Summary: «Ikusten ez dugun horrek ez digu eragiten inolako erreakziorik». Euskal Herria, Tanzania eta Etiopia. Hiru punta ageri dira Angel Olaranen bizitzaren mapan. 28 urte daramatza Wukron, baina Euskal Herrian dago iazko urritik, Tigray eskualdean lehertu den gerraren eraginez. Kolera arriskuaz ohartarazi du.

Mina eta ezinegona nabari zaizkio begiradan. Iazko urriaren 29tik Hernanin dago Angel Olaran misiolaria (Hernani, 1938), baina Wukron dauka burua, Etiopian. Azaroaren 4an Abiy Ahmed herrialdeko lehen ministroak iragarri zuen operazio militar bati ekingo ziotela iparraldeko Tigray eskualdean gobernatzen duen TPLF Tigray Askatzeko Herri Frontearen aurka, eta gerra giroan murgilduta dabiltza ordutik. Olaranek ezjakintasunez eta amorruz bizi du egoera. Hernaniarrak hogei urte egin zituen Tanzanian, eta 28 daramatza Wukron. «Gizatasunik gabeko gerrari aurre egiteko» laguntza eskatu dio gizarteari. «Angel Olaran etxean dago». Abisu hori eman zuten zure senideek joan den astean. Baina non sentitzen zara zu etxean: Euskal Herrian edo Etiopian? Etiopian dago nire etxea, eta nire familiak ere badaki hori; hangoaren baitan egiten dut hemen egiten dudan guztia. Hori bai, oso gustura nago Hernanin, nire arrebarekin, ilobekin... Ez naiz aspertzen. Hemen daude nire sustraiak, baina bi txerto sendo jarrita dauzkat han; bata, Tanzanian, hogei urte igaro bainituen bertan, eta bestea, Wukron, 28 urte baitaramatzat han. Wukron dago nire hilerria, nahiz eta ez dakidan onartuko nauten edo ez. 82 urte dituzu. Zer moduz zaude osasunez eta animoz? Ondo nago. Asko laguntzen didate hango klimak, janariak eta konpainiak. Egunerokoan pertsona gazte asko izaten dut inguruan; nire lana ez da bulegokoa, kanpoan ibiltzen naiz gehienean, eta horrek asko laguntzen dit izaera gazte horri eusten. Hemen ospitale geriatriko batean egon izan banintz, bat gehiago izango nintzatekeen, giroak asko eragiten baitu norberaren garapenean. Pandemia betean, beldurrik badiozu koronabirusari? Urrian, Euskal Herrira etortzekoa nintzenean, ingurukoek esaten zidaten ez etortzeko, koronabirus kasu asko zeudela Europan eta kontuz ibiltzeko. Eta gaur egun ere, Wukron daudenekin hitz egiten dudanean, haiek ahaztuta daukate koronabirusa; ez da arazoaren parte. Eurite urrien eraginez izan duten uzta txar-txarra eta otiaren izurria, horiek dira Wukroko bi arazo nagusiak. Baserritarrak dira Tigray eskualdeko herritarren %85, eta familia bakoitzak hektarea bat lur dauka, gutxi gorabehera; oso gutxi. Kanpotik iristen den janariaren mende igarotzen dute urte erdia. Nola bizi dute heriotza Etiopian? Han ez zara jabetzen gaixotasunaz, baina norbait hiltzen denean ehun lagun elkartzen dira bat-batean etxeko atarian. Ez dakit nola egiten duten, baina heriotzarik ez da pasatzen inor ohartu gabe. Euskal Herrian desberdina da dena: askotan ohartu ere ez gara egiten norbait hil dela. COVID-19aren aurkako txertoak sortzen ari dira, baina ba al dago gerraren aurkako txertorik? Ez, ez; ahaztu horrekin. Kazetari bati entzun diot duela gutxi, txertoari buruz hizketan ari zela, ezin garela ahaztu Afrikarekin. «Zein ondo!», pentsatu nuen hasieran neurekiko. Baina ondorengoa aipatu zuen segidan: «Kongotik dator koltana, eta koltanik gabe ezin dugu lortu txertorik. Beraz, Kongorekin ondo moldatzea komeni zaigu, guk koltana eduki ahal izateko, hil egingo baikara bestela». Pentsa nola gauden! Beldurgarria da. Izan ere, hiru milioi haur euripean esklabo gisa ari dira lanean koltana lortzeko, egunean 0,70 euro kobratuz, eta aberastasun hori hona ekartzen dugu gero. Lehengaiei dagokienez, Afrika da kontinenterik aberatsena, baina hemen aberastasuna eta han miseria sortzen ari gara. Guk daukagu irtenbidea. Urriaren 29an etorri zinen zu Wukrotik Hernanira, eta azaroaren 4an lehertu zen gerra Tigrayn. Zer ari da gertatzen Etiopian? Komunikatzeko aukera daukagunean, egunean sei-zazpi pertsonarekin hitz egiten dut, eta informazio pixka bat lortzen dugu, behintzat. Arreba hil berri zait, eta, gerran zer gertatzen ari zen galdetuz deitzen nienean, ni eta nire arreba, besterik ez zuten aipatzen. «Gu hemen oso ondo, baina zuek hor zer moduz?», galdetzen zidaten beti. Ahaztu egiten zaie inguruan zer gertatzen ari den, baina zentzugabea da gertatzen ari dena. 1991n, ia 30 urteko gerra amaitu berritan iritsi zinen Mekelle hirira, Etiopiara, eta, ia oharkabean, gerratik ihesi etorri zara orain, ia 30 urte geroago. Baina gerra ofiziala zen ordukoa, kakotx artean: humanoa, soldaduen artekoa. Gerra bat izan zen Wukron, baina muino batekoak bestekoen kontra aritu ziren orduan; herriak ez zuen sufritu. Bonbardatze bakarra izan zen Wukron, janaria banatzera zihoazela zabaldu zenean; umeen eskola bat bonbardatu zuten, eta 92 haur hil zituzten. Hausien herrian, berriz, Euskal Herriko Gernikan, nolabait esatearren, bonbardaketak izan ziren azoka egun batean, eta 2.000 lagun baino gehiago hil zituzten. 1988a zen. Gaur egungo gerra desberdina da; nolabait esatearren, bi gazte talde daude aurrez aurre. Alde batekoei kanoi eta fusil bana jarri diete eskuetan, eta dena txikitzeko agindu diete. Etxeetara joaten ari dira, lapurtzen ari dira, jendea bortxatzen —baita neska gazteak eta mojak ere—, gauza guztiak erretzen... Izan daitekeen gerrarik ankerrena bizitzen ari dira Tigray eskualdean. Pertsona bat hiltzeko dirutza behar dute: kamioiak, autoak, hegazkinak, tankeak... daude hilketa bakoitzaren atzean. Beste gazte taldea, berriz, pertsonako 0,75 euro eskatzen ari zaigu egun osoko elikadura bermatzeko. Gosez ez, baina elikadura faltagatik gaixotuta ari dira hiltzen asko. Askoz garestiagoa da pertsona bat hiltzea hura elikatzea baino, baina... Egoera horren jakitun, nola lagundu daiteke Gipuzkoatik, Euskal Herritik? Tarteka irekitzen dute muga eta iristen dira elikagai batzuk; oso garesti, baina iristen dira. Euren lursailetan ureztatze sistema daukatenek elikagai pixka bat gehiago lortzen dute, baina behar gorria daukate. Dirua biltzen hasteko, ezin gara egon mugak irekitzeko zain; orain bildu behar dugu dirua, demagun 50.000 euro direla. Herrialdearen mugan egon behar du jada diru horrek, irekitzen dutenean berehala iristeko. Mugak irekitzean, zertara bideratuko duzue diru hori? Metrailadoreekin dena txikitzen ari dira gazte batzuk, eta fusilei aurre egiten ari den gazte talde bat antolatu egin da garbiketa kontuetarako, bertan behera utzita daudelako udaleko zerbitzu guztiak. 3.000 euro eskatzen ari zaizkigu soldatetarako eta zaborra garraiatzeko auto, kamioi edo karro batzuk alokatzeko; ura etxez etxe eramateko ere eskatu digute dirua, kamioi zisterna bat alokatzeko; eta, era berean, pertsonako eta hileko hamabost kilo ale —garia, garagarra...—, hiru kilo zereal —dilistak, babarrunak...— eta olio litro erdi bat eskatzen ari zaizkigu; 17 euroko kostua du horrek. Orain, gosea da arazo nagusia; gehitu horri ur gabezia eta higiene arazoak, eta kolera arrisku handia dagoela ondorioztatuko dugu. 1985ean milaka lagun hil ziren koleraren eraginez. Euskal Herrira etorrita, sei anai-arrebatan bosgarrena zara zu. 36ko gerra betean jaio zinen, garai zailean, 1938an. Nolakoa izan zen zure ume garaia? Aitak lana galdu zuen gerraren eraginez, eta kontuz ibili beharreko urteak izan ziren; ezin genuen gehiegi erakutsi euskaldunak ginela. Ezkutuan bezala bizi ginen. Ez geunden jazarrita, baina, familia EAJkoa zenez orduan, oposizioan bezala geunden. Ez ginen gu, eta marka uzten du horrek. Gainerakoan, oso haurtzaro polita izan nuen; oroitzapen onak besterik ez dauzkat. Oso familia katolikoa zen zuena. Bai. Aita igandean joaten zen elizara, garai hartan ia derrigorrezkoa baitzen mezetara joatea. Ni aitarekin joaten nintzen elizara, eta «gizonentzat gordetako lekua» irakurtzen nuen han. «Baina ni ez naiz gizona!», pentsatzen nuen neurekiko; sakristaua dirua eskatuz pasatzen zenean, handik botako ote ninduen kezkatuta egoten nintzen. Arreba zaharrena erlijiosoa da; 95 urte dauzka, eta biok bakarrik geratzen gara etxean. Uztailean hil zen arreba gazteena, Begoña, 80 urterekin; eta duela bi aste, Maite, 86 urterekin. Noiz erabaki zenuen misiolari lanetan hastea? Eta zergatik? Ez dakit. Ez dut uste aurrez pentsatutako zerbait izan zenik, baina egunero mezetara joaten nintzen ni, bulkada hori sentitzen nuen, baita goizeko zortzietan lanera joaten nintzenean ere. Ez zen arau bat, etxean ez ninduten behartzen, baina gustura joaten nintzen. Gure gaztaroan, artean, ez zegoen gobernuz kanpoko erakunderik, baina bai euskal misioak. Misiolarien mugimendu handia zegoen orduan Euskal Herrian, eta lagun batzuk misioetara joan ziren bi urterako. Umetan, gainera, film bat ikusi nuen amarekin, La mies es mucha (Uzta bikaina da), misioei buruzkoa, eta ez dakit horregatik izan zen, baina Afrikarekiko interesa piztu zitzaidan pixkanaka. 18-19 urte neuzkan, eta, ia oharkabean, zerbait ukitu nuela sentitu nuen. Aita hil zitzaidan, kuadrilla desegiten hasi zen... Afrikako misiolariekin topo egin nuen, eta horrela ekin nion bideari. Munduak ahaztuta al dauka Afrika? Ekonomikoki, ez. Eutanasia «ofizial bihurtu den krimen bat» dela ere esan dute batzuek, baina munduan egunero 150.000 lagun hiltzen dira oinarrizkoena falta dutelako. Gure sistema ekonomikoarekin laguntzen dugu eutanasia deitzen ez diogun heriotzak gerta daitezen; herritar horien heriotzak aurreratzen ari gara, ez daukatelako babarrun plater bat parean. Egunero 150.000 lagun behar baino lehen hiltzea ez al da eutanasia aplikatzea? Eta antzeko zerbait gertatzen da abortuaren gaiarekin ere. Afrikan emakume gehienek ez dute abortatu nahi izaten, baina abortatu egin behar izaten dute, oinarrizkoena falta zaielako: janaria, energia. Abortatzera behartzen ari gara emakume horiek; guk kontrolatzen dugun abortua da hori. Horrek guztiak min handia eta amorrua eragingo dizkizu, ezta? Adjektiboak sobera daude jada. Hemen ume bat negarrez hasten denean, hunkitu egiten da jendea; edo bizilagunak, pandemiaren eraginez, janaria behar duenean, eraman egiten diogu. Oso sentimendu politak dira horiek. Baina ikusten ez dugun horrek ez digu eragiten inolako erreakziorik; bestelako dimentsio hori falta zaigu.


Euskadiko Angulero Elkartea sortu dute

Summary: Euskadiko Angulero Elkartea sortu dute. Gipuzkoako 140 angulazalek eman dute izena jada elkarte sortu berrian. Bat eginda, erakundeek euren ahotsa entzutea dute helburu, azken urteotako «ziurgabetasun egoera» bukatzeko

Azken urteotako kezkak elkarrekin trukatu eta gero, Gipuzkoako eta Bizkaiko angulariak elkartu egin ziren, eta Euskadiko Angulero Elkartea sortu zuten urtarrilean. Helburu berak bildu ditu arroa desberdinetako arrantzaleak: borroka egin nahi dute, tradizioari eutsi eta arrantzan urte luzez jarraitu ahal izateko.

Angulariek azaldu dute arrantzarako aukerak murriztuz joan zaizkiela-eta aspaldian «ziurgabetasun egoeran» bizi izan direla. «Eta hartzen dituzten erabakietan ahotsa izateko helburuarekin batu gara», adierazi du Unai Eizagirrek, Euskadiko Angulero Elkarteko presidenteak.

Sortu berri duten elkartean Gipuzkoako 140 angulari daude izena emanda, eta horiek Oria, Urola eta Deba ibaietan jarduten dute anguletan. Arroa guztietako ordezkariak ditu urtarrilean sortu zuten taldeak. «Bi bozeramaile dauzka ibai bakoitzak, eta bi gehiago arrantza txaluparekin egiten den tokietan; alegia, lehorreko bi eta ontzitik jarduten duten beste bi», zehaztu du Eizagirrek.

Etorkizun «zaila»

Angulen arrantza tradizio handiko jarduera da Gipuzkoan, eta, belaunaldiz belaunaldi, modu naturalean transmititu izan da familietan eta lagun artean. Presidentearen iritziz, gaur egungo baldintzen ondorioz etorkizunak ez dauka itxura onik kolektiboarentzat: «Elkarteko kiderik gazteenak 40 urte inguru izango ditu; hortik atera kontuak. Anguletarako aurreneko lizentzien banaketa 2003an egin zuten, eta ordutik ez dira berritu baimenak». Eizagirrek dio jendea «arrantza utziz» joaten dela adinean aurrera egin ahala. «Eta gazteei ez zaie aukerarik ematen anguletan hasteko. Erreleborik ezean, ez daukagu etorkizun onik».

Lizentzien gaiaz gain, arrantzarako duten egun kopurua ere kezka iturri da angularientzat. Izurriteak geldirik egotera behartu ditu azken hilabeteotan, baina, pandemiarik egongo ez balitz, neguan bi hilabete eta erdi izango lituzkete anguletara ateratzeko. Denbora tarte horretan «benetako egunak» zenbat diren argitu du Eizagirrek: «Anguletara ateratzeko oso baldintza zehatzak behar izaten dira —mareak, esaterako—, eta, horiek kontuan izanik, lehorretik jarduten dutenek neguan hogei egun izango lituzkete arrantzarako, eta txaluparekin ibiltzen garenok, hamar. Oso gutxi da».

Eizagirre kritiko agertu da erakundeen jokabidearekin. «Gu saiatu izan gara elkarlanerako zubiak eraikitzen, baina gutxi jaso dugu bueltan». Euskadiko Angulero Elkarteko presidenteak zehaztu du «hamabost urte baino gehiago» direla Azti ikerketa zentroarekin elkarlanean hasi zirela. «Eta ikerketak egin arren, inoiz ez digute eman emaitzen inguruko informaziorik».

Presidenteak salatu du agintarien erabakiak onartu beste erremediorik ez dutela izaten; euren iritzia ez dutela kontuan hartzen: «Gure kolektiboak ezagutza handia du, ibaietan ordu asko eta asko pasatzen ditugulako. Horrek zerbaitetarako balio beharko du, ezta?».

Angulen iraupena kolokan egon zitekeela ikusi eta gero, Europako Batasunak egitasmo bat abiatu zuen 2010ean, helburu nagusi batekin: espeziea leheneratzea eta haren iraupena bermatzea. Horretan oinarrituta, angularien jarduna mugatzea izan zen hartutako neurrietako bat.

Biodibertsitatean, galera

Eizagirreren iritziz, beste hainbat faktorek ere eragina dute espeziearen iraupenean, baina salatu du ez dutela jaso horien gaineko informaziorik: «Ikertu al da ibaien bokaletan egin diren hormigoizko murruek eta antzerako obra handiek angulei nola eragiten dieten? Oria ibaiaren kasuan, zientzialariek diote uraren kalitatea sekula baino hobea dela, baina biodibertsitatea galdu egin dela ikusi dugu guk, argi: izkirak, karramarroak, algak, arrain txikiak... Horiek guztiak falta dira».

Presidenteak baieztatu du azken denboraldietan angulak ikusi dituztela, eta, haren iritziz, «gehiegizkoak» dira indarrean dauden neurriak. «Argi gera dadila: gure kolektiboari interesatzen zaio gehien espezieak irautea. Angularik ez bada, akabo arrantza eta akabo tradizioa».


Eragiteko topagunea

Summary: Eragiteko topagunea. Hainbat herritan emakumeen etxeak sortzen ari dira. Portugaleten, esaterako, emakumeen ahalduntzea eta ahizpatasuna helburu nagusi dituen leku bat osatzen ari dira. Galdakaon, erreferentziazko toki bat eratu nahi dute.

Langilea, langabea, erretiratua, gaztea, adinekoa, kirolaria, bertakoa, migrantea... Izaera eta mota guztietako emakumeei konfiantzazko eremu batean elkartu, saretu, hausnartu eta euren jabekuntza prozesuan eragiteko espazioak eskainiko dizkieten etxeak sortzen ari dira hainbat herritan; besteak beste, Portugaleten eta Galdakaon. Toki abegikorrak sortzea da asmoa; kultura artekoak, integratzaileak eta belaunaldi artekoak. Bizkaian hainbatek egin dute jada bide hori: Durangoko Andraguneak, Basauriko Marieneak, Ondarroako Etxelilak, Ermuko Emakumeen Topalekuak eta Balmasedako Emakumeen Etxeak, kasurako. Portugaleten bi urteko prozesua egin dute jada. Aurreikusi dute datorren urterako izango dutela etxea. 25 emakume ari dira egitasmoaren talde eragilean. Itsaso Palacio Rodriguez da horietako bat. Kontatu du mugimendu feminista —bertako kidea ere bada— eta beste talde batzuk emakumeen etxearen beharra aldarrikatzen hasi zirela aspaldi, Portugaleteko Udaleko Berdintasun Batzorde Mistoan. «Udalak herrian antolatzen diren Berdintasun jardunaldiak baliatu zituen emakumeen etxea eratzeko hausnarketa prozesua egiteko». Urtebetetik gora pasatu da orduz geroztik. Dagoeneko ibilbide orria finkatu dute, nahiz eta lan asko duten oraindik egiteko. Oinarriak ezarri dituzte. Rodriguezek azaldu ditu: «Argi izan genuen gune feminista bat izan behar zela; emakumeen ahalduntzea eta beharrak, interesak eta pairatzen dituzten zapalkuntzak ikusteko espazio bat. Han, ahizpatasuna eta ahalduntzea izan behar dira helburu nagusiak». Ez hori bakarrik. Portugaleten bizi diren emakumeen arteko sarea handitzeko eta denen artean eragin politikoa egiteko asmoa ere badu proiektuak. Rodriguezek ikusten ditu horretarako zailtasunak: «Portugaleten aniztasun handia dago, eta gure arteko sareak eta harremanak izatea ez da hain erraza. Emakumeok, gainera, zapalkuntza eta zailtasun handiagoak pairatzen ditugu, eta zailagoa egiten zaigu elkartzea. Etxeari esker, aukera bikaina ikusten genuen emakume askotarikoen sare bat sortzeko». Prozesua oso aurreratuta dute. «Hausnartu dugu edukiei buruz; espazio fisikoari buruz; kudeaketa eta gobernantza nola izan nahi ditugun; zeintzuk izan behar diren helburuak, eta zeintzuk diren gure printzipioak. Hori adostuta daukagu». Idatziz jaso dituzte helburuak: emakume guztiak hartuko ditu; emakumeen aniztasun osoa onartuko du; bide emango die jabekuntzarako eta euren burua eraikitzeko; sareak ehunduko dituzte, eta politika publikoei eragingo die. Etxeak izango dituen printzipioak ere jaso dituzte: etxe feminista izango da; dinamikoa eta irisgarria; parte hartzailea eta aktiboa; eraldatzailea; ekologikoa eta jasangarria; bertan seguru sentitzeko eremua eskainiko du. Aniztasuna helburu Herriko emakume guztiengana iritsi nahi dute orain. «Ikusi dugu partaidetza partziala dela. Oso emakume gazte gutxik hartu dute parte. Emakume gazteak falta dira, baina baita disidenteak ere: aniztasun sexualeko emakumeek ez dute parte hartu etxeari buruz hausnartzeko prozesuan. Beste kulturetako oso emakume gutxi daude, gainera». Hori dela eta, proiektuari jarraipena eman aurretik lantaldeak sortzea erabaki dute. Talde horietako baten lana da sareok ehuntzea, era askotako emakumeei proiektuan parte hartzera animatzea. «Euren aldarrikapen guztiak ezagutu nahi ditugu. Eta zapalkuntzen berri jaso. Horiek guztiak ikusarazi eta aldarazi nahi ditugu, benetan alternatiba sakonak egiteko. Ikuspegia erabat aldatzen baita emakumeen parte batek bakarrik egiten badugu lan hori: klase ertainekoak, zuriak eta euskaldunak. Beharrezkoa dugu hainbat zapalkuntza eta interskzionalitate pairatzen dituzten emakumeak batzea. Gainerakoan, ez dugu aldatuko sistema. Eta, horretarako, aniztasuna behar dugu». Urdibai enparantzan euskaltegi zaharra zegoen eraikinean egingo duten etxeari Bidatzenea izena jarriko diote: «Herriko festarik ezagunena da Andra Mari Bidatzekoa. Oso identitate boteretsua du guregan. Bestalde, emakumeen borrokaren eta eraldaketaren gidari gisa planteatzen dugu. Bi elementuok batzen ditu». Hasiberriak Galdakaon, berriz, bidea hasi berri dute. Han ere beharrezko ikusten zuten «leku bat emakumeak elkartzeko, esperientziak partekatzeko eta eroso eta libre sentitzeko». Hala azaldu du Janire Markina Gilek. Momoak talde feministako presidentea da, eta emakumeen etxea sortzeko talde eragileko kidea. «Guretzat oinarria hurbileko eta konfiantzazko etxea izatea da. Emakumeak eroso sentitu behar dira». Erabide emakume taldeko kide Miren Alapont ere antzera mintzatu da. Galdakaoko Berdintasun kontseilua sortu zenetik ikusi zuten beharrezko emakumeen etxea eratzea. «Erreferentzi puntu bat ere izango da emakumeen ahalduntzea lortzeko», adierazi du. Haren esanetan, «banakako ahalduntzea eta talde osoarena ere lortzen da» proiektuon bidez. Orain arte batzar gutxi batzuk egin dituzte, eta proiektua herri osora zabaltzea dute helburu. Ahalik eta emakume gehien elkartu nahi dituzte, herriaren aniztasun guztia jasotzeko. Markinak esan duenez, han ere hainbat esparrutako ordezkariak falta dituzte. «Guk ezin dugu erabaki migratzaile batek zer behar duen; edo auzoko batek, emakume alargun batek edo kirolari batek. Emakume bakoitzak bere beharrak ditu. Aniztasun hori batu behar da, eta proiektu amankomun bat egin. Hori da asmoa». Alaponten ustez, emakumeen etxeak emakumeen parte hartzea lortu behar du, inplikazio handiagoa izan dezaten. «Parte hartzea bilatzen du, ahalduntzea bultzatzeko eta emakumeen protagonismoa sustatzeko». Etxea non eraikiko duten erabaki gabe dago. Hausnarketa prozesuan ateratzen diren beharren arabera erabakiko dute zer egin eta non, udalaren babesarekin.


«Behar» dutelako

Summary: «Behar» dutelako.

Aspaldikoa da aldarrikapena, eta, erakundeen babesik izan ez duten arren, emakumeen etxearen proiektua ere landua dute Bilboko auzo garaietako hainbat talde eta eragilek. Galtzagorri talde feminista da horietako bat. Uste dute sinesgaitza dela oraindik Bilbon emakumeen etxerik ez egotea. Bat baino gehiago egon beharko liratekeela diote. Hala ere, beharrik handiena San Frantzisko, Zabala eta Bilbo Zaharra auzo garaietan ikusi dute. Koloretxea emakumeen etxea —izena ere erabaki dute— San Frantzisko auzoko Harrobia plazan egiteko eskatu dute. Izen bereko elkartea aurkeztuko dute laster. Behar hori are nabarmenago bilakatu du pandemiak. Susana Andino Galtzagorri elkarteko kideak egoera batzuen larritasuna aipatu du: «Emakumeen egoera oso latza da gure auzoan. Bakarturik bizi dira batzuk; batez ere, adinekoak. Emakume nagusien egoera ere latza da. Oso baliabide gutxi jasotzen dugu». Pandemia aurretik ere, ezaugarri eta egoera sozioekonomiko bereziak izan dituzte Zabala, Bilbo Zaharra eta San Frantzisko auzoek: «Langabezia tasa oso altua da. Aniztasun handia dago. Hori oso aberasgarria da, baina pobrezia nagusi da». Elkarteak azaldu duenez, Eusko Jaurlaritzaren azterketen arabera, «Euskadiko gizarte bazterketa arrisku mailarik handiena bizi dugu. Eta Bilboko beste auzoetako bizilagunekin konparatuta, bizi itxaropena 10 urte laburragoa da gurean». Egoera horren aurrean, Andinok esan du emakumeek «topagune batzuk behar» dituztela. «Nora jo ez dutenentzat erreferentzia bat izango litzateke emakumeen etxea». Hainbat zerbitzu etxe berean eskaintzeak burokraziak zailtzen dituen prozesuak arintzea eta erraztea eragingo lukeela azaldu du. Arrazakeria dute beste arazo bat. Beste jatorri batzuetako herritarrak ez ezagutzeak arrazakeria areagotzen duela dio, eta horren aurkako borrokan lagungarritzat jo du: «Elkar ezagutzeko tresna izan daiteke». 2015az geroztik partaidetza prozesu zabala garatu dute, eta Koloretxe, guztion etxea txostena osatu. Koloretxe.eus webgune sortu berrian dago ikusgai. Joan den hilean Bilboko Udaleko Berdintasun Sailak egin zuen emakumeen etxeei buruzko aurkezpen ekitaldian parte hartu zuten auzootako mugimendu feministetako kideek. Azterketa horrek emakumeentzat espazio propioen beharra azpimarratzen du. Agintaldi honetan Andinok uste du Bilboko Udalak agintaldi honetan gauzatuko duela emakumeen etxea. «Lotsagarria da Hego Euskal Herriko hiriburu bakarra izatea emakumeen etxerik barik; ikusita, gainera, hainbat herritan ere egin dituztela eta beste batzuetan egiteko prozesuetan ari direla». Egoera horrek Bilboko mugimendu feminista indartsuarekin talka egiten duela deritzo. «Arrakala bat dago agintarien eta mugimendu feministaren artean, eta bada garaia hori konpontzeko. Konbentzituta gaude etxea agintaldi honetan gauzatuko dutela». Hala ere, pauso zehatzak eskatu dizkiote udalari. Dena den, aitortu duenez, «mugimendua epela bada ere, sumatzen da zerbait».


Summary: «Marieneak batu gaitu herriko plazak batuko ez gintuzkeen eran».

2012ko maiatzean sortu zuten Marienea Basaurin, emakumeak elkartzeko, hausnarketak egiteko eta jarduerak dinamizatzeko espazio gisa jarduteko. Biki Pozo (Lasarte-Oria, Gipuzkoa, 1980) Marienea emakumeen etxea kudeatzen duen elkarteko kideak kontatu du etxearen ibilbidea. Ia bederatzi urteren ondoren, zer da Marienea? Marienea feministon eta ideien fabrika bat da, eta feminismoaren laborategia. Gauza asko mamitzen dira han. Batez ere, jakinduria. Guretzako gune segurua ere bada geure gauza, aldarrikapen eta beharrei buruz hitz egiteko eta trebatzeko. Marieneak, nahiz eta COVID-19aren garaiotan egon, bizitza handia du. Mugimendu itzela dago. Formazio handia dago. Beti dago zerbait. Etengabeko mugimenduan dagoen gune bat da, eta emakume guztiek dute lekua bertan. Berdin dio nongoa zaren edo zer koloretako azala duzun. Etxea da, eta gure etxe bezala sentitzen dugu. Urte guztiotan aldatu egin al da? Aldatu da, bai, hazi egin delako. Agian, helburua ez da aldatu, baina aldatu da, bizitza eta emakumeen beharrak aldatu diren heinean. Aldatu dira aldarrikapenak eta bertan eskaintzen diren gauzak. Saiatzen gara gizartearen erritmoarekin batera joaten. Zer eskaintzen du Marieneak? Marienean udaleko berdintasun teknikaria dago. Beraz, Berdintasun Saila, hein batean, hor dago. Hori estrategikoa da. Marienearen birika den Jabekuntza eskola bertan dago. Bertan egiten diren ikastaro eta trebakuntza eskaintzak marko horren barruan kokatzen dira. Sexu informaziorako bulegoa ere han dago. Emakumeen informazio bulegoa ere bai, eta beste programa batzuk ere markatzen dira bertan. Besteak beste, gazteei bideratutako egitasmo bat Marienetik kudeatzen da. Bestalde, emakumeen informazio bulegoan, harrera egiteaz gain, aholkularitza zerbitzua ere badaukagu. Bertan psikologo eta abokatu bat daude. Etxeak baino urte gehiago ditu zerbitzu horrek. Guretzat lorpen bat da zerbitzu hori Marienea barruan egotea. Dena dago estrategikoki pentsatuta. Marienea zirkularra da. Era horretan diseinatu zen. Sexu formaziorako bulegora joateko pasa zaitezke, nahi izanez gero, emakumeentzako informazio zentrotik, gure langileak dauden lekutik. Denak dauka zentzua. Garrantzitsua al da atal horiek guztiak leku berean egotea? Bai, noski. Proiektuari sena eta gorputza ematen dizkio. Pentsatu zerbitzu horietako bakoitza auzo batean kokatzen dutela Basaurikoa bezalako herri handi batean. Deszentralizazioak sakabanatu egingo luke proiektua. Esku hartzeak hobeak dira denak batera egonda. Eta irudikatzen ditugun proiektuak ere globalagoak eta egituratuagoak dira. 800 emakume elkartzen ditu Marieneak. Horiek denek islatzen al dute Basauriko emakumeen aniztasuna? Etorkinak, esaterako, erronka bat dira guretzat. Ni Marieneko talde eragilera sartu nintzenean, gure erronka gazteak erakartzea zen. Marienean egin genuen jarduera baten ondorioz, orain Basaurin gazte talde feminista bat daukagu. Marienearen fruitua da. Orain gure erronka da emakume arrazializatuekin lan egitea. Herrian beste leku batzuetan antolatzen dira. Hala ere, parte hartzera deitzen zaienean, etortzen dira. Aniztasuna badago, baina ez nahiko genukeen beste. Gure beste lorpen bat da Basauriko asanblada feminista. Azkeneko greben ostean sortu da. Aniztasun horrek zaildu al du adostasuna lortzea eztabaidaren batean? Ez, baina erronka bat izan da euskararen presentzia bermatzea emakumeen etxeetan. Batez ere, Basaurikoan. Sortu behar izan genuen batzorde bat presio talde moduan aritzeko, eta, gutxienez, marra gorriak markatzeko. Barne gatazka txiki bat izan da. Gauza batzuk hausnarketara eraman beharko genituzke. Besteak beste, zer-nola iritsi zuriak ez diren emakumeengana edo aniztasun funtzionala dutenengana. Agian, iritsi da hausnartzeko garaia. Utzi gauzak ekoizteari eta egin dezagun diskurtso bateratu bat. Marieneak eragin al du emakumeen arteko harremanean? Bai. Marieneak batu gaitu herriko plazak batuko ez gintuzkeen moduan. Marienean harremana dut nire bizitza pertsonalean kontakturik izango ez nukeen emakume batzuekin. Belaunaldi askotako emakumeak daude. Politikoki berdin pentsatzen ez dugun arren, feminismoak batu egiten gaitu; askotariko emakumeak batu ditu gune berean. Beharrezkoak dira etxeok? Militante feminista moduan, uste dut beharrezkoak direla emakumeen etxeak, eta politika publiko feministak egin behar direla. Era honetako proiektuak lehenengo lerrora eraman behar dira.


Azpeitiko suteak bi pabiloi erre ditu

Summary: Azpeitiko suteak bi pabiloi erre ditu. Sutea pintura enpresa batean piztu da bart, 22:00 aldera, eta 04:00etarako kontrolatu dute. Ez da inor zauritu, baina kalte material ugari eragin ditu.

Azpeitiko (Gipuzkoa) Irurena pintura eta berniz enpresaren egoitzak su hartu zuen bart, Urtzelaieta industrialdean, 22:00 inguruan, eta biltegi gisa erabiltzen zituzten bi pabiloi erre dira. Bulegoak dauden eraikinak, berriz, ez du kalterik izan. Suhiltzaileek 04:00 aldera lortu dute sua kontrolatzea, baina 10:30ean oraindik guztiz itzali gabe zegoen, eta lekua hozteko lanekin jarraitzen dute.

Errezilerako noranzkoan dagoen GI-2635 errepidearen ondoan dago industrialdea, eta, suak eragindako kearen ondorioz, hasiera batean, inguruko baserrietan bizi diren herritarrak euren etxetik atera dituzte. Sua kontrolatu bezain laster izan dute itzultzeko aukera. Ez da zauriturik izan sutearen eraginez, ez baitzegoen langilerik ordu horretan, baina «galera materialak handiak» izan dira. Segurtasun Sailak jakinarazi duenez, bere urak Urola ibaian isurtzen dituen erreka bati ere eragin dio suak.

Azpeitiko, Zarauzko, Legazpiko eta Eibarko suhiltzaileak bertaratu dira, eta, Gipuzkoako Aldundiaren esanetan, hogei lagun aritu dira itzaltze lanetan. Erakunde berak jakinarazi du oraindik ez dakitela zerk eragin duen sua.


Summary: Egiari Zor fundazioak salbuespenezko espetxe politika amaitzeko eskatu du. Aldarrikatuko dute beharrezkoa dela aitortzea eta aintzat hartzea presoek eta haien senideek jasan dituzten biolentzia guztiak.

2006. urtean Cuencako eta Aranjuezko kartzeletan hildako Igor Angulo Iturrate eta Roberto Sainz Olmos presoen heriotza dela eta, ekitaldi bat antolatu du gaur Egiari Zor fundazioak Santurtziko (Bizkaia) portuan. Bertan, salbuespenezko espetxe politikak eragindako ondorioak salatu dituzte. Aldarrikatu dute beharrezkoa dela aitortzea eta aintzat hartzea presoek eta haien senideek “jasan dituzten biolentziak: zuzenekoak eta zeharkakoak”.

Fundazioaren arabera, espetxe barruan giza eskubideen aurkako erasoak etengabeak izan dira, eta horiek egun ere jarraitzen dute. Gogoratu dute azken lau hamarkadetan 35 euskal preso politikok eta hamasei senidek galdu dutela bizitza, arrazoi ezberdinengatik, “sistematikoki aplikatu diren salbuespen neurrien ondorioz”. Eta horiez gain, "beste bi pertsonak bere buruaz beste egin zuten kartzelaratzea saihestu nahian”. Espetxe politika “ankerra” dela salatu dute, eta ekidin zitezkeen heriotzak eragin dituela: “Guztietan erabakigarria izan da salbuespenezko neurri politikoen aplikazioa”. Hainbat neurri zerrendatu dituzte: hala nola, osasun arreta ukatu izana, isolamendu neurriak, urruntzea edota dispertsioa.

Egia Zor fundazioak azpimarratu du salbuespenezko espetxe politika gobernuek hartutako erabakien emaitza dela, eta, beraz, arduradun zuzenak dituela: “Horiek bere gain hartu behar dute daukaten erantzukizuna”.

Hala, beharrezkotzat jo dute presoek eta haien senideek jasandako biolentziak aitortzea: “Urraketen egia itzaletik argitara atera behar da; baina, batez ere, ezinbestekoa da behingoz bertan behera uztea oraindik indarrean jarraitzen duten indarkeria instituzionalaren adierazpenak”. Oinarria pertsona guztien eskubideak bermatzea izan behar dela nabarmendu dute.

Eskaera zehatza egin dute: “Indarkeria adierazpenari amaiera ematea eskatzen dugu, eta espetxe salbuespenaren aplikazioarekin behingoz amaitzea. Aitortuak izan daitezela hori urte luzeetan aplikatzeak utzitako ondorio guztiak, baita horrek eragin dituen eskubide urraketa eta sufrimendu guztiak ere”.


Summary: Pablo Iglesias: «Demokrazia batek ezin du onartu torturak aplikatu izatea». 'Non dago Mikel?' dokumentalaren estreinaldian izan zen atzo Pablo Iglesias Espainiako Gobernuko presidenteordea Irene Montero Berdintasun ministroarekin batera. "Hemen egotea erabaki politiko bat da".

Non dago Mikel? dokumentala atzo iritsi zen Hego Euskal Herriko zein Espainiako zinema aretoetara. Milaka pertsona joan dira filma ikustera, eta horien artean baita Espainiako Gobernuko kideak ere. Madrilen egin zen estreinaldian Pablo Iglesias presidenteordea eta Irene Montero Berdintasun ministroa izan ziren Amaia Merino eta Miguel Angel Llamas zuzendariekin batera. Dokumentalaren amaieran Iglesiasek torturaren erabilera errefusatu zuen: «Demokrazia batek ezin du onartu, terroristarik odoltsuenaren informazioa lortzeko mekanismo prozesal gisa, torturak aplikatu izatea. Eta hori Espainian gertatu da, eta nik, Gobernuko kide gisa, hori ezin dela ahaztu esan nahi dut. Gure demokraziarentzat lotsagarria da».

Atzo gauekoa ez zen ostiral gau bateko zinema plan hutsa izan Iglesias eta Monterorentzako, presidenteordeak azaldu zuenez: «Hemen egotea erabaki politikoa da». Enrique Rodriguez Galindo jenerala hil berritan, Vox alderdiak bere oroimena jendaurrean aldarrikatu izana mingarria egin zitzaion Iglesiasi: «2021ean zenbait gauza entzun behar izatea oso larria da eta hemen egon nahi nuen, gobernuko kide gisa, demokratak garenok eta zuzenbide-estatuak demokratikoa izan behar duela defendatzen dugunok, herri honetan tortura mekanismo prozesala onartezina dela esateko. Intxaurrondon horrela izan zen».

Torturaren erabilera onartu eta errefusatu zuen horrela Espainiako Gobernuko kide batek, horrek demokrazia defendatzen baitu Iglesiasen arabera, «baita familiarekin solidarioak izatea ere».


Summary: 394 positibo atzeman dituzte Hego Euskal Herrian. Positibo tasa %4,11 izan da, eta kutsatuen kopuruak beheranzko joerari eutsi dio. Hegoaldeko erietxeetako ZIUetan 142 pertsona daude

Eusko Jaurlaritzak eta Nafarroako Gobernuak emandako datuen arabera, 9.586 PCR eta antigeno proba egin zituzten atzo Hego Euskal Herrian, eta 394 positibo atzeman zituzten. Proba egin dutenen arteko positibo tasa %4,11 izan zen, eta, beraz, aurreko egunetako joerari jarraituz, kopuruak OME Osasunaren Mundu Erakundeak ezarritako mugatik behera jarraitzen du. Zehazki, %5ean du ezarria izurritea kontrolpean edukitzeko muga. Horrez gain, positiboen kopuruak ere beheranzko joerari eutsi dio, otsailaren 1ean kutsatutakoen kurba beherantz egiten hasi zenetik.

Lurraldeetako datuei dagokienez, Bizkaian detektatu zituzten positibo gehien atzoko probetan: 181; hala ere, aurreko egunarekin alderatuta, 37 gutxiago izan ziren. Gipuzkoan, 86 atzeman zituzten; Araban, 71, eta Nafarroan, 45. Gainerako 11 kasuak, berriz, EAEtik kanpo bizi diren herritarren artean atzemandakoak dira, Jaurlaritzak jakinarazi duenez.

Erietxeetan ospitaleratutako gaixoen kopuruari erreparatuta, behera egin dute ZIU zainketa intentsiboetako unitatean dauden lagun kopuruek: oraintxe, 142 daude, bezperan baino bost gutxiago. Ospitaleratze berriei dagokienez, aldiz, beste 61 egon ziren.

Nafarroan, hildakorik ez

Nafarroako Gobernuak jakinarazi duenez, ez zen gaitzaren ondorioz hildakorik egon ostiralean. Aurreko egunetako heriotzarik ere ez du jakinarazi.


Summary: Instituzioen «adar jotzea» salatu dute Bedaioko bizilagunek. Manifestazioa egin dute Tolosan, «oinarrizko azpiegiturak» eskatzeko. Otsail hasieratik daramate telefono zerbitzurik gabe.

Protesta egin dute larunbat honetan Tolosan (Gipuzkoa), Bedaioko landa eremuan «oinarrizko azpiegiturak» eskatzeko, eta Tolosaldekoeta Gipuzkoako instituzioen «utzikeria eta adar jotzea» salatzeko.

Inguru hartako hainbat baserritan otsail hasieratik daramate telefono zerbitzurik gabe. Horri gehitu behar zaio Interneterako estaldura oso eskasa dutela. Bizilagunek gogoratu dute adineko asko bizi dela han, teleasistentzia zerbitzua ezin dutela baliatu, eta larrialdiren bat gertatuz gero oso zaila izango litzaketeela ezer jakitea eta hara heltzea.

Tolosako auzo bat da Bedaio, baina 17 kilometrora dago errepidez. Aspaldikoa da hango bizilagunen kexa, baina azken asteetako gertaerek haserrea handitu dute. Sare sozialetan zabaldutako bideo eta bertsoek oihartzuna eman diote auziari.

Telefonia zerbitzuekin arazo larriak dituzten beste herri eta auzo batzuk daude Euskal Herrian, Araban eta Nafarroan, bereziki. Kasu horietako batzuk azaldu zituen BERRIAk erreportaje honetan: Euskal Herriko zulo beltzak.


Gora begira jarraitzeko garaipena

Summary: Gora begira jarraitzeko garaipena. Galtzen hasi arren, Realak sendotasuna erakutsi du, eta, bigarren zati on batean, aurretik jarri da: 3-1.

Hiru puntu garrantzitsu bereganatu ditu Realak Zubietan, Real Madril mendean hartuta. Txuri-urdinak galtzen hasi dira, baina, bigarren zatian ondo aritu, eta markagailua irauli dute. Orain, sailkapenean puntu bakarrera dituzte Real Madril eta Atletico Madril, Europarako aukera ematen duen hirugarren posturako borrokan.

Partidako lehen aukera Real Madrilek izan du, baina adi ibili da Quiñones Asllaniren jaurtiketari erantzuteko. Minutu gutxian, Jakobssenen beste aukera bat ere ekidin behar izan zuen atezainak. Hirugarrenean, baina, ezin izan du ezer egin Marta Cardonak area kanpotik eginikoa geratzeko. Realeko jokalari ohiak bikain definitu du jokaldia. 11 minutu besterik ez partida hasi denetik, eta zail jarri zaizkio gauzak Realari. Hala joan dira lehen hogei minutuak. Hortik aurrera, ordea, Reala esnatu egin da, eta Franssik banakoa jarri du markagailuan. Nerea Eizagirrek, baloi eder baten bidez, bakarrik utzi du Franssi Misa atezainaren aurrean, eta hark ez du barkatu. Atsedenaldira bitarte, partida parekatua izan da, eta aukera gutxi izan dira bi taldeentzat.

Bigarren zatian, erabat aldatu da partida. Indartsu atera da etxeko taldea, eta, 53. minutuan iritsi da saria. Eizagirrek berak area barruan bizkarrez jaso du baloia, ateari begira jartzea lortu, eta ezkerkada batez markagailua irauli du. Real Madril ez da gai izan berdinketa jartzeko moduko aukerarik izateko, eta, partida amaitzeko zortzi minutu falta zirela, Realak lortu du aldea zabaltzea: korner baten osteko aldaratzea baliatu du Franssik hirugarrena sartzeko.


Summary: Kapitalismo garaikidearen inguruko lana, Urrezko Globoetako irabazle nagusia. 'Nomadland' filmak dramarik hoberenaren saria jaso du, eta Chloe Zhaori eman diote zuzendaririk onenarena. Horrez gain, 'Borat' sagaren bigarren lana nabarmendu dute, eta, telesailen artean, 'The Crown'.

Frances MacDormad aktoreak etxegabeko emakume bat antzezten du Nomadland filmean. AEBetako mendebaldean bidaiatzen du, lan egiteko aukeren atzetik. Kapitalismo garaikidearen gig ekonomia deiturikoaren erretratua egiten du filmak, hau da, lan eta bizimodu segururik gabe, erabat enpresen eta horien aplikazioen menpe bizi behar duten langile txiroen patuarena.

Venezian, Urrezko Lehoia irabazi zuen lanak, eta Torontoko jaialdian (Kanada), Ikusleen saria. Horregatik espero zen sariak irabaztea Urrezko Globoetan ere. Halere, ez da esperotako saririk egon MacDomandentzat. Andra Dayk eraman zuen saria, The United States vs. Billie Holiday filmean eginiko lanarengatik. Abaslariaren inguruko film biografikoa da.

Historikoa da, ordea, Chloe Zhao zuzendariak jasotako saria. Izan ere, Urrezko Globo bat irabazi duen bigarren emakumezko zuzendaria da. Barbra Streisandi eman zioten lehena, 1984. urtean, Yentl filmarengatik. «Nomadland, funtsean, doluan eta sendaketan eginiko erromesaldia da», esan du Zhaok, Interneten bidez eginiko ekitaldian, izurria dela eta. «Beraz, bizitzan hortik pasatu diren guztientzat... hau zuentzat da».

'Borat' eta 'The Crown'

Komediarik onenaren saria Sacha Baron Cohenen Borat Subsequent Moviefilm lanak eraman du. 2006. urtean estreinaturiko Borat filmaren segida da. Kazakhstango kazetari xelebre bat antzezten du Cohenenek horretan, eta, kamera ezkutu baten bitartez, batez ere AEBetako politikariei eta beste pertsonaia batzuei amarrua egiten die, baimenik gabe grabatuta. Besteak beste, Mike Pence Donald Trumpen presidenteordea eta Rudy Giuliani Trumpen abokatua agertzen dira.

«Eskerrik asko soilik pertsona zuriz osaturiko Hollywoodeko atzerriko prentsari», esan du Cohenek ekitaldian, tonu zirikatzailea galdu gabe. Izan ere, berriki jakin da egun ez dagoela pertsona beltzik Urrezko Globoen antolakuntzan. «Itxaron: Donald Trumpek esan du amarrua egon dela emaitzetan. Esan du hildako jende askok eman duela botoa».

Arrakastatsua izan da oso gaua The Crown telesailarentzat. Lau sari jaso ditu; tartean, dramarik onenarena. Josh O'Connor eta Emma Corrin aktoreek sari bana jaso zuten. Telesailean, O'Connorrek Charles printzea antzezten du, eta Corrinek, berriz, Diana printzesa.

The Queen's Gambit telesaileko Anya Taylor-Joy aktoreak ere saria jaso zuen, telesail labur bateko aktorerik onenaren saria.


Summary: Trumpek ez du beste alderdirik sortuko, eta 2024an berriz aurkeztuko dela iradoki du. Joe Bidenek presidentetzarako bozak irabazi zizkionetik lehenengo hitzaldia egin du presidente ohiak, eta berriz ukatu du hauteskundeak galdu zituela.

Kontserbadoreen konferentzia batean, Floridan mintzatu da bart Donald Trump AEBetako presidente ohia. Lehen hitzaldia zuen presidentetza galdu zuenetik. Joe Biden gaurko presidentearen aurka jo du, gogor, baina baita bere alde egin ez zuten alderdikideen aurka ere. Edonola ere, adierazi du ez duela sortuko beste alderdirik, eta iradoki du 2024ko bozetara aurkeztuko dela.

Beste alderdi bat sortzeak eskuineko botoa zatituko lukeela adierazi du Trumpek.

Ekintza Politiko Kontserbadorearen Konferentzian mintzatu da Trump, eta argi utzi du oraindik badela nor Alderdi Errepublikanoan, eta bere eragina ez dela galdu, presidentetzarako bozetan porrot egin arren.

Jarraitzaile sutsuen aurrean hitz egin du Trumpek, eta Ted Cruz senatarien laguntza eduki du, besteak beste. Lehen aukera izan da presidente ohia entzuteko, besteak beste, horrenbeste maite dituen sare sozialetan ezin izan duelako hitz egin, betoa baitu oraindik, gezurra esan eta bozetan iruzurra egon zela zabaltzeagatik.

«Zuen aurrean agertzen naiz adierazteko duela lau urte elkarrekin ekin genion bidea ez dela inolaz ere amaitu», adierazi du.

Beste alderdi bat sortzeko asmoa duela «albiste faltsua» dela esan du. «Ez al litzateke bikaina izango?», esan du ironiaz; «Sor dezagun beste alderdi bat, horren bidez geure botoak zatitu eta inoiz ez irabazteko». Alderdi Errepublikanoan zatiketa eragin zuen, ordea, Trumpek, ez zuelako onartu nahi hauteskundeak galdu zituela. Eta, halere, eragin handia dauka oraindik eskuindarren artean.

Horren erakusgarri izan da bart eginiko hitzaldia. Izan ere, gogor jo du Trumpek Biden presidentearen aurka. «Bagenekien Bidenen gobernua txarra izango zela, baina gutako inork ez zuen irudikatu ere egin horren txarra izango zenik, eta noraino iritsiko ziren». Batez ere, inmigrazioaren eta mugen inguruko politikarengatik gaitzetsi du Biden.

Esan baino, iradoki egin du Trumpek litekeena dela berriz aurkeztea Etxe Zuriko maizter bihurtzeko lehiara, 2024. urtean. «Egia esan, zuek badakizue Etxe Zuria galdu egin zutela [demokratek]. Baina batek daki, batek daki. Beharbada erabakiko dut haiek hirugarren aldiz garaitzea, ados?».

Kontserbadoreen batasunerako deia egin arren, Trump alderdiaren zatiketaren ikur da gaur. Konferentzian ez ziren egon errepublikanoen ordezkari nagusi asko. Bill Cassidy senatariak esan du ekitaldiak ez duela alderdia ordezkatzen. «Pertsona bat gurtzen badugu, galdu egingo dugu».


Summary: Gaur argitaratu du lehenengo zenbakia 'The National Wales' kazetak. Galesko egun nazionalean estreinatu dute kazeta. Batez ere digitala izango dela adierazi dute, baina gaur argitaratutakoa paperezko astekari bihurtu nahi dute laster.

Galesko kiosko, etxe eta tabernetara heldu da gaur The National Wales kazetaren lehenengo zenbakia. Saint David eguna da martxoaren 1a, Galesko patroiaren eguna, eta data horretaz baliatu dira argitalpena plazaratzeko. Hedabidea nagusiki digitala izango dela adierazi dute bultzatzaileek. «Gertaera garrantzitsuak daudenean» paperezko edizioak aterako dituztela iragarri dute Newsquest taldeko arduradunek. Baina, laster, astekari bihurtzeko asmoa dute.

«Ongi etorri Galesko kazeta nazional berrira», irakur daiteke gaurko zenbakiaren azalean.

Hasieran ingelesez izango dela esan dute bultzatzaileek, baina epe laburrean galesezko papereko kazeta sortzea espero dute, BERRIAri adierazi dionenez.


Summary: Jaka eta Martija, burua altxatu ezinik Tolosako partidaren ondoren. Tolosako Beotibar pilotalekuan jokatu zen partida eta gero, azken postuetan dago oraindik ere Jaka eta Martija pilotarien bikotea; izan ere, garaipen bakarra lortu dute gaurdaino.

Kinka larrian dago Erik Jaka eta Julen Martija pilotarien bikote profesionala. Atzo jokatu zuten partida Danel Elezkanoren eta Jose Javier Zabaletaren aurka –22 eta 8 gelditu zen markagailua–, eta, beste aste batez jarraian, galdu egin zuten norgehiagoka. Nahi eta ezin ari dira Jaka eta Martija binakakoan, eta jardunaldiaren bederatzigarren partiduan ere huts egin zuten. Tolosako (Gipuzkoa) Beotibar pilotalekuan jokatu zen partida, pandemiaren ondorioz hartutako segurtasun neurriak direla eta, ikus-entzulerik eta zalerik gabe.

Emaitza horrekin, azken postuetan dago oraindik ere Jaka eta Martija pilotarien bikotea; izan ere, garaipen bakarra lortu dute gaurdaino. Elezkanoren eta Zabaletaren bikoteak, berriz, zortzi garaipen lortu ditu dagoeneko, eta sailkapen orokorraren buruan daude oraindik ere. Atzo ere lehen minutuetatik gailendu ziren Elezkano eta Zabaleta, eta bikote galtzailearen aurretik aritu ziren norgehiagoka osoan: 3-2, 5-2, 9-5, 12-7, 14-8 eta 8-0 markagailuko azken takadatik 22-8 arte, 49 minutu iraun zuen erakustaldian.

«Lana; beste sekreturik ez dago»

Aparretan zeuden Erik Jaka eta Julen Martija duela gutxi: Jakak aurreneko txapela irabazia zuen, buruz burukoa, baita lau eta erdikoaren finala jokatu ere; Martijak ere estreinako txapela jantzia zuen, binakakoa, Joseba Ezkurdiarekin. Baina gora egiten duen moduan, aparrak azkar egiten du behera. BERRIAk duela hiru aste hitz egin zuen Jakarekin, eta aitortu zuen «gauza txar gehiegi» pasatu zaizkiela «oso denbora gutxian».

Bolada txarraz jakitun, egoera iraultzeko gogoz agertu zen Jaka. «Lana; beste sekreturik ez dago», azpimarratu zuen. Eta, hain justu, lanean jarraituko zutela nabarmendu zuen: «Orain arte egin dugun bezala, baina segida gehiagorekin. Une onenetan ibili garenean bezala ari gara entrenatzen eta zaintzen. Bolada onak eta ez horren onak egon ohi dira, eta gu orain ez gaude bolada onean. Baina lan ona egiten ari gara».


Summary: Gutxienez hemezortzi lagun hil dira Myanmarko junta militarraren aurkako protestetan. Poliziak eta armadak manifestarien aurka «benetako munizioa» erabili zuela dio NBEk. Atzoko protestetan 1.000 lagun inguru atxilotu zituztela jakinarazi du AAPP Myanmarko Preso Politikoen Laguntzarako Elkarteak.

Egun odoltsua izan zen atzokoa Myanmarren. Gutxienez hemezortzi lagun hil eta 30 zauritu ziren, armadaren aurka herrialdeko sei hiritan egindako protestetan, NBE Nazio Batuen Erakundearen arabera.

«Indar polizialek eta militarrek manifestazio baketsuei aurre» egin zieten herrialdeko hainbat tokitan, NBEren Giza Eskubideen Batzordeko goi mandatari Michelle Bacheletek adierazi duenez, eta «indar hilgarria» erabili zuten horretarako. Erakundeak jasotako informazioak dioenez, Yangun, Dawei, Mandalay, Bago, Pokokku eta Myeik hirietan tiro egin zuten manifestarien aurka, eta tiro horien ondorioz hil dira zenbatutako hemezortzi lagunak. Protestarien aurka gomazko pilotak, negarra eragiteko gasa eta belaki granadak ere jaurti zituztela zehaztu du NBEk.

Otsailaren 1ean armadak estatu kolpea eman zuenetik izandako istiluetan 30 lagun hil direla jakinarazi du AAPP Myanmarko Preso Politikoen Laguntzarako Elkarteak, eta atzo bakarrik hogei lagun hil zirela. Atzo izandako istiluetan 200 zauritu inguru izan zirela uste du elkarte horrek, eta 1.000 lagun inguru atxilotu zituztela. Gainera, esan du balitekeela datozen orduetan hildakoen kopurua handitzea.

Orotara, 1.132 lagun atxilotu dituzte estatu kolpearen aurkako protesten testuinguruan, AAPPren arabera, eta horietatik 300 inguru aske utzi dituzte.

Azken egunetan areagotu egin dira junta militarraren aurkako protestak Myanmarren, eta asteburuan izan dira handienak. Larunbatean ere milaka lagunek eskatu zieten militarrei agintea uzteko eta atxilotutakoak askatzeko. Istiluak izan ziren orduan ere, eta 479 lagun atxilotu zituztela jakinarazi zuen orain militarren eskuetan dagoen MRTV telebista kate publikoak, atzo.

Akusazio gehiago Aung San Suu Kyiri

Bestalde, telematikoki egin den auzi saio batean bere burua aurkeztu behar izan du gaur Aung San Suu Kyi Myanmarko Estatu kontseilariak, zeina armadak agintea hartu zuenetik preso dagoen. Junta elektoralak egozten dio herrialdean walkie-talkieak sartu izana eta pandemia betean hauteskunde kanpaina bat egitea, eta atzo jakin zen junta horrek haren kontrako kargu berriak aurkeztu dituela. Horrez egin, egotzi diote telekomunikazioarekin lotutako lege bat haustea eta herritarrak desordena publikoak egitera bultzatzea, haren abokatu Nay Tuk jakinarazi duenez.

Publikoki agertzea galarazita dauka Aung San Suu Kyik, eta horregatik deklaratu behar izan du telematikoki. Junta militarrak ez du haren inguruko informaziorik zabaldu, baina zenbait hedabidek zabaldu dute Naypyidaw hiriburuan dutela. Auzi saioaren osteko agerraldian, politikariaren abokatu Khin Maung Zawek adierazi zuen «osasun egoera onean» dagoela.


Summary: Osakidetza Illunben txertatzen hasiko da bihar. Gotzone Sagarduiren hitzetan, «esperientzia pilotua» izango da, eta 55 urtetik beherako herritarrei emango diete txanda.

Donostiako Illunben txertoa jartzen hasiko dira bihar, Eusko Jaurlaritzak iragarri berri duenez. Xehetasunak Osasun sailburu Gotzone Sagarduik eman ditu, Radio Euskadin egin dioten elkarrizketan. Azaldu duenez, 55 urtetik beherako herritarrak txertatuko dituzte «esperientzia pilotu» horretan.

Txertaketarako Osakidetzak jarritako lehen espazio handia izango da Ilunbe, eta Sagarduik uste du txertaketa «azkartu» egingo dela horren bidez. Halere, nabarmendu du orain arteko bideari eutsiko diotela, eta osasun etxeak «lehentasunezkoak» izango direla.

Illunben, AstraZenecaren txertoa jarriko diete 55 urtetik beherako herritarrei; hau da, besteak beste, haur hezkuntzako hezitzaileei, heziketa berezikoei eta jangeletako langileei. Baina Sagarduik ez du argitu zer gertatuko den 56 eta 65 urte arteko herritarrekin. Txertatuko dituztela ziurtatu du, baina esan du ulertzen duela «diskriminatuta» sentitzea gazteagoak txertatzen ari direla ikusita. «AstraZenecaren txertoak 55 urtetik beherakoei jarri behar zaizkielako da hori», zehaztu du. Eta txerto gehiago iristen direnerako prest daudela nabarmendu du Sagarduik, haren hitzetan badutelako gaitasuna txerto gehiago jartzeko.

Hain zuzen, gaur hasita beste herritar talde bat hasiko da txertoa hartzen: 90 urtetik gorako Arabako, Bizkaiko eta Gipuzkoako 30.000 lagunek izango dute horretarako aukera. Sagarduik azaldu duenez, autotik atera gabe ere txertatuko dituzte, «beharrezkoa bada».

Ehun urtetik gorakoen txertaketaz ere aritu da Sagardui. Jose Luis Quintas Eusko Jaurlaritzako Osasun sailburuordeak joan den astean esan zuen 100 urtetik gorako 1.800 adinekoetatik 800 ingururekin ezin izan direla harremanetan jarri, eta zitekeena zela Benidormen egotea (Alacant, Herrialde Katalanak). Sagarduik gaur esan du «ez zuela asmatu» hitz horiekin, eta Osakidetza 100 urtetik gorako guztiekin jarri dela kontaktuan.


Summary: Lau eguneko grebara deitu dute Gipuzkoako eraikinen garbitzaileek. Kale garbitzaileek baino 5.000 euro gutxiago irabazten dituzte urtean, eta %80 emakumeak dira

Gipuzkoako eraikinen garbitzaileek greba egingo dute hilaren 15etik 18ra, biak barne. ELAk, LABek eta UGTk eginiko deialdia da, eta haien helburua “soldata arrakalarekin amaitzea” eta negoziazioari “merezi duen seriotasunarekin” ekitea da. Izan ere, garbitzaileek salatzen dutenez, esaterako, kale garbitzaileek baino 5.000 euro gutxiago irabazten dituzte urtean.

Zifra orokorra ehunekotara eramanda, %28ko aldea dago kale garbitzaileen eta eraikin eta lokalen garbitzaileen artean: kale garbitzaileek 23.183 euro jasotzen dituzte urtean; eraikin eta lokalen garbitzaileek, 17.784. Hau da, 5.401 euroko aldea dago. 6.500 lagun aritzen dira Gipuzkoako garbikuntza sektorean eraikinak eta lokalak garbitzen; horietatik 1.500ek baino gehiagok enpresa ituna dute. Horietatik %80 emakumeak dira, eta kontratu partzialak dituzte. Kale garbiketan, berriz, gehienak gizonak dira.

Grebaren berri emateko agerraldian, langileek aldarrikatu dute pandemia honetan garbitzaileak lehen lerroan jardun direla, eta, hala ere, beren lanak ez duela jaso merezi zuen aitortzarik. «Pandemiak iraun bitartean ez da garbiketa jarduera gelditu, indartu baizik. Zergatik? Agintariek funtsezkotzat jo gaituztelako, funtsezkotzat, gizarteak eta ekonomiak beren jarduera modu seguruan jarraitu ahal izateko», kritikatu dute.

Sektorearen pandemia nagusia «prekaritatea» dela salatu dute, eta urtarrilean eginiko grebaren ondoren hasitako negoziazioen berri eman. Azaldu dute aurretik, 2019an eta 2020an, ez zutela soldata igoerarik izan, eta, urtarrileko protestaren ondoren, enplegatzaileen eskaintza %0,5 igo dela 2021 eta 2022rako. Horrenbestez, igoera proposamena %1ekoa da 2021erako, eta %1,5ekoa 2022rako. Sindikatuek, halaber, behin-behinekotasunaren aurkako neurriak eskatu dituzte, eta etor daitezkeen murrizketen aurkakoak.


Summary: Ducassouk bosgarrenez jantzi du Frantziako txapela. Luis Sanchezi 40-39 irabazi dio Banakako Txapelketa Nagusiko finala, eta hirugarren txapela eskuratu du jarraian. Sanchez txapelketa irabazten duen Hegoaldeko lehen pilotaria izatetik tanto bakarrera geratu da.

Faboritoa gailendu zen atzo Hazparnen (Lapurdi). Frantziako Txapelketako finala jokatu zuten azken urteetako trinket jokalari onenak, Battitta Ducassouk, eta profesionaletan duela urtebete eskas debuta egin zuen Luis Sanchez iruindarrak. Finalaren aurretik Sanchezek berak jo zuen faboritotzat Ducassou, baina ez zizkion gauzak erraz jarri, eta bere lehen txapela eskuratzetik tanto bakarrera geratu zen. Irabazi izan balu, txapel hori janzten duen Hegoaldeko lehen pilotaria bilakatuko litzateke.

Ducassouk bosgarrenez bilakatu da Frantziako txapelduna, eta hirugarren txapela irabazi du jarraian. Garaileak berak aitortu du partida «oso zaila» izan zela, eta biek egin zutela neurketa «oso latza». Sanchezen lana ere aitortu du, bietako edonork irabaz zezakeelako. Pozik agertu da Ducassou: «Txapelketaren hastapenean burumakur nengoen, baina pixkanaka konfiantza berreskuratzen joan naiz, txapela lortu arte. Uste dut gauza handia dela».

Atzoko neurketan ere gorabeherak izan zituzten bi pilotariek. Hasieran hobeto ibili zen Ducassou, aurrea hartu zuen, baina ondoren sakez min handia egin zion Sanchezek, eta hala heldu ziren 39ko berdinketara arte.

Atzoko porrotak ez dio meriturik kentzen Sanchezek azken hilabeteetan erakutsitakoari. Pilotariak berak aitortu du lanak dituela sinesten zenbat gauza lortu dituen profesionaletan daraman urtebete pasatxoan: «Ez nuen espero halakorik, inondik inora».


Summary: Sarrallek puntako teknologiako altzairutegi bat instalatuko du AEBetan. Proiektu estrategiko bat eskuratu du Azpeitiko taldeak: siderurgia lantegi oso bat altxako du Alabaman, Arcelor Mittalentzat eta Nippon Steel Corporationentzat. Arku elektrikozko labe bat oinarri duela, munduko altzairutegi aurreratuenetakoa izango da ikuspegi teknologikotik.

Proiektuaren ezaugarriengatik eta tamainarengatik, taldearentzat mugarria izango den eskari bat lortu berri du Sarrallek, «aurrera jauzi handia». Azpeitiko taldeak, azken belaunaldiko altzairuak ekoizteko siderurgia lantegi bat instalatuko du Mobilen (Alabama, AEB), osorik eta erabat berria. Arcelor Mittalentzat eta Nippon Steel Corporationentzat. Lantegia 2023. urteko lehen erdirako eraikiko da, eta goi kalitateko 1,5 milioi tona altzairu xafla ekoitziko ditu, gehienbat automobilgintzarako.

«Bai produktibitatean bai ingurumen inpaktuan» munduko altzairutegi aurreratuenetakoa izango dela azaldu du Sarrallek. Eta asmoa da puntako teknologiak erabiltzea «lantegi adimentsuagoa, automatizatuagoa, ekologikoagoa, efizienteagoa eta seguruagoa» egiteko.

Lantegia Sarralleren beraren Blue Efficient Arc arku elektrikozko labe baten inguruan altxatuko da, eta euskal taldeak hornituko du beharrezko beste osagarri ugariz ere: besteak beste, koilara-labe bikoitza; materialak manipulatzeko planta bat operaziorako estazioak elikatzeko eta, besteak beste, aurrez erreduzitutako materialak labera gehitzeko; Sarralleren beraren keak ateratzeko puntako sistema; eta sare elektrikoaren baldintza zorrotzenak betetzeko sistema ere.

Alabamakoa ez da izango ingeniaritza industrialeko euskal taldeak Arcelor Mittalentzat egiten duen lehen lana, harentzat 50 proiektu baino gehiago egin baititu azken 55 urteetan. Sarrallek, siderometalurgian ez ezik, ingurumenaren eta energiaren sektoreetan ere jarduten du.


Summary: Europako Kontseiluak hizkuntza gutxituez Espainiari egindako gomendioak bete ez izana salatu dute. Espainiako Gobernuak txosten bat bidali du Europako Kontseilura, 2018an egin zizkioten gomendioen betekizun maila aztertuta. Europako Kontseiluak txosten hori xehatzeko eskatu dio Euskalgintzaren Kontseiluari, eta salatu dutenez, justizian eta administrazioan Espainiak «ez du ezer egin».

Europako Kontseiluak hainbat gomendio egin zizkion Espainiako Gobernuari 2018an, Eremu Urriko Hizkuntzen Europako Gutunaren sinatzaile den neurrian, gabeziak igarri zituelako haren jardunean. Besteak beste, justizian eta administrazioan hizkuntza gutxituak aintzat hartzeko eskatzen zion. Hiru urte igaro dira ordutik, eta, gutunaren betetze maila ebaluatzeko kontrol gisa, Espainiako Gobernuak txosten bat bidali zuen Europako Kontseilura. Europako Kontseiluak eskaera bat egin zion ostera Euskalgintzaren Kontseiluari, Espainiaren azterketa horren inguruko iritzia jakiteko, eta euskarari dagokionez, hutsuneak nabarmendu ditu justizian eta administrazioan.

Hain zuzen, duela hiru urteko gomendioetan, Europako Kontseiluak bi gomendio jaso zituen, Euskalgintzaren Kontseiluak ohar bidez azaldu duenez. «Batetik, justizia araubidean legea aldatzea eskatu zuen; eta, bestetik, estatuko administrazioaren zerbitzuetan hizkuntza gutxituen erabilera handitzeko». Paul Bilbao Kontseiluko idazkari nagusiaren esanetan, ordea, Espainiako Gobernuak ez du ezer egin. «Lotsagarria da hori. Eskaera bat eta zehatza egin zioten Europatik: Botere Judizialaren Lege Organikoaren 231 artikulua aldatzeko. Justizian gazteleraz ez beste hizkuntzetan aritzeko oztopo nagusia da lege hori. Espainiako gobernuak, ordea, muzin egin, eta hizkuntzen erabilerari buruzko ikerketa bat egiten ari dela erantzun du. Horrek erakusten du ez duela inolako borondaterik herritarren oinarrizko eskubideak bermatzeko».

Estatuko administrazioei dagokionez, beste horrenbeste. Kontratazio publikoei buruzko aipamenik ez du egiten Espainiaren txostenak, ezta zerbitzu digitalei buruz ere. «Egun, eta pandemiaren ondorioz, administrazio elektronikoa da herritarren eta administrazioaren arteko bide erabiliena, eta eremu horretan ezer gutxi egin du Espainiako Gobernuak».


Summary: Abuztutik izan den kutsatu kopururik apalena atzeman dute Hegoaldean. Osakidetzak eta Osasunbideak 284 kasu zenbatu dituzte igandean, eta positiboen ehunekoa %4,8 izan da. 139 lagun daude ZIUetan erietxeraturik.

Egunetik egunera, koronabirusaren transmisioaren geldotzea gero eta agerikoagoa da Hego Euskal Herrian. Egun bakarrean atzemandako positiboei dagokienez, azken zazpi hilabeteetako daturik apalena izan da Hegoaldean: 6.000 proba egin dira, eta 284 kasu zenbatu dituzte. Zehazki, adierazle hori abuztuaren 4an izan zen azken aldiz langa horretatik beherakoa, 224 positibo zenbatuta.

Lurraldez lurralde, Bizkaian detektatu dituzte kasu positibo gehien: 128. Hegoaldeko gainerako herrialdeetan, berriz, kasu kopuruak ez du inon gainditu 100 kasuen langa: Gipuzkoan, 72 kasu izan dira; Nafarroan, 42, eta Araban, berriz, 41.

Ospitaleei dagokienez, Nafarroako Gobernuak eta Eusko Jaurlaritzak emandako datuen arabera, atzo 22 lagun ospitaleratu zituzten Hegoaldeko zentroetan gaitzarenagatik; horiek guztiak Araban, Bizkaian eta Gipuzkoan erietxeratu zituzten; izan ere, Osasunbideak jakinarazi du atzo ez zela inor eraman ospitalera gaitzarengatik foru erkidegoan. Halaber, azken datuen arabera, oraintxe bertan 353 pertsona daude Hegoaldeko ospitaleetako gela arruntetan, eta 139 daude ZIU zainketa intentsiboetako unitateetan.


Summary: Grebara deitu dute Arabako, Bizkaiko eta Gipuzkoako sektore publikoan apirilaren 22rako. Langile publikoek pairatzen dute behin-behinekotasun tasa handia salatu nahi dute, eta hilabete honetan hasiko dira mobilizazioekin.

ELA, LAB, CCOO, SATSE, STEILAS eta ESK sindikatuek grebara deitu dituzte Araba, Bizkai, eta Gipuzkoako langile publikoak apirilaren 22rako. Euskal administrazioan diharduten langile publiko askoren behin-behinekotasun tasa salatu nahi dute protesta horren bidez. Deitzaileen ustez, egoera «gero eta kezkagarriagoa» da, eta behin-behinekotasuna, «onartezina». ELA sindikatuak urtarrilean jakinarazi zuenez, eta bere kalkuluen arabera, langile publikoen %40k ez dute kontratu finkorik, «50.000k baino gehiagok».

Greba deialdi baten zurrumurruak asteak zeramatzan bueltaka, eta sindikatuek gaur baieztatu dute. Grebaren bitartez, negoziazio kolektiboa indartu dadila nahi dute, eta erakunde guztiei egiten diete dei, «Jaurlaritzatik hasi eta herri txikieneko udaleraino». Kontratazioan behin-behinekotasuna gehiegikeriaz erabiltzen dela sinetsita daude, eta horren atzean zerbitzu publiko ugari pribatizatzeko asmoa dagoela. «Bide horretan, azken urteotan pribatizatuz joan diren zerbitzu publikoak kontaezinak dira, eta horietako asko ezinbestekoak dira bizitzari eusteko», kritikatu dute deitzaileek.

Horiek hala, grebara deitu dute apirilaren 22rako, baina mobilizazioak martxoaren 17an hasiko dira. Egun horretan elkarretaratzeak egingo dituzte Eusko Jaurlaritzak Lakuan duen egoitzaren aurrean, Gasteizen; Bizkaiko Foru Aldundian, Bilbon; eta Donostiako udaletxean. Horiez gain, mobilizazio gehiago antolatzeko asmoa dute.


Summary: Netflixeko telesail batean estatu independente gisa irudikatu dute Euskal Herria. Etorkizunean girotuta dago telesaila, eta hondamendi latz baten ondorioz garatutako distopia bat du oinarri. Hondamendiaren ostean tribu ugari sortu dira, eta horietako bat da Euskal Herria.

Hondamendi global baten ondorioz guztiz aldatu da Europa, eta, Europarekin batera, iraganean bere parte izan ziren herrialdeak. Tribu bihurtu dira herrialdeak; ofizialtasuna zuten herrialdeak, baina baita ofizialtasunik lortu ez zuten herrialdeak ere. Horixe da Tribes Of Europa telesailaren funtsa. Etorkizunean girotuta dago, 2074. urtean, eta hondamendi latz baten ondorioz garatutako distopia bat du oinarrian. Testuinguru horretan, Europaren patu hori aldatzeko lanean ari dira hiru anai, tribuen gidaritza horrekin hautsi eta elkarren aurka dauden «mikroestatu» horiek amaiarazteko.

Noticias de Navarra egunkariaren arabera, askotariko tribu horietako bat da Euskal Herria. Telesailean estatu independente gisa irudikatu dute, itzalaldi energetiko eta teknologiko baten ostean jaio zen tribu independente gisa. Europako Batasunaren zatiketa da hondamendi horren ondorio nagusi, eta, horren harira, «mikroestatu» deituriko tribuetan banatu dira herritar guztiak. Askotarikoak dira tribuok, eta sortzaileen esanetan, «sinesmen eta identitate propioak» dituzte.

Alemanian sortu eta ekoitzi dute filma, eta herrialde hori bera da telesailean agertzen diren inguru askotarikoetako bat. Hondamendiak erabat suntsitu duen Alemania bat marraztu dute ekoizpenean, eta herrialdearen batasuna hautsita, tribuak dira nagusi. Origins, Crimson edo Femen tribuak dira horietako zenbait, eta sinesmen eta helburu ugari dituzte.

Alemania zaharretik harago, baina, badira beste hainbat tribu, horien artean, Euskal Herria irudikatuko lukeen tribu bat. Noticias de Navarra egunkariaren arabera, hirugarren atalean aipatzen da lehenengo aldiz tribu hori, flandriar baten ahotan. Merkatari gisa bidaiatzen duela aipatzen du pertsonaiak, eta beste hainbaten artean, «Euskal Herria» eta «Hegoaldeko Erresuma» tribuen lurraldeak zeharkatu dituela.


Summary: Indarkeria matxistaren biktima diren emakumeentzako telefonoan 1.961 lagun artatu dituzte. Konfinamenduaren ondorioz, protokoloa aldatu dute: emakumeei monosilaboekin erantzuteko aukera eman diete, gizonezkoa ez konturatzeko. Zerbitzura jotako 596 emakumek (%48,1) tratu txar fisikoa pairatu dute.

Satevi indarkeria matxistaren biktimentzako telefono bidezko arreta zerbitzuak 1.961 lagun artatu zituen iaz. Zehetasunak eman dituzte Eusko Jaurlaritzako Berdintasun sailburu Beatriz Artolazabalek, zerbitzuaren koordinatzaile Oiane Zaratek, Emakundeko zuzendari Izaskun Landaidak eta Gizarte Politiketako sailburuorde Lide Amilibiak, prentsaurreko batean. Zerbitzu horretara jo zuten gehienak (1.322) indarkeria matxistaren biktimak izan ziren, baina biktimen hurbileko 468 pertsonak eta 171 profesionalek ere deitu zuten laguntza eske 900-840 111 zenbakira.

Zerbitzu horren jarduna ere, beste gauza gehienak bezala, COVID-19aren pandemiak baldintzatu zuen 2020an. Halere, moldatzeko izandako gaitasuna azpimarratu du Artolazabalek: «Bagenekien 900-840 111 funtsezko zerbitzua zela, baina ezinbestekoa izan zen ia dena gelditu zen hiletan egokitzeko izan zuen gaitasuna». Izan ere, zerbitzua konfinamendu egoerara egokitzeko, aldaketa batzuk egin zituzten: protokoloa aldatu zuten, erasotzailearen aurrean deitzen zuten biktimek silaba bakarreko hitzen bidez erantzuteko, eta erasotzaileak deiaren arrazoia jakin ez zezan. «Horretarako, elkarrizketa klabea sortu zen, zuzeneko erantzunak errazteko», azaldu dute ohar bidez. Konfinamendu estuena igarota ere, protokolo horrek martxan jarraitzen du.

Hain zuzen, konfinamendu estuaren garaian —martxotik maiatzera—, erasotzailearekin bizi ziren 422 emakumek deitu zuten telefonora. Azaldu dutenez, horietako batzuek gizona erosketak egitera edo zaborra ateratzera joandako denbora baliatzen zuten horretarako. Gainera, beste 408 emakumek indarkeria edo mehatxuak jasaten zituztela salatu zuten, erasotzailearekin ez bizi arren.

Tratu txar fisikoak, ia erdiek

«Edozein emakume izan daiteke indarkeria matxistaren biktima, eta hori genero desberdintasunaren adierazpen nagusia da», gogorarazi du Artolazabalek. Esandakoak berresteko, hainbat datu ere eman dituzte: zerbitzuaren erabiltzaileen %73 «bertakoak» dira, eta horietako %52k enplegua daukate. Gainera, arreta jasotako emakumeen artean hamahiru haurdun zeuden, eta horiek guztiak ziren bikotearen edo bikotekide ohiaren indarkeriaren biktima.

Agerraldian nabarmendu dutenez, zerbitzura jotako indarkeria matxistaren kasu guztietan atzeman zuten indarkeria psikologikoaren «zantzuren bat», eta 596 emakumek (%48,1) tratu txar fisikoa ere pairatzen zuten. Bestelako indarkeria mota batzuk ere atzeman zituzten: 374 emakumek (%30,19) tratu txar ekonomikoak jasaten zituzten, eta 95 kasutan (7,7), tratu txar sexualak. Lurraldeari begira jarrita, Bizkaikoak ziren %55, Gipuzkoakoak %26 eta Arabakoak %6. Deien %3, berriz, ez ziren lurralde horietakoak, baina bertan bizi diren biktimen gertukoek deitu zuten. Izan ere, ez da derrigorrezkoa Satevira zuzenean biktimak berak deitzea: iaz, indarkeria pairatzen zuten 1.322 emakumek deitu zuten, baina baita biktimen hurbileko 468 pertsonak eta 171 profesionalek ere.


Summary: EHZ jaialdia uztailaren 2tik 4ra egingo dute. Lan talde bat martxan dago festibala nola egin pentsatzeko. Pandemiak baldintzak zaildu arren, antolatzaileek aurreratu dute jaialdiak 25 urte beteko dituela aurten, eta "ahal duten guztia" egingo dutela urtemuga ospatu ahal izateko.

Ez dute zehaztu non izango den, ez eta egitarauaren gaineko beste xehetasunik eman ere. Oraingoz, data baino ez: uztaileko lehen asteburuan, hilaren 2tik 4ra, egingo dute aurtengo EHZ Euskal Herria Zuzenean festibala. Julen Oillarburu antolakuntzako kideak BERRIAri azaldu dionez, lan talde bat hasi da biltzen festibalari aurten zer forma eman erabakitzeko. Hainbat herriko etxerekin hitz egiten hasiak direla ere aurreratu du, lekua finkatzeko.

Kontzertuak, ikusgarriak, hitzaldiak... hasieran, ohi duten egitarau askotarikoa antolatzea da antolatzaileen asmoa, momentuko osasun neurriei egokituta. Oillarburuk azaldu duenez, tokiko taldeei emango diete lehentasuna hura osatzerakoan, baita pandemiagatik kaltetuak izan diren eragileei ere.

Jaialdia, gainera, 25. urtemugara helduko da aurten, eta ospatzen saiatzeko arrazoi erantsi bat dela iradoki du Oillarburuk. Iaz, ekainaren 26tik 28ra ziren egitekoak, Irisarrin (Nafarroa Beherea), baina bertan behera utzi behar izan zuten azkenean.


Summary: Sarkozyri hiru urteko espetxealdia ezarri diote, ustelkeriagatik. Zigorraren bi urte gibelamenduarekin dira, eta, hortaz, Frantziako presidente ohiak soilik urtebete pasatu beharko luke kartzelan; halere, presondegian ez sartzeko aukerak izango ditu. Helegitea aurkeztuko duela jakinarazi du.

Nicolas Sarkozy Frantziako presidente ohiari (2007-2012) hiru urteko espetxealdia ezarri diote, ustelkeriagatik eta trafiko influentziagatik. Halere, zigorraren bi urte gibelamenduarekin dira, eta, hortaz, soilik urtebeteko kartzelaldiari egin beharko dio aurre. Haren abokatu Thierry Herzogi eta Kasazio Auzitegiko epaile izandako Gilbert Aziberti ere zigor berberak jarri dizkiete.

Epaileek frogatutzat jo dute Frantziako presidente ohiak zin egin ziola Aziberti ahal zuena egingo zuela Monakoko postu garrantzitsu bat lor zezan, trukean hari buruz sekretupean zegoen informazio bat helarazten bazion; Christine Mee epailearen arabera, «ustelkeria itun bat» egin zutela dioten froga argiak egon dira.

Sarkozyk jakin nahi zuen zer egoeratan zen 2007. urteko presidentetzako hauteskundeetako kanpainaren finantzaketa irregularrari buruzko haren kontrako ikerketa. Ustez, garai hartan eskuindarren hautagai izan zenak dirua jaso zuen Muammar Gaddafi Libiako agintaria zenarengandik.

Auzitegiak zigortuari leporatu dio «[Frantziako] Errepublikako presidente ohi estatutua eta karguan zegoenean osaturiko harreman politiko eta diplomatikoen sarea erabili izana bere interes pertsonalen zerbitzura izandako epaile bat saritzeko».

Sententziaren arabera, Sarkozyk soilik urtebete pasatu beharko luke kartzelan. Halere, hori saihesteko aukerak izango ditu, hamabi hilabeteak beste baldintza batzuekin beteta; kasurako, etxean konfinatuta edo eskumuturreko elektroniko batekin. Frantziako estatuburu izandakoak jakinarazi du helegitea aurkeztuko duela ezarri dioten zigorraren aurka; fiskaltzak lau urteko kartzelaldia eskatu zuen, bi urteko gibelamenduarekin.

Epaitu duten kasuari Bismouth auzia esaten diote, 2014an jakin baitzuten Frantziako presidente ohiak beste linea bat zuela kontratatua Paul Bismouth izena erabilita; zenbaki hori erabili zuen abokatuarekin gaiari buruz hitz egiteko, akusazioaren arabera.

Gaurko zigorrak eragina izango du Frantziako estatuburu ohiaren etorkizun politikoan. Datorren urteko presidentetzarako hauteskundeei begira, LR Errepublikanoak alderdiko sektore batzuek nahi dute hura izan dadila hautagaia, nahiz eta 2012ko bozak galdu egin zituen bigarren itzulian, eta 2016koei begirako primarioetan presidentegai aukeratu ez zuten arren.

Eskuindarrak hautagai sendo baten faltan daude, eta, nahiz eta kargudun batzuek beren burua aurkeztu duten, askok begi onez ikusten dute Sarkozy berriz aurkeztea, herritar askoren artean ospe handia duelako eta oinarri elektoral fidela duelako.

Beste epaiketa bat hilaren 17an

Beste hainbat kasuren artean, Sarkozyk Bygmalion afera entzutetsuari ere egin beharko dio aurre: 2012ko presidentetzarako hauteskundeetako kanpainan finantzaketa irregularra izatea leporatu diote —Alderdi Sozialistako François Hollanderen aurka galdu zuen bigarren itzulian—.

Epaiketa horretan argituko dute UMP Herritarren Mugimenduaren Aldeko Batasunak eta Bygmalion komunikazio enpresak faktura faltsuak sortu ote zituzten 20,5 milioi euroko gainkostua ezkutatzeko; izan ere, alderdiek gehienez 22,5 milioi euro gasta ditzakete kanpainan. Epaiketa hilaren 17an abiatuko dute.

Bigarren aldia da Frantziako presidente ohi bat zigortu dutela. Jacques Chirac agintea utzi eta lau urtera zigortu zuten (2011), Parisko auzapez zenean (1977-1995) egindako ekintzengatik —fikziozko enpleguak sortuz diru publikoa desbideratzea egotzi zioten—. Bi urteko espetxe zigorra ezarri zioten, gibelamenduarekin, eta ez zuten kartzelan sartu. Aldiz, Sarkozy ustelkeriagatik epaitu duten V. Errepublikako lehen estatuburua izan da.


Summary: Kataluniako Fiskaltzak auzitara eramango du Parlamentuko Mahaia, monarkia gaitzesteagatik. Desobedientzia egotzi diete joan den legegintzaldian Kataluniako Parlamentuko presidente izandako Roger Torrenti eta mahaiko kide subiranistei, Espainiako Auzitegi Konstituzionalari jaramonik ez egiteagatik.

Kataluniako Fiskaltzaren arabera, Kataluniako Parlamentuak legez kanpoko bi ebazpen onartu zituen joan den legegintzaldian: bat, autodeterminazio eskubidearen aldekoa, eta bestea, monarkia gaitzesten zuena. Fiskalek azaldu dutenez, parlamentuko idazkari nagusiak eta Espainiako Auzitegi Konstituzionalak jakinarazi zieten legez kanpokoak zirela ebazpen horiek, baina ez zien jaramonik egin Parlamentuko Mahaiak.

Hori dela eta, fiskaltzak auzitara eramango ditu Roger Torrent joan den legegintzaldian parlamentuko presidente zena eta mahaiko gainontzeko kide subiranistak: ERCko Adriana Delgado, eta JxCko Josep Costa eta Eusebi Campdepadros. Desobedientzia egozten diete laurei, Auzitegi Konstituzionalari entzungor egiteagatik.

Fiskaltzak Kataluniako Justizia Auzitegi Nagusian jarri du salaketa; izan ere, joan den otsailaren 14ko hauteskundeetan berriro eskuratu zuten eserlekua Torrentek eta Campdepadrosek; ondorioz, forudunak dira oraindik ere biak. Jose Joaquin Perez de Gregorio eta Assumpta Pujol fiskalen arabera, konstituzionalak zuzenean eman zizkion abisuak Torrenti, 2019ko urriaren 10ean eta 16an; argi jakinarazi zioten presidentearen betebeharra zela parlamentuan aurkezten zen legez kanpoko edozein egitasmo eragoztea.

Fiskalek diotenez, jakinaren gainean egonda ere, parlamentuko mahaiak onartu egin zuen urriaren 22an ERCk, JxCk eta CUPek aurkeztutako ebazpen bat. Hiru alderdiek honela zioten idatzian: «Parlamentuak diputatuek nahi bezainbestetan babestuko dute autodeterminazio eskubidea, baita Kataluniako herriak bere etorkizun politikoa erabakitzeko duen subiranotasuna ere». Ebazpen berak bazuen beste puntu bat, zioena diputatuek nahi bestetan gaitzetsi ahalko zutela monarkia. Parlamentuak 2019ko azaroaren 26an onartu zuen ebazpen hori.

Espainiako Auzitegi Konstituzionalak 2015eko azaroaren 9an onartu zuen agindu bat, esanez debekatu egin behar zela «bide orri independentista garatzen» lagun zezakeen edozein ebazpen.

Monarkiaren ustelkeria ezkutatzeko saiakera

Torrentek fiskaltzaren erabakia jakin bezain pronto idatzi du Twitterren. Parlamentuko presidentearen arabera, salaketa ez da «Espainiako monarkiaren ustelkeria ezkutatzeko saiakera bat» besterik: «Parlamentuan edozertaz hitz egitea bermatu dugu guk, eta horrela izan behar du aurrerantzean ere. Eztabaidak estaltzen saiatzen diren arren, ezin dituzte ezkutatu monarkiaren ustelkeria kasuak, ezta autodeterminazioa defendatzen jarraituko dugun eskubide bat dela ere».

Carles Puigdemont Kataluniako presidente ohiak ere babesa erakutsi die mahaiko kideei, eta salaketa demokraziaren aurkako eraso bat dela adierazi du: «Berdin du nork agintzen duen Madrilen: Kataluniako proiektu demokratikoa suntsitu nahian jarraituko dute».


Summary: Nafarroako Parlamentuak exijitu du «sakonki» iker daitezela Zabalzari buruzko audioak. Parlamentariek aho batez onartu dute Mikel Zabalza torturatuta hil zutela dioten audioak argitu daitezela. Alberto Perote CESIDeko koronel eta zerbitzu sekretuetako buruaren eta Pedro Gomez Nieto Guardia Zibileko kapitainaren arteko elkarrizketa dakarte audioek.

Nafarroako Parlamentuak Mikel Zabalzaren kasua argitzeko eskatu du gaur aho batez onarturiko adierazpen instituzional batean. Joan den astean zabalduriko Alberto Perote CESIDeko koronel eta zerbitzu sekretuetako buruaren eta Pedro Gomez Nieto Guardia Zibileko kapitainaren arteko elkarrizketetako audioetako edukia «sakonki ikertzea» galdegin du, hain zuzen. Elkarrizketa horretan entzun daitekeenez, Gomez Nietok Peroteri erran zion bere ustez Zabalza galdekatu zutenei «eskua joan» zitzaiela: «Itaunketan bertan gelditu zaie».

EH Bilduk, Ahal Duguk eta Ezkerrak proposaturiko testuan zehazten denez, «Mikel Zabalza gaztearen heriotzaren inguruko egia jakiteko» beharrezkoa da audio horietako edukia ikertzea. Navarra Sumak ere babestu du adierazpena, eta alderdi horretako parlamentari Carlos Perez Nievasek zehaztu du botere judizialak ebatzi beharko duela «gai horrekiko egoki ikusten duena». Ainhoa Unzu PSNko parlamentariak, berriz, adierazi du adierazpena babestu dutela uste dutelako «ikerketa eta gertaturikoaren argipena ahalbidetu» behar dela. Maria Solana Geroa Baiko parlamentariak azpimarratu du aho batez egin duela Parlamentuak adierazpenaren alde: «Horrek Parlamentuaz irudi ona ematen du, zeinak egia, justizia eta erreparazioaren alde dagoen Nafarroako gizartea ordezkatzen duen». EH Bilduko Bakartxo Ruizek ere txalotu egin du Parlamentu osoak adierazpenarekin bat egin izana, eta Espainiako Gobernuari eskatu dio gertaturikoaren ardura har dezala: «Audioek erakusten dute tortura helburu politikoekin eta sistematikoki erabili dela, eta zigorgabetasun osoz ezkutatu dela».


Summary: Kalamua erregulatzeko legea prestatzen hasiko da ERC. ERCk salatu du PSOE eta Unidas Podemos alderdiek ez dutela aurrerapausorik eman kalamuaren legea erregulatzeko, eta, gauzak horrela, beren lege propioa prestatzen hasiko direla aurreratu dute.

Espainian ezkerreko gobernua osatu zenetik kalamua erregulatzeko legea sortzeko bidean aurrerapausorik eman ez dela iritzita, ERC lege proiektua idazten hasiko dela aurreratu du Marta Rosique Espainiako Kongresuko ERCko parlamentariak. Egun, Espainian Francoren diktaduraren garaiko legea dago indarrean, eta legedi hori atzean utzi eta kalamua ikerketarako eta osasun terapietarako ekoiztea baimendu nahi du ERCk.

Ezkerreko gobernua sortu zenetik bertatik piztu zen kalamua erregulatzeko lege bat onartzeko esperantza, eta, orain arte horretarako nahikoa urrats egin ez dela iritzita, bere lege propioa prestatzen hasiko direla aurreratu du Rosiquek. Público egunkariari egindako adierazpenetan nabarmendu du Rosiquek gobernua osatzen duten alderdiek legerik aurkezten badute beraiek aurkeztuko dutela, nahiz eta ez duen zehaztu horretarako bertze indarren batasuna bilatuko duten edo beraiek bakarrik aurkeztuko ote duten lege proposamena.

ERCrena ez da kalamuaren kontsumoa eta ekoizpena arautzeko ahalegin bakarra. Iazko ekainean, EAJk Osasun Batzordearen barruan azpibatzorde bat sortzeko eskaera egin zuen, bertze herrialde batzuetan marihuanaren erabilera terapeutikoa legeztatzeko asmoz egin diren kalamu medizinalaren erregulazio programak aztertzeko. Gobernuaren erantzuna argia izan zen: arriskutsua da kalamua osasun arrazoietarako erregularizatzea, eta hori egin aurretik beharrezkoa da entsegu klinikoak egitea.

Unidas Podemosek «abiapuntutzat» jo zuen Gobernuaren erantzuna, eta irailean bertan iragarri zuen lege integralaren proposamena prestatzen hasi zela. Bertan, kalamuaren aisialdirako erabilera eta erabilera terapeutikoa arautu bide zituen. Aurretik aurkeztutako lege proposamena egokitu eta PSOErekin adosteko konpromisoa zutela nabarmendu zuten Unidas Podemosetik, eta eta legengintzaldi hau ezarri zuten epetzat. Oraindik, ordea, ez dute lege proposamenik aurkeztu.


Summary: Londresen tamaina duen iceberg bat askatu da Antartikan. 1.270 kilometro karratu ditu askatu den izotz zatiak. Duela hamar urte azaldu ziren lehen pitzadurak, eta ostiralean hasi zen askatzen izozmendia.

1.270 kilometro karratuko iceberg erraldoi bat askatu da Antartikan, Wedell itsasoan. Zientzialariek duela hamar urte atzeman zituzten lehen pitzadurak izozmedian, eta ostiralean hasi zen askatzen. Brunt izotz geruzatik askatu da, eta azken hamarkadan izotz geruza horretatik bereizi den hirugarrena da.

Askatutako zatia BAS British Antartic Survey ikerketa taldearen Halley VI estazio zientifikotik 20 kilometrora dago, eta, hori dela eta, estazioan lan egiten zuten hamabi zientzialariak handik atera zituzten otsailaren erdialdean. BASeko zuzendari Jane Francisek nabarmendu duenez, aspalditik susmatzen zuten izotz zatia bereiziko zela, eta, horregatik, ikerketa taldea prest zegoen edonoiz handik alde egiteko.

Orain, ikerketa taldea aztertzen ari da izotzak nora joko duen hemendik aitzinera. Francisek nabarmendu duenez, bi hipotesi dituzte izotzaren norabideari buruz: egungo tokitik aldenduko delako hipotesia, eta Brunt geruzatik mugitu gabe geratuko delakoa. Askatutako izotz zatia aztertzeaz arduratuko da hemendik aitzinera taldea, eta, gainera, gainerako geruzan duen eragina ere ikertuko dute.

2017an oraingoa baino izotz geruza handiagoa askatu zen Wedell itsasoko mendebaldean. Orduko hartan, hainbat zatitan puskatu zen izotz puska erraldoia, eta, zientzialarien arabera, egunero 2,5 zentimetro urtzen ari dira zati bakoitzetik.


Summary: Osasun egoerara egokitu dute Emakume Master Cupeko binakakoa. Pilota mistoko eta gozoko binakako txapelketa jokatu beharrean, mistoko binakako masterra jokatuko dute. Zortzi bikotek hartuko dute parte; hiru asteburutan jokatuko dute, eta finala apirilaren 4an izango da, Irunen

Beste hamaika kirol lehiaketak aurretik egin bezala, Emakume Master Cupek ere egokitu behar izan du koronabirusaren pandemiak eragindako osasun egoerara. Hala, antolatzaileek hainbat aldaketa egin behar izan dituzte ezinbestean aurrera egiteko. Aldaketa nagusia da aurten, ohiko pilota gozoko eta mistoko Laboral Kutxa BinakakoTxapelketa jokatu beharrean, pilota mistoko Binakako Laboral Kutxa Masterra jokatuko dutela.

«Pena» dute antolatzaileek, 80 pilotarik eman baitzuten izena pilota gozoarekin aritzeko, eta 28k mistoarekin, baina azpimarrtu dute indarrean dauden mugimentu murrizketekin «ezinezkoa» izan dela txapelketa handi eta luze bat osatzea eta, lehiari eusteko, Eusko Jaurlaritzarekin formatu murriztu batean goi mailako txapelketa bat antolatzea adostu dutela.

Hamasei pilotari bakarrik ariko dira, zortzi bikotetan banatuta: A multzoan, Etxebeste-Olatz Ruiz de Larramendi; Amaia Aldai-Leire Aldai; Iera Agirre-Maite Ruiz de Larramendi; eta Aldaregia-Mendizabal ariko dira; eta B multzoan, Garai-Orbegozo; Larrarte-Urkizu; Arrizabalaga-Naroa Agirre; eta Ruiz de Infante-Bergara. Hiru asteburutan jokatuko da: final-laurdenak, larunbat honetan, Asteasun (Gipuzkoa); finalerdiak, hilaren 20an, Irunen (Gipuzkoa); eta finala, apirilaren 4an, Irunen.


Summary: Agerraldi bat atzeman dute Santa Marina ospitalean. Orotara, sei baheketa egin dituzte, eta solairu bat itxi dute.

COVID-19ren agerraldi bat atzeman dute Bilboko Santa Marina ospitalean. Eusko Jaurlaritzako Osasun Sailak azaldu duenez, duela hamar egun eman zuen positibo pertsona batek, baina ez dute zehaztu guztira zenbat diren.

Agerraldi bat dela jakinarazi berri dute, eta hainbat neurri hartu dituzte aurre egiteko: hiru baheketa egin dituzte gaixoen artean, bi langileen artean eta bat bosgarren solairuko laguntzaileen artean; bosgarren solairua itxi egin dute, baita garbitu eta desinfektatu ere; eta kontaktu estuei berrogeialdia ezarri diete. Osasun Sailak ziurtatu duenez, baheketen eta kontaktu estuen jarraipenaren bidez lortu dute positiboak identifikatzea.

Agerraldia eragin duena COVID-19aren zer aldaera den ere aztertuko dute. Gainera, Osasun Sailak nabarmendu du neurriak hartzen jarraitzeko asmoa dutela.

Txertaketen harrabotsa

Orain COVID-19aren agerraldia bada ere Santa Marina ospitalean ezinegona sortu duena, txertaketak eragin zuen harrabotsa urtarrilaren amaieran. Izan ere, Eduardo Maiz Bilboko Basurtu ospitaleko zuzendariak eta Jose Luis Sabas Santa Marina erietxekoak dimisioa eman zuten, Osakidetzak ezarritako protokoloa bete ez eta COVID-19aren aurkako txertoa jarri zutelako.


Summary: Javier Landeta da Euskadiko Federazioko presidente berria. Landetak 86 boto lortu ditu Ipuruan egindako batzarrean, eta Koikili Lertxundik, 26. Luis Mari Elustondo ordezkatuko du karguan, eta haren lantaldeak datozen lau urteetan gidatuko du federazioa.

Javier Landetak ordezkatuko du Luis Mari Elustondo Euskadiko Futbol Federazioaren presidente karguan. Landeta Koikili Lertxundiri nagusitu zaio gaur, Ipuruan egindako batzar nagusian. 86 boto jaso ditu presidente berriak, eta Koikilik, 29. Beste bat, berriz, txuria izan da. Beraz, Landetak eta haren lantaldeak gidatuko du Euskadiko Federazioa hurrengo lau urteetan.

«Harro gaude, batzarrak babesa eman baitigu. Gogor borrokatuko gara euskal futbolaren alde. Ez dago denbora galtzeko. Gure hauteskunde programa bete behar dugu. Gure ardura da», esan du irabazi berritan. Eskua luzatu dio Koikiliri. «Ideia guztiak ongi etorriak izango dira, guztiok helburu bera baitugu: euskal futbolarentzako onena».

«Adostasunetik» ofizialtasunaren aldeko urratsak egiteko prest azaldu da Landeta. Hain zuzen, zenbait lagunek ofizialtasunaren aldeko kontzentrazioa egin dute Ipuruaren sarreraren aurrean.


Hiru ezin direnean, baleko da puntu bat

Summary: Hiru ezin direnean, baleko da puntu bat. Realak bana berdindu du Real Madrilen zelaian, irabazten joan eta gero. Txuri-urdinek 54. minutuan lortu dute abantaila, baina etxekoek 88. minutuan orekatu dute partida.

Badira aurkari batzuk distira berezia dutenak. Haien aurka ondo aritzea jardun onaren berrespen izaten da. Haietako baten aurka garaipena lortzear izan da Reala, gertu izan baitu Real Madrili haren etxean irabaztea. Bana berdindu du azkenerako, baina agerian utzi du azken jardunaldietako lan ona ez dela kasualiatea izan. Europa begiz joa dute txuri-urdinek, eta helburu hori duenak maila guztietako taldeak estutu behar ditu. Lortu du hori, 88. minutura arte. Orduan berdindu du Real Madrilek; puntua ona izan da Realarentzat, baina mingostasun arrasto bat utzi dio, garaipena horren gertu izanda.

Dena den, berdinketa landua izan da. Bi taldeek elkarrekiko errespetu handia erakutsi dute hasieran. Lehendabiziko minutuetan, neurketa orekatua jokatua dute Real Madrilek eta Realak, aurkariari neurria hartu nahian. Atzeko lerroan sendo, eta erasora modu antolatuan jotzea hobetsi dute.

Hala, banatu egin dute baloiaren jabetza. Zelaian presentzia irabazi nahian aritu dira. Lehen hogei minutuak igarota, ordea, aurrerako urratsa egin du etxeko taldeak. Espainiarrek Isco Alarconen jiran antolatu dute jokoa; zelai erdiaren eta erasoaren arteko lotura egiteaz arduratu da, eta atzera egin du Realak. Haiek izan dira Real Madrilen lehen zatiko unerik onenak; gola sartzeko aukerak izan dituzte, baina langak eta Alex Remirok eragotzi dute Zinedine Zidanerenak markagailuan aurreratzea.

Behin madrildarren lehen erauntsiari eutsita, erasoan zirrikituak aurkitzeari ekin diote donostiarrek. Kontraerasoa baliatu dute horretarako; atsedenaldira heldu aurretik ere horretara saiatu da Reala, baina ez oso eraginkor. Bi taldeek izan dituzte atsedenaldiaren aurretik golak sartzeko aukerak, nahiz eta Real Madrilek nagusitasun handiagoa izan eta Reala maiz deseroso aritu.

Golak, bigarren zatian

Atsedenalditik bueltan, erabat aldatu da hori. Realak konfiantzaz beteta ekin dio bigarren zatiari, presio egin du, eta berandu baino lehen jaso du saria: Portuk 0-1ekoa egin du 54. minutuan. Real Madrilen eskema aldaketak ahalbidetu du hori. Zidanek hiru atzelariko marrazkia ezarri du atsedenaldiaren ostean, Casemiro haiei laguntzera jaitsita, eta aurreratu egin ditu atzeko lerroko hegalekoak, erasora begira jarriz. Hortik heldu da Realaren gola; Martin Zubimendik zelai erdian berreskuratutako baloi baten ostean, hegaletik erasora egin dute txuri-urdinek, Lucas Vazquez aurreratuta zegoela aprobetxatu baitu Natxo Monrealek, hondoko marraraino heltzeko.

Bigarren zutoinean ere aurreratua zegoen beste hegalekoa, Ferland Mendy. Cristian Portuk buruz egindako errematea sarera joan da zuzenean. Hortik aurrera, Real Madrilek ero moduan egin du erasora. Realak, berriz, emaitzari nola hala heltzea izan du xede. Ez du lortu; Viniciusek banakoa egin du 88. minutuan. Hasieran, kolpea izan da, baina, hotzean, balio handiko puntua lortu du Realak, sasoi amaieran oroitzen direnetakoa.


Summary: Aske utzi dituzte Nigeriako eskola batean bahitutako 279 ikasleak. 279 ikasle erreskatatu dituztela jakinarazi dute Nigeriako Zamfara estatuko agintariek. Joan den ostiralean indarrez sartu ziren gizon armatu batzuk emakumeentzako eskola batean, eta bertan atxiki zituzten.

Bello Matawalle Nigeriako Zamfara estatuko gobernadoreak jakinarazi du askatu dituztela joan den ostiraletik bahituta zeuden emakumeentzako eskola bateko ikasleak. Joan den ostiralean izan zen erasoa. Berri agentziek zabaldu zuten gizon armatu batzuk Jangebe hiriko emakumeentzako eskola batera sartu zirela, eta bertan zeuden ikasleak furgonetatan sartu eta eraman egin zituztela.

Bahitutako ikasleak 317 zirela zabaldu zen, baina Zamfarako agintariek aitortu dute kopuru hori okerra dela: 279 ikasle erreskatatu dituzte, jakinarazi dutenez, eta bahitutako guztiak aske daudela adierazi dute.

Matamallek bere Twitter kontutik bidalitako txio batean jakinarazi du ikasleak askatu dituztela, «egiten ari ziren ahaleginak zailtzen zituzten zenbait traba» gainditu ostean. «Nigeriarrei eskatzen diet pozik egoteko, gure alabak salbu daudelako», erantsi du.

Aurrez, gobernadoreak berak esana zuen nigeriarrak «eskandalizatu» egingo zirela bahiketaren egileak zein ziren jakitean. Horren inguruko azalpenik ez du eman, ordea.

Azkenaldian, ugaritu egin dira ikasleen kontrako erasoak Nigerian. Duela aste batzuk, 28 ikasle eta zenbait irakasle bahitu zituzten, Nigeriako gobernuak Kagara hirian duen zientzia eskolan. Iazko abenduan, berriz, 344 ikasle bahitu zituzten, Kagara hiriko bigarren hezkuntzako ikastetxe batean indarrez sartu ostean. Orduko hartan, Boko Haram Nigeriako talde jihadistak bere gain hartu zuen erasoa. Lau egun geroago askatu zituzten atxikiak zituzten ikasle denak.


Summary: Transferentzien egutegia betetzeko konpromisoa azaldu du Madrilek. Bihar, Olatz Garamendi Autogobernu sailburua batzartuko da Miquel Iceta Espainiako Lurralde Antolaketa ministroarekin.

Eusko Jaurlaritza eta Espainiako Gobernua harremanak ugaritzen ari dira azken egunetan, Gernikako Estatutuan jasota baina oraindik eskualdatzeko dauden eskumenak transferitzeko. Bide horretan, gaur bildu dira Josu Erkoreka Jaurlaritzako lehen lehendakariorde eta Segurtasun sailburua eta Carmen Calvo Espainiako Gobernuko presidenteordea, Moncloan. Bilkuran, Calvok konpromisoa hartu du Gernikako Estatutuaren «garapenean aurrera egiteko engaiamendu instituzionala betetzeko» eta eskualdatzeke dauden eskumenen kronograma» konplitzeko. Bilera «sintonia eta erabateko lankidetza instituzionaleko giroan» egin dute.

Iñigo Urkullu Jaurlaritzako lehendakaria eta Pedro Sanchez Espainiako gobernuburua urtarrilaren 25ean batzartu ziren Madrilen, eta bertan adostu zuten eskumenen transferentziari buruzko elkarrizketak lehendakariordeen esku uztea; horren segida da gaurko bilera.

Calvoren eta Erkorekaren artekoa ez da, ordea, bi gobernuek aste honetan egingo duten azken bilera izango. Bihar 10:00etan biltzekoak dira Olatz Garamendi Jaurlaritzako Autogobernu sailburua eta Miquel Iceta Espainiako Lurralde Antolaketako ministroa. Aurreko astean, berriz, Erkoreka bera batzartu zen Fernando Grande-Marlaska Espainiako Barne ministroarekin batzartu zena.

Gobernu kontseilu osteko agerraldian, Garamendik azaldu du ez dagoela aparteko «oztoporik» espetxe eskumenari buruzko elkarrizketetan, baina «bide luzeko negoziazioa» dela, «landu beharreko gai asko» daudelako. Era berean, azaldu du Icetarekin bihar egitekoa den bileran asmoa daukala «eskumen ahalik eta gehienen» transferentziaz hitz egiteko; lehen blokeari nahiz hurrengoei dagozkienak.

Garamendi baikor agertu da biharko bilkurari begira, baina uste du «ausarta» litzatekeela esatea biharko bilerak balioko duela eskumenaren eskualdaketa ixteko.

Abenduaren 30ean, Jaurlaritzak jakinarazi zuen bi gobernuek aurrerapausoak eman zituztela eskumen hori eskualdatzeko, eta zirriborro bat adostua zutela. Espainiako Gobernuak 1979ko estatutuan jasota baina oraindik eskualdatu gabe dauden eskumenak transferitzeko egutegia eguneratu zuen, urrian, eta proposamen berria igorri zion Eusko Jaurlaritzari. Plan berriaren arabera, bi gobernuek martxorako itxiko dituzte bigarren blokeari buruzko elkarrizketak: besteak beste, espetxeetako eskumena dago zerrenda horretan.

Urriko egutegiaren arabera, 11 eskumen eskualdatu beharko lituzkete hilabete honetarako: besteak beste, espetxeen kudeaketa, aseguruak, segurtasuneko zerbitzu pribatuak, meteorologia, nekazaritza aseguruak, errepideko garraioa eta itsasertzaren antolamendua eta kudeaketa.

Espetxe eredua nola diseinatu

Hori horrela, espero da datozen egunetan ixtea espetxeen eskumenari buruzko akordioa. Hortik aurrera, eskumen horiek nola gauzatu izan beharko luke eman beharreko hurrengo pausoa. Alde horretatik, Eusko Legebiltzarrak joan den astean Eusko Jaurlaritzari eskatu zion, akordioa lortzen denean, hitzarmen hori parlamentuaren esku utz dezala, gaiaz eztabaidatu ahal izateko. Beste eskari bat ere egin zion: «Transferentzia gauzatu ondoren, 2019ko martxoaren 13ko osoko bilkura monografikoan onartutako ebazpen proposamenak oinarri izan daitezela Euskadin ezarri beharreko espetxe eredua definitzeko».


Summary: 441 langabe gutxiago daude Hego Euskal Herrian. Berriz ere Nafarroan jaso dira zifrarik txarrenak: otsailean lurralde horretan soilik egin zuen gora langabeziak. 46.594 langilek jarraitzen dute aldi baterako erregulazioan

Arnas pixka bat hartu du lan merkatuak. Joan den otsailean, 441 langabe gutxiago zenbatu zituen SEPE Espainiako Estatuko Enplegu Zerbitzu Publikoak Hego Euskal Herrian, eta, guztira, 172.014 pertsona daude izena emanda enplegu bulegoetan.

Ohi bezala, urtarrila hilabete zaila izan zen enplegu sorrerari dagokionez, eta gora egin zuen langabeziak, zerbitzuetan bereziki, Gabonetako kanpainaren amaieragatik. Otsaila hilabete dinamikoagoa izaten da, enplegua sortu ohi da, eta aurten ere hala izan da. Iazkoaren oso antzekoa izan da igoera, baina 2020ko otsaileko datuekin alderatuta, Hego Euskal Herrian 20.800 langabe gehiago daude.

Lurraldeei erreparatuta, otsaileko datuek berretsi egin dute azkenaldian nabarmentzen ari den joera bat: txarrenak Nafarroak eman ditu. Lurralde horretan soilik egin du gora langabeziak: 1.261 gehiago. 42.986 langabe daude.

Azken urtean langabe kopuruak %26,5 egin du gora lurralde horretan, beste hiru lurraldeetan baino nabarmen gehiago: %9,4 igo da urtebetean.

Horietan behera egin du langabeziak otsailean. Bizkaian, 805 pertsona gutxiago daude lanik gabe: 72.774 pertsona; Gipuzkoan, 576k utzi dute zerrenda hori, eta 34.399 daude; eta Araban, 321 gutxiago daude, eta 21.855 guztira.

Biztanleria aktiboaren inkestan ere Nafarroak eman ditu daturik okerrenak. Datuok bitxitasun bat erakusten dute, iaztik lurralde horretan besteetan baino gutxiago jaitsi baita barne produktu gordina: %8,3 Nafarroan, eta %9,5 Araban, Bizkaian eta Gipuzkoan.

Aldi baterako erregulazioak, gora

Koronabirusak eragindako krisi ekonomikoa aspaldi ikusi gabeko datuak ari da uzten. Langabeen kopurua handiagoa ez bada, enplegua aldi baterako erregulatzeko espedienteengatik da. Espainiako Gizarte Segurantzako Ministerioaren arabera, otsailaren amaieran 46.594 pertsona zeuden aldi baterako langabezian edo lanaldi murriztuarekin. Urtarrilaren amaieran baino gehiago 6.712 dira.

Espedienteek goia jo zutenean, 230.000 langile izan ziren egoera horretan; apirilean izan zen hori, konfinamenduaren asterik gogorrenetan. Ondoren, hilabetez hilabete kopurua gutxituz joan zen, jarduera ekonomikoa leheneratu ahala. Urrian, 25.000 besterik ez ziren, baina orduan, goranzko joera hartu zuen berriro, batez ere ostalaritzari jarritako debekuek haien jarduera asko mugatu zutenean.


Summary: ‘Erraiak’ dokumentala munduko 40 tokiko telebistatan emango dute. Irrintziari buruzko lanak hogei sari jaso ditu nazioarteko jaialdietan. Filmin ordainpeko plataforman ikus daiteke, euskaraz (Hego Euskal Herrian). World Distribution Award lehiaketako sariak emango dio aukera munduko berrogei katetan emateko.

Euskal Herriko irrintziari buruzko dokumental bat da Erraiak: arbasoen oihartzuna, ordu erdikoa, Ekain Martinez de Lizardui irakasle eta antropologoak sortua. Hark zuzendua eta ekoitzia, Arteman agentziaren laguntzarekin. Euskal Herrian proiekzio bira bat egin zuen, 40-50 herritan eman, eta iazko martxoko konfinamendua baino bi egun lehenago egin zuten azkena. «Pentsatu nuen hor amaituko zela lanaren bidea. Baina jaialdien bidea hasi zen, Filmin plataforman jarri zuten, eta orain bizi-bizi dago», esan du Martinez de Lizarduik. Nazioarteko jaialdietan hogei sari irabazi ditu. Eta azken sariak, World Distribution Award lehiaketakoak, aukera emango die mundu zabaleko berrogei telebista kateri filma emateko.

Lehiaketa horretako antolatzaileek eskatu zioten zuzendariari lana bidaltzeko. «Sariarekin, ezustekoa hartu dut. Telebista sare batean zabaltzen dituzte lan sarituak, eta tokian tokiko hizkuntzetara egokitu beharko dute lana. Sekulako aukera da euskal irrintzia mundu zabalean zabaltzeko». Sare horretan daude herrialde hauetako telebistak: Alemania, Txekiako Errepublika, Eslovakia, Serbia, Italia, Ingalaterra, Eskozia, Gales, Ipar Irlanda eta Hego Afrika. Berrogei kate horien artean, dozena bat dira Eslovakiakoak.

Dokumentalaren zuzendariak aitortzen du ez dela ikus-entzunezkoen munduan aditua, ez aritua. «Ez dakit dokumentalen bizitza zenbatekoa den. Baina nazioarteko bidea Montevideoko jaialdiarekin hasi zen, han aurkeztu eta saria irabazi nuenean». Gero, beste plataforma batzuk ezagutu zituen jaialdietan lanak bidaltzeko. Erraiak sariak pilatzen joan da orduz geroztik. «Iritsi zen une bat non jaialdietatik zuzenean deitzen ninduten filma bidaltzeko eskatzeko», esan du Martinez de Lizarduik. Indiatik eskatu diote azkenekoa. Azkeneko urtean, harremana izan du zuzendariak makina bat jaialditako epaimahaietako kideekin. «New Yorkeko epaimahaiko kideek esan zidaten negarrez amaitu zutela lana ikusten. Esango nuke irrintziak uste dugun baino gehiago komunikatzen duela. Bidaia bat egiten du gure sustraira, gure animalia izaerara. Ukitzen du zerbait».

Bihar, Arrasaten Hego Euskal Herrian, Filmin ordainezko plataforman ikus daiteke egun Erraiak lana, euskarazko audioarekin (azpidatzien aukera dago gaztelaniaz, frantsesez eta ingelesez). Proiekzioak ez dira amaitu, bidenabar: bihar, Arrasateko Kulturaten (Gipuzkoa) emango dute, 19:00etan, eta solasaldia egingo dute zuzendariarekin. Laster, Mañarian ere (Bizkaia) proiektatuko dute. Zuzendariak deiak jasotzen jarraitzen du.