Summary: Kontseiluak salatu du ikus entzunezkoek ere euskararen erabilera bermatuko duten kuotak behar dituztela. Espainiako Gobernuak Ikus entzunezko Lege Orokorraren proiektua aurkeztu du eta Kontseiluak ekarpenak egin dizkio. Berezko hizkuntzak baztertzen dituela salatu dute

Espainiako Gobernuak iazko abenduan aurkeztu zuen Ikus entzunezko Lege Orokorraren aurreproiektua. Berriki beste dokumentu bat argitaratu du, eta Euskalgintzaren Kontseiluak ekarpenak egiteko aukera izan du, beste hainbat gizarte eragilerekin batera: Behategia, Hekimen, Tokikom, Euskaltzaleen Topagunea eta Pantailak Euskaraz, besteak beste. Paul Bilbao Kontseiluko idazkari nagusiak salatu du berezko hizkuntzei dagokionez ez dagoela moldaketarik dokumentuan lehenengoarekin konparatuta: «Gobernuak aukera izan du bigarren zirriborro horretan neurri berriak txertatzeko, baina horrelakorik ez du egin eta gurea bezalako hizkuntzei inolako tarterik ez esleitzeko aukera zabalik utzi du».

Aurreproiektuari erreparatuz gero, hizkuntzen erabilera aintzat hartzen duten zenbait artikulutan ageri da kuotak ezartzeko aukera «Espainiar Estatuko hizkuntza ofizialean edo Autonomia Erkidegoetako hizkuntzaren batean». Kontseiluko eledunaren ustez, aukera ona litzateke legeak berezko hizkuntzen erabilera ezartzea eta horregatik eskatu dute «hizkuntzen erabilerari buruzko artikulu guztietan edo juntagailua eta juntagailuarekin» ordezkatzea. Bilbaoren iritziz, hori delako hizkuntzen erabilera bermatzeko «bide bakarra».

Bestelako ekarpenak ere egin dizkio Kontseiluak. [Ikus entzunezkoen] Legeak Espainiar Estatuko hizkuntza aniztasuna «propio» sustatu behar lukeela, «arreta berezia jarriz» egoera gutxituan dauden berezko hizkuntzetan. Bilbaok azaldu du beharrezkoa iruditzen zaiela legearen printzipioetan «berariaz» jasotzea, ikus entzunezkoen eremuan hizkuntza gutxituek «zein egoera bizi duten kontuan hartuta».

Halaber, euskara zein gainerako beste berezko hizkuntzak audioan edo testu idatzian «interes orokorreko edukitzat» hartzeko eskatu du Kontseiluak. Haiek ekarpenetan proposatutako sustapen neurri eta betebeharrei «ahalik eta babes handiena» emateko. Legeak behebehar horiek modu esplizituan jasotzeak duen garrantzia adierazi du Bilbaok «euskara ez erabiltzeko zirrikituak balia ez ditzaten».

Nolabaiteko babes juridikoa lortu nahi du Euskalgintzaren Kontseiluak ikus entzunezko Legearen aurreproiektuari ekarpenak eginez. Bilbaoren esanetan formatu desberdinetako ikus entzunezkoak euskaraz egoteko «aldarria bolo-bolo» dabilelako, eta dinamika horri «ekarpena» egin nahi izan dio Kontseiluak.

Udazkenean legearen eztabaida

Espainiako Gobernuaren asmoa da legearen eztabaida udazkenean egitea Espainiako Diputatuen Kongresuan. Kontseiluko ordezkariak esan du, orduan ikusiko dela euskararen ikuspegitik egindako ekarpenak onartuko dituzten, eta aurreratu dute galizieraren eta katalanaren aldeko eragileek ere ekarpenak egingo dituztela. Kontseiluak egindakoetatik «hurbil» daudenez, irailetik aurrera alderdi politikoekin «bilera erronda bateratua» egiteko prest daude, Kontseiluaren ekarpenak «bere egin» eta eztabaidan defendatzeko.


Summary: ETSren lizitazioan iruzurra egon izana baztertu du Garraio sailak, EH Bilduri «akusazio faltsuak» egitea leporatuz. Zeresana eman duen lizitazioko pleguaren metadatuak oinarri gisa erabilitako beste «dokumentu zahar batenak» direla argudiatu du Garraio sailak, gertatutakoak «ohiko jardunbide» bati erantzuten diola azpimarratuz.

EH Bilduko Josu Estarrona eta Unai Fernandez de Betoño legebiltzarkideek ETSren ustezko irregulartasun baten berri eman zuen atzo, erakunde publikoak Sener enpresari 1,2 milioi eurotan esleitutako kontratu bat aldez aurretik hitzartuta egon zitekeela aditzera emanez. Bada, alderdiari erantzunez, Garraio sailak ohar bat kaleratu du gaur, EH Bilduren adierazpenak «akusazio zeharo faltsuak» direla eta horien helburu bakarra «Eusko Jaurlaritzaren sinesgarritasuna ahultzea eta ETSren lanari prestigioa kentzea» dela esateko.

Legebiltzarreko prentsa aretoan eginiko agerraldian, EH Bilduko legebiltzarkideek jakinarazi zuten Sener enpresaren izena lehiaketa publikoaren baldintza teknikoak azaltzen zituen pleguaren metadatuetan ageri zela. ETSk hain zuzen, atzo onartu egin zuen hori «akats» bat izan zela, baina iruzur kasu batez ari zirela baztertzeko, azaldu zuen plegua «dokumentu zahar batean» oinarrituta egin zutela.

Garraio sailak ETSren ildo beretik jo du gaur: «Metadatuetako tituluari dagokionez, nabarmendu beharra dago landutako dokumentuen emaitza dela, beste dokumentu zaharrago batzuetatik abiatuta, zalantzan jarritako idatziari egin zaion trazabilitatearen miaketan ziurtatu ahal izan denez gero».

Hala, adierazi du gertatutakoak «ohiko jardunbide» bati erantzuten diola, dokumentuak beste zaharrago batzuetatik abiatuta lantzen dituztela zehaztuz: «Dokumentu horiek metadatuetan bil ditzakete, besteak beste, jatorrizko idazketa-data, egileak eta abar, eta informazio hori oinarri gisa hartutako dokumentu horretatik abiatuta landutako dokumentuek hartzen dute ondoren, horien formatua aldatzen denean ere».

Zentzu horretan, Garraio saiak azaldu du EH Bilduk aipatutako metadatuak hainbat dokumentutan ageri direla, jatorrizko dokumentu bera beste lizitazio batzuetan erabili delako, baita Sener enpresa aurkeztu ez denetan eta irabazi ez dituenetan ere.

Halaber, metadatu horietan egile gisa ageri den pertsonaren «ammayay» inizialak ETSko langile batenak direla nabarmendu Garraio sailak, eta ez Sener enpresako langile batenak, EH Bilduk suposatu zuen modura. EH Bildurekin «nahigabetuta»

Horiek horrela, Garraio sailak bere «nahigabea» adierazi du EH Bilduk talde parlamentario gisa eskura dituen mekanismoak «dagokion informazioa biltzeko» erabili ez dituelako, eta, bere ustetan, «oinarririk gabeko akusazioak» eginez sektore publikoa eta bere langileak «xede politiko batekin ahultzea» bilatu duelako.

«Erakunde publiko hau kontrolaren eta gardentasunaren estandarrek gidatutakoa da eta, hemen aipatzen den kasuan ere, bete egiten ditu bere prozedura guztiak, berdintasuna, gardentasuna eta konkurrentzia bermatze aldera», adierazi du oharrean.


Summary: Txinak jakinarazi duenez, panda hartzak jada ez daude galzorian. Naturan 1.800 izatera iritsi dira, baina epe luzerako mehatxuak dituzte oraindik.

Panda hartz handiak galzorian dauden espezieen zerrendatik atera eta espezie kaltebera gisa sailkatu ditu Txinak. Cui Shuhong Ekologia eta Ingurumen Ministerioko Natura Kontserbatzeko eta Ekologia Saileko buruaren arabera, azken urteetan biodibertsitatea babesteko ahaleginak egin dira Txinan, eta panden egoera hobetzea «bizi-baldintza hobeen eta Txinak bere habitatak integratuta mantentzeko egindako ahaleginen emaitza» izan da. Egun, 1.800 panda hartz daude naturan.

Banbuzko basoak birpopulatzeko egin den ahalegina ere nabarmendu dute zenbait adituk. Izan ere, banbua da panda hartzen dietaren %99, gutxi gorabehera. Pandek, hala ere, epe luzerako mehatxuak dituzte oraindik. IUCN Natura Zaintzeko Nazioarteko Batasunak adierazi duenez, klima aldaketak banbu habitataren %35 suntsi dezake datozen 80 urteetan.

Panda hartz bat banbua jaten. JIM LO SCALZO / EFE

IUCNk panda handia galtzeko zorian dauden espezieen zerrendatik kendu eta espezie kaltebera gisa sailkatu zuen 2016. urtean, baina Txinako kontserbazio agintaritzak asteazkenean hartu zuen erabaki hori.

Shuhongek prentsa agerraldi batean azaldu duenez, «espezie arraro batzuen bizi-baldintzak hobetu dira», panda hartzenak, antilope tibetarrenak edota aita Daviden oreinenak, esate baterako. Horrez gain, azken urteotan kontserbazio ahaleginen ondorioz, tigre eta lehoinabar siberiarrek eta ibis japoniarrek «nabarmen» egin dutela gora adierazi du.


Merckxen marka berdindu du Cavendishek

Summary: Merckxen marka berdindu du Cavendishek. Esprinterrak 34. etapa garaipena lortu du Tourrean, eta hala, flandriarraren pare jarri da. Morkov taldekideari eta Philipseni gailendu zaie. Aranburu seigarren izan da, eta hautagaiak batera helmugaratu dira

Askoren ustez, Eddy Merckx da sekula izan den txirrindularirik onena. Ez da baieztapen hutsala, flandriarraren garaipen zerrenda errepikaezinak mamitzen baitu. Irabaz daitekeen guztia irabazi zuen Merckxek, eta ez behin bakarrik. Tourrak, adibidez, bost ditu; eta lasterketa horretan irabazitako etapak, 34. Bada, Mark Cavendishek (Deceunink) berdindu egin du gaur marka historiko hori, proba frantziarraren 13. etapan. 2008an lortu zuen lehen garaipena Man uharteko txirrindulariak, eta hamahiru urte geroago heldu da handienaren parera, gainbehera betean zegoela zirudienean.

Cavendishek 2016koa zuen azken garaipena Tourrean. Ezinezkoa zirudien piramidearen goiko erpinera itzultzea, baina aurten lau etapa irabazi ditu dagoeneko. Oraindik badu tartea bosgarrena lortu, eta marka berri bat ezartzeko. Gaur, Michael Morkov taldekidearen eta Jasper Philipsenen (Alpecin) aurretik sartu da Carcasonako helmugan, berriro azkarrenen arteko azkarrena dela erakutsita. Alex Aranburuk (Astana) ere lehiatu du esprinta, eta seigarren sailkatu da. Aldaketarik ez da izan sailkapen nagusiko lehen postuetan; Tadej Pogacarrek (UAE) maillot horiaren jabe izaten jarraitzen du.

Iheslariek ez dute bezperako askatasunik izan. Pierre Roger Latourrek (TotalEnergies), Omer Goldsteinek (Israel) eta Sean Bennettek (Qhubeka) egin dute lehen ahalegina, baina tropela gainean izan dute uneoro. Elkar mokoka hasi dira, eta 53 kilometroren faltan harrapatu dituzte. Sastraka artera erori dira ziklista asko, jaitsiera batean, eta Bike Exchange taldea izan da kaltetuenetako bat: Lucas Hamilton eta Simon Yates gabe gelditu da. Geldialdiaren ostean, sua piztu du Quentin Pacherrek (B&B Hotels). Doi-doi gainditu du minutu bateko langa, eta helmugatik 20 kilometrora irentsi du multzo nagusiak.

Deceuninck taldea nahiko ezkutuan izan da, harik eta azken bost kilometroetan agertu den arte. Esprinta ezin izan du beste egun batzuetan bezain erraz bideratu, eta Cavendish itxita gelditzeko zorian izan da. Haatik, Morkoven gurpilera itsastea lortu du azken metroetan, eta errematean ez du barkatu.

Ineosek soka tenkatzeko asmoa erakutsi du etaparen azken zatian, baina faboritoak batera helmugaratu dira. Pirinioetara heldu aurretik, etapa hautsia eta bihurria jokatuko da bihar Carcasona eta Quillan artean. Oso litekeena da ihesean erabakitzea.


Behargin bat hil da Getarian

Summary: Behargin bat hil da Getarian. Ezbeharra arratsaldean jazo da, Igerategi poligonoan, zeraman traktorea irauli zaionean.

Langile bat hil da gaur 16:00ak aldera Getarian (Gipuzkoa), Segurtasun sailetik jakinarazi dutenez. Igerategi industria poligonoa gertatu da ezbeharra, GI-3392 errepidean, beharginari gidatzen zuen traktorea irauli zaionean.

Aste honetako bigarren lan heriotza da Euskal Herrian. Asteazkenean, baso lanetan ari zen 27 urteko behargin gazte bat hil egin zen Muxikan (Bizkaia) malda batetik erori eta tamaina handiko enborrak zeramatzan ibilgailua irauli zitzaionean. Laneko heriotza hori salatzeko elkarretaratzea gaur egin dute ELA, LAB, ESK, Steilas, EHNE eta Hiru sindikatuek deituta.


Summary: Ikurrina Laurak Bat etxean jaso zenetik ehun urte bete dira. Sabino Arana Fundazioak eta Laurak Bat etxeak ekitaldi bateratua antolatu dute, Buenos Airesen eta Bilbon aldi berean.

Ehun urte bete dira ikurrina Laurak Bat etxean jaso zenetik, eta ospatzeko, Sabino Arana Fundazioak eta Laurak Bat etxeak baterako ekitaldia antolatu dute gaur Buenos Airesen eta Bilbon aldi berean. 1921eko uztailaren 9an jazo zen ikurrina, San Fermin jaien ospakizunarekin bat eginez, eta mugarria izan zen. Handik aurrera, ikurrina Ameriketako euskaldun guztien ikur bateratu bihurtu baitzen.


Summary: Trapagarango motorzale bat hil da istripu batean, Kantabrian. Motorra A-8 errepidetik irten da, Onton herritik gertu (Kantabria, Espainia). 49 urte zituen motor gidariak.

Trapagarango (Bizkaia) motorzale bat hil da gaur arratsaldean Kantabrian (Espainia), Onton herritik gertu, bere motorra A-8 errepidetik irten denean. 16:55an jazo da ezbeharra, A-8 autobideko 141 kilometroan, Santanderreko norabidean. Larrialdi zerbitzuak bertaratu egin dira, eta oso larri eraman dute Gurutzetako ospitalera (Bizkaia), baina bertan hil da. 49 urte zituen.


Summary: Martutenen espetxeratu dute Murchanteko ustezko hiltzailea. Erkorekak dioenez, gizonak eta emakumeak «harreman sentimentala zuten, antza»; hortaz, hilketa matxista gisa ikertuko lukete

Donostiako Guardiako 1. Epaitegiak behin-behineko espetxealdia ezarri dio Murchanteko (Nafarroa) hilketa matxistaren ustezko egilea. 41 urteko gizonezkoa Martuteneko espetxera eraman dute, Eusko Jaurlaritzaren Segurtasun Sailak jakinarazi duenez.


Summary: Haitiko Senatuak Joseph Lambert Senatuko presidentea izendatu du presidente. Dagoeneko hogei dira Moiseren hilketagatik atxilotuak, eta horietatik hamazazpi kolonbiarrak dira.

Senatarien heren batekin bada ere, Haitiko Senatuak Joseph Lambert Senatuko presidentea izendatu du bart Haitiko presidente. Erabakiak bihurritu egingo du Jovenel Moiseren hilketaren osteko trantsizioa, Claude Joseph jarduneko lehen ministroaren zilegitasuna auzitan jartzen baitu. Asteazkenean Moise hil zutenetik, Josephek hartu du gobernuaren lema; berak eman zuen Moiseren hilketaren berri, eta agerraldi guztietan Leon Charles Poliziaren burua eta beste agintari batzuk izan ditu inguruan.

Senatuak, ordea, argudiatu du hil aurretik Moisek sinatu zuen azken dekretuan Ariel Henry izendatu zuela lehen ministro, eta, nahiz eta formalki ez duen kargua hartu, baliogabetu egiten duela horrek Joseph jarduneko lehen ministro gisara. Gainera, parlamentua geldirik dago 2020ko urtarrilaz geroztik, 2019an egitekoak ziren hauteskundeak atzeratu egin zirelako. Ondorioz, Josephek aurtengo apirilean lehen ministro kargua hartu zuen arren, parlamentuak ez du berretsi.

Moiseren hilketaren osteko lehen orduetan, Henryk ere adierazi zuen presidentetza berea zela; gero, baina, NBEk eta AEBek Joseph babestu ondotik, ez du berriro egin.

Hiru hautagaiek dituzte, beraz, zilegitasun arazoak presidente izateko, eta Konstituzioak ez du biderik ematen egoera argitzeko. Horren aurrean, Senatuak otsailaren 7ra arte izendatu du presidente Lambert, orduan baitzen amaitzekoa Moiseren agintaldia. Akordio nazional bat bilatzeko eta hauteskundeetara lehenbailehen deitzeko eskatzen dio.

Beste sei erasotzaileren bila jarraitzen dute

Haitiko Poliziak jakinarazi duenez, dagoeneko hogei dira presidentearen hilketagatik atxilotuak, eta horietatik hamazazpi dira kolonbiarrak eta bi haitiar jatorriko estatubatuarrak. Radio Caracol Kolonbiako Irratiak iragarri duenez, beste sei pertsonaren bila ari dira, operazioan parte hartu zutenak 28 izan zirelakoan (hiru erasotzaile han bertan hil zituzten).

Zenbait iturriren arabera, ordea, atxilotutako kolonbiarrek ez lukete zerikusirik hilketarekin. El Tiempo Kolonbiako hedabideak dio Kolonbiako militar ohi horiek hilketa gertatu eta ordubetera iritsi zirela.

Bocchit Edmond Haitik AEBetan duen enbaxadoreak esan du erasotzaileak oso ondo entrenatuta zeudela, eta AEBetako Drogen Aurkako Agentziako (DEA) kide gisara identifikatu direla. AEBek ziurtatu dute DEAk ez duela inongo zerikusirik gertatutakoarekin.


Summary: Mila positiboen langa gaindituta, apirileko kopuruetara itzuli da Hego Euskal Herria. Osakidetzak eta Osasunbideak atzo 1.041 positibo atzeman zituzten. Nafarroan, positibo tasa %12koa da, Hego Euskal Herrikoa baino lau puntu handiagoa.

Apirilaren 28az geroztik ez ziren Hego Euskal Herrian egun bakar batean mila positibo baino gehiago atzematen. Geroztik, langa horretatik behera izan dira egunez egun positiboak. Atzo arte: Osakidetzak eta Osasunbideak 1.041 positibo atzeman zituzten.

Herrialdez herrialde, Bizkaian da positibo gehien: 352. Nafarroan ere 300dik gora positibo atzeman dituzte. Atzo 2.541 proba egin zituen Osasunbideak, eta positibo tasa %12koa da; Hegoaldeko tasa %8,7 da.

Gipuzkoan, 263 positibo atzeman zituzten, eta Araban, 91. Arabatik, Bizkaitik eta Gipuzkoatik kanpo 31 positibo zenbatu ditu Osakidetzak.

Hamalau eguneko batezbestekoaren intzidentzia tasa 637,57 da oraintxe bertan. Atzo 27 lagun ospitaleratu zituzten Hego Euskal Herrian, eta ZIUetan 39 pertsona daude.


Summary: Sanchezek «bidezko suspertzea» helburu duen gobernu aldaketa egin du. Espainiako presidenteak pisuzko hainbat ministro aldatu ditu lantaldean, tartean Gonzalez Laia eta Zelaa euskal herritarrak, eta Redondo kabinete burua. Calvo eta Abalos ere atera dira, eta Calviño izango da lehen presidenteordea.

Inork ez zuen espero Espainiako koalizio gobernuaren lehen erronka nagusia osasun krisi bati aurre egitea izango zenik, ezta horrek eragindako krisi sozial eta ekonomikoari ere. Baina hala izan da, eta horiek eta beste hainbat auzik barne gatazkak eta tentsioak eragin dituzte Pedro Sanchez Espainiako presidentearen lantaldean, aldaketa gutxi batzuk eragiteraino, batez ere hauteskundeen aitzakiak hartuta —Salvador Illa eta Pablo Iglesias, kasurako—. Handienak, ordea, gaur iragarri ditu Sanchezek, agintaldiaren erdira iristeko urte erdi falta zaionean: «Bidezko suspertzea» helburu duen gobernu moldaketa bat da, haren arabera, «gaztetasuna eta hurbiltasuna ekarriko» duena. Osaketari dagokionez, besteak beste, lehen presidentorde kargua zuen Carmen Calvo gobernutik atera da, eta haren tokia hartu du Nadia Calviño Ekonomia ministroak, «suspertze» horren garrantziari eta EB Europako Batasunari keinu bat eginez.

Oro har, PSOEko pisuzko eta Sanchezen gertukoak ziren politikarietako batzuk geratu dira koalizioaren osaketa berritik kanpo. Calvoz gain, orain arte Garraio ministro kargua zuen Jose Luis Abalos atera da gobernutik, eta alderdiko Antolakuntza idazkari postua ere utziko du; harekin batera, Isabel Zelaa eta Arancha Gonzalez Laia euskal herritarrek ez dute, hurrenez hurren, Hezkuntza eta Atzerri ministro karguetan jarraituko, ezta Espainiako presidentearen kabinete buru izateagatik ezagun egin den Ivan Redondo donostiarrak ere.

UPko ministroen kasuan, aldiz, ez da berritasunik izan, eta aldaketa bakarra Yolanda Diaz Lan ministroak izan du, hirugarren presidenteorde kargutik bigarrenera pasatu baita. Hala, Espainiako presidentearen lantaldeak ez du moldaketa sakonik jasan bere egituran, baina Sanchezek aukera hori baliatu du gobernua «gaztetzeko» —batez besteko adina 55etik 50era jaitsi da—, emakumeen presentzia handitzeko —%54 izatetik %63 izatera pasatu dira— eta herritarrekiko «hurbiltasuna» islatzeko, orain arte alkate kargua zuten hainbat politikari sartu baitira koalizioan.

Aldaketen berri emateko prentsaurrekoan, Espainiako presidenteak azaldu du PSOEk eta UPk osatzen duten gobernua lehen baino «politikoagoa» bilakatu dela, eta etzi kargua hartuko dutenetik aurrera «suspertze sozial eta digitalarena» izango dela, baita «berdea eta feminista» ere; finean, «etapa berri bat» abiatu du koalizioak, Sanchezen arabera.

Lantalde berria aurkezteko uneak ez du ezer kasualitatetik. Txertatze prozesuak aurrera jarraitzen du, eta EBren suspertze planeko funtsekin loturiko proiektuak martxan jarri dituzte; hortaz, Espainiako presidentearen iritziz, unea egokia da inbestidura saioan jakinarazitako «aldaketen agendari» berriz eusteko.

Horrez gain, Isabel Diaz Ayusoren Madrilgo Erkidegoko garaipenak nabarmen igo du PP inkestetan, PSOEri aurrea hartzeraino, eta kezka hori egon da gobernuari aurpegi berriak gehitzeko arrazoien artean. Hain justu, Diaz Ayuso Espainiako presidentearekin elkartu zen atzo, Moncloan, eta bilkuraren ostean adierazi zuen Espainiaren eta Sanchezen interesak ez direla «berberak».

Bide beretik jo du gaur PPk, handik egin baitituzte kritika gogorrenak koalizio gobernuko aldaketez aritzean. Cuca Gamarra alderdiaren Diputatuen Kongresuko eledunaren arabera, «txotxongiloak aldatzeak ez du ezertarako balio Sanchezen gobernuan, independentistek hariak mugitzen jarraitzen badute», eta, hortaz, irtenbiderik egokiena hauteskundeetara deitzea litzateke: «Esaten ziguten arazoa Pablo Iglesias zela, Pablo Iglesias joan egin zen, eta arazoak hor jarraitu zuen, arazoa Pedro Sanchez deitzen delako».

Pablo Casado PPko buruarentzat ere, Espainiako presidentearen erabakiak ez dira egokiak izan: «Giza ezkutuak xahutzen ditu, bi urtean hamazazpi ministro purgatuta. Sanchez da Espainiaren arazoa».

Alderdiari ere begira

Koalizio gobernura sartu diren politikariak aztertuta, Espainiako presidenteak PSOEri ere keinu egin dio, profil teknikoagoa zutenetako batzuk atera baititu, eta horien ordez haren alderdikideak sartu baititu; tartean, Isabel Rodriguez —Lurralde Antolaketa ministro eta gobernuaren bozeramaile izango dena— eta Diana Morant —Zientzia ministro—.

Gauza bera PSC Kataluniako Sozialisten Alderdiarekin, Miquel Iceta Lurralde Antolaketako ministro kargutik Kultura eta Kiroletakora pasatzeaz gain, Raquel Sanchez Jimenez aukeratu baitu Garraio ministro posturako; hortaz, indar politiko horren pisua pixka bat handitu du koalizioan.

Aurrez aipaturikoez gain, honakoak dira Espainiako Gobernuko aurpegi berriak: Pilar Llop (Justizia ministro); Felix Bolaños (Presidentetzakoa); Pilar Alegria (Hezkuntzakoa); eta Jose Manuel Albares (Atzerrikoa).


Summary: Behin-behineko espetxealdia, Murchanteko hilketa matxistaren ustezko egilearentzat. Donostiako Guardiako 1. Epaitegiak hartu du erabakia, eta Martuteneko kartzelara eraman dute akusatua

Kartzelara bidali dute Maria Pilar Berrio Jimenezen ustezko hiltzailea, behin-behinean. Donostiako guardiako epaileak hartu du erabakia, kautelazko neurri gisara, akusatuari deklarazioa hartu ostean. Martuteneko espetxean sartuko dute. Datozen egunetan, Tuterako auzitegiaren alde inhibituko da Donostiako Guardiako Epaitegia, Nafarroako auzitegi horri baitagokio Murchanteko krimenaren instrukzioa egitea.

Bestalde, baliteke Murchanteko hilketa genero indarkeria gisa ikertzen hastea. Hasieran, Poliziak «familia barruko delitu» gisara sailkatu zuen kasua, eta, beraz, ez zuen hilketa matxista gisa abiatu ikerketa. Gizonak eta hildako emakumeak gertuko harremana zuten: koinatu ohiak ziren. Espainiako Genero Indarkeriaren Aurkako Legeak zehazten du emakumezkoen aurkako indarkeria genero indarkeriatzat hartuko dela soilik erasoa bikotekidearen edo bikotekide ohiaren aurkakoa denean. Ordea, Josu Erkoreka Eusko Jaurlaritzako Segurtasun sailburuak atzo Radio Euskadin esan zuen antza denez biktimak eta ustezko hiltzaileak «harreman sentimentala» zutela, eta, hala balitz, genero indarkeriatzat hartuko litzatekeela. Beraz, hori baieztatuko balitz, hilketa sexista moduan ikertuko litzateke.

Herenegun arratsaldean atxilotu zuen Ertzaintzak ustez emakumea labanaz hil zuen gizonezkoa. Donostian atzeman zuten, Gros auzoan, 33 orduko bilaketaren ostean. Ile apaindegi batean atzeman zuten, eta itxura aldatzeko asmotan ibil zitekeen. Erkorekaren arabera, ertzain batek identifikatu zuen ustezko hiltzailea, taberna batetik irteten; haren atzetik joan zen, eta gizonaren presentziaren berri eman zien lankideei. Horiek, azkenean, ile apaindegi batean atxilotu zuten.

Jaurlaritzako Segurtasun sailburuak azpimarratu zuen «oso garrantzitsua» zela pertsona hori lehenbailehen bilatzea, itxura aldatu eta ihes egiteko harrera sare bat topatu aurretik; horretan zebilen ustezko hiltzailea. «Gero oso zaila izango zen hura aurkitzea». Hala, Ertzaintzak egindako lana txalotu zuen, eta operazioan izandako lankidetza nabarmendu. Erkorekaren hitzetan, «delitu aurrekari asko» zituen pertsona bat zen, «arriskutsua».

Elkarretaratzeak

Asteazken goizean gertatu zen hilketa, NA-6840 errepidean, Murchanteko futbol zelaiaren parean. 10:24an, gizon batek autoarekin jo zuen emakume baten ibilgailua, eta errepidetik aterarazi zuen, arroilan erortzeraino. Gizona labana batekin joan zitzaion, eta autoan bertan hil zuen. Emakumea bere seme-alabekin zihoan autoan —9 eta 5 urte dituzte—, eta haien aurrean hil zuen gizonak. 43 urte zituen emakumeak. Gasteizkoa zen sortzez, baina lau urte zeramatzan Murchanten bizitzen.

Jazotakoak gaitzespena eragin du, eta, salatzeko, erakundeek eta mugimendu feministak elkarretaratzeak antolatu dituzte azken egunetan Euskal Herriko zenbait herri eta hiritan.


«Indartsu baina kezkatuta goaz»

Summary: «Indartsu baina kezkatuta goaz». Bilbon eta Donostian manifestazio bana egin dute 13/13 sumarioko epaiketaren atarian eta salatu dute beste garai batekoak direla horrelako makrosumarioak.

«Nork esan behar zigun duela hamar urte oraindik kartzelak betetzen jarraitu behar zutela». Astelehenean hasiko da 13/13 sumarioko epaiketa Espainiako Auzitegi Nazionalean, eta hori salatzeko manifestazio bana egin dute gaur Bilbon eta Donostian. Bizkaiko hiriburuan Alfonso Zenon abokatuak azaldu du fiskaltzarekin kontaktuak izan dituztela baina ez dutela lortu akordio batez hitz egiteko esertzea ere.

Arantza Zulueta, Iker Sarriegi, Jon Enparantza, Julen Zelarain, Naia Zuriarrain, Saioa Agirre, Nerea Redondo eta Juan Mari Jauregi epaituko dituzte, 2010ean euskal presoen eskubideen alde egin zuten lana «ETAren mende» egin zutela iritzita. Gaurko manifestazioetan hainbat eragile izan dituzte eurekin auzipetuek. Julen Arzuaga EH Bilduko parlamentariak esan du kartzela husteko garaia dela, eta ez betetzekoa. Dabid Lizarralde LABeko kideak azaldu du elkartasuna helaraztera joan dela, eta Leire Txakartegi ELAkoak salatu du prozedura judiziala irregulartasunez eta «kutsu politikoz betea» egon zela.

David Fernandez Kataluniako ANCren presidenteordea ere egon da Bilboko manifestazioan.

Manifestazioen bukaeran agiri bat irakurri dute: Donostian, Beñat Luxarretak irakurri du, eta Bilbon, berriz, Ane Larreak eta Joxe Moralesek. Agirian gogorarazi dute auziaren iturburuan dagoen polizia operazioa egin zutenean, duela 11 urte, ezker abertzalea «konfrontazio armaturik gabeko agertoki politiko berria lortzeko prozesu betean murgilduta» zegoela, eta orduan atxilotu zituzten pertsonak ere lanean ari zela «presoak agertoki horretan eragile aktibo» izan zitezen.

«Gurpil zoro honek behingoz gelditu behar du», adierazi dute agirian; «aurrera egiteko determinazio irmoa dugu. Iraganera kateatuta nahi gaituzte. Bizitza proiektua hondatu nahi diete auzipetuei eta haien ingurune hurbilari».

Bilbon, agiria irakurri ostean, Arantza Zulueta eta Saioa Agirre auzipetuak jendetzaren aurrean agertu dira, eta, txalo artean, eskerrak eman dizkiete bildutakoei. «Guk ere maite zaituztegu»., esan du Zuluetak. «Zuek gabe, ezinezkoa izango zen gu Madrilera hain indartsu joatea. Indartsu goaz, baina kezkatuta ere bai, Auzitegi Nazionala ezagutzen dugulako eta badugulako han erabiltzen dituzten trikimailuen berri».

Epaiketa astelehenean hasiko da; uztailean zortzi saio izango ditu, eta abuztuko etenaldiaren ostean, irailean beste zortzi saio egingo dituzte. Irailean, Donostiako estropadekin batera, beste mobilizazio bat egingo dute epaiketa salatzeko.


Summary: Baionako tren geltokia ordu eta erdiz hustu dute, pakete susmagarri batengatik. Trenak geldirik egon dira, eta bidaiariak kalera aterarazi dituzte, lehergailu teknikariek paketea aztertu eta egoera leheneratu den arte. 18:15 aldera utzi diete bidaiariei geltokira sartzen atzera.

Ordu eta erdiz, ez da trenik atera Baionako geltokitik. Frantziako Poliziak pakete susmagarri bat atzeman du geltokian, eta, lehergailu bat izan zitekeela iritzita, halako kasuetarako protokoloa aktibatu du: trenen joan-etorria gelditu eta geltokia hustu dute. Kanpoaldean pilatu dira bidaiariak, zain.

Azkenik, Poliziaren lehergailu teknikariak bertaratu dira geltokira, paketea aztertzeko. Lehergailurik ez zela egiaztatuta, atzera zabaldu dute geltokia eta trenen trafikoa berrezarri.


Summary: Zierbena eta Arraun Lagunak nagusi, Donostian. Juan Zunzunegiren taldeak atzetik aurrerako lan ikusgarri baten ostean, sasoiko lehen bandera irabazi du Donostian, Eusko Label ligako hirugarren jardunaldian. Euskotren ligan, berriz, Lugañene trainerua aise nagusitu da, eta denboraldiko bigarren bandera irabazita, lidertza sendotu du Arraun Lagunak-ek.

Ofizioa eta eskarmentua. Bertute horiek dira Zierbenaren makulu nagusiak. Juan Zunzunegiren taldeak neguan erakutsi zuen traineru borrokalaria izango zela udako denboraldian. Bada, gaur berretsi duten euren nagusitasuna, Donostian irabazita, Eusko Label ligako hirugarren jardunaldian. Sekulako estropada egin du Zierbenak, batez ere, bigarren luzetik aurrera, eta behin estropada buruan ezarrita, Santurtzi eta Donostiarra ez dira gai izan Zunzunegirenak harrapatzeko. Aitor Lazcano eta haren kuadrillak kronometro guztiak txiki dituzte, baita Hondarribiak bigarren txandan ezarritakoa ere. Bestalde, sailkapen nagusian Zierbenak bi puntu jan dizkio Santurtzi egungo liderrari.

Zoriak hala erabakita, Santurtzi lehendabiziko kaletik aritu da; Donostiarren bigarrenetik, Zierbena hirugarrenetik; eta Urdaibai laugarrenetik. Ohorezko txandako lau oilarrek bazekiten kontuan hartu beharrekoa zela Hondarribiak egindako denbora. Hala, hasieratik lehertzera atera dira. Hasi, behintzat, bide onetik ez dira hasi Zierbenakoak. Irteera eman eta lehen minutuan bi segundoko atzerapena izan dute, baina lehen berotu aldian, galdutakoa berehala berreskuratu dute, beste hiru oilarren pare jartzeraino. Santurtzik hartu du estropada burua, nahiz eta beste ontziak pare bat tosta atzetik zituen. 17:40ean marea behean izanda, itsaslaster gehiago zuten ohorezko txandakoek, eta hori ekidite aldera, estropada eremuko bi ertzetako kaletik zihoazen Santurtzik eta Urdaibaik erdiko kaleetara joateko norabidea hartu dute.

Donostiarrak egin du lehen ziabogako denborarik onena. Segundo bat geroago iritsi da Santurtzi, eta bi geroago Zierbena eta Urdaibai. Josu Andoni Barturen Bou Bizkaia ontziko patroiari trainerua joan egin zaio. Ez dute behar bezala jiratu, eta bermeotarrek larrutik ordaindu dute une hartatik amaiera arte. Aurrean, berriz, Donostiarra poparean ederki ari zen gozatzen. Arkaitz Diaz lemazainak ez zuen indarrik egin behar, ontzia ongi gogortuta baitzihoan. Dena den, Santurtzi segundo batera zeukan, eta Zierbena laura. Estropadako lan erdietan, Santurtzi iritsi da barruko ziabogara lehena. Donostiarra eta Zierbena ere ez ziren urrun. Hain zuzen, Lazcano Zierbenako patroiak ziaboga azkarra eman du, eta Torrekua ontziaren aurretik atera da. Donostiarra atzean ikusteak hauspoa eman die Zunzunegiren arraunlariei, eta arraunketa galdu gabe, Santurtziren pare jartzea lortu dute. Baita aurretik jarri ere. Hain zuzen, bi ontziak une horretan Hondarribiaren denboretan ziren.

Hirugarren luzean, haizeak pittin bat gora egin du, eta arraunlariek nabaritu dute hori. Diaz, esaterako, Torrekuaren txopan makur-makur eginda joan da, haizea saiheste aldera. Bien bitartean, Zierbena aurrera zihoan, apurka-apurka, aurrera, ubera pasaz. Azken ziabogan, Zierbenak Santurtzi eta Donostiarrarekiko hiru segundoko segundoko tartea zuen bere alde. Urdaibai, berriz, hamasei segundoko galera zuen.

Azken luze erabakigarrian, Gorka Aranberri Santurtziko patroiak istriborreko norabidea hartu du erabat, hots, laugarren eta bosgarren kaleetara zihoan, sakonera gutxiago egonda, zeuden olatu apur horiek hartzeko. Lazcanok, ordea, bere kaleari eutsi dio, eta ez da arriskatu. Hain zuzen, Zierbenakoari ongi atera zaio jokaldia, aldea handituz joan baita Santurtzi eta Donostiarrarekiko. Baita Hondarribiarekiko ere. Halere, ez zegoen ezer erabakita, eta Lazcanok dena emateko eskatu die arraunlariei. Haiek patroiaren aginduari kasu egin eta erritmoa sarritu dute. Garaipenak ez die ihes egin, eta Hondarribia baino bi segundo lehenago helmugaratu dira. Denboraldiko lehen garaipena lortuta, bihar hauspotuta ariko dira etxeko estropadan, Zierbenan. Zunzunegiren taldearekin batera, Hondarribia, Santurtzi eta Orio ariko dira ohorezko txandan.

Sailkapena

1. Zierbena 19.50,94

2. Hondarribia 2,44ra

3. Santurtzi 5,30era

4. Orio 7,56ra

5. Donostiarra 9,80ra

6. Urdaibai 21,64ra

7. Cabo 25,78ra

8. Ares 31,88ra

9. Ondarroa 36,54ra

10. Tiran 43,02ra

11. Isuntza 56ra

12. Zarautz 1.09,22ra

Arraun Lagunak, aise

Bigarrena non eta etxean. Arraun Lagunak aise nagusitu da Donostian, Euskotren ligako bigarren jardunaldian. Estropada biribila egin dute Juan Mari Etxaberen arraunlariek, hasieratik amaiera arte, eta, hala, denboraldiko bigarren bandera irabazi dute. Lorpen horrekin, gainera, Donostiako taldeak sailkapenean lidertza are gehiago sendotu eta Oriori beste puntu bat atera dio. Hain zuzen, San Nikolas ontzia izan da bigarren, sei segundora; Hondarribia hirugarren 10era; eta Donostiarra laugarren, 12ra.

Iragarrita zegoen haizeak iparretik joko zuela. Baina, aurreikuspenak batzuetan ez dira bete-betean asmatzen; mendebaleko ukitua zuen, eta 17:40ean marea goian izanda, apenas zegoen korronterik. Kontxan estropada jokatzeak eragiten duen tentsioari kaleen zozketak sortzen duen urduritasuna gehitu behar da, eta sentipen hori nabari zen arraunlari zen entrenatzaileen artean. Zoriak hala erabakita, Arraun Lagunak irabazleari lehen kalea egokitu zaio, eta bigarrena Hondarribiari. Hirugarren kaletik Donostiarrak egin du arraun, eta laugarrenetik Orio aritu da. Semaforoa berde jarri orduko, Arraun Lagunak-eko arraunlariek eman dituzte lehen palada indartsuenak, eta hasieratik estropada burua hartu dute. Oriok soilik eutsi dio Arraun Lagunak-en joaldiari. Hondarribia eta Donostiarra apur bat atzeratu dira. Lehen hiru minutuetan, aurreneko kale inguruan hondo gutxi egon ohi da, eta olatuen errepunpen ondorioz, eremu hori besteek baino zikinxeago egoten da. Arraun Lagunak-ek, ordea, berean jarraitu du, pala uretan ongi pasatuz eta ohi baino gorago libratuta. Behin itsaso zabalean sartu direnean, trapailarik egon ez arren, lau traineruak zanbuluka zenbiltzan. Minutu horietan, arraunketa ez galtzea da gakoa, eta Lugañene ontzian zihoazen arraunlariek lanean serio jardun dira, harik eta ziabogara iritsi diren arte. Bost minutu eta 28 segundoan egin du Arraun Lagunak-ek kanporanzko luzea. Orio lau segundo geroago iritsi da, eta zertxobait irekiagoa egin du Nadeth Agirre patroiak. Propio egin du, ontziari abiadura ez galtzeko asmoz. Sei segundo geroago Donostiarra heldu da, eta zazpira Hondarribia. Ontzia jiratu eta berehala, Arraun Lagunak-ek eta Oriok olatu bana hartu eta hanka egin diete Hondarribia eta Donostiarrari. Hala, Arraun Lagunak-ek bidea libre zuen bigarren kalera joateko. Hain zuzen, Andrea Astudillo patroiak istriborrera jo, eta asmatu egin du. Donostiarrek Oriori ontzi bateko aldea atera die, tartea, eta, apurka-apurka handitzen joan dira; momentu batean, zazpi segundora zabaldu dute tartea. Atzean, berriz, Hondarribia eta Donostiarra Oriorengana hurbildu dira. Lehia handia izan dute hiru ontziek amaiera arte. Arraun Lagunak-ekoak arraunean gozo-gozo ari ziren, minutuko 37 paladako erritmoan, eta poparean nagusitasunez ontzia airean eraman dute. Amaieran, etxean ez dute hutsik egin, eta Arraun Lagunak-ek, Euskotren ligan ari denetik, lehendabizikoz irabazi du Donostiako bandera. Horrenbestez, sailkapenean, Juan Mari Etxaberen taldeak lidertza sendotu du. Bi puntura du orain Orio. Hondarribiak, bestalde, Donostiarrari puntu bat jan dio, bira hurbildu zaio. Bihar, Zierbenan izango da Euskotren ligako laugarren jardunaldia (11:40, ETB1).

Sailkapena

Arraun Lagunak 10.59,22

Orio 11.06,12

Hondarribia 11.10,16

Donostiarra 11.11,70


Mollemak irabazi, Martinek jauzi

Summary: Mollemak irabazi, Martinek jauzi. Holandarra indarra eta adimena uztartuz gailendu da Tourreko 14. etapan, eta frantziarra bigarren jarri sailkapen nagusian. Fraile ere ihesean izan da, eta seigarren bukatu du

Etapa garaipena izan ohi da ihesaldian sartzen den txirrindulariaren jomuga. Tropelaren aginteari muzin egin, iheskideak garaitu eta helmugan besoak altxatzeko ilusioz egiten du eraso. Bada, gaur Bauke Mollema izan da zorioneko gidoi hori aplikatu duena, Tourreko 14. etapan. Nolanahi, bestelako moduak ere badaude ihesaldi bati probetxua ateratzeko. Galde diezaiotela bestela Guillaume Martini (Cofidis):âtropelari 5.25 atera, eta bigarren jarri da sailkapen nagusian, Tadej Pogacarrekiko (UAE) 4.04ko atzerapenarekin. Mattia Cattaneok (Deceuninck), berriz, hamargarren posturaino egin du jauzi, Pello Bilbaoeren (Bahrain) kaltetan. Gernikarra 11. da orain.

Aurrez hezurmamitutako planari heldu dio Mollemak etapa bereganatzeko. 2017ko Tourrean egin bezala, maldan behera utzi ditu atzean iheskideak, helmugatik urruti. 25 kilometroren faltan egin zuen eraso duela lau urte; eta are lehenago, bukaeratik 42 kilometrora abiatu da gaur, hirugarren mailako koska baten jaitsieran. Ekinaldi suizida zirudien, baina holandarrak bikain kudeatu ditu indarrak. Alferrikakoak izan dira gainontzeko iheslarien ahaleginak. Haien artean zegoen Omar Fraile (Astana); santurtziarrak seigarren postuarekin konformatu behar izan du.

Bihurria eta hautsia zen ibilbidea, bigarren mailako hiru mendate eta hirugaren mailako birekin. Agerikoa zen liderrak ez zirela sartuko etaparen borrokan, beraz, aukera ezinhobea zuten tropeleko abenturazaleek. Asko ziren ihesaldia harrapatu nahi zutenak. Talde ugari jada garaipen premia nabaritzen hasiak dira. Su batean hasi da etapa, eta hala jarraitu du luzaroan. Helmugatik 100 kilometrora, aurrera egitea lortu dute Cattaneok, Michael Woodsek (Israel) eta Wouter Poelsek (Bahrain), eta handik tarte batera, beste zazpi txirrindulari batu zaizkie. Horien artean zeuden Mollema, Martin eta Fraile. Sergio Higuita (Education), Esteban Chaves (Bike Exchange), Patrick Konrad (Bora) eta Louis Meintjes (Wanty) ziren besteak. Behin hamarkotea osatuta, egonkortu egin da lasterketa.

Woodsek eta Poelsek lehia bizia izan dute mendiko puntuak lortzeko. Sari ere lor daiteke ihesaldietan. Hamabi lortu ditu kanadiarrak, eta horri esker, puntu gorridun maillota kendu dio Nairo Quintanari (Arkea). Azken igoera buruan pasa duena, aldiz, Mollema izan da. 1.30eko aldearekin hasi da igotzen, multzotik bakarrik ihes egin eta gero. Gertu zeukan garaipena. Baina sufritu egin zezakeen Saint Louiseko malda pikoetan. Atzetik aurrera egiten saiatu dira Cattaneo, Higuita, Woods eta Konrad, baina Mollemari 25 segundo baino ez dizkiote kendu. Hortaz, azken jaitsiera eroso egin du holandarrak, eta azken kilometroan sartu aurretik hasi da garaipena ospatzen. Konradek irabazi du bigarren postua lortzeko esprinta, Higuitaren aurretik.

Martin 11. postuan iritsi da, baina helmuga igarotakoan, ez dio erreparatu etapako sailkapenari, sailkapen nagusiari baizik. Izan ere, zazpi postu igo ditu, bederatzigarrenetik bigarrenera. Haren mehatxuari ezikusi egin dio tropelak, eta ez da itsutu jazarpenean. Faboritoek indarrak gordetzeko hautua egin dute, bihar Pirinioetan jokatuko den etapari begira. Lasterketako 15.a izango da, eta Ceret eta Andorra la Vella lotuko ditu, 191,3 kilometroko ibilbide menditsu batekin. Lau mendate kateatuko dituzte: lehen mailako Mont Louis, Envalira eta Beixalis, eta bigarren mailako Puymorens. Beixalis izango da igoko duten azkena;âhelmugatik hamalau kilometrora egongo da gaina. Pogacarrek Mont Ventouxen izandako ahulezia egun bakarreko kontua izan zen ala ez ikusiko da.


Summary: LGTB+ kolektiboa indarkeria bolada bat bizitzen ari dela salatu dute. Manifestazioak egin dituzte Gasteizen, Bilbon eta Donostian, Bizkaiko eta Gasteizko E28 koordinadorak eta Donostiako koordinadora transmaribolloak deituta.

LGTBfobia gaitzetsiz, manifestazioak egin dituzte gaur arratsaldean Donostian, Bilbon eta Gasteizen. Bizkaiko eta Gasteizko E28 koordinadorek eta Donostiako koordinadora transmaribibolloak deitutako manifestazioetara bildu direnek azkenaldian «indarkeria bolada» jasaten ari direla salatu dute, baita konponbideak exijitu ere.

«Balio tradizional eta arkaikoak» suntsitzeko garaia dela aldarrikatu dute protestetan. Haien hitzetan, azken asteetan LGTBfobia kasu ugari salatu dituzte, eta bereziki gogoan izan dute Coruñan (Galiza) duela astebete jipoitu eta hil zuten Samuel: «Ez da kasu isolatua izan, den horregatik hil egin dute, marika izateagatik». Euskal Herrian izandako azken erasoak ere zerrendatu dituzte: «Ez da Samuel bakarrik: Basauriko eta Zornotzako jipoi homofoboak dira, Gasteizko eskola bateko pintaketa transfoboak eta nola eta zergatik hil behar gaituzten azaltzen duten Donostiako lau homofobo erasotzaileak, eta Muchanten hildako emakumea eta Younnesen erailketa arrazista ere badira». Hau da, «indarkeria bolada bat» bizitzen ari direla nabarmendu dute. «Gorrotoa eta amorrua sentitzen ditugu, eta ez kartzela ez ekintza punitibo bakar bat ere ez da nahikoa izango gu lasaitzeko».

Horren aurrean, ez daude isilik geratzeko: «Oraingoan, ezingo gaituzte isildu, aurrez aurre aurkituko gaituzte, ausart. Gero eta beldur gutxiago dugu». Eta justizia eskatu dute: «Justizia eskatzen dugu berarentzat [Samuelentzat] eta sistema zisheteropatriarkal, arrazista eta kapitalistak erail dituen denentzat. Utzi gu erasotzeari, utzi du iraintzeari, utzi gu hiltzeari».

Egoera ikusita, antolatzeko garaia delakoan daude: «Eman diezazkiogun eskuak elkarri, antola gaitezen eta irten gaitezen elkarrekin kaleak erretzera». Manifestazioetan esan dutenez, jasaten duten indarkeria ez dator soilik pedagogiaren bidez alda daitezkeen «pentsamolde atzeratu eta erreakzionario batzuetatik»: «Ulertu behar dugu gure bizitzen errepresioak laguntzen duela kapitalismoa deitzen diogun ordena politiko, sozial eta ekonomikoa sendotzen». Hor suntsitzea dute xede: «Ulertu behar dugu ordena hori suntsituz bakarrik lor daitekeela benetako LGTB+ askapena».

Hori horrela, erdigunera eraman nahi dituzte bazterretan daudenak: «Erdigunean jarri nahi ditugu arau patriarkaletik kanpo geratzen diren beste guztiak, periferietako eta ertzetako beste guztiak ezkutuan biziraun ahal izateko haien identitate afektibo-sexuala ezkutatzera behartuta daudenak».


Summary: Autodeterminazio eske, Pirinioak argiztatuko dituzte 2022an. Gure Esku-k, ANCk eta Federacio d’ Entitats Excursionistes de Catalunyak antolatu dute. Aiako Harria argiztatuz aurkeztu dute ekintza.

Datorren urteko uztailaren 2an Pirinioetako 400 gailur baino gehiago argiztatzea. Horixe da Pirinioetako Bidea 2022, askatasunaren eta autodeterminazioaren alde Euskal Herriko eta Kataluniako gizarte erakundeek elkarrekin antolatutako lehen mobilizazioa. Gure Esku-k, ANCk eta FEEC Federacio d’Entitats Excursionistes de Catalunyak antolatu dute, eta gaur iluntzean eman dute egitasmoaren berri. Bidelagun izango dituzte Omniun Cultural eta Artistes de la Republica.

Aurkezpena bera datorren urtean egin asmo duten ekintzaren aurrerapen bat izan da. Alde batetik, ekitaldi politiko bat egin dute Orereta ikastolaren (Gipuzkoa) inguruan. Bertan izan dira Euskal Herriko nahiz Kataluniako ordezkariak: Gure Esku-ren bozeramaile Josu Etxaburu, ANCko presidenteorde David Fernandez, Omnium Culturaleko zuzendaritzako kide Blanca de Llobet eta Oihana Azkorbebeitia mendi lasterkaria. Beste aldetik, hainbat herritarrek Aiako Harria argiztatu dute. Katalunian ere egin dute aurkezpena, eta Pedraforca mendia argiztatzearekin batera, Euskal Herriko eta Kataluniako ordezkaritza batek ekitaldia egin du.

Azkorbebeitiak jakinarazi ditu datorren urteko mobilizazioaren nondik norakoak: «2022ko uztailaren 2an, 400dik gora gailur argiztatuko ditugu, Pirinioetako luzerako 430 kilometroetan, mutur batetik bestera zeharkatuko duen argi lerro bat sortuz, Mediterraneoa eta Atlantikoa elkar lotuz». Pirinioak Higer lurmuturretik Creuseraino argiztatu nahi dituzte. Ziurtatu du «parte hartzea ardatz» izango duen ekintza egin asmo dutela, baina herritar bakoitzaren mailaren araberako erronkak egongo direla. Joan nahi dutenek izena eman beharko dute.

Bi herri bat eginda

Euskal herritarrek eta kataluniarrek elkarlanean antolatutako ekintza izango dela nabarmendu du Etxaburuk: «Mobilizazio eusko-katalan bateratu honen bidez, burujabetzako bidean elkarlanean aritu eta indarrak batzeko konpromiso herritarra nabarmendu nahi dugu». Herriari hitza ematea eta haren erabakiak errespetatzea eskatuko dute, azaldu duenez: «Lurralde bateko herritarren gehiengoak estatu berri bat sortzea hautatuz gero, posible izan behar du herri borondate demokratiko hori bururaino eramatea». Jose Antonio Agirre eta Lluis Companysek erbestera jotakoan zabaldu zuten mezua kontuan hartzea nahi du: «Mezu argi bat utzi ziguten ondorengo belaunaldiei: gure borrokak partekatuak dira, beraz, parteka dezagun ere askatasunerainoko bidea».

Euskal Herriko ordezkariek ez ezik, Kataluniakoek ere hartu dute hitza aurkezpen ekitaldian. Fernandezek azaldu du zein izango den ekintzaren xedea: «Nazioarteko komunitatearen arreta piztu nahi dugu herrien autodeterminazio eskubidearen aldeko kausa justuari begira, harresiak bota eta irtenbide demokratikoak irekitzen lagundu gaitzan». Mezu argia hedatuko dute: «Ez dugu indarrez ezarritako mugarik nahi, aski da errepresioarekin, herri borondateari oztopo antidemokratiko gehiagorik ez, eta, azken batean, Europako herriak izan daitezen izan nahi dutena».

Euskal Herriari eta Kataluniari antzekotasunak ikusten dizkio de Llobetek, eta haiek bistaratu ditu: «Balioak eta helburuak partekatzen ditugu, baita oztopo eta zailtasunak ere, gainditu nahi ditugunak, elkarlan, inteligentzia kolektibo eta esfortzuaren bidez». Pirinioak ere lotunetzat ditu, ez mugatzat; Espainia, berriz, beste aldean dagoela deritzo: «Beste aldean, Espainiako Estatuak indarkeria, kartzela eta errepresioaren bidez erantzuten dio oinarrizko eskubideak eta bozkatzeko eskubidea erabiltzeari».

Llobetek nabarmendu duenez, «bidezko helburu demokratikoei, askatasun nahiari eta guztiontzat etorkizun hobeago baten alde borrokatzeari» uko egitea bilatzen du horrela, baina, haren hitzetan, errepresioak legitimatu baino ez du egiten, «kausa justu gisa, autodeterminazio eskubidea erabili eta estatu independente bat lortzeko borroka». Herritarren babesa ere badutelakoan dago: «Ez, ez dute lortuko guk amore ematea, jendearen indarra alde dugulako, jendea prest dagoelako ibiltzen jarraitzeko eta oztopoak gainditzeko, gailurrera iritsi arte».


Argentinak irabazi du Amerikako Kopa

Summary: Argentinak irabazi du Amerikako Kopa. Neurketa itxia jokatu dute bi taldeek, eta Di Mariak sartutako golak erabaki du. Argentinaren hamabosgarren Amerikako Kopa da, Messiren lehenengoa.

Argentina da Amerikako txapeldun berria. Bart gauean jokatu dute Amerikako Kopako finala Maracaná estadioan (Rio de Janeiro, Brasil), baina etxekoek ezin izan dute baliatu euren zaleen babesa garaikurra eskuratzeko, eta Argentina gailendu da 1-0. Angel Di Maria izan da goleatzailea, 22. minutuan, Renan Lodiren akats baten ostean.

Txapelketa ikusgarria egin du Brasilek, eta finalean eurak ziren faboritoak. Hori gutxi balitz, etxeko taldea norgehiagokarik galdu gabe zen 2019ko azarotik. Argentina, berriz, berreraikitzen ari diren talde bat da, eta Messik Maradonaren bide bera zeramala uste zuten askok: Maradonak ez zuen sekula Amerikako Koparik irabazi Argentinarekin. Gaur uxatu ditu mamu horiek Argentinako izarrak, talde gazte batez inguratuta. Izan ere, aurretik jada Amerikako Kopako hiru final jokatutakoa zen Messi, eta hirurak galdutakoa (2007an Brasilen aurka, eta 2015 eta 2016an Txileren aurka). Baita Munduko Kopako final bat ere 2014an.

Neurketari dagokionez, itxia eta joko gutxikoa izan zen; hasieratik borrokara atera ziren bi taldeak. 22. minutuan akats larri bat egin zuen Renan Lodik, eta hura baliatu zuen Di Mariak partidako gol bakarra egiteko. Hortik aurrera, joko gutxi eta gol aukera gutxiago bi aldeetan. Ahalegindu zen Brasil —bigarren zatian batez ere, Richarlisonen bidez—, baina eutsi zion Argentinak.


Summary: Azken bi egunetan mila positiboren langa gainditu da Hego Euskal Herrian. Positibo gehien Nafarroan atzeman dira: 335. Hegoaldeko positibo tasa %10,9koa da.

Apirilaren 28az geroztik ez ziren Hego Euskal Herrian egun bakar batean mila positibo baino gehiago atzematen. Geroztik, langa horretatik behera izan dira egunez egun positiboak, azken bi egunetara arte: Osakidetzak eta Osasunbideak 1.041 positibo atzeman zituzten herenegun, eta 1.004 atzo.

Lurraldeka, kezkagarria bihurtzen ari da Nafarroako egoera. Han atzeman dituzte positibo gehien: 335. Gipuzkoan 275 izan dira, 273 Bizkaian eta 75 Araban. Arabatik, Bizkaitik eta Gipuzkoatik kanpo 46 positibo zenbatu ditu Osakidetzak.

Denera 9.174 proba egin ziren atzo Hegoaldean, eta, ondorioz, positibo tasa %10,9koa da.


Summary: Barakaldon bi lagun atxilotu dituzte, eraso matxista bana egiteagatik. Udaltzaingoak atzo goizean atxilotu zuen gizon bat ostiral gauean emakume bat erasotzen saiatzeagatik. Ertzaintzak, berriz, beste lagun bat atxilotu zuen arratsaldean, bere alabaordea bortxatzeagatik.

Barakaldon (Bizkaia) azken orduetan bi lagun atxilotu dituzte eraso matxista bana egiteagatik. Eraso batek ez du zer ikusi zuzenik bestearekin.

Lehenengoa ostiraletik larunbaterako gauean gertatu zen, Lasesarren, eta Udaltzaingoak atzo goizean atxilotu zuen erasotzailea. Dirudienez, atxilotua lagun batzuekin zegoen emakume bat erasotzen saiatu zen, baina ez zuen lortu.

Bestea, berriz, atzo arratsaldean atxilotu zuen Ertzaintzak, emakume batek salaketa jarri ostean. Iturri ofizialek azaldu duten gauza bakarra da eraso matxista bat egozten diotela atxilotuari, eta ikerketa zabaldu dutela. El Correo-k zabaldu duenez, ordea, bortxaketa kasu bat da, eta erasotzailea erasotuaren aitaordea da. Emakumeak larunbat goizean ezarri zuen salaketa; goizeko ordu txikietan gertatu zen erasoa biak bizi diren etxean.

Gertakariok salatzeko kontzentrazioa egin dute Argitan Barakaldoko emakumeentzako aholku etxeak deituta.


Summary: Ondarroak bere lehen bandera eskuratu du Eusko Label ligan. Baldintzek okerrera egin dute estropadak aurrera egin ahala, eta lehen txandatik irabazi du bandera Antiguako Ama-k. Euskotren Ligan Oriok aurtengo bigarren bandera astindu du.

Ondarroako Arraun Elkartearen historiarako geratuko da gaurko eguna. Antiguako Ama-k bere historiako lehen garaipena lortu da gaur Eusko Label Ligan, Zierbenan (Bizkaia). Estropada ederra egin dute bizkaitarrek, eta hori gutxi balitz, haizea eta eguraldia lagun izan dituzte. Euskotren Ligan Oriok irabazi du bandera, aurtengo bigarrena, eta sailkapen nagusiaren buruan berdindu egin du Arraun Lagunakekin.

Ondarroak lehen txandatik eskuratu du garaipena. Txanda hasieratik izan du mendean: aurretik abiatu da Antiguako Ama, borrokan ibili dira Lekittarra eta Tiran eta atzetik ibili da Zarautz. Hala, denbora ederra eskuratu dute ondarrutarrek (20:32) eta hori nahikoa izan da bandera irabazteko. Zazpi segundura heldu da Lekittarra, gaurko sailkapeneko bigarrena.

Hirugarrena Santurtzi izan da, ohorezko txandako lehenengoa eta eguneko beste irabazlea. Izan ere, Sotera-k ez du banderarik astindu gaur, baina sailkapen nagusian aurkari zuzenei errenta ateratzeko balio izan dio gaurkoak. Ohorezko txandan lehiatu diren Zierbena eta Orio bederatzigarren eta hamaikarren izan dira, hurrenez hurren. Gauzak hala, 42 puntu situ Santurtzik; sei ateratzen dizkio Hondarribiari, eta zazpi Zierbenari. Orio seigarren posturaino jaitsi da sailkapenean.

Oriok bigarrena

Euskotren Ligan, berriz, garaipen ikusgarri lortu du Oriok. Lehia bizian ibili dira lau traineruak, eta horren ondorio da sailkapena: Oriok 0.54 segundu atera dizkio Donostiarrari, lau segundu Arraun Lagunaki eta 11 Hondarribiari. Ziabogara Donostiako bi traineruen atzetik heldu dira oriotarrak, baina bigarren luze zoragarria egin dute.

Oriorentzat urteko bigarren garaipena da, eta sailkapen nagusiaren lidertzan da Arraun Lagunakekin berdinduta, hamahiru punturekin. Bederatzi ditu Donostiarrak, eta bost Hondarribiak.


Summary: Ane Mintegik irabazi du Wimbledongo junior txapelketa. Idiazabalgo jokalariak Schuck alemaniarrari 2-1 irabazi dio, neurketa iraulita. Txapelketa hori irabazten duen lehen euskal herritarra da.

Garaipen historikoa eskuratu du gaur Ane Mintegik, Idiazabalgo (Gipuzkoa) 17 urteko tenis jokalariak: Grand Slam junior bat irabazi du, eta ez edozein, Wimbledongoa baizik. Sekula ez zuen lortu balentria hori euskal herritar batek, eta Idiazabalen adi jarraitu dute herriko jokalariaren neurketa.

Nastasja Schunk alemaniarraren aurka jokatu du finala Mintegik. Ez du nahi bezala hasi (2-6 galdu du lehen set-a), baina buelta eman dio neurketari eta hurrengo bi set-ak bereganatuta garaikurra altsa ahal izan du.

Mintegik gaitasun bikainak ditu teniserako; Bartzelonan bizi da, eta han entrenatzen du. Munduko junior ranking-eko 27.a da, eta zazpigarren parte hartzea zuen Grand Slam batean. Orain arteko emaitzarik onena iaz lortu zuen Australian, final laurdenetara helduta.


Summary: Kussek irabazi du Pirinioetako lehen etapa. Bakarrik helmugaratu da txirrindulari estatubatuarra, eta bigarren izan da Valverde. Pogacarrek eutsi die erasoei, eta sendo eutsi dio lidertzari.

Frantziako Tourrean bere lehen etapa eskuratu du Sepp Kussek (Jumbo). Igotzaile bikaina da 26 urteko estatubatuarra, eta hala erakutsi du, gaur, «bere bigarren etxean», Andorran. Han bizi da Kuss denboraldian zehar, eta gaur han amaitu da Pirinioetako aurtengo lehen etapa. Ondo ezagutzen zuen ibilbidea Kussek.

Garaipena zail jarri diona Alejandro Valverde (Movistar) izan da, 41 urteko espainiarra. Itxura guztien arabera, aurtengoa murtziarraren azken Tourra izango da, eta gaur erakutsi du etapa bat gutxienez irabazita amaitu nahi duela bere ibilbide bikaina. Azken mendatean jo du Kussek, eta hasieran eutsi dio Valverdek, baina azkenean ezin izan dio Jumbokoaren erritmoari. Saiatu da beherakoan harrapatzen, baina alperrik. Haiekin izan da 32 gizoneko ihesaldian Ion Izagirre (Astana), eta azkenean laugarren heldu da helmugara, 1:15era.

Atzean, maillot horiari sendo eutsi dio Tadej Pogacarrek (UAE), taldekiderik gabe gainera. Gaur igaro dituzte lau mendateetako hirugarrenean jada bakarrik zen Tourreko liderra. Hainbat saiatu dira tarteak egiten: lehenik Carapaz (Ineos), gero Vingegaard (Jumbo), Uran (EF)... baina ez dute lortu. Sailkapen nagusian denbora galdu duena Guillaume Martin (Cofidis) izan da.


Summary: Istiluak izan dira Londresen Eurokopako finalaren atarian. Besteak beste, hainbat zaletu sarrerarik gabe Wembleyn sartzen saiatu dira.

Nazioartean selekzio historikoa da Ingalaterrakoa, baina duen osperako, titulu gutxi irabazitakoa —1966ko Munduko Kopa soilik—. Horregatik, gaur egun handia izan zitekeen futbolaren sorterrian: Italiaren aurka jokatu du finala Ingalaterrak, non eta etxean, Londresen, Wembley estadioan (penaltietan galdu du).

Hori dela eta, milaka izan dira gaur Londresen elkartu diren hooligan-ak, eta tartean istiluak sortu dituzte batzuek. Ikustekoak dira irudiak: botilen eta bestelakoen jaurtiketa, suziriak, Wembleyn sarrerarik gabe sartzeko saiakerak... estadioaren barruan 65.000 lagun elkartu dira; Erresuma Batuan pandemia hasi zenetik egin den ekitaldirik handiena da.

Zaletuak goizean goizetik ibili dira Londresko kaleetan eta tabernetan, eta arratsaldean zehar zaila izan da Wembleyko metro geltokia eta estadioa lotzen dituen bidean ibiltzea.

Atzo bertan ere Ingalaterrako selekzioko jokalariak animatzera joan ziren ehundaka zale azken entrenamendura. Babesa eskertu zien Harry Kane kapitainak: «Horrenbeste zale kalean ikusteak eta hotelera iristean egin diguten ongi etorriak erakusten du aukera historiko baten aurrean gaudela», adierazi zuen aurrelariak.


Summary: Italiak irabazi du Eurokopa, penaltietan, Ingalaterraren aurka eta Wembleyn. Ingelesak bigarren minutuan aurreratu dira, baina italiarrek lekua berreskuratu dutenean zelaia bereganatu dute eta 67. minutuan berdindu dute finala. Donnarumma atezainak bi penalti geratu ditu.

Luzapena eta penaltiak. Italiak eta Ingalaterrak 1-1 amaitu dute Eurokopako finala. Aurreko hainbat kanporaketa bezala, arauzko denbora ez da aski izan partidaren garailea nor den erabakitzeko. Ezta luzapena ere. Penaltietan erabaki da nor den 2020ko (pandemiagatik atzeratu zen) Eurokopako txapelduna: Italia.

Ez da garaipen makala. Atzo Argentinak Brasili Maracanan irabazi zion Amerika Kopako finalean, eta Italiak gauza bera egin du gaur Wembleyn Ingalaterraren aurka... eta penaltietan. Italiak bota du lehena, eta Berardik sartu egin du (1-0). Kanek bota du ingelesen lehena eta horrek ere ez du hutsik egin (1-1)

Belottik bota du italiarren bigarrena eta Pickfordek asmatu egin du eta geratu egin dio. Maguirek bota du ingelesen bigarrena, eta maisuki sartu du, gora eta eskuinera. 1-2 aurreratu dira ingelesak.

Bonuccik bota du Italiaren hirugarrena. Pickfordek asmatu egin du jaurtiketaren norantza, baina gora bota du italiarrak eta sarean sartu du (2-2). Rashfordekek huts egin du ingelesen hirugarrena, eta berriro berdindu da markagailua.

Bernardeschik bota du laugarrena eta ezkerrarekin erdi-erditik sartu du penaltia (3-2). Sanchok bota du ingelesen laugarrena eta Donnarummak geratu egin du.

Donnarummaren geldiketa erabakigarria, Sakaren penalti jaurtiketan, azkenekoan. / Carl Recine, EFE

Penaltien azken txandan, Pickfordek jaurtiketak gelditu dio Jorginhori, baina Donnarummak ere azkena gelditu dio Sakari (19 urterekin azken penaltia botatzeko ardura izan du ingelesak), eta 3-2 amaitu dira penaltiak. Urte askoan gogoratzeko finala izango da, aurkariengatik eta lekuarengatik, hasteko moduagatik eta amaitzeko moduagatik.

Ingalaterraren gola, 2. minutuan

Azkar, oso azkar, aurreratu baita Ingalaterra markagailuan. Partidaren bigarren minutuan, jokalariak euren lekua hartzen ari zirela aurreratu dira ingelesak. Baloia bere zelaian berreskuratu eta Trippierri iritsi zaio eskuin hegalean. Maisuki erdiratu du bigarren zutoinera, eta Shawk bikain jo du baloia. Pozez zoratzen ospatu dute gola zaleek, inork ez baitzuen espero horrelakorik hain azkar (ezta nola bukatuko zen finala ere).

Ez dago jakiterik orain gola hain azkar jasotzeak Italiaren jokoa baldintzatu duen, edo Gareth Southgate hautatzailearen estrategia izan den Italia ito duena; hiru zentraleko hamaikakoa zelairatu baitu: Maguire, Stones eta Walker. Gauza da Italiak ez duela erreakzionatu lehen ordu ordu erdian. Baloia izan dute hanka artean jokalariek, baina arrisku jokaldirik apenas sortu dute. Pase luzeekin saiatu da lehenik, baina atzelari ingelesek ez dute hutsik egin. Urrutitik atezaina ezustean harrapatzen ere saiatu dira italiarrak: Chiesak lehen ordu erdia pasatu berri eta Bonuccik lehen zatia amaitzear zela.

Gol aukera garbiena Insegnek izan du lehen zatian. Eskuinetik iritsi zaio baloia, eta zetorkion bezala jo du. Italiarren zoritxarrerako, baina, baloiak atzelari batengan jo du, eta 0-1ekoarekin joan dira jokalariak aldagelara. Atsedenak, ordea, ez du eten Italiak 30. minututik aurrera izan duen garapena. Pixkanaka joan dira lekua kentzen Ingalaterrari, eta bigarren zatian Chiesa eta Insegne behin eta berriz saiatu dira gola egiten. Azkenean, korner batean iritsi da gola: hiru jokalari italiar saiatu dira nola edo hala erdiraketa errematatzen, baina azkenean Bonucciri iritsi zaio eta horrek sartu du.

Banakoarekin ez dira konformatu italiarrak eta saiatu dira gogotsu bigarren gola sartzen. Chiesa izan dute buru lan horretan, eta horrek min hartu eta jokoa eten denean, 30. minutuan hasitako gorakada ere gelditu egin da. Bana amaitu da partidaren arauzko denbora.

Luzapena oso bestelakoa izan da. Ezin da esan talde bakoitzarentzat zati bat egon denik, biak ere nor baino nor aritu baitira. Partida ireki egin da, eta gol aukerak bi aldeetan izan dira. Azkenean, baina, penaldietan erabaki da, eta Italiak merezitako kopa altxatu du. Txapelketa bikaina jokatu baitu, hasiera hasieratik.

Italiaren txapelketa gogoangarria

Lehen faseko hiru partidak irabazi zituzten italiarrek, Turkiaren (3-0), Suitzaren (3-0) eta Galesen (1-0) aurka. Final-zortzirenetan sufritu egin zuten Austriaren aurka, eta luzapenean lortu zuten sailkapena: 1-2. Final-laurdenetan ere 1-2 irabazi zion Belgikari Spinazzolak min hartu zuen partidan; lesioaren ondorioz, txapelketa honetan jokatzeari utzi behar izan zion ordura arte jokalari onenetako bat izan zenak.

Finalerdietan luzapena eta penaltiak jokatu behar izan zituzten italiarrek Espainiaren aurka. Finalean bezala, bana amaitu zuten partida. Penaltietan Jorginhok bota zuen penalti erabakigarria, finalerako txartela eman ziena. Gaur horrek huts egin du, eta Donnarumma ateazaina izan da azken jaurtiketa erabakigarriaren protagonista. Italiak Eurokopa irabazi du 53 urte geroago, hamar eguntan 120 minutuko hiru partida jokatuz eta txapelketako azken bi partidak pentaltietara irabaziz. Wembleyn, Ingalaterraren aurka.

Italiarrak, garaipena ospatzen. / Michael Regan, Pool, EFE


Summary: Bihar deklaratuko dute 13/13 sumarioan auzipetutakoek. Zuluetaren eta Enparantzaren aurkako akusazioak «Guardia Zibilaren gezur batean» oinarritzen direla adierazi du defentsak. Angela Murillo magistratuak atzera bota ditu defentsen eskaerak.

Gaur hasi da 13/13 sumarioaren epaiketa. Aurretiazko gaiekin hasi dira, eta bihar deklaratuko dute akusatuek, printzipioz. Hala ere, jakinarazi dute litekeena dela bihar egitekoa zen saioa bertan behera geratzea. Izan ere, gaurko saioaren atseden une batean txertoa hartu du epaimahaia osatzen duten magistratuetako batek, eta hark erreakzioa egin dio: ondoeza sentitu du. Ondoezak okerrera egiten badu, biharko auzi saioa bertan behera utziko dute.

Auzipetuen defentsak hasi du saioa, eta gero Jose Perals fiskalak eta herri akusazioak hartu dute hitza. Alfonso Zenon, Enparantza eta Zuluetaren abokatuak hartu du lehenengo hitza. Zenonek eskatu du saioa Youtube bidez ez emateko, lekuko batzuek ikus dezaketelako akusatuek esaten dutena. Era berean, salatu du ez direla defentsak proposatutako lekuko batzuk onartu, eta lekuko gisa deklaratuko duten guardia zibilek aparteko babes neurririk gabe deklaratzeko eskaria ere egin du. Eskaerak ez dizkiote onartu, eta epaiketa zuzenean ematen jarraituko dute, eta guardia zibilek babestuta deklaratuko dute.

Zuluetaren eta Enparantzaren aurkako akusazioak «Guardia Zibilaren gezur batean» oinarritzen direla ere salatu du abokatuak. Errugabetasun presuntziorako eskubidea ere urratu zaie, Zenonen iritziz: hedabideetara filtratu ziren datuak, eta erruduntzat jotzen dituzte; baita Barne ministroak ere: «ETAko kidetzat aurkeztu zituen, inolako zalantzarik gabe».

Jone Goirizelaia, Naia Zuriarrainen abokatuak hartu du hitza gero. Azaldu du 'non bis in idem' printzipioa urratzen ari zaiola Zuriarraini, akusazio berarengatik zigortua izan zelako 2019an. Esan duenez, epai horrek jada aipatzen zuen «Halboka» eta «Koordinazio Taldea»: «Gauza berberei buruz hitz egiten ari gara, gauza beraz akusatzen ari dira». Gaineratu du 2019ko sententziaren arabera, Zuriarrain ETAko, «kartzelen fronteko» eta Koordinazio Taldeko kide zela. Bigarren aldiz epaitua izateko, kidetza hori noizbait eten egin beharko zela argudiatu du abokatuak, eta, polizien txostenen arabera, kidetza hori ez dela eten. Zurriarain prozeduratik kanpo uzteko eskatu du.

Defentsako abokatuek aho batez adierazi dute akusatuei benetako babes juridikorako eskubidea urratu zaiela. Azkenik, Aiert Larrarteren txanda iritsi da, Zelarainen eta Sarriegiren abokatua. Larrartek CNIren entzuketak «babes legalik gabe» egin direla azaldu du, «botere banaketa urratuta, defentsarako eskubidea urratuta». Gainera, ondorioztatu du Zelarain ere jada epaitu dutela auzi honetan epaitzen ari diren akusazioengatik.

Ondoren, Jose Perals fiskalak hartu du hitza. Epaiketa zuzenean ematearen alde agertu da: «Beharrezkoa da ikustea nola garatzen den justizia». Guardia zibil lekukoek babestuta deklaratzearen alde ere egin du, argudiatuta «errepresaliek» jarraitzen dutela. Gaineratu du, 2010eko apirilean, atxiloketak egin ziren unean, ETAk hiltzen jarraitzen zuela oraindik. Azkenik, herri akusazioaren txanda iritsi da. Argudiatu du ikerketa ez duela abiatzen CNIk, eta, beraz, haren entzuketek ez dituztela akusatuak babesgabe uzten.

Soka luzea dakarren epaia

Arantza Zulueta, Jon Enparantza, Naia Zuriarrain, Julen Zelarain, Iker Sarriegi, Saioa Agirre, Nerea Redondo eta Juan Mari Jauregi 13/13 sumarioan epaitzen ari diren zortzi euskal herritarrak. 77 urteko kartzela zigorrak eskatzen dizkiete, ETArekin lotura izan zutelakoan eta 2010ean egindako polizia operazio batean oinarrituta. Hau da, sarekada izan zenetik 11 urtera egingo dute epaiketa, eta ETAk bere jarduna amaitu zuenetik hamar urte igaro direnean.

EH Bilduko ordezkariak eta auzipetuak goizean goiz heldu dira epaitegira, eta auziaren irregulartasunak salatu ditu Julen Zelarainek atarian. Eragile ugarik esandakoa ere gogorarazi du: epaiketa «lekuz eta garaiz kanpo» dagoela.

Izan ere, eragileek hainbat aldiz esan dute ez dutela ulertzen nola den posible fiskaltzak Dena da ETA goiburua iparrorratz gisa erabiltzen zuen garaiko akusazio eta eskaerak egin izana. Hasiera batean hamar lagun atxilotu zituzten: Arantxa Zulueta, Iker Sarriegi eta Jon Enparantza abokatuak; Naia Zurriarain, abokatuen Bilboko bulegoan lan egiten zuena; Saioa Agirre, Etxerat elkarteko bozeramaile aritutakoa; Asier Etxabe, Juan Mari Jauregi, Erramun Landa, Jose Luis Gallastegi eta Domingo Aizpurua.

Horietatik lehenengo bostak espetxean sartu zituzten Grande-Marlaskaren aginduz. Besteak libre utzi zituzten; Etxabe eta Jauregi, bermea ordainduta. ETAko kide izatea edo hari laguntzea eta ETAren eta presoen artean «zubi lana» egitea leporatu zien epaileak. Amnistiaren Aldeko Mugimenduaren kontrako auzian epaitu eta zigortutako zenbait pertsonaren izenak ere aipatzen zituen Grande-Markaslak autoan.

Zelarainek gaur beste behin salatu du bai operazioan zein instrukzioan «eskubide urraketa larriak» gertatu direla: torturez gain, abokatuen bulegoen «legez kanpoko miaketak» eta CNI Espainiako zerbitzu sekretuek «epailearen baimenik gabe» egindako entzuketak eta jarraitzeak salatu dituzte auzipetuek askotan. Guardia Zibilaren «txosten ilegalak» ere aipatu ditu Zelarainek.

Operazioa gauzatu zen garaian BERRIAk eskuratu zuen txosten bati egiten dio erreferentzia.Txostena atxilotuei eman beharreko tratuari buruzkoa zen. Argi azaltzen zen hiru abokatuek «tratu bikaina» jaso behar zutela; gainerako atxilotuen inguruan, zehazten zen tratu ona eman behar zietela «miaketen aurretik»; txostenak ez zekarren ezer miaketen ostean jasoko zuten tratuaz, eta, beraz, ondorioztatzen da haiekin ohiko prozedura erabili behar zutela.

Auzipetuek horiek guztiak epaiketan azaltzeko asmoa dute, tortura salaketak barne, baina ez dakite epaimahaiak horretarako tartea utziko ote dien: epaileek akusatuen torturen lekukotzak etetea ez da ezohikoa Auzitegi Nazionalaren epaiketetan.


Summary: Gobernuaren kontrako protestak piztu dira Kubako hainbat hiritan. Diaz-Canelek AEBei leporatu die protestak sustatzea, eta «iraultza defendatzeko» eskatu die herritarrei. Manifestariek sendagai, elikagai eta elektrizitate eskasia salatu dute.

Milaka pertsona irten ziren kalera atzo Kuban, Manuel Diaz-Canel presidentearen gobernuaren kontra protesta egitera. Nazioarteko hainbat hedabideren esanetan, azken 60 urteotako protestarik jendetsuenak ziren. Herrialdeak bizi duen egoera ekonomikoa eta pandemiaren kudeaketa salatu zuten manifestariek, «diktadura» gaitzesteko leloak oihukatu zituzten, eta «askatasuna» aldarrikatu.

Protestak San Antonio del los Bañosen hasi ziren, Habanatik 25 kilometro hego-mendebaldera dagoen herri batean, eta hiriburura eta beste eskualde batzuetako hirietara hedatu ziren ostean. Manifestaziorik handiena Habanan izan zen, Kapitolioaren parean. Manifestariek haserrea adierazi zuten sendagai eskasiarengatik, elikagaiak eskuratzeko egin behar dituzten ilarengatik eta zerbitzu energetikoan izan diren mozketengatik.

Presidentea herritarrei zuzendu zitzaien atzo bertan, irrati eta telebista bidez. Protesten atzean AEBak zeudela esan zuen, eta herritarrei kalean «iraultza defendatzeko» eskatu zien. «Borrokarako agindua emana dago».

Presidentearen iritziz, Kubako herritarrek egunerokoan dituzten zailtasunak baliatu nahi dituzte AEBek herrialdea desegonkortzeko. Horren aurrean, baina, Kubak bere subiranotasuna defendatuko duela ohartarazi zuen. Gobernuaren aldeko herritar taldeak protesten parean biltzen hasiak ziren ordurako, eta gehiago batu ziren arratsaldeak aurrera egin ahala. Tentsio uneak ere izan ziren gobernuaren kontrako manifestarien eta gobernuaren aldekoen artean.

Kubako Gobernuaren aldeko manifestariak, atzo, Habanan. ERNESTO MASTRASCUSA / EFE

Kubako Poliziak hainbat lagun atxilotu zituen. AI Amnesty Internationalek Kubako estatuko indarren jokabidea salatu du. Erika Guevara Rosas elkartearen Amerikako zuzendariaren esanetan, «Poliziak tiroz zauritutakoen abisuak izan dira, atxiloketa arbitrarioak, mehatxuak eta kazetarien kontrako erasoak». Nabarmendu zuen manifestariak «era baketsuan» irten zirela kalera, baina gobernuak «mertzenarioak» izatea leporatu ziela. Agintarien «erreakzio estigmatizatzailea» kritikatu zuen.

AEBek eta AEE Amerikako Estatuen Erakundeak Diaz-Canelen hitzak gaitzetsi dituzte «borrokara» deitu duelako. Kubatarren adierazpen askatasunaren eta biltzeko eskubidearen alde mintzatu da Etxe Zuria. Joe Biden AEBetako presidentearen iritziz, «kubatarrak ausardiaz ari dira beren oinarrizko eskubideak gauzatzen». Diaz-Canelek Washingtonen «errezeta hipokritak» salatu zituen aurretik. «Herriarengatik benetan arduratuta badaude, Kubaren arazoak konpondu nahi badituzte, amaitu dezatela blokeoa».

Kubako agintariek Vezezuelako eta Mexikoko gobernuen babesa jaso du «atzerriko esku hartzeen» aurrean. Ildo beretik mintzatu da ALBA Amerikarako Aliantza Bolivartarra. Errusia ere Habanaren alde agertu da, eta Kuba estatu «aske eta subiranoa» dela nabarmendu du. Herrialdea «desegonkortu» dezakeen ekintza ororen kontra mintzatu da Mosku. Vladimir Putinen gobernuaren hitzetan, Kubako agintariak «beharrezko neurriak» hartzen ari dira «ordena publikoa» ezartzeko eta «herritarren interesak» defendatzeko.

Alde askotako krisia

COVID-19a kalterik handiena eragiten ari den unean piztu dira protestak. Ekaina hasieraz geroztik, gorakada nabarmena izan da atzemandako positibo kasuen kopuruan. 6.900 kutsatu izan ziren atzo. Joan den asteko kutsatze kopuruen bikoitza. Hazkunde horri aurre egiteko uhartean bertan sortutako txertoa eskura izatea espero du gobernuak. Ekainean jakinarazi zuenez, Abdala txertoak %92ko eraginkortasuna frogatu du proba klinikoetan. Oraingoz, baina, kutsatzeen erritmoak azkartzen jarraitzen du.

Pandemia hedatu denetik, sendagai falta sumatzen dute herritarrek, eta horixe izan da manifestariek adierazi duten kexetako bat, baina ez bakarra. Kubak egoera ekonomiko latza bizi du. Bereziki, Venezuelak —bere petrolio hornitzaile nagusiak— erregaia bidaltzeko arazoak dituenetik eta Washingtonek uhartearen kontrako blokeo ekonomikoa gogortu duenetik. Pandemiak egoera okertu besterik ez du egin, gobernua Kubako eredu produktiboa aldatzeko erreformetan murgilduta dagoen garaian.

Hala, Diaz-Canel presidenteak herritarrei zuzendu zien mezuan aitortu zuen Kubak dituen arazo ekonomikoek haserrea eragin dutela herritarrengan, baina, haren esanetan, gobernuak «zintzoki» azaldu die herrialdea zergatik ari den «une zailak» bizitzen. AEBen blokeoa eta pandemia jo zituen errudun.

Hitzaldian adierazi zuenez, Donald Trump AEBetako presidente ohiaren administrazioak uhartearen kontrako neurri ekonomikoak gogortu zituen, Kubako gizartea gobernuaren kontra altxatzeko helburuarekin. Haren esanetan, AEBen neurri horiek hainbat dibisa iturri moztu dizkio herrialdeari, nazioartean kredituak lortzeko aukerarik gabe utzi dute eta erregaia eskuratzea eragotzi diote.

Bestalde, koronabirusaren azken aldaerek kutsatzeen gorakada eragin dutenez, gobernuak osasun sarea indartu behar izan duela adierazi zuen. Osasun zentroei «lehentasun energetikoa» eman die, eta, energia sareak lehendik «arazoak pilatuta» zituenez, azken aldian mozketa energetikoak ugaritu dira. «Horrek haserrea, ezin ulertua, kezka eta arazoak sortu dizkie herritarrei», adierazi zuen presidenteak.

Diaz-Canelek eta haren gobernuko beste zenbait kidek azalpen gehiago eman dituzte gaur, telebista bidez. Livan Arronte Energia ministroak «ekoizpen defizita» aitortu du, baina energia sistemaren matxura garrantzitsuenak biharko konponduta egongo direla hitza eman du.


Summary: Penaltia huts egin zuten jokalari ingelesek jasandako irain arrazistak gaitzetsi dituzte. Boris Johnson Erresuma Batuko lehen ministroaren arabera, iraintzaileek «lotsa» sentitu beharko lukete.

Boris Johnsonek gaitzetsi egin ditu Eurokopako finalean penaltia huts egiteagatik Ingalaterrako futbol selekzioko Marcus Rashford, Jadon Sancho eta Bukayo Saka jokalariek sare sozialetan jasandako irain arrazistak. «Ingalaterrako selekzioak merezi du haiek heroiak bezala tratatuak izatea, ez arrazakeria gehiegikeriak jasatea sare sozialetan», jarri du Erresuma Batuko lehen ministroak, gaur goizean, bere Twitter kontuan. Gehiegikeria izugarri honen erantzuleek haien buruez lotsatu beharko lukete».

Ingalaterrak eta Italiak Eurokopako finala jokatu zuten, atzo, Wembley estadioan (Londres), eta partida bana amaitu ondoren, Italiak penaltietan irabazi zuen lehiaketa. Kanek eta Maguirek lehen bi penaltiak sartu zituzten, baina Rashfordek (23 urte), Sanchok (21 urte) eta Sakak (19 urte) haien jaurtiketak huts egin zituzten. Sare sozialetan hiru jokalari horiek arraza arrazoiengatik iraintzen hasi ziren.

Ingalaterrako futbol federazioak ere gertatutakoa gaitzetsi du, «irmoki», goizaldean bertan ohar bat plazaratuz, eta nabarmenduz jarrera arrazistak ez direla «ongietorriak» selekzioan. «Ahal duguna egingo dugu diskriminazioa jokotik ateratzeko. Baina arren eskatzen diogu gobernuari azkar jokatu dezala eta onartu dezala legedi egokia gehiegikeria honek ondorioak izan ditzan».

Aintzat hartu behar da azken hilabeteetan ugaritu egin direla Ingalaterrako Ligan jokatzen dutenen jokalarien kontrako irain arrazistak. Joan den maiatzean, Rashforden beraren kontrako kanpaina bortitz baten ondoren, futbol federazioak eskatu zion gobernuari lege bat ezarri zezala gisa horretako irainak jazarriak izan daitezen. Eta zentzu horretan ekintza bat ere egin zuten lehen mailako, bigarren mailako, emakumeen ligako eta beste kirol batzuetako klubek, eta apirilaren 30a eta maiatzaren 3a bitartean ez zituzten haien sare sozialak elikatu. Londresko Poliziak jakinarazi du irain arrazistak ikertzen ari dela.

Southgate, atzo, Sancho animatzen, penaltia huts egin eta gero. EFE


Summary: Sanduren alderdi liberalak botoen %53 eskuratu ditu Moldaviako Parlamenturako bozetan. Botoen %99,5 zenbatuta, PAS Ekintzaren eta Elkartasunaren Alderdia izango da indar handiena. Haren aurkari nagusiak, BECS Sozialisten eta Komunisten Hauteskunde Blokeak, botoen %27,3 eskuratu ditu.

Moldaviak zein norabide hartu erabaki behar zuen atzo, herrialdeko parlamenturako bozetan: EBren aldeko bidea ala Moskura gerturatzekoa. Emaitzak ez du zalantzarik utzi. Alde handiarekin irabazi ditu parlamenturako bozak Maia Sanduren PAS alderdi liberal eta europazaleak.

Jarduneko presidentearen indarrak gehiengo osoa eskuratu du botoetan (%52,6). Ia haren boto kopuru erdia jaso du Vladimir Voronin eta Igor Dodon presidente ohien BECS ezkerreko blokeak. Parlamentuan ordezkaritza lortu du hirugarren indar batek: Berdintasuna Mugimendu Soziopolitikoak, Ilan Shor enpresariaren alderdiak. Botoen %5,8 lortu ditu. Parte hartzea %48koa izan da.

PASen garaipen argiari esker, Sanduk bakarrik gobernatzeko aukera izango du. «Espero dut Moldaviak aro zail bati, lapurren aroari, amaiera ematea. Gure herritarrek parlamentu garbi baten eta jendearen arazoez kezkatzen den gobernu baten onurak sentitu eta ikusi behar dituzte», adierazi du Munduko Bankuko ekonomista ohiak bere Facebook kontuan.


Moda gurpil gainean

Summary: Moda gurpil gainean. Herriz herri mugitzen da Guikuri jantzi denda ibiltaria Araban. Herri txikiei bizia eman eta arropa dendarik ez duten herrietara zerbitzua iristea da egitasmoaren helburua.

Arabaren bihotzean, Gorbeia mendiaren magalean, Gasteiztik hamabost minutura dago Maurga herria. Zigoitia udalerriaren parte da, eta 60 pertsona inguru bizi dira han. Ostiral goiza da, uda hasi berri, eguzkiak gogor jotzen du, eta bada mugimendua herrian. Landa herri bat izanik, bizpahiru traktore pasatu dira minutu gutxian alde batetik bestera. Denek ezagutzen dute elkar, eta batak bestea agurtzen dute. Hala ere, isiltasuna da nagusi kalean; ez dago tabernarik, ezta janari dendarik ere. Bide izkinan aparkatuta, autobus zuri bat dago, eta erdian logotipo bat dauka kolore urdinekin: Guikuri. Leihoak izango balitu, odola ateratzeko autobus horietako bat emango luke. Autobusa martxan jarri da, eta, halako batean, ateak ireki dira; ez dago ohatilarik, ez erizainik, ez orratzik: arropaz beterik dago. Hain zuzen, arropa denda ibiltari bat da Guikuri. Nuria Lopez de Letona eta Marixa Suso dira dendaren arduradunak. Asteburuan mugitu ahal izateko, autobusa txukuntzen ari dira; arropa batzuk atera eta beste batzuk sartzen.

Guikuri proiektua 2011. urtean sortu zen. Muruan (Araba) dagoen izen bereko landetxean ireki zuen denda Lopez de Letonak. Hasierako urteetan, landetxea izan zen dendaren espazioa, baina, duela hiru urte, Maurgara aldatu zuen, eta orduantxe batu zen proiektura Suso. Kale Nagusian lorategi zabal batek egiten dio ongietorria erosleari. Leku paregabean, egurrezko etxola bat ikus daiteke, beirate handiekin. Herriko zerbitzu bakarra da Guikuri arropa denda: ez dago beste ezer. Baina, arduradunen esanetan, arropa denda baino gehiago da, denetarik eskaintzen baitute. «Inguruko beste zerbitzu agente batzuekin lotzeko gauzak egiten saiatzen gara; horrek inguruko ekonomia mugiaraztea eta inguruan lan egiten dugunok elkar ezagutzea ekarriko du», adierazi dute. Dendaren bidez, herrian giroa sortzea eta jendeak gozatzeko aukera izatea ere lortu nahi dute.

Nuria Lopez de Letonak gidatzen du autobusa. Endika Portillo / Foku

Guikuri denda arrunt bat izatea zen hasierako helburua, baina, Susok eta Lopez de Letonak azaldu dutenez, laster ikusi zuten Maurga herri txikia izanik noizean behin lekuz mugitu beharko zutela, ezagutzera emateko: «Ez baita hiri baten erdiguneko kale batean dagoen erakusleiho bat; hemendik ez da ia inor pasatzen egun arrunt batean». Hala, asteburuetan denda zenbait herritara mugitzea erabaki zuten. «Lonja bat alokatzen genuen, jantziak eramaten genituen, eta han egoten ginen asteburu batez», azaldu du Lopez de Letonak. Ikusi zuten, baina, zailtasunak zituztela: «Lonja bilatzea, alokatzea, dena mugitzea... oso deserosoa zen». Hala, autobus ibiltariaren ideia bururatu zitzaien, eta probatzea erabaki zuten. «Beti muntatuta egotea nahi genuen, martxan jarri eta mugitu ahal izateko». Autobus bila Suso autobusen sektorean lan egina zen. Hala, autobus enpresa batera joan ziren lehendabizi, desegin nahi zuten ibilgailurik ba ote zuten begiratzera; aurkitu zuten eskaintzarik, baina gero oso zaila zen eserlekuak kentzea eta homologatzea. Beste enpresa batekin saiatu ziren; han hiru autobus zeuden, horietako bat RTVEko unitate mugikor bat izandakoa. Hura aukeratu zuten. «Enpresakoek guk eskatu bezala jarri ziguten». Ibilgailua aurkitu ostean, hurrengo pausoa gidabaimena ateratzea zen; hala, Lopez de Letonak, pandemia tarteko, joan den abuztuan eskuratu zuen baimena. Datozen hilabeteetako helburutzat dauka Susok.

Joan den urteko martxoaren 13an, pandemia ezarri aurreko egunean sinatu zuten autobusa ordaintzeko mailegua banketxean. Proiektua apirilean martxan jartzea zuten helburu, baina atzeratu egin behar izan zuten. Hala ere, adierazi dute egoerak nolabait mesede egin diela, Euskal Herria herrika konfinatuta zegoen bitartean beraiek herrietara joateko tresna bat izan duteko. «Maurgara ezin ziren etorri, baina gu joan gintezkeen, eta horrek mesede egin digu». Arabako hiriburuan, Gasteizen, esaterako, denda eta arropa denda asko itxi zituzten, eta Guikuri dendak bizirik jarraitzen du. Azkenik, 2020. urteko irailean jarri zuten martxan autobus ibiltaria, eta orduz geroztik hainbat herri bisitatu dituzte. Batik bat Arabako herri txikietan izan dira: Ribabellosa, Araia, Alegria, Maeztu, Kanpezu, Añana eta Murgian, besteak beste. Herrietan saldu ahal izateko, udalei kalez kaleko salmentarako baimenak eskatu behar izaten dizkiete; aparkatzeko, bestalde, gehienetan udalek prestatzen dizkiete kokapenak. «Leku batzuetan zailagoa da trastea mugitzea, baina, oro har, ez da arazo handirik izaten». Hain zuzen, 8,5 metro luze da autobusa, eta barruan 15 metro karratu inguru ditu erosteko. Probagela eta salmahaia ere baditu. «Badaude hirietan askoz denda txikiagoak».

Marixa Suso, dendako arduradunetako bat. Endika Portillo / Foku

Arropa dendarik ez dagoen herrixketara iristen da Guikuri autobus ibiltaria, eta horietan faltan dituzten zerbitzuetako bat eskaintzen diete herritarrei, ia-ia etxeko atean. Horrez gain, denda fisikoa ezagutarazteko modu bat ere badela diote. «Autobusean behin erosten dute, baina, gero, jendea animatu egiten da Maurgara etortzera». Gaineratu dute oso pozik daudela autobusean izaten ari diren salmentekin. Horrez gain, autobusaren iritsierak herriei ematen dien bizitza azpimarratu dute Lopez de Letona eta Susok. «Oso garrantzitsua da horrelako lekuetan, lotarako hiri bihurtzen ari diren herri txikietan, jarduera sortzea», adierazi dute. «Gure iritsiera festa handi bat izaten da, poz handia ematen diegu». Harrera ezin hobea Kontentu daude proiektuak izandako harrerarekin eta ezohiko erantzunarekin. «Orain arte, herrietan, fruta saltzailea, harakina, arrain saltzailea, okina... ezagutzen zituzten furgonetarekin hara eta hona; orain, baita arropa denda ere», adierazi dute. «Mundu guztia joan daiteke arropa erostera, baina, askorentzat, arropa etxeko atera hurbiltzea erosotasuna da». Nagiagoa izan daitekeen adineko jendearentzat, adibidez, abantaila dela adierazi dute. Haiei, berriz, lehia gutxi dagoen lekuetara joatea eta zerbait desberdina egitea eskaini die proiektuak.

Egun, lau lagunentzako lekua dago autobusean, eta sarritan ilara handiak sortzen dira kanpoaldean: «Jendeari itxaronarazi egin behar izaten diogu». Autobus handiago bat erosi arte horrela izan beharko duela diote, baina gainerakoan dena esperientzia ona izaten ari direla diote. Egungo moda kasual gisa definitzen dute Guikuriko arropa proiektuaren bultzatzaileek. «Saltzen dugun arropa batez ere guri gustatu behar zaigu», nabarmendu dute. Askotariko arropa eta adin guztietarakoa eskaintzen dute. «Herrietan gustu guztietako jendea aurkitzen dugu, eta saiatzen gara guztiengana iristen; zaila da autobusera sartzen den norbaitek ezer ez aurkitzea». Oraingoz emakumezkoen moda eskaintzen dute, baina ez dute aterik itxi nahi. Esekitako arropaz gain, autobusean biltegiak ere badituzte. «Ia dendan baino leku gehiago dago autobusean», adierazi du Susok. Halaber, autobusean arropa merkeagoak eta neurri bakarrekoak eramaten dituzte, probatzea zaila izan ez dadin. Maurgako dendan, berriz, marka eta neurri gehiago daude.

Estilo askotako arropa saltzen dute. Endika Portillo / Foku

Lokatzetan botata geratu izan dira, eta aitortu dute hormaren bat edo autoren bat ukitu dutela autobus handiarekin, baina halakoak mugitzen denari gertatzen zaizkiola diote. «Jende jatorra ezagutzeko aukera ere eman digu, herrietara iritsi eta kafearekin etortzen dira; asko maite gaituzte, eta nabaritzen dugu», diote, emozioz. Autobusak, esaterako, ez dauka komunik, eta etxeko ateak ireki izan dizkiete, eta ez bi edo hiru aldiz, herri guztietan, baita bazkaltzera gonbidatu ere. «Konfiantza sortzen dugu herritarrekin, eta, askotan, psikologo lana egiten dugu; jendeak hitz egin nahi izaten du, eta bezeroen erdien bizitza ezagutzen duzu». Herri txiki batean bizitzea aukera paregabea da Lopez de Letona eta Susorentzat, hiriak ez dituen abantaila batzuk ematen dituelako. «Guretzat, hemen egoteak arrakasta izan du. Hiri batean, kaleko denda bat gehiago izango zen». Halaber, herri txikiek ustiatzeko potentzial bat dutela uste dute, ustiatu gabe dagoena, baina iruditzen zaie itzultzen ari dela, eta are gehiago pandemia baten ondoren. Etorkizunera begira, bide oparoa ikusten diote proiektuari Lopez de Letonak eta Susok. Jantzi denda ibiltaria bestelako erosketa esperientziatzat daukate, eta landa ingurunean bi soldata izatea lortu duten garaiotan, oso pozik daude. «Ilusio handia egiten digu, eta are gehiago gure herrian». Etorkizunera begira, ez dute aterik itxi nahi. Guikuri kooperatiba, hain zuzen, estatutu malguekin sortu zuten. Hala, hilabete batzuk barru, arroparenak funtzionatzen ez badu, bestelako ekitaldiak antolatzen ikusten dute beren burua. «Beti gelditu gabe, baina herritik asko urrundu gabe». Oraingoz, sare sozialak dira haien arma autobusa ezagutarazteko. Guikuri Moda Facebook eta Instagrameko profiletan, aste hasieran jartzen dute hurrengo asteburuan non izango diren.


Summary: Iraultza Txikien Akanpada bigarrenez egingo dute abuztuan, Arteako Basoan. Herri mugimenduen topaleku izateko asmoz egingo dute kanpaldia, abuztuaren 25etik 29ra.

Zubietan lehen aldiz eginiko kanpalditik ia hiru urtera, Iraultza Txikien Akanpada Euskal Herriko herri mugimenduen elkargune izango da berriz aurten. Hala, abuztuaren 25etik 29ra bitarte, Arteako (Bizkaia) Basoa proiektuaren eremuan «elkarrekin hausnartzeko, borrokatzeko eta eraikitzeko espazio komuna» bilakatuko da, esparru desberdinetako mugimendu eta militanteen arteko saretzea indartzeko helburuarekin.

Basoan bertan egin dute ekimenaren aurkezpena, Piztuko dugu sua? lelopean, eta bere antolatzaileek azaldu dute kanpaldiaren bigarren edizioak, ororen gainetik, «herri mugimenduen topaleku» izatea bilatuko duela: «Ez aurrez prestatutako bide-orriak aurkezteko, ez eta ziurgabetasuna behin betiko erantzunen bidez argitzeko ere. Ez dago horrelakorik. Erantzunak baino gehiago, galderak plazaratu nahi ditu akanpadak».

Horretarako, hiru gune antolatuko dituztela aurreratu dute: «praktika militanteei buruz aritzeko gunea», «gogoeta militanterako esparrua» eta «bestelako esperientziak edo saio eraldatzaileak ezagutu eta sortzeko espazioa».

2018ko irailean Zubietan egin zen Iraultza Txikien Akanpada ere ekarri dute gogora: «Konspiratu, eragin, pentsatu, gozatu eta mobilizatu ginen, eta hiru egunen ostean, ondorio argia atera genuen: ariketa hartan ehundutako konplizitateen eta afinitateen txingarra itzal ez zedin, bi urtean behin akanpada errepikatzea izango zela hauspo eraginkorrena».

Alabaina, koronabirusaren pandemia «baldekada bete ur» izan zen «akanpadaren txingarrentzat eta, oro har, herri mugimenduaren su txikientzat», antolatzaileen arabera, eta kanpaldia 2020an antolatu gabe geratu ziren horregatik. Dena den, iazko martxoko konfinamendutik urtebete baino gehiago igarota, «apurka-apurka, musukoetatik musuetara eta urruntzetik igurtzera igarotzeko garaia» dela azpimarratu dute: «Bada garaia herri mugimenduaren sua bizkortzeko».

Halaber, Iraultza Txikien Akanpada «bizimodu onaren entsegu orokor bat izatea» ere nahi dute, «merezi duen bizitza zoriontsu eta bidezko baten bila, kapitalismotik eta patriarkatutik emozionalki, ekonomikoki, psikologikoki eta politikoki desertatzeko era baten erakusle» bihurtzeko, eta prozesu horretan parte hartzeko gonbidapena luzatu diete Euskal Herriko militanteei.


Summary: Haitiko Poliziak Moiseren hilketaren «egile intelektualtzat» jotzen duena atxilotu du. AEBetatik iritsitako mediku bat atzeman dute. Presidentearen kontrako operazioa egiteko, AEBetan jarduten duen Venezuelako segurtasun enpresa pribatu bat kontratatu zuela uste du Haitiko Poliziak. Enpresa horrek Venezuelako oposizioarekin loturak dituela dio Nicolas Madurok.

Haitiko Poliziak atzo jakinarazi zuen Christian Emmanuel Sanon atxilotu zuela, Jovenel Moise presidentea hil zuen operazioaren ustezko buruetako bat. Medikua da Sanon, eta Floridan (AEB) bizi da duela bi hamarkadatik.

Leon Charles Haitiko Poliziaren zuzendari nagusiaren arabera, presidente bihurtzeko helburua jarria zion Sanonek bere buruari, eta asmo hori zegoen joan den asteko operazioaren atzean. Azaldu zuen, Poliziak Moise hil zuen komandoko zenbait kide atxilotu zituenean, haiek egin zuten lehenengo gauza Shanoni deitzea izan zela. Poliziak uste du Sanon hegazkin pribatu batean iritsi zela Haitira, haren bizkartzain izateko kontratatutako sei kolonbiarrekin batera. Ondoren, baina, Sanonek bere bizkartzainei beste lan bat eman ziela zehaztu zuen Charlesek: «Presidentea atxilotzea». Beste operazio bat hasi zen hor, haren esanetan, eta horretara batu ziren beste 22 lagun.

«Sanon hegazkin pribatu batean iritsi zen ekainean, helburu politiko garbiekin, eta segurtasun enpresa pribatu batekin kontaktuan jarri zen, hilketa gauzatu zutenak batzeko», azaldu zuen Charlesek, eta zehaztu, kontratatutako enpresa CTU dela, AEBetan jarduten duen Venezuelako enpresa bat. Hain justu, Nicolas Maduro Venezuelako presidenteak herenegun argitu zuen enpresa horren jabea Antonio Intriago dela, herrialde horretako oposizioarekin lotura duen enpresari bat eta, Maduroren esanetan, «Juan Guaidoren eta Leopoldo Lopezen laguna».

Armak eta munizioa aurkitu zituen Poliziak Sanon etxearen miaketan, baita DEA AEBetako Drogen Aurkako Agentziaren bisera bat ere. Haren aurkako froga argigarrienetako bat da hori Poliziarentzat. Izan ere, Moise hil eta gutxira, gertakariaren bideo bat zabaldu zen zenbait hedabidetan, eta bertan hainbat lagun ageri ziren, DEAren polizia operazio bat simulatzen.

Sanonen moduan, erasoaren «egile intelektualtzat» jotako beste bi pertsonaren bila ere ari da Polizia. Sanonen etxearen miaketan, beste bi lagunen parte hartzea baieztatzen duen informazioa topatu zutela adierazi zuen Charlesek. Operazioaren finantzaketaren inguruko ikerketa ere zabalik dauka Haitiko Poliziak, jakiteko nork ordaindu zien ustez Sanonek kontratatutako pertsonei.

Segurtasun burua, susmopean

Bestalde, erasoa jasan zuenetako bat izatetik erasoaren ustezko egileetako bat izatera pasa da Dimitri Herard Moiseren segurtasun burua, eta bihar eta etzi galdekatuko du Poliziak. Hilketaren aurretik ere ikerketapean zegoen, arma trafikoa leporatuta, baina haren inguruko informazio berria zabaldu du CEPR Politika Ekonomikoen Ikerketa Zentroaren txosten batek. Moiseren hurbileko pertsona bat aipatzen da ikerketa horretan, nahiz eta, «segurtasun arrazoiengatik», haren izena ez dagoen jasota. Ikerketaren arabera, pertsona horrek azaldu zuen Moisek bazuela Herarden kontrako ikerketaren berri, eta «AEBak horren kargu egiten ari zirela» esan ziola. Herardek segurtasun nahiz arma enpresekin izandako loturen berri ere ematen da txostenean. 2012an, Ekuadorreko Eloy Alfaro akademia militarrera joan zen Herard, beste hainbat lagunekin batera, informazio horren arabera, eta 2017an hasi zen Moiseren segurtasuna zaintzen, hark kargu hartu ondoren.

Segurtasun enpresa pribatu bateko kide ere bazela dio ikerketak, eta horrek "interes gatazka garbi bat" erakusten duela. Hala ere, zehazten du polizia agenteen artean geroz eta ohikoagoa bihurtzen ari dela hori. Iaz HOFSA izeneko arma enpresa bat eratzeko Herarden eta bere senide baten asmoen berri ere ematen du. Txostenak dioenez, Aby Larco enpresariaren atxiloketaren ondoren sortu nahi izan zuten enpresa hori, zeinari «Haitiko arma trafikoaren iturri garrantzitsu bat» izatea egozten baitiote.

Funtsean, arma trafikoarekin eta talde armatuak hornitzearekin lotzen du ikerketak Herard. «Polizia agenteak eta gobernuko funtzionariak sarritan kexatzen dira, esanez ez dutela nahikoa baliabide edo su-ahalmen talde zinil armatuei modu egokian aurre egiteko. Aldi berean, talde horietako asko egungo polizia agenteen nahiz aurrekoen babesean oinarritzen dira, baita politikarienean eta sektore pribatuko aktoreenean ere», dio ikerketak.

Halaber, beste atxiloketa bat ere egin zuten atzo. Kolonbiako militar ohi bat atzeman zuten, eta, horrenbestez, 18 dira Moiseren hilketarekin lotuta atxilotutako kolonbiarrak.


Summary: UEFAk baztertu egin du euskal selekzioaren ofizialtasuna. Iusport kirol hedabide digitalaren arabera, Euskadiko Futbol Federazioak ez ditu betetzen onartze irizpideak. Federazioak esan dio berripaper honi ez duela jakinarazpen ofizialik jaso.

Partida ofizialak jokatzeko atea itxi dio UEFAk futboleko euskal selekzioari. Iusport kirol hedabide digitalak kaleratutako informazioaren arabera, Europako Futbol Elkarteen Batasunaren batzorde exekutiboa Londresen bildu zen atzo, Eurokopako finalaren atarian, eta aho batez erabaki zuen erakundeko kide izateko Euskadiko Futbol Federazioak joan den abenduan egindako eskaera baztertzea. Federazioak esan dio BERRIAri ez duela jakinarazpen ofizialik jaso, eta momentuz ez duela adierazpenik egingo.

Iusport-ek kaleratu duenez, UEFAk argudiatu du federazioak ez dituela betetzen elkartearen onartze irizpideak, ez delako «nazioartean gehiengoak aitortutako estatu bat», eta futbol federazioa «Espainiako Futbol Federazioaren barruan» dagoelako. «Ez dago euskal selekzioak nazioarteko lehiaketa ofizialak jokatzeko modurik, nahiz eta, orain arte bezala, lagunartekoak jokatu ahal izango dituen». Argitaratutako informaziok azpimarratu du soilik Kirola Auziak Konpontzeko Auzitegiak (TAS) baliogabetu dezakeela erabakia.

Bi urte pasa egin behar dira atzera gertatutakoa kokatzen hasteko. 2018ko abenduaren 12ko batzarrak ia aho batez adostutakoa betez, Euskadiko Futbola Federazioak FIFAren eta UEFAren aurrean euskal selekzioa kide izateko eskaera formala egin zuen, joan den abenduaren 15ean Suitzan, bi erakundeen egoitzetan, ofizialtasuna izateko urrats ezinbesteko moduan. Federazioko kideek Eusko Jaurlaritzako agintariak izan zituzten lagun eskaera egiteko orduan.

Jaurlaritzako eta federazioko kide batzuk eskaera ofiziala egin zutenean, joan den abenduaren 15ean Zurichen. EFE

Orduan nabarmendu zuten «benetako aukera» zegoela ofizialtasun gauzatzeko. David Salinas-Armendariz da Jaurlaritzaren abokatua euskal selekzioaren gaian, eta orduan azpimarratu zuen «zilegizko helburua eta erabat bideragarria» zela legearen ikuspegitik.

Espainiako Futbol Federazioa, ezezkoan

Baina ofizialtasuna lortu ahal izateko, Euskadi Futbol Federazioak nabarmendu zuen, joan den abenduan, Espainiako Federazioarekin «akordio bat lortzeko negoziazio epe bat» irekitzeko asmoa zuela. Izan ere, FIFAren estatutuetako 11. artikuluko seigarren atalean jasotzen da federazio eskatzaileak behar duela kide den estatuko (kasu honetan, Espainiako) federazioaren baimena. Espainiako Futbol Federazioko presidente Javier Rubialesek adierazi izan du, ordea, ofizialtasuna «guztiz eginezina» dela.


Summary: «Sartzea ukatu zidaten, beltza izateagatik». Bere azal koloreagatik Baionako ostatu batera sartzea errefusatu ziotela salatu du 23 urteko gizon batek. Larunbat gauean gertatu zen eraso arrazista. Salaketa jarri du Baionako polizia etxean. Ostatuko jabeak erran du ez duela gertatutakoaz informaziorik: «ez diot sinesgarritasunik ematen. Ez diogu sekula inori sartzea ukatu bere azal koloreagatik».

Haserre dago M.X. (ez du egiazko izena eman nahi): «Humiliantea da!». Baionako Pannecau karrikan dagoen Jean Bart ostatuan sarrera ukatu zioten larunbat gauean, beltza izateagatik. BERRIAk jasotako lekukotasunaren arabera, zaindariak erran zion nagusiaren agindua zela beltzak sartzen ez uztea, eta gauza bera berretsi zuen abokatu baten aitzinean ere. Poliziari dei egin zioten esku har zezan, baina haiek erantzun zioten ez zutela ibilgailurik libre. Salaketa jarri du gaur goizean, Baionako komisaldegian, diskriminazio arrazistagatik. «Gaitzitua naiz, zauritua. Inguruko nehork ez zuen ezer erran».

Ostatuko arduradunetako batekin mintzatu da BERRIA. Sinesgarritasuna kendu dio salaketari: «Ez naiz ezeren jakinean; ez dugu salaketarik jaso. Ez dut sinesten halakorik gertatu denik», adierazi du. Segurtasuna enpresa pribatu batek kudeatzen duela azpimarratu du, eta baieztatu du haien ostatuetan ez dutela inor diskriminatzen. «Ez diogu sekula inori sartzea ukatu bere azal koloreagatik».

22:40 ziren, larunbat gauean. Lagun batekin trago bat hartzeko asmoz, Baionako Pannecau karrikan dagoen Jean Bart ostatura joan zen M.X. «Zaindariaren aitzinera iristean, erran zigun ez zela sartzea posible izanen. Galdetu genion zergatik, eta erantzun zigun nahaspila eta arazoak sortzen dituztela beltzek ostatu barnean», kontatu du. «Erran nion badela sei urte hemen bizi naizela, eta ez dudala sekula arazorik izan. Erantzun zigun nagusiaren aginduak zirela, eta berak ordaintzen zuela».

Francisco Sanchez abokatuari dei egin zion M.X.-k berehala, laguntza eskatzeko. Ostatura iritsi zenean, abokatu karta erakutsi, eta errandakoa berretsi zion zaindariak. «Erran zuen nahi zuenari onartzen ziola sarrera: ‘Ez zarete sartuko, beltzek gerla hedatzen duzue munduan’», esplikatu du abokatuak. «Francisco eta ni ostatuko jabea kontaktatzen entseatu ginen, baina haien telefonoan beste norbaitek erantzuten zuen. Zaindariarekin mintzatzen saiatzen nintzen bakoitzean erantzuten zidan nirekin ez zuela hitzik eginen», azaldu du M.X.-k.

Poliziari hots egin zioten, gertatua azaldu eta esku har zezatela eskatzeko. «Erantzun ziguten ez zutela ibilgailurik libre tokira etorri ahal izateko. Gora Frantzia!», haserretu da M.X. Baionako komisaldegian salaketa ezartzea erabaki du, diskriminazio arrazistagatik, eta Frantziako arartekoari ere dei egin diote. «Eskandalu bat da, humiliantea da!», errepikatu du, behin eta berriz M.X.-k. «Denen aitzinean blokeatu gintuzten, beltza izateagatik. Gaitzitua naiz, zauritua».

Erreakziorik ez

Baiona Txikian publiko gehien biltzen duen ostatuetarik bat da Jean Bart. Astebururo jende mordoa ibiltzen da bertan, besta giroan. Larunbatean ere bazebilen jendea, baina inguruko inork ez zuen erreakziorik izan. «Inork ez zuen hatz bat ere mugitu. Horrek erran nahi du, 2021ean, segregazioa onartzen dugula gure begien aurrean. Beltz bati eraso egiten badiote, inor ez da mugitzen; gauza bera da homosexuala edo emakumea bazara. Harritzen nau Baiona bezalako herri batean. Ez du inor asaldatzen».

Xehetasun «garrantzitsu» bat azpimarratu nahi du izan du M.X.-k: «Zaindaria biziki handia zen, 1,85 neurtzen zuen. Eta beltza zen. Zuri batengandik agindua jaso duen beltz bat. Erran nahi du 1950-60eko Estatu Batuetara itzultzen garela. Rosa Parks gogorarazi dit niri: beltzak behartuak gara zuriei lekua uztera».


Summary: Astebetean %31 igo da koronabirusagatik ospitaleratutakoen kopurua. Beste 1.040 kasu atzeman dituzte Hegoaldean, kopururik handiena apirilaren 29tik. 143 lagun daude gaitzak jota ospitaleetan.

Koronabirusaren azken datuek ez dute esperantzarako tarte handirik uzten: 1.040 positibo atzeman dituzte Hego Euskal Herrian, kopururik txarrena apirilaren 29tik. Hiru egunez jarraian milako langa gainditu dute positiboek. Positiboen ehunekoa ere kezkatzeko modukoa da: Osakidetzak eta Osasunbideak herenegun egindako 9.303 probetatik %11,2k eman dute positibo. Beraz, aise gainditzen du izurria kontrolpean edukitzeko OME Osasunaren Mundu erakundeak %5eko muga.

Egoerarik txarrena Nafarroak du. 100.000 biztanleko azken hamalau egunetako intzidentzia 546 kasukoa da, eta, gaur gaurkoz, kurbak ez du moteltzeko itxurarik, beste 368 positibo atzeman baitituzte. Gipuzkoako datuak ere txarrak dira: azken hamalau egunetako intzidentzia 402 kasukoa da, eta beste 266 kasuren berri eman dute gaur. Bizkaiak eta Arabak kopuru hobeak dituzten arren, goranzko joerari eusten diote. Hurrenez hurren, 269 eta 238 kasuko intzidentzia dute, eta 282 eta 84 positibo berri jakinarazi dituzte gaur.

Positiboak areagotu ahala, ospitaleak ere gero eta beteago daude. Pare bat datu ematearren: duela astebete baino %31 gaixo gehiago daude gaitzak jota ospitaleetan eta duela bi aste baino %38 gehiago. Orotara, 143 gaixo daude Osakidetzako eta Osasunbideako ospitaleetan; horietatik 39 larri daude, ZIUetan.