Summary: Osakidetzak atzemandako positiboen %20 aldaera britainiarrekoak dira. Gotzone Sagarduik iragarri du datorren astean 80 urtetik gorako pertsonak txertatzen hastea espero dutela. Dagoeneko 100.000 txerto baino gehiago jarri dituzte.

Araban, Bizkaian eta Gipuzkoan atzemandako kasuen %20 aldaera britainiarrekoak dira. Hala jakinarazi du Eusko Jaurlaritzako Osasun sailburu Gotzone Sagarduik, Gobernu Kontseiluaren ondoren egindako agerraldian. Halere, haren hitzetan, oraindik behintzat ez dute nabaritu kutsakortasuna areagotu duenik, eta, gainera, erantsi du txertoak baliagarriak direla aldaera horri aurre egiteko. Sailburuak esandakoaren arabera, oraindik ez dute atzeman Hegoafrikako aldaeraren kasurik.

Txertaketa prozesua jakin-min handia sortzen ari da azkenaldian. Horri dagokionez, esan du espero dutela datorren astean hastea 80 urtetik gorako 150.000 herritarrak txertatzen, baina zehaztu du jasotzen dituzten dosien menpe egongo dela. Azaldu duenez, adineko horien osasunaren arabera, osasun etxeetan edo etxean bertan emango diete txertoa. Txandaren berri Osakidetzatik emango diete.

Gainera, jakinarazi du gaur hasiko direla osasun sistema pribatuan lehen lerroan diharduten profesionalak txertatzen, eta bihar ekingo diotela Ertzaintzaren txertaketari. Osakidetzan bigarren lerroan aritzen direnei dosiak jartzen segituko dute, eta lehen lerrokoekin aste honetan amaitzea espero dute. Sailburuak azpimarratu duenez, Osakidetzako langileen %45ek dagoeneko hartu dute lehen dosia behintzat. Zahar etxeei dagokienez, langileei eta egoiliarrei immunizazio osoa ematen jarraituko dute. Guztira 100.000 dosi baino gehiago eman dituztela nabarmendu du Sagarduik; horietako 57.970 lehen dosiak izan dira, eta 43.682, bigarrenak. Gainera, ziurtatu du aste honetan beste 14.700 txerto jarriko dituztela.

Azken egunetako datuei begira jarri da Sagardui: «Puntu batera iritsi ondoren, intzidentzia kurbaren jaitsiera finkatu egiten da». Halere, azpimarratu du «alertan» jarraitu beharra dagoela, datuak «arduratzeko modukoak» direlako. Izan ere, haren hitzetan, helburua hamalau eguneko intzidentzia 100.000 biztanleko 60 kasura jaistea da, eta hori «urrun» dago oraindik. Halere, Sagarduik nabarmendu du datuek erakusten dutela hartutako neurriak «egokiak» izan direla.

Iñaki Arrizabalaga, Ibon Etxeberriaren ordez

Aurreko astean hautsak harrotu zituen Osasun Saileko Araubide Juridiko, Ekonomiko eta Zerbitzu Orokorretako zuzendari eta Labiko kidea zen Ibon Etxeberriak itxiera perimetrala hautsi izanak, golfean jokatzera joateko. Hori argitara atera ondoren, Eusko Jaurlaritzak kargutik kentzea erabaki zuen, eta gaur jakinarazi dute zein izango den Etxeberriaren oinordekoa: Iñaki Arrizabalaga. Arrizabalaga Enplegu eta Gizarte Politiketako Sailaren Zerbitzu Orokorretako zuzendaritzan aritu izan da lanean.

Harrabotsa eragin zuen beste kontu bat izan zen Basurtu eta Santa Marina ospitaleetako txertaketa, eta buruek dimisioa aurkeztu zuten. Gaur jakinarazi dutenez, ordea, Bizkaiko Fiskaltzak itxi egin ditu «txertaketa irregularrengatik» hasitako ikerketak.


Summary: Hego Euskal Herria muturreko egoeratik atera da. Lau lurraldeek 100.000 biztanleko 500 positibo baino gutxiagoko tasa dute. 512 kasu zenbatu zituzten atzo: egindako proba guztien %4,5.

Hego Euskal Herria eremu gorritik atera da: lau lurraldeek izan dute 100.000 biztanleko 500 positibo baino gutxiagoko tasa, abenduaren 2tik izandako jaitsierarik handiena. Langa igarotzen azkena Bizkaia izan da, eta hura da, hain zuzen ere, tasarik altuena duena: 483,7koa, alegia.

Kutsatuen grafikoak beheranzko joera berretsi du Hego Euskal Herrian. Aurreko egunean baino kutsatu gehiago zenbatu badituzte ere, positibotasun tasak behera egin du. Tasan bezala, kutsatzeetan ere Bizkaia izan da gehien zenbatu dituen lurraldea: 293. Gipuzkoan 106, Nafarroan 59 eta Araban 45 zenbatu dituzte.

Bestalde, Eusko Jaurlaritzak jakinarazi duenez, 60 ospitaleratze berri izan dira Araba, Bizkai eta Gipuzkoako ospitaleetan, eta gaur egun 168 gaixo daude larri.

Heriotzak gora

Eustatek kaleratu berri duen ikerketa batek adierazi du 2020ko lehen hiruhilekoan %7,8 areagotu zirela heriotzak Araba, Bizkaia eta Gipuzkoan: 5.349 izan ziren. Horien arrazoi nagusia COVID-19a bera dela ondorioztatu du, iazko uztail eta irailaren artean soilik urte osoko heriotzen %6,6a eragin baitzuen izurriak.


Summary: Zubietan industria hondakinak errausteari atea ireki dio Jaurlaritzak. GHK-k eskatu dio Jaurlaritzari ingurumen baimen bateratua moldatzeko, aldaketa hori funtsezkoa ez dela iritzita, eta gobernuak ere hala ebatzi du. Herrialdetik kanpoko hondakinak ekartzeari atea zabal diezaioke ebazpen horrek.

Zaldibarrek eragindako hondakinen kudeaketaren krisiari beste ertz batetik erantzun dio orain Jaurlaritzak. Gipuzkoako Hondakinen Kontsortzioak (GHK) eskatu dio hainbat aldaketa egiteko Zubietako erraustegiaren jarduteko baimenetan, aldaketa horiek “ez-funtsezkoak” direlakoan. Aldaketa horien bidez, GHK-k lortu nahi du industria jatorriko hondakinak erraustu ahal izatea Zubietako plantan, eta Jaurlaritzaren babesa lortu du horretarako: «Ingurumen baimen bateratua (IBB) aldatzea eskatzen duten ez-funtsezko aldaketatzat jotzen dira GHK-k egindako eskaerak».

Hala, onetsi egin du Jaurlaritzak IBBa aldatzea, baina, aldaketa funtsezkoa ez denez, doiketa horien tramitazioa bizkor egingo da, ez dutelako baimen bateratua hutsetik hasi behar. GHK-k aldaketa hauek eskatu dizkio Jaurlaritzari: ontzi arinak, materia organikoa, papera, kartoia eta tamaina handiko hondakinen kudeaketa plantetako errefusak jaso ahal izatea Zubietan. Eta, horrez gain, tratamendu mekanikoetako hondakin nahasiak, industrialdeetako plastiko eta bestelako hondakin ez-balioztagarriak. Halaber, Zubietara eraman nahi dituzte erretze prozesu osoa egin gabe duten hondakinak eta eskoriak, errauste prozesua «osatzeko». Eta, horiekin batera, labe azpiko errautsak ere jasotzeko baimena nahi du GHK-k.

Aldi berean, hondakin arriskutsu gisa izendatuta daudenak ere kudeatu nahi dituzte Zubietan: besteak beste, ikatz aktibo erabiliak.

Hiri hondakinak

GHK-k egindako eskaera ez dela funtsezkoa dio Jaurlaritzak, ez duelako aurreikusten eragina izango duenik osasunean, ingurumenean eta plantaren segurtasunean.

Aintzat hartu behar da, baina, Zubietako erraustegia hiri hondakinak kudeatzeko azpiegitura bat dela, eta haren erabilera esklusiboa dutela Gipuzkoako udalek eta mankomunitateek. Besteak beste, haien gain geratzen delako Zubietako erraustegiaren finantzaketa bere osoan. Izan ere, plantaren erabilgarritasunagatik 29 milioi ordaintzen da hilean, eta bakarrik bi milioi dagozkio sartzen diren hondakinak kudeatzeari. Industria hondakinak jasotzen hasteak planteamendu ekonomiko horretan nola eragingo duen ez du zehaztu GHK-k oraingoz, zeren enpresak hondakin sortzaile pribatuak dira. Haiek Ekondakini zuzenean ordainduko baliote, nabarmen handituko litzateke enpresaren etekina, baina horrek ez du esan nahi mankomunitateen ekarpena txikituko litzatekeela. Halaber, hondakinak Gipuzkoatik bakarrik jasoko diren edo kanpotik ekartzeko aukera izango duten ere ez dute oraingoz zehaztu. Orain arte, GHK-ko arduradunek beti esan dute herrialdeko hondakinak bakarrik erraustuko dituztela Zubietan, baina aldaketa honek atea ireki diezaioke kanpoko hondakinak jasotzeari.

Jaurlaritzak Ekondakinen esku utzi du tratatzea aurreikusten diren hondakinen «hasierako karakterizazioa», erabakitzeko ea erraustegian kudeatzeko modukoak diren edo ez. Hau da, enpresak erabakiko du zer industria hondakin erre daitezkeen.


Summary: Vueltan aritzera gonbidatu dituzte Euskaltel eta Caja Rural. Proiektua berriz martxan jarri denetik estreinako aldiz izango da itzuli handi batean Euskaltel; Caja Ruralek hamargarren aldiz parte hartuko du. Bi taldeek pozik hartu dute berria, hori baitzen sasoi honetarako helburuetako bat.

Espainiako Vueltak jakitera eman du zer talde gonbidatuko dituen aurtengo lasterketarako, eta horien artean dira Euskaltel Euskadi eta Caja Rural. Euskaltelek estreinakoa izango du itzuli handi batean proiektua berriz martxan jarri zenetik. Hain zuzen ere, horixe zen aurtengorako zituen helburu nagusietako bat. Iragan astean aurkeztu zituen denboraldi honetarako asmoak, eta bi helburu zehaztu zituen Jorge Azanza zuzendariak: «Batetik, garaipenetatik gertu egon behar dugu; hori da UCI World Tourreko gonbidapenak lortzeko bidea: Euskal Herriko Itzulia, Espainiako Itzulia... Eta, bestetik, ezin dugu harrobiko lana ahaztu. Egitura profesionala elikatzeko gure haztegia da».

Antzera mintzatu zen Xabier Mikel Azparrena, Luis Angel Materekin batera taldera iritsi berri den txirrindularia: "Uste dut iragan sasoian ere bertan egon behar genuela". Euskaltel Euskadiren aurreko aldian, 1994. eta 2012. urteen artean, hamabi garaipen lortu zituen Espainiako Vueltan: Samuel Sanchezek bost, Igor Antonek lau, Roberto Laisekak bi eta Mikel Nievek bat. Samuel Sanchez, gainera, bi aldiz izan zen podiumean. 2007an hirugarren izan zen, eta 2009an bigarren. Aipatzekoa da, era berean, itzuli handi batean lehen garapena Vueltan lortu zuela Euskaltelek. 1999an izan zen, Laisekaren bidez.

Caja Rural hamargarren aldiz izango da Vueltan. Juan Manuel Hernandez managerra pozik azaldu da: "Ilusio handia dugu etapa bat irabazteko, eta horretarako egingo dugu lan. Vueltari esker, eskarmentua hartuz eta haziz joan gara itzuli handietan, eta oso eskertuta gaude. Izan ere, gurekin lasterketa honetan debuta egin zuten hainbat txirrindulari World Tour Mailako talde batean daude orain, eta gure asmoa gazteei aukerak ematen segitzea da". Balio handia eman dio gonbidapenari: "Egungo gonbidapenen bideak ez digu mesede egiten Pro Team mailan gauden taldeei, eta eskertzekoa da antolakuntzak egin duen ahalegina". Bi euskal taldeekin batera, Burgos BH eta Alpecin Fenix taldeek jaso dituzten gonbidapenak. Horiekin batera, World Tour Mailako hemeretzi taldeak izango dira tropelean, tartean beste euskal talde bat: Movistar.

Burgosko (Espainia) eta Santiago de Compostelako (Galizia) katedralak lotuko ditu aurtengo Vueltak, orotara 3.336 kilometro izango dituen ibilbide baten bitartez. 11 bukaera berri egongo dira, esprinterrek ohi baino aukera gehiago izango dituzte, eta ziklistek ia ez dute horma pikoetan gora bihurritu beharko. Berritasun nagusia, dena den, azken egunean egongo da: 33,7 kilometroko erlojupeko luze batekin bukatuko da lasterketa. 2021a Done Jakueren urtea da, eta, horregatik, Santiago de Compostelan egongo da azken helmuga, eta ez Madrilen, 2014az geroztik izan den bezala.

Ondo bidean, abuztuaren 14an hasiko da Vuelta, Burgosen. Hango katedralak 800. urteurrena du aurten, eta han izango ditu irteera eta helmuga hasierako erlojupekoak. Zortzi kilometroko saio laburra izango da. Hortik aurrera, ibilbide malkartsua topatuko dute: guztira, mendiko zazpi etapa jokatuko dira, eta beste lauk ibilbide hautsia izango dute. Edozein moduz, azkarrenek ere izango dute distira egiteko tartea, profiletzaneko sei etapa jokatuko baitira. Bestalde, 200 kilome-troko etapa bat baino ez da izango, eta bakar bat ere ez da igaroko Euskal Herritik.

Oilarrek hirugarren etapan izango dute lehen buruz burukoa, lehen mailako Picon Blancon gora. Zazpigarren etapak ere zailtasun horretako bukaera izango du, Alacanteko Balkoian. Bederatzigarren etapan, berriz, maila bereziko Velefiquen egongo da helmuga. Atseden hartuko dute gero ziklistek, eta hamalaugarren etapan izango dute hurrengo azterketa serioa, lehen mailako Villuercasen. Azken astean, berriz, erabakigarriak izango dira Asturiasko bukaera gogorrak: hamazazpigarren etapak Covadongako aintziretan izango du helmuga, eta hemezortzigarrenak, Gamoniteirun —orain arte sekula igo gabea—. Hamabost kilometro eta ia %10eko batez besteko pendizeko mendate beldurgarria da. Hogeigarren etapa egokia da segadetarako, eta hautagaiek erlojuaren kontra esan beharko dute azken hitza.


Summary: PPk iragarri du Genova kaleko egoitza utziko duela. Casadok azaldu du alderdiak ez lukeela egon behar ikerketapean dagoen egoitza batean. Genovako egoitzan egindako berritze lanak diru beltzarekin ordaindu ote zituzten epaitzen ari dira Auzitegi Nazionalean.

«Iraganarekin hausteko asmoz» utziko du PP Alderdi Popularrak Madrilgo Genova kaleko egoitza. Hala azaldu du Pablo Casado alderdiko buruak. Espainiako Auzitegi Nazionalean egiten ari diren epaiketarekiko loturak eten nahi ditu alderdiak; izan ere, horri egozten diote Kataluniako Parlamenturako hauteskundeetan lortutako emaitza txarra —lau diputatu zituen, eta hiru izango ditu orain—. Casadoren esanetan, PPk ez luke egon behar ikerketapean dagoen egoitza batean.

Auzitegi Nazionalean epaitzen ari dira alderdiak diru beltzarekin ordaindu ote zituen egoitza berritzeko lanak. Luis Barcenas, PPko diruzain izandakoa, haren ostean karguan egon zen Cristobal Paez eta berritze lanak egin zituen bulegoko kideak daude akusatuen aulkian. Barcenasen abokatuek, gainera, lekuko gisa eraman nahi dituzte deklaratzera PPrekin Espainiako presidente izandako bi buruzagi: Jose Maria Aznar eta Mariano Rajoy.

Badira ia hiru hamarkada PPk egoitza nagusia Genvova kalean duela. 1983an hartu zuen lehen aldiz, alokatuta, oraindik Aliantza Popularra zenean, eta 2006tik jabetzan dute. Bulegoei lotutako ustelkeria kasuaz galdetuta, Casadok iragarri du alderdiak ez duela azalpen gehiagorik emango PPri kalte egin dioten «iraganeko auzi pertsonalen» inguruan.

PPko buruak sozialistei egotzi die epaiketa baliatu izana Kataluniako hauteskundeetan euren aurkako kanpaina egiteko, eta berretsi du gertatutakoa gertatuta ere «zentro-eskuinean» jarraituko duela alderdiak. Bide beretik, iragarri du datorren udazkenean egingo dutela alderdiaren batzar nagusia.


Summary: Iruñeko epaile baten arabera, Poliziaren esku hartzeak ezin dira zuzenean jarri Interneten. Bideo bat grabatzea «agintekeriari aurre egiteko berme bat» izan liteke haren ustez, baina zuzenean emateko arrazoirik ez dagoela ebatzi du isun bat jartzen ari ziren udaltzain batzuk filmatu zituen herritar baten aurkako epaian.

Iruñeko epaile baten iritziz, herritar batek bere eskuko telefonoarekin filma dezake Poliziaren esku hartze bat, agintekeriari aurre egiteko modua izan dezan. Epaile horren beraren arabera, ordea, bideo hori ezin liteke zuzenean eman sare sozialetan, «arrazoirik izan gabe» erakutsiko lukeelako polizien lana.

Iruñeko 4. Zigor Epaitegiko epaileak hiru hilabeteko espetxe zigorra ezarri dio herritar bati erresistentziagatik, «mozkor» egotea aringarri gisa hartuta, eta 125,28 euroko kalte ordaina eman beharko dio udaltzain bati.

«Kasu horretan, filmatzea ez zen balizko agintekeria eragozteko berme bat, baizik lanean ari ziren agenteen arrazoirik gabeko erakuste mediatiko bat, eta, bereziki, akusatuak hurbiletik filmatu zuen agentearena, hura nor den tximista bezala zabal baitaiteke sare sozialetan», adierazi du epaileak.

Iazko azaroan, akusatua garagardoa edaten ari zen kalean, eta patruilatzen ari ziren udaltzain batzuk harengana joan ziren, isuna jartzeko asmoz. Akusatuak filmatu egin zituen, eta bideoa sare sozialetara igotzen ari zela esan zien. Udaltzain batek telefonoa kendu eta filmatzen ari zen bideoa eten zuenean, auzipetuak «bultzada gogor bat» eman zion bularrean, epaiaren arabera.

Fiskaltzak 21 hilabeteko espetxe zigorra eskatu zuen auzipetuarentzat, autoritatearen kontrako delitua egotzita, eta 600 euroko isun bat ere bai, lesio arinengatik, 125,28 euroko kalte ordainaz gain. Defentsak absoluzioa eskatu zuen.

Epaileak, berriz, erabaki du bultzada ez zela «larria» izan, eta «erresistentzia delitu arina» leporatu dio «eraso delituaren» ordez.

Epaileak bereizi egin du akusatuaren jokabidea Polizia filmatzen duten hedabideetatik, horiek informaziorako eskubidea erabiltzen dutelako. Errepikatu du Polizia filma daitekeela, baina «legearen barruan». Horri lotuta, epaileak adierazi du badela joera bat eskatzen duena poliziek berek filma dezatela beren jarduna; hari «praktika ona» iruditzen zaio hori.


Summary: Intsumisioari buruzko artxibategia osatu du Nafarroako Gobernuak. 70eko hamarkadatik 90ekora kontzientzia eragozpen eta intsumisio mugimenduaren inguruko 6.000 agiri, prentsako artikulu, kartel eta eranskailu bildu dituzte bertan.

«Nafarroak protagonismo berezia izan zuen», Pedro Olivan Gaztela Mantxako unibertsitateko ikerlariaren arabera, Memoriaren Nafarroako Institutuak bildutako dokumentazioaren gainbegirada azkar batean jada islatzen da ondorio hori. Olivanek, Bruno Lopez eta Fernando Mendiola ikerlari eta historialariekin batera, osatu du dokumentazioaren bilketa, eta herritarren eskura egongo da Nafarroako Gobernuko Bake eta Bizikidetza zuzendaritzaren webgunean, ele bitan.

Ana Ollo Herritarrekiko Erakundeekiko kontseilariaren arabera, iragan hurbilaren memorian sakontzea dute helburu, eta xede horretan, oso interesgarritzat jo dute frankismoaren amaieratik garatzen hasi zen kontzentzia eragozpenaren eta intsumisioaren mugimendua. Josemi Gaston Memoriaren Nafarroako institutuko zuzendariaren arabera, askotariko mugimendua izan zen hura, eta kontraesanak izan bazituen ere, gai izan zen garaiko gizartean soldaduskari buruzko eztabaida pizteko: «Indarkeriaren erabilera auzitan jarri zuen, eta gizarteari pentsarazi zion indarkeriak gabe auzi bat defenditzea posible zela».

Duela bi urte izenpetu zuen azterlan hori egiteko kontratua Pedro Olivan Gaztela Mantxako unibertsitateko ikerlariarekin. Artxibategiak lau ardatz izango ditu. Batetik, dokumentazioaren atalean, garaiko mugimenduko elkarteen eta militanteren 2.006 agiri bildu dituzte. KEM-MOC-ek, Kakitzat-ek, intsumiso presoen biltzarrak, EHGAMek, Carlos Reyk, Iñaki Subizak eta Juanjo Morenok eman dituzte dokumentuok, baina gehiago jasotzea espero dute. Gaika eta daten arabera egin daitezke bilaketak.

Bigarrenik, hemeroteka bat eta ikus-entzunezko artxibategia osatu da, eta, garaiko albisteekin batera, intsumisoen bizimoduaren berri ematen dute. Iñaki Subizak 3.952 artikulu bildu zituen, eta horien laburpen bat ikus daiteke bertan. Memoriaren institutura joz gero, hemerotekaren edukia bertatik bertara kontsultatzeko aukera egongo da.

Horrekin batera, Andonio Romeok 403 irudi eta eranskailu bildu ditu, eta horiek ere webgunean bilatu daitezke. Azkenik, ikerlariek hamasei elkarrizketa kolektibo egin dituzte, eta guztira 71 lagunek parte hartu dute bertan. Dena den, elkarrizketak oraindik lantzen ari dira, eta eskuragarri maiatzetik aurrera egongo dira.

Aurkezpenean, bideokonferentziaz parte hartu du Pedro Olivan ikerketaren arduradunak —hark ere mugimenduan parte hartu zuen—. Haren irudiko, azpimarragarria da Nafarroak izan zuen garrantzia mugimenduaren sorreran, bilakaeran eta une erabakigarrienetan.


Summary: Kaledonia Berriko independentistak, lehen aldiz presidentetza lortzeko atarian. UC-FLNKSk eta Ozeaniako Esnaldiak biharko bozketarako zerrenda bateratua aurkeztu izanak gobernuburu izateko faborito bilakatu du Samuel Hnepeune enpresari kanaka.

Krisietatik aukerak sortzen dira: horixe pentsatzen ari dira egunotan Kaledonia Berriko independentistak. Deskolonizazio prozesuko hirugarren eta azken erreferendumari begirako elkarrizketa faltak eta hegoaldeko Goro hirian dagoen nikel plantaren salmentak sorturiko zalapartak aspaldian ikusitako krisi politikorik handiena eragin dute Ozeaniako uharteetan, 2019ko bozetatik ateratako gobernua erortzea eragiteraino. Bada, testuinguru horri esker, Frantziatik ateratzearen aldekoek aukera dute lehen aldiz presidente kargua lortzeko: Wallis eta Futunako komunitatea ordezkatzen duen EO Ozeaniako Esnaldiak uste du «norabide aldaketa baten beharra» dagoela, eta horregatik erabaki du UC-FLNKS Kaledoniar Batasuna-Askatasun Nazionalerako Fronte Sozialista Kanaka talde independentistarekin bat egitea gobernurako hautagaien zerrenda aurkeztean.

Kaledonia Berriko Kongresuan ordezkaritza duten alderdiak bihar elkartuko dira 11 kidek osatuko duten gobernu berria erabakitzeko, eta, egungo indar orekak kontuan harturik, UC-FLNKSren eta EOren zerrenda bateratuaren buru Samuel Hnepeune enpresari kanaka da gobernuburu bilakatzeko faborito nagusia; bi indar horiek talde parlamentario berean daude, baina EOkoek loialisten gobernua sustatu zuten 2019an, bi aldeen arteko «oreka» mantentzeko.

Wallis eta Futunako komunitatea ordezkatzen duen alderdiak duela bi urteko hauteskundeetan lortu zuen lehenengoz ordezkaritza —hiru diputatu—, eta bere burua «ez independentistatzat eta ez loialistatzat» du: hau da, auziaren arabera, alde batera edo bestera mugiarazten du balantza.

Hnepeunek, ordea, beste talde parlamentario independentistaren babesa ere beharko du Kaledonia Berriko gobernuburu izateko. EOk bezala, UNI Independentziarako Batasun Nazionala koalizioaren parte den Palika alderdiak aukera bat ikusten du gobernu aldaketan, eta dei egin du «azken 22 urteetan egon den gobernatzeko moduan haustura bat» egitera.

Ez hori bakarrik: iragan astean publiko egindako ohar batean, Palikak mahai gainean jarri zuen UNIren zerrendaburu Louis Mapouri «presidentetzara iristeko aukera ematea». Nahi horrek independentisten arteko elkarrizketak behartu ditu berriz ere, eta bi hautagaitzak aurkeztu dituzten koalizioak azken ordura arte aritu dira negoziatzen, negoziazio horien edukia publiko egin gabe.

AEC Etorkizuna Konfiantzaz eta CE Kaledonia Elkarrekin loialistek ere zerrenda bana aurkeztu dute, baina bloke horretan faboritoa eta presidentetzara iristeko aukera duen bakarra AECko Thierry Santa da, 2019tik hona Kaledonia Berriko gobernuburu izandakoa. Hala, ezustekorik ezean, hauek osatuko dute hurrengo gobernua: UC-FLNKS eta EOren zerrendako lau kidek, UNIko bik, AECko lauk eta CEko batek.

Politikarako jauzia

Hnepeun lehen aldiz sartuko da politikan. Medef-NC Frantziako Enpresen Mugimenduaren Kaledonia Berriko adarraren presidentetza utzi du horretarako, eta, Ozeaniako uharteetako gobernuburu kargua lortuko balu, laster utziko luke ere Air Caledonie hegazkin enpresan daukana.

UC-FLNKSren eta EOren zerrendaburua 1960an jaio zen, Lifou uharteko Luengonu tribuan, eta betidanik egon da arlo ekonomikoari lotura. Kaledonia Berriko politikak «aurpegi berriak» behar dituela argudiatuta proposatu zioten politikarako jauzia egitea, eta hark arrazoi hori aipatu izan du erabakia justifikatzeko. Aurreikuspen guztien arabera, Kaledonia Berriko lehen presidente kanaka eta independentista izango da.

Praktikan, ordea, ez da izango lehen gobernuburu kanak eta independentista: Jean-Marie Tjibaou buruzagi historikoa Kaledonia Berriko presidenteorde izan zen 1982tik 1984ra, baina praktikan gobernuburu lana egin zuen, garai hartan Frantziako Gobernuaren ordezkariak baitzuen presidente kargua.

Independentistek gobernu berriaren buruzagitza lortzen badute, besteak beste, deskolonizazio prozesuko azken independentzia erreferendumerako elkarrizketak bideratu beharko dituzte; bai loialistekin, baita Frantziako Gobernuarekin ere. Galdeketa hori datorren urtearen amaieran egingo dute beranduenez, eta Kaledonia Berriko Kongresuak datorren apiriletik aurrera izango du horretara deitzeko aukera —heren baten babesa nahikoa izango da—.

Deskolonizazio prozesuko lehen erreferenduma 2018an egin zuten, eta bigarrena, iaz; bietan Frantzian jarraitzearen aldeko jarrerak irabazi zuen, baina kontsulta batetik bestera txikitu egin zen baiezkoaren eta ezezkoaren arteko tartea. Iragan urriaren 4koan, Kaledonia Berriko herritarren %46,74 independentziaren alde agertu ziren; duela hiru urtekoan, berriz, %43,33.

Kongresuan ere txikitu egin da loialisten eta independentisten arteko tartea: 2019ko hauteskundeetatik, Frantziatik ateratzearen aldekoek 26 eserleku dituzte, eta Frantzian jarraitzearen aldekoek, 28; bi blokeen arteko diferentzia hiru diputatutik bira murriztu zen hauteskunde haietan.

Ganberako presidentea FLNKSko Roch Wamytan da, eta, hortaz, Kaledonia Berriko gobernuburu kargua lortuz gero, independentistek erakunde guztiak gidatuko lituzkete, Hegoaldeko Probintzia izan ezik.


Summary: Mendizale federatuak Araba, Bizkai eta Gipuzkoan aritu daitezkeela zabaldu du EMFk. Jaurlaritzaren azken neurrien arabera, mendi jarduera egitera edozein udalerritara jo dezakete federatu txartela duten mendizaleek, eremu gorrian dauden herrietara izan ezik.

Euskal Mendizale Federazioak (EMF) zabaldu duen ohar baten arabera, federazioaren lizentzia duten kideak euren mendi jarduera egiteko mugitu ahal izango dira Araba, Bizkai eta Gipuzkoa artean, eremu gorrian dauden herrietan izan ezik. Betiere, lizentziak jasotzen duen jardueran aritzeko izan behar du desplazamendu horrek, hau da, ibiltzea, eskalatzea, eskiatzea edo dena delakoa.

Mendi Federazioak zehaztu du gehienez sei laguneko taldeetan egin daitezkeela mendi jarduera horiek, eta segurtasun distantziak eta neurriak hartu behar direla. Eremu itxietan maskaraeraman beharko da: esate baterako, rokodromoetan. Goizeko seietatik gaueko hamarrak arte egin ahal izango da mendi jarduera Jaurlaritzaren azken dekretuaren arabera. Oraingoz, erkidegoen arteko mugak itxita daude, eta, beraz, ezin da mugitu Nafarroatik Araba, Bizkai eta Gipuzkoara.


Summary: Raymond Levesque musikari quebectarra hil da. 'Quand les hommes vivront d’amour' abestiaren sortzailea izan da. Joseba Tapiak haren kantu batzuen bertsioak grabatu zituen 1999an.

Raymond Levesque (Montreal, 1928 - 2021) kantautore, poeta eta aktorea izan da, quebectarrentzako kantu esanguratsu ugariren sortzailea. Montrealen jaio eta hazi zen. Pianoa ikasi zuen Rodolphe Mathieurekin, eta antzerkia Madame Audetekin. Charles Treneten lanak inspiratuta, 1940ko hamarkadan hasi zen kantuak idazten eta kabaretetan jotzen.

Urte batzuk eman zituen Frantzian bizitzen, eta han Barclay Records diskoetxearekin grabatu zituen abestiak. Han, hainbat artista frantziarrek ere haren abestiak grabatu zituzten; besteak beste, Bourvilek, Jean Sablonek, Cora Vaucairek eta Eddie Constantinek.

Garai hartan, 1956an konposatu zuen, hain zuzen ere, Quand les hommes vivront d’amour, Aljeriako gerran oinarritutako kantu bakezalea. Haren abestirik ezagunena da, eta artista askok interpretatu dute, Quebecen eta Frantzian, baina baita handik kanpo ere. Esaterako, Maria Rosell eta Lluis Llachek katalanez abestu zuten, Quan tothom viura d’amor izenburupean, eta Joseba Tapiak euskarara ekarri zuen, Maitasuna helduko da izenarekin. Ez zen hori izan Tapiak itzuli zuen Levesquen kantu bakarra: Bozo galtzaundi eta Chateauguayko bataila-ren bertsioak ere egin zituen. Hiru abestiak eta beste 11 bildu zituen Quebec: hamalau kantu independentziarako diskoan, 1999an, Gaztelupeko Hotsak zigiluarekin.

Frantzian izandako garaian Levesquek idatzi zituen abestien artean daude, halaber, Les Trottoirs, La Vénus à Mimile, Le Coeur du Bon Dieu edota Rosemont sous la pluie. 1959an Quebecera itzuli ondoren, hainbat telenobelatan aritu zen lanean, eta Coucou haurrentzako telesaila gidatu zuen, besteak beste. Garai hartan, poesia eta antzerkia idazten hasi zen, eta Quebeceko mugimendu independentistarekin engaiatu zen.

Baina artista entzumen arazo handiak izaten hasi zen, eta 1986an gortasuna diagnostikatu zioten. Musika utzi zuen, baina idazten jarraitu zuen, eta poesia, fikzioa eta satira politikoko lanak argitaratu zituen. Beste sari batzuen artean, 1997an, Quebeceko Gobernuaren Denise-Pelletier saria jaso zuen, eta, 2005ean, Kanadako Gobernadore Nagusiaren Arte Eszenikoen Sariaren irabazle izendatu zuten, baina uko egin zion sariari.

Levesque atzo zendu zen, koronabirusak jota, 92 urterekin. Haren senideek adierazi dutenez, gaitza hartu aurretik osasuntsu zegoen.


Joan Margarit hil da

Summary: Joan Margarit hil da. Poeta katalanik entzutetsuenetakoa 82 urterekin zendu da, duela urtebete baino gutxiago diagnostikatu zioten gaixotasun baten ondorioz. Espainiako Cervantes saria irabazi zuen 2019an, beste aitortza askoren artean.

Gaztelaniaz sortu eta argitaratu zituen bizitzako lehen ahapaldiak Joan Margarit i Consarnau poetak (Sanauja, Lleida, 1938- Sant Just Desvern, Bartzelona, 2021). Alabaina, 1981ean erabaki zuen bere hizkuntzan idatziko zuela, ama hizkuntzan: alegia, katalanez. Halere, poeta «elebiduntzat» zuen bere burua Margaritek, eta gaztelaniaz ere idazten jarraitu zuen: besteak beste, bere olerki askoren bertsioak egin zituen hizkuntza horretan. Horrenbestez, bi literatur sistemek galdu dute azken urteetako erreferenterik behinenetarikoa, edo, hainbatetan esan izan zaionez, itsasargia. Biek aitortu zioten izaera hori, leku batetik zein bestetik heldu baitzitzaizkion sariak. Poetaren familiak adierazi duenez, duela urtebete baino gutxiago diagnostikatu zioten eri baten ondorioz hil da Margarit, 82 urterekin.

1936ko gerra betean jaio zen Margarit, eta, behin gatazka bukatuta, han eta hemen igaro zuen gaztaroa. Rubi (Bartzelona), Figueras (Girona), Girona eta Bartzelonan bizi izan ondoren, familia Tenerifera lekualdatu zen 1954an, eta, bi urte geroago, Margaritek bakarrik egin zuen Bartzelonarako itzulia arkitektura ikasketak egiteko. Ogibide izan zuen arkitektura, aitak bezala. 1963. urtetik, ordea, lanbide teknikoa poetikoarekin uztartu zuen: urte horretan egin zen ezagun poeta gisa, artean soilik gaztelaniaz idazten zuela. Ez zitzaion iruditzen, ordea, bi bideok elkarrengandik oso urrun zeundenik, Nuevas cartas a un joven poeta (Gutun berriak poeta gazte bati) liburuan esan zuenari erreparatuta, behintzat: poetak eta arkitektoak eginbehar bera zutela adierazi zuen bertan; alegia, «estruktura solido bat» sortu beharra zutela. Poesiak ahalik eta hitz gutxienekin lortu behar zuen zurruntasun hori. «Zehaztasun horretatik datorkio bere kontsolamendurako boterea».

Estruktura gogor hori betetzeko eduki are gogorragoak izan zituen Margaritek. Poeta «izakirik errealistena eta pragmatikoena» dela esan zuen behin, «errealitatetik edaten» duelako. Berak ere izan zuen zer edana bere errealitatetik: haurra zenean, aita errepublikanoa atxilo eraman zuten frankistek, eta arreba txikia meningitisak jota hil zitzaion; helduaroan, bi alabaren heriotzei egin behar izan zien aurre. Bizipenak poetikaren lehengai izan zitzaizkion, baina jazoera horietatik kontsolatzeko tresna gisa baliatu zuen orobat jardun literarioa. Eta poesiaren alde hori aldarrikatu zuen 2019an, Cervantes saria irabazi berritan: «Jende bakartia kontsolatzeko egiten dut lan. Eta biztanleriaren %100 da hori, haiek jakin zein ez. Poema batek ezin badu pertsona bat kontsolatu egoera zail batean, ez du batere balio olerki moduan».

Espainiako sari prestigiotsuena izan zen irabazi zuen azkena, baina aurretik trumilka zituen bereganatuak. Jatorrian, 1980ko hamarkadatik ari zitzaizkion aitortza egiten, eta, milurtekoa bukatu baino lehen, hainbat sari eskuratuak zituen, haietako zenbait behin baino gehiagotan. XXI. mendean, Kataluniako sariei nazioartekoak batu zitzaizkien: 2008an Espainiako Poesia sari nazionala irabazi zuen Casa de Misericordia obrari esker, eta Pablo Neruda sari iberoamerikarra ere eskuratu zuen, besteak beste. Instituzioen eta irakurleen oniritzi ukaezina lortuta hil da Margarit, eta haiengana itzuliko da behin eta berriro, legenda hilezkor bihurtuta dagoeneko, Ulises en aguas de Ítaca olerkiko heroia bezala: «Agian urruneko Ulises bat hil zen Troian,/ eta agian negar egingo zuen andreren batek,/ baina poeta itsu baten ametsetan/ salbatzen jarraitzen duzu:/ Homeroren kopetan, zorrotz,/ betiereko, argia urratzen den bakoitzean/ Ulises bakarti bat lehorreratzen da».


Summary: Irailaren 6a, 'Elkano Eguna', jaieguna izango da 2022an. Araba, Bizkai eta Gipuzkoan ospatuko da, eta Juan Sebastian Elkanok munduari buelta eman zioneko bosgarren mendeurrena gogoratuko du. Abenduaren 25a igandea izango delako hartu du erabakia Lan eta Enplegu Sailak.

Eusko Jaurlaritzako Lan eta Enplegu Sailak 2022ko irailaren 6a jaieguna izatea proposatu du. Hurrengo urterako Araba, Bizkai eta Gipuzkoako lan egutegia diseinatzen ari da, eta, abenduaren 25a igandea denez, hura ordezkatuko lukeen beste egun bat aukeratu du. Halakoetan, hurrengo laneguna jaiegun bilakatzea izatea da ohikoena; Jaurlaritzak, aldiz, pisu sinbolikoko egunak aukeratu izan ditu, eta kasu honetan Juan Sebastian Elkanok munduari buelta eman zioneko bosgarren mendeurrena ospatuko da. Jaurlaritzak neurria onartzea falta da, baina, ondo bidean, ez luke arazorik egon beharko.

Elena Perez Barredo Jaurlaritzako lan sailburuordeak eman du proposamenaren berri Ser irrati kateari emandako elkarrizketa batean. Lan egutegian jaiegun kopuru finko bat egon behar du, eta, baten bat igandea egokitzen denean, horrelako erabakiak hartu behar izaten dira. Kasu honetan, dena den, arrazoi objektiboak ere baditu. 2022ko irailaren 6a asteartea izango da, eta lantoki eta hezkuntza zentro askotan udako oporren osteko bigarren lan eguna izango da. Horiek hala, eta Jaurlaritzak onartzen badu, litekeena da hainbat lantokitan oporraldia bi egunez luzatzea.


Summary: AEBetan hogei hildakotik gora eragin dituzte tenperatura hotzek. Texasen milioika lagun argirik gabe geratu dira ekaitz baten ondorioz. Dallasen azken 70 urteetako tenperaturarik hotzena neurtu dute: hemezortzi gradu zero azpitik.

Azken urteetako tenperaturarik hotzenak dituzte egunotan AEBetan. Dagoeneko 23 hildako utzi ditu hotzak. Asko errepide istripuetan, bideak ere izoztuta baitaude, edota gasa arnastuta —berogailurik gabe, zenbaitek auto barruan lo egitea erabaki dute—. Texasen dute egoerarik okerrena. Han, milioika lagun daude argindarrik gabe. Argindar enpresek ezin izan diote eskaerari erantzun, eta hotzak berak ere kalteak eragin dizkio sistemari. Han, etxe eta enpresa asko ez daude prestatuta zeropeko tenperaturei aurre egiteko.

Ipar Carolinan hiru lagun hil dira tornado batek haien etxea suntsitu ostean; Texasen, berriz, Houston hirian lau kideko familia bat hil da, haien etxeak su hartuta. Kanadatik hasi eta Mexikoraino alerta egoera ezarri dute tenperatura hotzengatik. Elur ekaitza Mexikoko Golkoraino heldu da, non tenperatura epelagoetara ohituta dauden.

Greg Abbott gobernadorea oso kritiko agertu da estatuko argindar enpresek izan dituzten arazoekin. Zenbait eremutan ur araztegiak ere gelditu egin behar izan dituzte, argindar nahikorik ez dutelako, eta ura egosteko aholkatu diete herritarrei. Zenbait etxetan urik gabe geratu dira jada.

Dallasen (Texas) azken 70 urteetako tenperaturarik hotzenak izan dituzte bart gauean, zeropetik hemezortzi gradu. Estatu bereko beste hiri batean, Houstonen, hamar gradu zer azpitik graduraino jaitsi dira termometroak. Adituek iragarri dute tenperatura hotzak izango dituztela, gutxienez, asteburura arte.


Summary: Gehiengo independentista duen gobernu bat hautatu dute Kaledonia Berrian. Frantziatik ateratzearen aldekoen arteko adostasunik ezak atzeratu egin ditu presidentearen eta presidenteordearen aukeraketak. Parisentzat, koalizio berria izendatzeak «elkarrizketa berreskuratzeko» balio beharko du.

1998an Noumeako Akordioa sinatuz geroztik lehen aldiz, gehiengo independentistako gobernu bat izango dute Kaledonia Berrian. Koalizioko 11 kideetatik sei dira Frantziatik banatzearen aldekoak: UC-FLNKS Kaledoniar Batasuna-Askatasun Nazionalerako Fronte Sozialista Kanakeko eta UNI Independentziarako Batasun Nazionaleko hiruna ministro. Ezustekoa azken horrek izan du, espero baino bi boto gehiago jaso baititu bozketan, eta, hortaz, beste ordezkari bat lortu baitu gobernuan, EO Ozeaniako Esnaldiaren kalterako; Wallis eta Futunako komunitatea ordezkatzen duen alderdiak zerrenda bateratua aurkeztu zuen UC-FLNKSrekin, baina jokaldia gaizki atera zaio, eta ez du alderdikiderik izango gobernu berrian.

Kaledonia Berria gobernatuko duen koalizioak oraingoz ez du ez presidenterik, ez presidenteorderik, independentistak ez baitira ados jarri kargu horiek banatzearen inguruan. UC-FLNKS eta EOren zerrendaburu Samuel Hnepeune enpresari kanaka zen faboritoa, baina UNIk gobernuan UC-FLNKSren ordezkaritza bera lortu izanak indar oreka moldatu du Frantziatik ateratzearen aldekoen blokean, eta, hortaz, bi indar politikoek negoziatu egin beharko dute gobernuko bi postu garrantzitsuenen aukeraketa. UCk eta UNIk jakinarazi dute asteburuan bilduko dituztela beren bulego politikoak, eta baliteke datorren asterako egoera argitzea.

Gaurko bozketan hiru hautagai aurkeztu dira gobernuburu kargurako. Batetik, AEC Etorkizuna Konfiantzaz loialistako Therry Santa, 2019ko hauteskundeetatik hona presidente izandakoa; bestetik, UC-FLNKSren eta EOren zerrendaburu Hnepeune; eta, azkenik, UNIren Kongresuko talde parlamentarioko buruzagi eta zerrendaburu Louis Mapou. Hiruretako inork ez du lortu botoen gehiengoa: Santak lau eskuratu ditu, eta Hnepeunek eta Mapouk, hiruna —gutxienez sei behar dira—.

UC-FLNKSren eta EOren zerrendaburuak aitortu du bozketa ez dela igaro espero zuten bezala, baina adierazi du espero duela egoera laster bideratuko dutela, Kaledonia Berriak dituen arazoak konpontzen hasteko. EOko presidente Milakulo Tukumulik ere «harrituta» agertu da gertatu denarekin, besteak beste ordezkaritza galdu dutelako gobernuan: «Alderdi Laboristak [independentista] UNIren alde bozkatu izana ulertzen dut, baina Belaunaldiak-ek [loialista]... Galderak sorrarazten dizkit. Gu errepidetik ateratzeko egin dute. Kaledoniar bakoitzak aintzat hartuko du gertatu dena».

Oro har, ezustekoen eguna izan da gaurkoa, eta ideia bera helarazi du Mapouk bozketaren emaitzaz aritzerakoan: «Oso pozik gaude hiru ordezkari lortu ditugulako. Orain, gobernu hau egungo testuinguruan gidatzeko, beharrezkoak izango dira gizon indartsuak». 11 kidek osatuko dute Kaledonia Berriko hamazazpigarren gobernua, eta, independentisten sei ministroez gain, bost kide loialista ere izango dira; AECko lau, eta CE Kaledonia Elkarrekin-eko bat.

Gobernuaren erronkak

Deskolonizazio prozesuko hirugarren eta azken erreferendumari begirako elkarrizketa faltak eta hegoaldeko Goro hirian dagoen nikel plantaren salmentak sorturiko zalapartak aspaldian ikusitako krisi politikorik handiena eragin dute Ozeaniako uharteetan, eta horren harira erori zen aurreko gobernua, hilaren 2an. Independentistentzat, ordea, aukera bilakatu da egoera hori, eta, hogei urtean lehen aldiz gehiengoa izango dute gobernuan, Kongresuan gutxiengoan dauden arren (26-28).

Presidentetza adostea lortzen badute, Frantziatik ateratzearen aldekoek Kaledonia Berriko erakunde guztiak gidatuko dituzte, AECren esku dagoen Hegoaldeko Probintzia izan ezik. Zalantzarik gabe, aldaketa handiak eragingo ditu testuinguru horrek.

Errealitate horren jakitun dago Frantziako Gobernua, eta horren harira adierazi du Sebastien Lecornu Itsasoz Haraindiko ministroak «elkarrizketa berreskuratzeko aukera paregabea» dela Kaledonia Berrian gobernu berria aukeratzea: «Hirugarren erreferendumaren harira baiezkoaren eta ezezkoaren ondorioen inguruko lanaz arituko gara laster eragile politiko kaledoniar guztiekin».

Azken galdeketa datorren urtearen amaieran egingo dute beranduenez, eta Kaledonia Berriko Kongresuak apiriletik aurrera izango du horretara deitzeko aukera —heren baten babesa nahikoa izango da—.

Deskolonizazio prozesuko lehen erreferenduma 2018an egin zuten, eta bigarrena, iaz; bietan, Frantzian jarraitzearen aldeko jarrerak irabazi zuen, baina kontsulta batetik bestera txikitu egin zen baiezkoaren eta ezezkoaren arteko tartea. Iragan urriaren 4koan, Kaledonia Berriko herritarren %46,74 independentziaren alde agertu ziren; duela hiru urtekoan, berriz, %43,33.


Summary: «Separatismoaren kontrako» legea onartu du Frantziako Asanbleak. Frantziako Senatuan eztabaidatuko dute martxoaren 30etik aitzina. «Kezka» agertu du EH Baik.

Bi asteko eztabaidaren ondotik, lehen baiezko bat eman zion Frantziako Asanbleak «Separatimoaren kontrako» lege proposamenari. 347 diputatuk bozkatu zuten alde, 151k kontra, eta 65 abstenitu ziren. «Errepublikaren printzipioen errespetua indartzea» xede duen legeak polemika eragin ditu azken asteetan Frantzian, oinarrizko hainbat eskubide ukituko dituelako, hala nola irakaskuntzaren ala elkarteen antolakuntza eta erlijioen finantzaketaren gaia. «Lege seguritario eta libertizidoen bitartez», Batasun Nazionalaren ideiak «indartu nahi izatea» leporatu dio Frantziako Gobernuari EH Baik. Martxoaren 30ean hasiko dute lege proiektuaren eztabaida Frantziako Senatuan.

Jean Castex Frantziako lehen ministroak aurkeztu zuen lege proiektua iragan udan, Frantzian gertatutako eraso islamistei aurre egiteko helburuarekin. Lehen ministroak estatuaren «etsai» gisa aurkeztu zuen «separatismoa» orduan. Izan ere, lege proiektuaren helburua «hainbat talde, beren ezaugarri etnikoetan edo erlijiosoetan oinarrituta, jarrera intrantsigentez ixteko aukera eragoztea» litzateke, Castexen arabera.

«Gure herria separatismo batek jota dago, eta horietako lehena, islamismoa, gure batasun nazionala sakonki hondatzen ari da», adierazi du Asanbleako eztabaidetan Gerald Darmanin Barne ministroak. «Gaixotasuna izendatzen jakin behar da, botikak aurkitu behar dira», gaineratu du. Ezkerreko oposizioaren zati batek, musulmanak «estigmatizatu» nahi dituela salatu du.

Lege honek «segurtasunean eta indibidualismoan oinarrituak diren jarrerak indartzen ditu» EH Bairen iritziz, eta erantzun politiko, sindikal edo kultural ororen «aurkako frontea» izanen da. «Musulmanen estigmazioaz gain, lege honek, Segurtasun Orokorraren legeak bezala, askatasun publikoak murriztea eta biztanleria gehiago kontrolatzea ekarriko du. Zerbitzu publikoetako langileak, diruz lagundutako elkarteak, hezkuntza erakunde pribatuak edota kultura elkarteak dira ziblatuak».

Lege proiektuan erabiltzen diren terminoak «lausoak» direla eta «interpretaziorako tartea» uzten dutela uste dute ezkerreko abertzaleek, eta larrialdi egoeran egiaztatu «lerratze kezkagarriak» nabarmentzen direla dio: «dagoeneko ez dira egitateak edo delituak zigortuko, ustezko asmoak baizik. Euskal Herrian eta abertzale gisa, lege paradoxiko berri honen beldur gara, askatasuna mugatu duelako eta eskubideak mehatxatuko dituelako».


Summary: Jaione Jauregi aske uzteko eskatu diete 99 hautetsiri. Ganteko berrehun herritarrek baino gehiagok gutun bat igorri diete Europako Parlamentuko eta Espainiako Kongresuko eta Senatuko PSOE, Podemos eta Kataluniako eta Euskal Herriko politikariei. Auzitegiek preskripzioaz ebatzi artean Jauregi libre utz dezatela galdegin dute.

«Justiziak bere lana egin artean eta preskripzioa edo errugabetasuna frogatzen ez diren artean» Jaione Jauregi euskal presoa aske utz dezatela eskatu dute Ganteko (Belgika) berrehundik gora herritarrek. Gutun bat bidali diete Espainiako Estatuko 99 hautetsiri, eta Jauregi libre uztea galdegin diete. Idatzian zehazten dutenez, «frogatuta» dago Jauregik bere burua justiziaren aitzinean aurkezteko prestasuna duela, eta, beraz, haren kasua ebatzi bitartean aske behar lukeela adierazi dute.

Europako Parlamentuko eta Espainiako Kongresuko eta Senatuko 99 politikariri bidali diete gutuna: PSOE, Podemos eta Euskal Herriko eta Kataluniako alderdietakoei. Gutunaren bidaltzaileek BERRIAri jakinarazi diotenez, 30ek baino gehiagok ireki dute jada gutuna. Euskal Herriko eta Kataluniako hautetsiek, halaber, bertze hainbati birbidali diete eskutitza.

Gutunean nabarmentzen denez, Espainiako justizia ez da errespetatzen ari Jauregiren errugabetasun presuntzioa: «Kartzelako, justiziako eta Poliziaren hainbat dokumentutan lotzen dute ETArekin, baina hori ez dago frogatuta, eta ezein auzitegik ez du adierazpenik egin horri buruz». Azpimarratzen dute, halaber, ETAk bere burua desegina duela jada, eta Jauregik 40 urte daramatzala Espainiako Estatutik kanpo ostalaritzan lanean. Jauregiren espetxeratze baldintzak ere salatu dituzte: FIES erregimenean dago, eta «hotza pasatzen», nahiz eta ebakuntza batengatik gaixo baimena harturik zegoen. Jauregirentzako tratu «duin eta justua» emateak «iraganean baino etorkizunean oinarritutako gizarte baterantz hurbiltzeko aukera» emanen luke, izenpetzaileen hitzetan.

Joan den azaroan Espainiaratu zuten Jauregi Belgikatik, 1981ean Ramon Romeo Espainiako armadako teniente koronela hiltzea leporatuta. Espainiaratua izan baino egun batzuk lehenago, BERRIAri adierazi zion «trukerako txanpon» gisa erabiltzen ari zirela.


Summary: Bihar iritsiko da Martera EHUk parte hartutako Mars 2020 misio espaziala. 'Perseverance' izeneko ibilgailua Marteko azalaren gainean jarriko dute, eta hark zenbait ikerketa egingo ditu

Bihar iritsiko da Martera, 21:50ean (Euskal Herriko ordua), NASA agentziaren Mars 2020 misio espaziala. Espaziontzi batek haraino eraman du Perseverance izeneko ibilgailua, 200 eguneko bidaia egin ondoren, eta jausgailu baten bidez planetaren azalera jaurtiko du. Gero, laginak hartzen, fenomeno meteorologikoak neurtzen eta ikerketak egiten jardungo du.

EHU Euskal Herriko Unibertsitateko bi ikerketa taldek parte hartu dute misio horretan. Zehazki, Agustin Sanchez Lavegak zuzentzen duen Planeta Zientzien Taldeak MEDA izeneko gailuaren diseinuan parte hartu du. Marteko ingurumena eta eguraldia aztertuko ditu gailu horrek: tenperatura, presioa, hezetasuna, haizearen indarra, hauts erauntsiak eta abar neurtuko ditu. Sanchez Lavegak azaldu duenez, asmoa da han ere eguraldiaren iragarpena egin ahal izateko datuak biltzea: batez ere, gailuarentzat hain kaltegarriak izan daitezkeen harea ekaitzak aurreikusteko.

Bestalde, Juan Manuel Madariagak zuzentzen duen IBeA ikertaldeak Supercam izeneko laser kameraren diseinuan parte hartu du. Horrez gain, misioaren diseinuan ere parte hartu du: adibidez, Perseverance ibilgailuak Jezero izeneko kraterra aztertuko duela erabaki duen lantaldeko partaide izan da, kraterrean ibilgailuak egin beharreko ibilbideak zehazten ere aritu da, eta kraterraren mapa egiten ere lagundu du. Horri eskerrak, Marteko krater horretako paraje bati Urbasa-Andia izena jarri diote, eta Urdaibai beste bati.

Madariagak azaldu duenez, NASAk eskatuta, EHUk operazio zentro bat ere sortu du Leioako fakultatean (Bizkaia). Han, talde bat arituko da Martetik iritsitako datu eta informazioak aztertzen, eta asmoa da, pandemiak ahalbidetzen badu behintzat, herritarrei ere aukera ematea ikerlarien lana zuzenean eta bertatik bertara ikusteko.

Eva Ferreira EHUko errektoreak esan du EHU «harro eta pozik» dagoela, proiektu hau euskal unibertsitate publikoak lortutako «nazioartekotze mailaren» adierazgarri baita.

BERRIAk 2019ko irailean elkarrizketatu zituen Perseverance gailuarentzat SuperCam kamera garatu zuten NASAko ikertzaile Roger Wiens eta Samuel Clegg. Euskal Herrian izan ziren, Marteren esplorazioan egin duten lanaren berri ematen eta EHUko IbeA (Ikerkuntza eta Berrikuntza Analitikoa) taldeko Juan Manuel Madariagarekin eginiko elkarkidetza azaltzen.


Summary: Hamaika Gara-k eta BERRIAk solasaldi ziklo bat antolatu dute. Datorren asteazkenetik ekainera bitartean egingo dira mahai inguruak.

Hamaika Gara egitasmoaren sustatzaileek solasaldi ziklo bat antolatu dute, burujabetzak eta erabakitzeko eskubideak «arduratzen» dituzten eta «aktualitateari lotuta dauden beste gai batzuekin duten intersekzionalitatea aztertu eta herri eztabaida bat elikatzeko asmoz». Datorren asteazkenean hasiko dira, eta zazpi mahai inguru prestatu dituzte ekainera bitartean.

Lehen solasaldia Naziometroa: termometro eta iparorratz izango da. Parte Hartuz ikerketa taldeak eta Telesforo Monzon eLaborategiak eginiko barometroaren ondorioak eta emaitzak laburtuko ditu Arkaitz Fullaondo ikerketaren batzorde zientifikoko kideak, eta, segidan, Xabier Barandiaran EAJko Euzkadi Buru Batzarreko kidearen, Roberto Uriarte Unidas Podemoseko diputatuaren eta Floren Aoiz Iratzar fundazioko buruaren arteko solasaldi bat egingo dute, Zelai Nikolas Eusko Legebiltzarreko legelariak zuzenduta. Gaur zortzi izango da, 18:30ean, eta ikusgai izango da Berria.eus atarian.

Hitzaldiak (guztiak 18:30ean):

Otsailak 24: Naziometroa: termometro eta iparorratz.

Martxoak 17: Hizkuntza eta politika. Normalizazioa helburu.

Apirilak 14: Hezkuntza sistema propio eta burujabe baterantz.

Maiatzak 12: Galeusca. Hiru herri erabakitzeko bidean.

Maiatzak 26: Ongizate krisia. Salbuespen egoeraren aurrean, erantzun berri bila.

Ekainak 16: Nork erabakitzen du (eta nork ez)? Gobernantza eredu berri baterantz.

Ekainak 30: Espetxe politika: aro berria, oztopoak eta transferentziak.

Zikloaren aurkezpenean honako hauek izan dira: Amalur Alvarez (Gure Esku), Mikel Olaiz (OlatuKoop), Ainhoa Olaso (Bilgune Feminista), Koldo Tellitu (Ikastolen Elkartea) eta Martxelo Otamendi (BERRIA). Alvarezek nabarmendu du gizarte eragileek «etorkizuneko erabakien parte» izan nahi dutela: «Agian ezin dugu erabaki krisi honetatik noiz aterako garen, baina bai nola». Erantsi du «burujabetza modu transbertsal batean» landu nahi dutela, eta garaia dela «herri eztabaida» sustatzeko.

Otamendik, berriz, nabarmendu du herri gogoeta sustatzea eta zabaltzea dela hedabideen eginkizuna, eta, bide horretan, beharrezkotzat jo du gizarte mugimenduekiko lankidetza: «Guretzat oso garrantzitsua da elkarte hauekin guztiekin lan egitea».

Datorren asteazkenekoaz gain, solasaldi bat nabarmendu du Otamendik: maiatzaren 12an, erabakitzeko eskubidearen inguruko mahai ingurua egingo dute, Galeusca: Hiru herri erabakitzeko bidean izenburupean. Hor parte hartuko dute Marcel Mauri Kataluniako Omnium Culturaleko ordezkariak, Maria Xose Bravo Via Galega taldeko kideak, eta Amalur Alvarez Gure Esku-ko bozeramaileak.

Horiez gain, Olaizek adierazi du COVID-19aren pandemiak «krisiak azaleratu eta azeleratu» egin dituela: «Eredu aldaketa bat beharrezkoa dela uste dugu, eta erantzunak batera bilatu behar ditugula». Olasok, berriz, ezinbestekotzat jo du «gobernantza ereduaz» eztabaidatzea, eta Tellituk hezkuntza arloari erreparatu dio: «Burujabetze prozesuak bete-betean eragiten du guretzat garrantzitsuak diren hainbat alorretan; hezkuntzan eta euskaran, adibidez. Zergatik ez gara eseriko elkarrekin pentsatzera nolakoa izango litzatekeen erabateko subiranotasunez erabakiko genukeen hezkuntza sistema bat? Zein da gure herriak behar duen hezkuntza?».


Summary: Madrilek Moves plana iragarri du, elektrikoen erosketa laguntzeko. Reyes Maroto Industria ministroak azaldu du erkidegoekin adostu duela eta 400 milioi euroko funtsa izango duela

Faconauto auto saltzaileen kongresuan jakinarazi du Espainiako Gobernuak autogintzarentzat diru laguntzak prest dituela berriro, oraingoan Moves planaren bidez; hau da, auto elektrikoen erosketa eta horien karga egiteko egiturak finantzatzeko laguntzak izango dira. Hasteko, 400 milioi euroko poltsa jarri du Madrilek, baina 800 milioi euro artekoa ere izan daitekeela esplikatu du Maroto ministroak.

Ez du azaldu Moves plan horrek balizko auto erosleei zenbateko laguntzak emango dizkien; aurrerago jakingo dira xehetasunak, hala diru laguntzen zenbatekoena nola horiek lortzeko baldintzena.

2030. urterako, hidrogeno berdea autogintzan erabat sartuta egoteko helburua duela azaldu du Industria ministroak, eta gogoratu du beste herrialde batzuekin elkarlanean ari dela bateria elektrikoak garatzeko proiektuetan, betiere autoen mugikortasunean eraginkorrago eta garbiago izateko.

Kontzesionarioen negozioa %18 gutxitu da 2020. urtean. Autogintzak aspaldian gainean daraman zama, dieselaren beherakada tarteko, are astunagoa bihurtu da pandemiak lehertutako krisi ekonomikoaren ondorioz, eta 2020. urtean sektoreak izan dituen zenbaki txarrek eragin handia izan dute kontzesionarioen jardueran. Hego Euskal Herriko auto saltzaileek 395 milioi euroko salmentak galdu zituzten iaz, aurreko urtearekin alderatuta. Guztira, 1.906 milioi euroko fakturazioa lortu zuten: hau da, 2019an baino %17,8 gutxiago.

«Gure bideragarritasuna posible izan dadin, aurtengo lehen seihilekoan salmentak handitzea lortu behar dugu. Guretzat ezinbesteko baldintza da orain arteko krisia egiturazko krisi ekonomikoa ez bihurtzea, horrek kontsumoa suspertzea galaraziko bailuke», esan du Faconautok asteon. Bada, azkar erantzun du Espainiako Gobernuak Moves plan berri batekin.


Summary: Euskal diasporako euskara ikasleei harrera egin diete Lakuan. Argentina, Txile eta Uruguaiko 11 ikasle izan dira Lehendakaritzan. Etxepare Euskal Institutuaren Euskara Mundura programaren parte dira.

Euskal diasporan euskara irakasle arituko diren 11 lagun bildu dira gaur goizean Lehendakaritzan. Argentina, Txile eta Uruguaitik etorrita, Lazkaoko (Gipuzkoa) Maizpide euskaltegi barnetegian egon dira bi hilabetez euskara gaitasunak indartzen, Etxepare Euskal Institutuaren Euskara Munduan programaren barruan. Iñigo Urkullu lehendakariaz gain, Bingen Zupiria Jaurlaritzako bozeramaile eta Kultura eta Hizkuntza politika sailburuak, Marian Elorza Kanpo Harremanetarako idazkariak eta Irene Larraza Etxepare Euskal Institutuko zuzendariak ere egin diete harrera ikasleei.

2018tik ari da Etxepare Euskal Institutua Euskara Mundura programa kudeatzen. Ordutik, irakasleak trebatzen, atzerriko euskal etxeetako euskara eskolak diruz laguntzen, materiala bideratzen eta euskara azterketak egokitzen dihardu. Euskara eta euskal kultura mundu zabalera hedatzea helburu, azken bi hilabeteetan 11 euskara ikasle irakasle bilakatzeko trebakuntza lanetan ibili dira. Ikasleek beren jatorrizko herrialdeetako euskal etxeetan euskarako eskolak emango dituzte.

Eusko Jaurlaritzak aurretiaz ere Euskara Mundura programaren antzerako beste bat sortu zuen. 2004 eta 2005 bitartean Lektore programa bultzatu zuen Hizkuntza Politikarako Sailburuordetzak, euskarako eskolak emango zituzten unibertsitate eta goi ikasketa zentroak diruz eta materialez hornitzeko helburuarekin.

Egun, ia 4.000 euskara ikasle daude Etxepare Euskal Institutuarekin harremana duten erakundeetan: munduko euskal etxeetan dauden 2.000 euskara ikasleez gain, unibertsitateekin ere badu harremana institutuak, eta 1.900 lagun inguru ari dira euskara ikasten nazioarteko 35 unibertsitatetan.


Summary: Txertaketa plana eta hezkuntza izango dira Draghiren gobernuaren lehen helburuak. Italiako senatariek gaur gauean bozkatuko dute Draghik proposatutako gobernuaren osaera. Aurretik, lehen ministro hautatuak batasuna eskatu du, eta gobernu berriaren lehen asmoak azaldu ditu.

«Inoiz ikusi gabeko larrialdi bati» aurre egiteko batasuna eta konpromisoa: horixe eskatu die gaur Mario Draghi Italiako lehen ministro hautatuak babesa eman dioten alderdiei. Senatuak gaur gauean bozkatuko du Draghik proposatutako gobernuaren osaera —ostegunean egingo du gauza bera Diputatuen Ganberak—, eta, aurretik, bere gobernuaren ildo nagusiak azaltzeko diskurtso bat eman du Europako Banku Zentraleko buru izandakoak. Diskurtso europeista eman du, COVID-19aren pandemian egin du azpimarra, eta senatu osoa zutik txaloka zuela amaitu du.

Sergio Mattarella Italiako presidenteak gobernua eratzen ahalegintzeko eskatu zion Draghiri aurreko astean, eta parlamentuan ordezkaritza duten indar guztiek eman diote baiezkoa hark gobernu berri bat gidatzeari, salbuespen bakarrarekin: kontra agertu da Italiako Anaiak eskuin muturreko alderdia. M5S 5 Izar Mugimenduko oinarriek ere baiezkoa eman zioten haren izendapenari, eta, posible den arren alderdi horretako senatariren batek gaur ezezkoa ematea, horrek ez dio gobernuaren osaketarekin aurrera egitea oztopatuko Draghiri.

Hori ikusita, pandemiari aurre egiteko arduraz jokatzeko eskatu die lehen ministro hautatuak alderdi horiei, eta bere gobernuaren lehentasunak aurkeztu ditu. Lehena, nola ez, pandemiari aurre egitea; horrekin hasi du hitzaldia: «Gure betebehar nagusia guztiok batera pandemiaren aurka borroka egitea da, modu batera edo bestera herritarren bizia babesteko». Draghik azaldu duenez, bere gobernuak erakusten du babesten duten alderdi guztiak arduraz hartzen ari direla egoera.

«Gerraosteko gobernuek bezala, Italia berreraikitzeko aukera dugu guk, edo, hobeto esanda, horretarako ardura dugu», jarraitu du. Draghik politikariak eta teknikariak uztartuko ditu gobernuan. Nabarmendu du gobernua eratzea posible izan dela Italia Europako Batasunaren parte delako: «Gobernu hau babesteak esan nahi du Italia euroaren aldeko apustu sendoa egiten ari dela». Horrekin lotu du bere gobernuaren lehen erronka: behar adina txerto eskuratzea eta banatzea.

Beste helburuak

Aurrera begira, berriz, Draghiren helburu nagusiak dira «eskualdeetako osasun sistema berritzea eta indartzea» eta «ikastetxeak ahal bezain pronto itzultzea ohiko ordutegietara». Baina gai gehiago ere izan ditu hizpide: klima larrialdearen aurkako borroka, turismoan oinarrituta dagoen sistema ekonomiko baten eraberritzea, Bruselak emango dituen diru laguntzak... Aitortu du datozen hilabeteetan izango duten erronka zailenetako bat izango dela dirua nola banatu erabakitzea, lehentasuna zer sektoreri eman zehaztea.

Amaitzeko, Draghik hitzeman du erreformak egingo dituela zerga sisteman, baita administrazio publikoan eta justizian ere, «haien eraginkortasuna hobetzeko». Eta, azkenik, migratzaileei egin die aipamena: «Italiak oreka bat aurkitu nahi du Europarako sarbide diren herrien arduraren eta elkartasun eraginkorraren artean». Erronka horiek guztiak zailak izango direla esan du, baina «Italiarekiko duten maitasunak» zuzenduko dituela.

Italiako hurrengo gobernuak 23 ministro izango ditu. Gehienak Draghi babestu duten alderdi politikoetako kideak izango dira, baina lehen ministro hautatuak alderdietatik kanpoko teknikariak aukeratu ditu lehentasunezkotzat dauzkan arloetarako.


Summary: Jaurlaritzak 430 milioi euro jarriko ditu ETE-ei laguntzeko. Enpresa txiki eta ertainentzako 68 programa diseinatu ditu. SPRIren bitartez eskatu ahalko dira.

«Une kritiko batean gaude, eta enpresa txiki eta ertainei (ETE) laguntzeko beharra dugu. Gure ehun industrialaren gehiengoa dira, eta modu global batean lagundu nahi diegu, ahalegin berezia eginez», horrela laburbildu du Arantxa Tapia Ekonomiaren Garapen, Jasangarritasun eta Ingurumeneko sailburuak bere sailak abian jarri dituen ETEentzako laguntzak. Guztira 68 programa dira, hainbat azpisailetan banatuta. 430 milioi euroko aurrekontua du programak, eta interesa duten enpresek programa jakin bateko baino gehiagotako laguntzak jaso ahal izango dituzte. SPRIren bitartez eskatu ahal izango dira.

Tapia zuhur mintzatu da, gehiegizko baikortasunik zabaldu gabe, baina nabarmendu du euskal enpresak ez daudela «geldirik». Onartu du inbertsioak murriztu dituztela, baina ez eten, eta nazioarteratzeko borondateari eusten diotela. «Bide horretan jarraitzeko borondatea badute», zehaztu du. Borondate hori goratu du sailburuak, iaz jardun industriala %13,3 jaitsi baitzen Araba, Bizkai eta Gipuzkoan, eta nazioartekotze prozesua ia geldirik egon baitzen.

68 laguntza programak bost bloke handitan banatuta daude. Lehenbizikoa larri dauden enpresentzat da, edo larri dauden eremu geografikoetan daudenentzat. Beste bloke batzuk berrikuntza, digitalizazioa eta ekintzailetza bultzatzeko dira. Alde horretatik, Tapiak zehaztu du pandemian detektatu duten arazorik handienetako bat hornitzaileen eta euskal enpresen arteko urruntasuna dela, eta hori konpondu beharreko gabezia bat dela. Azken blokeko laguntzak trantsizio energetikora, jasangarritasunera eta langile gazteak erakartzera bideratuko dituzte. Laguntzen %40 ikerketa, garapen eta berrikuntzako (I+G+b) programetarako izango dira.

SPRI elkarteak banatuko ditu laguntza horiek, eta hiru bilera informatibo antolatu ditu otsailaren 24, 25 eta 26rako. Katalogo zehatz bat ere diseinatu du. Kanpaina informatiboa ere jarriko dute martxan, Oso ETEzaleak gara lelopean. «Azken ETEraino iristea da asmoa», azaldu du Aitor Urzelai SPRIko zuzendari nagusiak. SPRIren webgunean dago laguntzak jasotzeko aukera. Dagoeneko 1.200 enpresak eman dute izena.


Summary: Errautsak inguratu du Sizilia, Etnaren erupzio baten ondorioz. Leherketa batek eraginda, laba eta errautsa jaurti ditu sumendiak, eta Cataniako aireportua itxi behar izan dute, keak ez zielako ikusten uzten.

Eguna argitu duenean, Siziliako Catania hiria eta haren ingurua (Italia) errautsez estalita zeuden zeharo, Etna sumendiaren erupzioaren ondorioz. Orduak iraun du erupzioak, eta aireportua itxi dute tarte batez haren eraginez.

Europako sumendi aktiborik altuena da Etna. Astearte arratsaldean hasi zen erupzioa, indar handiz, eta laba, errautsa eta harri zatiak bota zituen Cataniara eta ondoko herrietara. Kilometro bat baino gehiagoko ke adar bat sortu zuen ordubetez, eta Cataniako aireportuko jarduna eten zuten, keak ez zielako ikusten uzten.

Laba 1.700 bat metroraino jaitsi zen, herritarrak bizi diren ingurutik urrun, Cataniako Bolkanologia Institutuaren arabera. Gaur goizean hasi dituzte garbiketa lanak. Itxura denez, laborantzak jasan du kalterik handiena. Zenbait herritan, motoz eta bizikletaz ibiltzea debekatu dute errepidean, arriskutsua izan daitekeelakoan.

Institutuak azaldu du erupzioa ohiko fenomeno bat izan zela. 1977. urtetik gaur egun arte, antzeko ehunka erupzio izan ditu Etnak. Tarte batzuetan, bereziki handitu da kopurua: 66 izan ziren 2000ko urtarriletik abuztuara, eta 50 2011tik 2013ra.


Summary: Birusarekin eri ziren 123 lagun hil dira astebetean Hego Euskal Herrian. Iragan den astean baino 24 pertsona gutxiago zendu dira COVID-19ak jota Hegoaldean. 102 hildako izan dira Araba, Bizkai eta Gipuzkoan; Nafarroan, berriz, 21. Beste 559 kasu positibo atzeman dituzte astearteko probetan.

COVID-19arekin Hegoaldean izandako heriotzei buruzko informazioa gaurkotu dute Osakidetzak eta Osasunbideak. Hegoaldeko osasun agintariek joan den astean argitaratutako datuen aldean, nabarmen hobea da gaur emandakoa. Eman duten informazioaren arabera, otsailaren 8tik 14ra 123 lagun hil dira birusarekin Hego Euskal Herrian. Zehazki, 21 pertsona Nafarroan zendu dira, eta 102 Araba, Bizkai eta Gipuzkoan. Osakidetzaren datuen arabera, gaitza 71 kasutan izan heriotzaren kausa nagusia hiru lurralde horietan. Otsailaren 1etik 7ra, berriz, 99 lagun hil zituen birusak Araba, Bizkai eta Gipuzkoan, hau da, azken astean baino 28 gehiago.

Kutsatzeen gaineko datuak ere eguneratu dituzte Nafarroako Gobernuak eta Eusko Jaurlaritzak. Horien arabera, Osasunbideak eta Osakidetzak beste 559 COVID-19 kasu atzeman dituzte astearteko testetan. 13.463 proba egin ziren atzo, eta horien %4,2k eman dute positibo. Nafarroan nabarmen apalagoa da positiboen ehunekoa: %2,3. Hain zuzen ere, bigarren olatuaren hasieratik erregistratu den portzentajerik baxuena da atzoko proben gainekoa. Gainera, adierazle horrek ez du inoiz gainditu %5eko langa azken zazpi egunetan foru erkidegoan.

Lurraldez lurralde, azkenaldiko joerari eutsita, Bizkaian atzeman dute koronabirus kasu gehien: 327. Gipuzkoan 109 zenbatu dituzte; Nafarroan, 60; eta Araban, berriz, 56 positibo detektatu dituzte astearteko probetan.


Jose Grazenea margolaria hil da

Summary: Jose Grazenea margolaria hil da. Ur taldearen sortzaileetako bat izan zen, 1965ean, eta bakarkako bidean segitu zuen hurrengo hamarkadetan. 94 urterekin hil da.

Hasiberrientzako lehiaketetan gazte hasi zen nabarmentzen Jose Grazenea Agirregomezkorta (Irun, Gipuzkoa, 1927). Sorterrian abiatu zituen pintura ikasketak, eta Madril, Paris, Londres, Alemaniako Wiesbaden eta Europako beste hainbat hiritan barna osatu zuen artista formakuntzaren zeharkaldia. 27 urterekin jarri zuen banakako aurreneko erakusketa, eta, ordutik aurrera, han-hemen joan zen bere obra ikusgai jarriz, erakusketa kolektiboetan zein bakarkakoetan. “Nire artea ez da errealitatearen berehalako interpretazio bat, ezpada errealaren depurazio bat, natura fisikoa itzultzeko beharra sentitu dudalako”, esan ohi zuen artistak bere lanaz. “Zerua, mendia, ura eta areatza, natura estetikoa da hori”. Hondarribian (Gipuzkoa) hil zen atzo, 94 urterekin.

Hain justu, gaztetako lehiaketa horietan ezagututako hiru lagunekin osatu zuen Ur taldea Grazenak, 1965ean: Javier Arozena (Donostia, 1935), Carlos Bizkarrondo (Madril, 1935) eta Alejandro Tapiarekin (Aginaga, Gipuzkoa, 1930). Hamarkada batez aritu ziren taldearen izenpean lanean, eta 30 erakusketa antolatu zituzten elkarrekin. Orduan lortu zuten son handiagoa haien lanek, harik eta 1975ean laukotea banandu eta bakoitzak bere kasa segitu zuen arte.

“[Taldea sortzea] Grazeneari otu zitzaion”, gogoratu zuen Bizkarrondok 2010ean, Donostiako Ekain galerian; haren ideia izan zela laurak bildu eta modu horretan, taldearen indarrarekin, erakusketak egiteko bidea erraztea —sortze urte berean ireki zuten lehena San Telmo museoan—. Grazenea izan ezik, beste hirurak egon ziren Ekainen irekitako erakusketaren aurkezpenean, eta oroitu zuten aurrenekoak izan zirela eurak 1960ko hamarkada hartan artisten talde bat osatzen. Gerora heldu zela, esaterako, abangoardiako Gaur taldea.

Margolariak ziren lauak, eta bakoitzak bere estilora egin arren, espresionismoaren bidetik jo zuten guztiek, batik bat paisaia lantzeko. Gehiegizkoa iruditzen zitzaien errealismoari erantzuteko modu gisa hautatu zuten bide hori. “Paisaia interpretatzeko modua hautsi genuen apur bat, bakoitzak bere aldetik; marrak eta formak soildu, sinplifikatu egin genituen”, azaldu zuen Bizkarrondok.

Grazeneak erakutsi zuen abstrakziorako joera handiena. “Pintura musikalagoa da harena”, deskribatu zuen Bizkarrondok. Egun, haren obrak Euskal Herriko zein atzerriko hainbat museo eta bildumatan daude gordeta: San Telmo museoan, Irungo eta Donostiako udaletxeetan, Gipuzkoako Foru Aldundian, Wiesbadengo Kultura Ministerioan, eta beste. 2012an, haren lanekin erakusketa bat zabaldu zuen ostera Ekain galeriak, eta Irungo Menchu Gal aretoak beste bat 2018an, margolariaren seme eta artista Iñaki Grazenearen komisariotzapean.


Summary: Anbulantzietako langileak txertatzeko eskatu dute. Araban, Bizkaian eta Gipuzkoan azpikontratatuta lanean ari diren anbulantzietako langileek ohartarazi dute grebara joko dutela, konponbiderik ematen ez badiete. Kontzentrazioa egin dute gaur, Donostia ospitalearen aurrean.

Arabako, Bizkaiko eta Gipuzkoako azpikontratatutako anbulantzietako langileek ere COVID-19aren aurkako txertoa hartu nahi dute. Hori eskatuz, elkarretaratzea egin dute goizean, Donostia ospitalearen atarian, ELA, USO, LAB, UGT, CCOO eta CNT sindikatuek deituta. ELAko ordezkari Mikel Rubiok salatu dutenez, oraindik ez dakite txertoa noiz jasoko duten ere: «Ez gaude txertatuta, eta ez daukagu txertatzeko egutegirik mahai gainean».

Hori horrela, mobilizaziora jo dute. Gaur Donostian egin bezala, bihar Bilbon elkartuko dira, eta hilaren 23an, Gasteizen. Eta hala ohartarazi du Ekaitz Telleria LABen ordezkariak: «Mobilizazio fase hau igaro ostean Osakidetzak eta Osasun Sailak konponbiderik jarri ez badute mahai gainean, grebara jotzeko asmoa daukagu».

Haien hitzetan, badituzte horretarako arrazoiak. «Gu nazkatuta gaude, ezin dugu gehiago», azpimarratu du Rubiok. Telleriak azaldu duenez, COVID-19aren aurrean «zuzeneko lana» egiten dute anbulantzietako langileek: «Badira hainbat anbulantzia soilik COVID kutsatuak eramaten dituztenak». Eta ez daki zergatik dauden oraindik ere txertatu gabe: «Ez dugu ulertzen zergatik Osakidetzak hirugarren edo laugarren mailako langile bezala tratatzen gaituen». Gainera, sindikatuen ordezkariek nabarmendu dutenez, azpikontratatutako langileek —%99 dira— dute arazo hori, eta zuzenean Osakidetzaren menpe daudenak —emandako datuen arabera, %1 dira— txertatu dituzte edo txertatzeko zain daude. Hala azaldu du Rubiok: «Sektorea azpikontratatuta dago %99an, baina kasualitatea da zuzenean administrazioaren menpe dagoen %1 hori dagoeneko txertatu dutela edo txertatzen ari direla».

Beraz, orotara, Arabako, Bizkaiko eta Gipuzkoako anbulantzietako 1.500 langile inguru daude oraindik txertoa noiz jasoko jakin gabe. Horietako bi dira Iñigo Gabellanes eta Jon Martin. «Gu lehen lerrokoak gara», aldarrikatu du Gabellanesek. Eman dituen datuen arabera, Gipuzkoan bakarrik urtarrilean 600 zerbitzu baino gehiago egin zituzten COVID-19a zuten gaixoekin. Antzeko salaketa egin du Martinek ere: «Lehen lerroan egonda, ikusi dugu laugarren fasean sartu gaituztela txertaketarako».

Bi langileek nabarmendu dute lasaitua hartuko luketela txertoa jarriz gero. Alde batetik, seguruago lan egingo luketela uste du Martinek: «Segurtasuna, eta ez guretzat bakarrik: pazienteei ere segurtasun hori emango diegu, gu ere izan gaitezke-eta kutsatzaileak». Beste aldetik, etxerako ere mesedegarria izango litzateke bi langileentzat. Gabellasek, esaterako, arrisku taldekoa du emaztea: «Nire emaztea arrisku taldekoa da, eta urtarriletik ez dut berarekin lo egiten. Uste dut nik eta berak txertoa jarritakoan, bizitza normala egiten hasiko garela».


Hiru sormen lan gorpuzten hasteko prest

Summary: Hiru sormen lan gorpuzten hasteko prest. Hiru lan saritu ditu Gasteizko Oihaneder etxeak Batera sormen programan: biolontxeloaren inguruko disko-liburu bat, gazteen inguruko serie bat eta helduentzako sexu lo-kanta disko bat

Biolontxeloaren inguruko disko-liburu bat, gazteen inguruko serie bat eta helduentzako sexu lo-kanta disko bat: horiek dira Batera, kultur proiektuak elkarrekin sormen bekako hiru proiektu aukeratuak. Gasteizko Oihaneder Euskararen Etxeak bederatzi proposamenen artean hautatu ditu lanok, duten «originaltasunagatik, euskarazko sorkuntzari egiten dioten ekarpenagatik eta euskal jendartean sor dezakeen interesagatik». Hiru hilabete izango dute orain proiektuak garatzeko, eta finantzaketa kolektiboko kanpaina abiatu dute horretarako.

Oihanederrek eta Gauekoak Elkarteen Federazioak antolatutako egitasmo bat da Batera, eta Euskal Herriko 16 eta 30 urte bitarteko gazteek euskarazko kultur proiektuak garatu ditzaten laguntzea du helburu. Hirugarren aldia du lehiaketak, baina, aurten lehen aldiz, Euskal Herri osora zabaldu dute deialdia. Laboral Kutxaren eta Vital kutxaren laguntza jaso dute horretarako.

Loa-loa, laguna du izena Maider Lasaren sormen lanak: helduentzako sexu lo-kanten disko bat egitea da bere asmoa. Euskal lo kanta herrikoiak «berreskuratu», bere erara moldatu, eta horien bitartez «sexu-energia ikertu» nahi du egitasmo artistiko eszeniko bat osatzeko. Antzerkia eta musika egin izan ditu Lasak, eta duela lau urte egindako hausnarketa batetik hasi zen ideia gorpuzten.

«Lo kantak txikitan entzuten ditugun abestiak dira, maitasunez abestu izan dizkigutenak. Amaren bularrarekin, magalarekin eta lasaitasun espazio batekin lotzen dira abesti horiek. Nagusi egiten garenean, entzuteari uzten diogu, ordea, eta, horrekin batera, bularraren segurtasun espazio hori espazio sexual bat bilakatzen da». Bada, musika eta espazioa lotu nahi ditu berriz, konektatzen dituen «energia» hori baliatuta. Bideoak eta zuzeneko ikuskizun baten grabazioa ere egin nahi ditu, halaber.

Eñaut Zubizarretarena ere bakarkako proiektua da: Poliedroa Vol.1. Biolontxeloaren inguruko disko-liburu bat prestatu eta argiratzea du helburu. Bi zatitan banatu du lana. Batetik, «forma eta kolore anitzeko» hemeretzi abestiz osatutako disko bat egingo du. Biolontxeloa musika estilo ezberdinetara egokituko du, instrumentu hori molde klasikoetatik atera daitekeela ikusarazteko. Eta, bestetik, gaurko eta biharko biolontxelo edo biolin jotzaileak lengoaia berri hori erakusteko metodologiaz eta partiturez osatutako liburu bat ere argitaratuko du.

Zubizarretak bizi osoa darama biolontxeloaren inguruan. Gasteizko Jesus Guridi kontserbatorioan eta Bartzelonako ESMUCen egin zituen ikasketak, besteak beste, baina beti aritu da musika klasikoaren inguruan. Duela bi urte, ordea, biolontxeloa molde klasikotik kanpo zer parametrotan mugi zitekeen ikertzen hasi zen bere kabuz, eta lan horren emaitza da proiektua, hain zuzen: «Jabetu nintzen mundu oso bat dagoela deskubritzeko eta egiteko. Teknika ezberdinak ikasi nituen, adibidez, eta nire obrara aplikatu ondoren. Eta ohartu nintzen biolontxeloak eta nire gorputzak moldakortasun handia zutela, eta horregatik erabaki nuen Poliedro izena ematea proiektuari».

Talde lana da, ostera, Larrugorritan. Ane Nafarrete, Jone Arriola, Uxue Botas, Itziar Otxoa, Aitor Goenaga, Mirena Nafarrate, Maialen Sorzabalbere, Maider Lazkano, Ainara Arriola eta Biarritz Fernandezek osatutako taldeak egindako serie bat, alegia. «Gazteek egindako eta gazteei zuzendutako» euskarazko fikziozko serie bat egitea proposatu dute, eta, besteak beste, hizpide izan nahi dituzte emakume eta gizonen arteko estereotipo eta mitoak, gai tabuak, egunerokoan dituzten kezkak eta gatazkak.

Donostiako Tabakalerak eskainitako 2deo programari esker hasi ziren proiektua garatzen, eta, orain, lehenengo kapitulua sortu eta filmatu nahi dute. «Gaur egungo gazteak ez dira identifikatuta sentitzen egungo ikus-entzunezko lanetan ikusten dituzten gauzekin, ez dutelako ongi azaltzen beraiek dituzten gatazkak zeintzuk diren edo ez dutelako ongi islatzen. Eta ideia hori izan zen abiapuntua», azaldu du Jone Arriolak. Sei atal izango ditu serieak denera.

Finantzaketa kolektiboa Lan bakoitzak 2.000 euroko laguntza jaso du, baina proiektua guztiz garatu ahal izateko finantzaketa kolektiboko kanpaina ere abiatu dute. Itsulapikoa.eus atarian jarri dute diru ekarpenak egiteko aukera, eta berrogei egun izango dituzte helburu gisa jarritako kopuruak lortzeko.


Summary: Taliban Jatorraren hamaika bertsio jator.

Otsailaren 1ean ekin zion Joseba Larratxe Josevisky marrazkilariak #zureestiloanmarraztu egitasmoari. Erronka bota zien Euskal Herriko eta munduko marrazkilariei, astero komiki pertsonaia baten bertsioak egiteko, norberak bere moduan. Antton Olariagaren Zakilixut pertsonaia izan zen lehena —bilduma honetan jaso genituen emaitzetako batzuk—. Gabai pertsonaia izan zen protagonista bigarren astean. Eta, honetan, Zaldieroa artistaren Taliban Jatorra, euskalduntasunaren gorentasuna eta euskararen zuzentasuna eta zuzenkeria gorpuzten dituena.

Marrazkilari profesional zein zaleek eginiko bertsioak #zureestiloanmarraztu traolean sartuta ikus daitezke, Twitterren, eta BERRIAk ere argazki bilduma bat egin du egunotan sarean zabaldu diren askotariko ilustrazioekin.


Summary: Gasteizko San Frantzisko elizan egingo dute Memoriaren Gunea. Gotzaindegiak, Gogora institutuak, Arabako Foru Aldundiak eta udalak akordioa lortu dute 1976ko martxoaren 3ko sarraskiaren lekuan memoria historikoa landuko duen gunea egiteko. Memoria Gara egitasmoak xehetasun gehiago emango ditu larunbatean.

Gasteizko Gotzaindegiaren, Gogora institutuaren, Arabako Foru Aldundiaren eta Gasteizko Udalaren artean akordioa lortuta, Gasteizko San Frantzisko elizan jarriko dute Memoriaren Gunea. Sinbolikoa eta adierazgarria da lekua, han hil baitzituen Poliziak bost langile 1976ko martxoaren 3an. Komunikabideen bidez zabaldu da berria, eta Memoria Gara egitasmoak jakinarazi du larunbatean zehaztapen gehiago emango dituztela: 11:00etan agerraldia egingo dute, Martxoaren Hiruaren plazan. Bihar, berriz, akordioari buruzko informazio gehiago emango dute erakundeek. Hainbat komunikabidek zabaldu dutenez, fundazio bat sortuko dute espazioa kudeatu eta han erakutsiko duten materiala hautatzeko.

Biktimen elkarteen aspaldiko eskaera da San Frantzisko elizan memoriaren gune bat eraikitzea, eta haien bultzadaz sortu zen Memoria Gara egitasmoa, 2018an. Ibon San Saturnino EH Bilduko Arabako koordinatzaileak iritzi artikulu batean plazaratu duenez, erakundeen arteko akordioa lortuta, «hurrengo orria idazten hasteko unea» da orain: «Martxoaren 3ko borrokarekin eta polizia indarkeriaren biktima guztiekin gizarte gisa dugun zorra kitatzen lagunduko duen espazio baten edukia, eredua eta kudeaketa definitzeko unea da». Haren hitzetan, 1976ko sarraskia azalduko duen gune «irekia, herrikoia eta dinamikoa» definitu behar dute orain, «aldi berean egiaren berri emateko, justizia egiteko eta biktimei erreparazioa eskaintzeko balioko duena». Prozesu horretan biktimak eta eragileak kontuan hartu beharko direla nabarmendu du, baita Memoria Gara egitasmoa bera ere: «Fase zirraragarri berri bat hasi da, hiriaren oroimenari, biktimen duintasunari eta Martxoaren 3ko borrokari justizia egiteko».


Summary: Istiluak Bartzelonan eta Madrilen, Haselen askatasuna eskatzeko protestetan. Mobilizazio baketsuen ostean, poliziek eta mossoek talka egin dute manifestariekin, eta osasun zerbitzuek jakinarazi dute neska gazte batek begia galdu duela foam jaurtigai batek eragindako zaurien ondorioz. CUPek ohartarazi du agenteen jokabideak Kataluniako Gobernua osatzea zailduko duela.

Bigarren egunez jarraian atera dira kalera milaka lagun Pablo Hasel rap kantariaren atxilotzea salatu eta bere askatasuna eskatzeko, Madrilen eta Bartzelonan. Mobilizazio baketsuen ostean, poliziek eta mossoek talka egin dute manifestariekin: Espainiako hiriburuan, protestariak Sol plazara iritsi direnean hori ixtea erabaki du Poliziak, eta orduan hasi dira.

Kataluniako hiriburuan, berriz, mossoen oldarraldiak izan dituzte, batez ere Urquinaona plazaren inguruan eta Eixample auzoan, eta protestariek hainbat objektu botata erantzun diete. Kataluniako beste hainbat hiritan ere izan dira mobilizazioak.

Haselen herenegun eraman zuten kartzelara, «terrorismoari gorazarre» eta «Koroari eta [Espainiako] estatuko erakundeei irain» egin izana egotzita. Espainiako Auzitegi Nazionalak bederatzi hilabeteko espetxe zigorra, sei urteko inhabilitazioa eta ia 30.000 euroko isuna ezarri zizkion, eta iragan ostiralean amaitu zen kartzelan bere burua aurkezteko epea. Halakorik ez zuela egingo iragarrita, Lleidako Unibertsitatean (Herrialde Katalanak) itxi zen musikaria herenegun. Mossoak bertara sartu ziren atzo goizean, eta protesta artean eraman zuten atxilo, Lleidako Ponent espetxera.

Horri begira, agenteek rap kantaria atxilotzean izandako jokaerak Katalunian gobernu berria osatzea zail dezake. Hala esan du Maria Sirvent CUPeko ordezkariak, gaur egin duten agerraldian. Indar antikapitalistako hainbat ordezkari izan ziren atzoko manifestazioan, besteak beste, Dolors Sabater parlamentuko hauteskundeetarako zerrendaburua.

Manifestazioak ez ziren Bartzelonan bakarrik izan. Hainbat protestatan, halaber, istiluak izan ziren; tartean, Bartzelonan bertan, Vicen, Gironan, Lleidan eta Reusen. Poliziaren iturrien arabera, hemezortzi lagun atxilotu zituzten, eta 33 zauritu ziren; horien erdiak, agenteak. Osasun zerbitzuek gaur jakinarazi dute Poliziak atzo foam jaurtigai batekin jo zuen 19 urteko neskak begia galdu duela; hura izan zen zauri larrienak izan zituena.

Istilu larrienak Vicekoak izan ziren. Han, hainbat Mosso zauritu zituzten, eta manifestariak komisarian ere sartu ziren. Gauerdian hara bertaratu ziren Miquel Sanper Barne kontseilaria eta Josep Lluis Trapero Mossoen burua.

Ondo bidean, ERC izango da Kataluniako Gobernua osatzeko arduradun nagusia. CUPekin elkartu da gaur, eta bi alderdiak bat etorri dira datorren koalizioak «ezkerrera egiteko eta errepublika katalanari begira» aurrera jarraitzeko beharrean: «Negoziazioak irekitzeko hitzordua izan da», zehaztu du bozetan Pere Aragones zerrendaburu izan duen alderdiak.

Aurrez, Sirventek argi utzi du mahai gainean jarriko duten gaietako bat dela gobernuak aplikatzen duen segurtasun modeloa: «Disidentzia politikoak nolako erantzuna duen ikusita, zaila egiten zaigu gainontzeko alderdi subiranistekin bat egitea».

CUPek kritikatu egin du mossoen atzoko jarrera. Generalitatearen aldetik «beste zerbait» espero zutela aitortu dute, eta gaitzetsi egin dute Kataluniako Gobernuak eta mossoek Espainiako Justiziaren aginduak onartu izana. Horregatik, Sirventek gogoratu ditu CUPek joan den legegintzaldian Mossoen jokabidea zuzentzeko egindako proposamenak, eta esan du agintariak krisi sozioekonomikoa eskubideak murrizteko baliatzen ari direla: «Egungo segurtasun modeloa goitik behera aldatzea eskatuko dugu».

«Haseli laguntzeko gaude»

Sirventekin batera izan da agerraldian Xavi Pellicer CUPeko diputatua. Hark babes osoa erakutsi dio Haseli, baita atzo haren alde mobilizatu ziren guztiei ere: «Injustizia honen aurrean Pablo Haseli behar duen guztian laguntzeko gaude, eta mobilizazioekin jarraitzera animatu nahi ditugu herritarrak», gehitu du.

Hasel berehala askatzeko eskatu dio Pellicerrek Madrili, eta ardura haiena dela azpimarratu du. Kataluniako politikari eta kulturgileen aurkako erasoak geratu behar direla esanez amaitu dute agerraldia CUPekoek: «Jokoan dagoena adierazpen askatasuna da».


Summary: Auzitegi Nazionalean auzipetu dutela jakinarazi diote Josu Urrutikoetxeari. Bideokonferentziaz bildu da, Paristik, Santiago Pedraz Auzitegi Nazionaleko epailearekin, eta 'herriko tabernen' eta Luis Herguetaren aferetan auzipetu dutela jakinarazi diote. Bere kontrako akusazioak ukatu ditu Urrutikoetxeak.

Herriko tabernen eta Luis Herguetaren aferetan auzipetuko dutela jakinarazi dio Auzitegi Nazionaleko Santiago Pedraz epaileak Josu Urrutikoetxea ETA zeneko kide historikoari. Gaur goizean zuen hitzordua Urrutikoetxeak Parisko epaile antiterrorista baten bulegoan, eta handik egin du bilkura, bideokonferentziaz.

Joan den urteko azaroan berretsi zuen Frantziako Kasazio Auzitegiak Urrutikoetxearen Espainiaratzea herriko tabernen auziagatik. Herguetaren kasuan, haren kontrako estradizio eskaera ontzat jo zuen Dei Auzitegiak.

BERRIAk jakin ahal izan duenez, gaur goizean Pedraz epailearen galderei erantzuteari uko egin dio, eta aitzinetik prestatutako testu bat irakurri du, erranez Eusko legebiltzarreko parlamentari gisa dozenaka eragilerekin bilkurak egin zituela, eta egin zuen lan politikoa kriminalizatu nahi dutela. Herguetaren aferari dagokionez, ekintza hori ETApm-k egin zuela berretsi du, eta erran du bera ez dela inoiz erakunde horretako kide izan.

«Ekineko arduradun»

Baltasar Garzon epaileak 2005eko otsailaren 28an auzipetu zuen Urrutikoetxea herriko tabernen auzian (35/02 sumarioa); Juan Jose Ibarretxe Jaurlaritzako lehendakariak bozetara deitu eta Eusko Legebiltzarra desegitearen ondorioz Urrutikoetxeak legebiltzarkide izateari utzi eta astebetera. Garzonek 2001eko uztailean Ekineko ustezko hainbat lagun auzipetzean hura «Ekineko gune nazionalaren arduradun» gisa jo zuen arren, ezin izan zuen prozesatu, foruduna baitzen. Instrukzio epailearen arabera, KASen ordezkoa zen Ekin, ETA barruan zegoen eta haren «bulego politikoa» zen, eta ezker abertzalearen zuzendaritza eta kontrol lanak egiten zituen. Herriko tabernen auziko operazioa 2002ko apirilean agindu zuen epaileak.

35/02 sumarioko ahozko epaiketa 2013ko urrian hasi zen, Auzitegi Nazionalean, eta 36 lagun eseri ziren akusatuen aulkian. Urrutikoetxea 2002ko udazkenetik ihesian zen, eta ez zuten epaitu. Zortzi eta hamabi urte arteko espetxe zigor eskaerekin ekin zioten epaiketari, eta sententziak (2014) urtebete eta hiru urte arteko kartzela ezarri zien hogei laguni: HBko eta Batasuneko zortzi mahaikide ohiri, «ETAren fronte instituzionala» osatzea, erakunde armatuko kide izatea eta herriko tabernen sarea kontrolatzea egotzita; eta herriko tabernen zatiko hamabi auzipeturi, elkarteen bidez «ETAren egitura»finantzatu eta laguntzeagatik. Defentsak Gorenera jo zuen, eta horrek 2015ean kartzela urteak jaitsi egin zituen, gehienezko zigorra bi urtetik behera jarrita; horrela, Gorenaren epaiaren ostean zigortutako inor ez zuten sartu preso.


Summary: 45 eta 55 urte artekoak txertaketa planean sartuko dituzte. AstraZenecarekin txertatzea onartu du Espainiako Osasun Sistemako Lurralde Arteko Kontseiluak, oraindik txertatzeke dauden osasungintzako langileen ostetik. 80 urtetik gorakoak datorren astean txertatzen hasiko direla berretsi du Sagarduik.

Osasungintzako eta arlo soziosanitarioko lehen lerroko langileen txertaketa "laster" bukatuko dela, eta ondorioz txertaketa prozesuko talde berriak ezartzen ari direla adierazi du Gotzone Sagardui Eusko Jaurlaritzako Osasun sailburuak. Adina izango da kontuan hartu beharreko hurrengo irizpidea: atzo aurreratu zuen 80 urtetik gorakoen txertaketa datorren astean hastekoa dela, eta gaur asmo hori berretsi du. Orain, beste adin tarte bat ere sartuko da txertaketa planean; 45 eta 55 urte artekoak txertatuko dituzte AstraZenecarekin, oraindik txertatu gabe dauden osasungintzako zenbait sektoreren ostetik.

Ez du eperik azaldu, oraindik zehazteko baitaude, baina Espainiako Osasun Sistemako Lurralde Arteko Kontseiluaren erabakiaren berri eman du Gotzone Sagarduik. Eusko Jaurlaritzako Osasun Batzordean azaldu bezala, Osakidetzako lehen lerroko osasungileen %45 inguru txertatu dituzte jada, eta osasungintza pribatuko lehen lerroarekin hasi berri dira. Hurrengo pausoa 80 urtetik gorako biztanleak dira, eta datorren astean hasteko asmoa berretsi du.

Dena den, gogorarazi du Araba, Bizkai eta Gipuzkoan 162.000 direla adin horretatik gora dauden biztanleak, eta horietako asko egoitzetan txertatu badituzte ere "apurka-apurka" eraman beharreko prozesua izango dela. Kolektibo horretan txertoa hartzen lehenak 100 urtetik gorakoak izango dira. Ondoren etorriko dira 70 eta 80 urtekoen arteko txertaketak, 60 eta 70 artekoak gero, eta, azkenean, COVID-19a pairatzeko arrisku handia duten 60 urtetik beherakoak. Pfizerrekin txertatuko dituzte, baina gogorarazi du datorren astean aurreikusitako txertoen erdiak jasoko dituztela, eta horrek prozesua motelduko duela.

AstraZenecaren kasuan ere adinak izango du zeresana. Berez osasungintzako langileei zuzenduta ez dagoen dosia dela azaldu du, eta, hain zuzen ere, horregatik ez dituzte txertatuko horrekin lehen lerroko osasungileak. "Pazienteekin harreman zuzena" ez duten langileak txertatuko dituzte —albaitariak, nutrizionistak eta optikalariak, besteak beste—, eta horien ostetik etorriko dira 45 eta 55 urte arteko biztanleak. Txerto berarekin hasiko dira eguneko zentroetako langileak txertatzen ostiralean, Sagarduik azaldutakoaren arabera.


Summary: Paul Rusesabagina, heroia lehen, «terrorismoagatik» epaitua gero. Aldaketa Demokratikorako Ruandako Mugimenduko kidea da Rusesabagina. Alderdi hori oposizioan dago egun, eta adar armatu bat du Askatasun Nazionalerako Frontea.

Orotara, hogei lagun esertzen dira akusatuen aulkian, tartean Paul Rusesabagina, Hotel Rwanda filmarekin ezagun egin zena, eta 1994an, Kigaliko hotel bateko kudeatzailea zela, 1.200 tutsi eta hutu genozidiotik salbatzeagatik hainbat herrialdetan heroi gisa hartu zutena. Nazioartearen babesa baliatuta, Ruandako presidente Paul Kagameren politikak salatu izan ditu Rusesabaginak behin baino gehiagotan eta oposizioko Aldaketa Demokratikorako Ruandako Mugimenduko kidea ere bada.

Belgikarra izan arren, azken urtean AEBetan egin ditu —Bruselako bere etxean sartu eta dokumentuak eraman zizkiotela salatu izan du behin baino gehiagotan—. Baina iazko udan, ustez Burundira eraman behar zuen hegazkin bat hartu zuen, baina Kigalin amaitu zuen bidaia. Han atxilotu egin zuten berehala. Askatasun Nazionalerako Frontea miliziako kide izatea egozten diote, baita hainbat hilketa eta lapurretan bultzatu izana ere. Aldaketa Demokratikorako Ruandako Mugimenduko adar armatua «talde terroristatzat» du gobernuak, eta hainbat erasoren erantzule jotzen du.

Rusesabaginaren aurka aurkeztutako frogen artean dago 2018an grabatutako bideo bat, non hoteleko zuzendari ohia agertzen den bide politikoetatik egindako ahaleginek «huts» egin dutela, eta aurrerantzean «edozein bide» dela «zilegi» aldaketa lortzeko.

Dena den, ekintzailea ez da akusatuen aulkian eseriko den bakarra. Beste auzipetuen artean dago Callixte Nsabimana miliziako eledun ohia. Ruanda hegoaldeko mugen aurkako erasoak antolatzea egozten diote Nsabimanari.


Summary: Langile bat hil da Ugaon, zuhaitz bat gainera erorita. Aurten lan istripu batean hildako seigarren behargina da. Gueñesen bizi zen, eta 51 urte zituen.

Ugaon (Bizkaia) baso lanak egiten ari zen behargin bat hil da arratsaldean, zuhaitz bat gainera erorita. Eusko Jaurlaritzako Segurtasun Sailak jakinarazi duenez, 16:00 aldera jazo da ezbeharra, Usila auzoan. Zuhaitza gainera erori zaio langileari, eta, lankideak suspertzen saiatu diren arren, ezin izan dute ezer egin hura bizirik mantentzeko. Hil den behargina Gueñesen (Bizkaia) bizi zen, eta 51 urte zituen.

Sindikatuen zenbaketaren arabera, aurten lan istripuan hildako seigarren behargina da, baso lanetan ari zen bigarrena.

LAB sindikatuak babesa eta elkartasuna adierazi die Ugaon hildakoaren senide eta lagunei, eta sektore horretako langileei lan arriskuen inguruko prestakuntza plan bat martxan jartzeko eskatu die administrazioei.


Summary: Eztabaida eragin du sareetan Otegik Ertzaintzaz esandakoak. Ertzaintzan «desbideratze bat» egon dela, eta hura berreskuratu behar dela adierazi zuen buruzagi abertzaleak.

«Desbideratze bat egon da Ertzaintzan. Berreskuratu behar dugu polizia erakundea: demokratikoa, euskalduna eta herriaren zerbitzura dagoena». Hala esan zuen Arnaldo Otegi EH Bilduren koordinatzaile nagusiak asteartean, Radio Euskadin egin zioten elkarrizketan.

«Ertzaintzaren barruan EH Bilduri boza ematen dion jendea egon badago, batzuentzat hori harrigarria bada ere». Otegik gaineratu zuenez, egun «ezker abertzaleko jendea sartzen» ari da Ertzaintzan. Hainbat polizia sindikaturen jarrera gaitzetsi zuen Otegik, eta Espainiako Poliziako Jusapol sindikatuaren moduan jokatzea egotzi zien. Buruzagi abertzaleak gogoratu zuen Telesforo Monzon egon zela Ertzaintzaren sorreran, eta gero HBko diputatua izan zela.

EH Bilduren koordinatzaile nagusiaren hitzek hautsak harrotu dituzte sare sozialetan.

«Otegi Ertzaintza erreibindikatzen. Ikusteko sortuak gara. Tartean hil dituzten ertzainekin zer?», idatzi du, esaterako Pello Salaburu euskaltzainak. 1996 eta 2001 bitartean EHUko errektorea izan zen.

«Lotsagarria!! Auzolotsa negargarria!! Ké jeta!!», idatzi du Jose Manuel Bujanda Arizmendik. EAJko kide gisa definitzen du bere burua soslaian. ETApm-ko kidea izan zen 1973. urtetik, eta 1977ko amnistiarekin atera zen kartzelatik.

Astelehenean bertan Otegik gogoratu egin zuen eguneko efemeride bat: «1997. urteko otsailaren 15ean, Ertzaintzak tirokatu egin gintuen Bilbon». Egun horretan bi pertsona balaz zauritu zituen Ertzaintzak, Bilbon. Herri Batasunak antolaturiko manifestazioaren parte hartzen ari ziren milaka herritarren kontra jotzean.

Ertzaintzaren sostengua adierazten duen irudi bat Twitterreko soslaian daukan Gotzal Gorbeña erabiltzaileak historia «berriz idaztea» eta «asmatzea» egotzi dio Otegiri. Ezker Abertzaleak urte luzez Ertzaintzari «etengabe eraso» diola adierazi du, eta, halere, ez duela lortu milaka gazte «erakunde noble eta ohoretsu» horretatik pasatzea.

«Noble eta ohoretsu?», erantzun dio Javier Albiz erabiltzaileak. «Beste garai batean, 1937an, ziur. Gaur, gutxienez, eztabaidagarria da».

Badira, edonola ere, Otegiri independentismotik gaitzetsi diotenak Ertzaintzarengana hurbiltzeko eginiko saioa. Joxe izena erabiltzen duen batek harridura adierazi du: «Bistan da polizia nazional propioa beharko dugula. Eta baliteke okupatzen gaituzten atzerriko polizien materialaz baliatzea, eta, agian, pertsonez ere? Baina esatea atzerriko polizia horietako bat gure herriaren zerbitzura dagoela????».

Manex Gurrutxaga erabiltzaileak, berriz, Ertzaintza erreformatzearen aukera baztertu du.


Summary: Manu Lezertuak segituko du Ararteko gisa, Eusko Legebiltzarrak haren kargua berretsi ostean. EAJ, EH Bildu, PSE-EE eta PPren onespenarekin atera da aurrera. Elkarrekin-Podemos-IU eta Vox abstenitu egin dira.

Manu Lezertua legelariak beste bost urtez segituko du Araba, Bizkai eta Gipuzkoako Ararteko gisa, Eusko Legebiltzarrak gaur haren kargua berretsi ostean. Vox eta Elkarrekin-Podemos-IU abstenitu egin dira, eta legebiltzarrean ordezkaritza duten gainerako indarrek alde bozkatu dute.

Ararteko gisa 2015ean hartu zuen lehen aldiz kargua, baina Lezertuak ibilbide luzea du legelari gisa. 1983 eta 1985 bitartean Eusko Jaurlaritzako abokatu gisa jardun zuen, eta beste 30 urtez aritu zen gero Europako Giza Eskubideen Auzitegian lanean, legelari gisa. Espainiako Auzitegi Konstituzionalean ere jardun zen 1992 eta 1994 bitartean, oinarrizko askatasunen defendatzaile eta eskubide urraketei lotutako auziei buruzko lanetan.

Horrenbestez, EAJk eta PSE-EEk proposatuta, Manu Lezertuak segituko du beste bost urtez Ararteko karguan.


Summary: Nafarroako Auzitegiak ostatuen barnealdea ixteko agindua berretsi du. Erabakia «berehala» eteteko eskatu zuten ostalariek, kalte ekonomikoak argudiatuta. Auzitegiak gobernuaren argudioak aztertu arte ez du erabakirik hartuko.

Nafarroako Justizia Auzitegi Nagusiko Administrazioarekiko Auzien Salak atzera bota du Nafarroako Gobernuak urtarrilaren 20an emandako foru agindua berehala bertan behera uzteko ostalariek eginiko eskaera. Agindu horren bidez, besteak beste, ostalaritza eta jatetxeen barrualdea ixtea erabaki zuen gobernuak, eta edukiera murriztea ezarri zuen terrazetan, COVID-19aren aurkako neurri gisa. Ostalariek eskatu zuten debeku hori berehala altxatzeko, kautelazko neurri gisa. Salak uste du ez dagoela presa berezirik horretarako, eta azaldu du beste aldearen (administrazioaren) argudioak entzun ondoren hartuko duela azken erabakia.

Gogoratu du urtarrilaren 29an Nafarroako Ostalaritza eta Turismoko Enpresarien Elkarteak eta Nafarroako Ostalaritza Enpresa Txikien Elkarteak egindako eskaeran ez zutela kautelazko neurririk eskatu, eta otsailaren 16ra arte itxaron zutela horretarako. «Hortik ondorioztatzen da premiarik ez dagoela».

Kalte ekonomikoa

Ez da lehenengo aldia Nafarroako Gobernuak ostatuen barnealdea itxi eta terrazak murrizten dituena. Errekurtsogileek aurretik ere beste bi aldiz eskatu zuten neurri horiek kautelaz eteteko, eta orduan ere Salak atzera bota zituen, iazko irailaren 16an eta urriaren 23an kaleratutako autoetan.

Ostalarien irudiko, jatetxeen barrualdea ixteko eta terrazak murrizteko neurria bertan behera uzteko premia «eztabaidaezina» da establezimendu «gehien-gehienentzat», barnealdeko mahaien zerbitzua baino ez dutelako, eta ez terrazarena. «Neurri horrek, berehala eta beste erremediorik gabe, establezimenduak ixtea dakar. Erabat bideraezina da egunak eta egunak galtzen jarraitzea, etenik gabe, Nafarroako ostalaritzaren zati handi batentzat», azaldu dute. Auzitegiak, hala ere, uste du galera ekonomikoak argudiatzea ez dela «premia objektibo bat».


Summary: Georgiako lehen ministroak dimisioa eman du. Nikanor Melia oposizioko buruaren atxiloketak gobernuan eragin duen arrakalaren ondorioz eman du dimisioa Giorgi Gakhariak.

Giorgi Gakharia Georgiako lehen ministroak dimisioa eman du gaur goizean, Nikanor Melia oposizioko buruaren atxiloketak gobernuan eragin duen eztabaidaren eraginez. Gakhariak argudiatu du bere gobernuan ez duela lortu denek elkar ulertzea, eta horregatik eman duela dimisioa. "Espero dut pauso honek gure espazio politikoan zatiketa murrizten laguntzea, uste baitut zatiketa eta liskarra direla gure herriak eta garapen ekonomikoak dituzten arriskurik handienak".

2019ko istilu batzuengatik atxilotu dute Melia, Mugimendu Nazional Batuaren burua. Gakhariak esan du oposizio buruak ez zuela inoiz legea errespetatu eta protesta horietan parlamentuan sartzera deitu zituela herritarrak. Baina gaineratu du atxiloketak arriskuak dituela eta krisi ekonomikoaren eta pandemiaren kudeaketa zailtzen dituela.

Errusiaren ordezkaritza batek Tiflisera egin zuen bisita batek piztu zituen protestak. 200 lagun baino gehiago zauritu zituzten, eta Irakli Kobajidze presidentearen dimisioa ekarri zuen krisiak. Gajaria Barne ministro zen, eta oposizioak haren dimisioa ere eskatu zuen. Protesta horien auzian 10.000 euroko fidantza eskatu du Meliarentzat, eta ordaindu ez duelako atxilotu dute.

Gakhariaren dimisioaren ostean, atxiloketa agindua bertan behera utzi dutela argitaratu du Georgia Today egunkariak.


Summary: Puigdemonti immunitatea kentzearen aldekoa da Europako Parlamentuaren txostena. Astelehenean aurkeztuko dute Batzorde Juridikoan, eta hark baietza emanez gero, osoko bilkurak berretsi beharko du, martxoan. Erabakiak Cominen eta Ponsatiren egoerei ere eragingo die.

Datorren astelehenean Europako Parlamentuaren Batzorde Juridikoan aurkeztuko den proposamena aurreratu du Espainiako ABC egunkariak. Carles Puigdemont, Toni Comin eta Clara Ponsati europarlamentariei immunitatea kentzearen alde egingo du, Espainiako Auzitegi Gorenak eginiko eskaerei men eginez. Biharamunean, JxCATeko kideei immunitatea kendu edo ez bozkatu beharko dute batzorde horretako parlamentariek.

Efe agentziak jasotako informazioaren arabera, txostenak argudiatzen duen arrazoietako bat da Espainiako Justiziak leporatzen dizkieten ustezko delituak europarlamentuko kide izan aurretik eginak direla, eta ez dutela zerikusirik Europako Parlamentuan duten jardunarekin. Hala, txostenaren egile Angel Dzhambazkik uste dute ez dagoela arrazoirik immunitatea indargabetzeko Espainiak eginiko eskaerari ezezkoa emateko. Dzhambazki Bulgariako VMRO alderdiko kide da. Europako Parlamentuko Europako Kontserbadoreen eta Erreformisten taldeko kide da VMRO, besteak beste, Legea eta Justizia, Vox eta Italiako Anaiak eskuin muturreko alderdiekin batera.

Europako Parlamentuko Batzorde Juridikoa 25 kidek osatzen dute, eta horietatik zazpi Europako Alderdi Popularreko kide dira, eta bost koalizio sozialdemokratakoak. Espainiako alderdiei dagokionez, PPk eta PSOEk bina kide dituzte batzordean, eta Ciudadanosek bat, presidentea. Aste honetan bertan, txostena argitaratu aurretik, PSOEko kideek uko egin diote euren botoa zein izango den aurreratzeari.

Izatez, Europako Parlamentuaren araudiaren arabera, Batzorde Juridikoak eskaera egiten duen estatuari ezezkoa emateko aukera du, hura eurodiputatu gisa emaniko iritzi edo boto baten ondorio bada, edo politikaria epaitzearen arrazoia haren edo Europako Parlamentuaren jarduera politikoa etetea bada.

Asteartean Batzorde Juridikoak Espainiak eginiko eskaeraren alde egingo balu, martxoaren 8tik 11ra egingo den osoko bilkurak erabakia berretsi beharko luke. Horrek, Espainiako ABC egunkariaren arabera, Espainiak Belgikari eginiko atxilotze eskaera berrikustea eragingo luke.