Summary: Etorkin adingabeen harrera «duina» bermatzeko gomendatu dio arartekoak Bizkaiko Aldundiari. Galdakaoko zentro bat «gainezkatuta» dagoela adierazi du arartekoak, eta horrek egoiliarren artean esku hartzeko baliabideak gutxitu dituela.

Arartekoak Bizkaiko Foru Aldundiari gomendatu dio berma dezala etorkin adingabeen harrera «segurtasun eta duintasun baldintzetan» egitea. Galdakaoko (Bizkaia) Vivero zentroak familia erreferenterik gabeko etorkin adingabeei lehen harrera egin eta ostatu ematen die, eta arartekoak adierazi du adingabe horiei egindako lehen harrera «gainezkatuta» egon dela «aldi luzeetan eta modu iraunkorrean». Ondorioz, azaldu du gutxitu egin direla adingabe horien artean esku hartzeko baliabideak —materialak eta hezkuntza arreta—.

Gipuzkoan, Bizkaian eta Araban «babesik eta familia erreferentziarik gabe» bizi diren haurrentzako baliabideak arautzen dituzten arauetan zehaztuta dauden segurtasun eta duintasun baldintzak betetzeko, zera gomendatu dio arartekoak Bizkaiko Foru Aldundiko Gizarte Ekintza Sailari: «Batetik, bermatu behar da [lehen harrerarako] programa hori garatzeko zentroan ez dela berriro sortuko gainezkatzerik; eta, bestetik, baliabide nahikoak eta antolaketa eraginkorra izango dituen sistema bat antolatu behar da, eskaera handiagoko aldiei aurre egiteko neurriak bizkor aktibatzea ahalbidetuko duena».

Bestalde, arartekoak aldundiari ohartarazi dio ez dagoela «portaera arazoak edo portaera arazo larriak» dituzten nerabeentzako espezializatutako programa bat garatzeko baliabiderik Vivero zentroan. Horrek lehen harreran eragin duela azaldu du arartekoak; nabarmendu du bizikidetza arazoak, erasoak eta mehatxuak areagotu egin direla. «Horiek egiaz zailtzen dute hezkuntza aldetik modu integralean eta adingabe bakoitzaren premietara egokituta esku hartzea. Izan ere, adingabeentzat inguru seguru bat behar da, ez bakarrik segurtasun materiala eta espazioetakoa, baizik eta segurtasun psikikoa eta emozionala ere bai», azaldu du arartekoak.

Gabezia horri aurre egiteko, Vivero zentroan programa espezializatuak garatzeko gomendioa egin dio arartekoak Bizkaiko Diputazioari. Programa horiek garatzeko hezitzaile gehiago eta «berariazko beste neurri batzuk» beharko liratekeela adierazi du arartekoak. «Horien bitartez, mutiko horietako batzuen premia bereziei erantzun ahal izango zaie, eta, gainera, behar bezala osatu ahal izango da baliabide dibertsifikatu eta egokien sare bat, era askotako pertsonei erantzuteko», azaldu du.

Kexa, 2021ean

2021. urtearen amaieran herritar batzuek aurkeztutako kexa baten harira egin du arartekoak Vivero zentroari buruzko ebazpena. Bizkaiko Foru Aldundiari gomendioa egin aurretik, hainbat aldiz bisitatu du arartekoak Vivero zentroa, eta aldundiko Haur Zerbitzuarekin ere bildu da.

Vivero zentroa iazko abenduaren hasieran ireki zuten, Zornotzako (Bizkaia) lehen harrerarako zentroan piztutako sutearen ondoren. Arartekoak azaldu du jakin ahal izan duela Zornotzako zentroa berriz irekitzekoak direla, eta nabarmendu du babesik gabe dauden etorkin adingabeei lehen harrera «duina eta segurua» egiteko gomendioek balio dutela, bai Galdakaoko zentroarentzat, bai Zornotzakoarentzat.


Summary: Escrivak ez du kaleratzea garestitu nahi.

2021eko lan erreformak berritasunak ekarri zituen kontratazioan eta lan harremanetan, baina ez zuen ukitu kaleratzeen kostua, eta hori izan zen ELAk eta LABek egin zioten kritika handienetakoa.

Gaur egun, erreforma hori babestu zutenek ere eskatzen dute kaleratuei kalte-ordainak handitzeko, baina gaia Espainiako Gorteetara eraman dutenean, EH Bilduk eta ERCk PSOEren ezezkoarekin egin dute topo.

Gaur, Jose Luis Escriva Gizarte Segurantza ministroak itxi nahi zion atea eztaibadari; haren iritziz, «erabaki ona» izan zen kaleratzeak ez garestitzea.

Baina gauza bat da ministroak dioena, eta beste bat epaitegiek esaten dutena. Batetik, Europako Gizarte Eskubideen Kontseiluak aurki ebatzi behar du bidegabeko kaleratzearen ordaina 33 egunekoa izateak bat egiten al duen Europako Gutun Sozialarekin. Bestetik, epaile batzuk auzitan jarri dute kalte ordain horren neurria, eta baliteke Auzitegi Gorenaren esku geratzea auzia.


Summary: 'Zabalza auzian' nahastutako guardia zibila mailaz igotzea biktimak «umiliatzea» dela salatu dute EAJk, EH Bilduk eta EP-IUk. 'Zabalza kasuarekin' lotutako guardia zibila mailaz igo izana kritikatu dute hiru alderdiek adierazpen instituzional batean.

Espainiako Gobernuak Zabalza auzian nahastuta egon zen Arturo Espejo guardia zibila mailaz igo izana salatu dute gaur EAJk, EH Bilduk eta Elkarrekin Podemos-IUk, adierazpen instituzional batean. Hiru taldeek ohar bateratua adostu dute Eusko Legebiltzarrean, eta horren berri eman dute goizean Iñigo Iturratek (EAJ), Julen Arzuagak (EH Bildu) eta Gustavo Angulok (Elkarrekin Podemos-IU). Eusko Legebiltzarreko gehiengoaren babesa du adostutako agiriak.

Hiru taldeek salatu dute Espainiako Gobernuko Defentsa eta Barne Ministerioek Arturo Espejo Valero guardia zibila mailaz igo izana. Eta gogoratu dute Espejo Zabalza kasuarekin lotuta egon zela. Hain zuzen ere, Zabalzaren desagerpenarekin eta torturekin nahastuta egon zen Espejo; hala ere, Espainiako Gobernuak Guardia Zibilaren teniente jenerala eta Guardia Zibileko Sostengu Agintaritzako buru izendatu du. Berez, joan den urtean igo zuten mailaz, baina duela egun batzuk zabaldu zuten berria.

Erabakia gogor gaitzetsi dute EAJk, EH Bilduk eta EP-IUk, eta adierazpenean gogoratu dute Eusko Jaurlaritzak Mikel Zabalza biktima gisa aitortu duela, Intxaurrondoko Guardia Zibilaren kuartelean atxilotuta zegoela sufritutako torturengatik. Jaurlaritzak biktima izendatuta, Espainiako Gobernuak bere garaian emandako bertsioaren «sinesgarritasuna» auzitan jarri zela ohartarazi dute hiru alderdiek.

Era berean, salatu dute Espejo mailaz igotzeko erabakia ez dela kasu bakana: «Zoritxarrez, estatuko indarkeriaren egileei emandako maila igoeren, kondekorazioen eta sarien beste kasu bat da». Agiriaren sinatzaileen ustez, erabaki horrek biktimak «umiliatu, iraindu eta birbiktimizatu» egiten ditu. Horrez gain, hiru alderdiek estatuaren biktimei «babesa eta aitortza» adierazi diete, eta erreparaziorako dituzten eskubideei «errespetua» agertu.


Summary: Bizkaiko Ogasunak 489 milioi euro itzuliko ditu errenta kanpainan, eta 383 milioi euro jaso. Guztira, 623.000 errenta aitorpen egingo dira lurraldean. Aurreikuspenak betez gero, 105,8 milioi euroko balantze negatiboa izango du ogasunak.

Bizkaiko errenta kanpaina hastear da, eta Bizkaiko Ogasunak 623.000 errenta aitorpen egingo direla aurreikusi du. Hala, 489 milioi euro itzuli behar izatea espero dute, eta 383,2 milioi jasotzea. Kontuak hala, 105,8 milioi euroko balantze negatiboa izango du Bizkaiko Ogasunak 2022ko errenta kanpainan.

Errenta aitorpenen %66k dirua jasoko dute, batez beste 1.190 euro, eta %34k dirua itzuli beharko dute itsulapiko publikora, 1.808 euro bakoitzak batez beste. Apirilaren 17an hasiko dira gutunak bidaltzen, eta egun horretan bertan Interneten kontsultatu ahal izango da ogasunak egindako proposamena. Ekainaren 30erako kitatu beharko dituzte zorrak, bai ogasunak eta bai zergapekoek.

Zergen kenkari guztiak batuta, zergapekoek 684 milioi euro aurreztea espero dute, iaz baino 20 milioi euro gehiago. Besteak beste, ondorengoak dituztenek, desgaitasunak dituztenek, etxebizitza bat dutenek eta gizarte erakundeei dohaintzak egiten dizkietenek izaten dituzte kenkariak.

Nafarroan Aste Santuaren ondoren hasiko dira errenta kanpainarekin, eta Araban eta Gipuzkoan hasiak dira.


Summary: Adingabe batek eraso matxista bat salatu du Azkoitian. Ostiral arratsaldean izan zen erasoa. Udalak irmoki salatu du gertatutakoa, eta bat egin du Itaiak arratsalderako deitu duen elkarretaratzearekin.

Adin txikiko neska batek joan den ostiral arratsaldean gertatutako eraso matxista bat salatu du Azkoitian (Gipuzkoa). Urola erdialdeko Itaiak bart eman zuen erasoaren berri, eta elkarretaratzea antolatu du gaur arratsalderako; 19:00etan egingo dute, herriko plazan. Ertzaintzak ikerketa zabaldu du gertatutakoa argitzeko.

Azkoitiko Udaleko bozeramaile batzordea albistea jakin bezain pronto bildu da, gaur eguerdian. Erasoa irmoki salatu dute, eta adierazi ez dutela inoiz onartuko «emakumeen aurkako inolako bortizkeriarik». Babesa helarazi diote biktimari, eta udalaren baliabideak haren eskura jarri dituztela azaldu dute. Eraso dioten emakumearen senideekin bildu ostean, Azkoitiko Udalak erabaki du bat egitea erasoa salatzeko antolatu den elkarretaratzearekin.

Plazaratutako oharrean, udaleko ordezkariek esan dute ezen, biktima adin txikikoa izanik, udalaren lehen ardura dela hura «ez birbiktimizatzea, eta bai haren bai gurasoen borondatea errespetatzea, egoera salatzeko antolatzen diren ekintzen inguruan». Gehitu dutenez, «udalak, nahitaez, biktimaren eta hurbilekoen intimitatea eta konfidentzialtasuna bermatu behar ditu. Horregatik, adierazpen edo agerraldi publikoak egin aurretik, biktimaren onespena eskatzen du, eta adin txikikoen kasuan, gurasoena».


Summary: VWeko langileen batzordea prest dago «beharrezko neurri guztiak» hartzeko. Volkswagenek dio ez dagoela dirurik fabrika Landabenen jartzeko. Langileen batzordeak Alemanian bilera bat egiteko eskatu du.

VWeko langileen batzordeak aurreko ostiralean ohartarazi zuen kolokan dagoela Landabenen auto elektrikoetarako baterien zeldak muntatzeko fabrika. Langile guztiei gutun bat bidali die batzordeak, eta azaldu du «bidegabea» dela Landabengo plantako langileenganako tratua. Hori dela eta, adierazi du langileen eta plantaren interesak defendatzeko «beharrezko neurri guztiak» proposatuko dituztela.

Landabengo fabrikaren zuzendaritzak atzo adierazi zion langileen batzordeari «konprometituta» daudela baterien zeldak muntatzeko fabrika Nafarroan egiteko, baina gehitu erabakia ez daukatela beren esku. Nafarroako VWen zuzendaritzak eta batzordeak helburu bera izatea goratu dute langileen ordezkariek, eta nabarmendu dute elkarlanean arituko direla proiektuak aurrera egin dezan.

Batzordeak dio fabrika berriaren proiektua «bideragarria eta errentagarria» dela, baina Wolfsburgeko (Alemania) taldearen finantzeketarik ez duela.

Baterien zeldak muntatzeko fabrika Nafarroan egiteari buruz hitz egiteko bilera bat eskatu diote taldeari, Alemanian bertan. Langileei bidalitako oharrean, batzordeak dio frogatuta dagoela Landabengo langileek plantarekin eta enpresarekin duten konpromisoa, eta gehitu dute esfortzu handia egin dutela urtean 350.000 auto egiten dituen fabrika bat sortzeko: «Datu horren gainean eraikitzen da gure proiektu industriala. Egun, uste dugu baterien zeldak muntatzeko fabrikak gure proiektu industrialaren parte izan behar duela», diote oharrean. Batzordearen arabera, zuzendaritzak dio egungo plantako enplegua ez dagoela arriskuan, baina batzordeak dudak ditu behin-behineko langileekin zer gertatuko den. Auto elektrikoak egungo enplegua mantendu edo handitu behar duela uste du batzordeak.

Bateriak auto elektrikoen pieza garrantzitsuena direla uste dute langileen ordezkariek, eta ez dute ulertzen zergatik duen taldeak VWetik kanpo fabrikatzeko asmoa; are gutxiago, jakinda Nafarroako Gobernuak 40 milioi euroko inbertsioa egin duela, fabrikaren trenbide sarea hobetzeko.

Fabrika Nafarroan egiteko ingurumen arrazoiak ere badaude, batzordearen esanetan: «Errekuntza autoa auto elektrikoarekin ordezkatzea erabaki bada ingurumenaren alde, zer zentzu du baterien zeldak muntatzeko fabrika Nafarroatik kanpo egiteak, milaka kamioi mugiaraziz?».

EH Bilduren eskaera

Laura Aznal EH BIlduko lehendakarigaiak «erabat beharrezkotzat» jo du elektrifikazioaren prozesu osoa bermatzea, eta, ondorioz, uste du funtsezkoa dela lantoki hori Landabenen izatea. Aznalen arabera, VWek 400 milioi euro jasoko ditu autogintzako ESEPE ekonomia suspertzeko eta eraldatzeko proiektu estrategikotik: «Orain, prozesu hori kanporatu nahi du 200 milioi aurrezteko, eta, hala, VWen 500 edo 600 lanpostu sortzea eragotziko du», azaldu du Aznalek.


Summary: Ide Schelling esprint txikian nagusitu da Leitzan. Herbehereetako txirrindulariak esprint luze bat jota irabazi du. Alex Aranburu garaipenaren bila abiatu da jaitsiera sigi-sagatsuan barrena, baina ez du biderik egin.

Esprint luze batekin nagusitu da Ide Schelling (Bora) 2023ko Euskal Herriko Itzuliko bigarren etapan. Bost kilometroko jaitsiera arriskutsua abiadura bizian egin dute dozena bat ziklistek, eta Herbeheretakoa gailendu da. Etapa irabazteaz gain, maillot horia ere jantzi du. Alex Aranburu (Movistar) urrutitik ahalegindu da, baina ezin izan du garaipenik lortu. Laugarren sartu da helmugan.

Atzo ez bezala, etapa hasi eta berehala sortu da eguneko ihesaldia. Javi Romo (Astana), Jesus Ezquerra (Burgos BH), Carlos Garcia Pierna (Kern Pharma), Alan Jousseaume (TotalEnergies), Jon Barrenetxea (Caja Rural) eta Txomin Juaristi (Euskaltel-Euskadi) sartu dira bertan. Azken biak atzo ere izan ziren ihesaldian. Tropelak bidea egiten utzi die, eta oso tarte gutxian zazpi minutuko aldea hartu du seikoteak. Aparen lehen zatiak ez zeukan zailtasun nabarmenik, eta Etxauriko igoera (11.3 kilometro eta %3,3ko pendiza) zen arreta gune bakarra. Bertan tropelak ez du erritmoa igo, eta zazpi minuturen aldearekin hasi duten igoera sei minutu inguruko aldearekin amaitu dute iheslariek.

Pixkanaka-pixkanaka erritmoa areagotu du tropelak, Ineosekin eta Movistarrekin. Halako batean hiru minutura gerturatu da tropela, eta argi ikusi da garailea atzean zegoela. Lehen tarteko esprinta ihesaldiko gizonek jokatu dute baina, Leitzara iristean; beraz, sailkapen nagusia lehiatuko duten txirrindulariek ez dute gainsaririk lortu. Une horretan Garcia Piernak ezin izan du iheskideen erritmoa arraitu, eta atzean gelditu da.

Arkiskileko lehenengo jaitsieran Education First jarri da tropelaren buruan. Juanma Garaterenak zuhaitza astintzen ahalegindu dira, eta jarraipena eman diote Saldiasen gora. Bazirudien Carapaz mugituko zela, baina Landa izan da erritmo aldaketa egin duena. Arabarrak helmugatik 47 kilometrora egin du saiakera, Saldiasen, eta Barrenetxearekin, Jousseaumerekin eta Romorekin elkartu da lasterketa buruan. Ineosek, baina, ez dio aldea handitzen utzi. Bigarren tarteko esprintaren zen Landaren lehen helburua, eta Donezteben hiru segundoko gainsaria lortu du, helmugatik 28 kilometrora. Saiakera horretan, ordea, Ethan Hayter liderra (Ineos) atzean gelditu da, eta maillot horia galdu du britaniarrak.

Arkiskileko bigarren igoerara iritsi aurretik iritsi da tropela aurreko laukotearengana, baina beste bi txirrindularik aurrea hartu diote tropelari: Liliane Calmejanek (Intermarche) eta Abel Baldestonek (Caja Rural). Elkarrekin ekin diote biek Arkiskileko azken igoerari, helmugarako 17 kilometro falta zirenean, baina hamabost segundo eskaseko aldearekin. Gogorra baino gehiago, luzea zen mendatea, eta gailurrera heldu baino lehenago iritsi da tropela aurrekoengana.

Handik helmugarako bidea maldan behera egin dute ziklistek, ziztu bizian ibilbide sigi-sagatsuan barrena. Alex Aranburu (Movistar) urrutitik ahalegindu da, daukan teknika ona erakutsita. Hala ere, harrapatu egin dute, eta esprint luzea jota irabazi du Schellingek. Helmugatik 100 metrora zegoen biribilgunean aurretik sartu zen, eta inork ez zion aurre hartu. Faborito gehienak elkarrekin sartu dira helmugan. Enric Mas (Movistar) izan da atzerapenarekin sartu den bakarra. 11 segundo galdu ditu.


Summary: Osasuna sailkatu da Espainiako Kopako finalerako, 115. minutuan sartutako gol batekin. Gorritxoak Espainiako Kopako finalerako sailkatu dira, 115. minutuan Pablo Ibañezek sartutako gol ikusgarri bat esker. Arauzko denboran Athletic hobea izan da, baina luzapenean, Osasuna.

1-0. Iñaki Williamsek (32 min.). 1-1. Pablo Ibañezek (115. min.). Osasunak Athleticen kontura hartuko du Espainiako Kopako azken tragoa. Pablo Ibañez izan da horretarako bidea eman ziona, luzapeneko 115 minutuan sartutako golari esker. Gol ikusgarria izan da, punpalasterrean jaurti baitu. Historiako bigarren finala izango da gorritxoentzat txapelketa horretan, maiatzaren 6an Sevillan jokatuko duena. Gaur jakingo du Bartzelonaren edo Real Madrilen aurka izango den.

Gorritxoek sufritu egin dute arauzko denboran. Athleticek lehen zatian berdindu egin baitu kanporaketa. Baina luzapenean, pixkanaka zuri-gorriei gailentzen joan dira, eta sari potoloa eskuratu dute. Gaua luzea izango da Iruñean, eta tristea, Bilbon.

Partida aurretik izan da albistea, hamar minutuko atzerapenarekin hasi baita. Ertzaintzak ordu erdiz izan du geldirik Osasunaren autobusa, eta espero baino 30 minutu beranduago iritsi dira San Mamesera. Talde gorritxoak kexa agertu du, eta partida ordu laurden atzeratzea eskatu du. Azkenean hamar minutu geroago hasi da.

Behin zelaian, erasora irten da Athletic. Ernesto Valverdek, ohi ez bezala, euskarri bakarrarekin jokatu du: Mikel Vesgarekin. Aurrean Williams anaien, Muniainen eta Guruzetaren aldeko apustua egin du. Osasunaren kasuan, Jagoba Arrasatek zituen bi zalantzak Jon Moncayolaren eta Kike Garciaren alde argitu ditu. Moncayolak atzealdeko eskuin hegalean jokatu du, eta Kike Garciak, aurrean.

San Mames bete duten zaleek hauspotuta—51.544 ikusle bildu dira Katedralean— Athleticek bizi eta bihotzarekin ekin dio partidari, eta baloiaren jabetzarekin. Osasuna, berriz, jakitun zen zuri-gorrien hasierako olatuari eutsi behar ziola. Eta ondo egin du, ordenarekin eta Athletici kanpotik aritzera behartuz. Ez zuten Oihan Sancet jokoan sartzea nahi. Gainera, ez dio uko egiten erasora irteteari Abderen abiadura baliatuz. Moncayolaren erdiraketa bat izan da lehen gerturatzea.

Erreskadan Guruzetak gertu izan du gola egitea, Aridaneri aurrea hartuta, 8. minutuan. Baina azkenean Herrerak aldendu du. Ekinean jarraitu dute etxekoek. Osasunari neurketak patxada handiagoa izatea komeni zitzaion. Baloi jabetza izanda lor zezakeen hori. Baina ezin zuen, Athleticek presio estua egin baitu baloia galdu bezain laster.

Hortzak estutu behar

Arrasateren taldeak zuri gorrien hasierako ekinaldi hori apur bat eten du, eta lehia apur bat parekatu da. Baina zuri-gorriena izan da hurrengo abagunea, Nico Williamsen urrutitik egindako jaurtiketa batean, 25. minutuan. Kanpora joan da. Hortik sortu du arrisku gehien Athleticek lehen zatian.

Baina etxekoen beste oldarraldi bat iritsi da. Bi korner atera ditu segidan. Zail zirudien Osasunak denbora luzez horri eustea. Aurrera ere irten behar zuen, Athleticen ekimena geratzeko. Baina azkenean nahi ez zuena iritsi da. 31. minutuan Sergio Herrerak ondo erantzun dio De Marcosek buruz egindako erremate bati. Baloia kornerrera bidali du. Lehen zatiko laugarrena izan da, eta hor iritsi da gola. Muniainek atera du kornerra, Vesgak orraztu eta Wiliamsek ondo sartu du hanka gola egiteko, 32. minutuan.

Athleticek berdinduta zuen kanporaketa. Lehen zatiko azken txanpan asko sufritu dute gorritxoek. Atsedenaldia behar dute gauzak berrantolatzeko. Dena den horren aurretik eman du lehen abisua Arrasaten taldeak, Kike Garciaren erremate bikoitz batean, 38. minutuan. Baina Julen Agirrezabalak ondo erantzun du. Segidan epaileak baliogabe utzi du Iñaki Williamsen gol bat, jokoz kanpo zegoelako. 1-0ekoarekin bukatu da lehen zatia.

Bigarren zati lasaiagoa

Osasuna gorago hasi da presioa egiten bigarren zatian, baloia gorago berreskuratu, eta Athletici erasora hainbeste ez joaten uzteko. Baloiarekin zerbait gehiago egin behar zuen Arrasateren taldeak. Baina zuri-gorriek bide beretik jarraitu dute. Bigarren zati hori ez da horren bizi hasi.

Athleticek ez zuen atzean arriskurik nahi. Nahiz eta erasoan ere ahalegindu. Osasunak izan du lehen hurbilketa, baloi luze batean. Baina zuri-gorrien atzealdeak ondo aldendu du. Etxekoak, berriz, bigarrena egitear egon dira, oraingo honetan ere korner batean. Baina Yerayk buruz egindako errematea kanpora joan da.

Inork ez du ezer arriskatu. Baina Williams anaiek egindako jokaldi bizkor batean, Nicok abagune argia izan du. Kanpora bidali du, ordea, errematea, 70. minutuan. Bigarren zatiko aukera argiena izan da. Jarraian ere kanpora bidali du errematea Guruzetak, eta segidan, Iñigo Martinezek. Berriro ere beste martxa bat jarri du Athleticek, eta estu hartu du Osasuna. 86. minutuan aukera ona izan zuten zuri-gorriek, baina ondo gelditu du Herrerak. Arauzko denbora hala amaitu da, eta luzapenen iritsi da loria gorritxoentzat.


Summary: Trump: «Gure herrialdea suntsitu nahi dutenengandik babestea da egin dudan krimen bakarra». AEBetako presidente ohiari 34 delitu leporatu dizkiote, enpresa kontuak faltsutzeagatik. Epailearen aurretik pasatu denean errugabetzat jo du bere burua.

Ordu batzuez atxilo eta zaintzapean, eskuburdinarik ez eta hari ateratako argazkirik ere ez. Donald Trump AEB Ameriketako Estatu Batuetako presidente ohia (2017-2021) modu berezian tratatu zuten atzo, herrialde horren historiako unerik esanguratsuenetako bateko protagonista bilakaturik: Juan Manuel Merchan epailearen aurretik pasatu zen Trump, eta hark jakinarazi zion 34 delitu leporatzen dizkiotela, enpresa kontuak faltsutzeagatik, 2016ko presidentetzarako hauteskundeen kanpainarekin zerikusia zuen ordainketa batengatik. Estatuburu izandakoak, aurrez iragarri bezala, errugabetzat jo zuen bere burua atzoko saioan.

Euskal Herriko gaueko ordu txikietan egin ditu adierazpenak Trumpek, Mar-a-Lagoko (Florida, AEBak) bere etxera heldu denean. Luxuzko areto batean 200 jarraitzailez inguratuta —hainbat kongresukide errepublikano tartean—, «gure herrialdea infernura doa» esanez hasi du agerraldia: «Gure herrialdea suntsitu nahi dutenengandik babestea da nik egin dudan krimen bakarra», adierazi du. Trumpen iritziz, kasua berehala utzi beharko lukete bertan behera: «Ez nuen sekula pentsatuko AEBetan hau gerta zitekeenik. Mundu guztiak, nire abokatuek, mundu guztiak, esaten dute ez dagoela ezer, ez dagoela kasurik!», azpimarratu du.

Joe Biden egungo presidenteari ere mintzatu zaio; bere arazoak justiziaren bidez ezkutatu nahi izatea egotzi dio, eta beste behin errepikatu du 2020. urteko hauteskundeetan iruzur egin zuela. Are eta gogorragoa izan da Juan Merchan epailearekin eta Andy Bragg Manhattango fiskalarekin. «Trump gorroto duen epaile bat da, eta Trump gorroto duen emazte bat du» salatu du, Merchan eta haren emazteak idatzitako txio batzuk aipatuz; Braggek, berriz, «Trumpi jarraipena egiteko obsesioa» duela esan du, eta hura inputatu beharko luketela.

Presidente ohiaren hitzaldiak 25 minutu inguru iraun du (hainbatetan eten dute haren jarraitzaileek, txaloka eta oihuka), eta nazioarteko egoeraz hitz egiteko denbora ere eman dio. Besteak beste, aipatu du berak artean ere estatuburu jardungo balu, Errusiak ez zuela sekula inbadituko Ukraina; «Txinaren mehatxuaz» ere jardun du.

Kontuak faltsutu

AEBen historian lehen aldiz, presidente ohi bat auzipetu dute. Estatuburu izandakoa atzo goizaldean heldu zen New Yorkera, eta arratsaldean joan zen Manhattango Auzitegi Kriminalera; Poliziak, auzitegi horretako segurtasun indarrek eta zerbitzu sekretuetako kideek lagunduta egin zuen bidea, Trump dorretik irten zenean. Bide hori egiten ari zela, zera idatzi zuen Truth Social sare sozialean: «Oso surrealista dirudi. Atxilotu egingo naute. Ezin dut sinetsi hau Amerikan gertatzen ari denik».

Auzitegira iristean, presidente ohiak ez zuen adierazpenik egin. Autotik atera, jarraitzaileak agurtu, eta berehala sartu zen eraikinean. Epailearen aurrean egin zuen agerraldia ez zen jendaurrekoa izan, baina areto barnean zegoeneko argazki bat argitara atera zuten, eta Trump oso serio agertzen zen, kamerari begira, abokatuak alboan zituela.

Kanpoan presidente ohiaren zaleak zeuden; goizean goizetik hasi ziren biltzen hiriko bazter guztietan, baina baita harekin kritikoak direnak ere. Eric Adams New Yorkeko alkateak jarraitzaileei eskatu zien «lasai» egoteko, eta ohartarazi zuen Poliziak esku hartuko duela istiluak sortzen bazituzten. Azkenean, Trumpen jarraitzaile oso gutxi agertu ziren, aurreko manifestazioekin konparatuz gero.

Estatuburu ohiak ukatu egin duen arren, ikerketak zera dio: 2016ko presidentetzarako hauteskunde kanpaina betean zirela, buruzagi errepublikanoak, kanpainako funtsak erabiliz, 120.000 euro ordaindu zizkion pornografian aritzen zen Stormy Daniels aktoreari, Michael Cohen abokatuaren bitartez, Danielsek ez zezan zabaldu Trumpek eta biek harremanak izan zituztela 2006an. Presidente izandakoak esan du ez zuela sexu harremanik izan Danielsekin, baina aktoreak baietz dio.

Berez, isilik egotearen truke diru kopuru bat ordaintzea ez da legez kanpokoa, baina, Manhattango fiskal Alvin Braggen arabera, litekeena da Trumpek bere enpresaren kontuak faltsutu izana ordainketa hori ezkutatzeko. Joan den ostiralean jakinarazi zuten estatuburu ohia eroskeriagatik auzitara eraman zutela; harrezkeroztik, Trumpek 7,3 milioi euro bildu ditu, Jason Miller haren aholkularietako baten arabera.

2024rako kanpaina

Baliteke Braggek zabaldutako ikerketak zuzenean eragitea datorren urteko presidentetzarako hauteskundeetarako kanpainan; izan ere, Trumpek iragarria du asmoa duela boz horietara aurkezteko —2016koak irabazi zituen, eta 2020koak galdu—. Ikusteko dago auzipetzeak mesede edo kalte egingo ote dion, adituek aurreikusten baitute gutxienez urtebete igaroko dela epaiketa hasi artean.

Hala ere, Danielsen auzia ez da Trumpen inguruan ikertzen ari diren bakarra. Georgian, Fulton barrutiko fiskala ikertzen ari da Trumpek funtzionarioak estu hartu ote zituen 2020ko hauteskundeetan hautagai errepublikanoa garailetzat jo zezaten. Bestalde, kontseilu federal berezi bat osatu dute argitzeko etxean aurkitu zizkioten dokumentu klasifikatuak zergatik eraman zituen hara Trumpek, eta zer zerikusi izan zuen 2021eko urtarrilaren 6an Kapitolioaren aurka izandako erasoarekin.


Summary: Sestaoko ama-seme batzuk hil dira auto batek harrapatuta. Gidariak alkohol tasa onartua baino hiru aldiz gehiago eman du, bai eta positibo ere drogetan. Kantabrian (Espainia) gertatu da ezbeharra, Ribamontan al Mar herrian; autoa errepidetik atera delarik, beste pertsona bat ere harrapatu eta hil du.

Sestaoko bi lagun hil dira Kantabriako erkidegoan (Espainia) izan den auto istripu larri batean. Ama-seme batzuk dira, 42 eta 19 urtekoak, eta auto batek eragin die heriotza, errepidetik atera delarik eman dien kolpe larriaren ondorioz. Istripu berean beste pertsona bat hil da, Santo Domingo de la Calzadakoa (Errioxa, Espainia). Guztira, hiru pertsona harrapatu eta hil ditu auto horrek Ribamontan al Mar herrian, kontrola galdurik errepidetik atera baita eta pertsona horiek harrapatu baititu.

Espainiako Gobernu ordezkariak Kantabrian jakinarazi du Guardia Zibilak ikerketa bat abiarazi duela. 73 urteko gidariak 0,72ko tasa eman du, 0,25 baimendua baino ia hiru aldiz gehiago; drogetan ere positibo eman du. Epailearen esku geratzekotan da gidaria. 0,60ko tasatik gora ematea delitu penala da: hiru eta sei hilabete arteko espetxe zigorra, sei hilabetetik hamabi hilabete arteko isunak edo komunitate lanak, eta gidabaimena urtebetetik laur urte bitartean galtzea ekar ditzake.

Atzo arratsaldeko 20:00etan gertatu zen harrapaketa, CA-433 errepidean. Sestaoko ama-semeak eta Santo Domingo de la Calzadako emakumea (68 urtekoa) paseoan zebiltzan errepide alboko oinezkoentzako eremuan, eta autoak aurrean eraman zituen.


Summary: Nico Williamsek bere sare sozialak ezabatu ditu irainak jaso dituelako. Athleticeko aurrelariak bi aukera argi huts egin zituen Osasunaren aurkako finalaurrekoan.

Ezbairik gabe, Nico Williams izan zen Athleticek eta Osasunak atzo jokatu zuten neurketako protagonistetako bat. Zuri-gorrien aurrelariak gola sartzeko bi aukera on izan zituen bigarren zatian, baina kanpora bota zituen biak. Haietako bat sartuz gero, Athletic Espainako Kopako finalerako sailkatuko zen zuzenean, luzapena jokatu gabe.

Ikusi gehiago: Azken tragoa Osasunarentzat

Hainbat zale zuri-gorrik, euren taldea kanporatu dutelako haserre, Williams anaietan gazteenarekin ordaindu dute sare sozialetan. Besteak beste, zalantzan jarri dute haren kalitatea, eta golak sartzeko gaitasun txikia izatea egotzi diote, nahiz eta aurten zazpi egin dituen 32 partidatan —beste hiru sartu zituen iaz—. Hori ikusirik, hogei urteko jokalariak Twitterren eta Instagramen zituen profilak ezabatzea erabaki du.

Neurketaren ostean ez zuen hitz egin Nicok, baina bai Iñakik, haren anaia zaharrak. Hark sartu zuen Athleticen gola. «Normala da [Nico] izorratuta egotea, taldekide guztiok gaude izorratuta, final baten atarian geratu gara berriz ere, eta ez dut hitzik. Oso-oso triste gaude, oso izorratuta, baina saiatuko gara burua altxatzen eta itzultzen», esan zuen.


Summary: Peter Murrell Sturgeonen senarra atxilotu dute SNPren finantzaketaren ikerketaren harira. Alderdiko zuzendari exekutibo izandakoa ikertzen ari da Eskoziako Polizia, bigarren independentzia erreferendumerako jasotako donazioak SNPren beste gastuetara bideratzeagatik.

Eskoziako Poliziak Peter Murrel SNP Eskoziako Alderdi Nazionaleko zuzendari exekutibo izandakoa atxilotu du gaur «susmagarri» gisa, alderdiaren finantzaketan irregulartasunak egon direlakoan. Murrel Nicola Sturgeon lehen ministro ohiaren senarra da —2014az geroztik zen lehen ministro, eta dimisioa eman zuen otsailean; Humza Yousafek ordezkatu du joan den astean—. Sturgeonen dimisiotik hilabetera gauza bera egin zuen Murrelek: hogei urtez alderdiko zuzendari exekutibo izan ostean, kargua utzi zuen, zentsura mozio bati aurre egin beharko ziola uste baitzuen.

Polizia ikertzen ari da ea SNPk eguneroko gastuetara bideratu dituen Eskoziako bigarren independentzia erreferendumerako jasotako donazioak; denera, 600.000 libera esterlina. Eskoziako Poliziak ez du xehetasun gehiagorik eman; Murrel itauntzen ari dira, eta hainbat miaketa egiten ari dira Eskoziako Gobernuaren menpeko hainbat helbidetan. Yousaf lehen ministroak adierazi du ez dutela ikerketa «inolaz ere oztopatuko». Alderdiari «bestelako buruzagitza bat» eman diezaiokeela azaldu du; horretan «giltzarri» izango dira «gobernantza eta gardentasuna».

Ohar bidez, SNP alderdiak adierazi du «ez litzatekeela egokia» itxi gabe dagoen Poliziaren ikerketa bati buruz komentariorik egitea. Gehitu du ikerketarekin «elkarlanean» daudela eta hala «jarraituko» dutela.

2021ko maiatzean, Douglas Chapman orduko alderdiko diruzain nazionalak ere dimisioa eman zuen, karguan urtebete baino gutxiago zeramanean, «finantzen inguruko informazio nahikoa» ez zuelako jaso.


Summary: Finalerdiko luzapenak %8,5eko ikusle kuota izan zuen ETB1en, eta %40,4koa La1n. Osasunaren eta Athleticen arteko atzoko partidaren lehen 90 minutuetan, La1ko emanaldiak %36,4ko ikusle kuota izan zuen; ETB1ekoak, berriz, %8,5ekoa. Arabako, Bizkaiko eta Gipuzkoako datuak dira.

Ikusmin handia piztu zuen atzo Espainiako Kopako finalerdietako itzulerako lehiak. Finalerako toki bat zuten jokoan Osasunak eta Athleticek. Eta San Mamesen 51.544 futbolzale elkartu ziren partida ikusteko. Milaka izan ziren, era berean, partida telebistaz ikusi zutenak, euskaraz zein gaztelaniaz. Nafarroako daturik ez dago, baina ziurtzat jo daiteke nafar askok ikusi zutela Osasunaren garaipena telebistaz. Araban, Bizkaian eta Gipuzkoan, partidako lehen 90 minutuak La1 katean ikusi zituzten 235.000 herritarrek —%36,3ko ikusle kuota—; 55.000 lagunek ikusi zuten euskarazko emanaldia aurreneko 90 minutu horietan, ETB1en —%8,5eko ikusle kuota—. Luzapenean, berriz, 268.000 herritarrek ikusi zuten gaztelaniazko emanaldia, La1n —%40,4ko ikusle kuota—; eta 57.000 lagunek euskaraz —%8,5eko ikusle kuota—.

Joaneko partidan, ETB1en ikusle kuota antzekoa izan zen: %8,4koa. La1 katean, ordea, apalagoa izan zen: %31,1ekoa. Joaneko partida 299.000 herritarrek ikusi zuten: 235.000k gaztelaniaz, eta 64.000k euskaraz. Horrenbestez, herritar gutxiagok aukeratu zuten atzo ETB1 partida ikusteko, martxoaren 1ean baino, joaneko lehiaren egunean.

Ikusle datu onak dira horiek guztiak. Baina duela bi urteko ikusle kuotak handiagoak izan ziren, Espainiako Kopako finalean: Realak eta Athleticek jokatu zuten 2021eko finala, eta %21,9ko ikusle kuota izan zuen ETB1en, eta %51,7koa Tele5n. Biak batuz gero, %73,6ko ikusle kuota bereganatu zuen Sevillan (Espainia) jokatutako partida hark —astelehenean bete ziren bi urte final hura jokatu zenetik—. Euskaldunen artean, %39,7k ikusi zuten ETB1en.

Espainiako Kopako finalerdietako datu batzuekin alderatzeko, 2020koak hartu daitezke erreferentziatzat –orduan lortu zuten Realak eta Athleticek finalera sartzea–: joanekoan, Athletic-Granada partidak %46,5eko ikusle kuota lortu zuen –400.000 herritarrek ikusi zuten finalerdia, osorik, telebistaz–; Reala-Mirandes partidak, berriz, %36,4ko ikusle kuota izan zuen (285.000 ikus-entzule).

Osasunaren finala ETBn

Maiatzaren 6an jokatuko du Osasunak Espainiako Kopako finala, Sevillan (Espainia). Bartzelona edo Real Madril izango du aurkari —bi talde horien arteko itzulerako partida La1 kateak emango du, gaur, 21:00etan—. Finala, bestalde, TVEk eta ETBk emango dute. Izan ere, ETBk otsailaren bukaeran akordioa lortu zuen Espainiako telebista publikoarekin, finalerdiak eta finala emateko.

Duela hemezortzi urte, 2005ean, Osasunak Betisen aurka jokatu zuen Espainiako Kopako finala, Madrilen. Orduko hartan, ETB1ek eta Tele5k eman zuten finala. Lehiaren kontakizuna Juanan Legorburuk eta Juan Antonio Larrañagak egin zuten euskarazko katean. Final hark %42,7ko ikusle kuota izan zuen Tele5n, eta %14,2koa ETB1en. Araba, Bizkai eta Gipuzkoako datuak dira horiek, betiere.


Summary: Gasteizko udaltzainburuaren izendapena baliogabetu egin dute genero diskriminazioagatik. ELAk jakitera eman duenez, Gasteizko epaitegi batek atzera bota du izendapena, eta Gasteizko Udalari «botere abusua» egotzi dio. Gasteizko Udalak errekurtsoa aurkeztuko dio epaiari.

ELA sindikatuak jakinarazi duenez, Gasteizko Administrazio auzietarako lehen epaitegiak atzera bota du Gasteizko udaltzainburuaren izendapena, lanpostura aurkeztu zen emakume bat genero arrazoiengatik diskriminatua izan zelako.Azken urteetan, Gasteizko Udaleko udaltzainburuaren lanpostua barne prozesuan zerbitzu eginkizunetan bete izan da, deialdi publiko baten bidez, eta, modu horretan, Gasteizko udaltzainek, hainbat lanpostutan lan egin ondoren, karrera profesionala kontuan hartuta egin dute gora aginte katean. Prozedura hori bete izan ez balitz, komisariorde zen emakume batek bakarrik beteko zukeen udaltzainburu izateko baldintza, ELAren arabera. Haatik, udalak egindako aldaketari esker, emakumeak baino kategoria apalagoa zuen gizon bat izendatu zuten udaltzainburu. Gainera, lanpostu hori betetzeko asmoz udalak egindako aldaketa ontzat emanda ere, deialdi publiko bat egin behar zela salatu du ELAk. Aldiz, lanpostua «aldebakarrez» esleitu zen, eta udaltzaingoko komisariorde emakumezko horrek ezin izan zuen prozesuan parte hartu ere egin. Horregatik, sindikatuaren zerbitzu juridikoek auzitara jo zuten, eta orain arrazoia eman diote. Epaiak dio Gasteizko udaltzainburuaren izendapena baliogabetu behar dela ez direlako betetzen «genero diskriminazioa» eta «berdintasun, merezimendu eta gaitasun printzipioak». Ebazpenaren arabera, komisario lanposturako baldintzak betetzen zituen pertsona bakarraren karrera profesionala «kaltetu» zen, eta Gasteizko Udalari «boterea desbideratzea» eta «botere abusua» egotzi dizkio. Horiek horrela, lanpostu horretarako deialdia «gardentasunez» egin behar dela ebatzi du epaitegiak, eta emakumeari orain arte zegozkion ordainsari guztiak ordaintzera zigortu du udala. ELAren ustez, «oso larria» da Gasteizko Udalak egindakoa. «Udaltzaingoa bezain maskulinizatua dagoen instituzio baten barruan, izendapen libre eta erregularizatu gabekoak emakumeen kalterako izan ohi dira», ohartarazi du. Horrelako praktikak ez direla onargarriak salatu du, eta administrazioei eskatu die martxan jar ditzatela parekidetasunaren aldeko politika eta neurri eraginkorrak, «puntu moreaz harago» doazenak.

Gasteizko Udala, aurka

Gasteizko Udalak aurreratu du epaiaren aurkako errekurtsoa aurkeztuko duela EAEko Auzitegi Nagusian. Gasteizko Herritarren Segurtasuneko zinegotzi Marian Gutierrezek «zuhurtzia» eskatu du sententzia ongi aztertu arte, baina aurreratu du ez dagoela ados epaiarekin. Hala ere, aitortu du «mingarria» dela esatea udaltzaingoan genero diskriminazioa sustatzen dela. EH Bilduk, PPk eta Elkarrekin Gasteizek «oso larritzat» jo dute ebazpena.


Summary: Martxan da inoiz egin den ikurrinik handiena sortzeko finantzaketa kolektiboa. Gure Esku-k Tourrerako egin duen deialdiarekin bat egin du txirrindulari talde batek.

Aurtengo Frantziako Tourraren lehen hiru etapek Euskal Herriaren zati bat zeharkatuko dutela aprobetxatu nahi du Gure Esku-k Euskal Herria «nazioartean proiektatzeko», eta dagoeneko martxan jarri du «inoiz egin den ikurrin erraldoiena» sortzeko finantzaketa kolektiboa. Lasterketa uztailaren 1ean hasiko da Bilbon, eta Gasteiz, Donostia, Zornotza (Bizkaia) eta Baiona daude haren ibilbidean.

Gaur, Euskal Herriko itzuliaren harira, Errenterian aurkeztu dute diru bilketa abiatzeko kanpaina, eta euskal txirrindulariek azaldu dute proiektua. Amets Txurruka, Peio Goikoetxea, InÌ;Â;ÂÂÂÂaki Isasi, Aritz Bagues, Eugenio Goikoetxea, Mikel Astarloza, Usoa Ostolaza, Nahia Polo, Idoia Eraso, Eukene Larrarte, Lierni Lekuona eta Ainhoa Ostolaza txirrindulariek bat egin dute Gure Esku-k Tourrerako egin duen deialdiarekin eta ikurrinik erraldoiena sortzeko finantzaketa kolektiboarekin.

Txirrindulariek adierazi dute aurtengo Frantziako Tourra «berezia» izango dela, Euskal Herriko txirrindulari eta txirrindularitzazale guztiontzat, Euskal Herrian izango direlako lehen hiru etapak eta bosgarrenaren zati bat. Zale euskaldunen «berotasuna» aipatu dute, eta Tourrari ongietorria egiteko deia egin dute. Era berean, Gure Esku-k egindako deialdiari bultzada eman nahi diotela gehitu dute. Astarlozaren hitzetan, «aukera paregabea da Europako txoko honetan zazpi lurraldez osatutako herri bat dagoela esateko». Erantsi du lurralde honek «nortasun propioa» duela, bai eta «Europako hizkuntza zaharrena» ere; «lurralde honek bere burua gobernatu nahi du, kirolzalea da, eta hori dena harrotasunez bizi du».

Usoa Ostolazak zaleei esan die egun horietan «ikurrinekin errepide bazterretara biltzeko»; «beti bezala, zale euskaldunak ezaugarritzen dituen errespetuzko jokabidearekin, txirrindulariak animatuz baina haien bidea oztopatu gabe», gaineratu du txirrindulariak.

Kirolariek bat egin dute, halaber, ikurrinik erraldoiena sortzeko deialdiarekin eta horretarako abian jarri den finantzaketa kolektiboarekin (hemen esteka). Bilbotik Baionara «erabaki nahi duen nazio bat» dagoela azpimarratuz amaitu dute hitzartzea: «Zabal dezagun lau haizeetara zazpi lurraldeko herri honek erabakitzeko eskubidea daukala. Euskal Herriak erabaki, Basques decide».


Summary: Israelgo Polizia Al-Aqsa meskitara indarrez sartzeak tentsioa handitu du. Poliziak 400 bat palestinar atxilotu ditu. Netanyahuk esan du «‘statu quo’-a mantentzeko» lanean ari direla. Hamasek ohartarazi du gertatutakoak «ondorioak» izango dituela. Arabiar Liga biltzekoa da

Musulmanak ramadana ospatzen ari dira, eta fededun palestinarrak Jerusalemgo Al-Aqsa meskitan, beren otoizlekurik sakratuenean, errezatzen ari ziren gaur goizaldean. Baina Israelgo Polizia han sartu da indarrez, eta 400 bat pertsona atxilotu ditu, Palestinako Wafa berri agentziak kaleratu duenez. Gainera, hamabi pertsona zauritu ditu, Palestinako Ilargi Gorriaren arabera. Izan ere, zenbait hedabidek lekukoen hitzak aipatuz kaleratu dutenez, poliziek negar gasa eta granada itsutzaileak jaurti dituzte, eta borrekin jo dituzte han bildutakoak. Urte hasiera aspaldiko bortitzena izaten ari da Jerusalem ekialdean eta Zisjordanian, eta baliteke Al-Aqsan gertatu denak tentsioa areagotzea.

PAN Palestinako Aginte Nazionaleko lehen ministro Mohammad Xtayyehk adierazi du fededunen aurkako «krimen larri bat» dela gertatutakoa, eta ohartarazi «leherketa handi bat» eragin dezakeela. Horregatik, «arduraz» jokatzera deitu du Israelgo Gobernua. Benjamin Netanyahu lehen ministroak azpimarratu du, bestalde, Tel Aviv lanean ari dela «statu quo-a mantentzeko», eta «lasaitasunerako» deia egin du. Eskualdeko beste herrialde arabiar batzuek eta Europako Batzordeak gertatutakoa gaitzetsi dute, baita Arabiar Ligak ere, eta erakunde hori urgentziazko bilera bat egitekoa da.

Israelgo Poliziak esku hartzea justifikatu du, argudiatuz behartuta sartu direla meskitara, «maskaratutako asaldatzaile batzuk» han «gotortu» direlako, suziriekin, makilekin eta harriekin. «Poliziak sartu direnean, asaldatzaile talde batek eraso egin die granadak eta suziriak erabiliz», azaldu du Poliziak, ohar batean. Netanyahuren hitzetan «muturreko musulmanak» ziren meskitan «gotortuta» zeudenak.

Gertaera horren ondoren, Gaza iparraldetik suziriak jaurti dituzte Israelera. Armadak esan duenez, aireko defentsa sistemek bost suziri erorarazi dituzte, eta beste lau jenderik bizi ez den tokietan erori dira. Israelgo armadak Gazako «gune militar bat» bonbardatuz erantzun du. Al-Jazeera telebista katearen arabera, errefuxiatuen kanpaleku bati ere eraso dio Israelek. Tel Avivek Hamas Palestinako antolakunde politiko islamistari egotzi dio erasoaren erantzukizuna. Hamasek du Gazaren kontrola, eta haren buru Ismail Haniyek esan du «inoiz ikusi gabeko krimena» dela Al-Aqsakoa, eta «ondorioak» izango dituela.

Al-Aqsa gatazka iturri bihurtu da azkeneko bi hamarkadetan. Jerusalemgo Hiri Zaharrean dago, Meskiten Zelaigunean, 1967tik Israelek nazioarteko zuzenbidearen kontra okupatuta dauzkan lurretan. Baina judaismoak eremu sakratutzat dauka eremu hura. 1967ko akordioek ezarritako statu quo-aren arabera, musulmanak noiznahi joan daitezke zelaigunera; juduak, ordea, ordu jakin batzuetan, baina ezin dute errezatu. 1967ko itunean jasotakoa aintzat hartuta, Jordaniako Gobernua da musulmanen eta kristauen Jerusalemgo leku sakratuen erabilera gainbegiratzen duena.

Hori bai, han otoitz juduak baimentzea deliberatu zuen Jerusalemgo epaitegi batek 2021eko urrian, aurrekaririk gabeko erabaki bat hartuta. Palestinarren sumina eragin zuen horrek. Kezkatuta daude, gainera, Israelgo eskuin muturrak ez duelako baztertzen Al-Aqsako azpiegitura islamiarra eraistea eta haren ordez tenplu judu bat eraikitzea.

Filtrazio bat

Arabiarrek «elkar hiltzen» dutela, «berez» horrelakoak direla, adierazi zion telefono dei batean Israelgo Poliziaren inspektoreburu Kobi Xabtaik Israelgo Segurtasun Nazionalerako ministro Itamar Ben-Gvirri. Bi buruzagien arteko elkarrizketa hori filtratu diote Keshet 12 telebista kateari, eta transkripzioa kaleratu du, gaur.

Horren arabera, Ben-Gvir ari zen Xabtai konbentzitzeko ahaleginean, babestu dezan sortu nahi duen guardia nazionala, 2.000 bat kidekoa. Xabtai, baina, jendaurrean agertu da horren kontra. «Hilketa bat bestearen atzetik; marra gorri guztiak zeharkatu dituzte», esan zion Gvirrek, transkripzioan irakur daitekeenez. Orduan erantzun zion inspektore uruak arabiarrekin ez dagoela «ezer» egiterik.

Poliziaren bulegoak ohar bat kaleratu du zabaldutako transkripzioaren harira, eta ez du horren edukia ukatu, baina «harrituta» dago, eta egotzi dio ministroari «elkarrizketa pertsonalak grabatzea».

Israelgo hedabideek gaur iradoki dute Ben-Gvir ultraeskuindarraren bulegoak filtratu dituela elkarrizketak. Aintzat hartu behar da Xabtaik duela egun batzuk nabarmendu zuela, gutun batean, «inondik ere» ez dela «beharrezkoa» guardia nazional bat eratzea; are, hori sortzearen ondorioak «ezin okerragoak» liratekeela herrialdearentzat.


Summary: Etzi hasiko da buruz burukoa, Urrutikoetxea-Elordi partidarekin. Finala ekainaren 4an jokatuko da Bilbon, eta final-laurdenetako ligaxkan pilotariek bi aste izango dituzte partida batetik bestera. Arangurenek jokatuko du Baikon Peñaren ordez. Eta lesioak tarteko, Elezkanok jokatu egingo du, nahiz eta atarikoan kanpoan geratu zen.

Mikel Urrutikoetxearen eta Aitor Elordiren arteko partidarekin ekingo zaio ostiralean aurtengo Buruz Buruko Txapelketari. Lekeition jokatuko da partida hori. Finala ekainaren 4an jokatuko da, Bilbon. Hainbat berritasun izango ditu aurtengo aldiak. Nagusia: final-laurdenetako ligaxkan pilotariek bi aste izango dituzte partida batetik bestera. Aurreko urtean, asteburuero partida bat jokatu zuten, eta pilotariak kexu agertu ziren, horrek haien eskuetan izan zezakeen eraginagatik. Hala, aurten tarte handiagoa ezarri dute. Parte hartzaileei dagokionez, iazkoarekin alderatuz, Baikon Jon Ander Peña ez da arituko, bai, ordea, Asier Arangurenek. Hura izango da berritasunetako bat, Jon Alberdirenarekin batera. Azpeitiko aurrelariak 22-18 hartu zuen mendean Asier Agirre atarikoan.

Enpresa bakoitzetik pilotari hauek parte hartuko dute: Aspetik Joseba Ezkurdia, Jokin Altuna, Danel Elezkano, Elordi, Dario Gomez eta Peio Etxeberria arituko dira; Baikotik, berriz, Unai Laso, Erik Jaka, Iñaki Artola, Aranguren, Mikel Urrutikoetxea eta Alberdi. Asperi dagokionez, Beñat Rezustak eta Jose Javier Zabaletak uko egin diote parte hartzeari. Rezustak ez ditu eskuak behar bezala. Zabaletak, berriz, atzo egindako entrenamendu batean min hartu zuen. Eskuin eskuko hatz txikia apurtu zuen, eta hiruzpalau astez jokatu gabe egon beharko du. Hala, atarikoan kanpoan geratu zen Elezkano II.a deitu dute. Gainera, Ezkurdiak ere zalantzak ditu, bikian izandako lesio batengatik. Baikon, berriz, egungo txapelduna dago zalantzan, Laso. Bizkarreta-Gerendiaingoak min hartu zuen igandeko Binakako finalean, eta gaur jakingo dira egin dizkioten proben emaitzak. Baina apirilaren 23an jokatu beharko luke lehen partida Altuna III.aren kontra. Beraz, ezusterik ezean, parte hartuko du.

Urrutikoetxea-Alberdi partidaz gain, final-zortzirenetan beste hiru kanporaketa hauek jokatuko dira: Elezkano-II.a-Artola, larunbatean, Bastidan; Dario-Aranguren, Ezkaraien, igandean; eta, Peio Etxeberria-Alberdi, astelehenean, Tolosan. Final-laurdenetako ligaxkako bi partida ere zehaztuta daude: Ezkurdia-Jakak Eibarren jokatuko dute hilaren 16ean, eta, esan bezala, Lasok eta Altunak, apirilaren 23an Bilbon.


Summary: Osakidetzako garbitzaile azpikontratatuen greba apirilaren 30era arte luzatu du ELAk. Sindikatuak salatu duenez, ia 40 eguneko lanuztearen ondotik lan gatazka ez da konpondu oraindik.

ELA sindikatuak erabaki du apirilaren 30era arte luzatzea Osakidetzako garbitzaile azpikontratatuen greba. Ia 40 egun daramatzate greban, euren lan baldintzak Osakidetzako langileenekin berdindu ditzatela exijitzeko, eta sindikatuak salatu du lan gatazka ez dela konpondu oraindik.

Ohar batean dioenez, enpresak eta Osakidetzak ez dute bere gain hartu nahi gatazkan duten erantzukizuna, eta greba «oztopatzeko» mekanismo guztiak erabiltzen ari dira. Adibidez, ELAk salatu du Eusko Jaurlaritzak aparteko garbiketa agindu duela aste honetan bertan Mendaroko ospitalerako (Gipuzkoa), eta gaur baita Arrasate eta Donostako Ospitalerako ere. Sindikatuak dio aparteko garbiketa egiteko aginduak greba «oztopatzeko» eta grebalariak «adoregabetzeko» helburu politikoa duela, baina ohartarazi du langileek grebari eutsiko diotela: gutxienez beste bi astez egingo dute lanuztea. Sindikatuaren ustez, negoziatuz eta garbitzaileen karrera profesionala ordainduta lortuko da irtenbidea topatzea. Joan den astean, ELAko ordezkariek bilera egin zuten Eusko Jaurlaritzako Lan Sailarekin, egoera desblokeatzeko asmoz. Izan ere, sindikatuak salatu du Eusko Jaurlaritza arduratzen dela «ospitaleak dauden baldintzetan» egoteaz. Datorren astean beste bilera bat egingo dute bi aldeek, eta sindikatuak ontzat jo du Osakidetzak negoziatzeko urratsa egitea. Bitartean, mobilizazioei eutsiko diete. Hala, datorren ostegunerako, hilak 13, manifestazio batera deitu du ELAk Donostia ospitalean; eta, ostiralerako, hilak 14, Gasteizko Legebiltzarreko atarian elkartzera deitu du.


Summary: Nafarroako hezkuntzako sindikatuek esan dute mobilizatzen jarraituko dutela. Gobernuak negoziatzeko orduan «edukiak» lantzeko borondate argia erakutsi behar duela esan dute LAB, Steilas, CCOO, ELA eta UGT sindikatuek

Hezkuntza publikoaren arloko greba egin dute astelehen honetan LAB, Steilas, CCOO, ELA eta UGT sindikatuek Nafarroan, eta, gaur jakinarazi dutenez, Nafarroako Gobernuak «edukiak» lantzeko «benetako negoziazio bati» ekiteko asmoa agertzen ez duen bitartean, mobilizazioen bidean jarraituko dute. ELA eta UGT sindikatuetako eledunak solastatu dira gaur kazetarien aurrean; ehun zentro publikotan jasotako atxikimenduak eramatera joan dira Nafarroako Jauregira, eta orduan hartu dute hitza. Bide batez, bilera baterako eskea egin dute: Nafarroako Gobernuko lehendakariarekin hitz egin nahi dute, Maria Txibiterekin.

«Ez dugu epe motzeko begiradarekin geratu nahi. Ez dugu orainean geratu nahi, apirilean; lantaldeen antolaketari buruz orain hitz egin nahi dugu, garaiz baikaude. Orain ari dira hauteskunde programak lantzen, programetan egon daitezkeen akordioak aztertzen, eta garaiak eskatzen duenari erantzun diezaioten nahi dugu», adierazi dute.

Mobilizaziotan sindikatu guztiak «batuta» ari direla nabarmendu dute, eta ez dela batere ohikoa. «Eta mobilizatzen jarraitzeko prest gaude. Areago, grebarekin bat egin ez zuten sindikatuek ere aldarriekin bat egiten dutela badakigu, eta aurrera egingo dugu ezarritako lan ildoetan; horregatik ez dugu ulertzen Hezkuntza Departamentutik zergatik ari garen ikusten halako jarrera itxia».

Greba egunak eragin zituen arazoen berri badutela onartu dute, baina borroka bide hori besterik ez zitzaiela geratu adierazi dute; grebarako deia martxoaren 6an egin bazuten ere Nafarroako Gobernuak tarte horretan ez zuela inolako urratsik egin argudiatu dute, eta jarrera hertsi hori eragozpen dela. «Guztiz bidegabea iruditzen zaigu. Tamala da. Baina gure aldarriekin jarraituko dugu». Horra zein diren: «Kalitatezko hezkuntza, ratioen apaltzea, behin-behinekotasunaren urritzea, irakasleen lan kargen arintzea eta egonkortasunean hobera egitea».

Greba «arrakastatsua»

Elkarretaratze bat egin dute gaur, eskoletako atxikimenduak Nafarroako Gobernuaren arduradunei eramateko egin duten ekitaldiak. Ohar bat irakurri dute han, eta adierazi dute hilaren 3ko greba «arrakastatsua» izan zela. «Irakasleen erdiek baino gehiagok egin zuten greba, Hezkuntza Departamentuak ezarritako gutxieneko zerbitzuak guztiz gehiegizkoak izan baziren ere», nabarmendu dute. Goizean zehar, halaber, Tafallan, Tuteran, Donezteben, Altsasun, eta Lizarran mobilizazioak egin zirela gogoratu dute. Arratsaldean manifestazioa egin zuten Iruñean, hura ere jendetsua izan zela azaldu dute, eta herritarrak ere bildu zirela bertara babesa erakustera. «Hala ere, oraindik ez dugu jaso neurri zehatzen gainean negoziatzeko asmoen gaineko albisterik jaso«, azaldu dute, kritiko.

Negoziazioak orain hasiko balira heldu den ikasturtera begira aldaketak egin ahal izango liratekeela adierazi dute, eta onuragarria litzatekeela hori alde guztientzat.


Summary: LABek grebara deitu du Bizkaiko adinekoen egoitzetan. Sei eguneko lanuztera deitu du, maiatzaren 15etik 20rako. Txandakako baraualdia egingo dute, ratioei buruzko proposamena sozializatzeko.

Bizkaiko zahar etxeetako langileak grebara deitu ditu LAB sindikatuak maiatzaren 15etik 20rako. Egun indarrean diren ratioak salatuko dituzte protesten bidez; hala, txandakako baraualdia egingo dute, ratioei buruzko proposamena sozializatzeko. LABen ustez, egungo ratioa «ankerra» da, eta egoiliarrei eta langileei «etengabeko tratu txarrak» ematen dizkie. Egoera horren erantzule egin ditu administrazio publikoak, eta eskatu die erantzukizuna bere gain hartzeko. Hain justu, LABek hainbat neurri proposatu ditu egoitzetako egoera hobetzeko. Batetik, proposatu du gaueko ratioa izatea bi gerokultore hamabost egoiliarreko; eguneko ratioa, berriz, zaintzaile edo gerokultore bat lau egoiliarreko; eta erizaintza zerbitzua 24 orduz egotea, eta gutxienez erizain bat hamasei egoiliarrekiko. Bizkaiko adinekoen egoitzetako egoera salatzeko, hiru egunez protesta egin du sindikatuak Kalbarioko martxa lelopean. Gaur amaitu dute protesta hori. Sindikatuko kideek salatu dute patronalak ez duela negoziatzeko borondaterik: «Egungo ereduak aukera ematen du enpresa horiek poltsikoak diru publikoz betetzeko, egoiliarrei eta langileei tratu txarrak ematen dizkieten bitartean». Bizkaiko Aldundiari eta sektoreko enpresei esan diete «nazkatuta» daudela «kalbario» horrekin, eta eskatu diete adinekoen «duintasunarekin» eta langileen lan baldintzekin negozioa egiteari uzteko.


«Titulu ederragorik ez genuke asmatuko»

Summary: «Titulu ederragorik ez genuke asmatuko». Osasunaren jarraitzaileak kabitu ezinik dira atzotik. Athletici irabazita, Espainiako Kopako finalerako sailkatu dira gorritxoak; gaur argituko da Madril edo Bartzelona izanen duten aurkari. 2005ean jokatu zuten final bat azkenekoz.

«Nola ez nintzen enteratuko, bada? Egunkarietan ez dago besterik!». Ozen aditu da txilioa Iruñeko Carmen kaletik behera, 11:00ak jotzear zirela. Postaria izan da, eta kale garbitzaileari ari zitzaion, atari batean egunkari mordo bat uzten zuen bitartean. Eskuetan zituen egunkari gehien-gehienen azaletan, argazki eta titular antzekoak. BERRIAn, hau: Osasuna Kopako finalera. Alai argitu du eguna Iruñean.

Ikusi gehiago: Azken tragoa Osasunarentzat

Hain zuzen, ohi baino egunkari gehiago saldu dituela nabarmendu du Carmelo Butinik, Estafeta kaleko La Casa del Libro liburu dendaren jabeak. Zehaztu duenez, irakurtzeko baino gehiago, gordetzeko nahiko dute askok. «Ez nau harritzen; noiz atera gara gu Marca-ren azalean?», bota die Javier Ferrer eta Angel Bidegain bezeroei. Haiek ere ados dira. «Ez baikenuen asmatuko titular hoberik, oraingoz», erantzun du Ferrerrek. Gustura eta luze aritu dira partida bitartean bizitakoak elkarri kontatzen. «Sergio Herrerarena sekulakoa da; erotua dago, eta hain da ona!», batek, barrez. «Semeak Pragatik idatzi zidan, kexuka zergatik ez ote zegoen hemen!», besteak.

Orain, Butinik, Ferrerrek eta Bidegainek, hirurek dute argi zer den egin beharrekoa: finalera joateko modua bilatzea. Ohartarazi dutenez, tren txartelak bukatuak dira dagoeneko, eta lotarako tokiak alokatzeko prezioak izugarri puztuta daude maiatzaren 6ko astebururako. Halere, argitu dute aurkituko dutela beste maneraren bat. Txisteren bat ere egin dute horren kontura. «Bilbokoek jadanik nahiko ez dituztenak eros ditzakegu sikiera. Haiek ez dira joanen!», esan du Ferrerrek.

Gaurko nekea ez da min

Gau luzeak eta loaldi motzak izan dituzte iruindar askok. Nekane Marquez irakasleak hala deskribatu du bart bizitakoa. Armonia Txantreana peñan partida ikusi, eta segidan igo zen Alde Zaharrera, ordu txikietan taldeari ongietorria egiteko. Marquezek 25 urte ditu, sarri ospatu ditu Osasunaren garaipenak antzeko giroan, are gehiago mailaz jaisteko zorian izan eta azkenik salbatu izan denetan, baina, dioenez, halakorik sekula ez zuen bizi izan orain arte. Izan ere, hemezortzi urte joan dira Osasunak final bat jokatu zuen azken alditik. «Askok bezala, kontatu didatena baizik ez dakit 2005eko final hartaz. Ea honetan dena ospatzerik dugun».

Eguerdi partean, logale aurpegia disimulatu ezinik atera da Kepa Azkona arrotxapearra lantokitik, kafe bila. Ezin kabiturik da, edonola ere. Bezperan San Mamesera joateko aukera izan zutenetako bat da Azkona –600 bat gorritxo joan ziren–. «Nola sufritu genuen», bota du, baina ziztuan erantsi: «Sekulakoa izan da».

Ikusi gehiago: Finala, iruditan

Oroitu duenez, giroa arratsaldetik zen ederra Bilbon, eta argi sumatzen zen denak zirela urduritasunak joak. Dioenez, Iruñetik Bilbora joateko bidaia eta etxera bueltatzekoa ezin dira konparatu: «Pentsa nola joan ginen, eta nola itzuli. Horrek ere badu bere xarma: partida hau etxean jokatu izana izugarria izango zen, baina kanpoan izateak badu berea, eta... San Mamesen baldin bada, zer esanik ez». Gainera, gazteak iradoki du egunotan ere izanen duela gehiago gozatzeko tartea: «Oraindik entzun gabea dut Jagobak [Arrasate] Gazteluko plazan egin zuen bertsoa».

Hain justu ere, entrenatzaileak hau kantatu zien goizaldean taldeari harrera egin zioten ehunka jarraitzaileei: «Asko sufritu dugu/ San Mamesen, hara/ hemendik guztiontzat/ nire besarkada/ ez gara errenditzen/ klasifikatu gara/ orain guztiok batera/ goazen Sevillara».


Summary: Zupiria: «Kontuz ibili behar dugu izugarrikerien protagonistak heroi bihurtzearekin». Eusko Jaurlaritzako bozeramaileak aitortu du Mikel Zabalzaren kasuarekin lotura izan zuen guardia zibila mailaz igotzeak «ezinegona» sortu duela.

Espainiako Gobernuak Mikel Zabalzaren kasuarekin lotura izan zuen Arturo Espejo Valero guardia zibila mailaz igo izana zeresana ematen ari da oraindik. Gaur, Bingen Zupiria Eusko Jaurlaritzako bozeramaileari polemikaren inguruan galdetu diote Herri Irratian, eta zera esan du: «Kontuz ibili behar dugu izugarrikerien protagonista izan daitezkeenak heroi bihurtzearekin». Gogora ekarri du Zabalzaren sendiaren sufrimendua, eta gertatutakoa argitzeko eskatu. Eta ez soilik Zabalzaren kasuan, baita indarkeriaren biktima izan direnen argitu gabeko beste hainbat kasutan ere; esaterako, duela 50 urte ETAk Ipar Euskal Herrira film bat ikustera joan ziren Galiziako hiru gazte hil zituela oroitu du: «Ezin imajina dezaket familia horiek bizi izan duten oinazea». Erantsi du oraindik zorrak daudela «iraganarekin eta memoriarekin», eta horretarako ezinbestekoa dela gertatutakoa argitzea. «Biolentzia terrorista izugarria pairatu dugu, eta, zenbaitetan, estatuak modu ilegitimoan erantzun du». Horri lotuta, azpimarratu du ulertzekoa dela hala Zabalza kasuarekin zerikusia izan zuen guardia zibila mailaz igotzeko erabakiak nola gertatutakoa argitzeko borondaterik ez egoteak «ezinegona» sortzea.


Summary: Baldintzapean aske geratu da Jon Crespo euskal presoa.

Etxerat elkarteak jakinarazi duenez, Jon Crespo Galdakaoko (Bizkaia) euskal presoaren baldintzapeko askatasuna irmoa da. Eusko Jaurlaritzak onartutako hirugarren graduen aurkako lehen errekurtsoetako bat izan zen Cresporen kontrakoa. 20 urte eta erdi egin ditu espetxean, eta 2021eko irailean bete zituen zigorraren hiru laurdenak.

Crespo 2002tik dago preso, eta Valdemoro, Topas eta Murtziako espetxeetan egin zituen urte gehienak. Azken horretatik Duesora (190 kilometrora) lekualdatu zuten 2021eko urtarrilean. Espainiako Espetxe Erakundeek Crespori hirugarren gradua ematearen alde egin zuten Dueson preso zenean, eta Basauriko espetxera (Bizkaia) lekualdatu zuten urte hartako urrian; orduan hartu zuen Eusko Jaurlaritzak bere gain espetxe eskumena. Fiskaltzak, ordea, gradu progresioaren aurkako helegitea jarri zuen, eta Espainiako Auzitegi Nazionalak men egin zion haren eskaerari; 2022ko otsailean itzuli zen espetxera. Gerora, espetxeko tratamendu batzordeak berriz onartu zuen galdakoztarrari hirugarren gradua ematea, eta hala egon da orain arte.


Alferrikako bilera Matignonen

Summary: Alferrikako bilera Matignonen. Frantziako sindikatuek uko egin diote beste gaiei buruz hitz egiteko Borne lehen ministroak egin dien eskaintzari. Erretretaren erreformaren aurkako hamaikagarren protesta eguna izango da gaur

Ordubete iraun du bilerak, baina minutu bakar batekin nahikoa zuten Elisabeth Borne Frantziako lehen ministroak eta zortzi sindikatuen buruak jakiteko alferrik ari zirela. Parisko Gobernuak elkarrizketa sozialari ekin nahi dio, baina itxi egin du sindikatuei gaur egun interesatzen zaien gai bakarra, pentsioen erreformarena eta, bereziki, erretretaren adina 62 urtetik 64 urtera ez atzeratzea. Baldintza horietan, gorren arteko elkarrizketa izan da gaur goizean Parisen egindakoa.

Korapiloa hilaren 14ean aska daiteke, orduan emango baitu Frantziako Kontseilu Konstituzionalak erreformari buruzko epaia. Ez da espero epaileek erreforma oso-osorik baliogabetzea, baina baliteke artikulu batzuk atzera botatzea, Gizarte Segurantzaren finantzaketarekin lotura zuzena ez dutelako, hala nola, langileei buruzko kontratuak eta enpresek adineko langileen erregistro bat eduki behar izatea.

Presioari eusteko, protesta deitu dute biharko sindikatuek, hamaikagarrena urtarrilean mobilizazioak hasi zituztenetik. Baionan, 10:30ean hasiko da manifestazioa, tren geltokian.

Binet, aurpegi berria

Batere itxaropenik gabe joan dira Matignonera Frantziako zortzi sindikatuetako buruzagiak. Haien artean izan da aurpegi berri bat, Sophie Binet CGTko buru berriarena. Espero ez zen aurpegia, Binet ez baitzen faborito Phillippe Martinez ordezkatzeko Frantziako sindikatu handienetan bigarrena den horretan. Martinezek beste emakume bat zuen buruan bera ordezkatzeko, Marie Buisson, baina amore eman behar izan zuen, CGTko batzarkideek arbuiatu egin baitzuten bere kudeaketa txostena.

Martinezi egin zaion kritika nagusia da erretretaren erreforman CFDT sindikatu moderatuarekiko batasuna hobetsi duela, ildo gogorrago bat hartu beharrean.

Edonola ere, lehen ministroarekin bildu ondoren Bineten ahotik entzundakoa izenpetu zezakeen Martinezek ere: «Bilera alferrikakoa izan da [...] Gobernuak egoera azken muturrera eramateko estrategia hautatu du, bortxazkoa eta arduragabea. Gobernuak du desordenaren erantzukizuna».

Intersindikalaren jarrera laburtu du Cyril Chabanier CFTCko presidenteak: «Lehen ministroari esan diogu irtenbide demokratiko bakarra [erretretaren erreformaren] testua atzera botatzea dela. Lehen ministroak erantzun digu testuari eusten diola; erabaki larria da. Ez dugu gaia itxitzat jo nahi, eta, gobernuak nahi duen moduan, beste gai batzuena ireki, hala nola guztiontzako enpleguarena eta aberastasunaren banaketarena».

Gobernuak arnasa behar du

Hain zuzen ere, gai horiei heldu nahi die Borneren gobernuak, eta horrela berreskuratu nahi du azken bi hilabete eta erdiko protesta jendetsuek higatu dioten kapital politikoa.

Arnasa kosta ahala kosta behar du gobernuak, eta horregatik, gaur sindikatuen ezezkoa jaso arren, bilera baliagarria izan dela ziurtatu du Bornek. «[Erretretaren] adinari buruzko desadostasunek sakonki ezer eztabaidatzea eragotzi diguten arren, nik uste dut bilera garrantzitsua izan dela. Sindikatuak prest daude aurrerago gai horiei buruz mintzatzeko, eta esan diet gobernuak eta nik ez dugula aurrera egingo gizarte eragilerik gabe».

Hori baita Emmanuel Macron presidentearen promesa: aurrerantzean ez da erreformarik egingo norbaiten babesik gabe. CFDT sindikatu moderatua dute buruan Macronek eta Bornek. Haren idazkari Laurent Bergerrek onartu egin du «gai garrantzitsuak» dituela esku artean gobernuak, baina horiei buruz hitz egiteko giroak baretu behar duela gehitu du. Eta baretzea, bere iritziz, «testua ez aplikatzea da».

Gizarte eragileen babesa ez ezik, oposizioko alderdiena ere behar du gobernuak ezer aurrera atera nahi badu. Haiekin ere bilera sorta abiatu du Bornek, legealdi osorako ez bada, gai zehatzei buruzko adostasuna bilatzeko.


Hegan doaz, hegan datoz

Summary: Hegan doaz, hegan datoz. Udaberriko oporren atarian, bostehun hegaldi inguru espero ditu igandera bitarte Loiuko aireportuak. Zenbaitek asteburua erabiliko du atzerrira joateko, besteek Euskal Herria bisitatzeko

Opor usaina dario Loiuko aireportuari (Bizkaia) goiza hasi orduko. Ehun hegazkin arituko dira joan etorrian Bilbotik hurbilen dagoen aireportuan. Igandera bitarte antzeko fluxua espero dute bertako langileek. Ohiko jarduna den arren, «dena ondo joan dadin» nahi lukete: «Ulertzen dugu data hauek bereziak direla eta guk gure onena jarriko dugu jendeak gustura bidaiatu dezan».

Hamarrak jotzear direla fakturatu ditu Herrero familiak hiru maleta Mallorcara (Herrialde Katalanak). «Eguzki bila» joango dira eta astebete pasatuko dute han: «Urteroko eskapada izaten da; aurten espero baino laburragoa izango da, baina aprobetxatuko dugu». Hamaikak bost gutxiagotan da irtetzekoa haien hegaldia, eta kontrola «azkar» pasatu eta gosaltzera joan dira, «denbora egiteko».

Paneletan ageri dena baino denbora «dezente» gehiago itxaron behar izan du Marina Sanchezek. Munichen (Alemania) lanean ari den lagun bati bisita egitera joango da «egun gorrietan». Urduri jarri da hegaldia atzeratu egin dela esan diotenean, baina, 14:00etarako lur hartua zen helmugan: «Aspaldi ez dugula elkar ikusi, eta asteartera arte jai dudanez, bisita txiki bat egingo diot».

Usoak hegan

Usoa ezizenez da ezaguna aireportua. Hegazti itxurazko diseinua egin zuen Santiago Calatravak, eta irteeren solairuaren azpian daude iritsierak. Bide errazena igogailuz egitea da. Tunel batek aukera ematen du heldu berri direnak maletak hartzen ikusteko; hala zegoen bikote bat semearen zain. Amsterdamen (Herbehereak) Erasmusa egiten ari da eta bi asteko oporrak etxean egoteko probestuko ditu: «Ezberdina da Amsterdam. Gustura nago, baina gogoa neukan apur bat deskonektatu, etxera itzuli eta lagunekin egoteko».

Eguraldia lagun dute aireportutik irtetzen ari diren bidaiariek. Bilborako autobusaren zain dago bikote paristar bat, giroaz «harrituta». Bilbon hartu dute hotela, eta Euskal Herria bisitatuko dute hamar egunez: «Plan zehatzik ez daukagu, Bilbo eta Donostia gomendatu dizkigute. Ikusiko dugu zer egiten dugun, nahiago dugulako ondo jan, asko ibili baino».

Taxiaren atzekaldean maletak tetrisean nola sartzen aritu da Andaluziako (Espainia) familia bat. Hauek ere Bilbo dute helmuga: «Aste Santuan ihes egiten dugu herritik, lasaitasun eta giro epelen bila. Ea zer topatzen dugun Bilbon!».

Ohartzerako igaro dira dozena bat hegazkin. Lainorik ez da zeruan, eguzkiak hartu du gaina eta hegazkinak Loiuko aireportuan ohikoak diren lurreratze eta aireratze mugiturik gabe ibiliko dira dena ondo bidean.


Summary: Nazioarteko merkataritzaren bolumena %1,7 haziko da aurten, eta BPGa %2,4. Tentsio geopolitikoak eta inflazioa jo ditu WTOak merkataritzaren jaitsieraren erantzule. 2024an aurten baino are gehiago haziko da salgaien trukea nazioartean: %3,2 inguru

Aurreko bi urteetan egin moduan, nazioarteko merkataritza bolumena eta munduko BPG barne produktu gordina hazi egingo dira aurten, baina erritmo apaleagoan. WTO Nazioarteko Merkataritza Elkartearen aurreikuspenen arabera, munduko BPGa %2,4 haziko da, eta merkataritza, berriz, %1,7. Hala ere, iazko urrian iragarritakoa baino gehiago da hori, orduan merkataritza %1 haziko zela kalkulatu baitzuen WTOk. 2024rako, baina, bi adierazle horiek gorakada izango dute: salgaien trukea %3,2 da haztekoa, eta BPGa, berriz, %2,6.

Aurreikuspenak betez gero, puntu bat jaitsiko da aurten nazioarteko merkataritza bolumenaren hazkundea: %2,7tik %1,7ra. WTOaren arabera, «Ukrainako gerra, inflazio handia, moneta-politikaren gogortzea eta finantza merkatuen ezegonkortasuna» dira hazkunde mailaren jaitsieraren erantzule.

Ipar Amerikan eta EBE Estatu Burujabeen Erkidegoan (Sobietar Batasuneko errepublika gehienak) haziko da gehien esportazioen bolumena, %3,3 eta %2,8 hurrenez hurren. Afrikan, berriz, %1,4 egingo du behera. Inportazoei dagokienez, Errusia nagusi den EBEn haziko dira gehien (%14,9), nahiz eta Mendebaldeak Errusiari ezarritako zigorrek indarrean jarraitu. Hego Amerikan eta Europan behera egingo dute inportazioek, hurrenkeraz %1,6 eta %0,6. Asian (%4,2) eta Afrikan (%3,5) haziko da gehien ekonomia, eta EBE da BPGak behera egingo duen munduko eskualde bakarra (-%0,9).

Ngozi Okonjo-Iweala WTOaren zuzendari nagusiak adierazi zuen merkataritzak mundu mailako ekonomiaren arazoei aurre egiteko aldeko indarra izaten jarraitzen duela, baina gehitu zuen kanpoko faktoreen menpe egongo dela aurten ere: «Oso garrantzitsua izango da gobernuek merkataritzaren zatiketa saihestea eta oztoporik ez jartzea. Merkataritza kontuetan lankidetzan inbertitzeak hazkunde ekonomikoa indartu eta pertsonen bizi maila hobetuko du».

Covidaren zulotik aterata

Pandemiak kolpe handia eman zion nazioarteko merkataritzari, baita herrialdeen ekonomiei ere. Industria ia erabat geratu zen hainbat astez, eta kontsumoak ere behera egin zuen. Hori dela eta, nazioarteko salgaien trukeak %6,1 egin zuen behera, eta munduko BPGa %3,3 jaitsi zen. Hain urte txarraren ostean, edukiontziak gehiago mugitzen hasi ziren, eta 2021ean ia %10 hazi zen merkataritzaren bolumena. Aurreko urtearekin alderatuta; ekonomiek ia %7 egin zuten gora 2021ean. Iaz ere hazten jarraitu zuten bi adierazle horiek, baina erritmo apalagoan. Aurten are gutxiago haztea aurreikusten du WTOak, baina 2024ean gora egingo du berriro. Hala ere, aise itzuli dira pandemiaren aurreko merkataritza bolumen datuetara.


Vingegaard nagusi Hikako horman

Summary: Vingegaard nagusi Hikako horman. Azken 300 metroetan sua piztu du Vingegaarden erasoak, eta beste faboritoek ezin izan dute harrapatu. Mikel landa bigarren izan da, bi segundora.

Faborito nagusia gailendu da Amasa-Villabonan (Gipuzkoa). Jonas Vingegaardek (Jumbo-Visma) irabazi du Euskal Herriko Itzuliko hirugarren etapan. Etaparen lehen erdia lasaia bazen ere, mendate motzak eta lehergarriak zituzten bigarren erdian. Azken 16 kilometroetan %10 inguruko zenbait aldapari egin behar izan diete aurre, eta Hikako horman, %26ko aldapa pikoan, piztu du sua danimarkarrak. Beste hainbat txirrindularik kostata eutsi dute bizikleta gainean azken hirurehun metroetan, baina Frantziako Tourreko azken garaileak erakustaldia eman zuen. Mikel Landa (Bahrain) eta Enric Mas (Movistar) izan ditu atzetik; bi segundora helmugaratu dira.

Etapa hasi eta berehala hartu diote aurre tropelari Simon Geschkek (Cofidis), Pierre Latourrek (TotalEnergies) eta Georg Zimmermannek (Intermarche). Hogeitahamar segunduko tartea zabaldu dute, eta lanean jarri dira ProTeam mailako taldeak; besteak beste, Euskaltel edo Kern Pharma. Helburu nagusia ihesaldietan sartzea dute talde horiek, eta helburua lortu ezinda, tropelaren buruan jarri dira. Hala ere, ez dira aldea murrizteko gai izan, eta amore eman behar izan dute azkenean. Kolpe gogorra izan da haientzat, baina argi gelditu da lehia gogortzen denean World Tourreko txirrindularien gaitasuna bestelakoa dela.

Getariatik igarotzen ari zirela Remi Cavagna (Soudal-Quick Step) batu zaie atzetik aurrerakoa eginda, eta gero, Meagasen gora, Nicolas Prodhomme (Alpecin) eta Thibault Guernalec (Arkea) batu zaizkie. Cavagnak berak jarri du erritmoa Villabonako malda gogorrenetan. Zimmermannek eta Latourrek soilik jarraitu dute haren erritmoa, eta hirurak elkarrekin iritsi dira Alkizara. Tropelean Jumbo-Vismak hartu du aginte makila Villabonan, eta Herbehereetako taldeak ezarri du erritmoa hurrengo kilometroetan. Jon Barrenetxea (Caja Rural) atzean gelditu da Alkizako igoeran, eta gaur ez du punturik bildu pinportadun maillota eskuratzeko lehian.

Altzoko lehenengo igoeran atzean gelditu da Latour, eta minutu bateko aldearekin bakarrik gelditu dira Cavagna eta Zimmermann. Baina alde hori ezerezean utzi du tropelak helmugarako 25 kilometro gelditzen zirenean, Altzoko bigarren igoeran. Bertan egin dute ahalegina Bauke Mollemak (Trek), Esteban Chavesek (Education First) eta Lauren Huysek (Intermarche). Tropelari aurre hartu diote Altzoko azken maldetan, eta 20 segundoko zuloa zabaldu dute.

Alkizako igoera estu eta gogorrean Chaves bakarrik gelditu da aurrean, eta une horretan, helmugarako 14 kilometro gelditzen zirenean, taldeburu guztiak tropelaren aurrealdean jarri dira, edozein mugimenduri erantzuteko tokia izateko. Zizurkilgo hilerrira bidean tropelaren aurretik jarraitu du Chavesek, baina helmugatik sei kilometrora Juanpe Lopez (Trek) eta James Knox (Quick-Step) batu zaizkio. Hamar segundoko aldearekin hasi dute azken kilometroa, eta azkenean Lopez gelditu da bakarrik aurrean.

Jumbo-Vismak, baina, lan bikaina egin du, eta estu hartu ditu denak. Attila Valterrek jarri du erritmoa, eta Vingegaardek jarri dio ginga. Frantziako Tourreko azken garaileak azken aldapa pikoa hasi eta berehala jo du, eta atzean utzi ditu beste denak. Garaipena ospatzeko denbora ere izan du Vingegaardek, aurkariak arnasari buelta eman ezinda zeuden bitartean. Landa eta Mas bi segundora iritsi dira helmugara, eta atzetik iritsi dira Ion Izagirre (Cofidis) eta David Gaudu (FDJ). Banaka-banaka iritsi dira txirrindulari denak helmugara, baina aldeak ez dira oso handiak izan.


Zazpikotearen bila

Summary: Zazpikotearen bila. Euskal Herriko Itzulia gizonezkoen egutegiko astebeteko zazpi itzuli nagusietako bat da. Primoz Roglicek zazpi horietatik sei irabazi ditu, orain arte inork egina ez zuen marka. Suitzako Itzulia baino ez du falta.

Hiru asteko itzulietako ziklista da Primoz Roglic, bere ibilbidean argi erakutsi duen bezala, eta hor du urteko helburu nagusia, hilabete barru: Italiako Giroa. Baina helburu nagusiak lortzeko urratu duen bidean, txirrindularitzaren historian inork egin ez duena lortu du: gizonezkoen egutegiko astebeteko zazpi itzuli historikoetatik seitan gailentzea. Joan den hilean Kataluniako Volta irabazi zuen lehenbiziko aldiz, eta, orain, inoiz korritu ez duen lasterketa bat baino ez zaio falta marka borobildu eta mugarria absolutu bihurtzeko: Suitzako Itzulia. «Ideia interesgarria da», adierazi zion Esloveniako RTV irrati-telebista publikoari Volta hasi aitzinetik, ea zazpi itzuli laburrak irabaztea buruan ote zuen galdetuta. «Erakartzen nau, eta irabazten saiatuko naiz. Uste dut Suitzako Itzulia ere lasterketa ona dela niretzat, baina dena delakoarengatik ez dut astirik izan egiteko, eta ahal den agudoen egin nahiko nuke».

Voltarekin eta Suitzako Itzuliarekin batera, Paris-Nizak, Tirreno-Adriatikoak, Euskal Herriko Itzuliak, Erromandiako Itzuliak eta Dauphine Kriteriumak osatzen dute astebeteko itzulien zazpikote historikoa. Roglic ez da proba gehien irabazi dituena; bederatzi ditu guztira, Jacques Anquetilen eta Tony Romingerren kopuru bera, eta Sean Kellyk baino bortz gutxiago, baina horiek denek lau itzuli ezberdinetan pilatu zituzten garaipenak. Roglicek iaz Dauphine irabazi zuen lehenbiziko aldiz, eta garaipen horrekin lortu zuen ordura arte itzuli ezberdin gehienetan gailendu ziren bi ziklisten marka berdintzea: bortzekoa, Eddy Merckx handiak 1974an erdietsia, eta Richie Portek 2021ean berdindua. Biek Tirreno-Adriatikoa eta Euskal Herriko Itzulia utzi zituzten irabazi gabe.

Egiari zor, nahiz eta Eddy Merckxek erretiroa hartu zuenean (1978) bazekien ez zituela bi itzuli horiek irabazi —bigarren izan zen 1976ko Tirreno-Adriatikoan, eta Euskal Herriko Itzulian ez zen inoiz atera—, ez zekien astebeteko zazpi itzuli handiak horiek zirenik, garai hartan ez baitzituen inork horrela sailkatzen. Klasiko ospetsuenak biltzen dituen Bortz Monumentuen antzeko fenomeno bat gertatu da: Merckxek guztiak irabazi zituen, behin baino gehiagotan bakoitza, baina Milan-Sanremo, Flandriako Tourra, Paris-Roubaix, Lieja-Bastogne-Lieja eta Lombardiako Giroa multzo baten gisa identifikatzea fenomeno berri xamarra da txirrindularitzan. Hau da, Merckxen aroan ez zen bortz klasiko horiekin kategoria bat osatzen; gaur egun, ordea, Tadej Pogacarrek badaki Milan-Sanremo eta Paris-Roubaix falta dituela bortzkotea osatzeko. Horrela, helburu kontziente bat bihurtzen da, Roglicek orain Suitzako Itzulia zazpikotea osatzeko erreferente gisan har dezakeen bezala.

UCI Nazioarteko Txirrindularitza Batasunak iaz erabaki zuen World Tourreko sailkapenean bortz klasiko historiko horietako emaitzak bertze klasikoetan baino puntu gehiagorekin saritzea, eta, horrela, ofizial egin zuen monumentuen kategorizazioa. Astebeteko zazpi itzuli historikoekin, ordea, ez du gauza bera egin: Kataluniako Volta eta Euskal Herriko Itzulia bertze bortzak baino koska bat beheitiago kokatu ditu puntuazio sisteman. Horrela, Australiako Down Under itzuliak Kataluniakoak eta Euskal Herrikoak baino gehiago balio du, eta Poloniakoak eta Beneluxeko BinckBankek, berriz, bi historiko horien balio bera dute. Astebeteko zazpi itzuli handien kategoria, hortaz, sinbolikoa da: adituek, zaleek eta txirrindulariek beraiek eman diete kategoria hori, tradizioaren, lehiakortasunaren eta prestigioaren konbinazio batek egiten baititu gaur egungo gainerako itzuli txikien artean berezi.

Baina hiru asteko itzulien eta monumentuen kasuetan ez bezala, ordea, astebeteko itzuliak ez dira izaten txirrindularien urteko helburu nagusiak. Bertzelakoa da egutegian jokatzen duten rola: helburu nagusiak erdiesteko bidean dauden tarteko helmugak dira. Astebeteko itzuli batean huts egiteak ez du denboraldia hondatzen, eta irabazteak, berriz, prestigioa ematen dio palmaresari. Baina itzuli laburrek duten erakargarritasunetako bat da irabazteko aukera duten txirrindularien tipologia hiru asteko itzulietakoan baino zabalagoa dela. Horregatik, astebeteko proben palmaresen zerrendak pluralagoak dira, Tourreko, Giroko eta Vueltako sailkapen nagusietan aitzinean ibili izan direnekin batera baitaude klasikozaleak, erlojupekoetako espezialistak, hiru asteko itzulietan etapak ehizatzeko helburua izaten dutenak, baita morroi lanean aritzen direnak ere.

Emakumeen egutegia, oraindik egonkortzeko

Hori gizonezkoen kasuan, emakumeen egutegian zailagoa baita itzuli txikiekin horrelako mailakatze bat egitea. Emakumeen txirrindularitzak 1980ko hamarkadan izan zuen nazioarteko egutegi oso bat sortzeko bulkada erabakigarria, baina patriarkatuaren ondorioak sufritu behar izan ditu arlo horretan ere: proben jarraitutasun falta, desinbertsioak, nazioarteko txirrindularitza arduradunen interes eskasa, arreta mediatiko txikia... Horren ondorioz, historiko bihurtzen ari ziren itzuli batzuk desagertu egin ziren. Euskal Herrian bertan bada adibide bat, munduko izar onenak biltzen zituen Emakumeen Birarekin, 1988tik 2019ra arte jokatu zena. Eta desagertu ziren gehiago: L’Audeko Tourra (1985-2010, garai batean itzuli handitzat ere har zitekeena), Dromeko Itzulia (1986-2006)... Gaur egun, gizonezkoen astebeteko zazpi itzuli historikoetatik hiruk baino ez dute emakumezkoen lasterketa: Euskal Herriko Itzuliak, Suitzakoak eta Erromandiakoak. Euskal Herrikoa eta Erromandiakoa iaz egin zituzten lehenbiziko aldiz; Suitzakoa, berriz, 2001ean egin zuten estreinakoz, baina 2021era arte ez zuten berriz antolatu. World Tourrean dagoen itzuli laburrik zaharrena Herbehereetakoa da, 1998an sortua. World Tourraren sorrerarekin (2016) egutegia eta itzuliak egonkortzeko oinarriak paratu dira azken urteetan, eta litekeena da urte batzuk pasatuta markak ezartzeko kategorizazioak sortzea, itzuli handiekin eta monumentuekin sortu den bezala.

Proba emankorrak euskal ziklistentzat

Euskal ziklismoari dagokionez, garaipen zaku oparoa du astebeteko zazpi itzuli historikoetan. Hasteko, zazpiek izan dute gutxienez behin euskal ziklistaren bat garailetzat. Tirreno-Adriatikoa eta Suitzako Itzulia dira soilik behin irabazitako bakarrak —Italiakoa, Abraham Olano anoetarrak 2000n; eta, Suitzakoa, Aitor Gonzalez Zumarragan jaiotako txirrindulariak 2005ean—. Miguel Indurain handia da itzuli ezberdin gehien irabazi dituena: hiru —Kataluniako Volta hiru aldiz, eta Paris-Niza eta Dauphine bina—. Kopuru absolututan, ordea, bertze nafar batek, Mariano Cañardok du marka, zortzi garaipenekin. Euskal Herriko Itzulia behin irabazi zuen, eta Volta zazpi aldiz. Soilik bertze ziklista batek lortu du Cañardok adina alditan irabaztea bertze probetako bat: Kelly irlandarrak, Paris-Nizan. Erriberrikoak gaztetxoa zela migratu zuen Kataluniara, eta etxeko lasterketatzat zuen Volta. Euskal ziklisten azken garaipena etxean lortutakoa da, Ion Izagirrek duela lau urte irabazi zuen Itzulia. Astebeteko proben ezaugarrietara ongi egokitutako ziklistaren eredua da ormaiztegiarra: Euskal Herriko Itzulian bertze lau aldiz sailkatu da podiumean, eta hiru onenen artean ere izan da Paris-Nizan, Erromandiako Itzulian eta Suitzakoan. Gaur ere Itzulian podiumeko postu bat lortzeko lehian izanen da. Gainera, denera bortz etapa garaipen pilatu ditu Euskal Herriko Itzulian, Erromandiakoan, Suitzakoan eta Paris-Nizan.

Baina zazpi itzuli horietan euskal txirrindulariek utzitako arrastoa aipatzean, derrigor nabarmendu behar da izen bat: Txomin Perurena. Oiartzuarrak behin irabazi zuen sailkapen nagusian (1973ko Voltan), baina etapa garaipenekin goiko hondoraino bete zuen zakua: 27 irabazi zituen denera —hamalau Voltan, 11 etxeko proban, eta bana Dauphinen eta Suitzako Itzulian—. Historian etapa gehien irabazi dituztenen artean bederatzigarrena da, procyclingstats.com webgunearen zenbaketaren arabera. Eta postu horretan eutsiko dio bertze urtebetez, gaur egun tropelean diren ziklisten artean Roglicek baititu etapa gehien: hogei. Hain zuzen, Perurenak besoak altxatu zituen horietako itzuli batean ez du inoiz irabazi esloveniarrak: Suitzakoan.


Summary: Josep Pique ITP Aeroko presidente ohia hil da. Espainiako ministro ere izan zen 1996 eta 2003 artean, Aznar presidente zen garaian.

Josep Pique politikaria, ekonomialaria eta enpresaria hil da gaur, Madrilgo Urriaren 12ko ospitalean (Espainia), bere familiak jakinarazi duenez. 68 urte zituen. ITP Aeroko aeronautikako motor egileen presidente izandakoa zen Pique; 2017aren hondarrean izendatu zuten. Ricardo Martin Fluxa ordezkatu zuen, PPren gobernuan egondako beste bat. Izan ere, sektore pribatuan hasi aurretik, hainbat kargu bete zituen Espainiako Gobernuan, 1996tik 2003ra bitartean: Industria eta Energia ministro izan zen (1996-2000), gobernuko bozeramailea (1998-2000), Atzerri ministroa (2000-2002) eta Zientzia eta Teknologia ministroa (2002-2003).

2007an utzi zuen politikako ibilbidea; bitarte horretan Kataluniako PPko presidente izan zen. Gero, sektore pribatuan ibilbide oparoa hasi zuen: Vuelingeko presidente izan zen 2007tik 2013ra. OHL eraikuntzako enpresako kontseilari ordezkari kargua ere izan zuen hiru urtez, 2016ra arte. 2017an Seateko kontseilari izendatu zuten. Urte horretako maiatzean, Volkswagen Nafarroako kontseilari lanetan hasi zen.

Abenduan, Espainiako Gobernuak ontzat eman zuen Rolls Royce enpresa britainiarrak bere esku ez zuen ITPren zatia (%53) Sener ingeniaritza enpresa bizkaitarrari erostea. Hortik bi astera izendatu zuten Pique ITPko presidente.


Aberriaren Eguna, aberriaren etorkizuna

Summary: Aberriaren Eguna, aberriaren etorkizuna.

Aberri Egunaren ospakizuna, urtero, Euskal Estatu independente baten eraikuntzarekin abertzale guztiok dugun konpromisoaren aldarrikapen publiko esanguratsuena bihurtzen da. Aurten bereziki etxeak berotu edo elikagaiak erostearen artean aukeratu behar duten milaka familien zailtasunek gero eta argiago erakusten digute eragiten diguten gai guztiei buruz hemen eta orain erabakitzeko benetako premia dugula, osasun zerbitzu publikoetatik hasita pentsioetara, etxebizitzatik, hezkuntzara, kulturara eta hizkuntza-eskubideetara, ingurumenetik feminismoak espazio berriak konkistatzeraino. Gaur eta hemen ezin dugu erabaki eta ezin diegu aurre egin erronka horiei modu egokian eta herri-ikuspegiarekin, ez baitugu erabakitzeko ahalmen osorik gai gehienetan, eta are gutxiago hiru administraziotan eta bi estatutan banatuta gaudenean.

Horregatik, alderdi politiko abertzaleok, gaur inoiz baino gehiago, ekintza politikoa subiranotasunaren aurrerapenaren zerbitzura jarri behar dugu. Gure eguneroko jarduerak Euskal Estatu independenterantz hurbildu behar gaitu. Hori ez egiteak gure helburu nazionalak alde batera uztea dakar.

Eusko Alkartasuna sortu zen egunetik, alderdi honetako gizon-emakumeok argi asko definitu genuen EAren sorrera-helburua: autodeterminazioa demokratikoki gauzatuz, Euskal Estatu justu, solidario eta independentea lortzea. Horregatik, kezka handiz ikusten dugu alderdi abertzaleen jardun politikoa Madrilen; Aberri Eguneko hitz sutsu eta txaloak aparte, Espainiako esparru instituzionalen legitimazioa dakarrelako egunerokoan.

Gaur-gaurkoz, Katalunian, gizarte zibila bigarren oldartze baterako prestatzen ari da, lehenaren huts egiteak eta asmatutakoak ondo gogoan hartuz, lawfare, errepresioa eta bertako gobernuaren eta alderdien egituren zati baten saldukeriaren gainetik. Euskal Herrian, ordea, ez dago ez bide-orririk, ez gatazka politikorik, ez estatuekiko konfrontaziorik, eta autodeterminazioa edo independentzia ez dago alderdi politiko abertzaleen agendetan, orain beste gai batzuk baitira euren lehentasunak. Baina estatuekiko konfrontazioaren bidea da fruituak ematen dituena. Arenys de Munt-en kontsulta bat egiteko ideia, askorentzat, xelebreak alderdiak deseroso sentiarazi zituen, ezarritako esparrua aldatu zuen eta gerora urriaren 1eko erreferenduma ekarri zuen. Estatu espainolari hizki larriz egindako konfrontazio demokratiko honen gainean, beste batzuk eraikiko dira, dudarik gabe.

Bat gatoz gizarte-mailako lorpenetan urratsak ematea ezinbestekoa dela. Zalantzarik gabe. Baina Madrilen orain arte adosten ari direnarekin funtsezko desadostasunak ditugu: aurrerapen sozial horien lorpenarekin batera, konfrontazio demokratikoaren aldeko apustu estrategikoa eta autodeterminazio eskubidearen defentsaren inguruko indar-metaketa eman behar dira. Eta gaurdaino Madrilen eraman den estrategiak umezurtz senti arazten gaitu helburu hauei dagokienean.

Badakigu, publikoki gainera horrela adierazi delako, Madrilen burututako jarduera politikoa urruntze-politikaren amaiera lortzearen mende egon dela. Krudela izan den urruntze-politika eta EAko gizon-emakumeok irmo salatu duguna. Baina, jarduera politiko osoa mende egon den helburu nagusi honek zein aurrerapen nazional ekarri ditu? Bat ere ez.

Espainiako pentsio-sistemaren alorrean lortutako akordioak jende askorentzat izango dituen onurak inola ere zalantzan jarriz, Euskal Herrirako pentsio-sistema propioa aldarrikatzeari uko eginez, Espainiako pentsio-sistemaren arloan akordio bat pozarren erakustea, egiaz, ezkerreko espainiar nazionalismoarekin parekatzea eta herri gisa ditugun eskubideei uko egitea dira.

Jardun politikoaren eta akordioen foku nagusia Madrilen jartzeak estatu-erakundeen legitimazioa, eta aldi berean, azken ikerketa soziologikoek erakusten duten bezala, autodeterminazio eskubidea eta independentzia gauzatzearen alde dagoen biztanleriaren ehunekoa nabarmen jaistea dakarte Dagokigun eskubide demokratikoa gauzatzeko irrika eta kontzientzia nazionala galtzeak edozein abertzaleren alarma guztiak piztu beharko lituzke, eta jakina, Euskal Estatu baten, Euskal Errepublika baten, helburua partekatzen dugun alderdi politiko guztiena.

Izan ere, nazio kontzientzia berreskuratzea eta eraikitzea ezinbestekoa da Euskal Estatu baterantz egiteko: euskal nazio kontzientzia gure gizartean zabaldu ezean, Euskal Herriak nekez lortuko du erabateko burujabetza.

Gizartearen desmobilizazioa Hegoaldean alderdi politiko abertzaleen jarduerari zor zaio, marko estatalera egokitu baitira.

Ezin dugu denbora galdu! Eusko Alkartasunako gizon eta emakumeok oso argi daukagu: Gizarte euskaldunagoa, justuagoa, jasangarriagoa eta solidarioagoa eraikitzeko, burujabetzaren arloan aurrera egin behar da; gobernuei eustea eta haien instituzioetan parte hartzea, egungoa bezalako esparru agortuan, burujabetzan aurrera egiteko konpromiso garbiekin uztartu behar dira.

Konpromiso zehatzak, egin beharreko lanak eta bultzatu beharreko ardatz estrategikoak behar dira, bai eta herri gisa dagokigun autodeterminazio eskubidea gauzatzeko epeak ere, autodeterminazioa demokratikoki gauzatuz Euskal Estatu justu, solidario eta independentea lortzeko.

Gure lehentasunak beti izango dira sinergiak bilatzea eta herrialdeko adierazpen abertzale eta subiranistak koordinatzea eta artikulatzea, kontzientzia nazionala indartzeko eta autodeterminazio eskubidea bultzatzeko.

Esperientziaz dakigu borroka ideologikoak eta burujabetzarako bideak postulatuen eta jardueren arteko koherentzia handia eskatzen dutela. Eta koherentzia hori aldarrikatzen dugu berriro ere. Kontrakoak nazio kontzientzian eta subiranotasunaren aldeko jardueraren onuran atzerakada larria eragiten du, zoritxarrez gure gizartean dagoeneko ikusten ari garen moduan, baita ustez subiranistenak diren sektoreen artean ere.

Guk publikoki adierazten dugu prest gaudela herriaren autodeterminazio eskubidearen aldarrikapenaren buru izateko, eskubide hori lehentasuntzat hartzeko eta erakundeen jarduerak bide horretan jartzeko. Eta zeregin hori alderdi abertzale guztiekin batera burutuko dugu, harreman egonkorrak sustatuz, nazio gisa demokratikoki aurrera egiteko dauden aukeren inguruan elkar-ulertze giroa sortzeko asmoz, konfrontazio demokratikoa (hizkuntzaren bidez ere bai) eta subiranotasun nazionalaren eraikuntza aldarrikatuz. Eta baita diasporarekin loturak sendotuz ere, zalantzarik gabe funtsezko elementu bihurtu behar baita nazioartean Euskal Herriko errealitate nazionala proiektatu eta Espainiako eta Frantziako estatuen jardun antidemokratikoak salatzeko orduan, gure kausarako babesa eta konplizitateak bilatuz atzerrian.

Helburua argi daukagu, bidea ere argi izan dezagun.

Ospatu dezagun Aberri Eguna urteko 365 egunetan, Iruñetik, hemen gaudenok edo diaspora urrun eta maitetik. Zorionak!


Summary: Jendetza batu da Elorrioko Herriko plazan hasiera emateko Ernairen Gazte Topaguneari. Hiru egunez, mahai inguruak, kontzertuak eta tailerrak egingo dituzte herrian, eta, domekan, Iruñeko Aberri Egunera jotzeko deia egin dute.

Jende andana bildu da gaur Elorrioko Herriko plazan (Bizkaia). Horien artean da Ane Alaba Ernaiko bozeramailea; pozik egin die harrera bertan bildutako militanteei. «Ikaragarri pozten gaitu plaza gazte independentista eta borrokalariz beteta ikusteak», esan du. «Lau egunez, gure utopia errealitate bihurtzeko gai garela demostratuko dugu». Alabaren berbetan, «borrokarako indarrak batuta» eta musikarekin, «ikasteko, desikasteko harremantzeko eta elkarrekin gozatzeko» parada izango dute egunotan.

Gaurtik apirilaren 9ra arte antolatu dute Gazte Topagunea. Hiru egunez mahai inguruak, kontzertuak eta tailerrak egingo dituzte Elorrion, eta, domekan, Iruñeko Aberri Egunera jotzeko deia egin dute. Hamar urte bete berri ditu Ernai gazte antolakundeak martxoan, eta topaketen helburua da hamar urte barruko Euskal Herria «imajinatzea eta irudikatzea». Gaurkoan Bizkaiko herrian bildu direnei ere ongi etorria eman die Kattalin Garaizabal Elorrioko Ernaiko kideak. «Gazteak gara, eta gurea da oraina», aldarrikatu du. Dantza batekin itxi dute hitzartzea. Mutil batek egin du saioa oholtzan, eta ehunka gaztek jarraitu diote behetik, eurak ere dantzan.

2002an egin zuten Gazte Topagunea Elorrion (Bizkaia), eta Ernairen hamargarren urteurrenaren kariaz «itzulera berezia» egin nahi izan dute, Alaba bozeramailearen ahotan. Ekitaldiaren nondik norakoez zein hamar urteko ibilbideaz eta erronkez aritu zen Alaba, joan den astean: «Aldaketak eragiteko motorra izateko gaitasuna dugu».

Ikusi gehiago: Iritzia: 'Belaunaldi oso bat Topagunera!'

Abestia ere egin dute aurtengo Gazte Topaguneetarako: «Nahi genuen abestia orain arteko bidearen aitortza bat izatea». Josune Arakistain Sune Huntzako kideak jarri du ahotsa —otsailan iragarri zuen taldeak bere ibilbidea amaitutzat emango zuela—; Moonshine Wagon Gasteizko taldeak, musika; eta, Leire Vargasek, hitzak.


Summary: EAJk «akordio zabalak» eskatu ditu «autogobernu esparru berri» bat eraikitzeko. Jeltzaleek Bilbon ospatuko dute Aberri Eguna, 'Gure izaera. Gure aberria' lelopean. EH Bilduk, berriz, Iruñean. Mertxe Aizpurua EH Bilduko diputatuak «pertsonak eta herriak zaintzera» deitu du.

Gaur egin dute publiko jeltzaleek Aberri Egunari begira EAJren Euzkadi Buru Batzarrak onartutako agiria. EBBren idazkari Mireia Zaratek eta Xabier Barandiaran burukideak eman dute ezagutzera agiria, Bilbon. «Garai politiko berriak» erabakitzeko eskubidean oinarritutako «autogobernu esparru berria» behar duela adierazi dute jeltzaleek adierazpenean. «Nazio guztiok behar dugu gure egituraketa instituzional propioa etorkizuna eraikitzeko, kultura eta ekonomia sustatzeko eta gizartea indartzeko». EAJrentzat, autogobernu marko berri hori alderdi politikoen arteko akordioek soilik ahalbidetu dezakete. Hain justu, «akordio zabalak» aldarrikatu dituzte «autogobernu esparru berri bat» eraikitzeko, betiere euskal gizartearen babesarekin egiten bada eta eraikuntza nazionaleko estrategia demokratikoa baldin bada. «Igandean Aberri Eguna dugu, Euskal Herriaren eta euskal nazioaren parte sentitzen garen pertsona guztien eguna. Nazio hau zazpi lurralde historikok osatzen dute, baina munduko beste herrialde batzuetan ere badu tokia, non geroz eta euskal herritar gehiago bizi diren», dio EAJren adierazpenak. Gure izaera. Gure aberria lelopean ospatuko dute jeltzaleek Aberri Eguna igandean, Bilboko Plaza Berrian, 11:30etatik aurrera. Ospakizunaren hainbat zertzelada eman dituzte gaur: 180 metro koadroko agertokia izango dute ekitaldian, eta Iñigo Urkullu lehendakariak eta Andoni Ortuzar EBBko presidenteak hartuko dute hitza.

EH Bildu, Iruñean EH Bilduk Iruñean egingo du Aberri Eguna, Maite dugun herria goiburu hartuta. Mundu globalizatuan herri txikiek aurrera egiteko duten eskubidea aldarrikatuko dutela adierazi du gaur Mertxe Aizpuruak, EH Bilduk Kongresuan duen bozeramaileak. Radio Euskadi irratiari eskainitako elkarrizketan, burujabetza bultzatzeko eta herri modura aurrera egiteko konpromisoa eskatu ditu, bai eta mundu globalizatu batean «pertsonak eta herriak zaintzearen» alde lan egitea ere. «Herri hau zaindu behar dugu batez ere mundu globalizatu honetan, non herri txikiek zailtasunak dituzten herri bezala irauteko». Aizpuruaren esanetan, «konpromiso kolektiboa» inoiz baino garrantzitsuagoa da helburu horiek lortzeko. Aberri Eguna bateratu batez galdetuta, EH Bilduko diputatuak esan du bideragarria dela baldin eta gutxieneko konpromiso batzuk adosten badira. Gogora ekarri du Euskal Herria Baterak larunbaterako egindako deialdia bide horretan doala.


Summary: EH Bilduk eta ERCk proposatu dute onespena erdigunean egotea eta indarkeria astungarria izatea. Bi taldeek hogei bat zuzenketa aurkeztu dizkiote gaur PSOEren lege erreformari.

EH Bilduk eta ERCk hogei bat zuzenketa aurkeztu dizkiote gaur Soilik baietz da baietz legearen erreformari. Aurrez iragarrita zuten jarrera kritikoa berretsi dute zuzenketetan: proposatu dute indarkeria astungarritzat jotzea eta onespenaren definizioa zabaltzea, argiago gera dadin. Bi alderdiek ez dute indarkeria eta mehatxua Zigor Kodera bueltatzerik nahi, eta zuzenketetan diotenez, onespenak izan beharko luke sexu harremanak sexu erasotik bereizteko elementu nagusia, eta ez indarkeriak edo mehatxuak. Indarkeriak eta larderiak azpimota penala osatzearen aurka daude bi alderdiak, eta indarkeria astungarritzat jotzea proposatu dute zuzenketetan. Era berean, onespenaren definizioa aldatzea nahi dute, argiagoa izan dadin. BI taldeek zuzenketetan proposatu dutenez, onespenaren definizio berriaren arabera biktimak erresistentzia fisikorik ez jartzea edo isilik egoteak ez luke esan nahi onespena egon denik. PSOEk, PP, Ciudadanos eta EAJren babesarekin jarri zuen martxan Soilik baietz da baietz legearen erreforma. Zuzenketak aurkezteko epea zabalik da, eta Espainiako Kongresuko Justizia Batzordetik pasa ostean, datozen asteetan onartuko du Kongresuak. Aurreko zigor arautegira itzuli PSOEren erreformak zigorrak handitzea jasotzen du, indarkeria edota intimidazioa dagoen eraso sexualen kasuetan. Horrek berak eragiten du, hein batean, Soilik baietz da baietz legearen aurreko zigor arautegira itzultzea; onespena legearen oinarrian utzita ere, biktimak berriro erakutsi behar izan baitezake indarkeria edo intimidazioa egon dela. Egungo legean erasotzat hartzen dira lehen abusutzat jotzen ziren delituak, eta kartzela zigor apalagoak ezarri dira eraso gisa jota ere delitu arinagoak diren horientzat. Zigorren jaitsiera orokor horri heldu diote epaile batzuek Espainiako Estatuan zigortutako 700 presori baino gehiagori zigorrak arintzeko, eta egoera horrek ekarri duen presioak eraman du PSOE haren gobernu bazkidearen funtsezko lege bat zuzentzeko saiora.


Summary: Erretreten erreformaren aurka milaka lagun bildu dira Baionan. Pentsioen erreforma atzera bota ezean, ezer negoziatzekotan ez direla berretsi dute gaur. Kontseilu Konstituzionalaren erabakia baino lehen aurreikusten dute hurrengo manifestazio jendetsua.

Baionako xingar feria hasi da gaur, baina ez da Baionako kaleak bete dituen ekimen bakarra. Hain zuzen, batzuk ospakizun giroan zeuden artean, beste hainbat lagunek erretreten erreformaren aurkako hamaikagarren manifestazioan parte hartu dute. Intersindikalak amaierako hitzartzean 15.000 pertsonako manifestazioa iragarri du, Frantziako poliziak berriz, 5.000 inguru zenbatu dituela adierazi du. Mobilizazioa giro lasaiean iragan da iritsieraino. San Leon biribilgunean, LAB, FSU eta Solidaires sindikatuek asanblada irekia proposatu dute datozen egunetarako «borrokari» segida emateko.

Atzo, Intersindikala Elisabeth Borne Frantziako lehen ministroarekin bildu zen. Intersindikalak argi utzi zion lehen ministroari, pentsioen erreforma atzera bota ezean, ezer negoziatzekotan ez zirela. Gaurko manifestazioan postura berdina berretsi dute. Bartelemi Mottay FSU sindikatuko kidearen arabera: «Ez genuen deus espero bilkura horretatik, eta beraz ez gara asegabeturik atera; Hala ere, garrantzitsua zen joatea erakutsi behar baitzen intersindikala legea atzera botaz gero prest dagoela [Frantziako] Gobernuarekin hitz egiteko eta blokatzea Gobernuarengandik datorrela».

Sindikatuak Frantziako Kontseilu Konstituzionalaren beha daude, datorren ostiralean eman beharko bailuke haren erreformari buruzko epaia. Hala ere, erreformaren indargabetzerako aukera bakarra ez dela deritzote protestariek. Moteren hitzetan: «Ez da daukagun aukera bakarra, aukeretako bat da beste hainbaten artean». 2006an CPE lehen enplegatze kontratu lege proiektua izan du gogoan, herri presioari esker Frantziako Parlamentuak eta Frantziako Kontseilu Konstituzionalak legea onartu eta hamar egun geroago indargabetu baitzuten. Datorren manifestazioa, Frantziako Kontseilu Konstituzionalaren erabakiarengandik hurbil egingo dela aurreikusten dute Baionako sindikatuek, hala nola, Patricia Glory CGT sindikatuko kideak: «orrialdea itzuliko ez dugula erakutsi behar dugu, ahal bezain jendetsua izan behar du datorren manifestazioak»

CGT sindikatuko kideak Baiona inguruan bereziki trenbideetako langileak eta energia sektoreetako langileak greban daudela aipatu du. Argitxu Dufau LABeko ordezkariak kide batzuk greban daudela azaldu du ere, baina azpimarratu nahi izan du «zaila» izaten hasten dela: «Hala ere, sindikatu antolatuak gara eta erresistentzia kutxa bat daukagu gure afiliatuentzat». Beraz, greba mobilizazioek sortzen duten tentsioa «atxikitzeko prest» direla azaldu du. LABen baitan eta «nahi duten» beste sindikatuekin antolatzen direla adierazi du ekonomia blokatzeko xedez ekintzak egiteko. «Baldintzak sortu eta mantentzen baditugu irabaziko dugu».