Lokatz artean aurkitu ditu hiru puntuak

Summary: Lokatz artean aurkitu ditu hiru puntuak. Hiru zutoinen artera errematerik egin gabe utzi du Realak Getafe, eta Isaken gol bati esker eskuratu du garaipena. Sailkapenean bosgarren dira txuriurdinak.

Realak bolada ona berreskuratu duela dirudi. Atzo huts eta bat gailendu zitzaion Getaferi, eta irudi ona eman zuten txuri-urdinek, defentsan batez ere. Aurreikusi bezala, neurketa gogorra izan zen, kontaktu askokoa, baina baldintza horietan ere lehiatzen badakitela erakutsi zuten donostiarrek, eta hiru puntu garrantzitsu eskuratu zituzten.

Denboraldiko une garrantzitsuenetako bat gertu dela ari da berriz ondo sentizten Imanol Alguacilen taldea: Realak ostegunean jokatuko du Europa Leagueko kanporaketako joaneko neurketa Manchester Uniteden aurka. Taldeaz gain, une gozoan helduko dena Alexander Isak da. Aurrelari suediarrak eskuratu zuen atzo Realaren gol bakarra, 30. minutuan, eta bosgarren neurketaz jarraian lortu zuen baloia sarera bidaltzea.

Jokaldia Joseba Zalduaren hanketan hasi zen. Donostiarrak erdiraketa bikaina jarri zuen, eta gutxigatik ez zen sartu Mikel Oiartzabalen errematea; Isak, ordea, egon behar zuen lekuan zegoen, eta baloia bultza soilik egin behar izan zuen denboraldiko bere bederatzigarren gola eskuratzeko. Aukera gutxi gehiago izan zituen Realak.

Neurketak balio izan zuen lehen aldiz Realaren zelai erdiko hirukote magikoa batera ikusteko: Illarramendi, Merino eta SIlva hasieratik zelairatu zituen Alguacilek, eta haietako bi lesioetatik atera berri dauden arren, igerri zen haien presentzia zelaian. Garaipenari esker, sailkapenean bosgarren da Reala, eta olatu ona hartu du denboraldiko unerik garrantzitsuenetako batean.

Getafe: Soria; Damian Suarez (Aleña, 57'), Chakla, Cabaco, Oliveira (Portillo, 72'); Maksimovic (Kubo, 57'), Arambarri, Nyom, Cucurella; Cucho Hernandez (Enes Unal, 72') eta Mata (Angel, 77').

Reala: Remiro; Zaldua, Elustondo, Zubeldia, Monreal; Illarramendi (Gebara, 87'), Merino, Silva (Le Normand, 86'); Januzaj (Portu, 73'), Oiartzabal (Barrenetxea, 78') eta Isak (Fernandez, 78').


Bihar hasiko da berdelaren kanpaina

Summary: Bihar hasiko da berdelaren kanpaina. Ia bost mila tona arrantzatu ahal izango dituzte martxoa bitartean.

Lehenik, arte txikien flota abiatuko da, eta, gero, inguraketa flota gehituko zaie. Urte honetarako ezarritako kuota behin-behinekoa da, brexit-aren negoziazioengatik. Oraingoz, iazko kuotaren %65 arrantzatu ahal izango dute urteko lehen hiruhilekorako: 2.612 tona arte txikietarako eta 2.328 tona inguraketarako.

Kostaldetik oso gertu egiten den arrantza da, eta, beraz, lehen deskargak laster egitea espero da, eta aste honetan bertan lehen berdelak izatea arrandegietan.

Kosterak hastearekin batera —martxoan hasi ohi da antxoarena—, zabalduko dute berria Kofradia Itsas-Etxea, Donostiako kaian. Bizkaiko eta Gipuzkoako baxurako kofradien proiektu bat da, arrantzaren eta bere inguruan dagoen sektoreari balioa emateko. Bertan harrapatutako arrainaren kontsumoa sustatu nahi dute horren bidez, eta kanpainei, espezieei, arrantza arteei eta nutrizio onurei buruzko informazioa eman.

Berdelaren kanpainan, espezie horretan oinarritutako errezetak azalduko dituzte, «bai eta baxurako arrain mota hau ezagutarazten lagunduko duten hainbat jarduera ere». Baxurako arrantza herritarrengana hurbiltzeko asmoz, jarduera hauek egingo dira: Hondarribiko eta Pasaiako lonjak bisitatzea: bertan, Matter Itsasontzi Museoaren ekipoarekin batera, arrantzarekin, enkantearekin eta berdelaren salmentarekin zerikusia duen guztia ezagutu ahal izango da. Eta Donostiako portua eta Isturiz I itsasontzia bisitatzea: bertan, Euskal Itsasontzi Museoko ekipoak Kaiarriba auzoko bitxikeriak, historia eta arkitektura kontatuko ditu. Borja Isturiz-ek, baxurako itsasontziko patroiak, berdelak harrapatzeko erabiltzen dituen aparailuak eta teknologia erakutsi eta azalduko ditu, baita arrantzale profesional baten egunerokoa nolakoa den ere.

Berdelaren kanpainan, Kofradia Itsas-Etxean espezie hori modu ezberdinetan dastatu ahal izango da: ikatz parrillan, kroketetan, marinatua, ketua eta marmitakoan.


Budimir, Herrera eta garaipena

Summary: Budimir, Herrera eta garaipena. Levantek urtebete zeraman etxean galdu gabe, baina, Budimirrek 74. minutuan sartutako golari eta Herrerak jarraian gelditutako penaltiari esker, hiru puntu garrantzitsu eskuratu ditu Osasunak.

Osasunak bi garaipen eskuratu ditu jarraian. Erronka zaila zuten atzo Jagoba Arrasateren mutilek: etxean galdu gabe urtebete zeraman Levanteri gailentzea. Ciutat de Valencia estadioan irabazi zuen azken taldea Alaves zen, iazko urtarrilaren 18an (0-1). Osasunak, ordea, lortu zuen helburua; hori bai, gogor lan eginda.

Neurketako aukerarik onenak etxeko taldeak izan zituen, baina neurketa bikaina egin zuen Sergio Herrerak, gorritxoen atezainak. Bigarren zatiaren erdialdean, Levantek neurketa nahi zuen tokian zuela zirudien, baina kontraeraso bikain bat egin zuten Barjak eta Budimirrek, Arrasateren aldaketetako bik. Lehenak gidatu zuen baloia, eta erdiraketa bikain errematatu zuen aurrelari kroaziarrak.

Neurketa, ordea, ez zen hor amaitu. Handik gutxira, penalti bat egin zuen Juan Cruzek, baina haren erakustaldiari ginga jarri zion Herrerak, eta Moralesen jaurtiketa gelditu zuen. Azken bi garaipenei esker, sailkapenean hamabigarren da Osasuna, eta lau puntura ditu jaitsiera postuak. Arnasa apur bat har dezakete nafarrek.

Levante: Aitor Fernandez; Duarte, Rober (Bardhi, 62'), Vezo, Miramon (Son, 85'); Radoja, Toño (Clerc, 74'), Malsa, Rochina (De Frutos, 62'); Sergio Leon (Morales, 62') eta Dani Gomez.

Osasuna: Herrera; Nacho Vidal, David Garcia, Aridane, Juan Cruz; Iñigo Perez (Manu Sanchez, 70'), Moncayola (Unai Garcia, 86'), Torro, Ruben Garcia (Oier, 81'), Roberto Torres (Barja, 70'); eta Calleri (Budimir, 70').


Summary: Aske utzi dute Oier Andueza euskal presoa, hogei urte kartzelan pasatuta. Azarotik Basauriko espetxean zegoen Andueza.

Oier Andueza euskal presoa Basauriko kartzelatik (Bizkaia) atera da gaur goizean, Etxerat elkarteak jakinarazi duenez. Preso durangarrak hogei urte igaro ditu espetxean.

Andueza 2001ean atxilotu zuten. ETArekin lotuta egon da espetxean, hainbat hilketa saiakera leporatuta. Azken urteak Murtzia II espetxean egin ditu, pasa den azaroan Basaurira gerturatu zuten arte. 2014an, Murtzia II espetxean zegoela, Etxerat elkarteak salatu zuen presoa jipoitu egin zutela.


Summary: Luis Angel Garrido: «Barkamena eskatu nahi dut». Tabernen irekieraren aldeko ebazpena eman zuen epaileak onartu du jabetu dela bere adierazpenek osasun langileen artean sortutako «atsekabeaz»

«Ikastaro bat egin duten familia medikuak dira»: EAEko Auzitegi Nagusiko epaile Luis Angel Garridok halaxe deskribatu zituen joan den astelehenean epidemiologoak, Radio Popular irratian egindako adierazpen batzuetan. Ondoren, hurrengo egunean, COVID-19aren intzidentzia handieneko tokietan ere ostatuak irekitzeko aukera eman zuen epaia ebatzi zuen, ostalarien elkarteek aurkeztutako helegite bat ontzat jota. Atzetik, soka luze batean, haren hitzen kontrako adierazpenak katigatu ziren aste osoan, osasun profesionalen elkarteenak, batez ere. Gaur, irratian hitz egin du berriz, eta esandakoaren okerraz jabetu dela esan du: «Barkamena eskatu nahi dut».

Esan zituen hitzek osasun profesionalen artean «atsekabea» sortu dutela onartu du, eta «iraintzat» hartu zituztela. «Zorigaiztoko» hitz horiek bere benetako pentsatzeko era ez dutela erakusten adierazi du gaur: «Lan garrantzitsua egiten ari dira pandemia honetan».


Summary: Laboral Kutxak 87 milioi irabazi zituen 2020an, %36 gutxiago.. Hornidurak handitu ditu, eta kapitala sendotu du: %21,26 kaudimena dauka.

Bere lehiakideen antzera, Laboral Kutxari ere nabarmen jaitsi zaizkio irabaziak 2020. urtean. Mondragon taldearen finantza erakundeak 2019an baino %36 gutxiago irabazi zuen iaz; kopuru osoetan, 50 milioi euro gutxiago irabazi ditu, 137 milioitik 87 milioira igaro baita.

Irabazi txikiagoen garaia luzatu egingo dela uste du Laboral Kutxak, koronabirusaren pandemiaren eragin kaltegarria batu zaiolako aurreko urteetan finantza erakundeek negozioa egiteko zuten zailtasunari, interes tasa txikiei. Euriborra, esaterako, inoizko maila txikienean dago, -%0,5ean, eta horrek zaildu egiten du bankuek bere negozio ohikoa egitea: aurrezkia jasotzea eta hari ematen dioten interesa baino handiagoa duten maileguak ematea. Interes marjina 254.6 milioikoa izan da, %1,89 handiagoa, baina hori «bultzada komertzialaren ondorioz» izan da. Hau da, enpresei mailegu gehiago eman dizkielako inbertsioetarako, eta familiei etxeak erosteko.

Kreditu inbertsioan 2020. urtea «inflexio puntua» gertatu dela azaldu du Laboral Kutxak, aspaldiko partez gehiago direlako sinatutako mailegu berriak urtean amortizatutakoak baino. Kredituen saldo bizia %4 handitu zaio, 14.382 milioiraino. Hipoteketan, esaterako, 2019an baino %16,8 gehiago eman ditu, eta urtearen amaieran saldoa aurreko urtekoa baino %1,2 handiagia zen, hamarkada batez jaisten aritu ondoren. Ez da halakorik gertatu kontsumorako kredituetan: %9,7 gutxituko zaizkio.

Enpresen arloan, pandemiak handitu egin ditu haien finantzaketa beharrak, eta hori nabaritu da kontratazioan: aurreko urtean baino %80 mailegu gehiago eman ditu, eta kredituen saldo bizia %15 handitu da. Horietako asko enpresei likidezia bermatzeko maileguak izan dira, eta erakundeek ICO, Elkargi, Sonagar eta EIFren bitartez gaitutako tresnen bidez eman dituzte.

Berankortasuna handitzeko zain

Mailegu asko emateak badu arrisku bat: haietako batzuk bueltan ez jasotzea. Krisiaren ondorioz arriskua are handiagoa dela onartu du Arrasateko kreditu kooperatibak. «Datozen hiletan eta urteetan, familiei eta enpresei pizgarriak emateko neurria bertan behera utzi ostean, berankortasunak gora egingo duela espero da». Horregatik, zuhur jokatzea erabaki du, eta 65,7 milioi euroko ezohiko hornidura egin du, etorkizunean izan ditzakeen mailegu usteletarako prest egoteko. 2020an, berez, berankortasuna 0,42 puntu jaitsi zaio Laboral Kutxari, eta %3,31koa du.

Etor daitezkeen arazoei aurre egiteko, Europako Banku Zentralak behin eta berriro eskatu die bankuei beren kapitala sendotzeko, eta horregatik debekatu die oraintsu arte irabaziak banatzea. Talde txikia izanik, Laboral Kutxa ez dago EBZren zaintza zuzenean, baina hark ere egin ditu etxeko lanak. CET1 ratioaren arabera neurtuta, %21,26ko kapitala du Laboral Kutxak, «kaudimenik handiena bere erreferentziazko merkatuan».


Summary: Zientziari buruzko mintegian izena emateko azken eguna da gaur. Asteazkenean mintegia egingo du BERRIAk Miren Basaras, Izortze Santin Gomez eta Ana Galarragaga Aiestaran zientzialariekin.

Urtebete da COVID-19ak bizitza aldatu zigunetik. Denbora honetan guztian gertatu dena ulertzeko, artikulu sorta berezia prestatzen ari da BERRIA. Eta, egoera berezia izanda, formatu berezian ere landuko du gaia: web bidezko mintegi bat egingo dugu, zientzia arloko irakaspenak aztertzeko. Urte honetan lehen lerrora igaro dira zientzia eta zientzialariak. Urtebete emankorra eta lanpetua izan dute. Baina zer ikasi dugu? Galdera horixe aletzen saiatuko gara asteazkenean, hilak 17, hiru zientzialarirekin.

Etxeko pantailara eramango dizkizu BERRIAk urte honetan lehen lerroan egon diren hiru andre zientzialari: Miren Basaras Ibarzabal mikrobiologo eta EHUko irakaslea; Izortze Santin Gomez biologo eta EHUko irakaslea; eta Ana Galarragaga Aiestaran zientzia dibulgatzaile eta Elhuyarreko kidea.

Mintegia ikusteko, izena eman behar da, lekuak mugatuak baitira, eta gaur emaitzen da epea. Izena ematen duenak Zoom bidez ikusiko du mahai ingurua, zuzenean. Gainera, aplikazioaren txata baliatzeko aukera egongo da, galderak egiteko. Behin izena emanda, mintegira batzeko esteka posta elektronikoz iritsiko zaie partaideei bihar, saioaren bezperan. Estekan klik eginez, mintegian sartu ahal izango da, bai Zoom aplikazioaren bidez, eta baita nabigatzailearen bidez ere.

Hilaren 28tik aurrera, mintegia BERRIAren webgunean egongo da, edonorentzat ikusgai. Izan ere, igande horretan erreportaje sorta bat argitaratuko du COVID-19a Euskal Herrian agertu zeneko urteurrena dela-eta.

Koronabirusak fisikoki urrundu gaituen honetan, forma berriak topatu ditugu elkarrekin egoteko. Pantailan elkartu gara lagunekin, eta pantailan elkartu gara adituekin. Urruti dagoena hurbiltzeko moduak topatu ditugu. Tresna berriek emandako aukerak baliatu, eta etxeko pantailaraino ekarrizko dizkizu adituak BERRIAk, hain eskura ez dugun jendea esku-eskura jarriz.


Summary: Motorzale bat hil da Azkarateko gainean, trafiko istripuz. Elgoibartik Azkoitirako noranzkoan gertatu da ezbeharra. Errepidetik atera da gidaria, eta bertan hil da.

Motor baten gidaria hil da gaur goizean GI-2634an, Azkarateko gainean (Gipuzkoa), Elgoibartik Azkoitirako noranzkoan. Eusko Jaurlaritzako Segurtasun Sailak jakinarazi duenez, istripuan beste ezin ibilgailuk ez du kalterik jasan. Motorra errepidetik atera da, eta motorzalea bertan hil da, egindako zaurien ondorioz.


Summary: ELAk grebara deitu ditu eskola garraioko eta jangeletako langileak. Otsailaren 23rako eta 24rako egin dute deialdia. Besteak beste, lanpostuak bermatzea eta neurri eta protokolo zehatzak eskatu dituzte.

Beste behin ere, grebarako deia egin du ELA sindikatuak eskola garraiorako eta jangeletarako. Hain zuzen, otsailaren 23rako eta 24rako egin du deialdia, eta eskola publikoetan nahiz itunpekoetan izango du eragina. Eusko Jaurlaritzako Hezkuntza Sailak eta patronalak orain arteko jarrerarekin segitzen dutela azpimarratzearekin batera, hiru salaketa egin dituzte: ez dietela zerbitzua eskaintzen bazkaltiar guztiei, neurri eta protokolo zehatzak falta zaizkiela, eta bermeak falta dituztela segurtasuna eta lana eta lan baldintzak mantentzeko.

Bi egun horiek ez dira izango ELAk eskola garraiorako eta jangeletarako deitutako lehen greba egunak, urtarrilaren 27rako eta 28rako ere egin baitzuen deialdia. Beraz, gaur iragarritako erabakiarekin, greba dinamikarekin segitzea erabaki du sindikatuak. Uste dute badituztela arrazoiak horretarako: «Hezkuntza Sailak ez du hasierako jarrera aldatu, eta kolektiboek egiten dizkioten eskariei erantzun gabe jarraitzen du». Gainera, sindikatuak eman dituen datuen arabera, 17.000 bazkaltiarri jangelan jateko eskubidea kendu diete, eta, ondorioz, aldi baterako mila lanpostu suntsitu dira, eta beste mila lanpostu finko «ezegonkortasun egoerara» pasatu.

Sindikatuaren hitzetan, ikasturte honetarako eskola jantokiei 180 milioi euro eman bazaizkie ere, eta itunpekoak edo pribatuak diren ikastetxeek ere diru laguntzak jaso badituzte ere, Hezkuntza sailak ez du «beharrezko errefortzurik» ezarri horien bidez, eta sindikatuak egotzi dio aurreztea lehenetsi izana «osagarritzat», eta ez hezkuntza sistemaren partetzat dituzten zerbitzu horietan. Segurtasuna bermatzeko ere eskatu dute: «Protokolo eta neurri zehatzik ez izateak zuzenean eragiten die zerbitzuen segurtasunari eta kalitateari, baita langileen eta erabiltzaileen osasunerako eskubideari ere; izan ere, eskola ordutegirako hartutako erabakiek ez dute eraginik jantokiko edo autobuseko ordutegietan». ELAk zerbitzu horien aldeko «benetako apustua» eskatu du.


Summary: EH Bildu: «Arazo nazionala mahai gainean dago». Otegik nabarmendu du proiektu independentista ezkerretik hazten ari dela, eta unionista, berriz, eskuin muturretik.

Kataluniako hauteskundeei buruzko analisia egin du eguerdian EH Bilduko Mahai Politikoak, eta horren berri eman du ondoren Arnaldo Otegi koordinatzaileak. Aldagai bat nabarmendu du: independentismoak irabazi egin dituela bozak, eta, oraingoan, «%50eko langa» gainditu duela: «Inoiz izan den parlamenturik independentistena izango da. Argi dagoena da independentismoak garaipen historiko bat lortu duela». Horiek horrela, indar independentista guztiak zoriondu ditu.

«Arazo nazionala hor dago, berriro ere mahai gainean. Egon daitezke auzitegiak, kartzelak, diktadurak; baina berriro ere eta etengabe, arazo nazionala mahai gainean dago. Horrek esan nahi du badagoela gehiengo bat libre eta demokratikoki erabaki nahi duena bere etorkizuna, eta hori hauteskundez hauteskunde kontsolidatzen da», laburbildu du Otegik.

Bide horretan, mezu bat bidali dio Espainiako Estatuari, esanez baduela «zer pentsatu», auzi nazionala «mahai gainean indarrez» jarri delako: «Independentismoak kolpe bat eman du mahai gainean. Autoritate batzuk pentsatzera eraman beharko lukete: irtenbide ezean eta errepresioan tematzea, edo, behingoagatik, errespetatzea Espainiako Estatuan gauden nazioei gure nortasun nazionala eta erabakitzeko eskubidea».

Era berean, nabarmendu du independentismoa «ezkerretik» indartu dela, eta bereziki zoriondu ditu ERC eta CUP. Gainera, beste analisi bat ere egin du: En Comu Podem-ek eskuratutako zortzi diputatuak kontuan hartuta, «boto autodeterministak %60 inguru» direla botoetan eta ordezkari kopuruan. «Proiektu independentista ezkerretik handitzen da, eta unionista, eskuin muturretik», laburbildu du Otegik: «Egia da PSCk irabazi duela, baina ez du inolako aukerarik gobernatzeko. Unionismoak eskuin muturrera egin du, eta hori kezkatzekoa da».

EH Bilduko koordinatzailearen hitzetan, subiranismoaren goraldia ez da soilik Espainian gertatzen ari: «Ezkerreko subiranistak toki guztietan gora goaz; gero eta jende gehiago ari zaio ezker independentistari babesa ematen: Hego Euskal Herrian, Katalunian eta Galizian, baina baita Eskozian eta Irlandan ere». Beraz, Otegik uste du Llotja de Marreko akordioa «oso indartuta» atera dela hauteskundeetatik, eta, beraz, baita «ERC-EH Bildu akordio estrategikoa ere».

Urkullu, «gobernabidearen» alde

Iñigo Urkullu Jaurlaritzako lehendakaria ere mintzatu da Kataluniako hauteskundeez; esan du espero duela «gobernabidea eta egonkortasuna egotea, Kataluniako herriaren mesedetan».

Bart gauean, berriz, Andoni Ortuzar EAJko Euzkadi Buru Batzarreko presidenteak nabarmendu zuen Kataluniaren gehiengoak alderdi subiranistak babestu dituela, eta horiek «gehiengo argia» eskuratu dutela parlamentuan: «Gizarte katalanak bere etorkizuna askatasunean erabaki nahi du; hala adierazi du bere botekin. Horretarako elkarrizketa eta soilik elkarrizketa da beharrezkoa».

Ortuzarrek Illa eta PSC zoriondu zituen; haren ustez, bart gaueko emaitzak «gizarte anitz baten isla» dira, eta uste du gaurtik aurrera egin beharrekoa dela «mahaian esertzea eta Kataluniaren aitortza nazionalerako irtenbide demokratiko bat bilatzea, Euskadiren kasuan bezala. Bide horretan beti topatuko dute EAJ».

Bestalde, Idoia Mendia PSE-EEko idazkari nagusi eta Jaurlaritzako bigarren lehendakariordeak Illa zoriondu zuen, eta nabarmendu «elkarbizitzaren, irtenbideen eta blokeo politikoaren amaieraren aldeko apustuak irabazi» duela hauteskundeetan. Ramon Alzorriz PSNko bozeramailearen arabera, «blokeez hitz egiteari utzi beharra zaio, eta mahai gainean jarri behar dira jendearen bizimodua hobetuko duten politikak».

Miren Etxebeste Ahal Dugu-ko kideak, berriz, espero du «elkarrizketarako joera duten alderdiak elkartuko direla, akordioak egiteko».

Ezkorrago agertu da Javier Esparza UPNko presidente eta Navarra Sumako bozeramailea: «Albiste txarra da independentismoak gehiengoa izatea Katalunian». Gainera, kexu azaldu da «[Nafarroako Gobernuko lehendakari Maria] Txibiteren bazkide guztiak oso pozik» daudelako.


Summary: Kosovoko Parlamenturako bozak Autodeterminazioa ezkertiarrak irabazi ditu. Albin Kurtiren alderdiak botoen %47,89 bildu ditu, baina ez du gehiengo osorik lortu. Gobernabidea bermatzeko, beste indarrekin negoziatu beharko du.

Autodeterminazioa alderdi sozialdemokrata eta nazionalistak irabazi ditu Kosovoko Parlamenturako hauteskundeak, botoen %47,89 eskuratuta. Albin Kurti lehen ministro ohia buru duen indar politiko horrek bikoiztu egin du 2019ko bozetan lorturiko babesa, baina ez du gehiengo osorik eskuratu, eta, hortaz, ordezkaritza lortu duten gainontzekoekin negoziatu beharko du gobernabidea. Kurtik hitzeman du «justizia eta enplegua» izango direla bere lehentasunak.

Hauteskunde Batzorde Zentralaren behin-behineko datuen arabera, 1990eko hamarkadan Serbiaren aurka borrokatu zen UCK Kosovo Askatzeko Armadatik sorturiko PDK Kosovoko Alderdi Demokratikoa izan da babesik handiena bildu duten alderdietan bigarrena (%17,36), eta haren atzetik izan da Avdullah Hotiren LDK Kosovoko Liga Demokratiko kontserbadorea (%13,08), egun agintean dagoen alderdia. Gutxiengo etnikoek ere ordezkaritza izango dute parlamentuan, 120 eserlekuetatik hogei bermatzen baitizkie legeak –serbiarrak dira gehienak–. Parte hartzea, berriz, hiru puntu igo da, %47,08raino.

Kosovon desegonkortasun politikoa da nagusi, eta horrek zaildu egingo ditu gobernu bat osatzeko negoziazioak, alderdien arteko harremanak ez baitira oso onak. Gainera, iragan urtean gertaturikoak ere pisua izango du erabakietan; Autodeterminazioak eta LDK-k koalizioa osatu zuten iaz, eta Kurti lehen ministro bilakatu zen, baina zazpi aste besterik ez zuen iraun boterean, martxoan kargugabetu egin baitzuten zentsura mozio baten bidez, argudiatuta ez zela gai COVID-19aren pandemiari aurre egiteko.

Hotik hartu zuen orduan agintea, Auzitegi Konstituzionalak baimena eman baitzion gobernua osatzeko bozetara joan gabe. Baina horrek gutxi iraun zuen, auzitegi berak iragan abenduan ebatzi baitzuen iruzurragatik zigortu zuten diputatu baten botoak ez zuela balio, eta, hortaz, gobernuak ez zuela behar adina babes jaso. Kurtiren helburuetako bat, hortaz, desegonkortasun hori etetea izango da, ustelkeria amaitzearekin batera.

Horretarako, baina, oinarri sendoko koalizio bat osatu beharko du. Hauteskunde Batzorde Zentralak ez du oraindik parlamentu berriaren osaera jakinarazi, baina hango hedabide batzuek 120tik 29 eserleku eman dizkiote Autodeterminazioa alderdiari.

Kanpainako beste auzietako bat izan da pandemia eta horrek ekarri duen krisi ekonomikoa. Kosovora ez da oraindik txertorik iritsi, eta Hotik hitzeman du aurre egingo diola gabezia horri. Haren esanetan, berak gidatzen duen jarduneko gobernuak 1,85 milioi dosi erosi ditu 40 milioi euroan, eta ziurtatu du herritarren %75 txertatuta egongo direla urte amaierarako.

Baieztapen horiek gezur hutsa direla salatu dute gainerako alderdiek. Kurtik ohartarazi zuen bere gobernua izango dela soilik Kosovon txertaketa kanpaina duin bat antolatzeko gai, biztanleriaren %60 txertatuko dela ziurtatuko duena.

Egoera ekonomikoak nabarmen egin du okerrera koronabirusaren hedatzearekin. 2020an, 92.000 lagun baino gehiago gelditu dira lanik gabe, eta barne produktu gordina %9 murriztu da. Langabezia tasa %30ekoa da, eta gazteen erdiak ari dira lan bila. Lehendik ere, egoera ez zen samurra Mendebaldeko Balkanetako estaturik pobreenean. Kosovon bizi proiektu bat garatzeko aukera faltagatik, 170.000 herritarrek utzi zuten herrialdea 2015 eta 2019 artean —biztanleriaren ia %10ek—.

Serbiarekiko harremanak

Beste erronka bat Serbiarekiko harremanak bideratzea izango da. Kosovok independentzia deklaratu zuen 2008an, eta aldebakarreko erabakiz banandu zen herrialde horretatik. Belgradek, ordea, ez du estatu independente gisa aitortzen, eta bere lurraldearen parte dela aldarrikatzen du. Azken hilabeteetan, Europako Batasunak eta Ameriketako Estatu Batuek ahalegina egin dute Serbiaren eta Kosovoren arteko akordio bat lortzeko, bien arteko harremanak bideratze aldera, baina egin dituzten bilerek ez dute uztarik eman.

Hain justu, Pristinaren eta Belgraden arteko elkarrizketak ere eztabaidagai izan dira kanpainan. Kurtik gogor kritikatu du Hotiren gobernuak Serbiarekin izan duen jarrera. Haren esanetan, otzanegia izan da, eta ohartarazi du egiazko elkarrizketa berdintasun printzipioa betez gerta daitekeela soilik.

Autodeterminazioa alderdia demokrazia zuzenaren aldekoa da, eta defendatu du herritarrek aukera izan behar dutela Kosovoko gai garrantzitsuenen gainean erreferendum bidez erabakitzeko. Besteak beste, herrialdeak Albaniarekin batu nahi duen erabaki beharko lukete herritarrek, Kurtiren iritziz.

Hurrengo erabakia estatuburuari begirakoa izango da; presidentea aukeratzeko bozketa laster egin beharko lukete, hil honetan edo martxoan beranduenez. Hashim Thacik iragan azaroan eman zuen dimisioa, Kosovorako Auzitegi Bereziak gerra krimenengatik eta gizateriaren aurkako krimenengatik inputatu zuela berretsi ostean; auzitegiak 1998. eta 1999. urteetan Serbiako indarren aurka UCKren buruzagi moduan izandako rolagatik hartu zuen delitu horiek egozteko erabakia.

Legediaren arabera, hautagaiek gutxienez parlamentuko 81 diputaturen babesa jaso behar dute lehen bi bozketetan estatuburu izendatzeko; halakorik gertatzen ez bada, nahikoa izango da hirugarren bozketan 61 boto jasotzea.


Summary: Tolosako Epaitegiak behin-behinean artxibatu du Eguzkik eta Landarlanek Aralarko pisten aurka jarritako salaketa. Epaitegiak ondorioztatu du Aralarko mendilerroan egindako jarduera guztietan «legezko baldintza guztiak bete» zituztela eta «naturguneak babesteko indarrean zeuden arau guztiak errespetatu» zituztela.

Hilabete luzeak dira Aralarko parke naturalean egin nahi dituzten pisten gaiak eztabaida eta protesta ugari eragin dituela. Askotariko iritziak eragin ditu artzainen txaboletara iristeko egin nahi dituzten pisten auziak, eta erakutsi du batzuetan ez dela samurra ingurumena zaintzearen eta abeltzainen jarduna babestearen arteko oreka. Hain justu ere, Gipuzkoako Foru Aldundiak gaur baloratu du Eguzki taldeak eta Landarlan erakundeak pista horien aurka jarritako salaketa. Jakinarazpen batean adierazi duenez, Tolosako Lehen Auzialdiko eta Instrukzioko 3. Epaitegiak lan horien aurka jarritako salaketa «behin-behinean artxibatzea» agindu du.

Foru Aldundiaren arabera, «Intzansaotik Goroskintxurako txabolen sarbideak antolatu eta zaharberritzeko proiektuaren» barruan sartzen dira lan horiek, eta «inguruko artzainen baldintza guztiak hobetzeko» helburu jakina dute. Bada, Jabier Larrañaga Sustapen Ekonomiko, Turismo eta Landa Inguruneko diputatuak nabarmendu du epaitegiaren autoak «irmo» azaltzen duela joan den legegintzaldian departamentuak egindako jarduera horietan guztietan «legezko baldintza guztiak bete» zituztela eta «naturguneak babesteko indarrean zeuden arau guztiak errespetatu» zituztela.

Larrañagaren hitzetan, autoak egiaztatu du hartutako erabakiak ezin direla arbitrariotzat jo. Proiektua onartzeko prozedura «indarrean dagoen legeriari egokitu» zitzaiola azaldu du, eta «beti» gauzatu zela «ingurumena zaintzeko plan batekin batera». Gainera, Tolosako Epaitegiaren jarduna nabarmendu du Sustapen Ekonomiko, Turismo eta Landa Inguruneko diputatuak, azpimarratuta lan horiek onartu aurretik «Mankomunitateak parte hartu zuen batzar nagusi ugari» egin zituela, «elkarte ekologistei kontsulta ugari» egin zizkiela, eta «iritzi publikoari buruzko azalpen ugari» eman zituela .

«Ondorio kaltegarririk ez ingurumenean»

Prozesatze autoak berresten du Aralarko Natur Baliabideen Antolamendurako Plana deituak «bide jakin batzuk egiteko» aukera ematen duela, eta ez dela ahaztu behar proiektuak helburu zuela lehendik zeuden sarbideak egokitzea, ibilgailuek bideetatik kanpo ukitutako larre eremuak lehengoratzea eta sarbide bat ezartzea; helburu horiek guztiak, abeltzaintza jarduera eta haren zaintza bultzatzeko asmoarekin zehaztuak. Halaber, adierazi du ez dela gertatu «ingurumenean eragina izan duen ondorio kaltegarririk edo nabarmenik».

Larrañagaren ustez, pista horiek «funtsezkoak» izan dira «Aralarren inguruan bizi eta lan egiten duten baldintza guztiak duintzeko». Azpimarratu du egindako lan guztiak Aralar «goi mendiko habitat» gisa kontserbatzen lagundu dutela, «inguruko larreen mantentze lana sustatuz, abeltzainen kudeaketa iraunkorra eta egokia sendotuz, eta mendizaleen eta mendiaz eta naturaz gozatzen duten beste erabiltzaile batzuen segurtasuna hobetuz». Halaber, deitoratu egin du pisten aurka eginiko salaketa eta esku hartze horiek «judizializatu eta helburu politikoekin» egin izana, haren hitzetan «akusazio bidegabe, funtsik gabe eta erabat neurriz kanpokoak eginda».


Summary: 465 kasu atzemanda, beheranzko joera berretsi da Hego Euskal Herrian. Lurraldeen artean, Bizkaian bakarrik egin zuten gora atzo kasuek: 28 kasu gehiago. Oraindik, eremu gorrian jarraitzen du lurraldeak; Araba eta Gipuzkoa iragan astearen amaieran atera ziren.

Hirugarren olatua atzera egiten ari da apurka, baina, oraindik ere, ugariak dira kasuak Hego Euskal Herrian. Jaurlaritzak eta Nafarroako Gobernuak aurreratutako lehen datuen arabera, 465 kasu atzeman zituzten igandean, larunbatean baino hamalau gutxiago. Urtarrilaren 3tik ez zegoen hori baino kopuru apalagorik.

Lurraldeen artean, berezitasunak daude kasu kopuruan etaaurreko bi asteetako intzidentzian. Bizkaiak du kasu gehien: 270 atzeman ziren igandean, bezperan baino 28 gehiago. Araban, 51 kasu atzeman ziren, larunbatean baino zazpi gutxiago; Gipuzkoan, 91, 24 gutxiago eta Nafarroan, 48, bezperan baino zortzi gutxiago.

Intzidentziari dagokionez, Bizkaiak 100.000 biztanleko 500 kasutik gorako eremu gorrian jarraitzen du, baina beherantz ari da. Aurreko astean lortu zuten eremu gorritik ateratzea Gipuzkoak (ostiralean) eta Arabak (larunbatean). Nafarroak, berriz, 250 kasuko intzidentziara gerturatzen jarraitzen du, eta 265,9an dago.

Herriak eremu gorrian

Jaurlaritzak, halaber, eremu gorrian diren herrien zerrenda kaleratu du. 5.000 biztanletik gorako herri hauek daude: Abadiño, Astigarraga, Balmaseda, Basauri, Berango, Bergara, Bermeo, Bilbo, Derio, Elgoibar, Getxo, Gorliz, Gueñes, Irun, Lasarte, Legazpi, Leioa, Lezo, Oñati, Santurtzi eta Sopela. 5.000 biztanletik beherakoen artean, hauek daude eremu gorrian: Alonsotegi, Aramaio, Lezama, Loiu, Mendaro, Plentzia, Sondika, Urduliz eta Zamudio.

Beheranzko joera agerikoa izan arren eta Nafarroaren zein Araba, Bizkai eta Gipuzkoaren artean diferentziak egon arren, intzidentzia oro har handia da oraindik Hego Euskal Herrian.

Konparazio baterako: otsailaren 11ko datuak hartuta, Alemania osoan batez beste 100.000 biztanleko 176,9ko intzidentzia dute; Grezian, 111,6koa; Norvegian, 69,2koa; Finlandian, 97,6koa; eta Islandian, 8,4 eskasekoa. Egoera bestelakoa da beste hainbat herrialdeetan, batik bat Iberiar penintsulan. Kasu gehien, oraintxe, Portugalek du (1.190 kasu 100.000 biztanleko aurreko hamalau egunean), eta Espainiak (843 kasu batez beste). Txekiak ere egoera kezkagarria da (914,5 kasu), inguruko herrialdeekin alderatuta intizdentzia nabarmen handiagoa baitu.

Ospitaleetako egoera EAEn

Eusko Jaurlaritzak emandako datuen arabera, ospitaleen gaineko presioa handia da. Igandean, beste 38 herritar erietxeratu zituzten Osakidetzako ospitaleetako gela arruntetan, eta ZIUetan, berriz, 170 lagun daude larri.

Nafarroaren kasuan, intzidentziaren beherakada nabaritzen ari da Osasunbideko ospitaleetan, gehiago baitira sendagiria jasotzen dutenak gaixo agiria dutenak baino. Izan ere, 142 dira ospitaleratuak, bezperan baino hamar gutxiago. Horien artean, ZIUko oheetan larunbatean baino bi pertsona gehiago zeuden atzo —guztira 25—. Solairuko oheetan, berriz, larunbatean baino hamairu gutxiago zeuden, eta orotara 105 daude. Etxeko osasun arreta berezia jasotzen ari dira hamabi lagun, bezperan baino bat gutxiago.

Nafarroako Gobernuak jakinarazi du azken egunetan bost lagun hil direla, 78 eta 97 urte bitartekoak.


Summary: Libe Goñi Garatek jasoko du I. Monzon-Ganuza saria. «Euskal Herriari, bere kultura, hizkuntza, historia eta etorkizunari bizitza osoko lana» eskaini izana omendu nahi dute sari horren bidez.

Olaso Dorrea fundazioak eta Bergarako Udalak Monzon-Ganuza saria sortzea erabaki dute, «Euskal Herriari, bere kultura, hizkuntza, historia eta etorkizunari bizitza osoko lana» eskaini dioten herritarrak omentzeko, eta Telesforo Monzonek eta Josefa Ganuzak ordezkatu zituzten balioak sustatzeko, hala nol, «herri honekiko maitasuna, euskarari eta kulturari emaniko lehentasuna, Nafarroak euskal historian izan duen garrantzia eta batasunaren balioa». Sariaren berri emateaz batera, antolatzaileek iragarri dute nork jasoko duen 2021eko saria: Libe Goñi Garate Seaskako andereño historikoa.

Libe Goñi Garatek (Oteitza, Nafarroa, 1947) 1960ko hamarkadan ekin zion euskara irakasteari, Elbira Zipitriarekin eta Karmele Esnalekin batera, eta Andoaingo ikastolako zuzendari ere izan zen gero, baina 1969an Ipar Euskal Herrira ihes egin behar izan zuen. Argitxu Nobliarekin batera, Ipar Euskal Herriko ikastolen mugimenduko aitzindaria izan zen, eta irakasle lanetan aritu zen erretiroa hartu zuen arte, ikastolen mugimenduaren aldeko beharrean eta euskal kulturaren sustapenean jarduteaz batera.

Olaso Dorrea fundazioko lehendakari Iratxe Esnaola Arribillagak azaldu duenez, aurten 40 urte betetzen dira Telesforo Monzon hil zenetik, eta horregatik erabaki dute «Monzonek eta Ganuzak bezala bere bizitzaren ardatz nagusi Euskal Herria, euskara eta euskal kultura izan dituzten herritarrak omentzeko sari bat» abian jartzea. Saria emateko ekitaldia martxoaren 9an izango da, Monzonen heriotzaren urteurrenean.

Telesforo Monzon eta haren emazte Josefa Ganuzaren bizileku izandako Olaso dorrea eta han dagoen ondarea kudeatzeko sorturiko elkartea da Olaso Dorrea fundazioa, Monzonek berak bere garaian adierazitako nahiari jarraikiz eratua. 1936ko gerraren ostean, frankistak dorreaz jabetu ziren, eta, erakunde falangisten egoitza bilakatzeaz gain, hango altzari batzuk hartu eta eraman egin zituzten. Monzonek idatzita utzi zuen dorrea «Euskal Herriari eta Bergarari» utzi nahi ziela, eta, etxearekin batera, han dagoen biblioteka eta artxibo joria ere bai. Dorrea 1982an gelditu zen Olaso Dorrea fundazioaren esku.

Bisita gidatuak

Monzon Ganuza saria Olaso Dorrea fundazioaren eta Bergarako Udalaren arteko elkarlanaren emaitza izan da, baina, Bergarako alkate Gorka Artola Alberdik azaldu duenez, ez da fruitu bakarra izango. Bi erakundeek izenpetutako hitzarmenaren ondorioz, aurrerantzean Olaso dorrea eta han dagoen ondarea bisitatzeko aukera egongo da. Hilean hiru bisita eskainiko dira.

Olaso dorrea 1494an eraiki zuten, eta han, Monzon eta Ganuzaren liburutegi eta artxibategiaz gain, Georges Lacombe euskalari eta euskaltzainaren artxiboa, Anai Artea elkartearena, Piarres Lartzabal idazlearena eta beste zenbait ere badaude.


Summary: Fiskaltzak errekurtso bat aurkeztu du buruzagi independentisten hirugarren graduaren aurka. Hirugarren graduak Gorenaren epaia urratzen duela ohartarazi du fiskaltzak.

Kataluniako Parlamenturako hauteskundeen biharamunean, fiskaltzak errekurtso bat aurkeztu du Kataluniako prozesu subiranistaren ingurumarian atxilotutako bederatzi politikari independentistei baimendutako hirugarren graduaren aurka. Orain, lo egitera soilik joaten dira espetxera, eta asteburuetan etxean lo egin dezakete. Fiskaltzak jarritako helegiteak, baina, aldatu egin dezake premisa hori; izan ere, hirugarren gradurako baimena eten eta «berehala» espetxera itzul daitezen eskatu du Auzitegi Gorenak azken epaia eman bitartean.

Oriol Junqueras, Raul Romeva, Jordi Cuixart, Jordi Sanchez, Josep Rull, Jordi Turull, Joaquim Forn, Carme Foracell eta Dolors Bassa dira 2017ko urriaren 1eko erreferendumarekin lotuta auzipetu zituzten buruzagiak, eta, fiskaltzak jarritako helegitearen ondorioz, berriz ere espetxean sartzeko arriskuan daude. Errekurtso hori formalki ezarrita, ez dakite hirugarren gradurako baimena automatikoki etengo dieten edo epaileak gaia aztertu eta erabakiren bat hartu arte itxaron beharko duten. Errekurtsoan nabarmendu dutenez, buruzagiei baimendutako hirugarren graduak ez ditu betetzen Auzitegi Gorenak ezarritako kondenaren helburuak, zigorraren erdia bete ez dutelako eta egozten zaien delitua onartu ez dutelako.

«Herrialde bat dugu altxatzeko»

Hauteskundeen kanpaina hasi eta bateratsu irten ziren buruzagiak espetxetik. Irten berritan, agerraldi bat egin zuen Oriol Junqueras presidenteorde ohiak, eta hitzeman zuen «errepresioa amaitu eta erbesteratuak itzultzeko» lan egingo duela. Kataluniak dituen erronka nagusietan egin beharreko «ahaleginaz» ere aritu zen. «Herrialde bat dugu altxatzeko, pandemia bat gainditzeko eta ekonomia bat suspertzeko», adierazi zuen.

Buruzagi independentistak kartzelatik atera berritan / EFE


Summary: Pablo Hasel Lleidako Unibertsitatean itxi da. Rap kantari kataluniarraren aldeko plataformak jakinarazi duenez, atxilotzea eragotzi nahi du.

Pablo Hasel musikariak Lleidako Unibertsitateko (Herrialde Katalanak) errektoretzan ixtea erabaki du, atxiloketa aginduari aurre egiteko. Twitterren adierazi duenez, unibertsitatean hainbat lagun daude hari elkartasuna helarazteko, eta, Poliziak atxiki eta atxilotu nahi badu, errektoretzako «ateak birrindu» beharko ditu.

Auzitegi Nazionalak bederatzi hilabeteko espetxe zigorra, sei urteko inhabilitazioa eta ia 30.000 euroko zigorra ezarri zizkion Haseli, «terrorismoaren goratzea eta monarkiaren eta estatuko instituzioen kontrako irainak egitea» leporatuta, eta ostiralean amaitu zitzaion epea bere kabuz espetxean aurkezteko. Egun horretan bertan jakinarazi zuen musikariak «bahitu» egin beharko zutela kartzelan sartzeko.

Azken asteetan, Haselen aldeko hainbat egitasmo jarri dira abian, eta kultur arloko ehunka lagunek musikaria aske geratzeko eskatu dute, eta baita zigor kodetik adierazpen askatasuna mugatzen duten delituak kentzeko ere.

Hasel babesteko unibertsitatean itxi direnek barrikadak antolatu dituzte eraikinaren barruan, atxiloketa oztopatzeko.

Eta kanpoko errepideak ere moztu dituzte, Mossoen operazioaren zain.


Summary: 'Tota la veritat' liburua idatzi zuten sei kazetarien analisiak argitaratuko ditu BERRIAk. Bihartik hasi eta igandera bitarte, liburua idatzi zuten kazetarien analisi bana argitaratuko du egunean BERRIAk.

Bi urteko ikerketaren emaitza da Tota la veritat: la crònica definitiva dels dies decisius del Procés liburua. Sei kazetarik argitaratu zuten 2019ko urrian, «ordura arte argia ikusi ez zuten izen-abizenak, dokumentuak eta ustekabeak» argitara ateratzeko asmoarekin. Ehun politikari, preso, erbesteratu, ekintzaile, eta abar elkarrizketatu zituzten horretarako, guztiak Kataluniako erreferendumarekin zerikusia izan zutenak. Orain, BERRIArekin elkarlanean, Kataluniako hauteskundeei buruzko analisi bana idatziko dute egileek, eta egunean bat argitaratuko du BERRIAk, ordena honetan: asteartean, Gerard Pruna; asteazkenean, Ferran Casas; ostegunean, Odei A. Etxearte; ostiralean, Roger Mateos; larunbatean, Neus Tomas; eta, igandean, Marc Martinez Amat.

'Tota la veritat' liburuaren azala. BERRIA


Summary: Ertzaintzak lau pertsona atxilotu ditu asteburuan, Bilbon, Gasteizen eta Urnietan. Urnietan, kalean zeuden gazte batzuen kontra jo dute ertzainek. Ehunka salaketa jarri dituzte asteburuan Hego Euskal Herriko hainbat hiri eta herritan.

Hainbat istilu gertatu ziren larunbat gauean Bilbon, Gasteizen eta Urnietan (Gipuzkoa), tabernak ixteko orduaren inguruan sorturiko istiluetan.

Gasteizen bi pertsona atxilotu zituzten, 20:00ak baina apur bat lehenago. Efe agentziak zabaldu duenez, uniformerik gabeko udaltzain patruila batek ikusi zuen taberna batean pertsona talde bat zegoela maskararik gabe, tartean tabernaren jabea. Horiek identifikatzeko laguntza eskatu zuten, eta udaltzain uniformedunak agertu zirenean, tabernako bezero batek haien kontra jo zuen, eta polizietako bat begian zauritu zuen, ukabilkada batez, agentziak zabaldu duen bertsioaren arabera, betiere. Horrekin batera, beste pertsona bat atxilotu zuten, eta agintearen agenteei eraso egitea leporatu diete.

Gasteizko alde zaharreko Hedegile kalean egin zituzten atxiloketak, eta Udaltzaingoaren eta Ertzaintzaren talde askok hartu zuten parte, protesta egin zuten pertsona multzoak elkartu zirelako.

Lekuko batzuek nabarmendu dute polizia autoak abiada handian ibili zirela alde zaharrean, eta jendea harrapatzeko arriskua sortu zutela.

Bilboko atxiloketa taberna baten terrazan egin zuten. Ertzaintzaren arabera, maskararik gabe zegoen gizonezko bat identifikatzera joan ziren poliziak, eta hark identifikatzeari uko egin zien. Desobedientziagatik atxilotuko zutela entzutean, eraso egin zien agenteei, Ertzaintzaren bertsioaren arabera.

21:00etan, Urnietako Idiazabal kalean Ertzaintzaren hiru furgoneta agertu ziren, jendea kalean zegoela tabernak itxi ostean. Lekukoen arabera, poliziak borrak eskuetan korrika atera ziren furgonetetatik, eta Xauzar tabernaren kanpoaldean zegoen gazte talde baten kontra jo zuten. Gazteetako batzuek korrika egin zuten ihes, baina beste batzuek geratzea erabaki zuten, legea hausten ari ez zirelakoan. Herriko Aiurri aldizkariak haietako baten lekukotasuna jaso du: «Korrika alde egitea erabaki ez genuenok identifikatu egin gintuzten. Oso txarrera joan ziren. Ez geunden ezer egiten, eta jotzera etorri ziren. Harrigarria izan zen».

Sare sozialetan zabaldu den bideo batean ikusten denez, ertzainek lurraren kontra daukate gazteetako bat, atxilotzeko.

«Bastante umil joan ginen, lasai, eta nahiko bortitz jokatu zuten gurekin», esan du beste lekuko batek. «Ezin da haiekin hitz egin, ez da posible. Indarkeria eta bortizkeria ateratzen zaie azkar. Festa giro lasaiko eguna zapore garratzarekin amaitu zen». Ertzaintzak bederatzi pertsona identifikatu zituela adierazi du.

Horiez gain, beste esku hartze batzuk egin zituen Ertzaintzak. Abadiñon (Bizkaia), etxebizitza bat inguratu zuten, 01:00ean, han jai bat egiten ari zirelakoan. Etxean zeudenek uko egin zioten ateratzeari, eta zortzi ordu geroago identifikatu ditu Ertzaintzak. Poliziaren arabera, identifikaturiko zortzi pertsonetatik bat bera ere ez zegoen erroldatuta etxe horretan.

Irunen (Gipuzkoa) kalean edaten ari ziren 11 pertsona identifikatu zituzten, eta isuna jarri zieten.

Tolosan (Gipuzkoa), etxebizitza batean urtebetetze bat ospatzen ari ziren sei pertsona identifikatu zituzten, 23:30ean, Ertzaintzak adierazi duenez. Lazkaon (Gipuzkoa) garaje batean botila festa egiten ari ziren zortzi pertsona identifikatu zituztela zabaldu du Ertzaintzak.

Bilbon, ustez beste jai batean parte hartzen ari zirenak identifikatu zituzten, 01:00ean. Bilboko Udaltzaingoak salaketa jarri die 103 pertsonari, izurriaren kontrako arauak haustea egotzita.

Iruñean ere, 108 salaketa jarri ditu Udaltzaingoak asteburuan. Urtarrilean, denera, 41 pertsona atxilotu zituzten udaltzainek, eta beste 11 «ikertu» zituzten.


Summary: Menem presidente ohia lurperatuko dute gaur. Igandean hil zen presidente ohi eta senataria, bihotzeko arazoen ondorioz. Agintean egon zen 1989tik 1999ra, eta politika neoliberala ezarri zuen.

Cristina Fernandez de Kirchner Argentinako presidenteordeak egin zion harrera, atzo, Carlos Menemen hilkutxari, herrialde Kongresura eraman zutenean. Igandean hil zen presidente ohia (1989-1999) gernuko infekzio batek aspaldi zituen bihotzeko arazoak larriagotuta. Menemek 90 urte zituen, eta erietxean zegoen abenduaren 15etik.

Estatu agurra egingo diote agintari ohiari. Haren hil kapera Senatuan jarri zuten atzo. Izan ere, senatari kargua zuen Menemek. Gaur lurperatuko dute, Buenos Aires herrialdeko hilerri musulmanean. Izan ere, Menem katolikoa zen, baina hilerri horretan daude haren semerik zaharrenaren gorpuzkiak.

Jendetza elkartu zen atzo Kongresuaren atariak, gorpua txaloekin hartzeko. Alberto Fernandez presidentea peronista da, Menem zena bezala, eta hiru eguneko dolu nazionala dekretatu zuen atzo.

Eztabaida handia dago Menemen ondare politikoaren inguruan. Izan ere, haren agintaldian politika neoliberala ezarri zuen, eta enpresa publiko ugari pribatizatu zituen. Argentinarrei sinetsiarazi zien herrialdeak oparotasun aldi bat bizi zuela, ekonomiari dagokionez. Baina 2011. urtean, dekoratua hondoratu egin zen, eta herritar askok aurrezturiko guztia galdu zuen.

Horrez gain, ustelkeria kasuetan nahastu zuten Menem, nahiz eta ezin izan zuten epaitu, senatari gisa foruduna zelako.

Horren erakusgarri, Rio Tercero herriak uko egin dio dolu nazionalekin bat egiteari. Izan ere, 1995ko azaroaren 3an leherketa bat gertatu zen hiri hartako Arma Militarren Lantegian. Zazpi pertsona hil eta 300 zauritu zituen eztandak. Menemek esan zuen istripu bat izan zela, baina ikerketa batek argitu zuen erasoa izan zela, eta lau militar zigortu zituzten. Antza, arma kontrabandoa ezkutatu nahi izan zuten leherketarekin.

Argentinako Israeldarren Elkarteak ere gogoratu du Menemen agintaldian gertatu zirela herrialdean eginiko erasorik larrienak: Israelgo enbaxadaren aurkakoa 1992an (22 pertsona hil zituzten) eta AMIA erakunde juduaren kontrakoa bi urte geroago (85 hildako). Elkarteak adierazi duenez, «bi sarraskiok zigorgabe daude» oraindik. Menemek azken erasoaren egiletza ezkutatu zituela salatu du elkarteak.

Horrez gain, herrialdeak pairaturiko azken diktadura militarreko arduradunei indultua emateko erabakia gaitzetsi du elkarteak.

Menem koman sartu zuten Gabon Gauean, infekzioari aurre egiteko. Urtarrilaren 8an atera zen komatik, baina hilaren 19an berriz egin zuen okerrera.


Summary: Rodriguez Galindo «torturatzaileari» emandako dominak kentzeko eskatu du EH Bilduk. Hildako jeneralari emandako dominak justifikatzen dituzten espedienteak desklasifikatzeko eskaera egin du koalizio independentistak Espainiako Kongresuan

«Giza eskubideak urratu dituzten poliziei dominak kentzeko ordua da», nabarmendu du Jon Iñarrituk, ohar batean. Horregatik, Enrique Rodriguez Galindo «torturatzaile» zendu berriari emandako dominak kentzeko eskatu dio EH Bilduren diputatuak Espainiako Gobernuari. Gogoratu du Antonio Gonzalez Pacheco Billy el Niño polizia ohia hil zenean, iazko ekainean, gobernuak dominak guztiak kendu zizkiola. «Billy el Niño-k torturatzeagatik ohore dominarik merezi ez bazuen, Rodriguez Galindok ere ez». Eta, hain zuzen, Espainiako Kongresuan erregistratutako eskaeran galdetu dio Iñarrituk Espainiako Gobernuari ea gerra zikinaren urteetan dominak pilatu zituen Guardia Zibilaren jeneral ohiari horiek kenduko ote dizkioten.

Intxaurrondoko (Donostia) kuarteleko burua izandakoaren «zerbitzu orria» eta domina horiek justifikatzen dituzten espedienteak eta txostenak «desklasifikatzeko» eskaera egin du, gainera, Iñarrituk. Bide batez, joan den larunbatean COVID-19ak jota hildako «estatuko terrorismoaren kideari» eman zizkioten ohore domina guztiak zerrendatu ditu aurkeztutako dokumentuan.

EH Bilduren diputatuak nabarmendu du azkeneko urteotan Euskal Herrian izandako tortura kasu «latzenen» erantzule zuzena izan zela Rodriguez Galindo. Gogoratu du, esaterako, Joxi Zabala eta Joxean Lasa «bahitu eta hiltzeagatik» 75 urteko kartzela zigorra ezarri ziotela, baina lau urte pasa besterik ez zituela igaro espetxean.

«Terrorismoa goratzeagatik»

Horiek hala, joan den larunbatean, Rodriguez Galindo hil eta gutxira, «hainbat herritarrek, hainbat polizia elkartek, eta eskuin muturreko hedabideek» argitaratu zituzten mezu eta artikulu ugari, EH Bilduren arabera, «estatu terrorismoagatik zigortutako jeneralaren ibilbidea goraipatuz». Hori kontuan hartuta, Iñarrituk galdetu dio Espainiako Gobernuari ea zenbat pertsona atxilotu dituzten, mezu horiekin harira, «terrorismoa goratzeagatik»; zenbat salaketa jarri diren arrazoi horregatik, eta zenbat ikerketa hasi dituzten, «aintzat hartuz delituak izan daitezkeela Zigor Kodearen 578. artikuluaren arabera». Iñarrituk eskatu du idatziz erantzun diezaiotela.


Summary: Iruñeko San Juan de Dios ospitaleko txertaketa prozesuan «irregulartasunak» antzeman ditu LABek. Sindikatuak salatu duenez, ospitaleko zuzendaritzak «era arbitrarioan» lehenetsi ditu gaixoaldian edo eszedentzian diren langileak.

LAB sindikatuak salatu du Iruñeko San Juan de Dios ospitaleko txertaketa prozesua ez dela gardena izaten ari, eta zentroko zuzendaritza «era arbitrarioan» ari dela dosiak banatzen, Osasunbideak ezarritako irizpidea aintzat hartu gabe: «Ospitaleko zuzendaritza taldeak erabaki du langileei txertoa jartzea osasun agintariek ezarritako lehentasun irizpideei kasurik egin gabe, eta, horrenbestez, COVID-19 solairuetan badira oraindik ere txertatuak ez dauden hainbat langile». Zehazki, langile horien aurretik, gaixoaldian edo eszedentzian diren beste batzuk lehenetsi dituzte txertaketa prozesuan: «Nafarroako Gobernuak txertoak eman zizkion zentroko zuzendaritzari lantaldean txertaketari ekin ziezaion, baina zuzendaritzak ez du espero bezala jardun. Lehentasuna eman zaie eszedentzian dauden langileei eta gaixoaldi luzea dutenei, baita ospitalera joaten ez diren zenbait boluntariori ere».

Horrez gain, sindikatuak txarretsi du ospitaleko zuzendaritzak langile batzordeari ez eman izana txertaketa protokoloaren berri, eta aintzat hartu ez izana langileen ordezkarien iritzia: «Badirudi inprobisazioa eta arbitrariotasuna izan direla zentroko zuzendaritzaren irizpide bakarrak».

Hori dela eta, lantalde osoa «osasun agintariek ezarritako protokolo eta irizpideen arabera» lehenbailehen immunizatzeko eskatu die LABek ospitaleko arduradunei.


Summary: En Comu Podem, independentisten arteko akordiorako lehen oztopoa. Comukoak ere koalizioan sartu nahi ditu Pere Aragones ERCko zerrendaburuak; Junts per Catalunyak, ordea, alderdi subiranistez osatutako gobernua nahi du.

Kataluniako Parlamenturako emaitzen berri jakin eta ordu gutxira agertu da negoziazioetarako lehen oztopoa, eta izen propioa du: ECP En Comu Podem. Alderdi independentistek osatuko luketen balizko koalizioan sartu nahi du hura ere ERC Esquerra Republicana de Catalunyak. Baina JxC Junts per Catalunya ez dator bat. Laura Borrasen taldeak gobernu independentista nahi du.

PSC Kataluniako Alderdi Sozialistak lortu zuen boto gehien igandean egindako parlamenturako hauteskundeetan, baina eserlekuetan ERCrekin berdindu zuen 33na. Salvador Illa hautagai sozialistak igande gauean bertan iragarri zuen inbestidurara aurkezteko asmoa, baina gaur gaurkoz ez du horretarako nahikoa sostengu. ERCko zerrendaburu Pere Aragonesek, aldiz, gehiengo osoa izango luke JxCen eta CUPen babesa eskuratuz gero.

Esquerrako bozeramaile Marta Vilaltak iragarri du «berehala» hasiko dituztela «gobernu zabal bat» osatzeko negoziazioak. Horretarako elkarrizketak zuzenduko dituen talde estrategiko bat osatuko dute, eta hori egindakoan Juntsekin eta CUPekin bilduko lirateke, hurrenez hurren. Bai Vilaltak berak eta bai Oriol Junqueras Generalitateko presidenteorde kargugabetuak baztertu egin dute sozialistekin koalizioa osatzeko aukera, azken horren esanetan bi alderdiak «elkarren aurkakoak» direlako.

Junquerasek argi utzi du gobernu berriak «subiranista eta ezkerrekoa» behar duela izan, eta beraz PSCk ez luke tokirik bertan. Vilaltaren esanetan, 2017an Ciutadanseko zerrendaburu zen Ines Arrimadasen egoera berean dago egun Illa, eta aurreratu du ez duela eta ez duela izango presidentetza eskuratzeko nahikoa babesik. Aldiz, nabarmendu du ez diela betorik jarriko presoen askatasuna eta erreferenduma babesten duten alderdiei.

Vilaltak historikotzat jo du independentismoak botoen %50eko langa igaro izana, eta nabarmendu du herritarrek «mezu argi bat» helarazi diotela nazioarteari: «Katalunia estatu independente bat izango da».

Koalizioa bai, baina Comukorik gabe

Borrasek gogorarazi du independentismoak botoen erdiaren langa gainditzeak «ondorio politikoak» izan behar dituela, eta beraz Generalitatearen buruzagitza hartuko duen koalizioak hori islatu behar duela, eta bide orri horretan ez dagoela Comukoentzako tokirik. Zerrendaburuaren tesia defendatu du Jordi Sanchez idazkari nagusiak ere. «Lanean hasteko garaia da orain, eta Junts zain dago ERCk legaldia kudeatuko duen gehiengo independentista osatzeko urratsak egin ditzan», adierazi du Sanchezek, eta ohartarazi akordioak CUP, ERC eta JxC soilik hartu behar dituela aintzat, nahiz eta baztertu ez ECPkoekin «akordio puntualak» egiteko aukera.

Gobernuan nork zein kargu hartuko dituen galdetuta, Borrasek erantzun du Juntsen ez dutela inolako arazorik presidente kargua Aragonesen esku uzteko, finean Esquerrak eserleku bat gehiago eskuratu duelako. Baina, aldi berean, nabarmendu du hautetsontziek bestelako mezu bat ere utzi dutela, independentismoarena, eta beraz, «independentisten artekoak» behar dutela izan elkarrizketak.

Baina garaileak koalizioari buruzko eztabaidan ari diren bitartean, azken postuetan geratu direnen artean beste bat da mahai gainean dagoen gaia. Ciutadansek, zeinak 30 ordezkari galdu dituen igandeko bozetan, batzorde exekutiboaren ezohiko bilera egitekoa zuen gaur arratsaldean. Iturri ofizialek baztertua zuten aurrez inolako dimisiorik egongo zenik alderdi barruan, nahiz eta onartu emaitzak «oso txarrak» izan direla. Baina alderdiak ez dira denak iritzi berekoak. Bere burua Cs Berritzaileak gisa izendatu duen talde batek ohar bat bidali du komunikabideetara gertatutakoaren erantzukizuna Ines Arrimadasi egotziz. Idatziaren arabera, Bartzelonatik Kataluniara joatea izan zen Arrimadasen lehen akatsa, oposizioburu izan beharrean.


Summary: Etxebizitzen salmenta %17,2 jaitsi zen iaz Hego Euskal Herrian. Urtearen amaieran txikitu egin da beheranzko joera, baina ez da irauli. Babes ofizialeko etxebizitzen salmenta, ordea, %10 handitu da. Prezioek gorantz jarraitzen dute, baina erritmo apalagoan

Zazpi urteko goranzko joera eten du etxebizitzen salerosketak. INEren behin-behineko datuen arabera, iaz 21.870 etxebizitza salerosi ziren Hego Euskal Herrian, aurreko urtean baino 4.546 gutxiago (-%17,2). Hilez hileko datuek erakusten dutenez, salerosketak erdira jaitsi ziren udaberriko konfinamenduan, eta horren ondorioz ,urteko lehen erdian %26 gutxitu ziren. Orduz gero animatu dira piska bat salmentak, baina beheranzko joera eten gabe: 2020ko abenduan, esaterako, 2019ko hilabete berean baino %6,8 etxebizitza gutxiago salerosi ziren Hegoaldean.

Etxe gutxiago saltzeak prezioen beherakada ekarri ahal du, eskaintzaren eta eskaeraren arteko desorekaren ondorioz. Oraingoz, ordea, halakorik ez da gertatu. Hori bai, prezioen igoera moteldu egin dela erakusten dute azken datuek, 2020ko hirugarren hiruhilekoek: batez beste, urtebete lehenago baino %1,8 garestiago zeuden etxebizitzak. Urtebete lehenago, berriz, garestitzea %4,8ra iritsi zen.

Etxebizitzen merkatuak 2007an jo zuen goia, 35.000tik gora bizitegi salerosi baitziren urte horretan. Atzeraldi Handiak %60 jaitsi zituen salmentak 2013rako, eta horren zati bat berreskuratu du azken urteetan, hazkunde ekonomikoaren eskutik. Joera hori 2019an eten zela iragarri zuten INEren lehen datuek (-%4,8), baina datu horiek zuzendu ditu Espainiako estatistika erakundeak, %0,2ko hazkundea erakutsi arte. Alegia, igoera praktikoki eten zela, baina ez zela jaitsierarik izan. 2020ko datuen zuzenketak ezingo du halako aldaketarik ekarri.

Babes ofizialekoek, gora

Salmenten jaitsiera mota guztietako etxebizitzei eragin die. Bizitegi berriena %16,5 gutxitu dira, eta %17,4, berriz, bigarren eskukoena. Etxebizitza berriak ozta-ozta ez dira iristen bostetik bat izateari —2007an, ia bitik bat izatera iritsi ziren—.

Aldaketa izan da, ordea, erositako etxebizitzen sustapenean. Azken urteetan saldutakoen %10 inguru izan dira babestutako etxebizitzak, baina 2020an kopuru hori %13,3ra heldu da. Izan ere, gutxitu ez, ugaldu egin dira saldutako babes ofizialeko bizitegiak, %10,7 hain zuzen ere.


Summary: Bertsotan eskatu dute Bedaion telefonoaren arazoa konpontzeko. Bedaio Tolosako auzo bat da, baina enklabe moduko bat da, ez baitu mugarik harekin. Herritarrak askotan kexatu dira baztertuta egoteaz. Azken bi asteotan telefonorik gabe egon direla salatu dute.

Bedaio Aralarren magalean dago, eta, txikia izanik, inguruko herri handiagoen menpe egon da historian. Gaur, Tolosako auzoa da, nahiz eta herri horrekin mugarik ez eduki eta hango hirigunetik 17 kilometrora egon errepidez. Hango biztanleek askotan salatu dute egoera horrek eragiten dien bazterketa. Borroka egin behar izan dute azpiegiturak egin edo konpon zitzaten. 1970. urtera arte, ez zegoen harainoko errepiderik, Bedaio.com webgunearen arabera. Oraingoan, telefonoarekin dute arazoa. Salatu dutenez, bi aste badira komunikaziorik ez dutela, azpiegitura abandonaturik dagoelakoan. Egoera salatzeko, eta konponbidea eskatzeko, bertsoak erabiltzea erabaki dute.

Bedaioko bazterrak ondo baztertuak, mundu guztiak dauzka nonbait ahaztuak hemengoen beharrak ez daude aztertuak: telefonoik ez degu, atera kontuak!

Egin kontu, egin kontu Telefonorik ez daukagu! Egin kontu, egin kontu, Telefonorik ez daukagu!

Movistarrek ez dauka hemen errentarik, aspaldian ez baitu egin inbertsiorik, poste eta hariak guztiak zintzilik: azken bi asteotan ezin egin deirik! Egin kontu, egin kontu...

Adinean aurrera etortzen direnei teleasistentzia jartzen zaie denei SOS botoia sakatuz egindako deiei nork erantzungo die ezpadue egiten dei! Egin kontu, egin kontu...

Eta mugikorrekin a ze komeria adinekoentzako traste zailegia koberturatik ere bada eskasia, nork konponduko digu gure aberia!? Egin kontu, egin kontu...

Euskal Herriko leku batzuetan 5G telefonia zabaltzen dabiltzan bitartean, badira XX. mendean geratu diren hainbat txoko, komunikazioari dagokionez. Orain Bedaiokoa da albiste, baina halakoak, batez ere, Araban eta Nafarroan daude.

Besteak beste, Zanbranako, Kanpezuko (Araba), eta Ollarango (Nafarroa) adibideak azaldu zituen BERRIAk erreportaje honetan: Euskal Herriko zulo beltzak.


Partida eta garaipen biribila

Summary: Partida eta garaipen biribila. Athleticek 0-4 irabazi du Cadizen, sasoiko lehen zati onena jokatu ostean. Ordu erdirako 0-3 zen aurretik talde zuri-gorria. Berenguerrek (2), Unai Lopezek eta Williamsek sartu dituzte golak.

Azken hiru partidetan porrot bat eta bi berdinketa pilatu ostean, Athleticek garaipena lortu du berriro. Hasi eta buka hartu du mendean Cadiz, eta horren isla izan da emaitza: 0-4. Alex Bereguerrek (2), Unai Lopezek faltaz eta Iñaki Williamsek sartu dituzte golak. Zuri-gorriek denboraldiko lehen zati onena jokatu dute, bizi jokatuz, baloiarekin eroso arituz eta Cadizen presioa erraz gaindituz. Etxekoak ezinean aritu dira, eta apenas gerturatu dira Unai Simonen atera.

Levanteren aurkako Espainiako Koparekin alderatuz, lau aldaketa egin ditu Marcelino Garciak. Unai Nuñez, Mikel Vesga, Unai Lopez eta Berenguer hasieratik aritu dira. Ondo atera zaio apustua teknikariari. Partida atariko prentsaurrekoan esan zuen funtsezkoa zela Cadizen aurkako norgehiagoka, berriro ere konfiantza hartu eta Europako postuak are gehiago ez urrutiratzeko. Argi esan zuen irabaztera irten behar zutela hasieratik. Eta fin bete dute jokalariek hark eskatutakoa. Izan ere, lehen jokalditik estu hartu dute Cadiz. Eta lehen ordu erdirako ia erabakita utzi dute neurketa, 0-3 aurreratu baitira. Berenguerrek egin ditu lehena eta hirugarrena (5. eta 29. min.), eta bigarrena, falta jaurtiketa oso on batekin Unai Lopezek (15. min). Polita ere Berenguerren bigarrena. Taldeko jokaldi on baten ostean, Raul Garciak pase sakon neurtua eman baitio, eta aurrelariak goitik baloia loratuta Geremias Ledesma gainditu baitu. Bolada txarrean da Cadiz, eta abantaila horrekin asko zuen irabazita Athleticek.

Goitik behera gailendu zaio Athletic Cadizi lehen zati horretan, arlo guztietan izan da nagusi. Cadiz Athleticek atzean egindako pare bat akatsei esker iritsi da Unai Simonen atera. Baina aparteko arriskurik sortu gabe. Alderantziz, Williamsek, Berenguerrek eta Vesgak gertu izan dute laugarrena. Fisikoki oso fresko eta bizi azaldu da Marcelinoren taldea, eta nahi bezala gainditu du Cadizen presioa. Alvaro Cerveraren taldearen ezaugarrietako bat da goian presioan egitea. Baina gaur ez du asmatu. Zuri-gorriek erraz topatu dituzte zuloak, eta hura gainditzeko bideak.

Bigarren zatian beste itxura bat emateko beharra zuen Cadizek, eta Cerverak lau aldaketa egin ditu. Lehen minutuetan etxeko taldeak hobeto eta gehiago estutu du. Baina ahalegin txiki bat baino ez da izan. Izan ere, Athleticek laugarrena sartu du. Atzean pare bat pase eman, Unai Nuñezek luze jaurti du baloia, eta ohikoa duen abiadurarekin Williamsek atzean utzi du Cala, eta gola egin du.

Partida are erabakiago zegoen, eta Marcelino igandean Vila-realen aurka jokatu behar duten partidan hasi da pentsatzen. Hala, Williams eta Raul Garcia kendu ditu, Villalibre eta Morcilloren ordez. Cadizek ezinean segitu du; Athletic, berriz, gozatzen aritu da, eta konfiantza gehiago hartzen datozen neurketei begira. Azken minutuetan partidak behera egin du. Izan ere, Cadiz jasotako kolpea gainditu ezinik zegoen, eta Athletic apur bat jaitsi du bere presioa. Hala amaitu da partida. Albiste txar bakarra izan da Unai Nuñezek eta Vesgak ezingo dutela hurrengo partida jokatu txartel pilaketengatik.


Hezkuntza Legea, zertarako?

Summary: Hezkuntza Legea, zertarako?.

Edozein legek bere eraginpean dauden pertsonen bizi baldintzen hobekuntza ekarri beharko luke, hori izan beharko litzateke helburua. Hezkuntza legeek herritar guztiengan eragiten dute, zuzenean edo zeharka; baina, edonola ere, herri baten garapen demokratiko eta jasangarria zuzen-zuzenean baldintzatzen dute. EAErako onartzea aurreikusten den Hezkuntza Legearen zehaztapenen garapenean, Steilasek proposatzen du jarrera aldenduak izan ditzaketen eragileen arteko elkargunea hori izatea: Araba, Bizkai eta Gipuzkoako ume, gazte eta gainontzeko herritar guztien bizi baldintzetan hobekuntzak ekar ditzan eta herri kohesionatuago bat eraikitzeko balio dezan.

Eragileok azken urte hauetan tarteka aipatu izan dugu balizko hezkuntza legea. Iruditzen zaigu sarritan errealitatetik urrun samar dauden diskurtsoak bota direla, eta horiek espektatiba gehiegi sortu dute herritar askorengan. Hezkuntza legeak aukerak eskaini ahalko lizkiguke, hala da, baina ez digu hezkuntza sistema propio bat garatzeko balio izango. Jakina da LOMLOEren pean garatuko dela EAErako hezkuntza legea. Beraz, erlijioa eskaintzen jarraitu beharko da ikastetxeetan, ikasmaterial guztiak Madrilgo goi ikuskaritzak berrikusiko ditu eta gazteleraren presentzia bermatu beharko da hezkuntza sisteman. Familien «ikastetxea aukeratzeko eskubideak» ere bere horretan jarraituko du, ez baitzaio mugarik ezartzen administrazio bakoitzaren eskaintzaren planifikazio ereduari. Horrela, ikastetxe publiko eta itundu guztiek (ikastola itunduak barne) Madrileko araubidearen pean jarraituko dute. Estatu espainiarraren zein Jaurlaritzaren hezkuntza politiken oinarri den itunen bidezko hezkuntza kooperatiba eta fundazioen bidez hedatzen jarraituko da, batez ere. Erkidegoko legea garatzeko oso marko estua izaten jarraitzen dugu eta hezkuntza publikoaren sustapena itxurakeria besterik ez da, nahi izango genukeen hezkuntza sistema propiotik oso urrun, beraz.

Edonola ere, hezkuntza lege baten beharraren zergatiak jakin gabe jarraitzen dugu. 2019ko martxoaren 29an argitaratutako Kontsulta publikoa, euskal autonomia erkidegoko hezkuntza legearen aurreproiektua egin aurretikoa idatzian, Jaurlaritzak modernizazioa, bizikidetza, hizkuntzak, ebaluazioa eta ikastetxeen autonomia aipatzen zituen legearen ardatz gisa. Horretarako ez da hezkuntza lege berririk behar. Titulartasun pribatuko ikastetxeetako patronalek, aldiz, lege bat eskatu izan dute beren ikastetxeen finantzaketa areagotzeko. Euren ustez hezkuntza lege bat behar dugu hezkuntza sistema propioa eraikitzeko, «espainiar eta frantziar hezkuntza sistemetatik deskonektatuko gaituen legea behar dugu, akordioa lortu eta geure legea eraiki, espainiar eta frantziar legedietan jasotakoa kontuan eduki barik». Gure ustez, LOMLOE bide propioa eraikitzeko tresna baino, Estatuak bilatzen duen desarautze eta liberalizazio bideak indartzen jarraitzeko akuilua da.

Steilasek garbi du EAEko hezkuntza sistemak behar eta gabezia nabarmenak dituela: euskararen egoera gure hezkuntza sisteman, ikasleen ezagutzen jaitsiera, ikasleen onarpena, titulartasun pribatuko ikastetxeen finantzaketari buruzko auditoria garden eta publikoa, hezkuntzako langileon sarbidea, familien parte hartzea, haur hezkuntzako lehenengo zikloaren egoera, langileon lan baldintza duinak bermatuko dituzten akordio egonkorren beharra... gehiago itxaron ezin duten erronkak dira horiek guztiak. Eta erronka horiek ez dira zertan lege batean barne bildu behar. Eraginkorragoa litzateke gai bakoitzari aparteko trataera ematea, inplikatutako eragileen arteko negoziazioaren bidez eta berariazko arauak garatuz, beharrezko denean.

Hala ere, egia da arazo horietako askok iturburu bat dutela, gure hezkuntza sistemaren sakoneko arazo nagusienetakoa dena eta trataera global bat eskatzen duena: egun dagoen eskaintzaren gehiegizko dibertsifikazioa. Eskaintza horrek sistema modu neurrigabean atomizatu du. Ondorioz, arauen eta betebeharren gehiegizko malgutasunak arrakalak sortu ditu ikastetxe batzuen eta besteen artean, baita herritar batzuen eta besteen artean ere. Steilasen ustez, hezkuntza sistema batek bertako biztanleen jatorrizko ezberdintasunak konpentsatzeko balio ez badu, ez du balio. Egoera horri aurre egiteko ez da berariazko legerik behar, nahikoa litzateke borondate politikoa eta sentikortasun pixka bat. Baina, zoritxarrez, jendarte kohesionatu bat lortzeko borondate politikoa eta sentikortasuna zenbatekoak diren agerian geratu zen Euskal hezkuntza sisteman kohesioa eta berdintasuna hobetzeko Legegintzako Herri Ekimena 17.000 sinaduren bermearekin aurkeztu zenean. Legebiltzarrean eztabaidatu ere ez zen egin EAJk, PSEk eta PPk atzera bota zutelako. Hiru talde horietan gardenena PP izan zen. Bere bozeramale zen Juana Bengoetxeak zera adierazi baitzuen orduko hartan: «LHE onartuz gero, ikastetxe itundu guztiak bat-batean desagertuko dira». Esan zuenak baino, esan ez zuenak kezkatzen gaitu, hots, ikastetxe itundu gehienak segregatzaileak direla.

Argi dugu, beraz, ikastetxeen publifikaziorako bideak irekitzea hezkuntza lege batek herrigintzari egin beharko liokeen ezinbesteko ekarpen bat dela. Batetik, egun bizi dugun eskaintzaren gehiegizko dibertsifikazioa bateratzen lagunduko lukeelako; eta, bestetik, ixtear egon daitezkeen ikastetxe itunduetako langile eta ikasle askorentzat irtenbide duina delako ikastetxea publifikatzea. Zoritxarrez, EAJren azken urteetako hautua pribatizazioa izan da, haur hezkuntzako lehenengo zikloarena eta lanbide heziketarena, batik bat. Diru publikoz hornitutako haur hezkuntzako lehenengo zikloaren eskaintza bakar eta publiko bat egituratzea premiazko kontua da. Lanbide heziketan ere hezkuntza lege batek eskaintza publiko eta euskaldunaren zabalkundea sustatu beharko luke. Halaber, aipagarria da, LOMLOE legeak lan-legepeko hezitzaileen lana pribatizatzeko aukera indartu duela. Marko horren aurrean, Jaurlaritzak ikasle guztien hezkuntza publiko eta duin bat izateko eskubidea bermatu behar du, eta hezkuntza publikoa bere osotasunean indartzeko eta EAEko hezkuntza politiken ardatz bilakatzeko konpromisoa hartu beharko luke.

Amaitzeko, Gasteizeko legebiltzarreko gehiengo eta gutxiengoez harago, Jaurlaritzari hezkuntza eragileokin akordioak bilatzen saiatzeko deia luzatu nahi diogu. Steilasen ustez hezkuntzako langileon etorkizuna hezkuntzaren sistemaren etorkizunari lotuta dago, eta hezkuntza sistemaren etorkizuna langileon lan baldintzei; batak bestea gabe, ez du etorkizunik.

BIHAR:

Mikel Ormazabal (Kristau Eskola): 'Hezkuntza propio baten alde, balioduna eta balioetan oinarritua'.

Hezkuntza bidegurutzean seriean argitaratutako iritzi sorta, hemen.


Summary: Istiluak eta Poliziaren oldarraldiak, Haselen atxiloketa arbuiatzeko mobilizazioetan. 06:30ean sartu dira mossoak Lleidako Unibertsitatera rap kantaria atxilotzera. Dozenaka lagun bildu dira Haselen inguruan, haren atxiloketa oztopatzeko, baina poliziek bi ordu ingururen ostean lortu dute helburua. Iluntzean, protesta jendetsuak egin dituzte Valentzian eta Bartzelonan.

Ehunka protestari atera dira kalera Valentzian eta Bartzelonan adierazpen askatasunaren aldeko mezuekin, elkartasuna adierazteko Pablo Hasel rap kantariari. Askatasunik gabe, demokraziarik ez mezua jarri dute Valentziako kontzentrazioko pankarta nagusian. 19:00etarako beteta zeuden hiri nagusietako plazak. Handik gutxira hasi dira istiluak. Poliziak kargatu egin du, protestariek barrikadak egin dituzte eta tentsioa areagotu egin da ordu batzuetan. 20:30ean, su emandako kontainerren ke beltza hedatu da Bartzelonako Diagonalaren gainean, eta mossoek gimazko pilotak jaurti dizkiete manifestariei Gironan (Katalunia).

Donostiako Bulebarrean eta Iruñeko Gazteluko plazan ere mobilizatu dira dozenaka herritar. Adierazpen askatasunari eta desobedientziari babesa adierazi diete Donostian, eta amnistiaren aldeko aldarriak zabaldu dituzte Iruñean.

Goizean atxilotu dute. 06:30 aldera sartu dira Lleidako (Herrialde Katalanak) Unibertsitatean istiluen aurkako mossoen hogei agente inguru. Pablo Hasel rap kantaria atxilotzea zuten helburu, eta bi ordu geroago lortu dute. Atxilotu dutenean, amnistiaren eta borrokaren aldeko oihuak bota ditu Haselek: «Estatu faxista honek ez gaitu inoiz geldituko!». Goizean goizetik, dozenaka lagun bildu dira haren inguruan atxiloketa oztopatzeko, unibertsitateko hirugarren solairuan.

Auzitegi Nazionalak bederatzi hilabeteko espetxe zigorra, sei urteko inhabilitazioa eta ia 30.000 euroko zigorra ezarri zizkion Haseli, baina hark argi utzi zuen ez zuela bere burua entregatuko; Poliziak atxiki eta atxilotu nahi badu errektoretzako «ateak birrindu» beharko dituela adierazi zuen atzo Twitterren.

Eraikinera sartu eta ordubetera hasi da Polizia han bildutakoak banan-banan ateratzen. Aurretik, Haselen defendatzaileek su itzalgailuak hustu dituzte, mossoei ikusmena oztopatu eta lana zailtzeko. Kanpoan beste ehun lagun inguru bildu dira Haselen alde protestan, baina Poliziak indar erakustaldia egin nahi izan du: 30 furgoneta inguru daude Lleidako Unibertsitatearen kanpoaldean. Hasel atzotik zegoen unibertsitatean, eta behin kanpoan, oihuka jarraitu du Poliziaren autoan sartu duten arte: «Amnistia osoa! Heriotza estatu faxistari!».

Atzo gauean idatzi zuenez, imajinatzen zuen mossoak gaur gauean sartuko zirela unibertsitatera, haren arabera, «okupazio hau bilakatu den bozgorailua geldiarazteko». Atxilotua izan aurretik azken mezu bat helarazi nahi izan zuen: «Dei egin nahi dut beldurrari aurre egin eta horrenbeste inposiziori kasurik ez egitera. Hori egiten ez badugu, aurrera jarraituko dute, eta ez ditu inork geldiaraziko».

Ez zuen hor amaitu rap kantariak: «Ezin diegu utzi zer sentitu, zer esan eta zer egin behar dugun agintzen». Azaldu zuen Kataluniatik ez zuela alde egin mobilizatzeko eta antolatzeko mezua zabaltzen lagundu nahi zuelako: «Euren politika kriminalak kontatzea eragotzi nahi dute, langile klaseak kontzientzia hartzea eta borrokatzea. Ez dute lortuko!».

Azken asteetan, Haselen aldeko hainbat egitasmo jarri dira abian, eta kultur arloko ehunka lagunek musikaria aske geratzeko eskatu dute, baita Zigor Kodetik adierazpen askatasuna mugatzen duten delituak kentzeko ere.

Erreakzioak

Gaur bertan ere erreakzio andana eragin du Haselen atxiloketak, eta elkartasun eta salaketa mezuak idatzi dituzte kultur munduko hainbat lagunek sare sozialetan. Euskal Herritik, besteak beste, Liher taldeak elkartasuna adierazi dio kantariari, eta adierazpen askatasunaren alde egin du.

Kulturaren mundutik kanpoko eragileek ere egin dute bat rap kantariarekin. Amnesty International erakundearen Espainiako ordezkaritzak, adibidez, «erabateko sumindura» adierazi du Haselen atxiloketagatik, eta salatu du ez dela bidezkoa, «adierazpen askatasunaren erabilerarekin estu lotuta» dagoelako bera espetxean sartzea. «Ez gara geldituko adierazpen artistikoa mugatzen duten Zigor Kodeko delituak bertan behera utzi arte. Halako auzirik ezin dira berriro gertatu».

Kalean protesta egitera ere deitu dute hainbat lekutan; Kataluniako udalerri askotan egin dituzte elkarretaratzeko deialdiak, baita Euskal Herrian ere; Donostian eta Iruñean, esaterako.

Politikaren arlotik ere iritsi da arbuiorik. Espainiako Kongresuko zenbait taldek mozal legea bertan behera uzteko eskatu dute atxiloketaren ondotik. EAJko diputatu Aitor Esteban, Mas Paiseko Iñigo Errejon eta Compromiseko Joan Baldovi mintzatu dira ildo horretan. EH Bilduko Arabako Biltzar Nagusietako bozeramaile Kike Fernandez de Pinedok, berriz, elkartasun eta salaketa mezua idatzi du sare sozialetan, eta Haselen askapena aldarrikatu du Espainiako Kongresuan ERCko diputatu Gabriel Rufianek ere. Espainiako Gobernuko kide den Podemos alderdiko kontu ofizialak ere arbuiatu du atxiloketa.

Txioak delitu

Egin duen musikaz gain (Juan Carlos el Bobon abestia), sare sozialetan esandakoak ere erabili ditu Espainiako Auzitegi Nazionalak Pablo Haselen aurka. 2014 eta 2016 bitarteko txio zenbait ageri dira, esaterako, haren aurkako auzian, «terrorismoaren gorazarre» eta «Koroari eta Estatu erakundeei irain» egin izana leporatzeko.

2014ko Twitterreko mezu hauek nabarmendu dituzte, besteak beste, musikariaren aurka: «50 polizia zaurituta? Mertzenario zikin hauek, egurra partitzen ari diren bitartean mingainari kosk egin, eta zaurituta daudela diote»; «Pertsona asko gaur monarkia faxistaren amaiera eskatzera irten direla ezkutatu nahi dute, eta kazetariei ere kolpeka ari dira»; «Polizia Nazi-onala kameren aurrean ere jendea torturatzen»; «Polizia bat hiltzen duzula? Harripeetan ere bilatzen zaituzte. Poliziak hiltzen duela? Ikerketa txukunik ere ez dute egiten»; «Bi urte Poliziak Iñigo Cabacas erail zuela, eta inor ez da kondenatua izan horregatik».

«Errege mafioso zikina, jauregi batetik lezioak ematen», txiokatu zuen Haselek 2015eko Eguberrietan, Espainiako orduko erregearen eguberriko mezuari buruz. «Estatu terrorismoaren aurka, auzo antolatua», idatzi zuen handik egun gutxira.

2016ko urtarrilaren 20an, berriz, goseak hil hurrean utzitako Yemengo haur baten argazkiaren ondoan, hau idatzi zuen Haselek Twitterren: «Saudi Arabiaren erruz, Yemengo haurrek honela sufritzen dute. borboitar mafiosoen lagun demokraten kontuak». Urte berean txiokatu zuen, besteak beste: «Francorekin jendea atxilotzen zuten poliziak, gaur egun Auzitegi Nazi-onaleko epaile gisa atxilotzen dutenak»; «Joseba Arregi, Poliziak tortura bidez eraila»; «Espetxeak esterminio etxeak dira»; «Estatu torturatzaileak esterminatua izan eta bi urtera, haren hitzak gogoan [espetxean hil zen Isabel Aparicio grapokideari buruz]»; «Polizia zikinek diote: 'zu zaintzeko gaude'; zeuk ordainduta zu etxetik botatzera datozenean». Guztiak —eta gehiago— bihurtu dituzte Hasel zigortzeko argudio, mozal legea eskuan.


Summary: Istiluak izan dira Urruñan, Batasun Nazionalaren elkarretaratze batean. Eskuin muturreko alderdiko kide batzuek migratzaileen aurkako protesta bat egin dute, eta aurre egin diete hainbat eragile antifaxistatako kideek. Poliziak banatu behar izan ditu.

Ekainera gibeleratu dituzten departamenduetako eta eskualdeetako hauteskundeen kanpainari hasiera emateko agerraldia egin nahi zuen goiz honetan, Urruñan (Lapurdi), eskuin muturreko Batasun Nazionala alderdiak. «Gure herrialdeak pairatzen duen inmigrazio masiboa» salatzeko ekintza bat egitea zen haien xedea, baina dozenaka lagun elkartu dira eskuin muturreko alderdi horren kontra protesta egitera. Batasun Nazionaleko kideek Inmigrazioa aski da! zioen pankarta atera dutenean, istiluak izan dira.

Goizean goizerako deitua zuen prentsa Batasun Nazionalak. Hamazazpi pertsona elkartu dira: tartean, François Verriere Pirinio Atlantikoetako alderdiko arduraduna, Jacques Colombier Akitania Berria eskualdeko Batasun Nazionaleko burua, eta Edwige Diaz ekainean iraganen diren eskualdeetako hauteskundeetako Akitania Berriko hautagaia.

Parean, 150 bat herritar elkartu dira, eragile eta kolektibo andanaran deiari erantzunez, eskuin muturreko alderdiaren presentzia salatzera. Besteak beste, Etorkinekin kolektiboak, EH Baik, Frantzia Insumisoak, PCFk, LABek, IPEH Antifaxistak, GKSk eta Jalgik parte hartu dute protestan. Besteak beste, Euskal Herrian mugarik ez!, Euskal Herria antifaxista eta Hemen Batasun Nazionala da atzerritarra irakur zitekeen pankartetan, manifestariek "alde hemendik, utzi bakean" oihukatzen zuten artean.

«Faxistak kanpora!» oihuak batetik, «Macronen konplizeak!» bestetik, Batasun Nazionalekoek migratzaileen aurkako pankarta bat atera dutenean hasi dira istiluak. Manifestariak haiengana joaten saiatu dira, baina Frantziako Polizia sartu da tartean, eta bultzaka eta negar gasa erabiliz oldartu zaie eskuin muturraren kontrako protesta egiten ari zirenei.

Batasun Nazionalak bertako herritarrei egin nahi dien «manipulazioa» salatu du Iker Elizalde EH Baiko kideak, eta 2022an iraganen diren Frantziako presidentetzarako hauteskundeei begira kokatu du eskuin muturraren agerraldia. «Segurtasunaren aldeko apustua egiten dute, [Emmanuel] Macronen gobernuak egiten duen moduan», adierazi du. «Horrelako ekimen bat egitea hemen bizi garenon kontra doa. Hau bizi eremu natural bat da, zubi hori zeharkatzen duena. Mespretxuaren gainetik, ezjakintasuna erakusten du; ez dakite nora etorri diren».

Amaia Fontang Etorkinekin kolektiboko kideak erran du «xenofobiak eta arrazismoak» ez dutela lekurik, eta Euskal Herria harrera herria dela. «Batasun Nazionalak zabaltzen dituen ideiak onartezinak dira, jendeen beldurren gainean jokatzen dute, oraindik gehiago pandemia egoera honetan. Guk diogu xantza bat dela inmigrazioa lurralde honentzat».

Prentsari egindako adierazpenetan, «frantsesak defendatzera» etorri direla adierazi du Diazek: «Frantziak ezin du hartu hainbeste immigrazio». Hitzaldia bukatzean, Gipuzkoa aldera pasatu dira eskuin muturrekoak, baina, autoetara itzultzean, istiluak izan diran berriz. «Alde hemendik, utzi bakean!» oihu artean jarraitu diete manifestariek, alde egin arte.


Summary: Eusko Jaurlaritzaren neurri berrien nondik norakoak. Araba, Bizkai eta Gipuzkoako udalerri mugakideen arteko joan-etorriak baimenduta daude, arrazoi sozioekonomikoengatik eta kirola aire zabalean egiteko. Eskola kirola, aldiz, debekatuta dago hamalau eguneko intzidentzia tasa 500etik gora duten udalerrietan.

Eusko Jaurlaritzak Bizi Berri III plana kaleratu zuen aurreko ostiralean. Labi aholku batzordeak bertan bildu zituen aste honetan hasi eta gutxienez martxoaren 5a arte indarrean egongo diren neurriak. Hona hemen horien nondik norakoak:

Mugikortasuna

Mugakideak diren udalerrien arteko joan-etorriak baimendu dituzte, arrazoi sozioekonomikoengatik edo kirola egiteko bada. Hau da, alboko herrira joatea baimenduta dago kirola egitera, betiere gehienez sei pertsonako taldeetan, edo erosketak egitera edo tabernetara, esaterako.

Oraingoz, beraz, joan-etorriak mugakide diren udalerrietara egitea baimendu dutesoilik: ezingo da beste udalerrietara joan edo Araba, Bizkai eta Gipuzkoatik irten justifikaziorik barik. Salbuespenak dira pertsonen zaintzagatik egindako lekualdaketak –horretarako, pertsona horren ardura duen lagunaren justifikazioa beharko da– , animalien edo baratzeen zaintza, norbere udalerrian edo mugakidean ez dagoen zerbitzu bat jasotzea, edota atzeratu ezin daitezkeen arrazoiengatik egin beharreko lekualdaketak –udalerritik kanpo dagoen etxe bateko giltzak itzultzea, kasu–. Zahar etxeetako eta espetxeetako bisitak ere baimenduta egongo dira erakundearen beraren justfikazioa badute.

Gainontzeko kasu guztietan debekatuta egongo da norbere bizilekutik edo alboko udalerritik irtetea. Era berean, hiru lurraldeetan bizi ez direnek baimendua izango dute lurraldeetan sartzea baldin eta beste leku batera badoaz eta derrigorra bada lurraldetik pasatzea.

Ostalaritza eta apustu etxeak

Ostalaritza baimenduta dago udalerri guztietan, barnealdean %50eko edukieran, eta terrazak ere zabalik egongo dira. Lau pertsonako taldeetan jarri beharko dute bezeroek, mahaien artean gutxienez metro eta erdiko distantzia utzita, eta beti izan beharko dute maskara jantzita, edateko edo jateko momentuan izan ezik.

Ordutegiak bere horretan jarraitzen du: 20:00ak arte egon ahalko dira zabalik tabernak, eta eramateko janaria 21:00ak arte banandu ahalko dute.

Apustu etxeak zabalik egongo dira hamalau eguneko intzidentzia tasa metatua 500etik beherakoa duten udalerrietan, ostalaritzako arau berekin. Txokoak, aldiz, itxita mantenduko dituzte. Ostatu turistikoetan edukieraren %50 mantendu beharko dute, eta, edonola ere, ezingo dira 30 pertsonatik gora egon.

Kirola

Eskola kiroleko entrenamenduak baimenduta egongo dira hamalau eguneko intzidentzia tasa metatua 500etik behera duten udalerrietan, baina ezingo dituzte aldagelak erabili, ezta lehiaketetan parte hartu ere. Intzidentziak 500eko langa gaindituz gero, bertan behera geratuko da eskola kirola. Kirol profesionalaren eta semi-profesionalaren kasuan, baimenduta daude entrenamenduak eta lehiaketak, udalerriko intzidentzia tasa edozein dela ere.

Kiroldegiak zabalik egongo dira, eta aldagelak erabiltzea baimenduta dago, gehienezko %30eko edukierarekin eta maskara beti erabilita.

Kirol arrazoiengatik joan-etorriak baimenduta dauden kasuak: eskola kirolean, baimenduta dago beste udalerri batera joatea norbere udalerriko eta helmugako intzidentzia tasa 500etik beherakoa bada. Kirolari profesional eta semi-profesionalen kasuan, beti dago baimenduta mugikortasuna, baina jendea ezingo da joan kirol jarduera horiek ikustera.

Aire zabaleko kirolari dagokionez, gehienez sei pertsonako taldeetan egin daiteke, norbere udalerrian edo mugakidean. Beti maskara jantzita izatea derrigorezkoa izango da, eremu naturaletan edo jenderik ez dagoenetan salbu.


Summary: Pfizerren txerto gehiago jaso dituzte Jaurlaritzak eta Nafarroako Gobernuak. 26.910 dosi jaso dituzte, eta txertaketa planekin jarraitzeko era emango dutela esan dute

Pfizer botika konpainiak garatutako txertoaren 19.890 dosi jaso ditu Eusko Jaurlaritzak, eta 7.020 Nafarroako Gobernuak. Horiekin txertaketa planekin aurrera jarraitzeko era izango dutela esan dute bi erakundeetako osasun agintariek. Nafarroan asmoa dute erietxeetatik kanpo ari diren osasun langileei ere txertoa jartzen hastea: botikariei, podologoei eta fisioterapeutei, besteak beste. Nafarroak orain arte COVID-19aren kontrako txertoaren 55.065 dosi jaso ditu, eta 42.014 jarri ditu.

Jaurlaritzako osasun agintariek gogoratu dute gizarte osoa immunizatzeko ahaleginetan daudela oraindik ere, osasun sistema publikoko erietxeetan ari diren profesionalekin aurrena, eta arloko beste langileengana eta zentro pribatuetara heltzeko asmoz gero. Ertzainen txertaketa ere aste honetan hasiko dela esan dute. Kritikak izan dira Jaurlaritzaren txertaketa prozesuaren harira, eta SATSE sindikatuak atzo salatu zuen, esaterako, lehen lerroan dauden hainbat erizain txertatzeko daudela oraindik.

Nafarroan ere badira ahots kritikoak. LAB sindikatuak salatu zuen atzo, adibidez, San Juan de Dios erietxean «irregulartasunak» izan direla langileak txertatzeko orduan.


Summary: Kutxa bira, herriz herri mugituko den proposamen berria. Bizi gira... kutxa bira! lelopean, Euskal Herri osoa eta diaspora zeharkatuko duen egitasmo bat aurkeztu du gaur Iparra Hegoa elkarteak

Argentinatik abiatu eta Euskal Herri osoa zeharkatuko duen egurrezko kutxa bat izango da Kutxa Bira ekinaldiko protagonista nagusia. Martxoaren 20an emango zaio hasiera, Viedman (Argentina), eta maiatzaren 30ean amaituko du ibilbidea, Seguran (Gipuzkoa). Jendea mugitu ordez, kutxa mugituko da herriz herri, eta, horren bitartez, Euskal Herriko itzulia egitea lortu nahi dute antolatzaileek.

Herri bakoitzak bideo bat egiteaz gainera, kutxa barrura, fisikoki, aldarrikapen bat sartu beharko dute, eta, horrekin batera, hurrengo herriari gonbidapen agurra idatziko die. Herriz herriko aldarrikapenez gainera, Euskal Herri osoari zuzenduko zaion manifestu bat ere izango du barnean, herri guztietan irakurriko dena.

Iparra Hegoa elkarteak 25 urte daramatza euskal nortasuna, euskararekiko atxikimendua eta herri izatearen kontzientzia pizten. Ekinaldi honen bitartez, pandemiaren ondorioz bizitako «galera sentimentalak» apaldu nahi dituzte: «Oztopoak oztopo, krisiak krisi eta estatuak estatu, guk ozen diogu: Bizi gira… kutxa bira».


Summary: «Estaturik gabeko Europako nazioen mapa» aurkeztu du Naziogintzak. Hamazazpi nazio bildu dituzte, «mapa konbentzionaletan agertzen ez direnak». BERRIA dendan dago salgai.

Estaturik gabeko Europako nazioen inguruko «ezjakintasunari» aurre egiteko, «Estaturik gabeko Europako nazioen mapa» aurkeztu du Naziogintzak. Donostian eginiko agerraldi batean, Josu Albero Naziogintza taldeko kideak azaldu du maparen zergatia: «Ohartu gara ezjakintasun handia dagoela Euskal Herrian eta beste nazio batzuetan Europako nazionalitateen gaiaz». Haren ustez, hori horrela da eskoletan inoiz ez delako ikasi «Europako mapa ofizialetan agertzen ez diren beste nazio batzuk badaudela: Eskozia, Flandria, korsika, bretainia, gales, Euskal Herria, Katalunia, Galizia…».

Helburu horrekin sortu dute mapa: «Euskaldunok ez ditugu oso ondo beste errealitate nazional batzuk ezagutzen. Badakigu Iberiar penintsulan bost nazio daudela, eta bik, Espainiak eta Portugalek, estatu propioa dutela, baina beste hirurek ezetz. Baina gutxiagok dakite Frantzian sei, Erresuma Batuan lau eta Italian bost nazio daudela. Errealitate horiek dira mapa honetan islatu nahi izan ditugunak».

Alberok gogorarazi du Naziogintza «euskara, euskal kultura eta euskal nazioa diskurtsoaren erdian jartzen duen talde independentista» dela, eta «euskal errepublikaren aldeko pedagogia» egiten ari direla: «Sorrerako helburuetako bat da harremanak sustatzea Europako estaturik gabeko beste nazio batzuekin, eta horiei Euskal nazioari buruzko informazioa ematea.

Salatu duten ezjakintasuna islatzeko, pasadizo bat azaldu du Alberok: «2017an, Europako Batzordeko presidente Jean Claude Junckerrek esan zuen Europako Batasunak ezin zuela Kataluniako burujabetza onartu, beste lurralde batzuek gauza bera eskatuko zutelako eta ezinezkoa zelako Europan 90 estatu berri sortzea». Alberoren hitzetan, Junckerrek «ezjakintasun handia» erakutsi zuen, «ez baitaude 90: hamazazpi, asko jota. Erregioak eta nazioak nahastu zituen”. Hain justu, hamazazpi nazio horiek dira mapan jaso dituztenak, «mapa konbentzionaletan» agertzen ez direnak: «Estatuei protagonismoa kendu eta estaturik gabeko nazioei eman diegu».

Asier Sarasua kartografoak egin du mapa, eta 12 euroko prezioan dago salgai, BERRIA dendan.

Azalpenak

Azalpen batekin dator mapa, Edurne Alegria taldeko kideak azaldu duenez: nazioaren izena euskaraz eta jatorrizko hizkuntzan, biztanleria eta jatorrizko hizkuntzaren hiztun kopurua eta portzentajea. Horrela, nazioen arteko desberdintasunak nabarmendu dituzte, baina baita elementu komunak ere: «Esan daiteke hizkuntza eta sentimendu nazionala hertsiki lotuta doazela».

Luken Etxabe kideak, berriz, «nortasun handiko lurraldeez» jardun du, horiei ere atal bat eskaini baitie Naziogintzak. Etxaberen hitzetan, horietan «bertako hizkuntzaren egoera oso larria da, eta galtzeko arriskua dago». Multzo horretan sartu dituzte Aragoi, Asturias, Alsazia, Karelia, Kornualles, Veneto, Saboia, Lusazia eta Kaxubia. Lurralde horietan, beste faktore garrantzitsu bat da «bertako alderdi nazionalisten babes maila. Gehienetan, oso txikia edo nulua da». Etxaberen esanetan, «kasu askotan, politika linguistikoengatik da, ezein kasutan ez delako bertako hizkuntza ofiziala».


Summary: Espainiako espetxeetan komunikazioak eten izana salatu dute giza eskubideen aldeko hainbat elkartek. Nabarmendu dute Espetxe Agintaritzaren erabakiak urratu egiten duela Espainiako Konstituzioak bermatutako oinarrizko eskubide bat.

COVID-19aren kontra kartzelak «blindatzea» gomendatu zuen Espainiako Espetxe Agintaritzaren Zuzendaritzak joan den otsailaren 2an. Komunikazioak, baita lokutorioetakoak ere, etenda daude orduz geroztik —gutxienez etzi arte—, eta giza eskubideen aldeko estatuko hemezortzi elkartek salatu dute presoen eskubideen aurkako «eraso zuzenekoa» dela hori. Iruditzen zaie Espainiako Konstituzioak bermatutako eskubide bat urratzen duela. Oharra sinatu dutenen artean daude Etxerat, Sare, Nafarroako Salhaketa eta Arabako Salhaketa, eta iazko «martxoa eta maiatza arteko erabateko itxialdi batean» ez egonda, espetxe agintaritzaren erabaki «gogorra» kritikatu dute.

Oharrean, gogoratu dute Espainiako Barne Ministerioaren menpeko «kartzela gehienek» komunikazioak eten zituztela otsailaren 2ko gomendioaren ondoren. «Pandemia hasi zenetik, milaka pertsonak ezin izan dituzte beren bikotekideak, senideak edo lagunak ukitu, eta, alderantziz, iazko martxoan komunikazio berezi guztiak bertan behera utzi zituztelako; hau da, aurrez aurreko intimoak. Uneren batean berriro ahalbidetu zituzten, baina gero berriro eten», azpimarratu dute.

Espetxe agintaritzak, «trukean», oharraren esanetan, ordaindu beharreko telefono deiak eskaini zituen, baita bideo deiak ere. Espetxe agintaritzak «datu positibo gisa» aurkeztu zuen iazko martxoa eta maiatza artean 54.000 bideo dei egin zirela. Giza eskubideen elkarteek egindako kalkuluak aintzat hartuz, Espainiako Estatutako kartzeletan dauden 33.500 presoek —hirugarren graduan daudenak kenduta— pertsonako 1,6 bideo dei egin ahal izan zituzten hilabete horietan. «Kontaktua ordezkatzeko bideo dei horiek ez dituzte mantendu preso guztientzat, eta ez dute horien maiztasuna handitu».


Summary: Grebara deitu dute Arabako zahar etxe pribatuetan. Bihar egingo dute lehen lanuztea, eta martxoaren 24an bigarrena. ELA, LAB, CCOO eta UGT sindikatuek deitu dute grebara.

Arabako zahar etxe pribatuetako eta etxebizitza komunitarioetako langileek greba egingo dute bihar, «hitzarmen duin» bat eskatzeko. ELA, LAB, CCOO eta UGTk deitu dute greba egunera; martxoaren 24rako ere lanuztera deitu dute. Bihar, giza katea egingo dute Gasteizko Udaletik Arabako Aldundiraino, 11:00etan. Bi greba deialdiekin bat egin dute Arabako Pentsionistak eta Babestu elkarteek.

Arabako adinekoen egoitzetako langileek bi urte daramatzate borrokan beren lan baldintzen alde, eta, salatu izan dutenez, pandemiak are gehiago okertu die egoera. Joan den urtarrilaren 11n, zahar etxe pribatuak kudeatzen dituzten hainbat enpresa langileen ordezkariekin bildu ziren, probintzia mailako hitzarmenaz hitz egiteko, baina, ELA, LAB, CCOO eta UGT sindikatuek salatu dutenez, negoziatzeko borondaterik ez zuten erakutsi. ELA sindikatuak ohar batean salatu duenez, diputazioaren eta egoitza pribatuen arteko borrokaren erdian langileak dira kaltetuenak, «lan prekaritatearen aurka borrokan jarraitzen dutelako».


Summary: 1.400 euroko gutxieneko soldata eta 30 orduko lanaldia dira LABen helmuga berriak. Sindikatuak Euskal Lan Kodea eta Gizarte Segurantza arautzeko proposamena aurkeztu du. 120 neurri dira guztira, eta ostiralean hasiko du eztabaida bere oinarriekin.

LAB sindikatuak trantsizio ekosozialista eta feministarako Programa Sozioekonomikoa eratu du. 120 proposamen zehatz biltzen dituen txosten mardula aurkeztu du, sindikatuaren ustez etorkizuneko Euskal Lan Kode eta Gizarte Segurantza lege propio bate oinarri beharko luketenak. Besteak beste, gutxieneko soldataren eskaera 1.400 euro gordinera igotzeko eta ordainduriko zaintza baimenak ezartzeko eskatzen ditu. Era berean, ezinbestekotzat jotzen du zerga erreforma sakon bat egitea. Ostiralean hasiko dira eztabaidatzen oinarriekin, eta gero zabalduko dute eztabaida beste gizarte eragileetara.

«Ezin gara Paris eta Madrildik datorrenaren begirale hutsak izan. Lan erreforma indarrean dago oraindik, eta pentsioena badator. Behar-beharrezkoa da Euskal Herritik eta Euskal Herrirako balioko duten lege berriak onartzea». Garbiñe Aranburuk horrela eman dio sarrera sindikatuaren hemendik aurrerako gizarte lanaren oinarri izango den esparru teorikoari. Hilabeteak egin dituzte LABen Lan Kode eta Gizarte Segurantza lege propioa ikertu eta taxutzen, eta sei ezaugarri nagusitan aletu daiteke.

«Lana eta zaintza lanak erregulatu behar dira», horrela laburbildu du Aranburuk lehen ezaugarria. Zaintza erdigunera eramatearen leloari, baina, oinarri eman behar zaio, eta hor datza proposamenaren «berritasun» nagusietako bat: bizitzaren une batzuetan enplegua eten daiteke zaintza lanei lehentasuna emateko, eta lan hori ordaindua litzateke, eta kotizatu egingo luke. Baina nola ordaindu hori? «Funts espezifiko bat sortuta, enpresa, langile eta erakunde publikoen artean ordaindurikoa».

LABen iritziz, langile guztientzako lan araudi eta kotizazio erregimen bera ezarri behar da, «diskriminazioa amaitzeko». Era berean, enplegu bermatua aldarrikatu du, eta, sei hilabetean hala izan ezean, administrazioak gutxieneko soldata bermatu beharko lioke enplegu eskatzaileari, kalte ordain gisa. Alde horretatik, kontratu guztiek mugagabeak izan beharko lukete, eta «kaleratze librea» ezabatuko litzateke legeditik.

4.200 euroko soldata, asko jota Gutxieneko soldataren eztabaidari ere heldu dio LABek, eta, haren ustez, «beste urrats bat» egin behar da eskaeretan. 35 orduko lanaldiaren eta 1.200 euroko gutxieneko soldataren alde borrokan jarraituko duen arren, sindikatuaren ustez haratago begiratzeko garaia da: 30 lanorduko astea, eta 1.400 euroko lanaldi gordina, hamalau ordainsaritan. «Euskal herriko batezbestekoaren %60 da», zehaztu du Aranburuk. Era berean, gehiengo soldatari ere mugak jarri behar zaizkiola uste dute, 1:3ko proportziora, alegia, 4.200 eurora hain zuzen. «Ondasunak egoki banatzea» eta «lanen digitalizazioak ekarri dezakeen lanpostu galerari aurre egitea da» da muga horien filosofia.

Pentsioen sistema publiko eta unibertsalaren alde egiten du LABek, «sistema osagarririk gabeko» sistema baten alde. Erretiro adina 60ra aurreratu beharko litzateke, eta 58 urtetik aurrera erretiro mailakatua ezarri. Gutxieneko pentsioa eta soldata parekatzearen aldeko da sindikatua, baina trantsizio gisa 1.080 eurokoaren alde borrokatzen jarraituko du. Pentsioa kotizazioen arabera kalkulatuko da, langilearentzat komenigarrienak diren bost urteak kontuan hartuz. Horietako asko Pentsiodunen Mugimenduak eginiko proposamenak dira.

Seigarren ezaugarria lan harremanak erregulatuko dituen erakunde berri bat osatzea da, langileen botoen bidez hautaturiko «Lanaren Kontseilua». Aranbururen ustez, elkarrizketa sozialeko mahaiak emana du eman ahal guztia, eta erreminta berri bat behar da. Kontseilu horrek ahalmena izango luke erakunde publikoen erabakiak ikuskatu eta lege proposamenak egiteko.

Euskal Herri osorako lege proposamen bat da. Hego Euskal Herrian egun instituzioek dituzten eskumenak erabili beharko lirateke, EAEko kontzertu ekonomikoak eta Nafarroako Itunak ematen dituzten aukerak baliatuz. Iparraldean eskumenak mugatuagoak direla badaki LABek, baina, oraingoz eta «batez ere», administrazio publikoko lan baldintzak arautzeko ematen dituen aukerak baliatu behar dira.

Nola ordaindu? Eta hau zeinek ordainduko du? Aranburuk argi du oinarria «zerga erreforma» dela. «Zerga politika herritarren zerbitzura ipini behar dugu». Pentsioen kasuan, esaterako, nagusiki kotizazioetatik iritsiko da, soldatak duindu eta kotizazio mugak handituz. Baina, «momentuak eskatzen duenean», aurrekontu bidez finantzatzeko aukera egongo litzateke. Zerga erreformarekin, besteak beste, enpresen irabaziak gehiago zergapetzea hartu beharko litzateke helburu.

Proposamen horrekin «herri eztabaida sortzea» da helburua. Zenbait kolektibori aurkeztu eta zehaztuz joatea. Lehen pausoak bere militantziarekin emango ditu LABek, eta ostiralean egingo dute lehen aurkezpena, Donostian. Barne azterketa hori udararako bukatuta izatea espero dute, eta gero zabalduko lukete beste eremu batzuetara. Xehetasun gehiago nahi izanez gero, LAB sindikatuak txostenaren laburpena jarri du bere webgunean.


Summary: Jaurlaritza haserre AFMkin, Espaniako Gobernuaren Renove plana dela eta. Makina-erremintak % 21,4ko beherakada izan du fakturazioan, eta Gasteizko gobernuari Madrilgoaren laguntzak osatzeko eskatu dio AFM patronalak

COVID-19ak gogor jo du makina-erremintaren sektorea Hego Euskal Herrian. 2020ko fakturazioa %21,4 txikiagoa izan da aurreko urtekoa baino, eta esportazioak %22,4 gutxitu dira. «Mende honetako urterik zailena» izan dutela aitortu dute alor horretako enpresek. Aurreko urteak ere ez dira haiek nahi bezalakoak izan, eta 2019a ere galerak zituztela amaitu zuten (%10). Automobilgintzaren sektorean gertatzen ari diren aldaketek eragin nabarmena dute sektorearen egoeran, baina ez dira bakarrak.

AFM klusterrean biltzen diren enpresek azaldu dutenez, iazko emaitza txarren atzean dago bereziki pandemiak nazioarteko merkatuetan sortu duen ziurgabetasuna. Horri gaineratu behar zaio iazko martxotik euskal enpresentzat estrategikoak diren merkatu batzuk aldi batean itxita egon direla eta mugimendua mugatua egon dela. Hala, gogoratu dute ezen, salmentak egiteko arazoekin batera, aurretik saldutako makinen eta instalazioen mantentze lanak egiteko ere problemak izan dituztela.
Eragina orokortua izan da jardueraren azpisektore guztietan, baina deformazioko makinek izan dute beherakadarik azpimarragarriena, aurreko bi urteetan bezala. Txirbil harroketaren azpisektoreak, aldiz, zertxobait hobeto jasan du kolpea.

Eskaeren jatorriari dagokionez, 2020an ere aldaketa «handi» bat izan da: Txinatik etorri dira nagusiki, bere industria jarduera beste herrialde batzuek baino lehenago eta indar handiagoz berrabiarazi duelako. Hurrengoak zerrendan Alemania eta Espainia dira, eta jarraian, AEBak, Turkia, Frantzia, Italia eta India.

Jaurlaritzaren haserrea

Cesar Garbalena AFMko presidenteak Europako diru funtsen garrantzia azpimarratu du, eta jakinarazi du e-machine Digital Workshop deituriko proiektuan ari direla lanean klusterreko enpresak. Haien nahia da 245 milioi euro inbertitu ahal izateko babesak lortzea. Erakundeek I+G+Bko finantzaketak ere handitu beharko lituzketela uste du. Era berean, industrietako makinak berritzeko Espainiako Gobernuak sustatutako Renove plana txalotu du, «makina-erramintaren lehena Espainiako historian», eta, segidan, Jaurlaritzari eskatu dio funts horiek osatzeko.

Gasteizko gobernuaren haserre bizia eragin du horrek, «estatuko administrazio bakarra» ei delako «urte askoan» mankinaren Renove planak ordaindu dituena, «esklusiban eta bakarrik». «Onartezintzat» jo ditu Jaurlaritzak Garbalenaren hitzak, Madrilen plana «EAJk Kongresuan izandako ekimenaren emaitza» dela uste duelako.

Haserreak haserre, iazko udaberriko konfinamenduak krisi «oso sakona» eragin zuen sektorean, eta urteko azken hiru hilabeteetan susperraldiak kolpea «nabarmen arindu» duen arren, ez da enpresek espero duten modukoa izan. 2021a, berriz, «merkatuak normalitzeko eta biziberritzeko premiaz» hasi dutela azaldu dute.
Susperraldia, baina, pandemiaren araberakoa izango dela nabarmendu dute. Lehen hiruhileko zaila espero dute, baina urteak aurrera egin ahala arian-arian hobetuko dela egoera.