Summary: Eusko Jaurlaritzak %16 handituko du unibertsitateen finantzaketa. Eusko Jaurlaritzak zuzenean 1.642,4 milioi euro emango dizkie EHUri, Deustuko Unibertsitateari eta Mondragon Unibertsitateari. Agerraldian ez dute argitu unibertsitate bakoitzak zenbat jasoko duen.

Gaur jakinarazi dute datozen urteetan (2023-2026) zenbat diru jasoko duten EHU Euskal Herriko Unibertsitateak —publikoa da— eta Deustuko Unibertsitateak eta Mondragon Unibertsitateak. —pribatuak dira—. Hain zuzen, gaur goizean aurkeztu dute 2023-2026 Unibertsitate Sistemaren Plana Eusko Jaurlaritzako lehendakari Iñigo Urkulluk eta EHUko errektore Eva Ferreirak, Deustuko Unibertsitateko Juan Jose Etxeberriak eta Mondragon Unibertsitateko Vicente Atxak. Jaurlaritzak zuzenean 1.642,4 milioi euro jarriko ditu, azken planean baino %16 gehiago. Gainera, 603,8 milioi jasoko dituzte finantzaketa publiko lehiakorraren, kontratupeko diru sarreren, nazioarteko finantzaketaren eta unibertsitateen baliabide propioen bidez. Orotara, beraz, 2.246,2 milioi euro izango dira unibertsitateentzat, azken planean baino % 14,5 gehiago.

Jaurlaritzak unibertsitate denei emango die 2019-2022ko planean baino diru gehiago. Halere, batzuen eta besteen finantzaketa ez dute proportzio berean handitu: %16 handitu duet EHUren finantzaketa; Deustuko Unibertsitatekoa, %23; eta Mondragon Unibertsitatekoa, %15. Hain zuzen, Jaurlaritzak 1.330,7 milioi euro jarriko ditu EHUrentzat; 40,2 milioi Deustuko Unibertsitaterentzat; eta 32,4 milioi euro Mondragon Unibertsitatearentzat.

Urtez urte igotzen ari da pribatuen finantzaketa. Oraingo planean, Jaurlaritzak zuzenean jartzen duen diruaren %95,6 izango da unibertsitate publikoarentzat, eta %4,4 pribatuentzat. Aurreko unibertsitetate planean %95,7 izan zen publikoarentzat; 2007koan, lehenengo planean, %98,2. Unibertsitateen artean ere badago aldea. 2007tik %246 handitu da Deustuko Unibertsitateak jasotzen duen diru kopurua eta %179 Mondragon Unibertsitatearena. Aldiz, proportzioan igoera askoz apalagoa izan du EHUk: %28koa.

Diru kopuru orokorra iragartzearekin batera, planaren ardatz nagusiak ere azaldu dituzte. Hiru izango dira. Batetik, unibertsitateen eta enpresen arteko harremana sustatzea nahi dute. Bestetik, unibertsitate sistema «bikaintasun zientzia globalaren testuinguruan» jartzea. dute xede Azkenik, gizarteak beste gizarte batzuekin harreman gehiago edukitzea nahi dute unibertsitate sistemaren bidez.

Ziurtatu dute ardatz horiek ekintza zehatzetan isla izango dutela. Besteak beste, planean jasota dago Medikuntza eta Erizaintza Fakultatea eraikitzea Bizkaian; eraldaketa digitala azkartzea, «unibertsitate hibrido digital-fisikoaren eredu bihurtzeko»; eta enpresekin eta Lanbide Heziketako ikastetxeekin harremanak sendotzea, «enplegagarritasuna hobetzeko».

Helburuak finkatuta

Planean zehaztu dituzte unibertsitateek 2026ra bitartean izango dituzten helburuak ere. Esaterako, nahi dute %50 igotzea gradu eta master dualen —ikasleak ikasten eta lanean aritzen dira aldi berean— eskaintza, %50 igotzea nazioarteko esperientziak eskaintzen dituzten gradu eta master titulazioak ere; ingeniaritzari eta zientziei lotutako STEM titulazioetan matrikulatutako ikasleen %52 emakumeak izatea —aurreko planean ere helburu bera jarri zuten—; eta irakasle ikertzaileen %52 emakumeak izatea.


Summary: Hegoaldean lehen indar sindikala da ELA, eta Nafarroan indartzen ari da. Hego Euskal Herrian ordezkari gehien dituen sindikatua da ELA: 8.920 ditu. Bigarren indarrak halako bi ditu ia, CCOOk 4.919 ordezkari baititu.

ELA Hego Euskal Herriko lehen indar sindikala da oraindik. Sindikatuaren Donostiako egoitzan egin duten prentsaurreko batean azaldu dituzte datuak Joseba Villarrealek eta Amaia Muñoak, sindikatuko hauteskunde sindikalen arduradunak eta idazkari nagusiaren albokoak, hurrenez hurren. 2023ko apirileko kontaketaren arabera, 8.920 ordezkari ditu guztira ELAk Hego Euskal Herrian: ordezkari guztien %36,1. Bigarrena, CCOO, alde handira dago, 4.913 ordezkari baititu (%19,9). Villarrealek adierazi du sindikatua «oso pozik» dagoela emaitzekin; izan ere, 2023ko apirilean iazko abenduan baino 103 ordezkari gehiago ditu ELAk.

Nafarroako emaitzak nabarmendu ditu Villarrealek. Izan ere, hirugarren indarra da ELA, baina bigarrenetik gero eta gertuago dago. UGT da lehen indarra, baina 2006ko abendutik beherakada izan du: orduan, ordezkarien ia %31 ziren Espainiako sindikatukoak, eta egun %24,6 dira. CCOO da bigarren indarra, %24,1ekin, eta ELAk %23,2 ditu. «Bigarren sindikatua izatetik gertuago gaude egunez egun, baita lehenengoa izatetik ere», adierazi du Villarrealek.

Muñoak dio ELAren gorakada egunero egiten duten lanagatik gertatu dela: «Jendeak zergatik ematen dio botoa ELAri? Iruditzen zaiolako tresna eraginkorrena izan daitekeela. Gure ahaleginaren parte handi bat jartzen dugu ELAren lana ez dadin izan bakarrik sektore sindikalizatu tradizionaletakoa, baizik eta baita beste hainbat sektore desberdin eta txikiagoetakoa ere».

Bizkaian, Gipuzkoan eta Nafarroan egin du gora, baina Araban behera egin du —%37,4 abenduan, eta %36,8 apirilean—. Hala ere, bertan oraindik lehen indarra dela gogorarazi du Villarrealek. Federazioka, industrian eta eraikuntzan (%37,3), zerbitzuetan (%33,9) eta Gizalan-Zerbitzu Publikoetan (%39,6) gehiengoa du ELAk, eta gainontzekoekiko aldea handitu dutela nabarmendu du Villarrealek.

ELAren ordezkarien artean, gora egin du emakumeen presentziak, 2019tik 2023ra lau puntu gehiago baitira —ordezkarien %37 2019an, eta %41 aurten—. Muñoak dio igoera hori sektore feminizatuetan duten presentziari zor zaiola. Izan ere, Muñoak adierazi du ELAk garrantzi handia ematen diela enpresa eta sektore txikiei. Hala azaldu du Villarrealek: «Askotan hitz egiten da enpresa edo sektore handi eta ezagunez, baina ELAk enpresa txiki eta ertainetan dauka ordezkaritza handiena, eta hori uste dut azpimarragarria dela. ELA ez da soilik CAF edo Bellota, nahiz eta horiek ere garrantzitsuak diren».

LAB, gehien hazi dena

ELAk emandako datuen arabera, 2006tik hona LAB da Hego Euskal Herrian gehien hazi den sindikatua. 2006ko abenduan, ordezkarien %15,7 zituen sindikatu abertzaleak (4.005 ordezkari), eta %19,1eko kuota du orain (4.722). Nafarroan izan du hazkunde handiena, ordezkarien %12,3 baitzituen lehen, eta %17,3 orain. Laugarren indarra da Nafarroan, halere: ELA baino ia sei puntu portzentual atzerago.

Lau sindikatu nagusietatik kanpo, Hego Euskal Herriko ordezkarien %10,5 beste sindikatu txikiago batzuetakoak edo independenteak dira. Hala ere, sindikatu horietako asko sektore jakin batzuetakoak dira, eta horietako batzuetan indar nagusia dira. Adibidez, Osakidetzan SATSE bigarren indarra da, ELAren atzetik, eta EAEko hezkuntzan, irakasleen artean Steilas da nagusi.


Summary: Vucicek Pristinari egotzi dio Kosovoko serbiarren eta NATOren artean «gatazka eragitea». NATOk 700 soldadu gehiago bidaliko ditu Kosovora, atzoko liskarren harira. Kosovo Indarreko 30 militar eta 52 serbiar zauritu ziren atzo, estatuaren iparraldean izandako istiluetan.

«[Kosovoko] Leposaviq, Zubin-Potok eta Zvecan herrietako egoera lasaitu egin da, baina hauskorra da». Kosovoko Poliziak gaur goizean egindako adierazpenok dira, herrialdearen iparraldean, Kosovoko serbiarren eta NATO Ipar Atlantikoko Itunaren Erakundea buru duen KFOR Kosovo Indarreko militarren artean liskar gogorrak izan eta biharamunean. Kosovoko albaniar alkate batzuen zilegitasunari buruzko desadostasuna dela medio, atzo jazotako istiluek zauritu ugari eragin zituzten, alde batean zein bestean. Bada, Serbiako presidente Aleksandar Vucicek Kosovoko lehen ministro Albin Kurtiri leporatu dio Kosovoko serbiarren eta NATOren artean «gatazka eragitea»: «[Kosovoko eskualdean] Metohian odol isurketa eragin nahi du», zehaztu du, Vecernje Novosti Serbiako egunkariak jasotakoaren arabera.

Ikusi gehiago: Serbiak Pristinari egotzi dio «beldurra» erabiltzea Kosovoko serbiarren kontra

Kosovoko albaniar auzapez horiek joan den apirilean egindako hauteskundeetan hautatu zituzten, serbiarrak gehiengoak diren Metohia eskualdean —50.000 inguru dira guztira—. Boz horietan, ordea, %3ko parte hartzea baino ez zen izan, serbiarren boikotarengatik; Pristinak, baina, balekotzat jo zituen. Kosovoko serbiarrek, alkate horiek eta iparraldeko polizia berezia erretiratzeko eskatzeaz gain, salatzen dute «diskriminazioa» pairatzen ari direla Kosovoko Gobernuaren partetik. Horregatik guztiagatik, Kosovoko serbiarrek protestak areagotu dituzte azken egunotan. Atzo, esaterako, Kosovoko indar bereziek hilaren 26tik okupatuta duten Mitrovicako eraikin publiko batera gerturatu ziren, «modu baketsu batean», Vecernje Novosti-ren arabera.

Giroak, ostera, ez zuen askorik behar izan berotzeko. KFOReko militarrak Igor Simitx Serbia Zerrenda alderdiko buruaren aurka oldartu, eta atxilotu egin zuten. Jarraian, gutxienez 30 bat tiro egin zituzten manifestarien aurka, baita negar gasa jaurti ere. Istilu horietan KFOReko 30 soldadu eta 52 serbiar zauritu ziren; azken horietatik hiru «larri» daude, Belgradeko iturrien arabera. Horrez gain, NATOko indarrek blokeatu egin zituzten atzo Zvechan, Leposavic, Zubin-Patok eta Kasovska-Mitrovica eskualdeetako eraikin administratiboetara sartzeko bideak. Gertakari horien harira, Vucicek esan du Kurti dela gertakari horien «egile bakarra».

Kurtik «babes osoa» agertu die gaur serbiarrak gehiengoa diren eremuetan hautatuak izan ziren alkate albaniarrei, eta gaineratu du horiek direla udaletxeetan egoteko zilegitasuna duten bakarrak. Kosovoko lehen ministroak «talde kriminalei» eta «muturreko taldeei» egotzi die liskarren ardura, eta Belgradi talde horiek laguntzea.

AEBek Kosovon duten enbaxadore Jeffrey Hovenierrek, berriz, Pristinaren bizkar jarri du zamarik handiena. Kosovoko Gobernua egin du «krisi giroaren» arduradun. Hori dela eta, egoera baretzeko keinuak eskatu dizkio. Batetik, Polizia indar bereziak udaletxeetatik erretiratzea, eta, bestetik, alkateek beren jarduna beste eraikin batzuetan egitea behin-behinean.

Egoera kontrolpean mantentze aldera, NATOk 700 soldadu gehiago bidaliko ditu Kosovora, aliantza militarreko idazkari nagusi Jens Stoltenbergek gaur adierazi duenez. Azaldu du beste batailoi bat alertan jarri dutela, esku hartzeko beharko balute ere. Horrez gain, deia luzatu die Serbiari eta Kosovori tentsioa baretzeko urratsak egin ditzaten eta Europako Batasunaren bidezko elkarrizketetan engaiatu daitezen. «Hori da bake iraunkor baterako bide bakarra».

Kosovo iparraldeko egoera atzokoa baino «lasaiagoa» den arren, KFOR-eko indarrak Zvecan herriko kaleetan dabiltza, zaintza lanean. Are, Kosovo Indarreko militarrek txarrantxaz inguratu dute herriko udaletxeko eraikina, baita barrikada bat jarri ere, Koha Ditore Kosovoko egunkariak jakinarazi duenez.

Bi aldeen arteko tentsioa baretze aldera, Ameriketako Estatu Batuek, Italiak, Frantziak Alemaniak eta Erresuma Batuak Serbian dituzten enbaxadoreekin bildu da gaur Vucic, eta estatuburuak Mendebaldeari eskatu dio konbentzi dezala Kosovo serbiarrek onartu gabeko alkateak erretiratzeko, Reuters albiste agentziaren arabera. EBk Kosovon duen ordezkari berezi Tomas Szunyogekin ere batzartu da Vucic, eta «Kosovoko serbiarren segurtasuna bermatzeko beharrezkoak diren neurriak» hartzearen garrantzia nabarmendu du.

Bilkura horien ostean, Vucic Finlandiak, Errusiak eta Txinak Serbian dituzten enbaxadorearekin ere bildu da banaka. Moskuk nabarmendu du «urrats erabakigarriak egin» behar direla Kosovo iparraldeko tentsioa murrizteko, eta nazioarteari eskatu dio serbiarrei errua botatzeari uzteko», indarkeria areagotzeagatik, Errusiako zenbait berri agentzien arabera. Bestalde, Pekinek babesa eman die Serbiak «bere subiranotasuna eta lurralde osotasuna defendatzeko» hartutako neurriei, Txinako Atzerri Ministerioko bozeramaile Mao Ningek prentsaurreko batean baieztatu duenez. Kosovoko presidente Vjosa Osmanik, berriz, salatu du Vucicek babestutako talde kriminalek «desegonkortu» egin nahi dutela Kosovo.

Mendebaldearen gaitzespena

Bien bitartean, Mendebaldeak gogor gaitzetsi ditu atzoko gertakariak. EBko diplomaziaburu Josep Borrellentzat, esaterako, «guztiz onartezinak» dira KFOReko tropen, kazetarien, zibilen eta Poliziaren aurka egindako indarkeriazko ekintzak. Italiako Atzerri ministro Antonio Tajani RAI irrati publikoari adierazi dionez, Vucicekin eta Kurtirekin hitz egiteko aukera izan zuen atzo, azken orduan, eta «lasaitasunerako» deia egin zien. Eskaera bera egin die bi aldeei Frantziako Atzerri Ministerioko eledun Anne-Claire Legendrek ere: «Ezin dugu onartu eskualdeko egonkortasuna arriskuan jartzea, nazioarteko testuingurua kritikoa den honetan. Europako segurtasun kontua da».

Belgraden eta Pristinaren arteko harremanak ez dira batere onak, Kosovok 2008ko otsailaren 17an alde bakarrez independentzia aldarrikatu zuenetik; Serbiatik bereizi zen, baina Belgradek ez du aitortzen haren subiranotasuna. Bi milioi biztanle inguru ditu Kosovok, eta herritarren %90 albaniarrak dira; %8 serbiarrak; eta %3 bosniarrak.


Summary: Urkulluk ez du asmorik Eusko Legebiltzarreko hauteskundeak aurreratzeko. Legealdia datorren urtean da amaitzekoa.

Jakina zen hauteskunde zikloaren egutegia: udal eta foru hauteskundeen ondoren izango dira Espainiako Gorteetakoak, eta datorren urtean, Eusko Legebiltzarrekoak. Baina Pedro Sanchez Espainiako gobernuburuak sorpresa eman zuen atzo, bozketa udazkenetik uztailaren 23ra aurreratuta. Egutegia egokituta, Iñigo Urkullu Jaurlaritzako lehendakariari galdetu diote ea berak ere asmorik izan dezakeen legealdia dagokion baino arinago amaitzeko eta hauteskundeak aurreratzeko. Ezetz erantzun du Urkulluk.

Urkulluk aitortu du Sanchezen iragarpenak «ezustean» hartu duela, baina bere nahia da legealdiko azken hilabeteetan «normaltasunez» aritzea. Berez, datorren urteko uda aldera amaituko da legegintzaldia.

Sanchezen erabakiaren ondorioez, berriz, Urkulluk esan du Espainiako Gobernuak ez dituela bete legealdi hasieran hartutako konpromisoak, batez ere Gernikako Estatutuaren arabera Eusko Jaurlaritzari dagozkion eskumenak eskualdatzeko lanei dagokienez.

Espainiako Gobernuko Ministroen Kontseiluak 2020ko urtarrilean onartu zuen falta diren eskumenak transferitzeko egutegi bat, baina hiru urtean apenas eman duten pausorik horiek gauzatzeko. 2021ean, hiru eskumen transferitu zituzten: errepide bidezko garraioa, espetxeak eta argitalpen serializatuen nazioarteko zenbaki normalizatuen esleipena. Iaz, berriz, bizitzeko gutxieneko errentaren kudeaketa. Bi gobernuek hilabeteak daramatzate aldiriko trenen eskumena eskualdatzeko negoziazioetan.


Summary: La Femme, Anari, Belako eta beste, Donostiako Boga Boga musika jaialdiaren lehenbiziko aldian. Irailaren 8tik 10era bitarte eginen dute festibala, hiriko zenbait tokitan. «Musika independentearen alde egiteko jaialdia» izanen da, antolatzaileen esanetan. 25 kontzertu iragarri dituzte oraingoz.

Gaur egun antolaturik direnak aski ez, eta beste musika jaialdi bat antolatu dute Euskal Herrian: Boga Boga. Donostian eginen dute, eta iraileko bigarren asteburuan izanen du lehenbiziko aldia. Antolatzaileen esanetan, Donostiak aspaldi behar zuen hiriak «bertako DNA duen musika independente jaialdi bat» hartzea atzera ere, eta premia horri erantzunen dio festibalak. Gin Musikak eta Dabadaba aretoak antolatu dute, eta 25 kontzertu iragarri dituzte guztira.

Zehazki, Ondarreta hondartzan, Miramar jauregian, Txillida Lekun eta Tabakaleran emanen dituzte kontzertuak. Artistak hauek arituko dira oholtza gainetan: Julieta Venegas, La Femme, Belako, Panda Bear & Sonic Boom, Anari, Pongo, Joe Crepusculo, Amantes Del Futuro, Verde Prato, Simona, Margarita Quebrada, J Martina, Hofe x 4:40, Vatocholo, Irenegarry, Dharmacide, Lukiek, Brava, Bariri, Tayhana, Alvva, Invt, Malakias, Hamaika eta Piel Mixta.

Boga Bogak bere webgunean zehaztu du artista bakoitza zer egunetan ariko den. Kontzertu batzuk doakoak dira, baina beste batzuetarako beharrezkoa da sarrera erostea; bihartik aurrera erosten ahalko dira.


Summary: Bruselak «neurriak» hartuko ditu inhabilitazioei buruzko Poloniako legea indarrean sartzen bada. Europako Batzordeko Justizia komisarioak esan du «kezka bereziak» dituela Errusiaren influentziari buruzko ikerketa batzordeaz; politikariak, kazetariak eta zibilak zigortu ahalko ditu. Udazkenean egingo dituzte bozak.

Poloniako Parlamenturako hauteskundeetarako urte erdi inguru falta den honetan, beste gatazka bat sortu da Varsoviaren eta Bruselaren artean. Oraingoan, Errusiak ustez herrialde horretan izan duen influentzia ikertzeko asmoak sortu du harrabotsa, horretarako onartu berri duten legeak politikariak inhabilitatzeko aukera ematen baitu. Oposizioaren kritikei gehitu zaie Europako Batzordea ere, Didier Reynders Justizia komisarioak gaur esan baitu «kezka bereziak» dituztela horren inguruan; testua indarrean sartuz gero «neurriak» hartzeko mehatxua ere egin du Reyndersek, horiek zeintzuk liratekeen zehaztu gabe.

Andrzej Duda Poloniako presidenteak atzo eman zion baiezkoa parlamentuak joan den ostiralean onarturiko legeari, eta orain Auzitegi Konstituzionalaren esku geratu da testuaren etorkizuna. Epaileek oniritzia ematen badiote, argitaratu eta astebetera sartuko da indarrean. Ofizialki, Errusiak 2007-2022ko aldian ustez izan duen eragina ikertzeko lege bat da —horretarako, besteak beste, batzorde bat eratuta—, baina testuak aukera ematen du politikarien, kazetarien eta herritarren kontrako neurriak hartzeko.

Kritikoek Tusk legea deitzen diote, uste baitute oposizioko politikarien aurka egiteko sortu dutela, eta, batez ere, Donald Tusk Poloniako lehen ministro ohi (2007-2014) eta Europar Kontseiluko presidente izandakoa (2014-2019) kargu publikoetatik inhabilitatzeko, hamar urtez. Oposizioko lehen indarra den KO Koalizio Zibikoko buruzagia da Tusk, eta, hain justu, asmoa du udazkenean egitekoak diren parlamenturako bozetara aurkezteko.

Arazoa zera du: ikertzekoak diren aldian gobernuburu izan zenez, arriskua duela inhabilitazio zigor bat jasotzeko. Eta afera horretaz ohartarazpena egin zuen Janusz Kowalski Nekazaritza ministrordeak joan den irailean, esan baitzuen ikerketa batzordearen helburua zera izango dela: «Tusk errusiazalea auzitegi baten aurrean jartzea eta kartzelan sartzea».

Oposizioaz gain, AEB Ameriketako Estatu Batuak ere kritiko agertu dira. Estatu Departamentuko eledun Matthew Millerrek atzo esan zuen kezkatuta daudela, eta Varsoviak testua erabil dezakeela «hauteskunde aske eta bidezkoetan esku hartzeko»; adierazpen hori esanguratsua da, Polonia baita AEBen aliatu nagusietako bat Ukrainako gerran.

Salaketa horiei erantzuteko, Poloniako Gobernuak erreakzio bat eman behar izan du, eta Marcin Przydacz presidentetzaren bozeramaileak, gaur egin dioten elkarrizketa batean, argudiatu du ikerketa batzordeak ezingo dituela hautagaitzak debekatu.

Helegiterako aukerarik ez

Edonola ere, aukera horri begira, Europako Batzordeko Justizia komisarioak ohartarazi du Errusiaren influentziari buruzko legeak zigortuei ez diela baimenduko helegite bat aurkeztea, eta, beraz, Reynders arabera, justiziarako sarbidea oztopatua izango dutela. Nahiz eta hilabeteotan Bruselaren eta Varsoviaren arteko negoziazioak ugaritu egin diren independentzia judiziala errespetatzearen inguruan —«egoera hobetzen saiatzeko»—, badirudi Polonian onartu berri duten testua beste oztopo bat bilakatuko dela elkarrizketa horietan.

Ikusteko dago Poloniako Auzitegi Konstituzionalak zer ebatziko duen. Oposizioko alderdiak ez ezik, erakunde judizialak eta Barne Aferetarako eta Administraziorako batzorde parlamentarioa ere neurriaren kontra agertu dira, eta salatu dute ez datorrela bat konstituzioarekin; gainera, salatu dute ez dagoela zehaztuta zer joko duten Errusiaren influentziatzat. Oposizioak lehen manifestazioa antolatu du datorren iganderako, eta Tuskek horretan parte hartzera deitu du asteon.

Legea indarrean sartuz gero, ikerketa batzordeak irailaren 17an emango luke lehen txostenaren berri; eta, hortaz, baliteke hauteskundeen kanpaina betean gertatzea hori. Inkesten arabera, lehia handia izango da 2015etik agintean dagoen PiS Legea eta Justiziaren eta oposizioko KOren artean, eta baliteke PiSek gehiengo osoa galtzea.


Summary: Elma Saizek Iruñeko alkate izan nahi duela iragarri du. PSNko Iruñeko alkategaia harremanetan jarriko da Geroa Bairekin eta Zurekin Nafarroarekin, aginte makila hartzeko asmoz. EH Bilduko Joseba Asiron ez du babestuko, euskararekin «inposizioan aritu zelako».

Elma Saizek Iruñeko alkate izan nahi du. PSNko hautagaiak aurretik ditu eserlekuetan UPNko eta EH Bilduko hautagaiak: PSNk bost zinegotzi atera ditu M-28ko hauteskundeetan; EH Bilduk, zortzi; eta UPNk, bederatzi. Baina hirugarren indarra izanda ere, Saizek argi helarazi du Iruñeko aginte makila nahi duela eta, horretarako, Geroa Bairekin eta Zurekin Nafarroarekin negoziatuko duela. Saizek ez du esan koalizioa abertzalearekin negoziatzeko asmoa duenik, baina, edonola ere, EH Bilduren babesa beharko luke alkate izateko.

PSNko hautagaiaren nahiak EH Bilduko alkategai Joseba Asironen helburua ez betetzea ekarriko luke, koalizio abertzaleak Iruñeko aginte makila espero duelako, hain zuzen, PSNren aldeko ekarpenarekin. Oraingoz, ordea, Saizen asmoak oso bestelakoak dira. «PSNk, Geroa Baik eta Zurekin Nafarroak babes sozial handiagoa daukate EH Bilduk baino», esan du, eta erantsi hiru talde horiek koalizioak baino mila boto gehiago atera dituztela. Hori dela eta, Geroa Baiko alkategai Koldo Martinezi eta Zurekin Nafarroako alkategai Txema Mauleoni deituko die, «udal gobernu bat eraikitzeko, elkarrizketarako gobernu bat, elkarbizitzarako, gobernu aurrerakoi bat».

Euskara eta ikurrina

Saizek argi esan du ez diela alkatetza emango ez UPNri ez EH Bilduri. «Eskuinaren eta independentismoaren alternatiba gara. Gaur bertan hasiko naiz udala eratzeko lanean». Ea EH Bilduren babesa espero duen galdetu diote PSNko alkategaiari, eta erantzun du «pausoz pauso» joan nahi duela, baina zehaztu du Nafarroako Gobernuan «onuragarria» izaten ari dena, «formula esportagarria» dela Iruñeko Udalera.

EH Bilduri babesa zergatik ukatuko dion ere azaldu du Saizek; haren arabera, Asiron alkate izan zenean «inposizioan» aritu zen «euskararekin». Haurreskolak eta udal lantaldea aipatu ditu euskararen «inposizioarekin» lotzeko. Uztailaren 6an ere udaletxeko balkoian ikurrina altxatu zuela gogoratu du PSNko alkategaiak, eta hiriko «bost eskolatan hizkuntza eredua» aldatu nahi izan zuela azpimarratu du, euskararekin lotutako beste hainbat osagairen artean. Finean, Saizek uste du Asironek ez zuela «aniztasuna elkarbizitza bihurtu».


Summary: Ciudadanos ez da aurkeztuko uztailaren 23ko bozetara. Udal eta erkidegoetarako hauteskundeetan botoen %1,35 soilik lortu zituen alderdiak, eta bozak egin diren erkidegoetako gobernuetatik kanpo geratu da.

Joan den igandeko udal eta erkidegoetarako hauteskundeetako emaitzek eragindako zurrunbiloa ez da amaitu. Gaur Ciudadanos izan da urrats bat atzera egin duena, eta Batzorde Nazionalak egindako bilera baten ostean iragarri du alderdia ez dela aurkeztuko uztailaren 23an egitekoak dituzten Espainiako Gorteetarako bozetara. Alderdiak botoen %1,35 soilik eskuratu zituen igandeko bozetan, eta ez zuen ordezkaritzarik lortu bozak egin ziren erkidegoetatik bakar batean ere. Horrez gain, hainbat udaletatik kanpo geratu zen, besteak beste, Madrilgotik. Inoizko emaitzari txarrenak izan ziren.

Adrian Vazquez idazkari nagusiak eguerdian egindako agerraldian aitortu du «zentro liberalaren eskaintzak» ez duela arrakastarik izan. «Espainiako herritarrek ez gaituzte ikusten alternatiba gisara. Ez da albiste ona guretzat. Batzorde Nazionalak erabaki du ez garela uztaileko hauteskundeetara aurkeztuko eta unea dela etor litekeen testuingururako prestatzen hasteko», azaldu du Vazquezek.

Alderdiko zuzendaritzak hainbat orduko bilera egin zuen atzo, eta horren ostean hartu zuten erabakia berretsi du gaur Batzorde Nazionalak. Hala ere, zenbait iturrik aurreratu dutenez, zuzendaritzako kideen artean baziren zenbait proposamenarekin bat ez zetozenak edota alderdia bera desegiteko aukeraz aritu zirenak. Gaur-gaurkoz, baina, aukera hori ez dago mahai gainean; izan ere, datorren urteko ekainean egitekoak diren Europako Parlamenturako hauteskundeetara aurkezteko asmoa du Ciudadanosek.

Egungo zuzendaritzaren dimisioa eskatu duenik ere izan da, tartean, Gaztela eta Leoneko presidente izandako Francisco Igea. «Erantzukizuna» onartzeko eta kargua uzteko eskatu die hark Vazquezi eta Patrcia Guasp bozeramaileari. Guaspek berak onartu zuen atzo bozetako emaitzek «egoera zailean» utzi zutela alderdia.


Summary: Espainiako Gorteetarako botoak posta bidez eman daitezke ja. Gaur ireki dute epea, eta Correosen bidez egin behar da. Uztailaren 13a izango da posta bidez botoa emateko azken eguna.

Espainiako Gobernuko presidente Pedro Sanchezek eman zuen atzo ezusteko albistea: Espainiako Gorteetarako hauteskundeak uztailaren 23an egingo dituzte. Udazkenean egitekoak ziren arren, uda betean aukeratu beharko dituzte herritarrek Nafarroatik, Arabatik, Bizkaitik eta Gipuzkoatik aurkeztuko diren diputatuak eta senatariak. Baliteke herritar asko erroldatuta dauden udalerrietan ez egotea uztailaren 23an, baina horrek ez du esan nahi ezingo dutenik bozkatu. Gaurtik aurrera, posta bidezko botoa emateko aukera izango dute herritarrek, uztailaren 13ra arte.

Posta bidezko botoa eman ahal izateko, herritarrek Correos Espainiako posta zerbitzuaren bulegoetan egin beharko dute eskaria, nortasun agiria, pasaportea edo gidabaimena erakutsita. Correosen webgunean eskatzeko aukera ere izango dute, nortasun agiri elektronikoarekin identifikatuta. Gero, Correosek eskaria Hauteskunde Erroldaren Bulegoari bidaliko dio, eta hura izango da datu guztiak zuzen daudela berrikusiko duena. Are, bulego horrek idatziz adieraziko du eskaria egin nahi duen pertsonak posta bidez bozkatu nahi duela, eta, ondorioz, herritar horrek ezingo du aurrez aurre botoa eman.

Datu guztiak zuzen badaude, eskaria egin eta egun batzuetara eskaria egin duenari etxera postaz bidaliko dizkiote botoa emateko behar dituen dokumentu guztiak: boto paperak, gutun azalak, errolda agiria eta bozkatzeko dagokion hauteskunde mahaiaren helbidea duen gutun azala —hor sartuko ditu boto paperak eta agiria—. Eskaria egin duenak postariaren eskutik jaso behar ditu agiri horiek; bestela, Correosen bulegoetara joan behar du. Gainera, dokumentu horiek jaso dituela ziurtatuz, agiri bat sinatu beharko du.

Behin botoa erabakita, bere hauteskunde mahaiaren helbidea duen gutun azalean sartu beharko ditu boto paperak, eta Correosen bulegoetatik bidaliko du. Uztailaren 13a izango da hori egiteko azken eguna.

Hauteskunde mahaia

Posta bidez bozkatu izanak ez du esan nahi pertsona horri ez zaiola egokituko hauteskunde mahai batean egotea. Hala ere, hauteskunde egunean erroldatutako udalerritik kanpo oporretan egotekoak diren pertsonek, haueskunde mahaian egotea egokituz gero, alegazio bat aurkeztu ahalko diote dagokien hauteskunde batzordeari. Lolekuaren edota garraioen —trenaren, hegazkinaren...— erreserba bidali beharko diete kaltetuek, eta batzordeak erabakiko du salbuesteko arrazoi nahikoa den edo ez. Uztailaren 1erako jakinaraziko dituzte mahaien zozketaren emaitzak.


Summary: ‘Erromeriak’ izeneko diskoa kaleratu du Kepa Junkerak. Emakumezko pandero joleak omendu ditu lan berrian. 2018an iktusa izan zuenetik, diskorik kaleratu gabe egon da musikaria.

«Keparen betiko esentzia du diskoak». Hala definitu du Kepa Junkeraren lan berria Mikel F. Krutzaga soinu teknikariak. 2018tik diskorik kaleratu gabe egon ondoren, gaur goizean aurkeztu du Erromeriak lan berria musikariak. Emakumezko pandero joleei egin nahi izan die omenaldia. Bereziki, amari eta amamari.

Gurpil aulkian sartu da Junkera Bilboko Euskaltzaindiaren egoitzara, maskara jantzita. Besarkadak, laztanak eta bostekoak jaso ditu bertaratu diren musikari, lagun eta senideen aldetik, eta gustura aritu da argazki saioan. Mikel Lizarribarrek irakurri du musikariak aurkezpenerako prestatu duen testua. Esker oneko mezuz josita egon da, eta sorpresa gis aurkeztu du lan berria: «Bizitza ezustekoz beteta dago».

2018an izan zuen iktusa Junkerak, Belgikan. Izegem, Brusela eta Anberes hirietan kontzertu bana eskaintzera joan zen musikaria herrialde hartara, eta, orduz geroztik, diskorik kaleratu gabe egon da. Iaz Berpiztu dokumentala aurkeztu zuen, baita bere obra osoa berrikusten duen arte liburu bat ere. Dena dela, Olatz Goikouria diseinatzaileak kontatu du lehenago hasi zela proiektu hau lantzen: «Proiektu bat amaitu aurretik, hurrengoa lantzen hasten da Kepa; hala lan egitera ohituta dago».

Hamabost abestiko lana da emaitza. Kantuetako zortzi, baina, 2018a baino lehen sortu zituen. Panderoa da nagusi horietan guztietan, diskoaren hitzaurrean azaltzen duenez: «Tresna sinple baina, aldi berean, konplexua da panderoa, indarrez eta gozotasunez betea, antzinako bizi-premia baten emaitza».

Guztira, 40 pandero jolek baino gehiagok parte hartu dute diskoan. Besteak beste, Euskal Herriko, Galiziako, Portugalgo eta Asturias, Kantabria, Leon eta Valladolideko (Espainia) musikariek. Bideokonferentzia bidez konektatu dira horietako batzuk diskoaren aurkezpenera, eta Junkerarentzako esker mezuz bete dute aretoa. Pandero jole bakoitzak bere herrian grabatu du diskoa. Soinu teknikariak azaldu du prozesua: «Pandero joleak ez dira elkartu diskoa grabatzeko: bakoitzak bere zatia grabatu du eta niri bidali didate, muntatu eta nahasketak egiteko».

Junkerak, berriz, Busturiako (Bizkaia) Oliene baserrian sortu du diskoa, aurreko lanetan egin legez: «Ohiko prozesua egin dugu: Kepak grabazioak bidali zizkidan, eta lanean hasi ginen». Diskoan entzuten den trikitia Junkerak berak jo du: «Baita perkusioaren %99 ere».

Arbasoei aitortza

Halaber, hitzak idazteko orduan, Koldo Gezuraga Seijido bertsolariaren laguntza izan du musikariak. Besteak beste, Serrana mia, Jotas de Kantabria eta Agua de Limon kantuen letretan. Era berean, Yeray Rodriguez eta Miguel Cadavieco inprobisatzaileek ere kolaboratu dute Gastronomik eta Limonada kantuetan, hurrenez hurren.

Aurreneko aldiz, gainera, Kepa Junkera Urraza gisa sinatu du lana, ama eta amama omentzeko keinu bezala: «Panderoaren soinuak nire arbasoengana hurbiltzen nau, aitonarengana, amarengana… Lan hau aitortza bat da ondare hori eta bizitzeko poza transmititu diguten emakume horientzat guztientzat».


Summary: Colonnaren hilketaren ikerketa batzordeak agintarien «hutsegiteak» eta «ekintzarik eza» salatu ditu. Diputatuek urte erdiko lanaren ondorioak aurkeztu dituzte, eta 29 gomendio eman dituzte; tartean, DPS estatusaren «beharrezko erreforma».

Yvan Colonna Korsikako militante independentistaren hilketaren aferan «hutsegiteak», «ekintzarik eza» eta legea «ez betetzea» izan ziren nagusi agintarien artean, heriotza horri buruzko Frantziako Asanblearen ikerketa batzordeak ondorioztatu duenez. Bide beretik, Jean-Felix Acquaviva diputatu autonomista buru duen lantaldeak salatu du «zaintza falta» izan zela Arlesko presondegian (Okzitania), eta Colonnaren kontrako erasoa «luzatu egin» zela «esplikaezina den modu batean».

Sei hilabetez 71 lagun entzun ondoren, batzorde parlamentarioak gaur eman du ikerketaren ondorioen berri, xehetasunez beteriko 218 orrialdeko txosten baten bidez. Diputatuek arreta jarri dute, bereziki, militante independentistaren eta haren erasotzailearen espetxealdien «kudeaketan», biek ala biek DPS bereziki zainduriko estatusa baitzuten; eta ondorioa zera da: desberdina izan zela bientzat, ia kontrakoa.

Colonna 2003tik zegoen kartzelan, eta bizi guztiko kartzelaldi zigorra ari zen betetzen, Claude Erignac prefetaren (1998) hilketagatik zigortu baitzuten. Iazko martxoaren 2an, jihadismoagatik zigorturiko preso batek militante independentista jipoitu zuen Arlesko espetxean, argudiatuta «profetari birao» egin ziola, eta koman utzi zuen. Azkenean, hil horren 21ean hil zen, Marseillako ospitale batean.

Erasoak zortzi minutu iraun zuen, eta horrek haserrea eta harridura eragin zuen, DPS estatusa duten presoak, izenak dioen modura, bereziki zainduak daudelako. Eta, hortaz, hori izan zen aferari buruzko galderetako bat: zergatik geratu ziren erasotzailea eta Colonna bakar-bakarrik, hamabost minutuz? Are, jipoia kirola egiteko gela batean izan zen, eta horretan bazen zaintzarako kamera bat; inor ez zen agertu erasotzaileak, erasoaren ondoren, abisua eman zuen arte, agenteei ohartarazi baitzien Korsikako presoa «gaizki» zegoela.

Presondegiko zuzendari Laurent Ridelek, ikerketa batzordean horretaz galdetu ziotenean, erantzun zuen harrituta zegoela «planeten lerrokatze» horrengatik, eta esan zuen «batzuetan errealitateak fikzioa gainditzen» duela. Horrek agerian utzi du, ikerlarien ustez, «giza baliabide falta» nabarmena izan zela, baita «formakuntzarakoak» ere; finean, zaintzaren kudeaketan «hutsegiteak» izan zirela, eta arazo hori lehenagotik zetorrela. Hau da, «disfuntzio larriak» izan zirela.

Ondorio horiek, gutxi gorabehera, IGJ Justiziaren Ikuskaritza Nagusiaren ikerketaren antzekoak dira; IGJ justiziarekin zerikusia duten zerbitzuak ikertzeaz arduratzen da, Frantziako Justizia Ministerioaren izenean, eta joan den uztailean eman zuen ikerketaren berri.

«Estatuak egin behar zuena besterik ez du egin»

Ondorioei buruzko dokumentuan, ikerketa batzorde parlamentarioak prefeten arteko elkarrizketa bat argitaratu du, izen-abizenik eman gabe; erasoa gertatu eta hamar bat egunera izan zen, eta, horretan, Frantziako Estatuaren ordezkarietako batek zera dio: «Beste atxilotuak garai hartan estatuak egin behar zuena besterik ez du egin». Diputatu autonomistak testuan dioenez, esaldi horrek erakusten du «haserre» eta «mendeku» testuinguru bat zegoela.

Txostenak, itxura guztien arabera, zeresan handia izango du. Laurent Marcangeli Korsikako diputatu eskuindar eta txostenaren egileak testuaren berri eman du gaur egindako agerraldi batean, eta azaldu du 29 gomendio proposatu dituztela, hiru zatitan banatuta: DPS estatusaren «beharrezko erreforma»; «atxilotu erradikalizatu arriskutsuen zaintza eta horiek detektatzeko» neurriak «indartzea»; eta «buru nahasmenduak» dituztenen «ardura hartzea hobetzea».

Horietaz, Marcangelik esan du beharrezkoa dela DPS estatusa dutenen «izaera» kontuan hartzea, hau da, estatus hori «pertsonalizatzea», argudiatuta Colonnak ez zuela arazorik eman espetxean izan zen garaian; aldiz, haren erasotzaileak, bai, eta, horrek, diputatuaren ustez, justifikatu egiten du aldaketa baten beharra. «Franck Elong Aberen [erasotzailearen] ibilbideak eskatzen zuen arreta handiagoa jartzea harengan».

Colonnaren heriotzaren aferan «alde ilun asko» daudela salatu izan du hilabeteotan Acquavivak. Horretaz, ikerketa batzorde parlamentarioak ez du gauza askorik esan, espero baitu ikerketa judizialak argituko duela hori. Erasotzaileari heriotza leporatu diote, eta, oraingoz, hilketaren arrazoiei buruzko hipotesi guztiak mahai gainean daude. Baina, diputatu autonomistak gaurko agerraldian esan duenez, gauza bat argi dago: «Estatu afera bat da jada».


Summary: Euriborrak %4ko atarian bukatuko du maiatza. Kuota orain berritu behar dutenek askoz gehiago ordaindu beharko dute: 270 euro gehiago, hain zuzen, hilean etxea erosteko maileguan 150.000 euro oraindik itzultzeko dutenek.

Egunak igarotzea eurotan neurtzen dute hipoteka aldakor bat dutenek. Azken asteetan ia egunero ari da igotzen tasa aldakorreko maileguak gehien erabiltzen den indizea, Euriborra, eta dagoeneko %4aren atarian dago; atzo, %3,965ra iritsi zen. Hilabeteko batezbestekoa pixka bat apalagoa da, %3,859ra iritsi baita.

Bihar amaituko da hilabetea, eta ehunen batzuk egingo du gora. Kontuan hartuta iazko maiatzean %0,287an zegoela, beren mailegua maiatzeko Euriborrarekin berritu behar dutenek oso igoera handia izango dute beren hileroko kuotetan.

Adibidez, 150.000 euroren hipoteka bat oraindik zor dutenek, 25 urtean itzultzekoa eta Euriborra gehi %1eko tasarekin, hilean 855 euro ordaindu beharko dituzte, azken urtean baino 270 euro gehiago. Gehienek hipotekaren zenbatekoa urtean behin ordaintzen dutenez, urtean 3.240 euro gehiago ordaindu beharko dituzte.

Igoerak apalagoak dira ordaintzeke geratzen den maileguaren zatia txikitu ahala. Izan ere, Hego Euskal Herrian tasa aldakorreko maileguak ordaintzeko erabiltzen den sistemarekin, artean pagatu ez den zatiaren gaineko interesa da ordaintzen dena. Horrek ekarri ohi du maileguak aurrera egin ahala eskatutako kapitalaren zati handiagoa ordaintzea, eta gutxiago interesetan; izan ere, hasierako kuotak oso handiak izan ez daitezen, kapital gutxi amortizatzen da maileguaren lehen urteetan.

EBZ, noiz arte?

Euriborra negatiboan izan zen 2016ko otsailetik 2022ko martxora arte, Europako Banku Zentralak interes tasak zerora jaitsi zituelako, hasieran jarduera ekonomikoa suspertzeko Atzeraldi Handiaren ostean, eta ondoren koronabirusaren krisiari aurre egiteko. Baina orain banku zentralaren kezka nagusia inflazioa da, eta hari aurre egiteko interes tasak handitzen hasi zen iazko uztailean, indarrez gainera (%0,50). Euriborra, ordea, lehenago hasi zen gora egiten, indizea aurreratu egiten zaiolako interes tasa ofizialen bilakaerari.

Inflazioak sendo jarraitzen duenez, EBZk beste sei aldiz igo ditu interes tasak, eta maiatza hasieraz geroztik dagoeneko %3,75eko interesa eskatzen die hari dirua eskatzen dioten bankuei. Euriborra, berriz, bankuek elkarren arteko tratuei eskatzen dieten interesa erakusten duen indizea da.

Ekainaren 15ean bilduko da berriro EBZko kontseilua, eta ziurtzat jo daiteke gehiago garestituko duela diruaren prezioa. Puntu laurden bat izango dela espero dute finantza merkatuek, eurogunean ere inflazioak hasi duelako beheranzko bidea, poliki bada ere. Gainera, interes tasa handiak ari dira bere helburua lortzen, ekonomia moteltzen ari baita: enpresek mailegu gutxiago eskatu dituzte inbertsioak finantzatzeko, eta herritarrek ere kreditura egindako erosketak apaldu dituzte.

Igoerak noiz etengo dituen da argitu beharrekoa, baina horri buruzko mezu kontrajarriak eman dituzte banku zentraleko kideek. Gehiago igotzeko eskatzen ari dira belatzak, eta igoerak eteteko usoak.

«Jasotzen ditugun datuen arabera jokatuko dugu», ziurtatu du Christine Lagarde EBZko presidenteak, baina maiatza hasierako bileran argi utzi zuen igoera gehiago izango direla: «Bidaia batean gaude, eta oraindik bide gehiago egin behar dugu».


Summary: Martxoaren 8a ez da jaieguna izango Araban, Bizkaian eta Gipuzkoan. Eusko Jaurlaritzak ez du aldaketarik egin 2024ko opor egutegian.

Ez du aurrera egin martxoaren 8a jaiegun ofiziala izendatzeko saioak. Idoia Mendia Eusko Jaurlaritzako lehendakariorde eta Enplegu eta Lan sailburuak proposatu zuen otsailean, baina ez du babesik lortu mugimendu feministan, egun hori aldarrikapenetarako gorde nahi dute eta.

Jaurlaritzak berak onartu du martxoaren 8a jai izendatzeak «traba» egin diezaiekeela «zaintza sektoreko grebaren moduko ekimenei». Mugimendu feministak oraindik ez du greba horretara deitu, baina aztertzen ari da.

Emakundek ere esan zuen ez zuela gogoko, eta beste egun bat proposatu zuen, azaroaren 5a, egun horretan eman baitzuten emakumeek lehen aldiz botoa Euskal Herrian.

Mendiaren sailak erabaki du Emakunderi denbora gehiago ematea berdintasunaren inguruko egun bati buruzko proposamen osatuago bat egiteko.

Gauzak horrela, Mendiak erabaki du 2024ko lan egutegian aldaketarik ez egitea eta, ondorioz, hauek izango dira jaiegunak Araban, Bizkaian eta Gipuzkoan: urtarrilaren 1a eta 6a, martxoaren 28a eta 29a, apirilaren 1a, maiatzaren 1a, uztailaren 25a, abuztuaren 15a, urriaren 12a, azaroaren 1a, eta abenduaren 6a eta 25a. Horiei batu behar zaizkie udalek eta foru aldundiek hautatu behar dituzten biak.


Summary: EAJ: begi bat aliantzetan, bestea Madrilen. Jeltzaleek abiatu dute Espainiako Gorteetarako hautagaiak izendatzeko prozesua. Aldi berean, udalak eta aldundiak gobernatzeko negoziazioetan ari dira. Lehen indarrari gobernatzen uztea dago eztabaidan.

Hauteskunde batetik irteterako hurrengoan murgildu dira alderdi politikoak. Udal eta foru bozak igarota, alkateak eta ahaldun nagusiak aukeratzeko elkarrizketak hasi dituzte buruzagi politikoek, eta, orain, eztabaidagaia da lehen indarra izan denari gobernatzen utzi behar zaion edo aliantzak osatzea zilegi den lehen indarrak gobernatu ez dezan. Arreta, batez ere, Gipuzkoan, Gasteizen eta Iruñean dago.

Izan ere, Andoni Ortuzar EAJko Euzkadi Buru Batzarreko presidenteak ziurtatu du Eider Mendozaren hautagaitza aurkeztuko dutela Gipuzkoako ahaldun nagusi izateko: «Eider Mendoza ahaldun nagusi izango da boto gehien dituen hautagaia bada». Maddalen Iriarte EH Bilduko ahaldungai nagusiak azaldu du jada harremanetan jarri dela PSE-EErekin eta Elkarrekin Podemosekin, «lehenbailehen gobernu aurrerakoia eratzeko». EH Bilduk 22 ordezkari lortu zituen igandean, EAJk hamazazpi, PSE-EEk zazpi, PPk hiru eta Elkarrekin Podemosek bi. Blokeka, beraz, EH Bilduk eta Elkarrekin Podemosek 24 batzarkide dituzte, eta beste hainbeste EAJk eta PSEk. Giltza, beraz, PPren hiru batzarkideetan dago. Euskal Autonomia Erkidegoko PP atzo zen biltzekoa, baina, aurretik, Alberto Nuñez Feijoo PPko Espainiako presidentea prest agertu da PPren botoak uzteko ahalik eta instituzio gehienetan EH Bilduk goberna ez dezan.

Aukera horren kontra agertu da, ordea, Arnaldo Otegi EH Bilduko koordinatzailea. «EH Bilduk argi du. Herriak hauteslekuetan adierazi du nor nahi duen alkate edo diputatu izatea, eta hori errespetatu egin behar da», esan du Euskadi Irratian: «Hala egiten ez duenak, ez du negozio ona egingo». Nafarroaz galdetuta, berriz, Otegik uste du PSNko Maria Txibitek izan behar duela gobernuburua, eta Joseba Asiron EH Bilduko zerrendaburua Iruñeko alkategaia: «Naturaltasun guztiarekin egin behar da hori. Hori ez bada horrela gertatzen, norbaitek azalpenak eman beharko dizkio herriari».

EH Bilduk kanpainan ere adierazi zuen PP eta UPN gobernuetatik ateratzeko asmoa, baina, Gipuzkoako kasura itzulita, Ortuzarrek Otegiri erantzunez justifikatu du lehen indarra ordezkatzeko gehiengo alternatiboak osatzeko zilegitasuna: «Zer eskatzen digu egiteko Iruñean? Guk Geroa Bain parte hartzen dugu eta oso argi daukagu, UPNren alkate baten eta Joseba Asironen artean, Joseba Asiron aukeratzen dugula. Ezin diezu gainerakoei gauza bat eskatu eta zerorrek beste bat egin».

Zerrendak

Udal eta foru hauteskundeetako hauteskundeen balorazioa egiteaz harago, ordea, alderdi politikoen epe laburreko beste zereginetako bat izango da Espainiako Gorteetarako zerrendak osatzea. Astelehenean, EAJko Euzkadi Buru Batzarrak jakinarazi zuen hasierako proposamena egingo duela eta ostegunean EAJren Uri Erakundeei jakinaraziko dietela. Uri Erakundeek beren Uri Batzarretan proposamenak aurkezteko aukera izango dute ostegunetik igandera bitartean. Herrialde Batzarrak ekainaren 9an egingo dituzte eta prozesua ekainaren 10ean amaituko da, Ezohiko Aberri Batzarra eginez.

Radio Euskadin, Ortuzar harrituta agertu da Sanchezek bozetara deitzeko hartutako erabakiarekin, eta abisu eman dio: «EAJ ez da PPrekin eta Voxekin egongo, baina, Sanchezekin egoteko, gauza asko aldatu beharko dira; adostutakotik oso gutxi bete du».


Summary: Casanovak «itun artifizialez» ohartarazi du. EH Bilduri bidea ixteko asmoz EAJk, PSE-EEk eta PPk bat egiteko aukerari buruz, esan du «batuketa batzuk kenketa» bilaka daitezkeela.

EH Bilduren Bizkaiko emaitzak baloratzeko egindako agerraldian, koalizioa agintetik kanporatzeko asmoz «gehiengo artifizialak» sortzeko tentazioaz ohartarazi du Iker Casanova ahaldungai nagusiak: «Batuketa batzuk kenketa bilaka daitezke». Zenbait erakundetan, EAJk eta PSE-EEk PPren botoak ere behar dituzte EH Bilduri bidea ixteko, eta Casanovak uste du herritarrek ez luketela ulertuko alderdi horiek «eskuin muturraren babesa» eskuratu nahi izatea, «hauteskunde batzuen atarian, non faxismoa eta eskuin muturra geldiarazteko bataila politiko handi bat artikulatzen ari den».

Casanova pozik agertu da EH Bilduk lortutako emaitzekin, eta Bizkaikoei erreparatu die bereziki: «Geure buruari inoizko emaitzarik onenak lortzea jarri genion helburu, eta helburu hori bete dugu, edozein parametro aintzat hartzen delarik ere». 133.000 boto jaso dituzte, botoen %25 inguru, eta, Bizkaiko Batzar Nagusietan, hamar hautetsi zituzten lehen, eta hamabost dituzte orain. Bizkaiko 40 herritan EH Bildu da nagusi.

Bereziki, bi datu nabarmendu ditu Casanovak: alde batetik, EH Bilduk alkatetza zuen herrietan, hala nola Durangon, Galdakaon eta Arrigorriagan, emaitza «bikainak» lortu izana: «Herri horietan proposatzen genuena ez zen aldaketa baten promesa; herri horietan bazegoen lau urteko kudeaketa bat, herritarrek ezagutzen zutena, eta herritarrek saritu egin dute». Beste alde batetik, Bilboko metropolian lortutako emaitzak ere nabarmendu ditu Casanovak: Bilbon botoen %20 lortu izana, Santurtzin %27ra iritsi izana, Sestaon zinegotzi kopurua bikoiztea eta Alonsotegin, Plentzian eta Sopelan garaile izatea, besteak beste.

«Alternatiba sinesgarria»

Emaitza horiek ikusita, EH Bildu «alternatiba sinesgarri eta zilegizko» gisa azaldu dela esan du Casanovak: «Mapa politiko berri horretan EH Bildu gehiengo berriak artikulatzeko gauza da: kasu batzuetan, oraintxe bertan, eta beste batzuetan, luzera begira».

«Politika progresistak garatzeko itunak» proposatu ditu Casanovak, baina ohartarazi du «aritmetika hutsean oinarritutako itunen» inguruan. Adibidez, EAJk eta PSE-EEk berriro hitzarmena sinatzeko aukeraz, galdetu du zein izango litzatekeen itun horretan proposatutako bidea etxebizitza politiken inguruan, kontuan hartuta kanpainan desadostasun handiak izan dituztela arlo horretan. «Herritarrak beste aliantza batzuk ari dira eskatzen, politikak jendearen mesedetan garatzeko. Horren arabera epaituko dituzte. Litekeena da oraingo okerrak etorkizunean ordaindu behar izatea».


Summary: «Hirugarren bideak» baztertzeko eskatu du Asironek. EH Bilduko Iruñeko alkategaiak PSNri ohartarazi dio koalizio subiranistari dagokiola alternatiba bat osatzeko lidergoa hartzea: «Inork ordezkaritza printzipioa ez errespetatzeko tentaldia baldin badu, ez dezala gurekin kontatu».

Pasatu dira udal hauteskundeak, eta negoziazio mahaira joan aurretik jarrerak finkatzeko garaia dute alderdi politikoek. Elma Saiz PSNko Iruñeko alkategaiak bere hautagaitza aurkezteko asmoa azaldu eta ordu gutxira, Joseba Asiron EH Bilduko alkategaiak nabarmendu du berari dagokiola alternatiba bat osatzea UPN gainditzeko eta alkatetza eskuratzeko: «Ulertzen dugun bezala PSNri dagokiola Nafarroako Gobernurako negoziazioen lidergoa hartzea, EH Bilduk izan behar du Iruñeko negoziazioena hartzen duena. Inork ez dezala buruan izan hirugarren biderik; hautesleek EH Bilduri eman dioten lidergoa lapurtzera bideratutako hirugarren bideak porrotera kondenatuta daude. Bide horrek eskuineko gobernuetara garamatza». Asironek erantsi du «aukera bakarra bide demokratikoa» dela.

Igandeko bozketan, UPNk bederatzi zinegotzi lortu zituen; EH Bilduk, zortzi; PSNk, bost; PPk eta Geroa Baik, bina; eta Zurekin Nafarroak, bat. Cristina Ibarrola UPNko hautagaia izango da alkatea, baldin eta beste hautagairen batek gutxienez hamalau zinegotziren eta, beraz, gehiengo absolutuaren babesa eskuratzen badu. EH Bilduren emaitzak goretsi ditu Joseba Asiron alkategaiak, eta nabarmendu hamabi punturen aldea dagoela EH Bilduren eta «hurrengo indar progresistaren» artean.

Asironek nabarmendu du «oinarrizko printzipio demokratiko» bat dagoela, argudiatzeko berari dagokiola alternatiba bat eratea: «Gehiengoa dagoen lekuetan, sustatu dadila boto gehien eskuratu dituen zerrenda aurrerakoia». Hori horrela, agindu du «azken minutura arte gobernu alternatibo bat» sustatzen ahaleginduko dela; horretarako pausoak «diskrezioz eta leialtasunez» emango ditu. Horrez gain, «eskuzabaltasun printzipioaz» ere jardun du: «Negoziazioetatik sor daitekeen gobernuak aniztasunaren isla izan behar du, ez hura moztu». Eta, Elma Saiz aipatu gabe, oharra egin dio: «Inork ordezkaritza printzipioa ez errespetatzeko tentaldia baldin badu, ez dezala gurekin kontatu».

Ekainaren 17an osatuko dute udala, eta aukeratuko alkatea.


Summary: Uste baino lehenago amaitu da Baskoniaren denboraldia. Final-laurdenetako bigarren partida ere galdu egin du Baskoniak, eta amaitu da arabarren denboraldia. Kopan bezala, final-laurdenetan kaleratu du Joventutek

Sasoi erregular bikain baten ostean Baskonia zale askok amets egiteko parada zeukaten, baina ez dute begiak ixteko betarik ere eduki. Kolpe gogorra jaso dute Joventuten aurka final-laurdenetako bigarren partida galduta. Ezustean, baina lehen geltokian gelditu da Baskoniaren trena. Orain arte bezala, makal aritu da Baskonia une erabakigarrietan, eta Espainiako Kopan gertatu bezala, final-laurdenetan kanporatu du Joventutek. Defentsako errebotean gau txarra izan dute arabarrek –hamabost hartu ditu Joventutek–, eta Kyle Guy buru zutela, nagusi izan da Penya.

Partidak oso hasiera orekatua izan du. Nabaria zen tentsioa. Etxekoek finalerdietara igarotzea zuten jokoan, eta Baskoniak, berriz, ez zuen denboraldia amaitzerik nahi. Horrek defentsan sendo aritzera behartu ditu jokalariak. Joventutek kanpoko jaurtiketekin soilik lortu ditu lehen minutuetako saskiratzeak. Baina arabarren kalterako, fin aritu dira kataluniarren jaurtitzaileak. Bost aldiz asmatu dute lehen laurdenean hiruko marratik.

Lehen minutuetako tentsioa pasa denean, ordea, zirrikituak aurkitu dituzte bi taldeek, eta boxeolarien antzera aritu dira; kolpeak jasoz eta emanez. Baskoniak lehen partidan baina barnekaldi gehiago egiteko aukera izan du. Hala ere, Markus Howardek bere gain hartu du puntuak sartzearen erantzukizuna. Estatubatuarrak hainbat aldiz apurtu du Penyaren armiarma sarea. Buruz buruko jokaldiekin batzuetan, eta, batez ere, blokeoetatik aterata egindako urruneko jaurtiketetan. Ederra izan da Kyle Guyrekin izan duen lehia. Penyako jaurtitzaileak bederatzi puntu eskuratu ditu lehen laurdenean, hiru hiruko sartuta. Howardek, berriz, hamahiru puntu zeramatzan atsedenaldian.

Darius Thompsonen hutsunea nabaritu du Baskoniak. Antolatzailea da arabarren iparrorratza erasoan, eta azkarregi egin ditu bi falta. Aulkira eraman behar izan du Joan Peñarroyak, eta hura gabe, zailtasun gehiago izan dituzte arabarrek. Atsedenaldira joateko minutu baten faltan berdinduta zegoen markagailua. Baina Baskoniak garesti ordaindu ditu tarte horretan egindako akatsak; 6-0eko partzialarekin, 46-40 amaitu da lehen zatia.

Une erabakigarrietan kale

Bigarren laurdenaren hondarrean ikustekoa izan da Peñarroyaren haserrea, eta atsedenaldian esan beharrekoak esan ostean, gogotsu kantxaratu da Baskonia. 0-7ko partziala egin dute arabarrek, eta aurretik jarri dira markagailuan. Joventutek, baina, zaleen bultzada jaso du, eta jokalari txikien abiadura baliatuta, eta erasoko errebotea landuta, 12-3ko partziala egin du. Hutsartea eskatu behar izan du Peñarroyak 27. minutuan, zortzi puntuko aldea ordura arteko handiena baitzen (62-54).

Erasoan jokoa sortzeko arazo nabarmenekin aritu da Baskonia. Thompson motzean lotu dute Guillem Vivesek eta Andres Felizek. Hori nahikoa ez, eta hirugarren laurdena amaitu aurretik laugarren falta egin du Howardek. Oso jokalari gutxik daukate Baskoniaren izarrak daukan puntuak sartzeko gaitasuna, baina sasoi osoan ikusi bezala, asko sufritzen du defentsan. Sentsazioak ez ziren onenak, eta azken segundoan saskiratze ikusgarria lortu du Guyk. Ia zelai erditik egin du jaurtiketa, eta min handia egin dio Baskoniari azken laurdenari ekin aurretik. Psikologikoki minduta zegoen taldea, eta laugarren laurdenaren hasieran argi gelditu da. Hutsegite larriak defentsan, itxi gabeko erreboteak, arrisku handirik gabeko baloi galduak... partidatik at zegoen Baskonia. Zonakako defentsa batekin (2-3) ahalegindu da Peñarroya defentsako arazoei konponbidea jartzen, baina errebotean zuloa utzi dute, eta behin eta berriro zigortu du hori Penyak. Hobeak izan dira Badalonakoak, eta Peñarroyak hori onartu du partida amaieran: «Hiru partida txar jokatu ditugu aurkari beraren aurka, eta guztiz baldintzatu dute ona zen denboraldi bat».


Summary: Sare Herritarra: «Atzera garamatzan sententzia bat da Galderri eta Aitorri ezarritakoa». Plataformak Zelaiaren eta Barbadoren aurkako espetxe zigorra salatu du, eta justizia «mendeku tresna gisa» erabiltzea kritikatu.

Aitor Zelaiaren eta Galder Barbadoren aurkako espetxe zigorra berretsi izana salatu du Sare Herritarrak: «Atzera garamatzan sententzia bat da Galderri eta Aitorri ezarritakoa, salbuespen politika atzean uzten ari garen garaiotan guztiz zentzugabea». Horiek horrela, ebazpenaren aurkako mobilizazioetan parte hartzera deitu du plataformak. Besteak beste, Ankerkeria Stop dinamikak herenegun jakinarazi zuen igandean «agerraldi masibo» bat egingo dutela Amurrioko (Araba) Zabaleko ikastetxean.

Hamabi urte igaro dira ETAk jarduera armatua amaitu zuenetik, eta bost erakundea desegin zenetik. Sareren esanetan, baina, «etengabeko gatazka» bati eutsi nahi diote zenbait erakundek, «lekuz kanpo dauden zigorrak» ezarrita «terrorismoaren aitzakian»: «Mendeku tresna gisa erabilitako justiziaren praktika salatzen dugu, duela hamabi urte ireki zen itxaropen aroa kontuan hartzen ez duena». Izan ere, plataformak adierazi du bi gazteek «indarkeriarik gabeko estrategiaren» alde egin zutela epaiketan, eta gehitu du prozesuan ez zela erakutsi haien aurkako «froga irmorik».

Sarek adierazi du «bakearen, bizikidetzaren eta konponbidearen» alde ekiteko borondatea dutela, hori delako euskal gizartearen gehiengoaren helburua. Beraz, plataformaren hitzetan, kartzelak betetzen jarraitzearen aldeko erabakiek ez dute lekurik garaiotan, «espetxeen problematikari» konponbide bat bilatzeko eta «sufrimendu guztiak amaitzeko» bidea martxan den honetan.

Barbado eta Zelaia 2021eko urtarrilean epaitu zituzten. Orduan, Auzitegi Nazionaleko Fiskaltzak zortzi urteko espetxe zigorra eta zazpi urteko zaintzapeko askatasuna eskatu zuen bakoitzarentzat; defentsak, absoluzioa. Angela Murillo epaileak, baina, lau urteko espetxe zigorra eta hamar urteko inhabilitazioa ezartzea ebatzi zuen, gazteei egotzita «helburu terroristekin lehergailuak egiteko elementuak gordetzea». Fiskaltzak zein defentsak helegitea aurkeztu zuten Auzitegi Gorenean, baina auzitegi hark Murilloren ebazpena berretsi zuen aurreko astean.


Summary: Txirri zuriak dabiltza Kontxako hondartzan. Artikoko tundran umatu ohi duen hegazti espezie bat da.

Artikoko tundran umatu ohi duen hegazti espezie txiki bat txirri zuria (Calidris alba), baina oso migrazio luzeak egiten dituzte, eta Kontxako hondartzan agertu ziren batzuk atzo. Itsasertzean ibili ohi dira, taldetan, olatuen atzetik korrika, urak hondarrera eramaten dituen animalia txikiak harrapatzen, elikatzeko.

Zenbait txirri zuri, Kontxan ehizan. Joseba Parron San Sebastian


Summary: Ez dute Donostia Festibala antolatuko aurrerantzean.

Last Tour International promotoreak azaldu duenez, aurrerantzean ez dute irailean egiten den Donostia Festibala antolatuko. Noticias de Gipuzkoa egunkariak jakinarazi du berria, eta nabarmendu du enpresa horrek ez duela azaldu zergatik erabaki duen hori, ezta asmorik ote duen ere etorkizunean jaialdia berriz antolatzeko.

Ikusi gehiago: La Femme, Anari, Belako eta beste, Donostiako Boga Boga musika jaialdiaren lehenbiziko aldian

Donostia Festibala zen Last Tourrek Gipuzkoan antolatzen zuen jaialdirik handiena –2019an 18.000 ikusle inguru bildu zituen–, eta gaur egun hipodromoan egiten zen, baina lehenengo aldia, 2011koa, belodromoan izan zen, Kutxa Kultur Festibala izenpean. Sergio Cruzadok sortu zuen jaialdia, eta lehen aldi hartan aukera izan zen, besteak beste, Primal Scream, We Are Standard, Thee Brandy Hips eta Fanfarlo taldeen kontzertuak ikusteko.


Summary: «Sortzen eta eraldatzen duen gizakiari» begiratuko dio Euskadiko Orkestrak 2023-2024ko denboraldian. Besteak beste, Mahlerren, Brucknerren, Straussen eta Prokofieven obrak interpretatuko ditu. Juraj Valcuha, Juan Mena, Marie Jacquot eta Ricardo Frizza ariko dira zuzendari. Bestalde, 2024ko otsailean Austrian bira egingo du EOk.

Euskadiko Orkestraren abonu denboraldia 2023ko irailaren 29an hasiko da Gasteizen, eta 2024ko ekainaren 7an bukatuko da Donostian emango duen kontzertuarekin. Orotara, hamabi programa eskainiko ditu orkestrak ohiko dituen lau plazetan, Bilbon, Donostian, Gasteizen eta Iruñean. Guztira, 50 emanaldik osatuko dute EOren abonu denboraldia. Oriol Roch Euskadiko Orkestrako zuzendari nagusiak eta Robert Treviño zuzendari titularrak gaur goizean eman dituzte datorren denboraldiko zertzelada nagusiak, orkestraren Donostiako egoitzan.

Orkestrako arduradunek azaldu dutenez, 2023-2024ko denboraldian, artearen bidez, «sortzen eta eraldatzen duen gizakiarengan» jarri nahi dute arreta. «Pertsona aktiboa eta arduratsua jarriko dugu erdigunean, bere bizi esperientzien —nola espiritualen hala mundukoien— bidez mundua mugitzen duen pertsona, hain justu. Helburu horrekin, besteak beste, Gustav Mahlerren Hirugarren sinfonia, Anton Brucknerren Zazpigarren sinfonia, Henri Dutilleuxen Correspondances, Richard Straussen Aus Italien eta Symphonia Domestica, Sergei Raxmaninofen Hirugarren sinfonia eta Pianorako bigarren kontzertua eta Sergei Prokofieven Alexander Nevski interpretatuko ditu orkestrak. Era berean, Rudi Stephanen Die ersten Menshen opera ere interpretatuko du Euskadiko Orkestrak Bilbon, Arriaga antzokiarekin lankidetzan eta Calixto Bieitoren zuzendaritza eszenikoarekin.

Euskal sorkuntzak ere garrantzi berezia izango du hurrengo denboraldian. Eduardo Txillidaren jaiotzaren mendeurrena beteko denez 2024an, orkestrak obra bat enkargatu dio Antonio Lauzirikari, eta hori (Chillida-Elogios) abonu denboraldiaren barruan estreinatuko du EOk.

Gainera, Itziar Viloriaren Oihartzun gorriak estreinatuko du orkestrak, eta baita Saskia Venegasen At the Aegean Shores obraren berrikuspena ere. Era barean, Ramon Lazkanoren Mugarri ere joko du orkestrak hurrengo denboraldian.

Bestalde, Gabriel Erkorekaren lanen grabazio bat ere egingo du Euskadiko Orkestrak, Juanjo Menak zuzenduta.

Bira Austrian

Aurten Polonian bira arrakastatsua egin ondoren, Euskadiko Orkestrak nazioarteko beste bira bat egingo du hurrengo denboraldian. 2024ko otsailean lau kontzertu emango ditu Austrian; hiru Salzburgon eta beste bat Linzen.


Summary: NATOk ariketa militarrak hasi ditu Artikoan, eta Finlandia babesteko konpromisoa hartu du. Wagnerreko buruak fiskaltzari eskatu dio iker ditzala Errusiako Defentsa Ministerioko goi agintariek Ukrainako inbasioaren aurretik eta bitartean egindako «krimenak». Moskuren arabera, Ukrainako armadak gutxienez bost pertsona hil ditu Luhanskeko herri errepublikan.

NATO Ipar Atlantikoko Itunaren Erakundeko herrialdeek gaur ekin diete Artikoko ariketa militarrei, erakundeko kide berriena, Finlandia, babesteko konpromisoa hartuta. Eskandinaviako herrialdea apirilean sartu zen Mendebaldeko aliantza horretan, eta elkarrekin egingo dituzten lehen trebakuntza militarrak dira. Norvegiako, Erresuma Batuko, AEB Ameriketako Estatu Batuetako eta Suediako mila soldadu inguru batu zaizkie Finlandiako 6.500 militar ingururi ariketetan; mila ibilgailu ere erabiliko dituzte aste honetan Rovajarvin, Finlandia iparraldean. Eta hori guztia, hain zuzen, Errusiako mugatik bi ordu eskasera autoz.

AEBetako armadako jeneral Gregory Andersonen gidaritzan ari dira ariketa militarrak egiten. «Hemen gaude. Finlandia babestearekin engaiatuta gaude», adierazi zuen atzo. NATOko hamalau herrialde kidetako 150 bat hegazkin ere parte hartzen ari dira maniobretan, erakundeko aire indarren arabera. Finlandia NATOko blokean sartzeak bikoiztu baino gehiago egin du aliantza militarrak Errusiarekin duen mugaren luzera, Moskuren eta Mendebaldearen arteko tentsioa gero eta handiagoa den honetan, Errusiak 2022ko otsailean Ukrainako inbasioa hasi ondotik.

Suedia eta Finlandia gertuko bazkide militarrak dira, eta, hain zuzen, Errusiak Ukrainan hasitako erasoaldiak eman zien modua Eskandinaviako bi estatu horiei urte luzeko neutraltasuna baztertzeko eta NATOren defentsa kolektiborako konpromisoaren segurtasuna bilatzeko. Finlandia apirilaren 4an sartu zen formalki NATOn, eta, urrats horri erantzuteko, Moskuk mehatxu egin zuen «kontrako neurriak» hartzearekin.

Suediak, berriz, espero du uztailean Vilniusen (Lituania) egitekoa duten aliantzaren goi bilera baino lehen batuko dela NATOra. Erakundeko kide guztiek Stockholm sartzeko eskaera berretsi ondoren gauzatuko da erabateko atxikimendua, blokeak adierazi duenez. Jens Stoltenberg NATOko idazkari nagusiak baikor hitz egin zuen atzo, Suedia «gertu» ikusten duelako uztailaren 11 eta 12ko NATOren goi bileran parte hartzeko. «Bermerik egon ez arren, erabat posible da konponbidea lortzea eta Suedia erakundean sartzeko erabakiari bide ematea», adierazi zien Stoltenbergek hedabideei Oslon, NATOko kide diren herrialdeetako Atzerri ministroen bilera baten bezperan.

Azken urratsa egiteko, baina, Turkiaren berrespena behar du Suediak. Recep Tayyip Erdogan Turkiako presidentearen esanetan, Stockholmek oraindik ez ditu Ankararen eskakizun guztiak bete atxikimendua babestuko duela ziurtatzeko. Hain zuzen, PKK Kurdistango Langileen Alderdiko eta PYD Batasun Demokratikoaren Alderdiko kideei babesa ematea leporatzen dio Erdoganek Suediari, bi alderdiak «terroristatzat» jotzen baititu.

«Esnatze estrategikoa» hizpide gaur

Defentsarekin lotuta, Frantziako presidente Emmanuel Macronek ahalegin diplomatikoa egin nahi du ziurtatzeko Europako erdialdeko eta ekialdeko herrialdeen segurtasuna berrikusi egin behar dela, Ukrainako inbasioaren jokalekuan. Gaur arratsaldean Bratislavan (Eslovakia) egitekoa den segurtasun foroan, Macronek «esnatze estrategikoa» izango du hizpide, baita Parisek NATOren ekialdeko hegala babesteko egin duen lana ere; besteak beste, 1.250 soldadu frantziar bidali ditu Errumaniara, eta beste hirurehun Estoniara. Era berean, Ukrainarentzako tanke horniduraren atea irekitzeko beharraz ere hitz egingo dute bilera horretan.

Errusiako Wagner paramilitar taldea Donetsk eskualdeko Bakhmut hiria kontrolatzeko borrokan aritu da azken hilabeteotan, eta taldeko buru Yevgeny Prigozhinek sarritan kritikatu du Errusiako Defentsa ministro Serguei Xoigu, behar beste munizio ez emateagatik. Bada, gaur urrunago joan da Prigozhin: fiskaltzari eskatu dio iker ditzala Errusiako Defentsa Ministerioko goi agintariek Ukrainako inbasioaren aurretik eta bitartean egindako «krimenak». Wagnerreko buruak ez du harreman onik Xoigurekin; armadari «sabotajea egitea» leporatu zion, «gaitasunik ezagatik».

Errusiako Gobernuak Ukrainakoari Mosku dronez bonbardatzea leporatu eta biharamunean, Ukrainako armadak zenbait eraso egin ditu gaur goizaldean Luhansk-eko herri errepublikan eta Errusiako zenbait lurraldetan. Lehen oldarraldian, Ukrainako indarrek lau misilekin bonbardatu dute Karpaty herria, eta gutxienez bost pertsona hil eta beste hamasei lagun zauritu dituzte, Kremlinek Luhansken ezarritako agintariek salatu dutenez. Horrez gain, Ukrainako militarrek misilekin egindako beste eraso batean, gutxienez lau pertsona zauritu dituzte, Errusiako Belgorod eskualdeko Xebekino herrian, Ukrainako mugatik gertu.

Azken egunotan, Kievek 215 misil baino gehiago jaurti ditu Xebekino barrutira, eta, hango egoera «okertzen» ari dela eta, ehunka haur ebakuatzen hasi dira gaur Ukrainako mugatik gertu dauden herrietatik. «Hirurehun haur Voronezhera eramango dituzte [Errusiako mugatik 250 bat kilometro barnealdera dagoen hirira]», zehaztu du Viatxeslav Gladkov eskualdeko gobernadoreak, AFP agentziaren arabera.

Hirugarren erasoa, berriz, Krasnodarren egin dute, Errusia hego-mendebaldean eta Krimea penintsularen ekialdean. Eskualdeko agintariek jakinarazi dutenez, sutea izan da findegi batean, droneekin azpiegituraren aurka egindako ustezko eraso baten ostean. Suteak, ordea, ez du biktimarik eragin. Ukrainako armada ahalik eta azpiegitura logistiko eta armamentu errusiar gehien suntsitzen ari da, espero den kontraerasoa hasi aurretik.

Ukrainari erantzunez, Errusiako Defentsa Ministerioko eledun Igor Konaxenkovek baieztatu du Odesako portuan amarratuta geratzen zen Ukrainako armadaren azken gerraontzia suntsitu dutela, Juri Olefirenko.

Gerran Londresek Kievi laguntza militar handia eman diola eta, Errusiako Segurtasun Kontseiluko presidenteordeak gogor hitz egin du Erresuma Batuaren aurka. Haren esanetan, Londres da Moskuren «betiko etsaia», eta, beraz, Ukrainari gerran lagundu dion edozein «funtzionario edo zibil» britainiar «helburu militar legitimotzat» jo daiteke. «Erresuma Batua Ukrainaren aliatu gisa jokatzen ari da; laguntza militarra ematen dio. Deklaratu gabeko gerra bat egiten ari da Errusiaren aurka», idatzi du Twitterren.


Summary: Lur indigenen aitortza mugatzen duen lege proiektu bat onartu du Brasilgo behe ganberak. Senatuak bozkatu behar du orain, eta, onartzen badu, Brasilgo presidente Luis Inacio da Silva 'Lula'-ren esku egongo da hori onartzea edo betoa jartzea. Legeak baimena emango luke lur indigenetan labore transgenikoak ereiteko.

Hauxe dio lege proiektuak: lur indigenak aitortzeko, han bizi diren komunitateek frogatu beharko dute han bizi zirela 1988ko urriaren 5a baino lehen ere —egun hartan sartu zen indarrean Brasilgo Konstituzioa—. Hori frogatzerik ez badute, «berehala» kanporatu ditzakete eremu horietatik. Zehazki, bi gauza frogatu beharko dituzte komunitate indigenek: eremu hori beren bizitoki iraunkorra zela, eta jarduera «produktiboak» egiteko erabiltzen zutela, ingurumen baliabideak zaintzeko «ezinbestekoak».

Behe ganberako ordezkariek hartu zuten erabakia, atzo. Lege proiektuaren alde bozkatu zuten 283 ordezkarik, aurka 155ek, eta abstentzioa eman zuten 62k. Halere, erabakia ez da behin betikoa. Testua senatuan bozkatu behar dute orain, eta, hor onartzen badute, Brasilgo presidente Luis Inacio da Silva Lula-ren esku egongo da lege proiektua onartu eta behin betiko lege bihurtzea, edo horri betoa jartzea.

Herrialdeko paisaia politikoan ez du harridura handia eragin behe ganberak lege proiektuaren alde bozkatu izanak. Ordezkaritza handia dute han landa eremuetako jabeek eta abeltzainek, eta, Herri Indigenen Ministerioaren arabera, haien «interesekoak» dira indigenen lur eremuak. Izan ere, lege proiektuak baimena emango luke lur indigenetan labore transgenikoak ereiteko, eta debekatu egingo luke aitortutako eremu indigenak hedatzea. Dena den, komunitate indigenei bakarrik ez, Herri Indigenen eta Ingurumen Ministerioei ere eragingo lieke lege proiektuak. Zenbait eskumen kenduko lizkieke, eta, beraz, zailtasunak izango lituzkete eremu horietan babes politikak aplikatzeko.

Horrenbestez, lege proiektua beta dezala eskatu dio Lulari Herri Indigenen ministro Sonia Guajajarak. «Proiektuak genozidio legeztatu bat islatzen du. Zuzenean eragingo die bakartuta dauden herri indigenei, eta baimena emango du gizartearekin eta beste herri indigena batzuekin harremanik izan ez duten komunitateen lurretara edonola sartzeko», ohartarazi du Herri Indigenen Ministerioak, prentsa ohar baten bidez. Halaber, esan dute lege proiektua zuzeneko mehatxua dela komunitate indigenen «iraupenerako».

Samina eta haserrea

Behe ganberak erabakia iragarri eta gutxira irten dira kalera komunitate indigenak eta herritarrak. Manifestazioak izan dira herrialdeko zenbait eremutan, eta manifestari batzuek hainbat errepide blokeatu dituzte. Poliziak negar gasa eta ur mahukak erabili ditu horien aurka.

Halere, indigenek «ez dute etsiko». Horixe esan dio Jaragua komunitateko buru Thiago Karaik Agencia Brasil albiste agentziari. «Indigenen lur eremuren bat eskuratzen saiatzen badira, hil egin beharko gaituzte».

Brasilgo lur eremu osoaren %13,7 hartzen dute komunitate indigenek. Herrialdean, 610 eremu indigena inguru daude, baina mugatuta daude horien erdiak baino gehiago —zehazki, 487—. Amazonian daude eremu indigena gehienak, eta ez dira gutxi azken urteotan izan dituzten arriskuak. Klimaren Behatzailearen arabera, Jair Bolsonaro ultraeskuindarra agintean egon zen urteetan (2019-2022), %200 ugaritu ziren lur indigenen okupazioak, eta %30, berriz, indigenen hilketak.


Summary: Geroa Baik EH Bildu babestuko du Iruñeko Udalean. Koldo Martinez alkategaiak bere burua eskaini du «blokeoa» desegiteko prozesua «gidatzeko». Arnaldo Otegik, berriz, Nafarroako Legebiltzarraren osaketaz hitz egin du; haren arabera, «ikusiko da» EH Bilduk abstentzioaren alde egiten ote duen hartara Maria Txibite presidente izan dadin.

Iruñeko alkatetza lortzeko «boto gehien duen indar aurrerakoiaren alde» bozkatuko du Geroa Baik. Horrela jakinarazi du koalizio horren alkategai Koldo Martinezek. Hau da, EH Bilduko hautagai Joseba Asironen aldeko botoa iragarri du hitz horiekin. Zortzi zinegotzi lortu ditu EH Bilduk, eta indar aurrerakoien artean hark lortu du boto gehien. «Blokeoa» atzean uzteko «aurrerapauso bat» emateko eskaini du bere burua Martinezek: «Geure burua eskaintzen dugu udal gobernu aurrerakoi horren proposamena gidatzeko; Iruñeak aurrerakoitasunaren, pluraltasunaren eta transbertsaltasunaren alde bozkatu du».

Martinezek ohartarazi du «soluzioak» bilatu beharko direla «beste indar aurrerakoi batzuek» Iruñerako proposamen aurrerakoia «galarazten badute». «EH Bilduk ez du onartu PSNk atzo eskainitako formula», erantsi du Geroa Baiko hautagaiak; EH Bilduri eta UPNri babesa ukatuko diela iragarri du PSNk. Hori ikusita, «indar aurrerakoi guztiek bat egiteko bideak aztertzen jarraitzeko» deia egin du Martinezek.

Oso argi azaldu du Elma Saizek (PSN) proposatutako formula dela «UPNri alkatetza oparitzea». «Geroa Baik Saizen alde bozkatu nahi izateak» emaitza hori lukeela azpimarratu du Geroa Baiko kideak: «Ez dugu halakorik egingo». Martinezek esan duenez, «indar horien bien jarrera baztertzaileengatik» udal gobernu aurrerakoi bat lortzen ez bada, jasotako boto horiek guztiek ez dute «ezertarako balioko». Haren arabera, egungo blokeoak «eskuineko udal gobernu batera» darama Iruñean, eta Geroa Baik uste du «formula egingarriak» proposatu behar dituztela Iruñea eskuinaren «paralisitik ateratzeko».

Otegiren abisua

EH Bilduko koordinatzaile nagusi Arnaldo Otegik garbi utzi du koalizioak ez diola uko egingo Joseba Asiron Iruñeko alkate bihurtzeko aukerari. PSNk iragarria du ez duela Asiron babestuko, eta Elma Saizek bere burua aurkeztuko du aginte makila lortzeko, horretarako indar nahikorik ez badu ere. Egoera asko nahasten ari den arren, Espainiako Gorteetarako uztailaren 23ko hauteskunde deialdia tarteko, Otegik «erabateko segurtasunez» ziurtatu du Asironek hautagaitza aurkeztuko duela Iruñeko aginte makila hartzeko.

Bestalde, Maria Txibitek EH Bilduren abstentzioa behar du Nafarroako presidente izateko, aurreko legegintzaldian presidentetzara eraman zuen formula bera erabiliz. Otegik esan duenez, «ikusiko da» ea koalizio abertzalea abstenitzen den ala ez; hala, aditzera eman du erabaki hori ez dagoela hartua inondik inora. «Ezin diozu jendeari esan 'lau urte daramatzat aurrekontuak EH Bildurekin onartzen, harekin adosten, baina orain ez zait batere gustatzen EH Bildu', ez da-eta sinesgarria».

Radio Euskadin egindako adierazpenetan, EH Bilduko koordinatzaile nagusiak adierazi du koalizioak ez diola utziko eskuinari gobernatzen «inon ere»; «baina EH Bildu publikoki etengabe zigortzen ari badira, igual horixe nahi diute». Alegia, koalizioak abstentzio boto hori ez ematea Txibiteren alde. «Ez dakit zer estrategia duten, baina guk, ahal dugun tokietan, ez diogu eskuinari gobernatzen utziko. Ez dugu printzipio hori aldatuko».

Edonola ere, azkenerako, «gerta daiteke» EH Bilduk ez egitea Txibite Nafarroako presidente egingo lukeen abstentzioaren alde. «Gerta daiteke, baina ez nintzateke hain aurrera joango». Hitz horiek argitze aldera, Otegik errepikatu du EH Bilduk ez diela «traizio» egiten bere printzipioei; «baina norbait bada guri oztopoak jartzeko gogo handiz, hitz egingo dugu»


Summary: Teknologia sektoreak onartu du soldata txikiak arazo direla langileak erakartzeko. Gaia klusterreko enpresak 2.000 lanpostu berezitu bete ezinda dabiltza Araban, Bizkaian eta Gipuzkoan, eta hutsune hori dagoeneko oztopo da negozioan

Teknologia berrien sektoreko enpresen fakturazioa %7,5 hazi zen iaz, eta langile trebatuen gabeziarengatik ez balitz, bilakaera positibo hori %10etik gorakoa litzateke.

Gaia klusterrak emaniko datuen arabera, Araban, Bizkaian eta Gipuzkoan egun 23.500 langilek dihardute Jakintza Industrien eta Teknologia Aplikatuen sektorean, eta 2.000 lanpostu inguru daude betetzeke.

Gabezia horien arrazoiak aletzean, onartu dute soldata apalak oztopo direla, eta horri aurre egiteko profesionalen ahalegina hobeto ordaindu beharko litzakeela aldarrikatu dute. Besteak beste, lizitazio publikoen sistema hobetuz: «Ezin daitezke enkante huts bat izan». Teknologia berrietan trebaturiko langileen premia areagotzen ari da urtez urte. «Profil oso berezituetan larriagoa da. Baina ez da gure arazoa bakarrik, mundu osoan gertatzen ari da, eta bereziki Europan», azaldu du Angel Etxeberria Gaiako presidenteordeak.

Iaz sektoreko enpresek 1.350 langile berri kontratatu zituzten (%6,2 gehiago), baina 1.500 eta 2.000 lanpostu artean daude betetzeke oraindik. Hutsunerik handiena espezializazio handiko sektoreetan dago; zibersegurtasunarekin, adimen artifizialarekin eta datuen kudeaketarekin harremana dutenetan, hain zuzen.

Soldatak arazoa al dira? Ingeniari askok, esaterako, hezkuntza lehenesten dute. Etxeberria zintzoa izan da: «Bai», eta gero zehaztu egin du bere erantzuna: «Ez da arrazoi bakarra, baina bai garrantzitsuenetakoa. Bezerook ezagutza hori baloratzen ikasi behar dugu, eta guztion artean profesionalei ordaintzen dieguna berrikusi».

Deia erakundeeip>

Diagnosiaren ondoren, baina, erakunde publikoei dei egin die Sabin Anunzita Gaiako zuzendaritzako kideak: «Zaila da langile bat asetzea haren soldata behean badago. Baina denon ardura denez, administrazioen lizitazioei ere erreparatu behar zaie. Onenak irabazi beharrean lehiaketa publikoa merkeenak irabazten badu, oker gabiltza». Dena den, Tomas Iriondo idazkari nagusiak gehitu du EAEn Espainiako inguruko erkidegoetan baino soldata hobeak daudela, eta ez direla arazo bakarra: «Industria ingeniaritzan gehiago ordaintzen dute, eta han ere eskulan gabezia dute. Eta hala ere ingeniaritza fakultateetako ikasle kopurua ez da handitu».

Gabezia horri aurre egiteko, bi bide daude: hezkuntza eta «talentuaren erakarpena». Hezkuntzaren bidetik STEM ikasketak bultzatu behar direla eskatu dute, eta onartu dute ez dutela ulertzen nola den posible proportzionalki gero eta pisu txikiagoa izatea hezkuntza eskaintzan. Alegia, sortzen diren ikasketa ibilbide berrietan, unibertsitate publikoetan zein pribatuetan, ez dituztela lehentasuntzat. Erakarpenerako, aldiz, «lurralde erakargarria» izateko pausoak emateko eskatu dute: bizitza kalitatea, lan inguruen aproposa, hezkuntza aukerak... Ez dituzte aipatu, baina ulertzera eman dute zerga neurriak ere ongi etorriak liratekeela.

BPGaren %8ap>

Eta nola eragiten dio langile gabeziak negozioari? Nabarmen. Etxeberria: «Sektoreko enpresen fakturazioa %7,5 handitu zen iaz; urte bikaina izan zen, inoiz izan dugun onenetarikoa. Baina langile horiek bagenitu, datu horiek lau edo sei puntu hobetuko genituzke. Oraintxe bertan eskaria eskaintza ahalmena baino askoz handiagoa da». Gaiako enpresak 315 inguru dira, 6.140 milioi euro fakturatu zituzten iaz, eta horietatik 2.580 milioi esportazioak izan ziren.

Hazkunde baldintzatua izan zen, gainera, txipen eta beste lehengai teknologikoen gabezia oraindik ez delako konpondu. Hala ere, aurtengorako hazkunde datu apalagoak espero dituzte, %5aren ingurukoak. «Apalagoa da, baina handia da era berean; are gehiago, azken zortzi urteetan hazi egin garela kontuan hartuta», azaldu du Etxeberriak. Haren arabera, aurreikuspen horiek beteko balira EAEren BPGaren %8 inguru ere sortuko lukete.


Summary: Euskal eskola publikoaren aldeko manifestazioa eginen dute ekainaren 9an. Euskal Eskola Publikoaz Harro plataformak adierazi du Hezkuntza Lege proiektuak ez duela eskola publikoa «lehenesten»

«Euskal eskola publikoaren alde gaude, eta Hezkuntza Lege proiektuari ezetz esaten diogu», argi mintzatu dira Euskal Eskola Publikoaz Harro plataformako kideak. Beren aldarriak kalera eramanen dituzte ekainaren 9an eginen dituzten manifestazioetan. Bilbon, Donostian eta Gasteizen izanen dira, 18:00etan. Haien erranetan, lege proiektu hori «ez da euskal eskola publikoak behar duena, hura sendotu ordez ahuldu egiten baitu».

Gaur egin dute manifestaziorako deia, Donostian. Jon Errea eta Elena Cardenas Euskal Eskola Publikoaz Harro plataformako kideek hartu dute hitza. Erran dute lege proiektu berriak «publiko-pribatu sistema duala betikotu» nahi duela, bi sareak berdinduz; eta, beraz, ez duela eskola publikoa sistemaren erdigunean kokatzen, ez duela eskola publikoa «lehenesten».

Gainera, azpimarratu dute ikastetxe guztiak «merkatuaren logikan» sartzen dituela, eta horrek «ikastetxe guztien arteko lehiakortasun lasterketa zoroa sustatzen» duela, baina lasterketa horrek mesede gutxi egiten diela eskola publikoei, ikastetxe guztiek ez dituztelako baldintza berak.

Gehitu dute proiektuak ez dituela bermatzen umeen euskalduntzea eta hezkuntza laikoa, ez duelako zehazten nola erdietsiko dituen ezarritako helburuak. Azkenik, segregazioari aurre egiteko «neurri artifizialak alferrikakoak» direla adierazi dute, ez dutelako arazoaren muinera jotzen.

Hala, «bestelako hezkuntza sistema bat» aldarrikatu dute, «eskola publikoa benetan erdigunean jarriko duena». Azpimarratu dute plataformako kide guztiek arrazoi anitz dituztela eskola publikoaren alde egoteko; adibidez: «Hezkuntza eskubidea bermatzen duen sare bakarra» dela. Izan ere, «hezkuntza publikoak aukera berdintasuna bermatzen die ikasle guztiei, eta gizarte egoera desorekatuen orekatzaile da». Oreka horretan «aniztasuna» ikur duen sistema bat dela erran dute, eta hori dela bidea etorkizunean «gizarte kohesionatu bat» osatzeko.

Bertze arrazoietako bat da eskola publikoa laikoa dela, eta tolerantzia bermatzen duela: «Modu positiboan errespetatzen ditu aukera ideologiko, politiko eta moral askotarikoak». Eta gehitu dute «herritar kritikoak» hazten dituela horregatik. Gainera, argi utzi dute euskal eskola publikoak euskara ardatz duela, eta azken hamarkadan sistema hori izan dela «ikasle gehien euskaldundu duen hezkuntza sarea». Hala, gertuko eskola dela gogorarazi dute, orokorrean garraiorik behar ez duena.

Dekalogoa

Lege berriaren aurrean, euskal eskola publikoaren aldeko dekalogo bat prestatu du plataformak. Hamar puntutan banatu dute, eta, funtsean, adierazi dute eskola publikoa «denona eta denontzat» dela. Eusko Jaurlaritzari eskatu diote eskola publikoa sistemaren ardatza izan dadila eta lehentasun osoa izan dezala.

Segregazioa ere hizpide dute dekalogoan, eta hezkuntza sistemaren «arazo larrienetakoa» dela adierazi dute, «hezkuntza sistemaren pribatizazioaren ondorio zuzena» dena. Hala, erran dute lege berriak «sare publiko bakar eta orekatuaren oinarriak jarri behar» dituela.

Euskara erdigunean jarriko duen hezkuntza lege bat ere eskatu dute, sare publikoan kokatzen baitute euskararen ezagutza eta etorkizuna. Horrez gain, merkatutik kanpo dagoen eskola bat nahi dute, laikoa izanen dena.

Publikoaren aldeko jaia

Manifestaziorako deia eta beren aldarriak egiteaz gain, datorren igandean izanen den Euskal Eskola Publikoaren Jaian parte hartzeko deia ere egin du plataformak. Mungian izanen da (Bizkaia). Adierazi dute informazioa emango dietela beren gunera etortzen direnei, eta eguerdian kalejira bat eginen dutela Matxin plazatik eskolara bitarte.


Gipuzkoako agintea eta arriskuak

Summary: Gipuzkoako agintea eta arriskuak.

Gipuzkoan nork aginduko duen EAJren esku dago orain, ia modu esklusiboan. Izan ere, alderdiek agindu dutena berretsiz gero, bi aliantza aurkeztuko dira inbestidurara: EAJ eta PSE-EE Eider Mendozarekin —24 boto—, eta EH Bildu eta Elkarrekin Podemos Maddalen Iriarterekin —24 boto—. Bozketa hori iristen bada botoa EH Bildurena ez den hautagaitzari emango diola jakinarazi du PPk, eta hitza beteko ez duelako zantzurik ez dago.

Horraino inbestidurak eman dezakeen emaitza. Horren ondorioak arriskutsuak izan litezke EAJrentzat, baina hark arriskutsuagotzat jo dezake, agian, Gipuzkoako Foru Aldundiaren agintea EH Bildurentzat uztea.

Gobernua hartzea arriskutsua izan liteke jeltzaleentzat, zeren egungo Gipuzkoako argazki soziopolitikoa bihurritzeko nolabaiteko gogo bat erakusten baitu, herrialdeko indar nagusia agintetik baztertuta, nahiz eta horretarako PPren babesa beharrezkoa izan. Apustu horrek ekar dezake lau urte barru are eta boto gehiago eta indar handiagoa metatzea EH Bilduren inguruan.

Ikusi gehiago: Gipuzkoako foru hauteskundeetako emaitzak

Arriskutsua izan liteke zeren, gainera, agintea hartu bai, baina gobernatzeko baldintza egokirik gabe gera daiteke Mendoza, gauza bat baita ahaldun nagusia izateko PPren botoa jasotzea, eta beste bat lau urtez aurrekontuak eta arau eta plan inportanteak aurrera ateratzeko haren babesa ziurtatzea. Kontuan edukita, gainera, PSE-EE eta PP elkarren lehiakide izango direla haientzat nagusia den Espainiako plaza politikoan. Beraz, elkar lehertu nahi duten arerioen erdian, baliteke erretzea EAJko diputatu nagusia.

PPren botoa onartzea apustu labainkorra da ikuspegi politiko edo ideologiko batetik ere. Alderdi abertzale eta euskaltzale batek mozorrorik gabe bilatu behar al du, esaterako, euskararen aldeko hizkuntza politiken aurka gero eta oldarkorrago dabiltzanen botoa? Edota Espainian eskuin muturreko ordezkariekin gobernatzeko erreparorik ez dutenen botoa? Etorkizunera begira, onura baino kalte handiagoa ekar diezaioke horrek EAJri.

Hori dena esanda, baina, Mendoza aurkeztu ez eta Iriarteri gobernua osatzen uzteak ere baditu arriskuak EAJrentzat. Izan ere, Iriartek, orduan, Elkarrekin Podemosen babesa ez ezik, aukera edukiko luke PSE-EErena ere lortzen saiatzeko, gizarte politiketan agian ez baitira horren urrun egongo haien asmo politikoak: zaintza sektorean, ogasunean, mugikortasun politiketan... Baliteke elkarlan bide horrek are eta posibleago bihurtzea etorkizunean ezkerreko indar ezberdinen arteko gobernagarritasunaren formula. Eta baliteke horrek, EAJren eta EH Bilduren arteko hegemonia lehian, are eta kokaleku hobean jartzea koalizio independentista etorkizun laburrean.

Mendoza aurkezteko erabakian, segur aski, dezenteko pisua izango du ez aurkezteak zabal dezakeen jokaleku berri horrek. Zeren, gaur-gaurkoz, beste edozein hipotesi ezinezkoa begitantzen baita Gipuzkoan; esate baterako, EH Bilduk PSE-EErekin gobernatzeko modu bat lortzea, zeresanik ez datozen Espainiako hauteskundeen testuinguruan. EAJ eta PSE-EE saia litezke Elkarrekin Podemosen babesa lortzen ere —inbestiduran zail dute, baina agintaldian zehar posible izatea espero dezakete—. Esan beharrik ez da EH Bildu baztertzeko EAJk eta PSE-EEk duten apustu horretan laguntzeak desagertzeko bidean jar lezakeela Elkarrekin Podemos.


Summary: Kontseiluak 'Sorionekuak' mobilizazioan parte hartzera deitu du. Herri mobilizazioa ekainaren 10ean izanen da, Iruñean.

Sorionekuak, euskara nafar guztiona egitasmoak herri mobilizazio bat eginen du ekainaren 10ean, 17:30ean, Iruñean. Manifestazioa arratsaldean izanen bada ere, egun osoko egitaraua aurkeztu dute, «ospakizun erraldoi» bat egiteko. Euskalgintzaren Kontseiluak atxikimendua eman dio egitasmoari, eta mobilizazioan parte hartzeko deia egin du. Kontseiluak erran du euskararen ofizialtasunak «inori eskubideak kendu bainoago, ez dituenari aitortzen» dizkiola.

Ikusi gehiago: 'Sorionekuak' aurkeztu dute, «euskara ez baita museoko pieza»

Hala, egitasmoko kideek behin eta berriz adierazi izan dute euskaraz bizi nahi duten herritarrak direla, baina egunero hamaika traba aurkitzen dituztela horretarako. Oztopo horietako bat da zonifikazioa, zeinaren ondorioz «Nafarroako eremu handienean bigarren mailako herritar» bihurtzen diren; hortaz, «ardura politikoa» eskatzen dute. Alde horretatik, egitasmoak «eskubideak errespetatu, herritar guztien arteko berdintasuna bermatu eta harrotasuna zabaltzeko deia egiten» duela nabarmendu dute.

Mobilizazioa, baina, ez da salaketa eguna soilik izanen, euskara etorkizuna dela nabarmentzeko momentua ere izanen da, nafar guztiena: «Euskara ez delako inork hona ekarritako zerbait; galde diezaietela, bestela, Irulegiko bizilagunei».


Summary: Adimen artifizialak gizateria desagertzea eragin dezakeela diote sektoreko enpresariek. Argitaratu duten gutunaren arabera, adimen artifizialak lehentasuna izan beharko luke gizadiarentzako arrisku potentzialen artean, hala nola «pandemiek edo gerra nuklearrek bezainbeste». Sinatzaileen artean da Open AIko Sam Altman.

Adimen artifiziala pandemiak edota gerra nuklearrak bezain arriskutsua da gizateriarentzat. Mezu hori zabaldu dute arlo horretako 300 aditu eta enpresarik baino gehiagok, atzo plazaratu zuten gutun batean. Zehazki, azaldu dute litekeena dela algoritmo batzuek gizakientzat oinarrizkoak diren jardueren jabe egiteko gaitasuna garatzea, eta, horrela, energiaren hornikuntzaren edo baliabide militarren kontrola lortzea.

Gutunaren sinatzaileen artean da Sam Altman, OpenAI enpresaren zuzendari exekutiboa; enpresa horrek merkaturatu zuen GPT-4 txatbota, zeinak azken hilabeteetan erdigunean kokatu baitu adimen artifizialaren gaia. Gutuna sinatu dute Demis Hassabisek eta Dario Amodeik ere, Google DeepMindeko eta Anthropiceko zuzendari exekutiboek, hurrenez hurren; baita Geoffrey Hintonek ere, askorentzat adimen artifizialaren «aitabitxi» denak. Hintonek berak, joan den hilean, kezka adierazi zuen «adimen artifizialak gizakien gaitasun intelektuala gainditu» dezakeelako.

Haien arabera, adimen artifizialak lehentasuna izan beharko luke gizateriarentzako arrisku potentzialen aurkako borrokan, «pandemiek edo gerra nuklearrek bezainbeste». Oinarrizko jardueren jabe egiteaz gain, adimen artifizialak milioika lanposturen galera ekarriko duela abisatu dute.

Lobbyen jarduna

Maiatzean bertan, Altman, Hassabis eta Amodei Joe Biden AEB Amerikako Estatu Batuetako presidentearekin eta Kalama Harris presidenteordearekin elkartu ziren, adimen artifizialaren arautzeaz jarduteko. Altman Emmanuel Macron eta Pedro Sanchez Frantziako eta Espainiako presidenteekin ere elkartu zen joan den astean.

Atzokoa, beraz, ez da sektoreko lobbyek egin duten lehen adierazpen apokaliptikoa. Kontuan izan behar da publikoki teknologia horren arriskuak salatzen dituzten bitartean,milaka milioi euro inbertitzen dituztela adimen artifizialaren garapenean. Martxoan ere, mila enpresari eta ikertzailek baino gehiagok —tartean Elon Musk, Teslaren sortzailea— eskatu zuten sei hilabetez adimen artifizialaren garapena eteteko.

Ikusi gehiago: FIKZIOTIK ERREALITATERA


Summary: Adingabeak galbideratzea eta sexu erasoak egitea egotzita, gizon bat atxilotu dute Gasteizen. 25 urte ditu gizonak, eta Udaltzaingoak astelehenean atxilotu zuen. Gasteizko Adurtza auzoan adingabeekin geratzea eta diruaren truke haiei sexu erasoak egitea leporatzen diote.

Gasteizko Udaltzaingoak 25 urteko gizon bat atxilotu zuen astelehenean, adingabeak galbideratzea eta sexu erasoak egitea leporatuta. Poliziak astelehenean bertan abiatu zuen ikerketa, eta egunean bertan atxilotu zuen ustezko erasotzailea. 092 telefonoan dei bat jaso zuen, eta ohartarazi zioten gizon bat sexu topaketak egiten ari zela adingabeekin Adurtza auzoko parke batean. Poliziak emandako informazioaren arabera, atxilotuak –eremu horretan bizi da– parkeko jolas eta kirol eremuetako erabiltzaile diren adingabeen konfiantza bereganatzen zuen, eta, diruaren truke, sexu erasoak egiten zizkien.

Deiari eta herritarren laguntzari esker, udaltzainek inguru horretan aurkitu zuten ustezko erasotzailea, eta atxilotu egin zuten. Bi biktima ere aurkitu zituzten, eta, gurasoen laguntzaz, salaketa jarri zuten Udaltzaingoaren Agirrelandako polizia etxean.

Udaltzaingoak atxilotuaren etxea arakatu eta ikuskatu zuen atzo, eta gaur utziko dute epailearen esku. Bitartean, ikerketa zabalik dago.


Summary: Aiaraldean beste parke eoliko bi egiteko baimena eskatu du enpresa batek. Hamabi haize errota ipiniko dituzte, eta 2.000 hektareatik gora erabili, Alea-k eta Aiaraldea.eus-ek argitaratu dutenez.

Laudioko, Amurrioko, Orozkoko eta Aiarako lurretan parke eoliko bi egiteko eskaera egin du Ferosca Wind SL enpresak. Astelehenean argitaratu zen EAEko aldizkari ofizialean, eta, ordutik, 20 eguneko epea zabaldu da helegiteak ipintzeko. Epe horretan, pertsona fisiko eta juridikoak aurkez daitezke baldin eta asmoa badute eremu horretan proiekturen bat aurrera ateratzeko.

27 megawatteko potentzia gordineko hamabi haize errota ipini nahi dituzte: sei parke bakoitzean. Ferosca I eta Ferosca II izango dute izena parkeek, eta 2.000 hektareatik gora erabiliko dituzte horietarako.

Alea-k eta Aiaraldea.eus-ek argitaratu dutenez, Aiaraldeko Mendiak Bizirik plataformak salatu du Arabako Foru Aldundiak hauteskundeen ostera arte itxaron duela proiektuaren berri emateko, «kanpainan ez esateko». «Ez guk ez udalek ez dakigu ezer, eta hogei egun baino ez daude helegiteak aurkezteko», salatu dutenez, eta herritarrek eta udalek halako erabakietan eragiteko ahalmen urria daukatela adierazi dute.


Summary: Otegik EAJri: «Gai izango al zarete Gipuzkoako Aldundia guri PPrekin kentzeko?». EH Bilduko koordinatzaile nagusiak berretsi du ateak itxiko dizkiola eskuinari Iruñean eta Madrilen, eta akordio zabalak egitearen alde mintzatu da.

Arnaldo Otegi EH Bilduko koordinatzaile nagusia argi mintzatu da gaur goizean EAJk Gipuzkoako Aldundia gobernatzeko Eider Mendoza aurkezteko iragarri duen asmoaz. Igandeko hauteskundeetan, Maddalen Iriarte EH Bilduko hautagaiak lortu zuen boto gehien, eta, koalizioaren 22 batzarkideekin eta Elkarrekin Podemosek aurreratu duen babesarekin (bi batzarkide), eskura du EH Bilduk aldundia. EAJk (hamazazpi), baina, gehiengoa izango du PSEren batzarkideen (zazpi) babesaz gain PPkoena (hiru) ere jasotzen badu. «Gai izango al zarete Gipuzkoako Aldundia guri PPrekin kentzeko? Durango kendu behar al diguzue, non Vox erretiratu egin zen bere botoak PPri emateko eta non Miguel Angel Rodriguez, Ayusoren nagusia, etorri zen esatera bere misioa EH Bildu kentzea zela?».

Radio Euskadin elkarrizketatu dute Otegi goizean, eta adierazi du udal eta foru hauteskundeak mugarri bat izan direla. Azaldu duenez, haren ustez emaitzen interpretazio okerra egiten ari dira batzuk, eta esan du horien errua «jende guztiari» botatzen jarraituz gero hanka sartuko dutela. «Gipuzkoan eta Gasteizen EH Bilduren aurkako aliantza bat egiten ari dira PPrekin. Zer esan behar du PSOEk hamabost egun barru hauteskunde orokorretan, PP txarrena dela? Noiz bukatuko da jolasgaraia?». Horren ordez, «jendeak dituen arazo larriei konponbidea jartzeko», akordio zabalak egitearen alde mintzatu da Otegi, Espainiako eskuina kanpoan utziz.

Ikusi gehiago: Gipuzkoako foru hauteskundeetako emaitzak

Otegik gogoratu du lehen indarra izan direla Euskal Herrian hauteskunde hauetan, eta argudiatu du jendearekin konektatzea lortu dutelako izan dela hala. «Gu oso lasai gaude. Aldatzen ez diren printzipioak eta baloreak ditugu. Lehenengo, herria. Eskuinari ateak ixten dizkiogu. Jendearen interesak beste edozeren gainetik daude», adierazi du. Gogorarazi du lau urte daramatzala EH Bilduk Nafarroan eta Iruñean PSNrekin gauzak egiten. «Noiz bukatzen da jolasgaraia?», galdetu du berriro. «Jendea tontotzat hartzen dute». Berretsi du koalizioak ez diola utziko eskuinari gobernatzen, ezta Nafarroan ere. Gaineratu du EH Bilduk ez duela nahi eskuineko gobernu bat Madrilen, eta ez dakiela EAJren «karanbolen jolasean» aukera hori sartzen den.

Ikusi gehiago: Analisia. Iñaki Petxarroman: Gipuzkoako agintea eta arriskuak


Summary: ‘El Silencio’ izan da munduan gehien ikusitako telesailetan hirugarrena Netflixen. Fikzioa 80 herrialdetan dago lehen hamarren artean. Ingelesezkoak ez direnen artean, lehen tokian dago —maiatzaren 22tik 28ra arteko astea aintzat hartuz gero—.

Bilbon girotutako El Silencio telesaila maiatzaren 19an estreinatu zuen Netflixek, eta munduko milioika ikus-entzule ari dira hiriko irudiak ikusten. Aitor Gabilondok (Donostia, 1972) sortu eta ekoitzi du El Silencio; thriller psikologiko bat da, sei ataletakoa. Netflixek eman dituen datuen arabera, maiatzaren 22tik 28rako astean mundu osoan ingelesezkoa ez den telesailen artean gehien ikusi dena izan da Gabilondorena. Hain zuzen ere, 46,5 milioi orduko ikustaldiak izan ditu Alea Media ekoiztetxearen fikzioak. Alde handia ateratzen die bigarrenari eta hirugarrenari: Hego Koreako Doctor Cha eta The Good Bad Mother telesailei. Laugarren tokian La Reina del Sur-en hirugarren denboraldia dago (AEBetako Telemundo katekoa); eta bosgarrenean, Black Knight —korearra hori ere—.

Beste datu bat ere nabarmentzekoa da: munduko 80 herrialdetan Top-10eko zerrendan sartu da El Silencio. Europako 31 herrialdetan, Amerikako 24 herrialdetan, Asiako hamabostetan, Afrikako zazpitan eta Ozeaniako hirutan dago lehen hamarren zerrendan. Horrez gain, aurreneko tokian da —ingelesezko fikzioak barne direla— Uruguain, Serbian, Italian eta Espainian. Frantziako merkatuan ere lehen hamarretan sartu da.

Ingelesezko telesailen artean, Arnold Schwarzenegger aktorea protagonista duen Fubar telesaila dago lehen tokian: maiatzaren 25ean estreinatu zuten, eta aurreneko lau egunetan 88,9 milioi ordu ikustaldi izan ditu. Soilik beste telesail batek gainditu ditu mundu osoan El Silencio-ren datuak: XO, Kitty-k, 63,7 milioi ordurekin. Hartaz, telesail guztiak aintzat hartuz gero, hirugarren tokian dago Bilbon grabatutakoa.

Alea Media-n «oso pozik» Egunotan El Silencio telesailak kritika txar mordoxka jaso ditu, baina ukaezina da munduko herrialde askotako ikus-entzuleak kateatu egin dituela. Alea Media ekoiztetxeko ordezkariek adierazi dute «oso pozik» daudela mundu osoan lortzen ari diren ikusle datuekin: «Netflix plataformarentzat egiten dugun aurreneko telesaila da, eta audientzia emaitzek ezin zuten hobeak izan».

Fikzioko aktore gehienak Espainiakoak dira. Eta badira bi aktore euskaldun: Mikel Losada (Ermua, Bizkaia, 1978) eta Aitor Luna (Bergara, Gipuzkoa, 1981). Ertzainen rolean ari dira biak.

Gabilondo gidoilari eta ekoizleak lehen telesaila du Netflixekin. Maiatzaren 17an BERRIAk elkarrizketa argitaratu zuen harekin, eta Bilboko eraikinek istorioan duen garrantzia azaldu zuen: «Isozaki Atearen inguruan dauden eraikinek Bostonen tankera dute; Gothamena ere bai, akaso». Garai desberdinetako arkitektura ageri da eremu horretako kaleetan. Hainbat eszenatan, bestalde, Atxuri auzoko ibai ertzeko irudiak ageri dira. «Benetako Bilbon oinarrituta, gure hiri zinematografiko propioa eraiki dugu», dio Gabilondok.

Ikusi gehiago: Bego del Tesok 'El Silencio'-ko Bilbori buruz idatzitako artikulua

Ikusi gehiago: Lander Arretxeak idatzitako kritika


Summary: Kamioilari bat hil da A-1 autobideko istripu batean, Agurain parean. Kamioi baten eta bi autoren arteko istripua izan da. Bi noranzkoetan moztuta dago autobidea.

Kamioi baten eta bi autoren artean istripu bat gertatu da asteazken arratsaldean A-1 autobidean, Agurain (Araba) parean, Gasteizko noranzkoan. Kamioi gidaria hil egin da; 61 urte zituen. Beste bi pertsona larri zauritu dira ezbeharrean, eta Gasteizko Txagorritxuko ospitalera eta Santiago ospitalera eraman dituzte.

Istripuan kamioiaren kabinak su hartu du, eta ke handia eragin du; ondorioz, autobidea bi noranzkoetan moztu behar izan dute. Auto anitz pilatu dira, eta trafikoa A-3138 bidetik desbideratu dute. Ezbeharraren lekura bertaratu dira Ertzaintza, suhiltzaileak eta osasun zerbitzuak.

Sindikatuen zenbaketaren arabera, 24 behargin hil dira aurten, eta horietatik bost kamioilariak ziren. A-1eko inguru horretan aurten izandako bigarren istripu hilgarria izan da. Joan den urtarrilean 54 urteko kamioilari ukrainar bat hil zen.