Demokrazia azken hatsetan?

Summary: Demokrazia azken hatsetan?.

Hauteskunde hauetan ziloan sartu gara oraino gehiago: hiru boto emaileetarik biga, etxean egon dira Frantzia mailan. %80 gazteetan! Behin ere ez zen horrelakorik ikusi. Zenbaiten arabera Txinako sukarraren ondorioa liteke! Beherakada hasia zen sukar hori bazenez ere ez genekielarik. Zinezko arrazoia ez ote liteke, hauteskundez hauteskunde, hautetsien sinesgarritasuna apaltzen ari dela? Boto emailek ez dute ikusten zertarako behar luketen botua eman. Aments guziak galtzen ari dira.

Macron jauna, Hollande eta Alderdi Sozialistaren umea da eta Frantziako Alderdi Sozialista ehortzi du. Vals, Hollanden lehen ministro ohia Kataluniako eskuinerat joan da! LREM Macronen alderdia gorenean zelarik duela hiru urte, beste guziei nagusi, arta eztigarrietan sartua da. Iparraldeko hiru ordezkariak galdu dituzte igandean. Frantziako alderdi nagusia izana da Alderdi Komunista, militante suharrez aberats. 1962an %25 egiten zuen hauteskundeetan : eskutan zeukan azken departmendua galdu du igande honetan. L'Humanité bere egunkaria 400.000 aletan saltzen zelarik, 32.000tan da gaur egun. RN, Le Penen alderdia, zundaketa eta kazetari guziek deneri nagusi ikusten zutelarik, zoko batean dago burua apal. Nolaz jautsi dira denak hein horretarat? Nolaz ez dute gehiagoko arrakastarik boto emaileen begietan?

Joan den hilabetean dute bozkatu bioetika lege berria, hainbeste eztabaida eta kalapitaren ondotik. Zenbat boto emailek dakite, beren diputatu eta senatariek alde ala kontra eman duten botoa? Zenbatek dakite zer arrazoien gatik dute egin beren hautua? Beren besaulkian jarriz geroz, nahi dutena egiten dute eta nahi lukete jendea osteka joan dadin botoa ematerat. Politena hauxe da: bioetika-legeaz botoa eman duten arrats hartan, 84k alde bozkatu dute, 43k kontra eta hiruk ez dute botorik eman. Ongi egin gehiketa. 577 diputatuetarik 130 ziren lerro-lerro diputatuen biltzarrean. Besteak, beste 447ak, beren ohean zurrungan lo! %83,4 abstenitu dira. Joan den igandean Frantziako gazteen artean baino handiagoa izan da abstentzioa, beren lana politika dutenen artean! Beren dirua horretarik irabazten dutenen artean!!! %14,5 diputatu aski izan da, hain minbera den lege hori Frantzia osoarentzat bali izateko. Erran digutenaz, hain garrantzitsua zelarik. Eta gero negar eginen dute baizik eta jendeak etxean egoten direla? Ez dutela botorik ematen!

Hauteskundeak aitzinttoan, Conseil Constitutionnel, auzitegi gorenak, murgiltze klaseak debekatu ditu, dakizuen bezala. Gertatzen dena da, azken hamahiru urte hauetan, baxoari doakionaz, urte oroz, bat bakarra huts egin gabe, bana beste, Seaskako gazteak lehen ateratzen direla, bai Frantzia osoa mailan, bai departemendu mailan. Zertan oinarritzen dute beren erabakia juje horiek?

Eta nor dira? Horietarik bat, Alain Juppé, bere alderdiaren kutxa eta Estatuarenaren arteko diferentzia ez ikusirik, auzitegiak kondenatu zuena. Sursia-rekin, erran nahi baita lehen aldikotz barka, baina kondenatu, hobendun ekarri. Eta hona non Diputatuen Biltzarreko lehendakariak hobendun ekarri lapur bat hautatu duen Frantziako auzitegi gorenean juje izateko, guk hautatu diputatu eta senatarien gehiengo handiaren benedizioarekin. Eta harrituko zarete, jendeak beren etxean egon daitezen, botoa ematerat deituak direlarik?

Gure hautetsiek zuten Europako Banku Zentraleko buru izendatu Mario Draghi, Goldman Sachs bankuko buruordea, Grezia lagundu ondoan kontu faltsuak Europari ematen, Europa Batuan sartzea eskatu zuelarik. Haiek dute Europako buru izendatu Juncker, paradisu fiskaletan handienetarik den Luxenburgoko lehendakari ohia.

Bestalde, boterea eskuina ala ezkerraren eskuetan izan, gure aberats puxanteenen dirua bakean dago parabisu fiskaletan, mila milioika. Mihi gaixtoek diote, ez lekiketela zer egin diru horrekin hemen berean gure hautetsiek. Mihi gaixto horien beren arabera, zerga-biltzaileek lan gehiegi dute Heletako okina bai eta Irisarriko harakinaren kontrolatzen eta astirik ez, sudurra, dirudun handien kontuetan sartzeko. Gertatzen dena da, boto emaileek ez dutela mihi gaixtoetan sinesten. Are gutiago eskuin eta ezkerreko politikarietan.

Entzuna ote duzue, urte batez (2019an) 605 nekazarik beren buruaz beste egin dutela Frantzian? Ja ja, egunean bik! Nonbait bada zerbait joan ez dena. Urteak jin, urteak joan, zer egiten dute gure hautetsiek izurrite horren aurka? Eta nahi lukete nekazariak laisterka joan diten "meriako mahain saindutarat" Manex Pagolak kantatzen zuen bezala?

Hemen berean

Hemen berean, nolako aipaldiak ez ditu izan etxebizitzaren arazoak azken denbora hauetan! Lanean hemen ari direnek nolaz dituzte hain nekez aurkitzen bizitegiak, turistentzat ez delarik arazorik? Nolaz dituzte beren bi edo hirugarren egoitzak hemen eraikitzen, Parisko dirudun puxantek, ezinezkoa delarik hemen bizi direnentzat? Nolaz dituzte kostaldeko auzapez zenbaitek, urte oroz ikaragarriko isunak pagatzen estatuari, beren herriaren gostuz, ez dutelakotz legeak manatu etxebizitza sozialik egiten? Nolaz eman ditzakete bigarren etxebizitza berriak eraikitzeko baimenak, etxebizitza sozialak eskas dituztelarik. Unibertsitatean ez ibiliak eta herritarrek ez dute eskolarik aski misterio horren zulatzeko. Are gutiago, zergatik egiten duten hautu hori, herritarrak eta hemen, urtean zenbait egun baizik pasatzen ez dutenen artean. Zergatik behar duten hemengo langileek Landesetarat joan egun guziez, lo egitera. Eta politikariek ez dute ikusten zergatik ez diren jendeak xintxo-xintxo joaten botoa ematerat?

Ezkerra eta eskuina? Udal hauteskundeetan, duela zenbait hilabete, Labadot komunistaren alde bozkatu dute Mauleko abertzaleek. Aldi honetan, Labadotek garbiki erran du ez dela Abertzaleen alde bozkatu behar, eskuinak irabaziko badu ere. Zinezko sinesterik ba ote da politika munduan? Frantzia mailan Labadot asko bada. Eta Mauleko abertzaleen konfiantza Labadot baten baitan!

Nola ez aipa nekazaritza? Entzuna ote duzue, Pirinio mendietan, urte bakar, 112 ardi, 32 behi, zortzi zaldi eta 29 erle hil dituztela hartzek, legeen baimen osoarekin. Aldiz, primadera honetan basurde bat eta bi basahuntza tiroz hil baitituzte BAB alde honetan, entzun ote duzue den mendreneko protestarik horren kontra eskuin ala ezkerretik? Basahuntzak, hartzak baino lanjerosagoak dira? Noren alde emanen dute botoa gure artzainek?

Azken egunetakoa da. Ongi ezagutzen dugun Boli Kostatik ihesi joanik, Yaya Karamoko ito da Bidasoan. Beste 20.000 Mediterraneoan azken urte hauetan. Nehork ez daki zenbat, amentsetan uzten gaituen Saharako basamortu miresgarrian. Baionan pausa egiten dutenetan gehienak Ginearrak dira. Badakikezue Gineako BPG urtean 2.039 euroko dela. Espainiakoa 38.171koa delarik. Gure botoek hautetsi egin dituzten horiek uste ote dute horrek iraun dezakeela? Zer egiten dute Afrikarrak ez diten beren herritik ihesi joaterat bortxatuak izan? Etorkinak ez ditzakezula jasan? Egon daitezela beren herrian? Zer litezke gure futbal taldeak, beltz eta arabeak gabe? Zenbat mediku Afrikar hemen gaindi, han berean eskas dituztelarik? Ginean zortzi mediku dauzkate 10.000 jenderentzat eta Espainian 39. Hangoek etorri behar dute gure lauzkatzerat? Zer diote gure hautetsiek horretaz?

Aste honetan bi aipaldi izan ditu egunkarian kostalde horretan bere zakurra jo duen gizon batek: auziperatua izanen da. Egun berean irratian entzun dut Tunisian estreinatu dituztela emigratuen hilerri berriak, erdi usteldurik itsasoak bota hilak ehorzteko, haur eta ñiñi barne. Zenbat aipaldi gure hautetsien agerietan?

Bada besterik. Denek badakigu lurraren geroa bera zalantzan dela. Nehork ez dezake erran gure haurrak gure adinerat heltzen ahalko diren ala ezin bizia izanen den lehenago, gure lur maite honetan. Gure gehiegikerien ondorioz. Aire, lur eta urerat bota ahala jaurtitzen ditugun zikinkerien ondorioz. Joan den astean, GIECen azken txostenaren berri izan dugu. Aldi oroz gertatzen den bezala, aitzinekoa baino ilunagoa oraino. Begira gure hautagaiek hauteskundeen karietarat plazaratu diguten literatura. Zeinek ez du gorapena goraipatzen? Zeinek ez du azpimarratzen bere herriko jendetzea goiti doala. Kutsaduraren etsai amorratuak direla diote bainan ez digute erraten gorapen horrekin, beribil gehiago eta hegaztin gehiagorekin, nola ez duen goiti eginen kutsadurak.

Baionan, Industria eta Komertzio Ganberak nolako espantuak ez dauzka, laster Bokalen idekiko den altzairutegi berriaz! Ez digute erraten zenbat itsasontzi, kamioi eta beribil gehiago ekarriko digun, araberako kutsadurarekin. Baina, ala fede! kutsaduraren aurkakoak dira. Ez digute erraten zenbat hektarea lur kenduko dizkieten nekazariei, langile berrientzat beharko diren etxe, bide, aparkagia, kiroldegi, eskola berri eta gaineratiko eraikitzeko. Araberako kutsadurarekin.

Ezin ukatua, abstentzioak goiti egiten duela. Gure herritarrek herriko harat-honatetaz daukaten axola ttipiaz nigar egiteko partez ez ote liteke hobe, gaitz horren iturria zein den bilatzea, zergatik ez duten gehiagoko konfiantzarik beren hautetsien baitan?

Izar bat halere zeru beltzean. Hemengo gazteek botoa eman dute eta abertzaleok gora egin dugu. Duela 6 urteko emaitzei konparatuz, %16,8 boto gehiago bildu dugu, abstentzioak goiti egin duelarik. Angeluko boz kopurua %16,4z goititu da, Baiona erdikoa %19,6z, Uztaritze aldekoa %23,5ez, Mendialdekoa %26z, Baigura aldekoa %48z, Hendaiakoa %64z eta Doniban Lohizungoa %101,6z. Berriz ere azpimarratzen dut, izigarriko abstentzioa izanagatik, abertzaleen boz kopurua orokorki %16,8z goititu da. Gogoan ditudalarik gure amentsa %5 egitea zen garaiak, kanpainako gastuak ordainduak izateko! Nola ahantzi Manex Goihenetxek %2 egin zuen hauteskunde haiek! Abertzaleok lehen atera gara 42 herritan!

ETAren armagabetzeaz geroztik, Eliseoko bulego zenbaitetan beren ustez seguruan dauden Frantziako politikero handienak, hortzak izerdi ari ziren, nola egin gure gazteak, asperturik, borroka armatuari berriz lotu arazteko. Gaizoak! Beren mail goreneko diploma guziengatik, ez dira ohartu, behin armak utziz geroz ez dela borroka armaturik...

Eskerrik beroenak alderdi abertzaleei eta Bizi mugimenduari sea, sex and sun idealaz beste perspektibarik eman baitiote gure gaztek daukaten zerbait’egiteko goseari.

Oraiko urratsean azken hatsetan daukagu demokrazia.


Summary: Xalala, riki riki... Asier Villalibre, tronpeta jotzen. Athleticeko aurrelaria Ubiden izan da elektrotxaranga batean tronpeta jotzen. Bideoak oihartzun handia izan du sare sozialetan.

Zer esan ematen ari da Asier Villalibre Athleticeko jokalaria denboraldia amaitu zuenetik. Baina ez futbol zelaian egiten ari denagatik, ezta ezer txarrik egiten ari delako. Gernikako aurrelaria oporretan da gizonezkoen futbol denboraldia amaitu zenetik, baina futbolari profesionalen artean ohikoa ez den oporraldia izaten ari da berea, eta sare sozialak bihurtu dira horren lekuko.

Azken irudiak iragan den asteburuan argitaratu dira. @txopomamariga Twitterreko kontuak zabaldutako bideo batean elektrotxaranga batean tronpeta jotzen ageri da Villalibre, Takolo, Pirritx eta Porrotxen Riki riki abestia hain zuzen. Zenbait erabiltzaileek argitu dutenez, Ubiden (Bizkaia) jo zuen taldeko beste kideekin batera.

Ez da Villalibrek, eliteko jokalarien jarrerengandik urrun, gertutasuna erakusten duen lehen aldia. Maiatzaren amaieran, Gernikan, ikastetxe bateko aretoan aritu zen hainbat haurrekin futbolean jokatzen. Ekainaren hasieran berriz, anaia txikiaren taldean atezain lanetan aritu zen lan saio batean, Basurtun (Bilbo). Anaiak Basurtuko kadete taldean jokatzen du. Entrenatzaileari baimena eskatu ondoren hasi zen jokatzen Asier Villalibre, Iparralde futbol zelaian, haurren eta zaleen gozamenerako.

Villalibre, kadete taldearekin, lan saioaren ostean. / Basurtu KE

Uztailaren 7an hasiko du Athleticek denboraldi-aurrea. Williams eta Villalibre izango dira talde zuri-gorriaren lehen bi aurrelariak, eta gernikarrak taldean duen garrantzia handitzeko aukera izango du. Aurreko sasoian 43 partida jokatu zituen, eta lau gol sartu zituen. Tartean Espainiako Superkopa irabazi zuen Bartzelonaren aurka. Espainiako Kopako finalaurrekoa Levanteren aurka irabazi ostean, aldagelan tronpeta jo zuen taldekideentzat. Eta Superkopa irabazi ostean ere jo zuen futbol zelaian. Irudi horiek oihartzun handia izan zuten sare sozialetan, eta, bizar luzearekin batera, tronpeta bilakatu zen jokalariaren eta taldearen ikur. Futbol zelaitik kanpo, oporraldian, ikur eta eredu bilakatu da Villalibre.


Summary: 20 urtetik gorakoak abuztuan txertatzen hastea du helburu Osakidetzak. Uda bukatu orduko aurreikusi du talde immunitatea Jonan Fernandez Labi aholku batzordeko koordinatzaileak

Osakidetzak eta Eusko Jaurlaritzako Osasun Sailak «lehenbailehen» hasi nahi dute 20 eta 29 urte arteko gazteak txertatzen, Jonan Fernandez Labi aholku batzordeko koordinatzaileak Radio Euskadin adierazitakoaren arabera. Talde immunitatea, berriz, uda amaitu orduko lortzea aurreikusi du Fernandezek. Hori horrela, epemuga hori heldu orduko hasiko litzateke Osakidetza 20 urtetik gorakoak txertatzen, abuztuan, alegia. Gehitu du asteon 300.000 dosi jasoko dituztela, eta horrek «prozesua azkartzen» lagunduko diela. Era berean, txerto horiek 60 eta 69 urte artekoen plangintza azkartuko dute, eta «epe motzean» espero dute adin tarte horren txertaketa bukatzea.

Fernandezen bide beretik joan dira Gotzone Sagardui Eusko Jaurlaritzako Osasun sailburuak emandako adierazpenak. Egun, 30 eta 39 urte artekoen txertaketarekin ari da Osakidetza, eta horrekin «asko jota, bi asteren buruan» bukatzea aurreikusi du sailburuak: horren ostean adin tarte gazteagoekin hasteko.

Dena den, zehaztu du Fernandezek, Osakidetzak eta Osasun Sailak emango dute horren berri, momentua heltzean. Gehienez ere, bi aste barru.

Gazteen txertaketaren gaiak garrantzia hartu du azken asteotan, plangintzak aurrera egin duen heinean. Eta gero eta gehiago dira gazteen txertaketa aurreratu beharko luketela dioten ahotsak, adin tarterik gazteenetan baitaude kutsatu gehien azkenaldian, gizarte faktoreek ere eraginda. Horri buruz galdetutakoan, berriz, adin taldeak aurreratzea baztertu du Fernandezek, txertaketak «irizpide etikoei» erantzuten diela argudiatuta.

Erasmusak ere, txertatzeko eskean

Adin tarte horretan dago, hain zuzen ere, Erasmusean joaten diren ikasleen gehiengoa. Beren txanda heldutakoan txertatuko dituztela baieztatu dute Sagarduik eta Fernandezek. Horrek sortu du nolabaiteko kezka, haietako zenbait abuztua orduko joango baitira beren helmuga herrialdera, zenbait herrialdetan ikasturteak aurretik hasten direnez gero. Atzo bertan, aurretik txertatu zitzaten eskatu zuten, hain justu, EHUko zenbait ikaslek Bilbon, Donostian eta Gasteizen.

Horren harira, horiek txertatzeko «ahalegina» egingo dutela adierazi du Fernandezek: «Txertaketa programan aldaketarik egingo ez badugu ere, ahaleginduko gara haiek aurreratzen. Abuztuan txertatuta egon daitezen ahaleginduko gara». Dena den, Eva Ferreira EHUko errektoreak bidaia atzeratzeko gomendioa egin die atzerrira joango diren ikasleei, bi dosiak jaso artean.


Summary: Beste animalia bat topatu dute Arratian burua moztuta. Maiatzean orkatz bat aurkitu zuten Gorbeiako parke naturaleko kartel batetik zintzilik, lepoa moztuta. Aurten dagoeneko bost topatu dituzte hilda.

«Eguerdi aldean topatu genuen, Diman bertan, bidegurutze batean». Hala kontatu du Ainhoa Latatu biologo eta irakasleak atzo 13:00ak aldera Bizkaiko Arratia eskualdean egin zuen aurkikuntza: orkatz baten moduko animalia belarjale baten gorpua, burua moztuta, errepide ondoko zabor edukiontzi batzuen aldamenean.

Latatuk Twitterren jarri zuen argazkia, eta aipamena egin zien basozainei. Haiek pribatutik erantzun zioten. Hasieran, salaketa jartzeko eskatu zioten, eta norbait bidaliko zutela gorpua aztertzera; gero, eurak arduratuko zirela salaketaz.

Igandean Diman topaturiko gorpua. Ainhoa Latatu

Ez dakigu nola hil zen animalia. «Ez nion begiratu tiroa ote zuen», esan du Latatuk. Jarraitzaile batek Twitterren erantzun dio errepidetik gertu egonda litekeena dela auto batek harrapatu izana. Astelehen arratsaldean, informazio gehiago jaso duela esan du Latatuk berak, Twitterren, eta igande goizean animaliak burua bazuela esan diotela.

Foru Aldundiak baieztatu egin du animaliak tiroa zuela atzeko hanketan.

Arratian antzeko kasuak gertatzen ari dira azken hilabeteotan.

Apirilaren 22an, norbaitek orkatz baten gorpua zintzilikatu zuen Gorbeiako parke naturaleko kartel batetik, lepoa moztuta. Gune babestua da parke naturala, eta han zorrotz kontrolatuta dago ehiza. Bizkaiko Foru Aldundiak eta Ertzaintzak adierazi zuten ikerketa bat zabaldu zutela, animalia nork hil zuen argitzeko.

Zehazki, Areatzako (Bizkaia) lurretan aurkitu zuten orkatza, Asteitxeko aparkalekuan, eta basozainek kendu zuten handik. Gorbeiako Parke Naturalean espezie horretako 600 animalia inguru daude, gehienak Arabako aldean.

Gorbeian burua moztuta agertu zen orkatza, joan den apirilaren 22an. BERRIA

Igandekoarekin, bost dira dagoeneko aurten hilda topatu dituzten antzeko animaliak. Aurreko hirurak heltzeko zailak diren guneetan zeuden, putreek erdi janda, baina azkeneko biak, leku nabarmenetan.

Eskualdean ehiztari asko dago, eta erantzuleak isilpeko ehiztariak ote diren zabaldu da inguruan.

Legez kanpoko ehizak 10.000 eurorainoko zigorrak izan ditzake, baita kartzela zigorrak ere, baina Gorbeian badago aspaldidanik arrisku horiek hartzen dituen jendea. Basozainen arabera, lehen oso ohiko jarduera zen ezkutuko ehiztariena, baina azken hamabost urteetan nabarmen murriztea lortu dute.

Basozainek udaberrian esan zuten harritzekoa dela isilpeko ehiztariek orkatzaren gorpuak agerian uztea, normalean ehiztari horiek oharkabean pasatzen saiatzen direlako.

Beste aukera bat nabarmendu du Borja Diaz Bizkaiko Basozainak Elkarteko eledunak, baina argi utzi nahi izan du orokorrean mintzo dela, eta ez atzoko kasuari zehazki lotuta. «Agian jende bat ez dago pozik orkatzekin». Izan ere, animaliok kalteak egiten dituzte eukalipto landaketetan eta pinudietan, zuhaitzon puntak jaten dituztelako. Gainera, adarretan dituzten guruinetatik isurtzen den hormona bat igurzten dute zuhaitzetan, beren usaina uzteko, eremua markatze aldera. Halakoetan baliteke adarrekin zuhaixken azala urratzea, eta eukaliptoa ihartzea, Diazek azaldu duenez. Jende bat kexu dela, beraz, eta, agian, mezu bat bidali nahi izan diola Bizkaiko Foru Aldundiari. «Gauza bat argi dago: bistan utzi dutela, eta bururik gabe».


Summary: LGBTI kolektiboa babesteko lege esparruak sortzeko deia egin dute erakundeek. LGTBI kolektiboaren eskubideen aldeko borroka ikusarazteko eskatu du Berdinduk. Arratsalderako hainbat kolektibok manifestaziora deitu dute.

LGTBI Komunitatearen Nazioarteko Eguna da gaur; harrotasunerako eguna, baita berdintasuna aldarrikatzeko borrokarako eguna ere. Izan ere, oraindik bada zer egin berdintasunerako bidean. Aldarrikapen horiek karrikara eramanen dituzte hainbat herri eta eta hirietan gaur arratsaldean, baina goizean goizetik izan dira horiekin bat egin duten erakundeak ere.

Eusko Legebiltzarrak bat egin du LGTB Komunitatearen Nazioarteko Egunean antolatutako ekitaldiekin, eta eskubideen eta aniztasunaren aldeko ekitaldi instituzional batekin eman dio hasiera gaurko jardunari. Bakartxo Tejeria Eusko Legebiltzarreko lehendakaria eta Beatriz Artolazabal Berdintasun, Justizia eta Gizarte Politiketako sailburua buru zirela, hainbat parlamentarik kontzentrazioa egin dute parlamentuaren aitzinean eskubideen eta aniztasunaren alde lelopean. Iluntzean, LGTBI banderaren koloreekin argiztatuko dute parlamentua.

Nafarroako Parlamentuak eta Nafarroako Gobernuak ere bat egin dute gaurko LGTBI mugimenduak antolatutako mobilizazioekin, eta mugimenduak izandako historia oroitarazteko eta ikusarazteko beharra nabarmendu dute. Nafarroako Gobernuak bazterketarik gabeko politika publikoak egiteko duen konpromisoa berretsi du, eta, oraindik egiteko anitz dagoen arren, Nafarroako Parlamentuak egindako bideagatik «harro egoteko arrazoiak» badaudela azpimarratu.

Eudelekin bat, Berdindu! Sexu eta genero aniztasunarekin zerikusia duten gaiei buruzko informazioa eta arreta ematen duen Eusko Jaurlaritzaren zerbitzu publikoa adierazpen publikoa egin du aniztasunetik abiatuta, eskubideak eta bizikidetza aldarrikatzeko. Sexu eta genero aniztasunaren aurkako sektore eta alderdi politiko «jakin batzuen» diskurtso eta planteamenduen gorakadaren aurrean, kontuz ibiltzeko deia egin du Berdinduk, eta nabarmendu du diskurtso horiek «ondorio zuzenak» dituztela: «Horregatik, oraindik ere beharrezkoa da LGTBI kolektiboaren eskubideen aldeko borroka ikusarazten jarraitzea».

LGTBI pertsonen bizitzak eta eskubideak babesten dituzten lege esparruak egotea beharrezkotzat jo du zerbitzu publikoak, eta baita LGTBI kolektiboaren egungo errealitatea ezagutzea egiaztatutako eta kuantifikatutako datuekin. Arabako, Bizkaiko eta Gipuzkoa hainbat udalek ere bat egin dute Eudelek eta Berdinduk ateratarako adierazpenarekin

Mobilizazioak arratsaldean

Protestarako eguna izango da gaurkoa, eta horregatik karrikak hartzeko deia egin dute hainbat antolakundek. Arratsaldean izango dira manifestazio horiek. Bilbon, Moyua plazatik abiatuta egingo dute protesta, 18:30ean. Donostian eta Gasteizen 19:00etan izango dira mobilizazioak. Donostian, Bulebarrean hasiko da. Gasteizen, berriz, Andra Mari Zuriaren plazan. Iruñekoa izango da denetan berantiarrena: 19:30ean abiatuko da Baluarteko plazatik. Iparraldean, aldiz, irailaren 25ean ospatuko dute.


Summary: Justizia «errestauratiboa eta antipunitiboa» oinarri dituen espetxe eredua proposatu du Salhaketak. Espetxe eskumenaren helburu nagusiak Basauri, Martutene eta Zaballako kartzelak ixtea izan behar du, elkartearen aburuz.

Datorren urriaren 1ean Eusko Jaurlaritzaren esku geratuko da Arabako, Bizkaiko eta Gipuzkoako espetxeen kudeaketari lotutako eskumena, eta Arabako Salhaketa elkarteak espetxe ereduari buruzko proposamen bat landu du manifestu batean. Eusko Jaurlaritzak proposatu duen euskal espetxe eredu berriarekin oso kritiko azaldu da elkartea, eta haren ordez justizia «errestauratibo eta antipunitiboa» oinarri dituen eredu bat proposatu du. Elkarteak iragarri du datozen hilabeteetan eragile sozialei, sindikalei eta politikoei aurkeztuko diela dokumentua, eta irailean bestelako justizia eredu baten alde mobilizatuko dela. Salhaketaren ustez, espetxe eskumenaren helburu nagusienak izan beharko luke egun Araban, Bizkaian eta Gipuzkoan irekita dauden hiru kartzelak ixtea– Basauri, Martutene eta Zaballa–. Ordea, salatu du Zubietako espetxe berriaren eraikuntzan eta funtzionamenduan diru publikoa inbertitzea kontrako norabidean doala. Elkarteak uste du «bestelako justizia eredu bat» sustatu behar dela administrazioetatik. «Gaur egungo justizia zigortzaile, klasista, hetero-patriarkala eta arrazistaren ordez, justizia errestauratibo, antipunitibo eta gizarte orientazioa duen eredu baten alde lan egin behar da», azaldu du Cesar Manzanos elkarteko arduradunak. Haren esanetan, Eusko Jaurlaritzak ez badu erabateko aldaketarik planteatzen delituaren aurkako prebentzio eta borroka ereduan; hala arau hausteei erantzuteko neurrietan, nola biktimizatutako pertsonei erreparazioa emateko neurrietan, egun indarrean den eredu bera errepikatuko du. Elkartearen iritziz, ezinbestekoa da egungo makro kartzela eta espetxe zaharkituen ordez tamaina txikiko gizarteratze zentro espezifikoak jartzea. Halaber, droga mendekotasunak edota buruko gaitzak dituztenak artatzeko programa espezializatuak eratzea eta espetxez kanpoko ospitale unitateetan zerbitzu soziosanitarioak sortzea proposatu du. Horrez gain, Salhaketak uste du pertsona guztiei oinarrizko errenta bat bermatuz gero, «pobreziaren delinkuentzia» saihestuko litzatekeela, eta bide horretan ezinbestekoa dela espetxetik irtetean gizarteratzeko eta lanerako laguntza programak sustatzea. Zigor arloan behatoki independente bat sortzea ere proposatu du elkarteak. Nazioarteko gomendioak aintzat harturik abiatuko litzateke, espetxeen eredu itxiak bertan behera utzita eta gizarte politiken bitartez programa soziosanitarioak, sozio-laboralak eta komunitate lanak sustatuta.


Summary: Beste 171 COVID-19 kasu zenbatu dira Hego Euskal Herrian. Igandean egindako testen %3k eman dute positibo. Hegoaldeko ospitaleetan 104 paziente dira gaitzarekin erietxeratuta.

Nafarroako Gobernuak eta Eusko Jaurlaritzak emandako informazioaren arabera, Osakidetzak eta Osasunbideak guztira 5.547 diagnostiko proba egin zituzten atzo COVID-19a atzemateko, eta 171 positibo zenbatu zituzten horietan. Lurraldeka, Bizkaian, 77 izan ziren; Gipuzkoan, 56; Nafarroan, 29, eta Araban, 7. Halaber, azken bi asteetako datuei so, eguneko 211 kutsatu izan dira Hego Euskal Herrian. Atzera begirakoa egin, eta aise ikus daiteke kutsatzeek azken hilabeteotan izandako beherakada: izan ere, batezbestekoa 390 zen orain dela hilabete.

Atzo egindako probak eta horien emaitzak oinarri, positiboen portzentajea %3 izan zen Hegoaldean. Zehazki, Osakidetzak egindakoen %2,9 izan dira positiboak; Nafarroan, berriz, ehunekoa handiagoa da: %4. Edonola ere, aldagaia bi osasun sistemetan da OME Osasunaren Mundu Erakundeak gehienezko mugatzat ezarria duena baino apalagoa (%5).

Gainera, Osakidetzak eta Osasunbideak hamabi pertsona sartu zituzten erietxera COVID-19aren sintomak larriagotuta. Horiek aintzat hartuta, guztira 104 dira Hegoaldeko zentroetan. Horietako 42 ZIU zainketa intentsiboetako unitateetan daude; 62, berriz, gela arruntetan.


Summary: AEBek Iranen babespeko miliziei eraso die. Hiru bonbardaketa egin dituzte Siria eta Irak arteko mugan, Pentagonoaren esanetan. Horietan, gutxienez zazpi lagun hil dituzte. Eremuko segurtasuna «asaldatzea» leporatu dio Teheranek Washingtoni.

Hainbat milizien «arma biltegien» aurkako aire erasoak egin dituzte AEBek, Siria eta Irak arteko mugan. Pentagonoko bozeramaile John Kirbyren esanetan, Iranek babestutako talde armatuak dira, AEBek «eremuan dituzten tropen aurkako erasoak» egin dituztenak. Siriako Giza Eskubideen Behatokiaren arabera, gutxienez zazpi lagun hil dituzte hiru bonbardaketetan, eta beste asko «larri zauritu». SANA albiste agentziak, berriz, adierazi du haur bat ere hil dutela.

Kirbyren arabera, AEBetako presidente Joe Bidenek eman zuen erasoa egiteko agindua. Adierazi du, gainera, bonbardaketa «zehatzak» izan direla: bi, Deir ez-Zor probintzian, Abu Kamal hiritik (Siria) gertu, eta hirugarren bat, mugaren beste aldean, Irakeko Anbar probintzian. Posizio militarrak zirela azaldu du Kirbyk, besteak beste, Kataeb Hezbollah eta Kataeb Sayyid al-Xuhada milizienak —Iraken ekiten dute, nagusiki—.

Ez da Biden Etxe Zurira iritsi zenetik egin den gisa bereko lehen erasoa. Otsailean ere hainbat miliziaren aurkako bonbardaketak egin zituzten, eta gutxienez hogei lagun hil. AEBek 2.500 soldadu inguru dituzte eremuan, eta iaz 40 eraso inguru jasan zituzten, Pentagonoak azaldu duenez. Horietako hainbat «Iranek babestutako miliziek droneekin» eginak. Horien ordaina lirateke bi erasoak.

Bonbardaketak jasan dituzten hainbat milizia Haxed al-Xaabi koalizioko kideak dira. Talde hori EI Estatu Islamikoaren aurkako borrokan ari da lanean 2016tik, besteak beste, Irakeko armadarekin elkarlanean. Koalizioko kideetako batek, Kataeb Sayyid al-Xuhadek, iragarri du AEBekiko mendekua hartuko dutela: «[Irakeko] Komandantzia Nagusiaren seinale bat espero dugu erantzuteko».

Era berean, Ekialde Hurbileko segurtasuna «arriskuan» jarri izana leporatu dio Teheranek Washingtoni. Hala, salatu du Irak eta Siria arteko mugan eginiko erasoak «bide okerretik» doazela. «AEBak eremuko segurtasuna asaldatzen ari dira, eta bera izango da segurtasun ezaren biktimetako bat», adierazi du Irango Atzerri Ministerioko bozeramaile Said Jatibzadehk.

Akordiorik eza

Ikusteko dago erasoek eraginik izango ote duten akordio nuklearraren etorkizunari dagokionez. Izan ere, ostiralean mahaian esertzeko pausoak emateko exijitu zioten AEBek eta Frantziak Irani. Horretara iristeko oso bestelako ikuspegiak dituzte, baina, bi aldeek. Washingtonek ezinbestekotzat jo du Iranek garapen nuklearra bertan behera uztea akordio bat negoziatzen hasteko. Teheranek, berriz, elkarrizketak hastea beharrezkotzat jo du bestelako pausoren bat emateko.

Bide horretatik, Jatibzadehk adierazi du gobernuak ez duela erabaki IAEA Energia Atomikoaren Nazioarteko Agentziaren ikuskapen gehiago jasotzea onartuko ote duen. Bi erakundeen arteko akordioa hilaren 24an amaitu zen, eta, NBE Nazio Batuen Erakundeak hura luzatzeko eskatu arren, hainbat xehetasun argitzeko beharra nabarmendu du Teheranek; besteak beste, inspektoreek erakundeari bideo eta irudirik ez bidaltzea, AEBek Irani ezarritako zigor ekonomikoak martxan dauden bitartean.

Iranen, gainera, indar hartu dute akordio nuklearraren aurkako ahotsek. Hassan Rohani presidenteak laster utziko du kargua, eta Ebrahim Raisi kontserbadoreak hartuko du haren lekua, bozak aise irabazi ostean. Irango Parlamentuko presidente Mohammad Bagher Ghalibafek argi utzi ditu aliantza kontserbadorearen asmoak. Hark adierazi du akordioa amaierara iritsi dela, eta, beraz, ez dela irudirik emango.

Litekeena da horrek Vienan martxan diren elkarrizketak zailtzea. Han ari dira biltzen alde guztiak, 2015ean adostutako akordio nuklearrera itzultzeko. AEBek 2018an utzi zuten hura, Donald Trump boterean zela. Bidenek, baina, nazioarteko afera garrantzitsuenetako bat zela adierazi zuen hauteskunde kanpainan. «Interes nazional bat dugu arazo nuklearra berriz ere bideratzen saiatzeko», gehitu zuen oraintsu Anthony Blinken Estatu idazkariak.


Summary: Tourrean istripua eragin zuen ikuslearen bila ari da Polizia. Txartel bat erakusteagatik, hainbat txirrindulariren erorikoa eragin zuen emakume batek, eta, Jendarmeriaren arabera, alde egin zuen gero.

Larunbatean, lehenengo etapa zuen Frantziako Tourrak Bretainian. Emakume batek kartel bat erakutsi nahi izan zien telebistako kamerei, eta hainbat txirrindulari erortzea eragin zuen. Polizia haren bila ari da, eta lekukoak eskatu dituzte. Izan ere, emakumeak istripua eragin ostean, «ikertzaileak heldu baino lehen» alde egin zuela adierazi dute.

Bretainiako Finisteren gertatu zen ezbeharra. Frantsesa eta alemana nahastuta Aurrera aitonatxo eta amonatxo! esaten zuen zeinu batekin jarri zen emakumea pelotoiaren aurrean. Tony Martin txirrindulari alemaniarrak emakumearekin kolpea hartu, eta lurrera erori zen. Atzetik erori ziren beste hainbat txirrindulari, gehienak Martinen Jumbo Visma taldekoak. Jash Suetterlin (DSM)txirrindulariak Tourra utzi behar izan du horren eraginez. Beste 20 txirrindulari zauritu ziren ezbeharrean.

«Ikusi nuen emakumezkoa, ikusi nuen zeinua. Baina azken unean errepidera biratu zuen, eta ez nuen astirik izan erreakzionatzeko», esan zuen Martinek. «Ezin dut ulertu jendeak zergatik egiten dituen halakoak. Bizikletan lehiatzeko gaude hemen; ez da zirku bat».

Lasterketaren antolatzaileek larunbat gauean esan zuten ikuslea salatzeko asmoa zutela. «Hala egingo dugu halakoak egiten dituzten dituzten gutxi horiek ez dezaten denon lasterketa zapuztu», esan zuen Pierre-Yves Thouault Tourraren zuzendariordeak.

Baina, horretarako, emakumea identifikatu beharko dute aurretik. Jendarmeriaren arabera, emakumeak ihes egin zuen ezbeharra eragin ostean, eta lekukoei laguntza eskatu diete hura identifikatzeko.

Halakoak gertatu dira lehen ere Tourrean eta ikusle asko erakartzen dituzten bestelako lasterketetan. 2018. urtean, Vincenzo Nibalik Tourra utzi behar izan zuen, ikusle baten argazki kameraren uhala bizikletaren heldulekuan trabatu eta erori ostean.

Bresteko fiskaltzak salaketa jarri du dagoeneko Finistereko ikuslearen aurka, «nahi gabeko zauriak» eragiteagatik, eta segurtasun edo ardura neurriak ez betetzeagatik, modu nabarmenean. Halako lege hauste batengatik asko jota urtebeteko kartzela zigorra ezar daiteke, eta 15.000 euroko isuna.


Lasserre, EH Bai eta abstentzioa

Summary: Lasserre, EH Bai eta abstentzioa.

Zentro eskuina gailendu da, berriz, departamendurako bozetan. Ipar Euskal Herriak dituen hamabi kantonamenduetatik hamaika irabazi ditu, eta historikoki alderdi sozialistarenak ziren Baionako bi eremutan irabaztea lortu du. Hala, Jean Jacques Lasserre Forces 64eko hautagaia izanen da Pirinio Atlantikoetako presidentea ondoko sei urteetarako, sorpresarik ezean. Tokian tokiko jaunttoen boterea arrakalatzen hasia zela pentsa zezaketen batzuek; oraindik sendo dagoela erakutsi du. «Badakigu zein izanen den gure lana ondoko sei urteetarako: notabilismo eta klientelismo horren kontra lan egitea, ikusten baita sistema horren sareek oraino funtzionatzen dutela», adierazi zuen Anita Lopepe EH Baiko hautagaiak bigarren itzuliko bozen emaitzak ezagutu ondotik.

Zentro eskuinaren olatuak alderdi sozialistako bi figura eraman ditu berekin: Cristophe Martin eta Henri Etxeto. Beren bikoteekin batera historikoki PSrenak izan diren Baiona–2 eta Baiona–3 kantonamenduetan zuten lekua galdu dute. Etxeto izan da Departamenduko ezkerraren buru azken sei urteetan; agintaldi honetarako ez du Pauen eserlekurik izanen. Ikusteke dago frantziar nazionalismoaren figurak zer erabaki hartzen duen bere etorkizunari buruz. Politika uzteko hautua eginen balu, panorama berri bat sor liteke Baionan, bere figura izan baita oztopo nagusia ezkerreko abertzaleekin elkartu eta ezkerreko indarren batasun batera iritsi ahal izateko. Abertzaleen aldarrikapenekiko sentsibilitate gehiago erakutsiko duen belaunaldi bat agertu beharko litzateke Etxeto joan ondotik egoera horretara iritsi ahal izateko; baina, ez da errana hala gertatuko denik, joera hori izan lezaketenak jadanik urrundu baitira alderdi sozialistatik.

Abertzaleen bilakaera

Emaitza interesgarriak lortu dituzte ezkerreko abertzaleek, ondorio eta irakurketa askotarikoak ateratzeko aukera ematen dutenak. Lehen itzulian, hautesleen bi herenek ez bozkatzea erabaki bazuten ere, 2015ean baino 2.981 boz gehiago lortu zituzten EH Baiko hautagaiek. Baina oso joera ezberdinak izan zituzten kantonamendu batzuetan edo besteetan.

Donibane Lohitzunen 2015ean baino 1.653 boz gehiago lortu zituen lehen itzulian Peio Etxeberri-Aintxart eta Leire Larrasa bikoteak, bikoitza baino gehiago. Azpimarratzekoa da 2015ean zazpi hautagaitza aurkeztu zirela, horien artean, alderdi sozialistarena eta ezkerreko frontearena. Aurten hiru baizik ez zeuden lehian: zentro eskuina, batasun nazionala eta EH Bai. Pentsa daiteke, beraz, Frantziako ezkerreko hautesle batzuek lehen itzulitik abertzaleei bozkatzea erabaki dutela. Batzuek abertzaleekiko izan zitzaketen harresiak arrakalatzen ari badira ere, seguruenik bidea falta da oraindik eskuinaren kontrako bozka gisa identifika litzatekeen hori abertzaleen aldeko bozka bilaka dadin.

Errobi-Aturri kantonamenduan argi gelditu baita EH Baiko hautagaitzek eskuratzen duten bozka beti ez dela ezkerreko abertzaleen alde emandakoa. 2001etik Hiriburuko (Lapurdi) auzapez den Alain Iriart aurkeztu izan da eremu horretan, azken urteetan, eta gehienetan airez aire irabazi ditu bozak. Euskal Hirigune Elkargoan kargua duenez, aurten ez da aurkeztu, eta 1.580 boz gutxiago eskuratu ditu EH Baik eremu horretan; 2015ean baino kasik erdia gutxiago. Ondoriozta daiteke Iriartek lortzen zuen bozka gehiago zela tokiko notableari emandako babesa, ezkerreko proiektu abertzaleari emandakoa baino.

Eta azkenik, bada Baionako kasua. Herriko bozetan eta departamendukoetan azken hogei urteetan lortutako emaitzei begira, ezkerreko abertzaleak bozka kopuru berdintsuen inguruan dabiltzala ageri da. Herriko bozetan 1.307 boz lortu zituen Baiona Berriak 2001ean, eta 2008an, 1.134; 2014koetan, 1.642 boz eskuratu zituen Baiona 2014 zerrenda zabalak, eta Frantzia Intsumisoko Ensemble sektorearekin eta ekologistekin osatutako Baiona Berdea eta Elkarkidea zerrendak 1.597 lortu zituen iazko ekainean. Departamenduko bozei dagokienez, 1.661 boz eskuratu zituen EH Baik 2015ean, eta 1.894 eskuratu ditu aurten, kontuan hartuta Baiona-1 kantonamenduan Angeluko (Lapurdi) zati batek bozkatzen duela, eta Baiona-3n Bokaleko (Lapurdi) zati batek. Agerikoa da, gaur egun oraindik, ez dutela aurkitu formula eremu hori euskaldundu, eta ezkerretik abertzaletzeko.

Abstentzioaren erronka

Funtsean, ezkerreko abertzaleen bi argazki desberdin erakutsi dituzte aurtengo bozen bi itzuliek. Lehen itzulian, 2015ean baino boz kopuru handiagoa izan zuten kasik kantonamendu guzietan (Errobi-Aturrin eta Bidaxune-Amikuze-Oztibarren baizik ez ziren apaldu). Lehen itzulitik bigarrenera boz erreserba bat bazutela erakutsi dute kantonamendu guzietan, baina, 2015ean bigarren itzulian lortutako boz kopurutik urrun gelditu dira leku gehienetan.

Ezkerreko abertzaleen aldeko dinamika bat irakurri liteke EH Baik Departamenduko bozetan lortutako emaitzetan, baina inportantea da testuinguruan kokatzea. Azken urteetan, Euskal Herriko auzi nazionalari lotutako konfliktibitatea urteetan abertzaleek izan dituzten aldarrikapenen gutxieneko kontsentsu batera bideratu da, eta aldarrikapen maximalistak kasik desagertu dira diskurtso publikotik. Horrek esplika lezake, hein batean, hautesle batzuek errazago jo izana EH Baiko hautagaitzak babestera.

Baina, abstentzioaren joera ere azpimarratu behar da ezinbestean. Urtez urte, eta hauteskundez hauteskunde, etengabe emendatzen ari da. Emaitzen inguruko analisiak egiten saiatzea ezinbestekoa bada ere, hiru hautesletik bik hauteskundeak boikotatzea erabakitzen duelarik, zaila da beste ezeri begiratzea. Ipar Euskal Herriaren heren batek EH Bai ezkerreko lehen indar gisa kokatu duela erran daiteke, bai; baina, zer egin dezakete ezkerreko abertzaleek parte hartu ez duten gainerako bi herenengana iristeko?


Summary: Pentsioak KPIaren arabera eguneratuko dira 2022tik. Erreformaren lehen zatiak erretiroa atzeratzea sarituko du, eta aurreratzea zigortuko. Jasangarritasun faktore berri bat negoziatuko dute bZergek gastu batzuk pagatuko dituzte

Pentsio sistemaren erreformaren lehen zatia lotuta, bigarren zatiari helduko diote orain Espainiako gizarte eragileek. Neurri batean, errazena egin dute, eta galdera zail batzuei erantzun beharko diete bigarren negoziazioan: nola kalkulatuko dira hasierako pentsioak? Edonola ere, erreformaren lehen zatiak baditu garrantzi handiko hainbat puntu. Haien artean dago 2022. urtetik aurrera pentsioek erosteko ahalmenari eutsiko diotela, aurreko urteko KPIaren arabera igoko direlako.

Erretiroa aurreratzen dutenei gehiago zigortzea —pentsioa txikituz— eta atzeratzen dutenei saria ematea —pentsioa handituz— ere hitzartu dute Espainiako Gobernuak, CCOO eta UGT sindikatuek eta CEOE eta Cepyme patronalek. Sindikatuen eta enpresaburuen elkarteen organoek ontzat hartu ondoren, akordioa sinatu egingo dute.

Eguneratzea

Behin betiko lurperatuko da PPren garaiko erreformaren eguneratze sistema. Haren bidez, sistema defizitean zegoenez, pentsioak %0,25 baizik ez ziren igo bost urtez, 2014tik 2018ra. Oraingo sistemak, berriz, erosteko ahalmena ez galtzea bermatuko du, aurreko urteko batez besteko KPIan oinarrituta eguneratuko baitira. Urte batean inflazioa negatiboa bada, hurrengo urtean pentsioak ez dira hein horretan jaitsiko, baizik eta zeuden bezala geratuko dira.

Jasangarritasun faktorea

PPren azken erreformaren beste hanka bat ere desagertuko da, jasangarritasun faktorea izenekoa. Bizi itxaropena handitu ahala pentsioen zenbatekoa txikitzeko tresna bat zen, eta kalkulu batzuen arabera, pentsioak %30 jaistea ekar zezakeen. 2019an zen indarrean jartzekoa, baina ez da inoiz ezarri, pentsiodunen protestek eta gobernu aldaketak 2023 arte atzeratu zutelako. Sindikatuek haren aurka egin dute, eta gobernuak haien eskaera onartu arte ez dute akordio osoa bideratu ahal izan. Edonola ere, sistema berriak sistema bat izango du pentsioetan egiten den gastua kontrolatzeko eta «belaunaldien arteko berdintasuna» bermatzeko. Bost hilabeteko epea dute orain alternatiba hori negoziatzeko; akordiorik ez badago, Espainiako Gobernuak bere proposamena ezarriko du, urtarrilaren 1ean indarrean jartzekoa den legean izango dela agindu baitio Europako Batzordeari.

Erretiro aurreratua

Pentsioetan egiten den gastua mugatzeko neurrietako bat da erretiroaren benetako adina —64,6 urte, azken datuen arabera— adin ofizialera gerturatzea —66 urte orain, 67 urte 2027an—. Horretarako bidea da pentsioak txikitzea adin ofizialaren aurretik erretiroa hartzen duten batzuei. Egun, gehienez %16 txikitzen diote pentsioa erretiroa bi urtez aurreratzen duenari, eta %1,6, berriz, hiruhileko bat atzeratzen duenari. Murrizketa horiek handitu egingo dira kasu batzuetan —bi urte lehenago erretiroa hartzen dutenentzat eta pentsio handienentzat—, baina beste batzuetan txikitu.

Horrela, Gizarte Segurantzan 38 urte eta sei hilabete baino gutxiago kotizatu dutenei %21 txikituko diete hileroko pentsioa, adin ofiziala baino bi urte lehenago erretiratuz gero. Hiletik hilera jaitsi egingo da zigorra, eta %3,21ekoa izango da hilabete lehenago erretiratuz gero.

Zigorrak txikitu egingo dira kotizazio epea handituz gero: %19 eta %3,11 artekoa izango da 38,5-41,5 urteko kotizazioa dutenentzat; %17 eta %2,96 artekoa 41,5-44 urteko kotizazioa dutenentzat; eta %13 eta %2,81 artekoa 44 urtetik gora kotizatu dutenentzat.

Badira, ordea, haien borondatez baino, enpresek behartuta erretiroa hartzen dutenak, erretiroaren adina gerturatzean kalera botatzen dituztelako. Horientzat baldintza bereziak izango dira, haien borondatez lan merkatua uzten dutenena baino samurragoak. Horrela, pentsioetan jasoko duten murrizketen taula %0,5ean hasiko da. %30era iritsi ahal izango da, baina hori hala da erretiroa lau urte aurreratu ahal izango dutelako egoera horretan daudenek.

Behartutako erretiro aurreratua hartzeko eskubidea izango dute haien enplegatzaileak lan baldintzetan aldaketa esanguratsuak jasan dituzten enpresetako langileek, baita lantokiz aldatzeari uko egin diotenek ere. Kaleratze indibiduala eta kolektiboa jasan dutenek ere lau urte lehenago erretiratu ahal izango dute, betiere kalte-ordaina jaso dutela erakusterik badute.

Erretiro atzeratua

Erretiro adina gaindituta ere, langileek lanean jarraitzea sustatu nahi du gobernuak. Gaur egun, hori egiteak %2ko hobaria du pentsioetan gehienentzat, eta %4ra helduko da kasu guztietan. Sari hori ordainketa bakar batean jasotzeko aukera ere izango dute: lanean jarraitutako urte bakoitzean 4.786 eta 12.060 euro arteko ordainketa bat egitea, kotizazio oinarrien eta urteen arabera.

Nahitaezko erretiroa

Erreformak debekatu egingo du hitzarmen kolektiboetan nahitaezko erretiroa finkatzea 68 urte bete dituztenentzat. Indarrean egon eta klausula hori duten hitzarmenetan, berriz, hiru urtez soilik iraun ahal izango du.

Gastu batzuk, zergen esku

Pentsioen sistemak azken urteetan defizit handia izatearen arrazoietako bat da Gizarte Segurantzaren bizkar daudela berez harenak izan beharko ez luketen zenbait gastu. Gastu horiek Gizarte Segurantzatik aterako dituzte eta Estatuko aurrekontuen bizkar jarri. Hau da, gizarte kotizazioen bidez ordaindu beharrean, zergen bitartez ordainduko dira. Horien artean daude erretiro aurreratu batzuei emandako laguntzak, enplegua sustatzeko kotizazioetan egiten diren beherapenak, amatasun osagarria eta nekazarien erregimenaren tratamendua. Azken urteetan 21.000 milioi euroren gastua izan dute atal horiek.

Beste neurri batzuk

Erreformaren lehen zatiak zenbait eskubide zabalduko ditu. Horrela, izatezko bikoteek ere alargun pentsioa jasotzeko eskubidea izango dute. Bekadunen kontratatzaileek ere haien gizarte kotizazioak ordaindu beharko dituzte, formakuntza horretan soldatak ordaindu ala ez. Enpresak, hori bai, laguntzak jasoko dituzte kotizazio horiek ordaintzeko. Menpeko pertsonak zaintzeko lanaldia gutxitu dutenek kotizatzen jarraitzeko erraztasunak izango dituzte.

Lotzeko daudenak

Bigarren negoziazio baterako geratu dira gai arantzatsu batzuk, haien artean pentsioa kalkulatzeko zenbat urteetako kotizazioak hartuko diren kontuan —epea zabaldu ahala, pentsioa jaisten zaie langile gehienei—. Lan bizitzako azken 25 urteetako kotizazioak dira gaur egun oinarria, eta azken 35 urtera igarotzea jarri zuen mahai gainean PSOEk, edo lan bizitza osoa kontuan hartzea. Unidas Podemosen eta sindikatuen ezezkoen ondoren, ez dago garbi azken formula zein izango den.

Erabakitzeko dago autonomoen kotizazio sistema berria, eta soldata handienak dituzten kotizazio oinarriak zenbat handituko diren.


Summary: Bizikletako banatzaileak sartu dira EAEko ostalaritzaren esparru akordioan. Sektoreko itunetan arautuko dira ostalaritzako banatzaileen lan baldintzak. ELAk, LABek eta Euskadiko Ostalaritza Federazioak eta Confebaskek sinatu dute akordioa.

Autonomo gisa aritzetik soldatapeko izatera pasatu dira Glovo, Deliveroo eta antzeko plataforma digitaletako banatzaileak, lehendabizi epaitegiek autonomo faltsuak zirela ebatzi, eta gero Espainiako Gobernuak sektorea arautu ostean. Eta horrekin guztiarekin, haien lan baldintzen negoziaziorako esparrua ere aldatu egingo da.

Bide horretan urrats bat egin dute gaur sindikatuek eta patronalek, zehazki ostalaritzan jarduten duten Arabako, Bizkaiko eta Gipuzkoako banatzaileentzat. ELAk, LABek eta Euskadiko Ostalaritza Federazioak eta Confebaskek adostu dute hiru lurraldeetako esparru akordioa moldatzea; eta, horren ondorioz, alor horretako banatzaileen lan baldintzak lurralde bakoitzeko mahai sektorialetan negoziatuko dira.

Horrek esan nahi du, besteak beste, ostalaritzako banatzaileei ez zaiela aplikatuko Bizkaiko supermerkatuetako etxez etxeko banatzaileen hitzarmena edo estatuko mezularitza hitzarmena.

Ostalaritzako esparru akordioan ordezkaritzaren gehiengo zabala dute ELAk (%49,6) eta LABek (%27,6). Eta bi sindikatuek jada azaldu dituzte ostalaritzako negoziazio mahaietan Araban, Bizkaian eta Gipuzkoan, establezimenduetako banatzaileentzat egingo dituzten eskakizun nagusiak.

ELAk Riders kategoria sartu nahi du hitzarmenetan; kolektibo horrentzako soldatak arautzea ere bilatuko ditu, eta langile talde horren gutxieneko soldatak hilean 1.200 eurokoak izatea bultzatu.

Subrogaziorako eskubidea ere eskatuko du «dagokion kasuetan». Gainerakoan, bizikletako banatzaileentzat ostalaritzako itunetako beste baldintzen aplikazioa eskatuko du.

LABek ere negoziazio puntu nagusiak jada ezarrita ditu herrialde bakoitzeko ostalaritzako mahaietarako. Sindikatuak nahi du bizikletako banatzaileak hirugarren kategorian txertatzea. Horrela, LABen kalkuluen eta, betiere, herrialdearen arabera, lanaldi osoko urteko soldata 18.700 eta 21.500 euroan egongo litzateke, eta urteko lanaldia 1.723 eta 1.750 orduen artean.

Horrekin batera, bizikletako banatzaileen lan espezifikoari erantzungo dion erregulazioa nahi du LABek, «langile horien babesa handitzeko». Ostalaritzako banatzaileak subrogazio eskubidera gehitzea ere eskatuko du sindikatuak.

LABen eskakizunak berberak dira Nafarroako ostalaritzako bizikletako banatzaileentzat, eta sindikatua horiek aldarrikatzeko kanpaina egiten da Riders por Derechos plataformako langileekin batera. Nafarroan oraindik ez da iritsi sektoreko mahaietarako jauzirik. Baina UGTk jada agertu du nahi dituela plataforma digitaletako banatzaileak lan hitzarmenetara batu. Lurralde horretako ostalaritzan UGT sindikatuak du ordezkaritzarik handiena (%42,3).


Summary: 75 kontzertu Donostiako Musika Hamabostaldian. Abuztuaren lehenetik 27ra bitartean bakarlari entzutetsuak izango dira: Yuja Wang, Grigori Sokolov, Elisabeth Leonskaia, Stephen Hough eta Mitsuko Uchida pianistak; eta Anne-Sophie Mutter, Leonidas Kavakos eta Julian Rachlin biolinistak.

Donostiako 82. Musika Hamabostaldiak 1,8 milioi euroko aurrekontua dauka, 75 kontzertu eskainiko ditu 35 agertokitan abuztuan, Donostian nahiz Gipuzkoako, Arabako, Nafarroako eta Iparraldeko zenbait herritan. Gaur goizean aurkeztu dute egitaraua Kursaaleko Foyer-ean.

Sei orkestrak parte hartuko dute: Luxenburgoko Orkestra Filarmonikoak, Budapesteko Festival Orkestrak, Espainiako Orkestrak, Galiziako Orkestrak, Euskadiko Orkestrak eta EGO Euskal Herriko Gazte Orkestrak.

Abenduaren 1ean eta 2an izango dira lehen emanaldi nagusiak Kursaalen. Luxenburgoko Orkestra zuzenduko du Gustavo Gimenok, eta Yuja Wang pianistak joko ditu Liszten Lehen kontzertua eta Mozarten Hogeigarren kontzertua. Abuztuaren 8an EGOrekin Julian Rachlin biolinistak Mendelssohnen kontzertu bat joko du; abuztuaren 9an, Grogori Sokolov pianistak, Rachmaninoven preludioak eta Chopinen polonesak. Abuztuaren 19an Galiziako Orkestrarekin ariko da Elisabeth Leonskaia, Brahmsen Pianorako bigarren kontzertua eskaintzeko. Abuztuaren 20an, Easo Abesbatzak Brahmsen bi pieza kantatuko ditu. Abuztuaren 21ean, Euskadiko Orkestrak interpretatuko ditu Poulenc, Faure eta Beethovenen obra bana, Victor Pablo Perezen zuzendaritzapean. Abuztuaren 22an Schuberten obrak joko ditu Mitsuko Uchida pianista japoniarrak.

Azken bi egunetan, abuztuaren 26an,Anne-Sophie Mutter biolinistak Mozart, Beethoven eta Francken sonatak interpretatuko ditu; eta abuztuaren 27an, Budapesteko Festival Orkestrarekin Dejan Lazic pianista izango da, Milhaud, Satie, Kodaly eta Ravelen obrak jotzen.

Dantzak leku berezia izango du egitarauan, Victoria Eugenia antzokian: Lucia Lakarra eta Matthew Golding abuztuaren 17an ariko dira, eta Iratxe Ansa eta Igor Bacovich abuztuaren 23an.

Hamabostaldiak opera bat ekoiztu du propio: Hirira. Abuztuaren 10ean, Easo Eskolaniako eta Easo Gazte Abesbatzako haurrek Viktoria Eugenia antzokiko oholtzara eramango dute haurrentzat sortutako opera hau, Gorka Mirandak zuzendurik.

Sarreren salmenta bihar, ekainaren 29an, abiatuko da 11:30etik aurrera; www.musikahamabostaldia.eus webgunean eskuratu ahal izango dira txartelak, baita Kursaal eta Victoria Eugenia antzokietako leihatiletan ere.

Gainera, bost ziklo berezi izango dira: organo zikloa (abuztuaren 1etik 8ra bitartean), antzinako musika zikloa (abuztuaren 3tik 16ra), musika garaikideko zikloa, ganbera musika zikloa eta interprete gazteen zikloa.

Musika Hamabostaldiak bere egoitza nagusia Donostian izanik ere, hamabost kontzertu eramango ditu Gipuzkoa, Araba, Nafarroa eta Iparraldeko zenbait herritara, hala nola Loiolako eta Arantzazuko santutegietara, Hondarribiko Itsas Etxera eta Hernaniko Txillida-Lekura.


Summary: Jaurlaritzak 500 toki ahalbidetuko ditu udan bidean diren migratzaileei laguntzeko. Hiru egoera posibleren arabera aktibatuko dira, eta Irunen eta Bidasoa eskualdean 338 toki izango dituzte

Udan irits daitezkeen migratzaileei laguntzeko asmoz, Jaurlaritzak Uda 2021 kontingentzia plana aktibatuko duela jakinarazi du gaur, Irunen, Beatriz Artolazabalek, Berdintasun, Justizia eta Gizarte Politiketako sailburuak. 500 toki egongo dira gehienez, eta hiru egoera posibleren arabera aktibatuko dira. Sailburuak aurreratu duenez, Irunen eta Bidasoa eskualdean 338 toki izango dituzte.

Artolazabalek Xabier Legarreta Migrazio eta Asilo zuzendariarekin batera eman du gaur goizeko prentsaurrekoa. Azken horrek azaldu duenez, udako planak hiru egoeratan banatzen du erantzuna: egun berean ehun pertsona baino gehiago, 200 pertsona baino gehiago eta 400 pertsona baino gehiago hartzekotan.

Era berean, sailburuak Errenteriako Gaztelutxo aterpetxearen garrantzia azpimarratu du. Ardurapean adingabeak dituzten emakumeei harrera egiteko erabiliko da, eta, Artolazabalen hitzetan, «migrazioaren dramako kolektiborik ahulenetako bat da».


Summary: Anita Lopepe: «Herritarrak 'politizatu' behar ditugu». Pantxika Maitia kazetariak aurkeztu du saioa, Menane Oxandabaratsekin batera. Goizeder tabernak egin du analisia, eta hiru gonbidatu izan dituzte: EH Baiko Anita Lopepe, Forces 64ko (zentro-eskuina) Annick Trounday eta Gauche 64ko (ezkerra) Iker Etxepare.

Euskal Hedabideek antolatuta, departamenduko eta eskualdeko bozen inguruko mahai inguru bat egin dute gaur Kanalduden, eta zuzenean jarraitu ahal da BERRIAren webgunean. Mahai ingurua elkarlanean antolatu dute euskal hedabideek: Kanaldude telebistak, Kazeta.eus atariak, Herria aldizkariak, Euskal Irratiakek eta BERRIAk.

Bi zatitan banatu dute saioa, eta Pantxika Maitia kazetaria aritu da aurkezle, Menane Oxandabaratsekin batera. Emankizunaren lehen partean, departamenduko emaitzak aztertu ditu Goizeder Taberna kazetariak. Tabernak hasieratik hitz egin du aunitz igo den abstentzioari buruz, eta esan du horrek agerian utzi duela «demokrazia ordezkatzailearen krisia». Abstentziora gehien jo dutenak gazteak izan dira, eta horrek ezbaian jarri ditu kanpaina egiteko moduak ere. Kazetariak hizpide izan ditu bozetan protagonista izan diren alderdien emaitzak ere.

Ondotik, hiru gonbidatuen txanda izan da: EH Baiko Anita Lopepe, Forces 64ko (zentro-eskuina) Annick Trounday eta Gauche 64ko (ezkerra) Iker Etxepare. Euskal Irratiakeko Pepe Aizpuruk egin dizkie galderak, lehenengoa, berriz ere, abstentzioaren inguruan. Troundayk hartu du hitza lehenbizi, eta gazteak politikara gerturatzeari buruz jardun du.

Lopepek ere argi esan du herritarrek ez dutela politikariengan sinisten: «Jendeak ez ditu ezagutzen bere ordezkariak, eta gauza asko hauteskundeak gerturatzen direnean soilik egiten dituztela ikusten du». Konponbide gisa «politika egiteko beste modu batzuk» behar direla esan du, eta herritarrak inplikatzea beharrezkoa dela gehitu.

Etxeparek beste pare bat faktore aipatu ditu: batetik, pandemiak baldintzatutako garaian hauteskundeak ez direla herritarren lehentasuna, eta, bestetik, departamenduko eta eskualdeko bozen artean egon den nahasketa. Etxaperek onartu du «zaplasteko ederra» jaso dutela Baionan, baina «biharko zubiak eraikitzeko prest» jarraituko dutela azpimarratu du.

Jarraian, ostegunean Pauen egingo den osoko bilkuraz jardun dute, eta alderdi bakoitzak han hartuko duen jarreraz. Lopepek argi utzi ez dela sorpresarik izango, zentro-eskuinaren nagusitasuna dela eta. Dena den, esan du gaur erabakiko dutela euren hautagaitza aurkeztu ala ez.


Summary: Emakumeen salerosketarako sare bat desegin dute Donostian. Poliziak bi emakume askatu eta beste zazpi petsona atxilotu ditu, Madrilen eta Donostian. Sareak sexualki eta laboralki esplotatzen zituen emakumeak, eta baita lapurretak egitera behartu ere.

Espainiako Poliziak emakumeen salerosketarako sare baten aurkako operazio bat egin du Donostian eta Madrilen (Espainia), eta guztira zazpi pertsona atxilotu ditu. Emakumeak sexualki eta laboralki esplotatzea egozten zaie, besteak beste, eta baita lapurretak egitera behartzea ere. Operazio berean, Poliziak gaizkileen menpe zeuden bi emakume askatu ditu.

Sarea Gipuzkoan, Espainian, Frantzian eta Polonian zegoen finkatuta, eta, Poliziak jakinarazi duenez, biktimak Mongolian antzematen zituen, Schengen eremuan ikasi eta lan egiteko aukeraren promesarekin. Behin Europan zirela, lantegi klandestinoetan edo Madrilgo prostituzio etxeetan laboralki eta sexualki esplotatzen zituzten, eta Espainiako eta Frantziako saltokietan lapurretak egitera behartzen zituzten, Poliziaren arabera.

Halaber, Poliziak nabarmendu du atxilotuetako bat, sarearen burua, Europa osoan «erreferentea» zela Mongoliako herritarrak Espainian «arau kontroletik ihesi» sartzeko. Guztira lau pertsona atxilotu dituzte Donostian, eta hiru Madrilen, eta bi hirietan hainbat erregistro egin dituzte.


Summary: Leherketa bat izan da Londresko tren geltoki batean. Oraingoz ez dakite zerk eragin duen leherketa, baina agintariek baztertu egin dute atentatu terrorista bat izan daitekeenik. Inguruko bizilagunei eskatu diete etxean gelditzeko eta leihoak itxita edukitzeko.

Londresko hainbat tokitatik ikus daitezke leherketa handiak eragindako ke adar luzeak. Elephant and Castle deituriko tren geltokian gertatu da, Londresko Southwark udalerrian. Dagoeneko lanean ari dira suhiltzaileak, eta, hainbat iturriren arabera, 15 kamioi baino gehiago eta 100 suhiltzaile baino gehiago joan dira bertara. Oraingoz ez dakite zerk eragin duen leherketa, baina agintariek baztertu egin dute atentatu terrorista bat izan daitekeenik.

Suteak hainbat kalte eragin ditu dagoeneko: besteak beste, trenbideko arkuak, hainbat saltoki, sei auto eta telefono kabina bat. Geltokiaren inguruko eremu guztiak hustu dituzte, eta oraingoz ez dute leherketaren biktimen edo zaurituen berri eman. Halaber, inguruko bizilagunei eskatu diete etxean gelditzeko eta leihoak itxita edukitzeko.

Ezbeharra bertatik bertara bizi izan duten hainbat lekukoren arabera, leherketa handi bat gertatu da lehenik, eta jarraian «su bola handi bat» hasi da. Beste lekuko batzuen arabera, «noizean behin ke adar berriak eta are ilunagoak» ikus daitezke. Horietako batzuek sakelakoarekin harrapatu dute leherketa bera, eta irudi ikusgarriak zabaldu dituzte sare sozialetan.

Lineak, blokeatuta

Ezbeharraren ondorioz, behin-behinean blokeatu dituzte Elephant and Castle tren geltokiarekin konexioren bat duten tren lineak, eta, Thameslink enpresaren ordezkari baten esanetan, inguruko eremuak eta tren lineak zer egoeratan dauden ebaluatzen ari dira suhiltzaileak.


Summary: Otegi: «Eztabaida burujabe bat nahi dugu; ez zer den posible». EH Bilduko koordinatzaileak esan du EH Bildu ez dela mugitu estatus berriaren inguruko eztabaidan, eta galdeketa gaitzaile bat egiteko beharra nabarmendu du.

Estatus politikoaren inguruan «eztabaida burujabe bat» egin nahi du EH Bilduk, «Euskal Herriak XXI. mendean dituen erronkei aurre egiteko behar dituen tresnen inguruan» hitz egiteko. Elkarrizketa horrek, gainera, «nazionala» eta «parte hartzailea» izan beharko luke, Arnaldo Otegi EH Bilduko koordinatzailearen hitzetan.

Otegik agerraldi bat egin du gaur goizean, Ipar Euskal Herriko departamendu bozen balorazioa egin eta estatus politikoaren inguruko eztabaidaz hitz egiteko. Haren iritziz, «ez da kasualitatea momentu honetan agendaren zentroan lurralde bertebrazioa egotea Espainiako Estatuan», eta gaineratu du EH Bilduk «eztabaida horri ongietorria» ematen diola: «Aspaldi esaten ari gara badela arazo bat, eta hipoteka bat 1978ko erregimenetik datorrena».

Haatik, azaldu du eztabaida hori nolakoa izatea nahi duen: «EH Bilduk eztabaida burujabe bat egin nahi du: jakina da Euskal Herria ez dela estatu burujabe bat, baina euskal herritarrok burujabe gara eztabaidak egiteko bederen». Otegiren hitzetan, hitz egin beharrekoa da «Euskal Herriak zer tresna behar dituen XXI. mendean dituen erronkei aurre egiteko»: «Ez zer den posible, baizik eta zer behar dugun herritarrak babesteko eta haiei segurtasuna, berdintasuna eta askatasuna emateko».

Era berean, EH Bilduk «ikuspegi nazional batetik» egin nahi du eztabaida, «eremu bakoitzaren ezaugarri eta eremu propioak errespetatuz», eta gogoeta hori «parte hartzailea» izatea nahi du: «Guztiekin egin nahi dugu: alderdi, sindikatu, unibertsitate, kirol federazio guztiekin, mugimendu feministarekin, gazte mugimenduarekin. Guk herri eztabaida bat piztu nahi dugu proiektu nazional herritar baten inguruan».

Beste puntu bat ere erantsi du Otegik: «Parte hartzea bermatu behar da herriak duelako hitza eta erabakia. Madrilera ezer negoziatzera joan aurretik, guk proposatzen dugu eraiki dugun proposamen hori jendeak babestea kontsulta baten bidez». Galdeketa gaitzaile hori egiteko aukera jasoa dago Eusko Legebiltzarreko Autogobernu Lantaldeak estatus berrirako adostutako oinarri eta printzipioetan.

«Gu ez gara mugitu»

Otegik ez du EAJ aipatu, baina hari zuzendu zaio. Izan ere, azken egunetan, EAJko zuzendaritzako kideek egunero hitz egin dute gaiaz. Esaterako, atzo El Diario Vasco-k argitaratutako elkarrizketa batean, Andoni Ortuzar EAJko Euzkadi Buru Batzarreko lehendakariak esan zuen EH Bildu «iraganera» itzultzen saiatzen ari dela erreferentziatzat hartzen duenean EAJk, EH Bilduk eta atal batean Elkarrekin Podemosek oinarri eta printzipioen inguruan lortutako akordioa.

Otegik, ordea, erantzun du EH Bilduk «zegoen tokian» segitzen duela: «Non gaude? Egin genuen akordioan: printzipio eta oinarrien akordioan. Gu ez gara mugitu; beste batzuk mugitu dira, eta beste horiek esan zuten, adituen batzordearen ondoren, beste mota bateko akordioa zutela PSE-EE eta Elkarrekin Podemosekin». Gaineratu du indar subiranista prest dagoela «mundu guztiarekin hitz egiteko eta adosteko».

Ipar Euskal Herriko departamendu hauteskundeen inguruan, «historikotzat» jo du EH Bairen emaitza, eta Europako joerekin lotu du: «Historiaren haizea alde daukagu, arrazoi sakon eta sinple batengatik: jendarteak komunitate sentimenduak ditu, eta komunitatean babesa jaso behar du. Momentu honetan, hainbat herritan, babes hori komunitate nazional batean eta ezkerrean kokatzen du. Horrek esan nahi du arazoei aurre egiteko jendeak gertutasunetik egiten diela aurre».


Summary: Gizon bat atxilotu dute Iruñean bi emakume erasotzeagatik. Erasotzaileak bi emakume kolpatu ditu kalean, goizeko ordu desberdinetan. Aurretik, bilaketa, atxilotze eta espetxeratze aginduak zuen.

Poliziak gizon bat atxilotu du gaur Iruñean, goizean bi emakume erasotzea egotzita. Antza, haietako bat bere bikotekidea da, eta horrek agenteei azaldu dienez, gizonak hainbat aldiz kolpatu du kalean poltsa batekin, oinezko batek esku hartu duen arte.

Erasoaren lekura heldu direnean, poliziek ikusi dute gizona emakumeari garrasika ari zela, eta, bikotea identifikatzean, erasotzaileak agenteetako bat bultzatu eta metxero ba jaurti dio, Poliziaren arabera. Jarraian, atxilotu egin dute.

Gertakari horren ostean, Poliziak ondorioztatu du gizon hura goizeko beste eraso batekin erlazionatuta zegoela. Izan ere, mezularitza enpresa batentzat lanean ari zen emakume batek salatu du gizon batek ostikada bat jo eta poltsa batekin eraso diola, ihes egin eta bere auto barruan babestu den arte.

Bi gertakariak aztertuta, erasotzailea gizon bera zela ebatzi du Poliziak, eta gaineratu du aurretik Iruñeko Zigor arloko 4. Epaitegiak bere bilaketa, atxilotzea eta espetxeratzea aginduta zituela.


Summary: 5G bidezko hologramak Bartzelonako Mobile World Congressen. Gaur hasi da telekomunikazioen nazioarteko feria, formatu txikiagoan bada ere, izurria dela eta. Iaz bertan behera utzi behar izan zuten. Ostegunera arte egongo da.

Mobile World Congress telekomunikazioen inguruko feriarik handienetako bat da munduan, baina aurtengoa formatu txikian egiten ari dira, izurria dela eta. Edonola ere, aurrerakuntza bada, iaz ez zutelako egin, osasun larrialdiak eraginda. Edonola ere, komunikazioen mundua eraldatu nahi duten tresnak ikusteko aukera emango du feriak gaurtik.

Antolatzaileek 30.000 parte hartzaile kalkulatu dituzte aurtengorako, hau da, 2019ko kongresuak eduki zuen kopuruaren herena baino gutxiago. Gainera, antigeno test negatiboa aurkeztu eta FFP2 maskara eraman beharko dute parte hartzaileek. Sarreran bertan egin diete gaur testa erakustazokan sartu behar zutenei. Hiru pabilioi hartzen ditu aurtengo kongresuak, aurreko urteetan zortzi paratu dituzten arren.

5G teknologia da aurtengo kongresuaren protagonista, 2019an bezala. Arreta handia bereganatu dute 3D hologramek. Izan ere, izurriak telelana eta Internet bideko bilerak orokortzea ekarri duenez, parte hartzaileen presentzia hobetzeko eta errealago egiteko teknologiak interes handia pizten du. Newtonlab Space enpresak Portl sistema aurkeztu du. Kamera berezi batekin eta 4k kalitateko monitore batekin, pertsona baten hiru dimentsioko hologramarekin aritzeko aukera ematen du, hura urrun egon arren. 5G komunikazioari esker, denbora errealean aritu ahal da sistemarekin, atzerapen nabarmenik gabe. Ez da prototipo bat, baizik eta dagoeneko merkatuan dagoen sistema bat.

«3D hologramak bolumena eta itzala dauka. Erreprodukzio zorrotz samarra da», esan du Eduard Martin kongresuko 5G alorraren zuzendariak. Asmoa «telepresentzia» lortzea da, orain bideo dei bateko irudi planoaz harago. Osasungintzan eta heziketan datozen urteotan halakoak asko aurreratuko direla esan du. Berandu, edonola ere, azken hilabeteotan eskolak monitore batetik jarraitu, edo medikuarekin telefonoz aritu, behar izan dutenentzat.

Osasungintza eta teknologia batzen dituen beste produktu bat ZTE konpainiaren YouCare elastikoa da: jantziak gorputzaren parametro biologikoak jasotzen ditu sentsore batzuen bidez, eta telefonora edo erloju adimendun batera bidaltzen ditu.

5Garen ahalmena erakusteko, kongresutik zuzenean gidatu ahalko da Valentziako portuan (Herrialde Katalanak) dagoen itsasontzi bat.

Horrez gain, botoirik ukitu gabe begiradarekin funtzionatzen duen kafe makina bat aurkeztu dute, Irisbond eta Azkoyen taldeak garaturikoa, birusen transmisioa zailtzeko modukoa. Datorren urtean, otsailean egingo dute, eta espero dute ordurako ohiko kongresua egin ahalko izatea.


Summary: LGTBI+ behatokia sortu dute Bizkaian, Gipuzkoan eta Araban. Gorroto delituak saihestu, berdintasuna lortu eta lege proposamen bat aurkeztu nahi dute Eusko Legebiltzarrean

LGTBI+ kolektiboaren behatokia sortu dute Bizkaian, Gipuzkoan eta Araban. Kolektiboko bederatzi elkarte dira ikerketa taldearen parte: Aldarte, AMPGYL, Bizigay, Errespetuz, Gaylespol, Gehitu, Izanez, LGTBerri eta Naizen. Gorroto delituak deuseztatu eta berdintasuna lortzeko helburua du behatoki berriak. Horretarako, lege proposamen edo zirriborro bat idatzi nahi dute. Gaur aurkeztu dute Sarai Montes LGTBI+ behatokiko presidenteak eta Mikel Oribe presidenteordeak, Bilbon.

Behatokiak EAEko Gorroto Gertakarien Txostenaren datu bat azpimarratu du: LGTB+ kolektiboari lotutako gorroto delituak hirukoiztu egin dira 2020 urtean. Horren adibide gisa azpimarratu dituzte azken asteetan izan diren eraso homofoboak. Eraso horiek gaitzesteko eta salatzeko ez ezik, behatokiak prebentzio gisa balio dezakeela uste dute:: «Erasotzaileei, haien motibazioei, eraginei eta LGTBIfobia eta diskriminazioa jatorritik erauzteko inguruneei erreparatuko diegu. Detekzio, prebentzio eta konponketa mekanismo eraginkorrak sortu ahal izateko», zehaztu du Montesek.

Montesen eta Oriberen arabera, Euskal Autonomia Erkidegoan lege hutsune bat dago, ez baitago kolektiboaren eskubideak babesteko lege integralik: «Euskal legerik ez izateak gure oinarrizko eskubideak bermatzen dituzten estatu-legeen menpe jartzen gaitu, eta zaurgarri egiten gaitu hainbat eremu garrantzitsutan», adierazi du Oribek. Menpekotasun horren adibide diren hainbat sektore aipatu dituzte: «Osasunean, hezkuntzan, lanean, gizarte-zerbitzuetan, kulturan, kirolean, lankidetzan eta babesean». Kolektiboko kideen eskubideak bermatzera bidean Bizkaia, Gipuzkoa eta Araba «aitzindariak» izan zirela gogoratu dute: «Lehenengoak izan ginen ekainaren 28ko 14/2012 Legea onartzen, transexualak genero-identitateagatik ez baztertzeari eta haien eskubideak aitortzeari buruzkoa». Orain, ordea, lurraldeak «ilarako bagoia» bilakatu direla uste dute.

Egoera horri «buelta» eman nahi dio Behatokiak. Horretarako, «eskubideak, tratu berdintasuna eta diskriminazio eza» bermatuko dituen lege testu bat idazteko lanean dabiltza. Hainbat erakunde eta elkarterekin batera ari dira idatzia osatzen, hala nola, EHUko Zuzenbide Fakultateko Klinika Juridikoarekin, sindikatuekin, alderdi politikoekin, zein kultura, kirola eta lankidetza arloan adituak diren kideekin. Testua erabakigarria izan dadin «adostasunez» osatu nahi dute. «Premiazkoa da lege proposamen honekiko eztabaida publikoa eta irekia egotea, legea Eusko Legebiltzarrean onartua izan dadin», argitu du Montesek.


Triskantza eta Merlierren garaipena

Summary: Triskantza eta Merlierren garaipena. Alpecinekoak esprintean irabazi du erorikoz josita egon den Tourreko etapa. Denbora galdu dute Carapazek ez beste hautagai guztiek. Roglic izan da kaltetuenetako bat: erori egin da, eta 1.21era helmugaratu da

Esprintak txirrindulari azkarrenak irabazten ditu gehienetan. Ez beti, batzuetan abileziak aurrea hartzen baitio abiadurari. Bada, eskema guztiak apurtu dira Tourreko lehen amaiera lauean, zutik iraute hutsa aski izan baitu Tim Merlierrek (Alpecin) etapa irabazteko. Erorikoek sekulako triskantza eragin dute azken kilometroetan, hautagaien artean lehenik, eta azkarrenen artean ondoren. Caleb Ewan (Lotto Soudal) eta Peter Sagan (Bora) lurrera joan dira esprintean, eta hala, garaipen erraza lortu du Merlierrek, Jasper Philipsen taldekidearen eta Nacer Bouhanniren (Arkea) aurretik. Aurreneko Tourra duen arren, lehen hiru etapetatik bi irabazi ditu Alpecin taldeak.

Liderren artean, gaurkoak mendiko etapa batek adinako aldeak eragin ditu. Primoz Roglic (Jumbo Visma) izan da kaltetuenetako bat, hamar kilometroren faltan izandako eroriko baten erruz. 1.21 galdu du Richard Carapazekin (Ineos), Miguel Angel Lopezek (Movistar) bezala. Carapaz izan da aurreneko multzoan sartu den faborito bakarra. Tadej Pogacar (UAE) moztuta utzi du helmugarako lau kilometrora izan zen erorketa batek, eta 26 segundoko atzerapena izan du, David Gauduk (Groupama), Rigoberto Uranek (Education) eta Geraint Thomasek (Ineos) bezala. Tartean, hamalau segundora sartu dira Enric Mas (Movistar), Wilco Kelderman (Bora) eta Nairo Quintana (Arkea).

Roglicen muturrekoaren aurretik ere, egun okerra ari zen izaten Jumbo Visma taldea. Izan ere, eroriko gaiztoa izan du Robert Gesinkek etapa hasi berritan, eta ezin izan du jarraitu. Harekin batera joan da lurrera Thomas, eta min hartu du sorbaldan. Dena den, hura itzuli da bizikleta gainera, eta taldekideen laguntzaz –Jonathan Castroviejo izan da Ineosek atzeratu duen hiru ziklistetako bat–, harrapatu du tropela.

Hortik aurrera, esperotako gidoia berreskuratu du etapak: esprinterren taldeek kontrolpean mantendu dute bost txirrindularik osatutako ihesaldia. Jelle Wallays (Cofidis), Michael Schar (Ag2r) eta Cyril Barthe (B&B Hotels) iritsi dira urrutien;âbost kilometroren faltan harrapatu dituzte. Ordurako, lurrera joana zen Roglic. Errepidea estua eta sigi-sagatsua zen azken kilometroetan. Hortik gutxira, erorketa latza izan du Jack Haigek (Bahrain). Erretiratu egin behar izan da. Ez zuen ematen ezbehar gehiago egongo zenik, baina Ewanek Merlierren atzeko gurpila ukitu du azken metroetan. Hark ere etxerako bidea hartu behar izan du.


Summary: Pentsiodunak mesfidati; sindikatuak, banatuta.

Pentsioen erreformaren lehen zatiak ez du inor epel utzi. Gizarte eragileek irakurketa anitzak egin dituzte. Pentsiodunen elkarteek mesfidati hartu dute, eta KPIaren eguneratzea bezalako «lorpen txikiak» haiei esker iritsi direla uste dute. Sindikatuen aldetik, berriz, banaketa agerikoa da: subiranistentzat akordio txarra da; sinatzaileentzat, aldiz, ona.

Jon Fano. Bizkaiko Pentsiodunen Mugimendua

«Jasangarritasun faktorea desagertuko dela diote, eta ez da egia»

«Akordio eskasa da. Neurri honek ez du inolako aurrera pausorik ekarriko pentsioen inguruko arazo handien inguruan, ez egungo pentsiodunenak ezta etorkizunekoenak ere. Lortu den apurra pentsiodunen mugimenduari esker izan da, KPIaren araberako eguneratzea bezala. Jasangarritasun faktorea desagertu egingo dela esaten ari dira, baina ez da egia, hura egokitzeko beste forma bat bideratuko dute. Era berean, nabarmendu nahiko nuke negoziazioa garatu den modua, inolako gardentasunik gabe».

Karlos Etxeberria. Alderdi Eder pentsiodunen elkartea

«Peoi jardun dutenak 67 urterekin ez daude lanean jarraitzeko»

«Balorazioa ezin da positiboa izan. KPIarena gure aldarrikapen bat izan da betidanik. CCOOk eta UGTk orain aterako dute bandera hori. Gutxieneko pentsioak ukitzea garrantzitsuagoa zatekeen, eta hor ez dira sartu. Jasangarritasun faktorea kenduko dute, baina bizi itxaropenarekin lotuta dagoen beste aldagai batekin lotzen badute, berdinean gaude». «Erretiro aurreratua zigortzea oso kezkagarria da, horrela ezin da enplegurik sortu. Oso kontra gaude, are gehiago gazte eta emakume asko baldintza kaskarretan lanean ari direnean. Gero 67 urtetik gora lanean jarraitzea sustatu dute. Neurri horrek erosmen ahalmen handiko langileei egingo die mesede, haiek dira horren onuradunak. Peoi jardun dutenak 67 urtetik gora ez daude lanean jarraitzeko baldintzetan».

ELA

«Erreformak murrizketa gehiago ezartzen ditu pentsioen kalkuluan»

«Erreformaren benetako helburua ezkutatzeko desinformazio eta propaganda-kanpaina baten aurrean gaude. Erreformaren helburua murrizketa berriak onartzea eta etorkizuneko pentsioak gutxitzea da, gutxieneko pentsio duinak bermatu gabe. Espainiako Gobernuak Europako Batzordeari aurkeztutako agirietan jasotzen denez, bi fase izango dituen erreforma proposatzen da. Lehenengo fasean, erretiro aurreratuan murrizketa garrantzitsuak onartu nahi dira urte amaierarako. Bigarrenean, pentsio berrietan murrizketak iragarri dira datorren urterako. Mobilizazioa da pentsioen erreforma baldintzatzeko bide bakarra, eta guk mobilizazio horiek sustatzen jarraituko dugu».

LAB

«Kalean erantzuna emateko beharrizana gero eta handiagoa da»

«Madrilen adostutakoak ez dira euskal langileok eta pentsionistok aldarrikatzen ditugun neurriak eta kalean tamainako erantzuna emateko beharrizana geroz eta handiagoa da. Adostasun berri honek ez ditu ez pentsio sistema publikoa, ez pentsio duinak bermatzen. Pentsioak KPIra lotzea bidezkoa den neurria da zalantzarik gabe, baina kezkagarria da jasangarritasun faktorea bertan behera utziko dela esan eta jarraian belaunaldien arteko elkartasunaren izenean bestelako adierazle baten beharraz hitz egitea. Ezin gara Madrildik datorrenari begira geratu. Euskal langileok ez dugu Madrildik soluzio konponbiderik espero. Pentsio sistema propioa behar dugu».

Carlos Bravo. CCOOko Gizarte Segurantza idazkaria

«2013an eginiko pentsioen erreforma indargabetu dugu»

«2013ko erreforma indargabetu dugu, eta jasangarritasun faktorea erosteko ahalmena bermatzen duen formula batengatik aldatu. Aurki hasiko dugu haren diseinua. Hori bezain garrantzitsua da pentsioen sistema finantzatzeko akordioa. Aurrekontuetatik irtendako diruarekin lagunduko dugu orain arte Gizarte Segurantzarekin bakarrik ordaindu den sistema. Lasaitasun mezua bidali nahi diegu egungo eta etorkizuneko pentsiodunei».


Summary: Etiopiak su-eten bat iragarri du Tigrayko gerran. Addis Abebaren erabakia alde bakarrekoa da, eta oraingoz TPLFk ez du adierazpenik egin horren inguruan. Meniak irailera arte iraungo du.

Etiopiako Gobernuak alde bakarreko su-eten bat iragarri du iparraldeko Tigrayko gerrarako, eskualde horretako behin-behineko gobernuak hala egiteko eskatu ostean. Printzipioz irailera arte iraungo du, nekazaritza sasoia amaitu arte. Erabaki horren aurretik, TPLF Tigray Askatzeko Herri Fronteak eskualdeko hiriburuaren kontrola bereganatu du, eta Etiopiako armada handik ateratzea behartu.

NBE Nazio Batuen Erakundeko idazkari nagusi Antonio Guterresek pozez hartu du Etiopiako Gobernuaren erabakia, eta adierazi du menia «egiazkoa» izango denaren itxaropena duela: «Ezinbestekoa da zibilak babestea, laguntza humanitarioa iristea eta irtenbide politiko bat aurkitzea. Ez dago irtenbide militarrik». Joan den martxoan, NBEk adierazi zuen Tigrayn gertaturikoak «gerra krimentzat» jo daitezkeela.

Iragan azaroaren hasieran, Etiopiako armadak operazio militar bat hasi zuen TPLFren aurka. Abiy Ahmed herrialdeko lehen ministro eta Bakearen Nobel saridunak salatu zuen eskualde horretan egiten ari ziren ekintza «oldarkor eta ilegalek» konstituzioa eta ordena konstituzionala «arriskuan» jartzen zutela, baita Etiopiaren subiranotasuna mehatxatzen ere; horren harira ezarri zuten larrialdi egoera, eta operazioa abiatu. Parlamentuak Tigrayko Gobernua desegiteko erabakia ere hartu zuen, eta hango legealdia «legez kanpokotzat» jo.

Harrez geroztik, Addis Abebaren aginduz, Etiopia iparraldeko eskualdea erabat bakartuta dago, eta NBEk ezin izan du laguntzarik eraman, gobernuak sarbidea debekatu baitio.


Summary: Floridako eraikinaren hondakinetatik 150 desagertuak bizirik ateratzeko itxaropena urritzen ari da. Dagoeneko 11 gorpu atera dituzte, baina joan den ostegunetik ez dute inor bizirik erreskatatzea lortu. Erlojuaren kontra ari dira, «mirariz» bizirik irautea lortu duen baten bat atzeratzeko itxaropenez.

Hasieran uste baino askoz handiagoa izaten ari da Floridan (AEB) eroritako eraikinaren tragedia. Hamabi pisuko eraikin bat lurreratu zen ostegunean, Miami hirian. Hasieran hildako bat zegoela adierazi zuten arren, hildako kopurua handituz joan da, eta dagoeneko 11 dira hondakinetatik atera dituzten gorpuak. Baina badirudi bilaketa lana askoz larriagoa izango dela, 150 pertsona galduta daudelako oraindik, eta, denbora pasa ahala, gero eta txikiagoa delako inor bizirik ateratzeko itxaropena.

Hondakinen azpian «mirariz» bizirik iraun duen baten bat aurkitzeko «jo eta ke» ari direla esan dute erreskate operazioaren arduradunek. Hondakinetan agian geratu diren aire poltsak aurkitzeko itxaropena dute, eta horietan jendea bizirik. Baina joan zen astean suhiltzaileen buruak argi esan zuen eraikina «talo bat bezala» erori zela bere buruaren gainean, eta horrek tarteak geratzeko aukerak murrizten zituela.

«Jarraituko dugu etengabe lan egiten edozein aukera agortzeko», esan du Miami-Dade konderriko alkate Daniella Levine Cavak.

38 metroko lubaki bat egin dute, 12 metro sakon, ikusteko aire poltsak geratu ote diren. Txakurrak erabiltzen ari dira jendea topatzeko, eta bizirik egon daitekeen inoren hotsak atzemateko tresnak. Baina, oraingoz, ez dute giza soinurik entzun.

Champlain Towers South eraikinak 136 apartamentu zituen. Horietako 55 erori ziren. Larunbatean zabaldu zuten txosten baten arabera, eraikinak «akats larri bat» zeukan diseinuan, eta, horren eraginez, oinarriak ez zuen ura behar bezala kanporatzen. Eraikinak arrakala asko zituela gaineratzen zuen txostenak. Floridako unibertsitate bateko ikertzaileek iaz ondorioztatu zutenez, eraikina bi milimetro hondoratu da urtean, 1990eko hamarkadatik. Izan ere, padura batean eraiki zuten.


Summary: Iruñeko artzapezpikuak barkamena eskatu du El Puy ikastetxeko sexu abusuengatik. Nafarroako elizaren izenean egin du barkamen eskaera. Lizarrako ikastetxe horretan gertatutako sexu abusuen gaineko ikerketa aurkeztu du Nafarroako Artzapezpikutzak.

Lizarrako El Puy ikastetxean gertatutako sexu abusuen gaineko ikerketa aurkeztu du gaur goizean Nafarroako Artzapezpikutzak, eta Francisco Perez gotzainak barkamena eskatu du Nafarroako Elizaren izenean: «Jakin badakit berandu gabiltzala, baina gure asmoa da lehen baino hobe jardutea, eta barkamena eskatu nahi dut, horrek eragin izan dezakeen sufrimenduagatik».

Frantzisko aita santuaren hitzak gogora ekarri ditu gotzainak: «Erakundeen izen onari pisu gehiegi emateak porrot pertsonal eta historikora darama».

Biktimen sufrimendua «bere» egiten duela esan du Perezek: «Barkamena eskatzen diet, ordezkatzen dudan erakundearen izenean, El Puy eskolako abusuak salatu zituztenei, abusu fisiko edo sexualen zantzuak atzeman baziren, horiek bere garaian ikertu beharra zegoelako».

Bilera pribatua eskaini dio gotzainak biktimei. Datorren ostegunean izanen da, 11:00etan.

Agerraldian, El Puy ikastetxeko kasuez gaineko abusuez galdetu diote artzapezpikuari. Maite Quintana ikerketa batzordeko buruak erantzun du haren ordez: «Gotzain batek ezin du ordena erlijioso baten gaineko eraginik. Prozedura halakoa da, eta ordena horiek beren ikerketa propioa egin beharko dute».

Alegia, Quintanaren esanetan, eskola ez baldin badago Artzapezpikutzaren menpe, baizik eta ordena erlijioso zehatz baten menpe, gotzainak ezin du ikerketarik abiarazi: «Ez da gure eskuduntza».

Ikerketa zabalagoa ez izatearen erantzukizuna gainetik kendu du Quintanak: «Biktima askok ez dute salaketarik jarri nahi, tabu bat delako».

Perez gotzainak gaineratu duenez, biktimek eskatu diete barkamena eskatzeko. «Nik egin dut umiltasun osoz, eta espero dut eurek onartzea. Urratsak falta dira, noski». Quintanak gaineratu du prebentzioan lan egin nahi dutela: prozedurak, ebaluazioak, auditoriak...

Quintanak zehaztu duenez, elizgizon batek eginiko abusuak salatu dituzte 8 biktimak. Horrez gain, beste bi helduren salaketa dago, senide baten abusuengatik aholkularitza eskatu zuen pertsona bat, eta adingabe baten jazarpena salatu duten gurasoak.

Alfredo Irujok ikerketa batzordeko kideak esan du salaketa jarri zutenekin batzartu direla, eta baita lekuko izandako ikasle ohiekin ere. Edonola ere «ustezko abusuak» esamoldea erabili du etengabe. «Salaketek sinesgarritasuna dutela aitortu arren, gotzainen txostenean nabarmendu dute ezin dela erruduntasunik ezarri, zigor prozesutik harago».

Gaineratu du ezin dela frogatu gertatutakoa «ezkutatzeko nahia» izan zenik. Hala ere, biktimek «barkamen eskea» merezi dutela.


Summary: CAFek tranbiak egingo ditu Anberes eta Sydney hirietarako. Talgok Ingeteamen esku utzi du abiadura handiko trenen trakzio sistema.

Pandemiak eragindako geldialdia gaindituta, kontratuak kateatzen ari da CAF. Joan den astean Alemanian lortutako bi lanen berri eman zuen, eta gaur beste hiru iritsi zaizkio: Flandrian (Belgika), Australian eta Turkian. 115 milioi euro patrikaratuko ditu horien bitartez.

Lehen bi kontratuak aurretik CAFek lortutakoen luzapenak dira, eta biak dira tranbiak egiteko. Horrela, Flandriako Garraio Konpainiak, De Lijn-ek, beste hemezortzi tranbia erosiko dizkio Beasaingo konpainiari. De Lijn-ek eta CAFek 2017an hainbat lotetan 146 tranbia hornitzeko kontratuaren bosgarren zatiari dagozkio. Aurreko lauetan 86 unitate entregatu dizkio. Haiekiko alde bat badago: berriak bi noranzkoetan ibiliko dira.

De Lijn da autobusen eta tranbien Flandriako operadore publikoa, eta urtero 530 milioi bidaiari inguru garraiatzen ditu. Lehen 48 unitateak Belgikako kostaldeko linean dabiltza; aldiz, hirugarren, laugarren eta bosgarren lote honi dagozkion tranbiek Anberes hirian eskainiko dute zerbitzua.

Txikiagoa da, berriz, Australiako kontratua: lau tranbia, Sidney hiriko .Inner West Light Rail Line linearako. Unitate berriak 2023. urtearen hasieran entregatuko dituzte eta CAFen beste hamabi Urbos unitatek osatzen duten flotari gehituko zaizkie. Hego Gales estatuko garraio agintaritzaren beste bi proiektu egin ditu.

CAFen beste negozio adar batek, seinaleztapenarenak, Turkian lortu du beste lan bat. CAF Signalling-ek ÃerkezkÃ¶y eta Kapikule hirien arteko trenbidean seinaleztapen sistema jarriko du. Tarte horrek 153 kilometroko luzera du, eta Istanbulen eta Bulgariako muga arteko abiadura handiko linean dago. Gaur egun trenbide bakarra dena trenbide bikoitz batekin ordezkatuko dute orain.

Ingeteamek, Talgorentzat

Trengintzarekin lotutako beste kontratu baten berri eman du Ingeteamek: Talgok bere esku utzi du abiadura handiko 30 trenen trakzio elektrikoaren sistemak eraikitzeko. Ingeteamen Ortuellako lantegian (Bizkaia) egingo dituzte sistemak, eta gero Ribabellosako Talgoren lantegira (Araba) eramango dituzte, han ari baitira trenen muntaketa lanetan.


Summary: 2,8 milioi arteko fidantzak, 'proces'-aren sustapenean egindako gastuengatik. Generalitateko 39 goi kargudun ohiri eragiten die behin-behineko likidazio espedienteak, tartean Artur Mas eta Carles Puigdemont presidente ohiei eta Oriol Junqueras kontseilari izandakoari.

Espainiako Kontu Auzitegiak 5,4 milioi euroko fidantza ezarri die Kataluniako Generalitateko 39 goi kargu ohiri, 2011 eta 2017 bitartean prozesu independentistarekin eta haren nazioarteko sustapenarekin lotutako gastuengatik, besteak beste, kontratuak, bidaiak eta enbaxadetako gastuak. Gaur goizean filtratu duten 504 orriko txostenak amaitutzat eman du instrukzio fasea, eta gerora iritsiko den epaiketan erabakiko dituzte akusatuetako bakoitzak ordaindu beharko dituzten zigor ekonomikoak. Hala, fidantza eskaera handiena jaso duena Albert Royo Diplocateko idazkari nagusi ohia da; 3,6 milioi eurokoa. Lehen lerroko politikarien artean, berriz, Francesc Homs Presidentetzarako kontseilari ohiari 2,9 milioi eurokoa ezarri diote. Atzetik dira Artur Mas presidente ohia eta Andreu Mas-Colell Ekonomia kontseilari ohia, bakoitza 2,8 milioi eurorekin; Carles Puigdemont presidente ohiari eta Oriol Junqueras presidenteorde izandakoari, aldiz, 1,9 euroko fidantzak ezarri dizkiete.

Auzitegiaren arabera, besteak beste, 300.000 euro baino gehiago gastatu zituen Generalitateak Puigdemontek atzerrira eginiko bidaietan. Diplocatek hainbat herrialdetan —besteak beste, Erresuma Batua, AEBak, Frantzia, Alemania eta Suitza— eta EB Europako Batasunean eginiko lanen gastuak ere kontuan hartu ditu auzitegiak. Hori bakarrik ez, baita independentzia prozesuarekin lotutako jarduera politikoak, akademikoak, kulturalak eta kirol arlokoak ere. Denera, 5,1 milioi euro baino gehiago. Horiei interesak batu dizkie auzitegiak, 5,4 milioi euroko kopurura iristeko.

Diru publikoa «Espainiarekiko zatiketa bultzatzeko» erabiltzea egozten zaie auzipetuei, eta hartutako erabaki administratiboekiko «erantzukizun ekonomikoa» eskatzen. Erantzukizuna ikertutako ekintzetan izandako parte hartze mailaren arabera neurtu du auzitegiak. Hortik Atzerri kontseilari izandako Raul Romevak 2,1 milioi euroko fidantza ordaindu behar izatea, ia Masek berak adina. Jarritako zigor ekonomikoak ordaindu ezean, euren jabetzak bahituko lituzke Kontu Auzitegiak.

Halere, Masen gobernuko goi karguak dira zigor ekonomiko handienak jaso dituztenak, bere agintaldiak ikertutako garaiaren zati handiena hartzen duelako —2010 eta 2016 artean izan zen Generalitateko presidente—. Ez da hau buruzagi ohiak jaso duen lehen zigor ekonomikoa; aurrez, 4,9 milioi euroko beste bat jaso zuen, 2014ko azaroaren 9ko kontsulta antolatzeagatik. Masek epaiaren aurkako helegitea jarri zuen, eta egun Espainiako Auzitegi Gorenaren erabakiaren zain dago.

Ezarritako diru kantitateak, baina, modu solidarioan ordainduko dira. Hau da, euren karguetan zeuden epeetan eginiko ustezko legez kanpoko gastuak ezarri zaizkie denei. Beraz, gastu bera kargudun bati baino gehiagori lotua ageri da, baina behin ordaindu beharko dute denen artean.

Fidantzen berri izan bezain laster, Gonzalo Boyek, Puigdemonten abokatu denak, espedientearen filtrazioa kritikatu du, eta «adar jotzetzat» jo prozesua. Haren esanetan, Kontu Auzitegiak «Kataluniako Estatutuaren derogazio inplizitu bat» egin nahi du, haren eskumenen artean ez dagoen zerbait. Homsek ere salatu du hedabideen bidez izan duela ebazpenaren berri. Era berean, kritikatu du Kontu Auzitegia ez dela «benetako auzitegi bat». Izan ere, ez da Espainiako Botere Judizialaren parte, eta behin eta berriz salatu da haren partzialtasuna. Hura osatzen duten kideak, hamabi denera, senatuak eta kongresuak erabakitzen dituzte. Kide berrien aukeraketak, ordea, hainbat urte daramatza etenda, PPk aldaketa oro blokeatu duelako, Botere Judizialaren Kontseilu Nagusian egin bezala. Hala, Kataluniako independentisten kausa aurrera atera duena Jose Maria Aznar presidentearen lehen agintaldian Justizia ministro izandako Margarita Mariscal de Gante da.

Gaur eta bihar artean, alegazioak aurkezteko aukera izango dute auzipetuen defentsek. Halere, abokatuek kritikatu dute hiru orduko epea eman dietela 504 orriak irakurtzeko, eta hamar minutu besterik ez alegazio horiek epaimahaiari aurkezteko.


Summary: Greba eguna Caixabanken, negoziazioen azken egunean. Gaur amaituko da enplegu erregulazioa negoziatzeko epea.

Egun erabakigarria izan daiteke gaur Caixabankeko langileentzat. Kataluniako bankuak 1.534 bulego ixteko eta 8.291 langile kaleratzeko erregulazio espedientea aurkeztu zuen, eta gaur bukatuko da hura negoziatzeko epea. Bankuetan ohikoa da erregulazioak hitzartzea eta ohikoa da konponketa azken egunean iristea, baina, kasu honetan, bi aldeek azken uneraino eutsi diote erronkari. Sindikatuek grebara deitu dituzte langileak gaurko, eta deialdia jarraipen zabala izaten ari da.

Iragan astean ere protesta egun bat izan zuten, eta Euskal Herrian bost langiletik lauk lan uztea egin zutela zabaldu zuten sindikatuek.

Kaleratzeak eta bulego itxierak justifikatzeko, Bankia irentsi ondoren bere egitura egokitu behar duela eta sinergiak bilatu behar dituela argudiatu du Caixabankek. Zenbakiek, ordea, harago joateko asmoa erakusten dute. Izan ere, Bankiak oso presentzia txikia zuen Euskal Herrian, eta han lanean ari ziren 108 langile baizik ez dira lan taldera batuko. Caixabankek, ordea, 140 langile kendu nahi zituen Nafarroan, Bizkaian, Gipuzkoan eta Araban.

Baliteke azkenean kaleratuak gutxiago izatea, azken asteetan Caixabankek murrizketa txikiagoa eskaini baitu: 6.950 izango lirateke, jendaurrean zabaldu den azken kopuruaren arabera. 52 urtetik gorakoei, erretiroa hartu ahal izan arte soldataren zati bat ordaintzea eskaini du bankuak. Hortik beherakoei, berriz, lan egindako urte bakoitzeko 40 eguneko soldata eskaini die, 36 hileko soldatako mugarekin.


Arrain txikiak handia jan du

Summary: Arrain txikiak handia jan du. Suitzak Frantzia egungo munduko txapelduna garaitu du, penaltietan, eta Eurokopako final-laurdenetan Espainia izango du aurkari.

Txekiar Errepublikak eman zuen lehen ezustekoa Eurokopako final-zortzirenetan, Herbehereak azpiratuta. Bada, atzo, Suitza izan zen protagonista, Frantzia ahalguztiduna Eurokopatik kanpo utzi baitzuen, Bukaresten. Partida zoro baten ostean, hiruna berdinduta joan ziren luzapenera, eta talde batek zein besteak ate aurrean asmatu ez zuenez, penaltietara iritsi ziren. Biek launa penalti sartu zituzten. Admir Mehmedi Suitzako jokalariak bosgarren penaltia ere ez zuen hutsik egin; Kylian Mbappek bai, ordea. Yann Sommer atezaina azti ibili zen, eta asmatu egin zion aldea. Zoramena Suitzako jokalarien eta jarraitzaileen artean. Mbappe bera, Karim Benzema, Antoine Griezmann eta enparauak txiki geratu ziren suitzarren aurrean, eta gisa horretara agurtu dute Eurokopa.

Vladimir Petkovic Suitzako entrenatzailea denetik, atzo arte final-zortzirenetan izan zuen madarikazioa behin betiko amaitzea lortu zuen; zehazki, 2014ko eta 2018ko Munduko Kopako txapelketetan, final-zortzirenetan geratu zen, baita 2016ko Eurokopako lehiaketan ere. Atzo, bederen, harresia bota zuen, eta Espainia izango du arerio final-laurdenetan.

Partida hasierako gidoia esperotakoa izan zen. Frantziak ezarri zuen jokoaren erritmoa; batez ere, ezker hegaletik iristen ziren Suitzaren areara, Mbapperen abiadura eta Griezmannen talentua baliatuta. Suitza, berriz, intentsitate handirik gabe zelairatu zen arren, Petkovicen taldeak eman zuen lehen kolpea, 15. minutuan. Steven Zuberrek ezker hegaletik erdiraketa egin eta Haris Seferovis Realeko jokalari ohiak buruz indartsu errematatu zuen. Hurrengo minutuetan, Frantzia sarri heltzen zen suitzarren atera, baina saiakerak hutsalak izaten ziren.

Bigarren zatiaren hastapenean, Didier Deschamps Baionako entrenatzaileak aldaketak egin zituen, eta 4-2-4ko sistema ezarri zuen, Benzema eta Mbappe aurrelari peto gisa jarrita. Ez zen eraginkorra izan, eta hori gutxi ez, eta penaltia izan zuten aurka. Alta, frantziarrek arnas apur bat hartu zuten, Hugo Lloris atezain beteranoak geratu egin baitzuen Ricardo Rodriguezek egindako jaurtiketa. Llorisek hauspotu egin zituen gainerako jokalariak, harik eta Benzemak bi minutuan markagailua irauli zuen arte. Real Madrileko jokalaria eta Mbappe izan ziren protagonistak bi jokaldi horietan.

Minutuek aurrera egin ahala, Deschampsen jokalariak gehiago izan ziren, eta baloiarekin eroso sentitzen ziren, alde batetik bestera mugituz. 74. minutuan, Paul Pogbak urrutitik sekulako zartakoa eman zion baloiari, eta atea guztiz zulatu zuen. Dema erabakita zirudienean, ordea, Suitzak, bigarren zatiko lehen ailegaeran asmatu egin zuen. Seferovic izan zen golegilea, berriz ere. Azken hamabost minutuetan, suitzarrak hazi egin ziren. Eta bai hazi ere. Azken hatsean, Mario Gavranovicek markagailua berdindu zuen. Presnel Kimpembe atzelaria erraz gainditu ostean, Llorisen aurrean ez zuen hutsik egin. Modu horretara heldu ziren luzapenera.

Luzapeneko 30 minutuak luzeak eta gogorrak egin zitzaizkien bi taldeei. Jokalariek sekulako hanketako mina zuten. Suitzak eta Frantziak izan zituzten abagune apurrei ez zieten etekin handirik atera, eta, hala, une erabakigarrienera heldu ziren: penaltietara. Egiari zor, frantziarrak eta suitzarrak ez ziren urduri jarri penalti puntuaren aurrea. Hain zuzen, bi taldeek lehen lau penaltietan ez zuten hutsik egin. Bosgarrena zen erabakigarria. Mehmedi Suitzakoak gola sartu zuenez, Mbappe behartuta zegoen gola egitera. PSGko jokalariak baloiari eta atezainari begiratu, urrats txikiak egin eta ezkerraldera jaurti zuen; uste baino jaurtiketa ahulagoa, ordea. Sommer atezainak aldea asmatu zion, eta geldiketa ederra egin zuen. Suitza final-laurdenetara, eta Frantzia, berriz, etxera.


Summary: Mexikoko Auzitegi Gorenak konstituzioaren aurkakotzat jo ditu kalamuaren erabilera debekatzen duten legeak. Gorenaren jarrera horrek ateak zabaltzen ditu kalamua legeztatzeko bidean. Orain, Osasun departamentuaren baimenarekin kontsumitu, garraiatu eta ekoiztu daiteke.

Mexikoko Auzitegi Gorenak konstituzioaren aurkakotzat jo ditu kalamua kontsumitzea, landatzea edo haziak zein landarea bera saltzea debekatzen duten artikuluak. Lehenago ere konstituzioaren aurkakotzat jo izan dira artikulu horiek, eta, beraz, kongresuak ezabatu edo aldatu egin beharko lituzke.

Hala ere, ez du ez bata ez bestea egin, eta beraz, konstituzioaren aurkakotasun deklarazio bat erabili dute. Zortzi ministrok eman dute botoa artikulu horien konstituzionaltasunaren inguruan: bostek esan dute konstituzioaren aurkakoak direla, eta beste hiruk konstituzioarekin bat datozela adierazi dute. Auzitegi Goreneko presidenteak esan du «askatasun pertsonalak» lortzeko bidean «egun historiko bat» dela.

Hala ere, horrek ez du esan nahi legezkoa izango denik kalamuaren kontsumoa, ekoizpena edo salmenta. Auzitegiak konstituzioaren aurkakoa dela adierazi arren, ez da oraindik horren inguruko legerik kaleratu, eta beraz, orain arte bezala jarraituko du legediak. Hori bai, aldaketa Federazioko Aldizkari Ofizialean argitaratzen denean, mexikarrek Osasun departamentuan baimenak eskatu ahal izango dituzte, modu pribatuan kontsumitu, landatu edo kalamua garraiatzeko, eta departamentuaren esku egongo da jarduera horiek arautzea. Hala ere, adin nagusikoa izan beharko da kontsumitu ahal izateko, eta ezin izango da espazio publikoetan edo adingabeen aurrean erre.

Erabilera terapeutikoa

Orain arte, Mexikon erabilera terapeutikorako bakarrik baimentzen zen kalamuaren kontsumoa, eta aisialdirako erabilera baimentzeko, babes judizial bat eskatu beharra zegoen. Gorteek kalamua kontsumitzeko erabateko debekua adierazten zuten artikuluak Konstituzioaren kontrakoak zirela adierazi zuten 2017an. Biltzarrak kalamuaren erabilera terapeutikoari bide ematen zioten zenbait artikulu aldatu zituen, baina legeztatzearen aldeko kolektiboek adierazi zuten merkatu bat arautzen ari zela, eta ez, beraiek aldarrikatzen duten moduan, askatasun pertsonalei bide ematen. Senatuaren aurrean protesta ugari egon dira orduz geroztik, eta azken egunetan Auzitegi Gorenaren aurrean ere izan dira manifestazioak. Kalamuaren legeztatzearen aldekoek argudiatzen dute drogen trafikoari lotutako biolentzia neurri handi batean gutxituko litzatekeela droga hori legeztatuz gero


Summary: Irungo Harrera Sareak salatu du Jaurlaritzak «irizpide diskriminatzaileak» erabiltzen dituela migratzaileei arta emateko udako baliabideetan. «Beste era batean antolatzeko astia izan dute, eta ez dute egin», salatu du kolektiboak

Beatriz Artolazabal Berdintasun, Justizia eta Gizarte politiketako sailburuak atzo eman zuen Eusko Jaurlaritzaren "Uda 2021" migratzaileei laguntzeko planaren berri. Irungo Harrera Sarearen ustez, plan horrek «irizpide diskriminatzaileak» aplikatzen ditu, bertara iristen diren pertsonak «desberdindu eta sailkatuz». «Aterpetxetik kanpo geldituko diren pertsonak egongo dira, eta horrek beren zaurgarritasuna areagotuko du», salatu du kolektiboak.

Gainera, migratzaileak hartuko dituzten guneen zerrendari deritzonez, IHSk adierazi du badaudela frontoiak eta gimnasioak baino «baliabide egokiagoak» bidean diren migratzaileei laguntzeko: «Aterpetxe eta baliabideak daudenean, ez dirudi bidezkoa horrelako baliabideak martxan ipintzea».

IHSren arabera, aterpetxetik kanpo geldituko diren pertsonak egongo dira, eta horrek beren «zaurgarritasuna areagotuko du». Era berean, migrazioa «Europako lege arrazistek» baldintzaturiko fenomenoa dela esan du IHSk. Azken hilabeteetan bi migratzaile hil direla gogorarazi du kolektiboak.


Summary: Nafarroako tabernetan barran eserita kontsumitu ahalko da, ostiraletik. Nafarroako Gobernuak udara begirako neurri berriak kaleratu ditu. Ostalaritzako eta kultur ekitaldietako edukiera malgutuko dute.

Nafarroako Gobernuak udarako neurri berriak estreinatuko ditu ostiralean, eta indarrean egongo dira uztailaren 29ra arte. Neurri horien artean daude ostalaritzako edukiera malgutzea: %60a onartuko dute establezimendu guztietan, eta erantzukizunezko dokumentua sinatzen dutenek mahai arteko distantzia txikitu ahalko dute 2 metrotik metro eta erdira. Itxiera ordua, aldiz, goizaldeko ordubatera arte luzatuko dute. Bestalde, tabernetako barrako kontsumoa baimenduko dute, eserita beti ere, eta gehienez bi pertsona: elkarren artean 1,5 metroko distantzia utzita.

Pandemiaren bilakaera positibotzat jo du Javier Remirez Nafarroako Gobernuko lehendakariordeak, eta are hobea izatea aurreikusi du Santos Indurain Osasun kontseilariarekin egindako agerraldian. Hori horrela, udan orain arteko neurriak malgutzea onartu dute, uztailaren 29a artean. Neurri horietan, ostalaritzari lotutakoez gain, gaueko aisialdiari eragingo dizkiotenak ere badaude: kafe antzoki lizentzia duten establezimenduek goizeko ordubiak arte zabaldu ahalko dute, eta gaueko aisialdiko lokalek goizeko lauak arte. Horien kasuan %50eko edukiera izango da, eta jarrita kontsumitu beharko dute, gainontzeko guztietan bezala. Saltoki handietako edukiera ere %60ra malgutuko dute, eta denda txikietan %75era.

Kultur arloan ere malgutuko dituzte murrizketak. Goizaldeko ordubata arte baimenduko dituzte kultur ekitaldiak, %75eko aforoarekin. Aire librean egindako ekitaldiek erantzukizunezko dokumentua aurkeztu beharko dute astebete aurretik. Janaririk eta edaririk baimentzen ez duten zine aretoetan %75ekoa izango da edukiera; %50ekoa, aldiz, jana eta edana baimentzen dituztenetan. Zezenak ere baimenduko dituzte, gehienezko 800 pertsonako edukierarekin: maskara jartzea eta 1,5 metroko pertsonen arteko distantzia derrigorrezkoak izango dira.


Summary: Testen %2,6 positiboak izan dira Hego Euskal Herrian. Osakidetzak eta Osasunbideak 8.040 test egin dituzte, eta horietan 215 positibo atzeman dituzte.

Atzo Hego Euskal Herrian COVID-19aren jarraipena egiteko egin ziren testen datuetara begira, beste 215 positibo detektatu zituzten. Positibo gehien Bizkaian atzeman zituzten, 83. Atzetik doaz beste herrialdeak: Gipuzkoan, 63 kasu; Nafarroan, 41, eta Araban, 22. Hala, oraintxe bertan, positiboen ehunekoa %2,4 da Hegoaldean.

Erietxeetan oraindik agerikoa da izurriaren eragina; atzo bertan, adibidez, COVID-19aren ondoriozko 28 ospitaleratze izan ziren, Eusko Jaurlaritzak eta Nafarroako Gobernuak jakinarazi dutenez, eta gogora ekarri dute oraindik 39 pertsona daudela ZIU unitateetan gaitzarekin erituta.

Birusaren aldaerei erreparatzea ere garrantzitsua da, bakoitzak bere ezaugarriak baititu. Nafarroako Gobernuak zehaztu du lehengo astean atzemandako kasuen %63,3 Alfa aldaerak eragindakoak izan zirela, eta %8, Deltak. Erresuma Batuan hedatu zelako egin zen ezagun lehena; Indiatik zabaldu da bigarrena.