Summary: Jaurlaritzak urriaren 1etik aurrera eskuratuko du espetxe eskumena. Transferentzien Batzorde Mistoa maiatzaren 10ean bilduko da, akordio hori izenpetzeko. Errepide garraioaren, ISSNaren eta Ondarroako Itsas Barrutiko eraikinaren eskumenen inguruan ere ados jarri dira bi gobernuak.

Eusko Jaurlaritzak eta Espainiako Gobernuak akordio bat lortu dute Arabako, Bizkaiko eta Gipuzkoako espetxeen kudeaketari lotutako eskumenen, errepide garraioaren, ISSN kode bibliografikoaren eta Ondarroako Itsas Barrutiko eraikinaren eskualdaketa gauzatzeko. Transferentzien Batzorde Mistoa maiatzaren 10ean bilduko da, akordio hori izenpetzeko, baina kartzelen arloko eskumenen eskualdaketak urriaren 1etik aurrera gauzatuko dira. Zergatik urriaren 1etik aurrera? Olatz Garamendi Autogobernu sailburuak azaldu duenez, «lan handia» egin behar delako transferentzia prozesu horretan, eta «ongi egin behar» delako: «Nominak formalizatu, espedienteak lekualdatu...».

«Pozarren egoteko eguna da autogobernuan sinesten dugunontzat», esan du Garamendik: «Pozik nago, gizartearekin hartutako konpromisoaren zati bat bete dugulako. Aurrerapauso handia da autogobernuaren ikuspegitik, alde biko negoziazioaren fruitua». Era berean, azaldu du ez diotela uko egiten lantzen ari diren gainerako gaien inguruan ados jartzeari: «Ez diogu aterik itxiko hemendik maiatzaren 10era arte akordio gehiago lortzeari lantzen jarraitzen ari garen beste edozein gairen inguruan, hala nola immigrazioaren edo aldiriko trenbideen inguruan».

Norabide berean mintzatu da Erkoreka: «Egun garrantzitsua da Euskadirentzat. Gernikako Estatutuan aurreikusten diren materien artean, giltzarrietako bat da espetxeena». Are, «urrats erraldoitzat» jo du. Gainera, balioa eman dio adostasunari eta itunaren formulari: «Ituna da bidea. Ez da soilik gure eredu historikoa: eredu arrakastatsua ere bada».

1. Espetxeak

Josu Erkoreka lehendakariordeak eta Garamendik berak eman dituzte azalpenak, presazko agerraldi batean. Garamendiren hitzetan, espetxe eskumenen eskualdatzeak «esan nahi du Euskadik bere gain hartuko dituela estatuko legeria betearazteko zerbitzuak». Gaitasun horien gastua aintzat hartuta, Jaurlaritzak Espainiako Gobernuari ordaindu beharreko kupotik 70 milioi euro inguru deskontatuko dituzte, eta aurrekontuetan sartuko da, funtzio guztiak finantzatu ahal izateko.

Jaurlaritzaren arabera, 1.300 preso inguru geratuko dira Jaurlaritzaren ardurapean. Langileei dagokienez, 700 baino gutxiago dira. Garamendiren hitzetan, Jaurlaritzak euskal funtzio publikoan sartuko ditu, eta bere gain hartuko ditu nominak, eta errespetatuko dira orain arteko eskubideak. Gainera, Martuteneko kartzelaren kasuan, Jaurlaritzak espetxe zaharra itzuliko dio Madrili Zubietako presondegi berria prest dagoenean, eta berriaren titulartasuna hartuko du.

«Estatutuan jasotako hitzetatik errealitatera joan gara, ekintzetara. Euskadi prest dago eskumen hau jasotzeko», esan du Erkorekak, eta gaineratu transferentzia bat ez dela esku aldaketa huts bat: «Aukera bat da, hobetzeko, eredua aldatzeko». Lehendakariordearen hitzetan, Jaurlaritzak espetxe eredu propio bat diseinatua du, «hiru b-etan oinarrituta: birsozializazioan, berreziketan eta birgizarteratzean».

2. errepide garraioa.

Euskal Autonomia Erkidegoaren barruan igarotzen den errepideko garraioaren antolamendua, koordinazioa, ikuskapena eta kontrola ere eskuratuko du Jaurlaritzak, eta baita «bertatik igaro gabe Euskadin jatorria eta helmuga dutenak ere». Laburbilduz, bere gain hartuko ditu «garraio operadorearen baimenaren kudeaketa, garraio kontzesioak ematea eta kudeatzea, eta lanbide gaitasuneko azterketak kudeatzea». Arabako lurraldea funtzio horietako batzuk betetzen ari da jada 1950eko foro hitzarmen bati esker, eta orain lortutako hitzarmenak aurreikusten du Arabako Foru Aldundiarekiko ezarritakoa parekatzea Gipuzkoako eta Bizkaiko foru aldundientzat, Arabako hitzarmena eguneratzeaz gain. Eskualdatzeak eragina izango du aldundiekin hitzarmenak sinatzen diren unean.

3. ISNN

Argitalpen seriatuak identifikatzeko nazioartean ezaguna den zenbaki bat da ISNN kode bibliografikoa. Kudeaketa Espainiako Liburutegi Nazionalaren esku egon da orain arte, eta eskualdaketa sinatu ondoren eskumena euskal administrazioaren esku geratuko da. Jaurlaritzak funtzio hauek eskuratuko ditu: editoreen eskaerak jasotzea; interesgarritzat jotzen den lege gordailu bidez sartzen diren tituluak hautatzea; dokumentazio guztia baliozkotzea eta egiaztatzea; eta ISSNa esleituta duten aldizkako argitalpenak katalogatzea.

4. Ondarroako Itsas Barrutiko eraikina.

Estatuaren titulartasunekoa den Ondarroako Itsas Barrutiko eraikina Jaurlaritzaren eskuetara pasatuko da transferentzia sinatzen denean. «Akordioa itxita dago eta horri esker Ondarroako portua biziberritzeko lanak bururaino gauzatu ahal izango dira», zehaztu du Garamendik. Eraikina eraitsi egingo da behin Jaurlaritzaren esku geratzean, gune horretan biribilgune bat eta kamioiak kargatzeko portutik irteteko sarbidea egitekoak baitira.

Egutegia

Gernikako Estatutuaren arabera Jaurlaritzari dagozkion baina oraindik Espainiako Gobernuaren esku dauden eskumen gehienak eskualdatzeko negoziazioetan ari dira bi gobernuak. Egutegi bat ezarri zuten iazko udazkenean, eta, horren arabera, Jaurlaritzak martxorako bere esku behar zituen lehen blokeari zegozkion 11 eskumenak.

Sorta horretan, Basauriko (Bizkaia), Martuteneko (Gipuzkoa) eta Zaballako (Araba) espetxeen kudeaketari buruzkoa da pisu politiko handiena duen eskumena. Bi gobernuek abenduaren 30ean adostu zuten zirriborro bat, baina akordioa erabat ixtea kostatu zaie azken asteetan. Duela hiru aste, Garamendik azaldu zuen «letra txikiarekin» ari zirela eta negoziazioa «aurreratuta» zegoela. Iñigo Urkullu Jaurlaritzako lehendakariak, berriz, astelehenean adierazi zuen aste hau «erabakigarria» izango zela lehen blokearen transferentzia adosteko prozesuan.

Espetxe eredua

Espetxe eskumenaren kasuan, gobernuak zehaztua du Jaime Tapia epailea izango dela espetxe eredu berrirako aholkularia, eta sailburuordetza baten maila izango duela.

Neurri batean, espetxe eredu hori diseinatzeko oinarriak ezarriak ditu Jaurlaritzak, Eusko Legebiltzarrak 2019ko martxoaren 13an eginiko osoko bilkura monografikoan ezarri baitzituen eredu horretarako puntu batzuk. 59 puntu adostu zituzten, eredu berriaren «oinarria» definitzeko. Besteak beste, adostu zuten espetxe eredua «giza duintasunean zentratu» behar dela, «espetxe erabilera gutxitzean eta zigortutako pertsonen gizarteratzean, askatasuna kentzen ez duten neurri eta erregimenen areagotzean». Gaur bertan, Erkorekak gogora ekarri du eztabaida monografiko horretan oinarri batzuk ezarri zirela.

Gainera, Jaurlaritzak berak Euskadin espetxe eredu bat ezartzeko ildo estrategikoen proposamen teknikoa dokumentuan jasoak ditu espetxe eredu berriaren zenbait helburu: 100.000 biztanleko preso ratioa 40tik behera murriztea, erregimen irekian dauden presoen portzentajea %25etik %40ra haztea, eta delituak berriro egiten dituztenen ehunekoa %45etik %30era apaltzea.


Summary: Urkulluk ziurtatu du Euskaltelekin gertaturikoa ezin zela eragotzi. Uste du onuragarria izango dela telekomunikazioen euskal sarea berritzeko. Oposizioak gogor kritikatu du enpresa sortu zenetik Jaurlaritzak nola jokatu duen.

Iñigo Urkullu lehendakariak berretsi du MasMovilek Euskaltel erosi izana «hazteko aukera bat» dela euskal enpresarentzat eta lurraldearen digitalizazioan, eta ziurtatu du Eusko Jaurlaritzak lan egingo duela enpresaren errotzea -egoitza soziala eta enplegua mantentzea- bermatzeko, jabe berriak hitzemandako bost urteetatik haratago. Hala ere, aitortu du bere gobernuak ezin duela «ezer bermatu», baina ziurtatu du eginahalak egingo dituela enpresarentzat «erakargarria» izan dadin «Euskadin jarraitzea». Azpimarratu du ez diola uko egingo «inolako lankidetza formulari», baina gaineratu du ez dela Euskaltelen akziodun izango, ez duelako halakorik egiten burtsan kotizatzen duten enpresetan, ez duelako horretarako gaitasun finantzariorik ere. Eusko Legebiltzarreko kontrol saioan Iker Casanova EH Bilduko legebiltzarkideak eta Carmelo Barriok PPkoak galdera bana egin diote lehendakariari Euskaltelen erosketaz eta horrek izan ditzakeen ondorio ekonomikoei buruz. Euskaltelekin gertatu dena saihetsezina dela adierazi du Urkulluk. Azaldu du telekomunikazioen merkatu globalak ezartzen dituen baldintzek enpresa handiagoak eskatzen dituztela, eta ziurtatu du Euskaltelek zailtasunak zituela joko zelai horretan lehiatzeko, beharrezkoak diren inbertsioak egiteko, bereziki 5G sarean.

«Prozesu honek Europako merkatuan aktore garrantzitsuen parte izatea eskatzen du; liga horretan jokatu nahi dugu: ez lehenengo mailan, ohorezko mailan baizik. Euskaltelek eta MasMovilek ohorezko maila honetan jokatzeko aukera dute, eta hori positiboa izango da Euskadirentzat». Lehendakariaren hitzetan, erosketaren ostean sortuko den «operadore handi eta indartsuak» digitalizazioaren euskal sektoreari lagunduko dio.

Jaurlaritzaren jokabidea, ezbaian

Iker Casanova bereziki kritiko azaldu da salmenta operazioarekin. Ziurtatu du Euskaltelek independentzia osoa galduko duela, eta «Jerseyn egoitza duten jabe batzuen» esku geratuko dela. Jaurlaritzak Euskaltel sortu zuenetik gaur egun arte izan duen jokabidea zalantzan jarri du, hainbat etapatan bere erabakiekin bide eman duelako enpresak euskal administrazioen eta akziodunen kontroletik ihes egiteko. Lehendakariak erantzun du Jaurlaritzak beti defendatu duela Euskaltel, eta hala egingo duela aurrerantzean ere.

2012an geratzen zitzaizkion azken akzioak saldu ondoren, zeharka bada ere, kontrol publiko bakarra Kutxabanken bitartez zuen. Bankuaren konpromisoa nabarmendu du Urkulluk, orain bere partaidetza guztia MasMovili salduko dion arren. Urkulluren arabera, «Europako legediak ahalbidetu dionaren barruan» jokatu du beti bankuak.

Kontrol publikoaz

Horrekin batera, Euskaltel enpresa pribatu bat dela azpimarratu du, eta hala izan dela hasieratik, nahiz eta administrazioek %40ko partaidetza izan duen eta gerora Euskalteli salduko zion sarea %100ean diru publikoarekin sortu zen. Horren harira, enpresaren akzioen edo sarearen salmentak defendatu ditu lehendakariak, Jaurlaritzarentzat diru sarrera handiak ekarri zizkiolako, diru hori krisi garaietan erabiltzeko.

Ildo horretan, EH Bilduri ohartarazi dio «errotzea ez dela inposatzen, ez dela lortzen kapital edo kontrol publikoaren bidez». «Sektore pribatuarekin proiektu bateratuak garatuz lortzen da; ekosistema zientifiko, teknologiko eta enpresariala sortuz. Eta Euskadin urteak daramatzaten eta herri honen alde egiten jarraitzen duten multinazionalen adibide asko ditugu», azpimarratu du Urkulluk.

Carmelo Barrio PPko legebiltzarkideak, bestalde, salatu du Euskaltelekin gertatutakoak agerian uzten duela «Eusko Jaurlaritzaren ahultasuna gai ekonomiko garrantzitsuetan». «Egia da telekomunikazioen sektorea kontzentrazio prozesu batean dagoela, baina egia da baita ere gure ekonomiaren ahultzearen arriskuak agerian geratu direla».

Barriok inprobisazioa eta noraeza nabari ditu gobernuan, eta enpresa handien errotzea helburu duen Finkatuz funtsarekin asteon egin duen urratsa gogoratu du. «Badirudi gobernua kezkatuta dagoela Euskaltelen xurgapenarekin eta, itxuraz behintzat, erreakzionatu egin nahi duela».


Berrioren kantuak, disekzionatuta

Summary: Berrioren kantuak, disekzionatuta. Rafael Berrio musikariaren hainbat kantu aztertu dituzte Harkaitz Canok eta Rafa Ruedak Donostian, ‘Abesti baten anatomia’ ekitaldian. Haren lan egiteko metodoa ere ekarri dute gogora.

«Triste, triste gaude, Saturno, medikuen aitzakian usadiozko ardoa kendu diguzulako. Gure etena oinazean. Berpizle arnasean, ahaztura landatzean». Rafael Berrio musikariak (Donostia, 1963-2020) gaztelaniaz idatzitako Saturno kantuaren euskarazko itzulpenari erreparatu dio Harkaitz Cano idazleak Berrioren testuen egiazkotasunaz gogoeta egiteko. Bere iritziz, «euskaraz ere ondo funtzionatzen du hitzak», eta jatorrizkoari egotzi dio dohain hori. «Jatorrizkoan bada egiazko zerbait, proba guztiak gainditzen dituena». Berrioren hitzak eta musikak eskuetan, haien «disekzioa», egin zuten Canok eta Rafa Rueda musikariak, atzo arratsean, Donostiako Ernest Lluch kultur etxean.

2020ko martxoaren 31n hil zen Berrio, eta, efemerideari lotuta, musikariaren gaineko erakusketa zabaldu zuten heriotzaren urtemugan Ernest Lluchen. Horren osagarri, Berrioren obra gogora ekarriko duten hainbat ekitaldi eta kontzertu antolatu dituzte kultur zentroan, eta baita hiriko beste eremu batzuetan ere. Horietako lehenengoetarikoa izan zen atzo Canok eta Ruedak egindakoa.

Hitz guztiei euren garrantzia aitortzen zien sortzailea izan zen Berrio. Kantuak behin eta berriro berridazten zituen artista. Idatzi eta ezabatu. Adjektiboz josi letra bat lehen bertsio batean, eta apurka-apurka, denak erauzten joan. Oinarrizkoarekin gelditu arte.

Eskuz idatzitako kaieretan zirriborratzen zituen Berriok gero kantu bilakatuko zituen hitzak. Haien artean arakatu du Canok azken hilabeteetan, eta aurkitu ditu, era berean, Berrioren literatur ganbara urteetan elikatu zuten idazleen aipu mordoxka: Thomas Bernhard, Fernando Pessoa, G.K. Chesterton, Miguel Unamuno, Victor Hugo, Benito Perez Galdos, Ernesto Sabato, Pio Baroja... Haiek irakurri eta haiengandik jaso. Biak egin zituen musikari donostiarrak, eta bere hitzetara ere eramaten zituen besteei leitutako hitz, kontzeptu eta esamoldeak. Adibide bat: Algo delicado y difícil, Deriva taldearen Harresilanda diskoko kantu baten izenburu eta lelo nagusia. Canok jakinarazi zuenez, Perez Galdosen La desheredada nobelako pasarte batean azaltzen dira hitz berberak. Ordena berean. «Berrioren iturri literarioak oso agerikoak dira».

Kantu baten berridazketa Berriok idatzi eta berridatzi egiten zuen. Mis amigos kantuak bere azken forma hartu arte egindako bidea da horren erakusle garbia. Urteen joanean, 23 bertsio izan zituen behin betikoaren aurretik. Hain zuzen ere, kantu horretatik abiatuta, Angel Aldarondok ikus-entzunezko bat prestatu du Berrioren lan metodoa azaltzeko. Proiekzioak obraren bilakaera erakusten du, zenbait ahalegin bata bestearen gainean jarriz. «Berridazketa den idazketa» da Berriorena, Canoren iritziz. Eta berridazketa den idazketa horretan hartutako erabaki ia guztiak onerako izan zirela uste du idazleak. Osteguneko saioan erabaki horiek guztiak aletu zituen Canok, eta baita horietako bakoitzaren arrazoiez «espekulatu» ere.

Ruedak ere begiratu zion kantuari, eta gogorarazi zuen Berrioren grabazioek agerian uzten dituztela kantu bilakatu ez ziren kantu posibleak. «Hurrenkera horretan, guk ezagutu dugu azken bertsioa, diskoan atera zena. Guretzat, ezinbestean, hori da onena». Baina hori, neurri batean, «engainu bat» izan daiteke Ruedaren ustez, Mis amigos-en grabazio ugariek erakusten dituztelako une jakinetan hartutako hautu melodikoak. Bitxikeria bat ere aipatu zuen: Mis amigos-en hitzari jarritako hamaika melodietako bat geroago erabili zuen beste kantu batean: El mundo pende de un hilo-n.

Ruedak Joserra Senperenaren bitartez ezagutu zuen Berrio, eta azken horren Paradoja diskoan (2015) parte hartu zuen. Lan hura aurkezteko Donostian emandako kontzertu batean otu zitzaion Berrioren kantuetako baten bertsioa egingo zuela egunen batean. «Bakarrik jo zuen Como iba yo a saber, talderik gabe, eta ni izugarri hunkitu nintzen, negarrez bukatu arte. Bertsio bat egingo nuela esan nion, eta berak erantzun: ‘Letra piloa dauka!». Como iba yo a saber Canok euskaratu du azkenean (Ez da erraza azaltzen), eta atzoko saioan ahapaldiz ahapaldi hartu behar izan dituen erabakiak azaldu zituen. Berrioren jatorrizkoari fidel batzuetan, askeago besteetan. Lan hori eginda, kantua Ruedaren ahots eta gitarratik entzutea besterik ez zen falta, eta horrela, Berriok 1971 diskoan (2010) grabatutako kantuaren euskarazko hitzekin amaitu zen ekitaldia: «(Ni naiz) ohean beste inon baino gusturago egon dena, egunsentien hurrenkera konprenitzen ez dudana, izan gaur izan bihar, bost axola izan zaidana. Esan zuk, maitea, ez da erraza azaltzen...»


Bihotzerrea sendatzeko bi hamaikako

Summary: Bihotzerrea sendatzeko bi hamaikako. Bartzelonak superkopa galdu zuen Athleticen kontra duela hiru hilabete, eta Athleticek kopako finala Realaren kontra orain bi aste. Galdutako finalen bihotzerrea kitatzeko prest aterako dira bi taldeak zelaira, borrokara.

Athleticek ez du hutsik hasierako hamaikakoan ohikoak diren jokalarien artean. Peru Nolaskoain eta Oier Zarraga min hartuta daude, baina beste jokalari guztiak eskura ditu Marcelinok. Ezustekorik ezean, 4-4-2 eskema bat erabiliko du, eta apirilaren 3an Cartujan jokatu zuen hamaikakoaren estilokoa zelairatuko du, aldaketa handirik gabe. Aurreko finaletik, bi aldaketa bakarrik egin ditu Marcelinok: Unai Lopez sartu da Vencedorren ordez, eta Mikel Balenziaga Bertxitxeren ordez.

Bartzelonak Gerard Piqueren zalantza argitu du: jokatu egingo du. Antoine Griezmann eta Oscar Migueza ere sartu ditu Koemanek hasierako deialdian. Ansu Fatu eta Coutinho mina hartuta dauzka, eta Real Madrilen kontra galdu berritan iritsi dira finalera; gainera, badakite Athleticen kontra galtzea zer den, baina urte nahasi bat konpontzeko aukera dutela ere badakite, finala irabaziz gero, eta ez dute barkatuko. Hauek dira finala hasieratik jokatuko dutenak:


Summary: «Kaleratze bidea espetxe legediaren baitan egiteko prestutasuna» berretsi du EPPK-k. EPPK-k oharra kaleratu du Preso Politikoen Nazioarteko Egunaren bezperan —BERRIAk eskuratu du—. Frantziak eta Espainiak 2018tik egindako urratsak «kontuan hartu» arren, gehiago galdegin ditu: «Gaur ikusten duguna ere ez da, inondik inora, nahi genukeen mapa».

2017an hartu zuen EPPK Euskal Preso Politikoen Kolektiboak «kaleratze bidea espetxe legediaren baitan egiteko prestutasuna», eta horretan jarraituko dute aurrerantzean ere, gaur BERRIAri bidalitako oharrean jakinarazi dutenez: «Etengabean jarraitzen dugu ahalegin horretan, eta euskal preso politiko guztiak kaleratu arte jarraitzeko erabakia berresten dugu». Salatu dute, ordea, bidea ez dela izaten ari «traba eta zailtasunik» gabea: «Salbuespeneko epaitegiek ezarritako zigorrek mendeku izaera hartzen dute guregan, eta horren ondorio dira aspalditik kalean eta aske behar luketen kideen egoerak». Horien artean legea «bihurrituta» jarritako espetxe zigor luzeak aipatu dituzte, baina baita tortura testigantzen ondorioz ezarritako kondenak ere: «Estatu espainiarreko espetxeetan gaudenon artean ehundik gora kidek, %57k zehazki, torturak salatu zituzten atxiloketa ondoren, eta torturapean erauzitako deklarazioak baliatu zituzten zigorrak ezartzeko». Presoek haien «ekinbidean» eragindakoa «onartzen» duten gisan, presoei haiei eragindako «minaren errekonozimendua» ere galdegin du EPPK-k, «torturatu gaituztela onartuz, zuzenbidearekin zer ikusirik ez duten epaiketen errealitatea onartuz, espetxealdiak luzatzeko lege bihurritzeak, berrogei urtera arteko edo bizi osorako zigorrak, kartzela aldiak luzatu eta zigorra gogortzeko legediak espresuki prestatu izana eta abar onartuz».

Joan den asteazkenean Sortuk egindako hitzaldian Rufi Etxeberriak eta Oihana Garmendiak nabarmendu bezala, halaber, EPPK-k azpimarratu du presoen kolektiboko anitzek baimenekin, hirugarren graduan ala baldintzapean aske behar luketela: «%90ak betea dugu zigorraren laurdena, eta irteera baimenak legozkiguke; %70 kidek betea dugu zigorraren erdia, eta hirugarren gradua legokiguke; %30 kidek beteak ditugu zigorraren hiru laurdenak, eta baldintzapeko askatasuna dagokigu». Eritasun larriak eta zigor luzeak dituzten presoen egoera ere salatu dute, eta nabarmendu dute presoentzat ez ezik «Euskal Herriarentzat» ere «beharrezkoa» dela «espetxeak hustea eta iheslari eta deportatuak etxeratzea»: «Aspaldi honetan Euskal Herrian bizi den egoera berriak ezin du onetsi arrazoi politikoengatik inor espetxean, ihesean edo deportazioan egotea. Onartezina da etorkizunari begira, eta aspektu horiek konpontzea beharrizan bat da demokrazia eraikiko bada».

Bihar izanen da Preso Politikoen Nazioarteko Eguna, eta bezperan kaleratu du EPPK-k oharra. Salatu duenez, aurtengo urteak erakutsi du «espetxeak bere alderik zaurtzaileenean» presoen «osasuna eta bizia lapurtzen» dituela. Bereziki salatu dute senide eta lagunekiko komunikazioak eten izana: «Gehienok hilabeteak daramatzagu bisitak egin ezinik, guraso edo seme-alabekin elkartu gabe, etxekoekin harremana izateko aukerarik gabe». Gaitzetsi dute, halaber, Madrilek eta Parisek «uko» egin diotela «pandemiaren aurrean espetxeetan hartu beharreko neurrien inguruan nazioarteak emandako gomendioak» betetzeari.

«Lehen urratsa»: Euskal Herrian eta bigarren graduan

EPPK-k adierazi du «kontuan hartzen» dituela «2018az geroztik espainiar eta frantziar gobernuek» egindako «urrats propioak», baina, haren hitzetan, hori ez da aski presoen egoerari «zentzu gizatiarra» emateko: «Gaur ikusten duguna ere ez da, inondik inora, nahi genukeen mapa, eta oraindik bide luzea dugu». «Lehen urrats» gisa euskal preso guztiak Euskal Herrian eta bigarren edo hirugarren graduan egotea ezarri dute, eta Frantziako Estatuan betetako zigorrak Espainiakoan batzea. «Salbuespenezko neurri eta legediak» behingoz ezabatzea ere galdegin dute, «ibilbidean bihar-etzirako ostertz berri bat eraikiz». Espainiako eta Frantziako gobernuei eskatu dizkiete urratsak: «Preso, iheslari eta deportaturik gabeko egoerara iristeko ezinbestekoa da Madrilek eta Parisek salbuespen politikak eta legedi berezituak, ordainsaria eskatu baizik egiten ez duten espetxe politikak, albo batera uztea guztiz».

Gazteei deia

EPPK-k oroitarazi du Aieteko Adierazpenaren laugarren puntuak jasotzen duela «gatazkaren oinarrian arrazoi politikoak» daudela, «eta politikoak direla, beraz, gatazka horren ondorioak», haiek preso egotea «barne». Hori aitortzeko eskatu dute: «Oinarrian dauden arrazoi horietara jo behar da gure herrian konponbide eta elkarbizitza demokratikorik izango bada. Ezinbestekoa da Euskal Herriaren nazio aitortza egitea, eta Euskal Herriaren borondate demokratikoa inoren inposiziorik gabe errespetatuz hastea etorkizunaren eraikuntza».

Bide horretan gazteei egin diete borrokarako deia: «Etorkizunean nahi genukeen Euskal Herriak gaurko gazteen eta belaunaldi berrien konpromisoa eta ahalegina behar du; gure herri izaera eta burujabetza, menpekotasun eta ezberdintasunik gabeko gizartea, feminismoa, gure hizkuntza, gure ingurunea, osasuna eta herritarren eta Herriaren eskubideak defendatuko dituzten belaunaldi berrien eta gazteen konpromisoa eta ahalegina ezinbestekoak ditugu Herri izaten jarraituko badugu». EPPK-ko kideek ere «prestutasuna» erakutsi dute Euskal Herri independentearen bidean «bidea egiteko»: «Etorkizuna dugu zain, eta bidean aurkitzen ditugun edo ezartzen dizkiguten oztopo eta zailtasunei aurre egingo diegu».


Summary: Myanmarko junta militarraren aurkakoek «batasun gobernu bat» eratu dute. Aung San Suu Kyi izango da Estatu kontseilaria, sinbolikoki. Junta militarraren aurka indarrak batzeko eta diplomazia egiteko tresna izatea nahi du oposizioak.

Agintea hartzeko modua beren burua agintari izendatzea dela erabaki dute Myanmarko junta militarraren aurkakoek. «Gure historian lehen aldiz, Myanmarrek batasun gobernu bat izango du», adierazi du Salai Maung Taing San CRPH Batasunaren Biltzarrerako Ordezkarien Batzordeko kideak, zeina estatu kolpearen ondorioz kargutik kendutako parlamentariez osatuta dagoen.

Sare sozialen bidez zabaldutako mezu batean eman dute berria, eta mezuarekin batera, eratutako gobernua zilegitzeko asmoa duen agiri bat publiko egin dute. Bideo bat ere zabaldu dute, eta bertan Min Ko Naing aktibista politikoa ageri da, estatu kolpeaz geroztik klandestinitatean dagoena. Babesa eskatu du «gobernu» berriarentzat: «Arren, babestu ezazue batasun nazionalerako gobernua, gure herritarren etorkizunagatik eta belaunaldi gazteenengatik». Eta erantsi, suharki: «Herriak du hitza, eta herriak egingo du azken borroka. Garaipena gertu dago; gure iraultza irabazi behar dugu».

Kargudun nagusien izendapenak ere eman dituzte. Armadak estatu kolpea jo aurretik zeuden kargu gehienak bere horretan mantenduko ditu bere burua «gobernu legitimotzat» duen erakundeak. Win Myint izango da presidentea, eta Aung San Suu Kyi Estatu kontseilaria; biak ere atxilotu egin zituen armadak, eta haien aurkako hainbat kargu aurkeztuak ditu. Buruzagi sinbolikoak izango dira horiek, baina, praktikan, Salai Maung Taing San berak eta Mahn Win Khain Than karen etniako kideak gidatuko dute gabinetea; Nazioarteko Kooperaziorako ministro bilakatuko da Salai Maung Taing San, eta lehen ministroa izango da Mahn Win Khain Than. Kargu berri bat sortu dute, hortaz, lehen ministrorik ez baita izan Myanmarren orain arte.

2015etik iragan otsailera arte herrialdeko gobernuan izan den NLD Demokraziarako Liga Nazionala alderdiaren ekimenez sortu zuten CRPH, estatu kolpearen ostean. Gobernu alternatibo bat eta armada federal bat sortzea helburutzat hartu zituen, eta, orduztik, gainerako alderdi politikoen, erakunde zibilen nahiz talde armatu etnikoen babesa lortzen ahalegindu da. Izan ere, gutxiengo etnikoek Myanmarko biztanleriaren %30 inguru osatzen dute, eta garrantzi handia dute herrialdearen egoera politikoan. NLDrekin zuten harremana ez zen bereziki ona militarrek agintea hartu aurretik, autonomia handitzeko eskariei sistematikoki uko egin izan baitie alderdi horrek. Junta militarrari aurre egiteko «indarrak batzeko» deia egin zien CRPHk duela bi aste, eta, horrekin batera, prest agertu zen Myanmar «nazio federal» bihurtzeko. Horrez gain, «deuseztatutzat» jo zuen 2008ko Konstituzioa, eta «karta demokratiko federal» bat sortzea proposatu zuen, horren ordezko izan asmo duena.

Keinu horiek balio izan diote batzordeari zenbait etniaren babesa lortzeko, baina momentuz ez dago horien artean rohingya etnia musulmana. Armada babesten ez badute ere, erresuminez bizi dute hango kide askok orain oposizioan dauden horiekiko harremana, eta memorian bizi dute oraindik 2017an gertatutakoa: armadak etnia horretako 720.000 lagun kanporatu zituen herrialdetik, eta orduko gertakariak ikertzen ari da NBE, genozidio zantzuak hartuta. Aung San Suu Kyi zegoen orduan estatuburu.

Etnien hurbilpenarekin, gaitasuna handitu nahi du CRPHk, eta junta militarra garaitzeko ahaleginak zuzendu. Gidaritza lan hori hein batean atzerritik ari da egiten batzordea, Reuters berri agentziaren arabera, eta, zehazki, Indiatik. Herrialde horretan rebesteratuta dauden hiru kiderekin hitz egin zuen hedabide horrek; bi legelarirekin eta politikari batekin. Haien arabera, CRPH Myanmarko manifestazioak bultzatzen eta horretara dirua bideratzen ari da, alde batetik, eta hango erakunde zibilekin harremanak ereiten, bestetik.

Batzordearen zeregin nagusia atzerrira begirakoa da, hala ere. «Nazioarteko gobernuen eta erakundeen aitortza bilatuko dugu, Myanmarko herriaren gobernu legitimo moduan», adierazi zdu Salai Maung Taing Sanek. Momentuz, Mendebaldeko herrialde gehienen gaitzespen mezuak jaso ditu junta militarrak, baina, aldiz, aurkakotasun hori ez da nahikoa izan CRPHrentzat, Myanmarko ordezkari gisa aitortua izatea eskatzen baitu hark. Junta militarra bera ere ari da diplomazia lanetan, eta gaur jakin da haren burua, Min Aung Hlaing jenerala, ASEAN Asiako Hego-ekialdeko Nazioen Erkidegoaren bilkura batean izango dela, bihar zortzi. Lehen hitzordu diplomatikoa izango du. Jakartan elkartuko dira nazioarteko federazio horren parte diren herrialdeetako buruak —Myanmarrez gain, Indonesia, Thailandia, Filipinak, Singapur, Kanbodia, Laos, Vietnam, Malaysia eta Brunei—.

Sei hildako liskarretan

Bitartean, protestek ez dute etenik herrialdeko hiri nagusietan. Desobedientzia zibilaren aldeko mugimenduak «greba isila» deitu du gaurko, eta herritarrei eskatu die etxetik ez ateratzeko. Hiriguneak hutsik geratu dira.

Bestalde, talde armatuen eta armadako soldaduen arteko liskarrak izan dira iparraldeko Kani herrian, Sagaing probintzian, eta gutxienez sei lagun hil dira, Myanmar Now berri atariak zabaldu zuenez. AAPP Preso Politikoen Babeserako Elkartearen datuen arabera, gutxienez 726 lagun hil dira «errepresioaren eraginez», estatu kolpeaz geroztik.


Summary: EH Bilduk Otegi proposatu du koordinatzaile karguan jarraitzeko. Mahai Politikoak gaur eman du federazio subiranistaren zuzendaritzarako proposatu dituen izen-abizenen berri.

EH Bilduko Mahai Politikoak proposatu du Arnaldo Otegik jarraitzea kargu nagusian; hots, koordinatzaile nagusiaren lanetan. Mahai Politikoak gaur eman du federazio subiranistaren zuzendaritzarako proposatu dituen izen-abizenen berri, aho batez onartu ondoren. Hau da proposatutako zerrenda:

Koordinatzaile nagusia: Arnaldo Otegi

Zuzendari nagusia: Garikoitz Mujika

Programa zuzendaria: Pello Otxandiano

Komunikazio zuzendaria: Larraitz Ugarte

Antolakuntza zuzendaria: Sonia Jacinto

Nazioarteko harremanetarako zuzendaria: Gorka Elejabarrieta

Politika instituzionala: Ainhoa Beola

Udal politikako zuzendaria: Onintze Oleaga

Ez dago aldaketarik ardura nagusietan: beren zereginetan jarraituko dute Otegik, Mujikak, Ugartek, Oleagak eta Elejabarrietak. Beola programa zuzendari izan da orain arte, baina politika instituzionalean hasiko da, eta Jacinto, orain arte zuzendari nagusiaren albokoa izan dena, antolakuntza zuzendari izango da. Zuzendaritzan sartuko da, berriz, Otxandiano.

Bigarren kongresua egiten ari da EH Bildu, eta testuinguru horretan dagokio zuzendaritza berritzea. Bi txosten izan dituzte eztabaidagai: politikoa eta antolakuntzarena. Egunotan, bilkideak bi txostenei aurkeztutako zuzenketak eztabaidatzen ari dira, eta datorren ostegunetik larunbatera bitartean (22-24) izango dute zuzenketak bozkatzeko epea.

Proklamazioa, maiatzaren 8an

Apirilaren 26tik 29ra, bilkideek zuzendaritza plantxa propioak aurkezteko aukera izango dute, eta maiatzaren 6tik 8ra egingo dira bozketak. Horrela, hilaren 8an proklamatuko dute zuzendaritza berria, eta 9an egingo dute bigarren kongresuaren itxiera ekitaldia, Barakaldoko BECen, osasun baldintzek ahalbidetzen badute.

Ainhoa Beolak eta Unai Urruzunok eman dute Mahai Politikoaren proposamenaren berri, eta hura osatzen duen taldearen balioa goretsi du Urruzunok: «Zabaltzen zaigun fase politiko berri honi eta ekarriko dituen erronkei begira, talde honek erabateko bermea eskaintzen du ahalik eta modu egokienean aurre egiteko».

Kongresu prozesuaren balorazio «oso positiboa» egiten ari da Mahai Politikoa: «Telematikoki egin behar izan dugu prozesu guztia, eta parte hartzea eta eztabaida mugatzen dute, baina datu esanguratsu batzuk daude: 358 herrietako batzarrak egin dira prozesu honetan». Foro eta jardunaldi batzuk ere egin dituzte ponentzietako edukiak garatzeko, eta, guztira, 8.000 pertsonak baino gehiagok hartu dute parte. «Eskertzekoa da inplikazioa», erantsi du Urruzunok.


Summary: Netflix Euskaraz taldeak euskalgintzako eragileen babesa jaso du. Apirilaren 15erako 10.000 sinadura lortzeko erronka jo zuten, eta 10.500 lortu dituzte jada. Netflixi edukiak euskaraz eskatzeko da sinadura bilketa: abenduaren 3rako, 20.000 lortu nahiko lituzkete.

Euskalgintzako, ikus-entzunezkoen sektoreko eta euskal komunikazio esparruko askotariko eragileen babesarekin, agerraldi publikoa egin zuen atzo Netflix Euskaraz herritar taldeak, Durangoko Landakon (Bizkaia).

Izaskun Rekaldek, Netflix Euskaraz taldearen izenean, honela esan zuen: «Azkeneko urteotan, asko aldatu dira ikus-entzunezkoen kontsumo ohiturak. Telebista tradizionalaren kontsumoa asko jaisten ari dela erakusten dute datuek. Aldiz, ordainpeko plataformen harpidetzak %40 hazi dira azken bost urteotan, eta euskaldunon hamarretik seik edaten dugu iturri horretatik. Horien artean, Netflix da merkatu kuotarik handiena duena. Plataforma horietan, ez dago ia euskarazko edukien eskaintzarik. Netflixen, adibidez, 3.500 film baino gehiagoko katalogotik lau film baino ez ditugu euskaraz, eta telesailik ez dago bat bera ere». Hartara, herri mugimenduak euskararen larrialdiaz ohartarazi nahi zuen: «Euskarak bizi gura badu, ikus-entzunezkoen alorrean ere egun daukan baino presentzia handiagoa izan behar du».

Rekalderekin batera, Eñaut Zearra, Jon Gomez Garai, Patxo Larrinoa eta Ibon Iza dira taldearen sustatzaile nagusiak. BERRIAri emandako elkarrizketa batean, honela adierazi zuten: «Masa kritiko sendo bat irudikatu nahi dugu». Durangoko agerraldian, agerian gelditu zen taldea jasotzen ari den babesa eta sinadura bilketak izan duen oihartzuna. Talde hauek eman zieten babesa atzo: Euskalgintzaren Kontseilua, Topagunea, Uema, Disney Euskaraz, Tinko euskara elkartea, Ibaia (Ikus-entzunezkoen Euskal Ekoizle Burujabeen Elkartea), Napar (Nafarroako ekoizleen elkartea), Hekimen euskal hedabideen elkartea, Euskal Hedabideen Behategia, UEU Udako Euskal Unibertsitatea, EHE Euskal Herrian Euskaraz, Bieuse bikoiztaile euskaldunen elkartea, AEK, Game Erauntsia eta Euskal Encondings webgunea.

Netflix Euskaraz taldeko Izaskun Rekalderekin eta Patxo Larrinoarekin hitz egin zuen BERRIA TBk, agerraldiaren aurretik:

Gaia testuinguruan jarri zuen atzo Rekaldek: «Gaur egun, batez beste, egunean hiru-lau ordu ematen ditugu pantailen aurrean; horrek eragin zuzena dauka gure hizkuntza ohituretan eta errealitatea ulertzeko moduan. Badakigu ikus-entzunezkoen gaia, herri gisa, euskarari bide eman nahi badiogu, estrategikoa dela, eta eztabaidaren erdigunera ekartzea izan da gure asmoa, eta neurri batean lortu dugu. Kanpotik datorkigun kultura uholde honen aurrean, euskaldunon kontzientziak astintzeko eta ahalduntzeko momentua dela deritzogu».

Disney Euskaraz eta Twitz

Netflix Euskaraz taldekoak ez dira bakarrak. Disney Euskaraz taldeak ia 6.000 sinadura bildu ditu Disney Plus plataforman edukiak euskaraz eskatzeko. Agerraldia ere egin dute Eusko Legebiltzarrean. Halaber, 3.000 Twitz egitasmoak 4.000 sinadura inguru bildu ditu; Twitch plataforma berria euskaraz egotea eskatzen dute.

Netflix Euskaraz taldearen aldarrikapenak, gainera, une garrantzitsu batean iritsi dira. Bi arrazoirengatik, Rekaldek azaldu moduan: «Batetik, plataformek indar handia hartu dutelako, eta itsaso gero eta zabalago horretan euskararen presentzia gero eta txikiagoa delako. Bestetik, Espainiako Ikus-entzunezko Lege Orokor berria tramitatzen ari direlako, eta aukera ikusten dugulako gure indarrarekin lege horretan eragiteko. Plataforma horien jarduera arautu behar da, euskarazko eskaintza izan dezagun».

Hartaz, eskaera hau egin nahi dio herri mugimenduak Netflix plataformari: «Tokian tokiko komunitateekin betebeharrak ere badituela gogorarazi nahi diogu. Euskara, eta plataforma honen kontsumitzaile potentzial garen hemengo eta hango 800.000 euskal hiztunen beharrizanak ase ditzala. Euskal hiztunok plataformako ikus-entzunezko eduki guztiak euskaraz jaso nahi ditugu. Netflixek antzeko kasuetan esan izan du benetan eskaria balego eskainiko lituzkeela edukiak hizkuntza gutxituan. Hemen dituzu 10.500 sinadura, eta gehiago etorriko dira; eskaria badago». AEBetako plataforma erraldoiari gogoratu diote bere balioetan zera jasotzen duela: «Jatorri, kultura eta ikuspegi desberdinetako pertsonak barne hartzea».

Ikus-entzunezkoen legea

Epe laburrean Espainiako Kongresuan onartuko duten Espainiako Ikus-entzunezko Lege Orokor berriari dagokionez, Netflix Euskaraz taldeak nahiko luke lege horretan hizkuntza aniztasuna jasota gera dadila, eta streaming plataformetan hizkuntza ofizial guztietan izan beharreko eduki kuotak zehaztea eta bermatzea. Alderdi politikoei, hartaz, eskatu die beren gain hartzeko dagokien erantzukizuna. «Lege horrek gure eskubideak jaso behar ditu, eta euskarak gaur egun ez duen lekua izan behar du», azaldu du Rekaldek. Eta hau ere eskatu diete alderdi politikoei: «Datozen asteetan, Espainiako Kongresuan, alderdi politikoek euskal hiztunen eskubideen defentsan bat egiteko eta Kataluniako Ikus-entzunezkoen Kontseiluak Lege Orokorrari jarritako alegazioak babesteko»

Halaber, Netflix Euskaraz taldeak uste du Euskal Herriko erakundeei dagokiela euskaldunen eskubideak bermatzea. Horretarako tresna egokiak behar direla deritzote: «Batetik, Euskal Herriko parlamentuek eskumena daukaten esparruetan, ikus-entzunezkoetan euskararen presentzia legez arautzea eskatzen dugu. Beste alde batetik, ez daukagu benetako egitura sendorik. Ikus-entzunezkoen Euskal Kontseilua behar dugu, ikus-entzunezkoetan euskal hiztunen eskubideak betetzen direla ziurtatzen duen egiturazko tresna publikoa».

Bi hilabeteko epean 10.500 sinadura bildu ostean, taldearen bidea ez dela amaitu ohartarazi zuten. Batetik, sinadura bilketak aurrera jarraituko du, abenduaren 3ra arte, euskararen egunera arte. Helburua 20.000 sinadura lortzea da.

«Bestetik, gure ekimena mugatua da, behar zabalago baten isla, eta aurrerantzean bidea ez dugu bakarrik egingo», adierazi du Rekaldek. «Gaiari behingoz sendo helduko dion nazio mailako herritar mugimendu bat behar dugu. Berandu baino lehen elkartu gaitezen ikus-entzunezkoen arloko Euskal Herri osoko eragileak».


Summary: Espetxeetako hormen «pitzaduran» sakontzera deitu du Sortuk. Manifestazioak egin dituzte Bilbon, Donostian, Iruñean eta Gasteizen, Preso Politikoen Nazioarteko Egunean.

Preso Politikoen Nazioarteko Eguna da gaur, eta Sortuk manifestazioak antolatu ditu Hego Euskal Herriko hiriburuetan. Donostian eta Bilbon eguerdian egin dituzte, eta arratsaldean egin dituzte Iruñean eta Gasteizen. Donostian, 2.500 herritar inguru batu dira, bi ilaratan, dozenaka ikurrinaren artean eta Askatasuna lelopean, Alderdi Ederretik Saguesera arteko bidea egiteko.

Amaieran, Hasier Altuna Sortuko Kontseilu Nazionaleko kideak hartu du hitza, eta dei egin du espetxe politikan irekitako «pitzaduran» sakontzera: «Espetxeetatik, kaletik, erakundeetatik egindako borrokak emaitzak ekarri ditu, eta blokeoa haustea lortu dugu». Altunaren hitzetan, azken hilabeteetan, espetxe politika «apur bat humanizatu da gerturatzeen, isolamenduaren amaierararen edo bigarren graduen areagotzearen» bidez: «Pitzadura bat eragin diogu espetxeko hormari, baina oraindik benetako zuloa egiteko lan eta borroka handia egin beharra daukagu, espetxetatik, kaletik zein instituzioetatik».

Izan ere, Altunak adierazi du ezin dela «lasaitu», eta «orain arteko ahalegina biderkatzea» dagokiela: «Helburua argia da: orain, pitzadura handiago bat eragin behar diogu hormazar horri, presoak etxera bidean jarri nahi baditugu; berandu baino lehen preso, iheslari eta deportatu politiko guztiak estatuen atzamarretatik askatu ahal izateko».

Gainera, gatazkaren politikotasuna nabarmendu du Altunak, eta azaldu gatazka politikoak «bere horretan» jarraituko duela presoak, iheslariak eta deportatuak etxeratuta ere: «Baina ez izan dudarik guztiak etxeratuta Euskal Herriaren askatasuneranzko bidea azkartzea lortuko dugula, eta gurekin izango ditugula Euskal Herriaren askatasunaren aldeko borrokan, Euskal Herriaren independentziaren aldeko borrokan». Eusko gudariak abestuz amaitu da manifestazioa.


Kalejira zuri-gorria Sevillan

Summary: Kalejira zuri-gorria Sevillan. Athleticeko Sevillako hainbat zalek hirian barrena egin dute buelta, De Marcos Peñak antolatuta, txaranga eta guzti.

Mundu guztian ditu zaleak Athleticek, eta Sevillako batzuk elkartu egin dira eguerdian. Oscar de Marcos Peñak antolatuta, kalejian ibili dira hirian barrena. Zubia zeharkatu, eta alde zaharretik Trianara jo dute, bidean pare bat geldialdi eginez, eztarria bustitzeko. Txaranga batek alaitu du giroa, Athleticen ereserkiarekin. 30 bat lagun elkartu dira kalejiran.

Sevillan egun handia behar zuen gaurkoak, Feria ezaguna hasiko baitzen pandemiagatik izan ez balitz. Kalejirak jarri dio musikaren poza eguerdiari. Hainbat herritarrek txalotu egin dituzte Athleticeko zaleak, eta gaur gaueko finalerako zuri-gorriek irabaztea nahi dutela adierazi ere bai. «Ez dugu Bartzelona maite», garbi esan dute batzuek. Hala ere, kopako finalaren berririk ez dute gehienek, eta jende asko dabil kalean, baina Feria ospatzen, murrizketekin bada ere.

Bazkariarekin jarraituko dute kalejirakoek, eta, ondoren, Athleticen hotelerantz abiatuko dira, jokalariei animoa eta babesa ematera. Ismael Vega peñako kide zornotzarrak esan duen bezala, «ea jokalariei iristen zaizkien gure poza, ilusioa, animoa eta indarra».


Summary: Guardia Zibila berriz sartu da Aroztegiaren aurkako kanpaldian, baina ez dute hustu. Guardia Zibila hirugarren aldiz joan da kanpaldiko ingurura, baina alde egin du berriz ere. Arratsaldean elkarretaratzea egin dute Lekarozen, 228 etxebizitza, hotel bat eta golf zelaia eraikitzeko proiektua gelditzeko. Proiektua geldiarazi arte, kanpaldiarekin jarraitzeko asmoa dute.

Guardia Zibila Lekaroz herrian (Baztan, Nafarroa) Aroztegiko proiektuaren aurka egiten ari diren kanpaldian agertu da ostiral arratsaldean eta gaur goizean nahiz arratsaldean, baina ez dute kanpaldia hustu. Herritarrek «harresi bat» egin dute gaur goizean, elkarri helduta, eta guardia zibilek ez dituzte handik atera. 228 etxebizitza, hotel bat eta golf zelaia egin nahi dituzten lurretan ari dira kanpaldia egiten, proiektu hori geldiarazteko eskatuz. Helburua lortu arte kanpaldia egiten jarraitzeko asmoa daukate.

Kanpaldia ez da izango proiektua bertan behera uzteko helburuarekin egitekoak diren mobilizazio bakarra. Gaur bertan, 17:00etan, elkarretaratzea egin dute Lekarozko plazan, eta maiatzaren 15ean, 17:30ean, manifestazioa egingo dute Elizondoko plazatik abiatuta (Baztan, Nafarroa).

«Proiektu txikitzaile hau bai ala bai gelditu behar dugu», aldarrikatu dute elkarretaratzean. Proiektua Udalerriz Gaindiko Eragina duen Plan gisa bideratu izana ere gaitzetsi dute. Hori «trikimailu juridiko bat» dela ziurtatu dute, eta «interes orokorraren izenean», bertako administrazioen eta herritarren erabakien «gainetik pasatzeko eta proiektua inposatzeko», erabili dutela. Gainera, horren bidez, herritarrei lurrak eta erabakitzeko ahalmena «ebatsi» izana kritikatu dute.

Proiektua «gutxi batzuen intereserako eta aunitzen kalterako» dela irizten diote; izan ere, haien irudiko, «hankaz gora» utziko luke hizkuntza, kultura nahiz bizitzeko modua. Gainera, gogorarazi dute galdeketetan herritarrek «ezezko borobila» eman diotela proiektuari.


Summary: Bilbon aurrekoan baino lasaiago dago kaleko giroa. Ertzainak eta Bilboko udaltzainak Poza kalearen inguruetan patruilatzen ari dira

Berriro ere, Bilbo zuri-gorriz jantzi da, eta dena prestatu du oso denbora laburrean jokatu beharreko bigarren finalari aurre egiteko. Hala ere, kaleko giroak ez du zerikusirik izan duela bi aste izandakoarekin. Leiho eta balkoiek apainduta iraun dute, jende askok Athleticen elastikoa jantzi du, futbola izan da hizpide elkarrizketa gehienetan, baina bi aste lehenago bizi izandako euforia eta eromen kolektiborik ez da egon oraingoan.

Arrazoi asko daude horretarako. Ukaezina da aurreko finala galdu izanak zale askoren itxaropena zapuztu duela, eta badirudi pesimismo moduko bat nagusitu dela giroan, azken orduetan horri buelta eman zaion arren. Pandemiaren egoerak ere ez du batere lagundu: joan den asteartetik, itxiera perimetrala ezarria dago Bilbon, inguruko herrietakoek ez daukate Bilbora sartzerik tartean pisuzko arrazoirik ez badago, eta nabaria izan da askoz jende gutxiago ibili dela kalean. Goiz-goizetik, udaltzainak metro geltokietan aritu dira, bidaiariei dokumentazioa eskatzen.

Azkenik, duela bi aste Poza kalearen inguruetan ikusitako irudiek ere eragina izan dute giroaren apaltze horretan. Zale ugari Poza kalearen eta Areiltza Doktorearen zumarkalearen bidegurutzean batu ziren, segurtasun neurri guztiei muzin eginez, eta azkenean istiluak egon ziren eta inguruko kaleak itxi behar izan zituzten. Irudi horiek gogoan, zale askok zuhurrago jokatzea erabaki dute.

Beste ondorio bat ekarri du aurrekoan Poza kalean gertatutakoak. Segurtasun operatibo zabala antolatu dute: ertzainak eta udaltzainak egun osoan ibili dira Poza kalean patruilatzen, binaka edo hirunaka, eta istiluak gertatu zireneko bidegurutzean Ertzaintzaren hiru furgoneta eta dozena bat auto egon dira, ertzainenak eta udaltzainenak.

Goizean jende gutxi ibili da Areatzan eta Zazpikaleetan, eta Athleticen elastikoa, tapauka, kapela edo bestelako ezaugarriren bat zeramatenak duela bi aste baino askoz gutxiago ziren. “Jendea apur bat zapuztuta dago koronabirusaren aferarekin”, esan du Mila Melgosak. Baina oraindik goiz da. Nik uste dut orduak igaro ahala berotu egingo garela”. Partidaren inguruan, zalantza izpirik ere ez zeukan: “Nik uste dut partidan lehia handia egongo dela, baina guk oso ondo jokatuko dugulakoan nago. Eta irabaziko dugu, jakina”.

Eguerdi aldera mugimendua areagotu da Zazpikaleetan, eta zale asko egon da Plaza Barriko terrazetan. Edonola ere, aurrekoaren moduko kantu eta oihurik ez da egon, eta giroa askoz lasaiagoa izan da. Han zegoen Mikel Juaristi, Athleticen elastikoa soinean: “Nik badut esperantza irabaziko dugula eta ilusioa berriro ekarriko dugula Bilbora. Nabari da giroa epelagoa dela; ea horrek dakarren osasun neurriak errespetatzea, ilusioa galdu gabe”.

Giroa epelagoa, baina itxaropena sendo; inork ez du zalantzan jartzen Athleticek irabaziko duela, edo hori diote behintzat: “Galdu behar duela pentsatuko banu, ez nintzateke telebistaren aurrean jarriko” esan du Jose Luis Pascualek. Haren ustez, pandemiak kalte egin dio jendearen aldarteari, eta pentsatzen du garaipenak poza ekarriko liokeela jende askori: “Hori da Athleticen izaera: altxatzea eta aurrera egitea. Ez dago besterik”.

Ledesma kalea borborka zegoen Realaren kontrako finalaren aurreko orduetan. Oraingoan, berriz, larunbat arrunt bateko giroa sumatzen zen. Baina Poza kalera hurbildu ahala, oso bestelakoak dira gauzak. Han, kolore zuri-gorriak dira nagusi: leihoetan, dendetan, tabernetan eta jendearen jantzietan. Terrazetan gazte asko daude, edanean, pintxoak jaten, eta kartetan ere bakan batzuk. Han giroa bestelakoa da, eta barreak eta Athleticen aldeko estreinako oihuak entzun dira.

Giro ona dago, baina desmasiarik edo istilurik ez. Poliziak daude kale kantoi ia guztietan. “Duela bi astekoa gehiegikeria izan zen”, esan du Yaiza Garciak. Hark ere ez du zalantzarik partidaren emaitzaz: “Ni Athleticen aldekoa naiz, heriotzara arte. Haiengan konfiantza osoa dut, eta uste dut dena emango dutela”.


Summary: Egun bakarrean 116 lagun ospitaleratu dituzte Hego Euskal Herrian. 985 kasu gehiago atzeman dituzte Osakidetzak eta Osasunbideak, eta positibo tasa %7,9 da

Positibo berrien kopurua apaldu da Hegoaldean, baina horrek ez du ospitaleetako presioa arindu. Kontrara: azken egunetako egoera makurrenean dira Arabako, Bizkaiko, Gipuzkoako eta Nafarroako sare asistentzialak. Osakidetzak eta Osasunbideak gaur emandako datuen arabera, COVID-19an positibo emandako 116 pertsona ospitaleratu dituzte egun bakarrean (atzo baino 35 gehiago), gaitzari buelta eman ezinik. Ez da azken egunetako kopuru altuena (apirilaren 13an bat gehiago izan ziren), baina bai aurtengo altuenetako bat: urtarrilaren 23an, hirugarren olatu betean, 115 izan ziren egun berean erietxeratutakoak; eta iazko urriaren 31n, berriz, 127.

→ Kontsultatu hemen koronabirusaren azken datuak

ZIUetan are kezkagarriagoa da panorama: 182 paziente larri daude Hego Euskal Herriko ospitaleetako zaintza berezietan, atzo baino bederatzi gehiago.

Transmisio datuei dagokionez, berriz, kutsatze gutxiago atzeman dira azken 24 orduetan: 12.345 PCR eta antigeno proba egin zituzten atzo Osakidetzak eta Osasunbideak, eta horietatik, 985ek eman zuten positibo. Hortaz, positibotasun tasa %7,9 da uneotan.

Herrialdeka, 350 kasu atzeman dituzte Bizkaian, 351 Gipuzkoan, 117 Araban eta 150 Nafarroan. Hain zuzen, herrialde horretan hasiak dira kurbaren apaltze txiki bat nabaritzen, Nafarroako Gobernuak neurri murriztaileak ezarri eta 15 egunera: astelehenetik ostiralera arteko positiboak %18 murriztu dira, aurreko astekoekin alderatuta.


Summary: «Enplegu eta bizitza duinen alde» manifestazioa egin dute Sestaon. Enplegu galera Ezkerraldea astintzen ari da berriro, eta dozenaka elkarte, sindikatu eta langile batzordek bat egin dute manifestazioan. Tartean, Tubacex, ITP eta Petronorreko langileak izan dira, besteak beste.

Sestaon izan da bilkura, Bizkaiko Ezkerraldea desindustrializatzen ari direla eta «miseria» okerrera doala salatzeko ahotsa goratzeko. 2.000 manifestari baino gehiago elkartu dira, antolatzaileen esanetan. «Prekaritaterik gabeko justizia soziala» eskatu dute, eta Ezkerraldean enplegua eta bizimodu duinak babestera dei egin dute, eta ohartarazi dute ez dutela haien ordainduko krisi berri honen kostua.

Kasko plazatik abiatu da manifestazioa, eguerdian, Ezkerraldea kalera. Gaurko borroka da etorkizuna leloarekin. Azken hilabeteetan enplegu murrizketak edota aldi baterako enplegu erregulazioak izan dituzten hainbat enpresatako langileak joan dira, ilaran. ITP, Mediapost, Petronor, Tubacex eta San Juan de Dios ospitalekoak. Bizkaiko pentsiodunen, feministen eta gazteen mugimenduek ere babesa eman diote mobilizazioari. Guztira 60 talde inguruk bat egin dute protestarekin.

Herrian barrrena itzulia egin dute, eta Kasko plazan bukatu dute manifestazioa, ostera. Pentsiodunen, feministen, gazteen eta langileen ordezkariek hartu dute hitza han, eta agiri bat irakurri «Ez dago pentsio duinik lanpostu duinik gabe», ohartarazi dute. Desindustrializazio prozesu basati baten erdian daudela, eta horrek Ezkerraldean langabezia eta prekaritate tasa larriak eragin dituela erantsi dute.

Kezka agertu dute, industria zegoen lekuan multinazional komertzial handiak ari baitira lekua hartzen, eta «horiek prekaritatea eta miseria ekartzen dute, emakume aurpegiarekin». Borrokan eta greban ari diren enpresetako ordezkariak batu dira protestan, baina arriskuan dauden beste enpresa batzuk edo egoera prekarioan lanean ari diren langileak ere gogoan hartu dituzte: «Inor ez dago salbu».

Gobernuei eskatu diete «pertsonak erdian jarriko dituzten politikak» garatzeko. EH Bilduko eta Elkarrekin Podemoseko zenbait ordezkarik ere parte hartu dute mobilizazioan.


Summary: Bahiketa egotzita epaituko dute Matteo Salvini. Open Arms itsasontziari portuan sartzea debekatu zionean pertsonen bahiketa delitu bat egin zuela egotzi diote. Irailaren 15ean hasiko da epaiketa.

Open Arms ontzian 150 migratzaile inguru erreskatatu zituen 2019ko abuztuan, eta hiru aste egin zituzten portu seguru batean ontziratzeko itxaroten. Muturreraino behartu zuen egoera Matteo Salvinik, Lega eskuin muturreko alderdiaren buru eta orduan Barne ministro zenak.

Itxaroten bi aste pasatu eta gero, Espainiako Gobernuak portu bat eskaini zuen, baina ukatu egin zuten, bidaia luzeegia zatekeelako eta ontzian zeudenak leher eginda zeudelako ordurako. Migratzaileen ia erdia taldeka porturatzen joan ziren, egoera fisiko larrian zeudelako. Abuztuaren 20an bukatu zen gatazka, fiskaltzak portura joateko baimena eman zienean.

Oscar Campsek, Proactiva elkarteko sortzaileak —hark kudeatzen du Open Arms ontzia—, uste du «aurrekari historiko eta juridiko bat» jarri duela Palermoko auzitegiak, Salvini auzipetzea erabakita. «Sententzia edozein dela ere, epaiketa hau itu bat da egiazko auziak argitara ateratzeko eta portuak ixtearen erantzuleak epaitegietako eserlekuetara eramateko».

Campsen hitzetan, gobernuek ezin dute giza eskubideen eta bizitzaren errespetuaren gainetik egon, eta epaiketak balio dezake hori agerian jartzeko. Espero du epaiketak balioko duela bizitzak salbatzeko eta Europaren migrazio politikak agerian uzteko. «Denborak gure lekuan jartzen gaitu guztiok».

Palermoko Fiskaltzak auzitara eraman zuen Salvini, bahiketa leporatuta, eta larunbat honetan epaile batek erabaki du Barne ministro ohia auzipetzea. Salvinik berak hitza hartu du, bere burua babesteko: adierazi du gobernu osoaren erabaki bat izan zela, eta berak Italiaren mugak «babestu» besterik ez zuela egin.

Salvini: «Harro nago»

Ez du damurik batere agertu Salvinik, epaileak auzipetzeko erabakia hartu duela jakin ostean: «Ez nago kezkatuta. Nire betebeharra da aberria defenditzea, eta hori egin dut. Harro nago egin nuen hartaz, eta berriro egingo nuke».

Open Arms ontzia kudeatzen duen gobernuz kanpoko erakundearen (GKE) kontra ere ekin dio: «Ez da salbamenduaz arduratzen den GKE bat, politika egiten duen GKE bat da». Migratzaileak ez zituela berak bahitu ere adierazi du, Open Arms ontzikoek bahitu zituztela; ontziak beste edozein herrialdetara jo zezakeela erantsi du.

Salvinik gogora ekarri du 2019ko uztailean ontzi militar bati ere debekatu ziotela Catanian porturatzea, eta hango auzitegi batek berriki artxibatu egin duela auzia, Palermon gertatu ez dena.


Summary: Iñaki Viñasprek eta Unai Andak irabazi dute lehen final laurdena. Bihar bigarren kanporaketa jokatuko da Araian.

Iñaki Viñaspre eta Unai Anda nagusitu dira Arabako Binakako Bertsolari Txapelketako lehenengo final laurdenean. 469 puntu eskuratu ditu bikoteak gaur arratsaldean Izarrako kultur etxean egindako saioan. Irabazleen atzetik sailkatu dira Felipe Zelaieta eta Xabi Igoak osatutako bikotea 453,5 punturekin, eta segidan Andere Arriolabengoa eta Xabier Antia 426 punturekin.

Bihar jokatuko da bigarren final laurdena Araiako Andra Mari aretoan (17:30), eta bertan kantatuko dute hiru bikote hauek: Eli Zaldua eta Aitor Ugarte, Martin Abarrategi eta Manex Agirre, eta Peru Abarrategi eta Beñat Garaio.


Laranjondoaren itzala luzeegia da

Summary: Laranjondoaren itzala luzeegia da.

Herbehereetako teknikariak loriaren sinonimo dira Bartzelonan. Hala izan zen Johann Cruyff, estreina, Frank Rijkaard gero, eta Ronald Koeman, azkena. Laranja kolorekoen herrialdekoak taldearen gidari izan direnean, garaikurrak bildu dituzte katalanek. Prestatzaile bakoitzak bere estiloa ezarrita, distira handiagoarekin ala txikiagoarekin, baina matematikoa da. Itxura ezberdineko fruituak eman ditu laranjondoak, baina zuhaitz emankorra da Bartzelonan sustraitzen denean.

Koemanek ere atera dio zukua bere egiteko moduari; finalean, ez du abuztuan hondoa jotako talde haren itxurarik eman. Neurketa hasi orduko garai bateko nagusitasuna irudikatu du Bartzelonak. Athleticek lagundu egin dio horretan, gainera, presio egiteari uko egin baitio. Marcelino Garcia Toralenak zer gerta atera dira zelaira, eta baloiaren atzetik lasterka egin beharrean izan dira. Bilbotarren entrenatzaileak deus gutxi aldatu du Realaren aurkako hamaikakorekin alderatuta; arazo fisikoak izan dituen Yuri Bertxitxe, eta Unai Vencedor. Horrek agerian uzten du berritasunak txertatzeko duen tarte txikia; karta bakarreko taldea da Athletic.

Hala, Koemanek egindako planteamendu erasokorrak min egin die zuri-gorriei; Bartzelonaren atzeko lerroaren erdialdean hiru lagun aritu dira. Nahiko eta sobera izan ditu Marc Andre Ter Stegenen atea zaintzeko.

Horiek salbu, beste guztiak zuri-gorrien atera begira aritu dira. Hegaletan, zelaiko metro guztiak korritzeko gai diren bi jokalari: Jordi Alba eta Sergiño Dest. Zelai erdian, berriz, Frenkie De Jong, Sergi Busquets eta Pedri. Giharra erakutsi, lehoiak bezatu, eta Antoine Griezmanni eta Leo Messiri bidea erraztu.

Eskema horri segika, Bartzelonak oinpean izan du Athletic. Lehen zatiko 25. minutuan %87ko baloi jabetza zuten katalanek, eta %82koa 40.ean. Itomen horretan arnas pixka bat hartu nahi zuten bizkaitarrek, baina Bartzelonak ondo egituratutako plana zuen. Zelai erdian nagusitu, eta hegaletik —eskuinekotik, orobat— barrurantz eginaz aukerak sortzea. Lehen zatian barrualdeko bidea aurkitu ezinda aritu dira aurkariak, eta horrek salbatu du Athletic. Messik kokapen hori duenean sortzen du arrisku gehien, eta ez hark, ez kideek, ez dute zirrikiturik aurkitu lehen zatian. Gaitz erdi.

Neurketaren lehen erdiari neurria hartzea kostatu egin zaie lehoiei. Bigarrenari ere ez diote eroso ekin. Kontrarioak estutzera egin du berriz ere, baina presarik gabe. Geroz eta gehiago bilatu dute Messi izarra, jeinutasunen bat egin zezan. Horrek, automatikoki, inbutuaren bidea eginarazi dio baloiari: zabaletik estura egin, eta Athleticen areara penalti puntuaren ingurutik gerturatzea. Guztia, pase laburretan.

Bien bitartean, Athleticen aurrera egiteko modu bakarra baloia ostikoz jo eta Iñaki Williamsekin saiatzea izan da, baina bakarrik gutxi egin zezakeen harrobiko jokalariak. Oldarkortasunik gabe aritu dira zuri-gorriak.

Eta hala, Griezmannek gola egin arte. Ordura arteko eskemak hautsi, eta hegaletik egindako jokaldian, gainera. Golarekin batera hautsi da Athletic. Akabo harresia. Erdiraketa batetik heldutako beste gol batean, bigarrena egin du Bartzelonak. Ez Messiren jenialtasun, ez metro koadroko jokaldi. Athleticen kamustasuna kontutan, ordu erdia soberan zuen Bartzelonak. Eta hirugarrena heldu da gero; laugarrena, ondoren. Athleticen atzeko lerroa zulatua zegoen zen ordurako. Koemanen estiloan hasi, eta Rijkaard eta Cruyff herrikideen eran amaitu du Bartzelonak. Larajondoaren itzalaren gerizpean gozo dira katalanak, eta hori izaten da kontrarioaren gazia. Oraingoan, Athleticena.


Beste maitale bat behar du Athleticek

Summary: Beste maitale bat behar du Athleticek. Athleticek bosgarren aldiz erreskadan galdu du Espainiako Kopako finala, Sevillan, Bartzelonaren aurka. Lehen zatian emaitzari eutsi dio, baina bigarrenaren ostean hamahiru minutuan lau gol sartu dizkiote.

Golak. 0-1: Griezmannek (60. min). 0-2: De Jongek (63. min.). 0-3: Messik (68. min.). 0-4: Messik (72. min.). Epailea. Martinez Munuera. Txartel horiak: Athleticeko Dani Garciari.

Athleticentzat txapelketa kutuna zen behinola Espainiako Kopa. 24 titulu dauzka. Bada zerbait. Baina orain madarikazioaren itxurako zerbait bihurtu zaio. Beste final bat galdu zuen atzo, azken bederatzi urteetan bosgarrena, eta berriz ere Bartzelona borrero: lau aldiz kendu dio garailearen loria bost final horietan. Sevillako Cartuja estadioan, 0-4 irabazi zion.

Bigarren zatian hamahiru minutuan sartu zizkion lau golak Ronald Koemanen taldeak Marcelino Garcia Toralenari: 59.ean sartu zuen lehendabizikoa Griezmannek, eta 62.ean De Jongek. Messik sartu zituen beste biak 67.ean eta 72.ean.

Partidaren hasieran egin ez zuena egin zuen Bartzelonak hor: asmatu. Lan txarrak izango zituela ematen zuen bosgarren minutuan De Jongek zutoinera jaurtiketa egin zuenean, eta bi geroago, Destek kanpora bota zuenean baloia. Antzekoak izan ziren bi jokaldiak: Bartzelona baloiaren jabe, Busquets eroso asko taldearen jokoa nahi zuen bezala antolatzen, eta Athletic oso atzean defendatzen. Beste arazo bat ere bazuten zuri-gorriek: Iker Muniainen egoera. Hamaikakoan atera zen, baina ez dago ondo giharretatik, eta nahiko lan bazuen barrua ixtetik kanpora heltzen. Hortik sartu zitzaion Bartzelona Athletici lehen zati osoan, eta nabarmena izan zen aurreneko minutuetan. Athleticen susperraldi bakarra falta batean gertatu zen, 11. minutuan. Iñigo Martinezek kanpora bota zuen, errazagoa zenean baloia sarera botatzea.

Planteamendua atzean sartzea izan zen Marcelinorena, eta halakoetan, ez da aukera asko izaten aurkariaren areara iristeko. Bartzelona nagusi zela horrelako aukera galtzea zama handia da. Hala ere, ezustean, partida parekatu egin zen. Athleticek defentsan bereari eusten zion, baina Bartzelona makal ari zen baloia mugitzen, eta eskuin hegalean, Mingueza atzelariak aritu behar izan zuen jokoa antolatzen. Messi erdian galduta eta ondo lotuta zeukaten Athleticekoek, eta hegaletan, Bartzelonak Dest soilik zuen, atzerago Mingueza, eta nola Busquets ere hobeto estaltzen asmatu zuten zuri-gorriek, Athletic atzean baina arrisku handirik pasatu gabe zebilen.

Okerrago ibili zen defentsatik erasorako bidean. 41. minutuan bota zioten taldekideek lehen baloia sakonean Williamsi, ordura arteko apurrak oinera emandakoak izan zirelako. Erasoan min emateko aukera batzuk galdu zituzten Marcelinorenek horrela.

Minutuak aurrera zihoazen, eta Athletic ari zen lortzen nahi zuena: partidan sartuta egotea. Atsedenaldian, gauzak ez zeuden oso garbi, partida nora joan ote zitekeen. Ez zen seinale txarra zuri-gorrientzat. Gero, kolpetik dena hankaz gora joan bazen ere.

Aldaketa txikiak, kalterako

Pentsatzekoa zen bigarren zatia aurrenekoaren berdintsua izango zela, hara non Athletic pixka bat gorago defendatzen hasi zen. Ordurako, Muniain aldagelan zen, ez zelako atera bigarren zatia jokatzera. Lekue atera zuen Marcelinok eskuin hegaleko atzelari lanak egiteko, De Marcos gora pasatu zuen, eta Berenguer jarri zuen kapitainaren lekuan. Messi eskuinetik gehiago azaltzen zen, metro eta leku gehiagorekin Athletic atera egiten zela baliatuz. Berenguer ere kendu zuen Marcelinok, Vesga ateratzeko euskarrian, Unai Lopez ezkerrera pasatuz. Handik etorri zen Griezmannen gola, aurretik Unai Simonek eutsi arren berdinketari, geldiketa izugarriekin. Bigarren gola ezkerretik sartu zion Bartzelonak. Eta etsiak jo zuen Athletic. Messik ikusi zuen gozatzen hasteko unea zela, eta bi gol sartu zituen 67. eta 72. minutuetan.


Arimak

Summary: Arimak.

Lantzean behin nire nobeletako pertsonaiaren bat agertzen zait, batek daki zergatik; joditzearren, esaten dena. Aspaldion azken nobelako Mak da sarrien agertzen zaidana. Azkenengoz martxoaren hemeretzian. Lamerako nire leku kuttunean.

- Mak!

- Zelan?

- Begiak lau eginda zauzkaat, zera topatu ezinik!

- Zera, zer?

- Ez didak esertzeko esango, ala?

Ez diot esan nirea lako beste Errioxa zuri bat guran duenetz, ezta ere musukoa ipintzeko.

- Gure nobela irakurtzen ibili nauk, zoro modura, begiak lau eginda amaitu arte, beste horrek —izena esan dit— hartaz dioena topatu ezinik, zera Ortzadarraren eta Aingeruaren eta Nire eta Enparauen kontakizuna Urdaibairen propaganda turistikoa dela.

Ez da harrigarria Mak, inon agertzekotan, hemen agertzea. Izan ere hura arima delako, eta arimen gaiarekin ezagutzen dudan ipuin politena berton hasten delako.

Ipuinak dioena funtsean zera da, behin batean badirela lagun bi itsasoan batera ontzian arrantzan, eta horretan direla ekaitz itzela, eta beren buruak galdutzat emanda, belauniko, promes egiten diotela Donibaneri salbatuz gero Gaztelugatxera joango direla, oinez; hortik aurrerakoa zera, salbatu egin dira, eta behin etxean, agur promesa! Handik ez luzera bat hil egin da, eta gau batean besteari agertu zaio, eta honek galde egin nor den, eta agertuak «arima» erantzun; «parte onekoa ala parte txarrekoa?»; «onekoa»; «norena?»; «zugaz promes egindakoa salbatu ezketero Sanjuanera joan ginanarena, ez dot bakerik izango biok alkarregaz hara joan arte». «Ba bihar». «San Migeleko eskaileretan egunak argitu orduko».

- Horko eskaileretan.

- Norekin ari haiz?

- Barka, Mak.

- Nondik atera du zera horrek turistikoa dela gure nobela? —harrotu egin da Mak— Jo eta bertan seko utziko nikek.

Errioxakoari ekinez azaldu diot ez dela harritzekoa norbaitek liburu jakin bat hartzea eta uste izatea han-hemenka lerro bat edo beste irakurtzearekin aski duela liburuaz iritzi borobila osatzeko; edo ez eta hori ere, delako borobila, edo morokila, edo uste-opila —beti ustela—, hura irakurri gabe osatzea eta plazan erakustea; edo are liburua osorik irakurrita ere okerreko iritzia ekartzea plazara. Eta hala ere ez dela komeni horrelakoak izen eta guzti salatzea, gero azkenean barkamen eske amaitu ohi da eta. «Barkatu, Jon! Barkatu, Mari On! Zuen izenak aipatu nituen eta, barka, Zera On! Kritikoak, iritzigileak, sakratuk zarete!». Urdaibaiko planoetako marrak beren interes partikularren gidaritzapean, marraztu, aldatu, lerratu, ezabatu, eta abar egin dituztenak ere sakratuak dira. Horien izenik ez da zertan aipatu, «Barkatu, Anton!». Ez dezagun taburik urratu, hor konpon!

- Taburik? Zer diok?

- Gure nobela, Mak, salmenten aldetik frakasoa izan da.

Hitzok ez diote onik egin Mak arimari. Ardo zuriaren hondarretako horitasun olatu izpien artean surfeatuz ostendu da. Hondarrok txurrut edan ditut.

Zutitu egin naiz.

- Musukoa!

- Barkatu!

Arimaren eta lagunaren hitzorduaren eskaileren ondoko tabernan jesarri naiz, beste ardotxo baten izpien artetik ipuinaren amaiera gogoratzearren, zera, hortxe agertu dela laguna biharamunean, emazteak lagunduta badaezpada ere, eta agertu baino ez eta arimak belarrira hitz egin diola lagunari, «Goazen», eta abiatu direla, eta bidean doazela arimak diotsola lagunari «esan andreari aldentzeko apur bat harago, zapaldu egiten nau eta», eta horixe esan diola gizonak andreari, eta honek «Zer ba?», eta zapaldu dituztela San Juanen oinatzak, antzina legez, eta halaxe iritsi direla Gaztelugatxeko mailetara, oi bidearen ederra!, eta igo dutela gora, eta hurreratu direla elizako atera.

Goiza handik!

Arimak eta lagunak gogoan dituzte haitzaren aurrean egiten ziren itsasontzi zeremoniak; andreak, berriz, honaino zenbatetan ez ote den ortozik etorri promesaren bat betetzearren.

Joana da mundu hura, Gaztelugatxek arima zeukan garaikoa. Beste ipuin batzuek lekua kenduta joan ere. Ipuin berriok ekarri dituztenen boteretsuen ustez, hobe da Herensugearen Haitza izan, gazteluarena baino. Ze gaztelurik aspalditik ez han, haren lekuan asmatu duten Herensugearena askoren irudimenean dago. Horrek jendetzak dakartza, eta jendetzok dirua. Omen. Haatik, herensugeen garaietako dirudien izurriak seko gelditu du turismoa.

- Noiz arte?

- Ene, Mak! Zer egiten duzu hemen.

- Hire pentsamenduak igarri. Zertan amaitu zen arimaren ipuina?

- Ba behin elizako atarian egin beharrekoa eginda arimak agur esan dio lagunari; honek ezin jakinda hura guztia bere eldarnioak sortua ez ote den, frogaren bat eskatu arimari; «Eskua, mesedez». «Ez, painuelue». Luzatu lagunak zapia arimari eta hartu honek, itzuli dioenean erretura han: eskuaren irudia! «Orain baketan nago eta, banoa, itxi'tsat arima errari izateari, zoazie baketan».

Begira dut Mak.

- Zera, ipuin egokia herensugeekin amets egiten duten selfie-zale andana horientzat, ez da, Mak?

Erantzun barik egin du alde.

Zerbait egin behar dut Makek arima errari izateari utz diezaion.

Nobela berpiztu, edo.

Bitartean Gaztelugatxeri arima zelan itzuli segitzen dut, gure hitzak eta ekintzak aldrebesten dituzten zitalak gorabehera.


Summary: Autodeterminazio eskubidea, «guk gureaz erabakitzeko». Via Galega plataformak deituta mobilizatu dira gaur Galiziako hiriburuan, aldarrikatzeko «Galizia nazio bat dela, eskubideak dituen herri bat».

«Galizia nazio bat da. Eskubideak ditugu. Entzun dadila gure ahotsa». Maria Xose Bravo Via Galegako bozeramailearen hitzak dira, gaur goizean Santiago de Compostelako kaleetan esandakoak. Autodeterminazio eskubidearen aldeko mobilizazioa zuen deitua plataformak gaurko, aldarrikatzeko «Galiziak bere kabuz gobernatzeko beharra» duela eta azpimarratzeko «galiziarrek euren helburuen bozeramaile izateko beharra» dutela.

«Jasaten ari garen krisi ekonomiko, sozial eta sanitario honi galiziarrok erantzun egin behar diogu», adierazi du Bravok. «Galiziarrok erabaki behar dugu gure arazoen konponbideak zeintzuk diren», gehitu du.

«Horrek bultzatzen gaitu duela hiru urte plataforma hau sortu nahi izan genuen ia 70 erakundeak eta 1.500 pertsonak: Galiziaren interesak defendatzeak. Gure gauzei buruz erabakitzen den tokian Galizia egon dadin, oinarrizko gaiei buruz erabakitzeko ahotsarekin eta botoarekin. Horretaz ari gara erabakitzeko eskubideaz hitz egiten dugunean», esan du bozeramaileak.

Manifestazioan parte hartu duten ehunka lagunek —mila baino gehiago izan dira, antolatzaileen arabera— Galizia nazio bat da, eskubideak dituen herri bat lemapean egin dute ibilbidea. Besteak beste, entzun den oihuetako bat izan da «aurrera etengabe, Galiziako Errepublika lortu arte». Parte hartzaileek une oro bete dute COVID-19aren kutsatzeak saihesteko protokoloa.

«Espainia gure galbidea da» edota «gobernua hemen, ez Madrilen» izan dira entzun diren beste aldarri batzuk. Galiziako nazionalisten artean esanguratsuak diren hainbat lagunek hartu dute parte manifestazioan, besteak beste, Nestor Rego BNGk Espainiako Kongresuan duen ordezkariak, Paulo Carril CIGko idazkari nagusiak, Neves Rodriguez eta Isabel Risco aktoreek eta Suso de Toro idazleak.

Zehazki, Risco izan da manifestazioaren amaierako ekitaldia zuzentzeko arduraduna; musika, berriz, Jasper eta Rodrigo Ramosek jo dute. Maria Xose Bravok hartu du parte, baita Rodriguez eta De Torok ere. Haiek egin dute manifestuaren irakurketa. Azkenik, Galiziako ereserkia entzun dute.

Galiziako ogasuna

Bravok Via Galegaren hastapenak izan ditu gogoan. Nabarmendu du, sortu eta hiru urtera 65 elkartek baino gehiagok osatzen dutela plataforma, eta horiek guztiek dutela helburutzat aldarrikatzea «Galiziak herri gisa eskubideak dituela eta gure ahotsa entzunarazi behar dugula, Galizia burujabe, demokratiko eta feminista bat eraikitzeko».

Horretaz gain, Via Galegako ordezkariak gaitzetsi egin ditu Galizia nazio pobrea dela eta estatuak diruz laguntzen duela dioten ahotsak. Haren arabera, Via Galegak kontuak argitzen ditu: «Nazio aberatsa gara, jende langilez betea, eta gure erabakien jabe eta arduradun izan nahi dugu».

Galiziaren autogobernurako tresnak eskatu ditu Bravok, besteak beste, Galiziako ogasuna martxan jartzea. Eskaera gehiago ere egin ditu: Galiziako elektrizitatearen prezioa jaistea; urtegien eskumenak berreskuratzea —kasu askotan frankismo garaian emandakoak—; eta benetako berrindustrializazio politika bat.

Emigrazioak eragindako arazo demografikoak ere izan ditu hizpide bozeramaileak: «Feijoo Xuntara heldu zenetik 100.000 gazteri eragin die horrek, eta ezinbestekoa da Galiziak arrantza politika komunaren eta nekazaritza politika bateratuaren erreforman zuzenean parte hartzea, gure interesak defendatzeko».

«Nazionalistok kexatu besterik ez dugula egiten dioten horiei berriz, argi esaten diegu: Madrili ez diogu ezer eskatzen; gure arazoen konponbideak guk bilatu nahi ditugu, gure lanetik bizi nahi dugu». Gehitu du eurek ez diotela inori «ezer lapurtu nahi».

«Espainiako estatu osoan sortu da nazioen ezberdinen eta eskubide kolektiboen onarpenaren inguruko eztabaida, eta estatuaren lurralde antolaketan aldaketak izaten direnean han egon behar du Galiziak», adierazi du Bravok.

Autonomia erkidegoen antolaketari buruz, berriz, esan du «gaur egungo arazoak konpontzea galarazten digun oztopo bat» dela: «Herri honek behar dituen erantzunak ez ditugu modelo hori erreformatuz eskuratuko».

Hizkuntza eta kultura

Neves Rodriguezek ere azpimarra egin du Galiziaren nazio izaeran, haren iritziz, nazio bat izateko ezaugarri guztiak betetzen baititu: «Castelaok berak aipatzen zituen Galiziaren ezaugarriak: hizkuntza propioa, lurralde ezberdina, jarduera ekonomia berezia, ohitura psikologiko koletibo batzuk eta kultura propioa».

«Herri gisa gure etorkizuna erabakitzeko eskubidea dugu», gehitu du.

Aberastasuna eta ahalmenak

Suso de Toro idazleak, berriz, galiziarrek euren etorkizuna erabakitzearen aldeko aldarria egin du, hori ezinbesteko baita «espoliazioa eragozteko eta gure baliabide eta energia propioak izateko, baita gure basoetan eukaliptoa zabatzea eragozteko ere». De Tororen iritziz, burujabetza ezinbestekoa da pandemiari aurre eraginkortasun handiagoarekin egiteko, sistema ekonomikoa propioa izateko edo kalitatezko zerbitzu publikoak izateko, besteak beste.

«Burujabetza eskuratzen badugu Galizian sortzen diren aberastasuna eta baliabideak galiziarron zerbitzura egongo dira», azaldu du idazleak. «Laburbilduz, gizarte libre, demokratikoago, bidezkoago eta parekideagoa bat eraikitzeko».


Summary: Ospitaleetako presioa ez da apaltzen ari. 87 pertsona erietxeratu dituzte COVID-19ak jota, eta 182 gaixo larri daude ZIUetan. 914 kasu atzeman dituzte, eta positibo tasa %8,4 da

Laguntza sarea ataka estuan da berriz ere. Egunetik egunera betetzen ari dira ospitaleetako oheak, bai solairuetakoak eta bai ZIU zaintza intentsiboetako unitateenak. Hirugarren olatuko ospitaleratze kopuruak gainditu dira jada laugarrenean, eta iazko urri-azaroetako parametroetara hurbiltzen ari da izurria, erietxeen presioari dagokionez: Osakidetzak eta Osasunbideak atzo emandako datuen arabera, COVID-19an positibo emandako 87 pertsona ospitaleratu behar izan zituzten atzo.

ZIUetan are kezkagarriagoa da egoera: 182 paziente larri daude Hego Euskal Herriko ospitaleetako zaintza berezietan, atzoko berberak.

Transmisio datuei dagokienez, berriz, herenegungoa baino handiagoa da atzo positibo eman zuten proben tasa: %8,4 (Herengun %7,9 izan ziren). Osakidetzak eta Osasunbideak atzo 10.876 PCR eta antigeno test egin zituzten, eta horietatik, 914k eman zuten positibo.

Herrialdeka, Gipuzkoak jarraitzen du kasu gehien atzeman dituzten herrialdea izaten: 346 atzeman zituzten atzo han. Bizkaian 323 izan ziren, Nafarroan 139 eta Araban 97. Nafarroan hasiak dira kurbaren apaltze txiki bat nabaritzen, Nafarroako Gobernuak ostalaritzan, saltokietan eta jende bilkuretan neurri murriztaileak ezarri eta hamabost egunera: zehazki, astelehenetik ostiralera arteko positiboak %18 murriztu dira aste honetan, aurreko astekoekin alderatuta. Transmisioaren kurbak beheranzko joera horri eutsiz gero, uste izatekoa da ospitaleetako presioaren arintzean ere nabarituko dela, zenbait egun geroago.


Summary: Yolanda Larreategik jaso du 39. Lizardi saria. Mariasun Landak eman dio saria irabazleari, Xabier Lizardi jaio zela 125 urte beete diren egunean. Jada martxan da 40. edizioa, eraberrituta.

Gaur 125 urte bete dira Xabier Lizardi jaio zela, eta, urtemugarekin bat eginez, Zarauzko Udalak (Gipuzkoa) haur eta gazte literatura sustatzeko 39. Lizardi saria emateko ekitaldia egin du. Yolanda Larreategi markinarrak jaso du saria, Ur eta Lur lanarengatik. Ekitaldia, baina, ez da horretara mugatu, hurrengo urteko saria aurkeztu ere egin dutelako. Izan ere, Zarauzko Udalak sariketa berriztatzea erabaki du, eta ekitaldia baliatu du aldaketak jendaurrean ezagutzera emateko. Modelo aretoan izan da ekitaldia.

Sariaren berariazkotasunez gain, ekitaldia ere ez da ohiko modukoa izan. Kultur ekitaldia moldez antolatu dute, eta aurrerantzean urtero idazle bati eskatuko diote manifestu bat prestatu eta irakur dezala. Aurten, Mariasun Landa arduratu da horretaz, bera izan baitzen Lizardi saria jaso zuen lehena, Txan Fantasma lanarengatik, 1982an. Azaldu du «errealismo kritikoa» delako korrontea landu zuela lan horretan, eta horren muinean dagoela idatzietan gizarteko arazoak islatzea eta lantzea, haurrei horiek ezkutatu gabe. Izan ere, haurrentzako eta gazteentzako literaturaren inguruan daukan ikuspuntua ere azaldu du Landak, eta azpimarratu du literatura mota hori egitea ez dela «trantsizio literatura» egitea. Lan horien bidez haurrek eta gazteek bereganatzen duten edukiaren garrantziaz mintzatu da.

Bidenabar, musika ere izan da ekitaldian: Ane eta Antton Sarasuak eta Iban Isastik musika jarri diete Lizardiren poemei, eta Izotz-ondoko eguzki lana abesti bihurtu eta taularatu dute. Gaurko ekitaldirako sortu du lana hirukoteak.

Ekitaldia Miriam Mendozak aurkeztu du, eta hark azaldu du sariketari Lizardiren izena jarri izanaren zergatia: «Garai hartan euskal literatura indartu nahian ari ziren batzuk, eta Lizardi pauso handiak ematen ari zen olerkigintzan, kazetaritzan, antzerkigintzan nahiz haur literaturan». Bestalde, lehiaketak zarauztar baten izena behar zuen eraman, Mendozak gogorarazi duenez. Nabarmendu du, gainera, «euskaldunon kontzientzian txertatu diren» hitz eta eduki asko sortu zirela Lizardiren eskutik, «denbora, iragana, gizakia, heriotza, bizitza, euskara edota euskal tradizioa» lantzeko idatzitako lanen bidez. «Oso gazte hil zen, baina lan ederrak utzi zizkigun», esan du Mendozak. Gaurkoan, esaterako, Lizardiren Zeru-azpia olerkia irakurri du.

Erabakiaren zergatiak

Aurtengo edizioan Kati Olaizolak, Alex Gurrutxagak, Yolanda Arrietak eta iazko irabazle Idoia Garzesek osatu dute epaimahaia. Gaur Arrieta igo da Modeloko oholtzara, Yolanda Larreategi irabazle izendatzeko erabakiaren zergatiak azaltzeko eta Ur eta lur ipuin sarituko hainbat pasarte irakurtzeko. Arrietaren esanetan, «haurrentzako atmosfera erakargarria eskaintzen» du Larreategiren narrazioak, eta «haurrengana hurbiltzeko bi baliabide proposatzen» ditu: «Abere pertsonifikatuak eta abentura». Hausnartu du, gainera, ipuinaren bidez «handiok askotan atzean uzten goazen altxorrak oparitzen» dituela idazleak, besteak beste, «jolasa». «Berriro haurrak izatera jolasteko gonbita egiten» du egileak Arrietaren arabera, fantasia, abereak, jolasa eta lagunak uztartuta, nagusiki.

Epaimahaiko kideak hitza hartu ostean hartu du Larreategik Modeloko agertokia. Landaren eskutik jaso du 39. Lizardi saria, eta txalo artean hitz egin du gero, zeharo hunkituta. Adierazi du ohorea zela saritua izatea, eta «apaltasunez» jaso duela saria, baina baita harrotasun handiz ere.

Irakurtzearen eta idaztearen garrantziaz aritu da, bestalde, markinarra. Esan du ez direla denbora-pasa soil bat: «Sentimenduak eta balioak lantzen ditugu; ez soilik haurrengan eta gazteengan, baina bada txikitatik landu behar dugun zerbait». Balio horien artean aipatu ditu «enpatia, afektibitatea eta ongizatea». Idazteari dagokionez, ondorioztatu du idazten ez dena ez duela gero inork irakurtzen eta ezagutzen, eta «airean desegiten den burbuila bat» bilakatzen dela idazten eta azalera ateratzen ez den barne-mundu oro.

40. sariketa prestatzen

38. Lizardi saria eman gabe gelditu zen, epaimahaiak ez baitzuen espero bezain maila egokia ikusi aurkeztu ziren lanen artean. Orduan, epaimahaikideen proposamenez, Zarauzko Udalak erabaki zuen egitasmoaren zenbait alderdi moldatzea. «Antzeman zen sariak inertzia bat hartua zuela urteen poderioz, eta zuzenketa bat behar zuela; aurrera begirako ikuspegi bat, eta hainbat aldaketa», adierazi du Agurtzane Aizpuru Kultura zinegotziak.

Konpromiso hori hartuta, sariketarekin lotura duten eragileekin elkartu ziren, eta zehaztu zituzten sariak izango dituen ezaugarriak: «Eragiteko puntu bat zera zen, ahalegin ekonomikoa sormenean jartzea; bada, sariaren beraren dirua handitu egingo da, eta argi adierazi idazleak zehazki zenbat jasoko duen, gordin». Udalak 5.500 euro ezarriko ditu; eta irabazleak 4.675 jasoko ditu, zergak atxiki ostean. «Bestetik, idazlea izango da lanaren jabea, eta berak bilatu beharko ditu argitaletxea eta ilustratzailea; behin aurkituta, udalak beste 1.000 euro jarriko ditu, ilustratzailea diruz laguntzeko, eta bikaintasuna lortzeko». Era berean, komunikazioa gehiago landuko dute, ahalik eta gardenena izatea lortzeko.

Hala, 39. saria «trantsiziokoa» izan da, eta 40.ak «hezurdura berria» izango du. Mendozak gogorarazi du abian dela 40. Lizardi Saria, eta egileek lehiaketara aurkez ditzakete haien lanak; uztailaren 14a izango da horretarako azken eguna. Aurtengo sariketan 33 lanez osatutako uzta lortu da, eta ikusteke dago zenbat lagunek hartuko duten parte hurrengo edizioan.

Sariari oihartzun eta garrantzi berezia ematearren, aurrerantzean ekitaldiarentzat egun bat finkatu dute: urtero apirilaren 2an izango da, Haur eta Gazte Literaturaren Nazioarteko Egunean.


Summary: Osasunak eskura du Lehen Mailan jarraitzea. Nafarrak hobeak izan dira Elxen aurka, eta Barjaren eta Gonzalezek bere atean sartutako golari esker irabazi dute. 37 puntu dituzte, eta hamarrera dituzte jaisteko postuak.

Lehendik ere bideratua zuen etorkizuna Osasunak, baina urrats handia egin du gaur. Bigarren garaipena eskuratu dute jarraian gorritxoek, gaur Sadarren, Elxen aurka (2-0), eta 37 puntu dituzte jada. Sailkapenean 12. postuan daude, eta 18. postuan den Valladolidek baino hamar puntu gehiago dituzte. Lehen Mailan jarraitzea, beraz, eskura dute nafarrek.

Gaurko neurketan Elx baino hobeak izan dira, eta nagusitasun hori markagailura eramaten jakin dute, gainera. Aukeraren bat edo beste izan dute bi taldeek partidaren hastapenean, baina, minutuek aurrera egin ahala, nagusitzen hasi dira etxekoak, eta lehen gola 38. minutuan heldu da. Manu Sanchezek barneraldia egin du arean, baloia atzera pasatu dio, eta ongi amaitu du jokaldia Kike Barjak. Joan den astean ere eman zuen gol bat ekarri zuen beste pase bat Sanchezek.

Bigarren gola, berriz, 68. minutuan heldu da. Baloi bat borrokatu du Darko Brasanacek, eta baloia erdiratu du Budimirrek erremata zezan. Hura saihestu nahian zebilen Diego Gonzalez, baina azkenean berak sartu du baloia atean. Ezin zuen sinistu Elxeko jokalariak. Talde valentziarra 19. da sailkapenean.

Osasuna: Herrera; Nacho Vidal (Roncaglia, 74 min), Aridane, David Garcia, Manu Sanchez (Ramalho, 74 min); Torro, Brasanac, Moncayola (Oier, 84 min), Ruben Garcia, Kike Barja (Torres, 74 min); eta Budimir (Chimy Avila, 74 min).

Elx: Gazzaniga; Palacios, Dani Calvo, Diego Gonzalez, Mojica; Marcone (Luismi, 84 min), Gutierrez (Rodriguez, 74 min), Josan (Piatti, 64 min), Rigoni (Morente, 64 min); Boye eta Pere Milla (Nino, 74 min).


Summary: Finalerdietako lehen puntua Peña-Albisurentzat. Defentsan sendo aritu dira, eta atzeko koadroetan Albisu Galarza baino gehiago izan da.

Sendotasuna. Horixe erakutsi dute gaur Jon Ander Peña eta Jon Ander Albisuk Adarraga pilotalekuan (Logroño, Espainia), eta 22 eta 17 irabazi diete Ezkurdiari eta Ladis Galarzari. Bi bikoteek izan dituzte une onak neurketan zehar, baina, defentsako lanari esker, finalerdietako ligaxkako lehen puntua poltsikoratu dute irabazleek.

Berdinduta hasi da neurketa, 9-9 arte, baina orduan hartu dute olatu ona Peñak eta Albisuk, eta 16-9 jarri dira aurretik. Geroxeago, 20-11. Nagusiki atzeko koadroetan erabaki da neurketa: Galarzak zortzi pilotakada huts egin ditu. Egiari zor, Peñaren mugikortasunak ere Ezkurdiari min egin dio aurrean. Azken tantoetan arrisku handiak hartzen hasi da arbizuarra, baina markagailua txukuntzea soilik lortu du.

Neurketa bakoitza berebizikoa da jokatzen hasi berri diren ligaxkan, bikote bakoitzak hiru norgehiagoka soilik jokatuko baititu.


Summary: Iker Lima euskal presoaren lagun batek istripua izan du espetxetik bueltan. Leonen (Espainia) dago espetxeratuta Lima, eta haren laguna handik bueltan zetorrela gertatu zen auto istripua, atzo. Furgonetan bakarrik zihoan presoaren laguna, eta ez zuen lesiorik izan.

Galdakaoko Iker Lima euskal presoaren lagun batek auto istripua izan zuen atzo, Leonetik (Espainia) bueltan zetorrela. Etxetik 370 kilometrora dago espetxeratuta Lima, baina ezbeharra etxetik gertu gertatu zen Iruñea inguruan, Zuastiko ordainlekua pasatu eta kilometro eskasera.

Presoaren lagunak ez zuen kalte fisikorik pairatu. Orkatz bat atera zitzaion errepidera, eta hura jo zuen furgonetarekin.

Etxerat elkarteak jakinarazi duenez, presoen senide eta lagunek aurten izan duten bigarren istripua da. Elkarteak gogorarazi du «euskal presoak gero eta gertuen diren espetxeetara» hurbiltzen ari direla, baina, hala ere, ezin dela ahaztu bisitak egiteko errepidera ateratzen direnean «arriskuak berdin mantentzen direla»: «Horregatik, berriro diogu preso guztiak Euskal Herrira hurbildu behar direla lehenbailehen».


Alaves jaisteko postuetatik irten da

Summary: Alaves jaisteko postuetatik irten da. Battagliak 84. minutuan sartu duen gol bati esker irabazi du Huescaren aurka. Asko zegoen jokoan. Taldeak beste bat dirudi Calleja entrenatzaile denetik.

Alavesek ezin zuen huts egin gaur, eta ez du huts egin. Javi Callejaren taldeak aurkari zuzen bat hartu du Mendizorrotzan, eta zelaian argi geratu da asko zegoela jokoan; bi taldeek elkarren errespetu handiarekin jokatu dute neurketa. Hiru puntu horiei esker, jaisteko postuetatik irten dira arabarrak, baina 18. den Valladolidekin puntuetan berdinduta daude oraindik.

Lehen zatian baloi jabetza Alavesena izan da, baina aukerarik garbienak Huescarenak. Batez ere, Vavrok area kanpotik bikain jo duen baloi bat. Geldiketa ona egin behar izan du Pachecok.

Bigarren zatia hasi eta berehala, ordea, baloi bat zutoinera bidali du Joseluk, buruz. Minutu batzuk geroago, Lucas Perezi baliogabetu diote gol bat jokoz kanpo zegoelako.

Baina hirugarrenean, bai. Aldaratze batean, baloia jaberik gabe geratu da area ertzean, eta argentinarrak amorruz jo du, bi aldiz pentsatu gabe. Eta nola jo ere. Gol bikaina sartu du, eta garrantzi handikoa, gainera. Hiru minutu geroago izan du Huescak neurketako aukerarik argiena, baina Escricheren burukadak zutoinean jo du, eta ez da sartu. Haize apur bat arabarrentzat.

Alaves: Pacheco; Ximo Navarro, Laguardia, Rodriguez, Duarte (Agirregabiria, 45 min); Battaglia, Pina, Peleteiro (Luis Rioja, 88 min), Pere Pons (Pellistri, 66 min); Joselu (Deyverson, 83 min) eta Lucas Perez (Guidetti, 83 min).

Huesca: Andres Fernandez; Vavro (Borja Garcia, 85 min), Pulido, Insua; Mosquera (Doumbia, 76 min), Ferreiro (Mikel Rico, 76 min), Seoane (Escriche, 76 min), Pedro Lopez, Javi Galan; Rafa Mir eta Sandro (Sergio Gomez, 67 min).


Summary: Zisma Europako futbolean: Superligari aurre egiteko, Txapeldunen Ligaren formatu berria. Europako hamabi klub handik euren txapelketa sortu dute: Superliga. Txapeldunen Ligaren ordez, hura jokatuko lukete. UEFAk lehiaketa horren eredu berria aurkeztu du, eta mehatxu egin die Superligaren sortzaileei: aurrera eginez gero, beste lehiaketa guztietatik kanporatuko dituzte taldeak, eta baliteke jokalariek selekzioekin aritzeko aukera galtzea. Johnsonen eta Macronen ustez, Superligak kalte egingo lioke futbolari. Florentino Perez da liga berriaren burua.

Igande gauean zabaldu dute berria. Europako talderik handienetako hamabik Superliga sortu dute, UEFA Europako Futbol Elkarteen Batasuna bazter utzita, eta zalaparta handia eragin du. Futbolaren industria eta lehiaketen eredua hankaz gora jar litzake liga berri horrek. UEFA gaur da aurkeztekoa Txapeldunen Ligaren eredu berria, partida gehiagorekin eta talderik handienen arteko lehia handiagoarekin, baina hori ez da nahikoa Superligaren sortzaileentzat.

Real Madril, Manchester United, Juventus, Bartzelona eta Liverpool dira sustatzaile nagusiak. Atletico Madril, Arsenal, Tottenham, Manchester City, Chelsea, Inter eta Milan dira gainontzeko kideak. Premier Leagueko sei talde, Espainiako Ligako hiru eta Italiako Seria A ligako beste hiru. Alemaniako eta Frantziako talderik ez dago lehiaketan. Hainbat hedabidek adierazi dutenez, ordea, Bayern Munich, Borussia Dortmund eta Paris Saint-Germain taldeek parte hartzeko asmoa dute.

Florentino Perez Real Madrileko presidentea da Superligaren burua. Ligaren presidenteordeak, berriz, beste bi taldetako presidenteak izango dira: Juventuseko Andrea Agnelli eta Manchester Unitedeko Joel Glazer.

Superliga honelakoa litzateke: hamabi talde sortzaileak ez lirateke inoiz jaitsiko, beste hiru talde gonbidatuko lituzkete taldera, eta urtero bost talde sailkatuko lirateke. Bayern, Dortmund eta PSG ere sortzaileen lekuan leudeke; ez lirateke jaitsiko. Hogei taldeak hamarreko bi taldetan banatuko lituzkete, joan-etorriko partidekin. Talde bakoitzeko hiru lehenak igaroko lirateke joan-etorriko kanporaketa sistema batera, final-laurdenetatik hasita. Taldeetako laugarrenek eta bosgarrenek kanporaketa bat jokatuko lukete final-laurdenetako zortzi taldeak osatzeko. Denera, 197 partida jokatuko lituzkete; Txapeldunen Ligan 125 jokatu izan dituzte gaur egun, nahiz eta UEFAk gaur aurkezteko duen proiektuak 225 aurreikusten dituen.

Hori guztia antolatzeko, korporazio bat sortuko dute: SLCo. Espainian izango du egoitza nagusia, eta han parte hartuko dute klub sortzaileek eta bi enpresa filialek: lehiaketaren kudeaketaz SL SportsCo arduratuko da, Espainian erregistratua; eta telebistako eskubideak SL MediaCok salduko ditu, Herbehereetatik.

Taldeek diru gehiago irabaziko dute egungo sisteman baino. 10.000 milioi euro baino gehiago irabaziko dituztela zabaldu dute. Sortzaileek, oro har, 3.500 milioi euroko ordainketa bat jasoko dute azpiegituretan inbertitzeko eta COVID-19aren izurriak eragindako kalteak berdintzeko.

UEFAren erantzuna: Txapeldunen Ligaren formatu berria

Europako futbola gobernatzen duen erakundeak gaur goizean eta eguerdian egin du bilera, eta Txapeldunaren Liga eraberritzeko proiektua adostu du. 2024an hasiko litzateke, eta 36 taldek jokatuko lukete (orain 32 dira). Talde bakoitzak hamar partida jokatuko ditu beste hainbeste talderen aurka, eta sailkapenean aurreneko zortzietan geratzen direnak final-zortzirenetarako sailkatuko dira. Ligaxkan bederatzigarren eta 24. postuen artean geratzen diren taldeek kanporaketak jokatuko dituzte, joan-etorrikoak, final-zortzirenetan sartzeko lekuaren bila.

Superliga sortzearen kolpeari aurre eginez, UEFAk ohar gogor bat atera zuen atzo bertan, liga eta federazio nagusiek babestua. Haren arabera, proiektua «ez da solidarioa», «zinikoa» baizik. «Talde horiek ezingo dute beste lehiaketetan parte hartu, ez herrialdeetakoetan, ez Europakoetan, ez eta mundu mailakoetan ere, eta jokalariak selekzioekin jokatzeko aukera gal lezakete», ohartarazi du. Alexander Ceferin UEFAko buruak gaur hitz egin du gaiaz, eta atzoko oharraren bidetik jo du: "Europako lehiaketetan jokatzeko aukerak kirol merituen araberakoa izan behar du, orain arte bezala. Talde guztiek jokatu behar dute denen kontra". Eta berretsi egin du mehatxua jokalariei zuzendua, ezingo dutela selekzioekin jokatu, baldin eta Superligan jokatzen badute.

Beste muturrean, berriz, iritzia beste bat da: «Futbolari lagunduko diogu, munduan dagokion lekua izan dezan», adierazi zuen Florentino Perezek. «Futbola da 4.000 milioi jarraitzaile baino gehiago dituen kirol global bakarra munduan, eta talde handien ardura da zaleen nahiak betetzea».

Boris Johnson Erresuma Batuko lehen ministroak eta Emmanuel Macron Frantziako presidenteak Superligaren aurka daudela adierazi dute berehala. Johnsonek salatu du «futbolaren kontrakoa» dela, eta haren aurkako neurriak hartzeko eskatu du. Macronek ospatu egin du Frantziako talderik ez dagoela sortzaileen artean, eta babesa erakutsi dio UEFAri.

Gaiaren inguruko erreakzioek ez dute etenik. Espainiako Futbol Liga profesionalak agiri gogorra kaleratu du. Bertan dio Superligaren sorrera «elitista eta apurtzailea» dela.«Lehia ireki baten eta kirol merituen kontra doa. Egun zaleek amets egin dezakete beraien kluba, edozein izan da bere dimentsioa, bere ligan lan ona egitea eta Europako onenen artean lehiatzea. Eta guk hori defendatzen dugu. Proposamen hau zaleen amets horren kontra doa, gutxi batzuei baino ez baitie ematen aukera hori».

Proposamen «egoista» bat da, haren ustez. «Helburu bakarra du: klub aberatsenak aberatsago egitea. Eta oso ondorio kaltegarria izango du futbolaren ekosistemarentzat». Hala, futbol liga profesionalak argi du:«Ditugun tresna guztiak erabiliko ditugu, futbolaren osotasuna eta etorkizuna ziurtatzeko».

Klubak ere hasi dira azalpenak ematen. Gonbidatu nahi zituzten hiru taldeetako bat Borussia Dortmund zen. Baina jada azaldu du ez duela begi onez ikusten txapelketa: taldeko zuzendari exekutibo Hans Joaachim Watzek honela mintzatu da: «Gu aurreikusita dagoen Txapeldunen Ligaren erreformaren aldekoak gara».

Spartak Mosku klubak ironiaz erantzun du sare sozialetan: Superligako kluben zaleei esan die taldea aldatu nahi badute hor dutela Spartak.

Bartzelonak ere oharra atera du, eta nabarmendu du Superligaren helburua munduko kluben arteko txapelketarik «onena» izateko sortu dela. Talde sortzaileen artean dago kataluniarrak. «Espero dugu ahalik eta azkarrena bildu ahal izatea UEFA eta FIFArekin, Superligarentzat, eta futbolarentzat oro har ahalik eta konponbiderik onena lortzeko».

Ohar bat ateratzetik harago joan da Manchester United. Ingalaterrako taldea ere Superligaren sortzaileetako bat da, eta erabakiko du Europako Kluben elkartea uztea.

Lehen Maila ari diren Euskal Herriko klubek (Alaves, Athletic, Eibar, Reala eta Osasuna) izan dira iritzia eman dutenak, eta hirurek liga berriaren aurka egin dute. Bitxia da arabarrena, izan ere klubaren jabe den Baskonia-Alaves taldeak babestu egiten du saskibaloiko Euroliga, ia erabat itxia den saskibaloi liga (bertan ari da lehiatzen Baskonia). Kontua kontu, futbolaren kasuan Alavesek uste du Superligak handitu egiten dituela taldeen arteko ezberdintasunak. Halaber, iritzi dio urteetan egindako lana bertan behera botatzen duela: "Lehiaketa berdintzeko egindako eginahal guztiak aurretik eraman ditu". Luis Sabalza Osasunako presidenteak iaz ere hitz egin zuen Superligaren aurka, bazkide konpromisarioen batzarrean, eta gaur klubak hitz haiek gogorarazi ditu berriz: "Ez da egitasmo anbiziotsua, proiektu berekoia da. Klub horiek orain gurea baino hamar aldiz handiagoa dute aurrekontua, eta ematen du gehiago nahi dutela". Eibarrek bat egin du Ligak atera duen oharrarekin.

Ingalaterrako Superligako taldeen zaleak, kontra

Ingalaterrako sei talde daude Superligaren sorreran, eta lau talderen zaleek iritzia eman dute: kontrakoa guztiek ere. Tottenham izan zen lehena Europako titulu bat irabazten Ingalaterrako taldeen artean, eta haren zaleak batzen dituen elkarte ofizialak kontra egin dio klubaren zuzendaritzak Superliga babesteko hartu duen erabakiari: "Traizioa egin dio zuzendaritzak klubari, haren historiari, eta futbola hain berezi egiten duen magiari. Klubaren izen ona eta etorkizuna arriskuan jartzen ari dira beren zekenkeriagatik".

Manchester Uniteden zaleak ere sutan dira: "Superliga futbolaren mamiaren eta klubaren izen onaren aurka doa. Zaleei ez digute ezer galdetu, eta are mingarriagoa da horrelako erabaki bat pandemia baten erdian hartzea. Txapeldunen Ligatik ateratzea txapeldun egin gaituen lehiaketari traizio egitea da". Chelsearen zaleek ere diruari begiratu diote klubaren erabakia kritikatzeko: "Beren patrikak bete baino ez dute nahi". Salatu dutenez, zuzendaritzarekin hainbat bilera izan dituzte azkenaldian, eta ez diete ezer aipatu gai horren inguruan. "Barkaezina da. Nahikoa da", esan dute. Arsenalen zaleek ere hitz egin dute, gogor hitz egin ere: "Futbolak izan behar lukeenaren heriotza dakar Superligak. Ahal dugun guztia egingo dugu lehiaketa berri horren aurka".

Ander Herrera ere aurka

Jokalariak isil antzean daude, baina bat ekedo bestek eman du iritzia: Ander Herrerak, esaterako. PSGn ari da orain, bere garaian Athleticen bezala, eta Twitter bidez plazaratu du zer pentsatzen duen: "Futbol herrikoiaz maitemindu nintzen, nire bihotzeko taldea handienen aurka lehiatzen ikustearen ametsarekin. Superligak aurrera egiten badu, amets horiek amaituko dira. Txapeldunen Liga hobetu batean sinesten dut, baina ez aberatsengan jendeak sortutakoa lapurtu nahi duen horretan ".

Manchester Unitedeko Bruno Fernandesek ere eman du bere iritzia Instagram sare sozialean, eta ez da Superligaren aldekoa: "Ametsak ezin dira erosi", idatzi du beste jokalari batek Superligaren aurka jarri duen argazki baten iruzkinean.


Summary: Eibar azken postuan da, eta Realak bosgarren partida du irabazi gabe. Atletico Madrilek 5-0 irabazi dio Eibarri, eta Realak 1-2 galdu du Sevillaren aurka, irabazten hasi den arren. Eibarrek lau puntura du salbazioa.

Lehenengoak azkena garaitu du. Espainiako Ligaren buruan da Atletico Madril, hiru punturen aldearekin, eta aise garaitu zuen atzo Eibar, hondarreko postuan den taldea. Lehen zatian, Correak sartu du lehen gola, eta jokalari horrek berak sartu du bigarrena ere, handik bi minutura. Carrascok bigarren zatia hasi berritan sartu du hurrengoa, eta Llorentek bi golekin errematatu du partida.

Partidaren hasieran izan da lehia pixka bat, Eibarrek nola edo hala eutsi nahi baitzion, baina bigarren goletik aurrera erabakita zegoen partida, eta etxeko taldeak zauria sakontzen jarraitu du bosgarren gola sartu arte.

Sevilla ere Reala baino hobeto aritu da, nabarmen. Nahi eta ezin aritu da etxeko taldea, markagailuan aurrea hartu duen arren. Sevilla lasai aritu da, eta bigarren zatian argi geratu da Reala indar txikiagoarekin zegoela. Carlos Fernandezek sartu du lehenengo gola, hirugarren minutuan. Lehen zatia bukatzerako irauli dute emaitza, ordea: Fernandok 21. minutuan berdindu du, eta En-Nesyri 23.enean sartu du partidako azkena. Reala zazpigarren postuan dago, 47 punturekin.


Summary: Gaur amaituko dute Kubako Alderdi Komunistaren VIII. Kongresua, Castroren azkena. Gaur jakinaraziko dute nork osatuko duen alderdiaren batzorde nagusia. Miguel Diaz-Canel Kubako presidenteak ordezkatuko du Castro idazkari nagusi lanetan.

Kubako Alderdi Komunistaren VIII. Kongresuko ordezkariek Raul Castro idazkari nagusiak aurkezturiko azken txostena onartu dute. Azkena, Miguel Diaz-Canel Kubako presidenteari utziko diolako bere postua. Castrok 90 urte beteko ditu uztailean, eta belaunaldi aldaketa bat egin nahi dute alderdian. Gaur egingo dute azken saioa, eta batzorde nagusiko hautagaitzen gaineko bozketaren emaitzak emango dituzte.

300 ordezkariek bat egin dute Castrok aurkeztutako asmoekin. Adierazi du, besteak beste, herrialdearen lehentasunak ekonomiaren garapena eta irmotasun ideologikoa direla. Kritiken berri ere eman du: burokrazia, inertzia eta aldaketarako erresistentzia nabarmendu ditu egungo idazkari nagusiak.

2016-2020ko bosturtekoa ari dira aztertzen kongresuan, eta hiru batzordek prestatutako txostenak landu dituzte lehen egunetan, ateak itxita. Ekonomiaren erreformaz eta alderdiaren funtzionamenduaz aritu dira eztabaidan, besteak beste, hango hedabideek zabaldu dutenez. Bilera horietatik ondorio batzuk atera dituzte 2021-2026ko aldirako.

Duela hamar urte onartutako 244 erreformatatik %30 martxan jarri dituztela adierazi dute; %40 bidean dira, eta beste %30ak prestatzeko edo onartzeko bidean dira.

Alor ideologikoan, «alderdiaren hazkundea lehenetsi» nahi dute, «masekiko lotura» landu eta «subertsio politiko ideologikoari era sistematikoan eta agertoki guztietan» aurre egin.