Summary: Lan itunen lehentasuna aldatzea «lor daiteke oraindik», EAJren arabera. Andoni Ortuzarrek gehiengo sindikalari esan dio haren «eskaera ia guztiekin» bat datorrela, baina «negoziatzeko ahalgin guztia» itunei begira egingo duela EAJk

Gehiengo sindikalak atzo erreformaren aurka egindako martxen oihartzunpean hartu ditu EAJk, Sabin Etxean, ELA, LAB eta ESK, eta bilera horretan oso mezu argia igorri die sindikatuei: Euskal lan harremanen esparrua babesteko konpromisoari eusten dio EAJk, eta, lan hitzarmenen lehentasunak ez badira aldatzen erreformaren dekretuan, haren aurka bozkatuko du, ostegunean, Espainiako Kongresuan.

EAJko presidente Andoni Ortuzar bera elkartu da sindikatuetako ordezkariekin, eta hark helarazi die Madrilen sei diputatu dituen alderdiaren jarrera zein den: «Bat gatoz sindikatuen eskaera ia guztiekin, baina aintzat hartuta sindikatuek, patronalak eta Espainiako Gobernuak egindako akordioaren edukia eta Europako Batasunaren baldintzak, negoziatzeko ahalegin guztiak erkidegoaren esparruari eusteko egingo ditugu». Ortuzarrek erantsi du euskal itunek nagusitasuna izateko aldaketa hori «lorgarria» dela oraindik.

ELAk, LABek eta ESK-k EAJri azaldu diote 2010eko eta 2012ko lan erreformek ezarritako desorekak lehengoratu egin behar direla, aurreko ostiralean EH Bilduri azaldu zioten moduan, eta erreformaren aurka bozkatzeko eskatu diote. Euskal esparruari eustea bakarrik ez, kaleratze errazen eta merkeen araudia ere zuzentzea «oinarrizkoa» dela esan diete EAJren ordezkariei. Proposamen tekniko batzuk egin dituzte bi gaiak moldatu ahal izateko: batetik, «patronalak kaleratze objektiboak egiteko dituen erraztasunei mugak jartzeko» eta, bestetik, «euskal negoziazio kolektiboa errespetatua izateko, kanpo injerentziarik gabe».

Marra gorri bakarra

Ortuzarren erantzunak ez du zalantzarako tarterik utzi: euskal esparrua defendatuko dute jeltzaleek, eta, euskal itunen lehentasuna bermatu gabe, ezezkoa izango da EAJren botoa, baina hura izango dute marra gorri bakarra. Hau da, enpresen barne malgutasunaren mekanismoei eutsi izana, alegia, kaleratze errazei eta merkeei, ez da marra gorri bat izango Ortuzarren alderdiarentzat etziko bozketan.

Bien bitartean, PSOE eta Unidas Podemosen ordularia gero eta ozenago hasi da tik-tak egiten, lan erreformaren dekretuak ez baitu oraindik babes nahikorik lortu. ERCk ezezkoari eusten diola jakinarazi du azken orduetan, ez duelako onartzen dekretua «koma bat bera aldatu gabe» babestea, «negoziazioa ukatzea» izango litzatekeelako.

Horiek horrela, gero eta indar handiagoa hartzen ari da PSOE eskuineko bidean saiatuko den aukera, gaur arte ez baitu asmorik erakutsi dekretuan aldaketarik onartzeko, ezta txikirik ere. Ciudadanosen eta UPNren botoak bilatzea aukera erreala da, hortaz. PPk eta Voxek ezezkoa emango dute seguru, baina ERC, EH Bildu, EAJ, CUP eta BNG ez beste guztiek baiezkora joz gero, aurrera aterako luke gobernuak dekretua. Bide horretan, ordea, zalantza ugari azaltzen dira; hasteko, UPNrena. PPk beste alde batera begiratuko luke Nafarroako boto eskuindarrak baiezkora joanez gero? Ezkerreko alderdi txiki guztiek onartuko lukete baietza ematea Ciudadanosekin batera? PEdCATek besterik gabe bozkatuko luke baietz Ciudadanosekin lerrokaturik?

CEOEren betoa, irmo

Bozketa eguna iritsi arte nekez argituko diren galderak dira horiek. Edonola ere, negoziazioek aurrera jarraitzen dute, bizi-bizi, eta Unidas Podemosek hor jarraitzen du ezkerreko bidetik urratsak egiteko saioan. Bide horretan nahikoa bailitzateke EAJk eta ERCk abstentziora jotzea. Podemosek badaki Espainiako Gobernuak legegintzaldiko lege gailena bere bazkideen aurka onartzeak lan erreformatik haragoko ondorioak izango lituzkeela, eta erreforma horren ustezko ezkertiartasuna ezbaian utziko lukeela erabat: hori ere badaki. CEOEren betoa, ordea, dena baldintzatzen ari da, alderdien arteko negoziazioa ukatuz. Hainbeste, ezen PSOE prest agertu baita norabide aldaketa bat erabakitzeko gobernura eraman duen bazkideekiko aliantzetan.

Egoera ikusita, abisu argia eman du EAJko presidenteak: «Patronalak ezin ditu gobernua eta Kongresua bahitu». Ortuzarren ustez, «beharbada, norbaitek pixka bat bere lekuan jarri beharko du patronala». Oraingoz, CEOE patronala ari da Pedro Sanchez bere lekuan jartzen.

Eta Espainiako patronalaren posizioari indar eman dio azken orduetan Bizkaikoak. Cebekek EAJrentzako hitz batzuk helarazi ditu blokeo egoerari buruz galdetu diotenean: «Ulergaitza izango litzaiguke estatuan eta Euskadin elkarrizketa sozialaren alde egitea eta gero akordioak auzitan jartzea». Cebekeko idazkari nagusi Fran Azpiazuk alde batera utzi du Espainiako elkarrizketa sozialean badagoen edo ez dagoen euskal langileek erabakitako gehiengo sindikala, eta EAJ estu hartzeko mezuan sakondu du: «Egiaz sinesten badugu kontzertazio sozialean, balioa eman behar zaio akordioari».


Summary: Tramiterako onartu dute bertze lau euskal presoren aurkako kereila bat. Espainiako Auzitegi Nazionalak aintzat hartu du Dignidad y Justiciak jarritako kereila. Josu Urrutikoetxea preso ohia eta Frantziako kartzeletan diren Aitzol Iriondo, Mikel Karrera eta Ainhoa Ozaeta euskal presoen aurka egin nahi du auzitegiak, haiek erabaki zutelakoan 2006an Madrilgo Barajas aireportuko atentatua egitea.

Espainiako Auzitegi Nazionalak euskal preso eta euskal preso ohien aurkako bertze auzibide bat onartu du tramiterako. Dignidad y Justicia biktimen elkarteak jarritako kereila bat da oraingoa, eta hiru euskal presoren eta euskal preso ohi baten aurkakoa da. Zehazki, Josu Urrutikoetxea preso ohia eta gaur egun Frantziako espetxeetan diren Aitzol Iriondo, Mikel Karrera eta Ainhoa Ozaeta auzipetu nahi dituzte, 2006ko abenduaren 30ean Madrilgo Barajasko aireportuan ezarritako bonbaren «erantzule» izan zirelakoan. Zehazki, ikertu nahi dute ustezko ETAko zuzendaritzako kide gisa haiek erabaki ote zuten atentatu hori egitea. Espainiako Auzitegi Nazionaleko Alejandro Abascbal epaileak onartu du kereila tramiterako.

Magistratuak kaleraturiko autoan zehazten denez, lau euskal herritarrak ETAren «zuzendaritza batzordeko» kide eta «buruzagi gorenak» ziren Barajasko atentatua gertatu zenean, eta haiek eman zieten atentatuaren erantzule jotzen diren Elurra komandoko kideei bonba jartzeko erabilitako furgoneta.


Summary: Festen auzian jarrera «justifikaezina» edukitzea egotzi diote txostenean Johnsoni. Erresuma Batuko lehen ministroak barkamena eskatu du berriro, eta Downing Streeteko funtzionamendua hobetzeko neurriak agindu ditu

Boris Johnsonek pandemian Downing Streeten egindako festei buruzko txostena argitaratu du Sue Gray gobernuko idazkariordeak, eta, horren arabera, «justifikaezina» da Erresuma Batuko lehen ministroaren jarrera. Eta zehaztu du zergatik: festa horiek egin zituztelako gobernuak herritarrei «murrizketak errespetatzeko» eskatzen zienean. 20 hilabetez egindako festei buruzkoa da txostena, eta Grayk ikerketaren ondorioetan nabarmendu du festa horiek ez zutela baimenduak izan behar, edo ez zirela «izan ziren bezalakoak» izan behar, baina gobernuak ez zuela horiek eragozteko neurririk hartu. Funtzionarioak ez du Johnson bakarrik jarri jopuntuan. «Lidergo eta burubide hutsegiteak izan ziren [Downing Streeteko] 10. zenbakian eta Presidentetza Ministerioan». Iruditzen zaio «ikaste esanguratsu bat» atera behar dela gertatutakotik, eta gobernuak «berehala» heldu beharko liokeela horri. «Ez da Poliziaren ikerketaren zain egon behar». Txostenaren lagin bat da gaur kaleratutakoa.

Eta horrek gobernuaren egoitzan egindako festez aipatukoa gorabehera, Johnsonek ez dauka aparteko neurririk hartzeko asmorik. Dokumentua publiko egin eta ordubetera mintzatu du Komunen Ganberan, eta, joan den urtarrilaren 12an egin bezala, gaur ere barkamena eskatu du. Lehen ministroak gaineratu du gobernuak ez zituela gauzak ondo egin, ez dela nahikoa barkamena eskatzea, ulertzen duela herritarrak «haserre» egotea —«sakrifizio handiak» egiteko eskatu dietelako—, eta gertatutakoak, Grayk txostenean azpimarratu bezala,«ikasteko», eta «ispiluaren aurrean» jartzeko balio behar diela. «Ulertu dut, eta konponduko dut», adierazi du.

Horretarako, Downing Streeteko 10. zenbakiaren funtzionamendua hobetzeko neurriak hartuko dituela esan du. Esaterako, aldaketak egitekoa da 10. zenbakiaren eta Presidentetza Ministerioaren «egituretan». Oposizioko diputatuak oihuka hasi dira orduan, eta «konfiantza» eskatu die bai haiei, baita herritarrei ere. Adierazi du agindutakoa bete ohi duela, eta esan du, esaterako, brexit-a egingo zutela agindu zuela, eta egin dutela, eta Erresuma Batua pandemiatik onik aterako zela agindu zuela, eta hala gertatu dela.

Polizia ere festa horiek eta festen ingurumariak ikertzen ari da, eta, lehengo astean jakinarazi zutenez, Grayk txostenean jasotako informazioek ez lukete oztopatu beharko Scotland Yarden ikerketa. Hori dela eta, gaur kaleratutako dokumentuak ez du sakontzen xehetasunetan, Poliziak hala eskatuta: «Zoritxarrez ,oso mugatuta nago esan dezakedan horretan, eta orain ez da posible txosten esanguratsu bat egitea, aztertuko duena gertakariei buruz lortu ahal izan dudan informazio guztia», zehaztu du Grayk. Poliziak gaur jakinarazi duenez, Partygate deitutakoaren 300 bat irudi eta festa horiekin loturiko dokumentuak biltzen dituzten 500 bat orrialde aztertzen ari dira, festa horietara joan zirenekin kontaktuan jartzeko eta haiei isun bat jartzeko.

Horrekin lotuta, ikusteko dago Grayren txosten osatua kaleratua izango ote den. Johnsoni horri buruz galdetu diote, gaur, Komunen Ganberako osoko bilkuran, baina ez du erantzun argirik eman. Downing Streetek plazaratutako ohar baten arabera, horretarako modua edukiko du Grayk, behin Poliziaren ikerketa bukatuta.

Keir Stamer (Alderdi Laborista) oposizioburuak dimititzeko eskatu dio Johnsoni. «Dimititzea litzateke ondratuena, baina ez du egingo, lotsarik gabeko gizon bat delako», leporatu dio Komunen Ganberan. Bide batez, diputatu tory-ei eskatu die Alderdi Kontserbadorearen barruan Johnsoni buruzko konfiantza mozio bat planteatu dezatela. 360 diputatu dauzkate tory-ek ganberan, eta bide hori hori aktibatzeko eta, horrenbestez, alderdi barruko bozketa egin ahal izateko, diputatuen %15en oniritzia beharko litzateke; kasu honetan, hortaz, 54 diputatuk egon beharko lukete ados. Orain bi aste egon ziren bide hori ibiltzen hasteko saiakerak.

Alkohola, «neurririk gabe»

Grayk Aurkikuntza orokorrak izeneko atalean nabarmendu duenez —hamabi orrialde dauzka txostenak guztira—, «bilera horietako batzuk» antolatzeko orduan «oso gutxi» pentsatu zen herrialde guztia pairatzen ari zen horretan, osasun publikoan eragin zezaketen arriskuan, baita eman zezaketen «itxura publikoan» ere. Kontuan hartuta festak lehen ministroaren egoitzan egin zirela, Grayk azpimarratu du, besteak beste, ez dela egokia lantokian «alkohola neurririk gabe» edatea.

Lehen ministroak berak eskatu zuen txostena egiteko, joan den abenduan, ikusita hedabideak festa horien berri ematen ari zirela. Johnson 2019ko uztailetik da lehen ministroa, eta hilabete batzuk geroago, abenduan, hauteskunde orokorretan, emaitza oso onak lortu zituen —botoen %43—, eta hamaika punturen aldea atera bigarrenari. Aurtengo maiatzaren 5ean tokiko hauteskundeak egitekoak dira Erresuma Batuan, eta boz horretako emaitzek Johnsonen beraren etorkizuna zehazteko balio dezakete.


Summary: Iazko hutsunearen ondotik, San Blas azoka eginen dute Abadiñon. Guztira, 88 ekoizlek eta 150 abelburuk hartuko dute parte azokan. Izanen da berrikuntzarik: sariak emanen dizkiete fruta postu hoberenari eta hobekien apaindutako nekazaritza postuari.

COVID-19aren pandemia tarteko, 2021an ez zen posible izan Abadiñon (Bizkaia) San Blas azoka antolatzea. Aurten, baina, azokak ez du hutsik eginen otsailaren 3an. San Blas eguna izaki, dozenaka postuk herriko plaza hartuko dute ostegunean. Abadiñoko Udalak gaur eman ditu aurtengo aldiaren zehaztapenak: 88 ekoizlek hartuko dute parte, eta 150 abelburuk. Argitu dute «garai bateko» azoken antzekoa izanen dela ostegunekoa. Ohartarazpena egin dute, halere: segurtasun neurriak «zorrotz» beteko dira.

Azoka lau eremutan zatituko dute, jende pilaketak saiheste aldera. Halaber, Udalak gogora ekarri du nahitaezkoa izanen dela maskara une oro jantzirik izatea, baita edukiera neurriak eta pertsonen arteko tartea gordetzea ere. Mugak muga, Abadiñoko alkate Mikel Garaizabalen esanetan, Udalak azokaren ospakizunari eustea erabaki du «hitzordua erreferentziazko eguna delako Durangaldeko eta Bizkaiko gainerako tokietako lehenbiziko sektorerako». Nabarmendu dutenez, azokak motor moduan funtzionatzen du inguruko garapenean, eta eredu da ekoizpen jasangarriari dagokionez.

Bi sariketa, nobedade gisan

Azokaren aurkezpenean jakinarazi dutenez, zenbait nobedade izanen ditu aurtengo San Blas azokak. Estreinako aldiz, saritu eginen dituzte fruta posturik hoberena eta hobekien apaindutako nekazaritza postua. Zehaztu dutenez, produktuen kalitatea, kantitatea eta aurkezteko era izanen dira kontuan garailea aukeratzeko. Irabazleek 250 euroko saria jasoko dute.

Abeltzaintzari dagokionez, 150 abelburu izanen dira etzi azokan. Kopuruaren %40 bertakoak dira, eta behi eta ardi aziendak dira nagusiki. Zaldiak, astoak eta txakurrak ere izanen dira, gainera.


Summary: Euskal artista garaikideen 49 artelanen erosketa diruz lagundu du Eusko Jaurlaritzak. Gasteizko Artium museoak, Bilboko Arte Ederren Museoak eta Donostiako Tabakalera zentroak elkarrekin adostu dute zer obra erosi

Eusko Jaurlaritzako Kultura eta Hizkuntza Politika Sailak 150.000 euroko ezohiko diru laguntza baliatu du bizirik dauden euskal artisten arte garaikidea erosteko. Guztira, hamabost artistaren (zazpi emakumezkoren, zazpi gizonezkoren eta talde baten) 49 lan eskuratu dira. Honako artista hauen artelanak dira: Raisa Alava, Malus Arbide, Manu Arregi, Juana Cima, Patxi Cobo, Detritus, Raul Dominguez, Iñaki Garmendia, Iñaki Gracenea, Asuncion Goikoetxea, Kimia Kamvari/Nader Koochaki, Gala Knorr, Erlea Maneros Zabala, Merche Olabe eta Manu Uranga. Hautatutako piezen artean margolanak, argazkiak, eskulturak, collageak, bideoak, instalazioak, marrazkiak eta obra grafikoak daude, besteak beste.

Jaurlaritzak azaldu du helburu hirukoitza duela laguntza lerro horrek: batetik, «COVID-19ak gogor jotako sektore ezegonkorrean ekonomia arintzea»; bestetik, «ondare historiko artistiko publikoa aberastea eta eguneratzea»; eta, azkenik, «museoen eta euskal arte garaikidean espezializatutako zentroen arteko ekintza bateratua eta koordinatua indartzea».

Hain zuzen ere, Gasteizko Artium museoak, Bilboko Arte Ederren museoak eta Donostiako Tabakalera Kultura Garaikidearen Nazioarteko Zentroak elkarrekin erabaki dute zer artelan erosi diru laguntzaren bidez. Artium izango da titulartasun publikoko funts horren egoitza, eta gainerako museoekin partekatuko du bilduma. Zehaztu dutenez, «plan honen barruan eskuratutako obrak Artium Bilduma Museoan sartuko dira izaera publikoko ondare funtsaren zati gisa, eta Bilduma partekatua epigrafean katalogatuko dira».

Erositako obrak aurkezteko ekitaldia egin dute gaur, Artium museoan. Bertan izan dira Kultura eta Hizkuntza Politikako sailburu eta Eusko Jaurlaritzaren bozeramaile Bingen Zupiria, Arabako ahaldun nagusi eta Artium fundazioko patronatuko presidente Ramiro Gonzalez, Artium museoko zuzendari Beatriz Herraez, Bilboko Arte Ederren Museoko zuzendari Miguel Zugaza eta Tabakalerako zuzendari nagusi Edurne Ormazabal.

Bigarren aldia

Bigarren aldia da Kultura eta Hizkuntza Politika Sailak ezohiko diru laguntza hori baliatu duena bizirik dauden euskal artisten arte garaikidea erosteko. 2020an izan zen lehena, eta, orduan, guztira, 24 artistaren 34 lan eta edizio grafikoko zortzi ale erosi ziren.


Summary: Esnal eta Parot askatzeko eskatu du Giza Eskubideen Ligak. Frantziako Gobernuari, epaileei eta terrorismoaren kontrako fiskaltzari bi euskal presoen heriotza «programatzea» leporatu diote

LDH Frantziako Giza Eskubideen Ligak Jakes Esnal eta Jon Parot euskal presoen askatasuna eskatu du agiri batean. Malik Salemkour presidenteak eta Henri Leclerc ohorezko presidenteak izenpetu duten testuan 2011tik hona jarduera armatuaren bukaeratik ETAren desegitera izandako urratsak aipatu dituzte, eta salatu dute Frantzia oraindik «gerra keinuak» egiten ari dela.

Gogor mintzatu dira Frantziako Estatuak Euskal Herriko gatazkaren konponbide prozesuan duen jarrerari buruz. Frantziako Gobernuari, epaileei eta terrorismoaren kontrako fiskaltzari bi euskal presoen heriotza «programatzea» leporatu diote. LDHko bi buruzagien hitzetan, Esnal eta Parot askatzearen meneko da «bakearen etorkizuna Euskal Herrian».


Summary: Kontserbetako langileek 1.200 euro kobratuko dituzte gutxienez. Modu progresiboan igoko dizkiete soldatak, 2025. urtean helburu horretara heltzeko. Bizkairako ituna sinatu dute LABek, CCOOk eta UGTk eta Cebek eta Norpesco patronalek

Bizkaiak beste sektore itun bat izango du aurki: kontserbetakoa. LABek, CCOOk eta UGTk aurreakordioa sinatu dute patronalekin. Besteak beste, hitzarmena amaitzean, 2025ean, gutxieneko soldata 1.200 eurokoa izatea bermatuko du, eta bereziki horrek eraman ditu hiru sindikatuak bat egitera, «beste hobekuntza» batzuekin batera. ELAk ez du hitzarmen berria sinatuko, azken urteetan indarrean egon den itunarekin egin zuen bezala. Uste du «eskasa» dela eta «borrokan jarraitzeko aukera desaktibatzen» duela. Orain arteko mobilizazioetan sindikatu guztiak batera aritu badira ere, ez dute plataformarik osatu negoziazioko edukiei begira, baina guztiek eskatu zuten soldaten igoera. Azken urteetan sektoreko langileen urteko soldata 15.000 eurokoa izan da batez beste.

Kontserben sektorean mila behargin inguruk lan egiten dute Bizkaian, nagusiki Ondarroako, Bermeoko eta Markinako lantegietan, eta hamarretik bederatzi emakumeak dira. Negoziazioak ez dira errazak izan, eta mobilizazio ugari egin dituzte; azaroaren amaieran greba egun bat egin zuten.

LABek atzo eman du aurreakordioaren berri. Hitzarmena 2024ra bitartean egongo da indarrean, eta iazko soldatei eragingo die, atzeraeraginez. Lau urte horietarako adostutako igoera %7,18-14,39koa izango da, lanbide kategorien arabera. Hori edozein dela ere, behargin bakoitzak gutxienez 139 euroko igoera izango du 2021ean; 825ekoa 2022an; 550ekoa 2023an, eta 625ekoa 2024an.

«Gure helburua lortu dugu», adierazi du astelehen honetan Aintzane Larrabaster LABeko ordezkariak. Azpimarratu du itunaren indarraldia amaitzean, 2025ean, sektoreko «langile bakar batek ere» ez duela 1.200 eurotik behera jasoko. Hego Euskal Herrian lanbide arteko gutxieneko soldata 965 eurokoa da egun. Sindikatuak nabarmendu du bereziki soldata txikienak jasotzen dituztenen baldintzak hobetzen saiatu direla; peoi arrunten kasua jarri du adibide gisa: 964 euroko igoera izango dute 2022an.

Adostutako hitzarmenak, halaber, 2020-2023 urteetako KPIaren igoera aintzat hartuko du, baina ez da urtetik urtera zuzenean aplikatuko. Hitzarmena amaitzean (2025ean) aipatutako hiru urte horietako KPIen batura itundutako igoera baino handiagoa izan bada, gehienez 250 euro jasoko lukete langileek, eta kategoria baxuenean daudenei urtean 17.250 euroko soldata jasotzea bermatuko zaie.

Beste «lorpen» batzuk

Aldeek adostu dute, halaber, genero eta sexu jazarpenaren eta diskriminazioaren aurkako jarduera protokolo bat egitea, eta «nahitaez» aplikatu beharko dute enpresa guztiek. LABen arabera, horrelako araudi bat funtsezkoa da hain feminizatua dagoen sektore batean, eta, bereziki, enpresa txikienetan. Beste lorpen batzuk ere zerrendatu ditu sindikatuak: ordaindutako baimenak hobetzea, aldizkako kontratu finkoen antzinatasuna aintzat hartzea, lanbideen sailkapena enpresen benetako funtzionamendura egokitzea, edo txandako kontratuen baldintzak hobetzea.

Lanaldian ez da aldaketarik egongo, sindikatu batzuek murriztea eskatu bazuten ere: 1.722 ordukoa izango da. Aurreko hitzarmenetan itundutako malgutasun neurriei ere eutsiko diete.

LAB, CCOO eta UGT sindikatuez gain, testua sinatu dute Cebek Bizkaiko enpresarien elkarteak eta Norpesco sektoreko patronalak ere. Komunikabideetara bidaliko oharrean Cebekek «alde guztiek egindako ahalegina» nabarmendu du: enpresek, soldatari dagokionez «jauzi kualitatiboa» egin dutelako, eta sindikatuek eta langileek «lanaldiak banatzeko egun indarrean dauden malgutasun neurriei» eusteagatik. Cebeken ustez, hitzarmen berriak «egonkortasuna» emango dio sektoreari.

ELAk, berriz, lan baldintzak gehiago «duintzeko» aukera galdu dela azpimarratu du. Uste du aurreakordioa onartuta patronala irten dela garaile. «Beste behin lortu du borrokatzeko prest dagoen sektore bat desaktibatzea».


Summary: PSOE prest da Elizaren sexu abusuak ikertzeko batzordeari bidea zabaltzeko. Alderdi sozialistak lehen tramiterako onartuko du EH Bilduk, ERCk eta Unidas Podemosek joan den astean eginiko eskaera. Espainiako Kongresuko legelarien txostenaren zain zegoen PSOE; gaur eskuratu dute, eta, tramitazioaren aldekoa izaki, baiezkoa emanen dio alderdiak.

Argitu dira zalantzak: PSOEk ez du oztopatuko Elizaren sexu abusuak ikertzeko batzordearen sorrera, oraingoz. Alderdi sozialistak lehen tramiterako onartuko du iragan asteazkenean EH Bilduk, ERCk eta Unidas Podemosek erregistratutako eskea. Zehazki, talde politikoak bihar dira gaia Espainiako Kongresuko Mahaian eztabaidatzekoak. Orain arte, PSOEk ez zuen zehaztua zer bozkatuko zuen, ziotenez, legelarien txostenaren zain baitziren erabakia hartzeko; hori zuten irizpide nagusi. Berriki, PSOEko iturri batzuek Eldiario.es-i jakinarazi diote txostena aldekoa izan dela eta, beraz, tramitazioak aurrera eginen duela.

Eliza katolikoko kideek haur eta nerabeei egindako sexu erasoak argitzeko helburuz aurkeztu zuten eskea EH Bilduk, ERCk eta Unidas Podemosek. Aurkeztu berritan adierazi zutenez, sexu aburu horiek «arazo historikoak» izan dira nazioartean.


Summary: Epaileak sei hilabetez luzatu du Osakidetzaren LEPen gaineko ikerketa. Ebazpenak bat egiten du LAB sindikatuak eginiko eskariarekin.

Gasteizko Instrukzioko 2. Epaitegiak sei hilabetez luzatu du Osakidetzaren 2016-2017ko LEP lan eskaintza publikoaren iruzurraren inguruko ikerketa, ESK sindikatuak jakinarazi duenez. Ebazpenak bat egiten du LAB sindikatuak aurreko astean egindako eskariarekin. Sindikatuak traumatologiako azterketetan hautagaien «anonimotasuna hausteko» erabili ziren hitzak aurkeztu zizkion epaileari.

Azterketa horien inguruko analisia eginda, LABek adierazi zuen «anonimotasuna hausteko beharrezkoak diren kontsignak edo gako hitzak» topatu zituztela kasu praktikoetan: «Lenke, Mason, Lichman edo Reagan Morrey hitzek, azpimarratuta eta letra larriz, puntuazio ona atera behar zuten pertsonak begiratu batean identifikatzeko balio zuten». Izan ere, azaldu dutenez, 70 puntu baino gehiago atera zituztenen %95ek erabili zituzten hitz horiek.

Gauzak hala, gainerako espezialitateetako azterketen inguruko ikerketa bat egiteko beharra nabarmendu zuen, eta, horretarako, instrukzio epea luzatzeko eskatu. Epaileak ondorioztatu du «ezinezkoa» dela instrukzioa amaitutzat jotzea, eta beharrezkoa dela frogak aztertzeko denbora epea luzatzea; uztailera arte behintzat. Arrazoien artean, eldiario.es-en arabera, gehitu du akusazioek hainbat helegite aurkeztu dituztela Arabako Probintzia Auzitegian, epaitegiak uko egin baitzion, besteak beste, orduko Osasun sailburu Jon Darpon, Osakidetzako zuzendari Maria Jesus Mugika eta beste hainbat goi kargudun inputatzeari.

Egun, hogei lagun daude inputatuta, lan eskaintza publikoan eginiko irregulartasunekin lotuta. Izatez, 2018ko ekainaren 4an egin zen iruzurra plazaratzeko lehen urratsa. Mediku espezialisten probak egin baino hiru egun lehenago notario aurrean idatzitako orri batean, salatzaileek hainbat postu lortuko zituzten lau medikuren izenak eman zituzten, eta baita asmatu ere. Aurrez, LABek, ELAk, Medikuen Sindikatuak eta Osakidetzako hainbat langilek ere adierazi zuten irregulartasunak atzeman zituztela.

Osakidetzako zuzendaritzak aurre egin zien salaketei, baina, barne ikerketa baten ostean, Darponek onartu zuen «zerbaitek huts egin» zuela. Ordurako, afera epaitegietan zegoen, EAEko fiskal nagusiak 11 arlotan «filtrazio zantzuak» zeudela ondorioztatu baitzuen.


Summary: Bi alarma egoeretan ezarritako isunen dirua itzultzen hasiko da gaur Eusko Jaurlaritza. 8.392 isun jarri zituzten, eta guztira 2,5 milioi euro inguru batzen dituzte. Formulario baten bidez itzuliko diete dirua herritarrei.

Eusko Jaurlaritza gaur hasiko da itzultzen konfinamendu garaian eta bigarren alarma egoera indarrean zegoenean Ertzaintzako agenteek eta Udaltzaingoak herritarrei ezarritako isunen dirua. Orotara, 8.392 isun jarri zituzten garai horretan, eta guztira 2,5 milioi euro inguru biltzen dituzte isun horiek guztiek. COVID-19ak eragin zuen alarma egoeretan osasun arauak ez betetzeagatik isunetan bildutako dirua da hori. Formulario baten bidez itzuliko diete ordaindutako isunen dirua herritarrei. Formulario hori formatu digitalean jaitsi, datuak bete eta berriz ere bidali beharko dute herritarrek. Jaurlaritzaren webgunean aurkituko dute, eta herritarren zerbitzurako Zuzenean bulegoetan ere eskuratu ahal izango dute.

Espainiako Auzitegi Konstituzionalak legez kanpokotzat jo zituen iaz bi alarma egoera horiek, eta instituzioei agindu zien isunetan bildutako dirua bueltatzeko. Itzuliko diren isun gehienak lehenengo alarma egoerakoak dira, 2020an indarrean ezarritako itxialdi garaikoak. Orduan, 5.417 isun jarri ziren, eta 1,6 milioi inguru bildu zituzten horietan. Bigarren alarma egoerari dagozkion isunak, berriz, gutxiago dira: 2.975 isun orotara, eta 898.000 euro inguru bildu zituzten horien bidez.


Summary: 'Aita Mari' ontziak erreskataturiko 176 pertsonak lehorreratu dituzte Lampedusan. Italiako agintariek baimena eman dute, gaurko bost metroko olatuak daudelako iragarrita.

Amaiera zoriontsua Aita Mari itsasontziak azken egunotan eduki duen odisearentzat. Mediterraneoko uretan erreskatatu dituzten 176 pertsonak segurtasunez lehorreratu dituzte bart Lampedusa uhartean (Italia).

«Lehorreratu ditugu 176 pertsonak, eta orain bizi bidaia ero honetan jarraituko dute. Espero eta nahi dugu orain arte baino segurtasun eta duintasun handiagoarekin jarraitzea», idatzi dute ontziko arduradunek sare sozialetan.

Bi egunez egon dira itsasoan, portu seguru batera heltzeko baimenaren zain. Azkenean heldu da, Italiako agintariek amore eman dutelako, gaurko bost metroko olatuak daudelako iragarrita.

SMH Itsas Salbamendu Humanitarioa gobernuz kanpoko erakundearen Aita Mari erreskate ontziak bi erreskate egin zituen joan den ostiralean. Goizean, «egoera larri eta desesperatuan» zeuden 105 pertsona erreskatatu zituen. Adierazi zutenez, erreskatatuen artean hamazazpi emakume, 63 gizon, bederatzi haur eta hamasei adingabe zeuden. Erreskate ontziak «bigarren abisu bat» jaso zuen gero, eta laguntzera abiatu zen. Bigarren erreskate horretan, beste 71 pertsona salbatu zituen, hamasei adingabe tartean.

Beraz, 176 pertsona egon dira ontzian asteburuan, eskifaiaz gain: 116 gizon, hemezortzi emakume eta 42 adingabe.

Joan den asteartean, berriz, Aita Mari-k 280 pertsona zeramatzan txalupa bat erreskatatu zuen Lampedusa uhartetik gertu.


Summary: «Palestinarren kontrako apartheid sistema bat» erabiltzea egotzi dio Amnestyk Israeli. GKEaren ustetan, «agintari israeldarrek kontuak eman behar dituzte apartheida egiteagatik». NZAri eskatu dio leporaturiko krimen hori ere ikertzeko iaz abiatu zuen ikerketan.

AI Amnesty International GKE gobernuz kanpoko erakundeak Israeli egotzi dio bere kontrolpeko eremuetan bizi diren palestinarren kontrako «apartheid sistema bat» erabiltzea: «Gure txostenak argitara ematen du Israelen apartheid sistemaren hedadura. Palestinarrak azpiko arraza talde gisakotzat dauzkate, eta beren eskubideak sistematikoki debekatzen dizkiete».

182 orrialdeko txosten bat aurkeztu du AIk, eta 2017tik honako kasuak bildu ditu horretan. GKEaren idazkari nagusi Agnes Callamarden arabera, dokumentuak azaltzen du «Israelek nola erabiltzen duen mendekotasunean eta zapalketan oinarrituriko sistema bat palestinarren eskubideen kontrola duen eremuetan»; azalpen horrek kontuan hartzen ditu okupaturiko lurraldeetako herritarrak eta Israelen bizi diren palestinarrak.

AIk honako gertakari hauek zerrendatu ditu Israelena «apartheid sistema bat» dela argudiatzeko: palestinarrei beren lurrak eta horien jabetza kentzea, legez kanpoko hilketak egitea, mugimendu askatasuna murriztea, eta herritartasuna debekatzea. «Nazioarteko legediaren arabera, horiek apartheid sistema baten ezaugarriak dira», dokumentuan jaso duenez.

GKEaren ustetan, «agintari israeldarrek kontuak eman behar dituzte apartheida» egiteagatik: «Gizateriaren kontrako krimen bat da, eta mendekotasunean oinarrituriko sistema bat. Txostena osatzeko Israelgo Atzerri Ministerioarekin harremanetan jarri ginen, baina ez dugu erantzunik jaso».

Egoera hori ikusirik, GKEak NZA Nazioarteko Zigor Auzitegiari eskatu dio «apartheid krimena kontuan hartzeko» iaz abiatu zuen ikerketan; Nazio Batuen Erakundeko Segurtasun Kontseiluari, berriz, Israeli armak kentzea. «Zigor ekonomikoak ere agindu beharko lituzkete apartheidarekin zerikusia duten agintarien aurka», dio AIk.

Palestinako Aginte Nazionaleko Atzerri Ministerioak pozez hartu du GKEaren txostenaren edukia: «Errealitate krudelaren baieztapen zehatz bat da. Nakbaz geroztik [hondamendia esan nahi du arabieraz, eta 1948ko arabiarren eta israeldarren arteko gerrak eragindako palestinarren exodoa definitzeko erabiltzen da] palestinarrek jasaten duten [...] baztertzea, arrazakeria, apartheida eta zapalketa erakusten ditu».

Israelgo Gobernuak bestelako iritzia helarazi du. Atzerri Ministerioko bozeramaile Lior Haiaten ustetan, AIren txostenak «egitate batzuk aukeratu ditu, horietako batzuk testuingurutik kanpo, eta elkarrekin jarri ditu beste informazio batzuk kontuan hartu gabe».

Hau da, gobernuko ordezkariaren arabera, dokumentua Israelen kontrako taldeek «antolaturiko kanpaina baten» parte da, eta «antisemitismo modernoaren ezaugarriak» ditu. AIk erantzun dio ez direla antisemitak, eta gobernuaren adierazpen horiek atentzioa aldentzeko saiakera bat direla.

Iaz, Human Rights Watch giza eskubideen aldeko erakundeak ere «apartheidtzat» jo zuen Israelen sistema. GKE horren ustetan, Israelgo agintariek «neurrigabeko politikak» aplikatzen dizkiete palestinarrei, eta horiek «gizadiaren aurkako apartheid eta jazarpen krimenak eragiten dituzte».

Baldintzapeko askatasuna Ruizentzat

Juana Ruiz Palestinaren aldeko lan humanitarioa egiten duen Espainiako ekintzaileari baldintzapeko askatasuna ematea erabaki du Nazareteko auzitegi batek (Israel). Orain, fiskaltzak astebeteko epea du helegitea aurkeztu ala Ruizen askatasunaren eguna finkatzeko.

Iragan apirilean atxilotu zuten, eta «erakunde ilegal bateko kide» izatea egotzi zioten; Ruizek errugabetasun akordio bat onartu zuen, eta auzitegi militar batek hamahiru hilabeteko espetxealdira zigortu zuen joan den azaroan.

Ekintzailea Health World Committees Palestinako gobernuz kanpoko erakundeko langilea da, eta urteak daramatza Zisjordanian bizitzen. Haren kontrako akusazioaren arabera, erakunde horrek dirua ematen dio PAHF Palestina Askatzeko Herri Fronteari, zeina «erakunde terroristatzat» daukan Israelek; horrez gain, Palestinako lurretan «dirua jaso» eta «dirua sartu» izana ere egotzi zioten.


Summary: Epaile batek arrazoia eman dio kaleratutako bitarteko funtzionario ohi bati, euskara «zaila» dela argudiatuta. Zegokion hizkuntza eskakizuna ez egiaztatzeagatik kaleratu zuen Laudioko Udalak, 2020an. Orain, hura berriro hartzeko agindu dio epaileak udalari, Arabako Alea hedabideak zabaldu du epaiaren edukia.

Gasteizko epaile batek arrazoia eman dio hizkuntza eskakizuna ez betetzeagatik Laudioko Udalean lanpostua galdu zuen langile ohi bati, eta udal horri agindu dio langilea berriro har dezala, lehen zuen lanpostuan edo antzeko batean.

2014tik, bitarteko funtzionario zebilen langile hori udalean, harik eta 2020an kaleratu egin zuten arte. Hirugarren hizkuntza eskakizuna zegokion haren lanpostuari, baina lehen hizkuntza eskakizuna soilik aurkeztu zuen tarte horretan langileak. Auzitara iritsi zen kontua, eta iazko abenduaren 30ean eman zuten epaia, baina orain arte ez da jakin haren edukia. Arabako Alea hedabideak eman du gaur haren berri.

Ikusi gehiago: Euskara «zaila» dela adierazi duen epaileak saretik kopiatu ditu argudio horiek

Langile ohiaren aldeko epaia arrazoitzean, epaileak euskararen zailtasuna erabili du argudio gisa. Izan ere, epailearen arabera, administrazioak «ahaztu» egin du euskara «munduko hizkuntzarik zailenen zerrendan bosgarrena dela», eta zenbait zerrendatan, «lehena». Arrazoibide horrek dioenez, «hizkuntza honen zailtasun nagusia da ez duela inolako loturarik beste ezein hizkuntzarekin; izan ere, bilakaera bakana izan du, eta horri gehitzen zaio haren egituraren konplexutasuna; hiztegiari dagokionez, hitzen esanahia aldatu egiten da ehunka atzizki, aurrizki eta artizki gehitzen direnean».

Ikusi gehiago: irakurri epaia

Gainera, Laudioko Udalari «sentsibilitate falta» egotzi dio epaileak, hark argudiatu izanagatik lehen hizkuntza eskakizuna soilik aurkeztu zuela langile ohiak. Epaiak dio udalak ez dituela kontuan hartu «hizkuntza hori ikasteko aparteko zailtasunak», ezta lan orduetatik kanpo euskara ikasten emandako 1.295 orduak ere. Aitzitik, arrazoi horregatik udalak langilea «zigortu» egin zuela dio. Horrez gain, epaileak dio 45 urte baino gehiago dituzten funtzionario titularrei (langile ohi horrek 45 urte zituen kaleratu zutenean) ezin zaiela hizkuntza eskakizuna eskatu, euskararen normalizaziorako dekretuaren arabera (86/1997 dekretua). Auzibidean, ordea, administrazioak argudiatu zuen irizpide horretatik kanpo geratzen direla, legediaren arabera, bitarteko funtzionarioak, eta hala zela kaleratutakoa. Ordea, dekretuak hala jaso arren, bitarteko funtzionarioentzat eta titularrentzat irizpide berbera ez aplikatzea «diskriminaziotzat» jo du epaileak. Europako Batasuneko legedira jo du horretarako, eta adierazi dekretu horri Europako Batasuneko 1999/70/CE direktiba gailentzen zaiola.

Bitarteko funtzionarioak azterketarik gainditu gabe aritzen dira estatuak sortutako lanpostuetan, plaza horiek betetzea premiazkoa delako. Gerora, lanpostu hori karrerako funtzionario batek eskuratuko du agian, azterketa egin ondoren.

Arabako Alea-k aurreratu duenez, Laudioko Udalak helegitea jarri dio epaiari.


Summary: 'Aiaraldea' hedabideak jaso du Argia saria prentsaren atalean, Tubacexeko grebaren jarraipenagatik. Lanuztea hurbiletik kontatzea eta kazetaritza komunitatearen eredu izatea txalotu du 'Argia' aldizkariak.

«Laudioko eta Amurrioko Tubacexeko langileen greba, erresistentzia eta bizipenak hurretik kontatzeagatik», Aiaraldea hedabideari eman dio Argia-k aurtengo prentsaren saria. Arabako eskualde horri buruzko informazioa euskaraz eta hainbat formatutan eskaintzen du Aiaraldea-k, eta herriok astindutako lanuztea gertutik kontatzea txalotu du epaimahaiak: «Herriko historian mugarri diren gertaerak txikitik ere kontatzen dira. Aiaraldea.eus-eko lagunek horixe egin dute, eta ondo egin ere, eskura dituzten kazetaritza tresna guztiak erabiliz».

Gainera, Argia-k gogora ekarri du hedabide independenteen oinarria komunitatea dela, eta, ildo horretan, Aiaraldea-ren jarduna kazetaritza komunitarioaren eredutzat jo du: «Kazetari lantalde profesionala txikia izanik ere, informatzeko gogoak bultzatuta musu truk aritzen den kolaboratzaile sare oparoaren informazioak handitu egiten du eragiteko gaitasuna. Ingurunean errotuta egoteak bermatzen du baliabide faltagatik bestela ezinezkoa litzatekeen kazetaritza jarduna».

Hain justu, saria «eskualdearena eta komunitate osoarena» dela nabarmendu du Aimar Gutierrez Bidartek: «Boluntarioen lana ezinbestekoa izan da». Tubacexeko beharginak ere gogoan izan ditu Aitor Aspuru Saezek: «Langileek jarri dute eskualdea munduan». Aiaraldea-ko kideek «ohoretzat» hartu dute Argia sariaren aitortza: «Jarraituko dugu gure eskualdearen egunerokoa euskaratik eta euskaraz kontatzen».

Aurten, bigarrenez, webgunearen bidez ari da Argia aldizkaria bere sarien berri ematen. Atzo, Dapa egitasmoak jaso zuen ikus-entzuneko saria, kultura sormenari buruz egindako dokumental laburrengatik. Larunbatera bitarte, beste lau aitortza banatuko dituzte: Internet, irratia, komunikazio kanpaina eta merezimenduzko saria.


Summary: Sancetek aitortu du bera zela istripua izandako autoaren gidaria. Futbolaria gaur itzuli da Lezamara, taldekideekin entrenatzeko. Atzo iluntzean egin zuen aitorpena.

Zurrumurru eta bertsio lausoen ondotik, aitorpena egin du Athleticeko jokalari Oihan Sancetek. Futbolariak onartu du berak gidatzen zuela igande goizaldean Iruñean istripua izandako autoa. Autoa errepidetik atera zen 01:20 aldera, Iruñeko Belosoko aldapan, eta hainbat kalte eragin zituen. Berehala, foruzainak joan ziren gertatutakoa aztertzera, eta hiru lagun aurkitu zituzten ibilgailuaren kanpoaldean; autoaren jabe den Sancet ez ze horien artean, korrika joana baitzen, ihesi. Azkenik, atzo iluntzean baieztatu zen ibilgailuaren jabea ez ezik bera zela gidaria ere.

Berriki arte, baina, korapilatuak eta kontrajarriak izan dira auziaren gaineko bertsioak. Izan ere, istripua gertatu eta ordu gutxira, futbolariaren lagunetako bat polizia etxera joan zen, aitortzeko bera ari zela autoa gidatzen, eta ez Sancet. Hala eta guztiz ere, Foruzaingoak deklaratzera deitu zuen Sancet, eta, azkenik, onartu du egiazki bera zela gidaria. Futbolariak gaur entrenatu du berriz ere taldekideekin, Lezaman.


Summary: Medikuntzako eta gizarte laguntzako eragileek protesta egin dute Baionan. Lan baldintza duinak eskatu dituzte. Delegazio bat Departamenduko Kontseiluko ordezkariekin bildu da.

Dozenaka lagun bildu dira Baionan, goizean, medikuntzako eta gizarte laguntzako langileen lan baldintzak salatzeko. Egitura publiko eta pribatuetako langileek bat egin dute protestan. Izan ere, iragan ostiralean, langileek, elkarteek, kudeatzaileek, arduradunek eta sindikatuek mozio bat aurkeztu zuten medikuntza eta gizarte laguntza sektorearen egoera salatzeko, eta elkarlanean aritzeko. Gaurko manifestazioan parte hartzeko deia egin zuten orduan. Manifestazioan, zenbait eragilez osatutako ordezkaritza batek bilkura izan du Departamenduko Kontseiluko ordezkariekin.

Segur erreformaz gero, zaintzaren eta osasunaren arloko langileen artean «bereizketa sistema bat» plantan ezarri dela salatu dute. Izan ere, arloko langile zenbaiten lansaria ez da emendatu. Honela mintzatu zen Donibane Garaziko Medikuntza-psikologiko Zentroko Frantxua Urdanpilleta erizaina, Ipar Euskal Herriko Hitza-n: «Aitzinamendu batzuk ekarri ditu; adibidez, lansarietan. Erizainek irabazi ditugu gutxi gorabehera 220 euro hilabetean. Ez da gutxi, baina ez da aski. Baina Segur horrek ez ditu ekartzen behar diren erantzunak osasunarentzat. Gainerat, aitzinamendu horiek ez dira zabaldu alor guzietan. Azkenean, desberdintasun anitz badira».

Eragileek izenpetutako mozioan, bestalde, salatu dute «bizi mailaren apaltze ekonomikoak, lanaren baitako nekeziaren areagotzeak eta lagundutako publikoaren egoeraren hondatzeak» sektoreko langileen zailtasunak areagotu dituela. Hala, lansarien emendatzea, lan baldintzen hobetzeko eragile guztien arteko hausnarketa sakona egitea, eta publiko lagunduaren araberako langile kopuruen indartzea eskatu dute.


Summary: Armadak uztailera arte luzatu du larrialdi egoera, kolpearen lehen urteurrenean. Manifestazioak antolatu dituzte diktadura militarraren aurka eta demokrazia eskatzeko.

Urteurrena zuten gaur Myanmarrek: iaz, gaurko egunez, militarrek estatu kolpea eman zuten, Aung San Suu Kyiren gobernua agintetik kentzeko. Kolpearen ostean, larrialdi egoera ezarri zuten, besteak beste, protestei aurre egiteko. Orain, larrialdi egoera hori uztailaren 31ra arte luzatzea erabaki dute.

Herrialdea gobernatzen duen junta militarraren buru Min Aung Hlaingek esan duenez, ezinbestekoa zen luzatzea, «bertako zein nazioarteko indar suntsitzaileak» lanean ari direlako herrialdea «erabat suntsitzeko». Militarrak adierazi du «indarkeriak» jarraitzen duela hainbat eskualdetan.

Hainbat protesta antolatu dituzte gaurko kolpearen aurka. Giza eskubideen alde lan egiten duten erakundeek esan dutenez, atzo bertan beste lau pertsona hil zituzten militarrek, tartean adin txikiko bi. Haien datuen arabera, 1.500 pertsona hil dituzte estatu kolpea jo zutenetik. Halere, ohartarazi dute litekeena dela benetako kopurua askoz handiagoa izatea.

Nazio Batuen Erakundeko idazkari nagusiak gogoratu du urteurrena Twitterren, eta ohartarazi du «krisi humanitarioak sakontzen» jarraitzen duela.

Europako Batasunak herrialdean duen ordezkaritzak kolpeak Myanmarri ekarri dion «hondamendia» salatu du. Haren arabera, «hamalau milioi pertsona baino gehiagok giza laguntza behar dute, ekonomia krisian dago, lorpen demokratikoetan atzera egin da, eta gatazka herrialde osora zabaltzen ari da».

Gaur «isiltasun greba» egiteko eskatu diete oposizioko indarrek herritarrei, protesta gisa.

2011n, militarrek onartu egin zuten boterea partekatzea, eta 2015ean hauteskundeak antolatu zituzten, ia mende erdi iraun zuen diktaduraren osteko lehenak. Boz horietan, Aung San Suu Kyi Bakearen Nobel saridunaren NLD Demokraziarako Liga Nazionalak lortu zuen ordezkaritzarik handiena, eta iazko azaroan ere alde handiz irabazi zituen bozak, 440 eserlekutik 258 bilduta. Militarren arabera, ordea, «iruzurra» egin zuten hauteskunde horietan, nahiz eta hauteskunde batzordeak behin eta berriz ziurtatu duen ez zela halakorik gertatu.

Abenduan, Aung San Suu Kyiren kontrako lehen sententziaren berri eman zuten: lau urteko kartzelaldira zigortu zuten, militarren gobernuaren kontrako matxinada sustatzea eta koronabirusaren pandemiari aurre egiteko neurriak urratzea leporatuta. Gerora, baina, junta militarreko buruzagi Min Aung Hlaingen aginduz, kondena erdira txikitu zioten, bi urtera.


Summary: Ziurtagiriaren luzapena bertan behera utzi du EAEko Auzitegi Nagusiak. Epaileek ez dute ontzat jo ziurtagiria otsailaren 13ra arte indarrean egotea, ez eta eremu gehiagotara zabaltzea ere.Ziurtagiria indarrean dago 50 mahaikidetik gorako jatetxeetan eta gaueko aisialdian.

EAEko Auzitegi Nagusiak atzera bota du Eusko Jaurlaritzak egindako eskaera, COVID ziurtagiria bi astez luzatzekoa, bai eta hura eremu gehiagotara hedatzeko eskaera ere. Luis Garrido epailea buru den auzitegiaren aretoak kaleratu berri duen autoaren arabera, Jaurlaritzak ez du «behar bezala justifikatu» neurria eraginkorra dela; zehazki, esan du gobernuak ez duela aski ongi azaldu zertan den ziurtagiria eraginkorra «kutsatzeak murrizteko» . Joan den ostiralean Jaurlaritzak baimena eskatu zion EAEko Auzitegi Nagusiari ziurtagiriaren derrigortasuna otsailaren 13ra arte luzatzeko eta, orain arteko establezimenduetan eskatu ez ezik hoteletara, turismo ostatuetara eta joko aretoetara ere zabaltzeko. Atzo, EAEko Fiskaltza ziurtagiriaren erabilera bi astez luzatzearen alde agertu zen, baina ez zuen ontzat jo eremu gehiagotara zabaltzea. EAEko Auzitegi Nagusiak, berriz, Jaurlaritzaren eskaera biak bota ditu atzera.Horiek hala, orain COVID ziurtagiria derrigorrezkoa da erakustea 50 mahaikidetik gorako jatetxeetan eta gaueko aisialdian; izan ere, toki horietan eskatzeari oniritzia eman zion abenduan Espainiako Auzitegi Gorenak, eta neurriak ez du epe mugarik. Eusko Jaurlaritzak ohar bidez jakinarazi du errespetatu arren ez duela bat egiten EAEko Auzitegi Nagusiaren ebazpenarekin, eta zerbitzu juridikoak autoa aztertzen ari direla egin beharreko urratsak aztertzeko. Jaurlaritzak hiru egun ditu ebazpenari kasazio helegitea aurkezteko. Jaurlaritzaren ustez, egungo egoera epidemiologikoa aintzat hartuta eta Labik hartutako erabakiari jarraikiz, prebentzio neurriei eutsi egin behar zaie kontuan hartuta mugakide diren beste erkidegoetan antzeko neurriak hartu direla epaileen baimenarekin. Hori hala, Jaurlaritzak ez du «ulertzen» zein den epaileek erabilitako «logika» neurriak aldi baterako luzatzea baztertzeko eta gaueko aisialdian neurriari eusteko.

Auzitegiaren argudioak Ziurtagiriaren erabilera beste bi aste luzatzeko eskaeraren inguruan, epaileek esan dute zientzialarien artean ez dagoela erabateko adostasunik neurriaren inguruan, eta, beraz, Jaurlaritzak «hobeto justifikatu» beharko lukeela hura beste bi astez erabili ahal izateko eskaera. Epaiak dio abenduan ziurtagiria ostalaritzara zabaldu zenean ez bezala orain pandemiaren bilakaera hobera ari dela egiten nabarmen, omikron aldaera kutsakorragoa izan arren ez dela beste aldaera batzuk bezain larria, eta 18 urtetik gorako herritarrak errefortzu dosia ari direla hartzen. Horregatik guztiagatik, ez du onartu otsailaren 13ra arte zabaltzea ziurtagiriaren erabilera. Ziurtagiriaren erabilera bertan behera uzteak berekin dakar hura eremu gehiagotara zabaltzeko eskakizuna ere. Hala ere, epaileek azken neurri hori atzera botatzeko argudioak ere eman dituzte: «Intzidentzia metatua eta ospitaleetako okupazioa, aurreko arrazoibide juridikoan adierazi dugun bezala, nabarmen jaisten ari dira; beraz, nekez justifika daiteke oinarrizko eskubideak murrizten dituen neurri bat espazio berrietara zabaltzea».


Summary: Erreforma lantokietan salatzera deitu dute ELAk eta LABek. CCOOko Loli Garciak, berriz, etziko bozketan erreformaren alde egiteko eskatu die, "aldaketa erradikalak" ekarriko dituelako behin-behinekotasunean.

Espainiako Kongresuak lan erreforma onartu bezperan ere aterako dira kalera dekretuaren aurka diren euskal sindikatuak. ELA, LAB, ESK, Steilas, Etxalde eta Hiru sindikatuek lantokietan eta herrietan biltzera deitu dute, bihar goizerako.

Igandean, milaka lagun batu zituzten Hego Euskal Herriko hiriburuetan, erreforma motz geratzen dela salatzeko, eta euskal alderdiei dei egiteko ez ditzaten babestu erreforma beren botoekin. Atzo EAJrekin bildu ziren, eta hark adierazi zuen ez zuela erreformaren alde egingo aldaketa sakonak egin ezean.

Bi dira sindikatu horien kexu nagusiak: batetik, erreformak ez dituela bertan behera uzten 2010eko eta 2012ko erreformak kaleratzeak errazteko eta merkatzeko neurriak; bestetik, ez duela bermatzen Hego Euskal Herriko itunek lehentasuna izatea Espainian sinatzen direnen aldean.

Horregatik, Lan Erreforma honi, ez lelopean biltzeko deia egin diete herritarrei, dela lantokietan, dela herrietan. Hiriburuetan ere batuko dira: 11:30ean Bilboko Moyua plazan, Donostiako Alderdi Ederren eta Iruñeko Udaletxeko plazan, eta 12:00etan Gasteizko Posta plazan.

Garciaren eskaera

Espainiako Gobernuak CEOE patronalarekin eta CCOO eta UGT sindikatuekin hitzartu du lan erreforma. Azken egunotan, sindikatu horretako buruek erreforma onartzeko deia egin diete alderdi politikoei. Gaur bertan, Loli Garcia Euskadiko CCOOko idazkari nagusiak gogorarazi du ezen, etzi Espainiako Kongresuak lan erreformaren dekretua onartu ezean, "Mariano Rajoyren erreforma" berriro indarrean izango dela, "hamar urte baino gehiagoan borrokatu dugun eszenatokia".

Onda Vasca irratiari eskainitako elkarrizketan, gutxietsi egin ditu ELAren eta LABen kritikak: "Elkarrizketa sozialetik ateratzen den edozein akordioren aurka jarriko dira, emaitzak batzuk edo besteak izan". Lan erreforma "behin-behinekotasuna amaitzeko erreforma erradikala" dela adierazi du, eta ukatu egin du euskal itunek ez dutela lehentasuna izango: "Nagusituko dira, bai noski". Haren iritziz, arazoa ez da itunen lehentasuna, ELAk sektorekako negoziazioak alde batera utzi izana baizik.


Summary: Aernnovatik kaleratutako langileak berriz hartzeko eskatu dute sindikatuek Gasteizen. Enpresaren egoera ona dela adierazi dute langileek, eta zuzendaritzari egotzi diote izurria baliatu nahi izatea enplegua «suntsitu, deslokalizatu eta prekarizatzeko».

Urtebete da Aernnova Aeroestructuras Alavak enplegu erregulazioa abian jarri zuenetik. Enpresak 82 langile kaleratu zituen Berantevillan duen plantan, «arrazoi produktibo estrukturalak» zituela argudiatuta. ELA, LAB eta USO sindikatuek zuzendaritzari eskatu diote, ordea, erabakian atzera egin eta langile horiek «berehala» berriz hartzeko, enpresak ez duelako «arazo ekonomikorik».

Langileek eta sindikatuetako ordezkariek protesta egin dute Gasteizen, goizean. Izan ere, Espainiako Auzitegi Gorenak zer erabaki zain daude langileak. EAEko Auzitegi Nagusiak, iazko apirilean, kaleratzeak legezkoak zirela ebatzi zuen, baina langileek uste dute ez direla justifikatuak. Horregatik, helegitearen aldeko epaia espero dute. «Ekoizpena berreskuratu dugu, eta horrek argi eta garbi erakusten du krisia erabat koiunturala zela. Egoera horretan ezin da enplegu erregulazio bat egin langileak kaleratzeko», esan du Juan Carlos Gomez langile batzordeko ordezkariak (ELA). Aernnovako langile batzordeak behin baino gehiagotan azaldu du enpresaren osasun ekonomikoa ona dela, eta uste dute gaur egungo egoerak hori bera berresten duela. «Denborak arrazoi eman digu», adierazi dute. Bi gertakari jarri dituzte hori argudiatzeko: batetik, gogorarazi dute ITP Aero Zamudioko enpresa erosteko enkantean parte hartu zuela enpresak, Eusko Jaurlaritzaren babesarekin; eta, bestetik, 150 milioi euro ordaindu dituela berriki Embraerri Portugalen bi fabrika erosteko.

Langileen hitzetan, gertakari horiek erakusten dute enpresak ez duela arazo ekonomikorik, «ez orain, ez kaleratzeak egin zituenean». Eta zuzendaritzari egotzi diote pandemia baliatu nahi izatea enplegua «suntsitu, deslokalizatu eta prekarizatzeko». Izan ere, salatu dute azken urteetan ehunka lanpostu suntsitu dituela nola Arabako plantan, hala Espainiako fabriketan, eta «baldintza okerragoak» dituzten beste fabrieka batzuetara eraman dituztela. «Espainiako estatuan 500 lanpostu inguru suntsitu zituzten, justu orain Portugalen eskuratu dituztenak beste. Hori ezin da onartu», adierazi du Gomezek.

Erakundeei deia Eusko Jaurlaritzari, Arabako Foru Aldundiari eta gainerako erakundeei ere deia egin diete; eskatu diete auzian «esku hartzeko», aeronautika Araban «desagertu ez dadin». «Ezin dute jokatu ezer gertatuko ez balitz bezala». Izan ere, gogorarazi dute Aernnova hainbat erakunderen kapital publikoz sortu zela, eta azken urteetan diru laguntza ugari jaso dituela.

Gainera, langileek eta sindikatuetako ordezkariek azpimarratu dute sektoreak baduela etorkizuna. Nabarmendu dute krisiaren kolpetik osatzen ari dela aeronautika, eta hala berretsi dutela Aernnovak berak eta Airbusek ere.


Summary: Verdiren 'Un ballo in maschera' taularatuko dute aste honetan Baluarten. Obrak Gustavo III.a Suediako erregearen erailketa du oinarri, 1792an izandakoa. Nafarroako Orkestra Sinfonikoak eta AGAO abesbatza lirikoak parte hartuko dute.

Giuseppe Verdiren Un ballo in maschera opera (Mozorro dantza bat) Iruñera helduko da lehen aldiz, aste honetan. Ostiralean eta igandean, Iruñeko Baluarte jauregiko areto nagusian taularatuko dute. Luxenburgo, Lorrena (Frantzia) eta Naonedeko (Bretainia) antzokien ekoizpen bat da, eta guztira 170 pertsonak baino gehiagok hartuko dute parte, artista eta teknikariak kontatuta.

Aktoreen artean izango dira Sergio Escobar tenore espainiarra (Gustavo III.a antzezten), Maria Pia Piscitelli soprano italiarra (Amelia), Artur Rucinski baritono poloniarra (Anckarstromgo kondea) eta Maria Jose Montiel mezzosoprano espainiarra (Ulrica). Nafarroako Orkestra Sinfonikoak eta AGAO abesbatza lirikoak osatuko dute taldea, Yves Abel kanadarrak gidaturik. Egunotan entseguak egiten ari dira auditoriumean.

Giuseppe Verdi musikagile italiarrak 1850eko hamarkadan ondu zuen Un ballo in maschera opera, bere bizitzako aldi emankorrenetako batean. Garai hartan konposatu zuen, halaber, bere trilogiarik ezagunena, Rigoletto, Il trovatore eta La traviata obrek osatutakoa.

Baluarten taularatuko duten operak benetako gertaera bat du oinarri: Gustavo III.a Suediako erregearen hilketa. 1792an hil zuten, Stockholmeko operan, mozorro dantza batean. Gertaera horretatik abiatuta, Verdik tentsio handiko thriller moduko bat eraiki zuen. «Maitasun nahasteek, sorgin profezia beltzek edota askatasun idealek elikatzen dute arriskuz, sineskeriaz eta zorigaitzez betetako opera hau», zehaztu du Baluartek. Opera korala da, eta hiru pertsonaia nagusientzat «oso zorrotza», nabarmendu dutenez.

Obra bi emanalditan eskainiko dute: ostiralean, otsailaren 4an, 20:00etan, eta igandean, otsailaren 6an, 19:00etan. Sarreren prezioa 30 eurotik 62 eurora bitartekoa da, eta Baluarteko leihatiletan eta www.baluarte.com webgunean eros daitezke.

Operan sakontzeko hitzaldiak

Operaren taularatzearen atariko gisa, bi hitzaldi antolatuko dituzte aurreko egunetarako, obra «sakonago ezagutzeko». Batetik, ostiralean, Juan Angel Vela del Campo musika saiakeragileak sarrera hitzaldia egingo du 19:00etan, El humanismo verdiano, contra viento y marea (Verdiren humanismoa, haize eta marea kontra) izenburupean. Bestetik, igandean, Xabier Armendariz musikologo eta musika kritikariak obraren konposizioaren testuingurua eta ezaugarri nagusiak azalduko ditu 18:00etan, 'Un ballo in maschera' en contexto (Un ballo in maschera testuinguruan) izenburuko hitzaldian. Baluarteko Gola aretoan izango dira bi hitzaldiak, eta sarrera librea izango da, lekua bete arte.


Summary: Jaurlaritzak argitu du Poliziak jasandako urraketetan jarri dutela «fokua». Jose Antonio Rodriguez Ranz Eusko Jaurlaritzako Giza Eskubide, Memoria eta Lankidetzarako sailburuordeak azaldu duenez, segurtasun indarrek jasandako indarkeriari buruz txosten bat egin izanak «ez du esan nahi Eusko Jaurlaritzak bat egiten duenik kolektibo horien jokabideekin».

Eusko Jaurlaritzaren Berdintasun, Justizia eta Gizarte Politiketako Sailaren eskariz, txosten bat aurkeztu zuen Deustuko Unibertsitateko Pedro Arrupe Giza Eskubideen Institutuak urtarrilaren 21ean: ETAren terrorismoaren ondorioz Estatuko Segurtasun Indar eta Kidegoetako kideek eta haien senideek jasandako injustiziari buruzko txostena (1960-2011). Txostenak hautsak harrotu ditu azken egunotan, Jaurlaritzak berak dokumentatuta daukalako Poliziak 4.000 herritar baino gehiago torturatu zituela. Horren harira, Jose Antonio Rodriguez Ranz Eusko Jaurlaritzako Giza Eskubide, Memoria eta Lankidetzarako sailburuordea txostenaren inguruko polemikaren inguruan mintzatu da gaur goizean Euskadi Irratiko Faktoria saioan egin dioten elkarrizketan. Nabarmendu duenez, txostenaren edukian «fokua jarri nahi izan da giza eskubideen kontrako urraketak eta horiek sortutako sufrimendua azaleratzean, baina horrek ez du esan nahi Eusko Jaurlaritzak bat egiten duenik kolektibo horien jokabideekin».

Txostenean ageri denez, ETAk Espainiako segurtasun indarretako 357 kide hil ditu, 1968an Jose Antonio Pardines guardia zibila eta Meliton Manzanas polizia hil zituenetik. Horietatik 207 guardia zibilak ziren (%58), eta 150, poliziak (%42). Haien familietako hamazazpi pertsona ere hil zituen. Horren harira, txostenean hainbat gomendio egiten zaizkio Eusko Jaurlaritzari, eta horietatik lehena da «balioestea Estatuko segurtasun indarrek eta kidegoek ETAren aurkako borrokan egin duten lana».

Rodriguezek argitu du txostena ez duela Eusko Jaurlaritzak egin, Pedro Arrupe institutuak baizik. Era berean, ziurtatu du memoria historikoaren inguruko bilduma baten zatia dela agiria: «Ez da txosten bakan bat. Serie baten barruan kokatu behar da: Ertzaintzari buruzkoa egin da, zinegotziek jasan zutenaren ingurukoa eta sakabanaketak eragindako minaren ingurukoa. Orain txosten hau aurkeztu da».

Adierazi du Espainiako segurtasun indarrek giza eskubideak urratu dituztela Euskal Herrian. Halere, gaineratu du horrek ez duela esan nahi haiek ere «indarkeriak sortutako sufrimendua jasan ez dutenik». Eta txostena «mingarria» egin zaien orori esan die «sufrimendu guztiak azaleratu» beharra dagoela «etorkizunari aurre egiteko».


Summary: Nafarroako Gobernuak «emeki hiltzen» dituela salatu dute Nafarroako ostalariek. Kanpaina bat hasi dute izurriaren aurkako neurriek sektorean izan duten eragina salatzeko, 'Killing Me Softly with His Song' abestia erabilita.

Killing Me Softly with His Song (Ni emeki hiltzen haren kantarekin) abestia aukeratu du Nafarroako Ostalari Txikien Elkarteak koronabirusaren izurriaren kontrako neurriek sektorean izan duten eragina salatzeko. Izan ere, Nafarroako Gobernuak «emeki hiltzen» dituela adierazi nahi dute gaur hasi duten kanpainarekin.

Nafarroako Gobernuak murrizketak ezarri dizkie tabernei eta jatetxeei, otsailaren 14ra arte gutxienez. Elkarteak gaur Iruñean azaldu duenez, izurria hasi zenetik ostatu horiek 104 egunez egon dira itxita, eta murrizketapean beste 459 egunez. Azaldu dutenez, «gaurko neurriek ezinezkoa egiten dute batez ere negozio txikienen bideragarritasuna».

Hori dela eta hasi dute kanpaina. Gaur, Reimi disko jartzailearen soinu sistema bidali dute kaleetan kantua zabaltzen. Tabernariei eskatu diete bihar kantua jartzeko, Nafarroako Gobernuari eskainita.

«Zabalik jarraitzen dugunok jendea jarri behar dugu kontrolatzen, askoz diru sarrera txikiagoa eduki arren», esan du Edurne Balentziaga tabernariak. Horrek tentsio egoerak sortu ditu, eta, ondorioz, bezeroak galdu dituzte kasu askotan.

«Nekatuta gaude egoera ordaintzeaz, kutsatzeko guneak garela entzuteaz, denek dakitenean jendean edonon kutsatzen dela».

Foxek eta Norman Gimbelek sortu zuten Killing Me Softly with His Song abestia, 1971. urtean, Lori Liebermanen poema batean oinarrituta. Abeslari askok egin dute horren bertsioa, besteak beste Perry Comok, Shirley Basseyk, eta The Fugees taldeak.


Summary: Urtarrilaren 20an Altzürükün autoarekin istripu bat izan zuen gizon bat hil da. Ezbeharra izan ondoren, 24 orduz egon zen ibilgailuan harrapatuta. 79 urte zituen.

Urtarrilaren 20an Altzürüküko Uxia auzoan (Zuberoa) auto istripu bat izan zuen 79 urteko gizon bat hil da bart ospitalean. Gizona hileta batera zihoan, eta ezbeharra izan zuen. Autoaren kontrola galdu, eta bide bazterrean bukatu zuen. Gizona auto barruan harrapatuta geratu zen, eta 24 ordu pasatu ziren arte ez zuten erreskatatu. Bizilagun batek ohartarazi zituen larrialdi zerbitzuak, autoa bide bazterrean ikusi ondoren.

Gizonak lesioak jasan zituen buruan eta lepoan, eta sudurrean eta matrailezurrean, berriz, hausturak. Jasandako zaurien ondorioz, ospitaleratu egin zuten.


Summary: LABek helegitea aurkeztuko dio Osakidetzaren LEPeko auziaren azken autoari. Epaileak sei hilabetez luzatu du instrukzio epea, baina sindikatuak uste du ebazpenak akatsak dituela eta akats horiek froga berrien galera eragin dezaketela.

LAB sindikatua pozik agertu da Gasteizko Instrukzioko 2. Epaitegiak Osakidetzaren 2016-2017ko LEP lan eskaintza publikoko iruzurraren auzian hartutako azken erabakiarekin, baina ebazpenari helegitea aurkeztuko dio, «autoa hobetzeko eta defentsen ekintzak baliogabetzea eragozteko». Sindikatuaren esanetan, «luzapen autoaren azalpen eta argudio gabeziek hauskortasun handiegia dute», eta datozen hilabeteetan egin daitezken aurkikuntzak arriskuan jar ditzake, defentsaren errekurtsorik egongo balitz.

Aurkeztutako helegitean, sindikatuak adierazi du epailearen autoak ez dituela Prozedura Kriminaleko Legeak ezarritako baldintzak betetzen, ez delako fiskaltzak eta gainerako aldeek LABek aurkeztutako eskaeraren inguruan duten iritzia jasotzen. Era berean, salatu du ez dituela aipatzen ez sindikatuak Neurofisiologia, Neurokirurgia, Mikrobiologia eta Urologia azterketak eskatzearen aurkako autoari jarritako errekurtsoa —ebazteke dago—, ezta Anestesiologiako epaimahaikide Alberto Martinezek inputatu bezala deklaratzeko eskakizunaren ingurukoak ere.

Epaitegiak LEPeko filtrazioen instrukzio fasea sei hilabetez luzatzea erabaki du, sindikatuaren eskaerei erantzunez. Aurreko astean, LABek traumatologiako azterketetan «anonimotasuna hausteko» erabilitako gako hitzen berri eman zion epaitegiari, eta ikerketa gainerako espezializazioetara —21 denera— zabaltzeko denbora gehiago eskatu zuen. Zehazki, sindikatuak adierazi zuen Lenke, Mason, Lichman eta Reagan Morrey hitzak «azpimarratuta eta letra larriz» ageri zirela 70 puntu baino gehiago atera zituzten hautagaien %95en azterketetan, eta hautagai haien lantokien kokapen geografikoa eskatu zuen, «pertsona horiek epaimahaiko kideekin duten lotura aztertzeko».

Azterketei dagokionez, Osakidetzak izaniko jarrera «konplizea» ere kritikatu du LABek. Sindikatuaren arabera, ulertezina da «eskandalua hasi eta ia lau urtera» erakundeak jatorrizko azterketak kausara eraman ez izana: «Horrek agerian uzten du Osakidetzak ez duela inolako laguntzarik eman gertatutakoa argitzeko». Aurreko astekoa, baina, ez zen LABek egindako lehen luzapen eskaera izan. Urte hasieran eginiko eskaeran, argudiatu zuen inputatutako hainbat pertsonen deklarazioak falta zirela egiteko, eta beste hainbaten inputazio eskaerei emaniko ezetzari jarritako helegitea ebazteko zegoela. Izan ere, LABek Osakidetzako hainbat goi kargudun inputatzeko eskatu zuen, eta instrukzio epailearen ezetza zela medio, Arabako Probintzia Auzitegian errekurtsoa aurkeztu zuen, ebatzi gabe dagoena.

LABek adierazi du ikerketa «fase berri batean» sartuko dela, eta ezinbestekotzat jo du Osakidetzako gune operatiboa osatzen zuten kideen inputazioa, besteak beste, abenduan Miriam Aparicio Osakidetzako hautaketa eta hornidura arduradunak eginiko deklarazioetan oinarrituta. Sindikatuak uste du LEPa diseinatzearekin «euskal osasun publikoan plazen banaketa diskrezionala blindatu» zutela.


Summary: Euskara «zaila» dela adierazi duen epaileak saretik kopiatu ditu argudio horiek. Interneten bilaketa eginez gero, zenbait ataritan aurkitu daitezke Gasteizko Auzitegiak argitaratutako epaian idatzitakoak, hitzez hitz. Argudio horien arabera, «euskara bosgarrena da munduko hizkuntzarik zailenen zerrendan».

Hizkuntza eskakizuna ez betetzeagatik Laudioko Udalean (Araba) lanpostua galdu zuen langileak bideratua du, Justiziaren babespean, lanera itzultzeko bidea. Zehazki, hirugarren hizkuntza eskakizuna zegokion lanpostuari, eta langileak ez zuen bete baldintza hori. Kontua auzitara iritsi, eta Gasteizko epaile baten babesa jaso zuen langileak; hala, kaleratua zena berriz kontratatzeko aginduko zioten Udalari. Dena dela, erabakian baino gehiago, epaileak eginiko argudioan da lohia: euskara «zaila» delako babestu du epaileak langilea. Nondik atera du, bada, informazio hori epaileak? Interneten eginiko bilaketa laster batek ziztuan uzten du erantzuna bistara: sareko zenbait atarik argitaratu izan dituzte esaldi horiek, hitzez hitz. Kopiatu, itsatsi eta ebazpenean argitaratu; horra epailearen prozedura.

Zenbait herritarrek erreparatu diote epaileak eginikoari. Besteak beste, Twitter bidez jakinarazi dute atzemandakoa, epaiaren eta Interneten aurkitutako testuaren arteko kontrastea eginda.

Izan ere, sarean diren zenbait webgunetan aurki daitezke, gaur egun, munduko hizkuntzak askotariko irizpideen arabera sailkatzen dituzten artikuluak. Zailtasunaren arabera egiten diren zenbaitetan, dirudienez, euskara ageri da zerrendan; epaileak kontsulta egin duen horietan, bosgarren.

Ikusi gehiago: Gasteiko Administrazioarekiko Auzien Epaitegiaren epaia

«Horrela da, bai: euskara bosgarrena da munduko hizkuntzarik zailenen zerrendan (batzuetan, lehenbiziko postuan ere ageri da). Hizkuntza horren zailtasun nagusia zera da, ez duela inolako loturarik beste ezein hizkuntzarekin; izan ere, bilakaera bakana izan du, bakartua. Gainera, haren egituraren konplexutasuna gehitzen zaio horri. Hiztegiari dagokionez, hitzen esanahia aldatu egiten da ehunka atzizki, aurrizki eta artizki gehitzen direnean». Hala dago idatzirik zenbait ataritan, eta, halaxe, inolako moldaketarik gabe dago eramana testua epaira. Webgune digital horietan, «bitxikeriak» izeneko ataletan ageri dira esaldiok.

Epailearen aurrekariak

Laudioko Udaleko lanpostuari buruzkoa ez da epaile horrek izaniko lehenbiziko auzi polemikoa. Are gehiago, epaileak eginiko urratsek behin baino gehiagotan piztu dute erreakziorik; sumina eta asaldura ez ezik, harridura ere ekarri dute haren erabakiek. Besteak beste, aipatzekoa da 2018an El Mundo Today atari satirikoarekin izaniko ika-mika.

«Espainiako ardien %90 sexu harremanak izateko helburuarekin hazten dituzte» albiste ironikoa argitaratu zuen atari horrek. Haserre bizian, berri hori zuzendu zezaten galdegin zion atariari, eta auzitara eramateko asmoa agertu zuen, «artzainak iraintzen dituelakoan». El Mundo Today-k ezetz erantzun zion epaileari: argudiatu zuten fikziozko eduki bat zuzentzeak ez duela zentzurik.


Summary: Dekretua ukitu gabe onartuko dela uste du PSOEk, eta «baikor» dago. «Azken unera arte» negoziatuko du Sanchezek, baina ohiko bazkideak alde batera utzita erreforma loturik daukala aditzera eman du alderdiak. Erreforma lantokietan salatzera deitu dute ELAk eta LABek.

PSOEk zalantzak uxatu ditu, lan erreformaren dekretua Espainiako Kongresuan negoziagarria ote den: ez da. Idatzia ez du negoziatuko Pedro Sanchezen gobernuak, CEOE patronalak akordio hori izenpetzeak balio handiagoa duelako Sanchezentzat, Moncloara eraman zuten bazkideekiko aliantzak baino. CEOEren onespena ez da negoziagarria PSOErentzat, eta horrek eraman du erreforma baliozkotzeko eskuineko bidean aurrera egitera; eta exekutiboak bermaturik ikusten du ganberaren oniritzia. «Dekretua onartzeko modua badago. Talde parlamentario guztiekin hitz egin dugu, eta baikorrak gara». Hector Gomez bozeramaile sozialistak argi erakutsi du gobernuaren formula zein izango den: Ciudadanosen eta UPNren botoei etekina ateratzea.

Etziko bozketaren emaitza jakiteko, kristalezko bola bat beharko litzateke, baina baiezkoak nahikoa dira Sanchezen gobernuak aurreikusitako zenbaketan: PSOE, Unidas Podemos, Ciudadanos, PDeCAT, MasPais, UPN, Compromis, Teruel existe, PRC, CC, eta NC alderdienak. Beste guztiak ezezkoak lirateke: PP, Vox, ERC, EAJ, EH Bildu, Junts, CUP, BNG, Foro Asturias eta PPren zerbitzura jarritako Ciudadanoseko diputatu transfuga bat. Ezezkoak 173 lirateke bozketa horrela egingo balitz, baiezkoak baino gutxiago. Baina ariketa horretan UPNren baietza berretsi behar da, eta PDeCATena ere bai. Alderdi asko sartzen dira ariketan, eta horietako askok alda dezakete bozketaren norabidea.

PSOEk egin du bere hautua

Edonola ere, PSOEk egin du bere hautua, eta Pedro Sanchezek berak esan du ez duela uste «legegintzaldiaren egonkortasuna» ezbaian jarriko duenik bere ohiko bazkideek dekretuaren aurka bozkatzeak. Alegia, legegintzaldiko lege izarrean parlamentuko bazkideak baztertzeak eragin ditzakeen arriskuei aurre egiteko prest dagoela esan du lerro artean, CEOEk duela lehentasuna orain. Unidas Podemos, aldiz, oso desoroso dago egoerak hartu duen norabidearekin. Erreformaren ustezko ezkertiartasunak sinesgarritasun gehiago galduko luke eskuineko alderdien babesa jasota.

Horregatik, Yolanda Diaz Lan ministroak negoziazioetan jarraitzen du gobernuari arnasa eman ohi dioten alderdiekin. ERCk, EAJk eta EH Bilduk ipini dituzte beren marra gorriak, ordea, eta erkidegoetako lan itunak estatukoen mende uzten baditu dekretuak (orain jasoa dagoen moduan), ezezkora joko dute. Are, EH Bilduren ezezkoa segurua da kaleratzeen araudia ere aldatzen ez bada.

EAJko presidente Andoni Ortuzarrek atzo esan zuen «oraindik» denbora dagoela hitzarmenen lehentasunak aldatzeko, eta «lorgarria» dela helburu hori; baina PSOEk argi utzi du ezetz, dekretua koma bat ukitu gabe aurrera ateratzeko beste bide bat aurkitu duela, alegia. Eskuineko bide horrek, gainera, Unidas Podemoseko Diaz ministroaren meritu politikoak nabarmen apalduko lituzke ezkerreko hautesleei begira, ageriago geratuko bailitzateke egindako erreformaren urritasuna.

Batera edo bestera, esan daiteke grafikoki bete duela Sanchez presidenteak CEOE «bere lekuan» jartzeko Ortuzarren eskaera, patronaleko presidente Antonio Garamendi ondoan izan baitu adierazi duenean ohiko bazkideen ezetzak ez duela legegintzaldiaren egonkortasuna baldintzatuko. Arabiar Emirerri Batuetara eraman dituen hegazkinean zihoazen biak.

Protestak hiriburuetan

Euskal Herrian, berriz, lan erreforma onartu bezperan ere aterako dira kalera dekretuaren aurka diren sindikatuak. ELAk, LABek, ESK-k, Steilasek, Etxaldek eta Hiruk lantokietan eta herrietan biltzera deitu dute, gaur goizerako. Igandean, milaka lagun batu zituzten Hego Euskal Herriko hiriburuetan, erreforma oso motz geratzen dela salatzeko, eta euskal alderdiei dei egiteko ez ditzaten babestu erreforma beren botoekin.

2010eko eta 2012ko lan erreformek ezarritako desorekak lehengoratu egin behar direla azaldu ziete atzo EAJko arduradunei, aurreko ostiralean EH Bildukoei esplikatu zieten moduan. Euskal esparruari eustea bakarrik ez, kaleratze errazen eta merkeen araudia zuzentzea ere «oinarrizkoa» dela esan zioten EAJri. Bi gaiak moldatu ahal izateko proposamen tekniko batzuk egin dituzte, gainera: batetik, «patronalak kaleratze objektiboak egiteko dituen erraztasunei mugak jartzeko» eta, bestetik, «euskal negoziazio kolektiboa errespetatua izateko, kanpo injerentziarik gabe». Bada, Lan Erreforma honi, ez lelopean biltzeko deia egin diete herritarrei, dela lantokietan, dela herrietan sindikatuek. Hiriburuetan ere batuko dira: 11:30ean Bilboko Moyua plazan, Donostiako Alderdi Ederren eta Iruñeko Udaletxeko plazan, eta 12:00etan Gasteizko Posta plazan.

CCOOko idazkari nagusi Loli Garciak, berriz, gutxietsi egin ditu ELAren eta LABen kritikak: «Elkarrizketa sozialetik ateratzen den edozein akordioren aurka jartzen dira». Behin-behinekotasuna amaitzeko «erreforma erradikala» dela uste du, eta ukatu egin du euskal itunek ez dutela lehentasuna izango, haien berme juridikoetan sartu gabe: «Nagusituko dira, bai noski».


Summary: «Hildako asko» Ginea Bissaun, militarrek presidentearen jauregiaren bueltan egindako eraso batean. Umaro Sissoco Embalo presidenteak esan du egoera «kontrolpean» dutela, eta «ondo» dagoela. Ecowas Mendebaldeko Afrikako Ekonomia eta Diru Batasunak «estatu kolpe saiakera» salatu du.

Ginea Bissauko presidentetzaren jauregiaren inguruan tiroketa bat gertatu da gaur arratsaldean. Ministroen Kontseilu bat egiten ari ziren jauregian, eta han zeuden Umaro Sissoco Embalo herrialdeko presidentea eta Nuno Gomes lehen ministroa. Embalo presidenteak Twitterreko bere kontu ofizialean adierazi duenez, gobernuak «kontrolpean» dauka egoera, eta bera «ondo» dago. Hori bai, Jeune Afrique aldizkariari telefonoz jakinarazi dionez, «hildako asko» daude tiroketa horren ondorioz. Ez du kopuru bat eman, eta nabarmendu du militar «bakan batzuen gauza» izan dela erasoa. Bost bat ordu iraun du. Ecowas Mendebaldeko Afrikako Ekonomia eta Diru Batasunak «estatu kolpe saiakera» salatu du.

Twitterren zabaldutako mezuarekin batera, Embaloren Facebookeko kontuan hainbat argazki jarri dituzte, eta horietan presidentea eta Gomes lehen ministroa agertzen dira, hainbat buruzagi militarrekin batera.

Batasunak ohar bat kaleratu du, eta militarrak egin ditu Embalo presidentearen eta gobernuko kideen «segurtasunaren erantzule». Eskatu die militarrei «kuarteletara itzultzeko», eta eduki dezatela «jarrera errepublikanoa». Afrikako Batasunak ere «estatu kolpe ahalegina» kritikatu du. Batasunaren batzordeko presidente Moussa Faki Mahamatek kezka agertu du, eta hark ere eskatu die militarrei atzera egiteko, eta «atxilotuak askatzeko».

Antonio Guterres NBE Nazio Batuen Erakundearen idazkari nagusiak kezka agertu du, eta adierazi die militarrei errespeta ditzatela «instituzio demokratikoak».

2020az geroztik lau estatu kolpe eman dituzte Afrika mendebaldean; azkenekoa, joan den urtarrilaren 24an, Burkina Fason. Ginea Bissaun ere egin izan dira saiakerak, armadatik bertatik salatu dutenez. Biague Na N'Tan jeneralak jakinarazi zuen, joan den urrian hainbat agintari militarrek kolpe bat eman nahi zuten, horretarako soldadu gazteei dirua eskainiz.

Portugalen kolonia bat izan zen Ginea Bissau 1973ra arte, eta orduz geroztik militarren hainbat altxamendu eman dira; tartean, lau estatu kolpe. Horiek herrialdearen garapen politiko eta ekonomikoa eragotzi dute.


Summary: Juan Jose Pujana Eusko Legebiltzarreko lehenbiziko presidentea zendu da. 79 urterekin hil da Pujana. Aurreneko bi legegintzaldietan izan zen Legebiltzarreko presidente; 1980. eta 1987. urteen artean.

Atzo zendu zen Juan Jose Pujana EAJko politikaria eta Eusko Alkartasunako sortzaileetako bat. Eusko Legebiltzarreko lehenbiziko presidente izan zen, eta zazpi urtez izan zen kargu horretan, 1980tik 1987ra, zehazki. Lehendik, baina, Lurralde Antolamendu, Hirigintza eta Ingurumen sailburua izan zen Euskal Kontseilu Nagusian —EAEko estatutu autonomia onartu aurretik, ondoren Jaurlaritza izango zenaren erakunde aurrekaria, 1978tik 1980ra indarrean izan zena—.

Aurretik, 1977an, alderdi abertzaleen Xibertan egindako elkarrizketetan parte hartu zuen EAJko ordezkari gisa, Koldo Amezketa, Joseba Azkarraga eta Gerardo Bujandarekin batera. Topaketa historiko haiek zeresan handia izan dute gerora ere, eta Lekutan zegoen Maltzaga erreportajean, haren lekukotza jaso zuen Gotzon Hermosilla kazetariak. «Ezinezkoa izan zen; oso zaila zen ados jartzea, batzuen jarrera [ETArena] oso dogmatikoa zelako». Halaxe laburbildu zuen Xiberta Juan Jose Pujanak artikulu hartan.

80ko hamarkada erdialdean, EAJ barruko gatazkan, dimisioa eman zuen legebiltzarreko presidente gisa, eta Eusko Alkartasuna alderdiaren sortzaileetako bat izan zen. 1986ko hauteskundeetan, sortu berria zen alderdiko legebiltzarkide izendatu eta berriro ere legebiltzarreko presidente izan zen. Beste urtebete eman zuen karguan; izan ere, 1987tik aurrera, Eusko Legebiltzarrak izendatuta, senatari autonomiko izan zen lau urtez, 1991ra arte. Bizkaiko EAko presidente ere izan zen.

Azken urteetan, politikagintzatik urrun izan da Pujana. 79 urterekin zendu da.

Ortuzarren hitzak

Andoni Ortuzarrek, EAJren Euzkadi Buru Batzarreko presidenteak, hura izan du gogoan Facebook sare sozialean zabaldutako mezuan: «Apurka-apurka, gure historiaren une erabakigarrienetan erreferente instituzional eta politiko izan ziren horiek joaten ari zaizkigu».

Ortuzarren arabera, Pujana «gizon jantzia zen, bere herria, hizkuntza, tradizioak bihotzez maite zituena». Egungo errealitateak hari zor diola uste du, haren eta belaunaldi haren guztiaren «lanaren fruitua» delako. Gaineratu duenez, omenaldia merezi dute herrialdea «autogobernurantz eta askatasunerantz» zuzendu zuten gizon eta emakume horiek guztiek.

Ortuzarren esanetan, 1986ko «zorigaitzeko zatiketan» EAJtik atera egin bazen ere, Pujanak aitortu zion ez ziola «sekula jelkide izateari utzi». «Azken urte hauetan alderdikide izan dugu, eta ohiko izan dugu gure ekitaldietan, bere bihotzeko Elorrioko alderdikideekin batera».

EAJk doluminak zabaldu ditu sare sozialen bitartez. Mezu horietan, alderdi jeltzaleak nabarmendu du Pujana «abertzale eta euskaltzale sutsua» zela. «Euskadi sakonki maite zuen, baita askatasuna ere», zehaztu dute txio batean.


Summary: Urtarrilean, 1.890 langabe gehiago Hegoaldean. Eguberrietako kanpainaren amaierarekin batera, Gizarte Segurantzak 8.916 afiliatu galdu ditu.

Urtarrila urteko hilabeterik txarrena izan ohi da lan merkatuarentzat, eta 2022koa ez da salbuespen bat izan. SEPE Espainiako Enplegu Zerbitzu Publikoaren arabera, 148.761 lagun daude erregistratuta langabe gisa Lanbideren eta Nafar Lansareren bulegoetan, iazko urtarrilean baino 1.890 gehiago.

Igoera ez da txikia, baina bai aurreko urteetako urtarril gehienak baino txikiagoa. 2021eko urtarrilean, esaterako, 2.578 langabe gehitu zituen hilabete horrek, eta 4.161 gehiago 2020koak. Urte askoz txarragoak izan dira: 2012ko urtarrilean 13.676 langabe gehiago batu ziren langabeen zerrendetara.

Eguberrietan merkataritzan eta ostalaritzan egiten diren kontratazioen amaierarekin lotuta dago urtarrileko beherakada, eta haren eragina askoz gehiago antzematen da Gizarte Segurantzako afiliazioan. Aurreko hilean, 1.266.771 lagunek kotizatu dute batez beste Gizarte Segurantzan, abenduan baino 8.916 gutxiagok.

Eroriko handia da hori ere. Hala ere, gutxienez mende honetako txikiena da. 2021eko urtarrilean, 10.924 afiliatu galdu zituen Gizarte Segurantzak, eta 13.543 afiliatu 2020koan.

Eguberrietako kanpainaren eragina ikusten da langabeziaren sektorekako bilakaeran ere. Horrela, zerbitzuetan 2.518 langabe gehiago daude orain Lanbiden eta Nafar Lansaren. Industrian 547 langabe gutxiago daude, eta eraikuntzan, berriz, 205 gutxiago.

Kontratu mugagabeak, gora

Kontratazio moldeari dagokionez, behin-behineko kontratuak izan dira gehienak, baina kontratu mugagabeek aspaldiko partez gainditu dute %10eko muga. Zehazki, sinatutako 102.623 kontratuetatik 11.428 izan dira mugagabeak: %11,14. Espainian %15era iritsi da kopuru hori, eta lan erreformaren ondorio izan dela nabarmendu du Yolanda Diaz Lan ministroak, erreforma horrek mugak jartzen baitizkio aldi baterako kontratazioari.


Summary: 'Badok' atariak jaso du Interneteko Argia saria. «Euskal musikaren erreferentzia eztabaidaezina» da BERRIAren musika ataria, Argia-ren arabera. Datu base moduan sortu bazen ere, «zabaldu eta biderkatu» egin dela nabarmendu dio.

«Entzuleentzat zein musikarientzat erreferente» izateagatik, Badok euskal musikaren atariari (www.badok.eus) eman dio Argia-k aurtengo Interneteko saria. «Euskal musikari eskainitako halako atari bat itsasargi garrantzitsua da Interneten itsaso zabalean», nabarmendu du hedabideak. Hain zuzen, «artxipelago oso sakabanatu» horretan «euskal musikaren erreferentzia eztabaidaezina» bihurtu izana aitortu dio BERRIAren musika atariari. Saria «eguneroko inurri lanaren aitortza» dela adierazi du Jon Eskisabel atariaren koordinatzaileak, saria jaso ostean. Horrekin batera, modu batera edo bestera atariarekin kolaboratu duten guztiei eskerrak eman dizkie: elkarrizketak eta artikuluak idatzi dituztenei, kantu zerrendak egin dituztenei, euren lanak atariaren bidez zabaltzeko erabakia hartu dutenei... Saria eurena guztiena ere badela azpimarratu du.

Saria Badok-i emateko arrazoiak ematean, Argia-k azaldu du «euskal musikari buruzko entziklopedia» moduan abiatu zela Badok, baina, urte gutxian, «zabaldu eta biderkatu» egin dela: «Panorama musikalari buruzko berriak, abesti eta diskoen estreinaldiak, elkarrizketak, abesti-zerrendak, kontzertuen datak argitaratzen dituzte, besteak beste, baina katalogo izaera galdu gabe».

Izan ere, euskal musikaren datu basea izateko sortu zen Badok, 2009an. Jon Eskisabel da, hasieratik, haren arduraduna. Dokumentaziorako halako atari baten beharra ikusi zuen orduan BERRIAk, batetik, kazetariei datutegi hori izateak lana erraztuko zielako, eta, bestetik, euskal musikak Interneten erakusleiho eta erreferentziazko gune bat izan zedin nahi zuelako. Ordutik, baina, datu base izatetik beste hainbat funtzio ere bere gain hartzera igaro da Badok. Musikaren inguruko informazioa ez ezik, musika bera entzuteko aukera ematen hasi zen 2014an, esaterako. Horrez gain, talde eta musikarien lanen estreinaldiak, horien inguruko albisteak eta bestelakoak ikusgai jartzen ditu atarian.

Berritze horretan, podcast bat ere sortu zuen, duela bi urte: Dunbala, Eneritz Furyakek eta Jagoba Salvadorrek aurkeztua. Azken nobedadeen artean dago, halaber, atariko bilatzailea berritu izana. Taldeak, diskoak eta abestiak bilatzeko aukera ematen zuen lehen. Orain, berriz, bilaketa bestelako irizpide batzuen arabera egiteko aukera ere ematen du webguneak; esaterako, abestietako letren egilearen arabera edo hitz jakin baten inguruan. Bigarren kasu horretan, hitz hori duten diskoen izenburu, letra, disko eta kantuak azalduko zaizkio erabiltzaileari. Horrez gain, kontzertuen agenda ere egiten du egun Badok-ek. Pandemia betean kontzertuen agenda bertan behera erori zen, eta berrabiatu zenean hasi zen horretan ataria. Aukera ematen du, era berean, talde edo musikari bakoitzak emanaldiak noiz egingo dituen jakiteko, euren profilean sartuz gero.


Summary: Laudioko Udalak helegitea jarriko dio langile ohiaren gaineko epaiari. Ander Añibarro alkateak baieztatu dio Jokin Bildarratz Hezkuntza sailburuari. Bildarratzek esan du hizkuntza baten zailtasuna «inguru linguistikoak» baldintzatzen duela.

Atzo Arabako Alea-k aurreratu zuena baieztatu egin du gaur Laudioko Udalak; alegia, helegitea jarriko diola Gasteizko epaile batek udal horretako langile ohi baten auzian emandako epaiari. 2020an kaleratu zuten bitarteko funtzionario hori, zegokion hizkuntza eskakizuna ez egiaztatzeagatik, baina epaileak ebatzi zuen udalak «diskriminatu» egin zuela langilea, kontuan ez hartzeagatik euskararen zailtasuna. Euskara «munduko hizkuntzarik zailenen zerrendan bosgarrena» dela zioen epaiak, besteak beste.

Jokin Bildarratz Eusko Jaurlaritzako Hezkuntza sailburuak baieztatu du Laudioko Udalak helegitea jarriko diola epaiari. Izan ere, Arabako herri horretako ikastetxe batean izan da gaur sailburua, Ander Añibarro alkatearekin batera, eta asmoaren berri eman dio Añibarrok Bildarratzi, azken horrek hedabideei adierazi denez.

Bildarratz bera ere mintzatu da epaiaz. «Sorpresaz» jaso duela adierazi du, eta auzitan jarri du hizkuntza bat ikasteko «ustezko zailtasuna» epai bat emateko erabili izana. Hizkuntza bat ikastearen zailtasuna oso gauza «subejktiboa» dela nabarmendu du, eta, batez ere, ikasten ari den horren «inguru linguistikoak» baldintzaten duela ikasketa prozesua. «Hizkuntza politika jakin bat epaitzerakoan, legea eta legeak zehazten dituen irizpideak kontuan hartzea litzateke normala», esan du, eta gogoratu du Araban, Bizkaian eta Gipuzkoan euskara eta gaztelania, biak direla hizkuntza ofizialak. Hortaz, herritarrek administrazioarekin harremana bi hizkuntza horietan izan dezaketela oroitarazi du.

LAB, «inboluzio legalaz»

LABek gogor salatu du epaia. Epailearen argudioak «harridura» bainoago «haserrea» eragin diola azpimarratu du, ohar batean. Atzo zabaldutako epaia, gainera, euskarak «inongo blindaje legalik» ez izatearekin lotu du: «Edozein ebazpen judizialek, edozein interes partikularrek lurrera botatzen du udal batek eta udal horretako langile publikoek egiten duten lana, herritarrek hizkuntza erabiltzeko duten eskubidea bermatzekoa eta zerbitzu publiko duina ematekoa». Erabakia «euskaraz bizi nahi dugun euskaldunon komunitatearen aurkakoa» dela salatu du, baina baita «udalen autonomiaren», «elkarbizitzaren» eta «komunitate ezberdinen berdintasunaren» aurkako erabakia ere.

Halaber, «inboluzio legalaz» ohartarazi du LABek: «Legediaren interpretazioa gero eta estuagoa eta euskararen kontrakoagoa da. Azken berrogei urteetan legezkoa izan dena, orain, debakatu egiten da». Horregatik, euskarak «blindaje legala» behar duela aldarrikatu du, eta horretarako beharrezko dituela «akordio zabalak» eta aurrekoa bermatuko duen «lege propio» bat. «Lortu arte, gure hizkuntzan aritzeko eskubidearen kontrako halako erasoak pairatzen jarrituko dugu», adierazi du.


Summary: Manifestazioa eginen dute igandean Ermuan, Zaldibarko luiziaren bigarren urteurrenean. Eguerdian abiatuko dute mobilizazioa, herriko plazatik. Ondotik eginen dute dagoeneko iragarria zuten ekitaldia, 13:00etan.

Otsailaren 6an, igandearekin, bi urte beteko dira Zaldibarko (Bizkaia) zabortegia amildu zenetik. Urteurrena dela eta, Aldaketaldiak, Ekologistak Martxan elkarteak, Larreko Mahaiak eta Zaldibar Argitu plataformak prentsaurrekoa egin dute gaur. «Ez dugu zigorgabetasun gehiago nahi. Ekitzak nahi ditugu, eta ez soilik hitz hutsak», adierazi dute. Aldarriak ozentzeko, manifestaziora deitu dute iganderako: 12:00etan hasiko dute martxa, Ermuko plazan. Ondotik, 13:00etan, ekitaldi berezia eginen dute.

Ikusi gehiago: Zaldibarko zabortegiak itxita behar zuela ondorioztatu dute perituek

2020ko hondamendian gertatutakoa ekarri dute gogora prentsaurrekoan. Zaldibar Argitu plataformak zehaztapena egin du, enegarrenez: «Eitzagan hil ziren Alberto Sololuze eta Joaquin Beltran. Eitzagan geratu zen Beltran, betirako. Ez zen istripua izan, hilketa baizik». Halaber, plataformak azpimarratu du Soraluze eta Beltran ez direla izan biktima bakarrak: «Eitzagako biztanleak izan ziren, hildakoen ostean, kaltetuenak», azaldu du Gaizka Zabarte Zaldibar Argitu plataformako bozeramaileak. Azaldu duenez, zabortegiaren amiltzeak eragindako kutsadura dela eta, osasun azterketak galdegin zituzten bizilagunek, baina Jaurlaritzak eta Zaldibarko Udalak ukatu egin zizkien eske horiek.

Bestalde, urtarrilaren 27an Europako Parlamentuko Eskaera Batzordeak hondamendia ikertzen jarraitzea erabaki zuen, eta, horretarako, informazio gehiago eskatu zien Eusko Jaurlaritzari eta Europako Batzordeari. Orduan Legebiltzarrak izandako jarrera ere salatu dute prentsaurrekoan: «Uko egin zion Eitzagako hondamendia ikertzeko batzordeari».

'Tapia legea'

Legeari ere egin diote so prentsaurrekoan: gogor gaitzetsi dute Tapia legea. «Esan genezake lege hori Zaldibarren probatu dutela onartu aurretik». Adierazi dute, gainera, Zaldibarko Udalak ez duela parte hartu zabortegiaren zigilatzean, ezta egin zaion handiagotzean eta hori gauzatzeko desjabetzeetan ere». Izan ere, salatu dute Zaldibarko Udala ere «morroi zintzoa» izan duela Eusko Jaurlaritzak.

Zaldibarko zabortegia amildu zenean Ingurumen Sailburu zen Iñaki Arriolaz eta haren lantaldeaz ere hitz egin dute prentsaurrekoan, eta azpimarratu dute ez direla argitu arduradun politikoek izan dituzten ardurak: «Zaldibarren ondoren, Arriola beste sail baten buru da; Ernesto Martinez de Cabredo Uraren Agentziatik ETS zuzentzera pasatu da, eta Elena Moreno, Ingurumen sailburuorde izatetik Merkataritza zuzendari izatera».

Bestalde, ez dute aipatu gabe utzi Espainiako Gobernuko Cedex esperimentu zentroko peritu txostena: «Zabortegiaren kudeaketan akatsak izan ziren, baita aurkeztutako proiektu teknikoetan eta zabortegiaren kontrol publikoan ere».

«Erroko aldaketak»

Prentsaurrekoan, Zaldibar Argitu plataformaz gain, Aldaketaldia plataformako Miren Basalduak ere hartu du hitza. Hain zuzen ere, «aldaketak» eragin beharra nabarmendu dute: «Hamarkada erabakigarria da norabidea errotik aldatzeko».

«Euskal Herriko desazkunde justurako 2030erako txoke plana» onartzeko eskaera egin dute: «Premiazkoa da hazkunde mugagabearen paradigmatik urrunduko gaituen erabateko aldaketa bat, bizitzaren babesa erdigunean jarriko duena eta iraunkortasunean, justizia sozialean eta demokrazia parte hartzailean oinarritutako trantsizio ekosozialak sustatuko dituena.

Era berean, Tapia legea ere gaitzetsi dute, eta gehiengo sozialaren interesak ziurtatzeko bermetzat jo dute «herritarren ahalduntzea». Horiek horrela, legea «udal autonomiaren eta herritarren erabakitzeko gaitasunaren aurkako eraso zuzena» dela adierazi dute.


Summary: AEBek eta NATOk armagabetze itunak eta elkarrizketak eskaini dizkiote Errusiari. Washingtonek eta Mendebaldearen aliantza militarrak ezezkoa eman diete Moskuren segurtasun eskari nagusiei. Putin prest agertu da hitz egiten jarraitzeko.

AEB Ameriketako Estatu Batuek eta NATO Ipar Atlantikoko Itunaren Erakundeak ezezko borobil batekin erantzun zieten Errusiaren segurtasun eskari nagusiei, Ukrainako gatazkaren aferan. Moskuri bidalitako erantzunetan azaldu zutenez, ez daude prest aldebiko segurtasun akordiorik adosteko, ezta Ukrainari eta Georgiari NATOn sartzeko betoa ezartzeko ere. Horren ordez, AEBek eta Mendebaldearen aliantza militarrak armagabetze itunak negoziatzea eta «konfiantzazko neurriak» finkatzea proposatu zioten Kremlini.

«Kontuan harturik Ukrainaren eta Bielorrusiaren inguruan martxan dagoen hedapen militar sendoa, alde bakarrekoa eta justifikaziorik gabea, Errusiari dei egiten diogu egoera berehala leundu dezan, egiazta daitekeen modu egoki eta iraunkor batean», esan zion NATOk Moskuri, El País egunkariak argitara aterako bi dokumentuen arabera.

Errusiako Gobernuak iragan ostegunean jaso zituen erantzun horiek, eta, horren edukiaz ezer gutxi esan zuen arren, egunotan hango agintariek iradoki dute Washingtonen eta Mendebaldearen aliantza militarraren proposamenak ez zirela izan espero bezalakoak.

Moskuk segurtasunerako hainbat berme exijitu ditu Ukrainako mugatik gertu dituen tropak erretiratzeko. Nagusiki, Kremlinek AEBei eta NATOri eskatu die aliantza horren hedatzea geldiarazteko Europa ekialdean, Ukraina NATOko kide bihurtzeko aukera baztertzeko, eta aliantza horren tropak, armak eta ekipamendua erretiratzeko 1997an kide ez ziren herrialdeetatik; besteak beste, Errumaniatik eta Bulgariatik. Konpromiso horiek legez lotesleak izatea ere galdegin zuen.

Argitara ateratako dokumentuen arabera, Washingtonek eta NATOk ezezkoarekin erantzun zioten Errusiako Gobernuari, Etxe Zuriak horietan esaten baitu «irmoki defendatzen jarraitzen duela [aliantza militarraren] atea irekien politika», Ukrainari eta Georgiari erreferentzia eginez; armei dagokienez, AEBek diote estatuek «oztoporik gabe» erabakitzen dutela segurtasun arloko zer akordio egin.

Hori ikusirik, Etxe Zuriaren eta NATOren proposamena da Ukrainako afera negoziazioen bidez bideratzea. «Irmoki sinisten dugu tentsioak eta desadostasunak elkarrizketen eta diplomaziaren bidez konpondu behar direla. Ez, ordea, indarraren erabileraren mehatxuarekin», dio aliantza militarrak bere erantzun sortan. Hori bai, zehazten du «NATO aliantza defentsibo bat» dela, eta ez dela Errusiarentzako «mehatxu bat».

«Ez digute kasurik egin»

Vladimir Putin Errusiako presidentea ez da iritzi berekoa. Ukrainako aferaz atzo hitz egin zuen jendaurrean —abenduaz geroztik lehen aldiz—, eta, agerraldian, AEBei egotzi zien «jaramonik ez» egitea Moskuren segurtasun eskari nagusiei: «Ez digute kasurik egin. Errusiarren proposamenei buruzko eztabaidak ez dira amaituko, betiere [elkarrizketetako edukiak] horietara hurbiltzen badira».

Putinek, hortaz, ez zion atea itxi negoziatzen jarraitzeari; hain justu, Washingtonek eta Etxe Zuriak eskatu bezala. Hori bai, Kremlinek oraindik ez die erantzunik bidali AEBei eta NATOri; Errusiako zenbait hedabideren arabera, biei eskatuko die, besteak beste, beren jarrerak bateratzeko, gehienbat elkarrizketa horiei begira.

Washingtonen eta Mendebaldearen aliantza militarraren asmoa da beren proposamenen inguruan bideratzea negoziazioak. Esaterako, NATOk nahi du Errusiak bere indar militarrak atera ditzala «Ukrainatik [Donetskeko eta Luhanskeko herri errepubliketatik, eta Krimeatik], Georgiatik eta Moldaviako Errepublikatik [Transnistriatik]»; eta «ziberespazio ireki, aske, baketsu eta seguru bat sustatzea mehatxuak murrizteko».

AEBek, berriz, misilei mugak ezartzea jarri dute mahai gainean. 2026ra arte indarrean dagoen START Berria segurtasun hitzarmena defendatzearekin batera, Washington prest dago helmen laburreko eta ertaineko misilen kontrolaz negoziatzen hasteko, baita akordiorik izanez gero «arma nuklear guztiak nola hartuko dituzten kontuan» argitzeko ere.

Iragan astean, Sergei Lavrov Errusiako Atzerri ministroak adierazi zuen bere herrialdeak ez duela gerrarik nahi. Kontrakoa ere ez zuen baztertu, ordea: «Ez dugu onartuko gure interesei jaramonik ez egitea, edo horiek zakarki zapalduak izatea».


Summary: Ezkerreko gobernuak eskuinaren heldulekua izango du Espainiako Kongresuan. Alde bozkatuko dutela jakinarazi dute UPNk eta PDeCATek, eta Ciudadanosen botoekin batera, erreforma aurrera ateratzekoa da bihar, Madrilgo parlementuan. EAJk, EH Bilduk eta ERCk ezezkoa iragarri dute, ez dietelako negoziatzen utzi. Euskal gehiengo sindikalak lantokietara eraman du gaur erreformaren aurkako aldarria.

PSOEk eta Unidas Podemosek «inoizko gobernu ezkertiarrena» osatu dute Espainian askorentzat, baina, bihar, eskuinaren heldulekua izango dute Kongresuan, CEOEk baldintzatu duen lan erreforma baliozkotzeko. Boto guztiak zenbatu arte ez da jakingo legegintzaldiko lege garrantzitsuenak aurrera egingo duen ala ez, hain aldrebesa baita egoera, gobernuak ohiko bazkideak alde batera utzi eta eskuineko babesa bilatu ondoren. Azkenean geometria aldakorra deitu duten horrek bidea zabaltzen badu, Pedro Sanchezen gobernuak helburua lortuko du: «Koma bakar bat ere» aldatu gabe jarraituko du indarrean urte berriarekin batera lan merkatua arautzen duen legeak.

Eta nola lortuko du babes nahikoa dekretua baliozkotzeko? Ariketa konplexu baten bidez, non PDeCAT eta UPN funtsezkoak izango diren. Biak ala biak baiezkora joko dutela argitu dute gaur iluntzean. Bada, orain arte jakinarazitako botoen arabera, 176 baiezko daude dekretua baliozkotzeko. UPNren bi diputatuen eta PDeCATen lauen aldeko botoekin batera, Ciudadanosen eta beste talde txiki batzuenak izango ditu, besteak beste, Mas Pais, Teruel Existe eta Compromisenak. Ezezkoak, berriz, 173 izango dira, batzen badira PP, Vox, ERC, EAJ, EH Bildu, Junts, CUP, Foro Asturias, BNG eta Ciudadanoseko diputatu transfugarenak. Laster ikusiko da ariketa horretan ez dion inork huts egiten gobernuari.

Errelatoa eraikitzeko lanak

Hortik aurrera errelatoa indartzea baizik ez zaio geratuko exekutiboari, zuritzeko baliogabetu behar zuen lan erreforman aldaketa xumeak baizik ez dituela egin CEOE itunera erakartzeko. Errelato hori hasi dira eraikitzen azken orduetan. Yolanda Diaz lan ministroak negoziatzeko «denbora» badela esan zion atzo ERCri, eta «serio» negozitzeko, egin dizkiolako «proposamen batzuk». Segidan erantsi zuen elkarrizketa sozilerako mahaitik atera den idatzia «errespetatu» egiten dutela horiek. Alegia, koma bakar bat ere aldatu gabeko testuaz ari zela berriro. ERCko bozeramaile Gabriel Rufianek garbi erantzun zuen ez dutela «irentsiko» negoziatu gabeko dekreturik. «Errelatoa idazten ari dira jada», esan zuen, «ez dira negoziatzen ari».

Izan ere, PSOEk eskuineko hautua egin du dagoenek, eta horrekin batera ohiko bazkideak alde batera uztea erabaki. Gobernuari arnasa ematen diotenek (ERC, EAJ, EH Bildu) legegintzaldiko lege izarrean ezezkora jotzeak ekar ditzakeen arriskuei aurre egitea nahiago izan du Sanchezek CEOEk erreformaren ituna uztea baino. Presidenteak ez du uste gobernuaren egonkortasunari eragingo dionik.

Baina Unidas Podemos ez dago eroso eskuinaren babesarekin, oso agerian uzten duelako erreformaren arintasuna. Egoera horretan ulertu behar da Diazen azken negoziazio saioak ERCrekin eta EAJrekin, eta ezezkoan daudenak estu hartzeko adierazpen gogorrak. Jakin berri diren langabezia datuetan, kontratu finkoen hazkundea islatu da, eta hori ere estu hartzeko tresna bihurtu da. Diazek azpimarratu du erreformaren ondorioak hasi direla nabaritzen, eta aurka bozkatzen dutenek langileei egindako mesede hori kenduko diela. ERCk mehatxu zuzena jaso du, gainera: Catalunya en Comuk iragarri du babesa kenduko diola Kataluniako Gobernuari ezezkora jotzen badu.

Alderdi abertzaleek, ordea, ez dute negoziatzeko inolako tarterik eduki. EAJko presidente Andoni Ortuzarrek «CEOE bere lekuan» jartzeko eskatu du asteon, negoziazio parlamentario bat egon dadin. Euskal itunak estatukoen gainetik jartzea besterik ez dute eskatu jeltzaleek, 2010ko lan erreforma iritsi arte zeuden moduan; hor jarri dute marra gorri bakarra, baina hori ere ez du aldatu nahi izan gobernuak, patronalaren mehatxupean. Beraz, EAJko diputatuek ezezkoa emango dute, azken orduko negoziazioek ezusteren bat eragiten ez badute, behintzat.

Halaber, EH Bilduren ezetza segurua da, euskal itunen nagusitasuna eskatzeaz gain, kaleratze errazen eta merkeen araudia aldatzeko eskatu baitu, erreformaren muina, PPk goitik behera aldatu zuena langileen kalterako. Hala, Espainiako Kongresuak berretsi dezake, gaur, euskal lan itunek ez dutela segurtasun juridikorik edukiko eta kaleratzeak azken urteetan bezain errazak eta merkeak izango dira aurrerantzean ere.

Gehiengo sindikalaren protestak

Euskal gehiengo sindikalak, berriz, lantokietara eraman du gaur erreformaren aurkako aldarria. Lan zentroetan ez ezik, lau hiriburuetan ere mobilizazioak egon dira, erreforma indargabetzeko eta lan harremanetarako euskal esparrua eskatzeko.ELA, LAB, ESK, Steilas, Etxalde eta Hiru sindikatuek milaka langileren protesta bideratu dute. «Lehentasunez bereziki larriak diren bi gai moldatzeko beharra dago», azaldu dute, «euskal lan harremanen esparruari eraso egiten dion estatalizazioa, batetik, eta, bestetik, kaleratze merke eta errazak ahalbidetzen jarraitzeko aukera». Horregatik, 2010eko eta 2012ko lan erreformak erabat baliogabetzea eskatu dute langileek «lan baldintzak prekarizatzeko tresna direlako». Euskal alderdiek «euskal langileen ahotsa eta aldarrikapenak Madrilen defendatzea» beharrezkoa dela diote sindikatuek, eta langileek beren lan eta bizi baldintzak «duintzeko behar dituzten aldaketak» bultzatzea eta defendatzea.

Oso bestelako iritzia plazaratu du Euskadiko CCOOko idazkari nagusi Loli Garciak. ELAri zuzendu zaio bereziki lan erreformaren aurrean gehiengo sindikalak duen jarrera gutxiesteko. «ELAk PPren lan erreforma nahiago du», esan du. ELAk «sindikalismo merkantilista bat» egiten duela ere defendatu du: «Afiliatuentzako aritzen dira bakarrik; ez dute elkartasun sindikalismo bnat egiten, langile guztiei bermeak emateko». Halaber, erantsi du «positiboa» dela Ciudadanosek lan erreforma babestea, «denek babestu beharko luketelako».


Summary: Espainiako Auzitegi Konstituzionalak tramiterako onartu du Voxek EAEko pandemia legeari jarritako errekurtsoa. Voxek Espainiako Kongresuan dituen 52 diputatuek bultzatu dute legearen hainbat artikuluren aurkako helegitea. Tramiterako onartzeak ez du esan nahi legea etenda geratzen denik.

Voxek errekurtsoa jarri zion Arabako, Bizkaiko eta Gipuzkoako pandemia legeari, eta Espainiako Auzitegi Konstituzionalak tramiterako onartu du. Eusko Legebiltzarrak ekainaren amaieran onartu zuen pandemiaren aurkako legea, COVID-19aren aurka egiteko lege esparru zabalagoa izate aldera, baina, eskuin muturreko alderdiaren arabera, «benetako diktadura estatua» ezartzen du. Espainiako Kongresuan dituen 52 diputatuek bultzatu dute legearen hainbat artikuluren aurkako errekurtsoa.

Helegitea tramiterako onartu arren, legea ez da etenda geratu: indarrean egongo da Araban, Bizkaian eta Gipuzkoan osasun larrialdiak irauten duen bitartean, baina oinarrizko eskubideei eragiten dieten puntuak alarma egoeran soilik aplikatu ahal izango dira.

Voxen hitzetan, legeak nahitaezko txertaketa «inposatzen» du, baita PCRak egitera eta baheketetan parte hartzera behartu ere, alarma egoera indarrean dagoen bitartean. Legearen 11. artikulu horrek «diktadura estatua» islatzen duela esan dute. Artikuluak hauxe dio: alarma egoera ezarrita dagoenean, agintariek «sistema sanitarioan eta soziosanitarioan ezinbestekoak diren nahitaezko prestazio pertsonalak» ezarri ahal izango dituzte Araban, Bizkaian eta Gipuzkoan.

Halaber, legeak jasotako zigorrei ere helegitea jarri die Voxek. Gainera, errekurtsoak jartzera animatu ditu zigor horiek jarri dizkieten herritarrak.