Summary: New Yorken atzeman dute Erresuma Batuko aldaera. Ingalaterran ez dute baztertzen itxialdia martxora arte luzatu behar izatea. Italian ere eutsi egingo diete Gabonetan ezarritako zenbait murrizketari.

Txertoa banatzen hasi izanak ez ditu kutsatzeak moteldu. Europan Alemaniaren ostean, Erresuma Batuak ere itxialdia ezarri du. Ingalaterra dago egoera okerrenean, eta Londresek aurreratu du martxora arte luza daitekeela berrogeialdia. Atzo iragarri zuen Boris Johnson Erresuma Batuko lehen ministroak itxialdia, eta gaur murrizketa gehiago jakinaraztea espero da, zehazki kanpo mugei dagozkienak. Erresuma Batuan atzemandako COVID-19aren aldaera berriarekin lotzen dute adituek kutsatzeak azkartu izana, eta aldaera hori bera da atzo New Yorken (AEB) aurkitu zutena. Hiri hura izan zen lehen olatuan koronabirusak gogorren jotakoa, eta, orain han ere txertaketa kanpaina hasi duten arren, osasun langileak kexu dira soilik 110.000 lagunek jaso dutelako txertoaren lehen dosia 8 milioi laguneko hirian.

AEBek Pfizer-BioNTechek eta Modernak ekoitzitako 13 milioi dosi banatu dituzte herrialde osoan, baina orain arte soilik 4,2 milioi pertsonak hartu dute txertoa. Halere, lasaitasuna eskatu du Anthony Faucik, presidentearen osasun aholkulari eta Alergia eta Gaixotasun Infekziosoetarako Institutu Nazionaleko buruak: «Ez gaude nahiko genukeen tokian, baina lortuko dugu. Gobernu zentralaren eta estatuen arteko elkarlana bultzatu behar dugu txertaketa kanpainak arrakasta izan dezan». Oraingoz osasun langileen eta 75 urtetik gorakoen artean hasi dira txertoak jartzen.

Baina Andrew Cuomo New Yorkeko gobernadorearen gaineko presioa handituz doa. Cuomok berak jakinarazi zuen atzo aldaera berria atzeman ziotela 60 urteko gizonezko bati, baina New Yorken bertan kutsatu zen susmoa dutela, alegia datozen egunetan kasu gehiago ager daitezkeela. «Uste dut datuek erakusten dutena baino zabalduago dagoela».

Europan ere murrizketak gogortuz doaz. Ingalaterra, Eskozia, Ipar Irlanda eta Gales itxialdian daude dagoeneko, eta soilik lanera edo erosketak egitera irten daitezke herritarrak etxetik. Oraingoz Ingalaterra da itxialdi luzeena ezarri duena, otsailaren erdira arte, baina gainontzekoek ez dute baztertzen neurriak luzatzea. Alemaniak, berriz, gaur erabakiko du urtarrilaren 10era arte ezarritako berrogeialdia luzatuko duen —eguneko mila hildakoren langa gainditu zuen herrialdeak abendu amaieran, eta kutsatzeek gorantz jarraitzen dute—. Danimarkak ere hamarretik bostera murriztu dezake gaur bil daitezkeen pertsona kopurua.

Kontinente zaharretik at, Japoniak larrialdi egoera ezar dezake datozen orduetan, eguneko 4.600 kutsatu kopurura heldu ostean. Komunikabideen arabera, ostegunean sar daiteke indarrean larrialdi egoera hiriburuan, pandemia hasi zenetik bigarrenez. Egoera horretan tabernak eta jatetxeek iluntzeko zortzietarako itxi beharko dute, baina ikastetxeek zabalik jarraituko dute.

OME Txinara

OME Osasunaren Mundu Erakundea Txinarako bidaia prestatzen hasia da. Han atzeman zuten lehen aldiz COVID-19a, eta hura non eta nola sortu zen ikertzeari onespena eman dio Pekinek. Adituek, ordea, kritikatu egin dute Txinaren jarrera, eta salatu OMEko ikertzaileek ezin izango dutela askatasunez lan egin.

Duela urtebete pasa atzeman zuten birusa Txinan, baina Txina bera izan da gaitza hobekien kontrolatzeko gai. Joan den udaberritik oso kasu gutxi jakinarazi ditu Pekinek, gehienak atzerritik joandakoenak. Azken orduetan, ordea, 17 kasu komunitarioren berri eman dute, gehienak Hebei probintzian, iparraldean.


Summary: Googleko ehunka langilek sindikatua sortu dute: Alphabet Workers Union. Ezkutuan eratu dute azken urtean. Oraingoz 400 langile inguru ordezkatzen ditu, 260.000 soldatapeko dituen konpainia batean, baina mugarria ezarri du dagoeneko.

Ez da ohikoa AEBetako Silicon Valleyn. Kaliforniako teknologiaren haraneko enpresetan ingeniariak eta bestelako langileak ez dira normalean elkartzen euren interesak defendatzeko, baina Googleko 400 beharginek lortu berri dutenak tabua hautsi du: sindikatu bat sortu dute.

Atzo iragarri zuten urratsa. Alphabet Workers Union jarri diote izena sindikatuari, Alphabet delako Google konpainiaren ama enpresa. Haren menpe daude, esaterako, Google Maps, Gmail, Calico (bioteknologia), Google X (egitasmo esperimentalak) eta Sidewalk Labs (hirigintza).

Abenduan aukeratu zuten sindikatuaren zuzendaritza. Adierazi dutenez, euren hasierako asmoa ez da zuzendaritzarekin soldatak negoziatzea, baizik eta ekintzailetza zabaltzea konpainiaren barruan «askoz gai gehiago lantzeko». Izan ere, enpresak 260.000 soldatapeko ditu, eta sindikatuak, oraingoz, horien zati txiki bat baino ez du ordezkatzen.

Enpresak erantzun duenez, jarraituko dute euren «langile guztiekin zuzenean» hitz egiten.

Konpainiak ospe handia irabazi zuen 2000ko eta 2010eko hamarkadetan langileei emaniko soldata on eta tratu ustez eredugarriarengatik. Baina azken urteotan ezinegona sortu dute zuzendaritzak harturiko hainbat erabakik.

Esaterako, 2018. urtean, konpainiako 20.000 langile baino gehiagok protesta egin zuten, Alphabet konpainiak enpresa barruan gertaturiko sexu jazarpen eta diskriminazio kasuak isilarazi nahi izan zituela salatzeko. Izan ere, zuzendaritzak ehunka milioi euro ordaindu zizkien hainbat arduradunei isilik egoteko edo konpainiatik alde egiteko, haien kontrako salaketak plazaratu zirenean. Android software plataformaren sortzaile Andy Rubinen kasua da, esaterako. 2014an utzi zuen konpainia, eta AEBetako prentsaren arabera, langile bati eginiko sexu jazarpen salaketa batek eragin zuen erabakia. Konpainiak 70 milioi euro baino gehiago ordaindu zizkion.

Azken hilabeteotan ere egon dira ika-mikak konpainiaren barruan. Timnit Gebru software ingeniariak joan zen abenduan salatu zuenez, enpresak kaleratu egin zuen ikerketa baten emaitzengatik. Gebru adimen artifizialaren etikaren inguruko taldeko zuzendaritzako kidea zen, eta haren ikerketa batek erakutsi zuen Googlek erabiltzen dituen hainbat algoritmok gutxiengoetako herritarren aurkako aurreiritziz kutsaturik daudela. Konpainiak esan zion artikulua erretiratzeko, edo haren sinaduretatik Googleko langileen izena kentzeko, berea tartean.

Urtarrilaren hasieran, AEBetan lan harremanak aztertzen dituen batzordeak (The National Labor Relations Board) kexu bat aurkeztu zuen Googlen aurka, azaroan konpainiak hainbat langile kaleratu zituela eta, haien kasuak ikertu ostean. Langileek gaitzetsi egin zuten enpresak adimen artifizialeko sistemak garatu izana AEBetako Defentsa departamenduko drone programarako, AEBetako inmigrazio bulegoarentzako, eta zentsuraturiko bilatzaile bat Txinarako, besteak beste. Batzordeak ondorioztatu duenez, Googlek langileak «zelatu» egin zituen kanporatu aurretik. Konpainiako langileek euren lanaren alde etikoaz mintzatzeko eskubidea dutela nabarmendu zuen batzordeak, eta zuzendaritzak haiek sindikatua osatzeko eta bestelako taldekako ekintzak «oztopatzen» ari dela salatu zuen.

Lehen ere, sortu dira sindikatuak Interneteko enpresa handietan, baina gutxitan eduki dute arrakasta, norberekoikeria nagusi delako langileen artean, alorreko soldatak oso altuak direlako, eta batzuek ez dutelako argi sindikatuak arazo etikoen inguruan aritzeko tresnarik aproposenak ote diren. Iaz sindikatuak sortu zituzten dirua biltzeko Kickstarter gunearen konpainian, eta aplikazioak garatzeko Glitch plataforman.

Ikusmina sortu du Googleko sindikatuak, besteak beste, Amazoneko langileak ere antolatzen ari direlako, eta datozen hilabeteetan sindikatu bat sortzeko bozketa egingo dutelako Alabamako (AEB) biltegi batean.


Summary: Diru sarrerak bermatzeko errentaren hartzaileen kopuruak gorantz jarraitzen du. Abenduan 339 hartzaile gehiago zerrendaratu dira; 54.747 herritarrek jasotzen dute DSBE diru sarrerak bermatzeko errenta Araban, Bizkaian eta Gipuzkoan, iaz baino 2.292 pertsona gehiagok (+%4,4).

Koronabirusak erabat irauli du DSBE diru sarrerak bermatzeko errentaren hartzaile kopuruen beheranzko joera, eta azken hilabeteetan , gero eta gehiago izan dira laguntza horren beharra izan duten herritarrak Araban, Bizkaian eta Gipuzkoan. Pandemia iritsi zenetik, joan den otsailetik abendura bitartean 2.507 pertsona gehitu dira hartzaileen zerrenda horretara, horietatik 339 azken hilabeteetan. Abendu bukaeran, guztira 54.747 hartzaile zituen diru sarrerak bermatzeko errentak, iazko abenduan baino 2.292 gehiago (%4,4).

Hala ere, hartzaileen igoera hori «modu neurritsuan eta iraunkorrean» ari dela gertatzen azpimarratu du Elena Perez Barredo Eusko Jaurlaritzako Enplegu sailburuordeak, aurreko krisian, duela hamar urte, DSBEren hartzaile kopurua urte betean %40 handitu zela gogoratuz.

DSBE jasotzen duten pertsonen %18k lanpostu prekario bat dute; %23,6 pentsiodunak dira; %45 langabezian daude, eta %13,3 lan merkatutik kanpo. Banaketa hori pixka bat aldatu egiten da emakumezkoetan, DSBE jasotzen duten emakumeen ia laurdena (%21,1) direlako lan prekarioa dutenak. Gizonezkoetan, berriz, egoera horretan daude hartzaileen %13,6.


Zenbat txerto jarri dira orain arte?

Summary: Zenbat txerto jarri dira orain arte?. Nahasmena sortu dute Espainiako Osasun Ministerioak eta Hego Euskal Herriko administrazioek txertaketari buruz emaniko datu kontrajarriek

Abenduaren 27an hasi zen COVID-19aren aurkako txertaketa kanpaina Europa osoan. Ordutik, jarritako txertoen berri eman dute herrialde askok egunez egun. Eusko Jaurlaritzak eta Nafarroako Gobernuak ere atzo arratsaldean eman zituzten lehen datuak. Ipar Euskal Herrian, berriz, txertaketa kanpainaren hasiera ostegunera arte atzeratu dela azaldu zuen ARS Eskualdeko Osasun Agentziak.

Eusko Jaurlaritzak jakinarazi zuen txertoaren 6.000 dosi jarriak zituela jada (jasotakoen %75), eta Nafarroako Gobernuak, berriz, 1.835en berri eman zuen (%26,3). Ia 8.000, beraz. Atzo arratsaldean, baina, datu propioak eman zituen Espainiako Osasun Ministerioak. Eta ez zetozen bat Jaurlaritzak eta Nafarroak emanikoekin.

Ministerioaren arabera, jarritako txerto guztiak automatikoki azaltzen dira pazienteen historia klinikoan, eta gero, informazio hori igortzen da RegVacu izeneko plataforma digitalera. Atzo 17:00etan argitaratutako txostenean, baina, Eusko Jaurlaritzak eta Nafarroako Gobernuak zenbatutako dosiak baino askoz gutxiago azaltzen ziren plataforma horretan: Ministerioaren webgunean irakurgai dagoen informazioaren arabera, 396 txerto jarri dituzte Araba, Bizkai eta Gipuzkoan (%1,3), eta 1.583 Nafarroan (%22,7).

Osasun Saila: "Datu okerra da"

Datuen arteko talkaren harira, ohar bat argitaratu du Eusko Jaurlaritzako Osasun Sailak. Horren arabera, Espainiako Osasun Ministerioaren txostenean azaltzen den datua "okerra" da, eta lehen eguneko dosiei dagokie soilik. Abenduaren 27an jarritakoei, alegia.

Atzo emaniko datuari eutsi dio Osasun Sailak [6.000 txerto], eta azaldu du administrazioen arteko desorekaren jatorria izan daitekeela "informazioa aktualizatzeko data ezberdinak" erabili izana. Oraingoz, Osasun Ministerioak ez du bestelako daturik eman eta Jaurlaritzak datorren ostegunean emanen ditu txertaketa kanpainaren inguruko xehetasun gehiago.


Summary: Errege Magoak ahal bezala iritsi dira Euskal Herrira. Ohiko desfileak bertan behera utzi behar izan dituzte Hego Euskal Herriko hiriburuetan, baina egin dituzte Errege Magoekin lotutako ekitaldiak.

Aurten, Errege Magoek alternatibak bilatu behar izan dituzte Euskal Herrira iristeko. Lortu dutela dirudi, ordea; ez ohiko moduan, baina gaur Euskal Herriko kaleetan ibili dira Meltxor, Gaspar eta Baltasar. Eusko Jaurlaritzak eta Nafarroako Gobernuak gaurko eta biharko orain arteko neurriak mantentzea erabaki dute, eta horiek errespetatuz egin dituzte euren ibilbideak erregeek. Hori bai, «Gabonetan zehar erakutsitako konpromisoa eta jarrera» mantentzeko eskatu dute agintariek.

Iruñeara, adibidez, Espainiako Poliziaren helikoptero batean iritsi dira Errege Magoak. Osasunaren ehungarren urteurrena dela eta Sadarren lur hartu dute, eta Osasunako zuzendaritzako kideez gain, han izan da Enrique Maia alkatea ere. Sadarren alboan, Navarra Arenan, desfilearen ordezko ikuskizun baten hiru saio emango dituzte erregeek gaur, guztira, 3.600 lagunentzat. Urrian iragarri zuten ez zutela desfilerik egingo, 1937tik lehen aldiz.

Donostian, berriz, kabriolet batean bueltaka ibili ziren Errege Magoak atzo eguerdian, pare bat orduz. Eguraldia ez zuten lagun izan ordea, eta azkenean tapatu egin behar izan zuten ibilgailua. Beste hainbat herritan ere desfilea autoz egitea da asmoa, baina ziurrenik arazo bera izango dute. Arratsaldean, ikuskizun bat egin dute Illunben. Bost aldiz egin dute emanaldia, eta 400 ikusle izan dituzte bakoitzean.

Bilbon eta Gasteizen, antzeko

Bilbon, ikuskizuna Bilbo Arenan izan da. Atzo aurkeztu zuten ekitaldia, eta COVID-19aren aurkako txertoaren aldeko mezua zabaldu zuten erregeek. Gaur, Donostian bezala, 400 ikusleko bost emanaldi egin dituzte. Ezinbestean, ikuskizunak pandemia izan du hizpide, eta erregeek haurrei zin egin diete aurtengoa «musuen eta besarkaden urtea» izango dela.

Gasteizen, Mendizorrotzako kiroldegia da Errege Magoen etxea. Badatoz Errege Magoak ikuskizunak ehunka haur elkartu ditu han, goizetik hasita egin dituzten sei saioetan.


Torra, bigarren epaiketaren atarian

Summary: Torra, bigarren epaiketaren atarian. Instrukzio epailearen iritziz, Kataluniako presidente ohiak «errebeldia setatsua» agertu zuen, Kataluniako Justizia Auzitegi Nagusiaren agindua ezarritako epean ez betetzeagatik.

Quim Torra Kataluniako presidente ohiari inhabilitazio sententzia baten bidez kendu zion kargua Espainiako Auzitegi Gorenak, iazko irailaren 28an. Legealdiaren amaiera azkartu zuen erabakiak, eta otsailaren 14ko bozetara bultzatu. Generalitateko eraikinetatik xingola horiak eta Preso politikoak, askatasuna zioen pankarta bat agindutako epean ez kentzeagatik zigortu zuen Gorenak. Espainiako Hauteskunde Batzordeak agindu zion pankarta erretiratzeko, iazko apirilean, Espainiako bozetarako kanpainan erakundeek «neutraltasunez» jokatu behar zutela argudiatuta. Beste pankarta batengatik, bigarren epaiketa bati aurre egiteko zorian da orain Torra. Oraingoan, Espainiako azken bozetako kanpainan, Kataluniako Justizia Auzitegi Nagusiaren agindua garaiz ez betetzeagatik.

Auzitegiak agindu zion espetxeratutako eta erbesteratutako buruzagi independentista katalanen aldeko pankarta bat Generalitateko jauregitik kentzeko, eta epez kanpo erretiratu zuten. Bartzelonako 24. instrukzio epaitegiaren iritziz, jarrera horrek Torraren «errebeldia setatsua» islatzen du, eta adierazi du zantzu nahikoa dagoela presidente ohia desobedientziagatik epaitzeko.

Ebazpenak beste epaiketa baten atarian jarri du Torra. Gaurtik, hamar eguneko epea izango dute aldeek ahozko epaiketa bat hasi behar den, kasua artxibatu behar den ala diligentzia gehiago behar diren arrazoitzeko.

Auziak Impuls Ciutada (Bultzada Herritarra) izeneko plataforma baten salaketan du jatorria. Plataformak Ciudadanoseko diputatu ohi Jose Domingo du buru, eta akusazio herritar gisa jardun du auzian.


Summary: Transmisioaren goranzko joera argia da Hegoaldean. Kasuek gora egin dute Araban, Bizkaian, Gipuzkoan eta Nafarroan (627), eta positibo tasa %6,9 da.

Ez da egun bakarreko kontua. COVID-19aren transmisioa gorantz ari da Hego Euskal Herrian, eta aldagai guztietan nabari da. Atzo, 9.055 PCR eta antigeno proba egin zituzten Osakidetzak eta Osasunbideak, eta, horietatik, 627k eman zuten positibo, bezperan baino 177 gehiagok. Positibo tasa %6,9 da oraintxe.

Jaiegunetako parentesiaren ostean, eginiko test kopurua nabarmen igo zen atzo. Horren ondorioz, Nafarroan apaldu egin da positibo tasa (%10,6tik %6,5era), baina handia da oraindik. Kasuak ere ugaritu egin dira herrialde guztietan: 82 atzeman dituzte Araban (bezperan baino 43 gehiago); 228 Bizkaian (40 gehiago); 169 Gipuzkoan (37 gehiago) eta 147 Nafarroan (59 gehiago).

Osakidetzak jakinarazi du 43 pertsona ospitaleratu dituztela COVID-19arengatik.


Summary: AEBetako Proud Boys taldeko burua atxilotu dute. Donald Trump presidentearen aldeko manifestazio batean hartu du parte mugimenduak.

Henry Tarrio, Proud Boys mugimenduko burua, atzo atxilotu zuten Washingtonen, Donald Trump presidentearen aldeko protesta batean parte hartzera zihoanean. Abenduan, AEBetako hiriburuan bertan, afro-amerikarren eliza baten aurrean BLM Black Lives Matter mugimenduaren aldeko ikur bat erretzea eta jabetza pribatua suntsitzea leporatu diote Tarriori. Polizia iturriek zabaldu dutenez, indar handiko armak aurkitu zituzten haren etxean hura atxilotzera joan zirenean.

Abenduan, Trumpen alde egindako manifestazioetako batean istiluak izan ziren. Washingtonen izan zen, eskuin muturreko jarraitzaileak eta Black Lives Matter mugimendukoak aurrez aurre topatu zirenean. Proud Boyseko kideak kontramanifestariek hartutako plazan sartzen ahalegindu ziren. Lortu ez zutenez, BLMk jarritako bi kartel erre zituzten afro-amerikarrak joan ohi diren bi elizen aurrean.


Summary: Beste preso bat hil zen abenduan Zaballan, iazko seigarrena. Salhaketak jakinarazi duenez, abenduaren 25ean hil zen, eta gaur arte ez dute eman heriotzaren berri. Presoak 50 urte zituen, eta 5. moduluan zegoen. Iragarri dute urtarrilaren 12rako elkarretaratze batera deituko dutela Gasteizen. 12:00etan izango da, Andre Maria Zuriaren plazan.

Salhaketak jakitera eman duenez, abenduaren 25ean preso bat hil zen Zaballan. Gaur arte ez dute horren berri izan. Ez kartzelako idazkaritzak, ez Espetxe Erakundeetako Idazkaritzak ere ez du heriotzari buruzko beste azalpenik eman, Salhaketaren arabera. «Ohikoa» bihurtzen ari dela gehitu du, onartezintzat jota espetxean presoak hiltzea.

Salhaketak adierazi duenez, jakinarazi diete 50 urtetik gora zituela eta Zaballako 5. moduluan zegoela hil den presoa, eta erakundeek ez dutela beste argibiderik eman salatu dute. «Informazioa ezkutatzeko politika» hori salatzeko, Gasteizen urtarrilaren 12rako, elkarretaratze batera deituko dutela iragarri dute. 12:00etan izango da, Andre Maria Zuriaren plazan.

Salhaketak adierazi du izurriak eta hark eragindako alarma egoerak nekezago bihurtu duela haien lana. «Hala ere, barruan gertatzen dena argitara ekartzen jarraituko dugu, kontuan izanda pandemiak zaildu egin duela komunikazioa, eta gaitza dela gehiegikeriak publiko egitea».

Preso dauden pertsonen bizitzak «dezente egin du okerrera», taldearen esanetan: «Haien oinarrizko eskubideak eten dituzte inolako informaziorik eman gabe eta irizpideak azaldu gabe», esan dute. Horren guztiaren aurrean, galdera bat bota dute: «Zer egin behar dute Zaballako kartzelako arduradunek?». Neurriak hartzeko eskatu diete, azken urteko kasu larri horiek errepika ez daitezen, «aurreikusteko eta saihesteko modukoak» zirelako haientzat.

Sei hildako urtebetean

Gaur jakinarazi duten heriotzarekin, sei dira Arabako kartzelan 2020. urtean hildakoak. Hona aurrekoak.

Urriko azken astea: Buruko gaixotasuna zuen emakume bat hilik agertu zen bere ziegan. Salhaketak esan zuenez, libre behar zuen patologia larriak diagnostikatuta zituelako, baina ez zioten lekurik eman gaixoentzako inongo gunetan, eta hori ezinbestekoa dela baldintzapeko askatasuna lortzeko.

Urriaren 1a: 35 urteko preso gasteiztar bat hilik agertu zela adierazi zuten.

Irailaren 12a: Iruñeko 32 urteko preso batek bere burua urkatu zuen. Salhaketa elkartearen arabera, bitan eskatu zuen psikologoarengana eramateko, alferrik. Abuztuaren 4an lekualdatu zuten Iruñeko espetxetik Zaballara; Iruñeko kartzelan erizaindegian zegoela jakinarazi zuen elkarteak.

Uztailaren 17a: 23 urteko preso bat hil zen kartzelan.

Apirilaren 7a: Zaballako preso bat zendu zen ospitalean, Gasteizen. Salhaketaren arabera, gaixotasun larri eta sendaezinak zituen, fisikoak eta psikikoak, eta, horren ondorioz, laster espetxetik ateratzekotan zen, beste instituzio batera eramateko. Elkartearen arabera, apirilaren 8an ebakuntza bat egin behar zioten, eta Santiago ospitalera eraman zuten. Han istiluren bat izan zuen erizainekin, eta ertzainek esku hartu zuten «indarra erabiliz», Salhaketak adierazi zuenez. Presoak bihotzekoa izan zuen.


Summary: Saudi Arabiak eta haren aliatuek Qatar bakartzeko politika amaitu dute. Riadek eta Dohak harreman diplomatikoei berrekiteko akordioa sinatu dute, eta horrek agerian utzi du hiru urte eta erdi iraun duen blokeoak ez duela arrakastarik izan.

Hein batean bada ere, Ekialde Hurbileko aliantza sistema konplexuak korapilo bat askatu berri du, hiru urte eta erdi iraun duen krisia bideratu ostean. Blokeoak fruiturik eman ez duela jakitun, Saudi Arabiak atzerapauso bat eman du bere estrategian, eta Qatarren aurka abiatu zuen bakartze politikari amaiera eman dio. Hortaz, Riadek eta bere aliatu Arabiar Emirerri Batuek, Bahrainek eta Kuwaitek bertan behera utzi dituzte Dohari egin zizkioten hamahiru exijentziak –Al-Jazeera hedabidea ixtea, esaterako–, eta, trukean, Persiar golkoko herrialde txikiak kendu egingo ditu lau estatu horien aurka nazioarteko hainbat erakundetan aurkezturiko salaketak.

Harremanen normalizaziorako akordioa GCC Golkoko Lankidetzarako Kontseiluaren bilkuran sinatu dute Tamim bin Hamad al-Thani Qatarko emirrak eta Mohamed bin Salman Saudi Arabiako printze oinordekoak; hain justu, Qatarko emirra 2017tik lehenengoz hitzordu horretara itzultzea krisiaren amaieraren hasieraren seinaletzat jo da, Kuwaiteko Atzerri Ministerioak atzo gauean jakinarazi baitzuen Saudi Arabiak Qatarrekiko muga berriz irekiko zuela –GCCren goi bilera Saudi Arabiako Al-Ulan egin dute–.

Horiek horrela, Saudi Arabiako printze oinordekoaren eta Qatarko emirraren arteko besarkadak fase berri baten aurrean jar lezake Persiar golkoko herrialdeek osatzen duten taldea, baina horrek ez du zertan esan nahi estatu horien arteko desadostasunak konpondu direnik; izan ere, Egipto blokeoari eustearen aldekoa zen, eta horren harira uler daiteke sinadura ekitaldian hango ordezkaririk ez egotea.

Kairorekin batera, Libiaren ekialdea kontrolpean duen exekutiboa, nazioartearen onarpena duen Yemengo Gobernua eta Maldiva uharteetakoa izan ziren Riaden erabakia babestu zuten beste estatuak. 2017ko ekainean, Saudi Arabiak sustatuta, Persiar golkoko monarkiek eta inguruko aliatu batzuek Qatar bakartzeko neurriak hartu zituzten, «terrorismoari» eta Irani laguntza ematen diolakoan.

Erabaki horrek harreman diplomatikoak erabat etetea eragin zuen: Qatarreranzko hegaldiak gelditu zituzten, eta aire eremua debekatu zioten Qatar Airwaysi; Saudi Arabiak lurreko muga itxi zion, baita itsasokoa ere beste bizilagunekin batera; eta zenbait gairen esportazioak eta inportazioak gelditu zituzten, besteak beste. Dohak bere subiranotasunaren aurkako erasotzat jo zituen neurriok.

Hiru urte eta erdian, Qatarrek Iranekiko eta Turkiarekiko harremanak hobetu behar izan ditu, bizirik irauteko estrategia gisara, nahiz eta bizilagunen blokeoak ez dion arazo handirik sortu. Orain, GCCaren bilkurako akordioari esker, sinatzaileek «batasunean eta elkartasunean» jarri nahi dute arreta eskualdeko «erronken aurrean», Saudi Arabiako printze oinordekoak adierazi duenez. Erronka horietako bat Irani aurre egitea litzateke.

Qatarrek 2,6 milioi biztanle ditu, nahiz eta bertako herritartasuna 300.000 inguruk bakarrik duten; horrez gain, munduko gas eta petrolio hobi aberatsenetakoak ditu. GCCko kidea da Persiar golkoko beste bost monarkiekin batera, eta Ekialde Hurbileko bi koalizio militar handitan ere haiekin parte hartu du —AEBek Estatu Islamikoaren aurka zuzendu zutena, eta Yemenen matxino huthien aurkakoan—.

Datorren urteko Munduko Futbol Kopa, gainera, Qatarren jokatuko dute, eta, hitzordu horri begira ere, inguruko herrialdeen blokeoa kentzea garaipen gisara har dezake Dohak.

AEBen interesak

AEB Ameriketako Estatu Batuentzat, Ekialde Hurbileko bi aliatu estrategikok gatazka diplomatiko bat izateak bere interesen aurkakoa izan da, eta testuinguru horretan kokatu behar da Donald Trumpen aholkulari Jared Kushner itunaren sinadura ekitaldian izatea, azken hilabeteetan Saudi Arabiaren eta Qatarren arteko harremana bideratzeko bitartekaritza lanetan aritu baita. Gainera, Etxe Zurian izango den aldaketari begira, Riadek nahiago izan du arazoa konponduta egotea Joe Bidenek hilaren 20an karguaren zina egin aurretik.

Washingtonentzat, bere aliatuak elkartuta egotea ezinbestekoa da Ekialde Hurbilean Iranen aurka duen estrategiak porrot egin ez dezan, baina oraindik ikusteko dago gaurko itunak eta estatu horien arteko harreman diplomatikoak berreskuratzeak aldaketa nabarmenik eragingo duen epe luzera begira. Bidenen lehentasunek ere zeresana emango dute Ekialde Hurbileko orekan.


Summary: Marcelino: «Athleticen betiko balioekin bat egiten du nire estiloak». Athleticeko entrenatzaile berriak garbi esan du bere aurkezpenean zertara datorren: «Ahalik eta gehien irabazi nahi dugu». Aitor Elizegi presidenteak ere bide horretatik jo du, Gaizka Garitano bota eta Marcelino fitxatzea azaltzeko: «Erronka handia dugu 2021ean, eta beharrezkoa zen pauso hau ematea».

Marcelino Garcia Toral «irabaztera» etorri da Athleticera. «Ahalik eta gehien irabazi nahi dugu», esan du aurkezpeneko agerraldian, San Mameseko Jose Iragorri prentsa aretoan. Alboan izan ditu Aitor Elizegi presidentea eta Rafa Alkorta kirol zuzendaria. Agintari gorenak ere erantzun behar izan ditu kazetarien galderak, eta irabaztearen jiran justifikatu nahi izan du Espainiako entrenatzailea fitxatzea, eta aurretik, Gaizka Garitano botatzea: «2021ean erronka historikoa daukagu, eta pauso hau ematea beharrezkoa izango da». Kopako finalaz ari zen presidentea, aipatu ez badu ere, eta erantzun horrekin iradoki egin du Garitano aulkian egonda Athleticek ezingo zuela Kopako finala irabazi; bai, ordea, Marcelinorekin. «Hazten segitu nahi dugu», esan du, eta erantzun bera eman du Alkortak ere.

Garitanori eskerrak emanez hasi du agerraldia presidenteak, eta ondoren iritsi zaio galderak erantzuteko txanda entrenatzaile berriari. Aurrenekoan esan du igandean bertan jaso zuela Athleticen eskaintza: «Duela bizpahuru egun arte, nire eta nire laguntzaileen asmoa zen Espainiako liga ez den beste lehiaketa batean murgiltzea, baina eskaintza jaso, eta baiezkoa eman dugu». Zergatik baiezkoa? «Ez dugulako beste aukerararik izango talde handi eta historiko hau entrenatzeko. Oso egitasmo polita da, esperientzia ederra».

Taldearen inguruan, hitz onak baino ez ditu izan, errespetuzkoak: «Itxura ona hartzen diot jokalari multzoari». Orain, haiekin egin beharko du lan, eta zer estilo eta bidetatik joko duen galdetuta, hauxe erantzuna: «Athleticek badu betiko estilo bat. Intentsitatea, azkar jokatzea, dinamismoa, irabazteko grina... Nire balioak ere horiexek dira, eta horrek lagundu egingo dit egokitzapena errazagoa izaten». Estiloa hizpide hartuta, haren defentsa egin du: «Sistema baino estiloa da funtsezkoa». Gehiago ere sakondu du horretan: «Lau atzelarirekin eta bi euskarrirekin jokatzea asko gustatzen zait. Beste lau jokalariekin oreka eta sakontasuna lortu nahi izaten dut aldi berean». Baina jokalarien ezaugarriak funtsezkoak direla gehitu du: «Haiek zehazten dute azkenean 4-4-2 (bere gustukoena) den, edo 4-2-3-1 edo 4-4-1-1. Azkenean, jokalariak eroso badaude, ondo jokatuko dute». Hori bai, garbi utzi du bere ñabardurak sartuko dituela jokatzeko moduan, eta entrenatzeko denbora gehiago ez edukitzea kalterako dela hori lortzeko: «Baina badakigu zein den egoera, eta eskaintza onartzerako bagenekien partida asko ditugula oso denbora gutxian».

Buruan duen hori eta beste taldeetan ezarri duena Athleticen erabili ahalko ote duen... Balizko fitxaketekin lotu du: «Gaurkoa da garrantzitsua. Biharkoak ez du balio. Taldea ezagutu nahi dut». Horrekin lotu du klubaren filosofian euskarri den harrobiko lana, eta garbi esan du gazteen aldeko hautua egingo duela. Baina gauzak bere neurrian egingo dituela: «Oso emankorra da hemengo haztegia, eta baliatu nahi dugu. Baina ez gazte guztiak batera eta kolpetik sartuz, pausoek sendoak izan behar dute». Klubaren filosofia horrekin erabat bat egiten duela gehitu du, eta baduela horretan esperientziarik bere jatorrizko klubean, Sporting Gijonen: «Garbi esango dut ez dudala hemengo harrobia ondo ezagutzen, eta horretan lagunduko didate bertako profesionalek. Baina hau guztia ezagutzen dut, Sportingetik».

Ez du hasiera lasaia izango Marcelinok, hamabi egunean hiru partida dituelako, eta lau akaso, Superkopako finalera heltzen bada datorren astean. Bartzelona, Atletico Madril eta Real Madril ditu lehen hiru aurkariak, baina ez dago kezkatuta horrekin: «Gaur egun, ligan, edozeinek edozeini irabazten dio, baita galdu ere edozeinek edozeinen aurka». Lehendabiziko erronka bihar bertan dauka, San Mamesen, Bartzelonaren aurka. Baikorra da entrenatzaile berria: «Irabaz diezaiekegu, asmatu egin behar». Bihar ikus daitekeen estiloaren inguruan, pista bat eman du: «Baliteke haiek guk baino gehiagotan edukitzea baloia, baina Athleticen hori ez da inoiz erabakigarria izan».

Galdetu zaio baita ere bere garaian Athleticen inguruan egin zituen adierazpen batzuen inguruan. Esan zuen talde zuri-gorriaren alde egiten zutela epaileek. Honela azaldu nahi izan ditu ordukoak: «Urte asko pasatu dira. Ziur nago ez niola errespetua galdu Athletici. Batzuek pentsa dezakete oker aritu nintzela, eta barkamena eskatzen diet». Garai hartako testuinguruan jarri ditu hitz haiek: «Esan nituen orduan zuzentzen nuen taldea defendatzeko. Entrenatzaileok batzuetan halako estrategia erabiltzen dugu gure jokalariei presioa kentzeko, eta orain ere gauza bera egin behar badut, egin egingo dut. Hori bai, esperientziak lagundu egiten digu denoi hanka gutxiago sartzen».

Athleticen aulkian haren aurretik egon denari ere zuzendu zaio Marcelino: «Gaizkak oso lan ona egin du. Pentsa non eta nola hartu zuen taldea, eta zer lortu duen».


Summary: Saudi Arabiak petrolio gutxiago jarriko du merkatuan, prezioak egonkortzeko. Riadek bere borondatez erabaki du egunero milioi bat upel gutxiago ekoiztea otsailean eta martxoan

LPEE Lurralde Petrolio Esportatzaileen Erakundeak eta Errusiak egindako bileran petrolio gutxiago merkaturatzeko erabakia adostu dute, baina ahalegin hori Saudi Arabiak hartuko du bere gain, "borondatez". Riadek esan du egunero milioi bat upel gutxiago ekoitziko duela otsailean eta martxoan, eta mezu argia bidali du COVID-19ak eragindako egoera dela eta: merkatua ez dago oraindik gutxieneko normaltasun batean kartelak aurreikusita zuen petrolio ekoizpen handiagoa onartzeko.

Murrizketaren ahalegina, dena den, soilik Saudi Arabiak hartuko du bere gain oraingoan. Errusiak eta Kazajistanek 65.000 y 10.000 upel gehiago merkaturatzen hasiko dira egunero, LPEEk eta bere aliatuek adostu dutenaren arabera. «Industrioa honen zaindariak gara; horregatik, Saudi Arabiak borondatezko murrizketa bat egingo du otsailean eta martxoan», esan du Abdelaziz bin Salman Energia ministroak. Erantxi du Riadek erabaki hori hartu duela beste kideei inolako presioa egin gabe.

Horiek horrela, LPEEk ez du handituko bere eskaintza, abeduan iragarri zuen moduan. Alderantziz, egunero 900.000 milioi upel gutxiago jarriko ditu merkatuan, eta hori bakarrik Saudi Arabiaren ekarpenez. Riadek esan die karteleko bere kideei «zuhurrak» izan behar dutela urteko lehen erdian petrolio eskaintzarekin, konfinamenduak eta beste mugak gertatzen ari direlako koronabirusaren beste olatu bati aurre egiteko.


Summary: Ez dute kargurik aurkeztuko Jacob Blakeren aurkako tiroketarengatik. Polizia zuri batek bizkarrean egin zion tiro herritar beltzari Wisconsingo Kenosha hirian, eta elbarri utzi zuen. Gertakariaren ondoren istilu larriak piztu ziren hainbat hiritan, eta bi pertsona hil zituzten horietan.

Polizia bakar bat ere ez dute auzipetuko Jacob Blakeren aurkako tiroketarengatik, nahiz eta bideoan grabatuta dagoen gertakaria, eta berehalakoan ezagun egin zen erasoa. Iazko abuztuaren 23an izan zen, AEBetako Wisconsin estatuko Kenosha hirian. Poliziarekin eztabaidan ari zela, Blake bere hiru alabak zituen autorantz zuzendu zen, eta polizia batek bizkarrean tiro egin zion, zazpi aldiz. Beltza da Blake, eta zuria, berriz, Rusten Sheskey, tiro egin zion polizia. Bularretik behera elbarri utzi zuen Blake.

Polizia zuri batek Minneapolis hirian George Floyd hil eta hiru hilabete eskasetara izan zen Blakeren aurkako tiroketa, eta horrek berpiztu egin zituen arrazakeriaren aurkako mobilizazioak, baita istiluak ere. Bereziki larriak izan ziren abuztukoak. Eskuin muturreko taldeek dei egin zuten Black Lives Matter eta arrazakeriaren aurkako taldeek deitutako mobilizazioen aurka jotzera, eta bi manifestari tiroz hil zituzten horietako batean.

Kyle Rittenhouse eskuin muturreko jarraitzaileari leporatu zizkioten hilketak. Tiro egiten grabatu zuten. 17 urte zituen orduan, eta 18 dauzka orain. Sei kargu aurkeztu dituzte gaur Rittenhouseren aurka Kenoshako konderriko auzitegian, eta ez dela errudun deklaratu du.

Tony Evers Wisconsingo gobernadoreak Guardia Nazionaleko 500 soldadu mobilizatu ditu gaurko, berriz ere istiluak sortu daitezkeelakoan.


Summary: Demokratek eraman dute Georgiako senatari postuetako bat. Lehian dagoen bestea irabaziz gero, Senatuaren kontrola irabaziko du Joe Bidenek, eta horrek asko erraztuko dio agintaldia.

Atzo egin zituzten hauteskundeak AEBetako Georgiako estatuan, Senatura bidali beharreko ordezkariak hautatzeko. Gau osoa eman dute botoak zenbatzen, eta, aurreikuspenen arabera, Raphael Warnock demokratak irabazi dio aulkietako bat, Donald Trump presidentearen alderdiko Kelly Loeffler hautagaiari. Botoen %98 zenbatuta, 30.000 boto ateratzen dizkio Warnockek lehiakideari, eta demokrataren garaipena ziurtzat eman dute AEBetako telebistek eta Associated Press agentziak.

«Erakutsi dugu itxaropenarekin, lan gogorrarekin eta jendea geure alde edukita, dena lor daitekeela», esan du Warnockek. Haren garaipena baieztatzen bada, Georgiak inoiz edukitako lehen senatari beltza izango da Warnock, eta datu hori esanguratsua da, estatua esklabotzaren alde borrokatu baitzen Sezesio Gerran. AEBetako historian bakarrik hamar senatari beltz aukeratu dituzte. Warnock hamaikagarrena litzateke.

Elizgizona da Warnock, eta 51 urte ditu. 1968. urtean hil zuten Martin Luther Kingen jarraitzailea da, eta buruzagi historikoak zuzenduriko eliz batean aritu da Atlantan.

Are eta ikusmin handiagoa dago orain, estatuko bigarren senatari postuarekin gertatzen dena jakiteko. David Perdue hautagai errepublikanoa eta Jon Ossoff demokrata estu-estu ari dira lehian. Demokratek irabazten badute bigarren aulkia, AEBetako senatuaren kontrola irabaz dezakete. Izan ere, 50na eserleku edukiko dituzte bi alderdiek, baina Kamala Harris presidenteordeak berdinketa hauts dezake, Senatuko presidentea baita.

Hala balitz, Joe Biden presidente aukeratuak askoz errazago luke herrialdea gobernatzea, bi ganberen kontrola lukeelako. AEBetako Senatuak Europakoek baino botere handiagoa du legeak onartzeko orduan. Barack Obamaren agintaldian AEBetako presidenteorde izan zen Biden, eta zortzi urteotan demokratek soilik bi urtez, 2008tik 2010era, izan zuten bi ganberen kontrola. 2014tik 2016ra galdu zuten biena. Senatuaren kontrola eduki zuten 2010etik 2014ra, baina ez, ordea, Ordezkarien Ganberarena.

Iragan azaroko hauteskundetan, 1992az geroztik lehenengoz, demokraten hautagaiak jaso zuen boto gehien presidentea aukeratzeko bozketan, baina, salbuespen hori kenduta, Georgia azken hamarkadetan errepublikanoen alde egiten duen estatu bat bilakatu da. Trumpen porrotaz eta iruzur salaketez gain, aurtengo topaketa berezia bilakatu da bozketa berriz egin behar izan dutelako, azaroan hautagai bakar bat ere ez zelako botoen erdira baino gehiagora iritsi.


Summary: Urkulluk ohartarazi du egoera «oso larria» dela. Eusko Jaurlaritzako lehendakariak mezu bat zabaldu zuen atzo gauean sare sozialetan COVID-19aren bilakaera «negatiboa eta kezkagarria» dela esateko. Eguberrietako jai eta ospakizunen eragina datozen egunetan ikusiko dela uste du.

Euskadiko Babes Zibileko Planaren Batzorde Teknikoa ostiralean eta astelehenean bilduko da koronabirusaren bilakaeraren azterketa egiteko eta indarrean dauden neurrien balorazioa egiteko, eta baliteke horiek gogortzearen alde egitea. Izan ere, kutsatzeen kurba ez da apaldu Araban, Bizkaian eta Gipuzkoan, eta Gabonetako jai eta ospakizunen eraginez oso litekeena da kurbak goranzko joera hartzea. Iñigo Urkullu Eusko Jaurlaritzako lehendakariak egoeraren «larritasunaz» ohartarazi zuen atzo gauean, sare sozialetan zabaldutako mezu batean. Urkulluk adierazi zuen egoera «oso larria» dela une honetan, eta Gabonetako ospakizunen eragina «urtarrilean zehar» ikus daitekeela.

Lehendakariak gogoratu zuen ostiralean eta astelehenean batzartuko dela LABIaren batzorde teknikoa, baina ez zuen aurreratu neurri murriztaile gehiago hartuko diren edo indarrean daudenak bere horretan utziko diren. Hala ere, egoera ikusita, indarrean dauden neurri murriztaileak une honetan ez malgutzearen alde egin zuen lehendakariak, ez bederen lurraldeak «erabateko zaintza eta kontrola eskatzen duen ziurgabetasuna eta arrisku egoeran» jarraitzen duen bitartean. Hori hala, herritarrei eskatu zien prebentzio eta osasun neurriei eusteko.

Lehendakariak herritarrei gogorazi zien indarrean dauden neurriak bete behar direla eta azpimarratu neurriok hartu direla «ondorio sozio-ekonomikoak eta emozionalak» kontuan hartuta. Eguberrien eraginez ohartarazi zuen, halaber: «Urtarrilean zehar jasan dezakegu horren eragina, gure inguruko herrialde askotan gertatzen ari den bezala». Egoera epidemiologikoaren adierazle batzuk Araba, Bizkai eta Gipuzkoa 3.mailatik 4.mailara igaro direla erakusten dute, azpimarratu zuenez. Haren ustez, «geldialdi argia dago azaroaren hasieratik izandako bilakaera positiboan», eta une honetan egoera «negatiboa eta kezkagarria» da.


Summary: Preso eta iheslaririk gabeko agertokia aldarrikatu dute Baionan. Covid-19aren krisiak euskal presoengan izandako ondorio negatiboak eta azken asteetan izandako preso ohien atxiloketak salatu ditu euskal preso eta iheslari ohien kolektiboak. Ipar Euskal Herrian eraiki den elkarlan dinamikarekin bat egiten dutela eta parte sentitzen direla berretsi dute, eta larunbaterako Bakegileek eta Sarek antolatu dituzten mobilizazioetan parte hartzera deitu dute.

Agerraldia egin dute euskal preso eta iheslari ohiek Baionako merkatuan, eta «ardura historikoz» jokatu eta «bake prozesua bururaino» eramateko eskatu diote Emmanuel Macron Frantziako presidenteari. «Preso guztien kaleratzea, erbestean dauden guzien etxeratzea eta militante guzien eskubideak errespetatzeko prozesua gauzatzeko ordua da». Halaber, preso eta erbesteratu ohien kontrako salbuespen neurriak desagertu behar direla ere aldarrikatu dute, Fijait neurriei, lurralde debekuei eta kanporatze administratiboei erreferentzia eginez. Ipar Euskal Herrian eraiki den elkarlan dinamikarekin bat egiten dutela eta parte sentitzen direla berretsi dute, eta larunbaterako Bakegileek eta Sarek antolatu dituzten mobilizazioetan parte hartzera deitu dute.

Euskal preso eta iheslari ohien kolektiboak nabarmendu du Covid-19aren krisiak ondorio negatiboak izan dituela euskal presoengan eta haien senideengan. «Kartzelan ezarri diren osasun neurriek isolamendua areagotu dute, bisiten murrizpen edo bertan behera uztearekin». Osasun krisiaren hastapenean, milaka preso askatuko zituela hitz eman zuen Frantziako Gobernuak, baina deitoratu dute euskal presok kanpo utzi dituztela, «terrorismoaren aurkako legedien aitzakipean». Erabakia «are onartezinagoa» dela salatu dute esklerosi anizkoitza duen eta Covid-19an positibo eman duen Ibon Fernandez Iradi eta aurten 70 urte bete dituen Jon Gurutz Maiza euskal presoen kasuan. «Salatzen dugu jarrera mendekatzaile hori, presoei eta haien familiei sufrimendua besterik ez baitie ekartzen».

Bide beretik, osasun egoerak preso eta iheslari ohiei ere eragin diela salatu dute. «Konfinamendu garaian hartutako neurriekin lotutako kontrol sozialaren ugaritzeak gogorarazten digu gure askatasuna mugatua dela eta uneoro zalantzan jartzen dela». Ohartarazi dute azken asteetan ugariak izan direla preso ohien atxiloketak errepide kontroletan. Batzuek lege-oroitarazpenak jaso dituzte Fijait neurriak ala lurralde debekuak urratzeagatik. Bereziki aipatu dituzte Igor Uriarte, Jon Irazola, Peio Alcantarilla, eta Oier Oaren kasuak. «Guztiz integratuak gaude, urteak daramatzate bizitza publikoa egiten». Horien kasu berean diren beste anitz Damoklesen ezpata buru gainean dutela bizi direla salatu dute. «Gure herrian askatasunez bizitzeko eskubidea aldarrikatzen dugu».

Konponbide integrala

Orain urtebete egin zuten azken agerraldi preso eta iheslari ohiek, Baionako katedralean, baldintzapeko askatasun eskaerei Frantziako ministerio publikoak eta hainbat epailek emandako erantzun ezkorrak salatzeko. «Erabaki politikoak ziren juridikoak baino gehiago», berretsi dute. «Gutako anitzen esperientziak horren froga dira: izan ere, argumentu horiekin, egun, gu geu ere presondegia azken eguneraino betetzera kondenatuak ginateke. Gu kaleratzeak ez du neholako nahasmendurik ekarri, guztiz kontrakoa. Konponbiderako gure jarrera zalantzagabea izan da beti, eta hala izaten segituko du», adierazi dute Galarragak eta Etxebarriak. +

Haien aldetik, agertoki berri bat eraikitzearen aldeko apustua egiten dutela erran dute, «pertsona guztientzako eskubide guztien errespetuan oinarrituko dena, Euskal Herrian aske bizitzea funtsezko eskubideetako bat izanik». Azken bi urteetan euskal presoek bizi duten salbuespen egoera gainditze bidean «urrats garrantzitsuak» izan direla aitortu dute, eta Frederic Haranburu Xistorren baldintzapeko askatasuna berretsiz Parisko Dei Auzitegiak hartutako erabakiak «ikuspegi berri bat» irekitzen duela. «Konbentzituak gaude Ipar Euskal Herriko gehiengo politiko eta sozialaren mobilizazio, aktibazio eta erabakitasunaren emaitza dela». 2021ean Haranbururi buruzko erabakiaren luzapenak espero dituzte, Jakes Esnal, Jon Kepa eta Unai Parot, eta eri diren presoei dagokienez. «Presoak kartzelatik atera eta berriz sartzen ez diren urtea», izan behar dela azpimarratu dute, Mikel Barriosi aipamena eginez. Bihar emanen du haren kontrako epaiketaren emaitza Parisko Dei Auzitegiak. 00


Summary: Assangeri ukatu egin diote baldintzapean aske geratzea, «ihes egiteko arriskua» argudiatuta. Wikileaksen sortzailea AEBetara estraditatzearen aurka ebatzi arren, aurrerantzean ere preso egongo da Ingalaterran.

Vanessa Baraitser epaileak ukatu egin dio baldintzapean aske geratzea Wikileaksen sortzaile Julian Assangeri, «ihes egiteko arriskua» dagoela iritzita. Epaile berak baztertu egin zuen Assange AEBetara estraditatzeko aukera, haren buruko osasunarengatik.

Epaileak argudiatu duenez, Assange ez estraditatzeko erabakia ez da oraindik irmoa, AEBek oraindik helegitea jar dezaketelako, eta, horregatik, presoak «ihes egiteko pizgarri bat» du. Epaileak esan duenez, «baldintza zorrotzetan» zainduta egon arren, australiarrak lehen ere erakutsi du ihes egiteko gauza dela.

Epaileak astelehenean eman zuen estradizioaren aurkako ebazpena. «Assange ikusita izan dudan inpresioa da depresioak jota eta etsita dagoen gizon batena, eta etorkizunak zer ekarriko ote dion beldur den gizon batena», adierazi zuen.

Argudiatu zuenez, AEBen estradizio eskaerak baldintza guztiak betetzen dituen arren, Washingtonek ezingo luke bermatu akusatuak bere buruaz beste egingo ez duenik. «Assangek ez lituzke izango Belmarsheko segurtasun handiko espetxeak eskaintzen dizkion segurtasun neurriak, eta AEBek zerrendatutako neurriek ez dute bermatzen hark bere buruaz beste egingo ez duenik».

Ebazpena ezagutu bezain pronto, Assangeren abokatuek eskatu zuten hura behin-behinean aske uzteko.

AEBetako Gobernuak hamabi eguneko epea du helegitea aurkezteko. Virginiako fiskaltzak (AEB) 175 urteko kartzela zigorra eskatzen du kazetariarentzat, baina Etxe Zuriak zehaztu du horietatik lau eta zortzi urte artean bete beharko lituzkeela. Assangeren abokatuek ohartarazi dute, ordea, horiek Coloradoko segurtasun handiko espetxe batean beteko lituzkeela seguruenik, han bakarturik igaroko lituzkeela eguneko ordu gehienak, eta horrek haren osasuna okertzea eragingo lukeela.


Summary: Goranzko joera hartu dute kutsatzeek Hegoaldean: beste 734 positibo. Abenduaren 12tik ez zegoen hainbeste positibo Hego Euskal Herrian. Positibo tasa %6,1ean dago.

Gabonetako jai eta ospakizunen ondorioak nozitzen ari dira Hego Euskal Herrian, Eusko Jaurlaritzak eta Nafarroako Gobernuak emandako azken datuek agerian uzten dutenez. Atzo 11.903 PCR eta antigeno probak egin ziren Hegoaldean, eta horietatik %6,1 izan ziren positibo. Zehazki, 734 positibo berri atzeman zituzten Araban, Bizkaian, Gipuzkoan eta Nafarroan, bezperan baino 107 gehiago. Datuek erakusten dute kutsatzeek goranzko joera hartu dutela. Azken asteotako daturik makurrenak dira, zehazki, abenduaren 12tik ez zegoen horrelako positibo kopururik; egun horretan ere 734 positibo detektatu zituzten, eta ordutik langa horretatik behera ibili dira positiboak.

Lurraldeka, Araban, 60 kasu detektatu dituzte, (22 gutxiago), Bizkaian 304 (76 gehiago) , Gipuzkoan 210 (41 gehiago) eta Nafarroan 155 (zortzi gehiago). Nafarroako egoera bereziki da kezkagarria, Nafarroako Osasun Departamentuak emandako behin-behineko datuen arabera, azken bost asteetan atzemandako positibo kopuru handiena da atzo zenbatu zutena, eta une honetan positiboen ehunekoa %8,3koa da.


Summary: Etxegabe bat hilik aurkitu dute Hendaian. Auto baten barruan zegoen gorpua, eta uste dute gaua ibilgailuan pasatu duela.

Euskal Irratiek zabaldu duten informazioaren arabera, 56 urteko etxegabe baten gorpua topatu dute gaur Hendaiako (Lapurdi) Kaneta auzoan. Gaineratu dutenez, hildakoa auto baten barruan aurkitu dute. Adierazi dutenez, litekeena da gaua ibilgailuaren barruan igaro izana. Oso tenperatura baxua egin du gaur gauean eta goizaldean Euskal Herri osoan: Agurainen (Araba) zero azpitik 14,8 gradu neurtu dituzte. Kostaldean ere zero azpikoak neurtu dituzte.

Joan den abenduaren 25ean beste etxegabe bat hilik topatu zuten, Zarautzen (Gipuzkoa), kaleko eserleku batean, gaua han igaro ondoren.


Summary: Paco Pozueta EAJren senataria izandakoa hil da.

Paco Pozueta 1982 eta 1989 artean EAJren senataria izandakoa hil zen, atzo, Logroñon, (Errioxa, Espainia). Pozueta 1938an jaio zen Zumarragan (Gipuzkoa), eta EAJk ohar baten bidez jakinarazi duenez, besteak beste Urretxu Zumarraga Ikastolaren sortzaileetako bat izan zen 1960ko hamarkadaren amaieran. Urretxu eta Zumarragako EAJren presidente aukeratu zuten urte batzuk geroago, eta GBB Gipuzkoa Buru Batzarreko idazkari izateaz gain, EBB Euzkadi Buru Batzarreko kidea izan zen.

1990eko hamarkadan politikagintza utzi zuen, eta ordutik, elikagaien eta ardoaren munduan lan egin zuen, Errioxan (Espainia). Baños del Rio Tobia herrian bizi zen. EAJk doluminak helarazi dizkie Pozuetaren senide eta lagunei, eta nabarmendu «izen handiko» eragilea izan zela «esparru politikoan zein sozialean».


Summary: Europako Batzordeak Moderna etxearen txertoa baimendu du. EMAk dio «segurua eta eraginkorra» dela, eta Europako Batzordeak onespena ematea espero du.

Moderna botika etxearen txertoari onespena eman dio EMA Europako Botika Agentziak. Erakundearen baiezkoaren ostean, Europako Batzordeak azken urratsa egitea falta zen, hau da, merkaturatzeko oniritzia ematea, eta ordu batzuk geroago heldu da oniritzi hori. Ursula Von der Leyen batzordeko presidenteak eman du berria; sare sozialetan zabaldutako mezu batean, esan du Modernaren txertoa onartu dutela, Europako Batasunak onartutako bigarrena dela eta ziurtatuta dituztela 2.000 milioi dosi.

Aurretik, Europako Botika Agentziak adierazi du COVID-19aren aurka Modernak garatutako txertoa «segurua eta eraginkorra» dela, eta horregatik, haren erabilera baimendu beharko lukeela Europako Batzordeak.

Moderna txertoaren azterketa gaur bertan amaitu du giza sendagaien batzordeak (CHMP), modu positiboan. Txertoaren ekoizpen prozesuak, kalitateak, osagaiek eta entsegu klinikoan jasotako datuek emaitza positiboak izan dituztela nabarmendu du batzordeak. Europako Batzordearen esku dago orain txertoa merkaturatzeko baimena ematea. Horrela balitz, Europan onartzen den bigarren txertoa izango litzateke Modernarena. Izan ere, abenduaren 21ean Pfizer-BioNTech botika etxeen txertoari oniritzia eman zion.

Txertoa birusari aurre egiteko «tresna berri» bat dela azaldu du Emer Cooke EMAko arduradunak. «Osasunaren Mundu Erakundeak izurria deklaratu zuenetik urtebete baino gutxiago igaro den honetan, bigarren txerto bat izateak argi utzi du ahalegin handia egin dugula eta konpromiso garrantzitsuak hartu ditugula guztiok».

18 urtetik gorako pertsonentzat da «segurua eta eraginkorra» txertoa, EMAk dioenez. Entsegu klinikoak 18 eta 94 urte bitarteko 30.000 pertsonarekin egin dituzte, eta ondorioztatu dute sintomak dituztenen kasuan % 94,1eko eraginkortasuna izan duela. Halaber, arrisku taldean daudenen artean %90,9ko eraginkortasuna izan duela ondorioztatu dute ikerketa horietan; biriketako gaitz kronikoak, bihotzeko gaixotasunak, gizentasuna, eritasun hepatikoak, diabetesa edo GIB birusa dutenen artean egin dituzte entseguak.


Realak irabazi du derbia

Summary: Realak irabazi du derbia. 1-0 nagusitu dira txuri-urdinak Athleticen kontra. Barbara Latorrek sartu du partidako gol bakarra, buruz, 67. minutuan.

Derbiak bereziak direla eta horrelako partidetan faboritorik ez dagoela zioten Realeko eta Athleticeko ordezkariek neurketaren atarian. Baina talde bat iritsi da hobeto norgehiagokara, Reala, eta hura izan da nagusi gaur ere, bai markagailuan, baita zelaian ere. 1-0 irabazi die zuri-gorriei, Barbara Latorrek 67. minutuan sartutako gol bati esker, eta goiko postuetan egoteko taldea dela berretsi du. Athleticek, berriz, bolada txarretik irtetea asmo zuen, baina ezinean aritu da. Hala, bederatzi partida jarraian daramatzate irabazi gabe Angel Villacamparen jokalariek.

Lehen minutuetan baloia izaten eta zelaian agintzen saiatu dira txuri-urdinak, eta apurka hasi dira jokaldiak harilkatu eta Athleticen area zapaltzen. Angel Villacamparenak, berriz, joko zuzenagoa baliatu nahi izan dute bizkarrera min egiteko, nahiz eta ez duten gehiegi zirikatu aurkarien defentsa lerroa. Horiek horrela, 15. minutuan izan du Realak aurreneko eta lehen zati osoko aukera garbiena. Nerea Eizagirrek baloi solte batekin egin du topo area barruan, eta haren jaurtiketa zutoinera joan da. Minutu onak izan dituzte jarraian txuri-urdinek, baina pixkanaka itzaltzen joan dira, eta guztiz aldatu da partidaren gidoia.

Athleticek aurrera pauso bat eman du, metroak irabazi, eta atzean sartzera behartu du Reala. Hobeto jarrita zeuden zelaian zuri-gorriak, eta eustea tokatu zaio Realari. Gehiago azaltzen hasi dira Lucia Garcia eta Yulema, eta min egin dezaketela erakutsi dute, batez ere Luciaren abiadurarekin. Ordea, pare bat arrisku jokaldi sortu dituzten arren, ez du aparteko lanik izan Nanclaresek. Hutsean iritsi dira atsedenaldira.

Eta hortik aurrera, beste partida bat izan da. Bi taldeak intentsitate handiarekin zelairatu dira bigarren zatian, neurketa euren aldera eraman nahian, eta joan-etorri asko izan dira aurreneko minutuetan; Reala agintzen hasi den arte. 55. minutuan aukera garbia izan du Nahikarik. Barbarak pase ona sartu dio Realeko aurrelariari, baina honek ez du asmatu ate aurrean, eta kanpora bota du baloia. Arriskua sortzen ari ziren txuri-urdinak, gehienbat eskuin hegaletik, eta txisparekin zegoela nabari zitzaion Barbarari. Hura ari zen izaten partidako onena, eta gol batekin jarri dio ginga joko onari. Nerea Eizagirrek ipinitako kornerra bikain errematatu du Latorrek, taldeari urrezko hiru puntu eman dizkion gol erabakigarria sartuz.

Bigarrenaren bila ere joan da Reala. Eta izan ditu horretarako aukerak. 83. minutuan berriro zutoinera bota du baloia Nerea Eizagirrek, eta horren aurretik jaurtiketa arriskutsuak egin ditu bigarren zatian zelairatu den Palaciosek. Athletic, berriz, jokaldi bakan batzuetan baino ez da iritsi Nanclaresen inguruetara, baina Reala gehiegi estutu gabe. Azkenean, Zubietan geratu dira urteko lehen hiru puntuak, eta Erregetako oparirik gabe itzuli da etxera Athletic. Merezitako garaipena lortu du Realak.


Summary: Dei Auzitegiak ontzat jo du Urrutikoetxearen kontrako estradizio eskaera, Herguetaren kasuan. Frantziako epaileen ustez, kasua ez dago preskribatua. Defentsak helegitea jarriko du Kasazio Auzitegian.

Frantziako Dei Auzitegiak ontzat jo du Luis Herguetaren hilketagatik Josu Urrutikoetxea ETA zeneko kide historikoaren aurka Espainiako Gobernuak egindako estradizio eskaera, baina defentsak Kasazio Auzitegira joko du, helegitea aurkeztuta. Hark ere aldeko iritzia emango balu, Frantziako Gobernuak izango du azkeneko hitza, kasua estradizio eskaere denez.

Prozedura akats bat zela medio eztabaidak berriz hastea erabaki zuen azaroaren 19an Dei Auzitegiko epaileak, eta abenduaren 16an informazio gehiago eskatu zion Espainiako Justiziari. Defentsako abokatuek behin baino gehiagotan argudiatu dute bere garaian ETA pm-k hartu zuela erasoa (1980) bere gain eta Urrutikoetxea ez dela sekula erakunde horretako kide izan (ETAm-koa izan zen). Auzipetzeak eta gobernuaren eskaerak data aldetik ere okerrak direla salatu izan dute, esanez preskribatuta zegoela auzia, baina epaileek ez dute aintzat hartu argudioa. Gasteizko Michelin enpresako arduradunetakoa zen Hergueta, eta Arabako hiriburuan hil zuten.

Beste kasuak

Horiek horrela, Espainiak egindako lau eskaeretatik hiru onartu ditu orain arte Frantziako Justiziak. 1987an Zaragozako (Espainia) kuartelaren kontra egindako atentatuarekin zerikusia duelakoan egindako estradizio eskaera ontzat eman zuen Kasazio Auzitegiak azaroaren 17an, baita herriko tabernen auziari lotuta egindako euroagindu eskaera ere. Haatik, gizateriaren kontrako krimenagatik eskatutakoa gibelera bota zuen Dei Auzitegiak, iazko uztailaren 2an.

Espainiaren eskaerez gain, beste bi prozedura ere baditu Frantzian Urrutikoetxeak. Lehena, 2005-2006ko prozesuan ETAren zuzendaritzako kidea izatearen akusaziopean, urriaren 19an eta 20an iragatekoa zen Parisko Dei Auzitegian, baina osasun egoeragatik datorren otsailaren 22 eta 23ra gibelatu dute. Bigarrena ere urrian iragatekoa zen, 2011-2013an Osloko elkarrizketa mahaian ETAren ordezkaritzako kidea izatearen akusaziopean. Berriz ere instrukziora bidaltzea erabaki zuen epaileak; ekainean aztertu behar lukete.


Summary: Abiatu dute txertatze kanpaina Ipar Euskal Herrian. Gaur goizean jaso dute txertoa Baionako ospitaleko bi egoiliarrek. Bihartik aitzina, osasun langileei ere zabalduko diete

Frederic (86 urte) eta Micheline (91 urte) izan dira Covid-19 gaixotasunaren kontrako txertoa jaso duten lehen pazienteak Ipar Euskal Herrian. Baionako ospitaleko bi egoiliarrek gaur goizean jaso dute lehen txertoa, eta zerrenda luze bateko lehenak izanen direla espero dute osasun agintariek. Atzo gauean iritsi ziren Baionako ospitalera astelehenean iragarri zituzten 4.875 dosiak, eta gaur goizean hasi dira banatzen. Bihartik aitzina, lehen faserako aurreikusiak diren pertsona guziek jasotzen ahalko dute, horretarako prestatu dituzte txertatze gune ezberdinetan. Baionako ospitalean zentralizatuko dute kudeaketa, eta bertan atxikiko dituzte txerto dosiak; 180.000 dosi jaso ditzakeen izozkailu bat dute horretarako, aurki beteago ikusi nahiko luketena.

Zaharretxeetako egoiliarrak txertatuko dituzte lehentasunez, bakoitza dagoen egoitzetan. Oniritziak jasotzen aritu dira azken asteetan, eta Baionako ospitalearen ardurapean diren 600 egoiliarretatik erdiek eman dute onespena orain arte, baina Michel Glanes ospitaleko zuzendariak nabarmendu du oraindik denei ez dietela galdetu. Egoiliarrekin batera, 50 urte baino gehiago dituzten ala zaurgarriak diren osasun langileak txertatuko dituzte, izan osasungintza publikokoak, osasungintza pribatukoak ala mediku liberalak. Doctolib enpresaren sistema erabiliko dute sarean hitzorduak hartzeko. Hilabetea bukatu aitzin, bigarren fasera pasa nahiko lukete.

Glanes bera izan osasungintzako langileetan txertatzen lehena, Ipar Euskal Herrian abiatuko duten txertatze kanpainaren aurkezpenaren ondotik. Kamera eta flaxez inguraturik, irribarrea ahoan, bihartik aitzina txertoa jasotzera joanen den edozein pertsonak egin beharko duen zirkuitua egin du kazetarien aitzinean: informazio fitxa bete, atorra askatu, aulkian eseri, eta eskuineko sorbaldan tentu handiz orratza sartu dio erizainak. «Hara!» batekin eman du bukatutzat ekintza zuzendariak, ospitaleko langile batzuk txalo lotsati batzuk egiten ari zirela.

Izan ere, kritika andana jaso du Frantziako Gobernuak Europako beste herrialde batzuen aldean hartu duen berantagatik. Adibide bat ematearren, txertatze kanpaina hasi eta lehen astean kasik 8.000 txerto emanak zituzten Hego Euskal Herrian; anartean, milatara ere ez ziren helduak Frantziaren meneko lurraldeetan. Maritxu Blanzaco ARS Eskualdeko Osasun Agentziako Pirinio Atlantikoetako zuzendariaren hitzetan bi arrazoi nagusi daude hori esplikatzeko: batetik, Pfizer txertoak eskatzen duen «logistika zaila», txertoa ezin baita «edozein izotz kutxatan» garraiatu. Eta bestetik, Frantziako Gobernuak erabakitako estrategia aipatu du: «adineko pertsonak, zaurgarrienak eta osasun langileak lehenetsi ditugu; hautu bat da, gure ustez hautu ona». Eta Frantzia mailako datu hau eman du: «zaharretxeetako egoiliarrak biztanleriaren %1 dira; alta, Covid-19aren ondorioz hiltzen diren %30a dira». Frantzia mailan, hilabetea bukatzerako milioi bat pertsona txertatu nahi lituzketela erran du Frantziako Gobernuak; Ipar Euskal Herrian helburu bezala zer kopuru hartu duten galdetuta, «ahal bezain bat» kausitu nahi lituzketela erran dute gaur arratsaldean.

Berriki, txertatze kanpainan «lurraldeei leku gehiago» emateko eskatu du Jean Rene Etxegarai Euskal Hirigune Elkargoko lehendakariak. «Lurraldea prest dago txerto-dromo bilakatzeko. Dagoeneko erakutsi du bere laguntza gaitasuna test kanpainan», adierazi du. Astelehenean Pirinio Atlantikoetako prefetarekin egindako bilera batean, lurraldeei konfiantza gehiago egiteko eskatu zion Sud Ouest egunkariaren arabera. «Osasun teknokrazia» aipatu du elkargoko lehendakariak. «Maskarak berandu iritsi ziren, kosta zitzaigun lortzea. Hobeki antolatu eta bitartekari izan gaitezen».


Summary: Zaldibar Argituk mobilizazioak egin ditu gertatutakoa ez «ahazteko» eta erantzukizunak eskatzeko. 11 hilabete bete dira gaur zabortegia amildu eta Joaquin Beltran eta Alberto Sololuze beharginak harrapatu zituenetik.

Zaldibarko (Bizkaia) Verter Recycling 2002 SM zabortegia amildu zenetik hamaika hilabete bete dira gaur, eta, hori dela eta, Zaldibar Argitu plataformak deituta mobilizazioak egin dituzte hainbat herritan. Plataformaren arabera, Joaquin Beltran eta Alberto Sololuze luiziaren ondorioz desagertutako beharginak oroitzen jarraituko dute. «Lanean segituko dugu gaia ez ahazteko, gure osasunaren eta ingurumenaren defentsan, erantzukizun pribatu zein politikoak argitu arte».

Zaldibarren, Etxebarrin, Zallan, Ermuan (Bizkaia), Eibarren eta Elgetan (Gipuzkoa) egindako mobilizazioetan kritikatu dute azkeneko 11 hilabeteotan arduradun publiko zein pribatuak «isilpean» egon direla, ardurak haien gain hartu gabe. Galdetu dute, gainera, ea zein «zilegitasun» daukan Iñaki Arriolak kargu publiko batean segitzeko. Luizia gertatu zenean Eusko Jaurlaritzako Ingurumen sailburua zen, eta joan den irailetik Lurralde Plangintza, Etxebizitza eta Garraio sailburua da. «Nola da posible?».


Summary: «Trantsizio ordenatu bat» hitzeman du Trumpek. Trumpen mitin batean milaka lagun elkartu ziren atzo, Kapitolioan azaroko hauteskundeen emaitzak berresteko saioa egiten ari ziren bitartean. Ehunka lagunek Poliziaren hesia gainditu zuten indarrez, eta eraikinera sartu ziren. Istiluetan lau pertsona hil direla esan du Poliziak.

Donald Trump Ameriketako Estatu Batuetako jarduneko presidentearen jarraitzaileak AEBetako Kapitoliora sartu ziren atzo, Washingtonen, Poliziari aurre egin eta segurtasun hesia gainditu eta gero. Hauteskunde prozesuko azken pausoa emateko elkartu ziren Ordezkarien Ganberako eta Senatuko ordezkariak: hautatzaileen batzarreko konpromisarioen botoak zenbatu eta berresteko, baina saioa eten egin behar izan zuten protesten eraginez, eta senatari ugari atera behar izan zituzten.

Hainbat ordutako etenaldiaren ostean, gaur amaitu dute boto zenbaketa, eta garaile izendatu dituzte Joe Biden eta Kamala Harris. Hala, joan den azaroko emaitzak berretsi dituzte Ordezkarien Ganberako kideek: 306 boto demokratentzat, eta 232 errepublikanoentzat. Mike Pence jarduneko presidenteordeak berak berretsi du garaipena, eta amaitutzat eman du saioa datorren astelehen arte. Handik gutxira, Donald Trump jarduneko presidenteak mezu bat zabaldu du bere aholkulari baten Twitterreko kontua baliatuta —berea isildu egin dio Twitterrek bere araudia urratzea egotzita— , eta iragarri du «trantsizio ordenatu bati» bide emago diola urtarrilaren 20an, baina zehaztu du ez datorrela bat azaroko bozen emaitzekin, eta «Amerika handi egiteko borrokan» jarraituko duela.

Oraingoz, bart gaueko istiluetan biktima bat izan dela baieztatu dute, baina Washingtongo Poliziak esan du guztira lau direla istiluekin lotuta hildakoak. Hala jakinarazi du Robert Contee Poliziaren buruak prentsaurreko batean. Tiroz hil da emakume bat, eta, horrez gain, azaldu du beste hiru lagun hil direla larrialdi zerbitzuetan, baina ez du zehaztu zein izan diren heriotzen arrazoiak. Hildako emakumea Trumpen jarraitzailea zen, 35 urtekoa, eta Poliziak hil zuen tiroz, beste hainbat lagunekin batera Kongresura sartzen ahalegindu zenean. San Diegotik joana zen Washingtoneraino buruzagi errepublikanoaren aldeko manifestazioan parte hartzera.

Aurretik, bideo batean, Donald Trumpek bere jarraitzaileei eskatu zien indarkeriarik ez erabiltzeko eta etxera joateko. Hauteskunde iruzurra egon dela adierazi du, baina bere zaleei dei egin zien «demokraten jokoan ez erortzeko».

Aurrez, Joe Biden presidente hautetsiak agerraldi bat egin zuen, eta Trumpi eskatu zion telebistan ager zedila, protestariei eskatuz Kapitoliotik irteteko: «Estremista talde txiki bat da ikusten ari garena, eta hau berehala bukatu behar da». Erantsi zuen «aurrekaririk gabeko oldarraldi bat» izan dela gertatutakoa, demokrazia hauskorra dela eta zaindu egin behar dela: «Hau ez da desadostasuna; hau desordena da, kaosa da».

Kapitolioa AEBetako arratsaldeko zazpiak aldera segurtatu zuten, manifestari ia guztiak kanporatu zituztenean. Senatariak pixkanaka hasi ziren ganberara itzultzen, eta arratsaldeko zortzietan berrekin zioten saioari, Euskal Herriko 02:00etan.

Poliziek negar gasa eta flash jaurtigailuak botaz sakabanatu zituzten Trumpen zale batzuk; lekukoen arabera, beste batzuek beren kasa utzi zuten lekua. Euskal Herrian gauerdia zenean sartu zen indarrean Washingtongo Udalak emandako etxeratze agindua, hango 18:00etan.

Washingtongo Poliziak adierazi du 50 lagun baino gehiago atxilotu dituztela, eta suzko bost arma atzeman dizkietela. Guardia Nazionaleko 3.000 kide baino gehiago ere mobilizatu zituzten Kapitolioan, baina ez dago argi hori egitea ote zen Trumpen nahia. Christopher Miller AEBetako Defentsa idazkariak ohar batean jakinarazi zuenez, Guardia Nazionalari Kapitolioan sartzeko baimena ematea Mike Pence presidenteordearekin eta Nancy Pelosi Ordezkarien Ganberako presidentearekin adostu zuen. Trumpen eskaera izan ote den erantzutea, ordea, saihestu egin zuen.

Emaitzak berrestean, Pencek egin du ofizial Bidenen garaipena. Aurrez Trumpek presio egin zion Penceri pauso hori ez emateko. Baina Kapitolioko saioa hasi aurretik, Pencek gutun bat igorri zien kongresistei, azalduz ez zuela Bidenen izendapena blokeatuko. Antzeko erabakia hartu zuten beste hainbat senatarik ere. Aste honen hasieran beste 13 senatari errepublikanok iragarri zuten sei estatutako emaitzen aurka egingo zutela bart gaueko botoen zenbaketan, baina Kapitolian gertatutakoa eta gero atzera egin zuten.

Erabaki horrekin haserre agertu zen Trump. Sare sozialetan idatzi zuenez, «Mike Pencek ez du ausardia izan gure herria eta gure konstituzioa babesteko egin behar zena egiteko».

Trumpen erreakzioaren aurrean haserre, dimisioa eman dute haren gobernuko zenbait aholkularik; besteak beste, Robert O'Brien eta Matt Pottinger Segurtasun Nazionalerako aholkulariek. Horiez gain kargua utzi duela iragarri du Etxe Zuriaren Ipar Irlandarako ordezkariak ere, eta aurreratu beste askok ere bide bera jarraituko luketela Trumpek haien ordez «norbait okerragoa» izendatuko duen beldur ez balira. «Ezin dut jarraitu», onartu du Mick Mulvaneyk.

Ofizial egiteko

Joe Biden hautagai demokratak irabazi zituen azaroko hauteskundeak, baina emaitzak ez ditu onartu Trumpek. Gaurko saioan hautatzaileen batzarreko konpromisarioen botoak zenbatu eta berretsi ditu Kongresuak; hori egitean, orduan bai, Bidenen eta Harrisen garaipenak ofizialak dira, eta biek ala biek egingo dute euren kargu berriaren zina hilaren 20an egitekoak diren ekitaldian.

Ordezkari politikoak presionatzea zen kapitolioaren kanpokaldean bildutakoen asmoa; uste dute iruzurra egin dietela hauteskundeetan, eta Trumpen aldeko milaka boto ostu dituztela. Asteon jakin denez, Trumpek Georgiako goi kargudun bat ere presionatu du hauteskundeen emaitzak aldatzeko.

Kapitolioan saioa hasi eta berehala, Trumpen aldeko ordezkari politikoek alegazioak aurkeztu zituzten Pennsylvania eta Arizonako botoen inguruan. Baina horiek ere atzera bota zituen Ordezkarien Ganberak, nahiz eta Pennsylvaniaren kasuan salaketak aldeko 138 boto izan dituen. Eraikinaren kanpoaldean, berriz, Trumpek ziurtatu zuen inoiz ez duela porrota aitortuko.

Joseph Robinette Biden (Scranton, Pennsylvania, 1942) urtarrilaren 20an da kargua hartzekoa, azaroko hauteskundeetan 306 konpromisario eskuratuta. Emaitzak auzibidera ere eraman zituzten, baina Auzitegi Gorenak ez zituen Trumpen tesiak aintzat hartu. AEBetako 46. presidentea izango da Biden.

Urkullu: «Espero dut botere aldaketa ezarritako erakunde bideetatik egitea»

Washingtongo gertakarien aurrean, Iñigo Urkullu Jaurlaritzako lehendakariak adierazi du «demokrazia aurreratu bati» ez dagokiola Kapitolioan izaten ari den «indarkeria egoera basatia» jasatea: «Espero dut botere aldaketa ezarritako erakunde bideetatik egitea eta Ameriketako Estatu Batuetan etapa berri bat irekitzea».


Trumpek bere porrota aitortu du

Summary: Trumpek bere porrota aitortu du. Bideo batean, Kapitolioak herenegun jasandako erasoa salatu du, eta lehen aldiz ez du aipatu iruzurrik: «Kongresuak emaitzak berretsi ditu, eta gobernu berri batek hartuko du kargua hilaren 20an». Lau lagun hil ziren istiluetan. Istiluek zatiketa eragin dute errepublikanoen artean, eta alderdiko ordezkari batzuek Trump agintetik kentzeko eskatu dute.

* Donald Trump Ameriketako Estatu Batuetako jarduneko presidentearen jarraitzaileak AEBetako Kapitoliora sartu ziren herenegun, Washingtonen, Poliziari aurre egin eta segurtasun hesia gainditu eta gero. Egoera kontrolpean zutenean, Bidenen garaipena atzo egin zuten ofizial.

* Lau pertsona hil dira istiluetan.

* Istiluek zatiketa eragin dute errepublikanoen artean, eta alderdiko ordezkari batzuek Trump agintetik kentzeko eskatu dute.

* Jakinarazi dute Jon Ossoff demokrata izango dela Georgiako senatarietako bat. Horri esker, demokratek gehiengoa izango dute Senatuan.

* Facebookek bertan behera utzi du Trumpen kontua, gutxienez bi astez, botere aldaketa gauzatu arte.


Estreinakoan, Marcelino galtzaile

Summary: Estreinakoan, Marcelino galtzaile. Athleticek galdu egin du Bartzelonaren aurka, ligako atzeratutako partidan. Marcelinoren debutean, lehen zantzuak azaldu dira.

Entrenatzaile berriaren aurreneko partida ez da zehatza izaten bere biziko analisi sakonak egiteko. Aldaketek gauza berriak ikusteko gogoa pizten dute, berrikuntzarekin ados egon edo ez, eta lehen ikusi gabeko gauzak egiten baditu taldeak harridura eta euforia ere eragiten dute. Berritasun handirik ikusten ez bada, aldiz, entrenatzaile berriak denborarik izan ez duela pentsatzen da. Marcelino Garcia Toralek gaur zuen estrainekoa Athleticen aulkian, San Mamesen, eta horren kasuan ere, ezin analisi sakonik egin.

Emaitzaz harago begira jarri behar dira begiak betiere, eta entrenatzaile berriaren lehen egunean, are gehiago. Gaur Bartzelonaren aurka 1-3 galdu izanak ez du zertan aldatu zelaian taldeak erakutsitakoaren argazkia. Aurreneko begi kolpea hamaikakoak jaso du. Berrikuntzak, hasteko, sisteman: lau atzelari, lau erdilari eta bi aurrelari; horietako bat Iñaki Williams. Euskarriak Unai Vencedor eta Mikel Vesga, eta eskuin hegalean, Oscar de Marcos. Marrazkiak marrazki, Marcelinok bezperan esandakoari tiraka, estiloa denez «garrantzitsuena», hautu nabarmena: kontraerasoan jokatzea. Zital eta azkar. Hirugarren minutuko jokaldia, eredugarria. Lapurtu baloia bere zelaian, eta bi pasetan Williamsentzat baloia, abiaduran Ter Stegenen arearaino sartzeko. Atzelaria atzean utzi, eta 1-0. Hasiera ezin hobea Marcelinoren aroan. Estiloa eta emaitza. Bide batez esanda, antzera hasi zen Gaizka Garitano ere.

Estiloaren beste katebegi bat, defentsan oraingoa: goian ezin bazen presionatu, lerroak atzeratu. Lau jokalariko bi lerro egin, eta zonakako defentsa. Erdiko gunea itxiz Bartzelonari gaur. Arazo bat: aurkariak aukera izatea pasea lasai emateko lauko bi lerroak gaindituta. Horrela egin dizkio lehen bi aukerak, Unai Simonek urrundu dituenak. Hirugarrenean, Messik baloia gurutzatu du atzelarien bizkarrera, Simonek zalantza egin du atera, ez atera; De Jongek atzera egin du pasea, eta Pedrik buruz gola egin du. Hamalaugarren minutua zen.

Bizi zihoan partida, ikusgarri. Ordutik aurrera, baina, itzali egin da. Edo Bartzelonak defentsan lan egiteko argia piztu du. Besteak beste, Athletici goian estutzen hasi zaio, eta akabo etxekoen erraztasunak baloia atzetik jokatuta ateratzeko. Horrekin lotuta, estiloaren bueltan, beste ondorio bat: baloia zelaira jaistean, erraz jokatzen saiatu da etxeko taldea, mugimendu orekatuekin eta lekua gehiegi galdu gabe.

Lehen zatiko azkeneko hamabost minutuetan, Yurik zelaia utzi du giharretako arazo bat tarteko. Bartzelona nagusi zen, eta Messik bigarren gola egin du 38. minutuan. Beste pase bat atzeko lerro estatikoaren bizkarrera.

Bigarren zatiaren hasiera biziagoa izan da, eta Williamsek berdinketa sartzeko aukera izan du, azkar landutako eraso batean. Berehala erantzun du Bartzelonak, emaitza ixteko: Messik 62. minutuan egin du hirugarren gola kataluniarrentzat. Hortik aurrera, lerroak atzeratu ditu, eta Athleticen gabezietako bat azaldu da, entrenatzailea aldatuta ere: jokoa sortzea. Bartzelonak gol gehiago sartzeko aukerak egin arren, Muniain izan da asmatu duena, 90. minutuan. Berandu.


Summary: Alderdi Demokratak AEBetako Senatuaren kontrola izango du. Georgiako estatuan jokoan zeuden bi eserlekuak irabazi dituzte. Hortaz, demokratek Kongresuko bi gelak eskura izango dituzte: Ordezkarien Ganbera eta Senatua, neurriak eta izendapenak onartzeko ezinbestekoak.

AEBetako presidente hautatu Joe Bidenek agintaldi hasiera lasaia izango du, onartarazi nahi dituen neurrien ikuspuntutik. Eta, hortaz, haren inguruan sortu diren itxaropenak eta aldaketa nahiak hondora ez daitezen. Alderdi Demokratak Senatuaren kontrola berreskuratu du, gutxienez 2022ra arte, Georgia estatuan jokoan zeuden bi eserlekuak irabazi baititu.

Lehen garaipena Raphael Warnockena izan da, eta harena esanguratsua da, estatu horrek izango duen lehen senatari afro-amerikarra bilakatu baita —Georgia Sezesio Gerran esklabotzaren alde borrokatu zen—: «Erakutsi dugu itxaropenarekin, lan gogorrarekin eta jendea geure alde edukita, dena lor daitekeela».

Hala, atzo arreta bigarren bozketan egon zen jarria, Jon Ossoff demokrataren eta David Perdue errepublikanoaren arteko lehia estua izan baitzen; halere, Ossoffek aldeko zuen botoen zenbaketa, pixkanaka aurkariarekiko aldea handitzen ari baitzen, orduek aurrera egin ahala. Azkenean, 20.000 botoko aldea atera zion aurkariari.

Bi aulki horiek irabazita, Alderdi Demokratak Senatuaren kontrola izango du; izan ere, 50na eserleku edukiko dituzte bi alderdiek, baina Kamala Harris presidenteorde hautatuak hautsiko ditu berdinketak, AEBetan herrialdeko presidenteordea goi ganberaren presidentea ere baita.

Hortaz, demokratek Kongresuko bi gelak eskura izango dituzte: Ordezkarien Ganbera eta Senatua. Neurriak eta izendapenak onartzeko ezinbestekoa, zalantzarik gabe.


Summary: Tubos Reunidosek 115 milioiko erreskatea eskatu dio Madrili. Enpresa estrategikoak laguntzeko funtsera jo du. Argudiatu du pandemia dela-eta geldiarazi behar izan dituela kontratatutako proiektuen %50 baino gehiago, eta kontratazio berriak etenda daudela.

Petrolio produkzioaren beherakada dela eta, duela urte batzuetatik hona egoera larrian dago Amurrioko (Araba) Tubos Reunidos. Azken urteetan pilatutako zorrari ezin eutsi eta, orain, Espainiko Estatuari eskatu dio 115 milioi bere gain hartzeko. Kasu honetan, bankuen atea beharrean, COVID-19agatik kaltetutako enpresa estrategikoak laguntzeko funtsarena jo du.

Zehazki, 100 milioi euroko partaidetza-mailegu bat galdegin dio Madrili, eta 15 milioiko beste mailegu arrunt bat, 2021ean partaidetza-mailegu bihur daitekeena.

Taldeak zehaztu duenez, COVID-19a dela-eta aldi baterako geldiarazi behar izan ditu kontratatutako proiektuen %50 baino gehiago, eta kontratazio berriak etenda daude.

Tutugilearen ustez, enpresa estrategikoentzako funtsaren laguntza jasotzeko baldintzak betetzen ditu, «trantsizio energetikoko proiektu industrialetarako (berriztagarriak eta hidrogenoa, esaterako) funtsezko enpresa bat» dela argudiatuta.

Madrilek iazko uztailean sortu zuen enpresa estrategikoak erreskatatzeko funtsa, Europako beste herrialde batzuek egin duten bezala, eta Bruselaren babesarekin. Orain arte, erreskate bakarra jakinarazi du: Air Europako konpainiarena (450 milioi euro).

Tubos Reunidosek eskaera egin du, baina onartua izateko, aldez aurretik azterketa sakon bat gainditu beharko du. Eta ez du erraza izango. Ministroen Kontseiluak uztailaren 21ean hartutako erabakian jasotzen denez, 2019aren amaieran euren egoera ekonomikoa ona zela frogatzen duten enpresak baino ez ditu erreskatatuko gobernuak. Hau da, koronabirusa baino lehen bideragarriak ziren konpainiei. Eta epe ertain eta luzerako bideragarritasuna frogatu behar dute, estatuaren laguntza — interesekin — itzultzeko aurreikuspenarekin. Horrez gain, herrialdearentzat estrategikoak direla erakutsi behar dute eta egoitza eta lantokiak Espainian izan behar dituzte, besteak beste.

Eraldaketa prozesua etenda Euskal Herriko enpresa handienen artean Tubos Reunidos da egoera okerrenean dagoenetako bat. Taldea 2019an hasi zen bere ekoizpena «balio erantsi, prezio eta marjina handiagoko hodietara» bideratzen, energia berriztagarri garbien sorrerarekin lotuta. Eta hasi zen pixkanaka aldentzen petrolioaren negoziotik. Hala ere, konpainiak onartu duenez, COVID-19ak eraldaketa prozesu hori geldiarazi du, eta pandemiak petrolioaren prezioaren beherakadan izan duen eraginarekin batera, AEBetako bezeroen inbertsioak geldiarazi ditu.

Tubos Reunidosen asmoa zen hurrengo urteetan AEBekiko «menpekotasuna» gutxitzea eta bere bezeroen zorroa beste herrialde batzuetara zabaltzea, bereziki Ekialde Hurbileko eta Afrika iparraldeko merkatuetara. Azken bi urteetan %14 murriztu du AEBetako merkatuarekiko lotura —egun hara esportatzen du bere produkzioaren %25—. Dena den, konpainiak azpimarratu du COVID-19aren krisia mundu mailakoa dela eta beste merkatuetan ere nabari dela, eta gogoratu du bere produkzioaren %80 iberiar penintsulatik kanpo saltzen duela.

Zor handiak

Konpainiak jakinarazitako azken datuen arabera, 2020ko lehen bederatzi hilabeteetan 59,3 milioi euroko galerak izan zituen, aurreko urteko epe berean izandakoen halako bi baino gehiago. Bosgarren urtez jarraian pilatuko ditu galerak, beraz. Horrekin batera, 350 milioi euroko zorrari buelta ezin emanda dabil aspalditik.

Hori epe barruan ordaintzeko arazoak zituelako, iazko udan beste behin berritu egin zuen bankuekin zuen akordioa, eta beste 15 milioi eskatu zituen COVID-19aren eraginei aurre egiteko. Langileek era nabari dituzte ondorioak: besteak beste, 2019tik ehunka behargin ari dira lanaldi murriztuekin.


Summary: Beste 640 positibo atzeman dituzte azken testetan. Egindako proba guztien %6,9 izan dira positiboak

Atzo COVID-19a kontrolatzeko testetan 640 kutsatu atzeman zituzten Hego Euskal Herriko osasun sistemetan. Egindako testen %6,9 izan ziren positibo. Bestetik, Eusko Jaurlaritzako Osasun Sailak lehengo asteko datuen berri eman du: 57 pertsona hil ziren gaitzaren ondorioz. Atzo, berriz, azken hiru asteetako daturik okerrenak izan ziren Hegoaldean: 734 kasu atzeman zituzten denera. Kezka agerikoa da.

Nafarroako Gobernuko osasun agintariek gaur goizean emandako datuen arabera, atzo 139 kasu positibo atzeman zituzten COVID-19a kontrolatzeko probetan. Zehazki, birusa atzemateko 2.103 test egin zituzten, eta %6,6 izan ziren positiboak. Apaltze bat egon da ehuneko horretan, aurreko egunetako datuekin alderatuta, eta gorako joera eten egin da. Eguberrietako jaien eragina egunotan igartzen has daitekeen susmoa dago, hala ere, eta adi erreparatu beharko zaio datuen bilakaerari. Jaurlaritzak gaur jakinarazi dituen datuetan, kutsatu gehien Bizkaian atzeman zituzten atzo: 290 izan ziren. 131 Gipuzkoan, eta 73 Araban. Denera 7.235 proba diagnostiko egin zituzten, %6,9 izan ziren positibo.

Bitartean, birusari aurre egiteko ezinbestekoa izango dela argudiatuta, txertaketa lehenestea da beste helburuetako bat. Atzo, esaterako, txertaketa hasi zen Ipar Euskal Herrian. Hegoaldean lehengo abenduaren 27tik ari dira. Eusko Jaurlaritzako Osasun Saileko arduradunek esan dute atzo ez zutela txertorik jarri jaieguna zelako, baina gaur berriz hasiko direla kanpainarekin.


Summary: Zamaketarien eta enpresen arteko gaurko bilera atzeratu egin dute. Enpresek hilaren 5ean helarazi zieten sindikatuei lan gatazkari irtenbidea eman nahiko liokeen proposamena, hitzartutakoa baino egun bat geroago, eta sindikatuek denbora eskatu dute hura aztertzeko

Bilboko Portuaren jarduera kinka larrian jarri duen gatazkari irtenbidea emateko bide orriaren barruan, bilera egin zuten aldeek abenduaren 30ean, Lan Harremanen Kontseiluan, eta, gero, enpresek beste urrats bat egingo zutela agindu zuten, proposamen berri batekin. Egun bat geroago iritsi da hura, ordea, errege egunaren bezperan, eta aldeek gaur egitekoa zuten bilera atzeratu egin dute sindikatuen eskaeraz, proposamen hori aztertzeko beta gehiago nahi dutela esanez.

Edonola ere, bihar bertan dira batzartzekoak enpresen ordezkariak eta zamaketarienak, eta kartak buruz gora jarriko dituzte enpresen azken porposamen hori dela eta. Hilaren 11n, berriz, Lan Harremanen Kontseiluan bildu nahiko lukete sindikatuek, berriro. Madrilen, hilaren 13an Lan Ministerioan egitekoa duten batzarra giltzarri gerta daiteke lan gatazkari etena jartzeko, eta haren atarikoa litzateke Bilboko Portuko enpresekin egingo luketena bi egun lehenago.

Urrian hasi zen greba

Urriaren 9an hasi zuten greba zamaketariek, eta abendu hasieran utzi zuten bertan behera, Espainiako Lan Ministerioak proposatutako bide orria onartuta. Hark hainbat mugarri ezarri ditu negozazioak emaitzak eman ditzan.

Zamaketariek urtebete egin dute lan hitzarmen berria negoziatzen; besteak beste, egutegiari eta atseden sistemari buruzko eskakizunak dituzte. Jarduna liberalizatu berri da, eta portuan lan egiteko modua berrantolatu behar dute. Gainera, zortzi urte dira ez dietela soldata eguneratu.


Summary: Philippe Le Moing-Surzur izanen da Baionako suprefet berria. Herve Jonathan ordezkatuko du Le Moing-Surzurek. Kargua datozen egunetan hartuko du.

Frantziako Aldizkari Ofizialean argitaratu dute informazioa, dekretu bidez: Philippe Le Moing-Surzur izendatu dute Baionako suprefetaren kargurako. Hala, Frantziako Estatuaren ordezkaria izanen da Ipar Euskal Herrian. 2018tik karguan zen Herve Jonathan ordezkatuko du; baina ez dute oraino zehaztu noiz hartuko duen kargua Le Moing-Surzurek.

Frantziako Administrazio Eskolako ikasle izandakoa da Le Moing-Surzur, eta Frantziako goi funtzionario aritu da azken urteetan. Frantziako Barne Ministerioan aritu da 2006tik, besteak beste. 2013tik, zehazkiago, Herritarren Segurtasunerako eta Krisien Kudeaketarako Zuzendaritzako zuzendariorde izan da. Bestalde, jadanik izanak ditu prefeturako karguak Sarthen (Loirerria), Loir-et-Cheren (Erdialdea) eta Reunion uhartean. Laborantza ingeniaria ere bada, Esitpa eskolan lorturik titulua.

Herve Jonathan Baionako suprefet ohiak Wallis eta Futunan hartuko du kargu berria, prefet gisa, Frantziako Estatuaren zerbitzuek azaroan jakinarazi zutenez.


Summary: Iriarteren iritziz, Eusko Jaurlaritzak «hanka sartuko du» gehiengo osoa baliatzen badu. EH Bilduren Eusko Legebiltzarreko bozeramaileak eskatuko dio Pedro Azpiazuri azal diezaiola «zer nahi duen».

EAEko aurrekontuez hitz egiteko bilera saila egingo du datozen egunetan Pedro Azpiazu Eusko Jaurlaritzako Ekonomia eta Ogasun sailburuak, eta bihar, hasteko, Maddalen Iriarterekin bilduko da (12:00). EH Bilduren Eusko Legebiltzarreko bozeramaileak Herri Irratian egin dioten elkarrizketa batean nabarmendu duenez, EAJk eta PSE-EEk koalizioan osatutako Eusko Jaurlaritzak «hanka sartuko du», baldin eta gehiengo osoa baliatzen badu «batera edo bestera egiteko une honetan», nahiz eta aitortu duen «bidezkoa» litzatekeela hori egitea. Iriartek eskatuko dio Azpiazuri azal diezaiola «zer nahi duen».

EH Bildukoaren hitzetan, Jaurlaritzak «auzolana» du ahotan egunero. «Baina azaldu beharko du zein den auzolan hori posible egiteko agertokia. Nire lehen legegintzaldiko lau urteetan, eta, jakina, pandemia hasi zenetik, ez dago auzolana posible egiteko modurik». Iriarteren ustez, horretarako behar dira «hausnartzeko espazioak, zeintzuetan adostuko dugun». Baina iruditzen zaio halako espaziorik ez dagoela, eta adibide bat jarri du: «Labik hartutako erabakien berri ere ez digu ematen gobernuak».

Denboran atzera egin du Iriartek, eta gogoratu du beste urte batzuetan, aurrekontuez «hertsiki» hitz egiten hasi aurretik, horien «gidalerroez» mintzatzeko bilerak egiten zituela Jaurlaritzak. «Aurten ez da halakorik egon».

Lehen bilera Iriarterekin egingo du Azpiazuk. Sailari datorren astean emango dio jarraipena. Voxekin bilduko da astelehenean, hilaren 11n, PP+C's-ekin hurrengo egunean, eta EP-IU Elkarrekin Podemos-IUrekin 13an.

«Negoziaziorako prestutasunez»

Aurrekontuetarako «proposamen nagusiak» aurkeztu ditu, gaur, EP-IUk, eta Miren Gorrotxategi koalizioaren legebiltzarreko bozeramaileak nabarmendu duenez, «negoziaziorako prestutasunez» mintzatuko dira Azpiazurekin, inongo «marra gorririk» jarri gabe.

Agerraldia egin dute gaur Gorrotxategik eta Jon Hernandez legebiltzarkideak Eusko Legebiltzarrean, eta eledunak gogoratu du iaz ez bezala, aurten ez dela «beharrezkoa» koalizioaren babesa aurrekontuak aurrera ateratzeko, kontuan hartuta EAJk eta PSE-EEk gehiengoa dutela. Iaz EPren babesa esker atera ahal izan zituzten, eta, handik aste batzuetara, dimisioa eman zuen Lander Martinez EAEko Ahal Dugu-ren idazkari nagusiak.

Hernandezek berretsi du Jaurlaritzarekin akordio batera iristeko prest daudela, baina «aurrekontuetan islatu behar den eredu aldaketa baten alde lan egiteko beharraz» ohartarazi du. Uste du Azpiazuk legebiltzarrera eramandako zirriborroa «oso urrun» dagoela «soziala» izatetik.


Summary: Zortzi urteko zigor eskaria Galder Barbado eta Aitor Zelaia gazteentzat. Urtarrilaren 21ean eta 22an epaituko dituzte Espainiako Auzitegi Nazionalean, eta auzia salatzeko 'Ankerkeriari Stop' herri egitasmoa aurkeztu dute, Gasteizen. Uste dute «konponbidearen» bidean, «oztopo bat» dela epaiketa.

2019ko otsailaren 8an atxilotu zituen Ertzaintzak Galder Barbado eta Aitor Zelaia gazteak, Espainiako Auzitegi Nazionalaren aginduz, «armak, munizioak eta lehergailuak edukitzea, eta horiek helburu terroristarekin gordetzea eta trafikatzea» leporatuta. Maria Tardon epaileak espetxera bidali zituen bi gazteak, eta urte bereko udaran atera ziren. 6.000 euroko bermea ordaindu behar izan zuten baldintzapean aske gelditzeko, epaiketa iritsi bitartean. Hain zuzen, urtarrilaren 21ean eta 22an epaituko dituzte Madrilen, eta Fiskaltzak zortzi urteko espetxe zigorra eta zazpi urteko zaintzapeko askatasuna eskatu du haietako bakoitzarentzat. Epaiketa oinarri, Ankerkeriari Stop herri ekimena aurkeztu dute gaur Gasteizen, eta mobilizazio bat egingo dute hilaren 16an.

Bi gazteez gain, beraien abokatuak eta herri ekimeneko bozeramaileek hartu dute parte gaurko agerraldian. «Badira hamar urte beste testuinguru batean murgildu ginela, baina estamentu faktikoek iraganera kateatu nahi gaituzte: kartzela hustu beharrean haiek betetzeko ahaleginean tematuta jarraitzen dute», adierazi dute bertaratu direnek. Haien arabera, «konponbidearen» alde egin behar dira urratsak, baina auzia oztopo bat bilakatu da bide horretan. «Galder eta Aitor kartzelan sartu zituzten froga lausoak aurkeztuta, eta lekuz kanpo dagoen prozesu kafkiarrean murgildu dituzte, salbuespenezko kartzela zigor luzeak ezartzeko asmoz».

Herri ekimeneko kideek «justizia» eskatu dute, hala nola «elkarri eragindako zauriak sendatzen lagunduko, eta bizikidetza sustatuko» duena. Beraz, askatasuna aldarrikatzeaz gain, elkartasuna eta babesa adierazi diete bi auzipetuei, prozesua «berehala» gelditzeko eskariarekin batera. Ohartarazi dutenez, epaiketaren larritasunak «sekulako dimentsioa» du, eta bi gazteen aurkako epaiketaz harago, «herri oso baten nahiak, desirak eta ametsak zapuztu nahi dituen eraso planifikatu bat» da. Hala, herri ekimenaren helburuarekin bat egin nahi duen orok, manifestua sinatzeko aukera izango du.

Mobilizazioetarako deia

Ekimenaren aurkezpenaren ostean, bozeramaileek jakinarazi dute urtarrilaren 11an, astelehenean, batzar ireki bat egingo dutela arratsaldeko zazpietan, Gasteizko Judimendi auzoko auzo elkartean. Horrez gain, mobilizazio nagusi baten berri ere eman dute. Hain zuzen, hilaren 16an, manifestazio bat egingo dute 17:30ean, Gasteizko Andre Mari Zuriaren plazatik abiatuta. Epaiketaren egunetan, berriz, beste mobilizazio batzuk antolatuko dituzte Amurrion eta Gasteizen, bertakoak baitira gazteak.


Summary: Gipuzkoako dendariek diote %30-40ko galerak izan dituztela. 2021erako aurreikuspenak ere ez dira onak, eta «sektorea berrantolatzeko urtea» izango dela diote. Merkealdiak arautzeko eskatu dute beste behin.

Gipuzkoako merkatariek %30-40 inguruko galerekin itxi dute 2020. urtea, eta nabarmendu dute Eguberri eta Erregeen bezperetan saltokien ordutegiak murriztu izanak «fakturazio handia ekartzen zuten azken salmentak galtzea» eragin diela. Hasi berri den urte honetarako aurreikuspenak ere ez dira onak. «Sektorea birmoldatzeko edo berrantolatzeko urtea izango da».

Julen Maiz Gipuzkoako Merkataritza Federazioko presidenteak adierazi duenez, sektoreen eta azpisektoreen arabera, galerak handiagoak izan daitezke, «%100ekoak kasu batzuetan», eta gehien kaltetutakoen artean, besteak beste, bidaia agentziak eta kultur ekitaldiak egiten dituzten enpresak aipatu ditu.

Gaur hasi den merkealdiari dagokionez, esan du horrek ere ez duela askorako balio izango, «dei efektua» galdu egin delako, azken urteetako liberalizazioak urteko edozein unetan beherapenak egitea baimentzen baitu. «Logikoa denez, salmentarako garai erakargarria izan dadin, berriro arautu beharko litzateke».

2021ari buruz, Maizek urte «oso gogorra» iragarri du, eta Internet bidezko salmenta kaleko dendarien artean izaten ari den eragina nabarmendu du. «Negozio aukerak ondo aztertu beharko dira online salmentaren agerpenera egokitzeko, hori puntu fisikoko salmentaren kalterako baita. Zein hiri eta herrialde eredu nahi dugun galdetu beharko genioke geure buruari».


Summary: PSE-EEk eta EH Bilduk aurrekontu akordioa lortu dute Eibarren. Koalizio independentistaren arabera, «neurri sozialak» indartuko dituzte.

EH Bilduk eta PSE-EEk Eibarko Udalaren aurrekontuak aurrera ateratzeko akordioa lortu dute. Koalizio subiranistak ohar baten bidez jakinarazi duenez, datorren urtarrilaren 15ean egitekoa den udalbatzan abstenitu egingo da. PSE-EEk bederatzi zinegotzi ditu; EAJk, sei; EH Bilduk, bost, eta Ahal Dugu-k, bat. Miguel de los Toyos PSE-EEkoa da alkatea.

Koalizio subiranistaren arabera, «neurri sozialak» indartuko dituzte lortutako aurrekontu itunari esker. Azken hilabeteotan beste kasu batzuetan ere ados jarri izan dira bi indar politikoak. Esaterako, bai Espainiako Gobernuaren aurrekontuak eta bai Nafarroako Gobernuarenak onartzeko orduan, eta, udalerrietan, Irungoan.


Summary: Lan Ikuskaritzak Aernnovako erregulazioa bertan behera utz dezala eskatu dute langileek. Bederatzi greba egunetara deitu dute kaleratzeak salatzeko, eta gaur hasi dira protestaldiarekin

Aernnovako langileek enpresak onarturiko erregulazio espedientearen aurka borrokatzen jarraitzeko asmoa dute. Negoziazio epea akordiorik gabe bukatu ondoren, bederatzi greba egunetara deitu dute urtarrilerako. Protestaldiak helburu jakin bat du: Lan Ikuskaritzak erregulazioa atzera bota dezala, langile batzordearen iritziz ez baitago horrelako neurri bat hartzeko arrazoirik. Ikuskaritzaren ebazpena urtarril erdialderako espero dute, eta haren arabera erabakiko dute epaitegietara joko duten ala ez.

Hegazkinentzako osagaiak ekoizten dituen enpresak abian jarritako erregulazioak bere bideari jarraitzen badio, 55 kaleratze eragingo ditu Berantevillako plantan (Araba). Sindikatu eta enpresen arteko negoziazio epea abenduaren 18an amaitu zen, akordiorik gabe, eta enpresak 82 kaleratze egitea erabaki zuen. Orduan epe bat ireki zuen erretiro aurreratuak eta ordainduriko kaleratze eskaerak jasotzeko, eta 27 langilek onartu zituzten. 82ei horiek kenduta irteten da 55 kaleratzeen kopurua.

Langile batzordearentzat, baina, edozein kaleratze gehiegi da. Negoziazio epe osoan defendatu zuten egungo krisia behin-behinekoa dela, «koiunturala», eta aldi baterako neurriak aski direla enpresaren bideragarritasuna bermatzeko. Zuzendaritzak, baina, ez zituen onartu, eta langileek orain Lan Ikuskaritzan dute itxaropena. Alde horretatik, batzordeak jakinarazi du Eusko Jaurlaritzaren dei bat jaso dutela beste bilera bat egiteko.

Protestaldiari dagokionez, langile guztiek egin dute greba lehen egunean. Hurrengo lanuzteak datorren arteko astearte eta ostegunean egingo dituzte; urtarrileko azken bi asteetan, berriz, astelehenean, asteazkenean eta ostiralean egingo dituzte grebak.


Summary: Hamar film proiektatuko dituzte laugarren 'Zinema eta Zientzia' zikloan. Euskadiko Filmategiak, Donostia International Physics Center erakundeak eta Donostiako Zinemaldiak hamar film luze programatu dituzte Donostiako Tabakalera zentroan eta Bilboko Arte Ederren Museoan. Saio horiekin batera, aurkezpen eta solasaldi ugari ere egingo dituzte, eta nazioarteko zientzialari entzutetsuek aurkeztuko dituzte.

Pandemia baten eraginpean eta segurtasun neurriak garrantzitsuak diren garaian: testuinguru horretan aurkeztu dute laugarren Zinema eta Zientzia zikloa. Euskadiko Filmategiak, DIPC Donostia International Physics Center erakundeak eta Donostiako Zinemaldiak elkarrekin antolatzen dute ekimena, eta kultura zinematografikoa eta zientifikoa uztartzen ditu. Hamar film proiekzio, bi saio berezi eta solasaldi ugari egingo dituzte, eta bihar proiektatuko dute lehena, Donostiako Tabakalera zentroan: Indiako Srinivasa Ramanujan matematikariari buruzko The Man Who Knew Infinity filma emango dute, eta Bilbon ere ikusgai izango da urtarrilaren 8an, Arte Ederren Museoan.

Gainerako aldietan bezala, proiekzio bakoitzarekin batera nazioarteko zientzialari batzuen aurkezpen ugari izango dira, eta Pedro Miguel Etxenike fisikariak emango dio hasiera hiru hilabete iraungo duen zikloari. Joxean Fernandez Filmategiko buruak esan duenez, zientzia eremuekin «lotura estimulatzaileak» bilatu asmoz itzuli da ekimena, eta, beste behin ere, aurtengo egitarauak modu eklektikoan konbinatuko ditu egungo filmak eta klasikoak. Etxenikerekin batera, beste hainbat zientzialari eta zientzia dibulgatzaile ere izango dira solasaldietan, besteak beste, eta pandemiak baldintzatuta hein batean, euskal herritar ugari.

Pandemiaren gaia, presente

Proiekzioak pandemia garaian egingo direnez, ez dituzte kanpoan utzi testuinguru horri lotutako filmak. Robert Wisen The Andromeda Strain filma da horietako bat, eta ia biztanleria guztia hil duten mikrobio hilgarri batzuei buruzko ikerkuntza du abiapuntu. Steven Soderberghen Contagio lanak ere gaur egungoaren antzeko testuinguru bat deskribatzen du, eta, horrela, gogoetarako aukera eskaintzen.

Donostian eta Bilbon ez ezik, Donibane Lohizunen (Lapurdi) ere izango da aukera hiru film ikusteko, Le Select aretoan –orain itxita dago, segurtasun neurri murriztaileak direla eta–. Film guztiak 18:00etan emango dira, bat izan ezik: Woman in the Moon; film hori 17:00etan proiektatuko dute, ia hiru ordu irauten duelako. Azken aldian bezalaxe, ikasleentzat ere saioak antolatu dituzte: otsailaren 9an eta martxoaren 9an Donostian egingo dituzte, eta otsailaren 16an eta martxoaren 16an, Bilbon.


Errepublikanoak, are zatituago

Summary: Errepublikanoak, are zatituago. Pence eta McConnell Trumpen estrategiatik aldendu dira, baita bozen emaitzen kontra egingo zutela esana zuten hainbat senatari ere. Hala ere, jarduneko presidentea ez dago bakarrik alderdian.

Donald Trump AEBetako presidentearekiko desadostasunak eta haren erabakien kontrako salaketak etxe barruan gorde ditu, ahal bezain beste, Alderdi Errepublikanoak. Baina atzo Trumpen ehunka jarraitzaile Kapitoliora sartu izanak eta Joe Biden presidente hautatuaren garaipena aitortzeko Ordezkarien Ganberak eta Senatuak egin zuten saio bateratua eten izanak azaleratu eta sakondu egin dute alderdi barruko zatiketa.

Argi gelditu zen hori Mike Pence jarduneko presidenteordearen adierazpenetan. Berak gidatu zuen bi ganberetako saio bateratua, eta aldendu egin zen Trumpen ildotik. «Kapitolioan nahasmena eragin duzuen horiei, ez duzue irabazi. Indarkeriak ez du sekula ere irabazten. Askatasunak irabazten du. Hau oraindik ere jendearen etxea da».

«Demokrazia iraultzen ahalegintzea» leporatu zien Mitch McConnell errepublikanoen Senatuko buruak Kapitoliora indarrez sartu zirenei, eta «matxinadak porrot» egin zuela nabarmendu zuen. «Konspirazio teoriak» baztertzeko eskatu zuen, eta hauteskundeetako emaitzak onartzera deitu zituen bere taldeko senatariak. «Boto emaileek, auzitegiek eta estatuek hitz egin dute». McConnellen esanetan, AEBetako demokrazia «espiral hilgarri batean» sartuko litzateke, «hauteskundeak alderdi galtzailearen alegazioengatik irauliko balira».

Kapitolioan gertatutakoa, ordea, ez da nahikoa izan Trump bakartzeko, eta Alderdi Errepublikanoko ordezkari ugarik babestu zituzten atzoko saioan Arizonako eta Pennsylvaniako emaitzen kontrako alegazioak. Baztertuak izan ziren bi ganberetan, baina Trumpen estrategiak babes zabalagoa izan zuen Ordezkarien Ganeberan: 138 boto jaso zituen Pennsylvaniako emaitzen kontrakoak —282 aurka— eta 121 Arizonakoak —303 kontra—. Senatuan, aldiz, zazpi errepublikanok babestu zuten Pennsylvaniako emaitzen aurkako alegazioa —92 boto jaso zituen kontra—, eta sei Arizonakoak —93 aurka—.

Saioaren aurretik, dozena bat senatari ziren alegazioak babestekoak, Ted Cruz Texaseko hautetsia buru. Trumpen aldeko ehunka jarraitzaile Kapitoliora sartu ostean, baina, jarrera aldatzea erabaki zuten hainbat senatarik. Kelly Loeffler Georgiako bozetan kargua berritzea lortu ez duen ordezkaria izan zen horietako bat. «Gaurko gertakariek hausnartzera behartu naute, eta orain ezin dut, kontzientzia lasaiarekin, [hauteskundeetako emaitzen] aurka egin». Erabaki bera hartu zuten Cathy McMorris Washingtongo senatariak, Steve Daines Montanakoak eta James Lankford Oklahomakoak.

AEBetako azken hauteskundeetako emaitzak iruzurra diren mezua muturreraino eramateko erabakiari eutsi nahi izan dio Trumpek, eta, horregatik, asko izan dira hari leporatu diotenak Kapitolioko gertakarien ardura; baita Alderdi Errepublikanoaren barruan ere. Mitt Romey Utahko senataria izan da presidentearekin kritikoen agertu direnetako bat. «Hauxe da presidenteak eragin duena: matxinada». Ordezkarien Ganberako Liz Cheneyren iritziz —Kongresuko errepublikanoen artean ardura handieneko hirugarren postua da berea—, «ez dago zalantzarik» Trumpek «eratu» duela Kapitolioari «eraso» egin dion jendetza. «Berak piztu du sua».

Presidentea demokrazia arriskuan jartzearen erruduntzat jotzen dutelako, zenbait hautetsi errepublikanok hura kargutik kentzeko eskatu dute, AEBetako Konstituzioaren 25. artikuluaren bidez.

Zenbaitek Trumpen kontrako ahotsa ozen altxatu duten arren, oraindik haren ondoan segitzen dute hainbatek, hauteskunde emaitzen kontrako alegazioen bozketek islatzen dutenez. AEBetako hedabideetako iritzi emaile ugarik lotu dute Trumpen aldeko jarrera hori hauteskunde interesekin, zalantzarik ez baita Trump babestu duen oinarri sozialari esker lortu dutela Alderdi Errepublikanoko hainbat kidek Ordezkarien Ganberan edo Senatuan dituzten eserlekuak.

Jarduneko presidenteari babesa agertu dioten alderdikideek garrantzia kendu diete Kapitolioko istiluei. Horien esanetan, atzoko gertakariak ziria sartu dieten herritarren haserrearen adierazpen dira, ordezkari politikoek bazterrean utzitakoena. Beste batzuk ziurtatu dute ezkerreko ekintzaile infiltratuak izan zirela liskarra piztu zutenak, Trumpen jarraitzaile gisa mozorrotuta. Izan dira demokratei hipokrisiaz jokatzea leporatu dietenak ere, Black Lives Matter mugimenduaren manifestazioetan izan diren istiluak ez dituztelako salatu, eta atzokoak, aldiz, matxinadatzat jo dituztelako. Trumpen alde mintzatu denen artean da Sarah Palin 2008an errepublikanoen presidenteordegai izan zena.