Summary: Australiako Gobernuak deportatu egin du Djokovic. Serbiarrak ezingo du jokatu Australiako Irekia, eta Serbiara bidean da jada. Herenegun atxilotu eta paperik gabeko migratzaileak atxikitzeko erabiltzen den hotel batera eraman zuten.

Ofiziala da: Novak Djokovicek ez du Australiako Irekia jokatuko. Serbiarra deportatu egin du Australiako Gobernuak. Bart egin dute hori erabakitzeko epaiketa, urgentziaz, eta erabakia tenislariaren aurkakoa izan da.

Djokovic, herenegun, atxilotu eta paperik gabeko migratzaileak atxikitzeko erabiltzen den hotel batera eraman zuten, Melbournen. Aurretik, Australian egoteko bisa bertan behera utzi zioten, bigarren aldiz.

Epaitegiaren erabakia jakin bezain pronto egin ditu adierazpenak tenislariak: «Erabakiarekin erabat dezepzionatuta nago. Azken asteetan, zoritxarrez, ni izan naiz protagonista, baina espero dut aurrerantzean maite ditudan kirola eta txapelketa izango direla», adierazi du. Djokovicek gaur eguerdiko 12:30etan hartu du Dubaira eraman duen hegazkina, eta handik iritsiko da Serbiara.

Aleksandar Vucic Serbiako presidenteak ere gogor hitz egin du Australiaren jokabidearen aurka: «Pertsona eta herrialde baten aurkako sorgin ehiza bat izan da. Novaken bidez erakutsi nahi izan dute nola funtzionatzen duen ordena mundialak, eta edozeinen aurka egin dezaketela ere bai», esan du. «Ez duzue Djokovic umiliatu, zuen burua baizik».

Atxikita

Atxikita egon den zentro horretan egon zen hilaren 6an ere Djokovic, bisa lehen aldiz kendu ziotenean. Duela zenbait urtetatik erabiltzen dute hotel hori paperik gabeko migratzaileak atxikitzeko, eta, hotel bat izanagatik, erosotasun gutxi eskaintzen dituelako ospea du.

Australiako Immigrazio ministroak. auzitegian aurkeztu duen 258 orrialdeko txosten batean, deportazioaren alde argudiatu zuen tenislaria herrialdean geratzeak suspertu egin ditzakeela COVID-19aren kontrako txertoaren aurka daudenak, eta ondorioz istiluak sor daitezkeela, aurretik Melbournen izan direnak bezalakoak.

Azken egunetan tenislaria atxikitzearen kontrako protestak izan dira Melbournen. Djokovici Australian tenisean jokatzen uztearen eta aske uztearen alde oihu egin dute protestariek. Australiako Irekia jokatuko den estadioaren parean, berriz, beste protesta bat izan zen atzo; herrialde horretako banderak eta eskuin muturreko taldeen ikurrak eraman zituzten zenbaitzuek.

Amaiera

Serbiarraren asmoa Australiako Irekia jokatzea zen. Bihar hasiko da, eta Miomir Kecmanovicen aurka zuen lehen partida Djokovicek. Txertatu gabeko dago, ordea, eta herrialde horretara sartzeko beharrezkoa da txertatuta egotea. Medikuaren baimen batekin joan zen Australiara tenislaria urtarrilaren 5ean. Iritsi zenean, bisa kendu eta atxilotu egin zuten. Astelehenean, berriz, aske uztea erabaki zuen auzitegi batek, argudiatuz ez zutela berdintasunez tratatu. Azkenean, deportatu egingo dute. Ustez, amaitu da auzia.


Summary: Iurretan desagertu den 65 urteko emakume baten bila dabiltza. Atzo gauean desagertu zen eta larrialdi zerbitzuak haren bila ari dira.

Atzo gauean 65 urteko emakume bat desagertu zen Iurretan (Bizkaia). Haren senideek gauerdian salatu zuten desagerketa, Eusko Jaurlaritzako Segurtasun Sailak jakinarazi duenez.

Emakumearen bila ari dira, besteak beste, Durangoko Babes Zibila, Ertzaintza eta suhiltzaileak. Iurreta eta inguruetan dabiltza haren bila.


Summary: Espainiako Amazonek fikziozko lan berriak euskaratuko ditu. Ordainpeko plataformak iragarri du lan berriek euskarazko, katalanezko eta galegozko bikoizketak edo azpidatziak izango dituztela. Pantailak Euskaraz-ek Amazon Prime Videori eskatu dio euskarara bikoiztuta dauden audioak katalogoan sartzeko.

Zalantzazkoa da oraindik Espainiako Ikus-entzunezko Lege Orokor berriak zer neurritan behartuko dituen streaming plataformak edukiak euskaraz ematera. Baina legea tramitazio bidean dela, Amazon Prime Videoko plataformak zera iragarri du: «Amazonen Espainiako film eta telesail original berriak euskarara, katalanera eta galegora azpidatzi edo/eta bikoiztuko dira». Orain arte ez du halakorik egin ordainpeko plataformak.

Koro Castellano Amazon Prime Videoko Espainiako zuzendariak beste hedabide batean esandakoa berretsi dio BERRIAri, hitz hauekin: «Espainian daukagun aberastasun handienetakoa kultur eta hizkuntza dibertsitatea da, eta Amazon Prime Videon sustatu nahi dugu edukiak katalanez, euskaraz eta galegoz ikusi ahal izatea».

Kontraesana da adierazpen hori Amazon Prime Videok orain arte erakutsi duen bidearekin, ez baitu orain arte telesailik ekoitzi ez katalanez, ez galegoz, ez euskaraz. Esate baterako, Gipuzkoako zenbait herritan grabatu du El Internado: Las Cumbres suspentsezko telesaila, eta euskarazko hitz bakar bat ez da entzuten fikzio horretan.

Amazon Prime Videon 98 lan ikus daitezke katalanez. Euskarazko audioarekin eta azpidatziekin, Dragoi Bola-ren bi film baino ez daude. Amazon Prime Videok asteon aurkeztutako proiektuen artean, Amaia Muruzabal (Iruñea, 1979) gidoilari eta ekoizle eragile duen Reina roja telesaila dago. Juan Gomez-Juradoren eleberrietan oinarritutako fikzio bat da, eta ezohiko adimena duen emakume baten gorabeherak kontatuko ditu. Los Farad telesaila, bestetik, 1980ko hamarkadako Marbellan (Espainia) girotuko dute. Sin huellas izeneko paella western-a, berriz, Bartzelonan eta Alacanten (Herrialde Katalanak) girotuko dute, eta zuzendarien artean Koldo Serra (Bilbo, 1975) egongo da. Aurkeztu dituzten filmen artean —eta euskaraz ere ikusi ahalko direnen artean—, hauek daude: Awareness zientzia fikziozko pelikula eta Mañana es hoy komedia.

Pantailak Euskaraz ez da fio Ikusteko dago beste plataformek zer bide hartzen duten. Pantailak Euskaraz taldeak ontzat jo ditu Castellanok egindako adierazpenak, baina kezkaz ohartarazi du: «Ezin daiteke jakin hizkuntza gutxituen aldeko hautu hori ekinbide propioz egin duten ala 2022an tramitazio parlamentarioan dagoen eta 2023rako indarrean egotea espero den Ikus-entzunezko Lege Orokor berriak ezarri ditzakeen betebeharrei aurre hartzeko egin duten». Talde euskaltzalearen aburuz, «borondate ona» erakusteko «aukera aparta» dute orain: «Euren katalogoan dituzten, euskarara bikoiztuta dauden, baina euskarazko audiorik gabe eskaintzen dituzten film eta telesail guztiak ere euskaraz ikusteko aukera txertatu dezatela». Adibidetzat jo dituzte Ballerina eta Playmobil filmak zein Dora esploratzailea eta Hirukiak marrazki bizidunetako telesailak. Euskarara bikoiztuta daude, baina ezin dira plataforman hizkuntza horretan ikusi.

Pantailak Euskaraz-ek «pozgarritzat» jo du enpresa pribatu handi batek euskararen bikoizketaren eta azpidatzien aldeko hautua egitea. «Baina ezin da euskararen presentzia euren hautuan soilik utzi. Legez bermarazi behar da, izan ere, aldeko hautua egin duten era berean egin dezakete bihar kontra. Euskal gizarteak eta euskarazko bikoizketa eta azpidatzien sektoreak egonkortasuna eta epe luzerako bermeak behar ditu kalitatezko zerbitzua eman eta jaso ahal izateko».

Euskararen Kontseiluarekin, Topagunearekin eta Hekimenekin elkarlanean jarraituko du Pantailak Euskaraz-ek Espainiako lege berrian jaso dadin plataformek hizkuntza gutxituetan behar dituztela izan edukien %6. Halaber, RTVEn edukiak euskaraz eskaintzeko eskaerarekin jarraituko dute. «Legeak bete daitezen, bestalde, beharrezkoak dira ikus-entzunezko kontseiluak sortzea EAEn eta Nafarroan».


Summary: Ur azpiko sumendi baten erupzioak tsunami bat eragin du Tongan. Ozeano Bareko hainbat herrialdetan eman dute alerta.

Hunga-Tonga-Hunga-Ha'apai sumendiaren erupzioak tsunami bat eragin du gaur goizaldean Tongan. Itsas azpian dago sumendia, Fonuafo'ou uhartearen hego-ekialdean, 30 kilometrora, eta 20.000 metroko altuerara jaurti ditu errautsak. Tsunami alertaren ondorioz, Tongako agintariek kostaldea husteko agindu dute. Tsunamiak hildakorik ez dago oraingoz.

Tsunamiaren lehen olatuek hondartza inguruan dauden hainbat etxe harrapatu dituzte, New Zealand Times-en arabera. Palauli eta Satupaitea herrixketan ehun familia inguru ebakuatu dituzte. Sumendiaren errautsak Nuku'alofa hiriburura iritsi dira.

Fijira ere iritsi da tsunamia, eta han ere ebakuatzeko deia emana zuten agintariek. Babesa hartzeko guneak irekitzeaz gain, airearen kalitatea neurtzeko ere eskatu dute agintariek. Ur biltegiak estaltzeko eskatu diete herritarrei, eta euri azidoa iristen bada, etxean geratzeko.

Samoa Estatubatuarrean ere eman dute tsunami alerta, baina gero bertan behera utzi dute. Zeelanda Berrian ohartarazi dute Chatham Uhartearen eta Ipar Uhartearen ipar eta ekialdeko kostaldean itsaslaster biziak eta ustekabeko olatuak daudela.

Australiak ere eman du tsunami alerta Hegoaldeko Gales Berrian, Queenslanden eta Norfolk Uhartean. Gainera, laguntza eskaini dio Tongari.


Summary: Frantziako presidente izateko hautagai izango da Christiane Taubira. Lyonen iragarri du primarioak irabazten baditu hautagai izango dela apirileko bozetan.

Frantziako Justizia ministro ohi Christiane Taubira presidentetzarako hautagai izango da. Hala iragarri du gaur goizean Lyonen egin duen agerraldian; betiere, zehaztu duenez, primarioetan behar bezainbesteko babesa jasotzen badu.

Apirilean dira egitekoak Frantziako presidentetzarako hauteskundeak, eta, ezkerrean, Jean-Luc Melenchon Frantzia Intsumisoko hautagaia eta Yannick Jadot ekologista ez dira iristen botoen %10era ere aurreikuspenetan. Hor egin nahi du lekua Taubirak. Primarioetako emaitza errespetatu egingo duela azpimarratu du, edozein delarik ere.

Primarioak Frantziako kolektibo independente batek antolatu ditu. Urtarrilaren 27an eta 30ean egingo dute inkesta, eta Taubiraren izenarekin batera, Pierre Larrouturou eurodiputatu oiharena eta Charlotte Marchandise osasun publikoko adituarena egongo dira.

Iragarpenen arabera, Emmanuel Macron presidenteak botoen %20-25 bitartean izango lituzke hauteskundeak orain egingo balira. PSk Anne Hidalgo aurkeztuko du, baina azken inkesten arabera, botoen %5era ere ez da iristen Parisko auzapeza.

Taubira ezaguna da Euskal Herrian. Iaz Josu Urrutikoetxea aske uztearen aldeko adierazpen bat sinatu zuen. Duela lau urte BERRIAk egin zion elkarrizketa batean, adierazi zuen iheslarien auzia konpondu beharrekoa dela. 2015ean, Justizia ministro zela, euskal presoak hurbiltzearen alde mintzatu zen. 2016ko urtarrilean eman zuen dimisioa.


Summary: Donostiako Udalari Txillardegi ofizialki aitortu dezan eskatu diote Antiguan, «zauria orbaindu» dadin. Dozenaka lagun bildu dira Txillardegi Udal Liburutegia Herri Ekimenak antolatutako ekitaldian. Txillardegik hizkuntzalaritzan egindako ekarpena goretsi dute ekitaldian, eta haren omenezko horma irudi berritua aurkeztu dute.

«Ia-ia zornatuta dagoen zauria orbaintzeko» eskea egin dio Fito Rodriguez Txillardegi Udal Liburutegia Herri Ekimeneko kideak Donostiako Udalari, egitasmoaren aldarriari «bide emanez» eta Donostiako Udal Liburutegiari idazle, hizkuntzalari eta politikariaren izena jarriz. Txillardegiren heriotzaren 10. urteurreneko ekitaldi nagusian berritu dute eskaera, gaur goizean, Donostiako Antigua auzoan haren omenez egindako horma irudiaren aurrean, dozenaka lagunek inguratuta. Duela lau urte egindako horma irudia berrituta aurkeztu dute, kresalak erasan egin baitu margotu zutenetik hona, egitasmoko kideek azaldu dutenez. Lehengoaren irudi bera da, baina Txillardegiren aurpegiaren alboan liburu gehiago ageri dira orain. Mikel Herrero artistak berritu du.

Hizkuntzalaritzan Txillardegik egindako ekarpena gogoratu du Rodriguezek ekitaldian. «Euskara batuaren beharra» identifikatzeaz gain, «euskararen ezagutzaren inguruko proposamena» garatu zuela nabarmendu du, eta hori «gizarteratzen» asmatu zuela. Gainera, ezagutzaren eta erabileraren arteko harremana problematizatu zuela oroitu du: «Planteatu zuen ezagutzarekin bakarrik ez gindoazela inora, erabilera ere behar zela. Eta, soziolinguistikan bide berriak proposatu zituen». Proposamen «zehatzak» egin zituen, haren esanetan; hala nola, «soziolinguistika matematikoa» eta «erabilerari buruzko inkestak». Txillardegik «hizkuntza politika eta glotopolitika» berritu eta euskara hizkuntza moderno» izan zedin egindako ekarpena goretsi du Rodriguezek.

Horregatik guztiagatik jasotako «ordaina» zein den galdetu du ondoren, eta hark berak erantzun, omenaldia egin duten lekuaren izena hizpide hartuta: «Ordaina da hau dela Txillardegi plaza, baina ofizialki Gaskuina plaza dela. Hor goian dago Lugaritz, eta edozein tokitan daude toponimoen erreferentziak, hemen izan ezik. Hemen toponimikoa Txillardegi zen, baina hala izan ez zedin, Gaskuina plaza izendatu zuten». Donostiako Udalak Txillardegiri aitortza ofiziala emateari azken hamar urteetan uko egin diola salatu du, ez baitio Donostiako Udal Liburutegiari haren izena jarri. «Zentsura izugarria» dagoela adierazi du. Hala ere, izena aldatzeko abiatutako egitasmoarekin jarraitzen dutela esan du, eta aurten berriz ere sinadurak bildu dituztela. Ia 1.500 jaso dituzte, gaineratu duenez.

Bestalde, aurten aitortza ofizialaren bidean aurrerapausorik izango den «itxaropena» badutela azaldu du Rodriguezek: «Pentsatzen dugu bidea egon daitekeela gure aldarrikapen honi irtenbidea emateko». Halaber, azken urteetan urratsak egin direla azpimarratu du. Adibidetzat jarri ditu Oñatiko eta Hendaiako udala. Lehengoak Arantzazun Txillardegiren omenezko plaka bat jartzea onartu zuen, eta bigarrenak ere herri egitasmoaren aldarrikapenarekin bat egin duela azaldu du.

«Zein da Donostiaren iruditegia?»

Rodriguezek ez ezik, Unai eta Beñat Gaztelumendi bertsolariek ere berritu dute Donostiako Udal Liburutegiari Txillardegiren izena jartzeko eskaria, bertsotan. Donostiako kale izendegiaren errepasoa egin dute, Txillardegiri beste hainbati egin moduko aitortzarik egin ez diotela erakusteko. «Etorbide zabala da Isabel II.a / Karlos I.a ez da ez periferia / Maria Kristinak dauka bere jauregia / eta Txillardegik non du liburutegia?», kantatu du Unai Gaztelumendik. Bi anaien artean osatutako bertsoari Beñat Gaztelumendik eman dio amaiera: «Zein da Donostiaren iruditegia? / zeinen izena dugu, zeinen aurpegia / justua izan dadin gure izendegia / Txillardegik behar du liburutegia».


Summary: Pentsio duinak eskatzeko manifestazioek milaka herritar batu dituzte. Mobilizazioak egin dituzte eguerdian Hego Euskal Herriko hiriburuetan eta zenbait herritan. Ospakizunetik eta aldarritik izan dute elkarretaratzeek.

Milaka herritar mobilizatu ditu Euskal Herriko Pentsiodunen Mugimenduak, gehiengo sindikalaren eta gizarte eragileen babesarekin, «pentsio duinak» eskatzeko eta indarrean jarri berri den sistema arbuiatzeko. Lau urte dira pentsiodunen mugimenduak indarra hartu zuenetik, eta urteurrena baliatuz manifestazio jendetsuak egin dituzte eguerdian Bilbon, Donostian, Gasteizen, Iruñean, Eibarren (Gipuzkoa), Ondarroan (Bizkaia), Tafallan, Altsasun eta Lizarran (Nafarroa). Orain arte lortutakoaz «harro» egon arren, aldarrikapen nagusiei eusten dietela gogorarazi dute.

2018ko urtarrilaren 18an hasi ziren pentsiodunen protestak, eta geroztik 180 astetan atera dira kalera pentsioen alde. Gaur ere Berdin dio nork gobernatu, guk pentsio publikoak defendatu! leloarekin atera dira kalera. Bilbo izan da pentsiodunen mugimenduaren erdigunea orain arte, eta gaur ere manifestaziorik jendetsuena han egin dute.

Pentsioen murrizketen kontrako mezuak ozen entzun dira mobilizazioak egin dituzten herri eta hiri guztietan, nolanahi ere. Gasteizen, esaterako, hiriaren erdigunetik burutu dute manifestazioan askotariko oihuak egin dituzte: «Pentsio duinak guztiontzat»; «Zahar etxe publikoak orain»; «Murrizketarik ez»; «Nagusien pobrezia, emakume aurpegia».

Ospakizuna eta aldarria

Ospakizunetik eta aldarritik izan dute elkarretaratzeek, halere; izan ere, manifestazioaren amaieran irakurritako mezuan, Euskal Herriko Pentsiodunen Mugimenduak gogorarazi du milaka lagun batu dituela protestak urte hauetan, eta pentsio sistemari buruz erakundeek hartu dituzten erabakiak baldintzatu dituztela horri esker. «Oso harro gaude egindakoaz», azpimarratu dute. «Gure mobilizazioek gure pentsioak are gehiago murrizteko aurreikusita zeuden neurriak posible izatea eragotzi dute».

Horien artean daude, besteak beste, PPren gobernuak aplikatu nahi izan dituen %0,25eko igoera eta Iraunkortasun Faktorea. Aitortu dute, ordea, ez dutela horrekin aski, beraien eskaera nagusiak aintzat hartu gabe segitzen dutelako. Alegia, gutxieneko pentsioa 1.080 euro izatea, eta pentsioak KPI kontsumo prezio indize «errealaren» arabera eguneratzea.

Ez daude konforme, halaber, Espainiako Gobernuak iragan abenduan onartu berri zuen pentsioen erreformarekin ere, ez dituelako aurreko gobernuen «murrizketak indargabetzen». «Gutxieneko pentsioek miserableak izaten jarraituko dute, soldatetan eta pentsioetan dagoen genero-arrakala betikotzen da, eta ez dira indargabetzen erretiro aurreratuaren koefiziente murriztaileak», ohartarazi dute.

Hain zuzen ere, sistema berriari esker, aurreko urteko inflazioaren araberako eguneratuko dira pentsioak aurten: %2,5, hau da, 32 euro batez beste. Pentsiodunen hitzetan, ordea, gutxiegi da hori, eta salatu dute erosahalmena galduko dutela, «%3 baino gehiago». Izan ere, inflazioa %6,5 izan da 2021ean guztira. Hori dela eta, Eusko Jaurlaritzari eta Nafarroako Gobernuei eskatu diete gutxieneko pentsioak 1.080 euroraino osatzeko.

Lan erreformari ez Espainiako Gobernuak onartu asmo duen lan erreforma ere hizpide izan dute pentsiodunek: «Bete ez den beste konpromiso bat da». Gogorarazi dute «pentsio duinak» ordaintzeko «soldata duinak» behar direla, oraingo soldatei dagozkien kotizazioei esker ordaintzen direlako gaurko pentsioak orain. Horregatik, lege egitasmoa ez onartzeko eskatu diete alderdiei. «Hori ez da lan prekarietateari aurre egiteko eta gure pentsioek ordaintzen dituzten gizarte kotizazioak hobetzeko behar den erreforma». Orain arteko aldarriei eusteko asmoa du pentsiodunen mugimenduak aurrerantzean ere. Eta datozen aste eta hilabeteetan ere kalean mobilizazioekin jarraitzeko asmoa azaldu dute: «Astelehenean kalera aterako gara berriz».


Summary: Felix Ormazabal hil da, Arabako ahaldun nagusi ohia. EAJko Arabako lehendakaria eta legebiltzarkidea ere izan zen. Ramiro Gonzalez Arabako Diputatu Nagusiak eman du heriotzaren berri.

Felix Ormazabal Arabako ahaldun nagusi izandako eta EAJko kide historikoa zendu da, 81 urte zituela.

Nekazaritza eta Arrantzako kontseilaria ere izan zen Ormazabal 1979an, bigarren Eusko Kontseilu Nagusian, eta postu berean jarraitu zuen hurrengo urtean ere, frankismoaren osteko lehen Eusko Jaurlaritzan sortu zenean, 1988. urtera arte. 1987tik 1995era EAJko Araba Buru Batzarreko lehendakaria izan zen, eta baita EAJko legebiltzarkidea ere, 1984. eta 1995. urteen artean. Horren ondoren, ahaldun nagusiaren kargua hartu zuen 1999. urtera arte. 2005ean hartu zuen erretiroa, azken urteak Jaurlaritzako garraio sailean igaro ondoren.

Ramiro Gonzalez Arabako diputatu nagusiak eman du araiarraren heriotzaren berri, sare sozialen bidez. «Oroitzapen politiko eta personalak nahasten diren honetan, bere bizi osoa Araba eta Euskadi hobetzeko lan egin zuen pertsona bat omendu nahiko nuke. Goian Bego, Felix», adierazi du Gonzalezek.

Kike Fernandez de Pinedo EH Bildu Arabako Biltzar Nagusietako bozeramaileak ere doluminak eman dizkie Ormazabalen ingurukoei sare sozialen bidez: «Gure doluminak Felix Ormazabal diputatu nagusi ohiaren familiari eta ingurukoei!».

Andoni Ortuzar EAJren EBBko presidenteak, berriz, adierazi du «tristezia sakon bat» eragin diola Ormazabalen heriotzak: «Gizatasunez eta ontasunez beteriko ondarea utzi digu».

Ormazabali buruz esan du «hutsune bat» utzi duen «benetako abertzalea» zela, «bere herriarekin engaiatuta zegoen gizon on bat». Hala ere, nabarmendu du «arrasto sakona» utzi duen pertsona bat izan dela: «Bere herrian eta lurretan errotuta zegoen, literalki. Mundu gizona zen, baina bere oinak Araiako zelai berdeak zapaltzeko irrikaz zeuden beti».


Summary: 27 urteko berastegiar bat hil da, Huescako Aspe mendian. Erorikoan izandako zauriek eragin dute gaztearen heriotza

Berastegiko (Gipuzkoa) 27 urteko gizonezko bat hil da, gaur eguerdian, mendi istripuan. Huescako Aspe mendian izan da erorikoa, Aisa herrian (Espainia). Guardia Zibilak jakinarazi duenez, 14:25ean jaso dute abisua, Aragoiko 112 telefono zenbakian. Mendizale talde batek eman du abisua, eta berehala jarri dira bidean Jacako Guardia Zibilaren erreskate taldeko hainbat kide, baita helikoptero bat eta 061eko mediku bat ere. Mendiaren ebakidura batetik behera erori da gaztea, eta Aragoiko Gobernuak jakinarazi duenez, erorikoan sufritutako zaurien ondorioz hil da.


Summary: Furgoneta gidari bat atxilotu dute, txirrindulari bat nahita harrapatzeagatik Hondarribian. Mendelu auzoko kamerei esker identifikatu dute ibilgailua, eta gendarmeek atxilotu dute gidaria. 69 urteko txirrindularia ospitaleratu egin dute. Eztabaida bat izan zuten aurretik.

Furgoneta batek txirrindulari bat harrapatu zuen atzo, nahita, Hondarribiko (Gipuzkoa) Mendelu auzoan. Jarraian, ihes egin zuen gidariak, Gipuzkoa eta Lapurdi arteko muga pasa zuen, eta gendarmeek atxilotu zuten. Mendeluko segurtasun kamerei esker identifikatu zuten ibilgailua. Txirrindularia, berriz, ospitaleratu egin behar izan zuten, eta Bidasoko ospitalean jarraitzen du.

Hondarribiko Udaltzaingoaren arabera, istripuaren aurretik eztabaida bat izan zuten txirrindulariak eta gidariak. Gero, berriz errepidean zirela, gidariak nahita harrapatu zuen 69 urteko txirrindularia. Lurrean geratu zen hura, buruan kolpe bat zuela, baina ihes egin zuen gidariak. 16:45ean gertatu zen.

Atzo bertan, mila txirrindularik baino gehiagok Jon Rodriguez omendu zuten: aurreko asteburuan hil zen, errepidean. Bizikleta zuri bat jarri zuten istripua izan zen tokian, Gaintxurizketan, Irunen (Gipuzkoa).


Summary: Berrobiko mendizale bat hil da Balerdi mendian, Aralarren. 39 urteko mendizalea 50 metrotik erori da. Ertzaintzaren helikopteroaren laguntzarekin erreskatatu dute gorpua.

Asteburuko bigarren euskal mendizalea hil da gaur. Balerdi mendian gertatu da ezbeharra, Aralar mendilerroan; Berrobiko (Gipuzkoa) 39 urteko gizon bat 50 metrotik erori da. Unean bertan hil da, eta beste mendizale batek eman du abisua.

Eusko Jaurlaritzako Segurtasun Sailak jakinarazi duenez, osasun langileak, suhiltzaileak eta Ertzaintzako erreskate taldeko agenteak joan dira esandako lekura, eta toki harritsu batean aurkitu dute gorpua. Azkenean, Ertzaintzaren helikopteroaren laguntzaz erreskatatu dute gorpua.

Atzo, Berastegiko (Gipuzkoa) 27 urteko beste gizonezko bat hil zen mendi istripuz. Huescako Aspe mendian erori zen, Aisa herrian (Espainia).


Ez du hozka egin

Summary: Ez du hozka egin. Athleticek 0-2 galdu du Real Madrilen aurka Superkopako finala, Modricen eta Benzemaren golekin. Madrildarrak nagusi izan badira ere, Athleticek azken txanpan estutu du. Courtois atezainak penalti bat gelditu dio Raul Garciari.

Athleticek ezin izan du Espainiako Superkopa laugarrenez irabazi. Riaden (Saudi Arabia) jokatu den finalean, Real Madril 0-2 nagusitu da. Hasieratik hobeto moldatu ziren zuriak atzoko neurketan, eta nagusitasuna markagailura eraman zuten Modricen eta Benzemaren golei esker. Partidaren gidoia aldatzen saiatu zen Marcelino Garcia entrenatzailea bigarren zatian egin dituen aldaketekin, eta, hein batean, lortu zuen, Athleticek partidaren azken zatian estutu zuelako. Edonola ere, lehoiak ezin izan zuen hozka egin, eta esku hutsik itzuliko da Euskal Herrira. Erasoan arrisku gehiago sortzea falta izan zitzaion Athletici, eta, hortaz, talde espainiarrak ez zuen gehiegi sufritu behar izan.

Nagusi izan zen Real Madril lehenengo zatian. Carlo Ancelottiren taldeak eroso jokatu zuen, eta baloi jabetzaren bitartez min egin zion Athletici. Ahalegindu ziren zuri-gorriak presio aurreratua egin eta kontraerasoan madrildarrak tokiz kanpo harrapatzen. Zuriek, ordea, defentsako lan bikaina egin zuten. Athletic ez zen eroso aritu, Marcelino Garcia Toralen taldeak korrika egiteko aukera gutxi izan zuelako. Hala, Karim Benzemak izan zuen neurketako lehen aukera ona, 20. minutuan. Ondoren, Casemirok beste bi ere izan zituen, baina Unai Simonek hiru geldiketa onekin erantzun zuen. Zernahi ere, lehen zatiko azken minutuan, Oihan Sancet berdinketaren gola egiteko zorian izan zen: nafarrak area barruan baloia jaso zuen, eta errematea ozta-ozta langatik gora joan zitzaion.

Ikusi gehiago: Horrela jarraitu du BERRIAk

Bigarren zati hasieran, lehengo lepotik burua. Presiotik ondo atera zen Ancelottiren taldea, eta eskuin hegaletik min egin zion talde bizkaitarrari. Ez hori bakarrik, saria ere berehala jaso zuen talde zuriak. Izan ere, VAR-aren laguntzarekin, Soto Gradok Yerayren penaltia adierazi zuen 51. minutuan: eskuan eman zion baloiak. Benzemak egin zuen-2koa (52.min).

Markagailuari buelta emateko asmoz, finalerdietako aldaketak errepikatu zituen Marcelinok, Nico Williams, Raul Garcia, Vesga eta Yuri zelairatuz. Horri esker, metro batzuk aurrera egin zituen talde zuri-gorriak. Alta, talde espainiarrak ondo kokatuta jarraitu zuen, eta kontraerasoan min egiten hasi zen. Minutuak aurrera joan ahala, joko zuzenagoa egiten hasi zen Athletic, Raul Garcia arean inguruan zebilela aprobetxatuz, eta nafarrak arriskua sortu zuen, baina ez zen nahikoa izan.

Partida aldatu egin zen, eta baloia aurrerago berreskuratzen hasi ziren zuri-gorriak. Markagailu zuen aldeari eusteko beharraz ohartuta, atzerago defendatu behar izan zuen Real Madrilek. Halako batean, Yuriren erdiraketa bikain bat buruz errematatu zuen Raul Garciak, eta baloiak Militaoren eskuan jo zuen. VAR-ean begiratuta, epaileak penaltia adierazi zuen, eta txartel gorria erakutsi zion atzelari brasildarrari. Alabaina, Thibaut Courtoisek Raul Garciari penaltia gelditu zion, eta ezerezean utzi zuen Athleticen azken minutuetako oldarraldia izan zitekeena. Hortik amaierara, gauza gutxi gertatu ziren, eta madrildarrek irabazi dute Espainiako Superkopa. Luka Modricek jaso du finaleko jokalaririk onenaren saria.

Athletic: Unai Simon; De Marcos, Yeray, Iñigo, Balenziaga; Dani Garcia, Zarraga, Berenguer (Nico Williams, 45'), Muniain; Sancet eta Iñaki Williams.

Real Madril: Courtois; Alaba, Militao, Mendy; Casemiro, Lucas Vazquez, Kroos, Modric; Rodrygo, Vini Jr. (Marcelo) eta Benzema.


Summary: Peña II.a eta Albisu gailendu dira Binakako Txapelketako bederatzigarren jardunaldian. Txapelketako laugarren garaipena erdietsi dute Peña II.ak eta Albisuk; hirugarrena dute segidan. Jaka eta Mariezkurrena ez dira fin aritu, huts franko egin dute, eta apenas izan duten lehiari eusteko aukerarik.

Aparteko zirrararik gabeko neurketa izan zen Gasteizko Ogeta pilotalekuan atzo jokatutakoa. Binakako Txapelketako bederatzigarren jardunaldiko azken partida izan zen iluntzean, eta Peña II.a eta Albisu aise gailendu zitzaizkien Jakari eta Mariezkurrenari. Markagailuak 22-13 zekarren norgehiagokaren amaieran; hala, laugarren puntua zakuratu dute Peña II.ak eta Albisuk, merezimendu osoz.

Jakak eta Mariezkurrenak eginiko akatsek baldintzatu zuten partida, batik bat. Hasieratik, aski makal izan ziren bi pilotari horiek, eta, hala, gorrien eta urdinen arteko aldea nabarmena izan zen kasik hasieratik. 10-1 izan ziren partidari ekin eta gutxira. Guztira, hamasei pilota galdu zituzten Jacak eta Mariezkurrenak. Ahaleginduta ere, beraz, ez zuten lortu markagailua iraultzea.

Kontuak kontu, Peña II.ak eta Albisuk txapelketako laugarren garaipena dute atzokoa; hain justu, hirugarrenez irabazi dute segidan. Seigarren dira ligaxkako sailkapenean. Hain justu, horien atzetik dira Jaka eta Marizkurrena, hiru garaipen lortuta.

Binakako Txapelketako partidaren aurretik, Oinatz Bengoetxeak Ogeta pilotalekuan jokatu duen azken partida irabazi zuen. Amaieran, agur ekitaldi bat egin zuten, eta Bengoetxea VI.ak esan zuen pilotaleku hori beti «gogorra» izan dela.


Summary: Istripu bat izan da Erandion, eta kilometro askoko auto ilarak sortu dira. Ezbeharra N-637 errepidean gertatu da, Erandio (Bizkaia) inguruan, Galdakaora (Bizkaian) bidean. Dozena erdi bat ibilgailuk elkar jo dute.

Eusko Jaurlaritzako Segurtasun Departamentuak emandako informazioaren arabera, 07:00ak aldera auto istripua izan da N-637 errepidean, Erandio (Bizkai) inguruan. Zehazki, dozena erdi ibilgailuk talka egin dute errepide horretan, Galdakaora bidean. Departamentuak oraindik ez du eman datu zehatzik, baina esan du litekeena dela zenbait lagun zauritu izana istripuaren ondorioz.

Talkaren eraginez, trafikoa nabarmen korapilatu da inguruan. Auto ilara luzeak sortu dira, hainbat kilometrotakoak. Jakinarazi dutenez, bi lerro itxita daude, eta trafikoaren moteltzea Barakaldoko (Bizkaia) Max Center-en ingurumarietara eta Arrontegi zubira ailegatzen da oraintxe.


Summary: AHTaren aurkako pankarta erraldoi bat jarri dute Pirinio Atlantikoetako Departamenduaren Kontseiluan. «Treina maite dugulako, gelditu AHT' dio banderola erraldoiak, eta Bizi plataformako ekintzaileek jarri dute.

AHTaren aurkako ekintza bat egin dute Bizi mugimenduko ekintzaileek. Pankarta erraldoi bat jarri dute Pirinio Atlantikoetako Departamenduaren Kontseiluan, Treina maite dugulako, gelditu AHT lelopean. Guztira, 38 metro karratu inguru ditu banderola erraldoiak, eta, haien hitzetan, «AHT proiektuaren aurkako jarrera argi eta behin betiko bat galdegiteko» jarri dute.

Sare sozialen bitartez eman dute ekintzaren berri, eta ekintzaileak pankarta jartzen ari zireneko irudiak eta bideoak ere ipini dituzte. Hala salatu dute txio horietako batean: «AHT hau behargabekoa, suntsitzailea eta izigarri karioa litaike kolektibitateentzat eta ingurumenarentzat. Zerga ordaintzaileen dirua tokiko garraioa hobetzeko erabiltzea galdatzen dugu, ez 6300 ha lur suntsituko lituzkeen proiektu bat finantzatzeko».

Gaineratu dutenez, Euskal Elkargoak proiektuaren aurka bozkatu du –hautetsien %78ak, zehaztu dute–. «Akize Handiko Elkargoak eta Lot eta Garonako Departamenduak» ere ez dutela babestu adierazi dute. Pirinio Atlantikoetako Departamenduak, aldiz, proiektuaren alde egin du «oraingoz». Horregatik, «proiektu honen aurka argi eta behin betiko kokatzeko» galdegin diote.


Summary: 2020an galdu zuen erdia eskas berreskuratu du Araba, Bizkai eta Gipuzkoako ekonomiak. Eustaten arabera, BPGa %5,5 hazi zen 2021ean. Jarduera ekonomikoa bizkortu egin da urteko azken hiruhilekoan

COVID-19aren seigarren olatuak ez du bidetik atera jarduera ekonomikoaren hazkundea. Are gehiago, urteko azken hiruhilekoa hobea izan da hirugarrena baino, jarduera bizkortu egin baita. Hiruhileko arteko tasan, udako hilabeteetan %1 hazi zen Arabako, Bizkaiko eta Gipuzkoako BPG barne produktu gordina, eta %1,2, berriz, udazkenekoetan. Ondorioz, Eustaten lehen estimazioaren arabera, 2020. urte osoan %5,5 hazi da hiru lurraldeetako BPGa.

2020ko datuaren ispilua izan da 2021ekoa, orduko eroriko historikoaren errebotea izan baita oraingo hazkundea. Baina ez da, inondik ere, ispilu perfektua izan, orduan galdutakoaren (%9.9) erdia eskas berreskuratu baitu ekonomiak. Iragarpenek diote aurtengo lehen erdiaren amaieran iritsi daitekeela ekonomia pandemiaren aurreko mailara.

Prebisioak ez dira bete

Urtearen joanean hazkunde iragarpena apaltzen joan da Eusko Jaurlaritza, ikusita iaz egindako iragarpen oso baikorrak (+%8,7) ez zirela beteko. Lehenik, urte hasierako bi olatuek jarduerari kalte egin ziotelako —joan-etorriak mugatzeko neurriek turismoa geratu zuten, eta ostalaritzak baldintza gogorrak izan zituen—, eta eta gero, txertoak orokortu ahala, industria ez zelako gai izan eskariaren handitzeak hornidura katean sortutako enbutuak gainditzeko eta energia neurrigabe garestitu zelako. Horrela, martxoan hazkunde iragarpena %6,7ra murriztu zuen Pedro Azpiazu Ekonomia sailburuak, eta %5,6ra, berriz, abenduan.

Eustatek dioenez, bi izan dira 2020tik gehien berreskuratu diren sektoreak: industria eta merkataritza, ostalaritza eta garraioa izan dira. Hain zuzen ere, koronabirusaren agerraldia gehien sufritu zuten sektoreak dira, eta, beraz, erreboterako aukera gehien zutenak.

Estatistika erakundeak aurreratu du kanpo eskariaren ekarpena positiboa izan dela 2021. urtean, oro har, eta barne eskarian kapital finkoaren eraketa gordina nabarmendu dela, hau da, inbertsioa.

Enpleguari dagokionez, denbora osoko baliokidetzako lanpostu gisa neurtuta, %5,2 egin du gora, aurreko urtearekin alderatuta.

Martxoaren 4ean emango ditu datu Eustatek osoagoak.


Summary: 55 pertsona zeramatzan ontzi bat hondoratu da Mendebaldeko Saharako kostaldean. Kostazainek hamar lagun erreskatatu dituzte onik, eta beste bi hilik. Desagertutzat jo dituzte gainontzekoak. Salatu dute Marokok 11 ordu behar izan zituela erreskatera joateko.

Beste ezbehar batekin hasi da eguna Mendebaldeko Saharako uretan. Kanarietara zihoan ontzi bat hondoratu egin da Tarfayatik gertu, eta gutxienez 43 pertsona desagertutzat jo dituzte. Marokoko kostazainek hamar lagun atera dituzte onik uretatik, eta bi hildako aurkitu dituzte. Hiru adingabe daude desagertuen artean.

Kanarietako Gobernuak jakinarazi duenez, kostazainek Tarfayara eraman dituzte erreskatatutakoak. Gobernuaren migrazioetarako aholkulari Txema Santanak gogorarazi du iaz inoiz baino pertsona gehiago hil zirela bide horretan «bizitzen jarraitzeko ahaleginean». Alarm Phone gobernuz kanpoko erakundeak jakinarazi duenez, bart gauerdian jaso zuten laguntza deia: «Erabat izututa zeuden. Heriotzak eragotz zitezkeen, baina, beste behin, Marokok huts egin du bere betebeharretan. 11 ordu behar izan dituzte erreskatera joateko».

Horrez gain, azken orduetan beste 75 pertsona erreskatatu dituzte Atlantikoan, eta Kanarietara eraman dituzte. Hala jakinarazi du Santanak berak, eta bide batez ohartarazi du haize gogorra eta ekaitzak espero dituztela kostaldean datozen orduetan. Iaz, 4.016 pertsona hil ziren Kanarietara iristeko ahaleginetan, aurreko urtean baino %120 gehiago.


Summary: AETek salatu du Lanbideren 585 ikastaroetatik bakarra dela euskarazkoa: euskara ikastaroa. Gaur Lanbideren webgunean ageri diren 574 ikastaroetan ez dago euskarazkorik. Administrazioan Euskaraz Taldeak Lanbideri eskatu dio «baldintzak» jar ditzala herritarrek halako ikastaroak euskaraz egiteko aukera izan dezaten.

AET Administrazioan Euskaraz Taldeak ohartarazi du Lanbide Eusko Jaurlaritzaren enplegu zerbitzuak langabeei eskaintzen dizkien ikastaro guztiak gaztelaniazkoak direla. 585 ikastarotatik bakarra da salbuespena, zehaztu duenez; hain justu, euskaraz ikastekoa. Atzo egin zuen salaketa taldeak, eta Lanbideren ikastaroen eskaintza eguneratuari erreparatu dio BERRIAk. 574 ikastaro ageri dira gaur Lanbideren webgunean, eta bakar bat ere ez da euskarazkoa.

Herritar baten kexaren bidez izan du egoeraren berri AETek. Uema Udalerri Euskaldunen Mankomunitatearen parte diren herrietan ere egoera berbera dela nabarmendu du taldeak, eta salatu gaztelerazkoak direla hizkuntzarekin zerikusi handia duten arloetara bideratutako ikastaroak ere: turismora, hezkuntzako teknologietara, bezeroekiko harremanetara...

AETek Lanbideri eskatu dio «baldintzak jar ditzala herritarrek aukera izan dezaten halako ikastaroak euskaraz egiteko». Hiriburuetatik eta Uemako herrietatik hastea proposatu dio. Halaber, Lanbideren webguneko bilatzailea «moldatzeko» ere eskatu dio, «hizkuntzaren araberako bilaketak egiteko».


Summary: Martin Villak aitortu du Martxoaren 3ko hilketen «erantzule politiko eta penala» izan litekeela. Ministro ohiak ukatu du Espainiako trantsizioaren testuinguruan gertatutako hilketak plan baten parte izan zirela, eta memoria legeen aurka agertu da.

Rodolfo Martin Villa Espainiako ministro ohiak aitortu du Espainiako trantsizioaren testuinguruan 1976ko martxoaren 3an eta 1978ko uztailaren 8an gertatutako hilketen «erantzule politiko eta penala» izan litekeela, baina gobernuak ez zuela «plan sistematiko, orokortu eta antolatu bat gobernu demokratiko baten aldeko espainiarrak izutzeko, pertsona esanguratsu jakin batzuk hilda», haren aurkako akusazio autoak dioen bezala.

Forum Europan mintzatu da Martin Villa, Argentinako justiziak baliogabetu eta gero haren aurkako auzipetzea. «Defendatu naiz inputazio pertsonaletaz. Baina uste izan dut derrigortuta nengoela defendatzeko Espainiako bizitzaren garai bat», hasi da Martin Villa: «Heriotza horien arduradun politiko eta penala ere izan ninteke; posible zatekeen, erokeriak jota, egile materiala ere izatea. Baina ez da posible ni gobernu jakin batzuetako kide izatea, trantsizioan, eta gobernu horiek, akusazioak dioen bezala, plan sistematiko, orokortu eta antolatu bat edukitzea gobernu demokratiko baten aldeko espainiarrak izutzeko, pertsona esanguratsu jakin batzuk hilda». Trantsizioa «justu kontrakoa» izan zela gaineratu du.

Memoria legeen aurka ere jo du Martin Villak: «Esan ohi da, historialariek historia garaikidea lantzen dutenean, oso zaila dela ez erortzea interpretazio politikoetan. Horrek erakusten du memoriaren kontu honek ez duela bertsio bakar bat, eta ia ezinezkoak direla memoria legeak». Erantsi du memoria araudi batzuen asmoa dela «trantsizioa ezabatzea, esanez diktaduraren jarraipen bat dela, edo, okerrago, trantsizioan plan horiek egon zitezkeela».

Francisco Francoren diktaduran eta ondorengo urteetan kargu ugari izan zituen Martin Villak Espainiako Gobernuan. 1975ean Sindikatuekiko Harremanetarako ministro izendatu zuten, eta 1976an, Gobernazio ministro; garai hartan segurtasun indarrek izandako jardun bortitzaren erantzukizuna egotzi izan diote. Hain justu, gizateriaren aurkako delituengatik auzipetu zuen Servinik, lau hilketaren erantzule delakoan: 1978ko sanferminetan, German Rodriguezena, eta 1976ko Martxoaren 3an, Gasteizko sarraskiko hiru langilerena —ondorengo egunetan beste bi lagun zendu ziren, baina horiei buruzko ikerketa zabalik utzi zuen Servinik—.

Abenduaren 23an, ministro ohiaren aurka Argentinan irekita zegoen auzibidea etetea onartu zuen Argentinako Ganbera Kriminal Federalak. Maria Servinik auzipetu zuen Martin Villa urrian, baina hark helegitea jarri zion, eta tramiterako onartu zuen apelazio auzitegiak. Ebazpenaren arabera, «ez dago frogarik, ez zuzenekorik ez zeharkakorik, ezta zantzurik ere» ministro ohiari egotzitako delituen inguruan. Hala ere, Martxoak 3 eta Sanferminak 78 memoria elkarteek argi adierazi dute: «Auzibidea ez da bertan behera geratu; gelditu egin dute froga indartsuagoak aurkeztu arte; besterik ez. Martin Villa oraindik inputatuta dago gizateriaren aurkako delituengatik». Elkarteek azaldu dutenez, Martin Villak aurkeztutako helegiteari beste bat aurkeztuko diote.


Summary: Protokolo berriekin «ikasgela guztiak irekita» ari direla esan du Bildarratzek. Lehengo astean 3.032 ordezkatze «kudeatu» behar izan zituztela esan du: «Egunean seiehun ordezkapen».

Eusko Legebiltzarrean hartu du hitza Jokin Bildarratz Eusko Jaurlaritzako Hezkuntza sailburuak. Eguberritako oporren aurretik, izurriaren intzidentzia gora ari zelarik, eskoletako jardunean arazo ugari egon zirela onartu du: 460 ikasgela itxita zeuden, 205 ikastetxetan, eta ikasleen %2,6 aurrez aurreko eskolarik gabe utzi zituen horrek. Orduan 100.000 laguneko intzidentzia metatua 1.495ekoa zela azaldu du sailburuak, eta gogora ekarri du Eguberritako oporretan oraindik ere gehiago okertu zela egoera, «aurreikuspen denak» gainditzeko eran, gainera: «Hogei egunean, 4,5 aldiz hazi zen». Horregatik, oporretarako bueltarako, Osasun Sailarekin elkarlanean, «protokolo berriak» ondu zituztela esan du, eta, horien bidez, «ikasgela guztiak irekita» daudela orain. Helburu nagusia «aurrez aurreko eskolak» bermatzea delarik, nabarmendu egin du lorpena.

Protokolo horietan aldaketa garrantzitsuenetariko bat da orain ikasgelan positibo bat agertu orduko ez direla hasten neurriak hartzen. Espainiako Osasun Batzordearen irizpidea izan zen bakartzeak-eta hastea ikasgela batean bost kasu agertu orduko, eta irizpide horrekin ez du bat egin Jaurlaritzak, baina utzi egin dio kasu bat agertu orduko ikasgela osoan neurri orokorrak hartzeari. Lehen, positibo bat agertzen bazen, gertuko kontaktutzat jotzen ziren ikasle denei probak egiten zizkieten, baina, orain, egiteari utzi zaio: zaurgarri direnei bakarrik egiten zaizkie. Era berean, indartu egin dira maskararen erabilera eta ikastaldeen arteko bereizketa, ikasle talde ezberdinak nahas ez daitezen. Hezkuntza Sailak berak protokoloetan egin dituen aldaketak ez direla oso handiak esan du, eta osasun adituek ematen dituzten irizpideekin lotuta daudela gainerakoak. «Aztarnari taldeak aztertzen du kasu bakoitza, eta erabakitzen du zer egin». Bildarratzek nabarmendu du 5-11 urte arteko ikasleen %53,2 txertatuta daudela orain, handitzen ari dela ehuneko hori, eta txertaketa prozesu horretan dutela jarria esperantza apurka ikasgeletan martxa gero eta arruntagoa izateko. Izan ere, gogora ekarri du aurreko hiruhilekoan txertatuta zeudela ja bigarren hezkuntzako ikasle asko eta gela «gutxi» itxi zirela maila horietan.

Goraipatu egin du eskola guztietan egiten ari diren lana, hezkuntza komunitate osoaren ekarpena. «Eta egun ere ez da eskola bat baino toki seguruagorik aurkituko pandemiaren kontra egiteko». Neurriak zorrotzak direla onartu du, baina, eskoletako martxa ona bermatze aldera, behar direla. Sailburuak onartu du ikasturte hasiera oso zaila izan dela gaixo agirien ondorioz. 3.032 ordezkatze «kudeatu» behar izan zituzten lehengo astean: «Egunean seiehun ordezkapen». Oposizioko taldeek Bildarratz sailburuari esan diote «nahasmendua» ekarri dutela protokolo berriek, eta familiengan ardura handiegia utzi dela. Antigeno testak eskuratzeko bideak, eta familia eta lana bateratzeko laguntzak eskatu dituzte. Eskola kiroleko lehiaketak bertan behera utzi direlako ere kontu hartu diote. Jardunean esku hartzen duten erakunde «denen artean» hartutako erabakia izan zela defendatu du.


Summary: Edadeko palestinar bat hil da, Israelentzat lanean ari zen garabi batek harrapatuta. Suleian Hathalinek 75 urte zituen, eta palestinarren eskubideen aldeko ekintzaile ezaguna zen. Joan den astean harrapatu zuen garabi batek, eta eragin zizkion zaurien ondorioz hil da.

Palestinako Osasun Ministerioak jakinarazi duenez, adineko palestinar bat hil da gaur, joan den astean Israelentzat lanean ari zen garabi batek harrapatu zuenean eragin zizkion zaurien ondorioz. Suleiman Hathalin zuen izena, 75 urte zituen, eta, artzaina izateaz gain, palestinarren eskubideen aldeko aktibista ezaguna ere bazen. Urtarrilaren 6an harrapatu zuen Israelen okupazioaren alde lanean ari zen garabi batek, Umm al Khair herrian, Hebrongo mendien hegoaldean, Zisjordanian.

Haaretz egunkariak azaldu duenez, garabia matrikularik gabeko palestinarren autoak ari zen kentzen Israelgo Poliziaren aginduz, eta orduan harrapatu zuen Hathalin. Palestinako iturriek salatu dute Israel autoak konfiskatzen ari zela.

Zauri larriak eragin zizkion ezbeharrak, buruan, bularrean, sabelean eta pelbisean. Hebrongo ospitalera eraman zuten, eta han hil da gaur. Palestinako Aginte Nazionaleko Atzerri Ministerioak salatu du «krimen beldurgarria» dela gertatutakoa, eta «Israelen basakeria eta arrazakeria» islatzen duela; «kolonien aurrean euren lurra modu baketsuan defendatzen duten palestinar babesgabeen aurkako abusuak» ere salatu ditu.

Okupazioaren aurkako protestatan, ohikoa zen Hathalin inguru horretan. Israelen kolonien aurka egiten dute protesta palestinarrek, eta ohikoak dira liskarrak kolonoekin.


Summary: Alokairua arautzeko etxebizitza lege berria hitzartu dute Nafarroan. PSNk, Geroa Baik eta Ahal Dugu-k lege proiektua erregistratu berri dute Nafarroako Parlamentuan. 2010eko legea berritu nahi dute, eta, besteak beste, alokairuen iraunkortasunerako indizea edo alokairu kontratuen erregistroa sortzea proposatu dute.

Nafarroako administrazioak erreminta gehiago izango ditu aurki etxebizitzaren merkatua arautzeko orduan, batik bat alokairuen atalean. Nafarroako Gobernua osatzen duten hiru alderdiek —PSNk, Geroa Baik eta Ahal Dugu-k— 2010eko Etxebizitzaren Legea aldatzeko lege proiektua hitzartu dute, eta goizean erregistratu dute parlamentuan. Hiru alderdietako eledunak pozik agertu dira emaitzarekin. Jose Mari Aierdi Etxebizitza eta Lurralde Antolamenduko kontseilariak azpimarratu du legearen edukia «sakona eta aurreratua» dela etxebizitzarenaren gisako gai delikatu batean.

Proiektuak bere bidea egin behar du orain legebiltzarrean. Goizean Eledunen Batzordetik pasatu ostean, ohiko prozedurari jarraitu beharko dio: lehenik, osoko bilkuran aintzat hartu beharko da; ondoren, batzordeetatik igaro beharko du, eta azken testua osoko bilkuran eztabaidatu eta bozkatuko da. Akordioa hitzartu duten taldeek ez dutenez gehiengorik, beste taldeen babesa edo onespena beharko dute tramitazio horretan. Litekeena da, beraz, tramitazioan aldaketak sartzea. Jose Mari Aierdik onartu du EH Bilduk eta Ezkerrak negoziazioen nondik norakoen berri izan dutela.

Berritasun nagusietako bat alokairuen errenta arautzeko mekanismo berria izango da; alokairuen iraunkortasunerako indizea, alegia. Adierazle horren bitartez, gobernuak gehienezko prezio baten erreferentzia ezarriko du alokairua eskuragarri egiteko, tokiz toki. Adierazle horren zenbatekoa bi tarteren artean egongo da: urteko errenta 3.600 eurokoa izango da gutxienez, eta lanbidearteko soldata bider 1,5 gehienez.

Beste berritasunetako bat da lehen aldiz Nafarroan alokairu kontratuen erregistroa ezarriko dela. Legeak zehazten duenez, bi erreminta horien bitartez, administrazioak aukera izango du alokairuen prezioak modu egokian aztertzeko, prezioen tentsio handiko eremuak definitu ahal izateko eta horren arabera neurriak hartzeko.

Halaber, babes ofizialeko etxebizitzen kalifikazioa iraunkor egin nahi du legeak, administrazio publikoek etxebizitzekin egiten duten esfortzu horri eutsi ahal izateko. Izan ere, egun Nafarroak sustaturiko 56.000 etxebizitzetatik ia erdira murriztu da jabego publikoa (28.000, zehazki), eta legeak jabego horri eustea proposatzen du. Hala, babes ofizialeko etxea galtzeko baldintzak ere ezartzen dira: adibidez, etxea ohiko bizitoki gisa ez erabiltzea.

Espainiako legediarekin talka

Oraintxe bertan, Espainiako Kongresuan etxebizitza lege proiektua tramitazioan dago, eta Geroa Baiko Ana Ansak espero du bi legeen artean «talkarik ez egotea». Aierdik gogorarazi du Espainian etxebizitza merkatua arautzeko lehen legea ezarri nahi den bitartean Nafarroan jada «tradizio bat» eta bide bat eginda dagoela. Itxaropena agertu du eztabaida eragin dezaketen gaietan ados jartzeko gai izango direla bi administrazioak. Gaineratu duenez, «estatuko legearen musikarekin bat egiten dute» akordioa sinatu duten hiru alderdiek, batik bat prezioen tentsio handiko eremuetan alokairua arautzeko formulazioari dagokionez.

Ahal Dugu-ko Mikel Builen esanetan, Espainiako legearen filosofiara egokitzeko erremintak planteatzen ditu lege horrek. Pozik agertu da emaitzarekin, baina azpimarratu du hainbat kontutan ez direla ados jarri, eta espero du tramitazioan zuzenketa bidez beren planteamenduak onartzea.


Summary: «Zartada Gazte Ekimena kalean da», gazte mugimenduak «batu» nahi dituen egitasmoa. Martxoaren 18an, 19an eta 20an egingo dute lehen topaketa, Gasteizen. 'Bat egitetik, hamaika izatera' leloa izango du.

Atzo aurkeztu zuten Zartada Gazte Ekimena, eta, mugimenduko kideen esanetan, «Euskal Herriko gazteria eta gazte mugimenduak batu, aktibatu eta elkarlanean jartzeko» helburuz sortu da, «elkarrekin hausnartu, ikasi eta mobilizatzeko». Euskal Herriko zenbait eragileren eta kideren artean sortu dute, eta «egungo testuinguruaz hausnartu eta erantzun bat artikulatu nahian» bildu ziren lehenengoz duela hainbat hilabete. Ordutik, zenbait antolaketa gune martxan jarri eta hainbat bilera egin dituzte.

Hain justu ere, bilera horietan aipatutako kezketatik eta beharretatik abiatuta antolatu dute mugimenduaren lehen hitzordu garrantzitsu izango den topaketa: martxoaren 18an, 19an eta 20an egingo dute, Gasteizen, eta Bat egitetik, hamaika izatera lema izango du. Antolatzaileen esanetan, «elkargune baten beharrak» eraman ditu, besteak beste, topaketa hori antolatzera, eta eskaintza «mobilizatzaile, edukizko eta aisialdizko bat» bilduko du.

Elkarlana, ezinbesteko

Hitzordu horren bitartez, kolektibotasuna, elkarlana eta halako balioak indartu nahi dituzte, eta «eragileak saretuz, elkarrengandik ikasiz eta batera ekinez» egin nahi dute hori. «Hain gogor kolpatzen gaituzten honetan, gazte mugimenduari bultzada emango diogu herri eta auzoak eraldatzen jarraitzeko», adierazi dute.

Horretarako, baina, eragile, kide eta norbanako gehiagoren laguntza eskatu dute: «Bi hilabete ditugu aurretik, eta ordura arte ez gara geldirik egongo. Norabide honetan lan egitera animatzen ditugu Euskal Herriko gazte mugimendua eta gazteria, herri eta auzoetan batzera, gazteak elkartzera eta nahi beste egitera».

Bide horretan, askotariko baliabideak jarriko dituzte eskuragarri, askotariko edukiak landu ahal izateko eta «kaleak astintzeko». Halaber, antolaketarako guneetara deituko dute, «guztien hitza entzun eta eztabaida zein hausnarketa askotarikoak kolektiboki emateko».


Summary: TV3ek Amets Arzallusen 'Altsasu (gau hura)' dokumentala emango du bihar. Arzallusek Marc Parramonekin batera egindako lana Miarritzeko Fipadoc jaialdian ere emango dute, ostegunean. TV3ek, bihar bertan, Altsasuko auzian zigortutako bi gazte protagonista dituen beste dokumental bat estreinatuko du.

Amets Arzallus bertsolari eta kazetariak (Hendaia, Lapurdi, 1983) eta Marc Parramon dokumentalgileak (Manlleu, Katalunia, 1977) zuzendutako Altsasu (gau hura) dokumentala iazko udaberrian estreinatu zuten, Docs Barcelona jaialdian. Zenbait egunez Filmin plataforman ere ikusteko aukera izan zen. Bihar, berriz, TV3 katalanezko kate publikoak emango du, 23:20ean. Altsasuko gazteen auziko bi errealitate islatzen ditu lanak: batetik, egunkarietan hizki larriz dakarrena, eta, bestetik, auziko protagonistetako batzuen egunerokoa hizki txikiz dakarrena. Iñaki Abad tabernari eta auzipetua, eta Bel Pozueta Adur Ramirez auzipetuaren ama dira protagonista nagusiak. Haiekin batera, presentzia nabarmena du baita ere Aritz Leozen ahotsak —Abaden lagun ona da Leoz—.

Dokumentala Massa d'Or eta Marmoka Films ekoiztetxeek produzitu dute, Kataluniako telebista publikoarekin elkarlanean. EITBren, Kataluniako Generalitatearen eta Altsasuko Udalaren (Nafarroa) babesa du.

TV3eko Sense ficció saioaren barruan ikusi ahalko da dokumentala. Eta Arzallusena eman aurretik, Presumptes culpables. Els altres Altsasu dokumentala estreinatuko dute, 22:05ean. Albert Segurak eta Anna Sanmartik zuzendu dute lan hori. Adur Ramirez eta Jokin Unamuno Altsasuko gazteak dira lan horren protagonista eta gidari. Espetxean bizitakoa kontatuko dute, eta auziak nola eragin dien. Baina, horrez gain, Kataluniara joango dira, eta jasotako elkartasuna bueltan ematen ahaleginduko dira. Katalunian errepresioa jaso duten zenbait herritarrengana gerturatuko dira. Espainiako justiziaz eta Polizia ereduaz hausnarketa ere egiten du dokumental horrek. Telebistan estreinatu eta hurrengo zazpi egunetan TV3eko webgunean ikusi ahalko da.

Non dago Mikel? dokumentala, berriz, bihar gauerdira arte dago ikusgai TV3eko webgunean. Joan den astean ikusle datu oso onak lortu zituen, eta horrekin pozik azaldu zen Amaia Merino lanaren zuzendarietako bat.

Katalunian euskal gaiek pizten duten jakin-minaren beste datu esanguratsu bat honako hau da: Altsasu telesaila ikus-entzule daturik onenak lortu zituen emanaldia izan zen 2021ean TV3en, albistegien ostean. %22,7ko ikusle kuota lortu zuen fikzioak.


Summary: Osakidetzak jakinarazi du 30 urtetik gorakoek hirugarren dosia har dezaketela. Baliteke Araban, Bizkaian eta Gipuzkoan aste honetan bertan zabaltzea dosi gehigarria 18 urtetik gorakoei ere.

COVID-19aren aurkako txertoaren hirugarren dosia hartzeko adin tartea are gehiago zabaldu du Eusko Jaurlaritzak, eta astelehen arratsaldean 30 urtetik 39 urte artekoei dosi gehigarri hori hartzeko ordua ireki zaie. Araban, Bizkaian eta Gipuzkoan 180.000 biztanle daude adin tarte horretan. Gainera, Osasun Sailak jakinarazi duenez, baliteke aste honetan bertan zabaltzea hirugarren dosia 18 urtetik gorako guztiei. Libre dauden orduen arabera hartuko du erabakia hori.

Une honetan, txertoa hartu nahi dutenentzat 72.000 ordu baino gehiago ditu eskuragarri Osakidetzak. Hirugarren dosia hartzeko, gutxienez bost hilabete igaro behar dira bigarren dosia hartu zenetik –hiru hilabete AstraZenecaren edo Janssen txertoak hartu badira–. COVID-19a pasatu dutenen kasuan, berriz, gaixotasuna igaro denetik lau aste igaro behar dira txertoa hartu ahal izateko.


Summary: Munduko hamar dirudun handienek pandemiaren aurretik halako bi dute. Izurriak aberatsen eta txiroen arteko arrakala handitu du, Oxfamek gogorarazi duenez. Mundu osoko aberatsik handienen jabetza 5 bilioi handiagoa da orain.

Aberatsak are aberatsago, eta pobreak are pobreago: pandemiak utzi duen beste albo kalteetako bat da hori. Hala berretsi du Oxfam International gobernuz kanpoko erakundeak desberdintasunari buruz egiten duen urteroko txostenean. Izan ere, munduko hamar aberatsenek bikoiztu egin dituzte beren aberastasunak azken bi urte hauetan.

Aberatsen eta txiroen arteko arrakala handitu du COVID-19ak. Erakundearen arabera, hamar dirudun handienek 700.000 milioi dolarreko jabetza zuten izurria iritsi aurretik, eta 1,5 bilioi dolarreko jabetza dute orain. Munduko aberats handienen jabetza ere 5 bilioi handiagoa da orain. Aldiz, munduko gainerako herritarren diru sarrerak nabarmen jaitsi dira.

Forbes aldizkariaren arabera, Elon Musk, Jeff Bezos, Bernard Arnault eta haren familia, Bill Gates, Larry Ellison, Larry Page, Sergey Brin, Mark Zuckerberg, Steve Ballmer eta Warren Buffet ziren munduko aberatsenak. 2020ko martxoaz geroztik, 821.000 milioi handitu dute beren jabetza.

Horietako batzuk Davosko Munduko Ekonomia Foroan bilduko dira datozen egunetan, Suitzan, eta Oxfamek gogorarazi nahi izan die aberastasunaren banaketa munduaren arazo handienetako bat dela oraindik ere, heriotzak eragiteraino. Horregatik jarri dio aurtengo txostenari izenburu hori: Desberdintasunak hil egiten du.

Oxfamen arabera, 21.000 pertsona hiltzen dira egunero desberdintasun ekonomiko eta sozialen ondorioz. Gordinago esanda, pertsona bat hiltzen da lau segundotik behin osasungintzarako sarbiderik ez izateagatik, edota genero indarkeriaren, gosearen edo krisi klimatikoaren eraginpean egoteagatik.

Atzerapausoak berdintasunean Pobreziak emakumeen aurpegia du, Oxfamek gogorarazi duenez. Izan ere, gobernuz kanpoko erakundearen arabera, 252 gizonek mila milioi emakumek baino gehiago irabazten dute Afrikan, Latinoamerikan eta Kariben. Gizonen eta emakumeen arteko arrakala hori ere larriagotu egin du izurriak, pandemiaren ondorioz emakumeek 800.000 milioi dolar galdu zituztelako diru sarreretan 2020an bakarrik. Gainera, izurriaren aurretik baino 13 milioi andre gutxiago daude lanean orain.

Emakumeei ez ezik, COVID-19ak kalte handiagoa egin die gutxieneko etnietako pertsonei ere. Eta hainbat adibide jarri ditu hori ikusarazteko: Bangladeshko jatorria duten eta Erresuma Batuan bizi diren emakumeek, adibidez, gaitzak jota hiltzeko duten arriskua bost aldiz handiagoa da gainerako herritarrekin alderatuz gero. Brasilen ere gaixotasunaren ondorioz hiltzeko beltzek duten arriskua 1,5 handiagoa da zuriekin alderatuta. «Eta 3,4 milioi afro-amerikar bizirik leudeke beren bizi itxaropena zuriena bezalakoa balitz».

Gabriela Bucher kolonbiarrak zuzentzen duen erakundeak gogorarazi du, halaber, herrialdeen arteko desberdintasuna areagotu egingo dela etorkizun hurbilean. Txostenak jasotzen duenez, ez da halakorik gertatu azken urteetan, baina estatu aberatsek pobreei eman dieten babes urriaren ondorioz, desberdintasun hori larriagotu egingo da.

Zergak igo Koronabirusari aurre egiteko neurriak kostu handia izan dira gobernuentzat, baina Oxfamek adierazi du kostu gehigarri hori estaltzeko herrialde garatuek ez dituztela errenta altuenen zergatik igo. Eta gogorarazi du, halaber, sektore pribatuen esku utzi dituztela ondasun publikoak; besteak beste, txertoen teknologiari dagozkienak. Monopolioak sustatu dituztela ere salatu du.

Horregatik, gobernuei eskatu die jabetza intelektualaren arauak malgutzeko, txertoa garatzeko eta ekoizteko gaitasuna herrialde gehiagok izan ditzaten. Pandemian pilatutako irabazien gaineko zergak onartzeko ere eskatu die herrialde aberatsenei. Eta proposatu die diru sarrera horiek osasun publikoan eta gizarte segurantzan inbertitzea, bai eta klima aldaketaren eta arrazakeriaren aurkako borrokan eta genero indarkeriaren prebentzioan ere.

«Ez dago diru eskasiarik», azpimarratu du Bucherrek. «Porrot egin duen eta hilgarria den muturreko neoliberalismoaren alkandora hertsagarritik askatzeko behar diren adore eta irudimen eskasia da dagoena», salatu du.


Summary: Hego Euskal Herriko ZIUetan 180 paziente daude birusak jota. Aste bakarrean 129 pertsona hil dira Hegoaldean. Guztira, 1.189 gaixo daude ospitaleratuta. Osakidetzak eta Osasunbideak 5.050 positibo zenbatu dituzte, baina soilik 11.955 proba eginda.

Kasuen ugaritzea agerikoa da, eta jakina izaten da horren eragina erietxeetan igartzen dela. ZIUetako okupazioari so, nabarmena da gorako joera: denera, 180 COVID-19 paziente daude ZIU zainketa intentsiboetako unitateetan Hego Euskal Herriko erietxeetan. 143 Osakidetzako erietxeetan; 37 Osasunbidekoetan. Daturik okerrena da iazko maiatzaren erdialdetik. Igoera nabaria da azken egunetan ere: hilaren 1ean, adibidez, 148 paziente zeuden ZIUetan. Denera, 1.189 gaixo daude Hegoaldeko ospitaleetan gaitzak jota.

Gaitzagatik hildakoen kopurua ere kezkarako zio da. Izan ere, aste bakarrean 129 pertsona hil dira Hego Euskal Herrian. Iazko otsail erditik erregistratutako kopuru handiena da hori.

Jakina denez, protokolo berriekin Osakidetzak eta Osasunbideak test diagnostiko gutxiago egiten dituzte orain, eta horrek isla zuzena izan du atzemandako positibo kopuruan: askoz ere gutxiago dira. Atzo, 11.955 proba diagnostiko egin zituzten Hegoaldean –Osakidetzak 9.820 eta Osasunbideak 2.135–, eta horietatik 5.050k eman zuten positibo, beraz, %42 da positibo tasa. Osakidetzak egindako testetan %38,7k eman zuten positibo, eta Osasunbideak egindako testetan, berriz, %58,2k.


Summary: ELAk eta LABek lan erreformaren aurkako manifestazioetara deitu dute hilaren 30erako. Mobilizazioak antolatu dituzte Hego Euskal Herriko hiriburuetan, eta, ezusteko handirik ezean, ez da greba orokorrik egingo. Galizian eta Katalunian ere egingo dira mobilizazioak

Manifestazio handiak bai, baina greba orokorrik ez. Ez behintzat ezusteko handirik ezean. ELA, LAB, ESK, Hiru eta Etxalde sindikatuek lan erreformaren aurkako mobilizazioetara deitu dute hilaren 30eko eguerdirako (12:00). Egun horretan bertan Katalunian eta Galizian egingo diren manifestazioekin bat egingo dute, Espainiako Parlamentuan ordezkaritza duten «alderdi subiranistei» erreforma ez babesteko eskatuko dietelako. Legearen bozketaren bezperan ere egingo dituzte kontzentrazioak. Hori bai, ondo bidean, greba orokorrik ez. Are gehiago, ELAk eta LABek ez dute argibiderik eman hura antolatzeko aukera eta negoziazioen inguruan.

Euskal Herriko gehiengo sindikalak uste du badagoela lan erreforma atzera bota edo aldaketa garrantzitsuak egiteko aukera. Hura onartzeko epea otsailaren 7an amaituko da, eta astebete lehenago saiatuko dira azken estualdia ematen. ELAk eta LAB batasun irudia berreskuratzen saiatu dira deialdi bateratua egiteko, baina haren aurkezpen ekitaldian agerian gelditu da grebaren inguruko jarrera ezberdinak dituztela. Mahaian Mitxel Lakuntza ELAko idazkari nagusia eta Garbiñe Aranburu LABekoa egon arren, greba deialdiari buruzko galderak Nagore Landa Steilaseko ordezkariak erantzun ditu: «Gaur erreformaren inguruan eta mobilizazioei buruz hitz egitera etorri gara». Baztertua dago greba orokorra? «Greba erreminta bat da. Ikusiko dugu».

30eko mobilizazioetara Galiziako eta Kataluniako hainbat sindikaturekin batera deitu dute, eta bi eskakizun zehatz egingo dituzte: kaleratzeak zailtzea eta inor kaleratzekotan 45 eguneko kalte ordaina berreskuratzea, eta Euskal Herri mailako eta probintzia mailako lan itunek lehentasuna izatea. Lakuntzak azken eskaera horren inguruan dauden zalantzak argitu ditu: «Euskal Herriko itunak Espainiakoaren aurretik daudela diote, baina ez dago horren bermerik, eta Confebaskeko zerbitzu juridikoek badakite hori. Lanbide arteko 2017ko akordioak gabezia batzuk dauzka, eta gabezia horietatik datoz segurtasun juridikotik. Hemen akordio bat egon da, baina guk beti esan dugu: norbaitek erabakitzen badu epaitegietara jotzea, arriskuan jartzen du akordioa. Berme juridikoa nahi dugu, eta egun eztabaida badago, horregatik dago, berme hori ez delako sartu erreforman».


Summary: Txertatu ezean, Djokovicek ezinen du jokatu Roland Garrosen. Frantziako Gobernuak atzera egin du. Kirol ministroak iragarri du soilik txertoaren pauta osatua dutenek hartzen ahalko dutela parte kirol jardueretan.

Askatu gabe segitzen du Novak Djokovicen inguruan sortutako korapiloak. Azken asteotan, Australian izan da polemika, ika-mika ugariren ondotik gobernuak ofizialki itxi baitio atea Australiako Irekian jokatzeko. Orain, Frantziako Roland Garrosen bueltan piztua da eztabaida. Frantziako Gobernuko Kirol ministro Roxana Maracineanuk argitu du COVID-19aren kontrako txertoaren pauta osatua ez dutenek ezinen dutela parte hartu herrialdean antolaturiko kirol jardueretan. Neurri horrek pertsona orori eragiten die, zehaztu duenez: bai publikoari, bai langileei, baita lehian arituko diren kirolariei beraiei ere. Hori hala izanik, Novac Djocovicek ezinen da Roland Garrosen lehiatu aurten, lehendik txertoaren ziztak hartu ezean behintzat. Maiatz bukaeran da egitekoa txapelketa, Parisen.

Horiek horrela, atzera egin du Kirol ministro Maracineanuk. Izan ere, orain dela egun batzuk iradoki zuen tenislari serbiarrak aukera izanen zuela txapelketan parte hartzeko, azaldu baitzuen nazioarteko txapelketetan «salbuespenak» egiten ahalko zirela kirolariei dagokienez. Orain, baina, azken adierazpenetan jakinarazitakoaren arabera, inork ezinen du parte hartu txertatu gabe izanez gero.


Summary: Beste urte berezi bat elkarrekin, kalitatezko kazetaritza bidelagun.

Bukatu berria da 2021. urtea, COVID-19aren pandemiaren bigarren urtea. 2020aren balantzea egin genuenean, itxaropenez begiratzen genion 2021ari, txertoa iristear baitzen, baina baita zuhurtziaz ere, pandemia atzean uztea nekeza izango zelakoan. Urtebete igarota, seigarren olatuan sartuta gaude; oraindik ere pandemiak gure bizitza baldintzatzen du, nahiz eta oldarraldi honen ondorioak ez diren aurrekoetan bezain latzak; zabalak bai, ordea.

Informazio zuzena eskura edukitzea beti izan da garrantzitsua: herritarren eskubidea da. Are gehiago krisi garaietan. Eta hedabideen lana hain da garrantzitsua, ezen gobernuek oinarrizko jardueratzat aitortu baitute pandemia hasi zenez geroztik. Zinez, pandemia honek balio izan digu hedabideak ezinbesteko direla ohartarazteko. Zailtasunez betetako hilabeteotan ikusi dugu BERRIAren jarduna ezinbestekoa izan dela kalitatezko informazioa jasotzeko gose ziren euskal irakurleentzat, informazio zuzena bilatzen dutenentzat. Zailtasunak zailtasun, eta, gizarte osoaren antzera nekea nabaritu arren, 2021ean ere BERRIAren lantalde osoak gogoz eutsi dio bere egitekoari: kalitatezko kazetaritza egiteari, egiarekin engaiatua, iturrietan kontrastatua, ikuspegi kritiko eta independentearekin.

Kazetaritza ardatz

BERRIAk eskura dituen baliabide guztiak eta lantalde osoaren talentu eta profesionaltasuna jarri ditu kalitatezko kazetaritza egitearen zerbitzuan: irizpide zorrotzei lotutako informazioa bildu eta osatutakoa emateko, eta errealitatean gertatzen denaren interpretazioa eskaintzeko, betiere gizarteak esku artean dituen erronkei egoki aurre egiten laguntzeko asmoz.

COVID-19aren gaitzak eragindako osasun krisia izan da lehentasun informatiboetako bat 2021ean. Pandemiaren bilakaera datuen bidez monitorizatzen jarraitu dugu: grafikoak eta mapak berrantolatu ditugu, Euskal Herrikoak zein mundukoak, eta txertaketaren bilakaera eta proiekzioa ikusteko bisualizazio berriak sortu ditugu. Gertaerei argi egite aldera, ertz guztietatik heldu diogu gaiari, pandemiari aurre egiteko neurrien jarraipen zorrotza eginez, ondorioak argitara ekarriz eta gogoetari leihoa irekiz. Aipagarriak dira, besteak beste, pandemia buru osasunean eta emakumeen egunerokoan izaten ari den eragina ikusgai jartzeko lanak, sortzaileekin egindako webinarrak, Pentsaldian iritzi bilduma, Sei gogoeta izurriaz elkarrizketa sorta eta adinekoen arrakala digitalaren azterketa.

Bestelako krisi globalei ere heldu die BERRIAk 2021ean: munduko gaiei jarraipena egin diegu, baina hemengo errealitatetik begiratuta. Hala nola larrialdi klimatikoa jorratu dugu COP26 biltzarraren berri Glasgowtik bertatik emanez, Pirinioetako glaziarren egoera aztertuz eta eukaliptoaren arazoa arakatuz, besteak beste. AEBetan, Katalunian eta Korsikan izan gara, hauteskundeak bertatik bertara kontatzeko, eta baita Eskozian ere, erreferendum berri bat lortzeko dinamika ezagutu eta kontatzeko. Migrazioaren eta errefuxiatuen krisiari ere heldu diogu, ikuspuntu eta talaia askotatik: Turkiaren eta Europako Batasunaren arteko mugatik, Afganistandik Triestera oinez iritsitakoen kanpalekutik eta Bidasoa zeharkatu nahian hildakoen tragediatik.

Gertuko gaietan, Zaldibarko hondamendiaren berri ere xehe-xehe eman dugu. Luiziaren urteurrenean, zabortegiaren instalazioetan izan zen BERRIAko kazetari bat, eta bertatik azaldu zuen bideo batean zertan zen Joaquin Beltran langilearen gorpuaren bilaketa. Halaber, hildako langileen senideen lekukotasunak biltzen dituen ikus-entzunezko erreportaje bat ere argitaratu genuen. Hondamendiaren kausei buruzko txostena ere argitaratu zuen kazeta honek, baita enpresa jabearen irabaziei buruzko azterketa ere, eta enpresa hori likidatzen hasi zirela ere aurreratu genuen.

Gure hurbilean kezka iturri diren hainbat gai landu ditu BERRIAk aurreko urtean. Zerrenda luzea da, baina merezi du adibideren bat aipatzea: etxebizitzaren arazoa, emakumeen kontrako indarkeria, Hego Euskal Herrian eutanasiarako eskubidea arautu izana, murgiltze ereduaren egoera eta Ipar Euskal Herrian sortutako kinka larria, makroetxaldeak, Donostiako Metroko obrak eta langileen testigantzak, Bergarako hondakinen planta, Itoizko urtegiaren aurkako sabotaje ekintzaren 25. urteurrena, Joseba Sarrionandiaren itzulera..

Euskal kulturari ekarpena egiten jarraitu dugu 2021ean. Bi mendeurren esanguratsu jorratu ditugu. Batetik, Mixel Labeguerie musikari lapurtarraren jaiotzaren mendeurrena. Horren harira, besteak beste, haren kantuekin Olatz Salvadorrek, Joseba Irazokik, Pettik, Amaia Hiriartek eta Jurgi Ekizak egindako bertsioak argitaratu ditugu. Bestetik, Martin Ugalde kazetari eta idazlearen jaiotzaren mendeurrena landu dugu. Kulturaren arloan, gutxik ezagutzen duten beste gai bat ere atera dugu argitara: ETAk bildutako artelan galduak. Itzalean zegoen gertaera baten kontaketa da, eta thriller on baten osagaiak ditu. Eskaintza bereziak ere egin ditugu: Ramon Agirrek Joan-etorriko paperak argitaratu zituen kazeta honetan, La casa de papel grabatzen ari zen artean idatzia. 2021eko disko eta liburuen erakusleihoa ere atondu dugu.

Balantze azkar hau amaitzeko, hiru aipamen berezi. Lehenik, Tokioko Olinpiar Jokoak. Pandemiaren eraginez, urtebete geroago jokatu dituzte, eta baldintza berezietan. Kirol gertakari horren jarraipen zabala egiteaz gain, BERRIAk bi kazetari izan ditu Tokion bertan, euskal kirolarien jardunaren berri gertutik eta geure lanketatik emateko. Bigarrenik, Aieteko Adierazpenaren hamargarren urteurrenean, Jose Luis Rodriguez Zapatero Espainiako gobernuburu ohia elkarrizketatu du egunkari honek, eta agintaldiko elkarrizketa prozesu haren hainbat zertzelada argitara eman. Azkenik, urrian abiatutako BERRIA Ikasgela proiektua nabarmendu nahi dugu. 12 urtetik gorako ikasleei begira, eduki osagarriak bildu ditugu webgune erakargarri eta erabilgarri batean, BERRIAk argitaratzen dituen edukien artean egokienak aukeratuta eta egokituta. Azken batean, tresna garrantzitsu bat jarri dugu irakasle eta ikasleen esku, euskarazko hezkuntza osatu eta hobetzeko.

BERRIAlagunak oinarri

Herri ekimenez sortutako proiektua da BERRIA, bere garaian Euskaldunon Egunkaria izan zen bezala. Joan Mari Torrealdairen esanetan, Egunkaria «gizarte zibilaren arrakasta» izan zen, eta BERRIA ere halaxe da. Egunero BERRIA egin, irakurri, zabaldu, lagundu edota babesten dugunon ondarea da. Euskararen altxorra da.

Irakurleengan oinarritutako proiektu komunikatiboa da BERRIA. Irakurleen zerbitzuan dagoena eta, nagusiki, irakurleek sostengatua. Izen ere, BERRIAren diru sarrera nagusia irakurleongandik dator: harpidetzen, kioskoko salmenten eta BERRIAlagunen ekarpenen bidez. Irakurleek bermatzen dute, beraz, BERRIAren independentzia ekonomiko eta editoriala. Eta, azken batean, irakurleak dira BERRIAren etorkizunaren bermea. Are gehiago krisi garai hauetan.

Krisi ekonomikoa, osasun krisia, krisia hedabideen munduan... Garai zailak informatzearen eginkizuna duin betetzeko. Aldagai askoren eraginez, paperari lotutako diru sarrerek (salmenta eta publizitatea) murrizteko joera hartu dute, eta, erronka informatiboei aurre egiteko, gero eta garrantzitsuagoa izango da irakurle komunitatearen sostengua. Hori da gure itxaropena eta helburua: urtez urte BERRIAlagun komunitatea sendotu eta handitzea. Inoiz baino gehiago, BERRIAren iraupena eta independentzia komunitate horren sostenguaren esku daude. BERRIAren eginkizun informatiboa eta euskararen eta euskal kulturaren aldeko lana estimatzen duen komunitatearen laguntza ezinbestekoa da. 2021ean, handitu egin dugu komunitate konprometitu hori —dagoeneko 14.500 BERRIAlagun gara—, baina, etorkizuna bermatua izateko, zabaltzen jarraituko dugu.

Hurrengo hitzarmena

2019an, hiru urterako hitzarmena sinatu genuen BERRIAk eta Eusko Jaurlaritzak. Urtean 2,3 milioi euroko ekarpena egin dio Eusko Jaurlaritzak euskarazko egunkariari, harrezkero. Laguntza horrek BERRIAren aurrekontuaren %30 betetzen du. Bistan denez, proiektuaren habe garrantzitsua da ekarpen publikoa, baina gure egunkariaren sostengu nagusia autofinantzaketa da (salmentak, publizitatea eta BERRIAlagunak).

Hitzarmena beste hiru urterako luzatzea adostu dugu BERRIAk eta Eusko Jaurlaritzako Hizkuntza Politikarako Sailburuordetzak, %5eko igoerarekin. Aipatu ditugun arrazoiengatik, orain artekoari hainbestean eusteko aukera emango digu laguntza horrek, baina nekez helduko diegu etorkizuneko erronkei bestelako diru sarrerarik gabe. Datozen urteetako erronka nagusiak berrikuntza eta digitalizazioa ditugu; gizarte osoa digitalizazio prozesu betean sartuta dago, eta euskal kazetaritzak ere hala behar du, aurrera duintasunez egingo badu.

Komunitate gisa, modernizazioari eta eguneratze teknologikoari heldu behar diegu, euskarazko ekoizpenak sustatu eta indartzeko bidean. Erronka horiei aurre egiteko, dedikazioa eta baliabideak behar ditugu. Euskal hedabideen sektore osoak aurrerapausoak emateko sustapen gehigarria behar du, atzean geratuko ez bada, euskal kulturaren ekosistema osoa indartzeko. Testuinguru horretan, BERRIAk ere behar-beharrezkoak ditu berariazko baliabideak eta laguntza publikoak etorkizunari eta digitalizazioari aurre egiteko.

Pandemiak zaildu egin du hedabideen egoera zaila, lehendik ere zaila baitzen. Hala ere, egunik galdu gabe eta urgentziari puntual erantzunez, ezinbesteko zerbitzua eskaintzeko ahalegina egin dugu azken urte honetan ere, eragozpen eta galera ekonomikoen gainetik. Ongi etorria izan da «pandemiaren kalte ekonomikoak arintzeko» Eusko Jaurlaritzak azaroan onartutako diru laguntza berezia (guztira, bost milioi euro; BERRIArentzat, 290.000 euro), baina, Hekimen Elkarteak eskatu bezala, diru laguntza hori gainerako euskarazko hedabideei zabaldu beharko litzaioke. Inoiz baino garrantzitsuagoa baita euskarazko kultur ekosistema osatzea eta sendotzea.

Emakunde saria

Berri pozgarri batekin amaitu dugu 2021. urtea: Emakunde Saria jaso du BERRIAk. Emakumeen eta gizonen berdintasunarekin konprometitutako kazetaritza goraipatu nahi izan du Emakundek. BERRIAri ez ezik, Pikara Magazine aldizkariari eta Lucia Martinez Odriozola kazetariari ere eman die saria —iazko abuztuan hil zen Martinez—.

Kanpoko errekonozimendutik harago doa BERRIA Taldeak berdintasunarekin daukan konpromisoa. Bigarren Berdintasun Plana onartzeko azken fasean sartuta gaude, proiektu eta produktu berdinzaleagoa lortzeko helburuz. Orain arteko bideak aukera eman digu BERRIA Taldearen diagnostikoa egin eta indarguneak eta ahulguneak identifikatzeko. Berdintasun Plana baliabide bat da guretzat, helburu bat baino gehiago; abiapuntua ere ez da, BERRIA Taldean aspaldi hasita baikaude berdintasuna lantzen. Plan horien balio nagusia zera da, bidea egituratzen dutela, ikusarazten dutela eta gure konpromisoa biltzen dutela. Hain zuzen, Estilo Liburuan jasota dago BERRIA Taldeak berdintasunarekiko duen konpromisoa.

Itxaropenez begiratzen diogu etorkizunari. Kezkaz, baina, batez ere, itxaropenez. Izan ere, lantalde prestu eta konprometitua izateaz gain, bidea gurekin egiten ari den BERRIAlagun komunitate sendoa dugu. Indarra eta bultzada ematen digun komunitate bat. Aurrera egiteko eskatzen diguna. Euskaraz ongi informatuta bizitzeko premia dugu euskaldunok, eta BERRIAk hizkuntzarekin eta kulturarekin betidanik izan duen konpromisoari helduta jarraituko du. Ez dizu huts egingo. Eskerrik asko!

Beatriz Zabalondo, BERRIA Taldeko lehendakaria Martxelo Otamendi, BERRIAko zuzendaria


Summary: Txertaketa agiria onetsi du Frantziako Parlamentuak. Zenbait diputatuk helegitea ezarri dute Kontseilu Konstituzionalean, eta ostegunean espero da haren erantzuna.

Osasun ziurtagiria txertaketa ziurtagiri bilakatu nahi du Frantziako Gobernuak. Neurria urtarrilaren 15ean indarrean sartzekoa zen, baina lege joan-jinkarian gorabeherak izan ditu lege proiektuak. Azken finean, Frantziako Asanbleako diputatuek alde egin zuten atzo gauean. 215ek egin dute alde, 58k kontra, eta zazpi abstenitu dira. Halere, diputatu batzuek helegitea jarri dute Frantziako Kontseilu Konstituzionalean, zenbait neurri «norberaren askatasunaren» kontrakoak direlakoan.

Kontseilu Konstituzionalak, beraz, datorren ostegunean ematekoa du helegiteari buruzko erabakia. Onartuko balu, ostiralean bertan sartuko litzateke neurria indarrean. Dena den, Frantziako Gobernuak prefetei utzi die indarrean sartzeko eguna aukeratzeko hautua.

Txertaketa ziurtagiria derrigorrezkoa izanen da hainbat leku publikotara sartzeko; orain arte osasun ziurtagiria eskatzen zen lekuetan sartzeko, erraterako. 16 urtetik gorako herritarrek beharrezkoa izanen dute; aldiz, 12 eta 15 urte artekoek osasun ziurtagirira erakusten ahalko dute —PCR edo antigeno proba negatibo batek balioko die—. Bestalde, leku publikoetako langileek eskubidea izanen dute bezeroen nortasun agiria kontrolatzeko, txertaketa ziurtagiriarekin bat egiten duela egiaztatzeko. Zenbait salbuespen izango ditu, ordea: ospitaleetara eta zahar etxeetara sartzeko, PCR edo antigeno proba batek balio ahal izango du.

Anartean, osasun ziurtagiriaren eta txertaketa ziurtagiriaren kontrako manifestazioek segitzen dute. Iragan larunbatean, ehunka lagun bildu ziren Baionan neurria salatzeko.


Summary: Nork salatu zuen Anne Frank? Susmagarri bat identifikatu dute. Sei urteko ikerketa baten ostean, «%85eko ziurtasunez» adierazi dute Arnold van den Bergh notario juduak esan ziela naziei familia non ezkutatzen zen.

Auzi zaharra da, baina ikertzaileak egiaren bila ari dira oraindik. Hainbat historialarik eta bestelako adituk eginiko ikerketa batek izen-abizenak jarri dizkio Anne Frank egunkari idazle nerabea eta haren familia nazien aurrean salatu zituen pertsonari. Ikerketaren arabera, Arnold van den Bergh notarioak esan zien okupatzaileei non ezkutatzen ziren franktarrak, «ziurrenera, bere familia salbatzeko». Izan ere, salatzailea bera ere judua zen.

Arnold van den Bergh notarioa. Salatzailea izatea leporatu diote ikertzaileek. BERRIA

Bi urte eman zuten Frankek eta haren senideek Amsterdameko zulo batean ezkutatuta. Frankfurtekoak ziren (Alemania), eta 1933. urtean Amsterdamera egin zuten ihes. Baina, naziek Herbehereak okupatu zituztenean, etxe batean ezkutaleku bat sortu zuten, ate bat apalategi batekin estalita. Zortzi pertsona saiatu ziren han bizirik irauten: Anneren gurasoak, haren ahizpa, beste familia bat eta dentista judu bat.

Bi urtez egon ziren han, eta, denbora horretan, neskatilak egunkari bat idatzi zuen, ezkutatuta bizitzea nolakoa zen kontatzeko, besteak beste. Baina, 1944. urtean, norbaitek Gestapori eman zion ezkutalekuaren berri. 1944ko irailean, Auschwitzera bidali zituzten. Bergen-Belsenen hil ziren Anne, ama eta ahizpa. Aitak bakarrik iraun zuen bizirik.

Sei urteko ikerketa

Ikertzaileek teknika modernoak erabili dituzte kasu zaharra argitzeko. Sei urtez aritu dira egia jakiteko lanean. Besteak beste algoritmoak erabili dituzte, pertsonen arteko loturak aztertzeko.

Van den Bergh notarioa ezaguna zen Amasterdameko komunitate juduan. Izan ere, hiriko Batzorde Juduko kidea izan zen; naziek juduen artean antolaturiko erakundea zen hori, euren politikak haiei errazago ezartzeko helburuz sortua. Naziek bertan behera utzi zuten batzordea 1943. urtean, eta kideak kontzentrazio eremuetara bidali zituen.

FBIko ikertzaile batek hartu du parte inkestan: Vince Pankokek. Haren arabera, Berghek okupatzaileen aurrean zituen pribilegioak galdu zituenean, «zer edo zer eman behar zien naziei, bera eta bere emaztea salbu egoteko aurrerantzean ere». Ikertzaileek hiriko fitxategietan aurkitu dutenez, Batzorde Juduko norbaitek juduen ezkutalekuen helbideak eman zizkien alemaniarrei. Ikertzaileek ondorioztatu dutenez, Anne Franken aita Ottok bazekien Van den Berghek salatu zituela. Izan ere, beste ikertzaile baten agirien artean aurkitu zuten Ottori norbaitek bidalitako ohar anonimo bat, non notarioa seinalatzen zen. Ezaguna zen oharra, baina orain arte ez dute sinesgarritzat jo, teorian 1944. urterako Batzorde Juduko kide guztiak kontzentrazio esparruetan zeudelako. Ikertzaileek orain aurkitu dutenez, Bergh ez zuten deportatu, eta Amsterdamen jarraitu zuen, bizimodu normala egiten.

Pankokek onartu du Van den Berghen aurkako frogak ez direla zuzenak, besteak beste inork ez dakielako oraindik nork bidali zion oharra Otto Franki. «Halere, gure teoriak %85eko aukera du zuzena izateko».


Summary: Eric Zemmour zigortu dute adingabe migratzaileen aurkako gorrotoa sustatzeagatik. Parisko auzitegi batek 10.000 euroko isuna jarri dio, adingabe migratzaileak «lapurrak, hiltzaileak eta bortxatzaileak» direla esateagatik. Inkesten arabera, babesa galtzen ari da polemista ultraeskuindarra.

«Lapurrak, hiltzaileak eta bortxatzaileak». Eric Zemmour Frantziako presidentegaiak horrela definitu zituen familia sorterrian duten adingabe migratzaileak. Iazko irailean izan zen, CNews hedabideak egin zion elkarrizketa batean; adingabe horiek deportatzearen alde eta «etengabeko inbasioaren aurka» hizketan jardun zen polemista ultraeskuindarra.

Orain, Parisko auzitegi batek zigortu egin du Zemmour hitz horiengatik: gorroto arrazista sustatzea egozten diote. Fiskaltzaren arabera, Zemmourrek adierazpen askatasunaren mugak gainditu zituen. Presidentegaiaren abokatuen arabera, ordea, «errealitatea mahai gainean jartzen» ari zen Zemmour, «modu gordin batean».

Azkenean, epaileak 10.000 euroko isuna jarri dio ultraeskuindarrari, eta, ordaintzen ez badu, kartzelara joan daiteke. Zigorra ez da handia, ezta Zemmourri jarri dioten lehenengoa ere, baina are eta argiago uzten du zein den presidentegaiak hartu duen bidea.

Dena den, horrenbeste polemikatan sartuta ibiltzeak ez dirudi mesederik egin dionik haren kanpainari. Inkesten arabera, behera egiten ari da Zemmourren hautagaitzaren babesa, eta, oraintxe, boto gehien jasoko luketen hautagaietan laugarrena izango litzateke Frantziako presidentetzarako hauteskundeetan. Le Monde-k eta Franceinfok gaur argitaratu duten inkesta batek dioenez, frantziarren %62k uste dute Zemmour «arrisku bat dela demokraziarentzat».

Polemista

Azken hilabeteetan, Zemmour kontuan hartzeko moduko hautagaia bilakatu da, protagonista izateko baliabideak dituena eta gaiak —immigrazioa, segurtasuna eta identitatea—inposatzeko gaitasuna duena. Abenduaren hasieran aurkeztu zuen ofizialki bere hautagaitza.

Ziurrenik, polemista da hura deskribatzeko hitzik egokiena, baina Zemmour harago ere badoa: erreakzionarioa da, homofoboa, arrazista, xenofoboa... Oraingoz, haren ibilbide politiko laburra espero gabeko fenomenoa bilakatu da, egun duen hedaduragatik. Ikusteko dago zer lortzen duen.

Euskal Herrian ere izana da Zemmour, urri amaieran, bere liburua aurkezten. Miarritzen egin zuen ekitaldian, jende andana bildu zen haren aurka protestatzera, besteak beste EH Baik, LABek, Les Bascosek, IPEH Antifaxistak eta GKSk deitu zituzten mobilizazioetan.


Summary: Bizkaia dorrean 30 enpresa handik izango dute bulegoa. Aldundiaren BAT B Accelerator Tower ekintzailetza zentroan arituko dira, eta, horretarako, beste lau solairu alokatu ditu. PwC aholkularitzak kudeatuko du.

30 enpresa handik bulegoak irekiko dituzte Bilboko Bizkaia dorrean, BBVA bankuaren egoitza izandakoan, Bizkaiko Foru Aldundiak sortuko duen ekintzailetza zentroan. 2018an, Bizkaiko Foru Aldundiak bere ofizina batzuk jarri zituen han. Iazko maiatzean, Primark Irlandako arropa konpainiak denda bat ireki zuen eraikinaren azpialdean. Eta zazpi hilabete barru, BAT B Accelerator Tower ekintzailetza zentroa jarriko dute martxan.

2018tik, eraikina Angelo Gordon inbertsio funtsaren eskuetan dago, baina saltzeko asmoa agertu du, zituen helburuak ez baititu lortu. Primarkekin batera, foru aldundia da maizter nagusia edo ia bakarra; eraikineko beste lau solairu hartuko ditu orain, ekintzailetza zentroa sortzeko. Astelehen honetan aurkeztu dute proiektua. Aldundiaren nahia da izaera teknologikoa duten enpresa berriak (start up-ak) «sortzeko eta bizkortzeko» gunea izatea BAT.

PwC aholkularitzak kudeatuko du, Talent Gardenekin eta Impact Hubekin batera. Eta enpresa hauek irekiko dituzte bulegoak: energiaren arloan, Iberdrola, Petronor, Repsol, Nortegas, Elecnor, Ormazabal eta Arteche; Kutxabank, BBVA, Santander, Laboral Kutxa, Caixabank eta Sabadell bankuak; eta industriaren eta azpiegituren sektoreetan, CAF, Mondragon, Kapsch, Tubacex, Viuda de Sanz, eta Altuna y Uria, besteak beste. Inbertsio agenteak ere izango dira eraikinean: Blackshiip, White Summit, Easo Ventures, Talde eta Artizarra konpainiak, esaterako.

Aurkezpen ekitaldian, Juan Mari Aburto Bilboko alkateak esan du Bizkaiko hiriburua «ideia handiak eta apurtzaileak gertatzen diren aukera hiri bat» dela. Estibaliz Hernaez Eusko Jaurlaritzako Teknologiako sailburuordeak adierazi du ekintzailetza zentro berria baliagarria izango dela «talentuaren tokiko harrobia» sortzeko eta kanpoko kapitala erakartzeko. Horri begira, Unai Rementeria Bizkaiko diputatu nagusiak Bizkaiko «egonkortasun politikoa» eta fiskalitate propioa nabarmendu ditu.

EH Bilduk «propaganda ekitalditzat» jo du zentroaren aurkezpena. Gogoratu du hainbat arazo izan direla proiektuaren lizitazioan eta salatu du hori ez dela argi azaldu eta ez dela zehaztu han egongo diren enpresak zer baldintzatan arituko diren. Orain arte proiektuak 11,5 milioi euroko gainkostua izan duela salatu du Jone Goirizelaia zinegotziak.


Summary: Poroxenko Ukrainara itzuli da epaileen aurrera, «traizioagatik» akusatuta. Zelenskiri egotzi dio haren kontrako epaiketa bultzatzea, arrazoi politikoengatik. Hamabost urte arteko zigorra jaso dezake presidente ohiak.

Petro Poroxenko Ukrainako presidente ohia bere herrialdera itzuli da gaur goizean. Varsoviatik irten den hegaldi batean iritsi da Kievera, eta lurreratu bezain laster egin ditu lehen adierazpenak, zain zituen milaka jarraitzaileren aurrean. «Ez gaude hemen Poroxenko babesteko, Ukraina batzeko eta babesteko baizik». Aireportuan, mugako kontroleko guardiek pasaportea kendu diotela salatu du, Kieveko auzitegi baterantz abiatu aurretik.

Ukrainako justizia estatuburu ohia ikertzen ari da «traizio delitu» baten arduradun den argitzeko. 2014. urtetik 2019ra bitartean herrialdeko presidente izandakoari egozten diote Ukraina ekialdeko Donbass eskualdea kontrolpean duten talde armatu independentistak finantzatzea, lurralde horretako ikatz enpresei egindako legez kanpoko erosketen bidez. Fiskaltzaren ustez, 45 milioi euro baino gehiago bideratu zizkien Errusiak babestutako talde independentistei, 2014 eta 2015 artean. Epaileek errudun jotzen badute, hamabost urte arteko espetxealdira zigortu dezakete.

Poroxenkok ukatu egin ditu akusazio guztiak, eta ziurtatu du bere kontrako epaiketa Volodimir Zelenski egungo presidentearen amarru bat dela, oposizioa isilarazteko eta herritarren arreta Ukrainak dituen arazoetatik desbideratzeko. «Agintariak nahastuta daude, ahul, eta eta [Errusiako presidente Vladimir] Putinen aurka aritu beharrean, gure kontra ari dira borrokan», adierazi du auzitegian, saioaren etenaldi batean.

Ukrainara itzuli aurretik, Proxenko Europako hainbat herrialdetan barrena ibili da azken asteetan, iazko abenduaren 20an «traizioagatik» auzipetu zutenetik. Kieveko auzitegi batek bere ondasunak bahitzeko agindu zuen urtarrilaren hasieran. Ukrainako enpresari aberatsenetakoa da presidente ohia.

Poroxenkoren itzulerak haren eta Zelenskiren arteko norgehiagoka indartu du herrialdeko agertoki politikoan, hain justu, Kievek eta Mendebaldeak ohartarazi dutenean Errusia Ukraina inbaditzeko prestatzen ari dela. Moskuk ukatu egin du halakorik, baina ziurtatu du neurriak hartzera behartuta egongo dela NATOk Europa Ekialdean hedatzen jarraitzen badu. Egoera zein den ikusita, batasun politikorako deia egin diete Kieven aliatuek Ukrainako alderdiei.

Zelenskik «oligarken» kontra borroka hitzeman eta aste gutxira abiatu zuten Poroxenkoren kontrako auzia. Ukrainako Gobernuak «oligarken aurkako legea» onartu zuen iazko azaroan. Gobernuaren esanetan, lege horren helburua da «oligarkek» Ukrainako politikan duten eragina murriztea. «Oligarken» erregistro bat sortuko dute, eta zerrendan horretan agertuko diren herritarrek ezin izango dituzte alderdi politikoak finantzatu, ezta estatuko enpresen pribatizazio prozesu handietan parte hartu ere. Poroxenkoren jarraitzaileek uste dute gobernuak presidente ohiaren kontra egiteko baliatuko duela legea.


Summary: Dirua biltzeko kanpaina bat abiatu dute 'Bi Arnas' dokumentala osatzeko. Bi Arnas torturari buruzko dokumental bat da, eta Iratxe Sorzabal euskal preso torturatua eta haren ama Maria Nieves Diaz dira protagonistak. Gutxienez 7.000 euro bildu nahi dituzte.

«Torturak Euskal Herrian eragindako zauria ez da itxi». Hala diote Bi arnas: itxi gabeko zauria ama baten ahotsean dokumentalaren sustatzaileek. «Herritar talde bat» direla azaldu dute: «Ez dugu produktora edota ekoizle handien babesik, ezta diru laguntza publikorik ere, eta aurrekontua 15.000 eurokoa izango dela aurreikusten dugu».

Horregatik, finantza kolektibo kanpaina bat abiatu dute itsulapikoa.eus atarian: «Herri honetan beti egin izan dugun moduan, auzolanaren eta elkartasunaren bidez eskuratu nahiko genuke beharrezkoa dugun babes ekonomikoa», azaldu dute. Irabazi asmorik gabekoa da proiektua, eta xede nagusia da dokumentala ahalik eta gehien zabaltzea.

Baina zer da bBi Arnas? «Torturaren gaineko testigantza bat da, bidegabekeria baten isla eta sekula eskaini ez den elkarrizketa bat». Bi dira protagonistak: Maria Nieves Diaz, torturaren aurkako ekintzailea; eta haren alaba Iratxe Sorzabal, Reauko (Frantzia) kartzelan dagoen euskal presoa, 2001. urtean torturatua.

Helburuak eta protagonistak

Dokumentalaren helburua da «zauria ixten laguntzeko ondar aletxo bat» jartzea: «Azken bost hamarkadetan tortura eta tratu txarrak sufritu dituzten euskal herritarrak milaka zenbatu daitezke, nahiz eta, bakan batzuk baizik ez diren ofizialki aitortuak izan. Hori gutxi ez eta asko dira torturetan oinarritutako testigantzen ondorioz preso segitzen duten euskal herritarrak». Horregatik uste dute garrantzitsua dela «torturaren kontra lehen pertsonan borrokatu duten herritar anonimoen» testigantzak jasotzea eta zabaltzea.

Diazez eta Sorzabalez gain, dokumentalean agertuko dira Nekane Txapartegi, Paco Etxeberria eta Serge Portelli. Txapartegi Suitzan bizi den euskal perso ohia da, 1999. urtean torturatua. Etxeberria auzi medikua da, eta Eusko Jaurlaritzak sustatuta Euskal Herrian izandako tortura kasuak ikertu dituen txostenaren egilea. Eta Portelli, berriz, Versaillesko Dei Auzitegiko magistratu ohia da, baita abokatua eta torturaren kontrako ekintzailea ere.


Herritarren «zerbitzura» jotako doinuak

Summary: Herritarren «zerbitzura» jotako doinuak. Hiru Txulo: Donostia eta txistua liburua ondu du Aritz Gorrotxategik, Donostiako Udalaren eta Ereinen eskutik. Isidro Ansorena goratu dute, Donostiako Udalaren Txistulari Taldearen zuzendari ohia.

Itsasotik begiratuta, hiru sarrera omen ditu Donostiak. Hiru zulo. Eta hiru zulo ditu txistuak ere. Bada, biak behatzeko eta bien arteko loturetan sakontzeko lana egin du Aritz Gorrotxategi idazleak, Erein argitaletxearen eta Donostiako Udalaren enkarguz, eta hainbat material bilduz horretarako, izan Donostia Kulturako iturrietatik lortutakoak, izan Euskal Herriko Txistularien Elkarteak zein Eresbil Musikaren Euskal Artxiboak eskura jarritakoak. Hiru Txulo. Donostia eta txistua izeneko liburuan plazaratu du emaitza, eta San Sebastian egunaren bezpera giroan aurkeztu dute lana, efemeride bat baliatuta: Isidro Ansorenak Donostiako Udalaren Txistulari Taldearen zuzendari kargua hartu zueneko mendeurrena. Instrumentuaren historian, oihartzun handiko izena da harena, eta hala oroitu du haren «biloba, besoetako eta ikasle» izan zen eta egun Donostiako Txistulari Taldeko zuzendari den Jose Ignazio Ansorenak: «Pertsona apal bat izan zen. Eta badakigu apalenak izaten direla handienak».

COVID-19 gaitza tarteko, Gorrotxategiren faltan egin dute liburuaren aurkezpena Ansorenak, Inazio Mujika Ereineko editoreak eta Eneko Goia Donostiako alkateak. Arrazoi pertsonalak direla eta, instrumentua «bereziki estimatua» duela aipatu du Goiak, eta hiriko historiaren eta kulturaren berri izateko liburuak egin duen ekarpena nabarmendu du. «Hau hiri txikia da eta ezagutzen dugu elkar, baina liburua irakurri dut, eta hainbat gauza deskubritzeko aukera eman didala aitortzen dut», esan du.

Isidro Ansorenaren «iritsieraren» mendeurrena izan da liburua ontzeko aitzakia, baina ez da soilik haren inguruan ari argitalpena. Hiru ataletan erdikoa eskaini diote haren biografia aletzeari, eta aurrekoa eta ondokoa, berriz, txistuaren historiaz eta txistulari elkartearen eta hiriaren arteko harremanaz aritzeko baliatu dituzte, hurrenez hurren.

«Modernitatearen ikur»

Greziar mitologiatik Erdi Arora, gaurko egunetaraino helduz; XVIII. mendeko eraberritzetik eta XIX. mendeko abertzaletasun eta dantzaren garrantzitik, 36ko gerraren etenetik eta txistu elkarteen eta are katedraren sorreratik igarota. Instrumentuaren jatorria eta bilakaera landu ditu Gorrotxategik liburuaren lehen atalean, eta, bide horretan, Erdi Aroan «flauta soil» izatetik «biko tresna» izatera igaro zeneko mugarria azpimarratu du Ansorenak: «Hiru zulo soilik edukita, esku bakar batez jo zitekeela eta bestea libre geratzen zela deskubritu zuen Erdi Aroan norbaitek. Txistua eta danbolina batze hori modernitatearen ikur bihurtu, eta tximista bezala zabaldu zen, Europan eta handik kanpo».

Tresnak erroak bota zituen lekuetako bat izan zen Euskal Herria, Ansorenaren esanetan. «XIX. mende amaieran, ilustratuek hartzen dute tresna eta egokitzen dute beren erara; orduan sortzen da txistua: flauta- danbolin hedatuaren euskal aldaera».

XX. mendea «zorioneko» garaia izan zen txistuarentzat, Ansorenaren esanetan, besteak beste, hainbat euskal konpositore esanguratsuk ere idatzi baitzituzten obrak instrumentuarentzat. Mende horretan bihurtu zen Isidro Ansorena ere Donostiako Udalaren Txistulari Taldearen zuzendari, 1922an, eta talde hura «gorenera» hark eraman izana aitortu diote liburuan.

Abertzale salatua

San Sebastian egunez, urte horretako urtarrilaren 20an jo zuen aurreneko aldiz txistua hirian Ansorenak; ordurako bazuen ospe handia, ordea, Hernaniko (Gipuzkoa) taldearekin sari zenbait irabazi izanagatik. Haren biografiak eta jasotako pasadizoek «gauza askotaz pentsatzeko aukera» ematen dutela aipatu du Ansorena bilobak, eta, abertzalea izanik, karlistekin zein agintari frankistekin izandako talkak ekarri ditu gogora. Liburuan dator, esaterako, 36ko gerra betean jarri zioten salaketaren faksimilea, zeinari Ignacio de Lojendio Irureren laguntzaz —Donostiako etxe aberats, euskaldun eta eskuindar bateko abokatua— egin zion aurre.

Txistulari elkartea eta hiria izeneko azken atalean, 36ko gerraren ostean atzera elkartea martxan jartzeko Isidro Ansorenak egin zuen lana ekarri dute gogora, eta hark bere jarduna ulertzeko zuen modua nabarmendu du Ansorenak: «Isidrok zerbitzu gisa ikusi zuen beti bere lana, eta hori niretzat irakasgai handia izan da». Eta erantsi: «Gaur egun, ez dakit oso ondo ulertzen den besteekiko jarrera hori».

Ixteko, aitorpen bat eta «zor kitatze sinboliko bat» egin gura izan du Gorrotxategik epilogoan, birraitonaren istorioa berreskuratuta: Eugenio Gorrotxategirena, zeina Zegamako (Gipuzkoa) Udalaren txistulari taldeko zuzendaria izan zen, gerra aurretik.


Summary: Roberta Metsola kontserbadorea aukeratuko dute Europako Parlamentuko presidente. Demokristauen hautagaiak sozialdemokraten eta liberalen babesa jasoko du biharko bozketan. Hiru indarren lehentasunak «zuzenbide estatua, emakumeen eskubideak, dimentsio soziala eta arau fiskalak» izango dira.

Duela bi urte eta erdi Europako Parlamentuko demokristauek, sozialdemokratek eta liberalek adosturikoa kontuan hartuz gero, legealdiaren bigarren zatirako politikari kontserbadore bati dagokio ganberaren presidentetza hartzea. Hortaz, David Sassoliren agintaldiaren ostean —SEA Sozialista Europarren Alderdikoa zen—, EAP Europako Alderdi Popularreko europarlamentari bat bilakatuko da haren ordezkoa, bihar: Roberta Metsolak jasoko du kargu hori, Sassoliren heriotzara arte europarlamentuko lehen presidenteorde zenak, eta egunotan hark utzitako hutsunea bete duenak.

Metsola 2013tik da eurodiputatu, eta 2020ko urritik zegoen ganberako zuzendaritzan. Maltako Alderdi Nazionalistako kidea da —oposizioko indar nagusia da han—, eta baiezkoaren aldeko kanpaina egin zuen 2003an, haren herrialdea EB Europako Batasuneko estatu kide bilakatzeko erreferendumean. Europako Parlamentuko ordezkari izan aurretik, besteak beste, Maltaren EBko ordezkaritzan egin zuen lan, Bruselan.

Printzipioz, Metsolak europarlamentari kontserbadoreen, sozialdemokraten eta liberalen babesa jaso beharko luke bihar; hau da, 705etik 421ena, nahikoa lehen bozketan hautatua izateko. Baina ez da ziurra hautagaiaren aldeko babesa kopuru horretara iritsiko denik —botoa sekretua da—, zalantza handiak eragin baititu abortuaren aurka duen jarreragatik —legez kanpokoa da Maltan—.

Horretaz, kontserbadoreen hautagaiak lasaitasuna helarazi nahi izan die bi indar horiei, eta asteon haiekin bildu da, ziurtatzeko errespetatu egingo duela Europako Parlamentuak auzi oroz hartzen dituen erabakiak eta finkatzen dituen jarrerak.

SEAkoak eta Europa Berritukoak negoziatzen aritu dira egunotan EAPkoekin, Metsolaren alde bozkatzearen truke beste kargu batzuk lortzeko; tartean, ganberako presidenteorde postu gehiago —hirutik bostera pasatuko dira—, baita idazkari orokorrarena ere, baina hori azkenean ez da adostasunaren parte izan. Hain justu, biharko bozketak eragina izango baitu botere balantzan: Europako Parlamentuko presidentea demokristaua izango denez, familia politiko horrek EBko erakundeetako hiru postu garrantzitsuenetako bi izango ditu, Europako Batzordeko presidentetzarekin batera —Ursula von der Leyen da karguduna, 2019tik—.

Eta badirudi elkarrizketa horiek guztiek arrakasta izan dutela, sozialdemokratek gaur arratsaldean jakinarazi baitute Metsolaren alde bozkatuko dutela liberalekin batera. Adostasunak «gehiengo sendo bat bermatzeko» beharra aipatzen du, eta abortuaren aferari erreferentzia egiten dio, hiru indar politikoen lehentasunak «zuzenbide estatua, emakumeen eskubideak, dimentsio soziala eta arau fiskalak» izango baitira.

Hala, Metsola Europako Parlamentuko presidente kargua hartuko duen politikaririk gazteena bilakatuko da —bihar 43 urte beteko ditu—, eta hori egiten duen hirugarren emakumea.

Beste hiru hautagai

Eurodiputatu kontserbadoreak garaipena ziurtatua duen arren, hiru hautagai izango ditu aurrean: Alice Bah Kuhnke ekologista (Suediakoa), Sira Rego ezkertiarra (Herrialde Katalanetakoa) eta Kosma Zlotowski ultrakontserbadorea (Poloniakoa).

Prozesua biharko 09:00etan hasiko dute, eta lau presidentegaiek beren burua aurkeztu beharko dute. Ordu erdi izango dute horretarako, eta, horren ostean, 45 minutu iraungo duen bozketa hasiko dute; horren emaitza 11:00etan jakinaraziko dute, eta, printzipioz, orduan izendatuko dute Metsola ganberako presidente. Botoen gehiengo osoa lortuko ez balu, beste bi bozketa egin beharko lituzkete: 13:00etan eta 16:30ean.

Laugarrena egin beharko balute, soilik bi hautagaik parte hartu ahalko lukete, hirugarrenean babesik handiena lortuko luketen biek. Hori gertatuko balitz, 18:30ean emango lukete azken emaitzaren berri.

Europako Parlamentuko buruaren egitekoen artean daude saioak gidatzea, europarlamentarien lana gainbegiratzea, eta ganbera EBko beste erakundeen aurrean eta atzerrian ordezkatzea, esaterako.


Summary: Alonsotegiko auzipetuek ez dute kartzelara joan beharko, akordioa lortuta. Bi urteko kartzela zigorra, hamarreko inhabilitazioa, eta 881.000 euro ordaintzea onartu dute, prebarikazioa, dokumentuak faltsutzea eta iruzurra aitortuta. EAJko alkate ohia zegoen auzipetuen artean.

2011tik 2015era Alonsotegiko (Bizkaia) EAJko alkate izandakoak, Jose Luis Erezumak, udaleko arkitekto izandako batek eta haiekin batera ustelkeria auzi batean korapilaturiko Laneder Construcciones eraikuntza enpresako bi kideek ez dute kartzelara joan beharko, azkenean, Efe berri agentziak jakinarazi duenez. Auzian herri akusazio gisa jardun du EH Bilduk, eta guztira 48 urteko espetxe zigorra eskatua zuen auzipeturiko seientzat —beste bi langile daude auzipetuen artean—, baina bi aldeek akordioa lortu dute azkenean.

Auzipetuek aitortu egin dituzte leporaturiko delituak, hots, prebarikazioa egin izana, dokumentuak faltsutu izana eta iruzurra egin izana; eta bakoitzak bi urteko espetxe zigorra, beste hamarreko inhabilitazioa eta denen artean 881.000 euro ordaintzea onartu dute. Zehazki, lapurtutako dirua itzuli —681.000 euro ziren— eta beste 200.000 euro ordaindu beharko dituzte, interesengatik.

Fiskaltzaren txostenaren arabera, akusatuek 2011n egin zuten delitua: udalak diru laguntza bat eskatu zuen euriteen ondorioz ustez hondaturiko hainbat kalte konpontzeko, baina, egiaz, diru hori enpresa batekin 2008tik zuen zor bat kitatzeko erabili zuen. Bizkaiko Foru Aldundiak 600.000 euro eman zizkion udalari ustezko lan horiek egiteko, eta beste 81.000 udalarenak berarenak ziren.

Garai hartako EAJko alkate Erezumak, auziaren instrukzioan, onartu egin zuen «egin ez ziren» lan batzuk ordaindu zituztela, nahiz eta argudiatu zuen horrek ez ziola kalte ekonomikorik eragin Alonsotegiko Udalari.