Summary: Gipuzkoako enpresen %77 kexu dira kontratatzeko arazoak dituztela. Jarrera eta formakuntza falta dira gehien aipatzen dituzten arazoak. Adegik ohartarazi du hogei urteetan 80.000 langile faltako direla

Gipuzkoan 30.791 lagun daude langabe gisa erregistratuta Lanbideren bulegoetan, eta biztanleria aktiboari buruzko inkestek diote langileen %7 daudela lanik gabe. Baina, hala ere, lurraldeko enpresen %77 kexu dira ez dituztela behar dituzten langileak aurkitzen. Oharra ez da guztiz berria, baina berriro azaleratu du Adegik, bere bazkideen artean egindako inkesta baten bitartez. Bi dira arazo nagusiak: enpresen %56k diote langileen beraien «jarrera, prestutasuna eta interesa» oztopo dela kontrataziorako; beste hainbatek nabarmendu dute hautagaiek ez dutela «formakuntza edo espezializazio» egokia. Gipuzkoako patronalaren inkestak agerian utzi du kontratatzeko arazoak handiagoak direla zerbitzuetan (%90 kexu dira), eraikuntzan eta industrian baino (%67-68). Soldatak ez dira agertzen oztopoen zerrendan, baina bai, ordea, langileen esperientzia falta (%38) eta «lanorduekiko interes falta» (%20).

Beste arazo bat demografikoa da. Azken urteetan gehiago dira erretiroa hartzen dutenak lan merkatura sartzen direnak baino, eta tarte hori handitu egingo da hurrengo urteetan, biztanleriaren piramideko marra luzeenetakoek erretiroa hartu ahala. Horrela, Adegik nabarmendu du aurten 10.000 lagunek beteko dituztela 62 urte, baina 7.000k besterik ez 24 urte.

Tarte hori handituko denez, «hurrengo hogei urteotan 80.000 pertsonako defizita sortuko da Gipuzkoako lan merkatuan». Kalkulu horrek ez du kontuan hartzen hutsune hori betetzeko faktore garrantzitsu bat: immigrazioa.

Lan merkatuan ez ezik, demografia Gizarte Segurantzaren kontuetan ere ondorio handiak izaten ari dela azpimarratu du Adegik: 2021. urtean beste 6.861 erretiratuk jaso zuten pentsioa, eta 5.349 lagunek utzi zioten pentsioa jasotzeari, gehientsuenak hil egin zirelako. Horren ondorioz, erretiro pentsioetan egiten den gastua bikoiztu egin da 2008ko urtarriletik 2022ko urtarrilera: 97 milioi euro ziren lehen, eta 192,8 milioi orain.

Goi ikasketekin, hobeto

Enpresek behar dituzten langileen inguruan zenbaki bat nabarmentzen da: lau enpresatik hiruk goi ikasketak dituzten langileak kontratatuko dituzte, unibertsitate titulua dutenak (%44) eta lanbide heziketako goi ikasketak dituztenak (%33). Oinarrizko lanbide heziketa dutenentzat izango dira lanpostuen %19, eta soilik %7 batxilergoa edo hori baino gutxiago dutenentzat.

Unibertsitateko titulu preziatuenak dira industria ingeniaritza (%28), beste ingeniaritzak (%26) eta informatika (%14). Enpresen kudeaketa, ekonomia eta zuzenbidea ikasi dutenentzat izango dira lanpostuen %16. Adegik nabarmendu du gora egin duela eskaintzak filologia eta turismoa ikasi dutenentzat.

Goi lanbide-heziketan, lau dira gehien eskatzen diren ikasketak: fabrikazio mekanikoa, elektrizitatea eta elektronika, enpresen kudeaketa eta informatika. Ostalaritza eta turismoa ikasi dutenentzat ere aukerak handitu dira.


Summary: Herri Urrats: besta eta protesta «ikaragarria». Antolatzaileek «ikaragarritzat» daukate 39. Herri Urrats. Balorazio ezin hobea egin dute: bai jende uholdearen aldetik, bai giro «onagatik», bai ere sentitu duten «sostengu» politikoaren aldetik.

«Oso mobilizazio nazional potentea izan da. Haluzinagarria izan da, ez daukagu hitzik !Itzuli gara 1990eko hamarkadan ospatzen zen Herri Urrats masibo horretara!», laburbildu du, pozez gainezka, Koldo Rodriguez Herri Urratsen koordinatzaileak.

Seaskak egin zion dei nazionalari erantzun dio herriak: bazter orotako jendea bildu baita atzo Senpereko (Lapurdi) aintziran, gune oro mukuru bete utziz: «horrek pozten gaitu» azpimarratu du Rodriguezek. Bereziki kontuan hartuz, COVID-19aren aitzineko hondar edizioetan Nafarroa Garaia, Gipuzkoa, Araba eta Bizkaiko jende kopurua «mugatua» zela. «Hegoaldetik ere sekulako erantzuna izan dela». Horiek hola, koordinatzaileak eskertu du deiari erantzun dion «mobilizazio erraldoiari».

«Hamarnaka mila» pertsonak inguratu dute aintzira. Eguerdiko 12:30 inguru antolakuntzako aparkaleku guziak beteak ziren, gune batzuetan edari eta janaririk gabe gelditu dira, nahiz eta «sekula baino gehiago» ekarri, autobusen kopurua «ikaragarria» izan da, sarrera nagusia «kolapsatua» egon da... Datu adierazgarri hauekin baloratu du Rodriguezek aurtengo arrakasta.

Ikusi gehiago: Argazki bilduma

Bi urteko etenak ikara zerbait eragin zien antolatzaileei, Rodriguezek ez du arrangura kukutu: «Jai batzuetan gertatu dira sekulako borrokak; horregatik, seguritatea bikoiztu dugu. Baina alderantziz izan da: jendea etorri baita ondo pasatzera. Sarrera nagusian ikustea nola ateratzen zen jendea irribarrez, pozik eta alai, dena esan nahi zuen. Irribarrearen festa izan da. 19:00etan jendea oraindik dantzan ari zen, dena ematen, guneak ezin itxiz ibili gara, haluzinagarria, benetan!».

Koordinatzaileak bereziki azpimarratu du Nafarroa gunea, zeina Badokek babestu baitu: «Oso baikorra eta polita izan da BERRIArekin ukan dugun hitzarmena. Nire ustez, datozen edizioetarako gainerako guneetara biderkatu ahalko dugu. Gosaldu edo bazkaldu bitartean BERRIA irakurtzeko aukera ematea, erraterako, nahiko genuke gune gehiagotara zabaltzea. Badok bada tresna bat ikastoletan erabiltzen dena, eta jende oso gutxik daki BERRIArena dela. Azkenean zuhaitz bereko bi adar gara».

Bertan jo zuten, bertzeak bertze, Laparrak Seaskako lizeoko taldeak, Aho Zakil Konekxion eta Agustin Alkhat taldeek. Gainera, lau kontzertu berezi egon zitezen nahi izan dute antolatzaileek; lehenik, agur bat: Skakeitan taldeak bere agur bira Herri Urratsetik abiatu baitu. Bigarrenik, aurtengo lemari leial, itzulera bat ekarri dute: Des-Kontrolen mende laurdenaren ospatzeko mundu bira, Herri Urratsetik partitu baita, hiru urtez taula gainerat igan gabe egon eta gero. Hirugarrenik, Iparraldeko talde «potente» bat nahi zutenez, Willis Drummond ekarrarazi dute. Azkenik, «inoiz egon ez den zerbait» lortzeko, Duplari eman diote Ipar Euskal Herrian lehentze jotzeko parada: «emozionatu dira guztiak, apoteosikoa izan da», gehitu du Rodriguezek.

Arrakasta gaitza bildu dute Xiberootsek, Pontx pailazoak, eta, Astobabak eta Trikidantzek, ere: «Ez genuen uste hainbeste jende egonen zenik erromerietan», onartu du antolatzaileak. Dantzagunea ere jendez betea egon zen egun osoan; Kimua dantza taldeak ikusgarria eman zuen, lehen aldikoz Ipar Euskal Herrian, generoari buruzkoa.

Haatik, hobetzeko bi puntu aipatu ditu Rodriguezek: batetik, haurren txokoa, txiki gelditu baitzitzaien: «Datorren urtean birformulazio bat pentsatu beharko dugu». Bestetik, bezperatik edo bi gau aitzin jindako jendearen kudeaketari dagokionez. Izan ere, bezperan, jada, aintzira Herri Urrats egunekoa «bezalakoa» izateak harritu du koordinatzailea: furgonetan lo egin baitu jende parrastak, edo kanpatu. Horrek, preseski, antolaketan hobekuntzak egiterat eskatu du: «Sorpresaz harrapatu gintuen, eskertzen dugu etortzea, baina beharko dugu antolaketa hobetu, arazoak sortu baitizkigu».

Une hunkigarria boz dardartiaz laburtu du antolatzaileak: Leire Iribarne zenaren omanaldia: Diabolo Kiwi bere taldeak 14:30ean jo behar zuenez, tenore horretan, testu «polita» leitu dute megafoniatik, segidan, taldeak egin zuen Herri Urratsen kantua entzunarazi dute.

Besta bai, borroka ere bai

Zuberoa, Nafarroa Beherea eta Lapurdin murgiltze ereduan ikasten duten ikasleek ezin dituzte pasatu azterketak beraien hizkuntzan, gaiak ikasteko erabili hizkuntzan, berezko hizkuntzan. Karia horretara, Herri Urrats besta bat dela ez du dudan ezarri Rodriguezek, eta hala izanen dela ere erantsi du; haatik, aurtengoak bereziki, gehikuntza bat bazuela azpimarratu du: «Mobilizazio egun nazional bat izan da: azterketak euskaraz egitearen alde, eta euskaraz ikasteko eskubidearen alde. Ikusi dugu jendeak erantzun duela».

Afera da frantses legeak aspalditik diola azterketak frantsesez egin behar direla, salbu «lurraldeetako» hizkuntzen irakaskuntzak bestela behartzen baldin badu. Kasurako, frantsesek deitzen dioten «lurraldeetako» hizkuntzatzat daukate euskara: «Horregatik Brebeta osorik euskaraz egiten genuen, legeak hala baitzioen», oroitarazi du Peio Jorajuria Seaskako lehendakariak, azpimarratuz «gibelatzeak» bertzerik ez direla gertatu azterketak euskaraz pasatzeari dagokionez, eskubide horri uko egiten baitio orain frantses Hezkunde Nazionalak.

Bertzalde, Molac lege famatuaren karietara, zirkular bat argitaratu zuen abenduan Hezkunde Nazionalak, murgiltze ereduaren egoera «zuzentzeko», zeinak baitio Baxoko azterketa batzuk euskaraz egiten ahalko direla. Alta, urtarrilean erran dute ez dutela aplikatuko: «Behartu genituen idaztea, momentu politiko egokia baitzen, instituzio guziak gure alde agertu dira konponbide bat atzeman behar zela, jendea karrikara atera zen... Baina orain uste dute pasatu dela une hori eta ez dute aplikatuko», erran du hozki Jorajuriak.

«Gibelatze» horiei ihardukitzeko desobedientziarako deia egin du Jorajuriak, brebeta eta baxoa azterketei dagokienez (lehena, hamabortz urterekin pasatzen dute, kolegioaren helmugan, bigarrena, berriz, hamazortzirekin, lizeo garaiko hondar urtean). Batetik, Brebeta pasatu beharko duten hirugarren mailako ikasleen gurasoei; bultza ditzaten seme-alabak zientzietako azterketa euskaraz egitera, «nahiz ez dieten zuzenduko eta nota txarrak emanen dizkieten».

Bertzetik, irakasleei ere, desobedientziarako urratsa egin dezaten dei egin die Jorajuriak Seaskaren izenean. Iaz abiatutako xendratik abiatzea nahiko luke: hainbat irakaslek uko egin baitzioten azterketak zuzentzeari, euskaraz ez zireno. Ondorioz, bi irakaslek zigor ekonomikoak pairatu dituzte. Jorajuria dago frantses Hezkunde Nazionala ez ote den «urrunago joanen», zigor solas. Desobedientziarako akuilua garbi du lehendakariak: «Irakasleek eta ikasleek egiten duten lanaren errespetuz: erakatsi gai bat eta ondotik ez behar bezala zuzendua izatea? Ez».

Hirugarrenik, instituzioei ere desobedientziarako deia zabaldu dio Seaskak: «Sostenga ditzaten eginen ditugun ekintzak ondoko aste eta hilabeteetan». Instituzioen babes zabala agertu da atzoko agerraldian ere: «Brebetaren gaian bereziki, baina baita baxoarenean ere, sentitu dugu instituzioen sostengua», aitzinerat ezarri du lehendakariak. Konparazione, Antton Kurutxarri Euskararen Erakunde Publikoaren izenean mintzatu zen, salatzeko onartezina dela Brebetarekin gertatzen dena.

Desobedientzia egitea ez da Seaskak eginen duen ekintza bakarra. Baxoa azterketako ahozko nagusiaren parte bat legez euskaraz egin dezakete Seaskako ikasle guziek.Hala dio EEP eta frantses Hezkunde Nazionalaren arteko hitzarmenak. Aurten, lehentze izanen da erreforma aplikatuko dela, baina Errektoretzak ez du nahi ikasle guziei zabaldu nahi eskubide hori: ez die euskara berezitasun gisa hartu dutenei baizik aplikatu nahi, hots, ehunetik hamarri. Jorajuriak iragarri du Seaskak auzitegi administratibora joko duela eskubide horren kausitzeko: «Hitzarmenean idatzia bada ere, eta Hezkunde Nazionala engaiatu den hori egiterat, ez die nahi dener aplikatu. Beraz estatua auzitegi administratiborat eramanen dugu ondoko aste eta hilabeteetan».

Hitzartzetik landa, Brebeta euskaraz kamiseta beztitu dute instituzioetako ordezkariek, argazkia ateratzeko: Antton Kurutxarrik eta Peio Jorajuriak, bai ere, Frederic Espagnacek Akitaniaren izenean, Jean-Jacques Lasserrek Departamenduaren ordezkari gisa eta Jean Rene Etxegarai Euskal Hiri Elkargoaren izenean.

Borrokak fruituak ere badakartza: aurtengo Herri Urratsi esker, Seaskaren bortzgarren kolegioa eraikitzen ahalko baita, Senperen berean. Departamenduak berretsi zuen atzo bat egiten duela proiektuarekin eta lagunduko duela horretan.

Jorajuriak eta Rodriguezek eskerrak eman nahi izan dizkiete atzoko egunaren antolaketan parte hartu duten guziei, bai ere musika taldeei, erakutsi duten «prestasunagatik eta emandako baldintzengatik; haiek guziak gabe ez balitzateke posible», erran du lehendakariak.


Summary: Generalitateari hamabost egun eman dizkiote ikastetxe guztietan irakastorduen %25 gazteleraz izateko. Kataluniako Justizia Auzitegi Nagusiak atzera bota du Kataluniako gobernuak eta parlamentuak sententzia errespetatzeko egindako proposamena. Josep Gonzalez-Cambray Kataluniako Hezkuntza kontseilariak adierazi du Generalitateak helegitea aurkeztuko duela ebazpenaren aurka.

Kataluniako Justizia Auzitegi Nagusiak hamabost eguneko epea eman dio Generalitateari gutxienez eskolen %25 gazteleraz ematera behartzen duen ebazpena «berehala» ezartzeko ikastetxe guztietan. Epaileek Kataluniako Hezkuntza kontseilari Josep Gonzalez-Cambrayri eskatu diote bi asteko epean «argibideak emateko eta egiaztapen bermeak ezartzeko» ikasle guztiek «modu eraginkor eta berehalakoan» jaso ditzaten gazteleraz ikastorduen %25. Horrek esan nahi du, gaztelerazko ikasgaia hizkuntza horretan ematez gain, beste oinarrizko ikasgairen bat ere gazteleraz jasoko dutela ikasleek.

Epaileen erabakiaren harira, Cambray izan da lehena adierazpenak egiten. Kataluniako hezkuntza kontseilariak adierazi du Generalitateak helegite bat aurkeztuko duela Kataluniako Justizia Auzitegi Nagusiaren ebazpenaren aurka. Horrez gain, «lasaitasuna» eskatu die hezkuntzako eragileei, eta baieztatu du ikastetxeetako zuzendariek ez dutela ezer aldatu behar, eta orain arte egin dutena egiten jarraitu behar dutela. Kataluniako egungo murgiltze eredua defendatu du kontseilariak, eta gehitu du datozen urteetan katalana orain baino gehiago erabiliko dela eskoletan.

Cambrayri auzitegiaren epaia «pedagogikoki eta judiridikoki zentzugabea» iruditzen zaio. «Auzitegi batek ezin du esan nola betearazi sententzia bat», gehitu du. Epaileen boto partikularrez ere hitz egin du. Hain justu, kontseilariak gogorarazi du epaimahaiko bi kidek epaiaren bestelako iritzia dutela, eta, beraz, gehitu du epaiak ez duela «arrazoi juridikorik». Cambrayk zalantzan jarri du Eskola Elebidunaren Aldeko Batzarraren zilegitasuna. Alabaina, guraso elkarte hori izan da epaiaren egikaritzea bultzatu duena.

Erabaki horrekin, auzitegiak atzera bota du Kataluniako Gobernuak eta Kataluniako Parlamentuak sententzia betetzeko egin zuten proposamena; horren arabera, Generalitateak ez zuen beharrezkoa ikusten gaztelaniaz ikasteko gutxieneko portzentaje bat ezartzea, epaileek egin modura. Izan ere, Kataluniako Gobernuak uste du edozein hizkuntzatarako portzentaje bat ezartzea, irizpide pedagogikoen aurkakoa dela.

Proposamen hori irmoki kritikatu du epaiak, adieraziz Generalitateak aurkeztutako egitasmoak «ez duela emaitza zehatzik» ikastetxeetan. Horrez gain, auzitegiak kritikatu du egitasmo horrek ez duela bermatzen katalanaren eta gazteleraren erabilera ikastetxeetan «modu eraginkor eta berehalakoan».

Ekinbidea ERC Esquerra Republicanak, PSC Kataluniako Sozialisten Alderdiak eta En Comu Podemek sustatu zuten —JxC Junts per Catalunya horretatik atera zen—, eta zenbait pauso jasotzen zituen: Politika Linguistikoaren legea aldatzea, dekretu linguistiko bat prestatzea eta errealitate soziolinguistikoari buruzko inkesta bat egitea.

Kataluniako Justizia Auzitegi Nagusiak 2020an murgiltze ereduaren kontra hartu zuen erabakiari aurre egitea zuen helburu akordio horrek. Auzitegiak ebatzi zuen derrigorrezkoa zela Kataluniako ikastetxe guztietan gutxienez klase orduen %25 gazteleraz izatea; Kataluniako Gobernuak helegitea aurkeztu zion epaiari, baina Espainiako Auzitegi Gorenak baztertu egin zuen, iazko azaroan, eta, horrenbestez, Kataluniako Auzitegi Nagusiaren sententzia irmo bihurtu zen. Praktikan, erabakiak hango murgiltze eredua amaitu du.


Oier Sanjurjok ez du Osasunan segituko

Summary: Oier Sanjurjok ez du Osasunan segituko. Kontratua ez berritzea erabaki du klubak. Talde gorritxoarekin partida gehien jokatu dituztenen artean seigarrena da lizarratarra. Zaleek maiatzaren 19an izanen dute kapitainari agur esateko aukera; omenaldia eginen dute Sadarren.

Agur kapitainari: Osasunan jokatzeari utziko dio Oier Sanjurjok. Izan ere, denboraldia bukatzearekin batera iraungiko da Lizarrako jokalariaren eta Osasunaren arteko harremana; hala jakinarazi du gaur klubak, arratsaldean argitaratutako ohar batean. Oraingoz, ez klubak ez jokalariak ez dute zehaztapen gehiago eman kontratuaren etenaren gainean. Hura ez dela luzatuko adierazi du klubak, ez besterik. «Harrobiko jokalariak futbolari gorritxoa izateari utziko dio», idatzi dute oharrean; «Lotura ez da luzatuko».

Joanaren arrazoietan sakondu ez, baina agur mezua zabaldu du kapitainak sareetan –agentziaren bidez–, «familia gorritxoari» eskainia. Honela dio, besteak beste: «Agur esateko ordua iritsi da. Hunkitu naiz, ahalegindu naiz, sentitu dut eta negar ere egin dut. Zuen guztien maitasuna hurbiletik jaso dut, eta horrek poztu eta bete egiten nau, benetan. Betirako eskertua, zuen kapitain Oier».

2007ko abenduaren 12an egin zuen debuta lehenbiziko taldearekin Oierrek. Ordutik, hamalau denboraldi guztira. 353 partida egin ditu taldearekin Osasunaren elastikoa soinean. Bada zer. Zehazki, talde gorritxoarekin partida gehien jokatu dituztenen artean seigarrena da 36 urteko lizarratarra.

BERRIAk joan den urtarrilean elkarrizketatu zuen Oier azkenekoz. Orduko hartan dagoeneko, etorkizunari buruz egin zion galde Eñaut Agirrebengoa kazetariak. Taldean lekurik izanen zuen galdetuta, jokalariak aitortu zuen «protagonismoa galdu» zuela, eta taldearekin segitzea guztiz garbi ez zegoela iradoki zuen hitz erdizka: «Nik jarraitu nahi dut, noski, baina faktore asko hartu behar dira kontuan. Elkarrizketa seriorik ez da izan oraindik»

Ikusi gehiago: «Arima eta fedea falta zitzaizkigun, baina buelta eman diogu egoerari»

Osasunak datorren maiatzaren 19an omenduko du Oier, Sadarren. Ekitaldia eginen diote, «merezitako agurra izan dezan», klubaren esanetan. Hain zuzen, Osasunaren izenean, Luis Sabalza entrenatzaileak jokalariaren izaera eredugarria azpimarratu du. «Zenbakiak alde batera utzita, Oier kapitain eredugarria dela nabarmendu nahi nuke, beti Osasunaren balioak bikain irudikatu dituena. Eta hau bai zelai barruan, beti azken izerdi tantaraino uztera eraman duten atzapar eta ahalegin horrekin, bai kanpoan». Eskerrak eman dizkio, eta klubean arrastoa utziko duela azaldu. «Oier Osasuna izan da, da eta izango da».

Bai eta zelaitik kanpo ere

Futbolean erdietsitako lorpenen eta emandako pausoez harago, lizarratarrak franko ahalegin egin du estadioetatik kanpoko zenbait esparrutan ere. Aipatzekoa da, esaterako, euskararen aldeko egitasmoei azaldutako babesa. Izatez, lizarratarra izan da azken urteotan Osasuna euskaldunaren ikur. Hark ordezkatu du talde gorritxoa, besteak beste, Korrikan eta Euskaraldian, baita norbanako gisan parte hartu ere. Hain zuzen ere, euskararen aldeko Euskara aurrera ekinbidea babestu du berriki.

Ikusi gehiago: Oier Sanjurjo, Korrikari buruz: Argazki itzel bat


Summary: Elkar, euskal kulturaren mende erdiko katea. Elkarrek Adunako egoitza berria aurkeztu du, taldearen 50. urteurrenean. Arduradunek bi oinarriren gainean azaldu dute taldeak orain arte egindako bidea, eta horien bitartez marraztu dituzte etorkizunerako asmoak ere: eragileen arteko lankidetza eta egokitzeko ahalmena. Elhuyarri eta UEUri emango diete Elkar saria aurten.

Elkar argitaletxea 1972an sortu zuten hogei gaztek, Baionan, euskarazko kultur lanak kaleratzeko asmoz. Egun, euskal kulturgintzako eragile nagusietako bat da, bere egitura bereziari esker: oinarria ez da aldatu, baina hamaika adar egin ditu. Izan ere, jatorriaren mapa bera nahasia da: Elkarri nazio hedadura eman, eta Baionan Zabal liburu denda eta banaketa enpresa martxan jarri zituzten garai bertsuan, Joseba Jakak eta anaiek Zabaltzen banaketa enpresa eta Bilintx liburu denda ireki zituzten Donostian. Horien guztien lokarria da Elkar; 50 urte beteko ditu aurten.

Joxemari Sors Elkar fundazioko lehendakariak, Mikel Esnal Elkar taldeko zuzendari kudeatzaileak eta Olatz Osa Elkar argitaletxeko zuzendariak hitz egin dute taldearen egoeraz eta etorkizuneko asmoez, gaur goizean, Adunan (Gipuzkoa) duten egoitza berrian; Donostian egon dira orain arte.

Hasierako urteetako egitasmo sare horrek erakusten duenez, Elkar enpresa berezia da, ezohikoa, Sorsek esan duenez. Garai hartan, arruntena zen enpresa bakoitza eginkizun bakarrean espezializatzea: argitaletxea, banatzailea edo denda izatea, baina ez dena batera. «Elkar taldearen kasuan, beharrak egin zuen bertute: balio kate osoa antolatu zen». Izan ere, guztiaren beharra zegoen: «Argitalpenak falta ziren, argitaletxeak falta ziren, baina baita ikusgarritasuna ere. Liburu dendak sortu genituen horretarako. Ez genuen nahi ekoizpena guretzat bakarrik izatea, Euskal Herri osora zabaldu nahi genuen».

Hazteko bidean, Elkar argitaletxeak beste batzuen funtsak jaso ditu (Herri Gogoa, Artezi, Oihuka, Xoxoa, IZ), beste etxe batzuk taldean sartu dira (Ttarttalo, Sua, Txertoa) eta Ikaselkar sortu dute Ikastolen Elkartearekin. Banaketaren alorra ere indartu du taldeak, Euskal Herrian ez ezik, Espainian, Galizian eta Herrialde Katalanetan ere aritzen delako. Eta hemezortzi liburu denda ditu, Internetekoaz gain.

Gizartearen beharrei adi

Sorsen hitzetan, berrinbertitze politika garrantzitsua izan da, taldea osatzen duten enpresek lortzen dituzten etenik guztiak enpresetan inbertitzea erabaki baitzuten hasieratik, eta independentzia ere bai. «Euskal kulturaren autonomia gure balioetako bat izan da hasieratik. Alderdi eta instituzioekin kolaboratu izan dugu, baina gure erabakiak guk hartu ditugu beti. Eta hori larrutik ordaindu dugu batzuetan. Mehatxuak eta atxiloketak izan ditugu, baita hiru bonba ere».

Elkarrek bere ibilbidean gizarteari entzuten jakin duela uste du Sorsek, eta hori bera nabarmendu du Osak ere: «Aldatu dira egiteko moduak, aldatu da negozioa, baina bada konstante bat argitaletxearen egitekoan: unean uneko gizartearen beharrak, premiak, grinak, auziak eta erronkak zein diren behatu, eta horiei erantzuteko lagungarriak diren kultur edukiak eskaintzeko egindako ahalegina».

Argitaletxearen jarduna kultur proiektu gisa definitu du Osak. Batetik, haren jarduna ekoizte hutsa baino «harago» doalako; eta bestetik, azken helburua ez delako urtean liburu eta disko kopuru bat ateratzea, baizik eta behar horiei erantzutea. «Kultura ez da entretenimendu hutsa; norbanako eta komunitate kritikoagoak, askeagoak, prestatuagoak eta hobeak lortzeko giltza da».

Urte hauetako guztietako kultur ekoizpenean, euskara eta herri nortasuna izan dira Elkarren ardatz nagusiak, eta horien gainean sortu dituzte literatura, pentsamendu, geografia, curriculum, irakaskuntza eta musika lanak. Urtean 3.200.000 euroren inbertsioa egiten du bere ekoizpenean; Ikaselkarrek, 3.500.000 eurorena.

Lan horretan, lankidetza ezinbestekoa da, Sorsek, Osak eta Esnalek behin eta berriz esan dutenez. «Indar biderkatzailea» da, haien hitzetan. Bidelagun dituzte, besteak beste, Ikastolen Elkartea, BERRIA, UZEI, Elhuyar, Katxiporreta eta Jakin.

Argitaletxearen etorkizuneko erronka nagusia aldi bakoitzean baliagarriak izango diren edukiak ematen jarraitzea da, eta, horretarako, sektoreak ere baditu zeregin batzuk, Osaren esanetan: sortzaileen profesionalizazioa eta egonkortasuna; hizkuntza gutxituen jarduna ahalbidetzea; formatu berrietara egokitzen asmatzea; eta gizartean kultura ahalduntzea, «zentrala» izan dadin.

Izan ere, aldaketa handiak izan dira sektorean: «Egonkortuta zegoena erabat aldatu da», azaldu du Esnalek. Egoerara moldatzeko, Elkarrek banaketaren alde egin du nabarmen. «Beste hainbat sektoretan gertatzen ari den bezala, liburuaren banaketaren sektorea enpresen atomizaziotik kontzentraziora aldatzen ari da, eta Elkar taldea prozesu horren traktoreetako bat da egun», haren hitzetan.

Orain, lehiakorrago

Adunan duten azpiegitura berria horretarako baliatuko dute, gaitasun operatiboa sendotzeko. «Gaur egun, sarean eta saretik kanpo, prestasuna eta azkartasuna dira gakoa: lehiakorra izatea». Horretarako modua izango dute orain, eta Euskal Herrira ekarriko dituzte Espainian eta Herrialde Katalanetan zituzten lan zentroetako operazioak.

Adunako gunea Unipapel zegoen lekuan egin da; horrek izan du bere garrantzia, Esnalek azaldu duenez, enpresa horrek ere paperarekin lan egiten zuenez, lekuak betetzen zituelako gisa horretako enpresentzako araudi berezia. Hamabi milioi euroren inbertsioa egin dute han, 215 lagunek lan egiten dute (Elkar taldean, denera, 428k), bi milioi liburu daude biltegiratuta, eta urtean hamar bat milioi ale zerbitzatuko dituzte handik. Langile gehien-gehienak Euskal Herrian daude, fakturazioaren zatirik handiena atzerrian lortzen badute ere.

Egoitza berria eta urteurrenaren ospakizuna batuta, bisitak antolatuko dituzte eragile politiko, sozial eta kulturalekin, eta ateak irekitzeko egun bat egingo dute, Adunako herritarrek herrira iritsi den enpresa berria ezagut dezaten.

Gainera, UEU Udako Euskal Unibertsitatearekin elkarlanean, euskal curriculumari buruzko jardunaldi bat antolatu dute ekainaren 29rako, Donostian, San Telmo museoan. Hamabost urte dira hezkuntza eragileek curriculuma diseinatu zutela, eta hark egindako bidea eta gaur egungo egoera aztertu nahi dituzte.

Saria, adinkideei

Elkar taldearen adinkideak diren bi eragilek jasoko dute Elkar saria aurten, beren 50. urteurrenean: Elhuyarrek eta UEUk. «Ekarpen ukaezina egin diote euskarari eta Euskal Herriari. Elhuyarrek euskara eta zientzia lotu ditu, eta UEUk etengabeko aldarria egin du euskarak bere unibertsitatea izan dezan», adierazi dute antolatzaileek. Maiatzaren 26an jasoko dute saria, Adunan.


Summary: Gutxienez 44 preso hil dituzte espetxe bateko matxinadan. Azken bi urteotan laurehun gatibu baino gehiago hil dituzte herrialde hartan. 108 preso ihes eginda daude.

Matxinada piztu zen atzo Ekuadorko Santo Domingo de los Tsachilas espetxean, eta, agintariek esan dutenez, gutxienez 44 preso hil dituzte. Quito hiriburutik 150 kilometrora dago espetxea.

Bi talderen arteko lehia dago matxinadaren atzean, herrialdeko Barne ministro Patricio Carrillok azaldu duenez: Los Lobos (Otsoak) eta R7.

Agintariek zabaldu dutenez, labana eta aiztoekin egin dute sarraskia. Baina onartu dute segurtasun handieneko pabiloian lau fusil, hiru pistola, errebolber bat eta granadak aurkitu dituztela.

Gutxienez 220 presok egin dute ihes matxinadan. Horietako 112 atxilotu dituzte, baina beste 108k ihes eginda jarraitzen dute.

«Ez dugu amore emango mafiei. Konpromiso irmoa dugu kartzelen kontrola berreskuratzeko», adierazi du Guillermo Lasso presidenteak Israeldik, han baitago bisita ofizialean.

Matxinadan parte hartu zuten taldeak lehian dabiltza Ekuadorko kostaldean narkotrafikoaren kontrola eskuratu nahian, eta besteak beste kokaina Europa eta AEBetara esportzatzeko negozioa.

2021. urtean 36.000 preso zeuden herrialdean, eta horietako %40 epaitu gabe zeuden.

Halako matxinadak eta sarraskiak ohikoak dira espetxeetan. 2020. urtean 46 preso hil zituzten, baina hurrengo urtean, beste 316. Aurten dagoeneko 64 hil dituzte. Beraz, denera, 400 gatibu baino gehiago hil dituzte.


Summary: Bongbong Marcos izango da Filipinetako presidentea. Ferdinand Marcos diktadore izandakoaren semeak aise irabazi ditu hauteskundeak, Leni Robredo bigarrenaren botoak halako bi lortuta. Manny Pacquiao boxeolari ohia izan da hirugarren hautagaia botoetan. Presidenteorde, berriz, Sara Duterte-Carpio izango da, Rodrigo Duterte egungo presidentearen alaba.

Berriz ere marcostar batek aginduko du Filipinetan. Hala erabaki zuten hango herritarrek atzoko hauteskundeetan: Ferdinand Marcos Bongbong hautagaia izan da boz gehien bildutago hautagaia, hogei urtez Filipinetako diktadore izaniko Ferdinand Marcosen semea. Botoen %96 zenbatuta, 30,5 milioi boto baino gehiago eskuratu ditu, Leni Robredo bigarrenak halako bi baino gehiago —14,5 milioi boto jaso ditu hark—.

Robredo zen emakumezko hautagai bakarra, eta 2016an hark irabazi zituen presidenteorde izateko hauteskundeak, Marcosek baino boto gehiago bilduta. Orain, ordea, bestelakoak izan dira emaitzak, eta pazientzia eskatu die jarraitzaileei: «Badakit ez dela erraza emaitza hauek onartzea». Horretaz gain, bozketetan izandako irregulartasunak salatu ditu, eta protestak izan dira herrialdean.

Manny Pacquiao izan da hirugarren hautagaia botoetan, historiako boxeolaririk onenetakoa izandakoa. Zortzi kategoriatan munduko hamabi garaikur eskuratu dituen boxeolari bakarra da filipinarra, baina, dirudienez, trebeagoa zen ringean, politikan baino: 3,2 milioi boto lortu ditu, eta Marcosengandik urrun geratu da. Iazko irailean iragarri zuen boxeoa utziko zuela, 42 urterekin, presidentetzarako hauteskundeetara aurkezteko.

Marcostarren itzulera

Emaitza horiei esker, 1986an diktadura amaitu zenetik lehen aldiz izango du gehiengo osoa presidente batek. Marcostarrek, beraz, indartsu berreskuratuko dute aginte makila. Atzo egindako adierazpenetan, 64 urteko Bongbong Marcosek laguntzen jarraitzeko eskatu zien herritarrei: «Niregan konfiantza izaten jarraituko duzuela espero dut; asko dugu egiteko gure etorkizunaren alde».

Marcosek hauteskundeak irabazi izana ez da kasualitatea. 1986ko iraultza baketsuaren ostean, Marcos sendia Hawaiira (AEBak) erbesteratu zen, baina 1990eko hamarkadan itzuli zen Filipinetara, diktadore ohia hil zenean. Ordutik, pixkanaka, lehen zuten boterea berreskuratzen hasi ziren euren jatorrizko eskualdean, Ilocos Iparraldean.

Hala, desinformazio kanpaina bati esker iritsi da boterera Marcos: aitaren legatua berridatzi du, eta gorazarre egin dio hari, programa politiko jakinik aurkeztu gabe. Marcos diktadoreari kontu publikoetatik 9.500 milioi euro espoliatzea egozten diote, eta bere agintepean 3.257 lagun exekutatu zituzten, milaka torturatzeaz gain. Bongbong Marcosekin, printzipioz, Txinarekin dituzten harremanak hobetzen jarraituko dute Filipinek, Rodrigo Duterterekin egiten ari diren moduan. Ekainaren 30ean egingo dute presidente aldaketa, datozen sei urteetarako.

Duterte-Carpio, presidenteorde

Duterte ez da presidente izango aurrerantzean, baina ez da urruti ibiliko: alabak irabazi ditu presidenteordetzarako hauteskundeak, Sara Duterte-Carpiok. Marcosekin batera aurkeztu da hauteskundeetara, eta, presidente izango denaren moduan, emaitza bikainak eskuratu ditu (31 milioi boto baino gehiago). Botoetan, hurrengo hautagaiek 8,7 eta 7,8 milioi boz jaso dituzte, Duterte-Carpiorengandik urruti.


Summary: Grebarik ez da izango Arabako kirol jardueretan. Lanuztearen atarian, lan hitzarmena adostu dute sindikatuek eta enpresek.

Bi urteko negoziazioek lortu ez dutena lortu du greba deialdi batek. Gaur hastekoa zuten bost eguneko lanuztea Arabako kirol jardueren sektorean, baina atzo proposamen berri batekin agertu zen patronala negoziazio mahaira, eta langileek ontzat hartu zuten, gauean egindako batzar batean. Bost urteko epean erosteko ahalmena ez galtzea eta lanaldia murriztea lortu dute langileek, beste zenbait hobekuntzekin batera.

ELA, LAB, CCOO eta UGT sindikatuek deitu zuten protestara, 2020-2023ko eperako lan hitzarmenaren negoziazioan aurrera egiteko. «Negoziazio gogorra izan da, patronalaren etengabeko blokeoa dela eta; izan ere, ez ditu langileen beharrak entzun nahi izan, eta greba deialdiaren aurrean soilik erantzun du», ziurtatu du ELAk. Hitzartutakoa «oso positiboki» baloratu du, uste baitu langileen eskaera nagusiak jasotzen dituela eta prekaritateari aurre egiten diola.

LABek ere «aurrerapen garrantzitsuak» ikusi ditu lan baldintzetan, eta zorionak eman dizkie langileei, lortutako edukiez harago, «negoziazioa behar bezala gauzatzeko izan duten antolatzeko eta borrokatzeko gaitasunarengatik». Langileen ordezkariek azken asteetan egindako «lan eskergaren» ondorioz, greba arrakastatsua espero zuen LABek.

Adostutako hobekuntzak

Hitzarmenaren puntu nagusietako bat da langileen soldatek ez dutela erosteko ahalmena galduko. Portzentaje desberdinetan igoko dira langileen mailaren arabera, baina 2023ko urrirako konpentsatuko diete denei KPIan izandako galera. Gutxieneko soldatak 1.200 euro gaindituko ditu, eta urteak saritzen dituen antzinatasun sari bat izango dute langileek: %3 hirurteko bakoitzean, %15eko mugarekin.

Urteko lanaldia ere gutxituko zaie kirol jardueretako langileei: 55 ordu IV. taldekoei, eta lau, berriz, I. II. eta III. taldekoei. Gainera, lan zentroen arteko joan-etorriak mugatuko dira, subrogazio eskubideari berme gehiago emango dizkiete, eta barne promozioak arautuko dituzte.

Gatazka akordio batekin amaitzearen ardura Gasteizko Udalarena ere badela aitortu du LABek. Izan ere, hura da kirol jarduerak eskaintzen dituzten enpresa gehienen bezero nagusia, eta bitartekari lanak egin ditu greba saihesteko. Joan den ostiralean bildu zen enpresekin, eta atzo enpresak proposamen berriekin joan zitzaizkien langileen ordezkariei. ELAk, berriz, nabarmendu du udalek zerbitzuak merkeago eskaintzen dituzten enpresak saritzen dituztela adjudikazioetan, eta horrek eragiten dituela lan baldintzetan.


Summary: Donostiako Arte Ederrak eraikinean Hilton hotel bat irekiko dute. Eraikinaren jabe SADEk akordioa erdietsi du Hiltonekin, eta 2024. urtean zabaltzea espero dute. 82 gela izango ditu, beste zenbait zerbitzuz gain.

Argitu da Donostiako Arte Ederrak eraikinaren etorkizuna: hotel bat izango da, Hilton katearen Curio zigilukoa —katearen hotel berezienak dira kategoria horretakoak—. Hala jakinarazi du gaur SADE enpresak, eraikinaren jabeak. Hotelak 82 gela izango ditu, eta taberna, jatetxea, eta beste zenbait zerbitzu. 2024. urtean irekitzea aurreikusi dute.

SADEren arabera, eurak egingo dira hotelaren kudeaketaren kargu, «markaren helburuari eusteko»: «Gozamenerako esperientziak eskaintzea, Donostiako kultur eszenarekin duen loturatik abiatuz».

Esteban Basterretxea SADEko zuzendari nagusia «pozik» agertu da akordioarekin, «hiriko eraikinik esanguratsuenetako bat den honetan jarduera bat izango delako berriz»: «Curio Collection by Hilton esponentzialki hedatu da aurten Europa osoan, eta irekierak izan ditu Lisboan, Madrilen, Santorinin, Krakovian, Londresen eta Reykjaviken», goraipatu du.

Eztabaida luzea

Donostiako Arte Ederrak eraikina Lehen Mundu Gerra baino lehenagoko Euskal Herriko zinema areto bakarrenetakoa da, eta 2014an mendea bete zuen. Hala eta guztiz ere, ia 40 urte daramatza hutsik. 2000. urtean hasi ziren hura ez eraisteko eskatu zuten ahotsak, eta 2013. urtean, mendeurrena tarteko, berriz ere indarra hartu zuen eskaera horrek. Ancora elkarteak, besteak beste, hainbat protesta eta sinadura bilketa antolatu zituen.

SADEk ordurako bazuen han hotel bat jartzeko asmoa. Eraikina bota eta antzeko beste bat eraikitzea zen enpresaren asmoa. Eusko Jaurlaritzak, ordea, kultur ondasun izendatu zuen eraikina 2014ko maiatzean, eta horrek eraikinaren babesa handitzera behartu zuen Donostiako Udala. Horri esker, eraikina eraistea debekatu zioten SADEri.

Azken urteetan, udal gobernuak eraikina interes turistikoetarako erabiltzearen alde egin du. EH Bildu eta Elkarrekin Podemos horren kontra agertu izan dira behin baino gehiagotan, eta eraikinaren jabeak babestea egotzi izan diote udalari, eta ez Donostiaren interesak. 2021eko urrian, hainbat mobilizazioren ostean, epaitegi batek bertan behera utzi zuen SADEren azken-aurreko proiektua: eraikinaren fatxada mantenduta, etxebizitza turistikoak eraiki nahi zituen barruan.

2011. urtean, gazte talde bat eraikina okupatzen saiatu zen; haien helburua zen eraikinak berriro jarduera kulturala eta soziala izatea.


Summary: Espainiako Gobernuak CNIko zuzendaria kargugabetu du. Pegasus softwarearekin egindako espioitza kasuen harira hartu dute erabakia. Esperanza Casteleirok hartuko du kargua.

Pegasus softwarearekin egindako espioitza kasuek eztabaida politikoaren erdigunean kokatu dute CNI Espainiako zerbitzu sekretuetako zuzendari Paz Esteban. Egoerari aurre egiteko, Espainiako Gobernuak hura kargugabetzea erabaki du. Margarita Robles Defentsa ministroak eman du erabakiaren berri, Ministro Kontseiluaren osteko prentsaurrekoan. Esperanza Casteleirok ordezkatuko du. Casteleiro Defentsa estatu idazkaria da egun, Roblesen agindupean, eta CNIko kide izan da urte luzez.

«Gobernuak CNIren zuzendaritza aldatzea erabaki du», azaldu du Roblesek. Halere, zerbitzu sekretuen eta orain arte haien zuzendari zen Estebanen alde hitz egin du Defentsa ministroak, eta ez du eman hura kargugabetu izanaren inguruko argudiorik: «Eskerrak eman behar dizkiot». Kargugabetze hitza erabiltzea ere saihestu du Roblesek, «aldaketa bat» dela esanez. Era berean, Estebanen «ardura» eta ibilbide profesionala nabarmendu ditu, mehatxuak «gero eta handiagoak» diren unean, eta CNI indartzen jarraitzeko asmoa adierazi du: «Gobernuaren helburuetako bat da CNI modernizatzea».

ERCko bozeramaile Gabriel Rufianek, berriz, adierazi du «logikoa» dela Esteban kargugabetzea, eta gehitu Roblesen egoera ere «sostengaezina» dela. Halere, ez du uste Sanchezek Robles kargugabetuko duenik. «Zaila da Robles erortzen uztea, PSOEren parte den eskuin moderatuaren ordezkaria baita», azaldu du. CUPeko Mireia Vehik ere Roblesen dimisioa eskatu du, argudiatuta hura dela «CNIren arduradun politikoa». Mas Paiseko buru Iñigo Errejonek, berriz, «amaierara arte» iristeko eskatu dio Espainiako Gobernuari, espioitzen atzean nor dagoen eta haiek zergatik egin diren argitu dezan.

Oso bestelako erreakzioa izan dute eskuineko alderdiek. PPko buru Alberto Nuñez Feijook Sanchezi egotzi dio «estatua ahuldu» izana, eta CNIko zuzendariaren «burua» independentistei eskaini izana gaitzetsi. Voxeko presidente Santiago Abascalek, berriz, Esteban «kriminalizatzeaz» akusatu du gobernua: «Sanchezek babesten gaituztenak kriminalizatzea eta erasotzen digutenekin bat egitea erabaki du».

'Pegasus afera'

Citizen Lab ikerketa zentroak Kataluniako eta Euskal Herriko 65 laguneko zerrenda bat argitaratu bezain laster, begiradak Espainiako zerbitzu sekretuetara zuzendu ziren. Are gehiago, Espainiako presidente Pedro Sanchez eta gobernuko beste zenbait kide ere espiatuak izan zirela jakin ostean.

Aurreko astean, sekretu ofizialen batzordearen bilkuran parte hartu zuen Estebanek. Zenbait iturriren arabera, bertan ziren diputatuei adierazi zien CNIk, Auzitegi Gorenaren baimenarekin, hemezortzi lagun espiatu zituela, Kataluniako independentisten aurkako ikerketekin lotuta. Horien artean dago Kataluniako presidente Pere Aragones; presidenteordea zen zelatatu zuten garaian. Ez zuen, ordea, gainerako kasuen inguruko informaziorik eman. Hala, alderdi independentistek haren dimisioa eskatu dute azken astean, Margarita Robles Defentsa ministroarenarekin batera.

Espainiako Gobernuko kideen aurkako zelatek ere eragina izan dute erabakian. Izan ere, Roblesek CNIren eta segurtasun indarren defentsa egin arren, Presidentetzako ministro Felix Bolañosek erakunde hartan jarri du Sanchez espiatzea eragotzi ez izanaren zama.

Izan ere, CNIk ez zuen gobernuko kideen aurkako espioitzen berri izan Citizen Lab ikerketa zentroak Kataluniako eta Euskal Herriko independentisten izen zerrenda argitaratu arte. Erakundeak horren berri izan ostean aztertu zuen Sanchezek sakelako telefonoa; zelatak egin eta urtebetera. Gobernuko gainerako kideen telefonoak ere aztertu ditu orain erakundeak, eta azken egunetan jakin da Roblesen eta Fernando Grande-Marlaska Barne ministroaren sakelakoak ere espiatu zituztela. Gainerakoen berri gaur eman du gobernuak, eta Nekazaritza ministro Luis Planas zelatatzen saiatu zirela gehitu.

Esteban 2020ko urtarrilaren 31n izendatu zuten CNIko zuzendari. Ordurako, karguan zen, behin-behinean, Felix Sanz Roldanek hura utzi ostean, 2019ko uztailean. Estebanek ia 40 urte egin ditu Espainiako zerbitzu sekretuetan, 1983tik —CESID zen orduan—; azkenak, zuzendaritza postuetan.

Casteleiro ere zerbitzu sekretuetan goi karguak izana da; besteak beste, idazkari nagusia izan da. Azken urteetan, Defentsa Ministerioan aritu da; lehenik, Roblesen kabineteko buru, eta, gero, estatu idazkari.


Summary: Pablo Gonzalezen egoeraz ohartarazi dute Nafarroako Parlamentuan. Nafarroako Parlamentuko Elkarbizitza eta Nazioarteko Elkartasun Batzordean egon dira Gonzalo Boye abokatua eta Oihana Goiriena Pablo Gonzalezen bikotekidea.

Bi aste barru beteko dira hiru hilabete Pablo Gonzalez kazetari bizkaitarra Polonian atxilotu zutenetik, eta, gaur, Nafarroako Parlamentuko Elkarbizitza eta Nazioarteko Elkartasun Batzordean egon dira Gonzalo Boye abokatua eta Oihana Goiriena Pablo Gonzalezen bikotekidea. Haren egoera juridikoaren berri eman du Boyek, eta Gonzalezen egoeraz daukaten informazio apurraz ohartarazi zuen Goirienak. PSNk, EH Bilduk, Ahal Dugu-k, Geroa Baik eta Ezkerrak elkartasuna adierazi diote familiari, baina jarrera diferenteak erakutsi dituzte Espainiako Estatuak izandako jarreraren inguruan.

«Ez dakigu luzatuko den behin-behineko espetxealdia; ez dakigu zein den akusazioaren edukia, zer arrazoi legal dagoen Pablok izendatutako abokatu bat bisitan joan ezinik egoteko, senideak harekin harremanetan jarri ezinik egoteko», azaldu du Boyek: «Pablok ez du sortu bigarren nortasun bat; beti izan ditu bi identitate, eta ez dugu ulertzen nolatan izan dezakeen Poloniak nahasmenik dokumentazioarekin frogatu daitekeenarekin». Gaineratu duenez, Espainiako kontsula kenduta, «ez du ematen Espainiako autoritateak kezkatuta daudenik Pabloren egoeraz, eta ez dute askorik egin haren oinarrizko eskubideak berrezartzeko». Era berean, Boyek esan du hiru hilabeteko inkomunikazio aldia «basakeria bat» dela, «Pabloren borondatea aldatzeko erabil daitekeelako».

Goirienak, berriz, azaldu du «oso gutxi» dakitela Gonzalezen inguruan: «Ondo dagoela osasunez, ondo dagoela indarrez, baina ez dakigu askoz gehiago. Oso gogorra da».

Taldeen elkartasuna

Inmaculada Jurio PSNko parlamentariak hartu du hitza ondoren. Azaldu du «guztiak» datozela bat Gonzalezekiko kezkarekin, eta ulertzen duela «atxikimenduak bilatzea» Gonzalezen egoerari lotuta: «Alderdi Sozialista bezala, zuek ez baduzue informaziorik, ezer gutxi gehiago egin dezakegu guk. Adieraz dezakegu Espainiako Estatuak, bide diplomatikoen bidez, egin beharreko jardunbideak egin dituela; hala egin da kontsularen bidez eta harreman diplomatikoen bidez». Juriok erantsi du taldeek ez dutela «ezertan laguntzen alegatu politiko hutsak eginez eta ezagutzarik gabe kritikatuz beste herrialde batzuetan egindakoak».

Laura Aznalek ere (EH Bildu) elkartasuna adierazi dio Goirienari, eta salatu du Poloniak ez duela frogarik aurkeztu atxiloketa justifikatzeko: «Badirudi soilik Pabloren jatorriari lotuta dagoela». Aznalen iritziz, «Espainiako autoritateek ez dute salaketa politiko irmorik egin» Gonzalezen egoeraren inguruan, eta gogorarazi du munduan gaur egun 360 kazetari baino gehiago daudela preso: «Prentsa askatasunaz ari gara; zer-nolako herritartasuna eraiki nahi dugu prentsa askatasunik gabe? Zergatik Espainiako hedabide nagusiek ez diote lekurik eman albisteari? Espainia ezin da eredugarria izan; hemen Egunkaria itxi da, ondoren epai batek esan bazuen ere ez zela itxi behar».

Ahal Dugu-ko Ainhoa Aznarezek, berriz, azaldu du Espainia 32. postuan dagoela prentsa askatasunaren sailkapenean, iaz baino hiru postu atzerago, eta Poloniak urratu egin dituela Europako giza eskubideen gutuneko hemezortzi artikulu; osotasun fisikorako eskubidea, giza duintasunerakoa, bere komunikazioak errespetatzekoa eta adierazpen askatasuna. Europako Batasunean «aurrekaria» sortzen duela ohartarazi du Aznarezek.

Marisa de Simonek (Ezkerra) salatu du Polonia nazioarteko legeria «guztiaren gainetik igarotzen» ari dela: «Haren posizioa edozein dela ere, pertsona baten atxiloketa eta inkomunikazioa erabat legez kanpo dago. Nola azaldu daiteke haren familia eta abokatuak ezin komunikatzea, gainera frogarik egon gabe?».

Jabi Arakamak ere (Geroa Bai) ohartarazi du ez direla betetzen ari atxilotuaren giza eskubideak. Prentsa askatasuna eta, harekin, adierazpen askatasuna babestu beharraz jardun du: «Axola behar digu Europako Batasuneko herrialde baten aldetik jasaten ari den tratu ez-duinak. Forma onartezinez harago, ez dakit abisu bat den; baina badakit onartezina dela Pabloren eta ingurukoen deshumanizazioa».


Summary: Unai Lasok jokatu egingo du larunbatean Jokin Altunaren aurka. Baikoko aurrelariari sendatu egin zaio eskuin sorbaldan zuen lesioa, eta buruz buruko finalerdia jokatuko du larunbatean, Bilbon.

Unai Lasok jokatu egingo du Jokin Altunaren aurkako Buruz Buruko Txapelketako lehen finalerdia, larunbatean, Bilbon, Bizkaia pilotalekuan (17:15, ETB1). Lasori sendatu egin zaio eskuin sorbaldan zuen lesioa. Horregatik egin zion uko final-laurdenetako ligaxkako azken partida jokatzeari: Beñat Rezustaren aurka zen aritzekoa, joan den ostiralean, Baños de Rio Tobian (Espainia). Ezer gutxi zegoen jokoan neurketa horretan, Lasok ziurtatuta baitzuen B multzoko lehen postua, eta Rezustak jada ez baitzuen aukerarik finalerdietarako sailkatzeko.

Baikoko aurrelariak proba egin du gaur goizean, Miribillan, pilota aukeraketaren aurretik, eta proba balekoa izan da.

Rezustaren aurka jokatzeari uko egin aurretik, Lasok hiru partida jokatu zituen txapelketan, eta hirurak irabazi zituen: final-zortzirenetan, 22-13 Jon Ander Peñaren aurka; final-laurdenetako ligaxkako aurreneko partidan, 22-10 Iñaki Artolaren kontra; eta bigarrengoan, 22-5 Erik Jakaren aurka.

Lasok bezala, Altuna III.ak ere partida bat utzi du jokatu gabe; ligaxkako bigarrena, Joseba Ezkurdiaren aurkakoa, mina baitzuen ezker eskuan; aurretik, 22-19 irabazi zion Dario Gomezi, eta lehiara itzulitakoan, 22-5 Jose Javier Zabaletari. Garaipen horri esker sailkatu zen finalerdietarako.


Summary: Erika Vazquezek erretiroa hartzea erabaki du. Hamazazpi denboraldi egin ditu talde zuri-gorrian, eta zenbaki ikusgarriak bildu ditu: 422 partida jokatu ditu, 263 gol sartu, eta hiru liga irabazi. Gol sena izan da haren ezaugarri nagusia.

Erika Vazquezek (Iruñea, 1983) erretiroa hartuko du aurtengo denboraldia amaitzean. Igandean esango dio agur futbol profesionalari, Athleticek Lezaman Sevillaren aurka jokatu behar duen neurketan. Nafarrak hamazazpi denboraldi eman ditu Lezaman, eta talde zuri-gorriarekin neurketa gehien jokatu dituen jokalaria da. Azken norgehiagokaren faltan 422 daramatza. Denboraldi honetan, otsailaren 9an, ordura arte Eli Ibarrak zuen marka gainditu zuen. 413 neurketa zituen hark jokatuta talde zuri-gorriarekin. Emakumezkoen taldearen goleatzaile nagusia ere bada, 263 golekin. Telmo Zarra baino ez du aurretik talde zuri-gorriaren historian.

Lagunak taldearekin egin zuen debuta Lehen Mailan, 2002-0203 denboraldian. Bi denboraldi geroago iritsi zen Athleticera. Talde zuri-gorria liga txapeldun izan berria zen, eta Iñigo Juaristi entrenatzaileak haren aldeko apustua egin zuen. Txapeldunen Ligako partida batean egin zuen debuta, Newtownabbey Strikers talde irlandarraren aurka. Norgehiagoka horretan jada gola egin zuen Liga irabazi zuen lehen urtean, (2004-2005) baita 2006-2007 denboraldian ere. 2015-2017 denboraldian, bere hirugarren liga titulua eskuratu zuen.

2010-2011 sasoian eten bat egin zuen, eta Bartzelonarako bidea hartu zuen denboraldi batez Espanyolen elastikoa defendatzeko. Urtebete geroago itzuli zen, eta harrezkero erreferentea izan da zuri-gorrien aldagelan. Azken denboraldietan hainbeste jokatu ez duen arren, futbolerako talentu berezia duten jokalari horietakoa izan da, gutxik duten gol senarekin, Elitean hogei denboraldi eman ostean esango du agur. Harekin batera agurtuko da taldeko beste erreferenteetako bat: Vanesa Gimbert.


Summary: Greba antolatu dute berriro Gipuzkoako zahar etxeetan, hilaren 19rako. ELA eta LAB sindikatuek, biek deitu dute grebara; negoziazio mahaiaren bilera izan zen atzo, baina ez zuten aurrerabiderik ikusi

ELA eta LAB sindikatuek bakoitzak bere aldetik egin dute grebarako deia. Justu hilaren 19a hautatu dute greba egiteko, eta badu esanahi berezia egun horrek; izan ere, hilaren 20an elkartuko da berriro negoziazio mahaia. ELA sindikatuaren aburuz, «esku hutsik» joan zen patronala atzo egin zuten bilkurara, eta horregatik egin dute orain grebarako deia. «Izan ere, patronalaren borondate falta begien bistan geratu da, lotsagarria da», salatu dute ELAko ordezkariek, gaur goizean egin duten agerraldi batean. Areago, esan dute hurrengo negoziazio mahaian patronalak jarrera berean jarraitzen badu mahaia uzteko asmoa dutela. LAB sindikatuak ohar baten bidez egin du grebarako deia; eskatu die patronalei negoziazio mahaia ez «blokeatzeko» eta aurrera egiteko oinarriak ipintzeko: «Edukiez hitz egiten hasteko momentua den honetan, borondateetatik harago, proposamen zehatzak mahai gainean jarri beharko dira».

Sindikatu biek gogora ekarri dute bost urte direla gatazka hau hasi zela. Greba eta mobilizazioetan lau urte daramatzate, eta ELA sindikatuak deituta 258 greba egun egin dira denera. Horietako hainbatetan bat egin dute LAB sindikatuko ordezkariek. Erakunde biek hizpide izan dute gatazka honetan Gipuzkoako Diputazioak duen «erantzukizuna» ere. «Aldundiari dagokio patronalei proposamenak aurkeztu ditzatela eskatzea, zabaldu den abagunea aprobetxatzeko», nabarmendu dute gaur ELAko ordezkariek. Izan ere, atzoko bilera mugarri bat izan zen gatazka honetan; izurria tarteko, «blokeatuta» egin ditu negoziazio mahaiak bi urte.

LABen ere argi dute auzia ezin dela bideratu diputazioaren esku hartzerik gabe, argi baitute gatazka hau ez dela «lan gatazka soil», bestelako neurri bat duela. Gatazkaren zuztarrean «zerbitzu publikoen pribatizazioa, lan prekaritatea eta sektore feminizatuek duten errekonozimendu sozial eta ekonomikorik eza» daudela argi dute, eta gizarte osoa ardaztu behar duten eskubide oinarrizko batzuk berretsi behar direla zahar etxeen funtzionamenduan, esaterako, «zaintza zerbitzuak jasotzekoa» edota «zaintza lanak baldintzarik duinenetan egitekoa».

Arta hobea emateko

LAB sindikatuak nabarmendu du greba honen xedea dela lan itun egoki bat hitzartzea, eta ratioak ere «hobetzea». Langileen aspaldiko kezka da ez dutela modurik egoitzetan bizi diren adinekoei behar adina denbora eta arta eskaintzeko. ELA sindikatuko ordezkariek nabarmendu dute izurriarekin, gainera, okertu egin dela egoera, eta lantaldeen urria oraindik ere arazo nabarmenagoa dela orain. «Oso urte gogorrak izan dira, eta oraindik ere egoera larria da», salatu du gaur goizean ELA sindikatuko ordezkari Janire Diazek. «Ez dira ordezkatzen langileak, eta egoitza askotan murrizketak ezartzen ere ari dira, argudiatzen ari baitira pandemiarekin diru asko gastatu dutela; hori gertatzen ari da».

Pandemiaren ostean egoiliarren «erreparazio emozional» bat ezinbestekoa den arren, egoera honetan behar horiei ezin zaiela erantzun adierazi du Diazek. «Egoiliarrak abandonatuta daude oraindik ere, eta ez dugu ikusten aldundia pandemiaren ostean horri erantzuteko ezer egiten ari denik», salatu du. Besteak beste, aski langile gutxirekin ari diren egoitzen berri eman du: «Aurkitu ditut egoitzak 19-20 egoiliarrentzat bi zaintzaile dituztenak, eta gero eta gehiago daude horrelakoak».


Summary: Andy Warholek Marilyn Monroeri eginiko erretratua 185 milioi euroan saldu dute. Hori dela eta, XX. mendeko artelanik garestiena bilakatu da. Larry Gagosian bildumazaleak ordaindu du gehien New Yorken egin duten enkantean.

Andy Warhol margolariak 1964. urtean Marilyn Monroeri egindako erretratua XX. mendeko artelanik garestiena bilakatu da. Atzo gertatu zen, New Yorken (AEBak): Christie’s enkante etxeak 185 milioi dolarren truke saldu zion Larry Gagosian bildumazaleari, enkantea hasi eta hiru minutu eskasera. Dena den, aitortu dute gehixeago ordaintzea espero zutela, edo, behintzat, 200 milioi dolarrera heltzea (195 milioi dolarrean saldu da).

Shot Sage Blue Marilyn obra, ordea, ez da inoiz enkantean saldu den artelanik garestiena: Leonardo da Vinciren Salvator Mundi da; Mohamed Ben Salmane Saudi Arabiako printzeak erosi zuen, 2017. urtean, 425 milioi euroren truke. Warholena bada, ordea, XX. mendeko garestiena. 2015az geroztik, Pablo Picassoren Aljerko emakumeak zen; 169 milioi euroren truke saldu zuten hura.

Christie's-en arabera, Warholen artelana «Mona Lisa modernoa» da: «Denboratik eta lekutik harago doan obra bat da, artista baino handiagoa den ikono bat. Memoria kolektiboaren parte da», azaldu du enkante etxeak.

Gaur arte, obra Thomas eta Doris Ammannen bildumako parte zen. Thomas 1993an hil zen, eta haren arreba Doris, iaz. Hori dela eta, irabazi guztiak Suitzako Thomas eta Doris Ammann fundazioarentzat izango dira. Haren helburua da gizartean bazterturiko haurren osasuna, ongizatea eta hezkuntza hobetzea.


Summary: Cebeken ustez «ezinezkoa» da inflazioa soldatetara eramatea. Bizkaiko enpresen %92k ezinbestekoa ikusten dute errenta paktua hitzartzea. BPGaren iragarpena %4,5era apaldu arren, patronalak nabarmendu du Bizkaia lurralde erakargarria dela enpresentzat, eta Zedarriak-en iritzietatik urrundu da.

«Akordioak behar ditugu, eta akordioak nahi ditugu. Gure proposamena akordioak lortzeko izango da». Carolina Perez Toledo Cebek Bizkaiko patronalak nabarmendu du enpresak prest daudela negoziazio kolektiboan «ahalegina» egiteko, baina langileek eta haien ordezkariek ere egin beharko lituzketela. Patronalak nabarmendu du gaur egun 13.000 enpresatako lan hitzarmena negoziatzen ari direla, eta 125.000 langileri eragiten dietela. Akordioak lortu bai, baina nola? Cebekeko inkestaren arabera, lurraldeko enpresen %92k begi onez ikusiko lukete errenta paktu delakoa.

Bizkaiko enpresek, izan ere, «ezinezkoa» ikusten dute inflazioaren eragin guztia soldatetara eramatea. «Igoera horrek etengabeko inflazio bat sortuko luke. Ahalegin bat egin behar dugu guztiok, eta arduraz jokatu». ELA eta LAB sindikatuek esana dute ez dutela onartuko langilerien erosahalmena murriztuko lukeen akordiorik; Cebekek, baina, ez du ate hori itxi nahi: «Lan esparru normalizatu bat behar dugu ziurgabetasun egoera honetarako». Era berean, nabarmendu du Bizkaiko enpresen %80k soldatak igo dituztela 2022an.

Ziurgabetasuna da Cebekek bere urte hasierako balantzean gehien errepikatu duen hitza. Asteazkenean batzar orokorra du, eta haren atarian plazaratu du. Hainbestekoa da ziurgabetasuna, ez baitira ausartu enpleguaren inguruko aurreikuspen bat egiten. Hori bai, aurtengo BPG datuak apaldu egin dituzte. Orain, %4,5ekoa izango dela uste dute, nahiz eta urte hasieran %5,2koa izango zela uste zuten. Arrazoiak jakinak dira: energiaren kostua, lehengaien garestitzea, Ukrainako gerra eta garraiolarien grebaren ondorena. Horiek horrela, enpresen %66k beren produktuak garestitu behar izan dituzte, baina %78,8k ez dute garestitze osoa produktuetara eramango.Hiru enpresatik bik beren errentagarritasuna kaltetua ikusi dute hiru hilabete hauetan.

Egoera zaila dela esan du Cebekek, baina, hala ere, ez du auzitan jarri Bizkaia lurralde erakargarria denik enpresentzat. Hala, Zedarriak lobbyaren jarrera eta iritzietatik urrundu da. Are gehiago, espresuki haren inguruan galdetuta, Perez de Toledok gehitu du beraiek Cebek direla, eta ikuspuntu propioa dutela. Are gehiago, nabarmendu du erakunde publikoen gertutasuna sumatzen dutela enpresek, eta bi direla haien eskaera handiak: batetik, «antolaketa malgutasuna» lantaldeen barruan, eta, bestetik, likidezia bermatua izatea, ICOren edo Elkargiren maileguen bitartez. Alde horretatik, enpresek %35ek zerga ordainketen atzerapen gehiago nahiko lituzkete, %26k mailegu eta berme gehiago, eta %20k kontratazio publiko ugariagoa.


Summary: Ostiralean onartuko du Espainiako Gobernuak argindarra merkatzeko sistema. Elektrizitatea %30 merkatuko die tarifa arautua dutenei eta industriei, Espainiako Gobernuak ziurtatu duenez.

Ministroen ezohiko kontseilu bat egingo du ostiralean Espainiako Gobernuak, gasaren prezioa mugatu eta hartara argindarra merkatzeko tresna onartzeko. Gaurko ohiko bileran onartu nahi zuen neurri hori, baina xehetasun tekniko batzuk konpondu behar ditu aurretik.

«Geure lankide portugesekin lan sakona egiten ari gara. Tresna zehaztu dugu jada, eta Europako Batzordeak egin zizkigun eskaera batzuk moldatu ditugu. Bi gobernuen moldaketak bateragarriak izateko zain gaude, hartara biek modu paralelo batean onar ditzagun», azaldu du Isabel Rodríguez Espainiako Gobernuko bozeramaileak.

Argindar kontuetan merkatu bakarra da Iberiar penintsulakoa, eta, Frantziaren bitartez oso konexio gutxi dituenez, harekin salbuespen bat egitea hitzartu zuen martxoan Europar Kontseiluak, beren kabuz neurriak har zitzaten argindarra merkatzeko. Sistemaren baldintza nagusiak apirilean lotu zituzten Madrilek, Lisboak eta Bruselak.

Rodriguezek berretsi egin du aurretik Teresa Ribera Trantsizio Energetikorako ministroak emandako datua: argindarra %30 inguru merkatuko zaie PVPC tarifa arautua dutenei —herritarren %40— eta handizkako merkatuari lotutako industriari (%80).

Hori egiteko bidea izango da argindarra sortzeko erabiltzen den gasari batez beste 50 euroko prezioa ematea —40 euro, hasieran—. Azken hilabeteetan 90-110 euroan salerosten ari da Herbehereetako TTF erreferentziazko merkatuan, eta horrek eragin du argindarra asko garestitzea, EBkoa sistema marginalista bat delako, eta energia iturri garestienaren prezioan ordaintzen direlako gainerako iturriak ere.

Gasari gehienezko muga jarrita, ziklo konbinatuko zentralek argindar merkeagoa eskaini ahal izango dute, eta horrekin espero dute batez besteko prezioak apalagoak izatea. Zentral horien jabeek konpentsazioa jasoko dute gasaren benetako kostua estali ahal izateko. Zehazki konpentsazio hori nork ordaindu behar duen da ostiralean argitu beharreko puntu bat.


Summary: Euskalgintzako hamabi eragilek bat egin dute Euskara Aurrera-k deitutako manifestazioarekin. «Herri bultzada berri bat» abian jartzera deitu dituzte euskaltzale guztiak, uste baitute egungo hizkuntza politikak ez direla «aski» euskarak dituen «erronkei» eta «zailtasunei» erantzuteko.

Euskarak XXI. mendean dituen «zailtasunei» eta «erronkei» aurre egin diezaien tamainako erantzun bat behar dela aldarrikatu dute euskalgintzako hainbat eragilek gaur Donostian: «Herri bultzada berri bat». Joanmari Larrarte Elkarreko zuzendariak eta Alizia Iribarren AEK-ko koordinatzaile nagusiak irakurritako adierazpenean jaso dituzte hitzok, Antiguako tunelaren aurrean egindako agerraldi bateratuan. Haren bidez, hamabi eragilek atxikimendua adierazi diote Euskara Aurrera egitasmoak hilaren 21erako antolatu duen manifestazioari: Euskalgintzaren Kontseilua, Euskaltzaleen Topagunea, Euskal Herrian Euskaraz, Jakin, Elhuyar, Pantailak Euskaraz, Bai Euskarari, Maizpide euskaltegia, Ikastolen Elkartea, Uema, AEK eta Elkarrek.

Euskararen egoerari «parez pare» begiratu behar zaiola nabarmendu du Larrartek, eta aspaldian euskararen kontra izan diren erabakiak eta beste zenbait herren aipatu ditu: «Euskararen aurkako epai juridikoak areagotu egin dira azken garaiotan, egungo hizkuntza politikak aski-ezak dira euskarak esku artean dituen erronkei erantzuteko, ezagutzaren unibertsalizazioa egia bilakatzeko urrats erabakigarriak faltan dira, eremu digitalean euskarak presentzia duina izan dezan neurri berriak behar dira...»

Horregatik, Alizia Iribarren AEK-ko koordinatzaile nagusiak adierazi du gaur-gaurkoz ez dagoela esaterik «euskararen etorkizuna bermatuta dagoenik». Gogorarazi du egungo egoeraraino «bizirik» heldu bada «milaka euskaltzaleren konpromisoari esker» heldu dela, eta, horrenbestez, aurrerantzean ere, irautekotan, hala iraungo duela.

Aktibatzeko deia

«Kimu berririk» eta «argi izpirik» ikusi dute aspaldian, Larrartek esan duenez: «Euskalgintzak bere eguneroko jardunean herri hau euskaratik eta euskaraz eraikitzen jarraitzen du; inoizko Korrika jendetsuena eta indartsuena izan da igaro berri dena; Gazte Euskaltzaleen Sarea sortu da, gazte belaunaldi berri bat euskararen aldeko borrokara batzeko asmoz». Horregatik, aipatutako «herri bultzada» abiarazteko nahikoa «herri gogo» eta «energia» badagoela azpimarratu du Iribarrenek, baina, horretarako, «euskaltzale guztiek» egin behar dutela «aurrera urratsa».

Haren arabera, modu horretan soilik lortuko dira honako helburu hauek: «euskaldun gisa bizitzeko eskubidea eta nahia betetzea»; «euskara normalizatzea»; «hizkuntzen, hizkuntza komunitateen eta herrien berdintasunean oinarritutako munduari ekarpena egitea»; «guztien hizkuntza eskubideak errespetatzea, justizia eta demokrazia auzia delako hau»; «euskara herri kohesiorako zuntza izatea»; eta, finean, «Euskal Herri euskalduna» lortzea.

Xede horien alde aktiba daitezen eskatu die Larrartek «euskaltzale guztiei», eta maiatzaren 21eko manifestazioarekin bat egin dezaten.


Summary: Jaurlaritzak onartu du DSBE berriaren lege proiektua. Laguntzaren kudeaketa arindu, baldintzak malgutu eta diru laguntzaren kopuruak handituko dira. Legebiltzarrean da testua dagoeneko, eta 2023an martxan jartzea nahi du Jaurlaritzak.

Eusko Jaurlaritzaren diru sarrerak bermatzeko errentak (DSBE) «eskuragarriagoa» eta «eraginkorragoa» izan nahi du etorkizuneko «mehatxuei» aurre egiteko, eta, horretarako, babes sistemaren kudeaketa arindu, baldintzak malgutu eta laguntzaren kopuruak handituko ditu. Hala jasotzen du Idoia Mendia Lan eta Enplegu sailburuak gaur aurkeztu duen lege proposamenak. Helburua da kolektibo zaurgarrienei laguntzea: pentsiodunei, guraso bakarreko familiei eta adingabeak ardurapean dituztenei.

Eusko Legebiltzarrak baldintzarik gabeko oinarrizko errentari ezetz esan eta astebete eskasera iritsi da DSBE berriaren erreforma. Jaurlaritzak esana zuen egungo babes sistema «arrakastatsua» zela, eta nahiago zuela eredu hori «sakondu». Bada, horretara dator lege berria, Mendiak esan duenez: «Euskal babes sistema gure inbertsiorik onena izan da azken 30 urteetan, eta aurrerantzean ere hala izatea nahi dugu, eredu arinago, modernoago eta argiago batekin».

Lege berriak bizitzeko gutxieneko diru sarreraren kudeaketa ere jasotzen du, bi errentak bateragarriak baitira. Beste berritasun batzuk ere jasotzen ditu. Honako hauek dira: erroldatze epea hiru urtetik bira gutxitzea adingabeak dituzten familientzat; laguntzaren zati bat galtzeko aukera, osorik galdu beharrean, haurrak babesteko neurri gisa; baldintzak ez betetzegatik ezarritako ondorioak gogortzea, adibidez lan eskaintza bati uko egiten denean; eta errenta hilabete bateko epean jasotzen hasteko aukera.

Baldintzak

Jaurlaritzak nahi du diru laguntza behar handiena duten ahalik eta herritar gehienengana heltzea, eta, horretarako, malgutu egin ditu laguntza jaso dezaketenen baldintzak. Baldintza nagusiari eutsi egingo zaio aurrerantzean ere, hau da, hiru urtez erroldatuta egon beharrari, baina bi urtera jaitsiko da adingabeak dituzten familiei dagokienez. Aldiz, nahikoa izango dute erroldatuta egotea «terrorismoaren biktima» izendatutakoek, errefuxiatuek, indarkeria matxistaren edota sexu esplotazioaren biktima direnek. Erraztasunak emango zaizkie laguntza jaso ahal izateko %33rainoko desgaitasun fisikoa dutenei ere.

Etxebizitza berean bizi diren bizikidetza unitate batek baino gehiagok jaso ahalko du laguntza, hau da, elkarrekin bizi baina familia harremanik ez dutenak ere onuradun izan daitezke aurrerantzean. Hala ere, «koefiziente murriztaile» bat aplikatuko da kasu horietan, «gastu batzuk partekatzen dituztelako». Bananduta dauden bikoteek ere adingabe bat izateagatik dagokien laguntzaren osagarria osorik jasoko dute; erdi bana dagokie orain. Hala, guraso bakarreko familiaren ideia «birdefinitu» da.

Kopuruak

Zenbatekoa da beste berritasunetako bat: handituko egingo baitira laguntzak. Kopurua urtero eguneratuko da aurrekontuen eta KPIaren arabera (nahiz eta KPIa soilik erreferentzia gisa hartuko duten), eta bizitzeko gutxieneko diru sarrera hartuko da oinarri gisara: 491,63 euro da aurten oinarria, eta familia bakoitzak osagarriak jasoko ditu gero bere ezaugarri eta baldintzen arabera. Hala ere, orain baino zertxobait gehiago jasoko dute denek.

Gaur egun, gehienez 727 euro jasotzen dituzte norbanakoek, eta 934 euro bikoteek; orain, aldiz, 737,45 euro eta 983,26 euro jasoko dituzte. Familiek, berriz, gehienez 1.033 euro jasotzen zituzten lehen, eta 1.425,72 euro jasoko dituzte orain. Ezabatu egingo da familia bakoitzeko gehienezko pertsona kopuruaren muga ere.

Pentsiodunei ere handituko zaizkie laguntzak: bakarrik dauden pentsiodunek 934,1 euro jasoko dituzte (835 euro lehen), eta bikotekideetako bat pentsioduna bada, 1.179 euro (1.043 euro lehen).

Kontrolak eta zigorrak

Laguntza mugarik gabe aitortuko zaie onuradunei, eta ez dute bi urtetik behin eskaera berritu beharrik izango, orain arte bezala. Hori bai, kontrolak zorroztu egingo dira: Lanbideko ikuskatzaile talde batek hiru hilabetean behin gainbegiratuko du baldintzak betetzen direla. Arau hauste larrien kasuan, laguntza berriz ez jasotzeko ezintasuna ere aurreikusten du legeak. Hala ere, adingabeak dituzten familiei dagokienez, laguntza ez da osorik kenduko. Eta kontziliazioa lan eskaintza bati uko egiteko arrazoi gisa ere onartuko da.

Legebiltzarreko bidea

Mendiak iragarri du proposamen berria Legebiltzarrera bidali duela dagoeneko, tramitazioari ekiteko, eta aldaketak azaltzeko hitzartzea ere eskatu duela. Sailburuak aitortu du, hala ere, prozesu «luzea» izan dela. Hori dela eta, tramitazioa «azkar» egitea eskatu du. «Ez gara atxikimenduak eskatzen ari, ezta eztabaidarik ezkutatzen ere. Baina hemen aurreko legealdian hainbat hilabetez egindako ekarpen asko daude». Horretarako uztaila gaitzeko ere galdegin du.

Eusko Jaurlaritza sustengatzen duten bi alderdiek gehiengo osoa dute, aurreko legealdian ez bezala, eta, beraz, ez du arazorik izango proposamena aurrera ateratzeko. Jaurlaritzak Gabonetarako onartuta nahi du lege berria, urte berriarekin martxan jartzeko. Mendiak adierazi du Lanbide prest dagoela.


Summary: '.eus' domeinuko webguneen %80k euskarazko edukia eskaintzen dute. Puntueus behatokiak azterlan bat egin du domeinuaren erabileraren gaineko datuak xehatzeko. Webgune horien %36,7k euskaraz ematen dute lehenbiziko hitza.

Munduari nondik begiratu, desberdina da ikusten den paisaia; bazterrak ezkutuago geldi daitezke batzuetan, eta ertzak bistara beste inoiz. Interneten ere, ez da berdin gauzei nondik so egin. Hala, bada, euskarak sarean zer leku hartzen duen argitze aldera, azterketa egin du berriki Puntueus behatokiak. Ikertu du zer-nolako emaitzak erdietsi diren .eus domeinua baliatuta. Egitasmoak maiz nabarmendu du euskarazko edukiak sustatzea dela domeinuaren asmoa, eta, gaur-gaurkoz, lanak eman du fruiturik: .eus webguneen %82,2k euskarazko edukia eskaintzen dute, eta lehenbiziko hitza euskaraz izaten da atarien %36,7tan.

Datu gehiago ere aletu ditu Puntueusek. Lurraldetasunari dagokionez, Gipuzkoan eta Bizkaian erregistratu dituzte webgune gehien .eus domeinuaren barrenean. Zehazki, Gipuzkoakoak dira guztien %40 baino gehiago; Bizkaikoak dira %33. Gainerako herrialdeetan, kopurua aski apalagoa da. Webguneen %9,6 Araban erregistratuak dira; Nafarroakoak, %4,7, eta Ipar Euskal Herrikoak, kopuru osoaren %3.

Webgune bakoitzaren atzean nor edo zer dagoen, horretan ere jarri du arreta azterlanak. Emandako datuen arabera, domeinu hori erabiltzen duten hamar webgunetik lau enpresak dira (%44,6). Atarien %12,5 euskarari edo euskal kulturari loturiko proiektuenak dira. %11,1, norbanakoenak.


Gernika, jaistetik gertuago

Summary: Gernika, jaistetik gertuago. Espainiako Errugbi Federazioko Lehiaketa Batzordeak atzera bota du Bizkaiko taldeak aurkeztutako helegitea, denboraz kanpo egin zuela argudiatuta

Gaur-gaurkoz, Gernika Espainiako Ohorezko B Mailan ariko da datorren denboraldian, Espainiako Errugbi Federazioko Lehiaketa Batzordeak atzera bota baitu Bizkaiko taldeak jarritako helegitea.

Alcobendas zigortzeko eskatu zuen Gernikak, jokalari bati fitxa egiteko orduan Espainiako taldeak araua urratu zuela argudiatuta. Lehiaketa Batzordeak onartu egin du Alcobendasek araua urratu zuela, baina Gernikak helegitea denboraz kanpo egin zuela arrazoitu du erabakia ez aldatzeko. Erabakiak haserrea eragin du Bizkaiko taldeko ordezkarien artean, eta, horregatik, aztertzen ari dira ea Apelazio Batzordera jo edo ez.

Gernika ez da bulegoko kontuetan nahastuta dagoen euskal talde bakarra. Getxok helegitea aurkeztu du Lehiaketa Batzordean, igoera kanporaketako finalerdietako joaneko partidan Belenos Avilesko (Espainia) taldeak jokalari bat zelairatzean araua urratu zuela argudiatuta. Getxok galdu egin zituen kanporaketako bi partidak, eta, horren ondorioz, Espainiako Ohorezko Mailara igotzeko aukerarik gabe geratu zen.


Summary: Ingurumen lege berriaren aurkako manifestazioa egingo dute larunbatean Gasteizen. Araba Bizirik plataformak deitu du mobilizaziora. 19:00etan abiatuko da Gasteizko Bilbo plazatik, ‘Tapia legeari ez! Iruzurrik ez!' lelopean.

Araba Bizirik plataformako kideek hilabeteak daramatzate Eusko Jaurlaritzaren Ingurumen Administrazioaren Lege berria salatzen –Tapia Legea deitzen diote–. Horregatik, lege berria salatzeko manifestazioa egingo dute maiatzaren 14an, larunbatean. 19:00etan abiatuko da Gasteizko Bilbo plazatik, Tapia legeari ez! Iruzurrik ez! lelopean. Joan den urriaren 23an beste manifestazio bat egin zuten Gasteizen, baina salatu dute «neurrigabe» iristen ari direla proiektu berriak: zentral eolikoak, parke fotovoltaikoak, goi tentsioko lineak, lautada zeharkatzen duen trenbide linearen bikoizketa eta berotegi industrialak, besteak beste. Are, ohartarazi dutenez, «mehatxu horiek areagotu» egin dira azken hilabeteetan, eta «Arabako Foru Aldundiaren eta Eusko Jaurlaritzaren laguntza» jaso dute.

Ingurumen Administrazioaren Legea onartzeak Lurralde Antolamenduaren Legea moldatzea ekarri du, besteak beste. Horrekin, Jaurlaritzak hainbat egitasmo «goi mailako interes publikoko proiektu» izendatzeko eskumena irabazi du, eta hark erabakiko du, beraz, proiektu bati izendapen hori noiz eman. Ondorioz, hura onartu edo debekatzeko eskumena galdu dute udalerriek.

Irakurri gehiago: Ingurumen Administrazioaren Legea onartu du Eusko Legebiltzarrak

Enpresek eta inbertsio funtsek zentral eoliko eta zentral fotovoltaiko berriak ezartzen badituzte, Arabako 1.300 hektarea baino gehiago okupatuko lituzkete. Plataformak kritikatu duenez, proiektu horiek «ez dira alternatiba» krisi ekologiko, sozial eta energetikoari aurka egiteko: «Ez dira energetikoki eraginkorrak, horiek garatzeko energia fosil kopuru handiak bideratu behar baitira, eta ez dute energiaren kontsumorako eskubidea demokratizatzen». Inbertsoreek, berriz, azaldu dute «baliabide natural publikoak eta Europatik datozen diru funtsak eskuratzeko modua» direla.

Era berean, abisatu dute gaur egun «frackingaren mehatxua» indarrean dagoela. «EAJk ez dio uko egin egitasmo horri, eta presio egiten jarraitzen du teknika hori gure lurraldean garatu ahal izateko, nahiz eta gizartearen gehiengoaren oposizioa duen gaia izan», gaineratu dute.

Udalen independentzia

Proiektu horiek ezarri ahal izateko, goi mailako interes publikoko proiektu izendatuak izatea besterik ez da beharko, eta egitasmo pribatuak ere halakotzat izendatu ahal izango dira. «Administrazio Batzarrek eta udalek izan behar duten independentziarekiko abusu eta urraketa horren aurka gaudela adierazi nahi dugu», gaineratu du plataformak.

Horren aurrean, «jendearen beharrak kontuan hartzen dituen gobernantza eredu bat» aldarrikatu du plataformak; hain zuzen, erabakiak era deszentralizatuan eta lurrari lotuta hartzeko aukera ematen duena. «Erakunde publikoek proiektu erraldoi horien ezarpena bultzatzeko duten jarrera salatzen dugu», amaitu dute.


Summary: Lennard Kamna nagusi Etnan, eta Juanpe Lopez jarri da lider. Alemaniarrak eta espainiarrak probetxu handia atera diote eguneko ihesaldiari Giroko lehen mendiko etapan. Faboritoen artean ez da erasorik izan, baina erretiratu egin da Miguel Angel Lopez, minez.

Iheslariek gori-gori jarri dute Italiako Giroa Etnan. Etapa Lennard Kamnak (Bora) poltsikoratu du, eta Juanpe Lopezek (Trek) maglia arrosa kendu dio Mathieu van der Poeli (Alpecin). Etaparen hasieran tropeletik hanka egin duten hamalau lagunetatik indartsuenak izan dira. Onenen artean, berriz, beste baterako utzi dituzte suziriak. Sumendiko igoera elkarrekin egin dute faborito nagusiek, Ineosek jarritako erritmoan. Ordurako, etxerako bidea hartuta zen Miguel Angel Lopez (Astana). Kolonbiarrak mina zuen ezkerreko aldakan, eta ezin izan du lasterketan jarraitu.

Multzo indartsua osatu da lasterketa buruan. Kamna eta Lopezekin batera, aurrera egin dute Rein Taaramaek (Wanty), Mauri Vansevenantek (Quick), Lilian Calmejanek (Ag2r) eta Sylvain Moniquetek ere (Lotto Soudal). Van der Poel eta Biniam Girmay (Wanty) ere saiatu dira ihesaldian sartzen, baina ez dute lortu. Liderrak hanka altxa du gero tropelean, errepidea tentetzen hasi orduko. Haren taldekide Stefano Oldani (Alpecin) izan da aurrekoen artean abiatu den lehena, eta Lopez oldartu da gero. Kamnak gehiago itxaron du, eta helmugatik 2,5 kilometrora harrapatu du espainiarra. Saria banatu egin dute: etapa batentzat, lidertza bestearentzat. Hirugarren Taaramae izan da, atzetik aurrera eginda.

Faboritoak 2.37ra iritsi dira, Carapaz buru. Simon Yates (Bike Exchange) onik atera da, etaparen hastapenean eroriko txarra izan duen arren. Pello Bilbaok eta Mikel Landak (Baharain) ere ez dute hutsik egin. 9. eta 11. izan dira, hurrenez hurren. Alabaina, ez dira hautagaien multzoan irauteko gauza izan Tom Dumoulin (Jumbo Visma) eta Vincenzo Nibali (Astana). Sailkapen nagusian jokoz kanpo gelditu ondotik, bestelako helburuak izango dituzte hemendik aurrera.


Summary: Miarritzen etxegabe bati eraso egin diote azidoarekin, eta larri ospitaleratu dute. Astearte goizaldean gertatu da erasoa. Poliziak herritar bat atxilotu du, biktima hiltzen saiatzea leporatuta.

Gizonezko etxegabe bati eraso egin zioten astelehen goizaldean Miarritzen (Lapurdi). Jipoitu eta erre egin zuten, azidoa baliatuta. Baionako Fiskaltzak zabaldutako informazioaren arabera, 04:00 aldean gertatu zen erasoa, kostaldetik hurbil. Zehaztu dutenez, handik ordu gutxira beste gizonezko bat atzeman zuten,erasotzailea delakoan. Polizia etxean zen astearte gauean, atxiloturik, eta etxegabea hiltzen saiatu izana leporatu diote.

Biktimak zauri larriak ditu gorputzean. Erasoa gertatu eta gutxira joan ziren larrialdi zerbitzuak, eta Bordeleko ospitalean erietxeraturik da ordutik. Osasun zerbitzuek ez dute xehetasunik eman gizonezkoaren osasunaren gainean; oraingoz, larri dela baizik ez dute jakinarazi.


Zapuztu da, eta zapuztu dio

Summary: Zapuztu da, eta zapuztu dio. Athleticek galdu egin du Granadan, eta ikaragarri zailduko zaio Europarako aukera, bihar Vila-realek eta Realak irabazten badute. Karankaren taldearen jokoak txiki utzi du Marcelinoren jokalariena.

Galderaz josita dago Athletic eta ingurua. Hauteskundeen atariko bisajea. Hau bai, hori ez, hura agian. Taldeak gaur Granadan erakutsitakoak —edo ez erakutsitakoak— beste zalantza batzuk piztu ditu. Marcelinok ere izango du zer erantzun. Kale egin dute zuri-gorriek kale egin ezin den garaian, eta lehen ere aurkarien mende bazegoen Europara sartu ahal izateko, orain gehiago. Betis ezin du harrapatu, gaur irabazi egin baitu, eta etzi Vila-realek eta Realak garaipena lortzen badute, lau puntura eta seira egingo diote ihes, bi partida faltako direla.

Horregatik zituen Athleticek beharrezkoak gaurko hiru puntuak, eta horregatik da ulertzen zaila taldeak erakutsi duen jokoa. Eta jokoaren aurretik, Marcelinok egindako hautuek behar dute azalpena. Lesioak direla, txandakatzeak direla, ez du hamaikakorik onena atera Espainiako entrenatzaileak. Galdera bat: nola liteke Iñaki Williams aulkian uztea hain partida garrantzitsuan? Golak sartzen ez da trebea izango, baina aurkarien defentsak nekatzen eta zoratzen abilenetakoa da, bere abiadurarekin.

Ez da kontu hutsala. Granadak jan egin du Athletic une askotan, baloia goian galdu eta presio itogarria eginez. Gauza bera egin du bigarren baloietan. Etxeko atzelariak oso gertu zeuden erdilariengandik, horiei presioan laguntzeko. Itsasargirik ez zeukan aurrean, eta baloia berreskuratu eta atzera jokatu du askotan, etxekoen presioa erraztuz. Lehen zatian, bizpahiru aldiz soilik atera da kontraerasoan Marcelinoren taldea, beste Williamsen bitartez, eskuin hegaletik. Beste galdera bat: zelai erdia jan dio etxeko taldeak atzo kanpotarra zenari. Karankak hiru jokalari jarri ditu hor, Marcelinok bi, ohi duen moduan, ez baitu sekula santan marrazkia aldatzen. Baina aldatu gabe ere, ñabarduraren bat, zerbait, partida alde batera bideratzen hasi zen egoera aldatzeko. Ezer ez. Entrenatzailea kopeta beltz egon da ia partida osoan, ikusten ari zenarekin haserre, bere buruarekin saminduta, edo jarraitu behar ez duelako minduta.

Hori guztia gutxi ez, eta gola oparitu dio Athleticek Granadari. Baloia atzetik jokatuta atera behar, etekina hutsaren hurrengoa zenean, etxekoek majo estutzen zutelako. Bada, Dani Garciak bizkarrez area barruan egin behar ez dena egin, eta Colladok lapurtu dio. Gola. Bigarren zatian Williams zaharra zelairatuta ere, alferrik.

Vesgak hamarrekin utzi du taldea 85. minutuan. Zarragari balizko penaltia 95.ean, kontraerasoan gola Luis Suarezek, baliorik gabea jokoz kanpokoagatik, eta azken jokaldian, Raul Garciak zutoinera. Pozarren Karanka. Athleticen estiloan irabazi dio Athletici. Zergatik ez Karanka San Mamesen datorren denboraldian?


Summary: Israelgo armadak Xireen Abu Akleh kazetaria hil duela salatu du Al Jazeerak. Tiro egin diote buruan, Jenin hirian, israeldarrek eginiko erasoaldi baten berri ematen ari zela. Beste kazetari bat ere zauritu dute.

Xireen Abu Akleh Ekialde Hurbileko kazetaririk ezagunetako bat zen, Al Jazeera telebistan eginiko lanarengatik. Gaur hil dute, Jeninen (Zisjordania), buruan tiro eginda, Israelgo armadaren erasoaldi baten berri ematen ari zela. Telebista kate horren arabera, Israelgo militarrek tirokatu dute Abu Akle, eta beste kazetari bat bizkarrean zauritu dute: Quds kazetako Ali Samudi.

«Israelgo okupazio indarrek Xireen Abu Akleh gure kazetari maitea hil dute, gaur goizean haien gehiegikerien berri jasotzen ari zela Jeninen. Palestinako kazetari nagusietako bat zen, eta adiskide mina», idatzi du Palestinak Erresuma Batuan duen enbaxadore Husam Zomlotek.

Israelgo armadak esan du tiro egin dietela Jeninen operazioa egiten ari zirela, eta haiek tiroz erantzun zutela. Kazetariak palestinarrek eurek tirokatu izana «ikertzen» ari direla zabaldu dute.

Erasoan zaurituriko beste kazetariak, Samudik kontatu duenez, zazpi kazetari joan dira Israelen erasoaren berri ematera, eta denek babesteko eta kazetari gisa identifikatzeko arropa zuten jantzita. Hiru tiro egin dizkiotela adierazi du: lehenengoak huts egin du, bigarrenak bera zauritu du, eta hirugarrenak Akleh hil du. Sareetan zabalduriko irudi gogorretan, ikusten da nola jasotzen duten kazetaria lurretik, eta nola sartzen duten korrika auto batean, erietxera eramateko. Samoudik esan du inguruan ez zegoela militante palestinarrik edo zibilik, bakarrik eurak eta Israelgo armada. Militarrek iradokitakoa «gezur hutsa» dela gaineratu du.

Aklehk 51 urte zituen; Jerusalemen jaio zen, eta 1997. urtean hasi zen lanean Al Jazeeran. AEBetako herritartasuna zuela baieztatu du Washingtonek Israelen duen enbaxadore Tom Nidesek, eta «ikerketa sakona» egiteko eskatu du.

Palestinako Aginte Nazionalak (PAN) Israelgo armadaren «krimen izugarria» salatu du. Israelgo Atzerri ministro Yair Lapidek adierazi du PANi eskaini diola elkarrekin ikertzea hilketa, eta gaineratu du gatazka eremuetan babestu egin behar direla kazetariak.


Summary: Espainiako Senatuak gobernuari eskatu dio Gernikako bonbardaketa oroitzeko ekitaldi bat egin dezala. Besteak beste PSOEk, EAJk eta EH Bilduk adostutako erdibideko zuzenketa bat onartu du Senatuak. 152 boto jaso ditu alde, 106 kontra, eta hiru abstentzio.

Espainiako Senatuak gobernuari eskatu dio aitortu dezala 1937ko apirilaren 26an Gernikan (Bizkaia) izandako bonbardaketan «armada matxinoaren eta ondorengo gobernu frankistaren erantzukizuna, eragindako kaltea eta oinazea, zibilen aurkako aire eraso guztien sinbolo gisa». Horretarako, gobernuari eskatu dio ekitaldi «esplizitu» bat antolatu dezala Gernikako bonbardaketa oroitzeko, «elkarbizitzaren eta askatasunaren defentsan eta memoria ekintzen markoan».

EAJk aurkeztutako mozio baten erdibideko zuzenketa bat da Senatuan bozkatutakoa eta aurrera atera dena; besteak beste, PSOEk, EAJk eta EH Bilduk adostu dute. Hasierako proposamenaren asmoa zen gobernuak barkamena eskatzea Gernikako herriari, baina azkenean esaldi hori ordezkatu egin dute Gernika «zibilen aurkako aire erasoen ikur» jotzearekin.

Mozioa atzo eztabaidatu zuten, eta gaurko saioan onartu dute: aldeko 152 boto jaso ditu —besteak beste, PSOE, EAJ, ERC, EH Bildu eta Geroa Bairenak—, kontrako 106 —PP, Vox eta UPNrenak— eta hiru abstentzio. Atzoko eztabaidan, Estefania Beltran de Heredia EAJko bozeramaileak azaldu zuen batasuna bilatu dutela zuzenketarekin: «Beharrezkoa da egungo gerraren aurka batasuna erakustea, baina baita iraganeko gerren aurka ere».

Duela bi aste bete ziren 85 urte Gernikako bonbardaketatik. Ikusmin handia sortu zuen Espainiako Gobernuak ere ekitaldira ordezkaritza bat bidali izanak eta lore eskaintzan parte hartu izanak. Han izan ziren Denis Itxaso Espainiako Gobernuak Arabarako, Bizkairako eta Gipuzkoarako duen ordezkaria eta Memoria Demokratikorako idazkari Fernando Martin Lopez. Haiek ere lore sorta bat ekarri zuten, Espainiako banderaren koloreak zituen xingola batekin.

Radio Euskadin gaiaz galdetuta, Eneko Andueza PSE-EEko idazkari nagusiak esan du EAJ oker dabilela Pedro Sanchezen gobernuari eskatuz barkamena eska dezala, iritzita egungo gobernua «errepublikaren oinordekoa» dela. Are, jeltzaleei esan die EAJk ere bere alderdiari begiratu behar diola, «haren abizenetako asko» erregimen frankistaren parte izan zirelako.


Summary: Espainiako Gobernuaren lege berriak 16 urtetik gorakoek gurasoen baimenik gabe abortatzeko eskubidea jasoko du. Zirriborroa asteartean eramango dute Ministroen Kontseilura. Hileko mingarriak dituztenentzako hiru eguneko baja ere aipatzen du.

Oraindik ez da behin betikoa, baina Espainiako Gobernuaren abortuaren lege berriaren xehetasunak iragarri ditu SER irratiak. Bada berritasunik: 16 urtetik gorako emakume orok abortatzeko eskubidea izango du Hego Euskal Herrian, horretarako gurasoen baimenik aurkeztu beharrik gabe. Gainera, dokumentuaren arabera, ospitale publikoetan bermatu beharko dute abortua, eta emakumeek aukera izango dute abortatzeko baja hartzeko. Zirriborroa astearteko Ministroen Kontseiluan onartzeko asmoa daukate.

Abortu eskubidea bermatzeko, aldaketak jasota daude testuan. Berez, adina ez dute aldatuko, baina 16 urtetik gorakoek ez dute gurasoen baimenik beharko. Orain arte, 16 eta 17 urtekoek gurasoen onespena behar zuten. Halaber, gaur egun osasun langileen kontzientzia eragozpenak eragiten dituen arazoak ere konpondu nahi dituzte. Irene Montero Espainiako Gobernuko Berdintasun ministroak esan izan duenez, eutanasiaren legearen antzeko formula bat ezarriko dute, kontzientzia eragozleak diren profesionalen zerrenda bat osatuz eta abortua zentro publikoetan bermatuz.

Hilekoari dagokionez ere, aldaketa proposatzen ditu zirriborroak. Hileko mingarria duten emakumeek hiru eguneko bajarako eskubidea edukiko dute. Hilerokorako produktuen eskuragarritasuna ere hobetu nahi dute: BEZa kenduko diete; zaurgarri diren edo espetxean dauden andreentzat doakoak izango dira; eta ikastetxeetan konpresak, tanpoiak edo antzerakoak eduki beharko dituzte. Ikastetxeetan, gainera, antisorgailu hormonalak eta hurrengo eguneko pilulak emango dituzte sexu heziketako kanpainetan, eta produktu horiek diru publikoz finantzatuta egongo dira.

Haurdunaldi subrogatuan ere eragin nahi du legeak. Emakumeen aurkako indarkeriatzat hartuko du, eta hainbat neurri jasota daude: SER irratiaren arabera, auzitegiek atzerrira jotzen duten bikoteei jarraipena egin ahal izango diete. Gainera, Hego Euskal Herrian, agentziek ezingo dute haurdunaldi subrogatuaren aldeko kanpainarik egin.

Legea gaur egun dagoen bezala onartuz gero, lege berri bat izango da, ez aurrekoaren erreforma bat. Ñabardura garrantzitsua da, PPk Espainiako Auzitegi Konstituzionalean jarrita daukan errekurtsoa bertan behera geratzea eragingo lukeelako.


Summary: Torra bigarrenez zigortu dute desobedientziagatik. Kataluniako Auzitegi Nagusiak hamabost hilabeteko inhabilitazioa eta 24.000 euroko isuna ezarri dizkio presidente ohiari politikari independentista presoen aldeko xingola garaiz ez kentzeagatik.

Kataluniako Justizia Auzitegi Nagusiak hamabost hilabeteko inhabilitaziora eta 24.000 euroko isunera zigortu du Quim Torra presidente ohia, politikari independentista presoen aldeko xingola Generalitatearen egoitzatik garaiz ez kentzeagatik. Bigarren aldia da Torra desobedientziagatik zigortzen dutela.

Epailearen arabera, frogatuta dago Kataluniako gobernuburu izandakoak ez zuela auzitegiaren agindua bete, 2019ko apirilean xingola zeraman afixa epe jakin batean kentzeko agindu ziotenean: «Eraikin publikoek interes orokorren zerbitzuan egon behar dute, eta ez herritar talde jakin baten zerbitzuan».

Akusatua ez da izan gaurko saioan —epaiketa iragan martxoaren 17an egin zuten—, Twitter sare sozialean azaldu zuen modura, ez zuelako «iruzur batean» parte hartu nahi; duela bi urte, argudiatu zuen agindua «legearen kontrakoa» zela, eta adierazpen askatasunerako eskubidea erabiltzen ari zela.

Torrari urte eta erdiko inhabilitazio zigorra jarri zioten auzi beragatik, 2019an, Espainiako Hauteskunde Batzorde Zentralak exijitu zionean pankarta erretiratzeko, argudiatuta hauteskunde garaia zela. Gerora, Espainiako Auzitegi Gorenak zigorra berretsi zuen, eta agintariak Kataluniako Gobernutik atera behar izan zuen; horrek hauteskundeak aurreratzea eragin zuen, iazko otsailera.

Egun berean, Espainiako Auzitegi Konstituzionalak atzera bota du Torrak lehen zigorraren kontra aurkeztu zuen helegitea; hain justu, Kataluniako Auzitegi Nagusiak betetzat eman du urte eta erdiko inhabilitazio hori.


Summary: Pasaiako Itsas Festibalak 160 ontzi bilduko ditu badian. «Itsas ondarearen erreferente izateko helburuz», egitarau zabala aurkeztu dute antolatzaileek: maiatzaren 18tik 26ra, itsasoari, kulturari, musikari, dantzari eta gastronomiari lotutako askotariko jarduerak egingo dira Pasaiako lau barrutietan.

Pasaiako (Gipuzkoa) Juanba Berasategi aretoan aurkeztu dute gaur aurtengo Itsas Festibalaren egitaraua. Maiatzaren 26tik 29ra da berez festibala, baina hilaren18tik aurrera hasiko dira jaialdi horrekin lotutako ekitaldiak, hitzaldiak eta mahai inguruak. Halaxe azaldu dute aurkezpenean Izaskun Gomez Pasaiako alkate eta Pasaiako Itsas Festibaleko presidenteak, Xabier Agote Pasaiako Nazioarteko Itsas Festibaleko zuzendari eta Albaolako presidenteak, Joakin Telleria Pasaiako Portuko Agintaritzako presidenteak, Harkaitz Millan Gipuzkoako Foru Aldundiko Kultura, Lankidetza, Gazteria eta Kiroletako diputatuak, eta Jesus Maria Garcia de Cos Eusko Jaurlaritzako Turismo, Merkataritza eta Kontsumoko sailburuordeak.

2018an egin zuten lehen ekitaldia, eta orduko markak gaindituko dituzte aurtengoan: 160 ontzi tradizional baino gehiago bilduko ditu festibalak Pasaiako badian. Xabier Agote Albaolako presidenteak jakinarazi duenez, «askoz eduki gehiago» izango ditu aurtengo ekitaldiak. 115 ontzi izan ziren aurreko ekitaldian, eta «sekulako ezustekoa» hartu dute aurten, pandemia tarteko ez zutelako espero hainbeste ontzi biltzea. Badiara iritsiko diren horien artean, hainbat izen nabarmendu ditu Agotek: Marité, La Recouvrance, Shtandart, Oosterschelde, Scylla, Mater, Ring Andersen eta Atyla. «Shtandart, esaterako, Errusiako fragata baten erreplika da. Azken ordura arte ez dugu jakin etortzeko aukerarik izango zuen, errusiarra izaki. Kontua da partikular batena dela ontzia, eta kulturen arteko zubigintzan jarduten dela. Ukrainarrak ere baditu tripulazioan, eta programazio berezi bat ari gara lantzen haiekin, elkarbizitzaren ikur bihur dadin festibalean», azaldu du Agotek.

Harkaitz Millan Kultura diputatuak Itsas Festibalaren garrantzia nabarmendu du. «Beti azpimarratzen dugu kulturak eraldaketa sozial eta ekonomikorako duen gaitasuna, eta hauxe da adibiderik argiena». Azaldu duenez, «ekitaldiaren filosofia eta ezaugarriak kontuan hartuta», apustua egin dute tokiko taldeen alde, eta Katapulta programako talde berriei egin diete tokia, besteak beste. Millanek eman ditu egitarauko xehetasun batzuk. Ostegunean, hilak 26, hiru kontzertu izango dira Pasai San Pedron: Oreka TX, Thierry Biscary eta Pao Barreto. Ostiralean, hilak 27, Donibanen: Deñe, Mugan eta Feten Fetenen. Egun berean, Trintxerpen: Kyxo, Lamiak eta Liher. Larunbatean, hilak 28, Antxon: Rumbling Libs, Arima Soul eta Fundacion Tony Manero.

Izaskun Gomez Pasaiako alkateak tokiko eragileen parte hartzea eskertu eta azpimarratu du. Dei egin die pasaitarrei eta kanpotik etorriko direnei festibalean parte hartzera, eta «erregutu» du garraio publikoa erabil dezatela, egun horietan ez baita tokirik egongo Pasaian autoa aparkatzeko. «Gure herria itsas ondarearen erreferente izatea nahi dugu, eta horren inguruan gure etorkizuna eraiki. Ekitaldi honek nazioarteko mapan jartzen gaitu, eta eskualde osoarentzat dakar onura ekonomikoa».

Festibalerako sarrerak ostiralean jarriko dituzte salgai, jaialdiko webgunean, eta egitaraua ere bertan ikus daiteke osorik.


Summary: Jokoaren Legeari hamabost zuzenketa egin dizkiote EH Bilduk, Ahal Dugu-k eta Ezkerrak. Neurri «sendoagoak» eta «murritzaileagoak» behar direla adierazi dute zuzenketak aurkeztu dituzten alderdiek.

PSNk eta Geroa Baik Nafarroan sustatutako Jokoaren Legeari hamabost zuzenketa aurkeztu dizkiote, eta horren helburua azaldu dute: «Jokoaren arriskuetatik biztanleria eraginkortasunez babesten lagunduko duten neurriak sartu nahi ditugu». Zuzenketak aurkeztu dituzten alderdiek adierazi dute lege proposamena «argi eta garbi» ez dela nahikoa, eta neurri «sendoagoak» eta «murritzaileagoak» behar direla.

Zuzenketen artean taberna eta jatetxeetan joko eta apustu makinak ezabatzeko debekua adierazi dute. Horrez gain, nabarmendu dute horrelakoak horretarako berariaz prest dauden lokaletan egin ahal izango dela, eta sarbidea kontrolatzeko «neurri egokiak» hartu behar direla. Hortaz, lege artikulu berri bat proposatu dute; besteak beste, sektoreko enpresentzako prebentzio neurriak jorratzen ditu proposamenak.

Lege proposamenaren arabera, apustu enpresek ezin dute publizitaterik egin. Hortaz, zuzenketak aurkeztu dituzten alderdiek proposatu dute debeku hori jokoaren sektoreko enpresa guztiei zabaltzea. Horrekin batera, joko enpresen irabazien %2rekin eta kudeaketa publikoaren bidez, ludopatiaren tratamendurako funts bat sortu nahi dute.

«Anbizio txikiko» lege proposamena dela salatu dute. Zuzenketek aurrera egiten badute pertsonak «benetan» babestuko dituen eta ludopatiaren prebentzioan arreta jarriko duen legea espero dute.


Makina-erreminta %7-10 haziko da aurten

Summary: Makina-erreminta %7-10 haziko da aurten. 2021ean %18tik gora hazi zen AFM klusterreko enpresen fakturazioa, 1.571 milioi euroren salmentei esker. Aurten sektoreak lortu egingo du pandemia aurreko fakturazioa gainditzea, besteak beste, eskaera poltsa beteta dagoelako eta Errusia, Ukraina eta Bielorrusiarekin duen harreman komertziala salmenten %2 ingurukoa delako bakarrik.

Makina-erremintaren sektorean diharduten enpresak euskal industriaren «oinarria» direla uste du Cesar Garbalena AFM klusterreko presidenteak, «haien ekoizpena hobetzeko, azkartzeko eta eraginkorragoa egiteko lurra» direlako. Bada, makina-erreminta susperraldi nabarmena izaten ari da pandemiak eragin zion zulo handiaren ostean, eta 2021. urteko %18tik gorako hazkundeak segida izango du 2022. urtean, beste %7-10 igoko baita fakturazioa. Hala, pandemia aurreko salmentak gaindituko ditu sektoreak, bi urteren ondoren.

«Industriarik berritzaileena gara, malguena, eta munduko liderrekin batera lehiatzen gara mundu osoan», aldarrikatu du Garbalenak, AFMko kide izatearen harrotasuna azpimarratu nahian; pandemiak eragindako erorikoa latza izan baitzen, eta egoera hori bridatzeak ahalegin handia eskatu die enpresei. Fakturazioa ia %20 amildu zitzaien, eta jaitsiera hori aurreko urtean izandako ia %10ekoari gehitu zitzaion. Iaz, ordea, susperraldia hasi zen, eta %18tik gorako hazkundea lortu zuten batez beste makina-erremintan aritzen diren AFMko 126 kideek.

Goraldi horretan, esportazioek eman diete hauspoa sektoreko euskal enpresei: %23,4 gehitu dira azken urtean. Helmuga nagusiak AEBak, Italia, Alemania, Txina eta Frantzia dira. Barne merkatua esaten dioten horretan (Euskal Herria, Katalunia, Galizia eta Espainia), inbertsioa ahul ibili da berriro, eta %5,2 egin du behera eskaeren jarioak. Batera edo bestera, AFMko enpresen multzoan munduko seigarren ekoizle taldea osatzen dute makina-erremintan.

Irabazi marjinak defendatzea

Xabier Ortueta AFMko zuzendariak ohartarazi du oraindik «partida jokatzen» ari dela, baina 2021ean lortutako eskaera kopurua aintzat hartuta 2019ko fakturazioa gaindituko dela aurten. Aurretik esanda doa: Ukrainako gerrak eragin duen jokaleku berriak ziurgabetasun handiagoa ekarri die enpresei, baina Errusia, Ukraina eta Bielorrusiarekin duten harreman komertziala salmenten %2 ingurukoa baizik ez da. «Beste kontu bat da zer albo ondorio eragiten dituen egoera horrek».

Baina benetako arazoa beste bat da. «Benetako erronka irabazi marjinak defendatzea izango da», esplikatu du Ortuetak. Enpresek prezio jakin batean egin dituzte salmenta kontratuak, eta epe jakin batzuetan eman behar dizkiete bezeroei; orain berriz, lehengaiak, osagaiak, energia kostuak.... dena garestitu da, edo zailtasun handia dago lortzeko. Gerta daiteke, beraz, fakturazioak gora egin arren 2022. urtean, irabazi-marjinak gehiegi estutzea.

Irabazi marjina defendatzeak lotura izango ote du soldata igoerarekin, hain zuzen inflazioa inoiz baino gorago dagoen honetan? AFMko presidenteak eta zuzendariak ukatu egin dute klusterrak soldata igoerei buruzko aholkuak edo erreferentziak ematen dituenik. «Ez dagokigu guri negoziazio horretan aritzea». Edonola ere, Ortuerta sinetsita dago «elkar ulertze bat» egongo dela gehien-gehienetan. Eta gogoratu du 2021eko KPI handiari «erantzun zuzena» eman diotela AFMko enpresek.

Inbertsioa eta digitalizazioa

Garbalena presidenteak azpimarra egin du makina-erremintako enpresek inbertsio handia egiteko duten beharrean. «I+G atalean inbertitu behar dugu geroa bermatzeko. Hori da gure tresnarik hoberena: inbertsioa. Puntako teknologia garatu behar dugu lehiatzen jarraitzeko, makina berdeak egiteko, kontsumo apalekoak, behin eta berriro erabil daitezkeenak».

Sektorean pisu handia duen beste aldagai bat digitalizazioa da. Gero eta makina gehiago egingo dituzte digitalizazio handikoak. Haien bidez bezeroarekin duten harremana «luzatu» egiten da, zerbitzu berriak sortzen direlako.

Langileen trebakuntza ere aipatu dute AFMko gidariek, aldagai estrategiko gisa. «Eboluzioan jarraitu behar dugu gai izan gaitezen badatozen makina berriak garatzeko eta ekoizteko, kalitatez eta muturreko teknologiarekin».

Badator BIEMH azoka

2020an bertan behera gelditu ondoren, makina-erremintaren BIEMH azoka egingo dute ekain honetan. Ekainaren 13tik 17ra Iberiar penintsulako industria azoka handiena egingo dute Barakaldoko BECen. 26 herrialdetako 1.200 enpresa baino gehiagok jarriko dituzte beren azken produktuak, ahalezko bezeroek ikus ditzaten eta harreman komertzial berriak has daitezen. «BECeko sei pabiloiak beteko ditugu», iragarri du Ortuetak, azokaren garrantzia nabarmendu nahian.

Ez da bakarrik makina-erremintaren alorreko enpresen topaketa izango, klusterreko kide baitira fabrikazio aurreratuan sartzen diren beste azpisektore batzuk ere. Esaterako, 3D inprimaketan aritzen direnak ADDIT3D azokan elkartuko dira BECen. Digitalizazioan espezializatutakosk, berriz, BeDigital atalean egongo dira. Edonola ere, parte hartzaile gehienak BIEMH orokorrean egongo dira, makina-erremintari dagokion espaziorik handienean: hamahiru herrialdetako 167 enpresa. Han izango dira, besteak beste, industria robotak, manipulazio sistemak, kontrolerako softwareak eta industria automatizazioak.

AFM jarduera bizian da egunotan, Biurtekoa prestatzeaz gain ostiral honetan Batzar Nagusia izango baitu Donostian, eta presidente berria hautatuko dute han, Cesar Garbalenaren lekukoa hartuko duena. 85 kiderekin hasi zen AFM, eta orain 700 inguru dauzka, makina-erremintatik harago zabaldu baita kluster gisa: kasurako, fabrikazio aurreratuarekin lotutako azpisektoretara.


Summary: Hamaika kontzertu, dantza emanaldi eta tailer prestatu dituzte Bilboko Ibilaldirako. Bilboko Abusu ikastolak antolatu du, eta maiatzaren 29an ospatuko da, ‘Erro, harri, har’ leloarekin

Guztira 4,2 kilometro eta lau gune izango ditu Bizkaiko ikastolen 40. jaiak. Seigarrenez egingo da Bilbon, eta hirugarrenez antolatuko du Abusu ikastolak. Antolatzaileek adierazi dutenez, «herritarra, parekidea eta parte hartzailea» den egitarau bat landu dute. Itziarren Semeak, Afrika Bibang, STR eta Kai Nakai izango dira eguneko kontzertuetako batzuk, eta Aiko, Bolintxu dantza taldea eta Disko Txantxa dantzaren arloko ikuskizun eta tailerrak. Umeentzat ipuin kontalaria, magoa eta zirku tailerra ere egongo dira, besteak beste, eta arratsaldean, Go!azen.

Abusuko ikastola 1977an sortu zen, eta bi bider antolatu du Ibilaldia orain arte. Gaur egun, 700 ikasletik gora dauzka ikastolak, eta 500 familiak eta 60 langilek osatzen dute kooperatiba elkartea. Hainbat gauza adierazi nahi izan dituzte leloarekin. Erro «sustraiak zaintzen» ari direlako, harri «harria bezain gogor jardungo dutelako» euskararen eta ikastolen alde, eta har, «harrera herria» izan nahi dutelako, «herrian zein kanpoan jaiotakoei zabalik».

Onintza Enbeita bertsolari muxikarrak sortu du aurtengo Ibilaldiaren abestia, eta bideoklipean «euskal hezkuntzako eredu kooperatiboa» goraipatu nahi izan dutela adierazi dute, ikasleei eta gurasoei protagonismoa emanez. Revolta Permanenteko eta STRko Iker Villak, La Basuk eta Afrika Bibangek abestu dute kanta.


Summary: Konstituzionalak ez du berrikusiko Igor Porturi jarritako zigorra, boto bategatik. Boto partikularra iragarri dute 11 magistratuetatik bostek. Poliziak jasotako deklarazioak torturapean jasoak izan zirela argudiatuta eskatu zuen presoak zigorra berrikusteko.

Espainiako Auzitegi Konstituzionaleko magistratuek baztertu egin dute Igor Portu presoari jarritako zigorra berrikustea. 2008ko urtarrilaren 6an atxilotu zuten Portu, ETAko kidetzat jota, eta 1.040 urteko espetxe zigorra ezarri zioten. Presoak, baina, kasua berrikustea galdegin zuen Giza Eskubideen Europako Auzitegiak Espainia tratu txarrengatik zigortu zuenean, Poliziak jasotako deklarazioak torturapean jaso zirela argudiatuta.

Orain, magistratuek ez dute onartu zigorra berrikusteko aukera, baina ez dute aho betez hartu erabaki hori: boto bakarraren aldez hitzartu dute ez dutela berrikusiko Porturen zigorra, eta 11 magistratuetatik bostek boto partikularra iragarri dute –Juan Antonio Xiol, Maria Luisa Balaguer, Inmaculada Montalban, Candido Conde Pumpido eta Ramon Saez magistratuek, zehazki–. Haien hitzetan, «ez dago denbora, espazio eta lotura pertsonalik Igor Portu presoak jasandako tratu txarren eta lehenaren adierazpenen artean».

Auzitegi Goreneko epaileek eskaera hori deuseztatzean jo zuen presoak Konstituzionalera, 2019an, Auzitegi Nazionalean helegite bat aurkezteko aukera ukatu ziotenean –Mattin Sarasola eta Mikel San Sebastian presoei ere ukatu egin zieten aukera hori–. Orduan argudiatu zutenez, Porturi zein Sarasolari jarri zizkieten zigor guztiak tratu txarren presiopean lortutako lekukotzetan oinarritzen ziren. Goreneko epaileek, baina, erdietsi zuten ebazpen horretan ez dela xehatzen atxilotuek esandakoak tratu txar horien ondorio izan zirenik.