Summary: Mendebaldeko enpresak Errusia uzten ari dira. Hainbat petrolio enpresak iragarri dute Errusiako konpainietan zituzten parte hartzeak salduko dituztela. Maerskek ere Errusiara ondasunak garraiatzeari utziko dio.

BP, Shell, Equinor, Total Energies... Egunetik egunera gehiago dira Errusian dituzten inbertsioak utzi edo gutxitu egingo dituztela iragarri duten Mendebaldeko enpresak, dela herrialde horretan negozioak egitea oso zaila bihurtu delako, dela Ukrainaren inbasioaren aurkako protestagatik.

BPk (British Petroleum ohia) ireki zuen dantza igandean, iragarri zuenean Errusiako Rosneft enpresan duen %20 saldu egingo duela. Erabaki horrek, gauzatzen denean, koska handia egingo dio Ingalaterrako konpainiari, Errusiatik lortzen baitu haren gasaren eta petrolioaren heren bat.

Haren ondoren, astelehenean, Shellek jakinarazi zuen Errusiako Gazprom konpainia publikoarekin zituen loturak hautsi egingo zituela, «eraso militar zentzugabea» salatzeko. Nord Stream 2 gasbidean bazkide dira bi konpainiak. Erabakia txalotu du Erresuma Batuko Enpresa idazkariak, Kwasi Kwarterngek: «Erresuma Batuko konpainiek betebehar moral handia dute Errusia bakartzeko. Inbasioak akats estrategi bat izan behar du Putinentzat».

Frantziako Gobernua ere bere petrolio konpainiak presionatzen aritu da, eta, horren ondorioz, Total Energiesek jakinarazi du ez duela diru gehiago jarriko Errusian dituen proiektuetan. Ez du, ordea, Errusia erabat utziko. 2020an bere petrolioaren eta gasaren %16 Errusiako putzuetatik atera zuen Frantziako enpresak.

Total Energiesek iragarri du ahaleginak egiten ari dela Ukrainako armadara eta gobernuari erregaia hornitzeko, eta errefuxiatuei laguntza emango diela.

Norvegiako Equinorrek ere erabaki du Errusian dituen aldi baterako enpresa elkarteak utzi egingo dituela. Herrialde hartako funts subiranoak, munduko handienak, Errusian dituen ondasunak izoztu ditu, eta iragarri du martxoaren 25erako herrialde hartatik ateratzeko plan bat indarrean jarriko duela.

Soviet Batasuna desegin zenean, 1991n, Mendebaldeko konpainiak erruz iritsi ziren haren kide izandako errepubliketara, eta Errusiara bereziki. Hidrokarburoen ustiapenean buru-belarri sartu dira BP, Shell, Total, Exxon eta gainerakoak, normalean, Errusiako konpainien bazkide gisa, ahalmen teknologiko handiagoa dutelako.

Maerskek ere ontziak geratu ditu

Petroliontziek eta gasontziek ez dute Errusiako portuetara joan nahi, zigorpean dauden bankuekin lan egitea konplexua delako, eta finantza entitateek eta aseguru etxeek ez dutelako dirurik arriskatu nahi salerosketa horietan.

Karga ontzien trafikoa ere murriztu egin da azken egunotan, eta are gehiago murriztuko da hurrengoetan, Maersk ontzi jabeak iragarri baitu ez duela Errusiara ontzirik eramango, ezta handik ezer ekarriko ere. Salbuespen batzuk izango dira, ordea: elikagaienak, sendagaienak eta laguntza humanitarioa.

Danimarkako konpainia da Maersk, eta itsasoz egiten den garraioaren %20 egiten du. Europan lehiakiderik handiena Mediterranean Shipping Company du, Italiako eta Suitzako enpresa bat. Errusian interes handiak ditu Maerskek. Harena da Global Portsen %30, eta azken hori edukiontzien bost terminalen jabe da Errusian.

Autogintzan ere, motorrak geratzen

Autogintzara ere iritsi dira Errusiarekin loturak mozteko presioak. Daimler Truck konpainiak (Mercedes kamioien egileak) iragarri du Errusian negozioak egiteari utziko diola, eta auzitan jarri du Kamaz kamioigile errusiarrarekin partekatzen duen konpainia.

Volvo Car autogileak eta Volvo AB kamioigileak jakinarazi dute Errusian saltzeari eta ekoizteari utziko diotela, eta Harley Davidson motorgileak ere salmentak eten ditu.

Ikusteko dago zer gertatuko den Renaultekin. Frantziako konpainiak interes handiak ditu herrialde horretan, Avto Vaz Errusiako adarraren %68aren jabe baita, eta haren markak, Lada, Errusiako merkatuaren %20 bereganatzen du. Gainera, Renaultek hainbat modelo egiten ditu Moskuko plantan. Frantzia da Renaulten akziodun nagusietako bat, akzioen %15,01 baititu.

AEBetako autogileei dagokienez, General Motorsek esportazioak geratu ditu, eta Fordek iragarri du jarraitu egingo duela furgonetak egiten Sollers bazkide errusiarrarekin.

Mendebaldeko izen handiko konpainiek ez ezik, enpresa txikiagoek ere arazoak izango dituzte orain Errusian negozioak egiteko, Europako Batasunak SWIFT nazioarteko ordainketak egiteko sistematik kanpo jarri baititu Errusiako banku gehienak.

Herritar arruntentzat ere hasi dira arazoak, EBn eta AEBen zigorren ondorioz. Errusian funtzionatzeari utzi diote Appleren eta Googleren ordainketa sistemek, eta haien erabiltzaileen ezinak ilara handiak eragin ditu Moskuko metroan. Gainera, atzerrian dauden turista errusiarrek jada ezin dituzte beren kreditu eta ordainketa txartelak erabili zigortuta dauden bankuetako bezero badira.


Summary: EginTril, lotsa galdu eta jendea ezagutzeko gune birtuala. Kataluniako TinderCat-en euskarazko bertsioa da, Twitterreko 'interspace' batean kokatua. Audioz zein idatziz har daiteke parte. Gaur gauean eginen dute lehenbiziko saioa, 22:00etan.

Hotzak, idorrak eta ligatzeko abilezia handirik gabeak: adjektibo horiek ezarri izan zaizkie sarritan euskal herritarrei. Zenbateraino da hori egia, ordea? Dudak duda, zurrunegiak suerta daitezkeen aurreiritziak eraisteko ekinbide bat abiatu dute zenbait euskal sortzailek Twitterren. Kataluniako TinderCat egitasmoaren pausoei segika, euskarazko bertsioa sortu dute: EginTril.

Gaur aktibatuko dute lehen aldiz, 22:00etan, @egintril Twitter kontuaren bitartez. Izan ere, Twitterren azken berrikuntzetako bat baliatuta funtzionatuko du ekinbideak: TwitterSpace direlakoak. Audio gelak dira, funtsean, eta aukera zabalak ematen dituzte beste pertsona batzuekin elkarrizketak josteko. 22:00etatik aurrera, bada, erabiltzaileek sarbide zuzena izaten ahalko dute EginTril-era; mezuak bidaltzeko modua izanen da, eta erantzunak jasoko dira bueltan.

Egitasmoaren sortzaileek zehaztu dutenez, gainera, audio bidez ez ezik, idatziz ere har daiteke parte. Besteak beste, Twitterreko mezu zuzenak baliatuta aritu daiteke, eta #EginTril traola txertatuz txioak idatziz ere bai. Mezuak elkarren artean gehiegi korapilatu ez daitezen, eta elkarrizketa bideratzea helburu, espazioaren sortzaileak dinamizatzaile lanetan arituko dira saioak iraun bitartean.

Tril egin aditzaren definizioarekin bat eginez (topo egin esan nahi du, Euskaltzaindiaren Hiztegiaren arabera), egitasmoaren sortzaileek «topagune» gisan definitu dute #EginTril. Zehaztu egin dute, dena dela: espazioa zer helbururekin erabili, «norberaren esku» izanen da. «Ligatzeko, jende gehiago ezagutzeko, egiten ausartzen ez diren galderen erantzunak aurkitzeko». Hori bai: euskara izanen da guztien arteko bitartekari.


Summary: Finlandiako Parlamentuak NATOn sartzeaz eztabaidatu du. Auziaz galdeketa bat egiteko beharrezko sinadurak bildu ditu herri ekinaldi batek. %53 dira Mendebaldearen aliantza militarreko kide izatearen aldekoak; 34 puntu egin du gora jarrera horrek 2017tik.

Errusiaren inbasioak jarrera aldaketa esanguratsu bat eragin du Finlandian. Europa iparraldeko herrialde hori ez dago NATO Ipar Atlantikoko Itunaren Erakundean, eta beti agertu da aliantza militar horretan sartzearen kontra. Ukrainan gertaturikoak, baina, herritar askoren iritzia aldarazi du, eta NATOko kide bilakatzeko aukera agenda politikora itzuli da berriz ere. Are, herri ekinaldi batek auziaz galdeketa bat egiteko beharrezko 50.000 sinadurak bildu ditu, eta, horren ondorioz, parlamentuak erreferendumaren aferaz eztabaidatzea erabaki du, gaur egingo duten saioan.

Finlandiaren eta Errusiaren arteko harremana dago eztabaidaren erdigunean. Mugakideak dira —1.340 kilometroan—, eta, hamarkadotan erlazio zaila izan duten arren, bien arteko komunikazio bideak beti egon dira irekita. Testuinguru horretan, Europa iparraldeko herrialde horrek balantza orekatuta mantendu nahi izan du beti: EB Europako Batasuneko estatu kide da, baina ez da NATOn sartu, nahiz eta Mendebaldearen aliantza militar horren gertu dagoen beti.

Errusiak Ukraina inbaditu izanak, ordea, hamarkadotako oreka molda dezake. Lehen aldiz, Finlandiako herritar gehienak NATOn sartzearen alde agertu dira, Yle telebista kateak eskaturiko inkesta baten arabera: 2017tik 34 puntu egin du gora jarrera horrek, eta orain %53 dira Mendebaldearen aliantza militarreko kide izatearen aldekoak. Kopuru horrek %66ra egiten du gora Suedia bizilaguna NATOn sartuko balitz.

Sanna Marin Finlandiako lehen ministroak atzo gauean jakinarazi zuen afera horretaz eztabaidatuko dutela gaurko saioan, jakitun baitago herritar askok «iritzia aldatu» dutela edo jarrera «aldatzen» ari direla. Hori bai, Twitter sare sozialean jarritako mezu batean, agintariak azaldu zuen ez dela «eztabaida zabalagorik izango Finlandiak aliantza militarrarekin duen harremanaz». Oraingoz, behintzat, gobernuburuak esan du ordezkaritza duten alderdien iritzia entzun nahi duela.

Helsinkik hamarkadotako jarrera hautsi du asteon, eta Kievi armak eskaini dizkio Errusiako armadari aurre egiteko. Marinentzat, erabakia «historikoa» da, eta helburu du «Ukrainaren independentzia eta subiranotasuna babestea»; lehen ministroak uste du horrek ez duela kolokan jarriko «segurtasun nazionala», baina baliteke herritarren artean iritzia bestelakoa izatea, sinadurak biltzeko herri ekinaldiak argudiatu baitu NATOn sartzeak herrialdearen «segurtasuna hobetzen lagunduko» diela.

Baltikoko estatuak —Estonia, Letonia eta Lituania— Mendebaldearen aliantza militarrean daude, eta horiek ere hainbatetan eskatu diote Finlandiari hura ere batzeko. Batez ere, esperientzia militarra dutelako bizilagunaren kontra; kasurako, Sobietar Batasuna garaitu zutelako 1939tik 1940ra arteko neguko gerran. Iritzi bera dute Suediaz, haren Gotland uhartea estrategikoa baita Itsaso Baltikoan.

Ukrainako inbasioa hasi eta gutxira, Errusiako Atzerri Ministerioa Finlandiari eta Suediari mintzatu zitzaien, eta ohartarazi zien NATOn sartzeak «ondorio militar eta politiko larriak» ekarriko dituela.

«Azkar» bilakatuko lirateke aliantzako kide

Iragan urtarrilean, NATOko idazkari nagusi Jens Stoltenbergek adierazi zuen Europa iparraldeko bi herrialde horiek «azkar» onartuko lituzketela aliantza militarrean, sartzea erabakiko balute.

Stoltenbergek Finlandiarekin eta Suediarekin duten harremana erabili zuen argudiotzat: «Haiekin egin dugu lan, elkarrekin egin ditugu ariketak, elkarrekin entrenatu gara. Arlo gehienetan NATOren estandarrak betetzen dituzte. Oso ongi antolatuak dauden defentsa eta segurtasun erakundeak dituzte».

Suediaren kasuan, joan den urtarrilean Novus etxeak egindako inkesta baten arabera, herritarrak zatituta daude Mendebaldearen aliantza militarrean sartzeaz: %37 horren alde daude; %35, kontra, eta %28, zalantzati.


Summary: CNIk parte hartu du Pablo Gonzalezen atxiloketan, haren abokatuaren arabera. Espainiako zerbitzu sekretuetako agenteek kazetariaren senideak galdekatu zituzten, Público-k zabaldu duenez. Haren abokatu Gonzalo Boyek baieztatu du informazio hori. Gonzalez inkomunikatuta dago oraindik, atzo atxilotua izan eta gero.

Opakutasun laino bat dago oraindik ere Pablo Gonzalez kazetariaren atxiloketaren gainean, Polonian atzeman zutenetik egun bat igaro den honetan. Inkomunikatuta jarraitzen du, haren abokatu Gonzalo Boyek BERRIAri baieztatu dionez. «Goiz guztia egin dugu hango agintariekin hizketan, haiek elkarri pasatzen baitiote pilota. Fiskaltzaren zain gaude, jakiteko ea zer informazio eman diezaguketen; hori da maila», azaldu du. «Poloniaren interesen kontra» egitea egozten diote Gonzalezi, Boyeren arabera. Horrek zer esan nahi duen, ordea, ez diete zehaztu, azaldu duenez. «Imajina dezaket zer esan nahi duen, baina ez diet neuk erraztuko lan hori».

Gonzalezen atxiloketari buruzko informazio ofizialaren faltan, puzzlea osatzen lagun dezakeen informazioa argitaratu du Público hedabideak —Gonzalezek kolaboratzaile jarduten du bertan—, eta haren egiazkotasuna baieztatu du Boyek: «Artikuluak dioen guztia egiaztatu dut, eta dena egia da». Hedabide horrek zabaldu duenaren arabera, Ukrainako eta Espainiako zerbitzu sekretuek elkarri lagundu diote kazetariaren atxiloketan.

Izan ere, duela ia hilabete ere atxilotu zuten Gonzalez, Donbassen zegoela. Hango egoeraren berri ematera joana zen, beste zenbait kazetarirekin batera. Zehazki, gatazka egoeratik kanpoko eremuan zeuden herritarren egoera ezagutarazteko lanean ari zen. Ukrainako zerbitzu sekretuen dei bat jaso zuen orduan. Lehenbailehen Kievera joateko esan zioten, galdeketa bat egin ziezaioten. Sartu aurretik, lankideei abisu eman zien, Público-ren arabera: «Bi ordu barru atera ez banaiz, nire atxiloketaren berri eman sare sozialetan». Hala egin zuten.

Público-k zabaldu duenez, galdeketa horretan «errusiazaletzat» jo zuten Gonzalez, Gara-rentzat lan egin izana egotzi zioten, eta susmagarritzat hartu zuten Laboral Kutxako kreditu txartel bat izateagatik. Errusieraz ondo jakiteak eta inguruaz zuen ezagutzak ere sorrarazi zizkien susmoak zerbitzu sekretuei, hedabide horren arabera. Azkenean, hiru eguneko epean Ukrainatik alde egitera «gonbidatu» zuten, nahiz eta kanporatze agindurik ez zioten ezarri.

Artean Ukrainan zegoela, CNI Espainiako zerbitzu sekretuetako agenteak Gonzalezen senideen etxeetara joan ziren, Euskal Herrian eta Katalunian, Gonzalezen inguruko informazio eske. Horren berri izatean, Boyek Gonzalezi lehenbailehen Espainiako Estatura itzultzeko eskatu zion, abokatuak BERRIAri adierazi dionez: «Esan nion berekin hitz egin nahi zutela, eta onena zela elkarrizketa hori Espainian gertatzea, eta ez Ukrainan». Etorri zenean, baina, inork ez zuen harengana jo, azaldu duenez. «Berriz hara itzuli arte itxaron dute haren kontra egiteko».

Espainiako Gobernua, isilik

Otsailaren 25ean hartu zuen Varsoviarako hegazkina Gonzalezek, gero handik mugara joateko, Ukrainatik ihes egindako errefuxiatuen egoeraren berri ematera joan baitzen. Handik hiru egunera atxilotu zuten Poloniako zerbitzu sekretuek, ostatu hartua zuen hotelean, Rzeszow hirian, Ukrainako mugan. Harekin batera joandako beste kazetari batekin harremanetan jarri da Público, zabaldu duenez, eta, haren arabera, Ukrainako zerbitzu sekretuek Gonzalezi segitzeko eskatu zioten Espainiakoei, eta baita Poloniakoei ere. CNIrekin hitz egiten ere saiatu da hedabidea, baina ez du erantzunik jaso.

Espainiako Gobernua ez ikusiarena egiten ari dela salatu du Boyek: «Esan digute ez dakitela ezer, nahiz eta atxiloketaren inguruko informazio ofiziala igorri dieten». Gonzalezen egoera salatu ez dutenen «isiltasun konplizeak» ere gaitzetsi ditu abokatuak: «Egoera batzuetan, kazetariek zerbait esan beharra daukate, haien jarrera edozein dela ere. Nire galdera da zer egingo dugun atxilotutako kazetaria beste bat denean, eta ez Pablo».

Azken orduetan izan da mugimendurik Madrilen aferarekin lotuta, hala ere. Atzo, EH Bilduk Espainiako Gobernuari informazioa eskatu zion Gonzalezen atxiloketaren inguruan, gutun baten bidez. Gaur, Jon Iñarritu EH Bilduko diputatuak Twitterren salatu du Espainiako Atzerri Ministerioak ez duela afera konpontzeko «inolako konpromisorik» agertu eta gainerako alderdiek gaiaren inguruan egindako galderek erantzun gabe jarraitzen zutela. Handik ordu gutxira, baina, Iñarrituk berak, beste txio batean, jakinarazi du Espainiako Atzerri Ministeriotik deitu diotela. Diputatuak azaldu duenez, Espainiako Atzerri Ministerioa prest agertu da Gonzalezi «laguntza» emateko eta abokatuarekin hartu-emana izan dezan «beharrezko lanak» egiteko.


Summary: Estatuaren «zigorgabetasun estrategia» salatuko dute martxoaren 3an. Martxoaren 3ko biktimen elkarteak Argentinako Kereilako ordezkaritza batzuen babesa izango du osteguneko ekitaldietan. Araban frankismoko krimenengatik kereila bat abiatzeko eskatu diete instituzioei.

Ostegun honetan, 46 urte beteko dira Espainiako Poliziak Gasteizen bost langile hil eta beste ehunka zauritu zituenetik, eta, urtero legez, Martxoak 3 elkarteak biktimen omenezko ekitaldiak antolatu ditu. Elkarteak prentsaurrekoa egin du gaur goizean, Gasteizen, eta Nerea Martinez Aranburuzabalak eta Andoni Txaskok salatu dute 46 urte geroago oraindik ez dela «justiziarik» egin eta Espainian «zigorgabetasuna» dela nagusi. Elkarteko kideek ohartarazi dute justizia lortzeko eta zigorgabetasuna hausteko lanean jarraituko dutela. Martinezek nabarmendu du borroka horretan ezinbestekoa izan dela Gasteizko herriaren elkartasuna, eta baita munduko beste txoko askotatik iritsitako babesa ere. Hala, jakinarazi du aurten antolatutako ekitaldietan Argentinako kereilan eta beste ekinbide juridiko, politiko eta instituzional batzuetan bidelagun diren elkarteek parte hartuko dutela; besteak beste, Iruñeko, Sartagudako, Kataluniako, Madrilgo, Asturiasko eta Valentziako ordezkaritzak izango dira Gasteizen. Modu horretan, erakutsi nahi dute Gasteizko sarraskia ez dela gertakari «bakan» bat, «estatu indarkeriaren errepresio eta zigorgabetasun estrategia sistematiko eta estruktural baten icebergaren punta baizik». Martxoak 3 elkarteko kideek iragarri dute bide horretan ez dutela baztertzen ekinbide judizial gehiago abiatzea, eta Arabako instituzioekin batera kereila bat aurkezteko lanean jarraituko dutela. Elkarteak uste du Arabako erakundeek eta biktimek elkarrekin jorratu beharko luketela bide hori, eta kereilak martxoaren 3ko gertakariak ez ezik frankismoaren eta trantsizioko krimenak ere jaso beharko lituzkeela. Bestalde, Jacinto Lara abokatuak nabarmendu du Argentinako kereilak «mugarria» ezarri duela estatuaren indarkeriaren «zigorgabetasunaren» aurkako borrokan. Lehen aldiz, Gasteizen 1976ko martxoaren 3an egindako estatu krimenaren biktimek prozesu judizial bat aurrera eraman dute, eta, horren ondorioz, Rodolfo Martin Villa Espainiako ministro ohia auzipetu dute giza hilketa larriagotuagatik, gizateriaren aurkako krimenen testuinguruan. Lararen ustez, auto hori «Espainiako bidegabekeriaren eta zigorgabetasunaren aurkako borrokaren hamarkada hauetan guztietan eman den pausorik garrantzitsuena izan da». Gogoratu du, halaber, Martin Villaren aurka Argentinan irekita zegoen auzibidea etetea onartu zuela Argentinako Ganbera Kriminal Federalak, baina ebazpen haren aurkako kasazio helegitea jarri dutela, eta, beraz, auzibidea ez dela bertan behera geratu. «Martin Villa oraindik inputatuta dago gizateriaren aurkako delituengatik». Osteguneko ekitaldiak Gasteizko gertakarien urtemugaren harira antolatu diren ekitaldi guztietara joateko deia egin du Martxoak 3 elkarteak gaurko agerraldian: besteak beste, EH Bilduk Zaramaga auzoan biktimen alde jarritako oroitarrian 12:30erako deitutako ekitaldi politikoan, eta baita ELA, LAB, ESK eta Steilas sindikatuek 18:30ean leku berean egingo duten omenaldira eta manifestaziora ere.

Babesa eta agerraldi eskea Euskal Herriko Pentsiodunen Mugimenduak bat egin du martxoaren 3ko ekitaldiekin, ohar batean jakinarazi duenez. «1976ko martxoaren 3ko biktimei egiten diegun omenaldirik onena borrokan jarraitzea da, arlo publikoaren eta erruz ordaindutako konkisten defentsan, eta preskribatzen ez duten gizateriaren aurkako krimenengatik justizia exijituz».

Bestalde, Elkarrekin Podemos-IUko bozeramaile Miren Gorrotxategik idazki bat erregistratu du gaur goizean Eusko Legebiltzarrean eskatzeko Martin Villa Giza Eskubideen Batzordera joan dadin 1976ko martxoaren 3an Gasteizen izandako sarraskian izandako loturari buruzko azalpenak ematera. «Egia entzutea eta jakitea merezi dugu. Biktimek merezi dute, eta berak erantzun behar du», esan du Gorrotxategik.

Era berean, Elkarrekin Podemos-IUk omenaldi ekitaldi guztietan parte hartuko dutela iragarri du, eta bertan parte hartzera deitu du bere militantzia osoa. Podemosek eta Izquierda Unidak omenaldia egingo diete biktimei Zaramagako oroitarrian ostegun honetan, 11:00etan.


Summary: UPNren Berme Batzordeak militantzia eten die Sayasi eta Adanerori, bi urte eta erdiz. Batzordeak ebatzi du arau hauste larria dela otsailaren 3ko lan erreformaren aurkako bozketan zuzendaritzaren irizpideen aurka bozkatu izana.

Behin betiko erabakia da. Duela hiru aste egindako proposamena berretsi du UPNren Berme eta Diziplina Batzordeak. UPNren estatutuen arabera, ondorioztatu du Carlos Garcia Adanero eta Sergio Sayas diputatuek arau hauste larria egin zutela lan erreformaren bozketan. Hala, bi urte eta sei hilabetez militantzia eten die biei, eta, epe berean, ezingo dute alderdiaren izenean kargu publikorik izan.

Otsailaren 10ean ebazpen bera proposatu zuen Berme eta Diziplina Batzordeak, eta, behin diputatuen alegazioak entzunda, ondorio hori bera berretsi du. Orain, bi diputatuek hamar eguneko epea izango dute helegitea aurkezteko Kontseilu Politikoaren aurrean. Kontseilu hori alderdiaren organo gorena da kongresu arteko epeetan, eta, berme batzordeak esku hartu aurretik, bi diputatuak kanporatzeko zuzendaritzak egindako eskaera babestu zuen, otsailaren 5ean.

Adanerok aurreratu du ez duela diputatu akta itzultzeko asmorik. «Azkenean argi dago kanporatu nahi gaituztela enbarazu egiten dugulako, eta Sanchezen sostegu izateko estrategia horren aurrean, oztopo bat garela. Kendu eta bota beharreko arazo bat gara, Horregatik kanporatu nahi gaituzte». Nahiz eta oraindik ere apelazio helegitea aurkezteko aukera izan Adanerok aurreratu du ez duela egingo: «Nola egingo dugu hori, baldin eta kontseilu politikoaren %80k gu kanporatzeko eskatu zuenean, nahiz eta estatutuen arabera ezinezkoa izan hori egitea?». Gaineratu du alderdiak aldatu duela norabidea: «Guk lehengo tokian jarraitzen dugu».

Albistea jakin eta berehala, Sayasek deitoratu du berme batzordeak ez dituela aintzat hartu bere azalpenak. Bere ustez, euren aurkako barne prozedura hasi zen unetik erabakita zegoen eta de facto alderditik «kanporatu» nahi izan dituzte. Esparza egin du egoeraren arduradun: «Erabaki du UPN zatitzea, eta gauzak bere modura egiten jarraitzea, eztabaidarik eta kritikarik egin gabe, alegia». Bere hitzetan, UPNko estatutuen aurkako erabaki bat argudio teknikoekin «jantzi» nahi izan du berme batzordeak , «kontrapisu eta ahots alternatiborik gabeko lidergo baten mesedetan». Guzti horrekin Esparzak UPN ahuldu egiten duela uste duori lortzeko bidean da», iragarri du Sayasek.

Batzordearen argudioak

Berme eta Diziplina Batzordeak «frogatutzat» jo du UPNren zuzendaritza exekutiboak alderdiko goi karguen eskuetan utzi zuela lan erreformaren bozketari begirako negoziazioen ardura —zehazki, Jose Javier Esparza presidenteari, Yolanda Ibañez idazkari nagusiari eta Enrique Maia presidenteordeari— . Hori urtarrilaren 31ko bilera batean zehaztu zen, eta, batzordearen arabera, «ezein kide ez zen aurka azaldu». Bilera hartan izan ziren Adanero eta Sayas ere bai.

Berme Batzordeak ondorioztatu du botoa finkatzeko prozesu hori alderdiaren estatutuen araberakoa izan zela, haren exijentziak bete zituela. Negoziazio hartan Esparzak eta haren taldeak akordio bat erdietsi zuten Madrilgo gobernuarekin, bost puntukoa, eta, horren truke, lan erreformaren alde bozkatzeko agindu zien bi diputatuei, bozketaren bezperan, otsailaren 2ko arratsaldean.

Hala, Berme Batzordearen arabera, ondorengo 24 orduetan bi diputatuek ez zioten inoiz jakinarazi lan erreformaren aurka bozkatuko zutela eta jarrera hori zuzendaritzaren irizpideen aurkakoa zela. «Uste dugu bi diputatuek alde bozkatzeko aginduari men ez egiteko borondatea zutela, baina, hori bakarrik ez: erabaki zutela bezperako agindua ez betetzea eta erabaki horren berri ez ematea UPNko zuzendaritzari».

Arau hauste larria, ez arina

Arau haustearen kalifikazioa egiterakoan, batzordeak ulertu du «larria» izan dela, eta ez arina, «botoaren zentzua ezkutatu nahi izan ziotelako zuzendaritzari». Estatutuen 107.1 artikuluak aipatzen du zuzendaritzaren irizpideei men ez egitea arau hauste arina dela, baina, Berme Batzordearen arabera, hori ezkutatzeko borondateak larri bihurtu du, «alderdiaren irudiari kalte egin zaiolako». Batzordearen arabera, erabakiaren berri eman izan balute arau hauste arina izango litzateke.

Hasieran, aukera horri buruz hitz egin zen, baina bi diputatuak ez dituzte erabat kanporatu, horretarako arau hauste oso larria izan beharko lukeelako. Batzordeak ez du azaldu aukera horri buruz hitz egin duten. Proposatutako zigorra estatutuen 108.2 artikuluan datorrela esatera mugatu da.

Erabakiak bete-betean eragingo die bi diputatuei, ezingo baitira aurkeztu UPNren zerrendetara, ez foru hauteskundeetara, ez eta Espainiako Gorteetarako hauteskundeetara ere. Izan ere, bi deialdi horiek, ezusterik ezean, 2023an egitekoak dira; bata, udaberrian, eta bestea, berriz, udazkenean.


Summary: Arcelorrek ostegunean piztuko ditu Sestaoko labeak. Bi hilabeteko etenaren ondoren, eguneko hiru txandak jarriko ditu martxan altzairutegian. Hilabetean 45.000 tona altzairu ekoiztea da zuzendaritzaren asmoa.

Arcelor Mittalek Sestaon duen altzairutegia (Bizkaia) ostegunean hasiko da berriz ere lanean. Abenduaren 7az geroztik itzalita egon ondoren, berriz ere piztuko dituzte labeak, eta enpresaren asmoa da astean 45.000 tona altzairu ekoiztea. Sindikatuetako iturriek jakinarazi dutenez, enpresak gaur eman die asmoen berri, eta «ahalik eta bizkorren» urtzen hastea da helburua. Hiru txandatan hasiko dira lanean, 45.000 tona horiek egun izan dezaketen ekoizpen mailarik altuena baita. Erabaki horrekin, ACBren inguruan egon diren zalantzen zati bat uxatu du zuzendaritzak. Abenduan, mantenu lanetarako urteroko lanuztea egin zuen enpresak, eta, bide batez, bigarren lerroa pizteko berrikuntza lanei ekin zien. Etena, baina, espero baino hilabete luzeagoa izan da, energiaren kostuengatik itzulera data atzeratu baitu enpresak. Azken asteetan, sindikatuak eta enpresak aldi baterako lan erregulazio bat ezartzeko modua aztertzen aritu dira, baina akordiorik gabe. Iragan abenduan berrogei langileren kontratua eten nahi zuela jakinarazi zuen enpresak, gehienak 60 urtetik gorakoak. Negoziazio epea hasita dago. Egun, kontratu mugagabedun 268 langilek dihardute ACBn, eta lan askoko garaietan behin-behineko berrehun langile inguru kontratatu izan ditu.


Summary: Maite Zelaia: «Ez da bideragarria Ukraina Europako Batasunean sartzea». Zelenskik Ukraina Europako Batasunean sartzeko eskatu du, baina, Maite Zelaia Zuzenbideko doktorearen arabera, herrialdeak ez ditu EBko estatu kide bilakatzeko baldintzak betetzen.

Volodimir Zelenski Ukrainako presidenteak Ukraina EB Europako Batasunean sartzeko «berehalako» prozedura bat eskatu du: «Prozesu berezi bat behar dugu herrialdeak bat egiteko». Besteak beste, gai horri buruz aritu da gaur Maite Zelaia Euskal Herriko Unibertsitateko Konstituzio Zuzenbideko doktorea Euskadi Irratiko Faktoria saioan. Zelaiaren ustez, Ukrainak ez ditu EBko estatu kide bilakatzeko baldintzak betetzen: «Badirudi, ohiko prozedurari jarraituta, ez litzatekeela bideragarriegia izango momentu honetan, batez ere baldintzak betetzen ez dituen estatu baten aurrean egongo ginatekeelako».

Zelaiak azaldu duenez, Ukraina batasunean sartzea edo ez EBko kontseiluaren, batzordearen eta parlamentuaren arteko erabakia da, baita estatu kideena ere. Ohiko prozedurari dagokionez, sartzeko eskaria kontseiluari bidali behar zaio lehenengo, eta, doktorearen arabera, Ukrainaren kasuan, «badirudi eskaria bideratuta dagoela». Horren ondoren, kontseiluak eskaria bidali beharko lieke Europako eta estatu kideetako parlamentuei, eta hor «batzordea sartuko litzateke jokoan». Izan ere, batzordeak erabaki beharko luke Europako Batasunean sartzeko ezarritako baldintzak «betetzen diren edo ez». Gero, kontseiluak «aho batez» onartu beharko luke estatuaren barneratzea, eta estatu kide guztiek berretsi beharko lukete erabakia.

EBn sartzeko baldintzak 1993an ezarri zituzten, eta hiru esparrutan banatzen dira: arlo politikoan, merkatu ekonomian eta EBko arauekin lotutakoan. Arlo politikoari dagokionez, «demokrazia, zuzenbide estatua, giza eskubideak eta gutxiengoen eskubideak babestuko dituzten erakunde batzuk» existitu behar dute herrialdean. Horrez gain, «bermeekin» funtzionatu dezakeen merkatu ekonomia batek egon behar du, eta, azkenik, «EBk jada onartuta dituen politika eta arau guztiak estatuan ezartzeko gaitasuna» izan behar du.

Doktorearen arabera, ordea, Ukrainak zailtasunak izango lituzke hirugarren esparruan. Izan ere, arlo politikoan eta merkatu ekonomian «interpretazio tarte zabalagoa» egon daiteke, baina, arauei dagokienez, ez: «Hori da edo ez da». Horregatik, Zelaiak dio gaur egun «baldintzak betetzen ez dituztenen zerrendan» sartu beharko litzatekeela Ukraina. Ohiko prozedurari jarraituz, beraz, Ukraina EBn sartzea «konplexua» da; izan ere, doktoreak gaineratu duenez, «salbuespeneko egoerarik ez da aurreikusten», baina gaur egun «salbuespeneko egoerak ematen ari dira».


Summary: Jaurlaritzak 24 milioi jarriko ditu Aiaraldea ekonomikoki biziberritzeko. «Ekonomikoki kolpatutako» beste eskualde batzuetan ere antzeko planak gauzatuko dituzte: Bizkaiko Ezkerraldea-Meatzaldean eta Enkarterrin eta Gipuzkoako Oiartzualdean. Jaurlaritzak 180 milioiko funtsa sortu da horretarako.

Aiaraldea eskualdea ekonomikoki biziberritzeko plan bat onartu du astearte honetan Eusko Jaurlaritzako Gobernu Kontseiluak. Guztira 28,49 milioi euro jarriko dituzte erakunde publikoek; horietatik 24 milioi Eusko Jaurlaritzak jarriko ditu, eta 4,49, inplikatutako gainerako erakundeek. Plan horri esker, 33 jarduera abiaraziko dituzte, zortzi ardatzetan bilduta.

Bingen Zupiria Eusko Jaurlaritzako bozeramaileak prentsaurrekoan azaldu duenez, antzerako egitasmoak dituzte beste eskualde batzuetarako: Bizkaiko Ezkerraldea-Meatzaldearako eta Enkarterrirako eta Gipuzkoako Oiartzualderako. Guztira, 180 milioi euro aurreikusi ditu Eusko Jaurlaritzak, ezohiko funts batean.

Aiaraldeko egoera aztertzeko lantalde bat sortu zuten aurreko legealdian, EH Bilduren ekimenez. Eta talde horrek egindako txostena onartu zuen Eusko Legebiltzarrak azaroaren 25eko osoko bilkuran. Azterketa horren arabera, Aiaraldea eskualde «kolpatua» da ekonomikoki. Hortik abiatuta egin du plana Eusko Jaurlaritzak, Arabako eta Bizkaiko foru aldundiekin batera, eta eskualdeko udalen eta ekonomia, gizarte eta enpresa eragileen parte hartzearekin.

Egitasmoak zortzi ardatz hauen inguruan gauzatuko dira: industriaren modernizazioa eta industriarako lurzoruen eta eraikinen berreskurapena; nekazaritzako elikagaien sektorea; turismoaren eta merkataritzarena; kulturarena; enplegua eta lanbide heziketako proiektuak; etxebizitza sozialak; hirigintza; eta ingurumena eta mugikortasun iraunkorra.

Proiektuak koordinatzeaz arduratuko den eskualdeko talde eragile bat sortuko da. Ondoren, Jaurlaritzak eta Arabako eta Bizkaiko aldundiek behin betiko dokumentua aurkeztuko diete eskualdeko udalei. Proiektuak gauzatzeko epea hiru urtekoa izango da, 2022-2024 bitartean.


Summary: Aurrez aurreko kontsulta Internet bidez eskatu ahal izango da Osakidetzan. Beharren arabera, «profesional egokienengana» bideratzeko modua eskainiko du Osakidetzaren webguneak.

«Osakidetza bere egunerokoa berreskuratzen ari da, baita lehen arretan ere», adierazi du Eusko Jaurlaritzako Osasun sailburu Gotzone Sagarduik. Hala, erakundearen webgunetik eta aplikaziotik aurrez aurreko kontsultak eskatzeko aukera lehengoratu dute, herritarrak «profesional egokienengana» bideratuko dituen tresna berri batekin. «Pandemiaren bilakaera ona ikusita, urratsak egiten jarraitu nahi dugu, normaltasunera bueltatzeko eta herritarrek lehen mailako arretara errazago jotzeko», azaldu du.

Telefono bidezko eta aurrez aurreko arreta baldintzatuta egon diren garaietan, «oinarrizko» bihurtu da webgunearen eta aplikazioaren bidez ordua hartzeko aukera, Sagarduiren esanetan. Izan ere, haien bidez bideratu dira, besteak beste, COVID-19aren txertoa hartzeko txanden parte handi bat. Orain, aurrez aurreko kontsultak ere eskatu ahal izango dira bide horietatik, azken hilabeteetako murrizketen ostean; telefonoz eta osasun zentroetan soilik egin zitezkeen halako eskaerak. Hala, ordua eskatzeko modua «azkartuko» dute.

Osasun sailburuaren hitzetan, aplikazioak berritasun bat ere izango du. «Beharren arabera, profesional egokiengana orientatuko dira herritarrak», azaldu du. Kontsulta bat eskuratu nahi dutenek «kontsultaren arrazoiak mugatzeko» zenbait galderari erantzun beharko die, «haien beharrei ondoena erantzun diezaiekeen profesionalarekin» egon dadin. Esaterako, zehaztu beharko da ordua eskatzeko arrazoia administrazio tramite bat edo osasun arrazoi bat den —gaixotasuna, zauri bat osatzea, zalantzak argitzea...— , eta, horren arabera, administrazioko langileekin, familia medikuarekin edo bestelako profesional batekin —erizainak, pediatrak...— zehaztuko da kontsulta.

Tresna berria gaur jarriko da martxan, baina Araban soilik. Datorren astean jarriko dute erabilgarri Bizkaian, eta hilabete amaierarako, berriz, Gipuzkoan. Sagarduiren arabera, ez da hura erabiltzeko arazorik egongo, eginiko probetan parte hartu duten herritarren %89k erabiltzeko «erraza» dela adierazi baitute.

Pandemiaren jarraipenari dagokionez, Osasun sailburuak adierazi du «irudi kezkagarriak» ikusi dituela inauterietan: «Ez nago errieta egiteko, baina zuhurtziaz aritu behar dugu». Atzo, 5.143 COVID-19 proba egin zituen Osakidetzak Araban, Bizkaian eta Gipuzkoan, eta horietako 612k eman zuten positibo. Ospitaleetako egoerari dagokionez, berriz, egun 150 lagun daude ospitaleratuta, horietako 42 zainketa intentsiboetako unitateetan.

«Tranparik» ez

Osakidetzako langileek azken egunetan eginiko grebak kritikatu ditu Sagarduik, argudiatuta «jarduera berreskuratzeko» garaia dela. Haren arabera, otsailaren 25eko grebak %30eko erantzuna izan zuen, eta atzokoak, berriz, %9,14koa. Kopuru horiek urrun daude sindikatuek zabaldutako informazioetatik, baina, sailburuaren esanetan, ez dago «inolako tranparik» berak emaniko ehunekoetan.


Berrikuntza boterea da

Summary: Berrikuntza boterea da. Datuen bilketa eta analisiak aukera ematen du edozein fabrikaren efizientzia hobetzeko baliabideak handitu gabe, eta Zituk abantaila lehiakor hori eskaintzen die mekanizazio tailerrei, adimen artifizialaren eta dagoeneko Innobasqueren Kasu Praktikoen Bankuaren parte den software baten bidez.

Francis Baconek informazioa boterea zela esan zuenean, ez zen gai kalkulatzeko teknologia berriek zer tamaina eman ahal dioten baieztapen horri. Gaur egun, informazioari datu esaten diogu, eta ez dute soilik pertsonek ematen. Makinek ere ematen dute, eta, gainera, modu automatikoan, produkziobolumenaren erregistro «sinplearekin» edo sentsoreen neurketekin. Digitalizazioak zuzeneko informazio zehatza ematen du makina bakoitzaren jokabideari buruz, eta horrek aukera ematen du errendimendua monitorizatzeko eta produkzioa eten dezaketen arazoei aurrea hartzeko. Hau da, datuak modu egokian bildu eta kudeatzeak enpresa baliabideen kudeaketa hobetzea dakar... Eta hori ez bada boterea, etor dadila Bacon bera.

Zitu da jarduera ETE-ei digitalizazioa euren funtzionamenduan txertatzen laguntzean oinarritu den Euskadiko enpresetako bat. Zituk software berezi bat garatu du mekanizazio tailerrentzat, 4.0 industriaren abantaila guztiak izan ditzaten. ERIS mekanizazio sektoreko bezero baten beharretik sortu zen, makinak monitorizatu nahi baitzituen. Lortutako garapenak anbizio handiagoko proiektu bat ekarri zuen Eusko Jaurlaritzaren Hazitek programaren esparruan, eta emaitza Eris izan zen, makinak zuzenean monitorizatzen dituen software bat. Horrez gain, fabrikazio prozesuaren datuekin lotzen da, eta, horri esker, produkzio prozesu osoaren ikuspegi orokorra ematen du. Eris tresnaren garapenean zehar, Zitu Geminis Lathes enpresarekin aritu zen lankidetzan. Lankidetza horri esker, Erisen funtzionalitateak hobetu egin ziren, eta sektoreko behar eta arazoei modu egokiagoan erantzuten dien software bat eskaini zen. Makina-erremintaren fabrikatzailearekiko lankidetza estuaren ondorioz, Geminis enpresak Eris aurkeztu zuen 2018ko BIEMH bienalean.

Lehen ezarpenen emaitza onek merkatu nitxo berriak bilatzera eraman zuten 2019an Zitu. Hau da, enpresa handien antzera digitalizatzeko beharra duten ETE-ei lagundu nahi zien, baliabide mugatuen ondorioz huts egiteko aukerarik ez dutenei. Dagoeneko esperientzia duen norbaiten laguntzaz eman behar dute pausoa, eta, gainera, teknologia euren behar zehatzetara egokitu behar da.

Kasu honetan, laguntza jaso dezaketen enpresak mekanizazio tailerrak dira, non maiz makinek ez duten lortzen potentzial osoa garatzea. Batzuetan erraza da akatsa aurkitu eta zuzentzea, baina beste batzuetan arazoaren jatorria X espediente bat bihurtzen da. Bestalde, bigarren baldintza, teknologia beharretara egokitzea, bezero bakoitzaren baldintzen araberako online plataforma baten garapenean eta adimen artifizialean espezializatutako bi enpresarekiko lankidetzan (Skootik eta AlchemyML) oinarrituta dago, mugarik ez duela dirudien arlo batean funtzionalitate berriak garatzeko.

Beraz, Zituk lortu du tailerrek bitarteko gailuak edukitzea, makina guztiak (seinaleak, fabrikatzailea edo funtzioa gorabehera) lotuta baitaude kudeaketa tresna bakarrean, eta horrek lantokian gertatzen den guztiaren ikuspegi garbi eta orokorra ematen du edozein gailutatik. Gertatzen dena... eta gerta litekeena: izan ere, datuen analisiak aukera ematen du, adibidez, aurreikusteko noiz doitu beharko den makina bat, behar hori prezisio murrizketa edo kalitate txikiko pieza bihurtu aurretik. Azken finean, Erisek produkzioa hobetzen du, baliabideak areagotu gabe.

Merkatuaren emaitzak eta dagoeneko tresna hori duten enpresen iritziak produktua dibertsifikatzera animatu dute Zitu, eta beste sektore batzuetarako konponbideak ari da garatzen hainbat erreferenterekin: Batz plastikoaren injekzioaren sektorean, Plastigaur plastikoaren estrusioan, TTT Goiko tratamendu termikoen sektorean eta IMH fabrikazio gehigarrian.


Summary: Ukraina «bakarrik ez uzteko» eskatu dio Zelenskik EBri. Ukrainarren balioak Europako Batasunaren balioak direla gogorarazi du Volodimir Zelenski Ukrainako presidenteak, bideo dei bidez Europako Parlamentuan egindako agerraldian. Gogor mintzatu da Vladimir Putin Errusiako agintariaren aurka.

Ukrainako presidente Volodimir Zelenskik, bideo dei bidez, diskurtso laburra baina zehatza egin du Europako Batasuneko goi agintarien eta ordezkarien aurrean. «Gure bizitza ematen ari gara askatasuna defendatzeko. Gure balioak Europaren balioak dira. Zuek bezalakoak gara», esan du, eta Ukraina EBn «ahalik eta lasterren» sartzeko aldarria ere egin du: «Europako kide izateko ere ari gara borrokan». Bonben eta misilen azpian daudela gogorarazi du Zelenskik, eta Errusiak egindako erasoetan zibilak eta haurrak hil direla salatu.

Egoerak gainditu egin dituela aitortu du: «Gertatzen ari dena sarraski bat da gure herrialdearentzat. Milaka lagun hil dira duela bost egun inbasioa hasi zenetik. Ukrainak eta gure herritarrek, ordea, harro sentitu behar dute. Zuek duzuen askatasunagatik borrokatzen ari gara». Era berean, Vladimir Putin Errusiako presidentearen hitzak gaitzetsi ditu, eta gogor jo du haren aurka: «Atzo hamasei haur hil zituzten, eta Putinek esaten jarraituko du operazio militar bat dela».

Ikusi gehiago. Maite Zelaia: «Ez da bideragarria Ukraina Europako Batasunean sartzea»

Nolanahi ere, presidentea itxaropentsu azaldu da Ukrainaren etorkizunari begira, EBko herrialde guztiak «elkartuta» daudelako. «Europarako norabidea da gurea. Ukraina Europarako bidean da», nabarmendu du.

Ukrainako agintariak mezu honekin amaitu du agerraldia: «Europaren babesik gabe, jausi egingo gara. Ez gaitzazue bakarrik utzi. Bizitzak heriotza mendean har dezala». Txaloen artean agurtu du parlamentuak Zelenski, Ukrainako banderaren koloreak nonahi ageri zirela.

Zelenski mintzatu aurretik, Roberta Metsola ganberako presidenteak hitz egin du: «Ukrainakoa mehatxu bat da ezagutzen dugun Europarentzat. Ezin dugu halako mendekotasuna izan Errusiako gasarekiko; gure energia iturriak dibertsifikatzen hasi behar dugu». Honako hau ere gehitu du: «Europaren mezua argia da: ez dugu beste aldera begiratuko». «Kremlinen desinformazio kanpainen» aurka ere jo du, eta aurre egin behar zaiela nabarmendu.

EBk, berriz, hitzeman du 500 milioi euro bideratuko dituela Ukrainara laguntza humanitarioa bidaltzeko. Hala iragarri du Ursula von der Leyen Europako Batzordeko presidenteak: «Ukrainaren etorkizuna dago jokoan, baina gurea ere bai. Gure demokraziek duten indarra erakutsi behar dugu».


Summary: PPk apirilaren 1ean eta 2an egingo du ezohiko kongresua. Alberto Nuñez Feijoo Galiziako presidenteak bilera batera deitu du hango PP bihar, eta hautagaitza aurkezteko asmoa duela iragartzea espero da.

Espainiako PP alderdiko zuzendaritzak apirilaren 1erako deitu ezohiko kongresura. Pablo Casadoren aroaren osteko lehen batzarra izango da, eta, itxura guztien arabera, Alberto Nuñez Feijoo galiziarraren aroko lehena. Galiziako presidenteak ez du esan oraindik alderdiko presidente izateko aurkeztuko den, baina bihar Galiziako PPren zuzendaritza bilera batera deitu du, eta asmo hori iragartzea espero da.

Sevillan egingo du biltzarra PPk, eta 2018ko kongresuak izan zuen araudi berbera baliatuko dute, inork bere mesederako aldatu ez duela ziurtatzeko. 3.109 konpromisariok izango dute parte hartzeko aukera. Esteban Gonzalez Pons izango da kongresua antolatzeko batzordeko presidente; Juan Carlos Vera idazkariaz gain, autonomia elkarte bakoitzeko ordezkari batek osatuko du batzorde hori.

Hautagaitza aurkeztu nahi dutenek martxoaren 8aren eta 9aren artean eman beharko dute izena, eta, hautagai izendatu dezaten, gutxienez ehun afiliaturen babesa aurkeztu beharko dute. Martxoaren 11n hasiko dute kanpaina, eta hilaren 20an amaituko da. Kongresuan bere ondorengoa aukeratu bitartean, Casadok jarraituko du alderdiaren presidentetzan.

Bihar beteko dira bi aste PPk inoiz izan duen barne krisi handiena sortu zenetik. Pablo Casadok irregulartasunak leporatu zizkion Isabel Diaz Ayuso Madrilgo autonomia erkidegoko presidenteari, eta ordu batzuetan inoiz ez bezalako arrakala batek zatitu zuen alderdia.

Hasieran Casadoren eta Ayusoren arteko tirabira bat izan zitekeela zirudien arren, egunak pasatu ahala PPko hautetsi eta kargudunek ez bat eta ez bestea ez zuten balekotzat jo etorkizunari begira, eta alderdia zuzentzeko Nuñez Feijoo Galiziako presidentearen aldeko ahotsak ugarituz joan dira azken egunetan.


Summary: Klima aldaketaren aurkako borrokaren ardatza deskarbonizazioa dela uste du EH Bilduk. Klimaren aldeko Herri Ituna aurkeztu dute. Kontratu sozial bat eraiki nahi dute, datozen urteetako politika klimatikoak ezartzeko.

Klima aldaketaren aurkako borrokan itun sozial zabal bat adosteko urratsak egin nahi ditu EH Bilduk. Eragileekin landu ostean, proposamen zehatzak jasotzen dituen dokumentu bat aurkeztu dute Pello Otxandiano EH Bilduko Programa Zuzendariak, Mikel Otero EH Bilduko legebiltzarkideak eta Laura Aznal EH Bilduko Nafarroako Parlamentuko legebiltzarkideak, Gasteizeko Abastos Merkatuan. Oterok argi dauka klima aldaketaren aurkako borroka «deskarbonizazioan» oinarritu behar dela ezinbestean. Horregatik, deskarbonizazio prozesuan lagunduko duten proposamen zehatzak aurkeztu dituzte: proposatu dute anbizio klimatikoa Europarekin sinkronizatzea, eraikitzen ari diren azpiegituren ebaluazioa egitea eta gobernantza eredu berri bat ezartzea trantsizio energetikorako, baita trantsiziorako baliabide ekonomikoak ere.

Datuen arabera, azken 30 urteetan isurketen murrizketa %4,5ekoa izan da Hego Euskal Herrian. Europako Batasunak, berriz, denbora tarte berean, %24 murriztu ditu isurketak. Hori aldatze aldera, «bide orri komun bat zehazteko helburuarekin», Euskal Herriak «bat egin behar du» garai historikoak eskatzen duen ekintza klimatikoarekin, Otxandianok adierazi duenez.

Lidergo instituzionalarekin batera, gainera, gizarte mobilizazioak funtsezkoa izan behar duela uste du Otxandianok: «Euskal erakunde guztientzat eta klima aldaketaren aurkako borrokan interesa duten eragileentzat eraiki behar dugu ibilbide orria». Otxandianoren aburuz, bide orri horren oinarriak formulatzeko garaia da, «belaunaldien arteko itun zabal bat» sortzeko garaia. Horrez gain, Oterok gehitu du erronka klimatikoa begirada global batetik ikusi behar den arren «analisi esparru eta jardun lokala» dituen ekinbide bat izan behar duela.

Azkenik, Aznalek EH Bilduk Nafarroako Parlamentuan egindako lana azpimarratu nahi izan du. Izan ere, prozesu parte hartzaile bat sustatu ostean, 123 zuzenketa aurkeztu zituen EH Bildu Nafarroak. «Gobernuak aurkeztutako proposamenak ez zuen anbiziorik, ezta zehaztasunik ere», salatu du. Eta EH Bilduk neurri zehatzak aurkeztu zituela nabarmendu du: «Uste dugu lege hau funtsezkoa dela eta gure papera erabakigarria izan dela legearen eztabaidan».


Summary: Vulcanizados Zuloaga greba eskubidea urratzen ari dela salatu dute. Langileek 247 egun daramatzate greban, eta auzitara jo dute. Argudiatu dute enpresak beharginak ordezkatu dituela eta produkzioa atera duela.

Zaratamoko (Bizkaia) Vulcanizados Zuloaga ez da enpresa oso handia: 42 langile ditu, baina haietatik 32 daude greban iaztik. Gaur, 247. eguna egin dute, eta Bilboko Lan Arloko 2. Epaitegian izan dira. Zuzendaritza grebarako eskubidea urratzen ari dela iritzita, salaketa jarri dute han. Bi argudio erabili dituzte hori gertatzen ari dela azaltzeko. Batetik, ikusi dute zuzendaritza greban dauden langileak ordezkatzen ari dela, besteak beste, mobilizazioan parte hartzen ari ez diren beharginak greban daudenen lanpostuetan aritzera behartuz. Eta, bestetik, berretsi dute enpresak produkzioaren zati handi bat kanpora atera duela, beste lantegi batera, Andoaingo (Gipuzkoa) Cortusara. Greban dauden langileek azaldu dutenez, hango kudeatzailearekin bildu dira, eta hark aitortu die Vulcanizados Zualoagarentzat egiten zituzten lanak «hamar aldiz» handitu direla greba hasi zenetik.

Argudio horiekin jo dute auzitara. Ez zen haien asmoa, baina, azaldu dutenez, «beste erremediorik» ez dute izan. Lan Ikuskaritzan salaketa jar zezaketen, baina aukera hori baztertu dute Novaltiako langileen kasuan erakunde horrek zein jarrera agertu duen ikusi ondoren —954 egun daramatzate greban—.

Vulcanizados Zuloagakoek irregulartasunak ikusi dituzte lanuzteak hasi zituztenetik. Baina, haien ustez, larriena da denbora honetan guztian zuzendaritzak haiekin hitz egitera esertzeko asmorik erakutsi ez izana. Grebari ekin eta zazpi hilabetera bildu ziren aurrenekoz, otsailaren 4an, Eusko Jaurlaritzaren Preco lan gatazketan bitartekaritza lanak egiteko zerbitzuan. Zuzendaritzak beste proposamen bat eskatu zien beharginei, eta haiek «berehala» helarazi zioten. Erantzunik jaso gabe jarraitzen dutela salatu dute.

Testu horretan aldaketa batzuk jaso dituzte. Aurrenekoan, maila guztietako langileen soldatak igotzeko eskatu zuten; orain, azpiko hiru mailakoenak igotzeko eta gainerakoei KPIaren araberako eguneratzeko. Langile gehien biltzen dituen kategorian 1.000 euro ingurukoa da hileko soldata —17.159 euro gordin urtean—, eta badira hortik behera jasotzen dutenak ere. Hori gertatzen da Espainiako industria kimikoko hitzarmena aplikatzen dielako enpresak. Sektore horretan ez dago euskal itunik, eta greban dauden langileak enpresa hitzarmen propioa eskatzen ari dira.


Summary: Errefuxiatuak jasotzeko prest agertu dira Hegoaldeko gobernuak. Eusko Jaurlaritzak 150 plaza prestatu ditu Irunen, asilo eskatzaileak jasotzeko. Nafarroako Gobernuak jarraipena egiteko talde bat eratuko du.

Nafarroako Gobernua eta Eusko Jaurlaritza martxan jarri dira Ukrainatik iristen diren herritarrei harrera egiteko. Nafarroako presidente Maria Txibitek adierazi du «mahai gainean jarri ditzaketen baliabideak» antolatzen eta koordinatzen hasi direla. Jaurlaritzak, berriz, abiatu ditu asilo eskatzaileak jasotzeko prestaketa lanak, Bruselaren irizpideen esperoan.

Nafarroako Gobernuak biharko gobernu bileran tratatuko du Ukrainako afera, baina, Txibitek aurreratu duenez, jarraipena egiteko talde bat sortuko dute, besteak beste Etxebizitza, Hezkuntza, Osasun eta Gizarte Zerbitzuetako sailek osatua. Haren helburua izango da «harrera humanitarioa» bideratzeko prestaketa lanak egitea; hau da, eskura dituzten baliabideak zehaztea eta horiek erabiltzeko beharrezko protokoloak ezartzea.

«Hau amaitzea desio dut, baina prest egon behar dugu, Nafarroaren laguntza beharrezkoa balitz ere», azaldu du Txibitek, eta agertoki «okerrenerako» prestatu beharra nabarmendu du. Presidenteak gogorarazi du Nafarroak «elkartasunez» jokatu izan duela beti, eta orain ere hala izango dela. Horretarako, udal administrazioei ere dei egin die; besteak beste, harrera egiteko familiak beharko balira ere: «Baliteke familia osoak etortzea eta bizi baliabideen beharra izatea, edo baliteke haurrak etortzea eta familia baliabideak aktibatu behar izatea».

Eusko Jaurlaritzako Gobernu Kontseiluak, berriz, gaur izan du hizpide gerra, eta, Bingen Zupiria eledunaren esanetan, «ahalik eta erantzun solidarioena eta humanoena» emateko lanean hasi dira. Batetik, Ukrainan dauden euskal herritarren zein Araban, Bizkaian eta Gipuzkoan dauden ukrainarren jarraipena egiten ari da erakundea, Espainiako Atzerri Ministerioarekin harremanetan. Bestetik, Europako Batasunak ukrainarrei «behin-behineko babesa emateko» ezarri ditzakeen irizpideen zain dago gobernua, erantzun bat emateko.

Izan ere, errefuxiatuei harrera egitea jo du Jaurlaritzak «lehentasuntzat», eta horretarako lehen urratsak ere egin ditu. «Eusko Jaurlaritzak konpromisoa hartu du, berriro, eta bere laguntza eskaini du Ukrainako gerratik ihesean dabiltzan pertsonei harrera egiteko», azaldu du erakundeko Berdintasun, Justizia eta Gizarte Politiketako sailburu Beatriz Artolazabalek. Hala, Sailak jakinarazi duenez, Migrazio eta Asilo Zuzendaritzak 150 plaza prestatu ditu Irungo (Gipuzkoa) igaroan dauden migratzaileentzako zentroan. Hura irits daitezkeen ukrainarrentzako lehen instantzia izatea nahi dute. «Badakigu egonaldi oso laburrak egiteko pentsatutako baliabide bat dela», azaldu du Artolazabalek, baina uste du «berehalakoan» erantzuteko balioko duela, «baliabide egokiagoak» topatu bitartean. Horiek lirateke zuzendaritzak Berrizen (Bizkaia), Tolosan eta Oñatin (Gipuzkoa) dituen zentroak. Izan ere, haietara bideratu nahi dituzte asilo eskatzaileak. Horretarako, hiru zentroak «berrantolatzen» ari da saila, «epe ertainera eta luzera harrera plaza gehiago gaitzeko».

Elkarlana

Jaurlaritza ez da bakarrik ariko. Herritarren laguntza kudeatzeko helbide elektroniko bat —errefuxiatuak@euskadi.eus— ahalbidetu du, herritarrengandik jasotako «eskaintza solidarioak» kudeatzeko. Era berean, erakunde arteko elkarlanari ere heldu dio. Jaurlaritzako ordezkariak Araba, Bizkai eta Gipuzkoako aldundietako eta hiru hiriburuetako udaletako ordezkariekin bildu dira goizean, beste hainbat erakundetako kideekin batera; hala nola Eudel, Caritas, CEAR, Zehar Errefuxiatuekin eta Gurutze Gorria. Gipuzkoako Aldundiak jakinarazi du «beharrezko baliabide guztiak» bideratuko dituztela Ukrainatik ateratzen diren herritarrak «berme guztiekin» artatzeko, eta Bizkaikoa eta Arabakoa ahalik eta harrera onena emateko prest agertu dira.

Jaurlaritzako ordezkarien bilerak, baina, ez dira amaitu. Erkidegoko klusterrekin bilduko dira ostegunean, gerrak eragindako ondorio ekonomiko eta komertzialak aztertzeko. Eta Araban, Bizkaian eta Gipuzkoan bizi diren ukrainarren elkarteekin eta Txernobylgo (Ukraina) umeen harrera familien elkarteekin biltzeko asmoa ere adierazi du. Haietako batek, Chernobil elkarteak, diru bilketa bat hasi du Erradiazioa eta, orain, gerra lelopean. Azaldu dutenez, eremu hartako haurrentzat eta haien familientzat erabiliko dira funtsak.


Summary: Euskarazko 5,5 irakasle postu gehiago izanen dira Iparraldean. Heldu den ikasturterako eskola karta berria aurkeztu du Pirinio Atlantikoetako akademia ikuskariak.

Euskarazko irakaskuntzarako 5,5 irakasle postu gehiago izanen dira heldu den ikasturterako Ipar Euskal Herriko eskola publikoetan. Hala jakinarazi du François-Xavier Pestel Pirinio Atlantikoetako akademia ikuskariak. Eragile eta hautetsiekin izan du bilkura, atzo, azken detaileak fintzeko, eta heldu den ikasturterako eskola karta aurkeztu du. Otsaila hasieran finkatzekoa zuten, baina, «baliabide falta» salatuta, orduan egitekoa zuten bilkura boikotatu zuten hautetsiek eta eragileek.

Postuen gorabeherei dagokienez, hizkuntz orekatzeari dagozkio horietako batzuk. Hala, Baionako Malegarie eskolan frantseseko postu erdi bat itxi, eta euskarako erdi bat irekiko dute. Donibane Garaziko eta Urruñako Olheta auzoko eskoletan, berriz, frantseseko lanpostu bana kendu eta euskarako bana irekiko dute.

Gainerakoan, ikasle kopuruari eta ikasleen eskaerei lotuak dira aldaketak. Lapurdiko hamar eskola publikotan euskaraz postu erdia irekiko dute, eta beste lautan postu erdiak kenduko dituzte.

Euskarazko irakaskuntza Ipar Euskal Herrian izaten ari den bilakaeraren erakusgarri dira aldaketa horiek, urtez urte euskaraz ikasi nahi duten ikasleen kopurua emendatzen ari baita pixkanaka. Hala ere, gaur egun oraindik, Lapurdi, Nafarroa Beherea eta Zuberoako ikasleen hiru laurdenek ez dute harremanik euskararekin.


Summary: BERRIA, Ukraina eta Polonia arteko mugan. Amagoia Mujika Tolaretxipi BERRIAko zuzendariordea gerratik ihesi doazen errefuxiatuen igarobideetako batean da, haien berri handik bertatik emateko.

BERRIA Ukraina eta Polonia arteko mugan da gaurtik. Errusiaren erasoaldiak eragin duen errefuxiatu oldea ikusita, BERRIAk Amagoia Mujika Tolaretxipi zuzendariordea bidali du hara, eta Dorohuskeko mugan hasi da errefuxiatuen lehen irudi eta testigantzak jasotzen. Nazio Batuen Erakundearen arabera, 660.000 pertsonak egin dute ihes etxetik babes bila. Europako Batasunak Ukrainatik ihesi doazen iheslari guztiei emango die babesa.

Mugara iritsi berritan ikusi du Mujikak nola ari diren heltzen Poloniara errefuxiatuak. Mugan bertan, jatekoa eta premiazkoak banatzen dizkiete. Oinez, autoz eta autobusez ari dira heltzen errefuxiatuak. Mujika Tolaretxipiren artikuluak BERRIAren euskarri guztietan irakurri ahal izango dira, paperean eta sarean.

Irakurleen babes ekonomikoa ezinbestekoa du BERRIAk euskarazko kazetaritza independente eta kalitatezkoa egiten segitzeko. «Garai biziak dira gaur egungoak, bai munduan, bai Euskal Herrian. Berritasun giroa dabil, gainera, euskal munduan. BERRIA ere, nola ez, berriagoa da egunero. Munduan, garaian eta giroan bizi dugu kazetaritza. Eta eginkizun horretan jarraitzeko, BERRIAlagunak ezinbestekoak zarete, dio Martxelo Otamendi BERRIAko zuzendariak.

Kalitatezko kazetaritza sustatu nahi baduzu, egin BERRIAlagun.


Summary: Klima larrialdia eta giza eskubideak lotu dituzte jardunaldi batzuetan. Mugarik Gabe elkarteak antolatuta, Bizitza Jokoan nazioarteko bilkura egiten ari dira Bilbon

Gaur hasi dira Bizitza Jokoan izeneko jardunaldiak, Bilbon. Ostegunera arte, «bizitza, lurra eta eskubideak» izango dira Mugarik Gabe elkarteak antolatutako bilkuraren ardatza; zenbait kazetarik, ekintzailek, unibertsitate irakaslek eta bestelako adituk egoeraren azterketa egingo dute, eta horren aurreko proposamenak ere egingo dituzte. Politikariek ere esku hartuko dute jardunaldietan, zenbait alderdi politikotako ordezkariek egingo duten mahai inguruan.

Mugarik Gabe elkarteak nabarmendu duenez, begi-bistakoa da klima larrialdia bizitzaren kontrako mehatxu larria dela. Eta ez bakarrik etorkizunerako hipotesi gisa; gaur egun, klima larrialdiari buru egin nahi dioten ekintzaile ugarik bizitza arriskatzen dute: «Bizitza jokoan, bizitza defendatzeagatik», elkarteak esan duen bezala. 2016an Hondurasen hildako Berta Caceres ekintzailearen kasua jarri dute horren adibidetzat.

«Mundu osoan etengabeak dira eskubideak eta natura defendatu eta klima larrialdiari aurre egiten dioten pertsonen, bozeramaileen edo liderren aurkako mehatxuak, jazarpena eta indarkeria», azaldu dute Mugarik Gabekoek. «Horren atzean dauden eragileak ezagutzea eta zein interes eta botereri erantzuten dioten jakitea funtsezkoa da jardun ahal izateko».

Beatriz Artolazabal Eusko Jaurlaritzaren Berdintasun, Justizia eta Gizarte Politiketako sailburuak eta Teresa Laespada Bizkaiko Foru Aldundiko Enplegua, Gizarte Inklusioa eta Berdintasuna Sustatzeko Foru Diputatuak eman diete hasiera jardunaldiei. Bihar, mahai inguru eta hitzaldi ugari izango dira; besteak beste, EAJ, EH Bildu, PSE-EE, Elkarrekin Podemos eta PP alderdietako ordezkariak bilduko dituen mahai inguru bat, Euskadiko talde politikoak klima larrialdiaren eta eskubide urratzeen aurrean goiburupean. Hondurasen giza eskubideak defendatzeagatik indarkeria eta jazarpena pairatzen duten emakumeen auzia, Espainian parke eolikoek eta meatzaritzak ekarritako arazoak eta Kolonbiako Cerrejonen ikatz meategien inguruan dagoen gatazka ere hizpide izango dituzte zenbait hitzalditan.

Ostegunean, berriz, «krisien aurreko komunikazio kritikoa» landuko dute mahai inguru batean, zenbait hedabidetako ordezkariekin. Han izango dira Gara eta Naiz hedabideetako Iñaki Soto, Guatemalako Prensa Comunitaria-ko Quimy de León eta Espainiako LaMarea-ko Patricia Simon, besteak beste.

Jardunaldi hauen bidez, Mugarik Gabe elkarteak agerian utzi nahi du «klima larrialdiari aurre egiteko denbora agortzen» ari dela, eta «pertsonen bizitza, lurra eta eskubideak jokoan» daudela: «Inoiz baino beharrezkoagoa da bizitza defendatzen dutenak babestea».


Summary: Hilaren 5etik aurrera, kontaktu estuek ez dute berrogeialdirik egin beharko Hegoaldean. Orain arte, txertatu gabeek bete beharreko neurria zen; COVID positibo baten ondoan egon ondorengo egunetan, hala ere, adi ibiltzeko aholkatu die Osasun Ministerioak.

Hegoaldean, hilaren 5etik aurrera, ez da beharrezkoa izango COVID-19arekin kutsatutako pertsona baten kontaktu estua izan ostean berrogeialdia egitea. Txertatu gabe daudenek bete beharrekoa zuten orain neurri hori, baina Espainiako Osasun Publikoko Batzordeak erabaki du jada ez dela beharrezkoa. Erabaki horrek bereziki eskoletan eragingo duela uste da, eta izurriak ikastetxeetan eragindako arazoak nabarmen urrituko direla.

COVID-19a ez kutsatzeko hartutako ohiko neurria izan da, igaro hilabeteotan, kontaktu estuek berrogeialdia egin beharra. Izan ere, jakina da sintomak izan aurretik ere zabal dezaketela kutsatuek birusa.

Espainiako Osasun Ministerioko iturriek adierazi dute infektaturen baten ondoan egon eta ondorengo hamar egunetan adi ibiltzea komeni dela beti, berrogeialdiak egin beharra bertan behera geratzekoa bada ere; gizarte harremanak urritzea, maskara jantzita eramatea, eta ahal dela pertsonarik zaurgarrienen ondoan ez ibiltzea komeni dela adierazi dute. Ipar Euskal Herrian oraindik badira bete beharreko berrogeialdiak: txertatu gabeek nahitaez egin behar dute, zazpi egunez. Txertaketa pauta osoa dutenek, berriz, ez dute berrogeialdirik egin beharrik; hala ere, gomendatzen zaie proba bat egiteko.


Summary: Hiru lagun hil dira AP-68 autobidean izandako istripu batean, Ablitas parean. Ibilgailuan beste pertsona bat ere bazihoan, eta larri zaurituta dago

Nafarroako Gobernuak jakinarazi duenez, 17:10ean gertatu da ezbeharra, AP-68 autobidean, Ablitas parean; zehazki, 234 kilometroan. Zaragozaranzko noranzkoan zihoan Ibilgailu bat errepidetik atera da, eta hormigoizko egitura bat jo du. Talka bortitzaren ondorioz, autoan zihoazen lau lagunetatik hiru hil egin dira. Beste bat larri zaurituta dago.

Istripua gertatu den tokira Tuterako suhiltzaileak eta bi anbulantzia joan dira; horietako bat, medikalizatua. Halaber, helikopteroa ere joan da zauritua ospitalera eramateko. Gainerako pertsonen bizitza salbatzeko ezin izan dute ezer egin.

Istripuaren inguruan nahasmena egon da hasieran; bi hildako eta bi zauritu zeudela adierazi dute. Gerora baieztatu da hildako kopurua.

Autoak Andorrako matrikula zuen, eta, lehen zantzuen arabera, familia bereko kideak zihoazen bertan.


Summary: Asteburuko sexu erasoak salatu dituzte Tolosan eta Barakaldon. Igandean eta astelehen goizaldean izan ziren erasoak.

Asteburuan izandako sexu erasoak salatzeko mobilizazioak egin dituzte gaur arratsean Tolosan (Gipuzkoa) eta Barakaldon (Bizkaia), mugimendu feministak deituta. Babesa erakutsi diete biktimei, eta autodefentsa feministara deitu dute.

Dozenaka herritar elkartu dira Barakaldoko Bide Onera plazan Argitan talde feministaren deiari erantzunez. Ordezkari politiko batek baino gehiagok ere parte hartu du protestan, hala nola, Bizkaiko Foru Aldundiko foru diputatu Teresa Laespadak eta EH Bilduko legebiltzarkide Iker Casanovak.

Ertzaintzak eta Barakaldoko (Bizkaia) Udaltzaingoak 20 urteko gizon bat eta 23ko bat atxilotu zituen igande arratsaldean; goizaldean emakume bat taldean bortxatzea egozten diete, eta indarkeria erabiliz lapurreta egitea. Astelehenean epailearen aurretik igarota, espetxera bidali zituzten. Ikerketa zabalik dago oraindik, eta Ertzaintzak jakinarazi zuen beste bi lagun ere ikertzen ari dela.

«Autodefentsa feminista», «Emakumeen kontrako erasorik ez» eta antzeko oihuak egin dituzte gaur arratseko protestan taldekako bortxaketa salatzeko. Argitan talde feministaren izenean agiria ere irakurri dute: «Nazkatuta gaude. Eraso matxista oso larrien izurritea pairatzen ari gara». Dei egin diete Barakaldoko herritarrei eraso guztiak sala ditzaten.

Tolosan, ikerketa zabalik

Tolosako Asanblada Feministak eta Euskal Herriko Emakumeen Mundu Martxak deituta jende asko bildu da Tolosan ere, Indarkeria sexistarik gabeko herri baten alde lelopean. Udaleko eta Gipuzkoako Foru Aldundiko ordezkari politikoek ere parte hartu dute.

Astelehen goizaldean izan zen erasoa, «bide publikoan», Eusko Jaurlaritzako Segurtasun Sailak jakinarazi duenez. Gertatutako ikertzen ari direla erran dute; oraingoz, ez dago atxiloturik.

Tolosako Asanblada Feministak erasoa salatu du. «Festaren erdian jakin dugu eraso matxista bat gertatu dela eta emakume bati bortizki eraso egin diotela eraso. Gure babes osoa duzu, eta aurrean izango gaituzue», zabaldu du.


Summary: NBEren Batzar Nagusiak Ukrainaren inbasioa gaitzetsi du. Errusiako Defentsa Ministerioak onartu du 498 militar hil direla Ukrainaren inbasioan, eta beste 1.597 zauritu Erasoek aurrera jarraitzen dute hainbat hiritan.

* Negoziazioei berrekingo diete gaur Errusiak eta Ukrainak.

* Kharkiven sartu dira Errusiako tropak, eta gutxienez 21 hildako eragin dituzte bonbardaketek, tokiko erakundeen arabera.

* NBEren arabera, 874.000 dira jada gerrak eragindako iheslariak.

* Joe Bidenek esan du Putinek ordaindu egingo duela «egiten ari dena», baina beste behin adierazi du ez duela troparik bidaliko Ukrainara.

* Pablo Gonzalez kazetari euskal herritarra atxilotuta dago oraindik, eta haren abokatuak salatu du CNIk parte hartu zuela haren atxiloketan.


Otsailean, 747 langabe gehiago

Summary: Otsailean, 747 langabe gehiago. Gizarte Segurantzak, ordea, 3.785 kotizatzaile irabazi ditu. Kontratu berrien %15 izan dira mugagabeak.

Otsaila ez da hilabete ona izan Hego Euskal Herriko lan merkatuarentzat. SEPE Espainiako enplegu zerbitzuaren arabera, 149.508 lagun daude langabe gisa erregistratuta enplegu bulegoetan, urtarrilaren amaieran baino 747 gehiago.

Egia da, ordea, lurralde batetik bestera alde handia dagoela. Nafarroan gora egin du nabarmen langabeen kopuruak (+876), eta Araban ere langabe gehiago batu dira zerrendetara (+193). Emaitzak hobeak izan dira Gipuzkoan (-259) eta Bizkaian (-63). baina ez dira nahikoa izan goranzko joera orokorra geratzeko.

Azken urtean, nabarmen behera egin du langabezian daudenen kopuruak: 2021eko otsailean baino 22.506 langabe gutxiago daude.

Gora egin du, berriz, Gizarte Segurantzaren kotizatzaileen kopuruak: duela urtebete baino 33.686 afiliatu gehiago daude, eta horietatik 3.785 aurreko hilean hasi dira lanean.

Espainiako Gizarte Segurantzako Ministerioaren arabera, otsailaren amaieran 5.802 langile zeuden aldi baterako erregulazioan, eta 3.393 autonomo ari ziren COVID-19aren ondorioz sortutako langabezia sari berezia jasotzen.

Kontratu mugagabe gehiago

Kontratazioari dagokionez, asko handitu da kontratu mugagabeen kopurua, aurreko urteetakoekin alderatuz gero. Orotara, 90.000 kontratu izenpetu ziren otsailean Hego Euskal Herrian, eta horietatik 13.684 izan dira mugagabeak, hau da, %15,2. Urtarrilean ere %10etik gora izan ziren, eta lan erreformaren ondorio izan zela nabarmendu zuen Espainiako Lan Ministerioak, legedi berriak oztopo gehiago jartzen dituelako aldi baterako kontratuak egiteko.


Summary: Maccabik gerraren aurka egindako keinuak haserrea eragin du. Baskoniak Tel Aviven jokatu zuen atzo, eta neurketaren aurretik «Gelditu gerra» zioten txartelak erakutsi zituzten bi taldeetako jokalariek. Sare sozialetako erabiltzaileek «hipokrisia» egotzi diote Israelgo taldeari.

«Gelditu gerra» (Stop the war, ingelesez): hori zioten bart Maccabi Tel Aviveko eta Baskoniako jokalariek Israelen jokatu zuten neurketaren aurretik erakutsi zituzten txartelek. «Zer gerra, ordea? Palestinakoa?», galdetu zuen batek baino gehiagok sare sozialetan. Izan ere, ez dute uste Tel Avivekoa aldarri hori egiteko talderik egokiena denik. Baina ez, noski: Ukrainakoari buruz ari ziren saskibaloi jokalariak.

Askok ironikoki babestu dute Maccabiren aldarria. Mitxel Elortza erabiltzaileak, adibidez, «Stop the war!»idatzi du txioa aipatuta, baina atzetik #FreePalestine traola gehitu dio. Ildo beretik jo du Urtzi Odriozola informatikariak: «Hau hipokrisia da #StopWarAgainstPalestina», idatzi du.

Keinua egiteko Maccabik aukeratu duen unea ere, ziurrenik, ez da egokiena izan. Israelen okupazioa ez da kontu berria Palestinan, baina azken egunetan ere izan da mugimendua: Israelgo armadak gutxienez hiru palestinar hil zituen herenegun, eta 32 zauritu. Zeresana eman zuten, bereziki, Jerusalemen izan ziren istiluek, Damaskoko atean. Zabaldu ziren irudietan, Israelgo soldaduek eraso egindako haurrak ikusten dira. Yeningo errefuxiatuen kanpamentuan, berriz, zenbait lagun hil zituzten, Zisjordanian.

Gertakari horiek izan ditu hizpide Igor Goikolea erabiltzaileak, Maccabiren txioa aipatuta: «Tel Aviven, Israelek hiru gazte palestinar hil zituen lekutik 87 kilometrora. Horrela, azken egunetako guztiaren laburpen modura», idatzi du.

Kirol emaitzari dagokionez, etxeko taldeak 94-93 irabazi zion Baskoniari Euroligako 19. jardunaldian.


Ukrainarrak, poloniarren babesean

Summary: Ukrainarrak, poloniarren babesean. Mugimendu handia dago egunotan Dorohusken, Ukraina eta Polonia arteko mugan: gerratik ihesi datoz batzuk; haiek laguntzera beste batzuk. BERRIA gerratik ihesi doazen errefuxiatuen igarobide horretan dago, haien berri handik bertatik emateko.

Metalezko hesi batzuek bereizten dituzte bi mundu. Honantz jendetza dago, kamioiak eta autoak ere bai, geldirik bazterretan, baina harantz ezin ikusi zer dagoen. Polizia garai batek alto eman, eta atzera egiteko dio polonieraz, handik ezin dela pasatu. Hitzak ulertu gabe ere, keinuak unibertsalak dira. Polizia asko dago inguruan, militarrak ere bai, eta iheslariak, eta borrokara itzuli nahi dutenak, eta boluntarioak, Dorohusk haien denen pasabide bilakatu baita egunotan: Poloniak Ukrainarekin partekatzen dituen guneetako bat da, errepide nagusietako bat iristen den lekua.

Aspaldian itxirik dagoela dirudien taberna, denetarik daukan denda, eta dirua aldatzeko etxola bat ziren orain arte, itxuraz, mugalarien eta 500 biztanle inguruko herritarren bilguneak, baina orain kafea eramateko eskaintzen duten denda-kamioi pare bat eta beste horrenbeste supermerkatu inprobisatu dituzte. Komun batzuk ere bai. Dena da doan, denak dira inguruko herritarrek ekartzen dituzten produktuak, baina, inprobisazioaren barruan, antolaketa zorrotza da.

Autobus bat geratu da, eta jendea jaitsi gabe igo dira bi boluntario kaxa handi bana bete kafe eskuan. Autoz datozenei ere eskaintzen diete edatekoa eta jatekoa dozenaka boluntariok. Bi emakume gazte ari dira kamioi txikian termoak irekitzen eta irakindako ura kafe disolbatuarekin nahasten kartoizko edalontzietan, kolpean iritsi diren bidaiariei bero pixka bat emateko prest. «Tori zuretzat ere», dio gazteenak, hitz egitera geratu gabe. «Denentzako daukagu hemen». Boluntarioak kaxa hustuekin jaitsi dira. Badoa autobusa, bidaiariek agur egin bitartean.

Irakurri gehiago: NBEk uste du lau milioi ukrainarrek utz dezaketela herrialdea

Beste autobus bat iritsi da Ukrainatik, eta oraingoan bidaiariak jaitsi egin dira. Pargma Bunkok salto egin du, ahizpak ere bai, atzetik, arin. Amari gehiago kosta zaio. Rivnetik datoz. «Autobuseko denok gara Rivnekoak». Ama isildu gabe ari da, baina Bunkok nahiago du ez itzuli zer esaten ari den. Isiltzeko keinua egin dio. «Haserre dago. Bidaia guztia egin du madarikazioka». Bunko ez dago haserre, «triste» baizik. Duela astebete, «giroan tentsioa» nabari zuen, baina ez zuten espero «inondik inora ere» gertatzen ari dena. «Gure hiria kaltetuta dago; hildakoak daude, errusiar soldatuak leku guztietan, eta Poloniara etorri gara herritar asko, hainbat lekutara. Gutako askok senideak ditugu Polonian». Varsoviara doa autobusa. «Nire aitaren lehengusu batzuk bizi dira han, eta haien etxera joango gara». Aita Ukrainan utzi dute, «borrokan».

Ez daki zer egingo duen bihartik aurrera. Dantzalekuetan sartzeko adina bete berri du, baina ez dago festetarako. «Unibertsitatea ere utzi behar izan dut, eta orain, auskalo. Lehenbailehen itzuli nahiko nuke. Hau berehala igarotzea espero dut». Aitak kezkatzen du batez ere. «Gu salbu gaude, baina gure aita, anaia eta semeak ez». Ia denek dute senideren bat borroka frontean, nahiz eta, bere aitak bezala, askok ez duten armarik sekula hartu. «Borrokatzera deitu dituzte, eta gehienak bi aldiz pentsatu gabe joan dira», dio, harro. Ahizpak, baietz, burua gora eta behera mugituz. Amak ez dio alabari kasu egin, eta marmarrean jarraitzen du.

Denetarik eskaintzen duten postura gerturatu dira ama-alabak. Emakume batek erakusmahaiaren bestaldeko kaxak erakutsi ditu: ogitartekoak, esnea, konpresak, xaboia, gosaritarako zerealak, goxokiak... Zakur eta katu jana ere eskaini die. Gauza asko hartu dituzte, baina ez dute animaliarik. Inguruan era guztietako zakurrak daude. Badira makina bat katu ere, jabeen etxe eramangarrietan, goxo. Zerbait jan, hankak askatu, motxilak bete, eta sartu dira berriz ere autobusera.

Poloniako boluntarioak

Autobusez ez ezik, autoz eta oinez ere badator jende asko Ukrainatik, baina kontrako bidetik ere badatoz, Poloniako hainbat herri eta hiritatik. Anna Lagowska-Lewinska alabarekin etorri da Varsoviatik. Hirugarren bidaia du mugara, Errusia Ukraina bonbardatzen hasi zenez geroztik, duela astebete. Bi auto dituzte, hainbat gauzaz karga-karga eginda. Bi ume eta lau emakume jasoko dituzte oraingoan, eta Chelmera eraman, Dorohusketik 26 kilometrora ireki duten aterpetxe batera.

Igandera arte joan-etorrian ibiliko dira, jendeak eramateko eskatzen dien lekura, eta buelta. «Hona etorri gara hainbat pertsona jasotzera. Ukrainako gizon batzuk ekarri ditugu lehenik, borrokaa itzuli nahi izan baitute. Varsoviako autobus geltokian hartu ditugu, eta, orain, hemen jendea hartu, eta itzuli egingo gara. Lo egiteko lekua, jatekoa eta babesa eskaintzen dizkiegu, beharrezkoa dutenean laguntzeko. Jende asko etortzen ari gara gure kabuz, eta ahal dugun guztia laguntzen saiatzen gara».

Autoan eramango dituenetako bat da Sryna Matveichueck. Kiev hiriburutik Rivnera joan zen lehenik, autoz, lehengusu batekin, eta autobusez heldu da mugara. Haurdun dago, «sei hilabeteko». Sabela borobilean laztanduz, hizketan hasi da. Ez du kamera aurrean atera nahi, hitz egin ere ez hasieran, baina pixkanaka lasaitu da, eta senarraz egin ditu lehen hitzak. «Borrokan geratu da, baina nik atera egin behar nuen. Bistan da horrela ezin naizela han geratu». Senarra ondoan nahi luke, baina «herrialdea defendatzeko» geratu da: «Seme-alabek etorkizun bat izateko. Gure herria handia da, eta defendatu egin behar dugu».

Ez zuen «inolaz ere» Ukrainatik joan nahi. «Duela egun batzuk zoriontsu nintzen, eta bat-batean hau dena gertatu da. Oraindik ez dut sinesten». Jertsearekin lehortu ditu masailetik behera erori zaizkion bi malko, baina arnasa hartu eta irribarre egin du. «Orain garrantzitsuena hau da», sabela ukituz. «Une honetan, Kiev ez da segurua; Kievetik kanpo ere ez zaude seguru, ospitaleetan ere ez, eta nik oraintxe bertan horixe behar dut, nire alaba jaiotzeko leku seguru bat». Lagowska-Lewinskak sorbalda igurtzi dio, eta besotik hartu du. Autoan sartu dira.

Laguntzaile ukrainarra

Denborak aurrera egin ahala, mugimenduak errepikatzen diren neurrian, mugaren haranzko hertsitasuna hasieran uste baino malguagoa bilakatzen da. Gizon talde bat dago poliziekin hizketan. Denbora egin dute zain, auto batean sartu eta Ukrainarantz muga igaro bitartean. Errepidea zeharkatu du Anton Hnybidak, haiekin hizketan jardun eta gero. Kazetariak gerturatu zaizkio bat-batean.

Ez doa Ukrainara: «Nik ez dut esperientzia militarrik». Mugan geratzera etorri da bera. Ukrainarra da, baina Iraketik iritsi da hona, laguntzeko asmoz. Muga zeharkatu nahi dutenekin hitz egiten du, «bestaldera» doazenekin. «Boluntario asko daude Ukraina askatzeko prest: esperientzia militarra dutenak, medikuak...». Uste zuen baino prestasun handiagoa dago gerrako ukrainarren aldean. «Ukrainako armada oso prest dago gerrari aurre egiteko. Ni hemen lagungarriago izan naiteke han baino».

Zalaparta gutxiago ateratzen dute Liang Justinek eta Chen Zoeyk. Izkina batean daude, Lublin jartzen duen pankarta bat eskuan dutela. Dorohusketik ehun bat kilometrora dago Lublin, Polonian, eta ordubete pasatxo dago autoz Dorohusketik. Haiek dagoeneko lau ordu daramatzate zain, inork hirira joan nahiko balu ere. «Ukrainarrak hartzera etorri gara, haiei laguntza eta babesa ematera», erantzun du Chenek. Lublingo Eliza katoliko bateko kide dira, eta bizilagun dituztenekin sare bat osatu dute ukrainarrak etxean hartzeko. «Atzo ere hemen izan ginen. Ikasleak gara, eta denbora dugu laguntzeko».

Liang eta Zoey bezala, luze daramate edadetutako bi gizonek eta emakume batek errepide bazterrean, mugitu ere egin gabe, zirilikoz idatzitako kartelak eskuan. Mugatik auto bat sartzen den bakoitzean, adi begiratzen dute, baina oraingoz ez zaie inor gelditu. Gerratik ihesi datozenak hartzeko zain geratuko dira, joan-etorriaren erdi-erdian, behar den arte.


Summary: Steilasek hezkuntza itunean publifikazio progresiborako markoa zehazteko eskatu du. Euskal Eskola Publikoaz Harro plataformak salatu du haien eskaerak ez dituztela aintzat hartu, eta ez dute asmorik Eusko Legebiltzarreko zirriborroari zuzenketarik aurkezteko. Steilasen irudiko, dokumentua ezin da hartu «abiapuntutzat», eta, eskola publikoa defendatze aldera, zabalik utzi du protestara jotzeko aukera.

«Zehaztasun falta handia duena» eta «abiapuntutzat hartu ezin dena». Horrelakoa da, Steilasen irudiko, Eusko Legebiltzarrean hezkuntza itunerako aurkeztu zuten lehen zirriborroa. Eragileek eta alderdi politikoek bihar arte dute aukera hezkuntza dokumentuari zuzenketak aurkezteko, eta ekarpen horien nondik norakoen berri emateko prentsaurrekoa egin du Steilasek gaur, Bilbon. Batez ere, publikotasunarekin, segregazioarekin, itunpeko sarea eta sare publikoa mantentzearen ondorioekin eta euskararen presentziarekin zerikusia duten zuzenketak egin ditu sindikatuak. Baita proposamen zehatzak ere; esaterako, itunpeko ikastetxeak publiko bihurtzearekin lotutakoak: «Itundutako ikastetxe pribatuak Eusko Jaurlaritzako titulartasunpean integratzeko aukera emango dien marko legala ezarri behar da, langile eta ikasleen babesa bermatuko lukeen eta bokazio publikoa duten eskola pribatuei benetan publiko egitea ahalbideratuko dien publifikazio prozesua». Gainera, halaxe ohartarazi du sindikatuak: mobilizazioetarako bidea aztertzen ari dira, betiere, eskola publikoak defendatzea helburu gisa ipinita.

Hain zuzen ere, sare publikoa «erdigunean» jarri eta «egituraz segregatzen duen sistema dualarekin amaitzekotan», beharrezko ikusten dute itunpeko eskolak publiko bihurtzea: «Egituraz segregatzen duen sistema dual hau amaitu nahi badugu, ikastetxeen titulartasun juridikoa moldatu behar da». Titulartasun hori «modu progresiboan» aldatu nahi dute, eta, lehen pauso gisa, 0-3 urteko etapa doakoa eta publikoa izatea proposatu dute.

Baina, salatu dutenez, testuan ez dute egungo segregazioari buelta emateko neurri zehatzik ikusten: «Dokumentuan bazterkeria edo segregazioa amaitzeko neurriak jarriko direla aipatzen da, baina ez du hori saihesteko neurri zehatzik jasotzen».

Publifikazioa erdietsi bitartean, itunpeko eskoletarako proposamen batzuk ere egin dituzte. Hala nola langileen kontrataziorako sarbidea «gardena, objektiboa eta bakarra izatea, kontrolik gabeko kontratazio askatasuna eteteko»; eskola horiei auditoria publikoak egitea; kuotarik ez dutela kobratzen ziurtatzeko kontrol neurriak eta zigorrak jartzea; eta «konpromiso sozialik agertzen ez duten« ikastetxeen itunenak etetea. gainontzean ere itunak «salbuespenezkoak izatea proposatu dute, baita horiei bete beharreko baldintzak jartzea ere, tartean laikoa izatea, benetako doakotasuna bermatzea eta euskalduntzea.

Ekarpenak egin dizkioten beste arlo nagusietako bat euskalduntzea izan da. Testuari «ausardia falta» egotzi diote, iritza «hankamotz» geratzen dela euskarazko murgiltze ereduaren alde egiterakoan. «Euskara modu eraginkorrean orokortu ez eta marko hirueledunean sakontzen jarraitzen du». Bestelakoa da sindikatuaren nahia: «Hizkuntza ereduetatik harago, euskararen murgiltze ereduan sakonduz joan behar da, euskarazko eredu orokortu inklusibora jauzia egiteko».

Euskal Eskola Publikoaz Harro, ildo beretik

Hezkuntza publikoa «ardatzean» ez jartzea, bi sareak mantentzea, titulartasun desberdina duten ikastetxeak «parekatzea», euskararen arloan aurrerapausorik ez egitea... Asko eta asko dira Euskal Eskola Publikoaz Harro topaguneak Eusko Legebiltzarra ontzen ari den hezkuntza akordiorako lehen testuari egindako kritikak, gehienak Steilasek egindakoen tankerakoak. Honela laburbildu dute beren iritzia: «Ez gaude ados txostenaren oinarriarekin, norabidearekin eta planteamenduarekin». Salatu dutenez, ez dituzte haien ekarpenak jaso, eta galdegin dute dokumentua atzera botatzea eta hezkuntza publikoaren alde egitea. Gainera, jakinarazi dutenez, ez dute zuzenketarik aurkezteko asmorik: «Behin zirriborroa jasota, ez zaigu iruditzen ekarpenik edo zuzenketarik egin behar diogunik».

Topaguneak, gehien bat, hiru gaitan egin dizkio ekarpen: testuan jasotakoak segregazioari bide ematen diola iruditzen zaie, «sistema duala» mantentzen duela, eta euskalduntzea bultzatzeko ez duela ekarpenik egiten. Haien irudiko, ezin da balekotzat jo ikasleen ISEK Indize Sozioekonomiko eta Kulturalaren arabera ikastetxe batzuetara edo besteetara joatera bideratzen duen sistema: «ISEK eta askotariko ezaugarriko ikasleek osatutako ikastetxeak nahi ditugu, eta hori lortzeko bidean hainbat oztopo gainditu behar direlakoan gaude». Bi sareak mantentzeak segregazioan eragina duela nabarmendu dute: «Ukaezina da sare pribatuak ISEK eskaseko ikasleak uxatzen dituela eta sare publikora bideratzen dituela». Gainera, ez dute begi onez ikusten itunpeko ikastetxeek %100eko finantzaketa edukitzea proposatu izana: «Ez dugu uste horiei diru gehiago emanez konponduko direnik gure hezkuntza sistemak dituen arazoak».

Horiek horrela, galdegin dute ez parekatzea ikastetxe publikoak eta itunpekoak: «Sare publikoa eta itunpeko sare pribatua ezin dira parekatu tratamendu politikoan, ezta administrazioak eman behar dion babesean ere. Publikoa denona da; pribatua, ez». Eta bestelako bide bat proposatu dute: besteak beste, eskatu du eskaintza publiko «integrala» bermatzea herri eta auzo guztietan; eskaintza publiko nahikoa badago, itunik ez egitea; eskola publikoak baliabidez hornitzea; aurrematrikula araudia aldatzea, «ikasleak modu orekatuan matrikulatzeko»; tokian tokiko matrikulazio bulego bakarrak sortzea; derrigorrezkoak ez diren etapak ez ituntzea; eta araudi adostua sortzea, zerbitzu publikoko bokazioa benetan bere gain hartu nahi duten ikastetxeak publiko egiteko aukera izan dezaten».

Euskararen arloan ere zer hobetua ikusten dute. Zirriborroaren aipamenak «orokorrak» direla irizten diote, eta ez dutela «inolako aurrerapausorik» proposatzen. Euskal Hezkuntza Publikoaz Harroren nahia, aldiz, argia da: euskarazko murgiltze eredua orokortzea.

Gai nagusiez duten iritzia ematearekin batera, beste arlo batzuetan ere hobetzeko puntuak badaudela esan dute. Adibidez, erlijioaz aritu dira: «Erlijioaren eskaintzak hautazkoa izan behar du ikastetxe guztietan».


Summary: Caballeroren anaiaren bulegoa nahieran kontratatu izana leporatu dio EH Bilduk Iruñeko Udalari. Asironen esanetan, udalak kontratazioa justifikatu gabe eta eskaintza gehiago eskatu gabe itxi zituen akordioak abokatu bulego horrekin. Udalak mahai gainean jarri EH Bildu salatzeko aukera, baina onartu egin du Caballeroren anaiaren bazkide bat kontratatu zuela.

EH Bilduk salatu du Iruñeko Udalak hiru aldiz kontratatu duela Maria Caballero bigarren alkateordearen anaiaren abokatu bulegoa, enkargua kanpora ateratzea justifikatu gabe eta eskaintza gehiago ba ote zen argitu gabe. Guztira 11.000 eurotik gorako gastua dela salatu dute, «juridikoki udal aholkularitzaren bitartez» tratatu zitezkeen gaietarako. Erabaki horiekin Navarra Sumaren interesak defendatu izana leporatu diote udal gobernuari.

Joseba Asiron eledunaren esanetan, udalak bulegoaren «espezializazioa» argudiatu duen arren, hiru kasuek ez dute elkarren artean zerikusirik: «Komunean duten gauza bakarra da Navarra Sumaren erabaki politikoak babesteko izan direla». Hiru enkarguak 2020ko otsailetik 2021eko urrira bitarte egin zituzten, eta, EH Bilduren ustez, «karga politiko handiko gaietan» Navarra Sumaren erabakiak defendatzeko erabili ziren.

Lehen kontratazioa Comiruñako dieten diru sarrerak defendatzeko asmoz sinatu zuten, 2020ko otsailean. EH Bilduren esanetan, Navarra Suma taldeko zinegotziek dietak ez itzultzeko helburuz kontratatu zuten abokatu bulegoa. Horretarako, 3.675 euroko ordaindu zizkioten, Asironen arabera, aurrez lanen inguruko aurrekonturik eskatu gabe.

Urte bereko urrian, udal idazkari berriak kontratatzeko deialdia eteteko erabili zituen Iruñeko Udalak bulegoaren zerbitzuak. «2.450 euro ordaindu ziren, eta ez zen beste aurrekonturik eskatu», salatu du Asironek. Urtebete geroago, berriz, Gazteria eta Berdintasun teknikariak aukeratzeko prozesuan eragin zuen bulegoak. Orduan, 4.900 euro ordaindu zizkion udalak, EH Bilduren arabera.

Kontratuen legezkotasuna alde batera utzita, Asironek salatu du funts publikoen erabilera kudeatzeko garaian beharrezkoa dela «modu eredugarri eta arduratsuan» jokatzea, «klientelismoa baztertzeko eta fabore tratuaren susmoak saihesteko». Izan ere, EH Bilduren arabera, ohiko jokabide bilakatu da legealdian: «Argi eta garbi erakusten dute legegintzaldi honen erretratua, zeina ez baita historiara igaroko bertute etiko eta politikoen adibide gisa».

«Espezializazioak»

Akusazioen aurrean, Iruñeko Udalak mahai gainean jarri du auzitegietara jotzeko aukera, ustezko irainen delitu bategatik. Udalaren arabera, aipatutako hiru kasuak «zinegotziekin inolako harreman familiarrik ez duen abokatu baten» esku utzi zituen. Hala, argudiatu du ohikoa dela zerbitzu juridikoek zerbitzuak azpikontratatzea, eta gehitu kontratu horiek «espezializazioen» arabera ematen direla. Udalak jakinarazi duenez, baina, Alberto Anderez da hiru prozesu horietarako kontratatutako abokatua, Alcan abokatu bulegoko bazkidea. Harekin batera, bulegoko bazkide da Javier Caballero ere, Nafarroako presidenteorde ohi eta Navarra Sumako zinegotzi Maria Caballeroren anaia.

Erakundeak azaldu duenez, EH Bilduk aipatutako hiru kasuak koalizio subiranistarekin lotura duten aferak dira. Lehena EH Bilduk udalaren erabaki baten aurka hasitako prozesu bat da. Langileen kontratazioekin lotutako biak, berriz, aurreko legealdian hasi eta orain Navarra Sumak atzera botatako deialdiak dira.


Summary: Gasa eta petrolioa neurriz kanpo garestitzen ari dira. Gasaren prezioak %60 egin du gora goizean, Errusiak EBri iturria itxiko dion beldur. Brent petrolio upela 110 dolarrera heldu da, Mendebaldeko konpainiak Errusian petrolioa erosteari uzten ari dira eta.

Errusiaren aurkako zigor ekonomikoak hartzerakoan, tentuz jokatu dute Europako Batasunak eta AEBek. Energiaren alorra zigorretatik kanpo utzi dute, Europak Errusiaren gasaren eta petrolioaren menpekotasun handia duelako: gasaren heren batetik gora eta petrolioaren laurdena lortzen du Errusiatik. Hala ere, zigorrak hasiak dira eragina izaten Errusiaren petrolio esportazioan.

Mendebaldeko petrolio konpainia handiek iragarri dute Errusiako konpainietan eta proiektuetan dituzten parte hartzeak salduko dituztela, baina, lehen urrats gisa, hango petrolioa erosteari utzi diote. Â«Errusiako petrolioaren %70ek ez du nork erosi. Europako konpainia handiak ez dira ukitzen ari Errusiako petrolioa, eta soilik Europako findegi eta artekari gutxi batzuk daude oraindik merkatuanÂ», azaldu du Energy Aspects enpresako analista batek. Erabaki politiko bat ez ezik âÂÂErrusiako petrolioari boikota egiteaâÂÂ, arrazoi ekonomiko bat ere badago erabaki horren atzean: garraioaren kostuak izugarri handitu dira, eta itsasontziak eta haien kargamenduari aseguruak egiteko arazoak hedatzen ari dira.

Errusia munduko ekoizle handienetan hirugarrena da, AEBen eta Saudi Arabiaren atzetik. Egunean gutxi gorabehera 7,5 milioi upel esportatzen ditu, eta horren %53 doa Europara, eta beste %39 Asiara. Artikoko hobietako olioak Europa iparraldeko findegietan bukatu ohi du, eta Mediterraneokoetan, berriz, Itsaso Beltzekoak eta Errusia hegoaldekoak. Bilbora ere iristen da Errusiako petrolioa, Petronorren findegirako.

Tentsioaren ondorioz, Brent upelak beste %6 egin du gora gaur goizean, eta 110 dolarrean salerosten ari da.

Are gehiago ari da garestitzen gasa: %60 egin du gora haren prezioak Herbehereetako erreferentziazko merkatuan: megawatt-ordua 194 dolarrean salerosi da goizean, baina gero igoera zerbait apaldu da gero.

Oraingoz, Errusiak ez du eten EBrako gasaren jarioa, eta analista askok uste dute ez duela horretarako asmorik, haren diruaren behar gorria duelako bere burua âÂÂeta gerraâÂÂ finantzatzeko. Baina EB hasia da urratsak egiten Errusiarekiko gas menpekotasuna gutxitzeko. Beste herrialde ekoizleen atean joka ari da azken asteetan âÂÂAEBak, Qatar, Aljeria, Nigeria, Trinidad eta Tobago...âÂÂ, haietatik gas natural likidotu gehiago ekartzeko. Garestiagoa da gas hori, eta, gainera, batez ere Asiako herrialdeekin ari da lehian energia iturri hori bermatzeko, eta horrek prezioak igotzea ekarriko du.

Udaberria gerturatu ahala, jaitsi egiten da gas kontsumoa Europan, berogailuak gutxiago behar izaten direlako. Hilabete beroak gas biltegiak betetzeko erabili ohi dira, eta, horregatik, kezka handiena ez da epe laburrekoa, epe erdikoa baizik: Europa gai izango da hurrengo negurako biltegiak betetzeko?

LPEE+ taldearen bilera

Errusia izango da protagonistetako bat petrolioa ekoizten duten herrialdeek izango duten bileran. LPEE Lurralde Petrolio Esportatzaileen Erakundeak eta haren hamar bazkide independenteek âÂÂhaien artean nagusia da ErrusiaâÂÂ bilera telematikoa izango dute erabakitzeko apirilean petrolio ekoizpena egunean beste 400.000 upel handitzen ote duten. Ekoizpena erritmo horretan handitzen ari dira abuztuaz geroztik, pandemian galdutakoa urratsez urrats berreskuratzeko, baina, aldi berean, prezio garestiak eskuratzeko.

Ez da espero estrategia aldatuko dutenik, nahiz eta bileran parte hartuko duten AEBen aliatu nagusietako batek, Saudi Arabiak. Erresuma horri presio egiten aritu zaio Joe Biden AEBetako presidentea, ekoizpena handitu eta petrolioa inflazioan eragiten ari den igoera apaltzeko.

Bide horretan, beste neurri bat izan da AEBek eta harekin batera IEA Nazioarteko Energia Agentzian bildutako herrialde industrializatuek erabaki dutela beren erreserbetatik 60 milioi upel ateratzea. Egunean munduak ia ehun milioi upel kontsumitzen dituela ikusita, neurri horren eragina zalantzazkoa da.


Taubirak bere hautagaitza erretiratu du

Summary: Taubirak bere hautagaitza erretiratu du. Frantziako Justizia ministro ohiak azaldu du ez zuela lortuko presidentetzarako bozetara aurkezteko beharrezko 500 sinadurak biltzea. «Datozen asteetan» jakinaraziko du noren alde bozkatuko duen.

Frantziako ezkerrean presidentegai bat gutxiago izango dute apirileko bozetan. «Alferrikako suspense bati amaiera» emateko, eta hauteskundeetara aurkezteko baldintza guztiak betetzeko modurik ez zuela argudiatuta, Christiane Taubira Justizia ministro ohiak jakinarazi du bere hautagaitza erretiratu duela.

Taubira izan zen iragan urtarril amaieran egindako primario popularraren bozketako garailea —kalifikaziorik hoberena lortu zuen, «ongi +»—, eta bazirudien horrek bultzada emango ziola haren kanpainari. Asteotan, ordea, ez du goranzko joerarik izan —inkestetan %3ren inguruan geratu da blokeatuta—, eta Ezkerreko Alderdi Erradikalak ere sostengua kendu dio.

Gainera, etzi amaitzen da lehia horretan parte hartzeko beharrezko 500 sinadurak aurkezteko epea, eta Justizia ministro ohia zailtasun handiak izaten ari zen kopuru horretara iristeko; Konstituzio Kontseiluak atzo jakinarazitako datuen arabera, Taubirak 181 besterik ez ditu jaso. «Hautetsi ugarik hitza eman ziguten arren, argi dago ez genuela lortuko 500 sinadurak biltzea», argudiatu du hautagai izandakoak, gaur egindako agerraldian.

Frantziako Justizia ministro ohiaren iritziz, «dispositibo administratibo» hori oztopo izan da primario popularraren «prozesu demokratikoarentzat», eta, egungo egoera ikusirik, uste du asteotako kanpaina «zorigaiztokoa» izango dela sinaduren sistemarentzat: «Eta hori albiste ona izango da».

Primario popularreko «inbestidura bozketa» irabazi ostean, Taubirak helburutzat jarri zuen ezkerreko presidentegaiak hautagaitza beraren eta programa komun baten inguruan elkartzea, baina ez da horretarako gai izan, gainontzekoek ezezkoa erantzun baitiote behin eta berriz.

Horretaz kexu agertu da gaurko agerraldian, uste baitu ezkerrak ez duela «entzuten», eta ohartarazpena ere helarazi die sektore ideologiko horretako presidentegaiei: «Ezkerra ataka gaizto batean dago. Eskua luzatu dut, aldez aurretik eta baldintzarik gabe, baina ohartu gara [batasuna] ezinezkoa dela».

Taubirak «datozen asteetan» azalduko du noren alde egingo duen bozen lehen itzulian; agerraldian ez du inoren alde bozkatzera deitu, eta ez du ezer esan beste hautagai baten kanpainara batzeaz. «Ezkerrari eskatzen diot momentu historiko hau ez galtzeko», adierazi du.

Oraingoz, sektore ideologiko horretako Jean-Luc Melenchon (Frantzia Intsumisoa), Yannick Jadot (ekologistak), Fabien Roussel (Frantziako Alderdi Komunista), Anne Hidalgo (Alderdi Sozialista) eta Nathalie Arthaud (Langileen Borroka) lehiatuko dira bozetan. Horiez gain, Philippe Poutou (Alderdi Antikapitalista Berria) eta Anasse Kazib (hautagai independente marxista) 500 sinadurak bildu nahian ari dira.

Valls, Macronen alde

Taubiraren agerraldiaren aurretik, Manuel Valls Frantziako lehen ministro ohiak jakinarazi du Emmanuel Macron Frantziako presidentearen alde bozkatuko duela —oraindik ez du bere hautagaitzaren berri eman— aurten ere.

Twitter sare sozialera igotako mezu batean, Vallsek azaldu du egungo estatuburua dela «aukera posible bakarra», eta honakoa argudiatu du haren hautuaz: «Erantzukizun eta eskari babes bat da. Baita apustu bat ere».

Frantziako presidentetzarako hauteskundeen lehen itzulia apirilaren 10ean egingo dute, eta bigarrena, bi aste geroago, hil horren 24an. Inkesten arabera, Macron pasatuko litzateke bigarren itzulira, eta harekin batera sailkatzeko moduan leudeke beste hiru hautagai: Marine Le Pen eta Eric Zemmour eskuin muturrekoak, eta Valerie Pecresse LR Errepublikanoak eskuindarraren presidentegaia.


Summary: Bilboko Orkestra Sinfonikoak Ravel gogoan hartuz hasiko ditu mendeurreneko ospakizunak. Hurrengo asteartean beteko dira ehun urte BOSek Bilboko Arriaga antzokian lehen emanaldia eskaini zutenetik, eta hainbat kontzertu, hitzaldi eta erakusketa antolatu dituzte urteurrena gogoan hartzeko. Martxoaren 10ean eta 11n izango dira lehen emanaldiak.

Egunez egun kontabilizatu du BOS Bilboko Orkestra Sinfonikoak bere ehun urteko historia: 36.525 egun. 1922ko martxoaren 8an eman zuen bere lehen kontzertua Bilboko Arriaga antzokian, Armand Marsick zuzendari belgikarraren gidaritzapean, eta, mende oso-osoa beteko du hurrengo asteartean. Egunez egun. 1936ko gerraren ondorioz izandako bi urteko isilaldiaren salbuespenarekin, etenik gabea izan da bere ibilbidea ordutik, eta 4.700 emanaldi baino gehiagoko zerrenda osatu du, guztira. Iazko irailean denboraldia hasi zutenetik izan dute gogoan urteurrena, eta, data zehatza hurbildu ahala, mugarri hori gogora ekartzeko ekitaldi sorta aurkeztu dute gaur. Martxoaren 10ean eta 11n eskainiko dituzten kontzertuak izango dira lehen jarduera garrantzitsua, baina hitzaldiak, erakusketak, horma irudiak eta komiki bat ere badituzte prest. Izan ere, ospakizuna «ahalik eta zabalena» izatea izan dute buruan, Ibon Aranberri orkestrako zuzendari teknikoak azaldu duenez.

KONTZERTUAK

Maurice Ravel eta Fustav Mahler izango dira orkestrak hurrengo ostiral eta larunbateko kontzertuaren bizkarrezurra: «orkestraren DNA laburbiltzen duten bi konpositore». Sortu eta bi urtera interpretatu zuen BOSek Ravelen konposizio bat lehenengoz, eta orkestra zuzentzen ere jardun zen ziburutarra 1928ko azaroaren 10ean. Harreman estu hori gogoan hartzeko programatu dute orain Kaddisch, de Deux mélodies hébraïques, eta, harekin batera, Mahlerren Berpizkundea ere interpretatuko dute. Orkestrako ordezkarien hitzetan, oraindik entzutetsuegia ez zenean ere Mahlerren aldeko apustu argia egin baitzuen BOSek, eta, koronabirusaren ondorengo sasoiari keinu egiteko hautatu dute konposizio zehatz hori. Leonard Slatkin arituko da orkestra zuzentzen, eta Bilboko Koral Elkartea zein Miren Urbieta-Vega sopranoa eta Isabelle Druet mezzosopranoa ere izango dira oholtzan.

Ekainaren 18an izango da mendeurreneko bigarren zita handia. Bilboko Guggenheim museoak ere mende laurden betetzen duela gogoan hartuz, kontzertu jendetsua antolatu dute museoan. Kalean egitea zen antolatzaileen hasierako asmoa, eta, beraz, sarrera mugarik gabe, baina eguraldiak traba egin zezakeela pentsatuz, azkenean, bi emanaldi antolatuko dituzte museoko atrioan. Modesto Mussorsky konpositoreak sortutako Erakusketa bateko koadroak eta Augusta Holmes-en Andromeda sinfoniak osatuko dute egitaraua.

Abenduaren 15 eta 16an izango da hurrengo kontzertua. Eraztunen Jauna filmaren jatorrizko bertsioaren proiekzioa egingo dute kasu horretan, euskarazko eta gaztelerazko azpitituluekin, eta orkestrak zuzenean interpretatuko du haren soinu banda. Eta handik astebetera egingo dute mendeurrena ospatzeko laugarren kontzertua; Bilboko Udal Bandarekin batera arituko dira orduan. Orkestrako ordezkariek gogorarazi dutenez, banda eta orkestra erakunde bakarraren parte izan baitziren 20 urtez. Abenduaren 22an egingo dute lehen emanaldia eta 23an bigarrena.

ESTREINALDIAK

Propio Bilboko Orkestra Sinfonikoarentzako sortutako hainbat pieza entzuteko aukera ere eskainiko dute mendeurreneko ekitaldiek. Gabriel Erkoreka konpositore bilbotarrak jaso du mendeurreneko obra sortzeko enkargua, zehazki. Espainiako Musika Saria jaso zuen duela gutxi Erkorekak. Bere lanetan euskal folkloretik hartutako tresnak baliatzeko duen modua eta daukan «konposizio lengoaiaren aberastasunagatik» nabarmendu zion epaimahaiak orduan, eta haren izena izan du gogoan Erik Nielsen BOSeko zuzendari titularrak ere orkestraren mendeurrenerako konposizio bat eskatzeko. 2023an izango da estreinaldia, martxoaren 9an eta 10ean egingo diren kontzertuetan, eta aurreratu dutenez, piano eta orkestrarako kontzertu bat izango da, Alfonso Gomez piano jotzaile gasteiztarraren parte hartzearekin.

Bestalde, Javier Quislant konpositorearen Tiempo silente obra ere estreinatuko du orkestrak aurtengo apirilaren 28 eta 29an. Isabel Urrutiak konposatutako Utopias obra ere eskaini zuen denboraldi hasieran. Andres Isasiren bi poema sinfoniko ere berreskuratu dituzte aurtengo denboraldian, eta beste bi eskainiko dituzte hurrengoan: Zharufa eta Die Sünde, zehazki.

KOMIKIA ETA ERAKUSKETA

Bi hitzaldi ziklo ere antolatu dituzte urteurren denboraldirako: Deustuko unibertsitatean bata eta Guggenheim museoan bestea, eta azken saioak egitea baino ez dira falta programak amaitzeko. Orkestraren historia gogoratzeko egitasmo gehiago ere izango dira, ordea. Erakusketa ibiltari bat ere antolatuko baitute, esaterako, erakundearen mugarri historikoen berri emanez. Martxoaren 17an jarriko dute aurrenekoz ikusgai, Bilboko Arriaga antzokian, eta BOSen lehen kontzertua gogoraraziko duen plaka bat ere jarriko dute egun horretan. Gero, Getxon, Barakaldon, Durangon eta Bizkaiko beste hainbat herrira eramango dute.

Komiki bat ere kaleratuko dute, bestetik. Kike Infame komikigileak sortuko du eta abuzturako edo irailerako nahi dute kalean. Azaldu dutenez, komikia liburua baino formatu «eskuragarriagoa» delako egin dute haren aldeko hautua orkestrako ordezkariek. Pablo Astrain artistak Olabeaga auzoan ehun metroko murala ere sortuko du orkestraren mendeurrenaren omenez.

Orkestrak herritarrekin duen lotura nabarmendu du Lorea Bilbao Bizkaiko Foru Aldundiko Kultura diputatu eta Bilboko Orkestra Sinfonikoa Patronatuko buruak. «Orkestra bat ezin da 100 urte betetzera heldu herritarren atxikimendurik gabe».