Summary: Martxoaren 27an egingo dute Usansoloren desanexioari buruzko herri galdeketa. Usansolon bizi diren 16 urtetik gorakoek izango dute bozkatzeko aukera. Ez da loteslea izango.

«Nahi al duzu Usansolo udalerri independente gisa eratzea?». Galdera horri erantzuteko aukera izango dute Usansoloko (Bizkaia) auzoren batean bizi diren 16 urtetik gorako herritarrek. Galdakaoko Udalak esana zuen martxoa amaitu aurretik egin nahi zuela galdeketa, eta gaur eman du dataren berri. Urtarril amaieran, udalbatzak oniritzia eman zion Usansoloren desanexioari buruzko galdeketa egiteari, eta baita bereiztearen ondorioak jasotzen dituen memoriari ere.

«Segregazio prozesuei buruz Bizkaiko Foru Arauak zehazten duen bideari» jarraitu dio Galdakaoko Udalak, azaldu duenez. Prozedura horrek ez du eskatzen herri galdeketa egitea, eta, eginez gero, emaitza ez da loteslea. Hala ere, egitea hobetsi du udalak: «Bidean aurrera egiteko, ezinbestekoa da herritarren ahotsa entzun eta kontuan hartzea».

09:00etatik 20:00etara izango dute irekia bozkalekua: Unkinako herri ikastetxea. Botoa emateko, ezinbestekoa izango da agiri ofizial bat aurkeztea, udalak zehaztu duenez. Emaitzak gauean emango ditu, eta, halaber, Bizkaiko Foru Aldundira ere igorriko ditu, desanexioari buruzko memoriarekin batera. Hark azken onespena eman ostean, Bizkaiko Batzar Nagusietara eramango dute gaia, eta hark izango du azken hitza. Galdakaoko Udalak uste du litekeena dela uda aurretik amaitzea prozesu guztia.


Summary: 50 emakume historiko bilatu beharko dira Martxoaren 8an Berbaxerkan. Eskola liburuetako sexu arrakala murrizteko helburuz, jokalariek Euskal Herriko 25 emakume eta nazioarteko beste 25 bilatu beharko dituzte.

Martxoaren 8rako egitasmo «berezia» prestatu du Berbaxerka jokoak: jokalariek 50 emakume historiko bilatu beharko dituzte gaur abaraskan. Emakumeen Nazioarteko Eguna dela eta, Berbaxerkaren egileek «ekarpen txiki bat» egin nahi izan dute, eskola liburuetako sexu arrakala murrizteko helburuz.

Gaur, beraz, jokalariek Euskal Herriko 25 emakume eta nazioarteko beste 25 bilatu beharko dituzte. Egileek azaldu dutenez, laguntza behar izanez gero, pertsona historiko horiei buruzko pistak ere emango dituzte. Izan ere, Berbaxerkak abaraska moduko bat du oinarrian; erdian letra bat nabarmentzen da, eta, hori erabilita, jokalariek euskarazko ahalik eta hitz gehien sortu behar dituzte, inguruko letren laguntzaz. Egunero aldatzen dira abaraskako letrak.

Urtarrilaren 6an agertu zen lehenengoz Berbaxerka, eta bat-bateko arrakasta lortu zuen egun gutxitan. Euskal Herrian eta Katalunian sortu zuten jokoa; Marc Font informatikariaren eta Gorka Salces irakaslearen artean. Kataluniako Paraulogic jokoaren euskarazko bertsioa da, baina jokoaren jatorrizko bertsioa AEBetako Spelling Bee da.


Summary: Zaintza zerbitzuen «merkantilizazio azkar eta basatia» salatu du LABek. Martxoaren 8aren atarian, zaintza sistema publiko-komunitario bat eratzeko «borondate politiko eta instituzionala» eskatu du sindikatuak. CCOOk azaleratu duenez, berriz, Araban, Bizkaian eta Gipuzkoan berdintasun planak eduki behar dituzten 1.451 enpresetatik soilik 291k erregistratu dituzte.

Martxoaren 8aren atarian, zaintza sistema publiko-komunitarioaren aldeko aldarriarekin bat egin du LAB sindikatuak, eta, horretarako, «zaintzaren negozioa desegitera» deitu du. Hain zuzen, zaintza zerbitzuen «merkantilizazio azkar eta basatia» salatu du gaur Eli Etxeberria Idazkaritza Feministako arduradunak, Bilbon eginiko agerraldi batean: «Azken hogei urteetan, mendekotasuna dutenen zaintza jarduera ekonomiko bihurtu da, enpresa gutxi batzuei izugarrizko etekinak ematen dizkiena». Garbiñe Aranburu idazkari nagusiak «gogoeta sakon bat» eskatu du zaintza ereduaren inguruan.

Zahar etxeetako pribatizazio prozesua jarri du Etxeberriak negozioaren adibide gisa. Ahoztar Zelaietaren Residencias SA liburuan ageri diren datuak eman ditu: Hego Euskal Herrian dauden 385 egoitzetatik 30 dira publikoak: %7,8. Antzera dago etxez etxeko laguntza zerbitzua: Gipuzkoako eta Bizkaiko dozena erdi salbuespen kenduta, «sistematikoki azpikontratatzen» da; Nafarroan, ordea, ia ez dago pribatizaziorik, udaletako edo mankomunitateetako lantaldeen bidez kudeatzen baita: «Horrek demostratzen du negozio bihurtzea hautu politiko bat dela».

Pribatizazioak ondorioak ditu langileen baldintzetan eta arretaren kalitatean, Etxeberriak deitoratu duenez. Baina, gainera, «klientelismo sareak» sortu direla nabarmendu du: «EAJko kargu ohien eskutik sortutako enpresa, elkarte edo fundazioak daude sare horietan, edo alderdiko kideentzat ate birakariak dituztenak». Adibide gisa jarri du Urgantzi: «Bizkaian etxez etxeko zerbitzuan dagoen monopoliorik handienetakoa». Era berean, gogora ekarri du GESCA eta ANEa patronaletan irabazi asmoa duten enpresa ugari biltzen direla, eta horietako batzuek dozenaka egoitza dituztela Euskal Herritik kanpo ere: DomusVi, Vitalitas, Sanitas, Ballesol...

Errealitate hori ikusita, pribatizaziorako joeran atzera egitea galdegin du LABek. «Mugimendu sindikala eta mugimendu feminista zaintza sistema publiko-komunitarioa eskatzen ari gara, eta horretarako borondate politiko eta instituzionala behar da orain», adierazi du Aranburuk. Langileen lan baldintzak hobetzeko ez ezik, zaintzara bideratutako aurrekontua areagotzeko ere eskatu du, «baina gardentasun handiagoa ere behar dugu diru publikoaren erabileraren inguruan». Etxeko langileen egoeraz ere mintzatu da: «Ezin ditugu ahaztu: funtsezko lana egiten dute, baina lan erregimen orokorretik kanpo daude, eta, beraz, lan eskubiderik gabe».

Lanaldi partzialen feminizazioa

CCOOrentzat ere funtsezkoa da zaintza lanei «balioa ematea», emakumeen lan eta bizi baldintzetan eragiten duelako, besteak beste. Urtero bezala, Euskal Autonomia Erkidegoko lan merkatuan emakumeek duten egoerari buruzko datuak eman ditu, eta berretsi du «genero arrakala esanguratsua» dagoela. Emakumeen Idazkaritzako arduradun Estibaliz Montero Mendozak gogora ekarri du kontratu partzialen %76,7 emakumeenak direla. «Behin-behinekotasuna ere hazten ari da sektore publikoan, emakumeak nagusi diren eremuan: langile publikoen %44,6 behin-behinekoak dira, baina andreen artean, %50era iristen dira; pandemiaren aurretik baino hamar puntu gehiago, eta duela hamar urte baino hamasei puntu gehiago».

Berdintasun planei ere erreparatu die sindikatuak: bihartik aurrera, 50 langiletik gorako enpresa guztiek eduki beharko dute halako plan bat. Araban, Bizkaian eta Gipuzkoan 1.451 enpresa daude legez derrigortuta, baina soilik 291k erregistratu dute berdintasun plana. Enpresen «borondate faltari» egotzi dio Monterok: «2019an onartu zen dekretua: denbora izan dute». Loli Garcia EAEko CCOOko idazkari nagusiak erantsi du serio hartu behar dela gai hori: «Berdintasun plana ez da tramite soil bat: negoziazio kolektiboaren parte bat da. Beraz, enpresaren eta langileen ordezkarien artean jorratu behar da». Nabarmendu du planak tresna onak direla soldata arrakalari aurre egiteko: «Eta hor arazo asko izaten ari gara: enpresek soldaten ikuskaritzak egin behar dituzte, eta ez dira ari informazio hori ematen». Ohartarazi du sindikatua adi ibiliko dela: «Enpresek berdintasun planak egin beharko dituzte diru laguntzak lortzeko».


Summary: «Aurrerapen txikiak» hirugarren negoziazio saioan. Kievek baztertu egin du gerra eremuetako zibiletako batzuk Errusiara eramateko Moskuk eginiko eskaintza. Ukrainako ordezkaritzako kide bat hil dutela zabaldu dute asteburuan, Errusiaren «espioia» izatea leporatuta.

Bielorrusiako Belovezhskaya Pushcha natur parkean bildu dira Ukrainako eta Errusiako ordezkaritzak, Poloniako mugatik gertu, bi herrialdeen arteko hirugarren negoziazio saioari ekiteko. Irten direnean, «aurrerapen txikiak» egon direla adierazi dute.

Ukrainako negoziatzaile Mikhailo Podoliakek idatzi du aurrerapena «giza korridoreen logistika» hobetzen egin direla. Gaineratu duenez, su etenaren eta segurtasun bermeen inguruan negoziatu dute, besteak beste.

Kremlinen aldetik, berriz, bilera ez da espero bezain emankorra izan, esan dute Errusiako telebistan.

Negoziatzaileek bileraren aurretik adierazi zutenez, mahai gainean egongo zen gai nagusia giza korridoreak izango ziren, hau da, errusiarrek setiaturik dauzkaten hiri eta guneetatik zibilak segurtasunez ateratzeko bideak.

Korridoreak antolatzeko moduak negoziatzeko prest dagoela esan du Vladimir Medinskik, Errusiako negoziazio taldeko buruak. Izan ere, aurreko bileran adostu zuten giza korridoreak eratzea, baina orain arte eginiko saioek ez dute arrakastarik izan.

Moskuk, hain zuzen, Kiev, Kharkov eta Sumiko herritarrak Errusiara eramatea eskaini dio Ukrainari. Ukrainako Gobernuak, ordea, adierazi du hori «onartezina» dela.

Lehenengo negoziazio bilera otsailaren 28an egin zuten, inbasioa hasi eta lau egunera. Horretan ez zuten akordiorik egin.

Bigarrena joan zen ostegunean egin zuten, martxoaren 3an, eta, zibilak ateratzeko giza korridoreez gain, elikagaiak eta botikak eramatea adostu zuten.

Ukrainak adierazi du ezinezkoa izan dela korridoreak martxan jartzea, Errusiako Armadaren bonbardaketengatik. Errusiarrek, berriz, herritarrei ateratzen ez uztea egotzi diete Ukrainako Armadako hainbat talderi, «giza ezkutu» gisa erabiltzeko.

Ukrainako negoziatzaile Mikhailo Podoliakek Errusiari eskatu dio zibilen aurkako erasoak gelditzeko, bileran sartu aurretik. «Minutu gutxi batzuk barru hasiko gara hitz egiten herrialde bateko ordezkariekin, zeinak uste duen zibilen aurkako eskala handiko indarkeria konbentzitzeko modu bat dela. Frogatu ez dela horrela».

Ukrainako ordezkaritzan kide bat falta zen gaurko bileran. Otsailaren 28ko asteko bileran, mahaian zegoen Denis Kireev, baina asteburuan tiroz hil dute. Ukrainako Defentsa MInisterioak esan du 45 urteko gizona «herrialdea defendatzeko» operazio batean hil dutela, eta «heroi» bat dela. Baina Ukrainako Parlamentuko kide batzuek adierazi dute Ukrainako zerbitzu sekretuek exekutatu dutela, atxilotuta zeukatenean, Errusiaren aldeko «espioitza» egitea leporatuta.


Summary: Israelgo armadak beste adingabe bat hil du Jerusalem ekialdean. Adingabeak, ustez, molotov koktelak bota zizkien soldaduei. Aurretik 19 urteko gazte bat hil du Israelgo Poliziak, agenteei eraso egiteagatik. Iazko urtarriletik, Israelek 88 adingabe palestinar hil ditu gutxienez.

Ukrainakoa ez da munduan gori-gori dagoen gatazka bakarra. Ez da nobedadea Israel eta Palestinaren artekoa, baina kezkagarriak dira gobernuz kanpoko erakundeek hangoari buruz eman dituzten datuak: iazko urtarriletik, Israelek 88 adingabe palestinar hil ditu. Azken egunetan, gainera, etengabeak dira palestinarren aurkako erasoak: astebetean gutxienez bost gazte hil dituzte, haietako bat adingabea.

Hala jakinarazi du Palestinako Osasun ministerioak: Yamen Nafez Jafalek 16 urte zituen, eta atzo hil zuen Israelgo armadak, ustez soldaduei molotov koktelak jaurtitzeagatik. Jerusalem ekialdeko gune okupatuan gertatu zen hilketa, kontrolerako gune militar batean. Ez zen gertakari bakana izan: ordu batzuk lehenago, Jerusalemgo hiri zaharrean, 19 urteko beste gazte bat hil zuen Israelgo Poliziak. Agenteei labana batekin eraso egitea egotzi zioten, eta «zauri arinak» egitea haietako biri.

Aurretik, martxoaren 1ean, Israelgo armadak gutxienez hiru palestinar hil zituen, eta 32 zauritu. Zauritu gehienak Jerusalemgo istiluen ondorio izan ziren. Zabaldu ziren irudietan, Israelgo soldaduek eraso egindako haurrak ikusten dira. Hiru lagun, ordea, Yeningo errefuxiatuen kanpamentuan hil zituzten, Zisjordanian. Haserrea eragin zuen gertakari horien ostean Maccabi saskibaloi taldeak «gerraren aurka» izan zuen keinuak.

2.200 adingabe

Haurren Nazioarteko Defentsa gobernuz kanpoko erakundeak emandakoa da Israelek hildako adingabeen datua. 2021. urtean, zehazki, 18 urtez azpiko 86 palestinar hil zituen Israelek. 2014az geroztik bildutako kopururik handiena da; gehienak iazko maiatzean Gazan izandako erasoetan hil zituzten. Zisjordaniako eta Jerusalem ekialdeko gune okupatuetan, berriz, hamazazpi adingabe hil zituzten iaz.

GKE horren datuen arabera, 2.000 urtetik gutxienez 2.200 adingabe palestinar hil dira «Israelek lurralde okupatuetan duen presentzia militarraren ondorioz».


Summary: GKSko hiru gazte jendarmeriara deitu dituzte. Gazte antolakundearen arabera, «esplotazio kapitalista» salatzeko pankarta bat ematea leporatzen diete

Gazte Koordinakunde Sozialistako hiru kide Donibane Garaziko jendarmeriara deitu dituztela salatu du Ipar Euskal Herriko GKSk. Iazko udan «gazte langileek jasaten duten kapitalismoaren esplotazioa eta bortizkeria» salatzeko ekintza batean pankarta bat ematea leporatzen diete, gazte antolakundearen hitzetan. Otsailaren hasieran, GKSko beste kide bat deitu zuten Mauleko jendarmeriara, pintaketak egitea leporatuta; maiatzean epaituko dute.

Militantzia politikoaren kontrako beste «eraso bat» da hau Ipar Euskal Herriko GKSren iritziz. «Gure jardun politikoa aitzina eramaten segitzeko elkartasun ekimenak antolatzeko premia berresten dugu». Hala, gaualdia antolatu dute ostiralerako, Azkainen. Militantziak gaur egun jasaten duen errepresioaren formez mintzatuko dira lehenik, eta, ondotik, kontzertuak izanen dira.


Summary: Mugimendu feministak zaintza jarriko du erdigunean gaurko mobilizazioetan. Protestak antolatu dituzte Baionan, Bilbon, Donostian, Gasteizen eta Iruñean, Zapaltzen gaituen sistemari sua. Antolakuntza feminista gure garra lelopean.

Gaur egungo sistema «heteropatriarkal, kapitalista, arrazista eta kapazitista» bukatzea eskatzeko, manifestaziora deitu du Euskal Herriko Mugimendu Feministak gaurko, Euskal Herriko herri eta hiriburuetan. Hain zuzen ere, gizartearen zati handienarentzat «kriminala eta jasanezina» den eredu hori kiskaltzeko eskatzen du mugimenduak: «Sistema honi su eman nahi diogu, den-dena erraustu nahi dugu, bizitzea merezi duen mundu bat eraikitzeko».

Plazak, kaleak eta «txokorik txikienak» borroka feministaz betetzeko deia egin du gaurko mugimenduak, eta bost mobilizazio nagusi antolatu ditu, Zapaltzen gaituen sistemari sua. Antolakuntza feminista gure garra lelopean. Baionako elkarretaratzea 18:00etan izango da, Merkatu plazan. Bilbon, 19:30ean hasiko da manifestazioa, Jesusen Bihotza plazatik; Donostian ere 19:30ean elkartuko dira, Antiguako tunelean. Gasteizen, berriz, 19:00etan hasiko da mobilizazioa, San Anton plazan, eta Iruñean, 20:00etan abiatuko dira, Antoniutti parketik. Hiriburuetan ez ezik, herri eta eskualdeetan ere egingo dira mobilizazio gehiago, mugimenduak iragarri duenez.

Besteak beste, zaintza jarriko dute erdigunean gaurko mobilizazioetan. Euskal Herriko Mugimendu Feministak, esaterako, «publikoa, doakoa eta integrala» izango den zaintza sistema bat exijitzen du. Euskal Herriko Bilgune Feministak ere ideia horren inguruan ondu du aurtengo kanpaina, «euskal sistema publiko eta komunitarioa» nahi baitu. Horrela, dei egin du «antolakuntza feministaz» zaintzaren eskubide unibertsala lortzeko.

LAB sindikatuak, gainera, «zaintzaren negozioa desegitera» deitu du, eta zaintza zerbitzuen «merkantilizazio azkar eta basatia» salatu. Horrekin batera, zaintza sistema publiko-komunitario bat eratzeko «borondate politiko eta instituzioanala» eskatu du. CCOO sindikatuak ere nabarmendu du zaintza lanei «balioa ematearen» garrantzia; besteak beste, andreen lan eta bizi baldintzetan eragina duelako.

ELAk prekaritaterik gabeko zainketa sistema publiko baten alde mobilizatzera deitu du, sektore jakin batzuetan pairatzen den prekaritatean zentratuz. Sindikatuak eskatu du Euskal Herriko Mugimendu Feministaren deialdiarekin bat egiteko, eta gizarte guztiarentzako zaintza publikoa aldarrikatu: «Zaintza eskubidea baino, negozio bilakatu da».

Emakundek, berriz, emakumeek gorputzaren eta itxura fisikoaren gainean jasaten duten presioa landu du aurtengo Martxoaren 8ko kanpainan. Besteak beste, andreen gorputzen «nahitaezko perfekzioaz» eta «gorputzen kontzeptualizazio gero eta merkantilistagoaz» gogoeta egitera deitu ditu herritarrak. Kanpaina martxoaren 15era bitartean egongo da martxan; afixak eta irratiko, telebistako zein Interneteko iragarkiak ari dira erabiltzen. Horrekin batera, mugimendu feministak antolatutako mobilizazioetan parte hartzeko eskatu du.

Euskal Herriko Neska Gazteek ere zaintza jarri dute erdigunean, eta sare sozialetan gogora ekarri dute «zaintzarik gabe bizitzarik ez» dagoela. Itaia Emakumeen Antolakunde Sozialistak, berriz, «egiturazko miseriaren eta biolentziaren aurrean», sozialismoa eraikitzeko deia egin du. Horretarako, hamaika herritan mobilizatzeko eskatu dute, Emakume langileok askatzeko sozialismoa eraiki lelopean.


Summary: 'Instructions for Survival' filmak irabazi du Zinegoak sari nagusia. Epaimahaiak nabarmendu du gorputzaren erabilera nola landu duten filmean. 17 minutos con Nora lana izan da sarituena film laburren artean: ikusleen eta gazte epaimahaiaren sariak lortu ditu.

Zinegoak Gay-Lesbo-Trans Zinemaren eta Arte Eszenikoen Bilboko Jaialdiak gaur jakinarazi ditu aurtengo lan saridunak, eta transen errealitateak eta bizipenak jasotzen dituzten filmak izan dira protagonista. Film luzeetan, Instructions for Survival nagusitu da, eta laburretan, berriz, 17 minutos con Nora. Yana Ugrekhelidzek zuzendutako dokumentalak, Zinegoak sari nagusiaz gain, beste bi ere irabazi ditu: Dok saria eta aniztasunaren eta giza eskubideen saria.

Georgian girotuta dago Instructions for Survival filma, eta bi pertsonaren istorioa kontatzen du: bata transa da, eta bestea zis heterosexuala. Epaimahaiaren arabera, giroa oso erasokorra den arren, aurrera egiteko borrokan jarraitzen dute, euren gorputza erabiliz «independentzia ekonomikorako elementu gisa». Amatasun subrogatuaren gaia lantzea ere positibotzat jo dute: «Gai hau eztabaidatzea beharrezkoa da, are gehiago film honek duen sentsibilitate eta maisutasunarekin».

Eman dituzte sari gehiago ere. Krak sariaren irabazlea Reka Valerik zinemagilearen Silent Voice izan da. Fik pelikularik onenaren saria, berriz, Laura Samaniren Piccolo corpo-k lortu du. Epaimahaikideek azaldu dute elementu zinematografiko guztiek bat egiten dutela: «Ikus-entzuleak ezagutu gabeko sentsazio eta emozioak jasotzen ditu». Bestalde, Angeles Cruzen Nudo mixteco filmari eman diote lesbianismo eta generoaren saria, duen «sakontasuna» aintzat hartuta. Mexikoko komunitate indigena bateko hiru emakume protagonisten istorioak «kontatu, ordezkatu eta gerturatzen» ditu.

Euskal Aktoreen Batasunak ere jaialdian izandako antzezpenik onenak saritu ditu. Fikziozko film luzeko antzezpen nagusirik onenaren saria Women Do Cry filmeko Maria Bakalovarentzat izan da, «bere freskotasun eta arriskuagatik»; eta taldeko antzezpen onenarena Pio Marmai aktoreak irabazi du, La fracture lanarekin.

Film laburren kasuan, Imanol Ruiz de Lararen 17 minutos con Nora izan da sarituena. Bi sari irabazi ditu: ikusleena eta gazte epaimahairena. «Pelikularen argazkia oso erreminta indartsua da», argudiatu dute.

Azkenik, ZG PRO saria ematen zaie garapen prozesuan dauden proiektuei, eta Lola Clavok zuzendutako Mujeres, una oda butch lana izan da irabazlea.

Aipamen berezia egin diete, halaber, beste zenbait lani: Dok epaimahaiak How the Room Felt pelikulari; Fik-ek C.B. Yi zinemagilearen Moneyboys filmari; aniztasunaren eta giza eskubideen epaimahaiak Catherine Corsiniren La fracture lanari; lesbianismo eta generoarenak Isabelle Solasen Nuestros cuerpos son sus campos de batalla pelikulari; gazte epaimahaiak Nans Laborde-Jourdaaren Léo la nuit filmari; eta Euskal Aktoreen Batasunak Lazaros Georgakopoulos aktoreari, Moon, 66 questions pelikulan egindako lanagatik.

Ikusten segitzeko aukera

Gaur egin dute jaialdiaren itxiera ekitaldia, baina aurreratzean ere izango da filmak ikusteko parada. Martxan jarri dute Zinegoak-eko leiho digitala, eta, Filmin plataformaren bidez, film batzuk ikusgai egongo dira hilaren 13ra arte; tartean, Sail Ofizialeko hamabi film luze.

Bestalde, Euskal Herriko hainbat herritan ere proiektatuko dituzte lanak, ZG Hedapena eta ZineGogoak egitasmoei esker.


Summary: Giza korridoreak zabaltzeko zailtasunak, eta Euskal Herriko elkartasuna. Errusiarrek jarraitu dute aurrera egiten Ukrainaren hegoaldea kontrolatzeko ahaleginean. Milaka eta milaka herritar daude oraindik harrapaturik setiaturiko hirietan. 26 iheslari Euskal Herrira ekartzeko abiaturiko karabana hasi da itzuliko bidaia egiten.

«Aurrerapen txikiak» egin dituzte Ukraina eta Errusiaren arteko hirugarren negoziazio saioan. Giza korridoreak izan dira bileraren gai nagusia, hau da, errusiarrek setiaturik dauzkaten hiri eta guneetatik zibilak segurtasunez ateratzeko bideak.

Errusiak Ukrainaren aurkako erasoaldia «berehala» eteteko «prest» dagoela esan du, baldin eta Ukrainak bere konstituzioa aldatzen badu neutraltasuna ziurtatzeko, eta Krimearen anexioa eta Donetskeko eta Luhanskeko herri errepubliken independentzia onartzen baditu.

Bitartean bonbardaketek jarraitu dute Kieveko aldirietan, batez ere Irpinen. 2.000 bat zibil atera ahal izan dira handik.

Hegoaldean, Errusiako Armadak jarraitu du Mariupol hiriaren inguruko setioa estutzen. Dozenaka mila herritar harrapaturik daude han oraindik, giza korridoreak noiz zabalduko zain.

Krimea eta Odesa arteko Mykolaiv hiriaren aurkako erasoa ere abiatu dute errusiarrek. Ukrainako hegoaldearen kontrola bereganatzeko ahaleginean aurrera egiten jarraitu dute, mendebaldera zein ekialdera.

Euskal Herritik Ukrainako mugaldera bidaiaturiko taldea Eslovakian elkartu da, gaur, gurera ekarriko dituen 26 ukrainar iheslariekin. Idurre Lazkano BERRIAko Edizio arduraduna da boluntarioetako bat, eta bizitakoa kontatu du.

Eusko Jaurlaritza hasia da errefuxiatuei harrera egiteko guztia prestatzen. Marian Elorza Eusko Jaurlaritzako Kanpo Harremanetarako idazkari nagusiak adierazi duenez, Ukrainatik datozen errefuxiatuak hartzeko «baliabideen mapa» lantzen ari da Jaurlaritza. Orain garrantzitsuena «errefuxiatuentzat bizitokia bilatzea» dela esan du.

Bitartean, gerraren kalteak nabarmentzen ari dira nazioarteko merkatuetan ere. Petrolioa, 120 dolarrean jarri da; gasa, 300ean, eta argia, 544an.


Summary: Bretoierazko kanta batek ordezkatuko du Frantzia Eurovisionen. Turinen izango da aurtengo jaialdia, maiatzaren 10etik 14ra bitartean. Alvan & Ahez taldea da Frantziako Estatuaren hautagaia, eta Fulenn abestia kantatuko du.

Bigarrenez entzungo da bretoiera Eurovision jaialdian; izan ere, bretoierazko kanta batek ordezkatuko du aurten Frantziako Estatua. Alvan musikariak eta Ahez ahots hirukoteak osatzen duten Alvan & Ahez taldea da Frantziaren hautagaia. Folka eta musika elektronikoa uztartzen ditu taldeak, eta Fulenn abestiarekin hartuko dute parte jaialdian, maiatzaren 14an, Turinen (Italia).

1996an abestu zuten bretoieraz lehenengoz Eurovisionen: Dan Ar Braz & L'Heritage des Celtes taldea izan zen, Diwanit bugale abestiarekin. Frantsesaz gain, bretoiera ez da estatuak jaialdian erabili duen hizkuntza bakarra: 1993n eta 2011n, esate baterako, korsikeraz kantatu zuten Frantziako Estatuko ordezkariek. Lehenengo, Patrick Fiorik abestu zuen Mama Corsica, eta, handik hemezortzi urtera, Amaury Vassilik Sognu abestia kantatu zuen.

Alvan & Ahez taldeak, gainera, zeresana eman du sare sozialetan: jaialdiko hainbat jarraitzailek Galiziako Tanxugueiras taldearekin alderatu dituzte. Izan ere, Twitterreko hainbait erabiltzailek adierazi dutenez, bi taldeen jantziek eta eszenaratzeak elkarren arteko antzekotasunak dituzte.


Ondo jositako garaipena

Summary: Ondo jositako garaipena. Partida ona egin du Athleticek Levanteren aurka; batez ere, lehen zatian, golak sartzen asmatu ez arren. Bigarrenean egin du hori. Vesga, Iñaki Williams eta Zarraga izan dira golegileak.

Europa zen kezka gaur San Mamesen, Athleticek eta Levantek jokatu duten partidaren atarian: irabazi beharra zuela taldeak kontinente zaharrean aritu ahal izateko aukerei eusteko. Horiek datorren denboraldiko kontuak izan, baina honetan erabakitzen dira. Eta bai, oraingoz, lehian segituko du, hainbeste behar zuen garaipena lortu duelako. 3-1 menderatu du ligako azken sailkatua.

Futbolak baditu bitxikeriak, azaltzen zailak izaten direnak batzuetan. Adibidez, San Mamesen gertaturikoa: lehen zatian, aukerak nahi beste sortu ditu Marcelinoren taldeak, baina gauzatu, alerik ez. Aldiz, bigarrenean, gutxiago izan ditu, eta ia denak barrura. Azkenean, emaitza ezingo du inork zalantzan jarri. Ondo merezita irabazi du etxeko taldeak.

Hamaikakoan, Vesgak eta Vencedorrek bete dituzte bi euskarriak, eta Sancetek hartu du Raul Garciaren lekua. De Marcos ere itzuli da hasieratik jokatzera. Gainontzean, ohikoak eta ohiko lekuetan. Marrazkian ere sustorik ez entrenatzaileak: 1-4-4-2koa. Levante erdiko hiru atzelarirekin atera da, zelai erdian hiru jokalari jarri ditu Alessio Lisci italiar gazteak (36 urte baino ez ditu), eta aurrean bi. Jokatzeko moduari dagokionez, Athleticek ohikoa egin du: presioa egin, baloia zentzuz erabili, lekuak orekaz bete erasoan, baloia gora eraman eta galdu ondoren, aurkaria ito, eta nola ez, Iñaki Williamsen abiadura zukutu. Kanpotarrek bizi nahi zuten erasora atera, aurrealdean normalean hiru jokalari utzi dituztela baliatuz. Atzealdean, jendea pilatu arren, ez dira eroso aritu Williamsekin, ezta Sancetekin ere, lerro artean, eta lanak izan dituzte Athleticen ezkerraldeko erasoa geratzen. Hori dena lehen zatian, jokoa bigarrenean baino ikusgarriagoa izan denean.

Golak ei dira futbolaren gatza eta piperra. Aukerak ere bai, gozotik baino gazitik gehiago eduki arren, batez ere asko sortu eta asmatzen ez denean sartzen. Gozotik baino gazitik eman dio taldeak zaleari alde horretatik lehen erdian. Pentsatuko zuten askok: "Gaur ere kondenatu behar gaitu golak sartzeko zailtasunak". Liga hasierako damuak gogoan berriz. Hauxe da aukera garbien zerrenda: Iñaki Williamsi buruz burukoa atera dio Cardenas atezainak 11.minutuan, eta Muniainen jaurtiketa zutoin albotik joan da kanpora segituan; lau minutu geroago, Williamsi berriz galarazi dio gola atezainak; Sanceten jaurtiketa ere urrundu du, baita Berenguerren zartakoa ere, langaren laguntzaz; tartean, Iñigoren burukada atepetik atera du Levantek. Eta gutxi behar, gainera, kanpokoen gola jasotzeko, 31.minutuan, Moralesen bitartez langa jo duelako Levantek. Gero min hartu du Eibarreko aurrelari ohiak, belaunean, eta aldatu egin behar izan dute.

Levanteren arean zegoen partida: asmatu edo ez etxekoek. Bigarrenean, gehiago asmatuz gero, bale. Eta horrela izan da, horretarako lehen zatian baino aukera askoz gutxiago sortu arren. Makalagoa izan da bigarren zatia. Levante atzeraxeago sartzen joan da, eta etxekoek ez diote barkatu. "Hik utzitakoa nik hartu" leloari segika, Athletic iristen hasi da Cardenasen areara. Eta saria 63. minutuan jaso du, Vesgaren burukadarekin. Ederki sartu da area barruan, eta bikain aurkitu du zuloa: aurkariak gehiago izan arren, leku onetan jarriz edo leku honetara joanez ere lor daiteke gaina hartzea kontrarioari. Mikel Etxarri maisuak dioen bezala: "Jokalari gehiago edukitzea baino eraginkorragoa da gutxiago izan eta leku onak hartzea".

Zailena egin du Athleticek horrenbeste. Egoki jarri du partida kontraerasoan jokatzeko. Azti ibili da Marcelino aldekatekin, 71.minutuan: abiadura eta hanka biziak behar goian, eta bai atera ere, Nico Williamsezker hegalean jarriz Muniainen ordez, Sancet kendu eta Berenguer erdira botaz, eta Zarraga eskuin hegalean ipiniz. Hankak onak, eta espazioa ere nahi beste. Horrelaxe sartu du gola Williamsetan zaharrenak 76. minutuan; Berenguerrek kontraerasoa atera, pase zitala sartu, eta aurrelariak gola. Erabakita zegoen partida, baina beste bi gol izan dira. Athleticen hirugarrena Zarragak sartu du azkenera, penaltiz, 88. minutuan. Aurreneko gola du lehen taldearekin. Levantek ere egin du berea, 91.ean, De Frutosen bidez.

Europa buruan eta ahoan atera dira zaleak azkenean San Mamesetik. Lau puntura du muga, seigarrena, Reala. 11 partida falta. Ea zenbat jokatzen dituen Iñigo Martinezek, giharretako lesio bat izan duela-eta zelaia utzi baitu 54. minutuan. Harekin eta hura gabe, helburua hor dauka taldeak. Merezi du saiatzea, Europa aparteko zerbait delako. Apartekoa izan baitzen, adibidez, gaurko egunez duela hamar urte Manchester Unitedi Marcelo Bielsaren Athleticek eman zion astindua Old Trafforden, Europa ligan (2-3).


Summary: Milaka emakume ari dira parte hartzen arratsaldeko mobilizazioetan. Zainketa sistema publiko baten alde mobilizatu dira goizean. Protesta nagusienak iluntzean izango dira, Euskal Herriko Mugimendu Feministaren deialdiarekin bat eginez.

* Iluntzean 'Zapaltzen gaituen sistemari sua. Antolakuntza feminista gure garra' lelopean aterako da kalera mugimendu feminista.

* Baionako elkarretaratzea 18:00etan egin dute, Merkatu plazan. Bilbon, 19:30ean hasi da manifestazioa, Jesusen Bihotza plazatik; Donostian ere 19:30ean elkartu dira, Antiguako tunelean. Gasteizen, berriz, 19:00etan hasi da mobilizazioa, San Anton plazan, eta Iruñean, 20:00etan abiatu dira, Antoniutti parketik.

* Sarek salatu du emakumeek «zigor hirukoitza» pairatzen dutela preso egoteagatik.

* Migrazioei genero ikuspegiz kasu egiteko eskatu dute.

* Emakumeak goi mailako kirol kluben presidentetzan


Summary: Ukrainan lehen ebakuazioak hasi dituzte, su-eten urraketak tarteko. Kievek esan du Sumi eta Irpin hirietan korridoreak ireki dituztela, eta Errusiak ez duela errespetatu Mariupolerako menia. UNHCRk jakinarazi du bi milioi herritar baino gehiago atera direla herrialdetik.

Zibilentzako korridore humanitarioak berriz ere martxan daude, Ukrainako Gobernuaren arabera. Oraingoan ipar-ekialdeko Sumin ireki dute herritarrak ebakuatzeko bide bat —260.000 lagun baino gehiago bizi dira hiri horretan–, eta erabaki hori bi aldeek negoziatua izan da, horretarako «su-eten bat adostu» dutela adierazi baitu gaur Ukrainako lehen ministrorde Irina Verextxukek. Hori bai, azaldu du Kievek eta Moskuk ez dutela «beste bideez» ezer erabaki, nahiz eta gerora adierazi duen hegoaldeko Mariupolen ere zabaldu dutela bide bat —300.000 lagun bizi dira han—.

Verextxuken adierazpenaren aurretik, Errusiako Gobernuak komunikatu baten bidez esan du «prest» zegoela operazio humanitario bat egiteko eta, hortaz, zenbait korridore irekitzeko. Kremlinek zehaztu duenez, erasoaldia behin-behinean eten dute Kieven, Txernihiven, Kharkiven, Mariupolen eta Sumin, eta horietan ireki ditu zibilak ebakuatzeko bideak; Ukrainako lehen ministrordeak baieztatu du Mariupol eta Zaporizhia artean bide bat ahalbidetu dutela, baina ez du ezer esan gainontzekoez.

Gerora, Ukrainako Atzerri Ministerioak Twitter sare sozialean salatu du Errusiako armadak ez duela errespetatu korridore horretarako menia, eremua bonbardatu duelakoan; zortzi kamioi eta 30 autobus atera dira Mariupoletik zibilak ebakuatzeko.

Hiri hori bereganatzea garrantzitsua da Errusiarentzat, hori eginda korridore bat osa dezakeelako Transnistriatik Donbassko herri errepubliketara, Ukraina hegoaldeko zenbait hiri lotuta. Mariupolez gain, hego-mendebaldeko Odesa ere hartu beharko luke, eta horrek erabat blokeatuko lioke Ukrainari Itsaso Beltzerako sarbidea.

Ebakuazio horiez gain, Kiev inguruko Irpinen ere herritarrek irteten jarraitzen dute korridore batetik, Reuters berri agentziaren arabera; atzo hasi ziren, eta 2.000 lagunek lortu zuten bide horretara heltzea. Hori bai, hango alkate Oleksandr Markuxinek ohartarazi zuen Errusia hiria bonbardatzen ari zela oraindik ere.

Errusiako Gobernuak proposaturiko korridore horietako batzuek Errusian eta Bielorrusian dute helmuga, nahiz eta Ukrainako Gobernuak atzoko negoziazioetan adierazi zuen hori «onartezina» dela. Gaurko ordu txikietan, Kievek iragarritako meniaren aurretik, Errusiako armadak Sumi bonbardatu du, eta gutxienez 21 lagun hil ditu, oblast horretako agintarien arabera.

Bide horiek dituzten helmugak polemika iturri izan dira bi herrialdeen artean. Izan ere, orain arte zabalik izan diren korridore humanitario guztiek Errusia eta Bielorrusiarainoko ibilbideak izan dituzte: bi herrialde horiek zituzten helmuga. Verextxuken iritziz, plana halakoa izatea «zentzugabea, zinikoa eta onartezina» da. Ordea, kritika horiek jasota ere, Moskuk ez ditu guztiz bete Ukrainaren eskakizunak, kasu batzuetan Errusia edo Bielorrusia baitira helmuga oraindik ere.

Kremlinen arabera, 173.000 lagun ebakuatu dituzte Donetskeko eta Luhanskeko herri errepubliketatik Errusiara, Kieven «laguntzarik gabe», eta, operazio horietan elkar ulertzeko, bi aldeek komunikazio kanal bat osatuko dute informazioa partekatzeko —negoziazioen bigarren bilkuran adostu modura—.

Lehen korridoreak irekitzeko saiakeren aurretik, herritar askok erabaki zuten inguruko herrialdeetara joatea; horietako gehienek, Poloniara. Hain justu, auzi horretaz aritu da gaur Pawel Bossernaker Poloniako Barne ministrordea, eta adierazi du egoera «oso zaila» espero dutela datozen asteetarako; hori bai, prest agertu da errefuxiatuei laguntzen jarraitzeko, «betebehar morala» dela uste baitu.

UNHCR Iheslarientzako Nazio Batuen Goi Mandatariaren arabera, jada bi milioi herritar baino gehiago atera dira Ukrainatik, eta gehiago izatea ere espero dute datozen egunetan; kopurua lau milioira igoko dela aurreikusi zuten iragan astean.

Iheslariak «eremu seguruetara» eraman behar dira

CICR Gurutza Gorriaren Nazioarteko Batzordeko eledun Ewan Watsonen iritziz, ezinbestekoa da ebakuaturiko zibilak «eremu seguruetara» eramatea, eta adibidetzat jarri du Mariupol, hango egoera «apokaliptiko» gisara deskribatu baitu gaur emandako agerraldian.

Watsonen arabera, zibilak informatu beharra dago, horiek jakin dezaten bidaia zer baldintzatan egingo duten eta nora joango diren, kasurako: «Egoera oso larriak bizitzen ari gara. Berriz ere dei egiten diegu gatazkako alde guztiek nazioarteko zuzenbidea errespetatzera. Egoera onartezina da».

Osasunaren ikuspuntutik ere egoera ez da ona, OME Osasunaren Mundu Erakundeak gaur azaldu baitu azpiegituren kontrako erasoak «azkartu» egin direla egunotan, eta medikuntza hornidura geroz eta gutxiago baitituzte.

Zehazki, OMEren Europarako zuzendari Hans Klugek esan du Ukrainako osasungintza «presio handia» jasaten ari dela: «Sendagai eskasia dago bizitzak salbatzeko. Kasurako, oxigenoa, anestesia, odol produktuak, babes pertsonalerako materiala eta intsulina».

OMEren datuen arabera, Errusiaren inbasioa hasi zenetik hamasei eraso egin dituzte osasun azpiegituren kontra —ospitaleak, anbulantziak eta osasun zentroak—, eta horietan gutxienez bederatzi lagun hil dira; informazio hori eman arren, erakundeak orain arte ez du esan nor den erruduna.

Krimearen eta herri errepubliken estatusa

Arlo politikoan, Errusiaren inbasioa hasi zenetik lehen aldiz, Volodimir Zelenski Ukrainako presidenteak atea ireki dio Krimearen eta Donetskeko eta Luhanskeko herri errepubliken estatusaz Errusiarekin hitz egiteari.

Ameriketako Estatu Batuetako ABC telebista kateari emandako elkarrizketa batean, Zelenskik adierazi du Kremlinekin «eztabaida» dezaketela horretaz, helburu jarrita «hango herritarrak nola biziko diren» zehazteko akordio bat lortzea.

Vladimir Putin Errusiako presidentearen eskarietako batzuk dira Ukrainak onar ditzala Krimearen anexioa eta Donbassko herri errepubliken independentzia. Horrez gain, Putinek nahi du Kievek uko egitea NATO Ipar Atlantikoko Itunaren Erakundean sartzeari, eta herrialdeak estatus neutrala izatea.

Errusiako eta Ukrainako Atzerri ministroak etzi bilduko dira Ankaran; orain arte inbasioaz izandako bilerarik garrantzitsuena izango da, horretan parte hartuko duten kargudunei erreparatuz gero. Egun berean, Europako Batasuneko agintariak ere elkartuko dira, Frantzian, eta ziurrenik beste neurri batzuk adostuko dituzte Errusiaren aurka.


Summary: Instituzioek eta alderdiek berdintasunaren aldeko mezuak zabaldu dituzte. Eusko Jaurlaritzaren gobernu kontseiluak adierazpen bat onartu du: EAEko Berdintasun Legearen garrantzia aldarrikatu eta gizartearen engaiamendua eskatu du. EAJk berdintasunaren aldeko lana eta konpromisoa berretsi ditu, eta Ahal Dugu-k feminismoaren aldarrikapenak bere egin ditu.

Emakumearen Nazioarteko Egunaren harira, adierazpen ugari egin dituzte instituzioetako buruek eta alderdi politikoek. Eusko Jaurlaritzaren gobernu kontseiluak adierazpen bat onartu du egunaren harira, eta Beatriz Artolazabal Eusko Jaurlaritzako Berdintasun, Justizia eta Gizarte Politiketako sailburuak irakurri du eguerdian. Adierazpenean, Jaurlaritzak gogorarazi du berdintasunaren alde aurrerapausoak eman diren arren oraindik badela «gizon eta emakumeen arteko egiturazko berdintasun eza». Besteak beste, desberdintasun horren adibide batzuk aipatu ditu agirian: soldata arrakala, emakumeek botere eta erabakiguneetara iristeko dituzten zailtasunak, zaintza eta etxeko lanen banaketa desorekatua eta emakumeen aurkako indarkeria. Eusko Jaurlaritzak «konpromiso irmoa» agertu du benetako berdintasuna lortzeko, eta horren adibide jarri du Eusko Legebiltzarrak onartu berri duen Berdintasun Lege berria. Araua «mugarria» izan dela uste du, eta «eraldaketarako tresna» bilakatzeko lan egingo duela azpimarratu. Jaurlaritzaren iritziz, berdintasun legea bezalako tresnak behar dira aurrera egiteko, baina baita gizarte osoaren «borondatea eta ekarpena» ere. Ildo horretan, gogora ekarri du Emakunde Berdintasunaren eta emakumeen aurkako indarkeriarik gabeko gizarte baten aldeko herri ituna bultzatzen ari dela. Erantsi du ezinbestekoa dela berdintasunaren aldeko pausoak bizkortzea, eta gizarteari norabide horretan engaiatzeko galdegin dio.

Goizean, Artolazabal elkarrizketatu dute Euskadi Irratian, eta bere departamentuak Martxoaren 8rako prestatu duen kanpaina azaldu du. Esplikatu duenez, kanpainarekin «emakumeek jasaten duten diktaduraren gordinkeria» erakutsi nahi dute, eta gaiari buruz gizartea zuzenean interpelatu. «Emakumeek eta, bereziki, neska gazteek, presio handia jasaten dute beren gorputzen eta itxura fisikoaren gainean. Gorputzen «nahitaezko perfekzioa», ezarritako «edertasun kanon zorrotzak» edota «hipersexualizazioa» aipatu ditu Artolazabalek. «Erreakzionatzeko garaia» dela esan du, nesken autoestimuari, osasunari eta munduan duten posizioari zuzenean eragiten dieten mezuak saihesteko garaia, alegia. Indarkeria matxistaren biktima diren emakumeentzako telefono bidezko arreta zerbitzuaren zenbait datu ere eman ditu Artolazabalek. Iaz, Satevi programan (900-840 111 arreta telefonoan) 2.955 dei jaso ziren, eta horietatik 2.159 biktimek beraiek egin zituzten. 60 urtetik gorako emakumeek egindako dei kopuruak gora egin du, bai eta azken hamarkadan indarkeria matxista pairatzen ari diren andrazkoen kopuruak ere. EAJren Euzkadi Buru Batzarrak, berriz, adierazpen bat kaleratu du Martxoaren 8a dela eta. Jeltzaleek Genero berdintasuna gaur, etorkizun jasangarri baten alde lelopean ospatuko dute aurten Emakumeen Nazioarteko Eguna; hain justu, Nazio Batuen Erakundeak aukeratutako lema da hori. «Ez dago garapen iraunkorrik benetako berdintasunik gabe. Horregatik, 2030 Agendaren helburuekin bat eginez, aldarrikatzen dugu ezinbestekoa dela emakumearen papera, ahotsa eta errealitatea kontuan hartua izan dadin, gizarte justuago eta jasangarriago baten eraikuntzan». EBBk adierazpenean azpimarratu duenez, aurtengo Martxoaren 8an garrantzi berezia izango du Eusko Legebiltzarrak onartu berri duen Berdintasun Legeak, berdintasunaren alde eta indarkeria matxistaren aurka «jauzi kualitatiboa» egiteko modua emango duelako arauak. Halaber, EAJk emakumeen eta gizonen berdintasunaren aldeko lana eta konpromisoa berretsi ditu: «Berdintasun politikak funtsezko elementua dira, are gehiago COVID-19ak eragindako krisialditik irteten ari garen honetan, gizarte jasangarri eta justu bat eraikitzeko garaian». Zaintzaren ikuspegitik, emakumeek jasaten duten karga «neurriz kanpo» areagotu denez, EAJk berretsi egiten du «kontziliazio erantzukidea» eta zaintzaren eremuan berdintasuna sustatzeko politiken beharra. Ahal Dugu alderdiak, berriz, manifestu bat kaleratu du, Arrazoi ugari daude izenburupean. Testuan, ohartarazi dute pandemiak handitu egin dituela emakume eta gizonen arteko arrakalak, datuek erakusten dutenez: «Emakumeen eta gizonen arteko erabateko parekotasuna ez da 2058ra arte lortuko; helburu hori pandemiaren aurreko azterketarekin alderatuta, hiru urtetan luzatu da berdintasuna lortzeko epea». Horrekin batera, emakumeek egunero eta leku guztietan jasaten duten indarkeria matxistak amaitzea premiazkoa eta lehentasunezkoa dela azpimarratu du. Ahal Dugu-ren iritziz, COVID-19aren pandemiatik eta, oro har, «patriarkatuak berekin dakarren gaixotasun sozialaren pandemiatik» soilik atera ahal izango da «ikuspegi feminista intersekzionala» aplikatzen bada arlo guztietan. Hala, herritar guztiei dei egin diete bat egin dezaten mugimendu feministak egindako aldarrikapenekin eta deialdiekin, Martxoaren 8an ez ezik, baita urte osoan ere.


Summary: Alda mugimenduak txalotu egin du Euskal Elkargoak konpentsazioari buruz hartutako erabakia. Ekainetik aitzina konpentsazio neurria ezarriko zaie turismorako bizitegiei Ipar Euskal Herrian. Mugimenduaren ustez, erabakiak «etxebizitza turistikoen tsunamia geldituko du».

Euskal Hirigune Elkargoak turismorako bizitegiei buruz hartutako erabakia «garaipen soziala eta ekologikoa da». Hala esan dute gaur Alda mugimenduko bozeramaileek; ekainetik aitzina konpentsazio neurria ezarriko zaie turismorako bizitegiei Ipar Euskal Herrian, eta, mugimenduaren ustez, horrek «etxebizitza turistikoen tsunamia geldituko du».

Gainera, iragarri dute alokairu apaleko bizitokiak kudeatzen dituen erakundeko hauteskundeetara aurkeztuko dela Alda. Zerrenda osatuko dute; azaroaren 15etik abenduaren 15era iraganen dira. Etxebizitza sozialetan bizi diren herritarrei dei egin diete berengana hurbiltzeko: salatu dute gaur egun eskasa dela parke soziala, eta beharra dutenentzat ere «zaila» dela baten eskuratzea. Batez beste, gehienezko itxarote epea hiru urtekoa da, baina Aldakoek segurtatu dute geroz eta herritar gehiago hurbildu zaizkiela «lau, bost, sei urtez» goaitatu ondoan.

Horretaz gain, konpentsazioa betetzen ote den segurtatzeko kontrol lana egitea galdetu dio Aldak Elkargoari. Aurrerantzean ere zenbaketa lana egiten segituko dute, neurriaren ondorioak zein diren neurtzeko.

Bestalde, urte osoko alokatzeak bultzatzeko zerga sistema iraultzea beharrezkoa dela uste dute Aldakoek. Izan ere, salatu dute gaur egun etxe turistikoak dituzten jabeek zerga abantaila gehiago dituztela urte osoko alokairuak egiten dituztenek baino. Gainera, urte osoko alokatzeak laguntzeko jadanik badiren egitasmoak ezagutaraztea eskatzen diete erakunde publikoei, jabeak eta alokatzaileak laguntzeko.

Konpentsazio neurria

Etxebizitzaren gaiak izan duen bilakaerak kezka eta ezinegona eragin ditu azken hilabeteetan. Azaroaren 20an 8.000 pertsona mobilizatu ziren Baionan, eta eskaera zehatzak egin zizkieten Euskal Elkargoari eta Frantziako Estatuari. Joan den larunbatean eman zuen lehen erantzuna elkargoak, turismorako bizitegiei konpentsazio neurria ezartzea erabakita. 220 hautetsik parte hartu zuten bozkan, eta horietarik 169k eman zuten aldeko bozka. Heldu den ekainetik aitzina, turismorako bizitegi bat alokagai duten jabeek urte osorako beste bizitegi bat eskaini beharko dute konpentsatzeko, hiri berean eta gutxi gorabehera ezaugarri berekoa. Etxebizitza nagusia urtean 120 egunez baino gehiagoz alokatzen duten jabeei dagokie neurria, baita bigarren etxebizitza aldi baterako alokairuan eskaintzen dutenei ere. Norbanakoei eta enpresei dagokie neurria.

Bi salbuespen ezarri dituzte. Urtean zehar bederatzi hilabetez ikasleei alokatzen dieten jabeek gainerako hiru hilabeteetan turismorako baliatu ahalko dute. Turismorako etxea beren etxebizitza nagusiaren eraikin berean duten jabeak ere salbuetsiak izanen dira. Etxebizitza «tentsioan» dagoen Lapurdi kostaldeko 24 herritan aplikatuko da neurria.

Daniel Olzomendi Turismo gaietarako Euskal Hirigune Elkargoko lehendakariordeak aurkeztu zuen proposamena. «Azken 30 urteetan erabateko lerratzea izan da; ezin dugu horrela segitu». Haren hitzetan, azken bost urteetan izan da gorakadarik handiena. Jabe anitzek alokairuan zituzten etxebizitzak berreskuratu dituzte, turismora bideratzeko.

Hautetsi andanak babestu zuen neurria, ezker zein eskuinekoek. Hala, Maider Arostegi Miarritzeko (Lapurdi) auzapez eta Errepublikanoetako auzapezak bere herriko adineko emazte baten adibidea eman zuen: bizitegia alokatzen zion jabeak etxebizitza berreskuratu nahi izan du, turismorako baliatzeko. Horrelako adibideak anitz direla baieztatu zuten batek baino gehiagok.

Jean Rene Etxegarai Euskal Hirigune Elkargoko lehendakariak BERRIAri errandakoaren arabera, neurria Administrazio Auzitegira eramateko mehatxua egin diote turismorako bizitegiak eskaintzen dituzten plataformek.

Kotte Ezenarro Hendaiako (Lapurdi) auzapeza izan zen kontrako ahotsa altxatu zuten bakarrenetako bat. «Zinezko arazo bati» ematen zaion «erantzun okerra» da, adierazi zuen. Guillaume Barucq Miarritzeko hautetsiak ere kezkak agertu zituen neurriak eman ditzakeen emaitzei buruz, baita Donibane Lohizuneko hautetsiek ere. Emmanuel Alzuri Bidarteko auzapezak, bestalde, neurria babestu zuen, ezarri dituen salbuespenekin «oreka bat» lortu dutela ebatzita.


Summary: Kote Cabezudo: «Ni nintzen orkestra zuzendaria». Fiskalaren galderei erantzuten hasi da argazkilaria, hamazazpi modelok jarri dizkioten salaketak direla eta

Gipuzkoako Probintzia Auzitegian Kote Cabezudoren aurkako epaiketa hasi da. Akusatuak hartu du hitza. Esana zuen soilik fiskalaren galderei erantzungo ziela, eta halaxe egin du: haren galderak eta defentsako abokatuenak erantzun ditu. Biluzien argazkiak-eta egin izan dituzten artista batzuen gaineko mirespena erakutsi izan du Cabezudok; haienarekin ere alderatu izan du bere lana, eta horien harira egin dizkio fiskalak lehen galderak. Lan horietako batzuk «haur pornografiatzat» hartu izan direla esan dio fiskalak, horren gaineko sententziak badirela. Baina Cabezudok adierazi du argazkilari horiek erakusketak egin izan dituztela museotan-eta, liburuak ere egin izan dituztela, eta ezin direla txartzat hartu. Gizartearen begirada aldatu dela argudiatu du. «Orain dela hamar-hamabi urtetik hona, inork ez du deus jakin nahi biluziez», argudiatu du: «Ez daude ondo ikusita». Egindako galderez harago ere, behin eta berriz saiatu da bere estudioan argazkiak nola egiten zituen azaltzen. Emakumeak «zuzendu» egiten zituela argudiatu du: «Ni nintzen orkestra zuzendaria». Modeloek, ordea, zer egingo zuten «beti» jakin zutela azaldu du, kontratuak izenpetzen zituztela informazio horrekin, eta, adingabeen kasuan, gurasoek ere jakiten zutela beti dena. Hainbat modelorekin eta haien gurasoekin eta gertukoekin izandako harremanei buruzko xehetasunak ematen ahalegindu da akusatua, harreman horien joritasuna nabarmentze aldera. «Egongo da jendea munduan argazki hauek gogoko ez dituena», azaldu du Cabezudok. Baina horren atzean erlijioa eta «muturreko» ikuskerak egon daitezkeela adierazi du. Fiskalak galderak egin dizkio, banaka, salaketak jarri dituzten modelo guztien inguruan. Hamasei andreren ordezkaritza du denera fiskalak; akusazio partikularrak, berriz, hamazazpirena, baina horietako lauk salatutako delituak preskribatuta daude. Zenbait gauzaz ez dela akordatzen esan du akusatuak, eta ahaleginak egin ditu galderak bere erara erantzuteko, erretratugile gisa lan egiteko zuen modua zein zen azaltze aldera, bereziki, xehetasun horietan indarra jartze aldera. Ukatu egin du inoiz argazki «pornografikoak» egin izana. «Gaur egun denari esaten zaio pornografia», deitoratu du. «Sentsualtasunarekin» lotutako argazkiak egiten zituela esan du, deus «desatseginik» ez dela agertzen horietan. Modeloei egindako sexu erasoei buruz ere galdera egin dio fiskalak, baina ukatu egin ditu. Galderak egin dizkio akusatuari bere informatika ezagutzei buruz ere, argazki asko Interneten-eta zabaltzen baitzituen gero, baina urriak direla esan du. Adierazi du, halaber, sarean zabaldutako zenbait argazki erretiratzen saiatu zela, bereak ez ziren plataformetan zeudelako, baina ezinezkoa izan zitzaiola. Goraipatu egin du bere burua esanez modeloekin izenpetzen zituen kontratuen arabera modua izango lukeela egiten zizkien erretratuak gero «hirugarrenei» saltzeko. «Baina ez nuen inoiz ere horrelakorik egin». Ez dira «txotxongiloak» Bere lan egiteko era zein zen azalduta, egotzi dizkioten delituen gaineko erantzukizuna zuritu nahi izan du argazkilariak. Esan du andreak ez zirela «txotxongiloak» bere estudioan. Garai batean izan zuen famari ere hainbat aipamen egin dizkio, adieraziz modeloetako askok argazki saio ugari egin zituztela berekin, urte askotako harremana izan zutela elkarrekin. Nabarmendu nahi izan du, baita ere, harreman ona izan duela modelo horietako askorekin. «Denera, gizon eta emakume, 600 modelo baino gehiagori egin dizkiet erretratuak», zehaztu du. Horiek horrela, salaketa jarri duten andre modeloen egoera psikologikoari ere erreparatu nahi izan dio, argudiatuz haurtzaroan sorburua duten arazo «pertsonalen» ondorioz erabaki dutela bere aurka egitea. UNED urrutiko unibertsitatean psikologia ikasketak egiten ari dela argudiatu du, eta horretan oinarritzen dela hori esateko. Cabezudok deklaratuta, eten bat izango du orain epaiketak. Bihar ekingo diote berriro; argazkilariaren kontrako salaketak jarri dituzten andreek hartuko dute hitza. Gaurko saioa eta gero, akusazio partikularra daraman abokatuak hitza hartu du kazetarien aurrean: adierazi du akusatuak epaimahaiaren esandakoak atzera botatzeko «ebidentziak» aurkeztuko dituztela datozen asteetan auzitegian. Gogorarazi behar da orain dela bederatzi urte jarri zutela lehen salaketa argazkilariaren kontra. Lehen urteetan motel joan zen auzibidea; kartzelan sartzeko lehen eskeen aurrean ere libre geratu zen akusatua, baina jada ia lau urte daramatza preso.


Summary: Nigerian gutxienez 60 pertsona hil dituzte eraso batean. Kebbi estatuan gertatu da erasoaldia, Nigeriako ipar-mendebaldean. Eremuko agintariek zabaldutako informazioaren arabera, ez da jakina erasotzaileak nor diren. Hildakoak tokiko milizietako kideak dira.

Gutxienez 60 lagun hil dituzte igande gauean Nigeriako Kebbi estatuan izandako erasoaldi batean. Tokiko agintariek jakinarazi dutenez, erasotzaileak identifikatu gabeak dira; ez dakite nor diren. Aldiz, zehaztu dute hildako guztiak tokiko milizietako kideak direla. Diotenez, erasotzaileek hainbat pertsona bahitu zituzten aurrena, baita aziendako hainbat animalia lapurtu ere. Horren berri izandakoan, bost herritako milizietako kideek operazio bat abiatu zuten «gaizkile» horiek atzemateko. Gatazka horren ondorioz hil dira horietako 60 inguru.

Kebbiko Poliziako buru Nafiu Abubakarrek adierazi duenez, hiltzaileak Nigerreko operazio militarretik ihesean zebiltzan.


Summary: Masmovilek eta Orangek batzeko prozesua hasi dute. Biek erdibana kontrolatuko duten enpresa bat sortuko dute. Orangeren esku geratzen da aurrera begirako salmenta. Iaz, Masmovilek Euskaltel erosi zuen.

Orange eta Masmovil negoziatzen hasi dira Espainian dituzten negozioak batzeko; helburua litzateke bi operadoreen artean %50ean kontrolatutako joint venture —epe luzerako enpresa bateratu bat— sortzea. Biak batuta, Espainiako lehen telefonia operadorea bihurtuko lirateke.

Azken bi hamarkadetan Espainiako telekomunikazioen sektorean egin den fusiorik handiena izango litzateke: Vodafonek 2014an Ono erosi zuen, 7.200 milioi euroren truke; 2015ean, Orangek Jazztel erosi zuen, 3.300 milioirengatik; eta iaz Masmovilek gauza bera egin zuen Euskaltelekin, 2.000 milioiren truke. Bi enpresek espero dute prozesua 2023ko bigarren hiruhilekoan bukatzea, behin administrazioaren, konpetentziaren eta erregulazio agintarien baimena lortuta.

Arantxa Tapia Eusko Jaurlaritzako Ekonomiaren Garapeneko sailburuak ontzat jo du operazioa, gauzatzen bada «Euskaltel enpresa handi bateko kide» izango delako, eta horren eskutik teknologia berrienak eskurago izango omen dituelako. Tapiak ziurtatu duenez, Masmovilek agindu dio Euskaltel markari eta enpresaren egiturari eutsiko dietela. Konpromiso horien artean daude egoitzak eta lantaldea Bizkaian jarraitzea eta enplegua erregulatzeko espedienterik ez egitea gutxienez 2026. urtera arte.

Erakunde berriak 19.600 milioi euroko balorazioa izango luke; Orangerena 8.100 milioi eurokoa da, eta Masmovilena, 11.500 milioikoa, Euskaltel barne. Masmovilen balorazioa handiagoa den arren, akordioak jasotzen du ea Orangeren kontrolpean egongo litzatekeen salmenta eskaintza publiko bat egiteko aukera.

Operadore handien artean Masmovil da gazteena, eta bera da azken urteetan mugimendu gehien egin duena. Apirilean, zenbait iturrik ia egintzat eman zuten Vodafoneren eta Masmovilen arteko fusioa, baina azkenean Orangerekin egin du akordioa. Orain arte, lehiari buruzko Europako legedi gogorrak oztopatu egin ditu bat egiteak, baina Europako Batasuneko Auzitegi Orokorrak iaz emandako ebazpen batek erraztu egin ditu.

Aldaketa handiak sektorean

Masmovil Andoainen (Gipuzkoa) sortu zen, baina egun Madrilen du egoitza, eta Jersey uharteko paradisu fiskaleko bi inbertsio funtsek kontrolatzen dute. Iaz, Euskaltel erosita, Hego Euskal Herriko lehen telefonia operadorea bihurtu zen, Movistar, Vodafone eta Orangeren gainetik. Euskaltelez gain, Hego Euskal Herrian soilik aritzen den Guuk operadorearen jabea ere bada. Legez, gehienez lau operadore handiek gehi Euskaltelek (zuntzean) jardun dezakete Hego Euskal Herriko sarean. Aritzen diren besteek —operadore birtual edo alternatiboek— konpainia nagusien sareak araututako prezioan alokatuz funtzionatzen dute.

Azken urteetako joera merkatuaren dibertsifikazioa izan da, konpetentzia handiagatik. Kalkulatzen da azken hamarkadan diru sarreren heren bat inguru galdu dutela konpainia handiek. Gainera, zerbitzuaren kalitatearen ikuspegitik, denbora asko zeramaten ezer bereizgarririk eskaini gabe, eta bezeroak erakartzeko modu bakarra prezio politika oldarkorrera batzea izan da. Azken urteetan, operadore alternatiboekin lehiatzeko konpainia handiek kostu apaleko markak sortu dituzte edo konpainia txiki horietako batzuk erosi.

Adituen arabera, sakoneko mugimendu bat gertatzen ari da sektorean. Kontzentraziorako joera nagusitzen ari da, 5G teknologia dela eta. Operadoreak behartuta sentitzen dira inbertsio handiak egitera. Era berean, bestelako negozio esparru batzuetan hasiak dira: txikizkako bankan, aseguruetan, energietan... Zerbitzu anitzeko enpresa bihurtzea da telefono operadoreen helburua. Baina, haiena bezala, baita beste sektore batzuena ere.


Summary: Atzio Orexa: «Lan asko eginez, baina dena oso azkar eta erraz joan da». Eslovakiara joan diren lau furgoneten egitasmoan parte hartu du Atzio Orexak. Ekinbidearen nondik norakoak kontatu dizkio BERRIAri.

Ukrainako guda lehertu zenean zerbait mugitu zen Atzio Orexa Nergroup taldeko Gizarte Konpromisoko proiektuen koordinatzailearen barnean. Kezkaz begiratzen zion gertatzen ari zenari, eta, hori ikusirik, modu batean edo bestean laguntzeko beharra sentitu zuen. «Azkar eta arin zerbait antolatuko bagenu, ez litzateke gaizki egongo, ez?» galdetu zion bere buruari, eta, buelta gehiago eman gabe, Nergroupeko beste lagun bati kontatu zion bururatu zitzaion ideia. «Hasieratik argi ikusi genuen material bilketa egin behar genuela, baina normalean egiten ez dugun moduan. Oraingoan hornitzaile handiengana jo behar genuen, haiek eman dezaketena eskatuz», kontatu du.

Materiala biltzeaz gain, hainbat furgonetatan Ukrainako muga ingurura joateko gidari bila ere hasi ziren: «Harri bati ostiko bat eman, eta bi gidari genituen; gero baziren hiru, gero lau... Halako batean, zortzi genituen. Lan asko eginez, baina dena oso azkar eta erraz joan zen». Martxoaren 5ean abiatu ziren Eslovakiara, lau furgonetatan, eta, hiru egun errepidean igaro ostean, atzo iritsi ziren helmugara: goizean goiz iritsi ziren Kosicera, Ukrainako mugatik 60 bat kilometrora dagoen hirira. Bertan, haiek hiru egunez gidatutako furgonetetara igoko ziren 26 ukrainar iheslariak ezagutu zituzten: hemeretzi heldu eta zazpi haur. Baita hiru zakur eta bost katu ere.

Beste bidaia bat

«Sartu furgoneta batean, eta 2.500 kilometro egingo dituzu, ezagutzen ez dituzun pertsona batzuekin, ezagutzen ez duzun toki batera». Horrela laburbildu du Nergroupeko Gizarte Konpromisoko proiektuen koordinatzaileak ukrainar iheslariak furgonetetara igotzeko orduan sentitu izan dezaketena. Ulertzen du «mesfidantza» apur bat egotea; izan ere, bigarren bidaia da haientzat; bigarrena, lehena gerratik ihesi egin ostean. «Ez da erraza beste bidaia bat hastea; oraingoan, 26 pertsona horientzat. Logela berri batzuetan, etxe berri batzuetan, ingurune berri batzuetan, hizkuntza berriekin, ohitura berriekin...», aitortu du.

Ikusi gehiago: Bizitza oso bat maletan sartuta

Ukraina eta Eslovakia arteko mugara joan dira laguntza eskaintzera, Ukraina eta Polonia artekoan iheslari asko bai, baina gobernuz kanpoko erakunde asko ere badaudelako, eta laguntza saretuago dagoelako. «Eslovakiara ere ukrainar asko joaten ari dira, eta laguntza behar dute», azaldu du Gizarte Konpromisoko proiektuen koordinatzaileak. Halaber, azpimarratu du ukrainarrei laguntzeko ekinbide hau ez dela ekintza bakana Nergroup taldearentzat: elkarteko enpresek 11 urte daramatzate irabazien %5 elkartasun eta gizarte proiektuetarako baliatzen, eta langileek lanerako denboraren %2 eskaintzen diete.


Summary: Proiektu pilotu bat martxan da Iruñerriko autobusen gaueko zerbitzuan emakumeak nonahi jaitsi ahal izateko. Villavesen N10 linean ezarriko dute zerbitzua, behin-behinean, irailaren 8ra arte

Iruñerriko Mankomunitateak proba pilotu bat abiatuko du gaur eskualdeko hiri garraioko gaueko zerbitzuan: emakumeek aukera izanen dute nahi duten tokian jaisteko, hurrengo geltokira iritsi beharrik gabe. Oraingoz, N10 gaueko linean ezarriko dute zerbitzua (Iruñeko Nafarroako Gorteen kaletik Sarriguren herriraino doan villavesa), ekainaren 8ra arte.

Gaur goizean aurkeztu dute egitasmoa Iruñerriko Mankomunitateko lehendakari David Campionek eta SCPSAko Ingurumen Sentsibilizazioaren arloko buru Carmen Villanuevak. Azaldu dutenez, eskaeraren araberako tarteko geldialdien helburua da «erabiltzaileen segurtasuna eta irisgarritasuna hobetzea, genero ikuspegi batetik». Zehaztu dute, halaber, geldialdi horiek soil-soilik autobusetik jaisteko direla, ez igotzeko, eta emakumeek baino ezin dituztela eskatu.

Eskaeraren araberako geldialdien sistema berria erabiltzeko, emakumeek eskatu beharko dute autobusera igotzean, edo jaitsi baino bi geraleku lehenago, gidariari adierazita non jaitsi nahi duen. Horretarako, jarraibide batzuk ere eman dituzte Iruñerriko Mankomunitateko arduradunek: «Geldialdia eskatu duen emakumea edo emakume taldea lehenbiziko lerroetan eseriko dira; gidariak aukeratuko du non gelditu autobusa, bide segurtasuna eta herritarren segurtasuna aintzat hartuta, eta ibilgailutik ateratzeko aurreko atea erabiliko da, mugikortasuna murriztua duten pertsonen kasuan izan ezik».

Hiru hilabeteko proba pilotuak balioko du, gainera, «zerbitzuaren eskaera ebaluatzeko» eta baita zerbitzuaren beraren erabilgarritasuna egiaztatzeko ere, «beharrezkoa balitz, hobekuntzak ezartzeko». N10 linea aukeratu dute proba egiteko, «gaueko hiru autobusen artean eskaera handiena duena delako», hirigintza tipologiagatik eta linea hori erabili ohi dutenak direlako zerbitzuaren «publiko objektiboa».

Iruñerriko Mankomunitateak eta TCC garraio enpresak zerbitzuaren jarraipena eginen dute, eta ekainaren 8tik aurrera ebaluatuko dituzte proba pilotuaren emaitzak, «beharrezkoak diren doitzeak egin eta gaueko beste linea batzuetara zabaltzea baloratzeko xedez».


Summary: Salatu dute Ertzaintzak Pablo Gonzalezen aldeko pankartak erretiratu dituela San Mamesetik. Donbassen aldeko Euskal Herriko batzordeak egin du salaketa.

Pablo Gonzalezen atxiloketaren berri izan zenez geroztik, kazetariaren alde ezin konta ahala mezu zabaldu dira Euskal Herrian barna. Ugariak eta aski jendetsuak izan dira deituriko manifestazioak. Atzo, bada, zenbait herritarrek ligako futbol partidak baliatu zituzten aldarriak ozentzeko. Hain zuzen, Athleticek Levante hartu zuen etxean, San Mamesen, eta zale batzuek Gonzalezi babesa azaltzeko pankartak eskegi zituzten harmailan, neurketa hasterako. Ordea, mezuak ez zuen iraun partidak adina. Donbassen aldeko Euskal Herriko batzordeak salatu duenez, Ertzaintzak pankarta kentzera behartu zituen zaleak, baita mehatxatu ere.

Ikusi gehiago: «Espioitza» egotzi diote Pablo Gonzalez kazetariari

Pablo Gonzalez askatzea galdegin zuten zaleek pankartan, baita haren kontrako «sorgin ehiza» gelditu dadila exijitu ere. Gerraren gaineko mezu gehiago ere bazituzten pankartetan idatziak. «Gerrak zortzi urte daramatza», zioen horietako batek, eta datu bat zen hari erantsia: «15.000 hildako Donbassen». NATOren jarrera kritikatu zuten, halaber.

Zaleek salatu dute Ertzaintzak mehatxu egin ziela, esanez bertan behera utziko zitzaiela klubaren bazkidetza, eta, gainera, salaketa administratiboa jarriko zitzaiela pankarta hori zelaiko harmailan erabiltzeagatik. Klubak erakutsitako «hipokrisia» gaitzetsi dute zale horiek, baita adierazpen askatasuna «ukatu» izana ere. Gainera, gogora ekarri dute San Mamesek Ukrainaren koloreez argiztatu zuela zelaia orain dela hamar egun.

Ikusi gehiago: Eusko Jaurlaritzak epaiketa justua eskatu du Pablo Gonzalezentzat


Summary: Eusko Jaurlaritzak epaiketa justua eskatu du Pablo Gonzalezentzat. Iñigo Urkullu Eusko Jaurlaritzako lehendakaria harremanetan jarri da Pedro Sanchez Espainiako Gobernuko presidentearekin, Espainiako Gobernua ere Gonzalezen atxiloketaz kezkatu dadin.

Eusko Jaurlaritzak epaiketa «justu eta azkar bat» eskatu du Pablo Gonzalez kazetari bizkaitarrarentzat. Errusiako inteligentzia militarreko zerbitzuentzat espioitza lanak egitea egotzita, Ukrainako mugatik gertu dagoen Rzewov hirian atxilotu zuten. Iñigo Urkullu Eusko Jaurlaritzako lehendakaria harremanetan jarri da Pedro Sanchez Espainiako Gobernuko presidentearekin, Espainiako Gobernua ere Gonzalezen atxiloketaz kezkatu dadin.

Joan den astelehenean atxilotu zuten Gonzalez. Naiz, Público, La Sexta eta Efe hedabideetan kolaboratzen du, besteak beste, eta Poloniatik iritsitako migratzaileen berri ematera joana zen hara. Atxilotu zutenetik, inkomunikatua izan dute Gonzalez, haren abokatuak ordutik sarritan salatu izan duenez.

Eusko Jaurlaritzaren Gobernu Kontseiluaren bileraren ostean egindako agerraldian, Beatriz Artolazabal Berdintasun, Justizia eta Gizarte Politiketako sailburuak jakinarazi du atxilotu zutenetik Jaurlaritza harremanetan egon dela haren familiarekin eta Espainiako Gobernuarekin: Espainiari baitagokio laguntza kontsularreko lanak egitea. «Bat egiten dut Mugarik Gabeko Erreportariak agentziak esandakoarekin. Kazetariaren lanbidea aldarrikatu behar da, eta, Pablo Gonzalezen abokatuaren laguntzarekin, epaiketa justu eta azkar bat egin behar zaio Polonian», gaineratu du Artolazabalek.

Eusko Jaurlaritzaren Kanpo Ekintza lanean ari da atxilotutako informatzailearen kasuaren «hurbileko jarraipena» egiteko, Artolazabalek azaldu duenez.

Pablo Gonzalez kazetaria da, Eslaviar Filologian lizentziaduna, eta masterra du Ikasketa Estrategikoetan eta Nazioarteko Segurtasunean. Aditua da Ekialdeko Europako gatazketan. Zenbait hedabidetako berriemaile berezia izan da Ukrainako eta Karabakh Garaiko gerretan.


Summary: Jaurlaritzak ez du oinarrizko errenta babestuko. Zupiriak esan du gaur egungo babes sistema «arrakasta handiko eredua» dela, eta gobernuak nahiago duela hori «sakondu».

Eusko Jaurlaritzak ez du baldintzarik gabeko oinarrizko errentaren lege egitasmoa babestuko Eusko Legebiltzarrean. Bingen Zupiriak gobernu bileraren osteko prentsaurrekoan adierazi du gaur egungo babes sistema «arrakasta handiko eredua» dela eta «emaitza onak» ematen ari dela.

DSBE diru sarrerak bermatzeko errenta eta bizitzeko gutxieneko diru sarrera dira babes sistema hori osatzen duten bi tresnak, eta Jaurlaritzak nahiago du eredu horietan «sakondu». Jaso berri du, gainera, bigarren diru laguntza horren eskumena; Lanbidek kudeatzen zuen orain arte, baina Espainiako Gobernuarekin akordioa egin ostean, euskal erakundeek kontrolatuko dute prozesu osoa aurrerantzean.

Hain zuzen, Zupiriak adierazi du oinarrizko errentaren lege ekinbideak ez duela gutxieneko diru sarrera hori aintzat hartzen, eta, beraz, «zaharkituta» geratzen dela uste du.

«Indarrean dagoen ordenamendu juridikoak bereizi egiten ditu Gizarte Segurantzako sistema babesteko ekintza publikoa eta gizarte arretako ekintza publikoa», esan du Zupiriak; aurrenekoan kokatuko litzateke bizitzeko gutxieneko diru sarrera, eta bigarrenean DSBE. «Prestazio bakoitza arau jakin batzuen araberakoa da, eta Euskal Autonomia Erkidegoko erakunde komunek sinergiaz eta ahalik eta eraginkortasunik handienarekin bideratu beharreko eskakizunei erantzuten die».

Zupiriak iragarri du, gainera, Jaurlaritzak «oso aurreratuta» duela DSBEren erreforma, zeinak gutxieneko diru sarrera ere aintzat hartuko duen. Aurki bidaliko du Eusko Legebiltzarrera. Arau berri horrek egungo eredua «indartzeko» balioko duela nabarmendu du.

Atxikimendu ugari Herri plataforma batek jarri zuen abian baldintzarik gabeko oinarrizko errentaren egitasmoa. Herri ekinaldi legegilea abiatu zuten, Eusko Legebiltzarrean eztabaidatu eta lege egitasmo bilakatu zedin. Urte hasieran iragarri zuten horretarako beharrezkoak diren sinadurak lortu zituztela: 10.000 da gutxieneko kopurua, eta 22.000 baino gehiago bildu zituzten.

Proposamenak jasotzen du Arabako, Bizkaiko eta Gipuzkoako herritar orok jasoko lukeela diru laguntza herritar izate hutsagatik. 900 euro litzateke errenta hori 18 urte baino gehiagoko herritarrentzat; 4 eta 18 urte bitartekoentzat 450 euro, eta 14 urtetik beherakoentzat 270 euro. Azken hiru hilabeteetan Araban, Bizkaian edo Gipuzkoan bizi izan den edonork jaso ahalko luke, bakarrik bizi ala beste norbaitekin bizi.

Lege egitasmoa tramiterako onartu edo ez bozkatu beharko du lehenik legebiltzarrak; onartuko balu, osoko bilkuran eztabaidatuko beharko dute alderdiek lege proposamen gisara. Ez dute jakinarazi noiz izango den oraindik, edonola ere.

Babesa biltzen ari dira egitasmoaren sustatzaileak bien bitartean, eta hainbat eragile, sindikatu eta alderdiren atxikimendua jaso dute egunotan. Egitasmoa Gasteizko parlamentuan eztabaidatua izan dadin eskatu dute askok. Horien artean daude, besteak beste: EH Bildu, Elkarrekin Podemos, LAB, CCOO, EHNE, UGT eta CGT.


Summary: Sindikatuek eta ikasleek morez bete dituzte Donostiako kaleak. ELA eta LAB sindikatuek mobilizazioetara deitu dute, eta Donostiako eskoletako ikasleak ere manifestazioa antolatu dute hirigunean, Emakumeen Nazioarteko Eguna dela eta.

Manifestazio bat beste baten atzetik. Morez jantzitako emakumeak han eta hemen. Kaleak bustitzen zituzten oihuak nonahi. Protestek esnatu dute gaur Donostia, eta karrikek ez dute bakerik izango egun osoan; manifestazio andana antolatu dute zenbait eragilek. LAB sindikatuak, esaterako, 11:00etan jarri du ordua. Dozenaka emakume bildu dira —langileak eta liberatuak— Gipuzkoako Foru Aldundiaren aurrean protesta egiteko. Guztiek zeramaten zerbait morea soinean; txaleko bat gehienek, Pikete feminista leloarekin. Moreak ziren Gipuzkoa plazako zuhaitzetan jarri dituzten afixak ere; «Bultza! Zaintzaileen lan baldintzei» zioten kartelek. Mezu bera zeukaten banatu dituzten eskuorriek ere. Arbola batetik bestera eskegi dute soka luze bat, eta kordatik zintzilik garbiketarako eskularruak, garbitzaileen arropak... Martxoaren 8an, eskegi egin dituzte emakumeen lanerako arropak.

Giza kate more luze batek inguratu du orduan, pixkanaka, Gipuzkoako Foru Aldundia. Kate horren begi bat zen, hain zuzen, Nani Rodriguez. Etxez etxeko laguntza ematen duen langile bat da, eta «zaintza lanak egiten dituzten langileen eskubideak babesteko» irten da gaur kalera: «Gure lanbidea ikusarazi nahi dugu, eta aldarrikatzen dugu zaintzak publikoa izan beharko lukeela, gaur egun dauzkagun baldintza prekarioak hobetzeko». Bozgorailuetatik zetozen oihuak ez ziren eteten: Zaintzaileak borrokan, Zuen aberastasuna gure miseria eta halako kontsignak ozen entzuten ziren. Txantxibiri herri kantuaren bertsio bat ere abestu dute manifestariek: «Aldundira goazenean, Martxoaren 8a denean, kateekin lotzen gara agintarien aurrean».

Gipuzkoa plazako oihuak ozen entzun dira; Kursaal aurrean ELAk deitutako protestak bezain ozen. Eraikin horren barruan ekitaldia izan dute sindikatu horretako liberatuek, eta, 12:00 inguruan, arduradunak kanpora atera direnean, txalo eta oihu artean hartu dituzte eraikinaren aurrealdean bildu direnek. «Gora borroka feminista!» eta tankerako oihuak entzun dira. Txaloka zebilen Arritxu Arranz zahar etxe bateko langilea ere. «Emakume izate hutsagatik» uste du garrantzitsua dela martxoaren 8an kalera ateratzea: «2017tik borrokan gaude erresidentzietako langileok, eta gizonen eta emakumeen arteko arrakala hori apurtzeko garrantzitsua da gaur hemen egotea».

Hala ere, ez dira luzerako geratu. Berehala hasi dira ELAko logoa zeukaten ikurrinak nonahi agertzen, eta oihal erraldoi batzuk ere atera dituzte protestara bildu direnek. «Gipuzkoako erresidentziak borrokan» zioen afixa erraldoi horietako batek. Aurrealdean zeramaten pankartak, berriz, zaintza publikoa aldarrikatzen zuen «denontzat». Bidea trabatu, eta Zurriolako zubitik igarota, erdialderako bidea hartu du manifestazioak. Ozen oihukatuz zebilen Maialen Aranburu, ELAko liberatua: «Zaintza zerbitzuen duintzea eta publikotasuna aldarrikatu nahi ditugu, horrela bertako langileen lan baldintzak ere hobetzeko».

Gipuzkoa plazan bukatu dute protesta ELAko manifestaziora bildu direnek ere; LABeko protesta bukatua zen jada, baina oraindik zuhaitzetan ikus zitezkeen arrastoak. Guztiak bildu dira foru aldundiaren aurrean, eta Zutik emakumeak kantua abestu dute.

ELAren protesta bukatzerako, erdialdean beste oihu batzuk entzuten ziren jada. Oraingoan, neska gazteek hartu dute Bulebar ingurua. Kartoiz eta errotuladorez egindako afixekin zioan neska talde bat, protesta harrapatu nahian. «Egun garrantzitsua da emakumeen eskubideen alde borrokatzeko, eta ikastolatik protestetara etortzeko aukera eman digute», esan du Zurriola ikastolako Ane Odriozolak. Ikasle Sindikatuak deitu du protestara, eta Donostiako zenbait eskolatako ikasleak batu ditu Bulebarrean. Ahots urratuek «Martxoaren 8a egunero da» zioten. Kiosko aurrean geratu dira, eta antolatzaileek azaldu dute beharrezkoa dela «indarkeria matxistaren, justizia patriarkalaren, LGTBIfobiaren eta faxismoaren aurka» borrokatzea. Arduradunek bozgorailuetatik esaten zutenari adi-adi zegoen Altza institutuko Ainhoa Gabilondo. Bat zetorren entzuten zuenarekin: «Gaur egun, ezberdintasun oso handia dago oraindik, eta guk borroka egin nahi dugu ezberdintasun horiek desagerrarazteko. Denok berdinak gara hemen». Eguerdi aldera bukatu da protesta, eta ikasleek eskoletara bueltatu behar izan dute. Arratsalderako deitu dituzten protestetara ere bilduko dira horietako asko.

CCOO eta UGTk ere protesta egin dute

Donostian egin dituzten mobilizazioez gain, gainontzeko sindikatuek ere protesta ugaritara deitu dute. UGTk eta CCOO-k, esaterako, Iruñean antolatu dituzte elkarretaratzeak, eta adierazi dute politika guztiek «berdintasuna» helburu izan behar dutela. Bi sindikatuek beraien burua feministatzat jo dute, eta azaldu dute «genero ikuspegia» txertatzen dutela beraien praktika guztietan.

Besteak beste, erasoentzako barne protokoloak aipatu dituzte, baina garrantzi berezia eman diete zaintzaren sektorean genero ikuspuntuak daukan garrantziari.


Summary: Sayas eta Adanero beste alderdi bat sortzeko lanean ari dira. UPNtik kanporaturiko diputatuek baieztatu dute UPNtik berriki ateratako ehun bat militante plataforma bat sortzen ari direla, datorren urteko bozetarako «alderdi edo hautagaitza» bat sortzeko asmoz.

Martxoaren 1ean, UPNren Berme eta Diziplina Batzordeak militantzia eten zien Carlos Garcia Adanero eta Sergio Sayas diputatuei, bi urte eta sei hilabetez. Arau hauste larria egitea egotzi zien, lan erreformaren bozketan alderdiaren zuzendaritzaren agindua bete ez zutelako eta aurka bozkatu zutelako. Zigorrak lurrikara eragin du alderdiaren barruan, eta ehun militantek eta kargudunek baino gehiagok utzi egin dute UPN. Plataforma bat bultzatzen ari dira horietako asko. Sayasek berak baieztatu du gaur horiek «entzuten» ari direla.

Batez ere Erriberan, Iruñerrian, Uharten, Berriozarren eta Orkoien gertatu dira mugimenduak. «Oraingoz, sostengu hori guztia bideratu nahi dugu, eta denborak esango du mugimendua azkenean alderdi berri edo hautagaitza bihurtzen den datozen urteko hauteskundeetarako». Adanerok ere joan zen astean esan zuen «beste aukera bat» behar zuela Nafarroako eskuinak.

Otsailaren 10ean, Adanero eta Sayas zigortzeko ebazpena proposatu zuen UPNko Berme eta Diziplina Batzordeak. Karguak edukitzeko debekua ere ezarri zien alderdiak bi ordezkari matxinoei, baina horiek uko egin diote diputatu aktak entregatzeari.

Jokabide bera hartu dute Berriozarren Navarra Suma koalizioaren zerrendetan aukeratu zituzten lau zinegotziak: afiliatu guztiekin batera, UPN utzi egin dute, baina karguari eutsiko diotela adierazi dute, «lerro eta balio berdinak defendatzeko, legegintzaldia amaitu arte».

Daniel Cuesta udal taldeko eledunak adierazi du UPN ez dela dagoeneko euren etxea: «Ez gaitu ordezkatzen». Zuzendaritzak harturiko erabakiek alderdia «de facto apurtu» dutela gaineratu du.


Summary: Hamabost urteko kartzela zigorra ezarri diote akusatuari Beasaingo erasoagatik. Hamabi urte ezarri dizkiote sexu erasoagatik, eta beste hiru urte emakumeari lesioak egiteagatik. Biktima atxikitzeagatik, ordea, ez dute zigortuko.

Hamabost urteko kartzela zigorra bete beharko du Beasainen 2019ko uztailean emakume bat bortxatu zuen gizonezkoak. Hamabi urte ezarri dizkiote sexu erasoagatik, eta beste hiru lesioengatik. Emakumea bere gogoz kontra atxikitzeagatik ere zigortu behar zuten hasieran, baina azkenean ez dute zigortuko delitu horrengatik.

Ezarri dioten lehenengo zigorra da hori, baina, Beasaingoaz gain, Gipuzkoan egindako beste lau bortxaketa egozten dizkiote. Horietako bat Lasarte-Orian egin izana egozten diote, 2015. urtean. Delitu hori ere urtarrilean epaitzen hasi ziren, baina oraindik ez diote zigorrik ezarri.

Kartzela zigorraz gain, hamabi urtez «erabateko inhabilitazioa» ezarri dio epaileak, eta hamahiru urtean ezin izango du eraso egin zion emakumearengana hurbildu; emakumearen etxetik eta lantokitik bostehun metrora egon beharko du gutxienez. Harekin edozein motatako komunikazioa izatea ere debekatu dio epaileak, eta boto eskubidea ere kendu dio, zigorrak dirauen bitartean.

Kartzelatik irteten denean, berriz, hamar urtez zaintzapeko askatasuna izango du, eta guztira 58.830 euroko kalte ordaina eman beharko dio biktimari.


Summary: Herri epaimahaiak errudun jo du Donostiako Gros auzoko hilketaz akusatua. Fiskaltzak eta akusazio partikularrak 25 urteko espetxe zigorra eskatu dute. Herri epaimahaiak absolbitu egin du gau horretan akusatuarekin egon zen emakumea.

2020ko martxoaren 14an Donostiako Gros auzoan izan zen hilketaz akusaturiko gizona errudun jo du herri epaimahaiak. Akusatuak 27 urte ditu, eta 47 urteko beste gizon bat 41 labankada emanda hiltzea leporatzen zioten. Herri epaimahaiak ebatzi du epaiketan frogatuta geratu dela horrek hil zuela. Gainera, azpimarratu du 41 labankada emateak bestea hiltzea beste asmorik ez duela. Ordea, epaimahaiaren arabera ez da frogatuta geratu akusatuak drogarik kontsumitu zuenik edo buruko gaitzen bat duenik, defentsak eskatzen zuen moduan.

Epaian azaldu dutenez, akusatua eta emakume bat hildakoarekin egon ziren taberna batean gau horretan. Emakumeari hilketa estali nahi izatea leporatzen zioten, baina herri epaimahaiak absolbitu egin du, gizona atxilotu zuten arte beldurrez ezer esan ez zuela ulertuta. Epaian azaldu dute emakumea bi gizonak banatzen saiatu zela taberna horretan lehen aldiz liskarra izan zutenean. Horren ostean, akusatua eta emakumea etxera joan ziren, baina gizona han jantziz aldatu eta berriro itzuli zen taberna horretara.

Tabernan berriro egin zuen topo, epaiaren arabera, biktimarekin. Bi gizonak tabernatik atera ziren, eta Gros auzoko haur parke batean sastatu egin zuen akusatuak bestea. Txakurra paseatzen ari zen lekuko batek esan zuen biktima edanda zegoela eta ez zuela bere burua defendatzeko aukerarik izan. Odolez zikindurik, alokatuta zeukan logelara joan zen akusatua, hilketa burutzeko erabili zuen arma eskuan zuela, emakumeak epaiketan azaldu zuenez.

Fiskaltzak eta hildakoaren familiak 25 urteko espetxe zigorra eskatu dute akusatuarentzat. Fiskalak, gainera, hildakoaren amarentzat 60.000 euroko kalte ordaina eskatu du, eta arrebarentzat, 50.000koa. Familiak, berriz, 200.000 eurokoa amarentzat, eta 100.000koa arrebarentzat. Defentsak hilketa delituagatik jar daitekeen zigorrik txikiena eskatu du, argudiatuz akusatua ez dagoela behar bezala egokituta eta «bakarrik» dagoela.


Summary: Europako Batasunak «hedabide kaltegarriak» zigortzeko tresna bat iragarri du. Josep Borrell diplomaziaburuak nazioarteko esku hartzeen inguruko txosten bat aurkeztu du Europako Parlamentuan, eta gogor jo du Errusiaren aurka: «Kremlinek sistematikoki esaten ditu gezurrak». Russia Today eta Sputnik «inbasioaren parte» direla esan du.

«Informazioa da demokraziaren erregaia, eta, kutsatuta badago, baldintzatuta egongo da herritarren iritzi politikoa ere». Josep Borrell Europako Batasuneko diplomaziaburuaren hitzak dira, Europako Parlamentuan gaur esandakoak. Han aurkeztu du nazioarteko esku hartzeei buruzko txosten bat, batzorde parlamentario batek osatutakoa. Gogor jo du Errusiaren aurka; azaldu du «atzerriko eragileak Europako Batasuneko inguru informatiboa» kutsatu nahian dabiltzala, eta esan du «zerbait egin beharra» dagoela.

Hori dela eta, iragarri du «desinformatzen duten hedabide kaltegarriak zigortzeko mekanismo bat» proposatuko duela, eta lantzen ari diren tresna multzo baten parte izango dela mekanismo hori. Helburua da «etorkizunean irmo erantzutea», eta horretarako arrazoiak badaudela azaldu du: «Informazio askatasuna babestu behar da, eta desinformazioa eragotzi. Borroka erabakigarria da demokraziarentzat».

Albistea eman aurretik, Errusiaren jarduna gaitzetsi du Borrellek: «Ukrainako inbasioak erakusten du garrantzitsua dela atzerritik datozen esku hartzeei eta desinformazioari adi egotea». Diplomaziaburuaren hitzetan, Errusiak informazio faltsua baliatzen du eraso militarra babesteko, eta azaltzeko haiek zergatik egin dituen, zein den Ukrainako egoera... «Inbasioaren aurretik testuingurua prestatu dute: biktima gisa aurkeztu dute Errusia, eta Volodimir Zelenski, berriz, Mendebaldearen txotxongiloa den genozida bat balitz bezala».

«Erasoaldiaren parte dira»

Ez du hor amaitu Borrellek. Esan du Moskuk informazio faltsuaren bidez ahuldu nahi izan duela legez hautatutako gobernu bat, Ukrainakoa. Sistematikoki gezurra esatea ere egotzi dio Kremlini, besteak beste, esateagatik Ukrainako armadak bere herrialdeko herritarrak bonbardatzen dituela: «Historia interpretagarria da, baina Zelenski nazi genozida bat dela esatea ez da interpretagarria». Kontakizun hori sortzeko tresnak Errusiako Gobernuaren hedabideak izan direla esan du; diplomaziaburuaren iritziz, «haiek ere erasoaldiaren parte dira»: «Buruak bonbardatzen ari dira, herritarren espirituak». Horrela arrazoitu du EBk Russia Today eta Sputnik hedabideak debekatu izana batasuneko kide diren 27 herrialdeetan.

Dena den, Kremlinek komunikazioarekiko hartutako erabakiak gaitzetsi ditu Borrellek: «Errusian hedabide independenteak zapaltzen ari dira; Twitter, Facebook eta hainbat hedabide atzerritar debekatu dituzte, eta informazio faltsua deitzen diotena zabaltzen duenari hamabost urteko kartzela zigorra ezar diezaiokete». Herritarrak erabat bakartzea egotzi dio Moskuri, «ez dezaten jakin zer ari den gertatzen».

Amaitzeko, informazioaren garrantzian azpimarra egin du diplomaziaburuak, eta «babestutako ondasun bat» izan behar duela esan du: «Herritar bat haragia erostera doanean baditu produktu horren kalitatearen bermeak. Gauza bera egin behar dugu informazioarekin; ezin diogu adimenak kutsatzen utzi».

Zer dio txostenak?

Borrellen hitzartzearen aitzakia atzerriko esku hartzeei buruzko batzorde bereziaren txosten bat izan da. Hark ere gomendatzen ditu «desinformazioaren aurkako zigorrak»: «Halako neurrien gabeziak eragiten du EB atzerriko hedabideentzat erakargarria izatea».

Txostenak, ordea, ez du desinformazioaz soilik hitz egiten. Azpimarra berezia egiten du Vladimir Putinen Errusia Batua alderdiak EBko hainbat alderdi politikorekin dituen harremanetan. Txostenean aipatzen diren gehienak eskuin muturreko alderdiak dira —Alemaniako AfD, Italiako Lega Nord eta Hungariako Fidesz—, baina «Kataluniako subiranismoaren ordezkari talde bat» ere ageri da. Ustez, EBko herrialde kideak ezegonkortzeko estrategia baten parte dira harreman horiek.

Dokumentuak dioenez, «Europako agintariek ez dakite zein mehatxu larria diren atzerriko erregimen autokratikoak, nagusiki Errusia eta Txina». Horien aurka egiteko tresnetako bat izango lirateke Borrellek iragarritako «desinformazioaren aurkako neurriak». Sare sozialetako legeak ere gogortzea ekarriko luke horiek indarrean jartzeak.

Azkenik, txostenak hainbat gomendio ere biltzen ditu: «hedabide pluralista handienak» babestea; sareko plataformek legez kanpoko edukiak atzemateko dituzten sistemetan inbertitzea; EBko alderdi politiko jakin batzuen eta Errusiaren arteko harremanak argitzea; EBko alderdi politikoak atzerritik finantzatzea debekatzea; zibersegurtasuna hobetzea, eta eragoztea atzerriko eragileek kargu garrantzitsuak izan dituzten politikari ohiak erosi ahal izatea, besteak beste.


Summary: Ekilore oliorik ez pilatzeko eskatu diete kontsumitzaileei. Supermerkatu kate batzuek olio salmenta mugatzeko hartu duten erabakia kritikatu du kontsumitzaile talde batek, «alarma sortzen» eta produktua garestitzen laguntzen duelakoan.

«Atzo BMn, berdin», esan du adineko erosle batek, Eroskik Donostiako Altza auzoan duen supermerkatuko apal bati begira. Ekilore olioaren apala da, eta botila bat bera ere ez da geratzen. Aldamenean, oliba-olio botilaz beterik daude apalategiak. Ukrainako gerrak alarma eragin du erosleen artean, herrialde hori baita ekilore olioaren munduko esportatzaile nagusia. Hango olioa falta bada produktua garestituko delakoan, olioa pilatzen ari dira herritar asko.

Nazioarteko hainbat hedabidek piztu dute alarma. Hainbatek iragarri du litekeena dela Europako elikagai dendak ekilore oliorik gabe geratzea apirilerako, Ukrainako gerrak esportazioak gelditzen baditu.

Izan ere, herrialdeko portuak itxita daude, eta olioa prozesatzeko plantak ere geldituta daude, besteak beste milaka langile Ukrainako armadara bidali dituztelako, Errusiako militarren inbasioari aurre egitera.

Europako Batasunak 200.000 tona ekilore olio erosten dizkio hilean, batez beste, Ukrainari. Hori EBn kontsumitzen den ekilore olioaren %35-40 da. Biltegietan dagoenak lau eta sei aste artean iraun dezakeela nabarmendu du Fediol EBn olioa merkaturatzen duen taldeak.

Horrez gain, esportatzailerik handienetan bigarrena Errusia da, eta EBk zigorrak ezarri dizkio, Ukraina inbaditzeagatik.

Pilatzearen aurka

OCU kontsumitzaile taldeak, ordea, lasaitzeko eta ekilore oliorik ez pilatzeko eskatu die herritarrei. Elkarteak azaldu duenez, ez da zertan ekilore-olio faltarik egon orain, egunotan saltzen dena iazko uztakoa delako. Biltegietan dagoena amaitu arte, badaude aukerak, taldearen arabera: beste herrialdetatik inporta daiteke, tokian tokiko ekoizpena handitu daiteke, edo frijitzeko beste olio merke batzuk sal daitezke, sojazkoa kasurako.

Supermerkatu kate batzuek erabaki dute eros daitekeen ekilore olio kopurua mugatzea, eta hori deitoratu du kontsumitzaile elkarteak. Eroskik eta Mercadonak joan zen astean erabaki zuten mugatzea erosle bakoitzak zenbat botila eraman ditzakeen, jende asko produktua pilatzen ari zelako. Larunbatetik aurrera, bost botila baino ezin dira aldi berean erosi Eroski supermerkatuetan. Baina, gaur bertan, litroko bi botila edo botila handi bat soilik eros daitezkeela zioten mezuak zeuden jarrita hainbat dendatan.

Neurriak «larritasun handiagoa sortzen du kontsumitzaileen artean, eta garestitzea bultzatzen du», adierazi du kontsumitzaileen elkarteak. Erakundeak gogoratu du iaztik garestitzen ari dela produktu hori, beste arrazoi batzuk tarteko.

Horrez gain, ohartarazpen bat egin die elkarteak erosleei: ekilore olioa urtebeterako pilatzeak ez du zentzurik, haien arabera, ontziratu eta hamabi hilabete baino lehenago kontsumitu beharreko produktua delako, baldintza egokietan gordetzen bada ere zaharmintzen hasten delako epe hori pasatuta.

Jon Ander Egaña Euskadiko Elikadura Klusterreko zuzendariak igandean BERRIAn argitaraturiko elkarrizketan esan zuenez, ekoizleek jada ezin diete prezioei eutsi, eta garestitu egingo dira kontsumitzaileentzat. Ohartarazi zuenez, Euskal Herrian elikagaien transformazioan dabiltzan enpresei, besteak beste kontserbak egiten dituztenei, arazoak sortuko dizkie ekilore olioaren merkatuaren gorabeherak.


Summary: AEBek Venezuelako eta Irango ateak jo dituzte, petrolio eske. Errusiako petrolioa eta gasa inportatzeari utziko diote AEBek, eta Nicolas Maduro laguntzeko prest azaldu da.

AEBak prest azaldu dira azkenengo urteetan bere etsai handienetakoak izandako bi herrialderi jarritako zigorrak kentzeko edo eteteko. Venezuelako eta Irango ateak jo ditu petrolio gehiago ekoiztu dezatela eskatzeko.

AEBek Errusiako petrolioa eta gasa erosteari utziko diotela jakinarazi du Joe Biden presidenteak astearte honetan eginiko agerraldi batean. Orain arte, Errusiako gasa eta petrolioa AEBek eta Europak ezarritako zigorrez libratu dira, Europaren mendekotasun handiagatik. Baina, azken egunetan, ugaritu egin dira boikotaren aldeko ahotsak; hala eskatu zuen Volodimir Zelenski Ukrainako presidenteak joan den asteburuan. AEBen erabakia sinbolikoa litzateke; inportatzen duen petrolio guztiaren %8 baino ez baita Errusiakoa; Europaren kasuan, %27.

Nicolas Maduro Venezuelako presidenteak eta Jen Psaki Etxe Zuriko bozeramaileak baieztatu dute bi gobernuetako ordezkariak asteburuan bildu zirela Caracasen, eta «agenda komun» batean lan egiteko aukera planteatu dutela, «segurtasun energetiko globalaren alde». Xehetasunik ez zuten plazaratu, baina aldeek onartu dute zehazki petrolioaz hitz egin zutela. Maduro laguntzeko prest agertu da. «Venezuela buru izango da petrolio merkatua egonkortzeko egitasmoetan». Horren harira, esan du herrialdeak ahalmena izango lukeela bere ekoizpena eguneko hiru milioi upelera igotzeko. AEBek 2019tik ezartzen dizkioten zigorrak tarteko, 800.000 upel ingurukoa da gaur egun.

Venezuelako Gobernuak ez du gaitzetsi Errusiaren inbasioa, baina Maduro gatazkaren ondorioengatik «kezkatuta» azaldu da bere azken agerraldian. Nabarmendu du «diplomaziaren, hitzaren eta egiaren garaia» dela, eta ezin dela «bakeari eragiten dion gerra baten alde egon».

Irango aukerari buruz, aurreko astean jakin zen IAEA Energia Atomikoaren Nazioarteko Agentziako buruak herrialde horretako goi funtzionarioekin bildu zirela Teheranen eta gauza bera egiten ari direla, 2018an ezarritako debeku batzuk kentzea edo etetea aztertzeko. Akordiorik balego, Iranek 4,5 milioi petrolio upel ekoitziko lituzke egunero; gaur egun, 2,5-3 milioi ekoitz ditzake gehienez.

Shell-en barkamena Shell konpainia anglo-herbeheretarrak, berriz, astearte honetan iragarri du ez duela Errusiako petrolio gehiago erosiko, joan den astean egindako erosketa baten harira jasotako kritiken ondoren. «Badakigu gure erabakia, horniduren segurtasunean pentsatuta hartu dugun arren, ez zela zuzena izan, eta sentitzen dugu», adierazi du Ben van Beurden Shelleko kontseilari delegatuak. Shellek jakinarazi du «berehala» utziko diola Errusiako petrolioa erosteari, ez dituela eperako kontratuak berrituko, eta Errusian dituen auto eta hegazkinentzako zerbitzugune guztiak itxiko dituela. Gainera, ziurtatu du Ukrainako herritarrak pairatzen ari diren gerraren ondorioak arintzeko erabiliko dituela Errusiako petroliotik lorturiko irabaziak. Gasarekin loturiko negozioei ere eragingo die erabakiak. Joan den astean jakinarazi zuen asmoa duela Errusiako Gazpromekin batera parte hartzen duen enpresa bateratuetatik ateratzeko, eta Errusia eta Alemania lotzen dituen Nord Stream 2 gasbidean duen parte hartzea salduko duela. 2021aren amaieran, Shellek 3.000 milioi dolar inguru (2.680 milioi euro) zituen Errusiako enpresetako aktiboetan, eta aitortu du erabakiak kaltea eragingo diola.


Summary: Ainhoa Tirapuk prest dauka Emakumezkoen Futbol Liga zuzentzeko hautagaitza. Atheticeko atezain ohiak Dolores Martelli kudeatzailearekin batera osatu du taldea, "independentea". Emakumezkoen futbola "garatzea" nahi dute, "geratuta" ikusten baitute.

Ainhoa Tirapu etengabean dabil emakumezkoen futbola bultzatu nahian, eta Lagunak-eko eta Athleticeko atezain moduan zelaian egin zuen lan hori. Orain, bulegoetan are gehiago jarduteko garaia dela iritzita, Emakumezkoen Futbol Liga zuzentzeko hautagaitza aurkeztuko duela iragarri du gaur, Dolores Martelli kudeatzailearekin batera (Espainiako Federazioan emakumeen futbolaren zuzendari ohia, besteak beste). 'Futbolaren alde bat eginik" izena jarri diote hautagaitzari. Atezain ohiak honela azaldu du zein izango den oinarria: "Aurreneko hautagaitza independentea da, eta emakumezkoen futbola garatu nahi dugu, inklusioan eta kontsentsuan oinarrituta. Banatu ez, batu egin nahi dugu".

Tirapuren nahia da "modu jasangarrian" garatzea hazkundea, eta ez "unean-unean". Duela bi urt,e lan hitzarmena negoziatzen aritu zen, eta uste du harrezkero geldituta dagoela emakumezkoen futbolaren hazkundea: "2015etik martxa ona hartu genuen, baina iruditzen zait azkeneko bi urteetan ez dugula aurrera egin. Aukera paregabe bat alferrik galtzeko arriskua daukagu". Aurrerabidean gauza onak egiteko oinarria badela uste du: "Esperientzia daukagu, eta sekulako talentua, garatu egin beharko genukeena".

Bidean aurkitzen ari diren oztopoei ere egin die aipamena: "Esperientzia handia daukat, eta alde guztietan egon naiz. Oztopoak egon dira gure futbolaren hazkundean, eta bada garaia produktu independente bat sortzeko, enpresentzat erakargarria izango dena bultzada hori emateko".

Futbol Liga eratu gabe dago oraindik. Onartu egin behar dizkio estatutuak Espainiako Kirol Kontseilu Gorenak, eta hori egindakoan zabalduko da hauteskunde prozesua. Hautagaitza balekoa izateko, lau kluben abala behar dute Tirapuk eta Martellik: "Lortuko dugula uste dut", adierazi du nafarrak.


Summary: Olaberriko Arcelorrek hamasei orduz eten du ekoizpena, argindarraren prezioagatik. Geldialdi «selektibo eta labur» gehiago egitea aurreikusten du. Argindarra inoizko preziorik garestienean ordaindu da astearte honetan Iberiar penintsulako merkatuan.

Argindarraren prezioa dela eta, Arcelor Mittalek Olaberrian (Gipuzkoa) duen lantegiak ekoizpena eten du astearte honetan, hamasei orduz: goizeko zazpietatik gauerdira arte. Enpresak azaldu duenez, egunero erreparatuko dio hurrengo egunean argindarrak izango duen prezioari, eta horren arabera hartuko ditu produkzioarekin lorturiko erabakiak.

Arrazoi beragatik aurretik ere egin dituzte produkzio etenak lantegi horretan. Joan den urrian, siderurgiako multinazionalak ohartarazi zuen bere planta batzuetan geldialdi «selektiboak eta laburrak» egiten hasiko zela eta Olaberriako zegoela horien artean, Bergarakoarekin batera. Taldeak Euskal Herrian dituen altzairutegi guztiak elektrikoak dira, baina Bergaran produktu luzeak ekoizten ditu. 410 behargin inguru ditu.

Argindarra inoizko preziorik garestienean ordaindu da astearte honetan Iberiar penintsulako merkatuan: batez beste 545 euro megawatt-ordua (MWh); iluntzeko zortzietatik bederatzietara 700 eurora heldu da. Asteazkenerako pixka bat murriztuko da: batez beste 473 euroko prezioa izango du megawatt-orduak (MWh); 19:00etan izango du preziorik garestiena: 605 euro.

Arantxa Tapia Eusko Jaurlaritzako Ekonomiaren Garapenerako sailburuak ohartarazi duenez, litekeena da enpresa elektrointentsibo gehiagok hartzea Arcelor Mittalen antzerako erabakiak.


Summary: Jagoba Arrasate: «Errealitatea ametsak gainditzen ari da». Osasunako entrenatzaileak 2024ra arte kontratua luzatu izana gaur irudikatu dute Sadarren, ekitaldi irekian. Sabalza presidenteak «legenda» deitu dio Arrasateri.

Jagoba Arrasate ez da edozein Osasunan. Bestela ez zuen klubak Nafarroako hiriburuko Karlos III.a etorbidean zintzilikatutako pankarta batekin iragarriko Berriatuko entrenatzaileak 2024a arte luzatu duela kontratua. Eta ez zuen antolatuko gaurkoa bezalako ekitaldia, Sadarren, harmailak zaleei irekita, sinadura izenpetzeko bi aldeen arteko tratu berrian. Ezin du edozein izan Arrasatek, inondik ere: laugarren denboraldia osatzera doa orain, eta beste bi egiteko aukera dauka. Gainera, Pedro Mari Zabaltzaren eta Ivan Brzic mitikoen atzetik, Osasuna gehien zuzendu duen entrenatzailea da. Hori gutxi ez, eta Zabaltzarekin batera, taldean bosgarren denboraldiari ekingo dion entrenatzaile bakarra da. Ez da harritzekoa, horregatik, entrenatzaileak esan duena esatea hitza hartu duenean: «Errealitatea ametsak gainditzen ari da».

Osasunaren eta Arrasateren arteko lan harremana 2018an hasi zen, Bigarren Mailan. «Gaizki hasi ginen», gogoratu du Braulio Vazquez kirol zuzendariak. Baina txarra irauli, eta Lehen Mailara itzuli zen taldea sasoi amaieran. Eliteko aurreneko denboraldikoa «idilikoa» izan zela esan du Brauliok, eta aurreko sasoiari eta oraingoari ere loreak bota dizkio. Nahiz eta onartu duen «itsasontzia hondaratzear» egon zela: «Kapitaina zein zen garbi geneukan, eta hari segika, lasai dago orain ontzia, Mediterraneoan nabigatzen balego bezala».

Kapitain hori Arrasate da, jakina da. Gaurko ekitaldian «politiko» sentiarazi badute ere, hark onartu duen bezala hitza hartzean: «Atril batetik hitz egitera ez nago ohituta, eta politikoa sentitzen naiz, baina ez dizuet gezurrik esango»; esan die Sadarren bildu diren zaleei. Barre algara eragin du. Eta bere egiak esaten hasi da segituan: «Ametsik onenean ere ez nuen pentsatuko betetzen ari garen helburu guztiak betetzea». Lorpenengatik eskerrak eman dizkie laguntzaileei, baita zaleei ere, eta nola ez, jokalariei. Klubaren batasuna nabarmendu du: «Familia bat gara, eta hori da gakoa». Kontratua luzatzeak «energia ematen» diola gaineratu du, baina baita «ardura» ere. Eta aldaketak iragarri ditu: «Gauzak aldatu behar ditugu entrenatzaile taldean eta metodologian, eta jokalari multzoan ere bai. Gurpila zulatu baino lehen aldatu egin behar izaten da, eta naturaltasunez egingo dugu». Hiri erdian pankarta jartzeari ere egin dio aipamena: «Komunikazio sailekoek merezi dituzte batzuetan ipurdiko batzuk. Ni bizkaitarra naiz, ez bilbotarra». Eta algara betean jarri ditu guztiak bigarren aldiz.

Horrelako ekitaldietan sentibera jartzen den Luis Sabaltza presidenteak ere barre egin du. Hark hartu du hitza lehendabizi, eta Arrasateren lana nabarmendu du: «Orain Lehen Mailan dauden entrenatzaileen artean, Jagoba da partida gehien zuzendu dituen bigarrena, Cholo Simeoneren atzetik». Gaurkoa «egun handia» dela esan du, eta «abentura sinestezin» bezala definitu du Arrasaterekin egiten ari direna 2018tik hasita: «Balioa eman behar zaio lanari». Gaurtik etorkizunera begirako betebeharrak ere aipatu ditu: «Epe luzeko egitasmoa da hau, Lehen Mailan egonkortua, eta hori lortzea da zailena». Arrasateri «legenda» deitu dio, eta etorkizuna berea dela esan ere bai. Osasunakoa, jakina. «Ziur naiz onena heltzeko dagoela», desiratu du presidenteak.

Eta onena izan daitekeen horri balioa eman behar zaiola eskatzeko, Zabaltza mitikoak 1994an elkarrizketa batean esandakoak ekarri ditu gogora: «Ez dugu asmatu gauza onekin gozatzen». Sadarren egon da klubeko entrenatzaile ohia, eta Arrasatek ere egin dio aipamena, hari zuzenean hitz eginez: «Gaindiezina zara niretzat zenbakietan, baina espero dut gerturatzea gutxienez».

Hitzartzeak amaitu eta gero sinatu dituzte kontratu berriaren paperak presidenteak eta entrenatzaileak. Ondoren, argazkien txanda izan da, txandaka: hiru hizlariak lehendabizi; zuzendaritzakoekin ondoren; entrenatzaile taldea gero... Ezkontza baten itxura hartu du Sadarreko guneak une horretan. Oraingoz behintzat, beste bi urte gehiagoz elkarrekin jarraitzeko hitza eman diote Arrasatek eta Osasunak.


Summary: Argindarraren prezioa aldi baterako mugatzeko prest dago Brusela. Gasaren garestitzeak duen eragina behin behinean leunduko luketen neurriak aztertuko ditu Europako Batzordeak. 2030erako bi herenean murriztu nahi du Errusiatik inportatzen duen gasa

Europako Batzordeak energia merkatuen inguruko bere jarrera aldatzeko prest dago, eta argindarraren gehiengo prezioa «aldi baterako» mugatzeko prest agertu da. Gasaren «etengabeko» garestitzeak argindarraren prezioa biderkatu du, eta horri aurre egiteko behin behineko neurri sorta bat aurkeztu du. Apiriletik aurrera sartuko lirateke indarrean, ACERi (Energia arautzen duten erakundeen lankidetza agentzia) agindu duen txostenaren ondorioak jasotzean. Epe motzeko neurriekin batera epe luzeagokoak ere aurkeztu ditu. Horien helburua Errusiako gasarekiko menpekotasuna murriztea da. Argindarraren prezioa gehiengo historikoetara itzuli da. Ukrainako gerrak gasa garestitu du, eta haren eskutik sistema marginalistaren lotsak azaleratu dira. Hego Euskal Herrian argindarra 545 euro MWh ordaindu zen batez beste atzokoan eta Ipar Euskal Herrian 540 euro MWh. Arazoak Europa osoa astindu du, eta EBk hura konpontzeko «erreminta kaxa» aurkeztu du. Metafora hori erabili du estatuek dituzten lanabes berriak deskribatzeko. Deigarriena prezio altuenak mugatzeko estatuen ahalmena da. Dena den, batzordeak zehaztu du «aldi baterako» eskubide bat litzakeela, «larrialdi egoera» bati aurre egiteko onartua. Beste balizko neurri bat litzateke, esaterako, enpresa elektrikoen irabaziei behin behineko zerga gehigarriak ezartzea. Beti ere atzeraeraginik gabe aplikatzen badira, eta energia ekoizleei kostuak estaltzea eta epe luzeko merkatua babestea ahalbidetzen badie. Espainiako Gobernua neurri hori indarrean jartzen saiatu zen iazko abenduan eta bere asmoa urardotu behar izan zuen argindar konpainien presioaren eraginez. Gas gutxiago erabili Epe luzera, aldiz, EBk Errusiako gasarekiko duen menpekotasuna murriztu nahi du, eta horretarako energia berriztagarri sorgailuak ugarituko ditu, gas biltegiak handituko, eta hornitzaileak dibertsifikatuko. Europak kontsumitzen duen gasaren %40 Errusiatik dator, eta hori zama handiegia da Ursula von der Leyen batzordeko presidentearen ustez: «Independentzia behar dugu Errusiaren gasarekiko. Ezin gara fidatu esplizituki mehatxatzen gaituen hornitzaile batekin». Europak %30 gutxitu nahi du gas kontsumoa urtero, eta horrela 2030erako bi herenean murriztu Errusiako gasarekiko menpekotasuna. Alderatzen jarrita, iaz 155.000 milioi metro kubo erosi zizkion Errusiari, eta EBren asmoa da zortzi urte barru gas kontsumo osoa 100.000 milioi metro kubokoa izatea. Horretarako, apirilean lege proposamen berri bat aurkeztuko du, zeinaren arabera urriaren 1erako kontinenteko gas biltegiak %90ean egon beharko duten. Araua betetzeko estatuen arteko elkartasun printzipio batzuk ezarriko ditu. Eta nola aplikatuko da printzipio hori? Besteak beste, estatuek gasa elkarrekin eros dezatela ahalbidetuz. Batzordeak zehaztu duenez, hurrengo negurako likuaturiko gas 500.000 milioi metro kubo inportatu ditzake Qatarretik, AEBetatik edo Afrikako ekialdeko herrialdeetatik. Horrekin batera, baina, «trantsizio ekologikoa» bizkortu behar dela nabarmendu du Von der Leyenek: «Iturri agorrezina dira, eta hemen sortzen dute enplegua».