Summary: Grebari eutsi diote deitzaileek, eta Hiruk igandean erabakiko du. Garraiolariek erregai litroko hogei zentimoko laguntza izanen dute datozen hiru hilabeteetan, goizaldean egindako akordioaren arabera. Madrilek 15 zentimoko laguntza emanen die erregai litroko; petrolio enpresek, bost zentimo.

Bigarrenean ere kale egin du Espainiako Gobernuak. Dirua mahai gainean jarri arren, ez du lortu azken bi asteetan industriaren jarduna trabatu, hainbat fabrika gerarazi eta supermerkatuetako apal asko hustu dituen garraiolarien greba amaitzea. Atzoko ordu txikietan garraiolarien patronalekin akordio bat egin zuen; besteak beste, garraiolariei hogei zentimoko deskontu bat emateko gasolio litroko.

Akordioa besapean zuela, azkenean onartu egin zuen Raquel Sanchez Garraio ministroak grebaren deitzaileekin biltzea, baina bilera horrek ez zuen espero bezalako fruiturik eman, eta Plataforma Nacional por la Defensa del Transporte por Carreterak protestan jarraitzea erabaki zuen. Ikusteko dago jarrera horrek zer eragin duen Hego Euskal Herrian, grebalari gehienak protestara beren kasara batutakoak baitira, haien artean Bilboko portuko garraiolari autonomoak eta Hiru kamioilari autonomoen sindikatuak.

Hiruk ezohiko batzarra egingo du igandean Altsasun (Nafarroa), eta hor erabakiko duen zer egin. Dena den, Hiruko zuzendaritzak aurreratu du Madrilek egindako azken proposamena ez dela nahikoa, «patronal handiekin» egindako akordioa delako, eta horien interesak lehenesten dituelako. CNTC garraiolarien patronal handia «garraiolari autonomook bizi dugun egoera prekarioaren erantzuleetako bat da». Hiruk uste du «funtsezko aldagai batzuk» ez direla jorratu akordioan, edo azaletik ukitu direla bakarrik, «azpikontratazio etengabea, esaterako».

Kostuen azpitik zerbitzuak egiteko debekua ere ez dela ezarri gogoratu du Hiruk. Hori izan da, hain zuzen ere, Manuel Hernandez plataformako ordezkariak emandako argudioa protestarekin jarraitzeko. Behin-behineko neurriak eskatu ditu kostuen azpitik lan ez egiteko, baina ez du ministroaren ahotik nahi zituen segurtasunak eskuratu. Hernandezen arabera, Sanchez ministroak esan dio gai horri hilabete batzuk barru helduko diotela, lege proiektu batekin, baina bitartean ezin dutela ezer egin. Asteburuan zehar bermeak jaso ezean, grebari eutsiko diotela erantzun dio plataformako ordezkariak ministroari.

Bidesarien eskaera

Dena den, Hiruren eskaeren artean badago Hego Euskal Herriari soilik eragiten dion bat: bertako errepideetan kamioientzat bidesariak ez jartzea, eta horri buruz hitz egin nahi dute foru aldundiekin eta Nafarroako Gobernuarekin, haienak baitira errepideak. Bilera horietarako data zein den ez dute artean jakianarazi. Bilboko Portua eta Tradisna

Europako beste herrialdeetan neurriak hartu eta gero, jakina zen garraiolariek deskontua izango zutela beren kamioien eta furgoneten deposituak gasolioz betetzen dituztenean, eta neurri zehatzak eskaini ditu Madrilek: 20 zentimokoa izanen da deskontua. Laguntza ekainaren 30era arte luzatuko da. Dena dela, ez dute baztertu gehiago luzatzea. Halaber, Madrilek beste laguntza ekonomiko sorta bat jarriko du martxan. 450 milioi euro inbertituko ditu horretan. Garraio enpresei bideratuak izango dira laguntza horiek, eta ibilgailu motaren araberakoak izango dira zenbatekoak.

Plataformako kideak ministroarekin bildu aurretik, lanera itzultzeko asmo handirik ez dute erakutsi gune logistikoaren jarduna moteltzen ari direnek, Bilboko Portuko Garraiolari Autonomoen Elkarteak. Trapagaranen (Bizkaia) biltzekoak dira erantzun bat emateko, baina protestarekin jarraitzearen aldeko mezu garbi bat helarazi zuen haien bozeramaileak, Santi Sanchezek:«Grebak jarraitu egingo du, eta Bilboko portuak geldirik jarraituko du». Akordioa «ona, baina motza» iruditu zaio Sanchezi. «Niri diru-laguntza batek ez dit ezertarako balio; gaurko ogia eta biharko gosea da».

Grebarekin bat egin duen beste elkarteetako bat da Nafarroako Garraiolarien Elkartea (Tradisna). Alberto Latorre koordinatzaileak adierazi duenez, akordioa «apur bat motz» geratzen da, «baina bada zerbait». Jakinarazi du elkarteak dituen 800 bazkideek laster erabakiko dutela grebarekin jarraitu ala ez.

Denda txikietan arazorik ez

Nafarroan greba izaten ari den eraginari buruz, Latorrek azaldu du «denetarik» dagoela, protestarekin bat egiten ari diren kamioilariak zein lanean daudenak, eta azpimarratu dendetan ez dela «hornidura arazo handirik» sortzen ari. «Agian, arazo gehiago daude enpresak hornitzeko eta pentsuekin».

Bizkaian ere arazorik ez dago dendetan, txikietan bereziki, Bizkaidendak elkarteak azaldu duenez. «Merkataritza espezializatuaren logistika eta banaketa handiarena guztiz desberdinak dira, eta gurean lanuzteek ez dute eraginik. Guk banatzaile txikiak dituzten furgonetak mugitzen ditugu, kamioiak dituzten plataforma logistiko handien aldean». Bizkaidendak-ek garraiolarien aldarrikapenak babestu ditu, «azken urteotan lan baldintzak murriztu zaizkielako». «Funtsezko sektorea da, interes orokorrekoa, eta horri eusteko premiazko laguntzak behar dira».


Summary: Jesus Alonso Cristobal izanen da berriz Espainiako Auzitegi Nazionaleko fiskalburua. Fiskaltzak garrantzi berezia du euskal presoen baimen eta hirugarren graduetan, horiei helegiteak jartzen ari baitzaie azken hilabeteotan. Ikusteko dago lehen zigor salako fiskal nor izendatuko duten.

Ez da aldaketarik izanen Espainiako Auzitegi Nazionaleko fiskaltzan. Atzo iluntzean Dolores Delgado Espainiako Estatuko fiskal nagusiak erabaki zuen berriro ere Jesus Alonso Cristobal izanen dela euskal presoei buruz ebazten duen auzitegi horretako fiskalburua. Bertze bortz urterakoa da izendapena, eta euskal presoentzat ez da itxaropentsua, Espainiako Auzitegi Nazionaleko fiskaltza ari baitzaie presoek eskuratutako baimen eta hirugarren graduei etengabe helegiteak jartzen. Helegite horiei erantzunez botatzen dituzte epaileek gibelera euskal presoen zenbait baimen eta hirugarren gradu.

Nolanahi ere, oraindik erabakitzeko dago nor izanen den auzitegi horretako lehen zigor salako fiskala, eta hori da zuzenean euskal presoei buruzko erabakiei helegiteak jartzen dizkiena.

Euskal presoen eskubideen aldeko mugimenduak behin baino gehiagotan salatu izan du Espainiako Auzitegi Nazionalaren jarrera, euskal presoentzat etxerako bidean «oztopoa» dela ohartarazita.


Summary: TPLF prest agertu da Etiopiako Gobernuak proposaturiko su etena errespetatzeko. Tigrayko alderdi miliziak esan du «borrokak etengo» dituela laguntza humanitarioa ahalbidetzeko, betiere Addis Abebak «beharrezko» hornidurak helarazten baditu. NBEren arabera, eskualde horretako 2,4 milioi herritar «erabateko janari falta» ari dira sufritzen.

Iragan urteko saiakeren ostean, Etiopiako Gobernua eta TPLF Tigray Askatzeko Herri Frontea berriz saiatuko dira su eten iraunkor eta baliagarri bat ezartzen. Joan den ekainean gertatu bezala, aste honetan ere Addis Abebak iragarri du alde bakarreko menia bat, baina oraingoan badirudi TPLF hori errespetatzeko prest dagoela, duela bederatzi hilabete gertatu ez bezala. Hori bai, Tigrayko alderdi miliziak baldintza bat jarri du: «beharrezko» laguntza humanitarioa helaraz dadila eskualde horretara.

Etiopiako Gobernuak herenegun jakinarazi zuen «su eten humanitario mugagabe bat» deklaratu duela 2020ko azaroan abiatu zen gerrarako, «premiazko laguntza humanitarioaren fluxu askea bermatze» aldera. Addis Abebak meniarekin bat egiteko eskatu zion TPLFri, eta, printzipioz, Tigrayko alderdi miliziak ez luke horretarako zailtasunik izango.

Gatazka hasi zenetik, NBE Nazio Batuen Erakundeak eta gobernuz kanpoko erakundeek salatu dute «oso zaila» dela laguntza Tigrayra eramatea, ia bide guztiak itxita daudelako eta komunikatzeko moduak behin eta berriz eten dituztelako. Egoeraren erakusle da OME Osasunaren Mundu Erakundeak iragan otsailean jaso zuela laguntza bidaltzeko baimena, iazko uztailetik lehen aldiz. Egun, modu bakarra dago eremu horretan lehorrez sartzeko, mugakide duen Afar eskualdetik, baina hori egitea nabarmen zaildu da asteotan, borrokak ugaritu egin baitira.

«Tigrayko Gobernuak konpromisoa hartzen du borrokak berehala eteteko, arrazoizko epe batean egungo egoerak eskatzen duen laguntza humanitarioa jasotzeko inguruabarrak sortzen badira», adierazi du TPLFk atzoko ordu txikietan bidalitako komunikatuan.

Hala, alderdi miliziak bere «esku dagoen guztia» egingo du su etena «arrakastatsua» izateko: «Dei egiten diegu Etiopiako agintariei promesa hutsez harago joateko eta neurri zehatzak hartzeko Tigrayra mugarik gabeko laguntza iritsi dadin».

Ikusi gehiago: Abiyren apustua

Egoera humanitarioa ikusirik, nazioarteko erakundeak eta herrialdeak hilabete luzez aritu dira gerrako aldeak konbentzitu nahian menia bat ezartzeko. Horietako bat izan da AB Afrikako Batasuna, zeinak «pozez» hartu duen Etiopiako Gobernuaren erabakia eta TPLFren konpromisoa.

«ABko Batzordearen presidente Moussa Faki Mahamatek ongietorria ematen dio su eten humanitario mugagabearen deklarazioari. [...] Tigrayko eskualdeko pertsonentzako laguntza humanitarioaren hornidura azkartzeko ahalegin bat da», esan du erakundeak, ohar baten bidez.

Europako Batasunak ere begi onez ikusi ditu egunotan emandako aurrerapausoak, baita AEB Ameriketako Estatu Batuek ere; hango Estatu idazkari Antony Blinkenen arabera, bi aldeek iragarpen horiek oinarri hartuta «egin behar dute aurrera su eten jasangarri eta negoziatu bat» ezartzeko.

AEBak menia bat adosteko lanetan aritu dira, eta Etiopiako Gobernuaren haserrea ere eragin zuten, merkataritzarako zituzten pribilegioak bertan behera utzi zizkiotenean; hori bai, Washingtonek ez zuen zigor ekonomikorik agindu, eta badirudi oraingoz ez duela horretarako asmorik.

Botere borrokaren ondorio

2020ko azaro hasieran, Etiopiako armadak operazio militar bat hasi zuen TPLFren kontra. Abiy Ahmed herrialdeko lehen ministroak salatu zuen eskualde horretan egiten ari ziren ekintza «oldarkor eta ilegalek arriskuan» jartzen zituztela konstituzioa eta ordena konstituzionala, baita Etiopiaren subiranotasuna mehatxatzen ere; horren harira ezarri zuten larrialdia, eta operazioa abiatu.

Parlamentuak Tigrayko Gobernua desegiteko erabakia ere hartu zuen, eta hango legealdia «legez kanpokotzat» jo; horren ordez, behin-behineko agintari talde bat jarri zuen boterean.

Talde etniko nagusiak tentsio handiko botere lehian bizi dira Etiopian. 1991tik TPLF gobernu federalean egon zen, harik eta 2018an EPRDDF Etiopiako Herriaren Fronte Iraultzaile Demokratikoa koalizio gobernuak agintari berria izendatu zuen arte: Abiy.

Izan ere, lehen ministroak Oparotasunaren Alderdia sortu zuen, eta EPRDDF frontea amaitutzat jo. Koalizioa osatzen zuten alderdi etniko guztiak batu ziren erakunde berri horretara, TPLF izan ezik. Haustura horretaz geroztik, Tigrayren eta gobernu federalaren arteko tentsioa nabarmena izan da, eta iragan azaroan oposizioko bederatzi alderdik Abiyren kontrako aliantza politiko bat osatzeak are gehiago zaildu du egoera.

Horrekin batera, gerrak herritar askoren egunerokoa zaildu du, eta zenbait krisi eragin. NBEren arabera, Tigrayko 5,2 milioi herritarrek laguntza humanitarioa behar dute, eta horietako 2,4 milioi «erabateko janari falta» ari dira sufritzen —eskualdean sei milioi lagun inguru bizi dira—.

Mugakide dituen Afar eta Amharako egoera kontuan harturik, bederatzi milioi herritarrek baino gehiagok behar dute laguntza humanitarioa.


Summary: Bildarratzek 2023rako prestatu nahi du segregazioaren aurkako planaren oinarria. Hezkuntza «herri akordio handi bat» izan behar dela azaldu du sailburuak, eta gehitu horretarako «lehen pausoa» dela aurreko asteko ituna.

Eusko Jaurlaritzako Hezkuntza sailburu Jokin Bildarratzek jakinarazi du segregazioari aurre egiteko plan bat prestatuko duela erakundeak. Alderdiekin, hezkuntza komunitatearekin eta arloko gainerako erakundeekin hitz egiteko asmoa adierazi du sailburuak, datorren urterako planaren oinarriak zehaztuko dituen itun bat adosteko asmoz. «Hezkuntza herri akordio handi bat bilakatu behar da», azaldu du, aurreko asteko itunari erreferentzia eginez.

Segregazioa amaitzeko eta «kohesio soziala» bermatzeko, Bildarratzek beharrezkotzat jo du zentro guztiek, publiko zein pribatu, «ahulguneei» erantzuteko bide bera izatea, «izan hezkuntza behar bereziengatik, edo segregazio ekonomiko edo linguistikoagatik». Radio Euskadi irrati katean egindako elkarrizketan, sailburuaren esan du «lan etengabe bat» eskatzen duela gaiak eta, ikastetxeekin batera, «arlo instituzional guztiek» esku hartu behar dutela.

EAJk, EH Bilduk, PSE-EEk eta Elkarrekin Podemos-IUk aurreko astean itxitako akordioan tratatutako gai nagusietako bat da segregazioa, eta itun hura ere hizpide izan du Bildarratzek. Sailburuaren esanetan, hezkuntza sistemak «lasaitasuna» eta «elkarrizketa» behar ditu, eta ituna jarraitu beharreko bidearen «eredu» da; Hezkuntza Lege berrirako «lehen pauso bat». Hala, alderdien «eskuzabaltasuna» eskertu du, eta Eusko Legebiltzarrak Hezkuntza Sailari bidaliko dion testuarekin lan egiteko prest agertu da: «Lan egingo dugu hezkuntza komunitateko kide guztiekin, maila handiko eta kalitatezko etorkizuneko sistema bat lortzeko».

Bildarratz, Estoniatik igaro eta gero, Finlandian da egunotan, hango hezkuntza sistema ezagutzen. Azaldu du herrialde hartako hezkuntza erreferente bat dela Europan, eta hango ikastetxeek langileak kontratatzeko duten «autonomia handia» eta irakasleen formakuntza nabarmendu ditu.


Summary: Ukrainako gerra eta babes eskubidea Donostiako Giza Eskubideen Zinemaldian. Kaouther Ben Hania zinemagile tunisiarraren The Man Who Sold His Skin filmak abiatuko du jaialdia, apirilaren 1ean. Mendebaldeko Saharako Abidin Kaid Saleh zinema eskolari emango diote sari berezia.

Donostiako Giza Eskubideen XIX. Zinemaldiak oreka bilatu nahi du, Josemi Beltran jaialdiaren zuzendariaren hitzetan: gaurkotasunak argiztatutako urraketen eta foku horrek berak itzalpean utzitakoen arteko oreka; gertuko eta urruneko istorioen artekoa; zinemazaleak erakarriko dituzten kontakizunen eta gaietan interesa dutenen arreta piztuko duten lanen artekoa. Tentsio horretan prestatu dute hemezortzi film luzeko Sail Ofiziala, fikzioaren eta dokumentalaren arteko parekotasuna ere aintzat hartuta. Apirilaren 1etik 8ra egingo dute zinemaldia, eta 24 herrialdetako 40 film pantailaratuko dituzte denera, gehienak Viktoria Eugenia antzokian.

Sail Ofizialean hautatutako filmek askotariko gaiak lantzen dituzte. Errefuxiatuei buruzko The Man Who Sold His Skin lanarekin (Kaouther Ben Hania) abiatuko da programazioa, eta Euskal Herrian ekoitzitako bi film emango dituzte: Matxitxako. Apuntes sobre la marina de guerra auxiliar de Euzkadi (Jesus Lacorte) eta mugen inguruko Norte salvaje (Paula Iglesias, Marta Gomez, Ana Serna).

Zinemagile entzutetsu batzuen lanak izango dira jaialdian: Andrea Arnolden Cow, bioetikaren eta animalien eskubideen gainekoa, eta Robert Guediguianen Mali Twist, Maliren eta Frantziaren arteko harremanak aztertzen dituena; azken hori, lehiaketatik kanpo.

Emanaldi batzuk baliatuko dituzte filmek aurkezten dituzten gaiei buruzko solasaldiak egiteko. Kontrol kazetaritzaz ariko dira Behind the Headlines lanarekin (Daniel Andreas Sager); Afganistani buruz The Breadwinner animaziozko filmetik abiatuta (Nora Twomey); gentrifikazioaz Les insulaires ikusi eta gero (Maxime Faure, Adam W. Pugliese); erbesteaz Matrioskas. Las niñas de la guerra-rekin (Helena Bengoetxea); eta Ukrainaren eta Errusiaren arteko gatazkaren sustraiez hitz egingo dute Trenches-en bidez (Loup Bureau).

Bestalde, emakumeen borrokak kontatuko dituzte lan batzuek. Afrikako emaginei buruzkoa da Among Us Women (Sarah Noa Bozenhardt); zaintzaileen egoera aztertu du Debout les femmes!-ek (Gilles Perret, François Ruffin); eta abortuari buruzko bi film emango dituzte: Lingu, les liens sacrés (Mahamat-Saleh Haroun) eta Nuestra libertad (Celina Escher).

Gainontzean, kulturartekotasunari, kultura aniztasunari eta asimilazioari buruzko gogoeta sustatuko du Ali & Ava filmak (Clio Barnard), eta Marokoko gazteen rap protesta erakutsiko du Casablanca Beats-ek (Nabil Ayouch). Film laburren sailean, hamabi lan ariko dira lehian; tartean, Maider Olegaren Kinka, konfinamendu garaian girotua, emakume adindu baten eta bere zaintzaile migratzailearen arteko istorioa kontatzen duena. Laburren emanaldi berezi bat antolatu dute Donostiako espetxean.

Tabakaleran bi film pantailaratuko dituzte: Arantza Santestebanen 918 gau eta Sergei Loznitsaren Babi Yar. Context. Santestebanen lanak ikusleen saria eta epaimahaiaren aipamen berezia irabazi berri ditu Iruñeko Ikuspuntu jaialdian. Kresala zineklubak Jonas Poher Rasmussen Flugt animaziozko lana emango du zinemaldiaren egitarauaren barruan; errefuxiatu baten bizipenak animazioaren bidez kontatzen ditu.

Donostiako Giza Eskubideen Zinemaldiak urtero eskaintzen die lekua Mendebaldeko Saharari buruzko lanei, eta FiSahara elkartea jaialdiaren laguntzaileetako bat da —Zehar, Unicef, Gehitu, Amnesty International, UNHCR eta SOS Arrazakeriarekin batera, besteak beste—. Aurten, gainera, Mendebaldeko Saharako Abidin Kaid Saleh zinema eskolari emango diote zinemaldiko saria. Eskola hori Bojador kanpamentuan sortu zuten orain dela hamar urte, eta inguruko gazteek beren istorioak kontatu dituzte zinemaren bidez, han egindako lanari esker. Han sortutako hiru film pantailaratuko dituzte jaialdian.

Sei erakusketa

Filmen emanaldiez gain, sei erakusketa antolatu dituzte Donostian: Hector Mediavillaren Afrotopia Aiete kultur etxean; Gervasio Sanchezen Emakumeen aurkako indarkeria nazioarteko gatazketan Okendo kultur etxean eta Bizitza San Telmo museoan; Artea eta giza eskubideak Viktoria Eugenian; Marc Espinen Adineko emakume helduen erretratua El Salvadorren Kutxa Kultur Plazan; eta Gala Rocabert Navarro eta Anna-Lina Mattarren Diarios de guerra y paz en Colombia Fnacen.


Summary: Ahal Dugu-k harrera plan integral bat eskatu dio Eusko Jaurlaritzari. Alderdiaren aburuz, orain arte hartutako neurriak ez dira nahikoa, eta exijitu du errefuxiatuentzako gizarte laguntzak sustatzeko.

Ukrainatik iristen ari diren errefuxiatuek «bizitza duina izan dezaten ahalbidetzeko» eskatu dio Ahal Dugu-k Eusko Jaurlaritzari. Horretarako, «krisi humanitarioen harrera integralerako eta iraunkorrerako plan bat» garatzeko exijitu dio Iñigo Urkullu lehendakariari, eta, oro har, migrazio politika bat zehazteko.

Ahal Dugu-k ontzat jo ditu Jaurlaritzak gobernuz kanpoko erakundeekin batera ukrainarrei harrera egiteko martxan jarri duen kontingentzia plana: besteak beste, berehalako harrerara bideratutako zentro bat ireki dute Irunen, eta handik Araba, Bizkai eta Gipuzkoako beste zentro batzuetara bideratzeko protokoloak ezarri. Halere, kritikatu du planak ez duela jasotzen errefuxiatuak udal erroldan sartzeko laguntzarik eta haiei nazioarteko babesa aitortzeko eskaerak egiteko modurik, ezta harrera lanetan jarduten duten gizarte erakundeentzako diru laguntzarik ere.

Alderdiaren arabera, gainera, beste gobernuak urrats bat egin behar du, eta errefuxiatuen integrazioa eta haientzako gizarte laguntzen afera «premiaz» tratatzeko eskatu dio: «Gobernuak ezin ditu alde batera utzi harreraren arloan dituen eskumenak». Izan ere, gogoratu du Araban, Bizkaian eta Gipuzkoan ez dela berria errefuxiatuei eta igaroan doazen migratzaileei harrera egiteko plan baten beharra.

Kontrara, Ahal Dugu-k salatu du «errefuxiatuen eta migratzaileen etorrerak gora egin arren» Jaurlaritzak ez duela inolako neurririk hartu haiei gizarte laguntzak bideratzeko; besteak beste, gaitzetsi dio ez dituela malgutu diru sarrerak bermatzeko errenta jaso ahal izateko baldintzak.

Bruselaren interes politikoak

Jaurlaritzaren jarrera soilik ez, Europako Batasunarena ere salatu du Ahal Dugu-k. Zehazki, Bruselari egotzi dio asilo eskubidea «modu maltzurrean» erabili izana, errefuxiatuen arteko bereizketak eginda: «Ukrainako gerrak erakutsi du inolako arazorik gabe posible dela errefuxiatuak hartzea, baita gizarteratzeko eta integratzeko mekanismoak bizkortzea ere». Hala, alderdiak kritikatu du «interes politikoek» beste zenbaitetan behar bezala ekitea galarazi dutela. «Orain aukera politiko baten aurrean gaude, Europar Batasunak drama humanitario guztiei irmo erantzun diezaien, pertsona horiek nondik datozen kontuan hartu gabe», azaldu du alderdiak, iritzita Ukrainako aferak eredu izan behar duela gainerako gatazketatik ihesi iristen direnekin jokatzeko.


Usansolo: zalantzak eta ilusioa

Summary: Usansolo: zalantzak eta ilusioa. Ia lau hamarkada daramate usansolotarrek Galdakaotik bereizteko desanexio prozesuan. Bihar bozkatuko dute udalak antolatutako kontsultan, eta Batzar Nagusien esku geratuko da azken erabakia.

Usansolo (Bizkaia), oraingoz behintzat auzoa, kartel berdez beteta dago. M27 [martxoak 27] desanexioari bai diote, eta kaleetako hormak ez ezik etxeetako balkoiak ere apaintzen dituzte. Badaude pankarta handiak ere mezu berarekin. Kalean, gizon bat banaketaren aldeko txapa berdea soinean. Anton Arana izena du, eta argi dauka zer bozkatuko duen biharko kontsultan, “beti” sentitu izan delako usansolotar, eta urte asko daramalako independentziaren alde. “Desanexionatu diren herri guztiak pozik daude, eta ez dute atzera egin nahi. Galdetu bestela iurretarrei edo bolibartarrei”, adierazi du Aranak.

Usansolon bihar erabakiko dute usansolotarrek Galdakaotik banatu nahi duten ala ez, udalak antolatutako kontsultan, eta, baiezkoaren kasuan, Bizkaiko Batzar Nagusien esku geratuko da azken erabakia. Herrialdeko 113. udalerria bihurtuko litzateke Usansolo, eta ia lau hamarkadako bidea amaituko lukete. Kartelek argi adierazten dute biharkoa berezia izango dela, eta birritan bozkatu dutenetako askok azkenengo aldia izatea nahi dute. Asko dira urteetako borroka luzea alde batera utzi nahi dutenak. Horietako bat da Joseba Mena, adineko gizona. Hark ere argi dauka zer bozkatuko duen, uste du-eta positiboa izango litzatekeela udal propioa izatea. “Ea zer edo zer konpondu dezakegun, hainbat urte daramagu-eta atzetik”.

Antzeko iritzia du Mertxe Barrena Lopezek. Hark ere iritzi dio ona izango litzatekeela independentzia, eta hurretik hobeto kudeatu daitekeela, baina zalantzak dauzka oraindik. Erabaki handia da, eta hainbat usansolotar daude haren egoeran.

Identitateagatik ez, baina praktikotasunagatik dago desanexioaren alde Manuel Acebedo. 30 urte daramatza auzoan, eta oraindik ez du erabaki zer bozkatuko duen, baina Usansolo “abandonatuta” dagoela uste du: “Begira zer-nola dagoen Galdakao eta zer-nola dagoen Usansolo, eta zerga berak ordaintzen ditugu denok”.

Zalantzak dituzten herritarretako beste bat da Ainara Polo Pedrosa. Ez da usansolotarra, baina urte batzuk daramatza auzoan. Ez daki bereiztea positiboa izango den edo ez. “Zer irabaziko dugu? Lantegi gutxi dauzkagu hemen. Eta ospitalearekin zer gertatuko da? Eta metroarekin?”. Galdera asko dauzka oraindik, baina bere egiten ditu auzokide askoren aldarrikapenak. Polok ere azaldu du Galdakaok Usansolo “baztertuta” daukala. “Galdakaoko eskola handitu egin dute, eta hemengoa, ez”. Duda-mudatan dagoen arren, uste du baiezkoak irabaziko duela. “Edozelan ere, lortuko dugu aurrera egitea”, adierazi du, baikor.

Rosario Guerrak ez du bozkatuko bihar, kanpoan egongo delako. Ez dio askorik ardura. Hura ere beste herri batetik etorria da. Sei urte daramatza Usansolon, eta nortasun kontuek ez dute eraginik harengan. Urrun ikusten du Galdakao, Usansolo uzten duen bakoitzean Bilbora jotzen duelako, eta esan du gauza asko daudela konpontzeko bere balizko herri independentean. “Alde berria ondo dago, baina zati asko daude txarto argiztatuta inguruan”. Usansolon gauza gutxi dagoela dio, eta lehen “denetarik” egoten zela. Alde batetik, sinetsita dago independentziak onurak ekarriko dituela. “Baina, bestetik, pentsatzen dut orain jende gehiagori ordaindu beharko diogula”.

Auzoan, kontrako gutxi

Gutxi dira independentziaren kontra daudenak auzoan, edo behintzat esatera ausartzen direnak. 20 urte inguruko gazte bat —ez du izenik eman— kritiko agertu da desanexio prozesuarekin. Hasieran, ez du esan nahi izan bihar zer egingo duen, baina erantsi du ez duela uste Galdakaotik bereiztea positiboa litzatekeenik. Haren arabera, Usansolo Herria plataformak udal gobernuan daramatzan hiru urteetan ez du ezer egin auzoaren alde. Kexu agertu da taldeaz, eta, haren iritziz, kontsulta antolatzeko lana baino ez dute egin urte hauetan.

Usansoloren biztanleria nabarmen hazi da azken hamarkadetan. 3.668 lagun ziren 2006an, eta 4.520 iaz. Eragin handia izan dezakete etorri berriek emaitzetan. Orain arte egin diren bi kontsultek, baina, nahiko argi erakusten dute usansolotarren urteetako eskakizunak zabalkunde handia daukala. Ez da denbora asko igaro 2014ko herri kontsultatik: %76ko parte hartzearekin, ia %90ek bozkatu zuten bereiztearen alde. Bihar, Usansoloko auzotarrek erabaki beharko dute Usansoloko herritar izan nahi duten.


Summary: Baxurako flota astelehenean itzuliko da arrantzara. Garraiolarien greba konpondu ala ez, irtengo dira. Argudiatu dute egoera «jasanezina» dela, eta antxoaren eta, bereziki, berdelaren kanpainak jokoan daudela.

Bizkaiko eta Gipuzkoako baxurako barkuak astelehenean itzuliko dira arrantzara, garraiolarien grebarekin zer gerta ere. Eugenio Elduaien Gipuzkoako Kofradien Federazioko presidenteak eta Eusebio Arantzamendi Bizkaikoak azaldu dute ontzien jabeek ostiral honetan egin dituzten bileretan hartu dutela erabakia. Baxurako flotan inguraketa arrantza egiten duten ontziak bi astez egon dira itsasora atera gabe, erregaien prezioen igoeragatik eta, bereziki, arraina lonjetatik ateratzeko zailtasunengatik, garraiolarien greba dela eta.

Espainiako Arrantza Kofradien Federazioak (FNCP) grebara deitu zuen aurreko astean; Bizkaiko eta Gipuzkoako ontziak greban egon ez diren arren, gehien-gehienak -inguraketa arrantza egiten dutenak- ez dira itsasora irten. Herenegun, Espainiako Nekazaritza, Arrantza eta Elikadura ministro Luis Planasek itsas gasolioaren gorakada arintzeko neurri batzuk iragarri zituen.

Elduaienek azaldu du egoera «jasanezina» dela, berdelaren eta antxoaren kanpainan daudelako bete-betean, eta itsasora itzultzea «beste aukerarik ez» dutela azpimarratu du. «Antxoaren kasuan badugu tarte zabalago bat, baina berdelarekin ez; itsasontzien irismenetik gehiegi urrundu daitezke».

Geldirik egon diren denboran, kostatik gertuen ibiltzen diren barkuek arrantzan jarraitu dute, baita alturakoek ere, eta kofradia batzuetan arraina sartu da, askoz ere kopuru txikiagoetan izan bada ere.


Summary: «Ukrainako gerrako irudiak ikustean, neure burua irudikatzen dut». Lejla Oruc Bosnian jaio zen, 1986an. 5 urte zeuzkan jaioterrian gerra piztu zenean. 1992an iritsi zen Ordiziara. Esan duenez, gerrak eragindako zauriak irekita daude oraindik, 30 urte geroago.

Ukrainako gerrak iraganeko sentipenak piztu ditu Lejla Orucengan (Txajnitxe, Bosnia, 1986). Hura ere gerrako errefuxiatua izan zen 5 urte besterik ez zuenean. Bosnia jaioterria utzi, eta amarekin eta ahizparekin beste bizitza bat egitera behartu zuten. Ukrainako gerrako irudiak oroitzen ez dituen garaien ispilu dira ezinbestean. Bere istorioa kontatu du, testigantzak ihesean doazen ukrainar horien bizipena ulertzen lagunduko duelakoan.

Nola aurkeztuko zenuke zeure burua? Nor da Lejla?

Bosniako gerraren eraginez jaioterritik alde egin behar izan zuten umeetako bat naiz. Amari esker, aurrera egiten ikasi dut, eta nire bizitza hemen errotuta daukat, Ordizian.

Ordiziarra ala bosniarra zara?

Ordiziarra naizela esan dezaket. Bosniar herritartasunari uko egin behar izan diot Espainiakoa eskuratu ahal izateko. Izapide burokratikoak tarteko, ezin zaie biei eutsi. Asko kostatu zait bosniar herritartasunari uko egitea.

Bosnian bizi zineteneko oroitzapenik baduzu?

5 urte nituen Ordiziara iritsi ginenean. Ordutik aurrerako oroitzapenak baditut, baina lehenagokorik ez. Hona iritsi bitarteko kontuak amak kontatuta dakizkit.

Nolako familia zen zuena?

Familia normala zen gurea. Txajnitxen jaio nintzen [garai hartan, Bosnia; gaur egun, Bosniako Serbiar Errepublika, Bosnia eta Herzegovina], baina bizi, mendiko herri txiki batean bizi ginen. Gaur egun, ez da geratzen orduko hartatik ezer. Lauzpabost etxe zeuden gure herrian, eskola bat zegoen handik ordu erdi batera, oinez, eta denda bat; horixe zen guztia. Amak Txajnitxeko lantegi batean egiten zuen lan. Armak gordetzeko egurrezko kaxak egiten zituzten han. Aita, berriz, margolaria zen. 6 urtera arte ez zen derrigorrezkoa eskolara joatea, eta amonarekin [aitaren ama] egoten ginen etxean. Bizimodu normala generaman.

Azpimarratu beharra daukat urte gogorrak izan zirela amarentzat. Tradizioz, emaztea ezkontzean, senarraren familiarengana joaten zen bizitzera, eta aitaren familia oso gaizki portatu zen amarekin: amona oso zorrotza zen, ez zion jaten ematen, haurdun zegoela baratzeko lanak egitera behartzen zuen, amak irabazten zuen diruaren zati handi bat berari ematera behartzen zuen, ahizpari eta niri esnea beharrean ura ematen zigun esne pixka batekin nahastuta… Amak neskame lanak egin behar izaten zituen amonarentzat. Hori izan zen hemen [Ordizian] geratzeko arrazoietako bat.

Zuk 5 urte zenituela piztu zen Bosniako gerra. Nola bizi izan zuen hura zure familiak?

Aitak denboraldiak ematen zituen etxetik kanpo, margolari lanetan, eta, ordu hartan, ez zegoen etxean. Amak lan egiten zuen fabrikan bosniarrak eta serbiarrak aritzen ziren, Txajnitxe mugako herria baitzen orduan. Bosniarrak eta serbiarrak elkarrekin bizi ziren; hartu-emanak onak ziren. Han lan egiten zuen lagun serbiar batek ohartarazi zuen ama, gerra hasita zegoela; gomendatu zion ahalik eta azkarren etxetik beharrezkoa zuena hartu eta alde egiteko. Etxera eraman zuen, autoz. Amak, ahizpa eta biok eta beharrezkoa zuena hartu, eta mendi aldera eraman gintuen, leku seguru batera. Aste eta erdiz egon ginen han, beste batzuekin batera, zuhaitz azpietan lo egiten.

Handik Montenegrora jo zenuten, ezta?

Bai. Bidea autobusez egin genuen, eta, mugara iristear ginela, Serbiako armadak geldiarazi egin zuen autobusa. Emakumezkoak eta haurrak alde batera jarri gintuzten, eta autobusean gurekin zihoazen gizonezkoak, bestera. Edukiontzi batean sarrarazi zituzten, eta su eman zieten. Nire aitonaren [amaren aita] lagun serbiar batek bere garajean hartu gintuen. Hala egon ginen hilabete eta erdi inguru, giroa nahasten hasi eta berriz alde egin behar izan genuen arte.

Mazedonia izan zen zuen hurrengo helmuga.

Errefuxiatuentzako kanpaleku batean eman genituen sei hilabete. Gogorra izan zen: gosea, hotza, beldurra… Amak kanpalekutik kanpo suertatzen zitzaion edozer gauzatan lan egiten zuen, diru pixka bat batzeko. Koltxoi azpian gordetzen genuen dirua, dokumentazioa… eta, egun batean, dena lapurtu ziguten. Emina [Lejlaren ahizpa] eta ni bere alabak ginela frogatu behar izan zuen amak Poliziaren aurrean. Bi ezaguni esker, hori ziurtatzen zuen paper ofizial bat lortu ahal izan genuen.

Noiz agertu zen Ordizia zuen bidean?

CEAR Espainiako gobernuz kanpoko erakundeak eta Ilargi Gorria elkarteak errefuxiatuen kanpalekutik ateratzeko aukera eskaini ziguten. Horretarako, taldeko pasaporte bat atera behar izan genuen, han zeuden beste emakumezko eta haur batzuekin batera, guk geuk ordainduta. Ez genekien nora eramango gintuzten. Pegatina bana jarri ziguten soinean, eta Ordizia egokitu zitzaigun guri. Beste batzuk Legazpira edo Mundakara [Bizkaia] joan ziren. Gu izan ginen Euskal Herrira iritsi ginen Bosniako gerrako lehendabiziko errefuxiatuak.

Abenduaren 9an iritsi zineten Ordiziara, goizeko ordu batean.

Amarentzako deskantsua izan zen: azkenean, atzean utzi zituen bonba hotsak, gosea, errefuxiatuen kanpalekua… Apellaniz fabrika izan zenean prestatu ziguten etxebizitza Ordiziara iritsi ginen bosniar errefuxiatu guztiei; 24 inguru ginen.

Zaila izan zen Ordiziara egokitzea?

Amarentzat guretzat baino zailagoa izan zen. Ordiziarrak oso ondo portatu ziren gurekin; inoiz ez zitzaigun falta izan jatekorik. Gogoan daukat guk jostailu pila bat genuela. Hasiera-hasieratik izan genuen herriaren babesa. Herrian bizi zen kroaziar batek itzultzaile lanak egiten zituen eskolan, kalean…, behar genuen guztietan. Udaletxean ematen zizkioten lan guztietan lanean aritu zen ama: garbitzaile, margolari… Gerora, garbitzaile lana lortu zuen herriko enpresa batean, eta urteak daramatza horretan.

Nola gogoratzen dituzu nerabezaroa, gaztaroa… Ordizian?

Ondo. Orokorrean, oso ondo portatu izan dira gurekin. Oroitzen dut nerabezaroan iraindu egiten nindutela kanpotarra nintzelako, baina gutxi batzuk izan ziren. Ni ordiziarra sentitzen naiz. Nire adineko beste edozein neskak bezala, lagun kuadrilla daukat. Irakasle Eskolan, Haur Hezkuntza ikasi nuen unibertsitatean, eta, gaur egun, dei zentro batean lan egiten dut, Abaltzisketan. Jon Aierbe nire bikotekidearekin bizi naiz Ordizian, eta ezkontzeko eta haurrak izateko asmoa daukagu luze gabe.

Zuek ihes egitea lortu zenuten, eta beste bizitza bati ekin zenioten Ordizian, baina aita frontean geratu zen, borrokan. Baduzu haren oroitzapenik?

Ez, argazkien bidez ikusi dudana soilik. Gerra aurretik ere, lanagatik, aitak denbora gutxi pasatzen zuen gurekin. Ama izan da gure aita eta ama.

Bosniara itzuli zarete?

1996ko martxoan itzuli ginen lehenengo aldiz, SOS Balkanak gobernuz kanpoko erakundearekin. Gerra 1995ean amaitu zen. Autobusez egin genuen bidaia. Oinarrizko gauza asko eraman genituen: liburuak, arropa, osasun materiala… Koro Bosque eta Mari Jose Ansalas, amaren Ordiziako bi lagun etorri ziren gurekin batera, amak ez baitzuen bakarrik itzuli nahi. Bidaia gogorra izan zen: gerra amaituta zegoen arren, etsaiak ginen gu serbiarrentzat, eta hala sentiarazi ziguten.

Aipatu dituzunez gain, Bosniako gerrak zer ondorio eragin dizkizue zuri eta zure familiari?

Gure familian, 30 pertsona galdu genituen gerraren ondorioz; tartean, nire aita. Gerra batek betiko markatzen zaitu.

30 urte pasatu dira. Irekita diraute gerrak gizartean sortu zituen arrakalek?

Gerra ez dugu ahaztu. Alde batekoen eta bestekoen diskurtsoak berdinak dira oraindik ere. Zeinek daki gerra ez ote den berriz piztuko bosniarren eta serbiarren artean? Inoiz ez da izan orduan egindakoaren aitorpenik. Inork ez dio barkamenik eskatu Bosniako herriari.

Ukrainako gerrak iraganeko mamuak berpiztu ditu zuengan?

Ukrainako gerrako irudiak ikustean, neure burua irudikatzen dut; amak zein gaizki pasatu zuen gogorarazten dit. Iruditzen zait urte hauetan guztietan ez dugula ezer ikasi. Sarraski bat behar al da zerbait egiteko? Ukraina eta Errusiaren artekoa 2014tik dator; aurrez ikus zitekeen, baina ez dute ezer egin. [Vladimir] Putini egotziko dizkiote gerra krimenak, hartuko dituzte erantzukizun politikoak…, baina jada asko dira hildakoak.

Ukrainako gerrak modu berezian eragin dizue, beraz…

Haurrak ginela, amak lanera joan behar izaten zuenetan, Mari Josek [Ansalas] bere etxean hartzen gintuen ahizpa eta biok, eskolara joateko ordua iritsi bitartean. Gosaltzen ematen zigun; gutaz arduratzen zen. Gure bigarren ama da niretzat. Ukrainako gerraren ondorioz, orain 30 urte amak bizi izan zuena bizitzen ari da bere larruan. Orain zortzi urtetik, Ukrainako bi haur hartu izan ditu harreran. Haientzat ere ama baten modukoa izan da. Ivankiven daude [Ukraina], ezin dute handik atera, eta hiru aste daramatzate haien berririk gabe. Komunikazioak etetea gerra taktika bat da azkenean; min handia egiten du.

Zein da konponbidea?

Ez dago jakiterik. Bosnian ere gerra hilabete bakan batzuetako kontua izango zela uste genuen, eta ia bost urte iraun zuen azkenean. Nazioarteko elkarrizketek zerbaitetarako balio izango duten esperantza daukat.


Summary: Eliane Elias, Snarky Puppy eta James Brandon Lewis Gasteizko Jazzaldian izango dira. Jaialdiaren 45. aldia uztailaren 13tik 17ra egingo dute.

Ohiko formatua berreskuratuta egingo da Gasteizko 45. Jazzaldia, eta antolatzaileek bertan parte hartuko duten artisten lehen izenak iragarri dituzte gaur: Eliane Elias pianista, Snarky Puppy taldea eta James Brandon Lewis saxo jotzailea.

Eliane Elias (Sao Paulo, Brasil, 1960) pianista moldakorra da, baita konpositore eta abeslaria ere, eta jazzik ortodoxoenari, musika klasikoari eta Hego Amerikako herri musikari aurre egiteko gai dela erakutsi du bere ibilbidean. Gasteizen, berriz, Mirror mirror bere azken diskoa aurkeztuko du, Chucho Valdes eta Chick Corearekin grabatu zuena. Diskoa 2022ko Grammy sarietarako izendatuta dago jazz latinoaren atalean, eta Eliasen «amets musikala» izan da, Corearen lana beti aipatu izan baitu erreferentzia gisa.

Snarky Puppy, berriz, Michael League baxu jotzaile eta konpositoreak sortu zuen 2004an, eta, talde jendetsua izanda, urte hauetan guztietan 40 bat musikari igaro dira bertatik. Ipar Amerikako musiketan du oinarria, eta bere proposamenean R&Bak eta funkak egiten dute topo beste musika batzuekin batera. Taldeak album instrumental garaikiderik onenaren Grammy saria eskuratu zuen iaz.

James Brandon Lewis, bere aldetik, jazz garaikideko saxo-tenor jotzaileen artean gehien laudatua bilakatu da denbora gutxian. John Coltranerekin alderatu izan dute, nahiz eta berak iraganari «errespetuz baina modu kritikoan» erreparatzen dion. Bere azkeneko diskoa Molecular (2020) du.

Elias, Snarky Puppy eta Brandon Mendizorrotza kiroldegian ariko dira, Jazzaldiaren gune nagusian, gauez. Bestalde, Principal antzokian ere kontzertuak izango dira arratsaldez. Antolatzaileek jakinarazi dute datozen asteetan geldituko dela programazioa osatuta.


Aire garbia arnasteko aldarria

Summary: Aire garbia arnasteko aldarria. Bergaran Larramendiko Arnasa taldea sortu berri dute, Larramendi auzoan martxan jarri nahi duten «erraustegiaren» aurka egiteko. Salatu dute proiektua «toxikoa» izango dela.

Bergarako Larramendi auzoko bizilagunak kezkatuta daude: iazko udan aurkeztu zuen Valogreene Paper BC SM enpresak paper industriako hondakinak erretzeko instalazioaren proiektua, eta asmo horrekin zer gertatuko den zain daude oraindik. Udala ez da alde agertu. Eusko Jaurlaritzak, berriz, jakinarazi berri du 2,5 milioi euroko diru laguntza emango diola enpresari, eta bizilagunek argi dute eurentzat “kaltegarria” izango dela. Proiektua “toxikoa” izango dela salatu dute, eta proiektuari aurre egitea erabaki dute, Larramendiko Arnasa plataforma sortuta. Auzoko bizilagunak, Mendia bizirik eta Kukubaso taldeak, eta Ekologistak Martxan elkartea dira plataformako kideak. Argi dute helburua: proiektuaren inguruan duten informazioa herritarren artean zabaltzea, babesak jasoz joateko.

Azken egunetan eta asteetan proiektuari buruzko informazioa zabaltzen ari dira plataformako kideak. Oraingoz, horretan oinarrituko dute euren jarduna. Hain zuzen ere, martxoaren 29rako, asteartea, hitzaldi bat antolatu dute, Sara Ibañez mediku eta Meatzaldea Bizirik plataformako kidea hizlari dutela; gaur egun Muskizen (Bizkaia) bizi da Ibañez, eta “enpresa kutsagarri baten alboan bizitzeaz” ariko da hizketan hitzaldian —han dago Petronor findegia—. “Helburua da proiektuari buruz dakiguna kaleratzea, herritarren artean informazioa zabaltzea. Gerora ikusiko dugu Eusko Jaurlaritzak zer erabakiko duen”, azaldu du Piter Encinas Larramendiko Arnasa plataformako eta Ekologistak Martxan elkarteko kideak.

Hondakin kutsagarriak

Plataformako kideek iazko udan ezagutu zuten proiektua, enpresak Bergarako Udalean bateragarritasun txostenaren eskaera egin baitzuen. Talde ekologistak eta auzokideak orduan hasi ziren mugitzen. “Enpresak bere itunean esaten du hondakin kutsagarriak sortuko dituela, eta kezkagarria da hori”, dio Encinasek. Haren esanetan, hondakin horiek “mota askotakoak” zirela aurreikusi zuen enpresak berak: “Enpresak onartu du uretara isurketak egingo dituela, baita atmosferara ere; hala nola metal astunak, beruna, merkurioa… Eta onartu du zarata iturri berriak sortuko dituela ere”.

Plataformak salatu du, itunean irakurri bezala, “erraustegia toxikoa” izango dela, “ez soilik inguruko bizilagunentzat, baita ingurumenarentzat ere”. Enpresaren ikuspegia, ordea, ez da hori. Iazko udan Bergaran egin zuten mahai inguru batean proiektuaren inguruko iritziak trukatu zituzten Ekologistak Martxan elkarteko eta enpresako zenbait ordezkarik. Encinasek zehaztu du enpresak argi esan zuela proiektua ez dela erraustegi bat, eta, ondorioz, ez dituela errauts kutsagarriak sortuko: “Haiek ez zuten erabili erraustegi hitza, ukatu egiten dute erraustegia dela. Haiek diote ez dutela konbustioa erabiltzen, sistema pirolitikoa baino ez dela”. Baieztapen horrekin ez dator bat Encinas: “Paper hondakinak ekarriko dituzte, eta erre egingo dituzte, konbustiorik gabe bada ere. Errautsak sortuko dituzte; beraz, erraustea da haien prozesua”. Mahai ingurura herritar asko joan zela esan du Encinasek, eta harrezkero norbanakoen zein herriko eragileen kexak ugaritu egin direla.

Herri mailan soilik ez, udalean ere sortu zuen kezka proiektuak; “sakon aztertu ondoren”, abenduko osoko bilkuran ezezko botoa eman zuen EH Bilduren udal gobernuak —gehiengo osoa du—. Horrek arrazoi argi bat duela esan du Encinasek: proiektuak ez duela udal legedia betetzen. Alegia, fabrika eraikiko den lursaila industria jardueretarako erabili behar da, legeak dioenez. “Erraustegi bat, aldiz, ez da mota horretako enpresa bat”; hori uste du Ekologistak Martxan-eko kideak: “Guk industria jarduera gisa ulertzen dugu produktuen transformazioa edo muntaketa. Baina erraustegi batek ez du hori egiten, hondakin toxikoak jaso, eta horiek erretzen ditu. Jarduera hori, berez, ez dago onartuta”.

Gehienezko altuera

Horixe izan zen udalak ezezkoa emateko arrazoietako bat. Baina besterik ere izan zen, beste neurririk ere apurtzen baitzuen proiektuak. “Esaterako, legediak zehazten du bertako eraikinak gehienez hamabi metro izan ditzakeela, baina proiektu horren tximiniak hamasei metro ditu”. Udal gobernuak proiektuari ezezkoa ematea “normala” dela uste du Encinasek, legeak horrela agintzen baitu: “Legearen gainetik daude, ala?”. Dena den, proiektuak izan zuen baiezkorik osoko bilkuran, EAJ eta PSE-EErenak. Horrekin kritiko azaldu da Encinas: “Oso argi utzi zuten herritarren eta ingurumenaren osasuna baino gehiago axola zaiela proiektu industrial bat”.


Summary: Hogei urteko espetxe zigorra ezarri diote Gros auzoko hilketaz akusatuari. 60.000 euroko kalte ordaina eman beharko dio hildakoaren amari, eta 50.000 euroko beste bat arrebari. Akusatuaren neska lagunari delitua estaltzea leporatzen zioten, baina absolbitu egin dute.

2020ko martxoan Donostiako Gros auzoan izan zen hilketaz akusaturiko gizonari hogei urteko kartzela zigorra ezarri diote, hilketa delitu bat egotzita. Gainera, akusatuak 60.000 euroko kalte ordaina eman beharko dio hildakoaren amari, eta 50.000 euroko beste bat arrebari. Akusatuaren neska lagunari delitua estali nahi izatea leporatzen zioten, baina absolbitu egin dute.

Herri epaimahaiak «espresuki frogatutzat» jo zituen gertakariak, eta horixe bera jasotzen du epaiak. Atxilotuak 27 urte ditu, eta 2020ko martxoaren 14an 47 urteko beste gizon bat 40 labankada baino gehiagoz hiltzea leporatzen zioten. Epaian adierazi dutenez, biktima akusatuaren neska lagunarekin dantzatzen saiatu zen taberna batean, eta hitzezko liskar bat izan zuten bertan. Ondoren, akusatuak biktimari kalean egin zion eraso, baina, epaian jasotakoaren arabera, biktimak bere ahalmenak urrituta zituen alkoholaren ondorioz, eta, beraz, ez zuen defendatzeko aukerarik izan.

Fiskaltzak eta hildakoaren familiak 25 urteko espetxe zigorra eskatu zuten atxilotutako gizonarentzat. Defentsak, ordea, hilketa delituagatik jar daitekeen zigorrik txikiena eskatu zuen, akusatua «bakarrik» dagoela eta behar bezala egokituta ez dagoela argudiatuta.


Summary: Iruñeko Udala trabak jartzen ari zaio Korrika txikiari. Trafikoa oztopatuko lukeela argudiatuta, espaloietan egitea nahi du, eta erraldoiak eta musikariak ere errepidera ez jaistea. Hiriko Korrika batzordeetako kideek salatu dute «arriskutsua» litzatekeela lasterketa hala egitea, eta udalak ez dituela aintzat hartu beraien «kezkak».

Korrika txikia zokoratu nahi du Iruñeko Udalak, ez ditzala hiriko errepideak «oztopatu». Hala salatu dute Iruñeko Korrika batzordeetako ordezkariek, ohar batean. Korrikaren etorrera iragartzen du Korrika txikiak, eta haurrek parte hartzen dute bertan, batez ere. Aldiro egiten duten moduan, antolatzaileek udalera jo dute aurten ere, baimenak kudeatzeko. «Jakinarazten zaio karrera nondik nora joanen den, beharrezko neurriak hartzeko segurtasuna bermatze aldera: trafikoa moztu, bidegurutzeetan segurtasunez pasatu ahal izatea, eta abar».

Bada, aurten, ulergaitza egin zaie udalak eman dien erantzuna. Izan ere, Korrika txikia errepidean ez, baizik eta espaloietan egitea nahi du udalak: «Ez dugu ulertzen horren zergatia, azken batean Korrika Txikiak espaloietatik egin behar izateak trafikoa bidegurutze bakoitzean mozteko beharra baitakar. Horrez gain, hainbatetan parte hartzaileak ehunka izango direla badakigu, eta espaloian izugarri luza daiteke, taldea segurtasunez igarotzeko horrek dakarren trabarekin». Horrez gain, neurria «arriskutsua» dela uste dute batzordeetako kideek, «espaloitik igo eta jaitsi ibiltzeak istripu bat izateko arriskua biderkatzen duelako, eta trafikoa lasterketaren aldamenean normaltasunez ibiltzeak saihesteko zailak izan daitezkeen ezustekoak ekar ditzakeelako».

«Deigarria» egin zaie, halaber, musikariei eta erraldoien konpartsei neurri bera betearazi nahi izatea; Txantrea eta Iturrama auzoetan, esaterako. «Erraldoiak ezin dira espaloian ibili eta ezin dira dantzatu, espaloiak arriskutsuak direlako haientzat, eta, balkoiak, farolak edo bestelako arkitektura elementuak direla eta, ezbeharren bat gertatzea aurreikus dezakegu», argudiatu dute.

Oharrean jakinarazi dute gaur goizean premiazko bilera izan dutela udalarekin, auzia bideratzeko, baina udalak ez dituela aintzat hartu haien «kezkak». Azkenik, gogoratu dute beti izan dutela «prestasun osoa» ibilbidea aldatzeko, trafiko gutxiagoko kaleetara bideratzeko edo antolakuntzarako lagun gehiago lotzeko, beharko balitz. Nabarmendu dute orain arte ez dela «inolako arazorik» izan halako arazoak kudeatzean.


Summary: Artiumen 20. urtemuga ospatzeko egitarau zabala prestatu dute. Apirilaren 26an beteko ditu hogei urte museoak. Horren harira, hiru erakusketa prestatu dituzte, Bilduma_Ikusgai izenburupean. Apirilaren 1ean hasiko da erakusketa zikloa.

Hogei urte beteko ditu apirilaren 26an Gasteizko Arte Garaikidearen Artium museoak. Horren harira, Bilduma_ikusgai izenburupean hiru erakusketa aurkeztuko dituzte datozen hilabeteetan: Bilduma_Horman: 20 urte 22 artista, Bilduma_Gordailuan eta Bilduma_Plazaratu. Gehienbat, museoaren nortasunarekin lotura zuzena duten artisten obrak erakutsiko dituzte hiru erakusketetan. Hain zuzen, museoaren ondarea osatzen duen obra multzoa izango da 20. urteurrenerako antolatu dituzten jarduera berezi askoren protagonista. Apirilaren 1ean hasiko dira urteurrenarekin zerikusia duten egitasmo guztiak.

Museoak beste gela bat berritu eta atondu du, bertan obrak txandaka erakusteko. Beatriz Herraez Artium museoko zuzendariak azaldu duenez, museoak kontserbatzen duen «ondare publiko bikaina» ezagutaraztea da urteurrenaren funtsa. Urte hauetan guztietan, Euskal Herriko eta atzerriko hainbat artista ospetsuk beren lanak erakutsi dituzte museoan. «Aurrerantzean ere Euskal Herriko arte garaikidearen erreferentziazko museoa izatea nahi dugu. Bisitariek pentsatzeko eta kritiko izateko gune bat izan behar du museoak aurrerantzean ere», nabarmendu du Herraezek.

Hiru bilduma

Bilduma_Horman: 20 urte, 22 artista jarriko dute lehenbizi ikusgai. Doako sarbidea duten geletan erakutsiko dira lanak, «museoaren ezagutza zabaltzeko», Herraezek azaldu duenez. 22 artistak eginiko beste horrenbeste obra erakutsiko dituzte, eta 2002an Artiumek ateak zabaldu aurretik sortutako piezak izango dira gehienak. Horrez gain, azken urteetan museoaren funtsetan sartu diren eskulturak erakutsiko dituzte. Besteak beste, June Crespo, Txomin Badiola eta Cristina Iglesiasen obrak bilduko ditu erakusketak.

Bilduma_Gordailuan bilduman, museoko gordailuan dauden eta «maileguan gehien ematen diren obrak» erakutsiko dira. «Artiumeko obra asko jarri dituzte ikusgai mundu osoko hainbat lekutan. Gure ondareak duen ospea erakusten du horrek», azaldu du zuzendariak. Urtean ia ehun pieza utzi ohi ditu Artiumek beste zentro, erakusketa, areto eta museo batzuen proiektu eta erakusketetarako. Eta lehen aldiz «obra multzo garrantzitsu hori» museoko gordailuan ikusi ahalko da. «Harremanak eraikitzeko eta museoko profesionalen eta publikoaren arreta erakartzeko ahalmena nabarmentzen dute pieza horiek», gaineratu du zuzendariak. Pablo Picasso eta Soledad Sevillaren obrak erakutsiko dituzte, besteak beste. Apirilaren 2an zabalduko dute.

Erakusketa horiekin batera, museoak hainbat jarduera antolatu ditu eraikinaren kanpoko plazan. Bilduma_Plazaratu egitasmoarekin, obra berriak erakutsi eta zenbait jarduera antolatu nahi dituzte museoaren kanpoaldean. Apirilaren 26an hasiko da egitaraua, Nestor Basterretxea artistaren zenbait lanen inauguratuta.

Artiumeko komunitatearentzat

Zuzendariak nabarmendu duenez, «Artiumeko komunitatea osatzen duen jendearentzat bereziki berezia» izango da 20. urteurrena. Zehazki, museoaren adiskideentzat, hezkuntza komunitatearentzat eta lankidetza sareentzat: «Proiektua finkatzeko ekarpen zinez eraginkorra egin du museoaren adiskideen elkarteak, bere leialtasunarekin eta hurbiltasunarekin». Horregatik, «laguntza isil hori azaleratzeko» deialdia egingo du museoak apirilaren 26an, urteurrenaren egunean, elkarteko kideek ikus-entzunezko batean parte har dezaten. Azaldu du museoak 800 lagun dituela gaur egun.

«Museoak Euskal Herriko hezkuntza komunitatearekin duen lotura ere funtsezkoa izan da proiektuak garatzeko». Herraezek azaldu duenez, «hezkuntza proiektu asko» garatu ditu museoak EHU Euskal Herriko Unibertsitatearekin eta beste erakunde publiko batzuekin. Izan ere, hogei urtean, 200.000 ikaslek parte hartu dute museoaren hezkuntza arautura zuzenduta dauden programetan.

Azkenik, Herraezek gogorarazi du Artium ireki zenean zer entzun zuen komunikabideetan: «Euskal Herriko arte garaikidearentzat erreferentziazko gune izan behar zuela esaten zuten. Museoaren garrantzia berresteko balio dezala 20. urteurrenak».


Summary: Erromaren tamainako izotz plaka bat askatu da Antartikan. Garai honetarako ohi den baino 40 gradu beroagoko tenperaturak neurtu dituzte azken asteotan Antartikan. Inoizko eremurik txikiena hartu du Antartikaren inguruko itsasoko izotzak aurtengo otsailean.

AEBetako Izotzaren Zentro Nazionalak (USNIC) baieztatu egin du Antartikako Conger izotz plataformako Erromaren tamainako plaka bat askatu dela, eta, horren ondorioz, plataforma ia guztia galdu dela. Joan zen astean, gainera, antzera gertatu zitzaion aldameneko Glenzer izotz plataformari. Tenperatura altuak neurtu dituzte azken egunotan Antartikan, eta litekeena da fenomenook horrekin loturik egotea. «Etor daitekeenaren zantzua» dira gertaerok, NASAko zientzialarien arabera.

Antartikako ekialdean gertatu zen, joan zen astean, Wilkes Land eskualdean. Ziurrenera, hilaren 15ean askatu zen, baina gaur ezagutarazi dute. Askaturiko izotz plakari C-38 izena jarri diote, eta martxoaren 17an hamasei itsas milia luze zen (29,6 km), eta hamar zabal (18,5 km). Joan zen astean askaturiko izozmendiari C-37 deitu dute, eta txikiagoa da.

Australiako Meteorologia Bulegoko zientzialariek ikusi zuten izozmendi berria, Sentinel-1A satelitearen irudiei esker.

Joan zen astean tenperatura markak hautsi ziren Antartikako ekialdean. -11,8 gradu neurtu zituzten Concordia estazioan. Hotza ematen du, baina sasoirako ohikoak diren tenperaturak baino 40 gradu beroago da. Izotz plataformak itsasoaren gainean daude, eta, beraz, askatu eta ur epeletara flotatzen joanda urtzen direnean, ez dute itsas maila horrenbeste igotzen. Baina arriskua beste bat da: plataformek tapoi lana egiten dute, eta, apurtzen direnean, kontinentearen gainean dagoen izotza azkarrago itsasoratzen da, eta horrek bai, horrek eragin dezake maila asko igotzea.

2017ko uztailean, 5.800 kilometro koadroko —Arabaren tamaina halako bi— eta bilioi bat tona baino gehiagoko izozmendia askatu zen Antartikako mendebaldeko Larsen C plakatik. Gertaerak Antartikako penintsularen paisaia aldatu zuen, eta izotz plaka oso egoera ahulean utzi zuen, zientzialarien arabera. Larsen A eta B izotz blokeek beldurtzen dituzte. Bi izotz bloke horiek 1995ean eta 2002an desegin ziren, hurrenez hurren.

Larsen B askatu zenetik, oraingoa litzateke hausturarik esanguratsuenetako bat, NASAko Catherine Colello Walker zientzialariak esan duenez. «Ez du eragin handirik edukiko, ziurrenera, baina etor daitekeenaren zantzua da». Zientzialariek ohartarazi dute planetaren berotzeak espero baino azkarrago alda dezakeela Antartikako izotzaren panorama. Kezka handia sortzen du Thwaites glaziarrak, esaterako, Larsen B baino ehun aldiz handiagoa delako. Hark bakarrik, planeta osoan itsasoaren maila metro erdiz igotzeko adina ur dauka.

Inoizko izotz eremurik txikiena

Izozmendiarena ez da, ordea, gaur Antartikari buruz zabalduriko albiste larri bakarra. 1979. urtean hasi ziren satelitez behatzen kontinentea, eta, geroztik, aurtengo otsailean ikusi dute horren inguruan itsasoko izotz eremurik txikiena. Lehen aldiz, bi milioi kilometro koadrotik beherakoa da.

Otsailaren 25ean murriztu zen gehien, eta 1,92 milioi kilometro koadro baino ez zen. NASAko zientzialarien arabera, haizearen eraginez gertatu da fenomenoa, ohi baino indartsuagoa izan delako.


Summary: Milaka korsikar Colonnaren azken agurrean. Carghjese herrian lurperatu dute militante independentista, isilean. EH Bai alderdiko ordezkaritza bat egon da hiletan.

Yvan Colonnari azken agurra emateko milaka pertsona bildu dira gaur Carghjese herrian, Aiacciutik iparraldeko kostan. Senideek Korsikako banderan bilduta eraman dute militante independentistaren hilkutxa.

Aiacciun jaio zen Colonna, baina 1980ko hamarkadaren hasieran jarri zen bizitzen Carghjesen, familiarekin.

EH Bai alderdiak ordezkaritza bat bidali du uhartera, hiletan parte hartzeko.

EH Baik manifestazioa antolatu du biharko, 15:00etan, Baionako San Andres plazan. Ezkerreko abertzaleek esan dutenez, «haserre bizia» eragin die Frantziako Gobernuaren azken asteetako jarrerak: «Colonna hil edo biziko egoera batean egon arte itxaron dute haren DPS estatusa edota bere kondena bertan behera uzteko. Zergatik itxaron presoa hilzorian egon arte urrats horiek egiteko?», gaitzetsi zuten.

Bakegileek salatu dutenez, «ezin zaio presoen egoerari konponbiderik atzeman salbuespen neurriak mantentzen diren bitartean». Hala, bihar agerraldi bat eginen dute.

Colonna astelehenean hil zen, Marseillako ospitale batean (Okzitania), 61 urte zituela; ia hiru aste zeramatzan koman, hilaren hasieran Arlesko presondegian eraso egin ziotenetik. Erasotzailea preso islamista bat da, eta esan zuen «profetari birao egiteagatik» jo zuela militante nazionalista.

Erasoak protesta olde handia eragin du uhartean.


Summary: Loitegi eta Zaldua dira Berria Erremonte Txapelketako lehenengo finalistak. 20-35 erraz garaitu dituzte finalerdietan Goikoetxea V.a eta Odei

Loitegik eta Zaldua I.ak erraz irabazi zuten Goikoetxea V-Odeiren aurka 20-35 eta Berria Erremonte Txapelketako lehen finalistak dira. Finalerdiak kolore urdina izan zuen. Loitegi eta Zaldua jaun eta jabe izan ziren hasieratik bukaerara eta hasieratik agindu zuten markagailuan. 1-1eko berdinketaren ondoren, irabazleek ihes egin zuten 2-9 eta errentak pixkanaka gora egin zuen 6-14 eta 9-23. 14-25ekoarekin aldea pixka bat murriztu ondoren, aldea berriro ireki zen azken 20-35eraino.

Loitegi Goikoetxea baino gehiago izan zen eta Zaldua I ere Odei baino hobea izan zen atzealdean. Zenbakiak argiak izan ziren. Loitegik 14 tanto eta sei huts egin zituen. Zalduak bederatzi tanto egin zituen piloteoan, bost saketik eta hiru huts egin zituen. Gorrietan Goikoetxeak zazpi tanto baino ez zituen egin bost hutsekin eta Odeik hiru tanto egin zituen piloteoan, bat saketik eta bi huts.


Summary: Espainiak eta Portugalek gehienezko prezioa jarri ahal izango diote gasari. Europar Kontseiluak baimen berezi bat eman die Madrili eta Lisboari argindarra merkatzeko neurriak beren kasa har ditzaten, «uharte energetiko» bat direlako

Europako argindar merkatua Pirinioetan bukatuko da. Europako Batasuneko agintariak ez dira ados jarri argindarraren prezioa jaisteko neurriei buruz, baina onartu egin dute Espainiako eta Portugalgo gobernuek beren kasa erabakiak hartu ahal izatea. Salbuespen horretarako argudioa da Iberiar penintsula «uharte energetiko» bat dela, eta oso konexio txikiak dituela EBko gainontzeko herrialdeekin, Frantziako sarearen bitartez.

Horrenbestez, Pedro Sanchez Espainiako gobernuburuak eta Antonio Costa Portugalgo lehen ministroak iragarri dute argindarra sortzeko erabiltzen den gasari gehienezko prezio bat jarriko diotela aldi baterako, eta horrek aurki merkatuko duela argindarra kontsumitzaileentzat. Gasa erretzen duten zentralei kalte ordainak eman beharko dizkiete Madrilek eta Lisboak.

Izan ere, EB osoan indarrean dagoen sistema marjinalistaren arabera, handizkako merkatuan hornidura bermatzen duen azken iturriaren prezioan ordaintzen da argindar guztia. Kasu gehienetan, gasa da, eta azken urtean haren prezioa neurriz kanpo handitu denez —duela urtebete 17 euro balio zuen gasaren megawatt-orduak Herbehereetako TTF erreferentziazko merkatuan; atzo gauean, 98 euro—, argindarraren prezioa izugarri handitu da, hura lortzeko energia berriztagarri merkeen pisua gero eta handiagoa den arren.

Merkatu iberiarrarentzat bereziki izan da mingarria garestitze hori, berriztagarriak EBko beste herrialde gehienetan baino hedatuagoak daudelako: instalatutako potentziaren %60 dira Portugalen, eta %45 Espainian. REE Red Electrica Españolaren azken datuen arabera, iaz Hego Euskal Herrian ekoitzitako elektrizitatearen %35 berriztagarria izan zen.

Bruselaren baimenaren zain

Europar Kontseilu luze eta borrokatu baten ostean Costarekin egindako agerraldian, lortutakoaz harro agertu da Sanchez: «Azkenean lortu da iberiar salbuespena». Onartu du salbuespen hori hutsune baten ondorio dela, hots, Iberiar penintsulako merkatua ez dagoela nahiko loturik EBkoarekin. 2020rako argindarraren %10 esportatzeko moduan izan behar zuen, baina %2,8an dago, eta horren zati handi bat Gipuzkoa eta Lapurdi artean egiten da.

Kantitate hori handitzeko proiektu gehiago daude, horien artean Bizkaiko golkoan barrena Gatika (Bizkaia) eta Cubnezais (Akitania Berria, Frantzia) lotu behar dituen itsaspeko kablea. Proiektu horrek atzerapen handia du, Capbretongo arroila zeharkatzeko zailtasunak direla eta.

Sanchezek eta Costak ez dute azalpen handirik eman argindarra merkatzeko tresnei buruz. Datorren astean aurkeztuko dizkiote Europako Batzordeari, eta hark agindu die berehala erantzungo diela. Gasa erretzen duten zentralei kalte ordain bat eman beharko diete Madrilek eta Lisboak.


Summary: Taylor Hawkins hil da, Foo Fighters taldeko bateria jotzailea. Bogotan kontzertua eman baino ordu batzuk lehenago zendu da. 51 urte zituen.

Ezustekoa izan da rock zaleentzat. Taylor Hawkins Foo Fighters taldeko bateria jotzailea hilda agertu da bart, Kolonbian, kontzertua eman baino ordu batzuk lehenago. 51 urte zituen, eta Dave Grohl kidearekin batera, rock taldeko ikurretako bat zen. Taldeak berak eman du albistea, sare sozialetan jarritako mezu batekin: «Foo Fighters familia suntsituta dago gure Taylor maitearen galera tragiko eta betierekoagatik. Haren espiritu musikala eta barre kutsakorra gurekin biziko dira betiko».

Kolonbian, Bogota hiriburutik gertu egiten den Estereo Picnic jaialdian kontzertua ematekoa zen taldea. Atseden hartzen ari zen hotelean aurkitu dute hilda Hawkins. «Heriotzaren arrazoiak argitzeko daude oraindik, baina, gertukoen bertsioen arabera, litekeena da zerikusia izatea estupefazienteen kontsumoarekin», adierazi du Bogotako Poliziak, ohar batean.

Gaueko hamaikak ziren, eta jendea zain zegoen taldea agertokira noiz igoko. Jaialdiaren antolatzaileek, baina, pantailen bitartez jakinarazi dute Foo Fightersek ez zuela joko, «osasun arrazoi oso larriak» zirela eta. Ondoko agertokian hastekoa zen Black Pumas taldearen kontzertua, eta haiek eman diete Hawkisen heriotzaren berri han zain zirenei. Agertokia kandelaz bete dute jarraitzaileek berehala.

Mauricio Dueñas Castañeda/EFE Foo Fighters 1994an sortu zuen Dave Grohlek, Kurt Cobain hil zen urtean bertan. Nirvana taldeko bateria jotzailea zen Grohl, eta baketak utzi eta gitarrari heldu zion Foo Fighters sortzeko. Hiru urte beranduago batu zen Hawkins taldera –William Goldsmithen lekua hartu zuen–, eta, orduz geroztik, zortzi diskotan hartu du parte. Zuzenekoetan, bateria jotzeaz gain, abestu ere egiten zuen tarteka. 2005ean bere bakarkako proiektua jarri zuen martxan: Taylor Hawkins and the Coattail Riders.

1972an jaio zen Hawkins, Texasen, baina Kalifornian eman zuen haurtzaroa. Garai hartan hasi zen musikaren alorrean lehen urratsak egiten. Bateriaz gain, pianoa eta gitarra jotzen ere ikasi zuen.

Latinoamerikan kontzertu bira egiten ari zen Foo Fighters taldea. Kolonbian jo baino lehen, Mexikon, Txilen eta Argentinan izan ziren. «Gure bihotza haren emaztearengan, seme-alabengan eta familiarengan dago, eta errespeturik handiena eskatzen dugu beren intimitaterako pentsaezinezko garai zail honetan», esan du taldeak.


Summary: Gizonezko bat hil da Irunen auto istripuz. Atzo gertatu zen ezbeharra. Ibilgailuak hesi bat jo zuen, eta, ondorioz, zendu egin zen bidaiarietako bat. Gidaria larriki zauriturik dago.

Irungo Udaltzaingoak jakinarazi duenez, 39 urteko gizon bat hil zen atzo Irunen (Gipuzkoa) izandako auto istripu batean. Zehazki, Errotaren errepidean gertatu zen ezbeharra, iluntzean. Autoa bidetik atera zen, eta ondoan zen murru bat jo zuen, indar handiz. Ondorioz, ibilgailua errepidearen beste aldera joan zen, errebotean, eta beste horma bat jo. Industrialde baten ondoan gertatu zen istripua.

Emandako informazioaren arabera, bidaiarietako bat orduantxe zendu zen. Gidaria, berriz, larriki zauriturik eraman zuten erietxera. Donostia ospitalean da, arta hartzeko.


Summary: Frankistek 1936 eta 1945 artean fusilatutakoak omendu ditu Jaurlaritzak. Urkullu lehendakariak esker ona adierazi die 2.194 biktimen senideei, haien memoria gordetzeagatik: «Zuen arbasoak Euskadiren memoriaren parte dira».

1936ko gerran eta gerraostean «demokrazia defendatzeagatik» frankistek fusilatutako eta bestela exekutatutako 2.194 pertsonen «duintasuna, memoria eta eredua» omendu dituzte gaur, Derioko Vista Alegre hilerrian (Bizkaia). Ekitaldi solemne eta hunkigarria egin dute Eusko Jaurlaritzak eta Gogora institutuak, eta han bildutako senideei esker ona adierazi die Iñigo Urkullu lehendakariak, memoria zaintzeagatik: «Gaurtik aurrera, gorde duzuen familia memoria hori gizarte memoria bihurtu da. Zuen arbasoak Euskadiren memoriaren parte dira».

Hildakoen 300 bat senidek hartu dute parte omenaldian; horietako hogei inguru, biktimen seme-alabak. Haiek ere hartu dute hitza ekitaldian. Rosario Valdivielso izan da mintzatzen lehena, 100 urterekin: UGTko kide zuen aita, Juan Jose Valdivielso, eta errepublikaren alde borrokatu zen. «Asturiasen harrapatu zuten, kartzelatu, txarto tratatu eta heriotzara zigortu». Ordurako, ama ere hila zuen andreak: «Gerraostean aurrera egitea oso gogorra izan zen, gurasorik gabe, hainbeste beharrekin, gorriak izatearen estigmarekin eta, batez ere, gabezia afektibo latzarekin». Maite Canedok aitona izan du gogoan, baina deitoratu du berandu datorrela omenaldia: «Nire amak irailean utzi gintuen; ezin izan du hau ikusi. Aita galtzeagatik markatuta eta traumatizatuta egin zuen bizi osoa».

Azkenik, Florentzia Olazagoitiaren hilketaz jardun da Natividad Roa biloba: «Sozialista errepublikanoa zen. Hiru seme-alaba zituen, eta laugarrenaz haurdun zegoen, baina hori ez zitzaien inporta izan, ez salatu zutenei, ez erail zutenei». Bereziki krudelak izan ziren emakumearekin: «Odolusten ari zela, tiro bat jo zioten sabelean, esanez: ‘Hazia ere hil behar da, ez dadin ernatu’». Roaren aitak ere jasan zituen gerraren ondorioak: «10 urte zituela, frontera eraman zuten erreketeek». Roak aitortu du bere familian tabua gailendu dela, baina gertatua kontatzera deitu ditu gainerako senideak: «Gu beldurrez bizi izan gara beti, baina isiltasunak irabazleei baino ez die mesede egin».

Gehienak, fusilatuta

Hiru horiek bezala, beste ehunka lagun exekutatu zituzten frankistek 1936tik 1945era: 2.194 pertsonaren berri jaso du Gogora institutuak, 2.134 gizon eta 60 emakume. Araban eta Gipuzkoan, gehienak epaiketarik gabe erail zituzten, baina 1937ko martxoan Azazetako fusilamenduek eragindako egonezinaren ondoren, gerra kontseiluak egiten hasi ziren frankistak. Prozesu haietan, garrotez hiltzera ere kondenatu zituzten preso batzuk, baina gehienak fusilatuta hil zituzten.

«Gaur berriro argi eta garbi esango dugu: zigorrik jaso gabe fusilatu eta exekutatu zituzten», berretsi du Urkulluk, eta haien izen ona aitortu du: «Zuen arbasoek askatasuna, demokrazia eta justizia defendatu zituzten, eta horregatik hil zituzten». Izan ere, lehendakariak nabarmendu du gerraren erantzukizuna ez dela «beti partekatua», eta bereizi egin ditu «norbere defentsa legitimoa» eta «eraso militarra». «Eragin ez zuen gerra bat bizi izan zuen belaunaldi hark. Irakatsi ziguten eraso faxistaren aurrean frontean askatasuna defendatzea bat zetorrela ikuspegi humanista eta demokratikoarekin».

Derioko hilerriko hormei ere erreparatu die lehendakariak. Izan ere, bertan fusilatu eta hobiratu zituzten 523 pertsona. Murru horren zati batek bere horretan dirau hilerrian, eta alde banatan bi plaka jarri dituzte, 523 biktimen izen-abizenekin. Lekuari beste esanahi bat eman nahi izan dio, hala, Urkulluk: «Horma hauek frankismoaren basakeriaren sinboloa dira; eta batez ere, askatasunaren eta demokraziaren aldeko duintasunaren sinbolo bizia. Hau memoria positiboa da, konpromisoa duen memoria, itxaropenerako memoria».


Summary: AEBek laguntza handiagoa hitzeman diote Ukrainari. Biden Zelenskiren Defentsa eta Atzerri ministroekin eta Poloniako presidentearekin bildu da gaur, Varsovian. Adierazi du Putinek ezin duela agintean jarraitu. Errusiak bi misil lehertu ditu Lviven, eta erasoak izan dira Txernobyl inguruan eta Mariupolen.

Errusiak Ukrainaren kontrako erasoa hasi zuenetik lehenengoz, AEBetako Gobernuak eta Ukrainakoak bilera ofizial bat egin dute aurrez aurre. Varsovian elkartu dira Joe Biden AEBetako presidentea eta Antony Blinken Estatu idazkaria, Dmitro Kuleba Ukrainako Atzerri ministroarekin eta Oleksii Reznikov Defentsa ministroarekin. Etxe Zuriak ohar bidez azaldu duenez, Washingtonek Kievi hitzeman dio handitu egingo duela orain arte arlo militarrean eman dion laguntza, baita laguntza ekonomikoa eta humanitarioa ere.

Kievek eskari zehatzak egin dizkio Washingtoni: gerrarako hegazkinak bidaltzeko eta Ukrainan aire eremu babestua ezartzeko. Baina Bidenek irmo baztertu du aukera hori. Ez dago prest halako neurriak hartzeko, haren esanetan, horrek mundu mailako gerra bat eragingo lukeelako. AEBetako gobernuburuak nabarmendu du pausoak ematen ari dela Vladimir Putin Errusiako presidenteak Ukrainaren inbasioagatik kontuak eman ditzan, eta zigor ekonomiko gehiago ezarriko dizkiela Errusiako oligarka, politikari eta enpresa batzuei, ostegunean Bruselan iragarri zuenez.

Ukrainako Defentsa eta Atzerri ministroekin bildu ostean, Biden Poloniako presidente Andrzej Dudarekin elkartu da. Dudak adierazi dio Poloniako herritarrek «mehatxu sentsazio izugarria» dutela, arrisku errealtzat baitaukate Errusiak Poloniari ere eraso egitea. Halako egoera batean AEBek esku hartuko luketela ziurtatu du Bidenek. NATO Ipar Atlantikoko Itunaren Erakundearen kideak babesteko konpromisoa «sakratua» da, haren esanetan. «Zuen askatasuna gurea ere bada», adierazi dio Poloniako estatuburuari.

Dudarekin batzartu ostean, Bidenek Varsoviako estadio nazionala bisitatu du. Errefuxiatuentzako zentro bihurtu dute, Ukrainako gerratik ihes egin dutenak hartzeko. Polonia da Ukrainako errefuxiatu gehien hartu duen herrialdea: 2,17 milioi iheslari. Orotara, 3,8 milioi ukrainarrek utzi dituzte beren etxeak, Errusiak, joan den otsailaren 24an, erasoaldia hasi zuenetik. Bisita horretan, Bidenek Putin «hiltzaile» bat dela ziurtatu du, eta Kremlinek erantzun dio Errusiako estatuburuaren kontrako irain bakoitzak konponbiderako tartea estutzen duela.

Etxe Zuriko agintariak Putinen kontrako diskurtsoa sakondu du arratsaldean, Varsoviako Errege Gazteluko ekitaldi politikoan. «Jainkoarren, gizon horrek ezin du agintean segi», zuzendu zaie Errusiako herritarrei. Ukrainan «aste batzuetan edo hilabete batzuetan» amaituko ez den gerra baterako prestatu beharra dagoela ere ziurtatu du.

Bidenek ostegunean bidaiatu zuen Europara, eta G7arekin, NATOko kideekin eta Europar Kontseiluarekin bildu zen, Bruselan. Ostiralean, AEBetako tropak bisitatu zituen Polonian. Europako aliatuekiko hurbiltasuna irudikatu nahi izan du Etxe Zuriak bidaiarekin. Bidenek ziurtatu du Europaren egonkortasunak «garrantzi erabakigarria» duela AEBentzat.

Kievetik mugitu gabe, bilera sorta egiten ari da Volodimir Zelenski Ukrainako presidentea ere. Gaurkoan, Dohako Foroan parte hartu du telematikoki. Nazioarteko agintariei ohartarazi die Errusia «mundu osoarentzako arriskua» dela, eta gogorarazi Mosku aste honetan prest agertu dela arma nuklearrak erabiltzeko, baldin eta atzerriko eragileren batek bere «existentzia» mehatxatzen badu. Zelenskik gaineratu du petrolio eta gas ekoizle handiak diren herrialdeek Errusiari presio egiteko neurriak har ditzaketela energia lehengaien ekoizpena handituta, Europari erraztu egingo lioketelako Errusiarekiko menpekotasun energetikotik askatzen. «Estatuek ez lukete aukera izan behar energia gerrarako eta xantaiarako baliabide gisa erabiltzeko».

Ukrainak berak lurrazpiko gas biltegiak eskaini dizkio EB Europako Batasunari. Herman Haluxtxenko Energia ministroaren iritziz, «Ukrainak Europarentzako kide fidagarria izaten segitzen du segurtasun energetikoaren arloan, Errusiaren eskala handiko eraso militarra jasan arren».

Errusiak gerraren «lehen fasea» amaitutzat jo zuen ostiralean, eta iragarri zuen aurrerantzean Donbass osoa kontrolpean hartzea izango duela helburu. Hala ere, erasoak izan dira gaur Ukraina mendebaldeko Lviv hiriaren inguruetan. Lviveko alkateak adierazi du bi misil lehertu direla erregaia pilatzen zuen industriagune batean, eta, azaldu duenez, gutxienez bost lagun zauritu dira. Ukraina iparraldean, berriz, Errusiako tropek Slavutitx herria hartu dute. Bielorrusiako mugatik gertu dagoen herri horretan bizi dira Txernobylgo zentral nuklearreko langileak. Hegoaldeko kostaldean, borrokek ez dute etenik Mariupol hiri barruan.


Summary: EH Bilduk Hezkuntza Lege berrirako ituna berretsi du. Babes zabalarekin onartu dituzte akordioaren oinarriak. Egoera ekonomikoari aurre egiteko neurriak proposatuko ditu koalizioak astelehenean.

EH Bilduko kideek EAEko Hezkuntza Lege berrirako akordioa berretsi dute. Babes zabala eman diote, gainera, koalizioak EAJ, PSE-EE eta Elkarrekin Podemos-IU-rekin Eusko Legebiltzarrean egindako itunari. Zehazki, batzarrean parte hartu duten EH Bilduko kideen %81k babestu dituzte lege berrirako adostutako oinarriak; %8k bozkatu dute ezetz, eta botoen %11 izan dira zuriak. Ohiko Batzar Nagusian egin dute bozketa.

Aktualitate politikoa eta ikasturteko erronka nagusiak izan dituzte hizpide, besteak beste, gaur Gasteizko Europa biltzar jauregian egindako batzarrean. Koalizio subiranistako kideen zeregin nagusia, baina, hilaren 18an Gasteizko parlamentuan egindako hezkuntza hitzarmena eztabaidatu eta bozkatzea izan da. Aldeko emaitza izan du bozketak, EH Bilduko kide gehienek lege berrirako oinarrien alde bozkatu baitute, alde handiz gainera.

Arnaldo Otegi EH Bilduko koordinatzaile nagusiaren hitzetan, batzarrak balorazio ona egin du koalizioak hezkuntza proiektu baten alde egindako «ahaleginaren eta lanaren» inguruan, eta uste du bozketaren emaitza egindako «ekarpen» horren adierazgarri dela, proiektu hori soilik Araba, Bizkai eta Gipuzkoarako bada ere. Hala eta guztiz ere, uste du agerian geratu dela, «beste behin», koalizio subiranista funtsezko diren akordioetan izateak duen garrantzia. «EH Bildu akordioetan dagoenean, herritarrek irabazten dute», adierazi du.

Ukrainan negozia dezaten eskean

Ukrainako gerrak sortutako egoera sozial, politiko eta ekonomikoaz ere jardun dute batzarrean. Horri lotuta, hain zuzen, Errusiaren erasoak gaitzetsi ditu Otegik ostera, eta berretsi du koalizio subiranistak «inbasioaren» aurkako jarrera erakutsi duela hasieratik. «Inbasioaren guztiz kontra gaude, eta argi eta garbi adierazi dugu hori. Baina ez gaude ados, halaber, armak bidaltzearekin eta lasterketa armamentistikoa areagotzearekin ere, horrek gatazka nuklearra piztu dezake eta».

Bada, bide horretan, diplomaziaren eta «nazioarteak babestutako» negoziazio prozesu baten alde egiteko eskatu du EH Bilduko koordinatzaile nagusiak. «Gernikako seme-alabak gara, eta baita NATOri ezetz esan zion herri bateko kideak ere», gogorarazi du Otegik.

Ukrainako gerraren ondorioz Europan izaten ari diren albo kalte sozial eta ekonomikoen inguruan, bestalde, Otegik esan du EH Bilduk egoerari aurre egiteko neurri sorta bat proposatuko duela bihar, koalizioaren mahaiak egoera aztertu ondoren. «Salbuespeneko egoera berri batean gaude. Lehenagotik zetorren egoera hori, baina orain areagotu egin da», azpimarratu du. «Argi eta garbi ikusten da hori energiaren prezioarekin, elikadura katean produktu jakin batzuekin dauden arazoekin, edota bizitzaren garestitzearekin. Eta uste dugu egoera aztertu behar dela, zeren gerrak eliteek egiten dituzte, eta jendeak sufritzen ditu». Proposamen «zehatzak» iragarri ditu Otegik.


Summary: Yvan Colonna korsikarra omentzeko manifestazioa egin dute Baionan. Frantziako Estatuaren jarrera salatzeko, ekintza egin dute suprefeturan Macronen potreta gorriz zikinduz. Protestek segitzen dute Korsikan.

Yvan Colonna preso korsikarraren argazkiari so, aurreskuarekin hasiera eman diote hura omentzeko ekitaldiari. Lore eskaintza egin dute gero, arrosa gorriak Colonnaren potretaren eta Korsikako banderaren azpian utziz. Ehunka lagun bildu dira Baionan, iragan astelehenean zendu zen preso korsikarraren omenez, eta Korsikako abertzaleei sostengua adierazteko.

Baionako karriketan barna ibili da manifestazioa, eta suprefeturaraino joan dira «Frantziako Estatua hiltzailea» eta «Euskal presoak etxera» oihu artean. EH Bai koalizio abertzaleak antolatu zuen protesta, eta Sortuk ere bat egin zuen deialdiarekin. Suprefeturara helduta, Emmanuel Macron Frantziako presidentearen argazkia zintzilikatu dute hesietan, eta tindu gorriarekin zikindu, «Frantziako Estatuak hiltzen du» ziotela.

Anita Lopepe EH Baiko kideak hartu du hitza, eta honela mintzatu da: «Hala nahi izanez gero, Frantziako Gobernuak korsikar edo euskal preso politikoen auzietan berebiziko erabakiak har ditzake: etxeratze prozesua auzi politikoaren baitan ezarri behar du». Izan ere, Colonnaren aferaren harira, Korsikako alderdi abertzaleek Frantziako Estatuaren jarrera gaitzetsi dute. Kasurako, Jean-Felix Acquaviva Frantziako Asanbleako diputatu eta Korsikako Asanbleako kontseilari autonomista gogor mintzatu da militante independentistaren heriotzaz, eta «[Frantziako] estatuaren mendekuaz» aritu da: «Mendeku horrek eragotzi dio [Korsikara] hurbiltzea, eta horrek heriotzara eraman du».

EH Baik, gisa berean, Frantziako Estatuaren «mespretxua» salatu du. «Arazoa Frantziako Estatua da: haren ezintasuna, hetsikeria, eta itsukeria». Hala, «herri bezala erantzutearen indarra» azpimarratu du Lopepek, eta Korsikan bezala Euskal Herrian ere, «geroa» eraikitzeko prozesu demokratiko baten beharra badela erran du.

Doluaren ondotik, protesta

Colonnari azken agurra egiteko milaka lagun bildu ziren atzo Cargesen, (Korsika) haren herrian. «Dolu egun nazionala» egin zuten orduan Korsikan, banderak haga erdira beheititu zituzten hainbat erakunde publikok, eta beste hainbeste administrazio hetsirik egon ziren.

Ehorzketak hasi ziren tenorean, ordea, Furianiko (Korsika) CRS Frantziako Polizia eskuadroiak Marseillaise Frantziako ereserkia abestu zuten. Bideoa sare sozialetan zabaldu da, eta haserrea eragin du korsikarren artean. Alderdi abertzaleek Frantziako Estatuari «kontuak» eskatu dizkiote. Arratsean, Bastiako eta Ajaccioko (Korsika) prefeturen aitzinean elkartuko dira, protestan.


Summary: Hiru sindikatuko garraiolariek greban jarraituko dute. Sindikatuak ezohiko batzarra egin du Altsasun (Nafarroa), eta garraiolarien «gehiengo zabalak» egin du grebari eustearen alde.

Garraiolariek greban jarraituko dute Euskal Herrian ere. Hiru sindikatuak ezohiko batzarra egin du gaur Altsasun (Nafarroa), eta han hartu dute erabakia, garraiolarien «gehiengo zabalaren babesarekin», sindikatuaren arabera: «Gutxieneko batzuk lortu arte jarraituko dugu borrokan, garraiolari bakar batek ere ez dezan lanik egin baldintza prekarioetan, ez eta kostuen azpitik ere», adierazi dute.

Espainiako Gobernuak, osteguneko ordu txikietan, garraiolarien patronalekin akordio bat egin zuen; besteak beste, garraiolariei hogei zentimoko deskontu bat ematea gasolio litroko. Akordioa besapean zuela, azkenean onartu egin zuen Raquel Sanchez Garraio ministroak grebaren deitzaileekin biltzea, baina bilera horrek ez zuen espero bezalako fruiturik eman, eta Plataforma Nacional por la Defensa del Transporte por Carreterak protestan jarraitzea erabaki zuen.

Hori jakinda, Hiruko zuzendaritzak aurreratu zuen Madrilek egindako azken proposamena ez zela nahikoa, «patronal handiekin» egindako akordioa delako, eta horien interesak lehenesten dituelako. CNTC garraiolarien patronal handia «garraiolari autonomook bizi dugun egoera prekarioaren erantzuleetako bat da». Hiruk uste du «funtsezko aldagai batzuk» ez direla jorratu akordioan, edo azaletik ukitu direla bakarrik, «azpikontratazio etengabea, esaterako».

Kostuen azpitik zerbitzuak egiteko debekua ere ez dela ezarri gogoratu zuen Hiruk. Hori izan da, hain zuzen ere, Manuel Hernandez plataformako ordezkariak emandako argudioa protestarekin jarraitzeko. Behin-behineko neurriak eskatu zituen kostuen azpitik lan ez egiteko, baina ez zuen ministroaren ahotik nahi zituen segurtasunak eskuratu. Hernandezen arabera, Sanchez ministroak esan zion gai horri hilabete batzuk barru helduko diotela, lege proiektu batekin, baina bitartean ezin dutela ezer egin. Abisua emana zuten: asteburuan bermeak jaso ezean, grebari eutsiko ziotela erantzun zion plataformako ordezkariak ministroari. Hirukoek, behintzat, hala egingo dute.

Bidesarien eskaera

Hiruren eskaeren artean badago Hego Euskal Herriari soilik eragiten dion bat: bertako errepideetan kamioientzat bidesariak ez jartzea, eta horri buruz hitz egin nahi dute foru aldundiekin eta Nafarroako Gobernuarekin, haienak baitira errepideak. Bilera horietarako data zein den ez dute artean jakinarazi.

Europako beste herrialdeetan neurriak hartu eta gero, jakina zen garraiolariek deskontua izango zutela beren kamioien eta furgoneten deposituak gasolioz betetzen dituztenean, eta neurri zehatzak eskaini ditu Madrilek: hogei zentimokoa izanen da deskontua. Laguntza ekainaren 30era arte luzatuko da. Dena dela, ez dute baztertu gehiago luzatzea.

Halaber, Madrilek beste laguntza ekonomiko sorta bat jarriko du martxan. 450 milioi euro inbertituko ditu horretan. Garraio enpresei bideratuak izango dira laguntza horiek, eta ibilgailu motaren araberakoak izango dira zenbatekoak.

Plataformako kideak ministroarekin bildu aurretik, gune logistikoaren jarduna moteltzen ari direnek, Bilboko Portuko Garraiolari Autonomoen Elkarteak, ez dute erakutsi lanera itzultzeko asmo handirik. Trapagaranen (Bizkaia) biltzekoak dira erantzun bat emateko, baina protestarekin jarraitzearen aldeko mezu garbi bat helarazi zuen haien bozeramaileak, Santi Sanchezek:«Grebak jarraitu egingo du, eta Bilboko portuak geldirik jarraituko du». Akordioa «ona, baina motza» iruditu zaio Sanchezi. «Niri diru laguntza batek ez dit ezertarako balio; gaurko ogia eta biharko gosea da».

Grebarekin bat egin duten beste elkarteetako bat da Nafarroako Garraiolarien Elkartea (Tradisna). Alberto Latorre koordinatzaileak adierazi duenez, akordioa «apur bat motz» geratzen da, «baina bada zerbait». Jakinarazi du elkarteak dituen zortziehun bazkideek laster erabakiko dutela grebarekin jarraitu ala ez.


Summary: Usansolo herri izatearen alde bozkatu dute botoa eman dutenen %81ek. Herri galdeketa egin dute igandean, herri independentea izan edo ez erabakitzeko. Galdeketaren emaitza ez da loteslea, eta Bizkaiko Batzar Nagusien esku geratuko da azken erabakia.

«Nahi al duzu Usansolo udalerri independente gisa eratzea?». Galdera horri erantzun diote igandean Usansoloko (Bizkaia) herritarrek, eta argia izan da erantzuna: bai. Hori bozkatu dute botoa eman duten herritarren %81,54k, eta ezezkoa, berriz, %14,29k.

Galdakaoko Udalak emandako datuen arabera, denera 2.302 lagunek parte hartu dute bozketan, hau da, hautesleen %63,12k. Denera 3.771 ziren botoa eman zezaketenak, hamasei urtetik gorako herritarrak.

Galdakaoko Udalak joan den martxoaren 7an iragarri zuen galdeketa, hori egiteko baimena jaso ostean. Emaitza ez da loteslea izango, eta, orain, emaitza baiezkoa izan denez, Bizkaiko Batzar Nagusien esku geratuko da azken erabakia. Herrialdeko 113. udalerria bihurtuko litzateke Usansolo, eta ia lau hamarkadako bidea amaituko lukete.

Hirugarren galdeketa

Atzokoaren aurretik kontsulta bi egin dituzte Usansolon. Bata, 1987an, eta bestea, 2014an. Ez ziren ofizialak, baina bietan lortu zuen gehiengoa desanexioaren aukerak. EAJren oposizioa tarteko, desanexioaren bideak ez zuen aurrera egin. Prozesua urteetan geldi egon ostean, 2011n Usansolo Herria plataforma eratu zen, desanexio prozesua bultzatzeko. Udal hauteskundeetara aurkeztu ziren, eta eserleku bi lortu zituzten urte hartan, eta beste horrenbeste 2015ean eta 2019an. Azken legegintzaldian, Galdakaoko udal gobernuan sartu ziren, EH Bildu, Podemos eta Auzoak izeneko independenteekin, eta orduantxe ekin zion udalak prozedurari.

Udalak Batzorde Misto bat eratu zuen, bi herriek independente izanez gero zer ezaugarri izango lituzketen jakiteko memoria bat egiteko. Hainbat ikerketa txertatu zituzten, eta bertan zehaztu zituzten Galdakao eta Usansolo bereiziek izango lituzketen mugak, alderdi ekonomikoak, soziologikoak eta juridikoak. Baita zerbitzuekin eta udal langileekin zer gertatuko litzatekeen ere. Memoriaren ondorio nagusia da Usansolo eta Galdakao bereiziak bideragarriak izango liratekeela, eta banaketaren ondorioz ez litzatekeela gutxituko aurretik zeuzkaten zerbitzuen kalitatea.

Bizkaiko Foru Aldundiak 2021eko abenduan eman zion oniritzia Batzorde Mistoaren memoriari, eta urtarrilean hasi zen udala kontsulta antolatzen. Loteslea ez bada ere, ariketa demokratiko «beharrezkoa» da Iñigo Hernando Galdakaoko alkatearentzat. «Ni usansolotarren alkatea ere banaiz; beraz, haien hitza entzun gura dut», esan du. «Keinu garrantzitsua da, erakusten baitu udalak behingoz ofizialki erabaki duela haien hitza entzutea».


Summary: Arrizabalagak eta Gamindek irabazi dute Emakume Master Cup txapelketa. Finalean aise gailendu dira Aldaien eta Capellanen aurka.

Olatz Arrizabalaga eta Enara Gaminde dira aurtengo Emakume Master Cupeko txapeldunak. Gaur, finalean, txapelketako bi bikote onenak izan dira aurrez aurrez Irungo Uranzu pilotalekuan (Gipuzkoa), eta uste baino errazago irabazi dute partida txapeldunek: 3-22, Amaia Aldai eta Andrea Capellanen aurka.

Hasiera-hasieratik izan dira hobeak urdinak, eta ohartzerako 0-6 aurreratu dira markagailuan. Ez da Aldaien eta Capellanen eguna izan, eta euren akatsek kondenatu dituzte. Azkenean, 3-22.


Geldiezin jarraitzen du Realak

Summary: Geldiezin jarraitzen du Realak. Bigarren postuan sendo daude txuri-urdinak. Neurketa hasi bezain pronto sartu du lehen gola Franssik, eta bigarrena, amaieran Amaiurrek.

Bata bestearen atzetik. Realak horrela pilatzen ditu puntuak aurten. 18 garaipen 25 neurketatan. Iberdrola Ligako sailkapenean bigarren postuan daude txuri-urdinak, eta jada zazpi puntuko errenta ateratzen diote Atletico Madrili, hirugarren sailkatuari. Gaur 1-2 irabazi dute Huelvan (Espainia), hamahirugarren sailkatuaren aurka.

Neurketa azkar bideratu du Realak: Franssik laugarren minutuan sartu du lehen gola. Aurrelariak ondo ospatu du Realarekin kontratua berritu izana. Huelvak, ordea, ez ditu gauzak horren erraz jarri, eta 16. minutuan berdindu du. Horiek hala, neurketa osoan egin behar izan dute lan txuri-urdinek, eta 84. minutuan heldu zaie saria: Amaiurrek sartu du garaipenaren gola.

Bost neurketa eskas geratzen dira liga amaitzeko, eta Europan jokatzea eskura du Realak.


Summary: Baskoniak aise gainditu du Bilbo Basket, Miribillan. Bigarren laurdenean hartu dute errenta arabarrek (11-31). Playoff postuetan jarraitzen dute.

Bitci Baskoniak hirugarren aldiz jarraian irabazi du Miribillan. Gasteiztarrentzat ez da denboraldi erraza izaten ari, baina azken asteetako hobekuntza benetakoa dela erakutsi dute gaur Bilbon: ez diote aukerarik eman Surne Bilbo Basketi (62-90). Bi taldeak playoffetan sartzeko lehian dabiltza, eta zazpigarren postua sendotu du gaur Baskoniak; hamaikagarren da Bilbo Basket.

Hasieran, hori bai, hobeto hasi dira etxekoak. (7-2, 10-3), baina Baskoniak markagailua irauli eta aurretik amaitu du lehen laurdena (19-20). Bigarren laurdena izan da erabakiorra: blokeatu egin da Bilbo, eta bikain baliatu dute aukera bisitariek. Atsedenaldira, 30-51. Bigarren zatian errenta handitu besterik ez du egin Baskoniak, eta aise eskuratu du garaipena.

Baskoniako onenak Fontecchio (19 puntu) eta Costello (18) izan dira, eta Bilbo Basketekoa, berriz, Goudelock (21).


Summary: Ezustekoa emanda, 'CODA' filmak irabazi du Oscar sari nagusia. Jane Campioni eman diote zuzendari hoberenaren saria, 'The Power of the Dog' westernagatik. Film horrek zituen izendapen gehien, hamabi guztira; bakarrean gailendu da azkenik. Jessica Chastainek eta Will Smithek irabazi dituzte aktore hoberenen sariak. 'Dune' filmak sei garaikur zakuratu ditu, arlo teknikokoak gehienak.

Susmatua zen Oscar sariketetako 94. aldiak sorpresak ekar zitzakeela. Nekez egin zitekeen aurreikuspen argirik; izan ere, azken hamar urteetako hautagaitza gehien ziren sari nagusia eskuratzeko lehian; hamar lan izan dira norgehiagokan. Atzerako kontua bukatuta, azkenerako jakinarazi dute zer lanek irabazi duen film hoberenaren Oscar saria: CODA-ri eman diote garaikurra. Guraso gorrak dituzten nerabe batzuen inguruko istorioa jorratzen du filmak.

CODA-k, Sian Hederren filmak, hiru izendapen zituen sariketetarako, eta hiruretan erdietsi du gailentzea: film hoberenarenak ez ezik, harenak dira antzeztaldeko aktore hoberenarena (Troy Kotsur) eta egokitutako gidoirik hoberenarena ere – Greig Fraser da gidoigilea–.

Itzaletan gelditu da The Power of the Dog lana. Izan ere, hamabi kategoriatan zen sariak eskuratzeko hautagaien artean, eta bakarra eskuratu du azkenik. Lanaren zuzendari Jane Campion saritu dute zuzendari hoberenaren kategorian. Garaikur hori irabazi duen hirugarren emakumezko zinemagilea da.

Antzezleei dagokienez, Jessica Chastainek irabazi du emakumezko aktore hoberenaren Oscarra, The Eyes of Tammy Faye filmean eginiko lanagatik. Berriz, Will Smith saritu dute gizonezko aktore hoberena gisan. King Richard filmeko lanagatik.

Edonola ere, sari kopuruari so, Denis Villeneuveren Dune filma izan da garaile aurtengo Oscarretan. Sei garaikur eskuratu ditu, arlo teknikokoak gehienak –filma Oscarretako hamar kategoriatan zegoen hautagaien artean–. Zehazki, saritu egin dituzte filmaren soinu banda, argazkilaritza eta muntatzea, besteak beste.

Smithen zaplaztekoa

Zinemak behar luke gaur arreta guztia bereganatu, Oscar sarietan garaile izan direnei zuzenduak behar lukete begiek. Ordea, bada filmek baino nabarmen oihartzun handiagoa izan duen gertaera bat: Will Smithi loturik gertatutakoa. Sari banaketako ekitaldi betean, aktoreak ukabilkada bat eman dio orduantxe aurkezle zereginetan zen Chris Rock umoregileari, agertoki gainean. Jada Pinketten orrazkeraren gaineko txiste bat egin du Rockek, ilea arrasean moztu duelako hark. Andrearen senar Will Smith suminduta joan da aurkezlearengana, eta gogor jo du. Ekintzak antzeztua zirudien askoren begietara, baina urrun izan da fikzio izatetik.

Ukabilkadak tentsioz bete du giroa aretoan. Gainera, handik minutu batzuetara, Will Smithek agertoki gainera igo behar izan du atzera ere, hari eman baitiote aktorerik hoberenaren saria. Eskerrak emateko hizketaldian ez du egin kolpearen gaineko erreferentzia zuzenik. Hitz erdizka, aktoreak argudiatu du «hurbilekoak babestea» dagokiola.

«Nire eginbeharra da hurbilekoak babestea. Badakit egiten duguna egiteko kapaz izan behar duzula hainbat gauza jasateko: jendeak zure kontura hitz egiten du, askotan izaten dira errespetu faltak, eta, hala eta guztiz ere, irribarre egitea eta deus gertatu ez balitz bezala aurrera segitzea besterik ez duzu», esan du Smithek, begiak malkotan. Zehazki zertaz ari zen adierazi gabe, azalpen batzuk erantsi ditu aktoreak: «Maitasunak gauza izugarriak egitera bultzatzen zaitu». Hainbatek interpretatu dute Rocki emandako kolpeaz aritu dela Smith, alegia, «maitasunak bultzatuta» jo duela aurkezlea, haren esanetan. «Espero dut akademiak berriz ere gonbidatzea», esan du, irribarrez, erretiratu aurretik.


Summary: Estatus neutrala eta ez-nuklearra onartzeko prest agertu da Zelenski. Zenbait komunikabide independenteri esan die «estatus neutrala eta ez-nuklearra» onartzeko prest dagoela, betiere bake akordio bat erdiesteko bermeak ekarriko balitu. Gaineratu du erreferendum bat egiteko prest dagoela horretarako.

Volodimir Zelenski Ukrainako presidenteak adierazpen eta titular mamitsuak utzi ditu Errusiako zenbait komunikabide independenteri eskainitako elkarrizketetan. Besteak beste, adierazi du Ukraina prest dagoela estatus neutrala eta ez-nuklearra onartzeko, betiere hori onartzeak Errusiarekin bake akordio bat erdiesteko bermeak ekarriko balitu. «Segurtasun bermeak eta gure estatuaren estatus neutrala eta ez-nuklearra; hori onartzeko prest gaude» azaldu du.

Hala ere, nabarmendu du gaur-gaurkoz formarik ez duen bake akordio hori beste herrialde batzuek ikuskatu beharko luketela, eta Ukrainako herritar guztiek ere horren inguruan erabakitzeko aukera izan beharko luketela. Horri lotuta, esan du erreferendum bat egiteko prest dagoela.

Beste negoziazio txanda bat

Turkiaren, Errusiaren eta Ukrainaren arteko bilera sortei burutz ere hitz egin du Volodimir Zelenski Ukrainako presidenteak: «Beste negoziazio txanda baten zain gaude». Bakearen beharra azpimarratu du, eta azaldu du hori dela une honetan ezinbestean behar dutena, «berandu gabe».

Halaber, gaineratu du negoziazio horietan Ukrainaren eskeak «herrialdearen subiranotasuna, lurralde osotasuna eta segurtasun bermeak» izango direla. «Gure helburua nabarmena da: bakea eta bizimodu arrunta ahalik eta azkarren berrezartzea».


Summary: EITBko Erredakzio Kontseiluak Pablo Gonzalez askatzeko eskatu du. Hilabete da kazetaria atxilotu zutela. Maiatzaren 29ra arte egongo da behin-behinean espetxeratuta.

Hilabete da Pablo Gonzalez kazetaria atxilotu zutela, «espioitza delitua» egotzita; joan den astean jakinarazi zuten maiatzaren 29ra arte egongo dela preso. Kazetariaren egoeraren inguruan, ohar bat kaleratu du EITBko Erredakzio Kontseiluak, eta Gonzalez askatzeko eskatu du: «Poloniako agintariak Gonzalezek herritar eta kazetari bezala dituen oinarrizko eskubideen kontra ari direla salatzen dugu».

Adierazi dute ezin dela kazetari baten espetxeratzea justifikatu haren nazionaniltatea, hizkuntza edo kazetaritza lana aitzakiatzat hartuta: «Informazio eskubidearen alde agertzen gara».

Kritika egin diote Espainiako Gobernuak eta euskal erakundeek auziari emandako erantzunari ere, eta horien jarrera «epela» izan dela salatu dute. Eskatu dute «gehiago» egiteko Gonzalezen eskubideen alde. Halaber, babesa helarazi diote familiari.


Summary: Hegoaldean hogei zentimo merkatuko da erregaia ekainaren 30era arte. Ostiralean sartuko da indarrean neurria. Pandemian egin bezala, krisiak eragindako kaleratzeak debekatuko ditu, eta, horren ordez, malgutasun neurriak erraztuko.

Espainiako Gobernuak bihar onartuko ditu Ukrainako gerrak eragindako kalte ekonomikoei aurre egiteko neurriak. 16.000 milioi euroko plan bat da, Hego Euskal Herria eragingo duena. Neurri horien artean, Pedro Sanchez presidenteak gaur aurreratu duenez, apirilaren 1etik ekainaren 30era erregaiak hogei zentimo merkatuko ditu. Horietatik hamabost estatuaren kontura izango dira, eta bost, petrolio enpresen kontura. Konpainia batzuk, dena den, dagoeneko esan dute beherapen handiagoak egingo dituztela. Beherapena gasolindegian bertan egingo da. Horrez gain, alokairuaren igoera %2ra mugatuko du hurrengo hiru hilabeteetan, eta aldi baterako lan erregulazioak bigunduko ditu kaleratzeak egiteko debekuaren baldintzapean. Pandemian erabilitako neurria da hori.

Ikusi gehiago: Mapa interaktiboa: erregaien prezioa gasolindegi bakoitzean

Astearteko Ministro Kontseiluan onartuko dituzten neurriak aurreratu ditu Sanchezek. Bost ardatz nagusi dituzte: langile eta familiei laguntzeko neurriak, energia, industria ehuna, garraioa eta zibersegurtasuna. Erregairen merkatzea da langile eta familiei laguntzeko neurri nagusia, baina ez bakarra. Krisiak eragindako kaleratzeak debekatuko ditu, eta enpresek baldintza hobeagoetan eskatu ahal izango dituzte aldi baterako erregulazioak. Etxebizitzen alokairuen berrikuspenek %2ko muga izango dute hurrengo hiru hilabeteetan, balizko KPItik oso behera; eta, tarte horretan, %15 igoko da bizitzeko gutxieneko diru sarrera—Araba, Bizkaia eta Gipuzkoan Jaurlaritzak du eskuduntza—. Argindar fakturarekin zerikusia duten bi neurri onartuko dituzte halaber: batetik, bonu sozialaren onuradun kopurua handituko du; eta, bestetik, ekainaren 30era arte luzatuko du zergen beherapena (%10eko BEZa kontsumitzaile txikientzat).

Energia merkatzeko neurrien artean gasari ere gehiegizko prezio bat ezarriko dio Espainiak Gobernuak, baina Sanchezek ez du aurreratu zenbatekoa izango den. Portugalekin batera egingo du eskaera, eta, horretarako, Iberiar Penintsularen berezitasunak kontuan har daitezela eskatuko dute bi presidenteek. Energia berriztagarrien zergetan ere eragingo du Espainiako Gobernuak, eta Sanchezek esan du guztira 1.800 milioiko beherapen bat egongo dela. Neurri horrekin argindarraren prezioa jaistea espero du Sanchezek. Era berean, ekainaren 30era arte luzatuko da zerutik eroritako irabaziak deiturikoak kontrolatzeko mekanismoa. Iragan neguan argindar konpainiekin adostu zuen hura ezartzeko modua.

Garraio sektorean 1.000 milioi euro txertatuko ditu Espainiako Gobernuak. Erregaia merkatzeaz gain, 450 milioi euroko funts bat sortuko du garraio enpresak laguntzeko: 1.250 euro banatuko kamioi bakoitzeko; 900 autobusentzat, eta 300 taxi eta anbulantzientzat. Autonomoei ere iritsiko zaiela espero da. Hidrokarburoen zergaren itzulera hiru hilabeteko tartetik bakarrera murriztuko da, eta, era berean, garraiolariek «bidezko prezio» batean lan egitea ahalbidetuko duen lege bat onartzea hitzeman du. Garraiolarien eskaera zehatzetako bat betetzen ikusi behar da: espresuki debekatu dadila kostuan azpitik lan egitea.

Ehun ekonomiko eta produktiboak «likidezia» behar duela azaldu Sanchezek, eta norabide horretan doaz enpresei laguntzeko neurria. 10.000 milioi euro bideratuko dituzte ICO kredituetara, eta haiek itzultzeko epeak luzatuko dituzte. Azken hilabeteetan enpresak askok onartu dute pandemian garaian eskaturiko ICO kredituak itzultzeko arazoak izango dituztela. 362 milioi euroren laguntzak bideratuko dituzte nekazaritza eta abeltzaintza sektoreetara, eta beste 68 milioi arrantzara. Energia kontsumitzaile handientzat, berriz, 500 milioi euroren laguntzak bideratuko dituzte muga zergen %80 ordaintzeko. Euskal Herriko enpresa handi asko daude multzo horretan: Sidenor, Tubos Reunidos, Arcelor, Acerinox... Azkenik, 1.020 milioi euroko zibersegurtasun plan nazional berri bat abian jarriko du, eta, haren bitartez, 5G sareen bitartez egiten diren komunikazioen segurtasuna indartuko du.


Summary: Gasteiz eta Legutio artean 800 hektareako soro fotovoltaiko bat egiteko lurrak erreserbatu ditu Jaurlaritzak. Bi eremu ezarri ditu Araban Jaurlaritzak plaka fotovoltaikoak ezartzeko: bata, Legutio inguruan, eta bestea, Gasteiz eta Agurain artean. EH Bilduk salatu du Lurralde Plangintza eta Ingurumen sailetan berriztagarriak antolatzeko planak ez datozela bat.

Azkenean argitu da zer egin nahi duen Jaurlaritzak Legutio eta Gasteiz arteko lurrekin: 800 hektarea izango dituen soro fotovoltaiko bat. Tamaina horretako bi eremu hartu ditu plaka fotovoltaikoak ezartzeko, Mikel Otero EH Bilduko legebiltzarkideak azaldu duenez; Gasteiz eta Agurain arteko lurrak hartuko dituzte bigarren soro erraldoi horretarako.

Duela aste batzuk zabaldu zen Jaurlaritzak energia berriztagarriak ezartzeko hartu zituela Legutio inguruko lurrak. «Horri buruzko galderak egiten hasi ginen, baina Jaurlaritzatik esan ziguten ez zekitela ezer», azaldu du Oterok. Orain, ordea, adierazi du Araba Zentraleko Lurralde Plan Partzialaren aurrerapena eskuratu dutela, eta bertan argitzen da zertarako baliatu nahi dituen Jaurlaritzak lur horiek.

EH Bilduko legebiltzakideak gaur eman duen prentsaurrekoan, planaren hutsuneak nabarmendu ditu: «Fotovoltaikoen alde egiten du planak oso modu argian. Eolikoarentzat, gaur egun dagoenaren birpotentziazio bat soilik egiten du, eta ez da aurreikusten parke eoliko berririk». Esan du «nekazaritzarako lur egokiak» diren eremuak ere erabiltzea aurreikusten duela plan berriak, eta Jaurlaritzak gehiegizko espazioa hartu duela iritzi dio: «Gigantismo hori ekidin eta eskala arrazional batean eraiki beharko litzateke». Horrekin batera, energia berriztagarrien ezarpena planifikatzeko beharra azpimarratu du: «Lurraldea ordenatu behar da; horregatik errepikatzen dugu energia berriztagarrien lurralde plana martxan jarri behar dela».

«Deskoordinazioa»

Oterok azaldu du plangintza berrian erabili dituzten irizpideak «interesgarriak» direla: «EH Bilduk Arabarako egin dituen proposamenetatik oso gertu dago plangintza berria». Hala ere, Jaurlaritzako Ekonomiaren Garapen, Jasangarritasun eta Ingurumen Sailean Arantxa Tapia lantzen ari den Berriztagarrien Plan Sektorialarekin talka egiten duela azaldu du, eta horrekin batera bi sailen arteko «deskoordinazioa» salatu du: «Arriolaren eta Tapiaren departamentuak berriztagarrien bi plangintza ezberdin egiten ari dira: ez daude koordinatuta. Tapiaren planean eolikoak aurreikusten dituzte, eta bestean ez. Irizpide ezberdinak dauzkate».

Azaldu duenez, horrek ondorio larriak ekar ditzake etorkizunean, udalei eragiten baitiete bi plangintzek: «Bi planek beren artean talka egiten dutenean, nori egin behar diote kasu udalek?». Bi sailei eskatu die elkarrekin ados jarri eta «proposamen argiak» egiteko: «Lurraldea ordenatu ordez, nahasmena areagotzen ari dira».