Summary: ELA prest dago Gipuzkoako metalgintzan «akordio historiko bat sinatzeko». Gipuzkoako hitzarmen kolektiborik garrantzitsuena lortzeko bidean, bihar dute hurrengo bilera sindikatuek eta Adegik. ELAk onartu egin du patronalaren azken proposamena, eta ordezkaritzaren ia erdia dauka. LABen ustez, berriz, ELAk arriskuan jarri du hitzarmenaren negoziazioa.

Pandemiaren atarian izan zuten sindikatuek eta Adegi patronalak Gipuzkoako metalgintzaren lan hitzarmena berritzeko lehen bilera. Negoziazioak hasiko zirela ofialtzeko baizik ez zen izan lehen kontaktu hura, otsailaren amaieran. Udaz geroztik hasi dira berriz aldeen arteko negoziazioak, betiere Bizkaiko metalgintzan lortutako akordioaren itzalpean. Eta, itxura guztien arabera, egia izango da aurki urte askoan itunik gabe egon den sektore horrek hitzarmena izango duela, ELAk Adegiren azken proposamena onartu baitu. «Akordio historiko bat» egiteko prest dagoela azaldu du, eta sindikatuen artean lehen indarra da, ordezkaritzaren ia %49 baitu.

Adosteko bidean dagoen akordioen inguruko hobekuntzak azaldu ditu Mitxel Lakuntza idazkari nagusi duen sindikatuak. «%9,6ko soldata igoerak, kolektibo garrantzitsuentzako subrogazioa eta lan erreformetarako blindatzeak jasotzen ditu, besteak beste». Lurraldeko azken hitzarmena 2010ekoa da —2011tik iraungita—, eta sektorean 40.000 langiletik gora daude; beraz, lan itun berriak Gipuzkoako beharginen kolektiborik handiena babestuko luke. «Urte hauetan, lan baldintzak prekarizatu dituzten erreformei erantzun diegu, eta enpresetan antolaketa lan handia egin dugu», esan du ELAko Industria federazioko arduradun Unai Martinezek: «Gure militantziaren lanik gabe, eduki horiek ez lirateke posible izango».

Adegik joan den asteko hondarrean proposatu eta ELAk onartu duen idatziak «Gipuzkoako metal desberdin baten alde egingo du, ez baitu prekaritatea bilatzen, langileak baloratzea baizik, eskubideak eta egonkortasuna emanez». ELAk ez zuen sinatu iazko abenduan Bizkaian egin zen metalgintzaren lan hitzarmena. LAB, CCOO eta UGT sindikatuen ordezkaritzek eraginkortasun orokorreko kategoria eman zioten Bizkaiko lan itunik handienari, baina lau sindikatuak plataforma berean ibili ondoren, greba eta manifestazio handiak egin ondoren, ELA kanpoan geratu zen, akordioa laburregi geratzen zela argudiatuta.

LABek «aurrerapausoak» ikusi ditu azken egunetan —ordezkaritzaren %30etik gora dauka—, eta azpimarratu du ez dela kasualitatea izan Adegik egin duen azken proposamena mobilizazioen ondoren iritsi izana. Baina ez du iragarri akordiorako prest dagoenik, eta «mehatxu onartezintzat» jo du Adegik esatea ez duela bere eskaintza hobetuko. Patronalak otsailerako abisatu zuen gatazkarekin ez zela akordiorik egongo. Ikusteko dago CCOOren eta UGTren jarrerak zein diren ELAren baietzaren ostean; joan den astean «eskasegia» iruditu zitzaien patronalaren eskaintza, eta, ELAren baietza jakin eta gero, batak zein besteak esan dute proposamena ez dela nahikoa, eta negoziatzen jarraituko dutela. Ez bada aldaketaren bat Adegiren idatzian, zaila izango da bihar bertan egia bihurtzea Gipuzkoako metalgintzaren itun berria, hamar urteren ondoren. Izan ere, ELAk ez du eragin mugatuko itunik egingo, ez du berak bakarrik sinatuko, eta, eragin orokorrekoa izateko, beste sindikatuetako batek behintzat oniritzia eman behar dio Adegik proposatu duen idatziari. Zaila da pentsatzea, era barean, CCOOk eta UGTk ihes egiten utziko diotela lan hitzarmenik garrantzitsuenak aurrez aurre duen aukerari.

LABek ez du bat egingo proposamen horrekin bihar, «gabeziak» ikusten baititu oraindik. Gainera, haserre azaldu ELArekin, bere erabakia jakinarazteko modua dela eta: «LABek komunikabideen bidez jakin du ELA prest dagoela Adegiren azken proposamena sinatzeko. Urrats hori negoziazio mahaiko bileraren bezperan egin du, eta alde bakarrez eginiko urrats bat da, gainontzeko sindikatuekin kontatu gabe, eta gehiengoaren akordioa bilatu gabe. Bilera baino 24 ordu lehenago uko egin diote mahai gainean dagoen proposamena hobetzeari. Zer interes du ELAk negoziazioa gelditzeko?».

Lan itunaren edukiak

Hitzarmenak jasoko lituzkeen hamar hobekuntza zerrendatu ditu ELAk. Hasteko, 8,8ko soldata-igoerak jaso dira 2019ra arte —atzerako eraginez—, baita dietetan, bidaietan eta abarretan ere; eta %0,8koa 2020an. Beraz, guztira, % 9,6ko igoera. 2021 eta 2022rako, berriz, KPIa bermatzen da sektoreko enpresa guztientzat. Ez da dirurik itzuliko KPIa negatiboa bada. Horrez gain, lan erreformaren aurkako blindaje klausulak daude, eta baita ultraktibitate mugagabea ere. Azken aldagai horrek ibilbide oso luzeko akordio bihurtuko luke lan itun hori.

Bestalde, azpikontratatuentzako subrogazioa jaso da, mantentze lanetan, biltegian eta logistikan, garbiketa industrialean eta telefono instalazioetan. «Enpresa nagusitik kanpoko milaka langileri lan egonkortasuna emango die horrek», azaldu du sindikatuak. Eta aldi baterako lanerako enpresen bidezko kontratazioa gehienez ere urtebetekoa izango dela finkatu dute. Berdintasunari dagokionez, enpresek legez nahitaezkoa den baino informazio gehiago eman beharko dute, nahitaezko epeekin.

Beste hobekuntza batzuk malgutasunarekin daude lotuak: hiru egunetik bost egunera pasatuko da aurreabisuen epealdia. Eta soldata aldaketa kolektiboak akordio bidez bakarrik aplikatu ahal izango dira. Gainera, espresuki jaso dute Gipuzkoako hitzarmena aplikatzeko lehentasuna ere, Espainiakoaren gainetik.

ELAren ustez, «garaia da» gainerako euskal patronalek, pribatuek zein publikoek, «beren langileen lana baloratzearen alde egin dezaten». Sindikatuak esan du lan eskubideak direla «aurrean dugun egoera zailetik ateratzeko errezetarik onena». Eratsi du «frogatuta» geratu dela «negoziatzeko borondatea eta langileentzako eduki onuragarriak badaude» ELA ere akordioan egoteko gai dela.

Metala, gakoa Gipuzkoan

Gipuzkoako lan itun handiena da metalgintzarena, eta historikoki zailena egiten. Hura berritzea urrats oso handia litzateke euskal negoziazio kolektiboari begira, eta beste sektore batzuen lokarria askatzen lagunduko luke, besteak beste, bulegoena eta ostalaritzarena. Izan ere, Hego Euskal Herrian, Gipuzkoak du iraungitako itun handi gehien.

Espainiako Gobernuak lan erreforma «hobetzeko» asmoa duela jakinarazi ondoren iritsi zen ELAren deia mahaia eratzeko eta orain akordiorako baietza iritsi da. Pedro Sanchezen gobernuak lehentasunak alda ditzake itunetan, eta enpresa hitzarmenak berriro sektorekoen azpitik jarri. Horrek euskal hitzarmenen estatalizazioa areagotuko luke. Agertoki berri horretan, Confebaskek eta sindikatu nagusiek 2017ko urtarrilean egindako Sektore Arteko Esparru Itunak garrantzi handia hartuko luke estatalizazioari muga jartzeko tresna gisa.


Summary: Irizarrek 49 autobus elektriko fabrikatuko ditu Estrasburgorako. Urte amaieran entregatzea aurreikusten du. Osorik produzituko ditu taldeak .Zerbitzuaren mantentze lanak ere egingo ditu, baina han kontratatutako langileekin.

Irizarrek kontratu berri batekin egin nahi dio aurre garraiobideen sektoreak bizi duen krisiari, eta ez da nolanahikoa: Estrasburgoko CTS garraio enpresa publikoak 49 autobus elektriko eskatu dizkio: autobus handiak dira (12 metro luze), eta %100 elektrikoak. Ibilgailuek daramatzaten bateriak ere Irizarren garatu eta fabrikatu dituzte, baita komunikazioak nahiz osagai eta sistema nagusiak ere. Lehen ibilgailuak urte honen bukaeran entregatzea aurreikusten du.

Saldu osteko zerbitzua ere Irizarreko aditu teknikoek kudeatuko dute, Estrasburgo inguruan kontratatutako pertsonen bidez, «tokiko aberastasuna eta enplegua sortzen laguntzeko».

Irizarren ibilgailu elektrikoak Frantziako hainbat hiritan dabiltza: besteak beste, Amiens, Aix-en-Provence, Marseilla eta Le Havren, eta «laster» Orleansen ere izango dira. Konpainiak azpimarratu duenez, kontratu berriarekin «Frantziako merkatu zorrotzean duen lidergoa» indartu du. Taldeak «estrategikotzat» du herrialde hori.

COVID-19a agertu zenetik sinatutako bigarren kontratu handia du Ormaiztegiko (Gipuzkoa) kooperatibak. Irailean, 20 autobus elektrikoren eskaera jaso zuen Madrilgo EMT garraio enpresa publikotik.


Summary: EBk espedientea irekiko dio Erresuma Batuari 'brexit'-erako akordioa ez betetzeagatik. Bruselak hilabeteko epea eman dio Londresi jokabidea zuzentzeko.

EB Europako Batasunak espedientea ireki dio Erresuma Batuari, azken horrek brexit-erako akordioa betetzeari uko egin diola iritzita, eta hilabeteko epea eman dio egoera onbidera dezan. Aldeek adostasunik lortzen ez badute, espedientea EBko Justizia Auzitegira helduko litzateke, eta hark izango luke azken hitza.

Ursula Von der Leyen Europako Batzordeko presidenteak eman du batasunak Londresen kontra hartu duen neurriaren berri: «Gutunak Erresuma Batuko gobernuari gonbita egin dio bere oharrak hilabete bateko epean bidaltzera. Bien bitartean, Europako Batzordeak gogor egingo du lan ateratzeko ituna osorik ezartzeko».

EBk atzo arteko epea emana zion Boris Johnsonen gobernuari Erresuma Batuko barne merkaturako lege proiektua zuzentzeko, baina Londresek ez du halakorik egin. Aldiz Komunen Ganberak tramitera onartu zuen egitasmoa, duela bi aste, eta bidea egiten jarraitzen du parlamentuan.

Lege proiektuak brexit-erako akordioaren hainbat puntu urratuko lituzke bere horretan onartuz gero. Zalantzan jartzen ditu, batez ere, Ipar Irlandarako aurreikusitako neurriak; horien helburu nagusia zen ez itzultzea Irlandarekiko muga zurrunera, eta horrela Ostiral Santuko bake akordioari eustea.


Summary: Lanaldi partzialekoei ez zaie murrizketa aplikatuko, LABek eskatu bezala. Espainiako Gobernuaren dekretuak jasotako zuzenketa, «garaipentzat» hartu du sindikatu abertzaleak

SEPE langile prekarizatuenak zigortzen ari zela salatu zuen maiatzean LABek. Langile horiek «miseriazko jardunak izateagatik» enplegu bat baino gehiago izatera derrigortuak daudela azaldu zuen sindikatu abertzaleak, eta normalean emakumeak eta oinarrizko lanetan dabiltzanak direla. «Pandemian, gutxienez kontratu bat aldi baterako erregulazio batera joan zaie, eta ondorioz, langabezia prestazioa eskatu behar izan dute. SEPEk ordea, murrizketa bikoitza aplikatu die, zegokiena baino askoz gutxiago jasoz». Hori da asteon Ministro Kontseiluak onartutako dekretuak aldatu duena.

LABek egoera horren injustiziaren berri eman zuela gogoratu du: «SEPEk interpelatu genuen, mobilizazioak egin genituen... Uztailean, Hego Euskal Herriko lau hiriburuetan ehunka salaketa sartu genituen, eta jadanik prest genituen beste hainbeste demanda». Hala, dekretuak eragin duen aldaketa «garaipentzat» hartu du LABek. «Arrazoi genuela aitortu eta langile hauek jasandakoa jaso du».

Hala ere, salatu du auzia ofizioz konpontzeko sindikaturen eskaera ez dela jaso. «Milaka langile daudelako egoera horretan, milaka langile miseriazko jardun eta soldatekin lehen lerroan egon direnak lanean, administrazio publikoak egindako hanka-sartzea jasan behar izan dutenak, eta akatsa konpontzeko erantzukizuna euren bizkarren gain hartu beharko dutenak».

Gainera, langileak bete beharko du SEPEk argitaratzen duen eredua, eta langileak berak erregistratu beharko du elektronikoki. «Hala, administrazioaren akats bat langileek konpondu beharko dute erraza eta irisgarria ez den modu batean gainera, elektronikoki». Informazio hori zabaltzeko eskatu du LABek: «Langile bakoitzak jaso dezala dagokiona. LAB sindikatuko egoitzak irekiak izango dituzte eskaera hauek errazteko».


Summary: Garai: «Egoerara egokitu behar izan dugu». Azkenaldian pilotariengandik jaso dituzten salaketan aurrean, Baikoko zuzendari nagusiak adierazi du koronabirusak sortu duen egoera berrira egokitu eta erabakiak hartu beharrean izan dela enpresa. Pilotariek mobilizazioen berri emango dute bihar, Bilbon, ELAren egoitzan.

Zurrunbiloaren erdian izan da azken asteetan Baiko eskuzko pilota enpresa, eta Jose Ramon Garai zuzendari nagusiak azalpenak eman ditu gaur Bilbon egin duen agerraldian. Funtsean esan du pilotarien kontratuetan azkenaldian egon diren gorabeherak osasun krisiak sortu duen egoera aldaketak behartuta izan direla, jaialdi gutxiago dagoela, sarrera gutxiago saltzen direla, eta Baikok hori kudeatu behar duela. Koronabirusak eragin duen egoera berrira egokitu eta neurriak hartu besterik ezin dutela egin argudiatu du. Gaineratu du kirol profesionalaren oinarria kirolarien txandakatzea dela, eta azpimarratu du Baikok ez dituela bota, baizik eta eurek erabaki dutela ez segitzea.

Astelehenean Beotibarreko adierazpena sinatu zuten pilotariekin biltzekoa da enpresa, eta hitz egin ahal izatea eta egoera bideratu ahal izatea espero duela esan du Garaik. Baina garbi utzi du azken aldiko gertaerek egoera ekonomikoa dutela oinarri. Baikoko zuzendari nagusiak azaldu du %20ra arteko soldata murrizketa negoziatu nahi dutela orain pilotariekin, eta ez dutela lehenago egin, aldi baterako erregulazio espedientea amaitu zenean, horrek giro txarra sor zezakeelako, haren hitzetan.

Sei pilotariak, kasuz kasu

Unai Laso eta Jon Mariezkurrena dira Baikorekin jarraituko ez duten sei pilotarietako bi. «Baiko diktadura bat da», esan dio Lasok BERRIAri. Garaik esan du bi pilotari horiei osasun krisia hasi aurretik eskaintza bana egin zietela, eta biek atzera bota zutela. Baikoko zuzendari nagusiaren hitzetan, zuen kontratuaren antzeko bat eskaini zioten Lasori, eta Mariezkurrenari, berriz, orduan jasotzen zuena halako bi. Ez zituzten onartu, ordea. Lasok soldataren %28ko igoera eskatu zuen. Orduan, baina, koronabirusak egoera irauli zuen. Egoera berrira egokitutako eskaintzak egin zizkieten orduan bi pilotariei, Garairen hitzetan; azaldu du Mariezkurrenari orain arte izan duen kontratuaren antzekoa eskaini diotela, baina ez onartzea erabaki duela. «[Pilotariak] Ezin dira izan funtzionarioak, betirako lana bermatuta dutenak», adierazi du Garaik agerraldian.

Kontratua berritu duten beste lau pilotariez ere hitz egin du Garaik. Iker Arretxeren eta Victor Estebanen kasuetan kontratua ez berritzeko erabakia hartua zegoela esan du, «kirol arrazoiengatik», eta horien ordez beste bi pilotariri egin dietela kontratua: Iraitz Zubizarretari eta Endika Uriondori. Iosu Eskirozen kasuan, azaldu du ekainean egin ziotela eskaintza, baina, ikusita bi hilabetean ez zuela erantzun, Garaik azaldu duenez, gogo falta sumatu ziotelako, entrenatzen jarraitu eta beste eskaintza bat egingo ziotela esan ziotela. Etxegoienen kasuan, berriz, jakinarazi du pilotariak lortu nahi zuela akordio bat enpresarekin, pilota uzteko, ez zuelako jokatzen jarraitu nahi.

Jokalarien soldatak

Jose Ramon Garai Baikoko zuzendari nagusiak gaurko agerraldian azaldu du 150 langile dituela pilota enpresak, eta %30 direla pilotariak. Jokalari bakoitzaren soldata zenbatekoa den zehaztu gabe, jakinarazi du formatuta dagoen pilotari batek 25.485 euro gordin jasotzen dituela urtean, eta Baikoko pilotarien batezbestekoa 91.733 euro gordin direla urtean.

Beotibarren egin zuten agerraldi bateratuan, pilotariek Garai egin zuten bizi duten egoeraren arduradunetako bat: «Guk pilotan jokatzen jarraitu eta hainbeste maite dugun kirol hau defendatu nahi dugu, baina gutxieneko tratu duina jasoz, Jose Ramon Garai zuzendari nagusiaren eskutik orain jasotzen ez dugun hori». Garaik gaurko agerraldian esan du berari buruz esan diren hitz horietan ez duela bere burua islatuta sentitzen, eta bera betikoa dela.

Asteburu honetan hasiko da berriro Binakako Txapelketa, martxoan osasun krisiagatik bertan behera geratu ostean. Baikon izandako gorabeherek nahastu egin dute giroa pilota munduan. Asier Agirrek ordezkatuko du Laso, eta horrek ere adierazi du, «aukera polita» izanagatik, ez dela gustuko egoera.


Summary: Emakume bat hil da moto istripu batean, Angelun. Bart gauean gertatu zen trafiko istripua. 35 urte zituen emakumeak

35 urteko emakume bat hil zen bart gauean Angelun (Lapurdi), trafiko istripu batean. Etxekopar etorbidean gertatu zen, Miarritzeko aireportutik gertu. Emakumea motoan zihoan istripua izan zuenean.

Sokorri zerbitzuak iristerako bihotz-biriken gelditzean zegoen emakumea, eta ezin izan zuten suspertu.


Summary: Hamaika Gara dinamikak erreferendumaren aldeko sinadura bilketari berrekin dio. Matxoaren 11n abiatu zuten, baina handik hiru egunera sartu zen indarrean alarma egoera Hego Euskal Herrian. Urriaren 31rako, ekitaldi politiko-kultural bat prestatu dute.

24 eragilek osatutako Hamaika Gara dinamikak erreferendum baten aldeko sinadura bilketa bat jarri zuen martxan martxoaren 11n, erabakitzeko eskubidea gauzatu ahal izateko. Handik hiru egunera, ordea, alarma egoera eta itxialdia ezarri zituzten Araban, Bizkaian, Gipuzkoan eta Nafarroan.

Orain, berriro ekin diote sinadurak biltzeari, Amalur Alvarez eta Josu Etxaburu Gure Esku erabakitzeko eskubidearen aldeko dinamikaren bozeramaileek azaldu dutenez. Gaur ekin diote; Hamaikagara.eus webgunean jasoko dituzte sinadurak, eta ekainera arte iraungo du bilketa kanpainak. "Sinadura bilketak oinarri duen manifestuan, sinatzaileek burujabetzarako bidean euren "borondatea eta konpromisoa" adieraziko dute, eta, era berean, "erreferendumak egiteko ahalmena bere gain hartu, arautu eta garatzeko" eskatuko diete Eusko Legebiltzarrari eta Nafarroako Parlamentuari. "Arduraz jokatuko dugu, herritarron borondateari modu eraginkor batean bide eman diezaieten", erantsi dute bozeramaileek.

Etxaburuk azaldu duenez, "osasun krisiaren kudeaketak agerian utzi du zein ahula den gure herriaren autogobernua", eta erantsi du "tokian tokiko erabakiak" behar direla: "Gizartean erabakitzeko eskubidearen alde dagoen adostasun zabala lege bilakatzea dagokie alderdi politikoei".

Ekitaldia Plateruenan

Urriaren 31rako ekitaldi politiko-kultural bat antolatu dute. 18:00etan izango da, Durangoko Plateruenan (Bizkaia). Ezin denez jendetzarik pilatu, ordea, herriz herri egingo dituzte proiekzioak, eta Hamaikagara.eus webgunean ere ikusgai egongo da. Altxa izena jarri diote ekitaldiari.

Amancay Gaztañaga izango da ekitaldiaren zuzendaria, eta Gotzon Barandiaran gidoilaria. Besteak beste, parte hartuko dute Amets Arzallus bertsolariak, Eñaut Elorrieta abeslariak, Dupla taldeak eta Erika Olaizola, Iraia Elias eta Laura Penagos aktoreek, besteak beste.


Summary: Eusko Legebiltzarrean ez da hondakindegiei buruzko lantalderik sortuko. EAJren eta PSE-EEren botoek atzera bota dute horren inguruko eskaera.

Eusko Legebiltzarrak atzera bota du hondakin industrialen zabortegietako egoera aztertzeko lantalde bat osatzeko proposamena. PPk eta Elkarrekin Podemosek adostutako proposamena zen, eta EH Bilduk ere bozkatu du horren alde, baina EAJren eta PSE-EEren botoek galarazi dute aurrera egitea.

EAJko legebiltzarkide Maria Eugenia Arrizabalagak esan duenez, orain Jaurlaritzak hiru lehentasun ditu: Joaquin Beltranen gorpuzkiak aurkitzea, zabortegi guztien egoera «sakon» aztertzea, eta, «gobernu hitzarmenean jasotzen den bezala», hondakin industrialei buruzko politika etorkizunerako finkatzea: «Lantalde batek ez luke lehentasunezko eginkizun horietatik bat bera ere azkartuko».

Elkarrekin Podemoseko Miren Gorrotxategik esan du Jaurlaritzak «180ko graduko aldaketa» egin behar duela gai honetan, eta ahotan hartu ditu Jaurlaritzaren eskariz egindako auditoriaren ondorioak: «Badirudi horren xede bakarra zela gobernuaren erantzukizun politikoak saihestea. Han esaten da ezinezkoa zela zabortegia kontrolatzea, eta enpresari zegokiola ziurtatzea gauzak ondo egiten zirela. Jaurlaritzak ezin badu kontrolatu, zertarako balio du Jaurlaritzak?»ÂÂ.

PPko Muriel Larreak, berriz, esan du «Zaldibarko hondamendia galarazi» egin zitekeela, «asko» dagoela hobetzeko, eta auziaren inguruko eta Jaurlaritzak egindakoari buruzko dokumentazio guztia «bi hilabeteko epean» emateko eskatu dio gobernuari.

EH Bilduko Mikel Oteroren iritziz, «konpontzeke» daude Zaldibarko auziari buruzko zenbait kontu: Joaquin Beltranen gorpua aurkitzea, hondakindegian zegoen zaborrarekin zer egin erabakitzea, lanean aritu ziren beharginen eta inguruko herritarren osasuna artatzea eta abar; eta, era berean, beste zenbait zalantza «argitzeke» daude, adibidez, «zergatik atzeratu zen horrenbeste zigor txostena zabaltzeko erabakia», eta hondamendia gertatu eta lehenengo orduetan erreskate lanetan izandako «deskoordinazioa». Ikerketa batzorde bat sortzeko eskatu du.

PSE-EEko Eneko Anduezak esan duenez, «badirudi gizartea eta alderdi batzuk orain konturatu direla hondakin asko sortzen ditugula». Haren iritziz, hondakinen gaia ez da konpontzen erraza izango, «alderdi batzuek gertatutakoa politikoki erabiltzen jarraitu nahi izango dutelako, zenbait herritarrek erosokeriaz jokatzen jarraituko dutelako, eta udal batzuen norberekeriagatik ere, inork ez duelako bere eremuan zabortegirik nahi».

Maria Eugenia Arrizabalaga jelkideak esan du «estrategia bateratu paradoxikoa» dagoela oposizioaren alderdi guztien artean, eta «politikakeria» gisa definitu du horien jarduna. Bereziki gogorra izan da EH Bildurekin: «Zuek uste zenuten eztanda sozial baterako baldintza objektiboak eta subjektiboak bazeudela, eta horrek kale egin dizue; frustragarria izan behar du».


Summary: EAJk eta EH Bilduk Torraren inhabilitazioa arbuiatu dute adierazpen bateratu batean. Joseba Egibarrek (EAJ) eta Maddalen Iriartek (EH Bildu) irakurri dute agiria Eusko Legebiltzarrean. Kataluniako autogobernuaren aurkako «eraso larria» ez ezik, herriaren borondatearen «deslegitimazio» ariketa bat ere izan dela gaitzetsi dute bi taldeek.

Kataluniako erreferenduma egin zenetik hiru urte bete dira gaur, eta EAJk eta EH Bilduk data baliatu dute Quim Torra Kataluniako presidentearen inhabilitazioa salatzeko Eusko Legebiltzarrean. Bi taldeek adierazpen bat adostu dute Torraren inhabilitazioa arbuiatzeko, eta Joseba Egibar eta Maddalen Iriarte bi taldeetako bozeramaileek eman dute haren berri legebiltzarreko prentsa aretoan. Hiru atal ditu agiriak. Lehen puntuak honela dio: «Arbuioa eta alarma adierazten dugu Quim Torra Generalitateko Presidentearen inhabilitazioa dela eta, Kataluniako autogobernuaren aurkako eraso larria izatez gain, herriaren borondatearen deslegitimazio ariketa bat delako».

Bigarren puntuan, talde sinatzaileek Espainiako botereei eskatu diete bertan behera utz dezatela «zilegi diren aldarrikapen politikoak judizializatzeko estrategia», eta errespeta ditzatela oinarrizko eskubideak, funtsezko askatasunak eta eskubide kolektiboak, «horiek guztiak demokraziaren oinarri» direlako. Azkenik, dei egin dute Kataluniako herriaren «borondate demokratikoaren adierazpena» ahalbidetzera eta haren erabakia errespetatzera.


Summary: Nafarroako Gobernuak «zail» ikusten du Trenasaren itxiera eragoztea. Aierdi sailburuak adierazi du enpresari duela hamar urte baino gehiago eman zitzaizkiola diru laguntzak eta ez dagoela «tarterik» horiek itzultzeko. Langileek greba mugagabeari ekin diote ostegun honetan. Zamudioko ITP Aeron lanuzteak egin dituzte gaur.

Manu Aierdi Nafarroako Gobernuko Ekonomia eta Enpresa Garapenerako kontseilaria «oso kezkatuta» agertu da Trenasako (Castejon) lantegia ixteko eta 118 langile kaleratzeko iragarpena dela eta. Argitu du enpresak itxiera espedientea noiz aurkeztuko zain dagoela gobernua, eta biharko espero duela. Txostena zehatz aztertuko duela azpimarratu du, eta, horretarako, besteak beste Sustapen Ministerioarekin eta Renferekin hitz egingo duela, trenbide merkatuaren egoerari buruzko informazioa eta sektoreko enpresek dituzten eskarien berri jasotzeko. Itxiera gelditzeko lan egingo dutela esan du, baina aitortu du «zaila» izango dela, eta berriki herrialdean itxi duten beste lantegi baten kasua gogoratu du: Gamesak Agoitzen zuena.

Langileek greba mugagabea hasi dute ostegun honetan, eta asteazkenean protesta egin zuten CAFen egoitzan, Beasainen (Gipuzkoa) —CAFena da Trenasa—. Gobernuari ere mintzatu zaizkio beharginak: enpresari emandako diru laguntzak kentzeko aukera aztertzeko eskatu diote. Kaleratzeen inguruan, sailburuak argitu du «bi milioitik gorakoak» izan direla, baina azpimarratu du horietako «gehienak» duela 10 urte baino gehiago eman zizkiola gobernuak. Aierdik uste du ez dagoela tarterik horiek itzultzera behartzeko, egun zaila baita argudiatzea laguntzak emateko adostutako baldintzak ez dituela bete.

Greba ITP Aeron

Zamudioko (Bizkaia) ITP Aeroko langileek, berriz, beste greba egun bat egin dute ostegun honetan, 194 langile kaleratze erabakiaren aurka. Langile batzordeak deitu du lanuztera, eta ez ELAk bakarrik, aurrekoetan bezala. Ez dute protestarik egin kalean, langileen segurtasuna ziurtatzeko, enpresan izan diren kutsatze batzuk direla eta. Intzidentzia %80koa izan da ekoizpen arloan. Sindikatuak azaldu duenez, «zailagoa» izan da bulegoetako jarraipena neurtzea, langile ugarik telelanean jarraitzen baitute.

ELAk enpresaren jarrera salatu du, kaleratzeak negoziatzen jarraitzeagatik, Zamudioko negoziazio mahaiko ordezkari sindikal guztiak konfinatuta dauden bitartean. Zehaztu duenez, haietako batzuek positibo eman dute, eta gainerakoak, emaitza baieztatzeko zain daudenez, ezin izan dira bilerara joan. Enplegu erregulazio espedientea negoziatzeko mahaia asteazkenean bildu zen hirugarrenez, eta, ELAk salatu duenez, zuzendaritzak 194 langile kaleratzeko erabakia berretsi zuen beste behin. Sindikatuak azpimarratu duenez, kaleratze horietatik bakar batek ere ez du justifikaziorik. Greba deialdi gehiago proposatzea aurreikusten du.


Summary: Nafarroako egoera «egonkortzen» ari dela esan du gobernuak. Azken egunean, 223 positibo atzeman dituzte foru erkidegoan. Kutsatuen kopuruak behera egin du bigarren egunez jarraian.

Guztira 3.317 PCR proba egin zituzten asteazkenean Nafarroan, eta 223 positibo detektatu dituzte. Astelehenetik aitzina, gutxitu egin dira egun bakarrean atzemandako kasuak. Izan ere, 265 kasuren berri eman zuen Osasun Departamentuak atzo. Aurreko egunean, berriz, 318 izan ziren positiboak. Kurba apaldu egin da azken egunetan, eta, hala, behera egin du egun bakarrean egindako PCR proben gaineko positibotasun tasak ere: atzo egindako proba guztien %6,7k eman dute positibo. Asteleheneko probetan gainditu zuen tasak %10eko langa azken aldiz. Ordutik, apaltzera egin du.

Santos Indurain Nafarroako Gobernuko Osasun kontseilariak eman ditu pandemiari buruzko azken datuak, gaur goizeko agerraldian. Adierazi duenez, datuak ikusirik, Nafarroako egoera «egonkortzen hasia» da. Gogora ekarri du kasuek goia jo zutela aurreko astean, 421 kasu atzeman baitziren egun bakarrean. Indurainek adierazi du gaur egun «300 kasuren bueltan» dagoela egun bakarrean atzematen den positibo kopurua. Haren esanetan, datuok «lasaitzeko» balio dute, baina ezin dira izan «erlaxatzeko aitzakia».


Summary: Ia ehun kasu gutxiago atzeman dituzte egun bakarrean. Azken egunean, 608 kasu detektatu dituzte Hego Euskal Herrian. Positiboek behera egin dute Nafarroan, Bizkaian eta Araban; Gipuzkoan ugaritu egin dira.

Osotara 10.969 PCR proba egin dituzte Hegoaldean azken egunean. Test horietan oinarrituta, 608 kasu atzeman dituzte Osakidetzak eta Osasunbideak, hau da, aurreko egunean baino 90 gutxiago.

Lurraldeka, Nafarroan detektatu dute positibo gehien: 223. Bigarren egunez jarraian, gutxitu egin dira lurralde horretan atzemandako kasuak. Izan ere, 265 positiboren berri eman zuen gobernuak atzo; aurreko egunean, 318 izan ziren. Halaber, Gipuzkoan 175 kasu detektatu dituzte, aurreko egunean baino 37 gehiago. Bizkaian eta Araban, bietan egin du behera positiboen kopuruak: Bizkaian 138 izan dira; Araban, berriz, 63.

Nafarroako Gobernuak jakinarazi duenez, 81 urteko emakumezko bat hil da foru erkidegoan; COVID-19aren sintomak zituen.

Ospitaleratzeen egoera aztertuta, 45 pertsona ospitaleratu dituzte azken egunean Hegoaldean. Gainera, oraintxe bertan koronabirusarekin eri dauden 459 lagun daude erietxean, eta horietatik 81 ZIUetan daude.


Erasoek ez dute etenik Karabakh Garaian

Summary: Erasoek ez dute etenik Karabakh Garaian. Bosgarren egunez jarraian egin dituzte oldarraldiak. Nazioartea ahaleginak egiten ari da su-eten bat lortzeko, baina, oraingoz, ez dirudi herrialdeek negoziazioei ekingo dietenik.

Igande goizaldean piztu ziren borrokak Karabakh Garaian Armeniaren eta Azerbaijanen artean, eta bi aldeek elkarri egotzi zioten liskarrak piztu izana. Ordutik, erasoek ez dute etenik izan, eta negoziazioei ekiteko prestasunik ere ez dute azaldu; bosgarren egunez jarraian egin dituzte oldarraldi bortitzak. Nahiz eta ohikoak diren bi herrialde horien arteko liskarrak, eremu horretan 2016tik gertatu den erasoaldirik larrienak izaten ari dira.

Azerbaijango eta Armeniako militarrek gaur adierazi dute eraso arrakastatsuak egin dituztela. Azerbaijango Defentsa Ministerioak jakinarazi du Armeniako armadaren hainbat konboi suntsitu zituela bart. Ohar batean eman dute horren berri: “Gaueko erasoetan, kolpe suntsitzaileak eman ditugu indar armatuek lurralde okupatuetan zituzten posizioen aurka”. Ilham Alijev Azerbaijango presidenteak ezinbestekotzat jo zuen Armeniako tropak "lurralde okupatuetatik irtetea” elkarrizketekin hasi nahi bazuten, eta bitartean operazio militarrekin jarraituko zutela jakinarazi zuen.

Nikol Pashinian Armeniako lehen ministroak, berriz, ohartarazi zuen negoziatzeko atmosfera eta baldintza egokiak behar direla, eta kasu honetan ez dela hori betetzen. Era berean, Zogran Mnatsakanian Armeniako Atzerri ministroak gaur adierazi du ez dagoela “irtenbide baketsurako” alternatibarik: “Azerbaijan indarrez konpontzen saiatzen ari da arazoa, eta Armenia eta Karabakh Garaiko aldebakarreko kontzesioak itxaronez. Aukera hori baztertuta dago". Lurraldeko Defentsa Ministerioak gaur adierazi duenez, beren unitateek Azerbaijango helikoptero militar bat bota dute.

Nazioartea ahaleginak egiten ari da Erevanen eta Bakuren arteko su-eten bat lortzeko, eta behin eta berriz egin die menia bat adosteko deia. Oraingoz, ordea, ez dirudi horretarako bide errealik dagoenik.

Urteetako gatazka

Karabakh Garaiak, ofizialki Azerbaijanen menpekoa den arren, gehiengo armeniarra du, eta de facto independentea da, nahiz eta nazioarteko herrialde bakar batek ere onartu ez; Erevanek ere ez dio aitortzen eskualdeari nazio izaera. Halere, Armeniaren laguntza du. Bi herrialdeen arteko gatazka 1918an piztu zen, Errusiarekiko independentzia lortu zutenean. 1920ko hamarraldiaren hasieran, Sobietar Batasunak bere agintea ezarri zuen Karabakh Garaian, eta eskualdea Azerbaijanen menpe geratu zen, nahiz eta erabakiak Moskutik hartzen ziren eta lurraldeak autonomia zuen. 1988an, baina, gobernu autonomoak erreferendum bat egin zuen eskualdea Armeniako Errepublikaren menpeko bilaka zedin, eta baiezkoak irabazi zuen. Azerbaijango Gobernuak eta Moskuk ez zuten onartu emaitza.

1991n, Sobietar Batasuna desegin zenean, armeniar separatistek hartu zuten eskualdearen kontrola, Armeniako Gobernuaren laguntzarekin. Lurralde autonomoaz gain, Azerbaijango zazpi barruti ere okupatu zituzten. Azerbaijanek aurre egin zien, eta 30.000 hildako eta milaka iheslari eragin zituzten borrokek. 1994an, su-etena hitzartu zuten bi aldeek, nazioartearen bitartekaritzarekin, eta Azerbaijanek tropak erretiratu zituen eskualdetik. Su-etenak, ordea, ez zuen egonkortasun erabatekorik ezarri, eta oraindik ere borrokak pizten dira hainbatean behin, egunotan gertatu moduan.


Summary: Osakidetzako langile azpikontratatuek euren zerbitzuak publiko egiteko eskatu dute. ELA, LAB, CCOO, UGT eta ESK sindikatuek deituta, elkarretaratzeak egin dituzte Txagorritxuko, Gurutzetako eta Donostiako ospitaleetan.

«Pausoa eman», eta Osakidetzari ematen dizkioten zerbitzuak publiko egitea. Eskaera hori egin dute garbiketako, anbulantzietako, jantokietako eta kafetegietako langile azpikontratatuek. Txagorritxuko, Gurutzetako eta Donostiako ospitaleen atarian elkarretaratzeak egin dituzte, ELA, LAB, CCOO, UGT eta ESK sindikatuek deituta.

Noemi Etxebarria ELAko kideak azaldu duenez, langile azpikontratatuek ere bat egin dute Osakidetzako osasun langileen protestekin, «osasun eta lan baldintzak eskatzeko», eta haiek ere kontuan har ditzaten, «zerbitzuak azpikontratatzeak baldintzak prekarizatu soilik» egiten duelako. Etxebarriaren hitzetan, gainerako administrazioetan gertatzen den modura, langile azpikontratatuak «azkenak» dira, eta «ez dituzte kontuan hartzen».

Ezinbesteko zerbitzutzat badituzte, Osakidetzari eta Eusko Jaurlaritzako Osasun Sailari eskatu diote «pausoa emateko» eta zerbitzu horiek publiko egiteko. «Azpikontratazio sistemak gero eta gehiago okertzen ditu langileen baldintzak», ohartarazi du Etxebarriak.

Gaur elkarretaratzeak egin dituzten langile gehienak pandemian «lehen lerroan» lanean aritu zirela gogorarazi du Etxebarriak, baita bizi izan zituzten baldintzak salatu ere: «Azkenak izan dira eta ez da egon norbera babesteko ekipamendurik. Neurriren bat hartzen den bakoitzean, erabakiak enpresei helarazten zaizkie, baina ez da derrigortzen langile publikoekin bezala betetzera; beraz, azpikontratatutakoen baldintzak txarragoak dira».

Egoera ikusita, langileek protestetan parte hartzen jarraitzeko asmoa dute. Hurrengoa Bilbon izango da, larunbatean.


Summary: Aldarrikapenek bustitako adinekoen eguna. Adinekoen egunaren harira, egoiliarren eta langileen egoera salatu dute sindikatuek eta familien elkarteek. Urriaren 6ko manifestaziorako deia egin dute.

Pandemiak erdigunean jarri ditu adineko pertsonak, gaitza gehien pairatu duen gizataldea baitira. Era berean, ordea, askok salatu dute pertsona nagusiak bazter geratu direla eta ahaztuak izan direla. Hain zuzen ere, urriaren 1ean, adinekoen egunean, horixe bera salatu dute Gipuzkoako Senideak, Irauli Zaintza eta Duintasuna taldeek eta ELA eta LAB sindikatuek. Gipuzkoan oraindik «asko» dagoela egiteko adieraziz, egoitzen urriaren 6ko manifestaziora lotzeko deialdia egin dute.

«Etengabe eskatzen diogu Gipuzkoako Foru Aldundiari egoiliarren eskubideak errespeta ditzan», adierazi du Xabier Pierruges Gipuzkoako Senideak elkarteko bozeramaileak. Salatu du Gipuzkoako Foru Aldundiak ez dituela betetzen Eusko Jaurlaritzaren protokoloak, zentro askotan egoiliarren irteera orduak murriztuz. Bat etorri dira gainontzeko elkarte eta sindikatuak ere. Salatu dute pandemiako galera guztiak izanda ere (berrehun heriotzatik gora eta ehunka kutsatu) Gipuzkoako Foru Aldundiak zein enpresek ezer ez dutela egin.

Elkarte zein sindikatuek «adinekoen egoitzen sistemaren porrota» jarri nahi izan dute mahai gainean. Haren hitzetan, egoiliarrak ez dira egoeraren kaltetu bakarrak; lantaldeak «murritzak» direla adierazi dute, eta hala ohiko lan kargak areagotzen zaizkiela, eta pandemiak erakutsi duela langile gehiagoren falta dagoela. Senideen elkarteek eskatu dute Foru Aldundiak alderdi guztiekin eztabaidatu dezala, arazoa konpontze aldera.

Gainera, ELA eta LAB sindikatuek bat egin dute urriaren 6rako egindako manifestazio deialdiarekin, «lan baldintza duinak eta sektorearentzako hitzarmen bat» lortzearen alde. Adinekoek kalitatezko zerbitzua eta langileek lan baldintza duinak izan arte borrokan jarraituko dutela adieraziz amaitu dute kontzentrazioa.


Summary: Sarek bertan behera utzi du '650 tontor' egitasmoa. Astebururako iragarritako eguraldia da erabakiaren arrazoia: «Animatutako herritar kopurua» kontuan izanik, datorren urteko maiatzaren 8an egingo dute.

Sare Herritarrak sare sozialen bidez eman du berria. Astebururako iragarritako eguraldia dela eta, larunbaterako antolatutako 650 tontor egitasmoa bertan behera uztea erabaki dute. Halere, «sortutako ilusioa, egindako lan izugarria eta animatu den herritar kopurua aintzat hartuta», aurrerago egiteko hautua egin dute: 2021eko maiatzaren 8an.

Sarek uztailean egin zuen egitasmo honetan parte hartzeko deialdia, Izan Bidea egitasmoaren barruan. Helburua zen urriaren 3an Euskal Herriko 650 tontor ingurutara igotzea, «euskal presoen eta iheslarien etxeratzearen alde». Modu horretan, «elkarbizitzaren eta bakearen aldeko» herritarrak elkartu nahi zituzten.

Asteburuan ekimenik egingo ez den arren, larunbatean herrietako plazetan elkartzera deitu du plataformak, «lagunartean, familian edo herriko kideekin» argazki bat atera eta sareetan zabaltzeko, #650Tontor eta #IzanBidea traolak erabilita. Argazkietan, taldeak igotzeko asmoa zuen mendiaren izena jartzeko ere eskatu dute. Horrez gain, urriaren 24an Donostian egingo den manifestazioan parte hartzeko deia egin dute. Kontxako hondartzan mosaiko erraldoi bat osatu nahi dute, egungo espetxe politika aldatzeko eskatzeko.


Summary: Kongresuak 'Kitchen auzia' ikertzeko batzordea sortzea onartu du. PSOEren eta Unidas Podemosen egitasmoak gehiengo zabal baten babesa jaso du. Soilik PPk, Foro Asturiasek eta Coalicion Canariak bozkatu dute aurka. Vox abstenitu egin da.

Espainiako Kongresuak Kitchen auzia delako ikertzeko batzorde bat eratzea onartu du. PSOEren eta Unidas Podemosen proposamena babestu dute Ciudadanosek, Compromisek, Mas Paisek eta Katalunia, Galizia eta Euskal Herriko indar abertzaleek.

Kitchen auzia-k PPren finantzaketa ilegala estaltzeko ustezko espioitza operazio bati egiten dio erreferentzia; Poliziaren ikerketaren arabera, estatuko diru bereiziekin ordaindu zena. Zehazki, ikerketek diote Luis Barcenas PPko diruzain izandakoari alderdiaren legez kanpoko finantzaketarekin lotuta zeuden dokumentuak lapurtzeko operazio bat izan zela.

Poliziak operazio horren «zuzendaritza eta koordinazio» lanetan kokatu du Jorge Fernandez Diaz Espainiako Barne ministro izandakoa. Hori dela eta, joan den astean, Auzitegi Nazionaleko Manuel Garcia Castellon epaileak auzian inputatu zuen Fernandez Diaz.

Epaileak uko egin zion Maria Dolores de Cospedal PPko idazkari nagusi ohi eta Espainiako Defentsa ministro ohia eta haren senar Ignacio Lopez Hierro inputatzeari, Fiskaltzak hala egiteko eskatu arren. Baina ezin daiteke baztertu aurrerago horiek auzipetzea. Izan ere, urriaren 29rako deklaratzera deitu du Francisco Martinez Segurtasun estatu idazkari ohia, Fernandez Diazen agindutara egon zena, Cospedal eta Lopez Hierro inputatuko dituen ala ez erabakitzeko.

Jose Villarejo Espainiako Poliziako komisario ohiari atzemandako grabazioetan, operazioarekin lotzen ditu hark Cospedal, Lopez Hierro eta Mariano Rajoy Espainiako presidente ohia eta PPko buru izandakoa.

Kongresuak ikerketa batzordea eratu ostean, lanerako plangintza bat osatu beharko du, eta bertan jasoko ditu deklaratzera deituko dituen pertsonen zerrenda. Horien artean, PPko hainbat agintari ohi eta egungo zenbait arduradun deitzea espero da.


Summary: EHUk espedientea ireki dio irakasle bati, eskolak maskararik gabe ematen zituelakoan. Farmazia Fakultateko irakasleak positibo eman du PCR proban. Hamabost eguneko epean ebatziko dute espedientea.

Euskal Herriko Unibertsitateak espedientea ireki dio Farmazia Fakultateko irakasle bati, ikasturte hasieratik eskolak maskararik gabe ematen zituelakoan.

EHUk jakinarazi du irakasleak positibo eman duela PCR proban, eta «guztiz salbuespenezko» gertaera horren berri izan bezain laster abian jarri duela aplikatu beharreko protokoloa, gertatutakoaren berri emanda Osakidetzari. Gainera, ohar batean azaldu dutenez, isilpeko informazio espedientea ireki zuten, kasuaren «xehetasun guztiak» jakiteko eta, erantzukizunik badago, eskatzeko. EHUren arabera, espedientea hamabost egunean ebatziko dute.

EHUn ere nahitaezkoa da maskara erabiltzea, eta prebentzio eta segurtasun neurriak errespetatzen jarraitzeko eskatu du unibertsitateak. Halere, ez du adierazi irakaslearen ikasleei PCRa egingo zaien eta kontaktu estutzat hartuko dituzten.


Summary: Batuz fakturazio sistemak gaur hasi du probaldia Bizkaian. 35.000 enpresa boluntarioekin hasiko dute bidea, eta derrigorrezkoa izango da 2022an Bizkaian, Gipuzkoan eta Araban. Iruzur fiskala eragoztea da helburua.

Salmentak ezkutatzea «ezinezko» bihurtu nahi du Batuz sistemak. Bizkaiko Foru Aldundiak iruzur fiskalak eragozteko proba epea abiatu du gaur. Aurrerantzean, Bizkaiko Foru Ogasunaren egoitza elektronikoan erregistratuko dira eragiketa ekonomiko guztiak, eta aldundiak balidatutako software bat erabili beharko dute kontuak aurkezteko.

Eusko Jaurlaritzak eta ogasunak garatutako softwareak kode bat ezarriko dio sortutako faktura bakoitzari. Eta horrek iruzurrerako aukera murriztuko du. Izan ere, ogasunaren arabera, salmenten ezkutatze horiek dira ohikoenak. Kontsumitzaileek ere faktura ogasunean aurkeztu den egiaztatu ahal izango dute, tiketean agertuko den QR kode baten bitartez.

Bizkaiko Foru Aldundiaren arabera, 35.000 enpresa boluntariok probatuko dute Batuz sistema, hamabost hilabetez. Epe hori igarotakoan, 2022ko urtarrilaren 1ean, derrigorrez ezarriko da, fakturazio-bolumena, tamaina edo jarduera sektorea edozein izanik ere. Iñaki Alonsok, Ogasuneko zuzendari nagusiak, moneta sistemarekin alderatu du egoera: «Eurora aldatu ginenean bezala da: egokitzeko denbora bat ezarri da lehenago, derrigorrezkoa denean denok sistemak egokituta eta prest edukitzeko».

Izan dira kritikak, ordea. Bizkaidendak elkarteko Santi Reyesek adierazi du komertzio txikiak ez direla kontuan hartu proba eperako: «Badakigu probak egiten ari direla, baina soilik enpresa handiekin egiten ari direla uste dugu; gure elkarteko tokiko merkatariekin ez dituzte probak egin».

Metodologia berriaren kostuei dagokienez arduratuta daude Bizkaidendak elkartekoak: «Horrelako neurriak derrigorrez ezartzea ulertzen dugu; kontrol horrekin ez dugu arazorik. Guk arazoa beste nonbait ikusten dugu: sistema ezartzeak izan ditzakeen kostuetan. Pandemiaren aurretik ere, sistema informatikoen eta bankuen eskaerak jaso ditugu, eta ez dira egokiak izan».

Aldundiak, hasieran, sei hilabeteko proba epea zuten aurreikusita, baina, COVID-19aren osteko egokitzapena «errazteko», hamabost hilabetera luzatu dute. Arduradunen arabera, «denbora nahikoa» da sistema berrira egokitzeko. «Ahalegin bat eskatzen ari gara zailtasunen eta ezjakintasunen garai honetan, baina konpromiso hau ezin dugu tiraderan gorde», azaldu du Jose Maria Iruarrizaga Bizkaiko Aldundiko Ogasun diputatuak.

Ezartzeko, laguntza

Bizkaiko Aldundiak zehaztu du Batuz ezartzeak sor ditzakeen kostuei aurre egiteko %30eko kenkaria ezarriko zaiela PFEZari eta sozietateen gaineko zergari.

Kopuru horrekin ere kritiko mintzo da Reyes. «Txikiegia» baita laguntza hori, Bizkaidendak elkarteko kidearen hitzetan. «%30 hori ez da nahikoa: kenkari horrez gain, gastuak amortizatzeko diru laguntzak eman behar dituztela uste dugu. Gure sektorean adineko jende asko dago, erregistro kutxarik ez duenik ere badago; horrelako kasuetan, kudeatzeko gogorra izango da».

Bizkaiko Ogasunak komertzioen digitalizaziorako laguntzak ere iragarri ditu. Zuzendariak eman du azalpena. Alonso: «Kostua ez da barrera bat izango sistemara egokitzeko».

Probaldiaren ostean, derrigorrezko bilakatu nahi dute sistema Araban, Bizkaian eta Gipuzkoan.


Summary: Federazioak "deitoratu" egin du aizkolarien jarrera. Horren atzean asmo ekonomikoak daudela salatu du, eta bere txapelketari eutsi dio, ofiziala hori dela nabarmenduz.

Euskadiko Herri Kirol Federazioak "deitoratu" egin du aizkolariek beren txapelketa propioak antolatzeko eman duten urratsa. "Erabaki hori hartu duten aizkolarien irizpidea ekonomikoa baino ez da, eta beraientzat bakarrik Federazioak ezin du eta ez du irizpide profesional hori aintzat hartu, gure diziplinekin eta gure historiarekin amaituko lukeelako. Denok batera eta gehien sortzen dutenek eragin gutxienekoei edo hasiberriei lagunduta, belaunaldien eta diziplinen arteko elkartasuna izan dezakegu".

Federazioak argi du: "Ekitaldi ez ofizialak bakarrik egin ahal izango dituzte aizkolari horiek, eta profesionalak direnez kirol ikuskizunen baldintza guztiak bete beharko dituzte: erantzukizun zibila, fiskala...". Gainera, Federazioak federatu guztientzat txapelketa bat antolatzeko beharra duenez, Aizkolarien Txapelketa antolatuko du. "Irabazten duena Euskal Herriko txapelduna izango da, eta hori izango da titulu ofizial bakarra. Aizkolari profesionalek ezingo dute ofizial hitza erabili, ezta Kirolaren Euskal Legeak euskal federazioei gordetzen dizkien Euskal Herriko izen eta ikurrak ere"

Ohar baten bidez eman du bere iritzia Federazioak, eta gertatukoaren inguruko bere azalpena emateko baliatu du. Bertan jasotzen duenez, hainbat aizkolarien aldetik zeuden kexak tarteko, irailaren 9an bilera batera deitu zituzten. "Bilera horretan azaldu genien zein egoera berezi eragin duen COVIDak, eta ulermena eskatu zitzaien egunero egokitzea eskatzen duen egoera baten aurrean".

Baina aizkolarien kexen atzean "erreklamazio ekonomiko bat" zegoela azaldu du Federazioak. "Bertan, 1. Mailan lehiatzen diren aizkolariek eskatu zuten etekinen %100 eurentzat izatea, eta galerak gertatuz gero antolatzaileentzat eta federazioarentzat izatea". Horren aurrean, segitzen du federazioaren oharrak, aurtengo txapelketa amaitzea proposatu zieten aizkolariei, eta datorren urtekoari begira lanean hastea. "Denen artean txapelketa hobetzeko". Baina federazioak azaldu duenez, Lehen Mailako aizkolariek eta Bigarren Mailako batzuek uko egin zioten. "Euren txapelketa propioa egitea eta ekonomikoki beraiek kudeatzea erabaki zuten".

Horren aurrean federazioak gogorarazi du beraiek ez dituztela kirol profesionalak lantzen. "Guk modu altruistan egiten dugu lan, diziplina guztiak sustatzeko eta ez daitezen hil. Izan ere, herri kirola kirola bainoago kultura da, eta bere sustraiak mantendu ditu gaur egunera arte. Gure betebeharra hurrengo belaunaldietara pasatzea da. Hori bakarrik guztiak batera egonda lortzen da".

Hala gogorarazi du federazioaren barruan hemezortzi Herri Kirol modalitate daudela, Eusko Jaurlaritzak onartutakoak. Modalitate horien inguruan iaz 26 txapelketa antolatu zituzten, eta horietatik bost izan ziren aizkoari lotutakoak: "Txapelketa guztiak egin ahal izan ziren erakunde, entitate, lurralde federazio eta modalitate bakoitzeko boluntarioen lankidetzari esker". 2020 urteari "ilusioz" ekin ziotela gogorarazi du. "Baina pandemiak geldirik utzi gintuen, horrek dakarren ziurgabetasunarekin". Baina gai izan ziren kostu txikiagoko lehiaketak antolatzeko. "Bilera eta komunikatu batzuen ondoren, bigarren eta lehen mailan izena emateko epeak luzatzea adostu zen. Baina lehen mailan ez zen izen ematerik jaso, eta berriro ere biharren izen emate bat egin genuen, urriaren 9a arte". Hala, asmo horri eutsi diote.


Summary: Beste preso bat hil da Zaballako espetxean. Lau dira Zaballan bizia galdu duten presoak, urtea hasi denetik. Urriaren 6an mobilizatzeko deia egin dute.

35 urteko gasteiztar bat hil da Zaballako presondegian, Salhaketa elkarteak jakinarazi duenez. Aurten «arrazoi ez-naturalengatik» espetxe hartan hil den laugarren presoa da, eta iraileko bigarrena. Izan ere, irailaren 15ean adierazi zuen elkarteak 32 urteko beste gizonezko bat hil zela. Kasu hartan, presondegiko 4. moduluko kideek topatu zuten, ziegan urkatuta. Aurretik, uztailaren 17an, 23 urteko preso bat agertu zen hilda ziegan, eta apirilaren 7an, espetxe bereko beste preso bat zendu zen ospitalean, Gasteizen. Gauzak hala, hilaren 6an mobilizatzeko deia egin dute, Gasteizko Andre Maria Zuriaren plazan, 12:00etan.

Salhaketaren datuen arabera, Espainiako Espetxe Erakundeen menpeko presondegietan 125 preso hil dira 2020. urtea hasi zenetik, eta «heriotzak ezkutatzeko politika sistematikoa» salatu du, «COVID-19aren epidemiaren eraginez» azaleratu dena. Izan ere, elkarteak azaldu du espetxe erakundeek ez dutela heriotzen inguruko berri edo informaziorik eman, «inpunitate» jarrera erakutsiz.

Heriotzen inguruan erakunde politiko eta judizialek duten «ekimenik eza» ere salatu dute, eta horiek ikertzeko lanik egin ez izana gaitzetsi: «Egoera onartezina da, nagusiki heriotza gehienak eragotz zitezkeelako, besterik gabe egungo legedia aplikatuta». Horregatik, larri gaixo dauden presoak «berehala askatzeko» exijitu du elkarteak, baita buruko gaixotasunak dituztenak, askotan suizidiora eramaten dituztela argudiatuta. «Pertsona horiek zaintza eta osasun jarraipen batzuen beharra dute, espetxearekin bateraezinak direnak», argudiatu du. Horregatik guztiagatik, Salhaketak uste du gertatutakoa «eragotz zitekeen tragedia bat» dela.

Heriotzen arrazoiak argitzeko asmoz, berriz, elkarteak hainbat eskaera egin dizkie erakunde publikoei. Batetik, fiskaltzari eskatu dio ofizioz iker ditzala heriotzak, «gehienak baldintza arraroetan gertatuak», horien arrazoiak argitzeko. Bestetik, espetxeetako zuzendaritzei exijitu die hildako presoen senideak behar bezala informatzeko, «autopsia ekiditeko asmoz, gorpua erraustea» bilatu beharrean. Ardura zibil eta penalak eskatzerako garaian senideei babesa emateko ere eskatu du, eta laguntza psikologikoa bermatzeko.

Iaz bost

Aurten, oraingoz lau lagun hil dira Zaballako espetxean. 2019. urtean, berriz, bost preso hil ziren presondegi hartan. Bi kasutan, droga gaindosia jo zuten heriotzen kausatzat, eta beste bitan, berriz, presoek bere buruaz beste egin zutela azaldu zuten. Azken kasuaren inguruko informaziorik ez zen argitaratu. Hala, espetxe hartan zendutako guztiak gizonezkoak dira, eta gehienak 30 urtetik beherakoak.

Egun, 700 preso inguru daude han. Horien %80 inguru zigorra betetzen ari dira, eta gainerakoak behin-behinean daude espetxeratuta, epaiketaren zain.


Iñaki Bilbao Beaskoetxea aske utzi dute

Summary: Iñaki Bilbao Beaskoetxea aske utzi dute. 28 urtez egon da preso, Frantziako zein Espainiako Estatuko kartzeletan. 1992an atxilotu zuen Frantziako Poliziak.

Iñaki Bilbao Beaskoetxea euskal preso lemoarra (Bizkaia) libratu dute arratsaldean Valdemoroko (Espainia) espetxetik. Zazpi urte iragan zituen Frantziako kartzeletan, 1992an atxilotu zutenetik 1999ra. Gero, Espainiaratu egin zuten, eta 21 urtez egon da preso Espainiako Estatuan.

Urte honetako irailean epaitu zuten Bilbao Beaskoetxea azken aldiz, Auzitegi Nazionalean, 1983an ETAk Guardia Zibilaren kontra egindako ekintza baten harira. Auziaren ondotik, Castelloko espetxetik Valdemorokora aldatu zuten euskal presoa. Auzitegiak ez du oraindik eman epaiaren berri, baina, anartean, kartzelatik atera dute. Fiskalak 75 urteko kondena eskatu zuen, baina abokatuak argudiatu zuen dagoeneko 28 urtez egon dela preso, eta berehala aske uzteko eskatu zuen.


Summary: San Adrianen murrizketak ezarriko dituzte, bihar gauerditik aurrera. Beste hiru herritan aurretik egin bezala, mugimendua mugatu egingo da eta saltokietan zein ostatuetan edukiera erdira murriztuko da. Ostatuek 22:00etarako itxi beharko dute.

Azkoien, Faltzes, Funes eta orain, San Adrian. Azken hamalau egunetan kasuek nabarmen egin dute gora, eta 100.000 biztanleko 1.399 kasu pilatu ditu herriak; guztira, 84 kasu inguru, alegia. Gorakada horren aurrean, Nafarroako Gobernuak erabaki du aurretik beste hiru herrietan ezarritako murrizketak aplikatzea, «San Adriango Udalarekin elkarlanean». Sei mila biztanleko Erriberako herrian, bihar gauerditik aurrera ezarriko dira murrizketak.

Alde batetik, ezingo da herritik irten edo atera, ezinbesteko arrazoi bategatik ez bada —lanera, eskolara, ospitalera edo gaixo den norbait zaintzera joateko ez bada, alegia—. Foruzainek eta guardia zibilek errepidean kontrolak ezarriko dituzte. Bestetik, ostalaritzan ostatuek 22:00etarako ateak itxi beharko dituzte. Gainera, negozio orok edukiera erdira mugatuko du. Kiroldegia, kultur etxea eta bestelako eraikin publikoak itxi egingo dira. Gobernuak jakinarazi duenez, positiboen arteko kontaktu motak aztertu ostean hartu dute erabakia.

Horrez gain, gaur gauerditik Nafarroako Gobernuak beste astebetez luzatuko ditu irailaren 11an lurralde osorako hartutako neurriak. Dena den, foru agindu berrian, aldaketa batzuk sartu ditu. Jendeari begira lan egiten duten saltokiek zein zerbitzu profesionalek edukiera erdira murriztuko dute. Azalera handiko guneetan, zonalde komunetan, edukiera gehienez %40koa izango da, eta bertan diren saltokietan gehienez %50ekoa. Aldi berean, toki orotan, gehienez sei pertsonen arteko bilkurak soilik baimenduko dira. Isunak gogortu dituzte

Mutiloako zahar etxean, 19 positibo

Halaber, Nafarroako Gobernuak jakitera eman duenez Mutiloako zahar etxean hemeretzi kasu positibo atzeman dituzte. Hiruk jada sintomak garatu dituzte, baina gainerako hamaseiak asintomatikoak dira edo bederen oraingoz ez dute Covid-19ren zantzurik. Egoitza horretan 160 egoiliar daude eta datozen orduetan, 60ri PCR proba egingo zaie. Langileen artean ere egingo da proba.

Azken egunetan Nafarroan positibo kopuruek ere gora egin dute zahar etxeetan. Ikusirik lehen olatuan batik bat egoitza horietan gogor jo zuela gaixotasunak kezka dago. Mutiloan atzeman diren berriz gain, 88 kasu aktibo daude uneotan. Horietatik sei ospitaleratu dituzte.


Summary: Erasoko gabeziak erakutsi ditu Athleticek. Galdu egin du Cadizen aurka San Mamesen (0-1), nahiz eta ia ordu erdiz bederatzi aurkariren aurka aritu den. Unai Lopezek sartu du gol bakarra bere atean.

Hutsegite galanta egin du Athleticek. Historikoa bezala izenda daitekeena, beti gogoratuko baita ezin izan diola Cadiz igo berriari irabazi, nahiz eta aurkariak bi jokalari gutxiagoz jokatu behar izan duen ia ordu erdi luzez. San Mamesen ez zegoen ikuslerik, eta alde horretatik, ondo, taldeak erakutsi duen gabezia handiarekin lotsatu beharrik ez.

Gol bakarra egon da partidan, eta Unai Lopezek sartu du, gainera. Bere atean. Nola eta Cadizen kontraeraso batean, ordurako jokalari bat gehiago zuenean Athleticek. 56. minutuan gertatu da jokaldi hori. Lozanok erdiraketa egin du, Unai Nuñez buruz burukoan oso erraz gainditu eta gero. Defentsako lanean laguntzera jaitsia zen euskarri gipuzkoarra, baina lagundu nahian, soka bota dio lepora taldeari.

Beste horrenbeste egin du Alvaro Negredok handik hamahiru minutura, baina Cadiz bere taldea kaltetzeko. Bazuen txartel horia, eta zer egingo eta bere burua lurrera bota Athleticen area barruan. Penaltia lapurtzera joan, eta aldagelan bukatu. Etxekoek kontrako emaitza bazuten ere, bazen nahikoa denbora partida berdindu ez ezik, iraultzeko. Baina orduan azaldu dira taldearen gabeziak. Eta horrekin are gehiago piztu da Gaizka Garitanoren inguruan dagoen zarata. Kritikoek leporatzen diote defentsako lana lehenesten duela, erasokoa ia erabat baztertuz; ez dituela behar bezala baliatzen jokalari erasokorrenen ezaugarriak. Ez da bekatua estilo jakin baten alde egitea, eta Garitanok badu berea. Ondo lantzen du hori, eta defentsako lanean oinarrituz heldu da heldu den lekuraino taldearen ardura hartu zuenetik. Erasoa ere bada, ordea, futbola, eta ondo daki hori entrenatzaileak. Landuko du Lezamako saioetan, baina ikusten da ez dela berea. Eta ez du zertan izan. Gertatzen dena da atzokoa bezalako egoeretan, oso agerian geratzen dela gabezia hori.

Talde batek jokalari gehiago dituenean aurkariak baino, zelaia zabaldu egin behar du, baina ez baloia horizontalean batetik bestera bakarrik mugitzeko. Barruko jokoa ere behar du, aurkaria itxi, eta ondoren, hegaletan leku eta denbora gehiago izateko hegalekoek. Baloiaren abiadurak ere azkarra behar du izan. Athleticek zelaia zabaldu du, baina barruko jokoa erabili gabe, eta erdirakeken hautua egin du bakarrik. Gogorra da esatea, baina Cadizek estutasun handirik gabe eutsi dio emaitzari.


Summary: Kataluniako hauteskundeak otsailaren 14an egingo dituzte. Roger Torrent Kataluniako Parlamentuko presidenteak baieztatu du bozetarako data, RAC1 irratian egin dioten elkarrizketan. Hainbat protesta izan ziren atzo, urriaren 1eko erreferendumaren urteurrenean.

Kataluniako hauteskunde autonomikoek badute data zehatza: otsailaren 14an izango dira, Quim Torra Kataluniako presidente ohiaren inhabilitazioaren ondoren, hura ordezkatzeko epeak agortuta.

Kataluniako Parlamentuak bi hilabeteko epea du Torraren ordez beste presidente bat izendatzeko. Hala egin ezean, bozetara automatikoki deitzeko agintzen du legeak. Deialdia egin eta 54 egunera egin beharko dira hauteskundeak. JxCk eta ERCk —Kataluniako Gobernua sostengatzen duten bi indar independentistek— hauteskundeak otsaileko bigarren igandean egitea adostu dute, eta helburu horrekin kontrolatuko dituzte Torra ordezkatzeko denborak.

Roger Torrent Kataluniako Parlamentuko presidenteak jakinarazi du hauteskundeetarako eguna, gaur goizean, RAC1 irratian egin dioten elkarrizketan.

Protestak, U-1aren urteurrenean

Hiru urte bete ziren atzo Katalunian independentziari buruzko erreferenduma egin zutenetik. Hori oroitzeko asmoz, CDR Errepublikaren defentsarako batzordeek protesta ekitaldi bat antolatu zuten iluntzean, Bartzelonako Sant Jaume. Parlamentuko ordezkari independentisten argazkiak eraman dituzte, eta erreferendumean herritarrek emandako «agindua» betetzeko eskatu diete. «Herri epaiketa bat» irudikatu dute, eta haien argazkiak Generalitatearen jauregiko atarira bota dituzte, erreferendumean bozkatu zutena ez betetzeaz «errudun» direla ebatzita.

Ondoren, ehunka lagunek manifestazioa hasi dute, eta Via Laietanara iristean istiluen aurkako unitateetako mossoekin topo egin dute. Istiluak sortu dira orduan. Manifestariek barrikadak altxatu dituzte hiriaren erdigunean, eta su eman diete edukiontzi batzuei. Mossoak manifestarien aurka oldartu dira, eta hamabost atxilotu dituzte.

Polizia autonomikoak jakinarazi du Gironan ere beste manifestari bat atxilotu duela, CDRek deitutako elkarretaratze baten ondoren.

Batzelonako CDRak adierazi du «konfrontazioaren» aldeko apustua dela berea, eta bide hori hasi zuela Torraren inhabilitazioaren egunean egin zuen manifestazioarekin. Gainerako eragile independentistei gatazka «kalera» eramateko eta mobilizazioekin bat egiteko eskatu diete.


Summary: Zahar egoitzetan bizi ziren beste hiru lagun hil dira. Bi Bizkaiko zahar etxeetan hil dira, eta beste bat Araban.

Koronabirusak adinekoen egoitzetan jo du bigarren oldean ere, eta etengabe handitzen ari da hildakoen kopurua. Beste hiru hildakoren berri eman zuten atzo. Bizkaiko Diputazioak jakinarazi du bi adineko hil direla azken egunetan, eta jadanik 67 edadeko zendu dira Bizkaiko zahar etxeetan bigarren olatua hasi zenetik. Arabako Foru Aldundiak ere eman du heriotza baten berri: Zuiako egoitza pribatu bateko egoiliar bat hil da, eta jadanik hamalau dira azken hilabeteetan herrialdeko zentroetan hilak. Gipuzkoan ez dute heriotzarik izan egoitzetan azken orduetan, baina kutsatzeak ez dira eten: beste bi egoiliarrek eman dute proban positibo, aldundiaren arabera.

Hain justu ere, adinekoen eguna izan zen atzo, eta, zahar etxeetako egoera salatzeko, protesta egin zuten Donostian Gipuzkoako Senideak, Irauli Zaintza eta Duintasuna taldeek, eta ELA eta LAB sindikatuek. «Helduen egoitzetako sistemaren porrota» salatu zuten, hilabeteotako kutsatzeak eta heriotzak ikusita.

Gipuzkoako zahar etxeetan lan gatazka betean ziren pandemia iritsi zenean. Eten egin zituzten protestak, baina berriro hastekoak dira: grebara deitua dute ELA eta LAB sindikatuek hilaren 6rako, nork bere aldetik.


Summary: Donald Trumpek eta Melania Knaussek positibo eman dute koronabirusaren proban. Presidentearen komunikazio zuzendariari birusa atzeman diotelako egin dute proba: «Elkarrekin gaindituko dugu!», adierazi du Donald Trumpek.

Donald Trump AEB Ameriketako Estatu Batuetako presidenteak adierazi du hark eta Melania Knauss emazteak positibo eman dutela koronabirusaren proba eginda. Hope Hicks komunikazio zuzendariari birusa atzeman ziotelako egin dute proba.

«Gauean, Melaniak eta biok positibo eman dugu COVID-19aren proban. Berehala hasiko dugu berrogeialdia eta osatze prozesua. Elkarrekin gaindituko dugu!», idatzi du Trump presidenteak Twitterren.

Ordu batzuk lehenago, probaren emaitza jakin aurretik, sare sozialen bidez adierazi du berrogeialdia hasiko zuela emaztearekin batera, hedabideek zabaldu baitzuten Hicksek positibo eman zuela Minnesotatik itzultzean. Han, Trumpek mitin bat egin zuen, asteartean Joe Biden presidentetzarako hautagaiarekin izan zuen debatearen ondoren.

Sean Conley Etxe Zuriko medikuak ohar batean adierazi du presidentea «ondo» dagoela, eta «haren eginkizunak beteko» dituela. Conleyk esan du berrogeialdia Etxe Zurian bertan egingo dutela, eta ez dela «etenik» egongo presidentearen lanetan. Dena dela, positibo eman izanak eragina izan lezake hauteskunde kanpainan, bozetarako bost aste falta direla.


Summary: Aurreko irailetan baino enplegu gehiago berreskuratu dira aurten: ia 9.500. Hezkuntzako kontratazioek Gizarte Segurantzaren afiliazioa suspertu dute. Abuztuan baino 1.500 langabe gutxiago daude. 30.800 langile daude aldi baterako erregulazioan

Oraindik oso beltza den panorama batean, itxaropen izpi bat sortu dute iraileko lan merkatuko datuek. Langabe kopurua jaitsi egin da Hego Euskal Herrian (-1.512), eta Gizarte Segurantzak 9.404 afiliatu berreskuratu ditu. Ohikoa da irailean landunen kopuruak gora egitea, batez ere hilabete horretan hasten direlako lanean udako hilabeteetan kalera joaten diren hezkuntzako langileetako askok. Baina aurtengo datua serie historikoaren onena da, agian udaberria inoizko txarrena izan zelako —itxialdiarengatik—, eta orduan galdutako afiliazio batzuk berreskuratu ahal izan direlako orain.

Gobernuek baikortasunez hartu dituzte datuak. «Zenbakiak itxaropentsu izateko gonbidapena dira», azaldu du Idoia Mendia Eusko Jaurlaritzako Lan sailburuak, baina oroitarazi du langabe kopurua artean oso handia dela: «144.758 pertsona ditugu langabezian, eta gu guztion beharra dute». Haren sailak, berriz, nabarmendu du iraileko datua aurreko urteotakoen antzekoa dela, eta espero duela «udaberriko kolpea urtearen amaieran zuzentzen hastea».

«Oso datu onak dira», esan du, berriz, Maria Txibite Nafarroako lehendakariak, eta «zuhurki baikorra» izateko arrazoiak badirela gaineratu.

Langabezia jaitsi egin dela onartuta ere, iazkoaren aldean oso handia dela nabarmendu dute sindikatuek. ELAk eta LABek azpimarratu dute gazteen egoerak okerrera egiten jarraitzen duela, eta 25 urtetik beherako 1.240 gazte gehiagok langabeziaren zerrenda ofizialak «loditu» dituztela.

Langabezia: az baino 38.000 gehiago Irailaren amaieran 182.903 langabe zeuden erregistratuta Lanbideren eta Nafar Lansareren zerrendetan. Abuztuan baino 2.512 gutxiago dira. Jaitsiera ez da iazkoa bezain handia (-3.090), baina batezbestekotik gora dago. Berez, 2008-2014 epean langabe kopurua handitu egin zen irailean.

Duela urtebeteko datuekin alderatuta, noski, kopurua oso txarra da: iazko irailean baino 38.832 langabe gehiago izan dira aurten. Urte batetik besterako aldea egonkortuta dago maiatzaz geroztik; otsailera arte, baina langabe kopurua jaisten ari zen.

Sektore gehienek izan dituzte datu positiboak, baina deigarria da industriaren datua, 822 langabe gutxiago baitaude sektore horretan. Baliteke arlo horretan zenbakiak okerrera egitea hurrengo hilabeteetan, baldin eta gauzatzen baldin badira orain enpresa handi batzuetan negoziatzen ari diren enplegu erregulazioak (Trenasa, Gestamp, ITP, Aernnova, Alestis...).

Afiliazioak, urriaren zain

Irailero bezala, hezkuntzaren efektu distortsionatzailea ikusi da aurtengo irailean ere, baina egia da aurtengo iraileko afiliazioaren gorakadak ez duela parekorik. Gehien gerturatzen zaion iraila 2017. urtekoa da, eta orain baino 1.500 kotizatzaile gutxiago gehitu ziren urte horretan Gizarte Segurantzara.

Iazko datuekin alderatuta, aldiz, 17.876 langileren zuloa ikusten da Gizarte Segurantzan. Handia da, baina txikitzen ari da: maiatzean 39.348 gutxiago ziren afiliatuak.

Edonola ere, ikusi beharko da zer gertatzen den urrian, hori baita afiliazioa gehien hazten den hilabetea, alde handiz gainera: +21.118 2018an, +19.234 2019an. Ikastetxeetako langileak ez ezik, akademietako irakasleak, aisialdiko begiraleak eta halakoak izan ohi dira urrian kotizatzen hasten diren batzuk, baina ez luke inor gehiegi harritu behar aurten arlo horietan ez dela aurreko urteetan bezainbesteko enplegurik sortuko.

Lau mila gutxiago enplegu erregulazioetan

Espainiako Gizarte Segurantzako Ministerioaren arabera, 30.792 lagun zeuden irailaren amaieran aldi baterako enplegu erregulazioan. Hilabete batean lau mila langile atera dira egoera horretatik, 34.925 baitziren abuztuaren amaieran. Apirilean, erabateko itxialdiaren hilabetean, 230.000 izatera iritsi ziren, bost langiletik bat gutxi gorabehera. Kopurua hilabetez hilabete jaisten ari bada ere, kezkatuta azaldu da LAB: «Berragerpenak errepikatu eta pandemiaren garapena luzatu ahala, enpresa askoren erresistentzia gaitasuna ahultzen hasiko da, eta aldi baterako erregulazioak bide ematen ari dira kontratuak hausteko aukerei eta kaleratze masiboen hazkunde kezkagarriari».

Kontratuak, bizkortzen

Kontratazioa bizkortu egin da irailean, eta lehen aldiz otsailaz geroztik, 100.000 kontraturen langa gainditu du —ia 118.000 sinatu dituzte enpresek eta langileek—. Datu horren ifrentzua da kontratu gehienak aldi baterakoak direla, eta behin-behinekotasun tasa oso handia dela: kontratuen %7,62 baizik ez dira mugagabeak izan —2019 osoan %7,77 izan ziren—. Datu horiek ikusita, ELAk enplegu politiken aldaketa eskatu dio Jaurlaritzari. «Berpiztu programak ez dio irtenbiderik emango lan merkatuan dagoen egiturazko arazori. Kontua ez da enplegua sortzea bakarrik, baizik eta zein baldintzatan. Aurreko planek ez zuten prekaritatea murriztu, eta oraingoak aurreko urteetako ildoan jarraitzen du», ziurtatu du ELAk, eta enplegu eskaintza publikoak egiteko eskatu dio Gasteizko gobernuari.


Erdarazko galderei ere, euskaraz

Summary: Erdarazko galderei ere, euskaraz. Aurrerantzean, Realeko jokalariek euskara hutsean emango dituzte prentsaurreko batzuk. Eibarrek eta Bera Berak ere kontuan hartzen dute hizkuntzaren erabilera; adibidez, sare sozialetan kontu bakarra dute, euskaraz eta gazteleraz.

Realaren prentsaurrekoetan, aurrena euskarazko komunikabideek izaten dute galderak egiteko aukera, eta haiek amaitutakoan uzten diete txanda gaztelaniazkoei. Euskal hiztunen kasuan, euskaraz galdetzen bazaie, euskaraz erantzuten dute jokalariek, eta gaztelaniaz galdetuz gero, gaztelaniaz. Futbol klubak, ordea, aurrerapauso bat eman nahi du, eta aldiro-aldiro euskara hutsezko prentsaurrekoak antolatzeko asmoa du —irailaren 22an jakinarazi zuen jendaurrean, ohar baten bidez—. Hau da, klubak erabakitako prentsaurreko jakin batzuetan, hala nahi duten jokalariek euskaraz soilik hitz egingo dute, eta euskaraz erantzungo dituzte gaztelaniazko galderak ere. Hala hasita daude gizonezkoen lehen taldean, eta emakumezkoenean ere laster hastekotan dira.

«Ikusten genuen bagenuela horrelako zerbait egiteko aukera: batetik, klubaren jarreragatik, modu orekatu batean eginda eta aurretik ondo esplikatuta, inorentzat ez duela arazo izan behar iruditzen baitzitzaigun; bestetik, gure jokalari askoren artean ere ikusten genuen horrelako zerbait egiteko gogoa», esan dio Gipuzkoako Hitza-ri Andoni Iraolak, Reala fundazioko zuzendariak.

Bai gizonen taldean, bai emakumeenean, mordoxka bat dira jokalari euskaldunak. Alabaina, oraingoz behintzat, ez du jokalari bakoitzak erabakiko zer hizkuntzatan hitz egingo duen komunikabideen aurrean, klubak antolatutako prentsaurrekoetan klubak berak finkatuko baititu hizkuntza irizpideak. Adibidez, gerta daiteke futbolari batek aste batean euskara hutsez ematea prentsaurreko bat, eta handik aste batzuetara euskaraz eta gaztelaniaz.

Euskarazko agerraldiak zenbat izango diren galdetuta, Iraolak azaldu du astez aste aldatu egiten dela prentsaurreko kopurua, partida kopurua ere ez delako beti bera izaten. «Gure komunikazio sailak erabaki beharko du hori. Hilean bospasei prentsaurreko izaten badira, horietatik bizpahiru behintzat izatea nahiko genuke. Hala ere, ez dugu zenbakirik eman nahi; guretzat garrantzitsuena ez da kopurua, baizik eta gure jokalariek prentsaurreko batzuk euskaraz bakarrik egingo dituztela modu naturalean».

Itzulpen zerbitzuaren asmoa

Oraindik zer jokalarik hitz egingo duen ez dakiten arren, datorren astean izango da euskara hutsezko hurrengo prentsaurrekoa. Pandemia iritsi aurretik, aurrez aurrekoak izaten ziren jokalarien agerraldiak, baina orain telematikoak dira. Berriz ere kazetariak Zubietara bueltatzen direnean, klubaren asmoa da aldi bereko itzulpen zerbitzua jartzea euskarazko prentsaurrekoetan, eta jokalariak une oro euskaraz bakarrik entzutea. Prentsaurreko telematikoetan Realak ez du horrelako zerbitzurik jarri.

Entrenatzailea izan ohi da agerraldi gehien egiten duena. Imanol Alguacil gizonen entrenatzailea euskalduna da; ez, ordea, Natalia Arroyo emakumeena. Iraolaren esanetan, prentsaurrekoak euskaraz egiteko erabakia, oraingoz, futbolariek Zubietan egiten dituzten prentsaurrekoetara mugatuko dute. «Horrek ez du esan nahi beste agerraldietan euskararen presentziarik ez dagoenik». Klubari lotutako beste albisteei lotutako agerraldiak zer hizkuntzatan egin erabakitzeko bozeramaileari eta abarri begiratuko zaiela adierazi du.

Gipuzkoa Berdinago egitasmotik etorri da, hein batean, Realaren erabaki hori. Gipuzkoako Foru Aldundiak eta Soziolinguistika Klusterrak sustatzen dute proiektua, eta zenbait esparrutako —unibertsitateak, enpresak, erakunde publikoak…— eragile erreferentzialek parte hartzen dute. Besteak beste, jendaurreko jokamoldean euskararen erabilera sustatzea dute helburu. «Askotan esan digute Reala erreferente bat dela, gazte eta zale asko dagoela gure jokalariei begira, eta gure jokalariak euskaraz ikustea garrantzitsua izan daitekeela. Aitortu behar dugu egia dela», dio Iraolak. «Gure erantzukizunari eta erreferentzialtasunari erantzun nahian hartu dugu erabakia».

Eibar eta Bera Beran, zer?

Gipuzkoako beste bi kirol klubek ere parte hartzen dute Gipuzkoa Berdinago egitasmoan: Eibar eta Bera Bera elkarteek. Realean ez bezala, Eibarren gutxi dira futbolari euskaldunak: gizonen taldean, Anaitz Arbilla bakarrik —emakumeenean, gehiago—. «Anaitzek aukera duen bakoitzean, prentsaurrekoak harekin egiten ditugu, euskarazko komunikabideek adierazpenak euskaraz izan ditzaten», azaldu du Unai Artetxe Eibarreko komunikazio arduradunak. Horrez gain, Jose Luis Mendilibar entrenatzailea euskalduna denez, euskaraz hasten dituzte harekin egindako prentsaurreko guztiak. «Berdin du Ipuruan izan edo Bernabeun [Madril]». Horri lotuta, sonatua izan zen 2015ean Almerian (Espainia) gertatutakoa: Gaizka Garitano zen orduan Eibarreko entrenatzailea, eta, ohi bezala, euskarazko galderak erantzuten hasi zen aurrena, baina kexatu egin ziren prentsa aretoan zeuden kazetari batzuk, eta handik alde egin zuen entrenatzaileak. «Gainerakoan, ez dugu inoiz arazorik izan», dio Artetxek.

Sare sozialek indar handia hartu dute azken urteotan, eta jarraitzaile ugari izaten dute kirol taldeek. Eibarrek erabaki du kontu bakarra izatea Twitterren. «Normalean, txioak euskaraz eta gaztelaniaz jartzen ditugu, eta euskarazko asko ez ditugu itzultzen. 200.000 jarraitzaile baino gehiago ditugu, eta jendeak euskara ikustea nahi dugu». Hasieran, euskarazko eta gaztelaniazko kontu bana sortzea pentsatu zuten. «Baina ikusi genuen erabiltzaile gutxiagorengana iritsiko ginela, eta propio erabaki genuen kontu bakarra izatea».

Realak bi kontu ditu Twitterren. 15.000 jarraitzaile ditu euskarazkoak, 636.000 gaztelaniazkoak. «Zalantza asko izan genituen. Azkenean, bi kontu sortzea erabaki genuen, kanpoko aholkularitza batek hala gomendatu baitzigun», zehaztu du Iraolak.

Eibarrek bezala, Super Amara Bera Bera eskubaloi klubak ere bi hizkuntzak erabiltzen ditu sare sozialetan eta webgunean. «Eta, ahal dela, lehentasuna ematen diogu euskarari: aurkezpenak egiterakoan, jendea animatzerakoan…». Streaming bidez eman behar izaten dituzte partidak. Erlojuak eta markagailuak agertu behar izaten dute, baina hortik aurrerakoa borondatezkoa da. «Adibidez, Barakaldoko Zuazoren aurkako partidan iruzkinak egitea bururatu zitzaigun, euskaraz bakarrik. Espainiako Federaziotik esan ziguten: 'Ondo, baina gaztelaniaz eginez gero, hobeto'», kontatu du Jabier Otermin Bera Berako komunikazio arduradunak.

Taldean, Imanol Alvarez entrenatzaileaz gain, Esther Arrojeriak, Alba Menendezek, Maitane Etxeberriak, Ainhoa Etxeberriak eta Mirene Morenok ere arazorik gabe hitz egiten dute euskaraz, eta Nekane Teres ere ahalegintzen da —Euskal Herriko sei jokalari horiek ditu gaur egun taldeak, gainerako guztiak kanpokoak dira—. «Zer gertatzen zaigu guri? Ez garela Reala, eta etortzen diren komunikabide gehienak erdaldunak direla. Hala ere, beti saiatzen gara euskarazko korteren bat bermatzen, eta irratiko edo telebistako kazetaririk ez badago, askotan neuk egiten dut galdera euskaraz».

Harrobikoekin, euskaraz

Komunikazio politikez harago, euskara sustatzeko bestelako neurri batzuei begira ere badaude kirol klubak. Eta arreta berezia jartzen diote harrobiko taldeekin egiten duten lanari. «Guk, adibidez, entrenatzaileekin dugu ahulezia. Kostatu egiten zaigu entrenatzaileak aurkitzea, eta denek ez dute euskaraz jakiten. Halakoetan, euskaraz dakien laguntzaile bat jarri ohi dugu», esan du Bera Berako Oterminek.

Realean eta Eibarren ere euskaldunak izan ohi dira txikien kategorietako entrenatzaileak, eta fundazioen bidez egiten dituzten jardueretan ere —udako campusak, ikastetxeetarako bisitak…— euskara erabiltzen dute nagusiki. Etxe barrurako euskara planak ere badituzte taldeek. Asteotan, Euskaraldia prestatzen ere ari dira; aipatutako hirurek hartuko dute parte egitasmoan.


Summary: Lizoainen epizentroa zuten beste hogei lurrikara izan dira bart. Bart gaueko lurrikarak ez dira izan bezperakoak bezain indartsuak, baina inguruko herrietan sumatu dituzte horietako bi, 2,5 gradukoak. Herritarrak kezkatuta daude.

Nafarroan hogei lurrikara baino gehiago hauteman dituzte bart ere. Lizoainibar-Arriasgoiti inguruan zuten epizentroa. Bezperan, Richter eskalako 4,6 graduko lurrikara bat gertatu zen han, eta 4,4 graduko beste bat. Horien aldean, indar gutxikoak izan dira bart gauekoak. Handienak, 2,5 graduko bi: bata 03:52an izan da, eta bestea, 04:07an, eta sumatu dituzte inguruko herrietan.

Espainiako Geografia Institutuaren arabera, 05:02an 2,5 graduko beste lurrikara bat izan da, baina hori ez dute inguruan sentitu. Lurrikara horien aurretik eta ondoren gertatu dira beste batzuk ere, are indar gutxiagokoak, 1,5 eta 2,3 gradu artekoak. Azkena, 08:15ean.

Azken asteetan lurrikara anitz izan dira Nafarroan, eta gehienek Lizoainibar-Arriasgoitin izan dute epizentroa. Azkenengoak atzo goizaldean izan ziren: lurrikara anitz izan ziren, baina bereziki lau sumatu ziren Nafarroan, baita handik kanpo ere. Gauerdian, 4,5eko magnitudeko eta V intentsitateko lurrikara batek gogotik astindu zuen lurra, eta 02:21ean 4,4 magnitudeko eta IV-V intentsitateko beste batek jo zuen. 01:37ean 3,8 magnitudeko eta IV intentsitateko bat izan zen, eta 00:54ean, 3,4 magnitudeko eta III intentsitateko beste bat.

Herritarrak kezkaturik daude, eta Lizoain inguruan neurketak eginen ditu Espainiako Sare Sismikoak. Ostegun goizaldeko lurrikarek kalteak eragin zituzten zenbait herritarren etxeetan. Beldurrez eta urduri daudela kontatu diote batzuek BERRIAri.


Summary: Baikoko pilotariek hamabi eguneko greba egingo dute. Urriko hainbat egunetan egingo dute, enpresaren jarrera salatzeko. Egoera jasangaitza dela esan dute, eta enpresak langileak kaleratzeko mehatxuak egin dizkiela. Lan baldintza duinak, errespetua eta gardentasuna eskatu dituzte.

Grebara joko dute Baiko enpresako pilotariek. Duela bi aste jakinarazi zuten jendaurrean «beti ezkutuan egon den egoera», Baikok eurekin izandako hainbat jokabide gaitzetsi zituzten, eta gaur beste behin salatu dute jasangaitza dela enpresan duten egoera. Langileak kaleratzeko mehatxuak jasan dituztela ere adierazi dute. Egun hauetan egingo dituzte lanuzteak: urriak 9, 10, 11, 12, 16, 17, 18, 19, 23, 24, 25 eta 26.

Bost aldarrikapen egin dituzte pilotariek gaur goizean, ELA sindikatuaren Bilboko egoitzan emandako prentsaurrekoan: Eskiroz, Victor, Laso eta Mariezkurrena pilotarien kontratuen negoziazioei berriz heltzea, fede onez eta mehatxurik gabe; gutxieneko lan baldintzak arautzeko lan hitzarmen bat sinatzea; barne araubidea bertan behera uztea; eta pilotariekin gardentasun ekonomikoz jokatzea.

Azpimarra berezia egin dute pilotariek gutxieneko lan baldintzetan, errespetuan eta gardentasunean. Adibide gisa jarri dituzte Agirre eta Alberdi pilotarien kasuak, haiek kontratu berria mehatxupean sinatu dutela salatu baitute: «%20ko murrizketa onartu ezean kontratua galduko zutela esan zieten».

Pilotariek adierazi dute greba bertan behera uztea enpresaren borondateak baldintzatuko duela, eta negoziatzeko prest agertu dira: «Gure borondatea mahai gainean dago». Euren arabera, ordea, enpresarena ez, ez baitute Baikorekin kolektibo gisa hitz egiteko aukerarik izan. Pilotarien arabera, orain arte banan-banan bildu dituzte, eta mehatxuak etengabeak izan dira: «Datorren astean dugu lehen bilera, eta enpresak langileen aurkako kaleratze mehatxuak egin dizkigu, bilera hori baldintzatzeko asmoz».

Jose Ramon Garai Baikoko kirol zuzendaria «hitz egiteko prest» azaldu zen atzo, eta, horretarako, jakinarazi zuen astelehenean asmoa zuela pilotari taldearen ordezkaritza batekin biltzeko, pilotariek gaur esan duten moduan: «Nire sakelakoaren zenbakia dute. Azken egunetan haietako batzuekin hitz egin dut». Pilotariek, ordea, Baikoko ordezkariaren prentsaurrekoa amaitu eta minutu gutxira iragarri zuten gaur egin duten agerraldia.

Pilotariek argi utzi dute asko maite dutela euren kirola, sekulakoa dela eurentzat hartatik bizitzea, eta badakitela askok egon nahiko luketela euren lekuan. Esan dute, ordea, «pribilegio» horregatik ez daudela prest azkenaldian bizitzen ari diren guztia bizitzera: «Langileak gara, eta eskubideak ditugu».

Bestalde, Baikok, prentsaurrekoaren ordu berean iragarri du Baiko Pilotako langileen % 57k lan baldintzak aldatzeko akordioa adostu dutela. Enpresaren arabera, langileek %20 murriztuko dituzte lanaldia eta soldata, eta sei hilabete iraungo du itunak.

Sei pilotari, kalera

Irailaren 15eko prentsaurreko batean eman zuten euren egoeraren berri enpresako pilotari guztiek, Aimar Olaizolak, Mikel Urrutikoetxeak eta Ander Imazek izan ezik; enpresari jarrera aldatzeko eskatu zioten, baina hark atzo publikoki emandako erantzunak ez ditu gustura utzi.

Garaik «COVID-19aren pandemiak eragindako egoera ekonomiko txarrari» egotzi zizkion azken erabakiak, hainbat pilotariri kontratua ez luzatzearena, besteak beste. Sei dira Baiko utzi duten pilotariak: Iñaki Etxegoien, Iker Arretxe, Iosu Eskiroz, Victor Esteban, Unai Laso eta Ibai Mariezkurrena.

Azken astean, Aspeko pilotariek ere babesa erakutsi diete Baikokoei. Asteburu honetan dira Binakako Txapelketari ekitekoak, eta Baikoko pilotariek argi utzi dute: «Urrian zehar frontoietan pilota partiduez gozatu ahal izatea enpresaren borondatearen araberakoa izango da». Gehitu dute badakitela greba deialdiak bazterrak nahastuko dituela, ez dela biderik errazena, baina enpresak bide hori hartzera behartu dituela.


Summary: Japoniako SMCk 20 milioiko inbertsioa egingo du Gasteizko plantan. Jundizko instalazioa Iberiako penintsula osorako hornitzailea da, eta berrehun langilek dihardute han. Enplegu gehiago sortuko du inbertsio handiak.

Pandemiaz geroztik eginiko «inbertsio handienetakoa bat» egingo du Japoniako SMC Corporationek Gasteizko bere lantokian. Autogintzarako osagaiak banatzen ditu handik Iberiako penintsula osora, eta aurrerantzean zentro horrek pisu handiagoa hartuko du, egun duen azalera %60 handituko baita. LKS Kreanek egingo du zabaltze lana, Mondragon taldeko ingeniaritza zerbitzuen kooperatibak; SMCk esan du enplegu gehiago sortuko duela Jundizko plantak, baina kopuru zehatzik eman gabe.

Datozen asteetan hasiko dira lanak, eta bi urteren buruan amaituta egotea espero du SMCk. Industriaren automatizazioaren atalean, munduko liderretako bat da Japoniako konpainia hori, batik bat autogintzari dagokionez. Duela 30 urte hasi zen zerbitzua ematen Euskal Herrian. Gasteizko lantokian 200 langile aritzen dira, baina lantaldea handitzea da asmoa 20 milioiko inbertsioaren harira.


Summary: Nafarroako kasuek beheranzko joera dutela adierazi du Txibitek. Ostegunean kutsatu kopuruak gora egin badu ere, azken aste osoan beheranzko joera izan dute datuek. Txibitek esan du zenbait herritako datuen jarraipena egiten ari direla, neurri murriztaileagoak hartu behar balira ere.

“Azken zazpi egunetan aurrekoetan baino kutsatu gutxiago egon dira; beraz, uler dezakegu beheranzko joera egon litekeela”, adierazi du Maria Txibite Nafarroako lehendakariak. Argudiatu du osteguneko datuetan igoera egon dela, baina egun bakarreko datuek ez dutela informazio nahikorik ematen; zazpi edo hamalau eguneko epea hartzen baitu kontuan Nafarroako Gobernuak. Datu kezkagarriak eman dituzten zenbait herritan konfinamendua ezartzea aztertzen ari direla gehitu du.

Nafarroako Gobernua datuen jarraipen “zehatza” egiten ari dela esan du Txibite lehendakariak, kasu bakoitza agerraldi bati lotuz. Hori horrela, konfinatzeko arriskua duten zenbait herriren jarraipena egin dute; hain zuzen ere, Azkoien, Funes eta Faltzes konfinatu dituzte. Azkena, San Adrian, gaur 00:00etan konfinatuko dute.

Kutsatze horietatik asko “familia eta gizarte eremuan” gertatu direla azaldu du lehendakariak, eta ardura eskatu die herritarrei, kurbak beherantz jarrai dezan.


Herri txikien biziberritzeaz

Summary: Herri txikien biziberritzeaz. COVID-19ak zalantzan jarritako hainbat gairen artean dago etxebizitzarena. Datuek diote itxialdiaren ostean nabarmen egin duela gora herri txikietan etxea erosteko interesak, baina haiek biziberritzeko balioko ote duen da zalantza. BERRIAk gai horri buruzko erreportaje bat kaleratuko du bihar, Bizigiro sailean.

Ez dago erraza COVID-19ak gurean utziko dituen ondorioak neurtzea. Hainbat harimutur ditu ondorioen matazak, eta etxebizitzarena da horietakoa bat. Eta etxebizitzarenari segika, herri txikien balizko biziberritzearena.

Horri neurria jarri nahian argitaratuko du bihar Bizigiro sailak erreportajea. Datuak ditu abiapuntuan: itxialdiaren ostean nabarmen egin du gora 5.000 biztanle baino gutxiago dituzten herrietan etxebizitza erosteko interesak. Arabako, Bizkaiko eta Gipuzkoako herri txikietan etxebizitza erosteko interesa %7,4koa zen urtarrilean, eta %11,5ekoa ekainean, itxialdiaren ostean (%4,2 izan da igoera). Nafarroan, %18,1,ekoa zen itxialdia baino lehen, eta %26,6koa itxialdiaren ostean (%8,5 izan da igoera).

Datu horiek mahai gainera ekarrita, horien inguruko hausnarketa egin dute Eneko Larrarte Nafarroako Gobernuko etxebizitza zuzendariak eta Xole Aire Urepeleko (Nafarroako Beherea) auzapezak, besteak beste. Ilazki Azaldegi herritarrak, aldiz, Ordiziatik Zerainera bizitzera joateko izan dituen arrazoien berri eman du.

Zinema estreinaldiei dagokionez, Asier Altuna zinemagileak Arzak since 1897 dokumentala egin du. Juan Mari Arzak eta Elena Arzak ditu protagonistatzat, eta urriaren 9an estreinatuko da Hego Euskal Herrian.

Telesailen atalean, Fargo telesaila laugarren denboraldira heldu da, Coen anaien jatorrizko filmak 25 urte beteko dituen honetan. Noah Hawley estatubatuarrak zuzendu du telesaila.

Gastronomia atalean, berriz, Iker Markinez Ormaiztegiko (Gipuzkoa) Kuko jatetetxeko sukaldariaren udazkenerako errezeta: sagar tarta.

Donostiako Gastronomika biltzarri buruzkoak ere bai. Urriaren 5etik 9ra egingo dute; inoiz baino luzeagoa eta osoagoa izango da, antolatzaileek nabarmendu dutenez, eta pandemia garaiari egokitua.


Summary: Beñat Gaztelurrutia: «Plateruenak ez du jaso merezi eta behar izan duen aitorpenik instituzioetatik». Durangoko Plateruena Kafe Antzokia ixtea erabaki berritan, Beñat Gaztelurrutia kideak proiektuaren amaieraz eta egindako bideaz hitz egin du BERRIArekin. Bihar argitaratuko da elkarrizketa.

Durangoko (Bizkaia) Plateruena Kafe Antzokiak arrastaka zeraman arazo ekonomikoak azken kolpe bat jaso du aurten, eta kooperatiba osatzen duten kideek erabaki dute elkartea desegin eta kulturgunea ixtea. Berria berehala zabaldu da sare sozialetan, eta herritarrek esker onez eta atsekabez egin diote agurra hemezortzi urteko bidea egin duen guneari. BERRIAk Beñat Gaztelurrutia Plateruenako kideari egin dio elkarrizketa, eta bihar emango du argitara. Aurrerapen gisara, hona hemen Gaztelurrutiaren esan batzuk:

—«Kulturgintza eta ostalaritzak osatutako tandemak funtzionatzeari utzi zion duela urte batzuk»

—«Lar litzateke esatea eredu hau agortu egin dela toki guztietarako, jarraitzen duelako funtzionatzen»

—«Nahi nuke hemen egingo den hurrengo proiektuan ere herritarrek parte hartu ahal izatea kudeaketan»


Summary: Eroskik 48 milioi euroko irabazia lortu du lehen sehilekoan. Janarien alorra nabarmen igo da, eta gertuko supermerkatuen jarduera ere bai; pandemiaren aroaren isla zuzena da.

Eroski taldeak 2.412 milioi euroko fakturazioa izan du urteko lehen erdian, eta horrek esan nahi du %7,2 handitu dela negozioa iazko epe berarekin alderatuta. Bereziki elikagaien jarduera handitu da, pandemiaren aroaren isla zuzena; izan ere, COVID-19a dela eta, hurbileko dendak biziberritu egin dira, eta salmentak %12 igo dituzte. Dena den, elikagaien jarduerak orekatu egin du beste negozio eremu batzuetan jarduera apaldu izana; adibidez, bidaia agentzietan eta gasolindegietan. Adar horiek asko sufritzen ari dira.

Horiek horrela, taldeak 48 milioi euroko etekina lortu du urteko lehen erdian, eta atzean utzi ditu galderen edota irabazi apalen garaiak. Eroski S, Coop kooperatiba nagusiak, berriz, 5,6 milioi euroko etekina izan du. Salmenten zenbatekoa 988 milioi eurora iritsi da, eta %15 igo da aurreko ekitaldiko lehen seihilekoaren aldean.

«Kontu horiek erakusten dute gizartearen aparteko egoerak salmentak hobetu dituela, baina, aldi berean, gastuak handitu egin dira bezeroari zerbitzurik onena emateko eta ingurune seguru bat bermatzeko", azaldu du Sare Komertzialeko zuzendari nagusiak, Rosa Carabelek. Gastu igoerak batez ere dendetako babes ekipoetan, segurtasunean eta garbitasunean izan dira, orobat lantaldeen errefortzuan ere. Hala, banaketa taldeak 1.562 langile gehiagorekin amaitu du seihilekoa.

Zor kontuak

Eroskiren geroa urte askoan zalantzan jarri duen beste atala, zorra, bridatua dago gaur egun. Urteko lehen zatian zor finantzarioaren 40 milioi euro amortizatu ditu Eroskik; hortaz, berriro bankuekin hitzartu denetik gora ari da amortizatzen.

Horrez gain, lehen seihilekoan 37 denda ireki ditu. Zehazki, 4 supermerkatu propio, Cash and Carry bat eta frankizia erako 32 saltoki. Epe horretan egin duen inbertsioa 31,2 milioi eurokoa izan da. Taldeak sei milioi bezero-bazkide ditu, eta 138 milioi euroko transferentziak egin dizkie eskaintzetan eta sustapenetan.


Proba gutxiago, baina positibo gehiago

Summary: Proba gutxiago, baina positibo gehiago. Beste 753 koronabirus kasu zenbatu dituzte azken egunean Hegoaldean. 49 lagun ospitaleratu dituzte, eta 83 pertsona daude ZIUetan. COVID-19a zuten lau lagun hil dira, Nafarroan.

Osakidetzak eta Osasunbideak 10.981 proba egin dituzte azken egunean, koronabirusa atzemateko. Horietan oinarrituta, guztira 753 positibo atzeman dituzte Hego Euskal Herrian, aurreko egunean baino 145 gehiago. Gainera, aintzat hartu behar da egun bakarrean egindako test kopuruak nabarmen egin duela behera azken egunean: herenegun, 14.286 egin zituzten. Atzo, berriz, hiru mila gutxiago.

Lurraldez lurralde, Nafarroan atzeman dute positibo gehien. Egun batetik bestera izandako gorakada ehun kasu baino gehiagokoa izan da: 335 zenbatu dituzte; bezperan, aldiz, 223 izan ziren. Halaber, egindako PCR proben gaineko positibo tasak %10en langa gainditu du, bi eguneko etenaldiaren ondotik. Zehazki, egindako testen %11k eman dute positibo Nafarroan. Gobernuak zehaztasunak eman ditu atzo egindako testetan erregistratutako positiboei buruz. Hala, adierazi du hemeretzi kasu Iruñerriko egoitza batean zenbatu dituztela, 30 positibo Azkoiengo ingurukoak direla, eta beste hamalau, berriz, San Adrian inguruan atzeman dituztela. Hain justu, Nafarroako Gobernuak erabaki du gaur gauerditik murrizketak ezartzea San Adrianen, azken egunetan nabarmen egin baitu gora bertan erregistratutako koronabirus kasu kopuruak.

Hegoaldeko gainerako lurraldeetan, Bizkaian 186 izan dira, bezperan baino 48 gehiago. Araban ere gora egin du positiboen kopuruak: 70 detektatu dituzte, zazpi gehiago.

Hegoaldean, soilik Gipuzkoan gutxitu dira egun bakarrean erregistratutako kasuak: 142 zenbatu dituzte, aurreko egunean baino 33 gutxiago, alegia.

Bestalde, azken datuen arabera, koronabirusarekin eri ziren lau lagun hil dira azken egunean, Nafarroan. Gobernuak adierazitakoaren arabera, 64 eta 88 urteko bi emakumezko eta 86 eta 97 urteko bi gizonezko dira hildakoak.

Ospitaleratzeen egoera aztertuta. Osasunbideak eta Osakidetzak jakinarazi dutenez, azken egunean 49 pertsona sartu dituzte Hegoaldeko erietxeetan, gaitzarengatik. Horietako bat ZIUetara eraman dutela esan du Nafarroako Gobernuak. Halaber, oraintxe bertan 440 lagun daude erietxeratuta Hegoaldean, eta horietatik 83 ZIUetan daude.

Koronabirusaren Euskal Herriko datuak sakon ikusteko, jo ezazu BERRIAk webgunean sortutako atal berezira: Koronabirusaren azken datuak. Bertan jasota daude COVID-19ak Euskal Herrian duen eragina azaltzen duten grafikoak eta mapa interaktiboak.


Summary: Gestampen Zamudioko lantegietan greba mugagabera deitu dute. Matricerias Deusto eta GTS enpresetako 230 beharginek lanuzte mugagabea egin dute beren lantegien itxieraren aurka, ELAk eta LABek jakinarazi dutenez

Autogintzako multinazionalak Zamudioko bere bi plantak itxiko dituela iragarri du asteon, eta 230 langile kalertzeko bidean jarriko dituela. Gaur, enpresa bietako langile batzarrak baiezkoa eman dio greba mugagabeari. «Neurriz kanpoko erabaki bat» dela azaldu dute, ez duela inolako justifikazioarik, eta grebara jotzea baiaizk ez zaiela geratzen. Eusko Jaurlaritzari eta Bizkaiko Foru Aldundiari itxieren aurkako jarrera argia erakusteko eskatu diete, era berean. Izan ere, Gestampek hamazazpi milioi euroko inbertsioa iragarri zuen ekainean, Zornotzako instalazio baterako. Proiektu horrek, haren izaera berritzailea dela eta, Eusko Jaurlaritzaren laguntza izango zuela ere iragarri zuen taldeak: zortzi milioi euro.

Lehen sei hilekoan 120 milioi euroren galerak iragarri zituen Gestampek, baina aurreko bi urteetan irabazi mardulak izan ditu. «Sinestu ezinik» hartu dute itxieraren erabakia langileek. Azaldu dute ez zutela inondik ere espero horrelakorik, eta lan karga badagoela aurrera egiteko. Baina urriaren 8rako finkatu dute itxieren prozesuaren lehen negoziazio bilera, eta, gero, 30 egun izango dituzte ados jartzeko, ahal den neurrian itxiera horiek eragozteko.

Gestampek autogintzaren krisiari erreparatu dio kaleratzeak azaltzeko, eta Europa osoan lantaldea murriztuko zuela ere esan du, baina guraizeak etxean sartu ditu lehen-lehenik. «Lan karga Bartzelonara eta Alemaniara desbideratzen egon dira azken garaiotan», salatu dute sindikatuek. GTSn telelanean aritu dira langileak, etxetik, ingeniaritza lana egiten, «atsedenik gabe».

2018. urtean inoizko irabazirik handienak lortu zituen Gestamp taldeak: 258 milioi irabazi zituen, eta 212 milioi 2019an. «Enpresa horrek diru laguntza publikoak jasotzen ditu hainbat erakundetatik, eta Euskal Herrian sortutako aberastasuna baliatu du enplegu prekarioa sortzeko mundu zabalean».


Summary: Akordiorik gabe bukatu da Gipuzkoako metalgintzaren mahaiko bilera. Adegik erretiratu egin du joan den ostilarean egindako proposamena, bakarrik ELAk onartu duelako, eta beste sindikaturen baten babesa behar duelako eragin orokorrekoa bilakatzeko. Egun batzuetan behin betiko erretiratuko duela esan du.

Adegi patronalak eta sindikatuak, ELA, LAB, CCOO eta UGT, egun batzuk barru elkartuko dira berriro, negoziazioan urratsak egiteko aukera baldin badago. ELAk akordiorako ateak ireki zituen atzo jakinarazi zuenean Adegiren azken eskaintza ontzat eman duela. Hura da ordezkaritza handieneko sindikatua ia, %49rekin. Baina beste sindikatuen babesa behar du proposamenak, eta LAB, CCOO eta UGT ez dute oniritzirik eman gaur, nahiz eta aurrerapausoak badirela onartu.

Hala, Adegik iragarri du erretiratu egin duela bere eskaintza, baina behin-behinean, ikusteko beste sindikaturen batek adostasunerako erabakia hartzen ote duen. Epe bat igaro ondoren, Gipuzkoako patronalak esan du behin betiko erretiratuko duela mahai gainean jarri duen eskaintza.

Proposamenaren edukiak

Hitzarmenak jasoko lituzkeen hobekuntzak zerrendatu ditu ELAk. Hasteko, %8,8ko soldata igoerak jaso dira 2019ra arte —atzerako eraginez—, baita dietetan, bidaietan eta abarretan ere; eta %0,8koa 2020. urterako. 2021rako eta 2022rako, berriz, KPIa bermatzen du sektoreko enpresa guztientzat. Ez litzateke dirurik itzuliko KPIa negatiboa balitz. Horrez gain, lan erreformaren aurkako blindatze klausulak daude, baita ultraktibitate mugagabea ere. Azken aldagai horrek ibilbide oso luzeko akordio bihurtuko luke itun hori.

Bestalde, Adegik azpikontratatuentzako subrogazioa onartu du, mantentze lanetan, biltegian eta logistikan, garbiketa industrialean eta telefono instalazioetan. «Enpresa nagusitik kanpoko milaka langileri lan egonkortasuna emango die horrek», azaldu du ELAk. Eta finkatu dute gehienez ere urtebetekoa izango dela aldi baterako lanerako enpresen bidezko kontratazioa. Berdintasunari dagokionez, enpresek legez nahitaezkoa den baino informazio gehiago eman beharko dute, nahitaezko epeekin.

Hiru egunetik bostera pasatuko da aurreabisuen epea, eta soldata aldaketa kolektiboak akordio bidez bakarrik aplikatu ahal izango dira. Gainera, espresuki jaso dute Gipuzkoako hitzarmena aplikatzeko lehentasuna ere, Espainiakoaren gainetik.

ELAren ustez, «garaia da» gainerako patronalek, pribatuek zein publikoek, «beren langileen lana baloratzearen alde egin dezaten». Sindikatuak esan du lan eskubideak direla «aurrean dugun egoera zailetik ateratzeko errezetarik onena». Erantsi du «frogatuta» geratu dela «negoziatzeko borondatea eta langileentzako eduki onuragarriak badaude» ELA ere gai dela akordioan egoteko.


Summary: Umeei hezkuntza etxean ematea debekatu nahi du Frantziako Gobernuak. Eskolatzea derrigorrezkoa izanen da Ipar Euskal Herrian 3 urtetik 16 urtera arte, 2021ko irailetik aitzina. Orain arte, gurasoek hautua zuten hezkuntza etxean emateko, betiere jarraipen bat edukita. «Islamismo erradikalaren» aurka egiteko lege bat aurkeztu du Macronek, eta horren barnean txertatu du neurria.

Emmanuel Macron Frantziako presidentea kezkatua dago «islamismo erradikalaren» adierazpideek hartu duten bidearekin, eta lege proposamen bat egin du «islamismo separatistaren» aurka egiteko. Azaldu duenez, Errepublikaren balioak zalantzan jarri dituzte zenbait ekinbidek: bertzeak bertze, emakumeen eta gizonen arteko «berdintasuna» jarri dute kolokan hainbat herritan hartutako erabakiek. «Haustura» dakarren «proiektu politiko» horren aurka aurkeztuko du legea: zehaztu duenez, «arazoa ez da laikotasuna». Lege horren barnean dagoen neurrietako bat da eskolatzearena. Orain arte, umeen hezkuntza derrigorrezkoa zen 3 urtetik 16 urtera Ipar Euskal Herrian, baina gurasoek hautua zuten hezkuntza hori eskolan edo etxean emateko: hemendik aitzina, derrigorrezkoa izanen da umeak eskolara eramatea, 3 urtetik aitzina. «Kontratuz kanpoko» eskolei ere jarraipen zorrotzagoa eginen diete.

Gaur goizean eman du Macronek lege proposamenaren nondik norakoen berri komunikabideen aitzinean egindako agerraldi batean. Lantzen ari dira oraino proposamena, eta abenduaren 9an aurkeztuko dute ministroen kontseiluan.

Hainbat neurri aurreratu ditu jada Frantziako presidenteak, halere. Eskolatzearenaz gain, neurriok hartu nahi lituzke: prefetek udal erabakiak bertan behera utzi ahal izatea; erakunde publikoek kontrataturiko langileei «neutralitatea» ezartzea; diru laguntzak jasotzen dituzten elkarteek «Errepublikaren balioen kontratu» bat izenpetzea, eta, betetzen ez badituzte, diru laguntzarik gabe gelditzea. Pertsonen «duintasunaren» aurka egiten duten elkarteak ere desegiten ahalko ditu Parisek, legea aitzina ateratzen bada.


Summary: Napoli, AZ Alkmaar eta HNK Rijeka izango dira Realaren Europa ligako aurkariak. Italiara, Herbehereetara eta Kroaziara bidaiatuko du talde txuri-urdinak Europa ligako taldekako fasean. Hemendik hiru astera emango diote hasiera lehiaketari.

Europa ligako taldekako faseko zozketak ez du tokatu zitekeena baino urrutirago bidali Reala. Txuri-urdinei F multzoa egokitu zaie, eta Napoli, AZ Alkmaar eta HNK Rijeka izango dira aurkariak taldekako fasean. Hain zuzen, Italiara, Herbehereetara eta Kroaziara bidaiatuko dute. Hori bai, lehen bi postuetan amaitzeko lana gogor egin beharko du Imanol Alguacilen taldeak.

Zalantzarik gabe, aurkaririk indartsuena eta gaiztoena Gennaro Gattusok zuzentzen duen Napoli izango du Realak. Aurreko sasoian Txapeldunen ligan aritu zen, eta final zortzirenetaraino egin zuen bidea; Bartzelonak kanporatu baitzuen. Italiako kopan, ordea, ez zuten hutsik egin; penaltieta Juventusi garaitu zion. Kalitate handiko jokalariak ditu talde italiarrak defentsako lerroan zein erasoan. Besteak beste, Dries Mertens, Lorenzo Insigne, Hirving Lozano, Matteo Politano, Kalidou Koulibaly...

AZ Alkmaar taldea, berriz, gaztetasunez dago josia, eta Herbehereetako liga apalean, bigarren amaitu zuen iaz. Sasoiko errebelazioa izan zen talde da AZ Alkmaar, erasoko jokoari ateratzen dio zukurik gehien. Txapeldunen ligako multzoen fasean aritzeko aukerari ihes egin zion Dinamo Kieven aurka galdu ostean. HNK Rijeka dagokionez, azkenik, Kroaziako ligan hirugarren postuan geratu zen, eta herrialdeko kopako azken irabazlea izan da.

Lehiaketako lehen jardunaldia hemendik hiru astera jokatuko da. UEFAk neurketen data zehatzik eta ordurik ez ditu eman oraindik. Finala maiatzaren 26an jokatuko da, Gdansk estadioan, Polonian.