Gero arte izan nahi duen agurra

Summary: Gero arte izan nahi duen agurra. 2010etik 2020ra bitartean, 3.375 gazte donostiar joan dira Oiartzualdeko eta Buruntzaldeko herrietara bizitzera. Aldaketa etxeen prezioengatik egin duten gazte batzuek kontatu dute Donostiari begira jarraitzen dutela. Bizilekua aldatzeak harremanetan eta zaintzarako aukeran hainbat eragin dituela diote.

Gipuzkoako Foru Aldundiak egindako Bizilekuari lotutako gazteen mugikortasuna Gipuzkoan izeneko txostenak jasotzen duenez, Donostiako 3.375 gaztek Oiartzualdeko eta Buruntzaldeko herrietara jo dute 2010-2020ko aldian. Nabarmen gutxiago izan dira kontrako bidea egin dutenak: bi eskualde horietako 2.510 gazte joan dira hiriburura.

18 eta 34 urte bitarteko gazteekin osatu du ikerketa aldundiak, eta hiri barruan ere, auzoz auzo, ikusten dira aldeak: hiri erdigunetik gertuen dauden auzoek galdu dute gazte gehien. «Badirudi alokairuen prezioak altuak diren eremuetan gazteen etorrerak behera egin duela», jartzen du txostenaren ondorioetako batean. Desazkunde turistikoaren aldeko Bizilagunekin plataformaren esanetan, ikerketak agerian uzten du hiriaren eredua aldatzeko beharra. «Gazteen kanporatzearen fenomeno esanguratsua bizi dugu, eta horrek hiriak bere bizigarritasuna eta bere bizia galtzeko prozesua areagotzen du modu kezkagarrian».

Maddi Juanikorena, Egoi Alberdi, Maria Mungia eta Garazi Castaño dira etxeen prezioengatik Donostiatik alde egin duten gazteetako batzuk.

MADDI JUANIKORENA «Donostiara itzuli nahi dut, baina panorama beltza ikusten dut»

Donostiako Gros auzokoa da Maddi Juanikorena, eta, hain zuzen, bi urte daramatza Pasaian bizitzen. «Emantzipatzeko hautua egin nuenean, ezinezkoa zen niretzat Donostian geratzea, baina ez Grosen bakarrik, beste auzoetan ere garestiegi zeuden etxeak». Kontatu du Grosen etxeen alokairuko batez besteko prezioa hilean 1.000-1.300 euro artean dagoela. «Berez, Pasaian bertan ere etxe bat lortzeko erraztasun handirik ez nuke izango. Zortea izan dut, eta senide batena zen etxean bizi naiz orain».

Ez du lotura handirik Pasaiarekin. «Lotara etortzen naiz». Izan ere, «trantsizio» moduan ikusten du Pasaiako egonaldia, eta esan du horrek ere baduela eragina. «Donostiara itzultzeko asmoa dudalako-edo, ez dut nire bizitza Pasaian garatu eta bizitza soziala Donostian egiten jarraitzen dut», dio Juanikorenak. Argi du bere asmoa eta erronka noizbait Donostiara itzultzea dela, eta, ahal bada, Grosera. «Ez dakidana da noiz arte luzatuko den trantsizio hau. Donostiara itzuli nahi dut, baina errealista izanda, panorama beltza ikusten dut».

Gaur-gaurkoz, nahiko ondo moldatzen dela azaldu du. «Lana, harremanak eta militantzia Donostian ditut, eta distantzia nahiko laburra denez, ez zait hain deserosoa egiten joan-etorrian ibiltzea». Grosen dituen loturak mantentzeko ahalegina egiten du. Alabaina, ikusten du egunero han ez egoteak komunitate horrekiko atxikimenduan badituela ondorioak. «Lehen, auzoan garatzen nuen aisialdia, erosketak han egiten nituen... Orain, ez».

Gros bera ere asko aldatu dela esan du. «Gaztetxearen sorrera bizi izan dut nik, elkartegintza oso indartsu zegoen auzo bat, jai oso indartsuak zituena, elkar ezagutzeko espazioak eta plazak zituena, taberna herrikoiak zituena...». Orain, berriz, gero eta turismoari bideratuagoa dagoen auzo bat ikusten du. «Hezkuntza paisaiak berak ere gehiago sentiarazten zaitu Europako edozein hiritan, Euskal Herrian baino».

EGOI ALBERDI «Ni oraindik ere Donostiara itzuliko nintzateke»

«Aukera emango balidate, ni oraindik ere Donostiara itzuliko nintzateke», esan du Egoi Alberdik. Donostiarra da, eta donostiarra du bikotekidea, baina Hernanin bizi dira 2017tik. Babes ofizialeko etxe bat egokitu zitzaien, eta herriarekin aparteko loturarik ez zuten arren, erabaki zuten sortutako aukerari heltzea eta erostea. «Gure gurasoak Donostian bizi dira, eta lagun kuadrillak ere han ditugu. Guretzat errazena eta erosoena zen Donostian geratzea».

Alberdiren esanetan, Astigarragara, Errenteriara eta abarretara joan dira beren lagun asko ere. Hernanin, hutsetik hasi behar izan dutela dio. «Bi ume ditugu, eta parkean muntatu dugu saretxo bat, baina hasieran ez genuen ezagunik inguruan». Haur parkeko lagun talde horretan, erdiak donostiarrak direla esan du. Bizitza Hernanin egiten dute orain. «Nire lagunak orain hamabost egunean behin ikusten ditut. Egunerokoak eramaten zaitu bizitza umeak dituzun tokian egitera. Umeak hernaniarrak dira».

Donostiatik alde egindako gazteen datuak entzunda, Alberdik azaldu du Eneko Goia alkateak iaz egindako adierazpen batzuk etortzen zaizkiola gogora: norbere auzoan zahartu nahi izatea mokofin samarra izatea zela esan zuen Goiak. «Amorru handia ematen du hori entzuteak. Zure eguneroko bizitza inguru batean sortu duzu, eta ezin duzu han jarraitu». Amara auzokoa da Alberdi, eta hara itzuli nahiko luke. «Ilusioa egingo lidake noizbait bueltatzeak, baina etxea erosia dugu Hernanin, eta ia ezinezkotzat daukat. Ea ondorengoek behintzat aukera hori duten».

Donostian bezala, Hernanin ere etxeak «izugarri» garestitu direla gaineratu du. Alberdik dio berez ez dela etxea erostearen aldekoa. «Ni alokairuaren aldekoa naiz, baina alokairu sozial baten aldekoa. Gaur egungo prezioak ezin dira ordaindu; beste baten hipoteka ordaintzen duzu».

MARIA MUNGIA «Lagunak eta familia zaindu nahi baditugu, gertu izan behar ditugu»

Bikotekideak eta biek elkarrekin bizitzera joatea erabaki zutenean, duela hiru urte inguru, hasieran Donostian, Amaran hasi zen etxe bila Maria Mungia, bere auzoan. Lasarte-Oriakoa du bikotekidea, eta hara joan dira azkenean. «Lasarten merkeago daude etxeak, eta ni Donostian oso-oso gustura biziko nintzatekeen arren, hona etorri ginen». Kilometrotan distantzia handia ez izan arren, kontatu du Lasarte-Orian bizitzea ez zaiola hain erosoa egiten. «Adibidez, ostegun batean lagunekin afaldu nahi badut, 22:00etan izaten dut azken autobusa. Edo lantokitik etxera etortzen bazara, normalean gero ez zara Donostiara itzultzen».

Nabarmendu du Donostian bizi nahiak ez duela zerikusirik hondartzatik gertu egoteko gogoarekin. Zaintzaren gaian jarri du azpimarra. «Lagunak eta familia zaindu nahi baditugu, gertu izan behar ditugu, besteak zaintzeko eta norbera zaindua izateko». Eman izan dizkio buelta batzuk gaiari. «Neure buruari galdetzen diot zer sare izango nukeen hemen seme-alabak izatea erabakiko banu. Bikotekidea Lasartekoa da, baina haren gurasoak hilda daude eta arrebak ez dira hemen bizi». Mungiaren ama hilda dago, eta aitaren zaintzak ere arduratzen du. «Beste herri batera joaten zara, sarea galtzen duzu, eta dena konplikatzen da».

Alokairuan bizi dira gaur egun, baina etxea erostekoak dira Lasarte-Orian bertan. «Beti begiratzen dut Donostian zer dagoen, baina han etxe bat erosteak esan nahi du betiko pobretzea eta beti diruari begira bizitzea, Lasarten ere asko garestitu diren arren».

Egoerak amorrua ematen dio. «Etxebizitzaren prezioarekin harrapatuta gauzkate. Ezin dugu lana utzi, baldintza prekarioak izan arren. Gazte pila baten energia guztia zentratu da lanean eta etxean bakarrik». Era berean, iruditzen zaio kontuan hartzekoa dela herritar batzuek ez dutela donostiar gazteek izan dezaketen sarerik, eta horien egoera okerragoa dela.

GARAZI CASTAÑO «Gurasoen etxera itzultzen ikusten nuen neure burua»

Hiru urte Errenterian egin ostean, hilabete honetan Donostiara itzuli da Garazi Cataño. «Lortu dut Donostiako periferiara itzultzea, baina merkatuko arauetatik kanpo, lagun batek mesedea egin didalako». Altza auzokoa da Castaño, eta Intxaurrondo auzora joan zen aurrena, duela lau urte, pisu partekatu batera. «Hilean 900 euro ordaintzen genituen, kontraturik gabe». Lagun batzuk Errenteriara zihoazenez, haiekin joan zen, etxe merkeago batera. Kontratua amaituko zitzaiela eta, azaldu du Errenterian bertan beste etxe bat hartzeko aukera ere aztertu zuela. «Baina Errenteria ere garestitu da. Pentsatzen dut Donostiatik hainbeste gazte joateak ere izango duela eragina».

Aitortu du bolada batean gaizki pasatu duela. «Ikusten nuen dena oso garesti zegoela, eskaintzarik ez zegoela... 27 urterekin, eta urte batzuk emantzipatuta egon ostean, gurasoen etxera itzultzen ikusten nuen neure burua». Hain zuzen, lagunak «zortez» eskainitako aukera egokitu izan ez balitzaio, gurasoenera itzuli beharko zuela azaldu du altzatarrak.

Castañorentzat garrantzitsua da Donostian bizitzea. «Hemen ditut harremanak, lana... Neure burua Donostia ekialdean kokatzen dut». Horri lotuta, erdiguneko auzoetako prezioei buruz gehiago hitz egiten den arren, gainerako auzoetan ere egoerak okerrera egin duela nabarmendu du. «Jendea periferiara ari da joaten, prezioak garestitu egiten dira, eta periferiakook ezin diegu prezio horiei aurre egin».

Iruditzen zaio etxebizitzaren gaian «arduragabekeria politiko handia» dagoela. «Galdu da etxebizitza eskubide bat izatearen zentzua, eta dirua egiteko bitarteko bat gehiago bihurtu da. Ez da posible». Emantzipatzeak, gaur egun, bizitzako beste alderdi batzuk «hipotekatzea» dakarrela uste du. «Badakizu ezingo duzula ikasten jarraitu, edo hainbeste bidaiatu...».


Summary: Datozen jaiegunetarako eguraldi egonkorra iragarri du Euskalmetek. Asteburuan tenperaturek behera eginen dute Euskal Herri osoan, eta euria eginen du, baina astelehen arratsaldetik aurrera hobekuntza dator.

Hogei gradutik gorako tenperaturak erregistratzen zituzten termometroek azken egunotan. Martxorako ezohikoak diren tenperaturak izan dira nagusi; hainbertze, ezen aste batetik bertzera kamisetek berokiak ordezkatu baitituzte. Gaurtik aurrera oporrak dituzten horien zoritxarrerako, baina, asteburuan eguraldian aldaketak egonen direla iragarri dute agentzia meteorologikoek. Ilun argitu du egunak gaur Euskal Herrian, eta badirudi ez duela hobera eginen apirileko lehenbiziko asteburuan: tenperaturek behera eginen dute Euskal Herri guztian, eta euria izanen da protagonista –batez ere larunbat arratsaldean eta igande goizean–. Baionan, adibidez, gaur tenperatura maximoak hemezortzi gradu ingurukoak izanen dira, eta igandean, hamabikoak.

Hala ere, Euskalmetek adierazi duenez, datorren asterako berriz ere aldaketa datorrela dirudi: astelehen arratsaldetik aurrera gora eginen dute tenperaturek Euskal Herri osoan, eta ez da prezipitaziorik aurreikusten ostegunera bitarte, gutxienez. Tenperatura maximoak hamabost eta hogei graduren bueltakoak izanen dira. Zaila bada ere jakitea zer gertatuko den ostegunetik aurrera, badirudi eguraldia bere hartan mantenduko dela eta, beharbada, tenperaturek gora eginen dutela.

Apirilaren 10ean jai da Euskal Herri guztian. Baina Euskalmetek adierazi du ezinezkoa dela hain epe luzerako aurreikuspenik egitea. Hala ere, egun horretan Ipar Euskal Herrian dabiltzanek badaezpada aterkia ondoan izan beharko dute. Izan ere, Meteo Franceren arabera, tenperaturak epel mantenduko diren arren, posible da euria egitea. Eguraldia aldakorra den heinean, eta inor aterkirik gabe etxetik irten ez dadin, Euskalmetek gomendatzen du egun bakoitzeko iragarpena begiratzea.


Summary: Euskal Herri osoko saltokietan euskaraz «lasai» aritzeko marka bat sortu dute. Eusko Jaurlaritzak, Nafarroako Gobernuak eta Euskararen Erakunde Publikoak sortutako markak ‘Euskaraz barra-barra’ du izena, eta merkataritzan eta ostalaritzan euskararen erabilera sustatzea du helburu.

Euskal Herri osoko merkataritzan eta ostalaritzan euskaraz hitz egiteko guneak identifikatzeko balioko duen marka bat sortu dute Eusko Jaurlaritzak, Nafarroako Gobernuak eta EEP Euskararen Erakunde Publikoak: Euskaraz barra-barra du izena. «Marka honek, ikusten dugun tokietan, adierazi nahi du han guri zerbitzatzeko daudenak gai direla gurekin euskaraz mintzatzeko, edo euskara ulertzeko. Beraz, haiekin lasai-lasai hitz egin ahalko dugu euskaraz, inolako gaizki-ulerturik gabe», azaldu du Bingen Zupiriak, Eusko Jaurlaritzako Kultura eta Hizkuntza Politikako sailburuak, gaur Donostian egin duten aurkezpenean.

Euskaraz barra-barra markaren berritasuna zera da, Euskal Herri osoan hedatzeko helburua duela, Zupiriaren arabera. «Espazio horiek euskararen eremu osoan, lurralde guztietan identifikagarri egiteko marka bera izateak euskararen erabilera sozialari lagunduko dio, eta hiztunei konfiantza emango die», azaldu du Ana Ollok, Nafarroako Gobernuko Herritarrekiko Harremanetarako kontseilariak.

Helburua tabernetan, jatetxeetan, saltokietan eta merkataritza guneetan euskararen erabilera sustatzea da, eta euskal hiztunen «estres linguistikoa» murriztea. Marka horrekin bat egin nahi duten saltokiek hiru baldintza bete beharko dituzte: zabalik dagoen bitartean gutxienez langile euskaldun bat izatea, bezeroei lehen eta azken hitza euskaraz egiteko konpromisoa hartzea eta kontsumitzaileei euskaraz egiteko aukera bermatu ahal izatea. Erakusleihoan markaren ikurra jarriko dute bat egiten duten saltokiek, bezeroei adierazteko euskaraz egin dezaketela.

Gainera, Antton Kurutxarri EEPko lehendakariak nabarmendu du saltokiei lagunduko dietela hizkuntza paisaia elebiduntzen: «Markaren zabalkundea egitean, saltegiei proposatuko diegu seinaleak, komunikazioa eta erabiltzen dituzten euskarriak euskaraz ere ezartzea, eta horretarako laguntza eskainiko diegu».

Proiektu pilotua

Marka gaur aurkeztu dute, baina aurreko hilabeteetan proiektu pilotu bat egiten jardun dute 1.644 saltoki eta tabernatan; gehienak Donostian daude, baina proba egin dute UEMA Udalerri Euskaldunen Mankomunitateko herrietan eta beste batzuetan ere. Aurten, Euskaraz barra-barra marka Euskal Herriko beste 50 udalerritara hedatzeko helburua dutela adierazi dute; besteak beste, Bilbora eta Gasteiza. Hala ere, nabarmendu dute helburua Euskal Herriko udalerri guztietara hedatzea dela.

Eremu pribatura —sozioekonomikora— mugatuko da markaren zabalkundea, baina azaldu dute etorkizunean aztertuko dutela ea «eremu publikora» ere hedatu daitekeen.


Summary: Kontseiluak bat egin du Ipar Euskal Herriko euskalgintzak apirilaren 22an egingo duen manifestazioarekin. Euskara «oso kinka larrian» dago Iparraldean, Euskalgintzaren Kontseiluaren arabera. Euskararen aldeko politika «sendoak» martxan jartzea «hil edo bizikoa» dela nabarmendu du.

Ipar Euskal Herriko euskalgintzak manifestazioa egingo du apirilaren 22an Baionan, eta Euskalgintzaren Kontseiluak gaur adierazi du bat egin duela deialdiarekin. «Euskal Herri osoko euskalgintzako eragileek Baionako kaleak betetzeko deia egiten diete euskaltzale guztiei eta, orokorrean, jendarte justuago baten alde dauden guztiei», adierazi du Kontseiluak, ohar baten bidez. Azterketak euskaraz! eta Euskarari trabarik ez! lelopean egingo dute Euskal Konfederazioak antolatutako manifestazioa, eta zinezko hizkuntza politika bat martxan jartzeko eta herri mugimenduko eragileei baliabideak emateko eskatuko dute, besteak beste.

Kontseiluak bat egin du Euskal Konfederazioak egindako diagnostikoarekin: «Brebeta euskaraz egitea ikasle, guraso eta langileen mobilizazioari esker lortu bada ere, oraindik ez da lortu baxoko azterketak euskaraz egin ahal izatea. Gainera, hizkuntza politika publikoak geldirik daude. Horren adibide da [EEP] Euskararen Erakunde Publikoaren aurrekontua bikoizteko beharrari ez erantzun izana, hura adostu eta zazpi urtera. Horrela, euskal hedabidetako ordezkariek, helduen euskalduntzean aritzen diren langileek edota aisialdiari begirako elkarteek egoera guztiz prekarioan dihardutela salatu dute publikoki».

Bestalde, EEPk atzo zabaldutako VII. Inkesta Soziolinguistikoa ere izan du hizpide Kontseiluak. Ondorio nagusiak hauek dira: euskaldunen proportzioa gero eta apalagoa da gaur egun Ipar Euskal Herrian —51.500 euskaldun lirateke, hau da, herritarren %20,1—, eta euskaldun hartzaileak, euskara ulertu bai baina mintzatzeko gai ez direnak, %9,4 dira; erdaldunak, berriz, %70,5. «Emaitzek agerian utzi dute euskara oso kinka larrian dela Lapurdin, Nafarroa Beherean eta Zuberoan. Hau da, hil edo bizikoa dela euskararen aldeko politika publiko sendoak indarrean jartzea», Kontseiluaren arabera.


Summary: Nokodek bideo sormen eta musika festaldia egingo dute bihar Hendaian. Nokodek izeneko irudiaren eta soinuaren esperimentaziorako jaialdia egingo dute bihar Hendaian. Inteligentzia artifiziala izango dute ardatz

2015etik Donostiako Guardetxean egin izan duten Nokodek jaialdiak Hendaiako Borderline Fabrika izango du aterpe larunbat honetan. Musikaren eta irudiaren festibala da, esperimentazioa ardatz duen mostra bat izateko asmoa duena. Aurten inteligentzia artifizialari erreparatuko diote, Lander Garro Borderlineko kideak azaldu duenez: «Denon ahotan dago, eta luze gabe iraultza eragingo duen gaia da; horregatik jarri nahi izan dio Nokodekek bista honi».

Arratsaldeko bostetan ekingo diote, Oier Guillan idazleak emango duen idazketa tailerrarekin. Garrok azaldu ditu nondik norakoak: «Inteligentzia artifizialak testuen bidez argazkiak egiten ditu, eta aplikazio horietan emaitza zorrotzagoak izateko gakoak emango ditu Guillanek. Hitz gakoez eta bidezidor konkretuez mintzatuko da, zer aukera dagoen azaltzeko».

Horrek bide emango dio Myriam RZMri, tailerrean landutako irudiak mugimenduan jartzeko. Performancea egingo baitu 20:30ean. Bere gorputzean detektoreen erakoak jarrita lan egiten duela aipatu du Garrok, abangoardiako musika sortuz.

Kontzertu eta musika jartzaileek itxiko dute gaua. 21:30etatik hasita, Lumi taldeko kide Nahia Zubeldia eta Manu Matthysek Nokodekerako sortu duten ikuskizuna egingo dute, Nagore Legarreta argazkilariaren kolaborazioarekin.

Irudien ilusionismoa, baina, ez da atzoko kontua, eta Borderline Fabrikan ikusi ahalko da «nondik datorren, prekarioa izanagatik», Garrok azaldu duenez. Itziar Garaluze eta Lander Varonaren Motoscopio instalazioa egongo baita ikusgai. Mugimenduaren ilusioa sortzen duen aparatua dela esan du Garrok: «Zinema iritsi zen gero, ordea, eta honen eboluzioak zaharkitua utzi zuen. Eszena oso txikiak ikusteko balio du, zaldi baten jauzia, pertsona baten erorketa edo musu bat». Bueltak eman behar zaizkio martxa har dezan.


Summary: 'Tipularen sehaska kanta' dokumentala ikusgai dago BERRIAn. Estreinatu eta urtebete baino gehiagoren ostean, lana aste honetan irekian ikusteko aukera egongo da gaurtik, Osasunaren Nazioarteko Egunaren harira. BERRIAk aurretik eskaini du dokumentala.

Iaz estreinatu zuten Tipularen sehaska kanta dokumentala, Lander Garrok zuzendua eta Sarek ekoitzia; espetxearen gordinean gaitz mental eta fisikoekin bizitzea zer den pantailaratu zituen bertan. Urtebete pasa igaro da lehenbizikoz eman zutenetik, eta Euskal Herriko txoko askotatik igaro da dokumentala. Amaitutzat eman dute bira, eta gaur Sareren Youtubeko kanalean eskegi dute dokumentala. Gaur da, hain zuzen, Osasunaren Nazioarteko Eguna.

BERRIA proiektuaren babesle da, eta irekian eskaini du herenegunetik. Gastibeltzak lan administratiboan lagundu du; Kanaldudek laguntza teknikoa eman du.

Gaixo diren euskal presoak dira dokumentalaren abiapuntua, nahiz eta kartzela bera den auzitan jartzen dena, Garroren ahotan: «Kartzelan gaixotu egiten da beti, eta kartzelan gaixotuko da beti».

Kartzelaren eta gaixotasunaren errealitatea ezagutu duten pertsona bat baino gehiagoren lekukotzetan oinarritua da dokumentala. Bertan agertzen dira, besteak beste, Ainara Fresneda Etxebarri Ibon Fernandez Iradi euskal presoaren bikotekidea, Peru del Hoyo Sanchez Kepa del Hoyo zenaren semea, Nahia Aia medikua, Onintza Ostolaza abokatua eta Kepa Etxebarria Sagarzazu euskal preso ohia.

Miguel Hernandez poeta

Dokumentalaren izenburua ez da ausazkoa: Miguel Hernandez poetaren Tipularen sehaska kanta olerkiak izena ematen dio. 36ko gerra amaitzean preso hartu zuten frankistek, eta errepublikazalea izateagatik kondenatu. Alacanteko kartzelan hil zen, 1943an, bronkitisak, tifusak eta tuberkulosiak jota.

«Miguel Hernandez kartzelan zegoela, haren emazteak gutun bat bidali zion. Kexu zen, berak eta semeak tipulak eta ogia bakarrik zeuzkatelako». Ustelduz doazen tipulez baliatu da Garro, «artefaktu narratibo sinboliko» gisa, Hernandezen eta euskal presoen arteko zubia egiteko: «Halako analogia bat egiten da, norbaiti bururatzen bazaio bidezkoa dela gaur egun presoei gaixotasuna sufriaraztea, eta horren ondorioz etor daitekeen heriotza, oso gaiztoak direlako, eta terroristak direlako, eta abar. Beharbada, denboraren perspektiban jarriko bagina, konturatuko lirateke ez daukala zentzurik, eta asko damutuko lirateke».


Summary: VWeko langileen batzordeak ohartarazi du 600 lanpostu arriskuan daudela. Sindikatuek jakinarazi dute Iruñeko lantoki barruan bateriak muntatzeko fabrika egoteko konpromisoa zalantzan jarri diela zuzendaritzak eta erabaki horren inguruan hitz egiteko bilera eskatu diote VW taldeko zuzendaritzari

Kolpean dena aldatu da. Iruñeko zuzendaritzako kide batek azken orduetan ezagutarazi dio Alfredo Morales Volkswageneko langileen batzordeko presidenteari auzitan dagoela bateriak muntatzeko lantokia Landabenen ezarri ahal izatea. Erabaki hori Iruñetik harago doala aipatu dio ere bai.

Langileen batzordearentzat oso garrantzitsua da auto elektrikoen baterien zeldak muntatuko dituen fabrika hori lantoki barruan egotea. Auto elektrikoranzko trantsizioa zaila izango dela jakinik ere, instalazio hori izango dutela ziurtatzeak 500 enplegu inguru bermatzen dituelako. Orain hori dena kolokan dago, eta 2027tik aurrerako langileen soberakinak handiagoak izan daitezke.

Horren berri emateko, langileen batzordeko bost sindikatuak (UGT, CCOO, ELA, LAB eta CGT) elkarrekin agertu dira prentsaurrekoan, eta ohartarazpen argi bat bidali diote Volkswageni, iritzi publikoari eta Nafarroako Gobernuari. «600 enplegu jokoan daude», adierazi du Alfredo Moralesek (UGT), eta Landaben inguruko hornidura parkean «sei bider handiagoa» izan daitekeela azaldu du.

Izan ere, 2027tik aurrera auto elektrikoak egiten hasten direnean, Landabenek 300.000 auto ibilgailu egiteko asmoa duela iragarri du. Hala, bateriak muntatzeko fabrikarik ez badago, muntaian 600 lanpostu arriskuan daudela uste dute sindikatuek. Batzordearen arabera, azken urteetan 350.000 ibilgailu egiteko produkzio ahalmena lortu ahal izateko, baldintzetan amore eman dute langileek, Lanaldian eta soldatetan akordioak lortu dituzte, eta orain VWek langileen esfortzu hori ez du kontuan izan: «Zer egin dugu gaizki? Ez dugu ulertzen nola VWen norbaitek auzitan jartzen duen bateria fabrika hori izatea», aipatu du Moralesek

Horregatik bilera eskatu dute talde barruan irizpide aldaketak zeri erantzun dion azaltzeko. «Azalpen bakarra da inbertsio hori ez dutela egin nahi eta hirugarren bati eman nahi diotela, diru hori aurrezteko». Kasu horretan, VWen Iruñeko fabrikarentzat «arriskutsua» dela deritzote: «Enplegua, teknologia, balio erantsia, formakuntza. Horma hauetatik kanpo ateratzen badute fabrika hori, ziurrenik ez dira hemengo soldatekin izango».

Nafarroako Gobernuak, gainera, sostengu publikoa eman dio inbertsio horri. Egun, VW barruan diren trenbide sarean aldaketak egin eta orube horretan jarri nahi zen fabrika hori. Gobernuak hitzartu zuen 40 milioi euro jarriko dituela obra hori finantzatzeko. ELAko Igor Peñalverrek azalpenak eskatu dizkio gobernuari: «Zer egiten ari den azaldu beharko digu. Gobernua zoru horien lizitazioa egiten egongo da, eta jakingo du nor dagoen zoru horiek eskuratu nahirik». Sindikatuek azaldu dutenez, Garapen Ekonomikoko kontseilariak du horren inguruko informazioa.

Nahasmen horretan, ezin da ahaztu testuinguru orokorra. Berez, VWen bateria fabrika Sagunton egongo da, eta haren zeldak muntatzeko fabrika eskuratu nahi du Iruñeak. LABeko Raul Portilloren arabera, Martorellgo SEATen fabrika dago atzean: «Ez gaude Seatekin lehian, baina uneotan SEAT erabakitzen ari da non egongo den bateriak muntatzeko fabrika hori. Nafarroako VWeko langileek, produktibitate, kalitate eta etekin ratio apartak eman ditu eta orain ezin da zalantzan jarri non jarriko den baterien fabrika hori».

Portilloren arabera, VWek Nafarroako Gobernuari exijitu dio diru laguntzak ematea: «Ezin dugu onartu gobernuari posizio politiko bat eskatzea eta ez jakitea fabrika hori Nafarroara etorriko ote den, nork egingo duen, zer lan hitzarmen izango duten langileek (kimikakoa, garraiokoa, industriakoa..) Dena eman dugu hemengo langileek eta orain multinazionalari dagokio gure esfortzua kontuan izatea».

Ez da oso ohikoa VWeko langileen batzordea elkarrekin agertzea, eta guztiek nabarmendu dute auzi horretan elkarrekin daudela. Portillok adierazi dio multinazionalari argazki hori ez dela gezurrezkoa. «Atzean sendotasun handia dago, ez dezatela pentsa ezerezean geratuko dela».

CGT Oscar Añorberen hitzetan, azken bi hamarkadatan Iruñean izan den bake soziala kolokan jar dezake zuzendaritzak. Oñarbek gogorarazi du langileek bere ekarpena egin dutela, eta lanaldian egindako moldaketen ondorioz, «13.600 autoren produkzioa, bi aste adinakoa, doan» egiten dutela gaineratu du. Orain bere partea bete dezala exijitu diote VWi. Moralesek gaineratu du egindako sakrifizioak produkzio ahalmena gehienezko ahalmenera iristeko egin dutela, urtean 350.000 auto eginez, enpleguari eusteko helburuarekin. Hori hautsiko balitz, lan baldintzak berrikusi behar direla uste du.

Trantsizio zaila

Garai zaila datorkio gainera VWeko fabrikrari. Auto elektrikoranzkoa trantsizioa «basamortuko zeharkaldia» izango zela bazekiten 2021eko irailetik, baina aste honetan jakin dute zeharkaldi horren luzera, eta zuzendaritzak emandako zifrekin «harrituta» agertuko direla gogorarazi dute.

Asteartean egindako bileran azaldu zien zuzendaritzak 2024an Poloak egiteari utzi zaiola, auto elektrikora egokitzeko egin behar diren obren hasieraren ondorioz. Hala, 2024an, produkzio jaitsiera «esanguratsua» izango da, eta 2025etik 2026ra erdialdera, are handiagoa, Euro 7 araudiaren egokitzapenak eta obrek behartuta. Lantokian espero zuten 2027tik aurrera fabrika normaltasuna berreskuratzea eta errekuntzako ibilgailuen eta auto elektrikoaren ekoizpenarekin enpleguari eustea.

Alabaina, bateria fabrika kolokan egoteak egoera errotik aldatu du. Kontuan eduki behar da trantsizio horren inguruko baldintzak negoziatzeke dituztela. Langileen batzordeak irmo esan du enplegua bermatzea izango dutela iparrorratz.


Summary: Gorka Urtaranek bertsotan esan dio agur Gasteizko alkatetzari. Zortzi urteko agintaldian euskara «ardatz» izan duela adierazi du, besteak beste

Gorka Urtaran Gasteizko alkateak bertsotan esan dio agur gaur zortzi urteko agintaldiari.

Alkatetzan eginiko lanaren balantzea egin du Urtaranek, udaletxean eginiko agerraldian, eta saioa bertso batekin hasi du.

Bertsoen transkripzioa:

Gasteizi haize berri bat emateko ahaleginez Zortzi urte alkatetzan eraikiz eta ekinez

Aniztasunak onartuz akordioak eginez Euskara izan dut ardatz konpromezuz sentimenez

Hiri honetaz harro nago duen giro atseginez etorkizunik onena opa nahi nioke zinez

Begirunez agurtzen naiz denoi eskerrak emanez

Lau egun barru deituko dute hauteskundeetara, baina Urtaranek alkate jarraituko du ekainaren 17ra arte. Egon horretan hartuko dute kargua hurrengo alkateak eta udalbatza berriak.

EAJko kideak joan zen urriaren 25ean iradoki zuen lehen aldiz ez zela aurkeztuko 2023ko udal hauteskundeetara. «Ez nintzen bultzaka iritsi udalera, eta ez naiz aulkiari helduta joango. Badakit eguna iritsiko dela, eta, iristen denean, gauza onak hartuko ditut, eta saiatuko naiz txarrak saihesten», esan zuen orduan.

Eusko Jaurlaritza eta Urtaran, aurrez aurre tranbiagatik

Hilabete horretan bertan, ika-mika sortu zen Urtaranen eta Eusko Jaurlaritzaren artean, Gasteizko tranbia Zabalgana auzora zabaltzeko egitasmoaren kontura. Eusko Jaurlaritzak ez zituen entzun tranbiaren ibilbidearen inguruan Gasteizko Udalak egindako eskariak, eta horrek alkatearen haserrea eragin zuen. «Ez gaude ados proiektuarekin, ez mamian eta ez azalean», esan zuen orduan.

Urtaran Gasteizen jaio zen, 1973an. Soziologia ikasi zuen EHUn, eta 2011. urtean egin zuen lehenengo saioa hiriko alkatetza eskuratzeko, baina EAJ bigarren geratu zen hauteskundeetan. 2015ean saiatu zen hurrena, eta orduan lortu zuen, EH Bilduren, EAJren, Hemen Gaude-ren eta Irabaziren botoak jaso zituelako.

Hurrengo udal hauteskundeetan EAJ izan zen lehenengo indarra, eta bere alderdiaren eta PSEren botoekin eutsi zion alkatetzari.

Joan zen abenduan, alderdiak baieztatu zuen Urtaran barik Beatriz Artolazabal izango zela EAJren alkategaia Gasteizen.

Edonola ere, Soziometroak lehia gogorragoa aurreikusten du Arabako hiriburuko udalean. Izan ere, EAJk botoen %24,3 eskuratuko lituzke, eta bigarren alderdiak, EH Bilduk, %22. Baina koalizio independentistak zinegotzi bat irabaziko luke, eta bi alderdiak berdinduta leudeke zinegotzi kopuruan.


Summary: Jaurlaritzak irailean eta urrian egingo ditu hezkuntzako oposizioak. Deialdia maisu-maistrentzat, bigarren hezkuntzako irakasleentzat, arte plastikoko eta diseinuko irakasleentzat eta musika eta arte eszenikoetako irakasleentzat izango da. Ez dute jakinarazi zenbat leku eskainiko dituzten.

Eusko Jaurlaritzako Hezkuntza Sailak hurrengo LEP lan eskaintza publikoari buruzko informazioa eman du. Deialdia maisu-maistrentzat, bigarren hezkuntzako irakasleentzat, arte plastikoko eta diseinuko irakasleentzat eta musika eta arte eszenikoetako irakasleentzat izango da.

Daten berri ere eman dute: ekainean, eskabideak eta merezimenduak entregatzeko epea hasiko da; iraileko bigarren hamabostaldian, programazio didaktikoa, unitate didaktikoa edo ikaskuntza egoera entregatu beharko dute; urrian, berriz, idatzizko probak egingo dituzte. Azkenik, hori bukatuta, ahozko proba gainditu beharko dute.

Gutxi gorabeherako datak jakinarazi badituzte ere, oraindik ez dute zehaztu azterketak zer egunetan izango diren. Maiatzeko lehen hamabostaldian argituko dute hori, aldizkari ofizialean eta Hezkuntza Sailaren webgunean.


Summary: Beste hamahiru eguneko lanuztera deitu du ELAk Bizkaiko zahar etxeetan. Apirilaren 21etik maiatzaren 3ra arte eginen dute greba. LABek eta CCOOk ere lanuzte gehiago iragarriak dituzte datozen asteetarako.

ELA sindikatuak greba egun gehiago iragarri ditu Bizkaiko zahar etxeetan: apirilaren 21ean hasi, eta maiatzaren 3an bukatuko da lanuztea. «Patronalak eta Bizkaiko Foru Aldundiak sektorearen beharren aurrean erakutsitako utzikeria» salatu nahi du sindikatuak greba deialdiarekin, eta «egungo zaintza eredua betikotu» nahi izatea egotzi die.

Zehazki, ELAk adierazi du patronalak eta aldundiak entzungor egiten dietela sektoreko langileen lan premiei. Hainbat dira sindikatuaren eskaerak: langile gehiago kontratatzea, lan baldintzak zahar etxe publikoetako langileenekin berdintzea —egoitza gehienak pribatuak dira Bizkaian—, ordezkapenak lehenengo egunetik egitea, eta lanaldi osoko kontratu gehiago egitea. Soldata igotzeko ere eskatzen ari dira, erosahalmena berreskuratzeko.

Horrez gain, sindikatuak salatu du sexu arrakala agerian gelditzen dela sektore feminizatuetan: «Emakumeok behin eta berriz frogatu behar izaten dugu gai garela borrokatzeko zaintzaren sektoreko egoera eta gure lan baldintzak hobetzeko». Borroka hori «areagotuko» dutela gaineratu du ELAk, «lantokietan, eskualdeetan eta Bilboko kaleetan».

Orain arte, 39 greba egun egin dituzte Bizkaiko zahar etxeetan, ELAk deituta —martxoaren 15etik 24ra egin zuten azkena—. Apirilekoak eta maiatzekoak gehituta, 50 greba eguneko langa gaindituko dute zahar etxeetako beharginek. Horiez gain, baina, lanuzte gehiago iragarriak dituzte beste sindikatu batzuek ere. LABek, adibidez, bederatzi eguneko grebara deitu du zahar etxeetan: apirilaren 3tik 5era eta maitzaren 15etik 20ra. CCOOk deituta, berriz, hamar egunez utziko dute lana: apirilaren 13an eta 14an; maiatzaren 22an, 23an eta 24an; eta ekainaren 12tik 16ra.


Summary: Aske utzi dute Bilbon emazte ohia erretzea leporatuta atxilotutako gizona. Emakumea larri dago Gurutzetako ospitalean.

Ertzaintzak jakinarazi duenez, aske utzi dute atzo Bilbon emazte ohiari eraso egitea egotzita atxilotu zuten gizonezkoa; kautelazko neurriak ezarri dizkiote. Andrearen etxean gertatu zen erasoa, atzo bazkalostean: emakumea jipoitzea eta haren arropari su ematea leporatu zioten 63 urteko gizonari, eta atxilo eraman zuten. Gaur epailearen aurrean deklaratu du, eta aske uztea erabaki du hark. Emakumea oso larri dago, Gurutzetako erietxeko erreduren unitatean, eta haren bizitza arriskuan dagoela zabaldu dute.

Polizien arabera, ikerketan «beste hipotesi bat» zabaldu dute. Ohar bidez adierazi dutenez, atzo erasoaren etxean bildutako «informazioek eta zantzuek» gizona atxilotzera eraman zituen, baina ondoren egindako ikerketekin «beste lan ildo bat» zabaldu dute.

Hala ere, gaur goizean EH Bilduk, PSE-EEk eta PPk gogor gaitzetsi dute eraso matxista. Jone Goirizelaia EH Bilduko Bilboko zinegotziak adierazi duenez, indarkeria matxistaren aurka lan egin den arren, oraindik «asko» dago egiteko eta ezinbestekoa da «kalera ateratzea». Era berean, biktimari eta senideei euren babesa eman die. Nora Abete PSE-EEko Bilboko zinegotziak ere argi utzi du emakumeen aurkako indarkeria amaitu behar dela: «Indar politiko guztiek bat egin behar dugu, eta aski dela esan». Bestalde, Esther Martinez PPko hautagaiak bat egin du Goirizelaiarekin eta Abeterekin: «Asko dago oraindik egiteko; eta batu behar dugu egun dugun arazo nagusietako bati aurre egiteko». Juan Mari Aburto Bilboko alkateak adierazi du jazotakoa «ahalik eta lasterren» argitu behar dela.

Erasoa salatzeko, Pare Deustuko talde feministak mobilizaziora deitu du arratsalderako. Done Petri plazan elkartuko dira, 19:30ean. Erasoen aurrean «herri erantzun indartsua» emateko deia egin dute.


Summary: Radio Euskadik 40 urte bete ditu, langileen protesten artean. EITBko irratietako langileen ordezkariek salatu dute 2009ko lan hitzarmen batekin ari direla produktu berriak egiten.

Egun berezia da gaurkoa Radio Euskadirentzat, 40 urte bete baitira aro berrian emankizunak hasi zituenetik —aurretik, 1936ko irailean hasi zen; gerrarekin, Bartzelonan finkatu; gerra ostean, Ipar Euskal Herrira mugitu zen, 1946tik 1954era; eta Venezuelatik emititu zuen 1965etik 1977ra—. Eta urteurreneko egunean, elkarretaratzea egin dute gaur arratsaldean Bilboko EITBren egoitzan, taldeko irratien zentro arteko batzordeak deituta. «Ospakizunek ezin dute ezkutatu irrati publikoaren zentro guztiek gaur egun duten egoera», salatu dute langileek.

Langileen ordezkarien arabera, hamahiru urte daramatzate «hedabide baten errealitatea jaso beharko lukeen lan hitzarmena» ezin negoziatu. «Euskarri berriak, produktu berriak, eta gero eta produktu gehiago egiten ari gara 2009ko lan hitzarmen batekin», salatu dute langileek. «Egungo lan hitzarmenak ez ditu jasotzen langileok ditugun funtzio berriak, ezta profil berriak ere. Hori gutxi balitz bezala, ezin ditugu erabili lan hitzarmen horretan jasota dauden hainbat tresna». Horien artean, bizitza laborala eta pertsonala kontziliatzeko garaian, zuzendaritzak «ahalik eta erarik murritzenean» aplikatzen duela diote langileek.

Lau eskaera zehatz egin dituzte langileen ordezkariek: «Lan hitzarmen berri bat negoziatzea, berehala; lantaldea behar berrietara egokitzea; Euskal Irrati Publikoan ari diren langileek garapen profesionala gauzatu ahal izatea; eta, bien bitartean, langileei aplikatzea lehendik onartuta dauzkaten eskubideak, lan hitzarmenaren aplikazio bidegabea alde batera utziz».

Irratsaioak, egoitzako hallean Ez da langileen protesta entzun EITBko hedabideetan urteurrenaz aritu direnean. Aldiz, Radio Euskadin azkeneko urteetan esatari eta solaskide aritu diren askoren ahotsa entzun da programa gehienetan. Bilboko EITBren egoitzaren hallean egin dituzte irratsaioak: Xabier Garcia Ramsdenek Boulevard berezia egin du, eta kolaboratzaile ugari pasatu dira bertatik. Lourdes Perez, Braulio Gomez eta Iñaki Anasagasti solasean aritu dira. Horrez gain, Xabier Lapitz, Dani Alvarez, Kike Martin eta Almudena Cacho aritu dira mikroaren aurrean.

Toki berean egin dute Iñigo Lejarzak La Terraza programa, Cesar Perez Gazolazek Kirolaldia, eta Galder Perezek Kultura.eus. Arratsaldean, Distrito Euskadi programan azkeneko lau hamarkadetako unerik garrantzitsuenak gogoratuko dituzte, bidaia berezi bat proposatuz.

Radio Euskadiren urteurrenaren aurretik, Euskadi Irratiak bete zituen 40 urte, azaroaren 23an. ETB emititzen hasi zela, berriz, 40 urte bete ziren abenduaren 31n.


Summary: Nafarroan Aste Santuaren ondoren hasiko da errentaren kanpaina.

Udaberria da Hego Euskal Herriko zergapekoek beren lurraldeko ogasunarekin dituzten harremanak kitatzeko sasoia. Gipuzkoak asteazkenean aurkeztu zuen bere errenta kanpaina, eta gaur izan da Nafarroako eta Arabako ogasunen txanda.

Nafarroan apirilaren 12an hasiko da kanpaina, egun horretan iritsiko baitzaizkie ogasunak egindako errenta aitorpenak lurraldeko zergapekoei. Zehazki, 203.145 aitorpen proposamen egin ditu; horietatik, 136.444ek zergadunaren aldeko emaitza dakarte (%67).

Zergadunek Renta.navarra.es webgunean kontsultatu ahalko dituzte proposamenak. Ezer egiten ez badute, ogasunak ulertuko du ontzat hartzen dutela aitorpena, eta dirua itzultzen hasiko da apirilaren 19tik aurrera. Kalkulatu duenez, 105 milioi euro itzuliko dizkie.

Apirilaren 19an ere hasiko da Internet bidezko aitorpenak aurkezteko epea.

Egun bat lehenago, hilaren 18an, abian jarriko da aitorpen telefonoz eta aurrez aurre egiteko aukera, eta ekainaren 23an bukatuko da. Batean zein bestean derrigorrezkoa izango da aurretiko hitzordua eskatzea, apirilaren 14tik aurrera, Internet bidez.

Aurreko urteetan, Iruñean, Tuteran, Lizarran eta Tafallan egin dira aurrez aurreko aitorpenak, baina aurten bosgarren bat egongo da, Donezteben.

146 milioi euroko aurrezkia

Beste berritasun batzuk baditu 2022ko errenta kanpainak. Nagusia da Nafarroako Parlamentuak zerga kenkari bat onartu zuela urtean 35.000 eurotik beherako errenta dutenei: zehazki 540 jasoko dituzte 18.000 eurotik beherakoek, eta, errenta horretatik gora, apurka jaitsiz joango da kenkaria. Nafarroako Gobernuak kalkulatzen duenez, 297.000 nafarri egingo die mesede, eta ogasunak 65 milioi euro biltzeari utziko dio.

Beste neurri batzuk ere gogorarazi ditu Elma Saiz Ogasun kontseilariak: gutxieneko pertsonal eta familiarra %5 handituko da, eta ehun euro handiagoa izango da 30.000 eurotik beherako errentak dituztenentzat; enpresa jardueraren etekin garbiari %3ko kenkaria ezarriko zaio kuotan, eta %2ko deflaktazioa izango da errenta zergaren tauletan. Ogasunak kalkulatu duenez, neurri horiekin guztiekin 146 milioi euro aurreztuko dituzte Nafarroako zergadunek.

Araba

Araban, astelehenetik aurrera ikusi ahal izango dute beren aitorpena 142.707 zergapekok. Aurreko urtean baino %6 gehiago dira, eta iaz baino hamazazpi milioi gehiago jasoko dituzte. «Iaz hartutako neurrien eragina islatzen duen zifra bat da; inflazioaren eragina eta familia eta enpresen krisia arintzeko aldundi honek hartutako 200 euroko kenkaria, eta %5,5eko deflaktazioa dira neurri horietako batzuk», azaldu du Itziar Gonzalo Ogasun diputatuak.

Ogasunak egindako aitorpena jasoko duten arabarrek gutun baten bidez izango dute horren berri. Nortasun agiria eta jakinarazpenean adierazitako zenbatekoa sartuta, likidazioa onartu ahal izango dute, eta 48 orduko epean ordainduko die ogasunak, apirilaren 19tik aurrera. Ziurtagiri digitala edukiz gero, onartu ahalko da, eta, hala behar bada, proposamena moldatu ere bai, apirilaren 3tik aurrera.

Modalitate horretan sartzen dira alokatutako etxebizitza batean bizi direnak eta alokatutako etxebizitzen jabeak, lehenengo kasuan ordaindutako zenbatekoa sartzeko eta ohiko etxebizitzaren alokairuaren kenkaria aplikatzeko, eta, jabeen kasuan, errenta gisa jasotako zenbatekoa.

Rentared programaren bitartez, aitorpena Internet bidez egin ahal izango dute arabarrek, baina baita aurrez aurre ere, apirilaren 19tik aurrera, Arabako Foru Ogasunaren Gasteiz, Laudio eta Guardiako bulegoetan.

Arabako Ogasunak zergadunei guztira 134 milioi euro itzultzea espero du. Gainera, ordaintzeko aitorpenen bidez 104 milioi euro biltzea aurreikusi du. Kanpaina honetan, guztira 189.500 pertsonak egingo dute zerga aitorpena Araban. Haietatik ia %65,49k aitorpenaren emaitza itzultzea izango dute. Ogasunetik 1.081 euro jasoko dituzte batez beste. Gainerakoek, aitorpen positiboek, 1.926 euro ordaindu beharko dituzte batez beste.

Berritasunen artean, mendeko pertsonei zuzendutako kenkaria nabarmendu Gonzalok; gradu jakin bateko desgaitasuna edo mendekotasuna dutenentzat laguntzaile pertsonalak kontratatzea sustatzen baitu. Halaber, desgaitasun edo mendekotasunen bat dutenen ohiko etxebizitza birgaitzearen kenkaria ere handitu da, betiere birgaitzeak oztopo arkitektonikoak kentzea badakar. Zergadun guztientzat, ingurumenarekin eta jasangarritasunarekin erlazionatutako pizgarri fiskal sorta bat adostu dute.


Summary: Euskararen aldeko «diskriminazio positiboa» babestu du Garitanok. Euskal hiztunak euskal hedabideetan euskaraz soilik aritzea defendatu du, eta horren aldeko apustua egin behar dela azpimarratu. Galdakaoko Udalak antolatutako ekitaldi batean egin ditu adierazpenok.

Euskararen alde «diskriminazio positiboa» egin behar dela uste du Gaizka Garitano Eibarreko entrenatzaileak, eta hori defendatu du Galdakaoko Udalak euskararen erabilera sustatzeko asteon egindako ekitaldian. Solasaldia izan dute Iraia Iturregi Athleticeko entrenatzaileak eta Garitanok, Euskara eta kirola izenburupean, eta argi hitz egin du Eibarreko teknikariak: «Uste dut diskriminazio positiboa egin behar dugula euskararen alde; bestela, ez dugu aurrerapausorik emango».

Bide horretan kirolari profesionalek ere urratsak egin behar dituztela uste du, nahiz eta batzuentzat fardela izan. «Ulertzen dut, baina uste dut euskaldunek, ahal denean, Euskal Herrian eta euskal hedabideetan, euskaraz soilik atera behar dugula, eta ez erdaraz». Berak saiakera egiten duela adierazi du, eta horren aldeko apustua egin behar dela azpimarratu. «Gureak bezalako postuetan gaudenak asko agertzen gara telebistan. Hor gaude, umeek ikusten gaituzte. Erantzukizun bat dugu euskararekiko, eta gauden lekutik lanean jarraitu behar dugu».

Garitanoren hitzek oihartzuna izan dute, eta sare sozialetan hainbat erabiltzailek txalotu dituzte entrenatzailearen adierazpenak.

Euskararen eta kirolaren egungo egoeraren inguruan galdetuta, Garitanok «txarto» ikusten du egoera, eta haur gehienek erdaraz egiteko ohitura dutela sumatu du: «Uste dut kirolak bitartekari bat izan behar duela euskaraz egiteko. Eta euskara ere izan daiteke bitartekari bat kirola eginez ondo pasatzeko». Hobetzeko gauza asko daudela dio.

Iturregik, berriz, euskara aisialdi esparruetara zabaltzearen garrantzia azpimarratu du, hots, uste du hizkuntzaren normaltasunera bidean ezinbestekoa dela umeek gustuko dituzten jarduerak euskaraz egitea: tartean, futbola. Hark ere euskararen aldeko hautua egiten duela azaldu du.

Galdakaoko Udalak Kirolean be bai! programa jarri zuen abian iaz, herria euskaldunagoa egin eta Galdakaoko kirol elkarteetan euskararen presentzia eta erabilera areagotzeko asmoz. Ordutik, 11 kirol taldek egin dute bat proiektuarekin, eta aste honetan ekitaldia egin dute euskararekin hartutako konpromisoak eta egindako ahaleginak aitortzeko. Baita udalarekin adostutako konpromisoen inguruko hitzarmena sinatzeko ere. Hor aritu dira hizketan Iturregi eta Garitano.

Prentsaurreko batetik alde egin zuenekoa

Aspalditik esana du Eibarreko entrenatzaileak komunikabideekin euskaraz bakarrik aritzea gustatuko litzaiokeela. 2015ekoak dira adierazpen hauek: «Gustatuko litzaidake komunikabideen aurrean soilik euskaraz mintzatzea. Euskal Herrian egiten ditugun prentsaurrekoak soilik euskaraz ager daitezela. Ari gara pausoak ematen, baina behar ditugun erraztasunak ez ditugu aurkitzen bidean».

Prentsaurrekoak ere euskaraz hasten ditu beti Eibarreko entrenatzaileak, Euskal Herriko zein kanpoko zelaietan. Ordea, kargu ere hartu izan diote horregatik. 2015ean, Almerian (Espainia) jazotakoa da horren erakusle. Kazetari batzuk kexatu egin ziren Garitanok euskaraz erantzun zielako ETBko Joseba Urkiolaren galderei, eta eragotzi egin zuten agerraldia; Eibarreko entrenatzaileak utzi egin zuen prentsa aretoa. Harrabotsa sortu zuen jazotakoak, eta teknikariaren jarrera babestu zuten hainbatek.


Summary: Gernika, Espainiako Kopako finalerdietara. Bizkaitarrek partida biribila jokatu dute, eta nagusitasunez irabazi diote Gironari: 65,79. Defentsan sendo aritu dira, errebotea ondo itxi dute, eta ohiko eraginkortasuna erakutsi dute hirukoetan.

Denboraldian zehar, taldeek izaten dute partidaren bat dena biribil ateratzen zaiena. Hori gertatu zaio gaur Lointek Gernikari. Kale edo bale egiteko partida batean izan da, gainera: Espainiako Kopako final-laurdenetan. Bizkaitarrek, talde lan on bat baliatuz, partida biribila jokatu dute. Muturreraino eraman dituzte beren indarguneak, eta, merezimendu osoz, ezustea eman dute, Girona ahaltsuaren kontra: 65-79. Hala, finalerdiak jokatuko dituzte bihar.

Bi estilo izan dira aurrez aurre neurketan. Erritmo biziko jokoa komeni zitzaion Gernikari, eta kanpotik jokatzea. Izan ere, uztaipean Girona indartsuagoa da. Bada, hasi eta buka, komeni zitzaien bidetik eraman dute bizkaitarrek partida. Bizkor jokatuz ekin diote neurketari, eta zortzi punturen aldea lortu dute lehen laurdenaren erdian: 5-13. Kataluniarrek ez zuten lortzen barrutik min egitea, zailtasunak zituelako baloia pibotei emateko. Gernikak jokalari asko pilatu ditu zonan hori lortzeko. Hori izan da garaipenaren gakoetako bat. Errenta hori hamar puntura ere handitu dute, talde lan on bati esker: 7-17. Baina Gironak hiru hiruko sartu ditu segidan, eta aldea hiruan geratu da lehen hamar minutuen amaieran: 18-21.

Baina partida hasi bezala, bigarren laurdena ere bete-betean jokatu du Gernikak. Defentsan oso sendo jokatu du —bigarren laurdenean bederatzi puntu baino ez zituen sartu Gironak—, eta erasoan, ohi bezain eraginkor. Gidari: Sandra Ygueravide. Ohiko trebeziaz mugitu du taldea, eta sei asistentzia banatu. Hala, berriro ere zuloa egin du: 18-29. Eta, atsedenaldirako minutu baten faltan, ordu arteko errentarik onena zuen: 27-40. Talde lanaren seinale, lehen bi laurdenak amaituta, Gernikako zortzi jokalarik lortua zuten gutxienez behin saskiratzea.

Aldagelatik bueltan, bide beretik jarraitzea zen gernikarren erronka. Eta halaxe egin dute. Ez nolanahi, gainera, aldea hamabost puntura igo baitute: 36-51. Gironak antzeman egin du, besteak beste, Irati Etxarriren eta Maria Araujoren falta. Baina kataluniarrak oso talde indartsua dira, eta Gernikako jokalariak jakitun zeuden hortzak estutzen eta gogotik lan egiten jarraitu behar zutela Gironari neurketan sartzen ez uzteko. Jokalari bakoitzak bere onena eman du. Dena atera zaie ondo. 21 punturen abantailarekin iritsi dira azken laurdenera: 44-65.

Partidako azken hamar minutuetan, bi lan izan dituzte: errentari eustea, eta gozatzea. Festa amaieran lehertu da. Itziar Ariztimuño kapitaina «oso pozik» zegoen. «Jokalari guztiek gure onena eman dugu, eta hor egon da gakoa. Oso pozik gaude, eta denboraldian zehar izan ditugun zailtasunak kontuan hartuta, polita izango zen finala jokatzea».


Summary: Osasunak berdindu egin du Espainiako Kopari heldu aurretik. Ez Mallorcak, ez Osasunak ez du merezi izan irabaztea. Jagoba Arrasateren taldea jokalari bat gehiagorekin aritu da 70. minututik aurrera, baina ez da gai izan abantaila aprobetxatzeko.

Athleticek eta Osasunak elkarren aurka jokatuko dute datorren asteartean San Mamesen. Espainiako Kopako finala jokatzea izango dute jokoan. Halako sari handia lortzeak nahikoa izan beharko luke bi taldeak bete-betean aritzeko. Baina ez dago halako partida garrantzitsu bati ekiteko modu hoberik irabaztea baino. Osasuna saiatu da ostiral honetan Son Moixen, Mallorcaren aurka, baina puntu bakarrarekin konformatu behar izan du. Hutsean berdindu du.

Etenak ez du ezer eten. Irabazi ezinik jarraitzen du Osasunak. Athletici Kopan 1-0 nagusitu zitzaionetik ez du berriro irabazi. Lau partida jokatu ditu ligan, eta bi berdindu ditu, eta bi galdu; hau da, hamabi puntutatik bi bakarrik lortu ditu. Horren ondorioz, atzerapausoa eman du sailkapenean: bederatzigarren postuan dago orain, eta baliteke atzerago amaitzea jardunaldia, 11. postuan. Izugarri zaildu zaio jada Europarako sailkatzeko ametsa: sei puntura du seigarren sailkatua, Vila-real, baina gorritxoek partida bat gehiago jokatu dute.

Ezer gutxi egin dute Mallorcak eta Osasunak irabazteko. Lehen 70 minutuetan ez dira gai izan aurkariaren atera jaurtitzeko. Etxeko taldea gehiago saiatu da, baina alferrik; bisitariek ondo eutsi diote. Baina epaileak Copete kanporatu du, eta, jokalari bat gehiagorekin, gora egin du Jagoba Arrasatek entrenatutako taldeak. Orduan hasi da lehen aldiz arrisku jokaldiak sortzen. Baina eskas aritu da erasoan, eta ez da gai izan abantaila aprobetxatzeko. Asteartean du hurrengo erronka. Oso handia da saria: hemezortzi urteren ostean final bat jokatzea.

Athleticek Getafe hartuko du bihar

Athleticek, berriz, bihar jokatuko du, San Mamesen, Getaferen aurka (16:15, Movistar La Liga). Zuri-gorriek irabazi egin nahi dute: batetik, Europarako sailkatzeko lehian jarraitzeko; gaur egun, bost puntura dute seigarren sailkatua; eta, bestetik, Osasunaren aurkako Kopako partidari konfiantzaz heltzeko.

Ernesto Valverdek entrenatutako taldeak aldarte onean pasatu du etenaldia, irabazi egin baitzuen azken partida, Valladoliden (Espainia): 1-3. Garaipen horrek bolada txarra eten zuen, aurreko lau jardunaldietan ez baitzen irabazteko gai izan. Unai Simon da aldaketa nagusia aurreko deialdiekin konparatuta. Atezaina osatu egin da, hilabete pasatxo min hartuta egon eta gero. Ikusteko dago hark edo Julen Agirrezabalak jokatuko duen.


Summary: Gizon batek urruntze agindua hautsi eta labanaz eraso die emazte ohiari eta hiru seme-alabei Eguesibarren. Alaba nagusia buruan zauritu du labanarekin. Emakumeak eta beste bi seme-alabek ihes egin ahal izan dute. Gizonak bigarren solairutik behera bota du bere burua. Mugimendu feministak asteazkenean biltzera deitu du, erasoa gaitzesteko.

Bart gauerdian indarkeria matxistako eraso larri bat izan da Eguesibarren (Nafarroan), Erripagaina etorbidean. Gizon batek emazte ohiarengana ez hurbiltzeko agindua hautsi du, eta labana batekin sartu da emakumea hiru seme-alabekin bizi den etxean. Alaba nagusiari buruan egin dio eraso labanarekin. Emakumea eta beste bi seme-alabek ihes egin dute. Euskadi Irratiaren arabera, gizona bere buruaz beste egiten saiatu da gero, bigarren solairutik behera jauzi eginda.

Larrialdi zerbitzuak ohartarazita, Eguesibarko udaltzainak eta foruzainak joan dira emakumea eta seme-alabak bizi diren etxera. Labanaz zauritutako alaba Iruñeko ospitalera eraman dute anbulantzia batean. Gizona ere ospitale berean erietxeratu dute, eta Poliziaren zaintzapean dago. Atxilotu egingo dutela aurreratu dute zenbait iturrik. Emakumea eta bi seme-alaba txikienak lekuan bertan artatu dituzte.

Eguesibarko mugimendu feministak asteazkenean kontzentrazio batean parte hartzera deitu du, erasoa arbuiatu eta biktimei babesa erakusteko.

Ikusi gehiago: Gizon bat atxilotu dute Iruñean, emakume bat bortxatzea egotzita

Aste honetako bigarren eraso matxista larria izan da. Ostegunean, Bilbon, emakume bati jipoia eman eta su eman zioten, haren etxean. Andrea oso larri ospitaleratu zuten Gurutzetako erredura larrien unitatean. Egunean bertan emakumearen bikotekide ohia atxilotu zuten. Atzo, baina, aske utzi zuten.

Polizien arabera, ikerketan «beste hipotesi bat» zabaldu dute. Ohar bidez adierazi dutenez, atzo erasoa izan zen etxean bildutako «informazioek eta zantzuek» gizona atxilotzera eraman zituen, baina ondoren egindako ikerketekin «beste lan ildo bat» zabaldu dute.


Summary: Gizon bat atxilotu dute Iruñean, emakume bat bortxatzea egotzita. Erasoa duela bi aste gertatu zen, Buztintxuri eta Sanduzelai auzoen artean trenbidea zeharkatzeko lur azpian dagoen pasabide batean.

Noticias de Navarra egunkariak aurreratu duenez, Foruzaingoak gizon bat atxilotu du Iruñeko Buztintxuri auzoan, sexu-eraso delitu bat egitea leporatuta. Erasoa martxoaren 18ko gauean izan zen. Emakume batek salatu zuen bortxatu egin zutela Buztintxuri eta Sanduzelai auzoak lotzeko trenbidearen azpian dagoen lur azpiko pasabidean.

Gizona atzo atxilotu zuten, Buztintxuri auzoan. Foruzainak erasoa ikertzen aritu dira, eta pasabide horren inguruan dauden kamerak baliatuta identifikatu dute atxilotua. Orain polizia etxean dago, eta datozen egunetan eramango dute epailearengana, sexu delitua leporatuta.


Summary: Ortuzar: «Ezinbestekoa da maiatzaren 28an parte hartze handia izatea Vox eta Bilduren estremismoak gailendu ez daitezen». «Batzuen pankarta dantza» deitoratu du, eta esan du «erakundeetan integratzeak eta politikak aldatzeak» hobetzen duela bizi kalitatea

EGI Eguna ospatzen ari dira gaur EAJko gazteak, Guardian (Araba). Joseba Diez Antxustegi Asparreneko alkategai eta Lur Jareetako foru hautagaitzaren zerrendaburuak ireki du ekitaldia, eta bertan egon da Andoni Ortuzar Euzkadi Buru Batzarreko presidentea.

Ortuzarrek adierazi du gaur egungo une politikoa eta ekonomikoa «oso garrantzitsua» dela, nazioarteko egoerarengatik, pandemiaren ondorioengatik eta «Ukrainako gerra latzak ekonomiarako ekarri dituen ondorio txarrengatik». Haren berbetan, «EAJren zeregina» da erakundeetan «irmo» eta «sendo» egotea, «Euskadi askea eraikitzeko».

Datozen hauteskundeetan bozkatzera joateko deia egin die bertaratu direnei: «Ezinbestekoa da maiatzaren 28an parte hartze handia izatea, EAJk emaitza onak lor ditzan eta Vox eta Bilduren estremismoak gailendu ez daitezen panoramaren mutur banatan».

«Elkar jotzen, txosnengatik»

Iazko moduan, Ortuzar luze aritu da GKSren eta Ezker Abertzalearen arteko «gatazkari» buruz: «Elkar jotzen ibiltzen dira txosnengatik eta horietan ateratzen duten diruarengatik, jai eremuengatik, ikasleen sindikatuengatik eta berez zapaltzailea eta sektarioa den mundu kulturalarengatik».

Gainera, gogora ekarri du iaz Azkoitian esandakoengatik sortutako polemika. «Gogoratzen duzue zelan kritikatu ninduten adierazpen horiengatik eta Euskadi «gorriari» eta langileriaren diktaduraren aipamenei egindako erreferentziengatik?», galdetu die bertan bildutakoei Ortuzarrek. «Ba, orain, Sorturen idazkari nagusiak [Arkaitz Rodriguez] berak deitzen ditu sektario, eta ez bakarrik hori: erreakzionario eta ez dakit zenbat epiteto gogorrago».

Esan du GKSkoak «ez direla isiltzen» eta Sorturen eta Ernairen «sudur sartzeak» kritikatzen dituztela. «Honek guztiak erabateko bereizketaren itxura dauka».

Erakunde bien aurka egin du Ortuzarrek, eta «pankarta dantzan» aritzea leporatu die: «Zerk hobetzen du bizi kalitatea, euskara, gazteen emantzipazioa edo etxebizitza eskuratu ahal izatea? Zarataka ibiltzeak eta gure kaleak pankarta eta paperekin zikintzeak… edo erakundeetan integratzeak eta politikak aldatzeak?».


Summary: Etxerat-ek aitortza eta erreparazioa eskatu ditu sakabanaketaren biktimentzat. Lege esparru bat galdegin du «haien eskubideak ere urratuak izan zirela» aitortzeko

Elkarretaratzea egin du Etxerat-ek Donostian, sakabanaketa politikaren amaieraren harira. Manifestu batean adierazi dutenez, «salbuespeneko espetxe neurrien zatirik krudelena» amaitu arren, «komeni da iragana bistatik ez galtzea». Horregatik, esan dute «eztabaida lasai bat» proposatzen jarraituko dutela «oroimen inklusibo baten bidean».

Gogorarazi dute Etxerat-ek duela lau urte «indarkeria adierazpen ugariren biktima guztiengana» «errespetu eta enpatia adierazpen bat» egin zuela jendaurrean. «Guk, ordea, ahanztura baino ez dugu ezagutu. Beraz, espero dugu biktimen aitortzari eta erreparazioari begirako urrats eraginkorrak egitea», aldarrikatu dute.

Emandako datuen arabera, mila pertsona inguru dira «istripuek kalte egindakoak», eta hamasei pertsona hil ziren errepidean. «Euren herrietan urtero gogoratzen» badituzte ere, «aitortza ahalbidetuko duen lege esparru bat» falta da, Etxerat-en arabera, «haien eskubideak ere urratuak izan zirela aitortzea ahalbidetuko duen tresna bat».

«Eskerrak ordezkaritza politikoari»

Esan dutenez, eskertuta daude aldaketa posible egin zutenei: «Eskerrak eman nahi dizkiegu gaur hemen dugun ordezkaritza politikoari, duela hiru urte lortutako akordio garrantzitsuagatik».

Dozenaka elkarretaratze egin zituzten Etxerat-ek eta Sarek atzo, martxoko azken ostirala zelako. Emandako datuen arabera, 3.500 pertsona batu ziren, 68 hiri eta herritan.


Summary: Bilboko kuartel militarraren harresietara igotzen saiatu dira ekintzaile batzuk gastu militarraren kontra protestatzeko. KEM-MOCeko ekintzaileek gastu militarraren aurkako eragozpen fiskalaren kanpaina abiatu dute berriro ere

KEM-MOC Bilboko Talde Antimilitaristako kide batzuk Bilboko Juan de Garay kuartel militarraren harresira igotzen saiatu dira gaur goizean, «Gastu militarrik ez» zioten panelak eskegitzeko, baina Poliziak ekintza galarazi du.

Zortzi bat urte daramate ekintzaileek eragozpen fiskalaren aldeko kanpaina egiten. Estatuei errenta aitorpenaren bidez ematen zaien diruaren parte bat ordaintzeari uko egitean datza, eta gastu militarrari protesta egiteko baliatzen dute.

Salatu dute Espainiako estatuaren 2023rako gastu militarra 48.800 milioi eurotik gorakoa dela: BPGaren %4 eta pertsona bakoitzeko 1.051 euro, alegia. Ohar bidez azaldu dutenez, iaz ia 200 pertsonak «egin zioten planto armaden finantzaketari», Araban, Bizkaian eta Gipuzkoan. Ordaindu ez zuten zatia gizarte «bidezkoago eta solidarioago baten alde lan egiten duten proiektuetara» bideratu zutela esan dute: egitasmo ekologistak, giza eskubideen aldeko proiektuak eta komunikabideak, besteak beste.

Eragozpen fiskalerako bulegoak irekiko dituzte Bilbon, Gasteizen eta Donostian. Ekintzaileen arabera, aldez aurretik hitzordua eskatuta, PFEZ errenta aitorpeneko prestatzaileak egongo dira horietan, «zergekin militarismoa finantzatzen laguntzeari uko egiten dioten pertsona guztiei» errenta aitorpena egiten laguntzeko.


Summary: Etxerat-ek aitortza eta erreparazioa eskatu du sakabanaketaren biktimentzat. Ekitaldia egin dute Donostian. Lege esparru bat galdegin du «haien eskubideak ere urratuak izan zirela» aitortzeko.

«1982an, Rosa eta Arantxa Amezaga Mendizabalek bizia galdu zuten auto istripu batean. Madrildik Donostiara zetozen bueltan, anaia Koldoren epaiketatik». Horrela gogoratu dituzte Etxerat-eko ordezkariek, Donostiako Miramar jauregian, preso politikoen urruntze politikaren lehen biktimak. Hala ere, ez ziren bakarrak izan: 1990ean hil ziren Pili Arzuaga eta Fontso Isasi, Zamoran, beste bisita batetik bueltan, eta 1997an hil zen Antonia Fernandez, Alcalan zegoen Angel Figueroaren amona, arrazoi bertsuengatik. Horien eta gainontzeko 11 biktimen heriotza oroitu dute hildakoen familiartekoen aurrean, sakabanaketa bukatu eta astebetera.

Ekitaldian izan dira hainbat ordezkari politiko ere; besteak beste, EH Bilduko Mertxe Aizpurua eta Nerea Kortajarena, eta Elkarrekin Podemoseko Aitzole Araneta. Kulturaren inguruko zenbait pertsona ere izan dira, Jon Maia edo Joseba Tapia kasurako, eta baita bestelako gizarte eragileetako ordezkariak ere, Sareko Inaxio Oiarzabal eta Joseba Azkarraga, esaterako.

Etxerat-ek egindako ongietorriaren ondoren, Eñaut Zubizarretak girotu du ekitaldia, txeloarekin, eta hitza hartu dute gero Etxerat-eko ordezkariek, sakabanaketaren ondorioak azaleratzeko. «Ordu erdikoak ziren bisitak, adibidez, Salto del Negro espetxean, Kanaria uharteetan, edo Mallorca, Ceuta edo Melilla bezain urruti dauden espetxeetara joan eta gero». 1998. urtean bukatu ziren beste kontinenteetara egindako urruntzeak, baina ez, ordea, sakabanaketa politikaren ondorioak: «Dozenaka istripu gertatu ziren; zauri arinak batzuetan, larriak besteetan. Gastu ekonomiko itzela, eta higadura fisikoa, bidaiaren nekea, estresa, ondoeza...». Ibon Urreztarazu dantzariak aurresku batekin omendu ditu ondorio horiek pairatu dituztenak.

«Aitortza eta erreparazioa»

Sakabanaketa politikak amaituta, horien biktimen «aitortzari eta erreparazioari begirako urrats eraginkorrak» egitea espero du Etxerat-ek. Azaldu du horretarako «abagune egokia» dela oraingoa: «Komeni da iragana bistatik ez galtzea. Gure senitartekoen kasuan, bakartzearen zuri-beltza eta eskubideen urraketa jaso dituen argazkia gordetzea komeni da. Gure kasuan, berriz, komeni da azkenik atzean uzten ari garen sufrikarioaren ezaugarriak eta espetxeen urruntasuna finkatzen dituen argazkia gordetzea».

Izan ere, elkarteak adierazi du duela lau urte indarkeria adierazpen ezberdinen biktima guztiekiko errespetu eta enpatia adierazpen bat argitaratu zuela. «Guk, ordea, ahanztura baino ez dugu ezagutu». Zehaztu dute ezen, hamasei biktima horiek urtero beraien herrietan gogoratzen dituzten arren, haien aitortza ahalbidetuko duen «lege esparru bat» falta dela: «Haien eskubideak ere urratuak izan zirela aitortzea ahalbidetuko duen tresna bat». Gehitu dute, gainera, biktima horiek kontuan hartzen ez diren bitartean memoria kolektiboa «osatu gabe» geratuko dela.

Esan dutenez, eskertuta daude aldaketa posible egin zutenei: «Eskerrak eman nahi dizkiegu gaur hemen dugun ordezkaritza politikoari, duela hiru urte lortutako akordio garrantzitsuagatik». Etorkizunera begira bukatu dute hitzaldia: «Jada ez da bidaia luzerik izango, baina oraindik lan asko dago egiteko. Mendekuan oinarritutako politikarik gabe».

Dozenaka elkarretaratze egin zituzten Etxerat-ek eta Sarek atzo, martxoaren azken ostirala zela eta. Emandako datuen arabera, 3.500 pertsona batu ziren, 68 hiri eta herritan.


Summary: Hainbat guraso elkartu dira Osakidetzako pediatria zerbitzuaren «egoera larria» salatzeko. Kezka adierazi dute egungo sistemaren gabezien inguruan, Umeen Osasun Publikoa Aurrera plataforman elkartuta; manifestazioak antolatu dituzte hilaren 22rako

«Umeen Osasun Publikoa Aurrera gara, osasun publikoaren egoeragatik kezkatuta dagoen guraso eta tutore taldea». Hitz horiekin hasi dute gaur hainbat gurasok, umeen ondoan, Osakidetzak haurrei arta emateko orduan dituen «zailtasunen» gainean ohartarazteko egin duten agerraldia. Gasteizen egin dute. Haurrekin pediatrarenera doazenean zailtasun asko izaten dituztela adierazi dute: «Administrazioarekin harremanetan jartzeko ezintasuna, itxaron zerrenda luzeak, aurrez aurreko arreta jasotzeko zailtasuna, protokolo komunik eza, denbora gutxi gaixoekin, arreta euskaraz jasotzeko ezintasuna edo zailtasuna...». Arabako egoerari erreparatu diote, bereziki.

Arazo asko, halaber, osasun profesional eskasiaren ondorioa direla adierazi dute. «Askotan, familiek ez dute erreferentziazko erizainik, ezta pediatrarik ere. Profesionalen gaixoaldiak, baimenak eta oporrak ez dira ordezkatzen, eta, ondorioz, zenbait osasun zentro hilabeteak egoten dira pediatrarik gabe. Beste kasu batzuetan, pediatrak ez diren profesionalek artatzen dituzte adingabeak. Uste dugu hori guztia ez dela ausazkoa; lehen mailako arreta desegiten ari dira, eta hau beste ondorio bat besterik ez da». Adibidez, salatu dute oraintxe bete gabe daudela Arabarako esleitutako pediatria postuen laurdenak.

Zailtasun horien guztien atzeko motiboetako bat aurreikuspen falta dela uste dute. «Profesionalek hogei urte baino gehiago daramatzate salatzen ez dagoela pediatriako langile nahikorik; administrazioak, ordea, ez dio egoera horri erantzun urte hauetan guztietan». Arabako landa eremuan, bereziki, egoera kezkagarria dela adierazi dute. «Langilerik ez dagoenez, askotan pediatrarik ez dago, eta familia medikuek arduratu behar dute umeez», azaldu dute. Gabezia horien ondorioz usu familiek larrialdietara jo behar izaten duela adierazi dute, eta arazoak dakartzala horrek erietxetako larrialdi zerbitzuetan: «Joan den hilabetean, asteburu batean, 40 adingabe egon ziren Txagorritxuko larrialdi zerbitzuan».

«Elkartasuna» profesionalei

Kritikak kritika, ororen gainetik «elkartasuna» erakutsi nahi izan diete Osakidetzako langileei: «Gure haurrak artatzen dituzten profesionalei». Haiek usu dituzten lan egoera zailen berri badutela adierazi dute familiek: «Badakigu askotan har dezaketen baino lan gehiago hartu behar izaten dutela, ratioak nabarmen gainditzen dituzten paziente kupoekin, eta lan baldintza prekarioekin. Gainera, haien lan egonkortasuna ez da bermatzen».

Eskari sorta bat ere plazaratu dute. Horra zerrenda: «Pediatriako etengabeko arretarako gune bat sortzea, arreta aurrez aurrekoa izatea, protokolo komunak ezartzea, erreferentziazko pediatrak eta erizainak izatea, profesional bakoitzeko haurren kupoa txikitzea, hizkuntza eskubideak errespetatzea euskarazko arreta bermatuz, eta beste hizkuntzetara itzultzeko zerbitzuaren beharra ere ikusgarri egitea eta erraztea».

Osakidetzaren kudeaketa ereduari dagokionez, errotiko aldaketa bat eskatu dute. «Badakigu gaur egungo egoera hamarkada askoan indarrean egon den kudeaketa politika desegokien ondorioa dela», adierazi dute: «Horregatik, aldaketa garrantzitsuak egitea atzeraezina da. Mugarri bat ezarri behar da, osasun publikoa ez desegiteko eta zerbitzu publiko hurbila, atsegina eta eraginkorra eraikitzeko». Funtsean, aldarri nagusia da osasun sistema eraldatzea eta «lehen mailako arreta eta prebentzioa erdigunean jarriko dituen osasun zerbitzua» garatzea.

Aldarri hori buruan, apirilaren 22an manifestazioak egingo dituzte Gasteizen, Bilbon eta Donostian. Horietan parte hartzeko deia egin dute.


Summary: Bigarren etxebizitzen kontrako manifestua aurkeztu dute Baionan. 3.500 pertsonatik gora elkartu dira Herrian Bizi plataformaren mobilizazioan. Abisatu dute heldu den urtetik aitzina ez dute bigarren etxebizitza berririk onartuko

«Aski!». Haserre mezua zabaldu dute milaka herritarrek Baionan. Eta abisua eman dute: 2024ko urtarrilaren 1etik aitzina ez dute bigarren etxebizitza berri gehiago onartuko Ipar Euskal Herrian. «Tokiko biztanleek herrialdean ostatu hartzeko eta bizitzeko duten eskubidearen aurkako eraso zuzen eta onartezintzat hartuko dugu».

Etxebizitza eskubidearen aldeko manifestazioa egin dute larunbat arratsaldean, berrogeitik gora eragile biltzen dituen Herrian Bizi plataformak deituta. 3.500 pertsonatik gora bildu dira antolatzaileen hitzetan, etxebizitzaren krisiari erantzuteko neurri eraginkorrak eskatzeko. Suprefeturatik abiatu eta Xaho plazaraino ibili dira Airbnb aski, herrian bizi! eta Lurra saldua, betiko galdua! gisako oihuen artean. Bi erronka nagusi azpimarratu dituzte: bigarren etxebizitzen ugaltzearen aurka eta denei eskuragarria zaien bizitegien alde borrokatzea. Orain dela aste batzuk aurkeztu dituzte bizitegi sozialei begira plataformak egiten dituen proposamenak. Larunbat honetan, bigarren etxebizitzen kontrako manifestua aurkeztu dute.

Ipar Euskal Herrian diren bost etxebizitzetatik bat bigarren etxebizitza da Euskal Hirigune Elkargoak zabaldutako datuen arabera. 45.000 inguru dira gaur egun, lurralde berean dauden bizitegi sozialen bikoitza. Lapurdi kostaldeko herri batzuetan, etxebizitzen erdia baino gehiago dira. Egoerak «marra gorriak» gaindituak ditu plataformako kideen iritziz. «Gaur egun, lurralde honetako herritarrentzat bizitoki bat eskuratzeko eskubidea zalantzan ezarria da guti batzuk bizitoki bat baino gehiago dituztelako», dio manifestuaren testuak. Saltzaileengana jo nahi dute, baina baia Ipar Euskal Herrian bigarren etxebizitza bat eskuratzeko asmoa duten pertsonengana ere; mezu argi batekin: «Aski!».

Hiru bizitoki mota aipatu dituzte: gaur egun bizitoki nagusi gisa erabiliak direnak,bertako biztanleen beharrei erantzuteko eraiki diren bizitoki berriak, eta turismorako alokairuak murrizteko xedea duen konpentsazio neurriaren indarrean jarri ondotik berriz merkaturatu diren bizitokiak. Ez dute onartuko horietako bakar bat ere bigarren etxebizitza bilakatzea. http://herrianbizi.com/eu/ helbidean irakurri eta izenpetu daiteke manifestua.

Hautetsiei eta Parisi deia 2021eko azaroan egin zuten etxebizitza eskubidearen aldeko lehen manifestazioa, eta orduko mobilizazioak ekarritako lorpenak azpimarratu zituzten atzo. «Egoera konpondua izatetik oso urrun da. Merkatu libreak eragin kaltegarriak ditu», adierazi dute plataformaren izenean Txomin Hegi antzerkilariak eta Maialen Errotabehere kantariak. «Segitu behar dugu, tokiko hautetsiengandik ekintza sendoak erdiesteko, eta esku artean dituzten tresnak osoki erabil ditzaten».

Aurten, lurralde antolaketari lotutako hainbat dokumentu onartuko dituzte Ipar Euskal Herrian, hala nola, tokiko hirigintza planak eta SCOT Lurralde koherentzia eskema. Horietako bakoitzean bizitegi sozialei «leku osoa» egiteko eskatu zuten atzo protestaren antolatzaileek. «Bereziki erne egonen gara hautetsien engaiamenduak ondorio zehatzetan jarraituak izan daitezen, tokiko hautetsien ardura osoa baita».

Baina Parisi begira ere izan dute mezua, hainbat arlotan eragiteko Frantziako legea aldatzea ezinbestekoa baita. «Frantzia mailako arduradun politikoak, Frantziako Gobernua eta Asanblea behartu nahi ditugu». Manifestazioan parte hartu du, besteak beste, Iñaki Etxaniz PSko diputatuak, eta Jean Rene Etxegarai Euskal Hirigune Elkargoko lehendakariak ere babesa erakutsi dio.

Hemendik aitzina ere lanean segituko dutela berretsi dute behin eta berriz. «Kontzientzia hartzea eta lehen garaipenak pasa eta, erritmoa azkatzeko asmoa dugu. Denak ukituak gara!».


Summary: 'El polvo ya no nubla nuestros ojos' filma izan da garaile Ikuspuntu jaialdian. Comes Chahbazianek lortu du zuzendari onenaren saria, Notre village filmarengatik. Sharon Lockharten Eventide filmari eman diote laburrik onenaren saria.

Iraganaren kontakizunak eta haien irakurketa politikoak nabarmen ageri dira Ikuspuntu zinema jaialdian saritu dituzten lan askotan. Hasteko, sari nagusiak irabazi dituzten bi filmetan. Colectivo Silencioren El polvo ya no nubla nuestros ojos lanak eskuratu du film onenaren sari nagusia: Peruko borroka historikoen oroitzapen multzo bat du oinarrian. Zuzendaririk onenaren Jean Vigo saria, berriz, Comes Chahbaziani eman diote, Notre village lanagatik: Karabakh Garaiko gerra du hizpide, 1990eko urteetako borrokaren oihartzun gisa ulertuta. Gaur banatu dituzte XVII. Ikuspuntu Nafarroako Zinema Dokumentalaren Nazioarteko Jaialdiko sariak, Iruñean.

Angel Santos Touza, Hama Haruka eta Marcos Uzal epaimahai ofizialeko kideek Sharon Lockharten Eventide filmari eman diote laburrik onenaren saria. Honela azaldu dute: «30 minutuko plano bakar bat da, bikaina bezain misteriotsua, hedatu egiten baititu naturaren ederra (zerua, itsasoa, lurra, landaretza...) eta zinemaren funtsa: argia eta iluna, denbora eta espazioa».

Atzoko eta gaurko krisiak

Alassane Diago zinemagilearen Maayo Wonaa Keerol lanak irabazi du ikusleen sari berezia; 1989an Senegal ibaiaren bi aldeetan gertatutako sarraskiei buruzkoa da. Gazte epaimahaiak Lydie Wisshaupt-Claudelen Éclaireuses filma saritu du, Bruselako erdigunean eskolatu gabeko haurrak hartzen dituen zentro baten inguruko lan «sutsuki politiko» bat. Kontatu dute gai dela ikuslea «etengabe harritzeko», eta «gaur egungo krisari aurre egiteko adibide bat» erakusten duela. Epaimahai horrek aipamen berezi bat egin dio, era berean, Julius Richard Tamayoren Apocalipsis 20 21 22 filmari.

X Films sailean, jaialdiak hiru egile gonbidatzen ditu Nafarroan dokumental saiakera baten proiektua aurkeztu eta filmatu dezaten. Epaimahaiak (Marian Fernandez Pascal, Ramiro Ledo eta Gloria Vilches) Anna Lopez Lunaren Tránsitos hautatu du.


Summary: Azken laurdena ez da nahikoa Gernikarentzat. Hamasei puntuz azpitik egon dira markagailuan gernikarrak, baina bi minuturen faltan hiru puntura hurbildu dira. Azkenean,ordea, Avenida nagusitu da

Gertu izan du loria Gernikak, Espainiako Kopako finalerdietan. Final-laurdenetan Girona kaleratu ostean ezin izan du Avenidaren aurka, eta Kopako finaletik kanpo gelditu dira bizkaitarrak. Azken laurdenean 15-2ko partzial batek hiru puntura gerturatu du Gernika, baina presaren presaz jokatuta bizpahiru baloi galdu dituzte. Hor erakutsi du Avenidak zergatik den faborito nagusia. Azken sei Kopetatik bost irabazi ditu Salamancako taldeak, eta txapeldun handiek bezala, une txarrenean egonda ere partida aurrera ateratzea lortu du. Azken laurdena ez da nahikoa izan gernikarrentzat, baina ligako kanporaketei begira ondo etorriko zaie erakutsitako nortasuna.

Final-laurdenetan ez bezala, hotz hasi dute neurketa Gernikak eta Avenidak. Biak ala biak modu bikainean sartu ziren atzo jokatu zituzten partidetan, baina gaurko partidak oso erritmo baxuko hasiera izan du. Hala ere, Salamancako taldeak lortu ditu lehen aldeak. Silvia Dominguezen eta Maite Cazorlaren gidaritzapean, hutsuneak aurkitu ditu Avenidak gernikarren zona barruan, eta 3-12 aurreratu ziren.

Gernikak frustrazio puntu batekin jokatu du markagailuan atzean zegoelako, eta lau minutuan bi falta egin ditu Sandra Ygueravide antolatzaileak. Itziar Ariztimuño berehala sartu da haren ordez, eta bilbotarrak taldearen jokoari lasaitasuna ematea lortu du. Anna Montañanak hutsartea ere eskatu behar izan du, eta gernikarrek lortu dute ordura arteko sentsazioak hobetzea. Blokeo zuzena baliatu dute saskira bidea hartzeko, eta azkenerako 7-13 amaitu da lehen laurdena. Bigarren laurdenaren hasieran Ariztimuño taldeak ondo jokatu zezan ahalegindu da, eta une batzuetan lortu ere egin du. Avenida, baina, ez da nolanahiko taldea, eta Mariella Fasoularen eta Alexis Princen joko fisikoa nagusitu da. Beste izen asko izan ditu Avenidaren bigarren laurdenak, baina Ariztimuñok, Julie Wojtak eta Adrijana Cvitkovicek mantendu dute Bizkaiko taldea partidan. Hala ere, aldea handitzea lortu du Avenidak, eta 24-37 amaitu da bigarren laurdena

Atsedenalditik bueltan Sandra Ygueravide agertu da Gernikaren mesederako. Bi falta zituenez aulkian egon da bigarren laurdenean, eta hirugarrena hasi bezain pronto bost puntu sartu ditu antolatzaileak. Avenidak, ordea, defentsa gogortu du, eta kostata lortu du zonatik gertu abantailaren bat Gernikak. Korrika egitea asko gustatzen zaio Montañanaren taldeari, eta oso jokalari arriskutsuak ditu era horretan jokatzeko. Ez dute bidea topatu, ordea, eta defentsan egin behar izan dute lan gernikarrek markagailuan zegoen aldea ez handitzeko. 37-53 amaitu da hirugarren laurdena.

Sinetsi bai, baina ezin lortu

Azken laurdenean sartuta, eta hamasei puntuko desabantailarekin, lanean jarraitu du Gernikak, eta markagailua irauli zezaketela sinetsi dute jokalariek. Defentsa oldarkor batekin markagailuan gerturatzea lortu dute. Zonakako defentsa erabili du Montañanak, eta etekina atera dio defentsa horri. Ygueravidek eta Laura Spreaficok hiruko marratik asmatu dute, eta 15-2ko partzial batekin hiru puntura hurbildu dira gernikarrak ia bi minutu gelditzen zirenean. Patxadaz jokatuz lortu dute aldea murriztea, baina markagailua berdindu nahiak azkarrago jokatzera behartu ditu gernikarrak azken minutu horietan, eta bizpahiru baloi galdu dituzte. Saski aurrean ere ez dute asmatu, eta loria mihazkatuta, baina saririk gabe gelditu da Montañanaren taldea.

Azken laurdenean sei puntu soilik sartu ditu Avenidak, baina txapeldun handiei gertatu ohi zaien bezala, puntu horiek nahikoak izan dira partida bereganatzeko. Bihar jokatuko dute Kopako finala Salamancakoek, eta etxeko taldea izango dute aurkari: Zaragoza. Sarrera guztiak saldu dira, eta 10.000 zale inguruk ikusiko dute finala Felipe Printzea pabiloian.


Summary: Goikoetxea V-Aiestaran eta Gurrutxaga-Zaldua I dira Berria Txapelketako finalistak. Zaldua I-Odei eta Irazu-Martirena bikoteak gainditu zituzten hurrenez hurren, Galarretan jokatutako finalerdietan

Goikoetxea V-Aiestaran eta Gurrutxaga-Zaldua I dira Berria Txapelketako finalistak. Jaialdiko lehen partidan Goikoetxea V.ak eta Aiestaranek 30-35 irabazi zioten Zaldua II-Odeiri. Partida hasi baino lehen urdinak faborito ziren, nahiz eta bere multzoan bigarren bukatu eta finalerdian baieztatu zuten. Hobeak izan ziren eta nagusitasunez lortu zuten finalerako txartela. Hasieratik jaun eta jabe izan ziren, nahiz eta gorriak, markagailuan, 9-10era hurbildu ziren. 16-22tik aurrera aldeak handitu eta Zaldua II.ak eta Odeik ezin izan zuten urdinen erasoari aurre egin. Goikoetxeak bere kolpea aprobetxatu zuen 18 tantorekin amaitzeko. Ondo jokatu zuen Aiestaranek lagundu zion eta atzelari hernaniarrak, eta berriro ere oso seguru jokatu zuen saketik egindako bost tantorekin, piloteoan egindako batekin eta akats gutxirekin. Gorrietan Zalduak 12 tanto egin zituen hiru akats gehituta eta Odeik 11 tanto eta lau akatsekin bukatu zuen. Jaialdiko hirugarren partidan Gurrutxagak eta Zaldua I.ak aurkariek baino hobeto bukatu zuten eta 35-28 irabazi zuten. Nagusi izan ziren markagailuan, baina Irazu eta Martirena beti gertu mantendu ziren, 22-21etik 30-22ra pasa eta 35-28 bukatu arte. Gurrutxagak jokaldi asko egin zituen eta 16 tantorekin amaitu zuen. Irazu ez zen atzean geratu eta hamabi tanto batu zituen akats bakarra gehituz. Gurrutxagak eta Irazuk partidarik onena jokatu zuten duela hilabete inguru debutatu zutenetik. Atzelariek ondo atera zuten, batez ere Zalduak eta hor egon zen gakoa. Bederatzi tanto egin zituen saketik eta bost piloteoan, Martirenak zazpi tanto eta hiru akatsekin amaitu zuen partida. Datorren astean finala jokatuko dute.


Summary: Realak eta Athleticek bana berdindu dute Anoetan. Txuri-urdinek 13. minutuan hartu dute aurrea Eizagirreren penalti jaurtiketa bati esker, eta Landaluzek 50. minutuan berdindu du lehia.

Reala eta Athletic ez dira bolada gozoa bizitzen ari, baina derbi bat beti da derbi bat. Horixe erakutsi dute bi taldeek gaur Anoetan: partida lehiatua jokatu dute, eta, azkenean, 1-1 berdindu. Nerea Eizagirre eta Naia Landaluze izan dira golegileak.

Sailkapenean bederatzigarrena da Reala, eta hamargarrena Athletic, baina handia da bien arteko tartea: 9 punturena. Txuri-urdinentzat ez da denboraldi erraza izan, eta jada ezer gutxi dute jokoan. Okerrago daude zuri-gorriak: jaisteko postuetatik urrundu nahian dabiltza. Sei jardunaldi falta dira liga amaitzeko.

Athleticek duen presio hori gabe, hobeto ekin dio lehiari Realak, eta 13. minutuan heldu da lehen gola. Penaltiz sartu du Eizagirrek. Bigarren zatiaren hasieran berdindu du Landaluzek, 50. minutuan.


Summary: Yolanda Diaz: «Espainiako lehen emakumezko presidentea izan nahi dut». Aurten hauteskunde orokorrak egingo dituzte Espainian, eta haietara aurkeztuko da Sumar alderdi berria. Diazek proiektu hori aurkeztu du.

Yolanda Diaz Espainiako presidenteordea aspalditik ari da bere bidea egiten, eta azaldu du etorkizunean zein norabide hartu nahi duen: «Espainiako lehen emakumezko presidentea izan nahi dut. Emakumeon garaia da, emakumeok historiako protagonista izan nahi dugu», esan zuen Madrilen, atzo, Sumar alderdiaren proiektuaren aurkezpenean. Hau da, aurten Espainian egingo diren hauteskunde orokorretara aurkeztuko dela. «Tutoretzez nazkatuta» dagoela adierazi zuen.

Plataformaren lerro estrategikoen berri eman zuen Diazek. Haren arabera, lerro horiek «eskubideen gutun berri bat eta kontratu demokratiko bat dira datorren hamarkadako Espainiarentzat». Ez zuen argitu, ordea, Podemosek zein leku duen bere hautagaitzan; alderdi horrek hurrengo presidentegai izateko hautatu zuen duela bi urte, baina atzo ez zen Diazen hautagaitzaren aurkezpenean izan. Podemoseko zuzendaritzak, Jone Belarra buru dela, Diazen ekitaldian ez egotea hobetsi du, aurrez ez badu idatziz primario ireki batzuk egiteko akordiorik.

Sumar ez da egun batetik bestera sortutako proiektua. Diazek joan den ekainean aurkeztu zuen plataforma, eta Euskal Herrian ere izan zen irailean. Bilbon, adierazi zuen «Euskadi oinarrizko pieza» dela eraldaketarako.

Proposamenak

Atzokoan, esan zuen Sumar «mesede egiteko mugimendu politiko bat» dela, «erabilgarria, elkarrizketarekin baina zaratarik gabe, jendearen bizitzak eraldatzea helburu duena». Horretarako, «politika maiuskulaz» egin nahi du. Adibide gisa jarri zituen Espainiako Gobernuak azken hilabeteetan onartutako zenbait neurri: gutxieneko soldata %47 igotzea, rider-ak babestea, pentsioen balioa handitzea edota alokairuen prezioak mugatzea, adibidez. Ia ordubetez jardun zen hizketan Diaz.

Yolanda Diaz atzoko ekitaldian, beste hainbat ordezkari politikoren artean. Victor Lerena / EFE

Abantaila fiskalekin amaitu nahi du Diazek, eta autonomia erkidegoak finantzatzeko modelo berri bat ezarri, «erkidegoen arteko lehia desleiala eragotziko duena». Lan jardunaldia laburtu nahi du, baina soldata mugitu gabe; bai eta teknologia eta algoritmoak «jendearen zerbitzura» jarri ere. Etxebizitza publiko gehiagoren beharra azpimarratu zuen.

Beste hainbat gairen artean, hizpide izan zituen LGTBI komunitatearen eskubideak, «kulturaren papera» eta feminismoa.

Podemosekin?

Espainiako politikagintzaren etorkizunarentzat gakoa izango da Sumarrek izango duen bilakaera. Mugimendu horren esku egon liteke PSOEk eta Podemosek azken lau urteetan osatu duten koalizioaren etorkizuna. Zortzi hilabete falta dira oraindik hauteskundeetarako.

Ekitaldian hainbat eragile izan ziren, eta, antolatzaileen arabera, 3.000 lagun elkartu ziren kiroldegi barruan, eta beste 2.000 kanpoan. Han izan zen, besteak beste, Nafarroako Podemoseko zuzendaritza. EAEko Podemos ere Diazen proiektuaren aldera lerratu da, baina Podemosen barruan akordioa bilatzearen alde lanean ari direla helarazi dute.

Diazen ondoan izan ziren hainbat politikari nagusi ere: Ada Colau Bartzelonako alkatea, Monica Garcia Mas Madrideko burua edota Alberto Garzon IU Izquierda Unida idazkari nagusia, besteak beste. Irailean aurkeztu zituen plataformako 35 kide Diazek; tartean dira Bernardo Atxaga idazlea eta Arantxa Elizondo Euskal Herriko Unibertsitateko doktorea.


Elordi-Zabaleta, merezita txapeldun

Summary: Elordi-Zabaleta, merezita txapeldun. Aspeko bikoteak sendotasunez eta eraginkortasunez jokatu du, eta 22-13 menderatu dituzte Laso eta Imaz. Distira handirik gabeko finala izan da.

Gidoia nola pentsatu, halaxe idatzi dute gaur Elordik eta Zabaletak, Nafarroa Arenan. Iruñeko pilotaleku distiratsuak gaur zuen binakako lehen finala, eta ez da espero bezain ona atera. Ez, behintzat, jokoari dagokionez. Pilotazaleek gozatzeko ezaugarri guztiak ziren: harmailak beteta, jende gazte ugari, finalista berriak, kantxaren itxura aparta... Baina ez da nahi bezalako lehiarik atera, batez ere Baikoko bikoteak eskainitako itxura tristeagatik. Txapelketa osoan zehar mailarik onenera iritsi ezinda aritu dira Laso eta Imaz, eta nahiz eta finalerdietan hobera egin, gaur berriz ere euren maila onenetik urrun egon dira. Hori bai, merezita irabazi dute txapela Elordik eta Zabaletak, 22-13. Sendotasunez eta burutsu jokatzea aski izan dute garaipen erosoa lortzeko. Hala, Zabaletak laugarrenez jantzi du binakako txapela, eta Elordik estreinakoz.

Finaletan gertatu ohi den bezala, bikote bakoitzak nolako gorputzaldia zuen ikusi behar zen lehenbizi, eta Aspeko bikoteak hobeki ekin dio norgehiagokari. Batez ere Elordik. Aspekoak 5-0 aurreratu dira, eta Mallabiko aurrelariak ordurako hiru tanto zituen eginak. Zabaletak bizkarra erakusten zion Imazi, eta Elordik ez du barkatu aurrean. Hori bai, tantoek aurrera egin ahala partidan sartuz joan dira Baikokoak, lanean oinarrituta. Imaz gozakaitz aritu da eskuinez, baina pilota gutxi galdu du, eta Lasok atera ditu babak eltzetik. Nahiz eta presaka aritu batzuetan, tanto apartak egin ditu, pilotazaleak zutik jartzeraino. Lehen berdinketa zortzinakoa izan da. Gogortuta zegoen finala ordurako.

Eta kirolean gertatzen den bezala, batzuk gora egiten dutenean besteek behera egin ohi dute, eta bazirudien Baikokoak hobeto zeudela momentu horretan. Hots, euren opariak gustura asko hartu dituzte Elordik eta Zabaletak. Imazek agintzen ez zuenez, Laso derrigortuta zegoen urrundik sartzera eta lehen aukeran arriskatzera, eta ordura arte egindakoak gehiago bazituen ere, une garrantzitsu horretan ez du asmatu. Horregatik, lehen atsedenaldi luzera aurretik iritsi dira Aspekoak: 9-12.

Atsedenalditik bueltan lehengo lepotik izan dute burua, eta hutsegiteak areagotuz joan dira. Presioak eta tentsioak eraginda edo, galdutakoak gehiago izan dira egindakoak baino, eta lan horretan nagusiago izan dira Aspekoak. Errematean antzu egon dira bi aurrelariak, Elordi ere luzaroan egon da tantorik egin gabe, baina arriskatu beharrik ere ez zuen. Burutsu jokatzea aski izan du korapilorik ez eragiteko. Beti aldeari eusten asmatu dute Aspekoek: 11-14, 12-17 eta 12-18.

Lasoren sustoa

Hala, bigarren atsedenaldi luzetik bueltan, sei tantoren aldea zuten garaileek, baina lehenago Lasok sustoa emana zuen, 12-17koan. Imazek lurrean utzitako izerdi arrasto batean labain egin eta min hartu du Baikoko aurrelariak. Medikuekin egon ondoren kantxara itzuli da, baina azken txanpan ezin izan du ezer egin. Gainera, Zabaletaren pilotakadarik onenak bukaeran heldu dira. Besteak beste, 19. eta 20. tantoak errebote ondora jota lortu ditu, eta Baikokoek amore eman beste erremediorik ez dute izan. Azkenean, 13-22 bukatu da finala, eta bigarren urtez jarraian txapeldunorde geratu da Baikoko bikotea.

Elordik, bere aldetik, lehen txapela izan du, eta Zabaletak laugarrena. Izen handi batzuen markak berdindu ditu Etxarrengo atzelariak. Hain zuzen, binakako lau txapelekin baitira Titin III.a, Errandonea eta Goñi III.a. Bostekin daude Maiz II.a, Irujo eta Retegi II.a, baina kontuan izan behar da Zabaletak oraindik urte on batzuk zain dituela.

Partida amaieran prentsa aretora gerturatu dira pilotariak, eta aipagarria izan da Imazek malko artean hitz egin duela. Negar betean egon da oiartzuarra, ez galtzeagatik bakarrik, bere maila onena ez emateagatik ere bai: «Pena daukat partida txarra jokatu dudalako, eta betirako geratuko zait arantza barruan». Lasok ere ez du gozatu. «Lehen tantotik oso deseroso sentitu naiz, hankak geldirik nituen eta ez naiz ni neu izan. Aukera on batek ihes egin digu». Aspekoak, berriz, irribarrez mintzatu dira. Elordi: «Orain dela sei hilabete ez nuen pentsatu ere egingo honaino iritsiko nintzenik eta amets bat bizitzen ari naiz. Zoriontsu naiz». Zabaleta ere pozik agertu da. «Sentsazio onak izan ditut, baina nire ustez finaleko pilotaririk onena Elordi izan da. Ohorea da lau txapelekin izen handienen tartean sartzea. Buruz burukoari begira jarriko naiz orain».


Summary: Porrot mingarria Realarentzat Vila-Realen aurka. Gol aukera onak izan dituzte txuri-urdinek, baina azken hamabost minutuetan bi gol sartu dituzte etxekoek. Parejo eta Jackson izan dira golegileak.

Olatu ona harrapatu ezinda dabil oraindik ere Reala. Ligako azken partida irabazi egin zuen etxean (Elxen aurka, 2-0), baina gaur huts egin du aurkari zuzen baten aurka. Txuri-urdinek ez dute partida txarra jokatu, baina azken minutuetan Vila-Real izan da bi gol sartu dituena.

Lehen zatian etxekoak hobeak izan dira. Sorlothek izan ditu gol aukera pare bat, baina argienak Yeremi Pinok eta Moralesek izan dituzte etxekoentzat. Yeremiren jaurtiketak zutoinean jo du 19. minutuan.

Bigarren zatia, ordea, erabat bestelakoa izan da. Minutu distiratsuak izan ditu Realak: lehenik Zubimendik, ondoren Kubok eta azkenik Merinok, aukera argiak izan dituzte. Aukerek, ordea, ez dituzte puntuak ematen. 75. minutuan Chukwuezek jokaldi zoragarria egin du area ertzean, eta penalti argia egin dio Zubimendik. Parejok bidali du sareetara.

Jacksonek 80. minutuan amaitu du partida, Braisen hutsegite bat baliatuta.

Sailkapen nagusian laugarren dirau Realak. 51 ditu Atletico Madrilek, eta 45 Betisek. Biek neurketa bat gutxiago dute jokatuta.

Vila-Real: Reina; Foyth, Mandi, Torres (Cuenca, 85. min), Pedraza (Moreno, 73. min); Parejo, Terrats (Jackson, 63. min), Baena (Trigueros, 85. min); Chukwueze, Pino eta Morales (Lo Celso, 63. min).

Reala: Remiro; Gorosabel (Sola, 84. min), Zubeldia, Le Normand, Aihen; Zubimendi, Brais, Merino (Illarra, 85. min), Silva (Barrene, 71. min); Kubo (Oiartzabal, 70. min) eta Sorloth (Cho, 70. min).


Summary: AHTaren obrak «berehala» geratzea galdegin dute ondare historikoa babesteko. Joan den astean erromatar galtzada baten eta K.a. 3000. urteko herri baten aztarnak topatu zituzten Araban. AHTaren obrek horiek estaliko dituzte. Egungo trenbide sarea hobetzearen alde egin dute plataformek.

Burgos (Espainia) eta Gasteiz arteko AHTaren obretan aurkikuntza arkeologiko garrantzitsua egin zuten joan den astean: K.a. 3000 urteko Neolito garaiko herri baten eta Iter 34. erromatar galtzadaren aztarnak aurkitu zituzten, Jundiz industrialde inguruan, Gasteiztik hurbil. Topo egin, eta estali. Qark arkeologia enpresako talde batek aurkikuntza aztertu dute jada, joan den asteburuan bisita gidatuak egin zituzten, eta datozen asteetan abiadura handiko trenaren obrek lurpean utziko dituzte herria eta galtzada.

Aurkitu duten galtzadaren zatia 95 metro luze eta 4 metro zabal da. Astorga (Espainia) eta Bordele (Okzitania) lotzen zituen Iter 34. galtzadak. Joan den asteburuan bisita gidatuak egin zituzten aurkikuntzak egindako gunean; protestak izan ziren atzo: trenaren aldeko plataformek eskatu zuen «berehala» geratzeko AHTaren obrak eta tarte berririk ez lizitatzeko, «ondare kulturala eta historikoa zaintzeko».

Arabako, Nafarroako eta Burgosko trenaren aldeko plataformak obren aurka agertu dira: «Egungo trenbidea hobetu beharrean, milaka milioi euro xahutu nahi dituzte, eta lurraldea eta ondare historiko eta kulturala txikitu». Ohar bidez adierazi dute akordioa aurkeztu zutela egungo trenbide sarea hobetzearen alde, AHTa eraiki beharrean. Adifen eta Renferen ordezkaritza duten sindikatu guztiekin aurkeztu zuten akordioa.

Iazko azaroan, Gasteiz-Iruñea-Castejon tartea moldatzeko azterlana aurkeztu zuten plataformek; «egungo bideen egokitzapenean eta hobekuntzan oinarritzen da», eta, plataformen arabera, Garraio Ministerioak proposatutakoa baino «2.000 milioi euro gutxiagoko» kostu ekonomikoa du. Abiadura handiko distantzia luzeko eta aldiriko eta eskualdeko trenak barne hartzen ditu proposamenak, «eskaera guztia trenbide plataforma bakar batekin betez». Salgaien eta pertsonen trafikorako erabili ahalko litzateke. Ondorioz, ez litzateke beharko AHTrako trenbide propiorik.

Haatik, Espainiako Gobernuari eskatu diote egungo bideak hobetzeko azterketa egin dezala, 2022ko aurrekontuetarako onartutako diru saila abian jarriz eta alternatibaren azterketa kontuan hartuz.

Plataformek aurkeztu duten planaren arabera, Burgos-Gasteiz tarteko bidaia 10 minutu luzatuko litzateke, eta Gasteiz-Iruñea, berriz, 8 minutu. «Trukean, ibilbide osoko geraleku guztiak hobetu eta berreskuratuko dira», azaldu dute trenaren aldeko plataformek.

EH Bildu, erantzun bila

EH Bilduk galdera batzuk egin ditu Batzar Nagusietan, Arabako aldundiak aurkitu dituzten aztarna arkeologikoak «babesteko» zer egin duten azaltzeko eskatuz. Zehazki, jakin nahi dute noiz jakin zuen foru gobernuak aztarnak agertu zirela, eta alegaziorik egin al zuen horiek babestearren. EH Bilduk zalantzan jarri du aztarna arkeologiko horien desagerpena. Horregatik, batzarkide taldeak galdera batzuk erregistratu ditu Batzar Nagusietan, Arabako Aldundiak «haiek babesteko» zer egin duen azaltzeko eskatuz. Era berean, galdetu diote Ana del Val Kultura eta Kiroleko foru diputatuari ea «ondo» baderitzon kultura ondarea «betiko estaltzea».


Summary: CAFek hemezortzi tren fabrikatuko ditu Coradia Polyvalent plataformarentzat. 161 milioi euroko kontratua sinatu du Frantziako plataformarekin. Horiek hala, 2.400 milioi eurokoa da konpainiak Frantzian duen eskarien zorroa.

Coradia Polyvalent plataformarekin 161 milioi euroko kontratua sinatuta, CAFek hemezortzi tren fabrikatuko ditu. Horietatik 11 Akitania Berriko eskualderako, eta beste zazpi Senegalerako. Frantziako Garraio Ministerioaren mende dagoen Inbertsioen eta Obra Handien Sustapen Agentziarako izango dira tren horiek guztiak.

Alstom enpresarekin elkarlanean egingo dituzte bi proiektuak. Bada, konpainia horrek eskainiko ditu unitatearen ekipoak, eta CAFek, berriz, trenak diseinatu eta fabrikatuko ditu. Tren bakoitzak lau bagoi izango ditu, eta CAFek Reichshoffen herrian (Alsazia) duen lantegian egingo dituzte.

Horiek hala, 2.400 milioi eurokoa izango da CAFek Frantzian duen eskarien zorroa, hots; taldearen zorroaren %18. Hazkundeari erreparatuta, zera esan dute prentsa oharrean: kontratu horri esker Frantzia bihurtuko dela bere merkaturik handienetako bat, eta hori bat datorrela CAFek 2026rako ezarritako Plan Estrategikoarekin.

Gainera, kontratu horrez gain, iragarri dute beste hainbat «bidean» daudela. Besteak beste, 146 trenen hornidura Parisko RER B aldiriko linearako, 28 intercites tren SNFC operadorearentzat, eta tranbiak hornitzeko proiektuak Montpelierreko eta Marseillako metropoli eremuetarako.


Summary: Bi palestinar hil dituzte tiroz Zisjordanian. Ilargi Erdi Gorriaren arabera, 55 pertsona artatu behar izan dituzte negar gasa arnasteagatik, eta gizonezko bat militar baten zakurrak oinean hozka egin diolako.

Bi gazte palestinar, Mohamed Nasser-Said eta Mohamed Abu-Bakher, hil ditu Israelgo armadak gaur goizean Zisjordaniako Nablus hirian egindako operazio batean. Tel Aviven esanetan, joan den astean Hawara hirian bi militar zauritu zituzten hiru palestinarren bila ari ziren soldaduak, eta «eraso» egin diete, eta orduan tiroka «erantzun» dute. Bi palestinarrak Rafidiako erietxera eraman dituzte, baina bertan hil dira. Ilargi Erdi Gorriaren arabera, beste 55 pertsona artatu behar izan dituzte negar gasa arnastearen ondorioz, eta gizonezko bat, militarretako baten zakurrak hozka egin diolako oinean.

Militarrek hainbat palestinar atxilotu dituzte operazioan, baita ustez bi soldaduen aurkako erasoa egiteko baliatutako ibilgailua konfiskatu ere. Israelgo iturrien arabera, «ekipamendu militarra eta armak» atzeman dizkiete atxilotuei.

Martxoan, bi soldadu israeldar hil zituzten tiroz, eta jarraian Hawara hirian, eta, jarraian, ehunka kolono israeldar sartu ziren bertara, eta palestinarren etxeei eta merkataritza guneei eraso zieten, baita etxe eta ibilgailuei su eman ere. Gutxienez 70 etxe hondatu zituzten, baita 90 ibilgailu ere. Kolonoek tiroz hil zuten 37 urteko palestinar bat eta dozenaka zauritu eragin zituzten. Israelgo lehen ministro Benjamin Netanyahuk lasaitasuna eskatu zien kolonoei; aldiz, Finantza ministro Bezalel Smotrichk hiria suntsitzeko deia egin zuen. Hala, joan den astelehenean bigarrenez eraso zioten kolonoek hiriari, eta beste sei palestinar zauritu zituzten.

Ez dute inor zigortu Hawaran egindako erasoaldiarengatik.


Summary: Ryuichi Sakamoto konpositore japoniarra hil da. Yellow Magic Orchestra taldeko kide izan zen, eta zinemarako musika ugari sortu zituen. Oscar saria jaso zuen 'The Last Emperor' filmaren musikagatik

Ryuichi Sakamoto martxoaren 28an hil zen, 71 urterekin, atzo haren agentziak jakinarazi zuenez. 2020an koloneko minbizia diagnostikatu zioten, eta azkeneko hilabeteetan gorputzeko beste atal batzuetara zabaldua zitzaion gaitza.

Sakamoto XX. mendeko azken urteetako musikari japoniar ezagunena izan zen, nazioartean oihartzun handien izan zuena. 1952an jaio zen Tokion, eta oso txikitatik erakutsi zuen musika jotzeko gaitasun izugarria. 3 urterekin pianoa jotzen zuen, eta, nerabezaroan, jazzarekiko interes handia erakusten zuen. 1970eko hamarkadan Alemaniako Kraftwerk taldearen musika ezagutu zuenean, baina, musika elektronikoaren zaletasuna garatu zuen, eta horren ondorioa izan zen Yello Magic Orchestraren sorrera. Yukijiro Takahashi eta Haruomi Hosonorekin sortutako talde horrek arrakasta handia izan zuen Japonian, eta handik kanpo ere eman zuen ezagutzera Sakamotoren lana.

YMO-rekin egindako lanaz gain, Sakamotok bakarkako ibilbidea ere hasi zuen 1970eko hamarkadaren amaieran, pop sofistikatura jotzen zuten diskoen bitartez: Thousand Knives of Ryuichi Sakamoto, 1978; B-2 Unit, 1980. Baina musikariak bestelako interesak ere bazituen, eta zinemarako musika ere hasi zen sortzen. Bide horretan, Sakamotoren musika ibilbidean mugarria izan zen Nagisa Oshimaren Senjo no Merry Christmas (1984) filmerako egindako soinu banda. Gerora oso ezaguna bilakatuko zen konposizioa egiteaz gain, Sakamotok aktore lanak egin zituen film horretan David Bowierekin batera.

Handik aurrera, hainbat zinemagilerekin egin zuen lan. Nabarmentzekoa izan zen Bernardo Bertoluccirekin izandako kolaborazioa. The Last Emperor Txinako azken enperadoreari buruzko film erraldoiak Oscar saria eman zion 1988an, eta The Sheltering Sky (1990) nahiz Little Bhuda (1993) filmetako soinu bandak ere idatzi zituen. Brian de Palma (Snake eyes, 1998 eta Femme Fatale, 2002) eta Pedro Almodovarrekin (Tacones lejanos, 1991) ere egin zuen lan. Nolanahi ere, zinematik kanpo ere segitu zuen lanean, bai bere musika estiloetatik urrun zeuden musikariekin (Iggy Pop), bai pop aurreratuaren ideia konpartitzen zutenekin (David Sylvian).


Summary: Arabako, Bizkaiko eta Gipuzkoako industria jarduera %0,9 jaitsi da otsailean. Urtarrileko datuekin alderatuta, berriz, %1,3 egin du gora.

Iazko otsaileko datuekin alderatuta, %0,9 egin du behera Arabako, Bizkaiko eta Gipuzkoako industria jarduerak. Hil arteko datuei erreparatuta, ordea, positiboagoa da balantzea, %1,3 egin baitu gora urtarriletik otsailera.

Industria jardueraren multzoan sartzen diren produkzio moten artean, gora egin dute batzuek, eta behera besteek. Kontsumo ondasunek, hala nola altzari eta etxeko aparatuen fabrikazioak, %1,9ko igoera izan dute. Igo egin da, halaber, kontsumo ez-iraunkorreko ondasunen fabrikazioa. Horien artean dira aipatzekoak elikagaien prozesatua eta kontserbazioa eta higienerako produktuen ekoizpena. Apalxeago, baina gora egin dute tarteko ondasunek ere. Bada, %0,4 igo dira, besteak beste, metalurgia, industria kimikoa eta plastikozko produktuen fabrikazioa.

Txanponaren beste aldean, produkzioaren indizea %0,3 jaitsi da ekipo ondasunen ekoizpenean. Esaterako, ibilgailu motordunen fabrikazioan, eraikuntza aeronautikoan edo ontzigintzan. Aldiz, %10 egin dute behera energiarekin lotutako industria jarduerek, hala nola energia elektrikoaren produkzioak eta hornikuntzak.

Bada aldea hiru lurraldeetako bakoitzari erreparatuz gero ere. Gipuzkoan izan dira emaitzarik kaxkarrenak, hots; %3,8 jaitsi da industria jardueren produkzioa. Bizkaian ere behera egin du; %0,9. Araban, berriz, %4,1 egin du gora iazko otsailetik aurtengora.