Summary: Sanceten grinak hauspotu du Athletic (0-1). Zuri-gorriek partida serioa jokatu dute Vigon, eta Celtaren opari bat baliatu dute sasoiko lehen garaipen lortzeko

Golak. 0-1: Williamsek (34. min.). Epailea. Mateu Lahoz. Txartel horia Celtako Braisi eta Beltrani eta Athleticeko Simoni. Bestelakoak. 5.492 ikusle Balaidos Vigoko estadioan.

Athletic lasai iritsiko da denboraldiko lehen eten luzera. Lehen jardunaldietako itxura ona garaipen bilakatzea behar zuen eta Vigon puztu du puntu uzta --bost lortu ditu hiru partidatan--. Ez du partida bikainik egin, baina bai serioa. Atzean sendo aritu da, Celta deseroso jokatzera behartuz, eta erasoan aurkarien huts bat baliatu partidako gol bakarra sartzeko (34. min.). Aidoo etxekoen erdiko atzelariak baloi inozo bat galdu du Oihan Sanceten presioaren aurrean, eta haren pasea sareetara bidali du Iñaki Williamsek.

Azken asteetako eztabaida inozoa izan da Williams goleatzailea den ala ez. Egia da sekulako aurrelari senik ez duela, baina beste bertute handi batzuk ditu, eta asko ematen dio taldeari. Golean, esaterako, oso ondo jarraitu du jokaldia eta patxada izan du jaurtitzean. Golaren meritu handiena, dena den, Sancetena izan da. Indarrak iraun dioten bitartean partida ikusgarria egin du. Hura da taldearen albiste onena sasoia hasiera honetan.

Celta hobea izan da lehen zatian. Baloia kontrolpean izan du eta Athleticen baino aukera gehiago izan ditu. Nolitok eta Santi Minak susto bana eman dute lehen ordu erdian baina ez dute Iñigo Simon izutu. Marcelinok haren aldeko aukera egin du eta atearen jabea zein izango den argi utzi du. Etxekoak hobekien zeudenean iritsi da Athleticen gola. Esan bezala presioak bere fruitua eman du, eta zuri-gorriek ondo kudeatu dute aldea atsedenaldira arte.

Bigarren zatia ezberdina izan da. Emaitza alde, Athleticek konfiantza handiagoz jokatu du, eta gaina hartu dio aurkariai. Atzean itxaron dio Celtari, kontraerasoaren bila. Gola ere sartu du zatia hasi eta berehala (49. min.), baina Mateu Lahoz epaileak ez du ontzat eman VARa begiratu ondoren. Berenguerrek buruz buruko jokaldi bikaina egin eta haren erdiraketa sareetara bidali du Williamsek. Jokaldian, baina, falta egin dio Denis Suarezi. Ez zen beharrezkoa, izkin egina zion ordurako, baina bai, besoarekin falta egin dio.

Bigarren zatiak aurrera egin ahala partida ireki egin da. Celtak itsu-itsuan egin du aurrera eta zulo asko utzi ditu atzean. Athleticek bigarren gola sartzeko aukera garbiak izan ditu, baina ez ditu baliatu. Etxekoek ere estu hartu dute Simon, baina Athleticek ondo kudeatu ditu azken minutuak eta ez du gehiegi sufritu.


Izana berreskuratu du Romain Bardetek

Summary: Izana berreskuratu du Romain Bardetek. Frantziarrak irabazi du Vueltako 14. etapa, ihesaldiaz baliatuz. Faboritoak ez dira ia mugitu maldan gora, eta Eikingek sailkapeneko lehen postuari eutsi ahal izan dio

Izenarekin ez da aski itzuli handi batean garaipena lortzeko. Hori ongi daki Romain Bardetek (DSM). Tropeleko igotzailerik sonatuenetako bat da frantziarra, bi aldiz bukatu baitu Tourra hiru onenen artean. Alta, aspaldi zegoen hiru asteko itzuli batean besoak altxatu gabe; 2017ko Tourrekoa zuen azken etapa garaipena. Luze ari zen jotzen itxaronaldia, baina pazientzia izan du Bardetek, eta egonarri berarekin irabazi zdu Vueltako 14. etapa. Haren izena zen sona handienekoa eguneko ihesaldia osatu duten hemezortzi ziklisten artean; alegia, hari so zeuden iheskide guztiak. Aurkarien erasoek ez dute itsutu frantziarra, eta nagusitasunez gailendu da Pico Villuercasen. Aurrenekoz igo dute mendate hori; Bardeten izenak distira emango dio historia liburuetan. Distiratsutik gutxi izan du ordea, hautagai handien lehiak. Bazegoen zuhaitza non astindu: Villuercasen bertan, hara heldu aurretik zegoen zati gorabeheratsuan, helmugatik 70 kilometrora igo duten Ballesteroseko horma ikusgarrian... Alabaina, onenek ez dute lasterketa apurtzeko borondaterik erakutsi. Eraso bakarra izan da haien artean, Miguel Angel Lopezek (Movistar) helmugarako bi kilometrora egin duena. Eta hutsala izan da kolonbiarraren ahalegin berantiarra, lau segundo besterik ez baitizkio urratu Primoz Roglici (Jumbo Visma), oraintxe lasterketa irabazteko faborito nagusia denari. Elastiko gorria ez dago, aitzitik, haren soinean: Odd Christian Eikingek (Wanty) darama. Liskarrik ez denez izan oilarren artean, norvegiarrak arazo handiegirik gabe eutsi dio lidertzari. Liderrek ez bezala, iheslariek zukutu dute ibilbidea. Multzo jendetsua osatu dute etaparen hasieran; han ziren, besteak beste, Bardet bera, Aritz Bagues (Caja Rural), Xabier Mikel Azparren (Euskaltel), Tom Pidcock (Ineos), Clement Champoussin (Ag2r), Jay Vine (Alpecin) eta Jesus Herrada (Cofidis). Nahiko batera igaro dute Ballesteroseko horma, baina jaitsieraren ostean, tartea zabaldu dute Nicolas Prodhommek (Ag2r) eta Dani Navarrok (Burgos BH), eta 50 segundoren abantaila lortu. Vineren itzulera miragarria Lehia handia izan daiheslarien artean, baina azken igoerara buruan iristea lortu du Prodhommek, minutu inguruko errentarekin. Bardet, aldiz, ez da gehiegi urduritu: zatirik gogorrenaren aurretik egin du bat lasterketa buruarekin, eta sei kilometro falta zirenean gelditu da bakarrik. Frantziarrak bere lehen garaipena ospatu du Vueltan. Bigarren Herrada sartu da, eta hirugarren Vine, dortsalak zintzilik zuela. Oso eroriko arriskutsua izan du taldeko autoari helduta zela, eta halere, gai izan da berriro lasterketan sartu, eta etaparen lehian egoteko. Hamar minututik gorako atzerapenarekin iritsi dira faboritoak. Lasai hartu dute eguna. Bestela izan daiteke igandean, Navalmoral de la Mata eta El Barraco artean jokatuko den etapa menditsuan. Lau igoera kateatuko dituzte, horietatik bi lehen mailakoak.


Santurtzi azkarrena Aresen

Summary: Santurtzi azkarrena Aresen. Sotera ontziak denboraldiko bosgarren bandera irabazi du, Hondarribiari azken txanpan nagusitu ostean, Eusko Label ligako hamazazpigarren jardunaldian, Aresen (Galizia); 74 ehunen besterik ez dizkio atera Ama Guadalupekoa traineruari, eta bostera du orain sailkapen nagusian. Zarautzek maila galdu du, eta KAE 1era jaitsi da.

Santurtzik bi asteburu zeramatzan banderarik irabazi gabe, eta orain arte Eusko Label ligako talderik indartsuena izanagatik, Sotera ontzian dabilen arraunlariarentzat ez da bat ere samurra izaten lau estropadetan trapurik ez etxeratzea. Bada, Iker Zabala eta haren kuadrillak ez dute irabazlearen sena galdu. Aresen nagusitu dira gaur, Eusko Label ligako hamazazpigarren jardunaldian. Eta nola gainera. Santurtzik eta Hondarribiak aurtengo denboraldiko buruz buruko lehiarik handiena izan dute helmugara arte, arraunzaleen gozagarrirako. Santurtziarrek, Gorka Aranberriren gidaritzapean, sekulako joaldia egin eta gero, Hondarribiari aurrea hartu eta azkarrenak izan dira; 74 ehunen besterik ez dira egon ligako lehen bi talde indartsuen artean.

Galizian ohikoa den bezala, mendebaleko haize petrala zebilen, eta eremua itsaso betean ez dagoenez, barrualdean bezala egin zuten arraun, olatu ale txiki apurren artean; halere, kanpoko balizetan bazen mugimendurik. Patroientzat galtza bete lan ontzia gogortuta eramateko. Haizeak lehenengo kaletik laugarrenerako norabidea zuzenez, estropadako aurreneko bi minutuetan lehendabiziko kalean zihoazen ontziek babes gehiago zuten kanpoko kaleetakoek baino. Lehen txandan Isuntzak aurreneko kaletik egindako lan onari Cabok segida eman zion bigarrenean. Hondarribia joan zen kale horretatik ohorezko txandan, eta ondo baino hobeto ekin zion lehen txanpari. Ama Guadalupekoa ontziaren ondoan, Donostiarra, Santurtzi eta Zierbena zihoazen, hurrenez hurren. Hasieratik, Hondarribiaren eta Santurtziren traineruen brankak estropada burua partekatzen ari ziren. Dena den, Zierbena ez zen aparte. Donostiarrak, aldiz, hiru segundoko atzerapena zuen ordurako.

Kanporanzko luzean, istriborreko arraunlariek pala uretatik garbi ateratzeko lan nekeza zuten. Santurtzi eta Hondarribia ia parean heldu dira lehen ziabogara, baina Ioseba Amunarriz berdeen patroiak Aranberrik baino ziaboga estuagoa eta azkarrago egin du; zehazki, segundo bateko errenta hartu du Mikel Orbañanosen taldeak. Zierbena hirura zen, eta Donostiarra seira. Minutuak aurrera joan ahala, estropada bitan hautsi da; Hondarribia eta Santurtzi aurretik, eta Zierbena eta Donostiarra atzetik. Aurreko bi oilarren arteko borrokan, GPS dantzari zebilen; une batzuetan Hondarribiari segundo bateko errenta ematen zion gailuak, baina segituan Santurtzi parean jartzen zen. Kuadrilla bakoitza zintzo demonio lanean ari ziren, beren arraunketari segika. Hirugarren ziabogara, Sotera ontzia pare bat tosta aurretik heldu zen. Azken luze zirraragarria falta zen bandera nork eramango zuen jakitek.

Amunarriz Hondarribiko patroiak istriborrera joateko inongo eragozpenik ez zuen, eta haizearen norabideari segika, hirugarren kalerako norabidea hartu zuen, Santurtziren ondoan jartzeraino. Segundo bakarreko aldea zuten berdeek; huskeria batzuetan; nahikoa besteetan. Apurka-apurka, bi ontzietan hankean zihoazen arraunlariek palakadaren erritmoa sarritzen joan dira. Azken 400 metrotan, biak ala biak herio bizian joan dira, lehertzera. Ama Guadalupekoa traineruaren branka aurretik zen, baina Sotera ontzia azkarrago zihoan, harik eta parean jarri eta lehena helmugaratu den arte. Garaipena eta puntu bat gehiago sailkapen nagusian; hiru jardunaldiren faltan bostera du orain Hondarribia. Donostiarra hirugarrena izan da; Zierbernak, aldiz, seigarren egin du, eta bigarren txandatik ariko da bihar, Moañan (12:13, ETB 1). Talde horren ordez, Cabok egingo du arraun ohorezko txandan.

Hain justu, Cabok eta Oriok bigarren txanda irabazteko borroka handia izan dute. Azken ziaboga, galiziarrek lau segundoko abantaila zuten oriotarrekiko, baina itzulerako luzean, apurka-apurka, San Nikolas ontzia aldea murrizten joan da, azken txanpan ia parean egoteraino. Amaieran, ordea, Caboko gorriak nagusitu dira, eta 44 ehunen besterik ez dizkiote atera Jon Salsamendiren taldeari. Hirugarren postuan Urdaibai sailkatu da, zortzi segundora, eta Ondarroak 32 segundoko atzerapena izan du; estropadako sailkapen nagusian bederatzigarren amaitu du.

Lehen txandan, Isuntza izan da azkarrena, baina Aresek azken palakada arte ez du amore eman; segundo bakarreko aldeaz nagusitu da Lekittarra, eta gaur bigarren txandan ariko da, Moañan. Hain justu, errenta bera atera dio Tiranek Zarautzi, atzetik aurrerako estropada egin ostean. Azken estropadaren faltan, sailkapen nagusian, hamabi puntura handitu da Tiranen eta Zarautzen arteko aldea, galiziarren alde. Horrenbestez, Enbata ontziak maila galdu du, eta KAE 1 ligara jaitsi da, Eusko Label ligan bi urtez aritu ostean. Moañako taldeak, berriz, jaitsierako kanporaketak jokatuko ditu, biak Bizkaian: irailaren 18an, Bermeon, eta irailaren 19an, Portugaleten.

Areseko estropada

1. Santurtzi 19.56,94

2. Hondarribia 0,74ra

3. Donostiarra 18,70era

4. Cabo 21,70ra

5. Orio 22,14ra

6. Zierbena 23,38ra

7. Urdaibai 30,70era

8. Isuntza 53,41ra

9. Ondarroa 54,24ra

10. Ares 54,95era

11. Tiran 1.12.75era

12. Zarautz 1.14.77ra

Eusko Label ligako sailkapen nagusia

1. Santurtzi 181 puntu

2. Hondarribia 176 pt.

3. Donostiarra 155 pt.

4. Zierbena 148 pt

5. Orio 148 pt.

6. Urdaibai 128 pt.

7. Ondarroa 92 pt.

8. Cabo da Cruz 90 pt.

9. Ares 76 pt.

10. Isuntza 72 pt.

11. Tiran 51 pt.

12. Zarautz 39 pt.

ETE eta KAE 2 ligak, kito Atzo amaitu ziren ETE eta KAE 2 ligak. Emakumezkoek Erandion (Bizkaia) izan zuten azken estropada, eta Tolosaldea ligako txapeldunak hamargarren bandera irabazi zuen. Talde horrekin batera, Deustu ariko da Euskotren ligako igoerako kanporaketan.

KAE 2 ligan, bestalde, Hondarribia B nagusitu zen Colindresen (Espainia), sasoi honetan bigarrenez. Busturialdea KAE 1 ligan ariko da datorren denboraldian; Portugalete eta Hondarribia B, berriz, igoerako kanporaketan ariko dira. KAE 1eko Castro eta Camargorekin batera.


Summary: Ehunka herritarrek Ertzaintzaren jokabidea arbuiatu dute Donostian. Manifestazio bat egin dute Errepresiorik ez lelopean, Parte Zaharra Aske taldeak deituta.

Donostian ez zen Aste Nagusirik ospatu hala zegokion astean, abuztuaren 14tik 22ra bitartean, baina Ertzaintzak 40 pertsona atxilotu eta 63 ikerketapean jarri zituen, istiluak eragitea egotzita. Parte Zaharra Aske taldeak, ordea, Ertzaintzaren zenbait portaera txarretsi ditu, eta, kolektiboak deituta, manifestazio bat egin dute Donostiako Parte Zaharrean, Errepresiorik ez, Alde zaharra bizirik lelopean.

Konstituzio plazan elkartzera deitu zuen Parte Zaharra Aske taldeak, eta ehunka herritarrek egin dute bat deialdiarekin. Ibilbidean zehar, protestara batutakoek «gazteak gara, ez terroristak». «ez, ez, ez, errepresiorik ez», eta «Iñigo Cabacas, gogoan zaitugu» oihukatu dute, besteak beste. EAJren eta PSE-EEren aurka ere agertu dira.

Martxa amaierako hitzartzean, Ertzaintzaren jokabidea kritikatu dute: «Identifikazio arbitrarioak egon dira une oro, aurrekari penalak dituzten pertsonen zuzeneko atxiloketak eman dira, etxera zihoazen langile ugariren kontra ere oldartu dira, eta gazte ugari jipoitu dituzte atxiloketen unean eta komisaldegian». Protestara deitzeko oharrean, gainera, jakinarazi zuten «adin txikikoak gurasoen presentziarik gabe kalabozoetan autoinkulpazioak sinatzera bultzatu» zituztela.

Antolatzaileek ohartarazi dute «errepresioari modu kolektiboan aurre egiteko beharra» azpimarratu nahi dutela: «Manipulazio mediatikoaren zein inpunitate polizialaren aurrean, elkartasuna antolatzen jarraitzeko borondatean berresten gara».

Ia lau urteko eskaera

Gaur bertan, beste hiru herritar atxilotu dituzte Donostian bertan eta Andoainen (Gipuzkoa), COVID-19aren aurkako neurriak ez betetzea eta Poliziaren aurrean oldartzea egotzita. Zehazki, desordena publikoak eragitea eta agintearen aurkako atentatua egitea leporatu diete. 26 eta 23 urte dituzte Donostian atxilotutako biek, eta 21 ditu Andoainen atzemandakoak. Hirurak utzi dituzte libre ordu batzuk geroago.

Iruñean ere izan ziren liskarrak ostegunetik ostiralerako goizaldean, eta 11 lagun eraman zituzten atxilo. Iruñeko 2. Instrukzio Auzitegiko epaileak baldintzapean aske utzi ditu horietako sei, baina debekatu egin die Iruñeko Alde Zaharrera sartzea irailaren 9ra arte. Egun horretan egingo dute gertatutakoari buruzko epaiketa.

Hala ere, fiskalak gailu arriskutsu batekin eginiko atentatu delitu bat egotzi die seiei, eta hiru urte eta hamar hilabeteko zigorra eskatuko du horientzat. Beste atxilotuentzat erresistentzia jartzea eta lesioak eragitea egotzi diete, eta bi eta hamar hilabete arteko zigorrak eskatu ditu horientzat.


Summary: «Indar errepresiboak» Euskal Herritik joateko eskatu dute Ospa Egunean. Ehunka herritarrek bat egin dute Altsasun eginiko manifestazio batean. Ospa Egunaren hamargarren edizioa izan da aurtengoa.

Ehunka herritar elkartu dira Altsasun (Nafarroa), urteroko legez, Ospa Egunarekin bat egiteko. Hamargarren edizioa zuen aurtengoak, eta hiru egunez ikusgai jarri dute mobilizazioari buruzko erakusketa bat. Halere, gaur arratsaldean eginiko manifestazioak mamitu du aurtengo deialdi nagusia, eta protestan elkartutakoek eskatu dute «indar errepresiboek» Euskal Herritik alde egin dezatela.

Errepresioaren kontrako borrokak darrai lelopean abiatu da martxa, 19:00etan eta hiru ilaratan, eta ia ordubete geroago heldu da Foruen plazara. Bidean, manifestariek «herriak ez du barkatuko», «alde hemendik», «indar errepresiboak kanpora» eta beste oihu batzuk deiadarkatu dituzte. Amaieran, txalaparta hotsek eta txaloek egin diote ongietorria manifestazio buruari.

Aurtengo ediziorako osatu duten kartelean, George Orwellen 1984 nobelari egin diote erreferentzia, 1 eta 9 zenbakien gainean 2 eta 0 zifrak jarrita. Azaldu dutenez, Orwellena «fikzio zahar bat izan arren, egungo kontrol sozialaren areagotzea, isunak, manipulazio ereduak... gure azalean jasaten dugun errealitate baten isla da».

Guardia Zibilaren elkarte batzuek, eskuin unionistako alderdiek eta beste kolektibo batzuek Ospa Egunaren aurka jo dute aurten ere, eta hura debekatzeko eskatu. Horren aurrean, Javier Ollo alkateak «adierazpen eta elkartze askatasunen» barruan kokatu du Ospa Eguna, eranstearekin batera «herritar gehienek» ez dutela bat egiten ekimenarekin.


Summary: Elkarretaratzea egin dute Itsasun, neska baten aurkako eraso sexista arbuiatzeko.

Dozenaka lagun batu dira gaur arratsean Itsasun, Lapurdin, neskato bati eginiko erasoa arbuiatzeko. Ez Itsasun ez nehun lelopean egin dute protesta.

Adingabea da biktima, eta salatu zuen gizon batek ukituak egin zizkiola eta sexu harremanak izateko eskatu ziola.


Summary: Hiru puntuak, eta lepoko txuri-urdinak zerura. Realak Levanteri irabazi dio, eta sasoiko bigarren garaipena lortu du. Azken bi jardunaldietan, bi gol egin eta bi jaso ditu. Alex Sorloth lehen aldiz aritu da txuri-urdinekin.

Futboleko emaitza baten berri jakiteko, ez da partida baten amaieran hura jokatu den estadioko atera gerturatzea bezalakorik. Handik irteten diren zaleen aldarteak agerian uzten du taldeak helburua lortu duen ala ez. Barruan gozatu duten ala ez. Realeko jarraitzaileak Anoetara itzuli direnez geroztik, dena izan da bozkario estadioa uzterakoan. Bi neurketa jokatu, eta bi garaipen eskuratu dituzte. Gaur, 1-0 menderatu dute Levante.

Oraindik murritza da estadioetara joan daitezkeen zaleen kopurua. Leporaino beteta egoteko baimenik ez da, oraingoz. Azken aldiz mukuru beteta zenetik mende bat igaro dela dirudi, eta, gainera, 2020ko martxoan estadiora joaten ziren bazkide batzuk ez dira sekula itzuliko. Eten luze baten ondorioak dira. Denboraren joana omen da bizitzaren lege gorena. Onartu beharra dago.

Gaur Anoetan izan direnen artean, ordea, lehengo lepotik burua. Batzuk aurreko astean ere han izan ziren, Hiru puntuak bildu izana ospatu zuten. Gaurkoan ere, berdin. Realeko lepokoak airean ibili zituzten. Zerua txuri-urdina izan da.

Bederatzitik sei puntu eskuratu dituzte donostiarrek. Hiru jardunalditik bi irabazi, eta bat galdu dute. Justuko garaipena eskuratu dute (1-0), baina garaipena, azken finean. Aurrekoan Rayo Vallecanoren aurka bezala. Lehengo asteko lanarekin gustura geratu zela esan zuen Imanol Alguacil teknikariak, eta, akaso, horregatik hautatu du hamaikako berbera Levanteren aurka aritzeko. Distira baino, sailkapeneko kokapen erosoa lehenetsi du prestatzaile oriotarrak.

Izan ere, Realak urrun du lehengo joko dotorea. Eraginkortasunaren aldeko apustua egin du, eta oraingoz, emaitzak lortzen ari da. Defentsako jarduna izan da txuri-urdinen lan azpimarragarriena: Aritz Elustondok eta Robin Le Normandek birritan pentsatu gabe moztu dituzte Levanteren erasoko jokaldiak, eta bisitariek zigorra eskatu badute ere, ez da halakorik izan: maila oso onean aritu dira erdiko atzelariak.

Defentsako lan sendoari erasoko jokalarien printzak gehitu zaizkie. Realak ez du lehengo erritmorik eta bizitasunik. Hori bai, une jakinetan aldeak markatzen dakiten jokalariek dituzte. Partidako gol bakarra izan dahorren adibide. Lehen zatiko 42. minutuan ezker hegaletik jokaldi bat antolatu dute etxekoek, eta David Silvak orpoz emandako baloia indarrez errematatu du Ander Barrenetxeak. Donostiarrak gola egin, eta garaipenerako bidean jarri du bere taldea.

Hortik aurrera, partidak gora-behera handiak izan ditu. Alex Remirok huts egin du zenbait irteeretan, eta atzeko lerroak lan asko egin behar izan du. Haatik, bigarren zatian neurketa grisa jokatu duten bi taldeek, eta Realak azken minutuetan izandako oldarraldiak bigarren gola egiteko bidean jarri ditu txuri-urdinak. Ez dute lortu.

Lehen hartu-emana

Realak aldeak handitu nahi izan ditu baina zutoinak, lehenik, eta Alexander Sorlothen saialdiak, gero, ez dute emaitza onik izan. Aurrelari norvegiarra gaur aritu da Realarekin estreinako aldiz. Norgehiagokaren azken zatian zelairatu da. Oraindik badu denbora bere maila agerian uzteko.

Robert Navarro izan da beste berritasun nagusia. Jokalari kataluniarrak joan zen urteko abenduan jokatu zituen lehen minutuak Espainiako Ligan, Realaren elastikoa soinean, baina orduko ordu erdia baino emankorragoa izan dira oraingo hamar minutuak.

Izan ere, gola sartzeko aukera izan dui, eta lortu ez badu ere, irabazi egin du Realak. Gustura mintzatu da Imanol teknikaria norgehiagokaren amaieran: «Pozik nago. Bi partida segidan irabazi ditugu, atea hutsean mantenduta. Bi gol egin ditugu bi partidetan baina sei puntu lortu ditugu. Gol gehiago ezin baldin baditugu egin, ona da alerik ez jaostzea». Halaber , Imanolek «taldearen jarrea» goratu du.

PSV, Europako lehen arerio

Espainiako liga abian, Europa liga da Realak hasiko duen hurrengo txapelketa. UEFA erakundeak atzo eman zuten argitara multzoen faseko egutegia. Imanolen taldeak etxetik kanpora hasiko du txapelketa, PSV EIndhovenen zelaian, Herbehereetan. Irailaren 16an jokatuko da norgehiagoka hori (21:00). Bi aste geroago, hilaren 30ean jokatuko du Anoetako lehen neurketa, Monakoren aurka (18:45). Hirugarren jardunaldia urriaren 21ean jokatuko da, eta donostiarrak Sturm Grazen zelaian ariko dira (21:00). Berriz ere austriarren kontra jokatuz ekin dio bigarren itzuliari: Azaroaren 4an, Anoetan (18:45). Bi aste geroago ariko da Monakon (21:00), eta abenduaren 9an amaituko du multzoen fasea, etxean, PSV Eindhoven jasoz (18:45). Realeko zaleek irrikaz itxaron dute egutegia, taldea kontinentean zehar segitzerik izango duten jakin ez arren. Irail hasieran hartuko dute horren inguruko erabaki bat. Aurreko sasoian, ez zuten bidaiatu.


Summary: Donostian beste hamabost lagun atxilotu dituzte bart. Hernanin ere pertsona bat atxilotu dute. Atxilotuei desordena publikoak eragitea eta agenteen aurka egitea egozten diete.

Eusko Jaurlaritzako Segurtasun Sailak jakinarazi duenez, bart gauean ere istiluak izan dira Donostian. Haren arabera, gaueko ordu biak aldera hasi dira lehen liskarrak, gazte multzo bat Parte Zaharrean zeuden ertzainei eta udaltzainei gauzak jaurtitzen hasi denean.

Bi orduz luzatu dira istiluak, eta bitarte horretan edukiontziak gurutzatu eta erre dituzte, besteak beste. Ertzaintzak istiluen aurkako materialarekin erantzun du. Hala, hamabost lagun atxilotu dituzte, desordena publikoak eragitea eta agenteen aurka egitea egotzita.

Goizeko laurak aldera Hernaniko (Gipuzkoa) Txantxila auzoan ere izan dira istiluak, eta lagun bat atxilotu du Ertzaintzak. Poliziak azaldu du jende pilaketak zeudelako bertaratu dela hara.

Donostiako Udaleko eta Eusko Jaurlaritzako ordezkariek argi utzi zuten joan den astean zein den euren jarrera: udaltzainak eta ertzaintzak erabat babestea, eta gertakariak gaitzestea. Gaur jarrera berarekin jarraituko dutela berretsi du Eneko Goia alkateak, goizean idatzi duen txioan: «Ez dago eskubiderik. Gutxi batzuk egiten dakiten bakarra egin dute berriz ere: hiria hondatu eta bizilagunen bizimodua aztoratu. Nire gaitzespenik gogorrena, eta nire babes guztia udaltzain eta ertzainei. Nahikoa da!», idatzi du.

Ildo beretik jo du Josu Erkoreka Segurtasun sailburuak. Esan du gauez ikusi ahal izan diren jokabideak «soberan» daudela, eta arriskuan jartzen dutela «guztion osasuna»: «Gutxiengoa dira, baina min handia egiten dute bizikidetzarako oinarrizko arauak hautsita».

Ertzaintzaren jokabidearen aurka

Atzo arratsaldean, Parte Zaharra Aske taldeak deituta, Ertzaintzaren zenbait portaera txarretsi zituzten ehunka lagunek Donostian. Manifestazio bat egin zuten Errepresiorik ez, Alde zaharra bizirik lelopean. Donostian ez zen Aste Nagusirik ospatu hala zegokion astean, abuztuaren 14tik 22ra bitartean, baina Ertzaintzak 40 pertsona atxilotu eta 63 ikerketapean jarri zituen, istiluak eragitea egotzita. Bart gaueko hamalauak eta herenegungo biak gehitu behar zaizkie orain.

Ibilbidean, protestara batutakoek «gazteak gara, ez terroristak», «ez, ez, ez, errepresiorik ez», eta «Iñigo Cabacas, gogoan zaitugu» oihukatu zuten, besteak beste. EAJren eta PSE-EEren aurka ere agertu ziren.

Martxa amaierako hitzartzean, Ertzaintzaren jokabidea kritikatu zuten: «Identifikazio arbitrarioak egin dira une oro, aurrekari penalak dituzten pertsonen zuzeneko atxiloketak egin dira, etxera zihoazen langile ugariren kontra ere oldartu dira, eta gazte ugari jipoitu dituzte atxiloketen unean eta komisarian». Protestara deitzeko oharrean, gainera, jakinarazi zuten «adin txikikoak gurasoen presentziarik gabe kalabozoetan autoinkulpazioak sinatzera bultzatu» dituztela.

Antolatzaileek ohartarazi zuten «errepresioari modu kolektiboan aurre egiteko beharra» azpimarratu nahi zutela: «Manipulazio mediatikoaren zein inpunitate polizialaren aurrean, elkartasuna antolatzen jarraitzeko borondatean berresten gara».


Santurtzik asteburua biribildu du

Summary: Santurtzik asteburua biribildu du. Denboraldiko seigarren bandera eskuratu du Sotera-k, eta sailkapen nagusian puntu bat gehiago atera dio Hondarribiari. Bi jardunaldi falta dira liga amaitzeko.

Santurtzik mahai gainean kolpea jo du asteburu honetan. Bizkaitarrek lau estropada zeramatzaten banderarik astindu gabe, baina beste behin ere argi utzi dute Galizian eurek direla onenak: azken bi garaipenekin, han jokatutako sei estropadetatik lau irabazi dituzte. Denboraldi honetan ligan eskuratu dituzten sei garaipenetatik lau han lortu dituzte santurtziarrek.

Atzo buruz buruko ikusgarriaren protagonistak izan ziren Eusko Label Ligako bi oilarrak, Santurtzi eta Hondarribia, eta antzeko ibili dira gaur ere Moañan (Galizia). Bi horiek dira liga irabazteko hautagaiak, eta erakutsi dute zergatia. Lau puntuko errentarekin hasi zuen asteburua Santurtzik, eta seiko tartearekin itzuliko da Euskal Herrira bi estropadaren faltan.

Gaur, lehen ziabogan, pare-parean ziren moreak eta berdeak, arraunzaleen gozagarrirako. Bigarren luzean hartu du hiru segundoko tartea Santurtzik, eta horri eutsi dio azken txanpara arte. Azkenean, lau segundo atera dizkio Ama Guadalupekoa-ri, eta sei hirugarren izan den Oriori, bigarren txandako garaileari.

Ate joka daude Kontxako Estropadak ere, eta igarri da hori Moañako uretan. Aldaketa ugari egin dituzte entrenatzaile batek baino gehiagok. Hala, izan dira ezohiko emaitzak: laugarren egin du Ondarroak, zortzigarren atzo jaitsiera ziurtatu zuen Zarautzek, eta hamargarren Zierbenak.


Summary: Athleticek irabazi du Euskal Herriko Kopa. Markagailua iraulita eskuratu dute garaikurra bizkaitarrek. Alaves 8. minutuan aurreratu da Chamorroren gol bati esker, baina bigarren zatian Nekaneren eta Azkonaren golek eman diote garaipena Athletici.

Athletic da Euskal Herriko Kopako txapelduna. Txuri-gorriak ziren neurketa irabazteko faboritoak, baina erruz lan egin behar izan dute gaur Zarauzko (Gipuzkoa) Asti futbol zelaian. Iaz igo zen Lehen Mailara Alaves, eta aurtengo Euskal Herria Kopako finalaurrekoan Reala kanporatu zuen. Athleticek, berriz, Eibar kaleratu zuen.

Neurketa hasi eta gutxira sartu du partidako lehen gola Alavesek. Ezkerraldetik jokaldi ona egin dute arabarrek, eta burukada ikusgarri batekin amaitu du jokaldia Chamorrok. Hortik aurrera parekatua izan da lehen zatia, eta ez talde batek, ez besteak ez du izan aukera argirik, baina gehiago izan da Alaves.

Bestelakoa izan da bigarren zatia. Aukerak sortzen hasi da Athletic, eta 62. minutuan Alavesenaren antzeko jokaldi batean berdindu du Nekanek, buruz.

Eta neurketa amaitzeko hamar minutu falta zirela, berriz, garaipenaren gola sartu du Ane Azkona, hura ere buruz. Amaierara arte eutsi dio Athleticek, eta txuri-gorriek eurek altxa dute garaikurra.


Summary: Osasunak biderik zailenetik irabazi du Cadizen. Gorritxoek luzapenean bi gol sartuta irauli dute markagailua. Denboraldiko lehen garaipena da.

90. minutuan 2-1 galtzen ari zen Osasuna, gaur, Cadizen (Espainia). Aurrekariak ere ez ziren onenak: aurtengo lehen bi partidetan golik sartu gabe zen Jagoba Arrasateren taldea, eta ordura arte sartutako bakarra penaltiz sartu du Kike Garciak 30 minutu lehenago. Futbolean, ordea, edozer gerta daiteke: Osasunak bi gol sartu ditu hurrengo bost minutuetan.

Berdinduta hasi da neurketa. Antzeko jokoa duten bi talde dira Cadiz eta Osasuna, eta nahiago dituzte joko zuzena eta kontraerasoa baloi jabetza baino. Baloi jabetza, gaur, Osasunarentzat izan da, baina kontraerasoan onena Cadiz izan da lehen minutuetan; hala iritsi da gola 16. minutuan. Ruben Garciak baloi bat galdu du zelai erdian, kontraerasoa bikain gidatu du Salvik, eta haren erdiraketa bultza besterik ez du egin behar izan Alex Fernandezek. Markagailu horrekin iritsi dira atsedenaldira.

Bigarren zatian eskuak eta VAR sistema izan dira protagonistak. Hurrengo hiru golak, Cadizen bat eta Osasunaren bi, penalti puntutik iritsi dira, hirurak area barruan baloia eskuarekin ukitzeagatik seinalatuak. Osasunaren lehena Kike Garciak sartu du, eta gutxi geroago Alex Fernandezek Cadizena. Hortik aurrera, atzean sartu da etxeko taldea, eta erasora jokatu dute nafarrek. Kostata, baina penalti moduan iritsi da saria berriz. Bigarrena Roberto Torresek sartu du, 91. minutuan.

Gol erabakigarria ere askotan errepikatu den jokaldi batean eskuratu du Osasunak, atera duen 11. kornerrean. David Garcia izan da golegilea, buruz, eta behar bezala ospatu dute jokalariek, gogoz. Gauzak hala, porrotik gabe iritsi da geldialdira Osasuna, eta lehen hiru puntuak poltsikoratuta.

Cadiz: Ledesma; Akapo, Perea (Haroyan, 45'), Fali, Espino; Alarcon, Salvi (Osmajic, 78'), Iza, Alex Fernandez; Lozano (Cala, 45') eta Negredo (Andone, 68').

Osasuna: Herrera; Vidal, Aridane, David Garcia, Manu Sanchez (Cote, 87'); Oier (Ibañez, 74'), Brasanac, Torro (Barbero, 87'); Ruben Garcia (Torres, 74'), Javi Martinez (Chimy Avila, 61') eta Kike Garcia.


Summary: Bortxatu egin dutela salatu du neska adingabe batek Plentzian. Bortxaketa larunbatean gertatu zen, 02:30ak aldera. Ertzaintza taldeko bortxaketa bat izan ote zen ikertzen ari da.

Plentziako (Bizkaia) hondartza inguruan egin zioten eraso 17 urteko neskari, larunbatean, 02:30ak aldera. Ertzaintzak ikerketa bat jarri du martxan, taldeko eraso bat izan ote zen argitzeko, baina oraindik ez dute inor atxilotu.

Atzo goizean jarri zuen salaketa biktimak, eta arratsaldean ehunka lagun bildu ziren Sorginen Alabak talde feministak deitutako elkarretaratzera, erasoa gaitzesteko. «Ez dugu inolako eraso matxistarik onartuko», adierazi zuten.

Gaurko bozeramaileen batzarrera deitu du Plentziako Udalak, gertakaria salatzeko ohar bateratu bat kaleratzeko asmoz. Beatriz Artolazabal Eusko Jaurlaritzako Berdintasun, Justizia eta Gizarte Politiketako sailburuak ere sare sozialen bidez salatu zuen gertakaria: «Beti egongo gara biktimen alde. Ez beti da ez».

Bizkaiko Foru Aldundiak ere bere babesa adierazi dio eraso egin diotenari, eta gertakarien salaketak daukan garrantzia ere azpimarratu du: « Gizarte osoak modu bateratuan horrelako erasoak gaitzestea beharrezkoa da, erasotzaileak sozialki isolatzeko». Horrez gain, nabarmendu du emakumeek gizonek bezainbesteko eskubidea daukatela «espazio publikoaz gozatzeko», eta testuinguruak, edozein izanda ere, ez dituela eraso horiek justifikatzen.


Summary: AEBek Kabul bonbardatu dute, eta hamar zibil hil. 95 estatuk konpromisoa hartu dute Afganistandik irten nahi duten herritarrei laguntzeko. Talibanek iragarri dute neska eta mutilek eskola bereizietara joan beharko dutela.

AEBetako armadaren hegaldiak soilik irteten dira azken orduetan Kabulgo aireportutik. Etxe Zuriak iragarri du beste 500 estatubatuar ateratzeko tokia dutela oraindik, eta Joe Biden presidenteak zehaztu du horiekin batera atera ahalko dituztela AEBei lagundi dieten «hainbat afganiar» ere, azken horien kopurua zehaztu gabe. Hamid Karzai nazioarteko aireportua, ordea, gero eta hutsago dago. Talibanek zorroztu egin dituzte sarrera-irteerak, sartzea ia ezinezko egiteraino. Hala, Afganistandik irten nahi dutenek mugako pasabideetara jo dute, gehienbat Pakistan aldera. Bien bitartean, mundu osoko 95 estatuk hitzeman dute herrialdetik irten nahi dutenei lagunduko dietela AEBetako armada herrialdetik irten ostean ere.

Washingtonek bihar arteko epea du tropa herrialdetik ateratzeko. Hortik aurrera talibanen esku geratuko da segurtasuna. Miliziak, berriz, aurreratu du aste honetan iragarriko duela zein izango den herrialdean aginduko duen behin-behineko gobernua. Hainbat iturriren arabera, ministroen kontseilu bat osatuko lukete, eta Haibatullah Akhundzada izango litzateke haren buru, zeinak presidente batek baino eskumen gehiago izango lituzkeen, lidergo politikoa ez ezik, erlijiosoa ere berea izango litzatekeelako. Akhtar Mansurren albokoa zen Akhundzada, eta haren heriotzaren ondoren hartu zuen taldea zuzentzeko ardura.

Hiriburuan tentsioa da nagusi azken egunetan. Joan den ostegunean EI Estatu Islamikoaren Afganistango adarrak ia 200 lagun hil zituen eraso suizida batean, eta geroztik nazioarteko tropak alerta egoeran dira. Atzo iluntzean AEBetako armadak ustez lehergailuz beteta zegoen ibilgailu bat zartarazi zuen, eta erasoan gutxienez hamar pertsona hil dituzte, guztiak zibilak: besteak beste, hiru haur—. Talibanek gaitzetsi egin dute erasoa, eta salatu inongo potentziak ez duela eskumenik beste herrialde batean halako ekintzak egiteko, aurrez agintariekin hitz egin gabe.

Afganistango gobernu berriaren politikak zer-nolakoak izango diren ere argituz doa egunek aurrera egin ahala. Talibanek eurek berretsi dute aspaldian zurrumurru zena: neskak eta mutilek ezin izango dute ikastetxe beretara joan. Gobernuz kanpoko erakundeek salatu egin dute neurria, eta ohartarazi horrek esan nahi duela neskek ezin izango dutela unibertsitatera joan, ez dagoelako dirurik neskentzako unibertsitate bereiziak egiteko, eta, beraz, mutilek izango dutelako lehentasuna.

Egunerokoa ez da erraza izaten ari herrialdean geratu beste aukerarik izan ez dutenentzat. Talibanak boterera heldu zirenetik, soilik hiru egunez ireki dituzte bankuak, eta horietan ere herritar gutxi batzuek lortu ahal izan dute dirua ateratzea, eta soilik hiriburuan. Gaur, berriz, bulegoak itxita dauzkate, nahiz eta horien kanpoaldean jende andana pilatu den.


Summary: Labik erabaki du edukiera handitzea kultur, gizarte eta kirol jardueretan. Orokorrean, %60ko edukiera izango dute lokal eta instalazio guztiek, hainbat muga badaude ere. Neurri berriak etzi sartuko dira indarrean. Txertatuta dauden ikasleek ez dute berrogeialdirik egin beharko.

Eusko Jaurlaritzak COVID-19aren hedapena eteteko hartutako neurriak malgutzea erabaki du. Hala jakinarazi dute Eusko Jaurlaritzako Osasun sailburu Gotzone Sagarduik eta Hezkuntza sailburu Jokin Bildarratzek, Labi aholku batzordea bildu ostean egindako prentsaurrekoan. Batez ere, edukieretan izango dute eragina neurri berriek. Orokorrean, lokal eta instalazio guztien edukiera %60ra handituko dute. Halere, aparteko zenbait muga ezarri dituzte jarduera batzuetarako. Ostalaritzaren barnealdean, edukiera muga %50ekoa izango da, eta mahaiko zortzi lagun esertzeko aukera egongo da, sei izan beharrean. Gainera, gizarte, kultura edo kirol ekitaldietan gehienez ere 600 pertsona bildu ahal izango dira barruan direnean, eta 800 pertsona kanpoan badira. 600-5.000 pertsona sar daitezkeen lekuetan 800 pertsona biltzeko aukera emango dute, eta 1.200 pertsona kanpoan; eta 5.000 lagun baino gehiago sar daitezkeen lekuek %30eko edukiera izango dute. Erabakiok asteazkenetik egongo dira indarrean.

Zenbait neurri leundu arren, beste batzuei eustea erabaki dute: hala nola jarduera guztiak 1:00ean amaituko dira; gazte lokalek eta gaueko aisialdikoek itxita jarraituko dute, eta debekatuta egongo da tabernetan barran edo zutik kontsumitzea.

Sagarduik azaldu duenez, pandemiaren bilakaeraren ondorio dira erabaki berriak. «Joera aldaketa argia da», nabarmendu du. Halere, haren hitzetan, joera aldaketa hori ez da hainbeste nabaritzen ari ospitaleetan, eta herritarrak txertatzera eta prebentzio neurriak mantentzera deitu ditu: «Aste erabakigarriak dira bosgarren olatu hau menderatzeko eta seigarren olatua saihesteko».

Txertatuek berrogeialdirik ez

Datorren ikasturtea hasteko astebete pasatxo falta den honetan, ikastetxeetako protokoloan egin dituzten aldaketen berri eman du Bildarratzek. Haren hitzetan, eutsi egingo diete iazko ikasturteko neurri nagusiei: maskara erabili beharko dute oraindik ere, garbitasun eta higiene neurriei eutsiko diete, metro eta erdiko segurtasun distantzia mantenduko dute... Gainera, kazetarien galderei erantzunez, Sagarduik esan du protokoloa herritar guztientzat bera dela; beraz, txertatuta dauden ikasleek ez dute berrogeialdirik egin beharko, positibo eman duen pertsona baten kontaktu estuak izanda ere.

Protokoloaren zenbait puntu nabarmendu ditu Bildarratzek. Esaterako, ikasleak gelan daudenean, Haur Hezkuntzan eta Lehen Hezkuntzan «bizikidetza talde iraunkorrak» osatzeko aukera izango dute. Derrigorrezko Bigarren Hezkuntzako lehen eta bigarren mailetan, berriz, hiru edo lau ikasleko talde egonkorrak osatzeko aukera edukiko dute, elkarren artean 1,5 metroko distantzia mantenduz. Gainera, jakinarazi duenez, berriro ere ikasleek euskara lantzeko barnetegiak antolatuko dituzte, iaz pandemiagatik bertan behera utzi ostean.

Ikastetxe barruko jarduna ez ezik, eskolaz kanpoko jarduerak ere arautu ditu protokoloak. Besteak beste, ahal den neurrian, eskolako «bizikidetza talde iraunkorrak» mantendu beharko dituzte; metro eta erdiko distantziara egon beharko dute, eta materiala partekatzeko aukera izango dute, baina talde batetik bestera materiala garbituta.


Summary: Herrika bilduko dira Arbonako okupazioa atxikitzeko. Jabeak irailaren 16an eman behar dio SAFER egiturari lehentasunez partzialki erosteko galderaren erantzuna, baiezkoa edo ezezkoa.

68 egun pasatu dira Arbonako lurren eta etxearen okupazioa hasi zutenetik. Laborantza lurren saltze prezio espekulatiboa salatzen dute laborariek, eta bitarte horretan herritar anitzek bat egin dute borrokarekin.

Besteak beste, lur horietan baratzezainak plantatzen ahal liratekeela erakusteko, baratzea egin dute ELBk eta Lurzaindiak. Okupazioa sostengatzeko BOST kolektiboa ere sortu berri dute herritar batzuek, eta asmoa da iraileko egun bakoitzeko jendea herrika biltzea okupazioaren atxikitzeko. Egutegi bat osatu dute horretarako.

Jabeak irailaren 16an eman behar dio SAFER egiturari laborantza lurrak lehentasunez partzialki erosteko galderaren erantzuna. Baiezkoa ala ezezkoa: «Determinatuak gara», azaldu dute laborariek.

Ekainaren 23tik

Ekainaren 23tik ELBk eta Lurzaindiak Arbonan okupatzen duten lurrak hamabost hektarea ditu, etxea barne. Laborari bat baino gehiago instalatu daitezke bertan, baratzezaintzan, adibidez. Baina hiru milioi euroan dago salgai, eta diru hori emateko prest den erosleak ez du laborantza proiektu baterako nahi. Lehentasunezko erosketa partziala hamabi hektareako laborantza lurrentzat egin du SAFER egiturak.

Horregatik, ekintzara pasatzea erabaki zuten laborariek. Okupazioarekin hasi ziren lehenik, eta baratze bat landatu zuten ondotik. Uztailaren 13an, ekintza ikusgarri bat ere egin zuten: 125 traktore bildu, eta Miarritzeko (Lapurdi) aireportura abiatu ziren Arbonatik, barekurkuilu operazio batean, eta inguruko errepideetako zirkulazioa kolapsatu zuten.


Summary: Asteotan transmisioak izan duen gorakada «oso kezkagarria» dela esan du OMEk. Europako datuei begira egin du ohartarazpena, eta egoera lotu du, besteak beste, udan jendearen joan-etorriek izan duten igoerarekin

Kopenhagen gaur egindako agerraldi batean plazaratu du mezua Osasunaren Mundu Erakunde OMEko Europako zuzendari Hans Klugek. Igaro asteotan kontinenteko hainbat tokitan transmisioaren igoera bat egon dela esan du, eta nabarmendu du hainbat motibo daudela horren atzean: birusaren delta aldaerak hedatzeko duen erraztasuna, herrialde askotan murrizketetan egon den arintzea, eta uda sasoian jendearen joan-etorriek izan duten igoera, besteak beste.

Horiez aparte, zenbait tokitan oraindik txertaketa kanpainak ez daudela oso aurreratuta nabarmendu du, eta horrek ere eragina izan duela. Horregatik, adi jarraitzeko deia egin du: «Babesa emateko ildo guztietan irmo jarraitu behar dugu, eta hor daude, adibidez, txertaketa eta maskararen erabilera. Txertoak dira gizarteak berriro ireki eta ekonomiak egonkortzeko bidea».

OMEk 53 herrialde hartzen ditu erakundearen Europako erregioan, eta, Klugek gaur nabarmendu duenez, horietatik 33 herrialdetan igaro hamalau egunetan kasuen intzidentzia metatua %10 igo da, eta ospitaleratzeetan eta heriotzetan ere igoera bat egon da. Izurria hasi zenetik OMEk Europan 64 milioi COVID-19 kasu erregistratu ditu, eta eritasunak eragindako 1,3 milioi heriotza.

Herritarren ia %50 txertatuta daudela esan du Klugek, baina, hala ere, igaro sei asteotan moteldu egin direla txertaketa kanpainak, eta adi erreparatu behar zaiola horri. «Dosien ekoizpena, banaketa eta eskuragarritasuna hobetu behar dira herritarrak era oso batean txertatzeko», nabarmendu du.

Eskola sartzeari begira, aurrez aurreko eskolak bermatzea garrantzitsua dela gogoratu du erakundeak, eta horretarako irakasleak eta osasun arazoren bat duten 12 urtetik gorako nerabeak txertatzea garrantzitsua dela.


Summary: Beste 366 kutsatu zenbatu dira Hegoaldean. Igandean egindako testen %8,5ek eman dute positibo. ZIUetan 99 paziente dira gaitzak jota.

Kutsatuen kurbak maldan behera segitzen du Hego Euskal Herrian. Izurriaren bosgarren olatu deiturikoa indarra galtzen ari da, argiki; hala erakusten dute transmisioari loturiko aldagaietako datuek. Nafarroako Gobernuak eta Eusko Jaurlaritzak argitaratutako informazioaren arabera, atzo 366 positibo detektatu ziren Hegoaldean. 4.328 proba egin ziren gaitza atzemateko, eta, beraz, %8,5 izan zen positiboen portzentajea.

Zehazki, Bizkaian 148 kasu atzeman zituzten; Gipuzkoan, 98; Nafarroan, 70, eta Araban, berriz, 44. Halaber, aipatzekoa da intzidentzia tasa metatuak lau lurralde horietan izandako beherakada. Ostiraletik, tasa 400dik beherakoa da horietan guztietan, hau da, azken bi asteetan 400 kasu baino gutxiago zenbatu dituzte 100.000 biztanleko.

Halaber, ospitaleei dagokienez, Hego Euskal Herriko osasun sistemek 32 lagun erietxeratu zituzten atzo gaitzarekin eri. Horiek kontuan izanda, oraintxe bertan guztira 379 lagun daude ospitaleratuta. Zehaztu dutenez, ZIU zainketa intentsiboetako unitateetan 99 dira, larri. Gainera, Nafarroako Gobernuak jakinarazi du birusarekin eri zen pertsona bat hil dela herrialdean.


Summary: «Ez dago prozesu diplomatikorik palestinarrekin, eta ez da egongo». 2010etik lehen aldiz bildu da PANeko buru Mahmud Abbas Israelgo Gobernuko goi arduradun batekin. Segurtasunaz eta ekonomiaz aritu dira bi buruzagiak.

Ezustean heldu da PAN Palestinako Aginte Nazionaleko presidente Mahmud Abbasen eta Israelgo Defentsa ministro Benny Gantzen arteko bilera. Bart gauean elkartu ziren, Ramallahn, Zisjordania okupatuan. Iturri ofizialen arabera, segurtasuna eta palestinarren menpeko lurretako egoera ekonomikoa izan zituzten hizpide. Palestinako iturriek zabaldu dutenez, mahai gainean izan dira bestelako gaiak ere; besteak beste, Israelgo armadaren operazioak geratzeko eskaria, Israelen senideak dituzten familiak elkartzeko aukera eta langile palestinarrei Israelera lanera joateko baimena ematearena. Ez, aldiz, bake prozesu bat hasteko aukera. Bennette oso gertuko gobernukide batek hala berretsi zuen atzo: «Ez dago prozesu diplomatikorik palestinarrekin, eta ez da egongo».

Abbasen eta Gantzen arteko elkarrizketak heldu dira Naftali Bennett lehen ministroa AEBetatik itzuli eta ordu gutxira. Gobernuburuak joan den ekainean hartu zuen kargua, eta hasieratik argi utzi du ez dagoela estatu palestinar bat sortzearen alde. Bere koalizio gobernuko gainontzeko kideak, baina, ez datoz bat haren jarrerarekin. Ezkerreko Meretz alderdiko diputatu Mossi Razek ohartarazi zuen atzo Israelen mesedetan litzatekeela bake prozesuari beste bultzada bat ematea.

Bennett eta AEBetako presidente Joe Bidenen arteko azken bileran, buruzagi estatubatuarrak «palestinarren bizi baldintzak» hobetzearen beharra nabarmendu zuen, eta bi estatuen irtenbidea babesten zuela berretsi.


Bukatu da Iraultza Txikien Akanpada

Summary: Bukatu da Iraultza Txikien Akanpada.

Herri mugimenduen bilgune izan da Iraultza Txikien Akanpada bost egunez, Arteagako Basoa etxean (Bizkaia). 30 hitzaldi, tailer eta mahai inguru egin dituzte, eta abuztuaren 25etik 29ra bitartean elkarrekin borrokatzeko, gogoetatzeko eta eraikitzeko bilgune izan da. Kontzertuak, mendi martxak eta antzezlanak ere izan dituzte, eta txikienentzako ekintzak antolatu dituzte egunero.

Abuztuaren 25ean, asteazkena, bazkalostean egin zuten harrera ekitaldia, eta arratsaldean LGTBIQ+ kolektiboaz, mugimendu feministaz eta ekonomia sozial eraldatzaileaz aritu ziren. Lehenengo egunari amaiera emateko, Ane eta Maddi kantautoreen kontzertua izan zuten.

Luzaketekin eta arnasketekin ekin zioten bigarren egunari, eta gosaldu ondoren antolatu zituzten krisi ekologikoaren ondoriozko mehatxu eta erronken hitzaldia, herri mugimenduetan jazotzen diren eraso matxistei erantzun kolektibo bat emateko tailerra, eta internazionalismoen begiradei buruzko mahai ingurua. Bazkaloste musikatuaren ondoren egin zituzten arratsaldeko saioak. Besteak beste, hitz egin zuten trans borrokari buruz, lurraren defendatzaileei buruz eta etxebizitzaren borrokari buruz. Afalosteko rap gauak eman zion amaiera bigarren egunari.

Gorputza luzatu, arnasketak egin eta gosaldu ondoren, garaipenez aritu ziren kanpaldiko hirugarren egunean. Goizean, Next Generation funtsak izan zituzten hizpide, baita borroka arrakastatsuak eta euskalgintza ere. Bazkalostean Los caminos de la vida antzezlana ikusteko aukera izan zuten, Kuluxka konpainiaren eta Arteako emakumeen eskutik. Arratsaldean, ustelkeriari buruz, espetxe ereduari buruz, elikadura burujabetzari buruz, eta antiespezismoari buruz aritu ziren, besteak beste. Bertso afariak eman zion amaiera egunari.

Larunbat goizean, azoka erakusketa eta tomate dastaketa antolatu zuten Arteako plazan (Bizkiaia). Horrez gain, izan zituzten Arratiako borroken kontaketa ibiltaria, literatura eta euskal gatazkari buruzko hitzaldia, eta komunikabide alternatiboei buruzko mahai ingurua.

Nerea Arriolaren bakarrizketaren ondoren ekin zieten arratsaldeko saioei: komunitate alternatiboak, eskubideak eta pribilegioak, prekaritatea, eta eraldaketa soziala izan zituzten hizpide. Afalostean, Eingo musika taldeak girotu zuen kanpaldiko azken gaua.

Azkeneko egunean, mural bat margotzeaz gain, mendi martxa bat egin zuten, Eukaliptorik ez, haritza bai! lelopean.

Bazkalostean folkaraokea egin zuten, eta arratsaldeko itxiera ekitaldiak eman zioten amaiera bost egunetako kanpaldiari.


Summary: Helduen euskalduntzerako laguntzak handitu ditu Nafarroako Gobernuak. «Euskara ahora» kanpaina aurkeztu du Euskarabideak, 33 toki entitaterekin eta euskaltegirekin batera.

Urtero bezala, helduen euskalduntzea sustatzeko kanpaina antolatu dute Nafarroako Gobernuaren Euskarabidea institutuak, 33 toki entitatek eta euskalgintzako beste zenbait eragilek; hala nola Zubiarte euskaltegi publikoarekin, hizkuntza eskola ofizialarekin, gizarte ekimeneko AEK eta IKA euskaltegiekin eta Lan Ta Land euskaltegiekin.«Euskara ahora. Ikasi eta mugitu zure mundua» izeneko kanpaina, batik bat, «gazte jendeari» zuzendu zaio: «Gazteak euskara ikastera bultzatzearren, euskara ikastea hautu erakargarria baita, bizipen eta aukera anitz ematen dituena». Euskarabideko zuzendari Mikel Arregik, Erronkaribarko batzordeburu Eneko Egigurenek eta AEKko irakasle Beatriz Buldainek eman dituzte azalpenak. Kepa Yecorak, Zubiarte euskaltegi publikoko zuzendariak, eta Ascen Argandoña IKAko irakasleak ere parte hartu dute aurkezpenean.

Irail osoan garatuko dute sustapen kanpaina. Horretarako, sustatzaileek sare sozialak erabiliko dituzte, iragarkiak txertatuko dituzte Nafarroan argitaratzen diren egunkarietan, baita Nafarroarako argitaratzen direnetan eta tokiko aldizkarietan ere; eta iragarkiak sartuko dituzte Nafarroako irratietan. Kanpainak gazte jendearen artean oihartzun handiagoa izan dezan, «garapen berezia» egin nahi dute NUP Nafarroako Unibertsitate Publikoko Arrosadiko Campusean. Horretarako, kanpainaren antolatzaileek erakunde horren laguntza izan dute.

Informazioa eta laguntzak

Laugarren urtez jarraian, Euskarabideak ikasleei zuzenduriko laguntza deialdi bat jarriko du abian, 2021-2022 ikasturtean ikastaroak egiteko asmoz: ikastaro trinkoak, barnetegiak eta autoikaskuntzarako ikastaroak. Horretarako, erakunde autonomoak 223.295 euro jarri ditu, iaz baino 33.000 gehiago. Joan den ikasturtean ia 900 ikaslek jaso zituzten diru laguntzak. Era berean, deialdi honetan ikasle bakoitzak 300 euro bitarteko laguntza lor dezake, eta, gainera, laguntzak bateragarriak dira toki entitateek banatzen dituztenekin.

Ikasleek laguntza eskatzeko epea irailaren 27an zabalduko da, eta urriaren 24an amaituko.

Informazioa eskuratzea errazteko asmoz, www.euskaraikasi.nafarroa.eus webgunea martxan da dagoeneko. Webgunean euskaltegi publikoen eta gizarte ekimeneko euskaltegien gaineko informazioa, ikasleek eskura ditzaketen diru laguntzen gainekoa eta halako laguntzak ematen dituzten udalen gaineko informazioa dago. Halaber, irailean, 012 telefono arretarako zerbitzuak ere eskaintzari eta diru laguntzei buruzko informazioa emanen du, astelehenetik ostiralera 08:00etatik 19:00etara.

Neurri horien bidez, Nafarroako Gobernuak «euskara ikasteko doakotasunera iristeko urratsak» egin nahi dituela azaldu du Euskarabideko zuzendariak; izan ere, laguntza horietaz gain, herri ekimeneko euskaltegien beharretan laguntzeko 1.200.000 euroko deialdia ere onartu baita.

Euskaltegiek egindako lana azpimarratu nahi izan du Arregik; izan ere, «eskaintza mantentzeaz gain, telelanaren eta erreminta birtualen bitartez aberastu egin dute». «Euskaltegiek ekarpen garrantzitsua egin diote Nafarroako gizarteari eta egiten jarraituko dute, orain bizitzea egokitu zaigun krisi garai honetan ere».


Summary: Lee Scratch Perry hil da, reggaearen aitzindaria. Abeslari eta musika ekoizle jamaikarra 85 urterekin zendu da.

Aitzindaria izan zen Lee Scratch Perry, bere garaiaz gaindiko musikaria eta ekoizlea. Reggae eta dub musikaren sustatzaile nagusietako bat izan baitzen, eta hari zor zaio, besteak beste, Jamaikako herri musika mundu osora zabaldu eta Bob Marley doinu horien ikur bilakatu izana. Ia 60 urteko ibilbide baten ostean, atzo hil zen, bere sorterrian, Jamaikan, gaixotasun luze baten ondorioz.

85 urte zituen. 1936an jaio zen, Rainford Hugh Perry izenez, Jaimaika ipar mendebaldeko Kendal hirian. Gazte zelarik utzi zuen eskola, eta berehala murgildu zen musikan. Dick Coxsone Dodd edo Joe Gibbs ekoizle ezagunekin lan egin zuen, harik eta zigilu eta estudio propioa sortu zituen arte: Upsetter Records eta The Black Ark.

Dozenaka disko grabatu zituen bertan, eta dagoeneko ezaguna zen estudioan grabatzeko sortu zituen teknika eta estilo berritzaileengatik: esperimentazioa ardatz hartuta, sample-ak (aurrez grabatutako soinu piezak, gerora instrumentu gisa berrerabiltzen direnak) edota soinu efektuak erabiltzen zituen. Hala, lorezaintzako tresnekin grabatu zituen soinu efektuak, zuhaitzen azpian mikrofonoak lurperatu zituen, edota marihuana keari putz egin zion grabazioetan.

Upsetter Records zigiluarekin kaleratu ziren Jamaikako musikari gehienen diskoak 1970eko hamarkadaren hasieran. Tartean ziren, besteak beste, Junior Murvin, Max Romeo, Beastie Boys, The Wailers edota Bob Marley bera. Perryk jarri zituen, hain zuzen ere, Marleyren ibilbide arrakastatsuaren lehen oinarriak, The Wailers taldearekin batera argitaratutako klasiko handietako batzuk grabatu baitzizkion: Small Axe, Duppy Conqueror, Jah Live, Punky Reggae Party edota Rastaman Live Up, besteak beste. Ez zuen asko iraun abeslariaren eta ekoizlearen arteko elkarlanak, halere. Bere sorterritik kanpo aritu zen, eta The Clash taldearekin lan egin zuen.

Dub musikaren sustatzaile ere izan zen urte haietan; reggae musikaren esperimentaziotik sortu zuten musika elektronikoko genero berria. 1983an, ordea, su eman zion estudioari, izpiritu gaiztoek hartuta zutela argudiatuta. Ordurako drogak bere egunerokoaren parte ziren, eta gorabehera asko izan zituen hurrengo urteetan.

Ez zion inoiz kantuak grabatzeari utzi, nolanahi ere, eta milatik gora abesti grabatu zituen 60 urteko ibilbidean. 1990eko hamarkadan, gainera, musika elektronikoaren arrakastari esker, bere eragina eta ospea berreskuratu zituen. 2003an Grammy bat irabazi zuen Jamaican E.T. diskoari esker.


Summary: EH Bildu gehitze eta biderkatze prozesu batean dagoela azaldu du Otegik. EH Bilduren Mahai Politikoak urte politikoko lehen bilera egin du, eta dituen kezkak, erronkak eta konpromisoak jakinarazi

EH Bilduren Mahai Politikoak urte politikoko lehen bilera izan du gaur, eta udako balantzea egiteaz gain, egungo eta etorkizuneko kezkak, erronkak eta konpromisoak argitu ditu. Arnaldo Otegi koordinatzaile nagusiak egin du agerraldia, eta azaldu du joera kezkagarriak sumatzen ari direla. Hainbat hausnarketa egin ditu.

Otegiren iritziz, Espainiar Estatuan gatazka nazionalak zentralitate politikoa hartuko du, eta zentzu horretan, “plurinazionalitatea edota erabakitze eskubidea” eztabaida zentroan egongo dira. “Eta Euskal Herriak zer du esateko? Gure ustez, argi eta garbi dago, Hego Euskal Herriak eztabaida horretan parte hartu behar du, eta bere planteamendu propioa egin behar du”. Eta gaineratu du: “Espekulatzeko tarteak bukatu dira. Proposamen zehatzak egin behar zaizkie herritarrei, eta burujabetzarena izan behar da bat”. Otegiren arabera, beste politika publikoak egiteko tresnak behar dira: “Herri honetan, gure identitate nazionala gordetzeko beste tresna politiko batzuk behar ditugu”.

Nola ez, pandemiaren inguruan ere egin du gogoeta. Gogoratu du osasun publiko “larri” baten testuingurua dagoela, oro har. Horren aurrean, EH Bilduk komunitate zientifikoaren irizpideak babesten dituela adierazi du. Eta azpimarratu du osasuna administrazio publikoaren ardura dela. “Txertaketa bermatu behar da mundu osoan, pandemiari modu justu batean eta berdintasunetik begiratutako ikuspegi bat indartu nahi baldin bada”.

Aldaketa klimatikoa ere izan du hizpide. Datu eta txosten larriak daudela esan du, eta uda honetan izandako muturreko beroak gogoratu ditu, besteak beste. “Egungo kontsumo eta produkzio ereduarekin bizitza ez da sostengarria izango. Galdera sinplea da: belaunaldi berriei utziko diegu bizitzeko moduko planeta bat?”. Horretarako, neurriak orain hartu behar direla nabarmendu du.

Susperraldi ekonomikoari dagokionez, galdera bota du Otegik. “Probestuko dugu aldaketa klimatikoari aurre egiteko, berdintasunaren alde egiteko, zaintza eta berdintasuna bermatzeko? Edo, azkenean, baliatuko dugu berriro elite ekonomikoaren interesak defendatzeko?”. Susperraldiak orokorra eta integrala izan behar duela adierazi du, termino guztietan. EH Bilduren arabera, babes soziala sakondu eta bermatu behar da.

Nazio ikuspuntuaren aldetik, udan izandako hainbat kontu azpimarratu ditu. Olinpiar Jokoak eta gizonezkoen Europako futbol Txapelketa jokatu dira aurten, eta Otegik azpimarratu du euskal kirolariek ez dutela askatasunik izan erabakitzeko zer selekzioekin jokatu nahi duten. “Gureak behartuta daude Espainiako edo Frantziako selekzioarekin jokatzera. Berdin da zein den haien iritzia edo borondatea. Gurea, debekatuta dago”.

Azkenik, kezkatuta agertu da euskararen aurkako erasoekin. Baita eraso homofoboekin, eta matxistekin ere. “Kezkaz bizi dugu guzti hori. Horrek autoritarismoari eta faxismoari ateak irekitzen dizkiolako”.

Zentzu horretan, aldarrikapen bat egin du EH Bilduk: “Gure identitate nazionala da arriskuan dagoena. Horren aurkako estrategia garbi bat dago, eta hori mahai gainean jarri behar dugu”.

Otegik azaldu du “gehitze, biderkatze, prozesu batean” daudela. “EH Bildu soberanista, ezkerreko independentista, abertzale guztien esparru amankomun bat da, lanerako”. EH Bilduren bokazioa zein den azaldu du: “Proiektu politiko bat du herri honentzat, ezkerretik eta burujabetzatik. Gehitu, indartu eta biderkatu nahi dugu”. Frontea zabaltzeko nahia azaldu du.


Summary: Hazparneko Ttattola gaztetxeak kanporatze agindua jaso du. Duela gutxi Ttattolako gazte asanbladak beste eraikin bat okupatu zuen. Elkartasuna adieraztera hurbiltzeko eskatu dute.

Urtebeteren ondoren, berriro errepikatzen ari da istorioa: bihar goizeko 10:30etarako eraikina utzi behar dutela jakinarazi dute gaur Ttattola gaztetxeko kideek.

Hemezortzi urteko ibilbidearen ondoren, 2020ko urtarrilean gaztetxeko kideek iragarri zuten Ttattola gaztetxea itxi egingo zela, «indarrez» bota zituztelako eraikinetik. Duela egun batzuk, ordea, — abuztuaren 21ean, zehazki— gaztetxeko kideek jakinarazi zuten beste eraikin bat okupatu zutela: «Hazparneko gazteok, urte bat eta erdi gaztetxerik gabe pasatu eta, etxe bat okupatzea deliberatu dugu». Sareetan zabaldutako mezu baten bidez eman dute kaleratze aginduaren berri, eta dei egin dute arratsaldean eta bihar goizean antolatuko duten elkarretaratzean babes ematera.

Beste eraikina hartu zutenean Ttattolako kideek BERRIAri azaldu ziotenez, urte eta erdi horretan batzarrak egiten aritu ziren, eta, azkenean, herriko kale nagusiko eraikin batean sartzea erabaki zuten. «Ekintza kulturalak egiteko, herria dinamizatzeko eta jendea elkartzeko gune bat izatea nahi dugu. Hau da, gaztetxe rol bat betetzea», esan zuten. Okupatu zuten eraikinak hamar urte zeramatzan hutsik: «Pisuak alokatzen dituen enpresa batena da, eta jabeak atzerrian bizi dira. Azken hamar urteotan ez du inork baliatu eraikina».


Summary: Txertoa hartu eta bi hilabetera erantzun immunitarioa %20 apaltzen dela ondorioztatu dute. Scientific Reports zientzia aldizkarian argitaratu duten ikerlan baten ondorioa da; ikerketa egin dute Moderna eta Pfizer botika etxeen txertoak aztertuta

Txertoaren bigarren dosia hartu eta bi hilabetera COVID-19aren aurkako erantzun immunitarioa zer-nolakoa den aztertzen jardun dute Northwesterreko Unibertsitateko hainbat ikertzailek (AEB, Ameriketako Estatu Batuak), eta gaur eman dute ikerlanaren ondorioen berri. Aditzera eman dutenez, erantzun immunitarioaren apaltzea, oro har, aztertu dituzten pertsona guztietan ikusi dute, baita aurrez gaitza izan duten horiengan ere.

Pfizer eta Moderna botika etxeen txertoaren eragina aztertu dute, birusaren hainbat aldaeraren aurrean duten eraginari ere erreparatuta. Aurrena, txertoaren bigarren dosia hartu eta hiru astera aztertu zuten erantzun immunitarioa, antigorputzei erreparatuta, eta %98eko babesa ematen zutela ikusi zuten. Birusak garatu dituen aldaerek erasandako pazienteetan, apur bat apalagoa zen babesa: %67 eta %92 artekoa. Bi hilabeteren bueltan, ordea, antigorputzen eragina, oro har, %20 apalagoa zela ikusi zuten.

Aurrez birusean positibo eman zuten pertsonetan ere apaltze hori ematen dela ikusi dute, baina aintzat hartu beharreko ñabardura bat bada hor: gaitza ia sintomarik gabe edo asintomatiko igaro duten pertsonetan, oro har, apalagoa da erantzun immunitarioa eritasuna sintomekin igaro dutenetan baino.

Antigorputzei erreparatu diete ikertzaileok ikerketa lan honetan. Aintzat hartzeko aldagaia dira, garrantzitsua erantzun immunitarioa ulertzeko, baina immunologoek usu nabarmentzen dute antigorputzez harago ere, aldagai gehiago izaten direla erantzun immunitarioaren atzean.


Teknologia lanaren lagun, lagunak urrun

Summary: Teknologia lanaren lagun, lagunak urrun. Teknologiaren etorrerak laneko zenbait arlotan lagungoa ekartzen badu ere, mezularitzan, postan eta banaketan giza harremanen urruntzea ekarri du: hala ondorioztatu dute ofizio horietan ari diren Joxe Manuel Jauregi Iturriotzek, Frantxoa Lambertek eta Raimundo Lanasek. Paperaren ttipitzeak eragin handia du.

Joxe Manuel Jauregi Iturriotzek ongi ezagutzen du mezularitza: BERRIA egunkariaren arbasoaren zerbitzuko ari baitzen jada; Euskaldunon Egunkaria-n, Andoainen (Gipuzkoa). Lana badago. Alta, ez da izan beti bera: «Gutun azal bat ez dakit nora eraman, pakete bat jaso, Donostiako Parte Zaharrera joan giltzen bila edo notariotzara...».

Ofizioaren kanbiamenduak lehen lerroan ezagutu ditu, eta teknologiak eragin du horretan. Izan ere, Interneten globalizazioak errotik inarrosi baititu lan moldea eta kantitatea. Fisikoki egin beharreko lana digitala bilakatu baita: «Orain dena Interneten bidez ateratzen da. Lehen, autobus geltokietara joaten ginen Donostiatik, Iruñetik, Baionatik edo Bilbotik bidalitako argazki filmak bildu eta egunkaria ateratzeko. Argazki filma argazki dendan uzten zen argazkiak ateratzeko: guk eramaten genuen, eta bila joaten. Egunkaria ateratzeko plantxak ere egunkaritik bidaltzen ziren...».

Joxe Manuel Jauregi Iturriotz mezularia. Jon Urbe, FOKU

Digitalizazioak Jauregiren lana erabat moldatzea ekarri du, ez baitu gehiago autobus geltokietara joan beharrik, eta gutun azalak ere arras murriztu baitira. Baina ez da lanaren eskasean, hark eta enpresak ukan baitute abilezia garai berrietara egokitzeko: «Papera pila bat jaitsi da, jendeak egunkaria Internetetik irakurtzen du, baina badago lana. BERRIAk zerbitzu berriak abiatu dituelako: agenden, aldizkarien eta publizitatearen banaketa».

Alta, Jauregiriri ez zaio batere laket teknologia, «kostatzen» baitzaio telefonotik mezuak bidaltzea, adibidez. GPSa ere, ahal dela, ez du baliatzen: «Gernikara baldin banoa, baten bati galdetzen diozu non dagoen bilatzen duzun kalea; nik telefonoa justu-justu deitzeko erabiltzen dut». Dena den, hautu pertsonala dela azpimarratu du, zeren eta teknologiaren ekarpena eskertzen baitu: «Hobeto antolatzen laguntzen du; teknologia berriak ekarri du estresaren txikitzea, mezuz jasotzen baituzu zer egin behar duzun, helbidea eta guzti. Lehen askoz ere estresagarriagoa zen lan erritmoa; plana aldatzen bada, badaukazu bestearen telefonoa eta besteak zurea: deitu eta kito. Lehen ezin zen».

Postan kostatzen da

Frantxoa Lambertek bizi osoko esperientzia du postari gisa. Garaien aldaketak bete-betean harrapatu du, eta lana errotik kanbiatu zaiola aitortu du. Errentagarritasunaren izenean postarien lanpostuak murriztu eta turnadak emendatzearekin hasi zen dena. «Teknologiaren estakurua baliatu zuten, erranez gutun gutiago zela. Turnadak handitu zizkiguten orduan, baina publizitate aise gehiago bada! Azkenean, postariak gero eta gehiago aritu behar; galtzaile». Lan zamaren handitzeaz gain, Lamberti gehien dolu zaiona lan sozialaren desagerpena da.

Banaketa bakoitzerako mendratu duten denborak desagerrarazi duelako jendearekiko harremana. «Lan soziala zen pietunen indarra. Ofizio eder bat zirtzikatu dute; gutun gutiago ekarri ditu teknologiak, eta langilearen kontrol handiagoa. Ene turnadan, 85 etxe nituen; orain 400 dituzte! Orain ez nintzateke postan ariko. Jendea agurtu gabe lanean aritzea? Teknologiak berehalako harreman galtzea ekarri du».

Lambert irriaz oroit da, zenbat badituen eginik bere ofizioan, loriatu baita. Diskrezioa erakutsiz gero, jendea pietunaz fida zela azpimarratu du. Telefonorik ez zelarik, konparazione, pietunak zituen herriko berriak ematen: «Absolutuki atxiki beharreko norbait zen pietuna».

Egun hartakoa ez du ahantziko: Eguberri kari, egutegiak saltzera joan zen etxalde baterat. Etxeko andere zaharrak pota eman zion, agurtzeko, baizik eta operatu behar zutela eta ez zela iratzarriko. Ebakuntzatik landa Lambert klinikarat joan zitzaion txokolatea eskaintzera: «Jainkoaren ondotik, ni ninduen!». Halako harremanen akabera ikusi du Lambertek teknologiaren agerpenarekin. Kronometratuak baitira orain: bi minutu eta 15 segundo baitituzte etxe bakoitzeko. Teknologiari abantaila ttipi bat aitortzen dio: gutunak herrika sailkatuak iristen direla. Baina hogei minutu irabazi badituzte ere, turnada emendatu dietenez, uste du ez duela konpentsatzen.

Gutunez gain, Lambertek denetarik garraiatu izan du herritarren alde: gasna, arnoa, konpota, farmaziatik erremedio franko, bai ardi bat ere. «Amatxi batek sagar eta banana konpota izugarri maite zuen; autorik ez zuenez, nik eramaten nion. Trukean, bazkaltzerat gomitatzen ninduen». Hilabeteko sariak ere eskurat helarazten zituen, bankutik pasatu nahi ez zutenek hala galdaturik: «Goxo zen, bi ele egiten zenituen, eta beti zerbait ematen zizuten ordainetan». Orain, ordea, postak zerbitzu horiek ordainarazten ditu. Are gehiago, naturaltasunez egiten zena ere burokratizatu, eta kobratuz egiten du: adineko jendearen berri hartzea.

Bi anaia mutilzahar eta arreba mutxurdina urruneko baserri batean bizi ziren. Ez zuten ikusten pietuna baizik. Behin, han zela, etxeko anderea ikusi zuen lurretik tanpez zutitzen, soinean zuen zaia luzea bere lekuan ezartzen, etxe aitzinean: «Bixkotxa hortxe egina zuen, etxe kantoian, eta arto zokorra gainean landatua! Ipurdia xahutzeko baliatu zuen! Belar ona ateratzen zen hor!».

Ironiaz aitortu du teknologiaren faltan egon zela behin: Ostankoako (Nafarroa Beherea) herriko etxeko bortan zerrama bat zegoela: «Argazkia merezi zuen!».

Teknologiaren mugak

Badu bulta bat Raimundo Lanas Oraintxe banaketa enpresan lanean ari dela, Iruñean: duela 24 urte. Hiriko berehalako garraio zerbitzua dute berezitasun; hala ere, nazioarteko banaketak ere egiten dituzte.

Raimundo Lanas Oraintxe enpresako banatzailea.

Teknologiak «barne burokrazian» ekarri die aldaketa; papera murriztearekin, lana «bizkortu» die: lehen ez bezala, emate agiriak eta bezeroen izenpeak, konparazione, telematikoak baitira orain. Hala ere, «berdin mugitu behar duzu toki batetik bertzera paketea eramateko», azpimarratu du Lanasek. Oroitu da lehen ez zela kasik telefonorik, eta zeudenak arras sinpleak zirela; «eskaera komunikatzeko baliatzen genuen doi-doia». Orain, karriketan aise kurritzeko baliatzen da, nahiz eta Lanasek nahiago duen mapekin aritu; Iruñeko karrikak errotik ezagutzen ditu. Dena den, kasu bakanetan bada ere, GPSa darabil, Erripagaña edo Lezkairu auzo berriztuetan, adibidez, duda gehiago sortzen baitzaio: «Pentsatzen dut adin kontua izanen dela, gazteek Google Maps erabiliko baitute segur aski».

Hori bai, teknologiak aparteko gorabeherak kudeatzeko aiseria ere ekarri du: «Paketearekin iritsi inora eta hetsia bazen, lehen, gure bulegora deitu beharra genuen: handik bilatzen zuten kontaktua, deitzen, eta gero guri berriz ere... Orain, ez; denbora irabazten da.

Alta, mundu telematikoak kalteak ekarri dizkio enpresari; izan ere, berezitasuna baitzuen dokumentazioa garraiatzea. Fisikoa zena telematikoa egin denetik, igorketa asko galdu dute. Gainera, COVID-19ak fenomenoa areagotu du: «Instituzio publikoetan dokumentazio telematikoa derrigortzen hasi baitira; beraz, paperaren aukera ezeztatu dute».

Hala, teknologiak lan zama murriztu eta lan moldea aldatu die Oraintxeko langileei: banaketak «zerbait bizkortu» badizkie ere, fisikoki joan beharrak bere mugak baititu; oren bakarrean zenbat pakete banatu behar dituzte? 60? minutu bat eskaera bakoitzeko? Emate agiria eta izenpe bilketaren zama «arindu» bazaie ere, helmugara haiek baitute joan behar, eskailerak eta guzi. «Orduko banaketa gehiago egin behar dugu, eta gutxiago ordainduak gara. Horretan teknologia langilearen kontra aritu da».

Lanas oroitu da lehengo maneran tramiteak geldoagoak zirenez harremanak humanoagoak ere bazirela, nahi ala ez, eskuz bete beharreko paperak zuzeneko elkarrekintza zekarrelako: ordua galdegitea, bolaluma eskatzea: «Teknologiak sekulako laguntza ekarri du gauza askotarako; hala ere, egia da harremanei gizatasuna kendu diela; inpertsonalizatu eta azalekoagoak egin ditu, eta horretara ohitu gara».

Azkenik, Oraintxe enpresak sentitu du globalizaziorako joera: gehienetan, tokian tokikoaren kaltetan. Badituzte nazioarteko enpresekin hitzarmen batzuk; horri esker, hala ere, lan zerbait kausitzen dute: kanpotik ekarria dena bertan banatzen baitute. Dena den, azpimarratu du merkatu telematikoari esker, tokian tokiko enpresekin ere ari direla, gozotegiekin, adibidez: Internetez eskatutako pastizak, adibidez, Iruñean berean banatzen dituzte. Gomendio bat egin du: «Gure ekintza guziek badute inpakturik; beraz, lokalki eragin dezagun, globalki pentsatuz!».

Bihar: Garraiolariak.


Summary: Pandemiaren ondorioz %75 migratzaile gutxiago iritsi dira Arabara, Bizkaira eta Gipuzkoara. Etorrerak murriztu dira, eta azken urtean 4.777 pertsona gehiago erroldatu dira.

Araban, Bizkaian eta Gipuzkoan 4.777 pertsona erroldatu dira azken urtean, baina jende etorrerak %75,8ko beherakada izan du. Izan ere, 2019tik 2020ra bitartean 19.732 erroldatze berri izatera iritsi ziren. Hala eman ditu datuak Ikuspegi Immigrazioaren Euskal Behatokiak, atzerritar jatorriko biztanleez eginiko txostenean. Beste ondorio nagusi bat da 2021eko urtarrilaren 1ean Euskal Autonomia Erkidegoan atzerriko jatorria zuten 246.501 pertsona zeudela erroldatuta, hau da, biztanle guztien %11,1.

Estatistiken arabera, proportzioan Arabak du atzerritarren ehuneko handiena: %13. Gipuzkoan %11,2 dira, eta Bizkaian, %10,6. Kopuruari erreparatuta, ordena aldatzen da, Bizkaian bizi baita atzerritar jatorriko pertsona gehien: guztira, 121.737 lagun. Gipuzkoan, berriz, 81.354, eta, azkenik, Araban, 43.410 pertsona.

Jatorriari erreparatuta, berriz, erdia baino gehiago Latinoamerikako herrialderen batean jaiotakoak dira: %51,7. Atzetik datoz Europako Batasuna (%14,8) eta Afrika iparraldeko herrialdeak (%14,2). Hain zuzen ere, herrialde horietako pertsonetan eragin du gehien pandemiaren ondorioz ezarritako joan-etorrien murrizketak. Latinoamerikako eta Afrika iparraldeko herrialdeetatik %76,6 eta %63,6 lagun gutxiago etorri dira, hurrenez hurren. Halere, azken urtean etorritako pertsona gehienak Latinoamerikan jaioak dira (%66,8).

Herrialdeen arabera, ordea, marokoarrak dira jatorri atzerritarreko biztanle gehienak Araba, Bizkai eta Gipuzkoan: 28.317 pertsona guztira. Kolonbian jaiotakoak 27.074 dira, eta, gainera, azken urtean gehien hazi den jatorri eremua izan da. Beste muturrean daude Errumania eta Bolivia.

Erdia baino gehiago emakumeak dira (%52,4); gehienak, latinoamerikarrak (%61,2). Emakume horiek etxeko lanekin edo zaintza lanekin lotutako lanak egiten dituzte gehienbat.


Summary: Asteazkenetik aurrera doakoa izango da Zaragoza eta Bartzelona arteko autobidea. AP-2 eta AP-7 ordainpeko autobideetan ez da ordainsaririk ordaindu beharko. Hori erabaki du Espainiako Garraio, Mugikortasun eta Hiri Agenda Ministerioak, autobide horien kontzesioak iraungi egin direlako eta administrazioek horiek ez berritzearen alde egin dutelako.

Katalunia oporretarako lekua da euskal herritar askorentzat, eta haraino beren ibilgailuetan joaten direnek AP-2 eta AP-7 ordainpeko autobideak erabili ohi dituzte, behin Zaragozara (Espainia) helduta. Bada, asteazkenetik aurrera doakoa izango da Zaragoza eta Vendrell (Katalunia) arteko AP-2 autobidea (215 kilometro), baita Mediterraneo itsasoaren albotik joanez Katalunia iparraldetik hegoaldera zeharkatzen duen AP-7 autobideko zati bat ere, Papiol eta Jonquera artekoa (262 kilometro). Hori erabaki du Espainiako Garraio, Mugikortasun eta Hiri Agenda Ministerioak, autobide horien kontzesioak iraungi egin direlako eta administrazioek horiek ez berritzearen alde egin dutelako.

Horrek guztiak esan nahi du Euskal Herritik Kataluniara errepide horiek erabilita ibilgailuz joan nahi dutenek diru dezente aurreztuko dutela hemendik aurrera. BERRIAk hiru ibilbide posible aztertu ditu. Batetik, Bilbo eta Cambrils artekoa, 541 kilometrokoa: AP-68a, AP-2a eta AP-7 erabilita, gaur-gaurkoz auto batek 53,75 euro ordaintzen ditu ordainsarietan; etzitik aurrera Zaragozara arteko 33,10 euroak ordaindu beharko dira ordainpeko autobidetik joan nahi duenak. Beste ibilbide bat, Iruñea eta Lloret de Mar artekoa, 555 kilometrokoa: AP-15etik, AP-68tik, AP-2tik eta AP-7tik joanda, ordainsarietan 57,15 euro ordaindu behar dira. Asteazkenetik aurrera 19,05 euro. Eta hirugarren adibide bat, Gasteiz eta Bartzelona arteko ibilbidea, 532 kilometrokoa: AP-68a Lodosan hartuta, 46,90 euro ordaindu behar dira orain Bartzelonara iristeko; errepide berberak hartuta, hemendik aurrera ordainsarietan 13,70 euro ordaindu beharko dira.

Azken urteetan, Nafarroako A-21 autobidea eraikiz joan diren heinean, euskal herritar askok erabaki dute Kataluniara joatea, behin Jaka (Huesca, Espainia) igarota, E-7 eta A-22 autobideak erabilita. Errepide horietatik ez da zentimo bakar bat ere ordaindu behar ordainsarietan; esaterako, Iruñea eta Lleida arteko bidean.

Joan den ostiralean eman zuen ministerioak albistea, eta jakinarazi zuen AP-2a eta AP-7a doakoak bihurtuta erabiltzaileek 515 milioi euro inguru aurreztuko dituztela, egungo 13 milioi bidaiak aintzat hartzen badira.

Ordaintzeko modu bat ezarri nahian

Espainiako Gobernuak orain hiru urte erabaki zuen bere jabetzakoak diren autobideak doakoak izango direla horien kontzesioak amaitu eta gobernuaren eskuetara itzuli ahala. Horren ondorioz, Araba eta Espainia arteko autobidea doakoa da 2018ko abenduaren 1etik; orduan itxi zuten Armiñongo ordainsaria.

Baina, kontrara, orain arte doakoak izan diren autobideetan ordaintzeko modu bat ezarri nahi du Espainiako Gobernuak 2024tik aurrera, eta Garraio eta Mugikortasun Ministerioak asmo horren berri ematen duen plan bat bidali zion udaberrian EB Europako Batasunari. Moncloaren asmoa da ordaintzeko modu bat artikulatzea, hori beste alderdi politikoekin, administrazioekin eta eragile sozialekin adostu eta gero.


Summary: Banco Sabadellek 1.800 langile inguru kaleratzeko asmoa adierazi du. Urtean 100 milioi euro inguru aurrezteko kaleratuko dituzte langileak, eta 300 milioi euroko kostua aurreikusten dute horretarako.

Banco Sabadellek gaur goizean sindikatuei adierazi die enplegua erregulatzeko beste espediente bat martxan jartzeko asmoa duela. 1.800-2.000 langile inguru kaleratzeko asmoa dauka, urtean 100 milioi euro inguru aurreztu ahal izateko. Kaleratze horiek egiteko, Sabadellek aurre erretiroak, kalte-ordaina izango duten bajak eta langileak birkokatzeko plan sozial bat —«merkatuko estandarren gainekoa»— eskainiko ditu, 300 milioi euroren kostua aurreikusita.

Datorren ostegunean, Sabadelleko zuzendaritzak espedienterako aurreikusitako egutegia eta eragina zehaztuko dizkie langileen ordezkariei.

CCOO sindikatuak adierazi du ez duela onartuko «erregulazio traumatikorik», ez dagoela arrazoirik horrelako zerbait egiteko.

Hilabete gutxitan Sabadellek egiten duen bigarren erregulazioa da. 2020. urtearen amaieran, erakundeak 1.800 langile kaleratzea adostu zuen sindikatuekin.

Sabadellekoekin, aurten, Espainiako finantza erakunde nagusiek 17.000 langile baino gehiago kaleratu dituzte.


Summary: Txinak adingabeei debekatu die astean hiru orduz baino gehiagoz jolastea 'online' jolasetara. Haurrek eta nerabeek egunean ordubetez jolastu ahal izango dute ostiraletan, larunbatetan eta igandetan. Gainerako egunetan debekatuta izango dute.

Txinako adingabeek Interneteko jolasetan ibiltzeko are eta denbora gutxiago izango dute aurrerantzean. Gobernuak aspalditik erakutsi izan du gaiarekiko kezka, eta azkenean are eta gehiago gogortuko ditu lehendik ere gogorrak ziren legeak.

Astean hiru orduz soilik jolastu ahal izango dute nerabeek eta haurrek; ez, gainera, nahi dutenean: astelehenetik ostegunera ezingo dute jolastu, eta ostiraletan, larunbatetan eta igandetan egunean ordubetez soilik, 20:00etatik 21:00etara. Pekinek azaldu duenez, neurria ezartzeko arrazoia gazteenek jolas horiekiko duten mendekotasuna da.

Neurria ez da erabat berria Txinan. Lehendik ere jolasteko orduak mugatuta zituzten 18 urtetik beherakoek, 2019tik: jai egunetan hiru orduz jolas zezaketen, eta gainerako egunetan ordu eta erdiz.

Legea aplikatzeko arduradunak, berriz, Internet bidezko jolasak eskaintzen dituzte enpresak izango dira, eta haiek ziurtatu beharko dute gainontzeko orduetan adingabeek ez dituztela euren zerbitzuak erabiltzen. Horretarako, nortasuna egiaztatzeko sistemak ezarri beharko dituzte, eta horiek lehendik ere sortu izan dute eztabaida. Tencent Holdings konpainiak —sektoreko handienak Txinan—, adibidez, aurpegia antzemateko sistema bat ezarri zuen bere jolasetan, eta milaka erabiltzaileren haserrea eragin zuen horrek.

Bestetik, Txinako Gobernuko Prentsa eta Argitalpenen bulegoak jakinarazi du areagotu egingo dituztela jolasen enpresetan egiten dituzten ikuskaritzak, denbora mugak errespetatzen dituztela baieztatzeko eta mendekotasunen aurka lanean dihardutela ziurtatzeko. Guraso, ikastetxe eta bestelako eragile batzuekin batera jardun beharko dute helburu horren alde.

«Droga elektronikoa»

Xi Jinping presidenteak atzo bertan esan zuenez, arrakastatsuak izan dira «teknologia enpresen hazkunde neurrigabea eragozteko» orain arte hartutako neurriak, eta haiekin jarraitzeko asmoa erakutsi zuen. Besteak beste, Tencent Holdingsek sektorearen monopolioa izatea da Pekinek eragotzi nahi duen gauzetako bat.

Dena den, ez dirudi konpainia hori oso kezkatuta dagoenik. Azken orduetan jakinarazi duenez, adingabeei esker Txinan irabazten duten dirua euren sarreren %3 inguru soilik da. Hori ulertzeko, kontuan izan behar dira aurretik ere ezarrita zeuden mugak.

Azken hilabeteetan Txinako Gobernuak eta haren hedabideek gogor jo dute Interneteko jolasen aurka. Economic Information Daily hedabideak hil hasieran argitaratu zuen artikulu batek, adibidez, jolas horiek «droga elektronikoak» eta «opio espirituala» direla zioen: «Ezin da onartu industria batek, kirol batek, edo halako ezerk belaunaldi oso bat suntsitzea», zioen idatziak.

Hortaz gain, Interneteko jolasak lotzen zituen eskolan nota txarrak ateratzearekin, miopiarekin, lo ezinarekin edota depresioarekin.

Haurrei azterketarik ez

Jolasena ez da Pekinek azken orduetan haurrei lotuta iragarri duen neurri bakarra. Aurrerantzean, ikastetxeetan, legez debekatuko dute sei eta zazpi urteko haurrei azterketak egitea. Gurasoek eta haurrek jasaten duten presioa apaltzea da neurriaren asmoa.

Txinan ohikoa da haurrek Lehen Hezkuntzako lehen mailatik azterketak egitea, baina gobernuak adierazi du horrek haurrei kalte egiten diela fisikoki eta psikologikoki.


Summary: Athleticen eta Realaren arteko derbia San Mamesen jokatuko da. Irailaren 12an izango da, eta estadioan edukieraren %30 sartu ahalko dira.

Athleticek eta Realak San Mamesen jokatuko dute Primera Iberdrolako bigarren jardunaldiko partida. Datorren irailaren 12an (12:00) neurtuko dituzte indarrak, eta Athleticeko bazkideek soilik izango dute aukera bertatik bertara ikusteko, gaur egungo murrizketak direla medio.

Realaren lehen aldia izango da San Mamesen jokatzen; Athleticena, aldiz, ez. Duela bi denboraldi, birritan jokatu zuten bertan zuri-gorriek, eta erantzun bikaina izan zuten zaleen partetik. Espainiako Kopako final-laurdenetako Atletico Madrilen aurkako partidan 48.121 ikusle izan ziren; inoizko kopururik handiena nesken partida batean Europan. Eta, bi aste beranduago, San Mamesen jokatutako Athletic-Levante norgehiagokan 25.000 zale izan ziren. Kasu honetan, edukieraren %30 sartu ahalko dira (15.986).

Gainera, asteburu honetan abiatuko da emakumezkoen denboraldia. Alavesen igoerarekin, guztira lau talde euskaldun izango dira Primera Iberdrolan. Denei egokitu zaie igandean jokatzea: Eibar-Sevilla (11:00), Alaves-Betis (12:00), Reala-Valentzia (16:00) eta Madril CFF-Athletic (19:00).


Summary: Abuztuaren 31ko oroitzapeneko ekitaldiak, bihar Donostian. Jarduera guztietan bertaratutakoen sarrera kontrolatuko da

Aurten ere, 2020. urtean bezala abuztuaren 31ko oroitzapen ekitaldiek formatu txikia izango dute, eta barrualdean egingo dira jarduera guztiak.

Urtero hirian egiten zen antzezpen dramatizatua berriz ere kalean ikusi eta 1813ko abuztuaren 31n gertatutakoaren memoria bizirik mantentzeko, San Bizente eta Santa Maria elizen artean egiten den desfile zibikoa ikusteko itxaron egin beharko dute donostiarrek.

Hala ere, abuztuaren 31 egun “garrantzitsua” denez donostiarrentzat, Donostia Festak-ek zenbait egun hartuko dituen egitarau bat prestatu du.Ekitaldi nagusiak bihar izango dira. Goizean, 11:30ean Elizkizun nagusia egingo da San Bizente elizan, Easo Araoz Gazte abesbatza, Udaleko txistulari taldea, dantzariak eta Josu Elberdin organojolea lagun dutela; eta Lore eskaintza 12:30ean. Arratsaldean, berriz, 19:00etan 1813ko Uda Hartan. Donostiako setioa hitzaldia izango da, J.M. Leclercq Saiz-en eskutik, Donostia Kulturak San Jeronimo kalean duen aretoan; 20:30ean, 1813an hirian bizitakoa oroitzeko kontzertua izango da San Bizente elizan, eta 21:30ean kanpai hotsak entzungo dira, herriko erdigunean.

Jarduera guztietan bertaratutakoen sarrera kontrolatuko da, gehieneko edukierara iritsi arte. Nahitaezkoa izango da maskararen erabilera, jarduera osoan zehar.


Summary: Nafarroako Unibertsitateko aditu batek dio gorrotoa bezalako sentimenduek klik gehiago sortzen dituztela. Eleonora Esposito ziberindarkeriari buruzko proiektu baten buru da, eta uste du asko gelditzen dela indarkeria digitala desagerrarazteko.

«Gorrotoa bezalako sentimendu biziek eta emozio indartsuek klik gehiago sortzen dituzte, eta hori da plataformek bilatzen dutena», adierazi du Eleonora Esposito Nafarroako Unibertsitateko ikertzaileak. Horregatik, «indarkeria digitala desagerrarazteko asko dago egiteko». Genero Berdintasunerako Europako Institutuko ziberindarkeriari buruzko proiektu baten buru da Esposito. Proiektuan, indarkeria mota horren formak eta adierazleak zehazteko marko kontzeptual bat landuko du, eta, horren bitartez, EB Europako Batasuneko herrialdeetan indarkeria horri aurre egitea du helburu.

Indarkeria digitala baliabide digitalen bidez egiten da, hala nola sare sozialen, posta elektronikoaren eta mugikorreko aplikazioen bitartez. Cybersmile fundazioaren arabera, Interneteko erabiltzaileen %60k ziberjazarpena jasan dute noizbait. Eraso horiek modu askotara egin daitezke; profil faltsuak sortzetik, beste baten informazio edota irudi pribatuak zabaltzeraino. Jazarpen mota horiek guztiek, biktima baten jarduteko modua baldintzatzeaz gain, osasun mentalean eta fisikoan eragin dezakete.

Espositoren arabera, indarkeria digitala «ezezaguna» da oraindik, eta horregatik uste du Europako eta estatuetako sistema legegileek kontuan hartu ahal izateko «parametro objektiboak» ezarri behar direla.

Ikerlariak adierazi duenez, lehen erronka «ziberindarkeriaren kontzeptualizazioa homogeneizatzea» da. Hau da, hurrengoa zehaztea: «zer den indarkeria eta zer ez, zein den generoak indarkerian duen eginkizuna, herrialdeetan zer lege espezifiko dauden horri aurre egiteko, nolakoa den Interneten emakume izatea eta zertan bereizten den gizona izatetik». Ikerketan alderdi intersekzionalak ere aztertuko dituzte, emakume izatea eta gutxiengo etniko edo erlijioso bateko kide izatea edo desgaitasunen bat izatea, adibidez.

Bi urte barru amaituko dute proiektua, eta Europako Batzordeari bidaliko dizkiote ondorioak. Ondorio horiek oinarri hartuta, Batzordeak indarkeria digitalari aurre egiteko zenbait gomendio sortuko ditu.

Espositok esperientzia du gai horretan, izan ere, emakume liderren aurkako indarkeria digitala aztertu du ICS Nafarroako Unibertsitateko Kultura eta Gizartea Institutuko Discurso público taldean. Ikerlariaren arabera, «profil publikoek Interneteko erasoen gune bihurtzen dituzte maiz», eta ikusgaitasun horrek «jazarpen digitalaren biktima diren beste emakume anonimo batzuei baino salaketa aukera gehiago» eskaintzen dizkie. Emakume guztiak babesteko beharra nabarmendu du Espositok: «Ikuspegia zabaldu behar dugu egoera ahulean dauden guztiak babesteko, ez bakarrik esfera publikoan daudenak».


Summary: Munduan jada ez da saltzen beruna duen gasolinarik. NBEren arabera, erregai hori ez erabiltzearen ondorioz 1,2 milioi heriotza goiztiar eragotzi ahal izango dira urtero. Uste du beruna duen gasolina debekatzeko prozesua gauzatu izana «mugarri handi bat» dela osasunarentzat eta ingurumenarentzat.

Aljeriako zerbitzuguneetan joan den uztailean utzi zioten beruna duen gasolina saltzeari, eta, modu horretan, ibilgailuak erregai horrekin ez hornitzeko prozesua bukatutzat eman zuten mundu guztian. NBIP Nazio Batuen Ingurumen Programak gaur iragarri du amaitu dela beruna duen gasolinaren aroa, eta ohar batean nabarmendu du horren ondorioz 1,2 milioi heriotza goiztiar eragotzi ahal izango direla urtero. «Beruna duen gasolina hondamendi bat izan da bai ingurumenarentzat, bai osasun publikoarentzat». Ibilgailuetan eman zaion erabileraren bidez, berunak kutsatu egin ditu airea, lurra, ura eta lur landuak.

1922an hasi ziren komertzializatzen, argudiatuta gasolinari beruna gehigarri gisa erantsita ibilgailuen motorren errendimendua hobetzen zela. 1970eko hamarkadarako, munduan ekoizten zen gasolina gehienak beruna zuen. 1980ko hamarkadan, baina, herrialde aberats gehienek erregai molde hori debekatzeko prozesuak hasi zituzten. Europako Parlamentuak erabaki zuen 2000ko urtarrilaren 1etik aurrera debekatuta egongo zela beruna duen gasolina saltzea.

Baina beste herrialde batzuetan askoz ere denbora gehiago behar izan da puntu horretara heltzeko. 2000ko hamarkadaren hasieran errenta baxu eta ertaineko herrialde gehienak erregai hori erabiltzen ari ziren. Horrenbestez, NBIPek beruna duen gasolina ez erabiltzeko kanpaina hasi zuen 2002an, iritzita hura zela «giza osasunarentzako ingurumen mehatxu larrienetako bat».

Nazio Batuen Erakundearen programak uste du beruna duen gasolina debekatzeko prozesua gauzatu izana «mugarri handi bat» dela osasunarentzat eta ingurumenarentzat. Erregai horrek sor ditzakeen gaixotasunen artean daude bihotzeko eritasunak, minbizia eta apoplexiak, besteak beste, eta garunaren garapenari ere eragiten dio, esaterako.

Ibilgailuak eta ingurumena

Nolanahi ere, NBEren Ingurumen Programak ohartarazi nahi izan du munduan gero eta ibilgailu gehiago daudela, eta horien emisioek ura, airea eta lurra kutsatzen dituztela. Garraioaren sektoreak isurtzen du, hain zuzen, munduan isurtzen diren berotegi gasen ia laurden bat.


Summary: Espainiako Gobernuak baztertu egin du argindarraren prezioan gehienekoak ezartzea. Ribera ministroak argudiatu du Europak debekatzen duela esku hartze publikoa. Esan du fakturak «egonkorrago» egiteko modua bilatzen ari direla, eta zerga batzuk berrikusteko aukera aipatu du

Argindarraren prezioaren igoerak ez du etenik. Inoizko garestienean egongo da astearte honetan Hego Euskal Herrian eta Espainian: megawatt-ordua 130,53 euro ordainduko da. Testuinguru horretan, Teresa Ribera Trantsizio Energetikoko ministroak agerraldia egin du Madrilgo diputatuen kongresuan, berak hala eskatuta. Baztertu egin du handizkako merkatuan esku hartze publikorik egitea, argudiatuta Europako zuzenbideak berariaz debekatzen duela hori. Gainera, jakinarazi du gobernua prest dagoela argindarraren zerga batzuk berrikusteko, eta kontsumitzaileen tarifa arautuan (PVPC ) aldaketak egiteko, prezioa «egonkorragoa» izan dadin; dena den, batean zein bestean ez du zehaztasunik eman.

Unidas Podemosek mesfidantzaz hartu du iragarpen hori. Gogorarazi du «konpainia elektrikoen lobbyak» antzeko proposamen bat egin duela, eta gakoa dela «zein preziotan egonkortu» nahi den faktura. Gobernuko kidearen proposamen nagusiari buruz, energia enpresa publiko bat sortzeko aukeraz Riberak ez du atea erabat itxi, baina esan du hori zentral hidroelektrikoen kudeaketaz arduratuko litzatekeela soilik, egungo ustiapen kontzesioak iraungi ahala.

Ministroak bere hizketaldian gogorarazi du argindarrarena Europa osoan gertatzen ari den fenomenoa dela, gasaren merkatuak eta CO2aren isurketenak baldintzatuta. Adibidez, Erresuma Batuan 132,69 eurotan ordainduko da astearte honetan megawatt-ordua, eta Frantzian, 108,17tan. Espainiako Gobernuak aitortu du igotzen jarraituko duela, eta urte amaierako faktura %25 inguru garestiago izango dela aurreko urtekoarekin alderatuta.

Dena den, Riberak azaldu duenez, argindarraren handizkako prezioa fakturaren zati bat da (%24 inguru), eta azpimarratu du gorabehera horien menpe dagoen tarifa arautua (PVPC) %20 merkeagoa dela oraindik ere librea baino (konpainiek eta bezeroek adostutakoa).

Fakturari dagozkion beste atalei buruz (azpiegitura eta garraio kostuez, eta zergez) prest agertu da proposamenak aztertzeko, baina ez du zehaztasunik eman. Gobernuak ekainaren amaieran %21etik %10era jaitsi zuen argindarraren BEZa urte amaierara arte, eta ekoizleek ordaintzen duten zerga (% 7koa) bertan behera utzi zuen hirugarren hiruhilekorako.

Enpatia sozial eskasa

Bere agerraldian, konpainia elektrikoentzako mezua ere izan du Riberak: «enpatia sozial eskasa» leporatu die, zentral hidroelektriko batzuk nahita husteagatik «irabaziak handitzeko». Hala, jakinarazi du Kongresuan batzorde bat sortuko dutela, horrekin batera, argindarraren prezioaren etengabeko igoeren bestelako arrazoiak aztertzeko.

Era berean, Riberak nabarmendu du bere gobernuak bi lege proiektu aurkeztu dituela, datozen urteetan faktura %15 inguru merkatu ahal izango dutenak. Sistema Elektrikoaren Iraunkortasunerako Funts Nazionala sortu nahi du, horrela berriztagarrien erregimena finantzatzen laguntzeko eta gizarte bazterketa arriskuan dauden kontsumitzaileentzako bonu sozialak zabaltzeko. Horri buruzko argibide gehiago eskatu du oposizioak.


Summary: AEBak Afganistandik irten dira, eta Talibanek «independentzia osoa» aldarrikatu dute. Herrialdeko hainbat hiritan tiroak airera botatzen ibili dira Talibanak ordubetez, AEBen irteera «ospatzeko». Milizia Qatarrekin eta Turkiarekin hitz egiten ari da aireportua elkarlanean kudeatzeko. Washingtonek aitortu du ez dutela lortu iragarritako jende guztia herrialdetik ateratzea.

Gauerdia baino lehen irten da AEBen azken hegazkina Afganistandik, zehazki, 23:29an. Modu horretan, amaiera eman diote hogei urtez herrialdean izan duten presentzia militarrari. Handik ordubetera sartu dira Talibanak Kabulgo aireportuan, Ameriketako Estatu Batuek Afganistanen izan duten azken basea bereganatzeko. Qari Yusuf Ahmadi Talibanen bozeramaileak herrialdearen independentzia aldarrikatu du: «Afganiarrek eta gure herrialdeak independentzia osoa lortu dute azkenean».

Kabulen eta herrialdeko beste hiri askotan tiro hotsak entzun dira ordubetez, AEBak herrialdetik irten direnean. Hala ere, Talibanek jakinarazi dute airera bota dituztela tiroak, «Ameriketako Estatu Batuak azkenik erretiratu direla» ospatzeko. «Afganistango Emirerri Islamikoa herrialde subiranoa da orain. Gure balioak, independentzia eta balio islamikoak babestuko ditugu. Amerika menderatuta, harreman onak nahi ditugu gainerako herrialdeekin».

Ebakuazio militarra amaitu bada ere, Washingtonek zehaztu du misio diplomatikoak jarraitu egingo duela, «alde egin nahi duten estatubatuar eta afganiar gehiagoren irteera ziurtatzeko». Adierazi du momentuz 79.000 zibil eta beste nazionalitate batzuetako 73.000 afganiar eta laguntzaile atera dituela Afganistandik. Frank McKenzie armadaburuak aitortu du ez dutela lortu nahi zuten jende guztia ateratzea, baina zehaztu du hamar egun gehiago geratuta ere ez zuketela lortuko.

AEBetako tropek gaurkoa zuten hogei urtez okupatu duten herrialdetik ateratzeko azken eguna. Maiatzean hasi zuten erretiratze ofizialki, nahiz eta aurreko urteetan han zituzten soldadu kopurua apurka murriztuz joan. Joe Biden presidentea saiatu zen ebakuazioetarako epemuga luzatzen, baita horretarako CIAko arduraduna talibanekin hitz egitera bidaliz ere, baina miliziek eutsi egin zioten jarritako datari, eta ohartarazi zioten «ondorioak» egongo zirela okupazioa luzatzen bazuten. Hala, estatuburuak ez zuen izan amore eman beste aukerarik.

Nazioarteko armadak irtenda, Kabulgo aireportuko hegaldian etenda daude behin-behinean. Baina talibanak Qatarrekin eta Turkiarekin hitz egiten ari dira horiek berriz abiatzeko. Ankarak bere burua eskaini du aireportua kudeatzeko, baina talibanek segurtasuna euren gain hartu nahi dute. Hainbat iturriren arabera, Turkiak segurtasuna mertzenarioen esku uztea eskaini dio miliziari.

Errefuxiatuen krisia saihestea helburu

EB Europako Batasuneko Barne ministroek goi bilera egingo dute gaur Afganistango krisiaz hitz egiteko. Errefuxiatuena izango da mahai gainean izango duten eztabaidagai nagusia. EBko estatu kideek ez dute beste iheslari olderik nahi, eta hori saihesteko Afganistanekin mugakide diren estatuei «laguntzeko prest» agertu dira. Dena den, laguntza hori zer-nolakoa izango den gaur zehaztuko dute.

Bitartean, mugak itxita daude oraindik ere. Turkiak Iranekin mugan zuen hesia gotortu du, eta ohartarazi dio Bruselari ez dituela iheslari gehiago hartuko. Uzbekistanek ere, hasieran errefuxiatuak hartzeko prest agertu zen arren, mugako pasabideak itxi egin dituela iragarri zuen atzo.

Talibanak abuztuaren 15ean heldu ziren Kabulera, bi aste eskasean herrialde osoa bereganatu ostean. Geroztik nazioarteko indarrek ahalegin berezia egin dute herrialdean zituzten ordezkariak ateratzeko, baina hogei urteotan NATOko indarrei lagundu zieten milaka herritarretatik asko bertan geratu dira. Horietako askok ezkutura jo dute, eta beste askok Pakistan aldera. Miliziak esan duen arren ez duela mendekurik nahi, ugari izan dira salatu dutenak exekutatu egin dituztela haiekiko kritiko zirenak.


Summary: Akademia Ikuskariak hiru murgiltze klaserentzat baiezkoa eman du, eta batentzat ezezkoa. Departamenduko hezkuntza nazionaleko kontseiluak irailaren 6an emanen du azken hitza. Ortzaize, Idauze Mendi eta Aiherrako eskolentzat eman du baiezkoa, eta Larrainekoarentzat ezezkoa.

Akademia Ikuskariak hiru murgiltze klaserentzat baiezkoa eman zuen atzo arratsean, ohar batean jakinarazi duenez: Ortzaizeko (Nafarroa Beherea) eta Idauze-Mendiko (Zuberoa) eskola publikoetan, eta Aiherrako (Nafarroa Beherea) eskola pribatuan. Gainera, Donapaleuko (Nafarroa Beherea) eskola publikoan ere murgiltzea ama eskolako azken urteari irekitzea onetsi du. Ama eskola murgiltzea ezartzea galdetzen zuen Larraineko (Zuberoa) eskolarendako, berriz, ez du baimenik eman.

Dena den, erabakia ez da ez ofiziala, ez behin betikoa. Azken hitza irailaren 6an emanen du departamenduko hezkuntza nazionaleko kontseiluak. Alta, eskola sartzea ostegunean eginen dute Ipar Euskal Herriko ikasleek; ordurako, beraz, ez da ofizialki zehaztua izanen zein diren murgiltze esperimentazio berriak.

Hori jakin ostean, murgiltze ereduaren aldeko hainbat eragilek agerraldia egin dute Ortzaizeko (Nafarroa Beherea) eskola publikoan, hautetsiekin batera. Haiek iazko ikasturte bukaeratik galdegin zuten murgiltzea Ortzaize, Aiherra, Idauze-Mendi eta Larraineko eskoletan.

Hautetsiek salatu dute ez dutela jaso Akademia Ikuskariak gaur hartutako erabakiaren baieztapen ofizialik. Larraineko Jean Dominique Iriart auzapezak, gainera, salatu du Larraineko eskolak ez duela onespenik ukan: «Lortu arte segituko dugu», hitzeman du. Ikuskaritzak zehaztu du Larraineko eskolaren kasuak «lanketa gehiago» behar duela, ama eskolatik bosgarren urtera arte klase bakarrean biltzen direlako ikasleak.

Ortzaizeko Marc Ozafrain auzapezak, berriz, salatu du ere murgiltze ereduaren onartzea bakarrik ama eskolako lehen urtearentzat eman duela, eta ez ama eskolako urte guzientzat. Izan ere, igorritako oharrean Akademia Ikuskariak zehaztu du ama eskolako lehen urtean irekiko dutela murgiltze eredua. Ez dute zehaztu ama eskolako beste bi urteetan ere irekiko ote duten.

Azkenik, Antton Kurutxarri EEPko lehendakariak esan du, dituen informazioen arabera, gaur goizean emanen dituela Akademia Ikuskariak gainerako xehetasunak: ama eskolako lehen urtean bakarrik irekiko duten ala ez, baita Larraineko kasuari buruzko xehetasunak ere.


Summary: Txibitek esan du ez dutela etxeratze agindua berriz ezartzeko asmorik. Izurriarekin lotutako aldagaien apaltzea «indartsua» dela esan du, eta neurriak arintzera egingo dutela. Ostegun gauean amaituko da etxeratze agindua.

Asteburuetan eta jaiegunetan, intzidentzia handiko tokietan, etxeratze agindua ezarrita egon da Nafarroan uda honetan, baina neurri hori gehiago ezartzeko asmorik ez dutela esan du gaur Nafarroako Gobernuko lehendakari Maria Txibitek. Neurria astez aste berrituz joan dira, Nafarroako Auzitegi Nagusiari propio horretarako baimena eskatuta, baina jakinarazi du dagoeneko ez dutela gehiago eskabide hori bideratuko. Izan ere, izurriari lotutako datuetan hobekuntza izan dela argudiatuta, orain neurriak arintzera egin behar dela defendatu du. Neurriak 01:00etatik 06:00etara kalean ibiltzea galarazten du asteburuetan, jai egunetan, eta usadioz herrietan festak ospatzen diren egunetan eta jai horien bezperatan.

Nafarroak «arrisku handiko» eremu izateari utzi diola azaldu du Txibitek, eta egoera berri horri erantzunez hartu behar direla orain neurriak. Esker ona adierazi nahi izan die herritarrei, oro har, hartu diren neurrien aurrean izan duten jarrera onarengatik, eta hobekuntza jarrera «arduratsu» horren ondorioz heldu dela esan du. Datuak oro har ari dira hobera. Hego Euskal Herriko datuei begira, bosgarren olatu deituak uztailaren hondarrean jo zuen goia, eguneko bi mila positibo gaindituta, eta ordutik indarra galtzen ari da.


Summary: BBC News Mundo kateak euskarari buruzko bideo bat argitaratu du. Iruzkin andana ekarri du bideoak, eta latinoamerikar askok beren euskal abizenak azaleratu dituzte ikus-entzunezkoaren harira.

Ze hizkuntza da euskara? Nondik dator? Nortzuk hitz egiten dute? Horrelako galderak argitu dizkie BBC News Mundo kateak mundu osoko ikusleei. Kateak sareetan argitaratutako bideo labur batean, euskara eta haren ezaugarriak aurkeztu ditu. Leire Ventas kazetaria da ikus-entzunezkoan azalpenak emateko arduraduna, BERRIAn eta Urola Kostako Hitza-n ere kazetari izandakoa.

Bideoak harrera arrakastatsua izan du, batez ere latinoamerikarren artean. Kazetariak bideoaren amaieran azaltzen du euskaldun asko herrialde horretara joan zirela XX. mendean, eta, horren ondorioz, bertan euskal izen ugari daudela. Horri jarraituz, iruzkin zaparrada hasi da: Hego Amerikan geratu diren euskal abizenez aritu dira bertako biztanle asko, eta hizkuntzari buruzko informazio gehiago eskatu dute beste hainbestek. Momentuz, 49.000 ikustaldi izan ditu bideoak.

«Kaixo eta ongi etorri guztioi», euskaraz agurtzen ditu Ventasek ikusleak BBCko kanalean. Euskararen jatorriaren misterioa aipatu ondoren, gaztelaniak ere euskaratik hartu dituen 95 hitzetako batzuk aurkeztu ditu: izquierda, chatarra, chabola, mochila... Euskaldunak ere aipatzen ditu bideoan. Ventasen arabera, 700.000 dira gaur egun, eta «erregioko» biztanleen %35ek erabiltzen dute hizkuntza. Hala ere, badira akats txiki batzuk: erakusten duen mapa zaharra da, eta, besteak beste, eremu euskaldunetik kanpo uzten ditu Gasteiz eta baita beste herri batzuk ere.

Hiztunez gain, hizkuntza galzorian egon den momentuez ere jardun da, Frantziako Iraultza edo Frankismoaren mehatxua kasu. Euskalkiak ere ez ditu ahazten; haien arteko ezberdintasunak azaltzeko, esaldi berdina azaltzen da bideoan, batean bizkaieraz eta bestean gipuzkeraz. Azkenik, batuaren eta alfabetoaren erabilerari ere jarri die arreta.

Baina ikus-entzunezkoa behin eta berriz bueltatzen da hasierako galderara: nondik dator euskara? Orain arte azaleratu diren hainbat teoria ekarri ditu kazetariak: euskararen eta iberieraren ahaidetasuna aldezten duen eusko-iberismoaren teoria, euskara hizkuntza berbereen amazig hizkuntzarekin lotzen duena, baita Kaukasotik datorrela azaltzen duen ustea ere.

Bestelako bitxikeriak aipatu ditu Ventasek. Esaterako, hizkuntzaren jatorriari lotzen zaizkion erlijio kutsuko mitoak. Noeren iloba zen Tubal Bibliako pertsonaiak Babeletik ekarri zuela esaten omen dute batzuek, eta bada Adam eta Ebak euskaraz hitz egiten zutela esaten duenik ere.