Summary: Araban, Bizkaian eta Gipuzkoan %60 murriztuta egongo da aurrerantzean ere futbol zelaien edukiera. EAEko Auzitegi Nagusiak atzera bota du edukiera murrizketa behin-behinean bertan behera uzteko eskaera.

Oraingoan ez. Pandemia honetan zenbait aldiz egin dio kontra EAEko Auzitegi Nagusiak Eusko Jaurlaritzari, murrizketa batzuk apalduz edo bertan behera utziz. Baina gaur ez du aintzat hartu futbol zelaietako edukiera murrizketa bertan behera uzteko eskaera, eta Arabako, Bizkaiko eta Gipuzkoako futbol zelaietan eutsi egingo zaio %60ko edukierari.

Espainiako Osasun Sistemaren Lurralde Kontseiluak, aste honetan, futbol zelaien edukiera ehuneko ehunera handitzea erabaki du, baina Eusko Jaurlaritzak erabaki du hiru herrialde horietan %60 murriztuta egongo dela aurrerantzean ere. Erabaki hori auzitara eraman du Espainiako gizonezkoen futbol txapelketa nagusiak, La Ligak, eta eskatu du edukiera ehuneko ehunera handitzeko. Gainera, Eusko Jaurlaritzak bere argudioak aurkeztu bitartean, %60ko murrizketa bertan behera uzteko eskatu du. Hori, ordea, atzera bota du gaur eguerdian EAEko Justizia Auzitegi Nagusiak.

Auzitegiak ebatzi du ez dagoela berebiziko presarik behin-behineko neurri hori hartzeko, eta Eusko Jaurlaritzak bere argudioak aurkeztu bitartean, %60ko murrizketari eutsiko zaio. Hala jokatuko da gaur Athleticen eta Alavesen arteko derbia San Mamesen, 21:00etan.

Ikusi egin beharko da zer gertatzen den Jaurlaritzak bere argudioak aurkeztu eta auzitegiak mamiari heltzen dionean. Duela bi aste edukierak handitu zituen EAEko Auzitegi Nagusiak, Espainiako Lurralde Kontseiluak edukierak %60ra handitzea erabaki ondoren, Iñigo Urkulluren gobernuak Araban, Bizkaian eta Gipuzkoan %30era murriztu nahi izan zuenean.

Orduan ere helegitea aurkeztu zuen Espainiako Futbol Liga Profesionalak, gizonezkoen futbol profesionala kudeatzen duen enpresak. Jaurlaritzak argudiatu zuen Araban, Bizkaian eta Gipuzkoan edukiera finkatzea bere eskumena dela, eta edukiera handitzeko, egoera epidemiologikoaz gain, beste aldagai batzuk hartu behar direla aintzat. Gainera, arrazoitu zuen Espainian %60koa dela esateak ez duela esan nahi horrek izan behar duenik, baizik eta gehienez izan behar duela.

Ostalaritzaren itxieraren kasuan bezala, baina, EAEko Auzitegi Nagusiak Jaurlaritzaren erabakiaren kontra egin zuen, eta irailaren 15etik San Mamesen 32.000 zale inguru sartu dira, Anoetan 23.700 inguru, Mendizorrotzan 9.900 inguru eta Ipuruan,4.900 inguru.

Sadarren 14.000 zale inguru egon dira harmailatan azken bi asteetan, baina Nafarroako Gobernuak ez dio eragozpenik jarri edukiera ehuneko ehunera handitzeko erabakiari, eta bihar harmailak bete ahal izango dituzte zale gorriek Rayoren aurkako partidan: 23.576 lagunentzako tokia du. Are gehiago, gaurtik bestelako murrizketarik ere ez da Nafarroan eta bertan behera dira izurriari kontra egiteko indarrean ziren neurri guztiak, hala nola ordutegiekin eta talde bilkurekin lotutako mugak.

Jaurlaritzak, argudio berberei eutsi die

Duela bi asteko aurrekaria egon arren, Eusko Jaurlaritzak aste honetan argudio berberekin eutsi dio %60ko murrizketari. Radio Euskadiri emandako elkarrizketan, Gotzone Sagardui sailburuak berriro esan du Lurralde arteko batzordeak ezarritako edukierak gehienezkoak direla, eta erkidegoek halako ikuskizunetan ikusle edo zale kopurua zehazteko eskumena dutela. «Guk oso argi dugu ikuspegia. Hemen erabakitzea dagokigu». Era berean, errepikatu zuen erkidego bakoitzak bertako bilakaera epidemiologikoaren arabera neurriak egokitu ditzakeela: «Zuhurtzia handiagoz jokatu behar dela uste duten erkidegoak daude».

Hala eta guztiz ere, litekeena da datorren astean Eusko Jaurlaritzak ere murrizketa guztiak bertan behera uztea. Iñigo Urkullu lehendakariak gaur esan du asteartean larrialdi egoera amaitutzat ematea espero duela, intzidentzia datuek laguntzen badute, eta, haren esanetan, horrek indargabetu egingo lituzke COVID-19ari kontra egiteko ezarriak diren neurri gehienak; hala nola edukieren, ordutegien eta pertsonen arteko bilkuren gaineko mugak.

Edukierak ehuneko ehunera handituta San Mamesen 53.289 zale sartu ahal izango lirateke; Anoetan, 39.500; Mendizorrotzan 19.840 eta Ipuruan 8.164. Amorebietak ere jokatzen du Espainiako liga profesional batean, Bigarren A Mailan, baina murrizketek ez diote eragin besteei bezala, Urritxe futbol zelaiaren edukiera 5.000tik beherako delako: 3.000.


Summary: Eusko Jaurlaritzak espetxeen eskuduntza eskuratu du. Sistema «humanitario» baten alde egin du Beatriz Artolazabal sailburuak, «errehabilitazio soziala» bultzatuko duena.

Beatriz Artolazabal Berdintasun, Justizia eta Gizarte Politiketako sailburuak estalgabetu du Eusko Jaurlaritzaren armarri berria Basauriko (Bizkaia) espetxean, eta Bizkaiko espetxea izena eman diote. Harekin egon dira bertako zuzendaria eta Martuteneko eta Zaballako kartzeletako zuzendariak.

«Egun historikotzat» hartu du gaurkoa Artolazabalek: «Berrogei urte geroago, Gernikako Estatutuaren eskumen garrantzitsu bat gauzatu da». 1979tik transferitu gabeko eskumenetako bat da, azken urteotan Espainiako Gobernuak Eusko Jaurlaritzarekin adostutako bat. Egunaren historikotasunagatik ere, sailburuak adierazi du presoen egunerokoan desberdintasunik ez izatea izan dela haien helburua.

Kudeaketa «hurbilago» batek hobekuntzak ekarriko dituela adierazi du, eta gaineratu du genero ikuspegia, biktimentzako arreta eta giza eskubideen defentsa ardatz izango dituela. «Badakigu nora iritsi nahi dugun. Harrotasunez begiratzen dugun ispilua Gazte Justiziaren euskal sistema da», azaldu du Artolazabalek.

Sailburuaren arabera, bestelako metodoak erabiliko dituzte espetxeetan: «Segurtasun neurrien aplikazioan jarrera defentsiboa saihestu nahi dugu, neurri terapeutiko eta hezkuntzakoen alde eginez».

Normalizazio eske

Gizarte Foro Iraunkorrak eskatu du espetxeen eskuduntzaren aldaketak «espetxe politika normaltzen lagundu» behar duela.

ETAko presoei ezartzen dieten politika aldatzeko beharra nabarmendu du, eta azaldu du «oraindik indarrean dauden salbuespen neurriak» amaituko beharko liratekeela.

Datozen hilabeteetan presoak «gizarteratzeko bidearen edukiak» zehaztu beharko direla adierazi du foroak. Horretan, lehenengo urratsa, presoak espetxearen barruan jarraitu beharreko bidea zehaztea litzateke, «bigarren gradutik hirugarrenera bermeekin» pasatu ahal izateko. Bigarren urratsa baimenak ematea litzateke, eta Gasteizko eta Iruñeko gobernuei eskatu diete presoei horretan laguntzeko.

EH Bilduk gaiari heldu dio Gasteizko Legebiltzarrean. Julen Arzuaga eledunak adierazi du eskumen aldaketan itxaropen handia duela, baina erantzukizuna eskatu dio Jaurlaritzari, kudeaketak ez dezan «iraganeko errelatoen zama» eraman. «Aldaketak aukera ematen du presoei tratu duina emateko, eta modu egokian gizarteratzerik eduki dezaten». Artolazabal sailburuari eskatu dio eskuduntza berriaren inguruko «eztabaida ez zikintzeko interes politikoarengatik». Legebiltzarkideak galdegin du preso guztiei tratu berdina emango ote dieten, zigorraren jatorria kontuan hartu gabe.


Summary: Kontseiluak eskatu du eskubide urraketak betikotzen dituzten lan deialdiak amaiarazteko. Salatu dute Nafarroako Gobernuak erizainen 424 lanposturako zabaldutako deialdian ez diola baliorik aitortu euskararen ezagutzari.

Euskalgintzaren Kontseiluak eskubide urraketak betikotzen dituzten lan deialdiak eteteko exijitu du. Nafarroako Gobernuak zabaldutako azken lan deialdiaren harira dator oharra. Izan ere, erizainen 424 lanpusturako deialdi bat zabaldu dute, eta Kontseiluak salatu du euskararen ezagutzak ez duela inolako baliorik izango legeak ezarritako eremu misto eta ez-euskaldunetan. «Bai, ordea, ofizialak eta berezkoak ez diren ingelesaren, frantsesaren eta alemanaren ezagutzak».

Euskalgintzaren Kontseiluak salatu du Nafarroako Gobernuak euskararen ezagutzari «inolako baliorik aitortu ez» izana. Paul Bilbao Kontseiluko idazkari nagusiaren arabera, gobernua etorkizunean nafarren hizkuntza eskubideen urraketa betikotzen dituzten neurriak hartzen ari da, «behin eta berriro».

Horrez gain, salatu dute azken deialdi horrekin herritarrek osasun asistentzia duinerako duten eskubidea ere «ezbaian» jarriko dela. «Eta horrek Europako Kontseiluaren gomendioen kontra egiten du».

Bilbaok azaldu duenez, «garai iluneko» gobernuaren estrategia izan zen lanpostu publikoetan euskararen «zokoratzea». «2000. urtetik aurrera, orduko Nafarroako Gobernuak euskaldunen eskubideen urraketak betikotzeko, euskarari prestigio osoa kentzeko eta euskara bera desagerrarazteko politika bortitzean kokatu behar dugu lan deialdietan euskararen ezagutzari aitortzarik ez egitea». Azpimarratu du ulertezina dela politika «kohesionatzaileak eta berdinzaleak» egiten dituela aldarrikatzen duen gobernuak «orduko bidegabekeriekin jarraitzea».

Dekretua berriaren «beharra»

Kontseiluaren irudiko, Nafarroako Gobernuak ez du prestutasunik agertu arazoari irtenbidea emateko: «Testuingurua baliatzen ari da herritarren hizkuntza eskubideen urraketak betikotu dituzten neurriak behin eta berriro hartzeko». Administrazioan euskararen erabilera arautuko duen dekretuaren beharra aldarrikatu du Kontseiluak. «Herritarren eskubideen bermea ardatz izango duen dekretua behar dugu. Dekretuak aurrera egiteko tresna izan behar du». Halaber, Bilbaok «bidegabekeria honi amaiera emateko» gutxieneko adostasuna eskatu die alderdiei. Irmotasun handiagoa galdegin du.


Summary: Eroskik 42 milioko emaitza positiboarekin amaitu du urteko lehen erdia. 2020ko lehen seihilekoan 48 milioikoa izan zen, COVID-19aren eraginez batik bat, %12,5 handiagoa alegia

Eroski taldeak lehen seihilekoko kontuak itxi ditu 2021eko uztailaren 31n, eta 42 milioi euroko emaitza positiboa izan duela jakinarazi du. Aurreko urteko lehen seihilekoan, 48 milioikoa izan zen, hau da, %12,5 handiagoa, baina COVID-19aren eraginez lortu zuen orduan emaitza handi hori.

Osorik hartuta, taldea 2.248 milioi euroko negozio zifrara iritsi da urteko lehen seihilekoan, eta 2019ko ekitaldiko salmentak berdindu ditu, nahiz eta bidaia negozioen eta gasolindegien jarduerak beheraldia izan duten pandemiaren aroan. Nabarmentzekoa da elikagaien arloa —gasolindegirik gabe—, 2.113 milioi euroko fakturazioa izan duela; 2019ko epe beraren aldean %2,4ko hobekuntza da hori.

Negozioaren eboluzioa adierazten duen indikatzaileak, etekin operatibo korronteak, 105,9 milioi euroko emaitza islatu du 2021eko urtarriletik ekainera. Horrek esan nahi du %63 hobetu duela pandemia aurreko mailarekin alderatuta.

"Lehen seihilekoko salmenten eboluzioari erreparatzen badiogu, ikusiko dugu pandemiak nolako eragina izan duen etxean elikagai gehiago kontsumitu zirelako, nahiz eta eragin horren joera behera doan orain", azaldu du Eroskiko presidente Agustin Markaidek; "Emaitzek erakusten dute egoera berria: nahiz eta 2020ko epe berarekin alderatuta emaitza azpitik dagoen, nabarmen gainetik dago 2019koarekin alderatuta. Bi urte hauetan hartutako neurriak direla medio lortu dugu hori; izan ere, sarea eraginkorragoa da orain, eta dendak erakargarriagoak".

Inbertsioak eta zorra

Urtearen lehen zatian, Elorriko banaketa taldeak 48,8 milioi euro inbertitu ditu, batez ere 91 supermerkatu birmoldatzeko eta 32 saltoki berri irekitzeko: bost supermerkatu propio eta 27 saltoki frankizia eran. Horrez gain, mugarri operatibo garrantzitsutzat jo du Eroskik produktu freskoen arloan Jundizko plataforma inauguratu izana, Gasteizen. Azpiegitura horrekin "ipar eremuko freskoen plataformen mapa berria" bukatu du.

Zorrari dagokionez, 75 milioi euro amortizatu ditu urteko lehen sei hilabeteetan; aintzat hartu gabe seihilekoa amaitu ondotik (irailean), Supratuc elkarterako egindako kreditu amortizazioak.

Eroski S. Coop, taldeko kooperatiba matrizak, 22,1 milioi euroko etekina izan du, bestalde. Salmenta kopurua 908 milioi eurotara iritsi da; hau da, %5,4 igo da 2019ko ekitaldiko lehen seihilekoaren aldean.

Eroski lehen banaketa kooperatiba da Iberiako penintsulan, eta liderretako bat Hego Euskal Herriko, Galiziako, Kataluniako Espainia iparraldeko merkatuetan. 1.624 saltokiko sare komertziala du, eta sei milioi bezero bazkide baino gehiago. Lantaldean 33.000 bazkide kooperatibista, soldatapeko eta frankizia-hartzaile daude.


Summary: Unai Fanok kartzelara itzuli behar izan du. Hirugarren gradua emana zioten, baina, fiskalak helegitea jarrita, bigarrenean ezarri dute berriz. Sarek elkarretaratzera deitu du gaurko Larrabetzun, 19:00etan, salbuespen neurriak indargabetu ditzatela eskatzeko.

Espainiako Auzitegi Nazionalak euskal presoei jarritako traben adibide bat da Unai Fanorena: joan den urtarrilean hirugarren graduan ezarri zuten, Basauriko (Bizkaia) espetxeko tratamendu batzordeak hala eskatuta —han zegoen preso—, baina fiskalak helegitea jarri zion erabakiari, eta atzera egin du epaileak orain. Hala, bigarren gradura itzularazi dute euskal presoa, eta kartzelara joan behar izan du berriz. Asteazkenetik dago berriro espetxean.

Sarek elkarretaratze batera deitu du gaurko Larrabetzun (Bizkaia), salbuespen legediaren aurka. 19:00etan bilduko dira, herriko plazan.


Summary: Tubacexeko batzordeak aurreakordioa berretsi du, baina CCOOk bozketa nahi du. Itunak gehiengoaren babesa lortu du, ELAren eta CCOOren aldeko bozei esker; LABek eta STATek aurka egin dute, eta ATALek ez du bozkatu. CCOOk eskatu du akordioa langileen artean berretsi dadin; beraz, oraindik ez dute greba bertan behera utziko.

Tubacexeko lan gatazkaren korapiloa ez da askatu oraindik. Langile batzordearen gehiengoak berretsi egin du atzo sinaturiko aurreakordioa, eta, ondo bidean, greba bertan behar utzi beharko luke. Ondo bidean izango dela zehaztu behar da, ELAk eta CCOOk soilik babestu dutelako akordioa, eta CCOOk langile guztien artean bozkatu dadin eskatu diolako langile batzordeari. Gauzak hala, balizko bozketa horretan, beharginek erabaki dezakete lanuzteekin jarraitzea. Aldiz, galdeketa egingo ez balitz, batzordeko gehiengoaren pisua gailenduko litzateke, eta orduan bai, langileak lanera itzuliko lirateke.

Tubacexeko langileek 233. greba eguna zuten, eta zazpi hilabete horietako urdurienetakoa izan da. Atzo LAB ez beste sindikatuek enpresa eta Jaurlaritzarekin zehazturiko aurreakordioa babestu zuten, baina sindikatu bakoitzak bere afiliatuekin berretsi beharra zeukan. Hasieran batean tramite itxura zuen prozesuak, baina, STATen ezezkoak lehenbizi —lau ordezkari batzordean—, eta ATALen ukoak gero, hankaz gora jarri du dena. Tentsio handiko orduak izan dira Laudion eta Amurrion (Araba), eta CCOOk arratsaldean aurreakordioa babestuko zuela esan duen arte ez da giroa lasaitu. Eta orduan ere ez da egoera argitu, CCOOk astelehenean luzatuko baitio bere eskaera batzordeari.

Bozketa estuak ezustekoa izan dira, eta orain ikusi beharko da Jaurlaritzaren Lan Sailak nola kudeatzen duen emaitza, hark egin baitu artekaritza enpresarekin. Ezustekoaren seinale, Idoia Mendia sailburuak goizean goiz eginiko adierazpen baikorrak: esan du alde guztien akordioa «albiste bikaina» zela, eta «negoziazioaren fruitua». Legebiltzarrean hartu zuen hitza, haren sailaren artekaritza erabakigarria izan baita azken asteetan.

Baikortasun giroa, baina, apurka desegiten joan da. Zazpi hilabeteko greban mantenduriko batasuna desagertu egin baita. Ezezkoak goizeko lehen bileretan agertu dira. LABek atzo ez zuen aurreakordioa sinatu, eta atzo ez zen espero afiliatuek ordezkarien jarrera aldarazterik. San Anton ermitan elkartu dira (Laudio). Bere jarrera ohar bidez azaldu zudute. LABen iritziz, akordioak «bidesari» bat ordaintzera behartzen ditu, «onartezina» dena. Hiru puntu nabarmendu zituen: soldatak ia lau urterako izoztuko direla, lanaldia 40 orduz handituko dela, eta enplegu bermeak langile kopuruez hitz egiten duela, baina ez pertsonei buruz.

STAT izan da aurka bozkatzen hurrengoa, eta eguneko ezusteko handienetakoa. Enpresa sindikatua da. 114 afiliatu bildu dira eta 67k aurka bozkatu dute eta 47k alde. Sindikatuak atzo aurreakordioa sinatu zuen, baina afiliatuek bizkarra eman diote ordezkariek sinaturikoari. STATek pisu handia du Laudio eta Amurrioko plantetako bulegoetan, baita arduradunen artean ere. Horietako batzuk lanera joan dira grebak iraun bitartean, lanuzteak ekoizpena eten baitu, baina bulegoetako jardun osoa ez.

ELA izan da baiezkoa ematen aurrenekoa. Hark lau ordezkari ditu, batzordeko presidentea barne. 178 afiliatu elkartu dira Laudioko futbol zelaian, eta 125ek aldeko boza eman dute. 50ek ezezko boza eman dute, bi bozka zuri egon dira eta bat baliogabea. ELAk bere azalpenean nabarmendu du akordio honekin enpresak egin asmo zituen kaleratzeak bertan behera gelditu direla, eta lan itun berriko baldintzak «behin behinekoak» direla.

CCOOren zain ATAL sindikatu independenteak eta CCOOk arratsaldean eman dute haien jarreraren berri. ATALek ordezkari bakarra du, eta ez du bozketarik egin. Atzo aurreakordioa sinatu zuen, baina, bere jardun sindikalean ez du onartzen langile guztien arteko bozketa batean berresten ez den neurririk. Batzorde barruko aritmetikarako baiezko bozek balio dute bakarrik, beraz, ezin da babes bezala zenbatu. CCOO izan da erabakitzen azkena. Afiliatuen %67ek begi onez ikusi dute lan ituna (50 boz alde eta 25 aurka). Batez besteko hori, baina, bere garaian greban sartzearen alde egin zuen baino gutxiago da —%80 inguru— eta horregatik iritzi dio bozketa bat beharrezko dela. Dena den, zehaztu du, batzordeak egin nahiko ez balu, ez duela bere jarrera aldatuko. Beraz, ondo bidean, bozketa horrek jarriko dio amaiera auziari, atzoko barne bozak ikusita gehiengoa alde baitago.

Uste baino estuagoa izan da Tubacexeko akordioaren aurrekoa berresteko prozesuaren emaitza. Enpresa batzordean ordezkaritza duten bost sindikatuetatik lauk izenpetu zuten atzo zuzendaritzarekin hitzartutakoa. Paper horretan agertzen dira ELAren sinadura (lau ordezkari), STATena (lau), CCOOrena (hiru) eta ATALena (bat).

LABen ordezkari bakarraren sinadura falta zen, sindikatu horrek ez duelako ontzat hartu lanaldia 40 ordu luzatzeko erabakia. Edonola ere, Amurrioko San Anton elizara deitu ditu bere afiliatuak, iritzia eman zezaten. Kontrako botoa ematea erabaki dute.

STATek ireki du batzar sorta, eta ustekabeko emaitza izan da: aurkako 67 boto izan dira, eta aldeko 47. Hau da, sindikatu horretako kideek ez dutela berretsi zuzendaritzak onartutakoa. Azken egunetan emaitza langileen arteko bilera orokor batean berrestearen alde agertu dira. ELAko afiliatuek, ordea, ontzat hartu dute, Laudioko San Martin futbol zelaian eginda batzarrean: aldeko 125 boto izan ditu akordioak, eta aurkako 50. ATAL sindikatu independenteak, bere aldetik, ez du ez baiezkorik ez ezezkorik eman. Erabaki guztiak bilera bidez berretsi behar dutela uste dute, eta ez dute onartuko formula hori bere barnean hartzen ez duen erabakirik.

Gauzak horrela, CCOOko kideen botoa erabakigarria izan da. Hiru ordezkari ditu sindikatu horrek; haien baiezko botoak ELAko laurei batuta, gehiengo osoa eskuratu dute. Hala ere, baldintza bat jarri du CCOOk: akordioaren edukia langile guztien artean bozka dadila. Sindikatuak astelehenean eramango du eskaera hori batzordearen bilerara.


Summary: Nafarroako Gobernuak abuztuaren 31ra arte luzatuko du sexuaren arabera bereizten duten ikastetxeekin duen hitzarmena. Soilik lehen hezkuntzako lehenengo mailako ikasleak nahastuta daude, eta Gimenok iragarri du 2026-2027ko ikasturterako sexu bereizketarik gabeko hezkuntza jasoko dutela denek.

Ikasleak sexuaren arabera bereizten dituzten ikastetxeei neurriak hartzeko epea luzatuko die Nafarroako Gobernuak. Hain zuzen ere, abuztuaren 31ra arte luzatuko dutela iragarri du Carlos Gimenok, Nafarroako Hezkuntza kontseilariak. Haren arabera, helburua «mailaka» lortuko dute. Lehen Hezkuntzako lehenengo mailan neskek eta mutilek elkarrekin ikasten dute dagoeneko. Hala ere, sexuaren arabera bereizita jarraitzen dute bigarren mailatik seigarren mailara arte. Beraz, maila horietan bestelako hitzarmena egingo dute. Hau da, nahiz eta abuztuaren 31rako neurriak ez bete, datorren urtean hirugarren eta seigarren maila bitarteko ikasleei diru laguntza bermatuko zaie; eta horrela urtez urte. Beraz, iragarri du 2026-2027ko ikasturterako sexu bereizketarik gabeko hezkuntza jasoko dutela.

LOMLOE hezkuntza legearen arabera, ikasleak sexuaren arabera banatzen dituzten eskolek ezin dute diru publikorik jaso. Nafarroan lau zentro daude sexuka banaturik hezkuntza ematen dutenak: Miravalles-El Redin Iruñean eta Zizur Txikian, Irabia-Izaga Iruñean eta Cordovillan. Lehen Hezkuntzako lehenengo mailan haurrak nahastu dituzte, baina gainerako mailetan bereizirik jarraitzen dute. Sexu bereizketarik ez duten mailetan LOMLOE ezarriko da, baina gainerakoetan bestelako hitzarmen bat eramango dute aurrera. Kontseilariak iragarri duenez, «LOMLOE legeak ezartzen du amaiera progresiboki egin behar dela».

Kolpe batez hitzarmena amaitzeak ikasleengan eragin ditzakeen kalteak azaldu ditu: «Laurehun bizikidetza unitate kaltetuak izango dira; ikasleek desoreka emozionala eta moldatzeko arazoak izan ditzakete, besteak beste».


Summary: Beste 137 kasu atzeman dituzte Osakidetzak eta Osasunbideak. Irailaren 1ean 571 izan ziren positiboak; ordutik, %76 urritu dira atzemandako kasuak

Osakidetzak eta Osasunbideak atzo 137 COVID-19 kasu atzeman zituzten gaitzaren jarraipena egiteko probetan. Zehazki, bi osasun sistemek 6.889 test egin zituzten, eta %1,9 izan ziren positiboak. Hilabete atzera eginda, agerikoa da datuen beherakada. Irailaren 1ean 571 kasu atzeman zituzten; ordutik %76 urritu dira atzemandako kasuak.

Lurraldeka, horra banaketa. 50 kasu Bizkaian atzeman zituzten atzo; 43, Gipuzkoan; 32, Nafarroan, eta hamar, Araban. Gainerakoak Hego Euskal Herritik kanpo bizi diren pertsonei atzemandako kasuak dira.

Erietxeetan 167 COVID-19 eri daude orain. Aldea bada hor, hilabete atzera eginda: irailaren lehenean 364 ziren. ZIUetan 45 paziente daude orain.

Positibo berrien intzidentzia tasari begira ere, aldea agerikoa da. Orain 70eko langatik beherakoa da herrialde guztietan, eta hilaren hasieran 220koa zen apalena, Nafarroan.


Summary: Eskarmentu handiaren eta kalitatearen bermea. Elizondo-XS arkitektura estudioak kalitate handiko eraberritze, barneen diseinu eta hirigintza lanak egiten ditu, urte askoko eskarmentua duen profesional bikainen lantaldearekin.

Elizondo-XS arkitektura estudioak hirigintza, zaharberritze, birgaitze, eraberritze eta barne-diseinu lanak egiten ditu eraikin publikoetan eta etxebizitza familiabakarretan, eta etxebizitza kolektiboen eraikuntzaz ere arduratzen da. Halaber, hirigintza arloko xehetasunen azterketak eta plan partzialak, eta aholkularitza lanak eta txostenak ere egiten ditu bizilagunen komunitateentzat. Esaterako, etxebizitza edo eraikin baten energia eraginkortasunaren ziurtagiria lortu ahal izateko laguntza estimagarria ematen du. Horrez gain, jarduera deiturikoak ere burutzen ditu, eta udaletxe batean proiektu bat aurkeztu behar denean, gestioez arduratzen da. Bizkaian eta Gipuzkoan aritzen da, batez ere, eta Araban eta Kantabrian (Espainia) ere lan batzuk egin ditu. Esaterako, eraikin hauetako birgaitze lanak: Zarauzko (Gipuzkoa) Elizamendi baserria eta Xipri eraikina, Urnietako (Gipuzkoa) Pagolerdi baserria, Galdakaoko (Bizkaia) Aretxabaleta baserria, Markinako (Bizkaia) Patrokua jauregia, Aulestiko (Bizkaia) eraikin soziokulturala eta Udaletxea, Algortako (Getxo, Bizkaia) Lorenzo Areilza etxebizitza eta Getxoko Foru kaleko familia bakarreko etxebizitza. Barneen diseinu lanak ere Gipuzkoako eta Bizkaiko hainbat udalerritan burutu ditu. Adibide batzuk ikus daitezke elizondoarkitektura.com eta xsarkitektura.com webguneetan. Gaur egun, besteak beste, Algortako San Nikolas ikastolaren Haur Hezkuntzako eraikin berria egiten eta eraikin nagusia eraberritzen ari da, eta Zarauzko Salbatore Mitxelena ikastola eraberritzen.

Elizondo-XS arkitektura estudioa Zarauzko Salbatore Mitxelena ikastola eraberritzen ari da. ELIZONDO-XS ARKITEKTURA

Profesionaltasuna eta gertutasuna

Bezeroari profesionaltasuna, gertutasuna, eskarmentu handia eta kalitate gorena eskaintzen dizkio. Izan ere, kalitatearen irizpideen bidetik aritzen da, ISO 9001: 2008 Kalitate Ziurtagiriaren arabera. Horren guztiaren ispilua da orain arte burutu dituen obrak eta proiektuak eta, batez ere, bezeroak oso pozik gelditu direla. Horrela, Elizondo-XS arkitektura estudioa erreferentzia garrantzitsu bat da bere arloan. «Hurbileko harremana eskaintzen diogu bezeroari, oso pertsonalizatua. Bezeroak etortzen zaizkigu ezagutzen gaituztelako eta ahoz ahoko erreferentzia dutelako, eta merkatua oso ongi ezagutzen dugulako», administrazio zereginez arduratzen den Leire Gesalagaren hitzetan. Elizondo-XS arkitektura estudioa 1978an sortu zen, Algortan, eta gaur egun bi egoitza ditu. Algortan dago bat, eta Zarautzen bestea. Edorta Elizondo Uribarri izan zen sortzailea eta gaur egun Kerman Elizondo Arrieta arkitektoa da arduraduna. Urteotan lantaldea egokitzen eta handitzen joan da, eta gaur egun hainbat arlotako profesionalak aritzen dira, arkitektoak, aparejadoreak, abokatuak eta barneen diseinuko adituak, proiektuen ikuspegi osoa izan ahal izateko.


Summary: Salaketa jarri diote Bilbon adin txikikoak galarazten dituen jatetxeari. Kontsumitzaile elkarte batek argudiatu duenez, adinaren araberako mugak bakarrik «haurrak eta nerabeak babesteko» ezarri behar dira, EAEko legearen arabera. Adinkeria argi eta garbi debekatua du Europako 2002ko zuzentarauak.

FACUA kontsumitzaile elkarteak salaketa jarri dio Bilboko Balicana jatetxeari, eta hari isuna jartzeko eskatu du. Ezaguna egin da jatetxea, haurrak sartzea galarazten duelako, «helduek euren lekua izan dezaten».

Elkarteak salaketan adierazi duenez, jatetxearen jabeek webgunean zehazten dute euren egoitza bakarrik 18 urtetik gorakoentzat dela. Elkarteak argudiatu du adina dela-eta negozio batean sartzea galaraztea abusatzea dela, eta ez duela legediaren babesik. Norbaiti arrazarengatik, sexuarengatik edo jatorriarengatik sartzea galaraztea bezalakoa dela adierazi dute.

Araban, Bizkaian eta Gipuzkoan indarrean dagoen legediak adierazten du norbaiti egoitza batean sartzea galarazteko eskubideak «ezin duela inoiz jatorria, arraza, sexua, erlijio, iritzi, elbarritasun, sexu joera, genero nortasun edo erabiltzaileen beste edozein egoera pertsonalarengatiko diskriminaziorik ekarri».

Adina ere aipatzen du legeak, baina zehazten du mugak «haurrak eta nerabeak babesteko» ezarri behar direla, besteak beste haientzat egokiak ez diren jarduerak egiten direnean. 16 urtetik beherakoei, esaterako, debekatzen die taberna berezietan, pubetan eta taberna-dantzalekuetan sartzea, heldu batek lagundu ezean.

«Balicana jatetxeak ezarritako sartzeko eskubideak ez die erantzuten legeak adin txikikoei galarazten dizkien arauen baldintzei; beraz, uler daiteke establezimendu hori diskriminazioa egiten ari dela». Hori argudiatuta, Joko eta Ikuskizun Publikoen Zuzendaritzari eskatzen dio enpresaren aurkako dosierra zabaltzeko eta zigortzeko.

Norbait adinarengatik diskriminatzeari adinkeria esaten zaio. Europako 2002ko zuzentarauak argi eta garbi esaten du ezin dela inor diskriminatu adinarengatik. Hala dute jarria Frantziako zein Espainiako lan legeetan. Frantzian hiru urteko kartzela zigorra ere jaso dezake enpresaburu batek norbait diskriminatzeagatik, besteak beste adinarengatik. Legeak diskriminazio zuzena galarazten du, baina adinkerian oinarrituriko diskriminazioak mila mozorro hartu ditu, eta adin guztietako jendeari eragiten dio.

Sare sozialetan askok kritikatu dute jatetxearen jabeen jarrera. «Umefobia bete-betea» idatzi du erabiltzaile batek. «Jende askok txalotzen du hau esanez, 'gaizki hezitako haur asko dago'. Zer egingo dugu heldu hezigabeekin?».


Summary: Kutxabankek 81 milioi euroko dibidendua banatu die fundazioko akziodunei. Erakundeak lortutako emaitza garbiaren % 60ra iristen da banatutakoa, emaitza hori 108 milioi eurotik gorakoa baita.

Administrazio Kontseiluak proposatuta, Kutxabanken Akziodunen Batzorde Nagusiak adostu du 81 milioi euroko dibidendua banatzea bankuak 2020an lortutako emaitzen kontura. Ekarpen horrek 2021eko otsailean egindako 27 milioi euroko ordainketa osatzen du. Beraz, fundazioko akziodunek 2020ko emaitzei lotuta jasoko duten kopuru osoa 108 milioi eurotik gorakoa izango da. Europako Banku Zentralak bankuei dibidendua berreskuratzeko ahalmena eman ondoren egin ahal izan du finantza entitateak banaketa hori, 2020. urtean bertan behera gelditu baitzen pandemiaren ondorioz. Gomendio hori irailaren 30etik aurrera indargabetzea erabaki zuen EBZk 2021eko uztailean, ekonomiaren egoera hobetu zelako. Banku zentralak esan zuen sakonki egin zitekeela «kreditu erakunde bakoitzak dibidenduak banatu eta akzioak berrerosteko dituen planen zuhurtziari buruzko ikuskaritza». Kutxabankek dio kaudimenean eta kapitalean «sendotutako egoera» duela, eta akziodunei banatzen dien ordainsaria handitzen jarraitu ahal izan duela. 2020. urteari dagokionez, bankuaren emaitza garbiaren % 60 da dibidendua, "emaitzak banatzeko orduan ezarritako kaudimen baldintzak arriskuan ez jartzeko ahalmena» baitu Kutxabankek.


Summary: Onkologikoa "hustearen" aurka, manifestaziora deitu dute gaurko. Langileen batzordeak salatu du, itxaron zerrenden eraginez, Osakidetzak osasungintza pribatura bultzatzen dituela gaixoak. Pazienteen batzordea mobilizazioan izango da.

Donostiako Ospitale Onkologikoa osasun sistema publikoan integratzearen eta, era horretara, dituen baliabideak optimizatzearen aldeko manifestazioa izango da gaur Gipuzkoako hiriburuan, 12:00etan, Osasun Ordezkaritza parean, langile batzordeak deituta. Onkologikoa bizirik, integrazio osoa lelopean, langile batzordeak salatuko du duela ia hiru urte abiarazitako lotura hitzarmena egikaritzeko orduan Eusko Jaurlaritzako Osasun Sailak “kudeaketa arazoak” izan dituela, Onkologikoa estiloa galtzen ari baitira; “bete beharrean, hustu” egin dutela ospitalea diote, pazienteak ez dituztelako hara bideratzen;horren ondorioz, gaixoek osasun sistema pribatura jotzen dutela gaineratu dute. Gizarte osoari egin diote martxara joateko deia. Han izango dira, besteak beste, eratu berria den Onkologikoko pazienteen batzordeko kideak.

"Koskor bat aurkitu zidaten bularrean; hona [Onkologikora] etorri nintzen, eta handik hilabetera ebakuntza egina nuen. Ordutik aurrera, babestuta sentitu naiz; segurtasuna eman didate. Ia guztiekin euskaraz egin ahal izan dut; kalitate asistentziala mundiala izan da", esan du Axun Totorikaguenak. "Niri babes handia eman didate; horregatik eman nahi diet nik ere babesa. Pena ematen dit sare publikoko horrelako erreferentziazko zentro bat galtzeak. Niretzat hori galera handi bat litzateke. Sare publikoak behar du". Onkologikoko pazienteen batzordeko ahotsa da Totorikaguena, eta babesa adieraziko die bihar langileei, beste zenbait kiderekin batera. Gipuzkoako Hitza harekin eta Onkologikoko langileen batzordeko lau kiderekin eta langileen ordezkari batekin bildu da —ez dute izenik eman nahi izan—, eta mezu argia jaso du: Onkologikoari bizirik eustearen beharra.

Langileen salaketa ez da berria. Hilabeteak daramatzate agerraldiak eta mobilizazioak egiten, aldarriak publikoki adierazten. Gipuzkoako Hitza-rekin bildutako langileek batzordearen eta ordezkatzen dituzten beharginen izenean egin dute hitz, eta, haien esanetan, ospitalea “galbidean” dago.

Eusko Jaurlaritzak Kutxa fundazioarekin 2018ko abenduan sinatutako lotura hitzarmena dute etengabe ahoan; izan ere, hitzarmen horretan aurreikusi zuten hiru urteko epean Onkologikoa osasun sare publikoari lotutako zentro bilakatzea. Eskainitako zerbitzuen %80 baino gehiago osasun sektore publikotik heldutako pazienteentzat izaten ziren orduan ere, baina ospitaleak titulartasun pribatua zuen, eta oraindik ere badu. Kutxa fundazioaren barruan eraiki zuten, eta egun Onkologikoa fundazioak du zuzendaritza. Baina sare publikora lotze horretan, salatu dute ez dituztela ospitalearen baliabideak optimizatzen; are gehiago, zenbait zerbitzu desagertzen ari direla.

Laborategiak eta anatomia patologikoa kendu zituzten hasieran, eta oheak erdira jaitsi ziren, horien lekuetan kontsultak egiteari ekin baitzioten; horiek izan ziren langileen lehen salaketak. Orain, Onkologikoko atean ageri den afixak ematen du azkenengo aldaketaren berri: Bularreko unitatearen itxierarik ez!. “Bularreko eta ginekologiako unitatea kendu nahi dituzte, horrek ekarriko duenarekin: ebakuntza gelak, tratamenduak, diagnostikoak…, dena kentzea”, dio kide batek. “Gutxika-gutxika egiten ari diren prozesua da, eta, horregatik, langileoi ere ez zaigu iruditzen aldaketa nabarmena denik, baina azkenean desitxuratu egiten da dena”, erantzun dio beste batek.

Langile batzordeko kideek diote egoerak horrela jarraituko duela, eta ospitaleak etorkizunean ez duela aukerarik izango arestian izandakoa berriz izateko: “Hau ez da inoiz gehiago izango orain arte izan dena; akabo ospitale monografiko bat izatea, akabo paziente bati hasieratik bukaerara arte eskaintzea arta. Azkenean, anbulatorio bat izango da, besterik ez”.

‘Onkologikoa estiloa’

Langileek aipatzen duten ospitale monografikoarekin eta Totorikaguena pazienteak nabarmendutako azkartasun eta segurtasunarekin du zerikusia Onkologikoa estiloa-k. Totorikaguenak aipatutako segurtasun sentimendua dute langileek ere: “Onkologikoan etxe txiki bat izan gara, eta, gaixoa datorrenean eta enpatiarekin artatzen denean, gertutasuna sortzen da”. Baina, bestetik, metodologia aldetik ere ospitalean berezitasunik izan dela diote. Langileek azaldu dute minbiziaren kasuan azkartasuna “ezinbestekoa” dela, garaiz egindako diagnostiko batek gaixoaren egoera errotik alda dezakeelako.

Horregatik, Onkologikoko epeak laburragoak ziren. “Lehen, kontsulta bakarrean egiten genituen froga diagnostikoa, emaitza, emaitzen irakurketa, txosten medikuaren idazketa eta neurri terapeutikoaren zehaztapena. Minbiziak azkartasuna behar du, ahalik eta azkarren hartu behar da”. Orain hori aldatu egin dela diote langileek, egun bakarrean egiten zutenak astebeteko epea behar izaten duela sarri; zenbait pazientek astean lau joan-etorri egin behar izaten dituzte. “Eta imajinatu Arrasatetik edo Bergaratik Donostiara etorri behar duen pazientearen kasua: ordubete joan, eta ordubete etorri”. Beharginek uste dute horrek zerbitzuaren kalitatea galtzea ekarri duela.

Horren arrazoiaz galdetzean, berriz, sorbaldak altxatzen dituzte; ez dakitela, alegia. “Osakidetzan horrela egiten delako”, horixe da jaso izan duten erantzuna. Lotura akordioaren ondorioz, erabaki horiek hartzeko eskumena Osakidetzaren esku geratu da, eta iritzi diote horrek “autonomiarik gabe” utzi dituela.

Badute bestelako susmorik, ordea. Erabakiek”interes ekonomikoak” izan ditzaketela diote; osasungintza pribatua indartzea, esaterako. “Hemendik bularreko minbiziko unitatea kenduz gero, paziente kopuru hori Donostia Ospitalera joango da, baina nork hartuko du horren ardura? Esan nahi du itxaron zerrendak luzatu egingo direla”. Eta horrek, minbiziak eskatzen duen “azkartasun” hori kontuan hartuta, zenbait pazientek osasungintza pribatura jotzea ekarriko duela diote. “Susmoa dugu kontsulta medikuak atzeratzen dituztela, pazienteak pribatura joateko. Gainera, badakigu Osakidetzako zerbitzuburu askok osasungintza pribatuan egiten dutela lan”. Dena den, guztia da espekulazioa langile batzordearen barruan, Eusko Jaurlaritzako Osasun Sailarekin duten harremana minimoa dela baitiote, eta ez dutela Onkologikoarekin egin nahi dutenaren berri. Gipuzkoako Hitza-k ere ez du lortu Osasun Sailaren adierazpenik jasotzerik.

Hala ere, Gotzone Sagardui Osasun sailburuak berriki hitz egin du Onkologikoaren aferaren inguruan. El Diario Vasco-k bildu zituen adierazpenok, eta Sagarduik langileen salaketak ukatu zituen. Esan zuen “ezustekoa” izan zela, eta langileek salatutakoaren aurkakoa egiten ari direla: “Onkologikoa inoiz baino paziente gehiago jasotzen ari da; azeleragailu berri bat jarri dugu martxan, eta obrak egiten ari gara kanpo kontsultak hobetzeko”. Are gehiago, adierazi zuen Donostiako zentroa osasun sistema publikoan integratzeko “beste pauso bat” ematen ari direla.

Langileek ukatu egin dituzte sailburuaren hitzak, Onkologikoan pazienteen kopuruak behera egin duela diote, ez alderantziz; eta azeleragailu berririk ez dutela jaso, lehendik zuten zaharra konpontzeari baino ez diotela ekin.

Langileen afera

Salaketa horiekin batera, aldarrikapen argi bat dute langileek: ospitaleko langileak ere osasun sare publikoko parte bilakatzea. “Hasieratik esan dute integrazio funtzionala, asistentziala eta praktika klinikokoa dela. Baina ahaztu zaie esatea integrazio organikoa eta estrukturala falta direla: langileak eta eraikina, alegia”. Onkologikoak eskaintzen dituen zerbitzuak ia bere osotasunean osasun sare publikokoak badira ere, eraikina eta ia 300 langile Kutxarenak dira; horiek ez dituzte integratu sare publikoan. Ospitalera sartzen diren langile berri gehienak Osakidetzako zerrendetatik heltzen badira ere, oraindik ugariak dira titulartasun publikoa ez daukaten langileak. Eta horrek beren egoeran eragina duela diote, “zokoratuta” daudela: “Ez dugu zerbitzuburu izateko aukerarik, esaterako. Ez ditugu Osakidetzako langileen baldintza berak”.

Horren harira, Sagarduik adierazi zuen langileek fundazioaren parte izaten jarraituko dutela, ez direla funtzionario bihurtuko, horretarako “sarbide mekanismo jakinak” baitaude: oposizioak, alegia. Langileak, ordea, ez datoz bat Osasun sailburuaren hitzekin; beste zenbait integrazio kasutan gertatu den bezala, beharginak pertsona laboral izendatzea posible dela diote, automatikoki langile publiko bihurt.

Oraingoz, ez dute argi langileekin zer gertatuko den. Uste dute egun dauden fundazioko beharginak erretiratzeko zain daudela. “20-30 urtean Onkologikoko langileak desagertuko dira”. Hitzeman dute bitartean, aldarriak bete artean behintzat, mobilizazioekin jarraituko dutela. “Gizarteak hau jakin behar du”.


Irakasle beharretan da AEK

Summary: Irakasle beharretan da AEK. Ipar Euskal Herriko gau eskoletan irakasle eskasa bada aurten. Ikasturtea urriaren 4an hasiko dute, ikasle gehiagorekin. Transmisio-egile gaiei dei egiten die AEK-k.

Astelehenean hasiko dira euskara klaseak Ipar Euskal Herriko gau eskoletan, eta, aurten bereziki, irakasleak eskas ditu AEK-k. «Gau Eskola gehienetan baditugu beharrak», jakinarazi du Mireia Mochales AEK-ko didaktika koordinatzaileak. Ez dakite zuzen zergatik, eta diote arrazoi bat baino gehiago izan daitezkeela.

Azkaine-Senpere-Sarako gau eskolan bi irakasle eskas dituzte gauez; Donibane Lohizune-Ziburun, egunez zein gauez behar dute jendea; Hazparne eta Amikuzeko gau eskoletan, bedera, gauez; Zuberoan, bat. Behar handiena, Baionan (hiruzpalau gauez) eta Hiriburu-Mugerre-Lehuntze aldean dute (hiru irakasle eskas gauez). «Beti gertatzen da irakasle beharra, baina aurten toki batzuetan normalean baino gehiago da», dio Mochalesek.

Heldu den aste hastapenean, gau eskolek argiago izanen dute zinez zenbat ikasle izanen dituzten ikasturtea abiatzeko. «Ez badugu irakaslerik aski, momentu batean hautua egin beharko da zein talde bertan behera utzi eta zein ez». Anitz lekutan ikasle gehiagok izena eman du aurten euskara ikasteko. Didaktika koordinatzaileak badu esperantza irakasleak ere bilduko direla euskara transmititzeko. «Positiboa da. Izen emateak handitu izanak erakusten du gogo bat euskara ikasteko, behar bat; hori biziki pozgarria da». Herrigintzako euskaldunen beharra agertzen da berriz ere, beraz, euskararen erakusteko euskaldundu nahi duen nahiant horri. «Nahiko genuke bertako euskaldunak ere motiba daitezen euskararen transmisio horretan parte aktibo izatera. Azkenean, guztion esku da». Hego Euskal Herritik badira hautagaiak, baina distantziak ez du beti errazten, bide gehiago baita egiteko.

Belaunaldi aldaketa

Ezin jakin zehazki zertarik heldu den irakasle eskasa. Usaiako irakasleen joan-jina urte batetik bestera? Unibertsitateko ikasle euskaldunen harrobiaren murriztea? Gau eskoletako ikasleen izen ematea emendatzea? «Adibidez, Baionako gau eskola handian, jende anitz joan-jinean da, eta urtero irakasle anitz behar dira», erran du Mochalesek. «Irakasle anitz behar dira ber momentuan kurtsoak ematen. Astelehen eta asteazken gauetan posible da hamar talde ukaitea».

Deialdi bereziak egin ditu AEK-k aurten kontratupeko irakasleen atzemateko ere. Irratietan, lan eskaintza sareetan. «Egia da aurten lan eskaintza dezente izan dugula; hein batean bada belaunaldi aldaketa zerbait AEKn, kide batzuk erretretara joatearekin». Hautagaitza gehiago izan bazitekeen ere, guneka izan da galde. Gehienbat, gazteak izan dira hautagaiak. Euskara etxetik dutenak, berrikiago ikasi dutenak bezala. «Irakasle laguntzaileen artean badugu jendea AEKn formatu duguna eta ondotik talde bat hartzen duena. Euskara jaso du, eta, nolabait, euskara ematen jarraitu nahi du».

Irakasle berriak

Joan den astelehenean, irakasle izateko hautatuak izan diren irakaslegaiak glotodidaktika ikastarorako bilduak zituen AEK-k, Baionako egoitzan. Gau eskoletan klaseen emateko oinarri eta aholkuen emateko ikastaroa da.

Irakasle horien artean zen Mikel Pomadere, Heletatik etorria. Itsasuko gau eskolan emanen ditu klaseak. Irakasle bihurtzeko zerk akuilatu duen esplikatu du. «Ohartzen gara hemen jende anitzek ez dakitela euskara, eta, nahi badugu jendeak jakin dezan, irakatsi behar zaio. Beraz, behar horri egiten diodan ekarpen konkretuena da irakastea, sinpleki». Gehiago dena, hizkuntza maila hobetzeko ikastaroak segitu zituen Pomaderek, AEKn berean, eta Maizpideko egonaldiak direla medio [Maizpide euskaltegia, Gipuzkoa Lazkao]. «Garai batez euskara banekien, baina ez aski. Gauzen adierazteko ez nuen gaitasunik aski. Erabaki nuen AEK eta Maizpideren bidez euskararen hobetzea, eroso izateko nire hizkuntzarekin». Pomaderek gaitasun hori nahi du pasarazi, orain. «Jaso dudana berriz itzuli nahi diot ikasi nahi duen jendeari». Irisarriko Har Eman elkartearekin ere astean klase bat eskainiko du.

Miren Etxeberria pasaitarra (Gipuzkoa) Beskoitzen bizi da. Ez du lehen aldia AEK-ko irakasle egiten dela: «Duela bi urte izan nintzen irakasle klase batekin, eta enbeia nuen horrekin guziz segitzeko, ehuneko ehun». Baionako gau eskolan erakutsiko du euskara Etxeberriak. «Familia eta herri batzuetan tabu izan den euskararentzat berpiztu da interesa. Interesgarria da horren parte izatea, jendea motibatzea euskara ikastera. Aberastasun bat baita eta domaia baita hizkuntza bakarrarekin —frantsesarekin— bizitzea».

Baigorritik jina da Eneko Uztaritz Baionara, Euskal Ikasketen segitzeko. Euskara etxetik ukan du, eta, ikasketez gain, deliberatu du klaseak emanen zituela AEKn. Baionako gau eskolan ariko da, egunez. «Ikasketen ondoan denbora libre pixka bat banuen, lan ttipi bat xerkatzen nuen, eta ikusi nuen hemen galdea bazela. Martxoan esperientzia ttipi bat ukan nuen Garazin, talde bat ukan bainuen ikastaroan». Ontsa joan zen, eta nahi izan du errepikatu; aldi honetan, ikasturte osoan. Uztaritzek beharra argi ikusten du Baionan. «Beharrezkoa da. Barneko aldekoa izanki, egia da kontrastea ikusten dudala bien artean. Eskaera bada, eta bada lan egiteko. Beharrei erantzuteko jendea behar da. Heldu diren ikasleak normalki motibatuak dira, deliberatu dute hor izatea; beraz, irakaslearendako ere goxo da».


Euskararako bidea errazten

Summary: Euskararako bidea errazten. Euskararen ahozko ulermena lantzeko pedagogia berria martxan jarriko dute bederatzi herritan, tartean Oñati. 60 ordutan A1 mailako ulermena lor daitekeen probatu nahi dute.

Ikastea zaila den ustea edo mitoa dauka euskarak bere gain. Uste horri buelta eman nahian sortu du pedagogia berri bat Pello Jauregi EHU irakasle eta Soziolinguistika Klusterreko kideak. Erronka ez da makala: hizkuntzaren oinarririk ez daukaten ikasleek ahozko ulermena lortzea 60 ordutan. Ikerketa fasean da oraindik irakaste metodoa, eta Gipuzkoako bederatzi herri batu dira probara: Bergara, Aretxabaleta, Eskoriatza, Oñati, Azpeitia, Ordizia, Andoain, Pasaia eta Eibar.

Pedagogia aztertuko dute herrietan, baina Pasaian metodologiaren barruko ulermen saioek gainditua dute lehenengo azterketa. «Emaitza onak lortu genituen, eta orain ikusi behar dugu ea emaitza horiek errepikatzen diren herri gehiagotan», azaldu du Jauregik. Bi talde sortu zituzten: bat, eskolako ikasleen gurasoekin; eta, bestea, lan eremukoa.

Ideiaren muina beste ikerketa bat izan zen, Soziolinguistika Klusterrak egindakoa: «Ikusten genuen euskaraz dakitenen eremuetan, batek bakarrik ez jakinda, gaztelerara jotzen dela. Hori aldatzeko da metodologia». Hau da, erabaki zuten hizkuntzarako lehen urratsa errazteak izan behar duela funtsa, kontuan hartuta horrek atzetik gainontzekoak ekar ditzakeela.

Euskaraz ezer ez dakitenak jarri zituzten jomugan. Izan ere, euskaraz ulertzeko gaitasuna lortzeko balio behar luke ikastaroak. Gainera, erakargarria izan behar du, euskara zaila den usteari aurre egiteko. Edukiak HABEk zehaztutako A1 mailatik hartu dituzte; hots, A1 maila lortzeko menderatu behar diren gaitasunetatik. Ordu kopurua, berriz, ikasgelan bete beharreko lanak erabakitakoan finkatu dutela argitu du Jauregik.

Oinarria ezarri zuten, pedagogia osatu zuten, eta Pasaian egin zuten lehen proba. Orain, bigarren fasean sartuko da ikerketa. Urrian hasi, eta otsailera arte eskainiko dituzte 60 orduak. Datu berriak lortzeko balioko die bigarren saiakerak. Ekainetik aurrera aztertuko dute nolako emaitzak jaso dituzten, eta ikusiko dute ea orain artekoari egokitzapenik egin behar zaion.

Oñatiko euskaltegia izango da metodologia berria eskainiko duten tokietako bat. Itziar Larrañaga irakasleak esan du taldea osatu dutela dagoeneko. Bost pertsona hasiko dira euskara hutsetik ikasten. Hasieran, hamarrek eman zuten izena, baina bost kanpoan gelditu ziren: «Proba bat egin genien euskara maila ikusteko, eta batzuek behar baino maila handiagoa zuten», esan du Larrañagak. Ikasleek horrela erabakita, astelehenetan eta astearteetan izango dituzte ordubeteko saioak.

Pedagogia aplikatzen

Ikasgeletan, eragile aktibo eta nabarmen bat egongo da: irakaslea. Ikasleekin hartu-eman zuzena izango du, baina ez guztiekin batera, banaka baizik. «Orain bati zuzenduko zaio, gero besteari», esan du Jauregik. «Baina, aldi berean, denei zuzenduko zaie, eta argi egon beharko dute ikasleek».

Alde horretatik, garrantzitsuak izango dira euskararen maila eta errepikapena. Hitz gutxi batzuk erabiliko dituzte, esaldi motzak eta ekintzen aditz sinpleak. Kontua da lehenengo 30 orduetan %100 ulertu behar dutela ikasleek, eta %75era pasatuko dira hurrengo 30 orduetan. Behin eta berriro errepikatuko dituzte esaldiak eta hitzak. Dudarik baldin bada, irakasleak azalpenak emango ditu, baina azken aukera izango da gaztelaniaz azaltzea, mimika ere aukeren barruan sartuta. Gramatika irakaspenik ez da izango, ezta kleraz betetako arbelik ere. Praktika izango dute oinarri, helburua ahozko euskara ulertzea baita.

Pedagogia ondo definituta izatearen garrantzia nabarmendu du Larrañagak: «Ordu denak zehaztuta daude: zer egingo den, zein helbururekin, zein eduki landu… Horrek errazten du bidea», dio Oñatiko irakasleak.

Zenbait dinamika erabiliko dituzte komunikazioa errazteko. Batetik, galdera-erantzunak: esate baterako, ‘ni naiz, zu zara, hura da’ ikasteko, dinamika hori izango da tresna. Irakasleak ‘ni Itziar naiz. Zu nor zara?’ esango dio ikasleari. Komunikazioan hutsegiteak egonez gero, zuzendu egingo da. Akaso, ‘ni irakaslea naiz. Zu zer zara?’ esandakoan sortuko dira zailtasun gehiago. Bestetik, albiste laburrak kontatuko ditu irakasleak; adibidez, ‘arratoia hilda agertu da Bergarako errekan’. Hor sartuko dira galderak berriz ere: zein herritan? Nor? Zer da ‘hilda’?

Aurrera begirako saioak

Otsailean bukatuko dituzte ulermen saioak, baina otsailean bertan hasiko dituzte hizkera saio kontrolatuak. Parte hartzaileen euskara maila eskaera igoko dute kasu horretan. Aurreko saioetan parte hartu dutenek jarraitzeko aukera dute, eta Oñatin uler saioetan ibili direnek ere izango dute horretarako aukera, baldin eta gogotsu jarraitzen badute. Alabaina, ahozko ulermeneko A1 maila daukatela izango da oinarria.

Ikerketa bat izanik, datu enpirikoak batzeko balioko diete bederatzi herrietako saioek. Pasaiako esperientziak balio izan zien datu emozionalak jasotzeko ere: «Ikastaroa motibatuta bukatu zuten ikasleek», azaldu du Jauregik. «Ikusi zuten saiatuz gero emaitzak lor ditzaketela».

Irakasle lanetan aurreneko saiakera egingo du, berriz, Larrañagak. Motibazioa ez zaio falta, ordea. Pedagogia horren definituta izateak ere baduela eragina esan du. «Hasieran bertigoa ematen zuen pedagogiak. Baina asko landu dugu, eta gogotsu nago hasteko».


Klik egiten jarraitzeko ahotsak

Summary: Klik egiten jarraitzeko ahotsak. Guardia Zibilak ‘mozal legea’ ezarri die ‘Ahotsa.info’ eta Ekinklik hedabideetako bi kideri, Lekarozko Aroztegia proiektuaren aurkako ekintza baten berri emateagatik: 600 euroko isun bana jarri diete. Kazetariok salatu dute ez dela lehendabiziko aldia, eta beren proiektuak «isilarazi» nahi dituztela.

Klik egin, eta grabatu; klik egin, eta aurrean dagoena argazki bilakatu. Ahotsa.info eta Ekinklik hedabideetako kazetariek klik egiten jarraitu nahi dute, herri mugimenduen ahots izaten segitu. Eta horregatik salatu dute haien kontrako «enegarren» erasoa: mozal legea baliatuz —2015eko Espainiako Hiritarren Segurtasunerako Legea—, Guardia Zibilak 600 euroko isun bana jarri die hedabide digitalotako bi kazetariri, Lekarozko Aroztegia proiektuaren aurkako ekintza baten berri emateagatik. «Isilarazi» nahi dituztela salatu dute kideok, baina garbi erran dute lanean jarraituko dutela.

«Tamalez, ohitu gara mozal legeari aurre egin behar izatera». Horixe nabarmendu dute Iñigo Orduñak —Ahotsa.info— eta Arkaitz Zudairek —Ekinklik—, isuna jaso duten bi berriemaile grafikoek. Ez da lehenengoa. Oraingoa, apirilean egindako lan batengatik jarri diete. Aroztegia proiektuko lanak hasi zituzten Lekarozen, apirilaren 8an. Kanpaldia antolatu zuten egitasmo horren kontrakoek; herritar talde bat, gainera, makinen aurrean jarri zen, eta obrak geldiaraztea lortu zuen. Ekintza jarraitu zuten kazetarien artean ziren Orduña eta Zudaire; Guardia Zibilak biak identifikatu zituen.

«Irailaren 9an jaso genuen gutuna; guardia zibilen irudiak erakutsi izana egotzi digute, horrek arriskuan jartzen omen dituelako», azaldu dute kazetariek. Helegitea aurkeztu dute isunaren aurka, eta emaitza ona izan daitekeela uste du Zudairek. «Zabaldutako irudietan ez da guardia zibilen aurpegia ageri: musukoarekin daude, txapela edo kaskoa jarrita. Ez da egia identifika ditzaketela». Gehiago erran du Ekinklikeko argazkilariak: «Ez badute beren aurpegia ateratzea nahi, estal dezatela: haien esku dago».

Oinarrian dagoen eztabaida «adierazpen eta informazio askatasunaren ingurukoa» dela nabarmendu du Berriemaile Grafikoen Nafarroako Elkarteko buru Jose Luis Larrionek, eta zalantzarik ez du mozal legeak askatasun horren «aurka» egiten duela. Elkarteak babesa agertu die Ahotsa.info eta Ekinklikeko kideei.

«Mozal legeak dio ezin ditugula Espainiako Segurtasun Indarren irudiak zabaldu irudi horiek arriskuren bat eragiten badiete; baina nork erabakitzen du hori? Espainiako Segurtasun Indarrek», salatu du Larrionek. Erantsi du berriemaileen lana dela Poliziaren jarduera dokumentatzea, «gehiegikeriak» gerta ez daitezen. «Gure irudiak zabaltzea interesatzen ez bazaie, baina isunekin datoz. Beldurra eragiten dute, nolabait, eta ziurgabetasuna beren alde erabiltzen dute».

Berriemaile Grafikoen Nafarroako Elkarteak behin baino gehiagotan eskatu du mozal legea bertan behera utz dezatela; Nafarroako Parlamentura ere eraman dute aldarri hori. «Lege horrek gure lana oztopatzen du, eta ekar dezake berriemaileok autozentsuraren alde egitea; hori da okerrena», nabarmendu du Larrionek.

Hedabide jakinen aurka

Autozentsura du legeak helburu, hain zuzen, Ahotsa.info-ko eta Ekinklikeko kideen ustez. Nabarmendu dute, gainera, legea baliatzen dutela «hedabide jakin batzuen aurka» egiteko. «Gu txikiak gara, herri mugimenduetatik sortutakoak, herri mugimenduen berri emateko; bertze begirada bat bilatzen dugu, eta hori da, hain zuzen, gustuko ez dutena», aipatu du Orduñak. «Behin eta berriz errepikatzen dute ezin ditugula polizien irudiak grabatu, baina hori gezurra da. Grabatzen ahal ditugu, eta, are gehiago, grabatu behar ditugu», erantsi du, sutsu.

Kazetarien lana oztopatzea «ohituratzat» hartu du Poliziak, Arkaitz Zudairek berretsi duenez, eta onartu du mozal legearen gisako «mehatxuek» baldintzatzen dutela, neurri batean, hedabideen lana. Gaineratu du, halere, berriemaileen aurkako neurriek erakusten dutela «ongi» ari direla.

Bide malkartsua

Isun eta debeku arteko lana, baina, ez da samurra. Ahotsa.info-ko Iñigo Orduñak oroitu du aurretik sortutako zenbait komunikazio proiektu itxi egin dizkietela. Apurtu.org izan zen lehena; hedabide horren aurkako auziagatik, hain zuzen, Ahotsa.info-ko kide Miguel Angel Llamas Pitu hemezortzi hilabetez egon zen espetxean, behin-behinean. Kasua artxibatu egin zuten, azkenean.

Apurtu.org proiektua itxi eta gero, Ateak Ireki jarri zuten martxan, baina hori ere bertan behera utzi zieten. Ahotsa.info da haren lekukoa hartu zuena. Gorabeherak izan ditu bidean ere. Orduñak gogoratu du, bertzeak bertze, Carmen Albak, Espainiako Gobernuaren Nafarroako ordezkari izandakoak, gutun bat bidali ziela, 2015ean, mozal legea ezartzeko aukerarekin mehatxatuz.

Ekinklik proiektuko kideek ere hamaika oztopori egin behar izan diote aurre. Hamar urteko bidea egin dute jada. Zudaire duela bi hasi zen parte hartzen. Poliziaren trabak «eguneroko» kontu bilakatu direla erran du. «Furgoneta aurrean jartzen dute, adibidez, deus ikus ez dezagun». «Tentsio handiko» momentuak ere baditu gogoan. «Gure kontra ere oldartzen dira, eta jasotzen ditugu kolpeak».

Aroztegiko isunaren auzia argitu bitartean, bertze baten bat jasotzeko aukera ez dute baztertu kazetariek. Arrotxapeko gaztetxea hustu zuteneko eguna du Orduñak gogoan. Polizia gogor oldartu zitzaien protestan ari zirenei, eta Ahotsa.info eta Ekinklikeko kideak han izan ziren. Klik egiten; izan ohi ez dutenei ahotsa ematen.


Summary: Aurrera egiteko prest dira, oztopoak oztopo.

Lekarozko Aroztegiko lanak geldirik daude oraindik ere. Halere, proiektuaren aurkako apirileko protestek ondorioak izan dituzte parte hartu zutenentzat: 25 isun jarri dituzte, eta hamar pertsona auzipetu. Apirileko protesten berri eman zuten kazetariek jasotako isunak ez dira Lekarozko Aroztegiko proiektuaren aurkako ekintzaileek bidean aurkitu duten oztopo bakarra. Ekintzaileoi ere jarri dizkiete isunak, eta hamar pertsona, gainera, auzipetu egin dituzte. “Protesten antolatzailetzat jo gaituzte hamar horiek”, azaldu du Aroztegiko proiektuaren aurkako ekintzaile Aintzane Ariztegik.

Garbi erran du Lekarozen egin nahi duten proiektuaren aurka lanean segituko dutela. Apirileko ekintzaren bidez, hain zuzen, Aroztegiko lanak geldiaraztea lortu zuten ekintzaileek. Obrek geldirik segitzen dutela azaldu du Ariztegik. Enpresaren asmoa da luxuzko 228 etxebizitza, 126 logelako hotel bat, spa gune bat eta bederatzi zuloko golf zelai bat eraikitzea.

“Enpresaren estrategia izan da, hasieratik, protesta egiten dugunon aurka jotzea”, salatu du Ariztegik. Oroitu du Palacio de Aroztegia enpresak Baztango orduko alkate Garbiñe Elizegi auzitara eraman zuela, 2016. urtean, Lekarozkoa “kolpetik aberasteko proiektu bat” zela errateagatik.

“Gezurretan ari dira”

Orain, Aroztegiko proiektuaren aurka agertu diren hamar herritar auzipetu dituzte, eta bertze 25 inguruk isuna jaso dute; denera, isunak eta eska diezaieketen kalte ordainak kontuan hartuta, 20.000 euro inguru ordaindu beharko lituzkete. “Isunak ordaindu ditugu; herriz herri jaso dugu babes eta laguntza handia”. Auzipetutako herritarren egoerari buruz, berriz, Ariztegik azaldu du ez dela “argia”. “Ez gaituzte deklaratzera deitu”.

Kalte materialak eragitea eta mehatxuak egitea egotzi diete, bertzeak bertze, Ariztegik ezagutarazi duenez. “Gezurretan ari dira”. Azaldu du, adibidez, langileei gutun bat helarazi zietela protestak egin aurretik, beren asmoen berri azaltzeko. “Garbi utzi genien ez ginela haien aurka ari”. Auziak zer bide eginen duen ikusteko zain dira ekintzaileak.


Kantuen esentziaren bila

Summary: Kantuen esentziaren bila. Bixente Martinezek bere bakarkako lehen diskoa plazaratu du: Txoria buruan eta ibili munduan. Oskorriren hamalau abesti moldatu ditu hainbat gitarra motarekin eta efekturekin jolas eginez.

Musikari ibilbide luzea du Bixente Martinezek. Oskorri, Hiru Truku eta Igelaren Banda taldeetan aritu da urteotan, besteak beste, baina bakarkako lanik ez zuen orain artean sekula plazaratu. Txoria buruan eta ibili munduan diskoa du estreinakoa. Oskorriren hamalau kantu moldatu ditu, hainbat gitarrarekin eta soinu efekturekin jolas eginez, eta Elkar diskoetxearekin eman du argitara. Zuzenekoetan aurkeztuko du orain diskoa, eta etzi emango du lehen kontzertua, Getxoko (Bizkaia) Muxekebarri zentroan.

Martinez 1970eko hamarkadatik gaurdaino oholtzetan dabilen eskarmentu handiko musikaria dela adierazi du Andres Camio Elkar diskoetxeko ordezkariak, eta haren ibilbidea ekarri du gogora. Orain dela bost hamarkada Oskorri taldearen sortzaileetako bat izan zen Natxo de Feliperekin eta Anton Latxarekin batera, besteak beste; Hiru Truku heldu zen gero, Joseba Tapiarekin eta Ruper Ordorikarekin hirukotea osatuta; eta Igelaren Banda sortu zuen ondoren, Amaiur Cajaraville eta Hasier Oleagarekin. Folkaren bidetik jardun zuen lehen biekin, eta doinu tradizionalak jazzera eraman zituen azkenarekin. Orain, Oskorriren errepertorioa hartu du oinarri bere bakarkako lehen diskorako. Camio: «Disko instrumentala da, eta lan bat egin du Bixentek doinu horiek nolabait biluzteko, kantu horien esentziaren bila joan, eta hortik aurrera moldaketa berriak egiteko».

Diskoak iazko «konfinamendu gogorrean» duela hazia azaldu du Martinezek, egun haietako «ezinegona» gogoan. «Egun batetik bestera, etxean sartu gintuzten; ezin inora joan, ezin inorekin elkartu...». Egoera hartan, «burua eta eskuak okupatuta» eduki behar zituela pentsatu zuen. «Han, bazter batean, beti bezala, nire gitarra zegoen; begiratu nion, eta pentsatu nuen ea zergatik ez egoera aprobetxatu saiakera bat egiteko nik neuk bakarrik neure gitarrarekin zerbait egiteko».

Bere «ohiko esparruan, alegia, hemengo musikan» hasi zen arakatzen, hainbat kanturekin «jolasten», moldaketak probatzen. «Orduan ikusi nuen Oskorriren kantuak, nire oso barruan daudenak, oso egokiak zirela nik buruan neukana egiteko; kantu batzuk hartu, haien esentziara joan, eta beste begirada bat ematea». Izan ere, ez zen gauza bera abestiok gitarra soil batekin edo musikari talde handiago batekin ematea. «Begirada ezberdina izan behar zen, baina, hala ere, nire ustez Oskorriren kantu haiek bide polita ematen zuten».

Behin jolasean hasita, gitarrarekin pista bat baino gehiago grabatzea eta denak biltzea pasatu zitzaion burutik, «beteago, osatuago» geratuko zelakoan. Baina aukera hori baztertu egin zuen, zenbait arazo ere bazituelako horrek —tartean, hori gero zuzenekoetara nola eraman erabakitzea—. Hala, abesti bakoitza gitarra bakarrarekin emateko moduan osatu zuen, baita halaxe grabatu ere. Ez da, ordea, gitarra mota bakar batekin aritu: akustikoa, elektrikoa, eta pedal eta efektu desberdinak baliatu ditu.

Behin kantuak borobilduta zituenean, «maketatxo bat» prestatu, ingurukoei aurkeztu, haiek gustuko izan, eta grabazio serioago bat egitera animatu zen. Joan den udaberrian, artean udalerritik ateratzeko debekua indarrean zela, Zarautzen (Gipuzkoa) duen estudioan egin zuen grabazio hori Martinezek. «Ondoren, horrekin joan nintzaion nire aspaldiko lagun eta abenturakide Jean Phocasi, eta berak oso ondo hartu zuen ideia». Hark egin zituen nahasketak, eta ondoren, Elkarreko kideengana jo zuen musikariak. Diskoetxearen estudioan, Victor Sanchezekin egin zuten masterizazioa. Eta CD zein LP formatuetan plazaratu dute orain albuma, Esther Galarza zeramistaren azalarekin eta Irune Izquierdoren diseinuarekin.

Musikari bat, bi dantzari

Oskorriren errepertorio zabaleko hamalau kantu hautatu, eta beste begirada batez eraman ditu, beraz, Martinezek diskora. Askotariko piezak daude, besteak beste, Aita semeak, Txalopin txalo, Gu gaituzu Oskorri eta Axuri beltza. Horiek zuzenean aurkeztuko ditu orain musikariak, noiz eta Oskorrik, lehen formazioarekin, aurreneko kontzertua eman zuenetik 50 urte bete direnean —1971ko martxoan izan zen, Bilbon, Deustuko unibertsitatean—. Baita taldeak bere 25. urtemugan Getxon (Bizkaia) eginiko emanaldi gogoangarriaren urteurrenean ere —25 kantu urte (Elkar, 1997) disko bikoitzean jaso zutena—.

Hain zuzen ere, Getxon egingo du Martinezek disko berria aurkezteko lehen kontzertua, etzi. Bera izango da musikari bakarra oholtza gainean, baina ez da bakarrik egongo; Leire Romero eta Aimar Odriozola Haatik konpainiako dantzariak izango ditu lagun emanaldietan.

Hurrengo kontzertuak Etzi. Getxoko (Bizkaia) Muxikebarri zentroan, 19:00etan. Urriaren 15ean. Zarauzko (Gipuzkoa) Modelo aretoan, 20:00etan.


Summary: EH Bilduk ikus-entzunezkoen kontseilua sortzeko eskatu dio berriro Jaurlaritzari. Koalizioaren arabera, garrantzitsua da ikus-entzunezko «esparru propioa» izatea. Jaurlaritzak adierazi duenez, ordea, Espainiako Gobernua prestatzen ari den ikus-entzunezkoen legearen arabera hartuko dira neurriak.

Eusko Jaurlaritzak ikus-entzunezkoen kontseilua sortzea baztertu du berriro. Ekainean egin zuen lehenengoz, eta gaurko Eusko Legebiltzarreko kontrol saioan berretsi du erabakia. Jasone Agirre EH Bilduko legebiltzarkideak azaldu duenez, ekainean ezezkoa jaso zuten, Jaurlaritzaren ustez, kontseiluak ez lukeelako «inolako ekarpenik» egingo. EH Bilduren ustez, ordea, «anomalia» bat da oraindik horrelakorik ez edukitzea.

Agirrek azaldu duenez, umeen eta gazteen artean ikus-entzunezkoen bitartez transmititzen dira, besteak beste, balioak, kultura eta hizkuntza. Baina haur eta gazteak «jasotzen ari diren hizkuntza ez da euskara». EH Bilduko legebiltzarkideak eskatu dio Bingen Zupiria Eusko Jaurlaritzako bozeramaileari proposamena onartzeko, hari buruz eztabaidatzeko eta indarrak batzeko: «Herri txikiegia gara banatuta ekiteko; indarrak batu ditzagun».

Agirreren arabera, ikus-entzunezkoei dagokienez, «momentu kritiko» batean dago Euskal Herria, eta garrantzitsua da ikus-entzunezko «esparru propioa» izatea: «Herri bezala iraun nahi badugu, ikus-entzunezko arlo sendoa behar dugu». Legebiltzarkidearen arabera, gainera, «larria» da kontseilurik ez edukitzea, baina «larriagoa» da ikus-entzunezkoen legerik ez edukitzea.

Ikus-entzunezkoen arloan aldaketak «gero eta azkarragoak» direla onartu du Zupiriak, eta 2010eko legea berritzea tokatzen dela. Azaldu duenez, Espainiako Gobernua prestatzen ari den ikus-entzunezkoen legearen egitasmoarekin egingo da hori, eta lege «horren arabera ikusiko da aldaketak egin behar diren edo ez». Hala ere, adierazi du legearen aurreproiektuari «zuzenketa nabarmenak» egin ezean, legea «urrunegi» joan daitekeela, batez ere eskumenen alorrean, eta Jaurlaritzak hori «saihestu» nahi duela.


Summary: «U-1aren harrotasunak zertarako balio digu, ezin badugu gauzatu?». CUPeko talde parlamentarioko burua elkarrizketatu du Vilawebek; agintaldi honetan erreferendum bat egiteko eskaria jarri du alderdiak mahaiaren gainean.

«Urriaren 1ak ezin du balazta bat izan, aurrera egiteko motor bat izan behar du». Legegintzaldi honetan erreferendum bat egiteko proposamena egin du CUPek Kataluniako Parlamentuan, eta eztabaida politikoa astindu du. CUP-NCG talde parlamentarioko presidente da Dolors Sabater (1960, Badalona, Herrialde Katalanak), ERC zein Junts per Catalunyarekin akordio ezinezko bat eztabaidatzeko bileraren ostean. ERCk eta JxCatek nahi zuten bezala, parlamentuak onartu zuen hitzartutako erreferendum batek soilik ordezkatu ahalko zuela U-1ekoa, eta antikapitalistek erraztu egin zuten erabaki hori, abstentziora jota. Baina CUPek uste du independentzia gauzatzeko beste erreferendum bat egiteko konpromisoari eutsi behar diola independentismoak. «Erronka konkretu bat jarri behar da agenda politikoaren zerumugan. Ez bada hala, sine die da». Iruditzen zaio ERC eta JxCat «autonomismoak herrestan» eraman dituela.

Zergatik beste aldebakarreko erreferendum bat, dagoeneko U-1ean egin bazen?

Gure testuak erreferendum bati buruz hitz egiten du, ez du zehazten hitzartua edo aldebakarrekoa izan behar duen. Batez ere, presa sartzeko da. Ez dugu uste negoziazio mahaiak hitzartutako erreferendum bat ekarriko duenik, baina posible balitz, azkar behar luke. Nola ez dugun sinisten, errepublika katalana gauzatzeko bidean zerbait gertatu beharko da. Orain U-1a eta aldarrikapena ditugu, baina ez gara independenteak. Kataluniako gizartean babes zabala du erreferendumak. Ez da CUPen proposamen bat.

Orain [Espainiako] estatuarekin lortutako hori ez da gatazka politikoa konpontzeko negoziazio mahai bat. Nabarmena da gatazka politiko bat konpontzeko bi alderen artean errepresioak gelditu egin behar duela. Ez dugu akordioa puskatu ERCrekin, baina horrek ez du esan nahi erreferenduma legegintzaldi honetan egiteko zerumuga baztertu dugunik.

Baina erreferenduma egiteko baldintza objektiboak ez dira U-1eko berak edo orduan baino okerragoak?

Huts egin zuenari buruzko ikaspen handiak ditugu. Inbestidura akordioan hor da legegintzaldi honetan oldarraldi demokratibo bat egitearena. Ez da horren arraroa proposamen hau.

Akordioan ez zen zehazten. Esaten zuen oldarraldi horrek «erreferendumaren bideari lehentasuna» eman behar ziola.

Eta independentismoaren gehiengoak erabakitakoaren araberakoa izan behar zuela. Presionatzen ari gara, oldarraldi demokratiko hori gauzatu dadin. Baldintzak izateko, ahalegindu egin behar dugu. Herri katalanak U-1ean egin zuena ikaragarria izan zen. Juntsek esaten duenean U-1eko agindua dugula, esaten diegu: zertan zehazten da agindu hori? Non da proposamena? Ezin dugu aparkatu estatuak baimena emango digula erabaki arte. Baldintzak sortzeko mugarriak behar ditugu, eta horiek lortzeko lan egin.

Esan nahi duzu mobilizazioek mobilizazio gehiago ekarriko dituztela, baldintzak sor daitezen?

Hain zuzen ere. Baldintzak ez zaizkigu zerutik eroriko, aktibatu egin behar dugu. Guk bi helburu ditugu. Bat askapen nazionala da, baina bestea da ezkerrera biratzea, eskubide sozialak errealak izan daitezen —etxebizitza eskubidea, aberastasuna banatzea, energia eskubidea...—. Eta hori guztia ez da posible marko autonomikoaren barruan. Presazkoa da, trantsizio ekologikoaren gakoetan oinarritutako aldaketa ekonomikorako, krisi klimatikoaren presagatik eta COVIDak okertu dituen krisi ekonomiko eta sozialagatik. Zenbat eta azkarrago moztu marko autonomikoa, hobeto. Legegintzaldi honetan izan behar du. Gainera, Eskoziako aukera ere hor dago.

Agendak sinkronizatzeaz ari zarete, baina Eskoziako egoera oso diferentea da.

Asmoa da Eskoziako deialdia aprobetxatzea, gure deialdia behartzeko, Europako agendan sartzeko estaturik gabeko europar herrien autodeterminazio eskubidea. Herrialde Katalanak ez gaude bakarrik. Agian, estaturik gabeko herri gehiago ere animatuko lirateke data hori baliatzera, autodeterminazio eskubidea aldarrikatu, edo erreferendum bat egin, edo autoantolatzen hasteko. Noski, ez gaude Eskoziako egoera berean. Britainiako kultura demokratikoa ez da Espainiako Estatukoa. Estatua edo Europa mugitzea nahi badugu, eraso bat aurkeztu behar dugu. U-1eko harrotasunak zertarako balio digu, ezin badugu gauzatu? Zertarako balio digu U-1ean egin genuen hark guztiak?

Ez dakigu 2023tik aurrera zeinek aginduko duen Espainiako Estatuan. Aldebakarreko erreferendum bat balego, bortizkeria errepikatuko litzateke beharbada, eta antolatzeko zailtasun gehiago leudeke.

U-1ean ez zen kontuan hartu [Espainiako] estatuaren demofobia, eta ez zen prestatu errepresioaren agertokia, eta ezta ekintza ez bortitzaren bidez lurraldea eta erreferenduma defendatzea ere. Egin beharreko urratsak zeintzuk diren argitzeko eta estrategia bateratu bat marraztu behar da. Ikusten dugu Juntsek eta ERCk ez dutela agendan oldarraldi presazko bat. Estatuari egiten uztearen eta denbora pasatzen uztearen sentipen bat dago, eta hori ezin dugu onartu. Beti esan duguna da independentismoaren esparrua aktibatu behar dugula estrategia bateratu bat diseinatzeko eta indartzeko, eman beharreko pausoak zein diren argi edukitzeko, hurrengo erasoari eusteko gaitasuna izan dezagun. Erakundeetan batasuna indartsua denean, horien dibertsitate osoarekin, beti egin izan dira herrialdearen agenda mugiarazi duten proposamenak. Aurrekoan Vicent Partalek [Vilawebeko zuzendariak] aitortu zuen artikulu batean ez ginatekeela urriaren 1era edo urriaren 3ra iritsiko CUPek egutegian data bat zehaztu ez balu. Ikusten ari gara orain berriro motorrarena egin behar dela, ernarazi, independentismoaren gehiengoa autonomismoak arrastaka eraman ez dezan eta estatuaren erritmora ibili ez dadin. Adierazle arriskutsuak dauzkagu. Esaterako, Puignero presidenteordeak nolako azkartasunez erosi nahi izan dituen [Espainiako] Sustapen Ministerioak [El Prat] aireporturako egin dituen proposamenak, 78ko erregimenaren bermeekin. Edo agenda politikoan dauden makroazpiegitura horiek guztiak, estatuaren oligarkien interesei erantzuten dietenak argiki, herrialdeak lurralde orekan dituen beharrei erantzun gabe, ezta gizarte eskubideei eta ekonomiaren, zergen eta lurralde antolaketaren alorrean defendatzeko behar dugun subiranotasunari ere. Esparru independentistarn dugun gutxiengotik, alderdi handiak autonomismora hurbiltzen ari direla ikusten dugu, estatuaren erritmoari jarraitzearekin konformatu dira. Guk ezetz diogu. Agendan proposamen bat jarri behar dugu berriz, aktibatuko gaituena, protagonismoa gurea izan dadin.

Pere Aragonesek aurpegiratu zizuen ebazpena ERCrekin eta Juntsekin ez negoziatu izana. Harritu egin die.

Harritzekoa da harritu izana, inbestidura akordioan jada jaso genuen eta. Egia da ez genuela zehaztu oldarraldi demokratiko berriak erreferendum bat izan behar zuen ala ez, baina ERCren eta Juntsen artean akordioa erreferendum adostu baten aldekoa denez, gutxienez izan dadila legealdi honetan. Presa eta presioa eragin ditzagun. Ez da hain arraroa, daukagun egoera ikusita, denbora pasatzen ezin dugula utzi esatea. ERCk eta Juntsek ere ez dituzte partekatu aurkeztu dituzten ebazpen proposamenak. Talde guztiek bezala egin dugu. Ebazpen proposamenak nork bere kabuz aurkeztu ditu. Parlamentuaren eta gobernuaren agendak baldintzatuko ez dituzten esparruak egotea eskatzen dugu. Ezinbestekoa da seiko esparrua aktibatzea, alderdi politikoekin eta gizarte zibilarekin, baita autodeterminazioaren eta amnistiaren aldeko akordio nazionala aktibatzea ere. Egin dugun proposamena, eta onartu ez dena, ohartarazpen bat da. Zerbait behar dugu urriaren 1aren eta independentzia gauzatzearen artean.

ERCk dio: «Gehiago izan behar gara».

Nola animatuko duzu jendea autodeterminatzera ezin dugula autodeterminatu esaten ari bazara? Irailaren 30ean eskolak defendatzera joan zen jendetza edo urriaren 3an esparru subiranista osoaren babesa lortu zuten herrialde itxiera eta manifestazio jendetsuak egoera konkretu bat zegoelako aktibatu ziren. Bozkatu nahi genuen, bozkatu genuen, baina erreprimitu eta jipoitu egin gintuzten. Erreferenduma indargabetu zuten legearen ikuspuntutik, basakeriak baldintzatu zuenez, zalantzak eragiten zizkielako nazioarteko agintariei. Gehiago izateko bidea aktibatzen da epe motzerako helburu bat baldin bada.

Erreferenduma nahitaezko baldintza izango da gobernuaren aurrekontuak onartu ditzazuen?

Ez gaude egoera horretan. Beti esan dugu aurrekontuak bere osotasunean aztertzen ditugula. Oraindik ez gara horiek aztertzen hasi, eta ez dakigu zer egingo dugun. Baina negoziatzera esertzeko, ziur egon behar dugu inbestidurarako egin genituen akordioak bete egingo direla. Guk gure zatia beteko dugu, eta beraiek bete egin behar dute eurena. Egin dituzten keinuek mesfidantza handia piztu digute. Ekonomikoki jasangarria den herrialde eredu bat babesten dugu, ikuspuntu ekosozial batean oinarritutako industria eraldaketa batekin konprometituta; energia berriztagarriek, ezinbestekoak izanik, ez ditzatela nekazaritzarako lurrak alferrik galdu eta ez daitezela erabili lau makroenpresari irabaziak emateko bakarrik, tokiko ekonomiari onurarik itzuli gabe. Eta gobernuak justu kontrakoa egiten du: Olinpiar Jokoak babesten dituzte, Pirinioetan turismoaren monolaborantza errepikatu ezin daitekeen zama bat denean; aireportuaren handitzea; Montmeloko zirkuituaren makroazpiegitura, edo Barcelona World. Ekonomia suspertzeko eredua guztiz aldenduta dago akordioan adostu genuenetik. Aurrekontuak aztertuko ditugu inbestidura akordioa aintzat hartuta. Erreferendumak aurrekontuak baldintzatzeko aukera ez da mahaigaineratu.

Aukera ireki bat da?

Une honetan dena dago irekita.

Erreferendumari buruzko ebazpenaren tramitazioak ondorio penalak izan ditzake parlamentuko mahaiko kide independentistentzat.

ERCren eta CUPen arteko akordioan, eta ERCren eta Juntsen artekoan, gakoa da parlamentuaren subiranotasunaren defentsa. Konfrontazio agintaldi baterako akordioa egin genuen. Hiru indar independentistak bat gatoz parlamentuaren subiranotasunaren defentsan eta badakigu hori etengabekoa izango dela. Ez soilik gai nazionaletan, baita sozialetan ere. Batzuetan etxebizitza lege bat defendatzeko izango da edo askotariko arrazoiengatik autonomismoaren josturak behartuko ditugu. Legealdi autonomiko batean gaude, autonomikoa izateari uzteko lanean, eta autonomismoak eta 78 erregimenak ezartzen dituzten mugak agerikoak egiteko lanean. Gaur horregatik izango da, eta bihar beste zerbaitengatik. Eta guztiok babestu behar ditugu errepresaliatuak izan daitezkeen horiek. Garrantzitsua da agerikoa egitea. Parlamentuaren subiranotasunaren gaineko mehatxu etengabe bat daukagu eta ezin dugu normalizazio dinamika batean, onarpenean, sartu. Hori gertatzen ari da eta ondorioak dauzka. Horrelako proposamenek aurrez aurre jartzen dituzte parlamentuaren subiranotasuna eta estatuaren errepresioa.


Summary: Erreferenduma «ezinbesteko» irtenbidea izango dela nabarmendu du Aragonesek, U-1aren urteurrenean. Independentismoak 2017ko erreferendumaren garaiko «izpiritua» berreskuratzearen alde mintzatu da. Puigdemontek immunitatea berrezartzeko eskatu dio Europako Justizia Auzitegiari.

Kataluniako Gobernuak ekitaldi instituzionala egin du gaur, Bartzelonan, 2017ko urriaren 1eko autodeterminazio erreferendumaren laugarren urteurrenean. Alderdi independentistek elkarren artean dituzten desadostasun estrategikoak agerian utzi dituzte aste honetan, eta, eztabaidaren ostean, batasunerako deia egin du berriz ere Pere Aragones Generalitateko presidenteak. «Urriareneko 1eko izpiritua» berreskuratzera deitu du. Horrez gain, ziurtatu du amnistia eta erreferenduma «ezinbesteko» erantzuna izango direla Kataluniaren eta Espainiaren arteko gatazka politikoa gainditzeko.

Orain lau urteko erreferenduma «itzulirik gabeko puntua» izan zen Kataluniako gizartearentzat, Aragonesen esanetan. «Kataluniako herriak bere etorkizuna demokraziari lotu zion eguna izan zen». Eta presidenteak ziurtzat jo du kataluniarrek berriro bozkatuko dutela. «Orain urriaren bateko izpiritua berreskuratzea dagokigu. Alderdien erakunde sozialen eta herritarren adostasunari esker lortuko dugu».

Hala, aste honetan Kataluniako politika orokorreko eztabaidan alderdi independentisten artean ageriko egin diren desadostasunei zeharkako erreferentzia eginez, batasuna eskatu du, «elkarrekin lan» egiteko. «Gobenu honek urraren 1aren ondorengo izendatzen du bere burua, eta independentziarako bidean jarraitzera konprometitzen da, Espainiako Gobernuarekin negoziazioa behartuta».

Carles Puigdemont Kataluniako presidente ohi erbesteratuak ere urriaren 1aren urteurrena izan du hizpide. Bideo batean zabaldu zuen bere mezua atzo gauean, Errepublikaren Aldeko Kontseiluko presidente gisa. Puigdemonten iritziz, Kataluniako gizarteak Espainiako Estatua garaitu zuen 2017ko erreferendumean, «beldurra», «amorrua» eta «zatiketa» gainditu zituelako.

Espainiako Estatua «erreferenduma eta haren ondorio politikoak» ezerezean uzten saiatu da azken lau urteotan, Puigdemonten esanetan. Azaldu duenez, Espainiaren jokabide horri erantzuteko sortu zuten Errepublikaren Aldeko Kontseilua. «Azken lau urte hauek erakutsi dute badela bidea, bidea egiten jarraitu dugula eta badirela gure esku dauden garaipenak».

Immunitatea berrezartzeko eskaria

Puigdemontek eurodiputatu gisa dagokion immunitatea berriz indarrean jartzeko eskatu dio gaur Europako Justizia Auzitegiari, kautelazko neurri gisa. Luxenburgoko auzitegiak immunitatea eten zion uztailaren 30ean, Espainiako Auzitegi Gorenak haren kontrako euroaginduari lotutako arazo aurrejudizialari buruz ebatzi artean, atxilotua izateko arriskurik ez zuela argudiatuta.

Aldiz, Kataluniako presidente ohia atxilotu egin zuten, joan den ostegunean, Sandiniako l'Alguero hirian, Espainiako Auzitegi Gorenaren euroaginduari jarraiki. Europako Justizia Auzitegiak atxilotze agindua etenda zegoela baieztatu zuen uztaileko autoan, Espainiak —Estatu Abokatutzaren bitartez— hala adierazi ziolako, baina euroaginduak indarrean jarraitzen duela ohartarazi zuen Auzitegi Gorenak joan den ostiralean, eta gauza bera berretsi zuen atzo.

Atxilotua izateko arriskua frogatuta, immunitatea berriz ezartzeko eskatu dio Puigdemontek Luxenburgoko auzitegiari, hark euroaginduaren arazo aurrejudizialari buruz ebatzi bitartean. Auzitegiak eskari horren gaineko iritzia emateko epe bat eskaini beharko die Espainiari eta Europako Parlamentuari.

Puigdemontek Sardinian deklaratuko du datorren astelehenean, Sassari hiriko Helegite Auzitegian. Joan den ostiralean eraman zuten epailearen aurrera auzitegi horretan, Italiako Poliziak atxilotu hurrengo egunean. Epaileak aske utzi zuen, baina urriaren 4rako deitu zuen deklaratzera. Sassariko auzitegiak euroaginduaren prozedurarekin jarraitu ala ez erabaki behar du.

Kataluniako hainbat hedabidek adierazi dutenez, Pablo Llarena magistratu espainiarrak Puigdemonten kontrako lehen euroagindua igorri zuenetik, hainbat herrialdek jakinarazi diote Espainiari ez zutela atxilotze agindu hori gauzatuko. Herrialde horien artean dira Alemania, Austria, Belgika, Suitza, Finlandia, Frantzia eta Lituania. Iturri horien arabera, estatu horien ezetza frogatzen dute Espainiako Auzitegi Gorenak Puigdemonten kontra irekia duen auzian presidente ohiaren egoera pertsonalari buruz pilatutako dokumentazioak. Bertan jasota daude herrialde horietako polizia indarrek euroagindua ez dutela gauzatuko jakinarazteko Espainiari helarazitako mezuak.

Puigdemonten defentsak hainbatetan eskatu du informazio horrekiko sarbidea, baina ez diote erraztu gaur arte. Defentsak eskatuak ditu baita ere auziarekin lotutako komunikazio judizial eta polizial guztiak, Europako Justizia Auzitegiak behin-behinean immunitatea berrezarri zionetik l'Alguerren atxilotu zuten arte.


Summary: Estrategiak eman dio garaipena Athletici derbian. Athleticek 1-0 hartu du mendean Alaves, lehen zatia amaitzear zela Raul Garciak korner batean sartutako gol bati esker.

Athleticentzat izan da San Mamesen Alavesen aurka jokatutako derbia: 1-0. Raul Garciak sartu du gola, 44. minutuan. Bizkor ateratako korner batean izan da. Nafarrak ezustean harrapatu du arabarren atzealdea. Hala, 5. minutuan huts egin duen penaltiaren arantza kendu du. Lehen zatian, Athletic hobea izan da; bigarrenean, berriz, Alavesek estutu egin du. Baina argitasuna falta izan zaio. Jokoa baino gehiago, intentsitatea izan da zelaian.

Iñaki Williamsek 203. partida jokatu du erreskadan ligan, eta, hala, Juanan Larrañagaren marka gainditu du. 2016ko apirilaren 20ean Athleticek Atletico Madrilen aurka San Mamesen jokatutako neurketatik ez du bakar ere galdu. Hala, Williamsi omenaldia egin diote neurketa hasi aurretik. Hain zuzen ere, harena izan da partidako lehen aukera garbia, 4. minutuan. Pase sakon bat jaso du, Pachecori iskin egin, eta gola egitetik gertu egon da. Baina Ximo Navarrok ondo kendu dio baloia.

Athletic, zaleek hauspotuta, bizi-bizi zelairatu da. Partidaren aginte makila harena izan da, zuzen jokatuz. Partidaren hastapen horretan Muniainek min handia egin du lerro artean. Alavesek nahikoa lan zuen eusteko. Williamsen aukera garbitik ia segidan, Vivianek korner bat errematatu du buruz, eta baloiak Ximoren eskuan jo du. Del Cerro Grande epaileak zalantza izan du, eta VARa ikustera joan da. Azkenerako, penaltia adierazi du. Raul Garciak jaurti du, baina Pachecok geratu du.

Kolpea izan da huts egitea zuri-gorrientzat, eta hurrengo minutuetan zertxobait behera egin dute. Alaves, berriz, patxadaz, neurketan sartzen joan da. Ez zuen presarik, eta haren intentsitatea jaitsi nahi zuen. Baina ez du guztiz lortu, eta Athleticek berriro hartu du lehiaren kontrola. Hiru aukera izan dute aurreratzeko. Baina Muniainek, Williamsek eta Vivianek ez dute asmatu. Hain zuzen, Vivianen errematea kornerrera joan da. Athleticek bizkor atera du, motzean, eta ezustean harrapatu du Alaves. Lekueren erdiraketa ederki errematatu du Raul Garciak, Pachecoren atea zulatuz. Hala, penaltiaren huts egin izanaren arantza kendu du nafarrak.

Alaves, hobera

44. minutua zen, eta hala amaitu da lehen zatia. Bigarrenari ere hobeto ekin dio Athleticek, intentsitatez, nahiz eta Riojarena izan den lehen aukera. Marcelineronek partida erabakitzeko bi aukera izan dituzte. Baina Williamsek ez du asmatu. Callejak arriskatu beharra zuen, eta aulkian zituen bi aurrelari petoak zelairatu ditu: Joselu eta Guidetti. Pixkanaka, arabarrak Unai Simonen atera gerturatuz joan dira. Athleticek pauso bat egin du atzera, eta zailtasunak izan ditu baloia ateratzeko. Gainera, Callejarenek geldikako jokaldiak baliatu dituzte presioa areagotzeko.

Athletic ez zegoen eroso, eta sufritzen ari zen. 20 minutu falta ziren lehia amaitzeko. Denbora gehiegi beste pauso bat atzera eman eta kontraerasoan jokatzeko. Baina Alavesi lerro arteko jokoa eta pazientzia apur bat falta zitzaion aukera garbiak sortzeko. Hori lortzeko asmoz, Manu Garcia atera da. Haatik, Alavesek ez du partida berdintzea lortu. Horretarako aukera askorik ez du izan. Argiena Pellistrik, arauzko denbora betetzeko lau minutu falta zirenean. Baina ez du asmatu. Athleticek Laguardiak Sanceti egindako penaltia eskatu du. Baina epaileak ez du adierazi. 1-0 amaitu da partida. Athletic Europako postuei begira jarri da, eta Alavesek behekoetan segituko du. Hurrengo asteburuan ligak etena izango du.


Summary: Lehen alarma egoeran ordainarazi zituen isunak itzuliko ditu Jaurlaritzak. Espainiako Auzitegi Konstituzionalak konfinamendua bertan behera utzi eta espedienteen tramitazioa geratzea agindu ondoren hartu du erabakia.

Eusko Jaurlaritzak COVID-19ak eragin zuen lehen alarma egoeran osasun arauak ez betetzeagatik isunetan kobratu zituen 1,6 milioi euroak itzuliko dizkie herritarrei.

Espainiako Auzitegi Konstituzionalak konfinamendua bertan behera utzi eta espediente horien tramitazioa geratzea erabaki ondoren hartu du erabakia Jaurlaritzak, nahiz eta auzitegiak ez zuen zehaztu diru horrekin zer egin behar zen.

Josu Erkoreka Jaurlaritzako bozeramaileak, gaur Deia egunkarian egin dituen adierazpen batzuetan, esan du dirua itzuliz bere garaian "eredu" izan ziren horien diskriminazioa desagerrarazi nahi dutela; horien jarrera "zuhurkeriaz" ordainketa ahalik eta gehien atzeratu zutenekin kontrajarri du.

Lehen alarma egoran Ertzaintzak eta udaltzainek 22.900 isun jarri zituzten, eta horietatik 5.200 ordaindu zituzten herritarrek, Konstituzionalak bere ebazpena eman zuen arte.


Summary: Tokiko etxebizitza plana onartu du Euskal Elkargoak. 145 hautetsik bozkatu dute alde, zazpik kontra, eta 42 abstenitu egin dira.

Euskal Hirigune Elkargoak batzarra egin du gaur, Baionako Lauka gelan, eta hautetsiek tokiko etxebizitza plana (TEP) onartu dute, alde handiz: 145ek bozkatu du alde, zazpik kontra, eta 42 abstenitu egin dira. Roland Hirigoien Mugerreko (Lapurdi) hautetsiak aurkeztu du plana; elkargoko lehendakariordea da, etxebizitzaren inguruko gaiez arduratzeko. Ondoko sei urteetarako etxebizitza politika eta estrategia finkatzen ditu dokumentuak.

EH Baik, planaren «anbizio falta» salatu, eta abstenitzera edo kontra bozkatzera deitu ditu hautetsiak. Alain Iriartek hitza hartu duenean esan du plana ez dela «krisiaren heinekoa». Larrialdiko egoeraren aitzinean, neurri eraginkorragoak beharrezkoak ikusten ditu. Colette Capdeviellek ere egoeraren larritasuna salatu du: «Kostaldean kanporatze sozial bat gerta daitekeela dio diagnostikoak, etxebizitzen prezioagatik. Ez da gerta daitekeen arrisku bat, bizi dugun errealitate bat baizik». Jean Claude Mailharinek txalotu du diagnostiko bat egin izana. «Lehen aldiz Hendaiatik Larrainera etxebizitzaren inguruko diagnostiko bat badugu». Baina hark ere deitoratu du proposatutako aterabideak ez direla nahikoak, eta abstenitu egin da.

Hirigoienek, kritikei erantzunez, esan du hautetsiek elkarlanean eraikitako plana dela, eta «harriturik» izan da planari anbizio eskasa leporatu izanaz. Eztabaidaren ondotik Jean Rene Etxegarai lehendakariak hartu du hitza: «Batzuek beti hobeki egin daitekeela diote. Ispilua hauts dezakezu igortzen dizun irudia ez bazaizu gustatzen, baina arazoa ez duzu konpontzen». Dena den, eztabaidak izanik ere, gehiengoak egin du TEParen alde.

Protestak

Batzar denboran, kanpoaldean bi protesta izan dira. Goizean, 08:30ean, CFDT sindikatuak egin du protesta, arlo sozialeko langileen eskubideen defentsan. Bigarren protesta 11:00etan iragan da: Arbonako okupazioko Bost sostengu taldeak antolatu du, eta haien oihuak entzungai izan dira batzarrean.

Françoise Gallois Uztaritzeko hautetsiak TEParen eztabaidaren harira Arbonako lurren okupazioa ekarri du gogora, eta laborantza lurren salbatzearen beharra aipatu du. 100 egun dira gaur okupazioa hasi zenetik.


Summary: Elordik ezustekoa eman du, eta Artola kanporatu du. Mallabiarrak 16-22 irabazi zuen bere jaioterrian, 150 ikusleren aurrean, eta besteak beste Altunarekin eta Bengoetxearekin jokatuko du ligaxka. Lau hilabete jokatu gabe egon ostean, erritmo falta nabaritu zuen Artolak, eta 0-7 hasi zen galtzen.

Aitor Elordik ezusteko garaipena lortu zuen atzo bere jaioterrian, Mallabian (Bizkaia), 150 zaleren aurrean, eta Iñaki Artola kanporatu zuen lau eta erdiko txapelketatik. 16-22 irabazi zuen bizkaitarrak, eta hurrengo fasean Altuna III.arekin, Bengoetxea VI.arekin eta Danel Elezkano edo Peio Etxeberriarekin jokatuko du ligaxka (astelehenean jokatuko dute bi horiek elkarren aurka).

Lau hilabete jokatu gabe egon ostean, erritmo falta hori nabaritu egin zuen Artolak. Soilik bi partida jokatu ditu aurretik, binaka, eta BERRIAri egindako adierazpenetan gustura agertu bazen ere, atzo kosta egin zitzaion partida hastea. 0-7 hasi zen galtzen gipuzkoarra.

Gero hobeto jokatu bazuen ere, ez zuen asmatu bere jokoa markagailura eramaten. 15 tanto egin zituen Elordik jokoan, eta zortzi Artolak. Elordik sakez lau tanto lortu zituen, eta Artolaren errestoen osteko erremateekin, beste zortzi.

Artolak berak partida ostean aitortu zuen pena zuela galtzeagatik, hain txapelketa garrantzitsuan galdu ere: "Baina ez dago ezer egiterik. Aitor zoriondu behar da, eta nik beste helburu batzuk jarri behar ditut. Eta entrenatzen jarraitu".


Summary: 320.000 euro ordainduko dizkio Osasunbideak guraso batzuei, 1993an bi haur jaioberri aldatzeagatik. 2015ean jabetu ziren aldaketaz. Osansunbideak erabaki du helegiterik ez aurkeztea, eragindako mina ez handitzeko.

Nafarroako Gobernuak jakinarazi du ez diola helegiterik jarriko 1993an Nafarroako Ospitalean bi haur jaio berri aldatzeagatik ezarri dioten kalte ordainari, eta, ondorioz, 320.000 euro ordaindu beharko dizkio haur horietako baten gurasoei. Azpimarratu du, gainera, gaur egungo protokoloekin "praktikan" ezinezkoa litzatekeela horrelakorik gertatzea, baina indartu egingo dituela haur jaioberriak identifikatzeko kontrolak.

Haurren aldaketa 1993an gertatu zen, baina salaketa jarri zuen familia ez zen horretaz jabetu 2015era arte: proba batzuetan ohartu ziren ez zegoela lotura biologikorik guraso horien eta legez euren semea edo alaba denaren artean. Gertatutakoa ikertzeko prozesu administratiboa abiatu zuten 2016ean bi familiek, eta horietako batek prozesu judizial batera jo zuen.

Familiak 1.750.000 euroko kalte ordaina eskatzen zuen, baina epaileak 320.000 euroan utzi du. Ebazpenean adierazi du geratutakoak ondorio psikologikoak izan dituela salatzaileengan, baina administrazioak gertatu zena argitzen lagundu duela, eta horrek kaltetutakoen egoera "arindu" duela. Nafarroako Gobernuak adierazi du ez duela helegiterik aurkeztuko, haien mina ez handitzeko edo luzatzeko.

Prozesu judizialean, Osasunbideak argudiatu du ez dagoela frogatuta haur jaioberriak nahastea ospitaleko langileen ardura denik, baina epaileak ebatzi zuen ez dagoela beste aukerarik.

Osasunbideak azaldu du gaur egun erditzera doan emakume bati ospitalean sartzean pultsera bat jartzen zaiola bere izenarekin, eta erditze gelan amarentzat eta umearentzat pultsera bana eta zilbor hestea mozteko pintza batzuk dituen kutxa bat irekitzen dela. Haurra jaiotzean pintza eta pultsera jartzen dizkiote jaioberriari, eta gaineratu du elementu horiek guztiek kolore bat eta kode bat dutela.

Ama eta haurra ez direla banatzen eta logelara elkarrekin igotzen dituztela ere azaldu du Osasunbideak, betiere, haien osasunak horretarako modua ematen duen bitartean.

Edonola ere, datorren urteko lehen hiruhilekoan, segurtasuna bermatze aldera, "oraindik eta fidagarriagoa den sistema bat" jarriko du martxan: haurraren zilbor hestetik odol tanta bat hartuko dute, lehortu eta urte batzuk gordeko dute, froga gisara. Sistema horrek haurraren eta amaren oinaren arrastoaren sistema ordezkatuko du.


Summary: Bost lagun atxilotu dituzte Bizkaian kale edanaren harira. Bilbon, hiru laguni kale istiluetan parte hartzea leporatu diete; Barakaldon, kalean edaten ari ziren bi emakume atxilotu ditu Ertzaintzak.

Bost lagun atxilotu dituzte gaur goizaldean, Bilbon eta Barakaldon (Bizkaia), kale istiluetan parte hartu izana edo kalean edatea leporatuta.

Eusko Jaurlaritzako Segurtasun Sailaren arabera, goizaldeko hiru eta erdiak aldera jendea pilatu da Bilboko Poza Lizentziatuaren kalearen inguruan, COVID-19aren kontrako osasun neurriak bete gabe. Ertzaintza bertaratu denean, bildutako batzuek Indautxu plazara eta Autonomia kalera jo dute. Hainbat taldek botilak eta bestelako objektuak jaurti dizkiete poliziei, eta zabor edukiontziak kale erdira atera dituzte. Istilu horietan, ertzainek 18 urteko lagun bat, 20ko beste bat eta 21eko beste bat atxilotu dituzte, eta desordena publikoa egotzi diete.

Barakaldon, berriz, bi emakume atxilotu dituzte. 05:00ak aldera, Ertzaintzaren patruila batek bost lagun ikusi ditu kalean, edaten. Talde horretan zeuden hiru emakumek uko egin diote identifikatzeari, eta, Ertzaintzaren bertsioaren arabera, emakume horietako batek agente bat jo du. Atentatu delitua egotzi diote, eta beste emakume bati, desobedientzia. Biak atxilo eraman dituzte. Atxilotu ez duten arrean, hirugarren emakume bati eginbideak ireki dizkiote, desobedientzia leporatuta.


Summary: Onkologikoko langileek protesta egin dute, osasun zentroa «bizirik» nahi dutela aldarrikatzeko. Minbizia artatzeko «zentro monografiko gisara» funtzionatzen jarraitu nahi dutela adierazi dute, eta langileen «lan etorkizuna» bermatzeko eskatu dute

Anoetako futbol zelai pareko zabalgunetik abiatu, eta Eusko Jaurlaritzako Osasun Sailaren Donostiako ordezkaritzarako bidea egin dute gaur Onkologikoko langileek eta haiei babesa ematera joandako hainbat herritarrek. Minbiziaren inguruan jarduera guztia ardazten zuen osasun zentroa zirela gogorarazi dute, eta berreskuratu egin nahi dutela izaera «monografiko» hori.

Zentroko hainbat jarduera bertan behera utzita daudela ere salatu dute, eta bermatu nahi dutela zentroa «bizirik» egotea, eta langileek «lan etorkizun» bat izatea bertan. 250 bat langile dira, eta aspaldi ari da langile batzordea zentroaren egoeraren gainean ohartarazten. Gaur ere berritu dute kezka. Gertatzen ari dena azaltzeko hainbat adibide jarri dituzte: «Endoskopien bi gelak, adibidez, kendu ziren eta Onkologikoko Bularreko Unitatea badirudi desegin egin nahi dutela».

Protestan, Osakidetzan zentroa integratzeko prozesua osorik burutzea nahi dutela ere esan dute, eta zentroko langile denak Osakidetzako «lan kontratudun langiletzat» hartzeko eragozpenik ez izatea. Integrazioa «egiturazkoa, funtzionala eta organikoa» izatea nahi dute: osoa

Langile batzordearen izenean, Jon Galfarsorok hartu du hitza protesta hasi aurretik. Onkologikoaren «praktikoa klinikoa» guztiz «desegiten» ari dela adierazi du. Esan du lehen arta osoa ematen zietela eriei: «Gaixoaren diagnostikoa, proposamen terapeutikoa, tratamendua bera ere bai, kirurgia barne». Baina egun ez dira ari horrela: «Hori desegiten ari da». Bular Unitatea, esaterako, zentroaren jardun onaren «ikur bat» izan dela gogoratu du, eta desagertzen ari dela hori ere. Erietxeko ohe asko hutsik daudela azaldu du, eta ebakuntza geletako erabilera ere urria dela.

Lantaldeak ere puskatzen ari direla esan du, langileen «deslokalizazioa» dakarten sistemak ezartzen dizkietela lanerako: «Eta langile dezente sobratzen dira horren ondorioz. Horregatik, gure lan eremu propiotik atera behar izaten dugu». Hortik aldarria: «Gure ospitaleak jarraitu beharko luke zentro monografiko bat izaten». Osakidetzako integrazio prozesua taxuz egite aldera duten aldarri nagusia ere ekarri du gogora: «Osakidetzarekiko harreman juridiko-laboral bat izatea nahi dugu».

Gogora ekarri dute 2019an hasi zela Onkologikoa Osakidetzarekin lotzeko prozesua, eta zentroak bere historia luzean izan duen «bokazio publikoa» aldarrikatu dute. Hain justu, nabarmendu dute bertan artatutako pazienteen %85 baino gehiago osasun sare publikotik bideratu direla. 1933tik ari da osasun zentroa, baina lehen Kutxa Fundazioak zuen horren ardura guztia. Gogora ekarri dute Osakidetzak aurrez ere guztiz integratu izan dituela bereak ez ziren osasun zentroak, eta hori egiteko arazorik ez dagoela esan dute: «Borondate politikoa behar da».


Summary: Udaletako politika indartzeko deia egin du Uxue Barkosek. Geroa Sozialberdeak alderdiak Nafarroako batzarra osatu du gaur. "Ideologia sozialberdea" herrialde osoan zabaldu nahi dute.

Ia urte bete da Geroa Sozialberdeak alderdia sortu zutenetik, eta Nafarroako lehenbiziko batzarra egin du gaur goizean, Iruñeko Iruña Park hotelean. Hamabi lurralde batzordeak eta bestelako karguak bildu dira Nafarroako batzarra osatzeko ekitaldian. Uxue Barkos idazkari nagusiak itxi du bilkura, alderdiaren helburu nagusiak azaltzeko baliatu duen hitzartzearekin. Udaletako politika indartzearen alde egin du, politikaren "dimentsio gizatiarragoetara itzultzeko". Bestetik, Europatik heldu den "ideologia sozialberdea" Nafarroa osoan zabaldu nahi dutela ohartarazi du.

"Udaletako politikak aukera emanen digu gizartearen beharretatik oso urrun dauden ekintza politikoei berriz neurria hartzeko", esan du Barkosek, bertatik bertara egiten den politika indartzeko aldarria eginez. Bide horretan, ekintza politikoek politika publikoak zuzendu behar dituela azpimarratu du: "Politika publikoak ez dituzte beste erakunde mota batzuek zehaztu behar, adibidez, argindarraren prezioa zehazten dutenek".

Diskurtsoaren zati handi bat "sozialberde" deitu duen ideologiaz mintzatzeko baliatu du Barkosek. "Europan jorratzen ari den bideari lekukoa hartu nahi diogu Nafarroan, eta bide hori ulertu nahi ez duenak, ez du ikusten zer dugun begien aurrean: beharrezkoa da erantzun koherenteak, gaitasunezkoak eta ilusionagarriak ematea". Barkosen aburuz uztargarriak dira ingurumenaren zaintza eta "ongizatea mantentzea posible egiten duen" garapen ekonomikoa. "Ez fidatu planetaren zaintza eta garapen ekonomikoaren, beraz, ongizatearen artean aukeratzera behartu nahi gaituzten horietaz".

Bide horretan, honako eskaintza egin du Barkosek: "Energia garbia sortzea, energia garbi horretatik abiatuta baliabide ekonomiko publikoak sortzea, ingurumena zaintzea eta, azken finean, subiranotasun energetikoa". Horregatik, sozialistak, aurrerakoiak eta berdeak direla defendatu du.

Gobernu "aurrerakoien" alde

Geroa Bai koalizioa Nafarroako espazio politikoa iraultzeko baliagarria izan dela defendatu du Barkosek, lehenbizi aldaketaren gobernuaren buru izanik, eta, ondoren, PSNren gobernua babestuz. Zentzu horretan, Nafarroan zein udaletan gobernu "aurrerakoiak" eta "askotarikoak" babestuko dituztela azaldu du Barkosek.

Kexu agertu da PSNk euskararekin duen jarrerarekin, eta lan deialdi publikoetan euskara aintzat ez hartzea deitoratu du. "PSNk interes orokorraren eta Nafarroako identitatearen defentsaren kontrako jarrera agertzen duenean, salatu eginen dugu". Euskararen aferan ez dutela atzera eginen ohartarazi du, ia osorik gaztelaniaz egin duen diskurtsoan. "Hiritar guzien eskubideak defendatuko ditugu, baita Nafarroako euskaldunenak ere".

Azkenik, Nafarroa bere etorkizunaren jabe izan behar duen subjektu politikoa dela aldarrikatu du, eta, bide horretan, autogobernuaren defentsa irmoa egin du. "Hitzarmen ekonomikoa garatu eta indartu behar da. Horretarako, legea berrikusi behar da, 1990ekoa baita, eta, orduan, ez ziren zerga batzuk existitzen; BEZa, esaterako". Horregatik, hitzarmen ekonomikoa gaurkotu eta "XXI. mendera egokitzea" ezinbestekotzat jo du.


Summary: Zabor kamioi batean hiltzeko zorian egon da gazte migratzaile bat. Bertan gaua ematen ari zen, asilo programa baten barruan sartzeko zain. «Duintasun gabeko harrera politika» salatu du Irungo Harrera Sareak.

Gazte migratzaile bat bizia galtzeko zorian egon da Gipuzkoan, zabor edukiontzi baten barruan gaua ematen ari zela edukiontzia zabor kamioira bota dutenean.

Irungo Harrera Sareak sare sozialen bitartez jakinaraziduenez, gazteak astearte gaua eman zuen Gurutze Gorriak Irunen duen egoitzan, baina iheslariak laguntzeko EAEko CEAR batzordeko asilo programan sartzeko zain zegoen. Bitartean, gaua emateko tokirik ez zuen, eta, horregatik, zabor edukiontzian bilatu zuen aterpea.

Zaborra biltzeko kamioia iritsi zenean, baina, edukiontzia hartu eta kamioaren barrura irauli zuten, barruan gaztea zegoela. Haren oihuak entzun zituen zaborra biltzen ari zen beharginak, eta kamioaren mekanismoa garaiz geldiaraztea lortu zuen. Horri esker, gazteak bizia salbatzea lortu zuen, hanka kamioaren barruan trabatuta geratu zitzaion arren. Ondoren, Udaltzaingoaren esku jarri zuten gaztea. Ez dute ezagutarazi nola dagoen orain.

Irungo Harrera Sareak «duintasun gabeko harrera politika» salatu du, eta erantsi du migratzaileentzako «harrera, asiloa eta zaintza egiteko» politikarik ezak «haien biziak arriskuan» jartzen dituela.