Summary: EH Bilduk salatu du Tapiak onartu duela, modu pribatuan, ez dagoela proiekturik Corrugados irekitzeko. Nagore Alkorta alkateari babesa emateko ekitaldi bat antolatu dute Azpeitian, larunbatean, 12:00etan. Arantxa Tapiak dio aukera badela oraindik Corrugados irekitzeko.

EH Bilduko parlamentari Iker Casanovak salaketa gogorrak egin ditu gaur Arantxa Tapiaren aurka, Corrugados auzia dela eta. Casanovak esan du Eusko Jaurlaritzako Ekonomiaren Garapeneko sailburuak onartu egin duela Nagore Alkorta Azpeitiko alkatearen aurrean ez dagoela proiektu errealik, «literalki». «Ez dago proiektu industrialik Corrugados irekitzeko». Horiek izan ei dira Tapiaren hitzak, EH Bilduren legebiltzarkidearen arabera. «Errespetu arau guztiak hautsi ditu Tapiak, ez bakarrik erakundeen artean», esan du, eta sailburuari «ausardia» eskatu dio modu pribatuan esan omen duena «jendearen aurrean esateko».

Horiek horrela, EH Bilduk tramiteak abiatu ditu Jaurlaritzak eta Gipuzkoako Foru Aldundiak erakuts ditzaten Corrugadosen plan industrial bat dagoela frogatuko luketen agiriak.«Jaurlaritzak enpresa bideratu du urratsak egiten joateko, jakinda errealitatearekin egingo zuela topo», esplikatu du Casanovak; «EH Bilduri proiektua oztopatzea egotzi ahal izateko» egin ei du hori EAJk. EH Bilduko parlamentariak esan du «gaur bertan» atera ditzakeela gobernuak Corrugadosi buruzko agiriak, eta ez badu hala egiten «kea saltzen ari dela» ulertuko dutela herritarrek. Casanovak zalantzarako tarterik uzten ez duen esaldi bat utzi du: «Ez dago plan industrialik, ezta udal hirigintza arauekin egokitzeko legezko modurik ere».

Babes ekitaldia, larunbatean

Corrugados irekitzeko proiektua dela eta ez dela azken egunetan izan den xextra politikoaren ondoren, Azpeitiko hainbat herritarrek Alkorta alkateari babesa emateko ekitaldi bat antolatu dute larunbaterako, 12:00etan, herriko plazan. Sare sozialetan jakinarazi dutenez, eguerdian izango da ekitaldi hori, eta Eutsi Nagore, asko gara leloa izango du. «Une zail hauetan gure babesa eta elkartasuna adierazi nahi dizkiogu Azpeitiko Udalari. Bereziki, Nagore Alkorta alkateari. Corrugados auzian gure alkatea gardentasunez eta profesionaltasun handiz aritu dela defendatu nahi dugu», esan du ekitaldia antolatu duen herritar taldeak. Haien hitzetan, asko dira alkatearekin bat egiten dutenak, eta babes hori kalean erakusteko unea delakoan deitu dute ekitaldira.

«Corrugados auzia eztabaida politiko eta mediatikoaren erdian kokatu da azken hilabeteetan. Hitz egin dute politikariek, hitz egin dute kazetariek, eta hitz egin dute enpresarien patronalek. Uste dugu herritarroi ere badagokigula hitza hartzea», azaldu dute bideoan. Euren jarrera agertu nahi izan dutela azaldu dute. Izenik aipatu gabe, adierazi dute «asaldatuta» daudela «ardura handiko politikariek herriaz, udalaz eta, bereziki, Nagore Alkorta alkateaz esandakoekin». Haien hitzetan, alkateak informazioa eman du, zalantzak argitzen saiatu da, eta aurpegia eman du «une oro». Gainera, gaia ezagutzen duela eta koherentziaz jokatu duela azaldu dute larunbateko ekitaldira deitu dutenek.

«Kez eginiko gazteluak saltzen dabiltzanei», berriz, mezu bat eman nahi izan diete: «Denak ez du balio. Gezurra eta manipulazioa jarrera itsusiak dira, politikan eta bizitzan», esan dute. Giroa nahastea, gezurrak esatea eta ilusio faltsuak ematea leporatu die herritar talde horrek Corrugados irekitzeko proiektua bazegoela esan dutenei. Adierazi dute, baina, auzia gertutik aztertu dutela eta argi dutela «errealitatea ez datorrela bat komunikabide handiek eta arduradun politikoek» kontatu dutenarekin. Horregatik, herria eta alkatea «bakean uzteko» eskatu dute.

Corrugados enpresa berriro irekitzeko proiektua egon da zurrunbiloaren erdian. Cristian Lay taldeak uko egin dio azkenean Azpeitia erdian dagoen lantegia irekitzeari, eta Eusko Jaurlaritzak eta Gipuzkoako Aldundiak Alkortari leporatu diote hori. Arantxa Tapia sailburuak «aberats berri baten modura» jokatzea egotzi dio Nagore Alkorta alkateari, enplegua ez hobesteagatik. Enpresak ere jakinarazi du bidali zuela informazioa udalera, eta adierazi du udalarekin aurrez aurreko bi batzar egin zituela gutxienez, eta zenbait idatzi bidali zizkiola, horien artean «lantegia zortzi hilabeteko epean irekitzeko aukera» jasotzen zuen bat.

Azpeitiko Udalak, baina, lantegia berriro irekitzeko proiektua ez dutela inoiz jaso azaldu du behin eta berriz, eta EH Bildu higatzeko kanpaina bat egitea egotzi diote Jaurlaritzari. Alkortak atzo gutun bat zabaldu zuen sare sozialetan, eta, eskutitz horretan, «gehien maite dituenengatik» zin egiten du Azpeitiko Udalak ez duela «Corrugados irekitzeko proiektu ekonomikorik, ez dagoela jarduera hori abiarazteko administrazio prozedurarik martxan». Adierazi du hori esateak ez diola bere loari ordurik kentzen: «Beste batzuk, publikoki, proiektua badagoela esaten entzuten ditudanean, pentsatzen dut ea horiek lorik egiten ote duten».

Tapia: «Enpresaren borondatea hor dago oraindik»

Arantxa Tapiak berriro esan du Corrugadosen proiektua egiteko aukera badela oraindik, Azpeitian. Atzo Herri Irratian eta gaur Radio Euskadin helarazi du ideia bera: «Enpresaren borondatea hor dago oraindik; Jaurlaritzaren eta aldundiaren borondatea ere hor dago. Udalak nahi badu, gu prest gaude». Tapiak ez du aztertu nahi izan Azpeitiko Udalaren erabakiak oinarririk duen edo ez duen. «Hau ezin da izan erakundeen eta alderdien arteko eztabaida bat», esan du, aste hasierako salaketa gogorrak atzean utzi nahian. Errepikatu du CL taldeak ez duela itxitzat jo proiektua, atzo enpresaburuak ETBn eginiko adierazpenei erreparatuz, eta oraindik «posible» dela Corrugados zabaltzea.

Ezerezean geratu den beste proiektu garrantzitsu bati buruzko galdera bat ere erantzun behar izan du Tapiak, irratian. Iberdrolak eta Ingeteamek bultzatutako AEBetako Cummins ez etortzea «pena» dela esan du sailburuak, eta erantsi du konpainia horrek itzuli behar ez diren laguntza publikoak lehenetsi dituela eta horregatik joan dela Guadalajarara (Espainia).


Summary: Kultur jarduerak egiteko neurriak arinduko dituzte Nafarroan. Edukierarekin eta ordutegiekin lotutako neurriak dira, eta gaur sartuko dira indarrean.

Nafarroako Gobernuko osasun agintariek bilera bat egin dute kultur sektoreko eragileekin, eta hainbat neurri samurtzea erabaki dute: gehienez erabiltzen ahalko den edukiera handiagoa izanen da bihartik, eta ordubete atzeratuko da itxiera ordua: 23:00ak arte izaten ahalko dira zabalik. Neurriak gaur ezarri dira, eta ekainaren 3ra arte izanen dira indarrean, printzipioz.

Zehazki, foru gobernuak ohar batean adierazi duenez, zinemetako, antzokietako, auditoriumetako eta antzekoetako jardueren gehienezko edukiera %60ekoa izanen da; gehienez 300 pertsona egongo dira barruan. Orain arte, gobernuak %50ean zuen ezarria edukieraren muga, eta 200 pertsona elkar zitezkeen gehienez. Aire zabalean egindako jarduerei dagokienez, gobernuak 400dik 600ra handitu du baimendutako edukiera.

Ordutegiak ere zabaldu eginen dira. Izan ere, gobernuak atzo iragarri zuen ordubete atzeratuko zuela ostalaritza lokalen barrena ixteko ordua, 22:00etatik 23:00etara, alegia. Hain zuzen ere, urrats bera egin dute kultur jarduerei dagokienez ere; gune horiek 23:00etan ixtea ere erabaki dute.

Santos Indurain Osasun kontseilariak nabarmendu du kulturak udan garrantzi berezia izango duela, eta, arloa arautzeko irizpideak argituta, bidea eman nahi dute jarduera horiek sustatzeko. Foru arau batean zehaztu zituzten horiek guztiak, atzo.


Summary: Urkulluren ustez, «azken 40 urteetako justifikatuenak» lirateke preso independentisten indultuak. Zelaari Kataluniarekiko «haustura saihesteko» modua iruditzen zaizkio indultuak, eta adierazi du Gorenaren ebazpena ez dela loteslea

Espainiako Auzitegi Gorenak Kataluniako preso independentsiten indultuaren kontrako ebazpena kaleratu izanak eta Espainiako Gobernutik indultua eskaintzeko norabidean egindako adierazpenek eztabaida politikoaren erdigunean jarri dute gaia. Iñigo Urkullu Eusko Jaurlaritzako lehendakariak izan ditu hizpide gaur, Eusko Legebiltzarrera iristean kazetarien aurrean eginiko adierazpenetan. Urkulluren arabera, Espainiako Gobernuak indultuak ematea erabakiko balu, «azken 40 urteetako justifikatuenak» lirateke. «Espainiako gobernu ezberdinek azken 40 urteetan sinatutako indultu guztien artean, justifikatuenen zerrendan egongo lirateke hauek, elkarrizketa politikoan oinarritutako etorkizuneko bizikidetza dutelako helburu». Urkulluk nabarmendu du, era berean, indultuak eman edo ez Pedro Sanchezen gobernuari dagokion erabaki politiko bat dela, eta ez dela auzitegi baten erabakia.

Iragan hurbilean «politika egiteko modu bat» izan zenak, «155. artikulua aplikatu eta haren aplikazioa sustatu zutenen» politika egiteko moduak, «porrot» egin duela esan du Urkulluk, eta uste du indultuak emateak politika horren «porrota» aitortuko lukeeela.

Espainiako Gobernutik, bestalde, iritsi eta iritsi ari dira indultuaren aldeko mezuak. Isabel Zelaa Hezkuntza ministroaren hitzetan, «bizikidetza» hobetzeko baliagarria litzateke, eta «haustura saihesteko» eta «Katalunia esparrukonstituzionalaren barruan sartzeko ahalegin» gisa definitu du. Nabarmendu du Gorenaren ebazpena ez dela loteslea, baina zehaztu du oraindik indultuen gaia ez dagoela Ministro Kontseiluaren mahai gainean. Espaniako Gobernuaren eta Pedro Sanchezen asmoa, baina, «oso argia» dela gehitu du: «Bizikidetzaren bidean aurrepausoak ematea, eta, ondorioz, Katalunia ahalik eta modu naturalenean konstituzioaren barnean kokatzea, beti izan den bezala».

Kataluniako Parlamentuko oposizioburu eta Espainiako Osasun ministro ohiak ere indultuen aldeko jarrera erakutsi du. «Elkar uletzea» lagunduko duten neurri guztiak «positibotzat» jo ditu. «Konfiantza osoa dut Ministroen Kontseiluak eta gobernuko presidenteak hartuko duten erabakian. Eta erabaki hori, nire ustez, ezin da hartu koiuntura politikoaren edo inkesten arabera, konbikzioen arabera baizik».


Summary: Macronek aitortu egin du Frantziak Ruandako genozidioan izandako «erantzukizuna». Paris «erregimen genozida baten alboan» egon zela onartu du Frantziako presidenteak, baina ez du barkamenik eskatu.

Ruandako hiriburuko genozidioaren oroitarrian, Emmanuel Macron Frantziako presidenteak beste pauso bat eman du bere herrialdearen rola onartzean. Agintariak aitortu egin du Frantziak «erantzukizuna» duela Afrikako herrialde horretako genozidioan, baina, karguan haren aurretik aritutakoek egin bezala, ez du barkamenik eskatu: «Frantziak aitortzen du ruandarrei eragin dien sufrimendua. Ez da konplize izan, baina denbora luzeegiz lehenetsi du isiltasuna egiaren azterketari buruzko auzian».

Macronek Ruandarako bisita ofizial batean egin ditu adierazpenok, 150 bat lagunen aurrean; Frantziako Gobernuak bi herrialdeen arteko «harremanen normalizazioaren azken etapatzat» aurkeztu du hitzaldi hori, eta baliteke esaldi horiek erabaki diplomatiko batzuen atarikoa izatea. Horretarako, agintariak aitortu egin du Frantziak «rol bat, historia bat eta erantzukizun politiko bat» dituela Ruandan, «ehunka mila biktima abandonatu» zituztelako. 1994an, ehun eguneko epean, 800.000 eta milioi bat zibil artean hil zituzten.

Macronen aurretik, soilik Nicolas Sarkozy joan zen Afrikako herrialdera genozidioaz aritzera, 2010ean, baina ez zuen lortu bi estatuen arteko harremana normalizatzea, hura Macron baino atzerago geratu baitzen Frantziaren arduraz aritzean; zehazki, Sarkozyk adierazi zuen bere herrialdeko agintariek «hutsegite larriak» izan zituztela, eta 1994an «itsutasun mota bat» izan zutela.

Urte hartako apirilaren 7an, muturreko hutuek tutsien eta hutu moderatuen aurkako genozidioa hasi zuten, eta, ehun eguneko epean, 800.000 eta milioi bat zibil artean hil zituzten. Horrez gain, ehunka mila laguni bizi osorako ondorio fisiko eta psikologikoak eragin zizkieten; milaka emakume bortxatu zituzten; ehunka mila haur umezurtz geratu ziren; eta beste hainbestek ihes egin behar izan zuten.

Genozidioak ondorio lazgarriak izan zituen Ruandan: gizartearen kohesioa eta eraikuntza erabat suntsitu zituen, eta hautsi egin zuen ruandarren batasuna eta elkarrekiko konfiantza. Gertakari horren 25. urteurrenaren harira emandako elkarrizketan, Guillaume Ancel Frantziako armadako kide ohiak BERRIAri adierazi zion «sinetsita» dagoela bere belaunaldiak «eragotzi behar zuen genozidio bat izan» zela: «Kontrakoa egin genuen: genozidioa egiten ari zirenei armak eman genizkien, genozidioaren aurretik eta genozidioaren ondoren. Erabakitzaile politikoak guztiz nahastu ziren».

Ondorio horretara heldu da Parisek agintaldi honetan eskaturiko txostena ere. Vincent Duclert historialariak koordinatu du, eta iragan martxoan atera zuten argitara; bertan diote 1994ko Frantziako presidente François Mitterrand eta haren ingurukoak «itsututa» egon zirela Ruandako Gobernuak hartu zituen erabakien aurrean; hala, Frantziak «ardura pisutsu eta lehergarriak» dituela ondorioztatu zuten.

Txosten horren aurrean, Paul Kagame Ruandako presidenteak adierazi zuen «oinarri sendoak finkatu» zituela bi herrialdeen arteko harremana hobea izateko; esan zuen garai horretan bi estatuek «normalizaziorako lanaren %85-90 artean» egin zutela azaldu zuen.

Aljeriarekin egin bezala

Macronek Frantziaren iragan kolonialari heldu dio bere agintaldia hasi zuenetik, eta, batez ere, Ruandari eta Aljeriari begira egindako lanek izan dute oihartzunik handiena; 2017an, Martxan! mugimenduaren presidentegai zenean eta hauteskundeetarako hiru hilabete falta zirela, Macronek hara egindako bidaia batean adierazi zuen «kolonialismoa gizateriaren kontrako krimen bat» dela.

Baina, Frantziaren erantzukizuna eta hilketa batzuen aitortza onartzeaz gain, agintariak ez du herritar askok exijiturikoa egin: barkamena eskatzea. Eliseotik, aurten ere errealitate hori oroitarazteaz arduratu dira, eta, hortaz, gaur Ruandan emandako hitzaldia ez da Macronek harturiko eta zehazturiko bidetik batere atera.

Esaldi hau adieraztean egon da Afrikako herrialdeari barkamena eskatzetik hurbilen: «Soilik gaua zeharkatu dutenek ahalko dute, agian, barkamena eman, gu barkatzearen dohaina helarazi, biharamun berriak elkarrekin eraikitzeko». Kagamek, halere, aitortu du Frantziako presidentearen hitzaldia «indartsua» izan dela, eta bere hitzek «barkamena baino balio handiagoa» izan dutela, «egia» esan duelako: «Arriskutsua da, baina justua delako egiten dugu».


Summary: Kairon biltzea adostu dute Hamasek eta Tel Avivek. Datorren astearen hasieran ekingo diote negoziazio saioari. Su-etenaren etorkizuna eta Gaza berreraikitzeko lanak izango dituzte hizpide. NBEk uste du Israelek azken egunetan eginiko erasoak «gerra krimentzat» jo daitezkeela.

Egiptoren bitartekaritza lanak eman ditu fruituak, eta Israelgo Gobernuak eta Hamasek Kairon biltzea adostu dute, aurreko astean sinatutako su-etena egonkortzeko asmoz. Lehen bilera «datorren astearen hasieran» egingo dute, Israelgo Atzerri ministro Gabi Ashkenaziren esanetan, eta, besteak beste, Gaza berreraikitzeko lanak ere izango dituzte hizpide. Ashkenazi berak zuzenduko du Tel Aviven ordezkaritza. Hamasena, berriz, mugimenduaren buru politiko Ismail Haniyehk.

Oraindik ez dago argi bi buruzagiak aurrez aurre elkartuko ote diren edo banan-banan elkartuko diren bitartekari lanetan ari direnekin, Egiptoko, Jordaniako eta NBE Nazio Batuen Erakundeko ordezkariekin. Halere, Israelgo hainbat hedabideren arabera, azken hori, «elkarrizketa ez zuzenena», izango da formatua.

Gaza berreraikitzeko diru laguntzak izan daitezke bileran tratatuko diren gaietako bat. Izan ere, Israelek, EB Europako Batasunak eta AEBek egin bezala, laguntzak Hamasen eskuetatik pasatu gabe iritsi beharra nabarmendu du. Erakunde hartako bozeramaile Abu Marzuken esanetan, ordea, hori ez da arazo izango: «Hamasek ez du inolako eragozpenik mugimenduaren esku hartzerik gabe nazioarteko erakundeek eta herrialdeek eginiko dohaintzak baimentzeko».

Eraso «neurrigabeak»

Egiptoren lanak bi aldeen arteko su-eten bat adostea bideratu zuen aurreko astean, Gazako herritarren aurkako 11 eguneko bonbardaketen ostean. Ordura arte, Israelek eginiko bonbardaketek gutxienez 253 palestinar hil zituzten Gazan, besteak beste, 67 haur. Horrez gain, 74.000 lagun inguruk beren etxetik ihes egin dute. NBEren Giza Eskubideen goi mandatari Michelle Bacheleten esanetan, «gerra krimentzat» har daitezkeen erasoak dira horiek, «indiskriminatuak eta neurrigabeak» izan direla frogatzen bada: «Ezbaian jartzen dute Israelek nazioarteko legediaren oinarrian dauden proportzionaltasun neurriak betetzen ote dituen». Besteak beste, Bacheletek salatu du ez dela frogatu bonbek suntsitutako ehunka eraikinak «helburu militarrekin» erabiltzen zirenik. Azpiegitura horien artean, ikastetxeak, osasun zentroak eta ospitaleak daude.

Hitz horiei erantzunez, Israelgo Gobernuak NBEri eskatu dio Hamasen ekintzak «gaitzesteko», argudiatuta kontrakoak zilegitasuna ematen diela «errugabeak ezkutu gisa erabiltzeko»: «Heriotza goratzen duen erakunde terrorista baten eta bizia aintzat hartzen duen demokrazia baten artean aukeratu behar da». Bacheletek ihardetsi du Hamasen erasoak ere «nazioarteko legediaren aurkakoak» direla, baina gehitu alde baten ekintzek ez dutela bestea «bere betebeharretatik aske uzten». Are gehiago, NBEren Giza Eskubideen goi mandatariak gogorarazi du palestinarrek ez dutela inolako babesik, eta Israelek Burdinezko kupula erabiltzen duela. Defentsa sistema horri esker, Al-Qassam brigadak —Hamasen adar armatua— eta Jihad Islamikoak jaurtitako suzirien %90 ez ziren beren helburura iritsi. Hala, bi talde horien erasoek hamabi lagun hil dituzte Israelgo lurretan.

NBEren Palestinarako kontalari Michael Lynkek ere azaldu du Gazako herritarren egoera «etsigarria» dela, Israelek eragindako «zigor kolektiboaren» aurrean. Ez da hor geratu, ordea, eta Jerusalem ekialdeko Xeikh Jarrah auzoko etxegabetzeak ere salatu ditu, «legez kanpoko kokaleku gehiago ezartzea helburu dutenak». Hala, Israelek Gazan eta Zisjordanian eginiko azken ekintzak Nazioarteko Zigor Auzitegian ikertu beharra nabarmendu du. Harekin bat egin du Bacheletek ere: «Arazoak oinarritik heldu eta okupazioari amaiera emango dion bake prozesu inklusibo bat behar da».

Etxe Zuriaren ustez, baina, bi estaturen ezarpena helburu lukeen bake prozesua ez da lehentasuna. Anthony Blinken AEBetako Estatu idazkaria Egiptoko eta Jordaniako estatuburuekin bildu da egunotan, eta, bake elkarrizketak «berehala» hastearen garrantzia azpimarratu dioten arren, indarrak Gaza berreraikitzeko prozesuan jartzearen aldeko hitzak egin ditu hark: «Palestinarrei esperantza emateko eta aukera berriak sortzeko».


Summary: Euskarazko 300 ordu Euskaltelen plataforma berean. EITBk eta Euskaltelek Euskalteka plataforma sortu dute. EITBko euskarazko eduki ugari topatu ahalko dituzte bertan Euskaltelen bezeroek.

Euskaltelek eta EITBk Euskalteka aurkeztu dute, euskarazko ikus-entzunezkoen plataforma berria. Euskaraz sortutako edukiei eskuragarritasun eta irismen handiagoa ematea da Euskaltelen integratutako zerbitzu berri horren helburu nagusia. Abiapuntu gisa, EITBren saiorik arrakastatsuenen 300 orduko programazio eskaintza bilduko du.

Zerbitzu berriaren aurkezpena gaur goizean egin dute, EITBren Bilboko egoitzan. Bertan parte hartu dute Bingen Zupiria Eusko Jaurlaritzako Kultura eta Hizkuntza Politikako sailburuak, Xabier Iturbe Euskalteleko presidenteak, Isabel Octavio EITBko Estrategia eta Komunikazio zuzendariak, Mikel Agirre EITBko Esplotazio eta Ingeniaritzako eta Net-eko zuzendariak eta Koldo Unanue Euskalteleko Marketin zuzendariak.

Bingen Zupiria Eusko Jaurlaritzako Kultura eta Hizkuntza Politikako sailburuak egitasmoa goraipatu du. Honela adierazi du: «Euskarak urrats erraldoiak egin ditu 1982an Euskaren Legea onartua izan zenetik, eta EITBko lehen hedabideak martxan jartzen hasi zirenetik gaur arte. Ibilbide oparo horretan, mundu analogikotik digitalerako iraultza ere erabatekoa izan da, eta erabakigarria, besteak beste, ikus-entzunezko kulturgintzaren zabalkunderako. Entzule, ikusle eta erabiltzaileen kontsumo ohiturak errotik aldatu dira eta aldatzen ari dira, pandemia garai honetan bertan ere ikusi ahal izan dugunez. Horregatik, ongietorria ematen diogu eta txalotzen dugu EITBren eta Euskaltelen arteko lankidetza estrategiko hau, euskara ezagutzera eman eta erabilera sustatzen Eusko Jaurlaritzaren helburuarekin bete-betean lerrokatzen delako».

Xabier Iturbe Euskalteleko presidentea, bestalde, harro agertu da euskarazko ekoizpenekin soilik osatutako lehen bideotekarekin: «Plataforma aitzindari bat da, Euskadiko kultur panoraman mugarri». Euskatelen lanak mamitzen duen guztiaren laburpena da Euskalteka, Iturberen arabera: «Gizartearekiko konpromisoa, euskara, kultura, teknologia, berrikuntza eta bezeroarekiko gertutasuna».

Mikel Agirre EITBko Esplotazio eta Ingeniaritzako eta Net-eko zuzendariak, berriz, urte luzez EITBk eta Euskaltelek jorratu izan duten aliantzaren garrantzia nabarmendu du. Agirreren arabera, euskaraz sortutako edukiei eskuragarritasun eta irismen handiagoa emateko aukera paregabea da Euskalteka. «300 orduko eskaintza dago jada martxan, euskarazkoa eta lehiakorra, nahieran kontsumitu ahal izango dena. Bere kanaletako edukiei zabalpen handiagoa emateko eta ikus-entzunezkoen kontsumo berrietara egokitzeko EITBren estrategiari erantzuten dio ekimen honek», azaldu du.

Euskaltel telebistaren Replayteka zerbitzuaren barruan dago Euskalteka. Nahieran kontsumitzeko edukien katalogo batek osatzen du zerbitzua, eta Euskaltel telebistako harpidedunek doan eskura dezakete.

EITBrekin egindako akordioari esker, Euskaltekako gordailuan ikusgai izango dira ETB1, ETB3 eta Eitb.eus-eko saio nagusiak. Hainbat generotakoak dira: Go!azen telesaila, Herri Txiki, Infernu Handi eta Barre Librea programak, Baserria reality-a... Gainera, Hondar ahoak, Ihesaldia, Altsasu eta Alardea telesailak ere bertan aurkitu ahal izango ditu Euskalteleko erabiltzaileak.

Halaber, lehen fase honetan, haurrentzako 3 Ene Kantak programaren hainbat atal daude. Baita musika saio hauek ere: Bidegurutzean, Gaztea B Aldea egitasmoaren emanaldiak, Gaztea 30, 30, 30 eta Gure Doinuak. Proposamen horietan guztietan, egun-eguneko euskal musikak protagonismo handia du.

Euskaltekako edukiak ikusteko, erabiltzaileak Euskaltel telebistako Replayteka atalera jotzea baino ez du, eta bertako azalen ageri diren programen artean aukeratu. Bezeroaren ordutegiei egokituta ikus-entzunezko eduki gehiago eskaintzen dituen zerbitzua da Replayteka; hala, telesailak, pelikulak, dokumentalak, kontzertuak nahi duenean ikusteko aukera ematen dio ikus-entzuleari. Gainera, bideo bat balitz bezala ikus daitezke, emanaldia geldituz eta aurrera edo atzera eramanaz.

Euskaltelen eta EITBren arteko aliantzatik sortutako euskarazko ikus-entzunezko edukien erakusleiho berriak euskarazko produkzioak dituzten beste ekoiztetxe eta kanal batzuetara zabaltzeko asmoa du, eskaintza aberasteko eta osatzeko. Hala, Euskalteka euskarazko ikus-entzunezko kulturaren bilgune bihurtu nahi dute, eta plataforma zabalik dago euskarazko eduki gehiago bertan sartzeko, etorkizunean ikus-entzunezko sektorean erreferentziazko bideoteka bihurtu dadin.

Euskaltekak ez du inolako harremanik joan den astean EITBko zuzendari nagusi Andoni Aldekoak Eusko Legebiltzarrean iragarri zuen streaming plataforma berriarekin (gaztelaniazko zein euskarazko edukiak izango ditu). Hori 2022. urtean iritsiko da.


Summary: Zabaldu dute Martin Ugalderi buruzko erakusketa Hondarribian. Arma Plaza fundazioko bulegoan egongo da ikusgai uztailaren 4ra arte. Erakusketaren bidez, Martin Ugalderen beraren eta hark egindako lanen transmisioa bermatu nahi dute.

Politikaria, kazetaria, idazlea, euskaltzalea... Hainbat alde zituen Martin Ugaldek, eta, haren jaiotzaren mendeurrenaren harira, guztiak ezagutzeko aukera egongo da Hondarribian (Gipuzkoa) ireki berri duten erakusketan. Haren berri eman dute aurkezpen ekitaldian Txomin Sagarzazu Hondarribiko alkateak, Joanmari Larrarte Martin Ugalde kultur parkeko ordezkariak eta Martin Ugalderen alaba Itxaso Ugaldek eta seme Unai Ugaldek. Besteak beste, Eusko Jaurlaritza, Andoaingo eta Hondarribiko udalak, Gipuzkoako Foru Aldundia, BERRIA eta Jakin daude proiektuaren atzean. Uztailaren 4ra arte egongo da zabalik erakusketa, Hondarribiko Arma Plaza fundazioko bulegoan, eta Martin Ugalde pertsonaren eta haren lanaren transmisioa bultzatu nahi dute erakusketaren bidez. Haren jaiotzatik mendea aurten beteko dela eta, beste hainbat egitasmo ere antolatu dituzte.

Martin Ugalderi buruzko erakusketa ez da zerotik sortua izan; Larrartek azaldu duenez, 1997an Andoainen (Gipuzkoa) egindako erakusketa batean oinarritutakoa da. Bertan, Ugaldek izandako askotariko jarduerak jaso nahi izan dituzte: «Haren biografia, kazetari izaera, idazle izaera, euskaltzale izaera eta izaera politikoa biltzen da». Gainera, Ugalderi buruz Euskal Herriko zenbait ikerlarik eta idazlek esandakoak ere bertan daude, baita Ugaldek berak esanak ere: «Garrantzi handia eman zaio hark han eta hemen esandako hitz edo esaldi batzuk biltzeari, iruditzen zaigulako horrek berak erakusten duela ondoen Martin [Ugalde] zein izan zen». Larrartek esan duenez, Ugalderen «kezka handienetako bat» transmisioa izan zen, eta hori da eurek ere erakusketaren bidez lortu nahi dutena: «Gure asmoa da tradizio horri segida ematea; Ugaldek momentu batean egin zuen horrekin guk ere jarrai dezagun, eta egin dezagun gauza bera haren pertsonarekin eta haren lanarekin».

Erakusketa aretoan hainbat panel jarri dituzte ikusgai. Horietan, Martin Ugalderen biografia ageri da, baita haren alderdi desberdinen —kazetaria, idazlea, euskaltzalea eta politikaria— inguruko azalpenak ere. Martin Ugalde kultur parkeari buruzko nondik norakoak ere bertan daude. Horretaz gainera, Martin Ugaldek idatzitakoaren «lagin bat» ere jarri dute eskura, Larrartek jakinarazi duenez, haren lana zabalagoa bada ere: «Gaur egun identifikatuta dauzkagun lanen artean, Martinek [Ugaldek] 47 liburu utzi zituen idatzita, 50 liburu zati, eta beste 1.500 artikulutik gora». Jakin ari da horiek digitalizatzeko lanean, eta espero dute urte amaierarako digitalizatuta eta eskura egotea. EiTBk Ugalderi egindako elkarrizketa bat ere utzi diete, erakusketan ikusgai egon dadin. Erakusketa Hondarribian egongo da uztailaren 4ra arte, eta urrian Andoainera eramango dute. Hilabetean Bastero kulturgunean egongo da ikusgai, eta, gero, Martin Ugalde kultur parkean jarriko dute behin betiko. Gainera, udan Donostian ikusteko aukera ere egon litekeela esan du Larrartek.

«Arrasto handia»

Ugaldek Hondarribian utzi zuen arrastoa «handia eta era askotakoa» izan zela azpimarratu du Hondarribiko alkate Txomin Sagarzazuk. Ugaldek herriarekiko izandako lotura nabarmendu du, hil aurreko azken 30 bat urtean bertan bizi izan baitzen. Erakusketa Ugalderen «alde asko» ezagutzeko baliagarria iruditzen zaio, eta hori askoren arteko «elkarlanaren bidez» egin izana goretsi du. Unai Ugaldek eskerrak eman dizkie erakunde guztiei «egindako esfortzuagatik», eta egitasmo guztiagatik «hunkituta» daudela esan du.


Summary: Nafarroako Gobernuak «itunpeko eskolen segregazioa onartzen» duela salatu du Steilasek. Egoera sozioekonomiko txarrean diren ikasleen %90 sare publikoak hartzen dituela azaldu du sindikatuak, "Eskola segregazioa itundua dago" txostenean

Hego Euskal Herria da itunpeko eskola gehien biltzen dituen Europako eskualdeetako bat: 2018-2019 ikasturtean, Arabako, Bizkaiko eta Gipuzkoako ikasleen %48,4 eta Nafarroakoen %33,7 zeuden itunpeko sareko ikastetxeetan izena emanda. Europan, berriz, batez bestekoa %19koa da. Steilas sindikatuak eman ditu datuok, Eskola segregazioa itundua dago. Nafarroako hezkuntza sistemaren lotsa izeneko txostenaren aurkezpenean.

Gainera, sindikatuko ordezkari Raul Lopezek eta Arantxa Ruiz Bidaurretak salatu dute itunpeko sarearen pisua gero eta handiagoa dela Nafarroako hezkuntza sisteman: «Nafarroa bigarren postu lotsagarrian dago ikastetxe pribatu-itunduetan ikasleen ehuneko handiena duten estatuko erkidegoen artean, ikasleen % 35,2 sare horretan matrikulatuta baitzeuden 2019/2020 ikasturtean, aurrean Euskal Autonomia Erkidegoa baino ez zuela. Hortaz, Hego Euskal Herria itunpeko ikastetxe pribatuetan lehena da. Gainera, pribatu itunduak ikasgelen kopurua handitzen jarraitzen du gure erkidegoan; izan ere, bi urte eskasean 24 hezkuntza-unitate itundu gehiago izatera igaro da Nafarroa: 2017-2018 ikasturtean 1.559 ziren, 2019-2020 ikasturtean 1.583».

Steilasko kideek kezka agertu dute, sare publikoak «egoera sozioekonomiko txarrean eta bazterketa egoeran diren ikasle gehienak hartzen dituelako», eta horrek «ikasleen segregazioa» eragiten duelako: «Atzerriko jatorriko ikasleen ia % 85 hartzen du publikoak; itunpeko sareak, aldiz, ikasleen % 15 baino ez du matrikulatzen eta, beraz, ez da betetzen 2/2006 Lege Organikoak xedatutakoa, funts publikoekin finantzatutako ikastetxeetan segregazioa saihesteko neurriak ezartzea. Horrela, Nafarroak, aspaldi Estatu osoko bigarren autonomia erkidego segregatzaile eta segregatua izanik, onartzen du ikastetxe batzuk egotea, non biltzen baitira egoera sozioekonomiko txarrean dauden ikasleen % 90; beste batzuetan, ordea, % 10 baino ez dira. Nafarroako Gobernuak eusten die ikastetxe horiei guztiei». Ikastetxe publikoetan izena emanda daude premia handiak dituzten ikasleen %85 ere.

Bi hezkuntza sare bereizi izatea kritikatu dute Lopezek eta Ruizek: «Eliza katolikoaren mesede tratuan du oinarria bereizketa horrek; diktadura garaian areagotu zen eta 1985. urtean PSOEk bermea eman zion, LODE legearen bidez». Urte hartan, «Ikastetxea aukeratzeko askatasuna» kontzeptua sortu zela azaldu dute sindikatuko kideek, baina askatasun hori «faltsua» dela gaineratu dute: «Familia askori ukatu egiten zaie ikastetxe itunduetarako sarbidea, argudio xenofobo edota erlijiosoen bidez».

Bestalde, ikastetxe horiek kobratzen dituzten kuotak «legez kanpokoak» direla azaldu dute: «Ez dira agertzen administrazioak ikuskatzen dituen kontabilitateetan. Gainera, zerga-salbuespenak eta kenkariak dituzte: BEZa, ondare-eskualdaketen eta egintza juridiko dokumentatuen gaineko zerga, lurraren kontribuzioa eta ekonomia-jardueren gaineko zerga, beste lurralde batzuetan zerga gutxi ordaintzearen ohiko deslokalizazioa ahaztu gabe».

Sindikatuaren esanetan, gainera, segregazioa ez da «ardatz publiko-pribatura mugatzen», eta hizkuntza ereduei eta sexuen arteko banaketari ere eragiten die. Honako bazterketa motak nabarmendu dituzte: «A/G eta D hizkuntza-ereduen artean bertako eta atzerriko jatorriko ikasleen banaketa desorekatua (euskarak jasandako bazterketa historikoagatik eta diskriminazio hori mantentzen duten elementuengatik), segregazio sexu-generikoa, ikasleen segregazioa Lehen Hezkuntzatik DBHra igarotzean duten ingeles mailagatik, eta Nafarroako ingurune txiroetan gertatzen den biztanleriaren banaketa irregularra».

Arazo horri aurre egite aldera, «adabakiak eta neurri mengelak alboratzeko» galdegin dio Steilasek Nafarroako Gobernuari: «Eskola publikoaren aldeko politikak bakarrik ahalbidetuko du segregazioaren gaitza gainditzea. Horretarako, funts publikoekin sostengatutako ikastetxeak publifikatu behar dira, ikastetxe segregatzailei dirulaguntzak kendu behar zaizkie, hizkuntza-apartheida desagerrarazi behar da eta Hezkuntza Publikoan gutxienez BPGren % 6 inbertitu behar da».


Summary: Ernaik aldarrikatu du Poliziaren indarkeria salatzea ez dela gorroto delitua. Gorroto delitua kolektibo zaurgarriak babesteko tresna juridiko bat dela azaldu du, eta Ertzaintza ez dela «inolaz ere» kolektibo zaurgarri bat.

Eusko Jaurlaritzak Ernairen ustezko gorroto delituak ikertzeko egindako eskaeraren harira, agerraldia egin du gazte antolakundeak gaur goizean Donostian. Adierazi du gorroto delitua kolektibo zaurgarrienak babesteko tresna juridiko bat dela eta «gazteak, langileak, migratzaileak borraz jipoitzen dituen Ertzaintza» ez dela kolektibo zaurgarria. Bestalde, «Poliziaren gaineko kontrola eta birpentsatzea» edozein herri demokratikok sustatu beharko lukeena dela aldarrikatu dute, eta, hain zuzen ere, hori egitea ez dela «inolaz ere» gorroto delitua.

Asteon jakinarazi du Eusko Jaurlaritzako Segurtasun Sailak fiskaltzari igorri dizkiola Ernairen izenean agertu diren pintaketak, kartelak eta mezuak, Ertzaintzaren aurkako gorroto delitua izan ote diren iker dezan. Lehen aldiz eraman du gorroto delitua fiskaltzara Urkulluren gobernuak, eta Arabako Fiskaltzak atzo eman zuen ikerketa abiatzeko erabakiaren berri. Gazte erakundeak azaldu du «sinestezina» dela gorroto delitua gazte erakundearen aurka egiteko erabiltzea.

Gehitu dute EAJri ez zaiola interesatzen gazteen «larrialdi egoera» salatzeko egindako lana. Are gehiago, enplegu duinak, emantzipaziorako neurriak eta kalte psikologikoetarako baliabide publikoak aldarrikatu dituztenean gazteak jipoitu eta kriminalizatu dituztela salatu dute. Horren harira, Eusko Jaurlaritzak eta komunikabide handiek egindako «kriminalizazio kanpaina» salatu dute, eta, erakundeari buruz hitz egin badute ere, «komunikabideek eta batez ere komunikabide publikoek» beraiei ahotsik eman ez izana «eskandalu hutsa» dela adierazi dute.

Dena den, ustezko gorroto delituaren aurka abiatutako eskaerak EAJren «ahuldadea» erakusten duela uste du gazte erakundeak. Gobernuari «kudeaketa onaren domina» erori zaiola, eta gogora ekarri dituzte azken egunetan AHTaren obretan izandako bi langileen istripua eta Bidasoko uretan hildako migratzailea. Baita Iñigo Cabacasen hilketaren erantzuleak nor diren oraindik argitzeke dagoela ere. Horietatik atentzioa desbideratzeko aitzakia Ernai dela uste dute, baina eraldaketa eta burujabetza aldarrikatzen jarraituko dutela azaldu dute, eta gazte erakundea «seinalatzeari eta kalumniatzeari» uzteko eskatu diote Jaurlaritzari.


Summary: Beste 456 positibo atzeman dira Hegoaldean. Positiboen ehunekoa %4,4 izan da asteazkeneko testetan. Kutsatzeen beheranzko joera eteten ari da: Arabako eta Nafarroako intzidentzia tasek gora egin dute, hilabete batean lehen aldiz. Hegoaldeko ZIUetan 118 paziente dira.

Egun bakarrean atzemandako positiboak 400dik gora dira bigarren egunez; koska bat gorago da Hego Euskal Herriko kutsatuen kurba. Nafarroako Gobernuak eta Eusko Jaurlaritzak emandako datuen arabera, beste 456 kasu zenbatu dituzte, 10.387 diagnostiko proba eginda. Hala, atzoko testen %4,4k eman zuten positibo.

Herrialdeka, Bizkaian 194 COVID-19 kasu detektatu dituzte; Gipuzkoan, 117; Nafarroan, 93, eta Araban, berriz, 46. Azken asteotako datuei so, aski argi ikus daiteke kutsatzeek lau herrialdeetan izandako beheranzko joera. Hala eta guztiz ere, intzidentzia tasa metatuari dagokionez, joera eten egin da Araban eta Nafarroan; tasak handitu egin dira azken egunean, hil hasieratik aurreneko aldiz. Arabako tasa 124 da 100.000 biztanleko –bezperan, 118–. Nafarroan, aldea txikiagoa izan da: tasa 131 da; aurreko egunean, 130.

Ospitaleak, onbidean

Transmisioan ez bezala, erietxeekin loturiko aldagai guztietan sumatu daiteke arintzea Hego Euskal Herrian. Osakidetzak eta Osasunbideak jakinarazi dutenez, oraintxe guztira 336 lagun daude gaitzarekin ospitaleraturik. Abuztuaren hondarretik, inoiz ez da erregistratu hain kopuru apalik. Zehazki, erietxeetan direnen 118 ZIU zainketa intentsiboetan daude; 218, gela arruntetan. Halaber, atzo 36 lagun ospitaleratu zituzten; horiek guztiak Araba, Bizkai, edo Gipuzkoan erietxeratu zituzten. Nafarroan ez zen izan erietxeratzerik.


Summary: Clementek baieztatu du Libiara joango dela selekzioaren ardura hartzeko. Euskal Selekzioko hautatzailea Nazioen Afrika Koparako sailkapen fasea prestatzen hasiko da Libiako selekzioarekin.

Javier Clemente gizonezkoen Euskal Selekzioko hautatzaileak Onda Vasca irratian jakinarazi duenez, datozen orduetan Libiara joango da hango futbol ligako partidak ikusi eta Libiako selekzioak ekainaren 19an Sudanen aurka jokatuko duen partida prestatzeko. Izan ere, Euskal Selekzioaren hautatzaile izateaz gain, Libiako selekzioko hautatzaile ere izango da.

Oraindik ez dute aurkeztu Libian hautatzaile gisa. Hitz egiten ari zirela jakina zen, baina Clementek berak gaur esandakoek baieztatzen dute berriro hartuko duela Afrikako selekzio horren ardura. Lehenago ere Libiako hautatzaile izan zen barakaldarra, eta, hura aulkian zela, 2014an Nazioen Afrika Kopa irabazi zuen Libiak, selekzio horren titulu bakarra.

Clementek 2019ko martxoan hartu zuen Euskal Selekzioaren ardura. Bi partida jokatu ditu selekzioak bere aginduetara: kargua hartu eta bi hilabetera, Euskal Selekzioak Panaman jokatu zuen partida bat, eta 0-0 berdindu zuten; 2020ko azaroan, berriz, 2-1 irabazi zion Costa Ricari.

Orain, berriz, Libiarekin 2022ko Nazioen Afrika Kopa prestatzen hasiko da Clemente. Qatarren jokatuko da, et libiarrek abuztuan hasiko dute sailkatzeko fasea: Egipto, Gabon eta Angolarekin lehiatuko dira, eta lauetatik lehena geratzen dena soilik sailkatuko da txapelketa jokatzeko.

Euskadiko Futbol Federazioak ez du adierazpenik egin Clementeren izendapenaren inguruan.


Summary: Kultur artikulazioaren beharra nabarmendu dute Azpeitian. Eragileen arteko kohesioak dakartzan erronkez mintzatu dira 'Kultur artikulazioa: nondik, zertarako eta nola' jardunaldian. Askotariko egoera soziolinguistikoetako eta hainbat diziplinatako hizlariek hartu dute parte. 'Sanagustin kulturguneak 10 urte' herri batzordeak eta Jakin fundazioak antolatu dute egitasmoa (ikusi bideoa 58. minututik aurrera).

Hamargarren urteurrena du Azpeitiko (Gipuzkoa) Sanagustin kulturguneak. Eta, urteurrenaren harira, kultur artikulazioari buruzko nazio jardunaldi bat antolatu dute Azpeitiko Sanagustin kulturguneak 10 urte herri batzordeak eta Jakin fundazioak; 9:30ean hasi da. Hitzaldi eta jarduera askotarikoak izan ditu egitarauak, eta Euskal Herriko hainbat elkarte eta dinamika batu dira egitasmora. Kultur artikulazioaren gaia izan jardunaldiaren ardatza, eta kultur artikulazio hori nondik, zertarako eta nola egituratzen den xehatu dute askotariko egoera soziolinguistikotik eta diziplinetatik. Hortik jardunaldiaren izena: Kultur artikulazioa: nondik, zertarako eta nola.

Kulturaren artikulazioarekin batera, hari lotutako testuinguru soziolinguistikoan eta soziopolitikoan ere jarri dute arreta, jardunaldiaren antolatzaileen esanetan, harremana baitute ezinbestean. Horregatik, Euskal Herriko eredu eta ibilbide askotarikoak izan dituzte aztergai, testuinguru eta errealitate horiek guztiak «lekuan-lekuan eraikitzen direlako». Azpeitian girotzen dena da eredu horietako bat, antolatzaileen hitzetan, «herri baten markoan dauden eragileen baturatik datorrena».

Hala ere, badira beste ardatz batzuetan artikulatzen diharduten adibideak ere, eta horietako esperientzia ugari ezagutzeko eta horien inguruan gehiago jakiteko aukera eskaini du jardunaldiak. Hala, Azpeitiko (Gipuzkoa) Uztarria koordinakundearen eta Kultur Mahaiaren sorreraz eta ibilbideaz mintzatu da Enekoitz Esnaola; Durangoko (Bizkaia) Plateruena kafe antzoki itxi berriaren ondotik, euskalgintzan oinarritutako proiektu berrian zer urrats egin dituzten azaldu du Ihintza Orbegozok; Baiona-Angelu-Miarritze eremuko euskara sarean jendea elkartu izana botere publikoetatik egindako kanpainak baino eraginkorragoa izan dela nabarmendu du Eneko Gorri Miarritzeko udaleko (Lapurdi) euskara teknikariak; Bertsozale Elkartearen ereduak dituen erronkak aletu ditu zuzendaritza taldeko Miren Artetxek; eta Ihitz Iriartek azaldu du nola erabili dituzten Aloizeko (Zuberoa) pastoralak eta maskaradak Iruñeko euskaldunak batzeko.

Lekukotzak baino lehen, kultura artikulazioaren inguruko testuingurua eskaini dute Harkaitz Zubiri soziologoak eta Maialen Akizu bertsolariak. Kulturaren paradigma aldaketaz mintzatu da Zubiri: Modernitatearen aurretik kulturak "helburu soziala" zuela azaldu du, baina, ondoren, pisu handiago hartzen joan dira "merkatua eta artisten ospe gogoa", haren arabera. Metaforara jo du, berriz, Akizuk: Femurra, haragia eta protesia izeneko hitzaldian, hiru elementu horietatik abiatuta azaldu du zer izan behar duen kultur artikulazioak: hurrenez hurren, instituzioen, militantzia eta balioen eta kultur politiken arteko uztarketa, hain zuzen.


Summary: 'Aita Mari' itsasontziak 50 pertsona erreskatatu ditu. Erreskatatu dituztenen artean lau adingabe daude

Duela minutu batzuk Itsas Salbamendu Humanitarioa GKEak sare sozialetan zabaldu duenez, mediterraneo itsasoaren erdialdean, Maltako uretan, «noraezean» zeuden 50 pertsona lagundu ditu itsasontziak. Azaldu dute erreskatatu dituzten pertsona horiek Libiatik atera zirela, eta salbu daudela oraingoz. Ordu batzuk Libia eta Italia artean igaro ondoren erreskatatu ditu ontziak. Lau adingabe daude erreskatatu dituztenen artean, hamasei eta hamazazpi urte bitartekoak.

Itsas Salbamendu Humanitarioak kudeatzen du Aita Mari orain, eta Adrako (Almeria, Espainia) portutik atera zen maiatzaren 8an. Gaurkoa bigarren erreskatea litzateke. Izan ere, lurra utzi eta gutxira, hamasei pertsona zeramatzan txalupa bati lagundu zion ontziak.

Antonio Trives kazetaria ere ontzian dago, eta, duela egun batzuk Twitter bidez azaldu zuenez, Aita Mari Libiatik atera ziren 95 pertsonaren bila zebilen. Hala ere, azkenean, Libiako eta Tunisiako kostazainek erreskate bat antolatu zuten haiengandik hurbil zebilen merkataritza ontzi baten bidez. Kazetariaren arabera, oraindik ez dakite zer gertatu den erreskatatu zituzten pertsonekin.


Summary: Konstituzioa aldatzeko urgentziazko lege bat eskatu diote Macroni hizkuntza gutxituen erakundeek. Murgiltze eredua arriskuan jarri duen Konstituzio Kontseiluaren ebazpena «gibelatze» bat dela adierazi dute, Frantziako Presidenteari zuzenduriko gutun ireki batean.

Konstituzio Kontseiluak hizkuntza gutxituen legearen kontra hartutako ebazpenarekin «haserre» agertu dira Euskararen, Bretoieraren, Katalanaren eta Okzitanieraren Erakunde Publikoetako presidenteak, eta, Emmanuel Macroni zuzendutako gutun ireki batean, Frantziako Konstituzioaren 2. artikulua aldatzeko urgentziazko lege-proiektu konstituzional bat eskatu diote Errepublikako Presidenteari. Macronek atzo hizkuntza gutxituen alde Facebooken argitaratutako mezuari erantzunez, lau erakundeek adierazi dute «ezinezkoa» zaiela «intentzio adierazpen soil batekin» konformatzea, eta murgiltze ereduan oinarrituriko irakaskuntza babesteko neurriak eskatu dizkiote.

Hain zuzen, gutunean ohartarazi dute irakaskuntza eredua desagertzea «aitzinkaririk gabeko hondamendi» bat izango litzatekeela, jokoan dagoena «eskualdeetako hizkuntzen biziraupena eta garapena» dela azpimarratuz: «Ez dezakegu onar gure hizkuntzei beren garapenerako hain garrantzitsua zaien halako baldintza debekatzea, gibel egitera kondenatzea bailitzateke. [...] Gibel egitea gure hizkuntzak kondenatzea da».

Konstituzio Kontseiluaren ebazpena Frantziako Konstituzioaren 2. artikuluan oinarritu zen hizkuntza gutxituen aldeko legea partzialki atzera bota eta murgiltze eredua kolokan jartzeko, baina hizkuntza gutxituen aldeko erakundeek Macroni gogorarazi diote artikulu hori «frantsesa ingelesetik babesteko» idatzi zela: «Alta, Konstituzio Kontseiluan eman ebazpenetik landa, egoera zibilean William edo Steve izenak idazten jarraitzen ahalko dugu, baina Beñat edo Fañch, Ròsa edo Martí, ez».

Murgiltze ereduko irakaskuntzak frantsesa eta tokiko hizkuntza transmititzeko eta eleaniztasunerako gai diren hiztunak ekoizteko eraginkortasuna frogatu duela ere nabarmendu dute gutunaren sinatzaileek, eta uste dute Konstituzio Kontseiluaren erabakiak «lorpen» hori deuseztatuko lukeela. Halaber, azpimarratu dute murgiltze ereduko ikasleek baxoan eskuratzen dituzten emaitzak «kasik beti %100ekoak» direla, eskolatze osoa tokiko hizkuntzan murgildurik egin ostean azterketak frantsesez egitera «behartuak» diren arren.


Mendizale bat hil da Aramaion

Summary: Mendizale bat hil da Aramaion. Amildegi batetik erori da. 75 urte zituen.

75 urteko mendizale bat hil da Aramaion (Araba), Santa Ageda inguruan, ustez amildegi batetik erorita. Eusko Jaurlaritzaren Segurtasun Sailak ohar batean adierazi duenez, Ertzaintzaren helikoptero batek erreskatatu behar izan du gorpua.

Pertsona batek SOS Deietara deitu du 17:30etan, eta jakinarazi pertsona bat konortea galduta zegoela Santa Ageda inguruan. Osasun zerbitzuetako kideak hara joan dira, eta mendizalearen heriotza baieztatu dute: pairatutako zauriengatik hil da.


Summary: Pertsona bat hil da auto istripu batean, Berantevillan. Hiru ibilgailuk talka egin dute N-124 errepidean. Beste gizon bat larri dago.

Hiru autok talka egin dute gaur Berantevillan (Araba), N-124 errepidean, Logroñorako (Espainia) noranzkoan, eta, istripuaren ondorioz, gizonezko bat hil egin da, eta beste bat larri dago. Eusko Jaurlaritzaren Segurtasun Sailaren arabera, furgoneta batek, auto batek eta kamioi batek egin dute talka. Hildakoa autoaren gidaria da.

Istripuaren ondorioz, errepidea itxi behar izan dute bi noranzkoetan, eta trafikoa Miranda de Ebrotik (Espainia) eta AP-68tik desbideratu dute.


Summary: Oinezko bat harrapatu eta hil egin du gidari batek Iruñean. Baionako Etorbidean zebra bide bat gurutzatzen ari zen 32 urteko gizonezkoa. Kolpeak 80 metrora jaurti du, Udaltzaingoaren arabera. Gidariari drogen eraginpean gidatzea egotzi diote, besteak beste.

Gauerdiak pasatxo gertatu da, Iruñeko Baiona Etorbidean, Martin Azpilikueta kalearen parean. 32 urteko gizonezko bat semaforoa duen zebra bide bat gurutzatzen ari zen auto batek harrapatu duenean. Kolpeak 80 metrora jaurti du biktima, Udaltzaingoaren arabera, eta hil egin du.

Ibilgailua ez da gelditu harrapaturiko pertsonari laguntza emateko. Udaltzainek gidaria eta harekin zihoan pertsona bat aurkitu dituzte Arga ibaiaren ondoan, ihes egiten saiatzen ari zirela, udaltzainen arabera. Autoan zihoazen beste bi pertsona ere atxilotu eta identifikatu dituzte.

Gidariak 26 urte ditu, eta lau delitu egotzi dizkiote: giza hilketa arduragabekeria larriarekin, alkoholaren eta drogen eraginpean gidatzea, eta istripu lekutik ihes egitea biktimari laguntza eman gabe. Gaur goizean eramango dute epailearen aurrera.


Summary: Pedro Sanchezen aholkulari nagusiak euskaraz egin du Espainiako Kongresuan. Euskaraz hasi aurretik, Ivan Redondo donostiarrak iragarri du adierazpenak «bere erara» egin nahi zituela. Gero, esaldiz esaldi joan da bere hitzak gaztelerara itzultzen. BIDEOA albistearen barruan.

Ivan Redondo da Pedro Sanchezen spin doctor delakoa, hau da, haren itzalpean dagoen estratega nagusia. Espainiako gobernuburuaren kabineteko burua da donostiarra, eta, askoren ustez, Sanchez Moncloara eraman zuen operazio politikoaren ideologoa. PSOEko militantea izan gabe, hark finkatzen ditu alderdiaren, edo, behintzat, presidentetzaren estrategia nagusiak.

Espainiako Kongresuan mintzatu zen atzo Redondo, Segurtasun Nazionalaren Batzorde Mistoan. Horretan, eskua luzatu nahi izan die talde politiko guztiei, Espainiak aurre egin behar dien erronkei elkarrekin ekiteko, izurria dela, migrazio krisia dela. Eta euskarari keinu bat egin dio ahalegin horretan.

«Neure modura egin nahi dut», iragarri du, gazteleraz. Eta, orduan, euskaraz hasi da: «Espainia gazte moderno anitz eta dinamiko bat zabaltzen ari da». Ondoren, bere burua gaztelerara itzuli du. «Gure herrialdea Gobernutik eta oposiziotik eraikitzen dela ulertzen duen Espainia», azaldu du gero. «Segurtasun nazionala estatu politika bat da, edozein gobernutatik haratago doa; eta horregatik, horregatik, nire pertsonan, eta baita profesionalki, nire eskua beti luzatuta aurkituko duzue».

Hiru esaldi izan dira, denera, berehalako autoitzulpenarekin. Ondoren, gazteleraz hutsez jarraitu du.

BERRIAk alderdien spin doctor deiturikoen inguruan eginiko erreportaje honetan, Txema Ramirez de la Piscina Komunikazio Zientzietan doktore eta HGH ikertaldeko kideak adierazi zuen Redondok «aura berezi» bat bereganatu duela, «estratega politiko eta komunikatibo perfektuaren» etiketa bat, baina PSOEren barruan denek ez zutela gogoko. «Sanchezen oso apustu pertsonal eta arriskutsu gisa ikusten dute, eta uste dute botere handiegia bereganatu duela», azaldu zuen.

Donostian jaio zen Ivan Redondo Bakaikoa, 1981. urtean. Deustuko Unibertsitatean ikasi zituen humanitateak eta komunikazioa. PPko, Xavier Garcia Albiolentzat eta Antonio Basagoitirentzat hasi zen lanean,eta. 2017tik, Sanchezentzat ari da.


Summary: ELAk kalte ordainak adostu ditu Eatonekin, fabrika ixtera doala. AEBko multinazionalak Derion duen planta itxi, eta 38 langile kaleratuko ditu

Derioko Eaton konpainiaren fabrikako langileek 62 eguneko greba egin dute, harik eta ELA sindikatuak beharginek jasoko dituzten kalte ordainak adostu dituen arte. Fabrika itxi egingo du multinazionalak, martxoan iragarri bezala. Itxiera hori epaitegietara eraman zuen ELAk, eta esparru horretan egin dute akordioa langileen ordezkaritzak eta zuzendaritzak, beharginek jasoko dutena zehazteko.

Akordio horri esker, 38 langileetatik 25ek aldez aurretiko erretiroa hartuko dute: 55 urtetik gorako adina dutenek, hain zuzen. 63 urte bete arte, beren soldaten %85 eta %90 arteko kopuruak jasoko dituzte. Horrez gain, beste hiru langileri lanpostu berria emango zaie beste lantoki batean, eta beste hamar beharginek urteko 45 eguneko kalte ordainak jasoko dituzte kaleratzeagatik. Gehienezko ordaina 45 soldata izango dira, hau da, 15.000 euro.

ELA sindikatuak esan du akordio gazi-gozoa dela: «Gozoen artean sartu behar dira erresistentzia kutxa, zerbitzu juridiko-teknikoak, eta, beste ezeren aurretik, langileen antolakuntza eta borroka eredugarria. Gazia da itxiera ezin izan dela galarazi». ELAk salatu du euskal erakundeek abandonatu egin dituztela Eatoneko langileak: «Guk industria politikaz hitz egin dugun bitartean, erakundeek bizkarra eman diete langileei». 2016an ere, Eatonek itxiera egiteko beste saio bat egin zuen. Orduan, jarduerak aurrera egitea lortu zuten langileek.


Summary: Barrionuevoren arabera Veraren eta bien kasuak ez du zerikusirik Kataluniako buruzagi independistenarekin. Bahiketarengatik zigorturiko eta PPk indultaturiko Jose Barrionuevo Espainiako Barne ministro ohiak bere kasua Kataluniako buruzagi independentistenarekin zerikusirik ez duela esan du: «Arrautza bat gaztaina baten pare jartzearen gisako zerbait da».

Kataluniako preso independentistei indultua ematearen aurka agertu da Espainiako Auzitegi Gorena, eta zenbaiten artean harrabotsa sortu du erabakiak.

Jose Barrionuevo Espainiako Barne ministro ohiak eta Rafael Vera Estatuaren Segurtasunerako idazkari ohiak, adibidez, neurri hori Kataluniako prozesu subiranistaren harira kondenatutakoei aplikatzearen aurka daudela esan dute –Segundo Mareyren bahiketagatik zigortu zituzten bi politikariak, eta ondoren indultu partziala eman zieten– . Hain justu ere, Barrionuevo Barne ministro ohiak esan du haien kasua eta buruzagi independentistena «arrautza bat gaztaina baten pare» jartzearen gisako zerbait dela, eta bi kasuek ez duela zerikusirik.

La Vanguardia egunkariari eginiko adierazpenetan, Barne ministro ohiak gogorarazi du bera eta Rafael Vera Segurtasunerako Estatu idazkari ohia Jose Maria Aznarren gobernuak indultatu zituela, eta auzitegiko heren baten baino gehiagoren aurkako botoekin kondenatu zituen aretoak berak «aho batez eskatuta» hartu zela erabaki hori. Barne ministro ohiak nabarmendu duenez, gainera, «pertsona bat bederatzi egunez modu irregularrean atzemateagatik» kondenatu zituzten, eta azpimarratu du «GAL erakundearen erreferentziarik gabe» gertatu zela, «nahiz eta batzuek hori ziurtatu». Vera ere mintzatu da gaiari buruz, eta adierazi du PPk indultu partzial hori eman ziela «ETAren aurkako jardunari buruzko adostasuna haustean egin zuen akatsa zuzentzeko».

Barrionuevoren arabera, bere kasuak ez du inolako antzarik Kataluniako hainbat buruzagi independentista indultatzeko aukeraren testuinguruarekin; izan ere, Gorenaren txostena aurka agertzeaz gain, politikari katalanek ez dutelako aintzat hartzen «legeak berriz ere ez urratzearen konpromisoa». Rafael Vera ere bat dator Barrionuevoren adierazpenekin, eta «desleialtasun konstituzionala» egin izana egotzi die Kataluniako prozesu subiranistaren harira kondenatutako politikari independentistei. Gainera, erantsi du neurri hori ezin dela hartu Espainiako oposizioarekin hitz egin gabe: «PPrekin adostasun batera iristen saiatu behar da, eta hori posible ez bada, neurri hori atzeratu».


Summary: «Indarkeriak kaltetutako bizikidetza» hobetu nahi du Jaurlaritzak datozen urteetan. Udaberri 2024 izeneko plana aurkeztu du, bizikidetza, giza eskubideak eta aniztasuna sustatu nahi dituena

Hainbat urte iraun duen indarkeria ziklo luze baten ostean, Eusko Jaurlaritzaren Berdintasun, Justizia eta Gizarte Politiketako Sailean uste dute «bizikidetza hobe eta aberatsago bat» lortzea izan behar dela helburu nagusietako bat, betiere giza eskubideak oinarri hartuta eta bere burua askotarikotzat jotzen duen gizarte batean. Horregatik, prestatu duten plan berriaren zirriborroan, bizikidetza, giza eskubideak eta aniztasuna dira ardatzak. Udaberri 2024 da planari jarri dioten izenburua, eta Jaurlaritzak irailerako onartu nahi du, eragileen ekarpenak jaso ostean.

Esan daiteke Udaberri 2024 plana 2013-2016ko Bake eta Bizikidetza Planaren eta 2017-2020rako Bizikidetzaren eta Giza Eskubideen Planaren jarraipena dela. Jonan Fernandez Bakegintza eta Bizikidetzarako idazkari nagusi zelarik onartu ziren horiek. Oraingoaren zirriborroan nabarmentzen da ETAren amaierak «agertoki berria» ireki duela eta datozen urteetarako erronka «bizikidetza desberdinen artean eraikitzea» dela.

Orain arte bezala, biktimei garrantzi handia eman nahi diete bizikidetza sustatzeko politiketan: «biktima guztiak, parekatzerik, konpentsaziorik eta bazterketarik gabe», txostenean agertzen den bezala. «Terrorismoaren biktimen» zein «motibazio politikoko indarkeriaren biktimen» aitortzan urratsak egitea da helburua.

«Iraganari buruzko gogoeta autokritikoa» sustatzea ere xede gisa agertzen da txostenean. Horretarako, Memoria Historiko eta Demokratikoaren Legea onartu nahi dute. Litekeena da Irailean iristea daiteke hori.

Txostenaren arabera, espetxe politika ere «normalizatu» egin behar da bizikidetza sustatuko bada. Sailean uste dute espetxe erakundeen funtzionamenduari buruzko eskumena Espainiako Gobernutik Eusko Jaurlaritzara igaro izanak lagun dezakeela «bakea sendotu eta bizikidetzan aurrera egiteko», planean horren inguruko xehetasunik egin ez duten arren.

Presoak askatzen dituztenean herrietan egin ohi zaizkien harrera ekitaldien inguruan, horrelakoak ez egitearen alde egiten da txostenean, «indarkeriaren kultura politikoaren goratze sinbolikoa eta biktimak berriro biktima bilakatzea» direlakoan.

Berdintasun, Justizia eta Gizarte Politiketako Sailak oso positibotzat jotzen ditu zenbait herritan askotariko eragileen arteko elkarrizketa eta harremanak sustatzeko egin diren esperientziak. Asmoa litzateke herrietan egindako ahalegin hori datozen urteetan maila zabalagoetara eramatea, eta «bizikidetzaren kulturarako bide ematen duten ekinbide eta topaketarako guneak sustatzea».

Giza eskubideak

Giza eskubideen alorrean, txostenean egiten den analisia argia da: nazioartean jotzen duten haizeek, pandemia egoerak eta abarrek adierazten dute ez direla garairik onenak giza eskubideentzat, baina hori «Euskadirentzat aukera aparta» izan daiteke «eskubide horiek babesteko, indartzeko eta bermatzeko».

Bide horretan, garatzen diren politika guztiei «giza eskubideen ikuspegia» ematea, eta bi urtean behingo txostenen bidez egoera etengabe ebaluatzea proposatzen da planean.


Summary: Baskoniako hamaika jokalari ohi Euroligako Lauko Finalean. Lau talde ariko dira gaurtik Euroliga irabazteko lehian, Kolonian (Alemania). CSKA Moskun Baskonian aritutako lau jokalari daude; Efesen eta Milanen, hiru; eta Bartzelonan, bat.

Baskonia ez da ariko Euroligako Lauko Finalean, Kolonian (Alemania), baina taldeko jokalari izandako ordezkaritza handi bat bai. Gaur dira bi finalerdiak, eta, lau taldeen artean, Baskoniako hamaika jokalari ohi daude. Lau dauzka CSKA Moskuk: Darrun Hilliard, Tornike Xengelia, Johannes Voigtmann eta Michael Eric; hiru ditu Efesek: Shane Larkin, Rodrigue Beaubois eta Tibor Pleiss; beste hiru Milanek: Vladimir Micov, Michael Roll eta Shavon Shields; azkenik, Bartzelonak bakarra dauka: Adam Hanga. Hamabi izango ziren Mike James CSKAtik bidali izan ez balute duela hilabete pasatxo. Hamaika jokalari horiek talde berean jarriz gero, ez litzateke edozein modukoa izango, eta horrek erakusten eta berresten du Baskoniaren inguruan esaten den hau: sekulako begia duela jokalari onak fitxatzeko ia inork ezagutzen ez dituenean.

Hamaika horietako bat, gutxienez, txapeldun izango da denboraldi honetako Euroligan, eta, kasu guztietan, irabazten duenak irabazten duela, lehen aldiz lortuko du Europako garaikur preziatua. Irekia aurreikusten da Lauko Finala, ez baita faborito argirik. Lau taldeak dira oso onak, eta, hori horrela izanik, goi mailako saskibaloiaz gozatzeko aukera dago gaur eta igandean. Finalerdietan, 18:00etan, CSKA eta Efes ariko dira, eta ondoren, 21:00etan, Bartzelona eta Milan. Ligaxkan, lau taldeen artean onena Bartzelona izan zen (1), CSKA (2), Efes (3) eta Milanen (4) aurretik. Hor bada nabarmentzeko datu bat: Top 8an edo kanporaketetan, irabazleak ligaxkako lau talderik onenak izan ziren. Ez da ezusterik, beraz, Lauko Finalean dauden taldeen artean.

Gaurko bi partidetako irabazleek finala jokatuko dute igandean, 20:30ean. Hirugarren eta laugarren postua erabakitzeko partida, berriz, 17:30ean izango da. Ez da zalerik izango Lanxess Arena pabiloian, pandemiagatik. Hain justu, horrexegatik geratu zen iazko Euroliga txapeldunik gabe, lehiaketa bertan behera uztea erabaki zelako. Azkeneko txapelduna CSKA da, duela bi urteko garaipenarekin, hemen, Euskal Herrian, Gasteizen.

Palmaresean, lehengo Europako Kopak Euroliga izena hartu zuenetik (2000-2001 denboraldian), Panathinaikosek eta CSKAk dituzte titulu gehien: lau. Bartzelonak bi dauzka, eta alerik ez Efesek eta Milanek. Italiarrak lehen aldiz sailkatu dira Lauko Finalera. Europako Kopa ere palmaresaren barne sartzen bada, berriz, Real Madrilek dauzka titulu gehien (10). CSKAk zortzi ditu; Milanek, hiru, eta Bartzelonak, bi.


Summary: Kontseiluarentzat «ulertezina» da PSNk hizkuntzen ofizialtasuna ezartzeko mozioaren aurka bozkatzea. Espainiako Kongresuak, tartean PSOE ere bai, martxoan onartutako puntuak biltzen zituen mozioaren kontra egin zuen, atzo, Nafarroako Parlamentuan.

Hizkuntza gutxituen aldeko eragileek bultzatuta, hizkuntza gutxituak babesteko legez besteko proposamen bat eztabaidatu eta bozkatu zuten, joan den martxoan, Espainiako Kongresuan. Nogara, Iniciativa Pol Asturianu, A Mesa Pola Normalizacion Linguistica, Accio Cultural del Pais Valenciá, Ciemen, Omnium, Plataforma per la Llengua eta Euskalgintzaren Kontseiluak adostutako testua ez zuten osotasunean bozkatu, puntuka baizik, eta zazpi neurritatik hiru onartu zituen ganberak, tartean hizkuntzen ofizialtasunaren aldekoa. PSOEk puntu hori babestu zuen. Madrilen onartutakoak biltzen dituen mozioa eztabaidagai izan zuten, atzo, Nafarroako Parlamentuan, eta PSNk kontra bozkatu zuen. Kontseiluko idazkari nagusi Pau Bilbaok ohar batean nabarmendu du «ulertezina» dela PSNren erabakia. «Oraindik ez dugu ulertzen zer gertatu den testuarekin Madrildik Iruñerako bidean. Atzo Nafarroako Parlamentuan aurkeztutako testua Madrilen onartutakoaren berdin-berdina izan zen».

EH Bilduk, Geroa Baik, Nafarroako Ahal Dugu-k eta Izquierda-Ezkerrak sustatu zuten mozioa. «Abstenitzea ere bazuen, baina ezezko biribila ematea erabaki zuen», kritikatu du Kontseiluako idazkari nagusiak. Gogoratu du, bide batez, ez zutela «zalantzarik» pentsatzerakoan testu horiek erkidegoetako parlamentuetara helduz gero «babes bera» jasoko zutela.

Kontseiluarentzat, Madrilen onartutako puntuetako bat «zuzen-zuzenean» lotzen zaio Nafarroako errealitateari. Hau da puntu hori: «Berezko hizkuntzen ofizialtasunerako estatutu- erreformak bultza eta babes ditzala, hizkuntza horiek ofizialak ez badira hitz egiten diren lurraldearen zati batean edo lurralde osoan». «Oso argi geratu zen lurraldearen zati batez ari garenean, besteak beste, Nafarroaz ari garela, eta horrexegatik erabaki genuen testua horrela idaztea. Hartara, Madrilen bozkatu zutenean ere, bazekiten zein ondorio zekarren puntu horrek», adierazi du Bilbaok.

Hizkuntza gutxituen aldeko gizarte eragileek ordua eskatua dute Espainiako Gobernuko Lurralde Politika eta Funtzio Publikoko Ministroarekin Kongresuak onartutako legez besteko proposamenean jasotakoa nola exekutatuko duen galdetzeko.


Summary: ELA: «Ez dago industria planik, eta, balego, ez litzateke herrigune batean enpresa bat berriro ireki behar». ELA sindikatuak «Arantxa Tapia sailburuaren eta Eusko Jaurlaritzaren jarrera» errefusatu du. Herrigunean fabrika zabaltzea ¨biztanleriaren osasun, ingurumen eta segurtasun irizpide eta araudi guztien aurka baitoa».

ELA sindikatuak Azpeitiko Corrugadosen auziari buruzko iritzia jakinarazi du, eta garbi utzi du bat datorrela Azpeitiko Udalaren erabakiarekin. «Ez dago industria planik, eta, halakorik balego ere, ez litzateke herrigune batean enpresa bat berriro ireki behar, hori biztanleriaren osasun, ingurumen eta segurtasun irizpide eta araudi guztien aurka baitoa», esan du sindikatuak, ohar baten bidez.

«Berresten dugu Corrugados Azpeitia lehengo kokalekuan berriro ireki nahi izatea Europako zuzentarauen, EAEko Lurralde Antolamenduko Planen eta Azpeitiko hirigintza-arauen aurka doala», jarraitu du sindikatuak; «onartezina da Arantxa Tapia sailburuak gai horri buruz duen jarrera, are gehiago Ingurumen Saileko titularra dela kontuan hartuta». Tapiaren aurkako salaketa gogorra egin du sindikatuak, bere saila alderdikeriaz kudeatzen duela esanez… «Bere eginkizunen kontura borroka politiko alderdikoi bat egiteak gogoeta eginarazi beharko luke Ingurumen ardura izateko duen egokitasunari buruz». Tapìaren kudeaketaren egokitasuna jarri du mahai gainean, finean, ELAk: «Zaldibarko zabortegia, fracking-a edo errausketa bezalako gai larrien aurrean izan beharreko jokabidea eta jarrera aipatu behar dira».

Baina, edonola ere, ordezkaritzarik handiena duen sindikatuak oso argi dauka Azpeitiko Corrugadosen zer gertatzen ari den: «Tapia sailburua eta bere Jaurlaritza Corrugados Azpeitiaren kasua kanpaina politiko gisa erabiltzen ari dira Jaurlaritzaren industria eta ingurumen-politika zorigaiztokoa ezkutatzeko». Azken hilabeteetan egon diren lan gatazkak ere ez ditu ahaztu ELAk, eta horietan nola jokatu duen Tapiak: «Enpleguaren aitzindari gisa agertu nahi du, Aernnovan, ITP-n, Alestisen, H&M-n eta Tubacexen aurrez aurre ditugun milaka kaleratzeen aurrean ezer ez duela egiten ezkutatzeko».

Jaurlaritza eta Trukutxo

Azpeitiko Corrugadosi dagokionez, ELAk gogorarazi du Gasteizko Gobernuak badakiela enpresako labeen jarduera hirigunetik gertu egotearekin bateraezina dela, eta 2009an erabaki zuela «Trukutxo siderurgia jarduerarako lurzoru egokitzat jotzea». 2013an, lantegia oraindik martxan zegoela, EH Bilduk eta EAJk Corrugadosen jarduera utzi behar zela erabaki zuten. «Ordutik, instalazioak, inolako jarduerarik gabe, hondatu baino ez dira egin. 2021a iritsi da, eta, pandemia betean, etorkizuna bizitza eta ingurumena errespetatzen dituzten proiektuetatik igarotzen dela dioen mundu mailako adostasuna dagoen bitartean, enpresaren jabe berriek, Cristian Layk, jarduerari berriz ekiteko asmoa azaldu dute».

Proiektu berriaren «titular bakarra» ezagutu dela uste du ELAk, gobernuak eta aldundiak «etengabe» aipatu ei dutena: «50 milioiko inbertsioa eta 700 lanpostu berri». ELAk ez du proiektu berriari buruzko informaziorik izan. «Proiektu baten seriotasuna diskrezioz eta gardentasunez lan egiteko gaitasunaren arabera neurtzen da, argudioen bidez konbentzituz. Ez da horrelakorik gertatu». Sindikatuak dio Miguel Angel Leal Cristian Layko kontseilari delegatuak bakarrik adierazi duela «lantegia irekitzeko asmoa» badela. Industria planaren xehetasunen inguruan, berriz, gogorarazi du Tapia sailburuak esan zuela «atariko fase batean» zegoela proiektua, eta «bideragarritasun plan bat administrazio laguntza eskatzen denean» enkargatzen dela. »Prozesua oraindik ez zegoen garai horretan esana dauka».

Beraz, sindikatuaren ustez, adierazpen horiek adierazten dute ez dagoela landutako proiekturik. «Nolanahi ere, ELAk espero du inbertsio horren zati bat Lasaoko lantegira iristea; izan ere, dagoeneko eregulazio garrantzitsu bat jasan du, eta industria plan bat behar du». Horrez gain, sindikatuak gogorarazi du Cristian Layk proiektua bertan behera utziko zuela iragarri zuenean Tapiak «ezinegona, tristura eta sargoria» adierazi zuela.

Sailburuak esan du Azpeitiko Udala «aberats berria» zela, eta alkateari «egia osoa ez esatea» eta «informazioa ezkutatzea» leporatu dio egunotan. »Jarduera hori ez dagokio Jaurlaritzako sailburu bati». Hori guztia ikusita, ELAk «Tapia eta Eusko Jaurlaritzaren jarrera errefusatu» du.


Summary: Alemaniak ofizialki aitortu du bere armadak Namibian egin zuena genozidioa izan zela. Herero eta Nama etnietako milaka pertsona hil zituen armada inperialak XX. mendearen hasieran. Alemaniak barkamena eskatuko du, baina biktimen ondorengoei ez die kalte ordainik emango; 1.100 milio euroko garapen programa bat finantzatuko du.

Alemaniako Gobernuak lehen aldiz aitortu du ofizialki herero eta nama etniak suntsitu egin zituela XX. mendearen hasieran, Namibian. «Genozidio» hitza erabili du Heiko Maas Atzerri ministroak. «Gizatalde baten suntsiketa sistematiko eta berariazkoa, erlijio-, arraza- edo politika-arrazoiengatik egiten dena», dio Euskaltzaindiaren Hiztegi Batuak genozidioa zer den azaltzean. Bost urteko lan baten ondorio da aitortza.

Ehun urte baino gehiago pasatu badira ere, Namibian zauriak irekita daude. Namibiako lurralde horiek garai horretan Hego Mendebaldeko Afrika Alemaniarra ziren, Alemaniaren kolonia bat. XX. mendeko lehen genozidioa izan zen herero eta namen kontra 1904. eta 1908. urteen artean gertatu zena. Alemaniako Inperioko soldatuek 65.000 herero (80.000 ziren guztira) eta 10.000 nama inguru (20.000 ziren) hil zituzten bost urte horietan matxinadei aurre egiteko, eta beste milaka asko kontzentrazio esparruetan sartu zituzten edo basamortuan hil arte ibiltzera behartu zituzten.

Herero eta nama horien ondorengoek ez dute inoiz ahaztu gertatutakoa. AEBetako epaitegietara jo izan dute, baina ez dute aldeko ebazpenik jaso. Alemaniak duela bost urtera arte saihestu egin du ofizialki barkamena eskatzea, hildakoen ondorengoei kalte ordainik ordaindu behar ez izateko. Duela bi urte, ordea, Gerd Mueller Alemaniako Garapen ministroak aitortu zuen genozidioa izan zela hura, eta bide bat ireki zuen. Urte berean, uztailean, Daniel Gunther Parlamentuko presidenteak ere esan zuen hura genozidioa izan zela. Orain, aitortza ofiziala iritsi da.

«Pozik eta eskertuta nago gure historia komunaren atalik ilunenetako baten gainean akordio batera iritsi ahal izan dugulako», esan du Maasek, gaur egin duten ekitaldian. Akordioaren ataletako bat da, hain zuzen, herero eta namen kontrakoa genozidioa izan zela aitortzea. «Alemaniaren erantzukizun historiko eta morala ikusirik, barkamena eskatuko diegu Namibiari eta biktimen ondorengoei», iragarri du gero. Bere hitzetan, bi aitortza horiek urrats garrantzitsu bat dira, baina onartu du benetako adiskidetzea ezingo dutela dekretuz ezarri.

Kalte ordainik ez

Herero eta namen ordezkariek biktimen ondorengoei kalte ordaina emateko eskatzen zioten Alemaniari, baina Berlinek uko egin dio beti aukera horri, eta, azkenean, ez du egingo, genozidioa eta erantzukizuna aitortuta ere. Akordioan adostu dutenaren arabera, 1.100 milioi euroko garapen programa bat finantzatuko du Namibian.

Hereroak eta namak bizi ziren lurraldeak sekula ez zion buelta eman bost urte horietan gertatu zenari. Hereroak bizi ziren lurralde horri Hereroland esaten zioten kolonizatzaileek aurretik. Alemaniak 1884an ezarri zuen ofizialki bere kolonia han. Alemaniarrek lurrak eta ganadua bereganatu zituzten, eta hereroak eta namak esklabo gisa hartu zituzten. Hereroak eta namak horren kontra altxatu ziren, eta Alemaniak inperioko armada bidali zuen matxinadari aurre egiteko. Guztira 20.000 soldadu bidali zituen Alemaniak eskualde horretara.

Alemaniak ez zuen gerran garaipena erabakigarria lortu, eta, ondorioz, gizonezko guztiak fusilatzea agindu zuen. Emakumeak eta haurrak bota egin zituzten. Lothar von Trota jeneralak hala erabaki zuen: «Herero nazioak herrialdea utzi behar du, eta, egiten ez badu, indarrez behartuko dugu. Alemaniako lurraldean dagoen herero oro, armak izan edo ez, ganaduarekin edo gabe, fusilatu egingo dugu. Emakume eta haurrei ez zaie utziko lurraldean geratzen, eta bota egingo ditugu bat egin dezaten euren herriarekin [Botswuanan ere bizi ziren etnia horiek, Erresuma Batuaren menpeko Bechuanalandia Protektoratuan], edo hil egingo ditugu. Hauek dira Herero nazioari zuzenduko dizkiodan azken hitzak».

Kalahari basamortura bota zituzten hereroak eta namak. Askoren gorpuak 25 metroko zuloen inguruan aurkitu zituzten; ur bila, egarriz hil ziren. Gainera, beren lurretan zeuden putzuak pozoitu egin zituzten. 1904. eta 1908. urteen artean, kontzentrazio esparru bat ere sortu zuen Alemaniak hereroak eta namak biltzeko. Hainbaten ustez, historiako lehen kontzentrazio esparrua izan zen: Shark Island. Nora zihoazen jakin gabe eraman zituzten hereroak eta namak, eta ikertzaile alemaniarrek esperimentuak egin zituzten haiekin, azpiko arraza bat zirela frogatu nahian. Nazioartean kexak izan baziren ere, Alemaniako Gobernuak argudiatzen zuen Genevako Lehen Konbentzioak ez zituztela etnia horietako pertsonak babesten, ez zirelako gizakiak,«azpi-gizakiak baizik».


Summary: Iruñeko Castillo de Javier hotelean langile bat sei urtez esplotatu izana salatu du LABek. Aurreko astean, Nafarroako Probintzia Auzitegiak 9 hilabeteko espetxe zigorra eta 3.000 euroko kalte ordaina ezarri dio hotelaren jabeari, langileen eskubidearen aurkako delituagatik.

«Ez da Iruñean izango den kasu bakarra, ezta Euskal Herrian ere». Lan esplotazioaren aurpegirik gordinena salatu du gaur eguerdian LABek, Iruñeko San Nikolas kaleko Hotel de Javier hotelaren parean. Bertan, Bulgariatik etorritako emakume migrante bat izan zuten sei urtez lanaldi bikoitzarekin, ordu estrarik ordaindu gabe eta aireztatu gabeko biltegi txiki batean lo egitera behartuz.

Aurreko astean epai irmoa atera zuen Nafarroako Probintzia auzitegiak, eta Juan Carlos Cipres jabeari bederatzi hilabeteko espetxe zigorra eta 3.000 euroko kalte ordaina ezarri zion. NIeves Cipres Derecha Navarra y Española eskuin muturreko taldeko buruzagiaren anaia da. Izaskun Juarez LABeko Iruñerriko arduradunaren hitzetan, zigor arina da hori, eta, beste hainbat negozio dituenez, Cipresi «merkeago ateratzen zaio langileak esplotatzen jarraitzea hori egiteari uztea baino».

LABek gaur egindako elkarretaratzean epaiaren, edukia gaitzetsi du, ez direlako aintzat hartu biktimaren genero eta etorkin izaera. Langilearen eskubidearen aurkako zapalkuntza egon zela onartu arren, «irrigarria» deritzo ezarritako zigorrari, «Jabeak beti pertsona migranteak kontratatzen ditu, eta ez da kasualitatea ia inork ez duela hainbeste denbora irauten. Pepak ia zazpi urte eman zituen lanean bertan, baldintza horietan, familia bat duelako bertan, eta haiei dirua bidaltzeko», azaldu du Izaskun Juarez LABeko Iruñerriko arduradunak.

Langile migrante hori 2008tik 2015era bitartean egon zen hotel horretan —azpian, izen bereko taberna dago, baina bertan kartel bat paratu dute zehaztuz ez dutela zerikusirik hotelarekin—. Berez, astelehenetik ostiralerako kontratua zuen, baina baldintzak ez ziren betetzen, astelehenetik igandera egiten baitzuen lan, egunez zein gauez. «Lanaldi bikoitzarekin zegoen, biltegi ziztrin batean egiten zuen lo, eta arroparekin lo egitera behartuta zegoen gauean zetozen bezeroei atea irekitzeko eta harrera egiteko. Ez zuen komunik; ez zuen leihatilarik», azaldu du Izaskun Juarezek. Gainera, lan istripu bat izan zuen produktu kimikoen intoxikazioagatik, eta ez zuten mutualitatera eraman.

Juarezek azaldu duenez, langile migrante izanik, ez zekien gazteleraz, eta horrek bide eman dio Juan Carlos Cipresi langile hori sei urtez esplotatzeko. Enpresa txikia izanik, ez dago ordezkaritza sindikalik, eta berekin batera lan egiten zuen eta enpresaburuaren «aliatu» zen herrikide bat zuen itzultzaile bakar. «Hark aipatzen zion hemen normala zela baldintza horietan lan egitea», kritikatu du Juarezek.

Lankideen elkartasuna

Egoera aldatu zen beste langile migranteek babesa eman, eta ahalduntze prozesu bati ekin zionean langileak: «Haien kontakizuna eta laguntza funtsezkoak izan dira esplotatzaile hau agerian uzteko eta Pepa jasaten ari zen bakartzea hausteko». Laguntza horri esker, 2014an, lan istripua izan zuenean, sindikatura jo zuen, eta LABek salaketa aurkeztu zuen ezbeharra aitortua izan ez zitzaiolako. Arlo zibiletik jo zuten orduan.

Juarezek nabarmendu du une horretan langilearen aurkako jazarpena handitu zuela enpresaburuak: «Saiakera ugari egin zituen jabeak Pepak lana bere kabuz utz zezan esku bat aurretik eta bestea atzetik zuela, ezer kobratu gabe»,

2016an, langileak langileen eskubidearen aurkako delitua egotzita, auzibideak zigor arlotik jo zuen, eta bost urte iraun du. Juarezen arabera, botere judizialek eta administratiboek «beste aldera» begiratu dute. 2017an, pikete feminista batek egoera salatu zuen, eta, bere esanetan, lan ikuskaritzak bazuen langilearen egoeraren berri. Ikuskaritzak hiru zigor espediente ireki dizkio Cipresi langile horren kasuagatik, LABek duen informazioaren arabera.


Summary: EBren zorpetzeari baiezkoa eman diote 27 kideek. Next Generation funtsaren zati bat modu horretan finantzatuko da. Bruselaren asmoa da herrialdeentzako lehen ordainketak uztailean egitea. Nekazaritza Politika Bateratuari buruzko akordioa atzeratu dute.

Europako Batasunak Next Generation EU funtsa finantzatzeko azken urratsa egin du, Austriako eta Poloniako parlamentuek zorpetze plana berretsi ondoren –bi herrialde horien babesa baino ez zen falta–. Horri esker, Bruselak merkatuetara jo dezake 800.000 milioi euro lortzeko Next Generation-en parte bat finantzatzeko. Erabakiak bidea erraztu du ekonomiaren susperraldirako funtsa berehala abian jartzeko, zorraren lehen jaulkipenak ekainean eginda, aurreikusitakoa baino lehen.

Hala iragarri du Johannes Hahn Aurrekontu komisarioak. «Maiatzean geratzen diren urratsak amaitu ahal izatea espero dut, eta, horri esker, susperraldi funtsa martxan jarri ahal izango genuke, eta ekainean kapital merkatuetan emisioak hasi», esan du Twitter sare sozialean.

Hahnek aipatzen dituen izapideak gainditu ondoren, Batasunak plan finantzaketaren parte bat eskuratu ahal izango du bonuak jaulkita –bestea estatuek jarriko dute–, eta, gero, baliabide horiek gobernuei transferituko dizkie, mailegu gisa.

Bruselaren asmoa da herrialdeentzako lehen ordainketak uztailean egitea, eta gainerakoak sei hilean behin egingo lirateke, mugarri eta xede jakin batzuk bete ondoren. Funtsak jasotzeko, estatuek erreforma eta inbertsio planak bidali dizkiete Bruselako agintariei, eta Europar Batzordeak eta estatu kideen oniritzia jaso behar dute oraindik. Gutxienez hiru hilabete dituzte horretarako, baina Bruselak epea murriztu nahi du.

Estatu kide guztien babesarekin, Next Generation plana abian jartzeko mugarri bat gainditu da. Bidea, dena den, ez da arraza izan. Alemaniako Auzitegi Konstituzionalak Berlinen sinadura eteteko agindua eman zuen, plana finantzatzeko moduaren legezkotasuna egiaztatu arte, eta Finlandiako, Poloniako, Herbeheretako, Austriako eta Hungariako parlamentuek ere agertu dituzte zalantzak.

Nekazaritza politikan, akordiorik ez

Europako Batasuneko gobernuak eta Europako Parlamentua ez dira ados jarri Nekazaritza Politika Bateratuaren erreformari buruz, lau eguneko elkarrizketen ostean. Nekazaritza ekologikoaren planetara bideratu beharko den dirua izaten ari da traba nagusia. Ekainean saiatuko dira berriro.

2023tik 2027ra indarrean izango den Nekazaritza Politika Bateratuari buruzko akordioa ixteko azken proposamen bat egin zuen ostegunean Europar Batzordeak: nekazaritza ekologikorako laguntzak beste %5 handitzea eskaini zuen; aurreko lau urteko planean baino %25 handiagoa izango litzateke kopuru hori.


Botoen %95 eskuratu ditu Al-Assadek

Summary: Botoen %95 eskuratu ditu Al-Assadek. Bere laugarren eta azken legealdiari ekingo dio presidenteak, beste bi hautagaiei aise irabazi ostean. EBk salatu du bozek ez dituztela «irizpide demokratikoak» bete. Moskuk, berriz, Siriako barne gaietan esku ez hartzeko exijitu dio Bruselari.

Baxar al-Assadek botoen %95 eskuratu ditu Siriako presidentetzarako hauteskundeetan, eta bere azken legealdia behar lukeena hasiko du. «Hauteskunde prozesuaren amaieran, eta lan fase berri baten hasieran, siriar guztiei eskerrak eman nahi dizkiet euren abertzaletasunagatik eta hauteskunde hauek izan duten parte hartze nabarmenagatik», adierazi du hautatu berritan. Izan ere, atzerrian dauden siriarrei hainbat herrialdetan ezarritako bozkatzeko debekuak eta Siriako hainbat puntutan hauteslekuak jartzeko arazoak medio, botoa ematera deituta zeuden hemezortzi milioi herritarretatik hamalau milioi baino gehiagok hartu dute parte.

Damaskoren menpe dauden lurraldeetan —Siriako %80 inguru— eta atzerrian emaniko botoak zenbatuta, Al-Assadek hamahiru milioi baino gehiago jaso ditu; Mahmud Merei oposizioko kideak, 470.000 inguru; eta Abdullah Salum Abdullah Parlamenturako ministrorde ohiak, ia 214.000. Parte hartze handia, beraz, hauteskunde batzordearen esanetan, herrialdeko iparraldeko hainbat eremutan hauteslekurik jarri ez zen arren. Ipar-mendebaldeko Idlib probintzia Turkiaren babespeko talde jihadistek kontrolatzen dute. Ipar-ekialdea, berriz, kurduek kontrolatzen dute, eta haiek uko egin diote parte hartzeari, Damaskori elkarrizketarako deia egitearekin batera. Dena den, Siriako Parlamentuko presidente Hammuda Sabbaghen esanetan, siriarren nahia bete da: «Hau da jendearen nahia, eta ezer ez dago horren gainetik. Jainkoaren nahia da herritarrek botoa emateko askatasuna izan eta herrien eraikuntzarako bidea zehaztea».

Garaipen horrekin, Al-Assadek bere laugarren legealdia hasiko du, «Siriaren etorkizuna eraikitzeko esperantza sendotzeko» asmoz. Presidentea haren aita Hafez al-Assaden heriotzarekin iritsi zen boterera, 2000n. Urte hartan eta 2007an, orduko hautaketa sistema medio, erreferendum bidez onartu zuten herritarrek haren lidergoa. 2011ko matxinadaren eta ondorengo gerraren eraginez, ordea, gobernuak herrialdeko Konstituzioan hainbat aldaketa egin zituen. Horietako bat da presidentea hautatzeko prozesua aldatzea, hainbat hautagairi emanez aurkezteko aukera. Modu horretan eginiko lehen bozetan, 2014an, botoen %88 eskuratu zituen Al-Assadek.

Presidentetzarako hauteskundeen sistema berria oso kritikatua izan da oposizioko kideen aldetik. Besteak beste, aurkezteko ezinbestekoa da azken hamar urteetan Sirian bizi izana, gerraren ondorioz oposizioko kide esanguratsu ugarik egin ez dutena; baita Siriako Parlamentuko gutxienez 35 diputaturen babesa lortzea ere. Iazko legebiltzarrerako bozen ostean, Al-Assaden Baath alderdiak 167 eserleku ditu, eta harekin batera gobernuko Fronte Progresista Nazionala osatzen duten gainerako alderdiek, beste hamar. Horiez gain, beste 67 parlamentari independente daude.

Oposizioa, aurka

NBE Nazio Batuen Erakundea bereizi egin da bozetatik, hura 2015etik sustatzen ari den bake prozesuarekin bat egiten ez dutelakoan. Siriako Gobernua eta atzerrian den oposizioa Genevan ari dira negoziatzen azken urteetan, Konstituzio berri bat eratu eta «hauteskunde askeak» egiteko helburuarekin. SOC Siriako Oposizioko Koalizioak, mahai hartan eserita dagoenak, «iruzurtzat» ditu bozak, eta haien «balio legal, politiko eta legitimo eza» salatu.

Hauteskunde egunaren aurretik, EB Europako Batasuneko gobernuk eta Etxe Zuriak ere adierazi zuten ez zituztela emaitzak onartuko, eta hala berretsi dute emaitzen berri izan ostean ere. EBko diplomaziaburu Josep Borrellek esan du gatazkari konponbide bat ematearen aurka doazela, eta ez dituztela «irizpide demokratikoak» bete. Jarrera hori gogor kritikatu du Moskuk, eta Errusiako Atzerri Ministerioak azaldu du «ekintza baldar bat» dela: «Siriako barne gaietan esku hartu eta herrialdea ezegonkortzeko saiakera bat da».

Gatazka armatua herrialdearen iparraldeko eremuetara mugatuta dagoela, egoera ekonomiko larriari, nazioarteko zigor ekonomikoei eta azken urteetako hondamendiari aurre egitea dira Siriaren helburu nagusiak. NBEren arabera, siriarren %80 pobreziaren atalasetik behera bizi dira, eta 11 milioi lagunek laguntza humanitarioa behar dute. Une honetan, 6,2 milioi desplazatu daude herrialde barruan, eta ia beste horrenbeste errefuxiatu inguruko herrialdeetan. Egoera horri aurre egiteaz gain, hauteskundeetan lortutako garaipenarekin, Ekialde Hurbileko hainbat herrialderekin eta Arabiar Ligarekin harremanak hobetzeko asmoa du Al-Assadek.


Summary: Beste bi euskal preso gerturatuko dituzte. Jon Rubenach Leongo kartzelan dago, eta El Duesora hurbilduko dute. Asier Borrero ere Kantabriako kartzelara eramango dute, Dueñastik.

Espainiako Espetxe Erakundeetako Idazkaritza Nagusiak erabaki du beste bi euskal preso Euskal Herritik gertuago dagoen presondegi batera hurbiltzea. Jon Rubenach da horietako bat; Leongo kartzelan dago, 370 kilometrora, eta El Duesora gerturatuko dute, 170 kilometrora.

Rubenach 2019ko apirilaren 16an espetxeratu zuten, 30 urteko zigorra betetzeko, eta zigorraren hiru laurdenak 2040ko azaroan beteko ditu. Mansillako kartzelako Tratamendu Batzordeak proposatu du lehen gradutik bigarrenera igarotzea.

Bestalde, Asier Borrero ere gerturatuko dute; Dueñasko kartzelan dago, 310 kilometrora, eta El Duesora eramango dute hura ere. 2019ko otsailaren 25etik dago kartzelan, behin-behinean.


Summary: Noaingo Batailari musika jarri diote, 500. urteurrena dela eta. Tafallako Rotten XIII taldeak Noain abestia estreinatu du gaur, eta bideo batekin aurkeztu du, Nafarroa Berriz Altxa ekimenarekin elkarlanean.

Ekainaren 30ean, 500 urte beteko dira Noaingo guduan (Nafarroa) Nafarroako tropek erresuma berreskuratzeko azkeneko saioa egin zutenetik. Horren harira, eta datorren urtean Amaiurko gazteluko (Nafarroa) setioaren mende erdia beteko dela-eta, Nafarroa Berriz Altxa herri ekimena aurkeztu zuten apirilean. Ekimenarekin lankidetzan, Noaingo batailaren inguruko kantu bat sortu du orain Tafallako Rotten XIII taldeak, eta gaur estreinatu du, bideo baten bidez.

Ahanzturaren lurrak irauli nahi eta ezin. Arbasoen senaren legez berriz ekin. Haiengatik, sortu edo hil. Deika dugu geroa, altxatu Nafarroa! altxatu Nafarroa!

Hala abesten dute Noain kantuan. Endika Irisok, David Uriartek, Patxi Uriartek, Amaiur Esparzak eta Irati Palaciosek osatzen dute taldea.

Nafarrek 1521eko ekainaren 30ean egin zioten aurre Gaztelaren mendeko tropei, Getzen. Nafarroako Erresuma berreskuratzeko eginiko hiru saioetatik azkena izan zen.

Gertaera haien urteurrena ez da oihartzunik gabe pasatuko. Apirilean aurkeztu zuten Nafarroa Berriz Altxa ekinbidea, Iruñeko Ziudadelan. Leku hura aukeratu zuten, konkistatzaileek «Iruñea menderatu eta kontrolpean mantentzeko» eraiki zutelako gotorlekua. Ekainaren 19an manifestazioa egingo dute, Iruñean.

«Konkistatu gintuzten arren, ez gaituzte guztiz menderatu», adierazi zuten Amagoia Susperregi eta Joseba Compains bozeramaileek, eta burujabetzaren alde mobilizatzera deitu zuten: «Ez dugu eskumenik gure arazoak hemen kudeatzeko, eta Madrilgo aginte bakarraren menpe bizi gara».


Summary: Zubietan industria hondakinak erretzearen aurkako helegitea jarriko du Usurbilek. Jaurlaritzak egindako ingurumen baimen bateratuaren aldaketari jarritako helegitea onartu ezean, epaitegira joko du udalak

Eusko Jaurlaritzak otsailean jakinarazi zuen argi berdea eman ziola Zubietako erraustegiaren ingurumen baimen bateratua aldatzeko proposamenari, eta, era horretan, industria hondakinak ere errausteko baimena izango zuela. Usurbilgo Udalak gaur jakinarazi du helegitea jarriko duela erabaki horren aurka, eta, aintzat hartu ezean, epaitegira joko duela.

Usurbilek (Gipuzkoa) Jaurlaritzari eskatu dio alde interesdun gisa har dezala udala, eta hala dela aitortu du gobernuak. Horrekin batera, espedientearen zati bat ere igorri diote udalari. Zubietako erraustegia Donostiako udalerrian bada ere, bi kilometro baino gutxiagoko distantziara du Usurbilgo hirigunea. Bertako udalak Jaime Dorentes ingurumen zuzenbidean aditu eta abokatua kontratatu du prozedura aurrera eraman dezan. Aditu horren arabera, Jaurlaritzak hartutako erabaki hori ez dago behar beste arrazoituta. «Ez du arrazoi bakar bat ere ematen aldaketa ez funtsezkotzat jotzeko», iritzi dio udalak.

Izan ere, aldaketa funtsezkoa delakoan da udala, besteak beste, isuriak handituko direlako, eta sustantzia kutsatzaile gehiago sortuko direlako. «Kasu honetan ez dago dudarik horretaz ari garela, izan ere, jatorri industriala duten hondakinak erraustu nahi dira, eta batzuk, gainera, hondakin arriskutsuak dira», nabarmendu du Agurtzane Solaberrieta alkateak. Horrek denak ingurumenean eta herritarren osasunean duen «eragin negatiboa» aipatu du udalak, eta, gainera, gaitzetsi du CO2 isurketak nabarmen handitzea ekarriko duela: adibidez, sortuko diren sustantzia berri horietako batzuk minbizia eragileak direla nabarmendu du. Halaber, gogorarazi du Zubietakoa hondakin ez-arriskutsuak errausteko instalazioa dela, eta, beraz, aldaketa funtsezko bihurtzen duela erabakiak.

Azkenik, udalak uste du GHKk eta erraustegiak udal edo hiri hondakinak kudeatzeko dutela eskumena, ez industria hondakinak kudeatzekoa, haiek arlo pribatukoak baitira, eta, beraz, industriei eurei dagokie kudeatzea.

Solaberrietak salatu duenez, Arantxa Tapia sailburuak egindako adierazpenen bidez jakin du udalak Zubietako erraustegian hondakin industrialak kudeatzeko erabakia. Zaldibarko zabortegiaren auziarekin lotu du: «Bistan da Zaldibarko zabortegiaren hondamendiak eragindako egoeraren ondorioz hartu dela erabaki hau».


Summary: Teresa Catalan konpositoreak jasoko du Vianako Printzea saria. Nafarroako musikaren historiaren «erreferenteetako bat» izateagatik emango diote saria. Arte Talentua Sustatzeko saria, berriz, Martxel Rodriguezek jasoko du.

Kulturaren eta Artearen Nafarroako Kontseiluak erabaki du Teresa Catalan Sanchez (Iruñea, 1951) musikari eta konpositoreak jaso dezala 2021eko Kulturaren Vianako Printzea saria. Gaur egindako agerraldian, Rebeca Esnaola Kultura eta Kirol kontseilariak adierazi du Catalan nazioartean aitortza duen konpositorea dela, eta irakaskuntza eta ikerketa lanetan ere nabarmendu dela. BERRIA-k elkarrizketa zabala egin zion duela urtebete.

Kulturaren eta Artearen Nafarroako Kontseiluko Tomas Marcok proposatu zuen Catalan, eta hark ere parte hartu du gaurko agerraldian. Catalanen «musika trebakuntza zabala» txalotu du, eta gogorarazi du musikari lotutako ikastaro, topaketa eta jaialdi ugari zuzendu dituela bere ibilbidean, eta hainbat musikari eta erakunderen enkarguak jaso dituela, besteak beste.

Catalanek Iruñeko Pablo Sarasate kontserbatorioan ikasi zuen, Pilar Baiona, Luis Morondo, Juan Eraso, Luis Taberna eta Fernando Remacharekin, eta piano jotzaile gisa bere buruari galderak egiten hasi zitzaiolako erabaki zuen konposizioa ikastea. Konplexua zen aurrean zuen bidea, ordea: lana bere horretan konplexua zelako, baina baita gizartearengatik ere, orduan apenas zelako emakume musikagilerik Nafarroan. Haren aurretik, Emiliana Zubeldia eredu esanguratsua izan zen, baina garai hartan ez zen ezaguna. Horregatik, Catalanek aldarrikatu izan du berez asko izan direla, baina isildu egin dituztela.

Sienan (Italia) ere ikasi zuen, eta Europako hainbat hiritan osatu zuen formakuntza. Lehenago, 1985ean konpositoreen Iruñeko Taldearen sortzaileetako bat izan zen, eta Jakiundeko eta Nafarroako Kultura Kontseiluko kide ere izan da, besteak beste.

Ibilbide luzea egin du musikagile gisa. Pianorako soloak, ganberako kontzertuak eta orkestra sinfonikorako lanak konposatu ditu, eta haren sormen lanak mundu osoko jaialdi esanguratsuetan programatu dituzte. Konposizioa irakaskuntzarekin uztartu du, bi premisa oinarri hartuta: ezinbestekoa dela kultura ezagutza gisa hartzea, eta ezagutzaren transmisioa ezagutza bezain garrantzitsua dela. Musika bizia aldarrikatu ohi du, eta musika eta entretenimendua gauza ezberdinak direla ohartarazi.

Sari ugari lortu ditu sorkuntza eta interpretazioagatik; besteak beste, 2017an Espainiako Musikaren Sari Nazionala jaso zuen, eta sari hori jaso zuen hirugarren emakumea izan zen.

Ekitaldia, ekainaren 19an

Nafarroako Gobernuak foru dekretu bidez berretsi beharko du orain erabakia. Saria emateko ekitaldia ekainaren 19an izango da, Erriberrin, eta Maria Txibite Nafarroako presidenteak emango dio saria Catalani. Nafarroako Gobernuak 1990az geroztik antolatu du saria, urtero, etenik gabe, eta aurtengoa 32.a da. Kulturaren edozein arlotan pertsonek, taldeek edota erakundeek egindako lanari aitortza egiteko helburua du. Iaz Carlos Cavonas argazkilariak jaso zuen.

Aurten, Catalanekin batera, beste bederatzi hautagai zeuden: Atena Fundazioa dantza eta antzerki taldea; David Beriain Amatriain kazetaria; Eduardo Gil idazlea; Jesus Hernandez Aristu filosofo, teologo eta pedagogoa; Miguel Ibañez Artika numismatika eta itsas biologian aditua; Patxi Mangado Beloki arkitektoa; Fernando Mikelarena Peña historialaria; Obanosko Misterioa fundazioa eta Cesar Oroz Martija ilustratzailea.

Aurten sariak 20.000 euroko diru kopurua berreskuratu du, eta osorik emango diote sarituari. Hori da aurtengo Vianako Printze sariaren berrikuntza nagusia.

Talentu gaztea ere saritu dute

Foru Erkidegoko kulturaren sari nagusiaz gain, Arte Talentua Sustatzeko saria ere antolatu dute, bigarrenez, eta Martxel Rodriguez (Lesaka, 1990) dantzariari eman diote. Epaimahaiak azpimarratu du Rodriguezek Europan erreferente diren dantza konpainietan jaso duen prestakuntza eta izan duen ibilbidea, bai eta gaztetatik ezagutza hori Nafarroako sormen komunitateari aplikatzeko izan duten gaitasuna ere. Arte Talentua Sustatzeko sariak Nafarroako artearen eta kulturaren esparruan gazte ekintzaileen lana babestea, bultzatzea eta ikustaraztea du xede.

Ekainaren 15ean emango diote saria, Baluarte auditoriumean. Hauek ziren gainerako hautagaiak: Alicia Urtasun, Massil Allatxe, Joseba Ceberio, Sergio Eslava, Sofia Esparza, Barbara R. Gragirena, Andrea Irurzun, Iruñeko Gazte Orkestra, Erik Rodriguez, Andres Sanz eta Taupadak.


Summary: Azpeitiko EAJk Corrugadosen proiektuaren "dokumentazio guztia" plazaratu du. Udal oposizioaren arabera, "gardentasunez eta irisgarritasunez, herritar guztiek egiaztatu ahal izango dute Corrugados irekitzea posible zela eta dela"

EH Bilduk Corrugados zabaltzeko proiektuaren industria-plana erakusteko eskaera egin zien atzo Eusko Jaurlaritzari eta Gipuzkoako Foru Aldundiari, eta, gaur, Azpeitiko EAJk proiektuari buruz dagoen "dokumentazioa guztia" plazaratu du, hedabideei helarazita. Agiri horietako batzuk udalak berak bere webguneran jarriak dituen idatziak dira, publikoak; beste batzuk, Cristian Lay taldeak emandakoak; adibidez, CuatreCasas abokatu zerbitzuari eskatutako bideragarritasunari buruzko txosten bat, kontuan hartuta udal hiringintza araudia.

Edonola ere, Azpeitiko EAJk "ezinbestekotzat" jo du herritarren eskura jartzea dokumentazio hori guztia. "Gardentasunez eta irisgarritasunez, herritar guztiek egiaztatu ahal izango dute Corrugados irekitzea posible zela eta dela, hasiera-hasieratik defendatu dugun bezala", dio hedabideetara igorritako oharrak.

Eta zein diren agiri horiek? Bada, Azpeitiko Plan Orokorraren laburpen bat, non Amueko eremuari dagozkion punturik nagusienak nabarmentzen diren, eta plan osoa ere bai. Bestetik, otsailaren 18an, CL Taldeak Eusko Jaurlaritzari, aldundiari eta Azpeitiko Udalari "eskuz eman zien Negozio Plana" ere bidali du EAJk, eta CL taldeak Azpeitiko alkateari bidali zion gutun bat ere bai, "berriz irekitzeko asmoa zuela adieraziz". Gutun horrek erantzunik gabe jarraitzen du, EAJren arabera.

Horrez gain, agirien artean sartu ditu EAJko udal taldeak Martxoaren 17an Nagore Alkorta alkateari bidalitako gutunari erantsitako txosten juridiko bat eta udal idazkariak sinatutako beste txosten juridiko bat. Alkateak Osoko Bilkurara eraman zuen txosten hori, apirilaren 27an.

Dokumentazio horrek "argi eta garbi" erakusten du, EAJren ustez, udal talde horren ekarpen guztiak "dokumentu sendoetan" oinarritzen direla. Horregatik, uste du "jasota geratzen dela proiektua existitzen zela eta existitzen dela". Are, Azpeitiko udal oposizioak dioenez, "ziurtatuta geratzen da enpresak udalari jakinarazi ziola berriz irekitzeko asmoa zuela eta enpresa plana eman ziola".

Bukatzeko, EAJk dio beti "jarrera kolaboratzailea eta gardena" izan duela Udal gobernuarekin. "Baina, beste behin ere, agerian geratu da aldeetako batek elkarlanari uko egiten dionean ezinezkoa dela akordioak lortzea. Gure aldetik, lanean jarraituko dugu Corrugados enpresak ateak berriro ireki ditzan".


Summary: Laboaren 'Lekeitioak' abiapuntu dituen erakusketa bat jarri dute Tabakaleran. Komunikazio-inkomunikazio izeneko erakusketan, hainbat artistak hizkuntzaren gainean egindako askotariko hausnarketak jaso dituzte. Tabakalerak ekoizpen berri ugari bultzatu ditu proiektuaren barruan. Programa publiko batekin osatu dute proiektua.

Mikel Laboak 1980ko hamarkadatik aurrera abiatu zuen Lekeitioak seriea. Herri kultura eta abangoardia gurutzatzen dira musikariaren obran, eta gurutzaketa horren erdian indar berezia hartzen dute konposizio horiek. Horiek abiapuntutzat hartuta, atzean gordetzen diren hausnarketak arte garaikidearen bidez landu dituzte hainbat artistak. Artelan horiek artxiboko materialarekin nahastu dituzte Donostiako Tabakalera zentroan. Gaur aurkeztu dute hori guztia biltzen duen Komunikazio-inkomunikazio izeneko erakusketa, eta abuztuaren 29ra arte egongo da zabalik.

Erakusketak herri kulturari buruzko gogoetak proposatzen ditu, horiek era aldakor batean ikusita, eta baita hizkuntzarekiko harremanaren gaineko hausnarketak ere. Lekeitioetan ageri dira herri kultura eta abangoardia, tradizioa eta esperimentazioa, hizkuntzaren abstrakzioa, musika eta soinua, kantua eta performancea. Hori askotariko formatuetan landu dute erakusketan, arte garaikidearen bidez.

Oier Etxeberria komisarioaren hitzetan, Lekeitioak «lan tresna» bihurtu dituzte, artelan berriak ekoizteko galdera berriak sortzeko. Izan ere, zenbait artistak lan berriak egin dituzte, propio horretarako: Zbynek Baladranek, Kimia Kamvari eta Nader Koochakik, Asier Mendizabalek, Maria Salgadok eta Fran MM Cabeza de Vacak eta Amaia Urrak.

Beste artista batzuek lan historikoak ere erakutsi dituzte: Vicente Ameztoi, Joxean Artze, Francisco eta Goyaren Caprichos lanetako bat eta Jose Luiz Zumetaren Gernika, besteak beste.

Lanek Tabakalerako erakusketa aretoa eta Lau pareta gela hartzen dituzte. Sei ataletan banatu dituzte lanak, gaiaren arabera, eta Antigonak / Lekeitioak izeneko epilogo batekin itxi dute.

Erakusketa hori ikerketa prozesu zabalago baten barruan dago. Prozesu hori abian jartzeko, komisarioak lantalde bat osatu zuen Itxaro Borda, Xabier Erkizia eta Maialen Lujanbiorekin. Horren lehen mugarria martxoan izan zen, Non dago Lekeitio? izeneko Hizketaldi Handia mintegia egin baitzuten Tabakaleran.

Programa publikoa ekainean hasiko da, Bordaren eta Kiko Cavalieren Musika dena eta eszena programako Orbelen intziriak izeneko saioarekin. Gero, utzailaren 7tik 10era, Ezbaikaria mintegia egingo dute, San Telmo museoarekin elkarlanean.

Gainera, udan, Donostiako Musika Hamabostaldiarekin elkarlanean, Lekeitioak aditzeko entzunaldi publikoak egingo dituzte Tabakalerako zinema aretoan. Entzun eta gero, gonbidatu hauek hartuko dute hitza: Mohamed Bouljalek, Marie Cosnayk, Pedro G. Romerok eta Garazi Navasek.


Summary: Jaurlaritzak dio aholkularitza enpresen kartelaren «biktima» izan dela. Urkulluk ziurtatu du ez dagoela irregulartasunik gobernuaren eta zigortutako enpresen arteko harremanean. Legebiltzarraren esku jarriko ditu kontratazio guztiak.

Iñigo Urkullu lehendakariak ziurtatu du ez dela «irregulartasunik» egon Espainiako Merkatuen eta Lehiaren Batzorde Nazionalak (CNMC) zigortutako aholkularitza enpresen eta Eusko Jaurlaritzaren arteko kontratuetan , eta azpimarratu du gobernuaren jardunean halakorik egon dela erakusten bada «exijentzia handienarekin» jokatuko duela. Antzera mintzatu da Pedro Azpiazu Ekonomia eta Ogasun sailburua ere, eta adierazi du auzi horretan Jaurlaritza enpresa horien praktiken «biktimetako bat» izango litzatekeela.

Lehiaren Batzordeak, besteak beste, Deloitte, PwC eta Idom zigortu ditu, lizitazio publikoak manipulatzeagatik. Kartel baten gisara funtzionatzea egotzi die. «Espainia iparraldean» gutxienez 101 lizitazio egin zituzten, eta horietako batzuk Bilboko eta Gasteizko udalekin, Jaurlaritzako hainbat sailekin eta Bizkaiko Foru Aldundiarekin lotuta zeuden. Elkarrekin Ahal Dugu-IUko taldeak lehendakariari ohartarazi dionez, lizitazio horiek «gainkostu handia» ekarri diete euskal ogasunei, erakundeek agindutako lanak «haiek egin beharrekoak» direlako. Gainera, ziurtatu duenez, ikerketan azaltzen diren mezu elektronikoek erakusten dute «konfiantzazko harreman desegokiak» daudela arduradun publikoen eta enpresen horien artean, eta «EAJko kide garrantzitsuek» parte hartu dutela. Erantzunean, lehendakariak gogorarazi du ikertutakoak enpresak direla, eta ez erakundeak, eta azpimarratu du Jaurlaritzak sustatutako lizitazio guztiak «bere garaian» ikuskatu zituztela gobernuaren kontu ikuskatzaileak eta Herri Kontuen Euskal Epaitegiak. «Batzordeak ez du gure jokabidea zalantzan jarri. Eusko Jaurlaritzako sailetako lizitazioen ikerketan ez da egiaztatu bat etortze zantzurik», azpimarratu du Urkulluk. Gogorarazi duenez, Lehia Batzordeak irekitako prozedura ez da amaitu, eta enpresek helegitea aurkez dezakete Espainiako Auzitegi Nazionalean. Ziurtatu du bere gobernuak ikerketekin lagunduko duela eta legebiltzarraren esku jarriko dituela «ikertutako enpresekin egindako kontratazio guztiak».