Summary: Nondik gatozen ezagutu, nora goazen jakin ahal izateko. Euskal ondare industriala, erakusketak, kultur ekitaldiak, bisita gidatuak… bizitzaz beteriko museoa. Parte hartu nahi duzu?

Errementarien garaitik XIX. mendera arteko industriaren bilakaera ezagutzeko museo aparta da Elgoibarkoa. Aire bidezko uhal eta poleen bitartez osatutako transmisio sistema erabiltzen zuen Mekanizazio tailer bateko giroa zintzoki erreproduzitzen du. Museo bizia da, makina guztiak martxan ikus daitezke. Estatuan bakarra. Ez galdu esperientzia ikusgarri hau bizitzeko aukera.

Bisitak

Bisita librea, gidatua, autogidarekin, taldeentzat, ikastetxeentzat egokitua, enpresentzat, familientzat…

Antzinako ogibideak

Galtzear dauden antzinako ogibideen zuzeneko erakustaldiak

Kultur ekitaldiak

Euskal Herriko hainbat arte diziplina: kontzertuak, hitzaldiak, dantza ikuskizunak...

Zientzia eta teknologia tailerrak

10-14 urte bitarteko gazteei zuzendutako Bizilabe tailerrak, erronka errealekin.

Espazioen alokairua

Museoko espazioa erabilera anitzetarako alokatzeko aukera dago: bilerak, ekitaldiak, aurkezpenak, ikus-entzunezkoak, telebista saioak etab. Leku paregabea, nortasun propioa duena.

Informazio gehiago nahi izanez gero: www.museoa.eus - Tel. 943-74 84 56


Summary: EPPK-k eta Foro Sozialak ontzat eman dute kolektiboaren agiriak izandako harrera. Agus Hernan Foro Sozialeko bozeramailea eta EPPK-ko mintzaide Jon Olarra eta Ainhoa Mujika Logroñoko espetxean bildu dira gaur goizean. «Presazko eta zentzuzkotzat» jo dute euskal presoak Euskal Herriko kartzeletara ekartzea. Bi aldeek hitzartu dute euren «lan agendan» sartzea «ebatzi gabeko kasuen» gaia.

EPPK Euskal Preso Politikoen Kolektiboak eta Foro Sozial Iraunkorrak bilera egin dute gaur Logroñoko espetxean (Espainia). Foro Sozialak jakinarazi duenez, bertzeak bertze azaroaren 29an EPPK-k ongietorriei buruz kaleratutako oharra izan dute hizpide: bi aldeek «positibotzat» jo dituzte agiriak izan duen harrera eta erreakzioak: «Eragile instituzional, politiko, sindikal eta sozialek adierazpenaren balioa eta tamaina ulertu dute, Aieteren hamargarren urteurrenean sortutako agertokia sendotzeko testuinguruan», azaldu du Foro Sozialak bileraren ondotik plazaraturiko ohar batean.

Azaldu duenez, bai EPPK, bai Foro Soziala 2019tik ari dira lantzen ongietorrien gaia, eta, foroaren arabera, presoen kolektiboak «eskertu» egin ditu Foro Sozial Iraunkorrak egindako «errazte lanak», «beharrezko adostasunak» eraikitzeagatik «funtsezko» bi gairen inguruan: «Biktimekiko enpatia eta familien eta gertuko pertsonen aldetik harrera jasotzeko eskubidea». Foroak EPPK-ri adierazi dio adierazpen «garrantzitsua» izan dela, eta «ekarpena» egiten diola «bizikidetza demokratikoari»: «Erabaki honen bidez, EPPK-k bat egiten du Euskal Herriko gehiengo sozial eta politikoarekin, zeinak indarkerien zikloaren ondorioak konpontzeko urratsak egin nahi dituen».

Foro Sozialeko Agus Hernan eta EPPK-ko mintzaide Ainhoa Mujika eta Jon Olarra izan dira bileran, eta, foroak azaldu duenez, «presoen arazoari konponbide integrala» ematea ere izan dute hizpide —horren barnean kokatu dute EPPK-ren agiria ere—. Bi eragileen ustez, hiru «eztabaida» daude irekita uneotan presoei buruz: Espainiako Estatuan dauden preso guztiak Euskal Herriko kartzeletara eramatea, araudi arrunta aplikatzea —tartean bigarren eta hirugarren graduak eta baldintzapeko askatasunak leudeke— eta «birgizarteratze plan orokor bat» zehaztea. Foroaren arabera, plan horrek «erakunde publikoak» izan behar ditu «buru», eta «inplikatutako eragileekin» adostua izan behar du, baita presoekin eurekin ere: «Presoei lagundu behar die euren birgizarteratzeko banakako ibilbidean, bai baldintzapeko askatasuna lortzeko bidean, bai ondoren birgizarteratzeko eta laneratzeko bidean». Horretarako «bermeak» galdegin dituzte. Presoak Euskal Herriko kartzeletara ekartzea «presazkoa eta zentzuzkoa» da, Foro Sozialaren eta EPPKren ustez: «Preso guztiek kartzela horietan zigorra bete dezaten behin betiko agertokirantz irmoki aurrera egin behar da».

«Ebatzi gabeko kasuak»

Bi aldeek hitzartu dute, bertzalde, euren «lan agendan» sartzea «ebatzi gabeko kasuen» gaia: horien barnean sartu dituzte hala «erakunde armatuek» egindakoak nola Espainiako Estatuak eragindakoak. EPPK-k, ordea, «kezka» agertu du «pertsona batzuei eragiten dieten sumario berriak irekitzeko dagoen bultzada judizialagatik». Hala azaldu du foroak: «EPPKren aburuz, [ebatzi gabeko kasuen] errealitate hori guztia gatazken konponbidearen ikuspegitik aztertu beharko litzateke, nazioarteko estandarrek definitzen duten bezala, Justizia Trantsizionalaren doktrina baten barruan, eta, hala badagokio, Egiaren Batzorde bat sortuz, lortu ahal izateko, hain zuzen ere, egia, aitortza, erreparazioa, eta geratutakoa berriro ez errepikatzea». Presoen kolektiboak uste du helburuak ez duela «inola ere» izan behar «mendekuaren eta sufrimenduaren noriatik irtetea eragozten duten eta, azken batean, indarkeriaren zikloaren ondorioen konponbidearen behin betiko amaieratik urruntzen» duten «salaketak, auzipetzeak eta zigorrak ezartzea».


Summary: Gizon bat atxilotu dute Zumarragan sexu eraso bat egitea egotzita. Ertzaintzaren arabera, ustezko erasotzailearen etxean gela bat alokatuta duen emakume batek salatu du bortxaketa.

Gauerdian, 46 urteko gizonezko bat atxilotu du Ertzaintzak Zumarragan (Gipuzkoa). Sexu askatasunaren aurkako delitu bat egin izana egotzi diote.

Ertzaintzaren arabera, joan zen astelehenean gertatu zen erasoa. Biktimak duela gutxi errentan hartu zuen gela bat gizonezkoak alokaturik duen etxean. Biktimak kontatu duenez, hainbat egunez jazarpena pairatu ostean, gizonezkoak astelehenen gauean bortxatu zuen.


Summary: Aurkari gogorrenak Eibarrentzat eta Amorebietarentzat. Almeria izango du aurkari talde bizkaitarrak, eta talde gipuzkoarrak Tenerife. Lehen Mailako taldeen kanporaketak ondorengoak dira: Zamora-Reala, Deportivo-Osasuna eta Linares-Alaves.

Aurreko denboraldietan bezala, bizi doa Espainiako Kopa. Atzo amaitu ziren lehen kanporaketako partidak, eta jada zozketatu dira bigarrenekoak. Bost ziren bertan zeuden euskal taldeak, Athleticek ez baititu lehen bi kanporaketak jokatutako, Espainiako Superkopa jokatuko duelako. Espero bezala, arerio xamurragoak egokitu zaizkie Lehen Mailako taldeei: Realari Zamora, Osasunari Coruñako Deportivo eta Alavesi Linares. Hirurek etxetik kanpo jokatuko dute, goragoko maila batean jokatzeagatik. Amorebietak eta Almeriak, berriz, ez dute zorterik izan zen. Euren maila bereko aurkariak egokitu zaizkie: Amorebietari Almeria eta Eibarri Tenerife. Bi aurkariak sailkapenaren goialdean daude. Almeria Bigarren Mailako liderra da, eta Tenerife hirugarren dago. Bizkaitarrek etxean jokatuko dute, eta gipuzkoarrek Kanaria Uharteetan. Kanporaketak abenduak 14 eta 16 artean jokatuko dira, berriro ere partida batera.

Lehen Mailako hiru taldeen kontrarioak RFEF-ko lehen mailan jokatzen dute. Realari ez dio oroitzapen onik ekartzen Zamorak. Izan ere, 2005-2006 denboraldian Espainiako taldeak kanporatu egin zituen txuri-urdinak. Penaltietan izan zen, eta egungo Realeko bigarren entrenatzailea, Mikel Labaka, hamaikakoan izan zen. Jose Mari Amorrortu zen entrenatzailea. Etxekoak bat gutxiagorekin jokatu zuten 39. minututik. Baina arauzko denbora 1-1 amaitu zen, baita luzapena ere. Txuri-urdinek jaurtitako bost penaltiak huts egin zituzten, eta Zamorak bi sartu zituen. Horrenbestez, Reala kanporatua izan zen.

Lehen Mailan eta Txapeldunen Ligan loria ezagutu zuen aurkaria izango du aurrean Osasunak: Deportivo. Kasu honetan ere aurrekariak ez dira onak. Izan ere, Galiziako taldea izan zen gorritxoen borrero, Kopan elkarren aurka jokatu zuten azken aldian, 2010ean. 2-1 irabazi zuen Deportivok. Nafarren gola Lekicek sartu zuen. Lehen aldiz izango dira aurrez aurre, berriz, Alaves eta Linares. Jaengoa (Andaluzia, Espainia) da taldea, eta ez dabil fin ligan. Hamaseigarren dago bere multzoan.

Aipatu bezala, kontrario gaiztoak egokitu zaizkie Eibarri eta Amorebietari. Gaizka Garitanoren taldeak, dena den, badaki zer den Teneriferi irabaztea. Ligan, denboraldi honetan, 0-1 irabazi baitzuen Heliodoro Rodriguez Lopez estadioan. Gol erabakigarria Alvaro Trejok egin zuen, 75. minutuan. Etxekoek bat gutxiagorekin amaitu zuten partida. Iñigo Velez de Mendizabalenari ere berdin pasatzen zaio. 2-1 irabazi zion Lezaman Espainiako taldeari. Liga honetan lortu zuten lehen garaipena izan zen. Iker Bilbaok eta Koldo Obietak erdietsi zituzten golak.


Summary: Bihartik beharko da ziurtagiria gaueko aisialdi guneetan eta jatetxeetan Araban, Bizkaian eta Gipuzkoan. Iñigo Urkullu lehendakariak esan du «ziurtagiria erabili ahal den espazio guztietan erabiltzea» duela helburu Eusko Jaurlaritzak: besteak beste, ospitalera edo zahar etxeetara bisitan joateko, gimnasioetan eta kirola egiten den beste leku itxietan, eta ostalaritzako beste esparru batzuetan.

Bihar sartuko da indarrean COVID-19 ziurtagiriaren erabilera Araban, Bizkaian eta Gipuzkoan, gaueko aisialdi guneetan eta jatetxeetan, Eusko Jaurlaritzak eskatu bezala. Iñigo Urkullu lehendakariak, ordea, «erabili ahal den espazio guztietara» hedatu nahi dutela jakinarazi du gaur arratsaldean, ezarri berri duten osasun larrialdia dela-eta Labi aholku batzordeak egindako lehen bileran. Urkulluk zehaztu du asmoa dutela besteal beste toki itxi guztietan eskatzeko, batik bat publikoa zutik badago, EAEko Auzitegi Nagusiari egin zion eskaeran jasotako lekuetan exijitzeaz gainera. Era berean, gimnasioetan eta kirol jardueraren bat egiten den beste espazio batzuetan ere eskatuko dute, eta ostalaritzako beste esparru batzuetan. Azkenik, ospitalera edo zahar etxeetara bisitan joateko ere exijitu nahi dutela adierazi du.

Gaur sartu da indarrean osasun larrialdia Araban, Bizkaian eta Gipuzkoan. Aldizkari ofizialean ziurtagiria erabiltzeko agindua bihar argitaratzen denetik exijituko zaie herritarrei Eusko Jaurlaritzak horretarako baimena eskatu zuen tokietan: aisialdirako jarduerak eta dantzarako aukerak eskaintzen dituzten lekuetan, hala nola dantzalekuetan, musika ikuskizunak dituzten aretoetan, musika tabernetan eta karaokeetan. III. taldean sartutako pub eta taberna berezietan ere bai, 22:00etatik aurrera.

Jatetxeei ere eragingo die neurriak: 50 pertsonak baino gehiagok jateko lekua dutenetan eskatu beharko dute. Araba, Bizkai eta Gipuzkoan azken hamalau egunetako 100.000 biztanleko intzidentzia metatua 150 kasukoa baino handiagoa den bitartean eutsi nahi diote neurriari (577koa zen atzo EAEn). Establezimenduen jabeen ardura izango da bezeroek dokumentua badutela ziurtatzea, eta paperean edo formatu digitalean aurkezteko aukera egongo da.

Ikusi gehiago: Espainiako Auzitegi Gorenak argitaratu du ziurtagiriaren aldeko ebazpena

EAEko Auzitegi Nagusiari aurkeztutako eskaeran jasota ez dauden lekuetan ziurtagiriaren erabilera exijitzeko, Eusko Jaurlaritzak baimena eskatu beharko du berriro, eta asmo hori iragarri du Urkulluk gaur. «Erabili ahal den espazio guztietan erabiltzea da gure helburua, herritarrak txertatzeko eta arriskutik babesteko», esan du, eta azpimarratu du Europako beste herrialde batzuetan indarrean dela.

«Larrialdi egoera hau desberdina da aurrekoen aldean, eta hartu beharreko neurriak ere desberdinak izango dira», gaineratu du Urkulluk. Azaldu du txertoa eta oinarrizko prebentzio neurriak direla oraintxe eraginkorrenak, baina beste neurri batzuk ere ezarriko dituztela, adituek hala aholkatzen badute. Neurrien berri eman aurretik, egoera epidemiologikoa zein den laburtu du. Goizean azpimarratu du pandemia indarrean datorrela berriro, eta eskatu du datozen egunetan (jaiegunak dira Hego Euskal Herrian), ospakizunik ez egiteko, ahalik eta gutxien bidaiatzeko edo seguru bidaiatzeko, ez pilatzeko, eta une oro, barruan nahiz kanpoaldean, maskara erabiltzeko.

Sagarduik koordinatuko du Labi

Aldaketak ekarri ditu arratsaldean Labiren bilerak, eta ez soilik koronabirusaren kontrako neurriei dagokienez. Eusko Jaurlaritzak goizean jakinarazi duenez, Jonan Fernandez ez da batzorde horretan egongo, eta Gotzone Sagarduik hartu du haren lekukoa koordinatzaile lanetan. Aurreko Labin, Fernandez izan zen batzordearen ordezkari nagusia, baina urrian, osasun larrialdia amaitzean, utzi egin zuen zeregin hori, eta Trantsizio Sozialaren eta 2030 Agendaren zuzendari lanetan jardun da harrezkero.

Sagarduirekin batera, hauek osatzen dute Labi aholku batzordea: Iñigo Urkullu Eusko Jaurlaritzako lehendakariak, Josu Erkoreka lehendakariordeak, Olatz Garamendi (Gobernantza Publikoa eta Autogobernua), Iñaki Arriola (Lurralde Plangintza, Etxebizitza eta Garraioa), Jokin Bildarratz (Hezkuntza), Javier Hurtado (Turismo, Merkataritza eta Kontsumoa) eta Bingen Zupiria (Kultura eta Hizkuntza Politika) sailburuek eta Jose Luis Quintasek (Osasun sailburuordea).

Osakidetza ordezkatuz, Maria Rosa Perez zuzendari nagusia dago. Arabako, Bizkaiko eta Gipuzkoako ahaldun nagusiak ere badaude: Ramiro Gonzalez, Unai Rementeria eta Markel Olano. Eta, haiekin batera, hiru hiriburuetako alkateak: Gorka Urtaran, Juan Mari Aburto eta Eneko Goia. Azkenik, Espainiako Gobernuko ordezkaria egongo da: Denis Itxaso.

Pandemiaren aurkako legea oinarri

Gaur sartu da indarrean Iñigo Urkullu lehendakariak sinatu duen osasun larrialdia, buletin ofizialean argitaratuta. COVID-19aren seigarren olatuari aurre egiteaz arduratuko da Labi taldea. Testuak argudiatzen du aurtengo ekainaren 24ko 2/2021 Legearen laugarren artikuluaren arabera adierazle epidemiologikoek ahalbidetzen dutela osasun larrialdia ezartzea.

Datuak ez dira onak. Txertoa jarri duten herritarren kopurua handia izanagatik, ospitaleratze datuak, pixkanaka bada ere, gora ari dira egiten. Positiboak areagotzearen ondorioz, Hego Euskal Herriko ospitaleetako azken datuen arabera, 349 pertsona daude ospitaleratuta COVID-19arengatik. Eta ZIUetan 69 gaixo daude; duela bi aste baino %86 gehiago, eta orain dela astebete baino %44 gehiago.

Gainera, Arabako, Bizkaiko eta Gipuzkoako herri gehien-gehienak eremu gorrian daude. Hain zuzen, 197 herri —astelehenean baino hogei gehiago— daude 150 kasuren intzidentzia gainditzen duten herrien zerrenda horretan: Bizkaian 90 daude; Gipuzkoan, 76; eta Araban, 31.

Ikusi gehiago: intzidentziaren mapa, herriz herri

Datu horiek oinarri hartuta, Urkulluren aginduak dio osasun sistema garai erabakigarri batean dagoela eta horregatik gomendagarria dela osasun larrialdia ezartzea pandemiari aurre egiteko. Lehendakariak agindua sinatu ostean, Josu Erkoreka lehendakariordeak Labi Babes Zibileko Plana abiatu zuen atzo, eta bilerara deitu zuen gaurko.

Osasun larrialdia den bitartean, lehendakariak izango du larrialdi jardueren aginte bakarra, Espainiak alarma egoera izendatzen badu agintari delegatu gisara dagozkion ardurei uko egin gabe.


Summary: Everestera igotzeko beste bide bat aurkitu dute. Aurkikuntza garrantzitsua da, Everesteko igarobide arriskutsuenetako batetik ez igarotzeko modua emango baitie alpinistei: Khumbuko ur jauzia. 1953tik 44 hildako izan dira han.

Frantziako eta Nepalgo eskalatzaile batzuek iragarri dute beste bide bat aurkitu dutela Everestera igotzeko. Nepalgo aldetik igotzeko aukera emango luke, eta aurkikuntza garrantzitsua da, Khumbuko izotzezko ur jauzia igarotzea saihesteko aukera emango lukeelako. Ur jauzi hori oso arriskutsua da. Marc Batard alpinistak honela azaldu du aurkikuntza: "Aurkitu dugun bidea 5.164 metrotik hasten da, Gorakshepetik, Everesteko oinarrizko kanpalekuaren azpitik. Nuptseko mendebaleko beheko harrizko oinarritik pasatzen da. Hortik lehen kanpalekura joaten da, eta hala ez da Khumbutik igaro behar. Biziak salbatzen lagunduko duen bide bat da".

Batardek azaldutakoaren arabera, zazpi ordu inguru beharko dituzte alpinistek 1.000 metro inguru egiteko, eta hala 6.200 metrora igoko dira, justu lehen kanpalekuaren gainetik, 6.050 metro ingurura. "Udaberriko denboraldian probatuko dugu, martxo eta maiatz artean. Eta horren arabera ikusiko dugu espedizio komertzial batek erabil dezakeen".

Khumbu izotzezko ur jauzia 5.500 eta 5.800 metro artean dago, Everesten oinarrizko kanpalekuaren gainean. Ohiko bideari jarraituz, normalean alpinistak gauean edo goizalean iristen dira hara: 03:00-05:00 artean. Izotz blokeak egonkorren dauden unea da, eta elur jausiak gertatzeko arriskua txikiagoa da. Baina, hala ere, ez da batere erraza hura igarotzea, ezta eskarmentua duten gidari eta xerpentzat ere. Lauzpabost ordu behar dituzte ur jauzia igarotzeko. "Proba ondo ateraz gero, oso lagungarria izango da haientzat ere".

Khumbun izandako istripu larrienetakoa 2014an gertatu zen, glaziar bateko zati bat hautsi eta gero. Hamasei xerpa hil ziren, eta denboraldi hartako espedizio guztiak bertan behera geratu ziren. Azken datuen arabera, 1953 eta 2016 artean 44 pertsona hil dira han.


Summary: Euskarazko ikus-entzunezkoen aldeko manifestu bat aurkeztu dute. Pantailak Euskaraz taldeak plazaratu du testua, ikus-entzunezkoen arloko eta euskalgintzako zenbait eragileren ekarpenekin. Sektore desberdinetako 35 eragilek eman diote atxikimendua manifestuari. Atzo egin zuten agiriaren aurkezpena.

Ikus-entzunezkoetan euskarak duen «egoera larriarekin» kezkatuta, Disney Plus Euskaraz, Netflix Euskaraz eta Zinema Euskaraz taldeak sinadurak biltzen hasi ziren duela hilabete batzuk. Pantailak Euskaraz taldea osatu zuten gero, eta, haiekin batera, talde eragilean ari dira Tinko euskara elkartea, Bieuse bikoizleen kooperatiba eta Game Erauntsia elkartea. Atzo, berriz, askotariko 35 eragileren babesa jaso zuten Euskarazko Ikus-entzunezkoen Aldeko Manifestua aurkezteko Herritar taldeen kanpainetan eta 3000 twitz kanpainan, 30.000 sinadura baino gehiago jaso dituzte. Euskalgintzaren Kontseilua, Topagunea eta Uema daude babesa eman duten eragileen artean.

Izaskun Rekalde eta Alex Aginagalde Pantailak Euskaraz-eko ordezkariek irakurri zuteh manifestua, Durangoko Azokako programazioaren barne, Irudienean. Hala esan zuen Aginagaldek: «Euskararen normalizazioan pauso sendoak ematea, euskarazko ikus-entzunezkoen produkzioa sustatu eta hedatzea, kalitatezko bikoizketa eta azpidatziak indartzea, eta euskarazko kultura eta ikus-entzunezkoen kontsumoa sustatzea dute helburu gure proposamenek».

Hamar proposamen jasotzen ditu manifestuak. Lehena «euskarazko ikus-entzunezkoen sektoreko finantzaketa publikoa argitzea eta handitzea» da. Sustatzaileek uste dute euskarazko ikus-entzunezkoen arloa aro digital berrira egokitzeko «politika publiko sendoak» behar direla. «Gardentasuna, zehaztasuna eta irisgarritasuna eskatzen ditugu erakunde publikoek ikus-entzunezkoetara bideratzen duten diru kopuruetan». Diru kopuru hori handitzea proposatu du Pantailak Euskaraz-ek. Halaber, nazioarteko edukiak euskarara bikoizteko diru laguntza lerroak sendotzea ere eskatu du taldeak.

EITB «indartzea» eta «euskararen normalizaziorako tresna bihurtzea» jasotzen du manifestuak. «Aurrekontuetan eta programazioan euskarazko kateei lehentasuna eman eta euskarazko kalitatezko ikus-entzunezko edukiak nabarmen ugaritzea» eskatu dute. Halaber, ekintzaileek uste dute EITBko gaztelaniazko kateek ere hizkuntzaren normalizazioan «tresna eraginkorrak» izan behar dutela, eta, horregatik, kate horietan euskara «ikusgarri» izatea eskatu dute.

Euskarazko streaming plataforma bat sortzea da eskaera nagusietako bat. «Euskaraz sortutako eta euskarara ekarritako nazioarteko edukiak bilduko dituen plataforma bat beharrezkoa da, eta euskaldun komunitatearen streaming plataforma nagusia bilakatu beharko luke». Manifestuaren sustatzaileek uste dute erakundeek plataforma horren aldeko egin behar dutela. «Euskaraz ekoiztutako edukiak biltzeaz gain, nazioarteko eduki arrakastatsuak euskarara itzultzearen aldeko apustu argia egin behar da».

Streaming plataforma handietan, bestalde, euskararen presentzia bermatzea eta areagotzea jasotzen du manifestuak. Euskal Herriko erakunde eta alderdi politikoei neurri hauek eskatu dizkiete: «Estatuetako ikus-entzunezko lege berrietan eragitea euskararen presentzia bermatzeko, euskarari gutxieneko kuotak ezarriz, bai euskarazko ekoizpenerako bai katalogoan euskarara bikoiztu eta azpidatzitako eduki kopuruan; eta Netflix, HBO Max, Disney Plus, Amazon Prime Video eta gainontzeko plataformetan euskarazko edukiak bermatzeko, beharrezkoak diren neurriak hartuz». Estreinaldi berrietan, euskarazko bikoizketa eta azpidatziak sortzeko prozesuan «era proaktiboan» parte hartzeko eskatu dute.

Zinemaren lege propioak sortzea da manifestuaren beste eskaera bat; «Euskal Autonomia Erkidegoan eta Nafarroako Foru Komunitatean, zinema aretoetan euskararen presentzia legez bermatu eta areagotuko duen zinemaren lege propioak behar ditugu». Ipar Euskal Herrian, ikus-entzunezko arloen eskumena duten erakundeen arteko mahaian, zinemetan euskararen presentzia bermatzeko neurriak hartzea eskatu dute, baita Frantziako legegintzan eragiten saiatzea ere.

Bideo jokoetan ere euskararen presentzia bermatzeko eta sustatzeko eskatu dute. Baita sortzaile plataformetan ere. «EITB Euskal Herriko eduki sortzaile nagusia izanik, bere edukiak sortzaile plataformetara bideratzea eta plataforma horietan eduki esklusiboak sortzea eskatzen dugu. EITBk sortzaile euskaldunekin kolaborazioak egin eta haien ikusgarritasuna areagotu beharko luke». Gazteek edukiak euskaraz sortzera eta kontsumitzera animatzeko kanpainak sortzea ere garrantzitsutzat jotzen dute.

Ikus-entzunezko lege propioak sortzeko eskatu dute manifestuan. Baita lurralde administrazio bakoitzean ikus-entzunezkoen kontseilu propioak sortzeko ere. «Aditu independentez osatuko lirateke kontseiluak, eta horiek bermatuko lukete gardentasuna, aniztasuna eta neutraltasuna betetzen direla. Kontseilu horien ardura nagusietakoa litzateke euskaldunen hizkuntza eskubideak betetzen direla gainbegiratzea».

Espainiako eta Frantziako telebista publikoek, RTVE eta France Televisions taldeek, hizkuntza aniztasuna haien programazioetan bermatzeko eskatzen du Pantailak Euskaraz-en manifestuak. Honako hiru eskaera zehatz egin diete irrati-telebista horiei: «RTVEk EAE eta Nafarroarako albistegien deskonexioak euskaraz eskaintzeko; Clan haurrentzako katean edukiak euskaraz emateko; eta France3 Akitania kateak euskarazko eduki gehiago emateko».

Manifestuaren aurkezpenean, Alex Aginagaldek gogorarazi du Pantailak Euskaraz egitasmoak aldarrikatu izan duela streaming plataforma guztiei %7,5eko kuota ezarri behar zaiela hizkuntza gutxituetan. Espainiako Ministro Kontseiluak onartu berri duen legearen eta sortu den eztabaidaren harira, zera adierazi du Aginagaldek: «Funtsezkoa da merkatuan nagusi diren plataformei betebeharrak ezartzea, beraz, euskalgintzarekin eta Kataluniako eta Galiziako eragileekin lanean jarraituko dugu, Espainiako Kongresuko tramitazioan betebehar hori bermatua izan dadin».

Manifestuari, berriz, honako eragile hauek eman diote atxikimendua: AEK Alfabetatze Euskalduntze Koordinakundea, Apika Arabako ikus-entzunezko ekoizleen elkartea, Bertsozale elkartea, Bieuse Bikoiztaile Euskaldunen Elkartea, EBI Elizbarrutiko Ikastetxeak, Bilboko Kafe Antzokia, Disney Plus Euskaraz, EHBE Euskal Herriko Bikoizleen Elkartea, EIZIE Euskal Itzultzaile, Zuzentzaile eta Interpreteen Elkartea, Ene Kantak taldea, Euskal Encondings egitasmoa, EHE Euskal Herrian Euskaraz, EPE/APV Euskal Produktoreen Elkartea, Game Erauntsia elkartea, Hekimen Euskal Hedabideen Elkartea, Ikastolen Elkartea, Izarkom, Kantu Kolore taldea, Katxiporreta elkartea, Euskalgintzaren Kontseilua, Kristau Eskola, Lanartea Euskararen Langile Profesionalen Elkartea, Napar Nafarroako ekoizleen elkartea, Netflix Euskaraz, Sortzen eskola publiko berriaren aldeko elkartea, Tinko euskara elkartea, Euskaltzaleen Topagunea, 3000 Twitz egitasmoa, Uema Udalerri Euskaldunen Mankomunitatea, UEU Udako Euskal Unibertsitatea, Zinea hedabide digitala, Zinema Euskaraz egitasmoa eta Zukugailua euskal zinema sustatzeko Iparraldeko elkartea.


Aurkari zuzenaren aurka, porrota

Summary: Aurkari zuzenaren aurka, porrota. Alavesi azken unean egin dio ihes berdinketak Granada aurkari zuzenaren aurka, Los Carmenes zelaian. Javi Callejaren taldea gehiago izan da bigarren zatian, baina ate aurrean ez da eraginkortasunez aritu. Babazorroek bigarren partida galdu dute jarraian.

Bolbora bustita badago, jai dago. Gabezi hori izan du Alavesek Los Carmenes zelaitik hiru punturekin etxeratzeko. Edo bakarrarekin. Arabako taldeak on bidera itzultzeko aukera zuen Granada aurkari zuzenari irabazita, baina esku hutsik itzuli da Euskal Herrira; 2-1 galdu baitu. Hori gutxi ez, eta jardunaldi amaieran jaitsierako postuetan amai dezake Javi Callejaren taldeak.

Callejak Unamiren aurkako Kopako partidan zelairatu zuen hamaikakotik aldaketa ugari egin ditu. Halere, Celtaren aurka jokatu zuen hamaikakotik aldaketa bakarra egin du, atzeko lerroko ezker hegalean: Javi Lopez Ruben Duarteren lekuan aritu da; zigortuta baitago, txartelak pilatzeagatik.

Bizia izan da neurketa hasiera, nahiz eta lehen hamar minutuetan bi taldeek ez duten arriskurik sortu. Granadak baloia gehiago izan du, eta erasorako gogoz egon da, baita gola sartzeko lehen aukera eduki ere. Talde espainiarrak Alavesi lehen abisua eman dio Antonio Puertasek buruz errematatutako jokaldi batean. Baloia gutxigatik ez da sartu Fernando Pachecoren atean. Bigarren iritsieran bai, ordea; Puertasek berak sartu du 14. minutuan. Alaveseko Victor Laguardia atzelariak ahulegi urrundu du baloia, eta Granadako aurrelariak area kanpotik astindua eman eta baloia sareetara bidali du. Babazorroei partida azkar jarri zale maldan gora.

Minutuak aurrera joan ahala, partida narrastu egin da, eta Alevesek ez du argitasunik izan jokaldiak eraginkortasunez sortzeko. Aldian-aldian, Granadaren areara iristen zen Toni Moyaren eskutik, baina jokaldia biribiltzeko garaian jorik ez dute izan Joseluk, Luis Riojak, Edgar Mendezek eta enparauek. Granada ez zitzaizkion ahultasunaren zantzurik antzematen atzeko lerroan. Sendo aritu diria Robert Morenoren jokalariak.

Alavesek sortu duen aukerarik arriskutsuena lehen zatiaren hatsean izan du. Ezker hegaletik egindako erdiraketa baten ostean, Mendezek bikain kontrolatu du baloia, baina gurutzatuegi errematatu du. Gisa horretara heldu da atsedenaldia.

Babazorroen piztualdia

Callejak jokalariei aldageletan belarriak berotuko zizkien; jabetu baitira lehen zatian egindakoa hutsala izan dela. Bada, arabarrak su handiagoarekin zelairatu dira, eta lehen aukera ere eurek izan dute; nolakoa, gainera. Luis Riojak ezker hegaletik behetik egin du erdiraketa, zuzenean Toni Moyaren oinetara heldu da baloia. Alaveseko jokalariak baloia bultza besterik ez zuen egin behar, atea hutsik zuela. Baina, eskuin oina ez du egoki ipini, baloia aurretik igaro zaio. Alaveseko aulkian, Calleja eta ordezkoak ikusitako sinetsi ezinik zeuden.

Alaveseko teknikariak aldaketen beharra sumatu du hamaikakoan; Manu Garcia berdeguneratu du Toni Moyaren ordez, partidari erritmoa eta abiadura sartzeko helburuz. Hain justu, Garciak gatza eta piperra jarri dio jokoari, eta har egindako erdiraketa pozoitsuan Lejeune atzelaria ez da gai izan buruz ongi errematatzeko. Alavesekoak sarriago heltzen ziren Granadaren areara; etxekoak, berriz, atzean zeuden sartuta, baloia euren zelaietik atera ezinik.

Pere Pons buruz buruko jokaldia eginda, erraz egin die hanka Granadako jokalariei. Aurrelariak Joseluri pase bikaina eman dio, baina hark atearen erdi-erdira bidali du. Maximiano atezainak ez du inolako arazorik izan baloia geratzeko. Lanean jarraitu dute Alaveseko jokalariak berdinketaren bila. Luis Riojak aukera ederra izan du, baina Maximianoren erantzuna are hobeagoa izan da. Hurrengo jokaldian ere gola sartzeko abagunea izan dute arabarrek, baina ezin izan dute atea zulatu, harik eta 80. minutuan saria heldu zaien arte. Ezker hegaletik Luis Riojak erdiraketa gaiztoa egin du, eta Luis Abram Granadako atzelariak urruntzeko saiakera egin duen arren, norabide okerra eman dio baloiari, eta bere atean sartu du. Berdinketaren golarekin Alavesekoak indartu egin dira erabat.

Susperraldiak, baina, gutxi iraun die arabarrei. Izan ere, handik sei minutura, Granadak kornerra izan du, eta jokaldi katramilatu baten ostean, baloiak ezker zutoinean jo du, eta aldaratzean Santiago Ariasek ez du barkatu. Erabateko etsipena Alaveseke entrenatzailearen eta jokalarien artean. Hortik aurrera, babazorroek erraiak bota dituzte dituzte gutxienez puntu bat urratzeko, baina haien ahalegina alferrikakoa izan da, eta patrika bete gabe itzuli dira Euskal Herrira. Gisa horretara, Callejaren taldeak bi porrot daramatza jarraian Mendizorrotzatik kanpo.


Summary: Zabaldu ditu ateak Durangoko 56. Disko eta Liburu Azokak. Txanda eskatuta, bisitariak erakusmahaiz erakusmahai dabiltza aurtengo nobedadeen bila: aldi honetan 990 izango dira guztira.

Azoka berezia aurtengoa, baina, behintzat, fisikoa. Hala,10:00etan ireki dira Durangoko Landako guneko ateak, Durangoko Disko eta Liburu Azokaren 56.a hasteko.

Neurri bereziekin egingo da azoka, izurriarengatik. Gerediaga elkarteko ordezkariek azaldu dute dena prest dagoela agintariek ezarritako neurri berrietara egokitzeko.

Aurrez ordua hartu behar da aurten. Izan ere, gehienez ere, txanda bakoitzean 1.200 bisitari hartuko ditu Landako guneak, gaurtik hasi eta ostegunera bitarte. Eta beharrezkoa izango da sarrera Ahotsenea guneak Plateruena kafe antzokian antolatutako kontzertuetarako ere. Maskara beharrezkoa izango da, hala barruan nola Landakora sartzeko ilara egitean ere.

Arazo bat edukiko dute gaur goizean Donostia aldetik Durangora autoz joan direnak. A-1 autobidea itxi dute luizi batengatik, eta ibilgailuek Zarautzen atera behar dute, Zumaiaraino, han berriz A1ean sartzeko. Eguerdi aldera ireki dute autobideko errailetako bat.

Musika emanaldiak ere hasi dira Plateruenan. Horretan lehena izan da Bulego taldea.

56. azoka estreinatzeko, ekitaldi berezi bat egin dute hainbat gonbidatuk.


Summary: Bakegileek mobilizazio fase berria abiatuko dute. Gatazkaren konponbidean aitzina egiten Frantziako Gobernuaren «borondatea falta» dela eta, desobedientzia zibilari ekingo diote. Urtarrilaren 8an Baionan eginen duten manifestazioa izanen da fase berriaren hasiera.

«Ez dugu gibel eginen. Ez dezatela pentsa, orain arte egin den guztiaren ondoren, amore emanen dugunik». Bakegileek agerraldi jendetsua egin dute Hiriburun (Lapurdi), eta beste mobilizazio fase bat iragarri dute Euskal Herriko gatazkaren konponbidean Frantziako Gobernua aitzinapausoak egitera bultzatzeko. Desobedientzia zibilean oinarrituko da, «ekintza indartsuago eta determinatuagoekin», eta herritarrei dei egin diete bertan parte hartu dezaten. «Bolondres guztien engaiamendua eskatuko du, bakoitza bere heinean eta maila ezberdinean». Urtarrilaren 8an euskal presoen alde Baionan eginen duten manifestazioarekin abiatu nahi dute fase berria, eta gaur jakinarazi dituzte lehen xehetasunak: hiru lekutatik abiatuko da protesta, hiru zutabetan, eta oraindik iragarri ez duten leku batean bukatuko da. Fase berrian parte hartu nahi dutenentzat izena emateko parada izanen dela iragarri dute.

Ez da berria Frantziaren aitzinean jarrera gogortzeko borondatea. 2020ko irailean ekintza sinbolikoa egin zuten Bakegileek Baionako suprefetura aitzinean, adreiluzko pareta bat eraikita Frantziak gatazkaren konponbideari jarri dion «blokeoa» salatzeko. Hilabetera, biltzar nagusia egin zuten, eta mobilizazio ziklo «determinatu eta iraunkor bat» bultzatzea erabaki zuten. «Gogorrago» jokatzeko asmoa azaldu zuten, eta Luhusoko operazioaren urteurrenerako euskal presoen aldeko desobedientzia zibileko egitasmo «masibo eta determinatu» batean parte hartzeara deitu zuten. Baina, hortik egun batzuetara, Frederic Haranburu Xistor euskal presoa baldintzapean aske uztea erabaki zuen Parisko Dei Auzitegiak, eta behin-behinean ekintza «suspenditzea» erabaki zuten Bakegileek, erabakiak «esperantza izpi bat» sortzen ziela adierazita.

Eragile anitzetako ordezkariek eta herritar andanak inguraturik, urte batean izandako bilakaera laburbildu dute Anaiz Funosas eta Jean Daniel Elixiri Bakegileek. «Urte bat pasatu da Xistor etxekoengana itzuli denetik. Urte bat, Madrilek egiten dituen mugimendu berrien lekuko garela. Presoen hurbilketek eta Espainiako espetxe administrazioak aplikatzen dizkien gradu aldaketek perspektiba berriak irekitzen dituzte. Baina, urte bat gehiago da Jon Parot, Jakes Esnal eta Unai Parotentzat ere. 31 urte daramatzate kartzelan», deitoratu dute. «Urte bat gehiago, zeinetan, frantziar botere politikoak eta botere judizialak ez duten inongo jarrera aldaketarik erakutsi. Ez zaio inongo konponbiderik atzeman preso eta iheslariek aurre egin behar dieten arazoei. Ez dugu inongo borondaterik ikusten presoen egoerari aterabiderik atzemateko, eta, bereziki, erran dezagun, Jon Parot eta Jakes Esnalen kasuan. 70 urte baino gehiago dituzte gaur egun, eta 31 urte daramatzate giltzaturik».

Aieteko Konferentziaren hamargarren urtemugan, gatazkaren konponbidearen alde «engaiamendu berria» hartzeaz gain, dei zabala egin dute: «indarrak bil ditzagun etapa berri bati aurre egiteko». Batetik, Frantziako Gobernuaren «inertzia» ikusten dute, eta, bestetik, Terrorismoaren aurkako Frantziako Fiskaltzaren «laztasuna». Horregatik erabaki dute beste fase batera pasatzea. «Inork ezin ditu bazterrean utzi lurralde honetan izan diren bilakaera nagusiak; gatazkaren konponbidearen eta elkarbizitzaren alde, eragile ezberdinek izan duten engaiamendua: hautetsiak, gizarte zibila, alde guztietako biktimak eta Euskal Preso Politikoen Kolektiboa».

Macron interpelatua

Bakegileek argi dute: «Gatazka honen konponbidearen ordua iritsi da». Horregatik, Emmanuel Macron Frantziako presidenteari dei egin diote, eta- 2019ko maiatzaren 17an, G7koen goi bileraren harira Miarritzera (Lapurdi) egin zuen bisitan izan zituen hitzak oroitarazi dituzte: «Euskal afera egiazko gai bat da, nire ustez. Euskal Herria adibide bat da niretzat gatazken konponbidean eta armagabetzean. Zergatik hori? Omentzekoak dira eskualdeko hautetsi anitz, Frantziako eta Espainiako hautetsiak, gogoetarako eta adiskidetzarako borondatea erakutsi dutenak. Estatuaren eginbeharra da mugimendua laguntzea. Ez dezagun historia errepika, laguntzea da gure egin beharra». Bakegileek, «hitzetatik ekintzetara» pasatzeko ordua dela adierazi diote.

Urtarrilaren 8ko mobilizazioa Jon, Jakes eta Unai gurekin! lelopean antolatuko dute. Lauga gelatik, tren geltokitik eta Euskaldunen plazatik abiatuko da, eta Ipar Euskal Herriko eskualde bakoitzeko jendea hiru eremuetako batera bideratuko dute. Zutabe moduan Baionako karrikak zeharkatuko ondotik, berantago jakinaraziko duten toki batera iritsiko dira. Mobilizazioa prestatzeko, toki mailako dinamikak martxan jarriko dituzte gaurdanik, eta Eguberri garaian ekitaldi bat baino gehiago antolatuko dutela iragarri dute.


Summary: Pertsona bat hil da Olaguen, auto istripu batean. N-121-A errepidean gertatu da ezbeharra. Lau lagun zauritu dira.

Pertsona bat hil da N-121-A errepidean izandako istripu batean, Olague parean (Nafarroa). Foruzaingoak jakinarazi duenez, kamioi batek eta bi autok elkar jo dute, eguerdiko ordu bata aldera. Beste lau lagun zauritu dira, eta gutxienez horietako bat ospitaleratu dute.

Cordovillako eta Iruñeko Trinitateko suhiltzaileak agertu dira ezbeharra izan den eremura, erreskate lanak egiteko, eta Foruzaingoa zer gertaut den ikertzen ari da. Istripua medio, errepidea itxi egin dute bi noranzkotan.


Summary: 36ko gerrako biktimak lurpetik ateratzeko lanak hasi dituzte Bilboko Begoñan. Gogora institutuaren arabera, 60 biktimaren gorpuzkiak daude lurperatuta hilerrian. Udalak parke publiko bihurtu nahi du eremua

Espainiako gerran eta ondorengo urteetan hildako 60 lagunen gorpuzkiak berreskuratzeko lanak hasi ditu Aranzadi elkarteak Bilboko Begoñako hilerrian. Gogora institutuak eginiko ikerketen arabera, gudulariak zein biktima zibilak daude han lurperatuta; besteak beste, «1937ko apirilaren 18an Cotorrueloko babeslekuan izandako bonbardaketan hildakoak».

Gogora institutuak garaiko erregistro eta eliz liburuetatik atera du informazioa, eta, ondorioztatu dutenez, biktimen gorpuzkiak hilerriko bi eremutan daude banatuta; Aranzadik horietako batean hasi ditu berreskuratze lanak. Gainera, Eusko Jaurlaritzako Berdintasun, Justizia eta Gizarte Politiketako sailburu Beatriz Artolazabalek dei egin die euren senideak non eta noiz hil ziren ez dakiten herritarrei, Gogora institutuarekin harremanetan jar daitezela eskatzeko. Azaldu duenez, badira euren senideak hilerri hartan lurperatuta daudela ez dakiten familiak, eta halako proiektuek gizartea gaiarekiko «sentsibilizatzen» laguntzen dute.

Artolazabalek gehitu du Jaurlaritzak asmoa duela Espainiako Gerran desagertutako «ahalik eta pertsona gehien» berreskuratzeko: «Egia argitzen saiatuko gara, familia guztiek dolua behin betiko itxi ahal izan dezaten, eta Euskadiko demokraziaren alde borroka egin zutenen memoria berrezartzeko».

Bilboko Udalak espazio hura «parke publiko» bihurtzeko plan bat du, eta hark bultzatu ditu lanak. Hilerria itxita dago 2006tik —1813tik 2003ra bitarte lurperatu zen jendea han—, baina, Begoñako Argia proiektuarekin, udalak eta Aranzadik memoria historikoaren esparruan ikertzeko leku bilakatu nahi dute hura. «Zientzia eta ezagutza biltzen dituen proiektu baterako agertokirik egokiena da», azaldu du Juan Mari Aburto alkateak. Hark eskerrak eman dizkio Aranzadi elkarteari, «errespetuz betetako lan zehatzagatik», baita Eusko Jaurlaritzari ere, proiektuan parte hartzeagatik.

Memoria historikoa garatzeko espazio izateaz gain, XIX. mende amaierako eta XX.eko hasierako arkitektura aztertzeko ere balioko du. Izan ere, hilerria 1813tik 2003ra bitarte egon zen irekita.


Summary: Kote Cabezudoren aurkako ahozko epaiketa zabaltzea erabaki du Gipuzkoako Auzitegiak. Cabezudo 21 emakumek egindako salaketetan oinarrituta dago auzipetuta, eta 47 delituren ustezko egilea izatea leporatzen diote. Martuteneko espetxean dago 2018tik.

Gipuzkoako Auzitegiak erabaki du Kote Cabezudo argazkilari donostiarraren aurka ahozko epaiketa hastea, haren aurkako auzibide nagusiarekin lotuta. 47 delituren egilea izatea egozten diote, 21 emakumeren salaketak oinarri hartuta. Sexu askatasunaren eta intimitatearen aurkako delituak, iruzurra, eta osotasun moralaren aurkako delituak leporatzen dizkiote, besteak beste. Dagoeneko bost zigor jarri dizkiote argazkilariari.

Efe berri agentziak eskuratu duen autoaren arabera, Gipuzkoako Auzitegiko Lehen sekzioko epaitegiak sumarioaren jarduketetatik ondorioztatu du ikertutako egitateek «delitu izaera» dutela, eta «oinarri nahikoa» dagoela horien aurka egiteko.

Hori dela eta, onartu du ahozko epaiketa abiatzea, fiskaltzak eta akusazio partikularrak (biktimek) eskatu bezala. Auzitegiak baztertu egin ditu, gainera, Cabezudoren defentsak egindako eskaerak: ahozko epaiketaren hasiera atzeratzea eta biktimetako bati egindako ustezko delituak prozeduratik kentzea. Horiek horrela, auzia ahozko epaiketaren atarian legoke: datorren urtean izango litzateke.

Akusatua behin-behineko espetxealdian dago Martuteneko (Gipuzkoa) kartzelan, 2018ko maiatzaren 4tik. 2020ko apirilean, auzitegiek behin-behineko espetxealdia lau urtera luzatzea erabaki zuten, legez ezarritako gehiengora, eta 2022ko udaberrian bukatuko litzateke, hortaz.

Kasuaren instrukzioa 2013an hasi zen, eta 2019ko uztailean itxi zen. Epaileak 47 delitu leporatu zizkion Cabezudori. Orain arte, argazkilaria bost aldiz kondenatu dute guztira. Aurtengo apirilean zortzi hilabeteko espetxe zigorra ezarri zioten, agintarien aurkako desobedientzia leporatuta. Zehazki, epaile batek eskatu zion adingabe bat agertzen zen zenbait argazki eta bideo saretik kentzeko, baina Cabezudok ez zuen bete agindutakoa.

Era berean, zigor arloko epaitegi baten beste epai baten zain dago, ustez Facebookeko profilean edukitzeagatik modelo bat barruko arroparekin agertzen zen irudi bat, epailearen agindua bete gabe. Gainera, 2022ko martxoan beste epaiketa bat izango du, antzeko gertakariengatik, urrian bigarren aldiz atzeratu ondoren.

Cabezudok modaren arloko argazkiak egiten jardun zuen hainbat hamarkadatan; besteak beste, First Models agentziarentzat lan egiten zuen, eta sona zuen. Gerora, harekin lan egindako hainbat modelok salatu egin zuten.


Summary: Lehen zatian eutsi ahal izan diote soilik zuri-gorriek. Athleticek 4-0 galdu du Bartzelonaren zelaian. Iraia Iturregiren taldeak lan ona egin du defentsan lehen zatian, baina bigarrenean etxekoek ohikoa duten erraztasuna eta eraginkortasuna erakutsi dute erasoan.

Aurreko denboraldian bezala, Bartzelona nagusitasunez ari da mendean hartzen aurkariak. Bata bestearen atzetik. Athletici ere hala gertatu zaio Johan Cruyff estadioan.4-0 galdu du. Iraia Iturregiren taldeak lehen zati txukuna egin du, defentsako lan on bati esker. Bigarren zati hasieran, ordea, Jeniffer Hermosok aurretik jarri du Herrialde Katalanetako taldea, burukada on bati esker. Hortik aurrera Bartzelona are nagusiago izan da, baina ez du norgehiagoka erabaki azken ordu laurdenera arte. Hermosok berak (76. min.), Claudia Pinak (87. min.) eta Aitana Bonmatik (92.min.) sartu dituzte beste hiru golak.

Erritmo bizia izan du lehen zatiak. Bartzelonak oso goian egin du presioa hasieratik, eta Athleticek zailtasunak izan ditu baloia atzetik ateratzeko. Etxekoei, ordea, ohikoak dituzten argitasuna eta eraginkortasuna falta izan zaizkie erasoan, Athleticek ondo estali baitzituen espazioak. Gainera, zuri-gorriek aurretik jartzeko aukera ona izan duten lehen zatiko azken txanpan. Baina Lucia Garciaren errematea Sandra Paños atezainaren eskuetara joan da. Marta Torrejonek, berriz, bi abagune oso garbi izan ditu etxekoei abantaila emateko. Aurrenekoan, Ainhoa Moraza atzelariak ondo atera du baloia, eta bigarrena zutoinera joan da

Bartzelona aurretik jarri zen aldagelatik bueltan. Horrek patxada eman dio. Partidaren erritmoa jaitsi egin zen apur bat, aldaketak tarteko. Blaugranek, ordea, luzeago jokatu dute eta argitasun gehiagorekin aritu dira. Hala iritsi ziren beste hiru golak, eta Athletic esku hutsi irten da Johan Cruyff estadiotik.


Summary: Bisitak eten dituzte Basauriko espetxean, langile batek positibo eman ondotik. Kristalaren gibeleko bisitak ere ezin izango dira egin, Etxerat-ek BERRIAri baieztatu dionez.

Basauriko espetxean (Bizkaia) ezin izango da presorik bisitatu asteburu honetan: ez bisean bisean, ez kristalaren gibelean. Etxerat euskal presoen senideen elkarteak BERRIAri baieztatu dionez, hain zuzen, «komunikazio mota guztiak» eten dituzte kartzela horretan, espetxean irakasle aritzen den langile batek koronabirusean positibo eman ondoren.

Hainbatetan hartu dituzte halako neurriak espetxeetan: azken bi urteotan, hain zuzen, behin baino gehiagotan eten dituzte aurrez aurreko bisitak kartzeletan.


Behargin bat hil da Bergaran

Summary: Behargin bat hil da Bergaran. Markinako behargin bat hil da Bergarako Fagor Ederlanen lantokian, «lan istripu ez-traumatiko batean», salatu du LAB sindikatuak. Beharginak 44 urte zituen.

Lanean ari zela, behargin bat hil da bart gauean Bergaran, Fagor Ederlanek duen lantegian, «lan istripu ez-traumatiko batean». LAB sindikatuaren afiliatua zen langilea, B.O.M. 44 urteko markinarra.

Sindikatuak azaldu du heriotza honekin aurten jada 59 langile zendu direla euren lanpostuan Hego Euskal Herrian, eta haietatik hamabost hil direla lan istripu ez-traumatiko deiturikoetan. «Gaurko heriotza ezin diogu halabeharrari egotzi», gaineratu du LABek. «Oso irakurketa sinplista izango litzateke hori. Behin baino gehiagotan salatu izan dugu txanda sistemak eta bereziki gaueko lanak osasunean eragiten duen kalte fisiko eta psikologikoa».

Bide horretan, LABen iritziz, «lantokietan egiten diren arriskuen ebaluazioetan ez dira jasotzen lanak errealki sortzen dituen patologia guztiak, eta, beraz, ez da lan osasunaren zaintza integral eta eraginkor bat egiten. Hainbat eta hainbat gaixotasun profesional daude, isil-isilean eta inor konturatu gabe langileen osasunari kalte egiten diotenak, eta kasu askotan langileari heriotza dakarkiotenak». Sindikatuak osasuna eta bizitza aintzat hartuko dituzten prebentzio politika eraginkorrak eskatu ditu: «Hor uste dugu administrazio publikoek erantzukizun handia dutela».


Summary: Nerea Ibarzabalek irabazi du Larrabetzuko finalaurrekoa, eta osatu da finala. Jone Uria bigarren sailkatu da gaur, eta bera ere Bilboko finalean izango da, hilaren 18an

Nerea Ibarzabal nagusitu da, gaur, Larrabetzuko pilotalekuan jokatutako Bizkaiko Bertsolari Txapelketako hirugarren eta azken finalaurrekoan, 542,5 puntu eskuratuta. Frontoia 700 bertsozalek bete dute, eta giro beroa izan da bertan.

Horrela gelditu dira gaurko puntuazioak

1. Nerea Ibarzabal Salegi(542,5) 2. Jone Uria Albizuri (534) 3. Txaber Altube Sarrionandia (483) 4. Ander Elortegi Garatea (477) 5. Eneko Abasolo Txabarri 'Abarkas' (469) 6. Julen Arzanegi Erezuma (436,5)

Gaurkoan, Itxaro Juaristi Olaetxeak egin ditu gai-emaile lanak. Epaimahaian jardun dutenak Alaitz Etxanobe Bereziartua, Ander Arrien Aspiazu, Ander Txakartegi Basterretxea, Graxi Arregi Leonardo, Joseba Santxo Uriarte eta Miriam Juaristi Urizar izan dira.

Finalistak, erabakita

Gaurko saioa jokatuta, erabakita geratu da zeintzuk izango diren Bizkaiko Bertsolari Txapelketako finalean kantatuko duten zortzi bertsolariak. Finala hilaren 18an jokatuko da, Bilbo Arenan.

Aitor Bizkarra Ruiz Aitor Etxebarriazarraga Gabiola Etxahun Lekue Etxebarria Gorka Pagonabarraga Agorria Jone Uria Albizuri. Nerea Ibarzabal Salegi Onintza Enbeita Maguregi Xabat Galletebeitia Abaroa

Zortzi horiez gain, Euskal Herriko Txapelketa Nagusian kantatzeko sailkatu dira Miren Amuriza Plaza eta Oihana Bartra Arenas ere.


Bigutasuna ordaindu du Realak

Summary: Bigutasuna ordaindu du Realak. Lehen zati amaiera on baten ostean, Realak bi gol jaso ditu bigarren zatiaren hasieran, atzean gaizki zaindutako bi jokalditan. Ezin izan du suspertu, eta hirugarren porrota kateatu du.

Realak denboraldi honetan ezaugarri bat izan badu, atzealdean erakutsi duen sendotasuna izan da. Baina azken partidetan bigun aritu da arlo horretan, eta hori ordaindu egiten da. Zer esanik ez aurrean Real Madril bezalako talde bat badago. Gaur hori gertatu zaio, eta 0-2 galdu du Anoetan, Ancelottiren taldearen aurka. Lehen zati amaiera on baten ostean, bigarrenaren hasiera oso txarra izan da, batez ere atzean, eta Real Madrilek bi gol sartu ditu: Viniciusek eta Jovicek. Hortik aurrera adorea bai, baina besterik ez. Europa Ligaren eta Ligaren artean hirugarren porrota segidan, lehena Ligan Anoetan. Altxatzea baino ez zaie geratzen txuri-urdinei, ostegunean partida erabakigarria baitute Europa Ligan jarraitzeko, PSVren kontra.

Espanyolen aurka ez bezala, Imanolek bi aurrelarirekin jokatzearen alde egin zdu. Isak eta Sorloth aritu dira puntan, eta taldea zelai erditik gidatzeko ardura Gebararentzat eta Zubimendirentzat izan da. Realak baloia pazientziaz mugituz hasi du neurketa. Real Madril, berriz, Rodrygoren eta Viniciusen abiadura bailatuz, kontraerasora irten zen ahal du aldiro. Imanolenek, ordea, ondo egin dute joan-etorriko lana. 16. minutuan Benzemak min hartu du eta Ancelottik Jovic zelairatu du. Ondoren iritsi ziren lehen minutu horietako aukerarik argienak: Januzajek urrutitik egindako jaurtiketa bat, eta Rodrygok area ertzetik egindako erremate bat.

Real Madril pixkanaka baloi jabetza izaten hasi da Krossen eta Modricen bidez, eta erasora jokalari askorekin ailegatzen. Reala, berriz, atzean sartu zen. Baina ondo eutsi dio, eta Januzaj erdira sartuz, txuri-urdinak pare bat aldiz ailegatu dira Courtoisen atera, bisitarien nagusitasuna gainetik kenduz. Presioa gorago egiteak ere lagundu dio horretan, baloi jabetzea gehiago izatea ahalbidetu baitio. Lehen zatiko azken txanpan Realak izan du partidaren aginte makila, eta Shorlotek eta Isakek ez dute asmatu 39.minutuan, area barruan egindako erremate banatan; ezta, Oiartzabalek geroago. Sarearen kanpoaldera jaurti du. Eztabaidagarria izan zen lehen zatiko azken jokaldia, kontraerasora atera eta kornerra behartu du Realak. Epaileak ez du jaurtitzen utzi. Txistu artean joan da Gil Manzano.

Bi kolpe segidan Bigarren zatia hasi eta berehala iritsi da espainiarren gola. Lo zelairatu da Reala, Gorosabelek eta Zubeldiak ez dute ondo zaindu Jovicek eta Viniciusek egindako jokaldi bat, eta brasildarrak ez du barkatu. Bigarrena handik gutxira iritsi da, korner batean. Jovicek bakar-bakarrik errematatu du kornerra barruan.

Eroso aritu da norgehiagoka amaitu bitar Real Madril, kontraerasoa jokatuz. Nahiz eta ez duen asko estutu, 86. minutuan Viniciusek Remiroren aurrean izandako buruz burukoan izan ezik. Realak bultzatu du, baina aparteko aukerarik egin gabe.


Summary: Alderdi subiranistek Espainiako Konstituzioa «agortuta» dagoela aldarrikatu dute. Konstituzioaren Egunaren bezperan, ohar bateratu bat plazaratu dute Llotja de Marreko akordioaren sinatzaileek. «Herrien autodeterminazio eskubidean oinarritutako eredu bat» eskatu dute.

Azken 38 urteetan bezala, jaieguna izango da bihar Hego Euskal Herrian; Espainiako Konstituzioaren Eguna da. 1978ko abenduaren 6an bozkatu eta onartu zen testu hura, eta 1983tik ospatzen da urteurrena. Hori dela eta, adierazpen bateratu bat argitaratu dute Llotja de Marreko akordioa sinatu zuten alderdiek: EH Bilduk, ERCk, PDCat-JxCatek, CUPek eta BNGk. Konstituzioa «agortuta» dagoela esan dute, eta erabakitzeko eskubidea aldarrikatu.

«Beste urte batez, Espainiako Konstituzioa gorespen eta defentsa fanatiko baten objektu bilakatuko da gure herrien eskaera nazionalei erantzun bat ematea saihesten duten horien partetik», hasi dute testua. Salatu dute Konstituzioak errealitate plurinazionala ukatzen duela, «baita bertatik eratorritako eskubide nazionalak ere».

Eredu autonomiko deszentralizatua agortuta dago alderdi subiranisten iritziz, eta gaitzetsu dute Auzitegi Nazionala «birzentralizazio instrumentu» bilakatu dela. Gainera, Konstituzioak defizit nabarmen bat duela gogorarazi dute: «Biztanleriak ez du izan eduki nagusien inguruan bere iritzia emateko aukerarik: monarkia, lurralde eredua, eskubide sozialak... Ondorioz, agortua dagoen Konstituzio baten aurrean gaude, zilegitasunik ez duen Konstituzio baten aurrean».

Horregatik, «egiturazko aldaketak» eskatu dituzte. eta baieztatu dute Estatua bera ere jabetua dela ziklo konstituzionalaren amaieraz eta hura erreformatzeko beharraz.

Bi joera

Espainiako unionisten artean, egoera horri aurre egiteko bi joera identifikatu dituzte subiranistek: «Alde batetik, badira ziklo hau makillaje operazio berri batekin itxi nahi dutenak, itxura ireki eta progresista batetik, baina Konstituzio honen oinarriak ukitu gabe. Beste alde batetik, ordea, badira inboluzio birzentralizatzaile eta antidemokratiko bat planteatzen dutenak», azaldu dute.

Azkenik, ziurtatu dute etorkizunean ere agenda politikoan jarraituko duela nazio auziaren gaineko eztabaidak. Berretsi dute Konstituzioa eragozpen bat dela «gure nazioen etorkizun demokratikoaren aurrean», eta gehitu dute herrien autodeterminazio eskubidean oinarritutako eredu bat eskatzen jarraituko dutela: «Nazioak gara, eta demokratikoki erabaki nahi dugu gure etorkizuna».


Summary: Alavesek eta Realak irabazi, Eibarrek berdindu. Emaitza bikainak eskuratu dituzte gaur jokatu duten hiru euskal taldeek. Alavesek Valentziari irabazi dio (3-1), Realak Madrili (1-2), eta Eibarrek Huelvan berdindu du (1-1).

Jardunaldia ez zen nahi bezala hasi euskal taldeentzat (Athleticek 4-0 galdu zuen Bartzelona liderraren aurka), baina emaitza bikainak eskuratu dituzte gaur lehiatu duten hirurek. Bigarren postuan da Reala, laugarrenean Alaves, bosgarrenean Athletic eta hamabigarrenean Eibar.

Sporting Huelva 1-1 Eibar

Eibarrek bisita egin dio gaur mailari eusteko lehian aurkari zuzen duen Huelvari. Azken hiru neurketak galduta, bolada txarrean ziren armaginak. Gaur ere ez dira gauzak nahi bezala hasi: zortzigarren minutuan sartu du neurketako lehen gola Fatoumata Kantehk, eta aurretik jarri ditu etxekoak.

Zorionez, atsedenaldiaren aurretik berdindu du markagailua Ana de Teresak, atezainaren aurkako buruz burukoan asmatuta. Bigarren zatia haizeak baldintzatu du neurketa, eta emaitzari eustearekin nahiko izan du Eibarrek. Ana Junyent entrenatzailearen hitzetan, berdinketa oso garrantzitsua da gaur lortutakoa.

Armaginek, berdinketari esker, denboraldiko hamargarren puntua poltsikoratu dute, eta lehendik Huelvarekiko zuten hiru puntuko errentari eutsi diote. Bost puntura dituzte jaitsiera postuak.

Alaves 3-1 Valentzia

Alaves da bolada onean jarraitzen duena. Garaipen bikaina lortu dute gaur etxean, sailkapeneko hamahirugarren postuan den Valentziaren aurka.

Atsedenaldira hutsean berdinduta heldu dira bi taldeak, baina bigarren zatiaren hasieran erauntsi bat izan da Alaves: hiru gol sartu dituzte 50. eta 67. minutuen artean. Miriam Dieguez, Ohale eta Sanadri izan dira golegileak. 68.enean sartu Altubek valentziarren gola, baina alferrikakoa izan da.

Gauzak hala, sailkapeneko laugarren posturaino igo da Alaves, Athletici aurrea hartuta.

Madril 1-2 Reala

Geldiezin jarraitzen du Realak ere. Gaur partida zaila zuten etxetik kanpo, Madrilen, baina itxura sendoa eman eta denboraldiko hamargarren garaipena eskuratu dute donostiarrek.

Neurketa hasi eta gutxira penalti bat huts egin du Amaiur Sarriegik. 39. minutuan, ordea, Sarriegik berak egin du Realaren lehen gola bilakatu den erdiraketa. Vanegas izan da golegilea. Atsedenaldiaren aurretik aukera gehiago ere izan dituzte kanpokoek, baina ez dute asmatu.

Bigarren zatian bi taldeek izan dituzte gol aukera onak, baina azkenean neurketako protagonista izan da Realaren bigarrena sartu duena: Amaiur Sarriegi, 85. minutuan. Neurketa amaitzear zela sartu du Silvia Rubiok etxekoen gola, 30 metrotik egindako jaurtiketa baten bidez.

Bigarren jarraitzen dute txuri-urdinek 27 punturekin. 36 ditu Bartzelona liderrak, eta 24 Atletico Madrilek, hirugarren sailkatuak.


Summary: Bigarren garaipena Urrutikoetxea-Arangurenentzat. Ezustekoa eman eta bikote faboritoetako bati irabazi diote. Urrutikoetxea izan da partidako onena. Emakume Master Cupeko lau eta erdiko finala Miriam Arrillagak eta Amaia Aldaik jokatuko dute.

Urrutikoetxearen errematea eta Arangurenen segurtasuna. Bi osagai horiekin lortu du bikoteak Binakako Txapelketako bigarren garaipena, gaur, Bilbon. 22-16 gailendu zaizkie Jon Ander Peñari eta Jon Ander Albisuri. Hiru neurketatik bakarra irabazi dute haiek.

6-6ra arte neurketa berdindua izan da, baina gero Urrutikoetxearen ezkerrak agindu du. 17-11 aurreratu dira irabazleak, eta Peña II.ak eta Albisuk osatutako bikotea 17-16raino gerturatu den arren, hainbat akatsek 22ra heltzea ahalbidetu diete Urrutikoetxeari eta Arangureni.

Hirugarren jardunaldia atzo hasi zen Lizarran (Nafarroa), Jaka-Mariezkurrena II.aren garaipenarekin (22-21 Laso-Imazen aurka). Bihar Tolosan (Gipuzkoa) jokatuko dute Altuna III.a-Martijak Elezkano II.a-Zabaletaren aurka, eta asteazkenean, Bergaran (Gipuzkoa), Ezkurdia-Tolosak Irribarria-Rezustaren aurka. Momentuz, Elezkano eta Zabaleta dira neurketarik galdu gabe jarraitzen duten bakarrak.

Finala, Arrillaga-Aldai

Bestalde, gaur goizean jokatu dira Emakume Master Cupeko lau eta erdiko txapelketako finalaurrekoak. Miriam Arrillagak 22-15 irabazi dio Enara Gaminderi, eta Amaia Aldaik 22-19 Olatz Arrizabalagari. Bi garaileek abenduaren 19an jokatuko dute finala Mungian (Bizkaia).


Summary: Osasunak hutsean berdindu du Levanteren zelaian. Gorritxoek zazpi jardunaldi daramatzate irabazi gabe, baina zortzigarren postuari eusten diote. Gaur hobea izan da Levante, sailkapeneko azkena.

Garaipena behar zuten gaur Levantek eta Osasunak. Etxekoek, aurten oraindik ez dutelako neurketa bat bera ere irabazi: zortzi partida galdu dituzte, eta zortzi berdindu. Gaurkoarekin, gainera, Espainiako Ligako errekor bat berdindu dute: 24 norgehiagoka jarraian daramatzate irabazi gabe, iazkoak eta aurtengoak batuta.

Kanpokoek, berriz, denboraldi hasierako sentsazioak bikainak berreskuratu ezinda jarraitzen dute. Oraingoz, zortzigarren postuari eusten dio Arrasateren taldeak, baina, hor jarraitu nahi badu, komeni zaio ahalik eta azkarrena hirunaka gehitzen hastea.

Levante taldeak izan du gertuen garaipena gaurko neurketan. Baina jakina da kirolean zaila izaten dela inertziei buelta ematea, eta entrenatzaile aldaketarekin ere ez du lortu hori talde valentziarrak: arrazoi bategatik edo besteagatik, ezin izan du golik sartu gaur ere. Aukerarik argiena De Frutosek izan du, baina zutoinean jo du haren jaurtiketak. Osasunak ez du ia gola sartzeko aukera bat bera ere sortu partida osoan.

Gauzak hala, zortzigarren postuan daude oraindk ere nafarrak, Bartzelonatik bi puntura —zazpigarren baita hura—, eta Athleticek baino puntu bat gehiagorekin —bederatzigarren baita—.

Levante: Cardenas; Son, Mustafi, Vezo, Clerc (Franquesa, 87'); Radoja (Malsa, 58'), Pepelu (Bardhi, 66'), Campaña; De Frutos (Cantero, 87'), Morales eta Roger (Soldado, 66').

Osasuna: Herrera; Nacho Vidal, Unai Garcia, David Garcia, Juan Cruz, Manu Sanchez (Cote, 89. min); Torro, Moncayola (Oier, 89. min), Brasanac (Javi Martinez, 72. min); Budimir (Kike Barja, 6. min) eta Avila (Ruben Garcia, 61. min).


Summary: Aung San Suu Kyi bi urteko kartzelaldira zigortu dute, matxinada sustatzea egotzita. Militarrek agintea hartu osteko lehen kondena jaso du Myanmarko Estatu Kontseilari kargugabetuak. NBEk eskatu du zigortua «berehala» askatzeko.

Aung San Suu Kyiren kontrako lehen sententziaren berri eman dute: Myanmarko Estatu kontseilari kargugabetu eta Bakearen Nobel sariduna lau urteko kartzelaldira zigortu du auzitegi batek, militarren gobernuaren kontrako matxinada sustatzea eta koronabirusaren pandemiari aurre egiteko neurriak urratzea leporatuta. Gerora, baina, junta militarreko buruzagi Min Aung Hlaingen aginduz, kondena erdira txikitu diote, bi urtera. Win Myint presidente kargugabetuari delitu berberak egotzi dizkiote, eta lau urteko espetxealdia ezarri, eta, horrez gain, bi politikariek ezingo dute hurrengo bozetan parte hartu, inhabilitazio zigorrak ere jaso baitituzte.

Myanmarko justiziaren erabakiak hainbat kritika eragin ditu herrialdean zein nazioartean, eta zenbait estatuk eta erakundek gogor gaitzetsi dituzte erabakiok, argudiatuta «arrazoi politikoak» daudela horien atzean. NBE Nazio Batuen Erakundeko Giza Eskubideen Batzordeko goi mandatari Michelle Bacheletek adierazi du epaiketa «faltsua» izan dela, «militarrek kontrolaturiko auzitegi batean» gertatu dela, eta horrek «agerian» uzten dituela erabakiaren «motibazioak». Horregatik, Bacheleten ustetan, ezinbestekoa da Aung San Suu Kyi «berehala» askatzea.

NBEren goi mandatariak zenbait datu ere eman ditu Myanmarko egoeraz: hilabeteotan 10.000 lagun inguru atxilotu dituzte «modu arbitrarioan», eta horietako 175 hil egin dira zaintzapean zeudela; «ziurrenik», torturengatik.

Josep Borrell Europako Batasunaren diplomaziaburuak ere bide beretik jo du sententziez aritzean, eta adierazi du epai horien bidez «beste pauso bat eman» dutela Myanmarko «zuzenbide estatuaren desegitean eta giza eskubideen urraketan».

Aung San Suu Kyi etxeko atxiloaldian da iragan otsail hasieran militarrek agintea hartu zutenetik, eta han beteko du jaso berri duen kondena. Horrez gain, beste bederatzi delituri ere egin behar die aurre; tartean, ustelkeria eta sekretu ofizialen legea haustea. Hortaz, denera ehun urte pasatxoko espetxealdira zigortu lezakete agintari ohia gerora jakinaraziko dituzten sententzien bitartez.

Orain arte, auzi saio guztiak ateak itxita egin dituzte, eta sumarioa sekretupean jarri dute; hau da, ez da informaziorik atera horietatik, eta abokatuak ezin dira gaiaz mintzatu, ezta elkarrizketak eman ere. Gauza bera espero da hurrengo epaiketetarako.

Egungo egoera politikoak azken hamarkadako gertakariak ditu oinarri. 2011n, militarrek onartu egin zuten boterea partekatzea, eta 2015ean hauteskundeak antolatu zituzten, ia mende erdi iraun zuen diktaduraren osteko lehenak. Boz horietan, Bakearen Nobel saridunaren NLD Demokraziarako Liga Nazionalak lortu zuen ordezkaritzarik handiena, eta iazko azaroan ere alde handiz irabazi zituen bozak, 440 eserlekutik 258 bilduta. Militarren arabera, ordea, «iruzurra» egin zuten hitzordu horretan, nahiz eta hauteskunde batzordeak behin eta berriz ziurtatu duen ez zela halakorik gertatu.

Hala, herrialdeko agintea hartzea erabaki zuten aurtengo otsail hasieran, konstituzioko artikulu batean oinarrituta: 417.ak armadari esku hartzeko baimena ematen dio «Myanmarko batasunaren suntsitzea gerarazteko». Nazioarteko komunitateak salatu zuen militarrek kolpetik eten zutela «trantsizio demokratikorako abiaturiko» bidea.

Atxilotuta dagoenez, Aung San Suu Kyik ezin ditu adierazpen publikoak egin; argitara atera diren haren esaldi bakarrak honakoak izan ziren, iragan maiatzean: «Herriarentzat sortu zen NLD, eta existitzen jarraituko du jendeak hor jarraitu bitartean». Estatu kontseilari kargugabetuak hitz horiekin erantzun zuen NLD legez kanpokoa bilakatzeko erabakiari. Finean, alderdiaren zilegitasuna defendatu zuen.

Diktaduraren aurkako sinboloa

Aung San Suu Kyi Myanmarko diktadura militarraren kontrako sinbolo bat da, eta borroka horrengatik jaso zuen Bakearen Nobel saria, 1991n; zehazki, «kontzientzia demokratikoa pizteko eta giza eskubideak defenditzeko egindako lanagatik».p>

Erresuma Batuan egin zituen ikasketak, eta 1980ko hamarkadaren amaieran itzuli zen Myanmarrera. Demokraziaren aldeko mugimendu baketsuetan hartu zuen parte, NLD alderdiaren barruan.

1990eko hauteskundeetan, NLDk botoen %59 lortu zituen. Aung San Suu Kyi lehen ministro izatekotan zela, armadak baliorik gabe utzi zituen bozak, eta etxeko atxiloaldia ezarri zioten NLDko buruzagiari, 2011raarte.

2015eko bozen ostetik Estatu kontseilari kargua zuen Aung San Suu Kyik. Agintaldian kritika dezente izan ditu, batez ere rohingyen jazarpenagatik. Izan ere, 2017an, etnia horretako herritarren kontrako errepresio kanpaina bat abiatu zuen Myanmarko armadak; NBEren arabera, 25.000 hildako eta 725.000 desplazatu eragin zituen operazioak. «Garbiketa etnikoa» egitea ere leporatu zioten.

Horren ondorioz, Nazioarteko Zigor Auzitegiak Myanmarren kontrako epaiketa hasi zuen iaz, genozidioagatik, eta Aung San Suu Kyi aritu zen estatuaren defentsa zuzentzen.


Summary: Sei zauritu eta hogei atxilotu Bruselan, neurrien aurkako protestan. Belgikan ere derrigorrezkoa da COVID ziurtagiria tabernetan, jatetxeetan eta aisialdirako hainbat gunetan sartzeko

Atzo Belgikako hiriburuan eginiko protestaren balantzea zabaldu du Poliziak: 8.000 pertsona inguru bildu ziren izurria kontrolatzeko harturiko neurrien aurkako protestan. Istiluak izan ziren manifestazioaren amaieran; sei pertsona zauritu ziren, eta hogei atxilotu zituzten.

Manifestazioa 13:00ak aldera hasi zen, eta Europako Batasuneko erakundeek egoitza duten auzunerako bidea egin zuen. «Askatasunaren» aldeko eta txertatugabeen «estigmatizazioaren» kontrako aldarriak egin zituzten manifestariek.

Modu baketsuan egin zen protesta, baina, amaieran, talde batek suziriak eta bestelako jaurtigaiak bota zituen EBko egoitzak inguratzen zituzten polizien kontra. Poliziak ur kanoiak eta negar gasa erabili zituen manifestarien kontra.

Manifestazioa azaroaren 21ekoa baino txikiagoa izan zen; orduan 35.000 pertsona inguru bildu zituzten deitzaileek.

Belgikan gogor jotzen ari da izurria: azken hamalau egunetan 100.000 biztanleko 2.127 kasuko intzidentzia erregistratu dute. Belgikan ere derrigorrezkoa da COVID ziurtagiria tabernetan, jatetxeetan eta aisialdirako hainbat guneetan sartzeko. Protestaren deitzaileen arabera, neurria oinarrizko eskubideen aurkakoa da: «Birusa ez dago kontrolpean, baina populazioa bai».

Urtarriletik aurrera, txertatzea derrigorrezkoa izango da osasun langileentzat eta beste hainbat langile publikorentzat, suhiltzaileentzat esaterako. Horietako asko manifestazioan zeuden atzo.


Summary: Ziburun trenak harrapatuta zaurituriko etorkinak eta hiru elkartek salaketa jarri dute. Nahi gabeko hilketagatik, bizia arriskuan jartzeagatik, nahi gabeko zauriengatik, eta pozoitzeagatik jarri dute salaketa Cimade, Anafe, eta Gisti elkarteek, istriputik zauriturik atera zen etorkinarekin batera.

Iragan urriaren 12an gertatu zen ezbeharra, Ziburun (Lapurdi). Hendaiatik (Lapurdi) Bordelera (Okzitania) zihoan trenak lau lagun harrapatu zituen, trenbidean etzanik zeudela. Horietako hiru hil dira, eta laugarrena Baionako erietxera eraman behar izan zuten, larri. Baionako prokuradoreak baieztatu zuen laurak Aljeriatik zetozela, eta migrazioaren bidean zeudela, Baionara iritsi nahian. Bada, etorkinen defentsarako hiru elkartek eta zauriturik atera zen gizonak Baionako fiskalaren aitzinean salaketa jartzea erabaki dute: nahi gabeko hilketagatik, bizia arriskuan jartzeagatik, nahi gabeko zauriengatik, eta pozoitzeagatik.

Izan ere, istripua gertatu eta bi egunera, Frantziako Poliziak istriputik ongi atera zen bosgarren gizon bat atxilotu zuen, Baionan. Zauriturik atera zenak kontatutakoaren arabera, ordea, pasatzaile gisa kontratatu zuten bosgarrena, eta susmoa du pozoitu ote zituen gainerako laurak. Haren abokatuak Sud Ouest-i kontatu dionez, «pentsaezina da» laurak lo gelditu izana, «normalean batek zaintza lana» egiten zuelako.

Bestalde, Baionako Fiskalak istripua gertatu eta berehala ireki zuen ikerketa, «heriotzaren arrazoiak» zuzen zein izan diren aztertzeko. Frantziako Auzi Poliziak eta Frantziako Aireko eta Mugetako Poliziak eramaten dute ikerketa. Elkarteek eta bizirik atera denak ezarritako salaketak «ikerketaren barneko eztabaidak» argituko dituela uste du abokatuak.


Summary: Moderna txertoa baizik ez dute jarriko Iparraldeko txertaketa guneetan. Eskualdeko Osasun Agentziak erran du «dosien kontserbazioagatik» hartu duela erabakia. Pfizer txertoaren dosi bat jarri behar dutenek eta 30 urtetik beherako herritarrek osasun langile independenteengana jo beharko dute hemendik aitzina.

Hemendik aitzina ez dute Pfizer txertorik jarriko Ipar Euskal Herriko txertaketa guneetan. Hori da Eskualdeko Osasun Agentziak iragarri duena. Argudiatu du Moderna txertoaren kontserbaziorako baldintzak egokiagoak direla txertaketa guneen antolaketarako; honezkero, Pfizer txertoaren dosiak osasun profesional independenteen bulegoetan jartzen ahalko dira bakarrik. Neurriak 30 urtetik beherakoei eragiten die gehienbat, ez baitute Moderna txertorik hartzen ahal.

Eskualdeko Osasun Agentziak, halere, zehaztu du Pfizer txertoaren dosi bat jartzeko ordua jadanik hartua duten herritarrek «erreserbak ahitu arte» jartzen ahalko dutela, txertaketa guneetan. Dena den, eskatu dute hemendik aitzina Moderna txertoa jartzeko orduak bakarrik hartzeko.

Ipar Euskal Herrian, 18 urtetik gorako herritar guztiek jar dezakete indartze dosia, azken dosia hartu eta bost hilabetera. Urtarrilaren 15etik goiti, osasun ziurtagiria baliogabetuko zaie indartze dosia jartzen ez duten herritarrei; gehienez ere, azkena jarri eta zazpi hilabeteko epea izanen du ziurtagiriak baliozkoa izaten segitzeko.


Summary: Astebetean %52 handitu da positibo kopurua Hego Euskal Herrian. 27 herritar hil dira COVID-19ak jota, iragan astean baino hiru gehiago. Orotara, 445 gaixo daude Hego Euskal Herriko ospitaleetan.

Pandemiaren hedapenak ez du gelditzeko itxurarik. Eusko Jaurlaritzak eta Nafarroako Gobernuak eman dituzten datuan arabera, 12.902 positibo atzeman zituzten azaroaren 29tik abenduaren 5era arteko astean: hau da, aurreko astean baino %52 gehiago. Datu bereziki txarra izan zen joan den ostegunekoa. Egun hartan egindako probetan 2.215 kasu atzeman zituzten.

Birusa kontrolatzeko ezintasuna erakusten du positiboen ehunekoak: adibidez, atzo egindako 10.481 probetan 1.548 lagunek eman zuten positibo; hau da %14,8k. Beraz, OME Osasunaren Mundu Erakundeak pandemia bat kontrolpean edukitzeko jarritako %5eko langaren gainetik dago nabarmen.

Gipuzkoako egoera da bereziki larria. Bertan, atzo egindako probetan, beste 560 kasu atzeman dituzte, eta azken hamalau egunetako 100.000 biztanleko intzidentzia 1.183 kasukoa da. Nafarroan, 435 lagunek eman dute positibo egun bakarrean, eta 828 kasuko intzidentzia daukate; Araban, 184 positibo erregistratu dituzte, eta 739 kasukoa da intzidentzia; eta Bizkaian, 354 lagunek eman dute positibo, eta 435 positiboko intzidentzia daukate.

Gero eta jende gehiago gaixotu ahala, gero eta gehiago dira ospitaleko arta behar duten gaixoak ere. Atzo beste 42 herritar sartu behar izan zituzten ospitalean, eta, oraintxe, 445 eri daude Osakidetzako eta Osasunbideko ospitaleetan. Kopurua etengabe ari da igotzen: duela astebete baino %30 gaixo gehiago daude, eta duela bi aste baino %70 gehiago. Abuztuaren 17tik ez dira hainbeste gaixo egon Hego Euskal Herriko ospitaleetan. Gainera, horietako batzuk larri daude, ZIUetan. Hain zuzen, 86 pazientek behar dute arta mota hori, duela astebete baino %43 gehiagok eta duela bi aste baino %105 gehiagok.

Hildakoen kopuruan ere igoeratxo bat ikusten da: astebetean, Hego Euskal Herriko 27 pertsona hil dira COVID-19ak jota, aurreko astean baino hiru gehiago.

Nafarroan, beste neurririk ez

Nafarroan, ez dira ari aztertzen birusa hesitzeko beste neurriren bat hartzea, Nafarroako Gobernuko presidente Maria Txibitek SER irratian egindako elkarrizketan esan duenez: «Txertaketa ahalik eta gehien bizkortzea ari gara baloratzen, eta COVID pasaportea ondo funtzionatzen ari zaigu». Adierazi du COVID ziurtagiria eskatzeak jendea txertatzera bultzatu duela: Txibiteren datuen arabera, ziurtagiria eskatzen hasi aurretik ordurik gabe 75 lagun inguru txertatzen ziren egunero; orain, 250 dira egunero.


Euskarazko Wikipediak 20 urte bete ditu

Summary: Euskarazko Wikipediak 20 urte bete ditu. Wikipedia lantzen duten munduko hizkuntzen artean 33. postuan dago euskara artikulu kopuruari dagokionez, estatu hizkuntza diren hainbat eleren aurretik.

Gaurko egunez, 2001eko abenduaren 6an, Dr. Polilla ezizeneko erabiltzaile batek euskarazko lehenbiziko artikulua sortu zuen Wikipedian. Horrekin jaio zen euskarazko entziklopedia kooperatiboa.

Lurra artikulua idatzi zuen, planetaren inguruan, eta oraindik euskarazko Wikipedian artikuluak idazteko estiloa finkatu gabe zegoenez, bat baino gehiago harrituko du haren tonuak: Lurra (2001). «Eguzki handi batek, lau planeta erraldoik, bost txikiagok, berrogei satelite baino gehiagok, 100.000 satelite baino gehiagok, eta beharbada 100.000 milloi izar lokak eratzen dute Eguzki sistema, eta hala ere, batean baino ez dugu bizitza aurkituko: Lurrean».

Gaurko artikuluaren sarrera askoz estandarragoa da, noski. Lehen artikulu hura aterpetu zuen eu.wikipedia.com domeinua bi egun lehenago sortu zuten, eta, oraindik ere, entziklopedialarien komunitatean ez dakite nork sortu zuen.

Bigarren artikuluak ere zientzia kontuak zituen gaitzat, eta bost egun geroago argitaratu zuten: Astronomia.

Luze gabe, wikipedialarien arteko eztabaida sortu zen, terminologiaren inguruan, eta kooperazioaren aldeko mezua zabaldu zuten, Iparraldeko eta Hegoaldeko euskaldunek izen berak erabiltzea lortzeko.

Sei urte geroago, 2006ko urtarrilaren 28an, euskarazko Wikipediak bazituen 5.000 artikulu, eta hortik aurrera etengabe hazten joan zen. Urte hartako azarorako, 15.000 artikulu zituen entziklopediak.

Euskarazko Wikipediak berak gaur plazaraturiko datuen arabera, 30.000. artikulua Sexu izan zen, 2008an; 40.000.a, Eden Project 2009an; errinozeroen inguruko sarrera izan zen 50.000.a, urte berean; eta 60.000. artikuluak, berriz, posta kodeak zer diren azaltzen du.

Geroztik, roboten laguntza eduki du Wikipediak, artikulu kopurua izugarri handitzeko: izan ere, Frantziako udalerrien datuak sistematizatuta daudela baliatzeko, horiek euskarara ekartzeko programa bat eratu zuten, lan nekeza makinek egin zezaten.

100.000. artikulua Euskararen debekua izan zen, eta talde lanean osatu zuten. Historian zehar euskarari ezarritako debekuak bildu zituzten, Erdi Arotik gaurdaino.

33. Wikipedia, euskarazkoa

Munduko hizkuntzen artean, aurrera samar dago euskara, Wikipediako artikulu kopuruari dagokionez. Gaur, 33. postuan dago, estatua daukaten malaysieraren atzetik, eta errumanieraren aurretik.

BERRIAk berak ere ekarpena egin dio entziklopediari. 2018an, 2012tik kazetan argitaratutako 2.500 infografia baino gehiago utzi zituen egunkariak Wikipediaren esku, eta geroztik sortu direnak gehitu dituzte.

Galder Gonzalez Euskarazko Wikipediaren ordezkariak orduan nabarmendu zuen BERRIAko infografiak balio handikoak izango zirela Wikipediako erabiltzaileentzat: «Euskal Herria bere osotasunean aintzat hartzen duten infografiak, aktualitateko gaiekin eta euskaraz Wikipedian izatea oso garrantzitsua da. Ekarpen handia da».

Horrez gain, Ahotsak.eus-en ekarpena eduki du Wikipediak, Elhuyarrerena (Teknopolis saioko bideoak, esaterako) eta Euskal Herriko unibertsitateena.


Summary: Oier Oari ez diote lurralde debekua kenduko, eta familiatik banatua segitu beharko du. Gaur eman du erabakia Parisko Zigor Auzitegiak. Otsailean epaituko dute, Baionan, lurralde debekua urratzea leporatuta.

Oier Oa ez da Larresorora (Lapurdi) itzultzen ahalko. Parisko Zigor Auzitegiak erabaki du ez diola kenduko Frantziako Estatuan egoteko debekua, euskal preso ohiak BERRIAri jakinarazio dionez. Azaro hasieran aztertu zuten Oaren kasua, eta gaur eman du epaileak erabakiaren berri. Egoera aztertu, eta ondoko egunetan erabakiko dute zer urrats juridiko egin Oak eta haren defentsak. Anartean, emaztearengandik eta semeengandik banatua segitu beharko du oraindik. Kasu deigarria da euskal preso ohiarena. Urteak daramatza eskatzen kendu diezaiotela Frantziako Estatuan egoteko lurralde debekua, baina behin eta berriz ukatu diote.

Bakegileek erran dute erabakia «onartezina» dela. «Oier Oak eskubide osoa du bere familiarekin Larresoron bizitzeko», adierazi dute sare sozialetan, eta deitoratu dute Frantziako botere publikoek ez dutela «inolako jarrera aldaketarik» erakusten. Horren adibide da, Bakegileen iritziz, Oari buruz hartu duten erabakia. «Gauzak aldatzeko» indarrak bildu behar direla adierazi dute, eta urtarrilaren 8ko manifestazioan parte hartzera deitu dute. Izan ere, Frantziako Gobernuaren «borondate falta salatu» zuten, larunbatean, agerraldi jendetsu batean, eta hemendik aitzina «mobilizazio fase berria» abiatuko dutela iragarri zuten.

EH Baik ere salatu du Parisko Zigor Auzitegiaren erabakia. «Iraganari kateatu nahi gaituzten neurriak bukarazi behar dira. Preso eta iheslari ohiei aplikatzen zaizkien salbuespen neurriak bukatu behar dira, eta Euskal Herrian bizitzeko eta lan egiteko eskubideak errespetzea eskatzen dugu», adierazi dute sare sozialetan zabaldutako mezu batean.

Atxiloketak eta zigorrak

2012ko otsailean atxilotu zuen Oa Frantziako Poliziak, Angelun (Lapurdi), eta, lau urteko espetxe zigorra beteta, 2015eko uztailean aske gelditu zen. Frantziako lurraldean bizitzeko debekua eman zioten orduan. Bi aldiz galdetu zuen kentzeko, familia Lapurdin zuela argudiatuta, baina epaitegian ez zioten eskaera onartu. Hasieran, Donostian bizitzen gelditu zen, baina laster Larresorora itzultzea erabaki zuen, familiarekin bizitzera. «Familia bizia oso pisutsua bilakatzen ari zen. Normaltasunez elkartzeko ezintasun horrek anitzetan eragiten zuen espetxean nengoenean baino antsietate eta ezinegon handiagoa. Denok bareago eta seguruago egoteko, Donostiatik Larresorora joatea erabaki genuen, arrisku guziak geure eginez», esplikatu zion BERRIAri elkarrizketa batean.

Urteetan bizi izan da horrela, iazko azaroan atxilotu zuten arte. Bernat Etxepare lizeoko barnetegian ari zen lanean, zaindari gisa, baina egun hartan ez zen lanera iritsi. Larresorotik Baionara bidean, errepide kontrol batean gelditu, eta, Frantziako Estatuan bizitzeko zuen debekuaren ondorioz, komisariara eraman zuten. Biharamunean gelditu zen aske. Bere egoera konpondu bitartean, Zugarramurdin bizi da, lagun batzuek utzitako etxe batean.

Martxoan, hitzordua izan zuen Baionako prokuradorearen bulegoan, eta hark zigor proposamen bat egin zion, Frantziako Estatuan egoteko duen debekua urratzeagatik: lau hilabeteko espetxe zigorra, gibelapenarekin. Oak ez zuen onartu, eta, beraz, epaitua izan beharko du. Otsailean du zita Baionako auzitegian, Parisko auzitegiaren erabakia iritsi artean Baionako auzia gibelatzea onartu baitzuten. Igor Uriarte euskal preso ohiaren aurrekaria dago hor: maiatzean kendu zion lurralde debekua Parisko Zigor Auzitegiak, eta irailean, Baionakoak ez zuen zigortu debekua ez errespetatzeagatik.

Azaroaren 9an, Oaren kontrako lurralde debekua ez kentzeko eskatu zuen Parisko Zigor Auzitegiko prokuradore nagusiak, eta bide beretik jo du epaitegiak.


Summary: ‘La casa de papel’ Netflixeko lehen tokian jarri da AEBetan. Iruñeko sanferminak eta Pasaiako portua aipatzen dira azkeneko ataletan. Iñigo Aranbarri Azkoitiko (Gipuzkoa) aktoreak rol txiki bat jokatzen du. Protagonisten artean dira Itziar Ituño, Ramon Agirre, Ahikar Azkona eta Najwa Nimri.

Netflix plataforman ikusle gehien duten edukien zerrendako lehen tokian jarri da AEBetan La casa de papel telesailaren azkeneko denboraldia —ostiralean estreinatu zituzten azken atalak—. Lider da Espainian, Kanadan eta beste herrialde batzuetan ere.

Bosgarren denboraldiaren lehen atal sorta irailean estreinatu zuten. Eta, orain, zerbitzuan jarri dituzte azken-azkenak, istorioari amaiera ematen diotenak. Iragarri dutenez, Berlin pertsonaiaren gaineko spin-off bat egingo dute 2023rako (Pedro Alonso aktoreak egiten du haren rola).

Alex Pina (Iruñea, 1967) da fikzioaren sortzaile eta ekoizlea. Azken ataletan, Ahikar Azkona Iguzkizako (Nafarroa) aktore gazteak Pamplona gisa izendatzen du bere burua, eta sanferminak goraipatzen ditu —lapur taldean guztiek baitute hiri baten ezizena—. Lisboa da, esate baterako, Itziar Ituño. Ramon Agirre eta Najwa Nimri aktore protagonisten artean daude. Eta rol txiki batean azaldu da Iñigo Aranbarri. Pasaiako portua ere (Gipuzkoa) ageri da eszena batean.

Ramon Agirrek Joan-etorriko paperak kaiera idatzi zuen BERRIArentzat, bosgarren denboraldiko grabaketen inguruko pasadizoak islatuz.


Summary: Ikastetxeetako protokoloa zorroztuko dute Ipar Euskal Herrian. Hirugarren arrisku maila aplikatu beharko dute hezkuntza egoitzetan: maskara derrigorrezkoa izanen da beti, taldeak ez nahasten ahalegindu beharko dira, eta, tokiko egoeraren arabera, lizeoetan klaseen erdia etxetik egiten ahalko dute.

Frantziako Gobernuak Osasun eta Defentsa Kontseilua izan du eguerdian. Osasun egoera larritzen ari denez, neurri murritzaileak ezartzea aztertu dute bilkuran. Txertaketaren inguruan ere eztabaidak izan dituzte, zenbait hedabidek aurreratu dutenez. 19:00etan mintzatu dira Jean Castex Frantziako lehen ministroa eta Olivier Veran Osasun ministroa. Birusaren hedapen handia dela-eta, neurriak errespetatzera deitu dute, eta ikastetxeetako protokoloak zorroztuko dituztela iragarri dute.

Castexek erran du bosgarren olatua iritsi dela, baina nabarmendu du egoera orain dela urte bat baino hobea dela. Hori txertaketari esker izan da, bere hitzetan. «Txertorik gabe ez ginen honela izanen». Hala ere, abisatu du txertoak COVID-19aren forma grabeak eta heriotzak sahiestea ahalbidetzen badu ere, «indartze dosi bat beharrezkoa dela immunitatea atxikitzeko». Horregatik, hirugarren txertoa emateko kanpaina abiatu dute berriki.

Birusaren hedapena mugatzea eman du helburutzat Castexek. Hala ere, konfinamendu edo etxeratze agindu oro baztertu ditu; «gehiegikeria» litzateke. Ikastetxeetako protokoloetan eman dute azpimarra: hirugarren arrisku mailara igaroko da.

Arrisku maila hori ezarrita, maskararen erabilera derrigorrezkoa izanen da berriz ere Lapurdiko, Nafarroa Behereko eta Zuberoako ikastetxeetan, ikasle eta langile guztientzat, barnealdean zein kanpoaldean. Barnealdean, kirola egiteko ere beharrezkoa izanen da maskara erabiltzea eta elkarren arteko gutxieneko distantzia atxikitzea. Klaseen arteko gurutzatzeak ere saihetsi beharko dituzte, batez ere otorduen denboran. Castexek abisatu du, hiru kutsatze kasutik aitzina ikasgelak itxiko dituztela.

Oraingoz, xehetasunik eman ez badute ere, hirugarren arrisku mailak ahalbidetzen du lizeoetan klaseen zati bat etxetik egin ahal izatea, lekuko egoera epidemiologikoaren arabera. Azken datuen arabera, Ipar Euskal Herria barne duen Pirinio Atlantikoetako Departamenduan zazpi eguneko intzidentzia tasa metatua 587 da.

Defentsa Kontseiluan, bestalde, 5 eta 11 urte arteko haurren txertaketari buruz aritu da Frantziako Gobernua. Castexek adierazi «hurbil» dagoela adin tarte horretako umeen txertatzea. Oraingoz, Frantziako Osasun Aginte Gorenaren eta Frantziako Etika Batzordearen iritziaren zain daude agintariak, baina Veranek asteburuan aurreratu zuen zaurgarri diren haurrek «laster» jartzen ahalko zutela txertoa, «abenduaren erdialdetik seguruenik». Aginte Gorenak baimenduko balu, abenduaren 15ean hasiko direla erran du Castexek. Gainerakoentzat, urtarriletik aitzina hasteko asmoa adierazi zuen Veranek, betiere batzordeen oniritzia ukanen balute.

Ospakizunak

Koronabirusak eragindako osasun krisia abiatu dutenetik, egin dituzten hitzartze gehienetan bezala, agindu bera eman du Frantziako Gobernuak: telelanaren hedatzea. «Hori da metodo ona», Castex lehen ministroaren hitzetan. Frantziako Estatuko enpresa guzietan neurri hori orokortzera deitu du, astean hiru egunez etxetik lan egitera deituta.

Urte bukaerako bestak aitzin, eremu profesional eta pribatuan ospakizunik ez egitera ere deitu du. Eremu publikoan antolatzen diren ekitaldientzat, departamenduetako prefeten esku utzi du protokoloaren bilakaera zuzentzea.


Summary: Lanuzteekin jarraituko dute Orozkoko Artiachen. Sindikatuek salatu dute zuzendaritzak ez duela onartu nahi berea ez den beste proposamenik. Aiaraldeko enpresa nagusietako bat da: hirurehundik gora langile ditu.

Greban jarraituko dute Orozkoko (Bizkaia) Artiach galleta enpresako langileek. Egunero geratuko dira, hiru lan txandetan, bakoitzean lau orduz. Azaroaren 22an hasi zituzten lanuzteak, eta hilaren 23ra arte luzatu dituzte. Greba egiten ari dira zuzendaritzak «ezarri nahi dituen murrizketen» aurka eta lan hitzarmen «duin» baten alde. Duela urtebete inguru iraungi zitzaien ituna, eta salatu dute zuzendaritzak ez duela onartu nahi berea ez den proposamenik. Aiaraldeko lantegiak 220 behargin ditu, gehi aldi baterako beste ehun inguru.

ELAk, LABek eta ESK-k osatzen dute langile batzordearen gehiengoa, eta haiek deitu dute mobilizazioetara. Nabarmendu dutenez, zuzendaritzak soldatak izoztu nahi ditu, antzinatasun plusa eta beste batzuk murriztu, eta soldata eskala desberdinak sortu. Horrekin batera, lanaldia handitu eta lantaldea produkzioaren beharren arabera egokitu nahi du.

Sindikatuen arabera, azken urteetan Artiachek «irabazi handiak» izan arren, ez ditu lan baldintzak hobetu nahi. «Ez gara geldituko bidezko hitzarmen bat lortu arte, gure eguneroko lanarekin sortzen dugun aberastasuna banatzeko eta baldintzak hobetzeko».

Urri amaieran abiatu zituzten protestak, lantegiaren aurrean elkarretaratzeak eginda, eta azaroaren 22an hasi zituzten lanuzteak, egunero lau orduz geldituta, lan txanda bakoitzean. Grebara jo zuten «enpresa negoziatzera esertzeko gai ote zen ikusteko», baina ez dute lortu, lanuzteek «erantzun zabala» izan duten arren. Gainera, sindikatuek salatu dutenez, zuzendaritza protestak oztopatzen saiatu da, «ezkutuko gutxieneko zerbitzuak» ezarrita eta langileei «xantaia» eginda.«Erakusten ari da ez duela hitz egin nahi».

Grebarekin batera, beste mobilizazio batzuk egingo dituzte, eta horietan parte hartzera deitu dituzte Aiaraldeko herritarrak.

Guggenheimen, seigarren hilabetea

Bilboko Guggenheim museoko garbitzaileek, berriz, 178 greba egun egin dituzte astelehen honetan; honezkero, sei hilabete daramatzate. Salatzen ari dira 900 euro baino gutxiagoko soldatak dituztela, eta lan karga jasanezinak.


Summary: «Hizkuntza politika burujabea» aldarrikatu du EHEk Durangon. Ehunka lagun bildu dira Euskal Herrian Euskaraz taldeak egindako manifestazioan. Euskara «prozesu subiranistaren erdigunean» jartzera deitu ditu independentistak, eta euskararen aldeko borroka «berpiztea» galdegin die euskaltzaleei eta euskalgintzari.

Eguraldiak ez du lagundu, baina ehunka lagun bildu ditu EHE Euskal Herrian Euskaraz taldeak gaur arratsaldean, Durangon (Bizkaia) egindako manifestazio nazionalean. Hizkuntza politiketan jauzi bat eskatu du: euskararen alorrean ere burujabetza nahi du, eta euskal errepublika «Euskararen Errepublika» izan dadila. Eta, helburua ezartzeaz gain, eskaera zehatzak ere egin ditu EHEk. Euskalgintzari eta euskaltzaleei galdegin die «euskalduntzearen aldeko borroka berrindartzea»; eta independentziaren aldeko eragileei, berriz, hizkuntzarekin ez ahaztea: «Euskararik gabe ez dago Euskal Herririk».

«Nire hizkuntzak zure estatuaren oinarriak astintzen baditu, horrek esan nahi du, ziur asko, zure estatua nire lurrean eraiki duzula». Musa Anter idazle kurduaren esaldi horrekin abiatu du Koldo Zarate EHEko kideak martxaren osteko ekitaldi politikoa, kurduen bisita probestuta. Izan ere, haren ustez, euskaldunak «arnasarik gabe» nahi dituzte Espainiako eta Frantziako estatuek: «Gure hizkuntza gure gorputzetatik ostu nahi digute. Herri izatea ematen digun osagaia, euskara, zokoratu nahi dute. Estatuen botere eta ahalmen guztiak euskara gutxiagotzeko eta gure eskubideak urratzeko baliatu dituzte». Historian zehar debekuak, zigorrak eta irainak izan direla ekarri du gogora Zaratek, baina ohartarazi du eraso gehiago helduko direla: «Datozkigun astinaldiak bizirik gauden euskaldun gehienok inoiz ezagutu ez ditugun dimentsio eta intentsitatekoak izango dira; herri gisa baturik aurre egin ezean, neoliberalismo homogeneizatzailearen eta estatuen zentralismo linguiziden olatuak harrapatuko gaitu».

Hortaz, egungo egoera gainditzeko premiaz mintzatu da EHEren bozeramailea. Batetik, ez duelako borondate politikorik ikusten Madrilen eta Parisen: «Frantziar eta Espainiar estatuak ez daude prest euskararen berreskurapen eta normalizazio osoa gerta dadin uztera. Zapalkuntza hori da euskaldunok pairatzen dugun hizkuntza gatazkaren muina». Bestetik, agortuta nabaritzen dituelako egungo hizkuntza politikak: «Eman behar zutena eman dute». Beraz, jauzi bat behar du euskarak, «burujabetza osoa eskuratzean» datzana: «Inolako esku hartzerik gabe soilik Euskal Herrian erabaki behar dugu nolako hizkuntza politika nahi dugun. Horretarako, Euskararen Errepublika independentea lortu behar dugu ezinbestean».

Hiru eskaera

Bide horretan, eskaera zehatzak egin ditu gaur arratsaldeko manifestazioan Euskal Herrian Euskaraz-ek. Lehenik, euskalgintzari galdegin dio euskararen borroka «biderkatzea» eta Euskal Herri osoan zabaltzea: «Aktiba ditzagun euskalgintzaren indarrak instituzioak eta eragileak burujabetzarantz presionatzeko». Euskaltzaleei ere «grina berpizteko» eskatu die: «Ahal dugun guztietan euskaraz bizitzetik hasita. Euskaraz bizitzea baita euskaldunok egin dezakegun ekintzarik desobedienteena».

Azkenik, Euskal Herriaren independentziaren aldeko eragileei ohartarazi die euskarak «prozesu subiranistaren erdigunean» behar duela: «Bizi dugun egoerak eskatzen du eragile politiko, sindikal eta sozial independentistok elkarrekin esertzea, adostasunak bilatu eta guztion artean Euskararen Errepublikara, Euskal Errepublikara, eramango gaituen gehiengo sozial independentista egituratzeko». Hala, Txillardegi zenaren esaldi batekin amaitu du Zaratek mintzaldia: «Estatu batekin, agian, euskara ez da salbatuko; gabe, ziur ezetz».


Athletic argitasunik gabe beste behin

Summary: Athletic argitasunik gabe beste behin. Zuri-gorriek 0-0 berdindu dute Getafaren zelaian. Lehen zatian jokoaren ekimena izan dute, baina argitasuna falta izan zaie. Bigarren zati kaskarra jokatu dute, ordea. Zazpi jardunaldi daramatzate irabazi gabe.

Athletici kontrako eztarritik joan zaio, beste behin, sailkapenaren behealdean dagoen talde baten kontrako neurketa. Cadizen, Levanteren eta Granadaren kontra gertatu bezala, ezin izan du Getafe mendean hartu. 0-0 berdindu du Alfonso Perez Coliseumean. Denboraldi honetan behin eta berriz erakutsi ditun gabeziak erakutsi ditu Marcelinoren taldeak: jokoa sortzeko arazoak, eta gabeziak aurkariaren ate aurrean. Apenas sortu ditu aukerak, eta Williams anaien abiadura izan da baliabide bakarra. Batez ere bigarren zatian joko kaskarra egin du. Azken txanpan Getafe hobea izan da, eta pare bat aukera izan ditu irabazteko. Nahiz eta azken abagunea Berenguerrek izan duen. Baina dena alde zuenean lo hartu du, eta ez du erremate ona egin. Zuri-gorriek zazpi jardunaldi daramatzate irabazi gabe.

Marcelinok Zarragaren eta Nico Williamsen alde egin du, eta Muniainek aulkian hasi du neurketa, azken egunetan min hartuta egon eta gero. Getaferen zelaian jokatzen diren partidak trabatuak izan ohi dira, joko askorik gabekoak. Hala izan da oraingoan ere. Lehen minutuetan, behintzat, airetik baloi asko, eta bi taldeak partidaren aginte makilari heldu ezinik. Muniain gabe, zuri-gorriek zailtasunak izan dituzte zelai erdiaren eta aurrealdearen arteko lotura egiteko, eta Raul Garciari eta Iñaki Williamsi baloi gutxi ailegatu zaizkie. Nico Williams izan da ezker hegaletik gehien ahalegindu dena.

Athletic Iñigo Martinezek urrutitik jaurtitako falta baten bidez iritsi da estreinakoz Soriaren atera, eta handik gutxira iritsi da Getaferen erantzuna. Area kanpotik jo du baloia Aleñak, Unai Simonek ez dio ondo eutsi baloiari, eta gutxiagatik ez da iritsi Unal. Getafek bere ohiko jokoa egin du, Sandrori baloi luzeak bidaliz. Alañak baino ez dio eman apur bat zentzua etxekoen jokoari. Pixkanaka Athleticek baloiaren jabetza gehiago izan du, eta denbora gehiago jokatu da Getaferen zelaian. Lerro artean hobeto moldatu da, eta zuloak topatuz, Soriaren atera gerturatzen joan da. Baina azken pasea faltatu izan zaio benetako arriskua sortzea. Lehen zatiko azken jokaldian sortu du talde zuri-gorriak abagune argiena, kontraeraso bizkor batean. Getafek falta bat atera, eta Athleticen atzealdeak ondo atera du baloia. Niico Williamsek hartu du bizi, eta zuzen joan da etxekoen areara. Pase ona eman dio Iñaki anaiari. Soria atezaina aurreratua zegoen, eta aukera izan du baloia lortzeko. Baina ez du egin, nahiago izan du Getaferen atzelariari iskin egin, eta jaurtitzea. Indarrik gabe egin du, ordea.

Bigarren zatia hasi eta gutxira, Alañaren bidez, gertu izan du Getafek lehen gola. Alañak area ertzetik egin du errematea, baina Unai SImonek ondo egin du atzera, eta eskua atera. Lehen zatiaren traza izan izan du bigarrengoaren hasierak. Athleticek baloia izan du, eta saiatu da hegaletatik arriskua sortzen. Baina ezer gutxi hortik aurrera. Getafe, berriz, nahiz eta sailkapenaren zuloan egon, bazirudien konforme zela puntu batekin. Erasoan apenas erakutsi du zerbait. Marcelionaren taldean Nico Williamsek jarraitu du onena izaten. Partida zegoen moduan, lehen gola sartzen zuenak aukera asko zituen irabazteko.

Minutuak aurrera joan ahala, Athleticek baloi jabetzea izaten segitu du, baina zuen argitasun apurra eta abiadura galdu ditu. Gainera, Getafek, Sandroren bidez ia gola egitea lortu du. Area ertzean kontrol ona egin, Athleticen atzelari bat atzean utzi, eta haren errematea kanpora joan da. Argitasuna berreskuratu nahian Marcelinok Sancet zelairatu du. Baina hurrengo jokaldian berriro ere Snadrok aukera izan du gola egiteko. Partidaren azken txanpan Getafe hobea izan da, eta 86. minutuan Oliveirak ia gola egin du, bigarren zutoinean korner bat bakarrik errematatu ostean. Unai Simonik sekulako gelditua egin du. Azken aukera, ordea, Athleticek izan du. Baina Berenguerrek lo hartu du, eta dena alde zuenean ez du ondo errematatu.


Summary: LABek greba orokorra baztertu du, ELAren «jarreragatik». LABek taktizismoa leporatu dio ELAri: alderdi politikoek Madrilen hartzen dituzten erabakien arabera jokatzea. ELAk erantzun du ez diola grebara deitzeko aukerari «inolaz ere» uko egingo «erreformen mehatxuak dirauen bitartean»

Argitu da azken hilabeteetan ELA eta LABen arteko harremanak gehien baldintzatu dituen auzietako bat. Ohar batean, LABek jakinarazi du Hego Euskal Herrian greba orokorrera deitzeko aukera «zapuztu» egin dela, eta hori gertatu dela bi sindikatu abertzaleek «jarrera desberdinak» izan dituztelako mobilizazioaren «izaeraren eta kudeaketaren» inguruan. Erantzukizunak banatu arren, LABek bestearen zelaian utzi du pilota, gogoratuta bere jarrerarekin ELAk ere ez duela bere helburua bete: alegia, Madrilen negoziatzen ari diren pentsio eta lan erreformetan eragitea. LABek grebarako aukera itxi arren, ELAk, bere erantzunean, zabalik utzi du aukera hori, «erreformen mehatxuak dirauen bitartean».

LABek Maiatzaren Leheneko ekitaldietan proposatu zuen greba orokorrera deitzeko aukera; haren asmoa zen «lehenbailehen» deitzea, urtea amaitu baino lehen, Madrilgo negoziazioetan «ahalik eta eragin handiena izateko». Baina salatu du ELAk nahiago izan duela unea atzeratuz joatea, «Madrilen hartuko ziren erabakietatik greba orokorrerako pizgarria sortuko zelakoan».

Udaberritik, zurrumurru ugari izan dira balizko data bati buruz, baina ELAk, LABek ez bezala, ez du inoiz epeei buruz hitz egin nahi izan. Mitxel Lakuntza buru duen sindikatuak oso presente izan du EAJren, EH Bilduren eta Elkarrekin Podemosen botoak beharrezkoa zirela euskal langileei eta pentsiodunei eragingo dieten erreformak onartzeko, eta alderdi horiek estu hartzeko erabili du greba orokorrera deitzeko aukeraren karta.

Azken egunetan, baina, bizkortu egin dira gertaerak. Aurreko astean Espainiako Kongresuak ahalbidetu zuen pentsioen erreformaren zati batek aurrera egitea, EAJren aldeko botoarekin eta EH Bilduren abstentzioarekin. Alderdi abertzaleek, gainera, akordioak egin dituzte Espainiako Gobernuarekin, aurrekontuen negoziazioetan. Eta lan erreformari buruzko akordioa ere gertu dago; urtea amaitu baino lehen aurkeztuko du gobernuak. Horrek guztiak eraman ditu sindikatuak fitxak mugitzera.

ELAk asteak zeramatzan greba orokorraren aukera aipatu gabe, gaur arte. LABi erantzuteko oharrean azpimarratu du ez diola aukera horri «inolaz ere» uko egingo: «EAJk eta Bilduk pentsioen erreforma ahalbidetzeko hartutako erabakiaren ondoren, greba orokorraren aukera baztertzeak bi alderdiei presioa eta erantzukizuna kentzea dakar». Dena den, LABen gaurko adierazpenek ulertzera eman dezakete orain bera dela aukera hori baztertzen duena. «Greba orokorra epe motzean antolatzeko prozesua kale itsu batera heldu da».

Helburuak bete gabe

Negoziazio prozesuan ELAk erakutsitako taktizismoa kritikatu du LABek, eta azpimarratu du ELAk ere ez duela lortu bere helburua. «Grebaren pizgarri litzatekeen gertakari baten zain egoteak gertakarietan eragiteko aukera galtzea ekarri du». Ohartarazi du grebari buruzko jarrera Madrilgo gertakarietara mugatzeak hango «eszenatokia eta agenda indartzen» dituela eta «Euskal Herrian egin beharreko bidea mugatzen» duela.

LABek onartu du Madrilen gerta zitekeena beretzat ere akuilu garrantzitsua zela grebara deitzeko, baina berretsi du berak oinarri «subiranistagoa» eman nahi ziola mobilizazioari, estrategikoagoa, bere asmoa «Euskal Herritik Euskal Herrirako greba bat» egitea zelako; horrekin batera, gogoratu du beste egitasmo batzuk ere proposatu dituela denbora honetan: adibidez, Lan Kode eta Gizarte Segurantza sistema propioak sortzeko lege egitasmoak.

LABek gogoratu duenez, greba orokor baten beharra plazaratu zuenean, Espainiako Gobernuaren erabakietan eragitea proposatu zuen, baina, bereziki, «Madrilen posible ez den ibilbide eraldatzailea Euskal Herrian posible egitea». Azpimarratu duenez, oinarri horren gainean «gehiengo nahikoa» zegoen grebara lehenbailehen deitzeko, baina azkenean ez da hala izan, ELAren jarreragatik.

Mobilizazio handi horren aukera baztertuta, LABek nabarmendu du eusten diola «borroka ziklo berri bat abian jartzeko helburuari» —Garbiñe Aranburu idazkari nagusiak ELAren kongresuan esan zuen moduan—, eta iragarri du hurrengo asteetan «euskal ibilbide orri bat» prestatuko duela, «lantokietan borroka sindikalak ugaritu, kalean dinamika soziala hauspotu eta lan eta bizi baldintzak eraldatzeko».


Summary: ‘Barraka’ euskarazko abentura bideo jokoak irabazi du Durangoko Azokako laugarren sormen beka. Ibai Aizpurua diseinatzaile eta programatzaile irundarrak eskuratu du 15.000 euroko laguntza, urtebeteko epean bere proiektua garatzeko. Heldu den urteko azokan aurkeztuko du emaitza.

Laugarren urtez banatu du Durangoko Azokak bere sormen beka, Durangoko Udalarekin elkarlanean, eta aurten kultur sorkuntza digitaleko proiektu bat laguntzea izan du helburu. Ibai Aizpurua diseinatzaile eta programatzaileak eskuratu du; Barraka izeneko euskarazko abentura bideo jokoa garatuko du bekaren bultzadarekin, eta datorren urteko azokan aurkeztuko du emaitza. 15.000 euro jasoko ditu horretarako.

Sortzaileak azaldu duenez, esplorazio bideo joko bat izango da, eta irudi errealak, stop-motiona eta animazio tradizionala nahastuko ditu. Aizpuruak sortuko ditu diseinua, irudiak, animazioak, soinua eta programazioak, eta Gonzalo Sardonek, berriz, musika jarriko dio. Bekaren sustatzaileei eskerrak eman dizkie Aizpuruak. Azken urteotan hainbat bideo joko «proiektu txiki» sortu baditu ere, «laguntza erraldoi honekin aurrerapauso bat» emateko eta bideo joko oso bat garatzeko aukera izango duela adierazi du. Haren asmoa da «edonor erraz murgildu ahal izango den euskarazko abentura bideo joko umoretsu bat sortzea».

Aurtengo bekaren epaimahaiaren izenean, Lorea Arakistain PuntuEUS fundazioko komunikazio arduradunak hartu du hitza, eta adierazi du Barraka «oso proposamen iradokitzaile eta tentagarria» dela. «Haurrentzako fantasiazko mundu estetikoki eder eta gozagarria sortzen du, begiekin jateko modukoa. Era berean, helduoi barruan ahaztuta izan ohi dugun umea ateratzen lagunduko digu, haur izan garen guztiontzat ezagunak diren bizipen eta erreferentziekin: herri txiki bateko festak, barrakak, gozokiz jositako mundu bat… plazerez betetako mundu bat». Arakistainek gogorarazi duenez, Interneten mugitzen den trafikoaren %8 bideo jokoak dira, eta haien artean «euskararen presentzia anekdotikoa da». Arakistainekin batera, epaimahaiko kide izan dira aurten Diana Franco (Durangoko Azokako Kabi@ gunearen arduraduna), Vanesa Fernandez (Bilboko Zinebi jaialdiko zuzendaria), Rakel Esparza (Azkuna Zentroko programazio arduraduna) eta Iker Fidalgo (Arte Ederretan doktorea eta ikertzaile independentea).

Durangoko Udalaren izenean, berriz, Ima Garrastatxu alkateak ohartarazi du garai zailak bizi dituztela kulturgintzak eta sortzaileek, eta erakunde publikoen aldetik ere babesa behar dutela. Udala horretarako prest dagoela berretsi du.

Nerea Mujika Gerediaga elkarteko lehendakariak azaldu du hasieratik sortzaileei plaza eta oholtza eskaintzea izan dutela helburu, eta horretan ari direla gaur egun ere. Gogorarazi du ildo horri jarraituz eta Durangoko Udalarekin lankidetzan sortu zutela sormen beka. Haren xedea dela euskarazko kultur produktu baten sorkuntza bere prozesu osoan laguntzea, hasieratik bukaerara, lehen ideiatik zabalkundera arte, eta horretarako 15.000 euro bideratzen dituztela. Urtero, kultur diziplina ezberdin bateko proiektuak garatzeko deialdia egin dute. Lehen urtean Atopia euskarazko rol jokoa sortzeko akuilu izan zen beka; bigarrenean, Kai Nakai reggaeton abeslariak eskuratu zuen; eta hirugarrenean, aurten aurkeztu duten Bañolet ikus-entzunezko web sailak. Heldu den urteko azokan ikusi ahal izango da Ibai Aizpuruaren lana.