Summary: 'Arnasa gara' kanpaina abiatu dute, arnasguneetako herritarrak ahalduntzeko. Eusko Jaurlaritzak, Nafarroako Gobernuak eta Uema mankomunitateak sustatu dute kanpaina, herritarren hizkuntza ohituren inguruan gogoeta eginarazteko asmoz. BERRIA egunkariarekin lankidetzan egingo da.

Euskararentzat arnasgune diren udalerrietako herritarrei aitortza egitea eta, hizkuntza ohituren inguruan hausnarketa sustatuz, euskaraz hitz egiteko ahaldundu daitezen animatzea. Bi helburu horiek izango ditu Arnasa gara kanpainak. Eusko Jaurlaritzak, Nafarroako Gobernuak eta Uema mankomunitateak gaur goizean egin dute haren aurkezpena, Etxarri Aranatzen (Nafarroa), eta duela bi urte egindako kanpainaren asmoetan sakonduko du aurtengoak. Hizkuntza ohituretan hausnarketa bultzatzeko zortzi bideo labur sortu dituzte, eta beste horrenbeste elkarrizketa egin dizkiete pertsona ezagunei, horretan sakontzeko. Datozen bi hilabeteetan ikusi ahal izango dira bideoak sare sozialetan, eta elkarrizketak zuzenean emango dituzte BERRIA egunkariaren eta Arnasa Gara kanpainaren Instagram kanaletan.

Esketx formatuko bideoak izango dira, eta horietako bakoitzean zortzi egoera irudikatuko dituzte. Martxoaren 22tik maiatzaren 16ra arte, aste bakoitzean gai bat izango dute hizpide, eta elkarrizketak egingo dizkiete, besteak beste, Antton Telleriari, Aitziber Garmendiari, Eñaut Elorrietari, Ander Lipusi, Iratxe Urkiagari edo Sambou Diabyri.

Hiru erakunde publikoren arteko lankidetza izango du kanpaina horrek, eta Bingen Zupiria Eusko Jaurlaritzako Kultura eta Hizkuntza Politika sailburuak ere arlo hori nabarmendu du, eta gogorarazi Euskararen Agenda Estrategikoan ezarrita dagoela arnasguneak zaindu eta indartu behar direla. “Helburu hori erdiesteko bidea da guretzat programa hau”. Ana Ollo Nafarroako Gobernuko Herritarrekiko Harremanetarako kontseilariak ere arnasguneek duten garrantzia azpimarratu du, baina, era berean, hizkuntza ohiturak aztertu eta kontziente izateko beharra herritar denei dagokiela ere esan du. Iraitz Lazkano Uemako lehendakariak, azkenik, gogotsu ikusi du mankomunitateak urte askoan esan eta aldarrikatu duena —arnasguneak garrantzitsuak direla euskararen normalizazioan— orain hainbat erakunde publikok “onartzen eta zabaltzen dutela”.

Datozen bi hilabeteetan eskainiko diren bideoak Hiru Damatxo komunikazio zerbitzuak ekoiztu ditu, eta, kanpaina amaitzen denean, Uemak erabiliko ditu, mankomunitateko kide diren herrietan indarrean dituen hezkuntza proiektuetako tailerretan.


Summary: Eusko Legebiltzarrak ez du eskatuko Arabako parke eolikoak geratzeko. EH Bllduk egin du eskaera, eta Elkarrekin-Podemosen eta PPren babesa jaso du, baina atzera bota du EAJren eta PSE-EEren gehiengoak.

Ia hamabost urteko etenaldiaren ondoren, energia eolikoari bultzada bat eman nahi dio aurten Eusko Jaurlaritzak. Iberdrolarekin batera sortu du Aixendar konpainia, eta lau proiektu ditu esku artean, laurak Araban: Iturrietako mendietan, Azazetan, Arkamon eta Labrazan. Lau horien artean Iturrietako mendiena da aurreratuena: aurten bertan jarri nahi dituzte haize errotak, Erroetako lurretan.

Proiektu horiek ingurune babestuetan direla argudiatuta, EH Bilduk nahi zuen Eusko Legebiltzarrak haien aurka azaltzea eta gerarazteko eskatzea. Elkarrekin-Podemosekin negoziatutako proposamenak, ordea, ez du aurrera egin gaurko saioan. PPk aldeko botoa eman du, baina EAJk, PSE-EEk eta Voxek, berriz, aurkakoa.

Koalizio soberanistaren proposamenak eskatu du parke eolikoak egiteko tramiteak geraraztea energia berriztagarrien lurralde plan sektoriala berritu arte. 2002az geroztik dago plan hori indarrean, eta baimena ematen du aipatutako lekuetan haize errotak jartzeko.

Plan hori lehenbailehen berritzeko Eusko Jaurlaritzari egindako eskaera da, hain zuzen ere, gaurko saioan aurrera egin duen bakarra. EAJk eta PSE-EEk aurkeztutako zuzenketa bat izan da, eta haien botoa baizik ez du jaso, nahiz eta oposizioko taldeek ere aldarrikatu duten garaia dela plan hori berritzeko.


Summary: Udalbiltzak aholkularitza eskainiko die udalei, «burujabetza eta eraldaketa» proiektuetarako. Partzuergoko kideak diren udalek doan izanen dute aholkularitza hori, baina Udalbiltzatik kanpo daudenei ere kontsulta arinak eskainiko dizkiete, telefonoz. Hartu Eman proiektuaren barruan kokatzen diren ildoetan eskainiko dute aholkularitza «estrategikoa».

Euskal Herriko udaletxe eta herriko etxeen «burujabetasun integralerako bidean» aholkularitza zerbitzu bat jarri du martxan Udalbiltzak. Aholkularitza «estrategikoa» da Udalbiltzak emanen duena, eta «burujabetza eta eraldaketa» helburu dituzten proiektuetara bideratutakoa. Izan ere, Hartu Eman esperientzien bankuaren proiektuaren barruan kokatuko dute aholkularitza hori, eta hor zehazturiko lan ildoak izanen ditu oinarri.

Hartu Eman esperientzien bankuak Euskal Herriko udaletan —eta, 2021etik aurrera, nazioartekoetan— garatutako esperientzia «eraldatzaileen» bilduma bat egitea du helburu, gainerakoentzat «eredugarri» izan daitezen. Baina haratago joan nahi du orain Udalbiltzak, proiektuaren garapenean «aurrerapauso» bat emateko: «Esperientziak bildu ez ezik, proiektu eraldatzaileak eta burujabetza helburu dutenak aurrera atera nahi dituzten udalei aholkularitza zerbitzua eskainiko die oraingoan».

Aholkularitza zerbitzuaren bitartez, proiektu horien «lehen faseetan» laguntza ematea da asmoa, kontsulta telefonikoen eta azalpen batzarren bitartez, aurre proiektuen lanketa egiteraino, «betiere tokian tokiko potentzialitatearen eta nahien arabera». Horretarako «kanpo inteligentzia harreman sarea» eratzen joan da Udalbiltza hilabeteotan, hainbat erakunde, kooperatiba eta kolektiborekin, horretarako hitzarmen ezberdinak sinatuta.

Udalak aitzindari

Udalbiltzaren arabera, bere partzuergoko kide diren udalak «aitzindari» izaten ari dira «burujabetza proiektuetan eta udalgintzako proiektu eraldatzaileen garapenean». Horregatik hasiko da udal horiekin aholkularitza zerbitzua eskaintzen. Halere, Euskal Herri osoko udal zein hautetsiei ere zabaldu nahi diete zerbitzua erabiltzeko aukera, kontsulta telefoniko zein «gehienez bost ordura bitarteko kontsulta arin moduan». Era berean, «etorkizunean burujabetza integralaren garapen prozesuak» sustatzeko hautetsi eta udal teknikariei zuzendutako formakuntza saioak garatzeko «atea irekita» utzi nahi duela jakinarazi du Udalbiltzak.


Summary: 480 kasu atzeman dituzte Hego Euskal Herrian. Asteazkenean egindako proben %4,5ek eman dute positibo. Hegoaldeko ospitaleetako ZIUetan 110 paziente daude erietxeraturik.

Azken egunetako datuek bistan utzi dute joera aldaketa: kutsatuen kurba lautu egin da, eta maldan gorako bidea hasi da sumatzen. Osakidetzak eta Osasunbideak guztira 10.695 proba egin zituzten atzo Hegoaldean, eta 480 COVID-19 kasu detektatu dituzte horietan. Egun bakarrean zenbatutako kasuei dagokienez, bezperakoa baino apalagoa da datua; 502 izan ziren. Halere, ez da gorabeherarik izan positiboen ehunekoan: %4,5. Zehazki, datuak lurraldeka aztertuta, Bizkaian 191 zenbatu dituzte; Gipuzkoan, 133; Araban, 82; eta Nafarroan, berriz, 70.

Gainera, ospitaleei dagokienez, atzo 44 erietxeratu zituzten Hego Euskal Herrian. Horiek aintzat harturik, guztira 369 paziente daude ospitaleratuak. Osakidetzak eta Osasunbideak zehaztu dutenez, horietako 259 gela arruntetan dira, eta, berriz, 110 lagun daude ZIU zainketa intentsiboetako unitateetan.


Summary: Gipuzkoako Ogasunak 225 milioiren zerga iruzurra azaleratu du.

Pandemiaren urtea «ezohikoa» izan da zerga iruzurraren aurkako borrokan, Jokin Perona Gipuzkoako Ogasun diputatuak onartu duenez. 2019arekin alderatu gero, %37 txikitu dira inspekzioak. Guztira, 75.489 ekinbide ireki ditu Ogasunak, eta horietan 225, milioi euroren iruzurra azaleratu dute, aurreko urtean baino 11,1 milioi gutxiago.

Errenta zergan 106,5 milioi euroren irregulartasunak aukitu dituzte eta beste 57 milioi BEZean. Edonola ere, zergak bilketan duen pisua aintzat hartuz gero, sozietate zergan atzeman dute iruzur gehien: 55,6 milioi euro.


Summary: 'Haur motxiladunen' eskubideen alde mobilizazioak egingo dituzte larunbatean. Iratirentzako, beste 'haur motxiladunentzako' eta haien gurasoentzako aukerak proposatu ditu Irati Gurasoekin taldeak. Zoriontasunaren Nazioarteko Egunerako mobilizazioak antolatu dituzte hainbat herritan, 12:00etan.

Haur motxiladunen egoera salatu eta eskubideak defendatzeko mobilizazioak antolatu dituzte Hego Eukal Herriko hainbat udalerritan larunbatean, Zoriontasunaren Nazioarteko Egunean. 12:00etarako deitu dute elkarretaratzeetara, Plazak bete, motxilak hustu lemapean. Hainbat herritan antolatu badira ere, Bilbon izango da mobilizazio nagusia. Euskalduna Jauregian egingo dute agerraldia, eta bertan hainbat ordezkari politiko, sindikal eta sozial bilduko dira. Ondoren, ekitaldi bat egongo da, Porrotx pailazoarekin, ipuin kontalariekin eta haur motxiladunekin.

Gurasoengandik banatu zuten

Bea Etxebarria eta Iñaki Zapirain presoen alaba da Irati. Hiru urte bete zituen umeak martxoaren 8an, eta gurasoengandik banatu zuten espetxe legediak arautzen duen bezala. Etxebarria eta Zapirain Kantabriara hurbilduko zituztela iragarri zuten joan den astean, baina, Irati Gurasoekin taldekoek adierazi dutenez, oraindik ez da hurbilketarako pausorik eman: «Litekeena da asteak edo hilabeteak pasatzea», zehaztu du Julen Orbea Irati Gurasoekin taldeko kideak. Hurbilduko dituzte, baina ez da nahikoa dinamikako kideentzat: «Iratik oraindik bidaia luzeei egin beharko die aurre gurasoak ikusi ahal izateko».

Iratirena ez da kasu bakarra, ordea: «Honelako iragarpenak jasotzeko irrikaz daude familia asko, hainbat haur motxiladunek urte bete daramate gurasoak besarkatu gabe», argitu du Orbeak. Egoera hori «larria» dela deritzo taldeak; horregatik, salaketa egiteaz gain «zama arintzeko bideak» daudela adierazi dute: «Guraso diren presoen Euskal Herriratzea, euskal espetxeetan familia moduluak ezartzea edo zaintzapeko etxeak eskaintzea». Aukera horiek «egingarriak» direla adierazi du taldeak, baina posible egiteko «borondatea» behar dela azpimarratu dute.


Summary: Rutte, laugarren agintaldiari ekiteko moduan. VVD eskuineko alderdi liberalak irabazi ditu hauteskundeak. Koalizioa osatu beharko du gobernatzeko, eta D66 liberala eta kristaudemokratak dira horretarako hautagai nagusiak

«Beste hamar urterako energia daukat», adierazi zuen, atzo gauean, Mark Ruttek. Eta herritarrek, hain zuzen, azken 11 urteotan Herbehereetako lehen ministro izandakoarengan konfiantza dutela erakutsi zuten atzo, parlamenturako hauteskundeetan. Botoen %90 pasa kontatuta, Rutteren VVD Askatasunaren eta Demokraziaren Herri Alderdiak irabazi ditu, jokoan zeuden 150 eserlekuetatik 35 lortuta —inkestek, oro har, 40 ematen zizkioten—. Eskuineko liberalek badituzte pozik egoteko motiboak, duela lau urteko bozetan baino bi jarleku gehiago izango baitituzte ordezkarien ganberan. Nolanahi ere, koalizio gobernu bat osatzeko bazkideak bilatu beharko ditu Ruttek, eta azadu du D66 liberalekin eta CDA kristaudemokratekin hitz egin nahi duela aukera horri buruz. Laugarren agintaldiari ekiteko moduan da.

Gehien bozkatu dituzten alderdietan bigarrena D66 izan da. Emaitzen berri izan zuenean, mahai baten gainera igo zen Sigrid Kaag hautagaia, pozarren. «Zeinen gau zoragarria», idatzi zuen Twitterren. 24 eserleku lortu ditu, aurreko bozetan baino bost gehiago. CDA demokristauek apur bat behera egin dute: hamabost parlamentari izango ditu, azken legegintzaldian baino lau gutxiago. Nolanahi ere, gobernuan jarraitzeko moduan da. VVDk, D66k eta CDAk 74 eserleku lortu dituzte guztira; hau da, ganberan gehiengoa edukitzeko baino bat gutxiago. Beraz, beste alderdi baten babesa beharko lukete eroso gobernatu ahal izateko.

Azkeneko gobernua, 2017 eta aurten artean agindu duena, hiru indar horiek eta Batasun Kristaua alderdiak osatu zuten. Oraingoan ere bost eserleku lortu ditu; beraz, berriro koalizioko laugarren indarra izateko moduan da. Aintzat hartu behar da gobernu horrek dimisioa eman zuela joan den urtarril erdialdean, seme-alabengatik jasotzen diren diru laguntzetan egindako iruzurrarengatik.

Wildersek, behera

Gert Wildersen Askatasunaren Alderdia izan zen gehien bozkatutako alderdietan bigarrena 2017an, baina oraingoan behera egin du immigrazioaren kontrako alderdi islamofoboak: 20 eserleku lortu zituen orain dela lau urte, eta 17 oraingoan. «Gehiago espero nituen», aitortu zuen Wildersek, eta agindu zuen oposizio sendoa egingo duela. Horren harira, emaitzek erakusten dute, Kaagen arabera, herbeheretarrak ez direla «estremistak, moderatuak baizik». LIberala izan da, hain justu, kanpainako debateetan Wildersen mezuari sutsuenen erantzun dion hautagaia.

COVID-19ak eragindako izurriak guztiz baldintzatu ditu bai kanpaina, bai hauteskundeak, baina parte hartzea, %82koa, azken 30 urteotako handiena izan da, aurreko marka, 2017koa, gaindituz.

Azken asteak mugituak izan dira Herbehereetan, gobernuak ezarritako etxeratze agindua dela eta —21:00etatik 04:30etara—; besteak beste, kalean istiluak izan baitira Poliziaren eta herritarren artean. Nolanahi ere, hauteskundeen alderdi irabazleak, hamarkada bat pasa gobernuan daramanak, aurrekoetan baino emaitza hobeak lortu ditu. «Badakit gauza asko gaizki joan direla azken urteotan. Ahalik eta azkarren hasi behar dugu lanean», esan zuen, atzo, Ruttek. Koalizio gobernu bat osatzea du lehen helburu.


Summary: Zalerik gabe jokatuko da Athletic-Reala finala. Espainiaiko Federazioak atzera egin du Cartujan 10.000 zale sartzeko asmoan. ETB1ek emango du finala.

Espainiako Futbol Federazioak uko egin dio Realaren eta Athleticen arteko apirilaren 3ko Kopako finalean publikoa egoteari, eta hala berretsiko die arratsaldeko bileran bi klubei. Federazioak ohar bat kaleratu du, eta bertan dio edozein proposamen egiteko orduan beti hartu dituela kontuan indarrean dauden osasun neurriak eta osasun agintarien gomendioak.

Halaber, azken asteetan egin dituen urratsen berri eman du. Azaldu du hainbat bilera egin dituztela Andaluziako Osasun Sailarekin, Kopako finalean publikoa sar zitekeen aztertzeko. Han dauden datu epidemiologikoak izan dituzte mahai gainean, eta itxiera perimetrala tarteko soilik Andaluziako zaleak sartu ahal izango zirela Cartujan. Egoera aztertuta, zaleak sartzeak "neurrizko arriskua" ekarriko zuela ondorioztatu zuten.

Horren guztiaren berri eman zaie klubei, eta bai Athleticek, bai Realak adierazi dute federazioaren edozein erabaki errespetatzen dutela. Azkenean, Andaluziako Osasun Sailak eta federazioak erabaki dute finala publikorik gabe jokatzea.

Hala, bertan behera geratu da federazioak atzo zuen asmoa, Cartujan 10.000 zale sartu nahi baitzituen. Baina Carolina Darias Espainiako Osasun ministroak argi adierazi zuen atzo: "Ez da egokia, ezta gomendagarria ere". Antzera mintzatu zen Bingen Zupiria Eusko Jaurlaritzako bozeramailea: "Ez da garai ona zaleak estadioetara joan daitezen bultzatzeko". Iñigo Urkullu lehendakariak gaur goizean hitz egin du gaiaz. "Kopako partida baino garrantzitsuagoa da birusaren aurkako lehia. Kopako finala etxean jokatu behar dugu".

Athleticeko eta Realeko zale gehienek ere ez zuten ontzat jotzen zaleak estadioan sartzeko neurria, nahiz eta Andaluziako bi taldeen zaleen artean ilusioa sortu zuen hasieran aukera horrek. EITBk iragarri du finala zuzenean emango duela ETB1en.


Summary: Euskal kostaldeko geoparkea oinez Zumaiatik Debara. Interpretatutako ibilbide zoragarria Zumaiatik Debara bitarte, Biotopo Babestuan barrena; Euskal Kostaldeko paraje ikusgarrienetako bat da Unescoren Munduko Geoparke hau. Udan, itsasontziz itzultzeko aukera ere badago.

Goizean

Zumaiatik oinez joango gara Debaraino (15 km inguru, GR-121 ibilbidearen seinale zuri-gorriei jarraikiz) eta bidean dauden panelak irakurriko ditugu (deskargatu planoa hemen). Ibilbide honetan, gozatzeaz gain ikasteko aukera ere izango dugu; beraz, bidea lasai egitea gomendatzen dizuegu, egin beharreko geldialdi guztiak eginez (gutxi gorabehera 4 ordu). Debara iritsiko gara.

Arratsaldean

Zumaiara itzultzea: Debatik berriro ere oinez itzuli nahi ez badugu, udan bi aukera daude: trenez (Bilbotik Donostiara doan trena Deban gelditzen da orduro, eta 15 minutuan Zumaiara iristen da www.euskotren.eus), edo Geoparkeak programatzen dituen bisitaldi gidatuetako bat egin daiteke itsasontziz, “Zumaia-Deba /Deba-Zumaia itsasontziz” (bi noranzkoetan ibiltzen da). Egun egokia hautatu ahal izateko, egin kontsulta www.geoparkea.eus webgunean (bisitaldi gidatuen egutegia). Neguan, trenez edo autobusez itzultzeko aukera dago, ez besterik.

Plan hau kontrako noranzkoan ere egin daiteke: Debara garraiobide publikoa erabilita edo itsasontziko bisitaldi gidatua eginez joan daiteke, eta oinez itzuli.

Kontratatu daitezken zerbitzu enpresak:

Bisitaldi gidatua Euskal kostaldeko Geoparkearen eskutik

Beste bisitaldi gidatu batzuk:

- Begi-Bistan zerbitzu turistikoak: Itzurun zuhaizbidea 1 / 657.79.46.77

- Basque Nomads: Ángel P. Olivares Espinosa (aholkularia eta gidaria natura interpretatzeko bisitaldietan) / 642.18.36.32

- Ural Experience: Paddle&Kayak tours "Flysch&River" (Santixo hondartza) / 722.35.46.00

- Txonpe Nautika: San Jose kalea, 3 / 600.43.00.18

Itzurungo hondartza. BASQUETOUR

Non lo egin

Non jan

Hartu beharreko zenbait gomendio:

- Erreserbatu bisitaldi gidatua aldez aurretik (horrela joateko edo itzultzeko asmoa izanez gero)

- Biderako ura eta jatekoa eramatea gomendatzen da, eta trekkingeko oinetako eta arropa erosoak jantzi behar dira.

- Landa-inguruneetan nahiz hondartzetan oinez egiten diren ibilbideetan, itsasontziko zeharbideetan eta naturako jardueretan, mesedez, har itzazue aintzat ingurumena errespetatzeko gomendio guztiak eta, ahal izanez gero, egin itzazue, bide batez, beste norbaitek eragindako kalteen ondorioak minimizatuko dituzten ekintzak (esate baterako, zabor eta hondakinak ez botatzeaz gain, beste norbaitek utzitakoak ere jasotzea).

Errespetatu ingurumena!

Informazio gehiago nahi izanez gero:

- Euskal Kostaldeko UNESCOren Munduko Geoparkearen turismo-gida

- Zumaiako turismo bulegoa


Summary: Corrugados lehengo lekuan ireki daitekeela ziurtatu du Tapiak. Azpeitiko Udalak dio hirigintza planak ez duela aukera hori ematen, baina arazoa «politikoa» dela esan du Jaurlaritzako Ekonomiaren Garapenerako sailburuak.

Corrugadosen itzulera posiblearen harira, gogortzen ari da tirabira Azpeitiko Udalaren eta Eusko Jaurlaritzaren artean. Nagore Alkorta alkateak (EH Bildu) argudiatu du ez dela posible fabrikak itxi baino lehen zuen lekuan berriro jarduera hastea, udalaren plan orokor berrituak ez duelako aukerarik ematen. Gainera, plan horrek EH Bilduren botoekin ez ezik EAJko zinegotzienekin ere aurrera egin zuela oroitarazi du alkateak. Fabrika 2013ra arte zegoen lekuan egon beharrean, jarduera Trukutxo izeneko leku batean egitea proposatu du Alkortak.

Gaur, Arantxa Tapia Eusko Jaurlaritzako Ekonomiaren Garapenerako sailburuak erantzun dio planak ez duela debekatzen Corrugados aurreko lekuan irekitzea. «Plan orokorrak baimentzen du; ez da hirigintza arazorik, baina arazo politiko bat dago», ziurtatu du Tapiak, gaur eguerdian Gasteizen egindako adierazpen publiko batean. Haserre azaldu da sailburua, uste baitu Azpeitiko Udalaren jarrerak «700 lanpostu arriskuan» jartzen dituela.

Korapiloa askatze aldera, herri galdeketa bat egiteko aukera aipatu zuen herritar batek asteazkenean alkateak deitutako batzar irekian.Josu Labaka Hirigintza zinegotziak erantzun zion ez direla aukera hori aztertzen ari: «Herriari zerbaitegatik galdetzeko, zerbait izan beharko genuke esku artean, eta ez gaude fase horretan». Dena dela, beharra sortuko balitz arazorik ez luketela izango adierazi zuen zinegotziak.

«Zilegi da [galdeketa], onartzen dugu, baina hirigintza aldetik ez dago aitzakiarik jarduera hori egin ahal izateko». Edonola ere, erabakia bizkor hartu behar dela ziurtatu du Tapiak, badelako hilabete bat Corrugadosen oraingo jabeak, Cristian Lay taldeak, proposamena egin zuela. «Jarduera hori egin nahi duen pertsona erantzun baten zain dago, eta ezin diogu gehiago itxaronarazi, halako aukerak pasatzen direnean hartu behar direlako».


Summary: Islandiak alerta maila gorena ezarri du, erupzio arriskuagatik. Azken bi asteetan 34.000 lurrikaratik gora atzeman dituzte uhartean, eta haietako batzuk laugarren graduraino heldu dira Richter eskalan.

Hamabost egunean 34.000 lurrikara baino gehiago erregistratu dituzte Islandian, eta, beste bost egun atzera eginez gero, kopurua 40.000ra igotzen da. «Aurrez inoiz ez zuen horrenbeste jendek hainbeste mugimendu sismikoren berri eman», adierazi du Thorbjorg Agustsdottir seismologoak. Lurrikaretako batzuk laugarren graduraino heldu dira Richter eskalan, eta gehienak Reykjavik hiriburuaren eta Keflavic aireportuaren inguruetan atzeman dituzte.

Bolkanologoek ohartarazi dute magma lurrazalera gerturatu ahala handituz doala erupzio bat izateko arriskua, eta lurrikara kopuru hain handia atzeman izanak pentsarazten duela mugimendu sismikoek luze joko dutela. Horiek hala, Islandiako Gobernuak larrialdi maila gorena ezarri du herrialdean.

Raykjanes penintsulan daude hiriburua eta aireportua, eta han magma lurrazaletik kilometro bat edo biko sakoneran dago, eta, beraz, edozein unetan gerta daiteke erupzioa. Aktibitate bolkanikoa ezaguna dute uhartean; izan ere, lurralde hura da sumendiak ikertzeko gune ezagunenetariko bat, Hawaii, Japonia eta Indonesiarekin batera.

Azken erupzio handia duela hamar urte pasa izan zen, Eyjafjallajökull sumendiak milaka tona errauts atmosferara jaurti, eta agintariak Europako aire eremu ia osoa ixtera behartu zituenean. Adituek aurreratu dute ez dutela espero oraingo honetan erupzioak hainbeste errauts sortuko duenik, baina lurrikarak hiriburutik hain gertu atzeman izanak kezka zabaldu du agintarien artean.


Summary: Lau euskal preso hurbilduko dituzte, eta bat Euskal Herriratu. Iñaki Garces Beitia da Euskal Herriratuko dutena: Basaurira ekarriko dute. Jon Olarra eta Ainhoa Mujika EPPK-ko zuzendaritzako kideak Logroñora hurbilduko dituzte, Arkaitz Goikoetxea Basabe ere bai, eta Mikel Izpura Garcia Zuerara eramango dute. Gorka Palacios Aldai, berriz, Estremerara lekualdatuko dute.

Ortziraleroko iragarpena ortzegunera aitzinatu dute gaur Espainiako Espetxe Erakundeek, Espainiako Estatuan bihar besta eguna izanik: lau euskal preso hurbilduko dituztela iragarri dute, eta bat Euskal Herriratuko dutela. Bertze bat, berriz, Madril aldera mugituko dute. Iñaki Garces Beitia da Euskal Herriratuko dutena: Zuerako espetxean (245 kilometro) dago gaur egun, eta Basaurira ekarriko dute (Bizkaia). 1998tik dago espetxean Garces, eta 26 urteko espetxe zigorra du. 2017ko irailean bete zituen zigorraren hiru laurdenak.

Euskal Herri ingurura ekarriko dituztenak Jon Olarra Guridi, Ainhoa Mujika Goñi, Arkaitz Goikoetxea Basabe eta Mikel Izpura Garcia dira. Olarra eta Mujika EPPK-ko zuzendaritzako kideak dira, eta 2002an atxilotu zituzten Frantziako Estatuan: ordutik daude preso. Logroñora mugituko dituzte (170 kilometro), eta haiekin batera eramanen dute Arkaitz Goikoetxea Basabe ere. Olarra eta Mujika Granadan daude gaur egun (Andaluzia, Espainia, 855 kilometro) eta Goikoetxea Basabe Villenan dago (Herrialde Katalanak, 700 kilometro).

Mikel Izpura Garcia, berriz, Zuerara mugituko dute, Murtzia IItik (Espainia, 820 kilometro). Euskal Herri ingurura hurbilduko ez badute ere, Gorka Palacios Aldai euskal presoa ere mugituko dutela iragarri dute Espainiako Espetxe Erakundeek: Murtzia IItik lekualdatuko dute hura ere, Estremerara (Madril, 520 kilometro).

Olarrak eta Mujikak 30 urteko zigorrak dituzte: 2007an Espainiaratu zuten Mujika, eta 2010ean Olarra. Izpura Garcia 2000ko urtarriletik dago preso, eta 30 urteko zigorra du. 2019ko apirilean bete zituen zigorraren hiru laurdenak. Arkaitz Goikoetxea Basabe 2008ko uztailetik dago kartzelan, eta 40 urteko zigorra du.

Zazpi hurbilketa gauzatuak

Etxerat-ek gaur jakinarazi duenez, berriz, asteon iragarpena egina zuten zazpi euskal presoren hurbilketak gauzatu dituzte Espainiako Espetxe Erakundeek: zehazki, Juankar Iglesias, Iker Lima, Iñigo Guridi, Javi Gallaga, Igor Portu, Xabier Makazaga eta Gorka Martinez Ahedo mugitu dituzte helmugako kartzeletara. 117 euskal preso hurbildu edo Euskal Herriratu dituzte guztira Espainiako Estatuan 2018ko irailetik, eta, horiekin, dagoeneko euskal presoen erdiak baino gehiago daude Euskal Herritik 300 kilometrora baino gutiagora. Bertzeak urrutiago daude.

Gaur egin dituzten iragarpenekin, bertzalde, oraindik 50 euskal preso dira hurbilketa edo Euskal Herriratzea iragarria bai baina oraindik mugitu ez dituztenak.


Summary: Nazioartean saritu dute Unai Beroizek konfinamenduan ateratako argazki bat. Beroizek zilarrezko saria jaso du Budapest International Foto Awards sariketan, iazko konfinamenduan aitonari egindako argazkiagatik.

Iazko apiril hasieran, etxeko konfinamendu gogorrenean, bolo-bolo zabaldu zen Unai Beroiz argazkilari iruindarraren argazki bat. Kristal bat ageri zen argazkiaren erdian. Kristalaren alde batean, bizimina darion gizon edadetu baten aurpegia; bertze aldean, maskara aurpegian, eskularru beltz bat eta argazki kamera eskuan duen gizonezko bat. Erdian, bien eskuak. Beroizen aitona Miguel eta Beroiz bera ziren argazkiko protagonistak. Orain, hain ezagun egin zen argazkiak zilarrezko saria lortu du Budapest International Foto Awards sariketako.

Hainbat kategoria daude sariketa horren barruan, eta Aktualitatea sailean eskuratu du Beroizek saria. Diario de Noticias egunkariko kolaboratzailea da Beroiz, baina argazki horrekin nazioarteko muga denak gainditu zituen. Telebista, egunkari zein bertzelako hedabideetan bolo-bolo zabaldu zen argazkia, eta Erresuma Batuko The Guardian egunkariak ere publikatu zuten.

Apirilaren 1ean atera zuen Beroizek Aitona. Tan lejos, tan cerca (Aitona. Hain gertu, hain urrun) izeneko argazkia. BERRIAri kontatu zionez, Uharten (Nafarroa) zebilen lanean, aitona bizi den herrian, eta aitonari ezkaratzera joateko eskatu zion zer moduz zegoen galdetu eta bera ikusteko. Hasierann, Extremadurako (Espainia) sendiari bidaltzeko egin zuen argazkia, baina iluntzean, etxera iritsi eta beste begiratu bat ematean, otu zitzaion sare sozialetara igotzea. Hala, argazkia publiko egitearekin bat, bolo-bolo zabaldu zen.


Summary: Europako kutsatzeen goraldiaz ohartarazi du OMEk. Osasunaren Mundu Erakundeak jakinarazi duenez, iragan astean 1,2 milioi pertsona kutsatu ziren Europan. Herrialde batzuetan neurriak goizegi arindu izana salatu du erakundeak.

Hirugarren astez jarraian, koronabirusaren transmisioa larriagotu egin da Europan; hala jakinarazi du Osasunaren Mundu Erakundeak. Zehazki, emandako datuen arabera, joan den astean 1,2 milioi kasu atzeman ziren. Gainera, heriotzen gaineko informazioa ere eguneratu du erakundeak: Europan 900.000 pertsona baino gehiago hil dira gaitzarekin pandemia hasi zenetik.

Makurtzera egin du pandemiaren bilakaerak, eta egoeraren larritasunaz ohartarazi du Hans Kluge Europako OMEko zuzendariak: «Arriskua agerikoa da oraindik ere». Gainera, zuzendariak erantsi du premiazkoa dela izurriteari kontra egiteko neurriek «irmoki» segitzea indarrean.


Summary: Antoni Muntadasek Bilboz egindako «interpretazioak» erakutsiko ditu Arte Ederren Museoak. Itsasadarra ardatz hartuta, industriako eraikinak eta arkitektura berriak uztartzen dira ‘Hiri hutsa’ ikus-entzunezko instalazioan. Gerraosteko, 1983ko uholdeen ondoko eta pandemia garaiko irudi historikoek biribiltzen dute irudi bilduma. Irailaren 5era bitarte bisitatu ahalko da

«Itsasadar nabigagarria duten hirietan: hura da hiria ulertzeko modurik onena»: hala iruditzen zaio Antoni Muntadas artistari, eta, horrenbestez, Nerbioi hartu du ardatz Bilboren inguruan egin duen ikus-entzunezko instalaziorako: Hiri hutsa. Irailaren 5era bitarte ikusi ahal izango da, Bilboko Arte Ederren Museoan. Bertako zuzendari Miguel Zugazaren hitzetan, hiriaren «espazioan eta arkitekturan arakatzen du» erakusketak, baina miaketa ez du soilik gaur egunetik egiten, «transformatzen ari den paisaia» gisa irudikatu baitu Muntadasek Bilbo, Zugazaren arabera: «Ez du testuinguru historikoa ahazten. Iraganaren eta orainaldiaren arteko jauziak egiten ditu erakusketak». Hala, egun hartutako irudi eta bideoak argazki historikoekin uztartu ditu artistak, eta, ondorioz, 1936ko gerraostearekin, 1983ko uholdeek utzitako paisaiarekin eta 2020ko pandemiak eragindako hustearekin txirikordatzen ditu ibaiaren ertzetan azken hamarkadetan ugarituz joan diren eraikin modernoak.

Enkargu baten emaitza da erakusketa: hain zuzen, 2018an Arte Ederren Museoak eta BBVA fundazioak hiriaren inguruko obra bat sor zezan eskatu zioten Muntadasi, museorako propio. Geroztik igaro den tartean, ideiak joan-etorrian ibili zaizkio artistari proiektua forma hartuz joan den heinean —itxialdiak ere eragin nabarmena izan du, adierazi duenez—, baina itsasadarra hasieratik erabaki eta mantendutako elementua izan da, Miriam Alzuri Arte Moderno eta Garaikidearen kontserbatzaileak azaldu duenez: «Hasieratik eman dio garrantzia itsasadarrari, komunikaziorako tresna gisa, baina baita Bilboren hainbat alderen aglutinatzaile gisa ere: meatzaritzaren garaia, biziberritze urbanoaren argi-ilunak...».

Muntadasek adierazi du Bilboren inguruko «interpretazioen batura bat» erdietsi duela, eta, hori lortzeko, orobat izan du «kolaboratzaile batura baten» laguntza. Ohikoa du horrela lan egitea, Alzuruk zehaztu duenez, proiektu guztietan jartzen baita harremanetan «tokiko kolaboratzaile sare» batekin: «Ekonomialariak, komunikazioaren teorikoak, antropologoak, artista plastikoak» eta, oraingo honetan, baita bertsolariak ere: hain zuzen, Oihana Bartra eta Arkaitz Estiballes. Horiez gain, Iñaki Uriarte arkitektoak Bilbok azken hamarkadetan izandako aldaketak xehatzen ditu instalazioan entzun daitekeen audio batean, eta beste hainbat adituk ere antzeko gaiak izan dituzte hizpide erakusketaren libururako ondutako saiakeretan: hala, Joseba Zulaika antropologoaren eta Arantxa Rodriguez hirigilearen interpretazioak ere bildu dituzte, baita Guadalupe Etxebarria komisarioak itxialdi garaian Muntadasekin izandako hiru urruneko elkarrizketaren transkripzioak ere.

Zorrotzaurreko uhartetik hasi eta udaletxeraino, 22 hartualdik osatzen dute, guztira, Hiri hutsa-ren ibilbidea. Artistaren hitzetan, «paseo arina aurkezten saiatzen da proiektua. Guy Deborden estrategia situazionista berreskuratzen du: joatea, galtzea, lekualdatzea, ibiltzea».

Oraingoa eta lehengoa

Arte Ederren Museoko bi areto hartzen ditu Muntadasen erakusketak: 32a eta 33a, zehazki. Lehenengoan, aurretik sortutako hiru bideo paratu ditu: Dérive Veneziane, Guadiana eta Finisterre. Ez dira Bilbo, baina harekin lotuta daude uraren bitartez, Muntadasek azpimarratu duenez. Bigarren aretoak ditu hizpide Bilboren askotariko ertzak. Vacuum/ Plenum piezan, izenburuak iradokitzen duen gisara, dikotomia bat sortzen da itxialdiaren garaiko Bilboren eta egungoaren irudien artean. Efektua areagotzeko, horma baten alde batean proiektatzen dira batzuk, eta ifrentzuan besteak. Aretoan sartzean, zuri beltzean dauden irudiekin eta isiltasunarekin egiten du topo bisitariak, «hiriaren eskeletoarekin», artistak zehaztu duenez; atzeko aldea begiratzen duenean ikusten ditu koloreak eta jende bakan batzuk, eta orduan antzematen du, halaber, soinua. «Elementu sinkronikoak dira; ezin dituzu biak aldi berean ikusi. Lehenengo, vacuum-a ikusten duzu, eta gero, plenum-a», Muntadasek azaldu duenez.

On Translation: Itsasadarra obrak hiriaren perspektiba historiko zabalago bati egiten dio erreferentzia. Pieza berean batu ditu Dario Regoyosen Bilboko itsasadarra pintura, 1910. urtekoa, itsasadarrari jarraitzen dion Google Eartheko bideo bat, eta, haien artean, Bilboko mapa duen mahai bat. Mahaiak bi bozgorailu ditu ertzetan, eta bakoitzetik audio bat proiektatzen da: itsasadarrean ibilaldiak eskaintzen dituen Bilboats enpresaren audio gida da bata, eta Iñaki Uriarteren azalpen xehea da bestea, zeinak itsasadarraren bi aldeetako orografia, eraikuntzak eta bestelako ezaugarriak azaltzen dituen.

Vacuum/ Plenum-en dualismoa eta On Translation: Itsasadarra-ren perspektiba historikoa uztartzen ditu Suntsiketa/ Eraikuntza piezak. Horma zuri batean egungo Bilboren koloretako irudiak eta gerraosteko eta uholdeetako negatibozko argazkiak proiektatzen dira, Bartra eta Estiballesen ahapaldiek lagunduta. Edozein hiritan jazo diren «fenomeno ohiko eta ezohikoak» uztartu ditu piezan Muntadasek, nabarmendu duenez: «Fenomeno ohikoa da hiriaren garapen aurreikusia: plano urbanistikoak eta eraikuntzak. Ezohikoak dira espero ez direnak: gerrak, uholdeak eta pandemia».


Summary: Ion Kepa Parot euskal presoak positibo eman du COVID-19an. 31 urte daramatza preso Parotek, eta Mureten dago, ziegan bakartuta. 70 urte beteko ditu maiatzean. Etxerat-ek eta Bake Bideak eskatu dute berehala askatzeko.

Ion Kepa Parot euskal presoak positibo eman du COVID-19aren proban, eta ziegan bakartuta dago, Mureteko kartzelan (Euskal Herritik 425 kilometrora), Etxerat-ek jakinarazi duenez. Parotek 70 urte beteko ditu maiatzean, eta 31 daramatza preso.

Etxerat-ek kezka agertu du Paroten osasun egoerarekiko, eta aske uzteko eskatu du. Gogoratu du Nazio Batuen Erakundeak eta Osasunaren Mundu Erakundeak gomendatu zutela preso gaixoak, adinekoak edo zigorraren zati handi bat betea zutenak aske uzteko, eta Frantziako Gobernuak halakorik ez duela egin salatu du. Gainera, txertaketa planik ez jarri izana txarretsi du: «Presoak arrisku handiko taldean daude, eta, gainera, neurri murriztaileak eta komunikazioak eteteko neurriak baino ez dira jarri martxan», salatu du Etxerat-ek.

Etxerat-ek jakinarazi du Jon Gurutz Maizari eta Jakes Esnali, biak Lannemezanen preso, COVID-19aren aurkako txertoa jarri dietela; ez, ordea, Frantziako Estatuko beste 25 euskal presoei.

Bake Bideak ere ohar bat helarazi du: «Ion Parotek bizi duen egoera saihestu zitekeen. Fiskaltza Antiterroristaren mendeku jarreraren eta Frantziako gobernuak presondegietako pandemia kudeatzeko hartutako erabakien ondorio zuzena da».

Frantziako Gobernuari eskatu dio salbuespeneko neurriak indargabetzeko, eta gaixo dauden presoak eta adinekoak askatzeko: «Legea aplikatu balitz, Ion Parot, Jakes Esnal eta Ibon Fernandez Iradi etxean lirateke familiarekin osasun krisi honetan».

Mobilizazioetan parte hartzeko deia egin dute.


Summary: Euskal Herrian AstraZenecaren txertoa jartzen hasiko dira berriz datozen egunetan. EMAk «segurua eta eraginkorra» dela ebatzi du, eta ukatu egin du tronbosiekin harremana duenik. Agentziak gehitu du txertoaren onurak «askoz gehiago» direla kalteak baino.

EMA Sendagaien Europako Agentziak baieztatu du AstraZenecaren txertoa eraginkorra dela. Emer Cooke EMAko zuzendariak adierazi du txerto hori «segurua eta eraginkorra» dela, eta bere onurak «askoz gehiago» direla kalteak baino. Cookek azaldu du eskura dituzten datu guztiak aztertu dituztela eta ondorio «argia» atera dutela: txertoa segurua dela, alegia.

«Ez da ziurtatu txertoak tronboak areagotzen dituenik. Hala ere, ziurgabetasunean gaude oraindik; kasu arraro batzuk aztertu ditugu, baina ez dugu ondorioztatu kasu horiek txertoak eragin dituenik: aztertzen jarraituko dugu. COVID-19ak berak tronbosiak eragin ditzakeela kontuan hartuta, esan daiteke txertoak arrisku horiek gutxitzen dituela», adierazi du Cookek.

AstraZenecaren eraginkortasunaren eztabaidan bide bat zabaldu du EMAk. Izan ere, asteon Europako zenbait estatuk bertan behera utzi dute txerto horren azken sortaren txertaketa kanpaina, zenbait txertatuk izan dituzten tronbosiekin zerikusia izan dezakeelakoan. Euskal Herrian ere bertan behera gelditu da txertaketa, behin-behinean.

Espainiako Osasun Ministerioak datorren astetik aitzinera berriz txertatzeko proposamena luzatu du. Osasun Publikoko Batzordea bihar edo etzi batzartuko da, eta orduan hartuko dute behin betiko erabakia. Beraz, litekeena da datorren astetik aitzinera berriz ere AstraZencaren txertaketa abian izatea Hegoaldean. Iparraldean, berriz, baliteke bihartik aurrera hastea enpresa horren txertoa jartzen, Jean Castex Frantziako lehen ministroak adierazi duenez.

EMAk bere erabakia jakinarazi orduko, AstraZenecaren txertaketa berriz ere abiatza erabaki dute hainbat gobernuk. Italian, erraterako, bihar bertan hasiko dira txerto horiek berriz ere ibiltzen.


Summary: Etxeratze agindua 19:00etara gibelatuko dute Iparraldean. Jean Castex Frantziako lehen ministroak esan du egoerak okerrera egin duela: «Hirugarren olatuan gaude». Larunbatean sartuko da indarrean neurria. Frantziako hamasei departamendutan konfinamendua ezarriko dute sei astez.

«Gure kezkak bete dira: pandemiak gora egin du berriro ere»: hitz horiekin hasi zuen atzoko agerraldia Jean Castex Frantziako lehen ministroak. «Hirugarren olatuan gaude», segurtatu zuen. Erresuma Batuko aldaera «indartsuagoa eta larriagoa da», haren arabera.

Horregatik, «lekuan lekuko» neurriak hartuko dituzte. Frantziako hamasei departamendutan konfinamendua ezarriko dute, lau astez: besteak beste, Parisen. Eskolak eta kolegioak irekiak izango dira, baina lizeoetan klaseak Internet bidez egin beharko dituzte osoki. «Beharrezkoak ez diren» saltokiak ere itxiko dituzte, baina liburu eta disko saltegiek irekirik segitzen ahalko dute. Konfinatuak diren herritarrek aukera izango dute etxetik 10 kilometroko tartean mugitzeko, ordu mugarik gabe. Ateratzeko, agiri bat beharko dute. Intzidentzia tasa apalagoa duten lekuetan, berriz, etxeratze agindua atzerata erabaki du Castexek; 18:00etan ezarria zuten urtarrilaren 16etik. Hala, Ipar Euskal Herrian, larunbatetik aitzina, 19:00etan izango da etxeratze agindua.

Orain hartutako neurri horiek lau astez iraungo dute gutxienez. Denbora tarte horretan txertatze kanpaina bizkortu nahi du Castexek. Haren ustean, AstraZenecaren txertoa jartzeari uzteko erabakia «zuhurra» izan da. Sendagaien Europako Agentziak «segurua eta eraginkorra» dela ebatzi du, arratsaldean. Gaur goizean, Frantziako Osasun Aginte Gorenak berriz emango du erabiltzeko baimena, eta arratsaldean bertan hasiko dira AstraZenecaren txertoa jartzen berriz. Castexek berak gaur jarriko duela esan du.

Apirilaren erditik aitzina 65 urtez gorako herritar guztiei irekiko diete txertaketa. Maiatzetik aurrera, 50 urtez gorako guztiei.


Summary: Begoña Alfarok irabazi ditu Nafarroako Ahal Dugu-ko primarioak. Botoen %65 eskuratuta, aise gailendu zaio Ainhoa Aznarezi (%18,1) eta Neniques Roldani (%16,1).

Ainhoa Aznarezek zoriondu egin du Begoña Alfaro horrek Nafarroako Ahal Dugu-ren primarioak irabazi ostean, eta lana elkarrekin egiteko borondatea erakutsi du. Bultzada Morea hautagaitzako idazkaritza nagusirako hautagai zen Aznarez, eta esan du elkarrekin lan egiteko espazioak sortu behar direla orain, "proiektuari ekarpenak egiten jarraitzeko".

Martxoaren 12tik herenegun bitarte, Nafarroako Ahal Dugu-ko Herritarren Kontseilua eta hurrengo idazkari nagusia hautatzeko primarioak zituzten alderdiko militanteek. Azkenean 716 afiliatuk parte hartu dute bozketan. Alderdiak gauean kaleratutako emaitzen arabera, Alfarok aise irabazi du lehia: 455 eskuratu ditu. Ainhoa Aznarezek 126 bildu ditu eta Neniques Roldanek 113.

Hartara, Begoña Alfaro izango da hurrengo idazkari nagusia eta Eduardo Santosen lekukoa hartuko du. Begoña Alfaro Zarrakastelun jaio zen, 1982an eta hiru lehiakideen artean gazteena da. Abokatua da eta azken urteetan etxeratzeen aurkako PAH plataformako eledun izan da. Aspaldidanik gizarte mugimenduei lotua, 2015eko abenduko Espainiako bozetan Ezkerrak bultzaturiko Ahora en Comun-en zerrendatan hautagai izan zen. Hemendik aurrera Ahal Dugu-ren lema hartuko du.

Horrekin batera, alderdiaren organo gorena aukeratu dute militanteek, eta bozketa horretan ere Alfaroren taldean zeuden ordezkariak sartu dira, Ainhoa Aznarez izan ezik. Hala, lehen emaitzen arabera, kontseiluan egongo dira Alfaro bera, Ainhoa Aznarez eta bere hautagaitzeko honako izen-abizenak: Jose Maria Burgaleta, Nahia Lizaso, Imanol Cobos Velasco, Iruña Erro, Daniel Lopez, Fatima Djarra eta Xabier Castro. Alderdiak dionez emaitza gordinak dira, eta «beharrezko balitz» alderdiaren hirugarren batzarrean onartutako feminismoaren agiriak ezarritako irizpideak ezarriko lirateke parekidetasuna bermatzeko.

Kontseiluarekin batera berme batzordea ere aukeratu dute militanteek. Alderdiko estatutuen arabera, haren zeregina da alderdiaren antolamenduak bermatzea barne demokrazia, berdintasuna, justizia eta gardentasuna. Iraganean, barne krisia izan zenean egiteko garrantzitsua izan zuen. Hautatu berri den batzordean izango dira Carlos Amatriain, Ricardo Feliu, Dayana Cobos, David Fuentes eta Raquel Elizalde.

Neniques Roldanen mezua

Emaitza jakin eta gutxira, Neniques Roldanek Begoña Alfaro zoriondu du sare sozialetan: «Batzarraren erabakia babesteko eta alderdia sendotzeko garaia da. Mila esker, nire bidaideei, emakume indartsu eta eskuzabalei», idatzi du Alfaro zoriondu ostean.

Alfaroren hautagaitzak Ahal Dugu berriz hasi zuen lelo nagusi eta hiru dokumentu aurkeztu zituen: politikoa, antolamendu arlokoa eta feminismoa. Hain zuzen ere, feminismoari garrantzi berezia eman dio Alfarok.

Kanpainan nabarmen du alderdia arnasberritzea duela xede, eta horretarako «aurpegiak aldatu» behar direla deritzo. Aldarrikatzen du Ahal Dugu-k «funtsezko eragilea» izan behar duela erakundeetan eta erakundeetatik kanpo. Kaleetako pultsu hori galdu dutelakoan dago, eta hor jarri nahi du indarra. Alderdi barrura begira, «antolamendu argi eta sinplea» proposatu du, organo bakoitzaren eskumenak zehaztuz eta barne kohesioa bilatuz. Besteak beste, proposatu du erakundeetan ordezkaritza duten kideek tokia izatea Herritarren Kontseiluan.


Summary: 37 urteko iruindar bat hil da bart Carcarren, trafiko istripu batean. Carcar eta Lerin arteko errepidean izan da istripua.

Bart gauean, trafiko istripu larria izan da Carcarren (Nafarroa), eta pertsona bat hil da. 21:30ak inguruan izan zen ezbeharra, NA-122 errepideko 30,5. kilometroan, Foruzaingoak jakinarazi duenez. Bi autok elkar jo zuten, eta autoetako baten gidaria bertan hil zen. Suhiltzaileek atera behar izan zuten gorpua autotik.

Hildakoa 37 urteko iruindar bat da. Andosillarantz zihoan. Beste autoko gidaria, 33 urteko andosillar bat, arin zauritu da, eta ezbeharraren ondoren Iruñeko ospitalean artatu zuten. Carcar eta Lerin lotzen ditu NA-122 errepideak. Gertatutakoa ikertzen ari da Foruzaingoa.


Summary: Aberri Egunean Euskal Herria Batera-k deituriko ekimenetan parte hartzera deitu du EH Bilduk. Koalizio abertzaleak ekitaldi horietan parte hartuko du.

EH Bilduk bat egin du Euskal Herria Batera ekimenarekin, eta Aberri Egunean horrek deituriko ekimenetan parte hartzera deitu ditu "Euskal Herria burujabe" nahi dute herritarrak. Apirilaren 4ean izango da aurten Aberri Eguna eta Euskal Herria Baterak plazetan abestera eta balkoietan ikurrinak eta Nafarroako banderak jartzera deitu du. EH Bilduk iragarri du ekien horietan parte hartuko duela.

Iazko Aberri Eguna bezala, aurtengoa are koronabirusak baldintzatuko du, eta tokian tokiko mobilizazioak egitera deitu du Euskal Herria Batera-k. Iaz, itxialdia zela eta, leiho eta balkoietan ospatu zen Aberri Eguna, eta orduko "arrakasta" aintzat hartuta egin du aurtengo deia Batera herri egitasmoak, elkarrekin ospatzekoa, baina plazetara jauzi eginez.

Ospatzeko ordua 12:30ak izango dira, eta sustatzileek aurkezpenean azaldu zutenez, ordu horretan «ikus-entzunezko seinale bat» igorriko dutela irratietan, tokiko telebistetan eta sarean. Hiru kantu kantatzea proposatu dute, horiek «Euskal Herria batzen dutelakoan»: Gernikako arbola, Txoria txori eta Ikusi mendizaleak.

EAJk, berriz, Aberri Batzarrarekin batera egingo duen ekitaldi politikoan ospatuko du Aberri Eguna, Euskaldunan Bilbon. Ikurrinak jarri eta ekitaldietan arduratsu parte hartzera deitu du.


Summary: Datuak okerrera egiten ari dira: beste 585 kasu atzeman dituzte Hegoaldean. Azken hilabeteko daturik txarrenak dira, positibo berrien kopuruari erreparatuta. Positiboen portzentajea %5,5 da, eta OMEk aholkatutako %5eko mugaren gainetik dago.

Beheranzko joera amaitu, eta datuek nabarmen egiten dute okerrera: beste 585 lagunek eman dute positibo COVID-19a atzemateko probetan. Horrenbestez, positibo berrien datua azken hilabeteko okerrena dira. Positiboen portzentajearen datua ere ez da hobea: atzo Osasunbideak eta Osakidetzak egin zituzten 10.564 probetatik %5,5k positibo eman zuten. Beraz, OME Osasunaren Mundu Erakundeak izurria kontrolatzen hasteko %5eko mugaren gainetik dago.

Egoerari lurraldez lurralde erreparatuta, Bizkaian atzeman dituzte positibo gehien: 242 izan dira, eta otsailaren 23tik erregistratutako daturik txarrena da. Goranzko joera nagusi da Nafarroan ere: 119 positibo gehiago izan dira, daturik okerrena otsailaren 9tik. Gipuzkoan, gorabeheratsua da azken egunetako kopurua, eta atzoko proben ondorioz, beste 118 kasu atzeman dituzte. Araban kopuruak apalagoak izan arren: beste 99 lagunek eman dute positibo, eta otsailaren 11tik ez zituzten hainbeste positibo atzeman. Horiez gain, Eusko Jaurlaritzak jakinarazi du Arabatik, Bizkaitik eta Gipuzkoatik kanpo bizi diren zazpi herritarren ere positibo eman dutela.

Osakidetzak eta Osasunbideak ospitaleetako egoeraren berri ere eman dute. Atzo beste 39 lagun ospitaleratu behar izan zituzten Hego Euskal Herriko ospitaleetan, eta 110 lagun larri daude, zainketa intentsiboetako unitateetan ospitaleratuta. Gaur, jaieguna izaki, Osakidetzak ez du jakinarazi orotara zenbat pertsona dauden ospitaleratuta Osakidetzako ospitaleetan. Osasunbideak, ordea, bai: une honetan 69 lagun daude Nafarroako erietxeetan gaitzarekin, horietatik 18 ZIUetan, zazpi etxean ospitaleratuta eta beste 44 gela arruntetan.

Txertaketa, aurrera

AstraZenecaren txertoarekin egitekoak ziren txertaketak bertan behera utzi arren —Iparraldean gaur bertan berriz jartzen hastekoak dira, eta Hegoaldean, asteazkenean—, aurrera jarraitu du txertaketak Pfizerren eta Modernaren dosiekin. Eusko Jaurlaritzak gaur jakitera eman duenez, dagoeneko lehen dosia jaso dute erresidentzietako egoiliarren eta langileen, Osakidetzako profesionalen eta Ertzaintzaren %100ak. Gainera, aurreneko txertoa hartu dute osasun pribatuko eta osasun garraioko langileen %78,2k, bestelako zentro soziosanitarioetako langileen eta erabiltzaileen %97,7k eta unibertsitatez kanpoko hezkuntza langileen %65,8k.

Bigarren dosia jaso dutenen kopurua, berriz apalagoa da. Dagoeneko bigarren dosia ere hartuta dute erresidentzietako egoiliarren eta langileen %99,3k, Osakidetzako langileen %84,8k, osasun pribatuko langileen %5,2k eta bestelako zentro soziosanitarioetako langileen eta erabiltzaileen %2,4k.

Nafarroako Gobernuak ere eman ditu txertaketari buruzko datuak. Atzo, 2.817 txerto jarri zituen. Orain arte, guztira, COVID-19aren aurkako txertoen 109.485 dosi jaso dituzte herrialdean, eta horietatik 97.672 jarri dituzte. Bigarren dosia jaso dutenen kopurua, berriz, apalagoa da: 30.879 lagun dira, orotara.

Nafarroan txertaketa prozesuarekin jarraitzen dute gaur, eta 80 urtetik gorakoak txertatzen ari dira Nafarroako Unibertsitate Publikoaren pilotalekuan. Gaur, beste 596 adineko daude deituta txertoa jasotzeko. Asteburuan, berriz, 1.214 lagunek txertoa jasoko dutela aurreikusi du Nafarroako Gobernuak.


Summary: Aernnova eta ITP batuz gero, bietan kaleratuak berriro hartzeko eskatu dute enpresa batzordeek. Agintari politikoekin «nazkatuta» daude, «badirudielako ontzat ematen dituztela kaleratze masiboak»

ITP Aeroren salmentan zeresana nahi dute enpresa aeronautikako langileek. Agiri bateratua argitaratu dute Aernnovako enpresa batzordearekin, Arabako konpainia baita hautagaietako bat hegazkin turbinen egile bizkaitarra erosteko. Operazioa gauzatuko balitz, lan taldea «osotasunean» errespetatzeko exijitu dute, eta azken hilabeteetan kaleratutako langileak berriro hartzeko.

Berregituraketa bete-betean dago Euskal Herriko sektore aeronautikoa. Hegazkin berrien eskaeren amiltzeari kaleratze sorta handi batekin erantzun diote enpresa nagusiek: Lauak taldeak Lapurdin eta Nafarroa Beherean, MTorresek Nafarroan, Alestisek Araban... Murrizketa horiek iritsi dira bi talde handienetara ere, ITPra eta Aernnovara. Lehenengoak 121 langile kendu zituen Zamudioko egoitza nagusian (Bizkaia), eta beste 86 bere fundizio lanak egiten dituen ITP Aero Castingsek (PCB ohia), Sestaon eta Barakaldon (Bizkaia); aurretik, gainera, behin-behineko 115 langileri ez zien kontratua berritu. Aernnovak, berriz, 82 langile bota zituen abenduaren amaieran.

Berregituraketa horrekin nahastu da beste prozesu bat: ITP Aeroren salmenta. Rolls Roycek Bizkaiko Sener ingeniaritza enpresak zuen zatia (%53) erosi zuen duela hiru urte, baina orain oso-osorik saldu nahi du. Salmenta horrek baditu berezitasun batzuk: ITPk hegazkin militarrentzat motorrak ere egiten dituenez, Espainiako Gobernuaren baimena behar du, eta hori ez da automatikoa. Esaterako, Rolls Roycek 2016ko udan iragarri zuen ITP osorik erosi nahi zuela, baina Madrilek ez zuen baimena eman 2017ko abendura arte.

Oraingo salmentan ere esku hartzen ari da Espainiako Gobernua. Ez du nahi ITP osorik inbertsio funts baten esku geratzea, epe laburreko inbertsioak izan ohi direlako haienak –etekina lortzeko aukera dutenean saltzen dute—, eta horregatik ari da sektoreko enpresei presio egiten eskaintzak egiteko. Operazio horretan zeresana du Eusko Jaurlaritzak ere, Arantxa Tapia Ekonomiaren Garapenerako sailburuak azaldu duenez, interes handia baitu ITPren erabakiguneak eta jarduerak Euskal Herrian jarrai dezan. Horregatik, prest dago operazioan laguntzeko, akzioen zati bat erosita Finkatuz funtsaren bitartez.

Haserre agintariekin

Tapiak «aukera bat baino gehiago» daudela esan arren, Aernnova da orain arte gehien aipatutakoa, eta horri erantzuten dio gaur Aernnovako eta ITP Aero Castings-eko (PCB) enpresa batzordeen agiri bateratua. Horretan, langileek ordezkariek kritika zuzena egin diete admnistrazioei, haiekin harremanetan ez jartzeagatik, baina, batez ere, fusio horiek hauspotuta «badirudielako ontzat ematen dituztela kaleratze masiboak». Enpresa batzordeen arabera, «erabat nazkagarria da apustu ekonomikoetan aritzea, ehunka pertsona kalean eta diru-sarrerarik gabe utzi dituen kapitalari norabidea bideratuz».

Sektore aeronautikoak laguntza publiko handiak jaso dituela gogorarazi ondoren, agintari politikoei leporatu diete «fabrika batzuen arduradunei diru-sarrera erakargarria bermatuko dien jokaldi ekonomikoaren alde apustu egitea. Eta langileen bizkar egiten dute». Horregatik, langileak «aintzat hartzeko» eskatu dute. «Proiektu handinahi honetan enplegua lehenetsi behar da, eta kaleratutako pertsonak berriro hartu. Ezin da proiektu bat martxan jarri inposizioaren, kaleratze masiboen eta lantaldeekiko mespretxuan oinarrituta».


Larhuneko trenak zaharrak berri

Summary: Larhuneko trenak zaharrak berri. Larhuneko trenari ia mende bateko errailak aldatuko dizkiote heldu den urtean. Tren-motorrak eta bagoi kasik guziak ere zahar berritu dituzte. Hasieratik elektrikarekin martxan da turismoa helburu izan duen tren arrakastasua. Bertan badute tailerra, prebentziozko mantenu lanen egiteko. Lokomotoren adinak ez du errazten piezen horniketa, denak jatorrizkoak atxikitzen baituituzte. Kemen Dagerre mantenimendu arduradunaren lekukotasuna nola Mixel Larzabal Xomin langilearena irakurri ahal izanen dira biharko 'Bizigiro' sailean.

Turismoa helburua zuen trena paratu zuten Larhun mendiaren magalean duela kasik mende bat. Elektrikaz martxan den trenak, geroztik, jatorrizko piezak ditu. Langileentzat ez da gauza erraza horien atzematea. Gidari hutsak baino gehiago, mekanikariak denak. Adin handiko trena arta handiz zaintzen dute urte guzian zehar, horretarako, lan talde zabala dute: urte guzian ari diren hogei langile. Sasoi betean, 60 izaten dira. Kemen Dagerre mantenu arduradunarentzat "joia" da trena, eta iduri zaio museo batean ari dela lanean. Mixel Larzabal Xomin langileak, berriz, gogoz ezagutzen ditu trenaren sekreturik ñimiñoena ere, postu guzietan ari izan baita berrogei urteotan. Orain, aldaketa franko heldu zaio San Inazio lepoko geltokiari: tren-motorrak eta bagoi guziak eraberritzeaz gain, heldu den urtean burdinbidea ere osoki aldatuko baitute. Errailak Baionako Barland burdinolak fabrikatu zituen 1912an, eta oraindik ere, Sarako tailerrean egin ezin duten mantenimendu lanak burdinola horretan egiten dituzte. Laster ekarriko duten tren-traktorea berritasuna da: ezantzan ibiliko denez, Larhuneko trena bloketatuko balitz arazo elektrikoren batengatik, tren-traktoreak ebakuatuko lituzke bidaiariak. Berez, lan hori bera eginen zukeen tren-ilara bat gehiago eskatu zuten, baina herri mobilizazioek gibelerat igorri zuten, mendia babestu eta turismoa gehiago emendatzen ez uzteko. Bihar izanen dira lekukotasun horiek irakurgai Bizigiro-n

Trenaren mantenimendu lanez gain, Bizigiro sailak bertze gai batzuk ere landu ditu. Batetik, Euskal eSports Txapelketa jokatzen hasi dira Interneteko Twitch plataforman. Euskal Herriko aurreneko lehiaketa digitala izango da hori, eta Ander Cortes arduratuko da esatari lanak egiteaz. Finala hilaren 27an jokatuko dute.

Bertzetik, zinema atalean, Netflixek Black is beltza eskainiko du hurrengo ostiraletik aitzina. Telesailen atalean, Apple TV+ plataformak audioa ardatz duen telesail esperimental bat estreinatuko du: Calls. Ahotsak, uhinak eta koloreak. Calls telesailak ez du besterik behar lehen mailako thriller bat osatzeko. Pandemiaren fruitu da, errodaje jendetsuak ia ezinezko bilakatu diren garaian plazaraturiko proiektu berritzailea aipatuko du Mikel Yarza telesail adituak.

Gastronomia atalean, Kuko jatetxeko sukaldaria den Iker Markinezek errezeta eskainiko du: untxia piperradarekin eta curry ukituarekin. Azkenik, Roberto Sarriugarteren ardoaren txokoan, Viñedos Hontza-ren Too Mahats glou glou motako ardoa ezagutzen ahalko da biharko Bizigiro sailean.


Summary: Sturgeonek parlamentua «engainatu» zuela ondorioztatu du ikerketa batzordeak. Diputatuek ez dute iritzirik eman Eskoziako lehen ministroak Ministroen Kodea urratu ote zuenaren inguruan, baina agintariaren etorkizuna kolokan geratu da. Konfiantza mozio bati egin beharko dio aurre, asteazkenean.

Datozen asteak erabakigarriak izango dira Eskoziako politikan, batez ere Nicola Sturgeon lehen ministroarentzat eta SNP Eskoziako Alderdi Nazionalarentzat, parlamentuko ikerketa batzordearen ondorioek hautsak harrotu baitituzte: Sturgeonek diputatuak «engainatu» zituen gobernuak Alex Salmond lehen ministro ohiaren kontrako sexu eraso salaketak kudeatzeko izan zuen moduaren auzian.

Eskoziako Parlamenturako hauteskundeetarako zazpi aste falta direla, independentistek kolpe mingarri bat hartu dute, gobernuburuaren etorkizuna kolokan geratzeraino. Oposizioko alderdiek dimisiorako deiak ugaritu dituzte, eta Eskoziako Alderdi Kontserbadoreak konfiantza mozio bat aurkezteko asmoa du, datorren asteazkenean bozkarazteko, betiere horren aurretik lehen ministroak kargua uzten ez badu.

Ikerketa batzordeak asteartean emango du bere ondorioen berri, baina Erresuma Batuko hedabideek jada jakinarazi dute horietako garrantzitsuena; Sturgeon, hortaz, eztabaida politikoaren erdigunean dago berriz ere, eta ikusteko dago datorren asteko informazioak eta batez ere James Hamilton Irlandako Errepublikako Fiskaltzaren buruzagi ohiak esango duenak zenbateraino handituko dioten presioa.

Hamilton beste ikerketa bat egiten ari da, kasu horretan Eskoziako gobernuburuak Ministroen Kodea urratu ote zuen argitzeko; baiezkoa ondorioztatuko balu, Sturgeonek dimisioa ematera behartuta ikusiko luke bere burua, gezurra berariaz esateagatik.

Balizko gertakari horretaz, parlamentuko ikerketa batzordeak ez du iritzirik eman, eta soilik adierazi du diputatuak «engainatu» izana urraketa bat izan daitekeela.

Oposizioko alderdiek urteak daramatzate lehen ministroa agintetik botatzeko edo ahultzeko arrazoien bila, baina orain arte ez dira gai izan hura pixka bat bada ere kezkatzeko. Asteotako gertakariek, baina, atera ireki diete hori egiteko, mugimendu independentista eta SNP bitan zatitzeko arriskuan baitaude, hain justu, alderdia aspaldidaniko garairik hoberenean dagoen honetan.

Azken inkestek agerian utzi dute barne borrokak eragina izan duela babes kopuruan, Erresuma Batutik ateratzearen aldekoa txikitu baita alderdi independentistarenarekin batera, hauteskundeetan gehiengo osoa berreskuratzeko helburua zalantzan jartzeraino.

Testuinguru horretan, ikerketa batzordearen erabakiaren filtrazioak haserrea eragin du Sturgeonen lantaldean, uste baitute «aukeratua eta alderdikaria» izan dela. Halere, gobernuaren erantzun ofiziala astearterako espero da, diputatuek txostena publiko egiten dutenean.

Ikerketan esku hartzea

Sturgeonek hilaren 3an deklaratu zuen ordezkari politikoen aurrean, eta adierazi zuen, besteak beste, Salmondekin izan zuen bilkura batean ez ziola eskaini gobernuaren ikerketan esku hartzea. Eskoziako lehen ministro izandakoak, ordea, kontrakoa esan zien diputatuei, iragan otsailaren 26ko adierazpenean.

SNPko diputatu ohi eta abokatu Duncan Hamiltonek, gainera, agintari ohiaren bertsioa baieztatu zuen, eta ikerketa batzordekoak horretan oinarritu dira egungo kargudunak gezurra esan ziela adierazteko.

Horrekin batera, diputatuek diote «zaila» dela sinestea Eskoziako lehen ministroak ez zuela karguan bere aurrekoaren jarreraren berri izan 2017ko azaroaren aurretik, eta kezka agertu dute denbora asko pasatu ostean eman ziolako gobernuburuak funtzionarioen buruzagiari lehen ministro ohiarekin izan zituen bileren berri.

Garai batean, alderdi independentistaren buruzagi eta buruzagiorde gisara, Salmond eta Sturgeon mugimendu nazionalistaren liderrak izan ziren, aliantza sendo bati eta gertuko harreman bati esker, baina urte horietan sortutakoa erabat hautsi da, gobernuburu ohiaren aurkako salaketek sortu duten egoeragatik.

Iragan urtearen hasieran, Eskoziako Auzitegi Nagusiak ebatzi zuen Salmond errugabea zela sexu eraso kargu guztietatik, eta, bien bitartean, hark auzitara eraman zuen gobernua, barne ikerketaren kudeaketa legez kanpokoa izan zela iritzita. Epaileak arrazoia eman zion, Edinburgo hari 565.000 euro ordaintzera behartzearekin batera —diru publikotik—.

Herritarren artean ospe handia duen arren, Sturgeonek bere sinesgarritasunaren parte bat galdu du hilabeteotan, eta datorren astekoa behin betiko kolpea izan daiteke. Parlamentuko ikerketa batzordearen xehetasunek eta Hamiltonen ondorioek zehaztuko dute bere etorkizun politikoa.


Sumendi erupzio bat izan da Islandian

Summary: Sumendi erupzio bat izan da Islandian. Reykjavik hiriburutik 30 kilometrora izan da, Fagradalsfjall sumendian.

Adituak iragartzen ari ziren moduan, Islandian sumendi erupzio bat izan da. Fagradalsfjall sumendia izan da lehertu dena, Reykjavik hiriburutik 30 kilometrora. Islandiako Meteorologia Bulegoaren lehen datuen arabera, arrakalak 200 metroko sakonera dauka. Azaldu duenez, une honetan ikertzen ari dira erupzioa.

Alerta maila gorenean da herrialdea. Egunak zeramatzaten Islandian erupzio bat izan zitekeela iragartzen, azken egunetan 40.000 lurrikara izan ondoren; pasa den ostegunean, 400 izan ziren. Larrialdi Departamenduak herritarrei eskatu die ez egoteko sumendiaren inguruan, eta Keflavik aireportura daraman errepidea saihesteko.

2010ean Eyjafjallajokull sumendiaren erupzioak Europa osora barreiatu zituen errautsak; hainbat aireportu ixtea eragin zuen eta milaka hegaldi geratu ziren bertan behera. 10 milioi pertsonei eragin zien horrek eta 1.270 milioi euroko galera.


Summary: Aramendi: "Euskara nire ama hizkuntza da, eta nire hizkuntzan ere egiten segituko dut". 119 hautetsirekin hasi da Euskal Hirigune Elkargoaren batzarra.

Espero bezala, eztabaida iturri izaten ari da Euskal Elkargoaren gaurko batzarra. Otsailaren 28an egitekoa zen berez, baina, osasun egoeragatik, gibelatzea erabaki zuen Jean Rene Etxegarai lehendakariak, osasun dispositiboa indartzeko neurri berriak aurkitu artean. Gaurko jarri zuten hitzordua, baina, azkenean, hautetsien erdiekin bakarrik. 119 elkartu dira azkenean, distantziak gordez.

Edonola ere, bat baino gehiago izan dira batzarrean bertan neurri hori zalantzan jarri dutenak. Sandrine Derville Angeluko hautetsiak salatu du hautetsien erdiekin egiteak zailtasunetan ematen duela "demokrazia". Dudak ditu erabakia zinez egoera sanitarioagatik hartu ote den. Egoitz Urrutikoetxea EH Bai-ko ko kideak ere zalantzan eman du gaur hautetsien erdiak baizik ez bildu izana.

Colette Capdevielle hautetsiak Odile Ameztoi hautetsiaren gutun bat irakurri du, hark ezin izan baitu batzarrera joan gaur, neurriengatik. Hark ere zalantzan eman du hautetsien erdiak baizik ez biltzeko erabakia. Odile Ameztoik galdera hau egin du gutunean: "Zenbat emaztek parte hartuko dute gaurko batzarrean, poloek beren ordezkariak hautatu ondoan?". Erantzuna: gutxik.

Mixel Esteban hautetsiak zalantzan eman du gaurko batzarreko egoera legezkoa ote den. Guillaume Barucqek ere dudak ditu ea zinez egoera sanitarioagatik hartu den neurria. Claude Olivek haserrea adierazi du, ez duelako onartzen hautetsi batzuek beren alderdiaren izenean hitz egitea. Eta galdetu du lehen hitzaldiak frantsesez egiteko, eta ez euskaraz. Filipe Aramendik erantzun dio gero.

Hasierako parte hartze horien ondoren, Etxegaraik neurria justifikatu du: adierazi du intzidentzia tasa berriz gora doala, Erresuma Batuko aldaera biziki presente dela Pirinio Atlantikoetan, eta larrialdi sanitarioak halako neurriak hartzea baimentzen duela. Azkenean, batzarra hasi eta ordubetera heldu diote gai zerrendari.

Lassalette eta Grenet gogoan

09:30ean hasi da batzarra, eta bi omenaldi eginez hasi dute. Rafael Lassalette Hendaiako auzapez ohia eta Jean Grenet Baionako auzapez ohia izan ditu gogoan Jean Rene Etxegarai lehendakariak, eta minutu bateko isilunea gorde dute gero hautetsiek.

Etxegaraik Ipar eta Hego Euskal Herriko mugako pasabideen itxieraz ere hitz egin du sarreran. Prefetari gutun ireki bat igorri dio horiek irekitzea galdegiteko. Salatu du Frantziako Estatuak lekuko hautetsiekiko "kontzertaziorik gabe" hartu duela neurri hori.

Etorkinen egoera aipatu du Etxegaraik, batzarreko gaiekin hasi aitzin. 20.000 etorkin pasatu dira Pausatik, zentroa ireki zutenetik. Hegoaldean "blokeatuak" direla dio. Arnaud Fontaine hautetsia egoeraz arduratuko da, "heldu diren etorkinak duintasunez" hartzeko. Laurence Hardouin hautetsiak gaineratu du adingabeak Frantziako Estatutik ilegalki kanporatzen dituela Frantziako Poliziak.


Summary: PCR proba egitera deitu dituzte Bilboko gimnasio bateko erabiltzaile eta langileak. Hilaren 9tik atzora arte gimnasioan izan zirenei egin die dei.

Eusko Jaularitzako Osasun Sailak PCR probak egitera deitu ditu Bilboko Deustu auzoko Alta Fit gimnasioko erabiltzaileak eta langileak. Zehazki, martxoaren 9aren eta atzo artean gimnasioan izan zirenak deitu ditu. Gimnasioa atzo itxi egin zuten.

Ohar batean dio zaintza eta kontrol lana izango dela. Basurtuko Ospitaleko Arrupe pabiloian egingo dituzte PCR probak, gaur goizetik bihar 20:00ak arte. Ez dago txanda eskatu beharrik. Emaitza sakelako telefonora bidaliko dute.

Horrekin batera, Osasun Sailak eta Osakidetzak gogoratu dute sukarra, eztula, eztarriko mina edo arnasa hartzeko zailtasunak izanez gero edo usaimena galduz gero, etxean geratu behar dutela herritarrek eta osasun etxera lehenbailehen deitu.


Sumatzen da irteteko nahia

Summary: Sumatzen da irteteko nahia. Araba, Bizkai eta Gipuzkoa arteko joan-etorriak baimendu ostean, erreserbak nabarmen ugaritu dira turismoari lotutako negozioetan. Alabaina, itxaropentsu bezain kezkatuta daude sektoreko eragileak, COVID-19aren datuen azken asteetako bilakaera ez delako espero eta nahi bezain ona.

Landetxeetan, hartuta daude ohe gehienak. Jendea bisita gidatuak kontratatzen ari dela ikusten dute Goierriko Turismo Agentzian (Goitur). Lizarrustiko aterpetxean ez dute lekurik jada. Eta Donostian ziurtzat jotzen dute egun bakarreko bisitariak, behintzat, erruz izango dituztela. Mugitzeko gogoa igartzen dute turismo alorrean aritzen diren eragileek. Alabaina, COVID-19aren bilakaeraren datuak ez dira nahi bezain onak, eta aitortzen dute kezka handiz biziko dituztela datozen egunak. Aste Santuaren aurretik, gaur hasiko den asteburu luzea da pizgarrietako bat sektorearentzat, baina kontrolaezina bezain garrantzitsua den beste faktore bat ez da nahi bezain ondo portatu: eguraldia.

Donostia izaten da Gipuzkoako erakarpen gune nagusia aisialdirako. “EAE barruan mugitzea badagoenez, jende asko espero dugu Arabatik eta Bizkaitik. Badakigu eguna pasatzera etorrita ere jende asko ibiliko dela eta dendak beteta edukiko ditugula. Baina, hortik aurrera, oraintxe bertan ez dugu inolako aurreikuspenik. Egunez egun lan egiten ikasi dugu”, kontatu du Cristina Lage Donostiako Turismo zinegotziak. Sor daitezkeen pilaketen inguruko kezkarik ez dutela dio. “Horrek ez gaitu batere kezkatzen. Izan ditugu turismo askoko garaiak, eta jende pilaketa handirik ez da izan inoiz. Espazio ireki ugari ditu Donostiak, eta ez dugu saldu izan aglomerazioen turismo eredu bat”.

Turismoa zenbateraino bultzatu eta bisitarientzako zer-nolako jarduerak antolatu erabakitzeko orduan zalantzarik izan duten galdetuta, Lagek azaldu du turismoa sustatzeko kanpainarik ez dutela egin aurten. “Sentsibilizazio kanpaina bat egin dugu, enpatizatzeko eta bisitariei esateko haien falta sumatzen dugula”. Ekainetik aurrera dute promozio kanpaina bat egiteko asmoa, orain arteko iragarpenak kontuan hartuta, uste baitzuten ordurako Espainiako autonomia erkidegoetatik, behintzat, hartu ahal izango zutela jendea, eta, ziurrenik, beste herrialdeetatik ere bai. “Orain jada ez dakit zer esan. Ikusi egin beharko da txertaketa nola doan, beste olaturik dagoen eta abar”. Portzentajerik ez du zehaztu, baina esan du zenbait hotel oraindik itxita daudela Donostian, Arabako eta Bizkaiko bisitariekin bakarrik ez zaielako bideragarria ateratzen negozioa.

2019ko datuak berdintzear

Aurreko hilabeteetan egoera kaskarra izan dute Gipuzkoako landetxeetan ere. Herrien arteko joan-etorriak debekatuta egonik, asteak zeramatzaten bezerorik gabe. Martxoaren 5ean egindako Labiren bileran hartutako neurriek, ordea, haize freskoa ekarri diete. Bilera haren aurretik, Nekatur nekazaritza turismoko elkartean biltzen diren Araba, Bizkai eta Gipuzkoako nekazaritza etxeetako logelen %27 zeuden erreserbatuta Aste Santurako. Egun gutxian, %81era iritsi da kopurua. Iaz konfinamendu garaian suertatu zirenez egun horiek, orain bi urteko erreferentziak dituzte elkartean. “%88ko okupazioa izan genuen 2019an. Oraindik egun batzuk falta direnez eta eskaerak jasotzen jarraitzen dugunez, aldaketarik ezean, orduko kopuru berdintsuetara iristea espero dugu”, esan du Idoia Ezkurdia Nekaturreko kudeatzaileak.

Mugikortasun neurriei ez ezik, adi-adi erreparatzen diote beste datu bati ere: gehienez zenbat jende elkar daitekeen. “Logelakako lizentzia dutenek logela guztiak erabil ditzakete, eta, gune komunetan, %50ekoa da edukiera; horrek esan nahi du gosaltzeko eta abarretarako txandak antolatu behar direla”. Apartamentuak eskaintzen dituztenek ere ez dute arazorik. Bai, ordea, talde handientzat prestatutako etxeek. “Gehienez, 24 pertsonarentzat izaten dira hemen etxeak, eta horiek, oraingoz, geldirik daude, jendea ez delako prest egongo etxe horrek duen prezioa lau pertsonarentzat ordaintzeko”. Izan da jarduera behin betiko uztea erabaki duenik ere. “Baina erretiroa gertu zuen jendea izan da”.

Ezkurdiaren esanetan, ostatuen erantzukizuna izaten da zenbat jende hartuko den kontrolatzea. Bezeroaren jatorriari dagokionez, berriz, “informatu” egiten dutela dio. “Erreserba Nekaturren orritik eginez gero, guk badakigu bezeroaren jatorria; beste plataforma batzuetan ez da informazio hori jasotzen. Zer gertatzen da? Demagun Nafarroatik egiten dizutela erreserba bat; bada, badakizu ez dela hain segurua, harrapatzen badute etxera bidaliko dutelako eta bezerorik gabe geratuko zarelako”.

Udan atzerriko bisitariak hartzeko modua eduki ahal izateko, txertaketa nola doan ikusi beharko dela uste du. “Ezinbestekoa ikusten dugu txertaketa bizkortzea, horri esker kontrolatu ahal izango baita osasun egoera”. Basquetourrek joan den urteko udan egindako azterketa baten arabera, segurtasun aldetik, landetxeetan dute konfiantzarik handiena bezeroek. “Normalean edukitzen ez genuen bezero profila ere ari gara hartzen”.

Zer gertatuko den beldur

Naturari lotutako eskaintzaz gozatzea izaten da Goierrira jotzen duten bisitari askoren helburua ere. Zeraingo meategiak, Segurako kaskoko buelta, gaztandegietarako bisitak… “Mugikortasuna baimentzen zuen dekretua atera zenean, sorpresa hartu genuen, jende asko hasi baitzen deika”, kontatu du Niko Osinalde Goiturreko zuzendariak. Goierrin ere landetxeak izaten dira lehen aukera bisitarientzat, baina eskualdeko herririk handiena ere, Beasain, 14.000 biztanle ingurukoa da, eta gainerako ostatu motek ere badute arrakasta. Enpresei eta negozioei lotutako turismoak ere badu indarra eskualdean.

Joan den asteburua izan zen ondoko herritik harago joan zitekeen lehena, eta, Osinalderen esanetan, mugimendua igarri zuten ostatuetan eta eskualdeko turismo bulegoetan. Asteburu honetarako eta Aste Santurako ere hainbat jarduera antolatzen ari dira: bisita gidatuak museoetan, taloa egiten ikasteko tailerra, garagardo dastaketa eta abar. Aste honetan aurkeztu dute aurtengo sagardo garaia ere. Baina beldurrez daudela aitortu du. “Bi aste geratzen dira Aste Santurako, eta ez du ematen datuak onera doazenik. Ez dut pentsatu ere egin nahi zer gertatuko litzatekeen berriro mugitzea debekatuz gero”.

Beasain eremu gorrian sartu zen berriz ere astelehenean, nahiz eta orain horrek ez duen aparteko debekurik eragiten. “Kezka ez da Goierrira begirakoa bakarrik, orokorra baizik. Jakinekoa da birusa mugitu egiten dela, eta orain gu gauden arren gaizki, hurrena, akaso, beste batzuei tokatuko zaiela. Espero dezagun dena ondo joatea, sektoreak ezin baitu gehiago jasan”.

Kataluniarrak eta madrildarrak izan ohi dira Goierrira joaten diren bisitari gehienak. Aurten, berriz, Bizkaitik ari dira dei gehien jasotzen. Aurtengo egoera berezia den arren, muga guztiak irekitakoan gertuko turismoak hainbesteko arrakastarik izango duen ez du argi Osinaldek. “Iazko udan ikusi zen: libre uzten gaituztenean, jendeak beldurra galtzen du, eta kanpora jotzeko ohitura du. Zorionez, kanpotik ere etorri zen jendea Goierrira”.

Goierrin bertan dago Lizarrustiko parketxea. Kanpora atera ezin horren eragina igarri dutela esan du Jose Ramon Agirre arduradunak ere, batik bat Nafarroara joan ezinarena. Aurreko urteetan, aterpetxea ez zen betetzen Aste Santuan. Aurten, bai, betiere gehienezko edukierak uzten duen kopuruetan. Aste Santu osteko astea ere bete samar dute. “Normalean, bizpahiru egunerako etortzen da jendea. Hemengo basoguneak izugarriak dira, eta hainbat ibilbide daude”. Uztaila eta abuztua izaten dituzte hilabeterik jendetsuenak Lizarrustin; ikasturtean, berriz, eskolekin lan egiten dute, nahiz eta iaz eta aurten ez duten horretarako modurik izan. “Egoera honek esploratzera behartu du jendea: natur eremuetara joateko ohiturarik ez izan arren, probatzera gonbidatzen zaitu. Etxetik atera eta naturan aire freskoa hartzeak ikaragarri laguntzen du; energiaz beteta itzultzen zara etxera”, esan du arduradunak.

Alabaina, naturguneetako pilaketak ere kezka bihurtu dira azkenaldian: bide bazterrean gaizki aparkatutako autoak, irekita uzten diren atakak, zaborra, jendea behar ez zen eremuetan… “Eguraldi onarekin autoak pilatzen dira bide bazterretan, baina ez da oraingo kontua bakarrik: lehen ere gertatzen ziren halakoak. Egun jakin batzuetan, igual, bai, baina ez nuke esango hemen arazo bat dugunik horrekin”.


Summary: "Orain, etxebizitzaren arazoa kontzeptualizatuagoa dago". Bizitegi elkarte sozialak 40 urte bete ditu. Datorren astean aurkeztuko dute haren ibilbidea jaso duen dokumentala. Gizartea eta testuingurua aldatu egin direla esan du Ipiñak; are pandemiarekin.

Aitor Ipiña (Portugalete, 1963) Bizitegi elkarte sozialaren arduraduna da. Bilboko Otxarkoagako elkarteak pertsona zaurgarrienak artatzen ditu, zerbitzuak eta laguntzak eskainiz, bazterketa gabeko gizarte batera bidean pausoak emateko. 40 urte bete dituzte aurten. Harrezkero, Bilboko eta gizarteko testuingurua “erabat” aldatu direla esan du.

Zer testuingurutan eta zergatik sortu zen Bizitegi?

1980an sortu zen, Otxarkoagan, abade kaputxinoen lantegi baten inguruan. Orduko bazterketaren testuinguruan jaio zen, drogen eta, batez ere, heroinaren garai gogor haietan. Otxarkoagan gai horren bueltan gaizki pasatzen ari zinenei laguntzeko asmoz, auzolanean hasi zen elkartea, eta Bizitegi sortu zen: bizitzeko tokia. Etxebizitza konpartituak eraiki zituzten. Oso denbora motzean auzolanean eraikitako etxebizitza horien sare bat sortu zen, hamabost etxe ingururekin. Elkartasun mugimendu handi bat izan zen.

Otxarkoaga auzoko beharrei erantzuteko hasi zen. Oraindik ere auzoko jendea artatzen duzue, edo harago doa?

Otxarkoagan hasi ginen, eta gero Errekaldera jo genuen. Izan dugun garapenean, etxebizitzaren auzia Bilbo osoan lantzen dugu, baita Bizkaiko Diputazioarekin ere. Hala ere, gure egoitza eta baliabide gehienak Otxarkoagan daude oraindik. Oso garrantzitsua iruditzen zaigu gizarteratzeko eta parte hartzerako aukerak sustatzea; beraz, auzoetako lana premiazkoa da. Uribarrin, Errekalden, Otxarkoagan…; benetako parte hartzea sustatu dezakegun auzoetan gaude. Gizarte hain indibidualista honetan zaila da lotura horiek sortzea; baina etxebizitza, lana eta bestelako auziak jorratzeaz gain, pertsonen arteko harremanak sortzean jarri behar dugu ikusmira, harreman berri horiek bizi proiektu esanguratsuak sor ditzaketelako.

Duela 40 urte sortu zen Bizitegi. Orduko eta oraingo erronkak eta beharrizanak berak dira?

Garai hartan, oso testuinguru zehatz bati erantzuten zion. Drogen arazoaz gain, ez zegoen gizarte zerbitzuen sistema duinik. Arlo publikoa ez zegoen oso garatuta; beraz, asetuta ez zeuden oinarrizko beharrizan batzuk bermatu behar ziren. Ez zegoen babes sozialerako sarerik, eta, gure kasuan bezala, auzolanean sortutako proiektuak gorpuzten joan ziren, gabezia horiek asetzeko. Sektore hori asko hobetu da azken urteetan. Orain, premia berrietara egokitu behar izan gara. Buruko gaitzak dituztenen bazterketa lantzen hasi ginen, Bermeoko ospitalearekin batera. Buruko gaitzak dituen jendeari irtenbideak eta aukerak eskaini behar zitzaizkien. 2000an etxegabekoen auzia jarri genuen lehen lerroan; egun, agerikoa da, baina garai hartan ez zen horren argi ikusten, eta ez zen onartzen gure inguruan arazo hori zegoenik. Errealitate horrekin topo eginda Bilboko Udalarekin hasi ginen lanean, eta hainbat aterpetxe eta lotarako leku berri eskaini ahal izan ditugu. Azken urteetan bazterketa sozialean generoaren perspektiba ere txertatu da. Aurrerapauso eta irakaspen handia da hori, beharrezkoa da beren-beregi andreei zuzendutako zerbitzuak eskaintzea, zaurgarrien artean are zaurgarriagoak direlako. Genero perspektiba gure lanetarako gako nagusienetako bat da. Praktika guztietan txertatu behar da perspektiba hori.

Pandemiak etxe kaleratzeen auzia mahaigaineratu du. Zer irakurketa egiten duzue zuek?

Lehenago, arazo hau ere bazegoen, baina orain, etxegabetzeen auzia kontzeptualizatuago dago, eta pandemiarekin agerian geratu da. Herritar askok ez dute etxean isolatzeko aukerarik izan, etxerik ez dutelako: horrek lan lerro bat zehaztu du Bizitegin. Etxebizitzaren arazoak ez dauka praktikan konponbide erraz edo arinik, bitarteko prozesu asko oso mantsoak direlako. Soldatapeko lanarekin dauden askorentzat ere arazoa da etxebizitzarena.

Beste arrakalarik azaleratu da?

Bai. Pandemiak azaleratu duen beste auzi handi bat etorkinena da. Erronka handi bat dugu pertsona horien gizarteratzearekin eta aniztasun kulturalarekin. Etorkinak iristen dira, eta iristen jarraituko dute, eta Bilbo eta bestelako hirietako kaleetan bukatuko dute. Badirudi irlatxo batean bizi garela, [Espainiako] estatu mailan ere bai, ez gaudelako pertsona migratuen helmugan edo ibilbide nagusietan, penintsula hegoaldean gertatzen den bezala. Baina onartu behar dugun errealitate bat da, eta erantzuten jakin behar dugu. Ondorioztatu dugun beste arrakala nagusia teknologiarena da. Zerbitzu publiko gehienak bide telematikora moldatu dira pandemian: osasun sistema, Lanbide, ikasketak… Herritar askok ezin izan dituzte zerbitzu publiko horiek jaso, baliabide faltagatik. Ziurtzat jotzen da denek dutela teknologia eskura, baina arrakala handi bat dago.

Nola ospatuko duzue Bizitegiren 40. urteurrena?

Ibilbidea azaltzen duen dokumental bat egin dugu, sorreratik egon direnen testigantzekin. Datorren martitzenean eskainiko dugu, Bilboko BBK aretoan, 18:30ean. Ikusi dugu kultura lanabes bezala erabili behar dela. Batetik, baztertuta dauden pertsona horiek parte har eta modu sortzaile batean jardun dezaten. Bizitza osoan oso gutxitan txalotu dituzte, eta merezi dute. Bestetik, sentsibilizazio tresna bezala: herritarrengana mezu zuzen eta indartsu batekin heltzeko balio du. 40. urteurren hau ospakizun bat baino gehiago da: aurrera begiratzeko eta etorkizunean pentsatzeko mugarri bat da.


Summary: Tokioko Jokoetan ez da Japoniatik kanpoko zalerik izango harmailetan.

Tokioko Olinpiar eta Paralinpiar Jokoetako antolatzaileek gaur iragarri dute harmailetan ez dela izango Japoniatik kanpoko zalerik, pandemiagatik. Tamayo Marukawa Japoniako ministroak iragarri du erabakia, Tokio 2020ko antolaketa batzordearekin, NOB Nazioarteko Olinpiar Batzordearekin, NPB Nazioarteko Paralinpiar Batzordearekin eta Yuriko Koike Tokioko gobernadorearekin bildu ostean.

Berez iaz ziren jokatzekoak Tokioko Olinpiar eta Paralinpiar Jokoak, baina pandemiagatik atzeratu zituzten, urtebete. Orain, Japoniako agintariak izan dira atzerritarren ailegaerak izan ditzakeen eraginaz ohartarazi dutenak. "Une honetan, oraindik zaila da koronabirusak sortu duen egoera Japonian eta munduko beste herrialde batzuetan. Horregatik, ez da posible une honetan atzerritarren etorrera bermatzea", argudiatu dute.

Jada sarrerak hartuak zituztenei euren asmoak aldatzeko eskatu diete. Kirolariek, berriz, eurentzat propio egindako gidei jarraitu beharko diete. Hashimoto Seiko Tokio 2020ko presidenteak esan du aurtengo jokoak zeharo desberdinak izango direla, baina izpiritua betikoa izango dela. "Espero dugu, Japoniara etorri ezingo bada ere, mundu osotik Tokioko Jokoak babesten jarraitzea".


Summary: Gasteizen 18 urteko gizonezko bat atxilotu dute emakume baten kontrako sexu eraso batengatik. Gaur goizean epailearen aurrean deklaratu du.

Eusko Jaurlaritzako Segurtasun Sailak jakinarazki duenez, azken orduetan 18 urteko gizonezko bat atxilotu dute Gasteizen emakume batek jasan duen sexu eraso batekin lotuta. Ohar batean azaldu duenez, erasoa ostegun gauean gertatu zen, lokal batean.

Ertzaintzak ordu batzuk geroago atxilotu zuen gaztea, eta, gaua polizia etxean igaro ostean, gaur goizean epailearen aurrean deklaratu du.


Alfaro: "Kalea berreskuratu behar dugu"

Summary: Alfaro: "Kalea berreskuratu behar dugu". Astelehenean bilera erronda bat hasiako du Ahal Dugu-ko idazkari izendatu berriak bere proiektuka aurkezteko.

Begoña Alfarok gaur egin du lehen agerraldi publikoa ostegunean Nafarroako Ahal Dugu-ren primarioak irabazi ostean. Ahal Dugu-k alderdia indaru egin behar duela azpimarratu du, eta horretarako eskualdeak berreskuratu behar dituela. Aktibo dauden zirkuluak mantendu, eta desagertu diren tokietan edo Ahal Dugu-k ordezkaritza izan duen lekuetan berreskuratu egin behar dituztela esan du. Gainera, kalea berreskuratzeko nahia adierazi du, eta horretarako elkarrizketak hasiko ditu eragile sozialekin, "horiek izan daitezen alderdiaren agenda ezartzen dutenak".

Eduardo Santos orain arteko idazkari nagusia Alfaroren ondoan izan da gaur. Esan du primarioetako bozketa oso eraikitzailea izan dela, eta erakutsi duela alderdia bizirik dagoela. Alfarok hala esan du: "Oraindik badago alderdia". Hala ere, militantziaren erdiak hartu duela parte esan du, eta horrek alderdia berpizteko beharra dagoela erakusten duela. Eskerrak eman dizkie bozkatu ez duten arren, alderdian jarraitzen dutenei ere.

Alfarok Ainhoa Aznarez beste hautagaietako bat ere zoriondu du Hiritar Kontseiluan egoteko hautatu baitute. Azpimarratu du Alfarok hiru hautagaiak emakumeak zirela eta horrek Ahal Dugu-ren DNA feminista dela erakusten duela esan du.

"Orain hiru gauza dira egin beharrekoak: lana, lana eta lana". Onartu du alderdia ukituta dagoela eta egoera iraultzeko lan egin behar dutela. Hurrengo pausoak Hiritar Kontseilua eratzea, aktibo dauden zirkuluekin egotea eta herri mailan beste espazio batzuk berreskuratzea izango direla aurreratu du.

Gainera, astelehenean beste alderdiekin bilera erronda bat hasiko duela ere esan du, euren proiektua azaltzeko. Lehenak Ezker Batuarekin eta Batzarrarekin egingo dituzte. Hurrengo hauteskundeetan ezkerreko alderdien koalizio bat eratzeko aukeraz galdetuta esan du ezkerreko indarra batzeko proiektu serio baten alde dagoela. "Horretarako beharrezkoa da lan espazioak eraikitzea eta konfidantza lantzea".

Ahal Dugu-k Nafarroako Gobernuan duen presentziaz esan du lan oso ona ari direla egiten bai Gobernuan, baita Parlamentuan ere.


Summary: Positiboen portzentajea %6,5era igo da Hegoaldean. Orotara, 426 lagunek eman dute positibo.

Datuak etengabe okerrera egiten ari dira Hego Euskal Herrian, eta horren seinale da positiboen portzentajea. Atzo Eusko Jaurlaritzak eta Nafarroako Gobernuak egindako 6.593 probetan 426k positibo atzeman dituzte; hortaz, egindako proben %6,5ek positibo eman dute. Beraz, OME Osasunaren Mundu Erakundeak izurria kontrolatuta izaten hasteko jarritako %5eko mugatik nabarmen gora dago.

Egoeraren errepasoa lurraldez lurralde egiterakoan ikus daiteke Bizkaian atzeman dituztela positibo gehienak (168), eta kopuruak apalagoak dira Gipuzkoan (110), Nafarroan (ehun) eta Araban (47). Gainera, Jaurlaritzak Arabakoa, Bizkaikoa eta Gipuzkoa ez den kasu baten berri ere eman du.

Erietxeetara begira jarrita, Eusko Jaurlaritzak jakinarazi du atzo beste 26 lagun ospitaleratu behar izan zituztela. Egun, 91 gaixo larri daude Osakidetzako zainketa intentsiboetako unitateetan.


Summary: Kartzeletako «alderik gogorrena eta konplexuena» islatu dute Bilbon. Irati Gurasoekin Euskal Herrira plataformak eta Sarek gogoratu dute 22 urtetan ez dela 'haur motxiladunen' egoera aldatu. Sindikatu guztien eta alderdi politiko batzuen ordezkariak egon dira ekitaldian

Bi helbururekin batu dituzte Irati Gurasoekin Euskal Herrira plataformak eta Sarek eragile politiko zenbait eta sindikatu guztietako ordezkariak gaur goizean, Joseba Azkarraga politikari ohiak azaldu duenez: haiei eskerrak emateko, batetik, eta kartzelen «alderik gogorrena eta konplexuena» islatzeko, bestetik. Izan ere, haur motxiladun-en istorioetatik abiatuta egin nahi izan ditu ohiko aldarrikapenak plataformak Bilboko Euskalduna jauregian antolatutako ekitaldian. Eztizen Artola kidea arduratu da Iratik jaio zenetik bizi izan duen egoera aletzen, eta Porrotxi egokitu zaio denboran atzera egitea eta Ondizen historia gogoraraztea: duela 22 urte jaio zen Ondiz haur motxiladuna, eta, orduan ere, hainbat ekimenetan aritu zen pailazoa haurra Euskal Herrira itzul zedin gurasoekin batera: «22 urte ondoren hemen jarraitzen dugu, gauza bera eskatzen». Bestalde, Liher Aretxabaleta presoaren alaba Leak ere bere egoera kontatu du bere amak, Rebeka Larak, lagunduta.

Irati Gurasoekin Euskal Herrira plataforma abian jarri zenetik egin dituzten aldarrikapenak mahai gainean jartzeko aprobetxatu dute goizeko ekitaldia. Artolak aletu ditu jomuga horiek: «Lehenengo, euskal presoak Euskal Herrira ekar ditzatela, umeek ez dezaten errepideak dituen arriskuak euren gain hartu behar izan. Bigarrenik, eskatzen dugu familientzako moduluak eraiki ditzatela Euskal Herriko espetxeetan elkarrekin bizitzeko eskubidea errespetatua izan dadin. Eta, hirugarrenik, presoen gradu progresioa martxan jartzea nahi dugu, umeak kartzelatik irtetean gurasoek baimenak lor ditzaten, elkarrekin bizi ahal izateko».

Funtsean, «humanitatea eta eskubideak» galdegiteko antolatu dute ekitaldia, Azkarragak laburbildu duenez. Politikari ohiaren ustez, egungo espetxe politikak ez ditu ez bata ez bestea bermatzen, eta, ondorioz, beste 87 haur daude egun Iratiren egoera berdintsuan, Sareren arabera. «Euskal Herri osoan ez dago haur txikiak dituzten gurasoentzako modulurik», esan du Azkarragak. Artolak xehatu du Iratiren egoera zehatza zein den, soinujole batekin aldamenean. «Ama erditu zenean, aitari ez zioten bertan egoten utzi. Madrilgo ospitale batean erditu zen Bea, eta zortzi guardia zibil izan zituen atean. Haurra izan eta gutxira, umearengandik banatu zuten lau egunez». Martxoan jaio zen Irati, eta apirilean ikusi ahal izan zuen aitak lehen aldiz. Hortik aurrera, amarekin bizi izan da Aranjuezeko kartzelan (Espainia) 2021eko martxora arte, eta tartean astean bi orduz batu ahal izan dira Bea Etxebarria, Iñaki Zapirain eta Irati Zapirain Etxebarria, Artolak azaldu duenez.

2020ko martxoan, Euskal Herrira ekarri zuten Irati, «konfiantzazko mediku batek begia eta besoa tratatzeko», Artolaren hitzetan. «COVID-19ak harrapatu, eta ekainera arte ezin izan zuen Aranjuezera bueltatu. Itzultzean, hamar egunez egon ziren Irati eta bere ama zortzi metro karratuko ziegan sartuta, egunean 24 orduz». Pasa den astean jakin zenez, Iratiren gurasoak El Duesoko kartzelara (Kantabria, Espainia) lekualdatzeko erabakia hartu dute agintariek, eta, aita bertara «helduta edo heltzear» dagoen arren, ama oraindik ez da Aranjuezetik irten, Azkarragak jakinarazi duenez. «Bea El Duesora eramaten duten arte, Iratik 882 kilometro egin beharko ditu, guztira, ama bisitatzeko».

Erabakia txalotu duen arren, «salbuespenezko erregimena indarrean» dagoela salatu du politikari ohiak. «Lasaitua da, baina ez da sakabanatze politikaren bukaera. Nabarmendu behar da zein modutan betetzen den askatasun gabetzea». Bestalde, Irati Gurasoekin Euskal Herrirako kide Julen Orbeak adierazi du «itxaropentsu» daudela Espainiako Gobernuak eta Eusko Jaurlaritzak berriki adostutako kartzela politikaren eskumenen transferentziagatik: «Ez genuke nahi egoera bere horretan jarrai dadin Jaurlaritzak eduki arren eskumenak. Uste dugu aldaketek estrukturalak izan behar dutela». Modulu mistoez gain, nazioarteko ereduak ere aplika daitezkeela uste du. «Katalunian zaintzapeko pisuak daude familientzat, kartzeletatik kanpo. Eskumenen transferentzia aukera izan daiteke euskal kartzela eredua sortzeko, humanoagoa eta demokratikoagoa izango dena, ez orain dagoena bezalakoa».

22 urte ekiten

2021eko martxoaren 8an, 3 urte bete zituenean, Aranjuezeko kartzelatik atera zuten Irati; Bilbon bizi da orain, aitona-amonekin, gurasoengandik urrun, Espainiako legeak ezartzen baitu presoen haurrek espetxea utzi behar dutela adin horretara heltzean. Iratiren egoera izan dute hizpide azken egunetan, Ondizena izan zuten bezala duela pare bat hamarkada. Ondizen ama Martuteneko (Donostia) espetxean zegoen atxilo, baina, modulu mistoaren faltan, Palentziara (Espainia) joan behar izan zen umea edukitzeko eta harekin bizitzeko. Haurra euskal herriratzeko hainbat ekimenetan hartu zuen parte Porrotxek: besteak beste, Olentzerorekin batera eskatu zuen Ondiz bueltatu zedin, Jaurlaritzara jo zuen hori bera galdegitera —bertakoek adierazi zioten eskumenik gabe ezin zezaketela ezer egin— eta are Martuteneko kartzelara hurbildu zen modulua bere eskuekin eraikitzeko.

Pailazoaren eta beste hainbat eragileren esfortzuak ez zuen fruiturik eman orduko hartan, eta, 22 urte ondoren, egoera berari amaiera emateko lanetan jarraitzen du Porrotxek. «Ez dugu nahi beste 22 urte barru hemen biltzea». Euskaldunako ekitaldia bukatu ondoren, Bilboko Kasilda parkera abiatu dira pailazoa eta Txapas soinujolea, han baitzen egitekoa elkarretaratzea. Hara hurbildutako haur eta heldu andana baten aurrean aritu dira berriro, eta, ikuskizuna bukatu dutenean, Itziar Gamero ipuin kontalariak hartu die lekukoa, Igor Zuluetaren kutxa doinuek lagunduta. Mari Txipiren istorioa kontatu die Gamerok umeei: irudimenari esker, kartzelan dagoen amarengandik gertuago sentitzen da protagonista.


Inflexio puntua izan daiteke

Summary: Inflexio puntua izan daiteke. Athleticek eta Eibarrek bana berdindu dute. Oso neurketa parekatua izan da, baina talde gipuzkoarrak sentsazio onak utzi ditu. Bi taldeek egoera berdinean jarraitzen dute sailkapenean.

Jarraitu beharreko bidea zein den jakitea batzuetan asko kostatzen da. Athletic bide egokia aurkitu ezinik ibili zen orain dela hiru hilabetera arte. Urtarrilean lortutako Espainiako Superkopako garaikurrak guztiz aldatu zuen bilbotarren dinamika. Eibar, aldiz, galduta ibili da azken jardunaldietan, eta gaur San Mamesen ikusitakoa positiboa izan daiteke gipuzkoarrentzat. 1-1 amaitu da derbia, armaginak jaitsiera postuetan jarraitzen dute, baina sentsazio onak utzi dituzte. Zuri-gorriei, baina, ez die aho zapore ona utzi neurketak.

Taldean zituen bajek behartuta, joko sistema aldatu behar izan du Jose Luis Mendilibarrek. Talde armaginean ohikoa den 4-4-2a alde batera utzi, eta 4-2-3-1 eskemarekin zelairatu dira eibartarrak, Kike Garcia aurreko aldean bakarrik utziz. Espainiako Kopako finala bi aste eskasera baldin badago ere, Marcelinok argi utzi du garrantzia handia ematen ziola gipuzkoarren aurkako derbiari, eta Sevillan atera dezakeen hamaikako oso antzeko bat berdeguneratu du. Egoera guztiz ezberdinetan, baina hiru puntuen bila atera dira biak ala biak.

Eibarren egoera kaxkarra baliatu nahian, hasiera-hasieratik partidaren gidaritza hartzen saiatu da etxeko taldea. Ez du hori egitea lortu, baina gauza are garrantzitsuago bat lortu bai: lehen hamar minutuetan markagailuan aurrea hartzea. Alboko sake baten ostean, De Marcosen erdiraketa Yurik, boleaz, bikain erramatatu du, eta Dmitrovicen atea zulatu. Kolpe latza bisitarientzat.

Horrelako momentuetan egin daitekeen gauzarik onena egin du Eibarrek: ahalik eta azkarren berdindu. Unai Lopezi bere areatik gertu lapurtu dio baloia Kike Garciak, eta ez du hutsik egin Unai Simonen aurrean: 1-1.

Azken jardunaldietan ez bezala, erritmo biziko lehen zatia ikusi da San Mamesen. Markagailuan aurretik jartzeak ematen duen nagusitasunaren bila, erasora jo dute bi taldeek. Estreinako 45 minutuak oso irekiak izan dira; bai Athleticek, baita Eibarrek gol aukerak izan dituzte, garbiak ez, baina aurkariaren ate ingurura behin baino gehiagotan iristea lortu dute. Oso parekatuta iritsi da neurketa atsedenaldira, baina zelaian ikusitakoa seguru Mendilibarrek nahi zuen partidaren antz handiagoa izan duela. Zuri-gorrien teknikaria, aldiz, ez da partida eroen zalea, eta norgehiagoka kontrolpean izatea nahiago du.

Zelai erdia bereganatu, eta partida bere planteamendura hurbildu asmoz, bi euskarriak aldatu ditu Marcelinok bigarren zatirako. Unai Vencedor eta Dani Garcia zelairatu ditu Unai Lopezen eta Mikel Vesgaren ordez. Ez da lehen aldia hori egiten duena, Kopan Levanteren aurkako partidan ere gauza berbera egin zuelako.

Vencedor soropilean egotea gehien eskertu duena Iker Muniain izan da. Erdilari bilbotarrak erraztasuna du aurkarien lerroak pase batekin puskatzeko; hori kapitain zuri-gorriak baliatu du, eta bigarren zati hasieran behin baino gehiagotan jaso du baloia Diop eta Sergio Alvarezen bizkarrean, armaginei arazoak sorraraziz. Gutxi iraun dio, baina, argitasun horrek Muniaini, minutuak pasa ahala itzaltzera egin baitu.

Eibar defentsan sendo ibili da, ondo eutsi zuten InÌaki Williams, eta ez diote korrika egiten utzi. Aurreko partidetan baino akats gutxiago egin ditu Mendilibarren taldeak atzeko alde horretan, eta hori defentsan ez ezik, erasoan ere nabaritu da. Armaginak ohi baino solteago ibili dira zelaian, eta inongo momentuan ez diote utzi etxeko taldeari berdegunean eroso egoten. Baloiarekin, baina, bigarren zatian ez da estreinakoan bezain fin ibili, eta ezin izan ditu hiru puntuak poltsikoratu. Halere, sentsazio onak utzi dituzte Mendilibarrenak, ez hain onak Marcelinorenak.

Drona zelaira, "Eurocopa honi ez" mezuarekin

Partidaren bigarren zatian dron bat erori da San Mameseko berdegunera. Dronak “Bilbo 2020 Eurocopa honi ez” mezua zeraman zintzilikaturik. Pizarro Gomez epaileak partida gelditu behar izan du pankartadun drona zelaitik ateratzeko.


Summary: ‘The Works and Days’ filma saritu du Ikuspuntu jaialdiak. C.W. Winterren eta Anders Edstromen lanari eman dio 15. edizioko epaimahaiak Film Onenaren Sari Nagusia. Zuzendari onenaren garaikurra, berriz, Morgan Quaintancek eraman du, Surviving you, always filmagatik. Eta Jayne Parkerren Amaryllis-A study-rentzat izan da Film labur Onenaren saria.

Amaitu da Iruñeko Ikuspuntu festibalaren 15. aldia. Orotara, 31 film izan dira lehian Nafarroako Zinema Dokumentaleko Nazioarteko Jaialdiko kategoria ezberdinetan, eta horietako saridunak zein diren jakitera eman dute iluntzean. Nicole Brenezek, James Lattimerrek eta Antoine Thirionek osatu dute aurten epaimahaia, eta, Sail Ofizialeko lan guztiak ikusi ondoren, erabaki dute C.W. Winterren eta Anders Edstromen The Works and Days (of Tayoko Shiojiri in the Shiotani Basin) lanari ematea Film Onenaren Sari Nagusia. «Film monumentala da, baina oso apala», epaimahaikideen ustez. Azaldu dutenez, filmaren erdian emakume bat dago, «oroitzapen askok bisitatzen dutena»; etxe bat ere badago, pertsona askok bisitatzen dutena; soro bat ere bada, emakumeak zaintzen duena; eta bada paisaia bat ere, zeinaren irudiak eta soinuak biltzen dituen filmak, urtaroz urtaro. «Lurralde nekaezin hori landuz, emakume honek eta filmak mundu bat sortzen dute, eta mundu hau egun batez bildutako publikoaren buruan loratzen da. Jendea urruntzen duten garai hauetan, film honek borrokan jarraitzen du pertsonen eta bizi garen munduaren arteko lotura mantentzeko ahaleginean». Egileek 10.000 euro ere jasoko dituzte.

Zuzendari Onenaren Jean Vigo saria, berriz, Morgan Quaintancek eraman du, Surviving you, always filmagatik. Epaimahaiak adierazi duenez, «elementu desberdin ugari biltzen dituen filma da, misteriotsua eta guztiz berezia, paraleloan doazen argazkietan, zeluloidean, musikan eta bi testuetan oinarritzen dena, eta, aldi berean, norabide desberdinetan jotzeko beldurrik ez dutenak, gorputza eta burua disoziatzen dituen droga-bidaia bat balitz bezala, hormen barruan bihurritzen den suge bat bezala». Egileak 5.000 euro jasoko ditu.

Sail Ofizialean, halaber, Jayne Parkerren Amaryllis-A study-rentzat izan da Film labur Onenaren saria, 3.000 eurorekin lagunduta doana. Zuzendari batek inguruko errealitateaz eman dezakeen ikuspuntu gisa deskribatu du filma epaimahaiak. «2020. Laino toxikoek, birusek eta bidegabekeriek Lurra planeta itotzen dute, atrofiatu egiten da, eta gure begien aurrean eraisten da. Zer egin dezake zinemak? Bizitzaren distira gorde dezake, eta bere zilar erdian baltsamatu, keinu beharrezko bezain dotore horrengatik; edertasuna politikoa da».

Sari bereziak

Bi aipamen berezi ere banatu ditu epaimahaiak: Pablo Alvarez Mesaren Bicentenario lanari egin dio aitortza film luze onenaren kategorian —«bidaia espazial eta espiritual argitsua [da]»—; eta Simon Liuren Signal 8 lanari, berriz, film labur onenaren kategorian —«Hong Kongeko zeluloidezko ikuspen distiratsua [da]»—.

Beste hainbat saridun ere utzi ditu jaialdiak. Publikoaren Sari Berezia Film Onenari Jorge Moneo Quintanaren In Ictu Oculi (begiak hesteko artean) lanarentzat izan da, eta Gazteen Saria Film Onenari, berriz, Mouaad el Salemen This Day Won’t Last lanarentzat. Azken hori «bere zintzotasunagatik eta baliabide gutxirekin asko lortu duelako» hautatu du Gazteen Epaimahaiak.

Bestalde, X Films 2021 Proiektua Irati Gorostidiren San Simón 62 proposamenari ematea erabaki du deialdiko epaimahaiak —Marta Ponsak eta Ane Rodriguez Armendarizek osatua— , «lurraldearen intrahistoria ezezagun bat argitzeagatik, garai bateko iruditeria kolektiboa orainaldiko begiradatik hedatzen duena».


Pausoka, saltoka ezin denean

Summary: Pausoka, saltoka ezin denean. Osasunak distira gutxiko lehia jokatu du azken sailkatuaren zelaian, eta konforme gelditu da berdinketarekin. Esku hutsik gelditzeko zorian izan da azkeneko jokaldian.

Luzea eta gogorra da mailari eusteko egin beharreko bidea. Ondo barneratua du hori Osasunak. Badaki saltoka iristen dela azkarren helmugara, baina ezin denean jauzi egin, behintzat pausoak eman behar dira. Halaxe egin du gaur, Huesca azken sailkatuaren zelaian berdinduta. Garaipena aurrerapen handia izango zatekeen gorritxoentzat, baina urri dabiltza sormen aldetik, eta kamuts baloiak sareratzerakoan. Eta golik ezean, puntu bat da lor daitekeen saririk handiena.

Berritasunekin agertu da Osasuna Alcorazen. Hamaikakoan, Ruben Garciaren hutsunea izan da nagusia. Erdilaria titular izan da gaur arteko 27 partidetatik 26tan, baina atseden eman dio Jagoba Arrasatek, haren tokian Jony ipinita. Aulkian, berriz, Chimy Avilak bereganatu ditu begirada guztiak; deialdi batera itzuli baita 421 egunen ondoren, belauneko lesioak gainditurik.

Denboraldiaren amaiera geroz eta hurbilago dago, eta aurkari zuzenen arteko lehiak tentuz jokatu beharrekoak dira. Taldeak ez dira ero-eroan irteten zelaira; lehen minutuak neurketari eta kontrarioari neurria hartzeko baliatzen dituzte. Kasurako, halaxe egin dute gaur Huescak eta Osasunak. Ez da hasierako oldarraldirik izan. Hori bai, gorritxoenak izan dira lehen hurbilketa arriskutsuak. Lehenik, sasi-erdiraketa pozoindu bat egin du Jonyk; eta gero, tokitatik indarrez jaurti Torrok, Jonyk berak ezkerretik abiatutako jokaldia amaituz.

Lehia beste fase batean sartu da lehen ordu laurdenaren ondotik. Nagusitzen hasi dira etxekoak, Seoanek zelai-erdiko lema hartu ahala. Bere egin dute baloia, eta ez da jabetza hutsala izan: 22. minutuan Vavrok langara bidali du baloia, eskuinkada ikusgarri baten bidez; eta bost minutu geroago, Mirren burukada gurutzatzua oso gutxirengatik ez da sartu gaurkoan Juan Perezek defendatu duen atean. Ezkerretik nagusitasun egoerak sortu ditu Huescak, Galan, Rico eta Sandroren bidez, eta Osasunak buru-belarri jardun behar izan du zuloak ixten eta erdiraketak urruntzen. Eta erasoan, ez da konexiorik izan erdilarien eta aurrelarien artean. Callerik erdiko hiru atzelarirekin egin behar izan du talka; ez zen zeregin samurra. Alta, 39. minutuan tokia egin du area ertzean, eta bizkarrez, Moncayolari eman dio baloia. Erdilariak kanpora jaurti du, ordea. Nafarrek neurketa parekatzea lortu dute atsedenaren aurretik. Kolpe trukaketa.

Orekak bere horretan jarraitu du etenaren ondoren. Galanek erdiraketa gaiztoa egin du bigarren zatia hasi eta berehala, baina ez du inork errematatu. Jonyk bai, harrapatu du Barjak ezkerretik eginiko erdiraketa, 51. minutuan. Ez du garbi errematatu, baina. Partida lakartu egin da gero, azken hogei minutuetan ireki aurretik. Osasunak Barjaren bidez izan du markagailuan aurrea hartzeko aukera, erdiraketa bat area barruan ehizatuta; alabaina, erdi-erdira errematatu du buruz. Huescak, berriz, bi abagune garbi izan ditu, Escricheren eskutik. Lehenik, burukada ia atepetik atera dio Aridanek. Eta azken jokaldian, gehiegi gurutzatu du jaurtiketa. Hala, zapore gozoagoa hartu du berdinketak Osasunarentzat.