Summary: «Osasun publikoaren kontrako delitua» izango da gaixorik bozkatzea. Ordiziako koronabirus agerraldiarekin lotutako beste lau kasu atzeman dituzte. Denera, 31 dira Araban, Bizkaian eta Gipuzkoan baieztatutako positiboak, eta herritar bat hil da koronabirusaren eraginez. 160 herritar inguruk izango dute debekatua gaur bozkatzea. Nafarroari dagokionez, Tuteran hiru kasu gehiago atzeman dituzte, eta Iruñean zortzi positibo agertu dira.

Eusko Jaurlaritzako Osasun sailburu Nekane Murgak azaldu du azken 24 orduetan 31 COVID-19 kasu atzeman dituztela PCR proben bidez: bi Araban, hamabi Bizkaian eta hamazazpi Gipuzkoan. Gainera, herritar bat hil da koronabirusaren eraginez. Ordiziako agerraldiari lotutako kasuei dagokionez, orain arte atzemandakoak 70 dira; 45, herrian egindako PCR probekin. Azken orduetan beste lau kasu baieztatu dituzte han, baina beste hiru kendu orain arteko zenbaketatik, foku harekin lotuta ez daudelakoan. Murgaren esanetan, horiek Lleidako (Herrialde Katalanak) foku batekin lotuta egon daitezke.

Murgak eta Estefania Beltran de Heredia Segurtasun sailburuak biharko hauteskunde egunari buruzkoak izan dituzte hizpide nagusia. Ezarritako gomendioak betetzeko dei bat egin dute biek: botoa etxetik prestatuta eramatea, pilaketak ekiditea eta metro eta erdiko distantziak mantentzea. Hori guztia maskara erabiltzeko betebeharra ahaztu gabe. Segurtasun sailburuak gaineratu du neurri bereziak hartu dituztela biharko; besteak beste, mahaiak handiagoak izango dira, mahaikideen arteko distantzia bermatzeko, eta seinaleak ezarriko dituzte hautesleek ere tarteak mantendu ditzaten.

COVID-19a duten herritarrei ezarritako debekuaren inguruan, Murgak argudiatu du «osasun publikoko» arrazoiengatik dela, eta berdin jokatzen dela bestelako gaixotasun infekzioso batzuk dituzten gaixoekin ere. Denera, 160 lagun inguruk ezingo dute euren botoa eman bihar: orain COVID-19a dutela baieztatu dietenak dira. Kopuru horrek, ordea, ez du bat egiten egun gaixotasun horrengatik ospitaleratuta dagoen eri kopuruarekin. Murgak arrazoitu du ospitaleratuta dauden gaixo ugarik izan badutela botoa emateko aukera, COVID-19agatik ospitaleratuta izan arren, jada gaixotasuna zabaltzeko arriskurik ez badute. Kasu horietan, gaixo bakoitza artatzen duen mediku taldeak baloratu beharko luke eria prest dagoen edo ez bozkalekura joan eta berriz ospitalera itzultzeko. COVID-19agatik zainketa intentsiboetako unitateetan dauden sei gaixoen adibidea erabili du Murgak, esanez horietako lauk —jada gaixotasuna kutsatu ezin dutenak— «ahal izanez gero» botoa ematera joateko aukera izango luketela.

Eskubide hori erabili ezingo dutenei buruz, Beltran de Herediak azaldu du «osasun publikoaren kontrako delitu bat» egingo luketela bozkatzera joanez gero. Gaineratu du horiek etxean geratzeko betebeharra dutela, «gaur, bihar eta etzi».

Posta bidezko botoaren gorakada

Segurtasun sailburuak hauteskundeei buruzko hainbat datu ere eman ditu prentsaurrekoan. Denera, 1.794.313 lagun daude bozkatzera deituak, 2016ko bozetan baino 10.800 gehiago. Igoera nabarmenena, ordea, posta bidezko botoaren igoera izan da: 125.000 lagunek baino gehiagok egin dute eskaera. «Inoizko eskaerarik handiena», azaldu du Beltran de Herediak.

Datu horiez gain, aurtengo bozetan duela lau urte baino 42 hautesleku gehiago egongo dira, eta 85 mahai gehiago.

Nafarroan: Tutera eta Iruñea

Nafarroako osasun agintariek ere eman dute koronabirusaren azken datuen berri. Tuteran hiru kasu gehiago atzeman dituzte, eta dagoeneko 34 dira positiboak. Gainera, Iruñean beste agerraldi bat atzeman dute, eta zortzi positibo agertu dira. Joan den astelehenean, San Fermin bezperan, Iruñean egindako hamaiketako batekin zerikusia dute positibo horiek. Kasu horiei dagokienez, positibo gehienak gazteak direla jakinarazi du gobernuak. Guztira, Nafarroan beste 27 positibo atzeman dituzte azken orduetan, baina ez da hildakorik egon koronabirusaren eraginez.


Summary: Baskoniak Tonye Jekiri pibota fitxatu du. Euroligako bigarren erreboteatzaile onena izan da denboraldi honetan jokalari nigeriarra. Asvel Villeurbanne taldetik dator.

Hirugarren fitxaketa egin du Baskoniak datorren sasoirako: Tonye Jekiri pibota (Lagos, Nigeria, 1994). Frantziako Asvel taldean aritu da sasoi honetan, eta Euroligan errebote gehien hartu duen bigarren jokalaria izan da, 7,5ekO batez bestekoarekin. 8,7 puntu sartu ditu partidako. Bi denboraldirako tratua egin du Baskoniarekin.

Aurretik, Gasteizko taldeak Rokas Giedraitis hegaleko lituaniarra fitxatu zuen, eta atzo bertan eman zuen Alec Peters hegal-pibotaren fitxaketaren berri. Bi sasoitarako sinatu du talde arabarrarekin. Hiruko marratik espezialista da estatubatuarra. Gainera, NBAn eta Euroligan esperientzia du Petersek. Aurreko denboraldian Turkian aritu da, Anadolu Efesen. Peters eta Pollonararekin, Tornike Xengeliak utzitako postua dagoeneko lotuta du Baskoniak.


Donostiarra nagusi etxean

Summary: Donostiarra nagusi etxean. Eusko Label ligako hirugarren jardunaldian, Donostian, etxeko taldea izan da azkarrena, eta bigarren bandera astindu du liga nagusiaren historian. Euskotren ligan, Oriok bandera irabazi eta sendotu egin du lehen postua.

Donostiarrak estropada historikoa izan du gaur etxean, Eusko Label ligako hirugarren jardunaldian bandera astindu baitu. Bigarren garaipen du liga nagusian, aurrenekoa iaz Getxon lortu baitzuen. Azkeneko txandatik irabazi du estropada, eta bigarren luzearen erdialdean eman die kolpea txandakide zituen Santurtziri, Oriori eta Urdaibairi. Hegan egin du popareko luze horretan. Hirugarrenean ere dotore joan da, baina ziabogan ezbeharra izan du Ioritz Orbegozo aurrekalariaren arraun txikiarekin, hautsi egin zaiolako. Horregatik edo Oriok eta Santurtzik estutu egin dutelako, aldeak txikituz joan dira, baina sekula ez du arriskuan izan garaipena Donostiako taldeak. Azkenean, Santurtziri 10,90 segundo atera dizkio, eta 11,26 Oriori.

Itsasoa txarra zegoen arraunerako, haize olatu petral eta deserosoarekin, eta ezustea Isuntzak eman du, lehen txandan irabazle izan denak. Laugarren sailkatu da gaur, eta ohorezko txandan egingo du arraunean bihar Zierbenan (12:00). Kontrako aldean ere izan dira espero ez ziren emaitzak: Hondarribiak bederatzigarren egin du gaur, eta Zierbenak seigarren. Bi talde horiei ia ihes egin die ligak. Izan ere, Santurtzi liderrak (lehen aldiz da aurreneko postuan liga nagusian) 15 puntu ateratzen dizkio Hondarribiari, eta Orio bigarrenak 14. Donostiarra da hirugarren sailkatua, Oriorekin berdinduta.

Euskotren ligan, Orioren bigarrena

Oriok sendo jarraitzen du Euskotren ligan, hirugarren jardunaldian ere garaile izan delako. Donostiako estropada irabazi du, aurreko astean Coruñan (Galizia) jokatutako bietan egin zuen bezala. 4,80 segundo atera dizkio Arraun Lagunaki, 9,90 Hondarribiari, eta 11,74 Donostiarrari.

Sailkapenean, handitu egin du aldea Oriok bigarrena den Donostiarrarekiko, bost puntukoa delako orain. Hondarribiari sei ateratzen dizkio, eta zazpi Arraun Lagunaki. Laugarren jardunaldia bihar izango dute Zierbenan (Bizkaia), 11:40ean.


Berriro mugimendu bat espetxe arloan

Summary: Berriro mugimendu bat espetxe arloan. Hilabeteetako etenaren ondoren, Espainiako Espetxeetako Erakundeek zazpina Euskal Herriratze, gerturatze eta hirugarren gradu agindu dituzte azkenaldian.

Etxerat elkarteak atzo jakinarazi zuen Espainiako Espetxeetako Erakundeek beste bi euskal preso gerturatu dituztela Euskal Herri inguruko kartzeletara —Josune Oña Alacant I-eko espetxetik (745 kilometro) Logroñokora (170 km) eta Gari Arruarte, Almeriakotik (1.005 km) Soriakora (260 km)—, eta bi horiekin, Madrilek azkeneko lau astean, hilabeteetako eten bati bukaera emanda, euskal presoei dagokienez 21 mugimendu egin ditu.

PSOE 2018ko ekainean Espainiako Gobernura iritsi zenean, batez ere urte hartako azaroan hasi zen euskal presoen mugimendu batzuk egiten. 2019an Espainiako Gorteetarako bi hauteskundeak egoteak —apirilean eta azaroan— geldialdi bat ekarri zuen, eta ondoren segitu zuen geldialdiak COVID-19agatik. Duela aste batzuk hasi ziren berriro mugimendu batzuk egiten. Hala ere, Espainiako Gobernuak oraindik ez du iragarri espetxe politikaren aldaketa.

Ekainaren hirugarren astetik aurrera bost Euskal Herriratze egin ditu Madrilek: Francisco Jose Ramada (Iruñera, Murtzia I-etik), Kepa Arronategi (Aita Menni Arrasateko zentrora, Zueratik), Igor Gonzalez Sola (Iruñera, Soriatik), Jagoba Codo (Martutenera, Logroñotik) eta Fernando Alonsorena (Martutenera, Villabonatik), eta iragarriak ditu Sebas Etxaniz (Martutenera, Villabonatik) eta Oier Urrutiarena (Langraizera, Logroñotik). 2018ko udatik 2019 amaitu arte bost Euskal Herriratze egin zituzten Espetxeetako Erakundeek.

Gerturatzeak, zazpi izan dira ekainaren erditik aurrea: Alvaro Arri Pascual (Burgosera, Castellotik), Asier Mardones (Logroñora, Alacantetik), Gorka Lupiañez (Logroñora, Topasetik), Jose Luis Barrios (Zuerara, Granadatik) eta Asier Rodriguezena (Soriara, Granadatik), eta aipatutako Josune Oña eta Gari Arruarterena. 2018ko udatik 2019 bukatu arte 26 euskal preso hurbildu zituzten Euskal Herri inguruko kartzeletara.

Joan den apiril bukaeratik zazpi euskal presori eman diete hirugarren gradua: Jagoba Codo, Fernando Alonso, Xabier Agirre, Jose Ramon Foruria, Sebas Etxaniz, Txus Martin eta Oier Urrutiari. 2018ko udaztik 2019 amaitu arte, bosti.

BERRIAren datuen arabera, espetxean 239 euskal preso daude gaur egun: Euskal Herrikoetan 8 —2, zentroan—, Espainiako Estatuko besteetan 195 eta Frantziakoetan 36.


Summary: Manifestazioa egin dute Siemens Gamesaren Agoizko lanpostuen defentsan. Agoizko Siemens Gamesaren fabrika itxi ez dezatela eskatu dute ehunka lagunek Iruñean, eta Nafarroako Gobernuari eskatu diote langileak eta eskualdea babestu ditzala.

Agoizko Siemens Gamesa ez itxi. Ehunka pertsonak manifestazio zaratatsua egin dute gaur arratsaldean, Iruñeko geltoki zaharretik Nafarroaren jauregiraino. Hara iritsitakoan, Ainara Lizarragak hitz egin du enpresa batzordearen izenean: «Agoizko Gamesako langileak gure indar guztiekin borrokatuko gara enpresaren erabakia baliogabetzeko».

Langileen ustez, gainera, foru gobernuak badu zeresana arazo honetan. Haien arabera, Siemens Gamesa «diru publiko asko jaso duen enpresa da, eta Nafarroako gobernuak ezin du beste alde batera begiratu».

Horregatik hitz hutsak alde batera uzteko, eta «benetako konpromisoak» hartzeko galdegin diote gobernuari. Herriak husten ari direla eta, Nafarroako Gobernuak kezka agertu du askotan; beraz, enpresa batzordeak uste du orain duela kezka hori benetakoa dela adierazteko garaia.


Summary: EAJk irabazi ditu hauteskundeak, 50.000 boto galdu arren. Hamarretik lau boto jaso dituzte, eta hiru legebiltzarkide irabazi dituzte: 31 izango dituzte. EH Bildu da botoetan igo den bakarra; lau eserleku gehiago izango ditu, 22 guztira. Inoizko parte hartze txikiena izan da, eta zazpi puntu jaitsi da: bitik batek bozkatu du. Ordizian eta Zaldibarko hondakindegiaren inguruan, EH Bildu igo da.

Izurri baten erdian egin dituzte Eusko Legebiltzarrerako hauteskundeak Araban, Bizkaian eta Gipuzkoan. Abstentzioa %47 izan da. Ordizian, udal gobernuaren lana saritu dute herritarrek, eta EAJk 350etik gora boto galdu ditu. Zaldibarko hondakindegiaren inguruan ere EH Bilduk egin du gora. EAJ eta PSE jaitsi egin dira botoetan Eibarren eta Ermuan.

* EAJk eta PSE-EEk gehiengo osoa izango dute Eusko Legebiltzarean

* Vox Eusko Legebiltzarrean sartu da

* Legebiltzar berria: 39 emakume eta 36 gizon

* Emaitza guztiak, herrialdeka eta herrika

* Inoizko parte hartzerik txikiena: %53

* Kronika: maskaren azpiko galderak Errenterian eta Ordizian


Inaxi Etxabe bertsolaria hil da

Summary: Inaxi Etxabe bertsolaria hil da. Bertsopaper asko idatzi zituen, eta XX. mendeko emakume bertsolarien aitzindarietako bat izan zen.

Oikiako (Zumaia, Gipuzkoa) Soburutz baserrian 1933an jaioa eta Zarautzera ezkondua zen (Gipuzkoa). Hainbat aldizkaritan argitaratu zituen bertso idatziak, eta Basarriren bertso batzuei erantzunez egindako sorta hau izango da beharbada ezagunena.

Segi irakurtzen 'Urola Kostako Hitza'-n.


Summary: Normaltasunez osatu dituzte mahaiak Ordizian. Denera hamar mahai jarri dituzte 70 positibo dituen herrian.

Ordiziako Udalak adierazi duenez, normaltasunez osatu ahal izan dituzte mahai guztiak Ordizian (Gipuzkoa).

Hasieran, ordezkoei ere eskatu diete bozkalekuetan geratzeko, ziurtatzeko mahaiak osatuko zirela.

Denera hamar mahai jarri dituzte herrian. Azken egunetan 70 positibo baino gehiago atzeman dituzte Ordizian. 6.996 herritar daude bozkatzera deituta.

Beti Alai pilotalekuan daude bozkalekuetako bat. Lekua egokitu dute, pilaketak saihesteko. Horrez gain, Jakintza Ikastolan, Urdaneta eskolako pilotalekuan eta Oianguren institutuan eratu dituzte mahaiak. Nekane Murga Osasun sailburuak eta Estefania Beltran de Heredia Segurtasun sailburuak ezarritako gomendioak betetzeko dei bat egin zuten atzo: botoa etxetik prestatuta eramatea, pilaketak ekiditea eta metro eta erdiko distantziak mantentzea. Hori guztia maskara erabiltzeko betebeharra ahaztu gabe. Segurtasun sailburuak gaineratu zuenez, neurri bereziak hartu dituzte, besteak beste, mahai handiagoak, mahaikideen arteko distantzia bermatzeko, eta seinaleak, hautesleek ere tarteak mantendu ditzaten.

Positibo eman dutenei bozkatzea galarazi die Eusko Jaurlaritzak, «osasunaren aurkako delitua» egingo dutela ohartarazita.


Summary: Lehendakari izateko hautagai nagusiek goizean bozkatu dute. Lehendakarigaietako hiruk —Iñigo Urkulluk, Maddalen Iriartek eta Miren Gorrotxategik— Durangon eman dute botoa, eta izurriak eragindako egoeraren gainetik bozkatzera deitu dituzte herritarrak.

Iñigo Urkullu EAJren lehendakarigaia izan da goiztiarrenetako bat. Durangon (Bizkaia) bozkatu du. «Neurriek segurtasuna bermatzen dute», adierazi du. «Trena lau urtetik behin» pasatzen dela ohartarazi du, eta dei egin die herritarrei horretaz baliatzeko.

«Erantzukizunarengatik» bozkatzeko deia egin du EH Bilduren lehendakarigai Maddalen Iriartek. Durangon bozkatu du hark ere. «Egia esango duen gobernu baten alde» bozkatzeko eskatu du, eta «jendea zaindu eta jendearen osasuna eta berdintasunez bozkatzeko eskubide demokratikoa beste interes ororen gainetik» jarriko duen Jaurlaritza osatzeko.

«Gaur erabakitzen dugu zer osasun sistema nahi dugun etorkizunerako», adierazi du PSE-EEko hautagai Idoia Mendiak, Bilbon botoa ematerakoan.

Elkarrekin Podemos-IUko hautagai Miren Gorrotxategik Durangoko Zabalarra bozkalekuan eman du botoa. Esan du hauteskundeak «ezohikoak» direla, baina eguraldi txarrak beharbada herritarrak bozkalekuetara bultzatuko dituen itxaropena agertu du. Bozekin «gauzen norabidea» aldatzeko aukera dagoela nabarmendu du.

Jose Ramon Becerra Equo Berdeak koalizioko hautagaiak esan du bozkatzea «segurua» dela. Bilbon eman du botoa, eta, nabarmendu duenez, botoarekin «erabakiko dugu krisi honetatik nola aterako garen».

«Segurtasuna» nabarmendu du PP-Ciudadanosen hautagai Carlos Iturgaizek ere: «lasaitasunez» botoa emateko eskatu du, eta ohartarazi du gaurko bozak «oso garrantzitsuak» izango direla datozen urteei begira.


Summary: Hondarribiarentzat eta Donostiarrarentzat lehen bi banderak, Zierbenan. Ama Guadalupekoa ontziak denboraldiko aurreneko bandera irabazi du, lehen txandan lehiatuta. Ez bigarrengoek ezta ohorezko txandakoek ere ezin izan dute hobetu hondarribiarren denbora. Donostiarrak ere lehen garaipena erdietsi du Euskotren Ligan, Oriori azken luzean aurrea hartuta. Santurtzik eta Oriok jarraitzen dute lider Eusko Label eta Euskotren Ligan, hurrenez hurren.

Iritsi dira Hondarribiarentzako eta Donostiarrarentzako denboraldiko lehen garaipenak, Zierbenan, laugarren jardunaldian. Hondarribikoek Coruñako lehen estropada kenduta (lehenak izan ziren), hurrengo bi jardunaldietan ez zituzten haiek esperotako emaitzak erdietsi. Gaur jaso dute saria, ordea. Lehen txandan lehiatu dira, eta aise menderatu dituzte aurkariak. Kontuan hartzeko denbora egin dute, eta bigarren eta ohorezko txandakoek ezin izan dute hobetu Ama Guadalupekoa ontziaren denbora. Donostiarrak, bestalde, bigarren eta azken luzean atzetik aurrerako lan handia egin ostean, gaurko estropadan nagusi izan dira.

Hondarribiak lehen txandatik arraun eginez, atzoko arantza kentzea lortu du. Brankaz zein itzulerakoan bikain aritu da. Irteerako lehen paladetan, Ares pare bat tosta aurretik bazen ere, handik gutxira lehen postuan zen Ama Guadalupekoa. Mikel Orbañanosen taldeak bazekien banderaren lehian ibiltzeko, gutxienez, lehen txandako ontziei minutu erdiko aldea atera behar ziela. Erlojuaren aurkako saioa egin dute, eta amaieran, Aresi 30 segundo atera dizkio. Azken posturako lehiari dagokionez, Kaikuk Ondarroari azken luzean zortzi segundo jan dizkio, eta hirugarren zeharkatu du helmuga. Antiguako Ama azkenaurrekoa izan da gaurko estropadan, Zarautzen aurretik.

Bigarren txandan aritu diren Urdaibaik eta Zierbenak bazekiten Hondarribiak egindako denbora kontuan hartzekoa zela. Indartsu atera dira bi ontziak, eta berehala hartu dute estropada burua. Bizkaitarrekin batera, Cabo eta Zarautz lehiatu dira txanda berean. Aurreneko ziabogara Juan Zunzuneguiren taldea iritsi da lehena, eta Hondarribiak burututako denbora segundo bakarrean hobetu du. Bou Bizkaia ontziak hiru segundoko galera zuen, baina maniobraren ostean, etxekoen pare jartzea lortu du. Hurrengo luzeetan Bizkaiko bi ontziek elkarren arteko lehia estua izan duten arren, hondarribiarren denboretan zenbiltzan. Hirugarren ziabogan, Zierbenakoek lau segundotan hobetu dute gipuzkoarren denbora, baina azken luzean ez dira poparean nahi beste ibili. Garesti ordaindu dute hori etxekoek, eta hala, Hondarribiak burututako denbora baino lau segundo motelago egin dute. Gaurko estropadan hirugarren amaitu dute. Urdaibaik laugarren postuan bukatu du, Cabok zazpigarrenean eta gaurkoan Zarautz izan da azkena.

Lekittarra ohorezko txandako oilarrekin lehiatu da, atzo Donostiako estropadan laugarren eginda. Lehen kalean Orio joan da, bigarrenean Osertz Aldayen taldea, hirugarrenean Donostiarra atzoko irabazlea eta laugarrenean Santurtzi. Ipar-ekialdeko haizea zegoela eta, Torrekua II.ak eta Soterak euren kaleei ederki atera diete etekina. Hala, estropada burua hartzea lortu dute. Gaurkoan, Oriok ez du bere egunik onena izan, zortzigarren amaitu baitu, eta Lekittarrak, berriz, seigarren. Haizeak zertxobait egin du gora, eta ohorezko txandakoek nabaritu dute. Kanpoan itsasoa nahasia zegoen, eta zaila zegoen arraun egiteko. Santurtzi eta Donostiarra lehia bizian heldu dira bigarren ziabogara. Momentu horretan, bi ontziak hiru segundo ziren hondarribiarren atzetik. Iker Zabalaren arraunlariak maniobraren ostean joaldia egin eta Donostiarrarekin zuten abantaila handitzea lortu dute. Baina Ama Guadalupekoaren denbora hobetzea zuten buruan. Azken ziabogara denbora berean iritsi diren arren, itzulerakoan olatuetan ez dira hondarribiarrak bezain beste ibili, eta horrenbestez, bigarren postuarekin konformatu behar izan dute. Donostiarrak,berriz, bosgarren lekuan amaitu du. Sailkapenari dagokionez, Santurtzik jarraitzen du lider, Donostiarra lau puntura duela.

Donostiarra, nagusi

Donostiarrak atzo, etxeko estropadan hartutako kolpea iraultzea lortu du. Izan ere, Maialen Arrazolaren taldea nagusi izan da gaur Zierbenako uretan. Hala, donostiarrek Euskotren Ligako lehen bandera irabazi dute, azken luzean atzetik aurrera egindako lan onari esker. Segundo bateko aldea atera dio Orio bigarren sailkatuari.

Estropada hasi eta berehala hartu du branka Oriok. Haizea ipar-ekialdetik jotzen ari zenez, Xanti Zabaletaren taldeak laugarren kaleari etekina atera eta hiru aurkariei tartea zabaltzea lortu du. Laugarren minuturako oriotarrek bi segundoko abantaila zuten Donostiarrarekiko. Bitartean, lau segundoko galera zuen Hondarribiak, eta sei segundo Arraun Lagunak-ek.

Kanpoko ziabogetara iritsi den lehen ontzia Orio izan da. Bi ontziko aldea ateratzen zion Donostiarrari, baina itzulerako luzean egoera bestelakoa izan da. Natalia Tubioren gidaritzapean, Donostiarra lehen kaletik poparean ongi moldatu da, eta Orioren parean jartzea lortu du, baita estropada burua hartu ere. Olatuen gainean asko gozatu dute, eta ez die garaipenak ihes egin. Orio segundo batera heldu da. Bestalde, azken postua saihesteko borroka bizia izan dute Hondarribiak eta Arraun Lagunak-ek. Azkenean, Donostiako ontziak lortu du hirugarren postua, eta laugarrena, berriz, Ama Guadalupekoa ontziak.

Sailkapen nagusian, Oriok jarraitzen du lider hamabost punturekin. Lau puntuko aldea ateratzen dio Donostiarrari. Arraun Lagunak eta Hondarribia, berriz, zazpina punturekin daude berdinduta. Datorren asteburuan, Getxon (Bizkaia) eta Orion (Gipuzkoa) izango dira estropadak.


Salbazioa, ia ziurtatuta

Summary: Salbazioa, ia ziurtatuta. Eibarrek 0-2 irabazi du Cornellan, Expositok sartutako bi goli esker. Hala, gauean Mallorcak Sevillari irabazten ez badio, ziurtatuta izango du beste denboraldi batez Lehen Mailan segitzea.

Hilabete inguru da ikasturtea amaitu zela ikasleentzat. Modu berezian amaitu ere. Hala izaten ari da futbol denboraldiaren bukaera ere. Eibarren kasuan, nahiko batekin bukatzear da. Mailari eusteko helburua ia ziurtatua du. Mallorcak gauean Sevillari irabazten ez badio, beste denboraldi batez izango da Lehen Mailan. Horri balioa eman behar zaio. Baina distirarik eta jarraitutasunik gabe egin du. Espanyolen zelaian jokatutako partida, denboraldiaren isla izan da. Egin behar zuena egin du, baina ez gehiago. Lehen zatian 0-2 aurreratu da, bi penaltiri esker, baina helburua hatzekin ukituta, bigarren zati kaskarra jokatu du. Etxekoak ez dira hobeto aritu, eta emaitza ez da aldatu. Hori izan da onena.

Itxuraldatu egin egin du hamaikakoa Mendilibarrek. Leganesen aurkako iragan osteguneko hamaikakoarekin alderatuz, bost aldaketa egin ditu. Freskotasuna eta giharra nahi zituen Zaldibarko teknikariak, eta lehen minutuetan lortu du, nahiko erritmo bizikoak izan baitira. Eibar izan da Diego Lopezen atera gerturatzen aurrena. Minutuak aurrera joan ahala, ordea, parekatu egin da neurketa. Espanyol neurria hartzen hasi zaio lehiari, eta Mendilibarren taldearen presioa ondo gainditzen. Baina une horretan iritsi da Victor Lopezek egindako penaltia. Atzelariak eskuz jo du baloia, eta epaileak penaltia adierazi du. Expositok ez du huts egin: 0-1 (25. min.).

Eibarrek oso alde zuen partida. Espanyolek ez zuen ezer jokoan, iragan asteazkenetik Bigarren Mailako taldea baita. Ez zen samurra etxeko jokalarien egitekoa. Pixkanaka bizitasuna galtzear joan da lehia. Eraginkortasunaren alde egin du Eibarrek, norgehiagokaren bila joan beharrean. Ura edateko etena pasatu eta gutxira iritsi da gipuzkoarren bigarren gola. Berriro ere penaltia egin du etxeko taldeak. Oraingo honetan Bernardo izan da baloia eskuarekin jo duena, eta Del Cerro Grandek penaltia adierazi du. Expositok jaurti du berriro ere. Diego Lopezek asmatu egin du, baina aldaratzean gola egin du (36. min.). Lehen zatia amaitzear zela izan du Espanyolek aldea murrizteko abagunea, jokaldi on bat lotzea lortu zuen aukera bakanetako batean. Baina Callerik eskuinetik egindako jaurtiketak langa jo du (43. min).

Hala amaitu da lehen zatia. Bigarrena kaskarra izan da, trabatua. Bi taldeek baloi dezente galdu dituzte zelai erdian, eta gol aukerarik ez da apenas ikusi. Egon direnak ez dira argiak izan, eta gehiago izan dira bi taldeek atzean erakutsita ziurtasun ezarengatik. Minutuak pasatzen utzi du Eibarrek, eta une batzuetan Mendilibar bera ere jokalariekin haserretu da, lehiakortasun apur bat falta izan zaielako. Espanyol, berriz, kamuts eta ideiarik gabe aritu da, eta horri esker Eibarrek ez du sufritu. Bigarren zati horretan etxekoek izan zuten abagune argiena. Baina Raul De Tomasek ez du ezkerrarekin errematatzen asmatu, eta Eibarreko atzelariek ondo atera dute baloia. 81. minutua zen. Azken minutuetan ez da ezer aldatu, eta hiru puntuak poltsikoratuta, ia ziurtzat jo daiteke Eibar Lehen Mailan izango dela datorren sasoian.


Summary: Iruñeko agerraldian 21 kasu atzeman dituzte. Hego Euskal Herrian, guztira 64 positibo erregistratu dira azken orduetan. Eskoriatzan (Gipuzkoa) PCR proban positibo eman zuen gizonezko bat hilik aurkitu dute etxean.

Nafarroako osasun agintariek atzo jakinarazi zuten Iruñean agerraldi bat atzeman zutela, zortzi positibo erregistratu ondoren. Nafarroako Gobernuak emandako azken datuen arabera, dagoeneko 21 dira agerraldi horretako kasuak. Hain zuzen, orain dela astebete Iruñean egindako hamaiketako batekin lotu dituzte positibo horiek. Gobernuak adierazi du askari horretan egon zitezkeen kontaktuak eta ingurukoak ikertzen ari dela, «birusaren transmisio katea» eteteko asmoz.

Tuteran ere agerraldi bat egon zen ezkontza baten ondorioz. Azken orduetan bi kasu gehiago detektatu dituzte agerraldi horretan, eta, gaur-gaurkoz, 36 dira positiboak. Horiez gain, gobernuak ohartarazi du «kutsatze foku mugatuagoak» ere identifikatu dituztela, hala nola Lizarraldean. Guztira, Nafarroan 34 positibo erregistratu dituzte, hildakorik ez da egon eta zaintza berezietako unitatean pertsona bakarra dago.

Eusko Jaurlaritzak ere datuak eman ditu. 28 kasu atzeman dituzte azken orduetan: Araban bi, Bizkaian zortzi, eta Gipuzkoan hemezortzi. Ordiziako (Gipuzkoa) agerraldian, berriz, hiru kasu gehiago identifikatu dituzte, eta dagoeneko 73 dira positibo eman dutenak. Azken positiboetako bat herrian bertan izan da. Hala ere, Jaurlaritzak jakinarazi du hildakorik ez dela egon, eta zaintza berezietako unitatean sei pertsona daudela. Beraz, Hego Euskal Herrian, orotara, goranzko joera dute datuek: 64 izan dira positiboak, herenegun baino sei gehiago.

Eskoriatzan, hildako bat

Eskoriatzan (Gipuzkoa) hiru koronabirus kasu atzeman dira azken egunetan, bertako ostatu bateko bezero batek PCR proban positibo eman ondoren. Etxean hilda aurkitu dute gaur goizean horietako bat. Europa Press agentziak jakinarazi duenez, Eusko Jaurlaritzako Segurtasun Saila positibo horien jarraipena egiten ari da, protokoloari segika, baina gaur ezin izan dira harekin harremanetan jarri. Udaltzaingoa etxera sartu zaio suhiltzaileekin batera, eta hila aurkitu dute gizonezkoa. Auzitegiko medikuak ebatzi du heriotza naturala izan dela.


Summary: Maskara beti jartzera derrigortzea aztertzen ari da Nafarroako Osasun Departamentua. Gutxieneko distantzia mantenduta ere neurri hori ezartzea aztertzen ari da, azken agerraldien joera eteteko.

Maskarak nahitaez erabiltzeko arautze zorrotzago bat lantzen ari dela jakinarazi du Nafarroako Gobernuak, azken egunotan COVID-19 kasuen gorakadak atzeman ostean zenbait tokitan. Iragarri duenez, maskararen erabilera derrigortzea aztertzen ari da, baita gutxieneko distantzia mantentzen den kasuetan ere. Osasun Departamentua zenbait kontsulta egiten ari da zentzu horretan, eta aste honetan eskatuko dio Gobernuari neurri hori hartzeko. Zehaztu du azken positiboak batik bat harreman sozialekin eta familiarrekin lotuta daudela, eta bataz besteko adina asko jaitsi dela. Ekainetik zortzi agerraldi jaso ditu Osasun Departamentuak. Joera hori eten nahi da maskara erabiltzera derrigortuz.

Nafarroako Gobernuak azaldu duenez, Iruñeko agerraldiarekin lotutako positiboak 21 dira jada. Osasun Sailak adierazi duenez, agerraldi berriak agertzearekin batera erabaki zuen barne prozesu bat martxan jartzea. Horretarako, kanpoko aholkulariekin ere hitz egin dute, besteak beste, prebentzio eta babes neurriak aztertzeko. Haren arabera, pauso bat gehiago eman behar da agerraldiei aurre egin ahal izateko eta kutsatzeak saihesteko. Proposamena jada egiten dabiltza, eta aste honetan zehar arauaren epeak eta haren alderdi zehatzak zehaztea aurreikusten dute.

Asteazkenean bilduko da Gobernua. Maskara erabiltzera derrigortzeaz gain, araua hausten dutenei jarriko zaizkien isunak jasotzea ere espero da.


Inoizko parte hartzerik txikiena: %53

Summary: Inoizko parte hartzerik txikiena: %53. Parte hartzea zazpi puntu jaitsi da duela lau urteko datuen aldean. Bizkaian eta Araban, zortzi puntu inguru egin du behera, eta Gipuzkoan, bost puntu.

Estefania Beltran de Heredia Eusko Jaurlaritzako Segurtasun sailburuak eguneko aurrerapenetan iragartzen zutena bete da, eta inoizko parte hartzerik txikiena izan da 2020ko Eusko Legebiltzarrerako hauteskundeetan. Hautesleen %52,8k eman dute botoa, 2016ko bozetan baino zazpi puntu txikiagoa izan da parte hartzea, orduan %60 izan baitzen.

Bozak udako garaian egitea eta, batez ere, COVID-19ak eragindako ezohiko egoera erabakigarriak izan dira. Parte hartzea orokorra baino handiagoa izan da Ordizian, baina han ere nabarmen egin du behera. Botoa ematera deituta zeudenen %55,95ek eman dute —duela lau urte baino bederatzi puntu gutxiago da—.

Lurraldez lurralde, Bizkaian izan da beherakadarik nabarmenena. Parte hartzea %51,9 (-8,5 puntu) izan da lurralde hartan. Araban, %51,6 (-8,1 puntu), eta Gipuzkoan 54,4 (-4,9 puntu). Egunean zehar Eusko Jaurlaritzak eman dituen aurrerapenek erakusten zuten, hain zuzen, parte hartzeak beherakada nabarmena izango zuela.

2016ko datuekin alderatuta, 12:00etarako, jaitsiera ez zen hain handia : %1,3. Ordu horretarako, hautesleen %15,40k bozkatu dute: %13,92k Araban, %14,51k Bizkaian eta %17,53k Gipuzkoan. Arratsaldeko lehen aurrerapenak, ordea, beste zerbait erakutsi du. 17:00etarako botoa emandakoen kopurua 8,4 puntu txikiagoa zen hiru lurraldeetan: %36 gaur, eta %44,3 duela lau urteko bozetan. Gaurkoak, lurraldeka: %33,21 Araban, %36,40 Bizkaian eta %36,67 Gipuzkoan. Halere, beheranzko joera horrek erakutsitakoa baino zerbait txikiagoa izan da, azken hiru orduetan emaniko boto kopurua medio.

Eusko Legebiltzarrerako hauteskundeetako parte hartzearen datuek beheranzko joera argia izan dute mende hasieratik. 2001ekoek izan zuten inoizko parte hartzerik handiena. Orduan, hautesleen %78,97k eman zuten botoa. Ordutik, ordea, nabarmen egin du beherantz, urtez urte. 1994tik lehen aldiz jaitsi da parte hartzea %60tik behera, eta, 1980an lehen aldiz Eusko Legebiltzarrerako hauteskundeak egin zirenetik, inoiz ez da joan gaur baino jende gutxiago botoa ematera.

Aurten, ordea, faktore berri batek areagotu du beherakada: koronabirusak eragindako egoerak. Kutsatzea eragozteko segurtasun neurriak hartu diren arren, herritar ugarik uko egin diote bozkalekuetara joateari. Horren adibide da posta bidezko botoaren igoera, %140 inguru izan baita aurten: 125.000 herritar inguruk eskatu zuten.

Horrez gain, Estefania Beltran de Heredia Segurtasun sailburuak atzo adierazi zuenez, azken egunetan positibo eman duten 160 lagun ingururi botoa ematea galarazi diete. Sailburuak nabarmendu zuen «osasun publikoaren kontrako delitua» egingo luketela bozkatzera joanez gero. Horiekin kontaktuan egon diren ehunka lagun ere bakartuta daude. Horiek, ordea, izan dute bozkatzera joateko eskubidea, hauteslekutik zuzenean etxera itzultzeko baldintzarekin.

Ordizian, zertxobait handiagoa

Azkeneko egunetan antzemandako agerraldi baten ondorioz, Ordizia (Gipuzkoa) izan da koronabirusak eraginik handiena izan duen herrietako bat. 2.300 PCR probatik gora egin dituzte azken astean, eta 73 kasu baieztatu dituzte agerraldi horretan, denak herrian bertan atzeman ez dituzten arren. Boto eskubidea duten herritarren %55,95ek hartu dute parte, duela lau urte baino 9 puntuk gutxiagok.

Emaitzei begiratuz gero, Ordizian EH Bildu izan da gaurko emaitzek indartu duten talde bakarra. Duela lau urte baino 230 boto gehiago lortu ditu koalizio abertzaleak. Orduan garaile atera zen alderdiak, EAJk, 356 boto galdu ditu. Behera egin dute beste hiru alderdi nagusiek ere.


Summary: Maskaren azpiko galderak Errenterian eta Ordizian. Maskara jarrita bozkatu behar izan dute herritarrek, izurri betean. Asteon kasuek izan duten oldarraldiaren harira, Ordiziara begirako lerroburuek aparteko indarra hartu dute.

Izurriak antzaldatu egin ditu jarduera asko, eta gaurko bozetan ere izan dira aparteko ezaugarriak, inoiz ikusi gabeak. Beste jarduera asko egiteko beharrezkoa den moduan, maskarak jantzita eramatea ezinbestekoa izan da, eskuak garbitzeko baliabideak jarri dira, botoa deus ukitu gabe emateko irizpideak eman dira, eta pilaketak eragozteko neurriak; hori horrela izan da botoa emateko antolatu diren leku guztietan. Hara irudia gaur goizean Errenterian (Gipuzkoa); jende ilara zegoen Merkatuzarren jarri dituzten hautetsontzietara sartzeko zain. Hara helduta, mahai bateko kideak dena ondo doala azaldu du: «Hemen, barruan, ez dugula pilaketarik izango agindu digute». Ez da betetzen zaila: toki zabala da, egokia. Kanpoan zailtasunak agerikoagoak izan dira; maldatxo bat igo behar da hara iristeko; justu heltzen ziren hainbat adineko pertsona. Ilaran, elkartasuna: «Pasa lasai: telebistan esan dute lehentasuna duzuela edadeko pertsonek». Lezioa ondo ikasita joan dira herritar asko. Pasadizo hutsez harago, ordea, deialdi honek, galderak utzi ditu: galdera handiak.

Osasuna bermatzeko hartu behar diren neurrien inguruko galdera handiak sortu dira, eta, areago sufragio eskubidearen ingurukoak; izan ere, botoa eman ezinik geratu dira birusaren ondorioz bakartuta dauden herritarrak, eta botoa aski egoera berezian eman ahal izan dute, birusa duten ziur ez dakiten arren, badaezpada ere «prebentzio» neurri gisara bakartuta daudenek. Ehunka pertsona dira erkidego osoan. Galdera zailak sortu dira horren harira: maskarek ezkutatu ezin dituztenak.

Begirada asko Ordiziara (Gipuzkoa) zuzendurik egon dira. Ezin bestela, asteon han COVID-19 kasuek izan duten oldarraldiak —73 positibo daude lotuta dagoeneko horrekin— boz hauen berezitasunak ageriago azaldu ditu herri horretan: biluziago. Hedabide ugari egon dira herrian, goiz-goizetik. Udalak aste osoan argi adierazi ditu bozen «segurtasunaren» inguruko zalantzak, eta aparteko neurriak hartu ditu gaur herritarren osasunean pentsatuz hartutako erabakiak «indartzeko».

Eguerdian, Ordiziako Beti Alai pilotalekuan ibili da Adur Ezenarro alkatea, hauteskundeetarako propio han antolatu dituzten mahaietan. «Eusko Jaurlaritzako Osasun Sailak ez ditu neurri gehigarriak hartu, eta udalak bere gain hartu ditu», adierazi du. Mahaietan dauden pertsonak babesteko estalkiak, babes maila handiagoko maskarak, pilaketak eragozteko aparteko baliabideak, talde kalteberek botoa azkarrago emateko bideak... Udalak sustatutako neurriak izan dira. «Eta eskertu egin didate herritarrek. Izan ere, ordiziarrek behar zuten erantzun ezberdin bat», azaldu du Ezenarrok. Oroitarazi du kasuen oldarraldiari aurre egite aldera, hainbat neurri ezarrita daudela herrian: maskaren erabilera, esaterako, ezinbestekoa da une oro han, tabernetako jarduera ere mugatuta dago, eta beste hainbat espaziotakoa ere bai. Aste osoan ibili da bueltaka udala, osasun baldintzak nola beteko, eta goragoko instituzioekin izan duten harremanari begira, arrangura ezin duela ezkutatu onartu du alkateak; erakunde autonomikoek, «ahaide handia» balira bezala, tokiko erakundeak «goitik» begiratu dituztela sentitu du. Horiek horrela, «tokiko erakundeek duten potentzialtasuna» aintzat hartzera deitu du: «Birus hau leku jakin batera heltzen denean, bertako jakinduria ez erabiltzea guztientzat kaltegarria dela iruditzen zait». Baina osasuna ez zen Ordiziako kezka bakarrik izan atzo; izurriak guztiz zedarritu ditu iragan hilabeteak, eta aski zen atzo goizean alderdi politikoek egin zituzten adierazpenak entzutea egoeraren bereziaz jabetzeko; gehienek «segurtasuna» eta «osasuna» izan zituzten hizpide.

Sufragio eskubidea

Udalak egindako kalkuluen arabera, Ordizian 40 bat lagun geratu dira gaur botoa eman ezinik, COVID-19arekin kutsatuta daudelako. «Gero, berrehundik gora pertsona daude zuzeneko kontaktua izateagatik berrogeialdian, nahiz eta PCR positiboa izan», azaldu du Ezenarrok. «Horiei ez zaie utzi mahaiko kide izaten; botoa ematen, bai». Egoera horiek artegatasuna eta ezinegona sortu dituzte herrian, eta beste biderik ezin ote zen landu: galdera horixe du alkateak. «Deigarria egiten da, gaur egun, XXI. gizaldian, bere gabezia guztiekin, baina baliabide handiak dituen erkidego honetako administrazioa ez gai izatea honelako egoera batean botoa emateko eskubidea bermatzeko». Birusaren ondorioz bakartuta dauden pertsonen gain «zama» handiegia jarri dela ere uste du: «Esan da, esaterako, delitu bat egingo dutela botoa ematen badute. Zuri dagokizu haiei bide bat ematea segurtasunez bozkatzeko, eta, hori eskaini ez, eta gainera oraindik ere erantzukizun gehiago bota nahi diezu pertsona horiei?», galdetu du. Argi du ez dela Ordizian hasten eta amaitzen den arazo bat: «Oso bide arriskutsua ireki dezakete hauteskunde hauek, oso aurrekari arriskutsua izan daiteke».

Galdera handiak plazaratu ditu Ezenarrok. Kalean, igandeetako giroa izan da nagusi: terrazak jendez beteta, eta solaserako giroa. Maskararekin, hori bai, herritar guztiak: etengabe. Kirolariren bat eta umetxoak; beste inor ere ez dabil han maskararik gabe. Kartelak ere edonon ikus daitezke, maskara jantzita eraman behar dela diote: beti.

Botoa ematetik

Botoa ematetik irten den jendearen artean ere, lasaitasun giroa nagusi. Frontoian botoa emanda atera dira bazkaltzeko orduaren inguruan Nekane Apaolaza eta Imanol Otegi. Lasai eman dute botoa. «Hein handi batean, norberaren izaeraren araberakoa da hori», azaldu du Apaolazak. Onartu dute, hori bai, botoa ematera joan aurretik etxean ondo «prestatu» dituztela eraman beharreko guztiak, ez gorabeherarik izateko han tokian bertan. Otegik, hala ere, boz hauen inguruan zalantza handiak dituela adierazi du: «Bertan behera utzi behar lituzkete hauteskunde hauek: debekatu egin beharko lituzkete. Egoera honetan ez ziren egin behar».

Ordu horrexen bueltan, botoa eman eta gero, Mireia Olangua, amama besotik duela atera da «Oso lasai dago dena. Udala oso lan ona egiten ari da». Astean zehar Ordiziaren inguruan zabaldu diren berriek «kezka» sortu dutela onartu du, eta ardura pizte aldera erabili behar direla orain. «Baina ezin gara beldurrez bizi». Botoa eman dutenen artean, ehun urteko andre bat ere bai: Juani Exposito. Etxeko batek lagunduta iritsi da, eta kazetariei adierazi die ahal izan duen orotan jo duela hautetsontzietara: «Gernikako Estatutuaren gaineko boza egin zenetik». Parte hartzea eguerdian batezbestekotik gora ibili da herrian: %19,6.


Summary: EITBren inkestaren arabera, EAJk 30 eta 32 eserleku artean lortuko ditu. Gizakerren galdeketak dio EH Bilduk hogei aulki lortuko dituela; PSE-EEk, hamar eta hamabi artean; Elkarrekin Podemosek, zazpi edo zortzi; PP eta Ciudadanosek, lau eta sei artean; eta Voxek, bat edo batere ez.

Hauteslekuak ixtearekin batera, Gizaker ikerketa etxeak EITBrentzat eginiko inkestaren lehen emaitzak argitaratu dituzte. Galdeketa horren arabera, EAJk 2016an baino bi edo lau eserleku gehiago eskuratuko ditu (30 eta 32 artean), botoen %39,5 bereganatuta.

EH Bilduk ere bi gehiago lortuko ditu: hogei. Hirugarren indarra izango da PSE-EE, azken hauteskundeetan baino eserleku bat, bi edo hiru gehiagorekin (hamar eta hamabi artean); laugarren, Elkarrekin Podemos, hiru edo lau eserleku galduta (zazpi edo zortzi eskuratuko ditu); bosgarren, PP eta Ciudadanosen koalizioa, PPk 2016an lortutakoak baino hiru eta bost ordezkari gutxiagorekin (lau eta sei artean); eta Voxek ordezkari bat edo bat ere ez du izango, inkestaren arabera.

EITBk azaldu duenez, inkesta ez da gaur hauteslekuetan egindakoa: «Uztailaren 9a eta 12a bitartean egin dute, 3.000 herritarri telefonoz galdetuta; mila lurralde bakoitzeko».

Aldaketa gehien, Araban

Gizakerren arabera, aldaketa gehien Araban izango dira. Han, EAJk eta PSE-EEk, bakoitzak, eserleku bat edo bi gehiago eskuratuko dituzte, eta bat irabaziko du EH Bilduk ere. Elkarrekin Podemosek 2016an baino bat gutxiago lortuko du, eta galtzaile nagusia PPk eta Ciudadanosek osatutako koalizioa izango da: bost eserleku beharrean bi edo hiru lortuko ditu, galdeketaren arabera. VOXek herrialde horretan du ordezkari bat lortzeko aukera bakarra.

Bizkaian, EAJk 11 eserleku lortu zituen 2016an, eta orain ere 11 edo hamabi lortuko dituela dio ikerketa etxeak. EH Bilduk ere lehengo ordezkariak mantenduko ditu, bost, eta hiru edo lau izango ditu PSE-EEk; hiru izan ditu azken legegintzaldian. Elkarrekin Podemosek lau izan ditu, eta aurrerantzean bi edo hiru izango dira. Ikerketaren arabera, bat edo bi eskuratuko ditu PP-Ciudadanosek ere —PPk lehen adina, edo bat gutxiago—.

Gipuzkoan ere aldaketa gutxi izango direla dio EITBrentzat eginiko inkestak: ordezkari bat gehiago ematen die EAJ eta EH Bilduri —hamar eta bederatzi, urrenez urren—, eta lehengo berak PSE-EEri, hiru. Ordezkari bat galduko lukete Elkarrekin Podemosek —hiru beharrean bi— eta PP-Ciudadanosek; bi ditu orain, eta bakarra eskuratuko du gaur.

Emaitza guztiak eta parte hartzea, zenbatu ahala.


Summary: Gizonezko bat hil da Diman, bere ibilgailua irauli ostean. Istripuan 14 urteko gazte bat zauritu da, eta Galdakaoko ospitalera eraman dute.

83 urteko gizon bat hil da, gaur eguerdian, Diman, auto istripuan. Baso pista batean zihoala, autoa bidetik atera eta irauli egin dela jakinarazi dute SOS Deiak eta Bizkaiko Suhiltzaileek. 12:45ean gertatu da istripua. Haren 4x4 ibilgailuak ezponda baten kontra jo du eta irauli egin da, Artaun auzoan.

Suhiltzaileak bertaratu dira tokira eta gizona autotik ateratzeko lanean aritu dira; ez dute lortu, ordea, hura bizirik ateratzea. Ibilgailuan 14 urteko adingabe bat ere bazihoan. Zauritu egin da istripuan, eta Galdakaoko erietxera eraman dute.


PPk gehiengo osoa berretsi du

Summary: PPk gehiengo osoa berretsi du. BNG izango da oposizioko alderdi nagusia: hirukoiztu egingo ditu egungo eserlekuak, eta hemeretzi hautetsi izango ditu.

Alberto Nuñez Feijook Galiziako presidente karguan jarraituko du. PPk aurreko hauteskundeetan baino hautetsi bat gehiago lortu du, azken uneko aldaketarik ezean: 42 eserleku. Eroso, beraz, gehiengo osorako 38 eserlekurekin nahikoa baitzuen. Galiziatik iritsi den berritasun nagusia, ordea, ezkerreko alderdien artean geratutako aldaketa izan da. BNG izango da oposizioko alderdi nagusia, hemeretzi hautetsirekin. Parlamentuan sartuko den hirugarren eta azken alderdia PSdeG izango da, hamalau eserlekurekin.

Emaitza horiekin Feijook bere laugarren gehiengo osoa eskuratuko du jarraian, Manuel Fragak lortutakoa berdinduta. Duela lau urte lortutako emaitzak hobetuta egin du: botoen %48,17 (+0,61) eta 42 eserleku (+1). Hura izango da Galiziako Parlamentuan sartuko den eskuineko alderdi bakarra, ez baitute ordezkaritzarik lortu ez Ciudadanosek, ez Voxek.

Aldaketak ezkerretik iritsi dira han. Galicia En Comunek —Podemosen eta IUren babesa du— eta En Mareak —Partido Galeguistak eta Compromiso por Galiciak osatua— ez zuten batera aurkezteko akordiorik lortu, eta orain arte zituzten eserleku guztiak (hamalau) galdu dituzte. Parlamentutik at geratuko dira biak. BNG alderdi subiranistaren mesedetan izango da. Ana Pontonek zuzendutako alderdiak hemeretzi parlamentari izango ditu, azken legealdian baino hamahiru gehiago. BNGren inoizko emaitzarik onenak dira horiek, 1997an lortutako 18en gainetik. Hala, aise hobetu ditu PSdeGren emaitzak ere. Horiek hamalau eserleku eskuratu dituzte, azken legealdian adina. Hala, independentistak oposizioko alderdi nagusia bilakatu dira.


Vox Eusko Legebiltzarrean sartu da

Summary: Vox Eusko Legebiltzarrean sartu da. Boto guztiak zenbatuta, Voxek eserleku bat lortu du Araban. Guztira, 17.517 boto lortu dituzte.

ESERLEKUAK

BOTOAK

LEGEBILTZARKIDEA

Araba: Maria Amaia Martinez.

Eskuin muturrak lekua izango du Eusko Legebiltzarrean. Boto guztiak zenbatuta, eserleku bat lortu du Voxek. Horrenbestez, argitu da Eusko Legebiltzarrerako hauteskundeetako zalantza nagusietako bat. Eskuin muturrak Araban zuen aulki bat lortzeko aukera nagusia, eta hala egin du. Maria Amaia Martinez izango da eskuin muturreko alderdiaren legebiltzarkidea. Guztira, 17.517 boto lortu dituzte; hau da, botoen %1,96. Lurraldez lurralde izandako emaitzei erreparatuz, 8.785 boto (%1,87) lortu dituzte Bizkaian; Araban, 4.722 (%3,80); eta Gipuzkoan, 4.010 (%1,33).

Araban legebiltzarkide bat lortzea «albiste historikoa» dela esan du Santiago Abascal Voxen buruak. Haren hitzetan, «autonomismo erradikalari» aurre egingo diote horrela. Nabarmendu duenez, legebiltzarkide «aske» bat izango dute, eta ez dituzte «traizionatuko» bozka eman dietenak «nazionalistekin» akordioak eginez. Legebiltzarkidea lortzeak «aparteko harrotasuna» eragiten diola ere ziurtatu du Abascalek. EH Bilduko lehendakarigai Maddalen Iriarteren arabera, «albiste oso txarra» da eurentzat nahiz demokraziarentzat Vox Eusko Legebiltzarrean sartu izana.

Lehia estua izatea espero bazen ere, ez da hala izan azkenean: Voxek nahiko ziur eduki du eserlekua zenbaketa hasi denetik. Azken eserlekua dantzan ibili da EAJren eta EH Bilduren artean —azkenean, EAJk lortu du 226 botorengatik—, baina Voxen eserlekua ez da zalantzan egon.

Horrenbestez, hainbat inkestak iragarritakoa bete da. EITBrentzat Gizakerrek uztailaren 9tik 12ra egindako inkestan, esaterako, aulki bat lortzeko aukera ageri da. Arabako, Bizkaiko eta Gipuzkoako botoen %2,3 eurentzat izango zirela aurreikusi du, baita Araban eserlekua lortuko zutela ere. Beraz, ehunekoa bete-betean asmatu ez duen arren, azken emaitza ondo iragarri du.

Eserleku hori lortzeko kanpainak, berriz, hautsak harrotu ditu. Izan ere, Voxek zabaldutako mezuek baino protagonismo handiagoa izan dute herritarren protestek eta Ertzaintzak izandako oldarraldiek. Adibide batzuk ematearren, bost atxilotu izan ziren Barakaldoko (Bizkaia) ekitaldian, eta bina pertsona atxilotu zituzten Donostiako Egia auzoan eta Gasteizen. Gainera, protestak izan ziren, besteak beste, Sestaon (Bizkaia), Donostian eta Oñatin (Gipuzkoa) ere.

Pixkanaka igotzen

Oraindik bazterreko indarra izan arren, Vox gero eta boto gehiago lortzen ari da Araban, Bizkaian eta Gipuzkoan. 2016ko Eusko Legebiltzarrerako hauteskundeei erreparatuz gero, Araban soilik aurkeztu zuen hautagaitza, eta ez zuten eserlekurik lortu. Guztira, 771 boto eskuratu zituen; hau da, boto guztien %0,07.

Azken hauteskundeetan igoera nabarmena izan du. Azaroaren 10eko Espainiako Gorteetarako hauteskundeetan 28.979 boto eskuratu zituen Voxek; hau da botoen %2,46. Arabako, Bizkaiko eta Gipuzkoako seigarren indarra izan zen. Orduan, Araban, 6.421 boto izan zituen (%3,78); Bizkaian, 15.284 (%2,44); eta Gipuzkoan, 7.274 (%1,91).


Summary: Gehiengoarekin gobernatu ahalko dute EAJk eta PSE-EEk. Jeltzaleek azken urteetako eserleku kopururik handiena eskuratu dute, eta PSE-EErekin aise dute gehiengoa, nahiz eta sozialistek ez duten lortu emaitzak hobetzea. EH Bildu ere indartuta irten da bozetatik, ordezkaritza handiagoarekin. Elkarrekin Podemosek galera izan du, eta PP-Ciudadanos koalizioak ez du arrakastarik bildu.

Eusko Legebiltzarrerako hauteskundeetako botoen kontaketa amaituta, mahai gainean daude datorren parlamentuari begirako lehen ondorioak. Hona bost gako:

1. EAJk eta PSE-EEk, gehiengo osoa. Azken legealdian elkarrekin aritu dira Eusko Jaurlaritzan EAJ eta PSE-EE —akordioak dituzte aldundietan eta udal batzuetan ere—, baina ez dute gehiengo osorik izan legebiltzarrean, gutxigatik: 38 eserlekuan dago gehiengoa, eta 37 zeuzkaten. Datorren legealdian, ordea, gehiengoa izango dute: 41 ordezkari. Igoera horren oinarrian jeltzaleen igoera dago —31 ordezkari lortu dituzte, aurrekoan baino hiru gehiago, eta bakarrik aurkeztuta 1984az geroztik izan duten eserleku kopururik handiena—. PSE-EEk ez du igoera adierazgarririk izan: hamar ordezkari lortu ditu, 2016an baino bat gehiago, eta 2012az atzerako bozetan baino gutxiago.

2. EAJk eta EH Bilduk, hirutik bi baino gehiago. Gobernu akordiorako zirrikiturik apenas dago, baina aintzat hartzekoa da bozetako bi garaile nagusiek zenbateko presentzia hartuko duten legebiltzarrean: 75 ordezkarietatik 53 izango dituzte EAJk eta EH Bilduk. Alegia, hiru legebiltzarkidetik bi baino gehiago. 2016an 46 ordezkari zituzten: hiruna irabazi dituzte.

3. Ezkerreko blokea: gehiengoa, ozta-ozta. Elkarrekin Podemosek ardatz gisa hartu du bozetako kanpainan: EH Bilduren, Elkarrekin Podemosen eta PSE-EEren artean egitea akordioa, aintzat hartuta ezkerreko talde horiek gehiengoa luketela. Gutxigatik, baina izango lukete gehiengoa: 38 eserleku dituzte. Dena dela, proposamenak ez du harrera berorik izan beste taldeei dagokienez. Elkarrekin Podemosek berak atzera egin du, ordezkarien erdiak galduta: 11 izan ditu orain arte, eta sei izango ditu orain.

4. Vox, bai; Equo, ez. Espainiako alderdi ultraeskuindarra Eusko Legebiltzarrean izango da, Araban ordezkari bat lortuta. Legebiltzarreko gehiengoak ikusita, hala ere, benetako eragin ahalmen mugatua izango du, ikusgaitasunaz harago. Equo ezkerreko alderdiak, berriz, ez du lortu ordezkaririk: aurreko bozetan Elkarrekin Podemosekin batera aurkeztu zen Equo, eta parlamentuan izan da haren zerrendaburua, Jose Ramon Becerra. Botoen %1 bildu du hautagai zen herrialdean, Bizkaian.

5. PP-Ciudadanos koalizioa, arrakastarik gabe. Koalizio berri bat izan da hauteskundeetan: PPk eta Ciudadanosek osatua. Aldiz aldi indarra galtzen ari zen PP —2001ean hemeretzi aulki lortu zituen, eta harrezkero atzera ari da: 2016an, bederatzi atera zituen—, eta Ciudadanosek ez zuen ordezkaritzarik lortu azken bozetan. Elkarrekin aurkeztu dira orain, Carlos Iturgaiz buru dutela, baina ez dute lortu aurrerapausorik: bost kide izango dituzte legebiltzarrean, orain arte baino lau gutxiago.


Summary: EH Bildu igo egin da Zaldibarko zabortegiaren inguruko herrietan. EAJ eta PSE jaitsi egin dira botoetan Eibarren eta Ermuan. Zaldibarren, berriz, aldaketa txikiagoa da. EH Bildu zabortegiaren inguruko herri guztietan igo da.

Galdera zen ea Zaldibarko zabortegiko hondamendiak hauteskundeetan eragina izango al zuen, eta, inguruetako herrietako emaitzak aztertuta, kea iritsi zen tokietan nozitu da gehien. Eibarren eta Ermuan PSE-EEk —Eusko Jaurlaritzako Ingurumen Saila haren esku zegoen— eta EAJk behera egin dute; EH Bilduk, aldiz, gora. Herri guztietan duela lau urte baino boz gehiago jaso ditu, parte hartzea jaitsi den arren. Zaldibarren eta Elgetan ere joera antzekoa izan da da, baina aldeak txikiagoak dira.

Ermua (Bizkaia) izan zen herri kaltetuena, luiziarekin eta sutearekin. Bada, EAJk ia 500 boz galdu ditu 2016ko hauteskundeekin alderatuta: 2.024 boto zituen orduan, eta 1.562 lortu ditu orain. PSE-EEk gutxiago galdu ditu: 1.741 zituen duela lau urte, eta 1.672 ditu orain. Udal hauteskundeetako datuekin alderatuz gero, orduan 3.347 boz lortu zituen, eta erdiak eskuratu ditu gaur. Hark du alkatetza. Debabarreneko alkatetza sozialisten boza oso pertsonalista izan da, historikoki, eta alde handia egon izan da hauteskunde batetik bestera. EH Bilduk, aldiz, ia 400 boz gehiago lortu ditu, eta 952tik 1.333ra igaro da. Batezbestekoetan %12tik %21era igaro da.

Eibarko (Gipuzkoa) joera oso antzekoa da. Duela lau urte EAJk 4.223 boz jaso zituen; gaur, aldiz, 3.762. EH Bilduk 500 boto pasa egin du gora; duela lau urte 2.848 boto lortu zituen, eta, oraingo hauetan, 3.357 boto. Deigarrienak, dena den, PSE-EEren emaitzak dira. Duela lau urte inoizko emaitzarik txarrenak lortu zituen, 2.784 bozekin; bada, oraingoan, 2.432 izan dira. Iaz udal hauteskundeetan lorturikoen erdiak baino pixka bat gehiago (5.604). Parte hartzea %6 jaitsi da.

Zaldibarren (Bizkaia) EH Bilduk EAJ pasatu du, baina duela lau urte ere alde txikia eduki zuten. Zaldibarren luiziaren kalteak ez ziren hainbeste nabaritu, zabortegia herrigunetik oso urrun baitago. EAJk duela lau urte 463 boz lortu zituen, eta, oraingoan, 43. EH Bilduk, aldiz, aurkako bidea egin du: 433tik 465era. Bi alderdiek, dena den, iazko udal hauteskundeetan baino boz gutxiago jaso dituzte. Elgetako joera antzekoa da, EH Bildu 286tik 309ra igaro da, eta EAJ, berriz, 227tik 200era.

Hauek dira datu xehe guztiak, herriz herri:

Eibar:

• 2020ko Eusko Legebiltzarrerako hauteskundeak: EAJ: 3.762 (%33,51). EH Bildu: 3.357 (%29,90). PSE-EE: 2.432 (%21,66). Elkarrekin Podemos: 802 (%7,14). PP: 479 (%4,26). Parte hartzea: %54,31. Abstentzioa: %45,69.

• 2016ko Eusko Legebiltzarrerako hauteskundeak: EAJ: 4.223 (%32,78); EH Bildu: 2.848 (%22,11); PSE-EE: 2.784 (%21,61); Elkarrekin Podemos: 1.686 (%13,9); PP: 940 (7,29). Parte hartzea: 12,980 (%60,65). Abstentzioa: %39,35.

• 2012ko Eusko Legebiltzarrerako hauteskundeak: EAJ: 4.250 (%29,83); PSE-EE: 3.954 (27,74); EH Bildu: 3.839 (%23,93); PP: 1.150 (8,07); Ezker Batua: 236 (%1,66). Parte hartzea: 14.517 (%65,95). Abstentzioa: %34,05.

• 2019ko udal hauteskundeak: PSE-EE: 5.604 (%39,21); EAJ: 3.702 (%25,90); EH Bildu: 2.848 (%22,11); Elkarrekin Podemos: 941 (%6,58); PP: 507 (%3,46). Parte hartzea: 14.635 (%67,58). Abstentzioa: %32,42.

Ermua:

• 2020ko Eusko Legebiltzarrerako hauteskundeak: PSE-EE: 1.672 (%26,64). EAJ: 1.562 (%24,89). EH Bildu: 1.333 (%21,24). Elkarrekin Podemos: 749 (%11,93). PP: 632 (%10,07). Parte hartzea: %50,61. Abstentzioa: %49,39.

• 2016ko Eusko Legebiltzarrerako hauteskundeak: EAJ: 2.204 (%27,17); PSE-EE: 1.741 (%23,37); Elkarrekin Podemos: 1.298 (%17,42); PP: 1.009: (%13,45); EH Bildu: 952 (%12,78). Parte hartzea: 7.524 (%58,64). Abstentzioa: %41,36.

• 2012ko Eusko Legebiltzarrerako hauteskundeak: PSE-EE: 2.913 (%5,58); EAJ: 1.598 (%19,69); PP: 1.264 (%15,57); EH Bildu 1.188 (%14,64); Ezker Batua: 408 (%5,03). Parte hartzea: 8.281 (%63,16). Abstentzioa: %36,84.

• 2019ko Udal hauteskundeak: PSE-EE: 3.347 (%39,96); EAJ: 1.792 (%21,39); EH Bildu: 1.494 (%17,84); Elkarrekin Podemos: 845 (%10,09); PP: 712 (%8,50). Parte hartzea: 8.432 (%66,61). Abstentzioa: %33,39.

Zaldibar:

• 2020ko Eusko Legebiltzarrerako hauteskundeak: EH Bildu: 465 (%37,74). EAJ: 436 (%35,38). PSE-EE: 175 (%14,20). Elkarrekin Podemos: 97 (%7,87). PP: 110 (%3,16). Parte hartzea: %54,62. Abstentzioa: %45,38.

• 2016ko Eusko Legebiltzarrerako hauteskundeak: EAJ: 463 (%31,88); PSE-EE: 203 (%13,98); Elkarrekin Podemos: 197 (%16,56); EH Bildu: 133 (%29,82); PP: 110 (%7,57). Parte hartzea: 1.466 (%62,62). Abstentzioa: %37,38.

• 2012ko Eusko Legebiltzarrerako hauteskundeak: EH Bildu: 500 (%34,69); EAJ: 425 (%29,72); PSE-EE: 284 (%19,86); PP: 124 (%8,67); Ezker Batua 18 (%1,26). Parte hartzea: 1.459 (%61,59). Abstentzioa: %38,41.

• 2019ko Udal hauteskundeak: EH Bildu: 647 (%42,68); EAJ 518: (%34,15); PSE-EE: 251 (%16,55); PP: 23 (%3,49). Parte hartzea: 1.560 (%66,81). Abstentzioa: %33,19.

Elgeta:

•2020ko Eusko Legebiltzarrerako hauteskundeak: EH Bildu: 309 (%53,55). EAJ: 200 (%34,66). PSE-EE: 8 (%1,38). Elkarrekin Podemos: 33 (%5,51). PP: 8 (%1,38). Parte hartzea: %67,6. Abstentzioa: %31,39.

•2016ko Eusko Legebiltzarrerako hauteskundeak: EH Bildu: 286 (%46,42); EAJ: 227 (%38,85); Elkarrekin Podemos: 58 (%9,41);PSE-EE: 21 (%3,40); PP 11 (%1,75). Parte hartzea: 619 (%71,56). Abstentzioa: %28,44.

•2012ko Eusko Legebiltzarrerako hauteskundeak: EH Bildu: 333 (%50,78); EAJ: 254 (%38,72); Ezker Batua 18 (%2,74); PSE-EE: 17 (%2,59); PP 14 (%2,13). Parte hartzea: 668 (%76,43). Abstentzioa: %23,57.

•2019ko Udal hauteskundeak: EH Bildu: 412 (%64,48); EAJ: 205 (%32,08); PSE-EE: 13 (%2,03). Parte hartzea: 648 (%75,35). Abstentzioa: %24,65.


Summary: Ordizian EH Bildu saritu dute, EAJren kaltetan. Koalizio subiranistak 2016an baino 230 boto gehiago eskuratu ditu, eta jeltzaleek, 356 gutxiago. Parte hartzea %55 izan da, batezbestekoaren gainetik.

Eusko Legebiltzarrerako hauteskundeen interesgune nagusietako bat Ordizian (Gipuzkoa) egon da. Azkeneko astean koronabirusak gogor astindu du Goierriko udalerri hori, eta hauteskundeetan ere eragina izan du, emaitzei erreparatuta: herritarrek ontzat jo dute EH Bilduren udal gobernuak, Adur Ezenarro alkatea buru, azken asteko koronabirus kasuen agerraldia dela-eta egin duen kudeaketa, eta 230 boto gehiago eskuratu ditu koalizio subiranistak; 1.747 boto jaso ditu. Eusko Legebiltzarrerako 2016ko hauteskundeetan, EAJk bildu zuen boto gehien, baina orain nabarmen egin du behera: 1.268 boto eskuratu ditu, duela lau urte baino 356 gutxiago.

Duela urtebete udal hauteskundeetan EH Bilduk lortu zituen boz gehien (2.049), eta Elkarrekin Podemosen babesari esker iritsi zen Ezenarro alkatetzara. Zazpi zinegotzi atera zituen koalizio subiranistak, eta kopuru bera atera zuen EAJk (1.903). Berdinketa Elkarrekin Podemosek eta PSE-EEk hautsi zuten. Sozialistek (zinegotzi bat) babesa eman zioten aurreko agintaldian EAJren alkategaiari, eta koalizioa ostera berritzekotan ziren. Elkarrekin Podemosen bi zinegotziekin, ordea, eskuratu zuen alkatetza Ezenarrok. 146 botoren aldea nabarmen handitu du EH Bilduk uztailaren 12an.

<p>

Parte hartzea %55,95 izan da, duela lau urte baino nabarmen txikiagoa, orduan %65,06 izan baitzen. Azken egunetan Ordiziako Udalak eta Eusko Jaurlaritzak izan dituzten tirabiretako bat izan da bozkatzeko eskubidea. Izan ere, koronabirusaren PCR testetan positibo eman dutenek (40tik gora) ezin izan dute bozkatu. Adur Ezenarro alkateak horien boto eskubidea urratu dela salatu du, horregatik. Aldiz, PCR proban negatibo eman arren etxean konfinatuta daudenek izan dute botoa emateko eskubidea, eta horrek kezka eta beldurra eragin du herrian, kutsatzeko arriskua areagotu zezakeelako.


Summary: Legebiltzar berria: 39 emakume eta 36 gizon. EH Bilduk eta EAJk emakumeak izango dituzte ordezkari gehienak, eta Voxeko ordezkari bakarra ere hala da. PSE-EEk gizon adina emakume du, eta Elkarrekin Podemosek eta PPk, gizon gehiago.

Eusko Legebiltzarreko 75 ordezkarietatik 39 emakumeak izango dira datorren legealdian, eta 36, gizonezkoak. Banaketa aurreko legealdiaren gisakoa izango da: 40 emakume ziren, eta 35 gizon. Hirugarren aldia da Gasteizko parlamentuan emakumeak gehiengoa izango direna, 2005an 38 emakume izan baitziren. Gainerako bederatzi bozetan, ordea, gizonak izan ziren hautetsi gehienak.

Hona, alderdiz alderdi, zer ordezkaritza izango duten hautetsien sexuari dagokionez:

EAJ: 31 parlamentari. Hamasei emakume eta hamabost gizon.

EH Bildu: 22 parlamentari. Hamahiru emakume eta bederatzi gizon.

PSE-EE: hamar parlamentari. Bost emakume eta bost gizon.

Elkarrekin Podemos: sei parlamentari. Bi emakume eta lau gizon.

PP: bost parlamentari. Bi emakume eta hiru gizon.

Vox: parlamentari bakarra, emakumea.


Ana Ponton, egiazko garailea

Summary: Ana Ponton, egiazko garailea.

Alberto Nuñez Feijoori aitortu egin behar zaio meritua, ez baita erraza laugarrenez jarraian gehiengo osoa lortzea; eta, hortaz, Manuel Fraga ministro frankistaren eta Galiziako presidente ohiaren marka errepikatzea. Baina bere emaitzek galdera bat jarri dute mahai gainean: Zenbaterainoko garaipena da 2016ko eta aurtengo bozetan ordezkaritza kopurua ez handitzea? Feijook 11 urte egin ditu agintean, eta, 2012tik hona, ez da beste diputatu bat lortzeko gai izan.

Meritu handia du gehiengo osoa laugarrenez eskuratzeak, baina politikari eta agintari gisara zalantzak pizten ditu hainbeste urteren ostean gora egiteko gaitasunik ez izateak. Horregatik, Galiziako Alderdi Popularraren hautagaiak Xuntan jarraituko duen arren, bozetako garaile nagusiak beste izen-abizen bat du: Ana Ponton, Bloke Nazionalista Galiziarraren (BNG) presidentegai eta bozeramaile nazionala.

Ponton 2016an iritsi zen BNGren buruzagitzara, blokea hilzorian, desagertzear zegoenean. Urte hartako hauteskundeetan, beheranzko joera gelditzea lortu zuen; inkestek hiru diputatu aurreikusi zizkioten, eta azkenean sei lortu zituen. Lau urteren ostean, Pontonek sekulako gorakada lortu du, eta BNGk hemeretzi eserleku jaso ditu, 2016an baino hamahiru gehiago: blokearen inoizko ordezkaritzarik handiena da, Xose Manuel Beiras buru zuela, 1997an lortu zuena baino diputatu bat gehiago lortu baitu —hori bai, aurten boto gutxiagorekin—.

Hortaz, 191.000 bat boto gehiago lortuta, eta 2009ko mailara itzulita, BNG, berriz ere, Galiziako Parlamentuko oposizioko indar nagusia da. Horretan zerikusia izan du Pontonek lehenetsi duen estrategia arrakastatsuak: auzi nazionalaz aritu beharrean, auzi sozialei buruzko kanpaina bat diseinatu du, eta horrek balio izan dio 2012tik aurrera galdu zituen boto emaileak berriz konbentzitzeko.

Podemosen, Esquerda Unidaren eta Anovaren Galicia en Comun koalizioa eta Marea Galeguista jan egin ditu, horiek ordezkaritzarik gabe geratu baitira; eta Galiziako Alderdi Sozialistak ez baitu eserleku gehiago lortu. Finean, BNGren eledun nazionalak ezkerreko indar orekak aldatu egin ditu.

Orain, Pontonen erronka da bere figura eta blokearena are gehiago egonkortzea, alternatibaren alderdia izateko. Gazteen artean BNG da indarrik erakargarriena, eta hori, etorkizunera begira, aldagai erabakigarria izan daiteke.


Summary: Ortuzar: «EAJk argi eta garbi irabazi du». EH Bilduk esan du norabide aldaketa hasi besterik ez dela egin, eta Idoia Mendiak aitortu du emaitza hobeak nahi zituela. Pablo Iglesiasen iritziz, «eztabaidarik onartzen ez duen porrota» jasan du EPk, eta Santiago Abascali «ilusio berezia» egin dio bere «aberri txikian» lortutakoak.

«EAJk argi eta garbi irabazi du, hori da gaurko lerroburua». Kazetariei proposamen hori eginaz hasi du emaitzen balorazioa Andoni Ortuzarrek, EAJren EBBko presidenteak: «Euskal gizarteak herri hau gidatzeko agindu digu, eta ez diogu huts egingo». Esan du lankidetza ziklo berri bat hasiko dela, eta krisitik irteteko elkarlanean jarduteko eskaintza egin die gainontzeko alderdiei.

EAJko buruak zoriondu egin du «herri honek krisialditik irteteko izan dezakeen gidaririk onena», Iñigo Urkullu jeltzaleen lehendakarigaia, eta nabarmendu du euskal gizarteak haren apaltasuna saritu duela.

«Pozik nago». Behin eta berriz errepikatu du esaldi hori Urkulluk. Dena den, arduraz jokatzeko abagunea dela nabarmendu du, hilabete zailak izan direla azkenekoak, eta hiru helburu ezarri ditu etorkizunerako: enplegua, gizarte kohesioa eta autogobernua.

Urkulluren arabera, euskal gizarteak EAJ aukeratu du, baina eskatu du auzolana ere, eta Ortuzarrek gainontzeko alderdiei eginiko eskaintzarekin bat egin du. Azkenik, esan du une honetan buruan dituela, bereziki, Zaldibarko zabortegian lurperatuta dauden Alberto, Joaquin eta haien familiak.

EH Bilduk, berriz, «inoizko daturik onenak lortu ditu», Maddalen Iriarte lehendakarigaiaren iritziz. Dagokion balioa eman dio 23.000 boto gehiago lortu izanari, eta «oso-oso pozik» dagoela azpimarratu du: «Herri honetan gure balioetatik gertu dagoen gero eta jende gehiago dago». Izan ere, Iriartek etorkizunerako mezu baikorra helarazi du; haren ustez, EH Bildu gero eta handiagoa izango delako: «Aldaketa hasi besterik ez da egin».

Arnaldo Otegi EH Bilduko koordinatzaileak esan du emaitzak «lasaitasunarekin» hartu behar direla, nahiz eta aitortu duen «euforiko» dagoela. Azpimarratu du abstentzioaren datua mahai gainean jarri eta aztertu behar dela, baina gehitu du emaitzak euskal errepublika sortzeko beste urrats bat direla.

Analisi kontrajarriak

PSE-EEn, Idoia Mendia lehendakarigaiak egin ditu emaitzen analisiak, onak eta ez horren onak. Aitortu du gustatuko litzaiokeela eserleku gehiago lortzea —inkestek iragartzen zuten moduan—, baina, aldi berean, esan du emaitzak oso onak direla, bi arrazoigatik. Batetik, abstentzioa handia izaten denean «sozialisten emaitzak okerragoak izaten direlako beti», eta, hala ere, eserleku bat gehiago eskuratu dutelako. Bestetik, Mendiak nabarmendu du «ezker ez-nazionalistaren lidergoa» berreskuratu dutela, Elkarrekin Podemosek baino eserleku gehiago eskuratu dituztelako.

EPren lehendakarigaiak, Miren Gorrotxategik, emaitzen analisi laburra egin du: hitzeman du datozen lau urteetan gogor jarraituko dutela lanean, eta elkarlana eskaini du politika progresistak egiteko. Gogorragoa izan da Pablo Iglesias Podemoseko idazkari nagusia: «Gure espazio politikoak eztabaidarik onartzen ez duen porrota jasan du. Autokritika sakona egitea dagokigu, eta, zalantzarik gabe, egin ditugun okerretatik ikastea».

PP eta Ciudadanosek osatutako koalizioak lau ordezkari galdu ditu, baina Carlos Iturgaiz lehendakarigaiak autokritika gutxi egin du. «Inkestei irabazi» diela esan du, «askok» bost ordezkari baino gutxiago lortuko zituztela ziotelako. Abstentzioaren erantzule, berriz, Eusko Jaurlaritza egin du, eta EH Bilduren gorakada PSOEri egotzi dio, «terrorismoa kondenatzen ez dutenak zuritzeagatik».

Abascali, «ilusio berezia»

Vox lehen aldiz sartu da Eusko Legebiltzarrean, eta Santiago Abascal alderdiko buruzagiak aitortu du «ilusio berezia» egin diola «emaitza historiko» horrek: «Vox nire aberri txikira heldu da, Arabara». «Euskal Herriko espainiarrak» zoriondu ditu, eta hitzeman EAJrekin eta EH Bildurekin jardungo ez duen legebiltzarkide bat egongo dela behingoz, Voxek ez dielako «traiziorik» egingo euren hautesleei «PPkoek eta PSEkoek ez bezala». Eusko Legebiltzarreko eta Galiziako emaitzak ikusita, PPk eta PSOEk Espainian nahi duten bipartidismoaren alternatibatzat jo du Vox Abascalek.


Sinatuko nuke

Summary: Sinatuko nuke. Tolosa (Gipuzkoa), 1951. Pott Bandaren sortzaileetariko bat izan zen, 1977an, Bernardo Atxaga, Manu Ertzila, Jon Juaristi, Ruper Ordorika eta Joseba Sarrionandiarekin batera. 1983an argitaratu zuen lehen liburua: Dudular (Erein) narrazio sorta. Ordutik, literatur genero ia guztiak landu ditu. Itzultzaile ere aritu izan da.

Bi gorpu ari ziren sanitarioak jaisten gure bloketik anbulantzietara. Haietako bat, Reymirez anderea, ederki ezagutzen nuen, 7 A-n bizi zelako, nire parean. Bakarrik bizi zen alarguntsa, nik laguntzen nion erosketak egiten, zaborra jaisten... Apartamentuko giltza utzia zidan, eta, astean behin edo, dirua ematen zidanean erosketak egiteko, sukaldera bidaltzen ninduen dirua kaxatik ateratzen zuen bitartean. Salan, koadro batek disimulatuta, kutxa gotorra zeukan, eta, ondoan, zintzilik dagoen beste koadroaren atzealdean, idatzia zuen ezkutuko zenbakia. Ohean hil zen, siesta garaian, doña Angela. Birus hau adineko jende ugari ari da beste mundura bidaltzen.

Nire blokean (18 B), hilabeteotan, lau pertsona hil dira, eta 18 A blokean, beste bizpahiru. Pandemia eta pandemonium hitzek etimo bera al dute? Baietz esango nuke, esanahi antzekoa dutela, ikusi besterik ez dago bestela, egun hauetako anabasa, sortu den nahaste-borrastea, zabalduriko kaosa... Pandemonium itzela zegoen eskaileretan, igogailua blokeatuta, jendea oihuka, anbulantzien sirenotsak, sendagileak, erizainak gora eta behera... Aurrena gorpu bat jaitsi behar, poliki, kontuz, gero, bigarrena. Nik, bitartean, hartu nuen kutxatik doña Angelaren dirua, itxi eta beste koadroaren atzealdeko pasahitza ezabatu nuen.

—Eraman txakur hori! —buila egiten zuen sendagile nagusiak. Zeharo izuturik, yorkshire txakurtxo bat, nonbait kaletik ezkaratzera sartu eta eskaileretan gora zihoan osotoro galduta. Kasu egin nion, hartu besoetan eta kalera atera nuen.

—Norena ote da txakur hau? —galdetu nuen.

—Hemengoa ez, behintzat —erantzun zidaten—. Bloke honetan ez da txakurrik.

Zaborra bota, buelta bat eman urbanizazioaren inguruan eta blokeen aurreko lorategian, eserlekuan, eseri nintzen, txakurtxoa aldamenean, zigarroa erretzeko. Hamar minutura edo, emakume bat aurretik pasatzen ikusi nuen, bere artean hizketan, burumakur, negarrez. Oihu egin nion ea txakur hura ezagutzen zuen. Ikusi orduko, builaka hasi zen, pozez txoratzen, nireganantz korrika.

—Ai, nire Lutxy, eskerrik asko, jauna, non aurkitu duzu? Musu bat emango nizuke, edo bi, edo besarkada luze bat, ezin da fase honetan, badakit, mila esker, berriz ere... Non zegoen? Lutxy! Eskerrak!

Ez dut gogoan itxialdiaren zein fasetan geunden, seguru dakit, ordea, ezin zela hori egin; halaz ere, Luisak etxera igotzeko gonbitea egin zidan, eta nik, segituan onartu. 18an bizi da, baina A blokean, 2 D-n. Kafesne bana hartu genuen, gaileta batzuekin, eta, agian gonbidapena eskas samar iritzita, botila bat ron atera zuen, erdiraino zegoena. Hiru txupito nik eta Luisak pare bat hartu genituen, hizketan etengabe ari ginela. Corte Inglés-ean ez, baina antzeko saltoki handi horietako batean dagoela enplegatu esan zidan, arropa eta oinetako-sailean, eta bakarrik zegoela apartamentuan argitu zidan, pozarren, Lutxy maitea aurkituta, betiko galdua zuela etsita zegoenean. Arratsaldea, hantxe eman genuen, hantxe, zera... logelan, zehazkiago oraindik, ohean esan nahi dut, eta ez nolanahikoan gainera, ur-koltxoia baitzen! Nik uste nuen horrelako trasteak ez zeudela jada!

Bikote-laguna zaindaria dela erietxe batean eta ia hiru hilabete daramala ikusi gabe. Gizonak txandaka egiten omen du lan, azaldu zidan Luisak, hemendik 45 kilometrora dagoen erietxe batean; astebete lana izaten omen du jarraian eta, gero, beste hainbesteko atsedenaldia. Pandemiaren hasierak han harrapatu omen zuen, eta erietxe hori beste probintzia batean dagoenez, eta beste komunitate autonomo batean gainera, ba, bakarrik zeramatzan Luisak aste luze eta aspergarri hauek. Orain etxean maskaratxoak egiten ditu, bere saltokirako, laneko errutinara itzuli arte. Hori eta gehiago esplikatu zidan Luisak ohean geunden bitartean. Arratsaldeko zortziak arte. Orduan, balkoira atera zen eguneroko txalo saioa egitera eta, orduan, ni, ene blokera erretiratu nintzen.

Doctor Johnson idazle ingeles ospetsuak adierazi zuen: «Ideiak argitzeko, ez da ezer hoberik gaur arratsaldeko hiruretan puntuan erremediorik gabe urkatuko zaituen ziurtasuna izatea baino». Neu ere antzekoxe nenbilen: astebete gehiago, eta kale gorrian nengokeen, martxoaren 18an bota behar baininduten etxetik, arratsaldeko hiruretan. Zorioneko Covid-19a! Benetan sentitzen dut gertatzen ari den guztia, pena izugarria dut hil diren guztiengatik, sentitzen dut benetan birus madarikatuak eragindako hainbeste min eta desgrazia... Nire kasuan, ordea, pandemiaren aurretik neuzkan arazoak eta buruhausteak konpondu dizkit...

55 urte dauzkat, Hilario B. naiz, Historian lizentziaduna, duela bost urte arte ikastetxe pribatu batean egiten nuen lan, Latina, Grekera eta Historia erakusten. Krisiarekin kaleratu ninduten. Saiatu nintzen han eta hemen edozein lan mota aurkitzen, alferrik. Azkenean, etxean ematen nuen egun osoa, itxita, lanik gabe. Orain bezalaxe, itxialdiarekin. Orduan, Rosana emazteak alde egin zidan, kakamokordoa niretzat utziz, hots, zor guztiak. Guru antzeko tipo batekin joan zen etxetik.

—Kirtena haiz, benetan, Hilario —esan zidan emazteak—, guru hitza ez dik jada inork erabiltzen. Roman Javier aparteko coach-a duk.

—Zer dela?

—Gidari energetiko-espirituala.

Rosanak azaldu zidan energia kanalizatzeko beharrezko diren ibiak taponatu egiten nizkiola, erabat, niregatik ez zuela bere izaki holistikoa aurkitzen, eta Valentziara zihoala Roman J. horrekin. Uste dudanez, Gnoseoekologia da sekta horren izena.

—Roman Javierrek chakra guztiak askatzen zizkidak, neure burua aurkitzen laguntzen zidak.

Laster lau hilabete itxialdia hasi zela, Covid-19aren pandemiarekin. Ez naiz kexu. Caritasek daukan egoitzara ez banoa, eurek ekartzen didate bazkari-afaria etxera. Ez naiz bakarra; lehengoan, banatzaileak esan zidan 18 A blokean sei familiari ekartzen ziotela janaria eta hemen, 18 B blokean, bost etxebizitzatan banatzen zutela.

Egia esan, oraintxe bertan ez dakit zein fasetan gauden, ezta zilegi den hori egitea, baina astean lau arratsaldez Luisaren etxera joaten naiz: ur-koltxoi saio ederrak egiten ditugu biok, arratsaldeko zortziak arte. Txalo saioa hasten denean, ospa etxerantz. Gainera, lana aurkitu dut: maskaratxoak egiten laguntzen diot Luisari. Diru apur bat da astero ematen didana.

Doña Angelaren diruarekin, goian bego, 3.700 euro, badut orain etxe alokairua ordaintzeko, gutxienez urtebetez irauteko adina. Gainera, pandemiak indarrean jarraitzen duen bitartean, legedi berri honekin, banketxe putre horiek ezin dute inor etxegabetu.

—Zorte handia duzu, Hilario, Covid-19arekin! —ziostan lehengoan telefonoz Celsok, sindikatuan dudan adiskideak. Berak negoziatu du banketxearekin nire etxe arazoa, entregatu die nik emandako dirua eta adostu dute akordioa.

—Bai, ez dakizu ondo! —izan ere, Luisaren berri ez daki—. Denok bezalaxe sentitzen dut benetan jendearen sufrimendua..., hildako hauek guztiak... Baina, oraintxe bertan sinatuko nuke Covid-19ak jarrai dezan sei hilabete gehiago...

—Sinatuko zenukeela? Baina, zer diozu? —Celsok niri, apur bat eskandalizatuta—. Benetan? Honek horrela jarrai dezan?

—Bai, sinatuko nuke. Eta gero, iritsiko balitz Covid-20a ere, ni neu ados...


Summary: EAJ eta PSE, berriro prest gobernu ituna egiteko. EAJk irabazi ditu bozak: lehen, 28 aulki zituen, eta, orain, 31; hala ere, 48.000 boto galdu ditu. PSEk, berriz, 10 lortu ditu. EH Bilduk bere emaitzarik onenak lortu ditu, 22 eserlekurekin. EPk eta PP-C's-ek, porrot. Vox, legebiltzarrera.

* EAJk eta PSEk gehiengo osoa lortu dute, eta EH Bildu nabarmen hazi da.

*EAJ, EH Bildu, PSE-EE, Elkarrekin Podemos, Equo-Berdeak, PP-Cs eta Vox.

* Bilbon, Gasteizen eta beste hemeretzi herritan parte hartzea ez da %50era heldu.

* Emaitza guztiak ikusi.

* Mapa interaktiboa: emaitzak herriz herri, boto aldea herriz herri eta emaitzen mapa atalez atal.


Summary: Donostiako Etxadi kiroldegia itxi egin dute, langile batek positibo eman baitu. Donostia Kirola Eusko Jaurlaritzako Osasun Sailarekin ari da hartu beharreko neurriak zehazten.

Donostiako Udalak jakinarazi duenez, Donostiako Etxadi kiroldegia itxi egin dute, azpikontratatutako langile batek koronabirusean positibo eman baitu. Oraingoz, itxita edukiko dute kiroldegia, ostiralera arte. Ordu arte, desinfektatze eta garbiketa lanetan ariko dira.

Igandean eman zuen langileak positibo PCR proban, gaitza harrapatu zuen beste batekin kontaktuan egon eta gero.

Donostia Kirola Eusko Jaurlaritzako Osasun Sailarekin elkarlanean ari da kasuaren jarraipena egiteko. Hain justu, Donostia Kirolak jakinarazi du kiroldegiaren erabiltzaileek ez dutela PCR probarik egin beharko. Oraindik erabakitzeko dute, ordea, kiroldegiko zer langileri egingo dioten proba; edozein moduz, positibo eman duen lankidearekin kontaktu zuzena eta maskararik gabe izan dutenei egingo diete, eta horiek berrogeialdia bete beharko dute etxean.


Summary: Bilbon, Gasteizen eta beste hemeretzi herritan parte hartzea ez da %50era heldu. Inoiz ez da hainbesteko abstentziorik izan Eusko Legebiltzarrerako hauteskunde batzuetan (%47). Eta leku batzuetan oso-oso makala izan da parte hartzea: 2.730 mahai daude Araban, Bizkaian eta Gipuzkoan, eta horietatik 124 mahaitan (%4,5) boto emaileen %40 baino gutxiago joan dira botoa ematera. Hauek dira abstentziorik handiena eta txikiena izan zuten herriak.

2012tik 2016ra ere parte hartzea asko jaitsi zen —%60 izan zen, duela lau urte—, baina ordutik hona beste zazpi puntu galdu dira, eta igandeak emaitza ezohikoak utzi zituen. Araba, Bizkai eta Gipuzkoako 21 herritan parte hartzea ez zen %50era ere heldu, eta zerrenda horretan hiri handiak daude: Bilbo, Gasteiz, Barakaldo, Basauri, Sestao, Santurtzi, Portugalete (Bizkaia), Irun, Pasaia, Andoain, Errenteria eta Lasarte-Oria (Gipuzkoa), adibidez. Abstentzioa garaile nabarmena suertatu da horietan.

Bernedo izan zen abstentziorik handieneko herria: hamar hautesletik sei ez ziren joan botoa ematera —425 hautesletik 246 abstenitu ziren—. Hau da parte hartzerik txikiena (%50etik beherakoa) izan duten 21 herrien zerrenda:

Bernedo: %42,1. Etxebarri: %46,6. Barakaldo: %46,7. Iruña Oka:% 46,8. Harana: %46,9. Berrobi eta Oion: %47,1. Erriberabeitia: %47,2. Irun eta Urnieta: %47,3. Andoain: %47,4. Sestao: %47,6. Gasteiz, Basauri, Santurtzi eta Zanbrana: %48,3. Portugalete: %48,4. Bilbo: %48,5. Pasaia: %48,9. Errenteria: %48,5. Erandio: %49,8.

Beste lau herritan doi-doi pasatu ziren %50eko parte hartzetik, baina %51ra iritsi gabe: Lasarte-Orian, Astigarragan (Gipuzkoa), Ermuan eta Trapagaranen (Bizkaia). Hiriburuak konparatuta, berriz, Donostian bestelako joera izan zen, batezbestekoaren gainetik ibili baitzen parte hartzea: %54,2. Emaitza guztiak kontsultatu litezke herriz herri BERRIAren mapa interaktiboetan.

Hamar puntu baino gehiagoko jaitsierak, 37 herritan

Azken emaitza izan zen hori, baina bestela ere interpreta litezke datuak. Parte hartzearen jaitsiera orokorra izan zen, eta horrek esan nahi du herri gehienetan boto asko galdu zirela. Duela lau urteko datuekin konparatuta, igandeko hauteskundeetan 37 herritan jaitsi zen parte hartzea oso nabarmen, hamar puntu baino gehiago; bi hiriburutan ere bai, Bilbon eta Gasteizen. Eta beste hauetan: Urnietan, Andoainen, Lasarte-Orian, Altzon, Gaintzan, Lazkaon (Gipuzkoa), Sukarrietan, Derion, Erandion, Leioan, Santurtzin, Portugaleten, Abanton, Ortuellan, Trapagaranen, Barakaldon, Etxebarrin, Basaurin, Galdakaon, Zaratamon, Galdamesen, Sopuertan, Artzentalesen, Balmasedan (Bizkaia), Okondon, Urkabustaizen, Zigoitian, Erriberagoitian, Iruña Okan, Erriberabeitian, Urizaharran, Arraia-Maeztun, Haranan, Navaridasen eta Moredan (Araba). Mapa honetan ikus liteke non gertatu diren jaitsiera eta igoerak.

Duela lau urtetik honako jaitsierarik handiena Erriberabeitian gertatu da (-13,9 puntu), eta, haren atzetik, Etxebarrin (-13,1 puntu). Haranan (-12,7 puntu), Bilbon (-12,4), Balmasedan eta Urkabustaizen (-12,1) izan dira galera handienetakoak. Gasteizen 11,9 puntu jaitsi da parte hartzea.

Bost mahaitan, %30 baino gutxiago

Mahairik mahai ere ikus litezke emaitzak, bozkaleku bakoitzean zer gertatu den sumatzeko, eta, hor, oraindik eta parte hartze txikiagoko leku batzuk agertzen dira. Araban 426 bozkaleku jarri dituzte, Bizkaian 1.400, eta Gipuzkoan, 904. Guztira, 2.730 mahai. Horietatik 124tan parte hartze benetan eskasa izan da, %40 baino txikiagoa. Botoa emateko jarritako mahai guztien %4,5 gelditu dira langa horretara iritsi gabe.

Bizkaian, 79 mahaitan gertatu da hori, Bilboko bozkaleku batzuetan batez ere, baina Ezkerraldeko askotan ere bai —Barakaldo, Sestao, Portugalete, Santurtzi...—. Araban ere mahai askotan gelditu dira %40eko parte hartzearekin baino txikiagoarekin, Gasteizko 28 mahaitan, zehazki. Gipuzkoan, hamazazpi bozkalekutan gelditu dira %40ko parte hartzearen azpitik. Oro har, Gipuzkoan txikiagoa izan da abstentzioa.

Parte hartzerik txikienak izan dituzten bozkaleku horien artean, Gasteizkok bat da kasurik deigarriena: bosgarren barrutiko 6-A mahaian %18,2ko parte hartzea izan dute. Bilboko bost mahaitan, berriz, %30eko parte hartzea baino txikiagoa izan dute. Bizkaiko hiriburuko hirugarren barrutian daude mahai horiek guztiak: 8-U (%24,1), 7-U (%25,8), 10-U (%25,95), 11-U (%28,0) eta 6-U (%29,3). Ikusi mapa honetan bozkaleku guztietako emaitzak.

Parte hartzea gora, hamabost herritan soilik

Beste herri ia guztietan ere egin du gora abstentzioak, kopuru txikiagotan bada ere. Hauteskundeetan parte hartzeak izan duen gainbeheraren seinale da beste datu hau ere: hamabost herritan soilik hazi da parte hartzea. Hauetan: Errezilen, Alkizan, Orendainen, Baliarrainen, Altzagan (Gipuzkoa), Elantxoben, Ibarrangelun, Amoroton, Gizaburuagan, Mendatan, Ajangizen, Garain, Izurtzan (Bizkaia), Lagranen eta Elvilarren (Araba).

Igoera horiek herri txiki bakan batzuetan eta oso modu apalean gertatu dira, dena den: hiru puntu baino gutxiago hazi da parte hartzea, hazi den lekuetan. Salbuespena dira Baliarrain (+5,6 puntu) eta Errezil (+3,4).

Abstentzioaren igoera orokorra izan dela erakusten dute datu horiek, baina badira ifrentzuan dauden herriak. %70etik gorako parte hartzea izan dute 36 herri hauek:

Villabuena: %83,2. Orexa: %83,1. Garai: %81,6. Nabarniz: %81,2. Zerain: %80,4. Izurtza eta Arratzu: %79,1. Murueta: %78,2. Mendata: %77,8. Arteaga, Elantxobe eta Ajangiz: %76,5. Arantzazu: %75,7. Ispaster: %75,2. Ea eta Gautegiz-Arteaga: %74,5. Orendain: %74,2. Zalduondo: %74,1. Etxebarria: %74. Amoroto eta Kortezubi: %73,5. Gizaburuaga: %72,8. Añana: %72,5. Turtzioz: %72,3. Gaztelu: %72. Mendexa, Altzaga eta Getaria: %71,8. Larrabetzu: %71,7. Mañaria: %71,6. Kripan: %71. Otxandio, Dima, Morga eta Forua: %70,7. Jatabe: %70,4.


Summary: Gidari bat hil da Deban, auto istripu batean. N-634 errepidean izan da istripua. Ezbeharrean lau pertsona zauritu dira, eta ospitalera eraman dituzte.

41 urteko gizonezko bat hil da Deban (Gipuzkoa) auto istripu batean. Ezbeharra bart gertatu da, 22:00 aldera, bi autok elkar jota. Istripuan 33 eta 43 urte bitarteko lau gizonezko zauritu dira.

Eusko Jaurlaritzako Segurtasun Sailak adierazi duenez, gidariak ibilgailuetan harrapatuta geratu ziren, eta suhiltzaileek atera zituzten haietatik. Auto bateko gidaria hil egin zen, eta beste autoan zihoazen lau gizonezkoak zauritu egin ziren. Zaurituak ospitalera eraman zituzten.

N-634 errepidea itxi egin zuten Deba aldean, eta zirkulazioa 01:45 aldera berrezarri zuten.

Atzo beste gizonezko bat hil zen Diman (Bizkaia), beste auto istripu batean.


Summary: Duda ultrakontserbadoreak irabazi ditu Poloniako presidentetzarako hauteskundeak, botoen %51,2rekin. Lehen bueltan ere Dudak lortu zituen boto gehien. Parte hartzea %68,12 izan zen atzoko bozketan.

Botoen %99,97 kontatuta, Andrzej Duda ultrakontserbadoreak irabazi ditu presidentetzarako hauteskundeak Polonian. Hauteskunde Komisioak zabaldutako behin-behineko emaitzen arabera, botoen %51,2 lortu ditu Dudak. Bost urtez presidente izan da, eta atzoko bozketan botoen gehiengoa lortu zuen. Bestalde, haren aurkari Rafal Trzaskowski liberal europarrak, Varsoviako alkatea denak, botoen %48,7 lortu zituen. Polonian 1989tik izan diren emaitzarik estuenak dira.

Presidentetzarako hauteskundeen bigarren itzulia izan zen atzokoa Polonian. Parte hartzea %68,12 izan zen, bozkatzera deituta zeuden 30 milioi pertsonen artean. «Parte hartzea ia %70 izanda, hauteskundeak irabaztea izugarria da», adierazi zuen Dudak, lehen emaitzak jakin zirenean. «Orain arte aurrera eraman ditudan politikak egiten jarraituko dut. Nire herrikideekin elkarrizketan jarraituko dut; hori ez da aldatuko», gehitu zuen.

Bozkalekuak itxi bezain laster zabaltzen hasi ziren lehen inkestek jada irabazle jartzen zuten Duda, baina aurkariari ateratako aldea txikia zen: %50,4 presidentearentzat eta %49,6 Trzaskowskirentzat. Emaitza horiekin, Dudak bere burua irabazle aldarrikatu zuen atzo gauean. Aldiz, Trzaskowskik behin betiko emaitzei itxaron nahi izan zien, eta esan zuen «guztiz sinesten» zuela irabazle izango zela boto kontaketa amaitzean.

Hauteskundeen lehenengo buelta ekainaren 28an izan zen, guztira 11 hautagairekin. Orduan ere, Dudak lortu zituen boto gehien, %43,5. Trzaskowskik, berriz, botoen %30,46 lortu zituen lehen itzuli horretan. Bigarren itzulian, emaitza estuak espero ziren; izan ere, azken egunetako inkestek botoen %50 ematen zioten Dudari, eta %47, berriz, liberal europarrari.

Hasieran, presidentetzarako hauteskundeak maiatzaren 10ean egitea aurreikusita zegoen. Hala ere, koronabirusaren pandemiaren ondorioz, neurri murriztaileak ezarri ziren, eta hauteskundeak atzeratu. Bai hauteskundeetako lehen itzulian, atzo, segurtasun eta higiene neurri zorrotzen pean bozkatu zuten poloniar herritarrek.

Kanpainan izandako gaien artean zegoen, esaterako, etorkizunean Poloniak eta Europako Batasunak izango duten erlazioa. Horrez gain, Dudaren garaipenarekin, LGTB kolektiboaren eskubideen aurkako neurriak espero dira. Izan ere, ultrakontserbadoreak kanpainan esan zuenez, «eskubide horiek komunismoa baino ideologia suntsitzaileagoa» dira.


Summary: PSE-EE, EAJrekin gobernu ituna berritzeko gertu. EAJk eskua luzatu dio jada. Sozialisten zuzendaritza arratsaldean bilduko da.

EAJk adierazi du jada, Itxaso Atutxa BBB Bizkai Buru Batzarreko presidentearen hitzez, Eusko Legebiltzarraren hurrengo legegintzaldian PSE-EErekin gobernu akordioa berritzeko asmoa dutela. «Kanpainan ez dugu ezkutatu. [Itunak] Ondo funtzionatu du azkeneko lau urteotan», nabarmendu du Atutxak gaur Radio Euskadin. Irrati horretan bertan elkarrizketatu dute Eneko Andueza PSE-EEko legebiltzarkide eta Gipuzkoako zerrendaburua, eta esan du, Idoia Mendia lehendakarigaiak atzo azpimarratutakoaren bidetik, EAJri dagokiola «ekimena» hartzea, hauteskundeak irabazi dituelako, eta PSE-EE prest dagoela «akordiorako, ezberdinen arteko elkarrizketarako». Hala berretsi du PSE-EEren zuzendaritzak, arratsaldean eginiko bileran: «Gobernabiderako posizio funtsezko batean gaude itun subiranista bat osatzen ez bada, EAJ-EH Bildu aliantzarekin».

2016ko bozekin alderatuta, PSE-EEk eserleku bat irabazi du ganberan, eta, bederatzi izan beharrean, hamar izango ditu. Era berean, parlamentuko hirugarren indarra bihurtu da. Dena dela, kontuan hartuta Espainiako Gobernuan agintean dagoela, 2016koetan hondoa jo zuela, ondorengo hauteskundeetan gorantz egin duela, eta inkestek, oro har, bi edo hiru eserleku gehiago ematen zizkiotela, erdi beteta eta erdi hutsik ikusten dute botila. Idoia Mendia lehendakarigaiak atzo gauean esan zuen emaitzak «oso onak» direla, baina aitortu zuen, gainera, «indar handiagoa» edukitzea gustatuko zitzaiela. Abstentzio handiari egotzi zion boto gehiago ez lortu izana.

Gauzak hala, izan Eusko Jaurlaritzan edo oposizioan egoteko, euren burua indartu dutela uste du PSEko zuzendaritzak, eserleku bat gehiago eskuratuta eta hirugarren indarra izatea lortuta. Hala, «ezker ez-nazionalistaren lidergoa» berreskuratu izana ospatu dute.

Eusko Legebiltzarrerako hauteskundeen garaileen teilatuan utzi nahi izan du pilota PSE-EEren zuzendaritzak, «gobernu indartsu eta egonkor bat osatzeko» bidea hasteko. «Ikusi nahi dugu zer jarrera duten, akordioak lortzeko zer borondate duten, eta negoziazioa nola planteatzen duten», adierazi du aurretik Mendiak ere. Bi indarrek bat egingo balute, gehiengo osoa lortuko lukete Eusko Legebiltzarrean. «Hauxe da egoera, eta helburuak asko aldatu dira», nabarmendu du, halere, Anduezak.

Haren ustez, «zalantzarik gabe» dira «onak» emaitzak, eserleku bat gehiago edukiko dutelako. «Eserleku bat gehiago edukiko dugu, boto portzentajean gora egin dugu [nahiz eta 2016koetan baino boto gutxiago lortu], eta eremu nazionaleko alderdien artean PSE-EE da irabazle argia, PPk eta Podemosek hartu duten danbatekoa ikusita». Galdetu diote ea abagunea aintzat hartuta emaitza hobeak espero zituzten, eta erantzun du «zuhurra» dela beti. «Zirkunstantzia hauetan, halako gauzak gertatu egiten dira».

Elorzaren «hausnarketarako» deia

PSE-EEk hauteskundeetan lortutako emaitzek ez dituzte «espektatibak bete», Odon Elorza PSOEren zuzendaritzako Gardentasun eta Demokrazia Parte Hartzailearen idazkariaren esanetan. Bere Twitter kontuan «hausnarketarako» deia egin du, eta zenbait galdera planteatu ditu. «PSE-EE konformatuko da beste lau urtez EAJrekin koalizioa mantentzearekin gure proiektua ito gabe? Edo estrategia aldaketa batez hausnartu behar dugu, eta euskal gizartearen zerbitzurako egon, oposizio arduratsu eta eraikitzaile bat eginez?».

Elorza Gipuzkoatik Espainian kongresukide denaren hitzei heldu die Anduezak, eta esan du PSE-EE ez dela gobernuetan sartzen «pentsatuz alderdi gisa beretzat onuragarria» izango dela, baizik eta «herritarren onuran pentsatuz». Haren esanetan, PSE-EEren helburua ez da aldatuko: «Hori da jendearen bizi baldintzak hobetzen ahalegintzea».


Summary: Pristinak esan du Serbiak Kosovoren independentzia onartu beharko duela. Negoziazio mahaira itzuli dira bi herrialdeak, elkarren arteko harremanak normalizatzeko helburuarekin. 2018. urtetik etenda zeuden elkarrizketak.

EB Europako Batasunak bultzatuta, negoziazio mahaira itzuli ziren atzo Serbia eta Kosovo, elkarren arteko harremanak normalizatzea jomugan. Hala, helburu hori gauzatzeko, ezinbestekotzat jo zuen Abdullah Hoti Kosovoko lehen ministroak Pristina estatu gisa onartzea: «Fase baten amaieran sartu gara, eta bi herrialdeen arteko aitorpena ematen bada soilik du zentzua». Haren arabera, ez dago beste «alternatibarik». Hori izango da adostasun bat lortzeko zailtasun nagusia, Serbiak ez baitu Kosovo errepublika independente gisa onartzen —Pristinak 2008an aldarrikatu zuen independentzia, aldebakarrez—.

2018ko azarotik etenda zeuden bi aldeen arteko negoziazioak, eta, elkarrizketetara itzulita, egin dute mataza askatzeko lehen urratsa. Ordea, ez dirudi prozesu samurra izango denik, eta ikusi beharko da zer-nolako norabidea hartzen duten hartu-emanek.

Josep Borrell EBko Atzerri Politikarako goi ordezkariak eta Miroslav Lajcak eskualderako ordezkari bereziak gidatu zuten atzo eginiko lehen bilkura telematikoa, eta Aleksandar Vucic Serbiako presidenteak eta Hotik hartu zuten parte. Era berean, zehaztua dute hurrengo saioa ere: ostegunean elkartuko dira, aurrez aurre, Bruselan.

Negoziazioek juridikoki loteslea den akordio bat izan beharko lukete helburu, baldintza horixe baita EBk bi herrialdeei talde komunitarioan sartzeko bidean aurrera egiteko eskatzen dizkienetako bat. Bileraren ostean, elkarrizketak bide onetik doazela onartu zuen Borrellek, eta adostu zituztela negoziazio prozesuaren «elementu nagusiak».


Summary: Independentzia aldarrikatuko dute Ernaik eta Aitzinak Larhun gainean. Mendi martxa eginen dute bihar bi gazte antolakundeek, Frantziako besta nazionalaren egunean, Euskal Herriaren independentzia aldarrikatzeko.

Larhun mendira igotzeko deia egin dute Ernai eta Aitzina gazte antolakundeek bihar eguerdirako. Frantziako besta nazionala ospatzen dute uztailaren 14an, eta «jaiegun inposatu» hori hautatu dute, Larhun gainera igo eta «Euskal Herriaren eraikuntzan mugarria» jartzeko. Urruñako (Lapurdi) Oleta auzotik abiatuko dira batzuk; Berako (Nafarroa) Alzate plazatik besteak, gailurrean topo egiteko. Han, ekitaldi bat eginen dute «gazteok independentziaren bidean berresten garela» gogora ekartzeko. Osasun krisia dela eta, segurtasun neurriak betetzera deitu dituzte parte hartzaileak.

Baina osasunaz harago, ondorio politikoak ere ekarri ditu azken hilabeteetako egoerak, Ernairen eta Aitzinaren iritziz. «COVID-19aren ondoriozko itxialdiak Euskal Herria bi estaturen artean banatua dagoela errepikatu digu enegarren aldiz; burdinazko hesiz, kolore guztietako uniformez eta armez itxi zituzten mugako bideak, Hendaiatik Otsagabiara». Itxialdian zehar eta azken asteetako konfinamendu arintzean ere, «askatasun indibidual eta sozialen gibelaldi larria» nabaritu dela diote. Besteak beste, aipatu dituzte manifestatzeko debeku «ugariak», mozal legea erabiltzea eta auzo baztertuetan «errepresioaren emendatzea».

Bi gazte antolakundeek salatu dute itxialdian zehar «agintari guztien txaloak jaso zituzten» osasun langileei murrizketak aplikatzen hasi zaizkiela dagoeneko, eta haien mobilizazioetan izan diren polizia oldarraldiak ere aipatu dituzte. Ernairen eta Aitzinaren iritziz, tenorea iritsi da «leihoetako txaloaldiak karriketako mobilizazio bilakatzeko», eta nabarmendu dute «heldu den krisia» ez dutela «gazte prekarioek» ordainduko. «Behin betiko bihurtu diren behin-behineko kaleratzeak eta ohi baino are prekarizatuagoak dauden udako lanak ikusten ari gara jadanik, azken hamarkadetan ikusitako krisirik gordinena iristear dagoen bezala. Hortaz, krisian hazi garen belaunaldiko gazteok, gure gurasoak baino prekarizatuagoak garenok, krisi hau CAC-40ak eta IBEX-35ak ordaindu dezala aldarrikatzen dugu».

Independentzia «ezinbestekoa» da ezkerreko gazte abertzaleen hitzetan, «Euskal Errepublikan eraikiko baitugu berdinen arteko herria». Oroitarazi dute, 1958an eta 1978an plantan ezarritako «konstituzio zapaltzaileek» agintzen dutela Hego eta Ipar Euskal Herrian; «gure bizitzen eta gure Herriaren gainean, jakobinismoak eta faxismoak dute aginte makila». Hortaz, «bizitza eredu berri bat» aldarrikatzen dute gazteek, «politika sozialez beterikoa, ama lurrarekiko errespetuzkoa, eta parekidetasunean oinarriturikoa», baina azpimarratu dute, Parisen eta Madrilen teilatupean halakorik sortzerik ezinezkoa dela. «Bi bide egingo ditugu, bide berean eta norantza berean independentziarantz goaz; eta batera ekingo diogu».


Summary: Otegi: «Aldaketa hemen dago, eta orain gauzatu behar dugu». Maddalen Iriartek iragarri duenez, «Espainiako eskuinekin izan ezik», gainerako indarrekin eta gizarte eragileekin bilerak egingo dituzte «gehiengo subiranista eta aurrerakoiak» gauzatzeko aukerak aztertzeko.

«Herritarren mezua ulertu dugu». Hauteskunde emaitza onak izan ostean, EH Bildu aurrera begira jarri da, Maddalen Iriarte lehendakarigaiaren arabera, Eusko Legebiltzarrean uneotan erabakitzeko eskubidearen aldeko indarrek «zabaldu eta indartu» egin dute eragin eremua, eta, aldi berean, gehiengo aurrerakoi bat utzi du atzoko emaitzak. Hala, bilera sail bat egingo dute, «Espainiako indarrekin izan ezik», gehiengo aurrerakoi eta subiranista bat egituratzen ahalegintzeko. Arnaldo Otegi koordinatzaile nagusiak aukera guztiak agortu nahi ditu: «Aldaketa hemen dago, eta, orain, gauzatu egin behar dugu».

Hauteskunde gauean lehen analisia egin ondotik, EH Bilduk eguerdian prentsa bildu du, Donostian. Iriartek zehaztu duenez, aurreko urteetan PSE-EEk utzikeriaz jokatu du, eta ez da gauza izan EAJri «ezkerretik eragiteko». «Guztiekin hitz egiteko hautua egin dugu, eta ikusiko dugu zer bide urratu nahi duen eta zer konpromiso hartzen duen», gaineratu du. Iriarteren esanetan, politika aurrerakoien eta subiranotasunaren garapena izango dute ardatz bilera horietan.

Bigarren arlo horretan, bere ikuspegitik, jeltzaleek uko egin diote bide horri jorratzeari eta «nahiko argi» geratu da hori autogobernuaren oinarri eta printzipioen akordioa garatzeko orduan. Akordio hori garatzeko konpromisoa eskatuko dute bileran: «Gehiengo soziologiko bat dago subiranotasunaren alde egiten duena, baina ez da EAJ bera».

Emaitzari dagokionez, Arnaldo Otegik nabarmendu du boto kopuruan gora egin duen alderdi bakarra dela EH Bildu, eta hori abstentzio handiko testuinguru batean gertatu dela. Otegiren arabera, etengabe hazten ari da koalizio abertzalea, baina «tentuz» aztertu behar da abstentzioa. Izan ere, «kezkatuta» agertu da herritarren erdiak ez direlako hautetsontzietara joan. Pandemiak eragina izan badu ere, haren ustez, Eusko Jaurlaritzaren kudeaketaren gaineko zalantza ere islatzen du abstentzioak, eta alderdien ardura da ezinegon hori mobilizatzea.

Abstentzioarekin kezkatuta

Koalizioak 23.000 boto gehiago lortu ditu, eta, Otegiren hitzetan, beste alderdietatiko botoak hartzeaz gain, bozkatzeko aukera izan duten «gazteen gehiengo handi batek» EH Bilduren alde egin du. Haren ikuspegitik, EH Bildu «itxaropenerakoa botoa» da, eta «etorkizuna ezkerrekoa eta subiranista da». Otegik gogoratu du, Araban, Bizkaian eta Gipuzkoan haztearekin batera, goranzko joera erakutsi duela hala Lapurdin, Nafarroa Beherean eta Zuberoan nola Nafarroan. «Horrek esan nahi du nazio ikuspegitik aurrera egin dun proiektu batez ari garela».

Otegik eta Iriartek nabarmendu dute herritarren gehiengo batek bat egiten duela EH Bilduren balioekin eta haren izaera herritarrarekin. «Behin baino gehiagotan esan dugu kanpainan zein aurretik, hemen bi aukera zeudela: bata autonomista eta neoliberala, eta bestea subiranista eta ezkerrekoa. Uste dugu gurea oso indartua atera dela».