Summary: 'Bella ciao' ereserki iraultzailearen euskarazko bertsioa egin du LAB sindikatuak. Bideoklip bat grabatu dute sindikatuko 100 kide baino gehiagorekin, Arditurriko meategian, «Iluntasunetik argirako bidea» egiten jarraituko dutela adierazteko.

Langileak meategiko zulotik argitara atzeratzen, Bella ciao ereserki antifaxista euskaraz abesten duten bitartean. LAB sindikatuak beste urrats bat egin du kantu iraultzaile klasikoak euskaratzeko. Katanga Dub taldearen laguntza eduki du horretarako.

Bideoklipa aurkeztu zuten joan zen ostiralean, LABek Baionan eta Miarritzen (Lapurdi) eginiko 10. Biltzar Nagusian, eta sareetan ikusgai jarri dute. Biltzarrerako propio sortu zituzten kantaren bertsioa eta bideoa.

«Etengabe birpentsatzen eta berritzen ari gara gure eredu sindikala. Ausardiarekin, determinazioarekin... eta musikarekin», idatzi du sindikatuak. «Iluntasunetik argirako bidea egiten ari gara langileen defentsan, eta egiten jarraituko dugu datozen bost urteetan». Hori adierazteko grabatu dute bideoklipa. Horretan, langileria ordezkatzen duten pertsonaiak Arditurriko meategietatik (Oiartzun, Gipuzkoa) ateratzen dira.

Italiako partisano antifaxistek Bigarren Mundu Gerran sorturiko abestia da Bella ciao. Oraino ez dute argitu nork sortu zuen.

Hona LABek eta Katanga Dubek euskarara ekarritako hitzak, jatorrizkoarekiko fidel samarrak:

Egun batean ni jaiki nintzen Oi bella ciao, bella ciao, bella ciao, ciao, ciao eta inbasorea hor nuen.

Oi partisano zurekin eraman bertzenaz hemen hilko naiz Oi partisano, hiltzen banaiz ni Oi bella ciao, bella ciao, bella ciao, ciao, ciao Oi partisano, hiltzen banaiz ni lurperatu beharko nauzu

Mendian goian lurperatuko Oi bella ciao, bella ciao, bella ciao, ciao, ciao Mendian goian lurperatuko lore ederren artean.

Handik pasatuko zaidan jendeak Oi bella ciao, bella ciao, bella ciao, ciao, ciao Handik pasatuko zaidan jendeak erranen dit 'zein lore eder'.

Hona lorea, partisauarena Oi bella ciao, bella ciao, bella ciao, ciao, ciao Hona lorea, partisauarena askatasunaren alde hila.

Lehen ere egin ditu LABek halako moldaketak. Iazko maiatzaren lehenerako, esaterako, Quilapayun taldearen Herria, batua, inoiz ez garaitua kantaren euskarazko bertsioa egin zuten, Andreina Jolin taldearekin elkarlanean. Sare sozialetan arrakasta handia izan zuen bideoak.


Gasteiz, altxor berdea

Summary: Gasteiz, altxor berdea. Gasteiz hiri berde bat da, eta aukera ugari eskaintzen ditu jarduera interesgarriak egiteko, naturarekin bat eginez. Halaber, ondare historiko oso garrantzitsua du, eta gastronomia bikaina.

Europan biztanleko berdegune gehien duen probintzia hiriburua da Gasteiz, eta, hori dela eta, 2012ko Europako hiriburu berde izendatu zuten. Horrela, Gasteizen dauden naturagune aberatsetan, Florida parkean edo Eraztun Berdean, lasaitasunaz goza daiteke, atseden hartu, eta ibilaldi ederrak ere egin daitezke. Gasteiz inguru segurua eta iraunkorra dela azpimarratu behar da, ekoturismoa, running eta paseoak oinez edo bizikletaz egiteko ezin hobea, toki masifikatuen kontrakoa den turismo eredu bat sustatzen duena. Azken batean, egun eder batzuk lasai igarotzeko aproposa da Gasteiz, naturaz gain gastronomiaz, ondare historikoaz eta arteaz gozatzeko. Bizikletaren hiria da. Hiriko kaleetan ez ezik, hiria inguratzen duen Eraztun Berdean eta bertan dauden ibilbide ugarietan ere bizikletaz joan daiteke. Hirian eskaintzen den bizikleten alokairu zerbitzua balia daiteke paseo eder batzuk egiteko. Eraztun Berdea hiria inguratzen duten parkeen multzoa da. Elkarren artean loturiko hainbat parkez osatuta dago: besteak beste, Salburua, Zadorra, Zabalgana, Armentia, Olarizu eta Neberako parkea. Salburuko hezegunean, fauna eta flora espezie ugari aurki daitezke, Euskal Herriko hezegune kontinentalik baliotsuenetako bat da, eta Europako Natura 2000 sarearen barruan nazioarteko garrantzia duen Ramsar hezegune gisa izendatua dago. Parkean bertan, Ataria interpretazio zentroa eta hegaztien bi behatoki daude. Historia eta artea Zortzi mende baino gehiagoko historia ezagutzeko parada eskaintzen du Gasteizek. Hiriak Erdi Aroko hirigunea dauka. Kaleen antolaketak almendra itxura du oraindik ere, eta, bertan ibiliz gero, harresia eta tenplu gotiko nagusiak ezagutuko ditu bisitariak. Santa Maria katedralera bisita gidatu bat eginez gero, zaharberritze lanak bertatik bertara ikus daitezke. Katedrala gizadiaren ondare izendatua dago, eta dorreak hiri osoaren panoramikarik onena eskaintzen du. Halaber, erdiguneko Andre Maria Zuriaren plazak biltzen dituenak ere ikusteko modukoak dira: Gasteizko Guduari egindako monumentua, San Migel eliza, merkataritza eta ostalaritza lokalak, eta landare eskultura. Azkenik, hirian zenbait museo bikain daude. Besteak beste, Artium Arte Garaikidearen Euskal Zentro-Museoa, Montehermoso kulturgunea, Bibat (Arabako Fournier Karta Museoa eta Arabako Arkeologia Museoa), Arma Museoa, Arte Sakratuaren Museoa, Arte Ederren Museoa, Farolen Museoa eta Natur Zientzien Museoa. Berezko zaporedun enogastronomia Pintxoei, plater tradizionalei eta proposamen berritzaileei esker, hiria bisitatzeko funtsezko arrazoietako bat da tokiko gastronomia. Era berean, ezin daitezke albo batera utz Arabako ardoak eta Arabako txakolina, gozogintzan dagoen tradizioa eta Azoka plaza, hiriaren bihotzean tokiko produktuak, tailerrak eta gastrotabernak biltzen dituen gunea. Gasteizi buruzko informazio gehiago, www.vitoria-gasteiz.org webgunean.


Summary: Lau greba egun antolatu dituzte Arabako metalgintzako sindikatuek. Lanuzteak ekainaren 30erako eta irailaren 21erako, 22rako eta 23rako deitu dituzte ELAk, CCOOek, LABek, USOk, ESK-k eta CGTk.

Maiatzean egindako hiru greba egunen «arrakastaren» ostean, Arabako metalgintzako sindikatuek beste lau deialdi antolatu dituzte. Oraingoan, ekainaren 30ean eta irailaren 21ean, 22an eta 23an egingo dituzte lanuzteak. Horien helburua da SEA patronalarekin egin nahi dituzten negoziazioak desblokeatzea. Lau urte daramatzate sindikatuek lan hitzarmena berritzeko lanetan; ordea, diotenez, patronalak «bere horretan» dihardu.

Sindikatuek eskatu dute ekainaren 29rako aurreikusitako bilkura baino lehen beste bat egitea. Patronalari exijitzen diote soldatari dagokionez «benetako proposamenak» egiteko, KPIaren araberako igoerak eta subrogazio zabala bermatzeko, urteko lanaldia murrizteko, eta malgutasuna mugatzeko.

Bizkaian ere, kalera

Bizkaiko metalgintzako sindikatuek ere grebara deitu dituzte langileak, ekainaren 23rako eta 30erako eta uztailaren 1erako. Bertan ere «bloketatuta» daude negoziazioak –iaz arte egon zen indarrean duela hiru urte adostutako hitzarmena–. Sindikatuek «grebara joateko» ordua dela iritzi diote.


Summary: Donostian kaleko afari solidarioak jasotzen dituzten herritarren ia %60k 30 urte baino gutxiago dituzte. Donostiako Udalak azterketa bat egin du Parte Zaharreko eta Egiako kaleko afari solidarioak jasotzen dituzten herritarren inguruan, haien ezaugarrien berri izateko eta «eskaintzen zaien arreta hobetzeko».

2020ko azaroan, Donostiako Parte Zaharreko bizilagun gutxi batzuk afari beroak eramaten hasi ziren Konstituzio plazan lo egiten zuten pertsona talde txiki bati. Afari bero baten beharra zuen gero eta jende gehiago hasi zen Konstituzio plazara joaten, eta boluntario kopurua ere handituz joan zen. Beharra handia zela ikusita, 2021eko martxoan beste boluntario talde bat osatu zuten Egian; iazko azaroan boluntarioek emandako datuen arabera, Parte Zaharrean 35 afari banatzen dituzte egunean, batez beste, eta Egian, berriz, 65. Berriki, beste boluntario talde bat sortu dute Amara Berrin. Horrez gain, hirian badaude etxegabeentzako otorduak banatzen dituzten beste egitasmo eta erakunde batzuk ere: udalaren Otorduak programa, Caritas, Gurutze Gorria eta Jatorkin elkartea, nagusiki.

Testuinguru horretan, udaleko Gizarte Ekintza Sailak, Lotura Giza Garapena (LGG) enpresaren bidez, azterketa bat egin du otorduak jasotzen dituztenen inguruan; Aitziber San Roman Gizarte Ekintzako zinegotziak azaldu duenez, helburu hauek betetzeko egin dute ikerketa: «Hirian egiten ari diren jarduerak aztertzeko eta horien ezaugarrien berri izateko, egitasmo horietan parte hartzen duten taldeei ondorioak jakinarazteko, eta zerbitzu hori jasotzen duten kolektiboei eskaintzen zaien arreta hobetzeko». Horrela, otsailean, martxoan eta apirilean Egiako eta Parte Zaharreko boluntario taldeen afariak jasotzera joan diren herritarrekin egin du azterketa LGGk.

San Romanek azaldu duenez, guztira 136 lagunek jaso dituzte afariak bi gune horietan, eta, «denak» elkarrizketatzeko asmoa bazuten ere, 97 elkarrizketatu ahal izan dituzte azkenean, talde osoaren %71,32. Zinegotziak nabarmendu du elkarrizketatutako guztiak gizonak direla eta etxerik gabe daudela. «%78,3 hiriko kaleetan bizi dira, eta kalean igarotzen dute gaua. Nabarmentzekoa da, gainera, gazteak direla: %58,76 18 eta 29 urte artekoak dira, eta %29,90, berriz, 30 eta 44 urte artekoak».

Bestalde, San Romanek azaldu du elkarrizketatutako herritar gehienak, %91,76, jatorri magrebtarrekoak direla, eta «ia erdiek» ez dutela gaztelaniaz hitz egiten; «hori zailtasun bat izan da», gehitu du zinegotziak. Bestalde, nabarmendu du «joan-etorriko biztanleria» dela, eta hori ere zailtasun bat dela: «%72k sei hilabete edo gutxiago daramatzate Donostian, %88k urtebete baino gutxiago eta %35k hiru hilabete baino gutxiago. Asko mugitzen dira, eta horrek asko zailtzen ditu integrazio lanak». Era berean, zehaztu du %58 estatuko beste hiri batzuetan egondakoak direla. «Ondoriozta daiteke joan-etorriko biztanleria dela, edo errotze sentimendu ahula duena». Horrez gain, adierazi du elkarrizketatuen «%70k fitxa soziala irekita» daukatela Gizarte Larrialdietako Udal Zerbitzuetan, eta pozik agertu da datu horrekin.

Irakurri osorik Irutxuloko Hitza-n.


Summary: ELAk protesta egin du Bilbon eta Iruñean, etxebizitza duinak aldarrikatzeko. Sindikatuak salatu du 8.000 etxebizitza daudela hutsik Bilbon, eta 350 pertsona kalean bizi direla. Nafarroa Garaian, 25.000 dira hutsik daudenak, eta 350 etxegabetze baino gehiago egiten dira urtean.

Etxebizitza eskubidea aldarrikatu dute dozenaka lagunek Bilboko Unamuno plazan eta Iruñeko Sarasate pasealekuan. «Airbnb kanpora, pertsonentzako etxebizitza duinak orain» izan da erabili duten leloa. «Hirien turistifikazioan» ipini du arreta sindikatuak, eta Airbnb-ren moduko plataformen «gorakadaz» ohartarazi du.

Alokatzeko etxeen eskaintza urriak prezioak gora egitea eragin duela salatu du ELAk. Emandako datuen arabera, Airbnb plataforman, gaueko batez besteko prezioa 180 euro da. Eusko Jaurlaritzaren politika kritikatu du sindikatuak, eta zehaztu dute 2022ko aurrekontuaren %0,2 «baino ez» zela erabili etxebizitzarako, eta alokairu sozialeko etxebizitzen eskaintza %2,6 dela; «Europakoa, batez beste, %7,4 da, eta Herbehereetan, %34,1».

Protestagileek exijitu dute etxebizitza «oinarrizko eskubide» izan dadila, eta ez «negozioa». Sindikatuak salatu du 8.000 etxebizitza daudela hutsik Bilbon, eta 350 pertsona kalean bizi direla. Nafarroa Garaian 25.000 dira hutsik daudenak, eta 350 etxegabetze baino gehiago egiten dira urtean.

Egoera horri aurre egiteko, Euskal Herriko etxebizitza sozialak «nabarmen» ugaritzeko beharra dagoela esan du ELAk, eta gastu publikoa BPGaren %2ra igotzea. Beste hainbat neurri proposatu ditu sindikatuak horrez gain: alokatze eredua sustatzea salerosketaren aurretik, hutsik dauden etxebizitzak derrigorrez alokairura bideratzea, etxegabetzeak gelditzea, eta turismorako etxebizitzen kopurua mugatzea.


Summary: Bizkaiko garbitzaileak kalera irten dira, genero arrakala salatzeko. Sektoreko lanaldi osoko soldatak ez dira iristen urtean 16.000 eurora. Garbitzaileek 1.200 euroko soldata eskatu dute, hamabost ordainsaritan.

Lehen greba eguna izan dute Bizkaiko eraikinetako eta lokaletako garbitzaileek. Sektoreko 11.000 langileri eragiten die lan hitzarmeneko genero arrakalak, eta, hori salatzeko, ehunka garbitzaile atera dira Bilboko kaleetara. Mobilizazioa Miribillako Samsic enpresaren egoitzatik hasi dute, eta Limpiezas Garnica parean amaitu.

ELA sindikatuak adierazi duenez, sektoreko lanaldi osoko soldatak ez dira urtean 16.000 eurora iristen –gogorarazi du garbitzaile askok lanaldi erdiko kontratuak dituztela–. Soldata arrakala amaitzeko, hileko 1.200 euroko soldata galdegin dute langileek, hamabost ordainsaritan.

Martxotik dihardute langileek gatazkan, eta bihar ere beste greba egun bat izango dute sektoreko garbitzaileek. 11:00etan Bilboko Plaza Biribiletik abiatuko dira, eta Kale Nagusian amaitu, Cebek patronalaren egoitza parean.


Summary: Jaurlaritzak heldu den ikasturtean abiaraziko ditu segregazioaren aurkako neurriak. Jokin Bildarratz Hezkuntza sailburuak hezkuntza itunaren edukien gaineko kronograma aurkeztu du: sei urterako plana da.

Hezkuntza lege berriaren oinarria hitzartu zuten martxoan EAJk, EH Bilduk, PSE-EEk eta Elkarrekin Podemos-IUk. Martxoaren 29an, oniritzia eman zioten itun horri Hezkuntza Batzordean, eta apirilaren 7an, osoko bilkuran. Gaur, Jokin Bildarratz Hezkuntza sailburuak itun horretan oinarritutako kronograma aurkeztu du Hezkuntza Batzordean, hau da, datozen sei urteetan egin beharrekoen zerrenda. Neurrien artean, askotarikoak daude. Sailburuak berak gogoratu du hezkuntza sistema «eraldatzea» dela helburua funtsean, eta erronka handia dela, datozen «hamarkadetarako» egindakoa. Ekitatearekin eta segregazioarekin lotutako neurriak hamalau dira; horietako batzuk ja martxa daudela jartzen du aurkeztu duten kronograman, eta gainerakoak heldu den ikasturtean ezarriko direla.

Neurri horien artean dago, besteak beste, egun itunpeko eskolek ezartzen dituzten kuotak galaraztea; funts publikoak jasotzen dituzten ikastetxeek halakorik kobratzen ez dutela ziurtatzeko «jardunbideak» ezarriko dira. Era horretan «gardentasunaren» alde egingo dela azpimarratu du sailburuak. Modu berean, araubideak garatuko dira itunpeko ikastetxeei «auditoriak» egiteko. Bildarratzek gogoratu du gai «konplexua» dela eskola segregazioarena, motibo asko daudela horren atzean, baina itunpeko ikastetxeen funtzionamenduari lotutakoak izango dira hainbat neurri. Baina beste asko ere badira kronograman: oro har, ikasleen banaketa egokiagoa ziurtatzea da helburua, eta ikasleen aniztasunari dagokionez aparteko erronkak dituzten ikastetxeak baliabidez hornitzea. Helburua da, baita ere, hezkuntza premia bereziak dituzten ikasleen inguruan indarrean dagoen araudia eguneratzea, ekitatearen egoerari buruzko datuak jasotzeko lan ildo bat ezartzea, eta irakaskuntzaren doakotasuna behatzeko kontrol mekanismoak aktibatzea. Era berean, «mugatu» egingo da gela bakoitzean dagoen ikasle «zaurgarrien» kopurua; horretarako araubidea prestatzen ari dira, heldu den ikasturtera begira.

Hezkuntza sistemaren planifikazioari dagokionez, besteak beste, asmoa da eskola publikorako berariazko plan estrategiko bat egitea. 2023. urtearen amaierarako iragarri dute kronograman. Horren harira, Hezkuntza sailburuari kritikak egin dizkiote gaur Hezkuntza Batzordean, argudiatuta eskola publikoak sistemaren ardatza izan behar badu aurrez behar dela plan hori. Bildarratzek, ordea, erantzun du lehenengo hezkuntza lege berria behar dela plan hori garatu ahal izateko, eta horregatik jarri dutela datorren urtearen amaieran; izan ere, 2023. urtearen erdialderako espero dute legea. Behin legea izan eta gerorako zerrendatu diren beste hainbat eginbehar ere badaude: besteak beste, Euskal Eskola Publikoaren Kontseiluaren araubidea moldatuko da, ikastetxe publikoen autonomiarako arau aldaketa egingo da, eta ikastetxeak publiko egiteko arauak ere aldatuko dira.

Aurrez, aurten bertan, euskal hezkuntza zerbitzu publikoa berriro formulatzeko plangintza egitea da asmoa. Haurreskolak Partzuergoaren indartzea ere urtea amaitu aurretik abiarazi nahi da. Zerbitzu «publikoa, unibertsala, kalitatezkoa eta doakoa» izatea da helburua. Eskola planifikazioaren eta itunpeko ikastetxeen gaineko akordioak aurten abiatu beharreko lanen artean zerrendatu ditu Hezkuntza Sailak.

Kogobernantza Kogobernantzari eta partaidetzari buruzko neurriak 2023 amaieratik aurrera jarri dituzte egutegian. Horren barruan dago, besteak beste, tokiko administrazioarekin batera gobernatzeko esparrua jartzea, eta eskola kontseiluei buruzko legea eguneratzea: 2025erako jarri dute xede hori. Eraldaketa pedagogikoari dagokion atalean, hezkuntzaren eraldaketarekin, digitalizazioarekin eta berrikuntzarekin lotutako planak daude, baita ikasle guztien premiak aseko dituen eredu eleaniztuna irakasteko esparru egoki bat finkatzea ere. Aurten bertan indarrean jartzekoak dira horiek. Euskararen Irakaskuntzarako Institutu bat sortzea ere badago planen artean. Behin legea ontzen denerako jarri dute hori ere, 2023an martxan jartzeko helburuen artean.

«Konpromisoaren» alde Kritikak jaso ditu sailburuak, baina egutegi jakin bat aurkeztu izanak erakusten duen «konpromisoa» ere goraipatu diote talde politiko gehienek. PP izan da kritikan geratu den bakarra. Jose Manuel Gilek leporatu dio sailburuari «nazionalismoaren zerbitzura» jarri nahi dutela hezkuntza. Eraikitzaileagoak izan dira gainerako kritikak. Elkarrekin-Podemoseko ordezkari Iñigo Martinez Zatonek gogora ekarri dio eskola publikoaren aldeko zenbait eragilek kritiko hartu dutela hezkuntza akordioa, eta beren alderdian «irmo» egingo dutela eskola publikoaren alde. «Adi jarraituko dugu».

PSE-EEren izenean, Jose Antonio Pastorrek eskertu egin du kronograma; horri esker, neurriak betetzen ari diren hobeto «kontrolatu» ahal izango da. EH Bilduren izenean, Ikotz Arresek esan du beren ustez egutegia «ondo» eginda dagoela, «anbizio handiagoa» nahi lukete zenbait puntutan, baina ados daude. Hezkuntza itunaren funtsa hauspotzen jarraitu behar dela argudiatu du, haren mamia gizartean hedatzen: «Eraldaketa sakon baten hasiera da hau. Ez da egungoaren blindatzea. Bestelako eredu batera goaz». Babesa eskatu die Bildarratzek: «Ez da erraza. Sistemak egonkortasuna behar du. Konfiantza sortzen jarraitu behar dugu».


Summary: Frantziako politika bestelako egoera batean murgildu da. Gehiengo osoa galdu izanak bigarren agintaldia irauli dio Macroni. Eskuin muturra oposizioko lehen alderdia izango da, ezkerreko indarrak ez baitira talde parlamentario berean elkartuko.

Frantziako Asanblearako bozek galdera gehiago ekarri dituzte erantzunak eman baino. Emmanuel Macron presidenteak porrot itxurako garaipen bat lortu du, eta behe ganberan gehiengo osoa galdu izanak erabat irauli dio bigarren agintaldiaren hasiera; iragan legealdian oposiziorik gabe aritu zen, baina datorrenean oposizioari aurre egin beharko dio, eguneroko politikoa parlamentarizatzea eta estatuburua zigortzea erabaki baitute boto emaileek. Adostasunerako beharraren garaian sartu da Frantziako politika, edo, Elisabeth Borne lehen ministroak atzo argudiatu zuenez, «inoiz ikusi gabeko» testuinguru batean, «arrisku bat sortuko» duen egoera batean. Kezka da nagusi gobernuan datozen hilabeteetan gerta daitekeenaz, herrialdeko politika testuinguru ezezagun batean murgildu baita.

Macronek berak ez zuen espero gehiengo osoa berreskuratuko ez zuenik, eta kanpainan une oro geratu da agerian uste hori. Azken 25 urteetan estatuburuari gehiengo osoa ematea ohitura moduko bat izan da Frantzian, eta egungo presidentea joera hori bere horretan mantenduko zelakoan zegoen; ez da hala izan, eta Macron ohitu egin beharko da konpromisoa oinarri duen agintaldi batean gobernatzera. Frantziako presidentearen Ensemble aliantzak 246 diputatu izango ditu Asanblean —gehiengo osoa 289koa da—, duela bost urte baino ehun bat gutxiago.

Hilabeteotako hauteskunde sortak hiru poloko paisaia politiko bat egituratu du, bai presidentetzarako bozetan, baita behe ganberarakoetan ere. Bi alderdi tradizionalen hondoratzea lortu zuen Macronek, eta harentzat zaplazteko politiko bat da errealitate hori, eta, orain, gogoeta askorako tartea izango du aurretik, agintaria ez baita oraindik murgildu egoerarik zailenetan.

Asanblea erabat zatituriko errealitate politikoaren isla izango da: alde bat gehiengo osorik gabekoa, eta bestea, ezkerrak eta eskuin muturrak osatua, gobernua eta presidentearen aliantzaren aurkako lana besterik egingo ez duena. Aurrekaririk gabeko egoera da Frantziako V. Errepublikan, eta batez ere 2002an hauteskundeen egutegia aldatu zutenetik, botereak 25 urteotan izan dituen oinarriak aldatu egin baitira.

Hortaz, LR Errepublikanoek erabaki bat hartu beharko dute datozen bost urteetarako: Ensemblek gehiengo osoa lortu ez duenez, legealdian izango duten pisua eta eragina —64 diputatu– erabiltzea Macronen aliantzarekin negoziatzeko, edo une oro oposizioko lana egitea.

Christian Jacob alderdiko buruak gaur esandakoaren arabera, ez dute «ez akordiorik, ez aliantzarik, ez koaliziorik» egingo Ensemblerekin, «oposizioan» egongo baitira; halere, sektore batzuk kontrakoa egitearen aldekoak dira, besteak beste Jean-François Cope alderdiko presidente ohia, zeinak «koalizio itun bat» nahi duen Macronekin.

LR-ren tokia Marine Le Penen RN Batasun Nazionala ultraeskuindarrak hartuko du, 89 aulki lortuta oposizioko lehen alderdia izango baita. Borroka politiko bizia iragarri du Le Penek Asanblean —«oposizio indartsu bat»—, gaur jakinarazi baitu alderdiaren buruzagitza utziko duela, eta RNren talde parlamentarioko presidente bilakatuko dela.

Eskuin muturrak emaitza ikaragarria lortu du, zortzi aulkitik 89ra igo baita, eta horrek agerian utzi du fronte errepublikanoa are gehiago ahuldu dela Frantzian; batez ere, Macronen aliantzak ez zuelako erabat argitu zer bozkatzera deitzen zuen atzo ezkerra eta eskuin muturra aurrez aurre zeuden hautesbarrutietan, eta abstentzioa handia izan delako bigarren itzulian —%52,49koa—.

Kontrara, Jean-Luc Melenchonek berak gaur aitortu modura, ezkerraren emaitza espero baino txarragoa da —«nahiko etsigarria»—, Asanbleara indartsu itzuli den arren. NUPES Herri Batasun Ekologista eta Sozial Berriak kanpaina sendoa egin du, baina ez du lortu bere buruari jarri zizkion helburu zailak betetzea: kohabitazioa behartzea, edo, halakorik lortu ezean, 200 bat diputatu lortzea.

Horiek horrela, etorkizuna ziurgabea da ezkerrarentzat ere. Denera, NUPESek 142 aulki bildu ditu, baina hori osatu duten alderdiak ez dira talde parlamentario berean elkartuko, eta, hortaz, alderdi ezkertiar bat ez da izango oposizioko lehen indarra; aldiz, ezkerra oposizioko lehen blokea izango da, eta horrek aukera batzuk ireki dizkie LFI Frantzia Intsumisoari, PS Alderdi Sozialistari, EELV Europa Ekologia-Berdeei eta PCF Frantziako Alderdi Komunistari. Azken hiru alderdi horiek nahiago izan dute norbere taldea osatu, independentzia mantentzeko.

Lehen borroka, berehala

Macronek berehala erreakzionatu behar du, eta batez ere haren aliantzak, Asanblea datorren asteartean elkartuko baita lehen saioa hasi eta behe ganberako presidentea aukeratzeko.

Ez dago batere argi Ensemblek zer egingo duen bozketa horretan; iragan legealdian Richard Ferrandek izan zuen kargu hori, baina atzo ez zuen lortu diputatu postua. Gainera, ikusteko dago zer gertatuko den aliantza horren talde parlamentarioko presidentetzarekin, Christophe Castanerrek ere ez baitzuen irabazi bere hautesbarrutian.

Hain justu, bi porrot horiek izan dira Macronen egoeraren erakusle argienak, baina, oro har, atzoko emaitzek agerian utzi dute Frantziako politika parlamentarizatuko dela, eta Asanbleak iragan agintaldian baino pisu askoz ere handiagoa izango duela datozen bost urteetan. Hori, noski, aurretik Macronek behe ganbera desegin eta hauteskundeetara deitzea erabakitzen ez badu.

Bien bitartean, aldaketak espero dira, gobernutik hasita. Kasurako, egungo lehen ministroaren etorkizuna kolokan dago, baita zenbait ministrorena ere.


Summary: Autonomoen kotizazio berriak hitzartzeko epea amaitzen ari da. Gaurko bileran «aurrerapausoak» izan ondoren, datorren astelehenean saiatuko dira negoziazioa ixten. Diru sarrera apalak dituztenek gutxiago ordainduko dute, baina gutxienez 245 euro hilean.

Hil honen 30ean amaituko da Espainiako Gobernuak autonomoen kotizazio sistema berria hitzartzeko Europako Batzordeari agindutako epea. Denborarekin hasi zituen negoziazioak, baina hamar egunen faltan eta bere hasierako proposamena hainbat aldiz aldatu arren, oraindik ez du lortu autonomoen ordezkari nagusien onespena. Gaur bildu dira berriro, eta astelehenerako jarri dute hurrengo hitzordua, akordioa lortzeko esperantzarekin.

Bilera horretara testu berritu batekin agertuko da Jose Luis Escriva Espainiako Gizarte Segurantzako ministroa. Horretan agertzekoak dira atzoko bileran izandako «aurrerapauso garrantzitsuak».

Autonomoen elkarteen artean bereizketa handia egon da orain arte: baikorrago daude sindikatuei lotutako elkarteak, eta ezkorrago ATA, CEOE Espainiako patronaleko kide den erakundea.

Lehenengoen artean, Eduardo Abad UPTAko presidenteak ziurtatu du gaurko bilera «oso ona» izan dela. Lorenzo Amor ATAkoa, berriz, aurrekoetan baino gusturago azaldu da, diru sarrera handiagoko autonomoen kotizazioak pixka bat apaldu dituelako Escrivak, filtrazioen arabera.

Zenbat kotizatu?

Autonomoek hilero Gizarte Segurantzari egin beharreko kotizazioa da eztabaidagai nagusia. Gaur egun, langile autonomoek berek erabakitzen dute zenbat kotizatu nahi duten, eta hamarretik zortzik gutxienekoa pagatzen dute, 294 euro hilean. Baina sistema berriarekin, haien irabazien arabera kotizatuko dute: asko fakturatzen dutenek, gehiago, eta gutxi fakturatzen dutenek, berriz, gutxiago. Sistema horrekin autonomo gehienek gutxiago pagatuko dutela ziurtatu du Espainiako Gobernuak.

Gutxieneko kotizazioa 245 eurorena izango da, hilean 670 euro baino gutxiagoko diru sarrerak dituztenentzat. Gaur egun, autonomoen %40tik gora leudeke lehen tarte horretan Espainian, autonomoen elkarteen arabera.

Azken proposamenetan kotizazio kopuruak txikitu diren arren, artean sarrera apaleko autonomoei ahalegin handiegia eskatzen dietela ziurtatu du UATAEk (CCOO). Haren arabera, hilean 400 euro irabazten dituenak bere soldataren %60 bideratu beharko duela Gizarte Segurantza ordaintzera, eta asko fakturatzen dutenek %15eko ahalegina baizik ez dutela egin behar. Ezer ez edo oso gutxi irabazten duten hilabeteetan kotizatu behar izatea da beste kexuetako bat. Espainiako Gobernuak uste du kotizazioetan gehiago bildu ahal izango duela, diru sarrera handiak izan eta orain ahalik eta gutxien ordaintzen duten autonomoek nabarmen gehiago ordaindu beharko dutelako. Gehienez, hilean 565 euro kotizatuko ditu hilean 4.050 eurotik gorako sarrerak dituenak.

Azken proposamenean, tarteko irabaziak dituztenen kotizazioak txikitu ditu Escrivak. Esaterako, 1.700 eta 1.850 euro artean fakturatzen dutenek hilean 370 euro ordainduko lituzkete, azken aurreko proposamenean baino 30 euro gutxiago.

Esperotako diru sarreren arabera ordainduko dute autonomoek, eta urtean sei aldiz aldatu ahal izango dute kotizazio tartea. Diru sarrerak uste baino txikiagoak izan badira, kotizatutakoa itzuliko du Gizarte Segurantzak, baina kontrakoa ere gertatuko da: autonomoak uste baino gehiago fakturatu badu, gehiago ordaindu beharko du.

Kopurua ez da handitu

Autonomoen kopurua ez doa ez gora eta ez behera. 2020ko otsailean, pandemiaren aurretik, 216.975 kotizatzaile zeuden autonomoen erregimenean; 2022ko maiatzean, berriz, kopurua ia bera da (216.961), baina Gizarte Segurantzak ia 33.000 kotizatzaile irabazi ditu tarte horretan.


Summary: Israelen parlamentua desegin eta bozetara deituko dute. Bosgarrenez egingo dituzte hauteskundeak hiru urte eta erdiko epean. Lapidek ordezkatuko du Bennet lehen ministro karguan, gobernu berria eratu arte.

Israelgo Parlamentua datozen egunetan desegingo da. Naftali Bennett lehen ministroak eta Yair Lapid Atzerri ministroak horretarako proposamen bat aurkeztuko dutela jakinarazi zuten atzo, koalizio gobernu barruko krisiaren aurrean amore ematea erabaki ostean.

Bozketak data jakinik ez duen arren, Israelgo hainbat hedabidek adierazi dute astelehenean egingo dutela, eta, beraz, hauteskundeak urriaren 25ean izango direla ziurrenik.

Ordura arte, Lapidek ordezkatuko du Bennett gobernuburu karguan. Oraindik lehen ministro denak prentsaurreko batean adierazi zuen erabakia ez dela erraza izan, baina gobernuari segida emateko «aukera guztiak» aztertu dituztela, eta azkenean «erabaki egokia» hartu dutela.

Koalizio gobernuak joan den ekainaren 13an bete zuen urte bateko ibilbidea, baina aurrera egin ezinik zebilen apirilaz geroztik, Yamina alderdiko parlamentari batek gobernuari babesa erretiratu eta hark parlamentuan gehiengoa galdu zuenean. Yamina Bennetten alderdia da, eskuin muturrekoa. Barne zatiketa are sakonagoa egin zen parlamentuaren zati batek kolono juduei begirako neurri berezi bat berritu nahi izan zuenean. Haren arabera, Israelgo zuzenbidepean bizitzeko aukera dute Palestinako lurretan eraikitako kolonietan bizi diren juduei. Parlamentari palestinarrek neurria gaitzetsi zuten.

Lapidek eta Bennettek ezohiko koalizio gobernua osatu zuten iazko ekainean, bi urteko blokeo politikoaren ostean. Akordio horren bidez, Benjamin Netanyahuren 12 urteko agintaldia eten zuten.


Summary: Kontrolpean hartu dituzte Erreniegako eta Galipentzuko suteak. Kontrolpean hartu dute atzo Lodosan piztu zena ere. Leiren ere lasaiago daude, Esakoak norabidez aldatu duelako. Pertsona bat atxilotu dute, Esako hori propio piztu izana leporatuta.

Bihartik aurrerako iragarri duten euriaren zain, egoera hobetzen ari da, orokorrean, Nafarroan. Joan zen astetik pairatzen ari diren suteen fronte nagusietako bi egonkortze bidean direla adierazi dute, suhiltzaileen lanari esker. Atzo iluntzerako, «egonkortua» zuten Erreniegan piztu zena, eta gaur goizean baieztatu dute Galipentzu eta San Martin Unx arriskuan jarri dituena ere itzali dutela. Beste hainbat piztuta daude oraindik, eta ustez itzalita dauden suteak ere etengabe zaindu beharko dituztela adierazi dute, berriz piztu ez daitezen.

Ura etengabe bota zuten atzo Erreniegan, Obanos-Muruzabal inguruan, hegazkinetatik eta lurretik. Horri esker, bart egonkortutzat eman dute sutea.

Beste albiste ona Galipentzu eta San Martin Unxetik heldu da. Atzo kezkaturik mintzatu ziren Nafarroako agintariak, ingurune horretan pinudi bat sutan zegoelako eta gar handiak ikusten zirelako, 20-30 metrokoak. Halere, bazuten itxaropena, pinudiaren ostean soroak zeudelako, eta horietan azken egunetan lan handia egin dutelako su ebakiak egiteko. Azkenean, espero zena bete, eta gaur goizean itzalitzat eman dute.

Ikusi gehiago: Kronika: 'Errautsak utzitako etsipena'

Atzo arratsaldean beste sute bat piztu zen Lodosan, baina berehala hartu zuten kontrolpean.

Esa inguruan ere sute bat piztu zen atzo arratsaldean, Aragoiko (Espainia) aldean, mugatik 300 metrora. Beldur handia eragin zuen berriz ere Leireko monasterioan, haizeak harantz bultzatzen zuelako sua. Baina, azkenean, norabidea aldatu eta berriz Aragoirantz egin du. Pertsona bat atxilotu dute, su hori propio piztu izana leporatuta.

Euskalmeten eguraldi iragarpenaren arabera, Nafarroa erdialdean eta hegoaldean hego haizea bizi ibiliko da eguerdira arte. Tenperaturari dagokionez, 30 gradutik gora egongo dira termometroak. Arratsaldean, haizeak ipar-mendebaldera egingo du, eta iluntzean baliteke ekaitza izatea.

Pozik, baina zuhur

Suhiltzaileak batez ere Galipentzun ari dira arreta jartzen, Nafarroako Barne kontseilari Javier Remirezek gaur esan duenez. Prentsaurrekoa egin du egoeraren berri emateko. «Pozik baina poz horren neurriko zuhurtasunez esan behar dugu egoera ona dela atzo genuenarekin parekatzen badugu, eta batez ere asteburukoarekin».

Erreniegako sutea oraindik bizirik dagoela azaldu du, baina «gutxi gorabehera bideratuta» dagoela. Zuhurtzia eskatu du kontseilariak, edonola ere, egoera alda daitekeelako, eta une batean kontrolpean dagoena bestela egon daitekeelako bizpahiru orduren buruan. Ostegunera arte ez du espero eguraldia behar bezainbeste aldatzea.

Astearte eguerdian zortzi herri zeuden oraindik hustuta: Amatriain, Eslaba, Galipentzu, Galipentzuberri, Lerga, Makirriain, Olleta eta Santsoain.


Summary: Gizon batek anaia hil du Tafallan, eta bere burua entregatu du. Bart gauean izan da hilketa, eta Foruzaingoa kasua ikertzen ari da. Hiltzaileak bi sastakada eman dizkio bere anaiari.

Gizon batek anaia hil du bart gauean Tafallan (Nafarroa). Foruzaingoak jakinarazi duenez, hiltzaileak bere burua entregatu du 06:30ak aldera, eta kasua ikertzen ari dira. Hildakoak 50 urte zituen; hiltzaileak, berriz, 44, eta aurrekari penalak ditu droga trafikoagatik.

Hilketa San Martin Unx kalean gertatu da, bi anaiak elkarrekin bizi ziren etxean. Hiltzaileak bi sastakada eman dizkio anaiari, bat lepoan eta bestea aurpegian. Drogen edo alkoholaren eraginpean ote zegoen jakiteko egin dizkioten probetan negatibo eman du. Foruzaingoaren arabera, bi senideen arteko harremana ez zen ona, eta aurrez ere izan zituzten liskarrak.


Summary: Frantziako lehen ministroak dimisioa eman du. Dimisioa eman du Elisabeth Borne Frantziako lehen ministroak. Emmanuel Macron Frantziako presidenteak, baina, ez du eskaera onartu. Gobernuak «lanean eta jardunean» jarraitu behar duela esan du.

Azken orduak gorabeheratsuak izan dira Elisabeth Borne Frantziako lehen ministroarentzat. Dimisio eskaerei aurre egin behar izan die Frantziako Asanblearako bozetan Emmanuel Macronen ENS aliantza gehiengo osotik urrun gelditu ondotik. Azkenean, egunotako eskaera horietako batzuei kasu egin, eta dimisioa eman du. Macron presidenteak, baina, ez du onartu Borneren dimisioa, eta, beraz, jardun horretan jarraitu beharko du oraindik.

Gobernuak «lanean eta jardunean» jarraitzeko beharra ikusi duelako hartu du erabaki hori Frantziako presidenteak. Horretarako, oposizioarekin batzartzeko eta «kontsulta beharrezkoak» egiteko prest dagoela adierazi du, eta «irtenbide konstruktiboak» aurkitzeko lan egin behar dutela.

Herrialdeko ohituren arabera, lehen ministroak dimisioa aurkeztu ohi du hauteskunde legegileen biharamunean, nahiz eta hauteskundeak presidentearen alderdiak irabazi. Kasu honetan, baina, ez dago argi zergatik uko egin dion Elisabeth Borne lehen ministroak kargu horretan jarraitzeari. Hain justu ere, horri buruz mintzatzeko eta aurrera begirakoak zehazteko bilduko da gaur arratsaldean gainerako gobernukideekin.

Galdera asko airean

Igandean egin zen Frantziako Asanblearako bozen bigarren itzulia, eta erantzun argiak baino galdera gehiago mahaigaineratu ziren. Porrot itxurako garaipena lortu zuen Macron presidenteak, eta behe ganberan gehiengo osoa galtzeak erabat irauli zion bigarren agintaldiaren hasiera; iragan legealdian oposiziorik gabe aritu zen, baina datorrenean oposizioari aurre egin beharko dio. Adostasunerako beharraren garaian sartu da Frantziako politika; edo, Elisabeth Borne lehen ministroak argudiatu zuenez, «inoiz ikusi gabeko» testuinguru batean, «arrisku bat sortuko» duen egoera batean.

Ikusi gehiago: Macronen aliantza gehiengo osotik urrun geratu da


Summary: Fatmata Binta sukaldari sierraleonarrak irabazi du 2022ko Basque Culinary World Prize saria. Afrikako fula etniaren kultura eta gastronomia ezagutarazteagatik saritu dute sukaldaria. 100.000 euro jasoko ditu, nahi duen proiektua gauzatzeko.

Afrikako fula etniako gastronomiaren eta kulturaren esentzia dibulgatzeagatik jaso du Fatmata Binta sukaldari sierraleonarrak 2022ko Basque Culinary World Prize saria. Izan ere, Dine on a Mat proiektuaren bitartez (Afaldu alfonbra gainean), fulen gastronomiaren ohiturak eta zaporeak partekatzen ditu Bintak, eta horri esker lortutako dirua Ghanako komunitatearen proiektuak laguntzeko erabiltzen da. Bintaren arabera, Ghanako hamabi komunitatetako eta lau eskualdetako hirurehun familiak baino gehiagok izan dituzte dagoeneko onurak proiektuari esker. 100.000 euroko saria jasoko du, BCCren eta Eusko Jaurlaritzaren eskutik.

Ez da Bintak martxan daukan proiektu bakarra, ordea. Fulani Kitchen izeneko fundazioan ere aritzen da, eskualde guztiko emakumeak hezi eta ahalduntzeko helburuz. Emakumeen santutegi izango den zentro bat eraiki nahi dute, haien hezkuntza beharrak, eta behar sozial eta komunalak asetzeko. Horrez gain, hainbat produktu prozesatzeko eta ontziratzeko babesleku gisa ere funtzionatuko du zentroak.

Epaimahaikideak BCCeko Nazioarteko Batzordeko kideak izan dira, Joan Roca sukaldaria buru zutela. Gaur ematen dute sariaren berri, Gironan (Herrialde Katalank). Saria ematen duten zazpigarren aldia da, eta gastronomiaren bidez gizarte integrazioan, jasangarritasunean eta elikadura hezkuntzan egiten duen lanagatik nabarmendu dute Bintaren proiektua.

Bintaren lanaz gain, beste bi aipamen berezi egin ditu BCCk: batetik, Douglas McMasterri Erresuma Batuko sukaldariaren Zero Waste Cooking School proiektua txalotu du, zero zabor filosofia bultzatzeko egindako lanagatik; bestetik, Edson Leite sukaldari brasildarraren Gastronomia Eskola Periferikoa goraipatu du, gazteak sukaldaritzan trebatzeko eta laguntzeko diseinatzeagatik.


Summary: Belgikak Patrice Lumumbaren hortzetako bat itzuli dio haren familiari, hura hil eta 61 urtera. Epaitegi batek sendiaren aldeko epaia eman eta ia bi urtera itzuli diete Kongoko Errepublika Demokratikoko lehen ministro izandakoaren gorpuzkia. Alexander De Croo Belgikako lehen ministroak aitortu du Lumumbaren kasuari buruzko egia «mingarria eta ezatsegina» dela, «baina esan beharrekoa».

Patrice Lumumbaren sendiak jaso du, behingoz, Kongoko Errepublika Demokratikoko lehen gobernuburu demokratikoa izan zenaren hortza. Hori da, ustez, geratzen den Lumumbaren arrasto bakarra. 1960ko abenduan Mobutuk jo zuen estatu kolpearen ostean, 1961eko urtarrilean, exekutatua izan zen Lumumba, besteak beste agente belgikarrak eta estatubatuarrak lekuko zirela; orduan kendu zioten hortz hori. Kongoko Errepublika Demokratikoaren independentziaren heroietako bat zen.

Lumumbaren familiak bide luzea egin behar izan du epaitegietan hortza eskuratzeko. Lehen ministro ohiaren alaba batek egin zuen eskaria, Belgikako Fiskaltzak babestu egin zuen, eta epaitegi batek duela ia bi urte eman zuen haien aldeko epaia. Epaitegietako bidea, ordea, ez dute amaitu: gerra krimenak ere salatu zituzten 2011. urtean, eta babesa erakutsi die Frederic Van Leeuw fiskalak.

Atzo egin zuten gorpuzkia emateko ekitaldia, Bruselako d'Egmont jauregian, eta han izan ziren buruzagi independentista zenaren dozenaka senide. Baita Alexander De Croo Belgikako lehen ministroa ere, eta 1960ko hamarkadan Belgikako Gobernuko ministro izan zirenek «erantzukizun morala» dutela esan zuen: «Egia mingarria eta ezatsegina da, baina esan beharrekoa».

Dena den, esan zuen ez dagoela frogarik erakusteko Belgikako Gobernuak eta armadak Lumumba hil nahi zutela: «Jakin behar zuten haren bizia arriskuan jartzen ari zirela, eta eragotzi egin behar zuten. Ez ikusiarena egitea aukeratu zuten, ordea», aitortu du.

61 urte

Belgikak aurkeztua du barkamen eskari ofizial bat Lumumbaren heriotzan izan zuen erantzukizunagatik. Hura exekutatu eta hurrengo egunean, azidotan desegin zuten; aurretik, ordea, bi hotz kendu zizkion Belgikako polizia batek. 61 urte geroago itzuliko diote haietako bat lehen ministro izan zenaren sendiari, eta gaur gauean eramango dute Kongoko Errepublika Demokratikora.

Lumumba, kolonialismoaren aurkako ekintzailea eta Kongoko Mugimendu Nazionaleko presidentea, 1960ko ekaineko hauteskundeen ostean izendatu zuten Kongoko Errepublika Demokratikoko lehen ministro. Baina, irailean, Joseph Kasa-Vubu presidenteak Lumumba eta gainerako ministro nazionalistak kargugabetu zituen, eta, abenduan, Mobutuk estatu kolpea jo zuen, CIAren eta Belgikaren babesarekin. SESBek Lumumba babestu zuen. Egun gutxi geroago, 1961eko urtarrilaren 17an exekutatu zituzten Lumumba eta haren alderdiko hainbat buruzagi. 1966. urtean heroi nazional izendatu zuten.


Summary: Torturaren biktimak aitortzeko borondatea adierazi du Jaurlaritzak. Torturaren Biktimei Laguntzeko Nazioarteko Egunaren bat egin du gobernuak, eta orain arteko urratsen garrantzia nabarmendu.

Torturen Biktimei Laguntzeko Nazioarteko Eguna baliatuta, Eusko Jaurlaritzak praktika «iraingarri» hori arbuiatzeko aitorpen bat adostu du Gobernu Kontseiluan, eta «biktimei laguntzeko eta aitortzeko borondatea» adierazi du, eta aitortu «egia, justizia, konponketa eta ez errepikatzeko bermea jasotzeko eskubidea» dutela.

Jaurlaritzak salatu du torturaren erabilera gizateriaren aurkako krimen bat dela «sistematizatu eta orokortua», eta gogoratu du nazioarteko komunitateak hitzarmen eta akordio ugaritan gaitzetsi duela praktika hori.

Gobernuak Euskal Herrian pairatutako torturen inguruko azken ikerketei eta EAEko legediak aferaren inguruan jasotakoei ere egin die aipamena, torturaren aurka egiteko eta biktimak aitortzeko «jarrera proaktiboaren» erakusgarri direlakoan.

2019an Eusko Legebiltzarrak euskal erakundeei egindako eskaeraren bidetik egin du adierazpen hori Jaurlaritzak. Hark deitu zuen gobernua ekainaren 21ean bat egitera Torturaren Biktimei Laguntzeko Nazioarteko Egunarekin.


Summary: Udan Gipuzkoaz gozatzeko esperientzia paregabeak. 'Gipuzkoa bizitzeko' egitasmoaren eskutik, bost 'gipuzkoar berrik' lurraldeaz modu desberdin batean gozatzeko hainbat esperientzia ezagutaraziko dituzte.

Uda honetarako, Gipuzkoa Turismoak, Gipuzkoako Foru Aldundiaren Turismo Zuzendaritzak, lurraldean egiteko esperientzien aldeko apustua egin du. Horrela, Gipuzkoa bizitzeko egitasmoaren eskutik, Euskal Herritik kanpo jaio ziren eta Gipuzkoan bizitzea aukeratu zuten bost pertsonak beren ibilbideen berri jakinaraziko dute, zergatik aukeratu zuten munduko leku hau bizitzeko, eta aurretik ezagutzen ez zituzten esperientziez zenbat gozatu duten. Gainera, Gipuzkoa bizitzeko kanpainak informazioa emango du protagonistek bizi izan dituzten esperientzia desberdin horietan parte hartu ahal izateko. Izan ere, helburu nagusia da uda garaian turistek, txangozaleek, inguruko pertsonek eta gipuzkoarrek esperientzia horiez goza dezaten animatzea eta, bidenabar, esperientziak antolatzeaz arduratzen diren bertako enpresak laguntzea. Bizipen liluragarriak Kanpainak bost atal ditu, serie moduan adieraziak, denbora-pasa edo jolas plataforma bat izango balitz bezala. Ataletan, protagonisten bizipen liluragarriak ageriko dira, eta www.gipuzkoaturismoa.eus webgunean ikusi ahal izango dira. Honako hauek dira: Line: Brasilgo neska bat da, eta, munduko zenbait hiritan bizi eta lan egin ondoren, Donostiara heldu zen. Donostia ezagutu orduko, hiriarekin eta natura ingurunearekin maitemindu zen. Bere esperientzian, Leitzarango ferrata bideaz gozatu du bere lagunekin batera, tirolina jaitsierak egin ditu, eskalatzen aritu da, eta Gipuzkoako naturan aparta den leku bat ezagutu du.

Line, tirolinan jaisten, Leitzarango Ferrata Bidean. GIPUZKOA TURISMOA

Pablo Vicary: Argentinarra da, eta Gipuzkoara heldu zen sukaldaritza ikasteko, abokatu ikasketak utzi ondoren, Gipuzkoa munduko gastronomiaren gailurra dela esan ziotelako. Lurralde honetan finkatu da, Getariako Elkano jatetxe ezaguneko sukaldeburua da, eta familia bat osatu du. Bere esperientzian, Oria ibaiaren jaitsiera egin du kayakean, eta Gipuzkoako kostako lekurik exotikoenetako batera bidaiatu da.

Pablo Vicary, kayakean ibiltzen, Oria ibaian. GIPUZKOA TURISMOA

Phil Huxford: Ordiziara iritsi zen hango errugbi taldean jokatzera, Ampo Ordizian, izar moduan, jokalari bikaina baitzen, eta inoiz ez du nahi izan lurralde honetatik irten. Kirol ibilbidea amaitu ondoren, klubari lotuta jarraitu du, eta Goierrin dagoen ostalaritza negozio bateko arduraduna da, bertako bazkide batekin batera. Bere esperientzian, Txingudiko badian ibiltzen da Zeelanda Berrian bizi zuen haurtzaroaz gogoratzeko.

Phil Huxford, bere familiarekin, belaontzi batean. GIPUZKOA TURISMOA

Ayoon eta Max: Seul hirikoak dira. Koreako bizi erritmoaren abiadura alde batera utzi nahi zuten, eta bizi kalitatea hobetu. BBC telebista katean Gipuzkoako gastronomiari buruzko erreportaje bat ikusi zutenean erabaki zuten hara joan behar zutela bizitzera. Esan eta egin, sei hilabete geroago Donostian finkatuta zeuden jadanik, Max sukaldaritza ikasten eta Ayoon margotzen, lurralde honetako ilunabarrek txundituta. Haiekin sukaldaritza eskola batez goza daiteke benetako Tolosako babarrunak prestatzeko.

Reyes Prados: Andaluziarra da, Sevillakoa, eta gipuzkoarra ere bai, gaur egun. Euskal kulturak, tradizioek eta hizkuntzak txundituta, euskaldun bat gehiago da jadanik. Elgoibarren bizi da, eta telebistako aurkezlea eta Euskal Herriko Unibertsitateko irakaslea da. Hernaniko Galarreta Jai Alai pilotalekuan erremontean jokatzen aritu da, eta euskal sustraiak dituen kirol honi buruzko ezagutzan sakontzen.

Reyes Prados, Galarreta Jai Alai pilotalekuan. GIPUZKOA TURISMOA


Summary: Jaurlaritzak onartu du familiei hiru urtean umeko 7.200 euro emango dizkien plana. Erronka Demografikorako 2030 Euskal Estrategiak biltzen ditu neurri horiek, eta gaur onartu du Jaurlaritzak. Beste hainbat neurri biltzen ditu: gazteentzako maileguak eta ikuspegi demografikoa beste hainbat arlotan txertatzea, besteak beste.

36 egitasmo osagarri onartu ditu gaur Jaurlaritzak, guztiak helburu berarekin: «Susperraldi demografikoaren aldeko neurri eta baldintzen ekosistema eratzea». Neurri horiek, hain zuzen, erronka demografikoari aurre egiteko 2030 Euskal Estrategiaren parte dira, eta hauek dira batzuk: hilean 200 euroko laguntza emango zaie gurasoei umeak 3 urte bete arte; 2 urtera arte, haur eskolak doakoak izango dira; eta gazteentzako epe luzerako maileguak emango dituzte.

Hain zuzen, maiatzaren 18an, erronka demografikoari buruz Eusko Legebiltzarrak egindako osoko bilkura monografikoan onartu ziren 74 ebazpenak jaso dira estrategiaren aurreikuspenetan. Jaurlaritzak hiru multzotan banatu ditu ebazpen horiek. Lehenengoan, epe laburreko lau neurri onartu ditu. Batetik, urtean 100.000 euro baino gutxiagoko errenta daukaten gurasoei seme edo alaba bakoitzeko 200 euroko diru laguntza emango die Eusko Jaurlaritzak hilero, umeak 3 urte bete arte.

Laguntza hori bateragarria izango da egungo kenkari fiskalekin, eta baita diru sarrerak bermatzeko errentak seme-alabak izateagatik ematen dituen diru laguntzekin ere, eta 2023. urtean sartuko da indarrean. Hala ere, neurri horrek ez du betetzen oposizioko talde batzuek eskatutakoa; Osoko Bilkura Monografikoan, besteak beste, EH Bilduk adierazi zuen neurri hori ez zela nahikoa, eta laguntza hori 18 urtera arte luzatu beharko litzatekeela.

Gazteak eta haurrak

Jaurlaritzak iragarri du «ekintzailetzarako, prestakuntzarako edo gazteentzako etxebizitzako proiektuetarako» interesik gabeko maileguak eta epe luzera itzultzeko aukera ematen dutenak ere emango dituela, eta Haurreskolak partzuergoa indartuz bi urte arteko haur eskolak doakoak izango direla. Bukatzeko, ikuspegi demografikoa legeetan, arauetan, estrategietan eta bestelako programetan txertatzeko konpromisoa hartu du.

Gazteentzako laguntzekin ere kritiko agertu zen EH Bildu joan den hileko osoko bilkuran. Orduko hartan, lehendakariak iragarri zuen Gaztelagun programan parte hartzeko baldintzak malgutu zituela Jaurlaritzak, baina EH Bilduk leporatu zion programa hori indartzea ez dela nahikoa: «Gaztelagun programaren zain bagaude, gazteak izaten jarraituko dugu 50 urte dauzkagunean ere».

Epe luzera begira

Epe laburreko neurriez gain, luzera begirakoak ere onartu ditu Jaurlaritzak, honako ardatz hauetan oinarrituta: «Gazteak emantzipatzeko neurriak, etxebizitza, enplegua, ekintzailetza eta autonomia lortzen lagunduko dutenak; familien eraikuntza, kontziliazioa eta seme-alaben hazkuntza bultzatzeko neurriak; erabateko zahartze osasungarria bultzatuko duten neurriak; eta migratzaileak erakartzera eta gizarteratzera bideratutako neurriak».

Izan ere, Iñigo Urkullu lehendakariak Demografiari Buruzko Monografikoan aitortu zuen Araba, Bizkai eta Gipuzkoako egoera demografikoa ez dela «ona». Egoera horren arrazoitzat jo zituen «jaiotzen beherakada», gazteak «geroz eta beranduago» emantzipatzea —30,2 urterekin egiten dute alde gurasoen etxetik, batez beste; Europako batezbestekoa baino lau urte beranduago—, seme-alabak ere «beranduago» izatea, eta bizi itxaropena luzatzea. Horrek guztiak biztanleriaren zahartzea ekarri duela azaldu zuen, eta, gainera, lan egiteko adinean dagoen biztanleen kopuruak ere behera egin duela adierazi zuen; azken 20 urteetan 92.000 pertsona gutxiago daude adin tarte horretan, eta 2050. urterako 220.000 pertsona gutxiago izatea espero da.

Egoerari aurre egiteko, beraz, zeharkako jarduera ildoak zehaztu ditu Jaurlaritzak, «landa inguruneko zahartzeari eta despopulazioari aurrea hartu eta eremu horri balioa berriz emango dioten duten neurriak», esaterako.


Summary: Jaurlaritzak onartu du itunpekoen ikasgelak osatzeko ratioak jaistea datorren ikasturtetik aurrera. Jokin Bildarratz Hezkuntza sailburuak azaldu ditu kontzertaziorako baldintza berriak: etapa hasieretan, 13 ikaslerekin gela bat osatu ahal izango da; orain 17 behar dira. 28 ikasletik gora dituzten taldeak bikoiztu egingo dira, eta 26 edo 27 ikaslerekin beste irakasle bat jarriko da, besteak beste.

Eskola planifikazioaren zirriborroan aurreratu zuen norabidea Eusko Jaurlaritzak, eta gaur gobernu bileran onartu dituzte itunpekoen kontzertaziorako baldintza berriak. Itunpeko ikastetxeetan gela osatzeko beharrezkoa den ikasle kopurua murriztuko dute hurrengo ikasturtetik aurrera. 679,3 milioiko aurrekontua du 2022-2023rako neurriak. Egungo moduluen arabera egin dute kalkulua, eta litekeena da kopuru hori aldatzea, sailburuaren arabera. Jokin Bildarratz Eusko Jaurlaritzako Hezkuntza sailburuak eman ditu azalpenak gobernu bileraren osteko agerraldian. Bost neurri iragarri ditu. Lehena, gutxieneko ikasle kopurua murriztea etapa hasieretan. 17 ikasle behar dira gaur egun, baina datorren ikasturtetik aurrera 13rekin gela osatu ahal izango da. Bigarrenik, ikasgelak bikoizteko baldintzak egokituko dituzte. 34rekin bikoiztu daitezke egun, baina datorren ikasturtetik aurrera 28tik aurrera bikoiztu egingo dira. Eta 26 edo 27 ikaslerekin, beste irakasle bat jarriko dute. Hirugarrenik, udalerriko gela bakarra denean, 11 ikaslerekin osatuko da taldea. Laugarrenik, hezkuntza-konplexutasun indizeko kasuetan, 8 ikaslerekin osatuko da taldea, eta ikasleak 2 urteko gelan 18 izango dira, eta haur eta lehen hezkuntzan 23. Eta, azkenik, hezkuntza laguntzarako espezialistak eta hezkuntza osagarri programak ituntzea erabaki du. Datozen sei urteetarako irizpideak jarriko dituzte neurri horiek.

«Gertatzen ari diren aldaketak direla eta, hezkuntza sistema indartu egin behar da», Bildarratzek esan duenez, eta bide horretan kokatu ditu neurri berriak.

Bestalde, Ikastolen Elkarteko lehendakari Koldo Tellituk igandean egindako adierazpenei erantzun die Bildarratzek. Tellituk Jaurlaritzari egotzi zion planifikazioa egiteko orduan «bat-batean» gelak ituntzeko irizpidea aldatu duela, eta arriskuan jarri duela ikastola txikiek bizirik irautea, lerro bakarrekoentzat. Bildarratzek erantzun dio gobernua betetzen ari dela apirilaren 7an Eusko Legebiltzarrak emandako agindua. Esan du EAJk, EH Bilduk, PSE-EEk eta Elkarrekin Podemos-IUk onartutako hezkuntza akordioaren gainean ari direla lanean, eta ardatz horien gainean segituko dutela lanean. Gaur iragarritako neurriak zerrendatu ditu berriz ere, ratioen jaitsierak gela batzuei eustea ahalbidetuko baitu: «Ulertzen dut kezkatzea, jaiotza tasa doan bezala doalako. Horrek eragin handia izango du ikastetxe guztietan, sare publikoan zein itunpekoan. Kezka bada, baina segituko dugu ikastetxe guztien alboan, eskutik lanean». Eta gaineratu du patronal gehienekin «sintonia ona» dutela. Ekitatea eta bikaintasuna bilatzen segituko dutela esan du.

Sexuaren arabera segregatzen duten ikastetxeek diru laguntza jasotzen segituko duten galdetuta, 2022-2023ko ikasturtean baietz erantzun du, aurtengo urtarrileko dekretuaren gainean egin direlako hurrengo ikasturterako matrikulazioak, eta aurtengo urtarrilean akordiorik ez zegoelako gai horren gainean. Aldaketak, beraz, 2023tik aurrera etorriko dira. «Sexuaren arabera segregatzen duten zentroekin lanean hasiko gara beste era bateko erabakiak har ditzaten, egokitzen joateko LOMLOEk agintzen duena eta Eusko Legebiltzarrak apirilaren 7an onartutakoa betez joateko».

Bestalde, unibertsitateko eta goi mailako ikasketetarako bekak onartu ditu gobernu kontseiluak. 28,5 milioi izango direla esan du. Bildarratz: «Esleitutako diru kopurua handitu liteke, beharko balitz. Baldintzak betetzen dituzten ikasle guztiek jasoko dute laguntza». Iaz 10.600 ikaslek lortu zuten beka, eta aurten uztailaren 6tik irailaren 16ra egongo da irekita eskaera egiteko epea.


ITSAS kulturaz disfrutatu Itsasmuseumen

Summary: ITSAS kulturaz disfrutatu Itsasmuseumen. Bilboko eta Bizkaiko itsas kultura ezagutarazten du Itsasmuseumek. Bilboko erdigunetik hurbil dago, Euskalduna ontziola zegoen tokian.

Itsasmuseumek Bilboko eta Bizkaiko itsas kulturarekin liluratzeko aukera paregabea eskaintzen du. Bilboko Itsasadarrean dago, hiriaren erdigunetik minutu gutxi batzuetara, Euskalduna ontziola zegoen tokian, itsasontziak eraikitzeko eta konpontzeko erabiltzen ziren 150 urte baino gehiagoko historia duten dikeak dituena. Itsasmuseumera bisita bat egitea ezinbestekoa da itsasoa maite dutenentzat. Leku dinamiko bat da, eta bisitariak ezagutuko du Bilboko Itsasadarretik Bizkaiko Golkoraino zabaltzen den itsas unibertsoa, museoan dauden bildumen, erakusketen eta jende ororentzat antolatzen dituen jardueren bidez. Bildumen barruan, aipagarriak dira dikeetan ikus daitezkeen itsasontziak: besteak beste, Portu gangila, Nuevo Anchustegui arrantzontzia eta Athletic gabarra. Halaber, museoaren aldameneko zelaigunean, itsas eraikuntzako eta Bilboko eta Bizkaiko itsas iraganeko elementu bereizgarri batzuk daude: besteak beste, Carola garabi ospetsua eta Bonben Etxea.

Familia osoak ederki pasatzen du Itsasmuseumen antolatzen diren jarduerekin. ITSASMUSEUM

Plan ederra familia osoarentzat Familiek eta haurrek ederki pasatzen dute Itsasmuseumen antolatzen diren bisita gidatu interesgarriekin, haur tailerrekin, ikus-entzunezko interaktiboekin eta gela didaktikoarekin.

Erakusketa iraunkorrak Bilboko Itsasadarreko eta Bizkaiko Golkoko arrantza portuen, tradizioen, garapen industrialaren, itsas eraikuntzaren, itsasadarraren ingurumen-berreskuratzearen eta kirolen berri jakinarazten du. Halaber, Port Center egitasmoak Bilboko Portuko gaur egungo jarduera eta lanbideak ezagutarazten ditu, eta Erain proiektuak Bizkaiko itsasertzeko XX. mendeko zurgintza. Horrez gain, aldi baterako bi erakusketa interesgarri zabalik egongo dira urriaren 30era arte: Surfing Euskadi eta Elkano. Nabigazioa eta zientzia. Gainera, larunbatetan, Atyla itsasontzian egoteko aukera egongo da eta, asteburuetan, Carola garabia lanean ikus daiteke Carolaren Arima instalazio artistikoaren eskutik eta Escape Room Bilbao 1803 jokoaren bitartez bisitariek ongi pasatuko dute benetako gertaeretan oinarritutako abentura bat biziz. Plana osatzeko, museoko Nave 9 kafetegian otordu ederra egin daiteke eta Itsasmuseumeko terrazan musika emanaldiak antolatzen dira. Itsasmuseumi buruzko argibide guztiak www.itsasmuseum.eus webgunearen bidez jakin daitezke.


Summary: GOZATU Gorbeiako naturagune zoragarriaz mendiko bizikletan. Gorbeia Jomuga Turistikoak Gorbeia Bira Bike Tour egitasmoa abiatu du. Gorbeia mendiaren inguruko naturagune paregabeaz gozatzeaz gain, altxor ugari aurki daitezke, bizikletan txango ederrak eginez.

Araba eta Bizkaia artean, euskal mendizale guztiek maite duten Gorbeia mendia dago, gurutze ezagunaz apainduriko tontor ezagunarekin, eta inguruan, parke natural zoragarri bat, paradisu natural bat. Herri xarmagarriak biltzen dituen naturagune aparta da, paisaia liluragarriez, ondare aberatsaz, eraikin ikusgarriez, kulturaz eta gastronomiaz gozatzeko ezin hobea. Gorbeia Jomuga Turistikoak prestatu duen Gorbeia Bira Bike Tour ibilbidearen bidez, hori guztia ezagutu daiteke, mendiko bizikletarekin txango ederrak eginez, horretarako aproposak diren bidexketan barrena. Bizipen ahaztezinak izango dira bisitarientzat. Horretaz guztiaz gozatzeko, ibilbidea hainbat etapatan egitea gomendagarria da.

Baserri eta eraikin txundigarriak ikus daitezke. GORBEIA-EUSKADI

Ehun kilometro inguruko ibilbide zirkularra da. Murgiatik abiatu eta Legutiora doan tarteak ez du desnibel handirik, eta edonork egiteko egokia da. Ibilbideari jarraituz, berriz, Legutiotik Orozkora joateko eta Orozkotik Murgiara itzultzeko tarteak zailagoak dira, desnibel handiagoa dute, baina mendiko bizikletan ibiltzen ohituta dagoenak ez du arazorik izango, are gutxiago bizikleta elektriko batekin ibiltzen bada. Gorbeia Bira bi egunetan egitea interesgarria da, eta beste egun batean Gorbeia mendiaren tontorreko gurutzera igo daiteke, Zarate herritik abiatuta. Ibilbidea ezin hobea da toki benetan eder eta interesgarriak ikusteko. Besteak beste, Areatza, Legutio eta Otxandio herrietako herrigune historikoak, baserri txundigarriak, Sarriako zubi ezaguna, Kurtzeganeko menhirra eta Araneko harria —biribila, gurutze greko bat zizelkatua dauka—. Halaber, aipagarriak dira Orozko, Ibarra, Burbona, Sarria, Murgia, Zarate, Zaitegi, Ondategi, Gopegi, Etxaguen, Elosu eta Oleta herriak, txikiak eta politak. Herritarrek esku zabalik eta atsegin handiz hartzen dituzte bisitariak. Sarrian Parketxea dago, Gorbeiako parke naturaleko interpretazio zentroa.

Bizikletaren gainean, naturaz eta ondareaz goza daiteke Gorbeia Bira Bike Tour ibilbidean. Irudian, Sarriako zubia. GORBEIA-EUSKADI

Gorbeiako parke naturalean askotariko konfigurazio geologikoa eta biologikoa duten lekuak daude. Horrela, hegoaldean dago aberastasun hidrologikorik handiena, eta aipagarriak dira Baias eta Zubialde ibaiak eta Urrunagako eta Albinako urtegiak. Landaredi eta geologia aldetik, parkean toki arrokatsuak daude, Arraba bezalako larre zabalak, harizti eta pagadi hostotsuak —Albertiako, Altubeko, Izartzako eta Presazelaiko pagadiak ikusgarriak dira—, eta Itzinako biotopo babestua bezalako eremu karstiko harrigarriak. Zerbitzuak Ibilbidea Otxandiotik hasiz gero, bizikleta elektriko bat Axpe Ebike enpresari alokatzeko aukera dago 625-70 20 19 telefono zenbakira deituta. Gainera, bizikleta elektrikoak beste edozein tokitan alokatzeko aukera dago, Ebike by Vialkiren zenbakira deituz (607-19 71 30). Gorbeia Bira Bike Tour esperientziaz erabat gozatzeko, ibilbidean zehar edo ibilbidetik hurbil, otordua egiteko eta ostatu hartzeko toki bikainak daude: Murgiako La casa del Patron eta Nagusi hotel-jatetxeak, Areatzako hotel-bainuetxea, Zeanuriko Etxegana hotela, Etxegorri landetxea eta Otxandioko Koikili aterpetxea. Argibide guztiak jaso daitezke Gorbeia Jomuga Turistikoaren webgunearen bidez eta Wikloc plataformaren bidez


Summary: Eibarko zezen plaza berdegune bat jartzeko botako duten iragarpena «gaizki-ulertze» bat izan da, udalaren arabera. Azken zezenketa 2009. urtean egin zuten han. Kirola egiteko erabiltzen da gaur.

Zezen plaza laster botako dutela adierazi zuen Eibarko Udalak (Gipuzkoa) duela bi aste. Libre geratuko diren 5.000 metro koadroen inguruan berdegune bat jarriko zutela iragarri zuen erakundeak, ohar baten bidez. Deigarria egin zitzaion askori erabakia, PSE alderdiak gobernatzen baitu udala, eta alderdi horretako idazkari nagusi Eneko Andueza baita zezenketak jendaurrean defendatzen dituzten politikari bakanetako bat Euskal Herrian.

Baina udalak atzera egin du azken egunotan, eta jarrera aldatu du, Gipuzkoako Hitza-ri esan dionez. Oharra «txarto ulertu» zela adierazi dute, eta hedabideekin harremanetan ibili direla euren jarrera «argitzeko». Azaldu dutenez, planean ez dago zezen plaza botatzea. Berdegunea egiteko asmoa dagoela bai, baina horrek ez duela esan nahi zezen plaza nahitaez bota behar dela, «inguruan» ere egin daitekeelako. Lehiaketa publiko bat zabalduko dute orain, eta arkitektoek aurkeztuko dituzte proposamenak. Egitasmorik interesgarrienak plaza eraistea eskatzen badu, orduan erabakiko dute botatzea.

Gipuzkoako Hitza-k luze eta zabal landuko du gaia ostiralean argitaratuko den erreportaje batean.

Anduezaren alderdikideek argudiatu dutenez, plaza ez da behar bezain beste erabiltzen. Azken zezenketa 2009. urtean egin zuten. 2012. urtetik, kirola egiteko bi kantxa daude hondarrean: bat teniserako, eta beste bat futbolerako edo saskibaloirako. 3.300 ikuslerentzako eserlekuak ditu plazak.

Haatik, plazaren azpiko orubea balio handikoa da. Gune zabala eta laua da, halako gutxi dituen hiri ezin trinkoago batean. Eraikina botatzeko eta parke bat egiteko erabakiarekin herritarren bizi kalitatea hobetzeko apustua egin duela esan zuen udalak duela bi aste. «Ohiturak aldatzen ari dira, eta gero eta gehiago eskatzen dira gune zabalak eta kalitatekoak», idatzi zuen Jon Iraola alkateak (PSE).

1903. urtean zabaldu zuten Eibarko zezen plaza. 1936ko gerran kalte handiak pairatu zituen, eta berreraiki egin behar izan zuten. Azken hamarkadetan, udala etengabe saiatu da plazari eusten. Estaliriko plaza egiteko egitasmo bat egin zuten, baina ez zen gauzatu. 2009. urtean, udalak erabaki zuen botatzea, bestelako ikuskizunak eta jarduerak ere egiteko aukera emango lukeen eraikin bat altxatzeko. Baina zezenketazaleak gero eta gutxiago dira, eta, azkenean, plaza bota edo ez bota, zezenari adarretatik heldu beharko diote.


Summary: Natura, kultura eta ondare aberatsa Tolosaldean. Naturaz, kulturaz eta ondareaz gozatzeko hainbat bisita egin daitezke Tolosaldean. Paisaia txundigarriz inguratuta, askotariko plan ederrak egin daitezke familiarekin edo lagunekin tradizio handiko eskualde honetan.

Tolosaldean, begi bistakoa da naturarekin eta inguruarekin dagoen lotura. Tradizio handiko eskualde bat da, ohiturak eta bizitzeko moduak bizi-bizirik mantendu diren Euskal Herriko txoko bat, eta naturak hamaika jarduera egiteko aukera eskaintzen du, pasaia zoragarri batean. Guztira, 28 herrik osatzen dute eskualde hori, eta Gipuzkoako eskualdeen artean herri gehien duena da. Kopuru handi horrek balio izugarria ematen dio eskualdeari, herri guztiek baitituzte beren ondarearen parte diren istorioak eta ezaugarriak, eta den-denak baitira Tolosaldearen aberastasunaren parte. Hernioko atea Alkizan eta Asteasun plan berezi bat egin daiteke. Goizean, esaterako, mendira joan. Hernio-Gazume mendigunea Tolosaldearen bihotzaren parte handi bat da, babes bereziko gunea. Bertan, balio ekologiko handia duten hainbat habitat eta espezie ezagutu daitezke. Alkizako plazatik abiatuta, zailtasun ezberdineko hiru ibilbide daude. Hernio inguruan, Fagus Alkiza Hernio-Gazumeko Interpretazio Zentroa dago. Alkizan bertan, hain zuzen. Hernio-Gazume babestutako eremuaren nondik norako guztien berri ematen du, eta ibilbide gidatuak egiteko aukera ere eskaintzen du. Mendi bueltaren ostean, Alkizako Ur Mara museoa bisitatzea da aukeretako bat. Naturan murgilduta dago, eta Koldobika Jauregi artista ezagunak egindako obra ikusgarriez goza daiteke. Eskulturen edertasuna, errekastoen xuxurla eta zuhaitzen hostoen dantzek mundu magiko batera eramango ditu bisitariak. Ur Mara museoak familia eta ume taldeentzako tailerrak egiteko aukera ere ematen du. Bisita gidatuak aldez aurretik erreserbatu behar dira, 609-465 942 telefono zenbakira deituta edo mail@urmara. com helbide elektronikoa idatzita. Ondoren, arratsalde ezin hobea igaro daiteke Bernardo Atxaga idazle ezagunaren literatur mundura daraman Asteasuko Muskerraren Bidean paseotxo bat eginda, Asteasuko paisaietan oinarritu baitzen hainbat lan idaztekoan. Bi kilometroko ibilbide laburra da, nork bere kasa egin dezakeena. Bernardo Atxagaren istorioak jasotzen dituzten informazio panelak daude ibilbidean, eta egilearen beraren azalpen grabatuak entzun daitezke zenbait paneletan agertzen diren QR kodeen bidez. Irteera Asteasuko goiko auzoan dago, Pello Errota eskolaren ondoan. Hortik aurrera, lurrean margotutako musker urdin txikiek gidatuta egiten da bidea.

Familia bat, Muskerraren Bidean. OTARDI LANDA ATERPETXEA

Galdutako argiaren bila Amezketako altxor ezkutuak eta kultura ezagutzeko bisita gidatua da Argi galduaren bila, ahoz aho transmititu den ondare immaterialaren berri jakiteko. Argizaiolak dira protagonistak: hildakoen omenezko kandelaren taulak. San Bartolome eliza da tradizio hori mantentzen duten azken elizetako bat. Hilobiak lurrean daude, eta senide bakoitzaren aulkia hilobiaren gainean dago. Amezketan, Pello Zabala gunea zabaldu berri da, Amezketako ondare kulturalaren eta naturalaren interpretazio zentroa. Besteak beste, argizaiolei, Aralar mendilerroari, Arritzagako haran glaziarrari, Zazpiturri iturburuari eta Fernando Amezketarra bertsolari eta plazagizon ospetsuari buruzko informazioa ematen du. San Bartolome elizako argizaiolak ezagutzeko bisitaren abiapuntua bertatik egiten da. Halaber, errota bat duenez, talo tailerrak ere eskaintzen ditu, eta inguruan egurrezko mahaiak dauzka, naturaz eta errotaren ondotik jaisten den errekaren soinuaz lasai gozatu ahal izateko. Talo tailerra, Argi galduaren bila bisita gidatua nahiz Pello Zabala gunea bisitatzeko, aurrez erreserbatzea ezinbestekoa da, 657-370 156 telefonora deituta edo whatsapp bat bidalita.

Pello Zabala guneko errota. AMEZKETAKO UDALA

Arritzagako haran glaziarra Natura maite dutenek ezagutu beharrekoa da Aralar mendilerroan dagoen Arritzagako haran glaziarra. Itxura alpinoa duen haran eder eta aberatsa da. Izan ere, Euskadiko glaziar bakarrak utzitako arrastoak eta 900 metroko altueran kokaturik dauden Burutzunzineko antzinako kobre meategiaren ondarea gordetzen ditu. Ibilbide eder bat egin daiteke Aralarko txoko hau ezagutzeko, Amezketako San Martinetik abiatuta. Kobrearen ustiapenean, Burutzunzineko meategia oso garrantzitsua izan zen Euskal Herrian, eta baita Iberiar penintsulan ere, historiaurreko kobrezko meatzaritzan. Haran horretan dauden baliabideak oso baliagarriak izan dira, eta, ondorioz, hainbat ustiapen egitasmo ekarri ditu. Horiek aztarna handiak utzi dituzte paisaian: lurraren kareharrian irekitako zulo artifizialak, bokaminak, lurpeko galeriak irekitzeagatik eratorritako hondakinen metaketak… Bide zaharrei jarraituta, bisitariak azken 4.000 urteetako kobre meatzaritzak utzitako arrasto txundigarriak ikus ditzake. Meategien aztarnak Arritzaga errekaren eskuineko hegalean daude. Galerietan, kobre zainak ustiatzen ziren, eta mineralak birrindu —birrindutako minerala biltegiratzeko eraikina da gaur egun ikusten dena—, eta ibai ondoan garbitzen zuten —garbitzeko guneak eta makineria gordetzeko tailerrak kontserbatzen dira—. Bagonetetan kargatu, eta aireko kable bidez garraiatzen ziren Amezketara. Gaur egun Buruntzunzingo mendi aterpe moduan erabili eta ezagutzen den eraikina meategien ustiapenaren azken fasean lan egin zuten meatzarien bizileku izan zen. Informazio gehiago, www.tolosaldea.eus webgunean.


Summary: Uriartek ikertu egingo du Aviñak sare sozialetan izandako jokabidea. Hark duela 9-10 urte idatzitako txio homofobo eta matxistak zabaldu dira sareetan. Hautagaitzak «onartezintzat» jo ditu, eta haien egiazkotasuna baieztatu nahi du.

Jon Uriartek gaur aurkeztu du bere kirol proiektua, Athleticeko presidente hautatzen badute ezarriko duena. Bertan espero zen jakinaraztea nor izango zen bere apustua gizonezkoen lehen taldearen aulkirako. Baina ez da hala izan: «Oraindik ez dugu izena emango. Kirol proiektuaren mezua indartu nahi izan dugu, bestela arreta beste leku batera joango zen. Datozen 24-48 orduetan jakinaraziko dugu, kanpainaren dinamiken arabera. Baina argi dugu gure filosofiarekin eta San Mameseko zaleek gustuko duten joko motarekin bat etorri behar duela: intentsitate handikoa eta zuzena».

Hiru izen aurkeztu ditu: Carlos Aviña izango da futboleko zuzendaria, Sergio Navarro Lezamako zuzendaria eta Xabier Arrieta emakumezkoen kirol zuzendaria. Litekeena da, hala ere, Aviñarena airean egotea. Izan ere, sare sozialetan duela 9-10 urte hark idatzitako hainbat txio homofobo eta matxista zabaldu dira, eta Uriarteren hautagaitzak horiek ikertuko ditu. «Horien egiazkotasuna ikertuko dugu, eta harekin hitz egingo dugu. Behin hori eginda, erabaki bat hartuko dugu, eta Athleticeko zaleei jakinarazi». Hautagaitzarentzat «onartezinak» dira txioak. «Talka egiten dute hautagaitza osatzen dugun pertsonen printzipioekin eta balioekin».

Aviña mexikarra da, 31 urte ditu eta Amerika Mexikon eta Circulo Brujasen egin du lan. Futbolari lotutako datuen analisian aditua da. «Argi utzi nahi dugu teknologiak ez dituela pertsonak ordezkatuko. Baina horien bidez ahalik eta errendimendurik onena lortu nahi dugu jokalari bakoitzarengandik». Teknologiaren erabilera hori harrobitik hasiko da, arlo fisiko, tekniko eta psikologikoan jokalari bakoitzaren hobekuntza bilatzeko. Izan ere, Uriarteren kirol proiektuaren oinarrian jokalaria egongo da, modu indibidual batean. Horrekin batera, jokalariak ere balioetan hezi nahi dituzte.

Sergio Navarrok, berriz, Vila-realen, Levanten eta Rubin Kazanen egin du lan, eta, Aviñaren antzera, big data-n aditua da. Arrietak azken hamabost urteetan Bizkerren egin du lan, eta argi du Bizkaiko harrobian eragin behar dela, eta klubekin elkarlanean aritu proiektua garatzen eta hazten segitzeko.


Summary: Kontsumitzaileen legeak ez du «elementu berritzailerik», Kontseiluaren arabera. Euskalgintzaren Kontseiluak ohartarazi du legearen oinarria sustapena izateak hizkuntza eskubideak ez bermatzea eragin dezakeela. 33 zuzenketa egin dizkio Eusko Jaurlaritzaren lege proiektuari.

«Arautzea saihestu» du Eusko Jaurlaritzak Kontsumitzaileen eta Erabiltzaileen Estatutuaren lege proiektuarekin, Euskalgintzaren Kontseiluak kritikatu duenez. Horrenbestez, Jaurlaritza lantzen ari den lege proiektuak ez ditu bermatuko hizkuntza eskubideak, Kontseiluaren arabera, eta, are, zenbait atzerapauso ere baditu 2003an onartutako legearekin alderatuta. Gardena da balorazioan: «Legebiltzarrak eztabaidatuko duen zirriborroak elementu berritzailerik jasotzen ez duela ondorioztatu dugu. Are gehiago, hainbat kasutan aurreko legeak jasotako elementuak ezabatu ditu, eta, beraz, hizkuntza eskubideen bermea zailagoa izango da».

Kontseiluak gogorarazi du hizkuntza eskubideak sustapenaren menpe uzteak ez betetzeko arriskua dakarrela: «Eskubideen aitortzak eta eskubideen bermeak arau egingarriak behar dituzte; bestela, homilia hutsa izango dira». 33 ekarpen egin dizkio lege proiektuari, eta gaur aurkeztu ditu Paul Bilbao Kontseiluko idazkari nagusiak, Eusko Legebiltzarreko Merkataritza, Kontsumo eta Turismo Batzordean. Bi norabidetan kokatzen dira zuzenketak, Bilbaoren esanetan; batetik, hizkuntza eskubideen «zehar-lerrotasuna» aintzat hartu eta gainerako eskubideetan ere txertatu nahi izan dutela azaldu du, eta, bestetik, 2003ko legeak zituen elementuak «berreskuratu» nahi izan dituztela, iritzita horietako hainbat «aurrerakoiak» zirela.

Hizkuntza eskubideek badute atal berezitu bat lege proiektuan, baina Kontseiluak salatu du gainerako ataletan ez dela ikuspegi hori txertatu. Izan ere, atal horretatik kanpo hizkuntzari buruzko hiru aipamen baino ez daude. Horietatik aparte, inon ez da ageri hizkuntzari buruzko aipamenik, ezta «kontsumitzaileen eta erabiltzaileen hainbat eskubide eta horien bermerako mekanismoak zehaztean» ere. Kontseiluak ondorioztatu du lege proiektuak ez duela kontuan hartzen bi hizkuntza ofizial daudela, eta, beraz, «jasotzen diren elementu guztiak hizkuntza batean zein bestean bermatu beharko liratekeela».

Gainera, salatu du hizkuntza eskubideei buruzko atal berezituak 6/2003 Legearekin alderatuta «atzerako urratsak ekar ditzaketen ezberdintasunak» dituela. Ondasunei eta zerbitzuei buruzko informazioari dagokionez, esaterako, lege proiektuak ez du zehazten informazio hori erabiltzaileek euskaraz jaso ahalko dutela. Hori gerta dadin bermatzeko, Kontseiluak hainbat artikulutan ekarpenak egin ditu, informazioa «hizkuntza ofizialetan» jaso ahalko dela zehaztu dadin.

Araban, Bizkaian eta Gipuzkoan araututako jatorri izendapeneko edo kalitate izendapeneko produktuak aurkeztean ere euskararen derrigortasuna kendu dutela salatu du Kontseiluak. 2003ko legeak produktu horien «nahitaezko datuak eta borondatezko informazio gehigarriak» gutxienez euskaraz agertu behar zirela zioen, baina hala arautzen zuen artikulua ezabatu egin zuen Patxi Lopezen gobernuak, 2012an. Hala ere, «berriz indarrean jartzeko modukoa» da, Kontseiluaren esanetan. Kontseiluari «kezka» sorrarazi dio, halaber, «euskara ikusezin bihurtzeko aukerak». Izan ere, lege proiektuan hainbatetan aipatzen da dokumentuak-eta euskaraz, gaztelaniaz edo ele bitan jasotzeko aukera, eta beldur da planteamendu horrek soilik gazteleraz idatzitako informazioak zabaltzeko modua emango duen.

Betebeharrak, gutxiagok

Hizkuntza betebeharrak izango dituzten enpresak zehaztean ere sumatu du atzerakada Kontseiluak. 6/2003 Legearekin alderatuta «entitate batzuk» desagertu egin direla azaldu du: «Euskara lan-harremanen eremuan eta jendaurreko arretaren eremuan baliatzeko berariazko diru laguntzak jasotzen badituzte soilik ezarriko die derrigortasuna». 2003ko legeak, berriz, diruz lagundutako edozein entitateri ezartzen zien betebeharra, ez soilik euskararekin lotutako diru laguntzak jasotzen zituztenei.

Zer betebehar izango duten, horretan ez dator bat Kontseilua, gainera, «sustapen politikak» soilik aipatzen baitira.

Arau hausteak zehazten dituen kapituluaz ere kexatu da Kontseilua, hizkuntza eskubideen urraketak horietatik kanpo uzten baititu zirriborroak: «Beste eskubideen urraketekin edo betebeharrekin ez bezala, hizkuntza eskubideak lasai asko urratu ahal izango dituzte enpresek, ez baita inolako neurririk hartuko».

Gaubeka, eskubide urraketez

Bilbao ez ezik, Agurne Gaubeka Hizkuntza Eskubideen Behatokiko zuzendaria ere izan da Eusko Legebiltzarreko batzordean. Kontsumitzaileen eta erabiltzaileen eskubideez aritu da, eta horietan ohikoak izaten diren hainbat urraketa zerrendatu ditu. Eremu pribatuan esku hartu beharra ere defendatu du, eskubideok bermatu ahal izateko: «Sarritan zabaldu da gure gizartean agintariek ez dutela, hizkuntzari dagokionez, eremu pribatua arautzerik. Horixe izan da gurea bezalako hizkuntzen erabilerari oztopoak jartzeko baliatu izan den aitzakietako bat».

Hizkuntza Eskubideen Adierazpen Unibertsalean oinarrituta, Gaubekak gogorarazi du hizkuntza komunitate orok duela bere hizkuntzan jarduera sozioekonomiko guztietan aritzeko eskubidea. Gainera, hori bermatu ezean, herritarrei hizkuntza eskubideak ez ezik, bestelakoak ere urratzen zaizkiela nabarmendu du. Halaber, adierazi du «zentzurik» ez duela euskara ofizialtzat jotzeak eta herritarrei euskaraz egin dezaten eskatzeak, «horretarako espaziorik eskaintzen ez bazaie».


Summary: Errusiak Lituaniari ohartarazi dio «ondorio larriak» jasango dituela Kaliningradeko pasabidea blokeatzeagatik. EBk Errusian duen enbaxadoreak zehaztu du blokeo horrek Moskuri ezarritako zigor sortaren barruan dauden salgaiei soilik eragiten diela

Errusiak Polonia eta Lituania artean duen lurraldea da Kaliningrad —500.000 biztanle—, eta Vilniusek lurralde horretako salgaien pasabidea blokeatzeko hartutako erabakiak erabat asaldatu du Errusia, bi herrialdeen arteko krisi diplomatiko bat pizteraino. Horiek horrela, Kremlinek Lituaniari ohartarazi dionez, Baltikoko herrialdeak «ondorio zuzenak eta larriak» jasango ditu. Hala jakinarazi du gaur Errusiako Segurtasun Kontseiluko idazkari Nikolai Patruxevek. Haren arabera, blokeo horrek Kaliningradeko inportazio osoaren %50i eragingo dio.

Jokaleku horretan, Europako Batasunak Errusiak duen enbaxadore Marcus Ederer Errusiako Atzerri Ministerioarekin batzartu da, Moskun, krisia baretzeko asmoz. Edererrek zehaztu duenez, Lituaniako Gobernuak Kaliningradera doazen oinarrizko produktuen zirkulazioari ezarritako blokeoak EBren zigor sortaren barruan dauden salgaiei soilik eragiten die.

Nolanahi ere, Kremlinek mehatxutzat jo du Lituaniak hartutako erabakia. «Errusiak, zalantzarik gabe, erantzuna emango dio ekintza horri, eta Lituaniako herritarrek gogotik nozituko dute hori. Neurriak aztertzen ari gara, eta luze gabe ezarriko ditugu», ziurtatu du Patruxevek, Kaliningradetik bertatik, Interfax berri agentziak jasotakoaren arabera. Horrez gain, Vilniusi egotzi dio nazioarteko zuzenbidea urratzea eta Mendebaldeari men egitea. Era berean, eskatu du Kaliningradeko pasabidea «berehala» irekitzeko.

Adierazpen horien aurretik, Anton Alijanov Kaliningradeko gobernadorearekin bildu da, «garraioaren irisgarritasun arazoez» eztabaidatzeko. Halaber, lurralde horretako energia sistemaren etengabeko funtzionamendua bermatzeko neurriei buruz hitz egin dute, baita eskualde hori eta Errusiako beste eremu batzuk lotzen dituen itsaspeko zuntz optikoaren linearen mantentzearekin lotutako arazoei buruz ere.


Summary: Gasteizko tranbia Salburua auzoraino iritsiko da 2023ko udaberrian. Lanek 24,8 milioi euroko aurrekontua dute: %65 Eusko Jaurlaritzak finantzatzen du, eta gainerakoa, Gasteizko Udalak eta Arabako Diputazioak, erdi bana.

Bi urte igaro dira Gasteizko tranbia Salburua auzora eramateko lanak hasi zirenetik, eta azken txanpan dira obrak. Gaur, lanak bertatik bertara bisitatu dituzte Iñaki Arriola Eusko Jaurlaritzako Lurralde Plangintza, Etxebizitza eta Garraio sailburuak, Ramiro Gonzalez Arabako ahaldun nagusiak eta Gorka Urtaran Gasteizko alkateak. Florida kalera joan dira eguerdian, obra bisitatzeko. Tranbiaren adarra eraikitzeko, 24,8 milioi euroko inbertsioa egin dute Eusko Jaurlaritzak, Arabako Foru Aldundiak eta Gasteizko Udalak, elkarrekin. Jaurlaritzak lanen %65 finantzatu ditu, eta aldundiak eta udalak, berriz, %35 erdi bana. Eusko Jaurlaritzaren esku dagoen Euskal Trenbide Sarea erakunde publikoa ari da tranbia Salbururaino eramateko lanak egiten. Luzapen hori Florida kalean egingo da, eta, horretarako, astelehenetik aurrera moztu egingo dute bide horren eta Jose Lejarreta kalearen arteko elkargunea. Lan horiek ekainaren amaieratik irailaren hasiera bitarte egingo dira.

2023. urteko udaberrian estreinatu nahi dute Salburura doan tranbiaren adarra; aurretik, Eguberrien ostean, probak egiten hasiko dira. Espero da tranbiaren ibilbide berriak 30.000 gasteiztar baino gehiagori zerbitzua ematea. Adar berria 2,5 kilometro luze da, eta bost geltoki berri edukiko ditu. Tranbiaren plataforma egokitzeko lan ia denak amaituta daude: Florida kalea, Iliada pasealekua eta Salburuko bulebarrean ibilgailuen trafikorako galtzadek harturiko eremua murriztu egin dute, eta tranbiak hartuko duen espazioa, bidegorri zati berriak eta espaloiak handitu egin dituzte. Gaur jakinarazi dute tranbiaren plataformaren eraikuntza eta trenbidearen muntaketa «oso aurreratuta» daudela. Orain, tranbiaren bidearekin lotzeko Florida kalean dagoen tarteaz gain, trenbideen muntaketa osoa osatzeko tarte batzuk amaitzea baino ez da geratzen: hala nola Iliada eta Salburua kaleen arteko eta Aerodromoko pasealekuaren eta Martxoaren 8ko etorbidearen arteko zatiak.


Summary: Macronek gogoeta prozesu bat hasi du legealdian zer egin erabakitzeko. Frantziako presidenteak kontsultak hasi ditu oposizioko alderdiekin; LRk berretsi dio «itun logiketatik» kanpo dagoela. Estatuburuak ez du onartu Borne lehen ministroaren dimisioa.

Asanbleako gehiengo osoa galdu ondoren, Emmanuel Macron Frantziako presidentea gehiengo baten bila ari da: maniobretarako garaia da. Egoera, ordea, hain da desberdina, bestelakoa, Macronek ez baitaki zer egin, zer ereduri jarraitu, eta horregatik nahi izan du ekimena berriz hartu. Frantziako estatuburuak duela hilabete batzuk iragarri zuen «metodo berri bat» nahi zuela agintzeko, eta, azkenean, boto emaileek behartu dute hori garatzera. Estatuburua ez da oraindik mintzatu jendaurrean bozen emaitzez eta horiek utzitako testuinguruaz; oraingoz, gogoeta prozesu batean baitago legealdian zer egin argitzeko. Agintaldirako itun bat izan daiteke aukera bat; akordioak kasuz kasu negoziatzea, bestea; eta behe ganbera desegin eta bozetara deitzea, hirugarrena.

Macronek gaur abiatu ditu kontsultak oposizioko alderdiekin, horiek agintaldiari begira duten ikuspuntuaren eta estrategiaren berri izateko. Aldi berean, gobernua Matignonen elkartu da, eta, bilera horren ondoren zenbait ministrok azaldu dutenez, badirudi Frantziako presidenteak gehiengo bat osatzea duela lehentasun; horretarako, bozketa bakoitzeko haren aliantzarenak ez diren beste 45 diputaturen babesa beharko du.

Bruno Le Maire Ekonomia ministroak esandakoaren arabera, Macron eta haren lantaldea «gobernatzeko prest» daude, eta Frantziako presidentearen aliatu eta Modem Mugimendu Demokratikoa alderdiaren buruzagi François Bayrouk gehitu duenez, estatuburua «bide bat bilatzen ari da sekuentzia hau baliagarria» izan dadin Frantziarentzat. «Ahalik eta gehien hurbildu behar gara batasun nazionalera», esan du Bayrouk.

Printzipioz, LR Errepublikanoak eskuindarrarekin —64 diputatu ditu— aliatzea litzateke pausorik errazena Frantziako presidentearentzat, baina LR-ren buruzagi Christian Jacobek —uztailean utziko du kargu hori— Macroni aurrez aurre berretsi dio «itun logiketatik» kanpo daudela. Hori bai, ate bat irekita utzi du: «Ez ditugu inoiz blokeatuko erakundeak».

Antzeko mezua izan du Frantziako presidentearentzat PS Alderdi Sozialistaren lehen idazkari Olivier Faurek. Haren ustetan, Macronek ez duenez gehiengo osorik Asanblean, «bizitza politikoa parlamentarizatu beharko du» estatuburuak: «Emmanuel Macroni esan diot herrialdea ez dagoela blokeatuta».

Behe ganberako auziaz gain, Frantziako presidenteak erabaki behar du nolakoa izango den hurrengo gobernua. Hango hedabideek gaur jakinarazi dutenez, Elisabeth Borne lehen ministroak dimisioa aurkeztu zion Macroni, baina hark ez zuen onartu, gobernuak «lanean eta jardunean» jarrai dezan. Halere, ikusteko dago Bornek legealdi osoan jarraituko duen karguan; behintzat, Olivia Gregoire eledunak gaur azaldu du datorren astera arte segituko duela gobernuburu postuan.

Talde parlamentarioak

Diputatuak atzo eta gaur iritsi dira Asanbleara, eta bihar osatuko dituzte talde parlamentarioak —Borne datorren astean elkartuko da horietako presidenteekin—. Printzipioz, ezkerreko alderdiak ez dira talde bakarrean elkartuko, PCF Frantziako Alderdi Komunistako diputatu Andre Chassaignek gaur berretsi duenez. Zehazki, itsasoz haraindiko sei diputaturekin batera, komunistek «gutxienez hemezortzi» ordezkari politikoko talde bat eratuko dute behe ganberan.

Jean-Luc Melenchon LFI Frantzia Intsumisoko buruzagiak egin zuen proposamena, atzo, baina Fabien Roussel PCFren idazkari nagusia ideia horren kontra agertu da gaur ere; PSk eta EELV Europa Ekologia-Berdeek ere iritzi bera dute. Hortaz, ezustekorik ezean, Marine Le Penen RN Batasun Nazionala izango da oposizioko lehen alderdia.


Ikatzaren aroa luzatu egingo da

Summary: Ikatzaren aroa luzatu egingo da. Alemaniak, Herbehereek eta Austriak ikatz gehiago erreta konpentsatuko dute Errusiako gas hornidura txikitu izana. Europak %53 bete ditu gas biltegiak, eta %80ra iritsi nahi du irailaren 30erako.

Ministro ekologista bati egokitu zaio erabakia iragartzea. Igandean, Robert Habeck Alemaniako Ekonomia ministro berdeak jakinarazi zuen larrialdiko lege bat indarrean jarriko zuela zentral termiko batzuk berriro irekitzeko. «Mingotsa da, baina uneotan ezinbestekoa da gasa gutxiago erabiltzea», argudiatu zuen Habeckek. Errusia Alemaniaren gasaren iturria ixten hasi ahala —Nordstream 1 gasbideko isuria %40 apaldu du, arazo teknikoak argudiatuta—, Alemania beste aukera batzuen bila ari da argindarra ekoizteko, eta iturririk zikinenaren alde egin du, gogo txarrez bada ere.

Habeckek azaldutakoaren arabera, hurrengo bi urteetan hamar gigawatt argindar gehiago ekoizteko baimena emango diete zentral termikoei, eta, horrela, ekoizpenaren heren bat sortuko da ikatzaren bidez. Maiatzaren amaieran, 31 gigawatt ekoizteko gaitasuna zuten ikatza erretzen duten zentral termikoek. Azken urteetan, Berlingo gobernuek energia berriztagarrien aldeko apustu handia egin dute, eta, hala, urteko lehen hiruhilekoan iturri berriztagarriek bete zuten argindar beharren %50.

Nuklearrari adio

Gas gutxiago erretzeak utzitako hutsunea ez ezik, zentral nuklearrak ixteak ekarriko duen lau gigawatten galera ere konpentsatuko du ikatzak. Izan ere, Errusiako gasarekiko mendekotasuna hautsi nahi izateak ere ez du aldarazi energia nuklearrari 2022 amaieran agur esateko plana. Angela Merkel gobernuburu zela erabaki zuten azken hiru erreaktoreak 2022ko abenduan itzaltzea, eta Berdeak kide dituen gobernu batek nekez har zezakeen kontrako erabakirik, batez ere kontuan hartuta mugimendu antinuklear bat izan zela hasieran.

Zentralen jabe diren energia konpainiek ere ez dute kontra egin, erreaktoreak irekita jarraitu dezaten egin beharreko inbertsioak eta hartu beharreko segurtasun neurriak garestiegiak izango liratekeelako.

Austriak eta Herbehereek ere bai

Alemania ez da klima larrialdiaren eta energia segurtasunaren artean aukeratu behar eta gehiago kutsatzea erabaki duen bakarra. Austriako Gobernuak Mellacheko zentral termikoa berriro pizteko akordioa izenpetu du Verbund konpainia elektrikoarekin. 2020an itxi zuten Mellach, Austriari geratzen zitzaion azken zentral termikoa.

Herbehereek, berriz, ez zituzten itxi zentral termikoak, baina horien gaitasunaren %35 soilik baliatzen zuten, CO2 isuriak kontrolatzeko. Orain, baina, 2024 bitartean ikatz gehiago erretzeko baimena izango dute. Ikusteko dago gobernuak atzera egingo ote duen zentral horiek 2030ean ixteko aginduari dagokionez.

Baliteke Italia izatea halako neurriak iragartzen dituen hurrena.

Erabaki horiek guztiek ezinegona eragin dute Bruselan, Europako Batasunak klima aldaketaren aurka hartutako konpromisoak betetzea zailtzen baitu. Ursula von der Leyen Europako Batzordeko lehendakariak estatu kideei gogorarazi die badaudela beste bide batzuk Errusiako gasaren hutsunea betetzeko, hala nola energia berriztagarrietan gehiago inbertitzea eta gas kontsumoa apaltzea. Haren datuen arabera, aurtengo lehen lau hilabeteetan gas kontsumoa %9 txikiagoa izan da iazkoaren aldean.

Gas biltegiak, beteago

Olaf Scholz Alemaniako gobernuburuak onartu du oker bat izan zela gas hornitzaile bakarrarekiko mendekotasun handia izatea —gerraren aurretik, Alemaniak gasaren %55 ekartzen zuen Errusiatik—, eta, orain, hornitzaile gehiago lortzen ari da. Gaur, EnBW konpainiak iragarri du kontratu bat sinatu duela hogei urtez GNL gas natural likidotua AEBetatik inportatzeko.

Itsasontziz likido moduan iritsitako GNLa berriro gas bihurtzeko lantegirik ez dago gaur egun Alemanian, baina Scholzek agindu du lau plataforma flotagarri izango dituela negurako. Gainera, gas biltegiak betetzen ari da, neguan hornidurarik falta ez dadin. Gaur egun %56 daude beteta, baina abendurako %90 izatea da helburua, Habeckek azaldu duenez. Erreserba horrek bizpahiru hilabeteko kontsumoa bermatzen du negu arrunt batean.

EB osoan ari dira orain biltegiak betetzen. Azken datuek diote 588 terawatt-ordu gas daudela, edukieraren %53,4. Beste 292 terawatt-ordu geratzen zaizkio EBk irailaren 30erako bere buruari jarri dion %80ko edukiera betetzeko. Hau da, 3.000 gigawatt-ordu egunean; azken asteetan, egunero 4.000 eta 5.000 gigawatt-ordu artean sartu dira.


Summary: Duela hamar urte itxi zuten Pasaiako zentrala.

Euskal Herrian jada ez da geratzen ikatza erretzen duen zentral termikorik, 2012ko azaroan itxi baitzuten Pasaiakoa (Gipuzkoa). Bi urte lehenago beste CO2 isurle nagusietako bat itzali zuten, Santurtzin (Bizkaia) fuel-olioa erretzen zuen zentrala.

Espainiak 2019 hasieran itxi zituen bere azken ikatz meategiak, eta orduan zituen hamabost zentral termikoen erdiak itxi ditu orduz geroztik. Baina azken asteetan lan betean egon da guztien artean handiena, As Ponteskoa (Coruña, Galizia), tarte luze batean itzalita egon ostean.

Berez, joan den astean 45,7 gigawatt ekoitzi zuen ikatzak, aurtengo kopururik handiena.


Summary: Mercedeseko zuzendaritzak sindikatuei egotzi die inbertsio plana grebarekin «boikotatu» nahi izatea. Greba «zentzugabea» eta «kaltegarria» dela iritzi dio. Langile batzordearen gehiengoak deituta, bihar hasiko dituzte lanuzteak. 5.000 langile inguru daude deituta.

Gasteizko Mercedes Benzen zuzendaritzak ez du begi onez hartu sindikatuek grebara jo izana. Uste du ez dela «koherentea» ekainaren hasieran iragarritako 1.200 milioi euroko inbertsio planari lanuzte «zentzugabe» eta «kaltegarriekin» erantzutea. Eta sindikatuei egotzi die lan hitzarmenaren negoziazioak «boikotatu» nahi izatea.

Izan ere, bihar hasiko dituzte lehen lanuzteak Gasteizko plantan. Guztira, ia 5.000 langile daude deituta grebara. ELAk, LABek eta ESK-k batetik, eta CCOOk eta UGT-k bestetik, elkarretaratze bana egingo dute goizean eta arratsaldean. Hala ere, manifestazioa elkarrekin egingo dute eguerdian, fabrikatik hasita.

Lantegiko arduradunek langileei barne ohar bidez azaldu dietenez, lanuzteetara deitzeko erabilitako arrazoiak lan hitzarmenaren negoziazio prozesuari «boikota egiten saiatzeko estrategia gisa» baino ezin dira ulertu. Eta sindikatuei egotzi die langileen artean «tentsio egoerak» sortu nahi izatea. «Ez du inondik inora hitzarmenaren akordioa erraztuko», ohartarazi diete.

Zuzendaritzaren iritziz, gainera, greba «kaltegarria» da lantegiaren interesentzat, eta ohartarazi du erdieroaleak eta gainerako osagaiak beste planta batzuetara bideratuko dituztela, horrek ekoizpenean eragin ditzakeen ondorioekin. Edonola ere, langileei gogorarazi die instalazio guztiak martxan mantenduko dituela eta lan egin nahi duten guztiek izango dutela horretarako aukera.

Greba bereizita, manifestazioa elkarrekin

Manifestazio bateratua egingo dute bihar, baina langile batzordea zatituta dago, eta nork bere protestak antolatu ditu datozen egunetarako. Biharkoaz gain, ELA, LAB eta ESK-k beste bost greba egun antolatu dituzte datorren asterako: astelehenetik ostiralera egingo dituzte. CCOOk eta UGTk, berriz, hilaren 29rako deitu dute hurrengo lanuztera. Eta beste hiru egun egingo dituzte uztailean, zer egunetan oraindik iragarri ez badute ere.


Summary: Beste urtebetez luzatuko du Jaurlaritzak COVID maileguen gabealdia. Elkargik, Europako Inbertsio Bankuarekin, finantzaketa lerro bat abiatu du 3.000 langile arteko enpresentzat, eta 30 milioi banatu ditu dagoeneko.

Euskal enpresa sarea goranzko joeran ikusten du Elkargik, «erronkaz eta mehatxuz beteriko egoera bat» bada ere oraingoa. Mehatxu horietako bat da enpresa askok orain hasi behar dutela itzultzen pandemiaren garaian hartutako COVID maileguak, oraindik jasandako kaltea leheneratzerik izan ez dutenean. Horiei mezu itxaropentsu bat eman die Elkargik: Eusko Jaurlaritzak beste urtebetez luzatuko du mailegu horien gabealdia.

Gaur egin du Elkargi elkarrekiko berme sozietateak 32. Enpresa Topaketa, Donostiako Kursaalean. Josu Sanchez Elkargiko presidenteak eta Zenon Vazquez zuzendari nagusiak 2021ari eta 2022ko lehen seihilekoari erreparatu zieten, sozietatearen balantzea eskainiz.

Iazko jarduera 370 milioi euroko finantzaketarekin itxi zuen Elkargik. Gehienbat industriara eta zerbitzuetara (%54) bideratu zuten, baita merkataritzara (%15), eraikuntzara (%12), kulturara (%9), ostalaritzara (%6), garraiora (%2,5) eta lehen sektorera (%1,5) ere.

2022ko lehen seihilekoan, Elkargiren jarduera %20 handitu da iazkoaren aldean; jada 183 milioi finantzatu ditu. Erdia baino gehiago (%55) inbertitzeko izan da, eta hamarretik lautan industria enpresak izan dira hartzaileak.

COVID maileguak

Pandemia puri-purian zela, 2020an enpresei likidezia errazteko maileguak eman zituen Elkargik, Eusko Jaurlaritzarekin batera. Orduan, 10.000 enpresa inguruk jo zuten sozietatera, finantzaketa bila. Bost urtean itzultzeko maileguak ziren, urtebeteko gabealdiarekin —dirua itzultzen hasteko epea da gabealdia—. Iaz, ordea, Elkargik eta Jaurlaritzak epea luzatu zien 5.000 enpresari: mailegua sei urtean itzultzeko aukera eman zieten, bi urteko gabealdiaren ostean.

Gabealdia uztailean amaituko zaie enpresa horiei. Halere, Vazquez zuzendari nagusiak iragarri du datozen asteetan Jaurlaritzak dekretu bidez urtebetez luzatuko duela gabealdia: «Ez dugu beharrik ikusten, baina badira zailtasunak dituzten enpresak». Ehunka gutxi batzuek eskatu dute hori. Hortaz, amortizazioa ordaintzen hasteko epea 2023ko uztailean hasiko da hala eskatu duten enpresentzat. Mailegua sei urtean itzultzeko epeak bere horretan jarraituko du.

Programa berriak

Elkargik martxan ditu beste zenbait finantzaketa bide ere. Europako Inbertsio Bankuarekin batera, 3.000 langile arteko ETEak ez direnen finantzaketa lerro bat abiatu du; «akordio historikotzat» jo du Sanchez Elkargiko presidenteak. Dagoeneko 30 milioi euro banatu ditu 30 proiektu ingurutan, eta beste hogei hitzartuko ditu aurki, 50 milioi eurora iritsiz.

Bestalde, urte hasiera aldera ekin zion Elkargik industriako enpresen hazkunderako lerro berriari, Europako Next Generation funtsen ekarpena baliatuz. 1,5 milioi eurorainoko maileguak eskaini ditu, interesik gabe, komisiorik gabe eta zortzi urtean amortizatzeko. Gaur arte 120 proiekturi lagundu die, 40 milioi euro inguru banatuz. Aurrekontua amaitu arte izango da indarrean programa hori, baina «agortzetik urrun» dago inbertsio funtsa.


Summary: Brufau: «Akatsa da erregai fosilak demonizatzea».

Elkargiko zuzendariak eta kideak ez ezik, nazioarteko hainbat aditu izan dira gaur Enpresa Topaketan; tartean, Antonio Brufau Repsoleko presidentea. Trantsizio energetikoaz aritu da Bufrau, eta adierazi du erregai fosilen prezioen gorakada Ukrainako inbasioa baino lehenagotik bazetorrela. Hein handi batean, Europak «jasangarritasuna lehenetsi» duelako, «albo batean utziz» lehiakortasuna eta hornidura segurtasuna. «Gerra honetan galtzaile bat dago Ukrainarekin batera: Europa. Ez dugu energiarik, eta badirudi ez dugula nahi».

Deskarbonizazioaren bidean, Europak «lider globala» izatea nahi duela gaineratu du Brufauk, hark baino gehiago kutsatzen duten herrialdeak badira ere: «Zaila izango da arazoa konpontzea tokiko politikekin, globalekin baino».

Politika «maximalista» horien adibide bat eman du Repsoleko presidenteak: 2035ean erreketa motorra debekatzearena. Horren aurka agertu da, eta Euskal Herrian erabaki «neutroa» ez dela adierazi du. «Arduratsua denak erabaki dezala non eta nola erosi. Lehiatu daitezela ibilgailu guztiak».

Brufauren arabera, emisioen beherakada ezin da eman «industriaren kaltetan», hori ez delako etorkizuna. «Erregai fosilak demonizatzea akats izugarria da, hemen izango direlako bai bihar, bai 2050ean». Hirutan bildu zituen CO2 emisioak murrizteko egin beharrekoak: garapena eta energia kontsumoa bereiztea, karbono gutxiago isurtzen duten energiak bilatzea, eta jada emititzen diren karbono emisioak harrapatzea.


Adar gaztetik kimu berria

Summary: Adar gaztetik kimu berria. Zizpa Gaztetxeak Baionako besta alternatiboak aurkeztu ditu: uztailaren 27tik 31ra. Usaiakoak baino garbiagoak eginen dituzte, protokolo feminista martxan ezarriko eta larunbateko bazkaririk gabe.

Baionako bestek badute plan B: Baionako besta alternatiboak Patxa plazan. Bertaratzen denak euskal musika eta giroa atzemanen ditu, beti bezala: besta herrikoi, euskaldun eta feministak. Azpimarratu dute euskararen eta euskal kulturaren erakuslehio izan behar direla Baionako bestak. Patxa plaza animatuan eman dituzte 2022ko Baionako besta alternatiboen berri, musikaren besta ospatu aitzintxo.

Lukas Hiriartek azpimarratu du hiru urtez bestarik egin ez izanak eragin diola antolaketari. Alde batetik, Baionako Zizpa gaztetxean belaunaldi berria etorri baita: “Gazte asko jin da eta zaharragoek utzi dute. Kide gehiago gara eta biziki gazteak”.

Bertzalde, gehitu du pandemiaren eraginez behar izan dituztela berrasmatu eragiteko manera berriak: “Testuingurua berezia izanen da aurten, bestetan jende gehiago”. Hala ere, lagun kopuru emendatzeak ez die xuxenean eraginen Baionako besta alternatiboei: “Patxa plazan espazioa mugatua denez, berez mugatuko da ere jende kopurua: plaza betea delarik, betea da. Baina Baionako bestak orokorrean jendetsuagoak izanen dira”. Hartara, bereziki aurten protokolo feminista aplikatuko dute Patxa plazan, balizko eraso batean erasotzailea kanporatuz. “Jende gehiagorekin horrelako erasoek probabilitate handiagoa dute, bestak eroagoak izan ohi baitira”.

Besta alternatiboak eta ingurumena eskuz esku joanen dira, zainduko baitute arlo hori bereziki: “ Gure ildo ekologistari garrantzi gehiago ezarri nahi diogu, idorteak kontutan hartuta ohartzen ari gara klima aldaketak baduela eragina denetan, Baionan ere, beraz oroitarazten dugu Baionako besta kontsumistak baduela horretan ere eragina”. Lili Iriartek zehaztu du jadanik badutela usaia tokiko mozkinak saltzeko, baina horrez gain, aurtengo berritasuna salatu du: “Indar berezia eginen dugu apainketan: material berrerabilia erabiliz, plastiko gutxiago, banderola gutxiago... Geroz eta gehiago proposatuko dugu halakorik, antolaketa hobetuz, urtez urte, gure aztarna ekologikoa murriztera engaiatu baikara ”. Zizpa gaztetxeko kideek besta herrikoi eta arduratsuak nahi dituzte, baina horretarako, herritarren parte hartzea beharrezkoa dela uste dute, orain ez bezala, herritar talde “murritza” baita antolatzaile: “Herritarrak kontsumitzaile soilak bezala kontsideratuak dira, eta horrek gain kontsumoa eta arduragabekeriak eragiten ditu”.

Egitarauari dagokionez, asteazkenean gaualdi “lasaiagoa” iragarri dute, Ødeiren kontzertuarekin.

Ortzegunean “cover” gaualdia kantuak berrartzen dituzten taldeek animatuko dute. “Ortziralea eta larunbata zinez euskal kantu eta giroan geldituko dira”, azpimarratu du Iriartek. Baztertu gabe gauero “kalitatezko” DJak ariko direla. Presoen aldeko igandeko bazkaria ere juntatuko zaio egitarauari. Eta, ortzegunean, haurren egitaraua animatuko du Gaia elkarteak, euskal jokoak proposatuz.

Larunbateko bazkaria lekutu dute egitarautik: “Gazteen egunean bazkaria egiten genuen, aurten, ordea, ez; geroz eta jende gutiagok baitzuen parte hartzen”. Segur aski pintxoak prestatuko dituztela.


Joseba Tapiak Adarra saria jaso du

Summary: Joseba Tapiak Adarra saria jaso du. Donostiako Viktoria Eugenia antzokian egin dute saria emateko ekitaldia. Artistak kontzertua eman du ondotik, lagunez inguraturik.

Artistaren eskuek laztandu dute garaikurra jadanik. Azkenerako, Joseba Tapiak jaso du Adarra saria. Donostiako Udalak Donostia Kulturaren bitartez ematen du saria, eta artistaren ibilbideari gorazarre egitea du helburu. Hala azaldu dute arratsean Donostiako Viktoria Eugenia antzokian eginiko ekitaldian. Hainbat lagun bildu dira Tapiak eginak laudatzeko eta ospatzeko.

Eta baita zuzenean gozatzeko ere. Oholtza gaineko egonaldia ez da mugatu garaikurra jaso beharreko tartera. Tapiak kontzertua eman du gero, eta kantuz girotu du antzokia, miresmen begiradak parean.

«Nola, ba? Beste asko daude-eta ni baino lehenagokoak...», aitortu zion Tapiak BERRIAko kazetari Andoni Imazi, saria jasoko zuela jakindakoan zer sentitu zuen galdetutakoan. Haren hitzetan, zur eta lur utzi zuen albisteak, eta pozik hartu du gaur.

Ikusi gehiago: «Eszenatokira itzuli nahi nuen berriz»