Summary: Zahar etxeetako langileak kalera atera dira Nafarroan ere, «lan baldintza duinak» aldarrikatzeko. Atzotik, greban dira Nafarroako egoitzetako langileak, ELA, UGT eta LAB sindikatuek deituta.

«Ez gara esklaboak, langileak gara! Egoitzak borrokan!». Langileen aldarriak ozen aditu dira gaur goizean Iruñeko Vaguada zahar etxearen parean. ELA, UGT eta LAB sindikatuek deituta, hiru eguneko lanuztea egiten ari dira Nafarroako adinekoen egoitzetan. Bigarren greba eguna dute gaurkoa, eta kalera atera dira, lan hitzarmen berri bat eta «baldintza duinak» aldarrikatzeko.

Anea eta Lares patronalei ez ezik, Nafarroako Gobernuari ere dei egin diete sindikatuek: «Sektorearen hitzarmena negoziatzeko tenorean, aldeetako bat baita gobernua ere, ez diogu utziko ezikusiarena egiten», azaldu du ELAko Izai Bujandak, grebara deitu duten sindikatuen izenean. «2021eko maiatzean hasi ginen hitzarmen sektoriala negoziatzen, baina hasierako jarrera itxiari eusten diote bai patronalak, bai Nafarroako Gobernuak». Bujandak salatu duenez, negoziazioak hasi zirenetik igaro diren bi urteotan, patronalak proposamen bakarra egin die, «sindikatuon planteamenduetatik oso-oso urrun», eta ez daude prest «edozein hitzarmen» sinatzeko. «Ezinbestekoa da hitzarmena adostea legealdia bukatu baino lehen, baina ez diegu geure aldarrikapenei uko eginen, eta ez dugu onartuko duina ez den baldintzarik».

Oraingoz, handiak dira aldeen arteko desadostasunak. «Alde nabarmenak daude soldatari eta lanorduei dagozkien puntuetan, baina baita patronalak hitzarmenean erantsi nahi zuen klausula batean ere: funtsean, puntu horretan esaten dutena da, egoki ikusten duten unean, bertan behera uzten ahal dutela hitzarmenaren aplikazioa. Horrek bidea ematen die patronalei erabakitzeko noiz aplikatu nahi duten hitzarmena eta noiz ez». Horrek langileentzako bermerik eskaintzen ez duela sinetsita, negoziazio mahaitik altxatzea erabaki zuten sindikatuek. Negoziazioa desblokeatzeko, patronalei eskatu diete «berma dezatela orain adosten dena etorkizunean ere beteko dela».

Nafarroako Gobernuari, berriz, «parte hartzeko» galdegin diote: «Patronalak oso lasai ikusten ditugu, gobernutik jasotzen duten diru publikoarekin eroso. Nafarroako Gobernua da sektore pribatizatu hau diru publikoz finantzatzen duena eta, hortaz, erantzule nagusia». Hala ere, ez dute aurrerako urratsik antzeman. «Funts putreek kudeatzen dituzte Nafarroako zahar etxeak, eta hori erabaki politiko baten ondorio da, baina atzera egin liteke», gaineratu du Bujandak. Zehazki, zaintza sistema «publiko, doako eta unibertsal» baten alde egin dute sindikatuek: «Nafarroako Gobernuak badu gaitasuna gehiago egiteko eta beste eredu bat sustatzeko, eta, hori egin bitartean, gutxienez, pribatizazioa ez dadila izan langileen eskubideen eta lan baldintzen kaltetan».

Eskakizun zehatzen artean aipatu ditu «urteko lanorduak murriztea, soldata handitzea 1.500 euroraino —gutxieneko soldata jasotzen dute egun—, eta hitzarmena egoitza guztietan aplikatzea». Gaur arratsaldean, Lares patronalaren egoitzaren aurrean protesta eginen dute zahar etxeetako langileek, eta bihar manifestazioa eginen dute Iruñean.


Summary: Maiatzaren Leheneko Baionako manifestazio bateratuari eutsi nahi lioke LABek. Sindikatu abertzaleak haiek baztertzeko asmoa ikusten du intersindikaleko kide batzuengan, eta hori «gainditzeko lanean dabil». Guztira zortzi mobilizazio antolatu ditu ‘Egiteko beste mundu bat’ lelopean.

LAB sindikatua Maiatzaren Leheneko Baionako manifestazio bateratuari eusteko lanean ari da. Erretreten adinaren atzerapenaren auzia puri-purian dagoen honetan, Frantziako Gobernuak bultzaturiko erreformari aurre egiteko mobilizazio erraldoiak antolatu dituzte, eta haien karietara sindikatu abertzaleak «azken urteetako ereduari» eutsi nahiko lioke, baina trabak aurkitu ditu bidean. «Bazterketa asmoa ikusten dugu intersindikaleko kide batzuen aldetik. Gu hori gainditzeko saiakeran gabiltza, baina ez dago gure esku bakarrik», azaldu du Garbiñe Aranburu koordinatzaile orokorrak mobilizazioen berri emateko eginiko agerraldian. Era berean, gehitu du oraindik badaudela egunak egoera bideratzeko.

LABek zortzi manifestazio deialdi egin ditu Maiatzaren Lehenerako, eta Baionan ez ezik, Bilbon, Donostian, Gasteizen, Donostian, Iruñean, Maulen, Eibarren (Gipuzkoa) eta Tuteran (Nafarroa) ere irtengo da kalera. Egiteko beste mundu bat lelopean deitu ditu bere proiektuarekin bat egiten duten «langile, pentsiodun, emakume, gazte eta arrazializatu guztiak» klase beraren parte direla sentitzeko eta «bizi dugun krisia» egiturazkoa dela salatzeko eta haien arduradunak seinalatzeko.

Maiatzaren Leheneko arretagune handiena Ipar Euskal Herrian egongo da, Frantziako Gobernuak erretreta adina atzeratzeko erabakiaren ingurumarian ospatuko baita. Frantziako sindikatuek auziaren inguruko erreferendum bat eskatu dute bigarrenez, eta mobilizazio erraldoiak antolatu dituzte nahia hauspotzeko —Kontseilu Nazionalak maiatzaren 3an ebatziko du haren inguruan—. Azken urteetan LABek beste sindikatuekin batera parte hartu izan dute Maiatzaren Leheneko Baionako manifestazioetan, baina aurten giroa oso ezberdina da: «LABek 20 urte daramatza Iparraldean, eta egonkortutako proiektu sindikal bat da. Intersindikalean, baina, Paristik datozen aginduei eutsiz jarrera zentralista da nagusi eta LAB baztertzeko asmoa».

LABek, dena den, ez du galdu egoera bideratzeko itxaropena, Aranburuk onartu duen arren, kasu batzuetan bazterketa hori «oso muturreko» egoeretara iritsi dela, eta «ulertezina» iruditzen zaiola: «Azken urteetan eman ditugun aurrerapausoetan atzera egitea onartezina iruditzen zaigu». Momentuz, LABen manifestazio deialdia 11:00etan da, Baionako tren geltokian. Ikusi beharko da saiakeren ondoren ordua aldatzen duen ala ez.

Erretreten atzerapenaren aurkako eskaeraz gain, herritar guztien lan eta bizi baldintzen kalitatea «okertzen» ari dela salatuko du LABek. Sindikatuaren iritziz, patronala eta erakunde publikoak dira egoeraren erantzuleak eta arduraz joka dezatela eskatuko diete. «Bada garaia lan hitzarmenak berritzeko, 1.400 euroko gutxieneko soldata ezartzeko, gutxieneko pentsioa igotzeko eta lanaldi murrizketaren eztabaidari heltzeko», iragarri du Aranburuk.


Summary: Zerealak esportatzeko ituneko ikuskatzeak hasi dituzte berriro. Errusiak eta Ukrainak elkarri egotzi diote azken bi egunetako blokeoaren erantzukizuna. Bulgariak betoa ezarri die Ukrainatik inportatutako laboreei.

Bi egunez etenda egon ondoren, berriro hasi dituzte Itsaso Beltzetik barrena zerealak esportatzeko akordioaren ikuskatzeak. Iazko uztailean sinatu zuten ituna Ukrainak eta Errusiak, NBE Nazio Batuen Erakundeak babestuta eta Turkiaren bitartekaritzarekin, eta Kievek eta Moskuk baieztatu dute, azken horrek NBE aipatuta, ikuskatzaileak ontzietara sartu direla atzera. Joan den astean ere eten bat gertatu zen ikuskatzeetan, eta Ukrainako Gobernuak esan zuen, orduan, ituna arriskuan zegoela. Aurreko azaroan lau hilabetez luzatu zuten, eta martxoren 18an beste bi hilabetez. Finean, inbasioaren ondorioz zerealen irteerari ezarritako blokeoa kentzea du asmo.

Ikuskatzeak Istanbulen egiten dituzte, NBEk han duen koordinazio zentro batean, eta Errusiako, Ukrainako, Turkiako eta NBEko teknikariak arduratzen dira horietaz. Errusiak egotzi dio Ukrainari horiek zaildu nahi izatea. Maria Zakharova Errusiako Atzerri Ministerioko bozeramailearen arabera, Kieven teknikariak ontzien jabeak «erosten» ari dira, eta NBE ez da «ezer» egiten ari hori eragozteko. «Eta dena, etekin komertzialak maximizatzeagatik», adierazi du ohar batean, Errusiako RIA berri agentziak kaleratu duenez. Dena den, ez du frogarik erakutsi. Ukrainako lehen ministrorde Oleksandr Kubrakovek, bestalde, Errusia egin du azken egunotan gertatutakoaren erantzule. Facebooken kaleratu duen mezu batean adierazi duenez, ikuskatzeak oztopatzen aritu dira Errusiako funtzionarioak; dena den, hark ere ez du frogarik erakutsi.

Kubrakov Turkiara joan da, itunaren funtzionamendua gainbegiratzeko elkarrizketetan parte hartzera. Errusiako Atzerri ministro Sergei Lavrov aste honetan da horri buruz hitz egitekoa NBEko idazkari nagusi Antonio Guterresekin. Kremlinek uste du akordioa ez dela bete-betean funtzionatzen ari, iruditzen baitzaio bere nekazaritza produktuen esportazioei ezarritako oztopoak mantentzen direla. Mendebaldearen zigorrek ez diete produktu horiei eragiten, baina kexu da, iritzita zigor horiek zailtzen dutela garraioaren segurtatzea, finantzaketa eta kontratazioa, besteak beste.

Bestalde, eta laboreen esportazioarekin lotuta, Bulgariako Gobernuak jakinarazi du behin-behinean betoa jarri diela Ukrainatik inportatutako laboreei. Beraz, Eslovakiak eta Hungariak bezala jokatu du. Poloniak ere blokeoa ezartzea erabaki zuen aurreko larunbatean, baina atzo iluntzean iragarri zuen zerealak Poloniatik garraiatzeko «mekanismo bat» ezarriko dutela eta, modu horretan, horiek ez direla herrialdean geratuko. Kontuan hartu behar da Afrikara eta Ekialde Hurbilera egiten duten bidean EB Europako Batasunak behin-behinean muga zergak kendu zizkiela iazko uztailean Bruselak produktu horiei. Ukrainatik gertu dauden herrialdeetan pilatu dira, eta herrialde horietako laborarienak baino nabarmen merkeagoak dira. Laborari horiek protesta egin dute.

Lularen gaitzespena

Bruselak hartutako erabakiak kalte gehien eragin dien herrialdeetako ordezkariekin hitz egitekoa da, gaur, Valdis Dombrovskis Europako Batzordearen Komertzio komisarioa. Kievek ere jakinarazi du alde guztiekin negoziatzen ari dela. Ursula von der Leyen Europako Batzordeko presidenteak esan die Poloniari, Eslovakiari, Bulgariari, Hungariari eta Errumaniari «ikuspegi europarra» izan dezatela «erronkari» erantzuteko. Brusela aztertzen ari da herrialde horietako nekazariei, konpentsazio gisa, 100 milioi euro ematea.

Eta gerrarekin loturiko jardun diplomatikoari dagokionez, Luiz Inacio da Silva Lula Brasilgo presidenteak Errusia inbasioan egiten ari den Ukrainako lurralde batasunaren «urratzea» gaitzetsi zuen, atzo, Errumaniako presidente Klaus Iohannisekin izandako bilera batean. Brasilgo presidentea kritikatua izan da azken egunotan, joan den larunbatean iradoki zuelako Mendebaldea ari dela gerra elikatzen, armak ematen ari zaiolako Ukrainari. Etxe Zuriko bozeramaile batek «ez-neutrala» izatea egotzi zion, atzo.


Summary: Gizonezko bat atxilotu dute Gasteizen, bikotekideari eraso egitea egotzita. Udaltzaingoak atzo atzeman zuen 42 urteko gizona, Judimendiko etxe batean.

Gasteizko Udaltzaingoak jakinarazi duenez, 42 urteko gizonezko bat atxilotu zuten atzo Gasteizen, bikotekideari eraso egitea leporatuta.

Judimendi auzoko etxe batean atxilotu zuten gizona, bikotekidearekin eztabaidatzen ari zela hari eraso egin ziolako eta sakelakoa lapurtu ziolako.


Summary: Helegitea jarri diote San Bartolomeko merkataritza zentro «ilegalaren» proiektuari. Merkataritza zentroa egiteko plan berezia legez kontrakoa dela diote Dendartean-eko abokatuek, eta zentroaren lanek zenbait arazo sortuko dituztela iragarri dute auzo elkarteek.

Donostiako Erdialdean, San Bartolome muinoan zehazki, 8.000 metro koadro baino gehiagoko merkataritza zentro bat eta 200 autorentzako lekua izango duen aparkaleku bat egin nahi ditu Donostiako Udal Gobernuak. San Bartolome hirigintza plan berezi horren aurkako helegitea jarri du Dendartean Gipuzkoako merkatarien elkarteak EAEko Justizia Auzitegi Nagusian, eta haiekin batera zentroaren eraikuntzaren aurkako idazki bat sinatu dute Bagera Donostiako merkatarien elkarteak eta Erdian Bizi eta Amara Bai auzo elkarteek. Gaur aurkeztu dute prentsaren aurrean, ONCE elkarteak Donostiako Erdialdean duen egoitzan.

Dendartean elkarteko presidenteak, Amador Biterik, gogorarazi du 2021eko otsailean alegazioak jarri zituztela, baina ez zutela aurrera egin. Oraingoan, helegitea aurkeztu dute EAEko Justizia Auzitegi Nagusian: «Ikerketa urbanistiko bat agindu genien abokatu urbanista batzuei, eta esan ziguten proiektuak ez dula betetzen 2015eko HAPO hiri antolamenduko plan orokorraren aldaketa. Hor ezin da 8.000 metro koadroko merkataritza zentro bat egin», dio Biterik.

Horrez gain, Biteriren esanetan, merkataritza zentroa egiteko plan berezian, zentroak berak hartuko lukeen eremuan ez dituzte kontuan hartu espazio osagarriak —karga eta deskarga zonak, sarbideak...—, eta horiek okupatuko luketen espazioa eraikigarritasunaren barruan sartu behar dutela babestu dute elkarteek. Biterik adierazi du hirigintzarekin zerikusia duten beste hainbat arau hausten dituela merkataritza zentroa egiteko proiektuak; horregatik, baikor da helegitearekin, eta uste du Espainiako Auzitegi Gorenera irits daitekeela.

Helegitea aurkezten dutenetik aurrera, hogei egun izango ditu Donostiako Udalak beharrezko espediente eta txostenak aurkezteko, baina Biterik aurreratu du balitekeela prozesuak urtebete baino gehiago irautea: «Helegiteak oso oinarri sendoa duela uste dut. Auzitegietan defendaezinak diren gauzak defendatzen izan gara noizbait, baina kasu honetan udala azkartu egin da. Horrela egin dute, ondo egitea garestia eta gatazkatsua delako. Proiektua oso zaila da justifikatzeko, horregatik egin dute hain azkar eta trakets. Garbi dugu ez dela legezkoa».

Zarata eta kutsadura

San Bartolomeko merkataritza zentroa egiteko, guztira 44 metroko altuerako zuloa egin behar dute muinoan —35 metro zentroaren bederatzi solairuak egiteko, eta bederatzi metro aparkalekua egiteko—. Hori dela eta, Erdian Bizi auzo elkarteko Antxon Santamariak adierazi du kamioiak etengabeko joan-etorrian ibiliko direla, eta horrek eragin handia izango duela trafikoan, zaratan eta airearen kalitatean. Bestalde, trafiko hori eta Erdialdean beste aparkaleku bat eraikitzea udalaren azken urteetako politikaren aurkakoa dela uste du; izan ere, hiriaren erdiguneko trafikoa gutxitzeko hainbat neurri hartu ditu azkenaldian Eneko Goiaren udal gobernuak.

Amara Bai auzo elkarteko Harkaitz Aranburuk ere parte hartu du gaurko prentsaurrekoan, eta adierazi du San Bartolomeko merkataritza zentroa Amaran azken urteetan egiten ari diren proiektu handi guztietako azkenetarikoa dela: «Guretzat ez da kontu berria. 40 urte baino gehiago daramagu gai honekin Amaran. Aspalditik diogu auzoa bahitu zutela, eta gaur egun dena da porlana, eta guztiz desitxuratu dute gure auzoa». Donostiako alkateak, Eneko Goiak, atzo adierazi zuen Amaran egiteko geratzen den proiektu bakarra San Bartolomeko merkataritza zentroa dela, «San Bartolome muinoko magala ezin delako dagoen moduan egon». Aranburuk arrazoia eman dio hein batean Goiari, ironia apur batekin, eta alkateari gogorarazi dio duela urte batzuk promestutako kirol kantxak, «umeentzat bertan hezi eta hazteko» balioko luketeenak, egin gabe daudela.

Azkenik, merkatari txikientzat ere kaltegarria izango litzatekeela adierazi dute. Merkataritza txikiak azken urteetan gainbehera handia izan duela esan dute, eta San Bartolomeko proiektua «multinazional handien intereserako» dela uste du Biterik. Guillermina Garcia-Vaquero Donostiako merkatariak bi denda ditu, horietako bat Amara Berriko Arco merkataritza zentroan, eta adierazi du bere esperientziak erakutsi diola halako merkataritza zentro handiek, hiriguneetan daudenek batez ere, ez dutela ondo funtzionatzen. Bestalde, gogorarazi du Donostiako Erdialdean jada «nahikoa» merkataritza zentro daudela eskaria betetzeko, eta uste du San Bartolome ez dela beharrezkoa.


Darfur, sarraskiz beteriko hogei urte

Summary: Darfur, sarraskiz beteriko hogei urte. Hogei urte igaro dira Sudan mendebaldeko Darfur eskualdean gatazka hasi zenetik. Ordutik, 300.000 lagunetik gora hil dira, eta milaka herritarrek etxetik ihes egin behar izan dute.

Larunbatean hasitako borrokek iraganeko ufadak harrotu dituzte Darfurren. Sudan mendebaldeko eskualde horretan orain hogei urte hasi zen gatazka. JEM Justizia eta Berdintasuna Mugimendua eta SLM Sudan Askatzeko Mugimendua talde afrikar errebeldeak Sudango Gobernuaren kontra matxinatu ziren 2003an. Omar al-Baxir zen presidente garai hartan, eta zera leporatzen zioten: herritar arabiarrak lehenetsi, eta Darfurko Zaghawa, Fur eta Masalit etniak diskriminatzea.

Talde errebeldeei aurre egiteko, Al-Baxirrek Janjaweed milizia arabiarra hornitu eta babestu zuen. Borrokak piztu eta hamar urtera, 2013an, su etena sinatu zuten JEMek eta Sudango Gobernuak. Urte hartan bertan, gobernuaren alde borrokatu ziren milizia arabiarrak talde paramilitar bihurtu zituen Al-Baxirrek, eta RSF Azkar Laguntzeko Indarrak sortu zen.

NBEren arabera, 300.000 lagunetik gora hil ziren Darfurko gatazkan, horietako asko gosearen eta gaixotasunen ondorioz. Are, etxetik alde egin behar izan zuten 2,5 milioi herritar inguruk. Ofizialki gatazka amaitutzat jo zuten arren, nazioarteko erakundeek salatu dute Darfurko herritarren aurkako erasoek ez dutela etenik izan azken hogei urteotan.

Bake misiorik ez

NBEk 2007an eratu zuen Darfurrerako Unamid bake misioa, AB Afrikako Batasunarekin batera, eskualdea egonkortu eta herritarren segurtasuna bermatzeko. Baina 2020an hura ez luzatzea erabaki zuten, eta Sudango armadaren esku gelditu zen Darfurko segurtasuna ziurtatzea. Ordutik, indarkeriak nabarmen egin du gora eskualdean berriro ere.

Milizia arabiarrek ehunka zibil hil dituzte bi urteotan, eta, beste behin, milaka herritarrek etxea utzi behar izan dute. Zenbait erakundek salatu dute Sudango Gobernua ez dela saiatu eraso horiek eteten, jakinaren gainean egon arren.

Darfurko gerra hasi eta bi hamarkada geroago, giza krisi betean jarraitzen dute eskualdean. Munduko Elikagai Programaren arabera, eskualdeko herritarren %65 daude goseak. Aitzitik, orain hasitako Sudango gatazkaren harira, Munduko Elikagai Programak eten egin ditu Sudanen martxan zituen operazioak.


Summary: Gipuzkoako metalgintzan ados jarri gabe jarraitzen dute sindikatuek eta patronalak. Patronalak soldaten beste igoera batzuk eta euskara sustatzeko planak proposatu ditu. ELAk egin dio harrerarik onena patronalaren proposamenari.

Adegi patronala eta ELA, LAB, CCOO eta UGT sindikatuak ez dira ados jarri gaur ere, Gipuzkoako metalgintzako hitzarmena berritzeko mahaiaren seigarren bileran. Sindikatuek adierazi dutenez, Adegiren azken proposamenean soldata taulen aldaketa bat eta euskara sustatzeko plan bat sartu ditu patronalak, baina gehitu dute oraindik ere ez duela egin «proposamen integral» bat. Bestalde, patronalak sindikatuei adierazi die gaur mahaira eraman duen proposamena «oso gertu» dagoela bere azken eskaintza izango litzatekeenetik.

ELAk, sektorearen lurraldeko sindikatu nagusiak —ordezkaritzaren %48—, adierazi du patronalak «funtsezko gai batzuk jorratu gabe» jarraitzen duela. Hala ere, ondo ikusi ditu Adegiren azken pausoak: 2023an %5 igoko dira soldatak, eta 2024an KPIa eta beste %0,7. 2025 eta 2026an, berriz, KPIaren igoera bermatuko dute. Bestalde, 50 langiletik gorako enpresetan euskara normalizatzeko eta bultzatzeko planak egin beharko dituzte, betiere ordezkariek hala eskatzen badute. Aldaketa horiez gain, aurreko bileretan proposatutakoari eutsi dio patronalak: lan istripu eta gaixotasunen kasuan soldata osorik estaltzea —in itinere kasuak baztertuta—, jazarpenaren aurkako protokolo bat osatzea, eta lizentziak lanegunetan hartzea. ELAk egin dio harrerarik onena patronalaren proposamenari.

Sindikatu nagusietan bigarrenak, LABek (%36), adierazi du patronalak ez duela «benetako urratsik egin», eta «bere horretan» jarraitzen duela. Hala, sindikatuak iritzi dio gaurko bileran aurkeztutakoak ez direla nahikoa, eta aurrera jarraituko duela mobilizazioen apustuarekin.

LABek adierazitakoaren antzekoa iritzi dio CCOOk: patronalak proposamen orokorrik aurkeztu gabe jarraitzen duela. Gaurko bilera «edukiz hutsa» izan dela esan du sindikatuak, eta haiek KPIaren araberako igoerak proposatu dituzte, %2,5eko gutxienekoarekin.

UGTk, ordezkapenik txikiena duen sindikatuak, uste du lanaldiaren murrizketan aurrerapausoak eman behar direla. Lanaldi zatitua duten langileek urtean 1.697 ordu egiten dute lan, eta lanaldi jarraitua dutenek, berriz, urtean 1.682. UGTk gogorarazi du lanaldian ez dela aldaketarik egon azken hamabost urteetan.


Summary: Alfredo Cospito anarkista italiarrak gose greba utzi du, sei hilabeteren ondoren. Italiako Konstituzio Auzitegiak haren zigorra berriz aztertzea erabaki eta biharamunean eten du protesta.

Urriaren 19tik gose greban zegoen Italiako Alfredo Cospito preso anarkista, espetxean pairatzen zuen bakartze erregimen gogorraren aurka protestatzeko. Italiako Konstituzio Auzitegiak haren zigorra berriz aztertzeko bidea zabaldu zuen atzo, eta presoak gaur iragarri du greba bertan behera utzi duela.

Milango Opera espetxean daukate Cospito preso. Espetxean egon da iazko maiatzetik, erabat bakartuta, presorik arriskutsuenei eta mafiako kideei ezarri ohi zaien 41 bis erregimenean. 55 urte ditu, eta 29 urteko espetxe zigorra ezarri zioten, 2012. urtean energia nuklearreko konpainia bateko buru bati hanketara tiro egin izana egotzita, eta 2006an karabineroen ofizialen eskola batean bi bonba pakete jartzea leporatuta. Erasoan ez zen inor zauritu.

Epaiketan ez zioten aringarririk onartu, Italiako Zigor Kodearen 69, artikulua ezarrita. Atzo, Konstituzio Auzitegiak erabaki zuen horren zati bat ez dela legezkoa, eta arrazoia eman zion anarkistari.

Espetxeko erietxean egon da Cospito, eta haren osasun egoera larria zela ohartarazi dute haren abokatuek azken asteotan.

Joan zen otsailean, Italiako Auzitegi Nagusiak erabaki zuen hura bakartuta mantentzea. Epaileek bat egin zuten Giorgia Meloni eskuin muturreko lehen ministroarekin eta haren Justizia ministro Carlo Nordiorekin. Cospito «gizartearentzat arriskutsua» dela esan zuen azkenak.

Bakartze erregimena 1992an sartu zen indarrean Italian, mafiak Giovanni Falcone eta Paolo Borsellino epaileak hil ostean. Orduan argudiatu zutenez, bakartzearekin komunikazioak zaildu nahi zizkieten mafiako buruzagiei, ez zezaten modurik izan kartzelatik agintzen jarraitzeko. Gaur, haatik, edonori ezar diezaiokete.

Otsailaren hasieran, Cospitoren gose grebak krisi politikoa eragin zuen Italian. PD Alderdi Demokratak, Berdeek eta Matteo Renzi lehen ministro ohiaren IV Italia Bizirik alderdiak kargua uzteko eskatu zieten Meloniren eskuin muturreko Fdl Italiako Anaiak alderdiko Giovanni Donzelli diputatuari eta Andrea Delmastro Justizia ministrordeari, Cospitoren inguruko «isilpeko informazioa helburu politikoekin»zabaldu izana egotzita.

Izan ere, Donzellik Italiako Parlamentuan esan zuen «mafia» Cospitoz baliatzen ari zela gobernua behartzeko «bakartze egoera indargabetzera», eta PDri «terroristen alde» egotea egotzi zion, alderdiko hainbat diputatuk preso anarkistari espetxean egindako bisitengatik.


Summary: Pogacar aise gailendu da Fleche Wallonnen, eta Landa hirugarren izan da. Esloveniarrak bere legea ezarri du Huyko hormako azken metroetan. Landak ezin izan dio eutsi, baina balio handiko hirugarren postua lortu du. Pogacarrek Ardenetako bilduma osatu du, goizean Demi Volleringek egin bezala

Erretiroa gaur bertan hartuko balu, ziklismoaren historiako garaipen zerrendarik ikusgarrienetako bat izango luke jada Tadej Pogacarrek (UAE). Irabazle petoa izan da duela lau urte profesionaletara jauzi egin zuenetik, baina sasoi honetan beste dimentsio batean ari da sartzen. Erakustaldi gogoangarriak egin zituen Flandriako Tourrean eta Amstel Gold Racen, eta beste klasiko handi bat patrikaratu du gaur: Fleche Wallonne. Hala, irabaziak ditu jada Ardenetako hiru probak. Bilduma osatzea lortu duen zazpigarren txirrindularia da. Gainera, hirurak urte berean beregana ditzake, igandean Lieja-Bastogne-Liejan nagusitzen bada. Soilik Davide Rebellin (2004an) eta Philippe Gilbert (2011n) izan dira balentria hori egiteko gauza.

Historia da esloveniarraren aurkari bakarra. Gainontzeko ziklistak haren erakustaldien lekuko soil ari dira bihurtzen. Hura lehian denean, ia ezinezkoa da garaipenarekin amets egitea. Gaur ere, erabateko nagusitasunez gailendu da, Huyko horma tentean. Ohiko estilo oldarkorra alboratu, eta lasterketaren ohiko gidoiari jarraitu dio. Hots, azken metroetarako utzi zuen eraso erabakigarria. Gertutik zaindu du Mikel Landak (Bahrain), baina ezin izan dio eutsi. Dena den, meritu handiko hirugarren postua lortu du arabarrak. Hogei urteren ostean, euskal herritar bat Fleche Wallonneko podiumera igo da. Pogacar eta Mattias Skjelmose (Trek) izan ditu alboan.

Jacob Hindsgaul Madsenek (Uno-X) egin du tropeletik ihes egiteko lehen saiakera. Atzetik Soren Kragh Andersenek (Alpecin) eta Johan Meensek (Bingoal) jarraitu diote, eta hortik tarte batera, Daryl Impey (Israel), Lawrence Naesen (Ag2r), Georg Zimmermann (Intermarche), Jetse Bol (Burgos BH) eta Raul Garcia Pierna (Kern Pharma) batu zaizkie lasterketa buruan.

Aurreko zortzikoteari askatasuna eman dio tropelak. Baina ez gehiegi: aldeak ez du inoiz lau minuturen langa gainditu. Kilometroen joanean, eta bukaerako zirkuitura hurbildu ahala, UAEk hartu du gurditik tira egiteko ardura. Education First eta Ineos ere jarri dira uztarripean. Ziklistek hiruna aldiz igo behar zituzten Ereffe, Cherave eta Huyko igoerak. David Gaudu tropelari jarraitu ezinik geratu da berehala, eta erretiratu egin da 70 kilometroren faltan. Faborito bat gutxiago.

Ihesaldia erabat aletu da zirkuituko bigarren itzulian. Kragh Andersenek erritmo aldaketa egin du Ereffeko azken metroetan, eta Zimmermannek eutsi du bakarrik danimarkarraren gurpilean. Helmugarako 53 kilometro gelditzen ziren. Onenak oraindik multzoaren abaroan ziren. Geroz eta hurbilago zuten aurreko bikotea: Cheraveko bigarren igoeraren ostean, minutu bakar batekoa zen aldea.

Huyko bigarren igoeran piztu dira lehen suziriak atzean. Eraso egin du Samuele Battistellak (Astana), eta luzatua eman dio tropelari. Oso aurrean agertu da Landa. Pogacar ere ondo kokatuta zegoen. Jaitsieran, Louis Vervaekek (Quick Step) harrapatu egin du Battistela, eta berandu gabe, bat egin dute Kragh Andersen eta Zimmermannekin.

Zimmermann ezinean geratu da Ereffen, 20 kilometroren faltan, baina beste hirurek kemenez egin dute aurrera, miraria egiteko zituzten aukera apurrei eutsi nahirik. Tinko eutsi dute, harik eta Cheraven gora UAE taldeak abiada bizitu duen arte. Vervaeke bakarrik geratu da lasterketa buruan; Pello Bilbaok (Bahrain), aldiz, ezin izan dio eutsi tropelaren erritmoari.

Huyra iristerako harrapatu dute Vervaeke. Ziztuan zihoan tropela. Lehia handia zegoen azken maldara ondo kokatuta iristeko. Pogacar buruan izan da hasieratik. Landa ez zen aparte. Alex Aranburu (Movistar) ere aurrean ageri zen. Multzokatuta ari ziren igotzen, baina sua piztu du Romain Bardetek (DSM), eta berehala iritsi da Pogacarren arrapostua. Erritmoa bizitu bezain pronto geratu da bakarrik. Gaur-gaurkoz, ez du parekorik.

Vollering ere, nagusi

Pogacar nola, hala dabil Demi Vollering (SD Worx). Tropeleko emakumerik indartsuena ari da izaten aurten, eta igandean Amstel Gold Race irabazi ostean, beste horrenbeste egin du gaur Fleche Wallonnen. Hark ere osatu du Ardenetako bilduma, 2021ean Lieja irabazi ondoren. Apustu arriskutsua egin du gaur, Huyko aldapara iritsi bezain laster abiatu baita helmugaren bila. Bere erritmoa ipini du, eta atzera begiratu gabe igo da. Hurbil zituen aurkariak, baina aldea handitu egin du bukaeran. Liane Lippertek (Movistar) eta Gaia Realinik (Trek) osatu dute podiuma.


Summary: Gerra, klima krisia eta komunitatean bizitzea, World Press Photoren aurtengo saridunen artean. Aurtengo saridunek gerrari, klima krisiari eta komunitatean bizitzeari eman diote garrantzia, besteak beste.

Aurtengo lau saridunak, eskualdeka banatutako 24 irabazleetatik hautatuak izan dira. 127 herrialdetako 3.700 lagunek baino gehiagok parte hartu dute, eta 60.000 pieza aurkeztu dituzte. Brent Lewisek, epaimahaiko kide eta New York Times egunkariko argazki editoreak aipatu du «2022ko gairik garrantzitsuenak eta larrienak» erakutsi dituztela irabazleek.

Urteko argazkia: ‘Setioa Mariupolen’, Evgeniy Maloletka

Maloletkak Errusiak Ukrainari egindako erasoen errealitatea erakusten du, epaimahaiak azaldu duenez. Gerra kazetaria da, ukrainarra, eta 2014. urtetik ari da bere herrialdeko gerraren berri ematen. Epaimahaiari deigarria egin zaio argazkilariak bere bizitza arriskuan jartzea hautatu izana «munduari argazki hauek erakusteko».

Irudian Iryna Kalinina ageri da (artikulu honen hasierako argazkia da), 32 urteko emakume haurduna. Errusiak Mariupoli egindako erasoetako batean zauritu zuten, eta ospitalera zeramatelarik atera zioten argazki hori. Haurraren izena Miron zen (bakea, ukraineraz), eta jaio bezain laster hil zen. Kalinina erditu berritan hil zen haurra, handik ordu betera.

Urteko erreportaje grafikoa: ‘Bakearen prezioa Afganistanen’, Mads Nissen

Bederatzi argazkiz osatuta dago Nissen-en erreportajea. Argazki horietan, oraindik ere talibanen menpe bizi den Afganistango biztanleen errealitatea erakutsi nahi izan du. Bildumaren inguruan epaimahaiak esan du egileak lan «itzela» egin duela estatubatuarrek herrialdean izandako «abenturaren porrotak» jendearengan zer eragin duen erakusten. Ez da lehen aldia argazkilari danimarkarra World Press Photo-n saritua izan dela. 2015ean eta 2021ean, urteko argazkiaren saria irabazi zuen, esaterako.

Ikusi gehiago: Kanadako eskola katolikoetan hildako haur indigenen inguruko irudi bat, 2022ko Urteko Argazkia

Familiarentzat janaria erosteko dirurik ez, eta Khalil Ahmaden —argazkian ageri da— gurasoek haurraren giltzurrunetako bat saltzea erabaki zuten, 3.500 dolarren truke. Ebakuntzaz geroztik, Khalilek min kronikoa du, eta ezin da bere bi zaletasunetan ibili, futbolean eta kriketean.

Epe luzeko proiektua: ‘Ur kolpatuak’, Anush Babajanyan

Anush Babajanyan Alemaniako argazkilariaren proiektuak Asia erdialdean klima aldaketak dituen ondorioak erakusten ditu. Hain zuzen, hango ur eskasiak zer arazo dakartzan islatu du, eta herritarrak zer-nola borrokatzen diren horri aurre egiteko. Itsas ertzeko lau herrialde mugakidek ur hornidurak partekatzen dituzte, eta egoera okerrera joan da klima aldaketaren ondorioz. «Dinamikoa, eta hasieratik bukaerara ederra» dela esan du epaimahaiak proiektuaren inguruan.

Ikusi gehiago: World Press Photo 2020. Argazki galeria

Sonunbek Kadyrov da argazkian ageri den gizona, bere uretako taxia gidatzen. Kyzyl-Beyit herrira egiten ditu joan-etorriak, herrira joateko bide bakarra baita. 1960ko hamarkadan, Toktogul-eko presa eraikitzean, uholdeak egon ziren, eta herrira joateko errepide nagusia oztopatuta geratu zen.

Formatu irekiko proiektua: ‘Hemen ateek ez naute ezagutzen’, Mohamed Mahdy

Alexandriako (Egipto) Al Max auzoko biztanleekin egindako proiektu parte hartzailea da Hemen ateek ez naute ezagutzen. Desagertzen ari den arrantzale herriaren memoria mantentzeko asmoz, webgune batea bildu nahi izan ditu komunitate horren inguruko lanak Mahdyk, horrela mundu osoari erakusteko. Testuak, audioak eta marrazkiak gehitu nahi izan dizkie argazkiei. Epaimahaia «harrituta» geratu da egileak egindako ikerketa lanarekin. Gainera, interesgarria iruditu zaie publikoak proiektuaren elementuekin jolasteko aukera izatea. Mahdy-k Egiptoko ezkutuko komunitateak erakusteko egiten du lan, herrialdearen testuinguru kulturala zein soziala ahaztu gabe. Irudian, auzoko haur bat uretara salto egiten ari da, arrantzaleen txalupen artean.


Summary: ‘Soilik baietz da baietz’ legearen erreformaren aurka protesta egin dute feministek. Donostiako eta Bilboko Justizia jauregien aurrean antolatu dituzte mobilizazioak. Bihar dira erreforma Espainiako Kongresuan eztabaidatzekoak.

Bihar dira soilik baietz da baietz legeari PSOEk egindako erreforma proposamena eztabaidatzekoak Espainiako Kongresuan, eta feministak legearen aldaketaren aurka agertu dira. Hain zuzen, protesta egin dute gaur, 20:00etan, Bilboko eta Donostiako Justizia jauregien aurrean. Hainbat talde, legelari eta teknikari feministak sinatutako manifestu bat ere kaleratu zuten aste honen hasieran erreformak legeari eraginkortasuna kentzen ziola salatzeko.

«PSOEk aurkeztutako eta PPk eta Voxek babestutako lege-proposamen bat onartuko du, Soilik bai da bai legea aldatu asmoz», adierazi dute mobilizazioan. Esan dutenez, PSOEren proposamen horrek epaile batzuek orain arte egindako murrizketen harira «zenbait sektorek egindako manipulazio mediatikoak eragindako alarma sozial bati» erantzuten dio: «Alarma sozial hori sortzea estrategia patriarkal interesatua da soilik bai da bai legeak indarkeria matxisten inguruan eta, zehazki, sexu indarkerien inguruan nabarmentzen dituen gai garrantzitsuak alde batera uzteko».

Horrez gain, salatu dute «hainbat lege teknizismo» erabili direla, eztabaida sozial «nahasgarri bat» bideratzeko. «Era horretan praxi judizial txar baten ardura legearen edukira helarazi da».

Onespena ez ukitu bezalako leloak entzun dira, esaterako, Bilboko protestan. Izan ere, bertan bildutakoek salatu dute Berdintasun Ministerioak bultzatutako legeak onespena jarri duela erdigunean. Lege horren aurretik, berriz, emakumeek frogatu beharra zutela sexu askatasunaren aurkako delituetan ez zela onespenik egon, azaldu dutenez: «Hori gure jarrerak epaitzearen bidez egiten zen: zer egin genuen, mozkortuta geunden ala ez, gure janzteko modua... ». Gehitu dute erreformak atzerapauso bat ekarriko duela arlo horretan: «Indarkeria eta larderia egoerara itzultzeak gure bai ozena zalantzan jartzea esan nahi du, gure ez ozena zalantzan jarri zen moduan».


Summary: Gizonezko bat atxilotu dute Miarritzen, bikotekide ohia jipoitzea egotzita. Aurrekariak zituen gizonak, indarkeria matxistagatik

Gizon bat atxilotu dute Miarritzen, atzo goizaldean bikotekide ohia jotzea leporatuta. Emakumea gizonaren etxera joan zen bertan zeuzkan gauza batzuen bila, eta gizonak jo egin zuela salatu du. Gaur iluntzean atxilotu dute gizonezkoa; aurrekariak zituen indarkeria matxistagatik, Sud Ouest hedabideak zabaldu duenez.


Summary: Sakanako Ibilaldiak Nepalgo ospitale bat amaitzen lagunduko du. Apirilaren 29an izango da Hiru Ermiten Martxa. Irurtzungo Iratxo Elkarteak, ibilaldiaren antolatzaileak, Iñaki Otxoa de Olza-SOS Himalaya Fundaziora bideratuko du mendi martxarako izen-ematearen ehuneko bat. Antolatzaileek 1.200 partaide baino gehiago espero dituzte.

Datorren apirilaren 29an, larunbatez, egingo da Sakanako Ibilaldiaren 32. edizioa, eta Irurtzun, inoiz baino solidarioagoa izango da. Hiru Ermiten Martxak San Donato, Aralarko San Migel eta Trinitate ermitak lotzen ditu, ibilbide ikusgarrian, eta Euskal Herri osoko mendizaleak erakartzen ditu. Aurten, 1.200 partaide baino gehiago espero dituzte, eta antolakuntzak izen-ematearen zati bat (17 eurotatik 2) Makalu zortzimilakoaren eskualdean (Nepal) ospitale bat amaitzeko lanetara bideratuko ditu. Horixe da, hain zuzen, Iñaki Otxoa de Olza-SOS Himalaya Fundazioak azken urteotan bultzatu duen proiekturik garrantzitsuenetako bat.

«Nepalen 20.000 pertsona baino gehiagori emango dio zerbitzua ospitale horrek», azaldu du Elena Sagaseta Fundazioaren koordinatzaileak mendi martxaren aurkezpenean. «Ospitale hori gabe, Makalu bailarako biztanleek hurbilen dagoen hurrengora jo beharko lukete, eta oinez ia egun batera dago hurrengo hori», Sagasetak jakinarazi duenez. Ospitalearen proiektua 2019an sortu zen, eta gerozko hiru urteotan Fundazioa buru-belarri aritu da horretan lanean.

2008an Annapurnan hil zen Iñaki Otxoa de Olza mendizalearen familiak sortu zuen SOS Himalaya Fundazioa, Iñakik Himalaiako mendi eta herri haietan abiatutako asmoei jarraipena eta bultzada emateko. Azken urteotan, Nafarroan antolatutako mendi martxetako bat Iñaki Otxoa de Olzaren oroimenezkoa izan da: 2019an Izabakoa, 2021ean Ezkabakoa eta aurten Sakanakoa. “Asmoa da urtero martxa desberdin batek hartzea Iñaki Otxoa de Olzaren oroimenezkoa, hartara txandakatzen joateko”, iragarri du Martin Montañes, Nafarroako Mendi eta Eskalada Federazioko presidenteak.

«Hiru ibilbide daude aukeran eta guztiontzako moduko jarduera da, eremu paregabean», adierazi du David Malo Nafarroako Kirol Institutuko kideak. Antolatzaileek eta babesleek iazko 1.200 partaideak gainditzea eta 2019ko kopurura iristea espero dute (1.420 mendizale atera ziren orduko hartan). «Badaezpada 1.600 kamiseta erosi ditugu», jakinarazi du Iratxo Elkarteko Manolo Morenok.

Iratxo Elkarteko, SOS Himalaya Fundazioko, Nafarroako Mendizale Federazioko eta Kirolaren Institutuko ordezkariek aste honetan aurkeztu dute ibilaldia. Iratxo Elkartea

Izaera solidarioa izateaz gain, Sakanako Ibilaldiak ingurumena zaintzeko ahalegin berezia egingo du aurten. Hori dela eta, edalontzi birziklagarriak erabiliko dira anoaguneetan, baina mendizaleei deia egin diete ahal dela nork bere edalontzia eramateko eta seinaleak eta ibilbidea errespetatzeko, ahalik eta aztarna txikiena uzteko bideetan. Ahalegin horri aitortza egin dio aurten bertan Zirkuituak (Euskal Herri osoan iraupen luzeko mendi martxak antolatzen dituen elkarteak), bideak eta ingurune naturala hobekien zaindu dituen elkartearen saria (400 euro) eman baitio Sakanako martxari. «Sari horrek bultzada handia ematen digu jarraitzeko, eta gure inguru zoragarriari ere aitortza egiten dio», adierazi du Morenok harrotasunez.

Hiru ibilbide aukeran

Sakanako mendi martxa Euskal Herriko iraupen luzeko mendi martxen zirkuituko ederrenetakoa eta gogorrenetakoa da. Ibilbide luzeak 55 kilometro eta 3.388 metroko desnibela ditu. Irteera goizeko 6:00etan izango da Irurtzundik, eta mendizaleak San Donato, Aralarko San Migel eta Irurtzungo bertako Ergako Trinitatea ermitetara igoko dira.

Beste bi ibilbide laburrago ere izango dira aukeran. Laburrak, 25,5 kilometro eta 1.440 metroko desnibel metatua izango ditu, eta Larrazpilen egingo du bat ibilbide luzearekin, Itxasberri eta Madotz igaro ondoren. Ibilbide honetakoak goizeko 8:00etan abiatuko dira.

Azkenik, proba txikia esaten diotena, 14 kilometro eta 736 metroko desnibelekoa, 9.30ean abiatuko da eta Ergako Trinitatera igo ondoren, Latasatik barna Irurtzunera itzuliko da.

Ibilbide guztietarako izen-emateak apirilaren 25era arte egin ahal izango dira Zirkuituaren webgunean. Prezioa 17 eurokoa da ibilbide luze eta laburrerako eta 14 eurokoa proba txikirako (16 urtetik beherakoentzat, 6 euro). Familia ugarientzat eta langabezian daudenentzat, berriz, 5 euro.


Summary: Gose greban da Garikoitz Etxeberria euskal presoa, bakartze egoeratik atera dezaten eskatzeko. Joan den astean lekualdatu zuten Goikoetxea Zaballako espetxera, Dueñaskotik. Zelda beste preso batekin partekatzera «behartu» zuten, eta horri uko egin zionez, bakartuta dute ordutik.

Gose greba hasi zuen atzo Garikoitz Etxeberria euskal presoak. Astebete darama Zaballako presondegian; joan den ostiralean lekualdatu zuten Dueñasko espetxetik (Gaztela eta Leon, Espainia). Duela hilabete iragarri zuten Espainiako Espetxe Erakundeek, besteak beste, Etxeberria Euskal Herriratuko zutela; Etxerat elkarteak eta Sare Herritarrak amaitutzat eman zuten orduan euskal presoen sakabanaketa politika. Lekualdatu eta gero, egun hartan bertan jakinarazi zioten Lizartzako (Gipuzkoa) presoari beste preso batekin partekatu beharko zuela zelda. «Uko egin nion horri, eta, ondorioz, bakartze egoeran naukate ostiral iluntzetik», adierazi du Etxeberriak.

«Preso ororen eskubidetzat dut ziegan bakarrik zein binaka bizitzea hautuz, espetxeak bata zein bestea inposatu gabe», gehitu du. «Patio grebaz» salatu nahi izan du Zaballako espetxearen «zigorra»; dena dela, igaro den aste honetan «konponbide arrastorik» ez du ikusi, eta gose grebari ekin dio, bakartze egoeratik atera eta kideekin elkar dezatela eskatuz.

2007ko urtarrilean atxilotu zuten Etxeberria Azkainen (Lapurdi), eta urte hartako martxoan Espainiaratu. Auzitegi Nazionalak 27 urteko kartzela zigorra ezarri zion 2009an. 2021eko apirilean iragarri zuten Espainiako Espetxe Erakundeek Sevilla II kartzelatik lekualdatuko zutela, Dueñasera. Iazko urtarrilean bete zituen zigorraren hiru laurdenak.


Summary: Zaldibarko auziari buruzko saioa bertan behera geratu da, auzitegietako grebarengatik. Zaldibar Argitu plataformako kideak elkarretaratzea egiten ari dira, eta gertatutakoa azaltzen dabiltza bertaratzen diren guztiei

Zaldibarko auzia dela medio, Eusko Jaurlaritzaren hiru teknikarik Durangon (Bizkaia) deklarazioak egin behar zituzten, baina saioa bertan behera gelditu da, justizia administrazioko langileen grebarengatik. Hala ere, Zaldibar Argitu plataformako kideak elkarretaratzea egiten ari dira. Taldeko kide Gaizka Zabarte gertatutakoa azaltzen ari zaie bertaratu direnei: «Hiru urte eta bi hilabete itxaron dugu Jaurlaritzako teknikariak epaitegian ikusiteko. Badirudi gehiago itxaron beharko dugula».

Zabarteren esanetan, Jaurlaritzak auzi horretan duen erantzukizuna ez da «teknikarien mailara» mugatzen: «Ardura politikoak ere badaude, eta espero dugu arduradun politikoak ere epaitegian ikertuak izatea». Ez da lehenbiziko aldia deklarazioak atzeratzen direna: berez, Geyser HPC ingeniaritza enpresako bost langileren deklarazioak martxoan egitekoak ziren, eta egunez aldatu behar izan zituzten, letraduen grebarengatik. Greba horrengatik, urtarrilean eta otsailean egitekoak ziren beste zenbait deklarazio ere maiatzaren 25era atzeratu dituzte.


Summary: Elkarretaratzeak egin dituzte Donostia ospitalean, Txagorritxukoan eta Gurutzetakoan, osasun publikoaren alde. SATSE, ELA, LAB, SME, CCOO eta UGT sindikatuek deituta egin dute protesta, eta larunbateko manifestazioetara joateko deia zabaldu dute. Sektoreko mahaira joateko eskariari erantzun ez izana leporatu diote Osasun Sailari.

Osakidetzako langileek protestak egin dituzte gaur goizean Donostia ospitalean, Txagorritxukoan eta Gurutzetakoan, lan baldintza «eskasak» pairatu behar dituztela salatzeko eta Eusko Jaurlaritzako Osasun Sailari «berehalako» irtenbideak eskatzeko. Salatu dute osasun publikoaren arazoak «egiturazkoak» direla eta berehalako «konponbide sakonak» behar dituztela, «osasun publikoa benetako lehentasun bilakatzeko». Sindikatuek ohartarazi dutenez, agerian geratzen ari da Osakidetzaren egoera «larria», bereziki lehen arretan. «Argi dago Osakidetzak ez duela beste planik, murrizketak aplikatzen eta langileak estutzen jarraitzea baino». Gogora ekarri dute mahai sektorialeko sindikatuek maiatzaren 18rako eta 19rako grebara deitu dutela «egoeraren larritasuna», mahaiaren «blokeoa» eta Osasun Sailak «konponbiderik» aurkeztu ez izana salatzeko. Testuinguru horretan, gainera, sindikatuek bat egin dute larunbat honetarako Osasun Publikoaren Aldeko Herri Plataformek Bilbon, Donostian eta Gasteizen deitutako manifestazioekin. Mahai Sektoriala eta plan estrategikoa SATSE, ELA, LAB, SME, CCOO eta UGT sindikatuek adierazi dute Osasun Sailak ez duela borondaterik mahai sektoriala desblokeatzeko eta negoziazioari ekiteko. Apirilaren 3an, mahai horretara joateko eskaera formala igorri zioten sailari, baina sindikatuok salatu dute oraindik ez dutela erantzunik jaso. Bestalde, adierazi dute komunikabideen bitartez jakin dutela Gotzone Sagarduiren sailak asteartean plazaratu zuen Osakidetzaren plan estrategikoaren berri. Ez hori bakarrik, salatu dute ez dela sindikatuekin eztabaidatu, eta «inposizioaren emaitza» dela. «Propaganda» eta «panfleto» itxura hartzen diote plan horri: «Hobekuntza planez mozorrotzen ditu Osakidetzak bere desegite neurriak». Uste dute plan horretan jasotako neurriek ez dietela heltzen Osakidetzaren benetako eta egiturazko arazoei, eta ez dituztela jorratzen funtsezko arazoak, hala nola langileen lan baldintzak hobetzea, profesionalak erakartzeko eta haiei eusteko beharra eta aurrez aurreko arta bermatzea.


Summary: Juan Jose Etxeberria, Deustuko Unibertsitateko errektore. Gobernu Kontseiluaren proposamenez eta unibertsitateko kantziler eta Jesusen Lagundiko buru nagusi A. Arturo Sosa S.J-ren oniritziarekin, Deustuko Unibertsitateko agintari goren izendatu dute Etxeberria, eta har hartuko du Jose Maria Guiberten lekukoa.

Zuzenbide Fakultateko irakasle titular eta Unibertsitateko Elkarteko eta 2030 Agendako errektoreorde Juan Jose Etxeberria (Tolosa, Gipuzkoa, 1966) Deustuko Unibertsitateko errektore izendatu dute. Jose Maria Guiberten lekua hartuko du, horrek bere hirugarren eta azken agintaldia bukatu ondoren. Guibert irakasleak Boston Collegeko Gasson Chair postua beteko du 2023-2024ko ikasturtean.

Errektore berriaren kargu hartzearen eguna laster jakinaraziko dute. Etxeberria 1984an sartu zen Jesusen Lagundian, eta 1995ean apaiztu zen. Bere prestakuntza akademikoa Deustuko Unibertsitatean, Parisko Institutu Katolikoan eta Erromako Gregoriotar Unibertsitatean egin zuen. Azken unibertsitate horretan Zuzenbide Kanonikoan doktoratu zen.

Gaur egun, Zuzenbide Fakultateko irakasle titularra da, non Zuzenbidearen Filosofia irakasten duen. «Loiolako Probintziako jesuiten probintziala izan zen, 2008tik 2014ra, Espainiako probintzia jesuita desberdinak bakar batean bateratu ziren arte», Deustuko Unibertsitateak jakinarazi duenez. «Aurretik, Zuzenbide Fakultateko dekanorde eta Izaera eta Misioko errektoreorde izan zen».

2015az geroztik, Etxeberriak Deustuko Unibertsitatean hainbat kargu izan ditu Unibertsitate Elkarteko errektoreorde gisa. Era berean, zuzenbide naturalaren eta zuzenbide kanonikoaren irakasgaiak eman ditu Deustuko Unibertsitatean, «eta eliz elkarteen zuzenbidea Erromako Unibertsitate Gregoriotarrean, eta adiskidetze sakramentuaren zuzenbidea Parisko Sevres zentroan».

Jarduera akademikoarekin batera, «jesuita gazteen formakuntzaz eta hainbat pastoraltza jardueraz arduratu izan da, akonpainamendu pertsonalaren eta ignaziotar espiritualtasunaren ingurukoak batez ere». Boluntario gisa lan egin izan du hainbat gizarte proiektutan, Parisen, Erroman eta Bilbon.

Etxeberria irakasleak Zuzenbide Kanonikoan eta Zuzenbidearen Filosofian argitalpenak ditu, «eta bereziki nabarmentzekoak dira bizi testamentuei, eliz mugimenduei, eta gizarte testuinguru berrietan laikotasunaren eta konfesionaltasunaren ikuspegi juridikoari buruzko bere ekarpenak», Destuko Unibertsitatearen arabera. Jorratu izan dituen beste gai batzuk dira «ignaziotar espiritualtasuna, Espainiako jesuiten probintzien integrazio prozesua eta Elizako unibertsitateen ebanjelizatzeko erronka». Euskaraz, gaztelaniaz, ingelesez, frantsesez eta italieraz hitz egiten du.


Summary: Gipuzkoa Turismoak astebururako agenda aurkezten dizu. Puntaik Punta, Debagoieneko bidezidorren jaialdia, Gorostidi Harriaren XV. Txapelketa, Gipuzkoan Gazte Tour 2023 eta umorezko saio paregabea astebururako.

Puntaik Punta, Debagoieneko bidezidorren jaialdia. Bertan, Debagoieneko naturaz gozatzeko hainbat aukera izango dituzu. DEBAGOIENEKO mendi ibilien jaialdia apirilaren 21etik 23ra bitartean egingo da, Oñatin. Zazpigarren aldi honetan, mota askotako irteerak eta ekintzak egingo dira, adin tarte guztientzako. Gainera, igande horretan, Aloñako igoeraren mendi proba egingo da, eta trekking azoka probaren hasiera/amaiera toki berdinean izango da, herriko plazan. Trekking azoka apirilaren 23an izango da, 10:00etatik 14:00etara, Oñatin. Egitarau osatua guztien gozamenerako. Mendi ibiliak, tailerrak, azoka, filmak… Informazio gehiago nahi izanez, gero sartu webgunean: https://puntaikpunta.turismodebagoiena.com

Gorostidi Harriaren XV. Txapelketa jokatuko da Adunan apirilaren 23an, igandean. 185 kiloko zilindro zaharra esku bakarrez jasotzen duenak 500 euroko sari berezia izango du. 208 kiloko zilindro zaharra bi eskuz jasotzen duenak, berriz, 100 euroko sari berezia izango du. Joaten zareten guztiek ikuskizun paregabea izango duzue herri kirolaz gozatzeko.

Gipuzkoan Gazte Tour 2023 ekimenaren barruan, musika jaialdia izango da Ordizian apirilaren 22an, 20:00etan, plaza nagusian. Artista nagusia Special Trap Residence (STR) izango da, herriko artista Ayvee ere bertan izango da, eta, jaia girotzeko, baita DJ Josu Rodriguez ere. Informazio gehiago hemen

Azkenik, Azpeitiko San Agustin kulturgunean umorezko saio paregabea ikusi ahal izango dugu apirilaren 22an, 22:00etan. La Resistencia programako gitarrista eta beat box artistak En bucle umorezko saio berria egingo du, ahoarekin abestiak sortuz eta soinuak imitatzeko duen gaitasuna erabiliz. Sarrerak erosteko, sartu hemen: Grison beatbox: 'En bucle' Agenda osoaren berri izateko, sartu gipuzkoaturismoa.eus helbidean edo jarraitu Instagramen. Ondo pasa!


Summary: Pablo Ibarren bizi guztiko kartzela zigorra berretsi du Floridako Apelazio Auzitegiak. Floridako Auzitegi Gorenean helegitea aurkezteko aukera aztertzen ari dira Ibarren defentsa abokatuak

Pablo Ibar Bidezko Epaiketa elkarteak jakitera eman duenez, Floridako laugarren barrutiko Apelazio Auzitegiak Pablo Ibarren bizi osoko kartzela zigorra berretsi du, defentsaren helegitea atzera bota ondotik; hain zuzen, Ibarrek gaur egun betetzen duen zigorra baliogabetzea eta beste epaiketa bat egitea eskatzen zuen helegiteak. Joe Nascimento abokatuak emandako argudio guztiak atzera bota ditu auzitegiak, eta, elkarteak salatu duenez, «erabakia arrazoitu gabe hartu du». Epaia «kolpe handia» izan da Ibarren familiarentzat, elkartearen arabera. Floridako Auzitegi Gorenean helegitea jartzeko aukera aztertzen ari da orain defentsa. Pablo Ibarri 2019an ezarritako bizi guztiko zigorra berresteko epaian, magistratuek diote haren defentsak helegitean aurkeztutako hamabi gairen artean batek ere ez duela merezi atzera botatzea. Otsailaren 28an aurkeztu zuen defentsak Ibarren bizi osoko kartzela zigorra bertan behera uzteko 125 orrialdeko helegitea; bertan, hamabi arrazoi eman zituen argudiatzeko Ibarrek ez zuela epaiketa justua izan. Floridako Apelazio Auzitegiak hamabi argudio horietatik bati baino ez dio heldu –Dennis Bailley epailearen ustezko inpartzialtasunari–, eta, beraz, Ibarrek Floridako Auzitegi Gorenaren berrikuspena eskatzeko duen gaitasunari «kalte handia» egin diola uste du Ibarren defentsak. Horrela, bada, Ibarren abokatuak mozio bat aurkeztuko du apelazio auzitegi horri eskatzeko bere erabakia berriz azter dezala eta idatzi bat egin dezala, gai guztiei heltzeko eta ondoren Floridako Auzitegi Gorenean errekurtsoa aurkeztu ahal izateko. Pablo Ibar Bidezko Epaiketa elkarteak gogoratu du Floridako Auzitegi Gorenak baliogabetu egin zuela Seth Peñalver beste akusatuaren kondena 2006an, eta bertan behera utzi zuela Ibarren aurreko zigorra 2016an, haren aurkako frogak «urriak eta ahulak» zirela iritzita.


Summary: Yemenen gutxienez 80 pertsona hil dira pilaketa batean. Merkatari batzuk dirua «ausaz» banatzen ari ziren eskola batean; ohitura izaten da ramadanean. Pilaketak hirurehun zauritutik gora ere utzi ditu, huthien arabera.

Gutxienez 80 pertsona hil dira pilatuta Sanan, Yemengo hiriburuan, laguntza humanitarioa banatzen ari ziren eskola batean. Jende oldea erruz pilatu da merkatari batzuk dirua «ausaz» banatzen ari zirenean; ohitura izaten da ramadanean dirua eta donazioak ematea. Pilaketak hirurehun zauritutik gora ere utzi ditu, matxino huthien arabera. Mugimendu haren Barne Ministerioko bozeramaileak, Abdel Khaleq al-Aghrik, jakinarazi du bi merkatari atxilotu dituztela gertakariaren harira, eta Kontseilu Politiko Gorenak, huthien organo exekutiboak, ikerketa bat abiatuko du hura aztertzeko. Mohamed ali al Huthi matxinoen buruetako batek «jende gehiegi» egoteari egotzi dio jazotakoa; eskolako ateak ireki bezain laster, bertara sartzeko eskaileretan behera erori da jendea.

Zakataren eta Errentaren Aginte Orokorrak —Saudi Arabiaren Finantza Ministerioaren menpe dago— milioi bat rial yemendar (3.650 euro) banatuko dizkie biktima bakoitzaren senideei, eta azpimarratu du zaurituen ardura ere hartuko duela. Zakata islameko urteroko limosna moduko bat da, nor bere ondasunetatik eta diruzalekeriatik garbitzeko erabiltzen dena.

Ia hamarkada bat darama banatuta Yemenek. 2015ean piztu zen gerra, eta herrialde iparraldeko eremu ia osoa eta Sana hiriburua kontrolatzen dute huthi matxinoek. Beste aldean da Abd Rabu Mansur Hadi Yemengo presidentearen gobernua, Saudi Arabiak gidatzen duen nazioarteko koalizio militarrak babesten duena. Izan ere, Kubak eta Iranek baizik ez dute babesten huthien Kontseilu Politiko Gorena.

Azken asteetan, hainbatetan elkartu dira huthi matxinoak, nazioartean errekonozitutako autoritateak eta Saudi Arabia, prozesu politiko bat abian jartzeko. Saudi Arabiaren Yemengo enbaxadoreak igandean adierazi zuen «menia egonkortzeko» eta herrialdean «irtenbide politiko jasangarri eta ulerkorra» lortzeko asmoa zuela. Iaz, urte erdiko su etena adostu zuten bi aldeek, apirila eta urria bitartean.

Joan den martxoan, Arabia Saudik eta Iranek akordio bat sinatu zuten —Txinak bitartekari lanak egin zituen—, 2016tik etena zen harreman diplomatikoa berrezartzeko. Haatik, Yemengo gerrako bi aldeek ia 900 preso askatu zituzten joan den astean, truke batean. Teheranek konpromisoa hartu du huthiei arma gehiago ez emateko.


Summary: CAFek hidrogenozko 52 autobus egingo ditu Alemaniarako. Solaris hidrogenozko autobusen lehen ekoizlea da Europan, merkatu kuotaren %60 baino gehiagorekin.

CAFek Solaris Urbino modeloaren hidrogenozko 52 autobus egingo ditu Alemaniako Rostock eskualdeko garraio publikoko operadorearentzat. CAFen kontraturik handiena da hidrogenozko autobusei dagokienez.

2024. urtearen amaieran entregatuko ditu ibilgailuak. Autobus berrien hornidurarekin batera, GueÂÂstrow eta Bad Doberan hirietan hidrogenozko bi zerbitzugune eraikitzea adostu dute. Beasaingo multinazionalak ez du xehetasunik eman kontratuaren kostuen inguruan.

Bi autobus modelo egingo ditu. Horietatik 47k 12 metroko luzera izango dute, eta 70 kilowatteko potentzia; gainerako bostak 12 metroko autobus artikulatuak izango dira, eta 100 kilowatteko potentzia izango dute. Ibilgailuek hidrogenozko azken belaunaldiko erregai gelaxkak erabiltzen dituzte, eta Solaris High Power trakzio bateria bat izango dute, ibilgailuaren energia eskari handieneko uneetan erregai pilari laguntzeko.

Solaris hidrogenozko autobusen lehen ekoizlea da Europan: merkatu kuotaren %60 baino gehiago du. Halako 100 ibilgailu baino gehiago egin ditu Italiako, Alemaniako, Herbehereetako, Suediako eta Poloniako operadoreentzat, eta beste 100 inguru ari da egiten.

Hidrogenoa erabiltzen duten edo beste teknologia batzuk erabiltzen dituzten autobus elektriko eta hibridoen artean, CAFek espero du 2023aren amaierarako halako 3.000 ibilgailu inguru izatea Europako 20 herrialdetan baino gehiagotan. Beasaingo tren ekoizleak 2018an erosi zuen Poloniako Solaris autobus konpainia, sektore horretara jauzia egiteko.


Summary: Sanferminak iragar ditzaketen hamar afixak aurkeztu dituzte. Iruindarrek maiatzaren 2ra arte dute botoa emateko aukera. Finalistetako bat lehiatik kanporatu dute ez delakoan «originala» eta «argitaratugabea».

Askok urtarrilaren 1ean hasi ohi dute sanferminetarako atzerako kontua. Beste batzuek, sanferminak iragar ditzaketen afixak aurkeztean. Gaur goizean agertu dituzte kartel lehiaketako hamar finalistak, eta, orain, iruindarrek erabakiko dute horietako zein izanen den 2023ko bestak iragarriko dituena. Maiatzaren 2ra bitarte botoa eman dezakete telefonoz, Internetez edo Civivoxetara joz.

Epaimahaiak joan den astean erabaki zituen finalistak, baina haietako bat lehiatik kanporatu dute azkenean, ez dituelakoan oinarriak betetzen. Afixak «originalak» eta «argitaragabeak» izan behar dira, eta kartel horren irudi nagusia irudi banku batetik hartua dela ikusi dute. Hamaikagarren afixa lehian sartu da, beraz.

Kartelek ez dute berritasun handirik ekarri: San Fermin, Caravinagre kilikia, zezenak eta suziria agertzen dira behin eta berriro. Kolore zuri, gorri eta beltza ere nagusi dira konposizio gehienetan. Osotara 465 lan aurkeztu dituzte, iaz baino %23 gutxiago. Horietatik, 217 afixa Nafarroatik bidali dituzte; Iruñetik, 121. Irabazleak 6.000 euro jasoko ditu.

Bozketa

Hiru bide izanen dira sanferminetako afixa aukeratzeko: 010 zenbakira deituta, Iruñeko edozein Civivoxetara joanda edo Internet bidez, bi helbide hauetako batean: pamplona.es eta pamplonaescultura.es. Iaz Iruñeko Udalak ohartarazi zuen iruzurra egin zutela Internet bidezko bozketan, eta boto anitz atzera bota behar izan zituzten. Aurten ez dute nahi horrelakorik berriro gertatzerik; beraz, botoa «benetakoa» dela erakutsi beharko dute parte hartzaileek. Horretarako, postara bidaliko dieten mezu elektroniko bati erantzun beharko diote. Helbide bakoitzeko ezin izanen da bi boto baino gehiago eman. Interneten maiatzaren 2ko 23:59an bukatuko da botoa emateko epea. Gainerako lekuetan, zerbitzu horien ordutegia bukatutakoan.

Epaimahaia

Iruñeko Udalak aukeratutako epaimahaiak erabaki du zein diren afixa lehiaketako hamar finalistak. Jorge Urdanoz Iruñeko Kultura eta Berdintasun alorreko zuzendaria izan da taldearen buru, eta arteetako profesionalak izan ditu kide: Patti Martinez, Maria Azkarate, Mikel Santos Belatz, Patricia Fernandez eta Javier Manzanos. Aurten, gainera, baloratzeko irizpideak lehiaketaren oinarrietan sartu dituzte lehenbiziko aldiz. Hala, formatu ezberdinetara egokitzeko gaitasuna, tipografiaren eta kartelaren diseinu orokorraren arteko harremana, eta Iruñeko udalaren diseinu berriak erabiltzea baloratu dute, besteak beste.


Summary: 'Soilik baietz da baietz' legearen erreforma onartu dute, PSOEk PPrekin adostuta. Aldeko 233 boto izan ditu legearen aldaketak, aurkako 59, eta 4 abstentzio.

PSOEk Soilik baietz da baietz legeari otsailean aurkeztutako erreforma proposamenak egin du aurrera, PPren babesarekin: kondena murrizketak saihesteko, sexu erasoen zigor tarteak zabalduko eta igoko dituzte, erasoetan bortizkeria edota larderia dagoen kasuetan. Gaur goizean izan da erreforma eztabaidatzeko saioa Espainiako Kongresuan eta Irene Montero Berdintasun ministroak esan du erreformak «hainbat urteko atzera pauso bat» ekarriko duela «emakumeen eskubideetan», eta ez duela kondenen murrizketen arazoa konponduko. EAJk ere babestu du erreforma; EH Bilduk, aldiz, aurka egin du. Hain zuzen, aldeko 233 bozka izan ditu legearen aldaketak; aurkako 59 eta 4 abstentzio.

Monterok azaldu duenez, Berdintasun Ministerioa «azkenera arte» negoziatzen saiatu da PSOErekin: «Zigorrak igotzea nahi zenuten, eta egin genizuen azken proposamenean zigor horiek igo genituen, zuek proposatzen zenutena baino gehiago, gainera. Hala ere, ez zenuten onartu». Koalizioko gobernua osatzen duen Unidas Podemosekin egin ordez, PPrekin erreforma adostu izana leporatu dio PSOEri: «Onespena antzerki bat dela esaten dutenekin ari zarete legea adosten».

PSOEko Andrea Fernandez diputatuak, berriz, adierazi du PPrekin adostu arren, «sentsazio gazi-gozoa» geratu zaiola alderdi horrekiko: «PPko diputatuek lan handia egin dute erreforma hau adosteko, baina, bestalde, Alderdi Popularrak hilabeteak daramatza indarkeria sexualetik etekina atera nahian». Besteak beste, esan du eztabaida «polarizatzeko», «kanpaina morbosoak» egin dituela, eta «beldurra zabaltzea» izan duela helburu. Hala eta guztiz ere, PPrekin erreforma adostu du PSOEk, baina aurreko egunetan defendatu duten bezala, Fernandezek adierazi du soilik «zuzenketa teknikoak» adostu dituztela.

«Guztiz erratu zarete erreforma honekin», adierazi du Bel Pozueta EH Bilduko diputatuak. Unidas Podemosek egin duen bezala, eskuinarekin adostea egotzi dio PSOEri: «Nola liteke egokiagoa izatea emakumeak babesteko erreforma bat PPrekin adostea, koalizio feministekin adostu beharrean?». Iruñeko sanferminetan 2016an izandako talde bortxaketa ere ekarri du gogora: «Orduko hartan emakumeok esan genuen nahikoa zela, kalera atera ginen. Eta borroka horren fruitua da lege hau, orain erreformarekin bertan behera utzi duzuena». Horrekin batera, PSOEk ezkerreko alderdiekin negoziatzeari eman dion «ezezko borobila» salatu du, «bazekielako PPren babesa izango zuela».

«Lege on bat»

EAJk ere babestu du erreforma. Mikel Legarda diputatuak azaldu du ez dituela «zalantzan» jartzen legearen alde onak: «Biktimen babesari dagokionez ekarpen handia egin du, baina denbora behar du bere ibilbidea egiteko». Hala ere, zuzenketa beharrezkotzat jo du: «Legearen alde onak mantendu ditugu, eta, aldi berean, zeukan akatsa zuzendu».

Bide beretik, PSOEko diputatuak adierazi du «lege on bat» dela, eta jada «eragin positiboak» izaten ari dela. Besteak beste, aipatu ditu legearen bidez martxan jarri diren indarkeria matxistaren biktimei arreta emateko zentroak. Monterori ere zuzendu zaio: «Berdintasunerako bidean beti aurkituko gaituzue». Hala ere, gehitu du zigorren murrizketen arazoa «zuzendu beharra» zegoela, eta legeak «aurrera» jarraitzeko «beharrezkoa denekin» hitz egingo dutela. Onespenari dagokionez, legean azaltzen den haren definizioan «ezertxo ere» aldatu ez dutela nabarmendu du.

Izan ere, onespen kontzeptua izan da legearen erreforman gehien eztabaidatu den kontzeptuetariko bat. Berdintasun Ministerioaren arabera, PSOEk egindako aldaketa horrek zentralitatea kentzen dio onespenari, eta, gainera, ez da eraginkorra. Gainera, Berdintasun Ministerioak adierazi duenez, «aurreko legedira» itzultzea ekarriko du erreformak.


Summary: Inoizko apirilik beroena jasaten ari dira Indian. Dagoeneko hamahiru lagun hil dira beroak jota, eta ospitalera eraman dituzte 60 herritar inguru. Asia hego-ekialdeko zenbait herrialdetan ere muturreko tenperaturak dituzte, hala nola Thailandian eta Txinan.

Aurten inoizko apirilik beroena jasaten ari dira Asiako zenbait herrialdetan, Indian bereziki. Azken egunotan 40 gradutik gora izan dituzte ia herrialde osoan, eta, zenbait tokitan behin-behineko prebentzio neurriak martxan jarri dituzten arren, dagoeneko hamahiru lagun hil dira beroak jota, eta ospitalera eraman dituzte 60 herritar inguru.

Tenperaturek 44 graduren langa igaro dute India iparraldeko eta ekialdeko sei hiritan. Hiriburuan ere, New Delhin, antzekoa da egoera. Asteartean 40,4 gradu izan zituzten hor: hil honetan batez beste izan ohi dituztenak baino bost gradu gehiago.

Bero boladarengatik abisu laranja ezarri dute hainbat lekutan, hala nola Jharkhanden, Odishan eta Mendebaldeko Bengalan. Landa eremuak dira, eta eguzkipean egiten dute lan han bizi diren herritar gehienek.

Ur asko edateko, arropa erosoa eta fina janzteko, eta kalean saltzen den janaria saihesteko aholkatu diete Indiako agintariek herritarrei. Are, astebeterako eskolak eta unibertsitateak itxi dituzte zenbait eskualdetan.

Indiako Lan Ministerioak ere beroaren inguruan ohartarazi ditu herrialdeko konpainiak, eta langileen osasuna zaintzeko eta bermatzeko eskatu die. Besteak beste, aholkatu die edateko nahikoa ur eskaintzeko eta behar adina deskantsu egiten uzteko.

Asiako herrialdean muturreko tenperaturak ohikoak izango dira datozen urteetan ere. Bada, Cambridgeko Unibertsitateko ikerketa baten arabera, bero boladak jasateko arrisku eremuan daude Indiako lurren %90. Horien artean, New Delhi da zaurgarriena. Baina oraingoa ez da Indian duten lehenengo bero sapa. Ikerketa baten arabera, muturreko tenperatura beroen ondorioz 17.000 hildako baino gehiago izan dira han azken 50 urteotan.

Asia hego-ekialdean ere bero

Indian bakarrik ez, Asia hego-ekialdeko beste zenbait herrialdetan ere ezohiko tenperatura beroak dituzte egunotan; hala nola Txinan, Thailandian, Laosen eta Bangladeshen.

Termometroek Txinako ia eskualde guztietan markatu dituzte 40 gradu baino gehiago. Gainera, haize beroak hondarrezko ekaitzak harrotu ditu, eta horiek kalte nabarmena egin diote zenbait hiri handitako airearen kalitateari. Gobi basamortuan sortu dira gehienak, Mongoliaren eta Txinaren arteko mugan, eta baliteke horiek Asiako beste lurralde batzuetara hedatzea.

Thailandian, berriz, 45 graduren langa igaro zuten larunbatean, eta ordutik horren bueltan daude termometroek. Agintariek prebentzio neurriak hartzeko aholkatu diete herritarrei. Laosen eta Bangladeshen ere aspaldiko tenperatura beroenak izan dituzte aste honetan; 40 gradutik gorakoak.


Summary: «Ezagutzaren alde, jakin-mina pizteko» izango da Uda Ikastaroen 42. ekitaldia. Gizarteak dituen desafioei erantzuteko asmoz, askotariko gaiak izango dituzte hizpide Uda Ikastaroetan: ekonomia sozial eraldatzailea, giza eskubideak, hezkuntza, hizkuntzaren etorkizuna, kultura, artea, gazteen egungo erronkak, bizi kalitatea, iraunkortasuna, digitalizazioa eta adimen artifiziala.

Uda Ikastaroen zuzendari akademiko Itziar Alkortak, EHUko Bizkaiko Campuseko errektoreorde Gorka Morenok eta BBVA fundazioaren zuzendariorde Laura Poderosok Uda Ikastaroen 42. ekitaldia aurkeztu dute, Bilbon. «Ezagutzaren alde jakin-mina piztu asmoz» dator aurtegoa. Gizarteko arlo guztietako eragileen «topagune» dira Uda Ikastaroak, azaldu dutenez, eta gazteentzat propio antolaturiko ikastaro andana izango da, «prezio eskaintza bereziarekin».

Alkortak eta Morenok esplikatu dute «gizarteak dituen desafioei erantzun asmoz askotariko gaiak» izango direla hizpide: ekonomia sozial eraldatzailea, giza eskubideak, hezkuntza, hizkuntzaren etorkizuna, kultura, artea, gazteen egungo erronkak, bizi kalitatea, iraunkortasuna, digitalizazioa eta adimen artifiziala. «Ezagutzaren zabalkundean eredu parte hartzailea eta esperientziala oinarri duten geroz eta ikastaro gehiago egongo dira».

Guztira,152 ikastaro antolatu dituzte. Aurrez aurreko ikastaro gehienak Donostian, Bilbon eta Gasteizen egingo dira, eta aurten ere «presentzia» izango du ekitaldiak «Nafarroan eta Akitania Berrian». Aurrez aurreko ikastaro gehienetan online zuzenean ere parte hartzeko aukera izango da eta. Edonola ere, askotariko gaiak izango dira hizpide ikastaroetan, akademikoekin, zientzialariekin, enpresariekin, langile profesionalekin, administrazioko ordezkariekin eta abarrekin.

Ekonomia sozial eraldatzailea

2023an, Gizarte Ekonomiaren Hiriburu izango da Donostia, eta, horri loturik, Ekonomia sozial eraldatzailea oinarri izango duen ikastaro eskaintza prestatu dute. «Pertsonak erdigunean jarriko dituen eta haien garapen profesionala eta ongizatea bultzatuko dituen eredu ekonomikoak aurkeztuko dira», arduradunek esan dutenez. Besteak beste, kontabilitate soziala, langileen partaidetza duten enpresei buruzko esperientziak eta kultura berrirako gakoak aztertuko dira.

Gazteak hizpide Aurten, arreta berezia jarriko dute gazteengan. «Itsasoan murgildu ahal izango dute Saltillo eskola-ontzian zenbait egunetako zeharkaldia eginez ozeanoaren iraunkortasunaz eta nabigazioaz aritzeko»; surfaren onurei buruz nahiz futbolak gizartearen eraldaketa tresna gisa duen garrantziaz ere aritu ahalko dira, baita sexologiari eta musikak gizartean duen eraginari buruz ere. 25 urte arteko gazteek erraztasunak izango dituzte izena ematerakoan, maiatzaren 31 baino lehen matrikulatuz gero.

Giza eskubideak ortzi mugan 2022ko Uda Ikastaroetan Ukraniako gerra izan zen hizpide, «eta oraindik gerraren gordintasuna nozitzen da», gogoratu dute aurkezpen ekitaldian. Bada, giza eskubideen urraketak «lehen lerroan» izango dira 2023ko ekitaldian ere. «Europako Batasunaren egungo erronkei eta mendebaldeko demokraziek bizi duten garaiari buruz Eurobasque Euskopako Mugimenduaren Euskal Kontseiluak, Europar Batasuneko Auzitegi Nagusiko legelariek eta Globernance Gobernantza Demokratikoaren Institutuak zuzenduriko hiru ikastaro izango dira».

Horiez gain, emakumeen aurkako indarkeria, etxebizitza eskubidea, desgaitasuna duten pertsonen bizi mugak, terrorismoaren legitimazioa, gizarte inklusiorako bideak eta beste gai batzuen eskaintza zabala ere izango dira.

Hezkuntzaren eta hizkuntzaren etorkizuna Hezkuntzaren etorkizuna eta prestakuntza helburu duten hainbat ikastaro izango dira: garapen iraunkorrerako hezkuntzaren eta kulturaren garapena, programazio didaktiko praktikoa lehen hezkuntzan, eta eskoletan antzerkia lantzeko tresnak, besteak beste. Hezkuntzaren barruan, «hizkuntzen etorkizunak duen garrantzia» azpimarratuko du ekitaldiak: haur elebidunen hizkuntza garapena, hizkuntza gutxituak globalizazioaren garaian…

Bizi kalitatea oinarri Pandemiaren okerrenak agerian utzi du bizi kalitatearen garrantzia, Uda Ikastaroen antolatzaileen ustez; baita hau ere: «lehentasunak berrikusteko beharra, eta pauso bat aurrera egin eta erantzukizunez gure osasunarekiko eta zaintzarekiko kontzientzia aldaketa bat beharrezkoa» dela. Horregatik, zaintzarako alternatiba egokienak hautatu ahal izateko dauden aukerei buruz hitz egingo dute ikastaroetan. Bizi kalitatea oinarri izenburupean egingo dituzte elikadurari, osasun mentalari, zahartzaroari eta beste gai batzuei buruzko saioak.

Kultura eta artea Era berean, euskal artisten obra izango dute hizpide; esaterako, Benito Barrueta, Eduardo Txiillida, Anjel Lertxundi eta Ruper Ordorikarena, eta arte diziplinei buruz ariko dira: musika, zinema, literatura, antzerkia... Bereziki, Igor Yebra eta Lucia Lakarrak, eta Jon Maiak eskainiko dituzten ikastaroak nabarmendu dituzte.

Euskaraz idatzitako testu zaharrenaren aurkikuntzak ere isla izango du: Irulegiko Eskuari buruzko ikastaro bat antolatu dute. «Eskuaren sekretuak ezagutzeko eta aditu baten laguntzarekin indusketa bisitatzeko aukera izango da».

Iraunkortasuna Iraunkortasunari hainbat ertzetatik helduko diote Uda Ikastaroetan. Garapen Iraunkorrerako 2030erako Agenda «lehen lerrora» ekarriko dute: «Nazioartean izaten ari diren esperientziak alderatuko ditugu, eta krisi energetiko eta klimatikoari aurre egiteko trantsizioaz eta herritarren aktibazioaz aritzeko hezkuntza eskola izango dugu».

Atal horren barruan, digitalizazioak eta adimen artifizialak berezko lekua izango dute. «Gizartearen arlo guztietan lehiakortasunaren eragile nagusietako bat da. Testuinguru horretan, adimen artifiziala gero eta interes handiagoa duen eztabaidagai bihurtu da, eta, adituen laguntzaz, horretan sakontzeko aukera izango dugu, sortu diren azken polemikak jorratuz».

Uda Ikastaroen 2023ko matrikulazioaren epea apirilaren 20an hasiko da, ikastaro bakoitza hasi arte. Izena emateko, www.uik.eus atari elektronikora jo behar da, eta hantxe bertan aurkitu ahalko da ikastaroei buruzko informazio guztia


Summary: Deslokalizazioa zigortzea babestu du Eusko Legebiltzarrak. EH Bilduren lege egitasmoa babestu dute EAJk, PSE-EEk eta Elkarrekin Podemos-IUk. Horren arabera, alde egiten dute enpresek hamar urtetan jasotako diru laguntza guztiak itzuli beharko lituzkete.

Eusko Legebiltzarrak tramiterako onartu du enpresen deslokalizazioa zigortzeko EH Bilduk eginiko lege proposamena. EAJ, PSE-EE eta Elkarrekin Podemos-IUren babesa jaso du egitasmoak, baina Jaurlaritza osatzen duten bi alderdien kasuan, ñabardurekin. PP+Ciudadanosek eta Voxek, aldiz, aurka bozkatu dute.

Proposamena orain hasiko dira tramitatzen legebiltzarrean, eta EAJk eta PSE-EEk zuzenketak aurkezteko asmoa agertu dute, eta eskatu dute, halaber, lan hori Jaurlaritzak astearte honetan onartutako Dirulaguntzen Erregimena Arautzeko Lege Proiektuarekin batera egiteko.

EH Bilduren lege egitasmoaren arabera, ekoizpen kostuak murrizteko edota zerga gutxiago ordaintzeko beste lurralde batera joatea erabakitzen duten enpresek azken hamar urteetan jaso dituzten laguntza publiko guztiak itzultzeko obligazioa izango lukete. Gainera, enpresa horiek eta beren bazkideek ezin izango lukete EAEko administrazioen dirurik jaso hamar urtez.

Iker Casanova EH Bilduko ordezkariak gogorarazi du 2007tik Bizkaiak antzeko arau bat duela —2020tik baita Nafarroan ere—, ez dela inolako gatazkarik egon bere legezkotasunaren inguruan, eta efektu positiboak ere izan dituela, «kasuren batean deslokalizazioak saihesteko balio izan duelako».

Ohartarazi duenez, azken urteetan «hainbat enpresak» alde egin dute Arabatik, Bizkaitik eta Gipuzkoatik, «ekoizpen kostuak murrizteko edota zerga gutxiago ordaintzeko»; Gamesa eta General Electricen kasuak aipatu ditu. Azpimarratu du deslokalizazio kasu batzuk oso eskandalagarriak izan direla eta beste batzuk «modu isilagoan» gauzatu direla, baina guztiek ondorio kaltegarriak izan dituztela sare produktiboan eta herritarrengan. «Ados gaude enpresei hainbat esparrutan diru laguntzak ematearekin, baina laguntza horiekin batera erantzukizuna eta konpromisoak eskatu behar zaizkie, besteak beste, lurraldearekiko atxikipena

Ostegun honetan aurkeztutakoa EH Bilduk azken asteetan deslokalizazioari aurre egiteko egindako bigarren proposamena da. Martxoaren 30ean, Espainiako Diputatuen Kongresuan PSOEk eta Unidas Podemosek koalizio subiranistaren legez besteko proposamen bat onartu zuten. Horren bidez, Gobernuari eskatu diote hurrengo Industria Legean berariazko araudi bat garatzeko enpresek laguntza publikoak jaso ondoren alde egin ez dezaten eta egiten badute diru hori itzul dezaten.

Bai, «baina kontuz»

Eusko Legebiltzarreko eztabaidan, EAJko Mikel Arruabarrenak azaldu du bere alderdiak halako egitasmo bat babestuta «mezu bat helarazi nahi die herritarrei», haiek ere deslokalizazioekin kezkatu daudela, baina aurreratu du eztabaidan zehar legeari «zer forma» eman adostu beharko dela. Ohartarazi duenez, enpresen ihesa saihesteko neurriak «bere neurrian» hartu behar dira, «inbertsioak uxatu ez ditzaten». «Kontu handiz aritu behar dugu».

Orain arte, beste bide bat hautatu du Jaurlaritzak. Finkatuz funtsa erabili du enpresen deslokalizazio arriskuari aurre egiteko; horren bitartez akzioak erosi ditu estrategikotzat jotzen dituen talde batzuetan: CAF, ITP Aero, Arteche, Kaiku... Gaur egun, 102 enpresatan parte hartzen du Jaurlaritzak.

EAJren legebiltzarkidearen antzera mintzatu da PSE-EEko Sonia Perez ere. Adierazi du halako neurri bat ez dela «zigortzeko asmo hutsarekin» hartu behar, eta bateragarria izan behar dela enpresentzako «ingurune arautzaile erakargarri» batekin. Azaldu duenez, bere taldea bat dator deslokalizazioen inguruko kezkarekin, eta halakorik gerta ez dadin «laguntza publikoak baldintzatzearekin», baina gaineratu du halako neurri bat «Europako araudia kontuan hartuz» egin behar dela. Gogoratu duenez, euskal administrazioek kudeatzen dituzten laguntza asko Bruselak emandakoak dira, eta ez da erraza funts horien itzulketa erreklamatzea enpresak Europako beste lurralde batzuetara joaten badira.

Elkarrekin Podemos-IUko David Sotok uste du halako lege bat «oso beharrezkoa» dela, eta «estrategikoa». Uste du aldaketa bat ematen ari dela «paradigma neoliberalean», eta horren adibide dela halako eztabaidei bide ematea.

PP-Ciudadanos taldeko Jose Manuel Gilentzat, aldiz, «eraso» bat da enpresen aurka eta «mesfidantza» mezu bat igortzen zaie «Euskadin inbertitu nahi dutenei». «Euskadi erakargarriago bat egin behar da. Ez da harresirik behar, ateak ireki behar dira». Voxeko Amaia Martinezek ziurtatu du gertatutako deslokalizazioaren arrazoi nagusia ETA izan dela, egindako «atentatu, bahiketa eta estortsioengatik».


Irunen bi pertsona hil dira tiroz

Summary: Irunen bi pertsona hil dira tiroz. Ertzaintzak jakinarazi duenez, bi gorpuek «indarkeria zantzuak» dituzte; familiek aurkitu dituzte gorpuak. Ikerketa zabalik dago, eta hipotesi guztiak izanen dituzte kontuan. Josu Erkoreka Eusko Jaurlaritzako Segurtasun sailburuak dio «oraindik argitu gabe» dagoela «zer-nolako baldintzetan» gertatu den dena.

Irungo (Gipuzkoa) Olaberria auzoko Aranburu baserrian bi gizon hil dira, tiroz. 53 eta 47 urte zituzten. Gertatutakoaren berri jakitean, Ertzaintza hara joan da, eta, jakinarazi duenez, hildakoen familiek aurkitu dituzte gorpuak, goizeko 11:30 aldera. Herritarren babeserako agenteak ere bertaratu dira, eta baieztatu dute bi gorpuek «indarkeria zantzuak» zituztela.

Gizon biak bizilagunak ziren, eta, lekukoek Europa Pressi azaldu diotenez, lursail batzuk zeuzkaten elkarrekin; baita karabanek aparkatzeko eremu bat ere. Negozio horren kudeaketari buruzko desadostasunek eragin omen dute gatazka. Antza denez, lehenik batak besteari tiro egin dio, eta, jarraian, bere buruaz beste egin du. Ertzaintzak azaldu du lehen zantzuen arabera 53 urtekoak hil duela 47koa. Dena den, adierazi dute hipotesi guztiak kontuan hartuko dituztela, eta ikerketa zabalik dagoela oraindik.

Josu Erkoreka Eusko Jaurlaritzako Segurtasun sailburuak gertatutakoa baieztatu du, eta bi hildakoak Olaberria auzokoak zirela erran. Argi dute bi-biek suzko arma baten tiroak zituztela, baina sailburuak adierazi du ez dutela deus gehiago baieztatzen ahal: «Hortik aurrera, dena dago ikertzeko; oraindik argitu gabe dago zer-nolako baldintzetan izan diren tiroak».


Eman arnasa gureari!

Summary: Eman arnasa gureari!. Etxarri Aranazko Andra Mari ikastolak, 2023ko Nafarroa Oinez-en testuinguruan eta Sakanako Mankomunitatearekin elkarlanean, 'Eman arnasa gureari' jardunaldia antolatu du.

Milaka urteko bizitza izan duen gure hizkuntza zaharrak gorabehera handiak eduki ditu historian zehar, zabalkundeari, erabilerari zein prestigioari dagokionez; baita jasotako erasoei zein aldeko mugimenduei dagokienez ere. Funtsezkoena, ordea, gaur egungo egoera da, eta etorkizuna. Baikorrak izan gaitezke Nafarroan euskararen osasunari dagokionez? Ez dago batere argi kontua. Aspaldi erdaldundu ziren eskualdeetan gure hizkuntza hobera doa, okerrerago ezin baitzen joan. Euskarari eutsi eta euskaldun iraun duten eremuetan, ostera, euskararen arnasguneetan, erabilera beheraka joan da azken urteotan. Orokorrean, gure hizkuntzaren ezagutzak gora egin du, mantsoegi bada ere. Erabilerari buruz, aldiz, ezin da gauza bera esan.

Hizkuntza dela eta, beste zalantza batzuk ere sortzen zaizkigu: zein da politika linguistikorik egokiena hizkuntza gutxituen iraupena ziurtatzeko? D ereduaren beharra ukaezina da, baina zein da horren egoera Nafarroan? Zeintzuk dira bere garapenerako oztopo nagusiak? Zeintzuk bilatu beharreko aliantza eta sinergiak? Ikastoletan eta, azken urteotan, irakaskuntza publikoan ere egiten ari diren ahaleginak txalogarriak dira, baina zer gehiago egin beharko genuke gurasook gure seme-alabek euskaraz jakiteaz gainera, erabili ere gehiago erabil dezaten? Zenbateko garrantzia dauka, bertako euskalkia bizirik gorde den eremuetan, horren erabilera bultzatzeak? Praktikoagoa da aldakiak baztertu eta euskara batuaren alde egitea? Zer egin dezakegu, azken batean, gure hizkuntza zaharra maite dugunok, berreskuratze eta normalizazio bidean aurrerapauso sendoak emateko?

Galdera hauei eta gehiagori erantzuten laguntzeko prestatu da Eman arnasa gureari jardunaldia, Etxarri Aranazko Andra Mari ikastolak antolatutako 2023ko Nafarroa Oinez-en testuinguruan eta Sakanako Mankomunitatearekin elkarlanean. Hezkuntza-topaketa hauen barruan, bi mahai-inguru egingo dira, aditu kualifikatuz osatuak. Lakuntzako kultur etxean burutuko dira, apirilaren 29an, goizeko 9:30ean hasita.

Euskararen arnasguneen erronkak izango da lehena. Azken azterketen arabera, euskararen ezagutza handitzen ari bada ere, badirudi erabilera maila toki askotan, handitu beharrean, geldirik dagoela edo atzeraldia sumatzen dela. Bada tenorea gertatzen ari dena aztertzeko, datozen erronka berriak identifikatzeko eta nola eginen diegun aurre era adostuan mahai gainean jartzeko: migranteen harrera, digitalizazioaren ajeak, euskararen prestigioa belaunaldi gazteen artean… Luxuzko mahaikide zerrenda izango dugu horretarako: Alberto Barandiaran kazetariaren gidaritzapean, Idurre Eskisabel, Euskalgintzaren Kontseiluaren idazkari orokorra; Kike Amonarriz soziolinguista, aurkezle eta Topaguneko lehendakaria; eta Garikoitz Goikoetxea, UEMAko ikerketa arduraduna.

Nafarroa D eredua arnasberritzen izango da bigarren mahai-ingurua. Badira urteak Nafarroa Garaian euskara hutsezko ereduak hartzen duen espazioa egonkor dagoela, eta zailtasunak dituela hazteko. Lege markoaz gain, hainbat baldintzak eta neurrik (hizkuntza ereduek, babes instituzionalik ezak, PAI bezalako programek, migranteen fluxuak…) zailtzen dute euskararen esparru sozial eta geografikoa zabaltzea. Muga eta oztopo guztien gainetik ezinbestekoa dirudi akordio zabalak egiteak eragile eta sektore sozial desberdinen artean D ereduak aurrera eginen badu. Mehatxuak nola bihurtu aukera? Bigarren saio honetan ere goi mailako partaidetza izango dugu. Iñigo Orella Andra Mari Ikastolako zuzendari pedagogikoaren gidaritzapean, honako aditu hauek arituko dira: Josu Reparaz, Nafarroako Ikastolen zuzendaria; Nora Salbotx, Amaiurko Eskolako zuzendari eta maistra, Hik Hasi talde pedagogiko kidea eta landa-eskoletan aditua eta pedagogo formatzailea; eta Agurne Gaubeka, Hizkuntz Eskubideen Behatokiko zuzendaria.

Jardunaldia, streaming bidez eskainiko da zuzenean Nafarroa Oinez-eko Youtubeko kanalaren bitartez. Saioa grabatu eginen denez, ondoren ere ikusi ahal izanen da.

Egitarau zehatza honakoa da:

-09:15 Harrera. -09:30 Euskararen arnasguneen erronkak mahai-ingurua -11:00 Atsedenaldia eta kafea -11:30 Nafarroan D eredua arnasberritzen mahai-ingurua -13:00 Ondorioak eta argazkia -13:30 Amaiera

Parte-hartzea irekita dago interesa daukaten guztientzat. Izen eman nahi duzu? Lotura honen bidez egin dezakezu: labur.eus/PGqje


Summary: Implikak 87 langile kaleratu nahi ditu Bilbon. %90 emakumeak dira, eta langile batzordeko zazpi kide daude tartean. Enpresak antolakuntza eta ekoizpen arrazoiak argudiatu ditu lan erregulazioa egiteko; langileek, ordea, gezurra dela diote.

Implika hezkuntza zentroak gutxienez 87 langile kaleratu nahi ditu Bilbon. Lan erregulazio espedientearen derrigorrezko negoziazio epea iragan astean amaitu zen, eta jada iritsi dira kaleratze gutunak. Dena den, enpresak maiatzera arteko epea du jakinarazpenak banatzen jarraitzeko, eta Bilboko bulegoko langile batzordeak ez du baztertzen gehiago iristea. Bien bitartean, zerbitzuetako langile gehienek greban jarraitzen dute, irizten baitiote erregulazioa «bidegabea» eta «arrazoitu gabea» dela. Helegitea jarri diote erabakiari, ELA sindikatuaren babesarekin, eta litekeena da epaitegietan amaitzea.

Edurne Ibarretxe (Laudio, Araba, 1985) batzordeko kidea da, eta kaleratze gutuna jaso duten langileetako bat. Batzordeko zazpi kide sartu dituzte kaleratzeen zerrendan. «Negoziazio epea etsigarria izan da. Enpresak tankera guztietako arrazoiak erabili ditu kaleratzeak justifikatzeko: langile heziketaren gainbehera, pandemia, Ukrainako gerra... Enpresak antolakuntza eta ekoizpen arrazoiak erabili ditu argudio gisa, baina ez da egia, iazko azarora arte lan karga gora eta gora baitzihoan». Eta zer gertatu zen, bada, azaroan? «Educa Bidco taldeak erosi zuen enpresa. Inplikako zuzendaria kaleratu zuen, eta gauzak aldatzen hasi ziren. Esan zuten departamentu batzuk ez zituztela behar». Hori, baina, ez zen izan barne mugimendu esanguratsu bakarra: aurretik, iazko ekainean, KKR inbertsio funtsak Implikaren kontrola hartu zuen Suma Capital funtsaren esku zeuden akzioak erosiz. Cinco Días agerkariak argitaratu zuen 60 milioi euroko operazioa izan zela.

Implika enpresa euskal jatorrikoa da, baina Katalunian eta Espainian ere baditu irakaskuntza zentroak. KKRk erosi zuenetik, baina, MasterD eta Medac enpresek kudeatzen dute. Aurrenekoak, irakaskuntza ez arautuaren atala, nagusia; eta besteak, lan hezkuntzarenak. 336 langile dira guztira, eta 130 kaleratu nahi dituzte. Lantokirik handiena Bilbokoa da, eta horregatik egingo dira han kaleratze gehienak. Kaleratu nahi dituzten langileen artean irakasle gutxi daude, ia guztiak bulegariak, telefonistak eta komertzialak dira. %90 emakumezkoak dira, eta prekarioak. Komertzialen soldata aldakorra da, baina besteek 14.000 eta 18.000 euro gordin inguruko soldata dute urtean.

«Gure jarduna azpikontratatu egin dute», salatu du Ibarretxek. «Aurretik hala zuten haien zentroetan, eta orain gurea gehitu dute. Horrela merkeago ateratzen zaiela onartu ziguten, baina horiek ez dira antolakuntza edo ekoizpen arrazoiak. Berriz diot, azken urteetan ondo ari ginen lanean». 2019tik 2022ra Implikaren negozio bolumena %16 handitu zen urtero eta EBITDA %13tik %18ra igo zuen. 2022an, 22 milioi euroko fakturazioa izan zuen.

Negoziazio epean, enpresak jaitsi egin zuen hasieran jakinarazitako kaleratze kopurua, eta lan urte bakoitzeko 33 laneguneko kalte ordaina eskaini zuen, urte bateko soldataren mugarekin. Langileek, baina, ez zuten onartu. Langile batzordeko hamahiru kideen artean, gehiengoak aurka bozkatu zuten, hala nola ELA sindikatuko zazpiek. Sindikatu subiranistak bere gain hartu du babes juridikoa, eta hainbat salaketa jarriak ditu jada, greba eskubidea urratzeagatik, besteak beste. Litekeena da kasuak epaiketan amaitzea; hori bai, epaiketa Madrilen izango da, hain baitago enpresaren egoitza nagusia.


Summary: Khartumgo eta inguruko eskualdeetako ospitaleen %70 zerbitzuz kanpo daude. OMEren arabera, 330 pertsona hil dira azken egunetako borroketan, eta 3.200 zauritu. Ramadanaren bukaerarako su eten bat eskatu dute Arabiar Ligak eta NBEk.

Sudanen boterea bereganatzeagatik piztutako borrokek ez dute etenik. Herrialdeko armadak eta RSF Azkar Laguntzeko Indarrak talde paramilitarrak beste menia bat onartu zuten atzo, joan den larunbatean bi aldeen arteko tentsioa lehertu zenetik bigarrena, baina aurrenekoarekin gertatu bezala, ez batak, ez besteak ez dute adostutakoa errespetatu. Eta horrek zuzenean eragiten dio herrialdeko osasun sistemari. Sudango Medikuen Sindikatuak ohartarazpen bat egin du gaur: Khartum hiriburuko eta alboko eskualdeetako ospitaleen %70 zerbitzuz kanpo daude. Iturri horrek berak jakinarazi du, ohar baten bidez, azken egunetako gertakariengatik hildakoak 198 direla eta zaurituak 1.200 inguru. OME Osasunaren Mundu Erakundeak Ekialdeko Mediterraneoan duen bulegoaren arabera, ordea, zendutakoak eta zaurituak dezentez gehiago dira: 330 hilak, eta 3.200 zaurituak. Unicef Haurren Laguntzarako Nazio Batuen Funtsak esan du gaur hildakoetatik bederatzi adingabeak direla.

Herrialdea aspaldian pairatzen ari den krisirik larrienaren erdian, Khartumen eta alboko eskualdeetan dauden 74 erietxeetatik 52 daude zerbitzuz kanpo. «Bederatzi bonbardatu egin dituzte, eta hemeretzi behartuta hutsarazi». Eta bete-betean edo partzialki funtzionatzen duten 22 ospitaleak ere itxiak izateko arriskuan daude, Sudango Mediku Sindikatuaren arabera. Izan ere, sendagileak falta dira, sendagaiak ere bai, eta maiz eteten dizkiete ura eta argindarra. OMEren Ekialdeko Mediterraneoko bulegoaren zuzendari Ahmed al-Mandharik agerraldi birtual batean esan duenez, segurtasunik ezak mugatzen du Khartumgo zirkulazioa.

Ikusi gehiago: Borrokak gogortu egin dira Khartumen, bi aldeek beste su eten bat adostu arren

Atia Abdula da Sudango Medikuen Elkartearen idazkari nagusia areago joan da, eta azpimarratu du «ospitale gutxi» ari direla funtzionatzen, eta ari direnak «kolapsatzear» daudela. Horregatik, «su eten zintzo bat» eskatu die aldeei, herritarrek aukera eduki dezaten odola emateko, eta osasun langileek erietxeetara joateko. Gatazkan dauden bi aldeek adierazi izan dute herritarren segurtasun bermatzea dela beren helburua. Eta, horren guztiaren harira, MSF Mugarik Gabeko Medikuak GKE gobernuz kanpoko erakundearen Afrika ekialdeko arduradun nagusi Jairo Gonzalezek ohartarazi du, Efe berri agentziak egin dion elkarrizketa batean, «inoiz ikusi gabeko» egoera bat nozitzen ari direla Sudanen, «oso larria eta kaotikoa», eta herrialdeko sistema sanitarioa «kolapsatuta» dagoela.

Hildakoei dagokienez, Sudango Mediku Sindikatuak zehaztu du zauritu eta hildako batzuk ez dituztela sartu gaur plazaratu duten txostenean, mugitzeko dituzten zailtasunengatik eta herrialdeko segurtasun faltagatik ezin izan direlako ospitaleetara joan. OMEk hildako eta zauritu gehiago zenbatu ditu, baina aintzat hartu behar da NBE Nazio Batuen Erakundeak eta bere agentziek Sudango eremu batzuetan presentzia handiagoa dutela; Darfurren, esaterako, gatazkak gehien zigortutako eremuetako batean.

Ikusi gehiago: Sudango armadak eta paramilitarrek adostutako menia ez da bete

OMEren Ekialdeko Mediterraneoko bulegoak mahaigaineratu du gatazkaren erdian sexu erasoak pairatu dituztela laguntza humanitarioa ematen ari diren nazioarteko langileek, eta, aldi berean, eraso egin dietela osasun langileei, ospitaleetan «okupazio militarra» gertatu dela, eta arpilatzeak izan direla.

Su-eten eskaera

Ramadana bihar bukatuko da, Eid-el-Fitr ospakizunarekin, eta Arabiar Ligako idazkari nagusi Ahmed Abul Gheitek eskatu die bi aldeei su eten bat adostu dezatela musulmanentzako esanahi berezia duen data horren harira. Ohar baten bidez gogorarazi die armadari eta paramilitarrei ramadana «hilabete sakratua» dela, eta menia bat hitzartu beharko luketela herritarrek «arnasa» har dezaten. NBEko idazkari nagusi Antonio Guterres, berriz, hiru eguneko menia eskatu diete armadari eta paramilitarrei, eta elkarrizketarako deia ere egin diete, trantsizioa egiteko.

Ikusi gehiago: Darfur, sarraskiz beteriko hogei urte

RSFko buru Mohamed Hamdan Dagalok esan du ados dagoela Arabiar Ligak planteatutakoarekin. Al-Jazeera telebistan egin dioten elkarrizketa batean nabarmendu du, ordea, Abdel Fatah al-Burhan armadaburuak ez duela halakorik nahi. «Bere makineria guztiarekin bonbardatzen gaitu». Adierazi du «alde guztiak», baita AEBak eta AB Afrikako Batasuna ere, beraiekin harremanetan jarri direla menia posible bat «indartzeko». Armadak ohar baten bidez azaldu du, bestalde, uko egiten diola paramilitarrekin negoziatzeari. Hain zuzen, Al-Jazeerako berriemaile baten arabera, bonbardaketak izaten ari dira Khartumgo presidentetza jauregian.

Ikusi gehiago: Armadaren eta paramilitarren arteko borrokak piztu dira Sudanen

2019ko apirilean Omar al-Baxir hiru hamarkadaz herrialdeko presidentea izan zena militarrek emandako estatu kolpe baten bidez kendu zutenetik, Al-Burhan eta Dagalo daude Sudanen agintzen duen Trantsiziorako Kontseilu Subiranoaren burutzan: aurrenekoa presidentea da, eta bigarrena haren ondokoa. Aurreko abenduan itun bat sinatu zuten sektore militarrek eta zibilek, zehaztuz zer pauso eman behar diren trantsizioa bukatu eta zibilek militarrak ordezkatzeko herrialdearen buruzagitzan. Akordio horrek barnean hartzen du paramilitarrak armadan integratzea. Hain zuzen, hori egiteko moduak zartarazi du tentsioa, eta istiluak ekarri ditu.


Summary: Fant jaialdiak Zorion Egileor omenduko du. Bilboko Zinema Fantastikoaren jaialdia maiatzaren 5etik 12ra bitartean egingo dute

Fant Bilboko Zinema Fantastikoaren 29. Jaialdiak Zorion Egileor aktoreari emango dio bere ohorezko sarietako bat aurten. Paco Plaza zinemagile kataluniarrak ere sari bera jasoko du, eta Belen Rueda aktore espainiarrak, berriz, Fant-eko Izarra saria. Jaialdia maiatzaren 5etik 12ra bitartean egingo da.

Burnin Percebes taldeak zuzendutako El fantástico caso del Gólem filmarekin hasiko da jaialdia, eta egun berean Sail Ofizialeko 11 euskal film laburrak ere emango dituzte.

Film luzeen sail ofizialean, berriz, honako film hauek emango dituzte: Mount Chiank (Kim Sun-ung), Melchior The Apothecary (Elmo Nuganen), No Dogs or Italians Allowed (Alain Ughetto), Viejos (Raul Cerezo eta Fernando Gonzalez), Wolfkin (Jacques Molitor), Rubikon (Magdalena Lauritsch), The Visitor from the Future (François Descraques), Shin Ultraman (Shinji Higuchi), Huesera (Michelle Garza), Year of the Shark (Ludovic eta Zoran Boukhema), Fumar provoca tos (Quentin Dupieux), Vesper (Kristina Buozyle eta Bruno Semper), Emergency Declaration (Jae-rim Han), The Roundup (Lee Sang-yong), The Lake (Lee Thongkham eta Aquing Xu), Feed me (Adam Leader eta Richard Oakes) eta Eradication (Daniel Byers).

Lehiaketatik kanpo Terrifer 2 (Damien Leone) emango dute.

Carlota Pereda zinemagile espainiarrak, berriz, Fantrobia saria jasoko du.


Summary: «Ekonomia blokeatu» eta «borroka iraunarazi» nahi izan dute Baionan. Erretreten erreformaren aurka Baionako Ametzondo merkataritza gunea blokeatu dute protestariek. Maiatzaren Lehenean manifestazio «historikoa» espero dute sindikatuek Baionan.

Maiatzaren Lehenean Baionan espero den manifestazio handira arte ez dute itxaron haserrea kaleratzeko. 80 lagun inguru bildu dira beste ostegun batez Baionako Ametzondo merkataritza gunearen aurrean sarrera blokeatzeko. CGT, FO, FSU eta Solidaires sindikatuek deitu dute ekintzara. «Helburua ekonomiari min egitea eta borrokan irautea da», adierazi du Peio Dufau CGTko kideak. Datozen ekintzen berri eman dute ere bai: datorren ostiralean Hendaiatik Baionarako maratoia antolatuko dute, Maiatzaren Lehenean berriz, manifestazio «historikoa» espero da Baionan.

Goiz osoan zehar ukan dute protestariek Ametzondo zentro komertzialaren sarrerako biribilgunea okupaturik. Hasieran, sarrera bera soilik blokeatu bazuten ere, fite hedatu dira biribilgune guztira eta ibilgailu jarioa eten dute. Hain zuzen, zentro komertzialerako sarreraz gain, autobideko sarrera eta irteeran du eragina biribilguneak baita Mugerreko pleitagunean ere (Lapurdi). Hainbat kamioilariren sostengu keinuak ikus zitezkeen, eta kamioiak umore onean gelditzen zituzten protestariek eraiki oztopo hesien aurrean eta protestariei batzen ziren. «Aspaldi aipatzen dugu ekintza hau egitea: IKEA liberalismoaren eta globalizazioaren ikur handi bat da, eta, zentro komertzial honetan beste hainbat enpresekin bateratua dago, hala nola Carrefourrekin», azaldu du Dufauk.

Frantziako Gobernuak ez du atzera egiteko intentziorik erakusten. Parlamentuko bozka saihestu eta indarrez onartua izan ondotik, joan den ostiralean eman zuen erreforma ontzat Frantziako Konstituzio Kontseiluak, eta biharamunerako promulgatu zuen Macronek. «Frantziako Gobernuak bortxatzen segitzen du, espero du jendea beste gauza batera pasarazten lortuko duela». Mugimendu ez horren aitzinean, langileen animoak ez direla apaltzen ari uste du Peio Dufauk. «Haustura bada Frantziako Gobernua eta talde politiko batzuen artean, haustura bada ere sindikatuekin, baina garrantzitsuena da haustura badela gizartearekin; inork ez du kontrolatzen gizartea eta hau sekula ez bezala karrikara ateratzen ari da protestatzera».

Borrokan jarraitzeko, Hendaiatik Baionarainoko maratoia antolatuko dute datorren ostiralean. «49,3kilometroko ibilbidea egingo dugu, erreforma bozkatu gabe pasarazteko erabili zuten artikuluari keinu egiteko». Bakoitzak nahi distantzia korri egitera gonbidatu dute sindikatuek, eta nahiago dutenek bizikletaz edo beste edozein eraz batu ahal izango da ekimenera. Dufauren aburuz, garrantzitsua da horrelako ekinaldien bidez «jendeen arteko harremanak sendotzea»: «elkartasuna da bidea, hemen ez gaude bakoitzaren buruarentzat, gizarte modelo baten alde baizik». Baionara iristean zuzi manifestazioa aurreikusi dute.

Maiatzaren Lehenean, berriz, «manifestazio historikoa» espero dute sindikatuek. «Haserre den jende guztia kalera ateratzeko parada da», azaldu du Dufauk gogoan izan baitu greba egin ezin izan duen jendea: «batzuentzat ez da erraza greba egitea, baina Maiatzaren Lehenean gehiengoak manifestaziora etortzeko aukera ukango du». Intersindikaleko sindikatu guztiek dei egingo dute Baionako manifestaziora. LABek ere bai, nahiz eta intersindikalean LAB baztertzeko dagoen asmoa salatu duen. Sindikatua lanean ari da Maiatzaren Leheneko Baionako manifestazio bateratuari eusteko, eta oraingoz, manifestazio deialdia 11:00etan da, Baionako tren geltokian. Ikusi beharko da saiakeren ondoren deialdia aldatzen duten ala ez. Intersindikalak oraindik ez du zehaztu noiz hasiko den haren martxa, baina 10:30ean izan ohi da.


Summary: Mikel Balentziagak Athletic utziko du sasoi amaieran. Zumarragako atzelariak 12 denboraldi eman ditu Athleticen lehen taldean, eta 321 partida jokatu ditu guztira. 2015eko eta 2020ko Superkopak irabazi ditu zuri-gorriekin.

Sasoia amaitzean agur esango dio Athletici Mikel Balentziagak. San Mameseko prentsa aretoan eman du albistearen berri Zumarragako atzelariak, taldekide guztiak bertan zeudela. Hamabi urte egin ditu Athleticen lehen taldean, eta 321 partida jokatu ditu elastiko zuri-gorriarekin. Gainera, Athleticen azken bi garaikurrak irabazi ditu Balentziagak: 2015eko eta 2020ko Superkopak. Gaur egun 35 urte ditu, baina ez du futbola uzteko intentziorik; beste talde batean arituko da datorren sasoian.

2008an iritsi zen Zumarragakoa Bilbora, Realetik. Hala ere, hiru urte eman ditu Athleticetik kanpo. Numantzian eta Valladoliden utzita aritu zen, baina Ernesto Valverderekin itzuli zen San Mameseko taldera. Valverderekin egindako lehen sasoian Txapeldunen Ligarako sailkapena lortu zuen, gainera.

Balentziagak argi utzi du Athleticen ez jarraitzeko erabakia klubarekin adostutakoa izan dela, sasoi honetan oso aukera gutxi izan baititu berdegunean egoteko. Uriarte ondoan izan du prentsaurrekoan, eta presidenteak nabarmendu du atzelariak Bilboko klubaren «balio guztiak» batzen dituela: «Klubeko edozeinekin hitz eginez gero, inork ez dizu Balentziagaren inguruan ezer txarrik esango», gaineratu du. Balentziagak berak, berriz, balioen transmisioa izan du mintzagai. «Taldean niri transmititu zizkidaten balioak transmititzeko gai izan naiz. Orain, taldera begiratzen dut, eta horrek berdin jarraitzen duela ikusten dut. Beraz, lasai geratzen naiz». Gainera, Athleticen daukan azken helburua taldea Europara sailkatzea dela aitortu du: «Bihartik aurrera entrenamendu bakoitzean zuek denak estu hartzen jarraituko dut, dauzkagun bederatzi jardunaldi garrantzitsu hauek amaitu arte», esan die taldekideei.


Summary: Europa da azkarren berotzen ari den lurraldea. Europako Batasuneko Copernicus programak klimari buruz egindako azken txostenaren arabera, iaz 20.000 lagunetik gora hil ziren bero boladen ondorioz.

Suteak, lehorteak, bero ikaragarriko denboraldiak. Horrelako fenomenoak ohiko bilakatu dira Europan, azken urteotan nabarmen egin baitute gora tenperaturek. Europako Batasuneko Copernicus programak klimari buruz egindako azken txostenaren arabera, iaz 20.000 lagunetik gora hil ziren bero boladen ondorioz.

Ikerketan adierazi dutenez, erregistroak daudenetik, 2022a izan zen Europako urterik beroenetan bigarrena. Iazko uda izan zen beroena. Hegoaldeko herrialdeetan, 70 eta 100 bero sapa egun izan ziren batez beste. Egun horietan, tenperaturak 32 gradutik gorakoak izan ziren. Baina iparraldean ere berotu ziren termometroak. Erresuma Batuan, esaterako, 40 graduren langa igaro zuten iaz lehenbizikoz. Igoera horien ondorioz, prezipitazioak urriagoak izan dira azken urteotan, eta suteak eta lehorteak areagotu egin dira.

Etorkizun beltza

Aurten joera bera izango dela uste dute adituek. Lehorra izan da aurtengo negua, eta udaberria ere halakoa izatea espero du ikerketako buru Rebecca Emertonek: «Zoritxarrez, tenperaturen igoeraren ondorioak jasaten ari gara dagoeneko, eta litekeena da aurtengo denboraldian ere nekazaritzako ekoizpena murriztea».

Copernicus programaren buru Carlo Buentemporen arabera, begiak irekitzeko balio behar luke ikerketak, baita karbono dioxidoaren isuriak murrizteko ekintzak indartzeko ere. Prentsa oharrean ohartarazi zuen, asteazkenean, klimaren joera horrek «ondorio larriak» izango dituela mundu osoko ekosisteman, gizartean eta ekonomian.

Bada, industrializazioaren aurreko datuekin alderatuta —1850 eta 1900 arteko datuak hartzen dira kontuan—, Europan 2,2 gradu igo da batez besteko tenperatura azken bost urteotan. Munduan, berriz, 1,2 gradu. Ikerketaren arabera, Europa da kontinente guztien artean azkarren berotzen ari den lurraldea.