Summary: Demokrazia Baik oldarraldi antidemokratikotzat jo du 'Bateragune auzia' berriro epaitzea. Egitasmoaren ustez, «kontzientzia demokratikoa daukan inork ezin dio entzungor egin oinarri demokratikoen aurkako zuzeneko eraso honi, ez eta Europako esparru judizialaren aurkako adarkadari ere».

Europako Giza Eskubideen Auzitegiak Bateragune auziko epaia baliogabetzat jo bazuen ere, Espainiako Auzitegi Gorenak aurrez inoiz hartu gabeko erabaki bat hartu zuen Europako ebazpenaren ostean: epaiketa berriz egiteko agindu zuen. Gorenak aho batez hartu zuen erabaki horri helegitea jarri dio Bateragune auziko defentsak Auzitegi Konstituzionalean, argudiatuta pertsona bat ezin dela bi aldiz epaitu ekintza batengatik, eta, Europako Auzitegiak emandako ebazpenean esaten zuen gisan, epaiketa berriz egitekotan auzipetuek beraiek eskatu behar dutelako hori.

Argudio horiekin bat egin du Demokrazia Bai plataformak: «Lege oinarria argia da. Non bis in idem, hau da, gertakari bera ezin da birritan zigortu. Horregatik, ez dator zuzenbidearekin bat Bateraguneko auzipetuak berriro epaitzea». Egitasmoa babesten dutenek ohar batean adierazi dutenez, Manuel Marchena Auzitegi Goreneko buruaren ekimen «zesaristak» ez die eragiten «auzipetuei eta haien inguru politiko jakinari bakarrik», eta «Europako esparru judizialaren aurkako erronkatzat» jo dute: «Kontzientzia demokratikoa daukan inork ezin dio entzungor egin oinarri demokratikoen aurkako zuzeneko eraso honi, ez eta Europako esparru judizialaren aurkako adarkadari ere».

Euskal testuinguruari erreparatuta, Demokrazia Baik uste du onartezina dela, bakea eraikitzeko sasoian, «probokazio» baten bidez «iraganeko garaiak» berpiztu nahi izatea: «Dirudienez, aipatu auzitegiak estaturik gabeko nazioak suntsitzea du zeregin, nazionalismo espainol harroputz eta baztertzailetik abiatuta. Katalunia eta Euskal Herria txandaka hartzen gaituzte zartakoen zakutzat».

Horrenbestez, beharrezkotzat jo dute «egoerak eskatu duen bakoitzean ongi funtzionatu duten herri baliabideak» aktibatzea, «alderdi desberdintasunen eta bestelakoen gainetik», eta dei egin du «oldarraldi antidemokratikoa» geldiaraztera.


Summary: Gernikako Lekuek festibala martxoan itzuliko da. Martxoaren 13tik 21era bitartean egingo da Gernikako Lekuek Festibala. Jaialdiaren zortzigarren edizioa izango da aurtengoa.

«Ahots ozenez nator, martxoan alkar ikusteko gogoz». Pandemiaren ondorioz, joan den urteko edizioa bertan behera geratu ondoren, «indarrez» dator Gernika-Lumoko (Bizkaia) Lekuek festibala. Martxoaren 13tik 21era egingo dute, eta «Astran, Iparragirren edo Lizeo Antzokian» elkar ikusteko «gogoz» daude antolatzaileak.

Boluntarioen lanari eta Gernika-Lumoko hainbat elkarteri esker antolatzen da Lekuek festibala. Musika ardatz hartuta, eskaintza zabala izan ohi dute: kontzertuak, tailerrak, erakusketak, hitzaldiak, proiekzioak... Adin eta molde guztietako publikoari zuzendutako jaialdia da. Hala ere, pixka bat itxaron beharko da aurtengo programazioa ezagutu ahal izateko. Izan ere, laster iragarriko dituzte martxoan Gernikan arituko diren taldeen izenak.

Urtero-urtero, eskualdeko artista batek izaten du Lekuek-eko kartela egiteko ardura, eta aurten, Iban Sainz Jaio artistak sortu du iruditegi guztia.


Summary: Madrilek baimena eman du AstraZenecaren txertoa 18 eta 55 artekoei emateko. Espainiako Gobernuak txerto horren 1,8 milioi dosi banatuko ditu asteburu honetatik aurrera, eta haiek alferrik ez galtzeko hartu du erabakia. Argudiatu dute laborategiak ez dituela behar beste proba egin adineko pertsonekin eta haurrekin.

Espainiako Gobernuak erlojuaren aurka hartu du erabakia. Adituek lau egun eman dituzte AstraZenecaren txertoarekin zer egin erabakitzen, eta azkenean heldu dira adostasunera: txertoa jartzea baimenduko dute, baina 18 eta 55 urte artekoei soilik. Zergatik? Presak direla eta, adinekoekin eta gazteenekin txerto hori behar beste ez dutela probatu ondorioztatu dutelako. Bestelako gaitzak dituztenei ere ez diete jarriko.

Madrilek Oxfordeko Unibertsitatean garatutako txerto horren 1,8 milioi dosi ditu, eta asteburuan hasiko da banatzen. Hori bai, erabakiaren ondorioz. aurrez zituen asmoak aldatuko ditu, txerto horietako asko 70 urtetik gorakoei bideratzeko asmoa baitzuen. Horien ordez txertoa jasoko dutenak osasun langile talde batzuk izango dira, lehen lerroan ez daudenak, baina lanean dabiltzanak. Besteak beste, dentistek ere jaso dezakete.

Dena den, multzo horretan ez daude 1,8 milioi dosi erabiltzeko adina lagun, eta Espainiako Gobernua txertatze plan berri batean ari da lanean. Dirudienez, txertoa jasotzen hurrengoak irakasleak eta Poliziak izan daitezke.


Summary: Nazioarteko Zigor Auzitegiak atea ireki dio Israel gerra krimenengatik ikertzeari. Epaiketa Aurreko Ganberak ebatzi behar zuen auzitegiak eskumenik ba ote duen Palestinako lurretan nazioarteko krimenak ikertzeko, eta jurisdikzioa duela erabaki du, Palestina erakundeko estatu kide delako.

Fatou Bensouda NZA Nazioarteko Zigor Auzitegiko fiskalak atariko ikerketa abiatu zuen Israelek Palestinan gerra eta gizateriaren aurkako krimenik egin ote zuen argitzeko, eta hura amaitutzat eman zuen2019ko abenduan. Ondorioztatu zuenez, «arrazoizko oinarria» dago Israelen kontrako ikerketa formal bat hasteko, baina ez zuen halakorik egin. Aurretik, argibide eskari bat egin zion NZAko Epaiketa Aurreko Ganberari, hark argitu zezan NZAren jurisdikzioak Gaza eta Zisjordania hartzen dituela, ekialdeko Jerusalem barne. Ganberak gaur eman du erabakiaren berri: auzitegiak badu horretarako eskumena, Palestina erakundeko estatu kidea delako. Erabakiak aldeko bi boto izan ditu eta kontrako bat.

Palestina 2015ean bihurtu zen NZAko estatu kide, Erromako Estatutua izenpetu ostean, eta handik aste gutxira aurkeztu zuen Israelen kontrako salaketa. Palestinak estatutua sinatzeko aukera izan zuen, NBE Nazio Batuen Erakundeak bere barruko estatu begirale gisa aitortu zuelako aurretik.

Tel Avivek, ordea, ez dio zilegitasunik aitortzen auzitegiari, eta Benjamin Netanyahu lehen ministroak ganberaren erabakia salatu du. «Gaur, beste behin ere, auzitegiak baieztatu du erakunde politiko bat dela, eta ez erakunde judizial bat». Haren esanetan, NZAk ezikusiarena egiten du «egiazko gerra krimenen aurrean», eta Israel «jazartzen» du, «zuzenbide estatua defendatzen duen herrialde demokratiko bat».

Ez du iritzi bera Michael Kearneyk, Al-Haq giza eskubideen aldeko Palestinako elkarteko zuzenbide ikertzaile nagusiak. BERRIAk hari eginiko elkarrizketa argitaratu zuen iazko abenduan, eta bertan adierazi zuenez, «Israelen krimenen gaineko ikerketa ez hastea zigorgabetasun sentsazioa eta zigorgabetasunaren errealitatea indartzea» litzateke. «Zigorgabetasunari esker, Israelen okupazioa errotzen ari da Palestinako lurretan. AEBen babesa duten anexiorako politiken bidez, gerra krimenak eta gizadiaren kontrako krimenak gertatzen ari dira etengabe zuzenbide estaturik ez den ingurune batean. Apartheid erregimen bat ezarri du Israelek».

Auzitegiak Palestinan gertatu diren krimenen gaineko eskumenik duen erabaki baino lehen, aldeen argudioak biltzeko epe bat ezarri zuen Epaiketa Aurreko Ganberak. Israelen estatu aliatuek adierazi zuten Palestina ezin dela auzitegiko estatu kidetzat hartu. Jarrera horrekin egin dute bat Alemaniak, Australiak, Hungariak eta Txekiar Errepublikak. Epaileen iritziz, baina, ganberak ez du modurik estatu kideek Palestina erakundean onartzeko erabili zuten prozeduraren aurka egiteko, eta gaineratu du Erromako Estatutura gehitzeko egin zituen urratsak «zuzenak eta ohikoak» izan zirela.

Ganberaren erabakiarekin, fiskalak auzitegiaren babesa jaso du ikerketa formal bat hasteko. Dena den, ikusi beharko da Israelen kontrako akusazio batek zein ondorio eraginkor ekar ditzakeen. Izan ere, NZAk ez du hartzen dituen neurriak betearazteko Poliziarik, eta estatu kideen esku uzten du horiek gauzatzeko ardura. Beraz, auzitegiak Israelgo agintariren bat gerra edo gizateriaren kontrako krimenen arduradun dela ebatziko balu ere, ez dago batere argi inork hura NZAaren aurrera eramango duen.


Summary: Balio handiko garaipena lortu du Alavesek. Alavesek irabazi egin dio aurkari zuzen bati etxean: Valladolidi. Joseluk sartu du partidako gol bakarra 65. minutuan. 22 punturekin, eta jardunaldiko beste emaitzen zain, arnas apur bat hartuko du Abelardoren taldeak.

Garaipen guztiak dira garrantzitsuak. Baina badira batzuk balio handia dutenak. Azken horietako bat lortu du Alavesek, Valladoliden kontra: 1-0. Mugarri izan daitekeen garaipena izan daiteke arrazoi askorengatik. Batetik, Alavesek sei jardunaldi zeramatzalako irabazi gabe; bestetik, jaitsierarako lehian aurkari zuzen baten kontra lortu duelako, eta golen aldea ere arabarren esku egongo delako; eta, bukatzeko, asteburuko emaitzen zain, 22 punturekin jaitsiera postuetatik atera delako.

Espero bezala, partida parekatua hasi da. Ez du ikusgarritasunik izan, eta nahiz eta Alaves saiatzen zen erasoko jokaldiak lotzen, Valladolidek etengabe geratu du jokoa, faltak eginez. Horrek ez dio ahalbidetu Abelardoren taldeari jokoan jarraipena izatea. Atezainek ez dute lanik izan lehen 45 minutu horietan. Oscar Planoren esku bat VARean begiratu du Soto Grado epaileak. Baina ez du ezer adierazi.

Bigarren zatian gauzak aldatu egin dira. Alaves oso nagusi izan da, jokoaren ekimena izan du, eta arriskua sortzen hasi da Masipen ate aurrean. Ekinak saria izan du 65. minutuan. Zelaian denbora gutxi zeraman Martin Agirregabiriak. Baloia jaso, eta erdiraketa ona egin du. Atzetik etorrita Joseluk gola egin du beste behin. Baloia primeran gurutzatu du aurrelariak. Merezitako gola, arabarrak askoz hobeak izaten ari baitziren. Hurrengo minutuetan jokoa apur bat nahastu egin da. Baina berriro ere Alavesek hartu du jokoaren ekimena, eta ziurrenik orduan jokatu ditu neurketako minuturik onenak, hainbat gol aukera sortu baititu. Baina Lucas Perezen pare bat erremateri erantzun oso ona eman die Masipek. Alaveseko aurrelaria min hartuta egon da, eta gaur itzuli da. Arabarrek igarri dute, hark gidatu baitu erasoko jokoa. Aipagarria da baita ere, Iñigo Cordobak debuta egin duela Alavesekin.

Garaipen garrantzitsua Alavesentzat, hurrengo bi partidak goiko postuetan dauden bi talderen kontra izango baititu: Bartzelonaren eta Realaren kontra.


Behe-lainoa

Summary: Behe-lainoa.

«Behe-lainoa altxatuko da», esan zion Arartekoak Verterren zabor-mendia amildu ondorengo astean, eta orduz geroztik behin baino gehiagotan entzun diot esaldi hori amari: «Behe-lainoa altxatuko da». Ideia hori iltzatu zitzaion buruan, sinetsi nahiko balu bezala denborak gertaera guztiak xehe-xehe argituko zituela.

Denbora. Hilabete bat, bi, hiru... Sei igaro ziren otsailetik abuztura, osabaren gorpuzkiak topatu zituzten arte. Abuztuaren 16an izan zen, hain justu, 25 urte lehenago aitite hil zen egun berean.

Artean, BERRIAren bidez jakin genuen enpresak 8,5 milioi euro irabazi zituela 2017 arte; Ingurumen sailburuak adierazi zuen 3 urte geratzen zirela eremua oso-osorik betetzeko, hasierako asmoa zabortegia 2046an ixtea zen arren; Ertzaintzaren ikerketak azaleratu zuen nagusiak arriskuaren jakitun zeudela eta ez zutela ezertxo ere egin eguneroko martxa gelditzeko. Jasotako berri bakoitza aurrekoa baino jasangaitzagoa izan da. Ondorioa, berriz, argia: diru-gosea eta utzikeria estaltzen ditu behe-lainoak.

Gure aldetik, bidean erakundeetako hainbat ordezkari ezagutu ditugu eta, honakoa ere amari hartuko diot, ikusi dugu «instituzioak pertsonak direla». Hots, erakundeen atzean hezur-haragizko pertsonak daudela eta horien artean denetarik dagoela. Batzuek gertutasuna helarazten dizute, nolabaiteko enpatia, eta beste batzuk euren zilborrari so bizi dira. Azken horien adibide gordinena: Arartekoarekin bildu ginen astean bertan, Osalaneko arduradunek ez zuten amarekin elkartu nahi izan. Laneko Segurtasun eta Osasunerako Euskal Erakundeak ez zuen zer esanik, antza, Verterren gertatutakoaren gainean.

Urtea bete den honetan, oroitzen dut Alberto ikusi nuen azken eguna. Otsailaren 2a izan zen, igande eguzkitsua. Gurasoen etxera etorri ziren izeko eta biak, amamarekin eguna pasatzera, eta ni arratsaldean batu nintzaien. Gogotik barre egin genuen, arrebak egindakoa kontatu zigunean amak: ostegunean, pentsioen aldeko greban, goizean kalez kale ibili zen Alde Zaharreko manifestazioan eta, arratsaldean, pinpirin-pinpirin jantzita joan zen Bilboko enpresa handienetako batean burutzen ari zen praktikak egitera. Hemen ez da kontraesanik gabekorik, eta Olaia ez da salbuespena.

Egun, 2021eko otsailean, pentsiodunen tropelean behar luke osabak, luizia gertatu zenean urtea baino gutxixeago geratzen baitzitzaion erretiroa hartzeko. Tropel horretan lagun izan behar luke Jabier Arrate lehengusua. Sei hilez langileak zaborpetik ateratzeko ahaleginean nekaezin aritu ostean, lehen hezur-zatia agertu zen egunean zendu zen, mundua zer den.

Oroitzapenak geratu zaizkigu. Otsailaren 2ko hartan, esaterako, gogoan dut osabak zoriondu egin ninduela, urtarrileko lasterketa batean bigarren arrebaren pare ibiltzeagatik. Interneten ikusi omen zuen eta harrituta zegoen. Ez zen gutxiagorako, Albertorentzat ez baitzen arrebaren neurriko kirolaririk. Helene zen haren begikoena eta lehiaketa guztietan segitzen zuen, bertatik bertara ezin bazuen, online. Jarraitzailerik sutsuena galdu zuen arrebak; neba bakarra amak; aita lehengusinak; eta aitite ia ezagutu gabe geratu da Oier.

Eta Joaquin Beltran? Urte oso baten ondoren, ez dugu baikorrak izateko tarte handirik, baina itxaropena omen da galtzen azkena eta nik, behintzat, badut hura aurkituko duten esperantza. Inork ez du merezi senitartekoa agurrik gabe galtzea, are gutxiago haren oroitzapenerako lekurik ez izatea.

Zabortegian ez, jakina. Bernardo Atxagak proposatu zuen sikiera santutegi laiko bihur zitekeela Verterren munstroa, gertatutakoaren oroigarri, berriro halakorik errepika ez dadin. Erantzunik ezak ere erantzunaren balio bera duen neurrian, Atxagaren hitzek jaso duten isiltasuna dugu gai hau ezkutuan mantentzeko desioaren erakusle.

Dena geratu da behe-laino azpian, zabor-jausiaren aurrekoa zein ondorengoa. Honaino iritsita, ez ninduke harrituko gertatutakoa konpontzeko ahalegin guztia egiten ari omen den enpresak eta enpresaburuak zigorrik ez izateak. Hondamendiko lanen erantzukizuna hartu duen Jaurlaritzan, bien bitartean, ez da erantzukizun politikorik izan.

Gabriel Arestik Bilboko simaurtegian aurkitu zuen lorea bezalatsu, egiari zor, ilunpe honetan ikusi dugu eguzki-izpirik. Zaldibarko elizako arkupean hurbildu zitzaigun andre afrikarra datorkit burura, eta amari eman zion besarkada, «coraje y fe». Gure zaborbideko aurkia eta ifrentzua izan dira Osalan eta Zaldibarko emakume hura.

Ea Arartekoaren hitzek behingoz zentzua hartzen duten eta urtebetean pilatu diren galdera guztiak argitzen diren. Alberto eta Joaquin, erantzukizunak, osasuna, ingurumena. Bada garaia otsailaren 6tik gainean dugun behe-lainoa altxa dadin.


Hamalaugarren D eredua

Summary: Hamalaugarren D eredua. Eremu misto eta ez-euskalduneko hamahiru herrik dute D eredua, 2015ean atea ireki zitzaienetik. Ez dago argi zein irizpide bete beharko diren aurrerantzean

Urtebete pasako borroka izan da. Mendigorriko (Nafarroa) guraso talde bat D ereduko hezkuntza publikoa eskatzen hasi zen 2015. urtean, baina 2019ko azaroan jo zuten Hezkuntza Departamentura nahi horrekin. Martxan dagoen ikasturte honetarako nahi zuten euskarazko adarra euren herrian, baina ez da posible izan. Azken urtean, gurasoek behin eta berriro salatu dute Hezkuntza Departamentuak trabak bata bestearen atzetik jarri dizkiela, baina azkenean lortu dute. Joan den astean departamentuko ordezkariekin izandako bileran jakin zuten, 2021-2022koikasturtean euskaraz ikasi ahal izango dutela Mendigorriko Julian Maria Espinal Olcoz ikastetxeko haurrek. Era horretan, Euskararen Legea aldatu zenetik, eremu misto eta ez-euskaldunean D eredu publikoa ezarriko den hamalaugarren herria izango da.

2015eko otsailean izan zen lege-aren azken aldaketa, hartan oraindik Yolanda Barcina Nafarroako presidente zela. Euskararen zonifikazioari eutsi zitzaion, baina aukera ematen zuen D eredua lurralde osoko irakaskuntza publikoan ezartzeko. Ordura arte, eremu ez-euskalduneko herritarrei ez zitzaien aukera hori ematen. Finean, eremu mistoko sistema ezarri zieten: euskaraz ikasteko aukera eskola publikoetan —D eredua—, baina euskaraz ez ikasteko aukerari eutsiz —G eredua: euskara ez da ikasgai—. Berez, legea aldatu beharrik ere ez zegoen bide hori urratzeko, ez baitzegoen euskarazko irakaskuntza debekatzeko biderik. Baina UPNren gobernuek ez zuten inoiz erakutsi D eredua Nafarroa osora zabaltzeko asmorik.

Areago, eremu mistoan, euskarazko irakaskuntza publikoa ezartzeko zailtasunak izan zituzten herri askotan. Zudairiko kasua hori izan zen, besteak beste: gura-soek A ereduan eskaintzen zena baino euskara gehiago eskatu zu-ten, baina gobernutik ez zitzaion nahi horri biderik ematen. Borroka ugariren ondoren, D eredua lortu zuten Zudairin eta Abartzuzan, 2015-2016ko ikasturtean. Lege aldaketak, beraz, bazuen traba horiek guztiak leuntzeko asmoa.

Euskararen Legea berritu ondoren iritsi zen gobernu aldaketa,eta D eredua eremu mistoko zeinez-euskalduneko herri gehiago-tara iritsiz joan zen urterik urte.2016-2017ko ikasturtean lau herritan ezarri zen, hurrengo bi urteetan beste hiru herritan, eta2019-2020koan bakarrean. Denetara, 11 herritan jarri zen martxan euskarazko irakaskuntza publikoa. Gobernuak berak ere erreferentziazko eskaintza ezarri zuen beste lau herritan: Los Arcosen, Zarrakaztelun, Zangozan eta Tuteran. Baina adar horiek ez dira martxan jarri, ez delako ia eskaerarik izan.

Irizpide argirik ez

Azken gobernu aldaketa izan denetik, Mendigorrikoa izango da D eredua ezarriko den lehen kasua. Eta hori hainbat mobilizazio, eskaera eta interpelazioren ondoren lortu dela aldarrikatu dute hango gurasoek. Baina zer da legeak dio-ena? Zein irizpide bete behar dute gurasoek aurrerantzean euren herrian euskarazko adarra lortzeko? Galdera horiek egin dizkio BERRIAk Nafarroako Hezkuntza Departamentuari, eta erantzun du auzion gaineko zehaztapenak fintzeko orain urte bi egin zuen 80/2019 dekretuari erreferentzia eginda. Hau da, foru agindu baten bidez nahi dituen aldaketak egin ditzakeela Hezkuntza Departamentuak. Horrez gain, hezkuntza mapan alda-ketak bi bidetatik egin daitezkeela dio: departamentuak egin dezake horretarako beharra sumatzen badu, edo udalen batek adierazten badu bere herrian halako nahiren bat dagoela.

Mendigorriko gurasoek udalaren babesa jaso zuten, eta Hezkuntza Departamentura jo zuten D eredu eske, 2019ko azaroan.Ordurako, dekretua indarrean zen. Erantzun zieten hezkuntza mapa egokitu beharra zegoela lehenbizi, baina dekretuak dio foru agindu bidez ere egin daitezkeela aldaketak. Horrek esan nahi du aurrerantzean etorriko diren kasuetan auzia beste horrenbeste luzatuko dela? Hezkuntza mapa aldatu beharko dela aldiro? Gal-dera horiek ere bidali dizkio BE-RRIAk departamentuari, baina ez du erantzunik jaso. Aurrerantzean herri gehiagok D eredu publikoa eskatzen badute, Hezkuntza Departamentuak ez du argi utzi zein irizpideren arabera bideratu beharko diren.


Summary: Eskaintzen ez den tokietan D eredua eskatzeko dei egin dute Mendigorriko gurasoek. Behatokia kezkaturik dago Nafarroako Gobernuak ez baitu hezkuntza mapa berria argitaratu

«Oso pozik gaude». Iñigo Lerga argi mintzatu da Mendigorrian (Nafarroa) D ereduaren alde borrokan aritu diren gurasoen izenean. «Baina ez zaigu ezer oparitu, inondik inora», zehaztu du. Heldu den ikasturtean haurrek herrian euskaraz ikasteko aukera izanen dutela esan zien Nafarroako Hezkuntza departamentuak, baina bide horretan oztopo ugari izan dituztela azaldu du Lergak, eta ordu asko eman dituztela lanean. «Hala ere, merezi du». Eredu izan nahi dute besteentzat, eta bidelagun, haiek zabaldutako xendan jarrai dezaten beste batzuek ere: «Gurasoek ozen esan behar dute D eredua nahi dutela ikastetxean D eredua ez egon arren. Eskaera hori, gainera, publiko egin behar dute».

Balorazio ona egin du Mendigorriko guraso taldeak, seme-alabak D ereduan matrikulatzeko aukera izanen baitute Maria Espinal Olcoz ikastetxe publikoan. Hala ere, kezkaturik agertu da Agurne Gaubeka Hizkuntz Eskubideen Behatokiko zuzendaria, oraindik ez baitute eskolen mapa berritua argitaratu. Astelehenean edo asteartean eginen zutela esan zien Hezkuntza departamentuak, baina ez da hala izan. «Aurtengo matrikulazio garaian Mendigorrian D ereduaren aukera behingoz efektiboa izan dadin bermatu dezan eskatzen diogu hezkuntza departamentuari, inolako baldintzarik edo aitzakiarik gabe».

Gaubekak azaldu du zein den haien kezken iturria: «Mapa argitaratu behar dute, hilabete egon behar du publiko, eta behin dekretuaren aldaketa parlamentutik pasatu eta onartuta, aldaketak egin daitezke eta D ereduan matrikulatzeko aukera izanen lukete». Hala ere, Hezkuntza departamentuarekin egindako bileran D ereduan matrikulatzeko aukera bermatuko zietela esan zieten gurasoei. «Kezka da ea matrikulazio eperako garaiz egingo duten prozesu osoa».

Udalek badute zer esanik

Mendigorriko guraso taldea ez zaio soilik beste herrietako gurasoei zuzendu. Udalek ere badutela zer eginik gogorarazi dute: «Nafarroako Gobernuak esan zuen Mendigorriko Udalak ez zuela zilegitasunik D eredua eskatzeko, baina epaileak baietz ondorioztatu du: herritarrei eskubideak berdintasunean bermatzen ez zaizkienean udalak herritarrak babesteko zilegitasun osoa duela». Horregatik, Nafarroako udalak D ereduaren aldeko borrokan «bidelagun» izan behar direla eskatu dute gurasoek.

Mendigorriko afera Nafarroa osora zabaldu du Lergak: «Ez dugu gure haurren eskubideengatik egin, Nafarroa osoko haur guztien eskubideen alde baizik. Haur guztiek izan behar dute euskaraz ikasteko eta bizitzeko eskubidea, axola gabe zein den euren egoera sozioekonomikoa edo jatorria». Bide horretan, Behatokiak Nafarroako Euskararen legea izan du jomugan, herrialdeko haurren artean «desberdinkeria» ezartzen duelakoan. Nafarroan euskaraz ikasi nahi duenak «bazterketa» jasaten duela esan du, eta gaztelaniaz egin nahi duenak «berme guztiak» dituela.

Are, herrian bertan ez, baina Mendigorriko haurrek Garesen (Nafarroa) euskaraz ikas zezaketenez, Hezkuntza departamentuak esan zien hizkuntza eskubideak «bermatuta» zituztela. Haien aburuz, inon ez da zehazten euskaraz ikasteko eskubidea herrian bertan bermatu behar denik. «Hagitz larria da hori, euskarazko ikasleentzat ez duelako gertutasun printzipioak balio». Hori «onartezina» dela uste du Gaubekak, eta eskari zuzena egin dio Nafarroako Gobernuari: «Gaurdanik bermatu beharko lituzke gertutasun printzipioa eta zentro guztietan euskaraz ikasteko eskubidea».

Horri lotuta, eskaera-eskaintza logika bazter uzteko eskatu dio gobernuari, eta euskarazko hezkuntza hizkuntza eskubideen logikaren arabera eskaini dezan. Gainera, oraingo sistemarekin ezin da behar bezala neurtu zein den eskaria, Gaubekaren arabera: «Eskari sistemarekin euskaraz ikasteko gogoa ezkutatzen da, ezin delako hautatu D eredua hezkuntza mapan ez badago». Horregatik uste dute garrantzitsuak direla Mendigorrian D eredua lortzeko edo Iruñeko Haur Eskoletan euskarazko eskaintza lortzeko borroka publikoak.


Summary: Zabortegiak Europako baldintzak eta eskakizunak betetzen zituela esan du Tapiak. Hondamendiaren lehen urteurrenean agerraldia egin dute Arantxa Tapia sailburuak eta Josu Erkoreka Jaurlaritzaren eledunak, eta kanpo auditoriaren txostenaren ondorio batzuen berri eman dute.

Urtebete da Zaldibarko zabortegia amildu zela (Bizkaia). Josu Erkoreka Jaurlaritzaren eledunak eta Arantxa Tapia Ekonomia Garapeneko sailburuak hondamendiaren lekuan izan dira gaur, oraindik galduta dagoen langilea topatzeko lanak zertan diren azaltzeko, eta zabortegiak Bruselak ezarritako eta bertako arauak betetzen zituela esateko.

Hondamendian hildako Alberto Sololuze eta Joaquin Beltran langileak gogoratzeko minutu bateko isilunea egin dute. Abuztuan topatu zituzten Sololuzeren gorpuzkiak, amildutako zaborraren azpian. Beltranen arrastorik ez dute aurki oraindik.

Erkoreka eta Tapia, gaurko agerraldian. Aitor Biain

Ondorengo hitzaldian, jorratzen ari diren hiru lan ildo aipatu ditu Tapiak: desagertutakoen erreskatea litzateke lehentasuna, horien arabera; gero, zabortegia egonkortzea, eta, azkenik, ingurumena zaintzea halakorik berriro gerta ez dadin bermatzeko. Jaurlaritza hasieratik «arin eta eraginkor» aritu dela esan du sailburuak.

Behin lanak amaitutakoan zabortegia itxi egingo dutela iragarri du Tapiak: «Ezingo da zabor gehiago bota. Betiko itxiko da».

Kanpo auditoria

Adituen txostenak badituztela esan du Tapiak, eta fiskaltzaren esku jarri dituztela. Batez ere, zabortegiaren eraikuntzan egiten omen du azpimarra txostenak. Ongi aztertzen ari direla adierazi du sailburuak.

Kanpoko auditoria bat ere eskatu zuen Jaurlaritzak, eta Tapiaren arabera, txostenak ondorioztatu du Europak ezarritako baldintzak eta eskakizunak bete zituela Zabortegiak. «Ikuskapenak ere zuzentarauen arabera egin zirela zehazten da», adierazi du sailburuak.

Beltranen bila aritu diren guneetan amaitutzat jo dituzte lanak, Erkorekak esan duenez. Hemendik aurrera beste bi eremuetan hasiko dira: B1B eta B1C guneetan. Horietan kamioiak garbitzeko putzua zegoen. Ingurumenari egindako kalteak Verterren ardura direla berretsi du Jaurlaritzak.

Omenaldia langileei

Zaldibar herrian omenaldia egin diete hondamendia hildako bi langileei. Lore eskaintza egin dute, eta aurreskua dantzatu dute Zaldibar argitu mezua zuen pankarta baten aurrean.

«Gaurko eguna, bereziki, Joaquin eta Alberto oroitzeko baliatu nahi genuke. 2020ko otsailaren 6an lanera joan ziren, eta ezin izan zuten etxera bueltatu», adierazi dute ekitaldian.

Ondoren, gertatutakoa argitzeko eskatu dute.


Summary: 1.119 kasu berri atzeman dituzte Hego Euskal Herrian. 18.101 probra egin zituzten atzo, PCR eta antigenoen testen artean. Bizkaia da kutsatze berrien kopurua handitu duen lurralde bakarra.

Apaltze txiki bat izan da COVID-19ak kutsatutakoen artean, Nafarroako Gobernuak eta Eusko Jaurlaritzak emandako datuen arabera. 1.119 kasu berri atzeman zituzten atzo Hego Euskal Herrian, 18.101 proba egin ondoren. PCR eta antigenoen test horien arabera, 27 kutsatu gutxiago izan dira ostiraletik larunbatera. Bizkaia da kutsatze berrien kopurua handitu duen lurralde bakarra. Ipar Euskal Herriari dagokionez, herenegun eman zituen azken datuak Eskualdeko Osasun Agentziak: Pirinio Atlantikoen departamenduetan positibotasun tasa eta intzidentzia tasa doi bat apaldu direla zioten zenbakiek.

Nafarroan COVID-19ren 172 kasu positibo berri atzeman zituzten atzo, hau da, aurreko bi egunetan baino gutxiago, 200 kutsatze baino gehiago izan baitziren. Atzokoan 2.810 proba egin zituzten, PCR eta antigenoen testen artean, eta horrek %6,1eko positibotasun tasa eman du, Nafarroako Gobernuaren behin-behineko datuen arabera. Honakoak izan dira Foru Erkidegoak astean zehar eman dituen datuak: 191 kasu atzeman zituzten astelehenean ( % 6,2), 167 asteartean ( % 4,9), 229 asteazkenean ( % 6), 225 ostegunean ( % 6,9) eta 172 ostiraletan.

Araban, Bizkaian eta Gipuzkoan 947 kasu berri izan dira, atzo baino 26 gehiago, eta egindako probekin alderatuta, positiboen tasak ere gora egin du, % 6,2an kokatzeraino Eusko Jaurlaritzak zabaldutako datuen arabera. Ospitaleratze berriak 84ra jaitsi dira eta 163 pazientek zainketa intentsiboetako unitateetan jarraitzen dute. Osasun Sailak jakitera eman duenez, ostiralean 15.291 PCR proba eta antigenoen testa egin zituzten, ostegunean baino 200 gutxiago. Horietan, 947 izan dira positiboak. Horrela, kasu positiboen tasa hiru hamarren igo da egindako proba diagnostikoen kopuruarekin alderatuta: %5,9 ziren ostegunean, eta % 6,2 atzo. Bizkaia da kutsatze berrien kopurua handitu duen bakarra: 545 (ostegunean baino 66 gehiago). Gipuzkoan 264 positibo atzeman dituzte (17 gutxiago) eta Araban 130 (21 gutxiago).

AstraZenecaren 1.600 dosi Ipar Euskal Herrian

AstraZeneca laborategi britainiarraren txertoa Ipar Euskal Herrira iritsi da. Frantziako Osasun Agintaritzak aste honetan balioetsi du, gaurtik aitzina zabalduko da Lapurdi, Nafarroa Behera eta Zuberoako txertaketa zentroetan. Larunbat honetan 1.600 dosi iritsi dira, eta bihartik hasiko dira 65 urtetik beherako osasun langileei ematen, horiek lehenetsiko baitituzte txerto honekin. Ospitaleetatik hasiko dira, ondoren gainerako osasun zentroetara zabaltzeko.

Frantziako Osasun Agintaritzak baimendutako Pfizer eta Moderna laborategien lehen bi txertoak ez bezala, AstraZenecarena 65 urtetik beherako pertsonei bakarrik emango zaie. Izan ere, zalantzak sortu dira adin horretatik gorako pertsonengan duen eraginkortasunari buruz.

Ikasleak zine geletan

Otsailaren 22tik aitzina, ezohiko publikoa hartuko dute Angeluko (Lapurdi) zinemetan. Ikasgela bilakatuko dira, Montaury unibertsitateko ikasleek klaseak presentzialki hartzeko aukera izan dezaten. Unibertsitateko zuzendariak egin zuen eskaera, eta Frantziako Estatuko zerbitzuek baimendu dute. 200 pertsonako gaitasuna duten geletan 70 ikasle sartuko dira, urruntze fisikoa atxiki ahal izateko.


Summary: Erraz gailendu zaio Bartzelona Anaitasunari. Hasieratik izan da nagusi Kataluniako taldea, Eskubaloiko Asobal ligan.

Baja ugari zituen Bartzelonak gaurko partidarako: Blasz Janc, Dika Mem eta Timothey N' Guessan. Eta Anaitasunak ere koronabirusaren kalteak pairatzen ari da oraindik ere.

Katalanak berehala nagusitu dira: 8-3 markagailuan, bost puntu abantaila zeukaten, 7. minuturako. Horrekin eroso, erritmoa azkartu du Bartzelonak, eta atsedenaldira heldu da partida, 23-12 markagailuan.

Lehen zatian sei jokalarirekin jokatu du erasora Anaitasunak, baina, ondoren, taktika aldatu eta zazpi jokalari jarri ditu Quique Dominguez entrenatzaileak erasoan. Baina horrek ahuldu egin du taldearen defentsa.

Hori ikusita, partida gelditu du berriz Dominguezek, markagailuak 31-16 erakusten zuenean, 43. minutuan, eta berriro itzuli da seiko erasora.

Hurrengo sei minutuetan tartea murriztu dute nafarrek, 32-19 jarri arte. Baina Bartzelonak berriro handitu du abantaila, azkeneko 40-23.


Iratiren ahots askotarikoak

Summary: Iratiren ahots askotarikoak. Irati gurasoekin uzteko eskatu dute Bilbon kalejira batekin. Katixa Agirrek eta Yogurinha Borovak hartu dute parte, besteak beste

«Buruhandiak daude! Eta iratxoak ere badaude». Eta panderoak, akordeoiak, puxika more mordoa, eta baita lau lagunek eramandako herensuge urdin argi bat ere. Hori dena batu zuten atzo Irati Gurasoekin Euskal Herrira dinamikakoek Bilboko Arriaga plazan, eta, elementu pila horiekin batera, baita jende andana ere, haur zein heldu. 3 urte betetakoan, martxoaren 8an, Aranjuezeko (Espainia) kartzelan dauden gurasoekin batera bizitzeari utziko dio Iratik, eta bana ez ditzaten eskatzeko antolatu zuten Jira eta bira ekitaldia.

Festa giroa, proposamenak luzatzeko modua baino ez zen izan, ordea. Zehazki, hiru «aldarrikapen mahaigaineratu» zituzten, dinamikako kide Eztizen Artolaren hitzetan. Batetik, «Euskal Herriko kartzeletan familientzako modulu mistoa eratzea» galdegin zuten, Irati eta bere gurasoak «elkarrekin bizi ahal izateko». Bestetik, «zaintzapeko pisuak antolatzea» ere proposatu zuten, «behin Irati kartzelatik ateratzean gurasoekin bizitzeko duen eskubidea errespetatzeko». Azkenik, «aldarrikapen egingarriak» zirela azpimarratu zuen Artolak, eta eskumenen transferentziarekin «aurrera urrats» nahikoa egiten ari direla nabarmendu zuen.

Enara pailazoak hartu zuen hitza aurrena. «Motxiladun umea naiz», adierazi zuen. «Leku gris batean jaio nintzen, eta 3 urte bete nituenean, esan zidaten: ‘Kanpora!’». Egoera aurkeztu ondoren, kalejira gidatu zuen kamioira igo zen. Konfeti eta suziri eztandekin eta euri jasa hotsarekin batera abiatu zen segizioa, eta, bozgorailutik entzun ziren abestiak gorabehera, guztien tartetik izan zuen abagunea Enarak «aitatxo eta amatxo etxean nahi» zituztela hainbatetan gogorarazteko. «Nekatuta gaude hainbeste kilometro egiteaz».

Molde askotako aldarriak

Arriaga plazatik Plaza Biribilera abiatu zen kalejira, eta hortik udaletxerako bideari ekin zion. Bertan, Yogurinha Borovari eman zion hitza Enarak, eta abeslariak dantzan jarri zituen bertaratutakoak. Berriro abiatu zen kamioia, patinetean zihoazen ume talde batek gertutik jarraitzen zuela.

Areatzan, tonu solemneagoa erabili zuen Katixa Agirrek haurren eskubideak aldarrikatzeko. «Umeei min emateko modu asko daude egun. Gauza bakarra dute beharrezkoa: gurasoen maitasuna eta babesa. Iratik ezin duenez ahotsa altxatu, hemen dauka gurea». Biolin baten doinuen abaroan biribildu zuen ekitaldia idazle gasteiztarrak.


Summary: Jaurlaritzak Trebiñuren inguruan duen «utzikeria» salatu du EH Bilduk. Koalizio independentistak esan du azarotik ez dela jakinarazi hango osasun daturik.

Eusko Jaurlaritzak Trebiñurekin duen jarrera salatu du EH Bildu koalizioak, eta azalpenak eskatu ditu Legebiltzarrean. Izurriari aurre egiteko neurrien inguruan «utzikeriaz» aritzea egotzi dio Lakuari Itxaso Etxeberria legebiltzarkideak. Azaldu duenez, «joan zen azarotik ez da inongo daturik eman izurriaren egoeraz, ezta ezarritako neurrien ingurukoaz ere».

Trebiñu Araban dago, baina Burgosen (Espainia) administraziopean. Horrek kontraesan bat sortu du eremuan: izurriaren aurkako borrokan, logikak agintzen du Trebiñun ere Arabarako harturiko neurriak jarri behar direla indarrean —konfinamendu perimetralari dagozkienak, besteak beste—, Arabako eremuz erabat inguraturik baitago. Baina Gaztela eta Leongo Gobernuak joan zen astean agindu zien hango udalerriei Burgoserako neurriak ezartzeko. Horrek egoera «are gehiago zaildu du», EH Bilduren arabera. Horregatik, galdera egin du koalizioak Legebiltzarrean, jakiteko zein den eremu horretako osasun egoera, zer neurri hartu diren eta ea Jaurlaritza Arabako Foru Aldundiarekin, Trebiñuko alkateekin eta Gaztelako agintariekin koordinatu ote den.


Summary: «AP-68aren inguruan dauden herri guztiak diskriminatuta daude». Alañak salatu du Bilbo eta Altube lotzen dituen AP-68 Espainiako Estatuko ordainpeko autobiderik garestienetan laugarrena dela. Plataforma eratuta, eskatu dute aldundiek konponbidea «berehala» ezartzeko.

Bilbotik Altubera (Araba) doan AP-68 ordainpeko autobidearen lehen hamabi kilometroak doakoak izateko eta gainerakoan hobariak ezartzeko plataforma sortu dute Bizkaia eta Araba lotzen dituen errepide inguruko herritarrek. Kepa AlaÃ±a (Ondarroa, 1957) da horietako bat. Laudion (Araba) bizi da.

AP-68 ordainpeko autobidea doan izan beharko litzatekeela diozue zuek. Zergatik?

Ez dugu eskatzen osorik doan izatea. Autobidearen lehen hamabi kilometroak doan izan daitezela eskatzen dugu: hain zuzen, Bilbotik Laudiora arteko bidea. Hamabi kilometro horietatik hamar, gutxi gorabehera, Bizkaikoak dira. Bizkaian, AP-8 errepidean ere, hamabi kilometro daude Bilbotik Galdakaoko ospitaleraino, eta horiek doan dira. Bizkaiko Foru Aldundiak AP-68an aukera bera ezar dezala eskatzen dugu.

Bilbotik Orozkoko irteerarainoko zatiaren doakotasunaz gain, Altuberainoko zatirako hobariak eskatu dituzue.

Bai. Eskatzen dugu egun bateko joan-etorriak ordainleku berean sartuta eta aterata egiten dituzten langileentzat bidaia doan izatea. Uste dugu segurtasuna ez dela ordaindu behar den luxu bat, langileen eskubide bat baizik. Lanbideren arabera, 13.000 bizkaitar joaten dira lanera Arabara, eta 9.000 arabar etortzen dira Bizkaira. Sindikatuen babes handia lortu dugu. Istripu gehiago gertatzen baitira lanerako joan-etorrietan enpresan bertan baino.

Gainerako erabiltzaileentzat %50eko beherapena eskatzen dugu, Espainiako Estatuko laugarren ordainpeko autobiderik garestiena baita hau. Bilbotik Orozkora doan zatia 2,10 euro ordaindu behar da —kilometroa 0,21 euro—ÂÂ. Beherapena eginda ere, patronalak berak eskatzen duena baino gehiago ordainduko genuke. Izan ere, SEOPAN azpiegitura eta ordainpeko autobideen patronaleko presidenteak duela gutxi esan zuen nahikoa litzatekeela kilometroa 0,09 euro ordaintzea.

Hobari eskari gehiagorik bai?

Bai. %75eko beherapena eskatzen dugu hiru ardatzetik gora dituzten garraio arriskutsuentzat, errepide nagusitik garraio astun eta arriskutsu guztia desager dadin. Aragoiko eta Errioxako [Espainia] gobernuek hala egiten dute. Horri esker, lortuko genuke kamioi arriskutsuak ez pasatzea auzo eta etxe artetik, ez ditzatela gurutza Arakaldo, Arrankudiaga edota Ugaoko herriak. Txirrindularientzat ere arrisku handia sortzen du. Neurri horren bidez lortu nahi duguna da errepide nagusi horretatik pasatu beharrean garraio mota hori AP-68tik joatea.

2019ko abenduaz geroztik dago errepidearen kudeaketa Arabako eta Bizkaiko aldundien esku. Zergatik sortu duzue orain plataforma?

Ordainpeko autobideen kontzesioa epe jakin baterako izaten da. Errepide honen Bilbotik Orozkorako zati hau 1978an inauguratu zuten. Kontzesioa 2011n amaitu behar zen. 2002an, ordea, [Jose Maria] Aznarrek luzatu egin zuen 2026ra arte. Autobidea kupo bidez ordaintzen ari ginen. 2019ko azaroan, Espainiako Gobernuak Eusko Jaurlaritzari transferitu zion kontzesioa. Jaurlaritzak aldundiei eman zien, eta ordutik, azken horiek aukera izan dute hobariak ezartzen hasteko. Ramiro Gonzalezek [Arabako ahaldun nagusia] 2019ko maiatzean agindu zuen hobariak ezarriko zituztela. Ia urte eta erdi pasatu da, eta ez dituzte ezarri. Horregatik osatu dugu plataforma hau. Arabako Batzar Nagusietan batzorde bat bide azkarren finantzaketa aztertzen ari da. Bertan parte hartzera gonbidatu gaituzte, baina uko egin diogu. Horrez gainera, esan dute urtebete baino gehiago iraungo duela, eta, bien bitartean, herritarrek ordaintzen jarraitu behar dute, edo arriskuan jartzen dira errepide nagusietatik ibili behar dutelako, nahiz eta euskal herritar guztiona den autobide hau dugun. Konponbidea oso azkarra izan daiteke: aldundiek badakite zenbat herritarrek erabiltzen dugun errepidea, eta berehala konpon dezakete. Ez dugu ulertzen batzordea egin beharra.

Batzordean lanak finantzatzeko hiru bide aztertzen ari dira. Bata, aurrekontuen bidez; bestea, tasen bidez: autoa dugunok zerga bat ordainduta; eta hirugarrena, erabiltzen duenak ordain dezala. Gure ustez, hobariak ezarri behar dituzte, eta, gero, erabakitzen dutenean zer-nola ordaindu, aplika diezazkietela denei.

Zuen ustez, zer-nola ordaindu beharko litzateke mantentzea?

Askok esaten didate dena ezin daitekeela izan doan. Noski. Ezin da onartu, ordea, hain garestia izatea eta horrenbeste ordaintzea. Gure ustez, konponbide logikoa da EAEko azpiegitura guztien kostua kalkulatzea eta kopurua bertan matrikulatuta dauden ibilgailuen artean zatitzea. Ibilgailuaren arabera, zirkulazio zergan sartu, eta T Bidea egin bertako herritar guztientzat. Laudio, Amurrio, Urduña, Orozko eta AP-68aren ondoan dauden herri guztiak diskriminatuta daude, herritarrek lanera joateko diru asko gastatzen dutelako. Bilbotik Gasteizera edo Gasteiztik Bilbora lanera doanak 250 euro gastatu behar ditu hilean bidesarietan. Espainiako Estatistika Institutuaren arabera, euskal herritarrek, batez beste, 25.000 euro irabazten dute. Bidesariaren %10 autobideak ordaintzera bideratzen dute. Hobariak egon behar dira.

Arabako Aldundiak %60ren hobariak ezartzen ditu hamabost bidaiatik gora, ibilbide guztiak Araba barruan egiten direnetan. Era horretako hobarien eta ordainpeko autobideen kontra gaude. Baina ordainpeko autobide hau eginda dago jada, eta ordaindu dugu denon artean; beraz, erabil dezagun, seguruagoa delako.

Zergatik zaudete hobarion kontra?

Laudiotik Gasteizera hamar bidaia eginez gero, 37,5 euro ordaindu behar dira. Hogei eginez gero, ordea, hobariari esker, 30 euro ordaindu behar dira. Neurri horrek ibilgailua erabiltzea sustatzen du. Gu kontra gaude.

Nortzuk osatzen duzue plataforma?

Bost lagun ari gara buru-belarri. Horrez gain, Amurrioko, Laudioko eta Urduñako txirrindulari taldeek babesa erakutsi digute. Sindikatu askok ere bai. Hainbat alderdik babestuko dituzte udaletako mozioak. Zenbait alderdi politikok aurkeztutako mozioak —gure ustez, logikoak— atzera bota dira alderdi politiko jakin batek aurkeztu dituelako. Horregatik eratu dugu plataforma. Alderdi politikoetatik bereizita egin nahi dugu lan. Hala ere, aurkezpena egiten dugunean, denak gure atzean egon daitezen nahi dugu, babesa ager diezaguten.

Aurrera begira, zer pauso emango duzue?

Enpresa batzorde batzuekin hitz egiten ari gara, eta sindikatuekin. Batzar nagusietako ordezkariekin ere batzartzen ari gara. Eragileekin hitz egin eta martxoan udaletako osoko bilkuretan aurkeztu nahi dugu. Laudion, Amurrion, Orozkon eta Aiaraldean aurkeztuko ditugu mozioak.


Elkartasuna plazara

Summary: Elkartasuna plazara. Gorka Belasko ilustratzaileak Zaldibar Argitukoen protesten kronika grafikoa bildu du ‘Elkartasunaren Plaza’ fanzinean. Arte Bizkarra Kulturgintzaren babesarekin argitaratuko du, eta bihar banatuko ditu ale horiek, musu truk.

Otsailaren 6an, urte bat bete da Zaldibarko zabortegia amildu eta bertako behargin Joaquin Beltran eta Alberto Sololuze luiziak irentsi zituenetik. Urte honetan, hainbat izan dira Euskal Herrian han eta hemen egindako mobilizazio, elkarretaratze eta ekitaldiak, Zaldibarren gertatutakoa argitu, erantzukizunak eskatu eta familia kaltetuei elkartasuna adierazteko.

Beltran desagertuta dago oraindik, eta haren Zallako auzokideak posible izan den guztietan elkartu dira udalerri horretako Euskadi plazan, Zaldibar Argitu plataformakoek deituta; “ez-leku” hori “Elkartasunaren plaza” bilakatu da. Ahal izan den guztietan, bertan egon da Gorka Belasko ilustratzailea, ekitaldi bakoitzari dagokion kronika grafikoa eginez. Beltranen auzokideek familiari agertutako babesaren lekukotasuna koadernoan irudikatu, eta urte oso bat iraun duen kronika grafikoa osatu du.

Urteurrenaren harira, egindako marrazki guztiak bildu ditu Belaskok, berariaz sortutako Elkartasunaren Plaza fanzinean. Arte Bizkarra Kulturgintzaren babesarekin aterako du argitara ia 50 marrazki batzen dituen bilduma hori: osteguneroko hamar minutuko horietan eta manifestazioetan egindakoak, “mutuak baina esanguratsuak”, baldintza ezberdinetan, eguzkitan zein euripean, epe horretan erabili dituen koadernoen formatu askotarikoetan.

“Nik etengabe marrazten dut beti gainean daramadan koadernoan. Institutu bateko irakasle naiz, eta koadernoa tresna pedagogiko moduan erabiltzen dut. Eguneroko bizitzako hainbat gauza paperera eramaten saiatzen naiz, eta, horien artean, halako ekitaldiren batera baldin banoa, bertan ikusten dudana marrazten saiatzen naiz”, azaldu du Belaskok. Fanzinean, egileari atera zaizkion bezala agertuko dira marrazki guztiak, haietako batzuek denboraren joanean kolorea galdu badute ere. Belaskok kontatu duenez, bertan batzen dena “giza kalitatea da, kalitate grafikoa baino gehiago”. “Urte gogor eta latz batean metatu den elkartasunaren adierazlea”

Esplikatu duenez, lehenengoa marraztu zuenean, ez zuen buruan halako bilduma bat egiteko intentziorik: “Lehendabizikoa marraztean, ez nekien honek zenbat iraungo zuen”. Beste edozein auzokide bezala, gertatutakoa salatzeko elkarretaratzeetara agertzen hasi zela esan du, eta, bertan zela, bere kronika grafiko propioa egiten hasi zen.

Ilustratzaileak azaldu duenez, “ezustean” sortutako ideia bat izan zen fanzinea osatzea: “Osasun neurriek ahalbidetu duten ostegun guztietan elkarretaratzea egin dugu Zallan. Ni ahal izan dudan guztietan egon naiz, nire koadernoarekin. Behin konturatu nintzen marrazki dezente nituela gai honekin, eta, urtea betetzear zegoenez, bertan bildutakoei omenaldi bat egiteko aukera nuela bururatu zitzaidan”.

Eskerrak emateko

Esan eta egin. Orain, urteurrenarekin batera, Arte Bizkarra Kulturgintzak berrehun ale argitaratuko ditu ostegunero elkartzen direnen artean musu truk banatzeko. “Asmoa da guztien ekarpena eskertu eta ostegunero erakusten duten elkartasuna ez ahazteko oroigarri bat izatea fanzinea. Horregatik, dohainik banatuko diegu urtean zehar agertu diren auzokide horiei guztiei”. Batez ere, astero bilkuran egon direnei eskaini nahi die Belaskok fanzinea. “Azken finean, haiek dira ilustrazioetan agertzen direnak, eta, era batera edo bestera, egitasmo honetan parte hartu dute; adierazi duten elkartasunaren lekukoa da bilduma hau, baita elkartasun hori eskertzeko modu bat ere”.

Marrazkiei lotuz, ostegunero plazan sortzen zen giroa transmititzen saiatu dela azpimarratu du Belaskok: “Elkarretaratzeak hamar minutukoak izaten dira, eta, ahal dudanean, arinago joaten saiatzen naiz; toki desberdinetan kokatu, eta eremu fisiko desberdinak marrazten ditut”. Hala, denak batzean ikuspegi orokor bat osatzen dela azaldu du. Kioskoa, agertokia, pankarta, banderak…; elkarretaratze bakoitzean momentuko elementurik adierazgarriena irudikatzen saiatu dela esan du. “Giroa, elementu adierazgarrien bidez islatzea izan da ideia, azkenean oso egoera ezberdinetan egin baititugu elkarretaratzeak, eta uneko argazkia testuinguruarekin batera aldatuz joan da”.

Bilduman, era kronologikoan ageri dira marrazkiak, eta Belaskok ez du txertatu ez testurik, ez azalpenik. “Behin, adibidez, manifestazio batera joan ginen Eibarrera [Gipuzkoa], eta bertan entzun ziren oihuak eta aldarriak txertatu nituen marrazkietan”, esplikatu du. “Zallakoak, ordea, elkarretaratze isilak dira, eta bertako irudietan ageri den testu bakarra pankartetan eta salaketa karteletan agertzen diren leloak dira”.

Osasun larrialdiaren gorabeherengatik batzuetan batu ezin izan diren arren, Belaskok urte osoan elkartasun “handi bat” sortu dutela nabarmendu nahi izan du. “Astean hamar minutu izaten dira; une laburra bezain esanguratsua bilakatu da elkarretaratzea”. Jende kopurua aldakorra izan arren, adin guztietako auzokideen presentzia goraipatu du, guztiak Zaldibarren geratutako ezbeharra argitzeko aldarriaren eta familiarekiko elkartasuna helarazteko gogoaren inguruan bilduta. “Denok ikusten dugu familia batentzat oso gogorra izan behar duela egoera honetan urtebete bakarrik igarotzeak; horregatik, falta duten berotasuna ematen saiatu da herria”. Esan du Zallan hainbesteko jarraitutasunez sentitu diren oso gauza gutxi egon direla. “Ez dakigu zenbat luzatuko den egoera hau, baina denok espero dugu ahalik eta arinen bukatzea, beste fase batera igaro ahal izateko”.


Berdinketa Artalekun

Summary: Berdinketa Artalekun. Estu-estu ibili da lehia gaur Irunen, eta, partida irabazi ez arren, irundarrak bigarren dira oraindik ere eskubaloiko Asobal Ligan.

Bidasoa Irun eskubaloi taldeari ez zaio egin espero bezain gogorra Galiziako Morrazo. Emozio handiko partida izan da, eta bi taldeek 27na berdindu dute Artalekun.

Bidasoak 5-1 defendatu du bere atea, Crowley, Zabala edo Odriozola erasoan. Baina irundarrak ez dira oso fin ibili, eta huts ugari egin dituzte. Horrek aukera eman die bisitariei kontraerasoan aritzeko. Izan ere, galiziarrak aurretik jarri dira 15. minutuan.

Jacobo Cuetara entrenatzaileak denbora eskatu du orduan, eta Bonanno eta Azkue sartu ditu. Horri esker, Bidasoak berriz aurretik jartzea lortu du, eta lehen zatia 14-12 irabazten amaitu.

Bigarren zatian, Morrazok 23-24 aurreratzea lortu du. Cuetarak berriz eskatu du denbora, eta, lehen zatian bezala, funtzionatu egin du: galiziarrak 26-27 irabazten ari zirela, Rodrigo Salinasek sartu du azkenekoa, eta partida berdindu.


Summary: Realak Anoetan irabazi du hiru hilabeteren ondoren. Txuri-urdinek atsedenaldirako bideratua zuten neurketa, eta nagusitasunez gailendu zaizkie Cadizi. Oiartzabalek eta Isakek bina gol sartu dituzte.

Cadiz baino gehiago izan Reala atzo Anoetan. Hala ikusi zen zelaian, baita markagailuan ere. Denboraldi osoan ate aurrean gutxi asmatzea egotzi diote hainbatek Imanol Alguacilen taldeari, baina atzo bestelakoa izan zen kontua, eta, bigarren zatia hasi eta gutxira, txuri-urdinek jada hiru golen errenta zuten.

Realak epaileen erabakiak ere alde izan zituen. Partidako 25. minutuan Negredok besoarekin ukitu zuen baloia area barruan, epaileak bideoan begiratu zuen zer gertatu zen, eta penaltia adierazi zuen. Mikel Oiartzabalek ez zuen hutsik egin. Minutu gutxi geroago, ordea, aurkakoa jazo zen beste arean: baloiak besoan jo zuen Zubeldia, epaileak penaltia adierazi zuen, baina, bideoa ikusi ostean, iritzia aldatu, eta penaltirik gabe utzi zuen Cadiz.

Realak lanean jarraitu zuen, eta berehala iritsi zitzaion saria: 33. minutuan, Oiartzabalek Merinoren pase bat jaso zuen, bikain babestu zuen baloia, eta eibartarrak sareetara bidali zuen. Atsedenaldiaren aurretik, gainera, epaileak txartel gorria erakutsi zion Marcos Mauro Cadizeko jokalariari, eta, ordurako, donostiarrek neurketa ondo bideratua utzi zuten.

Alexander Isak izan zen bigarren zatiko protagonista. Suediarraren jardunak zalantzak sortu ditu aurten, baina badirudi konfiantza berreskuratu duela, eta golak sartzen hasia da. 53. minutuan, Januzajen pase bat jaso, eta maisuki amaitu zuen jokaldia area barruan. Hiru eta huts. Bost minutu geroago, beste bat: Oiartzabalek buruz errematatu zuen erdiraketa bat, Ledesmak geldiketa bikaina egin zuen, baina Isak egon behar zuen lekuan zegoen, eta baloiari bultza egin behar izan zion soilik.

Cadizek markagailua txukundu zuen 64. minutuan Jairok eskuratutako golari esker, baina txuri-urdinek ez zuten estualdirik pasatu.

Reala: Remiro; Gorosabel, Aritz, Zubeldia (Sagnan, 82. min), Monreal; Gebara, Merino, Illarramendi (Silva, 62. min); Januzaj (Merquelanz, 62. min), Oiartzabal (Barrenetxea, 82. min) eta Isak (Fernandez, 73. min).

Cadiz: Ledesma; Iza (Alcala, 45. min), Mauro, Cala (Espino, 59. min), Jairo; Jonsson (Garrido, 16. min), Fali, Salvi, Perea; Lozano (Sobrino, 45. min) eta Negredo (Saponjic, 59. min).


Summary: Osasuna azken-azkenean gailendu zaio Eibarri. Budimirrek 87. minutuan sartutako golak eman die garaipena gorritxoei, eta nafarrak irten egin dira sailkatzeko postuetatik. Eibar haietatik gertu dago.

Ezinbesteko hiru puntu Osasunarentzat; porrot mingarria Eibarrentzat. Hori da bi taldeek Sadarren jokatu duten partidak utzitakoa. Mailaz ez jaisteko borrokan dabiltza bi taldeak, eta atzokoa, derbia izateaz gain, zuzeneko bi aurkariren norgehiagoka zen. Izan ere, garaipenari esker, Osasunak sailkapenean aurrea hartu dio Eibarri; 22 puntu dituzte nafarrek, eta 20 gipuzkoarrek.

Beharrak baldintzatutako lehia izan da. Ez zuten behar baino gehiago arriskatu bi taldeek, zuzeneko jokoa hautatu zuten bi entrenatzaileek, eta, amaitzeko minutu gutxi falta zirela, bazirudien neurketa berdinketara kondenatua zegoela. Amaiera hori, ordea, Ante Budimirrek eragotzi zuen, 87. minutuan: Roberto Torresek erdiraketa ona jarri zuen, Adrianek buruz luzatu zuen, eta Budimirrek, ahal bezala, sareetara bidali zuen baloia. Aurrelari kroaziarrak gorritxoentzako garrantzi izugarria duen gola sartu zuen, eta ospatu ere hala ospatu zuten Osasunako jokalariek.

Beste bi golak lehen zatian sartu zituzten. Osasunak sartu zuen lehenbizikoa, 17. minutuan; Jonathan Callerik bikain errematatu zuen Manu Sanchezen erdiraketa bat. Atsedenaldiaren aurretik, ordea, Kike Garciak beste hainbeste egin zuen, eta modu ikusgarrian amaitu zuen Bryan Gilen jokaldi bat. Arriskuaren sinonimo da Gil eta Garcia elkartzea.

Azkenean, Sadarren geratu ziren bi puntuak, Osasuna sailkapeneko 15. postura igo da, eta jaisteko postuetatik irtetea lortu du. Oraindik ez dago haietan Eibar, baina ozta-ozta: armaginak 17. daude sailkapenean, Valladolidekin berdinduta, hura ere jaisteko postuetan baitago.

Osasuna: Herrera; Nacho Vidal, Aridane, David Garcia, Sanchez; Sanjurjo (Moncayola 62. min), Torro, Barja (Torres, 62. min), Ruben Garcia (Iñigo Perez, 89. min); Calleri (Adrian, 70. min) eta Budimir (Gallego, 89. min).

Eibar: Dmitrovic, Arbilla, Oliveira, Bigas (Burgos, 45. min), Soares; Recio (Diop, 73. min), Exposito (Quique, 90. min), Muto, Bryan Gil; Enrich (Pozo, 73. min) eta Kike Garcia (Sergio Alvarez, 85. min).


Summary: Rajoyren eta Aznarren lekukotzak baztertzeko eskatu du PPren abokatuak, lehen auzi saioan. Alderdiak Madrilgo Genova kalean duen egoitzako eraberritze lanak ea kontu beltzetatik finantzatu zituzten argitzea du helburu gaur hasi duten epaiketak.

Luis Barcenas PP alderdiaren diruzain izandakoa eseri da akusatuen aulkian, eta lekuko gisa deklaratuko dute PP Alderdi Popularreko bi presidente ohik, Mariano Rajoyk eta Jose Maria Aznarrek. Argitu beharreko galdera, berriz, alderdiak diru beltzarekin ordaindu ote zituen Madrilgo egoitzaren eraberritze lanak. Barcenasek esandakoen arabera, 900.000 euro baliatu zituzten horretarako. Diruzain ohiak beste bost urteko kartzela zigorra jaso dezake hori frogatuta geratuko balitz; alderdiak, ordea, kolpe handiagoa jaso dezake.

Fiskaltzak berretsi du auzi saioaren hasieran ez zela egin hauteskunde deliturik; aldiz, herri akusazioetatik bik argudiatu dute baietz, diru beltza baliatu baitzen 2007ko eta 2008ko bozetarako kanpainak finantzatzeko. Alde horretatik, Barcenas ez da bakarrik egongo akusatuen aulkian. Harekin batera eseriko dira PPko kudeatzaile izandako Cristobal Paez, eta alderdiaren egoitzako lanak egin zituen arkitektoen bulegoko hiru kide.

PPren defentsaz arduratzen den Jesus Santos abokatuak, berriz, akusazio partikularren aurka jo du, eta «salaketa politikoak» egitea leporatu dio. Santosek kritikatu du abokatuetako hainbatek «harreman estua» dutela PSOE Espainiako Alderdi Sozialistarekin eta IU Izquierda Unida alderdiarekin, eta Gonzalo Boye jarri du adibide, zeina Kataluniako Generalitateko presidente ohi Carles Puigdemonten abokatua ere baden.«Saihestu behar dugu aretoa komunikabideentzako ikuskizun bat edo borroka politikorako eremu bilakatzea», ohartarazi du Santosek. Zentzu horretan, herri akusazioak lekuko gisa deitutako hainbat lagunek deklaratu beharrik ez izatea ere eskatu du Santosek, tartean Rajoy eta Aznar, argudiatuz «etsaia politikoki lotsaraztea» soilik bilatzen dutela.

Joan den astean Barcenasek idatzi bat bidali zion Espainiako Ustelkeriaren Fiskaltzari, diru ezkutuaren inguruko hainbat xehetasun emateko. Alderdia 1982tik eta 2009ra bitarte legez kanpo finantzatu zela aitortu zuen testuan, eta PPk ezkutuan jasotako diruak, batzuetan, kontratu publikoen truke eman zituztela enpresek. Fiskaltzak, ordea, froga gehiago eskatu ditu hark esandakoak ontzat emateko, sei urteko atzerapenarekin hasiko den epaiketan.

Barcenasek esandakoen arabera, alderdiaren legez kanpoko diruaren berri eman zion Mariano Rajoy Espainiako Gobernuko buru ohiari 2009. urtean, eta hark ezkutuko kontuak jasotzen zituzten agiriak hartu eta papera txikitzeko makinan sartu zituela, jakin gabe Barcenasek bazeukala haien kopia bat. Horrez gain, «soldata osagarriak» jaso izana egozten die Rajoyri, Maria Dolores de Cospedal, Javier Arenasi, Francisco Alvarez Cascos, Angel Acebesi, Federico Trillo eta Rodrigo Rato ministro ohiei, eta Senatuko presidente ohi Pio Garcia Escuderori eta Jaime Ignacio del Burgo diputatu ohiari. Guztiek deklaratuko dute lekuko gisa auzian, nahiz eta epaitegiak horretarako egunik ez duen oraindik jarri.

Fiskaltzak, baina, garrantzia kendu dio idatziari ahozko auzi saioa hasi berritan. Prentsa ohar batean adierazi du «berritasun gutxi» jasotzen dituela diruzain ohiaren azken idazkiak, eta horien artean ez dagoela «pisuzkorik», ez gaur hasi duten auziarekin lotuta, ezta aurrera begira geratzen direnei dagokienez ere. Barcenasen abokatuak, bestalde, ez du baztertu Rajoyrekin aurrez aurreko bat eskatzea, betiere presidente ohiaren deklarazioa akusatuak esandakoekin bat ez badator.

Alderdiko buru Pablo Casadok sinesgarritasuna ukatu dio Barcenasi, eta baztertu du harekin inolako zerikusirik izatea Onda Cero irratiari eskainitako elkarrizketa batean: «Barcenas zigortuta dago, eta ez dut traturik gaizkileekin. Ez dugu beldurra izateko inolako arrazoirik, eta oso nekatuta gaude honekin guztiarekin. Bere kontakizuna behin baino gehiagotan aldatu duen pertsona batek ez du sinesgarritasunik».

Bihar jarraituko dute epaiketarekin.


Summary: Ozta-ozta, garaipen bat gehiago Altuna-Mariezkurrenarentzat. 21 eta 15 aurretik joan diren arren, azkenera arte sufritu behar izan dute Pena eta Albisu mendean hartzeko. Binakako Txapelketako liderrak dira, Elezkano-Zabaletarekin berdinduta.

Bosgarren garaipena Altuna eta Mariezkurrenarentzat. Aurtengo Binakako Txapelketan onentsuen jokatzen ari diren bi bikote izan ziren aurrez aurre, atzo, Eibarko Astelena pilotalekuan, baina neurketak ez zuen halakorik erakutsi; bi bikoteek huts asko egin zituzten, bai eta pilotakada asko galdu ere. Aurrelariek ez zuten jokoan nahi beste parte hartu.

Lehia horretan, ordea, Jokin Altuna eta Jon Mariezkurrena nagusitu ziren partida ia osoan, 21 eta 15eraino. Altuna III.ak hasieran erakutsi zuen bere jokoa, eta gorriak 8-2 aurreratu ziren. Hortik aurrera, ordea, atzelariak izan ziren protagonistak, eta atzeko koadroetan jokatu zen norgehiagoka.

Hala iritsi zen partida ia bukaeraraino. Altunaren jokaldi on batzuei esker, 17-15etik 21-15era igaro ziren, baina orduan hasi ziren komeriak gorrientzat. Urdinek berdinketa eskuratu zuten, eta zentimetro gutxigatik ez zuten garaipena ere lortu: Peñak txokoan utzi zuen pilota bat, baina txapan jo zuen, eta Altunak eta Mariezkurrenak arnasa lasai hartzeko beta izan zuten.

Nola edo hala, garaipen garrantzitsua eskuratu zuten; Peña II.a eta Albisu zuzeneko aurkariak dira, eta, atzo irabaztea lortuz gero, bi bikoteak berdinduta geratuko ziren sailkapenean. Ez zen hala izan, ordea, eta Altunak eta Mariezkurrenak osatutako bikotea da Binakako Txapelketako liderra, Elezkano eta Zabaletarekin berdinduta: bosna garaipen ditu bikote bakoitzak. Peña eta Albisu laugarrenak dira, Ezkurdia-Galarzarekin berdinduta.


Summary: AstraZeneca txertoa jarri dute Baionako ospitaleko langileek. 1.600 dosi jaso ditu Ipar Euskal Herriko ospitaleak. 65 urtez beherako osasun langileak txertatzen hasi dira.

Pfizerren txertoaren ondotik, beste txerto bat heldu da Ipar Euskal Herrira, AstraZenecarena hain zuzen. Iragan astean, Frantziako Osasunaren Aginte Gorenak txerto horren erabilera baimendu zuen 65 urtez beherako herritarrentzat. Hala, AstraZeneca txertoaren dosiak banatzen hasi dira, eta Baionako ospitaleak 1.600 dosi jaso zituen iragan larunbatean. Atzo hasi ziren txertaketak egiten, eta dagoeneko 50 osasun langilek jarri dute txertoa.

Oraingoz, 50 urtez gorako 750 langile txertatu dituzte Baionako ospitaleko egoitzetan. Txertaketa kanpaina zalutzeko asmoa dute orain: AstraZeneca txertoa eskuratu dutenez, 65 urtez beherako langile orok jartzen ahalko du lehen dosia.

Datozen egunetan dosi gehiago eskuratuko dituela segurtatu du Baionako ospitaleak. «Txertaketa kanpainak aitzina segituko du, eta, eskuratuko ditugun dosien bidez, Ipar Euskal Herriko osasun egoitza guztietako langileak txertatuko dira», baieztatu dutenez.


Summary: Sei pertsona hil dira koronabirusaren ondorioz Bilboko Santutxu auzoko eraikin batean. Gotzone Sagardui Osasun sailburuak baieztatu du oraingoz sei direla eraikinean hildakoak. Gainera, beste 33 bizilaguni detektatu diete birusa. Bizilagunak kexu agertu dira Osakidetzak egindako kudeaketarekin, baina Osasun Sailak erantzun du «azkartasunez» jokatu dutela.

Urtarrilaren 21ean izan zen lehenbiziko heriotza: birusarekin eri zen 85 urteko emakumezko bat zendu zen egun hartan. Ordutik, eraikin berean gertatutako beste lau heriotzaren berri eman du Osakidetzak azken asteetan, eta gaur jakinarazi du seigarren kasua Osasun Sailak. Gainera, birusaren agerraldia atzeman ondotik, Osakidetzak baheketa bat egin zuen bizilagunen artean beste kasu positiborik ba ote zegoen jakiteko: test horietan, hildakoez gainera, 33 pertsonari atzeman diete COVID-19a. Guztira 65 familia inguru bizi dira eraikinean.

Birusaren agerraldiaren zergatiak zein diren jakiteko lanean ari da Osasun Saila, eta zenbait hipotesi ari dira aztertzen. Besteak beste, birusa azkar transmititzea ekarri duen superkutsatzailerik dagoen jakiteko ikerketa abiatu dute. Bestalde, esplikatu dute eraikineko eremu komunek duten aireztapen eskasa ere izan daitekeela agerraldiaren arrazoietako bat.

«Ezin da beti garaiz iritsi» Azken asteotako gertakariak ikusirik, larri daude eraikineko bizilagunak. Egoerak «oso kezkatuak» dituela onartu dute auzokide batzuek, eta, era berean, salatu dute administrazioak ez duela eman egoerari buruzko argibide nahikorik. Kontrara,Sagarduik esan du Osakidetzak «azkar» jokatu duela, eta argudiatu du birusaren agerraldiaren berri izan bezain laster ekin ziotela baheketa prozesuari. Gainera, erantsi du Osakidetzaren aztarnari sareari esker lortu zela agerraldia detektatzea, eta azaldu du horrek agerian uzten duela aztertze lanak eraginkorrak direla. Hala eta guztiz ere, sailburuak aitortu du «ezin dela beti garaiz iritsi».


Summary: Zupiria: «Egoerak eskatzen du zorroztasunez jarraitzea». Ostiral honetan Labiren aholku batzordeak hartuko dituen erabakiak kutsatzeen bilakaerak baldintzatuta egongo dira, Jaurlaritzako eledunaren arabera. Azken egunetan beheranzko joera bat egon bada ere, «tentsioari» eustearen aldekoa da Zupiria.

Ostiralean elkartuko da Araban, Bizkaian eta Gipuzkoan izurria kontrolatzeko neurriak hartzen dituen Labi aholku batzordea. Bilera horretan har daitezkeen neurriei buruz mintzatu da gaur Euskadi Irratian Bingen Zupiria Eusko Jaurlaritzako bozeramailea, eta zuhur jokatzearen alde egin du. Zupiriak ez du aurreratu zein erabaki hartu ditzakeen Labiak, baina azpimarratu du pandemiaren eta kutsatzeen datozen egunetako bilakaerak baldintzatuta hartuko direla. Hala ere, Eusko Jaurlaritzako bozeramaileak esan du azken egunetako kutsatzeek beheranzko joera adierazten duten arren, egoera edozein unetan alda daitekeela eta ezinbestekoa izango dela «zorroztasunez» jarraitzea. «Kontuan izanda zer datorkigun eta zer daukagun aurrean, eta zeintzuk diren datozen hilabeteetarako helburuak, egoerak eskatuko digu zorroztasunez jarraitzea. Batetik, ez dakigu zein gorabehera izango duen gaixotasunak gure artean, eta, bestetik, txertoak bere eragin potoloa eta nagusia gizartearen parte handiarengan eduki arte, tentsio batean bizi beharko dugu gaixotasun honekin».

Teknikariek egindako analisiaren arabera hartuko ditu erabakiak Labiak ostiralean, baina betiere Jaurlaritzak ezarriak dituen lehentasunak aintzat hartuta, Zupiriak azpimarratu duenez. Hiru aipatu ditu: jarduera ekonomikoa ahal den irekiena izatea, aurrez aurreko hezkuntza bermatzea, eta bizitza soziala «ahal den eramangarriena» egitea.

Ostalaritzari ezarritako neurri murriztaileei buruz ere mintzatu da Zupiria. Bihar erabakiko du EAEko Justizia Auzitegi Nagusiak ostalaritza eta jatetxeen itxieraren aurka patronalak aurkeztutako helegiteari buruz, eta Eusko Jaurlaritzako abokatuek gaur aurkeztuko dizkiote alegazioak helegite horri. Zupiriak azaldu du «ebidentzietan» oinarritutako alegazioak aurkeztuko dituztela. Ostalaritzako murrizketak Europako herri nagusietan indarrean dauden neurrien parekoak direla esan du, eta horiek hartzeko arrazoiak badirela defendatu: «Bai hemen bai beste toki batzuetan ikusi dugu ez dugula berdin jokatzen okindegi batean edo taberna batean. Okindegian gure txanda errespetatzen dugu, eta tabernetan pilatu egiten gara, jateko edo edateko maskara kentzen dugu eta arrisku egoerak sortzen ditugu. Neurri murriztaileak indarrean daude hemen, estatuan eta Europako herrialde gehienetan».


Summary: Elkarretaratze jendetsua egin dute Azkoitian Ertzaintzaren jarrera salatzeko. Larunbatean tabernak itxi ostean herrian jazo ziren gertakariak salatu zituzten atzo Azkoitian, eta deialdiak erantzun zabala izan zuen. Herritar andana bildu zen Jazarpen polizialen aurrean, klase batasuna lelopean.

Jazarpen polizialen aurrean, klase batasuna lelopean, elkarretaratze jendetsua egin zuten atzo iluntzean Azkoitian, larunbatean jasandako «jazarpena» salatu eta Ertzaintzaren jarrera gaitzesteko. Azkoitiko Gazte Asanbladako kideek egin zuten mobilizaziorako deia, eta herritar andana bildu zen: Azkoitiko plazan egin zuten protesta, ertzain ugari alboan zituztela.

Besteak beste, larunbat iluntzean gertatu zena salatu, eta «Poliziaren presentziaren gorakada, mehatxuak, eta identifikazioak» gaitzetsi zituzten. Hala dio Azkoitiko Gazte Asanbladak gertatutakoaren harira plazaratu duen idatziak: «Egoera honek goia jo du joan den larunbatean Azkoitiko gazteok jasan dugun erasoarekin. Egunean zehar ohi baino presentzia polizial gehiago izan genuen. Kaleak kontrolatzen ibili ziren, eta tabernetara ere sartu ziren». Idatziaren arabera, Ertzaintza gazteak identifikatzen hasi zen, eta polizia ugari agertu ziren: «Bi patruila eta istiluen aurkako furgoi bat ikusi genituen, herriko udaltzaingoekin batera. Bertan zegoen jendeari mehatxuka hasi ziren, sakabanatzeko esanez, bestela identifikatuak izango zirela».

Iluntzean gertatu zen, 20:00ak pasatxo zirenean, eta, Azkoitiko Gazte Asanbladaren oharrean dioenez, handik« gutxira «kalean zeudenen aurka egin zuen Poliziak». Nabarmendu dutenez, «inongo irizpiderik gabe» jo zuten gazteen aurka, eta horietako hainbat «erasoak» izan ziren: «Gazte bat ahotik eutsita kalean zehar arrastaka eraman zuten. Beste batzuk, aldiz, paretaren aurka bultzatu edo lurrera jaurti zituzten, eta ostikada ugari ere jaso zituzten». Gainera, «aldez aurretik planifikatutako ekintza» gisa izendatu dute Ertzaintzaren agerraldi hura, «horren denbora gutxian hainbeste polizia agertzeak» harrituta utzi baitzituen Azkoitiko Gazte Asanbladako kideak eta biztanleak.

Ordu erdi inguru iraun zuen elkarretaratzeak, eta protesta amaitzean ohar bat irakurri zuten: «Egoera justifikatzeko pandemiaren hedapena aitzakiatzat hartu den arren, ikusten ari garen neurriek ez dute arazoarentzat konponbidea bermatzen edota bilatzen. Osasun arlora baliabide gehiago bideratu beharrean, oinarrizko eskubide eta askatasunak ukatzen dituen estatu poliziala eraikitzearen alde egin dute agintariek, partidu politiko guztien onespenarekin». Era berean, salatu dute gazteak direla «estatu polizial» horren jopuntu: «Gazteok dugu gertatzen ari denaren errua komunikabideak ematen ari diren kriminalizazio kanpainaren arabera. Psike kolektiboan gazteria kriminalizatzera mugatu dira, horiek arduragabe gisa irudikatzen».


Summary: Andres Arauzek irabazi ditu presidentetzarako hauteskundeak, botoen %32 lortuta. Arauzek bigarren itzulira joan beharko du, eta Pachakutik mugimendu indigenako hautagai Yaku Perez izango du aurkari.

Rafael Correa presidente ohiaren sokakoa da Andres Arauz, eta UNES Itxaropenerako Batasuna alderdiko hautagaiak; hark irabazi ditu atzo Ekuadorren egindako presidentetzarako hauteskundeak, botoen %32,31 eskuratuta. Baina ezin izan du bigarren itzulira joatea saihestu, horretarako beharrezkoa baita hautagaietako batek botoen erdiak baino gehiago eskuratzea. Apirilaren 11n egingo dute bigarren itzulia.

Indigenek osatutakoa da Pachakutik mugimendua, eta haren hautagaia da Yaku Perez, eta huraxe izango du oraingoz aurkari Arauzek. Perezek botoen %19,78 lortu dituk, behin-behineko datuen arabera. Baina oso gertu du hirugarren hautagaia, Guillermo Lasso kontserbadorea, botoen %19,61ekin. Bi hautagaien arteko aldea txikia izanik, Perezen jarraitzaileek ohartarazi dute ez dutela iruzurrik onartuko eta, beharrezkoa bada, hauteskunde batzordearen egoitzaren kanpoaldean egingo dutela gaua. Lassok, irabaziz gero, hirugarrenez eskuratuko luke presidentetza, eta esan du zenbaketa azkarrak dagoeneko argi utzi duela bera joango dela bigarren itzulira Arauzekin batera.

Presidentetzarako hauteskundeak ez ezik, legebiltzarreko bi ganberetarakoak ere egin zituzten igandean Ekuadorren. Horietan ere UNES izan zen nagusi, %28,47ko babesa lortuta, eta Pachakutik mugimendua geratu zen bigarren tokian, botoen 22,01 eskuratuta.


Summary: Lasarte-Oria, Tolosa eta Soraluzeko udalek urrunketaren biktimak aitortu dituzte. Orotara hamasei euskal herritar hil dira espetxeetara bidean izandako auto istripuetan; hiru udalerri horietan, zazpi. EAJk, EH Bilduk, PSE-EEk eta Elkarrekin Podemosek babestu dituzte «presoen senideek pairatutako sufrimendua» aitortzen duten mozioak.

Euskal presoak Espainiako eta Frantziako kartzeletan urrunduta edukitzeak eragiten duen «sufrimendua» aitortu dute Lasarte-Oriako, Tolosako eta Soraluzeko udalek (Gipuzkoa). Zeinek mozio batean, herri bakoitzean euskal presoei bisitan joatean auto istripuz hil ziren herritarrak gogoratu dituzte, «urrunketaren eraginez presoen senideek pairatutako sufrimendua» aitortuta. EAJk, EH Bilduk, PSE-EEk eta Elkarrekin Podemosek babestu dituzte Etxerat elkarteak proposaturiko mozioak.

Lasarte-Oriako Udala izan zen lehena: urtarrilaren 14an onartu zuen Argi Iturralde eta Iñaki Balerdi urruntzearen biktima gisa aitortzen zituen mozioa. Hemezortzi urte pasatu dira Lasarte-Oriako bi herritarrak hil zirela, Albacete aldean (Espainia), espetxean zuten semea eta anaia bisitatzera zihoazela.

Tolosan joan den urtarrilaren 28an onartu zuten mozioa, eta hartan gogoratu dute 38 eta hamasei urte bete direla Arantza Amezaga eta Rosa Amezaga, batetik, eta Leo Esteban Nieto, bestetik, «euskal presoei zein haien senide eta gertukoei espetxe politikak ezartzen dieten urrunketa politikaren testuinguruan hil zirela». Arantza eta Rosa Amezaga 1982ko irailaren 9an hil ziren, Espainiako Auzitegi Nazionaletik bueltan, auto istripu batean, preso zuten senide baten epaiketa batera joanak baitziren Madrilera. Leo Esteban Nieto 2004ko ekainaren 4an zendu zen, Puerto de Santamariako kartzelatik bueltan (Andaluzia, Espainia), senide bati bisita egitetik Euskal Herrira zetorrela. Tolosako Udalak adierazi du heriotza horiek ez zirela «kasualitatea» izan: «Bidaia luzeak egitea aukera bakarra dute presoen senideek eta lagunek bisita eskubidea bermatzeko, duela hiru hamarkada Frantziako eta Espainiako gobernuek euskal presoen aurkako urruntze politika martxan jarri zutenetik».

Soraluzeko mozioa otsailaren 3an onartu zuten, eta, kasu horretan, Iñaki Saez eta Asier Heriz izan zituzten gogoan: Brivako espetxera bidean izandako auto istripu batean hil ziren, duela hemeretzi urte.

Etxerat-ek nabarmendu du hiru udaletan lorturiko adostasun politikoetan «espetxe politika berri baten beharra» defendatzen dutela lau alderdiek: «Sakabanaketaren eta urrunketaren aurka agertzen dira, haien eraginez izandako heriotzak berriz ere gerta ez daitezen, eta legedi arruntaren eta normalizatutako espetxe politikaren aldeko hautua ere egiten dute».

Orotara, hamasei hildako

Guztira, hamasei lagun hil dira euskal presoen urruntzearen ondorioz izandako auto istripuetan, Etxerat-ek oroitarazi duenez, eta elkarteak jakinarazi du «sakabanaketaren eraginez» hildakoen jatorrizko bertze herri batzuetan ere proposatuko dituztela akordioak. Iruñeko eta Barañaingo udalek aitortuak dituzte lehendik bertze bi biktima: Sara Fernandez eta Karmele Solaguren. 2018an aitortu zituzten.

Etxerat-en ustez, «berebiziko garrantzia» dute alderdiek adostu eta onartutako adierazpen horiek, «duela 30 urte baino gehiago aktibatutako euskal presoen urrunketak eta dispertsioak eragindako biktimen aitortza ezinbestekoa» delako, «inoiz gehiago gerta ez dadin». Euskal presoen senideen elkartearen ustez, «konponbidearen eta bakearen bidean lortutako aurrerapauso garrantzitsua» da erdietsitakoa. Oroitarazi dute «euskal gizartearen lanarekin eta konpromisoarekin batera ezinbestekoak» direla ekinbide instituzionalak eta akordio politiko, sindikal eta sozialak «elkarbizitzan aurrera egiteko».


Summary: Otegi: «Kataluniakoa XXI. mendeko iraultza demokratikoa da». Arnaldo Otegi ERCrekin kanpaina egiten jardun da asteburuan. Katalunian izan dira, besteak beste, Pedro Sanchez eta Pablo Iglesias ere. Kataluniako Gobernua emaitzen hedapena atzeratzeko plan bat prestatzen ari da, mahai askotan arazoak baldin badaude.

Kanpaina politiko betean daude Katalunian. Ez dago argi zein izango den bozen osteko panorama politikoa, eta alderdi guztiak euren liderren inguruan babesak bildu nahian ari dira. EH Bilduk ERC babesteko eskatu du —azken urteetako norabide berean—, eta asteburuan errepublikanoek egin duten ekitaldi batean izan da, besteak beste, Arnaldo Otegi EH Bilduko koordinatzaile nagusia. Katalunian izan dira Pedro Sanchez Espainiako presidentea eta Pablo Iglesias presidenteordea ere, PSC eta En Comu Podem babesten, hurrenez hurren.

Otegik, Gironan, EAEko egoerarekin alderatu du Kataluniakoa. Inkesten arabera, Salvador Illa PSCren hautagaia da bozak irabazteko faboritoa, baina ikusteko dago norekin egingo duen bat. Otegik argi du: «Guk esperientzia dugu sozialisten eta eskuinaren arteko aliantza horietan, eta Illak Espainiako eskuinarekin bat egiteko aukera badu, hala egingo du, ez izan zalantzarik; euren helburua nagusia zuek independentziarako bidea egiten ez jarraitzea da». Horregatik eskatu du bozkatzera joateko, sozialisten eta «eskuinaren» arteko gehiketa hori posible ez izateko.

Hauteskunde kanpainaz gain, «Kataluniako herriak azken urteetan egin duena» goraipatu du Otegik: «Egin duzuena eta egingo duzuena kolosala da». EH Bilduko idazkari nagusiaren iritziz,« Kataluniakoa XXI.mendeko iraultza demokratikoa da, eta, kontraesanak izatetik salbu ez dagoen arren, bikaina da».

Voxi buruz ere jardun du, haren hitzetan, «Companys fusilatu zuen berberak». Abascalen alderdiak Kataluniako bozetan gora egin dezakeela dirudi, eta hori kezkagarria dela uste du EH Bilduk: «Dena den, gerra bat galdu eta 40 urteko diktadura baten ostean oraindik hemen gaude gu, eta hori da beraien porrota».

Asteburuko beste albisteetako bat, zehazki, Voxen ekitaldiek utzi dute. Katalunian izan dira Santiago Abascal eta Javier Ortega Smith alderdiko buruzagiak, eta bien agerraldietan izan dira istiluak Mossoen eta manifestarien artean, Salten (Girona) eta Vallsen (Tarragona). Voxek salatu du manifestariek zenbait gauza jaurti zizkietela, eta Mossoek haiek babestu zituztela «agindu politikoengatik»: «Badakit Mosso horiek, berez, jende zintzoa direla».

Bestalde, gaur arratsaldean, Sortuko Arkaitz Rodriguezek CUPek antolatutako mahai inguru batean hartuko du parte, Internet bidez.

PSC eta En Comu Podem, aldenduta

Otegi eta Abascal bezala, Gironan izan da Pedro Sanchez Espainiako presidentea ere, Salvador Illa PSCren hautagaiarekin. PSOEko buruak Kataluniako Generalitateak azken urteetan izandako ibilbidea gogor kritikatu du, eta gaitzetsi egin du 2017ko urrian «inoiz posible izango ez den independentzia» aldarrikatu izana.

Alderdi subiranisten diskurtsoa gutxietsi du Sanchezek: «Independentistentzat, bozetan jokoan dagoena da bihar independentzia aldarrikatzea edo ez, baina eurek ere ez dute sinisten hori posible denik. Eta eskuin muturrarentzat, berriz, kontrakoa: Espainia salbatzea dago jokoan. Haiek ere ez dute sinisten hala egingo dutenik», gehitu du. PSOEko buruarentzat, berriz, jokoan dagoena da fase berri batean sartu eta indarrak jartzea Kataluniako ekonomiaren berreskurapenean eta elkarbizitzan.

Pablo Iglesias Unidas Podemosek idazkari nagusia, berriz, Katalunian posizio propio bat eraiki nahian dabil azken egunetan, PSOEren ikuspuntutik aldenduz. Asteburuan Santa Coloma de Gramaneten (Katalunia) izan zen Jessica Albiach En Comu Podemen hautagaiarekin, eta gaur, adibidez, aitortu du Espainian ez dagoela normaltasun demokratikorik, «izan ere, Kataluniako Gobernuan dauden alderdietako buruzagi bat Bruselan dago, eta bestea kartzelan».

Hala, joan den astean Arantxa Gonzalez Laya Espainiako Atzerri ministroak egindako adierazpenekin ez dator bat Iglesias: «Katalunian gertatzen dena epaileek eta Poliziak konponduko dutela uste duenak ez du azken 200 urteetako Espainiaren historia ulertzen».

Emaitzak atzeratzeko plana

Kataluniako Gobernua bozetako emaitzen plazaratzea atzeratzeko plan bat prestatzen ari da. Arazoak dituzte zenbait mahai osatzeko, eta, lortzen ez badute, litekeena da milaka lagunek bozkatzeko arazoak izatea. Kasu horretan, emaitzak hauteslekuak itxi eta 48 ordura emango lituzkete.

Gobernuak adierazi duenez, ez dute uste hori gertatuko denik, baina badaezpada ere ari dira plana prestatzen.


Illa eta ‘bandwagon efektua’

Summary: Illa eta ‘bandwagon efektua’.

Psikologiak eta marketinak aztertu izan dute bandwagon edo arraste efektua: herritar batek gizartearen portaerei jarraitzeko joera, modari men egitekoa. Politika zientzietan ere sarri erabilitako kontzeptua da, azaltzeko nola herritar askok botoa ematen dioten hauteskundeak irabazteko aukera duen hautagaiari, arrazoi horrexegatik. Kontrakoa litzateke underdog efektua: galtzailearekiko atxikimendua edo indar handia lortzeko aukerarik apenas daukan alderdiak sortzen duen sinpatia.

Bandwagon efektua sortzeko, pieza garrantzitsuak dira inkestak. Horiek egiten dute unean uneko boto asmoen argazkia, baina argazki horretan ere eragiten dute ezinbestean: garaile posibleak identifikatzen dituzte inkestek, eta, beraz, mezu bat bidaltzen diote hautesleari; zein izan daitekeen apustu irabazlearen karta, zenbaterainoko lehia dagoen...

Egun gutxi falta dira Kataluniako Parlamenturako hauteskundeak egiteko, eta azken egunetan argitaratutako inkesta ugarik argi adierazten dute PSC dela unionismoaren bandwagon efektua: Illa efektua esan zaionari zenbakiak jarri dizkiote inkestek, eta argi utzi dute ministro ohia dela independentismoak gobernatzeari uzteko apustu garailea; PSCrekiko filia handiagoa edo txikiagoa izan, antiindependentismoa mobilizatzeko erreminta nagusia. 2017an, Ciudadanosek bete zuen rol hori, eta, unionismoaren eskaintza politikoa hain dibertsifikatua dagoen garai honetan, Illa da estatu operazioa; Voxek ere esana du prest dagoela Illa presidente izateko botoak emateko, eta El Periódico-ren inkesta baten arabera, Ciudadanosen eta PPren boto emaileek nahiago dute PSCko hautagaia izatea presidente, eurek babestutako alderdietakoak baino. Eta D’Hont arauak, hauteskunde sistema proportzionaletan erabili arren, saritu egiten du lehen indarra. Horra erreferentzia argi baten garrantzia.

Inkestek erakusten dute beste aldagai bat: independentismoaren arteko lehia hain dagoela parekatua, ezin baita argi identifikatu karta irabazlerik. Horrek zer eragingo du: aukera independentisten barruan dudatan egon daitekeen hautesleria dudatan geratzea eta botoa sakabanatzea, edo, bi karta garaileren aukera elikatuta, bi hautesleria guztiz mobilizatuta edukitzea? Igandean ikusiko da hori, emaitzak egunean bertan jakinarazten badituzte.


Summary: «Estatu-kolpe saio bat» desegin duela esan du Haitiko presidenteak. 23 pertsona inguru atxilotu dituzte, kolpea prestatzea egotzita. Oposizioak prest zuen prozedura Moiseren ordezkoa aukeratzeko, argudiatuta estatuburuaren agintaldia amaitua dela.

Igande goizean, tiro hotsak ziren nagusi Port-au-Princen, presidentearen jauregi inguruetan. Eguerdian, Jovenel Moise presidenteak berak eman zuen gertatutakoaren berri, aireportutik eta sare sozialen bidez egindako agerraldi batean. Han jakinarazi zuenez, segurtasun indarrek «estatu-kolpe saio bat» desegin zuten, eta, gutxienez, 23 pertsona atxilotu zituzten.

Joseph Jouthe lehen ministroak eman zituen azalpen gehiago arratsaldean egindako prentsaurrekoan. Haren esanetan, atxilotuen artean daude Auzitegi Goreneko epaile bat eta Poliziako goi kargudun bat. «Pertsona horiek presidentearen jauregiko segurtasun arduradunekin jarri ziren harremanetan, horiek presidentea atxilotu eta beste gune batera eraman zezaten; horrez gain, behin-behineko buruzagi baten kargu hartzea bermatu behar zuten, zeinak bozak egin bitartean aginduko zukeen herrialdean». Joutheren esanetan, atxilotuen bizilekuetan audio grabazioak, dokumentuak eta ustezko presidente berriaren hitzaldiaren idatzia topatu dituzte.

Haitiko oposizioko alderdiek iragarri zuten behin-behineko gobernu berri bat izendatzeko asmoa. Haren buru Auzitegi Goreneko epaile bat jarri asmo zuten, eta lehen ministro karguan, berriz, oposizioko kide bat. Haiek argudiatzen dute Moiseren agintaldia igandean amaitu zela. Estatuburuak dio, baina, beste urtebete geratzen zaiola, argudiatuta legealdia ez zela hasi aurreko presidenteak kargua utzi zuenean —2016ko otsailaren 6an—, hauteskundeak egin eta berak karguaren zina egin zuenean baizik —2017ko otsailaren 7an—.

Oposizioko alderdien koalizioko buru Andre Michelek gaitzetsi egin ditu atxiloketak, eta berretsi Moiseren legealdia larunbat gauerdian amaitu zela: «Auzitegi Gorenaren Justizia Batzordeak du azken hitz gatazka politikoetan, eta hark esana du Moiseren agintaldia amaitua dela».


Summary: Eusko Jaurlaritzak diru laguntzak emango ditu seme-alaben zaintzaileak kontratatzeko. 2020-2021eko ikasturtean 3 eta 14 urte arteko haurrak zaindu dituzten zaintzaileen kontratazioetan aplikatu ahalko da diru laguntza. Langileek kontratua izan behar dute, eta enplegatzaileak Gizarte Segurantzan dagokion kotizazioa ordaindu beharko du.

Eusko Jaurlaritzako Berdintasun, Justizia eta Gizarte Politiketako Sailak jakinarazi du diru laguntzak emango dituela 2020-2021eko ikasturtean 3 eta 14 urte arteko haurren eta nerabeen zaintzaileak kontratatzeko. Hain zuzen, azpimarratu du orain arte 3 urtetik beherako seme-alabak zituztenentzat «antzerako» diru laguntza bat egon dela, baina COVID-19aren ondorioz familiek zailtasun handiagoak dituztela eta, beraz, «salbuespenezko diru laguntza ildo bat» markatzea aurreikusi dutela. Guztira, hiru milioi euro jarriko dituzte horretarako, eta gobernu kontseiluak bihar onartuko du.

Laguntza horiek jasotzeko, ordea, baldintza batzuk bete behar dira. Diru laguntza jaso nahi duenak, esate baterako, kontratupean izan beharko du langilea, eta dagokion Gizarte Segurantzaren kotizazioa ordaindu beharko du. Hain zuzen, etxeko langileak Gizarte Segurantzaren erregimen orokorrean daude, baina sistema berezi bat dute. Enplegatzaileak, beraz, gizarte segurantzari ordaintzen dion kopuruaren %100 berreskuratu ahal izango du, baina errentak ere baldintzatuko du. Zehazki, 20.000 eurotik beherako errenta dutenei %100 ordainduko die Jaurlaritzak, eta handiagoa dutenei, %75era arte.

Eskaerak martxoaren 1etik ekainaren 30era bitartean egin beharko dira, baina ikasturte osoa hartuko da kontuan: 2020ko irailaren 1etik irailaren 30era bitartean eginiko kontratazioak, alegia.

Kontziliaziorako arazoak

Jaurlaritzaren arabera, izurritean zehar, seme-alabak dituzten zenbaitek kontziliazio arazoak izan dituzte haurren zaintza beste zeregin batzuekin bateragarria izateko, eta, beraz, zaintzaileak kontratatzea erabaki dute. Laguntza honen bitartez beraz, nabarmendu dutenez, COVID-19ak sortutako egoeraren «eragin ekonomikoa» arindu nahi dute, eta baita zaintzaileek egiten duten lanaren «balioa» azaleratu ere. «Helburua da, batez ere emakumeek beren lana eta lanbidea garatzen jarraitu ahal izatea, eta, aldi berean, etxeko lanaren eta etxe barruan egiten den zaintza lanaren gizarte eta ekonomia aitorpena egitea», adierazi du Irune Muguruza Familia eta Haurren azpisaileko zuzendariak. Haren arabera, asmoa da krisi honetan «desberdintasunak» ez areagotzea, eta emakumeen eskubideak bermatzeko orduan «atzerakadarik» ez egotea.


Summary: ZASek zurrumurru diskriminatzaileen aurkako kanpaina berria aurkeztu du. Internetera eta sare sozialetara bideratu dute kanpaina. "Diskriminazioa prebenitu eta kultur aniztasunaren potentziala azaleratu" nahi dute.

Zurrumurru diskriminatzaileen kontrako kanpaina berria aurkeztu dute Gipuzkoako Foru Aldundiko Giza Eskubideetako eta Kultura Demokratikoko Zuzendaritzak eta ZAS Zurrumurruen Aurkako Sareak. Argi azaldu dute helburua: “Diskriminazioak prebenitu eta kultur aniztasunaren potentziala azaleratu nahi dugu”. Aurreiritziak eta estereotipoak “desmuntatu” eta gizarte kohesioa bultzatzea dute xede.

Pandemia egoerak izan duen eraginean jarri dute azpimarra, eta, hori dela eta, beste “bultzada eta ikuspegi” bat eman nahi izan diote kanpainari; aurtengoa, batez ere, Internetera eta sare sozialetara bideratu dute.

“Osasun krisi batean murgilduta gaude, eta honek ekonomia eta gizarte arloan ere sekulako kolpea eragin du. Krisialdi egoera guztietan bezalaxe, honetan ere egoera zaurgarrienetan dauden pertsonak izaten dira kolpatuenak, eta horiek, askotan, migratzaileak izaten dira”. Azaldu dute horrelako egoerak zurrumurru eta aurreiritziak zabaltzeko “giro egokiak” izaten direla, eta adibide bidez arrazoitu dute baieztapena: izurriaren hasieran txinatar jatorriko pertsonei egotzi izana birus honen sorreran ardura izatea, edota ijito baten hiletan izandako kutsatze beten ondorioz sare sozialetan haien kontrako mezuak zabaldu izana, besteak beste. “Badirudi osasun larrialdia giro egokia izan dela kolektibo eta jatorri ezberdinetako pertsonengan fokua jartzeko”.

Gizartean kultur aniztasuna indartzeko eta diskriminazioa prebenitzeko “zirimiri” moduko bat izan nahi dutela argitu dute. “Horrelako ekimen bat ez da epe labur batean egiteko, baizik eta luzaroan landu behar da”.

ZASek kanpainan aurrera emango dituen hainbat puntu zehaztu dituzte: batetik, jakinarazi dute webgunea berritu dutela. Hiru ardatzi erreparatu diote horretarako: dibulgazioa, diskurtsiboa eta prestakuntza. “Webean sortzen diren material guztiak jasotzen dira; ekitaldien berri ematen da; eta estrategiarako esanguratsuak diren albisteak eta iritzi artikuluak biltzen dira”. Publikoarekin eta herritarrekin konektatu eta errealitatea eratzeko erabiltzen diren esparruak “aldatzen joatea” nahi dute. “Herritarren duten begiratzeko modu horretan eragiteko, kasu honetan, dibertsitateari eta migrazioari dagokionez”. Horrez gain, sare sozialetan hedatzeko bi bideo eta hamar infografia berri egin dituzte. Infografien bidez jorratzen diren gaiak dira generoa, hezkuntza interkulturala, aterpeak, bakarrik dauden adingabeen egoera edota arrazismoa. Andrea Ruiz ZASeko kideak azaldu duenez, infografietako batzuk izaera soziodemografikoa dute, “herritarrek ulertzeko Gipuzkoan migrazioaz hitz egiten ari garenean zertaz ari garen”. Diseinu “erakargarria eta bisuala” landu dute, sareetan zabaltzeko “aproposa”.

Gipuzkoako hainbat herritan hizketaldi eta mahai inguruak ere antolatu dituzte. “Elkarrizketa formatua erabiliko dugu, arinagoa eta dinamikoagoa delako”. Badute hurrengo saiorako data: otsailaren 16an izango da, Aretxabaletan. Adierazpen askatasunaren eta gorroto diskurtsoaren inguruan arituko dira hizketan Imanol Zubero Soziologian doktorea eta Mikel Mazkiaran Gipuzkoako SOS Arrazakeria elkarteko kidea, eta Rosabel Argote EAEko CEAReko kideak egingo ditu moderatzaile lanak.

Azkenik, formakuntza arloari heldu diote, eta joan den urteko irailean Tokikom euskarazko tokiko komunikabideek osatutako sarearekin egindako hitzarmena azpimarratu dute. Formakuntza saioak antolatu dituzte haiekin, mintegien bidez.

Urte zaila Xabier Aierdi ZASeko kidearen arabera, aurtengoa “urte zaila” izan da egitasmoak aurrera eramateko, bai eta aproposa ere “estereotipoak sortu eta indartzeko”. “Ez dago azalpen errazik arazo zailen aurrean. Estereotipoek, zurrumurruek eta abarrek egiten dutena da errealitatea sinplifikatu, eta, normalean, erantzun oso sinpleak ematen ditu, nahiz eta errealitatearen azterketak beti eskatzen duen sakontasun gehiago”. Adierazi du “inpunitate eremuak” txikitu egin behar direla. “Ezin da ez daukagulako argumenturik, ez dakigulako nola erantzun… korrontea jarraitu. Gure lana hori da: jendeari korronte hori ez jarraitzeko tresnak ematea”.


Summary: Hasi dituzte N-121-A errepidea zabaltzeko lanak, Ezkaba eta Olabe artean. Alde batera bi bide eta bertzera bat izanen ditu errepideak lanak bururatzean. «Segurtasuna eta funtzionaltasuna hobetu» nahi dituzte bidea zabalduta.

Nafarroako Gobernuak N-121-A errepiderako proposaturiko konponbidea hasi da forma hartzen: 2+1 motako errepidea egin nahi dute, alegia, alde batera bi lerro eta bertzera bat dituena errepidearen zati guzietan —batzuetan noranzko batean, bertze batzuetan bertzean—. Nafarroako Gobernuaren helburua da errepidearen «segurtasuna eta funtzionaltasuna» hobetzea, urtero hildako anitz eragiten baititu, eta, haren erranetan, 2+1 eredua nazioartean hagitz zabaldutakoa da, bide segurtasunean duen «eraginkortasunagatik». Ezkabako tuneletatik Olaberainoko zatian hasi dituzte lanak, gaur —bortz kilometroko zatia da—, eta iragarri dute heldu den udazkenerako bukatuko dituztela. 8,1 milioi euroko aurrekontua izanen dute zati horretako lanek.

Errepidea 2+1 forman jartzeaz gain, Ezkaba-Olabe zatian hiru biribilgune egingo dituzte, bidegurutzeetako konexioak hobetze aldera: Ezkabako kanpinaren eta Agirre ostatuaren artean eginen dute bat, Orikaingo sarreran; eta bertze biak Soraurenen eginen dituzte, herrirako sartze-ateratzeetan.

Jakinarazi dute lanak egiten dituzten bitartean ez dutela errepidea itxiko, baina abiadura muga moteldu eginen dute: orduko 60 kilometro izanen da onarturiko gehienezko abiadura.

Maria Txibite Nafarroako presidentea lanen hasieran izan da gaur, Bernardo Ziriza Lurralde Kohesio kontseilariarekin eta Jose Luis Arasti Espainiako Gobernuak Nafarroan duen ordezkariarekin batera. Nafarroako Gobernuko kideek adierazi dutenez, azken urtean hainbat neurri hartu dituzte N-121-A errepideko istripu kopurua murrizteko: bi noranzkoetako bideak bereizteko etenik gabeko marra margotu dute, hiru bide dituzten zatietan aurreratzea noranzko bakarrean ahalbidetu dute, radar finkoak eta Polizia gehiago jarri dituzte, eta seinale horizontalak eta lurrekoak berriro jarri dituzte.


Summary: Gasteizko El Carmen ikastetxea itxi dute COVID-19aren agerraldi baten ondorioz. Irakasleen artean sei positibo zenbatu dituzte, eta zuzendaritza taldea konfinatuta dago.

COVID-19aren agerraldi bat antzeman dute Gasteizko El Carmen HHI ikastetxean, eta Eusko Jaurlaritzako Hezkuntza Sailak jakinarazi du aurrez aurreko jarduera bertan behera uztea erabaki dutela. Arabako Aleak aurreratu duenez, zentroko 30 irakasleetatik seik positibo eman dute, eta zuzendaritza talde osoa konfinatuta dago.

Gaur goizean bildu da zentroko zuzendaritza Hezkuntzako Ikuskaritzarekin, eta aurrez aurreko eskolak bertan behera uztea erabaki dute. 150 ikasle inguru ditu zentroak.

Hezkuntza Sailaren datuen arabera, orotara, Araban, Bizkaian eta Gipuzkoan 250 ikasgela daude itxita, 140 ikastetxetan; ikasgela guztien %1,42, alegia.


Summary: Koska bat gehiago apaldu dira kasu berriak: 701 positibo. 12.339 PCR eta antigeno test egin zituzten atzo lau probintzietan, eta horietatik %5,6k eman zuten positibo.

Berriz ere pixka bat apaldu dira azken 24 orduetan atzemandako koronabirus kasuak Hego Euskal Herrian. Bigarren egunez jarraian mila kasutik behera daude positiboak; izan ere, atzo 701 kasu atzeman zituzten proba diagnostikoetan, Eusko Jaurlaritzak eta Nafarroako Gobernuak emandako datuen arabera. Guztira, 12.339 PCR eta antigeno test egin zituzten atzo, eta horietatik %5,6k eman zuten positibo.

Nafarroak erakutsi du beheranzko joerarik argiena: 80 positibo zenbatu dituzte testetan. Azken hilabetean Nafarroan izan den positibo kopururik apalena da hori. Beste aldean dago Bizkaia, kutsatze berrien kopurua handitu duen lurralde bakarra da: 371. Gipuzkoan, berriz, 188 positibo detektatu dituzte, eta Araban, 56. Hala eta guztiz ere, kutsatzeen kurba ere apalduz doa Araban, Bizkaia eta Gipuzkoan, hiru lurraldetan azken hamalau eguneko intzidentzia metatuak erakusten duenez: 624,85 kasu daude 100.000 biztanleko (duela astebete 667,31 kasu ziren).

Kutsatze berrietan igartzen ari da apaltzea, baina ez ospitaleen gaineko presioa. Osakidetzak emandako datuen arabera, atzo bete 42 lagun ospitaleratu behar izan zituzten koronabirusagatik , eta, orain, 573 lagun daude Arabako, Bizkaiko eta Gipuzkoako erietxeetan gaitz horrek jota, eta ZIUetan larri daude 164 lagun. Nafarroako Gobernuak arratsaldean emango ditu ospitaleratzeei buruzko datuak.


Summary: Ekiolak energia berriztagarrien kooperatibak bultzatuko ditu. Energiaren Euskal Erakundeak eta Mondragon Taldeko Krean erakundeak eratu dute sozietatea, eta udalerrietan zein eskualdeetan autokontsumorako parke eoliko txikien kooperatibak bultzatuko ditu herritarren artean.

Europako Batasunak 2030erako helburu gisa jarri du kontsumitutako energiaren %32ak «autosortua» izan behar duela, eta, xede hori lortzeko bidean, herritarrak inplikatu nahi ditu Eusko Jaurlaritzak. Ekiola sozietatea eratu dute EEE Energiaren Euskal Erakundeak eta Mondragon Taldeko Krean erakundeak, Arabako, Bizkaiko eta Gipuzkoako udalerrietan zein eskualdeetan energia arloko kooperatibak bultzatzeko asmoz. Sozietate horrek autokontsumorako 1-1,5 MWh ekoizteko gai diren eguzki parke txikiak bultzatuko ditu, eta kooperatiban biltzen diren herritarrak izango dira haren jabe, ekoizle zein kontsumitzaile.

«Ez da soilik ekimen publiko pribatua, baizik eta gizartearen parte hartzea bilatzen du, gizartea bera jartzen du erabakien muinean. Ekoizten den energia, zero kilometrokoa da, hurbil-hurbilekoa», iragarri du Iñigo Ansola EEEko zuzendari nagusiak Txillida Lekun egin den aurkezpenean. Harekin batera izan dira Arantxa Tapia Jaurlaritzako Ekonomiaren Garapen sailburua, Iñigo Uzin Mondragon taldeko lehendakaria eta Jon Berbel Krean erakundeko zuzendari nagusia. Halaber, Nagore Alkorta Azpeitiko alkatea ere aurkezpenean izan da.

Ansolaren arabera, Ekiolaren sorrerarekin lehen urratsa baino ez da egin, eta hark bultzatutako proiektu zehatzen berri emango dute datozen asteetan. Azpeitian egitasmo bat «aurreratuta» dago, eta, halaber, Arabako eta Gipuzkoako aldundiekin elkarlanean ari dira proiektu gehiagoren inguruan.

Kooperatiben xehetasunak

Jon Barbel Krean erakundeko zuzendariaren arabera, Ekiolarekin «jauzi kualitatiboa» egin nahi dute, trantsizio ekologikoaren bide luzean herritarrak inplikatzeko eta energia arloan ahalduntzeko asmoz. «Ezinbestekoa da herritarren konpromisoa». Aldez aurretik egindako ereduaren arabera, energia kooperatiba horietan gutxienez 300 lagun eta gehienez 500 pertsona elkartuko dira. Eguzki plakak ezarriko dira, eta 1 MW eta 1,5 MW ekoizteko ahalmena izango dute.

Hori errealitate egiteko, kooperatiba bakoitzak hektarea bat zoru beharko du, teknikoki «proiektu bideragarria eta eraginkorra» izan beharko du, eta finantzaketa irtenbide egoki bat izan. Hori guztia bideratzeko, Jaurlaritzak, Europako Batasunak edo aldundiek ezarritako laguntza mota desberdinak jasotzeko aukera izango dute.


Summary: Gerran hildako 21.000 pertsonaren datuak sarean jarri dituzte. Beatriz Artolazabal sailburuak esan du egitasmo horrekin «memoria partekatua, irekia, inklusiboa, kritikoa eta etikoa» sustatu nahi izan dutela.

Gogora Memoriaren, Bizikidetzaren eta Giza Eskubideen Institutuak sarean jarri ditu 1936ko gerran hildako 21.000 herritarren datuak, eta Euskadin gerra zibilean hildako biktimak izeneko txostena argitaratu du datu base horretako emaitza nagusiekin. Biktimen errolda hori 2019an aurkeztu zuten lehen aldiz, baina, orain arte, hango datuak kontsultatu nahi zituztenek Gogora institutuaren egoitzara jo behar zuten. Aurrerantzean, datu horiek guztiak Gogora.euskadi.eus helbidean egongo dira.

Berdintasun, Justizia eta Gizarte Politiketako sailburu Beatriz Artolazabalek esan du datu base horren bidez «memoria partekatua, irekia, inklusiboa, kritikoa eta etikoa» sustatu nahi izan dutela: «bizikidetzarako memoria bat», hitz gutxitan.

Jose Antonio Rodriguez Ranz Giza Eskubide, Bizikidetza eta Lankidetza sailburuordeak gogora ekarri du orain arte ikerketa ugari egin direla 1936ko gerraren inguruabarrei buruz, ikuspegi askotatik eta mota askotakoak, baina webgune honekin «iraganera hurbiltzeko modu berri bat» proposatu nahi izan dutela, «pertsonengan oinarritua» eta «biktimak erdigunean» jartzen dituena.

Bi aldeetako hildakoak

Webgunean 20.970 hildakoren datuak jasotzen ditu: 1936tik 1945ra gerraren eta errepresioaren ondorioz Araban, Bizkaian eta Gipuzkoan hildakoak, bai eta hiru herrialdeetako batean jaio eta kanpoan zendutakoak ere. Horietatik 13.283 faxistek eragindako heriotzak izan ziren, eta 7.687, berriz, Errepublikaren aldeko indarrek eragindakoak.

Fitxetan agertzen diren hildakoetatik gehienak, 19.962, gizonezkoak dira, 977 emakumeak, eta 31 hildakoren kasuan ezin izan da zehaztu sexua. Rodriguez Ranzek esan duenez, gerra guztietan emakumeak «ahaztutako biktimak» izaten dira, eta errealitate hori ere azaleratu nahi izan dute lan honen bidez.

Frankistek eragindako hildakoei dagokienez, 1.361 bonbardaketetan hil ziren; 991 gerra kontseiluen ondorioz exekutatu zituzten; 1.155 epaiketarik gabe exekutatu zituzten; 2.238 preso zeudela hil ziren; 91 nazien kontzentrazio esparruetan hil ziren; eta 7.204 borrokan hildako gudari edo milizianoak izan ziren.

Beste aldean, 75 pertsona errepublikanoen bonbardaketetan hil ziren, 19 exekutatu zituzten Euzkadiko Herri Auzitegiaren epai bidez, 971 judiziorik gabe exekutatu zituzten, eta 5.922 borrokan hildako matxinatuak izan ziren.

Artolazabalek esan du «legez eratutako erregimen demokratiko baten aurkako matxinadaku» ekarri zuela gatazka militarra; hala ere, hildako frankistak ere zerrendan jasotzeko erabakia defendatu du: «Gaitzesten ditugu haien ideiak, haien arrazoiak, haien proiektu totalitario eta antidemokratikoa, baina pertsonak, biktimak, gure historiaren parte ere badira».


Summary: Emakumeak astronauta izatera animatu ditu ESAk aurki egingo duen lan deialdi baterako. 11 urtean lehen aldiz, astronauta izateko deialdia egingo du ESAk, eta lau eta sei astronauta bitartean kontratatuko ditu. Zientzia ezagutzak izatea eta ingelesa jakitea dira baldintzetako bi.

Europako Espazio Agentziak belaunaldi aldaketa bat gauzatu nahi du bere astronauta taldean, eta, horretarako, lau eta sei astronauta bitartean kontratatzeko lan deialdia egingo du aurki. 11 urtean egiten duen lehenengoa izango da, eta 1975ean sortu zenetik, laugarrena. Gaur jakinarazi duenez, belaunaldi aldaketaz gain, genero aniztasuna ere helburu jarri du, eta horregatik, batik bat, emakumeak animatu ditu deialdian parte hartzera. Martxoaren 31tik maiatzaren 28ra egingo du kanpaina ESAk.

Hautagaiek zientzia ezagutzak izatea da baldintzetako bat, eta ESAk adierazi du astronauta izateko adin tarterik onena 27 eta 37 urte artekoa dela. Ingelesa ere jakin behar dute hautagaiek, eta gero errusiera ere ikasiko dute, bi horiek baitira Nazioarteko Espazio Estazioan hizkuntz ofizialak. David Parker Giza Esplorazio eta Robotika zuzendariak gaineratu du aniztasuna elbarritasun fisikoak dituztenekin ere lortu behar dutela, eta esan du helburu horrekin abiatuko dutela Parastronauten Bideragarritasun Proiektua, baina xehetasun gehiago eman gabe.

ESAk ohar baten bidez jakinarazi du «Europa espazioaren esplorazio aro berri batean» sartzen ari dela, eta astronauta gazteek orain arte zeregin horretan izan diren astronautekin egingo dute lan. Gaur egun zazpi astronauta ditu ESAk, sei gizonezko eta emakumezko bat. 2009ko maiatzean hautatu zituzten, eta Danimarkakoak, Alemaniakoak, Italiakoak eta Erresuma Batukoak dira. Jan Worner orain arteko zuzendari nagusiak adierazi du Europa bere lekua egiten ari dela espazioaren esplorazioan eta deialdi hau «lehen urrats bat dela inoiz baino urrunago iristeko».

Hilaren 16an emango ditu ESAk lan deialdiaren xehetasunak. Maiatzean hautagaitzak aurkezteko epea amaitzen denean ekingo diote hautaketa prozesuari. Sei zati izango ditu denera, eta 2022ko urrian amaitzea aurreikusi dute.