Summary: Ustelkeriaren kontrako bulego baten sorrerari uko egin diote EAJk eta PSE-EEk. EH Bilduk aurkezturiko lege proposamenaren aurka bozkatu dute legebiltzarreko osoko bilkuran, kontrol organoak dagoeneko existitzen direla argudiatuta.

Eusko Legebiltzarrak jardunbide egokien aldeko eta ustelkeriaren kontrako bulego bat sortzeko proposamena baztertu du gaurko osoko bilkuran, EAJren, PSE-EEren eta Voxen bozekin. EH Bilduk eginiko proposamenaren aurka agertzeko, egun existitzen diren kontrol organoen defentsan oinarritu dira Jaurlaritzako alderdiak, nahiz eta biek aitortu duten ustelkeriaren aurkako borrokan oraindik pausoak eman beharra dagoela. Elkarrekin Podemosek alde bozkatu du, eta PP+Cs, berriz, abstenitu egin da.

Josu Estarrona EH Bilduko legebiltzarkideak aurkeztu du egitasmoa, Araban, Bizkaian eta Gipuzkoan ustelkeriaren ikerketarako mekanismoak falta direla argudiatuz. Besteak beste, Estarronak azaldu du «benetako polizia judizial egoki bat» behar dela, «prestatuta dagoena diru publikoaren erabilera desegokiari aurre egiteko modu espezializatu batean», eta ustelkeriaren «erronkari» erantzun bat emateko baliabideak izango dituen fiskaltza «indartsu» eta «espezializatu» baten beharra ere nabarmendu du.

Halaber, ustelkeria kasuen salatzaileak babesteko mekanismoak ere falta direla adierazi du Estarronak: «Gaur-gaurkoz, norbaitek ustelkeria kasu bat salatu ahal izateko oso ausarta izan behar du, baita ausartegia ere». Horregatik guztiagatik, ustelkeria eta praktika irregularrak «detektatu, prebenitu, ikertu eta erradikatzeko» bulego baten sorrera ezinbestekotzat jo du EH Bilduko legebiltzarkideak: «Gure herriaren zati honetan, gertatzen denaren kasu kopuru oso txiki batera iristen gara. Eta hau ez diogu guk: hau fiskaltzak dio behin eta berriz bere txostenetan. Urtez urte errepikatzen den istorioa da».

Elkarrekin Podemoseko Miren Gorrotxategik ere bide beretik jo du bere hitzartzean: «Zergatik ez da bulego hau beharrezkotzat hartzen? Printzipioz, ikertzeko eta gure demokraziaren kalitatea hobetzeko baliabide gehiago izatea ondo dago. Ongi azaldu beharko litzatekeena, hain zuzen, kontrakoa da: zergatik ez babestu mota honetako organismo bat? Halakoei oztopoak jartzeak gaizki pentsarazten du».

Jaurlaritzak uste du tresnak badaudela

Bozketaren osteko hitzartzeetan, EAJk eta PSE-EEk bulegoaren sorreraren aurkako jarrera justifikatu dute. Jon Andoni Atutxa jeltzaleak adierazi du ustelkeriaren kontrolerako existitzen diren tresnek sare «mamitsu» bat osatzen dutela, eta gaineratu du balitekeela ez izatea egokia prebentziorako eta gainbegiratzerako erakunde publiko berriak sortzea, «ereduen gainjartzeak ziurrenik eraginkortasunaren murrizketa ekarriko lukeelako».

Ekain Rico sozialistak, bestalde, egungo kontrol organoen «heriotza ziurtagiria» aurkeztu izana leporatu dio Estarronari, horien gainean «susmoaren itzala» zabaltzeko borondatea duela esanez. Hala, proposamena orain aurkeztu izanak EH Bilduren «estrategia» bati erantzuten diola adierazi du Ricok.

EH Bilduko legebiltzarkideak, ordea, gogoratu du, 2018an lege proposamen berdina legebiltzarrean aurkeztu zenean, EAJk eta PSE-EEk haren aldeko jarrera agertu zutela, eta alderdien «iritzi aldaketak» geroztik azaleratu diren ustelkeria kasuei erantzuten diela azpimarratu du, besteak beste De Miguel eta Balentziaga kasuei erreferentzia eginez: «[Ustelkeriak] gora egin du, baina [bulegoaren sorreraren aldeko] jarrera kontrakoa izan da».


Summary: Gasolina azken urteotako preziorik garestienean dago jadanik. Brent upelaren salneurria ia 75 dolarrean dago, eta pandemiaren osteko susperraldia gora bultzatzen ari da

Gasolindegian geratzea askoz garestiagoa da urte hasieran baino. Erregaiaren salneurriak gora egin du etengabe azken hilabeteotan, eta, dagoeneko, azken urteotako preziorik garestiena du gasolinak. Gasoila ez da neurri berean igo, baina urtarrileraino joan behar da egungo salneurria topatzeko. Europako Batasunak biltzen dituen datuen arabera, 95 gasolina litroa 1,367 euroren truke saltzen dute Espainian, batez beste, eta, gasolio litroa, 1,231 euroan.

Hego Euskal Herrian garestiagoak dira batezbesteko horiek. Gaur bertan, Araban, 95 gasolina merkeena 1,25 euroan zegoen litroa, eta, garestiena, 1,469 euroan. Bizkaian 1,267 eta 1,481 ziren preziorik merkeena eta garestiena; Gipuzkoan, 1,269 eta 1,479 euro; eta Nafarroan, 1,209 eta 1,356. Salneurririk merkeenak azalera handiko saltokietako gasolindegietakoak dira; errepideko zerbitzu estazioetan, preziorik garestienaren inguruko salneurriak daude, gehienetan 1,44 eurotik gorakoak Araban, Bizkaian eta Gipuzkoan. Nafarroan prezio merkeagoak daude, oro har. Dena den, 2012ko irailean aurki daitezke egungoak baino prezio garestiagoak Hegoaldean. Hil horretan 95 gasolina litroak, batez beste, 1,522 euro balio zuen, eta gasolio litroak, 1,444.

Gasolina merkearen aroa bukatu da, bistan denez. Brent upela 75 dolarretako muga gainditzear dago, eta Lurralde Petrolio Esportatzaileen Erakundeak eta haren aliatuek (Errusia buru) osatutako kartelak lortu dute upelaren prezioa %40 igotzea azken urtean: 2021. urtea 51 dolarretan hasi zuen, konfinamendu garaian. Adituek diote ehun dolarreko Brent upela ere izango dela datozen hilabeteetan. Pandemiaren osteko susperraldi ekonomikoa hasi da, Txinan eta AEBetan batik bat, baina baita Europan ere, eta energia beharra ziztu bizian igotzen ari da.

Petrolio gehiago merkatuan

LPEE kartelaren (Saudi Arabia buru dela) politika merkatuan petrolio gutxiago jartzeko bere ondorioak izan ditu salneurrian, baina datozen hilabeteetan iturria irekitzen hasiko dira ekoizleak. Uztailerako orain baino bi milioi petrolio gehiago egongo dira merkatuan. Petrolio ekoizleek uste dute ekonomia globala eta eskaria suspertzen ari direla, eta Saudi Arabiak men egin diela ekoizpena handitzeko presioei, bai erakunde barnetik, bai aliatuen aldetik, baita kanpotik ere egin dizkioten presioei. Hala ere, garai batean baino dezente gutxiago ekoizten jarraituko du LPEEk.

Euroguneko estatu kideen artean, Alemanian garestitu da gehien erregaia, eta haren atzetik Espainia dago. 50 litroko biltegi bat duen auto bat hartuz gero, duela urtebete baino 15 euro inguru garestiagoa da autoren biltegia betetzea, Hego Euskal Herrian. Duela urtebete, ordea, pandemia betean zegoen Europa osoan; konparazioa 2019ko ekainarekin eginez gero, aldeak ez dira hain handiak: 2 euro ingurukoak baino ez.


Summary: Izurri garaian hartutako irakasle postuei eutsiko die Jaurlaritzak. Pandemiagatik, Hezkuntza Sailak ohi baino 1.064 irakasle gehiago kontratatu zituen 2020-2021 ikasturterako, sistema indartzeko asmoz; kopuru horrek bere hartan segituko du 2022ko abuztura arte.

Pandemia garaiko hirugarren ikasturtea hasiko dute irailean Arabako, Bizkaiko eta Gipuzkoako zentroetan. Datorrenari so, Eusko Jaurlaritzako Hezkuntza Saila jadanik hasia da iragartzen zein izanen diren ikasturteari aurre egiteko eskura jarri beharko diren baliabideak. Batik bat, Jokin Bildarratz Hezkuntza sailburuak adierazi du «zuhurtziaz» jokatuko dutela, eta argitara atera du irakasle kopuruaren gainean hartutako erabakia: «COVID-19ari kontra egiteko, 1.064 irakasle postu sortu ziren joan den ikasturtean. Datorrenean, postu horiek bere hartan segituko dute, pandemiaren eragina bestelakoa den arren». Neurria ikasturte osoan izanen da indarrean; abuztura arte, alegia.

Gainera, Bildarratzek jakinarazi duenez, baliabide materialetan ere gertatuko da indartzea. Sailburuak azaldu du 100.000 ordenagailu baino gehiago emanen direla bi ikasturtetan erabiltzeko.


Summary: Mercedesek ere lantegia itxiko du, semieroaleak falta zaizkiolako. Gasteizko fabrikak ekoizpena geratuko du datorren astean. Iruñeko VWen, berriz, asteazkenean eta ostegunean baizik ez dute lan egingo.

Jarduera oso txikiko astea izango da hurrengoa Euskal Herriko bi lantegirik handienetan. Mercedesek iragarri berri du ekoizpena geratuko duela datorren aste osoan, furgoneten osagai bat falta zaielako: semieroaleak. Ostegunean erabakiko du itxiera hurrengo astera ere zabaldu behar ote duen.

Antzeko egoera bizi dute Iruñeko Volkswagenen. Hasieran, hilaren 25ean geratu behar zuten produkzioa, ostiralean, baina atzo iragarri zuten astelehenean eta asteartean ere ez dutela autorik egingo. Semieroaleen eskasiak apiriletik baldintzatu du ekoizpena, eta, horren ondorioz, fabrikaren kanpoko aparkalekuak bukatu gabeko autoz beteta ditu orain Alemaniako multinazionalak.

5.000 auto, bukatu gabe

Martxoan, Mercedes egun batez eta VW bi egunez egon ziren geldirik arazoaren ondorioz. Apirilean, VWek erabaki zuen ekoizpena ez geratzea, nahiz eta eskularru kutxa azpiko IMB3 zentralita falta. Geroztik, 5.000 auto bukatu gabe daude oraindik: 3.000 T-Cross eta 2.000 Polo. Zuzendaritzak espero du 1.500 Polo bukatzeko aukera egongo dela, baina oraindik 500 Polok kanpoko aparkalekuan jarraituko dute.

Hain zuzen ere, atzerapen horrek bat egin du Polo berriaren jaulkipenarekin, eta arazo gehigarri bat eragin diezaioke multinazionalari. Aurreko modeloa eskatu duten bezeroei autoa iritsi ez zaien bitartean, datorren astean hasiko dira lehen modelo berriak merkaturatzen. Atzo arratsaldean utzi zion Landabanek aurreko modeloa egiteari, eta gaueko txandan hasi ziren berriak egiten.

Eskularru kutxa azpiko zentralitaz gain, orain irrati pantailako zentralita eta motorreko beste zentralita baten hornidura arazoa gehitu zaizkio, eta VWek erabaki du hemendik aurrera ez duela bukatu gabeko autorik aterako. Irail amaieran, Landabenen, T-Cross eta Poloez gain, hirugarren modeloa ekoizten hastea espero dute. Produkzioa bermatuta badago ere, ikusteko dago semieroaleen hornidura faltak nola eragingo duen, Iruñean argi baitute osagai falta 2021 osoan nabarituko dutela.

Nazioarteko arazoa

Arazoa mundu osokoa da, eta batez ere autogintzari eragiten dio, material horien erabiltzaile oso handia baita. Orain arte, Europan, 500.000 ibilgailuren produkzioa atzeratu du.

Arrazoien artean nagusietako bat pandemia bera da. Iazko konfinamenduaren ondorioz, autogintza gelditu egin zen hainbat astez, eta autogileak semieroaleen eta txipen eskaria murriztera behartu zuen. Aldi berean, konfinamenduak berak etxetik lan egitera, eskolak ematera edo aisialdia teilatupean egitera bultzatu zuen, eta horrek ordenagailu, kontsola, telebista eta bestelako tresna elektronikoen gorakada ekarri zuen.

Autogintzak hornidura katean utzitako hutsunea bete zuten alor horiek, eta semieroaleen egileek haien beharretara egokitu zuten ekoizpen lerroa. Irailetik aurrera, auto produkzioak erritmoa berreskuratu eta eskariak handitu zirenean, ilaran azken tokian jarri behar izan zuten, eta, euren biltegiak hustuz joan direnean, azaleratu da arazoa. Egun, semieroale eta txip fabrikak %100ean ari dira lanean, eta 40 aste inguru behar izaten dute automozioko bezero baten eskariari erantzuteko.

Autoek gero eta elektronika gehiago izateak handitu egin du semieroaleen garrantzia. Motorra, direkzioa eta ateak ixteko sistemak haien esku daude. Europako osagai egileen patronalak kalkulatu duenez, gaur egungo auto batek ehunen bat osagai elektroniko ditu, eta jada autoaren kostuaren laurden bat dakarte.


Summary: Beste 236 kasu positibo atzeman dira Hego Euskal Herrian. Asteazkenean egindako testen %2,6k eman dute positibo. 11 lagun ospitaleratu dituzte gaitzaren sintomak larriagoturik.

Atzo, Osakidetzak eta Osasunbideak 9.141 diagnostiko proba egin zituzten guztira COVID-19a detektatzeko. Nafarroako Gobernuak eta Eusko Jaurlaritzak emandako datuen arabera, horien %2,6k eman zuten positibo: 236 kutsatu atzeman dituzte, alegia. Horien ia erdiak Bizkaian zenbatu dituzte: 115 kasu detektatu dira lurralde horretan. Halaber, Nafarroan 46 kasu izan dira; Gipuzkoan, 38, eta Araban, berriz, 28.

Gainera, azken datuen arabera, birusaren intzidentzia tasa metatuek erakusten dute pandemiaren bilakaera onbidean dela: gaur egun, Hego Euskal Herriko lau lurraldeen tasak 150etik beherakoak dira. Zehazki, Bizkaian 100.000 biztanleko 145 laguni atzeman diete COVID-19a azken hamalau egunetan; Araban, 129ri; Gipuzkoan, 127ri. Hegoaldean, Nafarroak du tasarik apalena: 108 da.

Erietxeak, husten

Hegoaldeko osasun agintariek jakinarazi dutenez, atzo 11 pertsona erietxeratu zituzten gaitzarengatik; horietako bat Nafarroan ospitaleratu zuten, eta, foru gobernuak zehaztu duenez, ZIUetara sartu zuten zuzenean. Erietxeratze horiek aintzat harturik, guztira 152 lagun daude Hegoaldeko zentroetan. ZIU zainketa intentsiboetako unitateetan 62 dira, larri.


Summary: «Etorkizunean azterketak euskaraz pasatzeko bidea irekitzen lagundu nahi dugu». Desobedientzia ekintza bat egin dute Bernat Etxepare lizeoko ikasle andanak: euskaraz erantzun dute baxoko filosofia azterketa, euskaraz ikasteko eskubidea aldarrikatzeko. Badakite horrela haien kopiak ez dituztela zuzenduko, baina etorkizuneko ikasleentzat baliagarri izanen dela espero dute.

Euskaraz ikasteko eskubidearen aldeko ekintza bat egin du Bernat Etxepare lizeoko ikasle talde batek. Euskaraz erantzun diote, gaur goizean, baxoko filosofia azterketari, horrek izanen dituen ondorioak asumituta. «Badakigu, gure kopiak ez dituztela zuzenduko. Egitasmo honekin, etorkizunean azterketak euskaraz pasatzeko bidea irekitzen lagundu nahi dugu», adierazi dute prentsaurrekoan. Maiatzaren 21ean protesta egin zuten Baionako suprefetura aitzinean, eta uztailaren 1ean Donapaleun (Nafarroa Behera) mobilizatzera deitu dute.

Seaskako ikasleen aspaldiko aldarrikapena da azterketak euskaraz pasatu ahal izatea. Ikasketa guziak euskaraz egin arren, historikoki, baxoko Historia-Geografiako proba baizik ez dute euskaraz erantzuteko parada izan. 2016an Matematikako proba ere euskaraz pasatzeko aukera eman zien Frantziako Hezkuntza ministerioak. Baina, lizeoetako erreformaren ondorioz, azterketak pasatzeko modua aldatu zuten, kontrol jarraikiari pisu handiagoa emanez. Urte bukaeran egin beharreko azterketa batzuk atxiki dituzte, hala ere; horien artean Filosofiakoa. Ikasturtean zehar euskaraz ikasi arren, frantsesez pasatu behar dute osoki.

Horregatik, ikasle talde batek desobedientziara pasatzea erabaki du: euskaraz ikasteko nahia azaldu dute haien kopietan, frantsesez, eta euskaraz egin dute azterketa osoa. «Arazoa ez da frantsesez dugun gaitasuna, azterketako notek argiki frogatzen baitute gainerateko lizeoetako ikasleen pare ibiltzen garela. Euskaraz ikasteko eskubidean datza auzia», esplikatu dute prentsaurrekoan. «Baxoa frantsesez pasatzeko urtean zehar hainbat gai frantsesez landu behar ditugu, euskaraz ikasteko egin dugun hautua oztopatuz».

Frantziaren jarrera salatu dute ikasleek: «Frantziako Estatu zentralistak, berak heriotzera kondenatu zituen hizkuntza gutxituen irakaskuntza oztopatu nahi du. Molac legea zentsuratu zuten gobernuaren ekimenez, euskarazko irakaskuntza antikonstituzionaltzat joz». Baxoa euskaraz pasatzeko «debekua», bide beretik doa ikasleen iritziz. «Ikastolak zuen baimenik gabe eraiki ziren, ehunka euskaltzaleren lan eta borrokari esker. Ez dugu zuen baimenik eskatuko eskubide berriak lortzeko. Azterketak euskaraz nahi ditugu, eta euskarazko irakaskuntza zabaltzea nahi dugu, bide honetan borrokan segituko dugu. Maiatzaren 29an argi ikusi zen gisan, Ipar Euskal Herriko jendartearen gehiengo baten nahia da hau».

Bernat Etxepare lizeoko ikasleen desobedientzia ekintza ez da azken asteetan euskaraz ikasteko eskubidearen alde egin den protesta bakarra. Seaskako kolegioetako guraso, irakasle eta ikasleak ere mobilizatu dira brebetaren azterketa euskaraz egiteko eskubidearen alde, eta kologioetako eta lizeoetako irakasle talde batek jakinarazi du azterketetako kopiak zuzentzeari uko eginen ziola azterketak euskaraz pasatzeko eskubidea bermatzen ez bazen.

Idauze Mendin okupazioa

Gaur goizean Idauze Mendiko (Zuberoa) eskola okupatu du guraso talde batek, heldu den ikasturtean euskarazko irakaskuntza elebakarraren esperimentazio proiektua abiatzeko. Azken urteetan gisa bereko esperimentazio andana abiatu dituzte Ipar Euskal Herriko eskola publiko eta pribatu katolikoetan, baina horiek martxan jartzea oztopatu izan du administrazioak behin baino gehiagotan. Berriki, murgiltze eredua Frantziako Hezkuntza Kodean sartzea aurreikusten zuen hizkuntza gutxituen aldeko legea zentsuratu du Frantziako Konstituzio Kontseiluak, eta atzo zehaztu zuen hezkuntza publikoari dagokiola erabakia. Gurasoekin batera, Zuberoako hautetsi batzuk ere ari dira Idauze Mendiko okupazioan parte hartzen.


Summary: Merkataritzako langileak grebara deitu dituzte ELAk eta LABek, datorren ostiralean. Internet bidezko salmentak handitzen ari direla argudiatuta, kate handiak dendak itxi, langileak bota eta besteen baldintzak prekarizatzen ari direla salatu nahi dute.

ELAk eta LABek greba antolatu dute merkataritzaren sektorean ekainaren 25erako. Horren bidez, merkataritzako langileek «bizi duten alarma gorriaren egoera» sozializatu nahi dute, sektorean erreferenteak diren enpresek enplegua suntsitzea eta lan-baldintzak prekarizatzea erabaki dutelako.

Sindikatuek Euskal Herrian denda asko dituzten hiru taldetako egoera nabarmendu dute. Hiruei egotzi diete irabazi handiak eustearren dendak ixtea eta lan taldeak txikitzea.

«Adibidez, Inditexek, nahiz eta 3.800 milioi euroko irabazi garbia izan, azken lau hilabeteetan 23 denda itxi ditu Hego Euskal Herrian, eta, ondorioz, enplegua galdu eta lan-baldintzak okertu ditu, langile askori lanaldia murriztuz. El Corte Inglesek, 310 milioi euroko irabaziarekin, estatuan 15 denda ixtea eta ia 3.300 langile kaleratzea proposatu du. H&Mk 1.200 milioi euroko irabaziak izan zituen 2019an, eta, hala eta guztiz ere, 26 denda itxiko ditu estatu espainiarrean eta 900 lanpostu baino gehiago suntsituko ditu, ehunka langileren lan-baldintzak murrizteaz gain».

Hain zuzen ere, H&M enpresako langileek apirilaren 22an hasitako greba bukatu dute asteon, enpresarekin akordioa lortu ondoren. ELAk aldarrikatu du berak babestutako grebak eragin duela inor kalera ez joatea, baina kontakizun hori gezurtatu dute CCOOk eta UGTk, eta haien negoziazioen ondorio izan dela ziurtatu dute.

Prozesu baten hasiera

ELAren eta LABen ustez, «onartezina da onura handiak dituzten enpresek enplegua suntsitzea eta lan-baldintzak prekarizatzea berez prekarizatutako eremu batean, non araua soldata baxuak eta lanaldi partzialeko kontratuak diren».

Era berean, uste dute merkataritzan enplegua suntsitzeko prozesu hori hasi baino ez dela egin eta enpresa horiek beren estrategiarekin jarraituko dutela; beraz, mobilizazioa aktibatzen ez bada, beste asko gehituko dira.

Patronalari dei egin diote enpleguari eusten lagunduko duten negoziazio-elementuei heltzeko, eta, besteak beste, hitzarmenetan gehieneko lanaldia murrizteko beharra aldarrikatzen dute, bai eta online salmentaren ondorioz sortzen diren kategoria berriak arautzeko ere. «Kalitatezko eta bermedun enplegua nahi dugu. Ezin dugu onartu, on line salmenta areagotzearen aitzakian, enpresa horiek digitalizazio-prozesuak bultzatzea, gutxi batzuk aberasten laguntzeko, herrialde horretako langile-klasearen kaltetan, eta merkataritza txikiko enplegua suntsitzeko».

Azken eskaera bat egin diete ELAk eta LABek, erakundeei eta alderdi politikoei: beren gain har dezatela lan-erreformak indargabetzea eskatzeko eta aldarrikatzeko konpromisoa.


Summary: Lanak eginda iritsiko dira finalera Altuna III.a eta Rezusta. Aurrelariak esan du ia erabat ziur Rezustaren aurka ariko zela pentsatuta entrenatu dela azken astean. Atzelariak, berriz, azaldu du hasieratik finala jokatu behar izan balu bezala aritu dela lanean

Atzo argitu zen Iñaki Artola ez zela osatu eskuin sorbaldaren atzealdeko muskulu zabalean egin zuen lesioaz, eta ez zuela jokatuko buruz buruko finala. Hala ere, bai Jokin Altunak, baita Beñat Rezustak ere egunak zeramatzaten lanean euren artean jokatuko zutela pentsatuz. Horixe azaldu dute biek gaur Bilboko Miribilla frontoian egin duten pilota aukeraketan. «Esana nuen finalarekin zer gerta ere jokatuko banu bezala hartuko nituela bi aste hauek. Eta halaxe egin dut. Buruz burukoan izan dut arreta osoa. Nire entrenamenduak egiteko aukera izan dut. Eskuz ondo nago, ez dut minik. Ez dago aitzakiarik. Gainera, mesede egin dit dena segidan izateak, finalari buelta asko ez emateko», esan du Rezustak. Altunak, berriz, azaldu du Artolaren lesioa aspalditik zetorren kontua izanik, buruan «ia %100ean» zuela Rezustaren aurka jokatuko zuela. «Prestaketa aldatu behar izan dut, eta binakako partida bat jokatu, baina oso ondo nago. Sentipen onak ditut. Ea igandean ere ditudan».

Bi pilotariek behin bakarrik jokatu dute elkarren aurka Buruz Buruko Txapelketan, 2017an, final-laurdenetan, eta Rezustak irabazi zuen: 22-14. Hala ere, ez batak, ez besteak ez dio garrantzirik eman neurketa horri. «Lau urte pasatu dira ordutik, eta biok gara pilotari hobeagoak. Nahiz eta Iñakiren ordez izan, Beñat finalean baldin badago, maila soberan duelako da. Ondo ari da gauzak egiten buruz burukoan azken urteetan», adierazi du Altunak. «Urteak pasatu dira, eta pilotari ezberdinak gara. Ederra litzateke ordukoa errepikatzea, baina oso zaila izango da. Jokin da faboritoa. Maila handia ematen ari da azken urteetan, eta beti dago finaletan edo finaletatik gertu. Oso zaila da hari irabaztea, normalean bere maila ematen baitu. Partida zaila izango da, baina oso polita jokatzeko, are gehiago final bat dela kontuan hartuta. Nire lana egin nahi dut. Eta lortzen dudan. Gogotsu eta ilusionatuta nago», azaldu du Rezustak.

Biek ala biek azpimarratu dute euren jokamoldeari eutsiko diotela, eta ez dutela asmorik orain arteko partidetan egindako jokoaren oso bestelakoa egiteko. «Ezin dut haren joko zoroan sartu; bestela, ez dut zereginik. Badakit nola jokatu behar dudan, baina askotan Jokin bezalako pilotariek ez dizute lagatzen joko hori egiten. Nik argi dut Jokin eroso baldin badago, zaila izango dela hari irabaztea. Hura mugitzen saiatu behar naiz, lasai egon ez dadin», esan du Rezustak. Altunak, berriz, «oldarkor» jokatu beharko duela nabarmendu du. «Ez dut itsutu behar haren eskuina bilatzen. Ez da ona bestearen jokoan zentratzea; bestela, partidatik irten zaitezkeelako. Nik ondo egin behar dut nire jokoa. Sakea ezker paretara botatzen baldin badiot, kostatu egingo zaio bueltatzea. Pilota besagain jotzen saiatuko naiz, ahal den abiadura gehien ematen. Nire partida onena egin beharko dut. Nire lana ongo egiteak axola dit. Ez badut ondo egiten, ez dut irabaziko. Baina itxaropentsu nago. Sentipen onak ditut, eta hori da garrantzitsuena».


Summary: Euskadiko Orkestrak 21-22 denboraldia aurkeztu du, «inoizko garrantzitsuena». Programazio «optimista» bat ondu dute: Brahmsekin hasiko dira, irailean, eta Wagner, Bartok eta Elgar batzen dituen proposamenarekin bukatuko dute, ekainean. Abendutik aurrera murrizketak arindu ahal izatea espero dute

Euskadiko Orkestrak 21-22 denboraldia aurkeztu du gaur goizean, Donostiako Kursaalean. «Itzulerarako deia» izateko helburuarekin, «inoizko programaziorik garrantzitsuena» egin dutela nabarmendu du Robert Treviño zuzendari titularrak, eta proposamenek oro har duten «optimismoa» azpimarratu du Oriol Roch zuzendari nagusiak: «Berreraikitzeko eta berpizteko denboraldia da, baita entzuleak eta haien konfiantza berreskuratzekoa ere». Irailaren 27an hasiko da, Iruñeko Baluarte auditoriumean, Brahmsen konposizioekin, eta ekainaren 8an bukatuko da, Bilboko Euskalduna jauregian, Elgar, Bartok eta Wagner batzen dituen ikuskizunarekin.

Denboraldi berriaren aurkezpenarekin bat egin du aurtengoaren bukaerak —Gasteizko Principal antzokian itxiko dute arratsaldean, Schoenberg, Rakhmaninov eta Mendelssohn uztartzen dituen New York saioarekin—. Kointzidentzia aipatu dute aurkezpen prentsaurrekoan, eta, era berean, ezinbestean gogorarazi dituzte azken hilabeteetan izandako oztopoak. 2020ko udaberrian itzuli ziren lanera orkestrako kideak, Bingen Zupiria Eusko Jaurlaritzako Kultura sailburu eta Euskadiko Orkestrako presidenteak azaldu duenez, eta harrezkero etenik gabe aritu dira: «Ahalegin berezia egin dute: musikari gutxiago aritu dira lanean, elkarrengandik urrunago egon behar izan dute ikuskizunetan, eta, ondorioz, beste modu batera jo behar izan dute musika. Emaitza bikaina izan da». Halaber, edukiera murrizketak medio, emanaldiak «ia bikoiztu» behar izan dituztela adierazi du Rochek: 50 inguru programatu ohi dituzte denboraldi bakoitzean, eta 98 egin dituzte, guztira, bukatzear dagoenean.

Hurrengo denboraldia ere modu berean hasiko dute, zuzendari nagusiak azaldu duenez: lehen bi abonu programetan —Brahms Fest eta Txaikovskirenean—, ikuskizunak bikoiztu egingo dituzte, eta 600 laguneko edukiera izango du emanaldi bakoitzak; abendutik aurrera, ordea, murrizketa gutxiago izatea espero du Rochek. Horiek horrela, denboraldi «progresiboa» ondu dute: pandemiak arintzera joko duela aurreikusten dute, eta neurriak aldatu ahala beste horrenbeste egin ahal izango dute proposamenekin, batik bat ikusle eta emanaldi kopuruei dagokienez.

«Musika ezohikoa»

Entzuleek «ikas» dezaten ere badu xede programak, Treviñoren hitzetan: «Ezohikoa den musika aurkeztu nahi dugu». Ildo horretatik, sortzaile berriei ere tokia eskainiko diete. Alabaina, konpositorerik «apreziatuenetariko eta sendoenetariko» bat nabarmentzen da proposamenean: Johannes Brahms. Denboraldia harekin hasiko dute: irailaren 27tik urriaren 13ra egingo dituzten hamar saioetan, Brahmsen sinfonia guztiak joko dituzte, baita Biolinarentzako eta biolontxeloarentzako kontzertua eta Pianoarentzako 1. eta 2. kontzertuak ere.

Rochen arabera, Brahms «erronka bat» da Euskadiko Orkestra osatzen dutenentzat: «Robert Treviñorentzat, talde tekniko eta administratiboarentzat...». Eta, hala ere, bi programa eskainiko dizkiote datorren kurtsoan. Martxoaren 23tik apirilaren 1era bitarte, Requiem joko dute, Ainhoa Arteta sopranoaren, Michael Nagy baritonoaren eta Iruñeko Orfeoiaren laguntzarekin, eta Georg Marken zuzendaritzapean. Pandemiak zapuztu zizkien saioak iaz, eta 21-22 denboraldirako berreskuratu dituzte.

Bertan behera utzi behar izan zuten, halaber, Gustave Mahlerren 2. Sinfonia, Berpizkundea izenekoa. 19-20 denboraldia ixteko programatu zuten, eta, azkenean, 2021eko apirilaren 29tik 6ra bitarte egingo dute, denbora tarte nahikorekin, maskararik gabe kantatu ahal izango dutela bermatzeko. Treviñok zuzenduko ditu saioak, eta Sarah Fox sopranoa, Justina Gringyte mezzosopranoa eta Donostiako Orfeoia arituko dira.

Izen berriak

Konpositore klasikoen obrak sortzaile berrienekin nahastuko dituzte zenbait saiotan. Hala, Txaikovskiren programan —urriaren 28tik azaroaren 4ra—, sortzaile errusiarraren 1. eta 3. Sinfoniak ez ezik, Pascal Gaigne konpositore garaikideak ondutako bi pieza ere joko dira, Urrutiko arimak eta Urruneko azalak. Gaignek bitan zatitu du lana: partiturek «nahasitako puzzle» bat sortzen dutela azaldu du Rochek, «etorkizunean biak batera interpretatu ahal izango direlakoan».

Abenduaren 3tik 10era Xostakovitxen 10. Sinfonia joko dute, eta, horrez gain, harparako zenbait pieza ere interpretatuko ditu Xavier de Maistrek, «munduko harpa jotzailerik onena», zuzendari nagusiaren iritziz. Ondoren, Beethoven, Bartok eta Merah bilduko dituzte otsailaren 5etik 10era bitarteko programan; Mei-Ann Chenek zuzenduko du orkestra, eta Varvara arituko da pianoan.

Bernsteinen West Side Story interpretatuko dute otsailaren 21etik 25era, eta, harekin batera, Tian Zhou konpositorearen Orkestrarako kontzertua. Rochek azaldu duenez, «bere garaiko Bernsteintzat» jo dute Zhou AEBetan, non «oso hedatua dagoen» haren musika. Martxoaren 10etik 15era Beethovenen 8. Sinfonia eta Berliozen Sinfonia fantastikoa joko dituzte, Pinchas Steinbergen zuzendaritzapean. Dvoraken programak, aldiz, egun bakarra izango du: apirilaren 9an konpositorearen Mundu berria sinfonia interpretatuko dute, Smetanaren Saldutako neskalaguna eta beste hiru dantzarekin batera, Pietari Inkinen zuzendari dutela.

Treviñok zuzenduko ditu denboraldiko azken bi programak: Dutilleux, Elgar eta Catalan uztartuko dituzte azken aurrekoan, maiatzaren 13tik 20ra bitartean, eta Asier Polo biolontxelo jotzaileak hartuko du parte; Elgar Bartokekin eta Wagnerrekin batuko dute azkenengoan, ekainaren 2tik 8ra, eta Pinchas Zukermanek joko du biola.


Summary: Manuel Asin izango da Ikuspuntu jaialdiko zuzendari artistikoa 2025era arte. Lehiaketa publikoko prozesuan baloraziorik onena jasko duen hautagaitza izan da harena. Aurki hasiko da 16. Ikuspuntu jaialdia diseinatzeko lanean, Teresa Morales de Alava zuzendari exekutiboarekin batera.

Ikuspuntu Nafarroako Zinema Dokumentalaren Nazioarteko jaialdiak jakinarazi du nork hartuko duen Garbiñe Ortegaren lekukoa datozen lau urteetarako: Manuel Asin (Zaragoza, Espainia, 1978) zinema programatzaile, editore, irakasle eta idazleak. 2021eko jaialdiaren ondoren NICDO enpresak gauzatu duen lizitazio publikoko prozesuan baloraziorik onena lortu duen hautagaitza izan da harena, eta 2022-2025eko epean zuzendari artistikoa izango da.

Asin Madrilgo Arte Ederren Zirkuluko zinema arloko arduraduna da 2016tik, eta Nafarroako Unibertsitateko Museoaren programatzaile gisa ere aritu da 2015etik. Intermedio enpresa banatzailearen zuzendaria izan da, eta hainbat filmoteka, jaialdi eta insitutziotarako zikloak programatu ditu. Zinemaldi ugaritako epaimahaietan ere parte hartu du.

Orain, Teresa Morales de Alava Ikuspuntuko zuzendari exekutiboarekin batera arituko da 16. zinemaldiaren diseinuan. Hurrengo hilabeteetan zinemaldiko Sail Ofizialean parte hartzeko izena emateko aurkezten diren proiektuak baloratuko dituen Hautaketa Batzordea antolatuko du, eta hurrengo jaialdiaren edukiak proposatuko ditu. Jaialdia 2022ko martxoaren 14tik 19ra izango da.

Nafarroako Gobernuak 2005ean sortu zuen Ikuspuntu jaialdia, eta Kultura Zuzendaritza Nagusiaren programa artistikoen artean «nazioarteko proiekzio handienekoa» da. Jaialdiak zuzendaritza partekatuaren egituraren aldeko hautua egin du hasieratik, zuzendaritza exekutiboa eta artistikoa bereiziz. Azken hori, gainera, lau urtean behin berritzen dute.

Jaialdiak nabarmendu duenez, zuzendaritza artistiko bakoitzak «bere arrastoa utzi du» Ikuspunturen nortasunean, «kalitatezko erreferentzia bihurtuz eta ez-fikzioko zinemaren esparruan urtero nazioarteko ezinbesteko hitzorduetako bat bihurtuz». Orain arte, zuzendaritza kargu hori hartu izan dute Carlos Muguirok, Josetxo Cerdanek, Oskar Alegriak eta Garbiñe Ortegak, ordena horretan. Azken horrek 2021ean itxi zuen bere ibilbidea jaialdian.

«Aberasgarria izango da»

Hautagaitza guztiak aztertu dituen batzordeak nabarmendu du Asinen profila «egokia» dela, trerbakuntza eta esperientzia handia dituelako, eta eskarmentua duelako erakundeekin lankidetzan. Ikuspuntu proiektuaren inguruan egin duen azterketa «osoa, zehatza eta sendoa» dela baloratu du, eta etorkizunerako proposamena «argia» dela. «Interes handia du arlo sozialean, inklusioan eta berdintasunean». Hori dela eta, jaialdiari egingo dion ekarpena «oso aberasgarria» izan daitekeela uste dute, eta eragin «positiboa» izango duela jaialdiaren bilakaeran eta sendotasunean.

Asinen hitzetan, bere proiektuak sendotu nahi du «jaialdiaren jatorri historikoan dagoen abangoardiaren eta errealitatearen arteko aliantza», «nazioartekoa ez ezik, internazionalista ere» baden proiektu baten bidez.


Summary: Musker, sagar freskagarri ederra, Eroskiren saltokietan. Eroski kooperatibaren saltokietan bakarrik eskura daiteke Musker, sagarrarekin egindako freskagarri natural bikaina.

Sagarrarekin egindako freskagarri naturala da Musker, cider edo britainiar estiloko sagardoen kutsukoa, kontsumitzaileek gero eta gehiago estimatzen dutena. Freskagarri ederra da, eta alkohol gutxi du (3,8%). Eroski kooperatibaren saltokietan bakarrik eskura daiteke, 33 zentilitroko botiletan.

Kalitate handiko edaria da Musker. Naturala eta osasungarria. %100 tokiko sagarrarekin egina, batere gehigarririk erabili gabe eta azukrerik, aromarik eta gasik gehitu gabe.

Berrikuntza eta iraunkortasuna

Musker edari berritzailea da. Izan ere, Eroskik kontsumitzaileei eskaini nahi die kalitatezko euskal produktu naturalen sorta berritzaile eta bereizgarri bat, eta horretarako etengabe ikertzen ari da.

Eroski liderra da elikaduraren arloko berrikuntzan, eta, era berean, sostengua ematen die euskal produktuen arloan berrikuntzaren bidetik aritzen diren bertako ekoizleei. Horrela, Euskal Sagardoa jatorri izenarekin berrikuntzak lantzen ari da sagardoaren arloan, dela formatu berriekin, dela premia berriekin, merkatuan sagardo naturalari balioa emateko, kalitatezko produktu naturalen bidez.

Musker freskagarria sortzeko, Astigarragako (Gipuzkoa) Sagar Iraultza enpresarekin aritu da lanean, ikertzen, sagardo naturalarekin, eta emaitza paregabea izan da. «Sagarraren bidez egindako freskagarri hau sortzeko ekoizpen prozesua azpimarragarria izan da», dio Xabier Kamio enologo eta Sagar Iraultza enpresako bazkideak.

Azken batean, Musker sagarraren eta sagardoaren sektorearen «ilusioaren» emaitza dela azpimarratu du Kamiok: «Dibertsifikatzeko eta sagarraren bidez produktu berriak egiteko nahia».

Izan ere, ohiko sagardoez gain, mundu osoan produktu berri ugari merkaturatzen ari dira sagarra lehengaia izanik, freskagarriak eta likoreak, besteak beste, eta Euskal Herriko sagarraren eta sagardoaren sektorean jabetu dira urrats bat aurrera egin beharra dagoela bide horretan, kontsumitzaile berriak kontuan izanik. «Dibertsifikatzeko eta sagar produktu berriak sortzeko asmoz, Musker edari berria sortu dugu, kontsumitzaileei lehendik genuenaz gain produktu berriak eskaintzeko, tradizioa kontuan izanik, tradizioa iraganeko berrikuntza zela ezin baita ahaztu».

Horrela, sagarraren gaineko ezagutza eta jakinduria baliatuta, hainbat sagardogile eta Sagar Iraultza enpresa Eroski kooperatibarekin elkarlanean aritu dira Musker freskagarria sortzeko eta merkaturatzeko. «Musker freskagarriak gure herria irudikatzen du, Euskal Herria. Gure paisaia mendiz beterik dago, eta ura ere badago, itsasoa. Sagarrondoak mendietan daude, eta horrekin iraunkortasuna azpimarratu nahi dugu, gure lurra bizirik dagoela eta ilusioz zaintzen dugula. Lur horretan ahalik eta esku hartzerik txikiena egon dadin ahalegintzen gara, eta esku-hartzerik egin behar bada zentzuzkoa izan dadila, gure sagarrondoak eta ingurumena babesteko».

Era berean, Musker-ek itsasoa ere irudikatzen du. «Gure itsasoaren alde freskoa, itsasoan ditugun olatuak sentitzea, iraunkortasunari eutsita. Izan ere, gainerako ohiko freskagarriekin alderatuta, Muskerren elaborazioan, eta ez dago gehigarririk, gas guztia produktuarena berarena da, azukrea ere sagarrarena berarena da, eta ekoizpen prozesu osoa modu natural batean egiten da, nahiz eta horrek inbertsio handiagoa eskatu eta erronka handia izan guretzat».

Zalantzarik gabe, sagarraren bidez egindako Musker edariak harrera ona izango du kontsumitzaileen aldetik, eta uda garaian, eguraldi onarekin, are gehiago. «Produktu freskagarria da, zapore txinpartatsua du eta edozein unetan edan daiteke, lanetik irten eta zerbait freskoa nahi duzunean, hondartzan, mendian, etxean, edo terraza batean lagunekin zaudela. Sagarraren bidez egindako edari ederra da, freskoa, erabat naturala, oso alkohol kopuru txikia duena, eta haurtzaroa gogora ekartzen diguna. Hemengo produktu bat da, eta kultura aldetik gu garen hori guztia irudikatzen du».

Informazio gehiago bildu nahi izanez gero, bisitatu webgune hau: www.eroski.es.


Summary: Urrutikoetxearen aurkako auziak bakea lortzeko ahalegina «kriminalizatzea» bilatzen duela salatu du Sortuk. Alderdiaren ustez, epaiketak agerian uzten du «badirela sektore boteretsu batzuk erosoago bizi direnak iraganari kateatuta».

Josu Urrutikoetxea ETA zeneko militante historikoa Parisko Zigor auzitegian epaitu dute aste honetan, besteak beste, 2011 eta 2013 bitartean ETAko kide izan zelakoan, «helburu terrorista» zuen gaizkile elkarte bateko kide izatea leporatuta. Hori dela eta, Sortuk ohar bat kaleratu du gaur, epaiketa horren atzean Urrutikoetxeak «bakea lortzeko egindako ahalegina kriminalizatzeko» borondate bat dagoela salatzeko.

Urrutikoetxearen aurkako auzia 2017an eginikoaren errepikapena da. Orduan zazpi urteko kartzela zigorra ezarri zioten, baina, epaiketan parte hartu ez zuenez, auzia errepikatzeko eskatu zuen Urrutikoetxeak. Honakoan, Terrorismoaren kontrako Frantziako fiskaltzako prokuradoreak bost urteko kartzela zigorra eskatzen du ETAko kide ohiarentzat.

Alderdi abertzalearen ustez, epaiketa honek agerian uzten du «Espainiako Estatuaren baitan bezalaxe, Frantziakoan ere badirela sektore boteretsu batzuk erosoago bizi direnak iraganari kateatuta», eta euskal gatazka konpontzeko borondate falta dagoela nabarmendu du: «Jakina den moduan, Urrutikoetxea gatazka konpontzeko bitartekari gisa behin baino gehiagotan aritu izan da. Parisko Zigor Auzitegiko prokuradorea, hala ere, ematuta dago bakea lortzeko ahalegina kriminalizatzearekin».

Zentzu horretan, Urrutikoetxeari egozten dioten egite bakarra «Oslon elkarrizketetarako ordezkaritza bateko partaide gisara egotea» deka azpimarratu du sortuk, eta, leporatze horren bidez, elkarrizketa bera delitu bihurtu nahi dela zehaztu du: «Bakeak herri honetan eta estatuetan etsai boteretsuak ditu, eta bake justu eta iraunkor bat oztopatzen jarraitzen dute. Euskal jendartearen nahirik eta desiorik handienari eraso egiten jarraitzen dute».


Summary: Pandemia garaiko komunikazio politika hizpide izan dute sektoreko hainbat profesionalek. Arantxa Iraola, Ibai Fernandez, Elixabete Garmendia eta Txema Ramirez de la Piscina mahainguru batean elkartu dira, koronabirusak komunikazio politikan izan duen eragina aztertzeko. Zuzenean emititu du BERRIAk, eta orain solasaldi osoa ikusgai dago.

Izurriaren hasieratik, pandemiak sortu duen egoera komunikatiboa guztiz ezezaguna izan da komunikazioaren arloko profesionalentzat. Argi, zehatz eta labur komunikatzea oso lan zaila bilakatu da, egoera oso nahasia eta aldakorra baita. Baina hala ere, ezin garrantzitsuagoa da gobernuek, osasun agintariek eta hedabideek informazio zehatza ematea herritarren izua eta kaos sentsazioa saihesteko eta konfiantza transmititzeko.

Hori eta beste asko izan dira komunikazio politikaren eremuan gaitzak ekarri dituen erronkak, eta guztien inguruan hitz egin dute gaur Arantxa Iraola, Ibai Fernandez, Elixabete Garmendia eta Txema Ramirez de la Piscinak, berria.eus webgunean zuzenean emititu den solasaldian. COVID-19aren Liburu Zuria egiteko osatu zen batzordeak egin du solasaldia antolatzeko proposamena.

Edurne Begiristain kazetaria ibili da moderatzaile lanetan, eta hainbat galdera egin dizkie parte hartzaileei: Nolakoa izan da pandemia garaiko komunikazio politika? Zer egin da ongi? Zer gaizki? Nola hobetu liteke?. Horiei erantzun eta beste zenbait gairi ere heldu diete mahai inguruan.

Errinozeronte zuria

Ramirez de la Piscinak errinozeronte zuriaren metafora azalduz hasi du solasaldia: «Adituek esana ziguten horrelako pandemia bat etor zitekeela, baina bertan egon arte ez gara ohartu benetan ekarri dituen ondorioez». Gainera, azpimarratu du «oso zaila» dela pandemiak ekarritako egoera aldakorrean modu egokian komunikatzea. Horrez gain, Eusko Jaurlaritzak komunikabideen lana «bideratzeko» egin dituen ahaleginez ere ohartarazi du Ramirez de la Piscinak: «Datuak ezkutatzeko joera egon da, eta informazio nahasi eta kontrajarriak eman dituzte». Gazteriak jasan duen kriminalizazioa ere azaleratu du, eta euskara ere izan du hizpide: «Euskara periferikoa izan da Eusko Jaurlaritzaren aldetik, batez ere hasierako hilabeteetan».

Ibai Fernandez Diario de Noticias hedabideko kazetariak, berriz, pandemiak komunikazio arloan ekarri dituen irakaspenak bildu ditu. Komunikazioak pandemian izan duen garrantzia azaleratu du, eta adierazi du «mezu sinple bat» gizarteratzeko beharra izan dela: «Zarata ikaragarria egon da panorama politikoan birusaren inguruan. Gobernuak aho bakar bat izan beharko luke». Horrez gain, instituzioek komunikabideei informazioa eman beharko liekeela azaldu du, eta egoera «ondo eta sakon» azaldu.

Elixabete Garmendiak eta Arantxa Iraolak, berriz, Euskal Herriaren banaketa administratiboa «nabarmen handiagotu» dela salatu dute. Eta Iraolak azaldu du lurraldea administratiboki banatuta egoteak «zailtasunak» ekarri dizkiela kazetariei, pandemiaren inguruan informatzerako orduan. Era berean, nabarmendu du laguntza handia jaso dutela zientzia arloko profesionalen aldetik, eta komunikabide ezberdinetako erredakzioen arteko zubiak «indartu» direla ere adierazi du.

Garmendiak, gainera, kritika egin dio EITBk pandemiari eman dion trataerari ere: «Kontsumoa bultzatu da etengabe, osasun egoera txarra izan arren, eta kontraesanezko ideiak helarazi dira».


Summary: Garabi batera igo den pertsona bat jaitsiarazi nahian aritu dira gau osoan, Iruñean. Udaltzaingoaren arabera, bere buruaz beste egiteko asmoa zuen. Goizean ireki dute berriz kalea.

Iruñeko udaltzaingoak zabaldu duenez, «gau osoan» aritu dira Navas de Tolosa kaleko eraikuntza lanetako garabi handi batera igo den pertsona bat jaisteko «konbentzitzen saiatzen». Udaltzainen arabera, bere buruaz beste egiteko asmoa zuen.

09:00ak aldera, Udaltzaingoak adierazi du kalea zabaldu egin dutela berriz, eta ezabatu egin du gertaeraren berri ematen zuen lehen mezua sare sozialetan.


Uda honetan Arditurrira tren berdean

Summary: Uda honetan Arditurrira tren berdean. Aiako Harria Parke Naturalean, Oiartzungo meategira bisita eta trenean joan-etorriak uztaileko eta abuztuko asteazkenetan eskainiko dira.

Arditurri meatze guneak plan ezin hobea proposatzen die Aiako Harria Parke Naturalera ihesaldi bat egin nahi dutenei: Arditurrira Tren Berdean joateko aukera eta bertan meazulora bisita, uztaileko eta abuztuko asteazkenetan. Bi irteera eskaintzen ditu trenak asteazkenero, 10:00etan lehena eta 11:15ean bigarrena. Oiartzungo hirigune historikotik ateratzen da trena, Doneztebe plazatik hain zuzen, eta 45 minutu inguruko bidaian Oiartzungo naturgunean murgildu eta paisaia zoragarriak erakusten ditu. Oiartzun ibaiari jarraituz eta Aiako Harria aurrean dela, garai batean Arditurritik ateratzen zen mea Pasaiako porturaino garraiatzeko trenbide zaharra, egun Bide Berdea, bidelagun du trenak. Azken zatian, Aiako Harria Parke Naturalean sartzen da. Behin Arditurrira iritsita, parketxea bisitatzen da. Garai batean laborategia izan zen eraikinean kokatzen da eta Aiako Harria Parke Naturalaren historian sakonduz, eboluzio geologikoa aztertzen da bertan. Jarraian, kaskoak jantzi eta meazuloan murgiltzeko ordua da. 180 metroko pasabidean barrena, lurraren erraietan sartu eta historian zehar meategiak jaçsan dituen fase ezberdinak ikus daitezke, baita erromatarren garaiko meazuloen aztarnak ere. Esperientzia zoragarri hau amaitzeko, trenean egiten da itzulia Doneztebe plazara, irteera-puntu berdinera, alegia. Eta behin Oiartzunen egonda, ezin da galdu bertako gastronomiaz eta Oiartzungo beste bi museoez gozatzeko aukera, Soinuenea Herri Musikaren Txokoa eta Luberri ikasgune geologikoa. • Prezioa Trena & Arditurri: Helduek 10 euro; 5-12 urte artekoek, 65 urtetik gorakoek edo 10 lagun baino gehiagoko taldeek 8 euro; 1-4 urte arteko haurrek 3 euro. • Aldez aurretik erreserba egitea beharrezkoa da: 943-49 45 21 / turismoa@oarsoaldea.eus / arditurri.com. Aiako Harria eta Arditurriko bide berdea

Donostiatik bertatik bertara, aukera paregabea eskaintzen du Aiako Harria Parke Naturalak lasaitasun pixka bat arnasteko. Bost udalerritako goi lurrek osatzen dute bere fauna, flora, habitat natural eta ondare etnografikogatik garrantzitsua den ia 7.000 hektareako eremu babestu hau. Hainbat sarbide ditu baina bertara iristeko aukerarik onenetakoa Arditurriko Bide Berdea da. Naturarekin eta historiarekin bat egiteko ate egokia. Aintzina, Arditurriko meategitik ateratako meak Pasaiako portura eramateko eraikitako trenbideak egiten zuen bidea da egun oinezkoentzat eta txirrindularientzat egokitu dena. • Nola iritsi: Donostiatik autobusean: E02 linea 20 minuturo; Donostia edo Hendaiatik Euskotrenen Arraguako geltokira: 15 minuturo. • Informazio gehiago: Oarsoaldea eskualdeko turismo bulegoan (943- 49 45 21, turismoa@oarsoaldea.eus, www.oarsoaldeaturismoa.eus)


Bidaia Galdakaoko memoria historikora

Summary: Bidaia Galdakaoko memoria historikora. 1936ko gerran herri esanguratsua izan zenez, Galdakaok garai hartako altxor asko ditu gordeta. Hainbat ibilbide daude horiek hobeto ezagutzeko.

Memoria historikoak garrantzi handia du Galdakaon. Izan ere, Bilboaldean dago, Gangurengo mendilerroaren magalean, eta kokaleku horrek ekarri dio historian zehar hainbat eta hainbat bizipen, gerra eta tirabiraren erdian egotea. Galdakaoko Udalak memoria historikoan bidaiatzeko aukera eskaintzen die bisitariei; memoria historikoa berreskuratu, gogoratu eta hari balioa emateko apustua egin du.

Burdin hesia

Bilboko Burdin Hesia 80 kilometrotik gorako gotorleku eta defentsa multzo bat zen, Bilbo eta kanpoaldeko industrialdeak inguratzen zituena. Eusko Jaurlaritzaren aginduz eraiki zuten, 1936ko urriaren 5ean, eta hainbat galdakoztarrek hartu zuten parte eraikuntzan. Traizioen eta Alemania, Italia eta Francoren aireko nagusitasunen ondorioz, ekainaren 19rako faxisten esku geratu zen Bilbo eta inguruko industria guztia.

Hori guztia bertatik bertara ezagutzeko, lau ibilbide egin daitezke. Zailtasun eta distantzia desberdinetakoak dira, eta, besteak beste, babesleku militarra, gotorlekua, lubakiak, bolborategia, herritarrentzako babeslekua… ikus daitezke ibilbide horietan. Guztiei buruzko informazioa, mapak, planoak eta beste udalaren webgunean daude ikusgai.

1936ko gerran garrantzitsuak izan ziren bost txokotan plaka bana jarri dute: ANVren aginte postuan, Gandasegiko kuartelan, Inuntziaga txaleteko kartzelan, Plazakoetxeko tragedian eta bonbardaketei aurre egiteko babeslekuetan. Horrela, bisitariak gerraren eta txoko horiei buruzko azalpenak irakur ditzake, eta garai ilun haietan jazotakoa hobeto ulertu.

Azpimarratzekoa da ibilbidea bonbardaketetatik babesteko erabiltzen zen babesleku batean amaitzen dela: Tximiolarreko babeslekuan. Mendi azpian ezkutatuta zegoen, eta udalak lokalizatu eta atondu egin du.

Andra Mari eliza

Balio historiko handiko eliza da Andra Mari. 2003an, Eusko Jaurlaritzak monumentu motako kultura ondasun izendatu zuen. Bi zati ditu: lehenengo eraikuntza XIII. mendearen amaiera aldekoa da, erromanikotik gotikorako trantsiziokoa; oinetan dauden bi tarteek osatzen dute. Bigarrena, berriz, errenazimentuko erreforma, XVI. mendekoa, burualdean eta gurutzaduran antzematen dira.

Gainera, burdin hesirako ibilbidea bertatik igarotzen denez, Andra Mari eliza ederra ezagutzeko abagune aparta da.


Uda Lizarran, non hobeto?

Summary: Uda Lizarran, non hobeto?. Lizarra aberatsa da turismo, kultura eta natura aldetik, eta bere merindadearekin batera, Nafarroaren benetako esentzia ezagutzeko aukera eskaintzen du.

Lizarra Nafarroako erdialdeko mendebaldean dago, eta bere eskualdeko hiriburua da, abiapuntu hoberena Lizarrako merindadearen turismo eskaintza handia ezagutzeko: sekulako mendilerroak, bizikletaz egiteko ehunka kilometroko ibilbideak, ibaiak, zingirak, mendiak, abentura, kultura, antzinako tradizioak, ondarea, gastronomia... Azken batean, uda ahaztezina bizitzeko behar den guztia.

Lizarran denboran bidaia egin daiteke, hiria Erdi Aroko arkitekturaz beterik baitago. Donejakue bideari esker, oinordetzan jasotako ondare aberatsa ezagutuko du bisitariak. Horrela, Rua kalea hiriko zaharrena da, eta beste zenbait toki enblematiko ere ikusgarriak dira: Besteak beste, Ruako San Pedro eliza eta bere klaustro ederra, Nafarroako Errege-Erreginen jauregia, edo Hilobi Santuaren eta San Migel elizak.

Hiriaren ondarearen eta historiaren berri jakiteaz gain, bisitariak naturarekin bat egingo du. Zumakearen ibilbidean txango bat egin daiteke, edo Vasco-Navarro Trenaren Bide Berdeaz gozatu, garai batean Lizarra eta Bergara lotzen zituen trenbidearen ibilbidean, eta Los Llanos parkean oxigenatu, Ega ibaiaren ondoan.

Gastronomia bikaina

Lizarrako gastronomia askotarikoa eta bikaina da. Aipagarriak dira hurbileko baratzeetako barazkiekin egindako jakiak, esaterako zainzuriak, potxak, garaiko barazki ederrak, txerrikume errea, ajoarrieroa eta gaztak. Lizarrako gozo ospetsuak ahaztu gabe —Puyko arrokak, San Andresen tarta eta Alpargatak—, inguruko upategietako ardoak eta bertako patxaran ospetsua.

Lizarra hiri bizia da. Horrela, ostegunetan azoka tradizionala egiten da eta hileko bigarren larunbatean Plazara! antolatzen da, Lizarraldeko bertako produktuen azoka. Hori guztia gutxi balitz, uztailaren 3an, larunbatarekin, artisautza produkturik hoberenak aurkitu ahal izango dira Erdi Aroko Azokan.

Uda honetan Nafarroako txoko hau ezagutzera etorri. Ez pentsatu gehiago, uda honetan Lizarra zain daukazu!

Informazio gehiago nahi izanez gero, estellaturismo.com webgunea kontsulta daiteke.


Arbizuko Borden Ibilbidea

Summary: Arbizuko Borden Ibilbidea. Ganaduzaleek azienda udan eta neguan babesteko erabili ohi zituzten lau borda ezagutu daitezke ibilbidean. 13 km eta erdiko txango bat da, eta Irutxingo izeneko koba ere bisitatu daiteke bidean.

Arbizun, inguruan izandako artzaintzaren eta bizimoduaren isla garbia den ibilbide bat dago: Borden Ibilbidea. Hain zuzen, ibilbide horri esker, herriak Aralarren dituen lau borda ezagutzeko aukera dauka bisitariak: Sandindegikoa, Herriaren Borda, Artabakarkoa eta Mezeriaingoa. Garai batean, ganaduzaleek borda horiek abereak udan berotik eta neguan hotzetik babesteko erabiltzen zituzten, hala nola udan behiak eta neguan behorrak.

Ibilbide zirkularra da, Arbizun bertan hasi eta amaitzen dena. 13 km eta erdiko luzera du, eta desnibela 650 metro ingurukoa da. Altuerarik handiena 1150 m da. Gaur egun, Mezeriaingo borda aterpe gisa erabiltzen dute mendizaleek eta inguruan dabiltzanek. Ibilbidea hasi eta 7 km-ra dago aterpea. Gutxi gorabehera, 4 ordu eta erdi behar dira bidea osatzeko. Gainera, ibilbidean hiru iturri eder daude, nahi duenak botila ur freskoz bete ahal izateko. Bidea bera txundigarria da, eta bordak oso egoera onean daude. Edertasun horrez gain, kobazulo polit bat dago bidean bertan: Irutxingo koba.

Historia eta ondarea

Borden, iturrien eta bidean aurkitzen diren altxorrez gain, zapaltzen den lurrak ere badu bere historia. Izan ere, markatutako xenda garai batean kontrabandoan aritzen zirenek jarraitzen zuten ibilbide bera da. Orain dela 8-10 urte, inguruko udalak bidezidor horiek berreskuratzeko lanetan hasi ziren, eta, lan horri esker, bisitariak ikus eta imajina dezake garai batean nola ibiltzen ziren herritarrak bertan aurrera eta atzera ezkutuan, ihesi.

Borden Ibilbidea, beraz, historiaz, ondareaz eta naturaz gozatzeko ibilbide ezin hobea da. Hori guztia, gainera, Beriain mendiaren magalean. Txangoa borobiltzeko, bisitaria Arbizuko tabernetara joan daiteke, indarberritzera eta herriko jendeaz eta giroaz disfrutatzera.

Informazio gehiago, www.arbizu.eus webgunean.


Summary: Gaueko aisialdia zabaltzea aztertuko du gaur Labik. Gaur arratsaldean bilduko da Labiren Aholku Batzordea, eta lehendakariak iragarri du litekeena dela gaueko aisialdia zabaltzeko neurriak hartzea.

Ekaina hasieratik indarrean dauden neurri murriztaile batzuk arintzea aztergai izango du gaur arratsaldean Labiren Aholku Batzordeak, eta bileraren aurretik mintzatu da Iñigo Urkullu Eusko Jaurlaritzako lehendakaria, Euskadi Irratian. Aurreratu du litekeena dela gaurko bileran iragarritakoak baino neurri murriztaile gehiago arintzea. Besteak beste, ostalaritzako ordutegiak malgutzea, elkarte gastronomikoak eta txokoak irekitzea, kirol jardueretan publikoa baimentzea eta kultur jardueretako gehienezko edukiera handitzea erabaki dezake gaur Labik, baina horrekin batera, gaueko aisialdia zabaltzeko neurriak ere har ditzake, lehendakariak gaur baieztatu duenez. «Bizitzaren normaltasun bat lortu nahi izanez gero, bilakaeraren arabera arindu litekeen neurria izan liteke», adierazi du. Pandemiaren bilakaerari dagokionez, Urkullu «zuhur» mintzatu da, aldaera berriak sortzen ari direlako eta neurriak zorrotz betetzen jarraitzeko deia egin die herritarrei. Hala ere, aitortu du «itxaropentsu» dagoela, egoerak neurriak malgutzerako aukera ematen duelako.


Summary: CAFek trenak eta tranbiak egingo ditu Alemaniarako. LRV tren arinak egingo ditu Ruhr harrorako, eta tranbiak Friburgorako. Irizarrek 68 autobus elektriko egingo ditu Zaragozarako

CAF taldeak Ruhrbahn GmbH operadorearekin kontratu bat sinatu du, Essen eta Muelheim an der Ruhr hirietan zerbitzua eskainiko duten LRV mota 51 tren hornitzeko. LRVak (Light Rail Transit) metroen eta tranbien arteko nahasketa bat dira: trenek tranbia itxura dute, baina haiek baina gaitasun handiagoa dute eta bizkorrago mugitzen dira.

Kontratua Ruhrbahn GmbH operadorearekin egin du CAFek, eta unitateak 2024 eta 2026. urteen artean entregatuko dituela hitzartu du.

Ruhrbahn da Ruhr eremuko garraio-enpresa handiena eta Essen eta Muelheim an der Ruhr hirietako garraioa kudeatzen du. Hala, urtean, 150 milioi bidaiari baino gehiagori ematen die zerbitzua. Enpresaren jarduerak hiru metro-linearen, hamaika tranbia-linearen eta 74 autobus- linearen kudeaketa jasotzen du eguneko eta gaueko zerbitzuen artean.

Unitate berriak bi noranzkotakoak eta zoru baxukoak izango dira. Luzera 28 metrokoa izango da eta gutxienez 173 bidaiarirentzako edukiera izango dute. Gainera, gurpildun aulkiak edo haurrentzako aulkiak behar dituzten bidaiarientzako bi plaza multifuntzional ere izango dituzte. Gainera, segurtasun handiagoa bermatzeko, gidariari laguntza emateko sistema eta kanpoko kamerak izango dituzte ohiko atzeraispiluen ordez.

Ruhr ibaiaren harrotik hegoaldera, Oihan Beltzaren mendebaldeko sarbidean dago Friburgo. Azken urteetan CAFek egindako tranbiak ibili dira horretan, eta aurrerantzean ere hala egingo dute, Beasaingo konpainiak beste kontratu bat sinatu duelako VAP Freiburg udal enpresarekin. Beste zortzi tranbia egingo dizkio, eta batu egingo zaizkio orain zirkulazioan dauden hamazazpi Urbos modeloko unitateei. Ordezkatuko dituzten 1990eko hamarkadako tranbia zaharrak baino bederatzi metro luzeago dira, irisgarritasun hobea dute eta edukiera handiagoa eskainiko dute.

Kontratu berriei esker «CAFek Alemaniaren alde egindako apustua indartu da», ziurtatu du konpainiak. Gaur egun, SchoÌÂnbuchbahn operadorearentzako unitate elektrikoak entregatzen ari da. Gainera, Alemania da Solaris adarraren merkatu garrantzitsuenetako bat. Hain zuzen ere, 2020an, Alemaniako garraio publikoko operadoreei 329 autobus hornitu zizkien guztira eta haietako %40 ibilgailu elektrikoak izan ziren.

Irizarrek, Zaragozan

Irizarrek, berriz, kontratua sinatu du Zaragozako (Espainia) garraio publikoko enpresarekin, 68 autobus elektriko egiteko. Tranbiaren ezaugarri estetikoak dituen Ie tram modelokoak izango dira, Baionan ibiltzen direnen modukoak. Autobus horiek arian-arian sartuko dira zerbitzuan, datorren urteko azken seihilekotik aurrera.


Summary: Kalte handiak eragin dituzte ekaitzek Euskal Herriko hainbat lekutan. Debagoienan, Iruñerrian eta Gasteizen hainbat kale eta lokal hartu ditu urak.

Debagoienan (Gipuzkoa) irudi ikusgarriak utzi dituzte atzo arratsaldeko ekaitzak eragindako uholdeek. Goiena.eus agerkariaren arabera, Eskoriatzako Arizmendi-Almen ikastolaren kiroldegi atzeko errekak gainezka egin du, eta suhiltzaileak bertara joan behar izan dute.

Kiroldegia urez bete da, eta baita, kanpoko futbol zelaia ere. «Guneak kalte handiak jasan ditu. Azken eguna izanik, pena handiz, ezingo diogu ikasturteari nahi moduan amaiera eman», idatzi dute ikastolako arduradunek.

Herriko Torrebaso industrialdeko garajeetan ere sartu da ura, eta kalteak eragin ditu. Soinu, argiztapen eta ikus-entzunezko zerbitzuak eskaintzen dituen Danatek enpresan, esaterako, 15 bat zentimetroko sakonera hartu du urak. Kalteak handiak izango direla adierazi dute enpresako arduradunek.

Ura sartu da Aretxabaletako Eroski Centerrera ere. Sabaitik sartu da ura, eta langileak garbiketa lanetan ari dira.1.378 metro koadroko salmenta eremua du dendak.

Goienak zabaldu duenez, gaur goizean normaltasunez zabaldu dute saltokia.

Arazoak Nafarroan

Nafarroako Suhiltzaileak dozenaka irteera egin behar izan zituzten atzo arratsaldean, ekaitzaren ondorioz, batez ere, Iruñerrian. Uharte eta Atarrabia artean, bi pertsona erreskatatu behar izan zituzten errekako uharte batetik itzultzeko, uraren maila handitu egin zelako.

Iruñean, hainbat estoldek gainezka egin zuten, eta sartu egin zen San Roke kaleko aparkaleku batean, eta haurtzaindegi batean.

Antzoki bat, Gasteizen

Gasteizko Ipar-Arriaga antzokian sartu zen ura atzo. Horrez gain, hainbat leku ur azpian geratu ziren, tartean Ama Zuriaren plaza, eta Mardones kaleko zati batzuk.

Arratsaldeko 16:00etan hasi zen euri jasa, eta hainbat gunetan ordu erdian 21 litro jaso zituzten metro koadroko.


Summary: Txertatuek eta gaitza pasatu dutenek bidaiatzeko muga gutxiago izatea proposatu du ECDCk. Europako zentroak iradoki du txertoaren pauta osatua dutenek edo azken 180 egunetan gaitza izan dutenek ez dutela zertan PCR probarik edo berrogeialdirik egin.

ECDC Gaixotasun Infekziosoen Prebentzio eta Kontrolerako Europako Zerbitzuak eta EASA Europako Aire Segurtasuneko Agentziak protokolo bat ondu dute elkarlanean. Argitara atera da dokumentua, eta izurriari aurre egiteko zehaztutako zenbait irizpide dira bertan bildurik: besteak beste, bi erakundeek proposatu dute COVID-19arekiko babesa erdietsi duten zenbait pertsona taldek neurri leunagoak bete behar izatea. Zehazki, proposatu dute birusaren kontrako txertoaren pauta osoa dutenek eta azken sei hilabeteetan gaitza izan dutenek ez daitezela PCRa edo konfinamendua egitera behartuak izan.

Hala eta guztiz ere, hegaldietarako diseinatutako protokoloan jasoa denez, bi erakundeek premiazkotzat jo dute beste arau batzuei eustea: maskara uneoro erabiltzea, pertsonen arteko distantzia uztea eta higiene neurri zorrotzak betetzea.

ECDCk eta EASAk egindako proposamenak ez dira loteslek Europako Batasuneko herrialdeetan. Edonola ere, esperotakoa da herrialdeek horiei men egitea, arauen homogeneizazioa bermatze aldera.


Summary: Ekainaren 26tik aurrera, Hegoaldean ez da kanpoaldean maskararik jarri beharko. Pedro Sanchez Espainiako presidenteak iragarri du neurri hori. Datorren ostegunean onartuko du Espainiako Ministro Kontseiluak ezohiko bilera batean. 2020ko maiatzaren 21etik izan dira derrigorrezkoak kalean.

Ipar Euskal Herrian bezala, Hego Euskal Herrian ere aurki ez da kanpoaldean maskararik jarri beharko. Pedro Sanchez Espainiako presidenteak iragarri du ekainaren 26tik aurrera, bihar zortzi, ez dela izango derrigorrezkoa maskararen erabilera kanpoaldean. Ipar Euskal Herrian atzotik ez da beharrezkoa. Sanchezek azpimarratu duenez, datorren hau izango da, beraz, Hegoaldean maskararen erabilera kanpoaldean derrigorrezkoa izango den azkena.

Bartzelonan egin du iragarpena Sanchezek, ekonomia solasaldi batean. Hor azaldu du ostegunean, ekainaren 24an, ezohiko ministro kontseiluaren bilerara deituko duela, eta hor hartuko dutela erabaki ofiziala. Gaineratu du puntuz puntu ari direla betetzen Espainiako Gobernuak ezarritako helburuak, eta «herritarren alaitasuna» partekatzen dutela agintari publikoek ere. «Gure kaleak, gure aurpegiak, ohiko itxura berreskuratzen hasiko dira», esan du.

Hamahiru hilabete, maskararekin

Iazko maiatzaren 21ean sartu zen indarrean Hego Euskal Herrian maskararen erabilera. Aire zabalean eta erabilera publikoa duten espazio itxietan izan zen derrigorrezkoa egun horretatik aurrera, 6 urtetik gorakoentzat; 3 eta 5 urte artekoentzat maskararen erabilera gomendatu egin zuten. Osasun arazoak dituztenak izan ziren beste salbuespena.

Hasieran, bi metroko segurtasun distantzia ziurtatu ezin zenerako agindu zuten, baina gerora ohikoa bilakatu da maskara kalean, mendian eta hondartzan, parkeetan eta terrazetan, udako oporretan zein eguberrietako ospakizunetan, COVID-19aren transmisioa eteteko.

Txertatze kanpainak, aurrera

Herenegun ere iragarri zuen Sanchezek «laster» utziko zitzaiola maskara kanpoaldean derrigorrez erabiltzeari. Txertaketa kanpaina martxa onean dela argudiatu zuen. Hain zuzen, Hego Euskal Herrian herritarren erdiak jaso dute jada dosiren bat, eta biztanleen heren batek osatu dute pauta.

Gaur arratsaldean Labi bildu da, beste osasun neurri batzuen arintzea aztertzeko. Iñigo Urkullu lehendakariak goizean Euskadi Irratian esan du ez zuela aurreikusten maskararen erabileraren inguruan erabakirik hartzea. Labiren bileran espero liteke, baina, ostalaritzako ordutegiak malgutzea, elkarte gastronomikoak eta txokoak irekitzea, kirol jardueretan publikoa baimentzea eta kultur jardueretako gehienezko edukiera handitzea.


Summary: Nafarroan D eredua aukeratzen duten gurasoei eskaini die Min saria Zetak taldeak. Euskararen «opariak» hainbat ate zabaldu dizkiola adierazi du Pello Reparaz abeslariak, musika independentearen euskarazko lanik onenaren saria eskuratzean.

MIN musika independentearen sarietan urteko euskarazko disko onenaren saria jaso zuen asteazkenean Zetak talde nafarrak. Etxepare Institutoak babesten zuen sari hori. Nafarroan seme-alabentzat D eredua aukeratzen duten gurasoei eskaini zien saria Pello Reparaz taldeko abeslariak, eta sareetan ikusmina eragin du haren hitzak jasotzen dituen bideoak.

Euskaraz eskertu zuen Reparazek saria. Senideei eskaini zien saria, lehenbizi, eta «abestiak euskaraz sortzen dituen jende orori». Euskarak egunez egun gero eta ate gehiago ireki dizkiola adierazi zu sortzaileak, eta hori senideei eskertu die, hizkuntzaren «oparia» egin ziotelako. «Horrez gain, eskaini nahiko nieke sari hau Nafarroan seme-alabak D ereduan, euskarazko ikasteko, matrikulatzen dituzten gurasoei. Opari zoragarri horrek ate asko zabalduko dizkielako seme-alabei, neuk esaten dizuet».

Bideoak 58.000 ikustaldi baino gehiago zituen lerrook idazteko orduan.

Arbizuko musikariak 2019an sortu zuen Zetak taldea, Vendetta desegin ostean. Pop-elektronikoa lantzen du, eta bi disko luze argitaratu ditu: Zetak (2019) eta Zeinen Ederra Izango Den (2020).


Summary: Hego Koreako zinemaren urrezko aroari eskainiko dio atzera begirakoa Donostiako 69. Zinemaldiak. 1950 eta 1960ko hamarkadetan ekoitzitako hamar film emango dituzte. Zinemaldia irailaren 17tik 25era egingo da.

Donostiako Zinemaldiak eta Espainiako Zinematekak, Euskadiko Filmategiarekin eta Koreako Kultur Zentroarekin lankidetzan, Hego Koreako zinemaren «urrezko aroari» buruzko atzera begirako zikloa antolatuko dute aurtengo ekitaldirako. Loreak infernuan. Koreako zinemaren urrezko aroa izeneko zikloan 1950 eta 1960ko hamarkadetan Hego Korean ekoitzitako hamar film emango dituzte. Film horien inguruko xehetasunak jasotzen dituen liburu monografiko bat ere argitaratuko dute.

Zikloa iaz ziren egitekoa, baina pandemiak hankazgora jarri zituen jaialdiaren asmo guztiak; egitaraua moldatu behar izan zuten, eta zikloa bertan behera geratu zen. Aurten berreskuratu nahi izan dute antolatzaileek. Donostiako Zinemaldia irailaren 17tik 25era egingo da.

Izan ere, Hego Koreako zinema erreferente bilakatu da gaur egungo zinemagintzan; nazioarteko jaialdi guztietan erakusten dute, baina antoltzaileen esanetan, zinemagintza hura «ezezagun samarra» da oraino Mendebaldeko herrialdeetan. «90eko hamarkadatik aurrera ekoitzitako tituluak baino ez ditugu ezagutzen normalean».

Donostiako Zinemaldiaren zikloak, bada, Hego Koreako zinemagintzaren «urrezko aroari» begiratuko dio, hau da, 1950 eta 1960ko hamarkadetan ekoitzitako filmak gogoratuko ditu. Garai hartan, industria zinematografiko bat garatu baitzen herrialdean, publikoak eskatzen zuen herri zinema ekoizteko gai izan zena, eta Koreako bi herrialdeek izan zuten gerraren osteko egoera ekonomiko estuari eta Park Chung-heeren diktadura militarrak ezarritako kontrolari aurre egin ziona.

Zikloak bi helburu izango ditu: batetik, Hego Koreako zinema klasikoaren ordezkari garrantzitsuentzat jo daitezkeen zinemagileak aldarrikatzea; eta, bestetik, garai hartako genero ohikoenen panorama bat marraztea.

Zikloa osatzen duten filmen artean, garai hartako entzutetsuenetako batzuk izango dira: The Housemaid (1960) Kim Ki-young-ena, Hego Koreako zinemaren historiako maisulantzat hartua dena, eta Hego Koreako gerraosteko bizimoduaren kronika gogor eta errealista diren The Flower in Hell (1958) eta Aimless Bullet (1961); eta Homebound (1967), Mist (1967) eta A Day Off (1968) melodrama klasikoak.

Beste genero batzuetako filmak ere izango dira, hala nola Black Hair (1964) film noir-a, The Devil’s Stairway (1964) thrillerra edota The Barefooted Young (1964) gazteentzako zinema ordezkatzen duena. Farewell Duman River (1962), bestalde, genero autoktono baten adierazgarri da: mantxuriar westernaren adierazgarri, hain zuzen. Ameriketako westernean inspiratutako baina Mantxurian kokatutako abenturazko pelikulak ziren genero horretakoak.

Hego Koreako kultur festibala Zinemaldia abiatu baino egun batzuk lehenago, Hego Koreako Kultur Festibala egingo dute Donostian. Besteak beste, ikuskizunak, kontzertuak, erakusketak, ipuin kontalariak eta jardunaldi gastronomikoak egongo dira. Irailaren 10ean hasi eta 30era bitarte iraungo du. Koreako Kultur Zentroak eta Donostiako Udalak elkarlanean antolatu dute ekimena, eta helburua da herrialdearen kultura ezagutaraztea.


Summary: Foro Sozialak egiaztatu du espetxe politika aldatzen ari dela. Hala ere, ohartarazi dute «aldaketaren aurkako lobby indartsu bat» dagoela, eta haren planteamenduek eragina daukatela zenbait esparrutan.

Foro Sozial Iraunkorrak Behatokiaren hirugarren zenbakia plazaratu du. Espetxeen egoeraren inguruan sei hilabetean behin argitaratzen duen txostena da Behatokia, eta oraingoan egiaztatu dute Espainiako Gobernuaren espetxe politikan «aldaketa» gauzatzen ari dela, batez ere lekualdaketei dagokienez. Hala ere, ohartarazi dute oraindik badaudela konpondu beharreko arazoak, eta badagoela «aldaketaren aurkako lobby indartsu bat», zenbait esparrutan, batez ere Espainiako Auzitegi nazionalean, eragiteko gaitasuna duena.

Txostenean hainbat datu agertzen dira, Foro Sozialak dioena egiaztatzeko. Gaur egun, motibazio politikoko 210 preso daude, gehien-gehienak EPPK Euskal Preso Politikoen Kolektiboarekin bat egiten dutenak. Horietatik 57 Euskal Herriko espetxeetan daude; 128 Espainiakoetan, eta 25 Frantziakoetan. Euskal Herrian daudenak euskal preso guztien %31 dira, eta duela sei hilabete %13 ziren. 150 eta 400 kilometra arteko distantziara daudenak %61 dira, eta %41 ziren duela sei hilabete. 400 eta 600 kilometr0 arteko distantziara dauden presoen %7, eta urtarrilean %18 ziren. Azkenik, presoen %1 600 kilometro baino urrunago daude; duela sei hilabete %28 ziren.

Horrek esan nahi du zenbait kartzela euskal presoez hustu egin direla. Egun, ez dago euskal presorik Valentzian eta Galizian, hiru baino ez daude Andaluzian, eta bakar bat ere ez bakartze egoeran. Bizkaiko Abokatuen Elkargoko dekanotzako kide Aitor Aslak esan du balantze orokorra «positiboa», aldaketa «espero baino mantsoago» gauzatzen ari den arren.

Hala ere, eta lekualdatzeari dagokionez emaitza positiboa den arren, beste zenbait arlotan egoera ez da hain baikorra. Gradu progresioan edo baldintzapeko askatasunetarako «salbuespenezko legediek ezartzen dituzten zailtasunak, lege arruntak eskatzen duenetik harago doazenak»; beste estatuetan bete diren kondenen batuketa ez onartzea; eta 7/2003 legearen aplikazioa aipatu ditu Aslak horren adibidetzat.

Gradu aldaketari dagokionez, gaur egun sei preso baino ez daude lehen graduan, hots, bizi baldintzarik makurrenak ezartzen dituen gradua, duela sei hilabete 78 ziren. Bigarren graduan dauden preso gehienak, 157; urtarrilean ehun ziren. Hirugarren gradua lortzeko bidean egon da aldaketarik txikiena: urtarrilean 11 preso zeuden hirugarren graduan, eta orain 13 dira, hau da, bi gehiago.

«Kontuan hartzen badugu estatu espainiarrean dauden presoen artean 53 direla jada kondenaren 3/4ak bete dituztenak, eta, beraz, hirugarren graduan edo baldintzapeko askatasunean egoteko aukera izango luketela, pentsa dezakegu non egongo diren arazoak edo oztopoak hurrengo fasean», esan du Aslak.

Foro Sozialeko eledun Teresa Todak nabarmendu du preso ugari Euskal Herriratzeak edo hurbiltzeak senitartekoei ekarri dien «lasaitasuna», baina erantsi du dena ez dagoela «eginda», eta urrats batzuk «motz» geratzen direla. Gainera, azaldu du «espetxe zigorren ikuskera mendekatzailea» ezarri nahi duen lobbyak indarrean dirauela oraindik ere, eta, adibidez, Espainiako Auzitegi nazionalean «txertatuta» dagoela. Horregatik, berriro esan du Foro Sozialak askotan errepikatutakoa: birgizarteratze ibilbideek «bermeak» behar dituztela, prozesua amaieraraino eraman ahal izateko.


Summary: Pirinioetako Bidea mobilizazioaren "lehen lagina" aurkeztuko dute uztailaren 10ean. 2022ko udararako dago aurreikusita Euskal Herriko eta Kataluniako hainbat gizarte erakundek «askatasunaren eta autodeterminazio eskubidearen alde» elkarrekin antolatutako aurreneko mobilizazioa mobilizazioa

Euskal Herriko eta Kataluniako hainbat gizarte erakundek «askatasunaren eta autodeterminazio eskubidearen alde» elkarrekin antolatutako aurreneko mobilizazioa egitekoak dira 2022ko udan. Pirinioetako Bidea deitu diote, eta datorren uztailaren 10ean aurkeztuko dute, Gure Eskuk ohar baten bidez jakinarazi duenez. «Mobilizazio handi honen helburu politikoak, gakoak eta ezaugarri nagusiak bertan azalduko ditugu. Zalantzarik gabe, ekintza ikusgarria, parte hartzailea eta sinbolismo handikoa izango da».

Mobilizazioa aurkezteko, Euskal Herrian bi ekitaldi egingo dituzte. Batetik, Aiako Harria mendia argiztatuko dute (parte hartzeko izena eman behar da Gure Esku-ren webgunean) Eta, bestetik, ekitaldi politiko bat egingo dute Orereta ikastolaren (Errenteria, Gipuzkoa) inguruan, 2022ko mobilizazioa aurkezteko. «Datorren urteko mobilizazioaren lagin txiki bat izango da».

Katalunian ere bi ekitaldi egingo dituzte. Pedraforca mendia argiztatuko dute, eta ekitaldi politiko bat ere egingo dute Molers el plans inguruan, mendiari begira.


Summary: Martxoaren 8an Iruñean atxilotutako feminista deklaratzera deitu dute. Nafarroako mugimendu feministak elkarretaratzera deitu du ekainaren 30ean Nafarroako Justizia Plazan. Prozedura artxibatzeko eskatu dute.

Errepresioari autodefentsa feminista! lelopean, Nafarroako mugimendu feminista osatzen duten kolektiboek elkarretaratzera deitu dute, ekainaren 30ean, Nafarroako Justizia Jauregiko plazan. Martxoaren 8ko mobilizazioen harira, emakume bat deklaratzera deitu dute autoritatearen kontrako atentatua egotzita. Irati Ornat Nafarroako mugimendu feministako kideak esan du «Nafarroako (in)Justizia Auzitegitik» igaro behar den kideari «indarra» eta «elkartasuna» helarazi nahi diotela. Horrez gain, sistema judizialaren akats batzuk salatu dituzte: «Injustizia diogu bai, feministek badakigulako beren justiziak zigortu eta biktimizatu egiten gaituela».

Martxoaren 8an kalera atera ziren sistema «matxista, arrazista, kapitalista, heteropatriarkal eta kapazitistaz nazkatuta» daudelako. Nafarroako Parlamentuaren aurrean, protesta bat egin zuten. Ekintzaren helburua zen Parlamentuari eta Nafarroako Gobernuari bizitzak erdigunean jartzeko «benetako» konpromiso politikoa ekarriko duen promosamenak helaraztea.

Bertan lau kide kateatu ziren eta ondorioz, «mozal legean babestuz» isun proposamena ezarri zietela salatu dute eta lege hori indargabetzea eskatu dute. Horrez gain, bertan zeuden feministak «jipoitu» eta bi kideek laguntza medikoa behar izan zutela salatu dute. Horrekin batera, emakume bat atxilotu zuten autoritatearen kontrako atentatua egotzita. Poliziak hartutako neurriak «guztiz neurrigabeak» izan zirela salatu du Ornatek.

Hortaz, deklaratu behar duen emakumeari elkartasuna adierazteko eta gertakaria gaitzesteko elkarretaratzea deitu dute ekainaren 30ean, 09:30ean Nafarroako Justizia Jauregiko plazan. Horrekin batera, prozedura artxibatzeko eskatu dute: «Ezin ditugu akusazio horiek onartu, eta ez dugu onartuko inolako errepresio-ekintzarik gure ekintza eta militantzia politikoaren gainean».


Summary: Hegoaldeko testen %2,7k eman dute positibo. Bederatzigarren egunez jarraian, egun bakarrean zenbatutako kasu kopurua 300dik beherakoa izan da Hego Euskal Herrian; atzoko probetan, 212.

Beheranzko joera agerikoa da birusaren transmisioari buruzko aldagai guztietan. Asteak dira birusaren oldarraldirik izan ez dela, eta kutsatzea arintze bidean dela erakusten dute datuek: Osakidetzak eta Osasunbideak 7.668 diagnostiko proba egin zituzten atzo COVID-19a detektatzeko, eta 212 kasu positibo atzeman zituzten horietan. Hala, positiboen ehunekoa %2,7 izan zen Hego Euskal Herrian. Hain zuzen ere, aldagai horri dagokionez, datua gero eta gehiago ari da urruntzen OME Osasunaren Mundu Erakundeak gehienezko mugatzat zehaztua duenetik (%5).

Atzo atzemandako kutsatuei dagokienez, Bizkaian atzeman zen kasu gehien: 107 izan ziren. Nafarroan 47 detektatu zituzten; Gipuzkoan, 37, eta Araban 20.

Halaber, Nafarroako Gobernuak eta Eusko Jaurlaritzak argitaratutako datuen arabera, guztira 151 paziente dira gaitzarekin Hego Euskal Herriko zentroetan. Horietako 60 ZIU zainketa intentsiboetako unitateetan daude.


Summary: Errefuxiatuen egoerari aurre egiteko «borondate politikoa» eskatu du NBEk. UNHCR errefuxiatuentzako agentziaren arabera, munduko herritarren %1 «desplazatu behartuen» biktima dira; denera, 82,4 milioi lagun.

NBE Nazio Batuen Erakundeko Errefuxiatuentzako Agentziaren (UNHCR) arabera, errefuxiatu eta desplazatu kopuruak gora egin zuen iaz, bederatzigarren urtez jarraian. 2020an, 82,4 milioi lagun bizi ziren euren etxebizitzetatik urrun, gerretatik, indarkeriatik eta giza eskubideen urraketetatik ihesi. Agentziako buru Filippo Grandik adierazi du egoera inoizko okerrena dela, eta esku hartzeko exijitu die buruzagi politikoei.

Zehazki, %4 igo zen errefuxiatu eta desplazatu kopurua iaz, agentziaren arabera. Azken urteetako igoeraren adierazgarri da, ordea, beste alderaketa hau: 2011tik bikoiztu egin da kopurua, munduko herritarren %1 «desplazatu behartuen» biktima izateraino. Beraz, COVID-19ak eragindako pandemiak ez du goranzko joera eten, nahiz eta mugikortasuna eten eta muga ugari itxi. «[Datua] oso esanguratsua da, 2020. urteaz ari baikara; COVID-19aren urteaz, mugitu ez ginen urteaz, konfinatuta egon ginenaz. Halere, hiru milioi lagun gehiago diskriminaziotik, jazarpenetik eta bestelako indarkerietatik ihes egitera behartuak izan dira», azaldu du Grandik.

NBEren menpeko agentziak hirutan banatu du kopuru handi hori. Batetik, adierazi du 20,7 milioi errefuxiatu daudela munduan. Horien bi herenek bost herrialde dituzte jatorri: Siria (6,7 milioi), Venezuela (4 milioi —ez dute errefuxiatu estatusik—), Afganistan (2,6 milioi), Hego Sudan (2,2 milioi) eta Myanmar (1,1 milioi). UNHCRren zenbaketari, gainera, palestinar jatorriko 5,7 milioi errefuxiatu gehitu behar zaizkie, UNWRA Ekialde Hurbileko Palestinar Iheslariei Laguntzeko Agentziaren pean daudenak.

Errefuxiatu gehienak (%86) euren jatorrizko herrialdeekin muga egiten duten lurraldeetan kokatu ohi dira. Hala, herritar gehien jaso dituzten herrialdeak Turkia (3,7 milioi), Kolonbia (1,7 milioi), Pakistan (1,4 milioi) eta Uganda (1,4 milioi) dira. Haien atzetik agertzen da gatazka guneetatik aparte dagoen lehen herrialdea, Alemania (1,2 milioi).

Errefuxiatu kopuruaren bikoitza inguru da barne desplazatuena, 48 milioi inguru. Horiek 2019an baino 2,3 milioi gehiago dira orain, batez ere, Tigrayko (Etiopia) gatazka armatuen, eta Sudango eta Somaliako egoeren ondorioz. Halere, herrialde ugari dira azken hamarkadetako barne gatazkei buelta eman ezinda jarraitzen dutenak ere. Hala, Kolonbia da desplazatu gehien dituen herrialdea, 8,3 milioi inguru. Atzetik daude Siria (6,7 milioi), Kongoko Errepublika Demokratikoa (5,2 milioi), Yemen (4 milioi) eta Somalia (3 milioi). Kopuru horietatik urrun egon arren, nabarmen gora egin du desplazatu kopuruak Erdialdeko Amerikan ere. Agentziak zabaldu duenez, El Salvadorren, Guatemalan eta Hondurasen igarri da gorakada nagusia. Denera, 867.000 lagun dira euren etxeak utzi dituztenak, askok AEBetara iristeko helburuarekin.

UNHCRk zenbatutako azken multzoa asilo eskatzaileek osatzen dute. Agentziaren arabera, 4,1 milioi lagun daude hartu dituen herrialdeen erantzun bat jasotzeko esperoan. Kopurua 2019koaren antzekoa da, baina iaz nabarmen egin zuten behera eskaera kopuruek, %43. Hala, 2020an 1,3 milioi asilo eskaera egin ziren mundu osoan. Jaitsiera horren atzean, munduko 160 herrialdek euren mugak itxi izana dago. Horietatik 99k, gainera, ez zuten salbuespenik egin babesa eskatzen zuten herritarrekin, ez behintzat lehen unean. Halere, agentziak uste du egoerak hobera egin duela, muga kontroletan osasun probak eta berrogeialdiak ezarri izanaren ondorioz.

Kontrara, 3,2 milioi barne desplazatu eta 251.000 errefuxiatu besterik ez ziren itzuli euren etxeetara. Atzerapauso baten erakusle dira kopuru horiek, aurreko urtekoak baino %40 eta %21 txikiagoak baitira, hurrenez hurren. Egoera irauli beharra dago, beraz, agentziaren arabera. Horretarako, Grandik nazioarteko potentzia nagusiei esku hartzeko eskatu die: «Konponbideak beharrezkoa du mundu mailako liderrek eta eragiteko ahalmena duten pertsonek euren ezberdintasunak albo batera uztea, eta ikuspegi politiko egoistak baztertzea». Haren esanetan, ezinbestekoa da «bakea, egonkortasuna, eta kooperazioaren indartzeko» lan egitea. Izan ere, agentziako buruaren hitzetan, kasu bakoitzaren atzean «desplazamendu, deserrotze eta sufrimendu istorio bat» dago, ez pandemiak, ez su-eten eskaerek eten ez dutena.

Haurrak arrisku larrian

NBEren agentziak argitaratutako txostenak argitu duenez, behartutako desplazatuen %42 adingabeak dira, eta, euren estimazioen arabera, 2018tik 2020ra bitartean, ia milioi bat haur jaio ziren errefuxiatu gisa. «Erbestean jaiotako hainbeste aurren tragedia nahikoa arrazoi izan beharko litzateke gatazkei eta indarkeriari amaiera emate aldera lan egiteko», nabarmendu du Grandik.

Izan ere, kasu askotan euren etxeetara itzultzeko aukerak oso murritzak dira errefuxiatuentzat. Hala, 1951ko Errefuxiatuen Estatutuen inguruko Hitzarmenak eta Errefuxiatuen inguruko Mundu mailako Itunak desplazatuentzako marko legal bat eta erresoluziorako tresnak eman arren, «borondate politikoa ezinbestekoa da ihes egitera behartzen duten gatazkei eta jazarpenera amaiera emateko», berretsi du Grandik.


Summary: Emakumea izango da ardatz OLBEren 70. denboraldian. Denboraldi berriarekin batera, sei obra gehituko zaizkio OLBEren 68 urteko katalogo artistikoari: elkartearen beraren bi ekoizpen eta koprodukzio bat

Pandemiaren ondorioz joan den urteko jarduera artistikoa eten behar izan bazuten ere, indartsu hasiko du 70. denboraldia OLBEk, Opera Lagunen Bilboko Elkarteak. Urrian abiatuko da denboraldi berria, baina gaur goizean aurkeztu dute 2021-2022ko egitaraua, Bilboko BBVA fundazioan. Juan Carlos Matellanes OLBEko lehendakariaren hitzetan, normaltasunerako bidea hartuko du denboraldiak: «Pixkanaka, normaltasunera itzuliko garenaren baikortasuna eta itxaropena daukat, eta laster, operaz aurrez aurre gozatzeko aukera izango dugu». Jacques Offenbachen Les contes d’Hoffman operarekin hasiko da denboraldia, urriaren 23an. Jessica Prattek interpretatuko ditu sopranoentzako lau paper nagusiak —Olympia, Antonia, Giulietta eta Stella—, eta harekin batera, Michel Fabiano, Elena Zhidkova eta Simon Orfila arituko dira. Offenbachen obraz gain, Wolfgang Amadeus Mozart, Giuseppe Verdi eta Giacomo Pucciniren lanak ere taularatuko dituzte, besteak beste. Guztira, 59 emanaldi eskainiko dituzte Bilboko Euskalduna Jauregian eta Arriaga antzokian.

Helduentzako operari dagokionez, zortzi obra eskainiko dituzte. Horietatik lauk bi saio izango dituzte, eta obra denetan, emakumea izango da protagonista nagusia. «Sekula errenditzen ez diren emakumeak dira protagonista, mugiarazten, ahalduntzen edo suntsitzen dituzten gizatasunari, pasioei, desirei eta emozioei buruz hausnartzera bultzatzen dutenak», azaldu du Cesido Niño OLBEko zuzendari artistikoak. Don Giovani obraren emanaldi batean dago girotuta aurreneko obra, Les contes d’Hoffman, eta urriaren 23an, 26an, 29an, eta azaroaren 1ean taularatuko dute Bilbon. Carlo Montano orkestra zuzendariak gidatuko du Bilboko Orkestra Sinfonikoa.

Azaroan, berriz, bi obra taularatuko dituzte: Pietro Mascagniren Cavalleria rusticana eta Ruggero Leoncavalloren Pagliacci; azaroaren 20an, 23an, 26an eta 29an eramango dituzte oholtzara. Eguneroko bizitza irudikatzen dute bi lanek, eta genero indarkeria dute hizpide. Jorge de Leon izango da gizonezko protagonista nagusia obra bietan. Emakumezkoen paperean, berriz, Ekaterina Semenchuc mezzosopranoa eta Rocio Ignacio sopranoa arituko dira, hurrenez hurren.

Urte berriarekin batera, urtarrilaren 22an, 25ean, 28an eta 31n, Wolfgang Amadeus Mozarten La clemenza di Tito emango dute. Protagonisten artean, Paolo Fanale tenorrak debutatuko du OLBEn, eta harekin batera, Daniela Barcellona, Vanessa Goikoetxea, Veta Pilipenko, Itziar de Unda eta Josep Miquel Ramon arituko dira. Euskadiko Orkestra Sinfonikoa Ricardo Frizzak zuzenduko du.

Ondoren, Francis Poulenc-en La voix humaine-ren eta Alexander Zemlinsky-ren Eine florentinische tragödie-ren txanda izango da, otsailaren 19an, 22an, 25ean eta 28an. Ainhoa Arteta sopranoa izango da bi operetako protagonista nagusia, Giorgio Berrugirekin eta Egils Silinsekin batera. Pedro Halffterrek zuzenduko du Bilboko Orkestra Sinfonikoa, eta Paco Azorin arduratuko da produkzioaz.

2019ko Opera Saria irabazi ondoren, apirilean iritsiko da Giuseppe Verdiren Alzira Bilbora. Tutto Verdi proiektuko azken obra da Alzira, eta protagonisten artean, Hui He sopranoa, Sergio Escobar tenorra eta Juan Jesus Rodriguez baritonoa arituko dira. OLBEk Peruko Antzerki Nazionalarekin eta Opera Royal Wallaonie-Liegerekin egindako koprodukzioa da, Jean Pierre Gamarrak sortutakoa.

Giacomo Pucciniren Madama Butterfly-k itxiko du 2021-2022ko denboraldia, maiatzaren 21ean, 24an, 28an eta 30ean. Maria Agresta eta Sergio Escobar izango dira protagonista nagusiak, eta Stefano Monti, eszena zuzendaria. Musikaren alorrean, berriz, Henri Nanasiren debuta izango da OLBEn, eta Bilboko Orkestra Sinfonikoa zuzenduko du.

Rossini, apirileko protagonista

Opera denboraldiaz gainera, Rossiniren bi obra eskainiko dituzte Arriagan, apirilaren 6an: Giovanna d’Arco bakarlariarentzako kantata, eta Stabat Mater koral sinfonikoa. Bi obra horiek antzeztuko dituzte Angela Meade sopranoak, Mariana Pizzolato mezzosopranoak, Paolo Fanale tenorrak eta Simon Orfila baxuak.

Era berean, ABAO Txikiren lau ikuskizun izango dira: Jostailuen kutxa, Gilen Tell, Allegro Vivace eta Bost axola, bemola. Azken hau izango da euskaraz eskainiko duten ikuskizun bakarra. Bestalde, doako jarduerez osatutako egitarau zabala ere aurkeztu du OLBEk.


Summary: «Ertzaintzak eginiko torturak» aitortzeko eskatu diote Jaurlaritzari. Egiari Zor-ek nahi du Jaurlaritzak bere gain har dezala «erantzukizun politikoa», eta «autokritika» ez egitea egotzi dio. Polizia abusuen 30 biktima aitortzeko ekitaldi bat egingo du gobernuak ekainaren 29an.

«Ertzaintzak eginiko torturetan erantzukizun politikoa» bere gain hartzeko eskatu dio Egiari Zor-ek Eusko Jaurlaritzari. Fundazioaren arabera, «etorkizuneko bizikidetzaren eraikuntza euskal gizartearen gehiengo handi batek bere gain hartu duen konpromisoa den honetan, aukera ezin hobea» izango litzateke Eusko Jaurlaritzak torturaren biktimei aitorpen publikoa espresuki egitea ekainaren 29an, Torturaren Biktimei Laguntzeko Nazioarteko Egunean.

Eusko Jaurlaritzak ekitaldi bat egingo du datorren larunbatean, Poliziaren indarkeriaren 30 bat biktimari aitortza emateko. Bilboko Euskalduna jauregian izango da topaketa; Poliziaren indarkeriaren biktimak aitortzeko dekretuari jarraituz aurkeztu ziren eskabideak aztertzen ari da aditu batzorde bat, eta talde horrek ebatzitako —eta biktima gisa aitortutako— kasuak dira Euskalduna jauregiko ekitaldian aitortuko dituztenak.

Atzo, Egiari Zor-ek agerraldi bat egin zuen ekitaldi horren balorazio bat aurkezteko. Izan ere, fundazioak «oso positibotzat» dauka urrats hori: «Beharrezkoa da [Espainiako] Estatuak egindako indarkeriaren biktima horien aitorpen publiko eta ofiziala, tartean torturatuak ere badirelarik, eta erreparazio bidean jarriko baititu pertsona horiek jasandako giza eskubideen urraketak».

Haatik, kritiko azaldu da fundazioa. Urtza Alkorta eta Oskar Fernandez Ertzaintzaren torturaren biktimek hartu dute hitza, eta, gogorarazi dutenez, datorren asteko saioa ez dator bat Eusko Legebiltzarrak Eusko Jaurlaritzari 2019an emandako mandatuarekin: espresuki Torturaren Biktimei Laguntzeko Nazioarteko Eguna ospatu dezala eta biktima horiek aitortu ditzala, «giza eskubideen urraketa larri horrek dakarren bidegabekeriagatik».

Torturaren eta estatuaren indarkeriaren biktimen aitortza nahastuta, Egiari Zor beldur da ez ote den «desitxuratuko» 2019ko mandatu hori, eta hori egitea «tamalgarria» iruditzen zaio.

336 kasu

1960tik 2014ra bitartean izandako tortura kasuei buruz Jaurlaritzak berak taxututako txostenaren arabera, torturaren 336 biktimaren kasuan Ertzaintza izan zen erantzulea. Horien «erantzukizun politikoa»âÂÂbere gain hartzeko eskatu diote biktimek Jaurlaritzari: «Eusko Jaurlaritzak bere erantzukizuna saihestu du, bere hipokrisiari aurre ez egiteko: bere gain hartu nahi ez duena beste batzuei eskatzea».

Horren inguruan ez da «inolako autokritikarik» egin, Egiari Zor-en arabera: «Tortura posible izan bada, hari bide ematen zion estatu itun bat zegoelako da. Oso ondo diseinatutako engranaje bat, non zigorgabetasuna funtsezkoa zen legez kanpoko praktika hori hamarkadetan zehar indarrean egon zedin». Alkortaren eta Fernandezen esanetan, Eusko Jaurlaritzak «bere rola jokatu zuen engranaje horren barruan».

Biek nabarmendu dute erakundeek tortura «ukatu» izan dutela eta horrek, «zigorgabetasuna ez ezik, krimena betikotzea ere ahalbidetu» duela. Era berean, gogoan izan dituzte Iñigo Urkullu Jaurlaritzako lehendakariaren hitz batzuk, esanez Ertzaintza ez dutela sekula torturengatik zigortu. «336 kasu, txosten propio batek egiaztatzen dituenak, eta kondena bakar bat ere ez; horixe da zigorgabetasun nabarmen baten froga», azaldu dute: «Horrek gutxienez lotsa eta autokritika eragin beharko lituzkeelakoan gaude ».


Summary: Dinamoa sormen gunearen irekiera ofiziala egin dute Azpeitian. Nagore Alkorta Azpeitiko alkatea, Harkaitz Millan Gipuzkoako Foru Aldundiko Kultura diputatua eta Bingen Zupiria Kultura eta Hizkuntza Politika sailburua izan dira ekitaldian.

Gaur goizean Dinamoa sormen gunearen irekiera ofiziala izan da Azpeitian, eta han izan dira euskal erakundeetako ordezkariak eta sormen arloko hainbat lagun. 11:00etan egin diete bisitariei harrera Kulturaz kooperatibako eta Azpeitiko Udaleko ordezkariek, eta ondoren, Xabier Gantzarain Kulturazeko kideak gidatuta solasaldia egin dute Nagore Alkorta Azpeitiko alkateak, Harkaitz Millan Gipuzkoako Foru Aldundiko Kultur diputatuak eta Bingen Zupiria Eusko Jaurlaritzako Kultura eta Hizkuntza Politika sailburuak.

Gantzarainek hasi du hitzartzea, eta Dinamoa sormen gunea “kultur komunitatearen urte luzeetako lanaren emaitza” dela nabarmendu du. Duela hainbat urte sortutako Uztarria Kultur Koordinadora eta Azpeitiko Kultur Mahaia aipatu ditu hark, baita Kulturaz kooperatiba ere. “Horiek izan da dira kultur taldeekin eta sortzaileekin batera herriko kultur mugimendua bizirik mantendu dutenak”. Udalaren lana ere eskertu du: “Kultur politikan arriskatzen eta herriko kultur mugimenduari hitza ematen jakin du. Eskertzekoa da hori”.

(jarraitzu irakurtzen, 'Urola Kostako Hitza'-n)


Summary: Ernaik joan den maiatzaren 7an egindako protestetan atxilotutako zortzi gazte auzipetu dituzte. «Betikoen betiko formula», salatu du gazte antolakundeak

Ernai gazte antolakundeak Twitter-eko bere kontuan jakinarazi duenez, joan den maiatzaren 7an antolatu zituen protestetan Ertzaintzak atxilotu zituen zortzi gazteak auzipetuko dituzte. «Betikoen betiko formula. Gu kalera aterako gara, berriro. Ezer galtzeko ez duen belaunaldi hau geldiezina delako», salatu du ezker abertzalearen gazte erakundeak.

Maiatzaren 7an dozenaka gazte atera ziren Ernaik deituta kalera, Larrialdi egoeran gaude lelopean, eta manifestazioak egin zituzten Bilbon, Gasteizen, Iruñean eta Donostian. Mobilizazioaren amaieran gertatutako istiluetan atxilotu zituzten. »Manifestazioan, «etorkizuna beltza» datorrela nabarmendu zuten Ernaiko kideek, eta gazteen egoera iraultzeko aterabideak «eraldaketa soziala» eta «burujabetza» direla aldarrikatu dute.


Summary: Raisi apaiz ultrakontserbadoreak irabazi du Irango presidentetza. Behin behineko datuen arabera, botoen %62 jaso ditu.

Ebrahim Raisi Botere Judizialeko presidentea izan da orain arte Iranen. Aurrerantzean, herrialdeko presidente izango da, atzo eginiko bozketaren behin behineko emaitzak baieztatzen badira. Datuok, halere, zalantzarako tarte gutxi uzten dute: hauteskunde batzordearen arabera, apaiz ultrakontserbadoreak 17.800.000 boto jaso ditu orain arte zenbaturiko 28.600.000 bozkatik. Hau da, botoen %62.

Beste hautagaiak oso atzean geratu dira: Mohsen Raisik 3,3 miloi boto jaso ditu; Abdolnaser Hematik 2,4 milioi, eta Amir-Hossein Qazizadeh Haxemik milioi bat.

Hemati zen hautagai moderatu bakarra. Beste guztiak oso eskuindarrak ziren. Beste hautagaiek bezala, Hematik onartu egin du Ebrahim Raisiren garaipena, eta zoriondu egin du sare sozialen bidez.

Ia denek garailetzat ematen zuten Raisi bozen bezperan. Zalantza bakarra parte-hartzearen ingurukoa zen. Abstentzio handia espero zen, eta hala gertatu da.

Egungo presidente Hassan Rohanik zorionak eman dizkio Raisiri, baina ez du izenez aipatu, emaitzak oraindik ez direlako ofizialak: «Argi dago nor aukeratu duen jendeak». Gaineratu duenez, espero du datozen 45 egunetan hobekuntzak etortzea gobernu berriari, izurriari zein hainbat herrialdek Irani ezarritako zigorrei dagokienez.

Hamahirugarren presidentetzarako bozetara 600 hautagai inguru aurkeztu ziren, baina 46k besterik ez zituzten betetzen Konstituzioak jasotzen dituen baldintzak, Barne Ministerioaren arabera. Azkenean zazpira murriztu zuen hautagaien zerrenda, eta horietatik bost kontserbadoreak ziren.


Summary: «Prezipitazio handia» espero du Jaurlaritzak arratsalderako, batez ere Gipuzkoa ekialdean. Oharra plazaratu du Segurtasun Sailak: ordubetean metro koadroko 15 litro pilatzea litekeena dela ohartarazi du.

Eusko Jaurlaritzako Segurtasun Sailak muturreko fenomeno meteorologikoei buruzko oharra igorri du. Horren arabera, abisu horia eman dute «prezipitazio handia» espero dutelako, gaur 15:00etatik 21:00etara. «Baliteke Gipuzkoan metro koadroko 15 litro baino gehiago pilatzea ordubetean, batez ere ekialdean». Beraz, litekeena da antzeko egoera pairatzea Nafarroako ipar-mendebaldean eta Lapurdiko hego-mendebaldean. «Zaparrada ertainak botako ditu; baliteke zenbait lekutan trumoi-ekaitzak jotzea, zaparradak handiak izatea eta txingorra botatzea, batez ere ekialdean». Haize bolada gogorrak izatea litekeena dela gaineratu dute.

Ostegunean, kalteak eragin zituzten ekaitzek Euskal Herriko hainbat txokotan, hala nola, Debagoienan, iruñean eta Gasteizen.


Lekuko gazteen ezinegona

Summary: Lekuko gazteen ezinegona. Pandemiak airarazi egin ditu lur eta bizitegien prezioak Ipar Euskal Herrian. Lekuko gazte batzuen haserrea piztu du egoeraren larritzeak, eta ekintza talde batzuen sortzea erabaki dute. Hala gertatu da Gazte Ekintza eta BAM taldeentzat.

Pandemia garaiak agerian utzi du bigarren etxebizitzek eta turismo masiboak lekuko jendearen etxebizitza eskubidearekin sortzen duten talka. Ipar Euskal Herria gehien bilatutako turismo lekuetako bat izanik kanpokoei alokatu zein saltzeko, etxebizitza eskuratzeko zailtasunak areagotzen zaizkie bertako ikasle eta langileei. Hori ikusita, Iparraldeko gazteria talde zein modu ezberdinetan antolatu da, helburu berarekin: etxebizitza eskubide bat dela eta Euskal Herrian bizitzen jarraitu nahi dutela aldarrikatzea.

Koronabirus garaiak munduko leku gehienetako turismoa jaitsarazi du, baina 2020. urteko lehen konfinamendutik etengabe handituz joan da zona honetan. Hiriguneko jendetzatik urrundu nahi izateak eta Pirinio Atlantikoetan mantendu diren kutsatze tasa apalagoek bultzatuta, frantses turismoa eguneko 36.000 pertsonatan zenbatu da; horietarik hiru laurden, Ipar Euskal Herrian.

Urte hasieran, Parisko geltokietan, jendea Euskal Herrira etortzera bultzatzen zuen publizitatea agertu zen. Iragarki horien argazkiek haserrea piztu zuten sare sozialetan, eta hortik gutxira agertu ziren BAM eta Gazte Ekintza kolektiboak, bizilekuaren alorreko bidegabekeriari aurre egiteko xedez.

BAMeko partaideak, taldearen izenak adierazten duen moduan, Baionakoak, Angelukoak eta Miarritzekoak dira. Kapitalismoaren aurkako talde ezkertiar abertzale gisan definitzen dira; “argi eta garbi, gure kultura, gure lurra, gure hizkuntza eta gure eskubideak defenditu nahi ditugulako”. Halere, egitasmoak denei irekiak direla azaldu dute, orain arte egindako ekintzetan bezala, Ipar Euskal Herriko ahalik eta jende gehien hurbiltzera deitzen baitute.

Azken hilabeteotan egin diren bilkura eta ekintza horietan izan da Matias Lieber angeluarra. Ordura arte gaiaren inguruan militatzeko aukerarik ez izan arren, egoeraren larritasun mailaren kontzientzia bazuela azaldu du: “Duela urte batzuk, EHZn Habiter son Pays, question immobiliere et fonciere en pays basque nord liburua atxeman nuen. Hortik goiti hasi nintzen lagunekin gaia aipatzen. Beti erraten genuen zerbait egin behar zela, baina talde bat sortzea zailagoa da. Gaur, urrats hori egitea lortu dugu”. Pandemiak ekarri haserre handienetakoa etxebizitzaren egoerak eragin diela esplikatu du: “Gazteok hurbiletik hunkitzen gaituen arazoa da. Koronabirusaren etorreratik, are larriagoa bilakatu da, eta gaur aterabide bat atxeman ezean, berantegi izanen da. Horregatik erabaki genuen antolakunde hau sortzea”.

Gazte Ekintzak, bestalde, ezker ikuspegiko talde sozial, feminista eta ekologista bezala ezaugarritzen du bere burua, gazteen aldarrikapenak bildu eta zabaltzeko asmoa duena. Oraingoz, nagusiki Lapurdi kostaldeko gazteak elkartu diren arren, barnealdera ere hedatu nahiko lukete mugimendua: “Etxebizitzaren kontuarekin, konfinamendu ondotik dugun prezioen igoera kostak sufritu du batez ere, baina orain kostan pairatzen den egoera barnealdean ere sufritu eginen da hemendik denbora batera. Horrenbestez, leku guztietako gazteak mobilizatu nahiko genituzke, indarra, batuz gero, beti delako handiagoa” azaldu du kolektiboko kide den Amets Perezek. Ipar Euskal Herrian aspaldian lantzen den gaia izan arren, gazteagoa zelarik gaiaren inguruan militatzeko aukerarik izan ez zuela adierazi du. Gazte Ekintzak nahi hori asetzeko parada eman dio. “Pandemia egoera honetan bigarren etxebizitzen erosketa masiboa ikusi izana da gaiari lotzeko arrazoia. Agentzia higiezinen partetik jazarpen egoera batean sentitzen ginen, eskutitz bidez, afixak direla medio, edota dei errepikatuen bidez, sotilki, gure lurren saltzera behartzen gaituztelako. Horregatik gure leloetako bat da: Lurra behin saldua, betiko galdua da“.

Agentziak, arazoaren ikur

Arrazoi honek berak eraman zituen gazteak kolektiboaren lehen ekintzan higiezin agentziengana zuzentzera. Modu honetan, apirilaren 15ean ekintza paraleloa egin zuten, ordu berean Donibane Lohizuneko Barnes Côte Basque eta Angeluko Carmen Immobilier higiezinetara joan, afixak ezarri eta banderolak eutsiz. Euskal Herrian bizitzeko eskubidea aldarrikatu zuten. “Gure helburu nagusia justizia soziala lortzea da, eta, horretarako, Ipar Euskal Herriko arazoei erantzuteko kapaz izan nahiko genuke. Etxebizitzaren gaiak gazteen belaunaldi osoa zuzenean ukitzen duenez, agentzia higiezinetan protesta eginez hastea erabaki genuen” azaldu du Perezek. Bat egin du hastapenetik kolektiboan den Elaia Hegik: “Hemengoak garen gazteoi ez zaigu zuzena iruditzen betidanik bizi eta lan egiten dugun lekuan bizitzen jarraitzeko aukerarik ez izatea. Merkatuaren legearen araberako salgaia ez, etxebizitza oinarrizko eskubidea da. Gauzak mugiarazten saiatzeko talde konkretu batean sartu nahi nuen aspalditik; Gazte Ekintzaren asmoen berri eduki nuelarik, ez nuen zalantzarik ukan”.

Horrenbestez, bide beretik jarraitu zuten, hilabete bereko 23an Miarritzeko Prestant higiezin agentziaren pareko ekimenarekin. Agentzia horrek Bidarteko etxebizitza bat 18,9 milioi eurotan salgai jarri izana salatzeko. Kasu hori Ipar Euskal Herrian jazotzen ari den prezioen hegaldatzearen “erakusle esanguratsu bat” baino ez dela deitoratu dute gazteek. Izan ere, Getarian bi etxebizitzatik bat bigarren etxebizitza da; Miarritzen, joan den urtean, itsasorantz bistak dituen apartamentu bateko metro koadroa 40.000 euro baino gehiagotan saldu zen; Ipar Euskal Herrian badira 54.152 bizitoki huts; azken zazpi urteotan, alokairuaren prezioak %51 egin du gora. “Zifrek dena esaten dute”, dio Hegik. “Iduritzen zaigu ez dela bidezkoa Lapurdin bizi eta lan egiten dugunok gure herrietatik alde egin behar izatea beste batzuek, lurraldearen erakargarritasunaz baliaturik, etxebizitzekin lor ditzaketen etekinak besterik ez dituztelako buruan. Instituzioek gutiegi arautzen duten merkatu batean, badira gazteen beharrei inolako kasurik egin gabe beren lurrak edo etxebizitzak txeke handiena egiteko gai denari saltzen dizkiotenak”.

Perezek kolektiboak higiezin agentzietan egindako ekimenen moldea gogorarazi ditu: “Gure helburua gazteen aldarrikapenak bildu eta ahalik eta gehien zabaltzea da, eta, horregatik, bortizkeria ez erabiltzea hartu genuen ildo nagusitzat. Horretarako, desobedientzia zibila tresna polita iruditu zaigu”. Hegik azaldu du, “egoeraren arduradun bakarrak ez izan arren”, gisa batez, agentziak badirela “etxebizitzaren gaian bizi dugun egoera jasanezinaren ikur. Arazoaren parte diren heinean, konponbidearen parte ere izan behar dute. Haien esku da jarrera etikoagoak izatea; adibidez, urte osoko alokairuak eskaintzen dituzten jabeak bezero gisa lehenetsiz edo prezio batzuetatik gorako salerosketei uko eginez”.

“Herria hiltzen ez uzteko” asmoak bultzatuta, BAMeko kideek, maiatzaren 13an, Miarritzeko itsasargian ekimena antolatu zuten. Minzanbu gaztetxetik sare sozialetan hedatutako deialdia zela medio, leku ezberdinetako herritar andana agertu zen, kideen xedeekin bat eginez. Bertan, Ez da salgai! zioen pankarta erraldoia zabaldu zuten, argazki turistikoen paisaia izan ohi den lekuan. “Gure lehen ekintza egiteko ahalik eta ikusgarriena den leku bat atxeman nahi genuen, urrundik ikusten zen leku bat, gaiaren handitasunaren moduko ekintza bat egiteko”, adierazi du Lieberrek.

BAMek luxuzko ostatu eta etxebizitzak eraikitzeko, Donibane Lohizuneko Lafiteniako kanpina suntsitu nahi duen Carlos Lafitenia Beach Club proiektuaren kontrako mobilizazioa antolatu zuen, gero, maiatzaren 22an. Gazte Ekintzak, ekainaren 5ean Ezpeletan elkarretaratzea egin zuen, eta hango eskakizunak izan ziren Airbnb eta alokairuen erregulazioa, urte osorako alokairuak —udan etxea uzteko beharrik gabe—, etxebizitza turistikoen merkatua arautzea eta espekulazioaren aurkako neurriak.

Denen beharra

Honekin batera, borrokatzen jarraitzeko asmo argia erakutsi dute bi kolektiboek. Matias Lieber: “BAM taldea antolakunde tiki bat baizik ez da. Ez dugu sekulan pentsatu bakarrik aitzinatzea, besteen laguntza behar dugu horretarako. Beste talde ainitz sortzen ikusi nahi ditugu, hiri eta herri guzietan; horrela indartsuak izango ginateke. Soilik elkarrekin lortu dezakegu herria biziaraztea!”.