Summary: Jaurlaritzak Bide Segurtasunaren Aldeko Euskal Ituna izenpetu du hamalau erakunderekin batera. 2030. urterako erdira murriztu nahi dituzte auto istripuetako biktimak, eta 2050. urterako biktimarik ez izatea lortu nahi dute

Bide Segurtasunaren Aldeko Euskal Ituna sinatu du gaur Eusko Jaurlaritzak, foru aldundiekin eta beste 11 erakunderekin batera, eta 17 konpromiso izenpetu dituzte, «bizimodu osasungarria bermatu eta ongizatea sustatzeko» eta «hiriak inklusiboak, seguruak, erresilienteak eta jasangarriak izateko» helburuarekin, Iñigo Urkullu lehendakariak azaldu duenez. Bi ideia horiek, bestalde, bat egiten dute Euskadiko Segurtasun Publikoarekin eta Nazio Batuen 2030 Agendarekin.

Auto istripuak dira, Osasunaren Mundu Erakundearen arabera, auto istripuek eragiten dituzte heriotza gehien 5-29 urte bitarteko ume eta gazteen artean. Hala eta guztiz ere, azken 22 urteotan auto istripuetan hildakoen kopurua murriztu egin da: 218 heriotza izan ziren 2000. urtean, eta 45 aurten. Mundu osoan, berriz, 3.700 pertsona hiltzen dira egunero auto istripuetan. Hildako bakoitzeko, gainera, larri zauritutako bost pertsona dira.

Bi xede zehaztu dituzte: 2030. urterako trafiko istripu baten ondorioz hildako eta larri zauritutako pertsonen kopurua erdira murriztea; eta 2050. urterako ez egotea errepidean hildakorik eta larri zauritutakorik.

Era berean, mugikortasun osasungarri eta aktiboa, garraio publikoen erabilera eta kolektibo ahulenentzako –umeak, adineko pertsonak, txirrindulariak...– laguntza sustatu nahi dute itunarekin. Lehendakariaren hitzetan, pertsonak dira Bide Segurtasunaren Aldeko Itunaren «erdigunea». Hala, trafiko istripuetako biktimen «babesa» eta «laguntza psikologiko, sozial eta legala» bermatuko ditu itunak.


Summary: Begoña Alfaro Ahal Dugu-koa izanen da Zurekin Nafarroa koalizioko hautagaia. Alfarok 544 militanteren botoa jaso du Ahal Dugu-ko primarioetan

Begoña Alfaro Garcia izanen da Zurekin Nafarroa ezkerreko koalizioko hautagaia heldu den urteko foru hauteskundeetan. Koalizioaren oinarrien arabera, Ahal Dugu alderdiari dagokio Nafarroako zerrendaburua aukeratzea; Batzarreri, berriz, Iruñeko eta Tuterako alkategaiak aukeratzea; eta zerrenda horietako bigarren eta hirugarren postuak aukeratzea Ezker Batuari dagokio.

Nafarroako presidentegaia aukeratzeko tenorean, primarioak antolatu dituzte Ahal Dugu-ko arduradunek. Alfaro izan da hautagai bakarra, eta 544 militanteren botoa jaso du. Hortaz, hura izanen da koalizioko zerrendaburua ere. «Pozteko modukoak dira emaitza hauek», azaldu du Alfarok: «Alderdiko koordinatzaile postura aurkeztu nintzenean baino ehun bat boto gehiago jaso ditut orain. Zerrenda bakarra aurkeztuta, militantziaren botoa apaltzeko joera egon ohi da, baina emaitza hauek oso onak dira». Hautagaiaren irudiko, alderdia «batuago» dagoen seinale da: «Ahal Duguren koordinaziora iritsi nintzenean, nire helburuetako bat izan zen alderdi barruko sentsibilitate guztiak batzen, uztartzen eta gehitzen saiatzea; baina ez soilik alderdi barruan, baita Nafarroako esparru aurrerazale osoan ere».

Alfarorekin batera, hauek izanen dira Ahal Dugu-k aurkeztuko dituen hautagaiak Zurekin Nafarroa koalizioaren zerrenda osatzeko: Daniel Lopez, Fatima Djarra, Txema Burgaleta, Mari Gomez eta Txuma Uharte.


Summary: Aitor Esnaolaren gradu erregresioa salatu dute Legorretan. Euskal presoaren herrikideek «etxera» itzul dadin eskatu dute manifestazio batean, «oztopo judizialak» gainditu. Asteazkenean eraman zuten berriro Martuteneko espetxera (Donostia), Auzitegi Nazionaleko Espetxe Zaintzako epaitegiak hala aginduta.

Sare Herritarrak deituta, manifestazio bat egin dute Legorretan (Gipuzkoa) Aitor Esnaola euskal presoaren gradu erregresioa eragin duen ebazpena salatzeko. Presoa «etxera» itzultzeko eskatu dute protestara batutakoek, Etxera bidean, oztoporik ez! Aitor etxera lelopean. Legorretako plazan elkartu dira Esnaolaren herrikide ugari, besteak beste, herriko alkate Zelai Amenabarro eta LABeko korrdinatzaile nagusi Garbiñe Aranburu.

Martxoaren amaieran, Sare Herritarreko ordezkari batek azaldu du Espainiako Auzitegi Nazionaleko fiskaltza «iraganera itzultzeko» aurkezten ari dela euskal presoen gradu progresioen aurkako helegiteak; «euskal presoen etxera bidean oztopoak jartzeko» dira ebazpen horiek, eta espetxeetako tratamendu batzordeen erabakien aurka egiten dituzte.

Aste honetan, Auzitegi Nazionalaren beste ebazpen bat tarteko, Martuteneko espetxera itzuli behar izan duen bigarren euskal presoa da Esnaola. Etxeratek jakinarazi duenez, Mikel San Argimiroren hirugarren gradua ere atzera bota dute Madrilen, fiskaltzaren eskaerari men eginda. Azken hilabeteetan, Xabier Atristaini, Gorka Martinezi eta Iñaki Bilbao Gaubekari emandako hirugarren graduak ere atzera bota dituzte; ebazpen horiek guztiak Auzitegi Nazionaleko fiskaltzaren eta epaileen joeraren erakusle dira. Aurten, zazpi preso eraman dituzte atzera ere kartzelara, gradu progresioa ukatuta. Gainera, fiskaltzak beste zazpi euskal presoren hirugarren graduen aurkako errekurtsoak jarriak ditu uneotan.

Martutenera berriro

Esnaola asteazkenean eraman zuten berriro Martuteneko espetxera (Donostia), Auzitegi Nazionaleko Espetxe Zaintzako epaitegiak hala aginduta. Legorretarrak 11 urte baino gehiago egin ditu kartzelan, eta 2020an bete zuen zigorraren erdia. Urte hartako urrian lekualdatu zuten Ocaña I kartzelatik (Espainia, 460 kilometro) Soriara (Espainia, 230 kilometro), eta, iazko apirilean, Euskal Herriratu zuten. Jaurlaritzak maiatzean onartu zion gradu progresioa, Martuteneko tratamendu batzordeak hala proposatuta.


Summary: Kilometroak jaia Errenterian izanen da heldu den urtean. 2023an 60 urte beteko dituen Orereta ikastola omenduko du ekitaldiak, ‘Erriola’ lelopean.

«Kilometroak ez da ikastolarentzat soilik egingo den jai bat; euskararen inguruan herrian proiektu bat aurrera eramateko baliabideak jarri nahi ditu». Helburu honekin ospatuko dute heldu den urteko Kilometroak jaia. Errenterian (Gipuzkoa) eginen dute, eta Orereta ikastola izanen da antolatzaile.

Garai batez, fabrika izan zen egungo Orereta ikastolako egoitza, eta, hain zuzen, historia hori ere kontuan hartu nahi izan dute. Leloa, hala, Erriola izanen dute geurtz, «Ikastolaren sorreran parte hartu zutenen eta ikasle gazteenen arteko transmisioa irudikatzeko». Antolatzaileen arabera, «nortasuna» du errioak Errenterian, herriaren erdigunetik pasatzen delako, bizimoduaren erdigunean egon delako, eta erdiguneak sortu dituelako». Logoan ere ageri da erriolaren irudia.

Ikastolak 60 urte

2023an, Orereta ikastolak 60 urte beteko ditu. 1973an sortu zuten, herriko Añabitarteko baserri inguruko lur batzuk erosiz. «Ikur» bilakatu den baserria berritzeko proiektuak ere badituzte buruan, «bide horretan lanean aritu diren guztiei eskertza egiteko eta komunitatea sendotzeko».

Kilometroak jaia bera egun bakarrekoa bada ere, zehaztu dute urte osoko egutegia ondu dutela.


Summary: Lau egun beranduago iritsi da Athleticen gau beltza. Athleticek neurketa kaxkarra jokatu du Montilivin, eta amaieran markagailua berdintzeko aukera izan badu ere, esku hutsik itzuliko da etxera

Bizi hasi du partida Gironak, eta mota guztietako aukerak izan ditu markagailuan aurreratzeko. Hala ere, bigarren zatian iritsi dira neurketako hiru golak. David Lopezek, eta Ivan Martinek egin dituzte Gironarenak, eta Gorka Guruzetak egin du Athleticena. Amaieran Niko Williamsek izan du markagailua berdintzeko aukera, baina kanpora joan zaio errematea.

Girona nahi bezala aritu da aurreneko 35 minutuetan. Athletic atzean sartuta egon da, etxeko taldearen saiakerak ahal bezala zapuzten, eta soilik kontraerasoan eraman dute arriskua Paulo Gazzanigaren ate ingurura. Bi hegaletatik eraman du arriskua Gironak, eta aukera garbiak izan ditu markagailuan aurretik jartzeko. Aleix Garciak oso gertu izan du neurketako lehen gola falta jaurtiketa batean. Jaurtiketak zuri-gorrien giza hesian jo du, eta aterako bidea hartu du baloiak zuzenean. Hala ere, Unai Simon oso trebe aritu da, eta ahal bezala desbideratu du baloia kornerrera. 43. minutuan beste aukera bat izan du Garciak, baina orpoarekin egindako erremate hori ere kornerrera desbideratu du Simonek.

Hasiera-hasieratik hartu du erantzukizuna etxeko taldeak, eta pase gutxirekin iritsi da Athleticen areara. Oso modu bertikalean jokatu du Gironak, eta Athleticek nahikoa lan izan du atea hutsean mantentzen. Horren adierazgarri da Gironak 11 jaurtiketa egin dituela lehenengo 45 minutuetan. Hala ere, Yeray Alvarez eta Simon oso ondo aritu dira atzean, eta aukera guztiak saihestea lortu dute. Azken hamar minutuetan hobeto aritu da Athletic. Areaz kanpotik arriskua sortu du Ernesto Valverderen taldeak, baina Gazzanigak ez du lan askorik izan.

Atsedenaldian Mikel Balentziaga sartu du Valverdek Yuri Berchicheren ordez, baina partidaren norabidea ez da asko aldatu. Valentin Castellanosek bigarren zatia hasi eta berehala izan du gola egiteko aukera, baina jaurtiketa bortitzari ondo erantzun dio Simonek. Beste hainbat aukera izan ditu etxeko taldeak bigarren zatiko aurreneko minutuetan, eta 65. minutuan iritsi da Gironaren gola. Estrategia jokaldi bat ederki errematatu du Lopezek, eta Simonek ezin izan du enegarren errematea urrundu.

Gol batekin nahikoa ez, eta berehala iritsi da Gironaren bigarrena. Aulkitik sartu berria zen Ivan Martinek bikain kontrolatu du baloi luze bat, eta Simonen hanka artetik bidali du baloia sareetara. Hala ere, Athleticek ez du etsi, eta bi minutu beranduago egin du gola. Iñaki Williamsen erdiraketa De Marcosek ukitu du, eta Guruzetaren jaurtiketak Gazzaniga gainditu du.

Golarekin punturen bat lortu zezakeela sinetsi du Athleticek, eta orduan iritsi dira zuri-gorrien minutu onenak. Nico Williamsek markagailua berdintzeko aukera garbia izan du, baina area barruan egindako jaurtiketa kanpora bidali du. Horrela amaitu da neurketa, eta hiru puntuak Gironan gelditu dira. Geldialdira iritsi aurretik bi neurketa gelditzen zaizkio Athletici. Asteartean Valladolid hartuko dute zuri-gorriek San Mamesen, eta Alziraren aurka jokatuko dute azken neurketa, bihar zortzi, Espainiako Kopan.


Summary: Joseba Otondo: «Arraildura ekar dezake Natura2000 sarean erdizkoa baimentzeak».

Magnaren Erdizko proiektua salatu du Baztango alkate Joseba Otondok (Elizondo, 1977); salatu du administrazioak oztopoak jarri dituela galdeketak egiteko.

Baztango Udala ere saiatu zen galdeketa egiten.

Baztango Udala eta Baztango Batzar Nagusia modu adostuan saiatu izan dira galdeketak antolatzen. Herri lurretaz ari gara, eta eskumena batzar nagusiak du. Batzar nagusia eta udala, beraz, saiatu ziren auzia galdeketa baten bidez bideratzen, bertze gauza anitzen artean Erdiz baztandar guztien ondasun bat delako. Natura2000 sarean dago, eta zaintza bereziko eremua da, gainera. Uste dugu, beraz, baztandarrek erabaki behar dutela.

Zergatik ezin izan duzue egin?

Lehen saiakera bat egin genuen, toki esparruko galdeketen herrialdeko legea baliatuz. Espainiako Ministroen Kontseiluari zegokion baimentzea, baina ez zuen egin. Bertze ekinbide bat abiatu genuen, ondorioz, parte hartze eskubidean oinarrituta: berrespenezkoa ez den kontsultaren bidea. Hori Baztanen erabili genuen 2016an Aroztegiari buruz galdetzeko. Espainiako Gobernuaren Nafarroako Ordezkaritzak, baina, galdeketa hori gelditzeko agindua eman zuen.

Zein da debeku horien arrazoia?

Agintekeria eta inposizioa ikusten ditugu debeku horien atzean. Tokiko erakundeen eskumenen gainetik pasatu nahi dute. Uste dugu garbi dutela Erdizkoaren gisako proiektu handiek tokikoen aldeko erantzunik ez dutela, eta horregatik geldiaraz daitezkeela. Guk hasieratik erran dugu auzia bideratu behar dela demokrazian sakonduz, eta herritarrei hitza emanez. Zenbaitentzat, baina, bide hori arriskutsua da, eta herritarren erantzunaren beldur dira.

Ez dute herritarren ezezkoa paper batean jasotzea nahi?

Hori iruditzen zaigu. Proiektua legezkoa izan daiteke, baina herritarren ezezkoa badago mahai gainean, zilegitasunik gabeko proiektu bat izanen litzateke. Ez dakit zilegitasunak zenbateraino baldintzatzen ahal duen gisa honetako proiektu bat, baina orban horrekin geldituko litzateke.

Proiektua udalerriz gaindiko eragina duen plan gisa tramitatu nahi izatearen arrazoia ere hori da?

Lasterbide bat hartu nahi izan dute, tokiko erakundeen eta herritarren gainetik. Hori onartezina dela iruditzen zaigu. Munduko bertze zenbait tokitan ere ikusten ari gara, proiektu handiak agintekeriaz inposatzen dituzte, tokiko komunitateen nahiaren gainetik. Sistema kapitalista horretan oinarritzen da, harrapaketa horretan. Mendebaldeko herritarrak, bistan da, horretaz ez gara oroitzen gure inguruan kontsumitzeko aski ondasun dugularik, baina horrelako gaiak gurera etortzen direnean, bertze toki horietan gertatzen direnak gurean bizi ditugu. Tokiko komunitateek beren geroaz erabaki nahi dute.

Eta enpresak hori eragotzi?

Magna Roullier multinazionalaren adar bat da; Roullierrek Saint-Malon du egoitza, Bretainian. Han erabakitzen dute, eta, erabaki horien ondorioz, hemen gure ondasunak erauzten ahal dizkigute. Mozkinak Sain-Malora ailegatuko dira. Eta guretzat geldituko da zulo handi bat.

Legez, eremu babestu bat da Erdizkoa. Ez du balio babes horrek?

Ez du ematen; eta orain, gainera, ikusten ari gara Europan zer mugimendu gertatzen ari diren: sakrifikatzeko modukotzat jotako urruneko geografiak gurera etortzen ari dira. Uste genuen Natura2000 sarea babes nahikoa zela, baina ez du ematen. Orain, adibidez, Nafarroako Parlamentuak adierazi du Erdizko proiektua Nafarroarentzat intereseko inbertsio izendatu beharko luketela. Landa eremuko tokiak nahi dituzte sakrifikatu orain.

Erdiz baino gehiago dago jokoan?

Bai. Erdizkoa baimentzeak sekulako arraildura eraginen luke Natura2000 sarean.


Kronologia

Summary: Kronologia.

KRONOLOGIA


Summary: Euskal Eskola Publikoaz Harrok manifestazio jendetsua egin du Bilbon. 'Euskal Eskola Publikoaren alde. Hezkuntza Lege honi ez!' lelopean egin dute martxa milaka lagunek, 17:30ean hasita, Bizkaiko Hezkuntza Ordezkaritzan. Antolatzaileek sare publikoa hedatzea eta indartzea eskatu dute, eta Hezkuntza Legearen kontra egin dute, «pribatizatzailea» dela iritzita.

Ez daude ados Eusko Jaurlaritza ontzen ari den Hezkuntza Legearekin, eta eskola publikoa sustatzea nahi dute. Horregatik, Euskal Eskola Publikoaren alde. Hezkuntza Lege honi ez! lelopean, manifestazioa antolatu dute gaurko Euskal Eskola Publikoaz Harro topaguneak. Hogei bat eragile batzen ditu: besteak beste, EHIGE, Heize, Steilas, Ikasle Abertzaleak eta Ikama. ELA eta LAB ez daude manifestaziora deitu zutenen artean, baina bat egin dute protestarekin. Elkarrekin Podemos-IUk Eusko Legebiltzarreko hezkuntza ituna izenpetu bazuen ere, manifestaziora joatera deitu du. Protestaren hasieran, Bizkaiko Hezkuntza ordezkaritzaren inguruan, baikor mintzatu da Arantza Fernandez de Garaialde, topaguneko kidea: «Espero dugu kaleak betetzea».

Antolatzaileek sare publikoa hedatzea eta indartzea eskatu dute, eta Hezkuntza Legearen kontra egin dute, «pribatizatzailea» dela iritzita. Halaber, euskarazko murgiltzea eskatu dute, baita erlijioa eskolatik ateratzea ere.

Miren Gorrotxategik, Eusko Legebiltzarreko Elkarrekin Podemos-IUren bozeramaileak adierazpenak egin ditu martxan hasi aurretik. Ohartarazi du Hezkuntza Legearen aurreproiektuak ez duela bat egiten eskola publikoaren interesekin. Halaber, Euskal Eskola Publikoaz Harroko Maribel Lopez de Luzuriagak esan du aurreproiektuak itunpeko hezkutza babesten duela. Eskola publikoarentzako baliabideak eskatu ditu, haren hitzetan, sare publikoa delako ikasle guztien hezkuntza bermatzen duen bakarra.

Manifestazioa deitu zuten egunean azaldu zutenez, Hezkuntza Legeak eskola publikoa defenda dezala dute xede, eta salatu zuten irailean Eusko Jaurlaritzak ezagutarazi zuen Hezkuntza Legearen aurreproiektuaren lehen zirriborroa ez doala bide horretatik: «Sare publikoaren alde zenbait adierazpen jasotzen dituen arren, bere beharrei erantzun egokirik eman gabe jarraitzen du».

Ez dute bat egiten, halaber, zirriborroan jasota dagoen Euskal Hezkuntza Zerbitzu Publikoarekin ere —ikastetxe publikoak eta itunpekoak egongo dira bertan—. Beste ildo batetik jo behar dela uste dute, eskola publikoa sistemaren «benetako ardatz» izan dadin, «gizarte kohesioa eta berdintasunezko hezkuntza euskaldun bat lortzeko». Horretarako, «zentzuzko planifikazioa» galdegin dute, «eskola postuen eskaintza errealitatera egokitzea» eta pribatuen «gehiegizko eskaintza» ez ituntzea. Gainera, ezinbestekoa iruditzen zaie sare publikoari «beharrezko baliabide guztiak» ematea, baita ikastetxeak publifikatzeari bideak zabaltzea ere.

Euskalduntzearen inguruan ere badute esatekorik. Salatu dute aurreproiektuak ez duela jasotzen murgiltze eredua, ezta hizkuntza ereduak gainditzea eta euskal curriculuma ere.

Gainera, aldarrikatu dute hezkuntza sistemak laikoa izan behar duela. Legeak, ordea, aurkakoa planteatzen duela diote.


Summary: Kalte ordaina emanen dio Espainiako Barne ministerioak pilotakada batek begibakar utzi zuen Aingeru Zudaireri. Helegitea aztertu ondoan, Auzitegi Nazionalak Espainiako Barne ministerioari 100.000euroko kalte ordaina emateko agindu dio. Aingeu Zudaire 2012an kolpatu zuen Poliziak, greba orokor batean izandako mobilizazioetan.

Espainiako Barne ministerioak 100.000 euroko kalte ordaina eman beharko dio Aingeru Zudaire atarrabiarrari. Hala erabaki du Espainiako Auzitegi Nazionalak. 2012ko irailaren 26an, murrizketen aurkako greba orokor batean, Espainiako Poliziak botatako gomazko pilotakada batek zauritu egin zuen, eta begi bateko ikusmena galdu zuen. Bide judizial luzea izan du auziak, eta, lehen instantzian hura zauritu zuen polizia absolbitu ondoan, orain, partzialki onartu dute Zudaireren helegitea.

2016ra arte, kasua hirutan artxibatu zuten. Fermin Otamendi aritu zen epaile, eta, 2014an itxi egin nahi izan zuen auzia, baina, Nafarroako Auzitegi Probintzialak Zudaireren helegitea onartu, eta ikerketarekin segitzeko eskatu zion Otamendi instrukzio epaileari. 2019ko sententziak arrazoia eman zion Zudaireri: Poliziaren pilotakada batek zauritu zuen. Horrenbestez, kalte-ordainak eskatzeko bidea ireki zuen. Haatik polizia bat auzipetu zuten lesioak eragiteagatik, baina absolbitu egin zuten 2019an, tiro nork egin zuen frogatu ezin izan zelakoan.

«Ez dut dirurik nahi»

BERRIAn egindako erreportaje batean, zauri fisikoez ez ezik, lesioen osteko orbain psikologikoez ere aritu zen Zudaire: «Pilotakada ematen diotenari agertzen zaizkion mamuak ez ditugu ikusten». Gomazko pilotak jaurti zituztenak epaituta eta haiei polizia izatea debekatuta «nahikoa» zuela ere esan zuen: «Pozik nengoke tiro egin zuenari eta arduradunei plaka kenduko baliete. Hori litzateke justizia. Ez dut dirurik nahi».


Summary: Batuz Aldatuk badu «adostasun politikoa» jorratzeko Talde Eragilea. Euskararen «erabilera erosoa bermatzeko lehentasunak »zehaztu dituzte ehundik gora eragilek.

Batuz Aldatu dinamikaren lehen biltzarra egin dute, Donostian, eta hizkuntza-politiketan, «adostasun sozialetik politikorako bidea» jorratuko duen Talde Eragilea aurkeztu dute. Talde hori eragile hauek osatuko dute: AEK, Agirre Lehendakaria Center, Athletic Fundazioa, Bizipoza Bilgunea, Euskal Herriko Laborantza Ganbara, Euskal Kontsumitzaileen Alkartea, Euskaltzaleen Topagunea, Eusko Ikaskuntza, Gazte Euskaltzaleen Sarea, Gipuzkoako Erizainen Elkargoa, Mondragon Korporazioa, Nafar Ateneoa eta Zabalik elkartea. «Adostasun sozial handia adostasun politiko bihurtzea» izango da, Batuz Aldaturen Talde Eragilearen zeregin nagusia aurrerantzean.

Eremu desberdineko ehundik gora eragilek hizkuntza-politiketan eragiteko adostutako agiria da Batuz Aldatu; 2021eko ekainean aurkeztu zuten. Adostasun sozial horrek hizkuntza-politiketan helburua berritu zuen agiria. Hala, «euskararen erabilera erosorako baldintzak sortu eta bermatzea» da ekimenaren xedea. Helburu horretara iristeko politiken «norabidetzea» ere zehaztu zuten: «Ezagutzaren unibertsalizazioa eta euskara erabiltzeko eremuen sorrera eta saretzea».

Gaur, Lehen Biltzar Nagusia egin dute, Donostian, eta dinamikaren Talde Eragilea osatu dute. Euskalgintzaren Kontseiluak bultzatu du ekimen hori, eta haren idazkari nagusi Paul Bilbaok esan du «Batuz Aldaturen aniztasuna ederki islatzen duen taldea» dela gaur osatu dena, eta eduki zehatzen gainean «adostasun eta aliantza berriak eraiki daitezkeela» islatzen duela. Nafarroako Ateneoko eta Gazte Euskaltzaleen Sareko ordezkariek hartu dute hitza Talde Eragilearen izenean. Erronka berriari «pozik eta erantzukizunez» ekingo diotela helarazi dute. Eragile horien ustez, «guztion bat egiteak ekarriko du euskaraz eroso bizitzea ahalbidetuko duen agertokia». Azaldu dute «beharrezkoa» dela Batuz Aldaturen adostasuna «gehiago zabaltzea», bai eragileei dagokienez, baina baita adostasun politikoei dagokienez ere.

Lehentasunak zehazturik

Horiek horrela, Batuz Aldatuk eremuz eremu hizkuntza-politiketan dauden lehentasunak eta neurriak zehaztu ditu, bai Euskal Herri mailan, baita euskara ofiziala den edota ofiziala ez den eremuetan ere. Administrazioan, esaterako, herritarrei zerbitzua euskaraz jasotzeko eskubidea bermatzeko «epemuga zehaztea» eta horretarako «beharreko zirkuituak osatu beharra» zehaztu dute; hezkuntzaren alorrean, ikasle guztiei «gaitasun egokia bermatuko dien euskarazko ikasteredu orokortua abian jartzea» ere zerrendatu dute lehentasunen artean; eta hezkuntza ez-formalean, «administrazioak kudeatzen dituen aisialdi eta kirol eskaintzak euskaraz» izateko eskaera ere bai.

Helduen euskalduntzeari dagokionez, doakotasunaz gain, «helduen euskalduntzearen eta alfabetatzearen agentzia» sortzeko pausoak ematea nahi dute; era berean, eremu sozioekonomikoan, herritarrei zerbitzua emateko denean, «administrazioarekin egiten diren kontratuetan hizkuntza irizpideak ezartzea» jaso dute, zerbitzu hori euskaraz eman ahalko dela ziurtatzeko. Atal digitalean, berriz, edukiak ugaritzeko, «sorkuntza sustatu dezaketen inbertsioak ugaltzea» eskatu dute, eremu horretan euskarazko erabilera areagotzeko helburua jarrita. Kulturari dagokionez, «sortzaileari langile eskubideak aitortuko dizkion estatusa berariaz garatzea» eskatu dute, edota «euskarazko kultur sorkuntzaren produkzioarentzat inbertsioak handitzea». Azken atal bat ere jaso dute helburuen zerrendan: hedabideei dagokienez, beharrezkoa ikusten dute «finantzaketa sistema egonkortzea eta euskarazko ikus-entzunezkoen presentzia bermatzea» euskarri desberdinetan.

Eragile gehiago

Biltzarraren bukaeran, ordezkariek ongi etorria egin diete dinamikari atxiki zaizkion eragile berriei. Haien artean dira Ekonomisten Euskal Elkargoa, Gaurgeroa (Euskal Herriko Erretiratu eta Pentsiodunen Elkartea), Gazte Euskaltzaleon Sarea, Gipuzkoako Abokatuen Elkargo Prestua, HiTZ (Euskal Teknologiako Zentroa), Lanartea (Euskararen Langile Profesionalen Elkartea), Pantailak Euskaraz, Sukar Horia, UZEI, Xake Espazioa eta XUTI (Ipar Euskal Herriko gazteen erakundea).

Zenbait parte hartzailek Batuz Aldaturen baitan abian jarritako dinamikak partekatu dituzte gainerakoekin. Adostasun sozial berrien eredu dira, esaterako, EAEn hezkuntza lege berrirako abian jarri den dinamika, Nafarroako Hezkuntza Itunari ekarpenak egiteko prozesua, gehiengo sindikalarekin EAEko administrazioa euskalduntzeko lanketa eta, Hego Euskal Herrian, enpresetan euskararen aldeko konpromisoak har ditzaten abiatu berri den dinamika. «Zalantzarik ez dugu elkarrekin eraginez gero, emaitza are hobeak erdietsiko ditugula» esan die guztiei Kontseiluko idazkari nagusi Bilbaok.


Summary: Bardella hautatu dute Batasun Nazionaleko presidente. Hautagai ofizialista izan da eskuin muturrekoen primarioetan. Le Penek esan du «mobilizatuta» segituko duela Frantzia «zuzendu arte»

Batasun Nazionala eskuin muturreko alderdiak Jordan Bardella hautatu du presidente. Beraz, 1972an indar politikoa sortu zutenetik —Fronte Nazionala izena eduki zuen 2018ra arte— aurreneko aldiz ez du Le Pen familiako norbaitek zuzenduko. Nolanahi ere, azkeneko 11 urteotan presidente izandako Marine Le Penek nabarmendu du, gaur, alderdiaren kongresuan, ez duela «atseden hartzeko» asmorik, eta «mobilizatuta» jarraituko duela «herrialdea zuzendu arte». Batasun Nazionala bigarren indarra da Frantziako Asanblea Nazionalean, eta Le Pen da alderdiaren liderra ganbera horretan.

Bi ziren Le Penen lekukoa hartzeko hautagaiak: Bardella eta Louis Aliot Perpinyako alkatea. Bozkatu dute alderdiko kideek, eta %85ek presidente berriaren alde egin dute. Babesa handia da; izan ere, 2011n, Jean-Marie Le Pen ordezkatzeko egindako primarioetan, Marine Le Penek botoen %67,65 lortu zuen.

Hain zuzen, Le Penen gustuko presidentea da Bardella, 27 urtekoa. 2019az geroztik da parlamentaria Europako Parlamentuan, eta iaz Bardellari berari eman zion Le Penek alderdia zuzentzeko ardura, berak presidentetzarako bozak prestatzen zituen bitartean. Gainera, Le Penen ilobetako baten bikotekidea da. Bardella bada nor alderdiaren aparatuan, hortaz.

Hamasei urterekin afiliatu zen artean Fronte Nazionala zenera, eta 2017az geroztik da alderdiaren bozeramaileetako bat. Euroeszeptikoa da, eta, horrenbestez, Frantzia EB Europako Batasunetik ateratzea defendatu izan du, eta «atzerritarrekiko gorrotoa eta indarkeria sustatzea» egotzita Barne Ministerioak desegindako elkarte bat ere babestu zuen, besteak beste. Joan den otsailean ikerketapean egon zen, Trappes, Paristik 30 bat kilometrora dagoen herri bat, Frantzia barruko «errepublika islamiko bat» dela adierazi zuelako. Duela aste batzuk, Georgia Meloni buru zuen eskuin muturreko blokeak Italiako hauteskundeak irabazi eta gero, esan zuen hori «umiltasun lezio bat» zela EBrentzat. Dena den, lehen ez bezala, Frantziako indar ultraeskuindar hegemonikoko agintariek esaten dute jendaurrean ez dutela ez EBtik, ez eurotik atera nahi. Finean, Bardella hautagai ofizialista izan da alderdiaren primarioetan.

Bozketaren ondoren, Henin-Beaumont herriko alkate Steeve Brioiek salatu du alderdia «atrofiatuta» dagoela. Zuzendaritza berritik kanporatua izan ondoren egin ditu adierazpenok BFMTV telebistan: «Lerro sozialago bat defendatzen dugunon aurkako garbiketa baten hasiera da».

Marine Le Pen saiatu da azkeneko hamarkadan alderdiaren irudia garbitzen, eta azpimarratu izan du bere aita babesten zuten neonazi xenofoboek ez zutela lekurik alderdian. Baina presidente berria aukeratu dute, hain justu, Batasuna Nazionalak Asanblea Nazionalean duen diputatu Gregoire de Fournasi jarrera arrazista edukitzea egotzi dioten astean. Leporatu diote ezkerreko blokeko jatorri afrikarreko diputatu bat hizketan ari zela hau esatea: «Itzul dadila Afrikara». Ez dago argi singularrean edo pluralean esan zuen. V. Errepublikan —1958an hasi zen— bigarren aldiz, diputatu bati jarri ahal zaion zigor handiena ezarri diote: bi astez kanporatu dute, eta soldata erdira murriztuko diote datozen bi hilabeteetan.


Summary: Atez atekoa utziko dute Alegian, galdeketa batean horrela erabakita. Atzo eta gaur artean galdetu diete herritarrei zaborra biltzeko sistemaren inguruan, eta edukiontzien alde egin du gehiengoak.

Alegian (Gipuzkoa) atez ateko bilketa egiten da 2013. urteaz geroztik, baina sistema hori bertan behera utziko du udalak, herritarren artean galdeketa bat egin ondoren. Atzo eta gaur artean edukiontzien, atez ateko bilketaren eta sistema misto baten artean bozkatu dute herritarrek, eta, udalak jakinarazi duenez, 356 bozkekin gailendu da edukiontzien sistema. 182k atez atekoari eustearen alde egin dute, eta 31k mistoaren alde. Horren bestez, Tolosaldean atez ateko sistemari eusten zion udalerri bakarrak bazterrean utziko du zaborra kudeatzeko sistema hori.

Aurtengo otsailean zaborra biltzeko sistemaren inguruko galdeketa sustatzen hasi zen Aurrera Alegia udal taldea, eta galdeta hori loteslea izan da, azkenerako. 1.700 biztanle ditu Alegiak.


Amets betean jarraitzen du Osasunak

Summary: Amets betean jarraitzen du Osasunak. Gorritxoek segida eman diote bolada onari, Celtaren zelaian irabazita. Avilak lehen zatian egindako bi golek eman diete garaipena

Edozein gidoi ondo datorkio oraintxe Osasunari. Liluragarri dabil jokoa lantzeko parada duenean, baina badu bertsio pragmatiko bat ere, hainbesteko distirarik egin gabe neurketak irabazteko balio diona. Hain justu, eraginkortasunaren bidetik irabazi dio gaur Celtari, Balaidosen. Lehen zatian apurtu du partida, Avilaren bi golekin, eta gero, irmoki eutsi dio errentari. Gaurko garaipenak gora begira jarraitzeko balio dio Jagoba Arrasateren taldeari: 23 puntu ditu dagoeneko, hirugarren postuan dagoen Betisek bezainbeste.

Arrapaladan hasi dute neurketa bi taldeek. Lehiarako gosea zuten: Osasunak jarraipena eman nahi zion goraldiari, eta Celtak zulotik atera nahi zuen, Carlos Carvalhal entrenatzailearen lehen partidan. Coudetekin defentsako arazo larriak ari ziren izaten galiziarrak. Bada, teknikariz aldatu ostean, zaharrak berri: Osasunak zazpigarren minutuan eman dio lehen kolpea. Gorritxoek erregistro asko darabilte zelaian, eta horren erakusgarri izan da Avilak sareratu duen gola. Budimirrek baloi luze bat jaitsi du, gero Barjak barruko pasabidean topatu du Moi, eta haren pasea jaso ostean, zartako batez 0-1ekoa egin du aurrelari argentinarrak. Joko zuzena eta fintasuna uztarturik, markagailuan aurrea hartu du Arrasateren taldeak.

Nafarren minuturik txarrenak iritsi dira golaren ostean. Estutu egin du Celtak, kemenez. Defentsan oso hauskorra izanagatik, erasoan jo handia dauka. Aspas agertu ahala, sufritu egin dute gorritxoek. Haren erdiraketa bat probestear izan da Galan Aitor Fernandezen aurrean, eta gero, beste abagune on bana izan dute Oscarrek eta Strand Larsenek. Hortik gutxira iritsi da banakoa, etxekoek azkar ateratako falta batean. Lozorroan harrapatu dute Osasuna, eta area barruan gelako azkarrenari, Aspasi iritsi zaio baloia. Ez du barkatu. 18. minutuan, berdinketa indarrean zen berriz ere.

Erritmo frenetikoan jokaturiko hastapenak fase lasaiago bati eman dio bide. Gutxi iraun du, 27. minutuan gorritxoak berriz ere aurretik jarri baititu Avilak. Esne mamitan dabil argentinarra, eta mamia atera dio Manu Sanchezek egindako erdiraketa luzeari, burukada ikusgarri batez. Jauzi eta jaurti, sekulako indarrez egin du, eta ia area ertzetik bidali du baloia sareetara. Hortik atsedenera bitarte, eroso egon da Osasuna. Partida bere areatik urrun jokatu da.

Haatik, gorantz jo du Celtak aldageletatik bueltan, eta metroak galdu dituzte gorritxoek. Iparra, ordea, ez dute galdu, eta lanerako atorra jantzita, tinko eutsi diete galiziarren ekinaldiei. Gainera, ez diote muzin egin erasoko jokoari. Egiazki, epailearen erabaki oker batek sufriarazi du gehien Iruñeko taldea. Penaltia adierazi dio David Gartziari, baloia eskuarekin ukitzeagatik, baina erabakia atzera bota du errepikapena ikusi ondotik. Azken hatsera arte ahalegindu da Celta binakoa egiten, baina hondarreko minutuetan Aitor Fernandezen eskuekin egin du topo. Hamasei urteren ostean, hiru punturekin irten dira gorritxoak Balaidosetik.


Ezkurdia lau eta erdiko finalera

Summary: Ezkurdia lau eta erdiko finalera. Fisikoki sasoi betean dela erakutsi du, eta hori baliatu du, besteak beste, Peio Etxeberria mendean hartzeko.

Joseba Ezkurdia da Lau eta erdiko Txapelketako lehen finalista. Arbizukoak 22-14 hartu du mendean Labriten, Peio Etxeberria, eta hirugarren finala jokatuko du. Bi aste falta dira txapela erabakitzeko, eta edozer gerta daiteke. Baina Ezkurdiak erakutsi du sasoi betean dagoela, bai kolpez zein fisikoki, eta distantzia motzean hori erabakigarria da. Nahiz eta batez ere azken txanpan, tanto luzeagoen alde egin duen, eta airez gehiago jokatu duen. Etxeberriak partida ona jokatu du, eta arriskatu duen uneetan nagusi izan da. Baina apur bat falta izan zaio Ezkurdiaren indar erakustaldiari aurre egiteko.

Lehen tantoa partidaren isla izan da, txinparta handikoa. Ezkurdiaren aldekoa izan da, nahiz eta Etxeberriak estu hartu duen, eskuinera botatako bi pilotari esker. Arbizukoak hasiera ikusgarria egin du, eta 4-0 jarri da aurretik. Bizi jokatu du, eskuin gantxoa eta sakea baliatuz. Final-laurdenetan Lasoren aurka erakutsitakoari segida eman nahi izan dio. Etxeberriak eutsi egin dio hasiera horretan, eta ahalegindu da baita ere bere jokatzeko era ezartzen. Bizi jokatuz, hiru tanto egin ditu 8-3. Baina Ezkurdia sendo eta eroso aritu da defentsan, batez ere Etxeberriak txokora botatzen zizkiolako pilotakada gehienak. Ezkurdiak, berriz, zabalean min egiten jarraitu du.

9-4koarekin partida haustear zegoen Ezkurdia, eta horren jakitun zenoztarrak eten egin du. Dena den, bueltan Ezkurdiak hamargarren tantoa erdietsi du sakez. 11-4 zeudela, Etxeberria ahalegindu da aurrerago jokatzen, min gehiago egiteko; baita ezkerrarekin zabalera jokatzen ere. Arriskatu beharra zuen. Tantoa egin du, eta hurrengo hirurak ere harenak izan dira, horietako bat sakez: 11-8. Une zail bati buelta emateko gai izan da etenaldi luzearen aurretik. Horrek zalantzaren bat eragin ziezaiokeen Ezkurdiari. Are gehiago Etxeberriak bederatzigarren tantoa egin duenean. Arriskatzeak eta erasora gehiago jokatzeak fruituak eman dizkio, eta pixkanaka konfiantza hartzen joan da. Lehenago kontrarioak egin bezala, eten egin du lehia Ezkurdiak. Partida berdintzeko lehen abagunea izan du, ordea, Etxeberriari kanpora joan aio bipareta bat: 12-10. Arbizukoaren hamahirugarren tantoa ikusgarria izan da. Bi pilotariek oso bizi jokatu dute.

Dena den, hortik aurrera Ezkurdia saiatu da partidaren erritmoa apur bat jaisten, eta luzeago eta zuhurtzia handiagoarekin jokatzen. Ez da hainbeste sartu airez. Ez zitzaion joan-etorriko norgehiagoka komeni. Lau tantoren aldea zuen berriz, gainera: 14-10. Halaber, berriro ere sakearekin asmatu du. Bi tanto egin ditu segidan modu horretara, eta errenta seira handitu du: 16-10. Tantoa gehiago landuta ere, erabaki behar zuen unean abiadura eta kolpe bizia erakutsi ditu Ezkurdiak. Fisikoki ere erakustaldia eman du. Eta hala bideratu du norgehiagoka, nahiz eta une batzuetan jokoan Etxeberria nagusi izan. 19-13arekin ia erabakita zegoen partida, eta Arbizukoak dejada batekin jarri dio zigilua finalerako sailkapenari.


Summary: Barrionuevo Espainiako Barne ministro ohiak gerra zikina antolatu zuela aitortu du. Besteak beste, Jose Maria Larretxea ETApm-ko kidea bahitzeko agindu zuela adierazi du

«Segundo Marey bederatzi egunez egon zen atxilotuta; nahasi egin zen Espainiako Poliziaren talde batekin. Jakin nuenean, askatzeko agindu nien; ea zein zen alternatiba. Nik beti esaten nien: 'Ordenaren zaintzaileak gara, eta ezin dugu nahasmena eragin. Denek bezala, akatsak egiten ditugu, baina ezin dugu nahasmen gehiago eragin'». Jose Barrionuevo Espainiako Barne Ministro ohiaren hitzak dira, El País egunkariak argitaraturiko elkarrizketan esandakoak.

Ikusi gehiago: Barrionuevoren adierazpenek gaitzespen oldea eragin dute

Ez dio gauza bera Barrionuevo zigortu zuen Espainiako Auzitegi Nazionalaren sententziak. Hamar urteko kartzela zigorra ezarri zioten Mareyren bahiketagatik, baita Rafael Vera Segurtasun idazkari izandakoari ere. Hiru hilabete soilik pasatu zituen kartzelan, Jose Maria Aznarren gobernuak indultu eman baitzion.

Ikusi gehiago: GAL, nor da nor: Jose Barrionuevo

«Kondenatzen nauen sententziak jurisprudentzia berritzen du. Testigantza fidagarri gisa onartzen du beste inputatu bat; hark esaten duenak mesede egiten diolako esaten du hori. Hainbat gauzatan berrikuntzak egin zituzten ni kondenatzeko», adierazi du Barrionuevok.

Elkarrizketaren berrikuntza nagusia, ordea, da Barrionuevok aitortu duela (izenik eman gabe) Jose Maria Larretxea ETApm-ko kidea bahitzeko agindu zuela: «Kongresuan egin nuen agerraldi batean aitortu nuen: agindua eman nuen Alberto Martin Berriosen bahiketaren arduradun nagusia [Larretxea] atxilotu eta Espainiara ekartzeko. Ez genekien Martin Berrios non zeukaten, baina bai nor zen operazioaren burua. Harrapatu zuten, baina tipo handia zen, eta ez zen maletategian sartzen. Borrokan ari zirela, Frantziako Polizia iritsi zen, eta bahiketa zapuztu zuen. Nik nire gain hartu nuen gertatutakoaren erantzukizuna. Ez zuen ondoriorik izan».

Ikusi gehiago: «Felipe Gonzalezek du nire bahiketa saioaren erantzukizuna»

Akatsen erantzule

Mareyri buruz, «hil egingo dugu edo askatu egingo dugu?» galdetu zioten Barrionuevori: «Esan nuen inondik inora ere ez genuela hilko». Dena den, esan du Marey bahitzeko operazioa ez zuela berak agindu: «Bizkaiko Poliziaren operazio bat izan zen, eta eginda zegoenean jakin nuen nik». Horrek zer zentzu zuen galdetuta, esan du ETAko buru bat atxilotzea zela helburua, «informazioa ateratzeko».

Barrionuevok bazekien delitu bat egiten ari zirela: «ETAkoek gerra bat zela zioten. Nik ezin nuen nire lubakikoen aurka egin, tiroren bat oker jotzen bazuten ere. Nire agintaldian Barne Ministerioan gaizki egin ziren gauzen erantzuletzat jotzen dut neure burua, baita polizien aurka dauden kasu jakinen erantzule ere».

Jose Barrionuevo Espainiako Barne ministroaren karguan denbora gehien egin duen politikaria da. 1982tik 1988ra egon zen karguan, Felipe Gonzalezen lehen gobernuan. 1983an, bera izan zen ZEN planaren sustatzaile nagusietako bat. 1998an zigortu zuten, Mareyren bahiketagatik.

Ikusi gehiago: GALen erasoak


Summary: Neurketa ia osoa bat gutxiagorekin jokatu arren, Realak berdindu egin du Valentziaren aurka. Txuri-urdinek hamargarren minutuan hartu dute aurrea, baina Aritz Elustondok 17.ean ikusitako txartel gorriak baldintzatu du partida. Linok 25. minutuan berdindu du.

Realari bukatzen ari zaio gasolina. Azken asteetan sekulako maratoia egiten ari da Imanol Alguacilen taldea, eta lesioek eta nekeak ez dute barkatzen. Gaur, gainera, ezusteko zailtasun bati egin behar izan diote aurre txuri-urdinek: partida ia osoa jokalari bat gutxiagorekin jokatu dute. Horri ere, ordea, duin egin dio aurre Realak.

1-1 berdindu dute Valentziaren aurka. Hamaikakoak aldaketa batzuk egin ditu Alguacilek, eta berrikuntza nagusia Asier Illarramendi izan da. Mutrikuarrak berak egin du golaren jokaldia: areatik gertu irrist egin du Thierryk, baloia ostu dio Illarrak, eta hark areara bidali duen pasea Hugo Guillamonek desbideratu du sarera. Hamargarren minutua zen.

Gutxi geroago iritsi da, ordea, partida erabat baldintzatu duen jokaldia. Baloi baten lehian, Aritz Elustondok Samu Linoren orkatila zapaldu du. Hasieran txartel horia erakutsi dio Munuera Montero epaileak, baina VAR-ean jokaldia ikusi eta gero, aldageletara bidali du Beasaingoa. Anoetan elkartu diren zaleen txistuak entzun ditu epaileak.

Hortik aurrera, gidoia aldatu egin da: Valentzia egin da baloiaren jabe, eta kontraerasoan bere aukerak baliatzen saiatu da Reala. Bisitariek azkar sartu dute gola: area ertzetik errematatu du Linok, eta, bi jokalariren hanken artetik pasatu eta gero, sarean amaitu du baloiak.

Atsedenaldian aldaketak egin ditu Alguacilek. Magunazelaia, Gorosabel eta Pacheco sartu ditu; horrela, hiru atzelarirekin eta bi albokorekin jokatu du Realak. Ez zaio gaizki atera apustua: Sorlothek izan du bigarren zatiko aukerarik onena, Magunazelaia eta Merinoren arteko jokaldi zoragarri baten ostean. Dena alde zuela, zutoinera bidali du baloia norvegiarrak.

Azkenean, 1-1, berdinketa, eta puntu bat gehiago sailkapen nagusirako. Reala seigarren postuan da, 23 punturekin. Asteazkenean amaituko dute maratoia txuri-urdinek, Sevillaren aurkako norgehiagokarekin.

Reala: Remiro; Elustondo, Zubeldia, Le Normand, Rico; Zubimendi, Illarra (Pacheco, 45'), Merino (Gebara, 82'), Brais Mendez (Gorosabel, 45'); Carlos Fernandez (Magunazelaia, 45') eta Sorloth.

Valentzia: Mamardaxbili; Correia, Paulista (Cenk, 29'), Comert, Gaya; Guillamon (Nico, 62'), Musah (Foulquier, 75'), Almeida; Kluivert (Castillejo, 75'), Lino eta Marcos Andre (Duro, 62').


Summary: Altuna III.ak Elordi kanporatu du, eta zazpigarren finala jokatuko du jarraian. Partida zoragarria egin du amezketarrak, eta ez dio aukerarik eman Elordiri. Ezkurdiaren aurka jokatuko du finala.

«Ez dit partidan sartzen utzi ere egin». Aitor Elordiren hitz horiek laburbiltzen dute ondoen gaur Bizkaia pilotalekuan ikusitakoa: neurketa handia egin du Jokin Altunak, eta erakutsi du zergatik jokatuko duen zazpigarren aldiz jarraian lau eta erdiko txapelketako finala. 22-7 gailendu da amezketarra, eta Ezkurdiaren aurka jokatuko du bi aste barru.

Partida gogor hasi da. Tanto gehienak luzeak eta gogorrak izan dira, baina ordurako hasi da Altuna tartea zabaltzen. Elordik ez du gaizki jokatu, baina gipuzkoarrak ez du akats bat bera ere egin. Bizkaitarrak ez du sakez orain arte bezainbesteko minik egin.

Dena den, Bizkaia pilotalekuan elkartutako publikoak saritu egin du Elordiren txapelketa bikaina. Aipatzekoa izan da partida amaitu berritan Elordik eta Altunak elkarri emandako besarkada ere. Publikoak eskertu du ezohiko izenak ikustea onenen artean, baina finala aski ezagunak diren bi pilotarik jokatuko dute: Altuna III.ak eta Ezkurdiak.

Altunarentzat lau eta erdiko laugarren txapela litzateke aurtengoa, eta Ezkurdiarentzat, hirugarrena. Aurreko biak, gainera, Altunaren aurka irabazi zituen Arbizukoak, 2018an eta 2019an.

Ikusi gehiago: Indar erakustaldia emanda


Summary: Mimi Parker musikaria hil da, 55 urterekin. Perkusio jotzaile eta abeslariak Low taldea sortu zuen, 1993an. Euskal Herrian 2019ko ekainean jo zuen azkeneko aldiz, Miarritzen, Anarirekin. Parkerren minbizia zela eta, bira bertan behera utzi behar izan zuen taldeak.

Low taldearen erdia zen Mimi Parker kanta sortzaile, abeslari eta perkusio jotzailea. Alan Sparhawk senarrarekin batera, Low taldea sortu zuen, 1993. urtean, Duluthen (AEBetan), Bob Dylanen jaioterrian. Grunge mugimendua zen nagusi orduan musika eszenan, eta bikoteak pentsatu zuen interesgarria litzatekeela musika lasaia jendaurrean jotzea, kontraste gisa. Geroztik, musika independentearen talde ausartenenetako bat garatu zuen Parkerrek, eta azkeneko bi diskoetan esperimentaziora ere jo du, distortsioan oinarrituriko soinu bereziarekin.

Euskal Herrian 2019ko ekainean jo zuen azkeneko aldiz, Miarritzen (Lapurdi), Anarirekin emandako kontzertu batean. 2020. urteko abenduan obarioetako minbizia diagnostikatu zioten, eta tratamendua hasi zuen iaz. Baina urte hasieran, Hey What diskoa aurkezteko bira bertan behera utzi behar izan zuten, Parkerren gaitzak okerrera egin baitzuen. Taldearen 13. diskoa da.

Soinu bereziaz gain, taldeak ezohiko konfigurazioa izan du. Parkerrek perkusio tresna minimalista jotzen zuen, eta, askotan, zutik, Velvet Undergroundeko Moe Tuckerren estiloan. Horrez gain, ahots protagonista zen, Sparhawkekin batera.

Steve Albini ekoizleak lan egin zuen haiekin 1996ko Transmission disko laburrean, eta Secret Name (1999) eta Things We Lost in the Fire (2001) luzeetan, eta musikaria gogoratu zuen atzo sare sozialetan. Parkerren «ahotsaren soinuak neure oroimenean egiten du oihartzun, eder eta zirraragarri».


Summary: EAJk eta EH Bilduk azalpenak eskatuko dizkiote Bolañosi, Barrionuevoren adierazpenen harira. Jose Barrionuevok gerra zikina aitortzen dueneko adierazpenek erreakzio andana eragin dute. Foro Sozialak gutun bidez eskatuko dio Pedro Sanchezi estatuko aparatuek eragindako mina aitortzeko.

Jose Barrionuevo PSOErekin Espainiako Barne ministroa izan zenari eta Segundo Mareyren bahiketarengatik kondenaturikoari eginiko elkarrizketa bat argitaratu zuen atzo Madrilgo El País egunkariak. Barrionuevok gerra zikinean izan zuen eginkizuna aitortu du, eta delitu gehiagoren berri eman: besteak beste, Jose Maria Larretxea ETApm-ko kidea bahitzeko agindu zuela. Horri erantzunez, EAJk eta EH Bilduk Espainiako Presidentetza ministro Felix Bolañosi azalpenak eskatu dizkiote, argitu dezan ea Memoria Demokratikoaren Legea baliatuko ote duten Barrionuevok azaldutako gertaerak ikertzeko. Foro Sozial Iraunkorrak, berriz, Espainiako gobernuburu Pedro Sanchezi mintzatu zaio. «Keinu argi bat» eskatuko dio, onartu dezan «Espainiako Estatuak giza eskubideen urraketa larriak egin zituela indarkerien zikloaren testuinguruan».

Ikusi gehiago: Barrionuevo Espainiako Barne ministro ohiak gerra zikina antolatu zuela aitortu du

EAJk Senatuan egingo dio galdera Bolañosi. Estefania Beltran de Heredia eledunak galdetuko dio ea «legitimoak eta demokratikoak» iruditzen zaizkion Barrionuevok azaldutakoak, eta ea Memoria Demokratikoaren Legeak jasotako batzordeak ikertzeko modukoak iruditzen ote zaizkion. EH Bilduk, berriz, Kongresuko Konstituzio Batzordean parte hartzeko eskatu dio ministroari, galdera berari erantzuteko. Koalizio subiranistak Barrionuevoren parte hartzea ere exijitu du. Hari leporatu dio, GALen ekintzetan «parte hartze zuzena bere gain hartzeaz gain», «estatu terrorismoko ekintzak babestu» izana.

«Marey askatzea agindu bazuen, Larretxea ere bahitzen saiatzea agindu zuelako agindu zuen, eta gainerakoak hiltzea GALen izenean», idatzi du sare sozialetan Arnaldo Otegi EH Bilduko koordinatzaile nagusiak. «Noizko estatuaren urriaren 18ko adierazpena?».

Sanchezi helarazi dio mezua Foro Sozial Iraunkorrak ere, estatuaren biktimei eragindako mina aitortzeko urrats bat eskatuta. Izan ere, biktimak «birbiktimizatzea» leporatu dio Foro Sozialak Barrionuevori. Halere, «positiboki» baloratu du haren adierazpenek eragindako erreakzioa: «Egia da oraindik oso urrun gaudela birbiktimizazioa ETAren biktimen kasuan izan balitz gertatuko litzatekeenetik, baina, halaber, egia da oraingoan eragile gehienek jarrera irmoa agertu dutela Barrionuevoren adierazpenen aurrean». Uste du biktimen arteko desberdinkeria bukatzeko urratsak egin direla, nahiz eta «bide luzea» geratzen den egiteko.

Erreakzio horren adibide dira Euskal Herriko alderdi politiko eta instituzio nagusietako ordezkariek egindako adierazpenak. Eusko Jaurlaritzako bozeramaile Bingen Zupiria Radio Euskadin elkarrizketatu dute, eta, aferaz galdetuta, esan du Barrionuevoren adierazpenek «biktimak umiliatu» egiten dituztela: «Barrionuevok iradokitzen du bazekitela estatuaren indarkeria terroristaren berri, Frantziako Gobernuak estu hartu zituenean baino ez zutela erreakzionatu, eta Poliziak ez zuela egoki jokatu. Biktimen lekuan jarrita, umiliazioa da senti daitekeen bakarra».

Horren inguruan «denek» zerbait esan behar dutela uste du Zupiriak, baina ez du zehaztu Sanchezek ere horren inguruan adierazpenen bat egin behar ote duen: «Niri ez dagokit hori esatea. Uste dut adierazpen horiek jende asko interpelatzen dutela, bereziki gobernu ardurak ditugunok». Beatriz Artolazabal Eusko Jaurlaritzako Berdintasun, Justizia eta Gizarte Politiketako sailburuak, berriz, salatu egin du «aitorpena», eta «sentsibilitate politiko guztiek erantzutea» espero duela gaineratu du.

PSE-EEko idazkari nagusi Eneko Anduezak, berriz, «gaitzetsi» egin ditu Barrionuevoren adierazpenak: «Onartezinak dira, demokraziaren eta zuzenbide estatuaren aurkako gertakari larriak eta nazkagarriak justifikatu nahi dituztenak». Anduezak salatu du «bidegabeak» direla biktimei mina eragiten dietelako, eta «izugarri sufritu duen gizarte baten» aurka doazelako. Era berean, adierazi du justiziak ebatzi beharko duela hitzok erantzukizunik izan behar ote duten. Anduezaren hitzetan, PSE-EEk «egia, justizia eta erreparazioan aurrera egitera» bideratu du bere jarduna, eta «sozialistei esker» existitzen dira «biktima guztiak aintzat hartzen dituzten arauak». Hala, esan du ez duela zentzurik «ETAren terrorismoa gaitzesten ez duten alderdien apelazioek».

Biktimak, minduta

Maria Jauregik adierazi du «barrenak nahastu» dizkiola ministro ohiaren adierazpenak irakurtzeak. Espainiako Gobernuari eta Sanchez presidenteari galdetu die ea ez ote duten esatekorik. Maider Garciak, GALek hildako Juan Carlos Garcia Goenaren alabak, berriz, hitzak sobera daudela adierazi du. «Berriz ere, estatuaren terrorismoaren biktimak umiliatzen dituzten egitateen aurrean gaude. Noiz arte jasan beharko dugu hau?».

Ikusi gehiago: GALi buruzko webgune berezia (2014)

Bide beretik, Fernando Buesa fundazioak adierazi du GALen biktimentzat «iraingarria eta mingarria» dela elkarrizketa irakurtzea. Tamara Muruetagoienak, Guardia Zibilaren torturen ondorioz hildako Esteban Mururetagoienaren alabak, «besarkada bat» bidali die GALen biktimei: «Duela 40 urte, El País-ek nire aitaren heriotzaren inguruan desinformatu zuen, nik egiara eta justiziara sarbidea izatea zailduz. Gaur, terrorista zaharkituak elkarrizketatzen ditu, hainbeste biktima minduz. Lotsagarria da».

Egiari Zor fundazioak, zeinak Espainiako estatu terrorismoaren biktimak biltzen baititu, salatu du Espainiako Estatuak eginiko edo babesturiko indarkeriak ez duela ekarri espetxe zigorrik egileentzat. «Gatazkaren testuinguruan ezarritako justizia eredua erabat desorekatuta egon da. Batzuentzat, zigorgabetasuna; besteentzat, legearen pisu guztia».

Iñaki Galdos Irazabalek gogoratu du Barrionuevo PSOEren ospakizun ofizial batean egon zela duela astebete.

Ikusi gehiago: GALen erasoak


Summary: Etxebizitzen etorkizuna da Arabako, Bizkaiko eta Gipuzkoako gazteen kezka nagusietako bat. 'Gurea Geroa' Arabako, Bizkaiko eta Gipuzkoako 4.500 gazteri egindako inkesta bat da. Euren «iritziak, ideiak, interesak eta etorkizuneko erronkak» biltzen ditu.

Bakartxo Tejeria Eusko Legebiltzarreko presidenteak adierazi duenez, «gazteei entzutea» izan da Gurea Geroa txostenaren helburua. Dokumentuak Araba, Bizkai eta Gipuzkoako 4.500 gazte ingururen «iritziak, ideiak, interesak eta etorkizuneko erronkak» baititu oinarri. El futuro es ahora (Etorkizuna orain da) proiektuaren barruan egindako hirugarren inkesta da, eta gaur aurkeztu dute Eusko Legebiltzarrean. Tejeriaz gain, aurkezpenean izan dira Xabi Murua proiektuaren bultzatzaileetako bat, Maria Caso El futuro es ahora (Etorkizuna orain da) proiektuaren zuzendaria, Maialen Olabe Euskadiko Gazte Kontseiluko presidentea, eta Uxue Izco eta Xabier Contreras gazte adituak.

Olabe, Izco eta Contreras izan dira txostenaren emaitza esanguratsuenak azaldu dituztenak. Zehazki, nabarmendu dute gazteek zer jarrera duten arlo hauen inguruan: etxebizitzaren, kulturaren, lanaren eta norberaren etorkizuna, gizarte harremanak, Europako Batasunaren inguruan duten jarrera, kontsumo ereduak eta hezkuntza.

Hala nola Olabek nabarmendu du «gazteek euren bizitza proiektuetan aurrera egiten badute ere, gurasoekin bizitzen jarraitzen dutela», eta hori lotuta dagoela «lan arloko ezegonkortasunarekin». Horrekin lotuta, eta arrazoi ekonomikoak direla medio, Contrerasek azaldu du inkestan parte hartu duten gazteen %53k «ezkortasunez» ikusten dutela beren etorkizuna. Harremanei dagokienez, Contrerasen erranetan, gazte aunitz «integratuago sentitzen da ingurune digitalean», bizitza errealean baino. Izcok adierazi du inkestatutako gazteak Europako Batasunaren «alde» badaude ere ez dutela beren erabakiekin bat egiten.

Egoera ikusita, gazteen bizitza hobetzea helburu duten hamar eskari egin dituzte hiru bozeramaileek: Europak «gehiago eta hobekiago» informatu dezala, «eredu iraunkorrago baten buru izango den Europa», politika arloan «ustelkeriari eta iruzurrari» aurre egin diezaiotela, «etxebizitza duinetan» bizitzeko aukera izan dezatela, gizarte edo ingurumen erronketan parte hartzeko «informazio gehiago eta hobea» izatea, hezkuntza sistemak «bizitza errealerako» prestatu ditzala gazteak, lan «duinak eta kalitatezkoak», «klima larrialdiaren aldeko ekintza ausartagoa» izan dadila, «kontsumo eta ekonomia ereduak aldatzea» larrialdi klimatikoari begira, eta «hizkuntza eta balioekin» bat egiten duen lurralde bat.


Ostiralean abiatuko da Pantailaldia

Summary: Ostiralean abiatuko da Pantailaldia. Pantailak Euskaraz taldeak sortu du egitasmoa. Bi helburu nagusi ditu: euskarazko ikus-entzunezkoen kontsumoa sustatzea eta euskarak pantailen munduan dituen gabeziak azaleratzea, erakundeek pausoak eman ditzaten.

Euskaraldiaren testuinguruan, Pantailak Euskaraz taldeak Pantailaldia egitasmoa abiatuko du ostiralean. Azaroaren 11tik 18ra, mota guztietako pantailetan euskarazko edukiak erabili, kontsumitu edo sortzeko erronka joko diete herritarrei. Bi helburu nagusi ditu ariketak: euskarazko ikus-entzunezkoen kontsumoa sustatzea eta euskarak pantailen munduan dituen gabeziak azaleratzea, erakundeek pausoak eman ditzaten.

Herritar orok parte hartu dezake Pantailaldian, Pantailak Euskaraz taldearen webgunean dagoen formularioa betez. Izen ematea ostegunera arte egongo da zabalik. Oraingoz, ehun pertsonak baino gehiagok eman dute izena. Aste osoan, #Pantailaldia traola erabiliko dute euren bizipenen berri emateko. Erronka errazteko asmoz, sare sozialetako kontuetan jartzeko irudi bat, euskarazko ikus-entzunezkoen baliabideen zerrenda bat eta agenda proposamen bat bidaliko dizkiote parte hartzaile bakoitzari.

Horrez gain, bost boluntariok konpromiso berezia hartu dute. Egitasmoak iraun bitartean, euren bizipenen berri emango dute sare sozialetan, baita komunikabideetan ere, elkarrizketen eta erreportajeen bidez. Andoni Solorzano hizkuntza aholkularia, Itziar Luri kazetaria, Mitxel Elortza irakaslea, Nagore Irizar bikoiztailea eta Ioritz Gonzalez irakaslea izango dira boluntarioak.

Sare sozialetako erronka baino gehiago

Pantailaldian, hainbat deialdi egingo ditu Pantailak Euskaraz-ek. Besteak beste, gonbidapena egingo dute azaroaren 12an Bilbon egitekoa den Jokoteknia euskarazko bideojokoen jardunaldian parte hartzeko. Azaroaren 13an, berriz, protestak egingo dituzte hiriburu bakoitzeko zinema batean, Zinema euskaraz, gure eskubidea lelopean. Izan ere, gogorarazi dute Euskal Herrian urte osoan eskaintzen diren zinema emanaldien %1 soilik dela euskaraz.

Egitasmoa euskalgintzako eragile nagusien oniritziarekin gauzatuko da, eta Pantailak Euskaraz-ek eta ikus-entzunezkoekin lotutako hainbat eragilek babestuko dute. Esate baterako, Zinea.eus, Game Erauntsia elkartea eta Euskal Encodings dira babesleetako batzuk.


Summary: Dolu perinatalaren inguruko protokoloak indartzeko proposamena onartu dute. Osakidetzari eskatu diote hobetu dezala haurdunaldian edo erditu osteko lehen egunetan haurrak galtzen dituzten familiei ematen zaien arreta

Bazterrean utzi da sarri dolu perinatalaren arta egokia, errealitate «ikusezina» izan baita. Haurdunaldian edo erditzearen osteko asteetan haurrak galtzen dituzten familiak, ordea, asko dira; zenbait estimazioren arabera, haurdunaldien %25etan hiltzen da haur jaioberria edo jaiotzeko dagoena. Sendi horiei ematen zaien arta hobetze aldera, legez besteko proposamen bat onetsi dute gaur Eusko Legebiltzarrean, eta Osakidetzari eskatu diote indartzeko egoera horietarako protokoloak. EAJk, EH Bilduk, Elkarrekin Podemos-IUk eta PSE-EEk batera hitzartutako testua da.

Talde politikoek adierazi dute osasun profesionalen ardura dela familiei dolu prozesu horretan laguntzea, eta «ondo trebatuta» egon behar dutela horretarako. Osakidetzak jarri ditu igaro urteotan dolu perinatala aintzat hartze aldera propio pentsatutako egitasmoak, baina motz geratu dira; ez dira hedatu osasun sistema osoan, eta, horregatik, arreta egokia jaso gabe geratu dira sendi ugari. Osasun sisteman «sentsibilizazioan» aurrera egite aldera propio halakoak artatzeko talde eta programa terapeutiko iraunkorrak eratzea aztertu behar dela adierazi dute gaur onartu duten testuan.

Osakidetzari eskatu diote halako egoeretarako protokolo bateratua edukitzeko osasun sistema guztian, eta arta osoa bilatzeko horren bidez; horrek esan nahi du osasun sistemako arlo ezberdinek koordinatuta jardun beharko dutela. Lehen mailako arretako, ginekologiako eta buruko osasuneko profesionalek elkarren berri izan beharko dute, familia bakoitzaren beharren ahalik eta jarraipen egokiena egiteko. Espazio egokituak Proposamenaren barruan eskatu dute, halaber, osasun zentro eta erietxeetako espazioak egokitu ditzatela umeren bat galdu duten familiak artatzeko, eta ahal bada saihestu dadila familia horiek ama-umeen unitateetan artatzea. Denborari dagokionez ere, haien erritmoak errespetatu beharko dira.

Osasun sistemak aukera eman beharko die familiei galdu duten umeari adio esateko; horretarako dituzten aukeren gaineko informazioa eman beharko diete osasun profesionalek, eta arta psikologikoa eskura izan beharko dute beti. Gaiarekin lotutako sentsibilizazioa hobetze aldera, kanpainak egiteko ere eskatu diote Osakidetzari.


Summary: Irango 227 parlamentarik heriotza zigorra eskatu dute Aminiren hilketa salatu duten manifestarien aurka. Protestak «finantzatzea» egotzi diete sinatzaileek AEBei eta beste herrialde batzuei. Istiluak piztu zirenetik, Poliziak hirurehun zibiletik gora hil ditu, IHR gobernuz kanpoko erakundearen arabera.

Irango Parlamentuko 290 diputatuetatik 227k epaitegiei eskatu diete heriotza zigorra ezar diezaietela Mahsa Aminiren hilketa salatzeko protestetan parte hartu duten manifestariei. Halaber, Estatu Islamikoko «talde terroristako» kideekin alderatu dituzte.

Ahmad Amirabadi Farahani parlamentariak irakurri du komunikatua, eta esan du manifestariak mohareb-tzat jotzen dituztela, gerlariaren parekoa, baina baita «Jainkoaren etsaitzat» ere.

Sinatzaileek AEBei eta beste herrialde batzuei egotzi diete protestak «antolatzea eta finantzatzea», baita manifestariei «armak bidaltzea» ere. Adierazi dute, gainera, «zenbait hiltzailek» zibilak eta estatuko indarretako kideak hil dituztela, eta «sufrimendu handia eragin» dutela.

Horiek horrela, 227 diputatuk zera eskatu dute: «Guk, nazio honen ordezkariok, agintariak deitzen ditugu mohareb horiek lehenbailehen atzematera, biziari eta herritarren jabetzari armekin eraso baitiete». Bide horretan, «aparatu judizialari» eskatu diote «modu erabakigarrian jokatzeko istiluen erantzuleak eragin dituzten zenbait politikariren aurka». Horrez gain, estatuko indarren lana txalotu dute, FARS Irango albiste agentziak jaso duenez.

Bestalde, nabarmendu dute AEBak eta Teheranen aurkako beste zenbait estatu «esku hutsik» geratu direla herrialdean, «baita Siriako, Irakeko, Palestinako, Libanoko eta Yemengo gatazketan ere». Hitzaldiaren amaieran, 227 parlamentarik hiru lelo hauek errepikatu dituzte: Heriotza AEBei, Heriotza hipokritei eta Heriotza sediziogileei.

Amini 22 urteko emakumea irailaren 13an atxilotu zuen Poliziak, Teheranen, «janzkera desegokia» eramateagatik. Polizia etxera eraman zuten, «heztera». Gazte kurdua handik hiru egunera hil zen, koman egon ostean. Aminiren aitak salatu zuen bere alabak kolpeen markak zituela hanketan, eta Poliziari egotzi zion haren hilketa. Poliziak ukatu egin du heriotzaren erantzukizuna, eta ziurtatu zuen bihotzekoak jota hil zela Amini. Sendiak nabarmendu du gazteak ez zuela osasun arazorik.

Protestek etenik ez

Aminiren heriotzak protesta jendetsuak piztu ditu Irango ehun hiritan baino gehiagotan. Emakumeek kaleak hartu dituzte. Askok beren hijabak erre edo ilea moztu dute herrialdean indarrean den emakumeentzako janzkera kodea gaitzesteko. Gobernuz kanpoko hainbat erakundek salatu dutenez, manifestariei zuzenean eraso egiteko eta protestak zapaltzeko, Irango Polizia «eskura duen guztiarekin» oldartzen ari zaie. Protestak piztu zirenetik, hirurehun pertsona baino gehiago hil dituzte, IHR Iran Human Rights gobernuz kanpoko erakundearen arabera.


Summary: Lanbide Heziketaren VI. plana onartu dute, «eraldaketa» eta «berrikuntza» xede. Jokin Bildarratz sailburuak azaldu du plan berriak aintzat hartuko duela prestakuntza «humanista». 513 milioi euro aurreikusi dituzte datozen hiru urteetarako.

Lanbide Heziketako Euskal Kontseiluak «aho batez» onartu du gaur Lanbide Heziketaren VI. Plana. 513 milioi euro aurreikusi dituzte datozen hiru urteetarako. Lanbide Heziketako Euskal Kontseilua erakunde arteko organismo bat da, eta instituzioek eta gizarte eragileek osatzen dute: hala nola Eusko Jaurlaritzak, foru aldundiak, Confebaskek, zenbait sindikatutako ordezkariek, eta ikastetxe publiko zein pribatuetako ordezkariek. Organismo hori gaur goizean batzartu da, Lakuan, Lanbide Heziketaren VI. Plana onesteko. Jokin Bildarratz Eusko Jaurlaritzako Hezkuntza sailburuak azaldu duenez, plan berriak «argi» finkatzen du datozen urteetarako ikuspegia. Lau «dimentsio» aintzat hartuko ditu plan berriak: pertsonak, teknologia, jasangarritasuna eta sistema osoa hartzen duen dimentsioa. Bildarratzek azaldu du planaren helburua dela «giza garapen iraunkor eta inklusibo baterantz» aurrera egitea, pertsonen talentua bultzatuta eta ikaskuntza eredu aurreratuak txertatuta. Horrekin batera, lortu nahi dute lanbide heziketa «eraldaketa» eta «berrikuntzako» eragile bilakatzea, enplegagarritasuna hobetzeko, enpresei lehiakortasun handiagorako bidean laguntzeko, eta garapen iraunkorra sustatzeko. Plan berriak ezartzen dituen helburuei dagokienez, lanbide heziketak aurrean dituen erronkak azpimarratu ditu Bildarratzek: besteak beste, teknologiak, digitalizazioak eta sistema adimendunetan oinarritutako ereduak baldintzatutakoak. «Datozen hogei urteetan, aldaketa disruptiboen lekuko izango gara, orain arte ezagutu dugunarekin zerikusirik izango ez duen mundua eratuko baitute. Disrupzioa, konplexutasuna eta ziurgabetasuna lagun izango ditugu».

Lanbide heziketak pertsonak trebatzeko erronka handia duela gaineratu du Bildarratzek, «eraldaketa horretara egokitu daitezen eta errealitate berriak eskatzen dituen gaitasunak gara ditzaten». Hori izango da Lanbide Heziketaren VI. Planaren jarduera ardatz nagusietako bat. Bide horretan, eta digitalizazioak eta adimen artifizialak duten potentzial handiaren aurrean, planak prestakuntza «humanista» ere aintzat hartuko du. Hori guztia kontuan hartuta, ikastetxeak ere eraldatu beharko direla azaldu du sailburuak: «Ikastetxe mota berri bat behar da, begirada etorkizunean jarria izango duena, antolatua eta erakunde adimendun gisa kudeatuta, jarduteko eta lan egiteko beste modu batekin». Horrekin batera, laugarren industria iraultzak lanean eta enpleguan izango duen eragin zuzena hizpide izan du sailburuak, horri ere heltzen baitio Lanbide Heziketaren plan berriak. «Etorkizunean, lan aukerak oso bestelako ingurune batzuetan sortuko direla sumatzen dugu, eraldaketagatik edo sorkuntza berriagatik».

Gaur egun, 45.000 ikasle inguruk ikasten dute Araba, Bizkai eta Gipuzkoako lanbide heziketako zentroetan.


Summary: Migratzaileen beste porturatze selektibo bat egin dute Italian. Italiako Gobernu neofaxistak onartutako dekretu baten arabera, soilik pertsona zaurgarrienak lehorreratu ditzakete etorkinak erreskatatu dituzten itsasontziek. Sos Humanity GKEa arau berriaren aurkako helegite bat jartzekoa da.

Ostiralean, Italiako Gobernu neofaxistak dekretu bat onartu zuen. Dekretu horren arabera, GKE gobernuz kanpoko erakundeek Mediterraneo itsasoan erreskatatu dituzten migratzailerik zaurgarrienak porturatu ditzakete soilik. Hortaz, Alemaniako Sos Humanity GKEaren Humanity One itsasontziak 144 migratzaile porturatu zituen atzo Catanian —emakumezkoak eta adingabeak gehienak—, baina 35 ontzian daude oraindik ere. Eta, azken orduetan, MSF Mugarik Gabeko Medikuak taldeak 357 etorkin porturatu ditu leku berean, baina 215 migratzaile daude oraindik GKEaren Norvegiako bandera duen Geo Barents ontzian.

Matteo Salvini Italiako Azpiegitura ministroak esan du Europak ezin duela Italia «bakarrik» utzi, eta berriro eskatuko diotela Bruselari Italiako kostaldera iristen diren etorkinak «beste leku batzuetara eramateko». NBE Nazio Batuen Erakundeak Europako herrialdeei esan die «seguru eta azkar» lehorreratzeko modua eman diezaietela Mediterraneoan zenbait ontzitan erreskatatuta dauden migratzaileei.

Italiako Barne Ministerioak gaur plazaratu du aurten 88.100 migratzaile inguru iritsi direla herrialdeko kostaldera. Iaz, 55.700 bat izan ziren, eta 2020an, 30.400 inguru. Kontuan hartu behar da, ordea, bi urte horietan indarrean zeudela COVID-19aren ondorioz ezarritako murrizketak. Europako Batzordeak Salviniri erantzun dio Italiako Gobernuak itsasoan erreskatatutako migratzaileak hartzeko «lege obligazioa» eta «eginbehar morala» dituela. Bide batez, EB Europako Batasuneko Migrazio komisariotzaren bozeramaile Annita Hipperrek gogorarazi dio ez dela Bruselaren ardura erreskate operazioen «detaileak koordinatzea».

Sos Humanityk jakinarazi du Italiako justiziaren aurrean helegite bat jarriko dutela gobernuak hartutako neurriaren aurka, argudiatuta «Europako legea eta errefuxiatuei buruzko Genevako Konbentzioa» urratzen dituela. «Izan ere, legez kanpokoa da bizirik iraun dutenetako batzuei soilik uztea lehorreratzen», azaldu du GKEak sare sozialetan. Bere ontziaren kapitain Joachim Ebelingek uko egin dio agintariek esandakoa betetzeari, eta Till Rummenhohl erreskate operazioaren arduradunak kazetariei adierazi die ez direla atzera itsasoratuko ontzian dauden migratzaile guztiak porturatu arte.

Ikusi gehiago: Italiak ez die utziko atzerriko GKEei etorkinak porturatzen

Salvinik, Matteo Piantedosi Barne ministroak eta Guido Crosetto Defentsa ministroak sinatu zuten dekretua joan den ostiralean, eta, horrek dioenez, zaurgarrienak lehorreratu ondoren Italiako uretatik alde egin beharko dute itsasontziek. Dekretu horrek, hain zuzen, Salvinik, 2018 eta 2019 artean Barne ministro zela ezarritako dotrinari erantzuten dio: Mediterraneo itsasoan migratzaileak erreskatatzen zituzten atzerriko GKE gobernuz kanpoko erakundeen ontziei debekatu egin zien Italian etorkinekin porturatzea. Eta, duela bi aste, Salvinik berak adierazi zuen gobernuaren asmoa zela politika hori bera aplikatzea aurrerantzean ere.

Italiako uretan migratzaileak daramatzan itsasontzi bat dago oraintxe: Alemaniako Mission Lifeline GKEaren Rise Above ontzian, Mediterraneoan erreskatatutako 89 etorkin daude, Cataniako portutik gertu. Azken orduetan sei pertsona ebakuatu dituzte ontzi horretatik, osasun arrazoiak zirela medio. Eta SOS Mediterraneeren Ocean Viking ontzia nazioarteko uretan dago, Italiakoetatik oso gertu, eta 234 migratzaile daramatza.

'Aita Mari'-k misioa atzeratu du

Itsas Salbamendu Humanitarioa GKEak erabaki du Aita Mari itsasontziaren misioa «behin-behinean» atzeratzea, Castelloko Itsas Kapitaintzak (Herrialde Katalanak) hala eskatuta. Euskal Herriko GKEak ohar batean azaldu duenez, kapitaintzatik esan diote Italiako Gobernuaren jarrera «hobeto» ezagutu arte itxarotea komeni dela.


Summary: Soldatak urtean 1.164 euro apaldu ziren 2008tik 2020ra. ELAren ikerketa baten arabera, azken urteetako inflazioaren igoera handiaren aurretik ere Gipuzkoako langileek 14.000 euro galdu zituzten, soldatak KPIa baino gutxiago igo zirelako.

Gipuzkoako langileak %3,8 pobretu ziren batez beste 2008. eta 2020. urteen artean: 1.164 euro urteko batez beste. Alegia, azken bi urteetako inflazio datu handien aurretik ere langileek erosketa ahalmena galdu zuten. ELA sindikatuak eginiko ikerketa baten ondorioak dira, Gipuzkoako Aldundiak emaniko lurraldeko soldaten inguruko datuak eta KPIaren bilakaera gurutzatuz lorturikoak. Txostenak beste ondorio batzuk ere azaleratu ditu: batetik, errenta txikiena dutenak pobretu zirela gehien; eta bestetik, soldata arrakala %23,3koa dela lurraldean.

ELAk zehaztu du Gipuzkoako datuekin bakarrik egin ahal izan duela txostena, Bizkaiko eta Arabako aldundiek eta Nafarroako Gobernuak ukatu egin dizkiotelako behar dituen datuak. EH Bildu Gipuzkoako Aldundiko agintean egon zenetik argitaratzen dira datu horiek. Horien arabera, 2020an Gipuzkoan 25.898 euro izan zen batez besteko soldata gordina, edo, beste galbahe bat eginda, 1.442 euro garbi inguruko hamalau ordainketa. Mediana, berriz, 22.799 euro gordinekoa izan zen, 1.313 euro garbi hilean (hamalau ordainketa). Nabarmentzekoa da ezen, salbuespenak salbuespen, Gipuzkoako lan baldintzak Hego Euskal Herriko onenak izaten direla oro har.

2008an, batez besteko soldata gordina 23.950 euro zen; beraz, 2020ra arteko tarte horretan %8,1 igo zen. KPIaren bilakaera, berriz, %12,3koa izan zen. Bi datuen bilakaera alderatuta, 4,2 punturen aldea dago, eta %3,8ko pobretzea. Eta zenbat da galera hori dirutan? Bada, 13.698 euro guztira, 1.164 euro urtero batez beste. Datu hori, dena den, aldatuz joan da urtez urte. 2019. eta 2020. urteen artean, 991 euro handitu zen aldea; 2016tik 2017ra, berriz, 1.980 euro.

Pobretzeak, baina, ez die berdin eragiten maila ekonomiko guztiei. Txostenaren arabera, gizartean gehien irabazten duen hamarrenak soldata guztien %27,3 pilatu zuen 2020an; gutxien irabazten duen hamarrenak, berriz, %0,5 —aldundiak dezilka ematen ditu datuak—. Alegia, bien arteko aldean 50,9ko ratioa dago. 2008an, ratio hori 38,9 zen. Eta zergatik joera hori? Bada, soldata maila bakoitzaren eboluzioa oso ezberdina izan delako. Gehien irabazten duen dezilaren soldatak %13,2 igo ziren tarte horretan, eta bigarren dezilekoenak, %12,3. Hortik beherako guztiei KPIaren azpitik eguneratu zitzaien soldata. Datu lazgarrienak, dena den, soldata baxuena duten azken lau deziletan dauden. Hamabi urte horietan, %4,2, %6,1, %7,5 eta %9,6 egin zuten behera, hurrenez hurren. ELAren ikerlarien arabera, «biztanleria horrek soldata nominal txikiagoa izan zuen 2020an 2008arekn alderatuz».

Pobretzeak ez die berdin eragiten maila ekonomiko guztiei, eta aldeak daude sexuaren, adinaren eta migratzaile edo ez-migratzaile izatearen arabera ere. Esaterako, soldata arrakala %23,3 izan zen Gipuzkoan 2020an. 2008an, %28,2 zen, baina nabarmendu behar da azken hamar urteetan bilakaera txikia izan duela (2004an %24,3 zen). Migratzaile eta ez-migratzaileen soldaten arteko arrakala, berriz, %47,7 da. Migraturiko langileek 14.033 euroko soldata zuten batez beste. Azkenik, adinari dagokionez, 56-65 urte arteko langileek 31.024 euro irabazi zituzten batez beste; 26-35 urte artekoek, berriz, 21.781. Maila apalenean daude 19-25 urte arteko langileak: 8.570 euro.

Mitxel Lakuntza ELAko idazkari nagusiak «pobretzearen aldeko erasoaldi» baten barruan kokatu du bilakaera hori, eta enpresariak eta erakunde publikoak jo ditu arduraduntzat: «2008ko krisia pasatzean, hazkunde ekonomikoarekin batera soldatak igoko zituztela esan zuten, baina agerikoa da gezurra dela». Are gehiago, zehaztu du urte horietan produktibitate erreala %8,1 igo zela, %3,8ko soldata galeraren oso goitik. Lakuntzaren iritziz, joera hori eteteko modu bakarra da exijitzea soldatak KPIaren arabera igo daitezela, urteetan atzeratu gabe: «KPIa ez igotzea enpresarien mozkinen hazkundearen alde egitea da».


Summary: Herritarren Segurtasuneko zinegotziaren dimisioa eskatu dute EH Bilduk, PSNk eta Geroa Baik. Oposizioak salatu du Javier Labairuk (Navarra Suma) bi udaltzaini buruzko «mespretxuzko iruzkinak» egin zituela.

Iruñeko Udaleko Herritarren Segurtasunerako zinegotzi Javier Labairuren dimisioa eskatu dute EH Bilduk, PSNk eta Geroa Baik, bihar Presidentetzako batzordean eztabaidatuko duten idatzi baten bitartez. Oposizioko alderdiek salatu dute iragan osteguneko osoko bilkuran Labairuk «mespretxuzko iruzkinak» egin zituela bi udaltzainaren aurka: «Iruñeko Udalari lan arloko bi auzibide irabazi dizkioten bi udaltzainen aurka eginiko mespretxuzko iruzkinak dira. Gure ustez, funtzionarioon aurka eginiko deskalifikazioen eta beren lanari buruz zabaldutako zalantzen ostean, Labairu jauna ezin da zerbitzu horren arduradun izan, frogatu baitu ezin dituela sailaren helburuak bete eta ez duelako erakutsi udaltzainei zor dien babesik eta errespeturik».

Dimisio eskaeran, oposizioko taldeek gogorarazi dute epaitegiek «bi epai irmo» kaleratu dituztela bi udaltzain horien alde, «Labairuren kudeaketak kalte larriak eragin zizkielako». Hortaz, EH Bilduren, PSNren eta Geroa Bairen irudiko, «agente horiek gutxiesteak eta euren gaitasun profesionala zalantzan jartzeak erakusten du Navarra Sumako agintariak ezin dituela sailaren helburuak bete, eta, hortaz, dimisioa eman behar duela».


Summary: Gizon bat atxilotu dute Gasteizen, bikotekideari eraso egitea egotzita. Kalean izan zen erasoa. Lekuko batek erasotzailea atxiki zuen udaltzainak iritsi arte.

Gasteizko Udaltzaingoak 42 urteko gizonezko bat atxilotu du, bikotekideari tratu txarrak egitea egotzita. Bart goizaldean gertatu zen erasoa, Gasteizko Koroatzearen kalean. Erasoaren lekuko izan zen gizonezko batek erasotzailea atxiki zuen Polizia iritsi arte. Bertaratutako udaltzainek biktimarekin hitz egin zuten, eta, testigantza jaso ondoren, gizonezkoa atxilotu zuten, indarkeria matxista leporatuta.


Summary: Petrolio konpainien ezohiko irabaziak zergapetzea galdegin du NBEk, klima krisiari aurre egiteko. Guterresek «onartezintzat» jo du klima aldaketaren aurkako borroka «bigarren mailan uztea». Aldi berean, eskatu du herrialde garatuek eta garatzeko bidean daudenek «elkartasun klimatikoaren ituna» egiteko.

NBE Nazio Batuen Erakundeko idazkari nagusi Antonio Guterresek erregai fosilak —petrolioa, gasa eta ikatza— jarri ditu krisi klimatikoaren erdigunean, horiek baitira berotegi efektuko isurien eragile nagusiak. Bada, Guterresek munduko herrialde guztiei eskatu die zergak ezar diezazkietela erregai fosilen enpresen energiaren egungo prezioen gorakadagatik izaten ari diren aparteko irabaziei. «Birbideratu diezaiegun dirua elikagaien eta energiaren prezioen igoerarekin borrokan ari diren pertsonei eta krisi klimatikoaren ondorioz galerak eta kalteak jasaten dituzten herrialdeei», esan du Egiptoko Xarm el-Xeikh hirian egiten ari diren COP27 goi bileran. Atzo hasi zen NBEren klima aldaketari buruzko biltzarra, eta azaroaren 18ra arte iraungo du.

Goi bilera horretan arreta handia izango dute, besteak beste, klima aldaketak eragindako galerek eta kalteek, eta egungo eta etorkizuneko berotzearen ondoriozko inpaktu ekonomiko handiek, hala nola muturreko fenomeno meteorologikoek eta itsas mailaren igoeraren eraginez desagertuko diren uharteek. Herrialde txiroek egin dute presiorik handiena goi bilera horretan, funts bat ezartzeko oinarriak jarri ahal izateko. Guterresek eskatu du «bide orri argi bat taxutzea, «epe zehatzekin».

NBEko buruzagiarentzat «betebehar morala» da gai horri aurre egitea. Haren esanetan, «klima krisia gutxien handitu dutenak beste herrialde batzuek ereindako zurrunbiloa jasotzen ari dira». Herrialde azpigaratuei dagokienez, berriz, esan du biztanleko berotegi efektuko gas gutxien isurtzen dutenak direla.

NBEko idazkari nagusiak esan duenez, mundua suntsitzen duten gatazka ugari egon arren, «klima aldaketa beste denbora lerro eta eskala batean dago. Mende honetako erronka nagusia da». Ildo horretan, «onartezintzat, eskandalagarritzat eta kaltegarritzat» jo du klima aldaketaren aurkako borroka «bigarren mailan uztea». Izan ere, haren hitzetan, egungo gatazka asko «kaos klimatikoarekin» lotuta daude; Errusiak Ukrainan egindako inbasioa jarri du adibide gisa.

Guterresen arabera, gatazka horrek agerian utzi du herrialdeek zer mendekotasun dituzten erregai fosilekiko eta horrek zer arrisku dituen. Hori dela eta, eskatu du premiazko krisi horiek ez hartzeko aitziko moduan. Bestalde, portugaldarrak gogorarazi du «iparraldearen eta hegoaldearen» arteko anbizioa eta «konfiantza» berrezarri behar direla. Era berean, adierazi duenez, 2050erako lortu behar da tenperaturaren igoera 1,5 gradura mugatzea. Mundu osoan «zero emisio garbiak» lortu behar dira. «Itzulerarik gabeko klima eta ingurumen egoerara gerturatzen ari gara», ohartarazi du.

Horrez gain, NBEko idazkari nagusiak dei egin du herrialde garatuek eta garatzeko bidean daudenek «elkartasun klimatikoaren ituna» egiteko, herrialde guztiek «ahalegin gehigarria egin dezaten hamarkada honetako isurketak murrizteko».

Haren arabera, akordio horrek bermatu behar du, besteak beste, estatu aberatsek eta nazioarteko erakundeek laguntza finantzarioa eta teknikoa emango dizkietela garatzeko bidean dauden ekonomiei, «energia berriztagarrietarako trantsizioa bizkortzen laguntzeko eta erregai fosilekiko mendekotasunari amaiera emateko».

Era berean, NBEk aurreikusten du OCDE Ekonomia Lankidetza eta Garapenerako Erakundeko herrialdeetan «2030erako ikatza pixkanaka alde batera uztea», eta gainerako estatuetan 2040rako. Adierazpen horretan, hain zuzen, Guterresek AEBak eta Txina aipatu ditu —munduko bi ekonomia handienak—, «itun hori gauzatzeko ahaleginak batzeko ardura berezia» baitute.

Txina, India eta Errusia

Guterresek hitzaldia eman du COP27 goi bilerako ekitaldiaren irekieran, eta bertan izan dira ehun estatuburu eta gobernuburu baino gehiago. Hasierako ekitaldian EB Europako Batasuneko agintari nagusiek hartu dute parte. Ameriketako Estatu Batuetako presidente Joe Biden inaugurazioan egon ez den arren, aste amaieran joango da Xarm el-Xeikh hirira. Aitzitik, Txinako, Indiako eta Errusiako buruzagi gorenek ez dute aurrez aurre parte hartuko; bai, ordea, hiru herrialde horietako ministroek eta ordezkariek.


Summary: Mexikon bi gizon atxilotu dituzte desagertutako bi euskal herritarren hilketaren harira. «Banda batek egindako» homizidio batean parte hartzea egotzita atxilotu dituzte, Mexiko erdialdean. Hemeretzi egun igaro dira bi lapurtarrak hilda aurkitu zituztenetik, Yucatanen.

Yucatango Estatuko Fiskaltza Nagusiak eta Segurtasun Publikoko Idazkaritzak jakinarazi dutenez, 34 urteko gizon bat eta 41eko beste bat atxilotu dituzte Mexikon, joan den urrian hilda aurkitu zituzten bi euskal herritarren hilketan parte hartzea egotzita. Segurtasun indarrek «banda batek egindako» homizidio gisa izendatu du hilketa, lortutako datuen arabera. Atxilotuak «ihesi» ibili dira estatuz estatu, eta Mexiko erdialdean atzeman dituzte. Hain zuzen, Guanajuato estatuan atxilotu dute bata, eta Queretaro estatuan bestea. Hau da, bi gorpuak aurkitu zituzten lekutik (Yucatandik) gutxienez 1.600 kilometrora.

Donibane Lohizunekoa zen bata, eta Ziburukoa bestea: Michel Amado, 57 urtekoa, eta Assya Madjour, 50ekoa. Irailaren 12tik, senideek ez zuten bikote lapurtarraren berririk izan. Chiapas estatuan omen zeuden bidaiatzen, Mexiko hego-ekialdean. Hilabete geroago aurkitu zituzten hilotzak, Yucatan estatuan; hain zuzen, Valladolid hirian —han bizi ziren biak—. Hango hotel batean topatu zituzten; bikotearen jabetzakoa zen hura.

Horiek horrela, 53 egun igaro dira hildakoen senideek desagertzearen berri eman zutenetik, eta 19 hilotzak aurkitu zituztenetik. Yucatango Fiskaltzaren eta Segurtasun Sailaren arabera, «ustezko hiltzaileek, bikotearen sakelako bat erabiliz, Chiapasen bidaiatzen ari zirela sinetsarazi zieten mezuen bidez».


Summary: Bulegok 'Gure bizitzako lehen bira' dokumentalaren lehen atala argitaratu du. Bost atal ditu Barbara Fernandez zinemagileak zuzendu duen ikus-entzunezkoak. 2022an eman dituzten kontzertuetako irudiak eta taldekideen testigantzak bildu dituzte.

«Amets bat da, baina esna gaude». Tomas Lizarazuren hitzak dira, Bulego taldeko abeslariarenak. Taldeak azken urtean egindako ibilbideaz dihardu, espero zutenaz eta lortu dutenaz; horri buruzkoa da ekoiztu berri duten Gure bizitzako lehen bira dokumentala. Atzo argitaratu zuten lehen atala, taldearen Instagrameko profilean (bost ditu denera).

Ikus-entzunezkoa Barbara Fernandez zinemagileak zuzendu du, eta David Mendizabal izan da edizio eta argazki zuzendaria. Han, taldekideek diote bizitzeko modu bat bihurtu dela Bulego eurentzat, eta, oraingoz, esfortzu horrek «gauza positiboak soilik» ekarri dizkiela. Aitortu dute sekula jotzea espero ez zuten lekuetan jo dutela.

Izan ere, aurtengoa izan da Bulegok kontzertuak ohiko formatuan eman ahal izan dituen lehen urtea: taldeak lehen abestia argitaratu eta gutxira, itxialdia heldu zen, eta bi urte igaro dituzte kontzertuak ahal zuten moduan egiten.

Dena den, ez da kasualitatea Azkoitiko taldeak bira dokumentatu eta bideo formatuan argitaratu izana; Lizarazuk BERRIAri esan zion moduan, taldearen «bizkarrezurra musika da, baina inguruan hainbat arlotako profesionalak biltzen saiatu gara proiektu osoago bat eratzeko». Horren beste adibide bat da Gure bizitzako lehen bira.

Ikusi gehiago: «Musikaz gain, zerbait gehiago eskaini nahi diogu entzuleari»


Summary: Justiziak gerarazi egin du Basurtuko bihotz kirurgiaren zerbitzua Gurutzetara eramateko prozesua. Osakidetzaren asmoa zen hil honen 17an gauzatzea prozesua, baina epaile batek kautelazko etetea ebatzi du, urrats hori egiteak «kalteak» eragin ditzakeela ondorioztatuta

Eguna jarria zuen Osakidetzak: hilaren 17an itxi egin nahi zuen Basurtuko erietxeko bihotz kirurgiaren zerbitzua (Bilbo), eta Gurutzetakora (Barakaldo) eraman nahi zuen. Kritika ugari eragin ditu aldaketa hori egiteko asmoak, eta prozesua kautelaz etetea erabaki du orain Gasteizko auzitegi batek, Basurtuko zerbitzuko medikuek abiatutako auzibide baten harira. Ebatzi du prozesuak aurrera jarraitzen badu «kalteak» eragin ditzakeela, osasun profesionalek eta pazienteek pairatuko dituztela ondorioak, eta, horiek horrela, medikuek abiatutako auzibidea argitu bitartean, bederen, gerarazi egin behar dela.

Autoaren arabera, zerbitzua «ixten» badute «existitzeari utziko dio», eta gero hura ezingo da berriz «hutsetik» martxan jarri. Horregatik egin du etete kautelazkoaren alde. Erantsi du, gainera, egun Basurtuko erietxean kardiologia arloan lanean ari diren beharginak beste unitate batzuetan «integratuko» dituztela zerbitzua bertan behera geratzen bada, eta «diziplinan duten gaurkotzea galduko» dutela, «langileak ordenatzeko planik» ez dagoelako. Horiek horrela, autoaren arabera, gero epaia langileen aldekoa bada, «era ekonomikoan konponezinak» izango diren kalteei egin beharko zaie aurre, eta hori saihestu egin behar da.

Osakidetzaren asmoen ondorioz «pazienteek» paira ditzaketen kalteei dagokienez, autoaren arabera egiaztatuta dago ebakuntzak egiteko kardiologia zerbitzurik ez duten erietxeetan bihotzeko pazienteen hilkortasun tasa handiagoa izaten dela, eta hori ere aintzakotzat hartu behar dela. Zerbitzuak bizirik jarraitzeko «beharrak» gailendu behar du autoan jasota dagoenez, «eraginkortasunaren» gainetik.

Hona etetearen alde ebazpenean jasotako beste motiboetako bat: Osakidetzak ez du eman bi zerbitzuek bat egiteko «bateratze akordio arrazoizko eta motibaturik». Helegiterik ezin da jarri auto honen aurka, hainbat iturriren arabera.

«Poza» eta «zuhurtasuna» Basurtuko erietxetik bihotz kirurgiaren zerbitzua ez kentzeko lanean ari dira Basurto Bizirik plataforman, eta «poza» azaldu dute auto honen harira. «Zuhurtasunez» mintzatu nahi dute, hala ere, kautelazko etete bat baita, eta auzibidearen gaineko epaia oraindik argitzeko baitago.

Osakidetzak eta Osasun Sailak esan dute «harriduraz» hartu dutela ebazpena, eta «alegazioak» aurkeztuko dituztela esan dute. Horien bidez erakutsi nahi dute lekualdatzea egiten bada ere «bermatuta» dagoela pazienteen arta ona. Esan dute bihotzeko kirurgia zerbitzurik ez dela «desagertuko» eta «itxiko», eta «ebidentzia zientifikoan» oinarrituta hartutako erabakia dela zerbitzua Basurtutik kentzea. Ororen gainetik, «kudeaketa asistentzialeko» gai bat dela dela nabarmendu dute, eta Osasun Sailari eta Osakidetzari dagokiela horren gainean erabakitzea.


Summary: Jaurlaritzak euskaltegietako ratioak jaitsi ditu, matrikulazioa jaitsi dela eta. Euskaltegi bakoitza non dagoen, herri horren neurriaren araberakoak izango dira gutxieneko ikasle kopuruak. Euskaltegiek ordaina jasoko dute egin gabeko jarduera unitateengatik izandako galerengatik, ikasturte amaieran. 2025era arte iraungo du aldaketak.

Euskaltegientzako eta helduen euskalduntzerako homologatutako beste zentroentzako diru laguntzen deialdia aldatu du HABEk, ikasle kopuruan izan duten galeraren ondorioz. Talde bakoitzeko gutxieneko ikasle kopurua zentroa kokatuta dagoen herriaren biztanle kopuruaren arabera kalkulatuko da aurrerantzean: 5.000 biztanle edo gutxiagoko herrietan, bost lagunekoa izango da gutxieneko ratioa; 5.000 eta 10.000 artekoetan, seikoa; 10.000 eta 25.000 artekoetan, zazpikoa; eta 25.000 baino gehiagokoetan, zortzikoa. Dagoeneko hasita dagoen ikasturtean aplikatuko da aldaketa, eta indarrean izango da 2025era arte.

Matrikulazioan beherakada «nabarmena» izan dela baieztatu dute euskaltegiek, HABEk jakinarazi duenez. Araban %20 jaitsi da, eta Bizkaian %15. Gipuzkoan, berriz, puntu bat igo da, iazko ikasturtearekin alderatuta. Hiriburuak kontuan hartuta, ordea, guztietan jaitsi da: Gasteizen %25, Bilbon %24 eta Donostian %3.

Ratioa «bizpahiru aldiz» aldatu zen pandemia garaian, Jokin Azkue HABEko zuzendariak aldaketaren ebazpenean gogorarazi duenez, eta argudiatu du orain ere «bidezkoa» dela euskaltegiek diru laguntzak jasotzeko ratioak aldatzea: «Euskalgintza sektorean, ikasleen eskariak gutxitzearen fenomenoa egiturazkoa edo epe luzekoa izan daitekeen oraindik jakin ezin badaiteke ere, fenomeno soziologiko larri honetan, irizpide berdinarekin jokatzea ulergarria izan daiteke».

Euskaltegiek diru laguntzen kitapena egiteko modua ere aldatuko du HABEk. Abuztuaren 31n onartu zituen HABEk diru laguntzak egiteko oinarriak, eta hori ordezkatu du testu berri batek. «Galeren batezbestekoa» izeneko metodologia finkatuko du horrek 2022-2025eko epealdirako, euskaltegiek ikasturte bakoitzean egin beharreko jardueretara iritsi ez izana orekatzeko asmoz: «%10etik beherako jarduera unitateen galerak edo beherakadak (esleitutakoarekin alderatuta) abiapuntu hartuta, galera horien batezbesteko bat egingo da». Euskaltegi batek dagozkionak baino jarduera unitate gutxiago egin baditu, betiere %10era arteko proportzioaren barruan, jarduera unitate guztiak egiteagatik legokiokeen kopuru bera jasoko du. Galerek %10 hori gainditzen badute ere, jarduera unitateak osotasunean egiteagatik jasoko lukeen laguntza berbera jasoko du, eginiko jarduerak %10 horren eta «galeren batezbestekoaren» artean badaude.

Ikasturtearen amaieran egingo dute kitapena, eta 2024-2025eko ikasturtean epealdi osoari dagokion kitapena egingo dute. «Doikuntza horretan, epealdiko hiru ikasturteetan euskaltegiak izan dituen kreditu eta zorrak aintzat hartuko dira», jakinarazi du HABEk.


Summary: Garraiolariak grebara deitu dituzte, igande gauaz geroztik. Martxoan ez bezala, oraingoan Hiruk erabaki du protestarekin bat ez egitea. Deitzaileek salatu dute kostuen igoerak tarifan ez direla islatzen.

Aurten bigarren aldiz, mugagabeko grebara deitu dituzte Hego Euskal Herriko garraiolariak, datorren igande gauerditik aurrera. Arrakasta izan zuen martxoko deialdiak, Bilboko portuan batez ere, baina ikusteko dago zer gertatuko den oraingoan, orduan ez bezala, oraingoan protestarekin bat ez egitea erabaki baitu garraiolari autonomoen erakunde handienak, Hiruk.

«Ez gara bildu, eta ez gara bilduko», azaldu dio BERRIAri Hiruko bozeramaileak. «Arazo guztiak ez dira konpondu, baina gu ez gaude greba egiteko txiparekin».

Arazo horien artean dago garraiolarien bezeroek, kargatzaileek, ez dituztela beti kontuan hartzen kostuen igoerak beren tarifetan. Hori izan da grebaren deitzaileak, Plataformak, igandetik aurrera greba mugagabea egiteko emandako arrazoi nagusia. «Zazpi hilabeteren ondoren, ez da betetzen garraiolarien kostuak estaltzera behartzen duen legea; gero eta gehiago ari gara ordaintzen. Adar jotze bat da», ziurtatu du Manuel Hernandez Plataformako ordezkariak. Haren datuen arabera, larunbatean egindako batzarretan, kideen %86k bat egin zuten lanuztearekin.

Garraioaren kostuak tarifetan kontuan hartzea «beti da zaila», Hiruren arabera, baina onartu du martxoko gatazkaren ondoren «bultzada» bat izan zutela tarifak igotzeko akordioek. «Garbi dugu ezin dugula lana egin dirua galtzeko; kostuak estaltzen ez dituzten lanak ez egiteko aholkatzen diegu gure kideei». 800 garraiolari autonomo inguru ordezkatzen ditu Hiruk.

Bilboko portuan dabiltzan 700 garraiolarien artean ez dago adostasunik. Larunbatean batzar bat egin zuten, eta greba babestea erabaki, baina parte hartzea ez zen oso handia izan.

Enpresak ere, aurka

Grebaren aurka mintzatu dira garraio patronalak ere, eta ohartarazi dute inflazioa handitu dezakeela. Enpresen ordezkariek negoziatu ohi dute Espainiako Gobernuarekin, CNTC batzordearen bitartez, eta gustura azaldu dira martxoan Garraio Ministerioarekin lortutako akordioaren bilakaerarekin. Itun horrek finkatu zuen kamioilariek ez dituztela beren ibilgailuak kargatu eta deskargatu behar, erregaia garestitzen bada tarifak egokitu behar direla, eta gasolio profesionalaren ordainketa hilero egin behar dela.

Gainera, urtea amaitu bitartean indarrean dago hogei zentimoren deskontua gasolioan, eta garraiolariek 1.200 euroren bi laguntza jaso dituzte. Azken neurri horrek eta Eusko Jaurlaritzak kamioiak berritzeko emandako laguntzak talde handiei mesede handiagoa egiten dielako, berriz, kexu da Hiru.


Summary: Juan San Martinen obra osoa digitalizatu dute. Idazle, euskaltzain eta ikerlariaren 1.314 idazlan sareratu dituzte guztira. Jakin fundazioarekin ekimenez eta Gipuzkoako Foru Aldundiaren, Eusko Jaurlaritzaren eta Eibarko Udalaren laguntzarekin osatu dute lana.

Literatura, arkeologia, etnografia, mendizaletasuna, euskara... Hamaika arlotatik edaten duen obra utzi zuen Juan San Martinek (Eibar, Gipuzkoa, 1922 - Hondarribia, Gipuzkoa, 2005), eta ugaritasun hori bezain aipagarria da noiz eta nola trebatu zen, frankismoaren baldintza hertsietan eta modu autodidaktan jardun baitzuen denbora luzez. Jakin fundazioaren ekimenez, eta Gipuzkoako Foru Aldundiaren, Eusko Jaurlaritzaren eta Eibarko Udalaren laguntzaz, haren obra osoa digitalizatu dute orain, eta, guztira, San Martinen 1.314 idazlan jarri dituzte irakurgai sarean, Jakinen webgunean —25 liburu eta 1.179 artikuluren PDFak, besteak beste—. Eibarren egin dute proiektuaren aurkezpena, gaur goizean.

Eibarren hazi zen San Martin. Handik ihes egiten ahalegindu zen familiarekin 36ko gerra piztean, baina, kolpistek harrapatu, eta buelta egin behar izan zuten herrira —etxea suntsituta topatu, eta osabarenean berrekin zioten bizimoduari—. Egunez tornuan eta gauez eskolan aritu zen ikasten, sarri mendira igoz, toki libreago baten bila. Lehen idatziak Pirenayca aldizkarian argitaratu zituen, hain justu, eta, idazten gaztelaniaz hasi bazen ere, soldaduskan euskaltzaletasuna piztu, eta euskararako itzulia egin zuen.

Mendizaletasunetik arkeologia eta etnografiara, eta euskaltzaletasunetik literaturaren azterketara, olerkigintzara eta kulturgintzara hedatu zuen bere lana San Martinek, eta Euskal Herriko agerkari entzutetsuenetan idatzi zuen 1950eko hamarkadatik aurrera; Anaitasuna-n, Euzko Gogoa-n, Euzko Deya-n, Cuadernos de Etnología y Etnografía de Navarra-n, Arantzazu-n, Jakin-en, Karmel-en, Olerti-n eta Zeruko Argia-n, esaterako.

Karguak eta olerkiak

Euskaltzaindian ere lorratza utzi zuen izena da San Martinena. 1957an euskaltzain urgazle egin zuten, eta euskaltzain oso 1964an. Tarte horretan argitaratu zuen, hain zuzen, bere lehen liburua, Juan Antonio Mogel eta Urkitza. Bere bizitza ta lanak (1959), eta garai bertsukoak dira Otsalar ezizenarekin sinatu zituen hainbat poema ere — Rilke, Shakespeare, Garcia Lorca eta Brecht ere euskaratu zituen, besteak beste—. Euskara batuaren defentsa irmoa egin zuen beti, eta Euskaltzaindiko idazkari izan zen 1967tik 1978ra bitartean.

Bestelako karguak betetzea ere egokitu zitzaion aurrerago: EAEko lehen Arartekoa izan zen, baita Europako Ombudsmaneko burua ere. Bien bitartean, lanean segitu zuen bere intereseko eremuetan, eta hainbat omenaldi eta aitortza heldu zitzaizkion erretiroa hartu ostean. Eibarko Udalak eta UEUk Juan San Martin beka sortu zuten 2001ean, esaterako, eta urte bereko Durangoko Azokan, Argizaiola saria eman zion Gerediaga elkarteak.


Summary: Gizon bat atxilotu dute Zumaian adin txikikoak grabatzea egotzita. Atxilotuari intimitatearen aurkako delitu bat leporatu diote.

Ertzaintzak jakinarazi duenez, 27 urteko gizon bat atxilotu zuten atzo Zumaian (Gipuzkoa) intimitatearen aurkako delitu bat egotzita. Larunbatean, hamar bat adingabe konturatu ziren, kiroldegi bateko emakumeen aldageletako dutxan zeudela, ate azpitik norbait grabatzen ari zela. «Harrapatu egin zutela konturatu zenean, pertsona horrek alde egin zuen, eta gazteek gertatutakoa salatu zuten», azaldu du Ertzaintzak.

Hori horrela, Ertzaintzak eta Zumaiako Udaltzaingoak ikerketa bat abiatu zuten. Atzo gizona atxilotzea lortu zuten, haren etxean.


Summary: Lau urteko haur bat hil da Altsasun, auto batek harrapatuta. Arratsaldean gertatu da ezbeharra, eta Guardia Zibila gertatutakoa ikertzen ari da

Guardia Zibilak jakinarazi duenez, lau urteko haur bat hil da Altsasun (Nafarroa), auto batek harrapatuta. Ezbeharra 19:20 aldera gertatu da, NA-8505 errepideko bigarren kilometroan. Poliziaren arabera, oinezkoentzako bide bat igarotzen ari zen neskatoa, patinete batean, eta lur orotako auto batek harrapatu du. Guardia Zibila gertatutakoa ikertzen ari da.


Summary: Gorpu bat aurkitu dute Bilboko itsasadarrean. Portugalete parean erreskatatu dute gorpua. Atzo Santurtzin desagerturiko 82 urteko gizonezkoa dela zabaldu du Ertzaintzak.

Herritar batek ikusi, eta abisua eman du: gorpu bat zegoen gaur goizean Bilboko itsasadarrean flotatzen. Portugalete (Bizkaia) parean ikusi dute.

Bizkaiko suhiltzaileek 08:00ak aldera eman dute abisuaren berri, eta gorpua erreskatatzera abiatu direla adierazi dute.

Eusko Jaurlaritzako Segurtasun Sailak ikerketa zabaldu du. Adierazi dutenez, atzo Santurtzin desagerturiko 82 urteko gizonezkoa da.


Summary: Mobilizazioetan jarraitzeko prest daude EMBko langileak. Gaur goizean, Aparkabisaren aparkalekuan zeuden 80 autobus sabotatu dituzte, lan hitzarmen berri baten aldeko mezuekin. Ezkerraldeko hainbat autobus zerbitzu bertan behera geratu dira.

Aparkabisak Trapagaranen duen aparkalekuan EMB konpainiaren 80 autobus sabotatu dituzte gaur goizean. Ezezagun batzuek pinturaz margotu dituzte autobusen kristalak eta ispiluak, lan hitzarmen berri baten aldeko mezuekin, eta, ondorioz, gidatu ezin geratu dira ibilgailuak.

Ezkerraldean eta Meatzaldean ematen du autobus zerbitzua EMBk, Bizkaiko Aldundiak kontratua adjudikatuta, eta enpresako 800 langileek laugarren greba eguna dute gaur. Lan hitzarmen berri bat ari dira eskatzen. Sabotajearen ondorioz, autobus zerbitzua etenda geratu da bi eskualde horietako hainbat lineatan.

Komitearen erantzuna

Gertatutakoaren inguruan adierazpenak eman ditu Juan Carlos Gonzalez Ezkerraldeko eta Meatzaldeako komiteko presidenteak (CCOO): «650 langile dira, eta guztien pazientzia ez da berdina; batzuek muturrera eraman dute». Esan duenez, ez dute inoiz horrelako ekintzarik defendatuko. Hala ere, begi onez ikusi du ez dela inongo kalte materialik egon: «Ispiluetan egin dituzte pintadak, eta zerbitzuaren funtzionamendu normala eragotzi dute, baina esan behar dugu disolbatzaile pixka batekin eta trapu batekin zerbitzua martxan jar daitekeela berriro».

Gonzalezek salatu du greba «isilduta» dagoela: «Laugarren greba dute gaur langileek, eta oso isilduta egon da, nahiz eta erabiltzaile askori eragin». Batez ere unibertsitaterako konexioei eragiten diola azaldu du.

Lan hitzarmen berri bat ari dira eskatzen Ezkerraldean eta Meatzaldean.Orain, harremana etenda dago. «Azken bilera irailaren amaieran egin genuen, eta haustura egon zen», adierazi du Gonzalezek. Hori dela eta, greba egunak ezartzea adostu zuten, urriaren 25etik aurrera. Busturialdean eta Lea Artibain ere greba egun batera deituta daude, baita Enkarterrin ere. «Ziur aski Txorierri laster batuko da», esan du.

Hitzarmenak 2020ko abenduan galdu zuen indarra. «Pandemia garaia zenez, berritzea atzeratzea adostu genuen», azaldu du. Hala ere, onartu egin zuten beste kontzesioek, nahi izatekotan, eurena berritzea. Izan ere, Bizkaibus bost zonatan dago banatuta. Avanza Durangaldeak 2021. urtearen amaieran hasi zuen akordioa lortzeko negoziazioa. Aurtengo uda aurretik sinatu dute hitzarmen berria. «Bizkaibusen guztira 1400 pertsonek egiten dute lan; guk nahi duguna zera da: kontzesioak desberdinak izanda ere, desberdintasunik ez egotea soldatetan edota lanaldietan», azpimarratu du Gonzalezek.

Mobilizazioekin jarraitzeko prest

Urriaren 25ean hasi zen lan gatazka EMBn, eta hiru greba egun egin dituzte aurretik. 07:30etik 09:30era eta 17:30etik 19:30era daude langileak deituta lana uztera. Ostegunerako berriro deitu dituzte greba egitera, baita azaroaren 14rako, 15erako, 17rako, 21erako, 22rako, 25erako, 28rako eta 29rako ere. Hala ere, akordiorik lortu ezean, prest daude abenduaren 1etik aurrera lanuzteekin jarraitzeko: «Mobilizazioekin jarraitzeko prest gaude; argi izan dezatela amaierara arte joango garela».


Summary: Odol ilargia Amerikan, Asian eta Ozeanian.

Odol ilargiak aho bete hortz utzi du bat baino gehiago Amerikan, Asian eta Ozeanian gaur goizean. Eklipse oso bat izan da ikusgai, eta, bi orduz, ezohiko kolore gorrixka batekin izan da ikusgai Ilargia. Odol ilargi ere deitzen zaio horregatik. 11:17ean hasi da zehazki; bi ordu horien ondoren, ohiko kolore zuria islatu du berriro Ilargiak. 2025eko martxoaren 14ra arte ez da izango horrelako beste eklipserik.

Ilargiak kolore gorrixka hartzen duen eklipseetan, Lurraren itzalak erabat estaltzen du Ilargia. Gertatzen da, ordea, eguzki izpiek Lurraren atmosfera zeharkatu ondoren iristen direla Ilargira: Lurraren atmosferak sakabanatu egiten du argi urdina, baina argi gorriak, laranjak eta horiak zeharkatu egiten dute, eta Ilargiraino heltzen dira: hala sortzen da odol ilargia.

«Une horretan Ilargiari begiratzen diotenek, egunsentia eta ilunabarra partekatuko dute aldi berean. Horregatik da berezia», azaldu du Francisco Andolz NASAren Goddard zentroko zuzendariak.