Zuri-beltzeko garaiak gogoan

Summary: Zuri-beltzeko garaiak gogoan. Abenduan eta urtarrilean Urretxuko Berit, Navarro eta Motz tabernetatik igaro ostean, Pako Vierbücher argazkilariak Urretxuko Eguzkia tabernara eraman du orain ‘Tribu urbanoak’ erakusketa.

Anaiarentzat omenaldia izan behar zuen Tribu urbanoak erakusketak, baina herritarren artean sentimendu eta emozio ugari azaleratu ditu Pako Vierbücher argazkilari zumarragarrak Urretxun erakusgai jarri duen argazki bildumak. Iraganeko garai «ilun bezain oparoak» dituzte oinarrian erakusketa osatzen duten argazkiek, Pakoren anaia Kikek ateratakoek. Urretxu eta Zumarraga zuri-beltzean, giro politiko nahasiko urteak, kulturaren loraldia, rock-and-rolla, drogaren eta heriotzaren itzal luzea… Guztiek dute lekua erakusketan. Abenduan eta urtarrilean Urretxuko Berit, Navarro eta Motz tabernetan ikusgai egon eta gero, datozen lau asteetan Urretxuko Eguzkia tabernan ikusgai egongo da Tribu urbanoak.

Kike Vierbücher 1996an hil zen, 34 urte zituela, bere belaunaldiko beste hainbat gazte bezala, hiesak jota. Pako anaiak azaldu duenez, bost anai-arrebako sendia zen eurena. «Bi neska eta hiru mutil ginen, eta hiru anaietan gazteena zen Kike». Anaiaren irudiko, «mutil ona» zen Kike, «lotsatia». Nerabezaroan, ordea, «14-15 urterekin» asko aldatu zela esan du. Musikak bultzatuta, giro horretan mugitzen hasi zen. «Urretxuko Gaztelekun biltzen ziren garai hartako gazteak, eta, beste hainbat bezala, drogaren tentazioan erori zen».

Kike Vierbücher

Garai ilunak izan ziren Urretxu eta Zumarragarentzat, baita Gipuzkoako beste hainbat herrirentzat ere: «Droga kostaldetik sartu zen, eta Deban gogor jo zuen, baina baita Eibarren, Elgoibarren, Urretxun, Zumarragan, Beasainen eta Ordizian ere. Desastre hutsa izan zen hura. Familia asko erabat hondoratu zituen. Hemen, Urretxun eta Zumarragan, 120 bat gazte hil ziren drogaren eraginez; horietako asko, Kike anaia bezala, hiesak jota».

Argazkilari leinua izan da Vierbücherrena. Pakok kontatu duenez, aitak 1955ean ireki zuen argazki denda, Zumarragan. Familiako hiru semeek aitarengandik jaso zuten argazkilaritzarako zaletasuna, gerora bakoitzak «bere modura» garatu zuen arren. Kikeri «bere kasa joatea» gustatzen zitzaion, «eta musika kontzertuetan argazki asko ateratzen zituen». Baina garaiko gazteen bizimoduaren testigu ere izan zen haren kamera: «Erretratuak, festak, antzerkiak, bidaiak…». Naturako eta eguneroko argazkiak ateratzea ere gustuko zuela azaldu du anaiak. «4.000 edo 5.000 argazki izango ditut gordeak», zehaztu du Pakok. ¨Eta 250 erabili ditut erakusketarako».

Gizakia Helburu programa

Erakusketak «oso harrera ona» izan du. «Azken batean, batzuek zenbait argazkitan euren burua ikusteak edo desagertu ziren lagunen, bikotekideen edo ezagunen aurpegiak ikusteak barrua mugitu die askori». 1970-1980ko urteak «oparoak» izan zirela oroitu du Vierbücherrek. «Gaztelekun gauza asko egiten zituzten orduan, oso ondo pasatzen zuten, baina urte gogorrak izan ziren. Askok ez dute hitz egin nahi urte haiei buruz, oraindik hor dirautelako beldurrek, minek…».

Bries taldea

Urte haietan gertatu zenaren inguruan argi-ilun asko daude oraindik. «Droga Poliziak sartu zuela esan izan da beti, gazteen artean euskaltzaletasuna suntsitzeko, besteak beste. Garai hura bizi izan zuten askok diotenez, astean egun jakin batean furgoneta bat etortzen zen gaztetxera, droga saltzera»; hala kontatu du Vierbücherrek. «Ez zegoen informaziorik, eta gazteak bata bestearen atzetik eroriz joan ziren». Ordurako lehen pausoak ematen hasita zegoen Gizakia Helburu programan parte hartu zuen Kikek, beste hainbatek bezala. «Herrian, PP alderdiko kide batek eta Jose Ignacio Munilla garai hartan Zumarragako parroko lanetan ari zenak bideratu zituzten asko hara». Vierbücherrek dio gazte horien alde lan handia egin zutela esaten dutela batzuek. «Baina asko ez zeuden konforme Munillaren egiteko moduekin». Vierbücherren hitzetan, garai hura bizi izan zuten askok jakin badakite zein ibili zen droga saltzen, «nahiz eta ez duten izenik ematen. Min handia egin zuten, eta lagunen zaurgarritasunaz aprobetxatu ziren». Garai hartan ireki ziren gaur egun oraindik itxi ez diren zenbait arrakala.

Antzerkia

Hamalau panelek osatzen dute erakusketa, baina Eguzkia tabernan zortzi baino ez dira egongo ikusgai, espazio mugagatik. Panel bakoitza tribu bati eskaini dio Vierbücherrek: «Badaude rockzaleak, melomanoak, bohemioak, bizitza topera bizitzen zutenak…». Horiei guztiei ere omenaldia egin nahi izan die: «Anaia bezala, garai gogorrak bizitzera behartuak izan ziren kuadrilla guztiei». Ia argazki guztiak Kikek ateratakoak dira. Garai baten lekuko direnak, bizitzeko modu baten erakusleak.


Summary: ELAk, LABek, Steilasek eta CCOOk hezkuntza «publikoa, euskalduna eta propioa» eskatu dute. Oraingoz, greba eta protesta deialdiei eutsiko diete, hezkuntza itunerako testuak «aldaketa esanguratsuak eta nahikoa zehaztasun» jaso ezean.

Eusko Legebiltzarrean hezkuntza akordiorako testuaren zuzenketak bozkatzekoak dira gaur, eta azken ordura arte negoziatzen jarraitzen dute alderdiek. Barruan negoziazioak, eta kanpoan, protestak. ELAk, LABek, Steilasek eta CCOOk kontzentrazioa egin dute Eusko Legebiltzarraren atarian, Publikoa, euskalduna eta propioa helburu. Hezkuntza legea langileokin eraiki lelopean. ELAko Miren Zubizarretak bata bestearen atzetik zerrendatu ditu eskaerak: hezkuntza sistemako langileak kontuan hartzea akordioa eta hezkuntza legea egiterakoan, hezkuntza lege «propioa eta euskalduna» izatea, hezkuntza langileen lan baldintza «egokiak» bermatzea, nahiko inbertsio eta baliabide edukitzea, publikoan zentratua egotea, euskara erdigunean jartzea, oinarritzat euskal curriculuma edukitzea, segregazioari aurre egin eta gizarte kohesioa bermatzea eta merkatuen interesetatik bereiz egotea.

Ikusi gehiago: Hezkuntza itunerako testua negoziatzen ari dira Eusko Legebiltzarrean

Gaur-gaurkoz, zirriborroak aldarrikapen horiek jasotzen ez dituelakoan daude sindikatuak. LABeko ordezkari Irati Tobarrek goraipatu du lau sindikatuak akordiora iristeko gauza izan direla, baina haien hitzak ez duela eraginik izan: «Hemen gaudenok, gure artean oso desberdinak izanik ere, akordio bat lortu dugu, eta akordio hori eta aldarrikapen horiek hezkuntza akordiora eta legera eraman nahi ditugu». Bide beretik jo du Steilaseko Ainhoa Astigarragak ere, nabarmenduz eragileen ekarpenak ez daudela «behar bezala» jasota: «Gure aldarrikapenak argiak dira: euskal hezkuntza sisteman publikoak ardatz izan behar duela, eta benetan euskalduntzen duen sistema bat nahi dugula. Hemen daukagun zirriborroak ez du ematen horretarako bermerik». CCOOko Julen Llanosek ere adostasun horren garrantzia nabarmendu du: «Esanguratsua da lau sindikatu oso desberdinek, interes eta ikuspegi oso desberdinetatik, diagnostiko bat egin dugula eta gai izan garela zenbait aldarrikapen adosteko».

Horiek horrela, datorren ostiraleko grebari eta hilaren 28an Eusko Legebiltzarraren atarian egitekoa duten protestari eusteko asmoa erakutsi du Zubizarretak. Oraindik itxaron egin behar dela esan du, dokumentuak esaten duena irakurri behar dela, baina ez du esperantza handirik: «Itxaron beharko dugu dokumentu hori baloratzeko, baina esan behar da gauzek asko aldatu beharko dutela». Testuan «aldaketa esanguratsuak eta edukien nahiko zehaztasun» badaude, deialdiak aztertzeko prest agertu da.

Euskal Eskola Publikoaz Harro plataformak ere bat egin du sindikatuen aldarrikapen batzuekin, ohar bidez jakinarazi duenez. Esaterako, plataformak galdegin du sare publikoa «nagusitzea» eta sistema osoaren «ardatza» izatea; 0-3 zikloa unibertsala, doakoa eta publikoa izatea; segregazioari aurre egiteko neurriak martxan jartzea; eta euskarazko murgiltze eta mantentze eredu orokortua ezartzea, besteak beste. Eta ez daude ados akordiorako lehen testuarekin: «Legebiltzarrak orain arte ezagutzera eman duen dokumentuak gure erabateko errefusa jaso du, eta ez gara geldirik egongo testu berri baten zain». Hain zuzen ere, iragarri dute datozen egunetako mobilizazioetan parte hartzeko asmoa dutela, eta sare publikoko kideak ere hala egitera animatu dituzte.

«Maximalismoak baztertzeko» eskea

Kanpoan bezala, barruan ere hezkuntza izan dute hizpide. Elkarrekin Podemos-IUk eta PP+C’s-k hezkuntza itunaren inguruan galdera bana egin diote gaur Iñigo Urkullu lehendakariari, Eusko Legebiltzarreko kontrol saioan. Urkulluk akordioaren alde egin du bere erantzunean, eta alderdi guztiak deitu ditu «maximalismoak baztertzera» eta ados jartzeko gutxieneko akordio bat lortzera. Izan ere, lehendakariak gogoratu du Hezkuntza Legea ez dela legealdi baterako izango, «belaunaldi baterako» baizik. Sindikatuek martxoaren 25erako deitutako grebari ere aipamen egin dio lehendakariak, eta eskatu die deialdia «birpentsatzeko». Herenegun ere greba deialdia hizpide hartu zuen, eta azpimarratu ez dela grebarako garaia, negoziatzekoa baizik.


Summary: Xi Jinping: «Gatazkak eta konfrontazioak ez diote inori mesederik egiten». AEBek Txinari eskatu diote «ardura hartu» dezala Errusiak beste bide bat hartzeko. Putinek Kievi egotzi dio «errealistak ez diren proposamenak» eramatea negoziaziora, Errusiaren «operazio militarra» zapuzteko.

AEB Ameriketako Estatu Batuetako presidente Joe Bidenek eta Xi Jinping Txinakoak duela minutu gutxi amaitu dute telematikoki egindako batzarra, Ukrainan gerra hasi zenetik egindako lehendabizikoa. Xiren esanetan, «gatazkak eta konfrontazioak ez diote inori mesederik egiten», Global Times Txinako egunkariak aurreratu duenez. Nabarmendu du herrialdeek ezin dutela parte hartu inoren interesei mesede egiten ez dieten liskar armatuetan, eta gogorarazi du nazioarteak bakea eta segurtasuna bermatu beharko lituzkeela. Bideni esan dio AEBek eta Txinak bide onetik aldebiko harremanak garatzeaz gain nazioartean erantzukizuna hartu beharko luketela munduan bakeari eusteko, «NBE Nazio Batuen Erakundearen Segurtasun Kontseiluko kide eta munduko bi herrialderik handienak diren heinean».

Bileraren aurretik, Etxe Zuriak prentsa ohar batean azaldu duenez, bi presidente horien arteko elkarrizketaren xedea izango da Washingtonen eta Pekinen arteko komunikazio lerroak «irekita» mantentzea. Ukrainako gerraz gain, biei kezka eragiten dieten beste gaiei buruz hitz egingo dute bi presidenteek.

Bestalde, Antony Blinken AEBetako Estatu idazkariak Txinari eskatu dio «ardura hartu» dezala Errusiak beste bide bat hartzeko eta Ukrainako egungo gerra krisia iraultzeko. «Herrialde guztiak deitzen ditugu berriz ere, bereziki Errusian eragin zuzena dutenak, beren boterea erabil dezaten Moskuk hasitako gerra amaitzeko», esan du Blinkenek. AEBetako Estatu idazkariak, gainera, gogor jo du Pekinen aurka, Moskuren erasoa gaitzesteari «uko egin» diolako, eta egotzi dio Errusiako militarrei «zuzenean laguntzea». «Ez dugu baztertzen Txinaren aurka neurriak ezartzea», zehaztu du.

Global Times egunkariaren arabera, Txinak ez du inoiz AEBen «mehatxu edo hertsapenik onartuko», eta, Washingtonek Pekingo enpresen edo pertsonen interes legitimoen aurkako neurriak hartzen baditu, Asiako erraldoiak «irmo» erantzungo dio. Halaber, AEBetako Gobernuko arduradunen «iruzkin arduragabe» batzuk salatu ditu, Washingtonen «praktika komun» bihurtu direla dirudiela eta. Xik, berriz, atzo esan zuen Ukrainako egoera «kezkagarria» dela, eta aldeen arteko elkarrizketa eskatu zuen.

Txinako kazeta horretan jasotakoaren arabera, Pekinek ebaluazio «independentea» eta ahalegin «eraikitzaileak» egin ditu Ukrainako gatazkaren inguruan, herrialde guztien «subiranotasuna eta lurralde osotasuna» errespetatuz. Halere, Txina kezkatuta azaldu da bere segurtasun bermeen alorrean; besteak beste, NATO Ipar Atlantikoko Itunaren Erakundearen hedapenari dagokionez. Global Times egunkariak adierazi duenez, AEBak «Ukrainako krisiaren abiarazle» dira, eta Washingtoni eskatu diote «betetzen ari den zereginari buruz hausnartzeko, erantzukizun historikoa bere gain hartzeko, krisia konpontzeko neurri zehatzak hartzeko, eta nazioarteko komunitatearen konfiantza irabazteko».

Putinek gezia Mendebaldeari

Putinek, bestalde, Kievi egotzi dio «errealistak ez diren proposamenak» egitea negoziazioan. Errusiaren «operazio militarra» zapuzteko, Alemaniako Olaf Sholzekin izandako elkarrizketa telematiko batean. Kremlinek ohar batean jasotakoaren arabera, Errusiako estatuburuak Alemaniako gobernuburuari gogorarazi dio Ukrainako militarrak misilak jaurtitzen ari direla Donetsk eta Makeivka hirietara, eta zibil «ugari» hil dituztela, eta «gerra krimen» horiek Mendebaldeak ez dituela «aintzat hartu». Zera ere gehitu du: «Ukrainako operazio militarraren helburu nagusia da jendea sufrimendutik eta genozidiotik askatzea». Aitzitik, Putinek gogorarazi du Errusiako ordezkaritza prest dagoela konponbideak bilatzen jarraitzeko, «printzipiozko ikuspegien esparruan».

Bide beretik, Errusiako Atzerri ministro Sergei Lavrovek Russia Today hedabideari emandako elkarrizketa batean esan duenez, Errusiak ez dio uko egiten Mendebaldearekin lankidetzan aritzeari. «Zehazki, fidatzekoa ez den bazkidetzat hartzen dugu», zehaztu du Lavrovek. «Ez gara Mendebaldeari atea ixten ari; haiek itxi digute guri».

Erasoak, bi aldeetan

Gerra hotsek ez dute etenik. Donetskeko Herri Errepublikako agintariek salatu dutenez, azken orduetan lau zibil hil dituzte Ukrainako armadak Donetsk hiriari egindako erasoetan. Gertakari horren aurretik, Donetskeko alkate Oleksi Kulezminek adierazi du «zenbait» pertsona hil direla Ukrainako armadaren erasoen ondorioz. TASS Errusiako berri agentziaren arabera, hemezortzi lagun hil dira hiri horretan azken egunetan. Halaber, Ukrainako nazionalistek Totxka-U misilak jaurti dituzte bart Melitopolgo etxebizitza eraikinen aurka, Errusiako Defentsa Ministerioko eledun Igor Konaxenkovek hedabideei adierazi dienez. Bestalde, Moskuk NBEko Segurtasun Kontseiluari ohartarazi dio Ukrainak eta AEBek arma biologikoei buruko konbentzioa urratu dutela. «Egunetik egunera, gero eta ageriagoa da urraketa», esan du Vasili Nebenzia Kremlinek NBEn duen enbaxadoreak.

Errusiako tropek, berriz, gutxienez pertsona bat hil eta hogei bat zauritu dituzte Kiev Ukrainako hiriburuaren aurka misilekin egindako erasoan, Vitali Klitxko hiriko alkateak iragarri duenez. Gerra piztu zenetik gutxienez 222 pertsona hil dira Kieven, horietatik 60 zibilak, Nikolai Povoroznik hiriko administrazio nazionaleko zuzendariordeak jakinarazi duenez. Horrez gain, Ukrainako mendebaldeko Leopolis hiriaren inguruak ere bonbardatu dituzte, Itsaso Beltzean dagoen itsaspeko batetik sei misil jaurtita, Interfax Ukrainako berri agentziak jaso duen txosten militar baten arabera. Lviven (Ukraina mendebaldean), bestalde, Errusiak hiri horretako aireportuari eraso dio, hildakorik eragin gabe, hango agintarien arabera.


Summary: 129 ‘bullying’ kasu atzeman ditu Jaurlaritzak, aurreko urtean baino 29 gehiago. 2020-2021eko ikasturteko datuak eman ditu Hezkuntza Sailak.

Arabako, Bizkaiko eta Gipuzkoako eskoletan izandako salaketen %13 berretsi dituzte jazarpen gisa. Gero eta bullying kasu gehiago ikertzen eta detektatzen dira, «arloan sentsibilizazio, trebakuntza eta ezagutza handiagoa dagoelako», Eusko Jaurlaritzaren arabera. 2020-2021eko ikasturtean, Arabako, Bizkaiko eta Gipuzkoako ikastetxeetan 966 salaketa aztertu zituzten ikuskariek, eta %13 eskola jazarpen gisa identifikatu zituen: 129 kasu izan ziren, aurreko ikasturtean baino 29 gehiago. «Zalantzarik txikiena ere aztertzen dugu; zorrotzagoak gara kasu posibleak identifikatzean», azaldu du Lucia Torrealdaik, Eusko Jaurlaritzako Hezkuntza Saileko Aniztasun eta Hezkuntza Inklusiorako zuzendariak, gaur Bilbon datuok emateko eginiko agerraldian.

«Fenomeno konplexua da eskola jazarpena, faktore askotakoa, eta esku hartzeak sistemikoa izan behar du, eremu eta eragile guztiekin jarduteko», gogorarazi du Torrealdaik. Azken urteetan hezkuntza komunitatean egindako lana goratu du, eta horri egotzi dio zenbakiek gora egin izana. Izan ere, 2009-2010eko ikasturtean 89 jazarpen salaketa aztertu zituzten; 2015-2016koan, 487, eta iaz, ia mila. «Gehiago bilatzen dugun neurrian, kasu gehiago aurkitzen ditugu», adierazi du Maite Ruiz Hezkuntza Ikuskaritzako buruak. Torrealdaik nabarmendu du horrek ez duela esan nahi eskoletan bortxa gehiago dagoenik, baizik eta hezkuntza komunitatea trebatuago dagoela horiek atzemateko: «Lehen, batez ere familiek detektatzen zuten; orain, eskoletan kasu gehiago atzematen dira».

Hala ere, aztertutako kasuen artean jazarpen gisa konfirmatutakoen proportzioa ez da neurri berean handitu: 2009-2010ekoan 89tik 32 izan ziren, eta, iaz, 966tik 129; azken urteetan, %12-14an mantendu da bullying gisa berretsitakoen portzentajea. «Portaera oldarkor guztiak ezin dira jazarpen gisa hartu; botere desoreka bat egon behar da, mina egiteko intentzioa, pertsonalizazioa eta errepikapena denboran», ohartarazi du Torrealdaik. 2020-2021eko ikasturtean atzemandako jazarpen kasuetatik 78 bigarren hezkuntzan gertatu ziren, eta 51, berriz, lehen hezkuntzan.

Jazarpen molderik ohikoenak hitzezko erasoak dira, eta, ondoren, bakartze soziala. «Eraso fisikoak gutxitzen ari dira; ikusgarritasun txikiagoa duten jazarpen formak erabiltzen dituzte», esplikatu du Ruizek. Ildo horretan, ziberjazarpenak gora egin du: 41 kasu izan ziren 2020-2021ekoan, aurreko ikasturtean baino hamasei gehiago. «Espero izatekoa zen, kontuan izanda batik bat pandemian asko areagotu dela sare sozialen erabilera», esan du Torrealdaik.

«Ikasketa» prozesu bat

Edonola ere, Jaurlaritzako arduradunek azaldu dute jazarpen auzi gehienak «ondo» bideratzen dituztela. «Behin identifikatuta, ahalik eta azkarren jardun behar dute ikastetxeek: egoera landu, bizikidetza positiboa sustatu eta eragile guztiak ahaldundu», berretsi du Ruizek. «Ikasketa» prozesu bat da, haren hitzetan, baita erasotzaileentzat ere: «Ikasi behar dute min egitea ez dagoela ondo, ez dela onargarria».

«Gure helburua da eskola seguruak eratzea, gero eta arrakala gutxiago uztea jazarpenari. Kalitatezko bizikidetza sustatuko duten estrategiak eta tresnak eman behar zaizkio hezkuntza komunitateari». Torrealdaik gogora ekarri du Bizikasi programak xede hori duela. Prebentzioa lantzeko eta trebakuntza emateko, bullying-aren aurkako taldeak osatu dituzte ikastetxe publiko guztietan, eta formakuntza eman diete hala eskatu duten itunpeko zentroei: «Urte hauetan egindako lana oparoa bezain eraginkorra izan da». Nabarmendu du «curriculum sozioemozional propioa» ondu dutela, «bizikidetza positiboa eta zaintzaren eta tratu onaren kultura» lantzeko.


Summary: Hezkuntza, ekologismoa, zaintza eta beste, Zartadaren bigarren jardunaldian. Zartada gazte egitasmoak bigarren eguna du gaur. Atzotik, hainbat jarduera eta hitzaldi egiten ari dira Gasteizen. Mobilizaziora deitu dute arratsalderako, Bat egitetik, hamaika izatera lelopean.

«Euskal Herriko gazteria eta gazte mugimenduak batu, aktibatu eta elkarlanean jartzeko. Elkarrekin hausnartu, ikasi eta mobilizatzeko»; Zartada gazte ekimeneko kideek hala deskribatu zituzten egitasmoaren beraren asmoak orain bi hilabete eginiko aurkezpenean. Hain zuzen ere orduan iragarri zituzten egitasmoak antolaturiko lehenbiziko hitzorduak ere: atzotik, topaketak egiten ari dira Gasteizen. Bihar arte iraunen dute, zehazki. Hitzaldi eta tailer ugari dituzte egitarauan, baita aisialdirako tarteak eta manifestazio bat ere.

Hezkuntza, ekologismoa, komunikazioa, euskara, etxebizitza... askotariko gaiak jorratuko dituzte gaurko jardueretan. Izan ere, arduradunen esanetan, gaur egungo testuinguruari erreparatuz antzemandako kezka eta premiei so ondu dute egitaraua. Horregatik, programazioan bilduak dira gazteei zuzenean eragiten dieten ahal adina auzi.

Ikusi gehiago: Unai Ribera Martinez: «Asko gara, baina elkartuta gehiago izan gaitezke»

Esate baterako, Hezkuntza krisi egoeran. Ikasleok aldaketa motora hitzaldia emanen du Ikamak goizean. Halaber, hezkuntzaren gaiari loturik, hezkuntza ez-formalari buruzko hitzaldia ere izanen dute Gasteizen, solasaldi batean. Bestalde, zaintzaz mintzatuko da Matraka neska gazte taldea, Harreman eredu patriarkalak irauliz hitzaldia emanen du Pikarratuizek, eta jai ereduak ere izanen dituzte hizpide, Kaskagorri, Zizpa Gazte Konpartsa eta Gazte Karparen eskutik.

Halaber, zenbait tailer ere antolatu dituzte: hala nola komunikazioari buruzkoa, zibersegurtasunari begirakoa eta grafittien ingurukoa. Arratsaldez, manifestazio bat eginen dute Gasteizen. 17:30ean abiatuko dira, Artiumetik. Hau dute leloa: Bat egitetik, hamaika izatea.

Zartada gazte egitasmoaren Twitter kontuan argitaratua dago egitarau osoa.

Zenbait gazte mugimendutako kidek osatua Zartada egitasmoa. Taldeei dagokienez, Gazte Komunistak, Ernai, Egin Klak, Ikama, Gu Ere Bagara Bilbo, Eragin, Donostiako Zizta eta Euskal Herriko Neska* Gazteak dira partaideen artean, besteak beste.


Summary: Patronalak ohartarazi du ekonomia «oso azkar» ari dela okerrera egiten. Confebaskek Madrili eskatu dio energia merkatzeko neurriak «berehala» hartzeko: «Bestela, aurreikusi ezin diren ondorioak izango ditugu». Industriak nabari ditu gehien garraio grebaren ondorioak.

Energien garestitzeak ataka estuan jarri ditu enpresa asko. Hala diote enpresaburuen elkarteek. Confebaskek ohartarazi duenez, litekeena da enpresa batzuk egun gutxi barru «ixtera behartuta» egotea. «Sektore guztiak arriskuan daude, mota eta tamaina guztietako enpresak eta, oro har, euskal ekonomiaren bideragarritasuna». Ohar batean, patronalak ohartarazi du egoera «okerrera» egiten ari dela modu «oso azkarrean eta larrian», eta hainbat enpresa «nekez konponduko den egoera batera» heltzen ari direla. Azpimarratu duenez, neurriak berehala hartzen ez badira, industriak ezin izango dio bere jarduerari askoz denbora gehiagoan eutsi, eta horrek «aurreikusi ezin diren ondorio ezezagunak» izan ditzake «enpleguan eta gizarte osoan oro har».

Hala, bat egin du Arantxa Tapia Jaurlaritzako Ekonomiaren Garapenerako sailburuak ostegunean Espainiako Gobernuari bidalitako mezuarekin: «hilaren 29ra itxaron gabe» energien prezioak berehala jaisteko eskatu du. Madrilek egun horretarako iragarri ditu neurriak; datorren astean Europar Kontseiluak zer erabaki itxaron nahi du. Confebaskek gogorarazi du «erreferentzia» diren beste herrialde batzuek neurriak hartu dituztela jada.

Gasolinari dagokionez, Madrilek esku artean dituen aukeren artean daude hidrokarburoen zerga berezia jaistea eta diru laguntza zuzenak ematea. Argindarrean, Pedro Sanchezen gobernuak Europan eskatuko du elektrizitatearen fakturan gasaren prezioa bereiztea eta argindarraren megawatt-orduaren prezioa 180 eurokoa izatea gehienez. Gasa eta elektrizitatea bereiztearen aurka daude herrialde batzuk: Alemania, adibidez. Confebaskek uste du argia 180 eurora mugatzeak ez duela arazoa konpontzen, horrek kostu «onartezina» izaten jarraitzen duelako industria osoarentzat, ez bakarrik elektrointentsiboarentzat.

Garraiolarien greba

Garraiolariek bosgarren greba eguna izan dute ostiral honetan, eta patronalak kezka agertu du protesta gehiago luzatuz gero sektore batzuetan arazo larriak izan ditzaketelako lehengaiekin eta ekoitzitakoa kanpora ateratzeko.

Hiru garraiolari autonomoen sindikatuak bat egin du mobilizazioekin. Patxi Agirre bozeramaileak azaldu duenez, haien egoera «jasanezina» da, erregaien prezioak neurrigabe garestitu direlako, baina baita azken urteetan hartu diren beste neurri batzuengatik ere, eta administrazioei eskatu die urratsak «lehenbailehen» egiteko egoera konpontzeko: «Bestela, hau guztia lehertu egingo da».

Ostiral honetan 200 kamioilari inguru Gipuzkoako errepideetan mobilizatu dira, eta protesta egin dute Batzar Nagusietan eta Adegi patronalaren egoitzaren aurrean. Gogorarazi dute kamioientzat soilik Gipuzkoako errepide batzuetan jarri dituzten bidesariek are gehiago zaildu dutela haien egoera.

Sektore ugaritan nabaritzen ari dira grebaren eraginak. Esnegintzan, esaterako, eta abeltzainek bereziki, ENBAren arabera. Sindikatuak «sabotajeak» eta «Camorraren gisako jarrerak» salatu ditu gutxieneko zerbitzuak bermatzeko lanean ari diren garraiolarien aurka. Esnearekin aritzen direnen kontra, baina baita animaliak, pentsua eta sendagaiak garraiatzen dituztenen aurka ere. Jaurlaritzako Segurtasun Sailari «irmo jokatzeko» eskatu diote.

Mercabilbaon eta Mercairuñan, berriz, azaldu dute ez dutela gabeziarik, elikagaiak biltzeko neurriak hartu zituztelako greba hasi aurreko egunetan. Aitortu dute, hori bai, egoera okertu daitekeela, Espainian gogortzen ari direlako protestak, eta barazki eta fruta gehien handik jasotzen dutelako.

Baina greba industrian uzten ari da arrastorik sakonena. Iruñeko Volkswagenen lantegiak ostiral honetan jakinarazi du astelehenean geldituko dela arrazoi horregatik.


Summary: 39 urteko langile bat hil da Lakuntzako Sakana kooperatiban, lan istripu batean. Enpresa berean antzeko beste lan istripu bat izan zen atzo.

Lan istripu larria izan da gaur arratsaldean Lakuntzako (Nafarroa) Sakana kooperatiban, eta langile bat hil da. Langileak 39 urte zituen, eta, Diario de Noticias-ek aurreratu duenez, Berriozarkoa zen. Garabi batekin pieza astunak zeramatzala izan du ezbeharra, eta horietako batek harrapatu du. Atzo enpresa berean antzeko beste lan istripu bat izan zen, eta istripua izan zuen langilea zauritu egin zen, Nafarroako Gobernuak jakinarazi duenez.

Arratsaldeko lehen orduan izan da istripua, 15:15ean. Langilea harrapatuta geratu da, eta Altsasuko suhiltzaileak atera dute handik. Langilea bere onera ekartzen saiatu dira. Iruñetik ere suhiltzaileak, bi anbulantzia eta Nafarroako Gobernuaren helikopteroa joan dira Lakuntzara. Langilea hil egin da, ordea. Foruzaingoa gertatutakoa ikertzen ari da.

Galdaragintza enpresa bat da Sakana kooperatiba. Atzoko istripuan 47 urteko langile bat zauritu zen; makina batek ia harrapatu egin zuen bularrean, eta arnasteko arazoak izan zituen; ez zen erabat harrapatuta geratu, ordea. Enpresa berean, 2015ean langile bat hil zen. LABen kontaketaren arabera, aurten lanean hil den hamabigarren langilea da Lakuntzan gaur hil dena.


Summary: Maxameko langileek greba utzi dute, enpresaren azken eskaintza onartuta. Kartutxoen ataleko 41 langile lehergai plantara lekualdatuko dituzte, eta hamasei kaleratuko dituzte. 30 behin-behineko langileri eragingo die lekualdaketak.

30 eguneko grebaren ondoren, Maxam lehergai enpresako langileak lanera itzuli dira, Galdakaon (Bizkaia). Langileen %70ek zuzendaritzak eginiko azken eskaintza onartu zuten ostegunean. Akordio horren arabera, Maxam Outdoors ehiza kartutxoak ekoizten dituen atalean ziharduten 57 langile finkoetatik 41 lehergai zibilen atalera lekualdatuko dituzte —alboko eraikinera—. Horrenbestez, hamaseira murriztu dira kaleratuko dituzten finkoak, baina lekualdaturikoek behin-behineko 30 langileren tokia hartuko dute. Horrez gain, enpresak finko egingo ditu behin-behinean urteak zeramatzaten 68 langile. Hilabete luze iraun duen borroka herenegun amaitu zen, bozketa bidez. Maxamek bi atal zituen Galdakaon, ehiza kartutxoak egiten dituena eta erabilera zibileko lehergailuak ekoizten dituena. Bi langile batzordeek bat eginda negoziatu dute, eta gehiengo handi batek onartu du eskaintza: hemezortzi ordezkarietatik hamaseik eman zuen baiezkoa: UGTko bederatziek, CCOOko laurek eta SIXeko hirurek; ELAko biek, aldiz, aurka egin zuten. Erabakia, baina, langileen arteko bozketa bidez berretsi behar zela erabaki zuten, eta 217k aldeko botoa eman zuten, eta 89k kontrakoa. Kaleratzeen muina zera da, Maxam multinazionalak Outdoors atala saldu duela. Nobel Sporti saldu dio, eta hark Galdakaoko planta itxiko du. Atal horretan 63 langilek dihardute, eta otsailean zabaldu zen itxierak 57 langileri egingo ziela kalte. Sindikatuek hasieran esan zuten ez zutela kaleratzerik onartuko, baina zuzendaritzarekin bildu ahala jarrera aldatu dute. Tarte horretan, enpresak erregulazio prozesua hasi zuen. Negoziazio epea apirilaren 6an amaituko da. Horiek hala, zuzendaritzak bere egin du Maxam Outdoorseko 41 langile finko berriz kokatzeko konpromisoa. Horrek, baina, kalte egingo die lehergailuen atalean diharduten hogeita hamar behin-behinekori, kontratuak ez baitituzte berrituko. 41erainoko beste 11 postuak borondatezko irteerekin osatu ahalko direla uste du batzordeak. Eta kartutxoen ataleko beste hamasei finkoak? Enpresak esan du zortzi ziur kaleratuko dituela, eta beste zortzien egoera borondatezko irteera kopuruaren araberakoa izango da. Trukean, enpresak behin-behinean ziharduten beste 68 langile finko egingo ditu. Gehienek urte asko zeramatzaten baldintza horietan. Agerikoa da behin-behineko langile asko zituela Maxamek.


Irakurle klubeko terapia saioa

Summary: Irakurle klubeko terapia saioa. Bizipox eleberri laburra plazaratu du Karlos Linazasorok. Zahar etxe batean bizi diren adineko lagun batzuen arteko elkarrizketak dira kontakizunaren ardatza, umore tonu ezberdinez bustiak.

Bizipox zahar etxean, mahaiaren bueltan eserita daude Kontxi, Rosita, Arantza, Karmen, Jesus, Joxeinazio, eta Gergori eta Gorgori anaia bikiak. Javiertxok eman dio hasiera bilkurari, berak gidatzen baitu irakurle taldea. Errauskiñe izan dute irakurgai, eta hari buruz hizketan hasi dira, baina segituan joan dira hizketagaiak ugarituz, denetariko komentarioak kateatuz, gogoetak eta eztabaidagaiak aniztuz. Solasaldi horiek dira Bizipox eleberriaren ardatza, Karlos Linazasorok umore tonu desberdinak baliatuz idatzi eta Elkar argitaletxeak plazaratu berri duena.

Nobela laburra da Linazasororen azkena. «Liburua ez da nobela batera iristen; ipuin luze bat da, edo akaso gehiago ikusten dut antzerki baten hezurdura edo gidoi bezala; aproposa ikusten dut antzerki bat osatzeko, dena espazio oso itxi batean gertatzen baita», azaldu du egileak. Egoitzako adinekoak dira protagonistak, irakurle kluba osatzeko bildu direnak. «Oso klub berezia da, bertan bizi diren zaharrak ere oso bereziak direlako. Kontua da badaramatela bolada bat nahiko triste, eta Javiertxori esan diote zaharrei alaitasun pixka bat emateko». Hala, «terapia bat» antolatuko du gidariak. Hortik aurrera gertatzen direnei buruz, baina, ezin duela askoz gehiago aurreratu adierazi du Linazasorok, istorioa «sorpresaz beteta» baitago. Baina eman du zantzuren bat. «Liburuan ezer ez da dirudiena; ezin ditut sorpresa horiek kontatu, baina gauza batek itxura bat izan dezake eta gero justu beste gauza bat izan daiteke». Istorioaren bukaeran ere bada ezusterik, iragarri duenez. «Normalean bukaera ireki bat uztea gustatzen zait, baina hemen borobildu egiten da».

Terapiak aurrera egin ahala, elkarrizketek txirikordatzen jarraituko dute. «Liburua oso arin irakurtzen da, zeren dena elkarrizketa luze bat baita, denek hitz egiten baitute batera...». Linazasorok zehaztu du protagonistek «topikoez, leku komunez» sarri hitz egiten dutela elkarren artean, «baina lekuz kanpo bezala, zentzurik ez duten gauzak esaten dituzte. Hori egitea gustatzen zait. Normalean ez dut asko disfrutatzen liburuak idaztean, baina honekin irri txiki batzuk egin ditut».

Izan ere, umorea da liburuaren osagai nagusietako bat, eta, alde horretatik, «gaizto xamarra» ere badela iritzi dio. «Liburu oso hiperboliko bat da, eta niri hala gustatzen zait; umore beltz asko du, eta dena da esajeratua, absurdoa, sorpresaz betea, bizi-bizia, karikaturara jotzen duena». Adibiderako, aipatu du erreferentzia oker ugari egiten dituztela pertsonaiek liburu baten edo bestearen inguruan, edo asmatutako hitzak ere botatzen dituztela. Baina narrazioak azpitik «irakurketa sotilago bat» ere baduela uste du idazleak, eta hondo horretan bere betiko kezkak agertzen direla zehaztu du. «Gauza umoretsuen tartean, edo horiekin batera, zaharrek ere egiten dituzte gogoeta serioagoak eta sakonagoak: asko hitz egiten dute heriotzaz, zahartzaroak dakartzan ajeez, denbora nola badoan... Nik erabiltzen dut sotiltasun edo ironia hori gustatzen ez zaizkidan zenbait gauza kritikatzeko». Horrela, umore kolpe artean, zaharrek hitz egingo dute hala AEBetako arma salerosketaz nola etorkinei ematen zaien tratuaz, kritikari ere lekua eginez. «Sotilki, ironiaz, umorez hitz egiten da horiei buruz ere».

Hariari tiraka idatzi ordez, idazleak adierazi du oraingoan bere zeregina gehiago izan dela«kentzea eta kimatzea».

Idazle ugari bakar batean

Bere ibilbideari eta obrari erreparatuta, Linazasororengan «dozena erdi bat idazle» ere egon daitezkeela adierazi du, umorez, Xabier Mendiguren Elkarreko editoreak. «Obra oparoa du, estilo eta genero diferenteetakoa, eta genero horietako bakoitzean badago jarraipen bat: badago ipuin laburren eta mikroistorioen idazle bat aldiro liburu berri bat ateratzen duena; badago poeta bat bere obra poetikoa etengabe aberasten ari dena; badago aforismoen idazle bat; badago antzerki absurdoaren idazle bat... Generoka bereizten hasiz gero, sei bat idazle-edo aterako ziren, eta horietako bat da nobela labur, umoretsu, absurdo, alai, ganberro, ikonoklasta... halakoen idazle bat».

Gogora ekarri du ildo horretako lanen serie bat egina duela dagoeneko, eta liburu batzuetan aurrekoei egindako «keinu edo erreferentzia gurutzatuak» ere agertu izan direla. Bide beretik, Linazasororen umore beltzerako joera eta abilezia nabarmendu ditu Mendigurenek, adibidetzat jarriz Bizipox zahar egoitzaren aldamenean dagoen beilatokiak Bertan Goxo izena duela —hain zuzen ere, izen bereko eleberri umoretsua ondu zuen orain hamar urte idazleak, beilatoki haren inaugurazio festa oinarri zuena—.

Editorearen ustez, umore horri beltz, absurdo edo beste adjektibo batzuk jar dakizkioke: «Esango nuke umorearen paletan tonu eta kolore gama diferenteak eskaintzen dizkigula Karlosek».


Summary: Gizonezko bat atxilotu dute Irunen, indarkeria matxista egotzita. Bikotekideari sexu eraso bat egitea eta hura jotzea leporatu diote gizonezkoari; 29 urte ditu.

Eusko Jaurlaritzako Segurtasun Sailak jakinarazi duenez, Ertzaintzak 29 urteko gizonezko bat atxilotu du goizaldean Irunen (Gipuzkoa), bikotekideari eraso egin izana egotzita. Zehazki, emakumeari sexu eraso bat egitea, jo izana, iraindu izana eta mehatxatu izana leporatu diote gizonezkoari.

Zabaldutako informazioaren arabera, 5:00ak aldera Iruneko Udaltzaingoak Ertzaintzari jakinarazi dio indarkeria matxista kasu bat izan dela hiriko etxebizitza batean. Erasoaren berri izan eta ordu erdira atzeman du Ertzaintzak gizonezkoa. Tren geltoki batean aurkitu dute.


Summary: CNIk uko egin dio Zabalzari buruzko informazioa argitaratzeari. Erakundearen arabera, beharrezkoa litzateke hura desklasifikatzea. Geroa Baik iragarri du lanean jarraituko dutela sarbidea lortzeko.

CNI Espainiako Zerbitzu Sekretuetako zuzendari Paz Estebanek uko egin dio Mikel Zabalzaren heriotzari buruz erakundeak duen informazioa Senatuko Defentsa Batzordearen esku uzteari. Hogei senatarik egindako eskaeraren inguruan, Estebanek argudiatu du ez dela legezkoa informazio hori publiko egitea, aurrez desklasifikatzen ez bada.

Geroa Bairen arabera, Estebanek adierazi du CNIk ezingo lituzkeela publiko egin, dokumentu horiek «existituko balira ere». Argudiatu duenez, 1968ko Sekretu Ofizialen Legearen arabera, horretarako beharrezkoa da haiek desklasifikatzea. Izan ere, Zabalzaren inguruko informazioa sekretu gisa klasifikatuta dago, eta, hala jarraitu bitartean, erakundeak ez du haiek publiko egiteko betebeharrik.

Eskaera egitean, Geroa Bai, EAJ, EH Bildu, ERC, JxC, Mas Madrid, Compromis, Mes per Mallorca, Adelante Andalucia eta Gomerako Talde Sozialista indarrek azaldu zuten Sekretu Ofizialen Legeak ez duela eraginik Kongresuaren eta Senatuaren eskaerei dagokienez, eta erakunde horiek «sarbidea» izan behar dutela eskatu dezaketen edozein informazio jasotzeko. CNIren arabera, baina, ez dago Senatuari material klasifikatua ematea arautzen duen legedirik.

Geroa Baiko Koldo Martinez senatariak erantzun du Senatuko presidente Ander Gili eskatuko diola informazio horretara sarbidea izateko eginbeharrak egiteko, «demokrazian bizi izandako polizia indarkeriako kasu mingarrienetako baten inguruko egia ezagutzeko». Era berean, senatariak adierazi du aztertzen ari direla Zabalzaren heriotza argitzearen aurka egiten duen «edozein arduradun politikoren edo administrazio publikoren» kontra auzitara jotzea.


Realari itzuli dizkiote hiru puntuak

Summary: Realari itzuli dizkiote hiru puntuak. Elastikoan Espainiako Federazioaren ez eramateagatik jarri zioten zigorra. Txuri urdinak bigarren postuan sendotu dira 53 punturekin, eta eskura dute Txapeldunen Liga.

Espainiako Federazioaren ikurra ez eramategatik kendu zizkioten hiru puntuak bueltatu dizkiote Realari. Denbora kontua zen, klubetik ere horixe zioten. Izan ere, egoera berean zeuden Vila-realekin eta Levanterekin hala egin baitzuen apelazio batzordeak. Baina talde txuri-urdinaren puntuen inguruko erabakia ez zen iristen.

Hala, Natalia Arroyok zuzentzen duen taldeak 53 puntu ditu sailkapenean, eta bigarren postua sendotu du. Gertuago du Txapeldunen Ligarako sailkatzea. Zazpi puntura du orain Atletico Madril hirugarren sailkatua.

Denboraldi bikaina osatzen ari da Reala. Jokatutako 24 partidetatik hamazazpi irabazi ditu, bi berdindu eta bost galdu. Dagoeneko txapeldun den Bartzelonak baino ez ditu zenbaki hobeak. Sei neurketa falta dira liga amaitzeko. Asteburu honetan etena du lehiaketan, eta txuri-urdinek datorren asteburuan izango dute hurren partida, igandean izango da, Sporting Huelvaren zelaian (12:00).


Athletic, Europatik urrutiago

Summary: Athletic, Europatik urrutiago. Talde zuri-gorria hobea izan da Getaferen aurka. Baina ez du baliatu bisitariek azken 25 minutuetan jokalari bat gutxiagorekin jokatu dutela, eta bana egin du.

Athleticek urrutiago du datorren denboraldian Europan egotea. Aurreko igandean Betisen aurka galdu ostean, aukerak nabarmen gutxitu zitzaizkion. Bada, gaur, Getaferen aurka berdindu ostean, are gehiago zaildu zaio aukera hori. Bisitariak aurretik jarri arren, zuri-gorriak gai izan dira partida berdintzeko, Yuriren gol bikain bati esker. Hobeto jokatu dute, eta azken 25 minutuetan jokalari bat gehiagorekin jokatu dute. Baina azken txanpa horretan argitasuna galdu dute, Getafek partida ixten jakin du, eta Athletici bi puntu oso baliotsuk egin diote ihes.

Aurreko denboraldian gertatu bezala, Getafek neurketa hasi eta berehala hartu du aurre, Enes Unalek gola sartu baitu hirugarren minutuan. Korner baten ostean, baloia Djeneri ailegatu zaio, eta erdiraketa ona egin du. Saltoan Unal Vesga baino biziago ibili da, eta ez du huts egin. Partida maldan gora. Iaz, azkenean Athletic gai izan zen partida iraultzeko, eta nola, gainera: 5-1.

Gaur ere buelta eman ziezaiokeela zirudien. Minutuak aurrera joan ahala hobea izan da. 7.minutuan Iñaki Williamsek gertu izan du berdinketa. Gonzalo Villarrek galduta baloia ederki berreskuratu du aurrelari zuri-gorriak, abiaduraz areara iritsi da, eta haren eskuinkadari ederki erantzun dio Soria bisitarien atezainak. Athletic ondo aritu da, bizi eta zuzen jokatuz. Minutuak aurrera joan ahala haren nagusitasuna handitzen joan da. Getafe talde sendoa da defentsan, baina Quique Sanchez Flores entrenatzaileak zelai erdi erasokorrago baten alde egin du, Oscar, Gonzalo Villar eta Aleña bezalako jokalariak hasieratik zelairatuz. Beraz, partida ez da hain itxia izan, espainiarren aurkakoak izaten diren moduan. Athleticek nahiko erraz topatu ditu zuloak. Getafe zuri-gorriek egindako hutsengatik iritsi da Unai Simonen atera, eta pare bat abagune izan ditu aldea handitzeko.

Zuri-gorrien lehen aukera garbia 26. minutuan iritsi da. Muniainek bikain jaurtitako falta bat Vivianek errematatu du buruz, eta berriro ere Soriak gelditu oso ona egin du. Ezin izan du, ordea, ezer egin 10 minutu geroago, Yuriren errematearen aurka. Iñaki Williamsek pase sakon oso ona eman dio, eta hegaletik bizkor sartuta gol ikusgarria egin du ezkerrez. Lehen zatiko azken minutuetan Athleticek nagusi izan da berriro ere. Baina ezin izan du golik sartu eta atsedenaldira aurretik iritsi.

Bigarren zatia ere bizi hasi du talde zuri-gorriak. Baina San Mames mutu geratu da, eta 57. minutuan Damianek bizkarrera pasea eman dio Oliveirari. Vivianek eta Yerayk zalantza egin dute, eta Getafeko jokalariak gola sartu du. Baina, VAR-arekin kontsulta egin ostean, Gil Manzano epaileak baliorik gabe utzi du. Handik 10 minutura, beste jokaldi eztabaidagarri bat, oraingoan beste aldean. Sancetek aurrea hartu dio Cuencari. Hark areako arrastoan heldu egin du Sancet. Jokalaria arean erori da. Hasieran, Gil Manzanok penaltia adierazi du, baina, VAR-ean begiratu ostean, erabakia aldatu du: txartel gorria Cuencari, eta falta area kanpoan.

Athleticek 25 minutu zituen jokalari bat gehiagorekin. Marcelinok Villalibre, Nico Wlliams eta Raul Garcia zelairatu ditu. Baina futbolean esan ohi da aurrean jokalari gehiago izateagatik ez dela hobeto eraso egiten. Eta hori pasatu zaio talde zuri-gorriari. Aldaketekin apur bat ordena galdu du, eta Sancet eta Iñaki Williams gabe abiadura apur bat galdu du. Getaferen zelaian eta area inguruan jokatu bai, baina aparteko minik egin gabe. Bisitariak lehen zatian baino erosoago aritu dira atzean, eta, haientzat puntuak zuen balioa kontuan hartuta, ez dute arriskatu. Hala, minutuak pasatuz joan dira, eta, epaileak bederatzi minutu luzatu arren, berdinketan amaitu da neurketa.


Summary: Sanchezek Rabaten autonomia plana babestu izana gaitzetsi dute haren bazkideek. Aljeria «oso harrituta» dago Madrilen «bat-bateko» jarrera aldaketarekin. Mendebaldeko Saharako Errepublika Demokratikoak eta Fronte Polisarioak deitoratu egin dute Espainiako Gobernuak harturiko «erabaki penagarria». Pedro Sanchez Espainiako presidenteak Mohamed VI.a Marokoko erregeari bidalitako gutunaren arabera, Mendebaldeko Sahara Marokoko eremu autonomo bihurtzea da gatazka gainditzeko aukerarik «serioena, errealistena eta sinesgarriena».

Espainiako Gobernuak bat egin zuen atzo Marokok Sahara Mendebalderako 2007an proposatu zuen planarekin. Pedro Sanchez Espainiako presidenteak Mohamed VI.a Marokoko erregeari bidali zion eskutitzean adierazi zuenez, Madrilen iritziz Mendebaldeko Sahara Marokoko eremu autonomo bihurtzea da gatazka gainditzeko aukerarik «serioena, errealistena eta sinesgarriena». Sanchezek gaineratu zuen Espainiak «lagun eta aliatu batek merezi bezala» tratatuko duela Maroko.

Saharako Fronte Polisarioa autonomiaren planaren kontra agertu da beti, eta NBE Nazio Batuen Erakundeari eskatu dio bete dezala hark emandako hitza: Nazioarteko erakundeak Minurso misioa eratu zuen 1991. urtean, Sahara Mendebaldean autodeterminazio erreferendum bat antolatzeko.

Madrilen jarrera aldaketak erreakzio soka luzea ekarri du azken orduotan.

Mendebaldeko Saharako Errepublika Demokratikoak eta Fronte Polisarioak deitoratu egin dute Espainiako Gobernuak harturiko «erabaki penagarria», eta adierazi dute Marokoren plana «desbideratze arriskutsua» dela, eta nazioarteko legearen aurkakoa.

Atzo plazaraturiko ohar batean, harriturik agertu ziren Sanchezek harturiko jarrerarekin. «Ez du sinesgarritasunik, seriotasunik eta errealismorik». Haien arabera, okupazioa laguntzen du, eta zilegitasuna ematen dio «zapalkuntzari, gizateriaren aurkako krimenei eta Marokok Mendebaldeko sahararren ondasunak arpilatzeari».

Aljeria, bestalde, «oso harrituta» agertu da Moncloaren «bat-bateko» jarrera aldaketarekin, izan ere azken urteetan NBEren Nazio Batuen Erakundearen plana babestu baitu. Horregatik, Madrilen duen enbaxadorea deitu du.

Madrilek baieztaturiko jarrera erabateko aldaketa da. Espainiako Gobernuak, orain arte, Nazio Batuen Erakundearen itunak defendatzen zituen, erreferendum baten bide sahararrek euren etorkizuna erabaki zezaten. Nazioarteko erakundeek ez dute onartzen Maroko Mendebaldeko Sahararen gaineko jabetza.

Polisarioak esan duenez, Madrilek men egin die Marokoren presioei, «Rabatek hilabetez xantaia egin ostean».

Ikusteko dago zer eragina duen PSOEren erabakiak Espainiako koalizio gobernuan. Izan ere, haien bazkideek ez dute begi onez hartu erabakia.

Ezker Batuak, esaterako, «erabat arbuiatu» du Sanchezen jarrera aldaketa. Podemoseko Ione Belarrak adierazi du Espainiak ez duela «nazioarteko zuzenbidetik aldendu» behar, eta gogoratu du Nazio Batuen Erakundeak sahararren «determinazio askea» baino ez duela aurreikusten, gatazka konpontzeko.

Euskal Herrian ere erreakzioak eragin ditu erabakiak. Arnaldo Otegik adierazi du sahararrentzako «konponbide posible bakarra» autodeterminaziorako eskubidea bermatzea dela, NBEren erresoluzioei jarraiki. «Saharako herriak beti edukiko du geure baldintzarik gabeko sostengua».


Summary: Burujabetza «praktikara eramateko» kanpaina abiatu du Ehun mugimenduak. Maiatzaren 14an iragarriko dute nortzuek egin duten bat egitasmoarekin, eta zein ekintza egingo duten.

«Utopiarantz ibili nahi, eta distopian ainguratu nahi gaituzte». Hala adierazi dute gaur Ehun mugimenduko ordezkariek, Donostiako Trinitate plazan eginiko prentsaurrekoan. Gu prest gaude manifestua zabaldu dute, eta «burujabetza praktikara eramateko» kanpaina baten berri eman dute. Horretarako izena emateko epea zabaldu dute. Maiatzaren 14an jakinaraziko dute nortzuek egin duten bat egitasmoarekin, eta azalduko dute lehenengo burujabetza ekintza noiz eta non izango den.

Euskal errepublikaren aldeko mugimenduak adierazi duenez, «hezurretaraino patriarkalak eta kapitalistak diren Frantziak eta Espainiak» inposaturiko egoerari buelta ematea ezinezkoa da, eta, ondorioz, euskal errepublika «derrigorrezko instrumentua» da. Horrez gain, gaurko erakundeekin bakarrik euskal errepublika lortzeko gai izango den mugimendu herritarra sortzea ezinezkoa dela esan dute.

«Independentismoari iritsi zaiola tenorea askapenerako bidea beste orube batean hankak jarrita pentsatzeko».

Gaineratu dutenez, azken urteotan independentismoak asmatu egin du burujabetzari «zentraltasuna» ematen. Euskal Herriko «errepublikanismoa gurpil zorotik ateratzen» hasi behar dela azaldu dute. Burujabetza aldarrikatzeari utzi eta praktikan jartzen hasi behar dela, alegia.

Horretarako, «ekintza burujabeak» egitea proposatu dute, eta horiek gauzatzeko prest daudenei Ehun.eus webgunean izena emateko eskatu diete.


Summary: Langile bat hil da Zegamako enpresa batean, bigarrena 24 orduotan. 57 urte zituen langileak, eta oraindik ez dute esan nola hil den. LABek salatu du aurten dagoeneko 13 pertsona hil direla lanean.

Lan istripua gertatu da gaur goizean Zegamako (Gipuzkoa) Goilaser enpresan, eta 57 urteko langile bat hil da. Intxausti industriagunean dago enpresa, eta 07:00ak aldera eman diote istripuaren berri larrialdi zerbitzuei. Anbulantzia eta Ertzaintza joan dira istripua gertatu den lekura, eta langilea hilda zegoela egiaztatu dute. Eusko Jaurlaritzako Segurtasun sailak ez du azaldu nola hil den langilea.

LAB sindikatuak agiri bat plazaratu du, eta salatu du aurten dagoeneko 13 lagun hil direla lanean. Agirian gogorarazi dute atzo beste langile bat hil zela Lakuntzako (Nafarroa) Sakana kooperatiban. Langileak 39 urte zituen. Garabi batekin pieza astunak zeramatzala izan zuen ezbeharra: horietako batek harrapatu zuen. Herenegun enpresa berean antzeko beste lan istripu bat izan zen, eta istripua izan zuen langilea zauritu egin zen, Nafarroako Gobernuak jakinarazi zuenez.


Summary: Arabako Bertsolari Txapelketa apirilaren 1ean abiatuko da, Amurrion. Ekainaren 11n egingo dute finala, Gasteizko Europa biltzar jauregian. Guztira, 30 bertsolari ariko dira kantuan.

Arabako txapela bertsolari bakarrak jantziko du aurten ostera. Ohiko formatura itzuliko da lehiaketa modu horretan; koronabirusaren izurriak behartuta, egokitu egin behar izan baitzuten iazkoa, eta binaka aritu behar izan zuten kantuan bertsolariek. XV. aldia izango da aurtengoa, eta apirilaren 1ean hasiko dira kanporaketak, Amurrion; finala, berriz, ekainaren 11n jokatuko dute, Gasteizko Europa biltzar jauregian. Tarte horretan, lau kanporaketa jokatuko dira, 11 saiotan banatuta. Eta 30 bertsolari ariko dira kantuan, inoiz baino gehiago. Saio guztietarako sarrerak eskuragarri daude www.bertsosarrerak.eus atarian.

Gaur argitu dituzte txapelketaren nondik norakoak, Laudion; Aiaraldea Ekintza Faktorian egin dute agerraldia. 1982an aurreneko Arabako bertso eskolak sortu ziren herrietako bat da Laudio, Gasteizekin batera, eta urteurren hori gogora ekarri nahi izan dute antolatzaileek aurkezpen ekitaldian. Bertan izan dira orduko irakasleak eta gaur egungoak, eta, nola ez, baita Arabako Bertsozale Elkarteko ordezkariak eta txapelketan kantuan ariko diren bertsolariak eta gaiak jartzen eta aurkezten ariko direnak ere.

Manex Agirre eta Martin Abarrategi bikote aramaioarrak jantzi zuen bi buruko txapela azkenekoz. 2020ko udazkenean hasi zuten txapelketa, baina eten bat egin behar izan zuten erdian, osasun egoerak behartuta, eta iazko udaberrian amaitu zuten. Legution jokatu zuten finala. Hain zuzen, txapelketak izan dituen askotariko formak ekarri dituzte gogora antolatzaileek aurkezpen ekitaldian, eta azpimarratu dute bidea egiten jarraitu nahi dutela aurrerantzean ere, unean uneko baldintzetara egokituta izan arren. «Argi dugu bidean segitu nahi dugula, ikasten, trebatzen, okerrak zuzentzen, eta, beste behin ere, pausoak harro emanez, zapata zaharrak ahantzi gabe, zapata berriak oinetan jantziz», adierazi du Egoitz Iradierrek, Arabako Bertsozale Elkarteko sustapen arduradunak.

Hamar saio eta finala

Txapelketak egitura hau izango du: bost kanporaketa jokatuko dira final zortzirenetan; Amurrion, Guardian, Trebiñun, Legution eta Langraiz Okan izango dira saioak. Final laurdenetan hemezortzi bertsolari ariko dira kantuan, eta hiru kanporaketa jokatuko dira: Dulantzin, Zigoitian eta Aramaion izango dira saioak. Hamabi bertsolari lehiatuko dira Araian eta Izarran jokatuko diren finalerdietan. Eta, azkenik, sei bertsolari ariko dira Gasteizko finalean. Saio bakoitzeko irabazlea zuzenean sailkatuko da hurrengo fasera, eta puntuazioaren arabera egingo dute gainontzekoek. Bertsolari bakoitzak behin baino ez du kantatuko fase bakoitzean.

Iaz binakako txapelketa egin zutenez, aurten ez da sailkapen faserik egon. Hori dela eta, inoiz baino bertsolari gehiago ariko dira kantuan hasieratik: 2019ko finalean kantatu zuten bost finalistak eta izena eman duten beste 25 bertsolari lehiatuko dira: 30 lagun denera. Horrez gain, bederatzi aurkezle ariko dira saioetan, eta 11 gai jartzaileko taldeak proposatuko ditu gaiak. Zazpi epailek ere parte hartuko dute txapelketan.

Hutsune bat eta bederatzi aurpegi berri izango dira aurten lehiatuko diren bertsolarien artean. Aroa Arrizubietak ez du parte hartuko, atzerrian dabilelako ikasten –2019ko finalean kantatu zuen–. Bederatzi bertsolarik lehen aldiz hartuko dute parte lehiaketan. Gainera, aurten lehiatuko diren erdiak ez ziren 2019ko txapelketan aritu. Iñaki Viñaspre izan zen txapelduna orduan, eta Manex Agirre sailkatu zen bigarren postuan.

Eukene De los Aires eta Maddi Agirre dira parte hartuko duten bertsolari gazteenak: 18 urte dituzte biek ala biek. Agirre 2021eko Arabako Eskolarteko bertsolari Txapelketako irabazlea da; De los Aires, berriz, azken bi urteetako txapeldunordea. Rikardo Gonzalez de Durana da, ostera, bertsolaririk helduena beste urte batez: 63 urte ditu. Gasteizko bertso eskolako sortzaileetako bat izan zen.

Harri pila bat irudi

Harri pila bat izango du irudi gisa aurtengo txapelketak. Antolatzaileek azaldu dutenez, Arabako bertsogintzak bertsolaritzaren alorrean eta euskalgintzan egindako bidea nabarmendu nahi izan zuten 2019ko txapelketan, eta aurten ere bide horretatik jarraitu nahi dute, urteetan eraikitako zubiek eta pausoz pauso egindako lanak duen garrantzia azpimarratuta. «Bidean jarraitzen dugu, norabide eta noranzko berean. Banaka egin dezakegu, grinez eta mimoz, hurkoen bidea adierazi diguten harri pilari segika, oreka mantenaraziz, bidean gurutzatzen garenok harri pilari bakoitzak bere harri alea gehituz, pila haziz, handituz».


Summary: Tiroz hil dute Parisen Federico Martin Aranburu, Miarritzeko jokalari ohia. Goizaldean tirokatu dute 42 urteko argentinarra, aurretik bi pertsonarekin eztabaida izan eta gero. 2004tik 2006a jokatu zuen Miarritzen, eta administrazio kontseiluko kide ere izan zen. Bertan bizi zen.

Argentinako eta Euskal Herriko errugbiak kolpe latza hartu du goizaldean: Federico Martin Aranburu jokalari ohia (La Plata, Argentina, 1980) tiroz hil dute goizaldean, Parisen. Miarritzeko jokalari ohia (2004-2006) lagun batekin zebilen Mabillon del Boulevard Saint-Germain auzoan, eta taberna batean iskanbila izan dute bi pertsonarekin. Banatu egin dituzte han zeuden beste batzuek, baina auto batean itzuli dira bi pertsona horiek, eta kalean tirokatu dute Aranburu.

Miarritzen bizi zen Argentinakoa, eta turismo alorreko enpresa batean egiten zuen lan. Hain zuzen, bazkide zuen Shaun Hegarty lagunarekin zebilen Parisen. Bien asmoa zen gaur gauean jokatuko den Frantzia-Ingalaterra Sei Nazioetako partida ikustera joatea.

Bi aldiz izan zen Top14ko txapeldun Miarritzerekin (2005ean eta 2006an). Klubeko bazkideen elkarteko presidente izana zen 2015 eta 2018 artean, eta administrazio kontseiluko kide ere izan zen. Argentinarekin hirugarren izan zen 2007ko Munduko Txapelketan. 22 partida jokatu zituen selekzioarekin. Perpinyan eta Akizen ere jokatu zuen, baita Glasgow Warriorsen ere.

Miarritzek sare sozialetan atera du ohar txiki bat. Familiari eta lagunei doluminak eman eta babes osoa eskaini diete.


Summary: Emaitza eskasa eta itxura kezkagarriagoa. Alavesek galdu egin du Granada aurkari zuzenaren aurka, eta jaitsieran jarraituko du. 2-1 irabazten joan ondoren, emaitza irauli dio aurkariak.

Alaves Bigarren Mailatik gero eta gertuago dago. Ezin duelako zulotik atera, eta hortik burua altxatzeko itxurarik ez duelako ematen. Gaur beste kolpe bat jaso du, eta ez edozeinek emandakoa. Izan ere, Granada aurkari zuzenak menderatu du Mendizorrotzan (2-3). Emaitza txarra izanik, kezkagarriagoa izan da taldeak eman duen itxura.

Gaizki hasi da, partidari neurria hartu ezinda. Konturatzerako ia sartu dio gola Millak, baina kanpora bota du area barrutik. Halako batean egin da jokoaren jabe etxeko taldea honi esker: bigarren baloiak eskuratzen hasi da, batetik, eta Granadari jokoa atzetik sortzeko pasabideak itxi dizkio, presioari esker. Une batzuk baino ez dira izan, baina nahikoa gola sartzeko aukera garbi bat sortzeko. Escuderok penaltia egin dio Joseluri 24. minutuan, eta VAR-aren bitartez adierazi du Cuadra Fernandez epaileak. Kale egin du, ordea, Joseluk, edo Maximiano atezainak asmatu. Aurretik, Petrovicek sartua zuen ia gola bere atean. Golik ez, eta jokoa gutxiago. Eta ez da Alavesi eskatzen zaiolako baloiarekin hogei pase emanez jokaldia sortzeko. Joko gutxi da ez erakustea Jose Luis Mendilibarrek nahi duen jokatzeko modua gauzatzeko baliabiderik. Etxekoak ez dira gauza izan hiruzpalau pase on lotu eta baloia hegaletara eramateko, pase, kontrol eta baloi eramate kaskarrak egiteagatik. Horrela zaila da aukerak sortzea.

Bigarren zatiaren hasieran, gainera, Granadak aurrea hartu du, korner batean. Escuderok zartako zehatza eman dio boleaz baloiari area barrutik, 50. minutuan. Alavesek, hala ere, azkar lortu du berdintzea, bi minutu geroago. Korner batean izan da, Escalantek buruz ateko zuloan errematea egin eta gero. Bigarrena ere azkar sartu du Vallejok, 57. minutuan, ezkerretik Luis Riojak egindako erdiraketa baten ondotik. Alaveseko hiru jokalari izan dira errematatzen, eta hirurek izan dute baloia ukitzeko aukera. Vallejok asmatu du azkenean. Granadaren atzealdeko jokalariek berretsi egin dute aurretik erakutsi dutena: bigun eta galduta zebiltzala.

Txarrena da Alavesen atzeko lerroa eta euskarriak ere ez zirela ondo konpontzen ari, gerora etorri zaien kaltearen aurrekari. 75. minutura arte eutsi dio aldeko emaitzari, baina, Granadak bigarren gola egin ondotik, (Puertasek, buruz, kanpotarrek etxekoen arean nahieran baloia buruz ibili eta gero), erori egin dira arabarrak. Aldaketak egin ditu Mendilibarrek, aurretik Joselu zelaitik atera ondoren (Toni Moya zelairatu da): Loumen ordez Pere Pons atera du, eta Vallejoren partez, Jason. Taldea indartu beharrean, ahuldu egin da, eta entrenatzaileak garbi onartu du gero hanka sartu duela : «Ni naiz galdu izanaren erantzulea». Kontuak kontu, Granadak aurrera egin du, eroso jokatzen hasi da, eta ederki baliatu du Alaveseko atzeko lerroa oso aurreratuta ari zela jokatzen. Ia sartu du hirugarrena Luis Suarezek 82. minutuan. Ez du hutsik egin bost minutu geroago, eta, atetik gertu, erraz gainditu du Pacheco jaurtiketa batekin. Ez du erreakziorik izan Alavesek, eta azken-aurreko segituko du: Cadiz du aurretik, bi puntu gehiagoz eta partida bat gutxiagoarekin; Mallorcak lau puntu gehiago dauzka, jardunaldi honetako partidaren faltan, eta gaurko aurkariak sei puntura egin dio ospa. Bederatzi partida geratzen zaizkio mailari eusteko. Helburua zena mirari bilakatuko zaio gaur bezala jokatzen segitzen badu.


Summary: Txuri-Urdinek liga irabazi du aurreneko aldiz. Finaleko bigarren partidan ere nagusi izan da Donostiako taldea Majadaondaren pistan (2-3).

Historian arrastoa utzi du Txuri-Urdinek: aurreneko aldiz irabazi du emakumezkoen liga txapelketa. Finaleko bigarren partidan ere garaipena lortu dute donostiarrek, oraingoan aurkariaren etxean, Majadaondan (2-3). Finaleko lehen partidan ere irabazi egin zutenez (4-2, Donostian), txapeldun dira.

Partida lotua izan da hasieran, urduritasuna tarteko. Bi taldeetako jokalariak zeuden ezinegonez. Euskal herritarrek lortu dute lehen gola sartzea, Leticia Abrisketaren bitartez. Berdindu egin dute gero Espainiakoek, baina beste bi gol sartu ditu Txurik, Cecilia Lopezen bitartez. Hortik aurrera emaitzari eustera jokatu dute. Etxekoek, baina, bigarren gola sartu diete, eta estu joan da finaleko bigarren partida azkenera arte. «Asko sufritu dugu azkeneko minutuetan», esan du Koldo Saenz entrenatzaileak gero. Etxekoek atezainik gabe jokatu dute bukaeran, eta estutu egin dute Txuri. Azkenean, ordea, ez da beste golik izan, eta ospakizunetan da Koldo Saenzen taldea. «Garaipen handia da. Nik lagundu baino ez diet egin jokalariei", esan du. Koparekin aldageletara sartu direnean jokalariei zer esan dien kontatu du: «Ondo gogoratzeko eskatu diet, elkarrekin lorturiko titulua delako».

Behe-behetik eta ezerezetik hasitako egitasmoa da Txuri-Urdinena, eta, koskaz koska, goraino heltzea lortu du taldeak. Duela zortzi urte sortu zuten emakumezkoen taldea, eta pozarren da Rosa Zubeldia presidentea: "Ez daukat hitzik hau azaltzeko. Taldea sortu zenetik ilusio hau neukan». Liga tituluak beste ñabardura pozgarri bat ere baduela gehitu du: "Majadadonda izan da txapelduna azken zortzi denboraldietan, eta handia da gu izatea hor goitik kendu dituena".

Ez zaio, hala ere, sasoia amaitu Txuriri, eta orain Koparen bila joango dira. Jacan izango da, apirilaren 16an: «Bi tituluak nahi ditugu», esan du presidenteak. Gero, datorren sasoian, Europan jokatzeko aukera etorriko zaio taldeari, liga irabazteagatik.


Summary: Otxandianok esan du murgiltze ereduak ezarri beharko direla, ituna bete dadin. EH Bilduk uste du «hizkuntza ereduen paradigma gainditu» dela, nahiz eta nabarmendu duen hezkuntza itunaren akordioan jasotakoa bete dadin ebaluazio jarraitua beharko dela. Bildarratzek gezurtatu egin du hizkuntzarena adostasunerako korapilo nagusia izan dela.

Negoziazio luzeen ostean, Araba, Bizkai eta Gipuzkoarako hezkuntza lege berrirako akordioa erdietsi zuten EAJk, EH Bilduk, PSE-EEk eta EB-IUk, atzo iluntzean. Besteak beste, adostu dute eskolaratzea bukatzean ikasle denek euskararen B2 maila izan beharko dutela, eta, hori lortzeko, ikastetxeek planak egin beharko dituztela. Bada, gaur, Pello Otxandiano EH Bilduko Programa Zuzendariak adierazi du helburu horretara iristeko «ezinbestekoa» izango dela «ikastetxe proiektuetan euskara ardatz duen murgiltze ereduak ezartzea». Halaber, nabarmendu du ikastetxe bakoitzeko «egoera soziolinguistikoa» kontuan hartu beharko dela: «Hau da, etxetik euskara gutxi dakarrenari baliabide gehiago jarri beharko zaizkio. B2 mailara heltzeko, ezinbestekoa izango da planteamendu horri heltzea».

Otxandianok aitortu du akordioan «murgiltze eredua» ez dela geratu jasota eta irakaskuntza prozesuan beste hizkuntzak ere erabiliko direla. Hala ere, «hizkuntza ereduen paradigma gainditu» egin dela esan du, eta «oso garrantzitsutzat» jo du B2 maila lortu beharra akordioan egotea. Gainera, azaldu du EH Bilduk egindako zuzenketa bati zor zaiola.

Hizkuntzaren gaian eta gainerakoetan «ikastetxeetan gauzak ondo egiten direla» ziurtatzeko, «ebaluazio eta autoebaluazio mekanismoak» jarri beharko direla ere gogorarazi du Otxandianok, eta Hezkuntza Sailak jarraipena egin beharko duela. «Ikastetxeak deszentralizatuta egongo dira, baina administrazioak rol garrantzitsua izango du», adierazi du. EH Bilduren Mahai Politikoak adostutakoari buruzko balorazioa egingo du astelehenean, eta ituna oinarriek berretsi beharko dute, gaur zortzi.

Jokin Bildarratz Eusko Jaurlaritzako Hezkuntza sailburua ere aritu da akordioaz, Radio Euskadin egin dioten elkarrizketan. Hark, ordea, garrantzia kendu dio hizkuntzaren gaiari. Atzoko negoziazioetan korapilo nagusietako bat izan zela zabaldu bazen ere, sailburuak ukatu egin du hala izan zela. Eztabaida nagusia «2034ra arteko ekintza zehatzetan» egon zen, haren esanetan. Hizkuntzaren auzia «oso argi eta nahiko itxita» dagoela nabarmendu du, eta azaldu du «ikastetxeak gaituko eta ahaldunduko» direla, betiere, ikaslea «ardatza» izanik. Hala, esan du zentro bakoitzak bere proiektu linguistikoa zehazteko ahalmena izango duela, eta, edozein kasutan, ikasleari itunean jasotako euskara maila ziurtatu beharko zaiola ikasketak amaitzean.

Klase segregazioa erauzteko hartutako neurrien gainean ere aritu da sailburua: «Euskadiko zentro guztiek, funts publikoekin funtzionatu ahal izateko, erantzukizun berberak hartu beharko dituzte beren gain». Zehaztu du administrazio publikoak portzentaje bat ezarriko duela, ikastetxe bakoitzak «zaurgarritasun desberdinei» tokia egin diezaien. Hezkuntza sistemaren oinarria eskola publikoa dela gaineratu du, baina, betiere, «itunpeko ikastetxeak osagarri» izanik.

Epe motza eta luzea

Bildarratzen arabera, bi zati ditu bezperan sinatutako akordioak. Batetik, «oinarri eta lerro oso orokorrak» zehaztu zituztela azaldu du, eta, bestetik, datozen urteetarako hainbat «aspektu eta elementu» definitu zituztela, eta, are, 2034ra arteko egutegia ere egin zutela. Hain zuzen, garrantzia eman dio talde parlamentarioek «ikuspegi eta etorkizunerako konpromiso hori» partekatu izanari. Epe hurbilagoei ere erreparatu die, eta adierazi du hezkuntza lege berria 2023ko udaberrirako martxan izatea espero duela.

Bildarratzek esan du sinatu duten lau indar politikoena dela akordioa, eta bereziki nabarmendu du EH Bilduk eta EP-IUk egindako «ahalegin handia», oposizioko indarrak izanik. Esan du «paisaia politikoan ezohikoa» dela parlamentarien %90,6 itunera atxiki izana, eta horrek «zer pentsatua» eman behar lukeela. ELA, LAB, Steilas eta CCOO sindikatuek heldu den ostiralerako deitua duten grebari erreferentzia egin die, hala. Deialdia berriz aztertzeko eskatu die sindikatuei. Akordioak parlamentuaren gehiengo handi baten babesa izanik, «kontraesan handia» litzateke greba, sailburuaren esanetan.

PSE-EEko legebiltzarkide Alfonso Alonso eta EP-IUko Isabel Gonzalez ere pozik agertu dira adostutakoarekin, eta biek ere hezkuntza publikoak itunean duen lekua nabarmendu dute. Alonsoren esanetan, eskola publikoa izango da «ardatza», eta, aldi berean, ez da elikatuko «zentro pribatuekin dagoen gatazka». Ikastetxe publikoak «eremu guztietan indartuko» dira itunaren ondorioz, Gonzalezen ustez.

Sindikatuak, neurritsu

Indar politikoek baino lehenago lortu zuten adostasuna sindikatuek, hala ere, eta grebara deitua dute hurrengo ostiralerako. Eusko Legebiltzarrean adostutako zirriborroarekin bat ez datozela nabarmendu zuten deialdian ELAk, LABek, Steilasek eta CCOOk, ezta ituna egiteko erabilitako prozedurarekin ere. Hezkuntza legea zedarrituko duen akordioa aztertzeko prest agertu dira, dena den.

Euskadi Irratiari egindako adierazpenetan, Irati Tobar LABeko irakaskuntzako arduradunak onartu du testuingurua «berria» dela, eta, ondorioz, egoera baloratu eta erabakiak hartu beharko direla. Sindikatuen arteko batasuna nabarmendu du, halaber: «Akordio batzuk erdietsi ditugu oso desberdinak garen sindikatuen artean». Nagore Iturriotz Steilaseko kideak azpimarratu du ondo aztertu beharko dela akordioak zer jasotzen duen, balitekeelako «kontraesanak» izatea, edo «eduki berdinentzat neurri osagarriak».


Summary: Aske gelditu da Emilio Salaberria euskal presoa. Kartzelan 20 urte eman ditu. Zigor osoa beteta, goizean atera da Martuteneko kartzelatik.

Emilio Salaberria Villabona-Amasako (Gipuzkoa) euskal presoa aske gelditu da hogei urte presondegian igaro ondotik. Gaur atera da Martuteneko kartzelatik, zigor osoa beteta. 2018ko azaroan Galiziatik Espainia iparraldera eraman zuten, eta 2020ko azaroan Euskal Herriratu zuten. Ordutik hirugarren graduan zegoen.


Summary: Ukrainak Azoveko itsasorako sarbidea galdu du, Mariupolen. Estrategikoki leku ezinbestekoa da Moskurentzat, hura kontrolpean izanik Krimeako penintsula eta Donetskeko eta Luhanskeko herri errepublika errusiazaleak lot ditzakeelako. Errusiaren esanetan, arma biltegi bat suntsitu du Ukraina mendebaldean, horretarako misil supersonikoak erabilita. Zelenskik «elkarrizketa esanguratsuak» eskatu ditu.

Errusiako armadak bi aste baino gehiago daramatza Mariupol setiatzen. Donetskeko oblasteko kostaldeko hiri hori mendean hartzea hasieratik izan da Moskuren helburu nagusietako bat, eta hori lortzekotan da. Atzo gauean portuaren inguruan zuen kontrola areagotu zuen, eta, horrenbestez, Kievek berak gaur ohar baten bidez jakinarazi bezala, Azoveko itsasorako sarbidea galdu du Ukrainak. Estrategikoki leku ezinbestekoa da Mariupol Errusiarentzat, hura kontrolpean izanik Krimeako penintsula eta Donetskeko eta Luhanskeko herri errepublika errusiazaleak lot ditzakeelako.

Mariupolen inguruan «soka estutzen» ari zirela nabarmendu zuen atzo Errusiako Defentsa Ministerioak, eta Vadim Boitxenko hiriko alkateak BBC hedabideari baieztatu dio Errusiaren tropak hiriaren erdigunera heldu direla. «Hiriaren erdialdean ez da ezer gelditzen. Ez dago gerra zantzurik ez duen lur zati bakar bat ere». Haren esanetan, Ukrainako indarrak ahal dutena egiten ari dira posizioei eusteko, baina «etsaiak» kopuruz gehiago dira, «zoritxarrez». 450.000 biztanle inguru zituen hiriak gerra hasi aurretik, eta, udalak eman dituen datuen arabera, 350.000 bat pertsona biltegietan eta eraikinen sotoetan ezkutatuta daude oraindik ere, eta argindarrik eta urik gabe daude. Udalaren arabera, Errusiako armadak 50-100 bonba jaurtitzen dituela egunero. Hiria inguratuta dauka.

Gurutze Gorriak han ematen ari zen laguntza humanitarioa eten behar izan du, eta MEP Munduko Elikadura Programak salatu du ezin duela Ukrainako zenbait hiritara ailegatu: «Mariupolera, Sumyra, Kharkivera». NBE Nazio Batuen Erakundearen agentziako larrialdietako koordinatzaile Jakob Kernek adierazi dio AFP berri agentziari Errusiak nahi duela premiazko elikagaien banaketa blokeatu, eta hori «onartezina» dela XXI. mendean. Kernen hitzetan, kamioilariak ez dute haien segurtasuna arriskuan jarri nahi inguratuta edo ia guztiz inguratuta dauden hirietara laguntza humanitarioa garraiatuz.

Hiri horietatik, korridore humanitarioetan barrena, 190.000 bat zibilek alde egin ahal izan dute otsailaren 24an Errusiaren inbasioa hasi zenetik, Irina Verestxuk Ukrainako lehen presidenteordeak gaur zehaztu duenez. Telebista batean egin dioten elkarrizketa batean adierazi duenez, herritarrak korridore horietatik ateratzen ari dira gaur Kieveko oblastan eta Luhanskeko Herri Errepublikan; Mariupolgo korridorea, ordea, «erdi» irekita dago, Errusiako armadak autobusei bidea mozten dielako.

Gaur, UNHCR Iheslarientzako Nazio Batuen Goi Mandatariak jakinarazi du gatazkak 3,3 milioi errefuxiatu eragin dituela. NBEren agentziaren arabera, Bigarren Mundu Gerraz geroztik Europan gertatutako exodorik azkarrena da. Iheslari horietatik bi milioi pasa Poloniara iritsi dira; 500.000 bat, Errumaniara; 360.000 bat, Moldaviara; ia 300.000, Hungariara; 240.000 pasa, Eslovakiara; ia 185.000, Errusiara, eta 2.500 inguru, Bielorrusiara. Eta, datuekin jarraituz, NBEk baieztatu du 850 bat zibil hil dituztela gerran azken hilabetean, eta zaurituak 1.400 inguru direla.

Mikolaiv ere, estrategikoa

Kremlinek jakinarazi duenez, Errusiak lur azpiko arma biltegi bat suntsitu du gaur, Deliatin inguruan, Ukraina mendebaldean. Hiri hori Errumaniako mugatik 70 bat kilometrora dago, eta herrialde hori NATO Ipar Atlantikoko Itunaren Erakundeko kidea da. Defentsa Ministerioaren bozeramaileak zehaztu duenez, Kinzhal misil hipersonikoak erabili dituzte horretarako.

Gainera, Ukrainako armadak Mikolaiv hirian duen kuartel bat bonbardatu zuen atzo Errusiak, eta erasoan dozenaka soldadu hil zituen. Lekukoek AFP berri agentziari kontatu diotenez, bonbardaketa gertatu zenean 200 bat militar lo zeuden kuartelean. 50 bat gorpu atera ahal izan dituzte, eta erreskate lanetan ari dira oraindik ere. Eskualde horretako gobernadoreak erasoa baieztatu du. Ukrainako armadak ez du hildakoen kopururik eman. Mikolaiven kokaguneak ere berebiziko garrantzia du Errusiarentzat, Odesatik gertu dagoen hiri bat delako, eta Ukrainan Odesakoa delako Itsaso Beltzerako sarbidea duen porturik inportanteena.

Eta, bien bitartean, Volodimir Zelenski Ukrainako presidenteak adierazi du «elkarrizketa esanguratsuak» behar direla inbasioa etete aldera. «Bere hutsegite propioek sortutako kaltea murrizteko aukera bakarra dira Errusiarentzat», esan du Telegrameko bere kontu ofizialean argitaratutako bideo batean. Horren harira, Sergei Lavrov Errusiaren Atzerri ministroak uste du elkarrizketek «hobera» egin dutela, baina «une oro» iruditzen zaiola Kiev AEBen esanei jarraitzen ari zaiola «ziurrenik», eta horrek oztopatzen duela Moskuk eskatutako «gutxienekoak» betetzea. Interfax berri agentziak jasotako adierazpen horietan nabarmendu du Txinak eta Errusiak, «superpotentzia gisa», pentsatu behar dutela nola egin aurrera, aintzat hartuta Mendebaldea ari dela nazioarteko sistemaren zutarriak «hondatzen».


Summary: Errenteriako paper fabrikak jarduera etengo du, lehengai faltagatik. Azpimarratu du garraiolarien grebak eta energiak garestitu izanak asko zaildu duela egoera. Ez du zehaztu zenbat egunez egongo den geldirik. 222 langile ditu.

Errenteriako Papresa paper fabrikak jarduera etengo du, garraio grebak eragindako lehengai faltaren ondorioz, ohar baten bidez jakinarazi duenez. Ez du zehaztu zenbat egunez egongo den geldirik.

Enpresak 222 langile ditu Errenteriako lantegian. Taldeak azaldu duenez, prentsarako paperaren fabrikatzaile nagusia da Europako hegoaldean, eta kaxa, ontzi eta biltzeko paperen fabrikatzaile independente handiena.

Errenteriako plantan hiru makina ditu: bata, egunkarientzako papera egiteko, eta beste biak, paketeentzako. Azken urteetan, egunkarien salmentaren beherakada dela-eta, paketeetan espezializatu da. 2022rako fakturazioa %30-35 handitzea aurreikusi zuen.

Enpresak azaldu duenez, garraiolarien gatazkak «are gehiago larritzen du industriak krisi energetikoaren ondorioz duen egoera lazgarria».

«Industriaren eta ekonomiaren kolapsoa» saihesteko neurriak «berehala» hartzeko eskatu du, «jarduerari ahalik eta azkarren berriro normaltasunez ekin ahal izateko».

Papresa 1896an sortu zen, eta 2020ko urritik Quantum Capital Partners (QCP) Alemaniako funtsarena da.


Summary: Aldabe-Apezetxeak eta Urrutia-Labakak irabazi dute eta finalaurrekora sailkatu dira. Aldabek eta Apezetxeak 27-35 irabazi diote Etxarri-Martirenari eta Urrutia II eta Labakak erraz, 35-16, gainditu dituzte Susperregi eta Zubiri

Aldabek eta Apezetxeak 27-35 irabazi zioten Etxarri-Martirenari eta Berria Erremonte Txapelketako finalaurrekora sailkatu ziren B multzoan, lehen postuan.

Urrutia II-Labakak, Susperregi-Zubiri bikotea 35-16 gainditu zuten eta A multzoko bigarren postuan sailkatu ziren finalerdietara, Susperregi eta Zubiri kanporatuta geratu ziren bitartean. A multzo honetan Goikoetxeak eta Odeik osatutako bikotea geratu da lehen postuan. Finalerdiak martxoaren 25ean (ostirala) eta apirilaren 2an (larunbata) jokatuko dira. Goikoetxea-Odei, Loitegi-Zalduaren aurka, eta Aldabe-Apezetxea, Urrutia II-Labakaren aurka.

Jaialdiari hasiera emateko, Aldabe-Apezetxeak garaipena lortu zuen Etxarri-Martirenaren aurka, 27-35. Garaipen hori 0-14ko partzialari esker gauzatu zen. Etxarri-Martirena 19-17 irabazten ari ziren, baina urdinek 19-31 alde egitea lortu zuten. Aldabek 16 tanto eta 3 huts egin zituen berriro, aurrean nagusi izan zen, eta atzean Apezetxeak profesional mailarako prest dagoela erakutsi zuen sakez egindako bost tantorekin, zazpi piloteoan eta huts bakarra egin eta gero. Gorrietan Etxarrik pilotakada bikainak eta hutsak tartekatu zituen eta 12 tanto eta bost huts egin zituen. Martirenak bost tanto egin zituen saketik, bost piloteoan eta hiru akats.

Jaialdiko hirugarren partidan Urrutia II-Labakaren eskarmentuak garaipen argia eman zien, 35-16. Hori bai, partida hasieran abantaila urdinen aldekoa zen. 4-10 ere irabazten zuten, baina partziala izugarria izan zen hortik aurrera. 31-6ko partzialarekin partidua erabat gorrien aldekoa izan zen. Labaka guztien gainetik nabarmendu zen sakez egindako bederatzi tantorekin, sei piloteoan eta huts bakarra egin zuen.


Zoriona eta lasaitasuna

Summary: Zoriona eta lasaitasuna. Osasunak ia ziurra du salbazioa, Levanteri Sadarren irabazi ostean. Atsedenaren atarian hartu du aurrea, eta festa biribildu du gero

Dena da zoriona Osasunan. Jagoba Arrasateren eta Chimy Avilaren kontratuak luzatu berri ditu, eta gaur, ia betetzat eman du mailari eusteko helburua, Levanteri aise irabazita. Oraindik ez dute matematiken bermea, baina honezkero 38 puntu pilatuta, kalkulagailua itzaltzeko moduan dira gorritxoak –hamalau puntura dituzte jaitsiera postuak–. Gorabehera dezenteko sasoia bizi izan dute, baina berriz ere, azken txanpa lasaia biziko dute. Menturaz, lasaiegia ere bai, zortzi partidaren faltan jomuga garbirik gabe gelditu direlako. Europa oso urrun dago. Ezin kexatu, ordea: lasaitasuna gauza handia da tradizionalki sufritzailea izan den talde batentzat.

Patxadaz jokatu dute gaur Levanteren kontra. Ez dute beren burua estutu, horretarako beharrik ere ez dutelako izan. Puntu premia larria zuen Levantek, eta agerian utzi du zergatik dagoen sailkapeneko hondoan. Erraztasun handiak eman dizkio Osasunari, eta nafarrek ez dute aukera alferrik galdu. Konfiantzaz gainezka daude, eta zortea ere alde dute.

Hartara, lehen zati nahiko grisa jokatu arren, azken jokaldian aurretik jarri dira markagailuan. Avilak zartako baten bidez sareratu du baloia, eta hala, modurik onenean ospatu kontratu luzapena. Aurrez, gorritxoenak izan dira aukerarik onenak. Adibidez, Ruben Garciak langara bidali du eskuinkada bat, eta Budimirrek gora errematatu du buruz area barruan. Bestela, jokoa oso trabatua ari zen izaten, eta oreka zen nagusi. Levanteren presioak deseroso sentiarazi du Osasuna. Halere, gorritxoek ez dute apenas sufritu. Bidezkoena, hutseko markagailua zatekeen. Ordea, talde bat bolada onean denean, meritu handirik ere ez du egin behar aurkariak kolpatzeko.

Antzeko zerbait gertatu da bigarren zatian. Egia da Osasuna solteago eta argiago ibili dela erasoan. Golak, dena den, ez ditu jokaldi oso landuetan sartu, aurkariaren akats handiei esker baizik. Dena esate aldera, gorritxoek behartutako akatsak izan dira, presioaren bidez. 2-0ekoan, Rubenek baloia bikain berreskuratu du, Levantek falta bat bere zelaian azkar atera berritan, eta pase sakona eman dio Budimirri. Kroaziarrak ez du barkatu Cardenasen aurrean. 3-0ekoa, berriz, Brasanacek egin du, hasi eta buka: berak berreskuratu du baloia, eta serbiarra bera arduratu da baloia sareratzeaz.

Neurketa finituta zegoela zirudien. Ordea, Rogerrek aldea murriztu du ordu laurden baten faltan, eta hazi egin da Levante. Osasunak ez zuen arriskurik ikusten; haatik, aztoratzen hasi da kanpokoek beste bi aukera garbi izan zdtuztenean. Azkenean, ordea, ez dute beste golik jaso. Sartzen ere ez dute asmatu, Kike Garciak oso abagune garbiak izan dituen arren. Lehia bukatzean, festa lehertu daSadarren. Osasuna eliteko taldea da.


Summary: Kontseilu Sozialistek bizitzaren «garestitzea» salatu dute. Mobilizazioak egin dituzte Hegoaldeko lau hiriburuetan. Gaitzetsi dute langile klaseko kideen bizitzen kostuak jasanezinak bihurtzen ari direla.

«Pandemiaren kudeaketa negargarria eta gerra ez dira fenomeno bakanak». Hori gaitzetsi zuten atzo Bilboko, Donostiako, Gasteizko eta Iruñerriko Kontseilu Sozialistek, Hego Euskal Herriko lau hiriburuetan egin zituzten mobilizazioetan. Bizitzaren garestitzea gelditu! lemapean, mugimendu sozialistako kideek «argindarraren, gasaren, elikagaien eta gasolinaren prezioen gorakada» salatu zuten.

Izan ere, azaldu zuten «krisialdi kapitalista, ekonomiko eta sozialaren normalizazioa» gertatzen ari dela: «Azken bi urteetako pandemiaren testuinguruan, normalizatu egin dira osasun hondamendia eta oinarrizko eskubideen urraketak». Gehitu zuten Ukrainako gerrak lehendik zetorren krisiaren ondorioak «bizkortu» baino ez dituela egin: «Egiturazko krisialdi kapitalistaren adierazpenak dira; sistema ekonomiko honen dekadentziaren adibideak».

Egoera horretan, azaldu zuten langile klaseko kideen bizitzen kostuak jasanezinak bihurtzen ari direla. Gehitu zuten «agintariak eta gobernuetako propagandistak» saiatu direla «kolapso ekonomikoa eta herritarren gehiengoaren bizi mailaren okerragotzea disimulatzen».

Egungo egoera zehatzaz ere jardun zuten: «Gerraren bitartez, oligarka batzuk are gehiago ari dira aberasten —adibidez, Errusiako gasa blokeatzearen eraginez, AEBetako enpresari batzuk diru asko ari dira irabazten—, baina haientzat negozioa dena herritar xumeontzako hondamendia izaten ari da».

Boterea zuritzea

Ezkerreko alderdi parlamentarioei, berriz, aurpegiratu zieten «noraez estrategikoa eta itxurakeria»: «Langile klaseko kideei aterabide errealak eman baino, boterea zuritzeko papera betetzen dute; Europar Funtsak onartzea, bizitzaren kostuen gorakada neurrigabearen aurrean soldatak huskeria bat igotzea edota politika gerrazaleak zuzenean edo zeharka babestea horren adibideak dira. Guk badakigu egoera honi ez zaiola buelta emango instituzioetatik».

Azkenik, babesa adierazi zieten greban dauden garraiolariei, eta «langileen bizitzen aurkako eraso bakoitzaren kontra protestatzera» dei egin zuten.


Summary: «Espainiak traizio egin dio beste behin Mendebaldeko Saharari». Fronte Polisarioak Araba, Bizkai eta Gipuzkoan duen ordezkariak gaitzetsi egin du «Ukrainan balio duenak» Mendebaldeko Saharan balio ez izatea. Abisua eman du: «Gai honek Espainiako Gobernuko koalizio ahula apur dezake».

Mohamed Limam Saharako Fronte Polisarioak Araba, Bizkai eta Gipuzkoan duen ordezkaria da, eta argi du Rabaten autonomia plana babesteko Espainiaren erabakia zer den: beste traizio bat. Espainiako Gobernuak bat egin zuen ostiralean Marokok Sahara Mendebalderako 2007an proposatu zuen planarekin. Pedro Sanchez Espainiako presidenteak Mohamed VI.a Marokoko erregeari bidali zion eskutitzean adierazi zuenez, Madrilen iritziz Mendebaldeko Sahara Marokoko eremu autonomo bihurtzea da gatazka gainditzeko aukerarik «serioena, errealistena eta sinesgarriena». Limamek NBE Nazio Batuen Erakundearen erabakiak errespetatzeko eskatu du, beste behin ere.

Ikusi gehiago: Sanchezek Rabaten autonomia plana babestu izana gaitzetsi dute haren bazkideek

Zer ekarriko du Espainiaren erabakiak Mendebaldeko Sahararentzat?

Espainia Maroko okupatzailea defendatzen ari da bere legez kanpoko jarrerarekin, eta beste behin traizio egin die Saharako herritarrei. NBEk eskatzen duen autodeterminazio eskubidea defendatzeari utzi dio, eta orain legez kanpoko okupazio bat babesten ari da.

Zergatik hartu du erabaki hori Madrilek?

Espainiak, azken finean, ez du ezer irabazten. Ez zaio axola izan okupazio horren legezkotasuna, ezta NBEren babesik ez izatea ere, eta modu ilunean hartu du erabakia. Madrilek ez du argitaratu gutuna, eta Marokoko prentsaren bidez izan dugu haren berri. Espainiak berea ez dena emateko konpromisoa hartu du; Marokorekin ondo geratzeko, Mendebaldeko Sahara eman dio. Espainiak ezin du hori egin: Mendebaldeko Sahara hartzen duen lurraldearen kudeatzailea da.

Zergatik?

Estatuek uko egin diezaieketelako euren eskubideei, baina ez euren zereginei. Hori ez da Mendebaldeko Saharak edo Fronte Polisarioak dioen zerbait, NBEk dioen zerbait baizik. Fernando Grande Marlaska Espainiako Barne Ministroak ere gauza bera dio Auzitegi Nazionaleko epaile zenean ebatzitako epai batean. Saharan ez da ezer aldatuko; jadanik ohituta gaude.

Sanchezen gutuna nolatan argitaratu du Marokok?

Rabatek, beste behin, fideltasun txikia erakutsi du: Espainiako Gobernuarekin harreman onak dituen arren, gutuna argitaratzea erabaki du, edo haren zati batzuk bai behintzat, Madrilek egin ez duenean. PSOEk ez dio erabakiaren berri eman gobernu koalizioko kideari, oposizioko alderdi nagusiari ere ez, ezta Mendebaldeko Sahararen ordezkariei ere… saltsa ederrean sartu da. Krisi bat itxi nahi izan du beste bat irekiz, horrela Marokorekin dituen harremanak konpontzeko. Mendebaldeko Saharako bake prozesuari ere are eta arazo gehiago sortu dizkio.

Esan duzu Espainiak ez duela ezer irabazten. Zerk eraman du, orduan, erabaki hori orain hartzera?

Gutunean, Sanchezek dio bi herrialdeen osotasun geografikoa errespetatuko dela. Madrilek oraindik esaten du Maroko bazkide estrategikoa dela, baina hark Espainiarenak diren lurraldeak aldarrikatzen jarraitzen du: Marokok ez du argitaratu oharrik esanez uko egiten diela Ceutari, Melillari, eta Kanariar Uharteei. Marokok, gainera, dirutza jasotzen du Europako Batasunetik legez kanpoko immigrazioari eta drogen trafikoari aurre egiteagatik. Hori al da Espainiak akordio horrekin irabaziko duena? Orduan, aitortzen ari da Marokok ezbaian jartzen duela Espainiaren osotasun geografikoa, eta ez zuela legez kanpoko immigrazioaren aurka lankidetzan jarduteko asmorik.

...

Uste dut Marokok azpijokoa egin diola Espainiari gutuna argitaratuz, eta irteera zaila duen kalezulo batean sartu duela. Gai honek Espainiako Gobernuan dagoen koalizio ahula apurtu dezake.

Nazioartean, zer jarrera dute Amerikako Estatu Batuek?

Joan den astean AEBetako Senatuak bere jarrera berretsi zuen. Marokori ez diote dolar bakar bat ere emango ez badio Mendebaldeko Saharako gatazkari irtenbide legezko eta baketsu bat ematen, NBEren erabakiekin bat datorrena. Dolar bat bera ere ez. Egia da AEBek ez dutela baliogabetu Donald Trumpek azken orduan Israeli gustua emateko hartu zuen erabakia —Mendebaldeko Sahararen gaineko subiranotasuna aitortu zion Marokori—, baina berretsi ere ez dute egin.

Gaur egungo testuingurua ere ez da edonolakoa.

Ukrainan gertatzen ari dena aztertuta, ikusten ari gara herri guztiek izan beharko luketela bakerako, elkartasunerako, garapenerako eta autodeterminaziorako eskubidea. Guztiek izan beharko lukete euren aberastasun naturalekiko subiranotasun efektiboa. Hala, aurrerapausoak eman ahalko lituzkete arlo ekonomikoan, sozialean eta kulturalean. Okupazio kolonialaren menpe bizi diren herriek euren autodeterminaziorako eskubidea izateko dituzten oztopoak deuseztatu behar dira.

Mendebaldeko Saharan ere bai.

Azken finean, hori da Saharako herriaren nahia. Kontraesan hori da orain salatzen ari garena: Sanchez ausartuko litzateke publikoki esatera ukrainarrek Errusiaren menpeko autonomia bat errespetatu beharko luketela? Zergatik han balio duenak ez du balio Mendebaldeko Sahararako?

Autonomiaren proposamena 2007an egin zuen Rabatek, baina kontu berria da askorentzat. Zer da?

Premisa faltsu batetik abiatutako kontu bat. Lehenik eta behin, ez delako legezkoa: zuk, autonomia bat eman ahal izateko, lurralde baten gaineko subiranotasuna izan behar duzu. Hori da Marokori falta zaiona; potentzia okupatzaile bat da, legez kanpo du okupatua lurralde hori. Mendebaldeko Sahara ez da Marokoren parte. Lurralde ez-autonomo bat da, oraindik deskolonizatzeko dago, eta NBEren laugarren komisioan izena emanda dago 1963. urtetik. Autodeterminaziorako eta independentziarako eskubidea aitortzen digu nazioarteko erakundeak.

Zer eragin du, orduan, Sanchezen gutunak?

Espainiak aldebakarreko edozein adierazpen egin dezake, baina hura da lurraldearen administratzailea, eta berriz diot: ezin die uko egin bere ardurei. Mendebaldeko Saharako okupazioa babesteak esan nahi du Espainia estaltzen ari dela nazioarteko hainbat erakundek salatutako giza eskubideen urraketak, baita lurraldeko aberastasunen legez kanpoko espoliazioa ere.

Maroko bizilagun deserosoa eta aseezina da mugakide dituen herrialde guztientzat. Saharako herriak 47 urte daramatza berea denagatik borrokan, eta azken gertakariek ez dute hori aldatuko. Espainia argitasun gutxi erakusten ari da guk, XXI. mendean, amore emango dugula uste badu. Arduragabekeria izugarria da.

Berehalako ondorioak izango ditu erabakiak Espainiarentzat? Aljeria «oso harrituta» agertu da Moncloaren «bat-bateko» jarrera aldaketarekin.

Batetik, Aljeria Espainiaren kide estrategikoa da, eta hala ere ez zioten eman erabakiaren berri. Bestetik, Aljeriak atzo erretiratu zuen Madrilen zuen enbaxadorea. Hainbat hedabidek, Espainiako Gobernuaren gertuko iturriak aipatuz, esan dute Aljeria abisatuta zegoela, baina Aljeriako Gobernuak gaur bertan esan du hori gezurra dela. Trakets ibili da Madril.

Hedabide horietako batzuek aipatu dute gasaren inguruko interesek bultzatu dutela erabakia.

Gasaren kontuak, beste behin, erakusten du erabakia bi aldiz pentsatu gabe hartu dutela, pentsatuz Marokori bidalitako gutuna ez zela argitara aterako.

Datozen egunetan zerbait egiteko asmoa duzue?

Euskal Herrian hainbat kontzentraziotara deitzeko asmoa dugu, Espainiako Gobernuak Hegoaldeko hiriburuetan dituen ordezkaritzen aurrean. Haietan parte hartzeko deia egiten diegu elkartasuna adierazi ohi diguten elkarteei eta herritarrei, baina baita indar politiko eta sindikalei ere.

Ikusi gehiago: Sahara, Gonzalez eta Sanchez artean


Summary: Altuna-Martija eta Laso-Imaz, Binakako Txapelketako finalistak. Gaur gutxienez hamasei tanto egin behar zituzten Lasok eta Imazek, eta aise bete dute helburua. Finalean berriz ikusiko dute elkar.

Argitu dira zalantzak: Binakako Txapelketa nagusiko finala Altuna III.a-Martija eta Laso-Imaz bikoteek jokatuko dute. Emozioz beterikoa izan da aurtengo txapelketa, eta azken jardunaldira arte itxaron behar izan dute pilotazaleek finala zein bi bikotek jokatuko zuten argitzeko.

Irribarria-Rezustaren atzoko porrotak, ordea, asko erraztu zien bidea Laso-Imazi. Pronostikoak hautsiz, Elezkano II.ak eta Zabaletak irabazi egin zieten faboritoei, sei tantoren aldearekin irabazi ere (22-16).

Lasok eta Imazek garaipena ere ez zuten behar gaur; nahikoa zuten hamasei tanto egitea. Atzoko emaitzak, ordea, bazuen beste ondorio bat: matematikoki finalerako sailkatu zituen Altuna eta Martija. Gaur, beraz, ez zuten presiorik gorriek, eta Eibarko Astelena pilotalekuan azkar nabaritu da bi bikoteetako zeinek zuen zerbait jokoan. 2-0, 10-2, 18-5, eta, amaieran, 22-6. Bestelakoa izango da finala.

Tanto baten gorabeheran

Atzo, ziurrenik, bietako inori komeni ez zitzaion emaitza gertatu zen. Besteak beste, tanto baten gorabeherak aski ondorio ezberdinak utz zitzakeelako. Esaterako, Elezkanok eta Zabaletak hamaseian irabazi beharrean hamabost tantoan irabazi balute, zuzenean eskuratuko zuketen finalerako sailkapena. Ordea, hamazazpian irabazi balute, inongo aukerarik gabe geratuko ziren. Azkenean hamaseian irabazteak ere ez die balio izan.


Summary: Asier Martinez, laugarren pista estaliko mundialean. Nafarra domina lortzetik lau ehunenera geratu da 60 metro hesidunen finalean.

Asier Martinezek gertu izan du domina 60 pista estaliko mundialean, Belgraden. Ondo aritu da nafarra, eta laugarren sailkatu da finalean; brontzezko dominatik lau ehunen eskasera geratu da. 7.57 segundo behar izan ditu 60 metroak egiteko.

Lehen sailkatua Grant Holloway estatubatuarra izan (7.39); bigarrena, Pascal Martinot-Lagarde frantziarra (7.50), eta hirugarrena, Jarret Eaton estatubatuarra (7.53). Aurretik, bere marka pertsonala hautsita sailkatu da finalerako Martinez (7.55).


Summary: Puntu gazi-gozoa eskuratu du Realak Sevillan. Bigarren sailkatuaren etxean berdindu dute txuri-urdinek, baina gehiago merezi izan dute. Eurenak izan dira gol aukerarik argienak.

Realak gola sartzeko ahaleginak eta bi egin ditu Sanchez Pizjuan futbol zelaian, Sevillan. Zutoinera bi baloi jaurti ditu, eta Dmitrovic Eibarreko atezain ohiari ere makina bat lan jarri dio. Gola, ordea, ez da iritsi. Txuri-urdinek estutu dute Ligako bigarren sailkatua, baina azkenean inor gustura utzi ez duen berdinketa batekin konformatu behar izan dute bi taldeek.

Sevillakoak ez zeuden gustura hobeto aritu nahi zutelako eta, etxean, berdinketak ez dielako askorako balio. Realekoak, berriz, ez zeuden gustura Sevilla baino hobeak izan direlako. Argi eta garbi.

Bosgarren minutuan eman du lehen abisua Januzajek, area kanpotik. Lehen zatiko argiena, ordea, Sorlothek izan du. Aldaratze bat eskura geratu zaio arearen bihotzean, ondo errematatu du, baina Dmitrovic gainditua zuela baloiak Porturen gorputza jo du, lurrean baitzen, eta kanpora joan da.

Logikoena zen bigarren zatian Sevillak erreakzionatzea, baina ez da halakorik gertatu. Bigarren zatiaren erdialdean jokatu du Alguacilen taldeak aspaldiko ongien. Portuk eta Silvak burukada bana jaurti dute zutoinera, eta Silvak berak eta Januzajek izan dute beste pare bat aukera, oso argiak. Azkenean, 0-0 eta puntu banaketa.

Sailkapen nagusian seigarren postuan dirau Realak, 48 punturekin.

Sevilla: Dmitrovic; Navas, Kounde, Gudelj, Augustinsson; Oliver (Rakitic, 67 min), Delaney (Montiel, 80 min), Ocampos, Munir (Jordan, 45 min), Corona (Lamela, 67 min); eta Martial (En-Nesyri, 59 min).

Reala: Remiro; Zaldua (Gorosabel, 45 min), Elustondo, Le Normand, Rico; Zubimendi, Merino (Guridi, 64 min), Rafinha (Silva, 63 min); Portu (Isak, 75 min), Januzaj (Ander Martin, 86 min) eta Sorloth.


Summary: Ukrainak baztertu egin du Errusiaren eskea: oraingoz ez du Mariupol entregatuko. Ordu txikietan amaitu da Moskuk Kievi bidalitako ultimatuma: galdegin dio hiritik atera dezala armada, baldin eta bertako zibilak ebakuatu nahi baditu. Turkiak esan du bi aldeak «akordio batetik gertu» daudela gerra eteteko.

«Atzeranzko urratsez betetako dokumentua da, erokeria bat». Ukrainako Gobernuak ez du begi onez ikusi berriki Errusiak helarazitako ultimatuma, eta, argitu dutenez, inolako asmorik ez dute hari baiezkoarekin erantzuteko. Hain zuzen ere, Moskuk Ukrainari eskatu dio Mariupoldik atera ditzala indar armatuak, kanporatu ditzala tropak, eta Errusiaren esku utz dezala hiria, guztiz. Zortzi orrialdeko dokumentu batean bildu du eske hori Errusiak, eta, zehaztu dutenez, hori eginez gero baizik ez dute bermatuko korridore humanitarioen irekiera. Kievek esan du hori «manipulazioan» oinarritutako eskea dela, eta uko egin dio baldintza hori betetzeari; gaurko ordu txikietan amaitu da Moskuk finkaturiko epemuga.

Ukrainako Gobernuko lehen ministrorde Irina Verextxuken esanetan, Moskuk mezu bera bidali die NBE Nazio Batzuen Erakundeari eta Gurutze Gorriaren Nazioarteko Batzordeari. Lehen ministrordearen iritziz, Moskuk lortu nahi du nazioarteko erakundeek Ukrainari presio egitea, Mariupolen gaineko guztizko kontrola lortzeko horrela –Errusiako armadak bi aste baino gehiago daramatza Mariupol setiatzen–. Verextxukek ohartarazpena egin du, baina: «Halakorik ez da gertatuko».

Ikusi gehiago: Errusiak bere helburu nagusietako bat lortu du: Azoveko itsasoaren kontrola

Hala, Kievek beste eske batekin erantzun dio Moskuri. Exijitu du «berehala» ireki daitezela korridore humanitarioak Mariupolen, Zaporizhiarako bidea egiteko, «armak utzi beharra eskatzen duen inolako baldintzarik jarri gabe». Verextxukek gerora jakinarazi du zortzi bide irekitzeko akordioa egin dutela Errusiako armadarekin, baina horietan ez dago Ukraina hegoaldeko hiri hori.

Eta badirudi Errusiako armadak oraindik denbora asko beharko duela Mariupolen kontrola bereganatzeko. Hala aitortu du Denis Puxilin Donetskeko Herri Errepublikako buruak ere; hark, behintzat, ez du uste hain azkar lortuko dutenik: «Bi egunen, hiruren edo astebeteren buruan konponduko dela auzia... Ni ez naiz hain baikorra. Tamalez, ez da horrela izango. Hiri handi bat da».

Kiev hiriburuan, berriz, hango alkate Vitali Klitstxkok iragarri du beste etxeratze agindu bat jarriko dutela indarrean, eta neurri horrek 35 ordu iraungo duela; zehazki, gaurko 19:00etatik etziko 06:00ak arte —Euskal Herriko orduak dira horiek—.

Fronte politikoan, Turkiako Atzerri ministro Mevlut Cavusogluk atzo jakinarazi zuen Ukrainako eta Errusiako gobernuen ordezkariak aurrerapausoak ematen ari direla gerra eteteko negoziazioetan, eta bi aldeak «akordio batetik gertu» daudela Antalyan (Turkia) izaten ari diren elkarrizketetan.

«Noski, ez da erraza ados jartzea gerrak iraun bitartean, zibilak hiltzen dituzten bitartean, baina gustatuko litzaiguke esatea momentum-a irabazita dagoela», esan zuen Cavusogluk elkarrizketez.

Hurriyet egunkariari emandako elkarrizketa batean, berriz, Ibrahim Kalin presidentetzako bozeramaileak xehetasun gehiago eman ditu negoziazioez. Zehazki, azaldu du Mosku eta Kiev sei punturen inguruan ari direla hizketan: Ukrainaren neutraltasunaz, armagabetzeaz eta segurtasun bermeez, «desnazifikazioaz», Ukrainan errusieraren erabilerak dituen oztopoak kentzeaz, Donbassen estatusaz eta Krimearen egoeraz.

Turkiako Gobernuaren arabera, Ukrainaren eta Errusiaren ordezkariek azken bi puntu horietan dituzte zailtasun handienak ados jartzeko. Volodimir Zelenski Ukrainako presidenteak esana du ez duela Donetskeko eta Luhanskeko herri errepubliken independentzia aitortuko, ezta Krimea Errusiaren parte dela ere.

Ukrainako estatuburuaren arabera, gerra eteteko negoziazioek arrakasta izateko modurik egokiena hura Vladimir Putin Errusiako presidentearekin elkartzea da, baina Kremlinek gaur adierazi du oraindik ez dituztela «nahikoa aurrerapauso» eman Antalyako elkarrizketetan.

Biden, Poloniara

Joe Biden Europara joatekoa da datozen egunotan, hango agintariekin biltzeko. Ostegunean NATO Ipar Atlantikoko Itunaren Erakundearen goi bileran parte hartuko du, baita egun horretan eta ostiralean egingo duten Europar Kontseiluan ere. Etxe Zuriak jakinarazi duenez, ostiralean Polonian ere izango da, hango estatuburu Andrzej Dudarekin batzartzeko.

Zehazki, bi agintariek eztabaidatuko dute bi herrialdeak nola ari diren erantzuten Errusiaren Ukrainako inbasioak eragindako «giza eskubideen krisiari», baita «krisi humanitarioari» ere; Ukrainatik atera diren errefuxiatuen erdiak baino gehiago Poloniara joan dira, Nazio Batuen Erakundearen datuen arabera.

Bilera sorta horren aurretik, Washingtonek azaldu du Biden Frantziako presidente Emmanuel Macronekin, Alemaniako kantziler Olaf Scholzekin, Italiako lehen ministro Mario Draghirekin eta Erresuma Batuko gobernuburu Boris Johnsonekin mintzatuko dela, gaur.

Macron eta Sanchez ere Eliseoan biltzekoak dira gaur arratsaldean, horiek ere Ukrainako aferaz aritzeko.


Summary: Gutxienez 130 bidaiari zituen hegazkin bat amildu da Txinan. Oraingoz ez dute zabaldu bidaiarien osasunari buruzko informaziorik. Guangxi Zuhan eskualdean gertatu da istripua.

Hegazkin batek istripua izan du Txina hegoaldean, Guangxi Zuhan eskualdean. Herrialdeko hainbat hedabidek zabaldutako informazioaren arabera, ibilgailua amildu egin da goizaldean, eta 130 bidaiari inguru ziren hegazkinaren barrenean; China Eastern Airlines konpainiarena da.

Oraingoz, ez da jakina hegazkina zergatik amildu den, ezta istripuaren ondorioz inor hil den ere. Larrialdi zerbitzuak lanean dira orain: 600 suhiltzaile inguru bidali dituzte istripua gertatu den tokira.


Summary: Izaskun Igoak irabazi du Donostia Kultura Poesia Lehiaketa. 'Hotza bazkatzen' poema bilduma Balez Zuria argitaletxeak kaleratuko du.

Izaskun Igoaren (Ziga, Nafarroa, 1995) Hotza bazkatzen poema bildumak irabazi du idazle gazteentzako Donostia Kultura V. Poesia Lehiaketa, eta, horrenbestez, 1.000 euroko sari ekonomikoa jasoko du, bai eta Imanol Larrinagaren margolan bat ere. Bestalde, Balea Zuria argitaletxeak kaleratuko du idazlan saritua, eta Igoak bere poemak errezitatuko ditu ekainean, Donostian egingo den Poesia eta Pentsamendua zikloan.

Epaimahaikideen arabera, Hotza bazkatzen lanak kontzientzia eta izatea ditu ardatz. «Gorputzari uko egin gabe», haragoko kezka eta gogoetetan sakontzeko gaitasuna erakusten duela azpimarratu du, «orekari eutsiz eta hunkigarri izanez». Egilearen sen poetikoa nabarmendu dute, eta han-hemenka erreferentziak erabili izana, omenaldi modura.

2020an Igoak aipamen berezia lortu zuen Lurra zango zolaren gainean lanarekin Iruñeko Udalak antolatutako Egile Berrientzako 30. Euskarazko Literatur Lehiaketan. 2019az geroztik, Ttipi Ttapa aldizkarian aritzen da kolaboratzaile gisa.

Poesia zabaldu eta idazle gazteen lanari bultzada emateko bokazioarekin sortu zuten Balea Zuria argitaletxeak eta Donostia Kulturak Donostia Kultura Poesia Lehiaketa. 2018an, Esti Martinez Diaz de Zeriok irabazi zuen saria, Azalberritze bat-ekin. Bigarrena 2019an egin zen, eta Gorka Salcesek eskuratu zuen, Iraganaren izterrak obrarekin; finalista izandako Elena Olaberen Zeldak poema iburua ere kaleratu zuen argitaletxeak. 2020an, Lizar Begoñak lortu zuen, Aro beilegia poema liburuarekin, Donostia Kultura III. Poesia Lehiaketaren saria. Azkenik, 2021eko irabazlea Maialen Berasategi Catalan izan zen, BERRIAren euskara taldeko zuzentzaile eta itzultzailea; Eskuan beti zerbait liburuan bildu zituen hainbat poema.