Summary: Uztailaren 3an Bilbon mobilizatzera deitu du Gure Esku-k. Amalur Alvarezek eta Josu Etxaburuk azaldu dute ez dutela «estatuek baldintza lezaketen aterki juridiko huts bat nahi, erabakitzeko tresnak» eskuratzea baizik.

Gure Esku-k mobilizazio ziklo bat abiatuko du datozen asteetan; «datozen 11 asteetarako, apal hasi eta —egoera epidemiologikoa nabarmen okertu ezean— gorantz egingo duen mobilizazio dinamika bat» iragarri du gaur, Donostian eginiko gosari informatibo batean. Dinamika horrek data nagusi batzuk izango ditu: lehena, asteburu honetan bertan; erreferendumaren aldeko sinadura bilketa «masiboa» sustatzeko, herriz herri kalera irtengo dira. Maiatzaren 22an, herri eta eskualdeetan ekintza ugari antolatuko dituzte, eta uztailaren 3an, Bilbon ibaiaren inguruan mobilizatzera deitu dute. Datozen asteetan emango dute xehetasun gehiagoren berri, baina ziurtatu dute «uneak eskatzen dituen neurri guztiak» hartuko dituztela osasuna zaintzeko.

Estatus politikoari buruzko erreferendumaren aldeko sinadurak biltzen ari da Hamaika Gara egitasmoa —tartean, Gure Esku—, eta bultzada bat eman nahi diote datozen asteetan. Horretarako, herritar bakoitzari erronka bat jarri diote: gaurtik aurrera gutxienez 11 sinadura biltzea. «Sinadura bilketa hau masiboa izan dadin, ahalik eta jende gehien bilakatu beharko da, neurri handiago ala txikiagoan, sinadura biltzaile. Horrenbestez, ez genuke nahi katea sinatzaileengan eteterik; erreferendumaren aldeko manifestua sinatzen duen pertsona oro beste jende batengana iristeko katebegi izan dadin nahiko genuke», Amalur Alvarez eta Josu Etxaburu Gure Esku-ko bozeramaileek azaldu dutenez.

Horri lotuta, hiru urrats ezarri dituzte erronka batetzeko: lehenik, Hamaikagara.eus webgunean sartu eta erreferendumaren aldeko manifestua sinatzea; bigarrenik, kanpainaren eskumuturreko bereizgarria eskuratzea; eta hirugarrenik, 11 lagunek, gutxienez, manifestua sinatu eta erronkarekin bat egin dezaten lortzea. Eskumuturrekoa BERRIArekin eskuratu ahal izango da asteburu honetan, kioskoetan.

«Burujabetza falta»

Egoera politikoaren analisia ere egin dute Alvarezek eta Etxaburuk, eta nabarmendu dute Euskal Herriaren «burujabetza falta». Bi adibide jarri dituzte: bat, txertoekin «gertatzen ari den bidegabekeria». Izan ere, galdera bota dute: «Inori zilegi iruditzen zaio industria farmazeutikoek txertoen patenteei eutsi eta mundu osoan ekoiztu eta hedatzea galaraztea? Zergatik onartzen dugu? Burujabetza galera ikaragarria da halako erabakiak eskukada bat enpresaren esku uztea».

Bestalde, maiatzaren 9an iraungitzekoa den alarma egoerari erreparatu diote: «Zer berme izango dute Eusko Jaurlaritzak eta Nafarroako Gobernuak salbuespenezko neurriak ezartzen jarraitu ahal izateko? Badirudi arduradun politikoak Madrilera begira daudela, beren balizko erabakiei babes juridikoa emango ote dieten zain». Gure Esku-k argitu du beren aldarriekin bat egiten dutela, baina «kezkagarria» iruditzen zaiela «egoera horretara iritsi izana».

Hortaz, uste dute, Jaurlaritzak eta Nafarroako Gobernuak osasun arloko eskumenak izanagatik, osasun krisia kudeatzeko «konpetentzia osoa» ez izatea «autogobernuaren mugen erakusle argia» dela: «Premiazkoa iruditzen zaigu bertako legebiltzarrek ekimen handiagoa hartzea dagozkigun konpetentziak erabiltzeko legedia garatzeko garaian».

Adibide horiekin, ondorioztatu dute COVID-19ak eragindako krisiari erantzuteko, «erabakitzeko ahalmena» behar dela, eta hala ulertu dutela, esaterako, Eskozian, Irlandan eta Galesen: «Edozein gai edo auziri buruzko erabakiak hartzeko gai izan beharko genuke, baita gure lurraldearen etorkizun politikoa eta beste lurraldeekiko harremanak menpekotasunik gabe eta askatasunez hautatzeko ere».


Summary: Tubacexeko langileak Gasteizera abiatu dira enpleguaren aldeko martxa batean. Arabako hodi egileak gaur bertan gauzatuko ditu kaleratzeak. Bihar Eusko Legebiltzarrean egingo dute protesta.

Tubacexeko 70 bat langile Gasteizera abiatu dira ostegun honetan, Amurrio eta Laudioko (Araba) lantegietako lanpostuen aldeko martxa batean. Greba mugagabearen 64. eguna dute gaur; ez da edonolako eguna, halere, zuzendaritzak gaur bertan gauzatuko baititu iragarritako kaleratzeak. Denera, 129 enplegu gutxiago izango ditu enpresak; horietatik 95 zuzenean joango dira kalera. Enpresak eskainitako ordaina onartu dute 22 langilek, eta beste hamabik erretiro aurreratua hartuko dute.

Amurrioko lantegiaren atarian hasi dute ibilaldia, goizeko lehen orduan, eta Murgian egingo dute lehen geldialdia, arratsaldean. Gaua Gopegin igaroko dute, eta bihar goizean iritsiko dira Gasteizera, Eusko Legebiltzarraren atarian protesta egiteko. Kontrolerako osoko bilkura egingo baita bertan, eta Arantxa Tapia Eusko Jaurlaritzako Ekonomiaren Garapen, Iraunkortasun eta Ingurumen sailburuak kaleratzeen inguruko EH Bilduren galdera bati erantzungo dio.

Ez da ezer aldatzen

Enpresa Batzordeak ohar bidez adierazi du gaur ez dela «ezer aldatzen». Eta azpimarratu dute ez dutela bereizketarik egingo langileen artean: «Guztiok jarraitzen dugu itsasontzi berean eta helburu berarekin: lanean jarraitzea, kaleratze traumatikorik gabe».

Zuzendaritzaren jarrera salatu dute, halaber; adierazi dutenez, enpresa langileei deika ari baita banan-banan lanera joan daitezen. «Zuzendaritzari gogorarazi nahi diogu greba hau enpresa batzordeak deitu duela, eta grebari buruz zerbait hitz egin behar izanez gero, gurekin jarri behar dutela harremanetan». Batzordeak lasaitasunerako deia egin die langileei, eta gogorarazi die zuzendaritzaren deia jasoz gero, grabatzeko.

«Grebarekin bukatzea enpresaren eskuetan dago», gogorarazi dio Batzoredeak zuzendaritzari. Eta esan dio horretarako mahai gainean dauden kaleratze proposamen guztiak erretiratu behar dituela.


Summary: Telefonoen kargagailu bakarraren lege egitasmoa aurkeztuko du Europako Batzordeak. Europako Batasunean sakelakoen bateria betetzeko kargailu unibertsala egotea nahi du Bruselak, eta ekainean plazaratuko du helburu hori lortzeko lege proposamena.

Telefonoen baterien kargagailu bakarra nahi du Europako Batzordeak, mota batekoa alegia, europarrek nonahi izan dezaten aukera beren gailuen bateria betetzeko, edozein dela ere sakelakoaren marka eta modeloa. Hondakin elektronikoen atalean ere neurri horrek bere ekarpena egingo duela uste du Thierry Breton Barne Merkatuko komisarioak, eta, ekainean bertan, Batzordeak lege egitasmo bat aurkeztuko du helburu hori lortzeko.

Thompson eta France Telecom konpainietan aritutakoa da Breton, eta kargagailu unibertsalak "garrantzi berezia" duela esan du. "Nire helburua ez da bakarrik mota bakarreko kargagailua ezartzea; hondakin elektrikoen inguruan neurri gehiago onartzea nahiko nuke ", esplikatu du. Urtero, 51.000 tona hondakin eragiten dituzte sakelakoek Europako Batasunean, parlamentuaren datuen arabera. Lege egitasmo hori Batasuneko 27 kideekin negoziatu beharko da, eta, ondoren, Europako Parlamentuan eztabaidatu eta onartu.

Batzordearen konpromisoa zen Barne Merkatuko komisarioak orain ezagutarazi duena, baina pandemiak urtebete atzeratu du. Berez, 2009an abiatu zen sakelakoen eta tableten bateriak betetzeko gailuen eztabaida. Artean 30 gailu desberdin zeuden merkatuan, eta Bruselak gailuak harmonizatzeko akordioa lortu zuen alorreko konpainia nagusiekin, besteak beste, Apple, Nokia, Samsung, Sony eta LGrekin. Itun horri esker, kargagailuen modeloen zerrenda murriztu egin zen, eta, gaur egun, hiru modelo nagusi daude: USB 2.0 Micro B, USB C eta Appleren etxekoak, Lightning sistema.

Apple ez dago ados

Akordio horren indarraldia, ordea, 2014an iraungi zen, eta Europako Parlamentuak lege bat lantzen hasteko eskatu zion Batzordeari, gailu bakarra onartzeko. Eskaera hori ez zen sekula bete. Baina 2020. urtearen hasieran, parlamentuak berriro bateriak betetzeko gailuen harmonizazioa eskatzea onartu zuen, eta, ekainerako, lege proposamena iritsiko da, atzerapenik ez bada.

Erabiltzaileentzat begien bistakoak lirateke onurak, baina konpainiek ez dute batere argi ikusten, batez ere Applek. Haren kargagailuak soilik sagarraren etxeko telefono eta tabletetan erabil daitezke. Ekosistema propioa babestu nahi du Applek, eta ez du begi onez ikusten Bruselaren ekinaldia. "Berrikuntza izoztu egiten du, bultzatu beharrean", esan du gaiari buruz galdetu diotenean, eta "konpainien kooperazioa" eskaini du legeak baztertzeko, derrigortasuna baztertzeko, alegia.


Summary: Ekonomia «itotzea» leporatu diote enpresaburuek Euskal Hirigune Elkargoari. Fiskalitatearen emendatzea Ipar Euskal Herriko enpresentzat «kaltegarria» izanen dela salatu dute ekonomia alorreko ganberek, patronalaren sindikatuek eta sektore nagusietako ordezkariek.

Indar erakustaldia egin nahi izan dute Ipar Euskal Herriko enpresaburuek. Prentsaurreko bateratu bat egin dute, ekonomiako hiru ganberek, patronalaren sindikatuek eta sektore ekonomiko nagusietako ordezkariek Euskal Hirigune Elkargoak enpresen fiskalitatea emendatuko duela salatzeko. Ez ohiko argazkia, argazki sinbolikoa, Jean Rene Etxegarai lehendakariari presio egiteko. Ekonomia «itotzea» leporatu diote enpresaburuek. Gutun bat idatzi diote denen izenean haien haserrea adierazteko, eta Frantziako Estatuko ordezkariekin ere harremanean eman dira.

Agerraldian diskurtso bera errepikatu dute denek, behin eta berriz, bakoitzak bere hitzekin. Krisi ekonomiko «larri» baten aurrean gaudela, enpresak «perfusiopean» direla, eta haienganako zergak emendatzea «oso kaltegarria» izanen dela. «Ulergaitza da», Gerard Gomez ofizialeen ganberako buruaren hitzetan. «Momentu okerrenean dator; eragina izanen du enpleguan eta lurraldean», adierazi du. «Zentzugabea» da Jean Pierre Istre UMIH Ostalaritzako Industria eta Lanbideen Batasuneko buruarentzat. «Airea falta dugu, eta burua urpean sartzen digute», salatu du Frantziako eraikuntzako federazioko Pirinio Atlantikoetako ordezkariak. «Zergekin zanpatzen bagaituzte, ez dugu iraunen», Joelle Darricau turismoko enpresak biltzen dituen GOazen klusterreko zuzendaritzako kideak.

Sindikatuei dagokienez, enpresak «sufrimenduan», «agonian» direla erran du Caroline Philipps Lantegiak kolektiboko kideak. «Ez gara esne behiak», salatu du Philippe Neys Medef sindikatuko buruak. «Dirurik ez denean ekonomiak egin behar dira», Georges Strullu CPME sindikatuko buruak. Hori baita, funtsean, Euskal Elkargoari leporatzen diotena: aurrekontua aitzina ateratzeko instituzioak dituen zailtasunak enpresen kargu eman nahi izatea. Joan den larunbatean bozkatu zuten aurrekontuan lur zergaren emendatze bat onartu zuten —%0,29tik %2,79ra pasatuko da—, baina ez da hori haserre gehien piztu duena. Aurki onartzekoa duten garraio zergaren emendatzeak asaldatu ditu, duela bi urte bezala. 0,95etik 1,5era pasa beharko litzateke erran dutenaz; enpresa bakoitzeko 3.800 euroko emendatzea aurreikusten dute batez bestean.

«Konponbideak badira»

Euskal Hirigune Elkargo bakarraren «alde» dagoela nabarmendu du Andre Garreta Baionako Merkataritza eta Industria Ganberako presidenteak, baina azken urteetako kudeaketa «txarra» deitoratu du. «Hamar elkargoak batuta, indarrak mutualizatu eta ekonomiak eginen zirela pentsa genezakeen, baina, horren ordez, gastu finkoak emendatu dira», salatu du. Horren ordez, langile kopurua emendatu dela deitoratu du, arlo batzuetan lan berdina egiteko bizpahiru pertsona daudela erranez. Elkargoaren langile kopurua apaldu beharko litzatekeela iradoki du.

«Beharrik gabeko» inbertsio batzuk ere aipatu ditu, horien artean Aturri ibaian dabilen joan-jinkaria. «Badakizue zenbat kostatu den? Ez dute nehor garraiatzen, prezio merkean turismo pixka bat egin nahi duten gutxi batzuk izan ezik. Hori al da logiko ekonomiko efiziente bat?».

Azkenik, dena elkargoak egin nahi izatea ere salatu du Garretak. «Bizpahiru animatzaile hartuko dituzte enpresen mintegiak laguntzeko. Hori lehenago guk egiten genuen, hobeki, eta merkeago», deitoratu du. «Elkarrekin lan egin behar dugu», egin du aldarri, «argazkia nahi badute, guk eginen dugu lana, eta horiek har dezatela argazkia».


Summary: Hegoaldean atzemandako kasuak milatik gora dira berriz ere. Osakidetzak eta Osasunbideak 1.128 positibo zenbatu dituzte asteazkenean, 13.000 proba eginda. Gaurtik, itxiera perimetrala indarrean da Nafarroako lau herritan: Arbizun, Etxarri Aranatzen, Lodosan eta Alesbesen.

Egun bakarrean zenbatutako positibo kopurua gero eta maizago ari da 1.000 kasuren langa gainditzen. Nafarroako Gobernuak eta Eusko Jaurlaritzak emandako datuen arabera, atzo 1.128 COVID-19 kasu zenbatu ziren guztira Hego Euskal Herrian. PCR probak eta antigeno testak aintzat harturik, Osakidetzak eta Osasunbideak 13.362 test egin zituzten birusa atzemateko, eta, beraz, %8,4 izan zen positiboen ehunekoa asteazkenean.

Lurraldeka, Bizkaian 426 kasu detektatu ziren; Gipuzkoan, 397; Nafarroan, 188, eta Araban, berriz, 110.

Gainera, Hegoaldeko osasun zentroetan erietxeraturik direnen kopurua goranzko joera etengabean da. Azken datuen arabera, guztira 752 pertsona daude ospitaleraturik gaitzagatik. Zehazki, horietako 584 gela arruntetan daude oraintxe bertan, eta 168 dira ZIU zainketa intentsiboetako unitateetan. Osakidetzak eta Osasunbideak 83 lagun erietxeratu zituzten atzo.

Ezin sartu, ez atera

Nafarroako Gobernuak joan den asteartean iragarri zuenez, gaurtik itxiak dira foru erkidegoko lau herri: Arbizu, Etxarri Aranatz, Lodosa eta Alesbes. Gobernuaren esanetan, neurria bi astez izanen da indarrean, gutxienez. Gainera, larunbatean COVID-19a detektatzeko baheketak eginen dituzte Arbizun, Etxarri Aranatzen eta Alesbesen. Guztira 1.700 pertsona inguru deitu dituzte testak egitera.

Bestalde, Milagroko (Nafarroa) itxiera perimetralak bere hartan segituko du beste astebetez, foru gobernuak jakinarazi duenez. Herria martxoaren 26tik aitzina da itxirik, eta, oraingoz, hala jarraituko du apirilaren 22ra arte. Hasieran, neurria gaur arte zen indarrean izatekoa.


Summary: NATO maiatzean hasiko da Afganistango tropak erretiratzen. Erretiratzea hilabete batzuen buruan amaituta edukitzea espero duela aurreratu du Jens Stoltenberg idazkari nagusiak. AEBetako Estatu idazkaria Kabulera joan da ezustean.

Datorren hilean hasiko da NATO Ipar Atlantikoko Itunaren Erakundea Afganistanen dituen tropak erretiratzen. Hala iragarri zuen atzo Jean Stoltenberg idazkari nagusiak, AEBetako Estatu idazkari Antony Blinken eta Defentsa idazkari Lloyd Austinekin egindako agerraldian.

Asmo bera du Joe Biden AEBetako presidenteak ere, baina hark erretiratzea noiz amaituko den ere iragarri du dagoeneko: irailaren 11rako —aurten betetzen dira hogei urte dorre bikien aurkako atentatuetatik; eraso horiei erantzuteko hasi zuten AEBek Afganistango gerra, 2001eko urriaren 7an—. Gaur egun, 2.500 militar estatubatuar daude AEBetan, NATOko kide diren herrialdeetako beste 7.000 soldadurekin batera.

Stoltenbergek zehaztu zuen erretiratzeak Afganistanekiko «harreman berri bat» ahalbidetuko zuela, eta nazioarteak bake elkarrizketak babesten jarraituko duela, nahiz eta herrialdean segurtasun indarrik izan ez: «Bermatuko dugu ez dugula galduko orain arte lortutakoa». NATOko idazkari nagusiaren esanek, ordea, ez dituzte Afganistango agintariak lasaitu. Askok leporatzen diete Washingtoni eta nazioarteko aliantzari gerra irabazi gabe erretiratzea eta herrialdea talibanen esku uztea.

Bidenek berak aitortu du, ordea, azken urteetan gerrak ez duela «helburu garbirik» izan. Berdin egin du NATOko idazkari nagusiak ere, zeinak azaldu duen Afganistanen jarraitzeak tropa gehiago bidaltzea esan nahiko zukeela, eta egun aliantzak badituela «beste helburu batzuk», horien artean leudeke Txina, Errusia eta Iranekiko harremanak.

Stoltenbergek aitortu du, hala ere, erretiratzeak badituela arriskuak, eta, alde horretatik, ohartarazi du nazioarteko indarren aurkako edozein erasok «erantzun azkar bat» ekarriko lukeela. NATOren iragarpenak Afganistango gatazkarekiko orain arte zuen jarrera aldatzea ekarri du; izan ere, duela gutxi arte aliantzaren asmoa zen han jarraitzea egoera hobetu bitartean.

Gaur, bestalde, ezusteko bisita bat izan dute Kabulen. Blinken bera joan da Afganistango hiriburura. Ashraf Ghani presidenteak egin die harrera bertan. Ghanik esan du «errespetatzen» duela Etxe Zuriaren erabakia, eta haren araberako neurriak hartuko dituztela.


Summary: Elkarretaratzera deitu dute biharko Miarritzen, hilketa matxista salatzeko. 77 urteko gizonezko batek 75 urteko emaztea hil du, eta ondotik bere buruaz bertze egin. Prokuradoreak BERRIAri baieztatu dionez, nahita egindako hilketa izatea da hipotesi bakarra. 2003tik 110 emakume hil dituzte, BERRIAren hilketa matxisten datu basearen arabera.

Beste hilketa matxista batek Euskal Herria astindu du: gizon batek emakume bat hil du Miarritzen (Lapurdi). Agilera auzoko etxebizitza batean gertatu da, asteazkenetik ostegunera bitartean. Suhiltzaileek aurkitu dituzte gorpuak, goizaldean. Gizonak 77 urte zituen, eta emakumeak, 75. Lehen zantzuen arabera, eskopetaz hil du gizonak emakumea, eta ondoren bere buruaz beste egin du. Mugimendu feministak protestara deitu du biharko: Miarritzeko herriko etxearen aitzinean biltzera deitu dute, 18:00etan. Martxoaren 8ko asanbladak antolatu du elkarretaratzea.

France Bleu Pays Basque irratiak eman du goizean hilketaren berri, eta Jerome Bourrier Baionako prokuradoreak BERRIAri baieztatu dio nahita egindako hilketa bat izatea dela hipotesi nagusi eta bakarra, gizonak bere buruaz beste egin aurretik egin duena. Ustez, gutun bat aurkitu dute etxean; Bourrierrek adierazi du «nekea» aipatzen duela gutun horrek. Ez dago bertzelako hipotesirik, ordea. Frantziako Poliziak Miarritzen duen polizia etxearen esku dago ikerketa, eta autopsia heldu den astean eginen diete gorpuei.

2003tik indarkeria matxistaren eraginez Euskal Herrian hil duten 110. emakumea da, BERRIAren hilketa matxisten datu baseak jasotzen duenez. Aurten, Aintzane Pujanaren gorpua aurkitu zuten urte hasieran, Aizarnazabalen (Gipuzkoa); bikote bat atxilotu zuten hilketa egotzita, eta Pujana sexualki esplotatzea egotzi zieten. Otsailaren 12an, berriz, Conchi Gonzalez hil zuen haren senarrak, Sestaon (Bilbo).


Summary: Mendiak alderdi politikoei eskatu die alarma egoera luzatzearen alde ager daitezela. Alarma egoera maiatzaren 9tik harago luzatzeko erabakia babesteko galdegin die alderdiei. Zehazki, haren alde bozkatzeko konpromisoa «idatziz» adieraz dezatela nahi du Eusko Jaurlaritzako bigarren lehendakariordeak

Pedro Sanchez Espainiako presidenteak alarma egoeraren gainean har ditzakeen erabakiak babestuak izatea nahi du Idoia Mendia Eusko Jaurlaritzako bigarren lehendakariordeak. Alderdi politikoek neurria luzatzearen edo berriz ezartzearen alde egiteko eskatu du Mendiak, eta horretarako konpromisoa «idatziz» adieraz dezatela galdegin du.

ETB1en egindako elkarrizketa batean, Mendiak guztizko babesa azaldu dio Sanchezi. Adierazi duenez, sinetsia da Espainiako presidenteak erabaki egokiak hartuko dituela maiatzaren 9aren ondoko egoerari begira. «Oso pertsona arduratsua da. Herritarren osasuna bermatzeko behar bezalako prebentzio neurriak har daitezen aginduko du». Gainera, Mendiak nabarmendu du bidea «pausoz pauso» egin beharra dagoela.


Summary: 36 film erakutsiko dituzte Donostiako Giza Eskubideen 18. Zinemaldian. Apirilaren 23an hasiko da jaialdia, hilaren 30era bitarte. 22 film luze eta 14 labur izango dira denera, eta beste hainbat jarduera ere barnebilduko ditu egitarauak. Montxo Armendarizek eta Puy Oriak jasoko dute omenezko saria, eta 'Apaiz kartzela' estreinatuko dute.

Pandemiaren hastapenetan oraindik, Donostiako Giza Eskubideen Zinemaldiak bertan behera geratu behar izan zuen iaz, eta, ordutik hona lerroburu ia denak bereganatu dituen gaia bilakatu den arren, badira arreta eta hedapena behar duten beste hamaika auzi ere. Hala defendatu du Joxemi Beltran Donostiako jaialdiko zuzendariak gaur goizean, zinemaldiaren 18. aldia aurkeztean. Azaldu duenez, programa "zuhurra" ondu dute aurten, baina "ohi duen aberastasuna" galdu ez duena. Denera, 36 film erakutsiko dituzte: 22 luze eta 14 labur; adituekin solasaldiak izango dira, baita giza eskubideei lotutako azokak eta erakusketak ere. Hori guztia, giza eskubideen defentsaren eta urraketen inguruko "hausnarketa, sentsibilizazioa eta debatea" bultzatzeko asmoz eta zinema horretarako tresna izan daitekeen ustean.

Beltranek adierazi duenez, dokumentalaren generotik heldu ohi da giza eskubideak ardatz dituzten ekoizpenen parte handi bat, eta hala erakutsiko du aurtengo jaialdiaren egitarauak ere. Sail Ofizialaren barruan izango diren hamalau film luzeen artean —11 izango dira lehian—, migrazioa izango da gai nabarmenetako bat: Javi Julioren Aita Mari-k (lehiaketatik kanpo), Alfredo Torrescallesen Vidas menores-ek (solasaldiarekin) eta Luca Lucchesiren Black Jesus-ek landuko dute.

Oroimena izango da beste gai ardatzetako bat, eta jaialdiko zuzendariak hor kokatu du Apaiz kartzela-ren estreinaldia: 1960-1970eko urteetan Zamoran (Espainia) espetxeratuta eduki zituzten lau apaiz antifrankistaren istorioari buruzkoa da lana, Ritxi Lizartza, David Pallares eta Oier Aranzabalek zuzendua. Memoriaren multzo berean sar daitezke, halaber, ondoko hiru lan hauek: Sarajevoko gerra oroituko du Album de Posguerra-k (Angel Leiro, Airy Maragall); zuzendariaren aitak ETArekin izan zuen lotura du langai Traidores-ek (Jon Viar), eta 100 urte betetzera heldu diren hainbat pertsona hizketan jarriko ditu 100UP-ek (Heddy Honigmann). Azken horren inguruan ere izango da solasaldi bat filma ikusi ostean.

Eta adineko jendearen bizipenetatik, gazteenetara. Sarean jazotzen diren adingabeenganako sexu erasoak izango ditu hizpide Caught in The Net lan txekiarrak (Barbora Chalupova, Vit Klusak); AEBetako eskoletan armagintzak eta segurtasunaren negozioak sortzen dituen egoerak agertuko ditu Bulletproof-ek (Todd Chandler), eta Txetxeniako LGTBIfobiaz ariko da Welcome to Chechnya.

Fikziozko lanek ere izango dute, baina, beren tokia. Mohammad Rasoulofen There Is No Evil eta Massoud BakhsirenYalda, a Night for Forgiveness filmak, adibidez. Bakhsik zuzendutako ekoizpenak Maryamen istorioa kontatuko du – 22 urte ditu–, zeinari heriotza zigorra ezarriko dioten 65 urteko senarra hil izanagatik. Hori izango da, hain justu, inaugurazioan aurkeztuko duten filma. Eta itxierakoa, berriz, Eric Barbierren Petit pays, Burundi eta Ruanda arteko gerra zibilean kokatutako kontakizuna.

Mendebaldeko Saharari arreta berezia

Sail Ofizialaren barruan baina lehiaz kanpo erakutsiko duten beste lan berezi bat Ocupacion S. A. izango da. Laura Daudenek eta Sebastian Ruiz-Cabrerak zuzendu dute, eta Mendebaldeko Saharako gatazkan enpresaburu eta politikari espainiarrek izandako parte hartzea aletzen du dokumentalak, Mundubat GGKEak ondua. Gai ezaguna da Donostiako jaialdiarentzat kanpamentuetan bizi diren sahararrena, besteak beste 2010etik Fisahara Nazioarteko Saharako Zinema Jaialdiarekin senidetu zenetik. Aurten, ordea, arreta berezia jarri gura izan dute kanpalekuetako egoeran, iragan azarotik sahararren aurkako jazarpena areagotu egin dela ikusita. Hala, hilaren 25erako "saio monografikoa" prestatu dute, eta, Ocupacion S.A.-rekin batera, Daniel Suberviola zinemagilearen Mutha y la muerte de Hamma-Fuku labur saritua ere erakutsiko dute Antzoki Zaharrean, 12:00etan hasita.

Hain zuzen, Antzoki Zaharrak hartuko ditu aurten ere emanaldi gehientsuenak, Viktoria Eugenia antzokiarekin batera. Horietatik kanpo, beste bi film erakutsiko dira: Ray Yeungen Suk Suk —Kresala Zineklubaren eskutik, hilaren 20an, Trueba aretoan—, eta Rithy Panhen Irradiés —hilaren 27an, Tabakaleran—. Edukiera neurriak direla eta, aurten banakako sarrerak soilik izango dira salgai, eta astelehenean 11:30etik aurrera eskuratu ahalko dira, leihatiletan zein Internet bidez.

Laburren maratoia eta sari bikoitza

Berezitasun gisa, film labur guztiak bata bestearen ondotik erakutsiko dituzte aurten, "laburren maratoi indartsu batean", Beltranen hitzetan. Hilaren 24an izango da, 17:00etan, eta hogei minututik beherako 11 lan ikusi ahalko dira —ez da izango euskarazkorik—: 16 de decembro (Alvaro Gago), Bad Omen (Salar Pashtoonyar), Biografía del cadáver de una mujer (Mabel Lozano), Carne (Camila Kater), La Chasse (Ryan Jogi), Confinés dehors (Julien Goudichaud), La espera (Jakob Krese, Danilo Do Carmo), Masha/Masza (Krzysztof Chodorowski), Petit poussin (Nadia Anebri), Stillleben/The Caretaker (Roland Puknat) eta Une nouvelle page (Benjamin Clavel).

Jaialdiak banatu ohi duen omenezko sarian ere bada berrikuntzarik aurten. Bakarra eman ohi dute urteko, baina antolatzaileek bi banatzea erabaki dute aurten: Montxo Armendariz zuzendariari eta Puy Oria ekoizleari. Elkarrekin lanean hasi aurretik, hamaika proiektu gidatu zituen bakoitzak bere arloan, harik eta 1999an Oria Films ekoiztetxea sortu zuten arte elkarrekin. Han produzitu zituzten, besteak beste, Silencio roto (2001), Escenario móvil (2004), Obaba (2005) eta No tengas miedo (2011). Beltranen hitzetan, "beren filmetan erakutsitako konpromiso sozialagatik" jasoko dute aitortza. Horren erakusgarri, Silencio roto-ren proiekzio bat prestatu dute hilaren 29rako; kasu horretan ere, solasaldi batez lagunduta.

Filmen artean, gainera, ohiko hiru sariak banatuko dira: Ikusleen Saria film luze onenari, Gazte Epaimahaiaren Saria film labur onenari eta Amnesty International saria, erakunde horretako kideek eta zinema industriako profesionalek osatutako epaimahai batek erabakiko dutena.


Summary: Autodeterminazio eskubidea babestu du Eusko Legebiltzarrak. EAJren zuzenketa bat onetsi du parlamentuak, jeltzaleen aldeko botoak eta EH Bilduren abstentzioak ahalbidetuta.

«Euskal Herriaren autodeterminazio eskubidea» babesten duen mozio bat onartu du Eusko Legebiltzarrak. Elkarrekin Podemos-IUk aurkeztutako mozio bati zuzenketa aurkeztu diote EAJk, EH Bilduk, PSE-EEk eta PP+C's-ek, eta EAJrenak egin du aurrera. Jeltzaleen aldeko 31 boto jaso ditu testuak, eta EH Bilduko 21 ordezkarien abstentzioak ahalbidetu du hura onartzea. PSE-EEk, PP+C's-ek eta Voxek kontrako botoa eman dute.

Testuaren arabera, «Euskal Herriak autodeterminazio eskubidea duen subjektu juridiko eta politikoa dela adierazten du» Eusko Legebiltzarrak, eta eskubide horren «aitorpena eta ariketa» direla «euskal gizartearen garapen politiko, ekonomiko, sozial, kultural eta linguistikoaren bermea».

Jatorrizko mozioa Espainiako II. Errepublikaren aldarrikapenaren 90. urteurrenaren harira aurkeztu du Elkarrekin Podemos-IUk. Proposamen horren arabera, legebiltzarrak babestu behar zituen «alor instituzionaletik, politikotik, sozialetik eta kulturaletik urteurrena gogoratzeko abiatutako egitasmoak, eta errepublika horrek Euskadiren historia demokratikoan izan zuen ezinbesteko rola zabaldu» behar zuen. Horrekin batera, legebiltzarrak «parte hartzea, laizismoa, berdintasuna eta justizia soziala bezalako balio errepublikarrei» balioa eman behar zien.


Summary: COVID iraunkorra artatzeko unitate espezifikoak sortzea eskatu dute. Koronabirusaren sintomak luzaroan dituzten gaixoen plataformak Osakidetzari eta Eusko Jaurlaritzari eskatu diete euren gaixotasuna aintzat hartzeko.

Euskal Herriko COVID Iraunkorra plataformako kideak Eusko Legebiltzarrean daude gaur, arratsaldeko osoko bilkuran eztabaidagai izango dutelako gaixo horien egoera hobetzeko proposamen bat. Euskal Herriko COVID Iraunkorra plataformako kideek gaur goizean legebiltzarraren atarian salatu dute Osakidetzako lehen mailako arretako medikuen artean ez dagoela gaixotasunari buruzko informazio nahikorik, eta osasun agintariek ez dutela borondaterik gaixotasuna ezagutzeko. Eskatu diete Long COVID edo COVID Iraunkorra duten pertsonen zenbaketa bat egiteko, eta zenbaketa horretarako pazienteen klinikaren araberako diagnostikoak aintzat hartzeko. Ohartarazi dute, hala ere, diagnostiko horretarako ezin dela eskatu PCR positiborik, izurriaren lehen olatuan ez zirelako nahikorik egin, ezta antigorputzen proba positiborik ere, gaixo guztiek ez dituztelako sortu.

Plataformakoek salatu dute ez dela onargarria pertsona batzuk bajan egotea «sei, zazpi edo zortzi hilabetez» oroimena galtzeagatik, orainik ere beherakoa izateagatik edo eztarriko minagatik. Hori hala, lehen mailako arretan gaixotasunaren tratamendurako unitate espezifikoak sortzea eskatu dute. Katalunian ari dira dagoeneko, gogoratu dutenez. «Gure sintomak iraunkorrak eta askotarikoak dira; oraingoz, hainbat espezialistak artatzen dituzte, baina arreta holistikoa eta integrala behar dugu». Gaixotasuna ikertzeko ere galdegin dute, baita osasun agintarien inplikazioa ere. «Ez gaude sendatuta, eta ez dugu baztertzea merezi». Plataformako kideek espero dute gaur arratsaldean Eusko Legebiltzarrean izango den eztabaidatik akordio bat lortzea, eta Osakidetzak eta Eusko Jaurlaritzak lehentasun gisa hartzea gaixo horiek.


Summary: Adingabeen aurkako sexu abusuen preskripzioa biktimek 35 urte betetzean iritsiko da Hegoaldean. Haurrak eta nerabeak indarkeriatik babesteko lege proiektua onartu du Espainiako Kongresuak. EH Bildu abstenitu egin da, eta EAJk kontra bozkatu du.

Adingabeek jasandako sexu abusuen preskripzio epea biktimek 35 urte betetzen dituztenean hasiko da Hego Euskal Herrian. Haurrak eta nerabeak indarkeriaren aurrean babesteko lege proiektua onartu du, gaur, Espainiako Kongresuak, eta hori da, hain zuzen, berritasun nagusietako bat. Gainera, guraso alienazioaren sindromea debekatuko du (GAS), inguruan indarkeria matxista pairatzen duten adingabeen babesa indartuko du, eta testuak biltzen ditu, era berean, hainbat prebentzio neurri. Lege proiektua senatura bidaliko dute, tramitazioa jarrai dezan.

Haurtzaroan sexu abusuak jasandakoek eta haiekin lan egiten duten eragileek urteak zeramatzaten adingabeen aurkako indarkerien kontra borrokatzeko marko bat eskatzen, eta hori ezartzen du, hain justu, arauak.

Joan den ekainean aurkeztu zuen proiektua Espainiako Gobernuak, eta adierazi «umeentzako babes hesiak jartzea» izango zuela helburu. Azkeneko hilabeteetan 576 zuzenketa jarri dizkiote testuari —horietatik 200 pasa jaso dituzte lege proiektuan—, eta horiei buruz eztabaidatu dute alderdiek, auziari buruzko kongresuko batzordean. Gai arantzatsuenetako bat zen preskripzio epearen hasierako adina. Proiektua aurkeztu zuenean, biktimek 30 urte betetzean hastea proposatu zuen Espainiako Eskubide Sozialen Ministerioak. Atzo, ordea, proiektua bozkatua izan bezperan, hori 35 urtera atzeratzea adostu zuten gobernuko bazkideek —PSOE eta UP Unidad Podemos—, PPk, ERC Esquerra Republicanak, Ciudadanosek, EH Bilduk, BNGk eta Mas Paisek.

Kongresuaren gehiengo osoaren babesa behar zuen proiektuak lege organiko bat izaki, eta aise lortu du sostengu hori, EAJk eta Voxek soilik bozkatu baitute kontra: 268 alde, 57 kontra, eta 16 abstentzio. Jeltzaleen diputatu Iñigo Barandiaranek adierazi du hemizikloan «minez» baina «behartuta» bozkatuta zutela aurka. Uste du EAJk lege hori ontzea ez dela kongresuaren egitekoa. «Babestuko dugu Eusko Legebiltzarraren ekimena denean», gehitu zuen Barandiaranek.

EH Bildu, bestalde, abstenitu egin da, ERC bezalaxe, eta ez du legearen onarpena «oztopatu» nahi izan. Mertxe Aizpurua subiranisten kongresuko bozeramailearen esanetan, «aurrerapauso kualitatiboak, kuantitatiboak eta hobekuntzak» eman dira, baina legeak «argiak eta itzalak» ditu.

Hona hemen lege proiektuan jasotako berrikuntza nagusiak.

PRESKRIPZIO EPEA Delitu larrien kasuan —sexu abusuak, esaterako—, biktimek 35 urte betetzen dituztenean hasiko da; egun, aldiz, 18 dituztenean abiatzen da. Arauaren helburua da biktimei denbora gehiago ematea. Izan ere, normalean denbora asko behar izaten dute pairatutakoa prozesatzeko eta hori salatzera ausartzeko. Ione Belarra Espainiako Eskubide Sozialen ministroak nabarmendu duenez, eliza katolikoa abusuen «konplize» izan da «gehiegitan», eta horrek «bukatu egin behar du». Hain justu, Euskal Herrian azken urteetan Eliza katolikoaren jardueraren barruan gertatuko hainbat sexu abusu azaleratu dira, baina biktimek ezin izan dituzte salatu, preskribatuta zeudelako.

JAKINARAZTEA EGINBEHAR Legea indarrean sartzean, herritar orok administrazioei «derrigorrez» eman beharko diete adingabeen aurkako delitu zantzuen edota arrisku egoeren berri.

DEKLARAZIO BAKARRA Delituak jasan dituzten 14 urtetik beherako adingabeek behin baino ez dute deklaratu beharko auzibidearen instrukzio fasean. Lekukotza hori froga gisa hartu ahal izango da epaiketan, eta, testuaren arabera, modu horretan adingabeak «birbiktimizatzea» eragotziko dute. Legeak bermatzen du, gainera, adingabeei, haien adina edozein dela ere, hitza emango zaiela prozesu judizial eta administratiboetan.

ESPEZIALIZAZIOA Adingabeen aurkako indarkerian espezializatutako epaitegiak sortzea du asmo lege proiektuak. Indarrean sartzean —ondobidean, aste batzuk barru—, gobernuak urtebete izango du epaitegi horiei bide emango dien lege proiektu bat aurkezteko kongresuan.

GAS Lehen zirriborroan ez zegoen jasota gurasoen alienazioaren sindromea (GAS) debekatzea, baina debekatu egingo dute. OME Osasunaren Mundu Erakundeak ez du sindrome gisa aitortzen, eta elkarte eta erakunde feministak debekatu zezatela eskatzen ari ziren.

INDARKERIA MATXISTA Proiektuaren arabera, indarkeria matxistaren biktima bat babesteko agindu judizial bat indarrean baldin badago, eta baldin badaude «egiaztatutako zantzuak» adierazten dutenak adingabeak indarkeria ikusi edo nozitu duela, bisita erregimenak bertan behera geldituko dira.


Summary: Faktore genetikoek COVID-19aren larritasunean eragin dezaketela aurkitu dute. Ikerkerta baten arabera, munduko biztanleria osoaren %13 inguruk ditu gaixotasunaren sintomak larriagotzea ekarri dezaketen faktoreak.

Herrialde Katalanetako zenbait ikertzailek aurkitu dute faktore epigenetikoek, hots, herentzian jasotzen direnek eragina izan dezaketela COVID-19aren larritasunean, EBiomedicine aldizkariak kaleratu bezala. Leuzemiaren aurkako Josep Carreras institutuko, Josep Carreras fundazioko eta Bellvitgeko Ikerketa Biomedikoko Institutuko adituek egin dute ikerketa, eta ondorioztatu dute hanturarako eta osasuna okertzeko joera dutenek arrisku handiagoa dutela gaixotasunaren sintoma larriagoak pairatzeko. Faktore epigenetiko horiek munduko biztanleria osoaren %13k dituela gehitu dute.

COVID-19ak hainbat galdera sorrarazi dizkie adituei, eta haren sintomen eta arrisku faktoreen aniztasuna izan da horietako bat. Izan ere, adinez nagusiak direnei edota beste mota bateko patologiak dituztenei gehiago eragiten dietela ondorioztatu zuten hasieratik. Baina faktore horiek betetzen ez dituen jendearen artean ere larri gaixotu denik ere badago. Horregatik, gaixotasuna pasatu duten eta arrisku taldeetan ez dauden 400 pertsonaren material genetikoa ikertu dute.

«COVID-19aren sintoma larriak izan dituztenen artean aurkitu dugu aldaera epigenetikoak daudela DNAren jarduera erregulatzen duten etengailu kimikoetan», adierazi du Manel Esteller Leuzemiaren Aurkako Josep Carreras Institutuko zuzendariak. Azaldu duenaren arabera, batez ere hanturarako gehiegizko joera duten geneetan gertatzen dira aldaera horiek, eta osasuna okertzeko joera dutenetan; hau da, mundu osoko biztanleriaren %13an.

Ikerketaren emaitzek medikuntza prebentiboan lagun dezaketela uste dute adituek. Izan ere, faktore horiek identifikatzeak erraztu egin dezake sintoma larriak garatu aurretik tratamendu egoki bat ematea, osasun sistemak gainezka egin ez dezan.


Summary: Sexu erasotzaileei terapia emango diete Iruñeko espetxean. Bederatzi presoren artean aukeratzen ari dira egitasmoan parte hartuko dutenak. 2022aren amaierara arte iraungo dute saioek. Presoa bitartean kalera aterako balitz, terapeutarekin harremanetan jarraituko luke, «zailtasunak» edukiz gero.

Nafarroan, azken urteotan, hainbat preso ari dira Sexu Oldarkortasuna Kontrolatzeko Egitasmoaren barruan terapia saioak egiten: oraintxe bertan, sei. Orain arte, kartzelatik kanpo egin dituzte saiook, baina, aurrerantzean, espetxean bertan egingo dute terapia, Nafarroako Gobernuak gaur jakinarazi duenez.

Gobernuak berak ordainduko du egitasmoa, eta Auzi Psikologia Institutuko langileek egingo dute.

Lehen aldiz egingo da halako egitasmo bat espetxe txiki batean. Orain arte, halakoetan parte hartu nahi izan duten presoak kartzela handiagoetara eraman izan dituzte. «Helburu nagusia zigorturikoak berriz gizarteratzea da», Nafarroako Gobernuak adierazi duenez.

Bederatzi hautagai

Adierazi dutenez, Iruñeko espetxeko bederatzi preso daude aukeratuta tratamendua jasotzeko. Espetxeko Tratamendu Batzordeak berak hautatu ditu, zenbait irizpideren arabera: besteak beste, presoak parte hartzeko adierazitako prestasuna eta zigorraren zenbat denbora bete duten dagoeneko. Horrez gain, egindakoa zenbateraino aitortzen duten aztertuko dute.

Bederatzi horien artean, egitasmoaren kudeatzaileek azken aukeraketa bat egingo dute. Lehen fasera pasatzen direnek banakako terapia egingo dute. Gero, berriz aztertuko dituzte, talde terapiaren fasera pasatzen ote diren erabakitzeko. Azken fasean, berriz jasoko dute banakako terapia.

Apirilaren 1ean hasi zen egitasmoa. Abuztuaren 31ra arte, hamar bat saio egingo dituzte parte hartzaileek. Bigarren fasea, talde lanarena, irailaren 1ean hasiko da, eta datorren urteko ekainera arte iraungo du.

Presoa, bitartean, hirugarren gradua jasota kalera ateratzen bada, nola moldatzen den aztertuko dute, eta, Nafarroako Gobernuak adierazi duenez, «erreferentziazko terapeutarekiko lotura gordeko litzateke, terapia egiten ari den pertsonak eskura eduki dezan, zailtasunak baldin baditu».


Summary: Desokupa enpresak etxe okupatu bat hustu du Abadiñon, protesta artean. Herritar talde batek salatu du mehatxupean bota dituztela etxean bizi zirenak, eta Ertzaintza oldartu egin zaie protestara batu direnei.

Espainian ezaguna da Desokupa enpresa. Okupatutako etxeak husten dituzte «bortxaz eta modu oldarkorrean», hainbat elkartek salatu izan dutenez. Gaur, Abadiñoko (Bizkaia) Zelaieta auzoko Alfredo Baeschlin kalean dagoen etxe bat hustera joan dira. Etxe barruan zeudenak atera egin dira, enpresako kideek emandako agiri bat sinatu ostean, Ertzaintzaren iturriek Anboto atariari adierazi diotenez. Lekukoek, ordea, salatu dute «mehatxu» artean sinarazi dietela agiri hori.

Azaldu dutenez, Desokupako «zortzi-hamar» kide joan dira eraikina husteko asmoz, eta haien aurrean protesta egitera joan dira Abadiñoko hogeitik gora herritar. «Faxistak gure kaleetatik kanpora!», oihukatu dute.

Ertzainak ere joan dira gero, eta borraz jo dituzte protestan elkartu direnak.

Arratsaldean, kontzentrazioa

Desokupa faxista kanpora lelopean, kontzentrazio batera deitu dute enpresa horren kontra, 19:30ean, Abadiñoko Ferialeku plazan.

Durangaldeko Ahal Dugu-k «kezka» agertu du gertatu denarekin. Haien ustez, eskuin muturrak sustatzen duen diskurtsoak «jarrera oldarkorrak» hauspotzen ditu. «Enpresa horretako kideak boxeolari eta paramilitar ohiak dira, eta lotura estua dute eskuin muturrarekin», alderdiaren hitzetan. Bat egin dute arratsaldeko kontzentrazioarekin.


Summary: Enplegu publikoa egonkortzeko eskatu dute. Gogoratu dute Hego Euskal Herriko administrazioek dutela Europako behin-behinekotasun tasarik handiena: langile publikoen %40k. Gaur zortzi egingo den greban parte hartzera deitu dituzte Arabako, Bizkaiko eta Gipuzkoako beharginak.

Udaletxeetan, ospitaleetan, unibertsitate eta eskoletan... Arabako, Bizkaiko eta Gipuzkoako administrazioetako ehunka langile mobilizatu dira ostegun honetan enplegu publikoa egonkortzeko eskatzeko. Gogoratu dute Hego Euskal Herriko administrazioek dutela Europako behin-behinekotasun tasarik handiena: langile publikoen %40k ez dute kontratu finkorik, 50.000k baino gehiagok.

Astebete barru, hilaren 22an, greba eguna izango dute Arabako, Bizkaiko eta Gipuzkoako administrazioetako langileek, ELA, LAB, CCOO, SATSE, STEILAS eta ESK sindikatuek deituta. Horri begira, mobilizazio kanpaina bat abiatu zuten martxoaren 30ean.

Grebaren bitartez, negoziazio kolektiboa indartu dadila nahi dute, eta erakunde guztiei egiten diete dei, «Jaurlaritzatik hasi eta herri txikieneko udaleraino». Kontratazioan behin-behinekotasuna gehiegikeriaz erabiltzen dela sinetsita daude, eta horren atzean zerbitzu publiko ugari pribatizatzeko asmoa dagoela.

Behin-behinekotasuna dela eta, Europako epaitegiek ere ohartarazi diote Eusko Jaurlaritzari egoera hori konpondu behar duela.

Azken hilabeteetan, Espainiako Gobernuak asmoa agertu du Enplegatu Publikoaren Oinarrizko Estatutua aldatzeko eta sektore publikoaren behin-behinekotasuna amaitzeko neurriak hartzeko. Eusko Jaurlaritzak ere Kidegoen eta Eskalen Legea aldatzeko egitasmo bat aurkeztu zuen iazko abenduan. Horren arabera, lan eskaintza publikoetan baldintza jakin batzuk betetzen dituzten behin-behineko langileek ez lukete oposizio proba osoa egin beharko. Sindikatuek arbuiatu dute egitasmoa adabaki bat dela eta horrek ez duela konponduko oinarrian dagoen arazoa.


Summary: Arendtek indarkeriaz egindako gogoetak, euskaraz. Boterearen eta biolentziaren arteko loturaz dihardu Hannah Arendt pentsalariak ‘Indarkeriaz’ liburuan, besteak beste. Itziar Diez de Ultzurrunek euskaratu du, eta Katakrakek argitaratu

Duela urtebete zen argitara ateratzekoa, baina pandemiak atzeratu egin du hau ere. Dena dela, Hannah Arendten Indarkeriaz liburua berandu helduko zen euskal literaturara are zegokion datan kaleratua izan balitz ere. Izan ere, Hedoi Etxarte Katakrakeko editoreari «bitxia» iruditzen zaio orain arte obra euskaraz argitaratua egon ez izana, aintzat hartuta «Euskal Herrian, tamalez, indarkeriak eta politikak azken hamarkadetan izandako harremana». Hutsunea betetzeaz arduratu da bere argitaletxea Itziar Diez de Ultzurrunen itzulpenaren eskutik, eta Mario Zubiaga Teoria Politikoko irakaslearen hitzaurreak biribildu du edizioa.

Editoreak aipatutako bi elementu horiek ditu oinarri liburuak, hain zuzen: indarkeria eta politika. Zubiagak azaldu duenez, polis-a —«boterearen lekua»– eta polemos-a —«gerra, gatazka»— «elkartuta» ageri dira Arendten teorian, baina ez, ordea, «bat eginda», irakasleak azpimarratu duenez. Botere politikoa ekintza kolektiboan sortzen dela zehaztu du, eta biolentzia, aldiz, ekintza indibiduala dela. Arendten garaian gertuko mehatxua zen gerra nuklearraren irudia erabili du Zubiagak adibide gisa: indarkeria gauzatzeko aski baita banako bakarrak botoi bat sakatu dezan, baina botere politikoa banako horien elkarbizitzan dago oinarritua. Alegia, «natura ezberdinekoak» dira, baina, halere, estuki lotuta daude beti. «Ez dago gauza arruntagorik boterearen eta biolentziaren arteko nahasketa baino».

Horrenbestez, bata zein bestea egoki zedarritzea izan zuen helburu pentsalariak, ohikoa zuen legez. Zubiagak dioenez, Arendt-ek uko egiten zion filosofotzat kalifikatua izateari, bere lana ez baitzen «egia bilatzea, errealitatea ulertzeko kontzeptuak ezartzea» baizik. «Kontzeptuen mugarritze lana oso inportantea zen» herentzat, irakaslearen arabera, eta praktika horren hamaikagarren adibidea dakar Indarkeriaz liburuak, politika eta indarkeria terminoak zehazteko saiakera ere bai baita. «Politikotasunaren errebindikazio sakona egin zuen Arendtek. Haren muinaz hausnartu zuen, baita baztertu ezin diren kontzeptuek sortzen duten zauri sendaezinaz ere. Politikotasunaren kolonizazioaz hitz egin zuen: zenbateraino konpon dezaketen teknikak eta zientziak eztabaida politikoa, eta nola nahi den neutralizatu moralaren bidezidorretik sendaezina den tentsio bat».

Eraginen batuketa

Arendtek kontzeptuak mugatzea jomuga izan zuen, baina ezin daiteke pentsalariarekin beste horrenbeste egin, Etxarteren hitzei erreparatuta: «Arendten interes puntuetako bat da heldulekurik gabe pentsatzen zuela». Dioenez, filosofo izaerari uko egiteaz gain, feminista izaeratik ere urrundu egin zen —«nahiz eta XIX. mendeko hainbat emakume berreskuratu»—, eta, liberalismoan kokatzen duten arren, sailkapen hori ere gaitzetsiko luke pentsalariak ziurrenik, Etxarteren iritziz. Kontrakoa adieraziko balute ere, berdin: «Ez dator Alemaniako ezkerreko pentsamoldetik; beraz, ezkerrekoek mesfidantzaz jokatu dute haren obrarekin».

Kategorizatu ezina izan zen Arendt, baina, era berean, kategoria guztietatik edan zuen bere teoria politikoa osatzeko. Inguruan izan zituenen eragina jaso zuen, eta bere pentsamoldeak ere beste horrenbeste egin zuen haiengan. Besteak beste, Karl Jaspers psikiatrarekin harreman intelektual estua izan zuen, baita Martin Heideggerrekin ere —harreman sentimentala ere izan zuen filosofo alemaniarrarekin—. Bere ama Martha Cohn ere garrantzitsua izan zen bere garapen teorikoan, baita bere azken senarra ere, Heinrich Blucher ezkertiarra.

Ingurukoekin ez ezik, ordea, Arendten teoriek urrunagoko pentsalariekin ere izan zuten erlazioa eta, batez ere, ika-mika. «Antipodetan» zituen teorialarien testuak ikertu zituen, garaiko gazteek irakurtzen zituztenak, nagusiki —Lenin eta Frantz Fanon, besteak beste—, eta horien ideien erabileraren inguruan hausnartu zuen, Itziar Diez de Ultzurrun itzultzaileak azaldu duenez: «Saiatu zen jatorrizko iturrietara jotzen, eta aldeak azpimarratzen. Ikusten zenarekin ez bazetozen bat teoriak, aztertzen zuen zer zen bat ez zetorren hori».

Eraginen aniztasun horrek testuaren forma baldintzatu zuen, aipu eta oin oharrez lepo baitago Indarkeriaz obra. Ezaugarri hori izan da itzulpen lanaren oztopoetako bat, Diez de Ultzurrunek nabarmendu duenez: «Itzulpen jarioa eteten zuten, iturrietara jo eta ikusi behar nuelako ea euskaratuta zeuden». Bestalde, «tolestura eta sakonunez betetako autorea» izanik, «orekari abila» izatea beharrezkoa egin zaio: «Euskaraz erraz irakurtzeko testua eman behar nuen, baina atxiki lotuz jatorrizkoari. Itzulpengintzan esaten den bezala: ‘Ahal bezain hurbil eta behar bezain urrun’». Izenburutik bertatik izan ditu «zalantzak», aitortu duenez.

Motza, baina mamitsua

Obrak 160 bat orrialde ditu, baina, hala ere, asko dira pentsalariak bertan garatzen dituen gaiak. Politika eta indarkeria ardatz gisa erabilita, beste hainbat ertzi heltzen die Arendten teoriak, itzultzaileak azpimarratu duenez. «Liburu honek gogoeta eragiten laguntzen du; gai asko azaltzen ditu, eta, nire ustez, azalkeriatik alde egiten eta klixe bidez pentsatzen uzteari laguntzen du». Diez de Ultzurrun «irakurle arrunt» gisa hurbildu zaio pentsalariaren lanari, eta hainbat azpimarra egin dizkio, haietako asko egunerokotasunez beteak, dioenez.

Esaterako, «kezka» agertzen du Arendtek zientziaren garapenaren eta unibertsitatearen eta askatasunaren arteko loturaren inguruan, eta, halaber, «eskuinekotzat jotzen den nazionalismo» baten sorreraz ohartarazten du pentsalariak, «populismoaren ondorioz gaur egunera ekarri daitekeena», itzultzailearen ustez. Era berean, «aintzat hartzekoa» deritzo gizakien ekintzen helburuez egindako gogoetari: «Arendtek garrantzia ematen die ustekabekoei. Ezin daiteke aurreikusi gizakien ekintzek izango dituzten ondorioak. Hortaz, bitarteko helburuak garrantzitsuagoak izan daitezke hasieran lortu asmo ziren helburuak baino».


Summary: Aitor Garmendiak World Press Photoren hirugarren saria jaso du. Espainiako txerri haztegi batzuetan egindako argazki sorta batengatik saritu dute: Inside the Spanish Pork Industry: The Pig Factory of Europe.

World Press Photo fundazioaren lehiaketara 74.500 argazki aurkeztu dituzte aurten. Munduko argazkilari onenek aurkezten dituzte bertan lanak, eta sarietako bat Aitor Garmendiarentzat izan da: ingurumenaren ataleko istorioetan, hirugarren saria. Gaztela-Mantxan (Espainian) ateratako argazkiek txerri haztegien errealitate gordina erakusten dute. Garmendiak honela esan zion BERRIAri duela egun gutxi: "Debekatuta dago modu librean instalazio horiek bisitatzea; hortaz, ezkutuan sartzea baino ez zitzaigun geratzen". Hala, 32 txerri ustiategitan gauez eta baimenik gabe sartu zen argazkilaria, eta horren fruitu dira argazkiak.

Aktualitateko gaietan edo lan garaikideetan, lehen sariak Argentinako Pablo Toscorentzat (Yemenen ateratako argazkiarengatik) eta Errusiako Alexey Vasilyeventzat (Sakha herrialdean aterako argazkiengatik) izan dira; Ingurumeneko lehen sariak honako argazkilariek irabazi dituzte: AEBetako Ralph Pace eta Brasilgo Lalo de Almeida; albiste orokorren kategorian, beste hauek irabazi dute lehen saria: Danimarkako Mads Nissen eta Errusiako Valery Melnikov; luzerako proiektuetan, hau izan da garailea: Italiako Antonio Faccilongo; naturari eskainitako kategorian, irabazleak AEBetako Ami Vitale eta Herbeheretako Jasper Doest izan dira; erretratuetan, garaileak Errusiako Oleg Onomarev eta Italiako Gabriele Galimberti izan dira; eta kiroletan, lehen sariak Australiako Adam Prettyri eta Kanadako Chris Donovani eman dizkiete; spot news edo unean uneko albisteetan, berriz, AEBetako Evelyn Hockstein eta Italiako Lorenzo Tugnoli izan dira garaileak.

64. urtea da World Press Photo sariak ematen dituztela. Munduko 130 herrialdetako 4.135 argazkilarik parte hartu dute aurten.


Summary: 73 urteko gizonezko bat hil da Aralarren. Eusko Jaurlaritzaren Segurtasun Sailak jakinarazi duenez, ondoeza sentitu du Beoin aldean zeudela. Lagun batek SOS Deiak-era deitu du, baina ezin izan dute ezer egin.

73 urteko gizonezko bat hil da Aralarren. Beoin inguruan zeudela ondoezak eman dio. Eusko Jaurlaritzaren Segurtasun Sailak jakinarazi duenez, lagun batek SOS Deiak-era deitu du, eta osasun zerbitzuak helikopteroz joan dira, baina ezin izan dute gizonezkoa bere onera ekarri. Segurtasun Sailaren arabera, 12:30 aldera jaso dute deia, eta helikopteroz joan dira zenbait osasun langile, baina ezin izan dute ezer egin. Gorpua Tolosako Usabal futbol zelaira eraman dute, eta han jaso dute Donostiara eramateko.


Summary: Milagrok itxita jarraituko du apirilaren 22ra arte. Erriberako herri horrez gain, beste sei udalerri daude itxita Nafarroan: Arbizu, Arguedas, Cadreita, Etxarri Aranatz, Lodosa eta Alesbes. Hegoaldean, guztira, 89 udalerri daude itxita.

Nafarroako Gobernuak beste astebetez luzatu du Milagroren itxiera perimetrala, COVID-19aren kontrako beste neurri batzuekin batera. Martxoaren 26an itxi zuen Milagro, aurreko bi asteetan izan zen intzidentzia tasagatik, eta, aurreko astean beste astebetez luzatu ostean, gaur apirilaren 22ra arte luzatzea erabaki du. Maria Txibiteren gobernuak argudiatu du positibo kopurua jaisten ari den arren oraindik tasa handia dela.

Milagroko Udalarekin batera erabaki zuen Gobernuak itxiera perimetrala ezartzea martxoan. Aurreko hamalau egunetan, 100.000 biztanleko 1.874ko positibo tasa izan zuen herriak. Milagro ixteko neurria luzatu, moldatu edo bertan behera utzi ahal izango du Gobernuak, egoera epidemiologikoaren arabera.

Milagroz gain, beste sei udalerri daude itxita Nafarroan. Arguedas apirilaren 6an itxi zuten, bi astez; Cadreita, hilaren 9an, beste horrenbeste denboraz, eta gaur itxiera indarrean sartu da Arbizun, Etxarri Aranatzen, Lodosan eta Alesbesen, apirilaren 29a arte. Bitarte horretan, ezin izango da herri horietan sartu, ezta horietatik atera ere, funtsezko arrazoiengatik ez bada.

Aste honetan Nafarroako Gobernuak jakinarazi du herrialdean ezarrita zeuden neurriak ere beste bi astez luzatuko direla. Beraz, apirilaren 1ean jarritako mugak hilaren 22ra arte izanen dira indarrean, gutxienez. Zehazki, taberna eta jatetxeen barnealdeak itxita egonen dira, etxe barruan bizikideak baizik ezinen dira elkartu, eta leku publikoetan sei pertsona biltzen ahalko dira gehienez. Lurraldearen itxiera perimetralak bere hartan segituko du, baita etxeratze aginduak ere.

89 udalerri itxita

Araban, Bizkaian eta Gipuzkoan ere hainbat udalerri daude itxita, Eusko Jaurlaritzaren aginduz. Zehazki, intzidentzia tasa 400dik gora duten udalerriak dira; zerrenda horretan sartu dira aste honetan, besteak beste, Bilbo, Errenteria, Getxo, Hondarribia, Pasaia, Portugalete, Sestao eta Zarautz. Gasteiz ere itxita dago lehendik, eta baita Araba eta Gipuzkoa ere.

Denera, 82 udalerri daude itxita Araban, Bizkaian eta Gipuzkoan.


Summary: Lakuntza: «Joe Bidenek ezkerretik aurreratu ditu EH Bildu eta Podemos». ELAk sozietate gaineko zergan %25eko gutxieneko tasa efektiboa eskatu du, «salbuespenik gabe»

Hego Euskal Herrian zerga erreforma egitea «premiazkoa» dela aldarrikatu du ELA sindikatuak, eta informazio kanpaina hasiko du hura jokaleku politikoan ezartzeko. «Aberastasunaren banaketa tabua da herri honetan, eta hori onartezina da», salatu du Mitxel Lakuntza idazkari nagusiak. Premia horri data jarri dio, gainera; uda aurretik ekin beharko litzateke: «Zorra handitu egin da, eta orain behar dira baliabideak».

Erreforma eskaeraren muina enpresen eta ondarearen mozkinen gaineko zergak handitzea da. «Fiskalitate propioa erabiltzen ari dira enpresa handiei eta aberatsei tratu pribilegiatua emateko», salatu du Mikel Noval sindikatuko ikerketa buruak. ELAren ustez, lau dira berehalako zerga erreforman «berehala» hartu beharreko neurriak. Aurrenekoa, sozietate zerga «gutxienez» irabazien %25ekoa izatea da, «salbuespenik gabe».

Salbuespenak inbertsio jakin batzuengatik enpresek lorturiko kenkariak dira. Araban, Bizkaian eta Gipuzkoan, egun, %24koa da; Nafarroan, %28koa enpresa handientzat, eta %23koa txikientzat.

Beste hiru neurriak hauek dira: PFEZen, errenta handiei eta kapital errentei aplikaturiko beherapenak kentzea; ondarearen gaineko zergaren taula egungoaren bikoitza izatea; eta bi errekargu aplikatzea 2020ko emaitzei: sozietate zergaren bitartez %20koa iazko mozkinetan, eta %1 eta %10aren artekoa ondare zergan. Sindikatuaren arabera, aldaketa horiekin 2.600 milioi euro bilduko lirateke Hego Euskal Herrian.

Rementeria, «Ayuso txikia»

ELAk gutunak bidali zizkien Jaurlaritzari, Nafarroako Gobernuari eta hiru aldundiei, erreformaz hitz egitea eskatuz, eta Iñigo Urkullu lehendakariak bakarrik erantzun die, eta, Lakuntzaren hitzetan, haren ardura ez dela esateko, aldundiena baizik. «Herri honetan ez dago garrantzizko gaiei buruz hitz egiteko mahairik», salatu du. Nafarroako Gobernuari, berriz, Novalek egin dio kritika. «[Javier Remirez] Presidenteordeak esan du harro dagoela presio fiskal baxuaz. Fiskalitatea ezin da izan lehiakortasun erreminta bat».

Kritika zorrotzena, dena den, Unai Rementeria Bizkaiko ahaldun nagusiari zuzendu dio: «Bere nahia Isabel Ayuso edo Esperanza Aguirre izatea da [Madrilgo erkidegoko egungo presidentea eta presidente ohietako bat dira, biak PPkoak]. Atzerrian Bizkaiari buruzko azalpenak ematen dituenean Ayusotxo txiki bat izan nahi du, eta ELA aurka dago».

Lakuntzak, bere aldetik, errieta egin die EH Bilduri eta Elkarrekin Podemosi: «Pultsu politikoa falta zaie, ezkerra aurrekontuen eztabaidatik desagertu da. Ahotsa altxa behar du, bestela oraingoa gertatuko da, Joe Biden berak ezkerretik hartu diela aurrea». AEBetako presidenteak %21etik %28ra igo nahi du sozietate zerga, eta gutxieneko tasa bat ezartzeko eta multinazional handiak zergapetzeko sistema bat proposatu dio OCDEri.


Summary: Burutik taldeak itxi du 'At' websailaren lehen denboraldia. Ordu laurdeneko bideoetan, Euskal Herrian barna furgonetan egindako bidaiak jasotzen ditu websailak. Barruan, gazte sortzaileak aritzen dira hizketan, eta emanaldi artistikoak ere egiten dituzte.

Gazte sortzaileak gertutik ezagutzeko bide bat ireki du At websailak. Furgoneta batean sartu, eta, buelta bat ematen duten bitartean, haien bizipen eta burutapenak kontatzen dituzte, natural, eta, bidenabar, kantu pare bat jo, edo haien lana erakutsi, edozein dela ere bakoitzaren diziplina.

Nafarroako Gobernuak Euskarabidearen bidez sustatutako ikus-entzunezko proiektu bat da At, Katubi etxeak ekoitzia. Lehen denboraldia amaitu da, eta lau atal izan ditu, protagonista banarekin: Nogen, Maddalen Arzallus, Martxel Rodriguez eta Burutik. Lau bideoak albistearen barruan daude ikusgai.

Asier Caponek eskusoinua jotzen du Burutik taldean, eta Luar Alberdik, berriz, gitarra, kantatzeaz gain. Iaz atera zuten lehen diskoa: Paradisua. Erromerian ibiltzen ziren hasieran, kantuen bertsioak joaz. Konposatzeari ekin zioten gero, eta erabaki zuten euskara hutsez idaztea abestien hitzak. Hala, rock disko bat sortu dute azkenean. Gaztetxotatik jo izan dute musika, eta urte batzuk daramatzate taldean. Talde bizitzaz gozatzeak duen garrantzia nabarmendu dute Alberdik eta Caponek. Artaxoako Zerkoan (Nafarroa) izan dira.

Martxel Rodriguez dantzari lesakarraren ustez, gorputz guztiek dute mugitzeko beharra, baita dantzatzeko gaitasuna ere: «Dantza, modu orokorrean ulertuta, denok barrenean dugu, erritmoa barrutik hasten zaigu». Gerokoak dira aurreiritziak eta tabuak, pertsona batzuek dantza egiteari uztea eragiten dutenak. Ekhiñe Zapiain bertsolariak dantzarako gai bat proposatu dio bideoan, eta horri buruz aritu da Rodriguez, librean.

Maddalen Arzallus bertsolaria Mahai-harriaren inguruan izan da, Lizuniagan (Lapurdi), Bera (Nafarroa) eta Sara (Lapurdi) artean. Telebistako eta irratiko lanari eta horrek eragindako kezkei buruz hitz egin du, baita Instagramen nabigatzeari buruz ere. Hitzak lagundu dio hari bere bide artistikoa egiten; euskarazko hitzak, hain justu. Horrek berezi sentiarazi izan du beti.

Nogen taldeko bi kidek, Alex Irazusta gitarristak eta Eider Saez abeslariak, taldearen barneko bizitzari buruzko kontuak esan dituzte: nola egiten duten lan, zer egiten duen bakoitzak... Eta etxeko istorioren bat ere atera dute argitara: konfinamendua bideo-jokoekin arindu zutenekoa, esaterako. Kristobaldegira gidatu dute furgoneta, Donostiara.


Summary: Eremu gorritik kanpoko bederatzi herri handik gainditu dute 400eko langa, Donostia barne. Gipuzkoako zortzi herri handi sartu dira eremu gorriko datuetan: Donostia, Azpeitia, Deba, Eibar, Hernani, Mutriku, Urnieta eta Zumaia; herrialdeko beste herri handi gehienak iristeko atarian daude. Laudiok ere gainditu du tasa.

Eusko Jaurlaritzak aginduta, 47 herri daude eremu gorrian joan den asteartetik, baina COVID-19aren transmisioak ez du motelaldirik; Araban zertxobait gelditu da azkeneko egunetan, baina Bizkaian zabaldu eta zabaldu ari da, Aste Santu aurretik zuen abiada antzekoan. Gipuzkoan, berriz, egoera larriagoa da, eta ziztu batean ari dira ugaritzen kasuak, etenik gabe.

Iñigo Urkullu lehendakariak aste honetan bi alditan atzeratu du Labiren bilera politikoa, baina ez da datuak onak direlako. Joan den astelehenean, herrien zerrenda berrikusi zutenean, eremu gorritik kanpo geratu ziren Gipuzkoako zortzi herri handik eta Laudiok gainditu egin dute 100.000 biztanleko 400 kasuren langa, eta Gipuzkoan ia ez da 5.000 biztanletik gorako herri handirik langa horren azpitik. Hurrengo astelehenean berrikusiko du Jaurlaritzak zerrenda, eta aldatuko dira datuak ordura arte, baina herri horietan zabaltzeko joera hartua du koronabirusak azken egunotan.

Asteartetik 21 herri handi eta hamasei txiki daude eremu gorrian Gipuzkoan, eta hiru egun eskasetan haien parera iritsi dira Donostia (azken hamalau egunetako datuekin, 100.000 biztanleko 416 kasu positibo), Azpeitia (401), Deba (513), Eibar (484), Hernani (497), Mutriku (451), Urnieta (419) eta Zumaia (702).

Herrialdeko beste herri handiek ere laster gaindituko dute 400eko langa, eta martxa horretan jarraituz gero, aurki ez da herri handirik izango tasa horren azpitik Gipuzkoan: Andoainen, 367koa da, azkeneko datuen arabera; Bergaran, 372koa; Irunen, 345ekoa; eta Elgoibarren, 268koa.

Bizkaian, apalxeago

Bizkaian ere okertzen ari da egoera, baina ez horren azkar. Joan den astelehenean lau herri handi itxi zituzten, eta hiru txiki. Oraintxe bertan, herri bakarra dago 400eko tasatik gora baina eremu gorritik kanpo: Berango (427ko tasa, 100.000 biztanleko). Baina intzidentzia gora doa herri guztiz gehienetan, eta 5.000 biztanletik gorako herri batzuetan 400eko langara gerturatzen ari dira. Basaurin, 305ekoa da; Durangon, 356koa; Erandion, 389koa; Santurtzin, 322koa; Zornotzan, 332koa.

Herri handi asko 300eko langatik behera daude Bizkaian, baina. Eremu gorritik kanpo daudenen artean hauek nabarmendu litezke: Barakaldo (294), Leioa (328), Galdakao (281), Mungia (278), Bermeo (230), Gernika-Lumo (208) eta Lekeitio (166).

Araban, Laudio eremu gorritik kanpo geratu zen, 5.000 biztanle baino gehiagoko herri bakarra hiriburuaren atzetik. Ostiral honetan zabaldutako datuen arabera, orain gainditu du 400en langa: 100.000 biztanleko 414 kasu positibo atzeman dituzte azkeneko hamalau egunetan.


Summary: 'La Fortuna' telesaila ari dira grabatzen Pasaiako portuan. Alejandro Amenabar zinemagilearen aurreneko telesaila da.

2021ean ez, baizik eta 1804. urtean da egunotan Pasaiako portua (Gipuzkoa). Alejandro Amenabar zinemagilearen La Fortuna telesail historikoaren lantaldea Pasaian da zenbait eszena grabatzeko. Gaur hasi dituzte grabaketak, eta hurrengo hiru egunetan jarraituko dute, segurtasun neurri handiak tartean. Pasaiako porturako sarbidea murriztuta dago.p>

Aste honen hasieran, XIX. mendeko itsasontzi bat iritsi zen Pasaiako badiara, herritar askoren harridurarako. Telesailerako erabiliko duten itsasontzia kaian da, eta handik ez dute askorik mugituko egunotan, ahalik eta diskrezio handienarekin egin nahi dituzte-eta grabaketak. Pasaiako eta inguruko herrietako zenbait herritar, halaber, figurante lanak ari dira betetzen, XIX. mendeko jantziak soinean dituztela.

Grabaketen azken fasean sartu da Amenabarren telesaila. Iazko abuztuan hasi zituzten grabaketak, eta udaberri honetan emango diete amaiera; aurretik, Coruñan (Galizia), Madrilen, Cadizen, Zaragozan, Guadalajaran eta Zaragozan (Espainia) grabatu dute. Movistar Plus plataformaren eta AMC Studiosen arteko koprodukzio bat da, eta MOD Pictures ekoiztetxearekin ari dira egiten. Fikzioak 45 minutuko sei atal izango ditu: Hego Euskal Herrian, Herrialde Katalanetan, Galizian eta Espainian Movistar Plusen estreinatuko dute udazkenean; Ipar Amerikan eta Latinoamerikan, berriz, AMC katean eta AMC Plus plataforman ikusi ahalko da.

Alex Ventura diplomazialari gaztearen gorabeherak dira istorioaren abiapuntua. Frank Wild piratak lapurtutako altxor bat urpean geratu da, eta Venturak altxor hori bilatzeko misio zaila gidatuko du. Funtzionario grinatsu bat eta AEBetako abokatu abenturazale bat izango ditu bidaide. Maitasuna, adiskidetasuna eta norberak sinesten duen horretan borrokatzea izango dira fikzioan azalduko diren gaietako batzuk.

Alvaro Mel aktoreak jokatzen du rol protagonista. Haren alboan daude Ana Polvorosa eta Stanley Tucci —Oscar sarietarako hautagaia izan zen The Lovely Bones filman egindako lanagatik—. Beste aktore hauek parte hartzen dute telesailean: Karra Elejalde, Clarke Peters, T’Nya Miller, Pedro Casablanc, Blanca Portillo eta Manolo Solo. Ekoizleak Fernando Bovaira (MOD Pictures) eta Domingo Corral (Movistar Plus) dira. Azken horrek idatzi ditu gidoiak, Alejandro Hernandezekin batera. Koldo Zuazua produkzio lanetan ari da; Movistar Pluseko beste ekoizpen batzuetan parte hartu izan du aurretik —La peste telesailean, esaterako—.

La Fortuna Amenabarren lehen telesaila da, baina ez Movistar Plus plataformarentzat zuzentzen duen aurreneko lana. Duela bi urte Mientras dure la guerra filma egin zuen konpainia horrekin. 2019ko Donostiako Zinemaldian estreinatu zuten pelikula. 1936ko udan girotuta, Miguel Unamuno idazlearen bizitzako azkeneko hilabetean eta frankisten altxamendua dira pelikularen ardatza. Movistar Pluseko harpidedunek filma ikusteko aukera dute, noiznahi.


Summary: Gutxienez zortzi pertsona hil dituzte Indianapolisen gertaturiko tiroketa batean. Mezularitza enpresa baten bulegoetan tiroka hasi da pertsona bat. Gero bere buruaz beste egin duela esan du Poliziak.

Tiroketa bat gertatu da gaur goizaldean Indianapolis (AEB) hiriko aireportutik gertu, eta, hango Poliziak esan duenez, hainbat biktima daude. Agintariek esan dutenez, gutxienez zortzi pertsona hil dira. Tiratzaileak bere buruaz beste egin duela esan dute.

FedEx mezularitza enpresak Mirabel Road kalean duen bulegoan gertatu da tiroketa. Deiak jaso ditu Poliziak handik, eta hara heldu direnean «tiratzaile aktibo» bat zebilela ikusi dute. Genae Cook Poliziaren eledunak esan duenez, hainbat pertsona bala zauriekin topatu dituzte, eta tiratzaileak bere burua hil du.

Hainbat pertsona erietxetara eraman dituztela gaineratu du.

Nerabe bat tiroz hilik Chicagon

Heriotza martxoaren 29koa da, baina Chicagoko Poliziak atzo zabaldu zituen irudiak. Bideoan ikus daiteke nola 34 urteko Eric Stillman polizia autotik jaisten den, eta Adam Toledoren atzetik lasterka abiatzen den. Poliziak gelditzeko oihukatzen dio 13 urteko gazteari, eta besoak altxatzeko eskatzen dio jarraian. Toledok eskuak altxatzen ditu, baina, aldi berean, poliziak tiro egiten dio bularrean, eta hura lurrera erortzen denean, haren ondora joaten da lasterka.

Chicagoko Little Village auzoan gertatu zen tiroketa, martxoaren 29ko goizaldean, eta irudiak poliziak berak bularrean zeraman kameratik jasotakoak dira. Tiroketaren ostean, Stillmanek berak oihuka esaten du pertsona bat zaurituta dagoela, eta anbulantzia bat eskatzen du irratitik.

Chicagoko Polizia Departamentuaren arabera, Toledok arma bat zuen eskuetan, eta horregatik egin dio tiro Stillmanek. Irudietan nerabeak eskuak airean dituela ikusten da.

Poliziak argudiatu du arma bat bazuela korrika ihes egiten saiatu zenean, baina tiroa jaso baino segundo batzuk lehenago bota zuela, hesi baten atzera.

Toledoren familiako abokatuak adierazi du gazteak bete egin zituela poliziaren aginduak, eta hark tiro egin baino lehen bota zuela arma lurrera. «Ez dakit poliziak bazuen nahikoa denborarik zer egin pentsatzeko, baina jakin badakit segurtasun indarrek trebatuta behar luketela armarik gabe dauden pertsonei tirorik ez egiteko», salatu du Adeena Weiss Ortiz abokatuak.

Irudiak zabaldu eta ordu gutxira protestak piztu dira Chicagon, eta Toledoren senide eta lagunek elkarretaratzeak egin dituzte Poliziaren indarkeria salatzeko. Haren hilketaren irudiak asteburuan Minneapolisen Poliziak beste gazte afro-amerikar bat hil eta gutxira zabaldu dira.


Summary: Pfizerrek esan du «seguru asko» txertoaren hirugarren dosi bat jarri beharko dela. Txertoek ematen duten immunitatearen iraupenari buruzko zalantzak argitzeko daude oraindik, baina hori indartzeko egon daitezkeen aukerak aztertzen ari dira botika etxeak

Pfizer botika etxeko kontseilari ordezkari Albert Boulak atzo egin zuen iragarpena: COVID-19aren kontra egin duten txertoaren immunitatea erabatekoa izan dadin, «seguru asko» hirugarren dosi bat beharko da. Egun bi dosi jartzen dira, baina txertoek ematen duten immunitatearen iraupenari buruzko dudak argitzeko daude oraindik, eta indartzeko egon daitezkeen aukerak aztertzen ari dira botika etxeak. Boulak esan zuen behin lehen bi dosiak hartu, eta ondorengo hamabi hilabeteetan jarri beharko litzatekeela hirugarren dosi hori. Areago, iragarri zuen, gripearen aurkako txertoa urtero jarri behar izaten den eran, antzeko era batean jarri beharko dela COVID-19aren kontrakoa ere. Moderna konpainia ere ikerketak egiten ari da hirugarren dosi horren gainean.

Oraindik ere ezin da jakin COVID-19aren aurkako txertoek ematen duten babesaren iraupena zein den, baina badira horren berri ematen duten datu batzuk, eta txertoa jarri eta sei hilabetera oraindik ere antigorputzak atzematen direla diote hainbat ikerketak. Pfizerrek eta Modernak egindako txertoen kasuan, behintzat, horrela da. Merkatuan txerto gehiago ere badira, ordea, eta ikusi egin beharko da bakoitzak zer bilakaera duen.

Txertoek izurriaren kontra egiteko estrategietan duten garrantzia ere nabarmendu zuen atzo egin zituen adierazpenetan Pfizerreko buruak: «Oso garrantzitsua da birusarekin kutsa daitezkeen pertsonak urritzea». Birusak izan ditzakeen aldaera berriei aurre egite aldera ere, ezinbestekoak direla gogoratu zuen.

Pfizerren txertoa RNAm teknologia erabiltzen garatu dute, eta COVID-19aren aurka eraginkorra eta segurua dela erakutsi duen lehen txertoa izan da, zientziaren historia osoan azkarren garatutakoa.

Beste hainbat txertok emandako arazoen inguruko albisteak zabaldu dira asteotan, eta Europako Batzordeak asteotan Pfizerren txertoaren aldeko hautua indartu du; akordio bat hitzartu du botika etxearen 50 milioi dosi aurreratu ditzan hiruhileko honetan.


Summary: Ertzaintza oldartu egin zaie Tubacexeko langileei, Eusko Legebiltzarraren aurrean. Araialdetik Arabako hiribururako martxa bat egin dute azken orduetan kaleraturiko langileek. Langile batzordeak Eusko Legebiltzarrera sartzea lortu du.

Tubacexeko 70 bat langile Gasteizera abiatu ziren atzo, Amurrio eta Laudioko (Araba) lantegietako lanpostuen aldeko martxa batean. Gaur iritsi dira Eusko Legebiltzarrera, eta Ertzaintzak haien kontra jo du.

09:30ak aldera heldu dira langileak legebiltzarraren ingurura. Tubacexeko langile batzordeko kideek hara sartu behar zuten adierazpenak egitera, baina Ertzaintzak ez die utzi. Tentsio uneak izan dira tarte batez. Azkenean, kostata, baina sartu egin dira, EH Bilduko eta Elkarrekin Podemoseko legebiltzarkideek lagunduta.

Bitartean, kalean tentsioa handituz joan da, eta lanpostuen alde ari ziren langileei oldartu zaie Ertzaintza.

Azkenean, tranbiaren bidea libre utzi dute Tubacexeko lagileek, eta legebiltzar ataritik alde egin dute. Horrela amaitu dute protesta. Baina langileen ordezkariek legebiltzarraren barruan jarraitu dute.

Greba mugagabearen 65. eguna dute gaur Tubacexeko langileek. Zuzendaritza asteon gauzatzekoa baita iragarritako kaleratzeak. Denera, 129 enplegu gutxiago izango ditu enpresak; horietatik 95 zuzenean joango dira kalera. Enpresak eskainitako pizgarria onartu dute 22 langilek, eta beste hamabik erretiro aurreratua hartuko dute.

Amurrioko lantegiaren atarian hasi zuten ibilaldia atzo, goizeko lehen orduan, eta Murgian egin zuten lehen geldialdia, arratsaldean. Gaua Gopegin igaro dute, eta gaur goizean iritsiko dira Gasteizera, Eusko Legebiltzarraren atarian protesta egiteko, kontrolerako osoko bilkura egingo baita bertan, eta Arantxa Tapia Eusko Jaurlaritzako Ekonomiaren Garapen, Iraunkortasun eta Ingurumen sailburuak kaleratzeen inguruko EH Bilduren galdera bati erantzungo baitio. Gasteizen, Aernnovako langileek egingo diete harrera, goizean goiz, eta enpresa bietako beharginak elkarrekin joango dira legebiltzarrera.

Langile batzordeak ohar bidez adierazi du ez dela «ezer aldatu». Eta azpimarratu du ez dutela bereizketarik egingo langileen artean: «Guztiok jarraitzen dugu itsasontzi berean, eta helburu berarekin: lanean jarraitzea, kaleratze traumatikorik gabe».


Summary: Nafarroako Gobernuak 253 milioi gastatu ditu COVID-19ari aurre egiteko. Nafarroako Kontuen Ganberak egindako azterketa baten arabera, iaz 6.800 kontratu izenpetu zituen administrazioak, osasun (%72), hezkuntza (%18) eta zahar etxeetako (%10) beharrei erantzuteko. Osasun arloan, batik bat erizainak kontratatu dira.

Parlamentuaren aginduz, iazko martxotik aurtengo martxora arte pandemiak Nafarroako kontu ekonomikoetan utzitako lorratza aztertu du Nafarroako Kontuen Ganberak, eta datuetan jarri du arreta. Ikuskaritza batez ere iazko kontabilitatean oinarritu bada ere, aurtengo martxora arteko datu batzuk ere eguneratu ditu, eta ondorio nagusiena da gaur-gaurkoz COVID-19ak 253,3 milioi euroko gastua eragin diola Nafarroako Gobernuari; horietatik 224,9 milioi iaz izan ziren, eta 28,4 milioi aurten.

Faktura horri aurre egiteko, Espainiako Gobernuak 187,1 milioi eurorekin finantzatu du Nafarroako Gobernua, batik bat erkidegoentzako funtsetik 175 milioi euro banatuta, eta kopuru horri bestelako transferentziak eginda. Gainera, kontuen ganberak zehaztu du langileen kontratazioa finantzatzeko Madrilek eta Europako Batasunak diru kopuru bat emateko dutela. Azterketak nabarmentzen duenez, herritarrek 189.000 euro eman dituzte borondatezko ekarpen bidez. Azkenik, finantzaketa bila, zor merkatuetan 648 milioi euro lortu zituen iaz Nafarroak, baina ganberak ezin izan du zehaztu kopuru horretatik zenbat bideratu den COVID-19aren gastuei aurre egitera.

6.800 kontratazio

Iaz, 225 milioi euroko faktura eragin zuen izurriak, eta kopuru horretatik 45 milioi (%20) lan kostuetara bideratu behar izan ditu administrazioak. Batik bat behin-behineko langileak kontratatzeko (23,4 milioi) edo gaixo jarritako langileen ordezkapenak egiteko (4,7 milioi) erabili du diru hori. Halaber, pandemiari aurre egiteko langile publikoek egindako esfortzuak ere isla izan du bestelako kontzeptuetan. Adibidez, langileen produktibitate osagarria ordaintzeko 3,7 milioi euro erabili dira. Jai egunak, ordu estrak, gaueko sariak, txandak eta guardiak ordaintzeko 4,4 milioi euro behar izan ditu.

Gastu horren erdia kontratazio berrietarako izan da. Orotara, 6.800 kontratazio egin behar izan ditu gobernuak: batik bat, Osasunbidean (%72), hezkuntzan (%18), eta zahar etxe eta mendekotasuna dutenentzako egoitzetan (%10). Behin-behineko kontratazioa izan denez, 6.800 kontratu izanagatik, 3.400 langile kontratatu dira. Kontratu horien laurdenak hiru eta sei hilabete arteko iraupena zuen; %31k, hilabete eta hiru hilabete artekoa; %34k, hilabete baino gutxiagokoa eta %8k, sei hilabetetik gorakoa.

Hamarretik zazpi, erizainak

Kontratuen erdia baino apur bat gehiago (%52) Nafarroako Ospitale Gunearen beharrak asetzeko erabili da, eta beste beste %25, lehen arretarako. Tuterako Reina Sofia eta Lizarrako Garcia Orkoien ospitale publikoek 708 eta 155 kontratazio egin dituzte, hurrenez hurren. Oro har, kontratatutako hamar langiletik zazpi erizainak edo erizain laguntzaileak izan dira —3.391, guztira—. Gainerako kontratazioen artean, batik bat zeladoreak (%9) eta administrazio arloko langileak (%7) nabarmentzen dira. Lehen arretarako, 29 mediku kontratatu ziren eta hamar larrialdietarako mediku laguntzaile.

3,4 milioi euroko faktura maskaretan

Giza baliabideak alde batera utzita, pandemiak materiala eskuratzeko esfortzu gehigarria eskatu dio gobernuari, eta orotara 71 milioi euro behar izan ditu behar horiei erantzuteko. Gastu horren herena (23,5 milioi euro) osasun arloko materialak finantzatzeko erabili du, eta beste 14 milioi euro PCR eta antigeno probak egiteko laborategi gastuetarako. Osasun materialei dagokionez, jakina denez, maskarak premiazko elementu bihurtu dira, eta 3,4 milioi euroko faktura eragin dute: 2,2 milioi maskara kirurgikoek, eta 1,2 milioi FFP2 motakoek.

Adierazgarria da, halaber, pandemiak garbiketa zerbitzuen eta materialen beharra handitu duela eta 4,1 milioi euro bideratu dela horretara. Zahar etxeetan bete-betean eragin zuen pandemiak, eta egoera horri aurre egin behar izateak 4,5 milioi euroko gastua eragin du.

Klinikan ohe bat, 4.908 euro

Gaixo gehienak ospitale publikoek artatu badituzte ere, zenbait kasutan Nafarroako Unibertsitate Klinikara, San Juan de Dios ospitalera edo San Miguel klinikara bideratu dira, eta hiru erakunde pribatu horiei 8,6 milioi euro ordaindu zaizkie. Parlamentuak agindu berezi eman zion kontu ganberari, ospitale horiek eragindako fakturaren zenbatekoaren berri eman dezan. Unibertsitate Klinikan eta San Miguel klinikan, gaixo bat ZIUko ohe batean egoteak 40.978 euroko kostua du, eta plantan, berriz, 4.908 eurokoa. Erreserban ohe bat gorde behar izateak eguneko 181 euroko kostua du

San Juan de Dios ospitaleak ez du ZIU unitaterik, eta bestelako tarifa bat erabiltzen du. Lehen hamar eguneko ospitalizazioak eguneko 519 euroko kostua du, eta hamaikagarren egunetik aurrera, 298 eurokoa —zenbat eta gehiago izan ospitaleratuta, tarifa murriztu egiten da, baina eguneko 233 eurotik gorakoa da—.

Autonomoei, 24 milioi euro

Pandemiak eragindako gastuaren atal nagusia gobernuak egin behar izan dituen transferentziak izan dira, enpresei, udalei, familiei, laborariei eta Nafarroako Unibertsitate Publikoari, besteak beste: 72 milioi orotara. Izan ere, konfinamenduak eta ondorengo neurriek hainbat sektore ekonomiko gogor jo dituzte, eta, orotara, iaz 39,9 milioi bideratu zituen enpresa pribatuen laguntzetara; gehienbat, autonomoengana heldu da diru hori (24 milio euro). Larrialdi soziala ere eragin du pandemiak, eta familien eta norbanakoen artean 7,7 milioi euro banatu ditu laguntzetan.

Autonomoen artean iazko udan banatu ziren laguntza horietan aski zen ahalmen ekonomikoari buruzko adierazpen bat sinatzea, eta ganberak ohartarazi du ez zela hori egiaztatzeko mekanismorik jaso. Azpimarratu du ondoren, ostalaritzaren laguntzetan, oker hori zuzendu egin dela.

Udalek, berriz, bi iturritatik jaso dituzte 25 milioi euro: 11,5 milioi ezohiko gastuei aurre egiteko, eta gainerako 13,5 milioi euroak, inbertsioetarako.

Urruneko eskoletarako, 5 milioi

Hezkuntza departamenduari 18 milioi euroko faktura utzi dio pandemiak. Adibidez, ikastetxeek 2,8 milioi euro jaso dituzte ezohiko gastuei aurre egiteko, eta iazko konfinamenduan urruneko eskolak eman behar izan zirenez, informatika arloan 5 milioi euroko inbertsioa egin zen chromebook-ak eskuratzeko.

Oro har, administrazio osoan, 6,9 milioi euro gastatu ziren informatika arloko ekipamendua erosteko. Mediku ekipamenduetan (arnasgailuak, adibidez), orotara, 2,9 milioi euroko inbertsioa egin du gobernuak. Guztira, 14 milioi euroko inbertsioa eskatu zuen pandemiak.


Summary: Petronorreko langileek mobilizazioei eutsiko diete. Zuzendaritzak protestak geratzeko eskatu die, eta trukean erregulazioa laburtzea eskaini die. Langileek ziurtatu dute ez dagoela «justifikaziorik» erregulaziorako.

Petronorrek bere lan taldearen herena baino gehiago ABEE enplegua aldi baterako erregulatzeko espedientean jartzeko asmoa adierazi zuen martxoaren amaieran, argudiatuta pandemiaren ondorioz erregaien kontsumoa jaitsi egin dela eta ekoizpena txikitu behar izan duela. 900 langile inguru ditu findegiak Muskizen (Bizkaia), eta 350 inguru jarri nahi ditu aldi baterako erregulazioan.

Abenduaren 31 arteko aldi baterako erregulazioa proposatu du Petronorreko zuzendaritzak, baina epe hori laburtzeko aukera eskaini zien langileen ordezkariei, ostegunean egindako bileran. Efe agentziak aipatu duenez, halaber, eskaini die soldatak osatzea aldi baterako lanik gabe gera daitezkeen langileei. Enpresak esan du prest dagoela langileak trebatzeko beste plan bat egiteko.

Mobilizazioak

Trukean, zuzendaritzak nahi du langileek bertan behera uztea ABEEaren aurkako protestak. Asteazkenean abiatu zituzten, findegiaren atean elkartuta. Gaur, findegitik Muskizko udaletxera joatekoak dira, eta astelehenean bi orduko lanuzteak antolatu dituzte, goizeko 7:00etatik 9:00etara.

Mobilizazioei eutsiko dietela erantzun dio langile batzordeak Petronorreko zuzendaritzari. Agiri baten bidez, langileen ordezkariek ziurtatu dute ez dagoela arrazoirik lan taldea aldi baterako murrizteko, mantentze lan asko egin gabe daudelako eta aparteko «milaka ordu» egin dituztelako langileek. «Mantentze lan asko eta asko daude egiteko, eta ez dira egingo ABEEak kolektibo horretan dakartzan ondorioengatik. Unitateen zaintza eta mantentzea oinarrizkoak dira ezbeharrak eragozteko. Sinestezina da ikustea oraindik zenbat eta zenbat ordu estra sartzen diren unitateen arteko polibalentzia faltagatik. Orain da hori hobetzeko garaia; zuzendaritzak, ostera, jende hori etxera bidaltzea erabaki du».

Sindikatuek uste dute ez dagoela justifikaziorik erregulazioa egiteko. «Neurri horrekin aurrezten dena hutsaren hurrengoa da, eta, ordea, eragin kaltegarri itzela dauka zuzenean kaltetzen duen lan taldearentzat eta enpresa kontratudunen langileentzat».

Hurrengo bilera asteartean egingo dute.


Summary: Espainiako ereserkiari balkoietan txistu egitera deitu dute. Kataluniako Selekzioaren Aldeko Plataformak dei egin du Espainiako ereserkiak iraun bitartean jendeak txistu egin dezan balkoietan, Kataluniaren eta Euskal Herriaren independentzia aldarrikatzeko. Ernaik bat egin du ekinaldiarekin.

2009an Valentzian (Herrialde Katalanak), 2012an Madrilen eta 2015ean Bartzelonan Athleticek eta Bartzelonak elkarren aurka jokatutako Espainiako Kopako finaletan, txistu egin zioten bi taldeetako zaleek Espainiako ereserkiari —beste horrenbeste egin zuten 2017an Alavesek eta Bartzelonak Madrilen jokatutakoan—. Larunbat honetan, ordea, ez da zalerik izango bi taldeek Sevillan (Espainia), La Cartuja estadioan jokatuko duten Kopako finalean.

Hala ere, Kataluniako Selekzioaren Aldeko Plataformak dei egin du Espainiako ereserkiak irauten duen bitartean jendea balkoietara atera dadin eta txistu egin dezan. Kataluniako eta Euskal Herriko Independentziaren aldeko aldarrikapena izango da, Bi herri, helburu bat: independentzia lelopean. Ernaik bat egin du ekinaldiarekin. 21:30ean hasiko da finala, eta Espainiako ereserkia minutu batzuk lehenago jarriko dute estadioko bozgoragailuetan, Felipe VI.a Espainiako erregea iritsi bezain pronto.

2015ean, Espainiako Fiskaltza Santiago Espot txistualdiaren sustatzaile Catalunya Accioko presidentea kondenatzen saiatu zen, Espainiako Koroari irain egin ziola argudiatuta. Hasieran, 7.200 euroko isuna jarri zion Espoti, baina 2018an Espainiako Auzitegiak absolbitu egin zuen, ekintza adierazpen askatasunaren babespean egin zela argudiatuta.


Summary: Beste 1.119 kasu positibo zenbatu dituzte Hego Euskal Herrian. Hirugarren egunez jarraian, egun bakarrean detektatutako positibo kopuruak mila kasuren langa gainditu du Hegoaldean. Birusaren agerraldi bat atzeman dute Bilboko zahar etxe batean; sei egoiliar kutsatu dira.

Kutsatuen kurba apaldu ezinean da Hegoaldean. Hirugarren egunez, Osakidetzak eta Osasunbideak mila kasu baino gehiago atzeman dituzte egun bakarrean, eta pandemiaren bilakaerak gero eta ilunagoa dirudi, birusaren transmisioari buruzko datuei dagokienez. Zehazki, atzo 12.824 proba egin ziren koronabirusa detektatzeko, eta test horien guztien %8,7k eman zuten positibo: 1.119k. Horietako 413 Bizkaikoak dira; Osakidetzak 389 kasu zenbatu ditu Gipuzkoan, eta 101 positibo izan dira Araban. Nafarroan, Osasunbideak 203 kasu detektatu ditu ostegunean, gobernuak emandako datuen arabera.

Gainera, Eusko Jaurlaritzak eta Nafarroako Gobernuak ospitaleen egoerari buruzko datuak eman dituzte: Osakidetzak eta Osasunbideak 74 pertsona erietxeratu zituzten COVID-19aren sintomak larriagotuta. Horiek aintzat harturik, guztira 566 lagun daude gela arruntetan ospitaleratuta, eta 173 dira, berriz, ZIU zainketa intentsiboetako unitateetan. Unitate horiei dagokienez, otsailaren 19tik aitzina izandako daturik makurrena da Hegoaldeko osasun agintariek gaur argitaratutakoa.

Gainera, Nafarroako Gobernuko Osasun Departamentuak jakinarazi du atzo hiru pertsona zendu zirela koronabirusak jota. Zehazki, 78 eta 85 urteko bi emakumezko eta 81 urteko gizonezko bat dira hildakoak. Eusko Jaurlaritzak, berriz, astean behin ematen du Araban, Bizkaian eta Gipuzkoan gertatutako heriotzen berri. Apirilaren 5etik 11ra arteko astean COVID-19arekin eri ziren 52 lagun hil ziren Hego Euskal Herrian.

Agerraldia Bilboko Gazteluondon

Bizkaiko Aldundiak emandako datuen arabera, oraintxe bertan guztira zazpi kutsatu dira Bizkaiko zahar etxeetako erabiltzaileen artean. Jakinarazi dutenez, koronabirusaren agerraldi bat atzeman dute Bilboko Gazteluondo egoitzan: sei kutsatu zenbatu dituzte. Horietako lauk dagoeneko hartua zuten COVID-19aren kontrako txertoa; beste biek, berriz, uko egin zioten hura hartzeari.


Summary: Ez dago garbi Muniainek finala jokatuko duen. Azken asteetako partidek eragindako nekeak sortu dizkio giharretako arazoak Athleticeko kapitainari, eta gaur iluntzeko lan saioan argituko dira zalantzak.

Iker Muniainek argi gorri guztiak piztu zituen atzo, Sevillara iritsi eta berehala. Herren eginez egin zituen abioitik jaitsi eta geroko metroak. Rafa Alkortak hitz egin du orain, finalaz, eta Athleticeko kirol zuzendariak adierazi du ez dela ziurra kapitainak finala jokatzea, nahiz eta asko esatea litzatekeen ez dela ariko. "Gaurko entrenamenduan argituko dira zalantzak", adierazi du. Hanketako giharretan dauzka arazoak, eta, Alkortak esan duenez, "aurreko asteetako partidek eragindako nekeak sortu dizkio". Alkorta hizketan ari zen bitartean, jokalariak hoteletik kanpora joan dira, ibilalditxo bat egitera, eta Muniainek ez du herrenik egin.

Bartzelonaren aurkako finalerako jokalariak animo handiarekin daudela ere adierazi du. Partida nondik nora joan daitekeen ere aztertu du: "Bartzelonaren jokoa baloi jabetzan oinarritzen da, eta abilak dira horretan. Gure indargunea baloia berreskuratu eta azkar ateratzea izango da, horixe izanik, gainera. Marcelinori gustatzen zaiona".

Gako batzuk ere eman zituen Athleticek finala irabazteko: "Eraginkorrak izan beharko dugu, bai atzealdean, bai aurrealdean. Defentsako lan ona egin beharko dugu, eta erasoan, aukeretan asmatu".


Summary: LABek «norabide aldaketa» eskatuko du Maiatzaren 1ean. Mobilizazioetan kaleak hartzera deitu ditu langileak, «egun lantegi askotan zabalik dauden borrokei aitortza egiteko»

LAB sindikatuak Aldaketa da aukera. Zaintza, lana, bizitza, herria lelopean deitu ditu maiatzaren 1erako bere manifestazioak. Momentuz 26 deitu Hego Euskal Herrian, bana eskualde hiriburu bakoitzean. Ipar Euskal Herrian, aldiz, bakarra deitu du; Baionan, «bat eginda» agertzeko asmoz. Garbiñe Aranburu idazkari nagusiak Bilbokoan parte hartuko du, eta bertako itsasadarren aurkeztu ditu mobilizazioak, ‘ La Carola’ garabi historikoaren itzalpean.

Aranburu azaldu du mobilizazio hauekin sindikatuak «norabide aldaketa» bat eskatu nahi duela. Politika sozial eta ekonomikoetan eman beharreko aldaketa da, eta indar sindikala da hura behartzeko bideetako bat. Etorkizunera begira ere jarria da LAB, eta Maiatzaren 1ak «postpandemia egoeran indarrez sartzeko» balio behar duela nabarmendu du. Izan ere, aurreratu duenez, «greba eta mobilizazio gehiago etorriko dira”.

Sindikatuak, halaber, egun borrokan ari diren langile ugariei «aitortza» egingo die Maiatzaren 1ean. Zentzu horretan bi mezu bidali ditu: bata erakundeei, langileei bizkarra eman dietela leporatuz; eta bestea patronalari, ez dietela nahi bezala jarduten utziko: «Patronalari esaten diogu legeak baimenduriko kaleratzeak ematen ari den arren, hemen ezingo duela lan erreforma hori aplikatu. Borroka ez da bukatzen erregulazioaren negoziazio epean edo epaitegietako bidea amaitzean».


Summary: Miarritzeko hilketa matxista salatzeko mobilizazioak egingo ditu Emakumeen Mundu Martxak. Euskal Herriko Emakumeen Mundu Martxak salatu du indarkeria matxistak ez duela mugarik, eta «lehen mailako arazoa» izaten jarraitzen duela. Herritarrei mobilizazioetan parte hartzeko dei egin die, ardura pertsonala eta kolektiboa dela argudiatuta.

Gizon batek emaztea hil zuen atzo Miarritzen, eta Euskal Herriko Emakumeen Mundu Martxak mobilizazioak antolatu ditu hilketa matxista salatzeko. Miarritzen, gaur egingo dute elkarretaratzea, 18:00etan, Udaletxe plazan; Bilbon, bihar 13:30ean izango da, Arriaga plazan; eta Gasteizen, igandean egingo dute mobilizazioa, 13:00etan, Andra Mari Zuriaren plazan. Iruñeko Udaletxe plazan eta Donostiako Bulebarrean, berriz, astelehenean elkartuko dira, 20:00etan eta 19:00etan.

Miarritzeko etxean aurkitu zuten 75 urteko emakumearen gorpua, eta baita 77 urteko gizonezkoarena ere. Prokuradoreak atzo BERRIAri baieztatu zionez, «nahita egindako hilketa» gisa kalifikatu zuten erailketa; gizonezkoak andrea hil, eta bere buruaz beste egin zuen ondoren. Zehazki, Euskal Herrian aurten gertatutako hirugarren hilketa matxista izan da.

Emakumeen Mundu Martxak salatu du indarkeria matxistak ez duela mugarik: «Bizi garen sistema kapitalista patriarkalaren funtzionamenduaren ezinbesteko tresna da, eredu honek sortzen dituen pertsonen arteko botere harremanak bizirauteko eta mantentzeko erabiltzen duen baliabidea». Haren arabera, bortizkeria matxistak «lehen mailako arazo politiko, sozial, ekonomiko eta kulturala» izaten jarraitzen du. «Bizi garen jendartearen antolaketa sexistak ahalbidetzen eta sustatzen duen indarkeriaren erabileraz ari gara».

Indarkeria matxistaren aurkako borrokan, beraz, mugimenduko kideek uste dute agente sozial, politiko eta instituzional guztien ardura pertsonala eta kolektiboa «ezinbestekoa» dela, eta, hala, herritarrei dei egin diete datozen egunetan egingo dituzte mobilizazioetan parte hartzera, eta autodefentsa feministara batzera. «Feministok erantzuteko prest gaude! Martxan jarraituko dugu, elkarrekin, borrokan denak aske izan arte!».


Summary: Lau euskal preso Euskal Herriratuko dituzte, bi hurbildu, eta bati hirugarren gradua emanen diote. Asier Bengoa Lopezi emanen diote hirugarren gradua, eta Zaballara ekarriko dute. Igor Martinez de Osaba Arregi ere Zaballara ekarriko dute; Ugaitz Perez Zorriketa, Basaurira, eta Garikoitz Arruarte Santa Cruz, Iruñera. Gregorio Eskudero Dueñasera hurbilduko dute, eta Itsaso Zaldua, Villabonara.

Espainiako Espetxe Erakundeek lau euskal preso Euskal Herriratuko dituztela iragarri dute gaur, eta bi hurbilduko dituztela. Euskal Herriratuko dituztenen artean, gainera, hirugarren gradua emanen diote bati: Asier Bengoa Lopez euskal presoari, hain zuzen. Darocan dago gaur egun Bengoa (Espainia, 345 kilometro), eta Arabako espetxera ekarriko dute orain, baina kalera ateratzeko aukerarekin.

Euskal Herriratuko dituzten bertze hirurak Igor Martinez de Osaba Arregi, Ugaitz Perez Zorriketa eta Garikoitz Arruarte Santa Cruz dira: Martinez de Osaba ere Zaballara ekarriko dute, Zueratik (Espainia, 245 kilometro); Perez Zorriketa Basaurira ekarriko dute (Bizkaia), Logroñotik, eta Arruarte Iruñera ekarriko dute, Soriatik (Espainia, 260 kilometro).

Bertze bi euskal preso hurbilduko dituztela iragarri dute Espainiako Espetxe Erakundeek, gainera: Gregorio Eskudero Dueñasera eramanen dute (Espainia, 310 kilometro), eta Itsaso Zaldua, Villabonara (Espainia, 385 kilometro). Eskudero Teixeiron dago gaur egun (Galizia, 600 kilometro), eta Galizian dagoen azken euskal presoa da: hura hurbilduta, beraz, ez da euskal presorik geldituko Galiziako kartzeletan. Zaldua, berriz, Topasetik mugituko dute (Espainia, 460 kilometro).

Espainiako Espetxe Erakundeek jakinarazi dutenez, Martinez de Osaba 2000tik dago preso, eta 30 urteko zigorra du; 2023ko maiatzean beteko ditu hiru laurdenak. Perez Zorriketa 2002tik dago espetxean, eta 25 urteko zigorra du; abuztuan beteko ditu hiru laurdenak. Arruartek hogei urteko zigorra du. Zaldua oraindik ez dago zigortua —iaz atxilotu zuten—, eta Asier Bengoa 2019tik dago Espainiako Estatuko espetxeetan, orduan Espainiaratu baitzuten Frantziako Estatutik. Zazpi urte eta sei hilabeteko zigorra ezarri zioten Espainian.


San Mames, ia aukerarik gabe

Summary: San Mames, ia aukerarik gabe. Bilboko Udalak horren inguruko berririk ez duela dioen arren, ia ziurra da Espainiako Futbol Federazioak Sevillaren alde egingo duela, eta ekainean ez direla Eurokopako partidak izango San Mamesen. Astelehenean emango du UEFAk erabakia.

Astelehenean jakinaraziko du UEFAk behin betiko erabakia. Baina ia ziurra da azkenean ez direla jokatuko Eurokopako partidak jokatuko San Mamesen. Ia ziurra da Espainiako Futbol Federazioak Sevillaren alde egingo duela,zelaian zaleak hartzeko ezarritako osasun baldintzak tarteko. "Bilbok arazoak ditu, eta Sevilla leku aproposa izan daiteke", adierazi du Luis Rubiales Espainiako Futbol Federazioko presidenteak.

UEFAk argi utzi zuen, edukiera mugatuarekin bazen ere Eurokopako partidak hartzeko zelaian zaleak egon behar zutela. Edukieraren %25 betetzea zen asmoa, 13.000 zale inguru. Baina horretarako baldintza batzuk ezarri zituen Eusko Jaurlaritzak: inzidentzia 100.000 biztanleko 40 baino baxuagoa izatea, eta herritarren %60 txertatuta egotea. Ia ziurtzat jotzen da UEFAk Sevillaren alde egingo duela. "Une honetan erakunde guztiek lanean segitzen dugu Bilbo Eurokoparen egoitza izan dadin. UEFAtik ez dugu kontrako berririk jaso, eta Espainiako Federazioarekin astebete daramagu hitz egin gabe. Beste hiri batzuetan antolatzeko hitz egiten ari badira, haiek erantzun beharko dute. Izan ere, hitzarmenean ez da jasotzen beste hiri batean antolatzeko aukera. Hala izanez gero, ikusiko dugu zein neurri hartu", adierazi du Amaia Arregi jarduneko alkateak. Antzera mintzatu da Bingen Zupiria bozeramailea. Espainiaren hiru partida ziren jokatzekoak San Mamesen.

Berez, 12 egoitzetan jokatzekoa zen Eurokopa iaz, baina pandemiagatik aurten jokatuko da. Astelehenean ikusiko azkenean zenbat egoitzetan jokatzen den. Ia ziurtzat jotzen da, Dublin eta Munich ere kanpoan geratuko direla. Ezusterik ezean,Manchesterrek hartuko du Dublinen lekua. Munichen ordezkoa zein izan daitekeen ez dago argi. Roma ere zalantza da.


Summary: Eremu gorriko herrietan sartu eta irtetea galaraziko zaie mendizale federatuei ere. Eusko Jaurlaritzak federatutako kirolarientzako arauak aldatu ditu, eta lehian ari ez diren kirolariak ezingo dira eremu gorritik atera edo bertara sartu.

Araba, Bizkai eta Gipuzkoako kirolari federatuentzako neurri berria jakinarazi du Eusko Jaurlaritzak: eremu gorrian dauden herrietan sartu eta irtetea debekatu du, egutegi ofizialak baimendutako lehiaketetarako edo entrenamendurako ez bada. Orain arteko legeak hiru herrialdeen arteko mugikortasuna baimentzen zien federatutako kirolariei, baina, hemendik aurrera, hori bermatu ahal izateko lehia ofizialeko parte izan beharko dute.

«Gure kasuan, mugikortasuna oso garrantzitsua da», azaldu du Iñaki Garai Euskal Mendizale Federazioko kideak. Uste du joan-etorriak murrizteak eragin nabarmenak izango dituela mendizaleen jardunean, uste baitu mugitu ahal izatea beren kirolaren «nortasunaren parte» dela. Hain zuzen ere, legea federatu guztientzat da, baina uste du balitekeela mendizaleen kasuan eragina nabarmenagoa izatea, hori delako beren oinarria.

Eremu gorriko herrietan sartu eta irtetea murrizten du legeak, baina bada hori baimentzen jarraitzeko salbuespen bat: lehia ofiziala. Beste mota bateko zenbait kirol -futbola, esaterako- lehiaren inguruan ardazten dira, eta, beraz, neurriak ez liekete eragingo. Baina, mendizaleen kasuan, kalte berezia egin diezaiekeen neurria dela uste du Garaik. Izan ere, esan du mendiko txapelketa gehienak atzeratu edo bertan behera utzi dituztela. Horrez gain, adierazi du federatu gehienek ez dutela lehietan parte hartzen: «Gure federazioko gehienek ez dute parte hartzen lehiaketetan, eta baliteke horregatik guk gehiago jasatea murrizketa hori».