Summary: Maria Kolesnikova atxilotu dute mugan, Bielorrusiako oposizioko buruetako bat. Ukrainak zabaldu duenez, Bielorrusiako segurtasun indarrek herrialdetik kanporatu nahi zuten Kolesnikova, baina hark pasaportea apurtu zuen.

Buruzagirik gabe geratu da Bielorrusiako oposizioa: Poliziak preso hartu ditu erbestean ez daudenak, azkena Maria Kolesnikova. Hura atxilotu zuten zurrumurruak atzo zabaldu ziren, hainbat lekukok salatu zutenean ezezagun batzuek atzeman eta ibilgailu batean eraman zutela. Oposizioak, berriz, atxilotu egin zutela esan zuen, eta Poliziak, eurek ez zutela atzeman.

Gaur bestelakorik jakinarazi du Minskek. Mugako segurtasun indarren arabera, goizaldean Ukrainara sartzen ahalegindu dira Kolesnikova bera, Anton Rodnenkov eta Ivan Kravtsov —biak desagertutzat eman zituzten atzo—. Lehena atxilotu egin dute muga zeharkatu aurretik, baina beste biek lortu dute Ukrainan sartzea. Minsken arabera, bi horiek ere atxilotu egin dituzte Ukrainako segurtasun indarrek. Kievek, ordea, ez du halakorik baieztatu.

Oso bestelakoa da Ukrainako segurtasun indarren kontakizuna. Haien arabera, hiru ekintzaileak Bielorrusiatik kanporatzen ahalegindu ziren hango segurtasun indarrak, eta lortu zuten Kravtsov eta Rodnenkoven kasuan; baina Kolesnikovak pasaportea apurtu zuen, eta, beraz, ezin izan zioten Ukrainan gelditzen utzi; hortik Bielorrusian atxilotu izana. «Ez zuten Maria Kolesnikova kanporatzea lortu, emakume ausart honek neurriak hartu zituelako, mugaz bestaldera bidal ez zezaten», esan zuen Anton Guerastxenko Barne ministrordeak.

Svetlana Tikhanovskaia presidentetzarako bozetarako oposizioko zerrendaburuak gaitzetsi egin du atxiloketa, eta Kolesnikova berehala aske uzteko eskatu du. «Koordinazio Kontseilua negoziaziorako plataforma bat da, eta, beraz, bertako kideak, Kolesnikova bera tartean, aske utzi behar dituzte [Aleksandr] Lukaxenko presidenteak ohartu behar du horretaz. Ezin da jendea bahitu egun argitan. Hori eginez, Lukaxenkok erakusten du beldur dela».


Summary: Alardearen auzia elkarrizketarekin konpondu behar dela ohartarazi du Jaizkibelek. Ez da alarderik aurten Hondarribian. 2021ekoari begira, «hain urrutitik datorren arazoari» konponbidea emateko, elkarrizketa aldarrikatu du Jaizkibel konpainiak. Jaizkibelek parte hartu du gaurko mezan, eta Alarde Fundazioak ez.

Hondarribiko kaleak (Gipuzkoa) jendez beteta egongo lirateke gaur, alardearekin. Ez da horrela izan, ordea, aurten. Pandemiaren ondorioz, aurtengo alardea bertan behera geratu da. Datorren urtekoa bestelakoa izan dadin, alardea soldadu gizonek soilik osatua izan ez dadin, «elkarrizketa» aldarrikatu du Jaizkibel konpainia parekideak, «2021eko alardea benetan historikoa izan dadin».

Irailaren 8arekin, ohar bat kaleratu du konpainiak, eta elkarrizketarako deia egin die eragileei, «Hondarribiak hori eta gehiago merezi duelako». Elkarrizketa «babesteko eta bultzatzeko» deia egin die erakundeei. Jaizkibelek helburutzat jarri du 2021eko alardea publikoa izatea, parekidea eta bakarra.

Jaizkibelek aurten ez du desfilerik egin alardean emakumeek ere egon behar dutela aldarrikatzeko, baina nabarmendu du lanean segituko duela aurrerantzean ere, 2021ekoa izan dadin aldaketarako alardea. «2021eko alardeak aukera ematen digu egiazko tradizioa berreskuratzeko eta aberasteko».

Mezan, Jaizkibel soilik

Guadalupeko Amaren ermitan, urteroko meza egin dute, eta Jaizkibel konpainiako kideek botoa berritu dute han. Alarde fundazioak aparteko deialdia egin du, ohi baino goizago; bi desfileetako ordezkariek ez dute bat egin deialdi horren ondorioz.

Txomin Sagarzazu alkateak berak onartu du jaiak egin ezin diren honetan, eguneko ekitaldi nagusia ospakizun hori dela. Jaizkibel bakarrik agertu da. Urteak dira konpainiak mezan parte hartzen duela. Hain justu, hor egiten zuten bat bi desfileetako ordezkariek. Alkatearen esanetan, Alarde fundazioak «osasun arloko» zioak argudiatu ditu aparteko deialdia egiteko.


Summary: Erkoreka izango da Jaurlaritzaren ordezkaria eskumenen eskualdatzea negoziatzeko. Gobernantza eta Autogobernu Sailetik kanpo, eskualdatzeen egutegia negoziatzeko ardura izango du Iñigo Urkulluren gobernu berrian. Koronabirusaren krisiak atzeratu egin du hori ere.

Josu Erkorekak berebiziko garrantzia izango du Eusko Jaurlaritza berrian. Gobernuko bozeramaile eta Gobernantza Publiko eta Autogobernu sailburu izateari utzi dio, baina lehen lehendakariorde eta Segurtasun sailburu izango da gaurtik aurrera. Horrez gainera, Gernikako Estatutuko eskumenak eskualdatzeko Transferentzien Batzorde Mistoko burua ere izango da, gaurko EAEko aldizkari ofizialaren arabera, baita Eusko Jaurlaritzaren eta foru aldundien arteko batzorde mistokoa ere.

Erkorekak eskumenak eskualdatzeko egutegi bat negoziatu du aurten Espainiako Gobernuarekin, Autogobernu sailburua zela, eta zeregin horretan jarraitzeko aukeratu du Iñigo Urkullu Eusko Jaurlaritzako lehendakariak.

Iragan otsailean aurkeztu zuen Espainiako Gobernuak egutegia. Haren arabera, 2022. urterako osa liteke guztiz Gernikako Estatutua, bete gabe lau hamarkadatik gora igaro eta gero. Koronabirusak eragindako krisiak, ordea, atzeratu egin ditu negoziazioak. Ekainean egin zituzten berez martxoan egitekoak ziren negoziazioak. Egutegi haren arabera, urtea bukatzerako Eusko Jaurlaritzaren esku behar lukete espetxeen kudeaketak, errepideko garraioak eta itsasertzaren kudeaketak, besteak beste.


Summary: Hamalau eguneko berrogeialdia zazpira apaltzea aztertzen ari da Frantzia. COVID-19ak kutsatutako gaixoekin kontaktuan egondakoen berrogeialdia murriztearen alde agertu da Frantziako Gobernua aholkatzen duen kontseilu zientifikoa

Hamalau eguneko berrogeialdia «luzeegia» izan daitekeela adierazi du gaur goizean Olivier Veran Frantziako Osasun ministroak. Bere arabera, Frantziako Kontseilu Zientifikoa horren alde legoke. Gaur egun, koronabirusak kutsatutako gaixoekin kontaktuan egondako pertsonek hamalau egunez itxialdian egon behar da, beste nehor ikusi gabe; epe hori zazpi egunera apaldu nahiko lukete. Frantziako Osasun ministroak uste du gisa horretara herritarrek neurriarekiko atxikimendu hobea izanen dutela. «Ohartu gara gaur egun anitzek ez dutela epe hori errespetatzen».

Veranek zehaztu du neurria ez dela «ekonomiari lehentasuna» emateko; «kutsagarriagoak gara lehen bost egunetan; sintomak agertu ala testean positibo eman eta bost egunera. Ondoren, kutsagarritasuna apaltzen da biziki fite. Aste baten buruan biziki apala da».

Ostiralean Defentsa Kontseilua bilduko du Frantziako Gobernuak, eta orduan hartuko dute erabakia. Veranek adierazi du ordurako beste aditu batzuen iritziak ere bilduko dituztela.


Summary: Esportazioek gora egin dute Alemanian eta Frantzian. Batez ere Txinara egindako salmentetatik etorri da esportazioen hazkundea. INSEEk hobetu egin ditu aurreikuspenak, eta uste du Frantziak %9ko atzeraldiarekin itxiko duela urtea.

Hirugarren hilabetez jarraian, Alemaniako esportazioen kopuruak gora egin du uztailean (+%4,7), oro har Europatik kanpora eta bereziki Txinara egindako salmentei esker. Suspertzea aurreko bi hiletakoa baino txikiagoa izan arren, analisten ustez, esportazioen datuek erakusten dute Alemania hasia dela onurak igartzen merkataritza globalaren berpiztetik.

Frantziaren esportazio datuak ere onak izan dira uztailean, %9,6ko hazkundearekin. INSEEren arabera, herrialdeko ekonomiak pandemia aurreko jardueraren %95 berreskuratu du abuztuan. Institutuak uste du hirugarren hiruhilekoan BPGa %17 haziko dela eta, ondorioz, 2020ko gainbehera espero baino txikiagoa izango dela: %9koa.

Zenbateraino ote da suspertzea errebote teknikoa soilik? Argitzeko dago oraindik. Hirugarren hiruhilekoan Alemaniako esportazioak ere —eta barne produktu gordina— are gehiago berreskuratuko direla uste dute aditu gehienek, baina horretarako aldagai inportantea izan daiteke euroaren beraren trukea. Euro garestia, hain zuzen, hizpide izango dute, ziur, osteguneko Europako Banku Zentralaren kontseiluaren bilkuran.

Nadia Calviño Espainiako Ekonomia ministroak, berriz, esan du maiatzean “inflexio puntua” izan duela herrialdeak, eta hirugarren hiruhilekorako %10etik gorako hazkundea espero du barne produktu gordinean.

Bigarren hiruhilekoko BPGa

Urteko bigarren hiruhilekoan konfinamendu neurriekin zegoen Europaren isla da Eurostatek gaur emandako datua: euroaren herrialdeetan barne produktu gordina %11,8 erori zen apiriletik ekainera, eta enplegua %2,9 murriztu zen. Baina, beharbada, koronabirusaren kolpearen neurria hobeto ikusten da alderaketa aurreko urtearekin eginda. Euroguneko barne produktu gordina %14,7 txikitu zen, eta enplegua %3,1 murriztu zen.

2020ko lehen hiruhilekotik bigarrenerako aldaketan, Espainiako BPGak nozitu du kalterik handiena batasunean, alde handiz (-%18,4). Zerrendan atzetik izan ditu Kroazia (-%14,9), Hungaria (%14,5), Grezia (-%14), Portugal (-%13,9) eta Frantzia (-%13,8).

Iparraldeko herrialdeek izan dute beherakadarik txikiena: Finlandia (-%4,5), Lituania (-5,5), Estonia (-%5,6) eta Irlanda (-%6,5).


Summary: Egun bakarrean bikoiztu egin dira Nafarroan atzemandako koronabirus kasuak. 658 positibo atzeman dituzte Hegoaldean. Handituegin da erietxeratuen kopurua ere; denera, 356 eri daude egun ospitaletan, eta horietako 57 dituzte ZIUetan.

Bezperako datuekin alderatuta, berriz ere igo egin dira azken 24 orduetan Hegoaldean atzemandako kasuak. 658 kasu atzeman dituzte, bezperan baino 37 gehiago. Igoera nabarmena Nafarroan izan da, egun bakarrean bikoiztu egin baitira han atzemandako kasuak. 261 kasu atzeman dituzte azken orduetan, 153 gehiago igandeko datuekin alderatuta. Egindako test kopurua ere orain arteko handiena izan da: 2.760 PCR egin dituzte egun bakarrean Nafarroan.

Gainontzeko hiru lurraldetan jaitsi egin da atzemandako kasu berrien kopurua. Araban, beste 27 kasu atzeman dituzte, bezperan baino zortzi gutxiago; Bizkaian 216, bezperan baino 83 gutxiago; Gipuzkoan, berriz, 162, bezperan baino hamasei gutxiago.

Kutsatuek gora egin dute, baita erietxeratuek ere. Azken orduetan 44 pertsona sartu dituzte erietxean, bezperan baino 11 gehiago. Hala, dagoeneko koronabirusa duten 356 pertsona daude Hegoaldeko erietxeetan. Horietako 57 daude ZIUetan, bezperan adina.

Nafarroako Gobernuak lagunarteko eta senitarteko ospakizunak saihesteko eskatu du. Hala, aurreratu du aztertzen ari direla datozen egunetan koronabirusaren transmisioa eteteko neurri zorrotzagoak hartzea.


Summary: Palestinaren inguruko ikastaro bat bertan behera uzteko eskatu dio Espainiako Juduen Federazioak NUPi. Bihar hasiko dute ikastaroa, Palestinaren aldeko elkartasun mugimenduen «kriminalizazioa» ardatz hartuta. Espainiako Komunitate Juduen Federazioak antisemitismoa bultzatzeaz akusatu ditu parte hartzaileak.

Apartheid-a Palestinan eta elkartasunaren kriminalizazioa hitzaldi multzoa bertan behera uzteko eskatu dio Espainiako Komunitate Juduen Federazioak NUP Nafarroako Unibertsitate Publikoari. Federazioaren esanetan, ikastaroak «arnasa ematen dio» antisemitismoari.

NUPek antolatutako udako ikastaroetako bat da, eta Israelen eta Palestinaren arteko gatazka «ikuspegi ezberdinetatik» aztertzea du helburu. Bost hitzaldik osatzen dute ikastaroa, eta bihar hasiko da, Madrilgo Unibertsitate Konplutentseko irakasle Isaias Barreñadaren Palestinako errealitatea 2020. urtean hitzaldiarekin. Hala, «Palestinan bakea bilatzen duen nazioarteko elkartasun mugimenduaren kriminalizazioa», eta Israelek, AEBek eta Europako Batasunak bultzatutako «diskriminazioa» aztertuko dituzte.

Federazioaren esanetan, ordea, Israelen eta juduen aurkako «gorrotoa» bultzatzen du ikastaroak. Horregatik, gutun bat igorri dio NUPeko errektore Ramon Gonzalo Garciari, hura bertan behera uzteko eskatuz. Izan ere, azpimarratu dute, parte hartzaileak kontuan izanik, ezinezkoa dela ezarritako helburuak lortzea.

Besteak beste, Boikota, Desinbertsioak eta Zigorrak mugimenduaren sortzaile Omar Barghoutik —Bakearen Ghandi Saria irabazi zuen 2017an— eta NBE Nazio Batuen Erakundeko Israelerako errelatore Michael Lynkek hartuko dute parte. Juduen federazioaren hitzetan, lehenak juduen «diskriminazioa» eta Israelen «deabrutzea» defendatzen ditu, eta Hamas eta Palestinaren Askapenerako Herri Frontea erakundeekin loturak ditu. Biak «erakunde terroristatzat» jotzen ditu Israelek. Lynken aurka, berriz, adierazi dute NBErentzat eginiko txostenetan «propaganda antisemita» erabili izan duela oinarri gisa.

Ez dira horiek Espainiako Komunitate Juduen Federazioak kritikatu dituen hizlari bakarrak. «Terrorismoa justifikatzeaz» akusatu du Lidon Soriano ikertzailea eta Internazionalistak Auzolanean taldeko kidea, eta Alys Samson Boikotaren aldeko Batzorde Nazionaleko Europako koordinatzailearen parte hartzea salatu du.

Horrez gain, ikastaroa prestatzearen ardura hartu duen Sodepaz elkartea «muturreko mugimenduekin» lotuta dagoela adierazi dute. «Gatazkaren bertsio desitxuratu bat azalduko dute, aldeetako baten narratiba babestuz eta bestea kriminalizatuz», nabarmendu dute.


Summary: Senideek zahar etxeetako egoeren berri emateko eskatu diete ahaldun nagusiei. Senideen elkarteek uste dute orain arteko protokoloak ez direla baliagarriak izan. Funtsezkoa iruditzen zaie ahaldun nagusiekin biltzea, jarduketa planak «kontrastatu» ahal izateko.

Zahar etxeetako egoiliarren senitartekoek azalpenak eskatu dizkiete Arabako, Bizkaiko eta Gipuzkoako ahaldun nagusiei, zerbitzu horietan gertatzen ari dena argitzeko. Haien arabera, egoitzetan dagoen egoera «larria» da, eta ahaldun nagusiek badute horretan ardura. «Ulertezina iruditzen zaigu egoitzak kutsatzeko guneak izaten jarraitzea sei hilabete baino gehiagoko pandemiaren ondoren». Senideek uste dute orain arte eginiko prebentzioko, detekzio goiztiarreko eta ikuskapeneko protokoloek ez dutela funtzionatzen edo ez direla martxan jarri. Esate baterako, adierazi dute pertsonen arteko babes neurriak eta zentroei eskainitako baliabideak ez direla nahikoak.

Babestu eta Irauli, erabiltzaileen senitartekoen elkarteek egin dute eskaria, eta baita Arabako, Bizkaiko eta Gipuzkoako pentsiodunen mugimenduak ere. Haien ustez, beharrezkoa da ahaldun nagusiekin batera kontratatzea egoitzak «zentro seguruak» izateko aurreikusi diren jarduketa planak, eta horri buruz duten iritzia azaldu ahal izatea.


Summary: 'Train to Busan 2' filmarekin hasiko da Donostiako Fantasiazko eta Beldurrezko Zinemaren Astea. Urriaren 30etik azaroaren 6ra arte egingo da jaialdia. Javier Botet aktorea da zinema festibalaren kartelaren protagonista

Yeon Sang-ho korearrak zuzendutako Train to Busan 2 (2020) filmak emango dio hasiera, urriaren 30ean, Donostiako 31. Fantasiazko eta Beldurrezko Zinemaren Asteari. Train to Busan (2016) filmaren bigarren partea da aurtengo hau –lehena ere Yeon Sang-hok zuzendua da–, eta Hego Korean estreinatu dute uda honetan, eta arrakasta handia izan du.

Train to Busan-en lehenengo partean kontatutako gertakarien ondorengo lau urteetan garatzen da aurtengo pelikularen ekintza. Izurria hedatu egin da, eta herrialde osoa utzi du suntsituta. Orain, zeharo erraustua dago, eta kontrola galdutako zonbi gosetiek hartua, penintsularen jabe egin baitira. Epidemiaren hasieran, soldadu ohi batek eremu kutsatutik ihes egitea lortu zuen, eta hara itzuli beharrean izango da orain.

Beldurrezko astearen antolatzaileek gaur eman dute aurtengo ekitaldian emango dituzten beste film batzuen berri ere. Honako hauek dira: Benny Loves You (Karl Holt, Erresuma Batua), Meandre (Mathieu Turi, Frantzia), La Nuée (Just Philippot, Frantzia), PG: Psycho Goreman (Steven Kostansky, Kanada), Sea Fever (Neasa Hardiman, Irlanda-AEB-Erresuma Batua-Suedia-Belgika) eta Tailgate / Bumperkleef (Lodewijk Crijns, Herbehereak).

Panpinak protagonista

Javier Botet aktore espainiarra da aurtengo jaialdiko protagonista. Ytantos estudioak egin du kartelaren diseinua, eta Alberto Moragok. Kartelak beldurrezko zinemaren historian agertu izan diren panpinak omendu nahi ditu, eta, hain zuzen ere, panpinak barnean hartu izan dituzten generoko klasiko batzuk proiektatuko dituzte Fantasiazko eta Beldurrezko Zinemaren Astean. Bestalde, panpinak protagonista izango dira Alegiazko izakiak erakusketan ere; Okendo kultur etxean egongo da ikusgai, irailaren 25etik azaroaren 9ra, eta Tolosako Topic Museoko txotxongiloak ikusi ahal izango dira.


Summary: Zorte ona izan du Bidasoak Europako Ligan. Irundarrek Nexe Kroaziako taldea izango dute aurkari bigarren kanporaketan. Irunen jokatuko da joaneko norgehiagoka, eta Nasicen itzulikoa

Gaur egin dute Europako Ligako bigarren kanporaketaren zozketa, Vienan, eta Irungo (Gipuzkoa) taldeari Nexen Kroaziako kluba egokitu zaio. Bidasoako ordezkariek; beraz, ez dute kexatzeko arrazoirik. Izan ere, aurkari oso indartsuak zeuden zozketan, Alemaniakoak, Frantziakoak eta Danimarkakoak, batez ere. Baina lehen kanporaketan izan ez zuten zortea izan dute oraingoan. Orduan, areriorik indartsuena egokitu zitzaien, PAUC Frantziako taldea. Hala ere, irundarrek nagusitasunez kanporatu dute.

Euskal Herriko eta Kroaziako taldeek hilaren 22an jokatuko dute joaneko partida, Artalekun. Astebete geroago, berriz, itzulikoa jokatuko dute Nasicen (Kroazia). Kanporaketa gainditzen duen taldeak ligaxka jokatuko du. Itxuraz, Bidasoak aukera du hori lortzeko, aurkari bihurria izan arren, Nexe ez baita punta-puntako taldea. Ez du titulu bakar bat ere irabazi, beti egon baita Zagreb ahaltsuaren itzalpean etxeko txapelketan. Hain zuzen, aurten bete dira 25 urte Bidasoak Zagrebi irabazi zionetik Europako Kopako finalean. Ordutik ez zuen jokatu Kroazian, eta, beraz, 25 urte geroago, herrialde horretara itzuliko da.


Summary: Los Arcosko zirkuitua egokitzeko ia milioi erdi gehiagoko gastua egin beharko litzateke. LAMS enpresak uko egin zion zirkuitua 2024 urtera arte kudeatzeko kontratuari, argudiatuta ezingo zituela baldintzak bete. NICDO enpresa publikoak hartu du orain zirkuituaren ardura, baina Rebeca Esnaola Nafarroako Kultura eta Kirol kontseilariak ez die aterik ixten etor daitezkeen eskaintzei.

Los Arcosko (Nafarroa) zirkuituaren kudeaketak zeresana ematen jarraitzen du inauguratu zenetik hamar urte bete diren honetan. Hartzekodunekin 496.828 euroko zorrak ditu; Nafarroako Ogasunarekin, 128.124 eurokoak; udalari ere jarduera ekonomikoei dagokion azken bi urteetako tasak zor dizkio; eta Iberdrolak ere bi jakinarazpen bidali zizkion kudeatzaileari urtarrilean 18.797 euro eskatuz, eta ordaindu ezean argindarra moztuko zuela jakinarazi zion. Horrez gain, zirkuituaren mantentze lanak egiteko 468.589 euroko gastua egin beharko litzatekeela azaldu du gaur goizean Rebeca Esnaola Nafarroako Kultura eta Kirol kontseilariak, azpiegituraren auditoria aurkeztu duenean. Zirkuituaren kudeaketa egokiarekin kezkatuta dagoela esan du, eta adierazi LAMS enpresak orain arte egindakoa ezegokia izan dela.

NICDO enpresa publikoa da azpiegituraren jabea, baina 2014tik Los Arcos Motor Sport (LAMS) enpresak kudeatu du zirkuitua. Joan den urtean, bi aldeek kontratua berritu zuten, eta zirkuituaren erabilera LAMSen esku geratu zen 2024 urtera arte. Baina egoerak ez zuen luzaroan iraun, uko egin baitzion azpiegituraren kudeaketari, argudiatuta ezin zituela bete kontratuan zehazten ziren neurriak. Urte hasieratik, NICDO da zirkuituaren jabea eta kudeatzailea, eta kontuak nola dauden zehazteko auditoria egiteko eskatu zion Shuttle Minds agentziari. Agerian geratu dira horrela LAMSek hartzekodunekin, ogasunarekin, Iberdrolarekn eta Los Arcosko udalarekin zituen zorrak, eta azpiegituraren beraren egoera zein den.

Orain berriz ere esku publikoetan dago zirkuituaren kudeaketa, eta bideragarri izan dadin lortzeko lanean ari direla esan du Esnaolak. Asmoa da autofinantzaketan oinarritzea, baina ikusteko dago pandemiak nola eragingo duen programatuta dauden ekitaldietan. Edonola ere, ez dio aterik ixten beste inolako proposameni, eta iristen diren guztiak aztertuko dituztela esan du kontseilariak.

Oposiziotik, Geroa Baik, EH Bilduk eta Ezkerrak eskatu dute NICDOk jarraitu dezala zirkuitua kudeatzen, bestela “gaizki hasitakoak gaizki jarraituko baitu”, Maiorga Ramirez EH Bilduko parlamentarioaren hitzetan. 2010ean inauguratu zuten zirkuituaren lanak esleitu zirenean, proiektuak sei milioi euroko aurrekontua zuen, baina gastua 60 milioi eurora igo zen lanak amaitu zirenean.


Summary: Paul Baudry Basusarriko auzapeza zigortu du Baionako auzitegiak. 24 hilabeteko kartzela zigorra, gibelapenarekin, 100.000 euroko isuna, eta hamar urteko inhabilitazioa ezarri dizkiote kargu publikoa bere intereserako erabiltzea egotzita. Hamar eguneko epea du dei egiteko.

Erruduntzat jo du Baionako Auzitegiak. Joan den ekainaren 23an epaitu zuten Paul Baudry Basusarriko (Lapurdi) auzapeza lursailei buruzko informazioa emanda dirua lortzea egotzita. Prokuradorearen eskaerari men eginez, 24 hilabeteko kartzela zigorra ezarri dio epaileak, gibelapenarekin. Horrez gain, 100.000 euroko isuna ordaindu beharko du, eta hamar urteko inhabilitazioa izanen du. 25 urte daramatza auzapez, eta gehiengo osoa erdietsi zuen martxoko bozetan. Hamar eguneko epea du auzitegiaren erabakiari dei egiteko.

Baionako Auzitegiak 2013. eta 2018. urteen artean egindako hainbat ustelkeria kasurengatik epaitu zuen joan den ekainean Paul Baudry. Kargu publikoa bere intereserako erabiltzea, ondasun sozialez abusatzea, zerga iruzurraren zuritzea, eta Bizi Publikoaren Gardentasunerako Goi Aginteari ondasunak ez aitortu izana leporatu zioten auzapezari. Besteak beste, PMB konpainia sortu zuen auzapezak Vinci etxe eta terrenoen salerospenerako konpainiarentzat, «aholkularitza lanetan» aritzeko. Lurrei buruzko informazioak ematen zizkion konpainiari.

Akusazioaren arabera, kargu publikoa bere intereserako erabiltzen zuen PMB konpainiaren bidez. Bestalde, PMBko diru funtsa bere zor pertsonalak pagatzeko baliatu izana leporatu dio auzitegiak. Diru hori Espainiako Estatuko banku batera igortzen zuen; hala, zerga iruzurra zuritzen zuen Baudryk, akusazioaren ustez. Bestalde, bere ondasunak ez osoki aitortzeagatik epaitu dute. Izan ere, kargu politikoa duen orok ondasunak aitortu behar ditu hautatua izan aitzin. Baudryk bere ondasunen parte bat kukuturik atxiki du: 83.000 euro guztira.


Zinemaldia aldatu zutenak

Summary: Zinemaldia aldatu zutenak. 'Zinemaldiak 24 edizio izan ditu. Ez dugu gogoko' erakusketa jarri dute Artium museoan. Donostiako Zinemaldiaren 1977ko edizioa du oinarri, zeinak jaialdiaren zutabeak eta ildoak aldatu zituen.

Ez zen hasiera izan, baina bai aro berri baten hasiera ekarri zuen inflexio puntua. Donostiako Zinemaldiak 25 urte bete zituen 1977an, eta aldaketa handiak izan ziren urte hartako jaialdian, antolakuntzatik hasi eta emanaldietaraino. Bada, aldaketa horien xehetasunetan sakontzen duen erakusketa zabaldu dute Artium museoan: Zinemaldiak 24 edizio izan ditu. Ez dugu gogoko. Zinemaldiaren, Elias Querejeta Zine Eskolaren (EQZE) eta Artiumen arteko lankidetzaren bitartez ondu da, eta abenduaren 8a arte izango da ikusgai.

Egitasmoa Artium museoaren bildumako Zeru bat, hamaika bide. Praktika artistikoak Euskal herrian 1977-2002 aldian erakusketarekin lotuta dago, eta Zinemaldiak eta EQZEk bultzatzen duten Zinemaldia 70: historia posible guztiak proiektuaren parte da. Pablo La Parrak egin ditu komisariotza lanak, eta gaur aurkeztu dute erakusketa.

«1977ko edizioa, urteurren bat baino gehiago, borrokarako gune bat izan zen: hiritik kudeatutako lehen jaialdia aldarrikapen politikorako plataforma bihurtu baitzen», azaldu du La Parrak. Izan ere, 1953an, frankismo garai betean sortu zen Donostiako Zinemaldia, eta haren agindupean egin zituen lehen urratsak. 1977an, baina, ordura arte Espainiako Informazio eta Turismo ministerioaren eskuetan zegoen antolakuntzaren ardura bereganatu zuen hiriak, eta horrek errotik aldatu zituen jaialdiaren zutabe eta ildo nagusiak.

Bada, edizio hartako ikus-entzunezko materialak, gutunak, argazkiak eta dokumentuak erabiliz ondu dute erakusketa, inflexio puntuan sakondu eta zinemaldiaren ibilbidean erabateko aldaketa ekarri zuen aldia berregiteko. Material asko eta asko inoiz argitaratu gabeak dira, eta lehen aldiz erakutsiko dira jendaurrean. Zinemaldiaren artxibokoak dira gehienak, baina badira beste bilduma batzuetatik hartutakoak ere.

Horien artean daude, esaterako, zinemaldiari babesa ematen dioten gutunak eta komunikatuak; lehiaketaren aldizkari ofizialaren azalen eta artikulu esanguratsuen originalak; diktadura frankistaren jazarpena jasan zuen Luis Buñuelen Viridiana filmaren kartel bat; garaiko egunkari zatiak; Juan Carlos Eguillorrek sinatutako komiki bat; eta zinemaren munduko jende ezagun asko ageri duten argazki ugari.

Erakusketan ikus daiteke, halaber, Carlos Rodriguez Sanzen eta Manuel Coronadoren Expediente film laburra. 1977an film laburrik onenaren Urrezko Maskorra lortu zuen. Hamasei milimetrotan filmatutako hamabost minutuko filma da, eta Elias Querejeta Zine Eskolak zaharberritu eta digitalizatu du. Equipo Cronica taldearen pinturari buruzkoa da, eta, aldi berean, errepresio frankistaren ondorioei buruzko hausnarketa proposatzen duena.


Summary: Leioako campusera eta Loiuko aireportura doazen autobusetan segurtasuna berma dezala eskatu dio Bizkaiko EH Bilduk Bizkaibusi. Koalizioak salatu du zerbitzu horietan egoera «kezkagarriak» egon direla, eta campuseko fakultate guztietako klaseak hasi aurretik hartu behar direla neurriak.

Leioako Campuseko eta Loiuko aireportuko autobusetan segurtasun neurriak hartu ditzatela eskatu du EH Bilduk Bizkaiko Batzar Nagusietan. Raul Mendez batzarkideak egin du eskaria. Mendezek gogorarazi du gaur egun metro koadroko lau erabiltzaile sartzen direla autobusetan. Pandemia egoeran, ordea, koalizioak beharrezkotzat jo du edukiera hori gutxitzeko neurriak hartzea, «zerbitzu egokia eta segurua eskaintzeko». Datorren astean Leioako campuseko fakultate guztietako klaseak hasiko direnez, neurriak ahalik eta azkarrena ezarri behar direla gehitu du, «garraio publikoa kutsatze gune bat» bihur ez dadin.

Hori horrela, Miguel Angel Gomez Viar Garraioak eta Mugikortasun Jasangarria Sustatzeko foru diputatua batzordera deitzeko eskaria egin du Mendezek, autobus linea horien inguruan azalpenak emateari «beharrezko» baiteritzo.


Summary: Gurasoek eman dituzte klaseak Miarritzeko eskola batean, irakasle bat falta baitute. Miarritzeko (Lapurdi) Jules Ferry eskolan irakasle bat gutxiago izendatu dute, nahiz eta ikasle gehiagok izena eman duten. Protesta gisa, gurasoek klase bat hartu dute beren gain, baina ordezko irakasle bat bidali du errektoretzak.

Itxura berezia hartu du Miarritzeko (Lapurdi) Jules Ferry eskolak goizean. Lau irakasle dira eskolan, baina beste baten beharra azpimarratu dute gurasoek. 120 ikasle dira guztira, iaz baino hemezortzi gehiago. Alta, akademia inspektoreak ez du irakasle posturik gehitu. 30 ikasleko klaseak osatzera behartuak izan dira; «Ipar Euskal Herriko tasarik altuena», Max Brisson senatariaren arabera. Hala, protesta gisa, gurasoek deliberatu dute klase oso bat beren gain hartzea. Hiru hilabeteko egutegia osatua dute klaseak txandaka eman ahal izateko. Ekintzaren berri ukan eta berehala, akademia ordezkariak arratsalderako ordezko irakasle bat igortzea agindu du, gurasoen ekintza «ukatzen» zuela argudiatuta.

Goizean, Maider Aroztegi Miarritzeko auzapeza eta Max Brisson senataria hurbildu dira eskolara. Auzapezak gutun bat idatzi dio Frantziako hezkuntza ministerioari, eta berehalakoan irakasle bat izendatzea eskatu dio. Max Brissonek helaraziko dio gutuna Jean Michel Blanquer Frantziako hezkuntza ministroari. Brissonen arabera, Miarritzeko hiriak «postalaren irudia pairatzen du». «Errektoretzak ez du irakasle posturik ezarri pentsatuz ingurugune pribilegiatua dela. Alta, desoreka soziologikoa biziki azkarra da Miarritzen», azaldu du. Brissonek espero du Blanquerrek «entzunen» dituela eta ahalik eta fiteen irakasle postu oso bat ezarriko duela eskolan. Anartean, negoziazioekin eta protestekin segituko dute gurasoek, sare sozialetan azaldu dutenez. «Egoera presazkoa eta larria da», esan dute.


Summary: Eskola garraioan, jantokietan eta garbiketan ere grebara joko dute hilaren 15ean. Grebara deitu dute ELA, LAB, CCOO, UGT eta ESK sindikatuek, zeinek ordezkaritza duten hezkuntza arloko azpikontratetan.

Arabako, Bizkaiko eta Gipuzkoako sare publikorako eta itunpekorako hilaren 15erako greba deialdia egin zuten ELA, LAB, Steilas, CCOO eta UGT sindikatuek, eta, orain, iragarri dute hezkuntza arloko azpikontratek ere grebara joko dutela. Hezkuntza arloko azpikontratetan ordezkaritza dute ELA, LAB, CCOO, UGT eta ESK sindikatuek, eta haiek egin dute deialdia; garbiketa zerbitzuari, jantokiei eta garraioari eragingo die. Grebarako arrazoiak badituztela uste dute: «Deialdiaren arrazoia da ez dagoela negoziaziorik eta prebentzio eta segurtasun neurrien planifikaziorik, osasun alarma-egoeran, garbiketa, jantoki eta eskola garraioa bezalako eremu garrantzitsuetan». Eusko Jaurlaritzako Hezkuntza Sailari dituzten eskaerak aintzat hartzeko eta eurekin negoziatzeko eskatzeko egin dute grebarako deialdia.

Garbiketa zerbitzuari dagokionez, sindikatuek ziurtatu dute kontratatu dituzten errefortzuak «eskasak» direla, eta ez direla nahikoa ehunka ikasle hartzen dituzten ikastetxeak desinfektatzeko. Gainera, haien hitzetan, gaixo daudenen bajak bete gabe daude oraindik.

Sindikatuen arabera, arazoak daude eskoletako jantokietan eta garraioan ere. «Ez dute negoziatzen aldizkako kontratu finkoak dituzten langile guztiekin, eta ez digute esaten nola antolatuko diren zerbitzuak». Sindikatuek argi dute baliabide gehiago behar dituztela, langile gehiago kontratatu behar dituztela, baita ratioak murriztu ere, zerbitzuak «seguruak eta kalitatezkoak» izateko.

Baliabide gehiago ez ezik, informazioa ere nahi dute: «Enpresek eta [Eusko Jaurlaritzako] Hezkuntza Sailak ez digute informaziorik eta erantzunik ematen. Gaur egun, milaka langilek ez dakite zer baldintzatan eta zer neurrirekin hasiko diren, hasten badira».


Summary: Frantziako Tourreko zuzendariak positibo eman du. Lehian jarraitzen duten 165 txirrindulariek negatibo eman dute PCR proban. Talde batzuetako lau teknikarik ere, positibo eman, eta lasterketa utzi behar izan dute; beste bat atzematen badute, lehiaketatik kaleratuko dute talde osoa.

Oraingoz, aurrera jarraituko du Frantziako Tourrak. Txirrindulariek eta itzuliaren inguruan lanean dabiltzan kide guztiek atzoko atseden eguna baliatu zuten PCR probak egiteko, eta emaitzak onak izan dira: txirrindulari bati ere ez diote atzeman COVID-19a. Bai, ordea, Christian Prudhomme lasterketako zuzendariari. Sintomarik ez duela azaldu du, baina astebeteko berrogeialdia egin beharko du orain.

Guztira, 841 proba egin zituzten atzo. Lasterketa hasi denetik egin dieten hirugarren PCRa da, eta, Prudhommek ez ezik, lau taldetako teknikariek ere eman zuen positibo; lasterketa utzi dute guztiek. Cofidis, Ag2r La Mondiale, Ineos Grenadiers eta Mitchelton-Scott taldeek galdu dute lantaldeko kide bat, baina lehiaketan jarraituko dute. Beste pare bat talde, Mikel Landaren eta Pello Bilbaoren Bahrain eta Lotto, ohi baino beranduago agertu dira gaurko etaparen hasierara, kasu susmagarriren bat zutelako, baina, azkenean, arazorik gabe ekin diote 10. etapari.

Tourreko antolakuntzak argitu duenez, Prudhommek ez du harreman zuzenik izan txirrindulariekin eta haien inguruarekin, baina, badaezpada ere, azken hilabetean egin dioten laugarren PCR proba egitea erabaki zuen. Txirrindulariekin ez, baina Jean Castex Frantziako lehen ministroarekin bai, egon zen zuzendaria: hark Prudhommen autoko atzeko aldean ikusi zuen joan den larunbateko etapa. Tourrak ez du azaldu badaezpada ere berrogeialdia egingo ote duen.

Asteburuan, kritikak

Tourrean asteburuan ikusi diren irudiek ere eman dute zeresana. Pirinioetatik igaro berri da lasterketa, eta, ohikoa den moduan, aurten ere milaka izan dira Euskal Herritik eta beste lekuetatik agertutako jarraitzaileak. Sare sozialetan hainbat irudi zabaldu dira, eta hainbat zale ikus zitezkeen maskararik gabe edo hura kokotean jarrita txirrindulariak animatzen. Horrek kritikak eragin ditu, zale horiek txirrindulariak arriskuan jartzen dituztela eta. Txirrindulariren batek edo bestek ere egin du bat eskari horrekin; tartean, Israel Start-Up Nation taldeko Andre Greipel.

Zorionez, antolakuntzak argi utzi du ez dela ezustekorik izan eta aurrera jarraituko duela lehiak, talde guztiekin. Ezohiko egoera honetarako jarri duten araudiaren arabera, talde bateko bi kidek positibo ematen badute Tourra utzi beharko du talde osoak; berdin du txirrindulariak hala teknikariak diren.


Summary: Bizkaiko Medikuen Elkargoak bakartutako umeen gurasoen gaixo agiriaren aurka egin du. Gaixo agiriaren «benetako» esentziaren eta arrazoiaren aurka doala adierazi du elkargoak, eta gaixo agiria osasun arrazoietan oinarritu behar dela soilik, ez arrazoi administratibo edo sozialetan.

Espainiako Gobernuak, Frantziakoak ez bezala, oraindik ez du jakinarazi bakartutako haurren gurasoek gaixo agiririk izango duten, hasieran ezezkoa eman bazuen ere. Horrek harrabotsa sortu zuen hainbat sektoretan; Bizkaiko Medikuen Elkargoaren kasuan, ordea, gaixo agiria emateko eskakizunek sortu dute asaldura, agiri hori osasunari lotutako kasuetan bakarrik eman behar dela argudiatuz.

«Desegoki» gisa definitu ditu gaixo agiriaren aldeko eskariak. Elkargoak adierazi du ez dagoela medikuen esku erabakitzea umeen zaintzaz arduratuko diren gurasoek lan horregatik dirurik jasoko duten ala ez; gehitu du ez dela onargarria beste sektore batzuetako betebeharrak medikuntzari ematea. Eskari horiek «gaixo agiriaren benetako esentziari eta arrazoiari balioa kentzeko» baino ez direla erantsi du.

Bi bakartu kasu bereizi ditu elkargoak; batetik, seme-alabek positibo emandako langileen kasua aipatu du. Horien kasuan, gaixo agiria ematea ontzat jo du elkargoak, kontaktu zuzenen protokoloa martxan jarriz. Langilea kontaktu zuzena izen ez denean, hau da, seme-alabak negatibo eman baina bakartuta egon behar duen kasuan, gaixo agiririk ez ematearen alde agertu da.

Espainiako Gobernuko Lan Ministerioa, bestalde, lanerako behin-behineko ezintasunaren laguntza emateko plan posible bat diseinatzen ari da seme-alaben zaintzak lana galarazten dien gurasoentzat.


Summary: Gipuzkoako zahar etxe batean egoiliar bat hil da. Egun, 51 kasu positibo daude Gipuzkoako adinekoen egoitzetan. Abuztuaren 11n, birusa berriz ere zahar etxeetan atzeman zuten, eta, ordutik, lau egoiliar hil dira.

Gipuzkoako Foru Aldundiak jakinarazi duenez, Hernaniko Santa Maria Magdalena egoitzako egoiliar bat zendu da birusak jota. Gainera, azken orduetan, hainbat egoitzatan egindako PCR probetan, hamaika positibo atzeman dituzte, horietako hiru Hernaniko zentro berean. Bertze bi egoiliarrek gainditu egin dute birusa.

Eider Mendoza Gipuzkoako Gipuzkoako Foru Aldundiko eledunak jakinarazi duenez, 51 dira Gipuzkoako zahar etxeetan dauden kasu positiboak. Lau egoitzatan daude kasu horiek: Hernaniko Santa Maria Magdalena egoitzan, Errenteriako Jesusen Bihotza egoitzan eta Donostiako Alai etxe eta Garate-San Ignazio egoitzetan.

Abuztuaren 11n birusa berriz ere egoitzetara iritsi zenetik, lau dira Gipuzkoako zahar etxeetan hildako egoiliarrak.


Summary: Sam Bennettek irabazi du Tourreko etapa, esprintean. Irlandarra Ewan eta Sagani gailendu zaie azken metroetan. Haizeak ez du triskantzarik eragin, eta Roglicek arazorik gabe eutsi dio lidergoari

Hunkituta bukatu du Sam Bennettek (Deceuninck) Tourreko 10. etapa. Ez da gutxiagorako, aurrenekoz altxatu baititu besoak Frantziako lasterketa nagusian. Esprintean gailendu da, nola ez, Caleb Ewan (Lotto Soudal) eta Peter Saganen (Bora) aurretik. Etapa urduria izan da, haizearen mehatxuaren ondorioz, baina ez da gorabehera handirik izan. Faborito guztiak batera helmugaratu dira, eta ez da aldaketarik izan sailkapen nagusian. Primoz Roglicek (Jumbo Visma) jarraitzen du lehen postuan.

Tentsioa izan dira etapa hasi aurreko orduetan, baita lasterketako lehen kilometroetan ere. Saihetseko haizearen beldur ziren taldeak, eta, badaezpada, erritmo bizia jarri dute hasieratik. Haize babesak edozein momentutan sortu zitezkeen. Helmugatik 100 kilometrora piztu da sua, Deceuninckek egindako estutuarekin. Ez da etenik izan, baina tropelaren abiadurak izan du ondoriorik: ezerezean gelditu da Michael Scharrek (CCC) eta Stefan Kungek (Groupama) etapa hasi eta berehala osaturiko ihesaldia.

Gauzak baretu egin dira gero, haizeak indarra galdu eta norabidez aldatzearekin batera. Alta, tentsioa ez da erabat desagertu, eta eroriko jendetsua izan da helmugatik 64 kilometrora. Bertan ziren, besteak beste, Tadej Pogacar (UAE) eta Guillaume Martin (Cofidis). Tropelak ez du erritmoa bizitu, eta arazo handiegirik gabe itzuli dira.

Iragarpenen arabera, haizeak gogor jo zezakeen berriro azken 20 kilometroetan. Sarraskia izan zitekeen Re-ko irlara doan zubian. Tropela ziztu bizian hurbildu da, eta etena izan da atzealdean. Une horretan, beste eroriko bat izan da urduritasunaren ondorioz, eta moztuta gelditu da Miguel Angel Lopez (Astana). Haatik, zubian ez da zalapartarik izan, aurrez jotzen baitzuen haizeak.

Amaiera espero baino lasaiagoa izan da, eta esprintean erabaki da. Sunwebek hartu du gidaritza; errematean, berriz, Bennettek asmatu du. Soilik Ewanek jarri du ezbaian irlandarraren garaipena, azken unean estututa. Koska bat beherago izan dira gainontzeko esprinterrak. Biharkoa ere azkarrenentzako etapa izango da. Izan ere, laugarren mailako mendate bat baino ez da izango 167,5 kilometroko ibilbidean.


Summary: «Elkarlanean» aritzera deitu du Urkulluk sailburuek karguaren zina egiteko ekitaldian. Jaurlaritza berriko 11 sailburuek karguaren zina egin dute Ajuriaenean.

«Etapa berri baten hasieran gaude». Hitzokin laburbildu du Iñigo Urkullu lehendakariak bere gobernuak hasi berri duen bidea. Ajuriaenean bildu dira Jaurlaritza berriko sailburuak karguaren zina egiteko, eta Iñigo Urkullu lehendakariak elkarrizketaren eta akordioaren aldeko mezua bidali die.

Koronabirusaren krisialdi «gogorra» kudeatzea egokituko zaio gobernu berriari, eta ezinbestekoa izango du «elkarlanean» aritzea, Urkulluk nabarmendu duenez. Lehendakariak eskua luzatu die alderdiei, instituzioei eta gizarteari aurrean dauden erronkei heltzeko. Ekonomia suspertzea, oinarrizko zerbitzuak bermatzea eta enplegua sortzea aipatu ditu lehentasunen artean. «Indarrak batzeko garaia da», adierazi du.

Urkulluren hirugarren agintaldiko lehen hitzaldia ez ezik, gobernuko sailburuen karguaren zina ere baldintzatu du koronabirusak. Maskara aldean, distantzia mantenduta eta ohi baino gonbidatu gutxiagorekin hartu dute kargua hamabigarren legealdiko sailburuek. Urkulluren alde batean izan dira gobernuko sailburu berriak, eta bestean jarri dira gobernua utzi dutenak —bostak emakumeak—, eta atzean paratu dira Eusko Legebiltzarreko Mahaiko kideak.

Protokoloak gidatu du ekitaldia. Formula bera erabilita egin dute zina sailburu guztiek: agintea «Euskadiren zerbitzuan eta legearen arabera zintzo eta leialki» erabiliko dutela «hitzeman» dute, eta Gernikako Estatutuaren ale baten gainean eskuineko eskua jarrita promes egin diote karguari.Euskaraz eta gaztelaniaz egin dute euren karguaren zina Iñaki Arriola, Javier Hurtado eta Bingen Zupiria sailburuek, eta euskara hutsean, berriz, gainerakoek.


Summary: Kutsadurak zortzi heriotzatik bat eragiten du Europan. Europako Ingurumen Agentziak gaur argitaratutako txosten baten arabera, COVID-19aren pandemiak eragindako krisiak alarmak piztu beharko lituzke ingurumenaren eta osasunaren arteko harremanaren inguruan.

Europako Batasuneko herrialdeetako heriotzen %13k zerikusia daukate, era batera edo bestera, ingurumenaren kutsadurarekin. Hala ondorioztatu du Europako Ingurumenaren Agentziak. Hain zuzen ere, gaur argitaratu duen txostenaren arabera, zoonosi berrien agerpenak zerikusia dauka ingurumenaren hondatzearekin, eta elikadura sistema dela-eta, gizakien eta animalien artean dauden interakzioekin.

Txostenaren arabera, Europan 630.000 heriotza lotu daitezke kutsadurarekin. Gehienbat airearen poluzioa da eragile nagusia: 400.000 heriotza eragiten ditu. Haren atzetik doaz kutsadura kimikoa eta akustikoa. Aldi berean, klima aldaketari ere egotzi dizkio gero eta heriotza gehiago, bereziki bero boladek eragindakoak.

Alde handiak daude herrialdeen artean. Kaltetuenak Europako ekialdeko herrialdeak dira. Esate baterako, Errumanian bost heriotzatik bat eragiten du kutsadurak. Iparraldeko herrialdeetan -Suedian eta Danimarkan, besteak beste-, hamar heriotzatik baten eragilea da. Bereziki, kutsadurak minbiziak eta gaitz kardiobaskularrak eragiten ditu Europan, ingurumen agentziaren arabera, eta gogorarazi du herritar pobreenak direla kalteberagoak, batetik, hotzaren eta beroaren aurrean babesteko aukera gutxiago dituztelako; eta, bestetik, auzorik kutsatuenetan bizi direlako.

Uraren egoera, hobera

Txostenak azpimarratu du uraren kalitatea hobetzen ari dela. Ildo horretatik, aztertu dituzten lekuen %85 bikaina da ura bainurako. Lur azpiko uren kasuan, %74k egoera kimiko ona dute edateko. Ingurumen agentziak eskatu du hiriguneetan eremu berdeen eta zuhaitzen aldeko apustua indartu egin behar dela.


Summary: Sanchezek «atsekabea» agertu du Igor Gonzalezen heriotza dela eta. EH Bilduren galderari erantzunez, esan du espetxe erakundeek presoari emandako tratua «zuzena» izan zela.

Espainiako gobernuburu Pedro Sanchezek «atsekabea» agertu du Igor Gonzalez Sola euskal presoaren heriotzaren inguruan. «Biziki sentitzen dut Igor Gonzalez hil izana», esan du Espainiako Senatuan, EH Bilduko senatari Gorka Elejabarrietak egindako galderari erantzunez. Edonola ere, ez du inolako erantzukizunik hartu nahi izan presoaren heriotzaren gainean: esan duenez, Espainiako espetxeetan suizidio tasak Europako Batasunekoak baino apalagoak dira —Espainian, 6,4 kasu 10.000 presotik; EBn, 7,2—, preso guztiei «banakako tratamendua» ematen zaie, «inongo kolektibo edo multzoko kidetzat hartu gabe», eta Gonzalez Solaren kasuan ere hala jokatu zuten Martuteneko espetxera lekualdatzea erabaki zutenean. «Espetxe erakundeek emandako tratua zuzena izan da beti», esan du Sanchezek.

Espainiako presidenteak Senatuan eginiko ezohiko agerraldia aprobetxatu du asteartean Elejabarrietak presoaren heriotzaren inguruan galdetzeko. Haren ustez, Gonzalezen heriotza eragotzi zitekeen, Espainiako eta Europako Batasuneko legedia aplikatu izan balitz: «Gaixo zegoen, eta iraganean hainbat aldiz bere buruaz beste egiten saiatu zen; zigorraren hiru laurdenak beteak zituen, eta aske behar zukeen».

ETAk jarduera armatua duela ia hamarkada bat eten zuela ere azpimarratu du senatariak, eta adierazi PSOEk espetxe politika aldatzeko «konpromisoa» hartu zuela orduan. Elejabarrietaren esanetan, ordea, presoen eskubideak «urratzen» dituzte oraindik: «Are gehiago pandemia garai honetan». Gaineratu du «presoen afera» konpondu gabe «ezinezkoa» dela bakerantz aurrera egitea: «Egungoaren aurkako espetxe politika bat behar dugu».

Espainiako presidenteak bere erantzunean adierazi du euskal presoei lotutako «90 ekintza» egin dituztela, guztiak «modu indibidualean» eta «legedia eta giza eskubideak betez». Banakako arreta horren adibide gisa jarri du Gonzalezen kasua. Euskal presoa uztailean mugitu zuten Martuteneko (Gipuzkoa) espetxera. «Presondegiko egoera eta egoera pertsonala kontuan izanik», azpimarratu du Sanchezek: «Aurreko asteko zoritxarreko gertakariak hobetzeko balio behar digu, baina, espetxe agintaritzaren aldetik, arreta egokia eman zaio Igor Gonzalezi».


Summary: Atx konpainiak Donostia Antzerki saria jaso du Viktoria Eugenia antzokian eginiko ekitaldian. '7ak bat' antzezlana antzerki konpainia profesional batek euskaraz eta helduentzat iaz taularatutako antzezlanik onena izan zen, epaimahaiaren ustez. Martxoaren 27an jaso behar zuten saria, baina konfinamenduak galarazi zuen.

Azkenean, bai. Antzerki munduak konfinamendu neurrien eraginez jasotako kolpea gaindituko duenaren erakusgarri izan daiteke astearte iluntzean Donostiako Viktoria Eugenia antzokian gertaturikoa. Atx konpainiak XX. Donostia Antzerki saria jaso du, 7ak bat antzezlanarengatik. Otsailean zabaldu zuen erabakia epaimahaiak, eta martxoaren 27an egin behar zuten ekitaldia. Azkenean, koronabirusak eragindako egoera tartean, sei hilabete geroago heldu da saria antzerkigileen eskuetara.

Taldeak 12.000 euro eta Amable Ariasen artelan bat jaso ditu. Ekitaldiaren ondoren, antzezlana taularatu dute.

Zazpi bekatu kapitalen ideian oinarritzen da lan saritua, eta, epaimahaiaren arabera, gizakiaren gaiztakeriari buruzko «satira ausart, fresko eta dibertigarria» da. Elkarlanean sorturiko lana da, eta horrek sinesgarritasuna eta indarra ematen dio, epaileen aburuz. Iñigo Aranburuk (Euskal Aktoreen Batasuna), Maider Galarzak (EHAZE), Frank Suarezek (Euskal Kultur Erakundea), Arantxa Moñuxek (AISGE), Arantzazu Fernandezek (antzerki kritikaria) eta Harri Belokik nahiz Edurne Soraluzek (publikoaren ordezkariak) osatu zuten epaimahaia. Minimalista da 7ak bat, agertokian ez du baliabide edo apaingarri handirik jartzen, eta, halere, lortu egiten du ikuslea istorioan sartzea.

«Nondik dator gizakiaren gaiztakeria? Berezkoa da? Ekidinezina da?». Halako galderei erantzun nahi die antzezlanak. «Satira feminista» gisa definitu du konpainiak. Bekatuaren ideia hartzen dute pertsonaiek, eta Frankenstein doktoreak bezala, zazpi atalekin, «munstro» bat sortzen dute. «Guztiok alfonbra azpian ezkutatu ohi duguna, agerian geratuko da».

Esti Villa, Aiora Sedano eta Mirian K. Martxante aktoreek antzezten dute istorioa.

Hurrengoan, urriaren 23an ikusi ahalko da Pasaiako Umorezko Antzerki Jardunaldietan (Gipuzkoa). Bilbon taularatuko dute azaroaren 25ean, Bizkaia Aretoan, eta, hiru egun geroago, Barakaldo Antzokian (Bizkaia).


Moriako kanpalekua sutan da berriz

Summary: Moriako kanpalekua sutan da berriz. Gauerdian piztu da sua Greziako Moriako errefuxiatuen kanpalekuan, eta bigarrenez gaur arratsaldean. Migratzaileetako askok ihesari eman diote, baina ez diete kanpalekutik urruntzen utzi, eta errepidean eman behar izan dute gaua. Lesbosen larrialdi egoera ezarriko dute.

Gauean piztu da sua Moriako migratzaileen kanpalekuan, Lesbos uhartean. Kanpalekuetan 35 koronabirus kasu baieztatu dituzte orain arte, eta bart beste 125 lagun jarri zituzten berrogeialdian, baina kanpalekuko arduradunek ez zieten inolako azalpenik eman horiei. Horrek protestak eragin zituen, eta horietan piztu ziren suteak. Greziako Gobernuko bozeramaile Stelios Petsasen esanetan, suteak ez ziren «ustekabekoak» izan, eta positibo emandako lagunak isolamendu guneetara lekualdatuko zituztela jakinarazi ostean piztu ziren, kanpalekuetako gune ezberdinetan. Gaur arratsaldean, kanpalekuan sua bigarrenez piztu da.

Han lanean ari diren gobernuz kanpoko erakundeen arabera, kanpalekuaren %70 suntsituta geratu da lehen sutearen ondorioz, eta milaka desplazatu geratu dira inolako aterperik gabe. Haietako gehienak Mitilene hirirantz doan errepidean daude, inolako baliabiderik gabe. Zaporeak proiektuko kideek dagoeneko prestatu dute hainbat lagunentzako janaria, eta goizean goizetik ari dira hura banatzen; hala ere, uharteko ekintzaileek ohartarazi dute «krisi humanitarioa» izugarria dela.

Gauerdian hainbat su txiki piztu ziren kanpalekuetan, eta haize indartsuak horiek zabaltzea erraztu zuen. Bi ordu inguruan ia kanpaleku osoa sutan zegoen, baita hura inguratzen duen olibondo saila ere. Han ere errefuxiatu talde ugari bizi dira. Bien bitartean, Poliziak protestan ari zirenei oldartu zitzaien negar gasa erabiliz. Protestei aurre egiteko istiluen aurkako beste hiru polizia talde ere bidali ditu Atenasek irlara.

Migratzaileetako gehienak, euren gauzak hartu, eta kanpalekutik irteten ahalegindu ziren, suteen beldur. Hasieran Poliziak irteten utzi ez bazien ere, goizeko ordu biak aldera zabaldu zuten kanpalekua, baina itxi egin zuten errepidea, eta migratzaileek han egin behar izan zuten gaua, urik eta aterperik gabe. Horiek Mitilene hirira —zazpi kilometrora dago— ez iristea zuten helburu segurtasun indarrek, osasun publikorako arriskua zegoela argudiatuta. Gainera, Petsasek adierazi du Morian bizi ziren guztiei irlatik ateratzea debekatuko dietela, balizko koronabirusaren zabalpen bat ekiditeko —12.000 lagun bizi dira 3.000rentzat prestatutako kanpalekuan—. Gauzak hala, Greziako Gobernuak azaldu du larrialdi egoera ezarriko duela irlan.

Bide beretik UNHCR Iheslarientzako Nazio Batuen Goi Mandatariak kanpalekuetatik ez urruntzeko eskatu die errefuxiatuei, «behin-behineko irtenbide bat» topatu bitartean. Erakundearen esanetan, liskarrak sortu dira migratzaileen eta inguruko herrietako hainbat talderen artean.

<span class="article-argazkioina">Errefuxiatuek errepidean pasatu dute gaua. STRATIS BALASKAS / EFE

Moriako alkate Giannis Mastroiannisek adierazi du goizerako sutea kontrolatuta zegoela. Halere, irlako hainbat hedabideren arabera, suhiltzaileek lan egiteko zailtasunak izan zituzten, hainbat leherketa txiki gertatu zirelako eta migratzaile talde batek harriak jaurti zizkielako.

Oraingoz, ez da hildakorik baieztatu, baina suhiltzaileek ez dute izan aukerarik migratzaileen bizilekuetara sartzeko. Greziako Gobernuak kanpalekuetarako duen arduradun Manos Logothetisek gehitu du migratzaileentzako aterpe bat bilatzea dela orain lehentasuna, eta behin-behinean inguruko hondartza batera mugitzeko aukera jarri dute mahai gainean.

Horren harira, Greziako Migrazio ministro Notis Mitarakisek jakinarazi du lekualdaturiko 3.000 migratzaileetatik mila ferry batera eta armadaren bi ontzitara eramango dituztela —ferryra gaur gauean, eta beste bi ontzietara bihar—, eta gainontzekoak karpa batzuetan sartuko dituztela.

Europako Batzordeak adierazi du bakarrik dauden laurehun adingabe Europara lekualdatzea eta horiei aterpea aurkitzea adostu duela. «Moriako jende guztiaren segurtasuna eta guztientzako aterpea dira lehentasunak», adierazi du Ylva Johansson Barne komisarioak.

Pandemiari aurre egin ezinda

Errefuxiatuen kanpalekuan aurreko astean detektatu zuten lehen COVID-19 kasua, eta ordutik berrogeialdian daude. Errefuxiatu estatusa duen somaliar bat izan zen positibo ematen lehena. Atenaserako bidea hartu zuen lan bila, baina Moriara itzultzea erabaki zuen gerora, kanpalekua inguratzen duen olibondo sailean.

Egoerak okerrera egin du, eta Greziako osasun zerbitzu publikoak PCR probak egiten ari dira errefuxiatuen eta kanpalekutik gertu bizi diren biztanleen artean. Orain arte, 35 dira migratzaileen artean atzemandako kasuak, baina gehiago dira bakartu dituztenak, eta kopuruak gora egitea espero da.

Moriakoa Europako errefuxiatu kanpalekurik handiena da, eta ez dago koronabirusaren pandemiari aurre egiteko prestatua. Besteak beste, ur eta hornidura falta handiak dituzte. Izan ere, 3.000 lagun inguru hartzeko prestatatuko azpiegitura horretan ia 13.000 pertsona bizi dira, herenak adingabeak. «Horrelako eremu batean, ezinezkoa da segurtasun neurriak aurrera eraman ahal izatea, gutxieneko distantzia mantentzea, higiene neurriak, maskarak…», adierazi du Zaporeak elkarteak ohar baten bidez.

Errefuxiatuak martxoaren 22tik kanpalekutik atera ezinda daude, bakartze egoera ezarria dagoenez. Izan ere, egun batzuk lehenago atzeman zuten Lesbos irlako lehen koronabirus kasua, kanpalekutik kanpo. Orduan, gaitzak eragin zitzakeen arriskuez ohartarazi zuten gobernuz kanpoko erakundeek. Besteak beste, kanpalekuko bizi baldintza «beldurgarriek» birusaren hedatze «geldiezinaren» arriskua areagotzen dutela nabarmendu zuen MSF Mugarik Gabeko Medikuak erakundeak.

Migratzaile gehien hartzen duen Europako guneetako bat izanik, martxoaren 1etik aurrera irlara iritsi diren errefuxiatu guztiei berrogeialdia ezarri die Greziako Gobernuak, Moriako kanpalekutik kanpo.


Summary: Larresoroko eta Biriatuko eskolak hetsi dituzte. Gasteizen, haur eskola bat itxi zuten astelehenean, irakasle batek positibo eman duela eta. Bestalde, Baionako Xaho haurtzaindegia hetsirik egonen da zortzi egunez. Pirinio Atlantikoetako departamendua «zona gorrira» pasatzea ikertzen ari dira.

Larresoroko (Lapurdi) eskola hestea erabaki du Pirinio Atlantikoetako prefetak, herriko etxearekin adostuta, haur bati koronabirusa atzeman diotela eta. Eskola guziarekin harremanetan izan denez, denak bakartu dituzte —langile zein ikasleak—, eta eskola hetsirik egonen da epe batez.

Goizean, Biriatuko (Lapurdi) ikastola hetsi dute, kasu positibo bat atzeman dutelako. Orotara, 24 ikasle ditu ikastolak, eta guztiek etxean egon beharko dute PCR proba egin bitartean. Momentuz, ez dute erran zenbat denboraz egon beharko duen hetsirik.

Gasteizen, berriz, astelehenetik haurrak ez dira joan Katagorri haur eskolara, irakasle batek positibo eman duela eta. 0-1 urteko 31 haur hartzen dituzten bost ikasgela itxi behar izan dituzte.

Ikastetxeak ixteaz gain, hainbat ikasgelatako haurrak bakartu dituzte. Besteak beste, Hendaiako (Lapurdi) Lizardi eskolan ikasgela bat bakartu dute, eta Basusariko (Lapurdi) eskolan ere 26 ikasleko ikasgela bat eta irakaslea bakartu dituzte. Nafarroan ere, egoera ez da erraza. Murchanteko Mardones y Magaña ikastetxeko bi talde bakartu dituzte, eta ikasgela bat bakartu dute Faltzesko Doña Alvara Alvarez eskolan. Iruñean, bi ikasgela bakartu dituzte Jose Maria de Huarte eskolan, eta bat Amaiur ikastolan. Gainera, atzotik itxialdian daude The British School of Navarra ikastetxeko ikasgela bateko ikasleak, eta Iruñeko Cardenal Ilundain eskolako ikasgela bateko haurrak ere itxialdian daude; gaur egin dizkiete PCRak. Donostiako Aldapeta ikastetxeko Lehen Hezkuntzako hirugarren mailako gela bateko ikasleak eta haien tutorea ere barkatu dituzte, ikasle batek positibo eman duelako. 8 eta 9 urteko 24 ikasle dira guztira. Ikasle gehien duen Donostiako ikastetxea da Aldapeta: 1.400 ikasle orain, eta 2.100 ikasle izango dira DBHkoak eta batxilergokoak hasten direnean. Kasuak ugaritzen ari dira Ipar Euskal Herrian, eta Pirinio Atlantikoetako prefeturak zona gorrian sartzea erabaki lezake ondoko egunetan. Azken egunetan 100.000 biztanleko 50 kasuren langa gaindituko balitz, erabaki hori hartuko duela iragarri du Eric Spitz prefetak hainbat hedabideri egindako adierazpenetan. Sud Ouest egunkariaren arabera, atzo gainditu zen langa hori. Egoera hobetuko ez balitz, ondoko ordu edo egunetan har lezake erabakia Paueko (Okzitania) prefeturak.

Bestalde, Baionako Xaho haurtzaindegiko langile batek positibo eman zuen iragan asteburuan. Prebentzio neurri gisa, haurtzaindegia hestea erabaki zuen atzo herriko etxeak. Kutsatu den langilearekin kontaktuan izan diren lankideak bakartu egin dituzte, eta PCR proba egin dute. Emaitzak heldu dira, eta beste hiru langileri atzeman diete koronabirusa. Baionako Herriko Etxeak Xaho haurtzaindegia zortzi egunez hestea erabaki du, kutsatze kateak hausteko.

Kutsatu diren haurtzainekin kontaktuan izan diren haur guziak «kontaktu» gisa hartu dituzte; eta PCR proba egin beharko dute. Bestalde, eraikina desinfektatu dute.

Positibo eman duen langileak sintomak izan zituen iragan ostiralean, eta etxean egon zen PCR proba egin aurretik. Asteburuan zenbait sintoma ukan zituzten beste hiru langileek, eta ez ziren lanera joan. Positibo eman dutenez, hamabostaldian egon beharko dute.


Summary: Eten egin behar izan dute Oxfordeko Unibertsitatearekin batera AstraZeneca konpainia lantzen ari den txertoaren ikerketa. «Azalpenik» atzematen ez dioten eritasun bat agertu zaio ikerketan parte hartzen den pertsonetako bati, eta horregatik erabaki dute atzera egitea.

COVID-19ari aurre egiteko txerto bat lortzeko bidean, beti nabarmendu da, ikerketa prozesuan dauden proiektuen artean, Oxfordeko Unibertsitatea AstraZeneca botika konpainiarekin batera garatzen ari dena; atzo ikerketaren arduradunek adierazi zuten, ordea, eten egin behar izan dutela, parte hartzen ari den pertsona bat eritu egin delako: «azalpenik» atzeman ez dioten gaitz bat duela adierazi dute.

Konpainiako arduradunek esplikatu dute halako gorabeherak gertatzen direla zenbaitetan ikerketetan, eta «arta» osoz aztertu behar direla, ondo bideratze aldera. Oxford eta AstraZeneca lantzen ari diren txertoa ikerketaren hirugarren fasean dago orain; justu, merkatura produktu bat atera aurreko fasea izaten da, eta garrantzitsua haren segurtasunaren gaineko bermeak ondo finkatzeko. Agian pertsona hori «kasualitate baten ondorioz» gaixotuko zela adierazi dute, baina ondo aztertu behar dela zer gertatu zaion. Ikerketa «independente» bat egingo dute jazotakoaren inguruan, eta horren emaitzen ostean erabakiko dute ea prozesuarekin aurrera jarraituko duten.

Txertoen garapen prozesuko hirugarren fasean milaka pertsonari jartzen zaizkie dosiak, hor ikusten delako zer ondorio izan ditzakeen. Oxford eta AstraZeneca lantzen ari diren txerto honetan, esaterako, fase honetan 30.000 pertsona ari dira parte hartzen; ondo hautatuak, gainera, soslai ezberdinetakoak. Geografikoki ere, banatuta daude: Erresuma Batuan, Ameriketako Estatu Batuetan, Brasilen eta Hego Afrikan.

COVID-19aren kontrako txerto eraginkor bat lortzeko ahaleginetan beste 30 proiektu ere badira orain mundu zabalean, baina Oxfordeko honen inguruan aparteko esperantza adierazia dute maiz osasun agintariek eta adituek. Hain justu, txertoaren dosiak erosten hasteko operazioak ere egin dira.


Summary: Jonan Fernandez izendatu dute Trantsizio Soziala eta 2030 Agenda saileko idazkari. Lehendakaritzaren menpe egongo da idazkaritza berria. Nazio Batuen Erakundearen 2030 Agendari lotutako politikak koordinatuko ditu.

Eusko Jaurlaritzako Trantsizio Soziala eta 2030 Agendako idazkaria izango da hemendik aurrera Jonan Fernandez. Departamentu berria da, eta Lehendakaritzaren menpe egongo da. Haren egitekoen artean egongo dira, besteak beste, Eusko Jaurlaritzako politikek bat egitea NBE Nazio Batuen Erakundearen 2030 Agendarekin. NBEk 2015ean onartu zuen garapen jasangarrirako 2030 Agenda, eta helburuen artean ezarri zuen, besteak beste, pobreziaren aurkako borroka, aldaketa klimatikoaren aurkako neurriak, hezkuntza, emakumeen eta gizonen arteko berdintasuna eta ingurumena. Politika horiek Jaurlaritzako helburuekin txertatzea izango du xedetzat Fernandezek.

Eusko Jaurlaritzaren berregituraketaren ondorioz, memoria eta bizikidetza gaiak Berdintasuna, Justizia eta Politiketako Sailaren esku geratu dira, eta, beraz, aurrerantzean Jonan Fernandez ez da izango Bake eta Bizikidetzako idazkari. Idazkaritza hori desagertu da, baina gobernuan jarraituko du Fernandezek, Trantsizio Soziala eta 2030 Agenda departamenduko buru.


Summary: Erkorekak dio ikastetxeetako protokoloa aldatzeko eta hobetzeko aukera badagoela. Jaurlaritzako lehendakariordeak azpimarratu du Jokin Bildarratz Hezkuntza sailburuak «ahalegin berezia» egingo duela hilaren 15eko greba bertan behera uzteko.

Eusko Jaurlaritzako lehen lehendakariorde eta Segurtasun sailburu Josu Erkoreka Euskadi Irratiko Faktoria saioan elkarrizketatu dute gaur goizean, eta adierazi du badagoela aukera Arabako, Bizkaiko eta Gipuzkoako ikastetxeetan koronabirusa dela-eta ezarri den protokoloa «aldatzeko» eta «hobetzeko», hezkuntza komunitatearekin negoziatuta. Protokolo hori «segurua» dela esan du, baina negoziazioaren eta elkarrizketaren bidez hobetu daitekeela dio. Horrez gain, ziur aditzera eman du sare publikorako eta itunpekorako hilaren 15erako deitutako greba deialdia bertan behera uzten saiatuko dela Jokin Bildarratz Hezkuntza sailburua. Lanuzte hori bertan behera uzteko «ahalegin berezia» egingo du Bildarratzek, Erkorekaren esanetan.

Bestalde, urte eta erdiko epean Gernikako Estatutua beteta eta transferentziak eskualdatuta egon beharko luketela esan du Erkorekak. Gainera, aukera ikusten du estatutu berri bati bide emateko, Pedro Sanchezen inbestidurarako EAJk PSOErekin sinatutako akordioa aintzat hartuta. Estatutua osorik betetzeko «borondate politikoa» badagoela uste du Jaurlaritzako lehendakariordeak.

Iriarteren eskaera Bildarratzi

Maddalen Iriarte EH Bilduko legebiltzarkideak ere Arabako, Bizkaiko eta Gipuzkoako eskoletarako itzulera izan du ahotan ETB1en. Iriartek Bildarratzi eskatu dio lehenbailehen bil dadila sindikatuekin eta hezkuntza komunitate osoarekin, eta haien eskaerak aintzat har ditzala. Hala ere, uste du Jaurlaritza «berandu» ari dela ikasturte hasiera prestatzen, eta «inprobisazioarekin» jokatzea egotzi dio.

Jaurlaritza berriaren osaketaz ere mintzatu da EH Bilduko legebiltzarkidea, eta atzo Iñigo Urkullu lehendakariak sailburuen kargu hartzeko ekitaldian elkarlanerako egindako deiaz ere bai. «Ongi etorriak dira elkarlanerako deiak, baina ikusi beharko da hori errealitate bihurtzen ote den». Gogoratu du EH Bilduk hilabeteak daramatzala elkarrizketa mahai zabal bat eskatzen krisitik ateratzeko, baina Urkulluk uko egin diola horri. «Gu gara oposizioko lehen indarra, gu gara alternatiba herri honetan, eta Urkulluk ulertu behar du lehen indarrarekin elkarrizketa etengabea izan beharko lukeela».

Jaurlaritzaren egitura berriari dagokionez, «kezkagarria» iruditu zaio Berdintasun atala Lehendakaritzatik kentzeko hartutako erabakia.


Summary: Zaldibarko lehen hezkuntzako ikastetxea itxi egin dute. Hainbat positibo atzeman dituzte Zaldibarko lehen hezkuntzako ikastetxean, eta Jaurlaritzak ixtea erabaki du. 22 ikasle bakartu dituzte Azagran, eta 4 Barañainen. Gaur bertan egingo dizkiete PCR probak.

Hezkuntza Sailak, Osasun Sailaren jarraibideak betez, Zaldibarko Haur eta Lehen Hezkuntzako Ikastetxean hezkuntza jarduera aldi baterako etetea erabaki du, irakasleen artean zenbait positibo antzeman ondoren. Osakidetzak jakinarazi duenez, behaketa bat egingo du ikastetxean, eta horren emaitzen arabera zehaztuko dituzte hartu beharreko neurriak.

Nafarroan, berriz, bi ikastetxetako gelak itxi behar izan dituzte kasu positiboak atzeman dituztelako.Azagrako lehen hezkuntzako Francisco Arbeloa ikastetxean ikasle talde oso bat bakartu dute ikaskide batek koronabirusean positibo eman ondotik. Barañaingo Los Sauces ikastetxean ere lau haur bakartu dituzte ikaskide batek koronabirusuean positibo eman duelako.

Azagrako kasuan, laugarren mailako 22 ikasle dira bakartutakoak. Gaur bertan, PCR proba eginen diete ikasgelako ikasle denei, eta 10 eguneko itxialdia egin beharko dute, hurrengo PCR proban negatibo eman arte.

Barañaingo kasuan, lau dira bakartuko dituzten ikasleak. 3 urteko gelako ikasle batek eman du positibo, eta, egokitzapen fasean izaki, bertze lau ikaslerekin bakarrik egon zen ikasgelan. Positibo eman duen haurrarekin kontakturik izan ez duten gainerako zortzi ikaskideek eskolan jarraituko dute. Bakartutako ikasleei PCR proba eginen diete, eta, gutxienez, 10 eguneko berrogeialdia bete beharko dute.

Mungiako Bentades ikastetxea itxi egin dute

Atzo arratsaldean jakinarazi zuen ikastetxeko zuzendaritzak gaurtik aitzinera ikastetxea itxita egonen zela. Ikastetxeko hainbat langilek positibo eman dute PCR probetan, eta, gaur behintzat, ikastetxea itxita egonen da. Hain zuzen ere, gaur zuten hasteko ikasturtea. 0 eta 2 urte bitarteko haurrak dauden haur eskolak bakarrik hasi du ikasturtea, Bentadesen eraikina gainontzekoetatik aparte baitago. Itunpeko ikastetxea da Bentades eta 0 eta 16 urte bitarteko 750 ikaslek ikasten dute bertan.


Summary: Iñaki Bilbao euskal presoak gose greba mugagabea hasi du. Esan du ez dela ziegatik aterako eta ez duela komunikaziorik izango, ez aurrez aurre, ezta telefonoz ere.

Iñaki Bilbao Goikoetxea euskal presoak mugagabeko gose greba bat abiatu du gauerdian, Amnistiaren Aldeko eta Errepresioaren Aurkako Mugimenduak ohar batean azaldu duenez. Gose grebaz gain, Bilbaok adierazi du ez dela bere ziegatik aterako. Ez du patioko ordurik izango, eta komunikaziorik ere ez; ez bisitarik, ez telefono deirik.

Ekintza horren aldarrikapena «Euskal Herria independente, sozialista, batua eta euskalduna» izatea da, oharraren arabera.

Aste honetan, zenbait presok 24 orduko baraua egin dute Igor Gonzalez Solaren heriotza salatzeko: Dani Pastorrek, Jon Kepa Preciadok, Patxi Ruizek eta Mikel San Sebastianek, Amnistia Ta Askatasuna webgunearen arabera. Gonzalez hilik agertu zen Martuteneko espetxeko bere ziegan, iragan ostiralean.

Joan den maiatzean, Patxi Ruizek 31 egun egin zituen gose greban, eta lehen hamabi egunetan egarri greba ere egin zuen, haren esanetan. «Balio izan du preso politikook jasaten dugun egoera berriz ere mahai gainean jartzeko, merezi duen ikusgarritasuna eta premia emanez», adierazi zuen grebaren ondoren argitaratu zuen artikulu batean.

Espainiako gobernuburu Pedro Sanchezek «atsekabea» agertu du Gonzalezen heriotzaren inguruan. «Biziki sentitzen dut Igor Gonzalez hil izana», esan du Espainiako Senatuan, EH Bilduko senatari Gorka Elejabarrietak egindako galderari erantzunez. Edonola ere, ez du inolako erantzukizunik hartu nahi izan presoaren heriotzaren gainean.


Summary: Industria jarduera iazkoa baino %12,4 txikiagoa da izan da uztailean. Arabako, Bizkaiko eta Gipuzkoako Industria Produkzioaren Indizeak %3 egin du gora ekainetik uztailera, baina oraindik urrun ditu pandemia aurreko kopuruak.

Industria sektorearen jarduera hazi egin da (+%3) ekainetik uztailera Araban, Bizkaian eta Gipuzkoan, baina oraindik iazko mailatik oso behera dago, Eustaten Industria Produkzioaren Indizeak erakusten duenez.

2019ko uztailekoa baino %12,4 beherago gelditu da indizea joan den uztailean. Hori bai, urte arteko datu horretan martxotik Eustatek neurtutako murrizketarik txikiena izan da. Indizeak 2020ko hasieratik uztailera pilatutako galera %16,2koa izan da.

Oraindik ere, sektore guztiak daude zenbaki gorrietan, 2019ko uztaileko datuekin alderatuta: Kontsumo ondasunen produkzio indizea %3,9 txikiagoa da, kontsumo ondasun iraunkorren ekoizpena —altzariak, etxeko tresnak eta produktu elektronikoak— apalagoa izan delako (-%8,3), baita iraunkorrak ez diren kontsumo ondasunen produkzioa ere (-%2,9) —elikagaiak, garbiketarako produktuak— . Dena den, ekainetik uztailera, kontsumo ondasunen indizeak %2,6 egin du gora.

Ekipamendu ondasunen sektoreak ibilgailu motordunen, tren makinen, trenbide materialen, aireontzien eta itsasontzien fabrikazioa biltzen ditu, eta alor horretako produkzio indizea ere iazko uztailekoa baino %10,6 txikiagoa da, nahiz eta ekainetik uztailera %3,3 hazi.

Iazko uztailean baino nabarmen murritzagoa izan da jarduera (-%12,6) bitarteko ondasunen sektorean —metalurgia, industria kimikoa, kautxu eta plastikozko produktuak—. Ekainetik uztailera, hori bai, igo egin da alorreko jarduera (+%2,4).

Energia sektorea ere 2019ko uztailetik oso azpira ibili da (-%14,7), baina hilabetean %3,8 hazi da.

Metalgintza okerren

Garrantzirik handieneko sektore zehatzei begira, metalurgia eta produktu metalikoen fabrikazioak izan du jaitsierarik handiena iazko uztailarekin alderatuta (-%20,7). Energia elektrikoaren, gasaren eta lurrunaren alorraren jaitsiera ere ikusgarria da (-%,16,8).

Industria produkzioaren indizearen urte arteko bilakaera, berriz, negatiboa izan da hiru herrialdeetan: Bizkaian, %14,4ko beherakada izan da; Gipuzkoan, % 11,9koa; eta, azkenik, Araban, % 10,1ekoa. Hilabeteko tartean, ekainetik uztailera, Bizkaian igo da gehien indizea (+%5,2); Araban %1,9 izan da igoera; eta 1,6 Gipuzkoan.


Summary: Gonzalez Solaren heriotzaren ostean, Grande-Marlaskak esan du espetxeetako suizidioen programa berrikusiko dutela. Fernando Grande-Marlaska Espainiako Barne ministroak adierazi du suizidioen prebentziorako programan etengabeko hobekuntzak egiten ari direla, eta gehitu du Igor Gonzalezen heriotza aztertu eta programa berrikusiko dutela.

Mertxe Aizpurua EH Bilduko parlamentariak egindako galderari erantzun dio Grande-Marlaska Barne ministroak. Gonzalezen kasuan bezala eragotz zitekeen heriotzarik berriro gerta ez dadin, ea Espainiako Gobernuak zer egingo duen, horixe galdetu dio Aizpuruak. Grande-Marlaskak suizidioen programa aipatu du, Espainiako Estatuan 2005ean sortu eta 2014an berregituratu zena, «etengabeko aldaketak jasaten» dagoena. Igor Gonzalezen heriotzak aldaketa berriak ekarriko dituela adierazi du ministroak, kasua «aztertu eta ebaluatu» ondoren.

«Noiz ulertuko duzue presoen aferak gatazka izateari utzi behar diola, eta konponbidearen parte izan?», ekin dio Aizpuruak. Espainiako Estatuko espetxeetako euskal presoei «salbuespen politika» ezartzen dietela salatu du, eta «lehenbailehen» deuseztatu behar dela.

Grande-Marlaska ministroa prest azaldu da espetxe politikako suizidioaren prebentzio programetan aldaketak egiteko, baina Espainiako Estatuko espetxe politika «eredugarria» dela ere adierazi du. Ezeztatu egin du Aizpuruak esandakoa, euskal presoek gainontzeko presoen aldean tratu desberdina jasotzen dutela; «presoei banakako tratua ematen zaie, ez kolektiboa. Horren adibide da azken bi urteetan ETAko 90 preso lekualdatu izana».

Behin eta berriz azpimarratu du Espainiako Estatuko espetxe politika «eraginkorra» dela; izan ere, adierazi du estatuko espetxeetako suizidio tasa —5,96 suizidio, 10.000 presoko— Europako Batasuneko gainontzeko estatuetakoa —7,2 suizidio— baino txikiagoa dela.

Giro nahasia Kongresuan

EH Bildu ez da izan euskal presoak gogoan izan dituen alderdi bakarra. Mertxe Aizpuruaren galderaren aurretik, Espainiako eskuineko eta ultraeskuineko alderdiek ere egin dituzte iruzkinak Gonzalezen heriotzaren eta presoen inguruan. Izan ere, Senatuko atzoko sesioan Gorka Elejabarrieta senatariak Aizpuruak Grande-Marlaskari egindako galdera bertsua egin zion Sanchez presidenteari.

Haren erantzunak, Gonzalezen heriotzak «atsekabea» eragin ziola, hautsak harrotu zituen eskuineko alderdietako eserlekuetan; eta gaurko saioko galderen txandan, Teodoro Garcia PPko parlamentariak ironiaz «gogorarazi dio «ETA talde terrorista bat» zela, eta «ez musika banda bat». VOX alderdi ultraeskuineko buruzagi Santiago Abascalek ere zera esan dio Sanchezi: ez diola emango doluminik «bere inbestidurako konplizeetako baten borondatezko heriotzagatik». Ciudadanoseko Ines Arrimadasek, azkenik, «ETAko borreroen alde jarri beharrean, biktimen alde jartzeko» eskatu dio gobernuari.

Aldaketa garaia

Pedro Sanchezen hitzek bestelako erreakziorik ere sortu dute, ordea: «Mota horretako adierazpenak egin dituen Espainiako presidente bakarra da Sanchez. Orain, hitzetatik ekintzetara pasatzeko ordua da», adierazi du Maddalen Iriartek ETB1eko Egun on, Euskadi saioan.

Bere alderdikideek bezala, Iriartek esan du Gonzalez Solaren heriotza eragotz zitekeela, eta badela garaia «mendekuan oinarritutako salbuespenezko espetxe politika» alde batera uzteko. Gehitu du, halaber, elkarbizitzan aurrerapausoak emateko, aztertu beharreko gaia dela presoen afera.


Summary: Patronalak «zitaltzat» jotzen du gaixo baimena ematea umeak zaintzeko. Bizkaiko Cebekeko presidente Iñaki Garcinuñok uste du enpresen barruan adostu behar direla formulak berrogeialdian dauden haurren gurasoei zaintzan laguntzeko, gaixo baimenak eman gabe

Gaixo baimena soilik arrazoi medikoen arabera eman behar dela esan du Cebekeko buruak Onda Vasca irratian, eta ez berrogeialdian dauden umeen zaintza errazteko. Baimen mota horiek babestea «zitala» dela adierazi du, eta beti egon dela konfiantzarik eza gaixo baimenak emateko moduarekin. Horregatik, uste du gaixo baimenak zaintzarako baliatzeak are gehiago nahastuko lukeela kontzeptua; «Ez dago horretarako pentsatua», esan du Iñaki Garcinuñok.

Eskolak hasi direnez gero, eztabaida bizia dago Espainiako Gobernuko ministroen artean berrogeialdian egon beharko duten haurren zaintza dela eta. Gurasoei, umeek positibo eman gabe ere, gaixo baimena ematea nahi dute ministro batzuek; Podemos alderdikoek, esate baterako. Pedro Sanchez presidenteak agindu du estatuak zaintza hori egiteko formulak eskainiko dituela, baina oraindik ez du berretsi gaixo baimenak emango ote diren positibo izan gabe ere berrogeialdian dauden umeak zaintzeko.

«Enpresaren barruan hitz egitea eta adostea litzateke onena», esan du Cebek patronaleko buruak. Gaixo baimenen formula alde batera utzi, eta «langile bakoitzarekin zerbait adostea» izango litzateke egokiena, Garcinuñoren arabera.

Lan erreforma

Madrilgo gobernuak lan erreformaren zenbait atal aldatzen saiatuko da datozen hilabeteetan, Ministro Kontseiluaren egutegi legegileak atzo berretsi zuenez. Bada, Cebekek ez du babesten halakorik, erreforma aldatzeak «kalte handia» egingo liokeelako enplegu sorrerari eta enpresen iraupenari. Are, Cebekeko presidenteak zalantzan jarri du atzoko iragarpena beteko denik, «zeharkako komunikazioa» izan delako. Alegia, CEOE patronala ez zegoen gobernuaren urratsaren jakinaren gainean, Garcinuñoren esanetik ondorioztatu daitekeenez.


Summary: Nafarroako hezkuntza komunitatearen foroak ez du baztertu greba egiteko aukera. Ikastetxeetan hartu behar diren segurtasun neurriak negozia daitezela galdegin dute foroko sindikatu eta elkarteek, eta aldarrikatu dute eskolarako itzulerak «adostua, osasuntsua eta aurrez aurrekoa» izan behar duela. Elkarretaratzea eginen dute irailaren 15ean, Gazteluko plazan.

Ikasturte berriaren inguruko «ziurgabetasuna» salatu dute Nafarroako hezkuntza komunitatearen foroko ordezkariek, Nafarroako Parlamentuaren aurrean egindako elkarretaratzean. Beste behin, eskatu dute ikastetxeetako ikasleen zein langileen segurtasuna bermatzeko adina neurri har daitezela, eta argitu dute ez dutela baztertu greba egiteko aukera; diotenez, ez dute baztertuko Hezkuntza Departamentuak foroko kideen askaerei erantzun arte. Forokoek premiazkotzat jotzen dituzte, esate baterako, ratioen jaitsiera, baliabide gehiagoren kontratazioa, eta osasun langileen laguntza.

Carlos Gimeno hezkuntza kontseilariari eskatu diote «eser dadila negoziatzera». Izan ere, sindikatuek eta elkarteek azaldu dute aurtengo eskolaratzea ez dela negoziatua izan: «Ekarpenak posta elektronikoz jasotzea eta ondotik deus ez egitea ez da negoziatzea», adierazi dute. «Gardentasuna» eskatu dute kontratazioen eta baliabideen kudeaketaren inguruan.

Ion Orzaiz BERRIAko kazetariak joan den ostiralean elkarrizketa egin zion Carlos Gimenori, hain justu Nafarroako zenbait eskolak ateak ireki zituzten egunean. Hartan, Gimenok adierazi zuen departamentukoek hitz egin dutela hezkuntza komunitateko kideekin, eta «aintzat hartu dituztela» haien beharrak.

Elkarretaratzean iragarri dute, bestalde, Hezkuntza komunitatearen foroko ordezkariek bilerak eginen dituztela Nafarroako Parlamentuko zenbait alderdi politikorekin, irailaren 14tik hilaren 25era bitartean. Gainera, beste elkarretaratze batera deitu dute irailaren 15erako, Gazteluko plazan. Sinadurak bilduko dituzte, eta irailaren 29an aurkeztuko dizkiete agintariei.

Araban, Bizkaian eta Gipuzkoan, berriz, greba deialdia egina dago dagoeneko irailaren 15erako. Hezkuntza osoari eraginen dio, sare publikoari eta itunpekoari. Sindikatuek berriki iragarri dute, gainera, hezkuntza arloko azpikontratek ere grebara joko dutela; garbiketa zerbitzuari, jantokiei eta garraioari eraginen die.


Larraineko eskola hetsi dute

Summary: Larraineko eskola hetsi dute. Ikasle batek positibo eman du PCR proban. Berehala hetsi dute eskola, eta ez dakite oraindik noiz irekiko duten berriz.

Larraineko (Zuberoa) eskola hestea erabaki du Eric Spitz Pirinio Atlantikoetako departamenduko prefetak, Eskualdeko Osasun Agentziarekin adostuta. Hamasei ikasle daude eskolan, eta horietako batek positibo eman zuen PCR proban. Kutsatze katea oztopatzeko, eskola hetsi dute gaur. Oraingoz, ez dakite noiz irekiko duten berriz.

Iragan aste osoan, eskolara joan zen positibo eman duen haurra, eta gurasoetako batek ere positibo eman du. Prefeturaren arabera, haurtzain gisa aritua zen ikaslearen ama, sartzeko lehen egunetan. Horregatik erabaki dute eskola osoaren hestea. Eskolak segurtatu du «segipen pedagogikoa» eginen zuela.


Summary: ITP Aeron lau greba egunetara deitu dute datozen bi asteetarako. Aeronautika sektoreak mobilizazioekin defendituko du enplegua. Zamudioko ITPn, irailaren 15, 17, 22 eta 24an egun bateko lanuzteak egingo dituzte. Alestiseko langile batzordeak ere mobilizazioak iragarri ditu. Sektoreak manifestazioa egingo du irailaren 26an, Gasteizen.

«Alestisen ez dago inor sobran». Gasteizen lantegia duen aeronautika enpresako beharginek ez dute onartuko langileak izatea euren lanpostuekin pandemiaren ondorioak pairatu behar dituztenak. Gasteizko lantegiko enpresa Batzordearen ustez, Alestisen inor ez dago sobran, ez kaleratu nahi dituzten taldeko 585 langileak, ezta zehazki egoera horretan dauden Gasteizko 87 langileak ere.

Batzordeak erakundeei egin die deia: «Enpleguari eta industria jarduerari eusteko apustua egin behar dute». Gogoratu du aeronautika sektoreak 6.000 lanpostu zuzen dituela Araban, Bizkaian eta Gipuzkoan, eta 25.000 zeharka lotuta, nahiz eta azken urteetan «erakundeen inplikazio faltaren erruz» jardueraren zati handi bat penintsula erdialdera eta hegoaldera aldatu den. Eusko Jaurlaritzak industria politikarako bere eskumenak industria horren eta enplegu horien defentsan erabil ditzan nahi dute Alestiseko langileek. Gauza bera eskatu diote Espainiako estatuari, zeina enpresa akzioen %24aren jabe den (SEPIren bitartez).

Ziurtasun gabeziako egoeran, eta aurreikusita gauzak hobera egin dezaketela luze gabe eta luzera begira, Alestiseko enpresa batzordearen ustez, merezi du behin-behineko irtenbideak erabiltzea: «aldi baterako lan erregulazioak, lan astearen murrizketak, erretiro aurreratuak, adostutako kaleratze ez-traumatikoak, itzulera bermatuko eszedentziak...».

Izan ere, badakite oso zaila dela berreskuratzea behin suntsitu den enplegua. Eta, horregatik, lanpostuak defenditzeko unea dela uste dute.

Manifestazioak eta grebak

Alestiseko Gasteizko langileek mobilizazio egutegi zabala iragarri dute gaur. Tartean, irailaren 26rako manifestazioa iragarri dute Gasteizen, zeina aeronautika sektorearen izenean egingo den.

ITP Aeron, berriz, lau egun solteko greba deialdia egin dute bi astetarako. Enpresak erregulazio espediente bat egingo duela aurreratu du, eta Zamudion (Bizkaia), Ajalvirren (Espainia) eta Alcobendasen (Espainia) dituen plantetako langileen %15i eragingo die. Sindikatuek hilaren 15ean jasoko dituzte espedientearen inguruko argibideak, eta egun horretan bertan egingo dute lehen lanuztea. Hurrengo hirurak 17an, 22an eta 24an izango dira. Deialdia ELAk egin du; langile batzordeko 23 kideetatik hamar sindikatu horietakoak dira, presidentea barne. Besteak UGTrenak dira, zortzi, eta CCOOrenak bost.

UGTk, herenehun, hegazkigintza sektoreko espediente guztien aurka zegoela adierazi zuen, eta ikusteko dago zer jarrera hartzen duen. ELAk, deialdiarekin, kaleratzeak eragotzi nahi ditu, eta Zamudion hartu beharreko neurriak bertako langile batzordearekin negoziatzea. 1.200 langilek dihardute han, eta egunotan protestaldiak egiten ari dira. Besteak beste, manifestaziora deitu dute larunbaterako, Bilbon.

Aernnovan ere Kaleratzeen mehatxupean dagoen aeronautika alorreko beste enpresa bat da Aernnova, zeinak egoitza nagusia Berantevillan (Araba) duen. Taldeko langileen %20 kaleratzea «zentzugabea» dela salatu du gaur lantegiko enpresa batzordeak, eta pandemiak eragindako «eskari murrizketa erabat behin-behinekoa» dela azpimarratu du.

Aernnovako langileen ordezkarien ustez, «aeronautika sektorea erabat estrategikoa da herrialdearentzat», eta horregatik eskatu dute erakunde guztien inplikazioa irtenbideak bilatzeko. «Kaleratzeak badira patronalek mahai gainean jarritako erantzun bakarra, langileak eta enpresa batzordea aurrez aurre izango gaituzte».


Summary: LAB: «Akordioak nahi ditugu, baina ez sistema elikatzen jarraitzeko». LABeko idazkari nagusi Garbiñe Aranburuk nabarmendu du akordioak beharrezkoak direla, «baina enpleguaren galera gelditzeko, lan baldintzak duintzeko, zerbitzu publikoak indartzeko, zaintza lanak aitortzeko eta aberastasuna modu bidezkoago batean banatzeko»

LABeko Negoziazio Kolektiboko idazkari Xabier Ugartemendiarekin aritu da Garbiñe Aranburu pandemiaren bigarren oldarraldiak eragindako egoera sozioekonomikoaren azterketa egiten. «Herritarren interesak eta beharrak erdigunean jartzeko akordioak behar ditugu, eta honek elite ekonomikoaren interesekin talka egiten du. Horregatik, patronala-erakundeak bikoteak ez dio gai honi heltzen», esplikatu du. Esan du herritarrak direla arduraz jokatzen ari direnak, eta salatu du «ardura politikoak saihesteko, erakundeetatik norbanakoei zuzendutako ardura dei etengabea» egiten ari zaiela. «Ez dago inolako planik enplegua salbatzeko. Lan erreformak bertan behera utzi behar dira, eta formula berriak bilatu enplegu galera eragozteko eta berria sortzeko; zaintza, osasungintza eta irakaskuntza arloetan, kasu», azaldu du; «era berean, egungo enplegua duindu behar da. Pandemiak erakutsi digu zeintzuk diren oinarrizko sektoreak, zer den garrantzitsua bizitza sostengatzeko. Sektore horietako asko eta asko feminizatuak eta prekarizatuak daude».

Aranbururen ustez, azken hilabeteak ez dira baliatu osasungintza publikoa indartzeko: «Ez da kontratazio berririk egon. Aurreikuspen eta planifikaziorik eza egon da». Hezkuntzari dagokionez, esan du urteak eman dituztela ratioak jaitsi behar direla esanez, eta ez dagoela hezkuntzan inbertitzeko apusturik. «Ikasturte hau planifikatzeko berandu eta gaizki ibili dira. Ez da borondaterik egon eskolarako itzulera negoziatzeko hezkuntza komunitatearekin, ez Nafarroan, ezta EAEn ere».

Gainera, pertsona adinekoen eta adin txikikoen zaintza lanak berrantolatu behar direla azaldu du LABeko idazkari nagusiak. «Helduen egoitzetan ez da inolako neurririk hartu ratioak jaitsi eta lantaldeak indartzeko, eta ez dakigu nola erantzungo ahal zaion adin txikikoen zaintzari etxera itzuli beharko dutenean».

Akordioak bai, baina zertarako? Garbiñe Aranbururen arabera, gobernu desberdinek elkarrizketa eta akordioak behar direla diote; ideia hori oso presente egon zen Jaurlaritzako sailburu berrien izendapenean, esaterako. «Kontua da gobernu horrentzat elkarrizketa dela mahai sozioekonomiko bat egokitzea propaganda hutsa egiteko. Gobernu horrek aldebakartasunez jokatzen du, gehiengo sindikalari muzin egiten dio. Hau guztia ez dator bat elkarrizketa eta akordioen aldarriarekin».

LAB sindikatuari oso garrantzitsua iruditzen zaio abiapuntua ezartzea eztabaidari ekin aurretik. «Ez dugu behar eredu kapitalistaren berreraikitze bat, behar duguna norabide aldaketa bat da. Beste eredu ekonomiko eta sozial batera abiatzeko oinarriak jarri behar dira. Trantsizio ekosozialista eta feminista bat behar dugu». Sindikatu abertzaleko buruaren esanetan, arduraz jokatuko du LABek: «Mobilizatzen eta beste eredu ekonomiko eta sozial bat defendatzen dugunon artean aliantzak eraikitzen jarraituko dugu, bizitza erdigunean jarriko dituzten akordio sozialak gauza daitezen».


Summary: Myanmarko bi militarrek aitortu dute rohingyen aurkako erasoetan parte hartu zutela. Armadako goi kargudunen aginduetara aritu zirela adierazi dute, eta etnia horretako kide guztiak «hiltzeko» eskatu zietela.

Hiru urte dira Myanmarrek rohingyen aurkako sarraskia egin zuela, eta bi militarrek orain aitortu dute gizadiaren kontrako krimenak egin zituztela gutxiengo musulmana diren etnia horren aurka. Jakinarazi dutenez, armadako goi kargudunen aginduetara jardun zuten, eta eskatu zieten rohingya guztiak «sarraskitzeko», «entzuten eta ikusten zuten guztiari tiro egiteko» eta etnia horretako kide guztiak «hiltzeko».

Myo Win militarrak onartu du hainbat herri suntsitu, sexu erasoak egin, eta 90 eta 100 zibil artean hil zituela Rakhine estatuan, 2017ko irailean. Zae Naing Tunek, berriz, esan du gutxiengo musulmanak bizi ziren hogei herrixka inguru suntsitu zituela, eta parte hartu zuela 80 zibilen hilketan, tartean «haurrak eta emakumeak». Hedatutako bideo baten bitartez aitortu dituzte krimenak.

Fortify Rights gobernuz kanpoko erakundeak atzo galdegin zuen bi militar horiek Nazioarteko Zigor Auzitegiak (NZA) auzipetuak izatea, eta esan zuen gorteak lekukoak babesteko programa bat eskaini beharko liekeela bere nagusien aurka testigantza eman dezaten. «Rohingyentzat eta Myanmarko herriarentzat une garrantzitsua da justiziaren aldeko borrokan», adierazi zuen Matthew Smith erakundeko zuzendariak. «Gizon horiek Myanmarren egindako sarraskiengatik Nazioarteko Zigor Auzitegian epaitutako lehen erasotzaileak eta auzitegiaren zaintzapean dauden lehen lekuko zuzenak izan daitezke», azpimarratu zuen.

Lekukotasuna eman duten bi militarrak desertoreak direla adierazi zuen erakundeak, eta krimenak onartzen zituzten bideoak Arakan Armadak grabatuak izan zirela; Myanmarko Gobernuak terroristatzat ditu, eta armadak talde horren aurka borrokan dihardu Rakhine eskualdean.

Halaber, soldaduek rohingyen aurkako sarraskian parte hartu zuten armadako beste hamazazpi kideren izenak ere eman dituzte, eta horien artean daude sei goi komandante.

Gobernuz kanpoko erakundearen arabera, bi militarrak dagoeneko Nazioarteko Zigor Auzitegiaren zaintzapean daude. 2018ko irailean, Fatou Bensouda NZAko fiskalburuak baimena jaso zuen Rakhine estatuan egindako gizateriaren aurkako krimenengatik ikerketa bat hasteko. Erabakia NZAko magistratuek epaitegiak jurisdikzioa duela baieztatu ostean hartu zuten. Myanmarrek, berriz, baztertu egiten du ikerketa hori.


Summary: Egun bakarrean 69 pertsona erietxeratu dituzte Hegoaldean. Beste 857 koronabirus kasu atzeman dituzte Hego Euskal Herrian. Bizkaiko zahar etxeetako bi egoiliar hil dira birusak jota.

Bigarren egunez jarraian, gehitu egin dira Hegoaldean atzemandako kasu positiboak. Egun bakarrean, bezperan baino 199 kasu gehiago atzeman dira: 857. Positiboen igoerak eragin zuzena izan du egindako test kopuruarekin ere. Izan ere, egindako PCR kopurua ere nabarmen handiagoa izan da: 12.204 PCR proba egin dituzte egun bakarrean, bezperan baino 2.609 gehiago.

Nafarroan salbu, bertze hiru lurraldetan gehitu dira atzemandako kasuak. Araban, 97 kasu atzeman dituzte, bezperan baino 70 gehiago; Bizkaian, 312, bezperan baino 96 gehiago; eta Gipuzkoan, 240, bezperan baino 94 gehiago. Nafarroan, berriz, 196 kasu berri atzeman dituzte, 65 gutxiago. Gainera, Nafarroan osasun zerbitzuetako 36 profesionalek eman dute positibo testean.

Positibo kopuruaz gaindi, kezka sortzen duena erietxeratuen kopurua da. Egun bakarrean 69 pertsona sartu dituzte erietxean, eta dagoeneko koronabirusa duten 364 eri daude ospitalean. Horietako 60, gainera, ZIUetan daude, bezperan baino hiru gehiago.

Azken zazpi egunetako datuak eman ditu gaur Eusko Jaurlaritzak. Koronabirusa zuten 31 pertsona zendu ziren denera iragan astean, abuztuaren 24tik 30erako astean baino lau gehiago.

Bi egoiliar zendu dira Bizkaian

Bizkaiko Foru Aldundiak jakinarazi duenez, azken 48 orduetan koronabirusa zuten eta Bizkaiko adinekoen egoitzetan bizi ziren bi egoiliar hil dira. Birusaren bigarren olatua hasi zenetik 30 egoiliar zendu dira. Gainera, positibo kopurua hazi egin da eta dagoeneko 217 dira koronabirusa duten egoiliarrak. Horietako hamabortz, gainera, erietxean daude. Bizkaiko 155 egoitzetatik 10etan daude koronabirus kasuak dituzten egoiliarrak.

Ortziraletik aitzinera, Mungiako eta inguruko herrietako 20 egoitzetako langileri PCR probak egingo dizkiete prebentzio moduan.


Summary: Oposizioko Koordinazio Kontseiluko beste kide bat atzeman dute ezezagunek Bielorrusian. Martin Znak abokatua da atzeman dutena. Kolesnikovaren kasuan bezala, aurpegia estalia zuten hainbat lagunek eraman dute.

Viktor Babariko enpresari eta oposizioko kidearen abokatu da Martin Znak, eta bera ere Koordinazio Kontseiluko kidea da. Haren gertuko iturriek zabaldu dutenez, bideo bidezko bilera bat zuen goizeko lehen orduan, baina ez zen azaldu. Hori dela eta, Babarikoren alderdiko eledun Gleb Glevovek telefonoz deitu zion. «Bisitan etorri direla dirudi», esan zion Znakek, eta gero komunikazioa moztu zuen. Handik gutxira, maskarak zioen mezu bat jaso zuen Glevovek telefonoan.

Koordinazio Kontseiluko zazpi kideetatik sei preso edo erbestean daude. Soilik Svetlana Aleksievitx Nobel sariduna geratzen da aske. Atzo jakinarazi zuten Maria Kolesnikova Ukrainara kanporatzen ahalegindu zirela Bielorrusiako segurtasun indarrak, baina oposizioko kideak pasaportea apurtu zuen. Ondorioz, ezin izan zuten mugaz bestaldera bidali, eta Bielorrusian bertan atxilotu zuten.

Svetlana Tsikhanovskaia oposizioko buruak babesa eskatu dio Errusiari. «Hauteskundeetako emaitza ofizialak zentzugabeak dira. Lukaxenko agintean baldin badago manifestarien aurkako indarkeriari esker da», salatu du Tsikhanovskaiak.


Summary: Soietxeko 60 militar berrogeialdian daude. Seik positibo eman dute, eta haiekin kontaktuan egon direnak ere bakartu egin dituzte. Mungian 135 kasu atzeman dituzte azken astean.

Koronabirusa zabaltzen ari da Mungian (Bizkaia). Azken astean, 135 kasu baieztatu dituzte herrian, Eusko Jaurlaritzako Osasun Sailaren datuen arabera. Hala, azken zazpi eguneko tasa 77,81 kasu litzateke 10.000 biztanleko. Gorakadaren seinale da ateak itxi dituen lehen zentroa izan dela herri hartako Bentades ikastetxea, ikasturtea hasi eta bi egunera. Gainera, gaur jakinarazi dute Soietxeko Espainiako Armadaren kuartelean sei positibo atzeman dituztela. Horren eraginez, 60 militarrek berrogeialdia egin beharko dute.

Soietxeko kuartelean 550 militar inguru daude, bost konpainiatan banatuta, eta, El Correo egunkariak argitaratu duenez, horietako bateko sei kidek positibo eman dute COVID-19a atzemateko PCR proban. Gauzak hala, haiekin kontaktuan egon diren kideek berrogeialdia egin beharko dute. Horiek euren etxeetan bakartuko dira. Positibo emandakoetako hiru, berriz, kuartelean daude bakartuta.

Astelehenean ez zen apenas militarrik agertu bere postura, Soietxeko arduradunen aginduz, eta atzotik neurri bereziak hartuta ari direla adierazi dute.

Sei kasuetatik lau Mungiako Goieta tabernan sortutako agerraldiari lotuta daude. Hilabete hasieran, Eusko Jaurlaritzako Osasun Sailak eta Osakidetzak abuztuaren 21etik 26ra bitartean taberna hartan egondakoei PCR proba egiteko eskatu zieten, gutxienez bi langilek eta lau bezerok positibo eman baitzuten. Proba egin zuten 240 herritarretatik zazpik eman dute positibo.

Taberna hartako agerraldiaz gain, beste bat ere atzeman dute herriko San Jose-Etxe Alai zahar etxean, aurreko astean. Gutxienez 20 kasu baieztatu dituzte egoitzako egoiliarren artean.


Summary: Irailaren 19an mobilizatzera deitu dute Bakegileek. Elkarretaratzeak antolatuko dituzte Ipar Euskal Herri osoan, eta hiru autokarabana abiatuko dira Baionako suprefektura aitzinean elkartzeko. Bertan, «bateratze masiboa» eginen dute arratsalde hasieran, Frantziari argi uzteko «ulertu ez duten herriaren borondatea».

Joan den ekainean «estrategia berria» iragarri ondotik, heldu den irailaren 19rako mobilizazio egunera deitu dute bakegileek gaur goizean Baionan. Hiru momentu izanen ditu: goizean, elkarretaratzeak eginen dituzte Ipar Euskal Herri osoan 11:00etatik 13:00era; ondoren, 12:30etatik 14:30era autokarabanak abiatuko dira Maule, Donibane Garazi eta Hendaiatik. Horiek guziak Baionako suprefektura aitzinean elkartuko dira. Bertan izanen da «inflexio puntua». «Bake prozesuan sinesten dugu», adierazi du Mixel Berhokoirigoin Bakegileak, «gobernuei sinetsarazi nahi diegu ez dela beste biderik».

Berhokoirigoinek erran du «urrats handiak» egin direla azken urteetan, baina, ez direla «osoki bururaino» eramanak izan. «Bada sobera denbora prozesua geldirik dela». Unea «larria» dela erran du, «arriskutsua». Horren adierazle da, haren hitzetan, Igor Gonzalez Sola euskal presoaren heriotza, eta adierazi du «ekidin» zitekeela. Abisatu du Frantziako presondegietan ere arrisku bera dagoela, «bereziki prokuradoreen jarrera probokatzailearen» ondorioz. «Ez dugu onartzen erratea ez dela besterik egiten ahal, justizia independentea dela. Ardura osoa [Frantziako] Gobernuarena da». Oroitarazi du harek erabakitzen duela politika penala, eta fiskaltzari instrukzio orokorrak eman diezazkiokeela, Euskal Herrian izandako aldaketa politikoak kontuan har ditzan. «Ez dugu besterik eskatzen»

Irailaren 19aren inguruan, hiru hitzordu juridiko izanen direla oroitarazi du Anaiz Funosas Bake Bideako presidenteak, Jakes Esnal, Jon Kepa Parot eta Frederic Haranburu Xistor euskal presoen baldintzapeko askatasun eskaerei lotuak. «Bide juridikoek erakutsiko digute agortuak direla?» galdetu du Funosasek. Hala bada, bide politikoei soilik lotzen ahalko direla ondorioztatuko dutela adierazi du. Berhokoirigoinek ekarri du zehaztapena: «Orain arte ukan dugu esperantza, eta sinetsi dugu, bide juridikoek aterabide bat eskaintzen ahalko zutela. Momentu batean, eta orain ere, hori sinets genezake ikusita epaileek zer erantzun ematen dieten baldintzapean aske uzteko eskaerei. Baina fiskaltzaren jarrera hor da beti. Beraz, behar dugu kontuan hartu guziei inposatzen zaigun errealitatea: bide juridiko hori, elementu interesgarriak ematen baditu ere, aterabide gabeko bidea da. Ez horrekin nehor presondegitik aterako. Ondoko egunetan konfirmatzen bada, hori integratu beharko dugu». Ondorioz, bide politikoa baizik ez da geldituko: «gure hitzak eta ekintzak botere politikoari buruz itzuliko dira, eta batez ere Frantziako presidenteari buruz. Beste bideak agortuak badira, berak du eskuetan gakoa».

Justizia ministerioa

Uztailahasieran, Frantziako Gobernuan aldaketak egin zituen Emmanuel Macron presidenteak, eta Eric Dupont Moretti abokatuak Justizia ministro kargua. Bakegileek jakinarazi dute hitzordu eskaera helarazia diotela, baina oraingoz ez dutela erantzunik ukan. Hala ere, argi utzi nahi izan dute ez diela horrek markatzen agenda.


Summary: Sara Bilbatuak Zinemira saria jasoko du Donostiako 68. Zinemaldian. Casting zuzendariak Euskal Zinemaren Galan jasoko du saria, irailaren 22an.

Sara Bilbatua casting zuzendariak jasoko du Zinemira saria, Donostiako Zinemaldiak eta Ibaia eta EPE ekoizleen elkarteek ematen dutena, euskal zinemaren alorrean nabarmena den pertsona ezagun baten aintzatespen gisa. Azken 25 urteotan, Bilbatua ikus-entzunezko 75 ekoizpenetan baino gehiagotan izan da casting arduradun, eta Euskal Zinemaren Galan jasoko du saria, irailaren 22an, Viktoria Eugenia antzokian.

EHUn Psikologian lizentziatu ondoren, Bilbatuak (Eibar, Gipuzkoa, 1958) arte dramatikoko ikasketak egin zituen Madrilgo Laboratorio de Teatro William Layton zentroan. 1994an egin zuen lehen lana casting zuzendari gisa, Santiago Aguilarrek eta Luis Guridik osaturiko tandemak zuzendutako Justino, un asesino de la tercera edad filmean.

Ordutik, besteak beste, Pedro Almodovar (Todo sobre mi madre eta Hable con ella), Juanma Bajo Ulloa (Airbag), Mariano Barroso (Éxtasis eta Los lobos de Washington), Daniel Calparsoro (Salto al vacío), Isabel Coixet (Los que aman), Julio Medem (Los amantes del círculo polar, Lucía y el sexo eta Caótica Ana), Jaime Rosales (La soledad, Petra), Guillermo del Toro (El espinazo del diablo eta El laberinto del fauno), David Trueba (La buena vida) eta Carlos Vermutekin (Magical Girl eta Quién te cantará) egin du lan besteak beste.

Tanami Casting izeneko bere agentziaren bitartez, telebista proiektu ugaritan ere hartu du parte, hala nola hauetan: La línea invisible; Velvet Coleccción; Tiempos de guerra; Refugiados; Gran Reserva; Gran Hotel; Amar es para siempre; Maitena. Estados alterados; La señora; eta Hermanos & detectives. Gainera, 2004an, El aire que respiro idatzi eta zuzendu zuen, Eusko Jaurlaritzaren Kimuak katalogoan sartu zen film labur bat.

Bilbatuak Zinemira saria jasoko du Euskal Zinemaren Galan, eta Bizimina ere emango da gala hartan, Migueltxo Molinak, Pablo Iraburuk eta Jon Maiak zuzendutako film laburra, dokumentala eta dantza hibridatzen dituena.

Orain arte, Imanol Uribek (2009), Alex Angulok (2010), Elias Kerejetak (2011), Michel Gaztanbidek (2012), Juanba Berasategik (2013), Pedro Oleak (2014), Karmele Solerrek (2015), Ramon Bareak (2016), Julia Juanizek (2017), Ramon Agirrek (2018) eta Jose María Txepe Larak (2019) jaso dute ohorezko saria.


Summary: Ekologistak Martxan taldeak «eraldaketa sakonak» eskatu ditu klima aldaketari aurre egiteko. Klima aldaketari eta biodibertsitatearen galerari erantzuteko alternatibak bildu ditu Mugen amildegian oinez ibiltzea txostenean.

«Kolapso ekologiko, sozial eta ekonomikoari» aurre egiteko hainbat proposamen bildu ditu Ekologistak Martxan taldeak Mugen amildegia oinez ibiltzea izeneko txostenean. Talde ekologistak euskaraz, gazteleraz eta katalanez argitaratu du txostena, eta komunitate zientifikoak azken hilabeteetan plazaratutako datuak batu ditu.

Mineral fosilen, uraren edota elikagaien eskuragarritasuna «bortizki» jaisten ari dela dio Ekologistak Martxan-ek, eta ohartarazi du ekosistemaren narriadura, biodibertsitatearen galera eta klima aldaketa «atzera-bueltarik gabeko egoeran» daudela. Egoera aldatzeko alternatibak sor ditzaketen sektoreak zeintzuk diren ere identifikatu ditu taldeak: ekonomia sozial eta solidarioa, ekonomia feminista eta ondasun komunak aipatu ditu, besteak beste. Horiek guztiek inpaktuak murrizten eta agertoki berrira egokitzen lagundu dezakete, talde ekologistaren arabera. Txostenean adierazten denez, «eraldaketa sakonak» eta «inoiz ez bezalako konpromiso politikoak» premiazkoak dira, kolapsoaren ondoriorik latzenei aurre egin nahi bazaie.


Summary: 'Charlie Hebdo'-ren epaiketan kazetariak deklaratzen hasi dira. Atzo hartu zuten hitza horietako batzuek, eta gaur beste batzuen txanda izango da.

Charlie Hebdo kazeta satirikoaren erasoen kontrako epaiketan hitza hartu zuten atzo aldizkariko hainbat kazetarik; beste batzuen txanda izango da gaur. Mina eta sufrimendua nabari zen euren testigantzetan; baita indarra ere.

Onik atera ziren horiek 2015ean aldizkariaren aurka egindako atentatutik, baina sendaezinak diren zauriak utzi zizkien erasoak. «Itxuraz, lesiorik gabeko biktimak», Cecile Thomas kazetariaren hitzetan.

Besteak beste, Corinne Rey izan zen atzo lekukotasuna eman zutenetako bat: «Rissen bulegora korrika joan nintzen haren mahai azpian ezkutatzera; terrorista bat sartu zen bilera gelan, aulki hotsak entzun nituen, eta, gero, tiroketak hasi ziren. Honako hau esan zuten: 'Mendekatu dezagun profeta'», adierazi zuen Reyk. Ezkutalekutik irtendakoan ikusi behar izan zituen irudi gogorrak azaldu zituen ondoren, eta hor ulertu zuela sarraskiaren tamaina. «Aldizkari bat egiten ari ginen. Jendeari barre eragiteko geunden hor. Hori da egun horretan hil zuten talentua: adimena».

Bestalde, atentatuak utziak zizkion arrastoak nabarmendu zituen: «Ez ninduten hil, ez ninduten zauritu. Indargabe sentitu nintzen, baita errudun ere. Oso zaila izan zen hori gainditzea».