiru astez jokatu gabe eta taxuz entrenatu gabe aritu ziren atzo—, eta, Cukurovak lehenago jokatu nahi zuen arren, atzo jokatzea adostu zuten. Turkiako taldeak baldintza bakarra jarri zuen: «Probak eurek egiten bazizkiguten soilik onartuko zuten jokatzea». Bidaiaren aurretik Bilbon egindako probetan negatibo eman zuten jokalari guztiek.

Zer gertatuko zen susmatuta, klubak erabaki zuen jokalari guztiei PCR testak egitea Istanbulgo aireportuan bertan. Guztiek negatibo, berriz ere. Bost ordu geroago egin zizkieten probak Cukurovakoek —zuzendaritzako bi kidek eta erizain batek—, eta bazkalordurako bazituzten emaitzak: «Belenek positibo eman zuela esan ziguten. Sorpresa!», idatzi du jokalari kataluniarrak. Azkar erreakzionatu zuten bizkaitarrek, eta berehala eraman zuten jokalaria erietxe batera beste proba bat egin zezan, eguneko hirugarrena. Negatibo eman zuen, baina berandu zen jada: «Belen kendu digute».

Entrenatzaileetako batek, Kevin Huberrek, gogor gaitzetsi du gertatutakoa: «Ezin da horrela jokatu talde oso baten osasunarekin, injustizia honek sekulako higadura eragin digu. Penagarria da halako aurrekontu puska duen talde batek final-hamaseirenak horrela gainditu beharra. Eta hori guztia, FIBAren babesarekin», idatzi du.

Entrenatzailearen arabera, PCRak egiteko probetek aurretik zeuzkaten idatzita jokalarien izenak: «Susmagarria, ezta? Eta PCRa egiten ziguten bitartean, zuzendaritzako kideak maskara jantzi gabe. Ez al zeuden, ba, ez kutsatzearekin oso kezkatuta?»

Hori gutxi balitz bezala, Cukurovak haren pabilioi handia baztertu —7.000 ikusle inguru sar daitezke—, eta txikiago bat aukeratu zuen, 2.000 lagun baino gutxiago sartzen ziren bat, giroa bero-bero egon zedin, eta zalantzazko edozein erabaki egonez gero, epaileek haren alde egin zezaten. Horri, gainera, ia egun oso bateko bidaia luze eta neketsua gehitu behar zitzaion.

Ereserkiak eta sirenak

Ondo hasi zen Gernika, baina berehala hasi zitzaion ihes egiten partida. Bosgarren minutuan, 9-6 zen emaitza, baina etxeko taldeak 21 puntu sartu zituen erreskadan, eta ezerezean utzi zuen bisitariek etxetik zekarten aldea: 30-6. Hala eta guztiz ere, kanporaketa gainditzea gertu izan zuten bisitariek. Amaieran, 69-40.

Zaleek jarritako giro beroa aski ez, eta Gernikako jokalariek Turkiako ereserkia eta sirenak entzun behar izan zituzten erasoan ari ziren bitartean. Huberrek salatu du une oro jasan behar izan zituztela «errespetu faltak, harmailetatik iritsitako irainak, eta epaile hirukotearen adar jotzea».

Atzo gauean, gainera, Cukurovak errespetu gutxi erakutsi zion Gernikari. Txio bat argitaratu zuen esanez: «Amets gozoa izan da, baina laburra». Atxikita zeukan bideoan, Gernikako jokalariak ageri ziren etxean lortutako garaipena ospatzen, baina, iratzargailu batek jo eta gero, Cukurovakoak ageri ziren atzo lortutakoa ospatzen. Gernikak «...» erantzun zien. Hitzik gabe. Geroago idatzi zuten bizkaitarrek: «Klasea eta errespetua badituzu edo ez dituzu. Gabon».

Taldeak gaur goizean jakinarazi du Euskal Herrian bueltan dela. Arrojo, ordea, Turkian geratu da atzo gauean egin zioten beste PCR proba baten emaitzaren zain, eta harekin da Mario Lopez entrenatzailea. Gernikak baieztatu du jada PCR horren emaitza negatiboa izan dela, eta Lopez eta biak bihar goizaldean itzuliko dira Euskal Herrira.

Sareetan ehunka lagunek salatu dute gertatutakoa, eta babesa erakutsi diote Gernikari. Taldeak eskerrak eman dizkie: «Oraintxe nahi dugun bakarra Belen etxera heltzea da».


Summary: Gose greban zegoen preso palestinarra aske uztea onartu du Israelek. Abu Hawwaxek 141 egun zeramatzan baraurik, bere askatasuna exijitzeko. Epaiketarik eta akusazio ezagunik gabe espetxeratu zuten. Abokatuak jakinarazi duenez, hura aske uzteko eguna zehaztu du Israelek: otsailaren 26an irtengo da kalera.

Gose greba bertan behera uztea erabaki zuen atzo Hixam Abu Hawwax 40 urteko preso palestinarrak, baraualdiaren 141. egunean. Bere abokatu Jawad Bulosek jakinarazi zuenez, Israelek onartu du hura aske uztea, eta otsailaren 26an irtengo da kartzelatik.

Hawwaxek bere askatasuna exijitzeko hasi zuen protesta. 2020ko urrian atxiki zuten, atxilotze administratiboa baliatuta. Haren bidez, palestinarrak epe mugagabean espetxeratzeko aukera du Israelek, epaiketarik egin gabe eta presoari zer leporatzen dion jakinarazi gabe, haren kontrako frogak sekretupekoak direla argudiatuta. Egoera horretan dago Hawwax, eta hura bezala beste 500 preso palestinar inguru.

Egoera hori salatzeko, Israelgo auzitegi militarrei boikota egiteko kanpaina abiatu zuten atzo Palestinako ehunka presok. Auzitegien aurrera ez direla agertuko iragarri zuten. Israeli eskatu zioten Hawwax aske uzteko, haren osasun egoera «kritikoa» delako, eta atxilotze administratiboak amaitzeko.

Hawwaxek bezala, Palestinako beste hainbat presok gose greben bitartez lortu dute Israelek aske uztea, beren burua muturreko osasun egoerara eraman ostean; beste batzuek atxilotze administratiboa epe jakin batera mugatzea lortu dute. Baina beti izan dira norbanakoen kasuetan bakarrik ezarritako salbuespen neurriak. Hori dela eta, presoek abiarazi duten kanpainaren garrantzia nabarmendu du Addameer Palestinako presoen eskubideen aldeko elkarteak. Haren esanetan, erabakiak Israelen atxilotze politika baldintzatzea du helburu. Dena den, aurreratu du emaitza ez dela berehalakoa izango, eta denboran eutsi beharko diotela presoek kanpainari, neurria eraginkorra izan dadin.


Summary: Macronek «txertatu gabeak izorratu» nahi dituela erranik, erreakzio soka luzea piztu da. Frantziako Asanblean txertaketa ziurtagiriari buruzko eztabaida eten dute, diputatuen artean kalapita sortu baita.

«Txertatu gabeak izorratzeko gogoa dut». Hara zer erran duen Emmanuel Macron Frantziako lehendakariak Le Parisien kazetan egindako elkarrizketa batean. Hautsak harrotu ditu haren esaldiak. Izan ere, iragan abenduaren 17an, birusaren oldarraldiari aurre egiteko, Jean Castex Frantziako lehen ministroak iragarri zuen osasun ziurtagiria txertaketa ziurtagiri bilakatuko zela. Txertatu gabeak, hala, ezingo dira sartu hainbat leku publikotara, proba negatiboek ez baitute gehiago balioko. Bada, Macronek neurri horri egin dio erreferentzia txertatu gabe dauden herritarrak «izorratzeko» asmoa duela erranez.

Erreakzio soka luzea piztu du Frantziako lehendakariaren esaldiak, batez ere oposizioko alderdien artean. Eta eragina izan du exekutiboak finkatutako egutegian ere. Frantziako Asanbleako diputatuak txertaketa ziurtagiriaren lege proiektua eztabaidatzen ari zirela, saioa eten behar izan zuten atzo, «sanoki eztabaidatzeko baldintzak» betetzen ez zirela argudiatuta. Lege proiektua herenegun eztabaidatzen hasi zirenetik bigarren aldia da eten behar izan dutela, eztabaidaren lehen egunean diputatuek ez baitzuten onartu saioa gauerditik goiti luzatzea. Mozketa horien eraginez, baliteke txertaketa agiriaren legea atzeratzea, urtarrilaren 15etik goiti indarrean sartzekoa baitzen lege joan-jinkaria bururaturik. Dena den, gaur hasiko dute berriz saioa, 15:00etatik goiti.

Oposizioko alderdiek Frantziako lehendakariaren «mespretxua» salatu dute, batik bat. Zehaztekoa da Frantziako lehendakaritzarako bozak datorren apirilean izango direla, eta kanpainaaurrean erreakzio anitz sortu dituela erranaldiak.

Diputatuei, mehatxuak

Txertaketa ziurtagiria indarrean sartzearen alde egin dute Vincent Bru eta Florence Lasserre Pirinio Atlantikoetako diputatuek. Baina biek hiltzeko mehatxuak jaso dituzte. Lasserrek aitortu du «mehatxu bat baino gehiago» jaso dituela; salaketa jarri du Angeluko (Lapurdi) Polizia Etxean.

Gisa berean, Bruk segurtatu du «urkatuko» zutela zioen gutun bat errezibitu duela, eta haren helbidea eta telefono zenbakia hedatu dituztela mehatxu horien egileek. Bihar ezartzekoa du salaketa hark ere.


Summary: Gaurtik aurrera etxeko animaliak «sentikortasuna duten izaki bizidunak» izango dira Hego Euskal Herrian. Batez ere, animalien jabeak dibortziatzen direnean izango du eragina lege berriak: adostasunik ez dagoen kasuetan, epaileak hartuko du erabakia.

Hego Euskal Herrian, gaur sartu da indarrean etxeko animaliak sentikortasuna duten izaki gisa izendatzen dituen lege berria. Batez ere, haien jabeak banatzen edo dibortziatzen diren kasuetan izango du eragina legeak. Adostasunik ez dagoen kasuetan, epaileen esku egongo da animalia norekin egongo den erabakitzea. Animaliaren ongizatea kontuan hartu beharko dute animalia norekin joango den erabakitzerakoan, eta epaileak haren zaintzagatik mantenu gastuak ordainarazi diezazkioke beste jabeari.

Epaileek kontuan hartuko dute, halaber, dibortzio kasuetan etxeko animaliak ere mina eragiteko tresnatzat erabil daitezkeela. Horrenbestez, erabaki ahal izango dute umeen zaintza kentzea pertsona bati, animaliari tratu txarrak eman badizkio edo hari min egitearekin mehatxatzen baditu, umeen beste gurasoari min egiteko.

Testamentuetan ere kontuan hartuko dituzte animaliak. Jabeak aurrez zehaztu ez badu, hura eskatzen duten senideei emango zaie. Inork ez badu haren kargu egin nahi, administrazioak beste norbaiti emango dio.

Galdutako animalien kasuan, aurkitzen duenak bere jabeari itzuli beharko dio, eta aukera izango du zaintzagatik edo hura sendatzeagatik izandako gastuak bueltatzea eskatzeko. Tratu txarren jaso izanaren edo abandonu zantzuak aurkitzen badizkio, ez du zertan jabeari itzuli, baina arlo horretan eskuduntzak dituzten agintariei jakinarazi beharko die. Gainera, trafiko istripuetan animaliak ere artatu beharko dituzte.


Summary: EAJ, EH Bildu eta Ahal Dugu urtarrilaren 8ko goizeko Sareren ekitaldian izanen dira. Hego Euskal Herriko sindikatu guztiak, EAEko Arartekoko ordezkaritza bat eta giza eskubideen defentsaren eremuan lan egiten duten elkarteetako ordezkaritza zabal bat ere egonen dira Euskalduna jauregian. Osasun egoeragatik mobilizazioetan parte hartu ezin dutenei aldarriak sare sozialetan zabal ditzatela eskatu die Sarek.

Larunbatean ez da egonen Bilboko urteroko manifestazio jendetsurik, baina Sare euskal presoen eskubideen aldeko mugimenduak herri eta hirietan eginen diren manifestazioetan parte hartzeko deia egin die euskal herritarrei. Nabarmendu du, hain zuzen, «garrantzitsua» dela «kalera irtetea eta salbuespeneko espetxe politikaren amaiera eskatzeko aldarrikapena aktibo mantentzea». Osasun egoeragatik karrikara atera ezin dutenei eskatu diete sare sozialetan zabal ditzatela haien aldarrikapenak. Mugimenduak agerraldia egin du gaur goizean Bilbon, urtarrilaren 8ko mobilizazioen azken xehetasunen berri emateko.

Joan den astean iragarri zutenez, Bilboko manifestazio erraldoiaren partez herri eta hirietan eginen dituzte mobilizazioak, baina Bilboko Euskalduna jauregian egitekoa zuten ekitaldia bere horretan mantenduko dute. Ordezkaritza zabala izanen da larunbat goizeko ekitalditan: alderdi politikoen artean, EAJ, EH Bildu, Elkarrekin Podemos eta Nafarroako Ahal Dugu egonen dira; Hego Euskal Herriko sindikatu guztiak, hots, ELA, LAB, UGT, CCOO, Steilas, ESK, Etxalde, Hiru, CGT, CNT eta EHNE; EAEko Arartekoaren bulegoko ordezkaritza bat; eta giza eskubideen defentsaren eremuan lan egiten duten elkarteetako ordezkaritza zabal bat ere bai. Kataluniako eta Galiziako alderdi eta eragileek ere agertu dute Bilbora joateko asmoa, nahiz eta osasun egoeraren araberakoa izanen den haien parte hartzea. Bertzeak bertze atxikimendua eman dute ERCk, Juntsek, CUPek, ANCk, Omniumek, Consell per la Republicak eta BNGk. Alde guzietako biktimek emanen diote hasiera ekitaldiari, mahai inguru batean, eta Sarek jakinarazi du hitza hartu behar dutenez gain bertze biktima batzuk ere izanen direla entzuleen artean, haiek hala eskatuta.

Bertze herri eta hirietan bezala, Bilbon ere eginen dute manifestazioa. Ez da urterokoa izanen, baina inguruko herrietako jendeari hara joateko deia egin diote, halere: Uribe Kostakoei, Ezkerraldekoei eta Basaurikoei. 17:00etan hasiko da Bilboko manifestazioa, plaza Eliptikotik, eta udaletxearen aitzinean bukatuko da. Sarek nabarmendu du «oso garrantzitsua» dela mobilizazio guztietan osasun neurriak mantentzea.

Hiru aldarri nagusi

Sarek hiru aldarri nagusi eginen ditu larunbatean. Lehena, euskal preso guztiak Euskal Herriratzea, «salbuespenik gabe eta gehiago atzeratu gabe». Bigarrena, «desblokea» dadila presoak bigarren gradutik hirugarrenera pasatzeko aukera, espetxe baimenak hartzekoa eta baldintzapeko askatasuna lortzekoa. Eta, hirugarrena, «bizikidetzaren eta bakearen alde aurrera egiten» jarraitzea, «erantzukizunez, errespetuz eta enpatiaz».

Euskal presoen eskubideen aldeko mugimenduak espero du espetxe politika aldatzeko «erabakigarria» izanen dela urte hau: «Sufrimenduari amaiera emateko eta etorkizun hobea eraikitzeko bide honetan elkarrekin aurrera egiteko urtea izatea espero dugu. Eta guztion artean egin behar dugu hori. Bestela, ezinezkoa izango da».


Summary: Protestak gogortu egin dira Kazakhstanen, gobernu osoak dimisioa eman arren. Presidenteak larrialdi egoera ezarri du herrialde osoan, erregaien prezioen gorakadaren ondorioz piztu diren mobilizazio jendetsuei erantzuteko. Manifestariek eraso egin diete gobernuaren hainbat eraikini.

Salbuespen neurriak hartu ditu Kassim-Jomart Tokaiev Kazakhstango presidenteak, erregaien prezioen igoerak eragin dituen protesta jendetsuak amaitu asmoz. Erantzun «sendoa» hitzeman du, mobilizazioek nazio segurtasuna arriskuan jarri dutela ohartarazita. Estatuko telebistaren bidez herritarrei zuzendutako hitzaldian azaldu duenez, Segurtasun Kontseiluaren agintea hartu du beregain, Kazakhstango presidente ohi Nursultan Nazarbaiev kargutik kenduta.

Goizeko protesten tamainak bultzatu du Tokaiev presazko hitzaldia egitera. Mila manifestari baino gehiago irten dira kalera Almatin, herrialdeko hiririk handienean, AFP albiste agentziaren arabera. Tokiko zenbait hedabidek adierazi dutenez, manifestariek eraso egin diete hainbat eraikin publikori. Iturri horien arabera, hiriko alkatearen bulegora sartu dira, eta tiro hotsak entzun dira inguruetan.

Horrez gain, manifestariek su eman diete fiskaltzaren egoitzari eta aginteko Nur Otan alderdiaren lokal bati. Kazakhstan osoan Interneterako konexioa bertan behera utzi dutela salatu du Net Blocks Internet behatokiak. Almatiko poliziaburuak jakinarazi du Guardia Nazionala eta armada mobilizatu dituztela hiria kontrolpean hartzeko. Barne ministroaren esanetan, 200 lagun baino gehiago atxilotu dituzte gobernuaren egoitzei eraso egiteagatik.

«Egoera mehatxu bat da Almatiko herritar guztien segurtasunarentzat. Ezin dugu halakorik onartu. Almatin bezala egoera tentsio handikoa da beste eskualde batzuetan, eta horregatik agindu dut larrialdi egoera [herrialde osoan]», adierazi du presidenteak. Etxeratze agindua ere eman du, urtarrilaren 19ra arte. Protestetan «hildakoak eta zaurituak» izan direla jakinarazi du, datu zehatzik eman gabe.

Protestak joan den igandean hasi ziren, petrolio erreserbetan aberatsa den eskualde batean, Kazakhstan mendebaldeko Mangistaun. Herritarrek haserrea adierazi zuten gobernuak erabaki zuelako gehienezko muga kentzea petrolio gas likidotuaren prezioari. Mobilizazioak azkar hedatu ziren beste eskualde batzuetara, Almati eta Nursultan hiriburua barne. Liskarrak ere izan ziren atzo Almatin, Poliziaren eta ehunka manifestariren artean. Protestariek gobernuaren dimisioa eskatu zuten kalean.

Presidenteak men egin dio presioari, eta onartu egin ditu Askar Mamin lehen ministroaren dimisioa eta haren ministroena. Maminen ordez, Alikhan Smailov lehen ministrordea izendatu du behin-behineko gobernuburu, eta ministroei jarduneko gobernuan jarraitzeko eskatu die, exekutibo berria izendatu artean.

Lehen egitekoa ere eman dio Tokaievek jarduneko gobernuari: petrolio gas likidotuaren gehienezko prezioa ezartzeko agindu du. Horrez gain, gobernuari dei egin dio prezioen gaineko kontrola areagotzeko petrolioaren, gasolioaren eta «gizartearentzat garrantzitsuak» diren kontsumo ondasunen arloetan.

Neurri horiek, ordea, ez dira nahikoa izan herritarren haserrea baretzeko, eta, horretaz jabetuta, «Kazakhstanen eraldaketa politikorako proposamenak» egingo dituela adierazi du Tokaievek. «Aurretik ere erreformen aldeko jarrera erakutsi dudala gogorarazi nahi dut».

Errusiak hizpide izan du haren mugakide den Kazakhstango egoera. Moskuk «legearen eta konstituzioaren esparruan» oinarritutako konponbide bat bilatzera deitu du. Atzerri Ministerioaren esanetan, Errusiak «arretaz» jarraitzen ditu «herrialde anaian» gertatzen ari dena, eta goraipatu egin ditu Tokaievek arazoei irtenbide azkar bat emateko hartu dituen neurriak; «horien artean, manifestarien bidezko eskariei erantzutera bideratutakoak». Moskuk «normalizazio azkar bat» espero du, herrialdea «Errusiarekin batuta, lankidetza estrategikoan» mantenduko duena.


Summary: Hilaren 23an kalera ateratzeko deia egin dute sindikatuek, «berehalako neurriak» eskatzera. ELA, Satse, LAB, CCOO eta UGTk egin dute mobilizaziorako deia. Bilbon, Donostian eta Gasteizen egingo dituzte protestak, lehen mailako arretaren «kolapsoa» eta ospitaletako arretaren gainkarga salatzeko.

Lehen arreta gainezka dago. Ez da berria, eta haserre dira sindikatuak. Osasun arloan gehiengoa osatzen dute ELAk, Satsek, LABek, CCOOk eta UGTk, eta hango kideek prentsaurrekoa eman dute gaur Bilbon egoera salatu eta mobilizazioetara deitzeko. Hilaren 23an Araba, Bizkai eta Gipuzkoako hiriburuetan mobilizatzeko deia egin dute.

Gotzone Sagardui Jaurlaritzako Osasun sailburuak onartu zuen atzo ez dutela aurreikusten joera aldaketarik datozen egunotan. Baina, ez zuen iragarri erabat gainezka dagoen egoera arintzeko neurri berririk. «41.000 pertsona baino gehiago daude lanean Osakidetzan. Gure langileen osasunak ere kezkatzen gaitu, haiek besteok zaintzen gaituztelako: %4 inguru daude bajan. Zerbitzuak indartzen ari gara kontratazioekin; besteak beste, erretiroa hartutako langileekin. Lehen arretan, egoera apur bat hobetu da, baina oraindik tentsioan dago oso».

Joan zen astean bai, iragarri zituzten neurri batzuk: COVID-19 kasuen jarraipena egiteko protokoloa aldatu zuen, eta, besteak beste, hainbat bide «telematiko» abiatu zituen gaitza dutela uste duten pertsonak eta haien kontaktuak osasun sistemarekin harremanetan jartzeko; gainera, jendeak norbere buruari testak egiteko guneak zabaldu ditu azken egunotan.

Sindikatuen ustez, ez da nahikoa.


Summary: Sei lagun deklaratzera deitu dituzte, ustez Lekarozko Aroztegian protesta egiteagatik. Aroztegiko proiektuaren obrak geldiarazteko ekitaldietan parte hartu izana leporatzen diete. Aroztak herri plataformak jakinarazi du mobilizatzera deituko dutela.

Aroztak herri plataformak ohar bidez jakinarazi duenez, sei herritar epailearen aurrean deklaratzera deitu dituzte, ustez Lekarozko (Baztan, Nafarroa) Aroztegiko proiektuaren kontrako desobedientzia ekinaldietan parte hartzeagatik. Udaberrian egin zuten protesta, luxuzko 228 etxebizitza, 126 logelako hotel bat, spa gune bat eta golf zelai bat eraikitzeko proiektua geldiarazteko asmoz.

Mugimenduak «babes osoa» eta «animorik indartsuena» adierazi die epailearen aurrean deklaratzera deitu dituzten sei herritarrei: «Ez dugu uste onargarria denik errepresioarekin erantzutea horrelako mugimendu baketsuei». Mugimenduak jakinarazi duenez, egoera salatzeko mobilizazioak antolatuko dituzte.

Horrekin batera, taldeak nabarmendu du «jende anitzek» bat egiten duela mugimenduarekin, eta udaberrian emandako erantzuna «Euskal Herriko eragile, norbanako eta mugimendu anitzi esker» gertatu zela. Gaineratu duenez, gizartea prest dago planto egiteko «garapen eredu kapitalistan zaharkituari».


Summary: Kontsumoa «hoztu» egin dela ohartarazi du Laboral Kutxak. Prezioen igoerak eta susperraldi ekonomikoari buruz dauden zalantzek atzera bota dituzte bezeroak. Aurrezteko joera nagusitzen ari dela dela azpimarratu du.

Iazko susperraldi ekonomikoak edota lan merkatuak erakutsitako datu onek ez dute kontsumitzaileen konfiantza handitu. Aurrera begira, oraindik ere «zuhurtzia eta mesfidantza» dira nagusi, azken hilabeteetako joera inflazionistagatik, bereziki.

Horixe ondorioztatu du Laboral Kutxak, Arabako, Bizkaiko eta Gipuzkoako kontsumitzaileen konfiantzari buruz egindako azterketan. Osasun krisiaren amaierari buruzko zalantzak, jarduera ekonomikoaren eta enpleguaren susperraldiaren «argi-ilunak», eta prezioen hazkundea, bereziki energienak, daude jarrera horren atzean.

Horiek hala, herritarren artean aurrezteko joera nagusitu dela dio Laboral Kutxak, eta datozen hilabeteetan ere «ziur asko» gastuarekin eta inbertsioarekin lotutako erabakiak «birpentsatuko edo zainduko» dituztela, «momentu egokiagoa edota agertoki argiagoa iritsi arte».

Ondorio horiek atera ditu bankuak azaroan hiru lurraldeetako 800 pertsonari egindako inkestatik. Kontsumitzaileek oro har jarrera «ezkorra» dutela nabarmendu du, balio neutrala dutela (0). Dena den, are ezkorragoa da ondoko herrialdeetan: Espainian (-10) eta Frantzian (-6), eta Europako Batasunean (-7).

Laboral Kutxaren arabera, 2021eko laugarren hiruhilekoan «okertu» egin da herritarrek egoera ekonomikoari buruz duten iritzia aurreko hilabeteetakoarekin alderatuta, eta negatiboa izaten jarraitzen du (-9), pandemia iritsi zenetik beti gertatu den moduan. Aitzitik, lan merkatuari buruzko ustea hobetu egin dela nabarmendu du, eta positiboa da (10). Aurrezteko gaitasunarekiko konfiantza ere baikorra da (8).

«Alarma inflazionista»

Prezioen igoera da, hala ere, kezka gehien eragiten duen faktorea; bereziki energien garestitzea. Adierazle hori da ezkorrena (-64), eta laugarren hiruhilekoan gehien okertu dena (-23 puntu). Laboral Kutxak gogoratu du urteko urtarriletik urrira arteko KPI metatua %4,9koa izan dela, eta horrek «alarma inflazionista» bat eragin duela, bereziki prezioen igoeren eta soldaten arteko aldea handitu egin delako.

Horrek herritarren kontsumoan eragin handia duela nabarmendu du. Hala erosketa handiak egiteko konfiantza maila -21koa da, eta lau puntu okertu da urteko azken hiruhilekoan. Dena den, Laboral Kutxak dio etxebizitza eta ibilgailua erosteko asmoa «apur bat» hobetu egin dela aurreko hilabeteekin alderatuta. Gogoratu du etxebizitzen salerosketak «apur bat» gora egin duela. Eustaten datuen arabera, +%13,7, urtarriletik irailera. Auto berrien matrikulazioa, aldiz, ez da suspertu: -%16,7 eta -%38,7 izan da, 2020ko datukein eta 2019koekin alderatuta, hurrenez hurren.


Summary: Arabako, Bizkaiko eta Gipuzkoako ikastetxeetan ezingo dira elkartu ikasgela bateko eta besteko umeak. Ikasle guztiek berriro maskara jantzita eduki beharko dute patioan daudenean ere. Bertan behera utzi dituzte eskola kiroleko lehiaketak.

COVID-19aren hedapena ikusita, eta eskoletara itzultzeko egun gutxi falta direla, Eusko Jaurlaritzak erabaki du ikastetxeetako protokoloa indartzea. Maskararen erabileran, taldeak nahasteko orduan eta eskola kirolean izango du eragina, besteak beste. Urrian, baimena eman zuen Lehen Hezkuntzako maila bereko ikasleak elkartzeko patioan zeudenean, baina atzera egin dute orain: aurrerantzean, bizikidetza talde egonkorrak mantendu beharko dituzte, eta ezingo dira nahastu beste taldeekin, ezta jolastokian ere.

Maskararen erabilerari dagokionez, lehengora itzultzea erabaki du Eusko Jaurlaritzak: 6 urtetik gorako ikasleek maskara jantzita eraman beharko dute ikastetxeetan une oro. Orain arte, Derrigorrezko Bigarren Hezkuntzako eta Batxilergoko ikasleen patioan ez zeukaten jantzi beharrik, 1,5 metroko distantzia izanez gero.

Eskola kirolean ere, aldaketak. Lehenetsi beharko dute kanpoaldean edo ondo aireztatutako barnealdeetan aritzea, eta intzidentzia handia edo oso handia bada —orain bezala—, ezingo dute lehiaketarik antolatu. Oraingoz, entrenamenduak baimenduta egongo dira. Gainerako eskolaz kanpoko ekintzei dagokienez, ezingo dituzte nahastu ikasgela bateko eta besteko ikasleak.

Eta zer gertatuko da ikasleren batek positibo emanez gero? Hauxe da atzo hartu zuten erabakia: oraingoz, positibo ematen dutenek zazpi egunez egon beharko dute etxean. Kontaktu estuak izan eta negatibo ematen dutenen artean, berriz, desberdintasunak daude: txertatu gabekoek zazpi eguneko itxialdia egin beharko dute; txertatutakoek, berriz, ez dute itxialdirik egin beharko, sintomarik ez badute behintzat.

Nafarroan ere, aldaketak

Carlos Gimeno Nafarroako Gobernuko Hezkuntza kontseilariak atzo iragarri zuenez, ikastetxeetako protokoloak indartu asmo dituzte. Astelehenean bidaliko dituzte protokolo berriak ikastetxeetara, ikasleak itzuliko diren egun berean. Ez du aurreratu zer aldatuko den.


Summary: Errege Magoak dantzan, 'Maite zaitut' doinuarekin. Kabalkadarik ez egitea erabaki du Bizkaiko hiriburuko udalak, eta Bilbo Arenan antolatu dute ekitaldia. Iruñean, Donostian, eta, Gasteizen, kalean ohi bezala egitea erabaki dute.

Bigarren urtez kabalkadarik ez. Halere, Bilboko haurrek ekialdeko aztiekin egoteko aukera eduki dute gaur goizean, Bilbo Arena pabiloian eginiko ekitaldian. Hegoaldeko gainerako hiriburuetan, arratsaldean egingo dituzte kabalkadak. Goiztiarrena Iruñekoa izan da: 16:00etan. Donostian, 18:30ean hasi dute, eta, Gasteizen, 19:00etan.

Truski eta Traski, magoen laguntzaileak, izan dira Bilboko ikuskizunaren protegonistak. Izan ere, arazoak eduki dituzte teknologiarekin: matxuratu egin zaie haurren gutunak opari bihurtzen dituen makina. 1.500 ikusle bildu dira pabilioian eginiko lau saioetako bakoitzean, eta horien laguntza eduki dute makina konpontzeko. Nola? Abestien bidez.

Klasikoak erabili dituzte horretarako, Ran Rober ran kasu.

40 bat minutu iraun du ikuskizunak. Gurasoek 2 euroko sarrera ordaindu dute pertsona bakoitzeko, eta denek derrigorrez jantzi behar izan dute maskarilla. Horrez gain, COVID ziurtagiria eskatu diete txertoa jasotzeko adina zutenei.

Ia osorik euskaraz egin dute ekitaldia, eta Bilboko Udalaren webgunean ere zabaldu dute, zuzenean. Haurrek besoak mugitzen eta eserlekuan bertan dantza egiten erantzun diete doinuei.

Eta, orduan, ikuskizuna hasi eta 30 minutura, hiru aztiak sartu dira pabiloian, haurrek begiak talo zituztela.

Eta haiek ekarri dute lehenengo oparia, bezperan: makina konpontzeko behar den pieza.

Nork konponduko ordea, izurriak eragindako matxura? Gaspar aztiak haurrei esan die espero duela laster itzultzea aitona-amonak berriz nahi adina besarkatzeko aroa. Bitartean, ordea, konponbidetxo bat proposatu die: norberak bere burua besarkatzea. Eta hala egin dute ikusleek, Pirritx, Porrotx eta Marimototsen Maite zaitut kanta entzuten zen bitartean.

LABI batzordea abenduaren 17an gomendatu zien udalei Olentzeroren eta Errege Magoen kabalkadak saihesteko. Bakarrik Bilbokoak utzi ditu bertan behera.

Iruñean, zubitik

Nafarroako hiriburuko kabalkada ofiziala Madalena zubian hasi da 16:00ak aldera. Haur asko batu da han, aztiak ikusten lehenak izateko. Duela hilabete eskas, abenduaren 9an, urpean zeuden inguruko baratzak, eta, oraindik ere, ikus daitezke uholdeak utzitako arrastoak.

«Badatoz, badatoz». Urduritasuna bat-batean inguruetan. «Ongi etorri Iruñera, milesker etortzeagatik», esan diete erregeei. Eta Jarraian haien izenak haizatu dituzte: «Meltxooor, Gaspaaar, Baltasaaar». Hasi eta amaitu, eta atzetik, haur pila segika hasi zaizkie. Iruñeko harresietan sartzeko, «ireki ateak» agindua eman dute, eta hiriburuan barneratu dira aztiak, haurren oihuen artean.

Udalak harrera egin die Errege Magoei elebitan, euskaraz eta gaztelaniaz. Ataria lepo, beste plaza erdia hustuago. Jendea maskara jantzita egon da.

Donostian, Gutunak jasotzen

Gipuzkoako hiriburuan Errege Magoei gutuna emateko ilarak sortu dira, udaletxearen aurrean, 15:30ak aldera.

Goizean, Aieteko Bakearen Etxean egon dira aztiak, eta han jaso dituzte haurren lehenengo gutunak. Ondoren, auzoz auzo ibili dira, autoz, udaletxera joan aurretik.

Haurren nahikariak entzun ostean, karrozetara igo dira, eta kabalkada hasi da 18:30ak aldera. Aurten luzatu egin dute ibilbidea, jendea ez zedin pilatu. Amarako Pio XII. biribilguneraino joan dira, Bulebarrera itzuli aurretik. Aurten ez dituzte gozokirik bota

Ia lau kilometro, Gasteizen

Gasteizkoa izan da kabalkadarik berantiarrena. 19:00etan, Herrandarren kaletik abiatu dira. Iaz ez zen kabalkadarik egon Gasteizen, eta ikusmina piztu du ekitaldiak. Denera, 3,7 kilometro egin dituzte karrozek, eta haien oinezko laguntzaileek. Gasteiz Hiribidean amaitu da kabalkada.


Summary: Realak sufrituta egin du aurrera, eta Eibarrek agur esan dio txapelketari. Txuri-urdinek kostata gainditu dute Leganes (2-3), bi goleko errenta galdu eta gero. Oiartzabalek egin du hirugarren gola, penaltiz. Armaginek, aldiz, galdu egin dute Mallorcaren aurka (1-2), lehen zatian aurrea hartu eta gero.

Realak Espainiako Kopan segiko du. Ez, ordea, Eibarrek. Txuri-urdinek Leganesi irabazita gainditu dute final-hamaseirenetako kanporaketa (2-3). Kontrara, Mallorcak irabazi egin dio Eibarri (1-2), eta armaginak lehiaketatik kanpo geratu dira.

Donostiarrek nahi baino gehiago sufritu dute aurrera egiteko. Lehen zatian eroso aritu dira, eta bi goleko abantaila lortu dute atsedenaldia baino lehen. Imanol Alguacilen taldeak garaipena bideratuta utzi du lehen zatia amaitzerako, Alexander Isakek eta Mikel Oiartzabalek egindako gol banari esker.

Bigarren zatian, ordea, erabat itxuraldatu da partida. Leganesek Diego Ricoren huts bat baliatu du aldeak murrizteko, eta orduan hasi da bisitarien sufrikarioa. Espainiak hazi egin dira, eta estu hartu dituzte Realekoak, 70. minutuan markagailua orekatzeraino. Juan Muñozek egin ditu bi golak. Leganes Realari erasaten ari zitzaionean, txuri-urdinen aldeko penaltia adierazi du Mateu Lahoz epaileak, eta Oiartzabalek bere bigarren gola egin du, bere taldeari garaipena emateko.

Eibar, gaindituta

Ipuruan, berriz, ilusioaren argi-izpia piztuta egon da minutu askoan zehar. Eibarrek dotore ekin dio Mallorcaren aurkako neurketari, maila bat gorago aritzen den talde bat gainditzeko xedez, eta xedea lortzea bideratuta eduki du partidan zehar. Atsedenaldiaren atarian gola egin dute eibartarrek. Gustavo Blanco Leschuk izan da golegilea, 45. minutuan.

Bigarren zatiari aldeari eutsiz ekin diote Gaizka Garitanorenek, baina minutuek aurrera Mallorcaren joa nagusitu da. Josep Gayak egin du berdinketaren gola, 68. minutuan, eta Angelek egin du emaitza erabaki duena, 82. minutuan. Hurrengo minutuetan saiatu bai, baina fruiturik ez du lortu Eibarrek. Saialdi ona egin du, halere.


Summary: Australiak sartzeko bisa ukatu dio Djokovici, txertoa jaso ote duen argitu ez duelako. Teniseko gizonezkoen munduko sailkapeneko burua asilo eskatzaileentzako hotel batean dute atxilo. Astelehenean erabakiko dute deportatuko ote duten.

Novak Djokovic tenis jokalariak Australiako Irekian jokatu behar zuen datozen egunetan, baina herrialdeko agintariek sartzeko baimena ukatu diote, kirolariak ez duelako frogatu koronabirusaren aurkako txertoa hartu duen, edo hura ez hartzeko eskubidea duela.

Melbournera heldu da bart, eta bisa bertan behera utzi diote aireportuan. Han eduki dute hainbat orduz, mugez arduratzen diren agintariek zer egin erabaki bitartean. Azkenean, jokalariak txertoa jaso duela frogatzerik ez duela izan ebatzi dute, eta teniseko gizonezkoen munduko sailkapeneko lehena deportatzea erabaki dute.

Kirolariaren abokatuek helegitea jarri diote erabakiari, baina, bitartean, Djokovic asilo eskatzaileentzako erabiltzen duten hotel batean daukate preso. Gaur goizean aztertu behar du Australiako justiziak jokalariaren egoera, baina Anthony Kelly epaileak Gobernuaren eta Djokovicen abokatuei agindu die euren argudioak entregatzeko asteburuan. Astelehenean aztertuko dute auzia. Bitartean bertan behera utzi dute deportazio agindua, eta tenislariak jarraitu beharko du hotelean, handik atera gabe.

Djokovicek argudiatu du txertoa hartzeaz salbuetsita dagoela. Baina, iaz adierazi zuen txertatzearen aurkakoa zela, eta uko egin dio Australiako agintariei esateari txertatu ote den. Txapelketaren antolatzaileek adierazi dute herrialdeko bi sendagile batzordek ontzat eman dutela jokalariaren ustezko salbuespena. Baina mugazainek ez dute horrela ikusi, eta kirolariarekin salbuespenik ez egitea erabaki dute. «Australiarrak ez direnak atxilotu eta kanporatu egingo ditugu ez badute balioko bisarik Australian sartzean, edo haien bisa baliogabetzen bada», adierazi dute.

Australiako Gobernuak ere adierazpenak egin ditu kasuaren inguruan. Tenislari serbiarraren kontra ezer ez dutela, baina legearen gainetik inor ez dagoela esan du Scott Morrison Lehen ministroak. «Ez dago kasu berezirik; arauak arauak dira».

Australian sartzeko derrigorrezkoa da txertoa. Edonola ere, salbuetsita daude gaitz larri bat daukatenak, horrek txertatzea galarazten badie, sei hilabeteren aurretik COVID-19 gaitza eduki dutenak, edo txertoaren kontrako erreakzio bat eduki dutenak, besteak beste.

Serbiako Gobernuak ere hartu du hitza aferaren inguruan: Aleksandar Vucic presidenteak esan du Djokovic «jazarpenaren biktima» dela, eta herrialde osoaren sustengua duela.

Urtarrilaren 17an da astekoa Australiako Irekia txapelketa, eta Djokovicek bederatzi aldiz irabazi du.


Summary: Txertaketa ziurtagiriaren legea onartu du Frantziako Asanbleak. Datorren aste hastapenean Frantziako Senatuan eztabaidatuko dute legea.

Osasun ziurtagiria txertaketa ziurtagiri bilakatuko du Frantziako Gobernuak. Bestela erranda, ziurtagiria eskuratzeko ez da balizkoa izanen proba negatibo bat; txertaketa pauta osoa beharko da, edo, Covid-19a pasatu izanaren froga. Frantziako Asanblean eztabaidatu dute lege proposamena, eta gaur goizaldean onartu dute. 214 diputatuk egin dute alde, 93k kontra, eta 27 abstenitu dira.

Eztabaida kalapitatsua izan da, ordea. Bi aldiz eten behar izan dute saioa. Lehenik, eztabaidak gauerditik goiti luzatzea atzera bota zuten oposizioko diputatuek, iragan astelehenean. Gero, Emmanuel Macron Frantziako lehendakariak Le Parisien kazetan errandako esaldi batek hautsak harrotu ditu, eta diputatuek salatu zuten «sanoki eztabaidatzeko» baldintzak ez zirela betetzen. Erraterako, «txertatu gabeak izorratzeko asmoa» duela adierazi zuen Macronek. Azken finean, atzo ekin zioten berriz eztabaidari, eta goizaldean onartu dute lege proposamena. Heldu den aste hastapenean Frantziako Senatuan eztabaidatuko dute, eta azken hitza berriz ere Frantziako Asanbleak ukanen du, Senatuaren emendakinak aztertu ondoan.

Dena den, exekutiboak urtarrilaren 15etik goiti indarrean ezarri nahi zuen txertaketa ziurtagiria baina eztabaida moztu izanagatik, baliteke egutegia atzeratu behar izatea.


Maixux Rekalde, bakezale nekaezina

Summary: Maixux Rekalde, bakezale nekaezina. Elkarriko eta Lokarriko presidente izan zen, eta euskaltzale sutsua, baita Alzheimerren gaitzak erasan ostean ere.

Konpromiso irmoko bizitza oso bat eduki du Maixux Rekaldek (Oiartzun, Gipuzkoa, 1934-2022). Hil berri dela jakinarazi du Paul Rios Lokarriko koordinatzaile eta eledunak. Izan ere, Elkarriko eta Lokarriko presidente izen zen Rekalde.

Eliza katolikoaren barruko erakundeetan hasi zuen ibilbide publikoa Rekaldek. Txilen egon zen bolada batez, eta Pinocheten estatu kolpeari buruzkoak gordin kontatzen zituen. «Gizartean txertatutako» egitasmoetan buru belarri sartuta ibili zela adierazi izan dute haren etxekoek.

Azken urteak Oiartzungo (Gipuzkoa) Petra Lekuona zahar etxean eman zituen, Alzheimerren gaitzak jota.

Ezkongabea zen Maixus Rekalde, eta seme-alabarik ez zuen. Diagnostikoaren osteko une zail horietan ere, bizitza osoan erakutsi zuen «argitasuna» berretsi zuela diote ilobek.

Elkarri-ren I. Bake Konferentzia, 1995. urteko martxoan. Maixux Rekalde (Elkarri) ezkerrean, Bittor Aierdi (Elkarri), Juan Mari Ollora (EAJ) eta Gorka Agirrerekin (EAJ), konferentziako bigarren egunean. Xouse Simal / Euskaldunon Egunkaria

Euskaltzale nekaezin gisa deskribatu dute askok. Izan ere, gaixotu ostean ere, ez zuen ohiko borrokarako sena galdu. AFAGI Alzheimerra edo beste dementziaren bat duten pertsonen senitartekoen eta lagunen Gipuzkoako elkartean, esaterako, kexua azaldu zuen ez zutelako euskaraz eskaintzen memoria lantzeko tailerrik, eta haren eskeari lotuta jarri zuten abian zerbitzua. Hizkuntza Eskubideen Behatokiak eredutzat hartu zuen Rekalderen aldarria, eta bideo bat egin zuen 2015ean eskabide horren gainekoekin: Gogoan izan. Horretan, euskaraz bizitzeko nahiari eutsi zion Rekaldek, unerik zailenetan ere. «AFAGIra joan eta terapia euskaraz ez zela ohartu nintzenean, altxa eta ospa egin nuen».

Gogoan izan from Duintasun bideak on Vimeo.

Joseba Errekalde Lekuona eta Idoia Rekalde Lekuona ilobek BERRIAn eman zuten 2019an izebaren eta haren gaitzaren eboluzioaren berri: «Baliabideak behar dira, eta familia bat atzetik».


Summary: Presoen etxeratzearen alde harrabotsa egitera deitu dute Bakegileek, «Parisen entzun gaitzaten». Manifestazioa eginen dute larunbatean Baionan Frantziako Gobernuaren blokeoa salatzeko. Desobedientzia fase bati ekinen diotela iragarria dute.

Osasun krisiak baldintzatuta eginen dute, aurten ere, euskal presoen etxeratzearen aldeko manifestazioa Baionan. Denbora eskasten hasia zaigu. Jon, Jakes eta Unai gurekin! lelopean, euskal presoen gaiari buruz Frantziako Gobernuarekin duten blokeoa salatuko dute, eta desobedientzia fase bati ekinen diote. Ondoko hilabeteetan ekintza «indartsuak, ausartak, koletiboak eta parte hartzaileak» eginen dituztela iragarria dute, eta larunbatean eman nahi diote hasiera dinamika berri horri. Eragile batek baino gehiagok eman dio babesa aurtengo mobilizazioari, horien artean dira ELB, FSU, eta LAB sindikatuak, Bizi, EH Bai eta Europa Ekologia - Berdeak alderdiak eta Giza Eskubideen Defentsarako Ipar Euskal Herriko Batzordea.

32. urtea beteko dute aurten presondegian Unai eta Jon Parot anaiek eta Jakes Esnalek. Azken biak Frantziako presondegietan daude preso, eta baldintzapeko askatasuna lortzeko aukera dute aspalditik; baina, behin baino gehiagotan ukatu diete. Azken urteetan, terrorismoaren kontrako Frantziako fiskaltzak oztopatu du, behin eta berriz, haien askatzea, Euskal Herriko gatazkaren konponbidean egin izan diren urratsak ukatuta. «Frantziar botere politikoak eta botere judizialak ez duten inongo jarrera aldaketarik erakutsi. Ez zaio inongo konponbiderik atzeman preso eta iheslariek aurre egin behar dieten arazoei. Ez dugu inongo borondaterik ikusten presoen egoerari aterabiderik atzemateko», salatu zuen, abenduan, Anaiz Funosas Bake Bideako presidenteak. Frantziako Justizia ministerioarekin abiatutako elkarrizketa kanalak irekia segitzen badu ere, egoera aitzinarazteko «borondate falta» salatu dute maiz Bakegileek.

Horregatik, larunbateko mobilizazioa abiapuntu berri bat izatea nahiko lukete. Harrabotsa egiteko tresnekin etortzera deitu dituzte herritarrak, «Parisen entzun gaitzaten». Hiru zutabetan abiatuko da manifestazioa, Baionako hiru leku ezberdinetatik: Euskaldunen plazatik, Lauga gelatik eta Reduit plazatik, eta Ipar Euskal Herriko eskualdeen arabera, herritarrak batera edo bestera deitu dituzte. Eragileetako ordezkariak eta hautetsiak Reduit plazan elkartuko dira. Baionako karriketan zehar ibili ondotik, San Andres plazan eginen dute ekitaldia. Bertan iragarriko dute ondoko hilabeteetan garatu gogo duten desobedientzia dinamika, eta parte hartu nahi duten herritarrei izena emateko aukera eskainiko diete.

Gaur egin duten agerraldian, laguntzaile gisa izena ematera ere deitu dituzte herritarrak. Osasun egoeraren ondorioz, parte hartzea bertan behera utzi du batek baino gehiagok, eta azken orduko deialdia egitea erabaki dute. Manifestazioan berean babes neurriak errespetatzeko galdetu dute.


Summary: Astebetean %31 handitu da COVID-19agatik ospitaleratutakoen kopurua. Orotara, 953 gaixo daude ospitaleratuta Hego Euskal Herriko erietxeetan, daturik txarrena 2iazko otsailetik. Atzo egindako probetan beste 16.642 positibo atzeman dituzte.

Goia jotzeko itxurarik gabe jarraitzen dute koronabirusaren datuek. Positiboei dagokienez, Osakidetzak eta Osasunbideak atzo egindako probetan 16.642 herritarrek positibo eman zuten. Dezente gehiagok eman zuten positibo herenegun egindako PCR eta antigeno probetan: 17.680k. Horixe izan da orain arte pandemia osoan erregistratutako daturik txarrena. Birusaren hedapena ezin kontrolatuaren erakusgarri da positiboen ehunekoa ere: atzo egin zituzten proben %40k positibo eman zuten. Osasunaren Mundu Erakundeak %5eko muga du jarrita pandemia bat kontrolpean edukitzeko.

Birusa hain hedatuta egonda, lurralde guztietan du eragina: egun bakarrean 7.197 herritarrek eman dute positibo Bizkaian, 3.934k Gipuzkoan, 3.384k Nafarroan eta 2.005ek Araban. Gainera, Arabakoak, Bizkaikoak eta Gipuzkoakoak ez diren 122 herritarrek ere positibo eman dute Osakidetzak egindako probetan.

Eta kutsatzeak areagotu ahala, ospitaleak ere betetzen ari dira. Egun, 953 herritar daude Osakidetzako eta Osasunbideko erietxeetan, duela astebete baino 224 gehiago; hau da, astebetean %31 handitu da COVID-19ak jota ospitaleratzea behar duten gaixoen kopurua, eta bi astean %80. Horietako batzuk, gainera, larri daude ZIUetan. Hain zuzen, koronabirusa duten 143 herritar daude egoera horretan. Duela astebete baino hiru gaixo gehiago daude egoera horretan, eta duela bi aste baino hamazazpi gehiago.

Txertoaren eragina nabari bada ere, ospitaleratze datuak txarrak dira: 2021 osoan ez ziren hainbeste gaixo egon Hego Euskal Herriko erietxeetan. Hain zuzen, iazko otsailaren 1era egin behar da atzera datu okerrago bat ikusteko: 974 gaixok behar zuten ospitaleetako arta egun hartan. Egun haietan, mila positibo pasa atzematen zituzten egunero; orain, aldiz, 15.000 herritarrek baino gehiagok ematen dute positibo egunero.


Summary: Dozenaka hildako izan dira Kazakhstanen, gobernuaren kontrako protestetan. Poliziak 2.000 lagun baino gehiago atxilotu ditu Almati hirian izaten ari diren mobilizazioetan. Errusiak tropak bidali ditu herrialdera, gobernuari kontrola berreskuratzen laguntzeko.

Kazakhstanen azken 30 urteotan izan diren protestarik gordinenak dira egunotan gertatzen ari direnak Almatin, herrialdeko hiririk populatuenean. Erregaien prezioaren igoerarengatik lehertu ziren mobilizazioak, baina manifestarien haserreak sustrai luzeagoak dituela erakutsi du, eta estatuko agintarien kontrako adierazpen bihurtu dira. Kassim-Jomart Tokaiev Kazakhstango presidenteak asteazkenean gobernu osoaren dimisioa onartu zuen arren, protestak ez dira baretu, eta dozenaka zenbatzen dira hildakoak, tokiko hedabideen esanetan. Gobernuak jakinarazi duenez, 2.000 lagun inguru atxilotu ditu Almatin.

Iturri ofizialen arabera, estatuko indarretako 13 kide hil dira liskarretan, eta horietako bi burua moztuta aurkitu dituzte. Hildako zibilen inguruko daturik ez dute eman. Zaurituak mila baino gehiago dira; 400 bat daude ospitaleratuta, eta horietatik 62 daude zaintza intentsiboetako unitateetan.

Protestan ari ziren taldeak estatuaren segurtasunarentzako «mehatxua» direla nabarmendu zuen atzo Tokaievek, eta erantzun «sendoa» hitzeman zuen. Kazakhstango Polizia, Guardia Naziona eta armada mobilizatu zituen mobilizazioak desegiteko, baina nahikoa ez eta laguntza eskatu zion Moskuri. Presidentearen deiari erantzunez, Errusiak ODKB Segurtasun Kolektiborako Itunaren Erakundeko bere tropak bidali ditu. Kazakhstan ODKBko kide da Errusia, Armenia, Bielorrusia, Kirgizistan eta Tajikistanekin batera.

Tokaievek bezala, Moskuk ere gaitzetsi egin ditu Almatiko liskarrak. Kazkhstanek eta Errusiak, biek nabarmendu dute manifestarien artean «antolakuntza maila handiko» taldeak daudela, eta atzerriko eragileen menetara aritzea egotzi diete, baita kanpoko finantzaketa jasotzea ere.

EB Europako Batasunak, berriz, Kazakhstanen subiranotasuna eta independentzia errespetatzeko eskatu dio Errusiari, eta tentsioa baretzera deitu ditu manifestariak nahiz gobernua. Ildo beretik mintzatu dira AEBak eta Kazakhstango herritarrei galdegin die erakunde konstituzionalak, giza eskubideak eta prentsa askatasuna errespetatzeko. Halaber, Washingtonek ukatu egin du protesta horien atzean dagoenik. Ned Price AEBetako Estatu Departamentuko bozeramailearen esanetan, Errusia mezu hori zabaldu nahian ari da, bere «desinformazio estrategiari» jarraituz.

Kazakhstango krisi politikoa herrialdearen «barne auzi bat» dela esatera mugatu da Txina. «Kazakhstango agintariek arazoa era egokian konpondu dezakete», adierazi du Atzerri Ministerioko bozeramaile Wang Wenbinek.

Eraikin publikoei eraso

Protestak joan den igandean hasi ziren, petrolio erreserbetan aberatsa den eskualde batean, Kazakhstan mendebaldeko Mangistaun. Herritarrek haserrea adierazi zuten gobernuak erabaki zuelako gehienezko muga kentzea petrolio gas likidotuaren prezioari. Mobilizazioak azkar hedatu ziren beste eskualde batzuetara, Almati hiria eta Nursultan hiriburua barne, eta protestariek gobernuaren dimisioa eskatu zuten.

Presidenteak men egin zion presioari, eta asteazkenean onartu egin zituen Askar Mamin lehen ministroaren dimisioa eta haren ministroena. Horrez gain, erregaien prezioa kontrolatzeko neurriak agindu zituen. Mobilizazioak, baina, ez ziren eten, eta manifestariek hainbat eraiki publikori egin zioten eraso Almatin. Su eman zieten hiriko alkatearen bulegoari, fiskaltzaren egoitzari eta aginteko Nur Otan alderdiaren lokal bati. Tiro hotsak izan zirela azaldu zuten hainbat lekukok.

Mobilizazioek etenik ez zutela ikusita, Tokaievek «eraldaketa politiko baterako proposamenak» egingo zituela iragarri zuen, telebista bidezko hitzaldi batean. Aldi berean, liskarretan parte hartzen zutenen kontra gogor jokatuko zuela ohartarazi zuen.

Almatikoak Kazakhstanek azken hiru hamarkadetan ezagutu dituen bortitzenak dira. 1991an SESB Sobietar Errepublika Sozialisten Batasunetik independizatu zenetik, Nursultan Nazarbaieven agintepean egon da, 2019. urtera arte. Presidente ohiak izendatu zuen Tokaiev bere ondorengo. Manifestarien artean ohikoak dira Nazarbaieven kontrako leloak, eta haren hainbat estatua bota dituzte.


Summary: Omikronek «tsunamia» eragin duen arren, heriotzek apaltzera egin dutela esan du OMEk. Lehengo astean kasuak %70 ugaritu baziren ere, heriotzak %10 urritu zirela nabarmendu du nazioarteko erakundeak

OME Osasunerako Mundu Erakundeak onartu du benetako «tsunamia» ekarri duela omikron aldaerak COVID-19ak eragindako izurrira, baina, hala ere, gaitzak eragindako heriotza kopuruan apaltze bat ikusi dutela.

Hain justu ere, abenduaren 27tik urtarrilaren 2rako astean, lehengo astean, kasuak %70 ugaritu zirela esan du, inoiz ez zela aurretik horrelako hazkunderik ikusi, baina heriotzak, oro har, %10 apaldu zirela mundu osoan. Lehengo astean zehazki 9,5 miloi kasu egiaztatu ziren, eta gaitzak eragindako heriotzak 41.000 izan ziren.

Zifra absolutuak aintzakotzat hartuta, Europa izan zen kontinente kolpatuena lehengo astean: 5,3 milioi diagnostiko egin zituzten, eta 22.000 gaixo hil zituen COVID-19ak. Omikron aldaerak era argian aldatu du izurriaren izaera, eta osasun agintariak egoera berriari neurria hartu nahian dabiltza. Omikron OMEk aldaera arriskutsuen artean zerrendatuta duen birusaren aldaeretako bat da.


Summary: Mendizale bat hil da Erlon, ondoezik jarrita. Osakidetzak helikoptero bat bidali du mendira, baina osasun profesionalek ezin izan dute deus egin mendizalea bere onera ekartzeko.

Eusko Jaurlaritzako Segurtasun Sailak jakinarazi duenez, mendizale bat hil da gaur Erlo mendian (Azpeitia, Gipuzkoa).

Ondoeza izan du, konortea galdu du, eta Osakidetzak helikopteroz hura zegoen tokira osasun profesionalak bidali baditu ere, antzuak izan dira bere onera ekartzeko egin dituzten ahaleginak.

Suhiltzaileek ere parte hartu dute operazioan.


Summary: Athleticek aurrera egin du, eta Osasuna Kopatik kanpo geratu da. Zuri-gorriek 0-2 irabazi dute Mancha Realen aurka, eta Kopako final zortzirenetarako sailkatu dira. Nico Williamsek egin ditu bi golak. Gorritxoak, aldiz, lehiatik at gelditu dira, Gironaren zelaian 1-0 galdu ondoren.

Errege opilak zapore zeharo ezberdina izan du Osasuna eta Athleticentzat. Osasunari kontrako eztarritik joan zaio Errege opila; Gironak Espainiako Kopatik kanpo utzi baitu. Ligako nahigabeez ahazteko aukera zeukan Jagoba Arrasateren taldeak, Bigarren Mailako talde baten aurka; baina horren ordez, beheraldi betean dela berretsi du. Hasi eta berehala egin diote gola, eta ez da gauza izan lurretik altxatu eta berriro partidan sartzeko. Athletic, berriz, faborito izateaz baliatu zen Mancha Realen zelaian, Jaenen (Espainia), eta arazo handirik gabe gainditu zuen final hamaseirenetako kanporaketa. Zuri-gorriak 0-2 nagusitu dira.

Bazkalostean hasi da Osasunaren norgehiagoka, eta opilari lehen hozkada eman orduko aurkitu dute baba gorritxoek. Defentsan zulo handiak utzi dituzte atzera ere, eta horietako bat probestu du Juncak 1-0ekoa egiteko. Ramalhori bizkarrera egindako pasea dotore kontrolatu du Gironako hegalekoak, eta ez da urduritu Juan Perezen aurrean. Artega zegoena, Osasuna zen, Ligan garaipenik gabeko hamar partida lotu ostean. Konfiantza eta nortasun krisia igarotzen ari dira Arrasateren mutilak, eta egoera horretan, min handia egin die Gironak gola horren goiz egin izanak.

Ezintasuna islatu du iruindarren jokoak. Bere egin du ekimena, baina trebezia eta erritmoa falta izan zitzaizkien ondo itxi zen aurkariaren zelaian. Jabetza hutsalak eduki dituzte, eta presioan egindako ahalegina ere ez zaie emankorra suertatu. Hots, Girona ez dute batere sufriarazi; kontrara, kataluniarrek abagune ugari izan dituzte markagailuko errenta handitzeko. Bi gol baliogabetu dizkiote, jokoz kanpo lortuak izan direlako, baina ez dute horien beharrik izan neurketa erosotasunez irabazteko.

Oso galduta ibili da Osasuna lehen zatian, Roberto Torres itsasargi lana egiten saiatu den arren. Arrekoa oso bakarrik zegoen sormen lanetan, eta ondorioz, gorritxoak ez ziren gai arriskua sortzeko. Gol aukera bakarra izan dute lehen zati osoan; hori bai, ez da edonolakoa izan: zutoinera joan da Manu Sanchezek egindako jaurtiketa, atezainak apur bat desbideratu ondotik.

Jokaldi horrekin finitu da lehen zatia. Argi-printza horrek gorritxoen adorea piztu zezakeen, baina ilunpean jarraitu dute atsedenetik bueltan. Torresek pare bat aldiz jaurti du areaz kanpotik, baina zorterik gabe. Zori hobea izan du Osasunak bere arean, Nahuelek alferrik galdu dituelako bi aukera oso garbi. Aulkitik eskuzabal atera da Alex Baena, eta pase itxurako opariak egin dizkio Nahueli; alabaina, Gironako aurrelaria oso baldar moldatu da ate aurrean, eta bizirik utzi du Osasuna.

Taldea suspertu nahian, Ligan finkoak diren jokalariak zelairatu ditu Bittor Alkizak, gaur berriz ere lehen entrenatzaile lanetan aritu denak —Arrasatek positibo eman zuen astelehenean—. Nafarrak erdiraketen bidez saiatu dira min egiten, hiru aurrelari zituztelako goian. Alferrik izan da, ordea. 81. minutuan izan dute gertuen berdinketa, Budimirrek ezkerrez jaurtiketa arriskutsua egin duenean, baina atezainak ezerezean utzi du kroaziarraren abagunea, gorritxoek izan duten azkena. Itxura kezkagarria emanda, Kopatik at gelditu dira.

Zuri-gorriak, aise

Athleticek Kopako final-hamaseirenetako galbahea igarotzea lortu du, Federazioko Bigarren Mailan ari den Mancha Real mendean hartuta. Marcelino Garcia Toral zuri-gorrien aulkira itzuli da birusa gaindituta. Bizkaitarrek ez zuten ezustekorik nahi, eta hasieratik baloi jabetza eurena izan da, lehia ez narrasteko. Mancha Realeko jokalarien estrategia argia zen: euren arean itxaron, baloia lapurtu eta kontraerasoan azkar irten. Athleticek hasi eta berehala eman du lehen abisua; Nico Williamsek eskuin hegaletik erdiraketa egin, eta Raul Garciak buruz area txikian errematatu du, baina baloia gutxigatik joan da kanpora.

Zuri-gorriak sarri heltzen ziren Jaengo taldearen atera. 20 minutuan heldu zaie saria, Nico Williamsek sartutako golari esker. Iñigo Lekuek ezker hegaletik erdiraketa pozoitsua egin du, eta Lopito atezainak urruntzeko saiakera egin badu ere, Williams gazteena azti ibili da area txikian, eta baloia sareetara bidali du. Lehen gola du lehen taldearekin.

Behin aurrea hartuta, Marcelinoren jokalariak lasaiago aritu dira zelaian, eta hurrengo minutuetan aldeak handitzeko aukerak izan badituzte ere, atea zulatzeko zorroztasunik ez dute izan; hala nola, Berenguerrek, Vivianek edota Nico Williamsek. Azken horrek izan du abagunerik garbiena; baloiari ezkerrez zartako galanta eman ondoren, langan bete-betean jo du. Hurrengo saiakera, ordea, ez du barkatu. Bigarrena sartu du atsedenaldira joan aurretik. Aurrelariak Vesgaren pasea jaso du lerro artean, eta Lopito atezaina erraz gainditu du.

Bigarren zatian, Athleticek kontrolpean izan du neurketa. Burua galdu gabe emaitzari eusteko gaia izan dute Marcelinoren jokalariek. Gisa horretara, biharko final-zortzirenetarako zozketak izango da Athletic, Realarekin batera.


Peter Bogdanovich zinemagilea hil da

Summary: Peter Bogdanovich zinemagilea hil da. The Last Picture Show da Hollywood Berriko kidearen lanik laudatuena, eta hark zinemari buruz idatzitako zenbait liburuk berebiziko eragina izan dute zinemagile batzuen lanaren zabalpenean.

Zinemak bizi zuen Peter Bogdanovich (Kingston, AEB, 1939 - Los Angeles, AEB, 2022): zuzendaria, gidoilaria, aktorea, ekoizlea, historialaria eta kritikaria izan zen. Zinemazale sutsua zen gazte garaian, eta programatzaile eta kritikari lanaren bidez hasi zuen karrera. Frantziako kritikak, Cahiers du Cinéma aldizkariaren girokoak, eragin handia izan zuen harengan. AEBetako lehen zinema kritikari handietako bat izan zen, baita filmak egitera igaro zen lehendabizikoetako bat ere. Bogdanovich goizaldean hil da, berez, etxean, 82 urte zituela.

29 urterekin egin zuen jauzi idaztetik zuzentzera, Targets filmarekin (1968), eta handik hiru urtera egin zuen The Last Picture Show gogoangarria. Bogdanovichen pelikularik arrakastatsuena da; sari ugari lortu zituen, eta Hollywood Berriko zuzendari aipagarri bat bilakatu zen hari esker. What's Up, Doc? (1972) eta Paper Moon (1973) egin zituen gero, eta horiek ere ibilbide oparoa egin zuten.

Bogdanovichek filmak egiten jarraitu bazuen ere, ez zuen gisa horretako arrakastarik lortu 1970eko hamarkadaz geroztik. «Gauza bat ikasi dut: egiten duzun film bakoitzak ezin du hil ala bizikoa izan», esan zuen behin Los Angeles Times egunkarian egindako elkarrizketa batean. «Zuk soilik filmak egiten jarraitu, eta onena espero behar duzu». She's Funny That Way (2014) komedia erromantikoa eta The Great Buster: A Celebration (2018) dokumentala dira hark egindako azken filmak.

Zinemari buruzko hainbat liburu eta film egin zituen, zuzendarien inguruko saiakerak eta elkarrizketak batez ere. John Fordi, Buster Keatoni eta Orson Wellesi buruzkoek, besteak beste, eragin nabarmena izan dute zinemagile horien lanaren zabalkundean.


Summary: Astelehenean bukatuko da kultur sorkuntzari buruzko zozketa. 2021eko liburuak eta diskoak bildu ditu BERRIAk webgune batean, eta hogei opari txartel zozkatuko ditu asteartean, urteko libururik eta diskorik gogokoenak aukeratu dituztenen artean.

Euskarazko kultur sorkuntza bildu eta ikusgarri jartzeko ahalegin bat da urteko kultur sorkuntzaren ataria. 2021ean argitaratutako liburuak eta diskoak biltzen ditu, eta Durangoko Azokaren bezperan jarri zuen BERRIAk ikusgarri. Gero ere erabilgarri egon da, kulturazaleek kontsultatu dezaten.

2021ean argitaratutako 500 liburu baino gehiagoren eta ia 200 disko edo kantu bildumaren erreferentziak dauzka webguneak momentu honetan, eta aukera ematen du bilaketak egiteko, bai generoaren arabera, bai argitaldariaren arabera.

Baina zozketa bat ere martxan da, horrekin batera. Elkar dendetan erabiltzeko hogei euroko hogei opari txartel zozkatuko dira asteartean. Parte hartzeko, nahi duenak bere gogoko sorkuntzak aukeratu behar ditu, 2021ean argitaratutako liburu eta diskoen artean gogokoen dituenak. Gutxienez disko bat edo liburu bat aukeratu liteke, eta gehienez sei (hiru liburu eta hiru disko).

Joan den ostegunerako, ia 800 BERRIAzalek aukeratuak zituzten beren gogoenak. Liburuen artean, Nerea Loiola Pikazaren Epizentroa, Linton Kwesi Johnsonen Askatasuna kontu serioa da poema antologia eta Eider Rodriguezen Eraikuntzarako materiala nobela zeuden irakurleen gogokoenen artean nagusi.

Diskoen artean, berriz, Reggaean jarrai; euskal folklore jamaikarra bilduma, Olatz Salvadorren Aho uhal eta Amak taldearen lehen lana, Amak, zeuden entzuleek aukeratutakoen artean botorik gehienekin.

Astelehenean gauerdira arte izango da denbora botoa emateko, eta astearte goizean zozketa egin, eta hogei opari txartelen irabazleak zein diren jakinaraziko du BERRIAk. Helbide honetan aukeratu litezke gogokoenak, zozketan parte hartzeko.


Summary: Gernika errugbi taldeko jokalari bat kanporatu du klubak, indarkeria matxistagatik. Urtezaharrean bikotekideari eraso egin izana egotzi diote jokalariari. Ertzaintzak atxilo eraman zuen gizonezkoa, eta abisu eman zion klubari. Erasoa gaitzesteko protesta eginen dute gaur, Gernikan.

Klubetik kanpo da jadanik. Gernikako errugbi taldeak bere jokalarietako bat kanporatu du berriki, indarkeria matxistarekin loturiko delitu baten harira. Klubeko lehendakari Iñaki Uribek eman du albistearen berri. Joan den abenduaren 31n, Urtezaharrean, Ertzaintzak taldeko jokalari bat atxilotu zuen, bikotekideari eraso egin izana leporatuta. Uribek kontatu duenez, Polizia berehala jarri zen taldearekin harremanetan, eta klubeko zuzendaritza taldea ziztuan bildu zen gertatutakoari nola erantzun zehazteko. Taldetik kanporatzea erabaki dute.

«Klubeko kideek geure egiten ditugu errugbiaren berezko balioak, eta, beraz, horrelako ekintza batekin zerikusia duen keinu txikiena ere onartezina da guretzat. Gertatutakoa jakin bezain pronto, jazotakoaren egiazkotasuna zalantzan jarri gabe, harremana errotik moztea erabaki», adierazi du Gernika errugbi taldeko lehendakari Iñaki Uribek Radio Euskadin eginiko elkarrizketa batean. Irmoki gaitzetsi du erasoa.

Eusko Jaurlaritzako Segurtasun Departamentuak ez du oraindik ere auziaren gaineko informaziorik plazaratu. Dena dela, Uribek zehaztu du jokalaria ez dagoela atxilotua dagoeneko. Halaber, erantsi du, taldea ez ezik, jokalariak jadanik abandonatu duela klubak hari utzitako bizitokia ere.


Portu bat hurbilago

Summary: Portu bat hurbilago. Duela urtebete Azken porturaino joan zen BERRIA, Puerto de Santamariara. Orain, helmuga gertuago dago: Dueson. Urrun, baina gertu.

Euskal presoen hurbiltze eta Euskal Herriratzeek lasaitu egin dute senide eta lagunen bidaien zama. Portu bat hurbilago aldaketa horren erretratu txiki bat da.

Ez da gauza bera bi egun ala bi ordu. Eta ez da gauza bera Puerto de Santamaria (Andaluzia, Espainia, 1.020 kilometro) ala Dueso (Kantabria, Espainia, 170 kilometro). Lekeitiotik (Bizkaia) Duesora, adibidez, bi ordu inguruan egin daiteke bidaia: 895 kilometroz laburtu zaie bidea Sarai Goitia Arrizubietari, Iratxe Goitia Atxabali eta Iraide Juaristi Agirreri.

Mirentxin taldeko gidariek, berriz, bukatu dute euren bidea: senideek jada ez dute haien beharrik, eta itzali dituzte motorrak. Bidaia ugari egin dituzte urteotan guztiotan.

Igandeko BERRIAn euskal presoen hurbiltze eta Euskal Herriratzeek ekarri duten aldaketari buruzko erreportaje sorta izanen da irakurgai, baita urtarrilaren 8ko manifestazioen kronika eta argazkiak ere.


Summary: Baldintzapean aske utzi dute Asier Bengoa euskal presoa. Zaballako espetxean zegoen, hirugarren graduan.

Etxerat-ek jakinarazi duenez, Asier Bengoa Lopez de Armentia euskal preso gasteiztarra baldintzapean aske utzi zuten herenegun. Zaballako espetxean zegoen (Araba), hirugarren graduan. Hamalau urteko espetxe zigorra bete ondotik utzi dute baldintzapean aske.

Bengoa aske utzita, 196 dira Espainiako zein Frantziako estatuetako eta Euskal Herriko kartzeletan dauden euskal presoak. Euskal Herriko kartzeletan 78 daude. Gehienak oraindik Espainiakoetan: 96.


Summary: Reala-Atletico Madril eta Athletic-Bartzelona, Kopako final-zortzirenetan. Txuri-urdinek eta zuri-gorriek etxean jokatuko dute kanporaketa, urtarrilaren 19 edo 20an.

Realari eta Athletici aurkari zailak egokitu zaizkie Espainiako Kopako final-zortzirenetan. Realak Atletico Madrilen aurka jokatu beharko du Anoetan, neurketa bakarrera; Athleticek, berriz, Bartzelona jasoko du San Mamesen. Bi norgehiagoka horiek urtarrilaren 19 edo 20an jokatuko dira, aurreko asteburuan zuri-gorriek eta espainiarrek Superkopa jokatuko dutelako Saudi Arabian.

Espanyol, Alhama eta Racing

Hori, gizonezkoetan. Emakumezkoetan, Kopako hirugarren kanporaketako zozketa egin dute, eta Alavesi, Eibarri eta Athletici Bigarren Mailako taldeak tokatu zaizkie. Arabarrek Espanyolen zelaian jokatu beharko dute; gipuzkoarrek Alhamari egin beharko diote bisita; eta bizkaitarrek, Racingi. Neurketak urtarrilaren 26an eta 27an jokatuko dira, eta partida bakarrera izango dira. Realak, aldiz, hurrengo kanporaketan ekingo dio Kopako ibiliari, aurreko denboraldian bosgarren postuan amaitu zuelako ligan.


Summary: Nafarroan atzo egindako proben %54,4k positibo eman dute. Orotara, beste 1.782 positibo atzeman ditu Osasunbideak. 215 gaixo daude ospitaleratuta Nafarroan, daturik txarrena 2020ko azarotik.

Pandemia kontroletik kanpo dago. Hala berretsi dute Nafarroako Gobernuak emandako azken datuek: beste 1.782 kasu atzeman dituzte. Kopuru hori berez ez da hain adierazgarria, azken egunetan egunero 3.000 lagunek baino gehiagok eman baitute positibo. Positiboen ehunekoak, ordea, erakusten du ez dagoela joera aldaketarik: atzo Hego Euskal Herrian jaieguna izaki, proba gutxiago egin zituzten, baina horietako erdiek baino gehiagok positibo eman zuten: %54,4.

Gero eta herritar gehiagok positibo eman ahala, gaixo gehiago iristen ari dira Osasunbideko erietxeetara ere. Gaur-gaurkoz, 215 herritarrek behar dute ospitaleetako arta, daturik txarrena 2020ko azaroaren 22tik.

Horietako batzuk, gainera, ZIUetan daude, sintomek okerrera egin ostean. Hain zuzen, 24 lagun daude ZIUetan ospitaleratuta. Azken egunetan nahiko egonkor mantentzen ari da zenbaki hori. Azkenik, Nafarroako Gobernuaren datuen arabera, atzo inor ez zen hil COVID-19ak jota.


Summary: CCOOk euskal presoei galdegin die eragindako «min bidegabearen aitortza» egitea. Sindikatuko ordezkaritza bat Euskalduna jauregian izanen da bihar.

CCOO sindikatuko ordezkaritza bat Euskalduna jauregian izanen da bihar, Sarek goizean antolaturiko ekitaldian, eta, horren harira, sindikatuak ohar baten bidez nabarmendu du azken urteotan aldaketak izan direla espetxe politikan. Sindikatuak uste du, hala, «justizia errestauratiboaren unea» dela oraingoa.

Ordea, bide hori «zintzotasunez» egitea gehiago galdegin die euskal presoei: «Komenigarria litzateke azken ondorioetaraino sustatzea eragindako min bidegabea aitortzeko behar den enpatia». Hala eskatu die: «Garrantzitsua litzateke ETAko presoek eta euren sostengu erakundeek ardura historiko hori euren gain hartzea, egin eta babestu zituzten delitu larrien neurrian».

CCOOk eredutzat hartu du Langraiz bidea, baita hirugarren gradua lortu duten EPPKko presoena ere: «Presoentzat ona eta egingarria da, haien biktimentzat erreparatzailea eta euskal gizartearentzat oro har eraikitzailea».


Summary: Manifestariei «hiltzera» tiro egiteko agindu du Kazakhstango presidenteak. Tokaieven esanetan, gobernuaren aurkako mobilizazioetan parte hartzen ari direnak «bidelapur eta terrorista armatuak» dira. Dozenaka dira azken egunetako liskarretan hildakoak. Gobernuaren arabera, egoera «egonkortuta» dago.

Azken egunetan gobernuaren aurkako protesta handiak egiten ari dira Kazakhstanen, eta, iturri ofizialean arabera, dozenaka lagun hil dira horietan. Bada Kassim-Jomart Tokaiev presidenteak agindu die Polizia indarrei abisurik eman gabe «hiltzera» tiro egiteko mobilizazioetan parte hartzen duten manifestariei. Estatuburua adierazpen instituzional baten bidez zuzendu zaie, gaur, herritarrei, eta adierazi die ez duela hitz egingo manifestariekin, aurrerantzean ez dituela haien eskakizunak aintzat hartuko, iritzita «bidelapur eta terrorista armatuak» direla. SESB Sobietar Errepublika Sozialisten Batasuneko errepublika ohian azken 30 urteotan izandako protesta bortitzenak dira azken astean lehertutakoak. Erregaien prezioaren igoerarengatik hasi ziren berez, baina egoera ekonomikoa eta politikoa medio, estatuaren buruzagien jardunaren aurkakoak dira, oro har, mobilizazioak. Gobernuak asteazkenean dimisioa emanagatik, protestekin jarraitu dute.

Tokaieven esanetan, horietan parte hartzen ari direnak «tokikoak zein atzerrikoak» dira, eta haien «jardun armatuarekin» herritarren aurka egiten ari dira. Agintariek azaldu dutenez, azken egunetako liskarretan dozenaka zibil hil dira, baita estatu indarretako hemezortzi kide ere. Zaurituak 1.000tik gora dira, ospitaleratuak 400 bat, eta Barne Ministerioaren arabera, 3.000 pertsona baino gehiago atxilotu dituzte.

Giza eskubideen aldeko hainbat elkarteren ustez, Tokaievek iragarritakoak «desastre bat» eragin dezake. HRW Human Rights Watchek Asian duen bulegoko zuzendari Hugh Williamsonek ohartarazi du Twitterren, «hildako gehiago egoteko arriskua» areagotuko dela.

Presidentek adierazi zuen «modu baketsuan» egindako eskaerak kontuan hartu dituela. Iruditzen zaio, ordea, manifestari gehienak «kriminal batzuk» direla; Tokaieven hitzetan, «20.000 bat» dira. «Atzerritik esaten dute bi aldeek hitz egin behar dutela irtenbide baketsu bat emateko. A zer nolako memelokeria. Zer nolako negoziazioak eduki daitezke kriminalekin? Bidelapurrek eta terroristek suntsituak izan behar dute», nabarmendu zuen.

Azken egunotako istiluei erreparatuta, estatu indarrak beraiek kritikatu ditu 2019tik Kazakhstango presidentea denak. «Oso-oso inportantea da jakitea zergatik estatua lo gelditu zen eta ez zuen eraso terroristen ezkutuko prestakuntzaz edo borrokarako zelulez ohartarazi. Ikusi dugu ez dugula nahikoa tropa berezirik, ez ekipamendu berezik ere». Kazakhstango Polizia, Guardia Nazionala eta armada mobilizatuta nahikoa ez, eta ODKB Segurtasun Kolektiborako Itunaren Erakundeko tropen laguntza baliatu du liskarretan. Errusia, Armenia, Bielorrusia, Kirgizistan eta Tajikistanekin batera da Kazakhstan ODKBko kide.

Aliantza horrek garraio militarrerako 75 hegazkin bidali ditu Kazakhstanera, Errusiako Defentsa Ministerioak gaur ohar baten bidez zehaztu zuenez. Hori dela eta, Tokaievek eskerrak eman dizkio Vladimir Putin Errusiako presidenteari. «Oso azkar erreakzionatu du, eta batez ere, laguntasun sentipen bero batekin erantzun dio nire eskaerari».

Kontrara, «atzerriko politikarien eta hedabide independenteen jokabide akuilatzailea» salatu du. «Uste dute zuzenbidearen gainetik daudela eta edozeri buruz hitz egiteko biltzeko eskubidea dutela».

Jakinarazi du, gainera, estatuaren indarrek, ODKBkoen laguntzarekin, herrialdean egoera «egonkortzea» lortu dutela; baita Almaty hirian ere, liskarrak lehertu diren lekuan. «Larrialdi egoera ezarri izanaren ondorioak ikusten ari gara». Halere, The Guardian egunkariak kaleratu duenez, gaur ere tiroak entzun ziren Almatyn.

Indarkeria bukatzeko eskea Emmanuel Macron Frantziako presidentea eta Ursula von der Leyen Europako Batzordea Parisen elkartu dira, gaur, eta Kazakhstanen indarkeria bukatzeko eskatu zuten. Alemaniako, Erresuma Batuko eta AEBetako gobernua ildo beretik mintzatu dira.


Summary: Elkarrekin Podemos-IUk 4.000 osasun langile kontratatzeko eskatu dio Jaurlaritzari. Osakidetza jasaten ari den «kolapso egoerari» aurre egiteko asmoz, alderdiak sinadura bilketa bat jarri du martxan Araba, Bizkai eta Gipuzkoako zenbait udalerritan.

«Ezin dugu gehiago itxaron. Osakidetzako kolapso egoerari aurre egin behar diogu, eta Eusko Jaurlaritzak neurriak hartu behar ditu», adierazi du Pilar Garrido Elkarrekin Podemos-IUko koordinatzaile nagusiak. Egoerari aurre egiteko, alderdiak sinadura bilketa bat jarri du martxan, eta horren bitartez, Eusko Jaurlaritzari eskatu dio duela hilabete batzuk kaleratu zituen 4.000 osasun langileak kontratatzeko.

Garridoren arabera, «premiazkoa» da Osakidetza indartzea, eta, horretarako, «beharrezkoa» da indar politiko eta herritar «guztiak». Kanpaina Araba, Bizkai eta Gipuzkoako zenbait udalerritan egingo da, ospitale eta osasun zentroen atarian, baita alderdiaren webgunean ere.


Summary: Hazkurri gehiagoren beharra du Baionako elkartasun brigadak. Duela urte bat pasa sortu zuten Herri Elkartasun Brigada Baionan, behardunei hazkurrien banatzeko. Epaiskan egiten du banaketa, gaur egun, asteartero. Hazkurri emaitzen egitera deitu du.

2020ko azaro hastapenean sortu zuten Baionako Herri Elkartasun Brigada. Europako Antifa sarean gisa bereko guneak sortu ziren lehenago, behardunentzat hazkurri bila jiteko eta harremanak egiteko gune herrikoia sortzeko asmoz. Herritarrek egin hazkurri eta oinarrizko puska banaketa astearte guziz egiten du brigadak, 17:30ean, Baiona Ttipiko Epaiska elkarte gunean.

Duela urte bat pasa, Baiona FC zangobaloi klubak utzi egoitzan hasi zen Herri Elkartasun Brigada. Uda gabe, Pannecau karrikako Epaiskara joan zen. Geroztik, hamar bat boluntariok biziarazten dute astearteko banaketa. Hastapenean, oraino hor ez ziren Clementine Petit eta Benjamin Reilhe brigadako boluntarioetarik dira. COVID-19a dela kausa ezarri etxeratze giroan abiatu zen elkartasun taldea, eta, abiatzaileekin mintzaturik, Reilhek dio hazkurri bila datozenen profila orotarikoa dela. “Erran digutenez, hastapenean, paperik gabeko jende andana heldu zen. Gaur egun, ez dira ikusten”. Dago, ez ote duten etorkinei buruzko politikek eraginik horretan. “Oro har, prekaritate handian diren jendeak dira heldu”. Zehatzago mintzatu da Petit: “Erretretadunak, bakartuak diren jendeak dira heldu. Ahantzi behar dira betiko klixeak: langabeak edota administrazio bortizkeria pairatzen duten paperik gabekoak —adibide baten emateko— direla bakarrik heldu. Badira ere lanean ari direnak, bizitegi bat dutenak edo norbaiten etxean aterpetuak direnak”.

Baina ez dute azterketarik egiten; ez egin nahi ere. Helburua da behar duen oro errezibitzea, gehiagokorik galdegin gabe. “Ez diegu galdegiten nondik datozen, zer egiten duten. Ahalkegarria da norbaitentzat bizi duen pobreziaren froga ekartzea. Nehondik ere ez dugu halakorik eginen”, dio Reilhek. Gizarte laguntzako edo behardunen beste harrera gune batzuekin den ezberdintasun handia dela hori uste du Reilhek. “Beste leku batzuetan paperak eskatuak zaizkizu, eta hartu behar duzu emana zaizun hori. Gurean, ez da batere hola: heldu zara, hartzen duzu nahi duzuna, eta ez zaizu deus eskatzen”.

Solasean aritzeko gunea

Janariaz gain, Epaiskako hitzorduak besterik eskaini nahi die auzotarrei. “Hazkurri bila heldu dira, baina mintzatzeko ere bai”, erran du Petitek. “Hori baita eskas Baionan”, segitu du Reilhek; “gentrifikazio handian sartua da Baiona eta Epaiska funtsezkoa da harremanen egiteko. On da jakitea badirela, Baionan, halako eskaintza duten lekuak oraino”.

Jende xehearen auzoa zena azkarki aldatu baita azken urteetan. “Gentrifikazioak jende horien hiritik kanporatzea zalutzen du. Ondorioz, munta handikoa da Baiona Ttipi erdigunean izatea halako tokia. Herriak herriarentzat egina leloa guziz gurea daukagu”, adierazi du Petitek.

Auzoko saltegiei deia

Abendu erditsuko astearteko banaketan deus gabe gelditu zen brigada. Mahai gainean ezarri hazkurri guziak joan ziren. Horretan ikusi dute beste hozka bat gainditu beharko zela. Herritarrei janari ekartzea eskatzeaz gain, auzoko eta inguruko saltegi eta jatetxeen elkartasun beharra ikusi dute. “Aski berriak gara, denbora bat behar da ezagutuak izateko, baina bada inplikazio gehiagoren beharra”, argitu du Reilhek. “Badakigu hazkurri saltegi anitzetan saldu ezinak zaizkienak botatzen dituztela franko. Bada xahutze anitz, eta ardura zerbaiten hartzera dei egiten diegu, emaitzak egin diezazkiguten”, gehitu du Petitek. Janari mota batzuk falta zaizkie. “Barazkiak eskas dira, adibidez”, jarraitu du Reilhek. “Oinarri-oinarrizko janariak ditugu eskuratzen: pastak, irrisa, kontserbak. Hazkurri iraunkorrak” .

Harreman sozialen aldetik, kontrolik gabeko banaketa gune herrikoi eta informala izateak solasa errazten duela ohartu dira brigadako kideak, Reilhek dioenez: “Funtsezkoa da, harreman sozialak desegin nahi dizkiguten gizarte batean bizi garelako. Hor, jendea, egoten da nahi badu; biziki aberasgarria da”.

Nahiz ez den batere behartua. “Badira heldu direnak, zakua bete eta berriz doazenak. Eta arras ongi da”. Mintzatu nahi duenarentzat, ohiko hitzordua bilakatu da, astearte guziz, 17:30ean.

Gisa guziz, elkartasun taldeko bi lagunek errepikatu dute hazkurri eta puska emaitza gehiagoren beharra dutela, gaur egun. Baita boluntario gehiagorena ere. Eskaintza handiagoa izateko eta auzoan gizarte bilgune indartsuagoa izateko oraino.