Dinabide: lankidetza gune bat

Summary: Dinabide: lankidetza gune bat. Dinabide lankidetzaarko gunearen helburu nagusia Nafarroako eraldaketa digitala sustatzea da, bereziki Sakanakoa.

Sakanako Garapen Agentzia da Dinabide proiektuaren sustatzailea. Dinabide lankidetzarako gune bat da; Irurtzunen du egoitza, eta haren helburu nagusia Nafarroako eraldaketa digitala sustatzea da, bereziki Sakanakoa. Nafarroako lehen coworking teknologikoa da. Teknologien arloan, lan sistema kooperatiboa, profesional independenteen arteko elkarlana bultzatzen du. Batetik, coworking-erako gune bat eskaintzen du, eta hor parte har dezakete teknologia berriei lotutako proiektuak dituzten ekintzaileek, autonomoek eta enpresa txikiek. Horrez gain, Dinabidek eskaintzen dituen zerbitzuez baliatzea erabakitzen duten enpresek teknologia aukera zabala izango dute: hala nola fabrikazio aditiboko makinak, robotak eta errealitate areagotua. Azken batean, enpresek eta erabiltzaileek proiektuak prestatzeko eta garatzeko 4.0 arloko teknologiak eskaintzen ditu Dinabidek. Teknologia horiek erabiltzeko aukerarekin batera, enpresek edo ekintzaileek bekak, prestakuntza ikastaroak eta ikasgelak alokatzeko zerbitzuak ere jaso ahal izango dituzte. Sakanako Garapen Agentziak eta Nafarroako Industria Fundazioak sinatutako lankidetza hitzarmenaren arabera, Nafarroako Industria Fundazioak hainbat prestakuntza ikastaro eskainiko dizkie Dinabide proiektuarekin bat egitea erabakitzen duten enpresei. Bi prestakuntza mota dira: prestakuntza orokorra eraldaketa digitalarekin lotutako jardunaldi teknologikoen moduan emango da, eta prestakuntza espezializatua, berriz, Dinabiden eskura dagoen ekipamendu teknologikoa erabiltzera bideratuko da. Ezagutzak sortu eta trukatu Ezagutzak sortzea, transferitzea eta trukatzea sustatuko da. Horretarako, Dinabide proiektuari atxikitako entitateek lankidetza bultzatuko dute enpresen artean eta Nafarroako Industria Fundazioaren eta Sakanako enpresen eta ekintzaileen artean. Dinabideren coworking guneak hamasei toki eskaintzen ditu ekintzaileentzat edo enpresaburuentzat. Horietako toki bat betetzeko bekak zabalduko dira, Nafarroako Industria Fundazioaren eta Sakanako Garapen Agentziaren bidez. Aipatutako erakunde horiek zabalik dute talentua erakartzeko eta beken kostua finantzatzeko 2020. urterako proiektua. Sakanako Garapen Agentziak otsailaren 28an aurkeztu zuen Dinabide proiektua, eta baita Nafarroako Industria Fundazioarekin sinatutako lankidetza hitzarmena ere, Iruñeko Nafarroa Arenan egin zen OTD Challenge biltzarrean. Horrez gain, Dinabideren OpenDay edo ateak irekitzeko egun bat ere antolatu zen martxoaren 18an, Irurtzunen. Nafarroako Gobernuko ordezkariek, Dinabideren laguntzaileak diren erakundeetako arduradunek eta Nafarroako industria enpresaburuek hartu zuten parte ekitaldi horretan, eta Dinabide gunean dauden instalazioak eta makina erabilgarriak bertatik bertara ezagutarazi zituzten. Horrez gain, Dinabidek erabiltzen dituen teknologiak aurkeztu dizkie Sakanako enpresei, eta enpresei eskatu die teknologia horiek probatzeko proiektu bat aurkezteko. Dinabide proiektuaren inguruan ezarritako helburuak betetzeko, Sakanako Garapen Agentziak akordioak sinatu ditu bere laguntzaileak diren hainbat erakunderekin. Horrela, lankidetzan aritzeko egitasmo batzuk jarri dituzte martxan. Prestakuntza eta aholkularitza Alde batetik, Nafarroako Industria Fundazioa ekipamenduaren ezagutzan eta erabileran oinarritutako prestakuntza eskaintza egiteaz arduratzen da, Nafarroako Industria Ingeniarien Elkargoarekin batera. Beste alde batetik, Cederna-Garalur elkarteak, Nafarroako Enpresa eta Berrikuntza Zentro Europarrak, Sakanako Enpresa Elkarteak eta Nafarroako Gizarte Ekonomiako Enpresen Elkarteak tutoretza eta aholkularitza zerbitzuak eskaintzen dizkiete Dinabideren proiektuarekin bat egiten duten enpresei. Arestian aipatutako laguntzaileez gain, Dinabideren proiektuak Nafarroako Gobernuko Garapen Ekonomikoko Departamentuaren laguntza du, Eskualdeko Plan Estrategikoen programaren bidez. Erakunde horiekin guztiekin sinatutako hitzarmenaren helburu nagusiak hauek dira: Dinabideren inguruan enpresak sortzea, finkatzea eta haztea, enpresek enpresei laguntzeko zerbitzu espezializatuak sarean emanez.


Summary: Industria adimendunaren erronkei aurre egiten. Eusko Jaurlaritzak abian jarri du BDIH-Konexio laguntza programa, euskal enpresei laguntzeko asmoz industria adimendunaren iraunkortasun eta digitalizazio arloetako erronkei aurre egiten.

Eusko Jaurlaritzak martxan jarri duen BDIH-Konexio laguntza programak erraztasunak emango dizkie Euskal Autonomia Erkidegoko enpresei gaitasun zientifiko eta teknologiko berritzaileak eta bikainak eskuratzeko, beharrezkoak baitira industria adimendunak fabrikazio digitalaren eta iraunkorraren arloetan izango dituzten erronkei aurre egiteko. Horrela, enpresek eboluzionatzeko, aurrera egiteko eta lehiakorragoak izateko aukera izango dute. Izan ere, enpresek esperimentazio eta probetarako azpiegiturak erabili ahalko dituzte, industria adimendunaren erronkei aurre egin ahal izateko. Enpresek BDIH-Konexio programako laguntzak eska ditzakete. 450.000 euro bideratu dira egitasmo horretara, eta Spri Taldeak kudeatzen duen Basque Industry 4.0 Estrategiaren barruan jarri da martxan. lankidetza estrategikoak Funtsean, BDIH-Konexio programaren helburua da ekintza plan bat gidatzea. Horrela, enpresek sarbidea, konexioa eta laguntza teknikoa izango dute Basque Digital Innovation Hub egitasmoa (BDIH) —proba eta esperimentaziorako azpiegitura— erabili ahal izateko. Era berean, programa horri esker enpresa onuradunek aukera izango dute Europako hainbat Digital Innovation Hub (DIH) zentrorekin konektatzeko eta lankidetzan aritzeko, BDIH lankidetza estrategikoak sortzen ari delako Europako Batzordeak sustatutako katalogoan agertzen diren Europako beste DIH batzuekin. BDIH egitasmoa enpresei laguntzeko aktibo eta zerbitzu sare konektatu bat da, sei gune desberdinetan antolatutako fabrikazio aurreratuko hainbat arlotan espezializatua. Arlo horiek dira: fabrikazio gehigarria, robotika malgua eta kolaboratiboa, zibersegurtasuna, makina adimendunak eta konektatuak, material aurreratuak eta Data Driven Solutions, denak ere funtsezkoak produkzio digitala eta iraunkorra lortzeko. Zientzia, Teknologia eta Berrikuntzako Euskal Sareko 21 agente aritzen dira BDIH egitasmoan, eta 100 aktibo baino gehiago (ekipamenduak, laborategiak, lantegi pilotuak) erabil daitezke enpresen zerbitzura, produkzio arloko teknologia digitalaren eta iraunkorraren inguruko prestakuntza emateko, ikerketarako, eta probak eta balioztapenak egiteko. 4.0 Industria Halaber, enpresek sarbidea izango dute 4.0 Industriarako oinarrizkoak diren digitalizazio teknologietara, Basque Digital Innovation Hub zentroko agenteen eskutik; haien ezagutza eta azpiegiturak baliatu ahal izango dituzte, modu egokian barneratzeko industria adimendunaren erronkei aurre egiteko behar dituzten gaitasun zientifikoak eta teknologikoak. BDIH-Konexio programa berrira sarbidea izan dezakete produktu prozesu industrialarekin lotutako diseinu eta logistika arloko enpresek, manufakturako enpresa industrialek eta zerbitzu teknikoetakoek, jarduera industrialeko zentro bat baldin badute Euskal Autonomia Erkidegoan, eta BDIHko agente bat edo gehiagoren edo Europako DIH bateko agente baten laguntza badute proiektua gauzatzeko. Laburbilduta, hauxe eskaintzen du BDIH Konexio programak: · BDIH edo Europako DIH zentro bateko agenteen laguntza teknikoa. · Ekintza plan bat egitea 4.0 teknologiak barneratzeko ahalmena handitzeko, edota teknologia horien kontzeptu proba bat egitea · 12.000 eta 20.000 euro bitarteko diru laguntza agente bat kontratatzeko. · Fabrikazio gehigarria, zibersegurtasuna, makina adimendunak eta konektatuak, material aurreratuak eta robotika malgua bezalako teknologiak esperimentatu eta probatzeko laguntza.


Summary: Osasun Sailarekin egindako bileratik alde egin dute sindikatuek. Edukietan guztiz «hutsala» den proposamen bat jaso dutela salatu dute langileen ordezkariek

Ekainetik elkartzeko zegoen Osakidetzako mahai sektoriala; tarte horretan, pandemia betean, lan egoerari buruzko kexu ugari egin dituzte sindikatuek, eta igaro asteotan, hiru greba egun. Baina egoerak ez du hobetzeko itxurarik; Eusko Jaurlaritzako Osasun Sailak mahaira deituak zituen gaur sindikatuak, baina langileen ordezkariek, han jaso dutenarekin konforme ez daudela erakusteko, bileratik alde egitea erabaki dute. Prentsa ohar bateratu bat atera dute SATSEk, ELAk, LABek, Medikuen Sindikatuak, CCOOk eta UGTk; Osasun Sailak langileekiko erabateko «mespretxua» erakutsi duela adierazi dute, eta horregatik erabaki dutela bileratik alde egitea.

Langileen aburuz, mobilizazioetan plazara atera dituzten aldarrietako «bakar bat ere» ez dute aintzat hartu administrazioko ordezkariek. Esan dute ez zaiela irtenbiderik eman osasun sistemako «egiturazko arazoei», eta guztiz «hutsala» izan dela edukietan.

Osakidetzak jakinarazi du zer proposamen egin die langileei. Lehen mailako arretan 196 profesional gehiago jartzeko asmoa adierazi du; 151 urtea bukatzerako lanean egotea da helburua, eta gainerako 45ak heldu den urtean zehar hastea. Zehaztu dute aurten lanean hasiko liratekeen langile horien artean egongo direla 79 erizain, 40 familia mediku, 23 administrari laguntzaile, lau fisioterapeuta eta bost farmazialari. Beste aldaketa bat egiteko konpromisoa ere erakutsi du Osasun Sailak: esan du lehen mailako arretan administrari diharduten langileei soldata parekatuko diela beste departamentuetan diharduten administrarienarekin: %4 igoko die.


Summary: Izokinak egonkortu egin dira Bidasoaren goialdean eta Leitzaranen. Nafarroako Gobernuak eta Gipuzkoako Foru Aldundiak hamaika presa eraitsi dituzte ibai horietan, eta pasabideak atondu

Duela hamarkada batzuk galtzeko zorian baziren ere, gero eta ohikoagoak dira izokinak Kantaurialdeko ibaietan. 2016an, Life-Irekibai programan oinarrituta, elkarlan bat jarri zuten martxan Nafarroako Gobernuak eta Gipuzkoako Foru Aldundiak, eta, horri esker, nabarmen hobetzen ari da arrain espezie horren egoera. Besteak beste, atzo bi erakunde horietako agintariek jakinarazi zutenez, Bidasoaren goialdean eta Leitzaranen egonkortzen ari da izokinen populazioa.

Life-Irekibai programa horren bidez, hiru milioi euro inbertitu dituzte Gipuzkoa eta Nafarroa arteko ibai horietan. Zatirik handiena Europako Batasuneko Life proiektuaren bidez heldu da (1,8 milioi euro), eta, hala, Natura 2000 sarean dauden sei lekutan egin ahal izan dituzte hobekuntzak: Leitzaran, Baztan, Belate eta Artesiaga ibaietan, eta Bertiz eta Artikutza naturguneetan. Ibai ibilguetan zeuden oztopoak eta harresiak kentzeak onura handia egin die izokinei, baina baita beste arrain espezie batzuei ere: kolaka, lanproia, burtaina... Horrez gain, ugaztun batzuei ere bultzada handia ekarri die: europar bisoiari eta iberiar desmanari, besteak beste. Ertzetan egindako lanen bidez, ibai basoek ere aurrerapen handia egin dutela jakinarazi dute agintariek. Bereziki haltzadietan egindako hobekuntza azpimarratu dute. Hori lagungarria izango da ziklo hidrologikoa kontrolatzeko, higadurari aurre egiteko eta ibai ekosistemaren orekari eusteko. Horrela biodibertsitatea hobetzea lortuko dutela adierazi dute, korridore ekologiko horietan hainbat espeziek babesa aurkituko dutelako.

Gaurko agerraldian izan dira Jose Ignacio Asensio Gipuzkoako Ingurumen diputatua eta Pablo Muñoz Nafarroako Gobernuko Ingurumen zuzendaria, besteak beste.


Summary: Ahots bidezko lehen morroi euskalduna uztailerako egongo da prest. Mycroft.eus bozgorailu adimenduna garatzeko proiektua aurkeztu dute Talaios eta Skura kooperatibek eta Elhuyar fundazioak. Esan dutenez, ez da bakarrik euskalduna izango: Euskal Herriari begira egongo da.

Oraingoz, Mycroft izena du kutxako ahotsak, eta «Hey, Mycroft» agurtu behar du erabiltzaileak, piz dadin eta erantzun dezan. Baina, urtebete barru, erdarek Alexa, Siri eta Google ahots laguntzaileak dituzten moduan, euskarak ere adimen artifizialean oinarrituriko morroi ia orojakitun bat edukiko du.

«Hey, Mycroft», esan diote bideoz eginiko aurkezpenean mahai gainean jarritako kubo zulodunari. Gailuak «plin» batekin adierazi du agindua ulertu duela eta adi dagoela. «Zer egun da gaur?», galdetu diote gizakiek. «Gaur asteartea da, 2020ko azaroaren 24a», erantzun du, nabarmen utzita gailua aurkezteko bideoa noiz grabatu zuten. «Zer ordu da?», berriz, gizakiak, eta erantzuna eman du gailuak, euskara txukunean, robot bat dela agerian gehiegi utzi gabe.

Oraingoz hori bakarrik egin dezake gailuak, baina, egitasmoaren bultzatzaileek agindu dutenez, urtebete barru «erabat funtzionala» izango da, eta aukera emango du merkatuan dauden halako gailuek egiten dituzten guztiak egiteko; hau da, albisteak irakurtzeko, eguraldiaren iragarpena emateko, afaria etxera ekar dezaten eskatzeko, mezu elektronikoak bidaltzeko...

Talaios kooperatibako Beñat Irasuegik, Skurako Jaione Martinezek eta Elhuyarreko Igor Leturiak aurkeztu dute gailua. Euskaraz ulertzeko eta hitz egiteko gai izango den bozgorailu adimenduna garatzeko elkartu dira hirurak. Mycroft AI software libreko gailua egokituko dute; horregatik du oraingoz izen hori, eta ingelesezko «hi» batekin agurtu behar du erabiltzaileak. Elhuyarren hizketa ezagutzeko eta ahots sintesirako sistemak elkartu dituzte gailu euskalduna sortzeko, eta dena Raspberry Pi ordenagailu merke eta txikian sartu dute.

Gipuzkoako Foru Aldundiko Etorkizuna Eraikiz egitasmoaren babesa jaso dute, eta Eusko Jaurlaritzak enpresen I+G bultzatzeko duen Hazitek programarena; Errenteriako Udalak (Gipuzkoa) Torrekua eraikina utziko die lan egiteko. Europako erakundeen babesa ere badute: European Language Grid diru laguntzetara Europa osoko 110 egitasmo aurkeztu ziren, eta aukeraturiko hamarren artean sartu da Mycroft.eus.

Merkatuan daudenen pare egongo da euskarazko morroia, Leturiak esan duenez. Baina ez da bakarrik halakoen euskarazko bertsio hutsa izango. «Ez da bakarrik euskaraz izango, Euskal Herriari begira egongo da: eskatzen badiozu albiste bat irakurtzeko, ez du El Pais-etik hartuko, baizik eta BERRIAtik; jana eskatzen baduzu, bertako enpresak hartuko ditu kontuan». Horrez gain, software librea izango denez, hemengo beste edozein enpresak irakats diezazkioke «trebezia berriak» gailuari.

Besteak beste Apple, Amazon eta Googleri loturiko ahots morroien kasuan, askok nabarmendu dute horiek pribatutasunari ekar diezaioketen arriskua, erabiltzaileen datuak jaso egiten dituztelako —haien elkarrizketa pribatuak barne, hainbat kasutan— gero horiek beste enpresei saltzeko. Euskarazkoa «ezberdina» izango dela adierazi du Leturiak. «Gure helburua ez da datuak saltzea: gurean ez da inoren daturik gordeko, konfidentzialtasuna gordeko dugu».

Genero aldetik ere ezberdina izango dela adierazi du Leturiak. Ohiko bozgorailu adimenduei emakumezko ahotsa jarri diete. Hainbat ikertzailek salatu dute horretan sexismoa dagoela, emakumezko ahotsa jartzen diogulako gure aginduak betetzen dituen gailu bati. Mycroftek orain duen ahotsa gizonezkoa da, «baina geure asmoa ahots neutro bat jartzea da».

Hasieran dago egitasmoa, baina aurkeztea erabaki dute dagoeneko nazioarteko aldizkarietan atera delako. «Gainera, ikusten genuen bozgorailu adimendunak gero eta gehiago datozela. Gurea ez daukagu oraindik, baina interesgarria iruditu zaigu jendeari esatea egiten ari garela euskarazkoa».

Oraindik ez dakite zer izen edukiko duen ahots bideko morroiak, eta ez dakite zer hitz erabili beharko den hura esnatzeko. Uztailera arte dute gailua garatzeko. «Gero, merkaturatzea erronka are handiagoa izango da. Prezio aldetik garestiagoa ez izateko, nola banatu, nola ekoitzi... ikusi beharko da».

Baina ezinbestekoa al da gailu fisikoa? Ezin da lana egingo duen aplikazio bat egin besterik gabe telefono, tableta eta ordenagailuetarako, beste tramankulu bat plazaratu gabe? «Guri, oraingoz, bozgorailua interesatzen zaigu, ikusten dugulako AEBetan dagoeneko oso zabalduta dagoela, eta badakigu gero hona etortzen direla, beranduago bada ere. Sartuz joango dira, beraz», esan du Leturiak. «Ea behingoagatik aurre hartzen diogun, erdarazkoak gure etxe guztietan sartu aurretik».


Summary: Bi euskal preso Euskal Herriratu eta beste bost gerturatuko dituzte.

Espainiako Espetxe Erakundeek jakinarazi dutenez, beste sei euskal preso lekualdatuko dituzte: bi Euskal Herriratu eta lau gerturatuko dituzte. Idoia Martinez Garzia Asturiasko espetxetik Euskal Herrira ekarriko dute, eta Gasteizen beteko du zigorra, hirugarren graduan. Bestetik, Olga Comes ere Asturiasko kartzelatik Iruñekora ekarriko dute. Beste lau gerturatze ere iragarri dituzte: Joxe Javier Arizkuren Ruiz Murtziatik (Espainia, 820 kilometro) Logroñora hurbilduko dute, eta bigarren gradua ezarriko diote, espetxeko tratamentu juntak hala ebatzita. Guillermo Merino Valentziatik (Espainia, 600 kilometro) Zuerako espetxera gerturatuko dute. Joanes Larretxe, Herrera de la Manchatik (Espainia, 500 kilometro) Asturiasera, eta Jon Gurtubai Puerto de Santamariatik (Espainia, 1.200 kilometro) Zaragozako espetxera eramango dute.

Bestetik, Etxerat-ek jakinarazi duenez, Jakes Esnal euskal preso ziburutarra Lannemezango espetxera hurbildu dute, Esnal St Martin de Re (540 km) espetxean zegoen. 30 urte eta erdi daramatza espetxean, eta duela 12 urtetik beteak ditu baldintzapean aske geratzeko irizpideak, baina birritan ukatu zaio baldintzapean aske geratzea.


Summary: 'Beste bat!' zirkuituak zuzeneko arteetako 250 emanaldi bilduko ditu. Araba, Bizkai eta Gipuzkoako 41 agertokitan izango dira musika, dantza, antzerki eta zirku saioak, otsailera arte. Musika Bulegoak jarri du martxan egitasmoa, antzokien sarearekin elkarlanean, eta Eusko Jaurlaritzak diruz lagundu du.

Abian da Beste bat! zuzeneko arteen zirkuitua. Heldu den urteko otsailaren amaierara bitarte, 250 musika, antzerki, dantza eta zirku emanaldi hartuko dituzte Araba, Bizkai eta Gipuzkoako 31 antzokik eta hamar aretok. Horietatik %70 baino gehiago izango dira euskaraz. Zuzeneko arteen sektorea osatzen duten eragileen «kate osoa» bultzatzea eta kultur eszena «aktibatzea» du xede egitasmoak, sustatzaileek azaldu dutenez. Musika Bulegoak jarri du martxan, Euskadiko Antzokien Sarearekin elkarlanean, eta Eusko Jaurlaritzak diruz lagundu du.

«Kultur eszena aktibatzera dator zirkuitu hau, eta, horrekin batera, eragileen kate osoa, uste baino gehiago direnak», adierazi du Aitor Bengoetxea Musika Bulegoko lehendakariak. Izan ere, emanaldi bakoitzaren atzean, sortzaileak, teknikariak, programatzaileak, aretoak... eragile asko daudela gogorarazi du, eta zirkuitua antolatzean guztiak aintzat hartu nahi izan dituztela zehaztu.

Musikak du presentziarik handiena egitarauan; hamar emanalditik zortzi kontzertuak izango dira. Ibilbide luzea duten musikariak nahiz lehen urratsak egiten ari diren beste asko ariko dira horietan; besteren artean, Ruper Ordorika, Izaro, Belako, Oreka TX, Huntza, Eñaut Elorrieta, Gari, Sua, Bulego, Zetak, Hakima Flissi, Anestesia, Maren, Joseba Tapia, Sara Zozaia, Esne Beltza, Niña Coyote eta Chico Tornado, Alos Quartet eta Liher. Antzerkian ere askotariko eskaintza ageri da programazioan: Tanttaka, Tartean, Markeliñe, Vaiven eta beste hainbat konpainiak erakutsiko dituzte beren lanak zirkuituaren barruan, baita Pirritx, Porrotx eta Marimototsek ere. Dantzari dagokionez, Ertza, Kukai, Dantzaz eta beste hainbat talde ariko dira beren proposamenak taularatzen. Eta zirku zein magia ikuskizunik ere izango da; besteak beste, The Funest Troup eta Oliver magoaren eskutik. Programazio osoa egitasmoaren webgunean jarri dute ikusgai.

Laguntzak eta elkarlana

Pandemiak zuzeneko kultur ekitaldi ugariri eta haien atzean dauden profesionalei eragin diela gogorarazi du Bingen Zupiria Eusko Jaurlaritzako Kultura sailburuak. Orain arte instituzioetatik sektoreari begira martxan jarritako laguntzak «iritsi diren tokiraino» iritsi direla eta gaur egungo egoerak «laguntza berriak» eskatzen dituela iritzi dio. Hala, azaldu du sektoreko enpresa txiki eta ertainak laguntzeko martxan jarri zen bi milioi euroko funtsetik laurdena bideratu dela eskaeretara, eta eman gabe geratu den gainerako dirua baliatuko dutela zirkuitua laguntzeko —baita joan den astean Durangoko Azokak aurkeztutako Zu non, han DA! egitasmorako ere, zeinak zortzi udalerritara eramango dituen 32 talderen kontzertuak—. Ekitaldi guztietan segurtasun neurriak beteko direla gehitu du. Era berean, zirkuituarekin ahalik eta leku gehienetara iristen saiatu direla adierazi du sailburuak, asmoa ez baita jendea batetik bestera mugiaraztea.

Zirkuituan parte hartuz zuzenekoak eta kultura segurua sustatzean duten konpromisoa berretsi nahi izan dutela nabarmendu du antzokien sareko ordezkari Joxean Cuberok. Azaldu duenez, sareko antzokien erdiek baino gehiagok parte hartuko dute egitasmoan, eta lau emanalditik hiru hartuko dituzte orotara.

Zirkuitua antolatzeko sektoreko eragileen artean izan den elkarlana eskertu du Bengoetxeak, baita Get In kontzertu sustatzaileko ordezkari Amaia Ispizuak eta Dantzaz konpainiako zuzendari Fernando Sainz de Ugartek ere.


Summary: Nafarroatik alde egiten duten enpresek diru laguntzak itzuli beharko dituzte. Jarduera nabarmen murrizten dutenei ere eragingo die neurriak. EH Bilduk aurkeztu du legea eta gobenuko kideek babestu dute

Enpresen deslokalizazioari ateak itxi nahi dizkio Nafarroak. Siemens Gamesak Agoitzen duen fabrikako lana Portugalgo eta Marokoko beste planta batzuetara eramateko erabakiak eta CAFek Castejonen duen Trenasako lantegikoa ere kanpora eramateko asmoak alarmak piztu ditu. COVID-19an krisi ekonomikoak, gainera, halako erabaki gehiago hauspotu ditzake eta horrek eraman du Nafarroako Parlamentua hori oztopatu ahal izateko lege bat onartzera: hemendik aurrera instituzio publikoetatik jasotako diru laguntzak itzultzeko eskatu ahalko die gobernuak.

EH Bilduk sustatu du legea, eta ostegun honetan onartu du parlamentuak PSNren, Geroa Bairen eta Podemosen aldeko botoekin eta zuzenketak sartuta. Navarra Sumak aurka bozkatu du eta Ezkerra abstenitu egin da. Araudi berriaren arabera, enpresa baten deslokalizazio deklarazioak berekin ekarriko du azken zortzi urteetan jasotako diru laguntzak itzuli behar izatea, % 20ko gainordainarekin. Ez dira kontuan hartuko ikerketa eta garapenerako (I+G) jarduerak sustatzeko diru laguntzak.

Argi dago Agoitz eta Castejongo kasuak izan dituztela buruan legea egiterako orduan, baina deslokalizazioa aspaldiko errealitate bat da Nafarroan. Hamar urtean Gamesak han zituen sei lantegiak itxi egin ditu. Enpresa horrek urteotan jaso dituzten diru laguntzen kopuruen inguruan ez dira ados jartzen gobernua eta sindikatuak. Manu Aierdi Ekonomia Garapenerako kontseilariak urri hasieran egindako agerraldi batean bi milioi euroko laguntza bat aipatu zuen eta hori itzultzeko galdegin diola esan zuen. CAFen kasuan, hari emandako beste bi milioiko laguntza bat aipatu zuen Aierdik, baina I+G alorrekoa izaki, azpimarratu zuen zaila izango zela hori itzularaztea. Kasu hauetan araudi berria ezarri.

Dena den, deslokalizazioak ez dira erabat gauzatu oraindik. Azaro hasieran, Siemensek jakinarazi zuen gobernuarekin hizketan ari dela Agoizko planta berriz ireki eta hara lan batzuk eramateko -guztira 150 kaleratu dituzte eta 88 langile birkokatuko-. CAFek, berriz, Castejongo plantaren ixtea urtarrilera arte atzeratu du, kontratu berrien zain -110 langile ditu fabrikak-.

Zein kasutan

Lege berriaren arabera, enpresa bat deslokalizatu egin dela ulertuko da, bi baldintza hauek batera gertatuz gero: enpresa batek Nafarroan duen jarduera bertan behera uzten edo nabarmen murrizten badu eta, aldi berean, hori gertatu aurreko nahiz ondorengo hiru urteetan jarduera hori herrialdetik kanpoko enpresa beraren edo beste batean egiten bada. Aldiz, deslokalizaziorik ez dagoela ulertuko da enpresa horrek lantegi bat itxi baina herrialdean jarduera berriak abian jartzen baditu, eta lantegi batean galdu diren adina lanpostu edo gehiago Nafarroako beste leku batean sortzen baditu.

Legearen arabera, jarduera nabarmen murrizteak esan nahi du langileen kopurua erdira baino gutxiagora jaistea eta horrek, betiere, gutxienez 25 langileri eragitea. Aurreko bi urteetan izandako langileen batez bestekoa hartuko da kontuan horretarako.


Summary: Euskadi Irratiko 'Osasun Etxea' saioak irabazi du Rikardo Arregi saria. Arantza Artza esatariak eta Felix Zubia medikuak «zerbitzu publiko eredugarria» eskaini dutela nabarmendu du epai-mahaiak. CodeSyntax enpresari eman diote Komunikazio Saria 'Egunean Behin' galdera lehiaketarengatik.

Arantza Artza esatariak eta Felix Zubia medikuak jaso dute Rikardo Arregi komunikazio saria, Osasun etxea irratsaioan eginiko lanarengatik. «Zerbitzu publiko eredugarria» eskaini dutela nabarmendu du epai-mahaiak. Zer den lastoa eta zer alea bereizten lagundu dutela, eta erreferentzia bihurtu direla gaineratu dute. Informazioa modu zientifikoan eta kontrastatuan eman dutela nabarmendu dute. Osasun Etxea «saio txiki bat» izan dela esan du Artzak, «artrosiaren eta artritisaren inguruko saio bat izan da, COVIDa iritsi den arte», esan du Artzak. Informazio uholdeari aurre egiten saiatu direla adierazi du, eta entzuleekiko harreman estuari eusten.

Felix Zubiak adierazi duenez, asko ikasi du saioa egiten. «Izurriak loa galarazi dit, ez irratian baizik eta beste lekuetan», adierazi du. Donostia Erietxeko zainketa intentsiboetako medikua da.

Aitormenezko oroigarria jaso dute beste finalistek: Miel Anjel Elustondok, Euskadi Irratiko Faktoria saioko Maite Artolak, eta BERRIAko Pello Urzelaik.

Komunikazio saria, berriz, CodeSyntax enpresak jaso du Egunean Behin galdera lehiaketarengatik. «Euskaratik eta euskaraz sortuko milaka galdera egin dituzte eta 100.000 deskarga lortu dituzte». Sakelakoari «modu irudimentsu eta arrakastatsuan» heldu diote, epaileek nabarmendu dutenez. 40.000 talde inguru sartu dira jokoan, eta komunitate bat sortu dutela gaineratu dute.

Jokalariei eman dizkiete eskerrak jokoaren sortzaileek. Herritarrek egunero bakarrik hamasei aplikazio erabiltzen dituzte egunero telefonoan, batez bestean, gogoratu dute. «Horietako bat euskaraz izatea garaipen bat da», gaineratu dute.

Lete gogoan

Euskal industria kulturalaren beharren inguruan Rikardo Arregik berak eginiko hitzekin hasi da ekitaldia. Joseba Uribesagok gordeta zituen grabazio batetik atera da. Arregik emaniko hitzaldi bat jasotzen du.

Petti musikaria igo da ondoren agertokira, eta Xabier Leteren, Euskal Herri Nerea kantaren bertsioa abestu du. «Euskal Herri nerea, ezin zaitut maite, baina non biziko naiz, zugandik aparte». Joxan Goikoetxeak lagundu dio akordeoiarekin.

Maider Lainez Andoaingo alkateak hartu du hitza gero. Udalak antolatzen du saria. «Izurriaren atzaparretan eroritakoak gogoratu ditu».

Epaimahaiak ezohiko deklarazio bat egin nahi izan du: Gizakiaren eta egiaren laudorioa, izenburupean. Joxe Inazio Basterretxea EHUko irakaslea eta Maite Goñi Mondragon Unibertsitateko irakasleak irakurri dute. «Erabat zaildu eta trakestu ditu izurriteak gure ekinbideak oro», esan du Basterretxeak, eta nabarmendu du egiazko informazioa jasotzeko egon diren arazoak. Besteak beste hainbat politikarien ilunkeria salatu du. "Esker oneko eta kritiko izan nahi dugu kazetaritzaren aurrean", adierazi du Goñik. "Errazkeriak ez du laguntzen". Basterretxeak eskerrak eman diete komunikabideei: "Larrua utzi dute kazetari batzuk. Jendeak gaixotu eta hil egin da, eta, halere, kalera atera zarete informazioa biltzera". Goñik kritika egin die "lastoa eta zirina" zabaltzen aritu direnei. "Ez dira gutxi izan. Era guztietako konplot informatiboak daude gure inguruan".

Gizarte konpromisoa bultzatu nahi dute aurtengo sariek, Goñik azaldu duenez.

Goikoetxeak, orduan, pianoari ekin dio, eta Klara Mendizabali lagundu dio Leteren Jardin bat zuretzat kantua abesten.

Gero ere, Antton Valverdek abestu du. Leteren oholtzakide izan zen urte luzez.


Summary: Madrilgo aurrekontuei baietz esan diete EH Bilduren militantziaren %91,5ek. Mahai politikoaren proposamena berretsi dute oinarriek

Espainiako Gobernuaren 2021eko aurrekontuak onartuko ditu EH Bilduk. Koalizio subiranistaren mahai politikoak aurrekontuak babesteko eskaera egin zien militanteei, joan den astelehenean, Arnaldo Otegi koordinatzaile nagusiaren bidez, eta oinarrien %91,5ek baietza eman diote, gaur, proposamenari. “Ados zaude EH Bilduk Espainiako Diputatuen Kongresuan dituen bost diputatuek PSOE-Podemosen Gobernuaren aurrekontuei baiezko botoa ematearekin?”. Galdera horri erantzun diote, telematikoki, militanteek. 1.588 boto zenbatu dituzte guztira: 1.453k baietz bozkatu dute, 89k ezetz, eta 46 zuri egon dira.

Koalizioaren iturriek «positiboki» baloratu dute batzarraren garapena, eta uste dute «barne demokraziaren ariketa bat» izan dela. «Bakoitzak bere iritzia libreki adierazteko aukera izan du». Parte hartze «handia» izan zela adierazi dute, eta, nabarmendu, %91,5 horrek «berme zabala» ematen diola mahai politikoak egindako proposamenari..

Otegik astearen hasieran nabarmendu zuenez, aurrekontuei baietza ematea hobetsi du koalizioaren zuzendaritzak, «eskubideak lortzeko eta eskuina geratzeko». Gogoratu zuen, gainera, PSOEren eta UP Unidas Podemosen arteko gobernuari “bide” eman ziotela. Aukera berriak ikusi zituzten, eta, koordinatzaile nagusiak “leiho” hori “irekita” mantentzea defendatu.

Horrekin lotuta, gaur eguerdian bertan jakinarazi du EH Bilduk Madrilgo gobernuarekin beste hiru zuzenketa onartzea lortu zuela: 10 milioi aeronautika sektorearentzat, 48 trenaren azpiegiturarentzat eta hiru milioi Nafarroako Pirinioetako landa gunearentzat.

Mireia Zarate EAJren EBBko idazkariak, aldiz, auzitan jarri du EH Bilduren baiezkoak «euskal errepublikaranzko bidea» erraztuko duenik. Uste du EH Bilduk aurrekontuen negoziazioan sartuta «norabide aldaketa» egin duela «eta horren bidez babesten dute EAJk azken hamarkadetan egindako lana».

Miren Gorrotxategi Elkarrekin-Podemoseko bozeramaileak «historikotzat» jo du EH Bilduk eta ERC Esquerra Republicanak Espainiako Gobernuaren aurrekontuak babestea, historikoki «uzkurrak izan direlako estatuarekin». Hain zuzen, Ciudadanoseko buru Ines Arrimadasek ere baieztatu du ez dituztela aurrekontuak babestuko. Horrenbestez, inbestiduran babestu zutenekin egingo dute aurrera Pedro Sanchez Espainiako Gobernuko presidentearen aurrekontuak.


Eva Ferreira izango da EHUko errektorea

Summary: Eva Ferreira izango da EHUko errektorea. Boto haztatuaren %66,24 lortu du Ferreirak. Parte hartzea lau puntu eta erdi pasa jaitsi da: botoa ematera deituta zeudenen %7,7k eman du.

Eva Ferreira izango da EHU Euskal Herriko Unibertsitateko hurrengo errektorea. Gaur egin dituzte hauteskundeak, eta bera izan da hautagai bakarra; beraz, nahikoa zuen botoen herena lortzearekin, baina babes askoz zabalagoa jaso du: boto haztatuen % 66,2 alde izan ditu Ferreirak. Dena den, parte hartzeak utzi du datu esanguratsuena: %7,7koa izan da; %12koa izan zen 2016ko bozetan.

Beste behin ere, hautagaitza bakarra izan da EHUko bozetan. Ez da lehenengo aldia: Nekane Balluerka bakarrik aurkeztu zen duela lau urte, eta hala egin zuen Iñaki Goirizelaiak ere 2012an. legedia aldatuta, botoen %33a lortzea nahikoa denez, Eva Ferreirak ez du arazorik izan.

Botoa ematera joan direnen artean, ordea, babes zabala jaso du: boto haztatuaren %66,2 izan da Ferreiraren zerrendarentzat. Horrela, Nekane Balluerkak duela lau urteko hauteskundeetan lortutako emaitzak errepikatzea lortu du: botoen haztatuaren %66,3 izan zen Balluerkarentzat.

Ikasleen artean lortu ditu emaitzarik onenak. Hain zuzen, botoa ematera joan den ikasleen %71,4k egin du Ferreiraren alde, eta %25,4k bozkatu du zuri. Talde horretan, nabarmen hobetu ditu duela lau urteko emaitzak: ikasleen %55,2k egin zuten Balluerkaren alde. Kontuan hartu behar da botoen pisuaren %22,08 dutela ikasleek. Dena den, Balluerkak baino emaitza kaskarragoak jaso ditu Ferreirak beste talde guztietan. Bereziki nabarmentzekoa da doktore iraunkorrak eta iraunkor ez-doktoreak ez diren irakasleen eta ikertzaileen izan duen galera: duela lau urteko emaitzekin alderatuta,%72,4aren babesa izan zuen Balluerkak; Ferreirak, %59,7arena. Azken emaitzan, doktore iraunkorren botoak du pisurik handiena —%56,25 dagokie, eta baleko emaitza lortu du Ferreirak: %65,5ak aldeko bozka eman du, duela lau urtetik bost puntu eta erdi jaitsita.

COVID-19aren eragina

Egunaren alderdi iluna parte hartzearena izan da: deituta zeudenen %7,7k eman dute botoa. Ohikoa denez, ikasleen parte hartzea izan da baxuena: %2,1 soilik hurbildu dira hauteslekuetara, 2016tik ia hiru puntu jaitsita. Aldiz, doktore iraunkorren %66,4k erabaki dute botoa ematera joatea, baina hor ere jaitsiera egon da duela lau urteko bozekin alderatuta, zortzi puntu pasakoa.

Ferreirak hauteskundeen balorazio positiboa egin du, baina onartu du ez dela kanpaina erraza izan, COVID-19a eta hautagaitza bakarra izatea tarteko, zailtasunak izan dituztelako unibertsitate komunitatera gerturatzeko. Gaur ere hainbat gorabehera izan dira: hainbat ikasle taldek salatu dutenez, Ertzaintzaren presentzia handia egon da EHUren campusetan.

Ekonomia Aplikatuko katedraduna da Ferreira, Barakaldon (Bizkaia) jaioa, 1963an. Euskara da bere muga nagusietako bat: euskaraz hitz egiteko zailtasunak ditu. BERRIAri ziurtatu zionez, euskara ikastea du erronkatzat, eta belarriprest gisa ari da parte hartzen Euskaraldian.


Puntu ona Alkmaarren

Summary: Puntu ona Alkmaarren. Reala lotuta aritu da. Baina txuri-urdinek bizirik segitzen dute Europa ligan, zazpi punturekin.

Realak 0-0 berdindu du AZ Alkmaaren zelaian, eta puntu bat batuta itzuli da Donostiara. Txuri-urdinek ezin izan dute orain artean bezain distiratsu aritu, eta hutsal aritu dira. Kontrarioari kilimarik egin gabe etxeratu dira. Bi taldeak arerioarekiko errespetu handiz zelairatu dira. Jakitun ziren tartea utziz gero aurkariak min handia egin ziezaiokeela, eta nahiago izan dute partidari patxadatsu ekin, zer gerta ere. Europa ligan izan dezaketen etorkizunari norabide bat eman ziezaiokeen dema izanik, presak ez zuen deus onik ekarriko.

AZ Alkmaar joaneko neurketako lezioa ikasita zelairatu da, gainera; atzerago egin du presioa lehen minutuetan, eta hutsunerik ez du utzi. Realak pairatu egin du etxekoen jokatzeko era hori. Lehen zatiak aurrera egin ahala baloi jabetza handitu arren, Imanol Alguacilen jokalariei kosta egin zaie Herbeheretakoen defentsako lerroa gainditzea. Bakanak izan dira aurretik jartzeko izan dituzten aukerak.

Txuri-urdinen erasoko jokalariek lanak izan dituzte zirrikituak aurkitzeko. Eroso zegoen AZ Alkmaar, bere legea ezarrita. Taktikak hartua zuen bizitasunaren lekua. Azken finean, horixe faltatu zaie donostiarrei: orain artean erakutsitako txinparta. Astun zegoen jokoa, eta horrek mesederik ez die egin bisitariei. Arne Sloten taldea izan da aukera argienak izan dituena. Hutsean amaitu da gatzik gabeko lehen zatia. Abiadura eske zen partida, baina ez Realak, ez AZ Alkmaarrek, ez dute horretarako urratsik egin. Orekatua izan da lehen erdia.

Aldageletatik itzuli orduko lehengo joerari eutsi dio norgehiagokak. Makal zelairatu dira bi taldeak, eta Adnan Januzaj izan da Realaren aldetik grina apur bat erakutsi zuen bakarra. AZ Alkmaar izan da gola gertuen izan zuen taldea, ordea; 56. minutuan hanka sartzea egin dute Realeko atzelariak, eta korner bat bakar-bakarrik errematatu du Karlssonek.

Gainetik atera du baloia Alex Remirok, eta horrek saihestu du Reala markagailuan atzetik jartzea. Hurrengo minutuan beste aukera izugarri ona izan du Koopmeinersek. Area kanpotik egindako jaurtiketa indartsu bat langara bota du. Horiek izan dira Realaren minuturik eskasenak. Herbeheretakoek aukerak sortu dituzte, eta txuri-urdinak ia gerturatu ere ez dira egin aurkariaren atera. Aldi bakarretako batean penaltia eskatu du Mikel Oiartzabalek; 64. minutua zen, eta erritmo aldaketa baten ostean lurrera jausi da. Epaileak ez du ezer adierazi. Suspertuko zuen jokaldi baten bila zebilen taldea, eta 79. minutuan izan da partidaren norabidea aldatzear egin zen abagunea. Roberto Lopezek falta jaurtiketa indartsua egin du area ertzetik, baina alderatzea Porturi iritsi, eta Willian Josek oztopatu du.

Neurketaren hondarrean apurtzera egin du partidak, eta bi taldeek gerturatu dira kontrarioaren ate ingurura. Ez dira gai izan golik egiteko, ordea, eta hor amaitu da neurketa. Azkenean, lehian segitzeko adinako puntu banaketa, eta astebetez gutxienez. Napoliren itzalean egon beharra. Bi puntuko abantaila hartu dute italiarrek, eta lidertzan dira Rijeka azpiratuta (2-0).


Summary: BBVAk eta Sabadellek ez dute lortu bat egiteko akordiorik. Sabadellentzat, BBVAk eskainitako dirua ez da nahikoa.

BBVAk eta Sabadellek joan den astearen hasieran adierazi zuten ofizialki biak batzearen inguruko negoziazioak hasiak zirela. Gaurko goizaldera arte iraun dute elkarrizketa horiek, jakinarazi dutenez. Sabadelli iruditu zaio BBVAk ordaindu nahi zuen prezioak ez zuela kontuan hartu negozioaren potentziala eta bankuaren independentziaren galera. «Bi aldeek ez dute akordiorik lortu entitateen akzioak trukatzeko ekuazioari buruz», esan dio Sabadellek Balore Merkatuaren Espainiako Batzordeari.

BBVAk ere bidali dio mezu bat batzorde horri, esanez negoziazioak amaitu egin direla, azalpen gehiagorik eman gabe. Ikusteko dago merkatuek nola erantzungo dioten erabaki horri. Sabadell %32 igo da elkarrizketen berri eman zutenetik, nahiz eta oso kotizazio baxuak zituen lehen. BBVAk %19ko igoera izan du tarte horretan.

Zenbait hedabidek azaldu dutenez, bi bankuak ez zetozen bat auzi nagusietan. BBVAren asmoa zen akzio truke batekin ordaintzea, eta, zabaldu dutenez, Josep Oliu Sabadelleko presidenteak entitate berriko presidenteorde izatea eskatu du. Iturri horien arabera, Carlos Torres BBVAko presidenteak ez du nahi izan, besteak beste, Villarejo auzia dela eta. Izan ere, Torres auzipetuko balute eta presidente izateari utzi beharko balio, boterea Oliuren eskuetan gera litekeelako.

Bi bankuek bat eginez gero, aktibotan 950.000 milioi euro lituzkeen finantza erakunde bat sortuko litzateke, Caixabanken eta Bankiaren baturak izango duenaren antzeko tamainakoa.


Summary: Ostalariek saldu gabeak «itzuli» dizkiote suprefeturari. Ipar Euskal Herriko ostalarien kolektiboak haserrea erakutsi du Baionan, goizean. Garagardo iraungiak ireki dituzte suprefeturaren atarian.

Kasu, ostalariak kexu lelopean bildu dira Iparraldeko hamar bat ostalari, goizean, Baionako suprefeturaren aitzinean. Frantziako Gobernuak iragarritako neurriek haserrea piztu dute haien artean: izan ere, jatetxeak urtarrilaren 20tik aitzina irekitzeko asmoa erakutsi zuen Emmanuel Macron Frantziako lehendakariak; ostatuentzako, ordea, ez zuen eperik aipatu. «Kexu garela adierazi nahi dugu; ez gara ados hartutako azken erabakiekin», deitoratu du Florian Bouffaut Baionako Kalostrapeko ostalariak. «Entzunak izateko», Baionako suprefetura aitzinean iraungitako garagardo upelak ireki dituzte, ekintza sinboliko gisa. «Galdu dugun erreserba itzuli nahi izan diogu prefeturari», azaldu du Bouffautek.

«Guztira bost hilabetez egon behar izan dugu hetsirik, eta ez dugu batere perspektibarik ondoko asteetarako. Ez dakigu zenbat denboraz iraunen duen egoerak, baina geroz eta zailagoa egiten ari zaigu». Honela mintzatu da Sandrine Dulong, Baionako Les Pyrenees ostatuko jabea. Bestelako saltegiek bihar irekiko dituzte berriz ateak, eta erabakia txalotu du Dulongek, baina «ostatuek ere ahal bezain fite berriz ireki behar» dituztela aldarrikatu du.

Frantziako Gobernuak zenbait laguntza hitzeman zizkien hetsirik egon behar duten enpresei: 10.000 euroko laguntza gehienez ere, eta langileentzako langabezia partziala. Halere, neurriak «eskasak» direla diote ostalariek. Sebastien Agerre ostalariak badu urte bat ostatua saldu eta beste bat erosi zuela Baionan. «Nik ezin ditut laguntza horiek ukan, iaz ez baitut lan egin. Momentu honetan, nire diru sarrera zero eurokoa da», salatu du. «Zaila da, ez baitakigu gerora begira nolakoa izango den egoera. Guk jakin nahi dugu noiz eta nola irekitzen ahalko dugun».

Pirinio Atlantikoetako departamenduko Eric Spitz prefetak goiz honetan egindako agerraldi batean baieztatu duenez «diskotekak eta ostatuak irekiko ditu azkenik» Frantziako Gobernuak. Urtarril hasieran «egoera ebaluatuko» du Frantziako Gobernuak, «perspektibak zein diren» aztertzeko.


Summary: Txertoa jasoko duten lehentasunezko hamabost taldeak zehaztu ditu Illak. Besteak beste, 65 urtetik gorako herritarrak, patologiaren bat duten arrisku taldekoak eta espazio itxietan lan egiten dutenak txertatu nahi ditu Espainiako Osasun ministerioak.

Koronabirusaren aurkako txertateka kanpaina nolakoa izango den azaldu du gaur goizean Salvador Illa Espainiako Gobernuko Osasun ministroak. Biztanleria hamabost taldetan banatzea erabaki du Espainiako Osasun ministerioak, urtarrila eta ekaina bitartean txertoa jartzeko. Hiru fasetan antolatuko den txertaketa kanpaina bat landu du gobernuak, eta lehena urtarrilerako prest egongo dela aurreikusi du. Urtarriletik martxora txertatuko dituzte zahar etxeetako egoiliarrak, bertako eta osasungintzako langileak, eta egoitzetan ez dauden baina mendekotasunen bat dutenak.

Martxotik ekainera artean, berriz, biztanleriaren gehiengora heltzeko asmoa dute, eta talde hauek izango dute lehentasuna gobernuarentzat: 65 urtetik gorako herritarrak; patologiaren bat duten arrisku taldeko pertsonak, arrisku gutxikoak eta handikoak bereizita; espazio eta komunitate itxietan lan egiten dutenak; baldintza sozioekonomikoagatik «egoera zaurgarrian» daudenak; ezinbesteko jardueretako langileak; irakasleak; haurrak; nerabeak eta gazteak, 16 urtetik aurrera; intzidentzia handiko eremuetan edo agerraldiak dituzten tokietan bizi direnak; haurdun dauden emakumeak eta edoskitze garaian dauden amak; eta SARS-COV-2an immunitatea modu naturalean duten pertsonak.

Hala ere, Illak esan du goiz dela zehazteko talde horiek noiz eta nola jasoko duten txertoa. Txertoa jasotzeko ordenari dagokionez, hainbat aldagai hartuko dituzte kontuan, tartean hilkortasuna, transmisio arriskua edo gizarte zaurgarritasuna.


Summary: Azpiazuk iragarri du «Euskadik Europako funtsetara programa propioa» aurkeztuko duela. Ekonomia sailburuak Legebiltzarrean esan du beharrezko eraldaketei «herri gisa» heldu nahi dietela, eta xehetasunak abenduaren 9an egingo duen agerraldian emango dituela. EH Bilduren ustez, «akats estrategikoa da batzuk bazterrean uztea».

«Herri gisa heldu nahi diegu beharrezko eraldaketei, eta Euskadik programa propio bat aurkeztuko du; lankidetzarako eta batzeko espiritu argia duen programa bat». Pedro Azpiazu Ekonomia eta Ogasun sailburuak azaldu du Europako funtsak jasotzeko proiektuak izango dituen programa abenduaren 29an onartuko duela Eusko Jaurlaritzak, gero Pedro Sanchezi aurkezteko, hark urtarrilean Europako Batzordera eraman dezan.

«Gure erronka da Euskadi Next 2021-2026 programa ikuspegi partikularrak gainditzeko gai izatea, herrialde ikuspegia duen proposamen komuna sortzeko», esan du Azpiazuk. «Gure ikuspuntu propioaren alde egin dugu, gure erronkekin eta gure politika publikoekin lerrokatua, gure gobernu programarekin eta Europako Batasunak bera errekonozitutako espezializazio adimentsuekin. Erakunde arteko kolaborazio eta kolaborazio publiko-pribatuko planteamendu bat jasotzen du».

Sailburuak azaldu du programari buruzko xehetasun gehiago abenduaren 9an emango dituela, Eusko Legebiltzarrean egitekoa duen agerraldian. Zertzelada batzuk eman ditu, hala ere, zehaztu programak bi ardatz nagusi dituela: «Batetik herrialdearen eraldaketarako apustuak daude, eremu estrategikoetan indarra jartzeko, elkarlan publiko eta publiko-pribatuaren bidez». Ardatz horrek lau esparru bilduko ditu, sailburuaren arabera: energia berriztagarrien sorkuntza, mugikortasun iraunkorra, zibersegurtasuna teknologia eskaintzaren ikuspegitik, eta pertsonen osasuna eta zaintza.

Bigarren ardatzean Europako funtsek jada abian dauden ekimenak bultzatzeko balioko lukete, eta Azpiazuk sektoreak aipatu ditu: «Giza habitaten kalitatea, enpresen eta administrazioen digitalizazioa eta berrikuntza, hondamendi naturalak, eta bizitzan zeharreko ikaskuntza».

Ekonomia eta Ogasun sailburuaren arabera, Euskadi Next programa osatzeko sailen arteko batzordeak hamar topaketa egin ditu azaroaren 17an osatu zenetik.

EH Bildu

Maddalen Iriarte EH Bilduko legebiltzarkidea, ordea, kexu agertu da, ez dagoelako Jaurlaritzak iragarritako marko eraginkorrik eragileek proposamenak egiteko eta erabakitzeko. Azaldu du EH Bilduk baduela proposamen sakon bat «herri honek estrategikoki dituen beharrekin», baina, «ez dakigu non aurkeztu», gaitzetsi du. Iriarteren aburuz, «akats estrategiko larria da batzuk bazterrean uztea, funts horiek duten garrantzia kontutan izanda, baina, batez ere, datozen belaunaldietan izango duten eragina kontuan izanda».

Urkulluk erantzun dio, batetik legebiltzarkideek euren proposamena egiteko aukera izango dutela Azpiazuk egitekoa duen agerraldian, eta bestetik azaroaren 17an osatutako batzordeak hainbat eragilerekin bildu dela. «Aldundiekin, hiriburuekin, Eudelekin, merkataritza ganberekin, ekonomia edo gizarte arazoetarako batzordeekin, enpresa elkarteekin, sindikatuekin, finantza entitateekin, kooperatibekin... Ehunka egitasmo proposamen jaso ditugu», esan du Urkulluk. «Beraz, zuk eskatzen duzun eragileen arteko elkarrizketa zabala, norabide estrategikoak eta lehentasunezko proiektuak zehazteko, martxan da eta irekita dago».

Lehendakariak gaineratu du Iriarterekin azaroaren 6an egindako bileran, haren eskutik jasotako 123 neurrien agirian lau zirela Europako funtsen inguruan egindako eskakizunak: gobernantza eredua eta gardentasuna, herri gisa aritzea, proiektu eraldatzaileak izatea eta finantzaketa administrazio maila guztietara iristea. «Hitzez hitz betetzen ari gara zuen eskaera hori», esan dio Urkulluk Iriarteri.


Summary: Positibo tasa %5,5 da Hego Euskal Herrian. Apur bat behera egin dute kasu kopuruak eta positiboen ehunekoak. Beste 785 kasu zenbatu dituzte Hego Euskal Herrian, bezperan baino 22 gutxiago.

Eusko Jaurlaritzako eta Nafarroako Gobernuko osasun agintariek eman dituzten datuen arabera, atzo beste 758 kasu detektatu zituzten Hego Euskal Herrian, bezperan baino 22 gutxiago. Egindako proba guztien %5,5 da. Asteazkeneko datuekin alderatuta, beraz, zertxobait hobetu dira datuak: kutsatu gutxiago egoteaz landa, positiboen ehunekoak ere apurtxo bat behera egin du, %5,7tik %5,5era. PCR eta antigeno testen kopuruari dagokionez, ez da aldaketa handirik izan bezperan egin zirenetik: 14.143 test egin ziren atzo, eta 14.099 asteazkenean.

Lurraldez lurralde, atzo Araban 85 positibo detektatu zituzten (25 gutxiago), Bizkaian 224 (34 gutxiago), Gipuzkoan 307 (19 gehiago) eta Nafarroan 161 (bezperan baino 20 gehiago).

Nafarroako Gobernuak gaur goizean aurreratu ditu datuak, eta azpimarratzekoa da kasu kopuruak eta positiboen ehunekoak berriro egin dutela gora, apur bat bada ere. Atzo, 2.910 PRC eta antigeno proba egin zituzten Nafarroan, eta egindako proba guztien %5,5ek eman zuten positibo. Bezperan zenbatutako datuekin alderatuta, okerrera egin dute, igoera txikia izan bada ere. Asteazkenean, 3.218 PCR eta antigeno proba egin zituzten, eta horietatik 141 izan ziren positibo. Positibo tasa %4,4koa zen asteazkenean.


Summary: Palestinarrei laguntzeko dirurik gabe geratu da lehen aldiz UNRWA. Nazioarteak Palestinar Iheslarientzako Laguntza eta Lan Bulegoari hitzemandako funtsetatik erdia soilik jaso du hark Gaza eta Zisjordaniaren kasuan, eta %40 Sirian bizi diren palestinarren kasuan.

Ez da lehen aldia egoeraren larrian salatzen duena. Baina aurten eta kasu honetan ere pandemiak eragindako krisiak zuzenean eragin dio UNRWA Palestinar Iheslarientzako Laguntza eta Lan Bulegoari. Azaroaren hasieran iragarritakoa bete egin da, eta erakundea langileei ordaintzeko eta errefuxiatu palestinarren laguntzeko funtsik gabe geratu da.

«Amildegi baten ertzean gaude, baina erorikoa saihestu genezake oraindik nazioarteak hitzemandako laguntza berehala ematen badu», adierazi du Philip Lazzarinik, erakundeko idazkari nagusiak. Aurtengo urterako hitzemandako funtsetatik erdia besterik ez du jaso erakundeak Gaza eta Zisjordaniarako eta %40 Siriarako. Gehiago jaso ezean, UNRWAko arduradunek ohartarazi dute datorren urteko lehen hiruhilekorako milioi bat errefuxiaturentzako janari banaketa kolokan legokeela. Horrez gain, erakundeko langileetako askok –errefuxiatuak dira haietako %99– soldataren zati bat kobratu ahal izango lukete gehienez.

Urte amaierara arteko lanak aurreikusi moduan egin ahal izateko, erakundeak 167 milioi euro beharko lituzke. Ez da lehen aldia halako egoera batean dagoena. Joan den irailean NBEren Larrialdietarako Funtsaren laguntza eskatu behar izan zuten 30.000 langileri ordaindu ahal izateko.

Duela urtebete baino gutxiago nazioarteak erakundearen beharra nabarmendu zuen, hari eustearen alde bozkatuz. Baina babes politikoak ez du babes ekonomikoa ekarri. Arduradunek salatu dute azken bost urteotan, 2018an salbu, UNRWAk ez duela nahikoa dirurik jaso 5,6 milioi errefuxiatu palestinarren oinarrizko beharrak asetzeko.


Summary: Ostalaritzako 7.230 negoziok eskatu dituzte Eusko Jaurlaritzaren laguntza bereziak. EH Bilduk neurriak eskatu dizkio Jaurlaritzari «sektorearen zati bat salbatzeko, beste bat dagoeneko desagertu delako».

Ostalariek euren protestetan erabilitako kartelak erakutsiz egin dio deia Iker Casanova EH Bilduko legebiltzarkideak Iñigo Urkulluri. Batetik, orain bi aste Alemaniako laguntza ereduaz egindako adierazpen «mingarriak» zuzentzeko eskatu dio; bestetik, datuak eman ditu sektorearen« egoera errealaz», eta azkenik galdera egin du, ea Jaurlaritzak neurri nahikoak aktibatuko dituen «ostalaritzaren egoera kritikoari aurre egiteko».

Casanovak azaldu du orain arteko neurriak ez direla sektorearekin adostu, «eta ez dira sektoreak eskatzen dituen neurriak». EH Bilduren ustez, egoera kritikoa da: «ez zarete oraindik jabetu sektorea pairatzen ari den egoera larriaz. Oraindik garaiz gaude, neurriak hartzeko sektorearen zati bat salbatzeko, beste bat dagoeneko desagertu delako. Mugitu zaitezte».

«Osasun larrialdian gaude, eta arlo guztietan behar dira laguntzak», erantzun du Urkulluk. «Zuk erreskate plan bat eskatzen duzu, eta nik esango dizut erreskate plan hori martxan dagoela; martxoaren 24an abiatu genuen». Urkulluren arabera, erreskate plan orokor bat dago,« ostalaritzari ere erantzuten diona». Horrez gain, ostalarientzako laguntza bereziak ere onartu direla nabarmendu du, eta azaldu aste honetan jada 7.230 negoziok eskatu dituztela 4.000 euroraino iritsi daitezkeen laguntzak. Sektoreak 13.000 bat establezimendu eta 55.000 langile ditu.

EH Bilduren jarrera ere gaitzetsi du lehendakariak: «Zuek ezkutatu egiten duzue Aste Santuan presio egin zenutela ostalaritza guztia ixteko, merkataritza, hezkuntza, kultura, enpresak... Herrialdearen erabateko itxiera proposatu zenuten, ostalaritzatik hasita. Leporatu gintuzuen ekonomia lehenesten genuela, pertsonen gainetik. Egoera horri nola eutsi galdetutakoan, irtenbide erraza eskaini zenuten: AHT gelditu eta zergak handitu. Zuek oraintxe babestu dituzue estatuko aurrekontuak, AHT gelditu gabe eta zergak handitu gabe; eta babestu dituzue ostalaritza laguntzeko inolako neurririk gabe».


Summary: Halima Aden modeloak ibiltokiak utzi ditu industriak «bere sinesmenetatik urruntzera behartu» duelako. Modelo somaliar-estatubatuarra hijab batekin desfilatu zuen lehena izateagatik egin zen ospetsu. Orain, Instagrameko bere profilean, azaldu du presioa sentitzen zuela bere identitateagatik: «Nire buruaren defentsan ari naiz, baina baita modaren ondorioz euren arima galdu duten guztien alde ere».

Halima Aden modeloak 23 urterekin utzi ditu ibiltokiak. Ospetsu egin zen industria horretan hijab batekin desfilatu zuen lehen modeloa izateagatik —2016ko Miss Minnesota lehiaketan—, baita Sports Illustrated aldizkari entzutetsuaren azalean burkini bat jantzita ateratzeagatik ere. British Vogue aldizkariaren azalean ere ateratakoa da, eta New Yorkeko modaren astean desfilatutakoa. Orain, ordea, desfilatzeari uztea erabaki du modelo somaliar-estatubatuarrak.

Erabakia hartzera bultzatu dutenak jasandako presioak izan dira. Adenek bere Instagrameko profilean azaldu ditu arrazoiak, eta, izan duen arrakasta izanda ere, modaren industriak bere identitatetik geroz eta gehiago urruntzera behartzen zuela adierazi du: «Presionatuta sentitzen nintzen, eta, sarri, deseroso ere bai argazki saioetan».

Dena den, errua bere buruari egozten diola gehitu du, «aukerei lehentasuna emateagatik, benetan jokoan zegoena ahaztuta», bere identitateari eta sinesmenei erreferentzia eginez. Modaren industriari, berriz, kritika egin dio estilista musulman gutxi dagoelako, eta sarri bere eskubideak urratzen zituzten arropak jantzarazten zizkiotelako.

Bideaz harro

Zehazki, koronabirusak eragindako geldialdi batean «begiak ireki» zituela azaldu du modeloak: «Azkenean jabetu nintzen non egin nuen akatsa hijab-arekin egiten ari naizen bidaia pertsonalean». Bere amarekin igo zuen beste argazki batean ere gai horretaz idatzi du Adenek: «Neure buruaren defentsan ari naiz, baina baita modaren ondorioz euren arima galdu duten guztien alde ere».

Kenyako iheslarien kanpamentu batean jaioa da, eta 7 urterekin heldu zen Amerikako Estatu Batuetara. Argi utzi du harro dagoela egindako ibilbideaz, ez zuelako inor izan «bidea irekitzen», eta akatsak ere bide horren parte direlako: «Ondo egin dut, baina ez da nahikoa. Aurrerantzean ere halako elkarrizketak izaten jarraitu behar dugu sistema benetan aldatzeko»


Summary: Iurgi Garitagoitia presoa Espainiaratu egin dute. Etxerat-ek jakinarazi duenez, Soto del Realgo espetxera eraman dute euskal presoa, Lannemezangotik. Ibon Fernandez Iradik «ongi» gainditu du COVID-19a, baina Etxerat-ek salatu du konfinamenduko baldintzek kalte egin diotela.

Iurgi Garitagoitia euskal presoa Espainiaratu eta urrundu egingo dute, Etxerat-ek jakitera eman duenez. Izan ere, Lannemezango espetxean zegoen Garitagoitia (Okzitania, 330 kilometro), eta, Espainiaratuta, Soto del Realgo kartzelara eraman dute (Espainia, 490 kilometro).

Euskal presoen senideen elkarteak jakinarazi duenez, bestalde, Ibon Fernandez Iradi euskal presoak «ongi» igaro du COVID-19a, eta asteazkenean atera zen konfinamendutik. Halere, Etxerat-ek ohartarazi du Lannemezango bakartze moduluan «hezetasun eta hotz handiak» pasatu dituela. Esklerosi anizkoitza du Fernandez Iradik, eta egoera horrek kalte egin dio eri den presoari, Etxerat-en arabera: «Jasan duen egoerak ez dio onurarik eragiten bere tratamendurako eta are gutxiago espetxean jarraitzeak. Hortaz, beste behin, Ibon eta larri eri diren beste hamazazpi euskal preso politikoen askatasuna eskatzen dugu».


Summary: Gas naturalean inbertitzen segituko du Jaurlaritzak, trantsiziozko energia gisa hartuta. EH Bilduko Mikel Oterok Arantxa Tapia Ingurumen sailburuari galdetu dio ea zer egiteko asmoa duten poltsa publikoan 80 milioiko zuloa eragin duen gas naturalaren ustiaketa proiektuarekin. Ixteko eta berriztagarrietan inbertitzeko eskatu dio Jaurlaritzari.

Mikel Otero EH Bilduko legebiltzarkideak Arantxa Tapia Ingurumen sailburuari galdetu dio zer asmo duen Jaurlaritzak Shesa sozietate publikoarekin, datu ofizialen arabera gas naturala ustiatzen duen enpresa publiko hori defizitarioa baita, eta aurreikuspena ere txarra baita. Tapiak erantzun dio gas naturalaren ustiaketa trantsiziozkoa dela, eta Jaurlaritzaren apustua energia berriztagarrien aldekoa dela.

Eusko Legebiltzarrean, gobernuaren kontrol saioan galdetu dio Oterok Tapiari auziari buruz. Izan ere, EH Bilduk iragan astean egin zuen agerraldi batean eman zituen datuak. Gas naturala ustiatzen du Shesak, Viuran (Errioxan). Oterok iragan astean datu ofizialak aipatuz esan zuenez, 50 milioi euro diru publiko inbertitu ditu, baina 26 berreskuratu ditu; beraz, 24 milioiko defizita izan du. Aurten 7,7 milioi jasotzea espero zuten, eta 1,1 baino ez dituzte jaso. Gasaren ustiaketa ere aurreikuspenen azpitik joan da, eta joera beheranzkoa da. Duela bi urte milioi bat metro kubiko ateratzekoak zirela iragarri zuten, eta 180 baino ez dituztela atera azalarazi du Oterok, eta joera negatiboa dela berretsi du.

Datu horien argitara, bi eskaera egin dizkio gobernuari: batetik, diru publikoa xahutzeari uzteko, eta bestetik, aldaketa klimatikoaren larritasunari erreparatuta, baliabide guztiak energia berriztagarrietan jartzeko. Oterok datu horien berri eman zuenean adierazi zuen Viura proiektura bideratutako diru guztia energia berriztagarrietara bideratu izan balitz 130.000 plaka fotovoltaiko ezarri ahal izango liratekela Arabako EKIA proiektuan ikusitakoaren arabera. «Porrot egin duen gas naturalaren aldeko apustua alboratzeko» eskatu dio, «Klima Aldaketa eta Trantsizio Energetikoaren Lege proiektua aldatzen saiatzen ari da Madrilgo Kongresuan Viura eta Armentia moduko proiektuak kosta ahala kosta bizirik mantentzeko», Oterok azaldu zuenez. Tapiak erantzun dio trantsizio energetikoa ezin dela egun batetik bestera egin, eta berriztagarrien gaineko errentagarritasuna aztertu eta martxan jarri bitartean gas naturalaren ustiaketarekin segituko dutela, trantsiziozko aukera bat dela azpimarratuta. Zero kilometroa ere defendatu du Tapiak, eta esan du Jaurlaritzaren apustua dela aukera izanez gero bertan ustiatzea energia, kanpotik ekartzea bainoago. Horregatik defendatu du Viuran ustiatzen segitzea, eta Armentian ere segituko dutela berretsi du. Baina trantsizio energetikoan inbertitzen segituko dutela ere berretsi du. Eguzki energian eta energia eolikoan inbertitzen eta proiektuak garatzen ari direla aurreratu du.

Oterok erantzun dio trantsizio energetikoa beharrezkoa dela, horretan ados daudela, baina «2020an daukagun egoerarekin erabaki behar dugu diru publikoa non jarri behar dugun. Eta datuak erakutsi dute ez bakarrik ez dela errentagarria, baizik eta 80 milioiko zuloa eragin duela gasaren inbertsioak». Larrialdi klimatikoaren aurrean, lidergo argi bat azaltzeko unea dela uste du Oterok, «Hidrocarburos Euskadi ixteko ordua da».

Tapiak berretsi du gasa trantsiziozkoa dela, energia berriztagarrietan inbertitzen ari direla eta denbora behar dela esan du, eraginkortasunaren izenean.


Summary: Sarek eta Etxerat-ek presoen alde mobilizatzeko deia egin diote gizarteari. Azken ortziraletako protestak batera deituko dituzte. Bi taldeen ustez «euskal gizartea da estatuak eta gobernuak mugiarazten dituen motorra», eta, beraz, karrikara ateratzeko deia egin dute.

Etxerat-en eta Sareren ustez «bizi dugun unean merezi du ahaleginak batzea», eta, hori dela eta, azken ortziraletako presoen aldeko protestak elkarrekin deituko dituzte bi taldeek —gaur dira egitekoak—. Patricia Velez Etxerat-eko bozeramaileak eta Joseba Azkarraga Sarekoak Gasteizen egin duten agerraldian gizarteari protesta egiteko deia egin diote, horrek duen garrantzia azpimarratuta: «Gizarte aktibazioak eta mobilizazioak duten garrantzia dela eta, presoak Euskal Herrira ekartzeko eta bakea eta elkarbizitza lortzeko bidea atzeraezina izan dadin; izan ere, euskal gizartea da estatuak eta gobernuak mugiarazten dituen motorra».

Etxerat-ek eta Sarek adierazi dutenez, azken hilabeteotan Espainiako Estatuko espetxeetan izan diren mugimenduak salbuespen egoeraren «amaieraren hasiera» izanen direlako «itxaropena» dute. BERRIAren azken zenbaketen arabera, 2018ko ekainetik 93 euskal preso Euskal Herriratu edo hurbiltzea iragarri dute —horietako mugimendu batzuk oraindik ez dituzte gauzatu—. Nolanahi ere, presoen aldeko taldeek berriro ere azpimarratu dute mugimendu horiek ez direla nahikoa: «Mugitutako preso horietako gehienak ehunka kilometrora daude oraindik, hemezortzi presok espetxean jarraitzen dute gaixotasun larriak izan arren, eta Espainiako espetxeetan dauden 172 presoetatik 127 lehenengo graduan daude oraindik». Salatu dute «aske izateko helburuarekin euskal presoek bete nahi duten ibilbide juridikoa blokeatuta» dagoela, «kasu gehienetan».

Bi taldeen ustez, orain arteko mugimenduek ez diete erantzuten «Euskal Herriko gehiengo politiko, sindikal eta sozialaren eskakizunei». Etxerat-en eta Sareren arabera, hain zuzen, espetxe politikaren «normalizazioa» euskal preso guztiak Euskal Herrian daudenean gertatuko da. Hori horrela izan dadin, euskal gizarteari eta Frantziako eta Espainiako gobernuei egin diete deia, «euskal gizartearen nahiaren bidea oztopatzeko eta hondatzeko nahia dutenei horrelakorik egiten utz ez diezaieten».


Summary: Antton Valverdek disko berria kaleratu du, hamahiru urteren ondoren. Koronabirusak baldintzatu du ‘Gaua. Ausentziaren itzala’ lana: itxialdiaren ondorioz, hasierako abestiei hiru gehitu zaizkie, Harkaitz Canoren olerki batzuetan oinarritutakoak. Izenburua ere ez da hasierako proiektuko bera. Elkar argitaletxearekin atera du albuma

Disko berria prestatuta zuen Antton Valverdek, baita hura grabatzeko txanda hartuta ere Elkarreko estudioetan, baina pandemiak oztopatu zizkion planak. 2007an kaleratutako Hamabi amodio kanta hartatik diskorik atera gabe zegoen musikaria, eta, horri erremedioa jartzera zihoala, koronabirusak grabaketa bertan behera utzi beharra eragin zuen. Itxialdiko hilabeteetan, ordea, proiektuak moldaketak izan ditu, hiru kanta berri gehitu baitzaizkio: hamarrekoa izango zen diskoa hasieran, baina hamahiru ditu, azkenean, Elkarrekin kaleratu berri duen Gaua. Ausentziaren itzala lanak. Bakarkako duen seigarrena du, nahiz eta guztira hamalau diskotan parte hartu duen «gutxienez», musikariak berak lan berriaren aurkezpenean gogoratu duenez.

Harkaitz Canoren poesia izan da aldaketaren erantzule. Idazleak eta Arkaitz Mendoza musikariak duela sei urte elkarlanean ondutako obra batek izan du eragin zuzena: Malgua da gaua disko-liburuak, hain zuzen ere. Canok Chopinen nokturno-en harira eginiko poesiak errezitatzen ditu, eta Mendozak konposizioak interpretatuz laguntzen dio. Hogeita hamar olerki dira guztira, hamarna euskaraz, gaztelaniaz eta ingelesez: ez dira itzulpen zuzenak, baina hiru hizkuntzatako bertsioek lotura dute euren artean. Molde horri jarraitu dio Valverdek ere disko berriaren lehen hiru kantak egiteko: izan ere, Canok eta Mendozak bezala, Valverdek ere nokturno-en irakurketa hirukoitz bat egin du Sei silabako gaua abestian, eta, haiek lez, gaztelaniazko zein ingelesezko aldaerak ere ondu ditu.

Hiru kanta berri horiek «dena aldrebestu» dutela azaldu du Valverdek: «Hasieran fundamentalak ziren kantak besteen menpe gelditu dira gero». Ez ditu kantak soilik baldintzatu, halere, diskoaren izenburua bestelakoa baitzen hasieran. Azken kantak —hark ere Canoren poesia du iturri— Presentzia du izena, eta obra osoa izendatu behar zuen aurreneko bertsioan. Aldiz, absentziak kendu dio protagonismoa.

Oraingo honetan, Valverderen pianoak bat egin du Francisco Herreroren biolinarekin eta biolarekin, eta Ivan Carmonaren biolontxeloarekin. Ohi bezala, Karlos Gimenezekin egin du lan musikariak: «Urte asko daramatzagu elkarrekin lanean, diskoetan eta zuzenekoetan. Laguntza ia ezinbestekoa da. Ondo ulertzen du nire estiloa, eta ondo egokitzen da». Emaitza «txukuna» dela adierazi du Valverdek, eta «ederra» ere badela gaineratu du Elkarreko Andres Camio Jitu-k: «Presarik gabe gozatzeko lana da». Halaber, bere disko berria aurkeztea «plazer» bat dela gaineratu du: «Eskarmentu handiko musikaria da, beteranoa. 50 urteak gainditu ditu musika arloan».


Summary: Jaurlaritzak «neurri traumatikoak» saihesteko eskatu die hegazkigintza enpresei. Diru publikoa jaso duten enpresekin «zorrotzak» izango direla esan du Arantxa Tapiak, baina enpresen iraupena bermatuko duten neurriak behar direla

Arantxa Tapia Ekonomiaren Garapenerako sailburuak «neurri traumatikoak» saihesteko erremintak badituztela esan die hegazkingintza enpresei, eta Jaurlaritzak «baliabide guztiak» jarriko dituela horien alde egin ditzaten. Aukera ezberdinak ere izendatu ditu: «Aldi baterako erregulazio espedienteak, ordu poltsak… Doikuntzak egiteko modu asko daude. Elkargiren laguntza ere hor dago». Era berean, esan du «zorrotzak» izango direla diru publikoa jaso duten enpresekin, baina haien iraupena bermatu behar dela.

Tapiak Iker Casanova EH Bilduko legebiltzarkidearen galderei erantzunez eman ditu azalpenak. Hark hegazkingintza enpresa handietan azken asteetan egondako kaleratzeak aipatu ditu. «Sektoreko langileen %10» kaleratu dituztela esan du, eta horri enpresa txikietan izandako inpaktua gehitu behar zaiola. Casanovak Aernnovak Berantevillan duen plantako erregulazioa jarri du adibide: «Bide ez-traumatikoak bilatu behar dira. 101 langile kaleratuko ditu, zenbat aurreztuko du horrekin? 5-8 milioi euro? Zer da hori urtean 700 milioi fakturatzen duen enpresa batentzat?».

Tapiak eta Casanovak tonu atsegineko eztabaida bat izan dute, eta EH Bilduko parlamentariak enpresekin «zorrotza» izateko eskatu dio sailburuari. Laguntza publikoak «erantzukidetasunari» lotuta joan behar direla esan dio. Tapiak erantzun dio baietz, zorrotzak izango direla, baina epe motz zein luzeko oinarriak hartu behar direla sektorea salbatzeko. Alde horretatik, esan du enpresa txikiek hobeto eutsi diotela krisiari, «gehiago dibertsifikatu» direlako, eta haiek jaso dutela Espainiako Gobernua prestatzen ari den funtseko zatirik handiena.

Legebiltzarreko eztabaida zuzenean jarraitu du Juan Carlos Gomez Aernnovako langile batzordeko presidenteak, eta kritiko mintzatu da: «Neurri zorrotzak ezarri behar dira, ezin gara orokorkerietan galdu». Nabarmendu du krisi hau «koiunturala» dela eta Lehendakariari eskatu dio Aernnovari «presioa egin» diezaiola kaleratzeak eragozteko: «Enpresa bati dira ematen zaionean ziurtatu beharra dago enpleguarekin duen konpromisoari eusten diola».


Summary: Petronor zigortzeko eskaera berretsi diote auzitegiek Espainiako Gobernuari. Meatzaldea Bizirik taldeak azaldu duenez, hogei eguneko epea dauka Trantsizio Ekologikorako Ministerioak erabakia hartzeko. Zigor espedientea ez zabaltzea ebatziz gero, arrazoiak azaldu beharko ditu.

Espainiako Auzitegi Nazionalak laugarren aldiz eskatu dio Espainiako Gobernuko Trantsizio Ekologikorako Ministerioari erabakitzeko Petronorri zigor espedientea ireki edo ez, Meatzaldea Bizirik taldeak azaldu duenez. Petronorrek Muskizen (Bizkaia) duen findegiko koke plantarekin du lotura auziak. Elkarteak gogorarazi du Kostaldeetako Agintaritzak ez zuela baimenik eman koke planta eraikitzeko, eta hori ezinbestekoa dela kostaldeko lur eremu publiko batean eraiki behar denean. «Baimen hori izan gabe, eta dagokion zigor espedientearekin, eraitsi egin behar da, edo jarduera bertan behera utzi».

Meatzaldea Bizirik taldeak nabarmendu du 2009tik ari direla salatzen baimen falta —planta 2013an ireki zuten—. «Gaia ez du aintzat hartu Eusko Jaurlaritzak —planta eraikitzea baimendu zuen ezinbesteko baldintza hori bete gabe—, ezta Trantsizio Ekologikorako Ministerioak berak ere, hamabi urtean ez baititu aintzat hartu gure informazio eskaerak, salaketak eta bilera eskaerak». Orain, ordea, erabakia hartu behar du ezinbestean. Hogei eguneko epea du bi aukeraren artean erabakitzeko: zigor espedientea ireki dezake, edo, ez irekitzea erabakitzen badu, horretarako dituen arrazoiak azaldu beharko ditu, Meatzaldea Bizirik taldeak jakinarazi duenez. Aldi berean, ohartarazi dute ministerioak erantzukizun penalak edo administratiboak izan ditzakeela, aginduari jaramonik egiten ez badio.

Herritarrek orain arte bizi behar izan duten egoera gaitzetsi du taldeak. Haien hitzetan, «justifikatu ezinezkoa» da kostaldeko lur eremu publikoa babestu behar luketenek bizilagunak «behartzea» hamabi urteko auziak jasatera. «Horiek igarota ere, ez dituzte epaileen aginduak betetzen», erantsi dute.

Meatzaldea Bizirik taldeak argi du zer pauso eman behar diren: «Kostaldean egindako legez kanpoko obrak baimendu edo eraitsi egin behar dira, txosna bat edo koke planta bat izanda ere». Taldeak berretsi du koke planta baimenik gabe eraikita dagoela, eta eskatu du hori aldatzeko.


Summary: Irango zientzialari nuklear nagusia hil dute. Mohsen Fakhrizade tirokatu dute Teheranen. Nazioarteko begiraleen arabera, herrialdearen plan nuklearraren zuzendaria izan zen 2000ko hamarkadaren hasieran.

Erasoa nola gertatu den ez dago argi oraindik, baina badirudi leherketa baten ondorioz Mohsen Fakhrizade eta haren bizkartzainak zeramatzan autoa gelditu egin dela Teherandik gertuko Absard hiriko Mostafa Khomeini bulebarrean. Orduan, erasotzaileek tiro egin diote Fakhrizaderen autoari, eta zientzialaria zauritu dute. Hainbat berriemaileren arabera, bizkartzainek erasotzaileetako batzuk hil dituzte.

Irango Defentsa Ministerioak agiri bat plazaratu du, eta zientzialaria ospitalera zaurituta eraman dutela adierazi du. «Zoritxarrez, sendagile taldeak ez du lortu hura berriz piztea, eta zuzendari eta zientzialaria, urte askoko lanaren ostean, martiri bihurtu da».

Inork ez du oraindik erasoa bere gain hartu. Fakhrizade Israelen jomuga zegoen aspaldi. Benjamin Netanyahu lehen ministroak izenez aipatu zuen behin, egitasmoaren buru gisa. Izan ere, Irango lau zientzialari nuklear hil zituzten 2010. eta 2012. urteen artean. Nazioartean Israelgo zerbitzu sekretuei leporatu zizkieten hilketak, eta Israelek ez du inoiz ukatu horren atzean zegoela.

Irango Atzerri ministro Mohammad Javad Zarifek esan du hilketa «estatu terrorismoko ekintza bat» izan dela, eta haren arduraduna Israel delako «zantzu serioak» daudela. The New York Times AEBetako egunkariak argitaratu du Israelgo zerbitzu sekretuetako ordezkariek baieztatu diotela herrialdea nahastuta dagoela erasoan. Edonola ere, Israelgo lehen ministroaren bulegoko eledun batek esan du Tel Aviveko gobernuak ez duela salaketaren inguruko «iruzkinik».

Fisika irakaslea zen Fakhrizade Teherango Imam Hussein Unibertsitatean, eta zientzialari nagusiaren kargua zuen Irango Defentsa Ministerioan. Irango Guardia Iraultzaileetako kidea izan zen, eta aditua zen misilen ekoizpenean. 63 urte zituen. Nazio Batuen Erakundeko Segurtasun Kontseiluak haren kontuak bahitzeko agindu zuen 2006. urtean, Irani ezarritako zigor neurrien artean.

IAEA Energia Atomikoaren Nazioarteko Agentziak 2015. urtean plazaratu zuen txosten batean, Fakhrizaderen izena aipatu zuten, eta esan zuten hura zela Amad (itxaropena, persieraz) egitasmoaren burua 2000ko hamarkadaren hasieran. Amad egitasmoa 1989. urtean jarri zuen martxa Iranek, arma nuklearrak garatzeko helburuarekin. Iranek beti ukatu du bonba atomikoak garatzeko egitasmo bat duela, eta bere egitasmo nuklearra erabilera zibilerako zela esan izan du.

IAEAk uste duenez, egitasmoa bertan behera geratu zen 2003. urtean. Gainera, agentziak 2015ean esan zuen ez zuela uste irandarrak bonba atomikoa garatzear egon zirenik ere.

AEBetan presidentez aldatu baino aste batzuk lehenago egin diote eraso Irango zientzialari nuklear nagusiari. Ez da kasualitatea Hossein Dehghan Irango komandantearen esanetan. Haren iritziz, Israelek Iranekiko presioa handitu nahi du Donald Trumpek AEBetako presidentetza utzi aurretik. Joe Biden presidente hautatuak iragarria du Iranen akordio nuklearrera itzultzeko nahia. Trumpek ituna utzi zuen 2018ko maiatzean, eta isun ekonomikoak ezarri zizkion Irani.

Irango egitasmo nuklearraren auzia

2003ko ekaina. Irani jarduera nuklearra ezkutatzea egotzi zion IAEAk.

2003ko abendua. Arma Nuklearrak Ez Ugaltzeko Itunaren atal gehigarria sinatu zuen Iranek.

2004ko uztaila. Energia helburu zibiletarako erabili ahal izatea aldarrikatu zuen Iranek.

2004ko iraila. Uranioa ez aberasteko eskatu zion IAEAk.

2004ko urria. Iranek uranioa aberasteari utzi zion.

2005eko iraila. Uranioa eraldatzen hasi zen, berriz ere.

2006ko abendua. Iran zigortzea erabaki zuen Segurtasun Kontseiluak.

2007ko urtarrila. IAEAko 38 behatzaileri herrialdean sartzea debekatu zien Iranek.

2010eko otsaila. Mahmoud Ahmadinejad Irango presidenteak uranioa %20 aberasteko agindu zuen.

2010ko iraila. IAEAk ohartarazi zuen Iranek bi edo hiru bonba nuklear egiteko adina uranio aberastu daukala.

2010eko azaroa. Mayid Xahriari fisikaria hil zuten, autoan jarritako lehergailu baten bidez.

2011ko uztaila. Darioush Rezaeinejad zientzialari nuklearra hil zuten tiroz.

2011ko azaroa. IAEAren txostenean, nabarmendu zuten Iran arma nuklearrak egiten ari zela. Teheranek ukatu egin zuen.

2011ko azaroa. Barack Obama AEBetako presidenteak adierazi zuen ez zuela baztertzen Iranen aurkako biderik.

2012ko urtarrila. Mustafa Ahmadik zientzialari nuklearra hil zuten atentatu batean.

2012ko urtarrila. EBk petrolio bahimendua ezarri zion Irani. Massoud Ali Mohammad fisikaria hil zuten, bonbaz.

2012ko otsaila. IAEAk azken behatzaileen misioaren porrota onartu zuen.

2012ko maiatza. Amanok Iranekin akordioa lortu zuela jakinarazi zuen.

2015eko apirila. Itunaren aurreakordioa sinatu zuten Iranek, AEBek, Txinak, Errusiak, Erresuma Batuak, Frantziak eta Alemaniak.

2018ko maiatza. Donal Trump AEBetako presidenteak Irango itun nuklearra uzteko erabakia iragarri zuen.

2020ko azaroa. Mohsen Fakhrizade herrialdearen plan nuklearraren zuzendari izandakoa hil zuten eraso batean, Teherandik gertu.


Summary: 'Turista klasea' nobela aurkeztu du Kattalin Minerrek. «Konfinamenduaren alaba da liburua», idazleak azaldu duenez. Lagun presoari bisitan dihoakion pertsonaiaren ibilbidea kontatu du bertan. Susa argitaletxearekin eman du.

Parisen preso daukaten lagun bati egindako bisita. Fresnesko espetxera joan eta buelta; bisita egitera doana esnatzen denetik etxera itzuli eta ohean sartzen den arte. 1.600 kilometro hogei orduan. Horixe Kattalin Minerren (Hernani, Gipuzkoa, 1988) bigarren nobelaren egitura nagusia. Ezagunak dituen bizipenetatik edanez emanak. «Ipuin baten bueltan pentsatzen hasi nintzen. Euskal presoen dispertsioari buruzko errelato nagusian anekdota gisa gordetzen ditugun gauza asko zeudela pentsatu nuen, neuk egindako bidaien ardatz ere izan zirenak». Hari horretatik tiraka, eskema bat egin zuen: bidaiak har zezakeen denbora neurtuz eta denbora lerro horretan sar zitezkeen kontuak zerrendatuz.

Pandemiagatik ezarritako itxialdi betean izan zen. Aurreikusi gabeko denbora bat bazuen idazteko, eta idazteari ekin zion. «Idazteko lehen baldintza materiala izan zen denbora hori edukitzea eta, gero, kezka ekonomiko larririk eza. Horrez gain, liburuan dauden gatazka batzuek, akaso, indar berezia hartu zuten garai horretan». Larrialdi egoerako testuinguru hori gabe ez legoke aurkeztu berri duen nobelarik, beraz, ziurrenik.

«Konfinamenduaren alaba da liburua. Ez nintzen inondik inora halakorik idaztekoa, baina itxialdia uste baino gehiago luzatu zen, eta idazketa jario batekin harrapatu ninduen. Oso erraz idatzi nuen». Eta oso tarte laburrean, ipuinaz haratagoko testu bat zeukan mahai gainen. «Konfinamenduko azken bi asteetan idatzitako liburua dela esatea ez litzateke zuzena, hala ere». Minerrek berak bazituelako barnean espetxeetara egindako bidaien arrastoak, eta arrastook gabe jarioa ez litzatekeelako hainbestekoa: «Segituan konturatu nintzen horko pasarte eta bizipen asko artxibatuta zeudela nigan. Liburuak ez dira idazten ordenagailu aurrean jartzen garenean bakarrik; are argiago ikusi dut hau idaztean». Hala argitaratu du Turista klasea, bidaia fisiko eta ez-fisiko baten kontakizuna. Susarekin.

Zapalkuntzak

«Kontatzen dudan bidaia ez da edozein bidaia, turismo soilekoa. Euskal Herrian ondo ezagutzen dugun arrazoi batengatik egindako bidaia bat da. Halabeharrezkoa da protagonistarentzat; zapalkuntza bat du abiapuntu», azpimarratu du Minerrek. Azken joan-etorria izan dezake, baina, lagun presoaren epaiketa ate joka baitator; horixe du buruan kartzelarako bidea hartzean. «Gakoa da momentu hori: zapalkuntza bat bizi dugunean lehen pertsonan, geure gorputzean, zaila egiten zaigulako inguruko zapalkuntzak ikustea, horiei ere lekua egitea, eta zapalkuntza horietatik mundua ikusten saiatzea».

Ideia eta oroitzapen nahasketa batean, digresiotik digresiora dihoakio gogoa bidaiariari. «Konturatzen da urteetan zapalkuntza batean zentratu behar izan duela, eta beste kontraesan, zehar-lerro, borroka, erresistentzia, zapalkuntza batzuk gurutzatu zaizkiola denbora guztian. Orain du momentua, bide bat bukatzen ari denean, besteei begira jartzekoa».

Ataka horretan jarri du protagonista Minerrek, beste zapalkuntzei begira, urteetan zehar bizitakoari forma bat emateko ahaleginean. «Batzuetan azpiratu, besteetan konplize eta beste zenbaitetan zapaltzaile» agertuz pertsonaia; deserosoa gerta daitekeen ariketan, erantzunik ez duten kontraesanetan murgilduz. «Ez neukan nagusikeria moral batetik hitz egiteko batere asmorik. Kontrakoa. Espero dudana da bidaia honek, entretenigarria izateaz gain, norberak bizi dituen borroken, ardatzen, zehar-lerroen, ildoen, kontraesanen inguruko hausnarketara bideratzea irakurlea». Errezeloa dauka, hala ere, berak nahi baino erosoagoa gertatuko zaiola liburu irakurleari. «Ez da interpelaziozko liburu bat, inolaz ere. Pertsonaia zintzoki ari da gertatu zaizkion gauzen inguruan gogoeta egiten».

Leire Lopez editoreak narrazioa zeharkatzen duten harremanei eta pertsonei erreparatu die: kartzelara bisitan doanaren eta presoaren artekoari, bisitariari Parisen ostatu ematen dioten adiskide txiletarrei... Nobelako hari garrantzitsu bat ere nabarmendu du: beldurra. Mota guztietakoa. «Beldur inkoherenteak, ustez ditugun ideien kontrakoak; ia inori aitortuko ez genizkiokeenak; hotzean pentsatzen dugunaren eta barrutik ateratzen zaigunaren arteko aldea markatzen dutenak. Eta beldurra da eratzen gaituzten egiturak argien bistaratzen dituen mekanismoetako bat».


Iñigo Muguruza gogoan Gaztea sarietan

Summary: Iñigo Muguruza gogoan Gaztea sarietan. Hamar urteren ostean, berriz saritu ditu urteko artista nabarmenduenak Gaztea Irratiak. Zetak taldeak hiru sari jaso ditu, Izarok bi, eta bana jaso dute Suak eta Skakeitanek. Bozkatu dutenen arabera, Itziar Ituño izan da urteko pertsonaia, eta Berri Txarrak urteko fenomenoa. Muguruzaren alabek Ibilbide Osoaren Aitortzaren sari berezia jaso dute, eta Jon Maiak bertso bat eskaini dio musikariari. Bertso osoa, albistearen amaieran.

Hamar urteren ondoren, bart, berriz banatu zituen Gaztea Irratiak Gaztea sariak. Donostiako Kursaalean egin zen ekitaldiak hainbat izen propio utzi zituen, eta baita une gogoangarriak ere. Bi izan ziren nabarmenenak. Batetik, iaz hil zen Iñigo Muguruza musikariari egin zioten omenaldia. Jon Maia bertsolariak izugarrizko txalo zaparrada jaso zuen bertso bat eskaini zion Muguruzari, eta haren alabak, Uxue eta Iraia, oholtzara igo ziren Ibilbide Osoaren Aitortzaren sari berezia jasotzera. Bozketa bidez hautatu dira aurtengo irabazleak, Muguruzari emandako sari berezi hori izan ezik.

Sareetan bolo-bolo dabilen beste agerraldia Izaro Andres abeslariarena da. Bi sari jaso zituen Izarok: kantu onenarena, Libre abestiagatik, eta bideoklip onenarena, Invierno a la vista kantuaren bideoagatik. Oholtzara igo zen aldietako batean hartu zuen hitza Izarok, eta, azaroaren 25a eta Diego Armando Maradonaren heriotza hizpide hartuta, hitz batzuk esan zituen; «gora borroka feminista!» oihukatuz amaitu zuen hitzaldia Mallabiako artistak, eta hari ere txalo zaparradarekin erantzun zion publikoak.

Sariei dagokienez, ordea, Pello Reparaz buru duen Zetak taldea izan zen gaueko garailea. Arbizuko abeslaria hiru bider igo zen oholtzara, beste hainbeste sari jaso baitzituen: artista edo talde onenarena, zuzeneko onenarena eta konfinamenduko kantu/bideo onenarena, Zeinen ederra izango den abestiagatik. Reparazek eskerrak eman zizkion Gazteari ekitaldia antolatzeagatik: «Euskal Herriak behar zuen horrelako sari banaketa bat; industria bizirik dagoen sentsazioarekin noa etxera, giro ona dago gure artean, eta gauza handia da hau. Bagoaz pausotxoak aurrera ematen».

Beste bi talde sarituak izan ziren Skakeitan eta Sua. Skakeitan Donostiako taldeak iaz argitaratu zuen, urte bukaeran, Nola galdu denbora diskoa, eta hark irabazi du urteko disko onenaren saria. Suak, berriz, artista edo talde berri onenaren izendapena jaso du, eta Itziar Ituño aktoreak urteko pertsonaiarena. Olatz Salvadorrek aurkeztu zuen ekitaldia, eta abesti bat ere estreinatu zuen donostiarrak: Euria izenekoa.

Hamar urteren ostean

Gazteak pandemiak baldintzatutako urte honetan berreskuratu ditu Gaztea sariak; aurten ari dira ospatzen irratiaren 30. urteurrena ere. Egoera dela eta, hainbat zailtasun izan dituzte ekitaldia antolatzeko, baina antolatzaileak gustora agertu dira emaitzarekin: «Argi genuen euskal musikarien aldeko ahalegina noizbait egin behar bagenuen aurten egin behar genuela. Azken finean, haiek dira gure bazka».

Iñigo Muguruza iazko irailean hil zen. Orain, urtebete geroago, hura omendu du Gazteak, «ia guk adina urte eskaini zizkiolako musikari», eta pandemiak ez duelako lehenago ahalbidetu halako omenaldirik egitea. Atzoko omenaldiari Fermin Muguruza anaiarekin eta Iñigoren alargunarekin batera eman zioten forma ekitaldiaren antolatzaileek, eta haiek argi utzi zieten alabek izan behar zutela protagonismoa. Haiek jaso zuten saria.

Berri Txarrak-en sorpresa

Duela urtebete azken emanaldia eman zuen Berri Txarrak-ek ere. Ordutik agerraldi publikorik ez zuten egin taldekideek, atzo arte. Gorka Urbizu abeslari eta gitarra jolea igo zen urteko fenomenoaren saria jasotzera, eta ezusteko bat eman zien ikusleei: Marina Lameiro zinemagileak egindako Dardara pelikularen aurrerapena aurkeztu zuen, Ikusi Arte biran bildutako irudiekin osatutako filma.

Iñigo, kantu bat. Jon Maiak Iñigo Muguruzari eskainitako bertsoa:

Zuk eraman gaituzu espazio eta denboraontzi baten gisan zinema galduetara, film zaharretara barrikadetara, Herrera de la Manchara lurraren arimaren bila lehen guda lerrora itsaso urrunetara Karibera, Monbar hotelera, maitearen besoetara Jimmy Jazz, Antuan nahasia, Margarita eta Pedro Mayorekin. Azken guda dantzara, Toulousera Moskura, ilargira borroka galduetara eta amets kolektiboetara «Iñigo Desband».

Izerditan eta oihu bizian bidaiatu dugu zurekin, pasioz, azkena balitz bezala bizi izan ditugun gau magikoetan ahaztezinak, ni ere han izan nintzen. Hori dena, jadanik, gugan dago «Iñigo Kortatu», zer zara? gugan sartu zara, eztanda egin zuen big bang bat bezala, positive bomb, gerora oihan bihurtuko zen lehen hazia bezala, asmo handi baten lehen segundua bezala sartu zinen, bide luze baten lehen pauso, eta hortik gure unibertso imaginarioaren hainbat paisaia marraztu dituzu airean kantugrafia berri bat.

Horregatik, zu. «Iñigo Delirium», gugan zaude, edo are gehiago, zu dagoeneko gu zara edo, gu zu gara. «Iñigo Negu» kantu bat zara, ez dago beste azalpenik eta forma berriak harturik edonola eta edonon agertuko zara, agian, muxu agian taberna batean agian dantza agian manifa batean agian begirada agian besarkada batean agian oraindik jaio ez arren noizbait mundua aldatuko duen nerabe baten lehen gitarra riffean agertuko zara. Bai, hala izango da, forma guztien gainetik kantu agertuko zara.

Gure existentziaren sekreturik ederrena, izan ere nola ez gaituzte desagertarazi oraindik? kantuak ez direlako desagertzen ezin dira lotu, zapaldu, birrindu ez kaiola batean sartu ez erraustu kantua lurrun bat da, itsaso, laino euri, itsaso, laino, euri, itsaso, isilarazi nahi dituztenean gure barne kantugrafiaren periferiako auzoetan ezkutatzen ditugu, gugan mimetizatuak, utopiarekin muga egiten duen herri batean, Irun Mosku bihurtzen den leku horretan, gure memoriaren klandestinitatean gurutzatzen ditu kantuak. Txingudiko badia, mediterraneoko infernua Palestinako Checkpointak, eta Kubako blokeoa, karajo!

Bai, kantu mugalariak gara, inork kendu ezin digun merkantzia preziatuaren kontrabandistak, herentzian jaso genituen eta etorkizunera garamatzate, horrek bihurtzen gaitu garaitezin. Horregatik milaka urtetako bidaiaren ondoren 2020ko gau batean, norbaitek bere haur jaio berriari xuxurlatzen dio, mirari bat bezala, nonbaiten entzun eta gogoan gorde zuen kantu zati bat eta orain ene besoetan, lo gelditzen ari zera shhiiiii orain zu zara kantutxo hori ze gauza ederra kantuak dagoeneko zu zeu zara kantu «Iñigo Sagarroi», «Iñigo Lurra».

Kantu bat, ahotik ahora doana, belaunaldiz belaunaldi gurea da garaipena. Tabernaz taberna ehun ginen borrokaz borroka amari itxoiten. Ametsez amets, liberazioari itxoiten, gogotik gogora dabilena oharkabean agertzen da eta oharkabean badoa….

Ihesi doa, maitia denbora ihesi doa ai ai ai ai zu Iñigo, «Iñigo Hiru Leike», soilik hainbeste eta hain eder ematen eta sortzen duzuenokin gertatzen den moduan zu beti, gure bizitzetan edonon, edonola eta edonoiz, doinu berri batean, ahots berri batean, bihotz berri batean, agertuko den kantu berri bat izango zara. Eta, horregatik, etorkizuneko edozein ilunabarretan paradisu zineman ikusiko gara bizitza triste eta eder honetan, edo beste batean.

Iñigo maitia, maitia, etorkizuneko gure kantu, maitia. Iñigo, gure kantua izango zara, Iñigo, Iñigo Muguruza.

Bihotzez, Jon.

2020ko azaroaren 26a, Donostian


Summary: Abiyk Tigray erasotzeko duten «erantzukizuna» justifikatu du. UNHCRko goi mandataria Sudanera joan da: Etiopian borrokak piztu zirenetik gutxienez 43.000 lagunek pasatu dute muga liskarretatik ihesi

Etiopiako Gobernuaren eta TPLF Tigrayko Herria Askatzeko Frontearen arteko borrokek jarraitzen dute, eta, egunak pasa ahala, hondamendi baten kezkak areagotuz doaz. Gaur bildu da Abiy Ahmed Etiopiako lehen ministroa Afrikako Batasuneko hiru ordezkarirekin, eta eskualdea erasotzeko haien operazioa justifikatu zuen. Bilkura horretan, espero bezala, Bakearen Nobel saridunak ez dio aukerarik eman Tigray eskualdeko buruzagiekin elkarrizketak abiatzeko ideiari, eta hasieratik planteatutako jarrerari eutsi dio: «operazioa amaitu arte» ez dutela negoziatuko.

«Abiy lehen ministroak, gobernu federalaren konstituzio aginduz, Tigray eskualdean zuzenbide estatua betearazteko erantzukizuna adierazi du», jakinarazi du Etiopiako Gobernuak komunikatu baten bidez. Hori ez egiteak «zigorgabetasunaren kultura elikatuko lukeela» esan du. Abiy prest agertu zen ordezkaritzako kideekin biltzeko, baina ez zuen onartu horiek Tigrayko buruekin elkartzea; ezta estatuko gobernuaren eta TPLFren arteko bitartekari lanak egitea ere. NBE Nazio Batuen Erakundeak eta beste hainbat elkartek erasoak eteteko eta elkarrizketaren alde egiteko eskatu diete bi aldeei egunotan, baina Abiyk uko egin dio bide horri.

Jokaleku horretan, borrokek segitzen dute. Etiopiak gaur jakinarazi du TPLFrekin lotura duten eta ustez «zibilen aurkako sarraskiak egiteko asmoa zuten 23 susmagarri» hil dituztela. Fara Etopiako telebista katearen arabera, Metekel inguruko Poliziak azaldu du eskualdeko eta estatuko indarrek egin dutela operazioa Dangur, Guba eta Mandura eremuetan. Era berean, azpimarratu dute agintariek euren jarduerak indartu dituztela zibilen aurka egindako azken erasoen ostean, eta adierazi operazioak aurrera jarraituko duela istilu horien erantzule guztiak auzitegietara eraman arte. Bestalde, Oromia eskualdeko agintariek adierazi dute segurtasun indarrek OLF Oromo Askatzeko Fronteko ustezko hogei kide hil dituztela.

Errefuxiatuak

Etiopiako gatazka eta ezegonkortasun egoera ondorio latzak uzten ari da. Hildakoez gain, deigarria da herrialdetik ihes egin behar izan duten pertsona kopurua. UNHCR Iheslarientzako Nazio Batuen Goi Mandatariak emandako azken datuen arabera, 43.000 lagunetik gora dira muga zeharkatu eta Sudanera joan direnak, borroketatik ihesi. Hara joan da gaur Filippo Grandi erakundeko goi mandataria, egoera aztertzeko. Hain justu, atzo agindu zuen Etiopiako Gobernuak «operazioaren azken faseari ekiteko», Tigrayko matxinoei amore emateko jarritako epea amaitu ostean. UNHCRek jakitera eman duenez, datozen hilabeteetan 200.000 lagunetara iritsi daiteke Etiopiatik ihes egindako errefuxiatu kopurua. Ohartarazi dute agentzia humanitarioek lanean jarraitzen duten arren, baliabide gehiago behar direla: «Sudanek premiazko nazioarteko laguntza behar du».


Summary: Araban erraustegi bat egin nahi dute, Gasteiz Zero Zabor taldearen arabera. Europako Batasuneko Next Generation funtsen laguntzak jasotzeko aukera dagoela azpimarratu dute. Gasteiz Zero Zaborrek «gardentasunez» jokatzeko eskatu die erakundeei.

Gasteiz Zero Zabor taldeak ohartarazi du Eusko Jaurlaritza hiri hondakinen erraustegi bat egitea sustatzen ari dela, «Arabako foru gobernuaren laguntzarekin». Elkarteak ohar bidez jakinarazi duenez, Arabako Foru Aldundia izango da buru, eta hogei milioi euroko aurrekontua izango du.

Azaldu dutenez, Eusko Jaurlaritzak abuztuan programa bat egin zuen, hazkunde iraunkorra, enplegua eta suspertze ekonomikoa bultzatzeko. PwC aholkularitza enpresak aztertu du, Eusko Jaurlaritzaren enkarguz, Europako Batasuneko Next Generation funtsen finantzaketa lortzeko asmoz. Lan hori Eusko Legebiltzarrean erregistratu dute, eta hautatutako trakzio proiektuen artean dago, energia trantsizioaren atalean, hidrogeno berriztagarria ekoizten duten hiri hondakinak balioztatzeko proiektua egitea Araban. Oraingoz, garapen kontzeptualeko egoeran dago proiektua, baina elkarteak azpimarratu du, PwCren gomendioaren arabera, proiektu horrek Europaren finantzaketa jaso dezakeela.

Elkartea ez dago proiektuarekin ados: «Azpiegitura horrek arrisku handia eta errentagarritasun txikia dakar hondakinen tratamendurako». Gasteiz Zero Zaborrek bestelako aukeren alde egin du: «Arrakasta ekonomiko eta tekniko handiagoa dutela erakutsi dute hondakinak prebenitzeko, bereizteko, birziklatzeko eta konpostaje intentsiboa egiteko estrategiek eta ekoizpen katera itzuli ezin diren produktuak berriz diseinatzeak». Norabidea zuzentzeko berandu dela uste dute, baina erakundeei eskatu diete «gardentasunez» jokatzeko.


Summary: PSEk eta Elkarrekin Podemosek ituna egin dute Irungo Udala gobernatzeko. Bihar aurkeztuko dute akordioa. Joan zen otsailera arte EAJrekin gobernatzen zuen PSEk Gipuzkoako hirian, baina koalizioa hautsi egin zuten.

Irungo Udala (Gipuzkoa) koalizioan gobernatzeko ituna egin dute PSEk eta Elkarrekin Podemosek. Bihar azalduko dituzte itunaren baldintzak.

Joan zen otsailera arte EAJrekin gobernatzen zuen PSEk Gipuzkoako hirian, baina koalizioa hautsi egin zuten, Jose Antonio Santano alkateak Hirigintza eta Etxebizitza zinegotzi Xabier Iridoi kargugabetu ondoren. Iridoi jeltzaleen eleduna zen udalean. Josune Gomez eta Lourdes Larraza zinegotzi jertzaleek karguak utzi zituzten, Iridoiri elkartasuna agertzeko. Geroztik bakarrik gobernatu du hiria PSEk, gutxiengoan, 25 zinegotzietatik hamar baino ez dituelako.

Elkarrekin Podemosekin elkartuta, gehiengoa edukiko du Santanok, alderdi morearen lau zinegotziei esker.

EAJk zazpi zinegotzi ditu, EH Bilduk hiru, eta PPk bakarra.

PSEk eta EAJk ez dute harreman onik Irunen. Iazko ekainean, hauteskundeen ondoren udala osatu aurretik, Iridoik esan zuen EAJ-PSE ituna «orokorra» zela, baina Irungoa «kasu berezia» zela, eta bide beretik jo zuen Markel Olano Gipuzkoako ahaldun nagusiak. Hori entzunda, Eneko Andueza PSE-EEren Gipuzkoako idazkari nagusiak kezka adierazi zuen EAJren jarreragatik. Irungo «gatazka» konpondu ezean, horrek beste udalerritan eragina izan zezakeela ohartarazi zuen Anduezak.

EAJ-PSE akordioan eraginik ez

Dena den, Joseba Egibar EAJren Gipuzkoa Buru Batzarreko presidenteak gaur esan du Irungo Udalean PSE-EEk eta Elkarrekin Podemosek egin duten itunak ez diela eragingo jeltzaleek eta sozialistek dituzten gobernu itunei. «Printzipioz, ez dugu betebeharrik gobernuko batzordeetan sartzeko», adierazi dio EITBri. «Akordio bat dugu alderdi sozialistarekin, eta lotzen gaituenera lotzen gaitu bakarrik».