Summary: Ingeteamek mila langile kontratatu nahi ditu hiru urteko epean. Osagai elektrikoak ekoizten dituen enpresa horrek %44 handitu nahi du bere fakturazioa 2024rako. Azken hirurtekoan negozio helburuaren %97 lortu du.

Industria garai gogorrean dago. Energiaren garestitzeak eta osagaien krisiak laino beltzak zabaldu ditu epe motz eta ertainean. Testuinguru horren erdian, baina, argi izpiak ere agertzen dira, eta horietako bat dira Ingeteamen iragarpen baikorrak. Argindarra bihurtzeko osagaiak ekoizten dituen euskal enpresa horrek hurrengo hiru urteetan mila langile kontratatzea espero du, eta tarte horretan %44 handitzea fakturazioa.

Ingeteamek hurrengo hiru urteetarako bere negozio plana aurkeztu du. Gaur egun, 800 milioi euroko eskari poltsa du, «sektore eta eremu geografiko anitzetan» —ekoizpenaren %80 esportatzen du—, eta hor oinarritzen da haren baikortasuna. Egun 4.100 langile ditu zenbait plantatan banatuta, eta 2024an 5.100 izatea espero du. Hori lortzeko inbertsio bide-orri bat diseinatu du, eta arreta berezia jarri du energia berriztagarrietan. Enpresaren arabera, berriztagarrien merkatua «oso bizkor haziko da» hurrengo urteetan, eta hor ikusi dute negozio habia.

Ingeteamek, gaur egun, bost planta eta laborategi ditu Euskal Herrian: Ortuellan (Bizkaia), Zamudion (Bizkaia), Beasainen —Indar Electric— (Gipuzkoa), Sesman (Nafarroa) eta Sarrigurenen (Nafarroa). Hurrengo urteetan berritu egingo ditu, Sesmakoa handitu eta planta bat eraiki Nafarroan. Taldeak 210 milioi euroko inbertsioa egingo du: 140 milioi berrikuntzarako, eta 70 milioi azpiegituretarako. Horiez gain, beste 23 herrialdetan ditu lantegiak.

Hurrengo hiru urteetako plan estrategikoa da hori, eta aurrekoan (2019-2021) negozio bolumenaren %97 lortu du. «Errentagarritasun iraunkorra izan dugu, baina helburuaren azpitik. Pandemiak, energiaren eta lehengaien kostuak, hornidura eta logistika arazoak... zama handia izan dira». Hala ere, enpresaren arabera, bete egin dituzte lantaldearen inguruko helburuak. Alde horretatik, Ortuellako plantaren irekiera nabarmendu du Ingeteamek. Gaur egun, ehun langilek dihardute, eta garraio eta siderurgia sektoreetan erabiltzen diren transformadoreak egiten dituzte.


Summary: Zabalzari buruzko informazioa eskatu diote hogei senatarik CNIri. Senatariek gogoratu dute erakunde horrek jaso zituela CESIDek eginiko txostenak; besteak beste, Gomez Nietok torturen inguruan eginiko aitortza.

Espainiako Senatuko hogei kidek CNI Espainiako zerbitzu sekretuetako buru Paz Estebani eskatu diote ganbera hartako Defentsa Batzordearen esku jar ditzala Mikel Zabalzaren heriotzaren inguruko dokumentu guztiak. Geroa Baiko senatari Koldo Martinezek egindako eskaerarekin bat egin dute EAJk, EH Bilduk, ERCk, Ezker Konfederalak eta JxCk. Estebani bidalitako gutunean, gogoratu dute erakunde publikoek «justiziarekin kolaboratzeko betebeharra» dutela.

Eskatzaileek gogoratu dute CESIDen zereginen eta erakunde haren artxiboen oinordekoa dela CNI, eta, beraz, hark dituela Zabalzaren kasuaren inguruan gordetako dokumentuak. Izan ere, gehitu dute jakina dela CESIDek, Juan Antonio Perote operazio buruaren bidez, «Mikel Zabalzaren heriotzarekin lotutako informazioa» zuela. Hura Guardia Zibilaren Intxaurrondoko goi kargudunen bidez jaso zutela ere gogoratu dute: «Dokumentu horietako bat da CESIDeko arduradun Juan Antonio Peroteren eta Intxaurrondon zegoen Guardia Zibileko teniente Pedro Gomez Nietoren arteko elkarrizketa». Audio hartan, Zabalzak jasaniko torturen berri ematen du Gomez Nietok, Antonio Rubio kazetariak BERRIAn gogoratu duen moduan: «Gogoan dut El Mundo egunkarian argitaratu nuela nortzuk, non, noiz eta nola torturatu zuten Mikel Zabalza».

Senatariek nabarmendu dute Eusko Jaurlaritzak polizia indarkeriaren biktima gisa aitortu duela Zabalza, bere garaian Poliziak emandako bertsio ofizialari sinesgarritasun oro kenduta —eskuburdinak jarrita ihes egin eta Bidasoa ibaira jaurti zela adierazi zuten—. Hori ikusita, afera ikertu duen taldeak adierazi zuen Zabalza torturatu izanaren zantzuak daudela. Espainiako Auzitegi Gorenaren ebazpenei erreferentzia eginez, berriz, senatariek adierazi dute zerbitzu sekretuek ezin dutela «inpunitate espazioak sortzeko» baliabide bat izan.

Era berean, azaldu dute 1968ko Sekretu Ofizialen Legeak ez duela eraginik Kongresuaren eta Senatuaren eskaerei dagokienez, eta erakunde horiek «sarbidea» izan behar dutela eskatu dezaketen edozein informazio jasotzeko. «Mikelen familiak egia jakiteko eskubidea du, eta beharrezkoa da, 36 urteren ostean, estatuko aparatuek ETArekin zerikusirik ez zuen pertsona baten heriotza estaltzeko ehundu zuten faltsukeria estalkia altxatzea», azaldu du Martinezek.

Gobernuaren esku

Espainiako presidente Pedro Sanchezek EAJko diputatu Aitor Estebani atzo emandako erantzuna ere hizpide izan du Geroa Baiko senatariak. Haren hitzetan, egia argitu behar dutenak auzitegiak direla esan izana gobernuaren «borondate faltaren adibide bat» da: «Presidenteak badaki CNIren esku dauden dokumentuen ekarpenak kasua berriz irekitzea baimenduko lukeela, eta hala amaiera emango litzaiokeela trantsizioaren kapitulu ilunenari».

Unidas Podemoseko diputatu Roberto Uriarteren hitzetan ere, Espainiako Gobernuak eskura du Zabalzaren kasuko dokumentuak argitaratzea. Halere, Radio Euskadin eginiko elkarrizketan, beste urrats bat egiteko beharra nabarmendu du. Haren ustez, egungo Sekretu Ofizialen Legea «nazkagarria» da, eta lehenbailehen aldatu behar da: «Ezin dira erabaki demokratikoak hartu errealitatea ezagutu gabe. Justizia eta erreparazioa lortzeko baldintza da egia».


Summary: Bilboko portura iritsi da Errusiako gasa. 172.000 metro kubiko gas deskargatuko ditu. Iaz hemeretzi gasontzi iritsi ziren Errusiatik Bilbora. Greenpeacek salatu du portuan sartzen den gasak Ukrainako gerra finantzatzen duela.

Atzo gauerdian iritsi zen Bilboko portura Nikolay Urvantsev ontzia, biltegietan Errusiako 172.000 metro kubiko gas zituela. Europako Batasunean Errusiako gasa eta petrolioa inportatzen jarraitzearen kontrako ahotsak ugaritu egin dira azken egunetan, AEBek eta Erresuma Batuak gasari, petrolioari eta ikatzari debekuak ezarri ostean.

Hong Kongeko bandera duen ontzia Errusiako Artikoko Sabettako portutik irten zen, hilaren 2an. Bilboko portuan dagoen Bahia de Bizkaia gasifikatze plantan ari da deskargatzen gas likidotua, eta handik gasbideen sarean sartuko dute. Iaz hemeretzi gasontzi iritsi ziren Errusiatik Bilboko portura, jasotako gas likidotu guztiaren %40 inguru.

Ikusi gehiago: Arrantzaleak eta garraiolariak, erregaian itota

Europako Batasunak oraingoz ez du debekurik ezarri, baina beste merkatu batzuetatik inportatzea aztertzen ari da, bai hobien bidez, bai gasontzietan. Bilboko portukoa da gas likidotua jaso eta transformatzeko azpiegitura handienetan bigarrena Iberiar penintsulan, Bartzelonakoaren ondoren. Penintsulan sartzen den gas likidotu guztiaren %25 bildu eta eraldatzen du Bilbokoak.

Behin gasbideen sarera sartuta, bi puntu daude Frantziako gas sarearekin konektatzeko; bata, Iturzaetako lepokoa (Nafarroa eta Zuberoa artean), eta bestea, Irungoa (Gipuzkoa), 2015ean sortua. Gasa biltegiratzeko azpiegitura bat ere badago, itsasoan, Bermeoko (Bizkaia) Gaviota plataforman.

Greenpeaceren protesta

Greenpeace erakunde ekologistak ekintza bat egin du gaur goizean Bilboko portuko uretan. Gasak gerra finantzatzen du eta Gerrarik ez leloak zituzten afixak erakutsi dituzte Errusiatik iritsitako gasontziaren aurrean, gasa deskargatzen ari zenean. Greenpeacek azpimarratu du petrolioarekiko eta gasarekiko mendekotasuna gainditzea dela gerra berehala amaitzeko «irtenbide bakarra». «Elikagai fosilek elikatzen dute literalki gerra; Errusiako BPGaren %40 erregai fosilen esportaziotik dator, eta gobernuak arma gisa erabiltzen du Europaren energia mendekotasuna».

Era berean, gas azpiegitura berrietan inbertitzea kritikatu du, eta energia berriztagarri «demokratiko eta justuen« alde egiteko eskatu. «Gizon, emakume eta haur errugabeak hiltzen ari dira Ukrainan, Errusiako presidenteak erregai fosilekin hasitako gerraren ondorioz. Errusiako presidenteak berehala geldiarazi behar du gerra, energia berriztagarrietarako trantsizioa egin behar baitu munduak. Beharrezkoa da bakerako eta etorkizun seguru baterako», adierazi du erakunde ekologistak.

Goizeko ekintzaz gain, elkarretaratze bat antolatu dute gaur arratsalderako Greenpeace, Ekologistak Martxan, Ongi Etorri Errefuxiatuak, La Guerra Comienza Aqui eta Euskal Gune Ekosozialistak deituta, Espainiako Gobernuak Bilbon duen ordezkaritzaren aurrean, Moyua plazan, 18:00etan. Europako herrialdeen «hipokrisia» salatuko dute, Errusiako gasa jasotzen ari diren bitartean Ukrainara armak bidaltzen ari direlako.


Summary: Inflazio handiak zor gutxiago erostera bultzatu du EBZ. Banku zentralak ez du uste euroguneko ekonomia aurten atzeraldian sartuko denik. Inflazioa uste baino handiagoa izango dela aitortu du: %5,1 aurten. Hala ere, ez du asmorik luze gabe interes tasak igotzeko.

Litekeena da Ukrainako gerrak hankaz gora jartzea euroguneko ekonomia, jada oso handia zen inflazioa gehiago elikatuko duelako eta zenbait produkturen eskasia areagotzen ari delako. Egoera horrek aldarazi egin ditu EBZ Europako Banku Zentralaren planak: zorra erosteko programa txikitu egingo du, eta atea zabal-zabalik utzi dio pentsatu baino lehenago amaitzeari. Neurri horrekin helburu bikoitz bat lortu nahi du EBZk: inflazioa kontrolatzeko lehen urratsak prestatzea, baina ekonomia sustatzeari muzin egin gabe.

Ataka zailean dago EBZ: inflazioa azken mendeko handiena da —%5,6 urtarrilean—, baina hari aurre egiteko tresna historikoak, interes tasak igotzeak, ez dirudi oso eraginkorra helburu hori lortzeko. Arazoa ez baita ekonomia oso bero dagoela eta hoztu egin behar dela, baizik eta aldagai batek —energiaren garestitzeak— jokoa aldrebestu duela, eta haren aurka interes tasak igotzeak agian ez duela askorako balio.

Are gehiago, interesak igotzeak hazkunde ekonomikoa traba dezake, eta hori kosta ahala kosta eragotzi nahi du orain banku zentralak, Ukrainako gerrak hazkundea bera auzitan jarri duelako. Oraingoz, tesi ofiziala da hamarren batzuk kenduko dizkiola BPGaren hazkundeari, baina iragarpen ezkorragoak bizkor hedatzen ari dira, inflazio handiak kontsumoa apalduko duelako eta industria gero eta gehiago geratzen ari direlako, argindar eta lehengai garesti eta eskasen kostuari aurre egin ezinik.

‘Belatzen’ aldera

Zalantzak zabaldu dira banku zentralean. Atzoko bileran, gobernu kontseiluko kide batzuek proposatu zuten ezer ez egitea; beste batzuek, ordea, inflazioa gutxitzeko neurriak hartzea babestu zuten. Tarteko bidea hartu zuen banku zentralak, zorra erosteko programa murriztu zuelako, baina hura berriro handitzeko aukera inondik inora baztertu gabe.

Edonola ere, merkatuek ulertu zuten belatzen alde egin zuela, hau da, inflazioaren kontrolari lehentasuna ematen dietenen alde. Euroguneko zorraren errentagarritasuna handitu zen, interes tasen igoera gertuago dagoela ikusi zutelako merkatuek.

Ez da, ordea, berehalakoan gertatuko. Interes tasa ofiziala %0an egongo da aurrerantzean ere, eta ez da aldaketarik izango gutxienez udazken arte. Igoera hori APP zor erosketa programaren etorkizunari lotuta dago. Izan ere, banku zentralak dio diruaren prezioa ez duela igoko APP bukatu eta «denbora tarte bat» igaro arte. «Eta graduala izango da». Orain arteko mezua zen APP bukatu eta berehala igo zitezkeela tasak, baina orain EBZk malgutasun handiagoa eman dio bere buruari.

2014ko urrian jarri zuen martxan tresna hori EBZk, finantza sistema diruz bete eta haren bidez euroguneko ekonomia suspertzeko eta estatukideen finantzaketa errazteko. Dagoeneko 4,6 bilioi euro erabili ditu EBZk APP programan, eta ez dirudi bost bilioira iritsiko denik. Izan ere, apirilean 40.000 milioi euroren aktiboak erosiko ditu; 30.000 milioi maiatzean, eta 20.000 ekainean. Orain arte plana zen urrira arte gutxienez 20.000 milioi euro sartzea ekonomian programa horren bitartez.

Ekainetik aurrera, zer? Egoera baretu eta epe erdian inflazioa %2ra hurbiltzeko bidean dagoela ikusten badu, EBZk udan etengo ditu erosketak. Hala ez bada, ez du baztertu APP programa luzatzeko aukera, «aukera guztiak irekita» daudelako, Christine Lagarde EBZko presidenteak azaldu duenez. Garrantzitsuena, Lagardek behin eta berriro nabarmendu duenez, iristen diren datu ekonomikoak dira.

Iragarri bezala, hilabete honetan etengo du PEPP pandemiari lotutako zor-erosketa programa, baina horietan erositako aktiboak berriro inbertitzen jarraituko du, gutxienez 2024. urtera arte. 1,85 bilioi euroren zorra erosi du EBZk haren bidez.

Aurreikuspen okerragoak

Lagardek aitortu du Ukrainako gerrak kalte egingo diola euroguneko ekonomiari, baina, kalte hori zenbatekoa den neurtzeko, ikusi beharko da gerrak zenbat irauten duen, Errusiari jarritako zigorrek zer eragin duten, eta zer bilakaera duten energiaren eta lehengaien prezioek.

Ikusi gehiago: Gipuzkoako enpresen %62k igarri diete jada Ukrainako gerraren ondorioei

Horiek horrela, EBZk txikitu egin du hazkunde iragarpena, baina ez du ekonomista batzuek haizatu duten estanflazioaren mamurik ikusi: hots, inflazio handiko eta hazkunde negatiboko garai bat.

Banku zentraleko ekonomistek iragarri dute aurten ekonomia %3,7 haziko dela, abenduan esandakoa baino bost hamarren gutxiago. Hurrengo bi urteetarako ere hazkundea espero du: %2,8 2023an, eta %1,6 2024an. Inflazio iragarpenek, berriz, gora egin dute: %5,1 aurten—abenduan %3,2 aipatu zuen—, %2,1 2023an, eta %1,9 2024an. Azpiko inflazioa, energiaren eta elikagaien prezioa kontuan hartzen ez duena, %2,6ra iritsiko da aurten (%1,9 esan zuen abenduan).

Lagardek ohartarazi du hori dela gehien espero duen egoera, baina, gerrak ziurgabetasuna handitu duenez, beste bi egoera posible aurreikusi ditu, biak ala biak okerragoak. Bihar da ematekoa iragarpen horiek.


Summary: Jon Gurutz Maiza euskal presoa Euskal Herriratu dute. Lannemezango espetxean zegoen, Frantzian, eta Martutenera ekarri dute, Donostiara.

Etxerat euskal presoen senideen elkarteak jakinarazi duenez, Jon Gurutz Maiza preso etxarriarra (Nafarroa) Euskal Herriratu egin dute. Lannemezanen zegoen preso (Frantzia, 330 kilometro), eta Martutenen egonen da orain, Donostian. Maizak 71 urte ditu, eta hamalau urte eta erdi daramatza kartzelan. Eritasun larriak dituzten euskal presoen zerrendan dago, halaber.

Etxerat-ek azaldu du zortzi hilabete falta zitzaizkiola Frantzian ezarritako zigorra betetzeko, eta legeak jasotzen duen gisan kondena bete arte Euskal Herrira ekartzea eskatu zuela. Espainiako Auzitegi Nazionaleko bertze errekerimendu batzuen bilakaeraren zain dago.


Summary: Europako Kontseiluak Pablo Gonzalezen atxiloketa salatu du. Kazetaritzaren eta kazetarien segurtasuna bermatzeko lanean diharduen plataformak egin du salaketa, mezu baten bitartez.

Pablo Gonzalez kazetariaren atxiloketa salatu du gaur Europako Kontseiluan kazetaritzaren eta kazetarien segurtasuna bermatzeko defentsan lan egiten duen plataformak, mezu baten bitartez. Poloniako Barne Segurtasunerako Agentziak, hots, herrialdeko kontraespioitza zerbitzuak, otsailaren 28an atxilotu zuen kazetaria.

Mezuan adierazi duenez, gainera, Gonzalezek otsailaren 27an bidali zuen azken artikulua, eta, ondoren, atseden hartzera zihoala esan zuen. Polonian zegoen kazetaria, Ukrainatik ihes egindako errefuxiatuen egoeraren berri ematen, eta «espioitza delitua» egotzita atxilotu zuten. Otsailaren 28tik, inkomunikatuta eduki dute Gonzalez zenbait egunez. Gonzalo Boye haren abokatuak Twitter bidez azaldu duenez, «bidegabe» dago espetxeratua, eta, orain arte, ezin izan du senideekin eta abokatuarekin harremanetan jarri.

Poloniako kontraespioitzak martxoaren 1ean zehaztu zuen Gonzalez Przemysl hirian (Polonia) atxilotu zutela, eta ez Rzeszowen (Polonia). Gaineratu zuen «atzerriko inteligentzia zerbitzu baten jardueretan parte hartzea» leporatzen zaiola kazetariari; delitu horrengatik, hamar urterainoko espetxe zigorra eskatu daiteke.

Kazetariak Babesteko Batzordeak eta Prentsaren Nazioarteko Institutuak Europako Kontseiluari jakinarazi zioten gertatutakoa, eta, orain, Poloniako Gobernuak salaketari buruzko azalpenak ematea espero du Kontseiluak.


Summary: Istiluak beste egun batez Korsikan, Colonnaren aurkako erasoarengatik. Bart molotov koktelak jaurti dituzte Bastian eta Calvin, eta justizia jauregiari eraso diote Aiacciun.

Yvan Colonna preso independentista koman dago oraindik, eta, bitartean, kaleak sutan daude joan zen igandetik. Bart, Aiacciu hiriburuan, justizia jauregiari eraso diote manifestariek. Harriak eta bestelako objektuak jaurti dituzte eraikinaren aurka, eta sute txiki bat sortu dute sarreran.

Horrez gain, burua estalia zuten manifestari batzuek hondeamakina bat lapurtu zuten, eta Credite Agricole banketxeko bulego bat suntsitu zuten.

Calvin eta Bastian, molotov koktelekin eraso diete Frantziako administrazioaren hainbat eraikinari, eta gutxienez 23 polizia zauritu dituzte. Horrez gain, telebistako kamerari bat eta beste bi pertsona zauritu dituzte.

Istiluak igandean hasi ziren, Corti herrian. Colonna presoari eta haren familiari babesa helarazteko, 10.000 lagun inguru atera ziren kalera. Alderdi autonomistek, independentistek eta ikasle mugimenduak deituta egin zuten protesta. Manifestazioaren erdialdean liskarrak izan ziren Frantziako Poliziarekin, eta denera 28 zauritu ziren; horietako 24, protestan ari ziren herritarrak.

Astelehenean, berriz, kolegio eta lizeo batuetan protesta egin zuten, eta sarrerak blokeatu zituzten.

Asteartean, egoera baretzeko keinu bat egin zuen Frantziak: Colonna DPS estatus berezia duten espetxeratuen zerrendatik kendu zuen Jean Castex lehen ministroak.

Baina hori ez da aski izan independentistak baretzeko. Izan ere, berandu da Colonnarentzat. Koman dago martxoaren 2az geroztik. Arlesko espetxeko (Okzitania) beste preso batek eraso egin zion, eta ia hil arte ito zuen. Erasotzailea jihadismoagatik zegoen espetxean, eta esan zuen «profetari birao egiteagatik» jipoitu zuela militante nazionalista.


Summary: Patxi Bera izango da hurrengo Nafarroako Arartekoa. Parlamentuan PSNk, Geroa Baik, EH Bilduk, Ahal Dugu-k eta Ezkerrak babestu dute bere hautagaitza; Navarra Sumak, berriz, zuri bozkatu du.

Javier Enerizek badu bere ordezkoa. Patxi Bera izango da. 29 urtez UCAN Nafarroako elikagai arloko kooperatiben elkarteko zuzendari nagusi izandakoa. Hamabost egun izango ditu orain kargua hartzeko. 1959an jaio zen Bera. Kazetaritza ikasketak ditu.

Parlamentuko osoko bilkuran 50 boto lortu behar zituen gutxienez, eta gutxieneko hori eskuratu du haren hautagaitzak —PSNk, Geroa Baik, EH Bilduk, Ahal Dugu-k eta Ezkerrak bozkatu dute bere alde—, eta Navarra Sumak zuri bozkatu du. Botoa sekretua izan da.

Otsailaren 16an, parlamentuko foru eraentza batzordean aurkeztu zuen bere hautagaitza parlamentuan. «Pentsatu nahi dut hemen egotearen arrazoi nagusietako ba dela beti pertsonengan jarri dudala arreta, eta nahikoa konfiantza eta sinesgarritasun eragin dudala. Nire lehen helburua izango da inor atzean ez uztea. Nafarroako Ararterkoa aliatu bat izatea nahiko nuke, gertuko eragile bat, beti aktibo», esan zuen aurkezpenean. Elkarrizketaren eta akordioaren aldeko hitzak ere esan zituen.

Batzorde hartan gaurko bozketa berritu zen: bost alderdietako bederatzi ordezkarik alde bozkatu zuten, eta Navarra Sumako seik zuri. Navarra Sumak ordu hartan argudiatu zuen zuri bozkatu zutela protesta gisa. «Ez gaituzte kontuan hartu», aipatu zuen ordu hartan.

Javier Enerizen ordezkoa izango da Patxi Bera. Enerizek hamabost urte egin ditu karguan. 2007an hartu zuen kargua, eta 2013tik behin-behinean zegoen. Nafarroako Arartekoaren 2000ko legearen arabera, arartekoak sei urte egin behar ditu karguan.


Summary: Erakundeen eta GKEen arteko bilera izango da, Ukrainako errefuxiatuen krisia koordinatzeko. Estrategia zein izango den aztertuko dute gaur, 18:00etan hasiko den bilera batean. Erakunde instituzionaletako ordezkariez gain, errefuxiatuekin lan egiten duten hainbat elkartetako kideak izango dira bileran.

Euskal erakunde nagusiek eta errefuxiatuak hartzen dituzten hainbat elkartek oraindik ez dakite zenbat izango diren Ukrainako gerratik ihesi datozen pertsonak. Horregatik, datorrenari aurrea hartzeko estrategia zein izango den aztertuko dute gaur, Iñigo Urkullu Eusko Jaurlaritzako lehendakaria buru izango duen bilera batean. Bilera 18:00etan hasiko da, eta, lehendakariaz gain, Eusko Jaurlaritzako hainbat sailburuk, hiru ahaldun nagusiek, Eudel Arabako, Bizkaiko eta Gipuzkoako Udalen Elkarteko presidente Gorka Urtaranek eta Espainiako Gobernuak duen ordezkari Denis Itxasok parte hartuko dute, Jaurlaritzako iturriek azaldu dutenez. Errefuxiatuekin lan egiten duten hainbat elkartetako kideak ere izango dira bileran: Zehar, Gurutze Gorria eta Caritas, besteak beste.

Pertsona horiei harrera egiteko ibilbide orria zein izango den aztertuko da bileran. Izan ere, Jaurlaritza beste erakunde batzuekin lanean ari da duela egun batzuetatik. Beatriz Artolazabal Berdintasun, Justizia eta Gizarte Politiketako sailburuak azaldu duenez, beste erakundeei aurkeztuko zaien dokumentuan, datozen aste edo hilabeteetako «agertoki desberdinak» jasotzen dira.

Errefuxiatuei harrera egokia emateko, erakundeen arteko «lankidetza eta leialtasuna» eskatu ditu sailburuak. «Asko sufritu duten pertsonak dira», gogoratu du. Eta, beraz, laguntza humanitarioaz gain hezkuntza, osasun eta mantenu baliabideak eskaini ondoren, beharrezkoa izango dela laguntza «emozionala» ematea.

Azken egunotan Ukrainatik iritsi diren zenbait haur eskolaratu dituzte dagoeneko; beraz, herrialde horretatik iristen diren pertsonek asiloa eskatzeko tramite ofizialak egitearen garrantzia azpimarratu du Artolazabalek: «Errefuxiatu izateak bermatzen dizkien eskubideak eskuratzeko».

Era berean, Euskal Herritarrek erakutsitako «elkartasun masiboa» modu «ordenatuan» bideratzeko eskatu du sailburuak, Ukrainako gerratik ihesi doazen errefuxiatuei erantzun egokia emateko.


Summary: Hasi dira deklaratzen Cabezudoren kontra salaketa jarri duten andreak. Argazkilariarekin modelo jardundako hiru andrek hartu dute gaur hitza. Prentsak sartzeko erarik ez du izan gaur; fiskalak adierazi du «sinesgarriak» egin zaizkiola guztiz emakumeen lekukotasunak

Hasi dira biktimak deklaratzen. 1990ko eta 2000 urteetan Kote Cabezudo argazkilariarekin modelo jardun ostean haren kontrako salaketak jarrita dituzten andreen txanda da orain Gipuzkoako Probintzia Auzitegian. Gaur hiru andrek deklaratu dute, eta datorren astean berriz epaiketa hasiko da biktima gehiagoren lekukotasunekin. Hamasei emakume fiskalak ordezkatuta ari dira, eta akusazio partikularrak ordezkatuta hamalau; eman du preskribatuta daude lau kasuren berri ere.

Prentsak gaur ez du auzi aretoan sartzeko erarik izan; biktimen intimitatea babeste aldera, ateak itxita egin dira gaurko deklarazio hartzeak. Une jakin batean kazetariei jakinarazi zaie aretoan esaten ari zirena entzuteko era izango zutela, baina gero atzera bota dira epaimahaiko arduradunak. Audioa bakarrik helarazteko arazoak «teknikoak» zeudela azaldu du gero fiskalak, norbaitek irudia ere hartzeko arriskua egon zitekeela, eta horregatik ez dela baimendu gaur deklarazioak entzuteko erarik. Adierazi du espero dutela heldu den astelehenerako konponduta izatea arazoa.

Saioaren amaieran hitza hartu du fiskalak. Adierazi du «sinesgarriak» egin zaizkiola guztiz emakumeen lekukotasunak, eta «kontraesanik» ez dela egon esan dituztenen artean. Nolanahi ere, gogorarazi du epaimahaiak neurtu beharko dituela orain ondo emakumeen hitzak, epaiketan hitz egingo duten lekuko eta perituenak, eta horien guztien arabera ebatziko duela sententzia bat. Asko falta da oraindik horretarako. Hasi besterik ez da egin epaiketa, beste lau aste geratzen dira. Akusazio partikularreko abokatu Mario Diezek adierazi du emakumeek salatzen dituztenak berresteko irudiak ere badaudela. «Esaterako, objektiboa da haur pornografia sortu zuela. Objektiboa da modelo hainbat, Cabezudorekin argazkian egin zituztenean, adingabeak zirela... Nahi duena esan dezake argazkilariak, baina nortasun agirietako datuak hortxe daude, eta perituek egiaztatutako informazioak ere bai». Lekukotasunen antzekotasunak ere egiazkotasunerako zantzu argiak ematen dituela adierazi du abokatuak.

Gaur deklaratu duten andreek eman dute behar adinako informazioa jaso gabe egindako argazkien berri, eta gero Interneten irudi horiek argazkilariak era okerrean erabili zituela adierazo dute. Biktimetako bat adingabea zela erretratatu zuen, biluzik.

Akusatuak berak asteartean izan zuen epaimahaiaren aurrean hitz egiteko era; guztiz ukatu zituen emakumeen kontrako erasoak, haien baimenik gabe egindako argazkiak. Beti ere, modeloek kontratupean jarduten zutela esan zuen, zer egin behar zuten ondo zekitela, eta adingabeen kasuan gurasoak ere jakinaren gainean egoten zirela. Bera argazki saioetan «orkestra zuzendaria» izaten zela esan zuen, «zuzendu» besterik ez zituela egiten modeloak, eta guztiz adostuta egoten zela dena aurrez haiekin. Deliturik egin izana ukatu zuen, eta arazoa egungo gizartearen begiradan dagoela ulertarazi nahi izan zuen, irudi «biluzien» aurrean lehen gizartea ulerberagoa zela adierazita. Ukatu egin zuen, gainera, «pornografia» egin izana, bere irudietan deus «desatsegina» ez zela agertzen argudiatuta. Egozten dizkioten delituen artean daude, ordea, erasoak, iruzurrak intimitatearen aurka egitea, eta haur pornografia sortzea.

Epaiketaren hasierarekin batera, astelehenean, elkarretaratze bat egin zuen biktimen inguruan ehundutako Indarka plataformak auzitegi aurrean. Gaur ohar bat atera dute; auzitegian deklaratu beharrak, berriz, jazo zen dena bizi beharrak, «urduritasuna» sortzen diela adierazi dute eta gogora ekarri dute, gainera, adingabe zirenean izan zutela askok Cabezudorekin hartu-emana.

Oroitu behar da argazkilari ezaguna zela Cabezudo orain dela urte batzuka, modaren munduan sona bazuena. Apurka-apurka, erotismoarekin gero eta lotuagoa jardun zuen. Oraingo epaiketa honetan Cabezudoren kontrako auzibide nagusia epaitzen ari dira, baina ez da bakarra. Aurrez ja zigortu dute andreek bere kontra jarritako salaketekin lotutako hainbat deliturengatik.


Summary: Alesbesko Udalak kartelak zentsuratu ditu euskaraz ere egoteagatik, salatu dutenez. Navarra Sumako alkateak galarazi egin dio Udaleko Emakumeen eta Berdintasunaren Zinegotzigoari kartel elebidunak argitaratzea, herria «eremu ez-euskaldunean» dagoelako, salatzaileen arabera.

Alesbesko (Nafarroa) Ezkerreko Alderdi Independenteak salatu duenez, herriko udalak kartelak zentsuratu egin dizkio, euskaraz ere bazeudela argudiatuta. Alderdi horrek kudeatzen du udaleko Emakumeen eta Berdintasunaren Zinegotzigoa, eta ezin izan ditu kartel elebidunak argitaratu, Maria Carmen Segura alkatearen «zentsura» dela-eta, salatu dutenez.

Alderdiak azaldu duenez, zinegotzigoak prestaturiko hainbat ekitaldi iragartzeko kartelak argitaratu asmo zituzten, «betiere, elebitan, euskaraz eta gazteleraz, Foru Erkidegoko bi hizkuntza ofizialetan». Gaineratu dutenez, alkateak esan die ezin dutela kartel elebidunik egin Udalaren izenean, «Alesbes eremu ez-euskaldunean dagoela argudiatuta».

Taldeak gogoratu du Euskararen Legearen arabera, Alesbesen administrazioak euskara erabiltzea ez dela derrigorrezkoa, «baina ez dago hori egitea galarazten duen araurik». Beraz, kartelak elebitan jartzeak ez du legerik hausten, esan dutenez.

«Autoritarismo erakustaldi bat da, eta euskararen aurkako gorroto erakustaldi bat, Nafarroako ondasunik baliotsuenaren kontra».

Gogoratu dute azken boladan auzitegiek ebazpenak eman dituztela gorroto delituarengatik. Esan dutenez, ez daude prest men egiteko. «Euskara arbuiatzen, Nafarroaren zati handi bat arbuiatzen dute».

Koldo Martinez Urionabarrenetxea Geroa Baiko senatariak sare sozialetan salatu du gertaturikoa. «Sinesgaitza baina egia! Hau gertatzen da XXI. mendeko Nafarroan. «Eta alkate anderea orain gutxira arte UPNko parlamentaria izan zen».


Summary: Erresuma Batuak Abramovitxen ondasunak bahitu ditu. Zigorrak zuzenean eragiten dio Chelsea futbol taldeari: taldeak ezingo du inolako salerosketaren onurarik jaso, baina partidak jokatzen jarraitzeko aukera du.

Erresuma Batuak Roman Abramovitx Chelsea futbol taldearen jabea zigortu du, Vladimir Putin Errusiako presidentearekin duen loturagatik. Besteak beste, ondasunak bahitu dizkiote, eta ezingo ditu partikularrekin eta enpresa britainiarrekin transakzioak egin. Ukrainako inbasioa dela eta, Erresuma Batuak berrehun pertsona eta erakunde baino gehiago zigortu ditu dagoeneko; izan ere, zera adierazi du Liz Truss Erresuma Batuko Kanpo Harremanetarako ministroak: «Putinekin dituzten harreman estuekin, haien erasoaren konplize dira».

Zigorrak zuzenean eragiten dio Londresko Chelsea taldeari: ezingo du inolako salerosketaren onurarik jaso. Hori horrela, ezingo dute kluba saldu —asmo hori iragarri zuen Abramovitxek gerra hasi eta gutxira—, sarrerarik saldu, jokalaririk saldu edo erosi, ezta jokalarien kontratuak berritu ere. Hala ere, taldeari «lizentzia berezi bat» emango diote, eta, horrela, jokatzen jarraitzeko aukera izateaz gain, klubeko langile guztiek soldata jasoko dute.

Bazkideek bakarrik izango dute partidetara joateko aukera. Taldeak, baina, telebista emanaldiengatik dirua jasoko du aurrerantzean ere, baina langileen soldatak ordaintzen jarraitzeko erabiliko dute diru hori.

Azpilikuetaren etorkizuna, ezbaian

Abramovitxi ezarritako zigorraren ondorioz, Cesar Azpilikueta Chelseako jokalari nafarraren etorkizuna kolokan gelditu da; izan ere, Bartzelonak hurrengo denboraldirako fitxatu nahi zuen. Londresko taldeak alde bakarreko berritze klausula du jokalari nafarraren kontratuan, eta, ondorioz, automatikoki berrituko litzaioke; horrela, Chelsearekin jokatzen jarraituko luke beste denboraldi batez.


Summary: Konfinamendua urratu zuen Labiko kidearen kaleratzea bidegabetzat jo dute. Bizkaiko Farmazialarien Elkargo Ofizialeko gerentea zen, baina Labirentzat ari zen lanean. EAEko Auzitegi Nagusiak jo du bidegabetzat kaleratzea. Golfean aritzera joateko urratu zuen konfinamendua, iazko otsailean.

Bizkaiko Farmazialarien Elkargo Ofizialeko gerenteak konfinamendua urratu zuen golfean aritzera joateko, eta postutik kaleratu zuten iazko otsailean, diziplina arrazoiengatik. Bada, EAEko Auzitegi Nagusiak bidegabetzat jo du kaleratzea orain. Kanporatu zutenean Labi Eusko Jaurlaritzaren Babes Zibileko Planeko kidea zen.

Aurretik Bizkaiko Auzitegiak 2021eko irailean emandako sententzia berretsi du EAEko Auzitegi Nagusiak, eta, helegitea jartzekotan, Espainiako Auzitegi Gorenera jo beharko da orain.

Ikusi gehiago: Koronabirusaren bilakaera Euskal Herrian

Bizkaiko Auzitegiak sententzia hartan argudiatu zuen Farmazialarien Elkargoko gerenteak postua etenda zeukala kaleratzea gertatu zenean, eszedentzia hartua baitzuen Labiko kide izateko. EAEko Auzitegiak sententzia berretsi du: «Ez zegoen elkargoaren irudiari kalte egiteko intentzionalitaterik; arlo pribatuan jardun zuen; dudazko jarrera bat da, ikuspegi politikotik edo kazetaritza ikuspegitik zentsuragarria, baina ezin duena kaleratze bat den gisako zigor sendorik ekarri».


Summary: Che Guevara exekutatu zuen militarra hil da. Mario Teranek 80 urte zituen. Gerrillaria «erraldoi» gisa ikusten zuela eta «begiak itxita tirokatu» zuela esan zuen elkarrizketa batean.

Boliviako Santa Cruz eskualdeko erietxe batean hil da Mario Teran militarra, gauean. Hark exekutatu zuen Ernesto Guevara Che gerrillaria. 80 urte zituen Teranek. Egun batzuk zeraman Boliviako Armadako erietxe batean ospitaleraturik, eta atzo gauean sendatzeko aukerarik ez zuela ebatzi zuten sendagileek, militarraren ingurukoek esan dutenez. Gaixorik zegoen aspaldi.

1967ko urriaren 8an harrapatu zuen Boliviako Armadak Che Guevara, segada batean. Ezkerreko hanka zauritu zioten, eta Higuera izeneko herrixkan preso hartu zuten. Urriaren 9ko goizean Boliviako Gobernuak esan zuen gerrillaria borrokaldi batean hil zela aurreko egunean. Baina Che Guevara bizirik zegoen oraindik.

Boliviako orduko presidente Rene Barrientosek bere gain hartu izan du Che hiltzeko agindua eman izanaren erantzukizuna. Teranek agindua azkar eta «diskurtsorik gabe» bete zuela esan dute lekuko batzuek. Baina Teranek berak Paris Match aldizkariak 1967. urtean argitaratu zuen elkarrizketa batean kontatu zuen nolakoa izan zen exekuzioa: «Nire bizitzako egunik txarrena izan zen. Gelan sartu nintzenean, 'ni hiltzera zatoz' esan zidan berehala. Ni ez nintzen ausartzen tiro egitera, eta Guevara oso handia ikusten nuen, erraldoia. Arma kenduko zidala ere pentsatu nuen. 'Baretu zaitez, eta ongi apuntatu', agindu zidan; 'gizon bat hiltzera zoaz!' Azkenean, begiak itxita tirokatu nuen».

Ondoren, gorpua Valle Grandeko ospitalera eraman zuten, eta ikusgai izan zuten; formol ugari erabili zuten, ustel ez zedin. Eta urriaren 10ean bi eskuak moztu zizkioten, hil izanaren froga gisa. Gorpuzkiak 30 urtez egon ziren Bolivian, 1997. urtean Kubara itzuli zituzten arte.


Summary: 3.000 ukrainarri harrera egiteko plana ondu du Eusko Jaurlaritzak. Iheslari kopuruaren arabera bi egoera aurreikusi dituztela jakinarazi du Iñigo Urkullu lehendakariak, eta bakoitzerako baliabideak zehaztu dituzte. Behin-behinekoa da lehen plana: martxoaren 31ra artekoa.

Eusko Jaurlaritzako ordezkariek, Araba, Bizkai eta Gipuzkoako diputazioetakoek, Espainiak Gobernuko ordezkariak eta hainbat gobernuz kanpoko erakundek bilera egin dute gaur Ukrainatik Euskal Herrira etortzen ari diren errefuxiatuei egiten zaien harrera koordinatzeko. Iñigo Urkullu Eusko Jaurlaritzako lehendakariak adierazpenak egin ditu bilkura hasi aurretik, eta jakinarazi du 3.000 lagunera arteko harrera plana prestatu dutela.

Bi egoera aurreikusi dituzte «Ukrainaren inbasioaren ondorioz lekualdatutako pertsonei harrera egiteko Euskadiko» lehen kontingentzia planean. Lehendabizikoan 500 eta 700 lagun iritsiko direla aurreikusi dute, eta bigarrenean 700 eta 3.000 artean.

Urkulluk azaldu duenez, 2022ko martxoaren 3an 2001/55/EE zuzentarauaren aplikazioa onartu zuen Europako Batzordeak, zeinaren arabera Ukrainatik ihes egiten duten pertsonei nazioarteko babesa ematera behartzen dituen estatu kideak: «Babes horrek berekin dakar bizileku eta lan baimena, hezkuntzarako sarbidea, bizitoki egokia, gizarte laguntza, finantza laguntza eta arreta medikoa ematea. Babes horrek urtebeteko iraupena behar du izan, eta bi urtera arte luza daiteke».

Jaurlaritzako lehendakariak azaldu du ukrainarren harreran laguntzeko «borondatea» dutela, baita zuzentarau hori betetzeko «konpromisoa» ere: «Gure ekarpena [Espainiako] estatuko administrazioaren erantzuna osatzera bideratzen da, nazioarteko babesaren arloan eskumena hark baitu».

Jaurlaritzak aurkezturiko plana behin-behinekoa da, Urkulluk azpimarratu duenez, eta hiru astean izanen da indarrean, martxoaren 31ra arte: «Une honetan eskuragarri dagoen informazioarekin ezinezkoa da Euskadira irits daitezkeen pertsonen kopurua edo iristeko epeak aurreikustea», zehaztu du. Halaber, adierazi du ez dakitela Espainiako Gobernuak zein baliabide ezarriko dituen Europako zuzentaraua aplikatzeko, «aldi baterako babesak ematen dituen eskubideei dagokienez edo lekualdatutako pertsonen biziraupenerako laguntza ekonomikoei dagokienez». Ohartarazi dute «familia erreferenterik gabeko» adingabeak aldi baterako hartzeko «estaldura juridiko zehatzik» ere ez daukatela. Laguntza emateko prest agertu dira, halere: «Ezjankintasuna nagusi den arren, euskal erakundeok aldez aurretik izan behar ditugu errefuxiatuei harrera duina egiteko behar diren baliabideak».

1.egoera

Aurreikusitako lehen egoera asteotan 500 eta 700 lagun artean iritsiz gero aplikatuko lukete —oraingo egoera da—, eta horretarako «harrera baliabide arrunt indartuak» erabiliko dituzte. Jakinarazi dute une honetan jada badirela errefortzu mekanismoak dituzten harrera baliabideak: besteak beste, Espainiako harrera eta integrazio sistemaren barnean dauden plazak; Irun, Oñati, Tolosa (Gipuzkoa) eta Berrizko (Bizkaia) ikastetxeetako baliabideak; hotel eta ostatuak; Alokabidek eta udalek eskain ditzaketen etxebizitzak; eta herritarren edo ukrainar jatorriko familien elkartasunak borondatez eskainitako etxebizitzak. Gurutze Gorriarekin elkarlanean, halaber, telefono zenbaki bat eta aurrez aurreko zerbitzu bat jarriko ditu Eusko Jaurlaritzak Bilbon, Donostian eta Gasteizen, iristen diren ukrainarrei informazioa eta arreta emateko.

2.egoera

Bigarren egoerak «baliabide gehigarriak» izanen lituzke. Aurreikusi dute kasurik «baxuenean» 700 eta 1.500 pertsona artekoa izanen dela iheslarien etorrera, eta 1.500 eta 3.000 artekoa «altuenean». Bi egoera horietarako honako neurriak aurreikusi dituzte: itzultzaile boluntarioen sare bat sortzea; aireportu, tren eta autobus geltokietan hasierako informazio eta harrera zerbitzua eskaintzea; Donostian, Bilbon eta Gasteizen hasierako harrera eta orientazio zerbitzua jartzea; larrialdiko ostatu plan bat osatzea, eskuragarri dauden baliabideetan eta hotel eta ostatuetan; hasierako laguntza zerbitzua eta bizitegi irtenbide egonkorra identifikatzea; eta hiru bizitegi irtenbide egonkor mota eskaintzea: senideen edo hurbilekoen etxebizitzak, erakundeek jarritako etxebizitzak eta gizarte eskaintzarako etxebizitzak.


Summary: Inflazioak %7,5ra egin du jauzi otsailean Hego Euskal Herrian. Argindarra eta erregaiak inoizko garestien daudela, etxebizitzako gastuetan eta garraioan igo dira gehien prezioak. Elikagaiak ere iazko otsailean baino askoz gehiago garestitu dira. Azpiko inflazioa %3,1era igo da.

Fakturek eta ordainketa agiriek agertzen dutena berrestera etorri da gaur KPIa: otsailean kontsumo gaiak nabarmen garestiagoak izan direla. Iazkoekin alderatuta, prezioen igoera %7,5ekoa izan da Hego Euskal Herrian.

Eta energia eta elikagai freskoak kontuan hartzen ez dituen azpiko inflazioak erakusten du igoera ez dela berehalakoan apalduko. Azpiko inflazioa %3,1era igo da otsailean Hego Euskal Herrian; 2008. urteko irailaz geroztik ikusi gabeko mailara. Hor ikusten da energia garestiek jada ukitu dituztela beste prezioak eta, ziurrenez ere, horren aldakorrak ez diren faktore batzuk ari direla prezioak igoarazten.

Otsaileko KPIan etxebizitzaren arloan izan da igoerarik handiena, batez ere argindarrarengatik eta gasarengatik. Hamabi hilabetean etxeko berokuntza, argiteria eta uraren prezioak %51,7 handitu dira.

Erregaiak garestiak ere igoera nabarmena ekarri du garraio prezioetan, %12tik gorakoa, iazko otsailarekin alderatuta. Eta elikagaiek ere pisu handia izan dute otsaileko inflazio handian. Hamabi hilabetean elikagaiak eta alkoholik gabeko edariak %5,3 garestitu dira Hego Euskal Herrian.

Datu xeheagoei begira —betiere INEk erkidegoez eskaintzen dituenen artean— ikusgarriak dira ere olio eta koipeek hamabi hilabetetan izandako prezio igoera (%23,8) eta garraio pertsonalarena (%12,6), besteak beste.

Elikagaietan, igoera nabarmenak izan dira: zerealetan eta haien deribatuetan aldea %9,9koa da; esnea %7,5 garestiagoa dago iazko otsailean baino; eta lekale eta barazkietan, igoera %7koa izan da. Behikiek (%6,3 ), arrautzek (%6), fruitu freskoek (%5,2), eta hegaztikiek (%4,9) ere gora egin dute.


Summary: Ukraina bere «neutraltasuna» onartzeko prest dago. Kievek esan du neutraltasun hori posible dela «NATO Ukraina onartzeko prest ez badago». Errusiarekin «Europako segurtasun sistema berritu bat» hitzartzearen alde agertu da.

Ukraina bere «neutraltasuna» onartzeko prest dago, Errusiaren aurrean «segurtasun bermeak» baldin badaude. Hala adierazi du gaur Ukrainako presidentetzako buruaren alboko Igor Zhovkvak; CNN AEB Ameriketako Estatu Batuetako telebista katean adierazi duenez, Vladimir Putin Errusiako presidentearen aginduz otsailaren 24an hasitako gerrari amaiera ematea da asmoa. Haren esanetan, neutraltasun hori posible da, «NATO [Ipar Atlantikoko Itunaren Erakundea] Ukraina onartzeko prest ez badago», baina gogorarazi du Ukrainarentzat «segurtasun berme sendoak beharrezkoak» direla, herrialdea orain pairatzen ari dena etorkizunean berriz ez jasateko.

Gainera, Zhovkvak nabarmendu du Ukrainako Gobernua prest dagoela Putinekin eta eskualdeko beste herrialde batzuekin lan egiteko «Europako segurtasun-sistema berritua» sortzeko. Halaber, Ukrainak «Europako familiaren parte izatea» merezi duela adierazi du.

Ukrainako Presidentetzako buruaren albokoak mezu zuzena igorri du: «Ukraina Europa osoko segurtasunaren alde ari da borrokan. Macronek [Frantziako presidentea] Europako segurtasun posibleaz hitz egiten duenean, nola egin dezake hori Zelenski [Ukrainako agintaria] mahaian eduki gabe?».

Atzo Errusiako eta Ukrainako Atzerri ministroen arteko bilerak fruiturik eman ez zuenez, Zelenski Putinekin zuzenean biltzeko prest dagoela berretsi du Zhovkvak. «Gauza ona da haiek biltzea, baina, zoritxarrez, esan dezakegu Lavrov [Errusiako Atzerri ministroa] ez dela azken erabakiak hartzen ari dena. Gerra gelditzeko, su etena lortzeko eta tropak erretiratzeko azken erabakia pertsona bakar batena da», azaldu du, Errusiako presidenteari erreferentzia eginez.

Putin: «Badira zenbait garapen positibo»

Putinek aditzera eman duenez, Ukrainarekin izandako azken negoziazioek emaitza «positiboak« eman dituzte erasoak eteteko. «Badira zenbait garapen positibo, negoziatzaileek jakinarazi didatenez. Oraintxe bertan ia egunero izaten dira elkarrizketak», esan du Errusiako buruzagiak, haren aliatu Bielorrusiako presidente Alexander Lukaxenkorekin bilera egin ondorengo agerraldian. Horrez gain, garrantzia kendu die AEBek, EB Europako Batasunak eta haren aliatuek Moskuren aurka ezarritako zigor ekonomikoei, «autosufizientzia» sistema garatzeko «aukera» gisa deskribatu baititu.

Ukrainako Gobernuak, bestalde, jakinarazi du zibilak ebakuatzeko korridore humanitario gehiago zabalduko direla datozen orduetan. Herritarrek gerraren ondorioetatik ihes egin dezaten da asmoa, eta, hain zuzen, giroa gaiztotuen dagoen hirietako batean jarriko dute martxan korridorea orain: Mariupolen. Kievek jakinarazi duenez, hiria Errusiako indar armatuek inguratua da gaur egun.

Irina Verestxuk Ukrainako lehen ministrordeak zehaztu duenez, Mariupoletik aterako den korridoreak Zaporizhiarako bidea eginen du zabaldutakoan. Gobernukoen esanetan, lehendik hainbat alditan saiatu dira hiri horretako herritarrak ebakuatzeko operazioak abiatzen, baina huts egin dute. Orain, adierazi dute gaurko espero dutela korridorearen irekiera. Hala «espero eta desio» dute.

Ikusi gehiago: Bi aldeek ez dute aurrerapausorik eman korridoreetan eta su etenean

Halaber, jakinarazi dute beste korridore batzuk zabaltzeko lanean ere ari direla aldi berean. «Behar den ura eta jatekoa garraiatzeko bideak garatzen ari gara Kherson, Kharkiv, Txernigov eta beste hiri batzuetan», erantsi du Vereschukek.

Bestalde, Errusiako Defentsa ministerioak jakinarazi duenez, Ekialde Hurbileko 16.000 boluntariok Ukrainako erasoaldiarekin bat egingo dute. Aurretik, Vladimir Putin Errusiako presidenteak adierazi du «gogo onez» onartuko lukeela Ukrainako frontean gerrarekin bat egin nahi duten boluntarioen parte hartzea, argudiatuta Mendebaldeko herrialdeek ere «mertzenarioak» Ukrainara bidaltzea onartu dutela.

2,5 milioi iheslari

UNHCR Iheslarientzako Nazio Batuen Goi Mandatariak emandako datuen arabera, jada 2,5 milioi errefuxiatuk ihes egin dute Ukrainako gatazka hasi zenetik. Gainera, erantsi du Ukrainako barruko mugetan beste bi milioi desplazatu daudela.

Jokaleku horretan, Mariupoleko 300.000 herritar inguru argindarrik, urik eta gasik gabe daude errusiarren setiopean, Gurutze Gorriak salatu duenez. Egoera «apokaliptikoa» dela ohartarazi du. «Zer janik» gabe daude herritarrak, eta etsiak jota, elkarren aurka erasotzen hasi dira janaria lortzeko, baita autoetatik erregaia lapurtzeko ere. «Jendea gaixotzen ari da, hotza dela eta». Gurutze Gorriko kideak ere galtzak bete lan daude elikagaiak lortzeko, eta argindar sorgailu bidez elektrizitatea lortzen dute egunean hiruzpalau ordutarako. Mariupoleko alkateak berri eman duenez, 1.200 zibiletik gora hil dira, eta lubakietako hobi komunetan lurperatzen ari dira.

Errusiak, bitartean, zabaldu egin du gerra frontea. Tropek Ukraina ekialdeko Dnipro hiria bonbardatu dute, baita Lutsk eta Ivano-Frankivsk ere, eta Bolin eskualdeko buru Jurii Pohuljaiko. Azken bi hiri horiek mendebaldean daude, EBtik gertu, Poloniatik 87 kilometrora eta Errumaniatik 153ra. Errusiako Defentsa Ministerioak adierazi duenez, berriz, erasoak «irismen eta zehaztasun handiko» armekin egin dituzte, eta Ivano-Frankivskeko eta Lutskeko bi aire base ukrainar «zerbitzutik kanpo» geratu dira, Tass Errusiako berri agentziak jasotakoaren arabera.

Horrez gain, Errusiako armadak Kharkiv eskualdeko zentro psikiatriko bati eraso egin dio, eskualdeko administrazioko presidente Oleg Sinegubovek jakinarazi duenez. Tiroketak izan direnean, 330 pertsona zeuden zentroan, besteak beste urritasun fisikoa duten 50 kide. Sineguboven esanetan, 73 pertsona ebakuatzea lortu dute erasoaren aurretik.

EBko herrialdeko presidenteak atzotik batzartuta daude Versaillesen, Frantzian. EBko diplomaziaburu Josep Borrellek Batasuneko agintariei proposatuko die Ukrainarentzako laguntza militar gisa beste 500 milioi euro onartzea.


Summary: Adanerok eta Sayasek plataforma bat sortu dute. Gaur-gaurkoz Nafarroako 62 herritako 631 kide ditu, horietako batzuk UPNtik ateratakoak. Ez dute argitu hauteskundeetan aurkeztuko ote diren. Esparzak salatu du «UPNren kontra» sortu dela eta alderdia sortu aurreko urratsa baizik ez dela.

«Duela astebete UPNn jarraitu nahi genuen, baina kanporatu egin gaituzte. Ez digute beste erremediorik utzi», Sergio Sayasek eta Carlos Garcia Adanerok politikaren lehen lerroan jarraitu nahi dute. Nafarroako eskuinaren eremuan lehia bizia dago. Lau alderdi dira dagoeneko, eta igerileku horretan ez dute berehalakoan jauzi egin nahi. Apurka joan nahi dute. Horretarako plataforma bat aurkeztu dute gaur goizean, Iruñeko Foruen Monumentu aurrean. «Ez da alderdi bat», argitu dute.

Ez dute izen ofizialik oraingoz, Dena den, plataformanavarra.com webgunean bilduko dituzte atxikimenduak. Oraingoz, 631 kidek eman dute izena. Kongresuko bi diputatuen arabera, «gehienek» ez dute alderdirik, baina horietako batzuk UPNtik datoz. Ez dute zehaztu nahi izan zenbat pertsonak utzi duten alderdia. 200 pertsona inguru izan ote daitezkeen galdetuta, ez dakitela erantzun dute, eta ez dutela horretan sartu nahi. Plataformak «zeharkakotasun handia» duela esatera mugatu dira.

«Zerbait garrantzitsua egin nahi dugu, hurrengo legealdietan Nafarroan eta Espainian gobernua aldatu dadin. Sanchezekin hitzarmenik ezin dela egin argi dutenekin osatu nahi dugu plataforma», azpimarratu du Adanerok. Haren ustez, sozialisten «makulu eta sostengu» ezin da esan. UPNk bi urte eta erdiz militantzia eten zien bi diputatuei ez zutelako alderdiaren agindua bete —UPNk lan erreformaren alde bozkatzearen truke bost puntuko hitzarmena lortu zuen PSOErekin—.

UPNren erantzuna

Javier Esparza UPNko presidentea ez du ustekabean harrapatu bi diputatuen mugimenduak. Salatu du alderdia sortu aurreko urratsa baino ez dela plataforma. «UPNren kontra egin da, hura bultzatu duten mesederako. Ziurrenik, gaur EH Bildu ospatzen dago Sayas eta Adanero jaunek alderdi bat sortuko dutelako». Esparzaren arabera, lehen indarra izango da 2023ko bozetan ere, eta ez da hautsiko «ez barrutik ez kanpotik». Ez du argitu horrek zer ondorio izango dituen Navarra Suman. «Ez dut politika fikziorik egin nahi».

Gaurko aurkezpenean, Sergio Sayasek azaldu du «askatasunaren eremu» izango dela plataforma. «Oso egun gutxitan 631 nafarrek eskatu digute urrats bat aurrera egiteko. Hala sortu da plataforma, bidesaririk gabe, libre, etsituta sentitzen diren nafarrei ahots eman nahirik.. Etsipen hori ilusio bihurtu nahi digu». Haren esanetan, nafar askok «egonezina eta desilusioa» dute oraintxe: «nafar eta espainiar izateko harrotasuna berreskuratu behar du Nafarroak».

Hauteskundeez

Hauteskundeetan aurkeztuko ote diren galdetuta, Adanerok ez du argitu euren asmoa. Biek azaldu dute plataforma aurkeztu berri dutela eta ez dutela egoitzarik. «Begira non gauden. Ez dugu pentsatua besterik, bakarrik goiz honetan zer egingo dugun». Dena den, azpimarratu dute zentro eskuinean ez dutela «inoren aurka» jo nahi, eta Sanchezen zein Nafarroako bosteko gobernuaren «alternatiba erreala» osatu nahi dutela, «makulu, sostengu eta harrizko gonbidatu izan gabe».

Beste alderdiren batekin aurkeztuko ote diren galdetuta, Adanerok erantzun du ez dutela ezer buruan. «Egin genuena ondo iruditzen zaio, eta beste gauza batzuk begi txarrez ikusten duen jende hori bideratu nahi dugu». Plataforma horretan alderdiak batu daitezkeen galdetuta, Sayasek erantzun du «askatasunetik» jaio dela plataforma eta ez dutela beste alderdiekin hitz egin. «Sinesten dugun Nafarroa horretan sinesten duten guztiek dute tokia bertan». Jende asko izan daitezkeela uste dute, «karnetik izan edo ez, edo duen alderdiko karneta duela». .

«Hau mugimendu bat da, plataforma bat. Etorkizunean gertatuko denari buruz, etorkizunean hitz egingo dugu», esan du Sayasek, hauteskundeetan beste alderdirik egongo ote den galdetu zaion enegarren aldian. «Orain umezurtz sentitzen diren nafarrei eman nahi diegu ahotsa».


Summary: EH Bilduk Martxoaren 3a argitzeko ikerketa batzorde bat galdegin du. Haren bitartez, Poliziaren esku hartzea nahiz Espainiako Gobernuaren inplikazioa eta erantzukizuna argitzea nahi du koalizioak, iritzita orain arte ez dela jarri horretarako modurik.

Gasteizen 1976ko martxoaren 3an gertatutakoa argitzeko eskaera Espainiako Kongresura eraman du EH Bilduk. Zehazki, ikerketa batzorde bat eratzeko eskatu du, «polizia armatuak bost langileen hilketan izan zuen esku hartze eta erantzukizuna ikertzeko». Poliziaren jokabidea bere horretan ikertzetik harago, helburu gehiago ere ezarri dizkiote balizko batzorde horri, gertakarien erantzukizun politikoa ezagutze aldera: «Espainiako Gobernuaren ezagutza, inplikazio eta erantzukizun maila argitzea, zuzenean inplikatutako ministroen (Rodolfo Martin Villa, Manuel Fraga Iribarne eta Alfonso Osorio) balizko inplikazio penala ezagutzea».

Modu horretan, Martxoak 3 elkarteak egindako «aldarrikapen etengabeei» erantzun asmo diela azaldu du koalizioak, eta, halaber, «biktimen eta euren senideen aitortzan, erreparazioan eta egiaren bilaketan aurrera egiteko baliabideak eskaini» nahi dituela. Izan ere, joan den astean oroitu zituzten Espainiako Poliziak hildako Pedro Maria Martinez Ocio, Francisco Aznar, Jose Castillo, Romualdo Barroso eta Bienvenido Perea langileak, sarraskiaren 46. urteurrenean. Egun horretan biktimek «gertatutakoa argitzeko eta justizia egiteko beharrezko mekanismoak martxan jartzeko» eskaera berritu zutela adierazi du Iñaki Ruiz de Pinedo EH Bilduko Arabako diputatuak, eta nabarmendu du orain arte ez dela abian jarri mekanismo eraginkorrik erantzukizunak argitzeko.

EH Bilduk oroitarazi du oraintxe zabalik dagoen auzibide bakarra Maria Servini Argentinako epaileak frankismoaren krimenen aurka irekitakoa dela, baina Espainiako Gobernuak eta Espainiako Justiziak uko egin diotela behin eta berriz «kereila horri laguntzeari», eta sarraskiarekin zerikusia duten agiri guztiak sekretupean gorde dituztela.

Hain justu, auzibide horren barruan, Servinik berak iazko urrian Martin Villa Espainiako Barne ministro ohia auzipetu zuen, Martxoaren 3ko sarraskiarekin eta 1978ko sanferminekin lotuta —German Rodriguez hil zuten Iruñean urte hartan—. Abenduaren 23an, baina, ministro ohiaren aurkako auzibide eteten zuen Argentinako Ganbera Kriminal Federalak, Villak berak jarritako helegitea tramitera onartuta. Hala ere, Martxoak 3 eta Sanferminak 78 memoria elkarteek nabarmendu zuten auzibidea ez zela bertan behera gelditu, eta Martin Villak aurkeztutako helegiteari beste bat jarriko ziotela iragarri.

Ministro ohiak, urtarrilean egindako gosari informatibo batean, aitortu zuen Martxoaren 3ko eta 1978ko sanferminetako hilketen «erantzule politiko eta penala» izan litekeela, nahiz eta erantsi zuen gobernuak ez zuela «plan sistematiko, orokortu eta antolatu bat gobernu demokratiko baten aldeko espainiarrak izutzeko pertsona esanguratsu jakin batzuk hilda».

Joan den astean, Martxoaren 3aren urteurrenean, Eusko Legebiltzarrak legez besteko proposamen bat onartu zuen, besteak beste, Espainiako Gobernuari eskatzen diona beharrezko neurriak har ditzala Martin Villaren «erantzukizun politiko eta penala ikertzeko eta argitzeko», eta lagun diezaiola Argentinako Justiziara afera argitzen.


Summary: Alessandri eta Ferrandi preso korsikarrei ere kendu diete DPS estatusa. Frantziako lehen ministroak «sosegatze espiritu batekin» hartu du erabakia. Korsikan bost egunez jarraian egin dituzte protestak Colonnaren hilketa saiakeragatik.

Korsika haserre dago. Yvan Colonna presoaren hilketa saiakerak —koman dago oraindik— Mediterraneoko uharteko tentsioa handitu du berriz ere, eta manifestazioak etenik gabekoak izan dira azken astean, batez ere prefeturaren eta suprefeturen egoitzen aurrean. Argudioa argia da: protestariek uste dute Frantziako Estatuaren erabakien ondorio dela Colonnaren egoera, eta Parisi presidentetzarako bozetarako hilabete falta den honetan lehertu zaio egoera hori. Hori ikusita, giroa baretzeko asmoz, Jean Castex Frantziako lehen ministroak erabaki du Pierre Alessandriri eta Alain Ferrandiri ere DPS bereziki zainduriko estatusa kentzea.

Badirudi Frantziako Gobernuaren azken mugimendua Colonnaren egoerak sorturiko haserrearen eta Castexen eta Gilles Simeoni Korsikako gobernuburuaren atzo gaueko elkarrizketa baten ondorio izan dela. Topaketa horretan, Simeonik Frantziako lehen ministroari esan zion egungo egoera «bloke politiko baten» ondorio dela, eta ezin dela «demokraziaren eta bakearen bidea eraiki soilik justiziatik».

Horrekin batera, Korsikako gobernuburuak hiru eskari egin zizkion Castexi: batetik, Colonnaren hilketa saiakera argitzeko, batez ere «iniziatiba parlamentarioak babestuta»; bigarrenik, Alessandriri eta Ferrandiri «hurbilketarako eskubidea aplikatzeko, DPS estatusa kentzearen bitartez»; eta, hirugarrenik, «[Frantziako] estatuaren eta Korsikaren arteko harremanetan ziklo politiko berri bat» irekitzeko.

Hortaz, oraingoz, Matignonek presoen egoeraz besterik ez ditu hartu erabakiak, «sosegatze espiritu batekin», baina Castexek gaur adierazi du prest dagoela bi gobernuen arteko elkarrizketa berriz ere bideratzen saiatzeko. Hori, ziurrenik, presidentetzarako hauteskundeen ondoren izango da.

«Uhartera lasaitasuna itzuli ostean, berriz hartu ahalko dugu Korsikako kolektibitatearen estatusaren eboluzioari buruzko elkarrizketa, baita lurraldeko dosier ekonomiko eta sozial handiak ere», ziurtatu du Frantziako lehen ministroak komunikatu baten bidez. Gerald Darmanin Barne ministroak, berriz, jakinarazi du hura izango dela Parisen eta Ajaccioren arteko solaskidea.

Presoei buruzko erabakiaz, Simeonik adierazi du mugimendua «pauso garrantzitsu bat» izan dela. «Borroka baten ondorio ere bada, baita Korsikako Asanblearen bozketa baten, gizarte osoaren babesaren eta presoen aldeko elkarteen lanaren ondorio ere. Oroitarazi nahi dut legearen aplikazioa izan dela», esan dio France3 Corse kateari.

Korsikako alderdi autonomistek, independentistek eta jakobinoek ere begi onez ikusi dute Castexen mugimendua, DPS kentzeko eskaria aho batezkoa baita Mediterraneoko uhartean. Kasurako, Laurent Marcangeli Ajaccioko auzapez eta Korsikako Asanbleako diputatuak —eta Edouard Philippe Frantziako lehen ministro ohiaren alderdikideak—esandakoa: «Hurrengo etapak Borgora hurbiltzea izan behar du».

Hilketa saiakerara arte, ezer ez

Colonna, Alessandri eta Ferrandi duela bi hamarkada inguru zigortu zituzten bizi osoko espetxealdira, Claude Erignac prefetaren hilketagatik (1998). Urte hauetan guztietan, hirurek DPS estatusa kentzeko eskatu dute, hori izateak eragotzi egiten baitzien Korsikako kartzela batera hurbiltzea, baina beti jaso dute ezezkoa, nahiz eta Alessandriren eta Ferrandiren kasuan espetxeko batzordea horren alde egon. Colonna Arlesen dago kartzelatua (Okzitania), eta beste biak, Poissyn, Paristik gertu.

Korsikako mugimendu nazionalistaren iritziz, Colonna uhartera hurbildu izan balute, ez zuen erasorik jasango, eta ez zen egun koman egongo. Horren harira izan dira egunotako protestak, baina batez ere Castexek presoari DPSa kentzeko emandako argudioagatik; Emmanuel Mercinier-Pantalacci haren abokatuari jakinarazitakoaren arabera, besteak beste, Colonnaren «osasun egoerak desagerrarazi egin du ihes egiteko arriskua».

Ikasle mugimenduak manifestazio batera deitu du etzirako, Bastian. Iragan martxoaren 6an, Corten, 10.000 eta 15.000 lagun artean irten ziren kalera manifestatzera eta presoaren familiari sostengua ematera.


Summary: Euskal presoen baimenak gibelera botatzen ari da Espainiako Auzitegi Nazionala. Foro Sozial Iraunkorrak ohartarazi du «dozenaka» direla atzera botatzen ari diren espetxe onurak: «Aurreikuspenik txarrenak baieztatu dira, oso neurri kezkagarritan, gainera».

Ez ditu bakarrik hirugarren graduak eten. Espainiako Auzitegi Nazionalak euskal presoen espetxe baimenei ere jarri die galga, Foro Sozial Iraunkorrak ohar baten bidez jakinarazi duenez. Foroak salatu du «dozenaka» euskal presori bota dizkiela gibelera aitzinetik espetxeetako tratamendu batzordeek emandako baimenak, Espainiako Auzitegi Nazionaleko fiskaltzak helegiteak jarri ondotik. Auzitegi Nazionaleko zigor arloko lehen sala da baimenak gibelera botatzen ari dena: «Bi instantzia horien eginkizuna erabakigarria da egungo lege araudiaren arabera», oroitu du foroak.

Foro Sozialak salatu du «aurreikuspen txarrenak» baieztatu direla: «Oso neurri kezkagarrietan, gainera». Erabaki horiek justifikatzen dituzten autoetan «jarrera inboluzionista» ikusi du foroak: «Atzera egin da duela bi urte baino gutxiago arazorik sortzen ez zuten zenbait gaitan». Salatu dutenez, batzuetan juridikoki interpretagarriak diren elementuetan oinarritzen dira epaiak, baina beste kasu batzuetan «nabaria» da «zuzenbidearen kontrakoak diren arau juridikoen interpretazio batzuen gainean» eraikitzen dituztela autoak. Foroak uste du egoera hori «errepikatu» eginen dela Eusko Jaurlaritzaren eraginpeko espetxeek eman dituzten azken gradu aldaketa gehienetan ere —zortzi euskal presori hirugarren gradua ezarri zieten joan den astean—.

Lobbyaren eragina

Foroak ohartarazi du erabaki horien guzien gibelean lobby bat dagoela, espetxe arloko ebazpenetan «eragin zuzena» duena: «Oso jarrera ideologizatuez hitz egin daiteke, garai berriak irekitzearen aurkako jarrera politikoetatik bultzatuak, espetxe araudi arrunta modu normalizatuan aplikatzearen ondoriozko prozesuak geldiarazi nahi dituztenak». Halere, foroak iritzi dio lobby horrek ez dituela bere helburuak lortu, Espainiako Auzitegi Nazionalera mugatzen ari baita.

Foro Sozialak uste du abagune «erabakigarria» dela espetxe politika normalizatuaren aplikazioari dagokionez, eta, beraz, «kezka» agertu du Auzitegi Nazionalak jarritako oztopoekin, presoei eurei eragiteaz gain haien senideei ere «frustrazioa» eragiten dielako: «Frustrazioek ez dute laguntzen gertatutakoa ez errepikatzeko bermeak sendotzen».

Foroak iragarri du haren Behatokiaren hurrengo monografikoa espetxe onuren erregresioei buruzkoa izanen dela: «Lanean ari gara». Erakundeei deia egin diete «adostasunak indartzeko» eta presoek «gizarteratze ibilbidean» egiten dituzten urratsak «babesteko». Eskatu du ez diezaietela presoei «baldintza gehigarririk» jarri.


Summary: Pandemiak Europako osasun sistemak «mugara» eraman dituela esan du OMEk. Erakundeak adierazi du «neurriz kanpokoa» izan dela osasun krisiak buruko osasunean izan duen eragina.

Izurriaren hasieran oinarrizko osasun zerbitzuen %40 partzialki eten zituzten; 2021eko lehen hiletan, %29. OME Osasunaren Mundu Erakundeak koronabirusaren ondorioen gainean egin duen ikerketa batean jasotako datuak dira, eta adierazi du COVID-19aren izurriak «mugara» eraman dituela Europako osasun sistemak. Buruko osasunean izan duen eraginari erreparatu dio bereziki, eta adierazi «neurriz kanpokoa» izan dela. Datu kezkagarri gehiago ere badira azterlanean; minbizia atzemateko zerbitzuetan, esaterako, 2020 hasieran %50ekoa izan zen Frantziako osasun sisteman, eta %28koa Alemanian. Jakinarazi dutenez, 2021. urtearen amaiera bitartean, COVID-19ak 1,7 milioi lagun hil ditu, eta gaixotasuna gainditu dutenen %20k luzera begira ondorioak izateko arriskua dute. Erakundeak onartu du datuak falta direla oraindik herrialde askotan benetan zer jazo den jakiteko, eta denbora beharko dela ondorio argiagoak izateko. Garbi dago, ordea, buruko osasunean, bereziki, eragina izan duela pandemiak. «Azkarra eta sakona» izan da OMEren arabera. Izurriak beldurra eta bakardadea ekarri dituela esan du erakundeak, eta depresio eta antsietate kasuak ugaritu egin direla. Zenbait kalkuluren arabera, hiru heldutik batek estres psikologikoa pairatu zuten izurriaren lehen hilabeteetan.

Izurriak eragin txarra izan du, halaber, bizi ohitura askotan; alkoholaren eta tabakoaren kontsumoari begira, esaterako, ikusi dituzte joera kezkagarriak. Jendeak ariketa fisikoa egiteko ohitura galdu du zenbait kasutan, eta jateko orduan ugaritu diren zenbait joera txarrekin batera, osasun arazoak eragin ditu horrek guztiak ere. Ondorioak ez dira igualak izan herritar guztientzat. OMEk onartu du larriagoak izan direla egoera «sozioekonomiko» kalteberenetan dauden pertsonentzat. Horiek horrela, NBE Nazio Batuen Erakundeak 2030erako dituen helburuei begiratu behar zaiela esan du, lortze aldera. Europan erronka nagusien artean hauek lehenetsi behar direla esan du: suizidioen tasa handia apaltzea, GIB infekzioen gorako joera apaltzea, eta babes ekonomikoa ematea beharrean diren familiei. Osasunaren aldeko politikak indartzea ezinbestekoa dela esan du, buruko osasunaren aldeko egiturak indartu behar direla, eta osasun langileen lanaren aitortza egin behar dela, «etorkizunean» etor daitezkeen erronkei taxuz erantzun ahal izateko.


Summary: Gipuzkoako saileko bortxatzaileari bederatzi urteko zigorra ezarri diote Lasarte-Oriako erasoagatik. 2015eko urtarrilaren 1ean gertatu zen erasoa. Gizonaren aurkako bigarren kondena da: asteartean hamabost urteko espetxealdia ezarri zioten.

Bederatzi urteko kartzela zigorra bete beharko du Lasarte-Orian (Gipuzkoa) 2015eko urtarrilean 21 urteko emakume bat bortxatu zuen gizonak. Efe albiste agentziak izan du epaiaren berri, eta, horren arabera, sexu-eraso delitu bat leporatzen diote akusatuari, eta biktimari 25.000 euroko kalte ordaina eman beharko dio.

Urteberri egunean izan zen erasoa, 07:00 aldera, biktima etxera zihoanean. Gizonak, atzetik heldu, eta kloroformoz bustitako trapu bat jarri zion aurpegian; emakumea konorterik gabe geratu zen, eta erasotzaileak bortxatu egin zuen.

Gizonaren aurkako bigarren kondena da hau: asteartean hamabost urteko espetxe zigorra ezarri zioten, Beasainen (Gipuzkoa) 2019ko uztailean emakume bat bortxatzeagatik. Hamabi urte ezarri zizkioten sexu erasoagatik, eta beste hiru lesioengatik. Beasaingo erasoagatik atxilotu zutenean, konturatu ziren atxilotuarena zela Gipuzkoan 2012tik 2019ra bitartean argitu gabe zeuden sei sexu erasotan ageri zen DNA.

Gizon hori bera, gainera, epaiketaren zain dago Anoetan, Andoainen eta Tolosan egindako beste bortxaketa bat eta bi sexu-eraso saiakera egotzita. Horrez gain, akusatuak egindako beste kasu bat –seigarrena– instrukzio fasean dago.


Summary: EAEko erakundeek eta herri ekimeneko euskal hedabideek akordioa berritu dute 2024ra arte. Hekimenek ontzat jo du akordioa, baina gogorarazi du oraindik «zer hobetu» badagoela

Eusko Jaurlaritzak eta Arabako, Bizkaiko eta Gipuzkoako Foru Aldundiek berritu egin dute euskara hutsezko herri ekimeneko hedabideekin duten akordioa, 2022-2024ko epean indarrean egongo dena. Orotara, 11,5 milioi euro jarriko dira urtero hedabide horiek finantzatzera, 2019ko hitzarmenean adostutakoa baino %4,4 gehiago.

2019an sinatutako akordioaren arabera, erakunde bakoitzak hedabide jakin batzuk laguntzeko ardura hartzen du: Eusko Jaurlaritzak nazio mailako hedabideak –tartean BERRIA–, aldizkari espezializatuak, tokiko telebistak, irratiak eta hedabide digitalak sustatzen ditu, eta hiru foru aldundiek, berriz, bakoitzaren lurraldean euskara hutsean argitaratzen diren herri eta eskualde mailako paperezko hedabideak.

Eusko Jaurlaritzaren Kultura eta Hizkuntza Politikako sailburu Bingen Zupiriak nabarmendu du euskal hedabideek egiten duten lana «euskararen erabilera eta normalizazioa sustatzeko bidean», bai eta «kalitatezko erabileraren ikuspegitik» ere egiten duten ekarpena, eta pandemiaren inguruan eta Ukrainaren gatazkari buruz emandako informazioa jarri ditu horren adibidetzat: «Lan hori aitortu egiten dugu hitzez, eta lagundu ekintzez».

Zupiriak esan duenez, hitzarmena sinatu zenetik Eusko Jaurlaritzak 62 hedabide diruz lagundu ditu, eta aldundiek, berriz, beste 48. Euskara hutsez funtzionatzen duten hedabideen ekosistema «bizi, dinamiko eta askotarikoa» laudatu du, eta erantsi du euskaldunek informazioa euskaraz jasotzeko duten eskubidea bermatzen laguntzen duela.

Hedabideen beharrak

Hekimen elkarteko zuzendari Igor Astibiak «aurrerapauso garrantzitsutzat» jo ditu 2019an lortutako akordioa, horren ondorioz sortu den Euskal Hedabideen Mahaia, eta akordioa beste hiru urterako berritu izana: «Euskarazko komunikabideak estrategikoak gara euskararen berreskurapen eta normalizazio prozesurako». Hala ere, nabarmendu du hedabideen beharrak asetzeko bidean oraindik ere «zer hobetu» badagoela.

Astibiak azaldu duenez, azken urteotako ibilbidea ez da samurra izan euskarazko hedabideentzat. Komunikabideen munduak pairatzen duen egiturazko krisiari 2008ko krisi ekonomikoa gehitu zitzaion, eta ondoren, pandemiak ekarritako ondorioak pairatzea egokitu zitzaien hedabideei. 2019an hitzartutako finantzazio eredu berria «norabide egokian emandako lehen pausoa» izan zen Hekimenen ustez, baina orduan ere nabarmendu zuen pauso gehiago behar zirela horri segida emateko.

Batez ere, digitalizazioaren eta berrikuntzaren arloan daude herri ekimeneko euskal hedabideen kezka nagusiak: «Sektoreak hartzaileengana iritsi nahi badu, trantsizio digitala egin eta berrikuntzan sakondu behar du», esan du Astibiak, eta nabarmendu du erakunde publikoek lagundu egin behar dutela bide horretan, «ezinbestekoa den zerbitzu bat jokoan dagoelako». Horregatik, administrazioaren konpromisoa eskatu du lantegi horiei ekin ahal izateko: «Ez da ahaztu behar hedabide sare indartsu eta dinamikoa pluraltasunaren eta informazio eskubidearen bermea ere badela. Eskaintza aniztasuna da iritzi aniztasunaren oinarrietako bat, eta demokraziarako bermea».


Summary: EH Bilduk salatu du Ingurumen Administrazioaren Legeak «kalte» egingo diola udalen autonomiari. Mikel Oterok azpimarratu du arrazoia eman diela Eudel Euskal Udalen Elkartearen beraren txosten batek.

Koalizioko Mikel Oteroren arabera, Eudelek berak eskatutako txosten batek berretsi du haiek deitoratzen zutena, «Tapia legeak» udalen autonomia gaindituko duela. EAJk eta PSE-EEk iragan abenduan onartu zuten legea Eusko Legebiltzarrean, oposizio guztiaren kontrako botoekin.

Oterok ohartarazi du Eudelen txostenak argi adierazten duela Espainiako Konstituzioaren aurkakoa izan daitekeela. Legebiltzarkidearen berbetan, hasieran interes publiko goreneko proiektua kontzeptua udalei «inposatu» zitzaienean, promozio publikoko ingurumen proiektuei bakarrik eragiten zien: «Orain, aurrerapauso bat egin nahi dute, eta mota guztietako proiektu eta promozioei zabaldu nahi dizkiete ateak, publikoak zein pribatuak izan».

Klima larrialdiari aurre egiteko, «eztabaidak» eta «kontsentsuak» behar direla esan du; «gizarte akordio zabalak» eta ez «inposizioa».


Summary: Martxoaren 11ko biktimak oroitu dituzte Iruñean. Terrorismoaren Kontrako Europako Eguna dela eta, biktimak oroitzeko ekitaldia egin du Nafarroako Gobernuak Iruñean. Hemezortzi urte bete dira martxoaren 11ko atentatuetatik. Etzi izanen da Angel Berruetaren heriotzaren urteurrena; etzidamu, Kontxi Sanchizena.

Ohiturari eutsi dio Nafarroako Gobernuak. Martxoak 11 ditu gaur, Terrorismoaren Kontrako Europako Eguna da, eta, hala izaki, biktimak gogora ekartzeko ekitaldia egin dute gobernuko ordezkariek Iruñean. Berriki Konstituzio plaza deiturikoan bildu dira Nafarroako Gobernuko ordezkariak, Parlamentukoak eta baita segurtasun indarretako zenbait ere, hala nola Guardia Zibila, Foruzaingoa, Espainiako Polizia eta Espainiako Armada. Lore eskaintza egin dute, baita minutu bateko isilaldia ere, ondotik.

Nafarroako Gobernuko ordezkariak, Parlamentukoak eta Segurtasun Indarrenak elkartu dira Iruñean. Ordezkarien artean, baina, izan da hutsunerik, beste behin ere: Navarra Sumako ordezkaririk ez da azaldu ekitaldira. Talde politikoak argudiatu du Nafarroako Gobernuak gaurko prestaturiko manifestua «hotzila» dela, eta nahiago izan du harekin bat ez egin. Halaber, Anvite Nafarroako biktimen elkarteak ere ez du parte hartu elkarretaratze horretan. Horren ordez, beste bat antolatu dute, beren kabuz: eguerdian bildu dira, toki berean.

Iaz egin bezala, Maria Txibite Nafarroako Gobernuko presidenteak irakurri ditu adierazpenak gaztelaniaz; Ana Ollo Herritarrekiko Harremanetako kontseilariak, euskaraz. Txibite izan da lehenbizikoa, betiere. «Indarkeria terrorista mehatxu larria da demokraziarentzat eta elkarbizitzarentzat, izan urteetan ETAk egina, GAL bezalako talde terroristek gauzatua, eskuin muturrarekin edo ezker muturrarekin lotutako taldeek aurrera eramana edo jihadista», irakurri du Txibitek.

Halaber, nabarmendu du gobernuak gaitzetsi egiten duela «terrorismoaren biktimen eta beren familien duintasunari eta memoriari kalte egiten dion» ekintza oro. Nabarmendu dutenez, premiazkoa da «desberdinen arteko elkarbizitza, bakea eta errespetua» bultzatzen lagunduko duen estrategia bat sortzea.

Urteurren bat baino gehiago

2004ko martxoaren 11n izandako atentatuengatik da gaurkoa Terrorismoaren Kontrako Europako Egun izendatua. Espainiako Gorteetarako hauteskundeen atarian gertatu zen erasoa, martxoaren 14rako baitziren deituak bozak. Bada, PPk erabaki zuen ETAri egoztea atentatuaren egiletza, nahiz eta, ordurako, aski zantzu ziren atentatuaren atzean Al-Qaeda zegoela ondorioztatzeko; kanpaina politikoaren parte izan zen argudiaketa hura, garaipena segurtatzeko ahalegina, finean. Leporatze horrek franko gaiztotu zuen giroa, Euskal Herrian, are nabarmenago, eta ilunak izan ziren ondoko egunak, muturreraino.

Izan ere, Madrilgo atentatutik bi egunera, martxoaren 13an, Espainiako polizia batek eta haren semeak Angel Berrueta iruindarra hil zuten, tiroz eta labankadaz, Iruñeko Donibane auzoko Martin Azpilikueta kaleko okindegian; han egiten zuen lan Berruetak.

Lokalera sartu zen Maria Pilar Rubio, eta, Aznarren ahotik ateratako leporatzeek gaiztotutako giro betean, gobernuarekin bat egiteko afixa bat jarri nahi izan zuen bertan andreak: ETA ez zioen. Berruetak ez zuen nahi hori egiterik, eta eztabaidan hasi ziren biak. Suturik, Rubio handik atera zen, eta senarrarekin eta semearekin itzuli zen handik gutxira. Valeriano de la Peña Espainiako Poliziako kidea eta Miguel de la Peña 19 urteko gaztea ziren, zehazki. Handik gutxira jaitsi ziren okindegira. Tiro egin zion aitak Berruetari, eta labankadaz eraso egin semeak. Orduantxe hil zen Berrueta.

Angel Berruetarena ez zen izan egun horietako ondorio lazgarri bakarra. Haren hilketak sumina sortu zuen euskal gizartean, eta askotariko protestak antolatu ziren ziztuan. Horietan, Polizia gogor oldartzen zitzaien manifestariei. Hernanin, Ertzaintza bortizkeria handiz egin zuen herritarren kontra. Han zen Kontxiz Sanchiz, eta hantxe zendu: babes bila, atari batean sartu zen Sanchiz, eta bihotzekoak jota hil zen.


Summary: Gizon bat atxilotu dute Gasteizen, bikotekidea jipoitzea egotzita. Ustezko erasotzailea epaitegien esku utzi dute Gasteizko Udaltzainek

Gasteizko Udaltzaine 22 urteko gizon bat atxilotu dute, eztabaida batean bikotekidea jotzea egotzita. Udalak komunikatu bidez argitu du ostegunean gertatu zela erasoa, erdiguneko etxebizitza batean.

Ustezko erasotzailea Polizia etxera eroan zuten, eta, ostean, epaitegien esku utzi zuten, genero bortizkeria delitua egotzita.


Summary: Hautetsiak mobilizatuko dira gaur Lakarrin, espekulazioa salatzeko. Lakarrin espekulazioa salatuko dute gaur, kontseiluak deitu elkarretaratzean. 8.000 eurotan erosi borda 350.000 euroz goiti saltzea oztopatu nahi du auzapezak, mugimendu kolektiboan.

Lakarrin salgai den borda baten prezioak Zuberoako bazterrak harrotu ditu. Ez da azken denboretako lehen kasua, baina herriko auzapeza eta herriko kontseilua ezohiko maneran mugiarazi ditu, espekulazioaren kontrako elkarretaratze batera deitu baitute gaurko. «Erreferentziek dituzte merkatuko prezioak finkatzen, etengabeko zikloa da», zehaztu du Yannick Fieux, EPFLko (Ipar Euskal Herriko Lurraren Erakunde Publikoa) langileak. Horren jakitun, Dorothee Nabarra Lakarriko auzapezak dena egin nahi du bordaren salmenta ez dadin prezio horretan gerta.

Lakarrin iragan maiatzean hasi ziren susmoak: notario batek obrei lotu paper bat eskatu zuen herriko etxean, eta paperaren trukean, galdera auzapezak: ea zertarako behar zuen. Borda salgai zela salatu zion notarioak, 375.000 eurotan —geroztik 350.000 eurotan litzateke—, eta erosle bat bazela. Nabarra tematu zen hastapenetik: «Erran zidaten so egitea nola deklaratua zen: banekien bigarren egoitza bat zela, ez direlako hor bizi, baina paperetan etxebizitza nagusi gisa ageri zen». Diferentzia ez da ttipia salmentarako, bigarren etxebizitza bat saltzean balio emendatzearen %35a zerga gisa pagatu behar izaten baita. «Min egiten du», zehaztu du Nabarrak, eta saltzailearentzat segidak ere segur aski, auzapezak eskuratze agiria duen gutun artamendatua igorri baitzion altxor publikoari, jukutriaren abisua emateko.

Prezio espekulatiboan salgai jarri Lakarriko borda.Joanes Etxebarria

Kontseiluko beste kide batzuk, haatik, uzkur ziren hastapenean, “afera pribatu” batean sartzea zelakoan. «Esplikatu nuen hola egitera utziz geroz laster kostaldean bezala izanen dela. Prezioak goiti joanen direla, ezin izanen ditugula antolamenduak egin eta gure haurrek ez duketela hemen bizitzeko paradarik», argitu zien Nabarrak. Baita EPFLeko langile bat jinarazi ere, lanjeraren berri «argiago» mintza zedin hautetsien aitzinean.

Instituzioen aterabideak

Etxebizitza baten salmenta afera pribatua izanik ere, Fieuxek dioenez, instituzioetan badira espekulazioari kontra egiteko tresna batzuk. Horietarik bat, hain zuzen, Lakarrik baliatu nahi lukeena da, Fieuxeren erranetan: «Lakarriko kasuan jadanik gogoan zuten GAE [gerora antolatzeko eremua] eremu bat plantan ezartzea, beste hainbat herri ttipitan bezala; Segur da bigarren etxebizitzak herriko etxeen %50 edo %60 direlarik, prezioak beldurgarri direla». Gisa horrez sailkatuak diren eremuetan, salmenta ororen berri ukaiten du herriko etxeak, baita kasu bakoitzeko erosteko lehentasun eskubidea ere. Aurtengo urtarrilean igorri zuen Lakarrik GAE eremu baten sortzeko eskaera, baina oraingoz ez dute arraposturik ukanen.

Otsailaren 11ko Ipar Euskal Herriko Hitza-n argitaratu bezala, Irisarriko GAEk eztabaida piztu eta eskaera berriak izoztuak gelditu dira; Fieuxek parte hartu du GAE eremu batzuen sorreran, eta, haren esperientzian bederen, gehienak laborantzako lurrak hunki gabe egin dira: «Nik muntatu ditudanak —Ligin, adibidez—, herri erdiguneetan kokatuak dira: orain kasu anitzetan bigarren etxebizitzak dira saltzen, edo hutsik gelditu diren familia etxeak».

Tresna horren eraginkortasuna, Fieuxeren ustez, lehentasunez erosteko ahalean datza: prezioa egokia bazaio, herriak du lehentasuna, eta, beraz, ondasuna erosten ahal du. Prezioa goregia bazaio, aldiz —Lakarriko kasuan bezala—, orduan aterabide desberdinak gerta daitezkeela esplikatu du Fieuxek: «Hor da interesgarria, prezioa goregi dela uste baduzu, berrikustea galdetzen duzu. Badira bi hilabete kalkulatzeko zuzena iduri zaizun prezio bat, eta saltzaileari proposamen bat egiteko».

Aterabide desberdinak badira gero: ondasuna salmentatik ateratzen du, eta hola ez da lekuko merkatuarentzat erreferentzia bilakatzen prezio hori. Onartzen ahal du prezio berria —ez da usu gertatzen, baina batzuetan bai—, edo bestela epaile bati eskatzen zaio prezio bat finka dezan. Saltzailearen eta herriko etxearen argumentuak behatzen ditu eta deliberatzen du. Baina epaileak ez du obligaziorik interes orokorra edo publikoa hobesteko interes pribatuaren etzean; nahi duen bezala egiten du. Pertsonaren araberakoa da. Eta sistemaren perbertsitatea da, hain zuzen, Lakarriko bordaren salneurria izan daitekeela, adibidez, epaileak erreferentzia gisa har lezakeen prezioa.

Baina tresna hori, Irisarriko kasuak agerian utzi duenez, ez da beti hain argiki emankorra: IrisarriZain herritarren kolektiboak laborantzako lurrak GAE sailkapenarengatik galtzea salatu zuten, batetik, eta lurren prezioan espekulatu izana, bestetik. “Gai horrek merezi du lantzea, lurralde xede batean kokatuz. Behar ote da kontzentratu erdigune inguruetan, jadanik dauden etxebizitzetan —hutsak, abandonatuak, libre direnak—? Batzuetan badira herriak lur eraikigarriak nahi dituztenak gazteentzat. Eraman beharreko eztabaida politiko bat da”, uste du Fieuxek, eta iduri zaio Euskal Elkargoan eztabaida hori gertatuko dela.

GAE eremuek ekar lezaketen kontrolari, espekulazioaren kontrako beste tresna bat gehitzen dio EPFLeko langileak: funtsak erostea, “hozkailuan” atxikitzea, hamabost edo hogei urteren buruan gazteei gaurko prezioetan etxebizitzak proposatu ahal izateko, espekulaziorik gabe. Eztabaida hori ere elkargora heltzea nahi luke EPFLek, Fieuxeren erranetan zailtasunez kontziente badira ere: «Hautetsiek ez dute ahalik funts biltegiratzea egiteko, epe laburrean ari baitira. Ondoko belaunaldiei pentsatu behar da, oraingo funts behar berberak izanen baitira etxebizitzentzat. Baina ez badira funtsak baztertuak izan, zinez konplikatua izanen da».

Mobilizazioa

Lakarriren kasuan, beste herri ttipi andana baten kasuan bezala, finantzak ez dira aterabide horretara heltzen. Bi tresna horiek praktikan ezarri ezean, mobilizazioan sinesten du Nabarrak: «Pentsatzen dut herots amiñi bat egiten badugu zenbaitzuk, uxatuko ditugula». Saltzailearekin, eroslearekin, notarioarekin mintzatu ondotik, elkarretaratze bat antolatu du oraingoan auzapezak kontseiluarekin, gaur goizeko hamarretan eginen dena, Lakarrin.

Ez da atzo hasi den fenomenoa; COVID-19aren testuinguru bereziarekin, anitz izan dira baserri guneetan bigarren etxe bat nahi zutenak. Zuberoako etxebizitzen prezioak %30 igo dira azken bi urteetan, eta etxe agentziak orain arte ez zuten lan moldean hasi dira: Altzain, adibidez, Lakarri ondoko herrian, agentzia bateko langileek etxez etxe kalkulu bat egitea proposatu zuten. Hautetsiek badute, Dorothee Nabarrak dioenez, horien berri, «baina oro ahapetik aipatzen ditugu». Argi ikusten du bere jokamoldeak ez duela ondoko hauteskundeetan lagunduko: «Bakoitzak baditugu gure herrietan etxeak saltzen dituztenak, eta haiek bozkatzen dute gero».

EPFL Ipar Euskal Herriko Lurraren Erakunde Publikoak ere abisatu ditu hautetsiak. «Abisua emana genuen ez genuela imajinatzen barnealdea ez zela hunkia izanen, orain horretan gaude», dio Fieuxek, eta zehaztu du kasu konkretu batzuetan auzapezak deitzen dituztela, «alarma pizteko». Zuberoako poloan, auzapezek aho batez bozkatu zuten Lakarriko elkarretaratzera deitzeko.

Gaurko mobilizazioa abiapuntu gisa ikusten du Lakarriko merak, lehen bilkura baten data proposatuko baitute, «interesatuak diren denekin lan egiteko» asmoz. «Zerbait plantan ezar dezagun. Jendeak pusatzen badu, merak ere bortxatuak izanen gara zerbait egitera», adierazi du mugimendua abiatu duenak.

Lakarriko kasuarentzat, berriz, Nabarrak argi du gaurkoa erakustaldia izanen dela: «Ez dugu arma paketea, baina segur naiz kanpotik heldu dena anpletuko dela. Jendeak ez dira nahi jin, ikusten dutelarik borroka badela».


Greba oihuak sektore guztietan

Summary: Greba oihuak sektore guztietan. Hainbat lan gatazka bizi-bizi daude Bizkaiko enpresa eta sektore askotan. Greba mugagabean daude, besteak beste, Vulcanizados Zuloaga, Artiach eta Maxam lantegietan. Beste hainbatetan, berriz, egun batzuetako grebak egiten ari dira. Lan hitzarmenak eta baldintza hobeak eskatzen dituzte.

Ez da enpresa zehatz bat; ezta sektore zehatz bat ere. Lan gatazkak nonahi zabaltzen ari dira: industria, zerbitzuak, merkataritza… Hainbat lantegi eta sektoretan greban ari dira langileak. Batzuk mobilizazioetan hasi berriak dira, beste batzuek denbora gehiago daramate protestan. Euren eskaerak onartzea ere lortu dute zenbaitek.

Azken horietako baten adibide gisa, EAEko Auzitegi Nagusiak baliogabetu egin ditu IMQk agindutako 76 langileren kaleratzeak. Epaileek ondorioztatu dute, besteak beste, sexu diskriminazioa egon dela, eta enpresak berriro hartu beharko ditu. Langileak greban egonak ziren.

Ikusi gehiago: Bizkaiko zahar etxeetako langileen greba deitu du martxoaren 17rako LABek

Ortuellako Prest enpresako langileei ere arrazoia eman diete epaitegiek. Lantegiak dituen ehun langileetatik 30 langileri ezarri zieten aldi baterako erregulazioa. Auzitegiak baliogabetzat jo du espedientea.

Zaratamoko Vulcanizados Zuloagan, ordea, greba mugagabean daude oraindik ere, iazko ekainaz geroztik. ELAk salatu du greban dauden langile gehienek mila euro pasatxo kobratzen dituztela. Haren arabera, zuzendaritzak uko egin dio hitzarmen bat negoziatzeari. Greba eskubidea urratu diela ere esan dute, eta horren inguruko epaiketa egin berri dute.

Martxorako greba deialdia

Orozkoko Madres Mercenarias egoitzako beharginek, berriz, asteon hiru greba egun egin dituzte, eta beste horrenbeste iragarri dituzte hilaren 22, 23 eta 24rako. LAB eta ESK sindikatuek “murrizketa larriak” salatu dituzte langileen lan baldintzetan. Esan dute enpresak ituna aplikatzeari ere utzi diola. Dibertsitate funtzionala duten laurogei egoiliar zaintzen dituzte 43 langilek.

Bestalde, ELAk eta LABek salatu dute patronala blokeatzen ari dela metalgintzaren hitzarmenaren negoziazioa. Lan baldintzetan atzerapausoak inposatu nahi dituela esan du LABek. Egoera horretan “sektorea antolatzea eta borrokatzea” egokituko zaiela iragarri du ELAk.

AUTOESKOLAK. Negoziazio mahaia osatu ezean, astez asteko grebei eutsiko diete

Segidan egindako hirugarren greba astea bete dute gaur Bizkaiko autoeskoletako langileek. ELA sindikatuak deitu du grebara, ATAB Bizkaiko autoeskola irakasleen elkartearen babesarekin. Sindikatuak salatu du grebari eutsi diotela “patronalaren proposamenik ez dagoelako”. Ana Alonso autoeskola irakasleak iragarri du greban jarraituko dutela irtenbidearen zantzuren bat ikusi arte: “Negoziazio mahai bat osatzeko zain gaude grebak geldiarazteko. Osatu ezean, astez aste jarraituko dugu greba deialdiekin”. Irmo azaldu du konponbiderik ezean mobilizazioekin jarraitzeko asmoa daukatela: “Ez badute egiten elkarrizketaren aldeko apusturik, beste astebeteko grebara deituko dugu segidan”.

Alonsok azaldu du “soldatak eguneratzea” eskatzen dutela: “Lan ituna izoztuta dago 2010az geroztik”. Eskaera horrez gain, lan astea ere berregituratu nahi dute. “Astelehenetik domekara arteko lan astea daukagu ezarrita. Astelehenetik barikura artekoa izatea nahi dugu —egun horietan egin ohi dugu lan—”. Administrazioan lan egiten dutenentzat lana eta familia uztartzeko baldintza hobeak ere eskatu dituzte. Azkenik, erretiro aurreratua eskatzen dute; irakasleentzat batez ere.

Negoziazio mahaia 2020ko urrian osatu zuten. “2021eko ekaina iritsi zen arte uste genuen elkarrizketa sozialaren bidez konponduko genuela gatazka. 2021eko ekainera iritsi ginenean, ikusi genuen barneratzen ari zela, eta mobilizazioekin eta grebekin hasi ginen”, adierazi du Alonsok.

Joan den urriaren 20ko bilera mugarria izan zen ordura arte egiten zituzten greba egun solteak aste osoko greba bihurtzeko, patronalak uztaileko eskaintza bera egin baitzien. Orduz geroztik, ia hilero egin dute greba astebetez edo bi astez. “Orain ikusten ari gara areagotu egin behar ditugula protestak, eta horretan ari gara”, esan du.

Grebaren erantzuna, %65ekoa

Alonsok kalkulatu du hirurehun behargin inguruk osatzen dutela autoeskoletako irakasleen sektorea. “Zaila da zehaztea, enpresari autonomo eta langile bakarreko enpresa asko dagoelako”. Grebaren erantzunari dagokionez, %60 eta %65 artean kokatu du autoeskolako irakasleak.

Aldarte baikorra dute oraindik greban dauden langileek. Eta itxaropentsu daude. “Badirudi patronalak negoziazio mahaira iritsi nahi duela. Uste dut mobilizazioek egin dutela euren lana patronalari presio egiteko”, esan du. Hala ere, ez dute amore emateko asmorik: “Mobilizazioak geldiarazteko nahikoa eduki jasotzen dituen negoziazio mahaia izan arte, bide beretik jarraituko dugu”.

ARTIACH. Greban ehun egunetik gora, “murrizketarik gabeko itunaren alde”

Artiachek Orozkon duen lantegiko beharginek ehun egunetik gora daramatzate greban. Azaroaren 22an ekin zioten lanuzteari. Orduz geroztik, LAB, ESK eta ELA sindikatuek deituta, txanda bakoitzean lau orduko lanuzteak egiten ari dira —langile batzordean UGT eta talde independente bat ere badaude—. Andres Larrinaga langileak esan duenez, “murrizketarik gabeko hitzarmen bat” eskatzen dute.

Azaroaren 22an greba hasi zutenetik, prozesua “barneratu” egin dela aitortu du Larrinagak. Joan den eguenean enpresa batzordeak eta zuzendaritzak batzarra egin zuten Eusko Jaurlaritzako ordezkariekin. Artiacheko langileak dio ez zela egon aurrerapausorik: “Asko hitz egin ondoren, enpresak esan zuen bere plataforma [enpresak ezarritako baldintzak] kenduko duela guk greba bertan behera utziz gero. Guk erantzun genion hiru hilabete baino gehiagoko greba bertan behera uzteko enpresaren aldetik fidagarritasuna emango digun zerbait behar dugula”. Larrinagak esan du “ez atzera ez aurrera” daudela oraindik ere. Hala ere, datorren astean berriro batzartuko dira Jaurlaritzako ordezkariekin.

Langileak ez daude ados enpresak planteatu dizkien baldintzekin. Ezta negoziaziorako moduekin ere. “Zuzendaritzak hasieratik esan zigun enpresak berak planteatzen zuen plataforma negoziatuko genuela. Besteak beste, aurreikusten zituen lan ordu gehiago; malgutasun handiagoa; gaueko lan orduak merkatzea; kontratazio berrientzat beste soldata eskala bat; antzinatasuna murriztea; edota asteburuetan astelehenetik barikura bezala lan egitea. Murriztu, murriztu eta murriztu”. Larrinagak salatu du eskaintza hori egin dietela, nahiz eta enpresak azken urteetan milioi askoren irabaziak izan.

Egoera horren aurrean, “greban jarraitzea beste irtenbiderik ez” dutela uste du. “Enpresari esaten diogu: ‘Zuen asmoa ona bada, zergatik ez dituzue egiten bi batzar, ikusten dugu zer-nola doan kontua, eta grebak uzten ditugu?’. Haiek ezetz eta ezetz”, esan du. “Guk ez daukagu konfiantzarik enpresako zuzendaritzarengan. Esaten digutena egia izan daiteke, ala ez. Orain greba utziko bagenu, hasierara bueltatuko ginateke? Zertarako egon gara, orduan, hor hiru hilabetez?”.

Mobilizazioak

Greba egun horietan, fabrikaren aurrera atera dira protestara langileak: lehenik, 10:00etatik 14:00ak arte eteten dute jarduna, eta, gero, berriz, 14:00etatik 18:00etara. Ondoren ere hartzen dute aldarrikapenerako tartea, eta 02:00etatik 06:00etara elkartzen dira lantegiaren atarian.

Hiru hilabeteko grebaren ondoren, langileak indartsu daudela esan du Larrinagak. “Horrenbeste egunen ostean, normala da burutik gauza asko pasatzea. Hala ere, oro har, ez diot gezurrik esaten badut jendea ondo dagoela jakinda non gauden, eta borrokatzeko prest dagoela”.

BIZKAIBUS. Murrizketak salatu eta lan hitzarmen berria osatu nahi dute

Bizkaibusek Arratian, Durangaldean eta Hego Uriben ematen duen zerbitzua kudeatzen duen Avanza Durangaldeko langileak mobilizazioak egiten ari dira. Martxorako bi greba egun antolatu dituzte. Bat joan den eguenean egin zuten. Hurrengoa hilaren 30erako aurreikusi dute. Urtarrilean eta otsailean egin zituzten lanuzteei jarraipena emango diete horiekin. Gaizka Miguel ELAko garraio arduradunak azaldu du horien bidez langileek salatuko dituztela murrizketak, bete gabeko akordioak eta duela urtebete luze iraungitako enpresa hitzarmenaren negoziazioan dagoen blokeoa. “2021az geroztik lan hitzarmena berritzen saiatzen ari gara”.

Iaz hasi ziren enpresa batzordearen eta zuzendaritzaren arteko elkarrizketak. “Enpresa negoziazio mahaia blokeatzen aritu da, eta behin eta berriz aipatu du egoera ekonomiko txarrean dagoela. Gure esku ditugun kontuek kontrakoa erakusten dute, ordea”, esan du Miguelek. “Negoziazioak luzatzen aritu da, bilerak bertan behera uzten. Urtebete pasatu zaigu, eta langileen lan baldintzatan ez da egon hobekuntzarik”, salatu du.

Hasteko, langileek nahi dute enpresak indarrean dagoen lan hitzarmena errespeta dezala. Miguelek esan du itunak jasotzen dituen parametro batzuk ez direla betetzen ari. Besteak beste, “langileak babesteko egunero musuko bat eman beharko lieke, eta ez die ematen. Moldatu egin dute oporrak esleitzeko erregimena. Atzeratzen edo ukatzen ari dira errelebo kontratuak hartuko lituzketen langile nagusienentzako denbora partzialeko erretiroak”. Bestalde, langileak zigortzeko kanpaina ere deitoratu dute.

Lan hitzarmenak jasotzen duena betetzeko eskaeraz gain, behin-behineko langileei egonkortasuna emateko eskatu dute. “Behin eta berriz salatu dugu langile talde handi batek egiturazko lanpostuak betetzen dituela behin-behineko kontratuekin. Haiek gabe ezin izango lituzkete autobusak egunero atera”. Horrez gain, arlo sozialean ere “hobekuntzak” eskatu dituzte. “Langileen erosahalmenari eustea ere nahi dugu; soldata igoerak KPItik gorakoak izan daitezen eskatu dugu”.

Deia aldundiari

Joan den astean Miguelek adierazi zuen azken asteetan ez direla batzartu zuzendaritzarekin: “Blokeoa erabatekoa da”. Avanza enpresari ez ezik, Bizkaiko Foru Aldundiari ere eskaera egin diote. “Aldundiak finantzatzen du zerbitzua, eta oraintsu Bizkaibusi diru gehiago ematea onartu du. Hura da zerbitzuaren eta haren kalitatearen arduraduna; aldundiak finantzatzen du guztia. Beraz, hemen gertatzen ari denaren arduraduna da, eta esku hartu beharko luke”.

Martxoaren 30ean egingo dute 24 orduko hurrengo greba. “Handik aurrera pentsatuko dute zer egin, enpresa batzordea barne eztabaida prozesuan ari baita, erabakitzeko egoerak blokeatuta jarraituz gero zer mobilizaziori ekin”.

GARBITZAILEAK. Eraikin eta lokaletako garbitzaileek sei greba egun iragarri dituzte

ELA, LAB eta ESK sindikatuek —negoziazio mahaiaren gehiengoa ordezkatzen dute— sei greba egun egitera deitu dute Bizkaiko eraikin eta lokalen garbiketaren sektorean. Martxoaren 31n, apirilaren 26an eta 27an, eta maiatzaren 10ean, 11n eta 12an egingo dituzte. Garbiketa sektoreko hitzarmena aplikatzen duten zentroetan izango du eragina lanuzteak. “Hamabost ordainketa eskatzen ditugu, bakoitza 1.200 eurokoa”, dio Inma Gomez Bermudez garbitzaileak, laburpen gisa.

Gomezek esan du gutxieneko lanaldia ere eskatuko dutela. “Garbiketan gero eta gehiago murrizten dituzte lanaldiak. Azkenean, astean bi orduz zoaz lanera. Beraz, garrantzitsu deritzogu gutxieneko lanaldi bat ezartzeari”. Hainbat enpresatan lanean ari diren 11.000 garbitzaile ari dira beharrean sektore horretan.

Soldata eskakizunei dagokionez, Gomezek adierazi du enpresek esaten dietela baietz, onartuko dietela 1.200 euroko soldata, “baina epea ez dute zehazten”. Eta galdera bota die: “Noiz egingo dute, 20 urte barru?”.

Prozesua desblokeatzea helburu

Hala ere, lan hitzarmenari buruzko negoziazioek aurrera jarraitzen dute. “Negoziazioak bizirik dirau, baina mahai gainean ez dago ezer”, esan du garbiketa langileak. “Prozesua desblokeatzeko eta mahai gainean edukiren bat jar diezaguten egiten ditugu mobilizaziook”.

Orain arte patronalak egin duen eskaintza izan da 2021erako %0,5eko igoera, %2koa 2022rako, eta beste horrenbestekoa 2023rako. ELAk salatu du KPIa inoizko gehien igo den garaian 18 zentimoko igoerak eskaini dituztela. Haren arabera, “pandemiaren ondoren soldatak izoztuta daude oraindik. Kontuan hartu behar da eraikinen garbitzaileek kale garbitzaileek baino %45 gutxiago irabazten dutela”.

LABek, berriz, esan du sektorea “nazkatuta” dagoela “ezkutuan egoteaz”. Gomezek ere adierazi du ikusezin egin nahi dituztela. “Enpresa askotan ez dute nahi zabalik daudenean garbitu dezagun. Beste batzuetan, ez dute nahi ate nagusitik sar gaitezen; atzeko atetik sartzea gura dute. Ez dute nahi gu ikusterik”, salatu du, eta gehitu euren lanari ez diotela ematen garrantzirik: “Noiz ematen zaio garrantzia garbiketari? Egiten ez denean. Orduan bai sortzen direla arazoak, eta orduan bai ezartzen dituzte gutxieneko zerbitzuak. Orduan bai garela behar-beharrezkoak”.

Gomez ziur dago garbitzaileek dituzten baldintzak lotuta daudela sektorea feminizatuta egotearekin. “Uste dut sektore feminizatua garelako lanaldiak gero eta laburragoak direla. Oso zaila da lanaldi osoa lortzea. Nortzuk aritzen dira garbiketa lanotan?”, galdetu du. “Oro har, emakumeak aritzen dira bulego batetik bestera”, esan du. Hala ere, adierazi du gogotsu daudela, eta gogora ekarri du mobilizaziook “historikoak” direla, ELA eta LAB batuta gehiengoa daukatelako.

MAXAM. Gaur erregulazioa negoziatzen hasiko dira, greban daudela

Maxam enpresako langileek asteon batzar orokorrean erabaki dute otsailaren 16an abiatu zuten greba mugagabeari eustea. Maxam Outdoors eta Maxam International atalak ditu enpresak Galdakaon. Langile batzordeak gogorarazi du zuzendaritzak Outdoors atala ixteko asmoa iragarri zuenean ekin ziotela grebari. “Lantegiaren zati bat itxiko zutela iragarri zuten, eta presio neurri gisa hasi genuen greba, kaleratzerik egon ez zedin”. UGTk, CCOOk, ELAk eta sindikatu independente batek dute ordezkaritza lantegian.

Maxamek meatzaritza, harrobi eta eraikuntzarako lehergaiak garatu, ekoitzi eta merkaturatzen ditu. Galdakaon bertan ehizarako kartutxoak egiten dituen atala saldu egin du. Enpresak itxi nahi duen atal horretako 67 langileentzat enplegua erregulatzeko espedientea aurkeztu du. Zuzendaritza eta langile batzordea gaur hasiko dira negoziatzen espediente horren memoria. “Lehenengo batzar hori azalpenak emateko izango da”, azaldu du langile batzordeak. Datozen asteetan jarraituko dituzte negoziazioak. Astero bi batzar egingo dituzte gutxienez.

Langileen erabakia

Martitzenean egin zien azken eskaintza zuzendaritzak. “Greba bertan behera utziz gero, itxieraren inpaktua txikitzeko neurriak martxan jartzeko asmoa iragarri zigun enpresak”. Langileek ez dute onartu. Maxameko behargin guztiei eman diete proposamena bozkatzeko aukera. Denen artean erabaki dute greban jarraituko dutela. Uste dute zuzendaritzak ez duela inor kaleratuko.

Langile batzordeak ez daki zer aurkituko duten batzar horietan: “Enplegua erregulatzeko espedientearekin hasten garenean ikusiko dugu enpresak zer jarrera duen: jarraituko ote duen hitz egiten itxiko ez duten enpresaren zatian langile horiei lekua egiteari buruz, ala soilik itxierari buruz hitz egingo duen”.

Langile batzordeak zuzendaritzari adieraziko dio erregulazioaren memoria “bidegabea” dela: “Maxam zentro bakarra da, eta inor ez da hemendik atera behar. Hasieratik egin bezala, irteera ez-traumatikoak bilatzeko neurriak eskatuko dizkiogu. Guk uste dugu inor ez dagoela sobran. Hau zentro bakarra da; beraz, ez dago arrazoituta espediente bat egitea”. Enpresari konponbideak bilatzeko eskatuko diote. Besteak beste, erretiro aurreratuak hartzea planteatu dute.

Hasieratik egin dituzten aldarrikapenei aipamen egin diete: “Greba planteatu genuen enpresak dirua gastatu zezan; besteak beste, erretiro aurreratuetan. Era horretako planak martxan jar ditzala nahi dugu, kaleratzeak gauzatu ez daitezen”.

Sindikatu guztiak bat eginda daudela jakinarazi du langile batzordeak, eta borrokan jarraituko dutela. Langile guztiek izan zuten enpresaren proposamena bozkatzeko aukera, martitzenean. “Parte hartzea oso handia” izan zen, eta emaitza, estua: %54 azaldu ziren greba egiten jarraitzearen alde, eta %46 kontra.


Summary: Ukrainara igorritako laguntza «arazo logistiko» bihurtzear dela ohartarazi dute. Laguntza humanitarioa luzerako izanen dela esan, eta «tentuz» jokatzearen beharra azpimarratu dute Gobernuz Kanpoko Erakundeek.

Ukrainara laguntza humanitario eskaintzeko gakoak eman dituzte CEAR-ek, Gurutze Gorriak, UNICEFek eta Nafarroako ONDG koordinakundeak, Nafarroako Jauregian. Juan Jose Martin Nafarroako Gurutze Gorriko koordinatzaileak esan du asmo onez betetako ekimen saldoa izan dela azken egunotakoa, eta guztia eskertzekoa dela: «Baina ez dira egokienak, lehen mailako arazo logistiko bihurtzen direlako», Martinek esan duenez. «Tentuz» jokatu, eta «lasaitasunez» erantzun behar zaie beharrei, Martinen esanetan: «Ezin gara kaosaren parte izan, erantzunaren parte izan behar gara».

Laguntza ekonomikoa hartu du hizpide, besteak beste. Idoia Oneka Nafarroako ONDG koordinakundekoak. Laguntza ekonomikoa «malgua» izan behar dela esan du. Horretarako, erakundeek esan dute laguntza ekonomikoa lehenetsi behar dela, eta ez direla jakiak edo bestelako produktuak bidali behar horrek tokian tokiko ekonomia kaltetuko duelako. «Tokian tokiko produktuan kontsumitu behar ditugu bertako biztanleek aurre egin dezaten» esan du Unicefeko Maider Gabilondok.

Laguntza humanitario bi fasetan banatu dute: batetik, babesean hartzearena, eta, bestetik, akonpainamendua egitearena. Hirutan sailkatu dituzte errefuxiatuak etxean hartzeko arrazoiak: senide edo gertuko pertsona bat Nafarroan izatea; aldez aurretik pertsonak etxean hartu dituztenak izatea; eta aldez aurretiko harremanik izan gabe etxean hartzeko nahia izatea. Azken horietan jarri dute bereziki arreta. «Argi izan behar dute luzerako izan behar dela, gastu ekonomikoak direla, eta erabakia argia izan behar dela. Beraz, egin nahi badute, onena da erakundeongana jotzea informazio bila», azaldu du Martinek. Informazioa kontrastatzearen eta iturri fidagarriekin hitz egitearen garrantziaz ere mintzatu da.


Summary: Bizkaiko zahar etxeetako langileen greba deitu du martxoaren 17rako LABek. ELAk atzo iragarri zuen greba egingo zuela egun horretan. Sektore pribatuetako langileen baldintzak publikokoenekin berdintzea eskatuko dute.

LAB sindikatuak elkarretaratzea egin du gaur GESCA patronalaren egoitzaren aurrean, langile gehiago kontratatzea eskatzeko, eta sektore publikoko langileen baldintzak berdintzeko. Ane Escondrillas bozeramaileak ohartarazi du azkenengo hitzarmenean adostutako orduen murrizketa langileak eurak betetzen ari direla «euren esfortzuarekin, eta euren osasunaren kalterako, ez delako langile gehiago kontratatu».

Escondrillasek ratioak «premiaz» aztertzeko eta hobetzeko eskatu du, eta GESCA patronala gezurretan ari dela adierazi: «Esaten ari dira bi langile daudela egoiliar bakoitzeko, eta benetan bi langile daude ia 30 erabiltzaileko». Sindikatuak zahar etxeen zerbitzua publikoa izan beharko litzatekeela azpimarratu du.