Haustura Superligan

Summary: Haustura Superligan. Manchester Cityk txapelketa sortu berria utzi du, eta Chelseak filtratu du gauza bera egingo duela. Beste hainbat klubek ere zalantzak azaldu dituzte. Gauerdian bilera telematikoa egingo dute.

Bueltan etorri zaio Superligari Europako futbola zartatzeko aukera, hasi baino lehen bertan behera geratzeko zantzuak baitaude. Ingalaterran sortu zaizkio arrakalak. Iluntzean, Chelseak filtratu egin du informazioa batzen ari dela lehiaketa eratu berria uzteko, eta gerora, Manchester Cityk ofizial egin du lehiaketa sortu berria uztera doala. Superligako taldeak bilera telematikoa egitekoak dira gauerdian, zer egin erabakitzeko.

Jarrera aldaketa horren atzean daude, batetik, talde horietako zaleek eta Ingalaterrako beste klubetakoek egindako protestak, eta Erresuma Batuko Gobernuaren presioak, bestetik. Zaleen protesten eraginez, Chelsea-Brighton City partida atzeratu egin behar izan dute. 1000 zale inguru batu dira Stamford Bridge estadioan, eta Peter Cech atezain ohi eta kirol zuzendariak irten egin behar izan du giroa baretzera. Kanpoko taldearen entrenatzaileak ere babestu egin ditu zaleak: «Gure ahotsak entzun egin dituzte. Superliga betiko futbolaren aurkako erasoa da, eta nire aitortza egiten diet zaleei ahotsa altxatzeagatik», adierazi du Graham Potterrek. Jordan Henderson Liverpooleko kapitainak ere kontra egin du, sare sozialetan, jokalariak lehiaketa berriaren aurka daudela iragarriz: «Guk ez dugu hau nahi [Superliga], eta hauxe da taldekideon jarrera. Klubarekin eta zaleekin dugun konpromisoa erabatekoa da».

Bartzelonatik ere bezperako mezua aldatu egin da. Izan ere, klubak jakinarazi du bazkideek onartu beharko dutela kluba Superligan sartu edo ez. Zuzendaritzak larunbatean sinatu zuen eratze agiria, baina klausula bat ere ipini du, zeinaren bitartez bazkideen esku uzten duen azkeneko erabakia. Juventusen ere zalantzak hasita daude. Zenbait iturriren arabera, Andrea Agnelli presidenteak dimisioa eman du, eta beste horrenbeste zabaldu da Manchester Unitedeko presidentearen kasuan ere: Ed Woodwardek kargua utzi du. Superligako presidente Florentino Perezek adierazi du lasai dagoela hainbat kluben jarrera aldaketarekin: «Ez naute kezkatzen batzuek lehiaketa uztea», adierazi zuen L’Equipe Frantziako kirol egunkarian.

Superligako sustatzaileek igandean eman zuten lehiaketa berria eratutzat, eta honela arrazoitu zuten erabakia: «Erantzun bat da Europako egungo futbolak bizi duen ezegonkortasun ekonomikoaren aurrean, pandemia dela eta. Urteetan izan da lehiaketa berriaren sortzaileen asmoa Europako lehiaketen kalitatea eta intentsitatea hobetzea, eta, bereziki, txapelketa bat sortzea, klub eta jokalari onenek aukera gehiago izan dezaten elkarren aurka jokatzeko». Superliga egiten bada, ez liokete uko egingo beren herrialdeetako ligei. Baldin eta UEFAk uzten badie.

Egitasmo berriak bete-betean jo du Europako futbol federazioak bere gain hartzen dituen erakundearen aurka, eta haren erantzuna oso gogorra izan da. Igandean bertan kaleratu zuen oharra UEFAk: «Superliga ez da solidarioa, zinikoa baizik. Talde horiek ezingo dute beste lehiaketetan parte hartu, ez herrialdeetakoetan, ez Europakoetan, ez eta mundukoetan ere, eta baliteke jokalariek selekzioekin jokatzeko aukera galtzea». Alexander Ceferin presidenteak atzo hitz egin zuen: «Europako lehiaketetan jokatzeko aukerak kirol merituen araberakoa izan behar du, orain arte bezala. Talde guztiek jokatu behar dute denen kontra». Gogor jo zuen Superligakoen aurka: «Aberatsak dira, eta, hala ere, diru gehiago nahi dute».

Auzi honen oinarrian dirua dago, eta eztabaida eragin duen beste gai bati ere egin zion aipamena: «UEFAk irabazten duen dirua Europa osoan banatzen dugu. Diru sarreren %90 futbolera itzultzen da». Superligakoen iritziz, ordea, orain banatzen dena baino diru gehiago banatuko dute haiek lehiaketa berriarekin: «Gure asmoa da diru gehiago ateratzea futbolaren piramide osoaren mesedetan, kalitatezko partiden bitartez, eta, ondorioz, diru baliabide gehiago izango da futbolean, oro har». Bide horretatik jo zuen atzo Florentino Perez Real Madrileko presidenteak eta Superligako buruak: «Futbolari lagundu nahi diogu». Balizko laguntza hori banatzeko, dirua sortu behar lehendabizi, eta, sortu baino gehiago, eman egingo die lehiaketa berriko sortzaileei JP Morgan AEBetako banketxeak: bakoitzari 3.500 milioi euro, azpiegiturak hobetzeko eta pandemiak eragindako zuloei aurre egiteko.

Eta emakumezkoen futbola? Horretaz ere bazioen zerbait Superligaren igandeko oharrak, hitz edo asmo onekin: «Emakumeen futbolak aurrera egitea nahi dugu, garatzen jarrai dezala, eta gure asmoa da lehiaketa hori ere ahalik eta lasterren abiatzea».

Liga berriaren sorrerak erreakzio andana eragin zuen, eta ez aldekoak, gehienen kasuan. UEFArekin bat eginez, FIFA Nazioarteko Futbol Federazioak kontra egin du. Europako herrialdeetako hainbat federaziok ere beste horrenbeste egin dute, baita zenbait jokalarik ere: besteak beste, Ander Herrerak. PSGn ari da, eta Athleticeko jokalari ohia da: «Futbol herrikoiaz maitemindu nintzen, nire bihotzeko taldea handienen aurka lehiatzen ikustearen ametsarekin. Superligak aurrera egiten badu, amets horiek amaituko dira. Txapeldunen Liga hobetu batean sinesten dut, baina ez nago ados aberatsek jendeak sortutakoa lapurtu nahi izatearekin», idatzi zuen sare sozialetan. Euskal Herriko Lehen Mailako klubek, Alavesek, Athleticek, Eibarrek, Osasunak eta Realak ere kontrako iritzia eman zuten. Sir Alex Fergusonek ere bai: «Aberdeeneko entrenatzaile gisa Errekopa irabaztea Everest eskalatzea bezalakoa izan zen. Superliga da Europako futbolaren 70 urteko alditik banatzea».

Txapeldunen Liga berria

UEFAk Txapeldunen Ligaren formatu berria aurkeztu zuen herenegun. 2024an hasiko da, eta 36 taldek jokatuko dute (orain 32 dira). Talde bakoitzak hamar partida jokatuko ditu beste hainbaten aurka, eta aurreneko zortziak final-zortzirenetarako sailkatuko dira. Bederatzigarren eta 24. postuen artean geratzen direnek kanporaketak jokatuko dituzte, joan-etorrikoak, final-zortzirenetako beste lekuen bila. 225 partida lirateke; egun, 125 dira.


Summary: Floyd hil zuen polizia ohiaren kontrako epaia mugarri izatea espero dute. Epaimahaiak erruduntzat jo du Chauvin delitu guztietan, eta baliteke 40 urte inguruko zigorra jasotzea. Black Lives Matter mugimenduak pozez eta zuhurtzia handiz hartu du erabakia.

Derek Chauvin AEB Ameriketako Estatu Batuetako polizia ohiaren kontrako epaiak erabakigarria izatearen itxura hartu du, baina oraindik zalantza handiak daude azkenean mugarri bilakatuko ote den. Halere, poza izan da nagusi Minneapolisen eta herrialdeko hainbat hiritan, epaimahaiak bere erabakiaren berri eman duenetik: Chauvin erruduntzat jo du delitu guztietan. George Floyd afro-amerikarra hil zuen iragan urtean, belauna bere lepoan bederatzi minutu baino gehiagoz jarrita, eta kasuak munduari bira egin zion, herrialde askotan manifestazioak eragiteraino.

Beltzen eskubideen aldeko eta arrazakeriaren aurkako elkarteek ongi etorria eman diote polizia ohiaren kontrako sententziari, nahiz eta ohartarazi duten funtsean dagoen arazoa ez dela oraindik konpondu; poza eta zuhurtzia nabari da haien hitzetan, datozen urteei begira. «Espero dugu epai honek erakutsiko duela supremazismo zuriak ez duela irabaziko», ohartarazi du BLM Black Lives Matter mugimenduak, ohar baten bidez: «Supremazismo zuriak ez du tokirik demokrazian». Floyden sendiak, berriz, adierazi du «arnasa berriz hartzeko gai» izango direla.

Chauvini bigarren graduko erailketa, hirugarren gradukoa eta nahi gabeko hilketa delituak leporatu zizkioten, eta hiruretan errudun dela ebatzi du epaimahaiak. Hortaz, baliteke 40 urte inguruko zigorra ezartzea: kargu larrienarengatik, kopuru hori; hirugarren graduko hilketarengatik, 25 urte artekoa; eta bigarren graduko giza hilketagatik, hamar urtera artekoa.

Peter Cahill epaileak jakinarazi du ekainaren erdira edo amaiera aldera jakinaraziko dutela polizia ohiak zenbat denbora pasatu beharko duen espetxean; AEBetan, ez dira ohikoak agenteen kontrako zigorrak, eta, hortaz, litekeena da bi hilabete barru jakinaraziko dutena inflexio puntu bat izatea.

Arreta, orain, AEBetako Gobernuaren erabaki eta ekimenetan dago jarria. Justizia Departamentuak ikerketa bat abiatu berri du, argitzeko Minneapolisko Poliziak ba ote duen «eskubide zibilak urratzen dituen praktikarik».

Era berean, Joe Biden AEBetako presidenteak Kongresuko ordezkari politikoei dei egin die polizien jarduna moldatzeko helburua duen lege proiektua onartzeko: «Egiazko aldaketa eta erreformak lortzeko, beharrezkoa da askoz ere gehiago egitea modu horretako tragediak berriz gerta ez daitezen». Iragan urtean Ordezkarien Ganberaren baiezkoa jaso zuen, baina ez Senatuarena; orain, Bidenek espero du zenbait senatarik iritzia aldatuko dutela, eta horregatik aurkeztu du berriz.

Besteak beste, proposatzen du poliziek entrenamendu bat jasotzea «profilaren araberako ebaluazioa» diskriminatzailea izan ez dadin, eta murriztu egingo lieke arma batzuen erabilera. Kamala Harris AEBetako presidenteordearen arabera, lege proiektu hori «George Floyden legatuaren parte» da; ofizialki, George Floyd Justizia Zaintza Polizialean Legea deitzen da.

Aurten, azken hilketa ez da Floydena izan: Poliziak 16 urteko gazte afro-amerikar bat hil zuen atzo gauean, Columbus hirian (Ohio, AEB). Agenteek emandako bertsioaren arabera, Ma'Khia Bryantek labana bat zuen eskuan, eta bi pertsona mehatxatzen ari zen. Ez dute argitara eman tiro egin zuen poliziaren identitatea, baina agintariek jakinarazi dute lan egiteari utzi diola behin-behinean.

Iaz 1.127 lagun hil ziren segurtasun indarrekin izandako hartu-eman baten ostean, eta soilik hamasei agente inputatu zituzten; biktimetako %28 beltzak ziren, AEBetako biztanleriaren %13 izan arren, Mapping Police Violenceren arabera.


Summary: EBk erabaki du CO2 isurketak %55 murriztea 2030erako. Europako Batzordeak eta Europako Parlamentuak akordio bat lortu dute legez ezartzeko Europako Batasunak klima neutraltasuna lortu behar duela 2050rako, eta berotegi gasen isurketa gutxienez %55 murriztu 2030erako.

«EBk konpromiso sendoa hartu du 2050erako klima neutraltasuna lortzeko, eta gaur egun harro egon gaitezke denon artean klima helburu handinahia hartu izanaz», adierazi du Joao Pedro Matos Fernandes Portugalgo Ingurumen eta Ekintza Klimatikorako ministroak, ohar batean. Haren esanetan, akordio horrekin Europak «seinale bat» bidali dio munduari, Joe Bidenek bihar antolatu duen klimari buruzko bileraren atarian. Aldi berean, bidea erraztu du EBko 27 herrialdeek ekainerako euren klima ekintzen proposamena aurkezteko.

Helburu hori lege bihurtuko du Europak, Ursula Von de Leyen Europako Batzordeko presidenteak jakinarazi duenez, eta Klimaren Lege horrek garapen berdearen bidetik ezarriko du kontinentea belaunaldi batean.«Lege horrek trantsizio ekologiko sozialki justua» bermatuko duela gaineratu du Frans Timmermans Itun Berdeko arduradun eta batzordeko presidenteordeak. Europako Parlamentuak are eta helburu handinahiagoa nahi zuen: hamarkada honen bukaerarako isuriak %60 murriztea, 1990ean izandako isurien aldean. Erakunde ekologista handienek ere bat egin zuten helburu horrekin. Orain, parlamentuak apaldu egin du bere helburua, akordioa errazteko.

Hurrengo orduotan akordioari buruzko zehaztapenak emango dituzte negoziatzaileek, baina argitu dute lehentasun handiagoa eman diotela CO2 isurketen murrizketari, haiek xurgatzeari baino. Ildo horretan, 225 milioi tona CO2 baliokideren isurketen muga ezarriko dute, eta adostu dute karbonoa xurgatzeko gaitasuna handitzea 2030erako. Konparazio baterako, 2019an Europako Batasuneko herrialdeek 3.600 tona CO2 isuri zituzten. Halaber, Klima Aldaketarako Europako Aholku Batzorde Zientifikoa eratuko dute, 15 adituk osatuko dutena.

2040erako erdibideko klima helburua aurkeztu beharko du Europako Batzordeak, Parisko Klima Hitzarmenaren lehen balantzea egin eta sei hilabetera. 2030-2050erako gas isurketen aurrekontu bat publikatuko du, dagokion metodologia zehaztuz. Negoziatzaileek ere adostu dute ekonomiaren sektore ezberdinekin elkarlanean aritzea bide orri boluntarioak zehaztu ditzaten 2050erako klima neutraltasunera iristeko.

Bihar hasiko da Joe Biden AEBetako presidenteak antolatutako klima aldaketari buruzko goi bilera birtuala. Munduko potentzia nagusiek parte hartuko dute, eta espero da han Etxe Zuriko buruzagiak aurkeztuko duela bere bide orria isurketak murrizteko.

Aurrera begirako helburuak zehazten ari badira ere, klimari dagozkion albisteak ez dira onak. Atzo Energiaren Nazioarteko Agentziak jakinarazi zuen aurten %4,8 handituko direla energiari dagozkion CO2 isurketak, Asian eta bereziki Txinan ikatzaren kontsumoak izan duen hazkunde handiaren ondorioz. Iaz %5,8 murriztu ziren isurketak, COVID-19ak eragindako geldialdi ekonomikoaren ondorioz.

EBren akordioak jaso ditu lehenengo kritikak. Michael Bloss eurodiputatu berdeak Twitterren adierazi du ez dela Europak behar duen itun berdea. «Ez dago behar denaren mailan. Izatez, planteatzen den murrizketa erreala %52,8 besterik ez da (...). Parisko Hitzarmenari begiratuta, ez da nahikoa». WWFk egotzi dio «politikaren» araberakoa dela lortutako akordioa, eta ez «zientziaren» araberakoa. Eta Greenpeacek egotzi dio akordioa azkarregi lortzea, Bidenen goi bileran harro erakusteko. Erakunde ekologisten iritziz, posible zen 2030erako %65eko murrizketa lortzea. Halaber, klima neutraltasuna baino gehiago (ez isurtzea xurga daitezkeen baino berotegi gas gehiago) zero isurketako helburua eskatua zioten ekologistek Europako Batasunari.

Klima neutraltasunaren helburua ez da derrigorrezkoa izango herrialde guztientzat: Europako Batasunarentzat izango da, orokorrean. Horrela, erraztu egin dute ikatzaren menpekotasun handia duten ekiaideko herrialdeek (Polonia, Txekia eta Hungaria, bereziki) akordioa onartzea.


Summary: Osakidetzak eta Osasunbideak gaur jasoko dituzte Janssen txertoak. 8.900 dosi jasoko dituzte, eta berehala jartzen hastea da osasun agintarien asmoa.

EMA Sendagaien Europako Agentziak atzo Janssen txertoaren inguruan esan zituenak aintzat hartuta, Espainiako Osasun Ministerioak gaur banatuko dizkie txertoak autonomia erkidegoei. Tronboen gaineko arriskuengatik, Espainiako osasun agintariek biltegi batean gordeak zituzten lehengo astetik, baina, EMAk txertoak jartzeko erakoak direla berretsita, berriz martxan jarri dute banaketa.

Gaur 8.900 dosi jasoko dituzte denera Osakidetzak eta Osasunbideak. Haiei dagozkienak 6.850 dosi dira, eta Eusko Jaurlaritzako Osasun sailburu Gotzone Sagarduik gaur goizean berretsi du berehala jartzen hasiko direla.

Esperantza handia dago Janssen txertoa dela-eta, dosi bakar batekoa baita, eta txertaketa prozesua bizkortzeko era emango baitu. 70-79 urte bitartekoei jarri nahi diete orain txerto hori, populazio horretan txertaketa arintzeko. Sagarduik gaur zehaztu du txerto hau mugikortasun arazoak dituztenei jarriko dietela aurrena; dosi bakarrekoa izanda, errazagoa delako.

Iragarrita dago laster helduko direla txerto gehiago ere: heldu den astean aste honetan bezainbeste iritsiko dira. Sagarduik gaur esan du, ordea, ez dakitela zehazki datozen asteetan txertoak jasotzeko erritmoa zer-nolakoa izango den, eta onartu du nahi baino motelago doala dena: «Askoz ere gehiago edukitzea gustatuko litzaiguke, eta txertaketa bizkortzea, baina hauxe da daukaguna»


Summary: Atzo atxilotutako LABeko bost kideak libre atera dira, epailearen aurrean deklaratu gabe. Gaur goizean ziren banan-banan deklaratzekoak, baina, azkenean, ez dute halakorik egin. LABeko abokatuaren arabera, Poliziaren txostena «pobrea» da.

24 ordu egin dituzte atxilotuta. Espainiako Poliziak LABeko sei kide atxiilotu zituen, ISN enpresako kamioi batera igota N-121 errepidea trabatzeagatik eta CEN patronalaren egoitzan hauts gorria botatzeagatik. Izaskun Juarez LABeko Iruñerria-Pirinioak eskualdeko idazkaria berehala utzi zuten aske, baina gainerako bostak gaur atera dira libre, eta ez dute epailearen aurrean deklaraziorik egin.

Azkar batean joan da dena. Epailearen aurretik pasatzekoak ziren. Galdetu zaie ea bazuten ezer deklaratzeko, eta, euretako bakoitzak uko egin dioenez eskaerari, magistratuak ez du beharrezko ikusi deklarazioa hartzea. Banan-banan libre geratu dira. LABen irudiko, epailearen aurretik iragan ez izanak «are handiagoa egiten du polizia operazioaren burugabekeria».

Atzo bertan LABeko koordinatzaile nagusi Imanol Karrerak salatu zuen «propaganda kutsua» zuela polizia operazioak, eta iraganeko irudiekin lotu nahi zutela sindikatuaren ekintza sindikala. Karrerak ohartarazi zuenez, aski zen epaileak jakinarazpen bat bidaltzea deklarazioa hartzeko, baina, agerian geratu denez, epaileak ez du beharrezko ikusi deklarazioa hartzea.

LABeko abokatuaren arabera, Poliziaren txostena «oso pobrea» da. Sei atxilotuetatik bi garbiketa sektoreko ordezkariak dira, eta besteak, LABen zerbitzu pribatuen federazioko ordezkariak. Batetik, apirilaren 9an ISN enpresako kamioi batera igo eta Beriain inguruan N-121 errepidea moztea leporatzen diete; bestetik, CEN patronalaren egoitzan istiluak eragitea egotzi diete. Euren txostenean, mehatxuak, bortxa, kalteak eta, kamioiaren kasuan, zirkulazioaren segurtasunaren aurkako delitua aipatzen dute poliziek.

LAB: «Antzezlan handi bat»

Ikusteko dago, ordea, zer gertatuko den auziarekin. LABek ohar baten bidez salatu duenez, «sindikatuaren aurkako operazio honetan patronala eta polizia eskuz esku ibili dira». Sindikatuaren arabera, kamioiaren ekintzaren kasuan, Foruzaingoak ofizioz hasi zituen diligentziak. Gerora, ISN enpresak salaketa jarri zuen Espainiako Polizian, eta haiek hartu zuten kasua. LABek salatu du garbiketa sektoreko protesta hori martxoaren 8ko ekintzarekin lotu dutela gero. «Antzezlan handi hau muntatu du», kritikatu du.

LABek berretsi du protesta horietan ez dagoela inongo deliturik, baina, Poliziak zantzuren bat ikusi izan balu, aski zuela jakinarazpen baten bidez deklaratzera deitzearekin: «Ez zen beharrezkoa halako operatibo poliziala muntatzea. Ez zen beharrezkoa, parametro demokratikoetan, noski». Bezperan egin bezala, LABek kritikatu du polizia operazio horrek euren ekintza sindikala iraganeko argazkiekin lotu nahi izan dutela.

Horregatik, «Poliziaren gehiegikeria salatzeko asmoz», sindikatuak manifestaziora deitu du larunbatean, Iruñean. Baluarte jauregitik aterako da, 17:00etan.


Summary: Presoak Euskal Herriratzeko eskatu du Donostiako Udalaren gehiengoak. EAJk, EH Bilduk eta Elkarrekin Donostiak bat egin dute hamalau eragilek abenduan bestelako espetxe politika baten alde sinatutako adierazpenarekin.

2020ko abenduaren 11n, alderdi politiko eta sindikatu ugarik adierazpen bat plazaratu zuten euskal presoei beste espetxe politika bat ezartzearen alde, eta konpromisoa adierazi zuten adierazpen hori Euskal Autonomia Erkidegoko erakunde guztiei helarazteko. Orain, «hitzari leial izanik», Donostiako Udalean EAJk, EH Bilduk eta Elkarrekin Podemosek dituzten udal taldeek beste adierazpen bat zabaldu dute. Besteak beste, premiazkotzat jo dute urruntze politika amaitzea, «zigorrak betetzean deserrotzerik gerta ez dadin».

Jon Insausti EAJko zinegotziak, Reyes Carrere EH Bildukoak eta Aitzole Araneta Elkarrekin Donostiakoak irakurri dute adierazpena, Miramar jauregian. Besteak beste, «2011tik irekita dagoen errealitateari jarraikiz», Espainiako Gobernuari «EAEko gizartearen eta abenduko adierazpenaren sinatzaileen sostengu osoa» helarazi diote, presoei «espetxe politika normalizatu bat aplikatzeko beharrezkoak diren urratsak» egin ditzan, «iraganeko logiken araberako legerian oinarritutako egoera behin betiko gaindituz».

Zehazki, eskatu dute «Espetxeetako Lege Orokorrean aurreikusitakoa» betetzeko, presoek zigorrak betetzean «deserrotzerik» gerta ez dadin: «Askatasunaz gabetzen duten zigorrak familia eta gizarte sustraiak dituzten lekuetatik urrun betetzea ekidingo duen espetxe politika bat ezinbestekotzat jotzen dugu».

Era berean, premiazkotzat jo dute urruntze politika amaitzea, eta sostengua adierazi diete espetxeratu guztiak Martutene, Basauri eta Zaballako kartzeletara lekualdatzearen aldeko proposamen guztiei. Sinatzaileek uste dute hori egiteak «modu erabakigarrian esku hartuko» lukeela «euskal gizartean eta politikan iraganarekin lotutako etapa bat ixten, biktima guztiak oroituz, bizikidetza demokratikoan ardaztutako orainaldiko eta etorkizuneko denboraldi berri bat eraikitzen».

Sinadura ekitaldiaren ondoren, Patricia Velez Etxerat elkarteko bozeramaileak eta Joseba Azkarraga Sare plataformako eledunak esker oneko hitzak izan dituzte hiru udal taldeekiko, eta jakinarazi dute jada 90 udaletan baino gehiagotan onartu dituztela euskal presoak Euskal Herriratzearen aldeko adierazpenak. Velezen hitzetan, Pedro Sanchez Espainiako Gobernuko presidenteari helarazi zioten eskakizuna, uste baitute «euskal gizartearen gehiengoaren isla» dela, eta, orain, espero dute Espainiako eta Frantziako gobernuek «espetxe politika humanizatuago baten alde pausoak ematen jarraitzea».

Hamalau eragilek egin zuten bat adierazpenarekin: EAJk, EH Bilduk, Elkarrekin Podemos-IUk, ELAk, LABek, UGTk, CCOOk, Steilasek, EHNEk, ESK-k, Hiruk, Etxaldek, CGTk eta CNTk.


Summary: Real Madrilek eta Bartzelonak bakarrik eusten diote Superligari. Ingalaterrako sei taldeek atera egin eta gero, Real Madril eta Bartzelona dira aurrera egin nahi duten bakarrak, eta, hala, egitasmoak etorkizun iluna du.

Berrogeita zortzi ordu. Horixe iraun du Superligaren egitasmoak. Igandean eman zuten proiektuaren berri sortzaileek. Atzo Ingalaterrako sei taldeek atzera egin eta gero, ez zaio etorkizun handirik ikusten. Izan ere, Real Madril eta Bartzelona dira atzera egin ez duten bakarrak, Juventusek, Interrek, Milanek eta Atletico Madrilek ere atzera egin baitute.

Gauerdian eman zuten beren erabakiaren berri Ingalaterrako klubek, eta barkamena ere eskatu zieten beren zaleei hartutako erabakigatik. Hortik aurrera etengabeak izan ziren erreakzioak. Superligak berak ohar bat kaleratu zuen. "Gure helburua futbolak eboluzionatzea da, eta gure kirolarentzat baliabideak lortzea. Europako araudia betetzen du, eta Ingalaterrako taldeen erabakiaren atzean jaso dituzten presioak daude". Horrekin batera ondorengoa gehitu zuen. "Hemendik aurrera emango ditugun urratsak berrikusiko ditugu, aurrera atera dadin".

Alksander Ceferin UEFAko presidenteak Ingalaterrako taldeek hartutako erabakia txalotu.du gaur bertan. "Atzo esan nuen akats bat onartzea txalogarria da. Atzera egin dute, bueltan dira gurera, eta jakitun naiz asko dutela eskaintzeko, ez bakarrik gure txapelketari, baita ere Europako futbol guztiari. Orain garrantzitsuena da batasuna berreskuratzea eta aurrera egitea". Ceferin hasieratik agertu zen proiektuaren kontra. Harekin batera, Boris Johnson Erresuma Batuko lehen ministroa izan da aurka agertu den beste bat, eta pozik agertu da Ingalaterrako ligako taldeek hartu duten erabakiarekin. "Egokiena da klub eta zaleentzat. Hainbeste maite dugun futbola babesten jarraitu behar dugu".

Italiako hiru taldeek ere goizean atera dituzte oharrak. Bazirudien Juventusek eutsi egingo ziola. Izan ere Andrea Agnelli presidenteak atzo adierazi zuen akordio bat zegoela, eta horri eutsiko ziotela. Baina gaur goizean atzera egin du. "Proiektu sendoa dela uste dugu, bai kirol, lege zein merkataritza ikuspegitik. Baina zail ikusten dugu sortu den moduan aurrera egitea. Horregatik atzera egin dugu, baina lanean segituko du". Antzera mintzatu da Inter. "Une honetan ezinezkoa da aurrera egitea. Baina futbolaren industriak, beste edozein industriak bezala, hobetu eta aurrera egin beharra du, modu jasangarri batean eta zaleengana iritsiz, eta bide horretan jarraituko dugu lanean".

Milanek zaleei erreparatu die oharrean. "Gure asmoa zen zaleei ahalik eta txapelketa onena eskaintzea zen, baina azaldu duten kezka eta aurkako jarrera kontuan hartuta, atzera egitea erabaki dugu. Beharrezkoa ikusi dugu haien ahotsa entzutea". Atletico Madrilek ere hor jarri du fokua. "Gure ustez funtsezkoa da zaleen babesa izatea, eta horregatik erabaki dugu txapelketan izena ez ematea".


Summary: Alemaniako Auzitegi Konstituzionalak oniritzia eman die Europako funtsei. Atzera bota du eskuin muturrak haien aurka jarritako helegiteetako bat, eta, ondo bidean, Alemaniako Gobernuak berretsi ahal izango ditu

Alemaniako Auzitegi Konstituzionalak ez ditu onartu bere herrialdean Next Generation funtsen aurka aurkezturiko helegiteak, eta, ondo bidean, gobernuak ez du oztoporik izango haiek berresteko. Alemaniako bi ganberek funtsa onartu zuten martxoaren 25ean eta 26an, baina Bernd Lucke Alternative für Deutschland eskuin muturreko alderdiaren fundatzailearen inguruko abokatu multzo batek premiazko helegite bat jarri zion erabakiari. Hasieran, Auzitegi Konstituzionalak prozesua eten zuen —FrankWalter Steinmeier presidentearen sinadura falta zen bakarrik—, eta orain tramitea bukatu ahal izango da.

Europako Batasuneko partaideek debekatua dute elkarrekin zorra onartzea, eta akordio horretan oinarritu zuten helegitea abokatuek. Alemaniako Gobernuak eta Europako Komisioak, berriz, lege horrek hainbat salbuespen dituela argudiatu zuten epaitegian. Salbuespen horietako baten arabera, herrialdeek elkarrekin zorpetzeko eskubidea dute hondamendi naturalei edo ezohiko gertaeren ondorioei aurre egiteko.

Horrenbestez, Alemaniak orain dagokion diru kopurua bideratu dezake funtsetara. Halere, oraindik beste egitasmo baten inkonstituzionalitate salaketa epaitu behar du, zeinaren arabera funtsek auzitan jarri baitezakete Alemaniako parlamentuak duen aurrekontuen inguruko autonomia. Konstituzionalak, dena den, gaurko ebazpenean ulertarazi du «oso litekeena» dela salaketa horrek dioena hala ez izatea.

Next Generation 625.000 milioi euroko funtsa da, eta herrialdeen artean banatuko dute, COVID-19ak eragindako krisiari aurre egiteko. Horien zati bat mailegu gisa banatuko da, eta estatuek itzuli egin beharko dituzte. Herrialdeek zor publikoa zabalduz hornitu dute funtsa, eta Europako Batasuneko 27 herrialdeek berretsi beharra daukate. Hori oztopo izan daiteke, Polonia eta Hungariako parlamentuetan trabak jartzen ari baitira.


Summary: Najat El Hachmik abiatuko ditu Literaktum Topaketak. Maiatzaren 27an izango da idazle katalan-marokoarra Donostian, Txani Rodriguez kazetari eta idazlearekin solasean. Aurtengo Literaktum jaialdia, bestalde, azaroaren 8tik 21era egingo dute.

Kultur agendan literaturari pisua eman, eta irakurraldiak zein idazleen solasaldiak Literaktum jaialdiko egunetara murriztu ez daitezen, Literaktum Topaketak izeneko programa jarri dute martxan haren antolatzaileek. Maiatzaren 27an izango da egitasmoaren barruko lehen saioa, Donostiako Okendo kultur etxean, eta Najat El Hachmi idazlearen obra izango dute hizpide. Bertan izango da egilea, Txani Rodriguez kazetari eta idazleak lagunduta, 19:00etatik aurrera.

Marokon jaio zen El Hachmi, 1979an. 8 urte zituenean Vicera (Herrialde Katalanak) lekualdatu zen familiarekin, eta bertan bizi da ordutik. Arabiar Filologia ikasketak egin zituen, eta feminismoak eta islamak eragin handia izan dute haren lanetan. Horren erakusgarri izan zen 2004an eman zuen Jo també sóc catalana lehen eleberria, eta oihartzun nabarmena lortu dute ondoren plazaratutako lanek ere: L'últim patriarca (2008) —Jexuxmari Zalakainek euskarara ekarria—, La caçadora de cossos (2011) eta Mare de llet i mel (2018), besteak beste. Aurten, Nadal saria irabazi du idatzi duen azken eleberriarekin: El lunes nos querrán.

Ekitaldirako sarrerak gonbidapen bidez lortu ahalko dira, eta saioaren bezperan jarriko dituzte eskuragai. Horretaz gain, iaz bertan behera utzi beharra izan ostean, urte amaieran itzuliko da Literaktum jaialdia hirira: azaroaren 8tik 21era.


Summary: Ikasleak kalera atera dira baliabideak jarri eta euren hitza entzun dezatela eskatzeko. Ikamak Hegoaldeko hemeretzi herritan antolatu ditu mobilizazioak. «Isilik eta jesarrita» nahi dituztela esan dute, baina «martxan eta borrokan» jarraitzeko asmoz daudela.

Ratioak jaistea, kontrol soziala desagertzea, protokolo «eraginkorrak» edukitzea, ikasleen hitza entzutea, euskaraz ikasteko baliabideak ematea... Aldarrikapen horiek eta gehiago atera dituzte kalera ikasleek Ikamak deitutako mobilizazioetan. Zehazki, Hego Euskal Herriko 19 herritan egin dituzte protestak, Nazkatuta gaudelako, ikasleria martxan lelopean.

Ikasleak «isilik eta jesarrita» egotera behartu dituztela salatu dute, eta ikasleen eskubideak murriztu dizkietela. Irailetik egiten ari diren kudeaketa ere deitoratu dute: «Ikasturte hasieratik daramagu haien bulegoetan jesarrita dauden gorbatadun politikarien kudeaketa negargarria jasaten. «Utzikeria, nahasmena eta kontraesanak » nabaritu dituzte erabakietan: «Kalean hiru lagunekin soilik elkartu gaitezken bitartean, ikasgeletan 30 ikasle gaude sartuta». Gainera, azpimarratu dute ikasleen esku utzi dutela ikasketetarako baliabideak, jangela zerbitzua, garraio segurua nahiz konfinatutakoan eskolak jarraitzeko erremintak bilatzea.

Ikasturtea oraindik ez dela bukatu gogorarazi dute, eta azterketen garaia izango dela laster. Ez daude ados egungo ereduarekin: «Azterketetarako jesarrita ikasteaz ere nazkatuta gaude, are gehiago gure bizitzak eta ikasketa prozesuaren bukaera baldintzatzen duen selektibitate madarikatuaz ari garenean».

Gaurtik aurrera ere bai

Gaur egin bezala, bihar ere kalean izango dira, zerbitzu publikoetako langileen ondoan: «Haien lan eskubideen defentsa egiteaz gain, Euskal Herriarentzako zerbitzu publiko, indartsu eta kalitatezkoen alde martxan egongo gara. Ikasleok hezkuntza sistema publiko erreal baten beharra dugulako».

Eta bihartik aurrera ere lanean jarraitzeko asmo dutela ziurtatu dute: «Ikasleria isilik eta geldirik mantentzeko tresnak dituzte, ezin dugu ukatu. Hala ere, ezingo digute kendu martxan eta borrokan aritzeko gogo eta indar guztia». Argi zehaztuta daukate helburua: «Euskal eskola herritar eta burujabearen alde martxan jarraituko dugu».


Summary: Gorako joerak ez du etenik: 1.198 positibo gehiago. Datuen bilakaera ezkorra da ospitaleratzeei eta ZIUetan dauden pazienteen kopuruari begira ere

Atzo denera 1.198 COVID-19 positibo atzeman zituzten Hego Euskal Herriko osasun sistemek. Egindako testen %7,7 izan ziren positibo. Positiboen igoera agerikoa da bi osasun sistemek plazaratutako datuetan. Osasunbideak atzo baino 41 kasu gehiago jakinarazi ditu gaur; Osakidetzak, 223 gehiago. Herrialdeka, 445 Bizkaian izan dira, 420 Gipuzkoan, 196 Nafarroan, eta 120 Araban.

Birusari jarraipena egiteko aldagai gehienetara begiratu, eta gorako joera agerikoa da. Osakidetzak, adibidez, ZIUetan 158 ohe ditu okupatuak gaitzarekin eritutako pazienteekin; lau gehiago dira. Ospitaleratzeek ere gora egin dute egun batetik bestera: bi gehiago dira, 117 ospitaleratze egun bakar batean. Ospitaleetan «tentsio» egoeran daudela onartu zuen atzo Eusko Jaurlaritzako Osasun sailburu Gotzone Sagarduik, eta onartu zuen erietxeetako zenbait jarduera bazter utzi behar izan dituztela presio horri erantzuteko. Nafarroan ere gora egin du erietxean dauden pazienteen kopuruak: 219 dira, bederatzi gehiago. Denera 126 ospitaleratze berri izan ziren atzo, asteleheneko 135 horiek baino bederatzi gutxiago. Ezinegon handia sortu zuen kopuru horrek: lehen olatuaren amaieratik ez zen horrelakorik erregistratu.

Osakidetzak eman du astean zehar izan diren heriotzen berri ere: apirilaren 12tik 18ra guztira 32 lagun hil dira COVID-19agatik Araban, Bizkaian eta Gipuzkoan. Hor ere izan da igoera: aurreko astean baino sei gehiago dira. Jaurlaritzak ez bezala, Nafarroako Gobernuak eguneko datuekin batera ematen du herrialdean gertatutako heriotzen berri. Emandako informazioaren arabera, birusarekin eri ziren bost pertsona zendu dira astebetean.

Bestalde, Eusko Jaurlaritzako lehendakari Iñigo Urkulluk esana du bihar da Araba, Bizkai eta Gipuzkoan izurria kontrolatzeko neurriak ezartzen dituen Labi batzordearen bilera teknikoaren iradokizunak jasoko dituela, eta horren arabera erabakiko duela aholku batzordearen bilera batera deituko duen neurri gehiago ezartzeko.


Summary: Irungo Harrera Sareak salatu du «migratzaileen heriotzak» eragiten dituztela haiek artatzeko «politika eskasek». Elkarteak Eusko Jaurlaritzari eskatu dio argitu dezala gazte eritrearraren heriotza. Beatriz Artolazabalek iragarri du bertan behera utziko dutela etorkinak artatzeko azkeneko hilabetean indarrean egon den kontingentzia plana

Gazte eritrear baten gorpua aurkitu zuten joan den igandean, Irunen (Gipuzkoa), Bidasoa ibaiaren bazterrean. Irungo Harrera Sareak adierazi du «ziurrenik» igarobidean zihoan migratzaile bat zela «urkatuta» agertutako 21 urteko mutila. Platafomak «kontrastatutako iturriak» baliatuz jakin ahal izan du ez zegoela Irunen erroldatuta; ez zuela ibilbiderik Bidasoaldeko helduen hezkuntza iraunkorrerako zentroan; ez zegoela erregistratuta harrera guneetan; ez zuela bizileku agiririk, eta Irungo eritrear komunitateak ez zuela ezagutzen. «Hau da, mamu baten aurrean gaude», azaldu du harrera sareko Alaine Aranburuk, Irungo Hilanderas aterpearen kanpoaldean egindako agerraldian. Plataformak Eusko Jaurlaritzari eskatu dio argitu dezala hildako pertsonarekin «zer gertatu den». Salatu du, gainera, migratzaileen heriotzak eragiten dituztela haiek artatzeko administrazioen «politika eskasek».

Berdintasuna, Justizia eta Gizarte Politiketako sailburu Beatriz Artolazabalek Hilanderas aterpea bisitatu du —Gurutze Gorriak kudeatzen du—, eta iragarri du bertan behera utzi dutela etorkinak artatzeko joan den martxoaren 6an indarrean sartutako kontingentzia plana. Aurreko hilabetearen hasieran, muga zeharkatu eta Frantziako Estatura pasatu asmo zuten migratzaileak pilatzen hasi ziren Irunen, eta horri erantzuteko aktibatu zuten. Jakinarazi du erakundeen arteko mahaia ekainean berriro bilduko dela, «udako premietara egokitutako plan zehatz bat aurkezteko».

Hilda topatutako etorkinaz galdetu diote kazetariek Artolazabali, eta erantzun du Jaurlaritzak ez duela ezagutzen «suizidatuta» hil den pertsonaren nortasuna. «Dakiguna da ez dela artatuta izan igarobidean dauden migratzaileentzako dauzkagun lekuetan».

Irungo Harrera Sareak elkarretaratzea egingo du bihar, San Juan plazan (18:00). «Ez dugu pertsona errugabeen heriotza normalizatuko, ezta onartuko ere; harrerarako eta bizitzarako lurraldea gara».


Summary: Funes perimetralki itxiko dute ostiralean. Osasunbideak COVID-19a atzemateko baheketa bat egingo du ostiralean 45 eta 65 urte arteko herritarren artean.

Koronabirusaren transmisioa nabarmen larriagotu da Funesen (Nafarroa). Kutsatzea eteteko asmoz, Nafarroako Gobernuak itxiera perimetrala ezarriko du herrian, ostiraletik aurrera. Carlos Artuondo Nafarroako Gobernuko Osasun zuzendari nagusiak gaur jakinarazi du neurria, herrian birusak duen intzidentzia tasa handiagatik.

Itxialdi perimetralaz gainera, baheketa bat eginen dute herrian. Birusa detektatzeko probak egitera deitu dituzte 45 eta 65 urte arteko herritarrak, ostiralean.

Bestalde, Milagron ostiralean bertan amaituko da itxiera perimetrala; herria martxoaren 26tik dago itxita, positibo tasa handia dela eta. Herriko taberna eta jatetxeak ateak itxita daude ordutik. Horrekin batera, zazpi dira orain itxita dauden herriak Nafarroan. Arguedas apirilaren 6an itxi zuten, eta astelehenera arte luzatu da gutxienez itxiera hori. Cadreita hilaren 9an itxi zuten ostiralera arte. Apirilaren 15ean itxi zituzten, halaber, Arbizu, Etxarri Aranatz, Lodosa eta Alesbes.


Summary: Bardeako tiro eremuaren itxieraz erabakitzeko erreferenduma galdegin dio EH Bilduk Madrili. Espainiako indar armatuek entrenatzeko darabilten Bardeako tiro eremua ixteko eskatu dio EH Bilduk Espainiako Gobernuari, eta, hori egin ezean, erreferendum bat egiteko. Margarita Robles Defentsa ministroak ezetz erantzun du.

Bardeako tiro eremua ixteko eskatu du Bel Pozueta EH Bilduko diputatuak Espainiako Kongresuan. Gobernuaren kontrol saioan egin du eskaera, eta Margarita Robles Defentsa ministroak ezetz esan du. Pozuetak ihardetsi dio erreferendum bidez erabaki beharko litzatekeela hori.

Pozuetak gogorarazi du hegazkin militarrak gertutik pairatu behar dituztela Bardeako tiro eremuaren inguruko bizilagunek, eta «osasunerako arriskutsuak diren material militarren mehatxua» jasan behar dutela; horregatik, behin betiko ixteko eskatu du.

«Defentsa nazionalen oinarrizko interesak» defendatzen dituela argudiatuta, Roblesek erantzun dio tiro eremua ixtea ez dagoela aurreikusia. Erabakia herritarren borondatearen esku uzteko eskatu dio orduan Pozuetak Roblesi, eta emaitza aintzat hartzeko.


Summary: Ekialde Hurbilean daude borrero nagusiak. Iaz, gutxienez 483 lagun exekutatu zituzten munduan, Amnesty Internationalen arabera. Iranen, Egipton, Iraken eta Saudi Arabian hil dituzte horien %88 inguru. Txinan hildakoak ez dituzte zenbatu, informazio faltagatik.

AI Amnesty International gobernuz kanpoko erakundearen arabera, iaz gutxienez 483 lagun exekutatu zituzten munduan, heriotza zigorrera kondenatuta; horietako gehienak, Ekialde Hurbilean. Azken hamar urteetako kopururik txikiena da, erakundearen arabera, etan 2019ko datuen aldean, %26 jaitsi da: gutxienez 657 izan ziren orduan.

Iaz hemezortzi herrialdetan hil zuten presoren bat: Sahara azpiko Afrikako hirutan (Botswana, Somalia eta Hego Sudan), Ekialde Hurbileko zortzitan (Egipto, Iran, Irak, Oman, Qatar, Saudi Arabia, Siria eta Yemen), Asia ekialdeko seitan (Bangladesh, Txina, India, Ipar Korea, Taiwan eta Vietnam) eta AEBetan. Zenbatutako hilketen %88, baina, lauk egin zituzten: Iran, Egipto, Irak eta Saudi Arabia. Egiptoren kasuan, hirukoiztu egin ditu exekuzioak. 2019an, 32 lagun hil zituzten, eta iaz, gutxienez 107. Saudi Arabiak, berriz, %85 murriztu ditu heriotzak —184tik 27ra—; eta Irakek %55 —100etik 45era—. Horiez gain, Iranen baieztatu dira delitua adingabe zirela eginiko herritarren kasu bakanak, hiru.

Halere, erakundeak zehaztu du Txina dela exekuzio gehien egin zituen herrialdea, nahiz eta zenbaketan kontuan hartu ez: «Txinako datuak ezin dira jakin, estatu sekretu gisa sailkatuta baitago horien inguruko informazioa». Halere, AIk uste du milaka lagun exekutatu zituztela Asiako erraldoian.

Aipatu bezala, Mendebaldeko herrialdeen artean AEBak dira heriotza zigorrak betetzen jarraitzen duten bakarrak. Kopuruak behera egin duen arren —22tik hamazazpira—, exekuzio federalak egin zituzten berriz ere, hamazazpi urtean indargabetuta egon ostean. Orduko presidente Donald Trumpek baimendu zituen kargua utzi baino sei hilabete lehenago, eta, epe horretan, hamar lagun hil zituzten.

Munduan hildakoen %3 dira emakumeak, hau da, hamasei. Hilketa horiek lau herrialdetan gauzatu dira: Iran (bederatzi), Egipto (lau), Saudi Arabia (bi) eta Oman (bat). Hala, azken hori da 2020an heriotza zigorrak betetzeari berriz ekin dion estatuetako bat, Indiarekin, Qatarrekin eta Taiwanekin batera. Kontrara, AIren datuen arabera, azken urteetako exekuzioen ostean, Bielorrusiak, Japoniak, Pakistanek, Singapurrek, Bahreinek eta Sudanek ez dute presorik hil.

Hilketek soilik ez, ezarritako kondenek ere behera egin dute. AIk emandako datuen arabera, iaz 1.477 heriotza zigor ezarri ziren 54 herrialdetan, 2019an baino %36 gutxiago. Asia hego-ekialdean murrizketa handiagoa da, erdia baino gutxiago gauzatu baitira, 517. Jaitsiera antzekoa da AEBetan ere; 35etik 18ra. Afrika hegoaldean, berriz, beherakada txikiagoa da, %6koa, eta 300eko langatik gora mantendu da.

Era berean, 33 herrialdetan indultua eman zitzaion presoren bati, eta hemezortzi lagun kargugabetu egin zituzten; horien heren bana AEBetan eta Zambian. Gauzak hala, 2020 bukaeran 28.567 lagun zeuden heriotzara kondenatuta. Horietako asko «nazioarteko araudiak betetzen ez zituzten epaiketetan» zigortuak izan dira, erakundearen arabera; nagusiki, Ekialde Hurbileko eta Asia hegoaldeko hainbat herrialdetan.

Lau izan ziren iaz heriotza zigorra legez kanpo uzteko pausoak eman zituztenak. Txadek maiatzean utzi zuen bertan behera, mota guztietako delituentzat, XXI. mendean halako erabaki bat hartzen duen Afrikako lehen herrialdea izanik. Kazakhstanek Eskubide Zibil eta Politikoen Nazioarteko Itunaren hautazko bigarren protokoloa onartzeko neurriak hartu zituen —heriotza zigorra indargabetzea du helburu—. Barbadosek, berriz, zenbait delituren aurrean zigor hori derrigorrez ezarri beharra ebazten zuen araudia aldatu zuen. Horiez gain, AEBetan, heriotza zigorra bertan behera utzi duen 22. estatua bilakatu zen Colorado. Hala, mundu osoko 108 estatuk dute ezabatua heriotza zigorra euren legedietatik, eta beste 36k, legeak aldatu ez arren, ez dute praktikan jartzen.


Summary: Urkulluk dio egungo egoerak ez duela aukerarik ematen neurriak malgutzeko. Labiren batzorde teknikoa bihar da elkartzekoa, eta, Eusko Jaurlaritzako lehendakariaren esanetan, bertan zehaztutakoaren arabera erabakiko da Labiren Aholku Batzordea biltzera deitu edo ez.

Labiren batzorde teknikoak bihar esanen duenaren zain da Eusko Jaurlaritza. «Labiren batzorde teknikoak zer irizten duen itxarongo dugu, eta orduan hartuko ditugu erabakiak», azaldu du Iñigo Urkulluk Talgo enpresak Ribabellosan (Araba) duen lantegian egindako bisitaren ondoko adierazpenetan. Haren esanetan, oraindik ez da argi Labiren Aholku Batzordea bilduko den edo ez.

Oraintxe bertan Araban, Bizkaian eta Gipuzkoan ezarriak diren neurri murriztaileei egin die so lehendakariak. «Zorrotzak» direla esan du, eta, haren esanetan, egoera epidemiologikoren gaineko datuek ez dute ematen horiek arintzeko aski arrazoi. «Momentu honetan, agian ez dago neurriak malgutzeko modurik», adierazi du.

Bestalde, maiatzaren 9an gerta daitekeenari buruzko adierazpenak egin ditu lehendakariak. Dioenez, alarma egoeraren balizko iraungitze datak behartu egiten ditu «gogoeta sakonak egitera». Beste behin, alarma egoera maiatzaren 9tik aitzina luzatzearen alde azaldu da.


Summary: Van der Breggen eta Alaphilippe nagusitu dira Fleche Wallonen. Txirrindulari herbeheretarrak zazpigarren garaipena du jarraian Huyko horma tentean. Frantziarra, berriz, hirugarrenez gailendu da

Anna van der Breggen herbeheretarrak (SD Worx) eta Julian Alaphilippe frantziarrak (Deceuninck) irabazi dute gaur Fleche Wallone klasikoa. Biak indartsuenak izan dira Huyko horman.

Van der Breggenek eutsi egin dio haren erabateko nagusitasunari, zazpigarren aldiz jarraian nagusitu baita. Gaur berriro utzi ditu atzean aurkari guztiak azken aldapa tentean. Katarzina Niewiadoma poloniarra (Canyon) izan da bigarren helmugan, eta Elisa Longo Borghini italiarra (Trek) hirugarren.

Alaphilippek, berriz, Primoz Roglici (Jumbo) hartu dio aurre azken metroetan. Esloveniarrak erasoa jo du helmugarako 300 metro falta zirela, baina luze egin zaio aldapa. Frantziarrak hobeto neurtu ditu indarrak, eta gainditu egin du amaieran. Hirugarren garaipena du.

Alpeetako Itzulian, berriz, Gianni Mosconek (Ineos) bigarren garaipena lortu du hirugarren etapan. Simon Yatesek (BikeExchange) lidergoari eutsi dio. Pello Bilbao (Bahrain) hirugarren da sailkapen nagusian, 1.04ra.


Jim Steinman konpositorea hil da

Summary: Jim Steinman konpositorea hil da. Besteak beste, Meat Loaf kantariaren disko ospetsuenak idatzi zituen

Jim Steinman konpositore eta ekoizlea igandean hil zen, Connecticuten (AEB), 73 urte zituela. Momentuz ez dituzte jakinarazi heriotzaren arrazoiak.

Batik bat Meat Loaf kantariaren Bat Out of Hell (1977) disko arrakastatsuan egindako lanagatik da ezaguna Steinman. Disko hark mundu mailako arrakasta lortu zuen bere garaian, eta izar bilakatu zuen Meat Loaf You Took the Words Right Out of My Mouth (Hot Summer Night), Heaven Can Wait eta, guztien gainetik, Paradise by the Dashboard Light hit handiari esker.

Meat Loafentzat beste hainbat disko ere idatzi zituen, oso-osorik, Steinmanek: Dead Ringer (1981), Bat Out of Hell: Back to Hell (1993) eta Braver then We Are (2016).

Bere ibilbidean, beste hainbat artistarentzat ere idatzi zituen kantuak Steinmanek: Bonnie Tyler, Celine Dion, Sisters of Mercy, Def Leppard, Barry Manilow, Barbara Streisand... Eta 1981ean bere izenarekin sinatu zuen disko bat: Bad For Good.

Operaren eta antzerkiaren elementuak erabili ohi zituen Steinmanek bere musika idazteko, eta rock-and-roll elementuekin uztartu.


Summary: Erika Olaizola: «Hizkuntza ohituretan eragin nahi badugu, katearen osotasunean sakondu behar da». Erika Olaizola antzezleari egin diote 'Arnasa Gara' kanpainaren bosgarren elkarrizketa, eta 'Euskararekin ezin galdu' ikus-entzunezkoaren inguruan jardun dute zuzenekoan.

Udalerririk euskaldunenetan, guraso askoren ohiko kezka izaten da gaztetxoak erdaraz nola moldatuko ote diren. Horren beldurrez, gaztelerara ere jotzen du askok eta askok, haurra hizkuntza horretan ere trebatu dadin. Premisa hori izan dute oinarri Arnasa Gara kanpainaren barruan egindako bosgarren elkarrizketa digitalean. Erika Olaizola antzezlearekin jardun dira solasean, eta Euskararekin ezin galdu ikus-entzunezko pilula izan dute hizpide. Pilula horretan, banku batean eserita ageri diren bi aita interpretatu dituzte Iban Garro eta Juanen Saralegi antzezleek, eta gaztetxoak erdaraz nola moldatuko ote diren galdetzen diote elkarri, kezkatuta. Beldur horiek, baina, ez dutela funtsik diote, beraiek oharkabean ikasi zutela eta gaztetxoek ere horrela ikasiko dutela ondorioztatuta.

Premisa hori abiapuntutzat hartuta, gogoetagai horretatik urrun samar ikusten dela aitortu du Olaizola antzezleak. Azpeitian bizi da bera, eta, arnasgune nabarmen bat izanik, azaldu du inguruan ez duela horrelako kezkarik sumatzen. Halaber, adierazi du badituela hainbat konplexu erdaraz mintzatzerako garaian: «Badut erdaraz mintzatzeko konplexu hori, eta jende jakin bat ere arduratzen da konplexu horiek handitzeaz. Halakoetan, txiki egiten zara, trakets moldatzen zarelako». Hala ere, esan du esketxean jorratzen den kezka hori ez dela, bere horretan, kezka bat. Bai, agian, alderantziz planteatzen bada: «Zerbait nahigabe ikasten baduzu, da inguruan duzulako, erraza delako eta eskura dugulako hizkuntza hori. Horregatik, arrazoi gehiago ematen ditu kezka hori alderantziz ardazteko».

Eta, hari mutur horri tiraz, euskara zaintzearen eta babestearen alde egin du: «Kezka horrengatik, behintzat, ez dezala jendeak euskara albo batera utzi, mesedez. Hizkuntza horiek [hegemonikoek] badute nahiko leku. Guk beste hori behar dugu: euskarazko kultura, inspiratzaileak izango diren erreferenteak, euskarazkoak». Hain justu ere, hori da Euskararekin ezin galdu ikus-entzunezko pilularen mezu hurbila: hizkuntza hegemonikoen edukiak etenik gabeak direla bai hedabideetan, bai sare sozialetan, bai aisialdiko ekintza ugarietan ere, eta, beraz, gaztetxoek oharkabean ikasiko dutela. Funtsean, euskararekin ez direla galduko, eta, Olaizola antzezleak azpimarratu duen bezala, haurrei lasai egiteko euskaraz.

Gazteen hizkuntza ohituren inguruan ere hausnartu dute zuzenekoan, eta, kasu horretan, «burbuila» batean bezala sentitzen dela adierazi du gonbidatuak; izan ere, Azpeitian ez du sumatzen erdaretarako joera dagoenik. Beste herri edo hiriren batera mugitzen denean, aldiz, guztiz aldatzen da irudipen hori: «Antzerki klaseak ematera mugitzen naizenean, asko harritzen naiz. Antzerki klaseetan sarritan pasatu izan zait gazteak erdaraz entzute hori, eta beraiekin ere asko hitz egin izan dut joera horri buruz». Sareetan izan ditzaketen erreferenteekin lotu du jarrera hori, eta «esponja» baten modukoak direla ere nabarmendu du: «Sareetan dituzten erreferenteak ere garrantzitsuak dira; esponja bat bezalakoak dira, eta horrek ere izango du eraginik joera horietan, hortik jasotzen baitute dena». Horregatik, euskarazko erreferenteen garrantzian jarri du arreta, eta horretan sakondu behar dela azpimarratu du: «Hutsune asko daude euskarazko erreferenteei dagokienez. Hizkuntza ohituretan eragin nahi badugu, katearen osotasunean sakondu behar da».


Summary: Murrizketa neurriak arinduko dituzte Ipar Euskal Herrian, maiatzaren 3tik aitzina. Hamar kilometrotik harago mugitzeko baimena izanen da, ziurtagiririk gabe. Etxeratze agindua atxikiko dute, 19:00etan

Pandemiari aurre egiteko murrizketa neurriak arinduko dituzte Ipar Euskal Herrian. Maiatzaren 3tik aitzina, etxetik hamar kilometro baino gehiagora mugitzeko debekua kenduko dute, eta, beraz, ziurtagiririk gabe, nahieran ibiltzen ahalko dira herritarrak. Hala ere, egunez baizik ez dute izanen askatasun hori, 19:00etako etxeratze agindua atxikiko baitute. Apirilaren 1ean jakinarazi zuen Emmanuel Macron Frantziako presidenteak lau asterako murrizketak gogortzeko erabakia.

COVID-19ari aurre egiteko Frantziako Defentsa Kontseilua eta Frantziako Gobernuko ministroen kontseilua bildu ziren atzo, eta horien ondotik egin ditu iragarpenak Gabriel Attal Gobernuko bozeramaileak. Erran duenez, apirilaren hasieran Emmanuel Macron Frantziako presidenteak emandako epeak atxikiko dituzte. Hiru astez etxean egon ondotik, apirilaren 26an itzuliko dira ikasgeletara ama eskolan eta lehen mailan. Maiatzaren 3an kolegio eta lizeoetako ikasleak itzuliko dira.

Frantziako Gobernuko bozeramailearen hitzetan, maiatzaren erditsutik aitzina, gaur egun itxiak diren saltegi batzuk, «zenbait terraza» eta «zenbait kultura leku» berriz irekiko dituzte. Baina ez du zehaztapen gehiagorik eman.


Summary: EAEko langile publikoek greba eguna izango dute bihar. Behin-behinekotasuin handiari irtenbidea emateko eskatuko dute. Brusela presio egiten ari zaio Espainiari, baina auziak konponbide juridiko zaila dauka.

Hego Euskal Herriko administrazio publikoek Europa osoko behin-behinekotasun tasa handienak dituzte, eta bost-hamar-hogei urte daramatzaten langile ugari daude lantaldeetan. Europa presio egiten ari zaio Espainiari egoera hori konpon dezan. ELA, LAB, CCOO, ESK, SATSE eta Steilas sindikatuek greba eguna antolatu dute biharko, Arabako, Bizkaiko eta Gipuzkoako administrazioetako alor guztietan. Eusko Jaurlaritzak ezarritako gutxieneko zerbitzuak salatu dituzte. Hona hemen auziaren gakoak.

Zenbat langile daude behin-behineko kontratuekin?

Deitzaileen arabera, Arabako, Bizkaiko eta Gipuzkoako behargin publikoen behin-behinekotasuna %38,7koa: hau da, aldi baterako 58.700 langile inguru daude. %58 Osakidetzan, %56 administrazio orokorrean, %48 hezkuntzan, eta %44 Justizian. Salbuespen bakarra Ertzaintza litzateke, behin-behinekorik ez baitago; Udaltzainen artean, berriz, %30 ingurukoa da. Alor guztietan bost urtetik gora darama behin-behinekoen erdiak inguru. Eta hala dauden hamar langiletik zazpi emakumeak dira.

Zenbat lanpostu dira egiturazkoak?

Eztabaidaren gakoetako bat hori. Administrazioentzat zaila da kopuru hori zehaztea, aldagarria izan daitekeelako, garaian-garaiko beharren araberakoa eta horregatik jotzen dute maiz behin-behinko kontratuetara. Adibidez, SATSE sindikatuaren arabera, Osakidetzak 27.600 pertsonako egiturazko zerrenda aitortzen du, eta egun 42.000 behargin inguru ditu, erdia baino gehiago behin-behinean. ELAk egin du proposamen bat egiturazkoak zenbat izan beharko luketen zehazteko: aldi baterako langile batek postu bat hiru urtez betetzen badu, plaza hori finko bihurtu beharko litzateke eta oposiziora atera.

Zergatik daude hainbeste langile egoera horretan?

Arrazoi ugari egon daitezke, autogobernuaren garapenarekin lotutakoak, unean-uneko koiuntura ekonomikoari buruzkoak edo lan eskaintzak egiteko askotariko zailtasun eta mugekin loturikoak —batzuetan langileek beraiek edo sindikatuek oztopatu dituzte lan eskaintzak—. Dena den, egungo egoeraren jatorria ulertzeko, hein batean, duela hamar-hamabi urteko krisi ekonomikora egin behar da atzera. Euskal sektore publikoak ordurako behin-behinekotasun tasa handia zuen, baina urte haietan hartutako zenbait neurrik kopurua handitzea eragin zuten. Epe horretan, lanpostu publikoak galdu ziren, baina zenbait alorretan zegoen beharrari erantzuteko, aldi baterako kontratazio formulak ugaritu ziren, eta apenas egin zen lan eskaintza publikorik, Espainiako Gobernuk ezarritako mugengatik, besteak beste.

Erreleborik egon al da?

Beste gakoetako bat hori. Postu gehienak ez dira ordezkatu eta behin-behinekoekin bete dira. Euskal administrazioetako lan eskaintza publikoak Madrilek mugatuta egon dira azken urteetan eta hala daude gaur egun ere. Atzeraldi Handian, Jose Luis Rodriguez Zapateroren agintaldian egindako planak baldintzatuta, postuen %10 soilik bete ziren 2011., 2012. eta 2013. urteetako eskaintzetan. 2015. urtean %50era altxatu zen hori. Azken hiru urteetan %100eko berrezarpena orokortu da, eta %110koa jarri da zenbait esparrutan, Polizietan adibidez. Dena den, Espainiako aurrekontuetan jasotzen diren tasetara mugatu behar dira, oraindik ere, administrazio guztiak.

Aurrera begira zer asmo ditu Eusko Jaurlaritzak?

Iragarri du datozen lau urteetan 10.000 lanpostutarako eskaintza publikoa egingo duela. Horrekin batera, behin behinekotasuna murrizteko proposamen bat egin du, Kidego eta Eskalen legearen erreformarako egitasmoan. Horren arabera, oposizio batzuetan zortzi urteko antzinatasuna egiaztatzen duten interinoek ez lukete proba teorikorik egin behar, nahikoa lukete azterketa praktiko bat gainditzea. Txanda berezi horiek behin-behinekotasunak lantaldearen %40tik gora hartzen duen eremuetara mugatuko lirateke.

Zer dio Espainiako Auzitegi Konstituzionalak?

Txanda berezien inguruan aurrekari bat dago, aurtengo otsailekoa, Poliziaren Euskal Legeari buruzkoa. Kasu horretan ohartarazi Espainiako Konstituzioan bermatutako konkurrentzia askearen oinarrizko printzipioaren kontrakoak direla, administrazioarekin aurrez loturarik izan ez duten hautagaiei eragotzi edo zaildu egiten dielako parte hartzea.

Zer dio Europak?

Brusela Madrili aspaldi egiten ari zaio presioa, 1999ko zuzentarau bat bere legedira ekarri gabe baitauka. Eta erreskate funtsaren harira handitu egin du presio hori. Zuzentarau horrek dio behin-behinekotasunaren abusuzko erabilerari konponbide bat eman behar zaiola. Enplegatu Publikoaren Oinarrizko Estatutua erreformatzeko aukera zabaldu du Espainiako Gobernuak -horren menpe daude erkidegoetako legeak-; dena den, asko estutu beharko du bere burua Jaurlaritzaren proposamena edo beste bat hor sartu nahi badu eta, bereziki, konstituzioaren 23.2 puntuan (eta beste batzuetan) jasotzen den aukera berdintasunarekin bateragarria egiteko. Konponbide juridiko zaila dauka auziak; legelari batzuen arabera, konstituzioan aldaketak egin beharko lirateke txanda bereziak egiteko oposizioetan. Beste aukera bat izango litzateke salbuespeneko figura bat sortzea langile horientzat, baina horrek ere zalantza asko eragiten ditu.

EBko Justizia Auzitegia ere mintzatu da auziaz, eta ebatzi du administrazioek aldi baterako kontratazioan gehiegikeriak egin dituztela. Nolanahi ere, ez da mamian sartu eta ez du esaten neurri egokiena langile horiek automatikoki finkoak egitea den ala ez. Ezartzen du Espainiako auzitegiek erabaki behar dutela administrazioen abusuei erantzuteko neurri egokiena zein den. Zabalik utzi du honako hiru neurri hauen inguruan erabakitzea: postu horiek oposizioan ateratzea; langile horiek «mugagabe ez-finkoak» izendatzea, salbuespen gisa; edo kalte ordain «eredugarriak» ematea. Hirugarren aukera ikusten du bideragarriena.

Zer iritzi dute sindikatuek?

Jaurlaritzaren proposamena babestu dute CCOO eta UGTk, baina ELA eta LABentzat ez da nahikoa, langile eta sektore asko bere aplikazio eremutik kanpo uzten dituelako. ELAk, gainera, Jaurlaritzaren ahalmen legegilea ezbaian jarri du, eta euskal diputatuei eskatu die Espainiako Gobernuan eragiteko duten gaitasuna erabiltzeko. Uste du «salbuespen egoera batek salbuespen konponbideak» behar dituela.

Grebaren deitzaileen diagnosiarekin bat egin du Interinok Taldeak —gehiengoa du Lakuako administrazioan—, baina ez du mobilizazioa babestu, ez dutelako «konponbide zehatzik eta adostutakorik aurkeztu». Jaurlaritzaren proposamena ere kritikatu du; uste du egin asmo dituen lan eskaintza publikoak «legez kanpokoak» direla, Europako zuzentarauak eta epaiek esaten dutelako «horien aurretik» behin-behineko langileen egoera konpondu behar dela. Talde horrek uste du finkoak egitea dela irtenbidea.


Summary: Monte Hellman zinemagile estatubatuarra hil da. 'Two-Lane Blacktop' filmak bihurtu zuen zinema independentearen ikonoetako bat. Besteak beste, 'Reservoir Dogs' Quentin Tarantinoren lehen ekoitzi zuen

Belaunaldi gazteek Quentin Tarantinoren bitartez ezagutu zuten Monte Hellmanen izena, baina horren aurretik ere bide luzea egina zuen zinemagileak Hollywoodeko zinema estudio handietatik kanpo. Roger Corman ekoizlearentzat lan egin zuen, baita Sam Peckinpah zuzendariarekin ere, eta zinema independente aitzindariaren ikur bilakatu diren hainbat film zuzendu zituen, besteak beste Two-Lane Blacktop (1971), denborarekin kultuzko road-movie-a bihurtu den filma. Hellman atzo hil zen Kaliforniako (AEB) ospitale batean, 91 urterekin.

Zinema independentearen ikonoa izan zen Hellman, baina berak aitortzen zuen ez zuela ulertzen zer esan nahi zuen kontzeptu horrek, zinema independentearen etiketaren azpian ezkutatzen diren zinemagile gehienak «diru asko jaso duten aberaskumeak» direlako haren iritziz.

Hellman New Yorken jaio zen 1929an, baina 5 urterekin Los Angelesera lekualdatu zen bere familia, eta han egin zuen lan bere bizitza osoan. Francis Ford Coppola, Peter Bogdanovich eta beste hainbat zinemagile bezala, Roger Corman ekoizlearen faktorian hasi zen lanean, aurreko oso urriko filmetan denetarik egiten. Hainbat film ere zuzendu zituen: Beast from Haunted Cave (1959), The Terror (1963 —azken hau hainbat zuzendarirekin, tartean Cormanekin berarekin—... Cormanekin lan egiteak ez zion ospe handirik eman, baina ofizioaren gakoak ikasteko balio izan zion: «Filmaketa egutegiak eta aurrekontuak betetzearen garrantzia irakatsi zizkidan. Ezinbestean ikasi behar izan nuen. Rogerrekin lan egiten bazenuen eta bi baldintza horiek betetzen ez bazenituen, zuk zeuk ordaindu behar zenuen gainkostua».

60ko hamarkadan segitu zuen aurrekontu murritzeko filmak egiten, Backdoor to Hell, Flight to Fury —azken hori Jack Nicholson gazte batekin—. «Enkarguzko lanak ziren baina balio izan zidaten geroago nire proiektuak aurrera ateratzeko». Gauzak horrela, Nicholsonekin berarekin pare bat film egin zituen hamarkadaren amaiera aldera, Ride the Whirlwind eta The Shooting, biak ala biak, Europako zinema berriak eragindako westernak. «Pentsatzen dut garai hartan Jack [Nicholson] eta biok europar zinemaren eragin handia genuela».

1971n filmatu zuen Two-Lane Blacktop, aurreko western-ek bezala, norabide argirik ez duten pertsona batzuen inguruko road-movie-a. Aktore profesionalekin batera, garaiko bi musikari ezagun bihurtu zituen filmeko protagonista: James Taylor kantautorea eta Denis Wilson The Beach Boys taldeko kidea. Filmak ez zuen arrakasta handirik lortu, baina kritikak, berriz, esku zabalik hartu zuen Two-Lane Blacktop, batez ere Europan.

Hortik aurrera, Hollywoodeko estudio handiekin lan egiteko hainbat saiakera egin zituen, baina ez zuten aurrera egin, eta ekoizpen txikietara itzuli behar izan zuen. 1990eko hamarkadaren hasieran, berriz, Quentin Tarantinoren gidoi bat iritsi zitzaion: Reservoir Dogs. «Gidoia irakurri nuen pentsatuz nik zuzenduko nuela, baina azkenean berak zuzentzea erabaki zuen. Laguntzeko prest nengoen, eta dirua biltzen jarri nintzen. Ez zen batere erraza izan».

2010ean Road to Nowhere aurkeztu zuen Veneziako Zinemaldian, hogei urtean zuzentzen zuen lehen film luzea. Jaialdiaren edizio hartan bertan Ohorezko Urrezko Lehoia jaso zuen bere ibilbide osoagatik.


Eurokopa ez da jokatuko Bilbon

Summary: Eurokopa ez da jokatuko Bilbon. UEFAk gaur jakinarazi dio Bilboko Udalari ez dela partidarik jokatuko San Mamesen. Eusko Jaurlaritzak, Bizkaiko Foru Aldundiak eta Bilboko Udalak gogor kritikatu dituzte UEFA eta Espainiako Federazioa.

Ez da ezustekoa, ia ziurtzat jotzen baitzen. UEFAk argi utzi zuen edukiera mugatuarekin bada ere zelaian zaleek egon behar zutela. Edukieraren %25 betetzea zen asmoa, 13.000 zale inguru. Baina horretarako baldintza batzuk ezarri zituen Eusko Jaurlaritzak: besteak beste, intzidentzia 100.000 biztanleko 40 baino txikiagoa izatea eta herritarren %60 txertatuta egotea. Baldintza horien ondorioz, Bilbo Eurokoparik gabe geratu da. Ezusterik ezean, Sevillak (Espainia) hartuko du Bilboren tokia. Espainiako Federazioa haren aldeko azaldu da.

Eusko Jaurlaritzak, Bizkaiko Foru Aldundiak eta Bilboko Udalak ohar bateratua atera dute erabakiaren berri izan eta gutxira, eta gogor egin dute UEFAren eta Espainiako Federazioaren aurka. «Ez dugu onartuko Bilborekin eta euskal erakundeekin jolastea. Ez dugu ere onartuko zalantzan jartzea euskal erakundeek nazioarteko irismena duten ekitaldiak kudeatzeko eta antolatzeko eskarmentu handi eta kontrastatua. Ez dugu onartuko inork zalantzan jartzea zein irizpide hartu diren sei urte baino gehiago dituen egitasmo honetan, zeinetan gauzak ondo egiteko euskal estiloa lehenetsi den: seriotasuna, koherentzia, profesionaltasuna eta erantzukizuna. Eta inork ez du zikinduko Bizkaiaren edo Euskadiren irudia, ez herri mailan, ezta nazioarteko mailan ere. Inork ez du zalantzan jarriko hiri, lurralde edo herri bezala nazioarteko kirol, kultura eta gizarte ekitaldiak, erakusketak edo kongresuak erakartzeko gaitasuna».

Diotenez, kontratua sinatu zuten UEFArekin 2014an, eta «%100» bete dute, eta «prest» ziren Eurokopa hartzeko. Haien arabera, UEFAk erabaki zuen iaz Eurokopa atzeratzea COVID-19aren pandemiagatik, eta «egungo egoera» ordukoaren «berbera edo antzekoa» da, eta hori «oso kontuan hartu beharreko» baldintza izan da. Beraz, «une oro, seriotasunez eta arduraz» jokatu dutela diote.

«Profesionalak» izan direla azpimarratu dute, «dena prest» baitzegoen; «koherenteak», ez dutelako topatzen arrazoi bakar bat ere UEFAk erabaki hori har dezan. «Bilbo ez da izango egoitza, baina argi gera dadila ez dugula onartu eta ez dugula onartuko inolako mehatxurik eta gutxiespenik, eta are gutxiago arau-hausterik gure herritarren osasunaren aldeko neurriei dagokienez». Sinatutakoa «bete» dutela diote, eta, horregatik, azalpenak eskatu dituzte. «Baina ez digute azalpen argirik eman. Ez dago. UEFAk badaki, eta saiatu da ez gaitezen joan haien aurka epaitegietan». Azaldu dutenez, kontratua aztertuko dute, eta ordaindutako 1,2 milioi euroak bueltatzeko eskatu, baita kalte ordainak ere. Espainiako Federazioari, berriz, egotzi diote «inoiz ez» zaiola Bilbo gustatu egoitza gisa.


Summary: Osasunak salbazioa ziurtatu du, eta Athleticek ezinean segitzen du. Gorritxoek 3-1 irabazi diote Valentziari, eta zuri-gorriek 0-0 berdindu dute Betisen zelaian

Gaurko neurketak jokatu aurretik zituzten sentipenekin jarraituko dute Osasunak eta Athleticek. Gorritxoek 3-1 irabazi diote Sadarren Valentziari, eta beste urtebetez Lehen Mailan segituko dute. Pozik dira, beraz. Zuri-gorriek, berriz, 0-0 berdindu dute Betisen zelaian. Gazteekin aurpegia eman dute, baina burumakur segitzen dute, Espainiako Kopako kolpeen ostean. Hala ia agur esan diote hurrengo sasoian Europan egoteari.

Osasunak jokatu du aurrena. Azkenaldian bezala partida txukuna jokatu du Jagoba Arrasateren taldeak, osoa. Valentziak baino intentsitate handiagoz jokatu du, eta horrek eman dio garaipena, Valentziak atzetik baloia ateratzerakoan egiten dituen akatsak baliatzearekin batera.

Javi Graciaren taldeak beste behin erakutsi du gabezia hori, eta horri esker iritsi dira Osasunak lehen zatian sartu dituen bi golak. 1-0ekoa Javi Martinezek sartu du 13. minutuan. Harrobiko jokalariak Lehen Mailan egin duen aurrenekoa izan da. Parekatu egin da hortik aurrera neurketa, eta Guedesen eskutik Valentziak hobera egin du. Hala, haren pase on bat bikain baliatu zuen Gameirok, berdinketa egiteko 30.ean. Baina bi minutu baino ez die iraun pozak valentziarrei, Osasunaren mesederako. Gayak pase txarra eman du, eta oraingo honetan Javi Martinez da Calleriri baloia utzi diona, eta hark ez du barkatu.

Bigarren zatia bide beretik hasi da, eta VARak berrikusitako penalti bat huts egin du Roberto Torresek. Baina ia hurrengo jokaldian beste bat adierazi du Melero Lopez epaileak. Oraingoa barrura, 65. minutuan. 3-1ekoarekin poltsikoan zuten partida gorritxoek. Baina berdin jarraitu dute, eta aldea areagotzeko hainbat abagune ere izan ditu. Baina ez da gol gehiago izan.

Athletic, gris Ligan bosgarren berdinketa kateatu du Athleticek. Aldartea hobetzeko beharra zuten zuri-gorriek, eta aukera aparta izan dute horretarako. Izan ere, Betis jokalari bat gutxiarekin aritu da 10. minututik, Media Jimenez epaileak Fekir kanporatu baitu. Epaileak, aurretik, ez du adierazi bigarren minutuan Emersonek Morcillori egindako penalti nahiko argi bat. Hain zuzen, hegalekoa izan da hasierako hamaikakoko berritasunetako bat. Gazteen alde egin du apustu Marcelinok. Bizi eta txisparekin jokatu dute lehen zatian, baina ez dituzten izandako aukera apurrak baliatu. Bigarrenean, berriz, adoreari eutsi diote, baina jarraitutasuna eta argitasuna falta izan zaie. Minutuak aurrera joan ahala, gainera, Betisek balekotzat jo du berdinketa.

Aldaketekin hobera egin du talde zuri-gorriak. 82.ean epaileak baliogabe utzi du Raul Garciaren gol bat. Ondoren, 91.ean, zutoinera bidali du Villalibrek baloia. Azken aukera, ordea, Betisek izan du Lainezek gutxigatik ez zuen lortu gola. Unai Simonek esku ona atera zuen.


Bide onean segitzen du Alavesek

Summary: Bide onean segitzen du Alavesek. Arabako taldeak Vila-reali irabazi dio Mendizorrotzan (2-1). Bigarren garaipena du jarraian, eta pauso handia eman du jaitsiera atzean uzteko.

Jaitsiera atzean uzten ari da Alaves. Bigarren garaipena lortu du azkeneko hiru partidatan, Vila-real menderatuta (2-1), eta hiru puntu urrundu da azken-hirugarren lekutik. Javi Calleja entrenatzaile denetik, bederatzi puntutik zazpi atera ditu.

Bizi hasi da partida. Ezin biziago, baina etxekoak hasi orduko hiltzeko arriskuarekin. Izan ere, 40. segundoan, Chukwuezeren burukada Laguardiak atera du ateko marran. Alavesek ere hortzak erakutsi dizkio Vila-reali, aukera garbirik sortu gabe izan bada ere hamahirugarren minutura arte. Bi taldeak ari ziren erraz gainditzen aurkaria.

Etxekoen lehen aukera garbia Joseluk izan du hamahirugarren minutuan, kontraeraso batean, baina Rullik urrundu dio jaurtiketa. Handik bi minutura, kanpotarrak baloiarekin jolasean ari zirela area barruan, Alavesekoek baloia lapurtu, eta Joseluk jaurti du berriz ere; Rulli jarri zaio parean, bigarrenez. Segituan, Gerard Morenok egin du jaurtiketa area barrutik, baina kanpora bota du.

Hurrengo jokaldian sartu du gola Alavesek. Aldeko alboko sake batean, kanpotarren zelaian, bizi ibili da Lucas Perez espaziora puskatzen, eta Riojari eman dio baloia. Horren erdiraketa Jotak errematatu du, oker, bigarren zutoinaren inguruan. Burukada txarra pase on bilakatu da, beste zutoinetik gertu Joseluk bultza egin duelako baloia sarera. Talde handi baten aurka aurretik jartzea lortu du Callejaren taldeak.

Lerroak atzeratu ditu hortik aurrera etxeko taldeak, eta Unai Emeryren taldea egin da baloiaren jabe. Gero eta jabetza luzeagoak egiten hasi da 30. minututik aurrera, eta Alaves ez da atzetik ateratzen: aurkariak presioa egiten ziolako baloia galdu berritan, edota baloia erraz galtzen zutelako jokalariek erabaki txarrak hartzeagatik. Aukerak sortzen hasi da kanpoko taldea, eta Pachecok azaldu behar izan du berdinketa galarazteko. Lehen zatiaren akaberan lortu du Alavesek zulotik ateratzea, pare bat kontraerasotan.

Berdinketari, erantzuna

Bigarren zatiaren hasiera garrantzitsua zen etxekoentzat, jakina baitzen Vila-real indartsu aterako zela berdinketaren bila. Eutsi beharra zeukan Alavesek, eta aurkaria goian estutzera atera da, zuloan ez sartzeko. Baina 50. minutuan, erasoan galdu behar ez zen baloia galduta, aukera eman dio Vila-reali areara gerturatzeko, eta Gerard Moreno-Alcacer bikoak bat egin du; gola Alcacerrek. Berriz azaldu da aurrelaria, baina Pacheco bikain aritu da.

Lucas Perez kendu du Callejak, zelai-erdia indartzeko Pere Ponsekin, eta berdindu egin da partida minutuak aurrera joan ahala. Etxekoen aukerak geldikako jokaldietan iritsi dira, baina erremate parea ez da atera joan. Bai, ordea, Edgarren zartako bikaina 80. minutuan, Joseluren erdiraketa baliatuz eskuin hegaletik. Garaipenaren gola izan da.


Summary: Milaka pertsonak enplegu publikoa indartzeko eskatu dute. Greba deialdiak hezkuntzan izan du arrakastarik handiena; dena den, sindikatuek eta Eusko Jaurlaritzak eman dituzten datuek ez dute elkarren antz handirik. Osasun Sailak esan du grebak %2,87ko eragina izan duela Osakidetzan; sindikatuek salatu dute gutxieneko zerbitzuak «gehiegizkoak» izan direla.

—Behin-behinekoa betikotuta: Arabako, Bizkaiko eta Gipuzkoako administrazio publikoetako langileen egoeraren gakoak, zortzi galde-erantzunetan

—Sindikatuek salatu dute zerbitzu minimoak «inoizko handienak» direla. Honela ezarri ditu Jaurlaritzak

—Gaurko greba dela eta, EITBn aldez aurretik grabatutako programak emango dituzte


Summary: Orain arteko kutsatu kopururik handienaren berri eman du Indiak: 314.835 egun bakarrean. Herrialdeko iparraldean eta mendebaldean, erietxeetako arduradunek iragarri dute ordu gutxi batzuetarako oxigeno bonbonak geratzen zaizkiela, eta erietxeen bi herenetan ez dago ohe librerik.

Bigarren olatuak gogor jo du Indian. Mundu osoan orain arte herrialde batek jakinarazi duen kutsatze kopuru handienaren berri eman du New Delhik: 314.835 egun bakar batean. Egoera benetan larria dela ohartarazi du Medikuen Elkarteko presidente Kirit Gadhvik. Elkarteak zabaldutako datuen arabera, dagoeneko ez da ohe librerik geratzen iparraldeko eta mendebaldeko erietxeetan, eta larri dauden gaixoentzat gordetako oxigenoak ordu batzuk soilik iraungo du. «Egoera oso larria da. Gaixoek borrokatu egin behar dute ohe bat lortzeko», azaldu du Gadhvikek.

Sare sozialetan zabaldu dituzten irudietan ikus daitezke gaixoen senideak ilara egiten oxigeno bonbonak betetzeko, Uttar Pradesh estatuan. «Ez genuen uste egoera honetara iritsiko ginenik. Utzikeriak eragin du botika eta baliabide nahikorik gabe heldu izana bigarren krisialdi honetara», aitortu du Kiran Mazumdar Shawk, Indiako Biocon & Biocon osasun enpresako arduradunak.

Egoera larrian dauden hirietako bat da New Delhi. Osasun ministro Satyendar Jainek aitortu du 5.000 ohe inguru falta dituztela zainketa berezietako unitateetan. Hiriburuko erietxe batzuek iragarri dute hamar ordurako oxigenoa geratzen zaiela, eta beste batzuek, sei ordurako oxigenoa dutela.

Indiak urtarrilean hasi zuen txertaketa kanpaina, baina gaur arte 600 milioi herritarretatik gutxi batzuk soilik txertatu dituzte. Gobernuak iragarri du maiatzaren 1etik aurrera 18 urtetik gorako edonork eskatu ahal izango duela txertoa, baina adituek ohartarazi dute gaur-gaurkoz herrialdeak ez duela nahikoa dosi guztiak txertatzeko. Oposizioak, berriz, Narendra Modi lehen ministroari egotzi dio txertoak atzerrira saltzea, aurrez herritar guztientzako adina egotea bermatu gabe. Hark, ordea, ukatu egin du halakorik, eta esan du, aurreko olatuan bezala, oraingoan ere «aurrera» aterako direla.

Aurreko krisia abenduan eman zuten gainditutzat, eguneko 10.000 kasu inguru atzematen hasi zirenean. Baina, gerora ikusi denez, azkarregi arindu zituzten neurriak, eta kutsatzeak azkartu egin dira azken asteetan, milioika lagun bildu dituzten jai erlijioso eta mitin politikoekin. Egoera larria izanda ere, Modik baztertu egin du etxeratze agindurik ezartzea. Iaz hartu zuen neurri hori, baina orduan ere kritikak jaso zituen itxialdiaren ondorio ekonomikoengatik.

Aldaera berria

Adituen esanetan, bi mutazioko aldaera batek eragin du bigarren olatua, hasierako aldaera baino azkarrago zabaltzen baita. «Indian gertatzen ari dena erabaki politiko okerren eta aldaera berri eta kutsakorragoen arteko nahasketaren emaitza da», azaldu du Angela Rasmussen AEBetako Georgetowngo Unibertsitateko birologoak, Twitterren.

Aurreko kutsatze daturik handiena AEBek eman zuten, joan den urtarrilean: 297,430 kasu. Baina, geroztik, txertaketa kanpainari esker, nabarmen gutxitu dira positiboak herrialde hartan.


Summary: Pandemiaren aurkako lege proposamena tramiterako onartu du Eusko Legebiltzarrak. EAJren eta PSEren babesa jaso du, EH Bilduren eta Elkarrekin Podemos-IUren abstentzioa, eta PP-C's-en eta Voxen kontrako botoa. Premiazko bidetik tramitatuko dute.

Eusko Legebiltzarrak aintzat hartu du pandemiaren aurkako lege egitasmoa. EAJk eta PSEk aurkeztu dute lege proposamena, eta haien aldeko botoekin egingo du aurrera tramitazioak, premiazko bidetik. Gaurko osoko bilkuran, oposizioko talde bakar batek ere ez du babestu ekinbidea. EH Bildu eta Elkarrekin Podemos-IU abstenitu egin dira, eta PP-C's-ek eta Voxek aurkako botoa eman dute.

EAJk eta PSEk gaurko saioan esan dute lege proposamena tresna beharrezkoa dela pandemiari aurre egiteko, eta adostasuna lortzeko prest agertu dira. EAJko Luis Javier Telleriak adierazi du legearen bitartez Eusko Jaurlaritzak «babes juridikoa» izango duela osasunaren eta askatasunen arteko oreka kudeatzeko. PSEko Ekain Ricok gaineratu du pandemiaren aurka borrokatzeko «segurtasun juridikoa» bilatzen duela arauak, eta talde proposatzaileak prest daudela oposizioaren ekarpenak aintzat hartzeko, legea hobetzeko baldin bada.

EH Bilduk eta Elkarrekin Podemos-IUk, ostera, abstentziora jo dute: ez dute bat egiten legearen edukiarekin, baina prest agertu dira ikuspuntu kritiko eta eraikitzaile batetik hura hobetzeko. EH Bilduko Maddalen Iriartek gobernua sostengatzen duten taldeei egotzi die elkarlanerako marko adostu eta iraunkor bat egiteko borondaterik ez izatea. Gainera, salatu du legea «eskasa» dela politikoki, juridikoki eta osasun ikuspuntu batetik, zigorrak arautzera zuzenduta dagoelako eta «Madrilen menpekoa» delako. Elkarrekin Podemos-IUko Miren Gorrotxategik ere salatu du legeak zigorren atala luze jasotzen duela, baina, aldiz, arazo batzuei aurre egiteko «adabakiak» jartzen dituela.

PP-C's-ek eta Voxek kritikatu egin dute legea EAJk eta PSEk aurkeztu izana Jaurlaritzak aurkeztu beharrean, «txosten juridikoak egin behar izatea saihesteko». PPko Luis Gordillok egitasmoa atzera botatzeko eskatu die talde proposatzaileei, eta Voxeko Amaia Martinezek ohartarazi du legea onartzen bada Auzitegi Konstituzionalean helegitea jarriko diotela.

Lege proposamena aintzat hartuta, orain ekarpenak egiteko epea zabalduko da Eusko Legebiltzarrean, eta gobernuko bazkideen asmoa da ekainaren 24rako legea onartua egotea.


Antxoak Eusko Label etiketa izango du

Summary: Antxoak Eusko Label etiketa izango du. Antxoa freskoarentzat erabiliko da, baina Jaurlaritzak ez du baztertzen aurrerago kontserbei eta produktu eraldatuei ere izendapen berezi bat ematea. Hilabete bakarrean aurtengo kuotaren %40,4 harrapatu dute Kantauriko ontzidiek.

Eusko Label produktuen zerrendan sartu dute Bizkaiko golkoan harrapatutako antxoa, eta hegaluzeari eta hegalaburrari batu zaie arrantza produktuen artean.

Kalitate ziurtagiria izango duen espeziea Gipuzkoako eta Bizkaiko arrantzaleek arrantzatu ohi duten antxoa edo bokarta izango da, Engraulis encrasicolus espeziekoa. Kostera garaian harrapatutakoa baino ez da aintzat hartuko, hau da, martxoaren 1etik azaroaren 30era bitartean hartutakoa, eta «oso freskotasun ona» sailkapena dutenak baino ez dira onartuko. Horrez gain, kanpoko itxura, azala eta sendotasuna ere kontuan hartuko dira.

Hazik segurtatuko du Eusko Label bereizgarriaren sinboloekin dendetara iristen diren produktuek Eusko Labelen araudiak ezarritako baldintzak betetzen dituztela. Erakunde horrek ezarriko ditu horretarako beharrezkotzat jotzen dituen kontrol eta ziurtapen sistemak produktuaren prozesuaren katean, ekoizpenean, kontserbazio eta biltegiratzean, garraioan, ontziraketan, manipulazioan eta merkaturatzean.

Antxoa Eusko Label etiketa duen hamaseigarren produktua da. Honako hauek jaso dute aurretik: okela, baserriko arrautza, baserriko oilaskoa, esne bildotsa, txerria, hegaluzea eta hegalaburra, esnea, eztia, Arabako patata, Gernikako piperra, Ibarrako piparra, tomatea, babarruna, letxuga, sagardoa eta oliba olio birjina estra.

Horrez gain, badira eusko label produktuekin ekoitzitako beste batzuk euskal izendapen berezia jasotzen dutenak: ogia, gazta eta txerri eta behi okelarekin egindako batzuk. Antxoaren kasuan, freskorako baino ez da erabiliko kalitate etiketa, baina atea zabalik utzi dute aurrerago kontserbak eta produktu eraldatuak edo prestatuak ere sartzeko.

Eusko Label antxoaren aurkezpena Getarian egin dute, ostegun honetan. Han izan da Arantxa Tapia Eusko Jaurlaritzako Ekonomiaren Garapeneko sailburua. Azpimarratu du Gipuzkoako eta Bizkaiko arrantzaleek «tresna berri bat» izango dutela beren produktuak «ahalik eta baliorik egokienarekin irits daitezen merkatura, eta merkatuan garatzeko aukera gehiagorekin».

Bizi-bizi

Horrez gain, antxoaren aurtengo kosterak orain arte utzitako kopuruak eman dituzte ekitaldian. Martxoaren amaieran hasi zen, eta dagoeneko Bizkaiko golkoko ontzidiek 10,5 milioi kilo harrapatu dituzte, kuota osoaren %40,4. Apirilaren erdialdera arte, hiru milioi kilo inguru antxoa deskargatu dira Gipuzkoako eta Bizkaiko portuetan. Azaroaren 30ean amaituko dute kostera, eta 26 milioi kiloko kuota dute guztira. Orain arteko harrapaketen abiadura dela eta, Gipuzkoako eta Bizkaiko ontziek geldialdiak egin behar izan dituzte Bruselak ezarritako arrantza muga modu jasangarriago batean kudeatzeko eta prezioa ez dadin gehiegi jaitsi. Orain arte, 0,87 euroan saldu da batez beste Gipuzkoako eta Bizkaiko portuetan.

Iazko antxoaren kanpaina COVID-19ak baldintzatuta egon zen. Euskal arrantzaleek 6.500 tona baino ez zituzten harrapatu, egun askotan ontzidia geldirik egon zelako, konfinamenduaren ondorioz. Kiloko batez besteko prezioa 1,25 euro izan zen.


Summary: Zerbitzuen negozioa %8,2 uzkurtu da otsailean, eta enplegua, %3,3. Nafarroako ostalaritzak bere negozioaren %51 galdu du urte arteko tasan

2021. urterako aurreikusita dagoen susperraldiaren arrastorik ez da ageri urte hasiera honetan, eta zerbitzuei dagokien eboluzioak ere garbi utzi du oraindik lozorroan dagoela ekonomia, hein handi batean. 2020ko otsailarekin alderatuta %8,8 egin du behera aurtengo otsaileko negozio kopuruak hirugarren sektorean, Araba, Bizkai eta Gipuzkoan. INEren datuen arabera, urte arteko jaitsiera hori %8,6koa izan da Nafarroan, baina, aurreko hilarekin alderatura, %2,6 egin du gora negozioak lurralde horretan. Zerbitzuen barruan, Nafarroako Nastatek jakinarazi duenez, ostalaritzak %51 egin du behera negozioan iazko otsailarekin alderatuta, eta, are, aurreko hilaren aldean ere txikitu egin da datua: %9,5.

Enpleguari dagokionez, jarduera ez suspertzearen ondorioak islatu dira. Araban, Bizkaian eta Gipuzkoan %0,3 txikitu da, urtarrileko datuen aldean, eta %3,3, iazko otsailekoen aldean.


Summary: Kutxabankek Iberdrola dorrearen bere zatia salduko du. Bilboko eraikinik garaienaren %31,7 du bankuak. 80ren bat milioi euro lor ditzake.

Desinbertsioetan beste urrats bat egingo du Kutxabankek. Euskaltelen duen zatia saltzeko operazioa martxan dagoela —MasMovilek erosiko dio—, Bilboko Iberdrola dorrean zuen zatia saltzea erabaki du bankuak. Iberdrola dorrearen %31 harena da, eta gainerakoa, argindar konpainiarena.

2008an sartu zen bankua dorrearen akziodunen artean, bi sustatzaileetako batek, Promotora Vizcainak, porrot egin zuelako. Bestea Iberdrola bera izan zen, eta hark okupatzen du dorrearen zati handi bat.

Kutxabanken lehen kalkuluek diote dorreak 250 milioi euro balio dituela gaur egun. Prezio hori baieztatuz gero, 80 milioi euro inguru patrikaratuko ditu. Saltzeko une egokia dela azaldu diote bankuko iturriek Efe agentziari. Izan ere, Iberdrolak betetzen ez duen zatiko bulego gehienak okupatuta daude gaur egun, eta dorrea «kontsolidatuta» dago. Savills Aguirre Newman aholkularitza enpresaren laguntza izango du Kutxabankek dorrearen bere zatia saltzeko.

Iberdrola dorrea Cesar Pelli arkitektoak diseinatu zuen, eta 2011. urtean bukatu zuten. 165 metroko altuera du, eta Euskal Herri osoko eraikinik altuena da.


Summary: BBVA batu zaio bankuen kaleratze oldeari: 114 lanpostu Euskal Herrian. Kostuak murrizteko asmoz, bankuak lan taldearen %16 kendu nahi du eta bost bulegotik bat itxi. Espainiako Gobernuak gogorarazi die bankuei laguntza publiko mardulak jaso zituztela.

BBVAk egurra bota dio bankuen kaleratze oldeak sortuko haserreari. Bizkaian sortutako bankuak iragarri du 3.800 langile kaleratu nahi dituela, bere lan taldearen %16,3 hain zuzen ere. Euskal Herrian 114 izango lirateke: 66 Bizkaian, hogei Nafarroan, hamasei Gipuzkoan eta hamabi Araban.

Sindikatuen ohiko kritikari batu zaio bankuekin tentu handiz jokatu ohi duen eragile batena: Espainiako Gobernuarena. Jose Luis Escriva Gizarte Segurantzako ministroaren ahotik, gobernuak gogorarazi die aurreko krisian milaka milioiren laguntza jaso zutela, eta berriki Sareb banku txarraren zorraren 10.000 milioi bere gain hartu dituela. «Egoera horrek edozein erabaki baldintzatu beharko luke», esan du Escrivak. BBVAk azken urteetan xurgatutako bankuetatik, Catalunya Bancek 12.000 milioi euroren erreskate publikoa jaso zuen, eta horietatik 780 milioi baizik ez ziren berreskuratu.

Jakina zen BBVAk bere lan taldea txikitu nahi zuela kostuak gutxitzeko, baina atzora arte ez zituen zenbakiak mahai gainean jarri. 3.800 kaleratzeez gain, 530 bulego itxi nahi ditu, gaur egun dituenen %21,3. Horietatik 41 izango dira BBVAk «iparraldea» deitzen duen eremuan; hau da, Hego Euskal Herrian, Aragoin, Errioxan eta Kantabrian.

BBVAk ziurtatu du «ezinbestekoa» dela kostuak gutxitzea, eta lau arrazoi eman ditu horretarako: interes tasak oso txikiak izateak errentagarritasuna gutxitzen duela, gero eta bezero gehiagok Internet erabiltzen dutela eragiketetarako, lehia handia dagoela sektorean, eta enpresa teknologikoak ere lehian sartu direla.

«Eskandaluzkoa»

Bankuan ordezkaritza gehien duen sindikatuak, CCOOk, ziurtatu du kaleratzeak «eskandalagarriak eta jasanezinak» direla. «Zenbaki horien atzetik pertsonak eta haien familiak daude; diru-sarrerarik gabe geratuko dira, goi zuzendaritza milioi askotako soldatak handitzen ari denean», salatu du CCOOk.

LABek ere zuzendarien «eskandaluzko soldatak» nabarmendu ditu, eta Carlos Torres presidenteak bere soldata aldakorra bikoiztu berri duela gogorarazi. Bankuak aipatutako arrazoi ekonomikoak «ez dira benetakoak», LABen arabera, azken hiru urteetan 11.000 milioi irabazi dituelako. Zehazki, iaz 1.305 milioi euroren irabaziak deklaratu zituen, eta horietatik 601 milioi dagozkio Espainiako adarrari.

BBVAren iragarpena batu egin zaio azken asteetan Espainiako sistemako beste erakunde batzuek abian jarritako lan taldeen murrizketei: 18.000 langile, guztira. Horietatik ia 8.300 Caixabanki dagozkio, Bankiarekin bat egin ondoren iragarri baitzuen asteartean bere lantaldea ia %19 argaldu nahi duela eta 1.534 bulego itxi. Kalera joan daitezkeen langileetatik 135 Euskal Herrikoak dira. 1.800 langile ditu Caixabankek Hegoaldeko lau lurraldeetan.

Santanderrek 3.500 langile kaleratzeko prozesua irekita du, Ibercajak 750 bota nahi ditu, eta Sabadellek 1.800 langileri eman die erretiro aurreratua.


Summary: Ekintza sindikala babesteko mobilizazioak iragarri ditu LABek. Bihar elkarretaratzeak egingo dituzte sindikatuak Euskal Herrian dituen egoitzetan, eta etzi, Iruñean, manifestaziora deitu dute, 17:00etan; Baluarte jauregian hasiko da.

«LABeko sindikalistok protesta ekintza bat egin genuen CENen egoitzan, bai; ISN enpresa ustiatzaile bateko kamioi batera ere igo ginen». Yolanda Forcelledo eta Ines Calabuig LABeko garbiketa sektoreko ordezkariak herenegun atxilotuak izan ziren LABeko beste lau ordezkarirekin batera, eta leporatutako ekintzak aitortu dituzte. Alta, «burugabekeriatzat» jo dute Poliziak ekintza horien aurka emandako erantzuna, eta argi dute astearteko polizia operazioaren zergatia: «Ez da kasualitatea sistemak gure jarrerari erantzutea, eta erantzuten ari den bezala erantzutea».

CEN patronalaren aurrean egin dute agerraldia LABeko ordezkariek, eta Poliziak enpresaburu elkartearen eraikina babestu du. Bertan, Sindikatuak iragarri du bihar mobilizazioak egingo dituela Euskal Herriko egoitzetan —toki bakoitzean dagokion ordua ezarriko dute—. Aurreko egunetan iragarri bezala, larunbatean manifestazioa egingo dute, Iruñean, 17:00etan. Baluarte jauregitik aterata. Helburua da ekintza sindikala babestea. «Sinetsarazi nahi digute emakumeok ez dugula zilegitasunik eta ez garela gure borroken subjektu politikoak, are gutxiago lan arloan».

Astearte goizean LABeko sei kide atxilotuak izan ziren, martxoaren 8an CENen egoitzan protesta bat egiteagatik eta apirilaren 9an, garbiketa sektorearen lan gatazkan, ISN enpresako kamioi batera igota N-121 errepidea trabatzeagatik. Izaskun Juarez LABeko kidea berehala askatu zuten, baina gainerako bost kideek 24 ordu eman zituzten ziegan. Ekintza horiengatik, mehatxuak, bortxaz jokatzea eta errepide segurtasunaren aurkako delituak egitea leporatu diete.

Espainiako Poliziak atxilotu zituen, baina astearte goizean Iruñeko Udaltzaingoaren egoitzara eraman zituen, Poliziaren Iruñeko egoitzan obretan ari direlako. Gaur azaldu dutenez, abokatuarekin hartu zieten deklarazioa, eguerdian, eta poliziek esan zieten ez zirela aske geratuko epailearen aurretik pasatu arte. Dena den, biharamunean, atzo, epailearen aurretik pasatu aurretik, epaitegian galdetu zieten ea deklaratuko zuten, eta, ezezkoa eman ostean, aske geratu ziren.

Atxilotuen interpretazioa

Aurreko egunetan LABek adierazi bezala, atxilotuek azpimarratu dute aski zela jakinarazpen bat bidalitzea, eta horretarako ez zela beharrezkoa atxiloketa egitea. Alta, operazioak bestelako helburuak dituela uste dute. «Ezarritako ordena zalantzan jartzen ari gara, eta garesti ordainduko dugula adierazi digute, emakume eta langile gisa. Kapitalak ezin du jasan lan baldintza eta bizitza duinak eskuratzeko gure determinazioa».

Forcelledok gogoan izan du protesta horietan eta garbiketa sektorearen lan gatazkan «planto egitea» erabaki dutela eta irmo jarri direla soldata arrakalaren aurka, lan baldintzen prekarizazioaren aurka, lanaldia bizitza pertsonalarekin uztartzeko ezintasunaren aurka, lanaldi bikoitz eta hirukoitzen aurka... Azpimarratu du egunero lantokietan diskriminazioa jasaten dutela.

Hori ikusita, argi dute ezarritako boterea ekintza horiek zigortzen saiatu direla «atxiloketen, isunen, %100eko gutxieneko zerbitzuen edo kaleratzeen bidez. «Poliziaren aste honetako azpijokoa patronalaren eta haren zerbitzura dagoen aparatu judizial eta polizialaren artean antolatu da».

Forcelledoren ustez, sektore prekarizatu eta feminizatu batek egindako borroka sindikalari erantzun nahi izan diote. «Sistemari ez zaio interesatzen eta ezin du jasan gu, emakume langileok, aurrez aurre jartzea. Ez da kasualitatea borroka sindikal feminista gero eta indartsuago den honetan erreakzio gogor eta bortitza egotea». Era berean, uste dute ez dela kasualitatea hori Nafarroan gertatzea, euskararekiko eta aldarrikapen sozialekiko «izugarri oldarkorra» den erregimenean oraindik ere «hainbat garrok bizirik dirautelako».


Summary: Transmisioak harrotuta segitzen du Hegoaldean: 1.195 kasu eta %8ko tasa. 14.893 PCR eta antigeno proba egin dituzte Osakidetzak eta Osasunbideak

Eguneroko positiboen kontaketak ez du baikortasunerako tarte handirik uzten. Atzoko proba diagnostikoetan beste 1.195 positibo atzeman zituzten Osakidetzak eta Osasunbideak. Herrialdeka, 99 detektatu zituzten Araban, 465 Bizkaian, 443 Gipuzkoan eta 182 Nafarroan. Iragan astean, goranzko kurba mantsotzen hasi zen Nafarroan eta Araban, baina joera aldaketa hori atzera ere «gelditzen» ari dela nabaritu du Nafarroako Osasun Departamentuak. «Garai erabakigarria da hau; positiboen beheranzkoa zetorrela uste genuen, baina aste honetan ez aurrera ez atzera gelditu gara», azaldu zuen atzo Osasun zuzendari nagusi Carlos Artundok.

Positibo tasak ere ez du behera egin: %8an da, atzo 14.893 PCR eta antigeno proba egin ostean.

Ospitaleen egoerari dagokionez, COVID-19ak jotako 94 pertsona ospitaleratu zituzten atzo Araban, Bizkaian eta Gipuzkoan. Egun, 165 pertsona daude Osakidetzak kudeatutako ospitaleetako ZIU zainketa intentsiboetako unitateetan larri.


Summary: Ander Rodriguez EH Bilduko legebiltzarkideak parlamentuko kargua utziko du. Garikoitz Mujika EH Bilduko zuzendari nagusiak ordezkatuko du.

Ander Rodriguez EH Bilduko legebiltzarkideak kargua utziko du, Rodriguezek berak osoko bilkuran jakinarazi duenez. Rodriguez Euskal Herriko Unibertsitateko Geografia, Historiaurrea eta Arkeologia Sailean hasiko da lanean, doktoratu aurreko ikertzaile gisa. 2019ko irailean sartu zen EH Bilduren talde parlamentarioan.

Orain, Garikoitz Mujikak (Idiazabal, 1982) ordezkatuko du, Gipuzkoako hautagai-zerrendako hurrengoak, alegia. Mujika kazetaria da lanbidez, eta 2011n hasi zuen bere ibilbide politikoa, Donostiako Udalean, Juan Karlos Izagirreren eskutik, Alkatetzako idazkari moduan. 2017az geroztik EH Bilduko zuzendari nagusia da.


Summary: Iazkoa inoizko urterik beroena izan zen Europan. Batez besteko tenperaturak goia jo zuen kontinente horretan, Copernicus Klima Aldaketa Zerbitzuaren ikerketa baten arabera, eta orain arteko urterik beroenetan bigarrena izan zen Artikoan. Udazkenean eta neguan izandako tenperaturak bereziki beroak izan ziren.

XIX. mende erdialdean hasi ziren tenperaturaren lehen neurketak egiten, eta Europako batez besteko tenperatura iazkoa baino hotzagoa izan da orain arteko aldi guztietan. Berotze globalaren eta klima joeren inguruko ikerketa baten emaitzak argitaratu ditu Europako Batzordeak sustatutako Copernicus Klima Aldaketa Zerbitzuak, eta bereziki nabarmendu ditu Europako eta Artikoko datuak.

2020aren atzetik Europan urterik beroenak izan direnen aldean, gutxienez 0,4 gradu zentigradu beroagoa izan zen batez besteko tenperatura iaz. Gainerako bostak ere azken hamarkadan erregistratu ziren, eta, beraz, tenperaturen goranzko joera berresten du ikerketak. Iazko negua inoizko beroena izan zela ere erakusten du, eta batez besteko gehienezko tenperaturak goia jo zuela: 1981 eta 2010 urteen artean izandako batezbestekoa baino 3,4 gradu zentigradu beroagoa izan zen, eta orain arte beroena izan dena baino 1,4 gradu beroagoa.

Igoera bereziki nabarmena izan da kontinentearen ipar-ekialdean. Ikerketaren arabera, inguru horretan aurrez neurtutako batez besteko tenperatura beroena gainditu zen, eta 1,9 gradu handiagoa izan zen iazko beroena. Gainera, gehienezko eta gutxieneko tenperaturak 1981-2010 epearen batezbestekoa baino sei eta bederatzi gradu altuagoak izan ziren neguan.

Hain justu, udazkenean eta neguan izandako tenperaturak bereziki beroak izan ziren, ikerketak azpimarratu duenez, eta hori jotzen du igoera orokorraren arrazoi nagusitzat. Uda ere ohi baino beroagoa izan zen, baina bero boladak ez ziren izan aurreko urteetan bezain gogorrak, orokorrak eta luzeak. Horietako bat azpimarratu du ikerketak, iazko abuztuan Afrika aldetik iritsitakoa. Gaueko tenperaturak nabarmen igo zituela dio; bereziki, Europa ekialdean. Gehienezko tenperaturak markak hautsi zituen Frantzian, bolada horren eraginez.

Artikoko kasuak ere atal berezi bat du gaur aurkeztutako txostenean. Izan ere, urte beroenetan bigarrena izan zen iazkoa han. Tenperaturen batezbestekoa 1981etik 2010era artekoa baino 2,2 gradu altuagoa izan zen. Bigarren hiruhilekotik aurrera nabaritu zuten ohi baino urte beroagoa izango zela, urtarriletik martxora arteko tartea ohi baino hotzagoa izan baitzen. Udara eta udazkena inoizko beroenak izan ziren, ordea.

Mundu mailan, hiru beroenen artean

Eskala handiagoko datuei ere erreparatu die ikerketak. Mundu mailan, inoizko urterik beroenen artean dago iazkoa, beste birekin batera. Batezbestekoa baino sei gradu altuagoko tenperaturak erregistratu ziren Artikoan eta Siberia iparraldean, eta horrek eragin nabarmena izan zuela dio. Kontrastean, Pazifikoko zenbait ingurutan ohi baino tenperatura hotzagoak izan ziren, eta hori La Niña fenomenoari zor zaiola uste dute ikerketaren egileek.

Gas isurietan ere jarri dute arreta, hori jotzen baita beroketa globalaren arrazoi nagusitzat. 2020an karbono dioxido eta metano kontzentrazioa handitu egin dela dio ikerketak. Karbono dioxidoaren kantitatea %0,6 igo zen, eta metanoarena, ia %0,8. Agerian utzi du, horrenbestez, negutegi gasen kantitatea inoizko handiena dela. Hala ere, neurketek erakusten dute karbono dioxidoaren kantitatea aurreko urteetan baino motelago handitu dela, pandemiaren ondoriozko neurriengatik. Metano isurien erritmoa azkartu egin da, hala ere.


Summary: AEBek erdira gutxitu nahi dituzte isurketak hamarkadaren amaierarako. Klima aldaketari buruzko bi eguneko goi bilera birtuala abiatu dute munduko 40 agintarik, eta horietako batzuek beren helburuak eguneratu dituzte. Txinak berretsi egin du 2060rako karbono neutraltasuna lortzeko asmoa.

AEB Ameriketako Estatu Batuek bikoiztu egin dute hamarkada amaierarako gutxitu nahi duten isurketen kantitatea: orain, helburua horiek erdira txikitzea izango da 2005eko mailekin alderatuta, Joe Biden herrialdeko presidenteak jakinarazi duenez, 2050erako karbono neutraltasuna lortzeko.

Agintariak klimari buruz antolatu duen bi eguneko goi bileraren hasieran eman du albistearen berri. Bata bestearen atzetik, munduko 40 gobernuburu eta estatuburu klima larrialdiari aurre egiteko neurriez eta konpromisoez aritu dira, eta horietako batzuek, Bidenek egin bezala, beren herrialdeen helburuak eguneratu dituzte. Erresuma Batua da horietako bat: Boris Johnson lehen ministroaren arabera, 2035erako %78 gutxituko dituzte isuriak, 1990eko mailekin alderatuta.

Japoniak ere erabaki bera hartu du, eta hogei puntu igo du bere kopurua; zehazki, 2030erako %46ra jaitsi nahi ditu isurketak, 2013ko mailekin konparatuta. Horretarako, Yoshihide Suga gobernuburuak «mundu mailako saiakeren» buru izateko konpromisoa hartu du: «Japoniak erabaki du pauso handi bat ematea klima aldaketaren arazo globala konpontzeko». Hego Korea da bere helburua handitzeko asmoa duen beste estatuetako bat, Moon Jae-in presidenteak goi bileran jakinarazi duenez, baina agintariak ez du kopuruez xehetasunik eman.

Egun, AEBekin batera, Txina da berotegi gas gehien isurtzen duen herrialdea, eta, joera horren jakitun, Xi Jinping presidenteak berretsi egin du 2060rako karbono neutraltasuna lortzeko helburua: «Konfiantza dut mundu mailako klimaren erronkak gainditu egingo ditugula, gure zereginetan eta helburuetan elkartu egiten bagara».

Brasilek ere jakinarazi du karbono neutraltasuna lortzeko asmoa duela, bere kasuan 2050erako; hain justu, Europako Batasunak bere buruari finkatu dion helburua da, Europako Batzordeak atzo jakinarazi baitzuen 2030erako %55 murriztuko dituztela isurketak, eta mendearen erdirako lortu nahi dutela karbono neutraltasuna.

Horri begira, gaurko goi bileran, Ursula von der Leyen Europako Batzordeko presidenteak dei egin die gainontzeko herrialdeei erabaki bera hartzera: «Europak karbono neutroa den lehen kontinentea izan nahi du. Baina, planeta salbatzeko, mundua behar dugu. Ekonomia handi guztiek ardurak beren gain hartzea ezinbestekoa da».

Washingtonen «itzulera»

Asmoez eta helburuez haratago, klimari buruzko goi bilerak agerian utzi du Bidenen legealdirako asmoa: AEBak klima larrialdiaren kontrako borrokaren liderrak bilakatu behar direla berriz ere.

Donald Trumpen agintaldiak rol hori kendu zion bere herrialdeari, besteak beste, Parisko Hitzarmenetik atera zituelako. Egungo presidenteak, ordea, horretara itzultzeko asmoaren berri eman zuen kargua hartu eta berehala, iragan urtarrilean, eta beste hainbat neurri hartzeko konpromisoa hartu du harrez geroztik, tartean gaur jakinarazitakoa.

Washingtonen aliatuek jarrera aldaketa hori eskertu dute, Angela Merkel Alemaniako kantzilerraren arabera, Bidenek helburuetara «itzuli» eta «nazioarteko komunitateari mezu argi bat» bidali diolako.

Nazioarteko hurrengo hitzordu garrantzitsua COP26 bilkura izango da, aurten Glasgown (Eskozia) azaroaren 1etik 12ra egingo dutena. Iragan urtekoan, munduko herrialdeak ez ziren gai izan adostasun handirik erdiesteko, eta, horren ondorioz, klima larrialdiri aurre egiteko neurri eraginkorrik hartu gabe joango ziren etxera negoziatzaileak.

Egunotako goi bileran Bidenek helarazitako mezuek, ordea, itxaropen puntu bat sorrarazi dute aurtengo bilkurarako. AEBetako presidentea egoeraren larritasunaz aritu da, eta berehala ekiteko beharraz ohartarazi du: «Zientziak dioena ukaezina da, eta ekintzarik ezaren kostuak handitu besterik ez dira egiten».

Halere, John Kerry AEBen Klimarako mandatari bereziak aitortu bezala, laguntzarik gabe, gobernuak ez dira beharrezko aldaketetarako inbertsioak lortzeko gai izango. «Azken finean, gobernuek, nazioarteko finantza erakundeek eta kapitala helarazten duten hornitzaile pribatuek elkarrekin lan egin beharko dute, eta horren araberakoa izango da arrakasta».

Klima aldaketagatik, 21,5 milioi errefuxiatu urtero

Azken hamarkadan, urtero 21,5 milioi lagunek beren etxeetatik alde egin behar izan dute klima aldaketaren ondorioz, UNHCR Iheslarientzako Nazio Batuen Goi Mandatariaren arabera. Gerrek eragiten dituzten iheslari kopuruaren bikoitza da.

«Errefuxiatuak, barne desplazatuak eta aberririk gabekoak dira klima aldaketaren lehen lerroan daudenak», zehaztu du UNHCRk ohar baten bidez, Lurraren Egunaren harira. Egun, mila milioi lagun baino gehiago bizi dira fenomeno klimatikoekin zerikusia duten arriskuak dituzten herrialdeetan, eta, ezer gertatuz gero, bere onera itzultzeko aukera gutxi izango lituzkete.

Ez hori bakarrik: Nazio Batuen Erakundearen agentziaren arabera, klima aldaketak pobrezia, segurtasunik eza eta ur eta beste hainbat baliabideren falta okertzen du.


Summary: 65 urteko txirrindulari bat hil da Aiako Harriko basoan. Konorterik gabe topatu du mendizale batek, Aiako Harriko basoan. SOS Deietara deitu du, baina ezin izan dute ezer egin.

65 urteko gizonezko bat hil da Aiako Harriko basoan (Irun, Gipuzkoa). Eusko Jaurlaritzaren Segurtasun Sailak jakinarazi duenez, 10:00 aldera SOS Deiak 112 telefonora deitu du basoan oinez zihoan pertsona batek, bizikleta baten alboan gizonezko bat lurrean konorterik gabe zegoela jakinarazteko.

Larrialdi zerbitzuak berehala bertaratu dira, baina ezin izan dute ezer egin gizona bere onera ekartzeko. Suhiltzaileek beilatokiko zerbitzuak irits zitezkeen tokiraino eraman dute hilotza, eta handik Donostiako Auzitegi Medikuntzako Erakundera eraman dute.


Summary: Gasteizko Mercedesek jakinarazi du 750 langile kontratatuko dituela. Urteko ekoizpena aurreikusitakoa baino 8.600 auto gehiagok osatuko dute, 148.600 ibilgailutara iritsi arte

ELA sindikatuak ezagutzera eman du Mercedes Benz konpainiaren zuzendaritzak «albiste onak» eman dizkiola langile batzordeari: Alemaniako autogileak ekoizpena handituko du Gasteizko fabrikan 2021. urterako, eta langile gehiago hartuko ditu. Hain zuzen, aurreikusitakoa baino 8.600 ibilgailu gehiago egingo ditu aurten, 148.600 autoren ekoizpena lortu arte, eta, horretarako, 750 behargin kontratatuko ditu.

Ekainaren 14an hasiko dira nabaritzen ekoizpen helburu berriaren ondorioak. Txanda murriztuak albo batera utzi, eta ohiko txandatan ariko dira beharginak berriro. Abuztuaren 2tik 22ra hartuko dituzte oporrak langileek, eta uztailaren 5etik irailaren 19ra astebeteko oporraldia hartu ahal izango dute, era berean.

Zuzendaritzak batzordeari azaldu dio beste 750 langile beharko dituela; batetik, txanda murriztuak ohiko txanda bihurtzeko: 400 bat langile beharko dira horretarako; eta, bestetik, 350 kontratazio gehiago egin beharko ditu oporrak egin daitezen. Enpresak jakinarazpen ofiziala helaraziko die langile guztiei, beharginen senitartekoek izena eman ahal izateko langile hautagai gisa. ELAk dio «albiste onak» direla, «langile ohiek lanera itzultzeko aukera izango dutelako».