Summary: Eztena antzerki jaialdia kaletartuta eta gaztetuta dator. Ekainaren 9an, 10ean eta 11n egingo dute Eztena antzerki jaialdia, Errenterian. Kalea kontzeptuaren inguruan osatu dute egitaraua.

Jendez bete da aretoa, Donostiako Liburutegi Nagusian; jendez, ileordez, txabusinaz, eguzkitako betaurrekoz eta umorez. «Zer jarri behar digute, ba?». Aurkezpena bera performance bihurtu dute Eztena antzerki jaialdiko antolatzaileek, eta horixe izan daiteke haren aurkezpenik argiena: ekainaren 9tik 11ra, era askotako emanaldi eszenikoekin ziztatuko dute Errenteria (Gipuzkoa).

Ikuskizunak, performance kolektiboak eta aste horretarako antolatutako tailerren erakustaldiak egingo dituzte herriko kaleetan eta agertokietan. «Inoiz baino kaletartuago» dator jaialdia; izan ere, kalea kontzeptutik abiatuta osatu dute aurtengo egitaraua, eta horregatik du Kalean badena leloa. «Kalean badenarekin eta kalean ikusten ez denarekin lan egin nahi dugu», azaldu du Eider Perez antolatzaile taldeko kideak. «Kalera atera esaten dugunean, kalera sartzen ari garela esan genezake: eraikinek harresitutako lurrak dira hiriak eta auzoak, etengabeko performance erraldoietan dauden espazioak, hormigoizko eta asfaltozko areto biziak, eta denok gara bertako ikusle zein antzezle». Kalearen beste dimentsio batzuekin jolastu nahi dute, artetik abiatuta.

Hiru ikuskizun izango dira Eztenaren egitarauan. Lehena, Moreno Solinas eta Igor Urzelai koreografoek sortutako Igor x Moreno konpainiaren Concerto lana: koreografiaren, kantuaren eta musikaren hizkuntzak batzen dituen saio bat. Sardiniako tradizioa, bestetasuna eta queer identitateak irudikatuko dituzte, besteak beste. Gainera, testuak euskaratu dituzte propio emanaldirako.

Koldo Arostegi dantzari eta koreografoak, bestalde, Bobo bakarkako lan eszenikoa egingo du. Dantzaren eta kantuaren bidez, behin eta berriz errepikatuko du film bateko eszena: «Gizona izaten saiatzen naiz, ez dut lortzen, aspertu egiten naiz eta abesti horretatik zintzilik geratzen naiz etengabe bueltaka», azaldu du artistak ohar batean.

Azkenik, Tripak kolektiboak Platea ikuskizuna emango du. «Tarteko existentziaren edo arimen trantsizioaren ideiatik abiatuta, imajinatutako linbo baten irudikapen gisa, bankete baterako prest dagoen mahaia aurkezten zaigu padura baten erdian», kokatu du obra Perezek. Azken ospakizun bat irudikatuko dute. Andrea Berbois, Mayi Martiarena, Maite Mugerza, Marina Suarez eta Natalia Suarez kideek osatzen dute Tripak konpainia.

Bestalde, ekainaren 5etik 10era hiru tailer antolatu dituzte, antzerkiaren eta performancearen zaleentzat. Tailer horien emaitza jendaurrean erakutsiko dute gero, egitarauan zehaztu dituzten emanaldietan. Myriam Rmz-k eta Garazi Gorostiagak soinuari eta musika elektronikoari lotutako saio bat egingo dute, ekainaren 9an, Ekintzak eta lekuak soinutu izenekoa. Koldo Arostegik eta Eneko Gilek, berriz, dantzaren bidez inprobisazio saio batzuk prestatu dituzte: «Hiru dimentsioko gorputz erabilgarri bat lortzeko arreta landuko dugu», haien hitzetan. Momentua bizi, espero ez dugun gorputz baterantz du izena, eta hilaren 5etik 8ra egingo dute. Eta gorputzaren eta paisaiaren arteko harremana landuko dute Marina Suarezek eta Andrea Berboisek Gorputzak pasieran tailerrean, hilaren 6tik 8ra bitarteko saioetan.

Performance kolektiboak ere izango dira jaialdian: Kale garbitzaileen manifestua inaugurazio ekitaldia, Parkineo gaueko ikuskizuna, Durangokoa ezten azoka da! eta Familia bazkaria.

'Eztena Kids lantaldea'

Eztena jaialdia orain hamalau urte sortu zuten, helburu batekin: edukietan, formetan zein antolakuntza moduetan arriskuak hartzen zituztenei plaza bat eskaintzea. «Eta arrisku horren parte izan da aurtengo lantalde berria ere», Elene Carreto antolatzailearen hitzetan. Izan ere, gazte talde batek parte hartu du aurten jaialdia prestatzen: Edurne Azkaratek, Intza Alkainek, Oihana Vesgak, Andrea Berboisek, Perezek eta Carretok, besteak beste. «Eztena Kids lantaldeak». Orain arte jaialdia antolatzen aritu direnen babesa eskertu dute —horren erakusgarri, haiek aretoa bete izana—, entzuleen negar zotin ozenen eta malkoak lehortzeko keinuen artean.

Eztenako lantaldeak, Zizt kultur elkarteak eta Errenteriako Udalak antolatu dute jaialdia. Aizpea Otaegi alkatea ere izan da aurkezpenean, eta, herriaren «kultura bizitza handia» ospatzeaz gain, eskerrak eman dizkie taldekideei: «Beti eskaintzen diguzue lehenago bizi izan ez dugun esperientziaren bat».


EGITARAUA

Summary: EGITARAUA.

Ekainaren 9a 19:00. Irekiera ekitaldia: Kale garbitzaileen manifestua, Zumardiko kioskoan. 19:15. Txaranga Urretabizkaia, Zumarditik abiatuta. 20:00. Ekintzak eta lekuak soinutu tailerraren erakustaldia, Gaztaño auzoan.

Ekainaren 10a 17:30. Gorputzak pasieran tailerraren erakustaldia, Txirrita parketik abiatuta. 18:30. Momentua bizi, espero ez dugun gorputz baterantz tailerraren erakustaldia, Lino gunean. 20:00. Igor x Moreno konpainiaren Concerto emanaldia, Lekuona fabrikan. 23:00. Parkineo performance kolektiboa (gaueko ikuskizun interaktiboa), Lino gunean.

Ekainaren 11 12:30. Durangokoa ezten azoka da! performance kolektiboa (azoka artistiko interaktiboa), Zumardian. 14:30. Familia bazkaria performance kolektiboa (eztenakide eta parte hartzaileentzako herri bazkaria). 17:30. Koldo Arostegiren Bobo emanaldia, Foru plazan. 19:00. Tripak kolektiboaren Platea emanaldia, Lekuona fabrikan.


Summary: Kanalduderen «gertutasuna eta zabaltasuna» transmititzeko iragarkia estreinatu dute. Beste lau hornitzailetan ikusgai dagoela zabaltzeko komunikazio kanpaina egiten ari da telebista herrikoia

Kanaldude telebista zure etxean du izenburua Nafarroa Behereko kanalaren azken iragarkiak. Seinalea zabaltzeko egin duen kanpainaren izen bera da. Izan ere, Kanaldude beste hiru telebista hornitzailetan ikus daitekeela zabaldu nahi dute horren bidez, eta ekainean beste batean ere arituko direla gaineratu dute.

«Kanaldude Telebista box-etan sartu izana, telebista herrikoi eta parte-hartzailearendako jauzi handia da», adierazi dute. Izan ere, Kanaldude Orangen ikusteko aukera dago orain (358 kanalean), Bouyguesen (339) eta Freen (948). Gainera, ekinean SFR hornitzailean ere ikusi ahalko dela iragarri dute.

Albistea zabaltzeko kanpainan dihardu oraindik ere telebistak, eta horretan laguntzeko egin duten 31 segundoko iragarkia aurkeztu berri dute. Horretan, «Kanaldude telebista erakusten duten irudiak erakusten dira, editorialki lerrotutako sailen berri emateko helburuarekin, gertutasuna, zabaltasuna eta gure baloreak transmititzea dugu xede».

Kanaldudek eskaintzen dituen saioen laburpen bat egiten dute iragarkian, hala nola dokumentalak, fikzio lanak, ikusgarriak, kirolak...

Kanaldude telebista 1997. urtean sortu zuten, Ele Bista izenarekin. Ipar Euskal Herriko kultura eta herri egitasmoak euskaraz zabaltzea zuten helburu hasieratik.

Hedatuz joan da geroztik. Hasieran, antenen bidez, eta azken boladan, asko hedatu ditu bere mugak, hornitzaile digitalen bitartez. 2021. urtean ikus-entzunezkoen eskaintza arautzen duen ARCOM erakundeak tokiko ekimen publikoko zerbitzuan sartu zuen Kanaldude, eta horri esker lortu dute hornitzaileen eskaintzetan sartzea. Izan ere, gizarte ekimeneko telebistak ere eskaintzan sartzea behartzen baititu erakundeak.

Urte amaierara arte jarraituko dute kanpainarekin.


Summary: Elkartasunak Eraiki sareak Maurizia proiektuaren eredua goraipatu du. Etxegarairekin bilkura egin dute Maurizia-ko kideek. Uztailaren 6an aztertuko dute kanporatze prozedura gelditzeko helegitea

Elkartasunak Eraiki sareak trantsizio hirigintzari buruzko «azterketa eta gogoeta serios» bat abiatzeko eskatu du. «Baliagarria, egokia eta etikoa izan daitekeen aukera berri bat sor lezake, aldi baterako erabilgarri diren lurren erabilpena optimizatzeko, gizarte bokazioa duten lurraldeko proiektuen zerbitzuko», adierazi dute agiri batean. Zentzu horretan, Baionako Santa Ursula karrikako 16. zenbakian eraikin bat okupatu duten Maurizia proiektuko gazteen eredua goraipatu dute, eta adierazi dute tokiko instituzioen eta elkarteen eskura egon daitekeen «alternatiba interesgarri bat» bilaka daitekeela.

Maurizia proiektuari egindako aitortza horrek ez du garrantzia txikia, Ipar Euskal Herrian gizarte elkartasunaren arloan ari diren egitura nagusiek osatzen baitute Elkartasunak Eraiki sarea. Kide dira, besteren artean, Atherbea, Alda, Gurutze Gorria, Abbé Pierre fundazioa, Langile Gazteen Etxea edota Sokorri Katolikoa. Instituzio publikoekin elkarlanean aritu ohi diren elkarteak dira gehienak.

Atzo, Maurizia proiektuko kideekin bildu ziren, eta haien iritzia «baieztatu» zuen: «Etxebizitzaren krisiari erantzuteko eta Ipar Euskal Herrian dimentsio soziokulturala sustatzeko modelo serios berri bat irekitzen du». Azpimarratu dute okupatzaile gazteek borondatea dutela haien presentzia «baimentzeko», eta urrats hori ezinbestekoa dela espazio hori biziarazteko. Horretarako izan daitezkeen tresna juridikoak ere aipatu dituzte agirian. «Espero dugu aterabide baikor bat aurkituko dela Maurizia proiektuarentzat. Adi egonen gara bilakaerari buruz».

Etxegarairen esku

Baionako Auzitegiak kanporatzeko agindua emana du, baina gazteak entzun gabe hartu zuen erabakia. Defentsarako eskubidea aldarrikatuta jarri duten helegitea uztailaren 6an aztertuko dute. Anartean, edonoiz kanpora ditzakete.

Gaur goizean, Jean Rene Etxegarai Baionako auzapez eta Euskal Hirigune Elkargoko lehendakariarekin bildu ziren gazteak proiektua aurkezteko. Bi eskaera egindizkiote: EPFL egiturak helegitea aurkeztu bitartean kanporatze prozedura etetea, eta alokairu kontratu baten bidez haien egoera baimentzea. Bilkuraren ondotik, Claude Olive EPFLko presidentearekin bazkaltzekoa zen Etxegarai. Gazteek argi dute: «Gelditzekotan Etxegaraik gelditu dezake».


Summary: Ingurumenaren hondamenaren marra gorri batzuk gainditu direla ondorioztatu du nazioarteko ikerketa batek. Nazioarteko ikerketa batek lehen aldiz neurtu ditu ingurumenaren narriadurak gainditu beharko ez lituzkeen segurtasun eta justizia adierazleak. Zientzialariek ondorioztatu dutenez, bederatzi marra gorri horietako zazpi gainditu egin dira dagoeneko, eta ondorio asko saihetsezinak dira.

Nature aldizkarian argitaratutako ikerketa baten arabera, ingurumenaren hondamenaren adierazle batzuk marra gorriak gainditzen ari dira. Ikerketan nazioarteko dozenaka ikertzailek parte hartu dute, besteak beste, BC3 Klima Aldaketa Ikergai zentroko Noelia Zafrak. Klima aldaketari dagokionez, zientzialariek 1,5 gradutan ezarri dute muga «segurua». Batez besteko tenperatura hortik gora igotzeak klima inflexioko hainbat eragin izan ditzake; hori ez da oraindik urratu, baina klima aldaketak eragindako kalteetarako zaurgarritasun handia saihesteko bidezkotzat jotzen duten gradu bateko muga, hori bai, gainditu da dagoeneko. Future Earth nazioarteko erakundeak deituta, Lurraren Batzordeko —mundu iraunkorrago baten alde lan egiten duten zientzialarien nazioarteko plataforma— 50 bat ikertzailek beren lanaren ondorioak argitaratu dituzte, eta giza ongizatea jasan dezakeen planeta bat babesteko adierazleak nola dauden adierazi dute. Zientzialariek «segurutzat» jotzen dituzten mugak Lurrean baldintza egonkorrak eta erresilienteak bermatzen dituztenak dira; «bidezkoak» dira giza esposizioa minimizatzen dutenak kalte garrantzitsuenen aurrean —hala nola, heriotzak, nahitaezko lekualdatzeak, elikagaien edo baliabideen galera, ur eta elikadura segurtasuna edo gaixotasun kronikoak—. Klimatik harago Klimaz gain, ikertzaileek muga «seguru» eta «zuzen» horiek finkatu dituzte, baita biodibertsitateari, ur gezari eta airearen, lurzoruaren edo uraren kutsadura mota desberdinei dagokienez ere. Ondorioztatu dute kasu gehienetan gainditu egin direla muga horiek eta planetaren egonkortasuna eta erresilientzia arriskuan jartzen ari direla. Gizakientzat ere «arrisku handiak» hartzen ari direla ohartarazi dute. Adibidez, esan dute naturaren % 50 eta % 60 bitartean bere horretan mantendu beharko litzatekeela; gainazaleko uraren emaria ez litzatekeela %20 baino gehiago aldatu beharko; eta lurpeko uraren aprobetxamenduak ez lukeela izan behar akuiferoak kargatzeko ahalmena baino handiagoa. Era berean, ikertzaileek ohartarazi dute nitrogenoaren, fosforoaren eta antzeko ongarrien zikloek ere segurutzat eta bidezkotzat jotzen diren mugak gainditu dituztela, eta giza jarduera askok uraren fluxu naturalak aldatu dituztela. Horrek mehatxu handiak dakarzkie ekosistemei eta pertsonen ongizateari eragiten dioten baldintzei. Lanean parte hartu duten mundu osoko berrogeita hamar ikertzaileen artean BC3ko Noealia Zafra ikertzailea dago. Ikerketa horren garrantzia azpimarratu du. XX. mendeko 1970eko hamarkadatik Lurraren muga biofisikoei buruzko ikerketa zientifikoak egiten ari dira, baina, dioenez, lehen aldiz egin dira kalkuluak, «belaunaldi barruko eta belaunaldien arteko justizia soziala eta Lurreko izaki bizidun guztiak aintzat hartuta». EFE berri agentziari adierazi dio muga horietako asko gainditu direla eta horren ondorioetako batzuk atzeraezinak izango direla, baina, era berean, aukera dagoela ondorioak ahalik eta txikienak izateko. Klimari eta biodibertsitateari buruzko nazioarteko akordioak betetzeaz gain, garrantzitsutzat jo du gizarte akordio zabalagoak egitea, neurri horiek «modu justuan» ezarri ahal izateko. Lanak, lehen aldiz, aldagai kuantifikagarriak eta oinarri zientifiko sendoa aurkezten ditu planetaren osasuna ebaluatzeko, ez soilik egonkortasunari eta erresilientziari dagokienez, baita giza ongizateari, ekitateari eta justiziari dagokienez ere, azpimarratu du Johan Rockstrom ikertzaile suediarrak. Lurraren Batzordeko presidentekide da Rockstrom, eta ikerketaren egile nagusia. «Ezin dugu justiziarik gabeko planeta biofisiko seguru bat izan; horrek barne hartzen du helburu justuak ezartzea, kalte nabarmenak prebenitzeko, eta helburu horiek lortzeko, pertsona guztiei baliabideak eta bidezko eraldaketak eskuratzeko aukera bermatzeko», gehitu du Joyeeta Guptak, Lurraren Batzordeko presidentekide eta Amsterdamgo Unibertsitateko irakasleak. Ikertzaileen lanaren arabera, Lurraren sistema arriskuan dago, eta helburu globalak klima aldaketara mugatu dira. Hala ere, ebidentzia zientifiko guztiek argi erakusten dute beharrezkoa dela planetaren bizigarritasuna zehazten duten gainerako sistema eta prozesu biofisiko guztiak kudeatzea.


Summary: «Euskal Herrian emazteak sukaldean gelditzen dira», esan du Baionako Aviron taldeko presidenteak. Philippe Tayeb errugbi taldeko buruak eta Pirinio Atlantikoetako kontseiluko presidente Jean-Jacques Lasserrek «adierazpen matxistak» egin dituzte kazetarien aurrean

«Nire emazteari zapatak nola garbitzen diren erakutsi beharko litzaioke», eta «Euskal Herrian emazteak sukaldean gelditzen dira». Baionako Aviron errugbi taldearen AB Etxea trebatokia inauguratu zuten atzo Lapurdiko hiriburuan. Ekitaldian izan ziren Pirinio Atlantikoetako kontseiluko presidente Jean-Jacques Lasserre eta taldeko presidente Philippe Tayeb. Haiekin egon ziren kazetariek salatu dute bi agintariek adierazpen matxistak egin zituztela, Mediabask hedabidearen arabera.

Gizon giroan zeuden bi agintariak, agerraldian ez baitzen emakumezkorik egon. Kirolariak trebatzeko gune berria ireki du taldeak, eta Frantziako banderaren koloreak zituen xingola moztu zuten.

Ondoren, bisita egin zuten ordezkari politikoek eta kirol taldekoek, kazetariekin. Jokalarien aldageletan sartzerakoan kranpoiak oso garbi zeudela nabarmendu zuen Lasserrek, kazetarien arabera. «Nire emazteari zapatak nola garbitzen diren erakutsi beharko litzaioke», gaineratu zuen.

Hainbat kazetari asaldatu egin ziren politikariaren adierazpena entzunda, eta galdetu zuten zergatik ez zegoen emakumerik ekitaldian. Tayebek, orduan, Lasserreren tonuari eutsi, eta adierazi zuen zentroak AB Etxea duela izena, «eta, beti erran didatenez, Euskal Herrian emazteak sukaldean geratzen dira».

Kazetariek ohartarazi zieten esandakoak grabatzen ari zirela, baina arduradunek bisitaldiarekin jarraitu zuten normaltasun osoz.

Ihintza Arrieta Euskal Irratietako kazetariak sare sozialetan agertu du haserrea. «Parekidetasuna ez da iritsi errugbiko agintariengana».


Summary: Ibermaticak bere fundazio propioa sortuko du. Berrikuntza, formakuntza eta enplegua bultzatzeko helburua izango du fundazioak.

Aurten 50 urte bete dira Ibermatica informazio eta komunikazio teknologien zerbitzu enpresa sortu zenetik, eta Donostiako Kursaalean egindako urterurreneko ekitaldian Ibermatica fundazioaren sorrera iragarri dute. Jose Luis Manzanares Ayesa taldeko kontseilari ordezkariak aurkeztu du fundazioa, eta berrikuntza, formakuntza eta enplegua bultzatzeko helburua izango duela adierazi du.

600 gonbidatu inguruk hartu dute parte urteurreneko ekitaldian; bertan, Araba, Bizkai eta Gipuzkoako erakundeetako, enpresetako eta finantza munduko ordezkariak izan dira. enpresak adierazi du Ibermatica funtsezkoa izan dela Araba, Bizkai eta Gipuzkoako informatika aholkularitza indartzeko, baita finantza eta industria sektoreen digitalizazioan ere.

Ibermatica Donostian sortu zen, 1973an, eta iazko abenduan Ayesa Sevillako (Espainia) enpresa taldeak Ibermaticaren %100 erosi zuen, eta Kutxabank taldetik atera ondoren. Guztira ia 12.000 langile ditu, eta iaz 640 milioi euro baino gehiago fakturatu zituen.

Olatz Garamendi Eusko Jaurlaritzako Gobernantza Publiko eta Autogobernuko sailburua Kursaalean izan da, eta Ibermatica Araba, Bizkai eta Gipuzkoan errotuta dagoen enpresa bat dela adierazi du, baita modernizazioan laguntzen duela ere: «50 urteko ibilbidean, Ibermaticak ausarten urratsak egin ditu, nazioartean izan duen hedapena esaterako, betiere eraldaketa digitalean oinarrituta».


Summary: Mendilibarrek Europa liga irabazi du Sevillarekin. Jose Mourinhoren Erroma penaltietan hartu dute mendean. Prestatzailea martxoan iritsi zen Sevillara, taldea jaitsiera postuetatik bi puntura zegoela

Sevillak irabazi du 2023ko Europa Liga, eta Jose Luis Mendilibar izan da lorpen horren gidaria. Zaldibarkoa martxoaren erdialdean iritsi zen Sanchez Pizjuanera, taldea jaitsiera postuetatik gertu zegoela, eta, geroztik, 180 graduko bira eman dio proiektuari. Europan aritzeko lehen esperientzia handia izan da Mendilibarrentzat –Athletic zuzendu zuenean, jada jokatzen ez den Intertoto kopako kanporaketak jokatu zituen 2005ean–, eta ezin hobeto aprobetxatu du. Zaldibarkoa ez da Sevillarekin Europa Liga irabazi duen bakarra. Espainiarrek zazpi Europa liga irabazi dituzte, eta horietatik bostetan euskal herritarra zen entrenatzailea; Gipuzkoarra, hain zuzen. 2013-2014, 2014-2015 eta 2015-2016 denboraldietan, Unai Emeryrekin irabazi zuen Sevillak. 2019-2020an lortutako Europa ligan, berriz, Julen Lopetegi zen Sevillaren prestatzailea. Mendilibar izan da orain loria dastatu duena.

Ez da bide erraza izan Mendilibarrentzat. Eibarrekin behin baino gehiagotan miraria lortu ostean, Alaves izan zen hurrengo erronka. Gasteizen, baina, ez zuen halakorik lortu. Egoera txarrean hartu zuen Alaves 2021eko abenduan, eta handik lau hilabetera kargutik kendu zuen talde babazorroak. Garaipen bat, lau berdinketa eta zazpi porrot lortu zituen hamabi partidatan. Geroztik langabezian egon da Zaldibarko prestatzailea. Ia urtebete eman du talderik gabe, eta espero ez zuenean iritsi zitzaion bere bizitzako aukera handienetako bat. Sevilla azken urteetako egoera txarrenean zegoen, Bigarren Mailara jaisteko arriskuan. Lehen Mailan geratzeko lehian ari diren taldeetan esperientzia dauka Mendilibarrek, eta horregatik hautatu zuen Ramon Rodriguez Monchi kirol zuzendariak.

Mendilibarren erantzuna bikaina izan da. Sevillak Lehen Mailan mantentzea zuen helburu, eta erraz lortu du hori. Liga amaitzeko jardunaldi baten faltan, zazpigarren postuan amaitu dezake liga Sevillak. Horrez gain, Europa ligako kanporaketei egin behar zien aurre. Behin baino gehiagotan aipatu izan du Mendilibarrek liga dela garrantzitsua, baina bitartean, isil-isilik, aurrera egin zuen kanporaketetan. Manchester United garaitu zuen lehenbizi, final-laurdenetan. Juventus izan zen finalerdietako aurkaria, eta bigarren partidako luzapenean lortu zuen Sevillak finalerako sailkatzea. Eta, finalean, penaltietan garaitu du Erroma.

Hala ere, Europa liga lortuta ere, airean dago Zaldibarko entrenatzailearen etorkizuna. Sasoi amaierara arte sinatu zuen kontratua Sevillarekin, eta orain ikusi beharko da zer erabaki hartzen duten. Prestatzaileak ez zuen etorkizunaz gehiegi hitz egin nahi izan, baina «oso gustura» dagoela azpimarratu zuen. «Gustura egongo naiz kontratua berritzea eskaintzen ez badidate ere. Baina jokalariekin primeran egon naiz; azkar hartu dute eskatzen niena. Haiek ere eskatutakoa eman didate; oso batasun ona izan dugu». Monchiri ere galdetu zioten Zaldibarkoagatik, eta hau erantzun zuen: «Garaikurra gure zaleei eskainiko diegu, eta astelehenean hitz egingo dugu. Zaleek [Mendilibar] geratzea nahi dute, eta logikoena geratzea da. Hartzen dugun erabakia ona izango da guztiontzat».


Summary: ‘Egunkaria’-ren itxierari buruzko mahai ingurua, Madrilen. Ekitaldian parte hartuko dute ‘Egunkaria’-ko zuzendari ohi eta BERRIAko zuzendari Martxelo Otamendik, Auzitegi Nazionaleko epaile Javier Gomez Bermudezek, ‘El País’ egunkariko Luis Rodriguez Aizpeolea kazetariak eta Montserrat Galceran filosofoak.

Joan den otsailean hogei urte bete ziren Espainiako Auzitegi Nazionalak eta Guardia Zibilak Euskadunon Egunkaria itxi zutela; hogei urte, hainbat arduradun atxilotu eta torturatu zituztela. Hogei urte bete dira Egunkaria aurrera lelopean milaka herritarrek elkartasuna adierazi zutela. Euskal herritarrek ez ezik, beste hainbat tokitako lagunek ere gaitzetsi zuten gertatutakoa. Tartean izan ziren Madrilgo hainbat gizarte mugimendutako kideak, eta, hogei urte geroago, ez dute ahaztu Egunkaria-ren itxiera. Izan ere, urteurrenaren harira, Egunkaria-ren itxierari buruzko mahai inguru bat egiten ari dira Espainiako hiriburuko La Maliciosa ateneoan, gaur, 19:00etan.

Mahai inguruan parte hartzekoak ziren Egunkaria-ko zuzendari ohi eta BERRIAko zuzendari Martxelo Otamendi, Auzitegi Nazionaleko epaile Javier Gomez Bermudez, El País egunkariko Luis Rodriguez Aizpeolea kazetaria eta Montserrat Galceran filosofoa. Ekitaldiko aurkezleak Amparo Climent eta Carlos Olalla aktoreak izango dira, eta mahai ingurua streaming bidez ikusteko eta entzuteko aukera egongo da.

2003ko otsailaren 20an Egunkaria-ren aurkako polizia operazioan atxilotu eta torturatu zituztenetako bat izan zen Otamendi, Egunkaria-ko zuzendaria. Egun, BERRIAko zuzendaria da. Gomez Bermudez Auzitegi Nagusiko Zigor Aretoko presidentea izan zen 2004tik 2012ra, eta hark epaitu zituen Egunkaria auziko auzipetuak; 2010eko apirilean absolbitu zituen. Egun, abokatu lanetan dabil. Rodriguez Aizpeolea El País egunkariko kazetaria da 1989tik, eta euskal gatazkaz idatzi izan du, besteak beste. Galceran Filosofian katedraduna da Madrilgo Unibertsitate Konplutentsean, eta 2015etik 2019ra zinegotzi izan zen Madrilgo Udalean, Manuela Carmena alkatearen udal gobernuan.

Gaur arratsaldeko ekitaldiaren antolatzaileak Madrilgo hainbat gizarte mugimendu dira; tartean dira LoQueSomos, Puedo, Ecologistas en Accion, Madrileñ@s por el Derecho a Decidir, Viento Sur eta Traficantes de Sueños antolakundeak. Antolatzaileen artean Txepe Lara zine ekoizlea dago.


Summary: Autokontsumo energetikoa sustatzeko legea onartu du Eusko Legebiltzarrak. Eraikinetan eguzki plakak jartzeko eta auto elektrikoak kargatzeko instalazioetarako ez da obra lizentziarik beharko.

Araban, Bizkaian eta Gipuzkoan energia berriztagarrien autokontsumoa bultzatzeko legea onartu du ostegun honetan Eusko Legebiltzarrak. EAEko Lurzoru eta Hirigintza Legea aldatzen du, eta, horri esker, erraztu eta arindu egingo da eraikinetan eguzki plakak jartzeko eta auto elektrikoak kargatzeko instalazioetarako behar den tramitazioa, udal lizentzia eskatzea jada ez baita beharrezkoa izango obra horiek egiteko.

EH Bilduk proposatu du lege aldaketa, eta EAJ, PSE, Elkarrekin Podemos-IU eta PPren aldeko botoekin egin du aurrera. Voxek bakarrik bozkatu du aurka. Araudi berria bat dator Europako Batasunak arlo horretan emandako irizpideekin, eta Nafarroan, esaterako, eginak dituzte horretara egokitzeko lege aldaketak.

Legearen helburua da etxeetan energia berriztagarriak jartzeko oztopo administratiboak arintzea. Hala, ekainaren 1etik aurrera ez da derrigorrezkoa izango udaletan obra lizentzia eskatzea eguzki plakak jartzeko eta auto elektrikoak kargatzeko instalazioetarako.

Izango dira salbuespenak. Lizentzia eskatu beharko da kultura intereseko ondasuntzat edo ondasun katalogatutzat jotako eraikinetan egiten direnean, eraikinaren zimenduei edo egiturari eragiten dietenean eta ingurumen inpaktuaren ebaluazioa behar dutenean. Orduan eskatu beharko da udalean obra lizentzia.

EH Bilduko legebiltzarkide Mikel Oteroren esanetan, «herritarren aldeko urratsa da, herritarrak trantsizio honen protagonista bilakatzen dituelako». «Agerian geratzen ari da trantsizio energetikoa azkartu beharra, eta testuinguru horretan tresna garrantzitsua da autokontsumoa. Autokontsumoak eskaria kentzen du merkatu energetikoan, ingurumen baldintzak hobetzen ditu, hidrokarburoen garrantzia murrizten laguntzen du, eta kontsumitzaileen faktura berehala jaistea ere ahalbidetzen du».

EAJko Unai Grajalesen ustez, lege berriari esker autokontsumo energetikoa «erraztuko» da; PSE-EEko Alberto Alonsorentzat, trantsizio energetikoa gauzatzeko «pieza garrantzitsuenetako bat» da autokontsumoa. Araudia aurrera ateratzeko legebiltzarkide taldeen arteko adostasuna azpimarratu du Elkarrekin Podemos-IUko Gustavo Angulok, eta PP-Ciudadanoseko Mauriel Larreak gehitu du alderdien ekarpenekin testua hobetu dela. «Aldeko botoa beharrezkoa zen, eta horrela egin dugu».


Summary: Pertsona bat ospitaleratu dute Donostian, sukar hemorragiko bat izan dezakeelakoan. Egin dituzten azterketen arabera, uste dute ez dela ebola kasu bat, baina pazienteari egiten ari zaizkion azterketen emaitzak falta dira oraindik; martxan dute infekzio tropikalak artatzen dituztenean ezarri ohi duten protokoloa

Eusko Jaurlaritzako Osasun Sailak jakinarazi duenez, ustez sukar hemorragiko batekin kutsatutako paziente bat artatzen ari dira Donostia ospitalean. Egonkor dago, baina ospitaleak abian jarri ditu «segurtasun eta bakartze handiko baliabide bereziak». Donostia ospitalean dago, Segurtasun Biologiko Handiko Unitatean. Bertara eraman ohi dituzte gaixotasun infekzioso larriak dituzten pazienteak. Erietxeko atarian, Xabier Zubeldia medikuak argibideak eman ditu eguerdian. «Zera esan dezakegu: infekzio tropikal bat da. Oraindik ez dugu diagnostikorik. Pazienteari hartutako laginak bidali ditugu Karlos III.a ikerketa zentrora, eta hemen ere baditugu, eta emaitzen zain gaude». Esan du ez duela «ematen» ebola kasu bat denik.

«Infekzioarengatik, daraman denborarengatik, eta egin dizkiogun probengatik, ematen du ez dela ebola kasu bat; Marburg birusaren gaixotasuna ere ez du ematen, edota malaria kasu larri bat», zerrendatu du. «Horiek horrela, lasai gaude, eta gaixoa ere ondo dago». Gaixotasun larriak dira zerrendatu dituen horiek, baina zerbait «arinagoa» ere izan daitekeela iragarri du. Emaitzei begiratu beharko zaie, eta pazienteak datozen orduotan duen eboluzioari.

«Gaur edo bihar emaitzak jasotzea espero dugu; ea zerbait gehiago dakigun. Zenbait gauza gaur arratsaldean argituko dira; besteak, bihar», iragarri du sendagileak. Halakoetarako protokoloa oso sendoa dela nabarmendu du Zubeldiak. «Hilero elkartzen gara; anestesista, intentsibista, infektologo eta pediatra taldeak trebatzen gara. Ondo prestatuta gaude». Erietxean, halaber, propio halakoetarako prestatutako zirkuitu bat prest dutela nabarmendu du. «Esaterako, unitaterako sarbidea zuzenagoa izaten da: larrialdietatik». Hartara, gaitza hedatzeko arriskua txikitzen saiatzen dira. «Dena prestatuta dago».

Goizaldean eraman dute pazientea ospitalera. Eusko Jaurlaritzako Osasun Sailak jakinarazi duenez, Afrika erdialdeko errepublikatik etorri zen duela hilabete, eta, sukar hemorragiko batekin kutsatuta egon daitekeen susmoa dutenez, haren eta hura artatu duten profesionalen bakartzea eta segurtasuna bermatzen ari dira. Osakidetzak 24 orduan baino gutxiagoan jarri ditu abian jardunbidea eta protokoloa. Zubeldiak adierazi du pazientea Urdulizko erietxetik heldu dela Donostiara: «Gaur goizean iritsi da, 09:30 aldera».

Osasun publikoko neurriak

Pazienteak gertuan izan dituen pertsonen kontrola egite aldera, Osakidetzako Osasun Publikoko profesionalek urratsak egin dituztela esan du Zubeldiak. Norbaitekin harremanetan jarri behar badu, edo bakartze neurriak ezarri behar bazaizkio, haiek horren ardura hartuko dutela esan du, zehaztasun gehiago eman gabe. «Eta gu lasai gaude; ez dago arriskurik herritarrentzat», zehaztu du.

Azaldu du tankera honetako sukarrak gaitz tropikalekin lotzen dituztela pazienteak sukarra duenean eta gaitz mota horiek hedatuta dauden herrialde batetik datorrenean.


Summary: Athleticen emakumezkoen lehen taldea utziko du Iturregik, eta Baskoniaren gizonezkoen taldeko lantaldean ariko da. Lehenbiziko aldia da emakume bat Lezamako gizonezkoen talde baten lantaldeko kide dela.

Athletic entrenatzeari utziko dio Iraia Iturregik, eta Baskoniako, klubaren hirugarren taldeko, lantaldean hasiko da; Bittor Llopis izanen da entrenatzailea. Lehenbiziko aldia da emakume bat Lezamako gizonezkoen talde baten lantaldeko kide dela. Athleticeko jokalari ohiaren ibilbidean bertze pauso bat da hori; izan ere, 2021ean Angel Villacampa kargugabetu zutenean, Athleticen lehen taldea zuzendu zuen lehenbiziko emakumezkoa izan zen. «Aitzindaria izan zen klubeko lehenengo talde baten entrenatzaile gisa, eta orain ere hala izango da gizonezkoen talde baten teknikari gisa», adierazi du klubak ohar bidez.

Ikusi gehiago: Athleticek Angel Villacampa kargugabetu du

Klubak dio Iturregi «ikur zuri-gorria» dela, 402 partida jokatu dituena, eta bertze 87 zuzendu. Iturregik erabakia ilusioz hartu duela adierazi du, eta «asko motibatzen» duela erronka berriak. Nabarmendu du ez dela gauetik goizera hartutako erabakia, denbora egon dela horretan pentsatzen. «Alde batera pauso bat emateko» garaia dela nabarmendu du: «Talentu anitz dago taldean, eta horrek pozak emango dizkigu».


Summary: Lasarte-Oriako Michelinen lau greba egun egingo dituzte. Soldata kontzeptu guztiak inflazioarekin lotzeko eskatu dute sindikatuek. Astelehenean manifestazioa egingo dute hiriko kaleetan. Gasteizko plantan ere deitu dute grebara, hurrengo astean.

Lasarte-Oriako (Gipuzkoa) Michelin lantegiko langileen batzordeak grebara deitu du ostiral, larunbat, igande eta astelehenerako. Adierazi duenez, sindikatu bat ere ez da prest agertu zuzendaritzak lan hitzarmenari buruz egindako azken proposamena babesteko.

Michelinek %12ko soldata igoera eskaini du datozen lau urteetan: %5ekoa 2023an, %3koa 2024an, %2koa 2025ean eta %2koa 2026an. Langileen batzordeak soldata kontzeptu guztiak inflazioarekin lotzeko eskatu du. Sindikatuek «hausnartzeko» eskatu diote zuzendaritzari, eta «negoziatzen jarraitzeko prest» agertu dira, «akordioa lortzeko eta gatazka saihesteko». Grebaz gain, elkarretaratzeak egingo dituzte fabrikaren sarreran. Astelehenean auto ilara bat eratuko dute Lasarte-Oriako kaleetan, 09:30ean, eta manifestazioa egingo dute 17:00etan. Gasteizko lantegian ere greba egingo dute, baina datorren astean: ekainaren 5ean, 7an, 10ean eta 12an. Horretara, ordea, ez du langileen batzordeak deitu, CGT, ELA, ESK eta LAB sindikatuek baizik. Zuzendaritzak Lasarte-Oriako soldata igoera bera eskaini du. Gipuzkoako lantegian 500 pertsonak egiten dute lan, eta motorretarako gurpilak egiten dituzte. Gasteizen 3.300 langile daude, eta kamioientzat eta obra publikoetako ibilgailuentzat gurpilak egiten dituzte.


Summary: Zetak, Krav Boca, FM Belfast eta J Martina batu dira EHZ jaialdiaren egitaraura. Aurretik iragarritako artistez gain, honako hauek ere izango dira Euskal Herria Zuzenean festibalean: Billie Brelok, Daudane, François del Mundo, Ixabe, Nize, Ztah, DIA DJ's, Atzarbale, Sofa, Pisoo & OPH eta Estelle D. Modu horretan, osatuta utzi dute ekainaren 30ean, uztailaren 1ean eta uztailaren 2an Irisarrin (Nafarroa Beherea) egingo den jaialdiaren egitaraua.

Euskal Herria Zuzenean jaialdia egiteko hilabete falta den honetan, antolatzaileek osatutzat eman dute aurtengo egitaraua gaur iragarritako artistekin. Antolatzaileek beraiek ohar baten bidez adierazi dutenez, azken asteetan «hedatu diren zurrumurruak gezurtatu edo egiaztatzeko» ordua da oraingoa, eta, prestatua duten egitarauaren bidez, «belaunaldi eta gustu guziei zuzendutako kalitatezko eskaintza oparoa proposatzeko» xedea dute.

Egitarau horretara gehitzen azken artisten artean daude Zetak eta Daudane euskal taldeak, bai eta Krav Boca Tolosako (Okzitania) punk-rap talde independentea, Billie Brelok Nanterretik (Frantzia) datorren rap kantari «antikonformista» eta FM Belfast, izenak bestelakoa adierazten duen arren, Islandian jaio den musika elektronikoko taldea ere.

DJ eta beste artista batzuek, berriz, Irisarriko pentzearen bigarren agertokia beteko dute. Bertan arituko dira, orain arte jakinarazitakoez gain, J Martina, François del Mundo, Ixabe, Nize, Ztah, DIA DJ's, Atzarbale, Sofa, Pisoo & OPH eta Estelle D.

Horrela, egunez eguneko egitaraua ere zehaztu dute.

Ostirala, 30: Habia, Muare, Liher, J Martina, Kuma No Motor, Willis Drummond, François del Mundo, Mandarine, Belako, Akts eta Madmadmad.

Larunbata, 1: Alarma Morea, MICE, Dia DJ's, Billie Brelok, Ixabe, Arima, Ada Oda, Nize, Gatibu, Aho Zakil Konekxion, Zetak, Ztah, Krav Boca eta Vapa.

Igandea, 2: Atzarbale, Afrika Bibang, Daudane, Sofa, Kolinga, Pisoo & OPH, Kristonak, Estelle D, Soulfly eta FM Belfast.

Animazioa plazan, egun osoan

Pentzeko kontzertuez gain, bestelako ekitaldiak ere izango dira larunbat eta igandez, Irisarriko plazan.

Larunbatean, Otxo bikoteak irekiko du eguna. Ondotik, bertso-poteoak errimaz koloreztatuko du herriko plaza, Txiki bakarkako umoristak eszena hartu aurretik. Hika Teatroak eta Oinkarik dantza eta antzerki ikuskizuna eskainiko dute arratsaldez, eta Iparraldeko hainbat rap musikari biltzen dituen RTZ kolektiboak saioa emango du zuzenean. Tartean, Ixtaklok eta Zozongo txarangek eguna alaituko dute.

Igandean, eguna erraldoi eta gaiteroekin hasiko da. Txingili’k taldeak Lehen txinka ikusgarria eskainiko du, eta, dantzarekin segitzeko, Ertza konpainiak Otempodiz sorkuntza berria aurkeztuko du. Arratsalde bukaeran, Bilabalko musikariek animatuko dute dantzaldia. Horrez gain, Cumbiam’bero, Txaranga Jaia, Goxua’n salsa, Patxaranga eta Bahez taldeek plaza girotuko dute egun osoan.

Bestalde, antzerki gune berezi bat antolatuko dute aurten. Larunbatean, Cie ZeC zirku konpainiak Segime bere sorkuntza berria emango du, eta, igandez, Tartean teatroak Ez dok ero ikuskizuna eskainiko du.

Haurrek egitarau berezia izanen dute Haurren Xokoan: Gaia elkarteak jokoak animatuko ditu larunbatean, eta igandean Oreka zirku elkarteak tailer bat emanen du. Egun guztian puzgarriak, egurrezko jokoak eta beste hainbat animazio izanen dira bertan.

Ospitalea eraikinean, bestalde, hainbat erronkaren inguruan eztabaida eta mintzaldiak antolatuko dituzte. Horren egitaraua aurrerago emango dute antolatzaileek.


Summary: Maria Txibite: «Ez gara gobernu akordiora iritsiko EH Bildurekin». PSNren presidentegaiak elkarrizketa sorta bat hasi du Geroa Bairekin eta Zurekin Nafarroarekin. Aznalek adierazi du ez dela «bazterketarako» garaia, eta hitz egiteko prest azaldu da.

Hitz egiten hasteko abagunea iritsi da Nafarroako alderdientzat. Nafarroako jarduneko presidente eta PSNren presidentegai Maria Txibite hasi da biltzen azken urteetan koaliziokide izan dituenekin. Geroa Baiko Uxue Barkosekin bildu da lehenik, eta Begoña Alfaro Zurekin Nafarroako zerrendaburuarekin gero. Bileren ostean, adierazi du bi horiekin adostu nahi duela gobernua, eta ez beste inorekin: «Ez gara gobernu akordiora iritsiko EH Bildurekin». Adierazpen horien aurretik mintzatu da, berriz, EH Bilduko hautagai Laura Aznal, eta «hitz egiteko prestasuna» adierazi dio Txibiteri.

Nafarroako presidentea argi mintzatu da gaur eguerdian. Duela lau urteko formula errepikatu nahi du, eta Geroa Bairekin eta Zurekin Nafarroarekin osatu Nafarroako Gobernua. Beraz, atea itxi dio eskuinarekin eta EH Bildurekin negoziatzeari. Txibiteren esanetan, PSN alderdi guztiekin hitz egiteko prest dago, baina halako akordio bat osatzea beste kontu bat da: «Ez da bat-batekoa. Gu iritsi gara EH Bildurekin akordio puntualetara, aurrekontuetan eta udal finantzaketan, baina orain gobernua osatzeko negoziazioetan gaude. PSNk beti argi utzi du; sorpresarik ez».

Bestalde, UPNko buru Javier Esparzari leporatu dio herritarrek bozkatu dutenari muzin egin eta gobernua bulegoetan adostu nahi izatea, «herritarren borondatearen bizkarrera». Hori bai, Txibitek adierazi du PSOE egiten ari direnaren jakitun dagoela, nahiz eta berretsi duen azken erabakia Nafarroan hartuko dutela.

Txibitek «lehenbailehen» lortu nahi du gobernu akordioa, baina gehitu du hura «sendoa» izan beharko dela. Gainera, mahai gainean jarri dituen zenbait xehetasun ere azaldu ditu: udaletako eta Nafarroako Gobernuko negoziazioak bereiztu nahi ditu PSNk, eta pisu handiagoa izan gobernuan. Horrez gain, Txibitek azaldu du sozialistek Nafarroako Parlamentuko Mahaia ere eskuratu nahi dutela.

Ikusi gehiago: Udal eta foru hauteskundeetako emaitzak

Kargu hori bereganatu nahi du Geroa Baik ere, Barkosek azaldu duenez. Hark ordu eta erdi luze egin du Txibiterekin hizketan, eta koalizioaren asmoen berri eman du ondoren. Geroa Baik ere «lehenbailehen» adostu nahi du akordioa, baina horrek ez du esan nahi «anbiziorik gabeko» itun bat onartuko dutenik: «Gobernu aurrerakoia eta plurala nahi dugu». Halere, ez du adierazpenik egin hark izan beharko lukeen egituraz, eta azaldu du bi aldeak ekainaren 6an berriz elkartzekotan geratu direla.

Barkosek ez du hitz egin nahi izan PSNren eta EH Bilduren arteko negoziazio posibleez ere, argudiatuta ez dagokiola Geroa Bairi beste alderdien interesak defendatzea. «Txibite presidenteak negoziatu beharko du ea zein babesekin aurkeztu hautagaitzara», adierazi du. Iruñeko Udalari dagokionez, berriz, esan du egoera ez dela «txantxetakoa», eta «arduragabekeria» litzatekeela beste aldera begiratzea.

Alfarok ere ez du EH Bilduren eta PSNren arteko harremanaz hitz egin nahi izan, eta bien artean moldatu beharko dutela baino ez du esan. Argi du, ordea, Zurekin Nafarroak gobernuaren parte izan behar duela, koalizioan zehazten diren lehentasun politikoek bat egiten badute behintzat. Horiez datozen egunetan hitz egingo dute bi aldeek, telefonoz.

Hitz egiteko prest

Txibiteren adierazpenen aurretik, EH Bilduk Nafarroan izandako emaitzen balorazioa egin du Aznalek, Nafarroako Parlamenturako zerrendakideekin batera. Lurraldean eskuratutako emaitzak «historikotzat» jo ditu, eta urratsez urrats joateko asmoa adierazi. Aznalek jakinarazi du 32 alkatetza izango dituztela. Besteak beste, lehen aldiz gobernatuko dute Lekunberrin eta Cabredon, eta gehiengo osoarekin gobernatuko dute Berriozarren eta Atarrabian. Horrez gain, azaldu du EH Bilduk beste hamalau udaletan gobernatzeko aukera duela, beste talde batzuekin akordioak erdietsiz gero. Zortzi udalerritan —tartean Baztan, Antsoain eta Tafalla— gehien bozkaturiko zerrenda izan zen igandean, eta beste seitan —besteak beste, Iruñea, Lizarra, Barañain, Lizarra eta Eguesibar—, lehen zerrenda «aurrerakoia».

Horiek hala, EH Bilduren parlamenturako zerrendaburuak adierazi du emaitzek «ardura garrantzitsu bat» utzi dutela alderdien gain, eta koalizioak «herritarren borondatea» errespetatzeko konpromisoa duela. Haren iritziz, gehien bozkaturiko indar «aurrerakoiari» dagokio lidergoa izatea erakunde bakoitzean; izan Nafarroako Parlamentua, izan udaletan.

«Eskua luzatzen dugu, eta, norbaitek pentsatzen badu udala oparitzea, azaldu dezatela beraiek», adierazi du Aznalek, Iruñeko kasuari erreferentzia eginda. Bide beretik, Geroa Bairen jarrera eskertu du, Elma Saiz PSNren alkategaiaren eskaintza ez onartzeagatik. «Ez da bazterketarako garaia, hitz egiteko garaia da», gehitu du EH Bilduko kideak.


Summary: Hemezortzi lagun hil eta ehundik gora zauritu dituzte Khartumgo azken bonbardaketetan. RSFk armadari egotzi dio zibilen aurka «ekintza ankerra» egin izana. AEBek eta Saudi Arabiak «zalantza handia» dute bi aldeek beteko ote duten giza laguntza eskuratzeko konpromisoa.

Sudango armada eta RSF Azkar Laguntzeko Indarrak talde paramilitarrak maiatz hastapenean Jiddan (Saudi Arabia) hasitako lehen negoziazioek ez dirudite bakerako fruiturik eman dutenik, oraingoz. Izan ere, apirilaren 15ean piztutako gerrak bere horretan jarraitzen du, eta bi aldeen arteko bitartekariak —AEB Ameriketako Estatu Batuak eta Saudi Arabia— sua baretu ezinean dabiltza. Hain zuzen, Sudango Medikuen Sindikatu independenteak gaur salatu duenez, gutxienez hemezortzi pertsona hil eta beste 106 zauritu dituzte Khartumen, «asteazken eguerdian hasitako bonbardaketa bortitzen ondorioz». Sindikatuak ziurtzat jo du hildakoen kopuruak gora egingo duela.

SANA Sudango berri agentziak jasotako informazioaren arabera, jaurtigaiek Mayo izeneko merkatu baten inguruan jo dute. RSFk «ekintza ankerra» egitea leporatu dio armadari. «Indar kolpistek eta [Omar al-Baxir presidente ohiaren] erregimen terroristaren ondorengoek zibil errugabeei eraso egin diete Mayo, Andalus eta Al-Azhari eremuetan», adierazi dute paramilitarrek sare sozialetan kaleratutako oharrean. Erantsi dute herritarren etxe asko suntsitu dituztela eta, ondorioz, zibilak lekualdatu behar izan dituztela bonbardaketetatik babesteko.

Bide horretan, RSFk baieztatu duenez, «indar usurpatzaileek» herritarren aurka egindako «ankerkeria» horiek «nabarmen urratzen» dute Nazioarteko Zuzenbide Humanitarioa. «Horrelako ekintzek indartu egin dute alderdi kriminal horri aurre egiteko dugun erabakia», esan dute paramilitarrek, eta nazioarteari eskatu dio sala ditzala «zibil babesgabeei egindako eraso praktika gaitzesgarriak».

Armadak, berriz, ez die erantzun bere aurkako akusazioei. Armadako eledun Nabil Abdala koronelak estatuko telebistan egindako adierazpenetan berretsi duenez, «indar armatuek, konstituzioaren arabera eta betebehar nazional gisa, [RSFren] matxinada amaitzeko konpromisoa hartu dute. Horixe gertatuko da datozen egunetan». Halaber, paramilitarrei leporatu die «laguntza jasotzeko pasabide seguruak oztopatzea».

Bonbardaketa horiek, zehazki, armadak su etenerako negoziazioak bertan behera utziko zituela baieztatu eta ordu gutxira jazo ziren. Salatu zuen RSFk ez zuela «bete» aurreko bilkuretan adostutakoa; okupatu zituzten ospitaleetatik eta zibilen etxebizitzetatik alde egitea, alegia. Maiatzaren 12ko adierazpen bateratuan, bi aldeek konpromisoa hartu zuten zibilak babesteko eta laguntza humanitarioa bermatzeko, baita bi su eten labur hitzartu ere.

Are, armadak eta paramilitarrek menia beste bost egunez luzatzea adostu zuten astelehen honetan, baina hurrengo egunean liskar handia izan hiren Khartumen eta beste inguru batzuetan; besteak beste, Nilo ibaiaren ondoko Bahri eta Omdurman herrietan. Borrokak hasi zirenetik, bederatzi alditan adostu dute menia, baina bakar bat ere ez dute errespetatu; elkarri egotzi izan diote su etena urratu izana.

Horregatik guztiagatik, egoerak «zalantza handia» eragin die AEBei eta Saudi Arabiari giza laguntza eskuratzeko bi aldeek hartutako konpromisoaren inguruan. «Urraketa horien ondorioz, elkarrizketa horien bitartekari gisa, zalantza handia dugu ea alderdiak prest dauden Sudango herriaren izenean hartu dituzten neurriak betetzeko», adierazi du AEBetako Estatu Departamenduko funtzionario batek, Reuters berri agentziak jasotakoaren arabera.

Borrokek kalez kale jarraitzen duten honetan, Sudango oposizioko Askatasunaren eta Aldaketaren Indarra aliantzak gerrako aldeei eskatu die itzul daitezela Jiddako elkarrizketara, «su etena betetzeko, bide politiko baketsua hartzeko eta herriaren etengabeko sufrimenduari amaiera emateko».

Aire eremua, itxita

Egoera ezegonkorra dela eta, Sudango agintariek jakinarazi dute aire eremuaren itxiera ekainaren 15era arte luzatu dutela. Hori bai, giza laguntzarekin eta ebakuazioekin lotutako hegaldiak salbuetsi dituzte, SANA agentziak jasotakoaren arabera.

Zerbitzu eta azpiegitura zibil ugari zerbitzutik kanpo eta osasun sistema geratzeko zorian uzteaz gain, Sudango gatazkan gutxienez 850 hildako eta 5.500 zauritu baino gehiago utzi ditu, OME Osasunaren Mundu Erakundeak emandako azken datuen arabera. Horrez gain, gerrak 1,3 milioi desplazatu behartu ditu, eta 60.0000 eta 90.000 artean izan dira Txadeko muga zeharkatu duten Sudango iheslariak, UNHCR Iheslarientzako Nazio Batuen Goi Mandatariaren arabera.

Ikusi gehiago: Sudanen eta Txaden arteko mugan giza hondamendia gerta litekeela salatu dute

Bestalde, Europako Batzordeak gaur jakinarazi duenez, EB Europako Batasunak bide bat ireki berri du errefuxiatuei Txadeko muga zeharkatzen laguntzen dieten erakunde humanitarioentzako funtsezko hornidurak garraiatzeko. N'Djamena hiriburura gaur heldu da lehen hegaldia, 90 tona material ingururekin; besteak beste, ura, saneamendu sareak, osasun ekipamendua eta eskolarako materialak. EBk beste bide humanitario bat jarri zuen abian Port Sudanerako. Azken asteetan, hiru hegaldi heldu dira hara, Nazio Batuen Erakundeak Dubain (Arabiar Emirerri Batuak) dituen biltegietatik eramandako laguntza materialarekin; 90 bat tona, orotara.

2019an Al-Baxir hiru hamarkadaz herrialdeko presidentea izan zena militarrek emandako estatu kolpe baten bidez kendu ondoren, gobernu zibil berri bat osatzeko eta trantsizioa egiteko akordioa sinatu zuten paramilitarrek eta armadak iazko abenduan, Trantsiziorako Kontseilu Subiranoaren esparruan. Itun horretan, besteak beste, RSF armada integratzea jasotzen zen. Bada, hori egiteko moduak zartarazi du tentsioa, liskar bortitzak eragiteraino.


Summary: Virginiako gobernadoreak militarrak bidali ditu Mexikoko mugara. Texasko Gobernuak eskatu die buruzagi errepublikanoei bidal ditzatela guardia nazionalak AEBetako hegoaldeko mugara.

Muga militarizatzea, hori egotzi diote giza eskubideen aldeko erakundeei AEBetako Alderdi Errepublikanoari. Virginiako gobernadore Glenn Youngkin izan da urratsa egiten azkena. Bart gauean iragarri zuen Guardia Nazionaleko 100 kide eta laguntzarako 21 pertsona bidaliko dituela AEBak eta Mexikoren arteko mugara. «Mugako krisiak estatu guztiei eragiten die», esan zuen buruzagi errepublikanoak erabakiaren berri eman zuenean, eta azaldu zuen Texasko Gobernuak egindako eskaerari erantzuteko hartu zuela erabakia.

Texasko gobernadore Ted Abbottek eskatu die buruzagi errepublikano guztiei bidal ditzatela guardia nazionalak herrialdearen hegoaldeko mugara. Alderdi Errepublikanoak eskatu du mugako segurtasuna gogortzeko eta egotzi dio Joe Biden presidenteari «migrazio politika hutsalak» egitea. Youngkin ez da Abbotten deiari erantzun dion bakarra; asteartean Iowako gobernadoreak ere beste 100 guardia nazional bidaliko zituela iragarri zuen —Virginiak eta Iowak ez dute Mexikorekin muga egiten—.

2016tik 2020ra AEBetako presidente izandako Donald Trumpen migrazio politikak indargabetuta dauden arren, oraindik ere asiloa eskatzeko prozedura zailenetako bat duen herrialdea da hura. Joan den maiatzean bertan behera geratu zen osasun larrialdia aitzakia hartuta ezarritako 42. Titulua. Hura indargabetzeak migratzaileak erakarriko zituen beldur, Bidenek 1.500 militar bidali zituen hegoaldeko muga zaintzera. Neurriak, baina, giza eksubideen aldeko taldeen kritikak eragin zituen. Horien arabera, muga militarizatzeak hura arriskutsuago egiten du migratzaileentzat, haietako asko gatazketatik ihesi doazelako eta, militarrak bertan ikusita, litekeena delako bide zailagoetara jotzea AEBetara sartzeko.


Summary: Esako 'Arrakalak' garaile CVCEPHOTOren 9. aldian. Carlos de Cos Azkona soraluzetarrarena da irudia. Bigarren saria Krystle Wright argazkilari australiarrak eskuratu du, eta BBK Mendi Film Bilbao-Bizkaia jaialdia iragarriko duen kartelaren saria, Yhabril Moro bilbotarrak, X-Man argazkiarekin.

Izan liteke lehortearen atzaparkada agerikoa; izan liteke urtegiaren hondoan fosildutako zuhaitz adar idor baten metafora; izan liteke... Hori du CVCEPHOTO nazioarteko argazki lehiaketa entzutetsuaren aurtengo lan irabazleak, iradokitzailea dela oso. Carlos de Cos Azkona argazkilari soraluzetarrak (Gipuzkoa) Esako urtegian, Aragoiko lurretan, atera zuen Cracks edo Arrakalak argazkia, 2022ko irailean. Urtegiaren maila %15 ingurukoa zen orduan, eta behera egiten jarraitzen zuen; ondorioz, urtegiaren barruko zati handi baten bizikletan ibili zitekeen. Carlos de Cosek horixe egin zuen: bizikleta hartu eta urtegiko lur idorretan ibili. Hala, Aragoi ibaiaren albotik abiatzen ziren 2 pitzadura handi begiztatu zituen, eta berehala jabetu zen irudiaren indarraz. Hala azaldu du argazkiaren prozesua: «Dronearekin pitzadura aztertu nuen. Hasieran hainbat plano orokor egin nituen, eta ondoren xehetasunetara joan nintzen. pitzaduraren amaieraren indarra gustatu zitzaidalako. Behin markoa aurkituta, obturagailua tenporizadore moduan jarri nuen dronean eta ondoren bizikletarekin eszena barnean sartu nintzen, bizikletaren eta txirrindulariaren itzal garbi bat aurkitzen saiatzeko. Pitzadurak txirrindulariaren itzalaren atzetik irudikatu nahi izan nituen. Eta hauxe da emaitza».

Irudiari buruz informazio teknikoa ere eman du Carlos de Cosek, argazki irabazlearen aurkezpenean. DJI Mini 3 Pro kamera batekin aterea da argazkia. Objektiboa: irekiera f/1.7; abiadura: 1/4000s; ISO: 100 eta distantzia fokala: 24mm. Argazkilari soraluzetarrak 1.000 euro jasoko ditu lehen sari horri esker.

Donostiako Club Vasco de Camping Elkarteak bederatzigarren urtez jarraian antolatu du CVCEPHOTO mendi jardueren nazioarteko argazki lehiaketa, eta, aurreko aldietan bezala, mendiko argazkilari onenak bildu ditu, zaleak zein profesionalak. Mundu osotik milatik gora argazki jaso dituzte 9. aldi honetan, 50 herrialdetako argazkilariek eginak, eta horien artean hautatu dituzte epaimahaiko kideek 20 irudi irabazleak. Euskal Herriko argazkilariez gain, Espainiako, Australiako, Suitzako, Argentinako, Poloniako, Italiako, AEBetako, Esloveniako eta Alemaniako egileen argazkiak izan dira sarituak 9. aldi honetan.

Bigarren saria (700 €) Krystle Wright argazkilari australiarrarentzat izan da, Seventh Serpent argazkiarekin. Utah hego-ekialdeko Long Canyon inguruan izen bereko bidetik eskalatzen ari den eskalatzaile bat erakusten du irudiak. Simon Carter argazkilari australiarrarentzat izan da hirugarren saria (300 €) Don't wet yourself argazkiarekin. Australiako Mendi Urdinetako Katoomba ur-jauzien aurrean hartutako irudia da, eta eskalatzaile bat ageri da argazkiari izena ematen dion bidean gora.

Yhabril Moro argazkilari bilbotarraren irudi hau izango da aurten Bilboko Mendi Film jaialdiaren kartela. Yhabril Moro

BBK Mendi Film Bilbao-Bizkaia Kartelaren Saria

Azken urteotan BBK Mendi Film Bilbao-Bizkaia jaialdia iragarriko duen kartela ere CVCEPHOTO lehiaketa honetatik ateratzen da, bien arteko lankidetza-hitzarmenari esker. Aurten, Yhabril Moro bilbotarraren X-Man argazki ikusgarria izan da hautatua. Sari horri esker, 700 euro eskuratuko ditu Morok.

Ordesako Sorrosal ur-jauzi ezagunean hartutako argazkia da, Broton (Aragoi, Espainia). Hala azaldu du Yhabril Morok une hura: «Udazken egun ilun eta heze bat zen, eta ingurumari hartan paseatzen nenbilela, berehala arreta piztu zidan konposizio hark: ur-jauziaren zuritasuna asko nabarmentzen zen hondo horren gainean eta X formako harri testura haien lehen planoan. Markoa betetzeko korrikalari bat besterik ez nuen behar, zuriz jantzita, bere pausoa eta X keinua emateko. Nire lagun Chanori deitu nion horretarako. Ordu batzuk behar izan zituen iristeko, eta halaxe osatu genuen buruan neukan irudi hori».

Sari honetaz gain, Yhabril-ek Ohorezko Aipamena ere irabazi du CVCEPHOTOren aldi honetan The Phantom argazkiarekin. Aurreko neguko lehen elurtearen ostean Astungo Malacara tontorretik behera abiadura bizian jaisten den freerider bat erakusten du irudi horrek.

CVCEPHOTO 2023 sari banaketa urriaren 21ean egingo da, Donostiako Aquariumean. Saritutako 20 argazkiak Donostiako Boulevardean formatu handian erakutsiko dira urriaren 20tik azaroaren 13ra, eta formatu txikian Club Vasco de Camping elkartearen egoitzan irailaren 15etik azaroaren 24ra arte. Bilbon, Mendi Filmen 16. aldian, abenduan gozatu ahal izango da erakusketa.

Bien bitartean, aldi honetako zein aurreko aldiko argazki sarituen galeria sarean ikus daiteke www.cvcephoto.com webgunean.


Summary: Hiru zibil hil dira Kieven, Errusiaren bonbardaketa baten ondorioz. Aireko defentsa sistema gehiago eskatu dizkio Zelenskik Mendebaldeari. Moskuren arabera, Kiev Errusiako Belgorod eskualdeari eraso egiten ari da.

Goizaldean Ukrainako hiriburua bonbardatuz hasi du Errusiak ekaina ere. Kieveko buruzagitza militarrak jakinarazi duenez, armadak hamar misil jaurti ditu, eta, aireko defentsa sistemak denak erorarazi dituen arren, armen hondakinek eraikin batzuk jo dituzte, eta, horren ondorioz, hiru zibil hil dira; tartean, adingabe bat. Zaurituak dozena bat inguru dira.

Kieven aurka gero eta aire eraso gehiago egiten ari da Mosku; maiatzean hamazazpi izan ziren. Kieven arabera, bonbardaketa horien helburua da Ukrainak dituen aireko defentsa sistemak agortzea. Horiek horrela, eta aurreko asteetan egin bezala, herrialdeko presidente Volodimir Zelenskik eskatu die Mendebaldeko aliatuei bidal diezazkiotela Patriot aireko defentsa sistema gehiago. «Behar ditugu». Paraleloki, Ukrainarekin muga egiten duen Belgorod eskualdean ere aire erasoak ugaritu dira azkeneko asteetan, eta hasi dira hango herri batzuetatik herritarrak ebakuatzen; are, Errusiako hiriburuaren aurka ere droneak jaurti zituzten asteartean. Kievek ez ditu bere gain hartu bonbardaketak.

Ukrainako hiriburuan gaur gertatutako erasoak hautsak harrotu ditu agintarien artean. Izan ere, hango hedabideak esaten ari direnez, hiru biktimak klinika baten lurrazpiko babeslekura joaten ahalegindu dira bonbardaketak hasi direnean, baina ezin izan dira sartu, hura itxita zegoelako. Vitali Klitxko hiriko alkateak jakinarazi du ospitalearen zuzendaritza ikertzen ari dela Polizia. Goizeko hiruretan izan da erasoa.

Eta Ukrainako hiriburutik 500 bat kilometrora, Kremlinen kontra borrokatzen direla dioten erbesteratu errusiarrez osatutako bi miliziak iragarri dute berriro sartu direla Ukrainarekin mugakidea den Errusiako Belgorod eskualdean. Boluntario Errusiarren Taldeak sare sozialetan plazaratu duenez —2014an Donbassko gatazka hasi zenetik, kide gehienak eskuin muturreko Azov batailoia talde paramilitarrarekin borrokatu ziren Errusiak babestutako indarren kontra—, haiek eta Errusiaren Askatasuna legioa Xebekino herriranzko bidean dira. Errusiako Defentsa Ministerioaren arabera, goizaldean zibilen kontrako bonbardaketak egin dituzte indar horiek. Iturri horrek berak adierazi du, bide batez, tankeekin Xebekinoren aurka egin asmo zuten eraso bat eragotzi dutela. Bi milizia horiek Errusiako indarrekin liskarrak izan zituzten lehengo astean, baina Moskuk bukatutzat eman zituen maiatzaren 23an, eta adierazi «70 terrorista ukrainar» baino gehiago «ezereztu» zituela.

Bestalde, NBE Nazio Batuen Erakundearen Giza Eskubideen Bulegoak datu baten berri eman du gaur: iazko otsailean Errusiak Ukrainako inbasioa hasi zuenetik, gutxienez 525 haur hil dira gatazkaren ondorioz. Ohar batean adierazi duenez, gehienak leherkariekin egindako erasoen biktima izan dira. Maiatzean sei hil ziren, eta gaur, hain zuzen, bat. Iturri horren beraren arabera, guztira 9.000 zibil inguru hil dira azkeneko ia hamasei hilabeteetan.

NATOn sartzeaz

NATO Ipar Atlantikoko Itunaren Erakundeak goi bilera bat egingo du Vilniusen (Lituania) datorren uztailaren 11n eta 12an, eta Zelenskik eskatu die bilera horretan «erabaki argi bat» har dezatela Ukraina aliantza militarrean sartzeari buruz. Hori adierazi du gaur Moldavian, Europako Komunitate Politikoaren bilera batean parte hartu aurretik.

Jens Stoltenberg NATOko idazkari nagusia esan eta esan ari da aliatu guztiek nahi dutela Ukraina aliantzako kide bihurtzea, horretan ados daudela, baina gaur, aliantzako estatu kideetako Atzerri ministroek Oslon egindako bilerara iristean, nabarmendu du data batzuk ezartzea baino «garrantzitsuagoa» dela orain herrialdeari militarki laguntzea. Eta adierazi du gerra bukatu ondoren «Ukrainaren segurtasunerako bermeak» ziurtatuko direla, hasteko. Hain zuzen, Zelenski Ursula von der Leyen Europako Batzordeko presidentearekin batzartu da gaur Moldavian, eta segurtasun berme horiek eskatu dizkio.

Horren harira, Zelenskik bi aukera planteatu ditu gaur, gatazka amaitzeko: «Guk irabazten dugunean bukatuko da gerra hau. Bestela, Errusiak lehenago buka dezake: gure lurretatik atera daiteke».

Armak azkarrago emateko

Europako Batasunean munizioaren eta misilen ekoizpena handitzea ahalbidetzen duen lege proiektu bat onartu du gaur Europako Parlamentuak. Testuaren arabera, egitasmoaren helburua da Ukrainari armak gero eta azkarrago emateko baldintzak ezartzea, baita estatu kideei beren armategiak atzera hornitzen laguntzea ere. Parlamentariei Europar Kontseiluarekin negoziatzea dagokie orain.


Finala, mikroskopioan

Summary: Finala, mikroskopioan. Altuna III.ak eta Elordik antzeko pilotak aukeratu dituzte binakako finalerako. Hautaketaren ondoren, Jaurlaritzaren dopin kontrola pasatu dute.

Xehetasun txikien finala izango da igandekoa, Jokin Altunak eta Aitor Elordik bat egin dute pilota aukeraketaren ondoren egindako analisian, eta esan dute kontrolpean gehien dituenak irabaziko duela. Finala mikroskopioan jarri, eta biek ala biek nabarmendu dute hasierak berebiziko garrantzia izango duela, eta Bilboko pilotalekuak ezaugarri bereziak dituela. Pilotak aukeratzeko garaian, ondo azaldu dute zer pilota mota zeuden, eta sakea egitean zer-nolako eragina izan dezaketen. Pilota aukeraketako anekdota, dena den, Eusko Jaurlaritzak jarri du, teknikari bat bidali baitu dopinaren aurkako kontrola egitera. Pilotak ez dira arazo izango, biak gustura gelditu baitira. Altunak 105,6 gramoko bat eta 104,8 gramoko beste bat hautatu ditu; Elordik, berriz, 105,5 eta 104,7 gramokoak. Ezaugarriei dagokienez, antzekoak direla esan dute, jokatzeko modukoak. Elordik, baina, zehaztu du pilota horixkak eta zuriak zeudela sortan, bosna hain zuzen. Eta zein da haien arteko aldea? Mallabitarrak azaldu du: «Horixka horiek aproposak dira erasoan aritzeko; lurrean asko ibiltzen dira. Min handia egin daiteke. Zuriak, berriz, gehiago irteten dira, eta motelxeagoak dira». Elordik horixka horiekin egin ditu partida hasiera bikainak txapelketan. Altunak hori goratu du, eta eragozten saiatuko dela aurreratu: «0-6 galtzen hasteko prest nago. Elordik abiadura handia ematen dio pilotari, eta, pilotek oraindik grazia dutenean, oso arriskutsua da». Gainera, onartu du ez dela fio aurkariarekin, eta antzeman diola partidak oso ondo prestatzen dituela: «Nik Lasori bi tanto egin nizkion jarraian zabalera sakatuz, eta berak gauza bera egin zion. Besteei ondo ateratzen zaizkien gauzak barneratzen ditu, eta oso ondo prestatzen ditu partidak teknikoki». Sakea nahasten Biak aurrelariak dira, eta biek asko nahastu dute sakea txapelketan . Batzuetan luze, besteetan motz, zabalean, paretara… Biek esan dute aldagai garrantzitsua dela, tanto ilaren oinarrian sakea egoten delako, eta finalean tanto ilarak egongo direla iragarri dute. «Sakea hartzen duenean, sufritzea egokituko zait», onartu du Elordik, «baina ligaxkako partidan ikusi nuen nik hartzen dudanean mina egiteko gai naizela». Ligaxkako partida Eibarren jokatu zen, eta igandekoa Bilbon izango da. Pilotaleku ezberdinak dira, eta, are, bi lehiakideek onartu dute alde handia dagoela batetik bestera. Altunak nabarmendu du Eibarren min handiagoa egin daitekeela erasoan, eta Bilbon partidak luzatu egiten direla: «Eibarren, lurra azkarragoa da. Bilbon, berriz, pilota higatuz doa, eta gauzak ondo egin behar dira». Elordik beste ezaugarri bat nabarmendu du: «Pilotalekuak ez du sarerik goian; pilota asko loratzeko aukera ematen du. Horrek mesede egiten dit». Kirio dantza ez dute sumatu oraindik. Bereziki deigarria da Elordik erakutsi duen patxada, aitortu baitu oraingoz ez duela lo egiteko arazorik. Altunak nabarmendu du aurkaria gozatzen ikusi duela, eta hori dela gakoetako bat. Era berean, aurkariaren aldeko aldarri polita egin du: «Elordik luzaroan eutsiko dio goian. 25 eta 26 urterekin, Bigarren Mailako txapelketetan, Lehen Mailako pilotarien maila ematen ikusi dut. Aukera oso gutxi jaso ditu, eta jaso duen aurrenekoan atea bota du». Elordik ere loreak bota dizkio lagunari. Azaldu du ulertzen duela hura faborito argi izatea, baina ez diola eragiten: «Altuna delako da faboritoa. Normala da hori, baina ni ez naiz hura baino gutxiago sentitzen». Giro ona eta musika Finalerako giro ona bermatuta dago. 215 sarrera gelditzen dira saltzeko, erdiak inguru kantxako harmailako atzealdean. Azken finaletan saltzeke gelditu izan dira, eta 120 euroan egoteak ez du lagunduko. Enpresek badute zeregina hor. Finalean musika egongo da tanto artean, Altunak onartu badu ere ez zaiola askorik gustatzen. Jendetza espero da Amezketatik eta Mallabitik. Mallabian hiru autobus antolatu dituzte jada. Altunak loreak bota dizkie: «Nire eta Elordiren zaleen arteko harremana bikaina da. Haren zaleek nire tantoak txalotuko dituzte, eta nireek harenak. Ziur goizean giro bikaina egongo dela Bilbon». Bestalde, Eusko Jaurlaritzak mediku bat bidali du dopin kontrola egitera. Ez da ohikoa pilota aukeraketatan agertzea, eta horren ondoren pasa dute kontrola Altunak eta Elordik. Esaterako, binakako finalaren ingurumarian ez zuten kontrolik egin.


Udaberri torneoaren finala, zuzenean

Summary: Udaberri torneoaren finala, zuzenean. Pilota eta bertsolaritza uztartzen ditu Udaberri torneoak. Beasaingo Antzizar frontoian jokatzen ari dira.

Gaur jokatuko da Udaberri torneoaren finala. Kirola eta bertsolaritza bat egiten dira hartan: lau talde aritu dira torneoan, hiruna pilotarik eta bertsolari banak osatutakoak. Jokatu dituzte jokatu beharrekoak, eta Bitxiloreak (Etxebeste, Etxekolonea eta Ruiz de Infante; Nerea Elustondo bertsolaria) eta Kukuprakak (Iturriaga, Agirre eta Orbegozo; Aitor Sarriegi bertsolaria) heldu dira finalera.

Bi taldeek Beasain dute helmuga. Antzizar pilotalekuan lehiatuko dira txapela lortzearren, eta finala zuzenean ikusi ahalko da BERRIAren atarian. Pilotalekurako sarrerak bost euroan salduko dituzte.

Maiatzaren 5ean ekin zioten lau hirukotek Udaberri torneoari, Altsasun (Nafarroa). Bost jaialdi egin dituzte tarte honetan, eta seigarrenarekin, hau da, finalarekin emango diote amaiera pilotariek eta bertsolariek Udaberri torneoari.

Jaialdi bakoitzean bi taldek bi partida jokatu dituzte elkarren aurka: bata, lau eta erdikoa; bestea, binakakoa. Udaberri torneoak pilota eta bertsolaritza uztartzen ditu: bertsolariak botilero lanean aritu dira, eta haiek aukeratu ohi dute nortzuk arituko diren kantxan. Partiden hasieran eta tarte batzuetan, bertsotan elkar zirikatzen eta bakoitza bere pilotariak hauspotzen ere aritzen dira. Puntu bat eman die garaipen bakoitzak, eta, bost jaialdiren ondoren, Bitxiloreak eta Kukuprakak taldeek lortu dute puntu gehien.

Markagailuak hutsean egongo dira berriro Beasainen, eta bi partidatan erabakiko da zer talde izango den Udaberri torneoko irabazlea. Partida bakoitzak puntu bat balioko du; berdinketa baldin badago, tantoak hartuko dituzte kontuan.

Finalaren aurkezpenean izan dira Etxebeste, Ruiz de Infante eta Nerea Elustondo, batetik, eta Agirre, Iturriaga eta Aitor Sarriegi, bestetik. Ruiz de Infantek jokatu dituen lau eta erdiko guztiak irabazi ditu, eta «abantaila handia» izango dela deritzo haren kide Etxebestek: «Finalean ere espero dugu hala izatea». Ruiz de infantek, berriz, esan du finala «oso gogorra» eta «parekatua» izango dela. «Estrategiak zeresan handia edukiko du», eta funtsezkoa izango da «ondo hastea».

Kukuprakak taldeko Agirrek aitortu du «lan zaila» dutela, baina irabazteko aukerak ere badituztela. Haren kide Iturriagak «aurreko jokoa menpean du», Agirreren ustetan. Agirrek adierazi du «gogotsu» dagoela ikusteko ea nola amaitzen den Udaberri torneoa, dituen «berezitasun» eta guzti.


Summary: Une ahaztezinak eskura etxekoekin bizitzeko. Etxeko guztien oroimenean geratuko diren bizipenak sortzea uste baino errazagoa da. Bestela, ikusi uda honetan Urola Erdian zain dituzun 5 plan hauek.

• Loiolako monumentu multzo artistikoa mundu osoan da ezaguna, eta bisitatu beharrekoa inguruan zaudete, baina ezagutzen dituzue bertako lorategi eta jolaserako zelaiak? Itzel pasatuko duzue bertan, ez zarete damutuko!

• Azpeitiko Ekoetxean ikasi bai, baina jolastu eta dibertitu askoz gehiago bertako Xaguxatar parkean eta bertatik abiatzen den ibilbide naturalean.

• Benetako lurrun tren batean bidaiatu duzue inoiz? Azpeitiko Burnibidearen Euskal Museoan duzue horretarako aukera, esperientzia ahaztezina dudarik gabe.

• Andre Madalenek bere etxean, Lili jauregian ongietorria eman eta beraien familiako gorabehera eta makina bat historia gustu handiz kontatuko dizue XVI. mendera atzera bueltan eramango zaituzten bisita antzeztu batean.

• Gure arbasoak orain dela 14.000 urte bizi ziren jada Urola bailaran... gaur arte iraun duten margolanak utzi zikizguten Ekaingo kobazuloko paretetan, eta orain Ekainberrin ikusi ahal izango dituzue. Hori gutxi balitz, arbaso haien modura sua egiten edo ehizatzen ikasi ahal izango duzue.p>


Summary: Txokolatezko txalupa bat itsasoratu du gaur Albaolak. Gozo Artisauen Elkarteak egindako eraikuntzak flotatzea lortu dute.

1.500 kilo txokolate. Edozeinek pentsatuko luke hamaika pastel egiteko osagai ezin hobea dela, baina Gozo Artisauen Elkarteak beste ideia bat zuen buruan: XVI. mendeko balea txalupa baten erreplika bat. Pentsatu eta egin. Apirilaren erdialdean ekin zioten erronkari, eta gaur uretaratu dute txalupa, Albaolan.

Ez da erronka makala izan, gozogileek inoiz ez baitute gisa horretako eraikuntzarik egin txokolatearekin. Ontziaren egurrezko erreplika bat erabili dute eraikuntza egiteko lagungarri gisa: buruz behera jarri zuten, txokolatea jarri, moldea atera, eta ontziaren kroskoa izateko. Behin moldea lortu zutenean, zurezko egitura bat egin zuten, metalezko egitura batekin sendotu, eta plastikoz forratu. Txokolate plastikoa erabili dute eraikuntzarako; hau da, glukosarekin nahasitako txokolatea: elastikoa eta malgua izan ohi da, eta giro tenperaturan gogortzen da. Eraikuntza lanak amaitzean txalupa moldetik ateratzea eta biratzea izan zen lanik delikatuena. Lortu zuten, baina galdera bat zuten buruan: flotatuko al du?

Izan ere, jakina da txokolateak flotatzen duela, baina txokolate horrek txalupa itxura duenean eta zortzi metro luze denean ere bai? Proba moduan, Isidoro Torreblanca Gasteizeko Txistu gozotegiko gozogileak txokolatezko txalupa txiki bat egin zuen –eskalan– eta lortu zuen hark flotatzea. Eta gaur ere lortu dute: flotatu du zortzi metroko ontzi gozoak.

Gernika ere, txokolatezkoa

Ez da lehenbiziko aldia txokolatezko eraikuntza bat egiten dutena. Izan ere, Euskal Gozogileak federazioak bultzatuta, Euskal Herriko gozogileek Picassoren Gernika-ren txokolatezko erreplika egin zuten 2021ean. 500 kilo kakao erabili zituzten eraikuntza hori egiteko, baina ez zuten pieza bakar batean egin: hamalau zatitan banatu zuten; 1,10 metro zabal eta 1,86 metro luze da bakoitza.


Summary: Protestara jo dute Bizkaiko eta Nafarroako ostalaritzako langileek. Bizkaian lanuzteak egin dituzte goizean eta eguerdian, eta arratsaldean manifestazio bat egitekoak dira. Nafarroan mantendu egin dituzte uztailaren 1erako eta 7rako greba deialdiak.

Bizkaiko eta Nafarroako ostalaritzako hitzarmenak berritzeko prozesuan daude langileak, sindikatuak eta patronalak. Hala, Bizkaiko ostalaritzako langileek lanuzteak egin dituzte gaur goizean eta eguerdian, negoziazioen blokeoa amaitzeko. Arratsaldean beste lanuzte bat egitekoak dira, baita manifestazio bat ere, Bilboko Ledesma kaletik abiatuta, 20:00etan.

Goizeko lehen orduan Zornotzako Gaska eta Vasca kolektibitateetako enpresen egoitzen aurrean elkartu dira sindikatuetako kideak eta langileak, eta egungo egoera azaldu dute. Negoziazioan berrikuntzarik ez dagoela diote, eta gehitu dute sektoreko langileak pandemiaren ondorioak pairatzen ari direla oraindik. Sindikatuen arabera, patronalak uko egin dio hitzarmena negoziatzeari.

ELA, LAB, CCOO eta UGT sindikatuek adierazi dutenaren arabera, 2020ko urtarriletik hona langileek ez dute soldata igoerarik izan. Epe horretan bizitza garestitu egin da, KPI kontsumorako prezioen indizea %12 baita orain, 2020 hasierakoarekin alderatuta. Sektoreko prezioek %15 egin dute gora denbora tarte horretan, eta «soldatek 0 euroko igoera» izan dute.

Soldata igoerez gain, bestelako neurri batzuk ere eskatu dituzte; hala nola fitxaketa sistema «fidagarri» bat eta babesgabe dauden azpisektoreei berme gehiago emateko neurriak.

Nafarroan ere, borrokan

Bizkaiko langileekin batera, Nafarroako ostalaritzako langileak ere hitzarmena berritzeko prozesuan dabiltza. Mikel Lizarraga UGT Nafarroako Ostalaritza arduradunaren arabera, urte eta erdi baino gehiago daude langileak hitzarmen berririk gabe, eta negoziazioak guztiz geldi daude. Elkarretaratzea egin dute gaur goizean egoera salatzeko, eta adierazi dute duela aste batzuk deitutako grebak mantentzen dituztela. Uztailaren 1ean eta 7an izango dira, larunbata lehena, eta San Fermin eguna bestea.

Zazpi bilera egin dituzte dagoeneko, eta patronalak neurri ekonomikoetan soilik sartu direla adierazi du Lizarragak. «Ekonomikoak ez diren gaietan ez dira sartu ere egin. Zazpi bilera egin ditugu, eta ez dituzte baloratu ere egin guk egin dizkiegun proposamen sozialak. Ekonomia kontuak bakarrik jorratu dituzte. Soldaten igoerak pixka bat handitu dituzte, baina gutxiegi oraindik, halere. Eskaintzen dutena gutxiegi da», dio Lizarragak.

Izan ere, Gipuzkoako hitzarmen berrian adostu moduan, Bizkaiko eta Nafarroako sindikatuek ere fitxaketa neurriak sartu nahi dituzte itun berrian. Lizarragaren ustez, ohikoak dira sektorean gehiegizko ordu estrak egitea eta ez ordaintzea. Horrez gain, lanaldi partziala duten beste langile askok lanaldi osoa egiten amaitzen dutela dio. Horiek guztiak egungo legediaren eta hitzarmenaren aurka doaz, Nafarroako ostalaritzan debekatuta baitago ordu estrak egitea, eta astean gehienez 38 ordu egin daitezke lan.

Lizarragaren arabera, sindikatu guztiek negoziazioen hasieratik eskatzen dute fitxaketa sistema bat, eta denek adostu dute hori dela hitzarmen berriko punturik garrantzitsuenetako bat.

UGT da ordezkaritzarik handiena duen sindikatua (%40 inguru) Nafarroako ostalaritzan, eta beste hiru sindikatuek, CCOOk, ELAk eta LABek, %20 inguruko ordezkaritza dute.


Summary: Zentzumenek nola engainatzen duten erakutsi dute Urteko Irudipenik Onenaren lehiaketan. Neural Correlate Society neurologo eta artista taldeak aurtengo lilurapenik onenak zeintzuk diren ebatzi du, eta Harry Potterren geltoki magikoaren inguruko begitazioak irabazi du lehenengo saria.

Denbora da poligrafo bakarra, beste dena... begitazio. Zentzumenek engainatzen dute, bai; hori berri txarra da, agian, txarra bezain zaharra. Urteko ilusiorik onenaren bila, lehiaketa bat antolatzen du AEBetako neurologo elkarte batek, eta irabazleen berri eman dute. Harry Potterren geltoki magikoaren inguruko begitazioak irabazi du lehenengo saria.

Neural Correlate Society elkarteak pertzepzioaren eta kognizioaren inguruko ikerketa zabaltzea du helburu, euren definizioaren arabera. Neurologoak, oftalmologoak eta artistak elkartzen dira horretan, eta zentzumenen engainuen mekanismoak agerian uzteko lan egiten dute. Horrez gain, zientzia dibulgazioa egiten dute. Izan ere, pertzepzioaren engainuen bidez, hainbat gaitzen kalteak hobeto uler eta senda daitezke. Ohartarazi dutenez, «pertzepzio guztia da irudikeria, hein handi batean».

Lehiaketa asmatu zuten bi ildo horiek elkartzeko. Edonork aurkez dezake berak sorturiko lilurabidea. Jasotako bideoetatik hamar finalista aukeratzen dituzte, eta, gero, Interneten bidez eginiko bozketa baten bidez ebazten dituzte hiru saridunak.

Hauek dira aurtengo hiru irabazleak, eta beste zazpi finalistak:

1. Harry Potterren geltokia

Platform 9 34s izenburua jarri dio Matt Pritchard sortzaileak bere irudipenari. Izan ere, Harry Potter eleberrietan eta zortzi filmetan protagonistek magoen eskolara joateko erabiltzen duten geltokiko ate magikoa imitatzen du, baina mundu errealean.

Horretarako, Pritchardek zulo bat egin du paperezko paretan, Legoz eginiko autoa pasatzeko modukoa. Falta diren adreiluak, berriz, zoruan margotu ditu, teknikoki perspektiba anamorfikoa deitzen den teknikarekin. Horretan, puntu jakin batetik begiratu behar da irudia, lilurapena sortzeko.

2. Kubo dorrea?

3D inprimagailu batekin sorturiko kuboekin dorre bat eraikitzen dute bideoan, berdintsua dirudien beste baten ondoan. Baina, berdina al da benetan?

John Salmon ikertzaileak, eta lilurapenaren sortzaileak, adierazi duenez, eskuineko dorrea desegiten denean jabetzen da ikuslea errealitateaz.

3. 'Cornelia'

Wendy van Boxtel artista herbehereetarrak eraman du hirugarren saria, Cornelia deituriko erretratuarekin.

«Setatu egin nintzen barrutik kanporako eskultura bat sortzearekin, non aurpegia eta ilea poliki batuz joaten diren, jendea liluratzeko irudi bat sortzeko». Azaldu duenez, hainbat material, kolore eta sakontasunekin probatu zuen, efektua lortu arte. Zientziarako interesgarria izan daitekeen ondorio bat atera du, gainera: «Pentsatuko duzu honek edonor engainatzen duela, baina EZ». Eskizofrenia duen jendeak lilurapena ezin dutela ikusi baieztatu du, «begiek ikusten dutenaren eta garunak pentsatzen duenaren arteko etena daukatelako».

4. Azkartzen ari al da musika?

The Accelerando Illusion, jarri dio izena James Crockerrek entzumenari eragiten dio lilurapen honi. Izan ere, musikaren tenpoa etengabe azkartzen ari da, baina berdin jarraitzen duela ematen du.

Sortzaileak esan duenez, norbaitek ez badu sinesten tenpoa azkartzen ari denik, «saia dadila txaloekin jarraitzen». Azaldu duenez, minutuko 115 kolpeko abiada du piezak hasieran , eta 100 kintiloi kolpeko tenpoarekin amaitzen da (hau da, ehun 30 zeroz jarraitua).

5. Norabide bakarrean

Kokichi Sugihara egileak Norabide bakarreko hegalaldia deitu dio irudipen honi.

Ispiluaren aurrean besoak aurrerantz luzatzen badituzu, irudian agertzen denak besoak luzatzen ditu zeuregana, eskuen puntak elkartu arte. Sugiharak lilurapen honetarako sorturiko objektuak, ordea, isladen norabide berean daude. Gainera, ikuspuntua aldatuta ere, berdin jarraitzen dute.

6. Poggendorff hirukiak

Bideoaren egileek erakutsi nahi izan dute garunak arazoak dituela elkar zati batez estaltzen duten objektuak zuzen prozesatzeko.

Kasu honetan, lerrokaturik ez dauden objektuak lerro batean daudela ematen du, besteak beste. «Eguneroko bizitzan gutxitan gertatuko zaigu lilurapen hau, baina horren atzean dauden mekanismo neuronal berberek hartzen dute parte gauza bat antzematen dugunean haren zati bat ikusten ez denean». Azaldu dutenez, kasualitatez aurkitu zuten lilurapena, etxean ordenagailuan haurrekin figurak marrazten ikasten ari zirela.

7. Paper klipen lilurapena

Diagonalean daudenak lerro zuzenak dira, baina paper klipak bezala bihurtuta daudela ematen du, sare baten gainean jartzen direnean.

Gavin Buckingham sortzaileak erakutsi duenez, oso indartsua da irudipena, engainatzen jarraitzen duelako irudiari buelta emanez gero ere. «Ez dago argi nola funtzionatzen duen, baina, beharbada, erakuts diezaguke gizakien ikusmen sistemak nola bereizten dituen osagai ezberdinak, lerroak, esaterako, irudi konplikatuetan».

8. Kaskezurra agerian

Beldurra emateko modukoa da lilurapen hau. XRAYHEAD izenburua jarri diote, hau da, burua X izpien bidez. Ikertzaileak subjektuaren burua ukitzen duenean, haren barruko kaskezurra agerian geratzen dela ematen du.

Kento Imai, Haruka Kayano, eta Kenri Kodaka ikertzaileek sortu dute. Azaldu dutenez, erdi-ispilu bat erabili dute, hau da, erdi garden den kristal bat. Horren atzean kaskezur bat sartu dute, barrutik argituta dagoena. Ikertzaileak eskua subjektuaren burura hurbiltzen duenean, argitzen joaten da kaskezurra. Datu interesgarri bat lortu dute: parte hartzaile gehienek (101etik 77k) esan diete hezurra oso nabarmen eta fisikoki sentitu dutela euren buruaren barruan.

9. Garrasi biziduna

Edvard Munch margolariaren Garrasia irudi klasikoa erabili dute irudipena hau egiteko. Egileek erakutsi dutenez, atzean mugitzen den puntu sare bat jarriz gero, burua dardarka ari dela ematen du.

«Efektu honek erakusten du berez loturarik ez duten mugimendu zantzuek nola eragiten dioten objektuaren mugimenduaren pertzepzioari».


Aukerak baliatu eta arriskuak bridatu

Summary: Aukerak baliatu eta arriskuak bridatu. Adimen artifizialari eta komunikazioari buruzko jardunaldiak egin dituzte Bilbon; aukerak eta kezkak azaleratu dituzte.

Bilboko Elizbarrutiak, Bizkaia Irratiak, Bilboko Herri Irratiak, Euskal Kazetarien Elkarteak eta Kazetarien Euskal Elkargoak sustaturik, komunikazioari eta adimen artifizialari buruzko jardunaldiak egin zituzten atzo Bilboko Euskalduna jauregian. Hizlarietako batek baino gehiagok arrapaladan doan zaldiaren metafora erabili zuen, komunikazioan adimen artifizialaren eraginak hartu duen abiada irudikatzeko. Tresna horrek ematen dituen aukerak zelan baliatu eta, aldi berean, zaldia zelan bridatu izan zen jardunaldietako gai nagusietako bat.

Jose Antonio Lozano EHUko Adimen Artifizialeko katedradunaren arabera, informatikaren arlo bat da adimen artifiziala, «metodo konputazionalak erabiliz jokabide adimentsuak aztertu eta garatzen dituena». Teorian, adimen artifizialeko sistema bat gauza izan beharko luke kanpoko errealitatea atzemateko, ikasteko, arrazoibidearen bitartez helburu bat lortzeari begirako jarduera batzuk aukeratzeko eta komunikatzeko: «Gaur egun, sistema batzuk funtzio horietako batzuk betetzeko gauza dira, baina ez dago funtzio guztiak egiten dituen sistemarik».

Arauak ongi definiturik daudenean eta bete beharreko xedeak sinpleak eta zehatzak direnean, adimen artifiziala oso erabilgarria da eta «arrakastaz» burutzen ditu egitekoak. Hori da, esaterako, erabiltzailearen gustuen arabera diskoak edo liburuak gomendatzen dituzten algoritmoen kasua, edo xakean gizakiak baino hobeto aritzeko gauza diren konputagailuena.

Baina Lozanok ez du uste egiteko konplexuagoetan makinek gizakiak ordezkatuko dituztenik, «gizakien sena» falta dutelako. Edonola ere, sistema horien arriskuez ohartarazi zuen: «Gizakietan eta gizartean zentratutako adimen artifiziala behar dugu, fidagarria, sendoa, identitatea eta pribatutasuna errespetatuko dituena».

Sherpa enpresako sortzaile Xabier Uribe-Etxebarriaren iritziz, begien bistakoa da «gizakiak baino adimentsuagoak izango diren makinak» sortuko direla, eta aukera hori gero eta gertuago egoteak ekarri du, hain zuzen ere, azken hilabeteetan adimen artifiziala hedabideetako hizpide nagusi bilakatu izana: «Horrek aukerak eta zalantzak sortzen ditu, baina hori historian beti gertatu da aurrerapen teknologiko guztiekin».

Vatikanoko komunikazio saileko kide Leticia Soberonek ere uste du adimen artifizialak, tresna gisa, «aukerak eta arriskuak» dakartzala, baina auzi horretan gizakiak duen erantzukizuna nabarmendu zuen: «Borroka etiko guztiak gizakien bihotzetan jokatzen dira». Haren ustez, gizakien jokabidea ezin da zuritu haien okerrak teknologiari egotzita. Arriskuez jakitun den arren, «itxaropentsu» agertu zen auziak izango duen bilakaeraz.

Gizakiekin parekatzea

Daniel Innerarity filosofoak uste du arazoa aztertzeko modua aldatu behar dela. Haren iritziz, lehenengo akatsa izan izan zen adimen artifizialari adimen deitu izana, horrek gizakiaren gaitasunak eta makinenak nolabait parekatzea dakarrelako: «Okerra da gizakian eta makinak alderatzea. Makinek ez dute gizakia gaindituko, gizakiek eta makinek gauza desberdinak egiten dituztelako. Baina bide horretan tematzen bagara, orduan kezkatuta egoteko arrazoiak baditugu. Pentsatzen badugu makinek logika hutsaren bitartez hartu behar dituztela erabakiak, orduan, akabo demokrazia».

Josep Lluis Mico kazetaria Ramon Llull unibertsitateko irakaslea ere bada (Herrialde Katalanak) eta adimen artifizialaren garapenak komunikazioaren arloan ekarritako aldaketak aletu zituen. Esan zuenez, informazio hutsa edo datuak ematerakoan, adimen artifiziala tresna baliagarria izan daiteke, baina informazio horien interpretazioa, analisiak, kronikak, kritikak eta kazetaritzan jorratzen diren beste zenbait esparru adimen artifizialaren esku uztea zentzugabekeria da.

«Pentsatu behar dugu adimen artifiziala zertarako erabili eta zertarako ez», esan zuen. «Hedabide batzuetan hasi dira irizpiderik gabe erabiltzen, soilik tresna hor dagoelako. Kazetari batzuek denbora gehiago ematen dute adimen artifizialaren bitartez sortutako testuak zuzentzen, testu horiek beraiek idatzi izan balituzte baino».

Dekalogoa

Jardunaldietako beste ondorio bat izan da lantalde bat eratzeko proposamena, hedabideetan adimen artifizialaren erabilera etikoa sustatzeko. Zenbait hedabidek jada atxikimendua adierazi diote proposamen horri; BERRIA ere agiriaren sinatzaileen artean dago.

Batzorde horren helburua da dekalogo bat lantzea, kazetariei eta hedabideei adimen artifiziala erabiltzeko irizpide deontologiko batzuk proposatuko dizkiena. Dekalogoaren lehenengo zirriborroa aurkeztu zen jardunaldietan, eta han fidagarritasuna, egiletzaren gardentasuna, egiaztagarritasuna, algoritmoen identifikazioa, pribatutasuna eta beste irizpide batzuk agertzen dira. Batzordeak datozen hilabeteetan landuko ditu eduki horiek.


Summary: Amazonen azpikontrata batek 61 langile kaleratu ditu Gipuzkoan. Akordiorik gabe amaitu da enplegua erregulatzeko espedientea. ELAk erakunde publikoen permisibitatea salatu du.

Maiatzaren 4an SDR enpresak, Amazonek Gipuzkoan azpikontratatuta dituen hiru enpresetako batek, lurraldeko langile guztiak kaleratzeko prozesua abiatu zuen, EEE enpregua erregulatzeko espediente baten bitartez. ELA sindikatuak jakinarazi duenaren arabera, akordiorik gabe amaitu da EEEa, eta, beraz, langile guztiak kaleratu dituzte. Sindikatuak dio SDRk Amazonek erabakitakoa bete duela, eta erakunde publikoek izan duten permisibitatea salatu du.

Amazonek SDR eta beste bi enpresa ditu azpikontratatuta Gipuzkoan, eta, ELAren ustez, hiru horiek ezaugarri komun batzuk dituzte: «miseriazko soldatak» eta «arauketarik eza eta malgutasuna»; «Amazonek egiturazko bihurtu nahi du berarentzat lan egiten duten azpikontratetako langileak miseriazko soldatetara kondenatuta egotea arautu gabeko lanaldietan».

Eusko Jaurlaritzaren Lan Sailari eta Lan Ikuskaritzari erantzukizuna beraiena dela leporatu die ELAk, eta Amazonen ereduari jarraitzen dion enpresa kultura hori nagusi izan ez dadin neurriak hartzeko eskatu du ELAk: «Amazonek lan merkatuaz egiten duen perbertsioak ezin du Euskal Herrian lekurik izan».


Summary: Adierazpen matxistengatik barkamena eskatu du Baionako Aviron taldeko presidenteak. Pirinio Atlantikoetako Kontseiluko presidente Jean-Jacques Lasserrek, ordea, adierazi du «txantxa bat» izan zela

Hautsak harrotu zituzten atzo Baionako Aviron errugbi taldeko presidente Philippe Tayebek eta Pirinio Atlantikoetako Kontseiluko presidente Jean-Jacques Lasserrek kirolariak trebatzeko AEB Etxea zabaltzeko ekitaldian eginiko adierazpen matxistek. Gaur, barkamena eskatu du Tayebek, baina Laserrek ez, eta adierazi du «txantxa bat» izan zela.

Kirolgunean bisita egin zuten ordezkari politikoek eta kirol taldekoek, kazetariekin, joan zen asteartean. Jokalarien aldageletan sartzerakoan errugbilarien kranpoiak oso garbi zeudela goraipatu zuen Lasserrek. «Nire emazteari zapatak nola garbitzen diren erakutsi beharko litzaioke», adierazi zuen. Hainbat kazetarik galdetu zuten orduan zergatik ez zegoen emakumerik ekitaldian. Tayebek adierazi zuen zentroak AB Etxea duela izena, «eta, beti erran didatenez, Euskal Herrian emazteak sukaldean geratzen dira».

Gaur, horren inguruan galdetu diote Tayebi, eta barkatzeko esan du: «Ni ez naiz halakoa. Barkatu inor mindu baldin badut», adierazi du. Edonola ere, defentsa gisa adierazi du esaldia neska batek esan ziola Hazparneko jaietan (Lapurdi), bere ama familiako jatetxeko sukaldean 35 urte pasa zituela lanean, eta bere administrazio kontseiluan «zazpi neska eta lau mutil» daudela argudiatu du.

Laserrek, berriz, ukatu egin du adierazpen matxistak egin izana, eta esandakoa «txantxa bat» besterik ez zela argudiatu du.


Summary: Araba Euskaraz-en egitaraua aurkeztu dute. Hiru gune izango ditu jaiak, Olarizun, ekainaren 11n.

Arabako zortzi ikastolen artean antolatzen ari dira Araba Euskaraz jaia. Ekainaren 11n egingo dute, Olarizun, eta gaur egitaraua aurkeztu dute.

10:00etan egingo dute hasierako ekitaldia, eta horrekin batera zabalduko da artisau azoka, egun osoz zabalik egongo dena.

10:30ean, Arabako herrien arteko pilota txapelketaren finala egingo dute Adurtzako pilotalekuan.

Hiru gune edukiko ditu jaiak, eta 11:00etan hasiko dira ekitaldiak horietan. Lehenengo gunean, Lautada izenekoan, arte eszenikoen emanaldia egingo du Armentia ikastolak. Ordu berean, hirugarren gunean, Erreka izenekoan, euskal dantzen topaketa egingo dute, Elkar-Ekin Dantzan! izenburupean.

Mendia izeneko bigarren gunean, Potx eta Lotx pailazoek Aireportuan antzezlana taularatuko dute 11:30ean.

12:30ean, Bertsotan emanaldia egingo dute Lautada gunean, eta dantza plaza antolatuko dute Errekan.

Gazte Talent lehiaketan arituriko Maialen Aristegi arituko da 13:00etan, Mendian.

Eta 14:00etan, Tor Magoaren ikuskizuna taularatuko dute Lautada gunean. Ordu berean, Trikidantz taldea arituko da Errekan. Ordu erdi geroago STR taldeak joko du Mendian.

Zunba emanaldia taularatuko dute 15:30ean, Lautadan.

16:00etan, Kerobia taldeak joko du Mendian, eta Skabidean bandak Errekan.

Go!azen saioaren ikuskizuna egingo dute 17:00etan, Lautada gunean.

Eta azken kontzertuak, 17:30ean hasiko dira: Akerbeltz, Mendian; eta 2023ko Araba Euskarazen kanta ofiziala egin duen Ttek elektrotxaranga, Errekan.

Goizean, kalejiran ibiliko dira joaldunak, ikastolako musikariak eta Beriba Samba Eskola. Kaiko taldeak Tik-tak txukun! ikuskizuna taularatuko du, lau aldiz, Mendia gunean.

Horrez gain, tonbola, denda, eta Eroskiren Elikadura Eskola bizitatuko ahal dira, eta puzgarriak, «arrain pintxoak» eta «haurren basoa».

Eraso sexisten berri emateko puntu morea jarriko dute egun osoan.

Lautada Ikastolari bultzada ematea aurtengo helburua. Izan ere, txikia da, eta 2008. urtean sortu zuten. «Agurainen eta Lautada osoan martxan dagoen euskalduntze prozesuan ahalik eta ekarpen handiena egitea da» haren beste helburuetako bat. «Agurain euskaldun bat amesten dugu. Kooperatibismoa eta erabakietan hezkuntza-komunitate osoaren parte hartze zuzenarekin egingo dugu hau edo ez dugu inoiz lortuko», adierazi dute.


Summary: Borrasek diputatu akta galdu du, eta Kataluniako parlamentuak presidente berria hautatuko du. Ganberak osoko bilkura deitu du ekainaren 9rako, parlamentuko presidente ohiaren ordezkoa aukeratzeko.

Kataluniako Parlamentuko Mahaiak diputatu akta erretiratu dio gaur Laura Borras JxC Junts Per Catalunyako presidenteari. Astelehenean Espainiako Auzitegi Gorenak iragarritakoaren ondorio izan da ganberaren erabakia. Gorenak Borrasen helegitea baztertu du, eta ontzat eman du Espainiako Hauteskunde Batzordeak hari diputatu akta erretiratu izana.

Parlamentuak aktaren indargabetzea berretsita, ganberako presidente berria hautatzeko osoko bilkura ezarri du ekainaren 9rako. Izan ere, Borras izendatu zuten kargu horretarako 2021eko martxoan, baina ardura eten egin zion ganberak berak 2022ko uztailean, Borras ustelkeriagatik ahozko epaiketara deitu zutenean, Kataluniako Letren Institutuko kontratuen auzian. Kataluniako Auzitegi Nagusiak lau urte eta erdiko kartzela zigorrera kondenatu zuen martxoaren 30ean, prebarikazioa eta dokumentu faltsutzea leporatuta.

Espainiako Hauteskunde Batzordeak Borrasi diputatu akta erretiratzea erabaki zuen maiatzaren hasieran, parlamentuak aurkeztu zizkion alegazioak atzera bota ostean. Hirugarren aldia da batzorde horrek Kataluniako diputatu baten aurkako halako neurri bat hartzen duena. Aurretik diputatu akta erretiratu zien Quim Torra Generalitateko presidente ohiari eta Pau Juvilla parlamentariari.


Summary: Zaldibarko zabortegiaren gainean industrialde bat eraiki zitekeen aztertzeko eskatu zuen Jaurlaritzak. Ez eraikitzea aholkatu du txostenak, askotariko arrazoiengatik, baina haien artean ez dago Joaquin Beltranen gorpuak bertan dirauela. Sprilur agentziaren bitartez egin zuen eskaera. Auziaren instrukzioa beste sei hilabetez luzatu dute.

Eusko Jaurlaritzak Zaldibarko (Bizkaia) zabortegiaren gainean industrialde bat eraikitzeko aukera aztertu zuen. Horren froga da Sprilur agentziak Trion hirigintza aholkularitzari aukera horren inguruan eskaturiko ikerketa. Hark, baina, ez zuen aholkatu, arrazoi ugarirengatik gainera; argudio horien artean, baina, ez da ageri Joaquin Beltranen gorpuak bertan dirauela ehortzita.

Sprilur industria erabilera izan dezaketen lurzoruak bilatu eta egokitzeko agentzia bat da, eta Ekonomiaren Garapen, Jasangarritasun eta Ingurumen Sailaren menpe dago. Agentzia horrek eskatu zuen, hain zuzen, zabortegiari industria erabilera emateko aukera ikertzeko. Trionen txostenean ez da ageri noiz egin zuen eskaera, baina erantzuna aurtengo martxoaren 29koa da. Trionen arabera, txostenaren helburua «industrialde edo negozio zentro» bat eraiki daitekeen aztertzea da. Aurrekarietan, besteak beste, zehazten du Jaurlaritzako 28 milioi euro aurreratu dituela zabortegia egonkortzeko —gehiago izan dira—, behin-behineko zigilatze bat egina dagoela eta behin betiko errestaurazioa egiteke dagoela. Are gehiago, oraindik «lan garrantzitsuak» falta direla zehazten du.

Gaztelania hutsean idatzitako txostenaren ondorioak, dena den, argiak dira: ezin da industrialde bat eraiki zabortegiaren gainean. Perituaren ustez, «zaila da ingurumen ikuspegitik jasangarria eta ekonomikoki bideragarria izango den espazio seguru bat bermatzea».

Ondorio horietara iristeko hainbat arrazoi ematen ditu, eta horien artean ez da ageri Joaquin Beltranen gorpua ez aurkitu izana. Jaurlaritzak 2021eko maiatzaren 14an eman zuen bukatutzat bilaketa, arrakastarik gabe. Perituak, baina, ez du aipatu ere egiten langile ohia bertan ehortzita dagoela.

Beste arrazoiak ulerterrazak dira, hainbeste txostena bera eskatu izana deigarria bihurtzen dutenak. Dena den, zehaztu behar da Sprilurren antzeko ikerketak eskatu izan dituela beste hondakindegi batzuetan. Zaldibarren kasuan, perituak dio zoruaren egoera geologikoak egonkortasun arazo larriak dituela, «gizakien segurtasun eta osasunarekin bat ez datozenak». Horrez gain, besteak beste, paisaian izango lukeen inpaktu handia, sarbideen egoera, eta egokitze zein deskontaminazio lanek izango luketen kostu handia aipatzen ditu. Txostenak arrazoi ekonomikoak ere aztertu ditu, eta ondorioztatu du ingurune horretan ez direla industrialde gehiago behar.

Trionekin batera, Geologia y Geotecnia Larrea bulegoak ere aztertu zuen zabortegia, eta hark ere esaten du industrialdea eraikitzea ezinezkoa dela. Argi uzten du baldintza geoteknikoak «oso eskasak» direla eta behin-behineko zigilatzea egiteke dagoela. Horren gainean eraikitze, zimentazio edo lur betetze lanek izango luketen arriskua aipatzen du. Are gehiago, etorkizunera begira ere «bideragarritasun txikikoa» litzatekeela dio, lan handiak egin beharko liratekeela bertan.

Ikusi gehiago: Zaldibarko luiziaren inguruko albisteak

Instrukzioa luzatu dute

Ingurumen delituari buruzko instrukzioa beste sei hilabetez luzatu du epaileak, ondorioztatu baitu ez dituela bukatu egin behar zituen ekinbide guztiak. Jakina denez, 2020ko otsailaren 6an amildu zen Zaldibarko zabortegia, eta pixka bat geroago hasi zen epaitegiko bidea. Langileen lan eskubideen aurkako delituaren auzia familiaren eta enpresaren arteko akordioak amaitu zuen, baina ingurumen delituari buruzkoa, oraindik, Durangoko 1. Instrukzio Epaitegia ikertzen ari da. Hamahiru lagun daude inputatuta, haien artean, Verterreko hiru arduradun, Eusko Jaurlaritzako hiru teknikari, Lurtek-eko bi geologo eta Geyser ingeniaritzako hiru langile. LKS ingeniaritzak egindako zabortegi proiektua aldatu zuen Geyser enpresak, eta aldaketa garrantzitsuak egin zizkion.


Summary: Enpleguak indarrez egin du gora maiatzean: 8.000 kotizatzaile gehiago. Hego Euskal Herrian, apirilean baino 1.558 langabe gutxiago zeuden. Hirugarren hilabetez jarraian marka hautsi du afiliatuen kopuruak, eta dagoeneko 1,3 milioitik gora dira.

Hego Euskal Herriko lan merkatuaren bilakaera onak ez du etenik izan maiatzean. Beheraka egin du berriro langabe kopuruak, nahiko kopuru apalean bada ere (-1.558), eta gora egin du nabarmen langileen kopuruak: apirilean baino 8.104 kotizatzaile gehiago ditu Gizarte Segurantzak. Ifrentzua, ohi bezala, emakumeen egoeran aurki daiteke. Langabeen %58,7 dira emakumeak, eta haien artean langabezia tasa lau puntu handiagoa da gizonen artean baino: %12,4 emakumeena, eta %8 gizonena.

Datuak begi onez hartu ditu Idoia Mendia Eusko Jaurlaritzako lehendakariordeak, eta bereziki azpimarratu du Araban, Bizkaian eta Gipuzkoan lehen aldiz milioi bat langile ari direla Gizarte Segurantzara kotizatzen: «Datu historiko bat da, eta gerra eta pandemia egon arren lortu dugu».

Zenbakiak «oso onak» direla esan du Carmen Maeztu Nafarroako Eskubide Sozialetako kontseilariak. Nafarroak iazko maiatzean hautsi zuen 300.000 kotizatzaileen muga historikoa, eta orduz gero ia beste sei mila gehitu dizkio.

ELAk ere ohi baino irakurketa positiboagoa egin du —«langabeziaren bilakaera ez da txarra izan hilabete honetan»—, baina gogoratu du Hego Euskal Herriko langabezia tasa %10,1ekoa dela, Europako Batasunekoa baino lau puntu handiagoa. Gainera, okerrera egiteko arriskuaz ohartarazi du: «Aurreikuspen negatiboak ditugu datozen hilabeteetarako, eta horrek, zalantzarik gabe, eragina izango du enpleguan. Beraz, beharrezkoa da antolaketa eta mobilizazioa, baldintza materialak hobetzearen alde borrokatzeko».

LABek mesfidantzaz ikusi ditu datuak: «Langabe kopuruaren jaitsieraren atzean, jubilatu diren, lana topatzeko itxaropena galdu duten, edota ezkutuko ekonomiara pasatu diren herritarrak egon daitezke».

CCOOk, bere aldetik, «enpleguaren joera bultzatzen duten politika aurrerakoiak» nabarmendu ditu, eta espresuki aipatu du bere onespenarekin onartutako lan erreforma.

Langabezia:azken hamabost urteetako txikiena

SEPE Espainiako enplegu zerbitzuaren arabera, 137.287 langabe daude Lanbideren eta Nafar Lansareren bulegoetan erregistratuta, apirilean baino 1.558 gutxiago. Jaitsiera nahiko apala da aurreko urteetako maiatzekin konparatuz gero. Iaz, esaterako. 3.566 lagun txikitu zen langabe kopurua hilabete horretan. Hori bai, kontuan hartu behar da orduan baino langabe gutxiago daudela; zehazki, 8.127 gutxiago.

Oso atzera egin behar da gaur egungo langabe kopurua ikusteko, 2008ko abenduraino. Hortik aurrera gora egin zuen langabe kopuruak, eta goia 2013ko martxoan jo zuen, 235.827 langaberekin. Orduan baino ia 100.000 langabe gutxiago daude, nahiz eta hamar urte horietan asko handitu den langile kopurua.

Gizarte segurantza: marka hausten

Hirugarren hilabetez jarraian, langile kopuruaren marka hautsi du Hego Euskal Herriko lan merkatuak. Espainiako Gizarte Segurantzaren Ministerioaren arabera, maiatzean batez beste 1.309.116 kotizatzaile zituen sistemak, 2013ko martxoan baino 190.470 gehiago. Maiatza hilabete ona izan da arlo horretan, 8.104 kotizatzaile gehiago zenbatu baitituzte. Azken urtean 21.877 afiliatu irabazi ditu Gizarte Segurantzak.

Kontratuak: goia jo duela dirudi

Azken lan erreformak koska bat goratu du kontratazio mugagabea, baina hautsi ez duen sabai baten aurka jo du. Maiatzean, sinatutako kontratuen %25,9 izan ziren mugarik gabekoak; 2021ean halako hiru dira, baina 2023ko portzentajerik txikiena da.

Langabezia saria: babesa txikia da

Lan merkatuaren argilunen artean dago langabeen babes txikia. Lanik ez dutenen erdiek baino gehiagok ez dute horrengatik ezer jasotzen, eta lautik batek baizik ez du sari arrunta eskuratzen.

Handitu egin da DSBEa jasotzen dutenen kopurua

Lan merkatuari eta gizarte babesari lotutako parametro guztiak ez dira hobera egiten ari. Esaterako, Eusko Jaurlaritzak kudeatutako DSBE diru sarrerak bermatzeko errenta jasotzen dutenen kopuruakm ora egin du maiatzean: hil horren amaieran 51.117 lagunek jasotzen zuten DSBEa, apirilean baino 376 gehiagok. Hamarretik sei Bizkaian bizi dira, laurden bat Gipuzkoan, eta gainontzekoak Araban.

Horiei gehitu behar zaizkie IMV bizitzeko gutxieneko errenta jasotzen dutenak: 21.082, guztira. Espainiako Gobernuak sortutako gizarte prestazioa da IMV, eta Lanbidek kudeatzen du gaur egun. DSBEarekin bateragarria denez, 10.487 lagunek biak jasotzen dituzte: IMV laguntza nagusi gisa, eta DSBEa osatzeko.

Diru sarrerak bermatzeko errenta jasotzen dutenen %45 dira langabeak. Ia-ia laurden batek bere pentsio txikia osatzeko baliatzen du gutxieneko errenta, eta antzeko kopuru batek lan egiten du, baina DSBEaren laguntza behar du gutxieneko diru-sarrerak osatzeko. Hamarretik zazpik Espainiako herritartasuna dute.


Summary: Joseba Borde espetxera itzuli da, hirugarren gradua kenduta. Ostegun iluntzean sartu zen Basauriko espetxean. 64 urte ditu. Bestalde, aske geratu da Patxi Markes presoa.

Joseba Borde Ugaoko presoa Basauriko espetxera itzuli zen bart gauean. Eusko Jaurlaritzak hirugarren gradua eman zion Borderi, baina erabaki horren aurka helegitea aurkeztu zuen fiskalak, eta, Auzitegi Gorenaren doktrinari jarraituta, kartzelara itzuli da, Espetxe Zaintzako Epaitegiak errekurtsoa ebatzi arte.

Bordek 64 urte dauzka, eta hogei daramatza kartzelan. Gaixotasun larriak dituzten presoen artean dago, eta bere zigorraren hiru laurdenak 2019an bete zituen.

Sarek nabarmendu duenez, «legeak ez du inola ere esaten zigorrak espetxeko hormen artean bete behar direnik azken egunera arte, araubide irekian betetzeko aukerarik izan gabe, gizartearekin harreman estuagoan bizitzeko aukera ukatuz». Eusko Jaurlaritzak eskumena bere gain hartu zuenetik, 42 presori onartu zaie hirugarren gradurako progresioa, baina 42 horietatik 29ren kasuan erabakiaren kontrako errekurtsoa jarri du fiskaltzak, eta hamahiru espetxean sartu ditu Auzitegi Nazionalak, bigarren graduko erregimenean.

«Gure haserrea adierazi nahi dugu, berriro ere, oztopoak baino ez dituztelako jartzen presoek aspaldi hasitako espetxe ibilbidea moztu nahian. Etxera etortzea eskakizun demokratiko bat da, eta salbuespeneko auzitegiek ez lukete behin eta berriz boikotatu beharko», azaldu du plataformak.

Hori dela eta, manifestaziora deitu du Sarek gaur zortzirako, hilaren 9rako, Ugaoko Herriko plazan, 20:00etan.

Patxi Markes, aske

Bestalde, Patxi Markes Zelaia preso berangoarra aske geratu da, zigor osoa bete ostean. 25 urtez egon da espetxean. 2017an bete zituen zigorraren hiru laurdenak. 2022ko urrian baldintzapean aske utzi zuten.