Summary: Beste 549 positibo atzeman dituzte Hego Euskal Herrian. COVID-19a detektatzeko 12.000 proba inguru egin dira asteazkenean; horien %4,6 izan dira positiboak.

Intzidentzia egonkortzen ari da Hego Euskal Herrian. Hirugarren egunez jarraian, egun bakarrean zenbatutako COVID-19 kasu kopurua 500en bueltakoa izan da: zehazki, atzo 549 positibo detektatu zituzten Osasunbideak eta Osakidetzak. 11.907 diagnostiko proba egin ziren, eta, beraz, %4,6 izan zen positiboen ehunekoa. OME Osasunaren Munduko Erakundeak %5ean du ezarria izurritea kontrolpean edukitzeko gehienezko mugarria.

Hegoaldeko lurraldeak banan-banan aztertuta, Bizkaian atzeman zuten positibo gehien, beste behin ere: 276 izan ziren. Gipuzkoan 152 detektatu zituzten; Nafarroan, 92, eta Araban, 27.

Ospitaleetako presioa handia da oraindik, baina hasi da arintzen, apurka izanik ere. Nafarroako Gobernuak eta Eusko Jaurlaritzak emandako datuen arabera, birusarekin eri diren 598 paziente daude Hegoaldeko zentroetan erietxeraturik. Apirilaren 5etik, kopurua ez da inoiz izan 600 lagunen langatik behitikoa, orain arte. Apaltzea aski nabaria da izurritearen laugarren olatuak utzitako daturik beltzenen aldean: apirilaren 26an 938 ziren ospitaleratuak. ZIU zainketa intentsiboetako unitateetan ere sumatu da beherakada. Azken datuen arabera, 175 gaixo daude unitate horietan; apirilaren 26an 230 ziren. Hala eta guztiz ere, larritasuna agerikoa da oraindik ere. Esaterako, aipatzekoa da Hegoaldean gaitzagatik erietxeratzen duten pertsona kopurua: Osakidetzak eta Osasunbideak 62 lagun ospitaleratu zituzten atzo. Halaber, azken hamalau egunetako batezbestekoa are handiagoa da: eguneko 73 ospitaleratu.


Summary: Haurrak dituzten familiak eta pentsiodunak lehenetsiko ditu DSBE berriak. Erroldatze epea hiru urtetik bira gutxituko da adingabeak dituztenentzat. Bakarrik dauden pentsiodunek 893 euro jasotzea bermatu nahi da. Gogortu egingo dira lan eskaintza bat ez onartzearen ondorioak

Eusko Jaurlaritzaren diru sarrerak bermatzeko errentaren (DSBE) erreformak hobetu egingo ditu pentsiodunentzako, guraso bakarreko familientzako eta adingabeak ardurapean dituztenentzako laguntzak. Halaber, errenta kobratzen duten pertsonen lan aktibazioa bultzatuko du. Idoia Mendia Lan eta Enplegu sailburuak lege egitasmoaren zirriborroa aurkeztu du ostegun honetan. Gaur egun, 55.000 pertsonak kobratzen dute DSBEa.

Testuak hainbat berritasun ditu. Hauek dira nagusiak: erroldatze epea hiru urtetik bira gutxitzea adingabeak dituzten familientzat; laguntzaren zati bat galtzeko aukera, osorik galdu beharrean, haurrak babesteko neurri gisa; baldintzak ez betetzegatik ezarritako ondorioak gogortzea, adibidez lan eskaintza bati uko egiten denean; eta errenta hilabete bateko epean jasotzen hasteko aukera.

Oraindik zirriborro bat da legearen erreforma, eta ekarpenetara irekita dago. Mendiak gogorarazi duenez, aurreko legealdian «posible izan ez zena» egin nahi dute orain. Lege egitasmo bat aurkeztu zuten orduan, baina, azken orduan, aurrera egitea zaila izango zela zela ikusita, bertan behera utzi zuten. Orain, gobernuak gehiengo osoa du legebiltzarrean.

Jaurlaritzaren nahia da lege berria datorren urteko udazkenean sartzea indarrean. Bien bitartean, Espainiako Gobernuak sortu duen bizitzeko gutxieneko errenta (426 eurokoa) DSBEan integratu beharko du.

Baldintzak

Erreformarako proiektu berriak DSBEa eskatzeko baldintza nagusiari eusten dio, hau da, hiru urtez erroldatuta egotea, baina berrikuntza bat du: adingabeak dituzten familientzat, hiru urtetik bira jaitsiko da. Halaber, ezabatu egingo da erroldatze baldintza «terrorismoaren biktima» izendatutakoentzat, eta atzerriko euskal gizataldeentzat edo euskal diasporako kideentzat.

Izapideak sinplifikatu egingo dira, eta laguntza eskatzen duen pertsonak erantzukizunpeko adierazpen bat ezarriko du dokumentuak aurrezteko. Horrekin, eskaera egin eta hurrengo hilabetean kobratuko ahal izango laguntza, epeak aurreratuta. Baina, deklarazioak faltsukeriarik badu, zehapena bi urtekoa izango da, eta tarte horretan ezingo da laguntzarik jaso.

Era berean, prozesua arintzeko, digitalizazioa bultzatuko da, baina beti egongo da aurrez-aurreko arreta Lanbiden. Horrekin, enplegu zerbitzuan egun dagoen lan karga arindu nahi dute, eta haren jarduna enplegu politika aktiboetara gehiago bideratu.

Egitasmoak jasotzen duen beste berritasun bat da laguntza mugarik gabe aitortuko dela, baina aldian aldiko kontrolekin. Horretarako, ikuskatzaile talde bat sortuko da, Lanbideko langileekin.

Kopuruak

Oro har, ez da aldaketa handirik aurreikusten kopuruetan. Handitu egingo da guraso bakarreko familiek, adingabeak ardurapean dituztenek eta pentsiodunek jasoko duten diru kopurua. Gainerakoen kasuan, oraingoen antzekoak izango dira. Etxebizitzarako laguntza osagarria desagertu egingo da.

Gaur egun, gehienez 706 euro jasotzen dituzte norbanakoek, 907 euro bi kideko familiek, eta 1.003 euro hirukoek eta gainerako familiek. Lege berriarekin, ardurapean pertsonaren bat (normalean adingaberen bat) dutenek osagarri bat jasoko dute: %50ekoa izango da laguntzaren titularrarentzat —aitarentzat edo amarentzat—, eta %30ekoa seme-alaba bakoitzeko.

Pentsiodunei dagokienez, berriz, haietako askok DSBEa jasotzen dute pentsioak osatzeko, bereziki alargunek. Bakarrik dauden pentsiodunek 893 euro jasotzea bermatu nahi da, egun baino 83 euro gehiago.

Lan aktibazioa

DSBEaren beste helburu nagusia da lan egiteko adinean dauden eta errenta kobratzen duten pertsonek enplegu bat lortzea. Horretarako, Lanbidek onuradunei gutxienez lan eskaintza bat edo prestakuntza jarduera bat eskaintzeko betebeharra izango du. Aldi berean, gogortu egingo dira lan eskaintza bat ez onartzearen ondorioak: horietako bati uko eginez gero, laguntza galduko da.

Lan bilaketa sustatzeko osagarrietan berrikuntza bat dago: lehen, bi urtera mugatuta zeuden laguntza horiek, eta, orain, mugagabe bihurtuko dira. Osagarri horiek kobratzen dituzte, adibidez, lanaldi erdiak egiten dituzten pertsonek. Horien bidez, lanaldi luzeagoen bilaketa bultzatu nahi da, haientzat errentagarriagoa izan dadin hori egitea DSBEa osagarri gisa jasotzea baino.


Summary: Sagardui gaitzesteko proposamena atzera bota dute EAJk eta PSEk. Txertaketa irregularren auzian «gezurretan» aritzeagatik aurkeztu du EH Bilduk gaitzespen proposamena, eta PP-C's eta Elkarrekin Podemosen babesa lortu du. EAJk eta PSEk babes osoa azaldu diote Osasun sailburuari.

Gotzone Sagardui Eusko Jaurlaritzako Osasun sailburua gaitzesteari buruzko proposamen eraman du EH Bilduk gaur Eusko Legebiltzarreko osoko bilkurara, Basurtu eta Santa Marina ospitaleetako txertaketa irregularren auziagatik. PP+Cs-ek ere Osasun sailburua gaitzesteko eskaria egin du, osoko zuzenketa baten bitartez. Eskariak, baina, atzera bota ditu Eusko Legebiltzarrak, EAJren eta PSEren botoekin.

EH Bilduk otsailean erregistratu zuen gaitzespen proposamena, txertaketa irregularren auzia jakin eta gero, baina haren eztabaida gelditu egin zuen, «Jaurlaritzari konfiantzarako tarte bat» emate aldera. Hala ere, iragan astean EAJk eta PSE-EEk txertaketa irregularren inguruko agerraldi eskeak atzera bota ostean, Sagardui gaitzesteko ekimena osoko bilkurara eramateko pausoa eman zuen berriz koalizioak.

Gaurko eztabaidan, EH Bilduk, Elkarrekin Podemosek eta PP-C'Sk «gezurretan» aritzea eta gertatutakoaren erantzukizunak bere gain ez hartzea aurpegiratu diote Sagarduiri. «Onargarria da erabakietan ez asmatzea, baina onartezina da gezurra esatea eta gehiengo osoa erabiltzea gezurra estaltzeko», salatu du Rebeka Ubera EH Bilduko legebiltzarkideak. EAJk eta PSEk, ostera, babes osoa agertu diote Osasun sailburuari, uste dutelako eman beharreko azalpenak eman dituela, eta Sagarduiren aurkako «epaiketa sumarisimoa» egin nahi izatea egotzi diete oposizioko taldeei.


Summary: Etxebizitzaren arazoaren aitzinean antolatzera deitu dute Miarritzen. Dozenaka herritar elkartu dira Miarritzeko itsasargian, BAM taldeak deituta, manifestu bat irakurtzeko. «Ez dugu gure lurrak desitxuratzen eta betoitzen utziko», adierazi dute.

«Ez dugu gure herria hiltzen utziko». Etxebizitzaren gaiak Ipar Euskal Herrian hartu duen bilakaeraz «kexu», dozenaka herritarrek dinamika berri bat abiatzeko asmoa agertu dute Miarritzeko (Lapurdi) itsasargian. Manifestu bat irakurri dute, eta argazki bat hartu dute Ez da salgai! leloa zekarren pankarta erraldoi batekin. «Ez gara hemen errudunak atzemateko; gu arribatzen gara gure motibaziorik handienarekin erokeria hori lehenbailehen geldi dadin».

Miarritzeko Mizanbu gaztetxetik abiatu zen iniziatiba, baina, sareetan gaurko deialdia zabalduta, Ipar Euskal Herri guziko herritarrak elkartu dituzte azkenean. Abiapuntuan izan dira, besteak beste, Matias eta Renaud -ez dute izen osoa eman nahi-. Ezkertiar eta abertzale gisa aurkezten dute beren burua, etiketarik gabe, baina nahiago dute oraingoz anonimotasuna atxiki. BAM taldearen izenean izenpetu dute manifestua. «Etxebizitzaren inguruko arazoa ikusirik, zerbait egiteko beharra sentitu dugu; mugimendu bat behar da. Baina, oraingoz, ez dakigu nora goazen, eta ez dugu nahi iniziatiba inork errekupera dezan», esplikatu dute. Hendaiako gaztetxekoek bigarren etxebizitzen kontra abiatu duten kanpaina aipatu dute, eta erran tokian tokiko iniziatibak bultzatu eta elkarren arteko saretze bat beharko litzatekeela.

Epe labur batean, prezioen emendaketa handia izan da Ipar Euskal Herrian. BAM taldekoek argi dute: arazoaren aitzinean, erantzun kolektiboa behar da. «Pertsona batek ez du bere iraultza egiten ahal bere lekuan. Gaur egun, bere pisua arrazoizko prezio batean saltzen badio euskal herritar bati, ezingo du beste bat erosi, beste pertsona guziek ez badute gauza bera egiten», idatzi dute manifestuan. Arazoa «globala» dela diote, eta erdigunean «dirua» dela.

«Arrisku» bat aipatu dute: euskal herritarrak Euskal Herritik kanpo bizitzera behartuak izatea. «Horrelako kasuak urte batetik bestera emendatuz doaz. Galdera hau da: nori uzten diogu Euskal Herria? Maite eta errespetatzen dutenei ala bigarren Saint Tropez bat egin nahi dutenei, hizkuntza, historia, eta kultura gogotik bazterrean utziz?», galdetu dute.

Euskal Herri «herrikoia»

Horrez gain, «klaseen arteko arazoa» ere ikusten dute. «Postaletan ikusten ez den arren, Baionari, Angeluri eta Miarritzeri bizia eman dioten pertsonak hainbat eta hainbat urtez izan dira arrantzaleak, laborariak edota langileak, besteak beste. Ez dugu nehoiz ahantzi behar iragan herrikoi horren fruitua garela, hemendik eta kanpotik etorria. Ez dugu onartzen maite ditugun herriak burgesen esku ikustea, ez eta handitu garen herrietatik baztertuak izatea. Euskal Herrian, bigarren etxebizitzek eta higiezinen inbertsioek eraikuntzen eta prezioen emendaketan baizik ez dute eragina. Ez dugu gure lurrak desitxuratzen eta betoitzen utziko».

Erran dute politikagintzatik aldaketarik etorri ezean herriarengandik etorri beharko dela: «Ekintza hau lehen urrats txiki bat baizik ez da, beste asko bultzatu beharko dituena». Euskal Herri «herrikoia» aldarrikatu dute, eta «promotoreen diktadura» gaitzetsi, Euskal Herria ez dela «salgai» erranez. «Ez dugu gure herria hiltzen utziko».


Summary: Etxarri Aranatz gaur zabaldu dute, eta Lakuntza, bihar. Alarma egoera maiatzaren 9an bukatu bazen ere, bi herriek konfinamendu perimetralarekin jarraitu dute, bertan izan diren kasu kopuru altuen ondorioz. Etxarri Aranatz gaur zabalduko da, eta Lakuntza, berriz, bihar.

Nafarroako Gobernuak eta Etxarri Aranazko Udalak adostu dutenez, gaurtik aurrera libreki mugitu ahal izango dute bertako herritarrek. Gobernuak azaldu duenez, kutsatze eta positibotasun tasek beherakada nabarmena izan dute konfinamendu perimetrala hasi zenetik, baina, hala ere, kasu positiboen jarraipena «oso altua» dela nabarmendu du. Apirilaren 15etik itxita egon da herria, eta orain 2.295eko inzidentzia tasarekin zabaldu dute. Lakuntza, berriz, maiatzaren 1ean itxi zuten, eta oraindik ere zenbaki altuak dauzka herriak: 5.082ko intzidentzia tasa dauka.

Aste honen hasieran, foru gobernuak Etxarri Aranatzen eta Lakuntzan itxiera perimetralari eusteko eskaera egin zuen, Nafarroako Justizia Auzitegi Gorenaren babesarekin. Gobernuak herri horietako ostalaritza mugatzeko ere proposatu zuen, baina epaileek atzera bota zuten neurria. Orain, ordea, itxiera bertan behera uztea adostu dute udalekin, eta, beraz, Hegoaldean ez litzateke itxiera neurria duen udalerririk geratuko.

Gainerako herriak, zabalik

Nafarroan, beste hainbat herriri ere konfinamendu perimetrala ezarri zitzaien martxoaren amaieraz geroztik, baina gerora, zabaldu egin ziren denak, Etxarri Aranatz eta Lakuntza izan ezik. Besteak beste, Milagro martxoaren 26an itxi zuten, Arguedas apirilaren 6an, eta Cadreita apirilaren 9an. Arbizu, Lodosa, Funes eta Alesbes ere itxita mantendu dira alarma egoera bukatu den arte.


Summary: ELAk eta LABek grebara deitu dituzte Gipuzkoako zahar etxeetako langileak. ELAk eta LABek maiatzaren 20rako deitu dute greba eguna, eta ELAk ekainaren 14rako ere egin du deialdia.

Gipuzkoako Foru Aldundiari «ez mugitzea» eta «langileekin biltzeko gai ez izatea» egotzita, ELA sindikatuak grebara deitu ditu Gipuzkoako zahar etxeetako langileak bi egunetarako; hain zuzen, maiatzaren 20rako eta ekainaren 14rako egin dute deialdia. LABek ere grebara deitu ditu Gipuzkoako egoitzetako langileak maiatzaren 20an. Helduen egoitzetarako sistema publikoa, doakoa, unibertsala eta pertsonak erdigunean jarriko dituena eskatu dute.

Beste deialdi bat eginda, orain arteko greba dinamikari eutsi nahi dio ELAk, «bizitza zaintzen duten langileak balioan jartzeko eta helduei kalitatezko zerbitzu bat emateko». Gipuzkoako zahar etxeetako «gatazka larritzen» ari dela azpimarratu dute, Gipuzkoako Foru Aldundiak «beste aldera begiratu», eta «ez duelako gaitasunik izan langileekin biltzeko, behin baino gehiagotan eskatu arren».

Egungo zahar etxe eredua ere ez dute begi onez ikusten: «Hain ondo dakite huts egindako zahar etxe eredu bat dela eta langileen menpe daudela, esplotatuta eta menperatuta behar gaituztela iraunarazteko».

Beste eredu baten eskean

LABek ere bestelako zahar etxe eredu bat bat defendatu du: «Helduen egoitzetako sistema publikoa, doakoa, unibertsala eta pertsonak erdigunean jarriko dituena izateko garaia da, eta hori lortzeko Gipuzkoako gizarte guztiaren parte hartzea ezinbestekoa da».

Sindikatuak gogorarazi du COVID-19aren pandemiak «modu bortitzean» jo dituela egoitzetako langileak eta egoiliarrak, baina, LABen hitzetan, egoerak berdin jarraitzen du langileentzat: 2012tik herrialdeko hitzarmenik gabe eta «nahikoa ez diren ratioekin». Gipuzkoako Foru Aldundiari zuzendu zaio LAB: «Zer gehiago gertatu behar da helduen egoitzetako sisteman aldaketak egoteko? Noiz hasiko da Gipuzkoako Foru Aldundia bere ardura onartzen eta behar diren pausuak ematen egoera alda dadin?». Sektoreko enpresei begira ere jarri da: «Gipuzkoar guztion diruarekin aberasten ari diren sektoreko patronalak eta enpresak noiz hasiko dira herrialdeko hitzarmenari dagokion garrantzia ematen?».


Summary: Donostiako Udalak metroaren obretako azken zuloa isilpean mantentzeko «erabaki politikoa« hartu duela salatu du EH Bilduk. Ostiralean agerturiko zuloa orain arteko handiena izan dela jakinarazi du Garbiñe Alkiza zinegotziak. Haren ustetan, «onartezina» da udal gobernuak gaiaren inguruan azalpen ofizialik eman ez izana.

«Nahiz eta zulo honek aurrekoen tamaina hirukoiztu, paradoxikoki, administrazio publikoek eskainitako informazioa bere tamainaren alderantziz proportzionala izan da». Garbiñe Alkiza EH Bilduko zinegotziak gogor jo du gaur Donostiako udal gobernuak metroaren obretan agerturiko azken zuloaren aurrean izandako jarreraren aurka. Haren ustetan, «onartezina» da Eneko Goia alkateak edo EAJren eta PSE-EEren gobernuak gaiaren inguruan orain arte azalpen ofizialik eman ez izana, eta ETS Euskal Trenbide Sarearekin batera gertaturikoa isilpean mantentzeko «erabaki politiko bat» hartu izana leporatu die.

Hain zuzen, Alkizaren iritziz, EH Bilduk gaia azaleratu izan ez balu, «beharbada» herritarrek ez zuketen zuloaren berri izango: «Guk publiko egin ondoren, ETSk prentsa ohar bat kaleratu zuen [...], baina ez zuen bere webgunean ezta sare sozialetan publiko egin. Eta udal gobernuak publiko egin zuen bakarra sare sozialetan izan zen, kabinak matxura baten ondorioz itxita zeudela esateko. Eta hori da gaur arte publiko egin dutena; ez dute honi buruz beste ezer esan».

Obrako langileen eta herritarren segurtasuna jokoan dagoela azpimarratuz, EH Bilduk azalpenak eskatu dizkio udal gobernuari, eta astelehenean urgentziazko interpelazio bat egingo du alkatearen erantzun bat jasotzeko asmoz. Halaber, egoera zein den jakiteko, obraren jarraipenerako batzorde ez iraunkorra deitzeko eskaera ere egin du alderdiak, bi hilabetero egin beharko litzatekeen bilera hori azarotik egin ez dela salatzearekin batera.

Orain arteko zulo handiena, lehenbailehen estalia

Alkizak aditzera eman duenez, azken zulo hau betetzeko 100m3 hormigoi erabili dira, eta aurreko bietan 30m3 erabili ziren, eta hura betetzeko erabakia hartzeko modua ere zalantzan jarri du: «Dakigunez, oso denbora gutxi izan zuten alternatibak aztertzeko edo kabinen azpian zulo gehiago ote zeuden egiaztatzeko. Lehenbailehen estaltzeko agindua zegoen. Azkartasun hori ez dator bat, halaber, herritarrei informazioa emateko moteltasunarekin».

Ostiral arratsaldean zenbait komunikabideri bidalitako oharrean, ETSk azaldu zuen eguerdian aurkituriko zuloa joan den ekainean agertutakoarekin erlazionaturik zegoela, orduko mugimenduak inguruko hareen deskonpresioa eragin zuelako. Bada, azalpen hori kontuan hartuta, Alkizak nabarmendu du inguruan zulo gehiago egoteko arriskua dagoela, eta, horregatik, langileen eta herritarren segurtasuna bermatzeko ezohiko neurriak eskatu dizkio alkateari.

Zuloa bisitatzeko oztopoak

EH Bilduko ordezkariak zuloaren berri izan zuen bizilagun baten abisua jaso ostean joan ziren Kontxako kabinetara, gertatutakoaren inguruan informazio gehiago jasotzeko asmoz. Alkizak salatu du, ordea, han EH Bilduko kideei eta langileen ordezkari sindikalei ukatu egin zietela aldageletara sartzea: «Nahiz eta udal instalazio bat izan, ez ziguten sartzen utzi hor zegoena ikusteko, eta ordezkari sindikalek lortu zuten azkenean, baina asko kostata».

Zinegotziaren iritziz, gertakari horrek ere metroaren obretako arazoak isilpean mantentzeko borondate bat dagoela erakusten du: «Zuloak estali nahi dituzte, hormigoiarekin eta isiltasunarekin».


Summary: Gipuzkoako Aldundiak bidesarien beste arau bat egingo du, hirugarrena. Auzitegi Gorenak ez du onartu baliogabetutako bigarren arauaren aurka jarritako helegitea. Garraiolariek eskatu dute itzul diezaietela dirua.

Epaitegietan porrot bat bestearen atzetik pilatu arren, Gipuzkoako Aldundiak ez du atzera egin N-1 errepidean eta A-15 autobidean ibilgailu astunei ordainsaria ezartzeko asmoetan. Aintzane Oiarbide Bide Azpiegituretako diputatuak iragarri du beste arau bat onartuko duela «datozen egunotan», hirugarrena, eta horren bitartez ordainsariak ordaintzen jarraitu beharko dutela lurraldeko bi bide nagusiak erabiltzen dituzten kamioiek. Horrela erantzun dio aldundiak bigarren araua behin betiko hondoratu dion epaiari.

Izan ere, Espainiako Auzitegi Gorenak ez du tramiterako onartu Gipuzkoako Batzar Nagusiek bigarren araua baliogabetu zuen epaiaren aurkako kasazio helegitea. Gorenak «forma akatsak» argudiatu ditu helegitea ez onartzeko, Fenasdimer garraiolarien Espainiako patronalak jakinarazi duenez.

Fenasdimerrek garaipen gisa hartu du epaia, uste baitu «legez kanpoko ordainsari baztertzaileak behin betiko geratu» direla. Azken hiru urteetan ordaindutako bidesariak berreskuratzeko deia egin die patronalak garraiolariei. Hamabost milioi euro izango lirateke, Fenasdimerren kalkuluen arabera.

2016an jarri zen indarrean lehen araua, baina EAEko Justizia Auzitegiak legez kanpokotzat jo zuen, atzerriko kamioilariak baztertzen zituelakoan. Auzitegi Gorenak epai hori berretsi zuen martxoan. Hura ordezkatzeko, beste arau bat onartu zuten Gipuzkoako Batzar Nagusiek, bigarrena, aldaketa batzuek eginez tarifetan, kanpoko kamioilariek batez ere erabiltzen dituzten errepide zatiak gehiago ez zigortzeko. Bigarren arau hori, ordea, legez kanpokoa zela ebatzi zuen EAEko Justizia Auzitegiak, 2020ko maiatzean. Horren aurkako helegitea da orain onartu ez dutena.

«Erabaki irmoa»

Bereari eutsita erantzun dio Gipuzkoako Foru Aldundiak Gorenean jasotako kolpeari. «Ibilgailu astunei errepide horiek erabiltzeagatik kobratzen jarraitzeko erabaki irmoa hartu du, Europako zuzentarauak ezartzen duen bezala». Hori dela eta, hurrengo egunetan onartuko du bidesariak berehala berrezarriko dituen dekretu bat, eta, aldi berean, foru-arau berri bat prestatzen jarraituko du, Batzar Nagusietan onartzeko.

«Gipuzkoarren interes orokorraren alde egiten jarraitzen dugu, Batzar Nagusietan onartutako arauen bidez, bertan baitago Gipuzkoako subiranotasuna eta Europako premisa, alegia, bidesaria dela sistema sozial ekologikoki aurreratuena, eta, horregatik, beharrezkoak diren urratsak egingo ditugu», azpimarratu du Oiarbidek.

Babes bila, Europara

Baina Markel Olanoren gobernuak ez du amore eman epaitegiekin duen gatazkan, eta iragarri du Europako Batzordera joko duela babes bila. Izan ere, uste du epaitegiek ez dutela aintzat hartu EBren araudia bere ordainsarien aurkako epaietan. «Europako legedi oro Europako instantzietan kontsultatu behar da, eta kasu horietan ez da egin, defentsa gabezia nabarmena sortuz». Oiarbidek gogorarazi du Bruselari jakinarazi ziotela zein asmo zuen, eta haren onespena jaso zuela. «Ez du inoiz bidesaria ezartzearen aurka egin».

Aldundiaren kudeaketa kritikatu du EH Bilduk, eta «oso larritzat» jo du «aldundiak ordainsariak kobratzen jarraitzea, berme juridikorik gabe eta aurkako epaiak izan arren».


Summary: Egiari Zor fundazioak salatu du Eudeleko Batzorde Eragileak estatuaren biktimak diskriminatu dituela. Fundazioak esan du Gorka Urtaran Eudeleko burua beraiek aurkeztutako testu bat aldatzen saiatu dela. Salatu dute Estatuaren indarkeriaren biktimek «kategorizazioa» jasaten oraindik ere.

Egiari Zor fundazioak salatu duenez, Eudel Araba, Bizkai eta Gipuzkoako udalen elkartea beraiek elkarte horretara igorritako testu bat aldatzen saiatu da. Fundazioak bere biktimarioek jasotzen dituzten omenaldien harira adierazpen bat onartzea nahi zuen Eudelek. Gorka Urtaran buru duen udalen elkarteak, berriz, testu hori alde batera utzi, eta, Gogora Institutuaren aholkularitzarekin, beste testu proposamen bat egin zion Egiari Zor fundazioari. Aipatu fundazioak salatu du Urtaranek proposatutako aldaketak ez onartzeagatik ez dela sartu testua Eudelen, eta gainerako biktimen elkarteekin ez dela halakorik gertatzen.

Egiari Zor fundazioak martxoaren 22an bidali zuen testua Eudelera. Bertan, elkartea osatzen duten pertsonen ongizate emozionalari zuzenean eragiten zien gai baten inguruan mintzo ziren: beren biktimagileak izan zirenen omenaldi publikoak. Fundazioak jakinarazi duenez, apirilaren 8an jaso zuten elkartean Urtaranen deia, beraiek idatzitakoaren ordezko testu bat irakurtzeko gonbita eginez. Testu hori beren izenean erregistratzeko proposamena ere egin zien Urtaranek, babes handiagoa izango zuelakoan.

Apirilaren 13an, testua ez aldatzeko eskatu zion Egiari Zor fundazioak Eudeli, iritzita beraiek aurkeztutako testuak zehatz-mehatz laburbiltzen zuela beren iritzia, eta fundazioaren parte diren estatu indarkeriaren biktimek zilegitasun osoa zutela beren iritzia ezagutarazteko: «Uste dugu memoriaren eta biktimen arloan lan egiten duten beste zenbait eragileri ematen zaien tratamendua zor zaigula erakundeei eskariak egiten dizkiegunean, haiei ez baitzaie proposamenak egokitzeko eskatzen».

Apirilaren 15ean eztabaidatu behar zen testua, baina, fundazioaren hitzetan, gai zerrendatik kendu zuten, eta bi proposamen egin zizkien Urtaranek: testu berri bat erregistratzeko, edota Urtaranen testuan bertan aldaketak egiteko. Fundazioak uko egin zion hori egiteari. Gaur bozkatu dute proposamena, eta Urtaran abstenitu egin da Egiari Zor fundazioaren proposamenean.

Estatuko indarkeriaren biktimen elkarteak salatu duenez, biktimenganako errespetua, diskriminaziorik gabeko tratua, etika politikoa eta giza etika horrelako jokabideetan ere erakusten dira: «Estatuaren indarkeriaren biktimok kategorizazioa jasaten dugu oraindik ere, oraingoan EAEko erakunde bateko goi-ordezkari baten partetik, Gogora Institutuaren aholkularitzarekin zer esan behar dugun gomendatu digutelako Egiari Zor fundazioan ordezkatutako biktimoi».


Summary: Maederrek Landari eskaini dio etapa garaipena. Murgiarraren taldekideak ihesean irabazi du Italiako Giroko seigarren etapa, mendatean bukatzen zen lehena. Alessandro De Marchik maglia arrosa galdu du, eta Attila Valterrek jantzi. Eskas aritu da Bilbao: 1.06 galdu du onenekin

Mikel Landaren atzoko erorikoak zaurituta utzi zuen Bahrain taldea. Murgiarrak etxerako bidea hartu behar izan zuen, eta, hala, lemazainik gabe gelditu ziren haren taldekideak. Arrangura eta atsekabea, ordea, erregai bihurtu dute gaur, eta B plana badutela erakutsi, Ginno Maederrekin irabazi baitute Giroko seigarren etapa, mendatean bukatzen zen aurrenekoa. Suitzarrak arrakastaz biribildu du eguneko ihesaldia. Alessandro De Marchik (Israel), ordea, porrot egin du maglia arrosari eusteko ahaleginean. Attila Valterren (Groupama) soinean dago orain jantzi preziatua.

Hautagaiek bigarren azterketa zuten maldan gora, Passerinoko aldapa pikoetan izandako lehia laburraren ondoren. Gaur, mendate luzeago eta leunago bat zuten bukaeran: San Giacomo, 15,5 kilometro eta batez besteko %6ko pendizarekin. Bada, herenegun bezala, gaur ere Egan Bernal (Ineos) izan da onenen artean sendoena. Haren joari soilik Remco Evenepoelek (Deceuninck), Dan Martinek (Israel) eta Giulio Cicconek (Trek) eutsi ahal izan diote. Gutxienez hamahiru segundo galdu dituzte gainontzeko faboritoek. Pattal aritu da Pello Bilbao (Bahrain): Bernalen multzoa baino 1.06 beranduago helmugaratu da.

Bizi-bizi hasi dute etapa txirrindulariek. Ahalegin askoren ondoren, sei ziklistak egin dute aurrera: Maederrek eta Matej Mohoricek (Bahrain), Dario Cataldok (Movistar), Jimmy Janssensek (Alpecin), Simon Guglielmik (Groupama) eta Simone Ravanellik (Androni). Geroago, Bauke Mollema (Trek) eta Geoffrey Bouchard (Ag2r) batu zaizkie. Aurrekontzat aurkari gaiztoa zen Mollema, eta latz sufriarazi dute; 30 kilometroko jazarpena egin behar izan du bat egiteko.

Eguneko lehen mendatea igaro ostean, sua piztu du Ineosek, maldan behera. Erdibitu egin da tropela, eta atzean gelditu da Alessandro De Marchi. Espero baino lehenago zapuztu zaio maglia arrosari eusteko ilusioa. Hori gutxi balitz bezala, hurrengo mendatean haize babesa sortzear izan da Bernalen taldea, Filippo Gannaren joa baliatuz. 60 kilometro gelditzen ziren oraindik.

Euria, haizea, eta lehia bizia. Ez zen giro tropelean. Eta beste estutu bat ematea erabaki dute Cicconek (Trek), Romain Bardetek (DSM) eta Alberto Bettiolek (Education), eta erasoa jo dute jaitsieran: 45 segundoko tartea zabaldu dute. Haatik, Ineos ez zegoen oparirik egiteko, eta azken igoera hasterako harrapatu dute hirukotea. Mohoric, Maeder, Mollema eta Cataldo iritsi dira buruan San Giacomora, 2.40ko aldearekin.

Mamia izan du azken igoerak: Bike Exchangeko auto batek Pieter Serry (Deceuninck) harrapatu du, ondorio larririk gabe;âJonathan Castroviejok (Ineos) gurpila zulatuta zuela egin du tira; Bernalek birritan egin du eraso, eta tinko eutsi dio Evenepoelek... Eta aurrean, loriaren bila kemenez abiatu da Maeder. Garaipen bikaina eskaini dio Landari. Jada Gasteizko ospitalean dago, eta bihar goizean egingo diote ebakuntza.


Summary: Gizon baten gorpua aurkitu dute Iruñerrian, zaborra biltzeko kamioi batean. Nafarroako Foruzaingoak ikertuko du zer gertatu den. Oraindik ez dakite zein den hildakoa.

Ostegun goizean gizon baten hilotza aurkitu dute Iruñerriko zaborra biltzeko kamioi batean. Orkoiengo (Nafarroa) lantegi bateko langileek aurkitu dute, birziklatzeko euren enpresara papera eta kartoia zeramatzan kamioi batean. Oraindik ez dakite nor den hildakoa.

Enpresak ostegunean 15:00ak aldera jakinarazi die larrialdi zerbitzuei hilotz bat aurkitu dutela. Gorpua Auzitegi Medikuntzako Nafarroako Institutura eraman dute, autopsia egin diezaioten. Nafarroako Foruzaingoak ikertuko du zer gertatu den.


Summary: Masajista aritzen den gizon batek hiru neska adingaberi sexu erasoak egin izana gaitzetsi du Donostiako Udalak. Udal talde guztiek erasoak gaitzesten dituen adierazpen instituzional bat sinatu dute, eta EH Bilduk elkarretaratze bat egin du udaletxearen aurrean.

Donostiako udal korporazioko talde guztiek adierazpen instituzional bat sinatu dute, hirian izandako azken eraso matxista gaitzesteko eta biktimei babesa adierazteko. Larunbatean, Ertzaintzak gizon bat atxilotu zuen, masajista aritzen dena, eta gutxienez hiru neska adingaberi eraso egitea leporatu diote. Asteartean epailearen aurretik pasatu ostean, aske geratu zen behin-behineko neurri batzuen pean.

Udalak bere babesa eta elkartasuna eskaini dizkie erasoa pairatutako emakumeei eta euren senideei, baita zerbitzu juridiko, sozial eta psikologikoak ere, eta esan du «indarkeria matxistaren adierazle arbuiagarriena» jasan dutela. Horregatik, gertaturikoaren kontra «modu irmoan» agertzeko beharra azpimarratu dute sinatzaileek, eta deia egin dute hezkuntzaren eta emakumeen eta gizonen arteko berdintasunaren alde lan egiten jarraitzeko.

EH Bilduren elkarretaratzea

Erasoak gaitzesteko adierazpenarekin erakutsitako batasun hori desagertu egin da, ordea, EH Bilduk udaletxe parean antolaturiko elkarretaratzea iritsi denean. Izan ere, gainerako udal taldeetako ordezkariak ez dira mobilizaziora batu, eta soilik koalizioko kideek, udal langile batzuek eta zenbait herritarrek hartu dute parte elkarretaratzean.

Reyes Carrere EH Bilduren bozeramaileak adierazi du «harritu» egin direla udal gobernuaren jarrerarekin, hirian indarkeria matxistarekin loturiko erasoak gertatzen direnean elkarretaratzea «udal protokoloaren parte» baita. Horregatik, Carrereren ustez, udal gobernuak «atzerapauso bat» eman du gaur: «Erasoen aurrean oso garrantzitsua da idatziak egitea, baina baita presentzia publikoa izatea ere, udal korporazio guztia argi eta garbi biktimaren alde agertzeko. Inolako zirrikiturik gabe».

Aldundiaren adierazpena

Donostiako Udalaren adierazpenaren ostean, Gipuzkoako Foru Aldundiak ere erasoa gaitzesteko ohar bat kaleratu du: «Emakumeen kontrako indarkeriaren aurrean erantzun publikoa emateko Gipuzkoako protokolo instituzionalari jarraituz, foru aldundiak bat egiten du Donostiako Udalak erasoa gaitzesteko argitaratu duen adierazpenarekin, eta ohartarazi nahi du halako gertaeren oinarrian gizon eta emakumeen berdintasun falta dagoela, emakumeak kontrolpean eta mendean izan nahi dituzten jarrera eta ideia matxistak».


Bizirik daude oraindik ere

Summary: Bizirik daude oraindik ere. Eibarrek berdindu egin du Betisekin Ipuruan, Enrichek 83. minutuan sartutako gol bati esker. Bi jardunaldiren faltan, hiru puntura dute salbazioa eibartarrek.

Sinesten jarraitzeko puntu bat eskuratu du gaur Eibarrek Betisen aurka, Ipuruan: bana berdindu du. Hasieratik egon da atzetik markagailuan, eta azken txanpan lortu du berdintzea. Mailari eusteko ametsa betetzeak zaila dirudi, baina oraindik ere posiblea da balentria. Bi partidaren faltan, eibartarrek hiru puntura dute salbazioa.

Azken jardunaldietan, eta bereziki beheko taldeentzat, oso garrantzitsua da aurreneko gola sartzea. Golak egitea asko kostatzen da orain, eta markagailua iraultzea ez da lan erraza, indarrak ez baitaude sobran. Hori horrela izanik, maldan gora jarri zaio Eibarri neurketa hasiera-hasieratik. Laugarren minuturako markagailuan aurretik jarri da Betis, zorigaitzeko gol baten ondorioz. Andres Guardadoren urrutiko jaurtiketak Atienza jo du, eta horrek ezustean harrapatu du Dmitrovic, eta baloia ate erditik sartu da: 0-1.

Aurreko partidetan ez bezala, lehen minutuetan asko kostatu zaie eibartarrei Betisen area ingurura iristea. Baloirik gabe ondo aritu dira etxekoak, oldarkor eta sendo defentsa lanetan. Baloiarekin, baina, ideiarik gabe izan dira azken metroetan. Espainiarrek arrisku handixeagoa sortu dute, baina markagailua alde zuten, eta hura defendatzean jarri dute indarra.

Pixkanaka-pixkanaka, eibartarrak geroz eta gehiago hasi dira hurbiltzen Claudio Bravoren atera. Mota guztietako erdiraketen bidez, Betisen defentsa pitzatzen saiatu dira, baina zirrikiturik aurkitu ez. Sergi Enrich eta Kike Garcia apenas gailendu zaizkien Espainiako taldeko bi erdiko atzelariei.

Ondo ekin dio bigarren zatiari etxeko taldeak. Aurrerapauso bat eman, eta hasiera-hasieratik berdinketaren golaren bila joan da. Bryan Gil zuloak topatzen hasi da Betisen eskuin hegalean, eta hori baliatu dute eibartarrek. Bina erdiraketa eta bakarkako jokaldi arriskutsu bat egin ditu erdilariak, atsedenaldi osteko lehen hamar minutuetan. Gertu izan du Enrichek banakoa, baina Bravok, sekulako gelditu batekin, markagailua bere horretan utzi du.

Ahaleginari saria

Minutuek aurrera egin ahala, geroz eta gehiago arriskatzen hasi da Eibar, puntu nahiak behartuta. Manuel Pellegriniren taldea bere zelaian sartu da, etxekoen huts bat aprobetxatu eta kontraerasoan bigarren gola sartzeko intentzioarekin. Baina ez dute horretarako aukerarik izan. Azken hamar minutuetan nabarmen joan da gora Eibar. Gol batengatik edo birengatik galtzea berdintsu zitzaion, eta punturen bat urratzeko asmoz, defentsa pixka bat ahuldu, eta erasoa indartu du Jose Luis Mendilibarrek. Betisen area jokalariz josi du, baloiren bat harrapatzeko intentzioarekin. Eta lortu du nahi zuen hori, 83. minutuan. Enrichek bikain baliatu du Rober Correak egindako erdiraketa neurtua, eta, area txikian, ez du hutsik egin: 1-1. Merezitako gola zen. Esperantzari eusteko balio dion gola da.


Summary: Jaurlaritzak gaur bertan utziko dio Joaquin Beltran bilatzeari. Gaur goizean iragarri Josu Erkoreka Segurtasun sailburuak bertan behera utziko dituztela Joaquin Beltran bilatzeko lanak. Zabortegia egonkortzeko lanek, ordea, aitzinera jarraituko dute.

Zaldibarko zabortegia hondoratu zenetik 463 egun igaro direla, Joaquin Beltran langilearen gorpua topatzeko lanak bertan behera utzi dituela iragarri du gaur Josu Erkoreka Jaurlaritzako Segurtasun sailburuak: «Gaur bertan etengo da Joaquin Beltran bilatzeko operatiboa». Iñigo Urkullu lehendakaria atzo bildu zen Joaquin Beltranen familiarekin, eta orduan eman zion berria sendiari.

Erkorekak nabarmendu duenez, planifikazio «argi eta zehatz» bati jarraituz egin dituzte bilaketa lanak, baina ezin izan dituzte aurkitu Beltranen gorpuzkiak.«Tamalez, ez dugu helburua lortu», nabarmendu du Erkorekak. Bila zezaketen leku guztietan bilatu dutela nabarmendu du Erkorekak, eta gorpuzkiak ez aurkitzeko bi arrazoi egon daitezkeela argitu du: «Fenomeno kimiko larriak gertatu dira zabortegian, tenperatura eta beste faktore batzuk kontuan hartuta. Horrek esplika dezake zergatik izan duen arrakasta Sololuzeren gorpuzkiak aurkitzeko metodologiak eta ez bertzeak». Halaber, beste arrazoi bat ere gehitu du: «Ez dakigu Beltran zehazki non zegoen zabortegia behera erori zen unean».

Hain zuzen ere, hipotesi hori baieztatzen du prentsari emandako txostenak: istripuaren ondorioengatik eta metatutako hondakin tonen artean —horietako batzuk toxikoak— igarotako denboragatik gorpua disolbatuta egon daitekeela.

Egonkortzeko lanak, aitzinera

Zabortegia egonkortzeko lanek, ordea, aitzinera jarraituko dute; izan ere, oraindik ez da zabortegia behar bezala egonkortu, eta, beraz, hori egin artean lanean jarraituko dute. «Oraindik lan asko egiteko dago», nabarmendu du Arantxa Tapia Eusko Jaurlaritzako Ekonomia Garapeneko, Jasangarritasuneko eta Ingurumeneko sailburuak. Bi edo hiru hilabeteko lanak aurreikusi ditu, baina esan du ez dagoela presarik. «Zabortegia ez da inolaz ere berriz irekiko; hori argi geratu dadila», nabarmendu du. Egonkortze lanak bukatuta, Verter Recycling enpresaren ardura izango da zabortegia behin betiko zigilatzea.

Tapiak nabarmendu du Jaurlaritzak «modu subsidiarioan» hartu zituela bere gain bilaketa lan horiek, Verter-Recycling enpresak ez zuelako baliabiderik bilaketa eta egonkortze lanak bere gain hartzeko, baina Tapiak nabarmendu du ardura enpresarena dela. Hiru helburu izan dituztela nabarmendu du: «Zabortegian desagertuta zeuden pertsonak bilatzea, zabortegia egonkortzea, eta ingurumenari egindako kaltea gelditzea».

Azken bilaketa puntua

Duela bi aste hasi ziren azken ahalegina egiten, «gune beroa» deitu zutenean, hau da, Beltranen autoaren hondakinak topatu zituzten lekuaren inguruan. Apirilaren 29an, bilaketa lanak ikustera joan ziren Iñigo Urkullu lehendakaria, Erkoreka eta Arantxa Tapia Eusko Jaurlaritzako Ekonomia Garapen eta Azpiegituretarako sailburua.

«4. lur-erauzketaren 4. fasea, eraispenaren unean Joaquin Beltranen ibilgailua giltzak jarrita eta motorra martxan zegoen gunea», adierazi zuen orduan Eusko Jaurlaritzak ohar baten bidez. «Itxaropen guztiak hor jarrita» daudela gehitu zuten; eta, ezer aurkitu ezean, bilaketak etengo zituztela. Une hori heldu da, antza, haien arabera.

Hamahiru hilabete eta erdi joan dira Zaldibarko zabortegiko hondamendia gertatu zenetik. Bi langile harrapatu zituen luiziak: Alberto Sololuze eta Joakin Beltran. Sololuzeren gorpuzkiak iazko abuztuan topatu zituzten, eta Beltranenen bila segitzen dute. Iñigo Urkullu Eusko Jaurlaritzako lehendakaria, Josu Erkoreka Segurtasun sailburua eta Arantxa Tapia Ingurumen sailburua zabortegiko lanetan izan ziren atzo. Azken lanak, alor geoteknikoari dagokionez, eremurik konplexuenean egingo dituzte, prentsa oharraren arabera.

Erabakia kolpe latza da langilearen familiarentzat. Otsailaren 6an, hondamendiaren urteurrenarekin, mobilizazioak egin zituzten hainbat herritan, jazotakoa gogorarazteko. Beltranen senideek orduan esan zuten: «Ez ditugu loreak zabortegi batera eraman nahi».

BERRIAk atzo argitaratu zuenez, zabortegiaren zigilatze sistemako akatsek eragin zuten luizia.

Iñaki Petxarromanen analisia: Segurtasuna, lokatz artean.

Sololuzeren gorpuzkiak, abuztuan

Iazko abuztuan 20an baieztatu zuten hiru egun lehenago zabortegian topaturiko hezurrak Alberto Sololuzerenak zirela. Hondamenditik sei hilabetera topatu zituzten, beraz. Zabortegiko baskularen azpian, 23 metro behera eginda aurkitu zituzten, eta DNA proben bitartez frogatu zuten Sololuzerenak zirela.

«Gure esker ona adierazi nahi diegu Albertoren bilaketan eta aurkikuntzan parte hartu duten guztiei. Nahiz eta oso egoera bereziak bizitzea egokitu, haiek ez dute etsi», adierazi zuten orduan Sololuzeren senideek. Halere, erantsi zuten Beltranenak aurkitu arte beren bakea ez zela «osoa» izango.

Iazko otsailaren 6an gertatu zen Zaldibarko luizia, eta lurpean gelditu ziren harrapatuta zabortegiko langile Beltran eta Sololuze. Erreskate lanak berehala abiarazi zituzten gorpuzkiak topatu dituzten gunean —baskularen alboan, B1 eremuan—, baina sei hilabete baino gehiago behar izan dituzte lehen aztarnak topatzeko. Izan ere, nahasmena sortu zen lehen egunetan, eta, gainera, amiantoa topatu zuten, suteak piztu ziren eta lurra ezegonkor zegoen. Ondorioz, beste gune batean hasi ziren induskatze lanak egiten. Iazko abuztuan topatu zuten aurreneko giza arrastoa: berna hezur bat oihalez inguratuta. Hasierako eremu horretan zegoen, baskularen alboan —bertan egiten zuen lan Sololuzek—, baina 23 metro egin behar izan zuten behera, eta 250.000 metro kubo zabor mugitu, giza aztarnak topatzeko. Ondoren, moteldu egin zituzten bilaketak, hondakinak «metroz metro» aztertzeko, eta egunotan gorpuzki eta objektu pertsonal gehiago ere topatu zituzten.

Gorpu bat edukitzeak «doluan laguntzen» duela adierazi zuten orduan senideek; ez baita gauza bera hori, ala senide bat desagertua izan. Oroitarazi zuten ez zutela nahi gorpua zabor artean galtzea.


Summary: Israelek ehunka misil bota ditu Gazara, orain arteko erasorik luzeenean.

Dagoeneko 119 palestinar hil ditu Israelek. Ehunka etxebizitza erabat suntsituta daude, eta milaka dira desplazatuak. Zisjordania okupatuan, kolono israeldarrak palestinarren etxeetan sartu dira indarrez, eta gutxienez adingabe bat zauritu dute. Su-etena emateari uko egin dio Tel Avivek, eta Egiptoko bitartekaritza taldeak utzi egin ditu hori lortzeko negoziazioak.

Israelgo Gobernuak lurreko erasoaldia noiz hasiko duen zain, orain arteko gaurik okerrena igaro dute Gazako herritarrek. Bonbardaketak etengabeak izan dira gauean, eta 119 dira dagoeneko hildakoak —horietatik 31 haurrak—, ehunka zaurituak, eta milaka etxerik gabe geratu direnak. Gaza iparraldeko Beithanun barrutia, esaterako, ia erabat suntsituta utzi dute Israelgo armadak jaurtitako misilek. Goizaldean ez da hobetu egoera, eta orain arteko erasoaldirik gogorrena egin du Israelek.

Gazako mugaren beste aldean pilatutako artilleria unitateek 550 jaurtiketa baino gehiago egin dituzte, eta, bitartean, gerra hegazkinek gutxienez 450 misil bota dituzte Gazako milizien kontrolpeko guneen kontra. Lurralde okupatuko tunel sistema suntsitzea izan da helburua, armadaren bozeramaile batek esan duenez, argudiatuta sistema hori erabiltzen dutela Hamaseko milizianoek euren postuetara iristeko.

Bien bitartean, Tel Avivek Gaza inguruetara bidali ditu milaka soldadu. Oraingoz, ordea, ez dute lurrez sartzeko agindurik eman. Atzo Hidai Zilberman bozeramaileak adierazi zuen Gaza inbaditzeko plan bat aurkeztekoak zirela, eta Israelgo Gobernuaren Segurtasun Kontseilua iluntzean elkartu zen planaz erabakitzeko. «Azken hitza ez dugu esan operazio honetan, eta beharrezkoa denean soilik amaituko da», adierazi duen Benjamin Netanyahu jarduneko lehen ministroak, bileraren ostean. Zenbait hedabidek goizaldean zabaldu dute Israel hasia zela Gaza inbaditzen, baina informazio hori gezurtatu egin du armadak. «Barne komunikazioan huts egite bat» izan dutela azaldu du Jonathan Conricus bozeramaileak.

Hamasek jaurtikitako suziriei erantzuteko hasi zuen Israelek Gazaren aurkako bonbardaketa, eta argudio horrekin eutsi dio erasoaldiari bost egunez. Orain arte, uko egin die nazioartearen bitartekaritza proposamenei eta erasoak gelditzeko eskaerei, besteak beste, AEBetako Gobernuaren babesa izan duelako hasieratik, eta berriki jakin da gauza bera egin duela Egiptok egindako azken proposamenarekin. Herrialde horretako bi funtzionariok atzo anonomikoki jakinarazi zuten Tel Avivera joanak zirela, Israelekin su-eten bat negoziatzera, aurrez Hamasekin bildu ondoren. Bada, ordezkaritza horrek alde egin du gaur hiri horretatik, Egiptoren iturriek Efe berri agentziari adierazi diotenez. Sustatutako «ekinaldi eta mediazio saiakera» orori ezezkoa eman dio Tel Avivek, jakinarazi dutenez, eta Hamasen aurkako operazioarekin jarraitzeko asmoa berretsi dute: «Argi dago Israelek helburu zehatzak dituela Gazako Zerrendaren aurkako erasoarekin, hala nola erresistentzia palestinarraren eta, bereziki, Hamasen gaitasun militarrak suntsitzea eta haien buruzagien kontra egitea. Horiek lortu nahi ditu su-etena eman aurretik».

Horrekin batera, Efek kontsultatutako iturriek azaldu dute Israelek garrantzi handia eman diola Gazan abiatu asmo duen lurreko operazioari. Zehaztu dute balitekeela gaur gauean hastea, Aid al-Fitr ospakizunaren egun berean, zeinean ramadanaren amaiera ospatzen baitute musulmanek. "Horren ostean, baliteke negoziazioetara itzultzea", esan dute. Halaber, Egiptoren iturrien arabera, gatazka baretzeko gidaritza AEBek izango dute.

Joe Biden presidenteak defendatu egin du bart Tel Aviven erasoaldia, eta argudiatu ez dela izan «bereziki adierazgarria». Antony Blinken estatu idazkariak, berriz, berretsi du Israelek «bere burua defendatzeko eskubidea» duela, eta ohartarazi suziriekin egindako erasoak amaitu egin behar direla. Blinkenen esanetan, Washington prest legoke NBE Nazio Batuen Erakundeko Segurtasun Kontseiluan auziaz hitz egiteko datorren astearen hasieran —gaur zuten bilera egitekoa, baina Etxe Zuriak atzeratu egin du—.

Hamasen kontrolpeko lurraldearen aurkako bonbardaketek ez dituzte eten suziriak, eta bart gauean ere dozenaka erori dira hesiaren beste aldera, haietako batek Ashkelongo etxebizitza baten aurka jo du, baina ez du zauriturik edo hildakorik eragin.

Hamasek protesta egitera deitu du gaurko hiri okupatuetan, Gazan eta Zisjordanian. Azken horretan ere, tentsioak nabarmen egin du gora. Ofra koloniaren inguruan, Israelgo armadak paletinar bat hil du, tiroz, argudiatuta hildakoak labana batekin eraso diela soldaduei. Kolono israeldarrak palestinarren etxeetan sartu dira indarrez hainbat hiritan, eta gutxienez adingabe bat zauritu dute.

Protestak ere izan dira Zisjordaniako hainbat hiritan, Gazaren aurkako erasoaldia salatu eta palestinarren aurkako jazarpena gaitzesteko. Israelgo jarduneko lehen ministro Benjamin Netanyahuk ohartarazi die herritarrei «Zisjordaniako istiluak arriskutsuagoak» direla Gazatik erortzen diren suziriak baino.

Netanyahu, eroso

Nazioartearen gehiegizko presiorik gabe eta AEBen erabateko sostenguarekin, eroso dago Netanyahu Gazako erasoaldiarekin, eta hori iradokitzen dute erasoak gogortzearen alde egin dituen adierazpenek. Krisi politiko betean dago Israel, gobernua osatu ezinda, eta fokua Gazan jartzeak mesede egin diola diote analista politiko askok. Baita azken orduetan izandako mugimendu politikoek ere. Izan ere, eskuin muturreko Yamina alderdiko buru Naftali Bennettek atzo gauean adierazi zuen ez duela babestuko Yesh Atid alderdiko Yair Lapidek bultzatu nahi duen gobernu aldaketa.

Reuven Rivlin presidenteak Lapidi eman zion gobernua osatzeko ardura, Netanyahuk eginbehar horretan porrot egin ostean, eta Bennett hasia zen harekin negoziatzen, bere proposamena babesteko. Gatazkaren gorakadak harengandik urrundu duela azaldu zuen atzo, ordea, eta azpimarra jarri zuen hainbat hiritan komunitate arabiarren eta juduen artean izaten ari diren liskarretan: «Bultzatzen ari den gobernu aldaketa ez da gai izango horri aurre egiteko». Gehitu zuen «batasun gobernu nazional zabal bat» osatzen saiatuko dela. Oposizioa bateratu nahi du Lapidek, eta horrek ultrakontserbadoreak eta alderdi arabiarrak elkartzea eskatzen dio. Indarkeriaren gorakadak zaildu egin du hori, ordea.

Bennettek esandakoei erantzun die Lapidek. Gehiengoa eratzeko lanean segituko duela ziurtatu du, eta Lapid «oker» dagoela nabarmendu. «Beharrezkoa bada, hauteskundeetara joango gara, eta irabazi egingo ditugu».


Summary: Bertan behera geratu da Bilbon gauzatzekoa zen etxegabetzea. Hasi aurretik, bertan behera geratu da etxegabetzea. Hala ere, negoziazioetan jarraituko dutela iragarri dute AZET Etxebizitza Sindikatuko kideek.

Gaur goizeko bederatzietarako iragarrita zegoen etxegabetzea, Bilboko Cortes kalean. Zortzi eta erdietarako, ordea, jende andana bilduta zegoen etxearen inguruan, desjabetzeari aurre egiteko.

Goizeko bederatzi eta erdiak aldera iragarri du Etxebizitza Sindikatuak etxegabetzea gelditzeko aukera egon daitekeela, baina, hala ere, azaldu dute ez direla mugituko baieztapen ofizial bat izan arte. Minutu batzuen buruan izan dute abokatuaren baieztapena, eta, beraz, etxegabetzea bertan behera gelditu da oraingoz. AZETek BERRIAri azaldu dionez, bitartekaritza lanak egiten jardungo dute hemendik aurrera, etxegabetzea behin betiko saihesteko. Horretarako bitartekaritza mahai bat sortzeko asmoa daukatela azaldu dute.

Judith izeneko Etxebizitza Sindikatuko kidea eta haren familiakoak ziren kaleratzekoak. Ez da auzi berria; izan ere, urtarrilean manifestazioa antolatu zuen sindikatuak etxegabetzearen aurka, #JudithAuzoan lelopean. Maiatzaren 5ean izan zen kaleratzearen inguruan erabakitzeko epaiketa, eta orduan ezarri zen etxegabetzearen data. Udal etxebizitzetako batean bizi da Judith, alabarekin, eta bertatik kaleratu nahi dute.

Ecuador Etxeak bere webgunean jaso duenez, sindikatuko kideak Jon Bilbao Udal Etxebizitzetako zuzendari eta Bilboko Etxebizitza zinegotziarekin biltzen hasi ziren bitartekaritza mahai batean. AZETek prozesu judiziala gelditzeko eskatu zion Bilbaori, Judithek eta haren alabak bizitzeko leku bat aurkitu artean. Hark bere hitza eman zien, sindikatuaren arabera. Hala ere, AZETek salatu du "gezurra" esan dietela "beste behin", eta "espekulatzaile" batzuen gisan jokatu dutela.


Summary: Bilboko neska bat atxikita eduki dute Londresko aireportu batean, 'brexit'-aren ondorioz. Joan den astean, gutxienez dozena bat herritar atxiki zituzten Gatwickeko aireportuan. Horietako asko lan elkarrizketaren bat egitera joanak ziren Erresuma Batura.

EBko gero eta herritar gehiagori gertatu zaio: Erresuma Batura joan, eta, brexit-aren ondorioz, immigrazio zentroetan edo atxiloketa geletan atxikita eduki dituzte bidaiariak. Hala adierazi du The Guardian hedabideak, eta azaldu du batez ere lan elkarrizketaren bat egitera joan direnei gertatu zaiela. Asko dira horren inguruan mintzatu diren bidaiariak; izan ere, lan elkarrizketetara joan, eta, behin hara iritsita, atxilotu eta kanporatu egin dituzte asko eta asko, Erresuma Batuan sartzeko aukera galarazita.

Joan den astean, gutxienez dozena bat herritar atxiki zituzten Gatwickeko aireportuan, horietako asko emakume gazteak. Atxilotu egin zituzten, eta, 48 orduz atxikita eduki ondoren, bota egin zituzten. Horien artean da Bilboko herritar bat, eta, The Guardian hedabidearen arabera, maiatzaren 2an iritsi zen hara. Lan eskaintzaren bat topatu nahian joan omen zen, gero itzuli eta bisa bat eskatzeko asmoz. Aurrez ere bizi izan omen da Erresuma Batuan; NHSko langilea da –hots, Erresuma Batuko Osasun Zerbitzuan lan egiten du–, eta lau urte eman ditu han.

«Itzulera txartel bat nuen, eta lineako bidaia formulario bat ere bete nuen hori dena azaltzeko», kontatu dio Bilbotik joandako bidaiariak komunikabideari. Hala ere, han bertan zegoela, sakelako telefonoa kendu, eta egongela batean giltzapetu zuten 24 orduz: ohe tolesgarri batean egin behar izan zuen lo, beste dozena erdi bat bidaiarirekin. Azkenean, Bartzelonara joan behar zuen hegaldi batean sartu zuten, eta lan elkarrizketa batera joana zen beste emakume batekin itzuli da hegazkinean.

Galdera ugari airean

Gertatutakoak agerian utzi ditu gaur-gaurkoz gaiari lotuta dauden zalantza guztiak. Nahasmena sortzen du, adibidez, EBko herrialderen batetik joaten diren bidaiariek Erresuma Batuko lan merkatua aztertu bai, baina gero lan arloko bisa bat eskatzeko eskaintza batekin etxera itzul daitezkeen edo ez. Hain justu ere, azkenaldian gero eta pertsona gehiago atxiki dituzte horren ondorioz, nahiz eta, kasuak kasu, Home Office arauengatik eta bisa titularra izateagatik elkarrizketa horietara joateko eskubide jakina izan.


Summary: Miranda eta Altsasuren arteko trenbide garraioaren aldeko akordioa aurkeztu dute. Akordioa Araba, Nafarroa eta Burgosko trenbide sektoreko sindikatuek eta plataforma herritarrek sinatu dute. Abiadura handiko trenarentzako alternatiba bat proposatzen du.

Arabako, Nafarroako eta Burgosko trenbide sektorean ordezkaritza duten sindikatuek (UGT, CCOO, SF, SCF, CGT eta SEMAF) eta lurralde horietako trenbide sareen aldeko plataformek Miranda eta Altsasuren arteko trenbide garraioaren aldeko akordioa sinatu dute. Idatzi horren bitartez, hiru lurraldeetako trenbide garraio politika birbideratzeko eskatu dute, egun existitzen diren bideak egokituz eta hobetuz, horietatik mota guztietako trenak pasa ahal izan daitezen: eskualdetakoak, distantzia ertain eta luzekoak, abiadura handikoak eta prestazio eta merkantzia handikoak.

Espainiako Mugikortasun eta Hiri Agenda Ministerioari eta lurralde bakoitzeko gobernuei eginiko eskari bat da, eta abiadura handiko trenarentzako (AHT) alternatiba bat proposatzen du: «[Egungo trenbideen egokitzapenek] orain arte gauzatzekoak ziren proiektuek baino askoz ere epe laburragoak eskatzen dituzte, eta inbertsio-kostu txikiagoa dute»

Hain zuzen, akordioak dioena aplikatuko balitz, Burgos, Gasteiz, Iruñea eta Zaragozaren artean AHTarentzat aurreikusita dauden 250 kilometroak ez lirateke beharrezkoak izango, sinatzaileen arabera: «Proposamen hau justifikatua dago, eta errentagarritasun handia du».

Akordioak planteatzen duen proiektua Miranda eta Altsasuren arteko trenbideen birgaitzean oinarritzen da, puntu gatazkatsuak kenduz, tunelak egokituz eta tren eraginkorragoak erabiliz. Sinatzaileek argudiatu dute neurri horiei esker, ibilbideen batez besteko abiadura «nabarmen» hobetzearekin batera, lineak bere edukiera handituko lukeela.

Trenbide moderno bat, luze gabe

Miranda eta Altsasuren arteko korridorearen egokitzapenak «gure lurraldera trenbide moderno bat ahalik eta eperik laburrenean iristea» ahalbidetuko lukeela dio akordioak, inguruko probintziekiko «atzean ez geratzea» lortuz. Halaber, sareak Atlantikoko ardatzarekin, Kantauri-Mediterraneokoarekin eta Europako gainerako lurraldeekin «lotura arin eta eraginkor» bat bermatuko luke.

Gainera, proposamena lurralde antolaketarako onuragarria dela diote bere sustatzaileek, egun existitzen diren geltokiak mantenduta lurraldeak «egituratzen» lagundu eta isolaturiko guneak sortzea saihestuko litzatekeelako. Gainera, horrek ingurumen inpaktuaren murrizketa bat ere ekarriko lukeela nabarmendu dute, azpiegitura gehiena korridore «antropizatu» baten barruan mantenduko litzatekeelako, «non paisaiak trenaren egungo trazadura barneratu duen».

Inguruko ereduak jarraituz

Aurkezturiko proposamena egiteko, akordioaren sinatzaileek inguruko beste lurralde batzuetan iragarritako proiektuak jarri dituzte eredu gisa, hala nola Castejon-Logroño eta Teruel-Zaragoza tarteetakoak. Azaldu dutenez, Mugikortasun Ministerioak ontzat jotako proiektu hauek ere trenbide-trazaduren egokitzapenean oinarritzen dira, eta «prestazio handiko lineak hirietara iristea ahalbidetuko lukete epe laburrean».

Bada, aipaturiko bi kasu horiek «jarraitu beharreko ereduak» direla adierazi dute akordioan parte hartu duten sindikatu eta plataformek, eskualdeetako garraioa hobetzeaz gain, trenbidez egiten den merkataritza garraioa handitzen lagunduko lukeelako, «errepidez egiten dena gutxituz».


Summary: Nafarroako Gobernuak onartu egin du tabernen barrualdea irekitzea, astelehenetik aurrera. %30eko gehienezko edukiera izan ahalko dute, eta 22:00etan itxi beharko dute. CO2 neurgailuak ezarriz gero establezimenduak osorik betetzea baimendu du gobernuak.

Ostalariek aurreratu zuten, eta Nafarroako Gobernuak baieztatu du: astelehenetik aurrera tabernen barneko partea zabaldu ahalko dute herrialdean. Irekiera baimendu badu ere, gobernuak neurriak ezarri ditu, eta ezingo da gainditu tabernaren %30eko edukiera. Hala ere, neurri horrek salbuespen bat izango du: ostalariek erantzukizun dokumentu bat sinatzen badute eta CO2 neurgailuak jartzen badituzte, %100eko edukiera izan ahalko dute, mahaien arteko distantziak zainduta betiere. Gaueko 22:00ak arte izan ahalko dute zabalik tabernen barnealdea.

Nafarroako Gobernuak kaleratutako erabakia sektoreko «irekiera kontrolatuaren lehen fasea» dela azaldu du. Foru aginduak bi aukera eskaini dizkie ostalariei. Arau orokorrak %30eko edukiera eta mahaien arteko bi metroko distantzia ezarri ditu. Era berean, mahaietan baino ezingo da kontsumitu, eta lau lagun egon ahalko dira gehienez mahai berean. Salbuespena izango dira bezeroen artean 70 zentimetroko tartea bermatu ahal dezaketen lokalak: kasu horretan, gehienez seiko taldeetan jarri ahalko dira.

Neurri horiek establezimendu guztiei ezarriko bazaizkie ere, ostalariek badute aukera lokal osoa erabilgarri izateko. Horretarako, lokalaren nondik norakoen fitxa teknikoa eta erantzukizun deklarazio bat aurkeztu beharko dute jabeek: bertan, neurriak beteko dituztela zin egin behar dute, eta neurri gehigarriak hartu, CO2 neurgailuak, esaterako. Haa eginez gero, edukierarena izango da aldaketa bakarra, aulkien arteko bi metroko distantzia eta gehienezko sei lagunen muga bete beharko baitute. Establezimendu horietan ere jarrita bakarrik kontsumitu ahal izango da.

Era berean, bezeroen datuak jaso beharko dituzte, kasu positiboren bat gertatuz gero haien jarraipena errazteko. CO2 neurgailuei dagokienez, airearen kalitatea neurtzea du helburu, eta ezingo ditu 800 ppm (partikula milioiko) gainditu.

Terrazak, bestera

Nafarroako Gobernuak iragarri berri dituen neurriek tabernen barrualdeari eragingo diote soilik. Izan ere, terrazak goizaldeko ordu bata arte egon ahalko dira zabalik, abuztuan onartutako foru aginduaren irizpideei jarraituz. Hala ere, 24:00etatik aurrera ezingo dute bezero berririk zerbitzatu. Ordutegi hori Nafarroako Justizia Auzitegi Nagusiak gobernuaren murrizketa neurriak bertan behera utzi eta gero ezarri dute, eta, hain zuzen ere, gobernuak ez du eskumenik horiek moldatzeko; tokian tokiko udalek baino ezingo dute hori egin, udalerriko araudiaren arabera.


Summary: 40 eta 49 urte artekoak ekainaren erdialdean hasiko dira txertatzen Nafarroan. Maria Txibite Nafarroako Gobernuko presidenteak iragarri du aurreikusitako dosi kopurua jasotzen badute, adin tarte horretan daudenak txertatzen hasiko direla ordurako. 85.000 herritar inguru dira.

Txertaketa erritmoa gero eta abiadura handiagoa hartzen ari dela baieztatu du gaur goizean Maria Txibite Nafarroako Gobernuko presidenteak. Gainera, baikor mintzatu da txertaketa egutegia betetzeko epeen inguruan: «Hasierako aurreikuspenak hobetzen ari gara». Eta txertaketa prozesua martxa onean doan seinale da Txibitek iragarri duena: foru gobernuak aurreikusitako dosi kopurua jasotzen badu, 40 eta 49 urte arteko herritarrek ekainaren 15etik aurrera jaso ahal izango dute COVID-19aren aurkako txertoa. Adin tarte horretan dauden herritar kopurua nahiko zabala da: 85.000 herritar inguru dira Nafarroan.

NUP Nafarroako Unibertsitate Publikoaren txertaketa guneari gaur goizean egindako bisitan egin du iragarpena Txibitek. Han azpimarratu du birusaren transmisioaren datuak hobetzen ari direla, eta intzidentzia tasa apalduz doala. Azken astean %40 egin du behera intzidentziak foru erkidegoan, eta, tasa horrek behera egiten duen bitartean, abiadura handiagoa hartzen ari da txertaketa prozesua, Txibitek azpimarratu duenez.


Irrintziaren onurak ikergai

Summary: Irrintziaren onurak ikergai. Euskal Herriko oihu tradizionalean erabiltzen diren teknika batzuk onuragarriak izan daitezke zintzurreko zenbait gaitz sendatzeko edo ahotsa erabiltzen duten pertsonentzat. Bihar 'Bizigiro' sailean erreportaje zabala argitaratuko da gai horren inguruan.

Klinika batean irrintzika aritu dira. Izan ere, Ana Martinez mediku foniatrak doktoretza tesia egin du irrintziaren inguruan. Euskal oihu tradizionala ikertu du, haren morfologia eta mekanismo fisiologikoa deskribatuz. Hamabi irrintzilariren oihuak aztertu ondoren ikusi du irrintziaren espektro harmonikoaren morfologia ez dela ohikoa, M maiuskula baten itxurako irudia ikusten baita. Bokalak aztertzerakoan, lerro zuzena ikusten da.

Gainera, erabilera klinikoa izan dezakeela ondorioztatu du Martinezek, ahotsa lehengoratzeko baliagarria izan baitaiteke. Hain zuzen ere, ahotsa gehiegi behartzearen ondoriozko disfoniak sendatzeko baliatu liteke irrintzia. Horrez gainera, ahotsa lan tresna gisa erabiltzen dutenek ere baliatu ditzakete irrintziaren teknika batzuk. "Emisio oso agudoak eta bolumen handikoak egiterakoan, errazagoa da patologia sortzea, baina irrintzilariek, oro har, ez dute ahots patologikorik, eta ez dute ahotsa mintzen", azaldu du doktoreak.

Bihar, Bizigiro sailean, irrintziaren ikerketari buruzko xehetasunak argitaratuko ditu BERRIA egunkariak. Martinezen azalpenekin batera, irakurgai izanen dira Secundino Fernandez Nafarroako Unibertsitatea Klinikako Otorrinolaringologia espezialista eta tesiaren zuzendariarenak. Gainera, Karmele Galartza eta Nekane Akerregi irrintzilarien testigantza ere jasoko du erreportajeak.

Bestelako gaiak

Zinema orrian, Borja de la Vega zinemagilearen estreinako lana izanen da hizpide: Mia y Moi. Bi anai-arrebaren bizitzari eta sentimenduei buruz mintzo da filma, eta familiari buruzko hausnarketa bat eskaintzen du. Ricardo Gomez eta Bruna Cusi dira protagonistak, eta Raquel Espada, Joe Manjon eta Eneko Sagardoi aktoreak ere agertzen dira.

Telesailen atalean, DAU ikus-entzunezko proiektuaren berri emanen du biharko BERRIAk. DAU proiektuak hamabost zati ditu, eta, oraingoz, horietako bi estreinatu ditu Filminek. Ilya Khrzhanovski zuzendari errusiarrak zinemagintzaren historiako esperimenturik ausartenetako bat jarri zuen martxan duela hamabi urte: fikziozko institutu bat sortu zuen Ukrainako bihotzean, milaka pertsonako lantaldea osatu, eta bertan bizitzera behartu zituen, gizarte komunista baten erreplika praktiko bat filmatzeko.

Gastronomiaren tartean, Iruñeko Txantrea auzoan dagoen Miravalles gozotegi tradizionalari buruzko erreportajea argitaratuko da. Belaunaldi berriekin batera, errezeta berriak ailegatu dira hara: jatorri begetaleko gozoak ere egiten dituzte orain. Mikel Aingeru eta Arantza Arpon gozogileek azaldu dituzte beren lanaren nondik norakoak.

Azkenik, Museoen Egunaren xehetasunen berri emanen ditu Bizigiro sailak. Asteartean izanen da, eta Euskal Herriko museo nagusien eskaintzaren berri emanen du biharko egunkariak.


Summary: EHUren campusetan ez ezik, BECen, Ficoban eta Iradier Arenan ere egingo dute selektibitatea. EHUk ez du jakinarazi zer aukera emango dieten positibo izateagatik edo positibo baten kontaktu estua izateagatik konfinatuta dauden ikasleei. Arabako, Bizkaiko eta Gipuzkoako ikasleentzat, ohiko deialdia ekainaren 8, 9 eta 10ean izango da; ezohikoa, berriz, uztailaren 6, 7 eta 8an.

Bigarren urtez jarraian, COVID-19ak baldintzatuko ditu aurtengo USE Unibertsitatera Sartzeko Ebaluazioaren azterketak ere. EHU Euskal Herriko Unibertsitateak jakinarazi duenez, Arabako, Bizkaiko eta Gipuzkoako ikasleek unibertsitatearen ikastegietan ez ezik BECen, Ficoban eta Iradier Arenan ere egingo dute selektibitate esaten zaion proba. Ohiko deialdia ekainaren 8, 9 eta 10ean izango da; ezohikoa, berriz, uztailaren 6, 7 eta 8an. EHUk ez du jakinarazi zer gertatuko den positibo izateagatik edo positibo eman duen norbaiten kontaktu estua izateagatik konfinatuta dauden ikasleekin, baina Eusko jaurlaritzako hezkuntza sailburu Jokin Bildarratzek esan izan du ezohiko probara aurkeztu eta ohiko proba egin izan balute bezala kontatuko zaiela.

Toki zabalak aukeratzeaz gain, iaz egin bezala, hainbat segurtasun neurri hartuko dituzte: maskara etengabe erabiltzea derrigorrezkoa izango da, eta pertsona guztiek eskuak garbituko dituzte ikasgelara sartu aurretik, urarekin eta xaboiarekin edo sarreran ipiniko duten gel hidroalkoholikoarekin. Gainera, ordutegia berregin dutela azaldu dute, «higiene, osasun eta antolakuntza neurriak betetzen direla bermatzeko; besteak beste, ikasleen itxarote eta atseden tarteak hobetzeko». Materiala partekatu behar ez izateko, ikasle bakoitza arduratuko da azterketak egiteko behar duen material guztia eramateaz.

Aurreko urteko azterketan hartutako beste neurri bati ere eustea erabaki dute: azterketen berregituraketa mantendu egingo dute. Hau da, ikasleek ez dute osorik A edo B aukera egin beharko, eta aukera izango dute eredu bateko eta besteko galderak aukeratzeko, «modu ordenatuan eta galdera bakoitzaren puntuazioaren arabera». Laura Vozmediano EHUko Graduaren eta Hezkuntza Berrikuntzaren arloko errektoreordeak azaldu du neurria mantentzearen arrazoia: «Ikasturte honetan osasun larrialdiak ikasle gehienei aparteko egoera ezarri dienez, pandemiaren ondoren ezarritako azterketa eredu malguagoari eustea erabaki da».


Summary: KPIak %2,5 egin du gora, energien prezioengatik. 2018tik izandako hazkunderik handiena izan den arren, gainerako produktuetan egonkor mantendu da

Ekonomia mugitzen hasi da. Apirileko KPIa %2,5 igo da Hego Euskal Herrian, 2018ko urritik izandako daturik altuena da. Hala ere, ezin da esan ekonomia inflazio aldi batean sartu denik. Igoera elektrizitatearen eta gasolinen garestitzeari dagokio ia guztiz. Izan ere, erosketa saskiaren elementu lurrunkorrenetan, hala nola elikagaietan, iazko apirilean bezalatsu mantendu dira prezioak.

Gogoratu behar da 2020ko apirilean, konfinamendua zela eta, nabarmen garestitu zirela elikagaien prezioak, bereziki barazkienak eta frutenak. Eta horiek egonkor mantendu dira ordutik (%1,1 garestiago aurtengo apirilean), baita edarien eta jantzienak ere. Hoteletan eta jatetxeetan ez zen igoerarik izan, eta berdin mantendu dira, baina datozen asteetan alarma egoerarekin loturiko neurriak kentzearekin batera gora egitea aurreikusten da. Gauza bera aisialdiarekin eta kulturarekin.

Bestalde, elektrizitatearenak eta gasolinenak igo dira gehien iazko datuekin alderatuta: %11,3 Nafarroan, eta %10,3 beste hiru lurraldeetan. Azken urtean igoera handiena izan duen atala izan da. COVID-19ak eragin nabarmena izan du petrolioaren prezioetan, eta zenbait unetan hondoa jo du. Elektrizitateren prezioan ere gorabehera handiak izan dira urtean zehar.

Horrek eragina izan du garraio zerbitzuetan. Apiril honetan joan-etorriak mugatuak egon diren arren, iaz baino mugimendu gehiago egon da, eta hori prezioetan nabaritu da: %7,2 eta %7,7 igo dira, hurrenez hurren.

Jaitsi egin dira, berriz, komunikazio alorrekoak: -%4,7 eta -%4,6. Eta kultura eta aisialdikoak: -%1,2 eta -%1,5.

Martxotik apirilerako datuak kontuan hartuta, joera antzekoa da. KPIa %1,2 handitu da, argindarraren, jantzien eta oinetakoen prezioek gora egin dutelako. Arropenak energiarenak baino gehiago, gainera, osasun krisiaren hoberanzko joerak kontsumorako gogoa piztuta: %8,5 igo dira prezioak Nafarroan, eta %10,3 beste hiru lurraldeetan. Energiak, berriz, %2,9 eta %3,7. INEk neurtzen dituen gainerako atal guztietan, berriz, antzera mantendu dira: ez da igoera nabarmenik izan apirilean.


Summary: Euspotek iragarkirik onena bozkatzeko epea zabaldu du. 'Nekazaritzatik bizi nahi dugu' da aurtengo leloa, eta 87 bideo iragarki jaso dituzte.

Euskarazko iragarki laburren lehiaketa da Euspot, Mondragon Unibertsitateak, Aretxabaletako Udalak eta Arteman Komunikazioa elkarteak antolatutakoa. Urtero gai bat aukeratzen dute, eta horren inguruan bideo lan bat sortzeko eskatzen diete gazteei. Aurtengorako, nekazaritzaren aldeko aldarria hautatu dute. Dagoeneko zabaldu dute lanak ikusteko aukera, eta iragarkirik onena aukeratzeko bozketa, Euspot.eus gunean.

Nekazaritzatik bizi nahi dugu da aurtengo leloa. Antolatzaileek esan dutenez, iaz baino 36 iragarki gehiago jaso dituzte aurten, 87 denera. Datorren astelehenera arte egongo da bozkatzeko aukera. Sei sari banatuko dituzte, eta 2.800 euro banatuko dituzte saridunen artean.

Azaldu dutenez, aurkeztutakoen artean 52 iragarki 18 urtetik gorakoek egin dituzte, eta beste 35ak, 18 urtetik beherakoek.

Aurten, aukera eman dute iragarkia edozein formatutan aurkezteko: horizontalean zein bertikalean. Sortzaile gazteagoak erakartzeko egin dute hori.

Nekazaritzaren alde

Familia nekazaritzaren aldeko aldarria egin nahi izan dute. Iragarkiek helburu zehatza izan behar zuten: gazteak bultzatzea familiako baserri lanei eustera. «Spot baten bitartez, herritarrak kontzientziatu nahi ditugu bertako familia nekazaritzak ingurumen eta gizartearen jasangarritasunari ematen dion guztiari balioa emateko eta lehen sektorea indartzeko», idatzi dute antolatzaileek.

Iragarkirik onenari 1.000 euroko saria emango diote. Ikusleen boto gehien jasoko duen spot-aren egileei, 500 euroko saria. Musika sinkronizazio onenaren saria 300 eurokoa izango da; 14-18 urte arteko sortzaileek sari berezia edukiko dute, 250 eurokoa. Horrez gain, Mondragon Unibertsitateko ikasleen iragarkirik onenak 500 euro jasoko ditu, eta Arizmendiko ikasleen onenak, 250.


Summary: Sindikatuek grebak bultzatzen jarraituko dute enplegu publikoa kontsolidatu arte. ELA, LAB, CCOO, SATSE, ESK eta Steilas sindikatuek apirilaren 22ko grebari buruzko "oso balorazio positiboa" egin dute, eta urratsak egiteko eskatu diote administrazioari

Enplegu publikoaren behin-behinekotasunari soluzioa emateko sindikatuek deitutako lanuztearen eta mobilizazio guztien "arrakasta" nabarmendu dute ELAk, LABek, CCOOk, SATSEk, ESK-k eta Steilasek, elkarrekin egindako agerraldi batean. "Milaka langile publikori greba eskubidea ukatzen zieten gutxieneko zerbitzuak ezarri eta pertsonen mugikortasuna asko baldintzatzen zuen pandemia batean egon arren, 18.000 langilek baino gehiagok parte hartu zuten EAEko hiru hiriburuetan deitutako manifestazioetan".

Eusko Jaurlaritzari kritika handiak egin dizkiote, halaber, haren erantzunarekin etsiak daudelako. "Mobilizazioetan aktiboki parte hartu zuten euskal sektore publikoko milaka langilek egindako eskaerei emandako erantzunak" Gasteizko gobernuaren posizioa azaltzen duela uste dute: "Eusko Jaurlaritzak, propaganda adierazpenak alde batera utzita, euskal sektore publikoko 60.000 langile baino gehiago kontsolidatzeko benetako urratsik egin gabe jarraitzen du". Sindikatuek gogoratu dute Europako behin-behinekotasun rankingaren lehen tokian dagoela EAEko administrazioa, "eta pribatizazioaren aldeko apustuarekin jarraitzen du".

Izan ere, Kidegoen eta Eskalen Lege Proiektuan barneratutako proposamenaren alde dago Jaurlaritza, eta, sindikatuen ustez, proposamen hori ez da nahikoa, "behin-behinekotasunaren gaitza pairatzen duten langile gehienak bere aplikaziotik at uzten dituelako". Hau da, Jaurlaritzak ez du "borondaterik agertu" enplegu publikoa kontsolidatzeko, "ez Mahai Orokorrean, ezta mahai sektorialetan ere".

Bilera nahi dute Eusko Jaurlaritzarekin

Gainerako erakundeei eta euskal alderdi politikoei dagokienez, sindikatuek ez dute ikusi oraindik "benetako proposamenik" arazoari irtenbidea emateko "eta gure herrian zein zerbitzu publiko nahi eta behar ditugun erabakitzeko". Egoera horren aurrean, grebara deitu duten sindikatuek bilerak egitera deituko dituzte "berehala" Eusko Jaurlaritza, Eudel eta euskal alderdi politikoa; "haien esku dagoelako, eta ez beste batzuetan, zerbitzu publikoak indartzea eta behin-behinekotasunaren gaitza pairatzen duten 60.000 langile baino gehiagori enplegua kontsolidatzea".

Horrekin batera, mobilizazioak eta greba egunak bultzatzen jarraituko dutela garbi utzi dute ELAk, LABek, CCOOk, SATSEk, ESK-k eta Steilasek. Datozen asteetarako, mobilizazio sorta bat adostu dute: Mmaiatzaren 25ean, manifestazioa egingo dute Gasteizen. Ekainaren 1ean, berriz, kontzentrazioak EAEko sektore publiko osoko lantokietan; eta ekainaren 5ean, manifestazioak izango dira Donostian, Bilbon eta Gasteizen.


Summary: Eusko Jaurlaritzari bere «ardura» hartzeko eskatu diote.

Erreakzio soka luzea ekarri du Eusko Jaurlaritzak Joaquin Beltran bilatzeari utzi izanak. EH Bilduko koordinatzaile nagusi Arnaldo Otegik nabarmendu du berri «lazgarria» dela bilaketa lanak eten izana. Eusko Jaurlaritzaro eskatu dio bere ardura hartzeko auzian: «Sinetsita nago enpresak ez duela lanen dirua itzuliko. Esku pribatuetan utzi du administrazio publikoaren erantzukizuna den eremua, ez du kontrolatu eta azkenean guk ordainduko dugu. Hori da kudeaketa izugarri honen zirkulua», nabarmendu du Otegik.

Mikel Otero EH Bilduko legebiltzarkideak ere egun lazgarria dela erran du, eta Eusko Jaurlaritzari ere ardura bete ez izana leporatu dio: «Gorpuak aurkitu arte ez geratzeko konpromisoa iragarri zuen aurreko zein oraingo gobernuak, eta ez da helburua bete».

Carlos Iturgaitz PPko eledunak ere gogor gaitzetsi du erabakia: "Gaizki hasten dena gaizki amaitzen da, eta adibidea Zaldibarko zabortegia da. EAJren kudeaketaren porrot izurgarria erakusten du. Oso argi utzi nahi dut EAJren kudeaketa onaren mitoa zaldibarko zabortegian lurperatuta dagoela».

Enpresaren dolumin mezua

Zaldibarko zabortegiaren jabe den Verter Recycling enpresak bere doluminak bidalli dizkio Beltranen alargun eta sendiari eta familiari «une latzetan» laguntzeko edozer egiteko prest daudela nabarmendu du. «Gure tristezia erakutsi nahi dugu ez dutelako Joaquinen gorpuzkia topatu», nabarmendu du enpresak bidalitako oharrean. Halaber, eskerrak eman dizkie azken hilabetetan zabortegian lanean ibili diren langileei, eta Eusko Jaurlaritzarekin elkarlenean jarraituko dutela nabarmendu du gertatutakoa argitzeko.

Zaldibarko udalak familiari beren elkartasuna luzatu dio, eta Eusko Jaurlaritzari eskatu dio aukera txikiena badago bilatzen jarraitzeko eskatu dio. Halaber, bilaketa lanetan aritu diren langileei beren esker ona helarazi die udalak.


Summary: Eusko Jaurlaritzari erantzukizunak «argitzeko» eskatu dio Zaldibar Argitu plataformak. Verter Recycling enpresak doluminak agertu dizkio familiari, gorpua topatu ez dutelako.

Erreakzio soka luzea ekarri du Eusko Jaurlaritzak Joaquin Beltran bilatzeari utzi izanak. Zaldibar eta inguruko herrietako herritarrek osatutako Zaldibar Argitu plataformak erantzukizunak «argitzeko» eskatu dio Eusko Jaurlaritzari: «Eusko Jaurlaritzak bilatzen ez jarraitzea erabakitzen badu, une egokia da gertatutakoaren ondorioak bere gain hartzeko eta erantzukizunak argitzeko, behar diren dimisio eta karguekin, eta kargugabetzeekin».

Zaldibarko zabortegia erori zenetik «informazio eta gardentasun falta» egon dela salatu du plataformak. Beltranen gorpua aurkitu ez izana erabateko «porrota» dela nabarmendu du, eta mobilizazioetara deitu ditu gaur 19:00etarako Zallan, Eibarren, Ermuan eta Elgetan, eta 19:30erako Zaldibarren bertan.

EH Bilduko koordinatzaile nagusi Arnaldo Otegik nabarmendu du berri «lazgarria» dela bilaketa lanak eten izana. Eusko Jaurlaritzari eskatu dio ardura hartzeko auzian: «Sinetsita nago enpresak ez duela lanen dirua itzuliko. Esku pribatuetan utzi du administrazio publikoaren erantzukizuna den eremua, ez du kontrolatu, eta, azkenean, guk ordainduko dugu. Hori da kudeaketa izugarri honen zirkulua», nabarmendu du Otegik.

Mikel Otero EH Bilduko legebiltzarkideak ere egun lazgarria dela erran du, eta Eusko Jaurlaritzari ere ardura bete ez izana leporatu dio: «Gorpuak aurkitu arte ez geratzeko konpromisoa iragarri zuen aurreko zein oraingo gobernuak, eta ez da helburua bete».

Carlos Iturgaitz PPko eledunak ere gogor gaitzetsi du erabakia: "Gaizki hasten dena gaizki amaitzen da, eta adibidea Zaldibarko zabortegia da. EAJren kudeaketaren porrot izurgarria erakusten du. Oso argi utzi nahi dut EAJren kudeaketa onaren mitoa Zaldibarko zabortegian lurperatuta dagoela».

Enpresaren dolumin mezua

Zaldibarko zabortegiaren jabe den Verter Recycling enpresak doluminak bidali dizkio Beltranen alargunari, sendiari eta familiari, eta «une latzetan» laguntzeko edozer egiteko prest daudela nabarmendu du. «Gure tristezia erakutsi nahi dugu ez dutelako Joaquinen gorpuzkia topatu», nabarmendu du enpresak bidalitako oharrean. Halaber, eskerrak eman dizkie azken hilabeteetan zabortegian lanean ibili diren langileei, eta Eusko Jaurlaritzarekin elkarlanean jarraituko dutela nabarmendu du gertatutakoa argitzeko.

Zaldibarko Udalak familiari elkartasuna luzatu dio, eta Eusko Jaurlaritzari eskatu dio aukerarik txikiena badago, bilatzen jarraitzeko. Halaber, bilaketa lanetan aritu diren langileei beren esker ona helarazi die udalak.


Summary: Beste 463 positibo zenbatu dituzte Hego Euskal Herrian. Transmisioa beherantz doala erakusten dute datuek. Positibo tasa %4,4 da.

Hego Euskal Herrian COVID-19aren transmisioa apalduz doala erakusten dute Eusko Jaurlaritzak eta Nafarroako Gobernuak gaur kaleratutako datuek. Atzo 463 positibo detektatu zituzten Hegoaldean egindako testetan. 10.405 diagnostiko proba egin ziren, eta, beraz, %4,4 izan zen positiboen ehunekoa. OME Osasunaren Munduko Erakundeak %5ean du ezarria izurritea kontrolpean jartzen hasteko gehienezko mugarria. Positibo tasa langa horren azpitik egotea datu ona da.

Hegoaldeko lurraldeak banan-banan aztertuta, Bizkaian atzeman dute positibo gehien, beste behin: 245 izan dira. Gipuzkoan 111 detektatu dituzte; Nafarroan, 70, eta Araban, 32. Beste bost positiboak EAEtik kanpo bizi diren herritarren artean erregistratutakoak dira.


Summary: Apirilera arte %9,8 igo da Araba, Bizkai eta Gipuzkoako ogasunen bilketa. Hiru ogasunek 4.177.7 milioi euro bildu dituzte urteko lehen lauhilekoan, eta iazkoan, martxo-apirileko itxialdia tarteko, 3.802.8 milioi izan ziren, ia %10 gutxiago

2021eko lehen lau hilabeteetan 374,9 milioi gehiago bildu dituzte Arabako, Bizkaiko eta Gipuzkoako ogasunek, iazko epe berarekin alderatuta. Esan beharrik ez dago: martxoko erdialdera iritsitako itxialdiak erabat baldintzatu zuen orduko datua, eta hori aintzat hartu gabe ezin da azaldu aurtengo igoera. Besteak beste, PFEZaren itzulketek esplikatzen dute alde hori hein batean.

Igoerarik handiena Gipuzkoako Ogasunak izan du, %21,6koa izan baita. 1.025 milioi bildu ditu urteko lehen zati honetan, 182 gehiago iazko epe beraren aldean. Ogasunak berak azaldu du datuak ezin direla alderatu, iaz atzeratu egin baitzituen PFEZaren sarrerak, eta bilketa apaldu zuen horrek. Dena den, eboluzio ona dela esan du, %40,6ko igoera izan baita BEZean, esaterako.

Bizkaiak %7,1eko igoera izan du bilketan, 2.632,7 milioi euro; ikasturte osorako aurreikusitako %36 da hori. Bizkaiko Ogasunak ere nabarmendu du iazko egoera eta aurtengoa alderatzean kontuan hartu behar direla itxialdiak iaz eragindakoak. Aurten, gainera, autonomoei 112 milioi euroren ordainketa atzeratu zaie.

Araban, berriz, bilketaren hazkundea ez da handia izan, bakarrik %3,5ekoa. 37 milioi euroren ordainketak atzeratu ditu ogasunak, COVIDa dela eta. Apirila arte 520 milioi euro bildu ditu. Zerga zuzenean bidez, 236,7 milioi jaso ditu, %7,1 gutxiago. PFEZaren bidez, esaterako, 201,5 milioi bildu ditu, ia %10 gutxiago.


Summary: 165 familia «euskarazko eredurik gabe» utzi dituzte Iruñeko haur eskoletan. Haur Eskoletako Gurasoak taldeak informazio bilera batera deitu ditu itxaron zerrendan gelditu diren familiak, «beste aukera batzuen berri emateko»

Iruñeko Udalak kudeatzen dituen haur eskoletako behin-behineko zerrenden datuak aztertu ditu HE Haur Eskoletako Gurasoak taldeak, eta salatu du «165 familia euskarazko eredurik gabe utziko dituztela» 2021-2022 ikasturtetik aurrera. «Horrez gain, zehaztu gabeko familia kopuru batek gaztelaniara jotzen du oraindik ere, etsita, euskarazko plaza bat lortzea zail ikusten duelako, eta geografikoki gaizki banatuta daudelako».

Navarra Sumak Iruñeko aginte makila hartu eta berehala, atzera bota zituen lauko udal gobernuak haur eskoletan ezarritako aldaketak; ordutik, hiriburuko udal zentro bakarrean eskaintzen dute euskarazko murgiltze eredua, eta beste batean, euskarazko lerroa ere eskaintzen dute, beste hizkuntza eredu batzuekin batera. Euskarazko eskaintza osoa hiriko iparraldeko auzoetan pilatuta dago, gainera. «Euskaraz ikasteko eskubidea urratua izaten ari da Iruñeko auzo askotan, batez ere Iruñeko hegoaldean, non zenbait haur eskola dauden bata bestearen ondoan, eta bakar bat ere ez da euskarazko murgiltze eredukoa», adierazi du guraso taldeak, ohar batean.

HE Gurasoak taldeak salatu du Navarra Sumaren asmoa dela «familiek euskararen eskariari uko egitea», euskarazko eskaintzari trabak jarrita: «Badakite urte gutxiko tartea dela, jendea sartu eta irten egiten dela, kontziliazio arazoak daudela, hurbiltasuna lehenesten dela, haur eskolak zerbitzu kontzeptu gisa gaizki ulertzen dela... Eta badakite, jakin ere, trabekin euskararen transmisioan eragiten ari direla. Euskarak, hizkuntza gutxitu bat den heinean, hezkuntza arautuan presentzia eta murgiltzea eskatzen ditu, baita etxean ikasita ere, eta are gehiago adin tarte tarte horretan».

Nafarroako Gobernuaren jokabidea ere kritikatu du guraso talde horrek: «Iruñeko Udalak baino plaza gutxiago eskaintzen ditu gobernuak, eta ez du euskarazko murgiltze ereduko zentrorik. Alderdi euskaltzaleek sinatutako gobernuaren programa akordioan agertzen den eredu mistoen programazioari uko egiteko garaia da».

Oztopoak oztopo, amore ez emateko deia egin diete Iruñeko familiei. Iruñeko Udalaren eta Nafarroako Gobernuaren eskaintzaz gaindi, mugakide diren udalerrietako haur eskola publikoetako plaza libreei buruzko informazioa emanen dute, maiatzaren 18an eginen duten bilera irekian: Txantrea auzoko Auzotegi elkartean izanen da, 18:00etan. Bertaratu nahi dutenek izena eman beharko dute aurretik, hegurasoak.harrera@gmail.com helbidera mezu bat bidalita.


Summary: Gure Eskuk mobilizazioa egingo du uztailaren 3an Bilbon. Mobilizazio «kultural eta politikoa» izango da. Mobilizazioaz gain, hainbat egitasmo abiatu dituzte Hamaika Gara kanpainaren barruan.

Hamaika Gara kanpainaren barruan, Gure Esku plataformak mobilizazioa egingo du Bilbon, uztailaren 3an. Areatza plazan izango dela jakinarazi dute, udaletxetik hasi eta Arriaga zubiraino. Kanpainaren nondik norakoak azaldu dituzte gaur goizean Bilbon, hainbat eragilerekin batera egindako agerraldian; besteak beste, pentsionistak eta AEK-ko kideak izan dira bertan. Mobilizazio «kultural eta politikoa» izango dela azaldu du plataformak, eta pertsona «esanguratsuek» hartuko dutela parte.

Uztaileko mobilizazioaz gain, beste egitasmo batzuen berri eman dute: erreferendumaren aldeko sinadura bilketarekin «aktiboki» jarraitzeko deia luzatu dute, eta, atxikimendua publikoki adierazteko, kanpainaren eskumuturrekoa janztera animatu dituzte herritarrak, «ekimenari ikusgaitasuna emateko eta finantzaketan laguntzeko». 11.000 sinadura baino gehiago dituzte dagoeneko, baina haratago joan nahi du plataformak. Ahalik eta sinadura gehien lortzeko, «hamaika sinaduren erronka» jarri dute martxan, norbanako bakoitza 11 sinadura lortzera bultzatuz. «Sinadura bilketa hau masibo bilakatzea gure esku dago. Zenbat lortuko genituzke gutako bakoitzak beste 11 lortuko bagenitu?», galdetu du Amalur Alvarez Gure Esku Dago plataformako bozeramaileak. Mobilizazio eguneko osasun neurriak egokitzeko eta kanpainako gastuei aurre egiteko, «konpromiso txartela» jarri dute eskuragarri bost euroren truke. Mobilizazio nagusiari begira, aurreratu dute maiatzaren 22an herri eta eskualdeetan ekintzak egingo dituztela.

Hamaika arrazoi

Egitasmoa talde immunitatea eskuratu den garaian irudikatzen dutela azaldu dute, eta uste dute pandemiak areagotutako krisiak burujabetzaren auzia lehen lerrora ekarri duela: «Bizitakoaren ostean burujabetzan sakontzea hil ala bizikoa dela argi dugu. Krisiek ez dituzte aukerak zabaltzen, baina gure erabaki burujabeek bai. Indarrak biltzen ari gara krisi honetatik burujabeago irten gaitezen», adierazi du Alvarezek. Uste dute azken hilabeteetan «autogobernuaren» gaitasun eza agerian geratu dela: «Alarma egoeraren amaierarekin gertatu dena paradigmatikoa izan da. Autogobernu esaten dioten horrek ez du gaitasunik osasun krisirako beharrezko neurriak hartzeko. Autogobernua hau bada, onar dezagun zintzotasunez ez dela nahikoa». Egoera horren aurrean «erabakitzeko tresnak herritarron eskura» utzi behar direla esan du Alvarezek: «Krisia kudeatzeko eta hemendik nola irtengo garen erabakitzeko, unean uneko lehentasunek zerikusi handia baitute etorkizuneko erronkekin». Aurreratu dute sinadurak bildu ostean instituzioetara joko dutela, proiektua gauzatzeko: «Instituzioen egitekoa da herritarron borondatea arautzea eta bide ematea. Sinadura bilketak babes masiboa lortzen badu, tamainako erantzuna eman beharko dute erakundeek», argitu du Alizia Iribarren AEK-ko koordinatzaile nagusiak.

Pentsionistek ere bat egin dute egitasmoarekin. «Guretzako oso garrantzitsua da Hamaika Gara bultzatzen ari dena. Euskal Herrian populazioaren %25 gara pentsionistak. Herrietan, eskualdeetan eta Euskal Herrian erabakiak hartu ahal izatea oso garrantzitsua da», azaldu du Jon Fano Gaur Geroa pentsionisten elkarteko bozeramaileak. Azaldu du pentsionistek astelehenero egiten duten mobilizazioaren ostean erreferendumaren aldeko manifestua sinatzera joango direla, Gure Eskuk Bilboko zazpi kaleetan ireki duen egoitzara (Somera kalea, 8).


Summary: Palestinari elkartasuna adierazteko mobilizazioetara deitu dute biharko. Hegoaldeko hiriburuetan biltzera deitu dute biharko, 1948ko Nakba edo hondamendiaren urteurrenean. Azken egunetako indarkeria salatuko dute.

EHko Palestinarekin Elkartasun Mugimenduak hainbat mobilizazio antolatu ditu biharko, Bilbon, Donostian, Gasteizen eta Iruñean. Palestinarrek Nakba deitzen duten 1948ko hondamendiaren 73. urteurrena gogoratu nahi dute, baina, besteak beste, azken egunetako erasoak salatuko dituzte.

Mugimenduak bidalitako prentsa oharrean, «palestinarren aurkako garbiketa etniko eta apartheideko» epe gisa deskribatzen dituzte azken 73 urteak. Adierazi dutenez, biharko egunez 1948an, Israelgo Estatua deklaratu zenean, 500 herri palestinar baino gehiago «suntsitu zituzten, mapatik desagerrarazita». 800.000 pertsona baino gehiago kanporatu zituzten orduan. Gaur, bost milioi palestinar baino gehiago bizi dira erbestean.

Antolatzaileek orduko hura azken egunotako gertaerekin lotu dute. «Egunotan ikusten ari gara garbiketa etniko horrek gaur egun ere jarraitzen duela». Gogora ekarri dituzte Jerusalemgo Sheikh Jarrah auzoan etxegabetu nahi dituzten 28 familia palestinar. Horien auziak piztu du azken egunotako indarkeria. Adierazi dute Israelgo armadak ehun pertsona baino gehiago hil dituela azken egunotan, hogei haur tartean. Horregatik guztiagatik, hurrengo larunbatean euskal gizartea Palestinari elkartasuna adieraztera deitu dute.

Eguerdian egingo dituzte elkarretaratzeak Bilbon (Arriagan), Donostian (Bulebarrean) eta Iruñean (Udaletxe plazan). Gasteizko deialdia 17:00etarako da, Bilbo plazan.


Summary: Bizikidetza demokratikoa ehuntzeko elkarrizketa publikoa.

Foro Sozialak laster hamar urte beteko ditu. Zinez hamarkada oparoa, nire ustez. Demokrazian sakontzeko bidean kokatu baikara. Demokratizazio honen erdigunean, bakegintzaren oinarriak garatzeko gizartearen konpromisoa biltzen eta kudeatzen jakin izan du Foro Sozialak, sufrimendu guztien aitorpena eginez, iragana kudeatuz eta indarkeriarik gabeko Euskal Herri bat posible egiteko beharrezko ziren konpromisoak ehunduz, josiz eta eraikiz. Hori dela eta, dinamika hau sustatu, bultzatu eta landu duten guztiek egindako lana zorionduz eta eskertuz hasi nahiko nuke aurrera begirako ekarpena izan nahi duen gogoeta hau.

Mundua aldaketa prozesuan murgilduta dago, eta noraez honetan arrisku ugari bistaratzen dira demokraziarentzat eta tokian tokiko komunitateen burujabetzarentzat. Munduan bezala, Euskal Herrian ere arrisku horiei aurre egiteko itsaso azpiko korronteak mugitzen hastea positiboa da, nire ustez, mugimendurik gabe ez baitago olaturik, eta are gutxiago tsunami demokratikorik. Eta horren beharrean gaude, herri gisa bizi ditugun krisi anitzetatik sendo atera nahi badugu.

Euskal Herria eraldaketa demokratikoren bidean ikusten dut nik, eta eraldaketa sakon horretarako hurrengo urratsak irudikatu beharrean gaude. Irudikatze lan hori izango da gure egiteko nagusia datozen hilabete eta urteetan. Eta irudikatze lan horretarako bakegintzak eman digun bizikidetzaren aldeko konpromiso eta jakinduria oso lagungarria izango dela sinetsita nago, Bakearen Kultura bereganatzen lagundu baitigu.

Egia da Euskal Herrian memoria eta bizikidetza demokratikoaren alde aspaldi ari garela lan egiten. Ariketa hau orain artean nahiko modu asimetrikoan eta botere-harreman desorekatuetatik egiten ari garela esango nuke, eta horrek geldotasuna dakarkio prozesuari, eta hainbat bidegabekeriak irautea denboran. Izan ere, bizikidetza demokratikoari bidea egiten laguntzen dion ariketa sozial partekatu gisa ulertzen dut nik memoria. Ariketa politiko gisa, gizartea demokratikoki sendotzeko balio duena, eta oztopoak oztopo berdintasunezko baldintzetan garatu beharko litzatekeena.

Memoriaz hitz egiteak iraganetik irakaspenak ateratzera garamatza, eta giza-eskubideen kultura sakon bat partekatzeko bidea ematen digu. Bizikidetzaz hitz egiteak, bestalde, orainari buruz eta etorkizunaz elkarrekin pentsatzera eta konprometitzera. Memoria eta bizikidetza bezalako kontzeptuak zintzotasunez eta arduraz batze aldera, bizikidetzari izenlaguna erantsi beharko genioke: demokratikoa. Kontzeptu dinamiko honek etorkizuneko bizikidetzaren oinarriak zehazteko balio beharko liguke, gai guztiei buruz demokratikoki erabakitzeko gai izan gaitezen. Horregatik ez ditut ulertzen hainbat diskurtso, memoria erabiltzen dutenak bizikidetza demokratikoaren oinarri politikoei buruzko eztabaidak atzeratzeko. Noam Chomsky-k berriki esan bezala «inongo aldaketarik nahi ez dutenen ohiko estrategia da trabak ipintzea aldaketak posible egingo lituzkeen orori».

Oztopoei aurre egiten jakin izan du herri honek, ordea. Gogoan izan nahi dut une batez Mixel Berhokoirigoin eta bere moduko hamaika herrigile eta artisau. Haien legatuari esker, badakigu oztopoei aurre egiteko, determinazioaz eta etikaz gain, amesten dugun etorkizuna irudikatzea dugula armarik onena. Irudikatze ariketa hori behar duen sakontasunez eta ikuspegi kritikoz egin beharko genuke, Euskal Herrian bizikidetza demokratikoaren oinarriak sendo ezarri nahi baditugu.

Bakegintzan egindako bide neketsua ez da alferrikakoa, alde horretatik. Izan ere, jarrera eta tresna berriak eskaini dizkigu, besteak beste, indarkeria mota guztiak errefusatzea, torturak eta errepresio tresnak egon direla aitortzea eta gizarte gisa gaitzestea, gatazkei enpatiaz heltzeko gaitasuna, aniztasuna aberastasun gisa jotzea, sufrimendu guztiekiko elkartasuna… Bizikidetzarako oinarri horien inguruan adostasunak ehuntzea posible egiteko herri gisa. Adostasun horiek jostea falta da eta horretarako, elkarrekin pentsatu, irudikatu eta deliberatu behar dugu.

Ausartuko nintzateke esatera une erabakigarriak bizi ditugula etorkizunean izango dugun demokrazia hizpide. Aurreko belaunaldiek eraikitako errentez bizitzea amaitzen ari zaigula, alegia, eta herri honek duen memoria ahantzi gabe eta bakegintzatik ateratako irakaspen horiek guztiak oso presente izanda, unea heltzen ari zaigula erabakitzeko zer-nolako Euskal Herria eraiki nahi dugun guretzat eta gure ondorengoentzat. Horregatik, lainopean bizi garelako sentimenduak eta gure arteko ohiko mesfidantzak gainditu, eta gure herrian nahi dugun demokrazia eredua eta horri lotutako estatus politikoa irudikatzen hasi behar dugu. Unea heldu da.

Hala ere, irudikatzeko ariketa hori ezin du bakoitzak bere aldetik egin, eta horrek egiten du ariketa bera interesgarri eta erakargarri. Ariketa kolektiboa da eta lidergo partekatuak behar ditu, zilegitasuna lor dezaten ehundu beharreko adostasunak. Horiek horrela, eta xede horri begira bizikidetza demokratikorako oinarriak zehazteko euskal eremu publikoa egituratu behar dugu, kalitatezko deliberazio publikorako beharrezkoa den espazio soziala eratuz. Deliberazio gardena eta publikoa bermatuko duen espazio soziala behar da eraiki eta, nire ustez, hortxe dago lortu beharreko hurrengo konkista: konpromiso sozial argia azaldu behar dugu bizikidetza demokratikoaren aldeko deliberazio publiko hori egituratze aldera, sozialki zein politikoki.

Ahalegin horretan ikusten dut Euskal Herriko hainbat dinamika; hasi Foro sozialetik, eta jarraitu Gure Esku, Hamaika Gara, Batera, feminismoa, pentsionistak, Sare, Bakearen Artisauak, Kontseilua, gazte mugimenduak, klima aldaketaren kontrako dinamikak, Karta Soziala, Eusko Ikaskuntzaren mendeurreneko prozesua…

Kalitatezko deliberazio publikoa egituratzearekin lotuko nuke nik biharko bizikidetza demokratikoa eraikitzeko konpromiso soziala, eta bide horretan urratsak egin beharko ditugu demokrazia ireki eta garden bat lortzearen bidetik. Herritarron konfiantza irabazteko gai den eta herritarren bizitza duina bermatzeko lan egiten duen demokraziaz ari gara. Euskal demokraziaren aldeko eraldaketa posible izateko, gure erakunde publikoek bide eman beharko liokete deliberazio publikorako esparru horri.

Gure bizikidetzaren oinarriak eta gure burujabetzaren ardatzak modu ireki eta parte hartzailean eztabaidatu eta adostu ditzagun, gizartea eta erakundeen arteko elkarrizketa egituratu, garden eta publikoaren bidez. Gure estatus politikoaren eztabaida aktibatzeak testuinguru egokia eskaintzen du horretarako. Izan ere, gaurko eta biharko euskal demokrazia nolakoa izango den irudikatzea, pentsatzea, partekatzea eta, finean, elkarrekin adostea, urratsez urrats, hauxe baita bizikidetza demokratikoaren oinarririk sakonena.

Oharra: Artikulu hau Foro Sozial Iraunkorraren Bizikidetza demokratikoa eraikitzeko konpromiso soziala prozesuari eginiko ekarpen bat da.


Summary: Artolazabal: «Biktimak eta espetxe politika ez dira hitz antagonikoak, ezta aurrez aurre daudenak ere». Eusko Legebiltzarreko osoko bilkuran espetxe eredu berriari buruz galdetu dute Elkarrekin Podemos-IUk eta PP+C's-ek. Eusko Jaurlaritzak bide errestauratiboaren aldeko apustua berretsi du.

Espetxe eskumenaren eskualdatzea izan dute mintzagai gaur goizean Eusko Legebiltzarrean egin duten osoko bilkuran. Elkarrekin Podemos-IUk eta PP+C's-ek ereduari buruzko informazioa eskatu diote Beatriz Artolazabal Eusko Jaurlaritzako Berdintasun, Justizia eta Gizarte Politiketako sailburuari. Ereduaren helburua presoak gizarteratzea izango dela esan du.

Alderdien galderei erantzunez, ereduaren hainbat zertzelada eman ditu Artolazabalek. «Orain, lan handia egiteko hilabeteak ditugu aurretik, forma ematen jarraitzeko eredu propio eta pertsonan zentratutakoari, delituren bat egin eta askatasuna kendu dietenen gizarteratzea bilatuz». Helburua berriro delituren bat egiten dutenen ehunekoa txikitzea dela esan du, eta horretarako pertsona bakoitzarekin lan egingo dutela, «integratzeko aukerak ematen saiatuz».

Biktimengan ere pentsatzen dutela ziurtatu du Artolazabalek: «Biktimak dira eta izango dira gure bizikidetza eta giza eskubideen politikaren erdigunea, biktimekiko zorra kitatzetik urrun baitago oraindik». Baina ohartarazpen bat egin du: «Biktimak eta espetxe politika ez dira hitz antagonikoak, ezta aurrez aurre daudenak ere». Beraz, bide errestauratiboaren aldeko apustua berretsi du. «Ez da ulertzen presoen eskubideak babestea biktimentzako bidegabekeria denik».

PP+C's-ko legebiltzarkide Luis Ignacio Garrilok esan du ematen duela Eusko Jaurlaritzak bestelako eredu bat ezarri nahi duela. Haren hitzetan, hiru zenbaki garrantzitsutan «tranparen bat edo engainua» egon da. Azaldu du esan izan dela 1.300 lagun daudela preso Araban, Bizkaian eta Gipuzkoan, eta erdiak daudela hirugarren graduan, baina bertako kartzeletatik kanpo ere badaudela bertan sustraitutako pertsonak, eta hori nola geratuko den argitzeko eskatu du. «Presoen talde handi bat egon daiteke, azkenean Euskadiko espetxeetara esleitzen direnak». Artolazabalek esan du arlo horretan ez dela arazorik egongo, kartzelak %50ean daudelako. Espetxeetako 700 langileekin izandako jarrera ere kritikatu du Gordillok. Izan ere, nabarmendu duenez, Eusko Jaurlaritzari haien «soldata eta euskara maila» soilik interesatu zaizkio. Azkenik, zalantzan jarri du preso gehiago etorriz gero 70 milioi euroko aurrekontua nahikoa izango ote den. Artolazabalek esan dio euren hitzetan eta hedabideetako informazioaren «irakurketa interesatua» egiten duela.

Nola aldatuko dute eredua?

Miren Gorrotxategi Elkarrekin Podemos-IUko legebiltzarkideak begi onez ikusi du espetxeen eskumena Eusko Jaurlaritzaren esku utzi izana. Gustuko ditu aurkeztutako oinarrizko lerro estrategikoak ere, «ikuspegi errestauratiboaz, birgizarteratzaileaz eta pertsonen duintasunaz hitz egiten delako».

Egungo eredutik eredu berrira nola aldatzeko asmoa duten galdetu dio Artolazabali, eta hark erantzun dio lanaren bidez aldatzeko asmoa dutela, eta «zerbait esateko duten eragile eta pertsona guztiekin». Gazte Justiziaren sisteman izandako esperientzia baliagarria izan daitekeela uste du, eta «bi hamarkada hauetan egindako lanak emandako esperientziatik eta lan horren bidez ikasitakotik» abiatuko direla.


Summary: Naturklimak Eskuzaitzetan izango duen egoitzaren lehen harria jarri dute. Eraikina «zero emisiokoa» eta material birziklatuekin eginikoa izango da. 7.160.000 euroko kostua izango du, eta 2023rako amaitu nahi dute.

Markel Olano Gipuzkoako ahaldun nagusiak eta José Ignacio Asensio Ingurumeneko diputatuak Naturklimaren (Klima Aldaketaren Gipuzkoako Fundazioa) egoitza berriko lehen harria jarri dute gaur Zubietako Eskuzaitzeta industrialdean. Eraikina 2023an inauguratuko dute, eta «zero emisiokoa» izango da, jasangarritasun irizpideak jarraituz eta material birziklatuekin eraikia. Bere eraikuntza 7.160.000 eurotan esleitu dute, eta obrak egiteko epea 22 hilabetekoa izango da.

Olanok adierazi duenez, Naturklimaren eraikuntza sustatzeak «garrantzi berezia» du egungo krisialdi egoeran, pandemiak sortutako ondorio sozioekonomikoen aurrean, «Gipuzkoak bere egin duelako Europako Batasunak susperraldi ekonomikoa gauzatzeko planteamendua». Bere ustetan, eraikiko duten zentroak Gipuzkoan «berrikuntza teknologiko berdea eta ekonomia zirkularra hedatzea» sustatuko du, lanpostuak eta ekonomia aktibitate berriak sortzearekin batera.

Ingurumen diputatuak, bere aldetik, fundazioaren balioa nabarmendu du, Europako Batasuneko Next Generation funtseko 200 milioi euro Gipuzkoako proiektuetara bideratzeko «tresna» izango dela azpimarratuz. Diru horrekin garatuko liratekeen proiektuetako batzuk ere aipatu ditu: klima aldaketak Gipuzkoan duen eragina monitorizatzeko behatoki bat, enpresen eta partikularren trantsizio energetikoa bultzatzeko programa bat, ekonomia zirkularra sustatzeko proiektu bat, plastiko jasangarrien polo bat...

«Zero emisioko» eraikina

Naturklimaren egoitza berria jasangarritasun irizpideen arabera diseinatu eta eraikiko dute, hau da: lehengaien kontsumoa minimizatuz, birziklaturiko materialak erabiliz eta ahalik eta energia kontsumo txikiena eginez, batez ere energia berriztagarriak erabiliz. Halaber, eraikinaren orientazioa eta ingurua ere kontuan hartuko dituzte, eguzkiaren energia ahal bezainbeste aprobetxatu eta tenperatura optimizatzeko.

Eraikinak hiru atal izango ditu: bina solairuko bi zati eta bien arteko solairu bat. Horietan, fundazioaren bulegoak eta enpresa berrientzako coworking guneak egongo dira, eta baita auditorio bat eta erabilera anitzeko hainbat areto ere. Kanpoan, berriz, zuhaizti batez eta lorategi botaniko batez osaturiko berdegune bat izango du.


Summary: Gizon baten gorpua atzeman dute Atharratzeko ibaian. Lehen zantzuen arabera, istripuz hil da gizona, Ühaitzan arrantzan ari zela.

60 bat urteko gizon baten gorpua atzeman zuten atzo arratsaldean Atharratzeko (Zuberoa) Ühaitza ibaian. Lehen kausitzeen arabera, istripuz hil da gizona, ez baitute indarkeria zantzurik atzeman lekuko sokorriek.

Sokorrien arabera, gizona arrantzatzera joan zen leku horretara, atzo, egunez. Oloroe (Biarno) aldeko mendiko jendarmeen esku utzi dute afera, zehazki zer gertatu den ikertzeko.