Summary: Egia, justizia eta erreparazioa eskatu dute Martxoaren 3aren urteurrenean. 45 urte bete dira Espainiako Poliziak bost langile hil zituenetik, eta haien omenez alderdi politikoek, instituzioek eta sindikatuek lore eskaintzak egin dituzte Gasteizko Zaramaga auzoan dagoen monolitoan.

Espainiako Poliziak 1976ko martxoaren 3an Gasteizko Zaramaga auzoan hil zituen bost langileen omenez jarritako monolitoan joan-etorria etengabea izan da gaur goizean. Instituzioetako arduradunak eta alderdi politikoetako eta sindikatuetako kideak izan dira bertan, lore eskaintzak egiten. Denek azpimarratu dute memoria ariketa egiteko beharra, eta baita zigorgabetasuna salatu ere. 45 urte bete dira Martxoaren 3ko gertakarietatik, eta, urtero legez, arratsaldean mobilizazioa egingo dute auzoan, sindikatuek deituta.

Eusko Jaurlaritzatik bi ordezkari joan dira: Beatriz Artolazabal Eusko Jaurlaritzako Berdintasun, Justizia eta Gizarte Politiken sailburua eta Idoia Mendia lehendakariordea. Azken horrek gogoan izan du «hil zituzten langileak lan baldintzak defendatzen ari zirela», eta adierazi du Jaurlaritzaren aldetik omenaldia eta memoria merezi dutela.

Artolazabalek esan du lan asko geratzen dela «memoria kolektiboa eraikitzeko», eta hori ezinbestekoa dela elkarbizitzarako. San Frantzisko elizan Martxoaren 3ko Biktimen Oroimenezko Zentroa eraikitzeko akordioa sinatu zuten otsail amaieran instituzioek, eta Artolazabalek esan du «gertakari tragiko horien aintzatespena» dela, eta pasatutakoaren memoria «presente mantentzeko modu bat» ere badela, «Berriro gerta ez dadin lagundu dezakeena». Zentro hori sortzeko eragile sozial eta instituzioekin elkarlana sustatuko duela ere aurreratu du, eta ukatu egin du sindikatu batzuk baztertu dituztela. «Memoriaren liburuan kapitulu guztiak irakurri behar dira, eta ez gutxi batzuk. Biktimak gure memoria politikaren erdigunean daude, eta aintzatespen hau egin behar zaie».

Gorka Urtaran Gasteizko alkatea eta Ramiro Gonzalez Arabako ahaldun nagusia han izan dira, baita EAJko ABBko presidente Jose Antonio Suso ere. Azken horrek biktimentzako erreparazioa, justizia eta egia eskatu du, eta gogora ekarri du jeltzaleak presente dauden erakunde guztietan lan egingo dutela hilketaren errudunak nor izan ziren argitzeko.

EH Bilduk ekitaldia egin du Martxoaren 3aren plazan. Monolitoan lore eskaintza egin ondoren, parlamentuko kideak esan du urtero egon direla bertan egia, justizia eta erreparazioa eskatzen. «Eta jarraituko dugu. Oinarrizko eskubideen alde ari zirelako borrokan». San Frantzisko elizan egin asmo duten memoria guneari buruz, esan du mugimendu sozialak kontuan hartu behar direla: «Prozesu horretan biktimak eta Memoria Gara bezalako ekimenak izan behar dira kontuan, azken urte honetan memoriarako gune honen hurrengo faseari ekiteko oinarri gisa erabili behar den proiektu bat landu baitute».

Miren Gorrotxategi Elkarrekin Podemosek Eusko Legebiltzarrean duen bozeramailea ere izan da lore eskaintzan, eta esan du «ez dela ahaztu behar gertatutakoa, ezta zigorrik gabe geratu ere». Ezker Anitzako ordezkariak izan dira Elkarrekin Podemosekoekin batera, eta bertan Isabel Salud koordinatzaile nagusiak esan du gaur egun oraindik ez dela argitu nor izan zen gertakarien arduraduna. «Bada garaia ardurak argitzeko eta ardurak eskatzeko; langile klase osoari dei egiten diogu, bere garaian egin zuten bezala, etorkizun hobe baten alde borrokatu daitezen».

Loli Garcia Euskadiko CCOOeko idazkari nagusiak ere aldarrikatu du 1976an hildako langile horien memoria. «Langile klasea agente aktibo bat izan da herri honetan demokrazia berreskuratzeko», esan du, eta positiboki baloratu du «langile klaseak herri honi egin dion ekarpena berreskuratuko duen memoria gune bat sortzea».

LABek, omenaldia eta ekitaldiap>

LABek, bere aldetik, omenaldia egin du Gasteizen, arratsalderako gainerako sindikatuekin deitutako manifestazioarekin bat egiteaz gain. Sindikatu abertzaleak emakumeen rola ekarri du gogora, «orduko borroka horietan eta egungo borroketan ere». Alde horretatik, bihar zaintza arloan egingo den grebara deitzeko baliatu dute omenaldia. «Bizitza erdigunean jartzea eta zaintzen ardura partekatzea da gure erronka. Izan ere, orain antolatuta dauden bezala, zaintzak jasanezinak dira. Ezin dugu beste aldera begiratu zaintza horiek ematen ari direnen baldintza ez-duin eta prekarioen aurrean, langile askoren esplotazioaren eta esklabotzaren bidez».

Memoria ariketa egin eta borrokan jarraitzeko deia egin du LABek mobilizazioaren ondoren egindako ekitaldian. «Bizitza duin baten alde, bizi izatea merezi duen bizitza baten alde. Zaintzak erdigunean eta pertsonak, eta ez kapitala, garrantzitsuena diren bizitza», esan dute.


Summary: Errioxak iragarri du ez dituela bere mugak irekiko Aste Santuan. Gotzone Sagardui Eusko Jaurlaritzako Osasun saiburuak esan du mugikortasuna nolabait mugatu beharko dela martxoan eta apirilean ere, eta oraindik ere «erabateko zuhurtzia» behar dela pandemiari kontra egiteko. Nafarroako Gobernuak esan du «zuhurtzian oinarritutako irizpideen gainean» aztertuko dituztela, batik bat, Aste Saindurako neurriak.

Concha Andreu Errioxako presidenteak gaur iragarri du Aste Santuan ezingo dela hara joan beste erkidego batzuetatik. Andreuk azaldu du kutsatu kopuruan ez dutela gorakadarik izan nahi eta hori dela euren kezka nagusia. "Ez dago Aste Santurik. Ez da Aste Santurik egongo", adierazi du.

Aste Santuko oporraldia Hego Euskal Herrian martxoaren 31an hasiko da eta gutxienez bost egun iraungo ditu, apirilaren 5era arte. Euskal herritar askok kanpora jotzen dute egun horietan, tartean, Errioxara, Kantabriara edo Kataluniara, baina aurten ikusteke dago ahal izango den edo ez. Azken egunetan onak ari dira izaten koronabirus positiboen datuak, eta beheranzko joeran dira. Horrek zenbait neurri lasaitzea ekar lezake; besteak beste, Labik biharko bileran probintzia barruko mugikortasuna aztertuko du.

Gotzone Sagardui Eusko Jaurlaritzako Osasun sailburuak gaur esan du mugikortasuna nolabait mugatu beharko dela martxoan eta apirilean ere. Nafarroako Gobernuak esan du «zuhurtzian oinarritutako irizpideen gainean» aztertuko dituztela, batik bat, Aste Saindurako neurriak. Eusko Jaurlaritzak eta Nafarroako Gobernuak erabakitzen dutena erabakitzen dutela ere, Andreuk garbi utzi du gaur Errioxara joaterik ez dela izango.


Summary: Sarek salatu du euskal presoen gradu progresioan «blokeo» bat dagoela. Hurbilketa eta Euskal Herriratzeekin «itxaropentsu» dago euskal presoen eskubideen aldeko mugimendua, baina salatu du gradu progresioan ez dela gauza bera gertatzen. Seme-alabak dituzten euskal presoen egoeraz ohartarazi dute: 94 dira, eta horietatik hamazazpik kalean behar lukete, beteak baitituzte zigorraren hiru laurdenak.

Euskal presoen eskubideen alde aritzen den Sare mugimenduaren ustez, «blokeo» bat dago euskal presoen gradu progresioetan. Azaldu dutenez, hain zuzen, euskal presoak oraindik Euskal Herrian ez badaude ere, «itxaropentsu» daude gertatzen ari diren hurbiltze eta Euskal Herriratzeekin; gradu aldaketekin, ordea, ez daude konforme, «geldoa» izaten ari baita bidea, eta, beraz, presoen etxeratzean oztopatzailea: «Ez dugu asko aurreratzen presoak hurbildu eta gradu progresioa aplikatzen ez bazaie, progresio hori ezinbestekoa baita guztiei etxerako bidea egiteko aukera emateko, espetxeen arloko legeria erabilita».

Bego Atxak eta Joseba Azkarragak eman dituzte datuak, gaur Donostian egindako agerraldi batean: haien hitzetan, 61 euskal preso daude gaur egun lehen graduan (euskal presoen %32), 118 bigarrenean (%62,5) eta hamar baino ez hirugarrenean (%5,5). Lehen graduan egoteak eskubideak «murriztea» dakarrela salatu dute Sareko bozeramaileek: izan ere, kartzelako patiora ateratzeko ordu gutxiago dituzte lehen graduan dauden presoek, ekintzetan parte hartzeko mugak dituzte, miaketak egiten dizkiete, eta ziega barnean egin behar dituzte otorduak, ez dutelako jantokira joateko aukerarik.

Bigarren graduan daudenek murrizketa gutxiago badituzte ere, Atxak eta Azkarragak nabarmendu dute hirugarren gradura igarotzen uzten ez badiete, preso horiek ez dutela aukerarik izanen baldintzapean aske gelditzeko. Hain justu, zigorraren hiru laurdenak betetzen dituztenean izaten dute presoek baldintzapean aske ateratzeko eskubidea, hirugarren graduan baldin badaude: gaur egun 60 euskal presok dute betea zigorraren zati hori, eta bertze zortzi egonen dira egoera horretan aurten, Sarek eman dituen datuen arabera: «Salbuespen erregimenean egongo ez balira, horiek guztiek izango lukete aske izateko aukera». Euskal presoen %36 dira. Sareren hitzetan, egoera «are larriagoan» daude adineko presoak eta zigor luzeak dituztenak, baita 7/2003 legearen arabera zigorturikoak ere, horiei gradu aldaketak eta baldintzapeko askatasuna lortzeko epeak anitz luzatu baitizkiete.

Gainontzeko preso guziei ematen zaien trataera bera eskatu dute euskal presoentzat: «Euskal presoek hirugarren gradura pasatzeko eta baldintzapeko askatasuna lortzeko aukera izatea, egunez kalera irtenda eta gauean espetxera joanda, edo, bestela, 86.4 artikulua aplikatuta, bizimodu normalizatuagoa izatea, kondena etxean beteta, kontrol telematikoaren bidez». Espetxeetako tratamendu batzordeei, halaber, galdegin diete «irizpide argi bat» izan dezatela gradu progresioa eman ala ez erabakitzerakoan: «ETA duela urte batzuk desagertu zen, eta ezin da gradu progresioa baloratu erakunde hori jardunean egongo balitz bezala, askatasun gabetzearen zentzua perbertitzea baitakar, gabetze hori zigor huts gisa aplikatuko litzatekeelako, eta ez presoak birgizarteratzeko bide gisa».

94 guraso preso

Seme-alabak dituzten euskal presoetan jarri du fokua Sarek gaurko agerraldian: izan ere, 94 euskal presok dituzte seme-alabak, eta horietatik hamazazpik beteak dituzte jada zigorraren hiru laurdenak. Bi gurasoak espetxean dauzkaten umeak ere badira: bederatzi bikoteren kasuan gertatzen da hori. Euskal Herriko kartzeletan, ordea, seme-alabak dituzten zazpi preso baino ez daude. Preso horien kasuan ere baimenak ematea, gradu progresioa aplikatzea eta haien seme alabekin egoteko aukera onar dezatela eskatu du Sarek: «Labur esanda, gizatasuna aldarrikatzen dugu».


Summary: Beste bi langile kutsatu dira Santa Marina ospitalean. Orain arte 23 pertsona kutsatu dira agerraldian, Begoña Perez Osakidetzako zuzendari nagusiak jakinarazi duenez.

Eusko Jaurlaritzako Osasun Sailak astelehenean jakinarazi zuen Bilboko Santa Marina ospitalean koronabirus agerraldi bat atzeman zutela, eta gaur beste bi positibo detektatu dituzte osasun langileen artean. Azken datuen arabera, 23 pertsona kutsatu dira orain arte. Begoña Perez Osakidetzako zuzendari nagusiak eman ditu Santa Marina ospitaleko agerraldiari lotutako datuak gaur goizean, Eusko Legebiltzarrean: orain arte, hiru osasun profesional, hamalau gaixo eta sei laguntzaile gaixotu dira.

Duela hamabi egun atzeman zuten lehendabiziko positiboa, eta geroztik hainbat neurri hartu dituzte gaitza gehiago ez hedatzeko: besteak beste, bosgarren solairua itxi eta garbitu dute, eta baheketak egin dituzte. Pandemia hasi zenetik, ospitale guztietan izan dira kutsatzeak, Perezek nabarmendu duenez, eta kasu guztietan neurri egokiak garaiz hartu direla esan du.


Summary: PAItik ateratzeko autonomia aldarrikatu du Castejongo ikastetxe publikoak. Nafarroako Parlamentuan gogorarazi dute bigarren urtez egin dutela programa uzteko eskaera, eta irakasleen klaustroaren %78ak eta eskola kontseiluaren %100ak babesten dutela hori.

«Erabaki honek gure seme-alaben etorkizuna eta hezkuntza baldintzatuko du». Laura Irigarai Castejongo ikastetxe publikoko gurasoetako batek Parlamentuan euren egonezina adierazi du. Irigaraik gogorarazi duenez, hasieratik PAI ingelesezko programa Castejongo hezkuntza komunitatearen irizpidea aintzat hartu gabe ezarri zen, eta sei ikasturte geroago, PAI programa uztea berretsi dute —iragan kurtsoan ere egin zuten—. Zehazki, irakasleen klaustroaren %78k babestu du eskaera eta eskola kontseiluaren %100ak.

Castejongo ikastetxe publikoaren aldarriarekin bat egin dute ELA, LAB, Steilas, Afapna, ANPE, CCOO, eta UGT sindikatuek ere, eta euren babesa adierazi diete parlamentu kanpoan, 11:30ean egindako elkarretaratzean. Dario Frias eskola kontseiluko ordezkariak parlamentuan aldarrikatu du klaustroaren, eskola kontseiluaren eta sindikatuen babes hori guztia kontuan hartu beharko luketela erabakiaren aurka diren Navarra Suma eta PSN taldeek, eta batez ere eskaeraren gaineko erabakia hartu behar duen Hezkuntza departamenduak.

Sei ikasturte dira PAI ingelesezko programa ezarri zenetik Castejongo Dos de Mayo ikastetxe publikoan, Nafarroako beste 60 eskoletan bezala. Iragan ikasturtean, programa uztea eskatu zuen, eta departamenduan atzera bota zuen, akats formak argudiatuta. Aurten ere eskaera bera egin du eskola kontseiluak «aldeko zein kontrako» irizpide guztiak aztertu ostean. Hezkuntza departamenduak erantzun dio PAI eskaintzen duten mailen irteteko egutegia aldatu egin behar duela.

Ikastetxearen argudioak

Ainhoa Reparaz ikasketaburuak eta Dario Frias eskola kontseiluko ordezkariek esan dute ez daudela ez ingelesaren ikasketaren aurka, ez eta hizkuntza murgilketaren aurka, baina hori ezin dela egin beste ikasgaien aurka. «Errealitatea burugogorra da. Hemen ideiak plazaratu ditzakegu, eta PAIren argudio teorikoa borobila izan daiteke, baina ni bihar ikasleen aurrean jarri behar naiz, eta errealitate hori ez dago sustengatzerik. Agian paperak sustengatu dezake, baina hezkuntzaren prozesu barruan aplikatu behar da eta bideraezina da», azaldu du Friasek, sutsu, PSNko parlamentari bati erantzunez.

Castejongo Dos de Mayo ikastetxeko ordezkariek azaldu dute PAI 2014-2015 ikasturtean ezarri zela euren irizpidea aintzat hartu gabe. Geroztik aurrera egin du programak, eta Haur Hezkuntzako lehen mailatik Lehen Hezkuntzako hirugarren mailara arte ezartzen da egun, arduradunen arabera, ikasleek jasotzen duten hezkuntza kalitatearen aurka. Irizpide orokor gisa, Gobernuak ezartzen die egunean gutxienez bi eskola eman behar direla eta lehen hezkuntzan zientzien irakaskuntzan aplikatu behar dutela.

Horren aurrean, Castejonen urtero bide desberdinak hartu dituzte, PAI programara egokitzeko asmoz, baina ondorioztatu dute ikasleek zailtasunak dituztela gaiak jarraitzeko eta ingelesaren ezagutzak ez duela hobera egin. Reparazen arabera, ez dago curriculum zehatzik, eta, ondorioz, natur zientzietan eta gizarte zientzietan, irakasleek «bi aldiz» errepikatu behar dituzte edukiak gazteleraz eta ingelesez, edo lezioen edukia sinplifikatu. «Gelaren erritmoa moteldu egiten da, eta edukia, sinplifikatu», azaldu du Reparazek. Gaineratu du hizkuntza irakasteko aitzakiarekin ikasteko prozesuaren beste elementu batzuk alboratzera behartuta daudela; adibidez, ikasten ikastea.

Beste ama hizkuntza

Errealitatea sozioekonomiko berezia du Castejonek. Hamar nazionalitateko ikasleak ditu, ikasleen %46k gaztelera ez den beste ama hizkuntza bat dute, gehienetan arabiera. Zenbaitetan, urtero haur hezkuntzan sartzen diren ikasleen erdiek baino gehiagok ez dute gazteleraz egiten etxean, eta horrek aditzera ematen du gaztelera ikasteko beharra dutela. Horri gaineratu behar zaio, urtero, ikasturte erdian 30 ikasle inguruk izen ematen dutela ikastetxean. Testuinguru horretan, PAI oztopo bat da Castejongo arduradunen esanetan. Haur hezkuntzatik lehen hezkuntzara pasatzen direnen artean, erdiak baino gehiagok ikasgairen bat uzten du zintzilik maila gainditu aurretik. Reparazen arabera, PAIk aurrera egin ahala, arazo hori areagotu egin daiteke, batik bat bigarren hezkuntzara heltzen denean.

Errealitate horren aurrean, Laura Irigaraik gurasoen kezka berretsi du, euren seme-alabek etorkizunean hezkuntza porrota areagotzeko aukera areagotu egiten duelako PAIk: «Esperimentu honekin hasi ginenetik, gure egonezina adierazi dugu. Gure seme-alabak galtzen ari dira, gizarte eta natur zientziatan. Ingelesa ikastetik urrun, gaztelera galtzen ari dira». Premiazkotzat jo du Castejongo ikastetxe publikoaren autonomia errespetatzea. «Ez dugu ulertzen nolatan PAI uzteko aukera ematen den, baina hori eskatzen denean, ukatu egiten den»


Summary: Gasteizko Udalaren «zentsura» saioa salatu dute kulturgile ugarik. Udalak auzitara eraman du estudio bat, kartel batean udaltzain baten irudia eta All pitufos are bastards leloa jartzeagatik.

Gasteizko Udalak salaketa bat jarri zuen Arabako Fiskaltzan Cosmic Tentacles Studio diseinu grafikoaren eta kultur ekimenaren aurka, kartel batean udaltzain baten irudia eta All pitufos are bastards leloa jartzeagatik. Horren aurrean, Arabako hiriburuko kultur sortzaile ugarik prentsa agerraldi bat egingo dute bihar, udalaren «zentsura» saioa arbuiatzeko.

«Bai estudioak berak bai Arabako kultur ehunaren zati handi batek adierazpen eta arte askatasunaren aurkako eraso onartezin horri erantzutea erabaki dute», ohar batean adierazi dutenez.

Kartela otsailaren 14an argitaratu zuten, Udaltzaingoak Gasteizko taberna batean bi pertsona atxilotu eta gero. Orduan, Marian Gutierrez Herritarren Segurtasunerako zinegotziak esan zuen Udaltzaingoarekin ados egon daitekeela edo ez, baina «oso gauza diferentea» dela «iraintzea eta errespetua galtzea». «Hori ez dugu onartuko», gaineratu zuen.


Summary: Mauleko Ospitaleko gainbegiratze batzordeak kudeaketa partekatua etetea galdegin du. Ospitaleko zahar etxeko familia elkarteak deituta, hainbat erabiltzaile eta zaintzailek bilkura bat egin dute Mauleko herriko etxearen aitzinean, hurbileko ospitalea galdegiteko.

Gaur goizean Mauleko Ospitaleko gainbegiratze batzordeak kudeaketa propioa izatea eskatu du. Zazpi boto alde jaso ditu proposamenak, eta bakarra aurka. Modu horretan Oloroeko Ospitalearekin (Okzitania) egiten duten kudeaketa partekatua eteteko galdegin dute. Bileratik ateratzean, Louis Labadot Zuberoako hiriburuko auzapez eta gainbegiratze batzordeko presidenteak «kudeaketaren autonomia berreskuratzeko» asmoa agertu du.

Mauleko eta Oloroeko ospitaleak zuzendaritza komun batek lotzen ditu 2013tik, baina Mauleko Ospitaleko berritze lanek hainbat tira-bira eragin dute, eta erabiltzaileek diote murrizten ari direla proiektua. Christian de Gaye mediku koordinatzailearen dimisioak desadostasunak azaleratu ditu.

Hain zuzen, hainbat erabiltzaile eta zaintzailek bilkura bat egin dute gaur goizean Mauleko herriko etxearen aitzinean, murrizketa hori salatu eta hurbileko ospitalea galdegiteko. Mauleko ospitaleko zahar etxeko familia elkarteak deituta bildu dira, eta salatu dute eskasa dela kudeaketa partekatua. «Maulen artatuak izatea nahi dugu», esan dute.


Summary: Zubietan industria hondakinak erraustea defendatu du Asensiok. Gipuzkoako Ingurumen diputatuaren arabera, mankomunitateen beharrei erantzun behar die plantak

Duela bi aste pasa, Eusko Jaurlaritzak atea ireki zion Zubietako plantan (Gipuzkoa) industria hondakinak errausteari, eta gaur, Gipuzkoako Batzar Nagusietan, Gipuzkoako Ingurumen Diputatu Jose Ignacio Asensiok defendatu egin du hori egin ahal izateko ingurumen baimen bateratuan IBBan egindako «aldaketa», EH Bilduren galdera bati erantzunez. GHK Gipuzkoako Hondakinen Kontsortzioaren eskaera onartuz, Eusko Jaurlaritzak aldaketak egin ditu IBBan, baina, Asensioren esanetan, «funtsean» ez da aldaketarik izan. Hiri hondakinak kudeatzeko azpiegitura bat da Zubietakoa, eta Ingurumen diputatu eta GHK-ko presidenteak adierazi du jasotzekoak diren industria hondakinak horiekin «parekagarriak» direla.

Ainhoa Intxaurrandieta EH Bilduren batzarkideak nabarmendu du Europako 2018ko Hondakinen Zuzentarauak «argi eta garbi» zehazten duela zeintzuk diren hiri hondakinak eta zeintzuk ez. «Eta orain erreko direnak ez dira hiri hondakinak, eta ez dit balio esateak hiri hondakinen antzekoak edo asimilagarriak direla».

Asensiok «Foru arau bat» izan du ahotan, eta azpimarratu du Gipuzkoako Hiri Hondakinen 2019-2030eko planak aurreikusten duela «hondakin korronte horien» kudeaketa planifikatzea; «besteak beste, industria hondakinenak». Eta aldaketa justifikatzeko, argudiatu du GHK-k zerbitzua ematen diela horretan ordezkatuta dauden mankomunitateei. «Azpiegiturak erantzun egin behar die mankomunitatearen eskaerei. Zer egingo dugu? Ez diegu zerbitzurik emango?».

Egindako aldaketaren ondorioz, «beste bost LER kode» —zaborrak sailkatzeko Europak ezarritako zerrenda estandar bat erabiltzen da, LER zenbakiena— bilduko ditu IBBak, Asensioren hitzetan. Horrenbestez, ontzi arinak, material organikoa, papera, kartoia eta tamaina handiko hondakinen kudeaketa plantetako errefusak jaso ahal izango dira; «materialki balorizatu ezin diren plastikoak; hiri hondakinen antzeko hondakinak, birziklatu ezin daitezkeenak; bolumen handiko hondakin ez-birziklagarriak», eta erretze prozesu osoa egin gabe duten hondakinak eta zepak, errauste prozesua «osatzeko». Intxaurrandietarentzat, LER horiek ez dira «asimilagarriak».

«Gaindimentsionatuta» diseinatutakoa

EH Bilduren ustez, galdetu izan dutenean ea Zubietan hiri hondakinez besteko hondakinik jasotzeko asmorik ba ote zegoen, administrazioak ezetz erantzun izan du. «Esan izan digute soilik hiri hondakinak 'balorizatzeko' zela», azadu du Intxaurrandietak, eta gogorarazi instalazioaren kontratuan jartzen duela, hain zuzen, hiri hondakinentzako dela.

Diseinatu zutenetik dago planta «gaindimentsionatuta», Intxaurrandietaren hitzetan. Eta datu batzuk eman ditu: esan du 200.000 tona erretzeko diseinatu zela, baina Gipuzkoan birziklatze tasa %50ekoa izanik eta helburua %70koa, 90.000 tona errefus egongo dela. «Desajuste bat dago. Beraz, nola elikatuko duzu erraustegia, 90.000 tona errefus daudenean soilik?», galdetu du. «Bi aukera» daude horretarako: bat, «fiktizioa», populazioaren hazkundearekin, eta bigarrena, «erreala», beste hondakin mota batzuk ere errez Zubietan. «Orain industrialak dira, eta aurrerantzean?», galdetu du EH Bildukoak. «Kezka» agertu du ez ote den «beste Zaldibar bat» gertatuko. «Hasten zara hondakin industrialekin, eta...». Intxaurrandietak bi galdera egin dizkio Asensiori: «Beste hondakin batzuk erretzeko baimenak eskatuko dituzue? Beste leku batzuetatik ekarriko dituzue hondakinak eta erre egingo dituzue?».

Asensiok ez die galdera horiei erantzun, baina Zaldibar aipatuta ondokoa esan dio Intxaurrandietari: «Zaldibarko istripua gertatu zenean, mankomunitate guztiek azkar deitu zuten, hara eramaten zituztelako zenbait hondakin. Nola konpondu zuten? Zubietako azpiegiturari esker.».


Summary: Steilasek «gardentasunik eza» salatu du hezkuntzako profesionalen txertaketan. Sindikatuak Jaurlaritzako Hezkuntza Sailari egotzi dio txertaketa txandak ez betetzea. Halaber, «kontraesanezkoa» deritzo sare publikoko ikastetxeetako langileak Mutualiaren bitartez eta sare pribatukoak Osakidetzaren bidez txertatzeari.

Aurreko asteazkenean, Eusko Jaurlaritzako Hezkuntza Sailak txertaketa planari buruz Osakidetzak landutako plangintza eman zien sindikatuetako ordezkariei, eta gaur Steilas sindikatuak ohar batean salatu du «zalantza asko» eragiten dizkiela plan horrek. Sindikatuak gogora ekarri du Jaurlaritzak lehentasun taldeak antolatu zituela, eta zehaztu zuela sare publikoan lan egiten duten profesionalak txertatuko zituztela lehenengo, sare pribatukoak bigarren, eta 0-3 zikloko eskola publiko zein pribatuetakoak azkenik. Haatik, sindikatuak salatu du txertaketa hurrenkera hori ez dela betetzen ari. Steilasen iritziz, maskararik gabeko ikasleekin lan egiten duten irakaskuntzako langile guztiek izan beharko lukete lehentasuna, baina Osakidetzaren planean ez da horrela adierazten.

Bestalde, sare publikoko langileak Mutualiaren bitartez txertatzea eta pribatukoak Osakidetzak kudeatzea kritikatu du sindikatuak. «Ez al da egoera hori guztiz kontraesanezkoa? Zein da horren guztiaren arrazoia? Prozesu horretan gardentasun falta larria sumatzen dugu, eta, ondorioz, azalpenak nahi ditugu», adierazi du Steilasek oharrean.

Gainera, Haurreskolak partzuergoko hezitzaileei dagokienez, ulertezin iritzi dio lehentasunezko azken taldea egokitu izanari. «Kontuan hartuta hezitzaile horiek maskara erabiltzen ez duten haurrekin lan egiten dutela eta horiekin kontaktu estua izatea funtsezkoa dela, neurriak hartzea eta txanda lehenestea eskatzen dugu. Are gehiago kontuan hartzen badugu iazko ikasturte amaieran geletara itzultzen lehenak izan zirela». Halaber, 55 urtetik gorako langileen egoera eta langile zaurgarrien lehentasuna ahalik eta azkarren argitzea eskatu dio Osasun Sailari, kolektibo horiek oso kezkatuta daudelako.

Steilasek Osakidetzaren kudeaketa goraipatu du: «Erakusten ari da mutualitateak baino eraginkorragoa izaten ari dela txertaketa plana aurrera eramaterako orduan; horrek, ezinbestean, beste behin ere, zerbitzuen pribatizazioa zalantzan jartzera eramaten gaitu, eta osasun zerbitzu bakar eta publikoaren beharra dagoela ikusarazi».


Summary: Palestinan egindako gerra krimenak ikertuko ditu Nazioarteko Zigor Auzitegiak. Fiskalburuak adierazi du gatazkan parte hartu duten alde guztiak ikertuko dituztela. Horretarako eskumena baduela ebatzi zuen auzitegiak otsailean.

Fatou Bensouda Nazioarteko Zigor Auzitegiko fiskalburuak ohar batean jakinarazi zuen ikerketa bat abiatuko dutela Palestinako lurretan gerra krimenik izan ote den argitzeko. Argitu du 2014ko ekainaren 13tik aurrerako gertakariak eta «auzitegiaren eskumenekoak» direnak ikertuko dituztela. Israelek okupatutako lurraldean gatazkaren bi aldeek zibilen aurka egindako gerra krimenen ingurukoa izango da ikerketa, zehaztu duenez.

Bensoudak azaldu du bost urteko prozesu baten ondoren hartu dutela ikerketa abiatzeko erabakia. Hitzeman du modu «independentean, inpartzialean eta objektiboan» jardungo dutela aurrerantzean ere: «Azken batean, gure kezka nagusia krimenen biktima izan direnengan zentratuko da, izan palestinarrak edo israeldarrak. Indarkeria eta ziurgabetasun ziklo luze batean bizi izan dira, alde guztietan sakoneko sufrimendua eta etsipena sortu dituen ziklo batean».

Fiskalak 2019ko abenduan adierazi zuen Zisjordanian, Jerusalem ekialdean eta Gazan «gerra krimenak gertatu» direla edo «gertatzen» direla, eta Israelgo Armada eta Hamas egin zituen horren erantzule nagusi.

NZAk otsailean ebatzi zuen bazuela jurisdikzioa Palestinaren inguruko ikerketa bat abiatzeko, herrialde hori NZAko estatu kide izateak hori egiteko aukera ematen zuelako. 2015ean bihurtu zen Palestina NZAko kide, Erromako Estatutua izenpetu ostean. Israel, berriz, ez da estatu kide, eta ez dio aitortzen zilegitasunik auzitegiari. Otsaileko ebazpena jaso ostean, Benjamin Netanyahu lehen ministroak adierazi zuen NZA «legalki jazartzen ibiltzen den erakunde politiko bat» dela, eta ikerketan aurrera eginez gero «antisemitismo hutsa» egiten ariko zela.

«Esperotako urratsa», PANentzat

PAN Palestinako Aginte Nazionalak «pozik» hartu du erabakia. «Denbora luzez esperotako urrats bat izan da, justiziaren bilaketa neketsurako eta kontuak emateko balioko duena», adierazi du Atzerri Ministerioak, ohar batean. PANek nabarmendu du «potentzia okupatzaileko funtzionarioek egindako krimenak etengabeak, sistematikoak eta orokorrak» direla, eta ikerketa «urgentziaz» egiteko eskatu du, haren emaitzak «azkar» izateko. Horrez gain, elkarlanerako eskua luzatu die NZAri eta fiskalari.

Hamasek ere txalotu egin du berria. «Gure herriko biktimentzako justizia lortzeko bidean urrats garrantzitsua da», esan dio Hazem Qassem erakundeko bozeramaileak Reuters berri agentziari. Euren jarduna ere defendatu du: «Gure erresistentzia zilegia da, eta gure herria defendatzeko helburua du. Nazioarteko lege guztiek onartzen dute zilegizko erresistentzia».

Otsaileko ebazpenak bezala, ikerketa abiatzeko erabakiak ere sumindu egin du Israel. Benjamin Netanyahuk suhar hitz egin du ikerketaren aurka, sare sozialetan zabaldutako bideo batean: «Funtsa antisemitismoan eta hipokrisian duen erabaki bat hartu du auzitegi partzial batek. Ebatzi du gure soldadu heroiko eta gizabidetsuak, munduko terroristarik krudelenen kontra aritzen diren horiek, gerra kriminalak baino ez direla». Areago, esan du Israelgo Estatua «erasotua» izaten ari dela, eta hitzeman soldadu, komandante eta herritar oro babestuko dituela. «Naziek herri juduaren aurka egindako ankerkeriak saihesteko sortutako auzitegia herri juduaren estatuaren aurkakoa bihurtu da. Ez du hitzik esan Iran, Siria eta benetako gerra krimenak egiten ari diren beste diktadurez», gaineratu du.

Reuven Rivlin presidentearen arabera, «eskandalagarria» da NZAk jakinarazitakoa. Ohartarazi du Israelgo agintariak «erne» izango direla eta ziurtatuko dutela auzitegiak ematen dituen urratsek beren soldaduei «kalterik ez egitea». Gabi Ashkenazi Atzerri ministroak nabarmendu du «erabaki politiko bat» dela, eta Bensoudari leporatu dio «bere ondorengoari lehentasunak markatu» nahi izatea. Izan ere, aurtengo ekainean utziko du fiskal kargua.


Summary: Txertaketaren ostean, COVID-19a ia erabat desagertu da Nafarroako zahar etxeetatik. Indurain eta Maeztu kontseilarien esanetan, hiru kasu aktibo daude egoitzen sare osoan, eta ospitaleratutako gaixorik ez.

Datuek argi eta garbi erakusten dute egungo argazkia ez dela iazko bera: otsailaren 12an Nafarroako zahar etxeetako txertaketa prozesua bukatu zenetik, lau COVID-19 kasu atzeman dituzte sarea osatzen duten 71 egoitzetan. Horietatik, gaixoetako bat sendatu da dagoeneko; beste bik sintoma arinak dituzte, eta azkena asintomatikoa da. Inork ez du ospitaleratu behar izan. COVID-19a ia erabat desagertu da Nafarroako egoitzetatik. Gaur eguerdian eman dituzte datuok Osasun kontseilari Santos Indurainek eta Eskubide Sozialen kontseilari Mari Carmen Maeztuk.

Abenduaren 27tik otsailaren 12ra bitartean, 8.300 egoiliarri eta 7.000 bat langileri jarri zizkieten txertoaren bi dosiak. Egoiliar guztien %93,8ri eta egoitzetako langileen %75,4ri, alegia. Alta epidemiologikoak 605 dira, eta 12 langilek etxean bakartuta segitzen dute, gaitza gainditu arren. Bestalde, elbarri eta desgaitasunak dituztenentzako 53 zentroetan ez da kasu aktiborik atzeman, eta pertsona bakarra dago ospitaleratuta.

Horrek ez du esan nahi, alta, agerraldirik gertatu ez denik: otsailean, agerraldi bana atzeman zuen Osasunbideak Mutiloako eta Andosillako egoitzetan, baina, kontseilariek azaldu dutenez, detektatutako 40 kasuetatik bakar batek ere ez zuen koronabirusarekin lotutako sintomatologiarik izan.

Datu berrien argitara, egoitzetako neurri murriztaileak malgutzeko asmoa agertu du Maeztu kontseilariak. Otsailaren 26an egin zituzten lehen urratsak: egoitzetatik ateratzeko baimena eman zieten egoiliarrei, itzultzean PCR proba egiteko beharrik gabe. Gainera, datorren astetik aurrera, beste erkidego batzuetan bizi diren senitartekoek aukera izanen dute Nafarroara joan eta egoiliarrak bisitatzeko.


Summary: Ahetzen egin nahi duten luxuzko etxebizitza proiektu bat salatu du EH Baik. Laborantza lurrak desagerrarazi eta bigarren etxebizitzak eraikiko dituztela salatu dute ezkertiar eta abertzaleek

Lur saldua, betiko galdua dio erran zaharrak. Arrisku hori ikusten du EH Baik, Ahetzen (Lapurdi) egin nahi duten etxebizitza proiektuarekin. Gaur egun laborantzarako diren lurretan etxaldea bota eta luxuzko hamar pisu eraikitzeko proiektua du promotore pribatu batek. «Ez da dudarik, bigarren etxebizitzak izanen dira», deitoratu du EH Baik, eta Euskal Hirigune Elkargoan lantzen ari diren Bizitegien Tokiko Planaren eztabaidan kokatu du.

Lapurdiko etxe zaharren itxura du Larre Luzea etxaldeak. Gaur egun ez da inor bizi, eta egoera txarrean da eraikina. Inguruko lurrak laborantza jardueretarako erabiliak dira, baina azken urteetan eraikigarri bilakatu dituzte horietako batzuk. 2019ko uztailean onartu zuten Ahetzeko hirigintza plana Euskal Elkargoan, gehiengorik gabe. 233 hautetsitarik 85k baizik ez zuten alde bozkatu. Plan horretan, gaur egun laborantzarako diren lurren zati bat ofiziale eremu bat sortzeko eraikigarri bihurtzea erabaki zuten, eta Larre Luzea etxaldeari sailkapena aldatzeko aukera ere aurreikusi zuten.

Lurren jabeak etxaldea promotore bati saltzea aurreikusia du, eta horrek eraikuntzarako baimen eskaera egina dio herriko etxeari berriki. Gaur arratsaldean biltzekoa da CDPENAF Natura, laborantza eta oihan eremuen babesteko departamendu batzordea, etxaldearen eremua eraikigarri bilakatu ala ez erabakitzeko. «Hemen instalatua den laboraria jadanik mehatxatua da ofiziale eremuaren proiektuarekin; orain, bigarren eraso zuzen bat du. Arrisku handirik hartu gabe erran dezakegu proiektuak aitzina egiten badu laborantza jarduerak ez duela irauten ahalko hemen». Gaur egun lurrak ustiatzen dituen laborariaren seme bat laborantza ikasketak bukatzen ari da hain zuzen, eta segida hartzeko gogoa baluke, bertan bizitzeko proiektuarekin.

Elkargoan eztabaida

Azken urteetan gisa horretako proiektu andana izan dira Ipar Euskal Herrian, eta eragile batek baino gehiagok salatu izan du laborantza lurren desagerpena. Arazo hori azpimarratu du Euskal Hirigune Elkargoan lantzen ari diren Bizitegien Tokiko Planak ere. «Txosten horretan diagnostiko oso bat egin da; lehen aldia da horrelako argazki zehatza dugula. Bagenekien egoera larria bizi dugula, baina datu objektiboei begiratuta, bada beldurtzekoa. Merkatu libreak eragiten dituen ondorio sozial eta ekologikoak onartezinak dira», salatu du Blainek.

Udazkenetik ekarpenak egiten ari dira Ipar Euskal Herriko herriko etxeak, eta, diagnostikoarekin gehienek bat egiten badute ere, gauzapenari buruz kritika zorrotzak agertu dituzte batzuek. EH Baik iragarri du ondoko asteetan gaiaz iritzia emanen duela. Ekarpenak kontuan hartuta, apirilean lehen bozka bat izan beharko litzateke elkargoan, eta udazkenean bozka definitiboa. Bizitegien arloan Lapurdi, Nafarroa Behera eta Zuberoan ondoko sei urteetan izanen den estrategia finkatuko du dokumentuak.

Iazko abenduan, higiezinen agentzia baten aitzinean bildu ziren EH Baiko kideak, Angelun (Lapurdi), hark zabaldutako iragarki bat salatzeko. «Lurra eta etxebizitzaren arazoa konpontzeko erantzun kolektiboak beharrezkoak direla azpimarratu genuen, bakoitzak hartu beharko zituela bere ardurak: promotoreek, agentziek, etxe egileek, baina baita tokiko hautetsiek ere, herrietan, elkargoan edo Frantziako Asanblean», ohartarazi du Blainek. «Denak dira arduradun edo hobeki erran denek dute erantzukizun bat»


Summary: Sagarduik esan du joan-etorriak nolabait mugatu beharko direla martxoan eta apirilean ere. Eusko Jaurlaritzako Osasun sailburuak adierazi du oraindik ere «erabateko zuhurtzia» behar dela pandemiari kontra egiteko. Era berean, Nafarroako Gobernuak esan du «zuhurtzian oinarritutako irizpideen gainean» aztertuko dituztela, batik bat, Aste Saindurako neurriak.

«Martxoan eta apirilean oraindik ere beharrezkoak izango dira mugikortasuna mugatzeko neurri murriztaileak». Baieztapen hori egin du Gotzone Sagardui Eusko Jaurlaritzako Osasun sailburuak Legebiltzarreko gaurko agerraldian. Administrazio ugari Aste Sainduan indarrean izanen diren neurriei begira ari dira egunotan; hain zuzen ere, batik bat gai hori izanen dute eztabaidagai gaurko herrialde arteko Osasun Batzordean. Sagarduik adierazi du Osasun Saila «orainari so» ari dela egoera aztertzen, eta nabarmendu du «erabateko zuhurtzia» behar dela pandemiaren bilakaerak hobera egin dezan. Gainera, azaldu du azken egunotan moteldu egin dela izurritearen egoera erakusten duten adierazleen beheranzko joera. Haren ustez, auzitegiak orain bi aste ostatuak berriz irekitzearen alde egin izana egon daiteke datuen makurtzearen atzean.

Nafarroako Gobernuan ere Aste Sainduari begira ari dira. Herrialdetik ateratzea eragozten duen itxiera perimetralari buruz, gobernuko presidenteorde Javier Remirezek azaldu du «zuhurtzian oinarritutako irizpideekin» jokatu beharra dagoela, eta nabarmendu du oraintxe bertan kutsatzeen apaltzea eta txertaketan aurrera egitea dela lehentasuna. Halaber, Remirezek argitu du erabakia ez dagoela soilik Nafarroaren esku.


Summary: Espainiako Gobernuaren ordezkaritzak debekatu egin ditu Martxoaren 8ko manifestazioak Madrilen. Mugimendu feministaren deialdiak aztertu ondoren hartu du erabaki hori, eta, ondorioz, galarazi egin ditu egun horren bueltarako aurreikusita zeuden manifestaldi guztiak.

Espainiako Gobernuak Madrilen duen ordezkaritza taldeak debekatu egin ditu Martxoaren 8ko manifestazioak Madrilen. Mugimendu feministaren proposamen eta mobilizazioen deialdiak aztertu ondoren hartu du erabaki hori, eta, ondorioz, galarazi egin ditu martxoaren 7rako eta 8rako aurreikusita zeuden manifestaldi guztiak.

Jose Manuel Franco Madrilgo Gobernuaren ordezkariak adierazi du «xeheki» aztertu dituztela aurkeztu dituzten deialdi guztiak, «ezarritako ibilbideak, bertaratzeko pertsonen aurreikuspena, iraupena eta mobilizazioak egiteko tokiak» barne. Ordezkariaren esanetan, «osasun publikoari lotutako arrazoiengatik» hartu dute erabaki hori, Espainian kutsatze gehien duten eremuetako bat delako oraindik Madril.

Hasieran, 500 pertsonako muga jarri zuten mobilizazio horientzat, eta kopuru hori gaindi zezaketen mobilizazioak soilik debekatuko zituztela adierazi zuen Franco Madrilgo Gobernuaren ordezkariak. Azkenean, baina, manifestaldiak bertan behera uztea galdegin dio mugimendu feministari, eta «madrildarren osasuna zaintzen» lagundu behar dutela nabarmendu du.


Summary: Sendagaien Europako Agentzia Errusiako Sputnik V txertoa aztertzen hasi da. Agentziak adierazi du txertoa garatu duen botika etxeak bidalitako ikerketek bultzatuta hartu dutela erabakia.

Errusian garatu duten txertoa aztertzen hasi da Sendagaien Europako Agentzia: Sputnik V deitua. Segurtasunaren, eraginkortasunaren eta kalitatearen "azterketa jarraitua" egingo duela jakinarazi du. Txertoak %92ko eraginkortasuna duela baieztatu du The Lancet aldizkariaren artikulu batek. Agentziak txertoari oniritzia ematen badio, litekeena da Europako Batasunean banatzeko era egitea.

Gaur kaleratutako agiri batean baieztatu du agentziak txertoa aztertzeko pausoa eman duela. Adierazi du erabaki hori hartu duela txertoa garatu duen botika etxeak agentziara bidalitako laborategiko azterketen eta ikerketa klinikoen emaitzak aztertu eta gero. Informazio hori Herbehereetan egiaztatzen ari dira orain, Amsterdamen.


Summary: Amiantoagatik gaixotutako langile bati 216.459 euro ordaintzera zigortu dute Naval. Epaitegiak segurtasun eta higiene arauak ez betetzea egotzi dio Navali. Osalanen arabera, sektore horretan ohikoa izan da amiantoa erabiltzea.

Bilboko Lan Arloko Epaitegiak aintzat hartu du biriketako adenokartzinoma bat duen langile baten salaketa, amiantoaren eraginpean egoteagatik, eta 216.459 euroko kalte-ordaina ematera zigortu du Izar enpresa (Naval), Sestaoko (Bizkaia) ontziolak —gaur egun itxita dago— amiantoaren aurkako segurtasun eta higiene arauak «ez betetzeagatik».

Asviamie biktimen elkarteak jakinarazi duenez, kaltetuak 1966tik 2003ra bitartean egin zuen lan ontziola horretan. Itsasontzien hodien konexioetan aritzen zen lanean, eta amiantoa erabiltzen zuen. Gainera, aireztapenik gabeko lan eremuetan aritzen zen amiantoz aurrefabrikatutako holtzak mozten, eta hodiak forratzen zituen beste langile batzuekin batera.

Elkartearen arabera, langileei ez zieten minbizi arriskuaren berri eman, ez zieten maskararik eman, eta ez zieten osasun azterketa espezifikorik egin. Osalanek hainbatetan azaldu du amiantoarekin lan egitea ohikoa zela ontzigintzan urte haietan.

Langileari gaixotasuna diagnostikatu zioten 1998an, eta Gizarte Segurantzako Institutu Nazionalak ezintasun iraunkor osoa aitortu zion, laneko gaixotasunak eragindakoa.


Summary: Nafarroako ostalariek hilabete bateko epea izango dute laguntzak eskatzeko. Lehen deialdiarekin alderatuta, bigarren honetan, eskaera egiten duen bakoitzak jaso dezakeen gehienezkoa 25.000 eurotik 75.000 euro bitartera handituko da

Abenduko deialdiaren ondotik, bigarrena jarri du abian Nafarroako Gobernuak. Duela bi aste haren ezaugarri nagusiak iragarri bazituen ere, xehetasunak aurkeztu dituzte Mikel Irujo Garapen Ekonomikoko kontseilariak eta Elma Saiz Ekonomia eta Ogasun kontseilariak. 18,5 milioi euro banatuko dira, eta lehen deialdiarekin alderatuta, gehienez jaso daitekeen diru kopurua 25.000 eurotik 75.000 eurora handituko da. Gutxieneko kopurua 1.710 eurokoa izango da.

Tramitatzeko epea martxoaren 15ean irekiko da, eta apirilaren 14ra arte iraungo du. Tramitazio indibidualizatua izango denez, eskaera jasotzen den unetik, hura aztertu eta hilabete batean laguntza emateko asmoa dute. MIkel Irujok azpimarratu du lehen deialdia «mugarria» izan zela, abenduaren 1ean epea ireki eta abenduaren 31rako eskaera onartutako guztiek jaso zutelako laguntza.

Elma Saizek nabarmendu du laguntza eskatzen duten guztientzat iritsiko dela dirua, eta, bere neurrian, «laguntza gehien» eman duen erkidegoa dela Nafarroa. Departamenduen arteko koordinazioaz gain, sektorearen aldarrikapenak entzun dituztela azpimarratu du. Hala, lehen deialdiarekin batera, haien eskakizun batzuk aintzat hartu dira. Autonomoen kasuan, udan laguntza jaso izana ez da oraingoan deialditik at geratzeko ezaugarri izan; gehienezko kopurua hirukoiztu egin da, edo lehen deialditik at geratu zirenak aintzat hartu dira, eta orduan ez jasotakoa orain kobratuko dute, bere neurrian.

Laguntza ez da ostalaritzara mugatuko, eta turismo arloko hainbat azpisektore kontuan hartuko dira. Zabaldu egin dute, gainera, laguntza jaso dezaketenen eremua. Kultur turismoan aritzen diren eragileak; landetxeak edo turismo alokairuak, betiere diru sarreren %50 baino gehiago bertatik jasoz gero; kongresu eta erabilera anitzeko aretoak eta handizkako merkataritza arloko jarduerak, betiere turismoarekin lotuta daudenak.

Guztiei eskatuko zaien baldintza orokorra izango da euren jarduera Nafarroan egitea eta egiaztatzea BEZaren oinarri ezargarria gutxienez %20 erori dela urte batetik bestera.


Summary: Nafarroan bost gazte atxilotu dituzte Hasel espetxeratzearen kontrako protesten harira. Otsailaren 20ko manifestazioaren ondoren sorturiko istiluetan parte hartzea egotzi diete. Beste bik Espainako Poliziaren komisaldegian deklaratzera joateko agindua jaso dute.

Nafarroako Ahotsa.info webguneak jakinarazi du Espainiako Poliziak bost gazte atxilotu dituela. Pablo Hasel rap abeslari katalana espetxeratu ondoren eginiko protesta ekintzetan parte hartzea leporatu diete; zehazki, otsailaren 20an Iruñean eginiko manifestazioaren ondoren piztutako istiluetan. Bost atxilotuez gain, beste bik deklaratzera joateko agindua jaso dute.

Desordena publikoak egotzi dizkiete. Atxilotuetako bat aske dago jadanik, webgunearen arabera.

Protesta ugari egin zituzten otsailaren amaieran, musikaria espetxean sartu izana gaitzesteko.

Iruñerriko GKS Gazte Koordinakunde Sozialistak deituta egin zuten manifestazioa, eta protestaren amaieran hasi ziren istiluak. Espainiako Poliziak jakinarazi zuenez, bi lagun atxilotu zituzten. Iluntzean, Errekoleten plazatik abiatu zen ia mila lagun bildu zituen manifestazioa, eta Sarasate pasealekuan bukatu zen. Manifestazioan, adierazpen askatasunaren aldeko eta polizia indarren aurkako aldarriak egin zituzten. Amaieran gertatu ziren istiluak. Arratsaldetik Espainiako polizia ugari zeuden Iruñeko alde zaharrean, eta, azkenean, manifestariei oldartu zitzaizkien poliziak. Manifestariek kontainer batzuk erre zituzten, eta poliziei harriak ere bota zizkieten.

Iruñerriko GKSk salatu zuenez, Poliziaren presentzia arratsaldetik izan zen «itogarria», eta agenteek jarrera oldarkorra eta probokatzailea izan zuten hasieratik, «ondoren gertatuko zenaren testuingurua prestatuz». Azaldu zuten Pablo Hasel aske uztearen aldeko protestak «detonatzaile modura» ikusten dituztela. «Ulertzen dugu mobilizazioak oinarrizko askatasunen urraketaren eta hondamendi ekonomiko eta sanitarioak eragindako ezinegonaren ondorio direla». Azkenik, «masa komunikabideen desitxuraketa eta kriminalizazioa» salatu zuten, eta hitzeman askatasun politikoen alde lanean jarraituko dutela.

Bartzelonakoak, espetxera

Atzo, Bartzelonan, epaileak bermerik gabeko espetxealdia ezarri zien joan den larunbatean hirian izandako istiluetan atxilotutako zortzi pertsonei. Pablo Hasel rap kantaria espetxeratzearen kontrako manifestazio bat izan zen Bartzelonako kaleetan, eta istilu larriak izan ziren horren ondotik.

Atxilotutako zortziei hilketa saiakera, agenteen aurkako atentatu saiakera, talde kriminaleko kide izatea, desordena publikoa eta legez kontrako manifestazioa egitea egotzi diete. Zortzi atxilotuek atzo deklaratu zuten Bartzelonako 17. Instrukzio epaitegian, eta, Kataluniako Auzitegi Nagusiak jakinarazi duenez, beren defentsaren galderei bakarrik erantzun zieten.

Poliziaren atestatuaren arabera, larunbatean, Pablo Hasel rap kantariaren espetxealdia salatzeko egindako manifestazioaren ondoren, zortzi atxilotuek Bartzelonako Udaltzaingoaren furgoneta bat erre zuten. Mossoen arabera, atxilotuak ideologia anarkistako talde bateko kideak ziren, eta «indarkeria oso handiz» jarduten zuten, banketxeak, dendak eta hiri altzariak hondatuz.

Otsailaren 16an Pablo Hasel atxilotu zutenetik, etengabe izan dira manifestazioak Bartzelonan. Protesta horietako askotan istiluak izan dira, eta Mossoak oldartu egin zaizkie manifestariei. Protestak izan ziren lehen egunean, otsailaren 16an, manifestari batek begi bat galdu zuen foam bala batek jota.

Podemoseko Echenique ikertuko dute

Espainiako Auzitegi Nagusiak Pablo Echenique ikertuko du, Haselen kontrako zigorraren inguruan idatzi zuen txio batengatik. Echenique Unidas Podemos taldeko eleduna da Kongresuan.

«Nire sostengu osoa kaleetan adierazpen askatasuna eskatzen ari diren gazte antifaxistei. Atzo Bartzelonan, gaur Puerta del Solen», idatzi zuen Echeniquek otsailaren 17an. Txioan, diputatuak eskatu zuen ikertzeko Bartzelonan manifestari bati begia lehertu izana.

Polizien elkarteak salatu zuenez, Echeniquek txioa egin zuenerako «jakina zen bilkuran parte hartzen ari zirenak zer indarkeria egoera sortzen ari ziren».


Summary: Europako Batasuneko Justizia Auzitegiak baliogabetu egin du Athleticen eta Osasunaren zerga erregimena ziurtatzen zuen epaia. Athleticen eta Osasunaren zerga erregimena ziurtatzen zuen epaia baliogabetzearekin batera deuseztatu du Bartzelona eta Real Madril futbol klubena ere.

Europako Batasuneko Justizia Auzitegiak baliogabetu egin du Bartzelona, Athletic, Real Madril eta Osasuna futbol kluben zerga erregimena ziurtatzen duen Auzitegi Orokorraren epaia, eta, beraz, behin betiko ezetsi du Bartzelona futbol taldeak Europako Batzordearen erabakiaren aurka eta Espainiari klubek jaso zituzten laguntza guztiak berreskuratzeko asmoz jarritako helegitea.

Europako Batasuneko Justizia Auzitegiak gaur goizean eman du sententziaren berri, eta adierazi du bertan behera uzten duela Auzitegi Orokorraren epaia. Epai horren bidez, baliogabetu egin zen Europako Batzordeak Espainiako lau futbol klub profesionalen zerga araubidea estatuaren laguntza gisa izendatu zuen erabakia.

Auzitegi Orokorrak 2019ko otsailean baliogabetu zuen Europako Batzordearen erabakia. Epai horretan, Europako Batzordeak Espainiari agintzen zion klub horiek legez kanpokotzat jotzen zituzten estatuko laguntzak berreskuratzeko, eta, hala, lau kluben zerga araubidea bermatzeko kirol sozietate anonimo gisa.

2013an hasi zen auzia, Joaquin Almuniak, garai hartan Europako Batasunerako Lehiaren Defentsarako komisarioa zenak, Espainiako Futbol Ligako taldeek jasotako laguntza publikoak ikertu behar zirela esan zuenean. Zergatik? 1990ean, eta pilaturiko zorren eraginez, Espainiako Ogasunak futbol talde profesional guztiak elkarte anonimo bihurtzera behartu zituen. Salbuespen bat ezarri zuen, baina: aurreko lau urteetan galerarik izan ez eta pilaturiko zorrik gabeko taldeek ez zuten bete behar. Lau talde zeuden egoera horretan: Athletic, Osasuna, Bartzelona eta Real Madril. Sozietate anonimo ez izateak modua ematen du batez besteko txikiagoa ordaintzeko sozietate zergan: %25, %30en ordez.

2016an, Europako Batasuneko Lehiaren Defentsarako Batzordeak bost milioi eurorainoko isunak ezarri zizkien lau klub horiei. Haren iritziz, 25 urteetan sozietate zerga txikiagoa ordaindu zuten, eta hori oinarri publikoko pribilegioa dela azpimarratu zuen. Klubek erreskurtsoa aurkeztu zuten Europako Batasuneko Auzitegi Nagusian, eta hark arrazoia eman zien hiru urte geroago. Ontzat eman zuen zerga erregimen hori, eta atzera bota zuen Europako Batzordeak proposatutako zigorra. Europako Batzordeak zioen elkarte anonimo ez izateak abantaila ematen diela zergetan. Auzitegiak ebatzi zuen hori ez zegoela egiaztatuta.

Bi urte eskar geroago, Justizia Auzitegiak atzera bota du erabaki hori. Ikisteko dago horrek zer ondorio izango dituen. Litekeena da zerga erregimen berezi horregatik ordaindu ez duten dirua pagatu behar izatea, baita isuna jasotzea ere.


Summary: Industriaren ekoizpena ia %4 urritu da urtarrilean. Arabako, Bizkaiko eta Gipuzkoan %2 handitu da iazko azken hilabetearen aldean, baina urte arteko erorikoak ez dira eten 2021ean

Eustatek emandako datuen arabera, euskal industriaren ekoizpena ez da suspertu indarrez urte hasiera honetan, 2020ko urtarrilarekin alderatuta %3,9 apalagoa baita. Abenduan baino gehiago ekoitzi dute Arabako, Bizkaiko eta Gipuzkoako enpresek, baina pandemiak eragindako zuloa hor dago oraindik ere. Industriaren ekoizpenak %13,3ko erorikoarekin amaitu zuen urtea, itxialdiek eta munduko merkatuen moteltzeak eraginda.

Izan ere, 2020ko apirilean eta maiatzean iritsi ziren indizean parekorik ez duen egoera. Apirilean %14,3 erori zen ekoizpena, eta, maiatzean, %39, datu harrigarria. Maiatzetik aurrera, urte arteko zulo hori txikituz joan zen: -%27,8 izan zen maiatzean, -%17,8 ekainean, -%12,4 uztailean eta -%14,5 abuztuan. Udazken aldera abiadura handiagoa hartu zuen industria jarduerak, eta ekoizpenaren urte arteko zuloa are apalgoa egin zen. Irailean -%9,8koa zen; urrian, -%7,9; eta azaroan eta abenduan -%7ko inguru horretan geratu zen.

Bada, urtea bide beretik hasi da, nahiz eta ekoizpena gutxika suspertzen hasi dela islatu duen datuak -%4koarekin. Industriaren azpisektore handi guztietan daude erorikoak. Esaterako, energian (argindarra eta petrolioa) -%12,1ekoa erregistratu da, eta ekipo hondasunetan, -%5,2. Eroriko txikiena eta, hortaz, 2020ko urtarrileko mailatik hurbilen dagoen sektorea altzairugintza, plastikoa eta kimika jasotzen duena da: -%1,7.


Summary: Iruñeko Udalak torturaren aurkako mezua «isilarazi» nahi duela salatu dute. Espainiako Gobernu ordezkaritzak larunbateko manifestazioaren ibilbidea aldatzera behartu du, eta, ondoren, Iruñeko Udalak ezezkoa eman dio Sarasate pasealekuan bozgorailuak jartzeari, «ez delako hamabost egun lehenago» jakinarazi

Larunbat arratsaldean, tortura kasuak ikertzeko aldarria entzungo da Iruñeko erdiguneeko kaleetan. Horren aurrean, deialdia bultzatu duten eragileek salatu dute Iruñeko Udala trabak jartzen ari zaizkiela. Sarasate pasealekuan da amaitzekoa manifestazioa, eta han bozgorailuak jartzeko baimena ukatu du, «ez delako hamabost egun lehenago» jakinarazi. Nafarroako Torturatuen Sareak azpimarratu du torturaren aurkako mezua isilarazi nahi duela Navarra Sumaren udalak.

Espainiako Gobernu ordezkaritzak baimena aldatzera behartu ditu, halaber. Iruñeko autobus geltoki zaharrean zen hastekoa, 17:30ean, baina handik gertutik aterako da azkenik, Baluartetik. Sarasate pasealekuan da amaitzekoa, baina udalak trabak jarri nahi dizkiela salatu dute. «Errealitate hori ezkutatzeko ezein saiok ez du lortuko desagerraraztea, ezta erakunde nafarren torturaren gaineko ikerketa egiteko gure eskaera isilararaztea ere».

Nafarroako gizartea kalera ateratzera deitu dute, torturaren gaineko ikerketa aldarrikatzeko eta hori eragozteko saioak gaitzesteko. Hainbat eragilek atxikimendua adierazi diote deialdiari. Alderdien artean, oraingoz, EH Bilduk, Ahal Dugu-k eta Nafarroako Ezker Batuak bat egin dute manifestazioarekin. Sindikatuen artean, LABek, Steilasek eta ESK-k. Gainera, beste eragile hauek ere babesa adierazi dute: Ernaiz, Zabaldi, Nafarroako Pentsionistak Martxan, - Zabaldi, Oneka, Sasoia, Euskal Herrian Euskaraz eta Etxerat.


Summary: NBEk Myanmarko aferan esku hartzeko eskatu dio Segurtasun Kontseiluari. Atzo 38 manifestari hil zituzten poliziek, eta, armadak kolpea eman zuenetik, 60 dira hildakoak. Protestak izan dira gaur ere, eta junta militarrak armada bidali du poliziei laguntzeko.

Gobernuz kanpoko hainbat erakundek eta NBE Nazio Batuen Erakundeak Myanmarko junta militarraren metodoak kritikatu dituzte. Otsailaren 1ean estatu kolpea eman zutenetik, haien aurka protesta egitera atera diren 60 manifestari hil dituzte. Atzokoa izan zen protesta egun odoltsuena: segurtasun indarrek 38 lagun hil zituzten. Horrez gain, otsailaren 1etik hona, 1.500 lagun atxilotu dituzte, eta horietatik 1.200 inguru espetxean edo epaiketaren zian daude. «Badirudi kolpearen aurkako mugimenduari hankak moztu nahi dizkiotela, doako biolentzia erabilita», adierazi du HRW Human Rights Watchek. Erakundeko Krisi eta Gatazka ikertzaile Richard Weirrek salatu du «beste batzuk erreskatatzen ari ziren manifestarien aurka» tiro egin duela armadak, eta horrek agerian uzten dutela segurtasun indarrek ez dutela beldurrik euren ekintzengatik epaituak izateko.

NBEren kontalari berezi Christine Schraner Burgenerrek eman du atzoko heriotza kopuruaren berri, eta azaldu hildakoen artean bi adingabe daudela. Istilurik larrienak Ipar Okkalapa barrutian gertatu dira. Han, poliziek, itsas armadaren laguntza jaso dutenek, hamar manifestari hil zituzten, eta dozenaka zauritu. Horrek, ordea, ez ditu eten kolpearen aurkako protestak. Gaur, milaka lagun elkartu dira Ma Kyal Sinen hiletan. 19 urteko gaztea asteazkenean hil zuten segurtasun indarrek, burura tiro eginda, eta junta militarraren aurkako mugimenduaren sinbolo bilakatu da. Era berean, Rangunen, herrialdeko hiririk handienean, milaka lagun atera dira leiho eta balkoietara, NLDko lider Aung San Suu Kyi liderra aske uztea exijitzeko. Aung San Suu Kyi, Win Myint presidentea eta beste zenbait ministro armadaren zaintzapean daude, eta hainbat akusazio larri egin dizkiete. NLDko liderraren kasuan, istiluetara bultzatzeaz, inportazio eta esportazio legeak hausteaz, eta hauteskunde kanpainan koronabirusaren aurkako neurriak ez betetzeaz akusatu dute.

Egoeraren larritasuna argudiatuta, NBEko giza eskubideen kontalari Tom Andrewsek azken egunetan «manifestari baketsuen aurka erabilitako biolentziaren» irudiak ikusteko eskatu dio Segurtasun Kontseiluari. Izan ere, kontseilua bihar bilduko da Myanmarko egoera hizpide hartzeko. Gaia jorratzen duten bigarren aldia izango da. Halere, ez da espero inolako erabakirik, Txinak eta Errusiak esku hartzearen aurkako botoa eman baitzuten lehen bilera hartan, eta gauza bera egin baitezakete bigarrenean ere. Biek beto eskubidea dute. Biharko bileran egongo diren kideetako bat AEBak izango dira, zeinak ekitearen alde baitaude. Estatu Idazkaritzako bozeramaile Ned Pricek adierazi du «shock egoeran» daudela «gobernu zibilaren berrezartzea eskatzen duten herritar baketsuen aurka erabilitako indarkeria» ikusi eta gero. Hala, nazioarteari eskatu dio armadaren jarduna «gaitzesteko».

ASEAN Asiako Hego-ekialdeko Nazioen Erkidegoko giza eskubideen aldeko parlamentari taldeak, berriz, «higuingarritzat» jo du protestak eteteko modua: «Herrialdearen %80, eurak Myanmarko politikatik kanporatzeko botoa eman zuena, atxilotu edo hil nahi dute?», azaldu du taldeko presidente Charles Santiagok. Modu horretan, Aung San Suu Kyik gidatutako NLD Demokraziarako Liga Nazionalak azaroko bozetan lortutako botoen ehunekoari erreferentzia eginez. ASEANeko hainbat estatu kidetako Atzerri ministroek ere manifestarien aurkako biolentzia eteteko exijitu zioten juntari asteartean.

Myanmarko junta militarrak NBEn irekia duen beste frontea herrialdeko enbaxadore karguarena da. Tin Maung Naingek uko egin dio kargua hartzeari, junta militarrak bere aurreko Kyaw Moe Tun kargugabetu ostean, «traizioa» egotzita. Kyaw Moe Tunek kolpearen aurka egin zuen aurreko ostiralean NBEren Biltzar Orokorrean eginiko hitzaldian, eta asteburuan kargugabetu zuten. Halere, bere burua enbaxadore legitimotzat jotzen du, eta hori adierazten duen mezu bat bidali zion NBEri, argudiatuta bera dela demokratikoki hautatutako gobernuak izendatutako ordezkaria. Tin Maung Naingek sare sozialen bidez azaldu du ez duela Kyaw Moe Tunen lekua hartuko, baina NBEren idazkaritza nagusiak ez du dimisioaren berririk. Anabasaren erdian, NBEko Idazkaritza Nagusiko bozeramaile Stephane Dujarricek adierazi du Antonio Guterres idazkari nagusia lanean ari dela «nazioarteko komunitatea batzeko, gaiaren inguruan ahots bakar batez hitz egin dezan, eta, noski, ekintza militarrak eten eta demokrazia berrezartzeko».


Summary: Hegoaldean egindako proben %3,5ek eman dute positibo. Guztira 11.170 proba diagnostiko egin zituzten atzo Hego Euskal Herrian, eta 393 kasu detektatu zituzten.

Koronabirusaren transmisioa geldotuz doa Hego Euskal Herrian, nahiz eta motel doan beheranzko joera hori. Eusko Jaurlaritzak eta Nafarroako Gobernuak emandako azken datuen arabera, une honetan Hegoaldeko positibo tasa %3,5 da, OME Osasunaren Mundu Erakundeak izurria «kontrolpean» dagoela esateko ezarria duen gehienezko mugatik urrun. Atzo, orotara, 11.170 test diagnostiko egin zituzten Osakidetzak eta Osasunbideak, eta horietan 393k positibo atzeman zuten. Kutsatuen datuak lurraldeka aztertuta, Bizkaian detektatu zituzten beste behin ere kasu gehienak: 216. Gipuzkoan, beste 78 positibo atzeman zituzten; Nafarroan, 62 eta Araban, 33.

Osasunbideak emandako datuak behin-behinekoak dira, eta Osakidetzak baino ez ditu argitaratu ospitaleratzeei dagozkien datu eguneratuak. Horren arabera, atzo beste 45 pertsona ospitaleratu zituzten Arabako, Bizkaiko eta Gipuzkoako ospitaleetan gaitzaren ondorioz, eta une honetan 124 lagun daude ZIU zainketa intentsiboetako unitateetan, herenegun baino bi gutxiago. Orotara, 262 pertsona daude erietxeratuta gaitzaren ondorioz hiru lurraldeetan, Osakidetzak jakinarazi duenez.


Summary: Tentacles estudioak adierazpen askatasunaren aurkako eraso bat salatu du. All pitufos are bastards mezua daraman diseinuaren egileek adierazi dute Udaltzaingoaren gehiegikeria salatzeko sortu zutela afixa

Joan den astean «harriduraz» jaso zuten berria Tentacles Diseinu estudioko kideek, prentsaren bidez: Gasteizko Herritarren Segurtasunerako Sailak estudioa ikertzeko eskatu zion Arabako Fiskaltzari, aste batzuk lehenago kaleratu zuten diseinu batengatik. Afixean, udaltzain bat ageri da All Pitufos Are Bastards mezuaren ondoan. Estudioko kideek prentsaurrekoa egin dute gaur, eta, Mikel Gonzalez Cthulhu kartelaren sortzaileak adierazi duenez, otsailaren 23an Hedegile kalean «Udaltzaingoak izandako neurrigabeko jarrera» salatzeko sortu zuen diseinua: «Ez gaude prest gure tonua apaltzeko edo gure obretan adierazten ditugun terminoak berrikusteko instituzio batzuei minik ez emateagatik».

Poliziaren «abusu sistematikoak» ere salatu dituzte: «Polizien estamentua ukiezina da, eta oso azal finekoa, gainera. Badirudi, ustez herritarren esanetara dauden arren, haiek egiten dizkieten edozein kritikaren gainetik daudela».

Udalak hartutako erabakia adierazpen askatasunaren aurkako erasotzat hartu dute: «Herri honetan bizi garenok badakigu adierazpen askatasunaren aurkako erasoak badaudela, baina uste dugu pandemia garaian areagotu egin direla». Izan ere, izurritean adierazpen askatasunaren auzia puri-purian dagoela ere adierazi dute, baina instituzioei «besteei onartzen ez zaien larru fina» jarri zaiela. Gehitu dute, gainera, «egunero gertatzen diren gauzak gertatuta», ez dutela ulertzen pitufo deitzeagatik norbait «irainduta» senti daitekeenik: «Terrorismoa goratzea eta gorrotozko delituak dira legearen marra gorriak, eta diseinu hau ez da bietako bakar batera hurreratu ere egitean».

Erantzuna prest

Estudioak Gasteizko beste eragile batzuen babesa jaso du, besteak beste, Jimmy Jazz, Baratza Aretoa, Mazoka, Red Fanzine eta Ilustrapados taldeena. Jaso duten babesa antolatu eta «eraso» horri erantzun bat emateko lantalde bat sortzeko asmoa daukatela iragarri dute Tentacles Estudioko kideek. Horrez gain, datorren asterako sare sozialen bidez Denok gara Gargamel «autoinkulpazio kanpaina» martxan jarriko dutela ere iragarri dute, umoretik eta sormenetik abiatuta. Stop censura (Zentsura gelditu) mezua daraman kartel bat ere aurkeztu dute prentsaurrekoan, udalak hartutako neurrien aurrean emandako erantzun gisa.

Horrez gain, iragarri dute ezen, auzitara eramaten badituzte, beraien esku dauden legezko tresna guztiak baliatzeaz gain, orain arte «hobekien» erabiltzen jakin dituztenak ere erabiliko dituztela: mobilizazioak kaleetan eta beste eragile artistiko eta sozialen elkartasuna.


Summary: Garraiolariek bidesarien dirua itzultzeko eskatuko diote Gipuzkoako Aldundiari. A-1 eta AP-15 autobideetan kamioientzat soilik jarritakoak «diskriminatzaileak» direla ebatzi du Auzitegi Gorenak. Ohartarazi dute bidesarietan «tematzeak» ondorio ekonomiko «larriak» ekarriko dizkiola aldundiari.

Espainiako Garraio Elkarteen Federazioaren (Fenadismer) ustez, Espainiako Auzitegi Gorenaren epaiaren ostean, Gipuzkoako Foru Aldundiak A-1 eta AP-15 autobideetan kamioei ezarritako bidesarietan kobratutako dirua itzuli beharko die garraiolariei; elkartearen kalkuluen arabera, 15 milioi euro.

Erreklamazioa aurkezteko deia egin die kaltetutako «milaka» garraiolariei, eta hori egiteko prozeduraren berri emango die datozen egunetan. Eskatu die 2018ko urtarriletik 2019ko maiatzera bitarte bide horien Gipuzkoako zatietan ordaindutako bidesarien fakturak biltzeko, baita arrazoi horrengatik ezarritako zigorren fakturak ere.

Hiru garraiolarien sindikatuak, berriz, Aldundiari eskatu dio errepide horietako bidesariak kautelaz edo behin-behinean eteteko, eta «legez kanpo» jasotako dirua ofizioz itzultzeko, garraiolariek erreklamaziorik egin behar izan gabe. «Teleordainketa sistema automatikoa da, datu guztiak dituzte, identifikatutako erabiltzaile guztienak, eta ez dago arrazoirik gutxienez lehen araua indarrean egon zen aldian kobratutako bidesariak itzultzeari uko egiteko», gaineratu du.

Jarrera «irrazionala»

Gipuzkoako A-15 eta N-1 errepideetan kamioilariei jarritako bidesariak arautzen zituen lehen foru araua bertan behera utzi zuen asteazkenean Auzitegi Gorenak. Aurretik EAEko Auzitegi Nagusiak ebatzi bezala, Gorenarentzat ere «diskriminatzailea» da bidesaria. Arau hori beste batekin aldatu zuen diputazioak 2018an, eta hori ere, indarrean dagoen arren, Gorenaren zain dago, EAEko Auzitegi Nagusiak atzera bota zuelako. Ebazpena jakin eta gutxira, aldundiak esan zuen bidesariari eutsiko diola.

Fenadismerren ustez, «erabat irrazionala» da jarrera hori, epaitegiak dagoeneko hirutan azaldu direlako aurka. Eta «arduragabekeria politikoa» leporatu dio, horretan «tematzeak» ondorio ekonomiko «larriak» ekarriko dizkielako Gipuzkoako Foru Aldundiari eta, hortaz, lurraldeko herritarren «poltsikoei».p>

Hirurentzat ere «larria» da foru gobernuaren jarrera. «Ez da bidezkoa epaitegiek behin eta berriro atzera bota duten sistema mantentzea, jakinik, interesak, gainkargak, zigorrak eta zentzurik gabeko gastuak ekarriko dituela, gero denon dirutik ordainduko direnak».

EH Bilduk, berriz, Aintzane Oiarbide Gipuzkoako Bide Azpiegituretako diputatuaren premiazko agerraldia eskatu du Batzar Nagusietan, ebazpenaren eta balizko erreklamazioen ondorioak azal ditzan. Oskar Bordes batzarkideak gogorarazi duenez, diputazioari «ohartarazi» zion bidesariak kobratzeari uzteko, epaiak irmoak izan arte, eta erreklamazioei aurre egin ahal izateko funts bat sortzeko ere eskatu zion. «Baina ez du ezer egin, eta 2021erako aurrekontuetan ere ez dago ezer aurreikusita. Ondorioak gipuzkoar guztiek ordaindu beharko dituzte orain», azpimarratu du.


Summary: ETAren armak «sinbolikoki» suntsitu dituzte Madrilen. Pedro Sanchez Espainiako Gobernuko presidentea, Fernando Grande-Marlaska Barne ministroa eta Margarita Robles Defentsa ministroa izan dira ekitaldian, baita Idoia Mendia Eusko Jaurlaritzako bigarren lehendakariordea ere. Carlos Iturgaizek eta Covite biktimen elkarteak propagandatzat jo dute ekitaldia.

Valdemoroko guardia zibil gazteen eskolan egin dute, gaur eguerdian, ETAren eta GRAPOren 1.377 arma «sinbolikoki suntsitzeko» ekitaldia, Terrorismoaren Biktimen Memoriarako Gasteizko Zentroak antolatuta. 1980ko eta 1990eko hamarkadetan Espainiako Estatuan jardun zuten bi talde armatuei kendurikoak dira deuseztatu dituztena armak; zehaztu dutenez, gehienak ETArenak: bertzeak bertze 697 pistola, 172 errebolber, 274 subfusil, eta hainbat fusil, errifle eta eskopeta zapaldu dituzte. Politikari eta polizia ugariren aitzinean sinbolizatu dute armen suntsiketa: Espainiako hainbat polizia, guardia zibil, foruzain, ertzain eta mossok oihal zuri baten azpian zeuden armak erakutsi dituzte lehenik, zapalgailu batekin zanpatu dituzte ondoren, eta, jakinarazi dutenez, fundizio batera eraman dituzte gero. Pedro Sanchez Espainiako Gobernuko presidenteak hartu du hitza ekitaldian, eta adierazi du «ETAren porrota» irudikatu nahi izan dutela harekin: «Armak entregatzen dituenak porrota onartzen du, eta ekitaldi honek horixe erakusten du». Haren hitzetan, armak publikoki suntsitzeak «indartu» egiten du «porrot» hori, eta «balioa du, duintasuna ematen dielako biktimei».

Espainiako Gobernuko ministro ugarik parte hartu dute ekitaldian: han izan dira, bertzeak bertze, Fernando Grande-Marlaska Barne ministroa eta Margarita Robles Defentsa ministroa. Eusko Jaurlaritzako bigarren lehendakariorde Idoia Mendiak ere parte hartu du ekitaldian, baita Espainiako Estatuko fiskal nagusi Dolores Delgadok, Espainiako Auzitegi Nazionaleko presidenteak eta fiskalburuak, eta hainbat Poliziatako buruek ere, hala nola Josep Lluis Trapero mossoen buruak.

Sanchezen erranetan, «ez-memoriaren aurkako borroka» egin nahi izan dute gaurko ekitaldiarekin. Azaldu duenez, hain zuzen, ezin dira «eraildakoak berreskuratu, ezta iragan beltza suntsitu ere», baina «pairatutako mina errepara» daiteke, eta «argitu gabeko krimenak argitu». Deitoratu du hainbat inkestak erakutsi dutela gazteek ez dutela «terrorismoaren historiaren» berri: «Ezin dugu ahaztu, eta ez dugu ahaztu behar».

Terrorismoaren Biktimen Memoriarako Gasteizko Zentroko zuzendari Florencio Dominguezek ere hartu du hitza ekitaldian. Haren hitzetan ere, «erakunde terroristen porrota» erakusten du armak suntsitzeak, baina harago jo du: «Terrorismoari sozialki zilegitasuna kentzeko obligazio morala dugu orain, eta biktimen sakrifizioa aitortzekoa, erreferentzia etikoa baitira, eta terrorismoaren aurrean zuzenbide estatua eta askatasuna sinbolizatzen baitituzte».

PP eta Covite, aurka

Euskal Herriko eskuineko eragile espainiarrek ez dute ongi hartu ekitaldia, ordea. Carlos Iturgaiz Araba, Bizkai eta Gipuzkoako PPko buruak, erraterako, salatu du «plantak egiteko» egin dutela ekitaldia, eta gobernuak ekitaldiarekin «biktimak umiliatzen» dituela adierazi du: «Sanchezen gobernu sozial-komunistak ETAren burdinazko munizioak suntsitzen ditu, eta, aldi berean, munizio politikoa ematen dio ETAren inguruneari, ETAren aldeko Bildukoekin espetxe politika hitzartuta eta haien siglak zurituta».

Covite biktimen elkarteak ere gaitzetsi egin du ekitaldia, «propaganda» ekintzatzat hartu baitu. Elkarteak salatu du oraindik argitu gabe daudela «ETAk egindako krimenen erdiak baino gehiago», eta, beraz, gobernuak «huts egin» diela ETAren biktimei «egiarako eta justiziarako eskubidea» lortzeko bidean.


Summary: Nafarroako Parlamentuak eskatu du ez emateko dirurik ikasleak sexuaren arabera banatzen dituzten eskolei. Eusko Legebiltzarrak, berriz, baztertu egin du neskak eta mutilak bereizten dituzten ikastetxeei diru publikorik ez ematea.

Diru publikorik ez ematea ikasleak sexuaren arabera banatzen dituzten ikastetxeei: finean, horixe da gaur Nafarroako Parlamentuak Nafarroako Gobernuari eskatu diona. Hiru hilabeteko epea eman diote plan bat egiteko, datorren ikasturtetik aurrera neurria indarrean egon dadin. Mozioa EH Bilduk aurkeztu du, eta PSNk, Geroa Baik, Ahal Dugu-k eta Ezkerrak babestu dute; Navarra Sumak, berriz, aurka bozkatu du.

Eusko Legebiltzarrean, berriz, bestelako erabakia hartu dute: baztertu egin dute ikasleak sexuaren arabera banatzen dituzten ikastetxeei diru publikorik ez ematea. EH Bilduk aurkeztu du legez besteko proposamena, ikasleak sexuaren arabera banatzen dituzten ikastetxeei finantzaketa publikoa ukatzeko; Elkarrekin Podemosen babesa izan du, baina ez EAJrena eta PSE-EErena. Ikoitz Arrese EH Bilduren legebiltzarkideak gogorarazi du LOMLOEn jasota dagoela ikasleak sexuaren arabera banatzen dituzten ikastetxeek ezin dutela diru publikorik jaso, eta, haren hitzetan, «onartezina» da «eredu baztertzaile» hori bultzatzen duten ikastetxeak diru publikoz laguntzea.

EH Bildurena ez, baina EAJk eta PSE-EEk —VOX abstenitu egin da, eta gainerakoek aurka egin dute— osoko zuzenketa bat aurrera atera dute. Bertan, hezkuntza itunekin aurrera jarraitzea defendatu dute, «egungo legediarekin bat eginez». Halere, testuan adierazi dute lehentasuna eman behar zaiela hezkidetzaren printzipioan oinarritutako itunpeko ikastetxeei. PSE-EEko legebiltzarkide Jose Antonio Pastorrek esan du bat egiten duela EH Bilduren proposamenaren planteamenduarekin, baina uste du ez dela garaia ikastetxe horiei finantzaketa kentzeko, onartu duen arren LOMLOEk ate bat irekitzen duela horretarako: «Pausoak pixkanaka-pixkanaka eman behar dira aldaketak finkatzeko». EAJko legebiltzarkide Leixuri Arrizabalagak azpimarratu du LOMLOEk zuzenean ez duela esan nahi ikastetxe horiei diru publikorik ez ematea. Izan ere, haren hitzetan, LOMLOEk atzeraeraginezko ondoriorik ez duenez, indarrean dauden itunak ez dira iraungitzen. Halere, onartu du legeak beharrezko arau esparrua irekitzen duela hori egin ahal izateko.

Nafarroan, berriz, EH Bilduren mozioaren alde egin dute. Mozioan jasota dagonez, «baztertzailea» da sexuaren araberako segregazioan oinarritutako hezkuntza eredua, eta ez dio jarraitzen Nafarroan azkenaldian egiten ari diren bideari: «Bultzatzen dituen balioek eta ereduek ez dute bat egiten azken urteetan Nafarroan emandako pausoekin, ezta hezkidetzarekin eta berdintasunean oinarritutako politika publikoekin ere».

Puntu nagusi horretan bat eginda, alderdi bakoitzak azaldu du zer arrazoi dituen mozioaren alde edo aurka egiteko. EH Bilduko Bakartxo Ruizek nabarmendu du Martxoaren 8aren atarian asko hitz egiten dela «edozein motatako diskriminazioez eta berdintasunik ezaz», eta prebentzioa beharrezkoa dela horien kontra: «Gizarte berdinzaleago bat lortzeko eta erlazio sanoagoak izateko, beharrezkoa da hezkidetza». Ruizen irudiko, hezkidetza hori lortzea ezinezkoa da ikasgeletan neskak eta mutilak bereizita, eta gogorarazi du LOMLOE hezkuntza legean bertan adierazten dela diru publikoa jasotzen duten ikastetxeek ez dituztela banatuko ikasleak sexuaren arabera.

«Jauzi izugarria»

Hain zuzen, PSNko Jorge Agirrek goraipatu egin du LOMLOE. Haren hitzetan, «jauzi izugarria» da «eredu garaikide aurreratuagoa, bidezkoagoa eta inklusiboagoa» lortzeko bidean. Horrenbestez, ikasleak banatzearen aurka daudela ziurtatu du: «Ez dugu defendatzen segregazioan oinarritutako hezkuntza sistema, guk defendatzen dugun ereduaren aurkakoa baita; gure apustua gizarte berdinzaleago eta inklusiboagoa da».

Geroa Baiko Maria Solaren irudiko, Nafarroa prest dago «behingoz» pausoa emateko eta diru publikoarekin ez laguntzeko ikasleak sexuaren arabera banatzen dituzten ikastetxeak. Gainera, onartu du «beldurra» ematen diela «hain irmo» esan eta gero pausorik ez emateak. Ezkerrak ere ikasgeletan neskak eta mutilak nahastearen alde egin du: «Ikastetxe horiek gauza bakarra egin behar dute: ikasgelak misto bihurtu, eta hezkidetza ezarri eta garatu», azaldu du Marisa de Simonek. Bide beretik jo du Ahal Dugu-k ere, eta Ainhoa Aznarez Navarra Sumari mintzatu zaio, «kontraesanak eta populismoa» egotziz.

Hain zuzen, koalizio hori izan da mozioaren aurka egin duen bakarra. Navarra Sumako Pedro Gonzalezen hitzetan, familiek askatasuna dute seme-alabentzat nahi duten hezkuntza aukeratzeko, eta esan du hezkidetza hezkuntza mistoa baino haragoko zerbait dela: «Batzuetan, egoeraren arabera, baliteke hezkuntza mistoan hezkidetza gutxiago izatea bereizten dituztenetan baino».

Eusko Legebiltzarrean ere antzeko eztabaida egiten ari dira gaurko osoko bilkuran. Orain finantzaketa bertan behera uztea eztabaidatzen ari badira ere, egun Euskal Herriko hamabi zentrotan banatzen dituzte neskak eta mutilak, eta 26 milioi euro jasotzen dituzte Eusko Jaurlaritzatik eta Nafarroako Gobernutik.

Erasoa ziberjazarpenari

Ziberjazarpenari buruz ere aritu dira Eusko Legebiltzarrean. Onartu dute protokolo sistematizatu bat ezarriko dutela urtero, «bizikidetza positiboaren garapenari» eta jazarpen eta ziberjazarpen egoerei buruzko datuak eta informazioa biltzeko. Gainera, azpimarratu dute ikastetxeetan ziberjazarpenaren eta eskola jazarpenaren aurka jarduteko «tresna, protokolo eta orientabide berriak» berrikusten jarraituko dutela, eta ikastetxeen eta hezkuntza komunitatearen esku jartzen. Elkarrekin Podemosek egin du legez besteko proposamena, eta talde guztiek onartu dute.


Summary: Iñaki Subijana aukeratu dute EAEko Justizia Auzitegi Nagusiko presidente. Portu eta Sarasolaren tortura kasuak direla eta, hainbat guardia zibilen aurka egin zen epaiketako mahaiburu izan zen.

Iñaki Subijana magistratu progresista da EAEko Justizia Auzitegi Nagusiko presidente berria. Espainiako Botere Judizialaren Kontseilu Nagusiaren osoko bilkuran izendatu dute, gaur, eta 2010etik iaz arte presidente izandako Juan Luis Ibarra ordezkatuko du. Azkeneko hamar urteotan Gipuzkoako Auzitegi Probintzialeko presidentea izan da, eta, besteak beste, Demokraziaren Aldeko Epaileak elkarteko bazkidea da.

1963an jaio zen, Donostian, eta Azpeitiko epaitegietan hasi zuen ibilbide profesionala. 1992 eta 1995 bitartean, Cadizko Auzitegian aritu zen (Espainia), eta gero Donostiako epaitegian hasi zen lanean. 2001ean Gipuzkoako Auzitegiko magistratu bilakatu zen, eta 2010ean izendatu zuten presidente.

Zigor Zuzenbideko doktore izendatu zuten EHUn, eta esparru horretan irakasle ere izan da. 2002 eta 2009 bitartean Uruguain, Guatemalan, Hondurasen eta El Salvadorren izan zen Espainiako Botere Judizialaren Kontseilu Nagusiaren aholkularitza lanetan.

Subijanaz gain, beste bost jurista ziren kargurako hautagaiak: Garbiñe Biurrun auzitegi bereko gizarte arloko presidentea —Botere Judizialaren Kontseilu Nagusiak berriro aukeratu du—, azkeneko zortzi hilabeteotan Ibarra behin-behinean ordezkatu duena; Maria Mercedes Guerrero Arabako Probintzia Auzitegiko presidentea; Edorta Josu Etxarandio Nafarroako Probintzia Auzitegiko magistratua; Antonio Garcia EAEko Auzitegi Nagusiko arlo zibileko eta zigor arloko salako epailea,;eta Luis Angel Garrido EAEko administrazioarekiko auzien salako presidentea —COVID-19aren intzidentzia handieneko tokietan ere ostalaritza irekitzeko ebazpena egin zuen, aurreko hilabetean—.

Gehiengoa kalifikatua behar da EAEko Auzitegi Nagusiko presidentea izendatzeko, eta Subijana bigarren bozketan izendatu dute: haren hautagaitzaren alde bozkatu dute Espainiako Botere Judizialaren Kontseilu Nagusiaren 21 kideetatik hamahiruk.

Behin-behinekotasunean

Organo horrek bi urte eta hiru hilabete daramatza behin-behinean funtzionatzen, eta, hainbat tirabiraren ondoren, hura berritzeko PSOEren eta PPren arteko negoziazioak blokeatuta daude orain. Iturri judizialak aipatuz Espainiako zenbait hedabidek kaleratutakoaren arabera, kontseilu nagusiko zenbait kideri iruditzen zaie ez dela zilegi behin-behineko egoeran izendapenak egiten jarraitzea. Gehiengo kontserbadorea du kontseiluak.


Summary: Talde paramilitar unionistek mehatxu egin dute 1998ko bake akordioa hautsiko dutela 'brexit'-eko akordioa aldatu ezean. Johnsonek Irlandako itsasoan ezarritako grazia epea luzatzeko asmoa adierazi du, baina EBk deitoratu egin du erabakia.

Ipar Irlandako talde paramilitar unionistek Erresuma Batuko eta Irlandako Errepublikako gobernuburuei gutun bana bidali diete, adieraziz Ostiral Santuko akordioei babesa emateri uko egin dietela «behin-behinean», Irlandako itsasoan muga bat ezartzen bada. Adierazi dute ez dutela atzera egingo bermatu arte «Erresuma Batuko herritar guztiek ondasun eta zerbitzuetarako sarbide murrizketarik gabea» izango dutela. Izan ere, brexit-eko akordioaren arabera, Ipar Irlandak Europako Batasuneko merkatu bakarrean jarraituko du, eta, irla batetik bestera garraiatzean, merkantziek aduanak igaro beharko dituzte. Horren helburua da Ipar Irlandaren eta Irlandako Errepublikaren arteko mugak ikusezin izaten jarraitzea, bake akordioetan adostu bezala. Prozesu berri horrek, ordea, atzerapenak eta hainbat produkturen eskasia eragin dituela salatu dute.

«Zuek edo Erresuma Batua ez bazaudete prest akordioa osorik betetzeko, orduan akordioaren behin betiko suntsipenaren erantzule izango zarete», azaltzen du David Campbellek sinatutako gutunak. Campbell Komunitate Loialisten Batzordeko presidentea da. Erakunde horren parte dira, besteak beste, UVF Ulsterreko Boluntarioen Indarra, UDA Ulsterren Aldeko Elkartea eta Red Hand Komandoa talde paramilitarrak. Azpimarratu dute Ipar Irlandaren eta Erresuma Batuko gainerako lurraldeen artean gauzatu den «merkataritzaren alterazioak» kezkatzen dituela, baina haien arrazoiak «askoz sakonagoak» direla. Talde unionisten esanetan, brexit-a negoziatu bitartean Londresek eta Bruselak argi utzi zuten Belfasteko Akordioa babesteko beharra, baina egun martxan den protokoloak «hautsi egiten ditu helburu horiek».

Urtea hastearekin batera, Ingalaterra, Gales eta Eskoziatik Ipar Irlandara iristen diren produktuek kontrol gehiago pasatu behar izan dituzte, baina ez brexit-aren gauzatze prozesua amaitzean izango dituztenak adina. Grazia epe hori martxotik ekainera bitartean amaitu beharko litzateke, baina Boris Johnsonen gobernuak, aldebakarreko erabakia hartuta, asteazkenean jakinarazi zuen, luzatu egingo duela, enpresei egoera berrira ohitzen laguntzeko. Beraz, entzungor egin die EBren hitzei. Izan ere, Johnsonek otsailean eskatu zuen epea bi urtez luzatzeko, baina Bruselaren ezezkoa jaso zuen.

Brusela ez da gustura agertu erabaki berriarekin, eta Irlandan ezarritako protokoloa arriskuan jartzen dutela uste du. Dublin izan da kritikoena Johnsonen erabakiarekin, eta adierazi du harengan «konfiantzarik» izan ezin den bazkide batekin ari dela negoziatzen Batasuna. Simon Coveney Atzerri ministroak azaldu du akordioaren «haustura garbi bat» dela, «unerik txarrenean» iritsi dena. Hala, erabaki horren berri izanda, EB «legez ekitea» aztertzen ari da, eta negoziazio prozesu «zurrunago» baten alde egingo du.


Summary: Nafarroak azken 100 urteetan izan dituen eraldaketak erakusten dituen aplikazio bat sortu dute. Nafarroako Gobernuak garatu du aplikazioa, eta 1927. urtetik dauden herrialdeko mapak ikusi eta konparatzeko aukera ematen du.

Nork ez du inoiz jakin-minik izan ikusteko nola eraldatu den bere auzoa edo herria azken urteetan? Nafarroako herritarrek horretarako aukera izanen dute gaurtik aitzinera; izan ere, bertako gobernuak garai ezberdinetako mapak aldi berean ikusi eta konparatzen dituen aplikazio bat sortu du. ComparaMapas izena du, eta dagoeneko eskuragarri dago.

Herri Lan eta Azpiegituren Zuzendaritza Nagusiak eta Telekomunikazio eta Eraldaketa Digitalaren Zuzendaritza Nagusiak bultzatu dute aplikazioa, eta Tracasa sozietate publikoak garatu du. Gobernuaren hitzetan, erabiltzeko erraza den tresna bat da, irudi kartografikoak, airekoak eta edozein datatako produktu baliokideak alderatzeko”.

1927. urtetik aitzinerako hainbat mapa mota daude ikusgai, eta mapa horiek modu ezberdinetan konbinatzeko aukera ematen du. Mapa bat bertzearen gainean ikusteko aukera dago, eta baita elkarren ondoan paratzekoa ere.

Mapen bidez, argi ikusten da Nafarroak azken urteetan izandako aldaketa. Iruñearen kasuan, erraterako, 1927ko ortomapa eta 2021ekoa parekatuta ikusten da zenbateko aldaketa izan duen hiriak, eta zenbat zabaldu den.

Ezkerrean, Iruñea 1927an; eskuinean, Iruñea iaz.

Antzeko kasua da Tuterakoa ere. Etxebizitzek hartu dute lehen landa eremua zena.

Tutera 1956an ezkerrean, eta Tutera gaur egun eskuinean.

Hiriguneez gain, industrialdeen bilakaera ere adierazten dute mapek. Argi ikusten da hori Berako mapan, erraterako. 1956ko irudian, herriaren inguruan ez dago industrialderik; gaur egungoan, aldiz, industria nabari da. Eta, industriaz harago, 65 urtean egin diren etxebizitzak eta herriaren garapena nabari da.

Ezkerrean, Bera eta Lesakako auzogune bat 1965an. Eskuinean, leku bera 2021ean.

Bertze herriren batzuen kasuan, berriz, urteetan antzera geratu direla erakusteko balio du aplikazioak: Garde, erraterako.

Mapa mota desberdinak konparatzeko aukera ere ematen du aplikazioak. Adibidez, ortomapa bat mapa kartografiko batekin.

Ezkerrean, Leitzako mapa kartografikoa. Eskuinean, ortomapa.

Ordenagailuan, tabletan zein sakelakoan erabili daiteke gobernuak sorturiko tresna, eta euskaraz, gazteleraz zein ingelesez erabil daiteke. Udalerri, herri, helbide, errepide eta koordenatuen araberako bilaketa funtzionalitateak ditu, eta Nafarroako Datu Espazialen Azpiegituraren (IDENA) bidez eskaintzen diren geruzetako edozein gehitu daiteke.


Summary: Euskal Herriko zenbait pertsonaia animatu dituzte adimen artifizialaren bidez. Besteak beste, Txirrita, Elbira Zipitria, Sabino Arana, Jon Mirande eta Bilintx ikus daitezke.

«Bideo batean agertzen den pertsona baten irudia beste batekin ordezkatzeko gai diren sistemak garatzen hasi dira. Horrek aukera emango luke edizio askorik egin gabe bideo bat editatu eta bertan agertzen den pertsona bat, adibidez, beste batekin ordezkatzeko; deep fake, faltsutze sakona deitzen hasi zaio horri». Hala deskribatu zuen teknika Gorka Julio teknologietan adituak BERRIAn argitaraturiko Faltsutze sakona zutabean.

Hainbat plataforma adimen artifizialean oinarrituriko teknologia denon esku jartzen ari dira azken hilabeteotan. Horietako azkenak faltsutze hitza baztertu du, eta nostalgia gehitu dio: izan ere, Deep Nostalgia-k aukera ematen du argazki zahar (edo berri) bat hartu eta irudian agertzen den pertsonari mugimendua emateko. Askoren arabera, badu zerbait beldurgarria, aukera ematen duelako aspaldi hildako pertsonak eta bakarrik argazkien bidez ezagutzen direnak inoiz baino biziago ikusteko, nolabait.

MyHeritage konpainiak jarri du aplikazioa sarean. Izena eman ondoren, edonork jar dezake edozein erretratu aplikazioan, eta sistemak mugimendua eta keinuak gehituko dizkie horietan agertzen direnei. Aski naturala izaten da emaitza, ez bada irudietan agertzen diren bizarren edo betaurrekoen kasuan. Horren inguruan, Sakon zutabea idatzi du gaur Angel Errok BERRIAn.

Beñat Sarasola idazleak Jon Mirande lankidea proposatu du.

Jon Maia Soriak, Lauaxeta.

Txirrita.

Sabino Arana ikusi nahi izan dute Hiru Damatxo ekoiztetxekoek.

Elbira Zipitria andereño aitzindaria.

Bilintx bera.

Mundu osoan eduki du arrakasta aplikazioak. Horri esker antzeman ahal izan da nolakoak liratekeen hainbat pertsonaia historiko, zinemaren edo bideogintzaren garaian jaio izan balira; une batez, eta keinu txiki batez, sikiera.

Oscar Wilde.

Abraham Lincoln.

MyHeritage Interneteko plataforma bat da. Norbere zuhaitz genealogikoa eraikitzeko aukera ematen du, eta, horren bidez, modua eskaintzen du arbasoren bat partekatzen dutenekin harremanetan jartzeko. Gilad Japhet israeldarrak sortu zuen, 2003an. 90 milioi erabiltzaile baino gehiago ditu, eta horiek gutxienez 12.500 milioi agiri igo dituzte plataformara: besteak beste, izenak, jaiotze agiriak, argazkiak.

DNAren bidez zuhaitzak eraikitzeko eta norbere odolekoak aurkitzeko zerbitzu bat ere badu.

2018ko ekainean, ordea, segurtasun akats bat eduki zuen, eta konpainiak aitortu zuen 92 milioi erabiltzaile baino gehiagoren datuak sekretupetik atera zirela.


Summary: Kutsadura alerta ezarri dute Ipar Euskal Herrian. Akitania Berriko ATMO airearen kalitatearen behaketarako erakundeak aktibatu du alerta. Gehieneko abiadura murriztuko dute, eta industrialdeetan zenbait jarduera bertan behera geratuko dira.

ATMO airearen kalitatearen behaketarako erakundeak kutsadura alerta aktibatu zuen atzo Ipar Euskal Herrian. Izan ere, Saharatik etorritako hareak eta gizakiaren aktibitateek eragindako kutsadurak airearen kalitatea okertu dute. Pirinio Atlantikoetako prefeturak zenbait neurri hartu ditu karbono dioxidoaren isuriak apaltze aldera. Autoen, gehiengo abiadurak apaldu ditu autobidean: orduko 130 kilometrotik 110era, 110etik 90era, eta 90etik orduko 70 kilometrora. Bestalde, baratze suak eta mendiko laborantza suteak debekatu ditu. Industria guneetako zenbait aktibitate ere bertan behera uzteko agindu du.

Gas isurketak apaltzeko beste gomendio batzuk ere eman dituzte: autoa partekatzea eta garraio publikoa erabiltzea, tximinia suteak murriztea, hautsa sortzen duten obra guneetan obrak gelditzea, eta laborantza eremuan bazka siloen garbitzerik ez egitea.

Aireko kutsadurak sintoma batzuk eragiten ahal dituela oroitarazi du prefeturak, hala nola eztula, arnasketa arazoak edota begietako eta zintzurreko sumindurak. Herritar zaurgarriei bide nagusietatik ez hurbiltzeko aholkatu die, eta, oro har, kanpoko kirolik ez egitea gomendatu du. Sintoma batzuk agertuz gero lehen arretako medikuengana joateko erran dute.

Alerta egoera noiz bukatuko den ez dute erran, oraingoz. Halere, segurtatu dute biharko baldintza meteorologikoek aireko kutsadura apalduko dutela.

Donostian, ahalegin fisikorik ez egiteko

Donostian ere hainbat aholku eman ditu udalak. Eusko Jaurlaritzako Airearen Kontrolerako Sareak jakinarazi du Saharatik datorren hautsa partikula pilaketa handiagoa eragiten ari dela, eta, ondorioz, Donostiako Udalak eskatu du aire zabalean ahalegin fisiko handirik ez egiteko. Adineko jendeari eta arnasketa arazoak dituztenei zuzendu diete bereziki kalean ahalegin handirik ez egiteko eskaera.

Horrez gain, garraio publikoa erabiltzeko eskatu du udalak, "ibilgailuak direlako aireko partikula kopurua handitzen duten iturrietako bat". Bihar eguraldia aldatu egingo denez, larunbatetik aurrera partikula kopurua murriztea espero da.


Summary: Ahetzeko laborantza lurrei sailkapena aldatzearen kontra agertu da CDPENAF. Promotore batek laborantzako lur batean luxuzko etxeak eraiki nahi zituela salatu zuen EH Baik atzo. Abisatu dute departamenduko batzordearen erabakia ez dela behin betikoa.

«Zerrenda luze baten lehen garaipena». Horrela aurkeztu du EH Baik CDPENAF Natura, Laborantza eta Oihan Eremuen Babesteko Departamendu Batzordearen erabakia. Ahetzeko (Lapurdi) Larre Luzea etxaldeari laborantza sailkapena kendu eta eremua eraikigarri bilakatzeari buruz erabakitzera deitua zen, atzo arratsaldean, Pirinio Atlantikoetako Departamenduko batzordea. Gaur EH Baik jakinarazi du, sailkapena aldatzea ukatu dutela, baina, ezkertiar eta abertzaleen hitzetan, «erabakia ez da behin betikoa».

Prentsaurrekoa egin zuen atzo goizean EH Baik, orain arte laborantzarako izan diren lur batzuetan luxuzko etxebizitzak egin nahi zituztela salatzeko. Promotore pribatu batek eraikuntzarako baimen eskaera egina zuen herriko etxean, eta lursailari sailkapena aldatzea baimendu behar zuen CDPENAFek. «Ez da dudarik: bigarren etxebizitzak izanen dira», deitoratu zuen EH Baik, eta Euskal Hirigune Elkargoan lantzen ari diren Bizitegien Tokiko Planaren eztabaidan kokatu zuen. Azpimarratu zuten erantzun kolektiboak beharrezkoak direla lurraren eta etxebizitzaren arazoa konpontzeko.


Summary: Lan baldintza duinak eskatu dituzte zaintza sektoreko langileek. ELA, LAB, CCOO eta ESK sindikatuek deitu dute grebara. Egungo zaintza eredua baztertu eta pertsonak erdigunean dituen zaintza eredua bultzatzeko eskatu dute.

ELA, LAB, CCOO y ESK sindikatuek deituta, zaintza sektoreko langileek greba eguna izan dute gaur Hegoaldean. Adinekoen egoitzetako, etxez etxeko zerbitzuko eta eguneko zentroetako ehunka langile atera dira karrikara, eta sektorearen prekarizazioa salatu eta lan baldintza duinak eskatu dituzte.

Urtarrilaren 26an ere atera ziren kalera, eta orduko hartan bezala, oraingoan ere Eusko Jaurlaritzaren jarduna kritikatu dute. Izan ere, Jaurlaritzak %100eko gutxieneko zerbitzuak ezarri ditu, eta sindikatuen aburuz, horrek greba eskubidea oztopatu du. ELA sindikatuak Jaurlaritzaren erabakia auzitegira eraman du.

Egungo zaintza eredua aldatzeko eskatu diete sindikatuek Gasteizko eta Iruñeko gobernuei eta pertsonengan oinarritutako zaintza eredua «berehala» martxan jartzeko. Interes kapitalisten edo alderdikoien aurrean blindatutako zaintza sistema eskatu dute sindikatuek, eta hainbat eskaera egin dituzte: langile guztiak publikoak izatea, ratio nahikoekin zaintza hurbil eta amultsua bermatzen den tokia bermatzea, lan-baldintza duinak izatea, benetako neurriak hartzea genero arrakala ezabatzeko, laneko osasuna bermatzeko neurri eraginkorrak hartzea eta langileentzako erreparazio emozionalerako plan bat duen sistema eratzea, pandemiak uzten dituen ondorio larriak, neurri batean behintzat, arinduko dituena.

Martxoaren 8a, ate joka

Bilbon sindikatu bakoitzak bere aldetik egin du martxa, eta udaletxe aitzinean bildu dira denak. Irune Cerezo ELAko eledunak salatu du ezarritako gutxieneko zerbitzuak patronalaren interesekoak direla: «Martxoaren 8rako lau egun falta direla, milaka emakume ezin izan dira kalera atera gaur», oroitarazi du.

Bide beretik jo du LAB sindikatuko Idazkari Nagusi Garbiñe Aranburuk ere. Martxoaren 8rako erakundeek aukeratutako leloak hutsalak direla salatu du, eta nabarmendu du zaintza sistema publiko baten aldeko urratsak egitea ezinbestekoa dela. «Sektoreko langileek ezinbesteko lana egiten dute, eta lan horrek oraingoa baino ordainsari hobea merezi du», nabarmendu du Aranburuk.

CCOO-eko Idazkari Nagusi Loli Garciak nabarmendu du borrokarako eguna dela gaurkoa, eta urte anitzez «ezkutatua» egon den zaintza lanak ikusaraztekoa.

Gasteiz, Iruñea eta Donostian ere manifestazioak egin dituzte sindikatuek. Gasteizen Andre Mari Zuriaren plazan elkartu dira sindikatuetako zutabeak, eta denek batera itzulia egin dute hirigunean zehar. Donostian, berriz, Alderdi Ederretik abiatu da protesta. Iruñean egindako mobilizazioan, halaber, Nafarroako lehen Egoitza Hitzarmena lortzeko beharrezko pausoak emateko eskatu diote foru gobernuari.

Sindikatuez harago, Babestu Bizkaia, Babestu Araba, Gipuzkoako Senideak, pentsiodunen plataformak, kolektibo feministak, Itaia, Irauli Zaintza, Malen etxea eta bertze hainbat elkartek parte hartu dute.


Summary: Olaberriko enpresa batean izandako gas isuriak zuriz estali ditu inguruak. Nippon Gases enpresan izan da isuria. Goierriko Hitza-ri lekukoek esan diotenez, perlita hautsa da, eta ez da kaltegarria osasunarentzat. N-1ean ezin ikusi geratu dira gidariak, eta auto ilarak sortu dira.

Gas isuri bat izan da Olaberrian (Gipuzkoa), Ihurre auzoko Nippon Gases enpresan (lehengo Praxair), Goierriko Hitza agerkariak jakinarazi duenez. Lantegitik ke zuria atera da, eta inguru guztiak hauts zuriz estalirik geratu dira. BERRIAk kontsultatutako iturrien arabera, perlita hori ez da toxikoa; beira bolkaniko mota bat da, ur kantitate handiak dituena, eta berotuz gero asko hanpatzen dena. Hezetasunari eusteko erabiltzen da lehen sektorean, eta eraikuntzan ere erabiltzen da. Eusko Jaurlaritzako Segurtasun Sailak ere jakinarazi du material «inertea eta ez-toxikoa» dela.

Istripuak irudi ikusgarriak eta harrigarriak sorrarazi ditu, hauts zuriaren meta handiak hedatu baitira lantegiaren inguruan, eta, horren eraginez, N-1 errepidean trafikoa asko moteldu da, eta auto ilarak sortu dira. Eusko Jaurlaritzako Trafiko zuzendariak esan duenez, arazoak bi noranzkoetan sortu dira, baina 18:30etik aurrera zirkulazioa leheneratu ahal izan dute.


Summary: Margaret Watkinsen lehen atzera begirakoa ireki du Arteguneak. 150 irudi inguru eta hainbat dokumentu pertsonalez osatu dute erakusketa, eta argazkilari aitzindariaren eta haren obraren «aldarria» izan nahi du. Maiatzaren 30era arte egongo da zabalik, Donostian.

«Bere jabetzan lapurretarik izan ez balitz, Margaret Watkins ez litzateke oin ohar bat besterik izango argazkilaritzaren historian, eta bere lanek, Glasgowko West End auzoko hamazazpi gelako eta viktoriar estiloko etxean gordetzen zituen haiek, udal zabortegian bukatuko lukete». Hala izango zen, haren bizilagun Joseph Mulhollandi eman izan ez balizkio kutxa beltz handi batean —harenak dira hitzok—, barruan zer zegoen azaldu gabe eta baldintza batekin: bera hil ondoren zabaltzea, ez lehenago. Hil zen Watkins, eta handik bi urtera ireki zuen Mulhollandek kutxa, erdi ahaztuta. «Ebaki nuen argizari gorriz zigilatutako soka, eta 1.200 argazki inguru aurkitu nituen, inoiz ikusitako argazkirik ederrenak». Luze egon ohi ziren gai ugariez hizketan bizilagunak —musikaz, batez ere—, baina Watkinsek inoiz ez zion ezer aipatu argazkilaritzaz. Haren bizitzaren historia osatzen eta obra hura kokatzen hasi zen orduan Mulholland, eta hala itzuli dira haren izena eta irudiak apurka berriz argitara. Lehen atzera begirakoa eskaini dio orain Tabakalerako Kutxa Kultur Arteguneak, Donostian: Margaret Watkins. Black Light. Maiatzaren 30era arte bisitatu ahalko da.

Ane Abalde aretoko zuzendariak itzulingururik gabe aitortu du asmoa zein den: Watkins bera eta haren obra aldarrikatzea. «Bere lana ezagutaraztea eta argazkilaritzaren historiaren testuinguruan jartzea. Watkinsen obra erreibindikatzea, harrigarria delako bere garaian hain ibilbide arrakastatsua izandako emakume batek hain arrasto gutxi utzi izana argazkigintzaren historiografian». Erakusketa 150 argazki ingururekin —%90 inoiz erakutsi gabeak— eta hainbat material pertsonalekin osatu dute: ohar koadernoak eta Gramflex kamera, besteak beste. Irudien artean, askotariko elementu, forma eta eszenak ikus daitezke, eta haien alderdi «moderno eta aitzindaria» nabarmendu du Abaldek. «Emakume modura izan zen aitzindaria, baina baita argazkilari profesional modura ere. Argazkigintzaren eta artearen alorretako hainbat mugarri aurki daitezke haren irudietan: piktorialismoa, Objektibotasun Berria eta diseinuak eta publizitateak argazkilaritzaren garapenean izandako eragina, esaterako».

Profesional «independente» bat izan zen, bere estudio propioa izan zuena, garaiko aldizkari puntako askorentzat lan egin, eta hainbat aldiz jarri zuena bere obra erakusgai. Harik eta hiru hileko bidaia bat itzulerarik gabeko joana bihurtu zitzaion arte, eta bide artistikoaren azkena. Anne Morin komisarioak ekarri du orain haren lana Artegunera, aurrez Berenice Abottena eta Vivian Maierrena bezala, eta, haiena bezainbat, Watkinsena ere «istorio berezi» batekin lagundutako obra dela azpimarratu du hark.

Ez nolakoa, nor baizik

1884an jaio zen Watkins, Hamiltonen (Kanada). «Familia burges batean, non ardura nagusia musikarekiko eta arteekiko interesa elikatzea izan zuen», Morinen esanetan. 1908an etxetik aldendu eta 1914an Clarence H. Whiten eskolan hasteak erabat markatu zuen haren idazkera fotografikoa. Lerro kurbatuez baliatuz, konposizio harmoniko eta orekatuak lantzen hasi zen, aurrerago egonkortuko zuena. Eta horra garairako aurrendari zen lehen keinua. «Ez zuen soilik begiratzen jakin nahi, konposizioak arduratzen zuen. Eszenaratzeak. Forman zuen interesa, ez objektuetan». 1922ko The Wharf (Kaia) da horren erakuslerik borobilena Morinentzat. «Hutsaren eta betearen arteko lanketa ikusten da. Nola duten itzalek objektuek bezainbesteko gorputza».

Erakusketaren hirugarren atalean dator irudi hori: New Yorkeko aldiari eskainitakoan. Aurretik datoz Obra baten sorrera (1908-1915) eta Erretratuak: Watkinsen prestakuntza sasoiko irudi askotarikoei eta orduko kulturgile entzutetsu ugariri egindako lanei dagozkienak, hurrenez hurren. Erretratuen ataletik atera du Morinek, hain zuzen, erakusketarako izena, Watkinsek horietan erakusten duen argiaren trebeziak liluratuta. «Ez dute erakusten nolakoa den bat, baizik eta nor den».

1928an, argazkilariak bidaia bat abiatu zuen Europara; hasieran, Glasgown zituen lau izeba bisitatzeko asmoz. Egoera negargarrian topatu zituen, ordea, gaixorik eta erortzear zegoen etxe batean. «Ez zuen han geratu beste erremediorik izan», dio Morinek. Argazkilaritza behin betiko utzi aurretik, baina, Berlin, Postdam, Paris eta, geroago, Mosku bisitatu zituen, eta azken horretatik, esaterako, 600 irudirekin itzuli zen. Glasgowko eraikuntzen egiturekin ere egin zuen lan, konposizioan arreta jarriz berriz ere. Azken aurreko Europa atalean biltzen dira horiek denak.

Lehenagokoa da azken atala: Fotomuntaketak. 1930-1937 artean, bere artxiboko irudiak baliatuta, diseinu dekoratiboak egin zituen Watkinsek, ehunen fabrikatzaileei saldu ahal izateko. Horiek kenduta, 1935ekoa da orain arte topatu duten Watkinsen azken argazkia: bere itzala erakusten duena. Morin: «Ahanzturan eroritako artxibo baten berreskurapena da hau, baina oraindik asko egon daiteke aurkitzeko. Hemen Maierren lana erakutsi genuenetik hona asko sakondu da haren obran, eta badut sentsazioa Watkinsekin ere antzeko zerbait gerta daitekeela».