Summary: Guggenheimek solaskide bihurtu ditu Seuraten eta Serraren marrazkiak. Georges Seurat artistaren 22 marrazki eta Richard Serraren ‘Ramble Drawings’ marrazki bildumako 81 pieza elkarrekin erakutsiko dituzte Bilboko museoan

«Paradoxikoa». Judith Benhamou komisarioak hitz bakar horretara errenditu du Bilboko Guggenheim museoak Georges Seurat eta Richard Serra artisten marrazkiekin antolatutako erakusketa. Baina, haren hitzetan, itxurazkoa baino ez da bi sortzaileen arteko kontrakotasuna, hari beraren bi mutur baino ez baitira bi artistak. Mutur batean, XIX. mendeko Parisen neo-inpresionismoaren sorkuntzan parte hartu eta 31 urterekin hildako pintore figuratiboa, eta beste muturrean, XX. mende erdialdetik hasi XXI. mendera arte heldu den artista abstraktu eta kontzeptual garaikidea. Baina korapilaturik biak. «Bildu ditugun Seuraten 22 marrazkiek laguntzen digute ulertzen ez dagoela mugarik XIX. eta XX. mendeen artean edo figurazioaren eta abstrakzioaren artean, eta artelanak artelanak direla». Irailaren 6ra arte egongo da ikusgai.

2008an du hazia Bilboko erakusketak, komisarioaren hitzetan. Parisko Grand Palais jauregian antolatutako erakusketa baten harira izan zuen Benhamouk Serrarekin aurrez aurre hitz egiteko aukera, eta Seuraten marrazkien bilduma pribatu bat ikusten lagunduko ote zion eskatu zion artistak. «Euforiko jarri zen hura ikustean. ‘Hauxe da nik egin nahi dudana’, esan zuen». Iltzatuta geratu zitzaion irudi hura, eta hala sortu zitzaion bi artisten lanak elkarrekin erakusteko ideia. «Utopikoa» zen ideia, komisarioaren hitzetan, baina berehala jo zuen Bilboko Guggenheim museoarengana, azaldu duenez hori baita «Serraren erreinua», eta New Yorkeko Guggenheim museoak ere badituelako Seuraten marrazki batzuk. «Kasik posible egiten zuen erakusketa horrek guztiak».

Seurat biltzeko zailtasunak

Serrak berehala onartu zuen bere lanak Seuratenekin batera erakusteko proposamena, baina, museoko arduradunek onartu dutenez, «konplikatua» izan da erakusketak hartu dituen Seuraten 22 marrazkiak biltzea. Guztira, helduaroko 200 marrazki inguru ezagutzen zaizkio artistari, Lucia Agirre Guggenheim museoko komisarioak azaldu duenez, eta, beraz, kopuru esanguratsua osatzen dute Bilbon ikus daitezkeen 22 lanek. Haren garapena erakusten dutela ere gaineratu du.

Seuratek darabiltzan baliabideen «pobretasuna» eta haiekin lortzen duen lanaren «gailentasuna eta ausardia» nabarmendu ditu Benhamouk. Hain zuzen ere, marrazkigintzaren lehen lerroan kokatzen dute Seuraten lana adituek, eta oso preziatuak dira haren marrazkiak baita artisten artean ere. Komisarioak gogoratu duenez, luzea da haren marrazkiren bat edo beste bildumatu duten artisten zerrenda: Paul Signac, Daniel Buren, Pablo Picasso, Henry Moore, eta Jasper Johns, kasurako.

Picassoren begiz ikusita

Bilbon ikus daitekeen Bikote eseria da Picassorena izandako lanetako bat. 1881ean marraztu zuen Seuratek, eta bi giza figura ikus daitezke bertan, lan gehienekin gertatzen den bezala, aurpegirik erakutsi gabe. Komisarioak azaldu duenez, hainbat adituren ustez bertan bi figurak sortzeko baliatutako oinarri geometrioengatik hautatu zuen Picassok lan hori. Han kubismo zantzu batzuk ikusiko zituelakoan. Benhamou ez da iritzi berekoa, ordea. Haren ustez, Seurat lan prozesuan murgildurik ikusten zuelako Picassok lan horretan, eta, horregatik interesatzen zitzaiolako. «Erakusten duelako artista beti bidean».

Conte arkatzez egin zituen marrazki guztiak Seuratek, gehienetan Michalet motako paper gainean. Eta Lanpara lana izan daiteke haren teknikaren gailentasunaren erakusgarrietako bat. 1882. eta 1883. urteetan sortu zuen lana marrazkilariak; beltza da nagusi, eta, halere, argiguneen bidez, garden agertzen da ikuslearen begietara giza aurpegi bat, lanpara elektriko baten argi ahulera.

Elkarrengana gerturatzen

Serrak berak hautatu zituen 2015ean egindako Ramble Drawings marrazki serieko lanak erakusketarako. Neurri handian egindako marrazkiak ezagutzen zaizkio artistari nagusiki, baina, kasu honetan, zuri-beltzean, paper gainean egindako neurri txikiko 81 lan aukeratu ditu. Horrek Seuratekin solasaldia erraztu zezakeelakoan. Eskuz egindako paper japoniar bat darabil artistak Bilbon ikusgai jarritako lanak sortzeko, eta kolore beltza nabarmentzen da haren gainean. Ilunago batzuetan, argiago besteetan, baina beti paperaren ezaugarriak ere kontuan hartuz.

Hain zuzen ere, materiarekiko errespetu eta jarrera hori da bi artistak batzen dituzten elementuetako bat. Komisarioek diotenez, Seuratek ere, Serrak bezala, errespetatu egiten baitzituen paperaren gorabeherak. Areto erdialdeko hormetan daude Seuraten marrazkiak, eta hura inguratzen dute Serrarenek. Eta justu ibilbidea amaitzen duen puntuan igar daitezke bien obrak elkarrengandik gertuen.

Abstrakziorantz bidean diruditen bi obrarekin amaitzen da Seuraten bilduma. Uretan islatutako zuhaitz-enborrak eta Atea lanekin, hain zuzen ere. Geometria da nagusi bietan, eta tituluaren laguntzaz bakarrik errekonozitu ahalko ditu motiboak argi ikusleak. Laku batean islatzen diren zuhaitzak irudikatzen dituzte mantxa beltz bertikalek, esaterako, eta, oihartzun zuzena egiten du lanak aurrean dituen Serraren marrazkiekin.


Summary: Sute bat piztu da Burlatako bazar txinatar batean. Suteak guztiz kiskalia utzi du eraikina. Foruzaingoak zabaldu duenez, ez da zauriturik izan.

Sute bat piztu da Burlatako (Nafarroa) bazar txinatar batean, arratsalde hasieran. Zabaldutako informazioaren arabera, sugar biziek laster batean kiskali dute dendaren barren osoa; eraikina Mugazuri industrialdean kokatuta dago. Foruzaingoak emandako informazioaren arabera, ez da zauriturik izan. Ez dute argitu sutea zerk piztu duen.

Ke beltzaren adar handiak zabaldu dira inguruan. Burlatan ez ezik, Iruñeko Txantrea auzoan eta Atarrabian ere sumatu da eragina. Sutearen ingurutik igarotako lekuko batzuek eginiko adierazpenen arabera, leherketa txikien zarata aditzen da ingurumarietan. Bazar txinatarraren ondoko hotela hustu du Foruzaingoak, barrenean direnen segurtasuna bermatzearren. Gainera, Burlatako eta Atarrabiako bizilagunei eskatu diete ez ditzatela leihoak ireki, kerik ez arnasteko.

[Albistea osatzen ari gara; aurki, informazio gehiago].


Summary: Langile bat hil da Oiartzunen, lan istripu ez-traumatiko batean. Herenegun jazo zen ezbeharra. Heriotza salatzeko, elkarretaratzera deitu dute.

Eraikuntza sektoreko langile bat zendu zen Oiartzunen (Gipuzkoa) astelehenean, istripu ez-traumatiko batean. LAB sindikatuak salatu du ezbeharra sare sozialetan, eta elkarretaratzea deitu bihar 18:30erako, Oiartzungo plazan.

Azken egunotan zortzi langile hil dira lan istripuz Euskal Herrian: bi laborari, Duzunaritza-Sarasketan (Nafarroa Beherea) eta Uztaritzen (Lapurdi), traktorea iraulita; beste bi, goitik erorita, Ollokin eta Garesen (Nafarroa); beste bi, Garesko esne ustiategi batean; Bermeon (Bizkaia) ere bihotzekoak jota zendu zen langile bat. Urtea hasi zenetik, 36 langile hil dira lanean ari zirelarik.


Summary: «Lan duina» eta haren kalitatea arautuko du Euskal Enplegu Lege berriak. Enplegu politika aktiboen eskubide subjektiboa aitortuko dio langabeari. Enplegu euskal sarea sortuko du, eta udal enplegu programak behartuko ditu

Enplegu Euskal Lege berriak «lan duina» arautuko du eta lan politika aktiboak jasotzeko eskubidea aitortuko die langabeei. Enplegu Sailak prestatu duen lege aurreproiektuaren bi zertzelada dira, eta Idoia Mendia sailburuaren ustez, araua «guztiz berria» da. Hedabideekin izandako bilera batean azaldu duenez, gizarte eragile ugarirekin bildu dira testua egiteko. Atzo hasi zen tramitazioa eta orain hilabete bateko tartea dago helegiteak aurkezteko. Urte amaierarako onartua egotea espero du Mendiak. Hona ezaugarrietako batzuk. Lan duina: SMI oinarri «Bidezko diru-sarrera baten truke ekoizpen jarduera jakin bat egiteko aukera ematen duena da lan duina. Eta, aldi berean, eskaini beharko ditu: segurtasuna lantokian, babes soziala, bilakaera pertsonal eta parte hartze aukerak, aukera berdintasuna. Integrazio soziala ere bultzatuko du». Hori da Enplegu Lege Berriak enplegu duinaren inguruan egin duen definizioa. Lanaren Nazioarteko Erakundeak eginikoan oinarritu dira egileak. Teoriaz harago, SMIak ezarriko du soldata duinaren gutxieneko muga. Era berean, besteak beste, segurtasunean eta prebentzioan eragingo du, eta ez da baztertzen «adin galbaheak» egitea lan jakin batzuetan. Eta nola kontrolatuko da? Enpleguaren kalitatea aztertzeko inspekzio bat sortuko da eta lan ikuskaritzarekin batera jardungo du. Era berean, indarrean jarraituko du lan baldintza kaskarrak salatzeko postontzi anonimoak. Enplegu politikak, eskubide subjektibo «Lanbidek prestakuntza, lan orientazioa eta berezko arreta jasotzeko eskubidea bermatu beharko du». Arreta horrek, era berean, «pertsonalizatua, egokia eta jarraitua» izan beharko du. Lege berriaren arabera, lan bila dabilen pertsonak zerbitzu guztiak jasotzeko eskubidea du. Bi hilabeteko tartean langabearen profilaren diagnostikoa eta harentzako enplegu plan bat egin beharko du Lanbidek, eta bertan sartuko dira formazio eskaintzak. Horrekin batera, eta lan merkatuan hobeto gidatzeko asmoz, bere lan ibilbide osoaren erregistroa egingo da, Osakidetzako mediku historialetan inspiratuta. Langabeak haiei uko egiteko eskubidea du, baina prestazioak galtzeko arriskua du. Lanbide: Arinago izateko asmoa Enplegu Sailaren diagnostikoaren arabera, Lanbidek «arinagoa eta malguagoa» izan behar du, eta enpresen konfiantza bereganatu behar du langileak aurkitzeko erreminta eraginkor bezala ikus dezaten. Mendiak ezin izan zuen zehaztu iaz Araban, Bizkaia eta Gipuzkoan eginiko kontratazio guztietatik zenbat egin ziren Lanbideren bitartez. Testuak Lanbideren lan egiteko modua eraldatzea aurreikusten du. Eraldaketa hori bideratuko duen kanpoko enpresa bat kontratatuko dute, «txostena egiten den bitartean Lanbidek bere jardunarekin jarraitu behar duelako». Euskal enplegu zerbitzuak 1.000 langile eta 43 bulego ditu, eta eraldaketa horretan «bulego bakoitzeraino» iritsi nahi dute. Era berean, Mendiak aipatu zuen RGIaren ardura hartzea «zama» bat izan dela erakundearentzat lanaren ikuspegitik, baina erabaki horrekin «asmatu» egin zutela. Era berean, Lanbide «zuzenbide pribatuko erakunde publiko» izatera itzul dadin nahi du. Lanbiden diharduten langile askok sare publikoko beste lanpostu batzuetara joan dira, eta aldaketak mugimendu horiek eragotziko lituzke. Enplegu Euskal Sarea Lege aurreproiektuak enplegu euskal sarearen sorrera iragartzen du. Ahalik eta lan eskaintza gehien bateratuko lituzkeen zerrenda bakar bat izango du. Bertan ez lirateke eskaintza guztiak egongo, enpresak ezin direlako behartu bere lan eskaintza guztiak publiko egitera, ezta aldi baterako lan enpresak ere. Alemanian esaterako, derrigorrezkoa da. Hori lortzeko eskumena Espainiako Gobernuak izango luke. Aldiz, erakunde publiko guztiak sare horretan sartu nahi dituzte. Besteak beste, aldundiak eta udalerriak leudeke. Udalerrien kasuan, 20.000 biztanletik gorakoek herri mailako enplegu planak egitera behartuta egongo dira, baita ere 10.000 eta 20.000 biztanle artekoak ere, %10etik gorako langabezia tasa izanez gero.

Kooperatibak sartzeko modu legalen bila RErakunde publikoek eta pribatuek euskal enplegu sarean bat egitea nahi du Lan eta Enplegu Sailak. Lanbideren administrazio kontseiluko sarrera, aldiz, murritzagoa da. Bertan Jaurlaritza, sindikatuak eta patronala daude. Konfekoop kooperatiben elkarteak hamar urte daramatza azken hanka horretako kide izatea eskatzen, Confebasken alboan esertzeko. Mendiak zehaztu du, «legearen barruan dauden formula egokienak» bilatuko dituztela Konfekoop sartuko dela bermatzeko. Sartzen bada, ez da organoko berritasun bakarra izango, LAB sindikatuak ere administrazio kontseilura itzultzeko asmoa baitu, eta hilabete honetan egingo duen batzar nagusian bozkatuko du. CCOO eta UGT dagoeneko bertan daude; ELAk, aldiz, ez du Lanbiden sartzeko asmorik.


Summary: Etxebizitza eskubidearen alde mobilizatu dira dozenaka lagun Baionan. Epaileek turismorako bizitegien konpentsazio neurria atzera bota izana gaitzetsi dute, Herrian Bizi plataformak deituta. Nabarmendu dute neurri horrek 20.000 bizitegi inguru «salbatu» izanen zituela.

«Espekulazioari ez!». Hala dio gaur Herrian Bizi plataformak deituriko elkarretaratzeko pankarta nagusiak. Joandakoen aurpegietan bistakoa da egoerak eraginiko haserrea, baina ahotan dituzten aldarrikapenetan ere aski argia da mezua: herrian bizi nahi dute, eta ez dute nahi turismoak irenstea bizitegiak. Gogor salatu dute Paueko Administrazio Auzitegiak turismorako bizitegien konpentsazio neurria gibelera bota izana.

Izan ere, turismorako bizitegien konpentsazio neurriaren harira epaileek joan den astean hartutako erabakiak biziki sumindu zituen herritar asko. Iragan martxoan, Euskal Hirigune Elkargoak zehaztu zuen turismorako bizitegi bat alokagai duten jabeek urte osorako beste bizitegi bat eskaini beharko zutela aurrerantzean. Ordea, neurriak ezinegona eragin zion etxeen jabeen kolektiboari, eta helegitea jarri zioten konpentsazio neurriari. Baita Paueko Auzitegiaren babesa erdietsi ere. Neurria etena da orain.

Ikusi gehiago: Turismorako bizitegien konpentsazio neurria ezartzea onartu du Euskal Elkargoak

Hala, gaurko protestan parte hartu dutenek irmoki defendatu dute konpentsazio neurriaren premia. Zenbakitan ere egin dute defentsa: zehaztu dutenez, 20.000 etxebizitza urteko alokairuan jartzeko bidea emango luke neurriak.

Kontra nola egin

Elkarretaratzean parte hartu duten talde eta norbanakoek azpimarratu dute auzia ez dela bukatua. Hain zuzen, Herrian Bizi plataformakoek Euskal Hirigune Elkargokoei galdegin diete biltzeko, elkarrekin aztertzeko hurrengo urratsak.

Halaber, EH Baik nabarmendu du oraindik ere badela «bataila irabazteko» aukerarik. Horri loturik, herritarrei eskatu diete haiei eman diezaietela botoa datorren igandeko hauteskundeetan. «EH Bairen boto papera da joko arauak aldatu nahi dituen bakarra».


Summary: Ia 2018an adina erakusketari eta parte hartzaile izango ditu BIEMH azokak. Makina-erremintaren nazioarteko biurteko azoka astelehenean hasiko da, BECen. Pandemiaren ondorioz, 2020koa ez zen egin, eta lau urte igaro dira azken ekitalditik.

Urte bi atzeratu da izurritearen erruz, baina ekainaren 13tik 17ra arte egingo da BIEMH Makina-erremintaren Nazioarteko Biurtekoa, Bilbao Exhibition Centerren, (Barakaldo, Bizkaia). Xabier Basañez BECeko zuzendari nagusiak adierazi du «industria azoka garrantzitsuenetakoa» dela, eta erakustazokan urte osoan egingo duten topaketa «inportanteena» dela. Sei pabiloi erabiliko dituzte, eta 28 herrialdetako 1.446 enpresa erakusketari batuko dira.

Biurtekoak bere «bertsiorik onena» egingo duela adierazi du Basañezek: «Negozioetarako hainbat aukera izango ditu, eta ezagutza ardatz duen gune bat izango da». Izan ere, nazioarteko 230 hizlari egongo dira bost egun iraungo duen azokan. Iragarri dutenez, lehenengo biderrez egitarau propio bat izango du azokak. Esaterako, Automation & Robotic Talks zikloan industriara aplikatutako robotikaren eta automatizazioaren arloko azken teknologiak eta garapenak jorratuko dituzte. Additive Talks eta Digital Talks-en, berriz, «industriaren oinarrizko gaietan jarriko dute arreta». Analisi gune horietan, jasangarritasuna, digitalizazioa eta genero ikuspegia landuko dituzte, besteak beste.

Jose Perez Berdud AFM makina-erremintaren klusterreko presidenteak sektorearen susperraldian ipini du arreta. Elkarteak hainbat jardun hartzen ditu bere gain: makina-erreminten eta haien osagaien ekoizpena, fabrikazio aditiboa, 3D inprimaketa, automatizazio robotikoa eta mekanizazioa, besteak beste. Horiek denek osatzen duten «ekosistema» egongo da ikusgai datorren astean. Datu bat eman du sektoreari buruz. «Batez beste, ekoizten dugunaren %80 esportatzen dugu, eta merkatu oso zorrotzetara». AFMren presidentearen berbetan, sektorearen «erdigunea» dira makina-erremintak eta fabrikazio aurreratua.

«Susperraldi» urtea

2018ko ekitaldiak baino erakusketari eta parte hartzaile «gutxixeago» izango ditu aurtengoak. Hala ere, Xabier Ortueta AFMko zuzendari nagusiak nabarmendu du kopuru ona dela, urte hartakoa hamarkada osoko oparoena izan zelako; «guztiz ezohikoa».

2021 «susperraldi» urtea izan dela zehaztu du Ortuetak. Azaldu duenez, aurtengo egoera zailagoa izaten ari da, «nazioarteko egoerarengatik», baina lortu dute eskaerak handitzea. Energia garestitzeak, lehengaien urritasunak, garraio arazoek eta txipen gabeziak, ordea, oraindik ere zalantzak sortzen dituztela gehitu du, eta «gaitza» dela aurreikuspenak egitea: «Ziurgabetasun sasoietan eskaerak lortzea zailago egiten da». Hala ere, baikortasunez begiratzen diote urteari, energiaren eta autogintzaren sektoreetan egingo diren inbertsioek «baliatu beharreko aukerak» sortuko dituztelako. Denbora asko behar izaten da eskaerak negoziatzeko bezero eta ekoizleen artean, eta horretarako laguntzen dute BIEMH moduko topaketek.

Dekoletaje makineria eta osagai ekoizleak izango dira nagusi azokan: erakustokien %22 eta %20 hartuko dituzte, hurrenez hurren. Automatizazioa eta robotika, deformaziorako makineria, tresnak, metrologia eta CAD-CAM izango dira beste arloak, eta bakoitzak %10-14 arteko presentzia izango du. Antolatzaileek kanpaina «zehatza» egin dute erosleak erakartzeko, eta hirurehun bat gerturatzea espero dute.


Summary: Harrera duina eskatzeko gau osoko kontzentrazioak egin dituzte. Euskal Herriko zazpi hiritan egin dituzte, migratzaile taldeek eta harrera sareek deituta. 'Bizitza duina eta bidezkoa denontzat! Edonon!' dute lelo.

Elkarretaratze berezi bat egin dute bart Euskal Herriko zazpi hiritan: hainbat lagunek kalean egin dute lo, Eusko Jaurlaritzako eta Nafarroako Gobernuari harrera baliabideak eskatzeko. Izan ere, etorkin askoren errealitatea da kalean lo egin behar izatea, eta, horregatik, gobernuoi galdegin diete migratzen ari diren zein bertan geratzea erabaki duten pertsonen «oinarrizko eskubideak berma» ditzatela, «etxebizitza duinik ez dutenentzat batez ere»: «Premiazkoa da planek baliabide eta aurrekontu nahikoak izatea». Hala, 20:00etatik aurrera mobilizazioak egin dituzte Bilbon, Barakaldon, Arteagan (Bizkaia), Donostian, Irunen (Gipuzkoa), Gasteizen eta Iruñean, eta, ondoren, lo zakuak antolatu dituzte, gau osoko elkarretaratzeak egiteko.

Bilbon, adibidez, manifestazio baten bidez hasi dute protesta: Plaza Biribiletik abiatu dira udaletxerantz, eta hainbat geldialdi egin dituzte: hiriburuaren erdigunean salatu dute gizarteak «periferian» nahi dituela migratzaileak, Atzerritarren Bulegoaren alboan «traba burokratikoak» deitoratu dituzte, eta itsasadarrean gogora ekarri dute migratzeko bideetan ez dela segurtasunik. Donostian txalapartaz eta bertsoz goxatu dute giroa; Iruñean, berriz, salda eskaini dute afaltzeko, eta musika emanaldiren bat ere izan dute. 07:00etan hasiko dira gosaria prestatzen.

Pertsona arrazializatuen eta migratuen kolektiboek eta harrera sareek egin dute deialdia; besteak beste, Ongi Etorri Errefuxiatuak, SOS Arrazakeria, Mbolo Moye Dole, Donostiako Kaleko Afari Solidarioak, Basoa eta Agharas taldeak batu dira. Erakundeon arabera, egun bostehun lagun inguru daude etxerik gabe eta erroldatzeko arazoekin, eta, gainera, «Poliziaren jazarpena» jasaten dute, «hain agerian ez dauden beste leku batzuetara joan daitezen lo egitera». Atzerritar legea egin dute egoera horren errudun: «Arrazakeria instituzionalaren adierazpen gorena da, eta milaka pertsonari galarazten die beren bizi proiektuak garatzea». Salatu dute, gainera, Hego Euskal Herriko udalek eta instituzioek ez dutela harrera eta gizarteratze planik, nahiz eta EAEn Migrazioaren aldeko Euskal Ituna sinatua duten eta Nafarroan harrera diagnostikoak egin dituzten.


Summary: Europako Parlamentuak atzera bota du CO2 merkatuaren erreforma. Karbono mugaren zerga eta pobrezia energetikorako funtsa ere eten ditu. 2035etik aurrera saldutako autoak emisiorik gabekoak izatea babestu du.

CO2 isurien merkatuaren etorkizuneko araudiak eztabaida handia sortu du asteazken honetan Europako Parlamentuan. Handik testu bat ateratzea zen asmoa, udazkenean Europar Kontseiluan estatu kideek akordioa itxi dezaten, baina, taldeen arteko desadostasunak direla medio, araudi hori abiapuntura itzuliko da, eta, horrekin batera, harekin loturiko beste neurri batzuk ere bai.

CO2 merkatua 2005etik dago indarrean Europako Batasunean, eta horren bitartez prezioa jartzen zaie energia kontsumo intentsiboko industrien isuriei. Doako CO2 baimen batzuk aurreikusten ditu sektore batzuentzat. Ingurumen Batzordean onartutako testuak baimen horiek pixkanaka murriztea aurreikusten zuen, 2030ean erabat desagertzeko, baina Alderdi Popularrak jarritako eta parlamentuak onartutako zuzenketa batek 2034ra arte luzatzea nahi zuen. Horrek sozialdemokraten eta Berdeen haserrea eragin du, testuaren aurka bozkatu dute, eta ez da aurrera atera. Horrela, araua parlamentuko Ingurumeneko Batzordera itzuliko da.

Asteazkenean bozkatu behar ziren zortzi araudietako bat zen emisio eskubideen merkatuaren erreforma. Horiek guztiak Fit For 55 (Egoki 55erako) izeneko lege sortaren parte dira. Neurri horien helburua da isurketak gutxienez %55 murriztea 2030a baino lehen, 2050ean klima neutraltasuna lortzeko.

Ezkerreko taldeek beren zuzenketa batzuetan proposatu dute 2030erako murrizketak %61-67ra zabaltzea, Europako Batzordeak egin dituen azken proposamenekin bat eginez, baina horrek eskuineko taldeen haserrea eragin du, eta blokeatu egin du beste araudi batzuen tramitazioa.

Europako Batzordeak iazko uztailean aurkeztu zuen Fit For 55 plana, eta negoziazioak urtebete luzatu dira. Isuri eskubideen erreformaz gain, beste batzuk ere gelditu dira. Adibidez, Karbonoa Mugan Egokitzeko Mekanismoa. Horrek beste herrialde batzuetako ingurumen estandar apalagoetatik babesten ditu Europako zenbait industria —altzairua, zementua eta aluminioa—; asmoa da CO2 zerga bat jartzea beste leku batzuetako esportazioei —bereziki Txinakoei—.

Ingurumen Batzordera itzuli den beste araua Klimaren Gizarte Funtsarena da; emisioen merkatutik lortutako diru sarreren zati bat pobrezia energetikoa murrizteko erabili nahi da.

Autoak eta hegazkinak

Arau horien tramitazioa gelditu bada ere, beste batzuk aurrera atera dira. Autogintzarena, esaterako. Europako Batzordeak proposatu du ekoizleek auto guztien CO2 isuriak gehiago murriztea 2025 eta 2030 bitartean, eta 2035etik aurrera salduko diren guztiak isuririk gabekoak izatea. Araudi horrek aurrera egin du, Alderdi Popularrak 2035eko muga luzatzea eskatu badu ere. 2030erako helburuak, berriz, berdin mantenduko dira autoetan (%55eko murrizketa) eta gutxitu egingo dira furgonetetan (% 50).

Horrez gain, beste neurri batzuk ere babestu ditu parlamentuak. Nekazaritzako isuriak %55tik %57ra igotzea proposatu du. Hegazkinen kasuan, CO2 isuriengatik ordaintzea babestu du Europako Batasuneko aireportu guztietatik irteten diren hegaldi guztientzat, eta sektoreak dituen doako isuriak gradualki murriztea 2025etik aurrera.


Oroimen izpi bat, Argaren zilar uretan

Summary: Oroimen izpi bat, Argaren zilar uretan. Maravillas Lambertoren ahizpa eta frankismoaren biktima izateaz gain, oroimenaren aldeko borrokalari sutsua izan zen Josefina Lamberto. Atzo hil zen.

Heriotzak ezin izan zuen/ hobiratu zure geroa/ ezin ahanzturaz tindatu/ zure arimaren margoa. Fermin Balentzia kantautoreak Maravillas Lambertoren omenez idatzitako koplek berdin-berdin balio dute haren ahizpa Josefina Lamberto Ioldik utzitako hutsuneaz aritzeko ere. Lambertok bizitza osoa eman zuen Maravillasen ahizpa izaten. Frankismoak Nafarroan eginiko krimen lazgarrienetako baten biktima izateak berekin dakar mitifikazioa, baina 93 urteko larragarrak harro aldarrikatu zituen beti aita Vicenteren eta ahizpa Maravillasen izenak. Hori baino gehiago ere izan zen, ordea. Memoria historikoaren esparruan, adibidez, itzal luzeko figura izan zen Lamberto Ioldirena, eskubide osoz. Ekintzaile nekaezina eta suharra. Atzo gauean hil zen, Iruñeko Erruki Etxean. Larragan jaio zen (Nafarroa), 1929. urtean. Ama, Paulina, Alloko (Nafarroa) etxekoandre bat zen, eta aita, Vicente, herriko nekazari sozialista bat. Zazpi urte besterik ez zituen, Guardia Zibilak bere etxeko atea jo zuenean. Berriako orrietan kontatu zuen, 2014. eta 2018. urteetan eginiko bi elkarrizketatan: «Metrailetak eskuetan zituztela sartu ziren etxean, eta zuzenean aitarengana joan ziren. Ohetik altxarazi, eta bultzaka atera zuten. Maravillasek 14 urte zituen, eta bazekien herrian ordurako pertsona asko desagertuak zirela. Hori zela eta, guardia zibilei eskatu zien haiekin eramateko, gure aitari zer egiten zioten jakiteko, eta haren arrastoa ez galtzeko. Eraman bai, baina bueltan ekarri ez. Ez genuen ezer gehiago jakin haietaz». Egunak, asteak eta hilabeteak eman zituzten ezer jakin gabe. Isiltasuna lege bihurtua zen Larragan: «Herrian inork ez zigun deus ere esan nahi. Mutu bihurtuak ziren denak. Hainbat urte geroago, bizilagun batzuen ahotik jakin genuen aita eta ahizpa ikusi zituztela udaletxetik ateratzen, eta kamioi batera igo zituztela. Diotenez, Maravillasek txiki-txiki eginda zeraman arropa». Orduan jakin zuten ere herriko familia falangista baten semea izan zela 14 urteko neskatoa bortxatu eta hil zuena. Vicente eta Maravillas Lambertoren gorpuak ez ziren inoiz agertu.

Eskale, moja, ekintzaile

1939an gerra amaitu arren, Lamberto Ioldi familiaren bizimoduak ez zuen hobera egin. Galtzaileen bandokoak izateak ate guztiak itxi zizkien. Paulina Ioldi, Lambertoren ama, neskame sartu zen etxe batean, eta alaba harrerako familia baten zaintzapean utzi zuen. Horren ostean, Iruñera mugitu ziren: «Miseria gorrian bizi ginen han. Gure ama eskean ibili zen denboraldi batez, eta gero lantxo bat aurkitu zuen, zakuak josten. Gizarte laguntzako etxe batera joaten ginen, han jatekoa ematen zigutelako. Cara al sol abestu behar genuen; bestela, ez ziguten ogirik ematen», kontatu zuen Berrian. 1940ko hamarkadan, moja sartu zen, miseriatik ihes egin nahian. Iruñean, Madrilen eta Pakistanen lan egin zuen: «Esklabo bat nintzen. Pakistanen lanik gogorrenak egin behar izan nituen, malariaz gaixotu nintzen, eta abandonatuta utzi ninduten. Eskerrak zulo beltz horretatik ateratzea lortu nuen». Komentua utzita, «pozik» bizi izan zen Iruñean: ekintzaile sutsua izan zen memoria historikoaren esparruan, boluntario lanetan aritu zen Paris 365 jantoki sozialean, eta babesa adierazi zion Alde Zaharreko Maravillas gaztetxeari. 2018an, Iruñeko Udalak Maravillas izena jarri zion Lezkairu auzoko plaza bati. Pozik hitz egin zuen Lambertok: «Lur jota ikusi nahi ninduten, baina ez diet plazer hori eman».


Ernairen testuari erantzuna

Summary: Ernairen testuari erantzuna.

Azken egunetako gertakarien inguruan Ernaik bere kontakizuna egin du publiko BERRIA egunkarian. Egiazki, auzia «azken gertakarietatik» haratago doa, Ezker Abertzaleak azken urteetan Mugimendu Sozialistaren aurrean eduki duen jarrera suntsitzailearen ondorioak baino ez baitira gertakari horiek. Ernaik eta, oro har, Ezker Abertzaleak, gatazkaren dimentsio hori isilpean mantentzeko hautua egin dute beste behin, dagokion erantzukizuna alboratuz eta gertakizunen inguruko kontakizun interesatu eta manipulatua eskainiz.

Ernairen artikuluaren intentzionalitatea ulertzeko garrantzitsua da astelehen honetan Euskal Herriko Kontseilu Sozialisten adierazpena kontuan hartzea. Izan ere, bertan garbi adierazi genuen minimo batzuk errespetatuz gero, Mugimendu Sozialista prest dagoela Ezker Abertzalearekin negoziatzeko eta ahal dugun neurrian kaleetako egoera lasaitzen laguntzeko. Ez da asko eskatzea, minimo batzuen inguruan hitz egiten ari baikara: txosnetako beto politikoa bertan behera uztea, espazio publikoa erabiltzeko eskubidea errespetatzea eta militante sozialisten aurkako gezur eta difamazioak etetea. Finean, Mugimendu Sozialistaren aurkako intoxikazio kanpaina gelditzea eta komunismoaren politika egiteko baldintzak errespetatzea. Bada, artikulu horren bitartez (baita bestelako adierazpenen bitartez ere) Ezker Abertzalearen asmoak zein diren argi ikus daiteke: komuniston jarduna kriminalizatu nahi dute, orain arteko suntsipen estrategiarekin jarraitu ahal izateko.

Bitartean, beraien posizioa justifikatzeko kontakizun bat sortu dute, zeinak gertakariak eta militante sozialisten izaera karikaturizatzen dituen: batetik, biolento irrazional gisa definitzen gaituzte (gertakarien gure kontakizuna zuzena dela frogatu bada ere) eta, bestetik, beraien interes alderdikoientzat darabiltzaten «herri mugimenduaren» eta «auzoaren» etsaitzat jo gaituzte, gatazkaren muina erabilerarik gabe zeuden aulki batzuen inguruko auzira modu absurdoan murriztuz. Horrela, beraiek aniztasunaren bandera faltsuaren ordezkari gisa azaldu nahi izan dute beraien burua, eta komunistak, kontrara, dogmatiko eta sektario moduan aurkeztu gaituzte, errealitatean adierazten denaren kontrara.

Sinplifikazio eta intoxikazio testuinguru hori sortzeak helburu jakin batzuk ditu, besteak beste, lehengo jarrera suntsikorrarekin jarraitzeko eta egiten dituzten erasoak justifikatzeko ulermen markoa eratzen baitu. Gertakariak sinplifikatzeak eta karikaturak egiteak ez du heldutasun politikorik adierazten; kontrara, nahasmendua dute helburu, egoera baretzeko baldintzak ezabatuz eta erantzukizunak alboratuz.

Baina azken aste honetako gertakariak ezin dira ulertu azken urteetan Ezker Abertzaleak Mugimendu Sozialistaren aurka sostengatu duen kanpaina kontuan eduki gabe: gezurrak, difamazioak, bazterketa sozial eta mediatikoa... Azkenengo hilabete eta asteetan areagotu egin da joera hori: beto politikoak txosnetan, ezkutuko grabaketak, arrazoi ideologikoengatik legez kanpoko lan kaleratzeak, eraso fisikoak, heriotza mehatxuak eta abar luze bat. Intoxikazio egoera hori ez da pertsona bat edo besteren ardura, EH Bildu eta Sortuk egindako apustu politikoaren adierazle baizik, eta hori da Euskal Herriko Kontseilu Sozialistek salatu dutena.

Berretsi egiten gara asteleheneko adierazpenean esandakoan: komeni zaigu egoera hobetu eta aterabidea ematea, baina ezinbestekoa da minimo etiko eta sozial batzuk errespetatzea. Ez gaude interesatuta egoera honetan, proiektu sozialistaren indar guneak beste batzuek direlako: eztabaida arrazoitua eta kapitalaren dinamikari aurre egitea. Gainera, kaleetako tentsioaren gorakada arazo orokor bihurtu da eta ez dio inori mesede egiten, militatzeko baldintzak okertu eta politikarekiko desatxikimendua eragiten baitu gazteria langilearengan. Egoera baretzeko baldintzak badaude, guk geuk adierazi baitugu negoziaziorako borondatea, baina beraiek dira horretarako baliabideak dituztenak. Jokoan daudenak langileriaren eskubide politikoak eta militatzeko baldintzak direlako.


Berrikuntza ordenatua

Summary: Berrikuntza ordenatua. Ordena funtsezkoa da stocka baduzu. Ezin da biltegiratu biltegiratze hutsagatik: espazioa eta beharrak doitzen jakin behar da. Manufacturas Hepyc enpresak Hazinnova programara jo zuen sistema logistikoa ebaluatzeko eta iritzi independente bat edukitzeko biltegiaren funtzionamenduari eta egin daitezkeen hobekuntzei buruz.

Gauza bakoitza bere tokian eta toki bat gauza bakoitzarentzat. Arau sinplea da... teorian. Enpresa-praktikan, ordea, kate logistiko on bat behar bezala antolatutako biltegi batean hasi eta amaitzen denean, beste kontu bat da. Halakoetan, eskari bati erantzuteko edo hornidura bat lokalizatzeko azkartasuna gure biltegiratze-sistema on edo txarraren mende dago zuzenean, eta eragina izan dezake bezeroaren gogobetetzean edo enpresaren lehiakortasunean.

Manufacturas Hepyc enpresan ondo dakite hori: Hernaniko enpresa bat da, eta espezializatuta dago hariztatzeko ardatzak, barautsak, fresak eta mozteko tresnak fabrikatu eta banatzen. Hazinnovara jo zuen kanpoko aholkulari baten laguntza jasotzeko (doan), eta, hala, prozesu logistikoen funtzionamendua ebaluatzeko; biltegitik hasi ziren, zehazki.

Eusko Jaurlaritzaren programa horren helburua da berrikuntza ETEengana eta mikroETEengana hurbiltzea –gutxienez bost langile dituztenek parte har dezakete–; 50 orduko aholkularitza jasotzen dute arazo jakin bat konpontzeko eta hiru hilabeteren buruan jada emaitza neurgarriak ikusteko. Epe horretan, gainera, tokiko eragile baten laguntza izango dute aldaketak ezartzeko. Beste modu batean esanda, kontzientziatzea da gakoa: berrikuntza lagungarria izan daiteke jardueraren edozein alderdi berehala hobetzeko; batez ere, ez da soilik enpresa handien kontua, eta ez dakar handikeria teknologiko edo ekonomikorik egitea. Batzuetan, gauza bakoitzaren teoria horretan sinplea dena errealitate bihurtzen lagundu ahal digu...

Manufacturas Hepyc enpresan planteamendua perfektua izan zen; jada teknologia sartua zuten, hardwareari eta softwareari dagokienez, eskaerak prestatzeko prozesuak arintzeko, baina kanpoko norbaitek aztertzea nahi zuten, ezar zitezkeen neurriak adieraztea eta inbertsio berriak egitea egokia zen ala ez aholkatzea. Beraz, aholkularia eta agentea esleitu ondoren, AFM, hala badagokio, enpresa biltegiaren eguneroko funtzionamendua berrikusten hasi zen, artikuluen errotaziotik hasi eta aginte koadrora arte, prozesuen berrikuspena ere kontuan hartuta.

Lan horri esker, Manufacturas Hepyc enpresak produktibitatea handitzea lortu du hainbat jarduketaren bitartez: adibidez, mugimendurik handieneko artikuluen txandakatzeen gainean jardunez, haien espazioa eta irisgarritasuna eskariaren eta barne-fluxuen arabera egokituz. Ergonomiaren hobekuntza ere ezinbesteko irizpidea izan zen.

Gainera, beren automatizazio-prozesuan hobekuntza-ekintzen planaren garapenean txertatu beharko lituzketen elementu horiek baloratu eta eztabaidatu ahal izan dituzte, eta arlo horretan inbertsio gehiago egiteko garairik onena zein den neurtu ahal izan dute. Gaur egun beharrezkotzat jotzen ez bada ere, etorkizuneko hazkundearen arabera ezartzeko oinarriak jarri dira.

Spri Taldeak eta Innobasque Berrikuntzaren Euskal Agentziak kudeatzen dute Hazinnova, eta deialdian parte hartzeko epea irekita dago abenduaren 1era arte. Guztira, 437 enpresak parte hartu dute, eta hobekuntzak ezarri dituzte arlo hauetan: fabrikazioa, logistika, merkaturatzea, eta administrazioa eta finantzak.


Summary: Osakidetzan egin nahi dituzten aldaketak «epe luzerako» direla zehaztu du Sagarduik. Haserrea adierazi du SME Euskadiko Sendagileen Sindikatuak, eta «medikuen aurkako kanpaina bat» abiatzea egotzi dio sailburuari

Zeresana eman dute Gotzone Sagardui Eusko Jaurlaritzako Osasun sailburuak atzo Executive Forum España jardunaldietan esandakoek. Lehen arreta eta ospitale sarea «birdefinitzeaz» mintzatu zen sailburua: «Beharrezkoa da aldaketa kultural bat, erabiltzaileek eta osasun profesionalek uler dezaten eskualdeko ospitale eredu batetik ospitale espezializatu batera pasatzeak mugikortasun handiagoa ekarriko duela». Zehazki, Sagarduik esan zuen askotan beharrezkoa izango dela leku batetik bestera mugitzea «prozesu jakin batzuetan arreta jasotzeko», eta gaineratu zuen, medikuen faltan, «litekeena» dela oporraldietan zenbait osasun zentro eta anbulatorio itxi behar izatea edota gaixoak erizainek artatu behar izatea. Gaur, ñabardurak egin ditu, eta esan du ez dutela osasun etxeak ixteko asmorik. «Ordutegiak moldatu bai».

Mediku eta erizainen sindikatu zenbaitek gogor kritikatu dute sailburua, batetik, lehen arretako profesionalak «gutxiesten» dituela iritzita, eta, bestetik, aipatutako aldaketak «adabakiak» eta «azaleko neurriak» direla salatuz. Gaur, Sagardui «harrituta» azaldu da Radio Euskadiren Boulevard saioan, bere hitzek sortutako kalapitarengatik. Sailburuak azaldu duenez, Osakidetzan egin nahi dituzten aldaketak «epe luzerako» dira: «hamarkada bat baino gehiago iraun dezakete».

Haren ustez, atzo esandakoak ez ziren berriak –«urte eta erdi daramat gauza bera esaten—, eta gaineratu zuen proposatutako aldaketak «zerbitzua hobetzen jarraitzeko bide bat» baizik ez direla. Hala ere, zehaztu du atzoko adierazpenetan ez zela ari familia medikuei buruz, «zerbitzu espezializatu batzuei buruz baizik».

Ikusi gehiago: Oposizioak «planifikazio falta» egotzi dio Osasun sailari eta ardura herritarrengan uztea arbuiatu du

SME Euskadiko Sendagaien Sindikatuak argitaratutako oharra ere hizpide izan du Sagarduik: «Ez dut ulertzen, eta ez nator bat». Sindikatuak «haserrea» adierazi du ohar horretan, Osasun Sailak «medikuen aurkako kanpaina» bat abiatu duela iritzita: «Prestigioa kendu nahi diete sendagile eta profesionalei». Gotzone Sagardui sailburuak iragarritako zerbitzuen berrantolaketa ere kritikatu du sindikatuak oharrean, «inora ez garamatzan neurri aringarrien sorta bat» delakoan. Horren ordez, Sagarduiri eskatu diote «irtenbideak bila ditzala, Oinarrizko Arreta eta kalitatezko Osasun Sistema publikoa bermatze aldera».

Sagarduik atzo eginiko adierazpenak txarretsi ditu sindikatuak: «langileen lan izugarria aitortu beharrean» kanpaina bat abiatu duelako «profesionalen izen ona zikintzeko, herritarren begietara». Izan ere, Osasun sailburuak adierazi zuen «3.000 euro eskaintzen ari direla 08:00 eta 15:00 arteko lanaldiagatik, edo mediku egoiliar batzuek, prestakuntza amaituta, hilabete sabatikoak hartzen dituztela edo gobernuz kanpoko erakunde batera joaten direla». Hitz horiek «onargaitzak» dira medikuen sindikatuarentzat: «Aurkeztu nahi gaituzte diruaren truke ere lan egin nahi ez duten hippy batzuen erara». Norberaren «hautuak, erabakiak eta ibilbide profesionala errespetatzeko» eskatu diote Sagarduiri.

Satse: «Erizain kopurua handitu»

Satse erizaintzako sindikatuak ere «premiazko neurriak» galdegin dizkio Osasun Sailari, azken urtebetean «unean uneko arazoa» zirudiena «ohiko» bihurtu dela iritzita: «Sindikatuak urteak daramatza ohartarazten ez dagoela profesionalik Lehen Mailako Arretan». Hori dela eta, sektoreari «prestigioa» eman eta «higadura gelditzeko» xedez, «erizainen kopurua handitzea eta horiei ardura handiagoa ematea» proposatu dute, «betiere segurtasun juridikoa eta behar bezalako aitorpena bermatuz».


Summary: Peru Abarrategik irabazi du Arabako Bertsolari Txapelketa. 608 puntu lortuta, Serapio Lopez Ortuetak jantzi dio txapela Abarrategiri

Arantxa Sobrinok eman du txapeldunaren izena, eta, segidan, lehertu da Gasteizko Europa jauregia: «608 punturekin, 2022ko Arabako Bertsolari Txapelketako txapelduna: Peru Abarrategi». Hala agurtu du txapeldunak publikoa: Eskakizun txikitxo bat/aterako dut plazara/nahiz Aramaio ta Oion/ez den berdin beharbada/probintzi txiki honek du/ bere-berea euskara/batzuek ahaztu arren/gu ere euskaldun gara/beraz konplexu guztiak/doazela pikutara/ama berdinak erditu/ baditu zazpi alaba/merezi duen moduan/zaindu ezazue Araba.

Manex Agirrerekin aritu da buruz burukoan, eta, estua izan da lehia; 602 puntu poltsikoratu baititu Agirrek. Oihane Perea izan da hirugarrena, 413,5 punturekin, eta, hunkituta, bere azken txapelketa dela jakinarazi du bukaerako agurrean. Jarraian, 410,5 punturekin, laugarren egin du Iñaki Viñasprek, azken txapelketan txapela jantzi ondoren. Xabi Igoa izan da bosgarrena, 402 lortuta. Eta, azkenik, lehendabiziko txapelketa zuen Paula Amilburu, 384 punturekin.

Aintzane Irazustak jarritako gaien gainean kantatu dute sei bertsolariek. Hamahiru bertso puntuagarri abestu dituzte denek, eta, hemeretzi, lehendabiziko biek. Aitor Jimenez, Egoitz Iradier, Ekaitz Elorriaga, Fernando Sopelana, Mikel Fernandez de Arroiabe eta Patxi Aizpurua aritu dira epaile lanetan.

Txapela

Viñaspreren burutik Abarrategiren burura egin du salto txapelak, eta, Arabako lehen bertso eskolen sortzaile Serapio Lopez Ortuetak jantzi dio. Bertsolari, irakasle eta antolatzaile moduan aritu da ordutik. 2017ko finalean kantatu zuen azken aldiz Arabako Bertsolari Txapelketan, eta, horrela eskertu nahi izan dio egindako ibilbidea Arabako Bertsozale Elkarteak.

Gainontzeko bertsolariei Araban euskara eta kultura bultzatzen duten eta bertsolaritzaren inguruan nolabaiteko elkarlana egiten duten eragileek banatu dizkie sariak: Arabako Alea komunikazio taldea, Legutioko Gazte Asanblada, Ttiki Ttaka Arabako Errioxako Euskaldunon Elkartea, Aiaraldea Ekintzen Faktoria, Zalduondoko Kultur Elkartea eta Mendialdeko AEK.


Summary: Oposizioak «planifikazio falta» egotzi dio Osasun Sailari, eta arbuiatu egin du herritarren gain uztea ardura. Sagarduik egindako adierazpenekin kezka agertu dute EH Bilduk, Elkarrekin Podemos-IUk eta PP+C’s-k. Sailburuaren agerraldi bat eskatuko dutela iragarri dute.

Gotzone Sagardui Eusko Jaurlaritzako Osasun sailburuak lehen arreta berrantolatzeari buruz atzo egindako adierazpenek kezka eta haserrea piztu dute oposizioko taldeengan. EH Bilduk, Elkarrekin Podemos-IUk eta PP+C’s-k Eusko Legebiltzarreko prentsa aretoan egindako adierazpenetan gogor kritikatu dituzte Osasun sailburuaren hitzak. Hiru taldeek bat egin dute euren kritiketan: Osasun Sailari «planifikazio» eza egotzi diote, eta arbuiatu egin dute ardura oro herritarren gain uztea.

EH Bilduko legebiltzarkide Rebeka Uberak salatu du «eufemismoa» dela Sagarduik aipatutako «kultura aldaketa», atzean osasun publikoaren «suntsipena, pribatizazioa eta murrizketak» baino ez daudelako. Erantsi du osasun profesionalen eskasiaz hitz egitea «mantra» bat dela, baina atzean dagoena beste arazo bat dela: Osakidetzan indarrean den kontratazio eredua eta langileei eskaintzen zaizkien lan baldintza eskasak. Horrez gain, Uberak gogor salatu du gaur egungo egoeraren ardura herritarren eta langileen bizkarrean uztea, eta Jaurlaritzari erantzukizuna bere gain hartzeko eskatu dio. Osasun sistemaren arazoa «egiturazkoa» dela salatu du Uberak, eta bestelako politikak premiazkotzat jo ditu: tartean, planifikazioa. Elkarrekin Podemos-IUko Miren Gorrotxategik, bestalde, «oso larritzat» jo ditu Sagarduiren adierazpenak, eta atzean osasun sistema publikoaren «suntsiketa» dagoela salatu du. «Osasun sistemaren pribatizazioa ezin da eufemismo baten azpian ezkutatu, erabaki politiko bat delako. EAJren ereduaren isla da, aurreikuspen faltaren isla». Gorrotxategik uste du Osakidetzan «pribatizaziorako bidea» hartu dela: «Ayusoren eredurantz doa». Gaineratu du herritarrei ez dagokiela egoerara moldatzea; kontrara, aldaketa gobernuak berak egin behar dituela. PP+C’s taldeko Laura Garridok ere kritika gogorrak egin dizkio Sagarduiri. Garridok gogoratu du Osakidetzaren arazoa lehendik datorrela eta «egiturazkoa» dela, eta Osasun Sailak «axolagabe» jokatu duela, bere ardurari uko eginda. «Osasun profesionalek askotan ohartarazi dute egoeraren larritasunaz, baina Jaurlaritzak beste alde batera begiratu du». Iritzi dio planifikaziorik ez dagoela: «Osasun Sailak hausnartu beharko du zer dela-eta Osakidetza ez den erakargarria langileentzat». Halaber, gaineratu du euskara eskakizuna «oztopo» dela osasun profesionalentzat.

Hiru taldeek iragarri dute Sagarduik bere kabuz agerraldi eskaerarik egiten ez badu haiek galdegingo dutela. Ez dute baztertu, halaber, ekinaldi gehiago aurkeztea.


Summary: Mikroplastikoak atzeman dituzte lehen aldiz Antartikako elur freskoan. Canterbury Unibertsitateko ikertzaileek egin dute aurkikuntza: hemeretzi gune aztertu dituzte, eta 29 partikula aurkitu dituzte urtutako elur litro bakoitzean. Adituek uste dute mikroplastikoek zuzenean eragingo diotela elurra eta izotza urtzeko prozesuari.

Antartikako elur freskoan ere bai, hor ere badira mikroplastikoak. Hori berretsi dute orain gutxi Zeelanda Berriko Canterbury Unibertsitateko ikertzaileek, Antartikako elurra ere ez dagoela mikroplastikoez salbu. Ingurune horretan 2019an eginiko ikerketa bati esker jakin dute hori. Lagin askotarikoak bildu zituzten berriki sortutako elurra zegoen hemeretzi gunetan –Ross uhartean eta Base Ross eta McMurdo geltokien inguruan, Antartika hegoaldean–, eta espero zutena aurkitu dute: mikroplastikoak.

Batez beste, 29 partikula aurkitu dituzte urtutako elur litro bakoitzean. Horien ezaugarriei erreparatuta, hamahiru plastiko mota daudela ohartu dira, eta horietatik bat gailentzen dela besteen aldean: etileno-politereftalatozkoak –plastikoz eginiko botila leunetan eta ehungintzan erabiltzen da bereziki–. Atzemandako plastiko partikulen artetik ia %80 dira halakoak.

«Oso tristea da, baina Antartikako elur freskoan mikroplastikoak egoteak agerian utzi du plastikoen bidezko kutsadura munduko eskualderik urrunenetara ere iristen dela», azaldu du Alex Aves ikertzaileak, Canterbury Unibertsitateak argitaratutako adierazpen batean.

The Cryosphere zientziari buruzko aldizkarian ere plazaratu dituzte ikerkuntzaren nondik norakoak: Mikroplastikoen lehen ebidentzia Antartikako elurretan izenez argitaratu dute azterlana, eta mikroplastikoek ingurune horretako espezie eta organismoen bizimoduan izango duen arriskuaz ohartarazi dute. Biodibertsitatean ez ezik kliman ere eragina izango duela nabarmendu dute adituek; izan ere, uste dute plastikozko partikula txiki horiek zuzenean eragingo diotela elurra eta izotza urtzeko prozesuari, hura azkartuz.

Txoko guztietan

Ugariak dira azken urteotan mikroplastikoen hedapenari buruz hedabideetan argitaratu diren albiste eta erreportajeak. Duela hainbat urte imajinatu ezin zitekeen tokietara iritsi dira material plastikoen higaduratik sortzen diren eta arroz ale bat baino txikiagoak diren partikula horiek.

Duela pare bat hilabete, kasurako, gizakien odolean atzeman zituzten lehenengo aldiz. Amsterdamgo Vrije Unibertsitateko zientzialariek egin zuten aurkikuntza: 22 boluntario osasuntsu aztertu zituzten, eta mikroplastikoak topatu zituzten haien odolean. Zientzialarion arabera, ikertutakoak erakutsi zuen mikroplastikoek gorputzean barrena bidaia dezaketela odolaren bitartez, eta organoetan finka daitezkeela.

Ikusi gehiago: Mikroplastikoak topatu dituzte lehenengo aldiz gizakien odolean

Iazko abenduan, Nature zientziari buruzko aldizkarian argitaraturiko ikerketa batean baieztatu zuten Pirinioetan ere inor ez dagoela mikroplastikoen kutsaduratik salbu. Pic du Midi de Bigorre mendian (2.877) atzeman zituzten mikroplastikoak.

Harridura agertu zuten ikertzaileek, halako mendi gailurra «kutsadura iturrietatik bakarturik» dagoelako. Azaldu zutenez, mikroplastikoak airetik nola mugitzen diren jakin behar da «arazoaren tamaina globala» ulertzeko. Izan ere, orain arte mikroplastikoen itsas zirkulazioa ikertu izan da, baina ez horrenbeste troposferan nola barreiatzen diren.

Ikertzaileek lorturiko datuen arabera, 0,09-0,66 mikroplastiko partikula topatu zituzten metro kubo bakoitzeko. Noski, askoz kontzentrazio handiagoak atzematen dira beste leku askotan, etxe arruntetan, kasurako. Eta ez da frogatu Pirinioetako kontzentrazioak osasun arazoak sor ditzakeenik. Baina gizakiek sorturiko kutsadura noraino hel daitekeen argi erakusten du.

Ikusi gehiago: Amaitu da aire garbia Pirinioetan


Summary: AEBetako gas esportazioak ezbaian, biltegi batean izandako leherketarengatik. AEBek beren gas natural likidotuaren %20 inguru esportatzen dute handik. Instalazioak gutxienez hiru astez egongo dira itxita, eta Europako gasaren prezioan eragin dezakeela ohartarazi dute analistek.

Freeport LNG AEBetako gas natural likidotua (GNL) esportatzeko instalazio handienetako bat gutxienez hiru astez itxiko dute, Texasko golkoan duen biltegian asteazkenean izandako leherketa baten ondorioz. Reuters berri agentziaren arabera, leherketa zerk eragin duen ikertzen ari dira, baina konpainiak ez du beste xehetasunik eman nahi izan.

Gertakariak AEBetako gas naturalaren merkatuak astindu ditu, eta litekeena da eragina Europako eta Asiako merkatuetara ere zabaltzea, analistek ohartarazi dutenez. Freeport LNGk AEBetako gas natural likidotuaren %20 inguru esportatzen du. Geldialdiak tentsioa areagotu dezake Europako erosleengan, Ukrainako inbasioaren ondoren Errusiako GNLa erostea saihesten ari direlako, eta Txinako eskaria handitu egin delako.

«Ekoizpen etenaldi handi bat da, Estatu Batuetako instalazio handi batean. Eta horrek zera esan nahi du: eskasia. Merkatuetan gas likidotua lortzeko lehiaren ondorioz, litekeena da nabarmen igotzea prezioak», azpimarratu du Rapidan Energy ikerketa zentroko zuzendari Alex Muntonek.

Hego Euskal Herrira iristen den gas gehiena (%62,75) itsasontziz iristen da, Bilboko portura, gas likidotu moduan (GNL) eta bereziki AEBetatik, alde handiz.

Iaz, AEBetako gas likidotuaren esportazioak hazkunde izugarria izan zuten, eta bide beretik jarraitzea aurreikusten dute, Errusiari jarritako betoengatik. Freeport LNG 2002an sortu zuten, eta Europako eta Asiako gas hornitzaile nagusiekin egiten du lan; besteak beste, BP, Total Energies, JERA, Kansai Electric eta Osaka Gas. Gaur egun, Texasko planta handitzeko obretan ari zen.


Summary: EAJk irabaziko lituzke Arabako hauteskundeak, aldundiaren galdeketaren arabera. EAJ, EH Bildu eta VOX alderdiek gora egingo lukete, aldundiaren arabera, eta gainontzekoek behera egingo lukete.

Arabako Foru Aldundiak 2023ko foru hauteskundeen boto estimazioa egin du, maiatzeko inkesta baten bidez, eta, aurreikuspen horren arabera, EAJk irabaziko lituzke berriro ere hauteskundeak, botoen %30,4rekin. EH Bildu izango litzateke bigarren indarra, %23,2ko sostenguarekin. 2019ko hauteskundeetan baino botoen ehuneko handiagoa lortuko lukete bi alderdiek, eta EAJk eserleku bat gehiago lortuko luke: hemezortzi. EH Bilduk aurreko hauteskundeetan lortutako batzarkideak bermatuko lituzke, eta PPrekin borrokatu beharko litzateke beste bat izateko.

PSE-EEk, PPk eta Elkarrekin Podemos-IUk behera egingo lukete botoen ehunekoetan. Inkestaren arabera, sozialistak botoen %19tik %17,3ra igaroko lirateke, eta PP, berriz, %15,1etik %14,7ra. Elkarrekin Podemos-IUk, berriz, bi puntu galduko lituzke: bozen %10etik %8ra. Ciudadanosek %0,7 bakarrik lortuko luke, eta Batzar Nagusietatik kanpo egongo litzateke berriro.

Elkarrekin Podemos-IUk eta PSE-EEk eserleku bana galduko lukete, eta hiru eta bederatzi batzarkide izango lituzkete, hurrenez hurren. PP EH Bildurekin borrokatu beharko litzateke zortzigarren eserlekua lortzeko. VOXek botoen ehunekoa bikoiztuko luke gutxienez, %1,4tik %3,7ra igarota, eta Batzar Nagusietan sartuko litzateke lehenengoz, eserleku bat lortuta. Gainontzeko alderdi guztiek, batera, bozen %2,1 lortuko lukete.

Abstentzioak gora

Aldundiaren inkestako datuen arabera, abstentzioak nabarmen egingo luke gora. Izan ere, 2019ko hauteskundeetan parte hartzea %65,3koa izan zen, eta 2023an %52,1ekoa izatea espero da. 2020ko Eusko Legebiltzarrerako hauteskundeetan garbi ikusi zen joera hori, parte hartzeak %60tik %50,8ra egin baitzuen behera.


Summary: Amazon Prime Videok euskarara bikoiztuta ere estreinatu du ‘The 355’ filma. Netflixek euskarazko azpidatziekin jarri ditu bi telesail, baita zenbait film berri ere. Uztailaren 8an estreinatuko du euskarara bikoiztu duen lehen filma.

Nazioarteko streaming plataforma batek bere kabuz euskarara bikoiztu duen aurreneko filma estreinatu dute: The 355. Eta ez da haurrentzako lan bat. Amazon Prime Videok atzo estreinatu zuen film hori, eta euskarara bikoiztuta zein euskarazko azpidatziekin ikus daiteke. Katalanez eta galegoz ikusteko aukera dago, era berean. Hego Euskal Herriko zerbitzuaren harpidedunek Agentes 355 gaztelaniazko izenburua bilatu behar dute, eta, ondotik, audio menuan aldaketa egin, euskaraz ikusteko. Lapurdin, Nafarroa Beherean eta Zuberoan erosi egin behar da filma, eta ez dago euskaraz ikusteko aukerarik—soilik ingelesezko eta frantsesezko audioak ditu—.

AEBetako thriller bat da The 355, eta Simon Kinberg da zuzendaria. Aktore protagonistak, berriz, Jessica Chastain, Diane Kruger, Penelope Cruz, Lupita Nyong’o, Fan Binbing eta Edgar Ramirez dira. Arma arriskutsu bat mertzenario batzuen esku geldituko da. Orduan, CIAko agente berezi batek nazioarteko lantalde bat osatuko du, mertzenarioei aurre egin eta arma berreskuratzeko asmoz. 355 taldearen esku egongo da mundua salbatzea.

Bilboko Mixer enpresan egin dute filmaren euskarazko bikoizketa, Josu Varelaren zuzendaritzapean. Kredituetan ageri denez, hauek izan dira bikoiztaileak: Maribel Legarreta, Estibaliz Lizarraga, Ana Egileor, Jaione Insausti, Eva Ojanguren, Beñat Narbaiza, Txema Regalado, Eduardo Gorriño, Jon Goirizelaia, Aitor Ormaetxea, Kepa Cueto, Iker Diaz, Josu Mitxelena, Julen Agirrezabala eta Iosu Diaz. Varelak berak ere jarri dio ahotsa pertsonaietako bati.

Amazonen pausoa Espainiako Amazonek urtarrilean egin zuen iragarpenaren bidetik doa. Koro Castellano Amazon Prime Videoko Espainiako zuzendariak zera esan zuen: «Espainian daukagun aberastasun handienetakoa kultur eta hizkuntza dibertsitatea da, eta Amazon Prime Videon sustatu nahi dugu edukiak katalanez, euskaraz eta galegoz ikusi ahal izatea». Orain arte, Dragoi Bola-ren bi film baino ez zeuden euskarazko audioarekin Prime Videoren katalogoan. Azkeneko asteetan, bestalde, dozena bat edukiren euskarazko azpidatziak jarri dituzte. Telesail bat ere ari dira euskarara bikoizten: Un asunto privado. Udan estreinatuko dute.

Azpidatziak, Netflixen Netflix plataformak euskarara bikoiztuko duen lehen filma, berriz, uztailaren 8an iritsiko da: The Sea Beast. Orain, D'Ortagnan eta hiru mosketxakurrak ere ikus daiteke euskaraz, baina ez du Netflixek bikoiztu.

Dena den, Netflixek iragarri du euskarara bikoiztuko dituen edukiak haurrentzako izango direla —bestelakoa da Amazonen erabakia—. Euskarazko azpidatziak jartzen ere hasi berri da Netflix: Emily in Paris eta Anatomy of a Scandal dira euskarazko azpidatziak dituzten aurreneko bi telesailak. Euskarazko azpidatziak dituzte baita ere film hauek: Choose or die, 365 dni, 365 dni: Ten dzieÅÂÂ, Senior year, Interceptor, Metal lords eta Hustle. Azken hori atzo estreinatu zuten.

Abuztuaren 5ean, Netflixek The Sandman telesaila —izen bereko komikian oinarritua— estreinatuko du, eta euskarazko azpidatziak izango ditu.

Movistar Plus da bere harpidedunei euskarazko azpidatziekin edukiak ikusteko aukerarik zabalena eskaintzen dien plataforma. Iaz, 148 film azpidatzi zituen euskaraz.


Summary: Nafarroan, funtzio publikoko behin-behinekotasuna murrizteko dekretua baliozkotu du parlamentuak. EH Bilduren abstentzioaren ondorioz, foru dekretua ez da atzera bota, eta, koalizio abertzaleak eskatuta, lege proposamen bidez tramitatuko da; aldaketak egin ahalko zaizkio edukiari, hortaz.

Presa zuen Nafarroako Gobernuak eta batik bat Javiez Remirez Funtzio Publikoko kontseilariak foru dekretua aurrera ateratzeko, eta bederen lortu du atzera ez botatzea. PSNk, Geroa Baik eta Ahal Dugu-k alde bozkatu dute; Navarra Sumak eta Ezkerrak, kontra; eta EH Bildu abstenitu egin da.

EH Bilduko Adolfo Araizen arabera, behin-behinekotasuna murrizteko gobernuak proposatutako lanpostu kopurua «eskasa» da, baina dekretua atzera botatzea aukera «okerragoa» litzateke. Hala, Nafarroako Gobernuarekin egindako elkarrizketetan testua hobetu daitekeelakoan, dekretua lege proposamen bidez tramitatzeko eskatu du.

Gobernuko bazkideek zein Ezkerrak aintzat hartu dute eskaera hori, eta, ondorioz, alderdien kritikak kritika, gobernuak erdietsi du denbora irabaztea. Lege proposamena premiazko prozedura bidez eztabaidatuko da, eta astelehenean zehaztuko ditu parlamentuko eledunak haren epeak.

Dekretuaren helburu nagusia da Espainiako Gobernuak abenduan enplegu publikoan behin-behinekotasuna murrizteko ezarritako neurriak Nafarroako administrazio publikoaren errealitatera egokitzea. Espainiako oinarrizko legedia errespetatuz Nafarroak funtzio publikoan dituen eskumenak baliatu dituztela nabarmendu du Javier Remirezek, eta beharrezkotzat jo du aurrera ateratzea, etorkizuneko lan deialdiei eta neurriei esparru juridikoa zehazten dielako.

Esparru horren barruan, maiatzaren 25ean administrazio publikoko behin-behineko 3.589 lanpostu egonkortzeko hiru dekretu kaleratu ditu gobernuak, Madrilek ezarritako ekainaren 1eko epemugaren aurretik: 1.417 postu Osasunbidean, 1.409 administrazio nukleoan, eta 726 Hezkuntzan. Remirezen arabera, abendurako postu horien inguruko lan deialdiak kaleratu behar dituzte, eta prozesu guztia 2024 amaierarako burutuko da.

Dena amaituta, egun Nafarroako funtzio publikoan dagoen %43ko behin-behinekotasuna %10era murriztuko litzateke administrazio orokorrean, %13ra Osasunbidean, eta %8ra hezkuntzan.

Remizek argudiatu du gaurdaino «eskua luzatuta» eduki dutela bai sindikatuekin bai eta alderdiekin, eta jokabide hori izango dutela aurrerantzean ere, behin lege proposamen gisa tramitatuta. Gaineratu du «oso zaila» dela auzi horretan interes guztiak bateratzea.


Summary: AEBetako Ordezkarien Ganberak armen salmenta arautzen duen lege bat onartu du. Errifleak erosteko adina 18 urtetik 21era luzatzeko araua biltzen du, besteak beste. Litekeena da Senatuak ez berrestea.

Armen salmenta arautzen duen lege proiektu bat onartu du gaur Ameriketako Estatu Batuetako Ordezkarien Ganberak, azken asteotan gertatutako tiroketa masiboek eragindako hildakoen ondoren. Bost ordezkari errepublikanoek demokratekin bat egin dute bozketan, eta gisa horretara onetsi dute; 223k alde bozkatu dute; 204k, aurka. Lege horrek zortzi arau biltzen ditu; hala nola errifleak erosteko adina 18 urtetik 21era luzatzea, kargagailuen tamaina mugatzea eta armak kontrolatzeko arauak kodetzea. Halere, ikusteko dago lege proiektuak bidea egin dezakeen; izan ere, oso litekeena da Senatuak ez onartzea.

Senatuan, demokratek eta independenteek 50 ordezkari dituzte bien artean —48 eta bi, hurrenez hurren—, eta beste hainbeste errepublikanoek. 60 boto behar dira legeari oniritzia emateko.

«Gure seme-alabak beren segurtasunagatik beldurrik edo kezkarik gabe eskolara joan ezin izatea gure herrialdeko kulturaren aurkako erasoa da», azpimarratu du Nancy Pelosi Ordezkarien Ganberako presidenteak osoko bilkuran, CBS News telebista kateak jaso duenez. Jarraian, errepublikanoei mintzatu zaie Pelosi: «AEBek ume gehiago galdu dituzte armen indarkeriagatik beste edozein arrazoirengatik baino. Horrek lotsarazten al zaituzte?».

Ordezkarien Ganberako buruzagi errepublikanoek, ordea, neurrien aurkako botoa emateko eskatu diete ordezkariei, lege proiektua estatubatuarrek su armak edukitzeko dituzten eskubide konstituzionalen «aurkako erasoa» dela argudiatuta. «Eskubideak urratzen ditu; alegia, jainkoak emandako eskubideak, gure konstituzioak babesten dituenak», esan du Jim Jordan Ohioko errepublikanoak.

Nolanahi ere, Senatuko bi alderdiak negoziatzen ari dira neurri «moderatuei» buruz, eta errepublikanoen babesa lor dezakete, ganberan eskatutako 60 botoko muga gainditzeko. Ostera, errepublikano nagusietako batek, John Cornyn Texasko senatariak, ohartarazi du «desadostasunak» dituztela «nonahi».

50 senatari errepublikanoetatik gutxi batzuk baino ez daude armei buruzko legedi berri bat onartzeko prest, eta demokratek neurri «mugatuagoak» nahi dituzte konpromiso gisa. Espero da senatariek azken akordioa lortzea astearen amaierarako.

Babes handiena duten proposamenek, berriz, «bandera gorria» izeneko lege bat jasotzen dute, eta horrek gaixotasun mentalak edo aurrekari penalak dituzten pertsonei su armak erostea eragotziko lieke, baita armen erosleen aurrekarien kontrolak zabaltzea ere, armen salmenta pribatuak barne.

18 urteko gazte batek errifle batekin hemeretzi haur eta bi irakasle hil zituen tiroz maiatzaren 24an, Uvalden, Texasen. Eta hamar egun lehenago, 18 urteko beste gazte batek hamar lagun hil zituen Buffaloko supermerkatu batean, New Yorken, eraso arrazista batean. Gertakari horiek armak edukitzeari buruzko eztabaida piztu dute berriro AEBetan.

Kapitolioaren erasoa, hizpidera

2021eko urtarrilaren 6an AEBetako Kapitolioari egindako erasoa ikertzen ari den batzorde legegileak xehetasunen berri emango du gaur. Batzordearen helburua izango da frogatzea Kapitolioaren aurkako erasoa ez zela gertaera «bakan bat» izan, «hainbat urratsekin koordinatutako ahaleginen emaitza baizik, Joe Biden AEBetako presidente demokratak agintea har ez zezan», batzordeko aholkulari batek Efe agentziari azaldu dionez.

Iturri horren arabera, Donald Trump presidente ohi errepublikanoa (2017-2021) 2020ko hauteskundeetako emaitzak baliogabetzeko konspirazio horren «erdigunean» zegoela frogatuko du batzordeak. Horretarako, mila lekuko baino gehiago elkarrizketatu ditu, eta 140.000 dokumentu baino gehiago aztertu. Horrez gain, argitaratu gabeko material grafikoa erakutsiko du, eta Trumpen jarraitzaile talde batek Kapitolioari eraso egitea haizatu zuten gertakarien laburpena eskainiko du.


Summary: 16 urtetik gorakoentzako gidabaimena bultzatuko dute Hegoaldean. Azterketak auto transmisio automatikodunekin egitea sustatuko du Espainiako Trafiko Zuzendaritza Orokorrak, eta adinekoak gidabaimena maizago berritzera behartuko ditu

Espainiako Barne Ministerioak 2030erako Errepide Segurtasuneko Plana aurkeztu du gaur, Trafiko Zuzendaritza Orokorrarekin batera. Hamarkada amaitzen denerako errepidean hiltzen direnen kopurua erdira jaisteko helburua dutela adierazi dute, eta hainbat neurri iragarri dituzte.

Neurrietako asko gazteei begira proposatu dituzte. B-1 baimen berri bat sortuko dute 16 urtetik gorakoek modua izan dezaten ibilgailu elektriko batzuk gidatzeko: orduko 90 kilometroak gaindituko ez dituztenak eta 400 kilo baino gutxiagokoak.

Orain arte, B baimena behar zen horiek gidatzeko. Ipar Euskal Herrian, aspaldi dago indarrean gidabaimen hori. Horren bidez, landa eremuetan gazteak ibilgailu elektrikoekin mugitzea errazteko asmoa dute.

Haatik, adinekoei gidabaimenak sarriago berriarazi nahi dizkiete. Gaur egun, 65 urtera arte, hamar urtetik behin berritu behar da gidabaimena. Plan berriarekin, adin horretatik aurrera bost urtetik behin berritu beharko da, eta 70 urte baino gehiago dituztenek, bi urtetik behin. Azaldu dutenez, errepide istripuetan hildakoen %30 65 urtetik gorakoak dira Europako Batasunean, eta uste dute ehuneko hori handitu egingo dela populazioa zahartu ahala.

Gaineratu dutenez, orain eskuzko transmisioa duten autoekin egiten dira gidabaimena eskuratzeko azterketen %98, baina Europako Batasunak auto elektrikoak bultzatu nahi ditu, eta horiek transmisioa automatikoa daukate. Horregatik, adierazi dute azterketak ere transmisio automatikoa duten autoekin egitea bultzatuko dutela.


Summary: Esnalen baldintzapeko askatze galdea uztailaren 21ean aztertuko dute berriz. Gaur ematekoa zuten euskal presoaren baldintzapeko askatzeari buruzko erabakia, baina epaileek Segurtasun Neurrien Diziplina Anitzeko Batzordearen iritzia eskatu dute berriz, eta txostena heltzean eginen dute berriz auzi saioa

Maiatzaren 19an egin zuten Parisko Dei Auzitegian Jakes Esnal euskal presoa baldintzapean libratzeko galdearen auzia. Erantzuna gaur ematekoa zuten, baina prozedura luzatu egin da, eta uztailaren 21ean eginen dute berriz auzi saioa, azkenean. Maiatzeko auzi saioan epaileak galdera egin zuen ea ez ote zaion Esnalen eskaerari buruzko beste iritzi bat eskatu behar CPMS Segurtasun Neurrien Diziplina Anitzeko Batzordeari, eta prokuradorea alde agertu zen —euskal presoaren askatasunaren kontra dago—. Orain, beraz, CPMSren ondorioak biltzen dituen txostena goaitatuko dute, eta uztailaren 21ean eginen dute auzi saioa, txostenaren ondorioak eskuratzean. 32 urte daramatza preso lapurtarrak.

Korapilatsua da Esnalen afera. Izan ere, baldintzapeko askatasun galdea egin zuenean, CPMSren iritzia ukan zuen, 2020ko urtarrilean. Serge Portelli haren abokatuetariko batek azaldu du iritzi hori bi urtez baliozkoa dela, eta, beraz, maiatzean epaitu zutelarik iraungia zela esan zuela epaileak. «Iritzi hori ematen dute preso bat arriskutsua den errateko. 2020ko urtarrilean, erran zuten ezetz. Orduan, zer? Orain, bi urtez arriskutsua bilakatu da? Eztabaida faltsu bat da. Norbait arriskutsua den edo ez jakiteko, ez da bakarrik izaera kontuan hartzen, dena den. Testuingurua ere kontuan hartu behar da, denek dakite hori. Ikusiz euskal herritarrek bakearen alde hartu duten bidea, ulertezina da erabakia», erran du. Haren ustez, Dei Auzitegiak «goiz ala berant errealitatea eta ebidentzia onartu, eta Esnal libratzako erabakia hartu beharko du».

Xantiana Cachenaut haren ordezko abokatuak, halaber, azaldu du prozedura oraino «luzatzeko» arriskua badela. Izan ere, uztailaren 21erako Dei Auzitegiak CPMSren iritzia ez badu eskuratua, baliteke oraino gehiago atzeratzea auzi saioa, eta, beraz, erabakia. «Jadanik oso luzea izan den prozedura bat are gehiago luzatzen ari da. Ondorioa da Esnal kartzelan mantentzen dutela, jakinda Espainian kondenatua izan balitz kalean egongo zela duela urte batzuk. Prokuradoreak helegiterik ez balu egin, hurbilekoekin legoke», oroitarazi du.

Orain dela bost urte abiatu zuen Esnalek baldintzapean aske geratzeko eskaera, 2017ko urriaren 25ean; orain arte egin duen bigarrena da. Halako prozeduretan, presoaren egoera aztertu eta iritzia ematen duten bi egitura daude: CPMS eta CNE Frantziako Ebaluazio Zentroa. CPMSri dagokionez, aukera du azterketa bukatu ondotik presoa CNEra bidaltzea erabakitzeko, baina hautazkoa da berez. Esnalen kasuan ez zuen beharrik ikusi, baina Dei Auzitegiak argudio hori baliatu zuen 2020ko irailean Esnalen eskaera aztertzeari uko egiteko.

Erabaki «onartezina»

Bakegileek erabakia gaitzetsi dute berehala. «Zilegi da erabaki horren gibelean diren arrazoien inguruan dudak sortzea. Ez dugu onartzen terrorismoaren kontrako logikak eskubideak alde batera uztea, eta estatu mendekuak etengabe irautea», erran dute. Hala, ekainaren 11ko manifestazioan parte hartzeko deia egin dute berriz. Gainera, Esnalen kontrako erabakia salatzeko, ekainaren 15ean protesta eginen dute Baionako suprefeturaren aitzinean, 18:30ean.

EH Baik ere prozedura luzatu izana deitoratu du. «Zer mezu pasarazi nahi du Frantziako Gobernuak? Euskal Herriko jendartearen gehiengo zibil eta politikoaren nahia noiz arte zapalduko du?», galdetu dute. Halaber, Parisen «blokeo» egoera salatu dute, eta Bakegileek larunbatean antolatutako protestara batuko direla erran dute.


Summary: Neven Spahijak ez du jarraituko Baskonian. Teknikariak bigarren aroa amaitu du Gasteizen. Joan Peñarroya da entrenatzaile kroaziarraren lekua hartzeko hautagai nagusia.

Baieztatzea baino ez zen falta, eta Bitci Baskoniak egin du. Neven Spahijak ez du Arabako taldea zuzentzen jarraituko. Hala, bigarren aroa amaitu du Gasteizen. «Oso eskertuta eta harro noa, bigarren aldiz talde hau zuzentzeko aukera izan dudalako», adierazi du teknikariak. Klubak ere esker hitzak izan zituen Spahijarentzat. «Egin duen lana, erakutsitako jarrera positiboa eta izandako profesionaltasuna eskertu nahi dizkiogu». Spahija azaroan iritsi zen bigarrenez Gasteizera, Dusko Ivanovicen lekuan. 53 partida ofizial zuzendu ditu. Horietatik 27 irabazi ditu taldeak, eta 26 galdu.Taldearen norabidea aldatzeko asmoz iritsi zen bigarrenez Gasteizera. Baina ez zuen guztiz lortu. Izan ere, Baskonia ez zen Espainiako Koparako sailkatu, ezta Euroligako final-zortzirenetarako ere. Ligan, berriz, finalerdietan esan dio agur. Joko aldetik ere oso denboraldi gorabeheratsua osatu dute arabarrek, partidak onak eta oso txarrak tartekatuz. Azken hamarkadan Baskoniak izan duen hamargarren teknikaria izan da Spahija.

Ezusterik ezean Joan Peñarroyok hartuko du haren lekua. Denboraldi honetan Valentzia zuzendu du Peñarroyak. Baskoniak kanporatu zuen Herrialde Katalanetako taldea titulurako kanporaketetan, final-laurdenetan. Jada iragarri du ez duela Valentzian segituko. Azaldu den beste izen bat Giannis Sfairopoulosena da, Olympiakoseko eta Maccabiko entrenatzaile ohiarena.

Fitxaketa eta berritze bana

IDK Euskotrenek eta Lointek Gernika Bizkaiak, berriz, datorren sasoirako taldeak osatzen segitzen dute. Gipuzkoarrek hirugarren fitxaketaren berri eman dute: Ivana Raca hegal-pibot serbiarra. 22 urte ditu, 1,88 metro neurtzen du eta azken sasoian Italiako San Giovanni taldean jokatu zuen. 12,4 puntu eta 5,6 errebote lortu zituen batez beste. Gernikak, berriz, kontratua berritu dio Itziar Ariztimuño kapitainari. Joko antolatzaileak zazpigarren denboraldia egingo du taldean.


Summary: NUPESeko eta Ensembleko hautagaiak lehiatuko dira bigarren itzulian. Laugarrenen hautesbarrutian Annick Trounday (Ensemble) eta Iñaki Etxaniz (NUPES) izanen dira. Bosgarrenean, Sandra Pereira (NUPES) eta Florence Lasserre (Ensemble) orain arteko diputatua izanen dira lehian. Seigarrenean, Vincent Bru (Ensemble) eta Tom Dubois-Robin (NUPES).

* Frantziako Asanblearako hauteskunde eguna dute gaur Ipar Euskal Herrian. Datorren igandean izango da bigarren itzulia, hilaren 19an. Hemen, bozen nondik norakoei buruzko hamar gako.

* 32 diputatugai aurkeztu dira Ipar Euskal Herriko hiru hautesbarrutietan. Frantziako ezkerraren eta Emmanuel Macronen gehiengoaren artean Frantzian sortu den lehian, EH Baik beste ahots bat ekarri du.

* Laugarren hautesbarrutia: Annick Trounday (Ensemble) eta Iñaki Etxaniz (NUPES) lehiatuko dira bigarren itzulian laugarren hautesbarrutian. Egoitz Urrutikoetxea (EH Bai) bosgarren lekuan jalgi da.

* Bosgarren hautesbarrutia: NUPESeko Pereira hautagaiak «ezker errepublikanoaren batasunaren» arrakasta goraipatu du. Hirugarren lekua kausitu du Lesellier Batasun Nazionaleko hautagaiak. Laugarren postuan jalgi da Mathilde Hary EH Baikoa.

* Seigarren hautesbarrutia: Orain arteko diputatu eta Elkarrekin-eko hautagaiak lortu du lehen lekua, eta bigarren lekuan da Dubois-Robin (NUPES). Hirugarren lekua kausitu du EH Baiko Dufauk, eta 2017tik ia 1.500 boz gehiago eskuratu ditu koalizio ezkertiar abertzaleak.


Summary: Hapoel Holongo jarraitzaileen bisitan Ertzaintzaren jarrera «egokia» izan zela dio Erkorekak. Julen Arzuaga EH Bilduko legebiltzarkidearen galderei erantzunez, erasoen biktimak Hapoel Holon saskibaloi taldeko jarraitzaileak izan zirela adierazi du Segurtasun sailburuak

Joan den maiatzaren 8an, saskibaloiko Txapeldunen Ligako hirugarren postua erabakitzeko partida jokatu zuten Israelgo Hapoel Holonek eta Alemaniako Ludwigsburgek, eta partidaren aurretik jarraitzaile israeldarrek eraso sionistak egin zituzten Bilboko Alde Zaharreko taberna eta pertsona batzuen aurka. Tabernen terrazen aurka egin, bengalak jaurti eta Palestinako bandera bat erre zuten, besteak beste. Guztira bi pertsona atxilotu zituzten egun horretan, baina ez ziren israeldarrak.

Liskar horiei eta Ertzaintzaren kudeaketari buruz idatzizko sei galdera egin dizkio Julen Arzuaga EH Bilduko legebiltzarkideak Josu Erkoreka Eusko Jaurlaritzako Segurtasun sailburuari, eta atzo erantzun zituen. Lehenik eta behin, Erkorekak nabarmendu du gezurra dela Hapoel Holongo jarraitzaileek «Bilboko kaleei, ostalaritza establezimenduei eta pertsonei» eraso zietela, eta nabarmendu du jarraitzaile israeldarrak izan zirela biktima. Sailburuaren arabera, Hapoel Holongo jarraitzaileak Miribillara bidean zeudela, San Anton zubia pasatuta, bidea mozteko asmotan pertsona batek zinta bat luzatu zuen kalearen alde batetik bestera. Jarraitzaileak zinta kentzera joan zirenean Bilbo Zaharra kaletik pertsona batzuek botilak bota zizkiela gehitu du Erkorekak.

Jarraian, israeldarrek atzera egin ostean, «pertsona batek Amets tabernako aulki bat bota zien» jarraitzaileei, eta elkarri objektuak botatzen jarraitu zuten, sailburuaren arabera. Ertzaintzak gertakarien inguruko lehen abisua 15:48etan jaso zuen, eta 15:51ean egoera kontrolatuta zegoen. Hori jakinda, Ertzaintzaren jarduera «egokia, azkarra eta eraginkorra» izan zela nabarmendu du Erkorekak.

Partida amaitzean izan ziren bi atxiloketak. Lehena 20:00 baino lehentxeago izan zen Villarias eta Buenos Aires kaleen artean. Antza denez, lau pertsona Hapoel Holongo jarraitzaile baten aurka oldartu ziren, eta aulki bat jaurti eta zaleari bekainean zauri bat egiteagatik pertsona bat atxilotu zuten. Ertzaintzak Areatzako NYX hoteleraino eraman zituzten jarraitzaile israeldarrak, baina, Segurtasun Sailaren arabera, ehun pertsona inguruk jarraitu egin zituzten, eta «zaleen aurkako irainak» oihukatzen hasi ziren. Orduan atxilotu zuten bigarren pertsona, «hotelaren kristalak kolpatzeagatik eta poliziei modu larrian desobeditzeagatik».

Arriskuen analisi «egokia»

Arzuagak lauko finalean parte hartu zuten taldeen jarraitzaileen arrisku maila ea aurrez aztertu zuten galdetu zion Erkorekari, eta Esquadra Mossoen eta Espainiako Poliziaren laguntzaz zaleen analisia egin zuten, ondoren polizia operazioa ezartzeko. «Bertaratutakoei, parte hartzaileei eta epaileei segurtasuna bermatzeko» egin zuten segurtasun hedatzea «egokia eta eraginkorra» izan zela nabarmendu du.

Hapoel Holongo jarraitzaileek «gertakari aipagarri bakar batean» parte hartu zutela dio sailburuak: «Nagusiki magrebtarrez osatutako talde baten aurkako liskarra eragin zuten maiatzaren 8an, San Anton zubiaren inguruan». Nahiz eta eraso arrazista horren existentzia onartu, Erkorekak adierazi du Ertzaintzak «bertaratutakoen artean ekintza biolentoak, arrazistak eta xenofoboak gertatzea» ekidin zuela.


Gaubeila, «ikusezinak» ikusarazteko

Summary: Gaubeila, «ikusezinak» ikusarazteko.

Ia berrehun pertsonak kalean lo egin dute asteazken gauean, Euskal Herriko zazpi hiritan, migratzaileentzako harrera duina eskatzeko. «Gau okerragoak pasatu izan ditugu, hotz handiagoa egin izan du beste batzuetan», kontatu du gero goizean Bilbon mutil gazte batek. Areatzako aterpean lo egin dute 50 lagunek baino gehiagok, euri langarrak hezetutako giroan, baina elkarrekiko babesaren epelean. Ibilgailuen joan-etorriak esnatu ditu, eta 07:30erako gehienek jasota zituzten lo zakuak, ondo bilduta mantak, eta multzo batean pilatuta kartoizko oheak. Atxuriko Harrera Sareak ekarritako kafea eta opilak gosaldu ahala joan dira solasaldiak askatzen, asmoak irudikatzen eta kezkak azaleratzen. Etorkin gazteenetako batzuek goiz alde egin dute, ikastaroa baitute 08:30ean; beste batzuek, ordea, ez dute nora joan. «Kalean bizitzearen okerrena ez da bertan lo egitea, baizik eta egun osoa ematea ezer egin gabe. Kalean egoten gara, ibili eta ibili, noraezean, ez dugulako beste zereginik».

Gazte horietako askoren errealitatea da kalean lo egin behar izatea, eta horregatik egin dute gaubeila: Eusko Jaurlaritzari eta Nafarroako Gobernuari galdegin diete migratzen ari diren zein bertan geratzea erabaki duten pertsonen «oinarrizko eskubideak berma» ditzatela. «Jende gehiegi daukagu kalean bizitzen. Urteak daramatzagu horrela. Instituzio publikoek entzun behar gaituzte», aldarrikatu zuten Ongi Etorri Errefuxiatuak taldeko kideek atzo iluntzean, Bilboko mobilizazioa abiatu baino lehen. Bizitza duina eta bidezkoa denontzat! Edonon! lelopean, manifestazioan joan ziren Plaza Biribiletik udaletxerantz, eta bidean hainbat geldialdi egin zituzten, salatzeko gizarteak «ikusezin» nahi dituela etorkinak, eta bankuek zein Atzerritarren Bulegoak «traba burokratikoak» jartzen dizkiela. Mediterraneoan itotakoak ez ezik, Bilbon zendutako gazteak ere gogoan izan zituzten: «Ez dugu nahi beste inor hil dadin edukiontzi batean».

Barakaldon, Arteagan (Bizkaia), Donostian, Irunen (Gipuzkoa), Gasteizen eta Iruñean ere egin dituzte gau osoko elkarretaratzeak, migratzaileen kolektiboek zein harrera sareek deituta; besteak beste, Ongi Etorri Errefuxiatuak, SOS Arrazakeria, Mbolo Moye Dole, Donostiako Kaleko Afari Solidarioak, Basoa eta Agharas taldeak batu dira. Erakundeon arabera, egun bostehun lagun inguru daude etxerik gabe eta erroldatzeko arazoekin; hala, Hego Euskal Herriko udalei eta gainerako instituzio publikoei aurpegiratu diete harrera eta gizarteratze planik ez edukitzea, nahiz eta EAEn Migrazioaren aldeko Euskal Ituna sinatua duten eta Nafarroan harrera diagnostikoak egin dituzten.

«Oso gogorra da kalea»

«Poliziaren jazarpena» ere gaitzetsi dute protestetan, eta kontrol hori agerian geratu da Bilbon: atzo iluntzean, Udaltzaingoaren sei autok inguratuta hasi ziren ekintzaileak lo zakuak zabaltzen, eta gaur 08:00ak jo aurretik jada kale garbitzaileen makinak agertu dira aterpera. Ohiko jarduna da, gazte multzo batean komentatu dutenez. Gizon gazteak dira denak, Marokotik etorriak, eta Euskal Herrira iritsi aurretik Espainiako hegoaldean ibilitakoak ia guztiak. «Almerian nekazari aritu nintzen: hilabetean hamar egunez-edo lan egiten genuen; justu iristen zitzaigun alokairua ordaintzeko. Hemen, berriz, kalean egon naiz, oso gogorra da: hotz handia egiten du, euria, hezetasuna... Orain aterpetxe batean nago, eta zurgintza ikastaro bat egiten ari naiz; gero praktikak egitea espero dut, lanen bat aurkitu, apurka egonkortu... Ondo, pazientziaz», azaldu du 21 urteko gazte batek.

Antzeko bidea egina du Osmanek ere. 20 urte ditu, eta ia urtebete darama Bilbon; hasieran, Atxuriko saskibaloi pistan lo egiten, eta, azken hilabeteetan, aterpetxe batean. «Lo egiteko lekua izan arren, egunez kalean egon behar dugu, eta horrela ikastea ez da batere erraza. Aterpetxean ere ez dugu ondo atseden hartzen: hogei lagun inguru gaude logelan, zarata handia dago...». Alboan duen laguna, ordea, kalean bizi da oraindik: «16 urterekin heldu nintzen Espainiara, pateran. Adingabeentzako zentro batean egon nintzen, Huelvan, baina 17 urterekin kalean utzi ninduten, adinduna nintzelakoan. Ezin dut lanik egin, ez dudalako paperik; ez daukat etxerik, ohe batek hilean 150 euro balio duelako eta nik ez dudalako dirurik. Hori da nire bizitza: egun batean lagun baten etxean lo egin, hurrengoan kalean, gero hondartzan; egun batean jatekoa duzu, hurrengoan ez, hotz egiten du, herriz herri zoaz... Orain, hemen nago. Lau urte joan zaizkit jada: azkar-azkar pasatu da denbora, eta ez daukat ezer».

Solasaldira batu da Anuar. Zaharragoa da: 33 urte ditu, baina adingabe zela alde egin zuen Marokotik, eta 2003an iritsi zen Bilbora. «Bizi erdia daramat migratzen, eta oraindik ez dut etorkizunik». Etsita azaldu du bi aldiz egotzi dutela jaioterrira, eta, ondorioz, ez duela paperik lortu. «Ez dut inoiz arazorik izan inorekin... Gosea pasatu izan dut, kalean lo egin izan dut, orain logela bat daukat, baina ezingo dut luzaroan ordaindu: gaixo nago, eta ezin dut lanik egin, medikuak hala esanda; zer egingo dut inolako laguntzarik gabe? Kalea dut zain». Legea aldatzeko eskatu du: «Paperak behar ditugu, bizi normal bat eduki ahal izateko: lan egin, kontu bat ireki bankuan, ama bisitatzera joan... Kalea arriskutsua baita. Baina oraingo legeek hil egiten gaituzte».

Hain zuzen, gaubeilaren deitzaileek Atzerritarrei buruzko Espainiako Legeari egotzi dizkiote etorkinen arazoak: «Arrazakeria instituzionalaren adierazpen gorena da: atzerritarrak diskriminatzen ditu, eta milaka pertsonari galarazten die beren bizi proiektuak garatzea». Hala, harrera duina egiteko bitartekoak eskatu dizkiete instituzio publikoei: «Premiazkoa da planek baliabide eta aurrekontu nahikoak izatea».


Summary: EBZk interes tasak %0,25 igoko ditu uztailean. Inflazioa «oso altua da, eta atzera %2ko helburura ekarri behar dugu», esan du Christine Lagardek, argi utziz irailean beste goratze bat izango dela, eta gehiago etorriko direla ondoren. Europako Banku Zentralak uztailaren lehenean utziko dio zorrak erosteari.

Zalantzak ahalik eta gehien murriztu nahi izan ditu EBZk, eta gaur iragarri du uztaileko bilkuran euroaren interes tasa nagusiak puntu laurden igoko dituela, behin hurrengo hilabetearen hasieran zorra erosteari utzi ostean.

Eta ez hori bakarrik, irailean ere beste %0,25eko igoera aurreikusten dutela adierazi du, eta litekeena dela igoera hori handiagoa ere izatea. Epe ertainerako eta luzerako inflazio aurreikuspenen araberakoa izango da uda osteko goratzea; iragarpenak egungoak bezalakoak badira, edo okerragoak, igoera handiagoa izango dela aurreratu du EBZk. EBZko presidente Christine Lagardek gehiago zehaztu du: 2024. urterako %2,1eko inflazioa aurreikusten jarraitzen badute irailean, tasak %0,50 igoko dituzte.

Eta horrela, uztailaren 21eko bere bilkuran, tasa igoerarik gabeko 11 urteko aldiari amaiera emango dio Europako Banku Zentralak «inflazio oso altuari» aurre egiteko.

«Ez da urrats bat, bidaia bat da», adierazi du Lagardek bere agerraldian, azaldu nahian oso posible dela iraila eta gero ere tasen igoera gehiago etortzea. Europako Banku Zentralak uste du igoera «mailakatu eta jarraituak» egokiak izan daitezkeela.

Edonola ere, urrats bat izanda ere, gaur EBZk hartutako jarrera «urrats garrantzitsua» dela nabarmendu du Lagardek, banku zentraleko gobernu kontseiluak jarrera aho batez onartu duela esatean.

Aurreikuspen ilunak inflazioarentzat

Izan ere, inflazioari heltzeko prest dagoela argi utzi behar zuen banku zentralak, ikusita zein panorama duen prezioen bilakaerarekin. EBZren beraren iragarpenen arabera, martxoko txostenean aurreikusitako maila guztiak goratuko ditu inflazioak: aurten %6,8ko urteko tasa izango da; 2023an %3,2ra apalduko da, eta 2024an, %2,1era, EBZren %2ko helburutik zertxobait gora.

Jakina, prezioen igoera horretan eragin zuzena izan dute energia gaiek eta elikagaiek, baina azpiko inflazioa ere helburutik gora ikusten du banku zentralak hurrengo hilabeteetan: %3,3ko azpiko inflazioa iragarri du 2022an; %2,8koa 2023an eta %2,3koa 2024an.

Hazkunde ekonomikoari dagokionez, euroguneko ekonomiarentzat martxoan iragarritakoak hazkunde txikiagoak ikusten ditu EBZk barne produktu gordinarentzat 2022. eta 2023. urteetarako, %2,8koa eta %2,1ekoa, hurrenez hurren. 2024rako, ordea, martxoan ikusitakoa baino igoera handiagoa espero du: %2,1ekoa.


Summary: Nafarroako Parlamentuak tramiterako onartu du Elizaren sexu abusuen biktimen aitortzarako legea. Navarra Suma ez beste guztiek babestu dute legea tramiterako onartzea. Biktimen arretarako bulego bat sortzea aurreikusten du.

Gertatutakoa ikertu, biktimei aitortza eman, eta egia azaleratu nahi du legeak. Elizaren sexu abusuen biktimak aitortzen dituen legea tramiterako onartu dute Nafarroako Parlamentuan. Alderdi guztiek egin dute bat legea tramitera onartzearekin, Navarra Sumak izan ezik. Mikel Buil Ahal Dugu alderdiko parlamentariak Navarra Sumaren jarrera salatu du: «Pena handia da, oinarrian denak ados gaudelako; auzia hutsaltzen ari zarete». PSNk, Geroa Baik eta Ahal Duguk Nafarroako Legebiltzarrean erregistratu zuten lege proposamena, maiatzean; EH Bilduk eta Ezkerrak ere bat egin zuten proposamenarekin. Besteak beste, proposamenak jasotzen du Nafarroako Gobernuak biktimen bulego bat sortzea, ikastetxe erlijiosoetan abusuak jasan zituztenen testigantzak eta salaketak jasotzeko. Bulego horretan, batzorde batek banan-banan aztertuko du kasu bakoitza, eta espediente bat zabalduko du. Horren arabera erabakiko dute salaketa jarri duen pertsona biktimatzat aitortzen duten ala ez. Gainera, bulegoak txosten bat sortu beharko du testigantzekin eta salaketekin.

Virginia Magdaleno PSNko parlamentariak azaldu du helburua dela biktimei «ahotsa ematea» eta abusuak ikusgai egitea. Horrez gain, gehitu du legea «berritzailea» dela. Eta Navarra Sumaren erabakia salatu du: «Albo batera geratu da, ez du parte hartu nahi izan, eta Madrilgo PPren jarrera atzerakoia jarraitzen ari da». «Legeak nahi du Elizan denbora luzez egindako abusu sistematikoak inguruan sentsibilizatu eta biktimei justizia eskaini», azaldu du Mikel Buil Ahal Duguko parlamentariak. Auzibidean jarritako abusu gehienak preskribatuta daude: «Lege hau egin dugu erasotzaileak ezin ditugulako legearen bidez epaitu». Geroa Baiko parlamentariaren arabera, aurrerapauso «handia» da:«Legea errekonozimendura mugatzen da, baina biktimentzat urrats garrantzitsua da». Gaineratu du hori dela egin dezaketen gauza bakarra: «Gainerako ekintzak gure gaitasunetatik kanpo daude». EH Bilduko Arantxa Izurdiagak esan du legea «beharrezkoa» dela, baina egia, justizia eta erreparazioa lortzeko «urria» dela: «Oreka bilatzen saiatu gara; segurtasun juridikoa bermatzeko eta biktimei itxaropen faltsurik ez emateko». Maria de Simon Ezkerrako parlamentariak salatu du Elizaren aldetik «abusu moralak» ere izan zirela sexu abusuak izateaz gain: «Ez da Elizaren edota fededunen kontrako lege bat; gertatu behar ez ziren eta isilarazitako gertakariak zuzendu nahi ditu legeak». Navarra Sumak, kontra egiteko, esan du «gaizki» idatzita zegoela legea. «Arlo guztietan abusuak kontuan hartzen dituen lege bat sortu nahi dugu elkarrekin», esan du Iñaki Iriartek. Nafarroako Gobernuaren izenean, Maria Txibite presidenteak biktimak aitortu zituen atzo, eta esan zuen gizartearen «lorpena» izan dela lege proposamenerako bidea egin izana; elkarteei egindako lana eskertu zieten: «Urte luzez sufritu duten isiltasunarengatik, biktimizazio bikoitza pairatu dute».


Summary: Hegoaldeko etxeko langileek langabezia saria jaso ahal izango dute. Espainiako Kongresuak eskubide hori aitortu die, eta hasia da lan legedi berria diseinatzen. Confebaskek uko egin dio haien lan hitzarmena negoziatzeari.

Egun historikoa da kontratudun Hego Euskal Herriko 35.600 etxeko langileentzat —kontraturik gabeko 11.000 inguru daudela uste da—. Espainiako Kongresuak Lanaren Nazioarteko Erakundearen (OIT) 189 lan hitzarmena berretsi du, eta haren eraginez, erregimen orokorreko langileen eskubide berak lortuko dituzte. Hala, langabezia saria lortzeko eskubidea aitortzen zaie, besteak beste, eta gutxieneko soldata eskatzekoa. Ipar Euskal Herrian 1999az geroztik aitortzen zaie estatus hori.

Lan hitzarmenak negoziatzeko eskubidea ere badute orain etxeko langileek, eta ELA, LAB, CCOO, UGT eta ESK sindikatuak Confebaskekin bildu dira. Bilera antzua izan da, baina, Araba, Bizkai eta Gipuzkoako patronalak batzen dituen elkarteak argudiatu baitu ez duela ahalmenik ituna negoziatzeko, besteak beste ez dagoelako sektoreko patronalik. Sindikatuek auzitara joko dute sektoreko negoziazio kolektiboa abiarazteko.

Derrigortuta bozkatu du itunaren onarpena Espainiako Kongresuak, Europako Auzitegiaren otsaileko ebazpen batek behartuta, hain zuzen. Auzitegi horren iritziko, etxeko langileek langabezia eskubiderik ez izatea genero bazterketako kasu bat zen, langileen %95 emakumeak baitira, eta gehiena atzerritarrak. Gaiari buruzko hitzaldietan, alderdi guztiek esan dute zuzentaraua babestuko dutela, baita bozketan ere —325 boz alde, eta bat ere ez aurka, ezta abstentziorik ere—. Horrenbestez, etxeko langileen eskaera historiko bat onartu da. Orain, lan harreman hori arautuko duen legeari forma emateko prozesua hasiko du Lan Ministerioak.

Kotizazio handiagoak Baina nola emango da pauso hori? Etxeko langileen lan baldintzak arautzeko Espainiako Lan Ministerioak eginiko zirriborro baten berri eman du El Salto agerkariak. Zirriborro horren arabera, erregimen orokorra ez ezik Soldatak Bermatzeko Funtsera jotzeko eskubidea ere aitortuko die, kaleratze arrazoiak arautuko dira, lan arriskuen legean sartuko ditu, eta ikerketak erraztuko ditu. Puntu hori garrantzitsua da, orain arte lan ikuskariak ezin zirelako sartu lantokietan, enplegatzailearen etxebizitza baita.

Finantzaketari dagokionez, Lan Ministerioaren asmoa da enplegatzaileak eta langileek gehiago ordaindu behar ez izatea. Eskubide berriak lortzeko etxeko langileek kotizazio handiagoak beharko dituzte, eta gobernuak bere gain hartuko du gainkostu hori enplegatzaileei emaniko bonifikazioen bitartez. Etor daitezkeen zuzenketen zain, Lan Ministerioak udazkenerako nahi du indarrean legea. Alde horretatik, baina, baliteke arazo bat izatea, ordainketa hori ez baitzegoen jasota aurrekontuetan.

Hitzarmena, hobetzeko Hego Euskal Herriko sindikatuek, baina, harago joan nahi dute, eta, besteak beste, lan ordutegiarekin eta betebeharren definizioarekin zerikusia duten ezaugarri batzuk zehaztu nahi dituzte —zeintzuk diren etxeko lanak eta zeintzuk zaintza lanak, esaterako—. LABek iragan ekainaren 9an jakinarazi zuen lan hitzarmena negoziatzeko mahaira deituko zuela, eta beste sindikatuek bat egin zuten deiarekin. Confebaskek, baina, ez du bere burua gai ikusi akordio hori eztabaidatzeko. Hori dela eta, Mariana Urkullo LABeko kideak azaldu du auzitara joko dutela: «Lan eta zaintzaile talde ahaztua izan gara, eta aski da. Beste sektore batzuetan badituzten gutxieneko baldintza horiek nahi ditugu» .

Ipar Euskal Herriko etxeko langileei Enplegatzaile Indibidualaren langileen Akordio Kolektibo Nazionala delakoa aplikatzen zaie 1999tik. Estatuak etxeko langileak enplegatzeko txekearen (CESU) bidez laguntzen du finantzaketa: enplegatzaileek jasotzen duten diru sari bat da.


Summary: 26 grafitigile atxilotu dituzte Hego Euskal Herrian pintaketak egiteagatik. Metroetan eta trenen bagoietan pintaketak egitea egotzita atzeman dituzte; 463 delitu leporatu zaizkie guztira.

Poliziak 26 pertsona atxilotu ditu Hegoaldeko zenbait herritan grafitiak egitea leporatuta. Zehazki, Eusko Jaurlaritzako Segurtasun Sailak eta Espainiako Gobernuko Barne Ministerioak zabaldutako informazioaren arabera, metroetan eta trenen bagoietan pintaketak egitea egotzi diete atxilotuei. 463 delitu leporatu dizkiete grafiti horiek direla eta.

Emandako datuen arabera, Poliziak joan den urteko udaberrian abiatu zuen ikerketa, ohartu zirelako grafitiekin lotura zuten hainbat delituren egiletzak argitu gabeak zirela. Zehaztu dutenez, batik bat argazkiak baliatu dituzte grafitigileak nor ziren ikertzeko. Pintaketen sinaduretan jarri dute arreta.

Auziaren harira zabaldutako informazioan ez dute argitu 26 atxiloketetako zenbat izan diren Euskal Herrian. Edonola ere, adierazi dute batzuk Bilbon, Donostian, Gasteizen eta Iruñean izan direla; beste batzuk, atzerrian. Beste datu bat ere plazaratu dute: Poliziak azaldu du metroetan eta tren bagoietan eginiko grafitiek bi milioi euro inguruko kostuak eragin dituztela.


Summary: Uriartek lortu du berme gehien, eta Aretxabaletak gutxien. Hauteskunde batzordeak ontzat eman ditu Athleticeko presidente izateko hiru hautagaitzak. Jon Uriartek 6.041 berme lortu ditu, Rikardo Barkalak 4.054, eta Iñaki Aretxabaletak 2.987. Hauteskundeak ekainaren 24an egingo dituzte.

Larunbatean aurkeztutako bermeak zenbatu eta balioztatu ostean, Athleticeko presidente izateko hautagai ofizial dira Jon Uriarte, Ricardo Barkala eta Iñaki Aretxabaleta. Hala, abian da Athleticeko presidente izateko hauteskunde kanpaina. Bozak ekainaren 24an egingo dira, eta 40.000 bazkide konpromisariok izango dute bozkatzeko aukera. Uriartek 6.041 berme lortu ditu, Barkalak 4.054, eta Aretxabaletak 2.987.

Hautagaiek asteak daramatzate lehian. Bermeak biltzea izan da lehen egitekoa, eta hirurek gainditu dituzte beharrezkoak ziren 2.100 sinadurak. Horretarako, hasi dira beren proposamenen berri ematen. Baina oso gainetik. Espero da datozen egunetan egingo dutela hori. Kirol zuzendariaren eta entrenatzailearen izenean jarria dago arreta, horrek sortu baitu ikusminik handiena. Baina horren inguruan ez dute ezer zehaztu orain arte.

Behin hautagaitzak ofizial eginda, jakina da zer izen doazen bakoitzean, eta badira hainbat aurpegi ezagun. Iñaki Aretxabaletarenean, Iñaki Goirizelaia EHUko errektore ohia eta Mario Fernandez Elejalde, Mario Fernandez Kutxabankeko presidente ohiaren semea. Barkalarenean, Eba Ferreira jokalari ohia eta Javier Aldazabal Josu Urrutiaren zuzendaritzan idazkari izandakoa. Jon Uriarteren kasuan, Jon Ruigomez Itsasmuseoko zuzendaria, Guillermo Ruiz-Longarte Tubacexeko diruzaina eta Garazi Unibaso futbolari ohia doaz zerrendan.

Barkalak hauxe du helburu: «Klub irabazle eta erakargarria izan nahi dugu, eta jokalariak saltzen ez dituena». Klubari «lasaitasuna eta egonkortasuna» eman nahi dizkio. 1955ean jaio zen, Portugaleten (Bizkaia). Ez daki euskaraz, eta Bilboko Portuko presidentea da. Haren asmoa postuan jarraitzea da, Athleticeko presidente izanda ere. EAJko afiliatua da. Bilboko Udaleko zinegotzi izan da zenbait agintalditan.

Uriartek 43 ditu, enpresaria da, Lauro ikastolan ikasi zuen, eta euskaraz dakien bakarra da. Pedro Luis Uriarteren semea da. Ticketbis enpresa sortu zuen, Ander Mitxelena lagunarekin batera. Plataforma bat da, sarrerak berriz saltzeko. Bost urteren buruan sekulako arrakasta lortu zuten: 80 milioi euro baino gehiago fakturatu zuten, eta 450 langile baino gehiago izan zituzten Amerika, Asia, Europa eta Ozeaniako hamalau herrialdetan. «Kluba modernizatu nahi dugu, etorkizunari aurre egiteko Athleticen historian, filosofian eta ehun urte baino gehiagoko balioetan oinarrituz».

Aretxabaleta Vocento taldeko kontseilari delegatua izan da, Bilbon jaioa da, eta 63 urte ditu: «Gure filosofiari esker gara garena. Metodologia berritzaileak behar ditugu kirol arloan haziz joateko. Teknologiaren eta datu baseen laguntzarekin, jokalari hobeak hazi eta hartuko ditugu». Lezamari eman dio balioa: "Lezamak, formakuntzaren arloan, munduarentzat erreferentzia izan beharra dauka. Europan harrobia ondo zaintzen duten hainbat talderi egin diegu bisita, lan nola egiten duten jakiteko. Ligako talde batzuek aurrea hartu digute, eta hori onartezina da».


Summary: Gizon bat atxilotu dute Barakaldon, ama hiltzea egotzita. Emakumea apirilaren 26an hil zen; semeak orduan azaldu zuenez, eroriko baten ondorioz. Ordea, osasun langileek indarkeria zantzuak atzeman zituzten gorpuan. Atxilotuak 53 urte ditu.

Ertzaintzak 53 urteko gizonezko bat atxilotu du Barakaldon (Bizkaia), ama hil izana leporatuta. Zehazki, emakumezkoa joan den apirilaren 26an zendu zen, Gurutzetako ospitalean. Semeak orduko hartan emandako bertsioaren arabera, emakumea erori egin zen, eta horrek eragindako lesioengatik hil zen gero. Ordea, erietxeko osasun langileek indarkeria zantzuak sumatu zizkioten hilotzari, eta forentseei eman zieten abisu. Semea atzeman dute gaur, lesioak hark eraginak direlakoan batik bat.

Eusko Jaurlaritzako Segurtasun Sailak emandako datuen arabera, Ertzaintzaren ikerketan ondorioztatu dute, gainera, emakumezkoak ez zuela behar adinako mediku arta jaso lesioak jasan ondotik. Hau da, zehaztu dutenez, ospitalera eraman zutenerako oso larri zegoen.

Atxilotuak emakumezkoa hil duela baieztatuko balitz, aurten Euskal Herrian izandako bigarren hilketa matxista litzateke, 114.-a 2003tik.Kontsultatu indarkeria matxistaren Euskal Herriko datuak, hemen.


Summary: «Estatu kolpea» ematen saiatu izana leporatu diote Trumpi. AEBetako Kapitolioari egindako erasoa ikertzen ari den batzorde legegilea xehetasunen berri ematen hasi zen atzo iluntzean

Duela urte eta erdi AEBetako Kapitolioari egindako erasoa ikertzen ari den batzorde legegilea xehetasunen berri ematen hasi zen atzo iluntzean. Lehenengo saioan, Donald Trump presidente ohi errepublikanoari (2017-2021) estatu kolpea ematen saiatu izana egotzi zioten.

Bi alderdietako lekukoak mintzatu ziren batzordean. Liz Cheney batzordeko presidenteorde eta eta Wyoming estatuko ordezkari errepublikanoak —Trumpen aurka egiteagatik zuzendaritzatik kanporatu zuten iaz— esan zuenez, Trumpek «piztu zuen erasoaren garra». Haren arabera, AEBetako presidente ohiak «hainbat fronte» ireki zituen boterean jarraitzeko, «legez kanpoko ekintzen bidez». Hau ere gehitu du: «Estatubatuar guztiek kontuan izan behar dute hau: urtarrilaren 6ko goizean, Trumpen asmoa zen AEBetako presidente izaten jarraitzea, nahiz eta 2020ko hauteskundeen emaitza legala izan eta botereari uko egiteko betebehar konstituzionala urratu», The Hill egunkariak jaso duenez. Horretaz gain, Cheneyk adierazi duenez, lekuko batek esan die matxino saldoak Mike Pence presidenteordea urkatzeko oihuak aireratzen hasi zenean Trumpek «merezi du» esan zuela.

Bennie Thompson demokrataren hitzetan, berriz, matxinadak AEBetako demokrazia arriskuan jarri zuen. «Urtarrilaren 6a estatu-kolpe saiakera baten gailurra izan zen».

Batzordearen helburua da frogatzea Kapitolioaren aurkako erasoa ez zela gertaera «bakan bat» izan, «zenbait urratsekin koordinatutako ahaleginen emaitza baizik, Joe Biden AEBetako presidente demokratak agintea har ez zezan», batzordeko aholkulari batek Efe agentziari azaldu zionez.

Iturri horren arabera, Trump 2020ko hauteskundeetako emaitzak baliogabetzeko konspirazio horren «erdigunean» zegoela frogatuko du batzordeak. Horretarako, mila lekuko baino gehiago elkarrizketatu ditu, eta 140.000 dokumentu baino gehiago aztertu. Horrez gain, argitaratu gabeko material grafikoa erakutsiko du, eta Trumpen jarraitzaile talde batek Kapitolioari eraso egiteko asmoen laburpen bat eskainiko du. Batzordeak beste bi saio egingo ditu datorren astean.

2021eko urtarrilaren 6an, Kapitolioaren aurkako oldarraldian, bost pertsona hil ziren, eta 140 poliziari eraso egin zieten.

Trumpen ingurukoak elkarrizketatu dituzte, eta horien adierazpenetatik ateratako ondorioak aurkeztu zituzten atzo.

Besteak beste, Bill Barr Fiskal nagusiaren hitzak jaso zituzten: esan zuenez, behin eta berriz esan zion Trumpi hauteskundeak galdu zituela, eta iruzurra salatzea okerra zela. «[Trumpi] Esan nion erokeria handi bat zela, denbora galtzen ari zela, eta herrialdeari kalte handia egiten ari zitzaiola», gaineratu zuen. Bestalde, Ivanka Trump presidente ohiaren alabak, fiskal nagusi ohiarekin hitz egin ostean, iritziz aldatu zuen, eta iruzurrean sinesteari utzi zion.

Ikusi gehiago: Armen araudia gogortzeko legeak zail du AEBetako Senatuan onartua izatea

Elkarrizketen laburpenez gain, batzordeak hamar minutu inguruko bideo bat erakutsi zuen, zeinetan Kapitolioan jazo ziren ekintza bortitzenetako batzuk ikusi ahal izan ziren, Bidenek irabaztea eragozteko.

Ikusleen artean, bestalde, Harry Dunn agente afro-amerikarra zegoen, «eraso arrazistak» jasan zituena, eta Serena Liebengood poliziaren alarguna; erasoa gertatu eta egun batzuetara, bere buruaz beste egin zuen.

Ikerketa batzordeak, halaber, beste bideo bat argitaratu zuen, eta, bideo horretan, manifestari batzuk Caroline Edwards poliziari eraso egiten ari zirela ikus zitekeen. Polizia izan zen erasoari erantzun zioten lehenengoetako bat, eta «garuneko lesio handi bat» izan zuen. Edwardsek nabarmendu zuen Kapitolioa «gudu zelai bat» bilakatu zela egun hartan.

Trump, batzordearen aurka

Trumpek, berriz, batzordearen kontra hitz egin du. Presidente ohiak salatu duenez, ikertzaileek ez dituzte aurkeztu nahi izan bere aldeko lekukotasunak. Batzordea «aukeratu gabeko ekintzaile politikoek» osatzen dutela gaineratu du. Horrez gain, gogor jo du Nick Qusted zinemagilearen kontra. Proud Boys eskuin muturreko taldeko kideei kamerarekin jarraitu zien Questedek erasoaren aurreko egunetan eta matxinadaren egunean bertan. Egin duen dokumentalean, ikusten da nola joan ziren prestatuz erasoa. Izan ere, taldeko 250 eta 300 kide inguru Kapitolioa aztertzera joan ziren erasoaren aurretik. «Batzordeak albiste faltsuak sortzen dituen ABC kateko dokumentalista bat erabili du irudi txarrak bakarrik erakusteko», adierazi du Trumpek.

Batzordearen atzoko saioa AEBetako telebista kate nagusi guztietan eman zuten, zuzenean, Fox eskuindarrean izan ezik.


Summary: Gizon bat atxilotu dute 3.000 kalamu landare haztea egotzita. Berriatuan atxilotu dute, eta osasun publikoaren aurkako delitu bat egitea leporatu diote.

Ertzaintzak gizonezko bat atxilotu du Berriatuan (Bizkaia), osasun publikoaren aurkako delitu bat egitea leporatuta. 3.000 landarez eta landareak hazteko eta eraldatzeko azpiegituraz osatutako kalamu plantazio baten arduraduna izatea egotzi diote.

Polizia maiatzean hasi zen ikertzen landareak zeuden eraikina. Bertan ez zegoen jarduerarik, baina pertsona eta ibilgailu ugariren sartu-irtenak nabaritu zituzten. Atzo, Ertzaintza eraikinean sartu eta hura miatu zuen, eta 3.000 kalamu landare topatu zituen, horiek hazteko material ugariz gain.

Suzko arma bat ere topatu zutela jakinarazi du Eusko Jaurlaritzako Segurtasun Sailak. Kupela deitu diote operazioari. Atxilotutako gizona landarediaren ustezko arduraduna da. Ertzaintzak jakinarazi duenez, datozen orduetan igaroko da atxilotua epailearen aurretik. Ikerketak zabalik jarraitzen du, eta Poliziak ez du baztertu pertsona gehiago atxilotzea.