Summary: Nafarroako Gobernuak hilaren 25era arte luzatu ditu neurri murriztaileak. Bilakaera epidemiologikoak hobera egin arren, herrialdea "arrisku handiko egoeran" dela esan du Indurain kontseilariak

Nafarroako Gobernuak erabaki du otsailaren 25era arte luzatzea indarrean dauden neurri murriztaileak. Hala, besteak beste, ostalaritzaren barrualdeak itxita jarraituko du, bilkurak familia unitatera mugatuta, eta etxeratzeko ordua 23:00etatik 6:00etara. Herrialdearen itxiera perimetralak ere indarrean segituko du.

Nafarroako Gobernuko Osasun kontseilari Santos Indurainek adierazi duenez, bilakaera epidemiologikoak hobera egin du azken asteetan, baina «arrisku handiko» egoeran dago oraindik herrialdea, eta murrizketak luzatzea egokiena da. Azken 14 egunotako intzidentzia metatua 432,6koa da Nafarroan, 100.000 biztanleko. Ospitaleko oheen okupazio maila ere handia da: COVID-19a duten 180 paziente daude ospitaleratuta, eta horietatik, 31 ZIU zaintza intentsiboko unitatean.

Besteak beste, ostalaritzaren eta merkataritzaren sektoreei eraginen die neurri murriztaileen luzapenak, tabernen barnealdea itxita egonen baita (terrazak zabalik). Saltokietan sar daitekeen jende kopuruari dagokionez, berriz, edukieraren %50ekoa da denda txikietan, eta %30ekoa, berriz, merkatalgune eta saltoki handietan.

Mugikortasunari eragiten dioten neurriak ere luzatu dituzte: itxiera perimetralak eta etxeratzeko aginduak indarrean segituko dute hilaren 25era arte. Espazio itxietan, bizikidetza unitate bakarra elkartu ahalko da aurrerantzean ere.


Summary: Mugak zabaldu ditzatela eskatzeko, sinadura bilketa bat abiatu dute. EH Baik eta EH Bilduk salatu dute «Euskal Herria ukatu eta haren barne bizitza baldintzatzeko konplexurik gabe hartu duten erabakia». Mugak zabaltzeko deia egin dute.

Sinadura bilketa abiatu dute EH Baik eta EH Bilduk, eskatzeko Ipar eta Hego Euskal Herriko mugako zortzi pasabideak berriz ireki ditzatela. Bi alderdiek esan dute aitzakiak direla «terrorismoaren aurkako borroka eta migrazioa oztopatzeko argudioak», eta salatu dute presentzia militar eta poliziala «neurriz kanpo» areagotu dela. Hainbeste, ezen Baigorrin (Nafarroa Beherea) «setio egoera itogarria» jarri baitute.

Komunikatu bateratuan salatu dutenez, euskal herritarren arteko harremanak eten dituzte «inposizio bidez» eta neurria Euskal Herria bera ukatzeko neurri bat izan da. «Salatzen dugu, era berean, migranteen kontrako ehiza areagotzen duelako eta eskuin muturreko ideien hegemonia indartzen duelako terrorismoa eta migrazioa lotuz».

Jarrera «autoritario eta zentralistaren» aurrean, nazio eta herri gisa bizitzeko eta erabakitzeko beharra «inoiz baino handiagoa dela» esan dute. Pasabideak irekitzearekin batera, dispositibo militar eta poliziala kentzeko ere eskatu dute EH Baik eta EH Bilduk.


Summary: Zaldibarko hondamendia zela-eta militarrak eskatu ez izana kritikatu du Robles Defentsa ministroak. Eusko Jaurlaritzak adierazpen horiek gaitzetsi ditu, eta errefusa ditzala eskatu. «Ezbeharraren inguruko erabateko ezjakintasunetik» hitz egin duela ere leporatu diote.

Margarita Robles Espainiako Defentsa ministroak Eusko Jaurlaritza kritikatu du gaur, Zaldibarko hondamendian desagertutako langileen bilaketa lanetarako militarren presentzia ez eskatzeagatik. «Ez dut ulertzen nola leku batzuetan esan daitekeen militarrak ez direla joan behar, akaso, duela urtebete militarrek esku hartu izan balute gaur egun gorpu bat ez baitzen leku batean egongo». Ez du Jaurlaritza zuzenean aipatu, ezta Zaldibar bera ere, baina hitzok ildo horretatik joan direla ulertu dute EAJk eta Jaurlaritzak berak.

Bingen Zupiria Eusko Jaurlaritzako bozeramaileak azkar erantzun dio, «ezbeharraren inguruko erabateko ezjakintasunetik» egindako adierazpenak izan direla esanez. «Ez dakit zehazki zein testuingurutan egin diren adierazpen horiek», azaldu du, baina hitz horiek Zaldibarko luiziari lotutakoak izan baldin badira «injustuak» direla. «Luiziari eta desagertutakoen bilaketa lanei aurre egin behar izan dioten pertsonek bakarrik dakite zer-nolako egoerei egin behar izan dieten aurre». Gogora ekarri du zenbat hondakin tona mugitu behar izan dituzten, zenbat eremu egonkortu, edota zenbat sute itzali behar izan dituzten.

Aitor Esteban EAJk Espainiako Kongresuan duen bozeramaileak ere kritikatu egin ditu Roblesen hitzak, eta gogorarazi dio bere garaian egin zituen adierazpenak. Estebanen arabera, ministroak esan zuen «militarrek ezingo zutela egin Urkulluren gobernua egiten ari zen baino gehiago».


Summary: Donostian izan beharrean, Turinen ziurrenik. Italiako Gobernuaren oniritzia falta da Europa Ligako Reala-Manchester United joaneko partidaren leku aldaketa gauzatzeko. COVID-19ari aurre egiteko neurriek galarazi dute Anoetan jokatzea.

Realak azkenean ezingo du Anoetan jokatu Manchester Uniteden aurka. Europa Ligako final-hamaseirenetako joaneko partida Turinen (Italia) izango da ziurrenik, Juventus Stadium-en, baldin eta Italiako Gobernuak ametoa ematen badu. COVID-19ari aurre egiteko neurrien artean dago Espainiako Gobernuak Ingalaterrako hegaldiei eta itsasontziei bertan sartzeko debekua, eta erabaki horrek bete-betean harrapatu du partida. Otsailaren 18an da norgehiagoka, eta berez, bi egun lehenagora arte dauka neurri hori hartuta, bainaRealak ezin zuen egun horretara arte zain egon. Izan ere, UEFAri lehenago jakinarazi behar zaiolako non izango den.

Juventusen eta UEFAren oniritzia dauka Realak. Hain justu, Europako futbola bere hartzen duen erakundeak Juventus Stadium dauka horrelako egoeretan partidak hartzeko zelaien zerrendan. Azkenean, ezingo balitzateke hor jokatu, Reala lanean ari da beste estadio baten bila. Itzulikoa Manchesterren izango den edo Ingalaterratik kanpo ez dago argi.


Summary: Hiltzat jo dituzte K2n desagertutako hiru mendizaleak. Juan Pablo Mohr txiletarra, Muhammad Ali Sadpara pakistandarra eta John Snorri islandiarra ostiral eguerdian ikusi zituzten azkenekoz eskalatzeko zatirik zailenean, Botila Lepoa deiturikoan. Said Sadpara espediziokideak adierazi du gorpuak aurkitzea dela orain erreskate operazioaren helburua.

Erreskatea hiru egunez luzatu da dagoeneko, eta ez dute desagertutako mendizaleen berririk. Pakistango armadaren helikopteroak bila ari dira K2 mendian, munduko mendirik garaienetako bigarrenean (8.611 m). Larunbat goizean eman zieten abisua: Juan Pablo Mohr (Txile, 1987), Muhammad Ali Sadpara (Skardu, Pakistan, 1977) eta John Snorri (Olfus, Islandia, 1973) ez ziren hirugarren kanpalekura itzuli (7.300 m) bezperan gailurrera igotzeko egin zuten ekinalditik. Egunak aurrera doaz, eta susmoa hedatzen ari da: ez dute mendizaleak bizirik aurkitzeko itxaropenik.

Gaur, helikopteroak 7.000 metro inguruan aritu dira bila, baina arratsaldean eten dute erreskatea, eguraldia dela eta. «Bertan behera dago oraingoz. Agintariek erabakiko dute bihar jarraitu ala ez», adierazi dio Abu Zafar Pakistango Klub Alpinoko presidenteak Efe berri agentziari.

Said Sadparak, desagerturiko mendizale pakistandar ezagunaren semeak, eman zien hedabideei gertatutakoaren berri, hark ere espedizioan parte hartu baitzuen. Espedizioa Snorrik sustatu zuen, eta besteak hari laguntzen ari ziren. Gailurrera oxigenorik gabe igotzeko asmoa zuten. Ostiral gauean hartu zuten gorako bidea. «Botila Lepoa izeneko inguruan, ondoezik nengoen; oxigenoa falta nuen. Aitak eta biok ez geneukan botilarik. Aitak esan zidan Snorriren botila bat hartzeko, baina arazoak izan nituen, eta oxigenoa alferrik galdu zen. Jaitsi egingo nintzela erabaki genuen, eta hirugarren kanpalekuan itxarongo niela. Bost bat ordu behar izan nituen kanpalekura iristeko. Handik, kanpaleku nagusikoei eman nien abisua», kontatu zuen Said Sadparak. Orduak igaro ziren, eta ez ziren itzuli.

Egin dituen adierazpenetan, Said Sadparak azaldu du kideak ikusi zituela Botila Lepoa igarotzen, eta bistatik galdu zituenean, gailurrera bidean zihoazela. Ez dakite iritsi ziren ala ez, baina hark baietz uste du, eta beherako bidean ezbeharren bat izan zutela. Said Sadparak esan du erreskate operazioaren helburua gorpuak aurkitzea dela orain.

Ali Sadpara Pakistango mendizalerik ezagunenetako bat da. Zortzi zortzimilako igo ditu. Lautan igo du Nanga Parbat (8.126 m), beste inork baino gehiagotan. Neguan igoa du Pumori (7.161 m), eta bakarka bide berri bat egina du Spantiken. Zamaketari izan zen aurrena, altuerako xerpa gero, eta alpinista bilakatu zen azkenean. BERRIAk 2016ko abenduan egin zion elkarrizketa. «Pakistanen ez naiz inor berezia zortzimilakoak igotzeagatik», esan zuen orduko hartan. Lorpen historiko bat egin berri zuen, baina: Nanga Parbateko neguko lehen igoera, Simone Mororekin eta Alex Txikonekin batera.

Txikon, Manaslun

Txikon Manaslu mendiaren (8.156 m) beheko kanpalekuan dago egun. Handik hitz egin zuen Said Sadpararekin, eta jakin zuen Ali Sadpara espediziokide ohiaren desagerpenaren berri. «Gure bihotzak Ali, John eta Juan Pablorekin daude», idatzi zuen atzo Twitterren. Bera Manaslu neguan igotzeko espedizio betean da. Egun hauetan dira gailurrerako ahalegina egitekoak.

Aurten, K2 mendia albiste izan da, xerpa talde batek lehen aldiz lortu duelako neguan gailurrera iristea. Mendizale nepaldarrek historia egin zuten egunean bertan, baina, bestelako albiste bat ere gertatu zen: Sergi Mingote mendizale katalana hil zen, lehen kanpalekutik jaisten ari zela. Espedizio horretan, Mingoterekin batera zihoan Mohr, egun desagertuta dagoen mendizale txiletarra.


Summary: Arnaldo Otegik kartzelara lagundu die buruzagi independentista presoei. Hirugarren graduan dauden buruzagi independentistak Arnaldo Otegirekin iritsi dira gaur gauean Lledonerseko espetxera. Arratsaldean, EH Bilduko koordinatzaile nagusia Forcadellekin elkartu da.

Arnaldo Otegi EH Bilduko koordinatzaile nagusia ERCrekin kanpaina egiten jardun da asteburuan, eta, gaur, Carme Forcadell Kataluniako Parlamentuko presidente espetxeratuarekin batzartu da. «Ordezkatzen dituzun duintasunarekin eta balioekin, zure herriak lortuko du bilatzen duen askatasun ametsa», idatzi du Otegik Twitterren.

Bilera horren ondoren, Oriol Junqueras ERCko buru espetxeratuaren herrian izan da, Sant Vicenc dels Horts herrian. Junqueras hango alkate izan zen 2011tik 2015era. Handik, auto berean, Lledonerseko espetxera joan dira Otegi eta Junqueras.

Kartzelaren kanpoan, giro onean egon dira Jordi Cuixart, Joaquim Forn, Junqueras, Raul Romeva, Josep Rull, Jordi Sanchez eta Jordi Turull preso independentistak, Otegirekin batera, 21:00etan haiek barrura sartu diren arte. Hauteskunde kanpaina hasi orduko, Generalitateak hirugarren gradua eman zien buruzagi independentista presoei.


Summary: Jaurlaritzak kargutik kendu du itxiera perimetrala hautsi duen Labiko kidea. Ibon Etxeberria Bilboko etxebizitzatik Laukarizko golf klubera joan zen igandean (Mungia, Bizkaia), bi hiriak gune gorrian egon arren. Jaurlaritzak adierazi du ez datorrela bat hark arauaz eginiko interpretazioarekin.

Ibon Etxeberria Olañeta Labiko kide eta Osasun Saileko Araubide Juridiko, Ekonomiko eta Zerbitzu Orokorretako zuzendaria kargutik kenduko duela adierazi du Jaurlaritzak. Labi taldeko —Eusko Jaurlaritzari izurriaren kontrako neurriak proposatzen dizkion horrexetako— kideak itxiera perimetrala hautsi zuen joan zen igandean, golf klub batera joateko.

Gotzone Sagardui Osasun sailburuak iragarri du neurria, gaur, asteartea, Gobernu Kontseiluaren osteko prentsaurrekoan. Sagarduik esan duenez, Etxeberriak emaniko arrazoiak ez datoz bat «arauaren espirituarekin». Herrien arteko joan-etorriak debekatzen dituen dekretuko «letra txikia» interpretatzeko orduan irizpide ezberdinak egon balitezke testuaren erredakzioa berrikusi beharko dela adierazi du, baina arau horren helburua eztabaidaezina dela erantsi du segidan: herrien artean mugikortasuna txikitzea. «Ez gaude ados [Etxeberriak] arauaz egin duen interpretazioarekin, eta, horregatik, kargutik kenduko dugu zuzendari hori».

Etxeberria Bilbon bizi da, eta Mungiara joan zen, Laukarizko golf zelaira. Araban, Bizkaian eta Gipuzkoan, norbere herritik ateratzeko debekua ezarrita dago, eta, horrez gain, Bilbo eta Mungia gune gorrian daude, 500 kasu baino gehiago antzeman dituztelako 100.000 biztanleko. Horietan, ostalaritza erabat itxita dago, eta eskola kirola, galarazita. El Correo egunkariak kaleratu du informazioa, eta Jaurlaritzak, hasieran, defendatu egin du Etxeberria, adierazi baitu kanpoan egiten diren jarduerak baimenduta daudela.

Etxeberriak Vocentoko kazetari esan dio korrika egitera joan zela golf zelaira, eta ez zuela araurik hautsi, badelako astebete Jaurlaritzaren Zuzenean arreta ataria baietz erantzuten ari dela galdetzen diotenean gune gorrian dauden herrietara joaterik ba ote dagoen kanpoan kirola egitera. Halere, onartu du agiri ofizialetan oraindik ez dutela irizpide hori eguneratu.

BERRIAk, ordea, galdera egin du Zuzenean zerbitzuan, eta erantzun argia jaso du: ez, ezin da norbere udalerritik atera jarduera fisikoa aire zabalean egiteko. Jaurlaritzak berak urtarrilaren 25ean argitaraturiko jarraibideetan argi adierazi du ezin dela mugitu gune gorrian dauden herrien artean, ezta kanpoan kirola egiteko ere. Horrela diote jarraibide horiek, hitzez hitz: «Udalerri mugakideen arteko joan-etorriak egin daitezke banakako gizarte, ekonomia eta kirol jarduerak edo aire zabaleko jarduera fisikoak egiteko? Ez.».

Larrialdietako burua eta ertzainburu bat

Etxeberriaren kasuak gogora ekartzen du Jon Sanchez Osakidetzako osasun larrialdietako buru ohiarena. Iazko apirilean, etxeko konfinamendu zorrotza ezarrita zegoenean, Sanchez salatu zuten, konfinamendua hautsi eta bigarren etxebizitzara joan zelako.

Nekane Murga orduko Eusko Jaurlaritzako Osasun sailburuak esan zuen Sanchezek adierazi zuela «arrazoi justifikatuak» zituela bigarren etxebizitzara joateko, Castro Urdialesera (Espainia). Baina Murgaren erantzunak ez zituen gogobete oposizioko alderdiak, eta gutxiago sindikatuak.

Sanchezek maiatzaren hasieran aurkeztu zuen dimisioa. 2019ko urtarrilaren 2an hartua zuen kargua. Aurrez, Bizkaiko Batzar Nagusietan diputatu eta Bilboko Udaleko zinegotzi izan zen, EAJrekin. Osasun larrialdien berrantolaketak eragindako krisian ailegatu zen orain zuen postura.

Josu Erkoreka Jaurlaritzaren eledunak orduan esan zuenez, Sanchezek ez zien gertatutakoaren berri eman Osasun Saileko buruei.

2020ko maiatzean, berriz, ertzainburu bat salatu zuten konfinamendua hausteagatik. Sestaoko ertzain etxeko poliziaburua ere Castro-Urdialesen geratu zuten, gaixoaldian zegoela, eta auto ofizialarekin. Espedientea ireki zioten, Segurtasun Sailak azaldu zuenez. Ertzainburuak argudiatu zuen Castro duela bizileku, baina ez zegoen han erroldatuta.

Txertoen aferaren harira, beste bi dimisio

Urtarrilaren amaieran, Eduardo Maiz Bilboko Basurtu ospitaleko zuzendariak eta Jose Luis Sabas Santa Marina erietxekoak dimisioa eman behar izan zuten, Osakidetzak ezarritako protokoloa bete ez eta COVID-19aren aurkako txertoa jarri zutelako, ez zegokienean, eta irizpideetan zerrendatutako beste arrisku talde batzuen aurretik.

Jose Luis Sabas Bilboko Santa Marina ospitaleko buru ohiak orduan esan zuen Osakidetza txertaketen jakitun zegoela, eta dimisioa «mehatxuengatik» aurkeztu zuela. Osakidetzako arduradunei abisatu zien ospitalean «txertaketa jendetsu bat» egingo zutela, COVID-19ak bertan eragin handia izan zuela erantsita, eta sailetik oniritzia eman ziotela, eta, besteak beste, Sagardui sailburuarekin ere hitz egin zuela. «Ez dugu ezer txarrik egin», adierazi zuen. «Etikoki ere ez. Ospitale bateko zuzendariek beste edozein langilek adina aukera dute kutsatzeko».

Maizek barkamena eskatu zuen: «Noizbait zerbaitetan akats egin badut».

Sagarduik nabarmendu zuen protokoloak «argiak eta zorrotzak» zirela. Hala ere, geroztik oposizioko alderdiek behin baino gehiagotan eskatu diote kargua uzteko Osasun sailburuari. Iñigo Urkullu lehendakariak haren jarduna defenditu du, ordea.


Summary: Jean-Claude Carriere gidoigile frantziarra hil da, 89 urterekin. Luis Buñuelekin egindako lanek eman zioten ospea, baina Milos Forman, Volker Schlondorff, Philipp Kaufman, Jean-Paul Rappeneau eta Andrzej Wajdaren filmentzako testuak ere idatzi zituen, besteak beste

Bere burua «Lumiere anaien garaiko entziklopediagile» gisa definitzen zuen, eta, horregatik, «jende guztiari dena kontatzea» zuen helburuetako bat. Horregatik, idazketara eta, bereziki, idazketa zinematografikora bideratu zuen bere lanaren parte handiena. Jean-Claude Carriere, azken 60 urteetako gidoigile ezagun eta ospetsuenetakoa, gaur hil da. 89 urte zituen, eta ia bere bizitzaren amaiera arte segitu zuen bere pasioa lantzen. Istorioak kontatzen. Zinemarako kontatzen.

Bitxia bada ere, libururik gabeko eremu batean jaio zen Carriere (Colombieres-sur-Orb, Frantzia, 1931-Paris, 2021), ardogileen familia batean. Berehala piztu zuten, baina, literaturak eta zinemak haren arreta, eta, hain zuzen ere, Literatura eta Historian graduatu zen. Lehenengo pausoak literaturaren eremuan eman zituen, eta Mary Shelleyk idatzitako Frankenstein nobelari omenaldia eta erreferentzia egiten zieten hainbat eleberri argitaratu zituen 1950eko hamarkadaren amaieran. Baina zinemak ere deitzen zuen Carriere gaztea, eta, 60ko hamarkada hastearekin batera, lehen kolaborazioak egin zituen Pierre Etaix zinemagilearekin.

1963ko Cannesko Zinemaldian ezagutu zuen Luis Buñuel zinemagile espainiarra, eta horrek Carriereren ibilbidea baldintzatuko zuen. Ordurako surrealismoa maite zuen idazle eta gidoigileak, eta, Viridiana-ren zuzendaria ezagutu zuenean, bere kezkak eta ideiak zituen pertsona bat ikusi zuen aurrez aurre. Mexikotik iritsi berria zen Buñuel, eta berehala hasi ziren eskuz esku lanean. Haien elkarlanaren lehenengo emaitza hurrengo urtean iritsi zen, Le journal d'une femme de chambre (1964), baina ez zen bakarra izan; izan ere, Buñuelen handik aurrerako film ia guztien gidoietan parte hartu zuen Carrierek: Belle de jour (1967), La voie lactée (1969), Le charme discret de la bourgeoisie (1972) —ingelesez besteko film onenaren Oscar saria irabazi zuena—, Le fantôme de la liberté (1974) eta Cet obscur objet du désir (1977). Film horietan, irreberentzia landu zuten bi sortzaileek, dramaturgiaren klixeei muzin eginda eta instintuari lehentasun erabatekoa emanda. Kontatzen zutenez, aurrez aurre eseri, ideiak bota, eta hiru segundo baino ez zioten ematen elkarri onak ala txarrak ziren erabakitzeko. Baina, betiere, estereotipoetatik eta bide markatuetatik aldentzeko gogo irmoarekin. «Nola zen Buñuelekin lan egitea? Luzea eta motela zen lana, egun huts eta aztoragarriak zituen prozesua. Isiltasuna, ezinegona, berriro hasi beharra, porrotak, aurkikuntzak, barreak....Hutsalkeriaren amildegiez inguratuta egin behar genuen aurrera, arrunkerian erori gabe, baina inkongruentziari izkin eginda», azaldu zuen Carrierek bere memorietan.

Nahiz eta zinemagile espainiarra bera baino 30 urte zaharragoa izan, konplizitate berezia lortu zuten Buñuelek eta Carrierek, baina gidoigilearen lana ez zen mugatu haren filmetara. Lan egin zuen Louis Mallerekin (Viva Maria, 1965) —Brigitte Bardot eta Jeanne Moreau izarrentzat—, Milos Formanekin (Taking Off, 1971), Jacques Derayrekin (La piscine, 1969), eta eleberri ospetsuak ere moldatu zituen zinemarako: Die Blechtrommel (Volker Schlöndorff, 1979), Gunter Grassen nobelan oinarrituta, eta The Unbearable Lightness of Being (Phillip Kauffman, 1988), Milan Kunderaren liburua ardatz hartuta.

Carriereren azken lanetako bat L’homme fidèle izan zen, Louis Garrelek zuzendu eta 2018an Donostiako Zinemaldiko Sail Ofizialean eman zutena.


Summary: Eremu gorrian dauden ostatuak zabaldu ahalko dira. EAEko Auzitegi Nagusiak onartu egin du ostalariek jarritako helegitea, auziaren muina aztertu eta behin betiko erabakia hartu artean. Iazko abuztuan ere aintzat hartu zuen Bizkaiko eta Gipuzkoako ostalarien helegitea.

Eremu gorrian dauden udalerrietako ostatuek zabaltzeko baimena izango dute aurrerantzean. Hala erabaki du EAEko Auzitegi Nagusiak, ostalarien elkarteek jarritako helegite baten ondorioz.

Berriz irekitzeko aukera ezarri arren, Jaurlaritzak onartutako dekretua indarrean dago oraindik; beraz, hainbat neurri bete beharko dituzte: hala nola 20:00etan ixtea, edukiera erdira murriztea, mahaietan eseritako pertsonen arteko distantziak bermatzea, mahai bakoitzeko lau pertsona esertzea, eta barran ezin kontsumitzea.

Araba, Bizkai eta Gipuzkoako ostalariek aurreko astean jarri zuten Jaurlaritzaren aginduaren aurkako helegitea, iritzita «neurrigabea» dela eremu gorrian dauden udalerrietako ostatuak ixteko agindua. Eta salatu zuten azken asteetan izan diren kutsatzeen jatorria ez dagoela tabernetan, Eguberrietako topaketen ondorio direla baizik. Hori salatzeko, auzitara jo zuten, eta eskatu dute behin betiko erabakia hartu bitartean agindua bertan behera uzteko.

Bada, EAEko Auzitegi Nagusiak gaur aztertu du auzia, eta erabaki du ostalariek eskatutako behin-behineko neurriak onartzea. Auzitegiak arrazoitu du egungo baldintzetan ostalaritza irekitzea ez dela «arriskutsua» osasun publikoarentzat. Izan ere, uste du azken asteetan izan diren kutsatzeen areagotzeak ez duela zerikusirik tabernak eta jatetxeak zabalik egotearekin.

Ebazpenak, batez ere, kutsatzeak eragozteko hartutako neurrietan egiten du azpimarra, eta esaten du Osasun Sailaren txosten baten arabera «intzidentziarik apalena» abenduaren 27an izan zela, eta orduan hasi zela gora egiten. «Ordurako, ordea, ostalaritzak hamabost egun zeramatzan irekita, muga handiekin. Ez da oso aldi luzea, baina gaur egun positiboentzat eta positiboen kontaktuentzat eskatzen diren 10 eguneko bakarraldia gainditzen du, bai eta hamalau eguneko intzidentzia metatua ere».

Horrez gain, kasuak gora egin aurretik neurri batzuk «arindu» zirela ere aipatzen du, batez ere joan-etorriei lotutakoak, eta gogora dakar, halaber, senideen eta lagunen arteko topaketak egiten hasi zirela eremu pribatuetan Gabonetako ospakizunen harira. «Topaketa horiek, epidemiologoen parte handi baten arabera, kutsatzeen % 80 inguru eragin ditzakete», azaldu du ebazpenak.

Ez da behin betiko erabakia, ordea; denbora gehiago beharko du auziaren muina aztertu eta ebazpen bat emateko. Ez da lehen aldia ostalariei arrazoi ematen diela, halere; iazko abuztuan ere aintzat hartu baitzuen Bizkaiko eta Gipuzkoako ostalarien elkarteek ordutegiaren inguruan jarritako helegitea.

Ebazpena aldekoa izanda, ordea, ostalariak beldur dira Eusko Jaurlaritzak «zigor eredugarria» edota «baldintza berriak» ezarriko ote dizkieten. Hala adierazi diete berri agentziei gaur goizean, erabakiaren zain zeudela auzitegiaren aurrean, Bilbon egin duten elkarretaratzean.

Jaurlaritzaren erreakzioa

Eusko Jaurlaritzak uste du, baina, ostalaritza itxi izanak kutsatze kopuruak murriztea eragin duela, eta atzo alegazioak aurkeztu zituen, udalerri horietan ostalaritza ixteko erabakia defendatzeko.

Jaurlaritzaren gobernu bileraren osteko prentsaurrekoa egiten ari zela iritsi da erabakia. Bingen Zupiria Jaurlaritzako eledunak adierazi du Jaurlaritzak erabakiak hartzeko dituen ahalmenen inguruko eztabaida mahai gainean jartzen duela «berriz ere». «Jaurlaritzak hilabete hauetan etengabe eskatu dio Espainiako Gobernuari bere esku uztea beharrezko dituen tresnak egoera honi aurre egiteko. Auzitegiaren epaiak galdera ikur bat handi bat jartzen du horren inguruan, benetan baditugun edo ez behar ditugun tresnak egoera honi erantzuteko».

Zupiriak arratsaldean baloratu du epaia, agerraldi batean. Esan du Jaurlaritzak ezin duela «ulertu» EAEko Auzitegi Nagusiak hartutako erabakia, eta «bereziki larria» iruditu zaio epaimahai batek «bere kasa» baloratu izana zer-nolakoa den bilakaera epidemiologikoa, batzorde teknikoari dagokiolako egoeraren jarraipena egitea. Jaurlaritzaren zerbitzu juridikoek aztertuko dute epaiari helegitea jarri ala ez.


Summary: Kritika politikoa isilarazi nahia salatu dute deklarazioen lehen egunean. Urriaren 12an Iruñean egindako ekintza batengatik Espainiako Auzitegi Nazionalean deklaratzen hasi dira Nafarroako hamabi gazte. Elkarretaratze jendetsua egin dute Nafarroako Auzitegi Nagusiaren aitzinean, handik ari baitira deklaratzen, modu telematikoan. Madrilen ere elkarretaratzea egin dute, elkartasunez.

«Kritika politikoaren eta adierazpen askatasunaren kontrako eraso bat da gu deklaratzera deitzea». Halaxe adierazi dute Lur Albizuk eta Unai Ekizak gaur Iruñean egindako elkarretaratzean. Adierazpen askatasuna zioen pankarta baten gibelean elkartu dira dozenaka herritar Albizuri, Ekizari eta bertze hamar gazteri elkartasuna adieraztera. Izan ere, gaur hasi dira gazteak Espainiako Auzitegi Nazionalean deklaratzen, Espainiako koroaren aurkako delituak leporatuta. Joan den urriaren 12an Iruñean egindako ekintza sinboliko bat dago auzibidearen oinarrian, eta horixe bera azpimarratu dute gazteek mobilizazioan: «ekitaldi sinboliko bat» baino ez zutela egin, «78ko erregimena botatzearen irudikapen bat». Ekitaldirako beren-beregi eraikitako Felipe VI.a Espainiako erregearen estatua bat eta Kristobal Kolonen bertze bat eraitsi zituzten egun hartan, jendetza artean. «Oso gogorra da Espainiako Auzitegi Nazionalera joan behar izatea kritika politikoa egiten duten ekimen batzuengatik».

Nafarroako Auzitegi Nagusiaren aitzinean egin dute elkarretaratzea, handik deklaratuko baitute gazteek egunotan, modu telematikoan, Espainiako Auzitegi Nazionalera. Gaur, bihar eta ortziralean deklaratu beharko dute hamabi gazteek. Protestaren bukaeran eskerrak eman dizkiete atxikimendua adierazi duten eragile politiko, sozial eta sindikalei, anitz izan baitira babesa eman dietenak: «Oso polita izan da jaso dugun elkartasun guztia». Halaber, salatu dute haien aurkako auzibidea «eskandalu» bat izan dela hasieratik, Espainiako Poliziak eta Guardia Zibilak abiatu baitzuten ikerketa, «inork eskatu gabe».

«Aurrera jarraituko dugu»

Gazteek adierazi dute ez dakitela auzibideak zein norabide hartuko duen, baina gauza bat argi dute: «Aurrera jarraituko dugu». Izan ere, ongi dakite, jakin, gazteei «beldurra eragitea» dela deklaratzera deitzearen helburua: «Baina guk jarraituko dugu adierazpen askatasuna defendatzen».

Madrilen ere elkarretaratzea egin dute hainbat lagunek, Espainiako Auzitegi Nazionalean deklaratzen ari diren gazteei elkartasuna adierazteko. Adierazpen askatasuna galdegin dute han ere.

Madrilen elkarretaratzea egin dute gaur Espainiako Auzitegi Nazionalaren aitzinean. BERRIA


Summary: Enpresa handienek etekinen %7,6 baizik ez dute ordaintzen sozietate zergan, ELAren arabera. Sindikatuak ondorioztatu duenez, 22 enpresa handienek %25eko zerga tasa ordaindu izan balute 2019an, 225 milioi euro gehiago bilduko lukete Araba, Bizkai eta Gipuzkoako ogasunek

Araba, Bizkai eta Gipuzkoako 22 enpresa handienen kontu ekonomikoak eta ikuskaritza txostenak aztertu ditu ELA sindikatuak, eta ondorioztatu du batez beste etekin gordinen %7,6 baino ez zutela ordaindu 2019an. Dena den, ehuneko hori batezbesteko bat da, eta sindikatuak gaitzetsi du zenbaitek ez zutela «euro bakar bat» pagatu urte hartan: horien artean daude Petronor, Bridgestone, Tubacex, Pepsico, eta GKN. Egun, fakturazio handiko enpresentzat %25eko tasa dago sozietate zergan, eta hura ezarri izan balitz hiru foru ogasunek 225 milioi euro gehiago bilduko lituzkeela nabarmendu du sindikatuak.

Datu orokor horiek ikusita, irmo mintzatu da Mitxel Lakuntza ELAko idazkari nagusia: «Hemen dagoen auzolan bakarra Eusko Jaurlaritzaren eta patronalaren artekoa da enpresa handiek zergarik ordaindu behar izan ez dezaten», adierazi du, Jaurlaritzak aipatu ohi duen auzolanari erreferentzia eginez. Haren hitzetan, enpresa handi horiek «euskal lobby» edo presio taldea osatzen dute, eta zerga arloa arautzen ari dira. «Etikoki eta sozialki onartezina da», salatu du.

Lakuntzaren arabera, «ez da batere albiste ona diru nahikorik ez biltzea osasungintzarako, zaintza sektorerako, hezkuntzarako edo enplegua sustatzeko». Horregatik, premiazkotzat jo du zerga erreforma abiaraztea. Bilerak eskatuko ditu Iñigo Urkullu Jaurlaritzako lehendakariarekin, hiru ahaldun nagusiekin, EH Bildurekin eta Elkarrekin Podemosekin. Datozen hilabeteetarako ere mobilizazioak iragarri ditu.

Kutxabankek %4,6

Foru arauen arabera, 30.000 eurotik gorako zerga oinarria duten sozietateek %25eko tasa ordaindu behar dute, baina ELAk jakinarazi du 22 enpresa handienek batez beste %7,6 pagatzen dutela. ELAren datuen arabera, gainera, batezbesteko horretatik behera daude enpresa esanguratsuak: esaterako, Kutxabankek eta ITPk %4,6 ordaindu zuten 2019an; CIE Automotivek, %5,6; eta Aernnovak, %7,6. Halaber, Gasteizko Mercedesek %10,4 pagatu zuen, eta Euskaltelek, %11,1. Enpresa handien artean, bik %25etik gora pagatu zuten: Papresak, %27,5; eta Eurestek, %33. Amenabar eraikuntza enpresak, berriz, %22,7 ordaindu zuen, eta Olabarriako Arcelor Mittalek, %19,9.

ELAk egindako salaketan nabarmentzen da enpresa esanguratsu batzuek ez dutela sozietate zergarik pagatu, nahiz eta urte hartan irabaziak deklaratu. Petronorrek 135 milioi euroko irabaziak aitortu zituen; Pepsicok, 16,5 milioi eurokoak; Bridgestonek eta Tubacexek, 11,5 milioi eurokoak; eta GKNk, 8,3 milioikoak. ELAk aztertutako kooperatiben kasuan, berriz, «ia ez dute zergarik ordaintzen»: Ampok ez zuen zergarik pagatu; Danobatek, %0,1; eta Irizarrek %4,9ko «ekarpen txikia» egin zuen, sindikatuaren arabera.

Inditex eta Iberdrola

Euskal Herrian jarduera handia izan baina zergak Espainiako erregimen komunean pagatzen dituzten enpresa handiei ere erreparatu die sindikatuak. Horietako bat da Iberdrola. 2019an 2.800 milioi euro inguruko mozkinak izan zituen, baina 36 milioi euro baino ez zituen ordaindu sozietate zergan; hau da, irabazi guztien %1,3. «Zerbaiten adibidea bada, jardunbide fiskal txar baten adibidea da», salatu du ELAk..

Inditex ere aipatu du. 10.400 milioi euroren irabaziak izan zituen 2019an, baina ez zuen sozietate zergarik pagatu: «Argi dago ez dela Amazon zergak ez ordaintzeko ingeniaritza fiskala erabiltzen duen enpresa bakarra. Inditexen jabe nagusi Amancio Ortegak erakundeei egindako dohaintzak erabiltzen ditu bere irudia garbitzeko. Hobe luke lortutako irabaziengatik zergak ordainduko balitu».

Zergak igotzeko tartea

Hori guztia ikusirik, ELAk uste du «tarte handia» dagoela enpresei ezarritako zergak nabarmen handitzeko. Etikoki ere, guztiz beharrezkotzat jo du euro bakar bat ordaintzen ez duten enpresa horiek euren ekarpena egitea zerbitzu publikoak eta gizarte babeserako sistema garatzen lagun dezaten. Lakuntzaren arabera, begien bistakoa da botere ekonomikoa eta politikoa bat datozela, eta erlazio horren jatorria azaldu du: «Ate birakariak eta zerga sistema txanpon beraren bi aldeak dira».

Batzar nagusietan eta Nafarroako Parlamentuan zerga erreforma eztabaidatzeko lantaldeak osatzea eskatuko dute, sindikatuen eta gizarte eragileen parte hartzearekin. Erreforma horri begira, sindikatuak planteatzen du sozietate zergan gutxieneko tasa erreala %25ekoa izatea. ELAk deitoratu egin du Eusko Jaurlaritzaren, Nafarroako Gobernuaren edo Foru Aldundien borondate politikorik eza. «Haien esanetan, enpresek ezin izango lukete beren mozkinengatik zerga igoera jasan, eta datuek gezurtatu egiten dute hori».


Summary: Mary Wilson The Supremes taldeko kidea zendu da. Diana Ross eta Florence Ballardekin batera, soul hirukote ospetsua osatu zuen. Kantu arrakastatsu ugari grabatu zituen 1960ko eta 1970eko hamarkadetan.

Sarrritan The Supremes taldearen izena Diana Rossi lotuta azaltzen bada ere, harekin batera beste bi kantarik osatu zuten Motown Detroiteko (AEB) soul zigilu ospetsuko talderik arrakastatsuena: Florence Ballardek eta Mary Wilsonek. Azken hori 76 urterekin hil berri dela jakinarazi du BBCk.

The Supremes 1961ean sortu zuten Wilsonek, Ballardek, Rossek eta Barbara Martinek, baina Martinek berehala utzi zuen taldea, eta The Supremes hirukote bilakatu zen. Motown diskoetxearekin kontratua sinatu zuten, eta, hainbat single oihartzun handirik gabe argitaratu ondoren, 1963an hirukotearen lehen kantu arrakastatsua kaleratu zuten: When the Lovelight Starts Shining Through His Eyes.

1964 eta 1965. urteetan argitaratu zituen The Supremesek bere kanturik arrakastatsuenak, haietako asko Lamont Dozierrek eta Brian Holland eta Edward Holland anaiek idatzitakoak, eta hirukotea talde oso ezagun bihurtu zutenak: Baby Love, Stop! In the Name of Love, Come See About Me, Back in My Arms Again.

Nolanahi ere, taldean tentsio ugari ere izan ziren garai haietan, Berry Gordy Motowneko buruak Diana Rossen pisua indartu nahi izan zuelako hasieratik. Gordyk erabaki zuen Ross izango zela kantari nagusia, eta 1967an Ballard taldetik bota zuen. Gerora, Diana Ross & The Supremes bilakatu zen hirukotea —Cindy Birdsongek ordezkatu zuen Ballard—, eta, 1970etik aurrera, Rossek bakarkako bideari heldu zion, eta The Supremes itzaliz joan zen poliki-poliki, 1977an desegin arte.

Wilsonek bakarkako disko bat argitaratu zuen 1979an, eta handik urte batzuetara, berriz, Motownen jasandako gehiegikeriak salatu zituen liburu batean.


Summary: Sindikatuek ere aitortu dituzte urruntzearen biktimak. Gipuzkoako hiru udaletan onarturiko mozioei jarraikiz urruntzearen aurkako adierazpen bat onartu dute ELA, LAB, CCOO, UGT, Steilas, ESK, Gipuzkoako eta Nafarroako EHNE, Etxalde, Hiru, CGT eta CNT sindikatuek.

Lasarte-Oriako, Tolosako eta Soraluzeko udalek egindako adierazpenei jarraipena eman diete gaur Hego Euskal Herriko sindikatuek. ELAk, LABek, CCOOk, UGTk, Steilasek, ESK-k, Gipuzkoako eta Nafarroako EHNEk, Etxaldek, Hiruk, CGTk eta CNTk onarturiko testu batean, «garrantzitsutzat» jo dute udaletan alderdi politikoek lorturiko akordioa, eta «urruntze politikaren testuinguruan trafiko ezbeharretan hildako hamasei pertsonaren familiek jasandako sufrimenduaren aitorpena» egin dute haiek ere, heriotza horiek «Espainiako Estatuko hainbat presondegitara urrun dagoen preso bat bisitatzera zihoazenean edo itzultzen ari zirenean» gertatu zirela azalduta.

Era berean, «desadostasuna» adierazi dute «urrunketaren espetxe politikarekin», «Espetxeko Lege Orokorraren gizarteratze printzipioei jarraituz, askatasuna kentzeko zigorra dutenen deserrotzea ekiditeko». ETAren behin betiko amaieraren ondoren «ireki den garai berriaren barruan», espetxe politika berri baten beharra aldarrikatu dute, «zigortuak zigorra errotze sozial eta familiarretik gertu betetzea ahalbidetzen duena, horrela haien senideekin duten harremana erraztuz eta adingabeko seme-alaben eskubideak defendatuz, haien ongizatea bermatzeko».

Sindikatuen ustez, senide eta lagunei ezartzen zaien «zigor gehigarria» da urruntzea, eta espetxe politika hori «premiaz amaitzeko eskaera» egin dute, «hamasei heriotza horien antzeko gertaera tragikoak berriro gerta ez daitezen». Adierazpenaren izenpetzaileen hitzetan, «legedi arrunta eta normalizatutako espetxe politika bat aplikatuz, beste neurri batzuekin batera, presoen arazoari erantzun bat ematea elkarbizitza demokratiko bat eraikitzeko kontuan izateko ekarpena litzateke».


Summary: Eskuin muturreko taldeek 1975-1985 bitartean egindako 26 atentatu zenbatu ditu Nafarroako Gobernuak. Hiru hilketa biltzen ditu txostenak: Montejurrako atentatuan hildako bi, eta Angel Gurmindoren hilketa Hendaian. Jose Migel Etxeberria ‘Naparra’-ren desagerpena ere erregistratu dituzte.

Eskuin muturreko taldeek Nafarroan edo nafarren aurka egindako 26 atentatu erregistratu ditu Nafarroako Gobernuak. Terrorismo ezezaguna. Eskuin muturrak Nafarroan egindako atentatu terroristak (1975-1985) izeneko txostena aurkeztu dute gaur goizean Ana Ollo Herritarrekiko Harremanetarako kontseilariak eta Martin Zabalza Bake, Bizikidetza eta Giza Eskubideen zuzendariak, txostena egin duten Javier Dorado eta Ignacio Perez Macias ikerlariek. Denetariko atentatuak erregistratu dituzte, eta horien artean hiru hilketa daude: Montejurrako atentatuetan hildako biak, eta Hendaian hil zuten Angel Gurmindorena. Jose Migel Etxeberria Naparra-ren desagerpena ere erregistratu dute. Horiez gain, liburu denden aurkako erasoak, alderdi politiko edo sindikatuen egoitzen aurkakoak, edo ostalaritzako establezimenduen zein San Ferminetako peñen aurka egindakoak ere bildu dituzte.

Perez Macias Madrilgo Karlos III.a Unibertsitateko Zuzenbidean doktorea da, eta ikerketaren inguruko xehetasunak eman ditu. Haren arabera, ikerketa hau ez dago itxita, eta bertan bilduta dauden erasoez aparte gehiago ere izan ziren. Zehaztu du, ez dela ikerketa historiko bat, baina errealitatera ahal beste gerturatzen saiatu direla. «Eskuin muturreko taldeen indarkeriazko ekintza asko zigorrik gabe geratu ziren, ez baitzen egon ez salaketarik, ez prozedura judizialik». Datu batzuk biktimek emandako testigantzetatik bildu dituzte. Hori dela eta, atentatu gehiagoren berri eman dezakeen orori dei egin die Bakearen, Bizikidetzaren eta Giza Eskubideen zuzendaritzarekin harremanetan jartzeko.

Hamabi biktimekin hitz egin dute txostena osatzeko, eta, ikerlariak nabarmendu duenez, «ez daukate kalte ordain ekonomikoa eskatzeko inongo asmorik». Interesatzen zaiena da egia jakitea eta gertatutako ezagutaraztea. Orain txostena eginda, Ollok uste du hemendik aurrera gobernuak ildo horretatik joko duela. «Ekitaldi publikoak egin beharko dira zorra kitatzeko, eta familiei egia, justizia eta erreparazioa eskaintzeko».

Sakabanatutako talde ugari Perez Maciasek eskuin muturreko talde horien bereizgarriak zein izan ziren zerrendatu du. Indarkeriaren erabileraren alde egiten zuten taldeak ziren, eta euren artean sakabanaketa handia zegoela ere zehaztu du. Hain justu, txostenak eskuin muturreko 25 talde zerrendatu ditu. «Euren helburuak oso zehatzak ziren, euren ideologiaren aurkakoak ziren eragile edo taldeen aurkako erasoak egin zituzten, baina liburu denda edo kultur eragileen aurka ere egin zuten».

Txostenak ondorioztatzen duenez, «kuantitatiboki ETAren indarkeria baino txikiagoa izan arren, eragindako kaltea handia izan zen, demokrazia sendotzeko bidean aurrera egin nahi zuen gizarte batean». Eskuin muturreko indarkeriaren sufrimendu pertsonalaren eta sozialaren arrastoak bere erreparazio soziala izan beharko lukeela ere nabarmendu du.


Summary: OMEk baieztatu du koronabirusak animalia batean duela jatorria. Osasunaren Mundu Erakundeak berretsi du COVID-19aren lehenbiziko arrastoak 2019ko abenduan agertu zirela, Wuhanen.

Lau asteko ikerketa gauzatu dute Osasunaren Munduko Erakundeko teknikariek Wuhanen (Txina), eta gaur eman dituzte ateratako ondorioei buruzko azalpenak. Kideek onartu dutenez, ikerlanak balio izan du aurretik ziren uste batzuk baieztatzeko. «Gauza berri asko ikasi ditugu? Ez dakit. Ordea, balio izan digu birusari buruz gehiago ikasteko? Guztiz», adierazi du Peter Embarek OMEko Elikadura Segurtasun eta Zoonosi programetako zuzendari eta Wuhango ikerketa taldeko presidenteak.

Oraingoz ez dago aurretik ere zabaldua zela erakusten duen «zantzu nahikorik», baina Wuhango merkatua ez zen izan birusaren agertoki bakarra. OMEk esan du birusa laborategi batetik atera izana «biziki gertagaitza» dela. Edonola ere, OMEk berretsi du koronabirusak animalia batean duela jatorria.

Wuhango Hunan itsaski merkatuan gertatutako kutsatzeak izan ziren koronabirusaren lehenbiziko kasu ezagunak, 2019ko abenduan azaldutakoak. Hain zuzen ere, hara jo dute OMEko ikerlariek, birusak herrialdean egindako aurreneko urratsei buruz gehiago jakiteko. Argitu dute birusaren agerraldiak ez zirela merkatuan bakarrik izan. «Aldi berean, Wuhango beste toki batzuetan ere ari zen birusa transmititzen», zehaztu du Txinako Osasun Batzordeko Liang Wanning doktoreak.

Birusaren jatorriari buruz ikertzen segitu beharra dagoela nabarmendu du OMEk, eta askotariko hipotesietatik abiatuta segituko dute lanean. Besteak beste, Wuhango Hunan itsaski merkatuko produktu izoztuei erreparatuko diete, esaterako, birusak baldintza horietan duen transmisiorako gaitasunari so egiteko. Gainera, Txinako odol bankuetako laginak aztertzeko asmoa ere badu OMEk.


Summary: Gizon bat atxilotu dute Bartzelonan, Voxen aurkako ekintza batean. Beste pertsona bat ere identifikatu dute Mossoek, ustez Voxen ekitaldi baten aurka gauzak botatzeagatik. Azken egunetan hainbat lekutan izan dira antzeko gertakariak. Inkestek diotenez, Voxek aurrea har diezaioke PPri.

Azken egunetan ohikoa bilakatzen ari da irudia: Katalunian, Voxek agerraldi bat egiten duen bakoitzean, ehundaka lagun gerturatzen dira haiei aurre egitera, eta, mossoak tartean sartzen direnean, istiluak hasten dira. Asteburuan, besteak beste, Vicen (Bartzelona), Salten (Girona) eta Vallsen (Tarragona) gertatu zen —han izan ziren Santiago Abascal eta Javier Ortega Smith alderdiko buruzagiak—, eta, atzo, Bartzelonan. Mossoek gizon bat atxilotu zuten, eta beste bat identifikatu.

Atzo iluntzean ehun lagun inguru bildu ziren Bartzelonako Katalunia Plazan, Voxen ekitaldiaren aurka protesta egiteko. Eskuin muturreko alderdiaren agerraldiak ez dira, zehazki, agerraldi politikoak; haien arabera, kazetarien galderarik onartzen ez duten arren, «hedabideei adierazpenak egiteko ekitaldiak» dira, publikorik gabeak.

Agerraldi horien guztien ostean, Voxek salatu du manifestariek gauzak jaurti dizkietela eta mossoek haiek babestu dituztela, «agindu politikoengatik». Abascalek, ordea, ez du polizien aurka hitz egin: «Badakit mosso horiek, berez, jende zintzoa direla».

Helburua, PPri aurrea hartzea

Inkesta gehienen arabera, Vox eta PP parean ibiliko dira datorren igandeko hauteskundeetan. Voxek hamar puntu eskaseko programa bat aurkeztu du, eta subiranisten eta migratzaileen aurkako neurriei beste bat gehitu diote oraingoan: tabernen itxieraren eta etxeratze aginduen aurka egitea.

Horrrez gain, kanpaina hasi zenetik euren agerraldien aurkako boikot ekintzak dira gehien hauspotzen ari direna. Haien arabera, horien ondorioz, igandekoak ez dira hauteskunde libreak izango. Hainbatek defendatu dute Voxek probokatzeko soilik egiten dituela ekitaldi horiek; izan ere, hautatzen dituzten lekuak boto independentista gehien dituzten lekuak dira.

Abascalen alderdiaren helburua PPri aurrea hartu eta Kataluniako Parlamentuan talde propioa izatea da. Dena den, hauteskundeek leku erabakigarri bat ematen badiote, ataka zailean izango da Vox. Abascalek behin eta berriz errepikatu du ez duela Salvador Illa sozialisten hautagaia babestuko, baina haren hautesleek are gutxiago ulertuko lukete Kataluniako Gobernua subiranisten esku uztea.


Summary: Kolonbiak behin-behineko babesa emango die milioi bat iheslari venezuelarri. Lege babesak hamar urteko iraupena izango du, eta, hura amaitutakoan, nahi dutenek bertan geratzeko bisa eskatu ahal izango dute. Erabakia "historikoa" dela nabarmendu du Iheslarientzako Nazio Batuen Goi Mandatariak.

Urte hasieran zabaldutako datuen arabera, venezuelarrak dira Latinoamerikako iheslari talderik handiena. Horietatik ia bi milioi dira Kolonbiako lurretan aterpea hartu dutenak, ezkutuan muga igaro ondoren. Orain, Ivan Duque presidentearen gobernuak iragarri du milioi bat etorkini Behin-behineko Babes Estatutua eskatzeko aukera emango dietela. Lege babes horrek hamar urte iraungo luke, eta, horren ostean, nahi duenak Kolonbian geratzeko bisa eskatu ahal izango luke.

Erabakia txalotu egin du UNHCR Iheslarientzako Nazio Batuen Goi Mandatari Filippo Grandik, eta historikotzat jo du: «Eskualderako eredu adierazgarria da Kolonbiako Gobernuaren erabakia, baita mundu osoarentzat ere». Grandik azaldu duenez, Venezuelatik kanpo bizi diren 4,5 milioi herritarretatik %37k hartu dute aterpe Kolonbian. Bogotak berak zabaldutako datuen arabera, 1,72 milioi venezuelar bizi dira herrialdean, eta horietatik milioi bat inguru paperik gabekoak dira.

Pandemiak gogortu egin du egoera eskualdean, eta, hori dela eta, Kolonbian bizi ziren milaka lagunek euren behin-behineko lanak galdu dituzte, eta Venezuelara itzultzea erabaki dute. Baina gehiago izan daitezke urte bukaerarako kontrako norabidea hartuko dutenak. Migratzaileentzako Nazioarteko Erakundearen aurreikuspenen arabera, urtearen amaierarako 6,2 milioi iheslari venezuelar egon daitezke Latinoamerika eta Karibeko herrialdeetan.

Behin-behineko lege babesaren helburua litzateke gutxienez 800.000 venezuelarri Kolonbian bizitzeko baimena ematea, eta, horren bidez, baita osasun eta hezkuntza zerbitzuetara jotzeko aukera eskaintzea ere, eta lan kontratuak lortzekoa. «Prozedura hau mugarri bat da Kolonbiako migrazio politiketan, baita Latinoamerika osoan ere. Giza eskubideen arloan, identifikatzeko eskubidea bermatuko die herrialdean legez kanpo dauden eta gaizkile taldeen biktima bilakatzeko arriskua duten milaka migratzaileri», nabarmendu du Duque presidenteak.

Bestetik, aurrez egoera erregularrean dauden migratzaileek ere eskatu ahal izango dute lege babesa, euren egonaldia hamar urtera luzatu ahal izateko. Horiekin, baimen berezi horien onuradunak bi miloi ingurura hel daitezkeela uste du gobernuak.

Venezuelari kritikak

Caracasen eta Bogotaren arteko harremanak ez dira inoiz bereziki onak izan, baina migratzaileen krisiak are gehiago okertu ditu. Pandemia hasi berritan, eta mugak itxita zeudela, Bogotako gobernua autobusak antolatzen hasi zen Kolonbian zeuden eta herrialdera itzuli nahi zuten migratzaile venezuelarrak mugara eramateko. Venezuelako presidente Nicolas Madurok, baina, gogor kritikatu zituen garraiook, argudiatuz herritarren «osasuna arriskuan» jartzen zutela.

Oraingoan, Duque izan da Maduro jopuntuan jarri duena, esanez migratzaileen krisia konpondu nahi bada beharrezkoa dela «Venezuelako diktadura» amaitzea. «Hausnartu behar dugu nola eraikiko den gobernu plural bat, ordezkaritza zabala izango duena; nola egingo diren hauteskunde askeak eta nola hasiko diren herrialdea berreraikitzeko lanak».


Summary: Bilboko portuko transferentzia bizkortzeko eskatu du agintaritzak. Urrirako lortzea ezinezkoa ikusten du, baina gaiaz hitz egiten hasteko eskatu die Jaurlaritzari eta Espainiako Gobernuari

Ricardo Barkala Bilboko Portuko presidenteak portuen kudeaketaren transferentziaren gaiari arnasa berria emateko eskatu die Eusko Jaurlaritzari eta Espainiako Gobernuari. «Aurreikuspena urrirako eman zedila eskatu zen, baina gaur egun data horietan ezinezkoa da. Hori bai, gaiari buruz hitz egiten has daitezela». Barkala ez da ausartu eguna zehazten, baina egingo dela ziurtzat eman du, eta ez atzerapen askorekin: «Horrelako akordioek lege aldaketa asko dakartzate, eta, horretarako, borondate politikoa behar da. Baina sinatua dutena errespetatuko dutela uste dut».

Espetxeen transferentziak oihartzun mediatiko handiagoa hartu du, baina harekin batera eskatu zuen portuena Jaurlaritzak. Era berean, Barkalak azaldu du ez dela azpiegituraren transferentzia, haren kudeaketarena baizik. Ñabardura garrantzitsua da hori, portuak interes orokorreko azpiegiturak direlako Espainiarentzat, eta hori traba legal handia zen eskuz aldatu ahal izateko: «Zer transferitu daitekeen eta zer ez aztertzen ari gara. Autonomoagoak izango gara. Txosten bat egiten ari gara, eta Jaurlaritza ere bai». Ondo bidean, transferentziak Pasaiako portuari ere eragingo lioke. Hura ere Espainiako Gobernuaren esku dago.

Barkalak urteko datuen balantzean hartu du transferentziaren egoeraren berri. 2020a urte «oso txarra» izan zela esan du, eta, koronabirusari ez ezik, zamaketarien grebari ere bota dio errua. «Lan Harremanekin dagoen saltsarekin, nola ez dugu guk kudeatu nahiko?», galdetu du, ironikoki. Bilboko portuko zamaketariak eta zamaketa enpresak negoziatzen hasiak dira berriz, eta Barkalak «ezinezkoa» ikusten du gatazka berriz grebara iritsi ahal izatea. «Gaia ez dago itxita, ez Bilbon, ez Espainian. Hemen berriz bildu dira lan hitzarmena negoziatzeko, baina ez dago zamaketa lanen liberalizazio erreal bat. Baina uste dut alde guztiek ikusi dutela zenbaterainoko hanka sartzea izan zen greba. Horrelako beste kolpe batek joa utziko luke portua».

Beste kolpe bat esan du, 2020an portuaren jardunak %16,7 egin baitzuen behera. 2019an baino 5,9 milioi zama tona gutxiago mugitu ziren. 5,9 milioi horietatik 2,7 zama likidoa izan ziren, erregaiak eta hidrokarburoak. Petronorren jardunarengatik da hori, koronabirusaren eraginez mugimendua murriztu zenez, gutxiago kontsumitu zuelako. «Hori koiunturala izan zen; berreskuratuko dugu», iragarri du Barkalak.

Zama lehorraren —makinak, burnia, mineralak... —jaitsierak gehiago arduratzen du. 3,2 milioi tona gutxiago mugitu ziren, %22 gutxiago. Jaitsiera horren %40 pandemiari egotzi dio; beste %60, berriz, zamaketarien grebari. «Grebak kalte izugarria egin digu. Min handia egin digu, eta ez bakarrik iraun zuen bitartean. Aurretik ere, greba hotsa zegoenean ontzi asko beste portu batzuetara joaten hasiak ziren». Brexit-aren eragina ere aipatu du, baina etorkizunera begira aukera bat ere izan daitekeela aurreratu du. «Errepide bidezko garraioa murriztu egingo dela uste dut, eta guk jaso dezakegu zama hori. Oso oldarkorrak izango gara bezero berrien bila joaterakoan».


Summary: Asiain inspektorea protagonista egin du Alberto Ladron Aranak, bosgarrengoz. Idazleak nabarmendu duenez, "agur ez" baina "gero arte" esan dio pertsonaia horri gaur aurkeztu duen lanarekin: Mendekuaren hazia eleberria. Benetan gertatutako bi krimen izan ditu liburua idazteko abiapuntu.

Gaur egun gehien irakurtzen diren euskarazko idazleetako bat da Alberto Ladron Arana (Iruñea, 1967), eta Leire Asiain inspektorea du pertsonaia ezagunenetako bat, ezagunena ez esatearren. Idazlearen azken lanetako protagonista da Asiain, gaur aurkeztu duen Mendekuaren hazia-koa ere bai, eta, liburuaren izenburuak berak adierazten duen bezala, “mendeku baten kontakizuna” du lan berria. “Nire ustez, denok dugu justiziaren sena buruan, eta mendekua justizia mota bat da, azken batean, muturrekoa izanik ere. Horregatik gertatzen zaizkigu horren erakargarriak mendeku istorioak, justizia egarri hori asetzen dutelako nolabait”, zioen idazleak berak, aurkezpenean.

Mendeku istorio horren sinopsi laburra: Andoni Isok bere andregaia akabatu zuen Donostian, anker eta hotz, baina Ertzaintzak ezin izan zuen haren aurkako frogarik topatu. Handik urte batzuetara, berriz, beste emakume bat hil eta desagerrarazi duela dirudi, Nafarroan, baina neskaren gorpurik ez da inon ageri, eta, hilotzik ezean, ezin hilketarik egotzi. Leire Asiain Foruzaingoko inspektorea jo eta su saiatuko da, bere talde osoarekin, kasua argitzen eta Isoren akatsen bat harrapatzen, baina, susmoak eta arrastoak pilatu arren, ikerketak aurrera egin ahala, misterioa argitu ordez, mataza nahasia are gehiago lodituz eta korapilatuz doa.

Hamabitik bost

“Hau nire hamabigarren nobela da, eta Leire Asiain protagonista duen bosgarrena”, nabarmendu du Ladron Aranak. Harrian mezua (2014), Gezurren basoa (2016), Jainkoen zigorra (2017) eta Film zaharren kluba (2018) dira soka horretako aurreko korapiloak, eta, haiek bezala, Elkar argitaletxeak eman du Mendekuaren hazia ere.

Laugarren nobelatik bosgarrenera bi urteko tartea egoteari buruz, honako hau adierazi du idazleak: “Ia-ia urtero argitaratu dut azken urteotan, eta atseden hartu behar nuen. Bestetik, nobela hau patxadaz idatzi nahi nuen”. Aurreko nobelaren arrakastagatik, neurri batean. “Badakit irakurleei biziki gustatu zitzaiela Film zaharren kluba; nire lanetan orain artean harrera onena jaso duena izan da, seguruenik. Suspensezko pelikula klasikoetan ardaztu nuen, fikzioan, baina ez nuen nahi formula errepikatu, eta erabaki nuen honetan errealitatea izatea inspirazio iturri”.

Hala, urtebete eman zuen benetako krimenei buruz dokumentatzen. Bi kasu aukeratu zituen azkenean: AEBetako familia batek abiarazitako “plan harrigarria”, batetik; eta, bestetik, joan den mende amaieran Galizian gertatu zen neska baten hilketa. “Nik dakidala, azken hori ez zen argitu sekula. Bi kasuak elkartuta eta muntatuta, nobela hau idazten hasi nintzen”. 2019ko udan. Urtebetean bukatu zuen idazketa. Pandemia lehertu zen tarte horretan, eta nobelako bloke bat, hirugarrena eta azkena, moldatu egin behar izan zuen, 2020an girotuta zegoelako. Hala, maskarak, distantzia soziala eta bestelako neurriak erantsi zizkion. Nagore Laffageren hilketak eta 2016ko sanferminetako talde bortxaketak eragindako suminduraren oihartzunak eta halako delituekin barkabera den epaile bat ere bai.

Liburuko lehen bi blokeak 2014an eta 2017an daude kokatuta, hurrenez hurren: “Lehen atalean, neskalaguna hil berri duen gizon gazte bat da protagonista”. Andoni Iso. “Putakume bat, nobelan behin baino gehiagotan esaten diotenez”. Hasieratik zeukan garbi Ladron Aranak hiltzailea nor zen ez zuela ezkutatu nahi, “zerbait deberdina” egin nahi zuela.

Asiainen ifrentzua

Mendekuaren hazia-ko bigarren partean agertzen da Asiain inspektorea, Erronkariko landetxe batean desagertu berri den neska gaztearen bilaketan. “Nire irakurleek badakite Asiainek Foruzaingoa utzi zuela aurreko nobelan, 2018an. Oraingo nobelaren atal hau 2017an dago kokatuta, baina”. 2020ko zatian jakingo du irakurleak, hain zuzen ere, zein duen ogibide berria Asiain foruzain ohiak; eta Patxi Vazquez izeneko detektibea ere ezagutuko du. “Bikote oso berezia egiten dute Asiainek eta Vazquezek”. Zaharra da Vazquez, eta ez da politikoki zuzena, batere. Gizarteko eliteen kontrako gorroto moduko bat ere badu, bere homosexualitateagatik jazarria izan zelako gaztetan. “Asiain ez den guztia da Vazquez”, nabarmendu du Ladron Aranak. “Seguruenik, hau ez da Asiainen azken nobela izango; eta, seguruenik, Asiainen hurrengo nobela horretan Patxi Vazquez ere agertuko da”.

Mendekuaren hazia ez baita Asiainen agurra, baina bai eten bat. Idazlea beste nobela klase bat ari da idazten orain, gerraostean girotuta eta haurrak protagonista dituela. “Zerbait guztiz diferentea egiteko gogoa nuen. Aldaketa bat behar nuen. Mendekuaren hazia hau eta aurrekoa Asiainen nobelarik hoberenak direla uste dut, eta agur egiteko ez, baina ‘gero arte’ esateko tenorea bada segur aski. Denbora batez, behintzat, hor geratuko da”.


Kamioilari bat hil da Donemiliagan

Summary: Kamioilari bat hil da Donemiliagan. Bi kamioik elkar jo dute aurrez aurre A-3020 errepidean

Bi kamioik elkar jo dute aurrez aurre A-3020 errepidean, Donemiliagan (Araba). Eusko Jaurlaritzako Segurtasun Sailak jakinarazi duenez, 13:30ean gertatu da istripua, artean azaldu ez dituzten arrazoiak direla medio.

Bi ibilgailuen barruan harrapatuta geratu dira kamioilariak, eta suhiltzaileek atera behar izan dituzte.

Haietako bat hilik zegoen atera dutenerako, eta bestea zaurituta eraman dute Gasteizko erietxera.

LAB sindikatuak daraman zenbaketaren arabera, aurten jada sei lagun hil dira lanean ari zirela. Azken hirurak, gaurkoa zenbatu gabe, bihotzekoak jota hil ziren: FCCko kale garbitzaile bat Gasteizen, Bizkaiko Foru Aldundiaren zentro bateko langile bat Derion, eta Sader enpresako behargin bat Bilbon.


Summary: Zubietako erraustegiari otsailaren 1ean eman zioten abian jartzeko akta. Arantxa Tapiak adierazi duenez, martxan egoteko baimen guztiak dauzka plantak.

EH Bilduren ustez, «irregulartasun zantzu handiak» daude Zubietako erraustegiaren (Gipuzkoa) jardueran. «Leku, une eta esparru desberdinetan», azaldu du Mikel Otero legebiltzarkideak. Miren Gorrotxategiren iritziz (Elkarrekin Podemos-IU), «hainbat arazo» azaleratu dira plantari baimenak emateko orduan eta jarduera kontrolatzeko garaian. «Suteak, transformadorearen leherketa, isuriak...», zerrendatu ditu. Bi legebiltzarkideek eskatua zioten Arantxa Tapiari azal zezala bai baimenen egoera administratiboa, baita erraustegiak araudiak nola betetzen dituen ere. Eusko Jaurlaritzaren Ekonomiaren Garapen, Jasangarritasun eta Ingurumen sailburuak Eusko Legebiltzarreko Jasangarritasun eta Ingurumen Batzordean adierazi duenez, Zubietan, «zaila» izanda ere, «arauak betez» eman dira «baimen guztiak» eta egin dira tramite administratiboak. Jakinarazi du joan den otsailaren 1ean eman ziotela abian jartzeko akta; hau da, martxan jartzeko behar zuen azken baimena. Plantak, hortaz, ia bi hilabete egin ditu martxan baimen guztiak tramitatuta eduki gabe, joan den abenduaren 11n inauguratu baitzuten.

Tapiaren arabera, ingurumen baimen integratua (IBI) iazko ekainean eman zion Ingurumen Sailak Zubietako erraustegiari, eta, «egin diren ikuskaritzak aintzat hartuta», Ekondakin enpresak kudeatutako plantak behar bezala betetzen ditu IBIak ezarritako baldintzak ingurumenari dagokionez.

«Gai energetikoa» ere izan du hizpide Tapiak, Oteroren (EH Bildu) eta Gorrotxategiren (Elkarrekin Podemos-IU) galderei erantzutean. Gogoratu du erraustegiak energia sortzen duela, hondakinen balorizazioaren bidez. «Horretarako, eta EAEko eta estatuko [Espainiako] araudiek diotenez», hiru baimen administratibo eman behar ditu Ingurumen Sailak. Tapiaren esanetan, lehen biak 2019an eman ziren, eta azkenekoa, «ustiapenari» dagokiona, joan den otsailaren 1ean igorri zuten. «Horrenbestez, bukatu dira tramiteak alde horretatik».

Eta atmosferara igorri eta erreketara isuritako «kutsatzaileei» dagokienez, Tapiak nabarmendu du kontroletan ez direla gainditu IBIan «zehaztutako balioak».

«Gardentasun falta»

Gorrotxategik «gardentasuna falta eta ilunkeria» egotzi dizkio Jaurlaritzari erraustegiaren gaian. Jaurlaritzako Ingurumen sailburua ez dator bat: «Arautegiari jarraikiz, beharrezko informaziorako sarbidea ematen dugu. Ez da gure asmoa informazioa ezkutatzea».

Zubietako erraustegian egindako «akats guztiak» zuzenduta daudela azpimarratu du Tapiak, eta planta bera defendatu du. «Modernoa da. Ondo funtzionatzen ari da beharrei egokituta».


Summary: Salatu dute ez dituztela euskarazko plaza gehiago eskainiko Nafarroako Gobernuak kudeatutako Iruñeko haur eskoletan. Haur Eskolak Euskaraz plataformak egin du kritika. Haien hitzetan, ez dute aldaketarik egingo Nafarroako Gobernuko Hezkuntza Departamentuak kudeatutako Iruñeko bost haur eskoletan, eta lekuen %18 inguru eskainiko dituzte euskaraz.

«Nafarroako Gobernuak garrantzi handiko erabaki politikoa hartu du. Iruñeko haur eskolen mapa goitik behera aldatzeko aukera zuen, eta ez du hala egin nahi izan. Gaur-gaurkoz, aurkeztu dugun mapan ikusten denez, hamasei haur eskoletatik bakarrak edukiko du D eredua, eta, beste bostetan, plazen erdiak euskara murgiltze eredurik gabe edota ingelesaren eta gaztelerarekin nahastatuta eskainiko dira. Iruñe erdia, hegoaldean bizi dena, ia plazarik gabe geratu da». Horrela laburbildu du Iruñeko haur eskoletako egoera Haur Eskolak Euskaraz plataformak. Beraz, taldeak azaldu duenez, Hezkuntza Departamentuak dagoeneko osatuta dauka Iruñeko haur eskolen mapa, ofizialki jakinarazi ez badu ere, eta haiek zuzenean kudeatzen dituzten bost haur eskoletan ez dute aldaketarik egingo: «Iruñeko Udalaren haur eskolen banaketa berriari oniritzia agertuko dio, eta berak zuzenenean kudeatzen dituen Iruñeko beste bost haur eskoletan mugimendurik ez duela egingo iragarri du».

EH Bilduk duela bi aste ohartarazi zuen Iruñeko Udalak ingelesezko ekintzak ere sartu nahi dituela Printzearen Harresi haur eskolan egiten den euskarazko eta gaztelerazko jardunean. Horrela, koalizio abertzalearen irudiko, udalak euskarazko murgiltzea amaitu nahi du, «euskarazko ereduan ingelesezko jarduerak sartzera behartuz». Otsailaren 4an onartu zuten proposamena, Navarra Sumaren eta PSNren aldeko botoekin.

Plataformak, berriz, Hezkuntza Departamentuari eskatu zion euskarazko eredua hirian zabaltzeko, eta «gutxieneko proposamen bat» egin zion: Iruñeko mapa lau eremutan banatu zuten, eta eskatu barruti horietako bakoitzean euskarazko murgiltze eredua bermatzeko.

Baina, erantzuna ikusita, plataformak Nafarroako Gobernuaren jarrera kritikatu du: «Nola uler daiteke gobernu aurrerakoi batek Navarra Sumaren jarrera bera edo okerragoa ahalbidetzea?». Eta kezkaz bizi dute beste indar batzuek hartutako jarrera ere: «Kezkatuak gaude zenbait indar euskaltzalek erabaki honetan eragiteko agertu duten borondate eskasarekin».

Grebak eta mobilizazioak

Datozen egunak «mugituak» izango direla aurreratu du plataformak. LAB, CCOO eta Afapna sindikatuek grebara deitu dituzte Iruñeko haur eskoletako langileak, ostiraletarako. Hori babesteko, Haur Eskolak Euskaraz plataformak gurasoei eskatu die haurrak haur eskolara ez eramateko. Gainera, ostiralean bertan manifestazioa egingo dute, 17:30ean.


Summary: Bilboko gazte migratzaileak kalean daude berriro. Udalak zazpi egunerako aterpea eskaini zien, baina epea amaitu da.

OEE Ongi Etorri Errefuxiatuak elkarteak jakinarazi duenez, Bilboko Euskalduna zubiaren azpian lo egiten zuten gazte migratzaileak kalean daude berriro. Udaltzainek leku hartatik kanporatu zituen, eta Gizarte Zerbitzuek aterpe batean lo egiteko aukera eman zien, baina soilki zazpi egunez. Epe hori amaituta, kalean daude berriro gazteak.

Edonola ere, aurrerantzean ezin izango dute Euskalduna zubiaren azpiko bazter hori lotarako erabili, Bilboko Udalak etxolak eraitsi eta hara iristeko bidea itxi duelako, OEEk emandako informazioaren arabera.


Summary: Kasu berriak ugarituta ere, positibo tasak ez du gora egin Hegoaldean: %5,6. 15.203 proba diagnostiko egin dituzte Osakidetzak eta Osasunbideak, eta horietatik, 862k eman dute positibo

COVID-19 kasu berriek gora egin arren, positibo tasak aurreko egunetako joerari eutsi dio Hego Euskal Herrian. Osakidetzak eta Osasunbideak argiaratutako datuen arabera, 862 positibo detektatu zituzten atzoko PCR eta antigeno probetan. Ohi denez, asteburuan baino test diagnostiko gehiago egin zituzten astelehenean (15.203), eta, horren ondorioz, positibo tasa ez zen igo: %5,6k eman zuten positibo probetan.

Herrialdeka, 99 kasu atzeman dituzte Araban, 399 Bizkaian, 216 Gipuzkoan eta 139 Nafarroan. EAEtik kanpoko bederatzi positiboren berri ere eman du Eusko Jaurlaritzak.

Osasun sarearen egoerari dagokionez, COVID-19az kutsatutako beste 107 pertsona erietxeratu dituzte Araba, Bizkai, Gipuzkoa eta Nafarroako ospitaleetan eta, oraintxe, 185 paziente larri daude ZIU zaintza intentsiboetako unitateetan.

Azkenik, bederatzi heriotzaren berri eman du Osasunbideak: atzo hildako hiru —78 eta 86 urte arteko bi gizon eta emakume bat—, eta aurreko egunetan zendutako sei: 88 eta 95 urte arteko bi gizon eta lau emakume.


Summary: Myanmarko junta militarrak «egiazko demokrazia bat» sustatu nahi du. Herritarrek gerra legeari aurre egin diote, eta manifestazio jendetsuak egin dituzte gobernu berriaren aurka.

Azaroko hauteskundeetan ustez izandako iruzurraren argudiotik tiraka, Myanmarren gobernu aldaketa eragin duen junta militarraren buruzagi Min Aung Hlaingek «egiazko demokrazia bat» sustatzeko asmoa helarazi die herritarrei, horretarako eperik eta horren definizio zehatzik eman ez duen arren.

Jeneralak «desadostasun garrantzitsuak» jarri ditu argudiotzat Aung San Suu Kyi Bakearen Nobel saridun eta Estatu kontseilaria eta Win Myint herrialdeko presidentea euren karguetatik botatzeko, nahiz eta ez dituen Estatu kontseilariaren izen-abizenak behin ere aipatu mutinaren ostera egindako lehen agerraldian. Hori bai, adierazi du bozak antolatu eta horiek irabaziko dituen alderdiari emango diotela boterea; iragan astean, militarrek adierazi zuten urtebetez egongo direla agintean.

Herrialdeko merkataritza legea hautsi izana egotzi zioten Bakearen Nobel saridunari. Iragan asteko astelehenean atxilotu zuten, eta ostera haren etxea miatu zuten; Poliziak dio irrati uhinak atzemateko gailu bat aurkitu zutela, ustez atzerriko herrialde batetik inportatutakoa, eta, beraz, Myanmarrera ilegalki sarturikoa. Gainera, agiriak dio Aung San Suu Kyik ez zuela ez lizentziarik, ez baimenik gailu hori erabiltzeko; baliteke hiru urtera arteko kartzela zigorra izatea delitu horrengatik.

Win Myinen kasuan, hondamendi naturalen kudeaketaren legea bete ez izana leporatu diote. Koronabirusak eragindako pandemiaren testuinguruan hartutako erabaki batengatik hartu diote kargu: hauteskunde kanpainako bidaia batean 220 ibilgailu mugitzea baimendu izana.

Justiziaren ikuspuntutik, juntak akusazio horiekin argudiatu du gobernua boteretik kentzea. Horren ordez, herrialdearen historian ohikoa bilakatu den militarrez osaturiko talde exekutibo bat dago orain agintean; jeneralaren arabera, baina, aurtengoa desberdina da «ministro egokiak» aukeratu dituztelako. Horietako gehienak militarren alderdiko kideak dira, Batasunaren, Elkartasunaren eta Garapenarenekoak.

Indar armatuen presentzia politikan ez da egun batetik besterakoa; izan ere, 2008ko konstituzioaren arabera, militarrek parlamentuko bi ganberetako eserlekuen %25 dituzte gordeak, eta baimena ematen die estatuko «boterea hartzeko larrialdi egoeran». Larrialdi egoera hori zehazki zer den ez dago batere zehaztua, eta interpretazioen menpe geratu da. Gainera, Barne, Muga eta Defentsa ministerioen kontrolari eustea lortu dute testu horri esker, eta aurretik mende erdi izan ziren boterean.

Lehentasunak

Jeneralak jakinarazi duenez, gobernu berriak «lanpostuak sortuko» ditu, fabrikak berriz irekitzea baimenduko du eta koronabirusaren kontrako borroka lehenetsiko du.

Atzerri eta barne politiketan aldaketa nabarmenik ez dela izango gaineratu du, eta horrek iradokitzen du rohingya etniaren kontrako borroka jarraituko dutela. Rohingyak Myanmar hego-mendebaldekoak dira, Rakhine estatukoak, eta, musulmanak izanik, baztertuta daude gehiengo budistaren aurrean; esaterako, 1982an herritartasuna ukatu zitzaien. Orduz geroztik, kanpotartzat jotzen dituzte jaioterrian, eta gehiengo budistak «migratzaile bangladeshtarrak» direla esan ohi du mespretxu osoz.

Izan ere, milioika rohingyak Bangladeshera egin behar izan dute ihes, Myanmarko armadaren erasoetatik ihes egiteko, eta gehienak hego-ekialdeko Cox’s Bazar hirian daude; bizi duten egoeraren erakusle da Nazio Batuen Erakundeak hainbatetan esana duela «munduan gehien jazarritako» etnia dela.

Junta militarrak, ordea, ez du orain arteko bidea aldatzeko asmorik, eta haren lehentasunetan jarriko du arreta datozen hilabeteetan. Min Aung Hlaing jeneralak batasun nazionala du helburu, nahiz eta herritarren parte handi bat gobernu aldaketaren kontra agertu den.

Lehen bi egunetan mobilizazio gutxi izan ziren arren, egunek aurrera egin ahala, geroz eta lagun gehiago atera dira kalera protesta egitera, nahiz eta herenegun juntak gerra-legea ezarri zuen. Aung San Suu Kyiren alderdi NLD Demokraziarako Liga Nazionalaren arabera, Poliziak gutxienez zazpi zibil zauritu zituen balekin, gomazko pilotekin eta ur kanoiekin tiro egitean. Horietako bi larri daude ospitalean.


Summary: Jaurlaritzak EH Bilduk proposatutako berme energetikorako legearen kontra egin du. Jaurlaritzak adierazi du proposamenari «errealismoa falta» zaiola. EH Bilduren arabera, lege ekinbide hori atzera botaz uko egin dio pobrezia energetikoaren arazoa konpontzeari.

EH Bilduk ongizate energetikorako eskubidea bermatzea helburu duen lege proposamen bat erregistratu zuen Eusko Legebiltzarrean, pobrezia energetikoaren kontzeptua gainditzeko asmoz. Eusko Jaurlaritzak, ordea, horren aurkako txostena egin du. Adierazi dutenez, EH Bilduk egindako lege proposamenak ez du «aplikazio praktikorako beharrezkoa den errealismorik», eta, beraz, «kontuan hartzearen aurkako irizpidea» azaldu du.

Jaurlaritzaren arabera, aurkeztutako ekinbideak operadore elektrikoen eta gas operadoreen araubide juridikoari eragiten dio, «haien betebeharrei eta eskubideei eragiten die, eta arriskuan jartzen du kontsumoan, gizarte zerbitzuetan eta osasunean ditugun eskumenetan oinarritutako politika publiko propio berri baten diseinua». Gaineratu dute, euren ustez, posible dela gizarte ongizateko politika publiko eraginkor bat aplikatzea egoerarik ahulenean dauden kolektiboei laguntzeko.

Berehala erantzun dio EH Bilduk Jaurlaritzaren erabakiari, eta salatu du ekinbide hori atzera botaz uko egin diola pobrezia energetikoaren arazoa konpontzeari. «Sistematikoki egin ohi duen moduan, Jaurlaritza Ongizate Energetikoa Bermatzeko Lege Proposamena tramitatzearen aurka agertu da. Berak ez ditu neurriak hartzen norabide horretan, baina besteon proposamenak ere ez ditu onartzen. Emaitza? Egun 200.000 pertsona inguruk ez dute berogailua pizteko gaitasun ekonomikorik». Nerea Kortajarena EH Bilduko legebiltzarkideak azpimarratu duenez, politika egiteko modu horren emaitza bistakoa da: «2008az geroztik pobrezia energetikoa areagotu da Araban, Gipuzkoan eta Bizkaian. Ongizate energetikoari dagokionez, arrakala handitzen ari da gurean, eta orain arteko politikak eta neurriak ez dira nahiko errealitate horri erantzuteko. Datuen arabera, orain arteko politikak ez dira eraginkorrak izan».

Kortajarenaren hitzetan, «esanguratsua» da errealismo falta egotzi izana proposamenari: «Zergatik ez da errealista herritar guztiei oinarrizko baliabide energetikoetarako sarbidea bermatzea? Eskubide sozialen aitortzan errealismoa ekinaren ekinez lortzen da».


Summary: Zupiria, EAEko Auzitegi Nagusiaren epaiaz: «Ezin dut ulertu». Eusko Jaurlaritzako bozeramaileari «bereziki larria» iruditzen zaio epaimahai batek «bere kasa» baloratu izana zer-nolakoa den bilakaera epidemiologikoa, batzorde teknikoari dagokiolako egoeraren jarraipena egitea.

Eusko Jaurlaritzak «errespetatzen du» EAEko Auzitegi Nagusiak eremu gorrian dauden udalerrietako ostatuei zabaltzeko baimena aitortu izana, baina «ez dator bat», Bigen Zupiria bozeramailearen esanetan. Jaurlaritzaren zerbitzu juridikoek epaia aztertuko dute, eta haiek erabakiko dute helegitea jarri ala ez.

Zupiriak arratsaldean egin duen agerraldi batean azaldu duenez, Arabako, Bizkaiko eta Gipuzkoako osasun egoera «oso larria eta kezkagarria» da, eta, bihartik aurrera, Eusko Jaurlaritzak «tresna bat gutxiago» izango du hari aurre egiteko. Gobernuaren helburua da intzidentzia tasa 100.000 biztanleko 60an kokatzea; gaur egungo datuak hamar aldiz murriztea. Nabarmendu du horretarako adituei eta osasun publikoko ikerlariei egiten dietela kasu, Labi batzorde teknikoan, eta haiei dagokiela egoera aztertzea eta unean uneko neurriak proposatzea.

Datorren ostegunean batzartuko da berriz Labi batzorde teknikoa, eta ostiralean, berriz, aholku batzordea. Zupiriak adierazi du haiek «neurri aproposenak» hartuko dituztela, baldin eta uste badute egoerak hori eskatzen duela.

Jaurlaritzaren bozeramaileak herritarrei eskatu die «erantzukizunez eta gizalegez» joka dezaten inauteri garaian. «Horrek arrisku berezia dakar, eta Jaurlaritzak hari aurre egiteko tresna bat gutxiago izango du», ohartarazi du.


Summary: Euskadi Fundazioak aurtengo denboraldia aurkeztu du. Euskaltel Euskadi taldea izango da proiektuaren buruan, eta denera 350 txirrindulari baino gehiago arituko dira profesionaletan eta harrobian. Taldeak «herri oso bat» ordezkatzen duela nabarmendu dute.

Euskadi Fundazioak 2021. denboraldirako egitasmoa aurkeztu du gaur, Euskaltelek Derion (Bizkaia) duen egoitza nagusian. Han izan dira fundazioko txirrindulariak, enpresa babesleak, erakundeetako ordezkariak eta hedabideak. Bazkide eta jarraitzaileek, berriz, Internet bidez ikusi dute ekitaldia. Fundazioak bere hiru talde nagusiak aurkeztu ditu: Euskaltel Euskadi, Laboral Kutxa eta 23 urtez azpiko Laboral Kutxa. «Harrobia zaintzen jarraitzeko konpromisoa» berretsi du.

Izan ere, harrobian eta talde profesionaletan, 350 txirrindulari baino gehiago arituko dira aurten. Euskaltel Euskadi UCI Pro Team kategorian lehiatuko da, bigarren urtez; Laboral Kutxa, UCI Women's Continental Team bigarren kategorian, lehengoz; eta 23 urtez azpiko Laboral Kutxa, berriz, talde profesionalen egituran filial gisa lehiatuko da estreinakoz.

Euskadi Fundazioa «bakarra eta berezia» dela adierazi dute aurkezpenean, nazioarteko tropelean ez baitago beste talderik gizonezkoen eta emakumezkoen mailetan harrobiko «piramide osatuarekin» lan egiten duenik. «Gure bereizgarria da, eta oso harro gaude», esan du Jesus Ezkurdia fundazioko presidenteordeak.

Ildo horretan mintzatu da Xabier Iturbe Euskalteleko lehendakaria ere, harro. «Fundazioaren ereduak ez du parekorik txirrindularitza munduan. Gure taldeak herri oso bat ordezkatzen du, gauzak egiteko eta sentitzeko modu bat, kirola ulertzeko beste alternatiba bat». Biek «marea laranjari» eman dizkiote eskerrak, Euskaltel Euskadi taldearen zaleei.

Euskaltel Euskadi taldea da kirol proiektu horren burua. Jorge Azanzak gidatuko du taldea, eta zazpigarren denboraldia izango du lan horretan. Azanzak hogei txirrindulari izango ditu haren aginduetara: hemezortzik errepikatuko dute aurreko denboralditik; Xabier Mikel Azparren eta Luis Angel Mate dira berriak. Lehena Laboral Kutxatik iritsi da, eta Mate, berriz, Frantziako Cofidis taldetik. Taldeak indartsu hasi du denboraldia: jokatutako lehenengo lasterketan, Valentziako Sari Nagusian, taldekako sailkapena irabazi zuen, eta Mikel Aristi bigarren postuan sailkatu zen.

Aurtengoa denboraldi berezia izango da Laboral Kutxa taldearentzat, kategoria berri batean ariko delako: UCI Women's Continental Teamen. Ion Lazkanok zuzenduko du taldea, eta maila handiko lasterketetan hartuko du parte; besteak beste, Itzulian eta Durango-Durangon. «Lasterketa horietan gure maila non dagoen ikusteko aukera izango dugu», esan du Lazkanok.


Summary: Hezkuntza Legearen inguruko eztabaida foroa zabaldu du BERRIAk. Euskal Herri osoaren ikuspegia emate aldera, hezkuntzako hainbat eragileren iritziak bilduko ditu datozen egunetan.

LOMLOE legea indarrean sartu berri da Hego Euskal Herrian, eta Eusko Legebiltzarrean ere urruti gabe garatuko dute Hezkuntza Legea berritzeko eztabaida, Eusko Jaurlaritzak landutako Hezkuntza Akordioa oinarri hartuta.

Hori ikusita, BERRIAk iritzi bilketa bat egingo du hezkuntzako eragileen artean, Euskal Herri osoaren ikuspegia hartuta, erronka hurbil honen aurrean bakoitzaren posizioak azaldu eta hezkuntzak eta eskolak zer indargune eta zer behar dituzten, eta zer bide hartu behar luketen azaltzen saiatzeko.

Horretarako, Hezkuntza bidegurutzean eztabaida foroa sortu du, eta datozen egunetan joango gara argitaratzen jasotako iritziak. Gaur argitaratu dugu lehena: Lurdes Imaz, EHIGE Euskal Herriko Ikasleen Gurasoen Elkarteko koordinatzailearen Korapiloak askatzeko garaia da.

Eskola publikoa zer den, zer izan behar duen, muga administratiboetatik gaindi Euskal Herriak zer behar dituen hezkuntza alorrean, legeak bermatzen ote duen euskarazko irakaskuntza lurralde osoan, murgiltzea eta hizkuntza ereduak, curriculumari dagozkionak, egoera sozio-ekonomikoa eta ikasleen segregazioa... Asko dira hezkuntzaren korapiloak dituen hariak, eta bakoitzak erabakiko du nondik tira.

Parte hartzaileen artean egongo dira Heize zuzendariak, Ikastolen Elkartea, Seaska, Kristau Eskola, LAB, ELA, Steilas, CCOO, Euskal Eskola Publikoaz Harro, Sortzen eta SOS Arrazakeria.


Summary: 'La Trinchera Infinita' filma Oscarren lehiatik at utzi dute. Aitor Arregi, Jon Garaño eta Jose Mari Goenagaren filma 93 laneko zerrendan zegoen, eta horietatik hamabost pasatu dira finalerdira.

Amaitu da Aitor Arregi, Jon Garaño eta Jose Mari Goenaga zuzendarien aurtengo Hollywoodeko ametsa. La Trinchera Infinita filma Oscar sarietarako zerrendan zegoen, ingelesez ez diren filmen atalean (gazteleraz filmatu zuten). Beste 93 filmekin zerrendan zegoen, baina horietako hamabost baino ez dira pasatu finalerdietara.

2021eko apirilaren 25ean banatuko dituzte 93. Oscar sariak, Los Angelesen (AEB).

Lehen ere egon dira Moriarti ekoiztetxeko sortzaileok Oscarretarako bidean. Izan ere, 2016an ere abiatu zuten ibilbide hori, Loreak filmarekin, baina, orduan ere, pelikulak ez zuen Hollywoodeko akademiaren aukeraketako hurrengo fasea gainditu.

Aurreko hiru film luzeak euskaraz egin eta Euskal Herrian girotu ondoren, Espainiara jo zuten zuzendariok La Trinchera Infinita egiteko. 1936ko gerran eta haren ostean gertatzen da istorioa. Higinio Blanco errepublikazalea (Antonio de la Torre) atxilotu egingo dute tropa nazionalek. Kamioian daramatela, ihes egingo du, eta etxean egindako zulo batean ezkutatuko da, Rosa emazteak (Belen Cuesta) lagunduta. Barne itxialdi bat hasiko du, 33 urte iraungo duena, 1969ra arte. Gerra hari buruzko «beste film bat» ez dela esan dute zuzendariok, harago doalakoan: beldurra da filmaren ardatza, beldurra modu oso zabalean ulertuta,


Summary: 'La trinchera infinita' Oscar sarietatik kanpo gelditu da. Aitor Arregik, Jon Garañok eta Jose Mari Goenagak zuzendutako filma ez da sartu azken hamabost hautagaien zerrendan

Loreak filmarekin gertatu bezala, Moriarti euskal ekoiztetxeko azken pelikulak ez du azken aurreko langa gainditu, eta ez da lehiatuko Nazioarteko Oscar saria irabazteko. Bart eman ditu Hollywoodeko akademiak momentuz lehian jarraitzen duten hamabost pelikulen izenak, eta ez dago horien artean La trinchera infinita. 93 filmen artean aukeratu dituzte hamabost horiek, eta oraindik beste aukeraketa bat gainditu beharko dute azken lehian sartzeko.

La trinchera infinita 2019ko Donostiako Zinemaldian lehiatu zen, eta han, zuzendari onenaren eta gidoi onenaren sariak eskuratu zituen. Loreak Garañok eta Goenagak zuzendutako filma ere Oscar sarietarako hautagaia izan zen 2016an, baina orduan ere ez zuen lehenengo pausoa gainditu.

Aurreko hiru film luzeak euskaraz egin eta Euskal Herrian girotu ondoren, Espainiara jo zuten zuzendariok La Trinchera Infinita egiteko. 1936ko gerran eta haren ostean gertatzen da istorioa. Higinio Blanco errepublikazalea (Antonio de la Torre) atxilotu egingo dute tropa nazionalek. Kamioian daramatela, ihes egingo du, eta etxean egindako zulo batean ezkutatuko da, Rosa emazteak (Belen Cuesta) lagunduta. Barne itxialdi bat hasiko du, 33 urte iraungo duena, 1969ra arte. Gerra hari buruzko «beste film bat» ez dela esan dute zuzendariok, harago doalakoan: beldurra da filmaren ardatza, beldurra modu oso zabalean ulertuta

Hauek dira Nazioarteko Oscar saria jasotzeko hautagai diren filmak: Ya no estoy aquí (Mexiko), La llorona (Guatemala), El agente topo (Txile), Quo Vadis, Aida? (Bosnia eta Herzegovina), Charlatan (Txekiar Errepublika), Druk (Danimarka), Deux (Frantzia), Shaonian de ni / Better Days (Txina), Khorshid (Iran), La nuit des rois (Boli Kosta), Hope (Norvegia), Colectiv (Errumanía) Dorogie tovarishchi (Errusia),Yangguang puzhao / A Sun (Taiwan) eta L'Homme qui a vendu sa peau (Tunisia).

Martxoaren 15ean jakinaraziko dute zein diren Oscar sarietarako azken hautagaiak kategoria guztietan, eta azken gala, berriz, apirilaren 25ean izango da, ohi baino bi hilabete geroago, pandemia dela eta.


Summary: AstraZenecaren txertoa poliziei, militarrei, suhiltzaileei eta irakasleei jarriko zaie Hegoaldean. Espainiako Osasun Publikoko Batzordeak erabaki du 55 urtetik beherako «ezinbesteko langileei» jartzea AstraZenecaren txertoa, eta baztertu egin du egoera «zaurgarrian» dauden gaixoei jartzea.

Espainiako Osasun Ministerioak eta autonomia erkidegoetako ordezkariek eguneratu egin zuten txertaketa estrategia atzo arratsaldea, eta AstraZeneca botika etxeak eta Oxfordeko Unibertsitateak elkarlanean garatutako txertoa jartzeko lehentasuna izango duten kolektiboak zehaztu zituzten. Osasun Publikoko Batzordeak hartutako erabakiaren arabera, «ezinbesteko langileei» jarriko zaie aurrena txerto hori, eta ez egoera «zaurgarrian» dauden gaixoei. Txertatzen lehentasuna izango duten kolektiboaren barruan honako hauek daude: militarrak, poliziak, larrialdietako langileak (suhiltzaileak, Babes Zibileko langileak eta espetxeetako funtzionarioak) eta irakasleak (Haur Hezkuntzako irakasleak, behar berezietako irakasleak, eta Lehen eta Bigarren Hezkuntzakoak).

Osasun arloko eta esparru soziosanitarioko langileak biltzen dituen taldean beste azpitalde bat eratu dute, eta horko kideei ere jarriko zaie AstraZenecaren txertoa. Azpitalde horretan daude fisioterapeutak, terapeutak, farmazietako langileak, etxeko laguntza zerbitzua ematen dutenak, adingabeen zentroetako langileak, eguneko zentroetan aritzen direnak eta espetxeetako beharginak.

Joan den astean erabaki zuen Madrilek AstraZenecaren txertoa 18 eta 55 urte arteko pertsonei jartzea. Espainiako Gobernuak txerto horren 1,8 milioi dosi banatuko ditu.


Summary: EBren funtsen baldintzak onartu ditu Europako Parlamentuak. Dirua urtearen erdialdera arte ez da iritsiko.

Beste urrats bat egin du aurrera Hurrengo Belaunaldia planak. Europako Parlamentuak gehiengo handiz onartu du gaur goizean haren tresna nagusiaren araudia, Berreskurapenerako eta Erresilientziarako Mekanismoarena (RFF, ingelesezko laburduran), Gehiengo handiarekin onartu dute eurodiputatuek: aldeko 582 boto, aurkako 40 eta 69 abstentzio jaso ditu.

Hurrengo Belaunaldia planaren 750.000 milioi euroetatik 672.500 milioi izango ditu RFFk. Diru horren erdia transferentziak izango dira —itzuli beharko ez den dirua—, eta beste erdia epe luzean itzuli beharreko maileguak. Diruaren zatirik handiena trantsizio energetikora eta digitalera bideratzea da asmoa. %70, hain zuzen, 2021ean eta 2022an banatuko dute, eta gainontzekoa, berriz, 2026ra bitartean.

Lehen diruak urtearen erdialdera dira iristekoak, oraindik prozedura asko egin behar direlako. Europako Parlamentuaren oniritziaren ondoren, Europar Kontseiluak onartu beharko du araudia (gobernuek), eta gero argitaratuko da EBren aldizkari ofizialean,

Parlamentuen oniritzia

Aldi berean, EBko 27 estatukideetako parlamentuek baimena eman behar diote Europako Batzordeari EBren izenean finantza merkatuetara jo eta bere burua zorpetzeko. Tramite hori bizkortzeko eskatu zien atzo Ursula von der Leyen Europako Batzordeko presidenteak, oraingoz sei kidek baizik ez dutelako egin: Frantzia, Portugal, Bulgaria, Eslovenia, Zipre eta Kroaziak.

Ikusteko dago urrats hori erraz egiten ote duten parlamentu guztietan, EBren dirua baldintzekin iritsiko baita, eta batzuk ez direlako denen gustukoak izango. Izan ere, dirua ez da estatuetara iritsiko baldin eta ez badituzte Europako Batzordearen irizpideak eta helburuak betetzen.

Hasteko, estatukideek zehatz-mehatz azaldu behar diote Bruselari dirua zertan inbertitu nahi duten, eta zein erreforma egingo dituzten funtsak jasotzearen truke. Hemezortzi gobernuk dagoeneko bidali dituzte beren zirriborroak, baina xehetasunetan motz geratu direlako errieta egin die Valdis Dombrovskis Europako Batzordeko lehendakariordeak. Eusko Jaurlaritzak 5.700 milioi euro eskuratzeko plana aurkeztu dio Espainiako Gobernuari, Euskadi Next izenekoa, eta horretan ari da Nafarroako Gobernua ere.

Behin plan zehatzak jaso ondoren, bi hilabete izango ditu Bruselak horiek aztertzeko eta erantzun bat emateko. Bi irizpide hartuko ditu kontuan. Batetik, dirua benetan erabiliko dela EBren lehentasunak finantzatzeko (trantsizio energetikora joan behar du gutxienez %37k, eta digitalizazioa handitzera beste %20k). Bestetik, dirua jaso nahi duten estatukideek bete egin beharko dituzte batzordeak egiten dizkien gomendio ekonomiko «guztiak edo kopuru handi bat». Hor gerta daiteke Bruselaren eta hiriburuen arteko talka, baten agendak eta besteenek ez dutelako beti bat egiten.

Espainiaren erreformak

Espainian, Europako Batzordearen bi gomendiok ematen dute zeresan gehien: pentsio sistemaren jasangarritasuna bermatzeak eta lan araudiak. Bi arlo horietan «EBk inposatuko dituen murrizketak» direla eta, EBren funtsei uko egin behar litzaiekeela argudiatu dute ELAk eta Kapitalari Planto plataformak. LABek ere kritikak egin dizkio.

Pentsio sistemak defizit handia pilatu du azken urteetan eta are handiagoa pilatu dezake urte gutxi barru, baby boom-aren belaunaldiek erretiroa hartu ahala. Erreforma martxan dago: zenbait irizpide zehaztu ditu Toledoko Itunak (Espainiako Kongresuko batzorde bereziak), eta horien gainean lege proiektu bat lantzen ari da Espainiako Gobernua. Madrilen helburua da erretiro aurreratuak zailtzea erretiroaren benetako adina adin ofizialera hurbiltzeko (67 urte, 2027tik aurrera), kotizazio urte gehiago kontuan hartzea pentsioaren zenbatekoa aintzat hartzeko, eta Gizarte Segurantzak bere gain hartzen dituen gastu batzuk aurrekontu orokorretara igarotzea. Hain zuzen ere, Hego Euskal Herriko pentsiodunen hainbat taldek manifestazioak antolatu dituzte larunbat honetarako, erreforma horien aurka.

Lan araudiari dagokionez, Bruselaren azken azterketek nabarmendu dute enpleguaren egonkortasuna handitu behar duela Espainiak, behin-behineko kontratazio gehiegi dagoelako, Baina, aldi berean, ez du nahi 2012an eta 2013an indarrean jarritako erreformak bertan behera geratzea. Horien bitartez, kaleratzea merkatu egin zen, negoziazio kolektiboa ahuldu, eta enpresek aukera dute lan baldintzak beren kabuz aldarazteko. Erreforma horien puntu batzuk bertan behera utzi nahi ditu Pedro Sanchezen gobernuak, baina oraintxe negoziatzen ari da CEOE patronalarekin eta CCOO eta UGT sindikatuekin.


Summary: Koronabirusaren Hegoafrikako aldaera atzeman dute Ipar Euskal Herrian. «Bizpahiru kasu» daudela baieztatu du Eskualdeko Osasun Agentziak. Kutsabideak ikertzeko protokoloa eta bakartze protokoloa zorroztu dituzte.

Aste honetan koronabirusaren Hegoafrikako aldaeraren «bizpahiru» kasu atzeman dituzte Ipar Euskal Herrian, Eskualdeko Osasun Agentziak baieztatu duenez. Izan ere, otsailaren 1etik, PCR proba eta antigeno test guztietan aztertzen dute birusaren aparteko aldaerarik ba ote den. Hegoafrikako aldaera atzematean, kutsabideak argitzeko protokoloa indartu dute aztarnariek: hurbileko kontaktuez gain, hurbileko kontaktuen kontaktuak ere kontuan hartzen dituzte, birusaren Hegoafrikako aldaera kutsakorragoa delakoan. Bestalde, bakartze denbora luzatu diete Hegoafrikako aldaera dutenei: zazpi egunetik hamar egunera.

Oraingoz, Pirinio Atlantikoetako herritarren %5ek jarri dute txertoa, horietako 6.810 Ipar Euskal Herrian. 75 urtez gorako herritarrek txertaketa guneetan jar dezakete txertoa, aldez aurretik ordua hartuz. 65 urtez beherako osasun langileak AstraZeneca txertoa jartzen hasi dira, Baionako ospitaleak 1.600 dosi jaso ondoan.

Frantziako Osasun ministro Olivier Veranek kezka berezia erakutsi zuen birusaren Hegoafrikako aldaera dela eta. Esan zuenez, kutsakorragoa izateaz gain, txertoaren eraginkortasuna zalantzan jartzen du. Hegoafrikan, txertaketa kanpaina eten egin behar izan zuten iragan astean, AstraZenecaren txertoak tokiko aldaerarekiko eraginkortasun txikiagoa duelakoan.


Summary: Von der Leyenek onartu egin du Europako Batasuna «baikorregia» izan zela txertoen epeak jartzean. Europako Batzordeko buruak uste du, hala ere, EBko biztanleen %70 txertatuta egonen direla «uda amaierarako».

Europako Batzordeko presidente Ursula von der Leyenek aitortu du Europako Batasuna «gehiegizko baikortasunez» jokatu zuela, COVID-19aren aurkako txertoak ekoizteko eta horiek banatzeko epeak kalkulatzeko tenorean: «Sinetsita geunden erreserbatu eta ordaindu genuen hori garaiz entregatuko zela». Berretsi du, hala ere, Europako biztanleen %70 inguru «immunizatua» egonen direla «uda amaierarako».

Europako Batasunaren estrategia bateratuaren alde hitz egin du Von der Leyenek: «Ez dut pentsatu nahi zer gerta zitekeen, herrialderik handienek berentzako txertoak bermatu eta herrialde txikiak bazter batean utzi izan balituzte. Burugabekeria izan zitekeen, gure komunitatearen bukaera».

Europako Parlamentuan egin ditu adierazpenok Von der Leyenek. Hainbat taldek eskatua zuten agerraldia, txertaketaren gaineko kudeaketari buruzko azalpenak eman zitzan. Batzordeari «gardentasuna» eskatu diote, besteak beste, EAJk eta EH Bilduk.

Europako Batzordeak 2.300 milioi dosi erreserbatu ditu, enpresa hauekin kontratu konfidentzialak sinatuta: Pfizer-BioNTechekin (600 milioi dosi gehienez), AstraZenecarekin (400 milioi), Sanofi-GSKrekin (300 milioi), Johnson & Johnsonekin (400 milioi), CureVacekin (405 milioi) eta Modernarekin (160 milioi). Horiez gainera, Novavax eta Valneva laborategiekin ere negoziatzen ari da Brusela, datozen hilabeteetan baimena jaso lezaketen txertoen dosi gehiago eskuratze aldera.

Europako Parlamentuko talde gehienek, ordea, Europako Batzordearen jokabidea txarretsi dute, era ilunean jardun eta multinazionalekin «malguegi» aritu delakoan: «Umiliazio eta ezintasun sentsazio bat orokortu da legebiltzarreko taldeen artean», azaldu du Pernando Barrenak, EH Bilduk Bruselan duen europarlamentariak. «AstraZenecaren auzian, adibidez, dakigun bakarra da hitzartutako txertoen erdiak bakarrik jasoko ditugula [40 milioi dosi igorriko dituzte, urteko lehen hiruhilekoan], eta enpresak ez duela horren azalpenik ere eman». Barrenaren ustea da Europari zegozkion dosiak «beste estatu batzuei» saldu dizkiela AstraZenecak, «atzeko atetik eta prezio handiagoan».

Ez da zalantzak agertu dituen bakarra: Europako Parlamentuko liberalen taldeak ere (Renew Europe) kontuak eskatu dizkio batzordeko presidente Ursula Von der Leyeni. Talde horretan dago EAJko Izaskun Bilbao europarlamentaria: «Gardentasuna behar dugu, egutegi argi eta fidagarri bat, denok jakin dezagun konpainia horiek noiz egingo dituzten bidalketak».

Sekretuen aretoa

Opakutasun horren adibide da Europako Batzordearen eta AstraZenecaren arteko kontratua. Hainbat taldek eginiko presioari esker, hitzarmena «argitara» atera du Bruselak, baina hori egiteko moduak kritika are gogorragoak eragin ditu: «Baldintza oso makurretan argitaratu dute», azaldu du Barrenak. «Europako Parlamentuan badago dokumentu konfidentzialak ikusteko areto bat. Sekretuen gela esaten diote, eta segurtasun neurri zorrotzak ditu: ezin da agirien kopiarik egin, eta europarlamentariei 50 minutuko tartea ematen zaie dena irakurtzeko». Kasu honetan, gainera, ohi baino traba gehiago jarri dizkie Batzordeak: «Aretora sartu, txostenak irakurtzen hasi, eta konturatu ginen dena zentsuratuta zegoela: preziorik ez zen inon ageri, ekoizpen eta entrega epeak ezabatuta zeuden... Lotsagarria».

Hala ere, zentsuratutako PDF dokumentuan borratuta zeuden datuetako batzuk ere azalera atera dira azken egunetan. Besteak beste, Bruselak AstraZenecaren txertoen truke ordaindutako prezioa: 870 milioi euro 300 milioi dosiren truke. «Argi dago enpresa batzuentzat negozio borobila dela hau: osasun krisi baten erdian, diru publikotik milioiak eta milioiak ematen dizkiegu lehentasunezko produktu bat ikertzeko eta garatzeko, eta, gero, produktu horren kopuru ikaragarriak erosten dizkiegu», kexu da EH Bilduko europarlamentaria. Pandemia garaian «etekin ekonomikoa lehenestea» leporatu die enpresei.


Summary: Zupiriak esan du murrizketak ez direla lehendakariaren «gutizia» bat. COVID-19ak eragindako osasun egoera oraindik ere «zaila» dela ohartarazi du, eta epidemiologoek emandako neurriei atxikita ibili behar dela.

Eusko Jaurlaritzako eledun Bingen Zupiriak esan du COVID-19ari aurre egite aldera ezarri diren prebentzio neurriak eta murrizketak ez direla Eusko Jaurlaritzako lehendakari Iñigo Urkulluren «gutizia» bat. Euskal erakunde guztiak, oro har, izurriaren ondorioak samurtze eta kontrolatze aldera «direnak eta ez direnak» egiten ari direla nabarmendu du, eta erabakiak «beti» daudela oinarrituta epidemiologian aditu direnek emandako irizpideetan. Hortik aparteko biderik oraingoz ezin dela irudikatu gogoratu du, gainera, osasun egoera oraindik «zaila» dela argudiatuta. Radio Euskadin egin dioten elkarrizketa batean solastatu da gaur goizean Zupiria.

Atzo ostalariek EAEko Justizia Auzitegi Nagusiaren aldeko ebazpen bat jaso zuten, eta gaitzaren intzidentzia tasarik handieneko herrietan ere tabernak irekitzea lortu dute gaur horregatik; hizpide izan du ebazpena Zupiriak, eta ostalariek egin duten hautu hori bera beste kolektibo batzuek ere egitea arriskutsua litzatekeela gogoratu du: «Oso egoera zailera eraman gaitzake horrek». Adierazi duenez, ostalariek aldeko ebazpena jaso dute, eta horren aurka egiteko helegitea jartzea aztertzen ari da orain Jaurlaritza. Izan ere, gogoratu du badirela «ebidentziak» diotenak kutsatze arriskua nabarmen handitzen dela toki itxietan maskararik gabe ibilita.


Summary: Sercoin enpresak hemeretzi langile kaleratzeko prozedura abiatu du. Erandioko enpresak lantaldearen heren bat kaleratu nahi du

ELA sindikatuak salatu du Erandioko (Bizkaia) Sercoin enpresako zuzendaritzak hemeretzi behargin kaleratzeko prozedura abiatu duela, lantalde osoaren %30. Segurtasunaren alorrean aritzen da Sercoin, segurtasun sistemak instalatzen eta horien mantentze lanak egiten; adibidez, suteen aurkako sistemak eta telebista zirkuitu itxiak jartzen ditu.

ELAk gogor kritikatu du enpresak "COVID-19aren egoera itzalean" egin nahi dituela kaleratzeak, uste duelako egoera horrek epemuga bat duela, ez urrun. Zuzendaritza azken hilabeteetan "xantaia" egiten ari dela erantsi du, "soldatak jaisteko". Lansariak eskastu ezean kaleratzeak egongo zirela ohartarazten ibili da Sercoin. Bada, ELAk kaleratze kolektiboaren prozedura eteteko esan dio enpresari, eta aurrera jarraitzen badu "borroka sindikal eta judizial osoa" ezagutuko duela.


Summary: Txikon igandean saiatuko da Manaslura igotzen. Eguraldi ona espero dute, eta horregatik egingo dute ahalegina. Gaurtik igandera bitarte arituko dira kanpaleku bakoitzera igotzen.

Inoiz igo gabeko gorako bidea aurkitu ondoren, eta eguraldia ona izango dela ikusita, Alex Txikonen taldea asteburuan gailurra egiten saiatuko da. Horretarako, gau bakoitza altuerako lau kanpamentuetako bakoitzean igaroko dute.

Alex Txikon eta Simone Moro buru dituen espedizioa asteburuan saiatuko da Manasluko (8.163 metro) gailurra egiten. Zuhur daude, baina baikor. Eguraldiak laguntzen badie eta aurreikuspenak betetzen badira, igandean gailurrera iristen ahaleginduko dira. Hala azaldu du Txikonek berak lehen kanpalekutik abiatu aurretik.

Argi dute ez dela erronka erraza izango, azken asteetan hainbat gorabehera izan baitituzte: «Inoiz ez dakizu zer aurki dezakezun. Baina horretara etorri gara. Ahalegintzeko unea iritsi da. Indartsu gaude, oso motibatuta, eta gailurrera igotzeko ahalegina egin aurretik genituen helburu guztiak bete ditugu. Egia da arazoak izan ditugula. Igandean haize bortitza izan genuen: oinarrizko kanpalekua astindu zuen. Denda batzuk berriz muntatzera behartu gintuen horrek. Gainera, lehen eta bigarren kanpalekuen artean agertu zitzaigun errimaiak ibilbidea aldatzera behartu gintuen. Errimaia handia. Azken horrek inoiz egin gabeko gorako ibilbidea antolatzera behartu gintuen, baina badirudi, orain bai, aukera bat dugula», gaineratu du Txikonek.

Printzipioz, eta eguraldiak horretarako aukera ematen duen bitartean, asmoa gau bakoitza goialdeko kanpaleku bakoitzean igarotzea da. Txikonek, Cheppal eta Gelum xerpekin batera, gaur lehen kanpamentuan, bihar bigarrengoan, ostiralean hirugarrengoan eta larunbatean laugarrengoan egingo du lo. Morok, berriz, bihar egingo du bat taldearekin, bigarren kanpalekuraino zuzenean igoz. Atzo, berriz, Iñaki Alvarez, eta Kalden eta Namja xerpak abiatu ziren oinarrizko kanpalekutik, eta gaua lehen kanpalekuan egin dute.

Aurreikuspenak betetzen badira, igande goizean gailurra egiten saiatuko dira. «Gure onena eman beharko dugu, eta oso adi egon. Mendiak azterketa bat jarriko digu, azterketa fisikoa eta mentala, eta prest egon behar dugu. Gogorra izango da, baina prest gaude». Badirudi eguraldia «nahiko ona» izango dela. «Zerua estalita egon da. Baliteke elurra egitea gaur, baina ez dugu gauza handirik espero. Gehien kezkatzen gaituena haize boladak dira, nahiko gogorrak izan daitezkeelako. Ikusiko dugu haizea nola portatzen den. Itxaroten geunden aukera da. Altueran, haizea moteldu egiten da, eta nahiko motel egongo da igandera arte. Igandean mendebaldeko haizea ibiliko da, eta 7.000 metrotik gora haize horren eragina izango dugu», azaldu du Txikonek. Eta ondorengoa gaineratu du: «Ez dira hodeirik gabeko egunak izango, ostiraletik aurrera eboluzio hodei batzuk osatu ahal izango direlako, baina ez da prezipitazio handirik aurreikusten. Hori bai, ostegun goizaldean hotz handia egingo du, baina ostiraletik aurrera tenperaturak hobera egitea espero dugu».

Astelehenean, otsailaren 15ean, ordea, eguraldia okertu egingo da, ezegonkortasuna iritsiko da. «Aukerez hitz egin badezakegu, hau da horietako bat, zalantza barik. Saiatuko gara. Betiere mendiarekiko errespetu osoz eta pauso bakoitza ahalik eta gehien ziurtatzen saiatuz. Zoritxar larregi bizi izan ditugu aste hauetan. Oso une zailak igaro ditugu, eta lagun eta adiskide batzuk hil egin dira. Kirol hau, zoritxarrez, horrelakoa da. Dena ematen dizu, baina baita segundo batean dena kendu ere. Gailurra egiten saiatuko gara, eta, lortzen badugu, utzi gaituzten guztiei eskainiko diegu. Saiatzeko unea da», amaitu du Txikonek.


Guztiak guztien aurka

Summary: Guztiak guztien aurka. TV3ek antolatutako eztabaida saioan izan dira Kataluniako presidentegaiak, baina gutxi hitz egin dute bozen osteko akordioez; bakoitzak bere profila definitu nahi izan du. Adituek diotenez, positiboen kontaktu zuzena diren 70.000 lagun inguruk bozkatuko dute igandean.

Bakoitza berera. Hala jardun zuten atzo Kataluniako bozetara aurkeztuko diren bederatzi alderditako ordezkariek TV3 telebista kateak antolatutako eztabaida saioan, eta, hauteskunde horietako galdera nagusietako bat ondorengo akordioak zein izango diren bada ere, gutxi jardun zuten horretaz. Gai hori mahai gainean jartzeko interes txikia zutela zirudien, hautesleak uxatzeko beldurrez edo.

Salvador Illak eta Pere Aragonesek jokatu zuten presidente rola, PSCren eta ERCren hautagaiek, hurrenez hurren. Illa, aurrez egindako eztabaidetan, kexu agertu zen guztiek bere aurka egin zutelakoan. Atzo, ordea, lezioa ikasita eraman zuten beste hautagaiek, eta, gehien aipatu zuten hautagaia Illa bera izan zen arren, ez zioten abagune hori baliatzen utzi; Alejandro Fernandez PPko hautagaiak, adibidez, argi esan zion: «Harrokeria gutxiago, hemen guztiok jasotzen dugu eta».

Illak, nagusiki, PSCren programako puntuak helarazi zituen, eta Aragonesek, berriz, Kataluniako egungo gobernuaren ibilbidean defendatu zuen. Horretarako, behin baino gehiagotan izan zituen hizpide egungo krisi sozioekonomikoaren zenbakiak, eta azpimarratu zuen ERC dela «CUPetik hasi eta En Comu Podemeraino» aliantzak sor ditzakeen alderdi bakarra.

Inkesten arabera, hauteskundeak irabazteko lehian dago JxCat ere, PSCrekin eta ERCrekin batera. Haien hautagaiak, Laura Borrasek, argi utzi zuen atzo presidente bilakatzeko nahia duela: «Ni naiz emakumezko lehen presidentea bilakatzeko aukerak dituen bakarra». Iruzkin hori, ordea, ez zuten oso ondo hartu Jessica Albiach En Comu Podemen hautagaiak eta Angels Chaconek, PdeCaten hautagaiak; azken horrek «Puigdemonten txotxongilo» izatea ere egotzi zion Borrasi.

Dolors Sabater CUPen hautagaiak ez zuen protagonismo handirik izan; ez zen sartu Ignacio Garriga Voxeko hautagaiak berarekin nahi zuen eztabaidan, eta gainerako hautagaiak kritikatu zituen: «Zuei entzunda, pena ematen dit eztabaida hau ikusten ari direnen azalean jartzeak». Garriga eta Fernandez, Vox eta PP, euren arteko eztabaidan jardun ziren.

Illa, PCR gabe

Atzoko eztabaidaren ostean, zeresana eman du Illak TV3era joan aurretik hartutako erabakiak: PCR proba bat egin ez zuen hautagai bakarra izan zen. Nacio Digital egunkariak argitaratutako albisteari, ordea, azkar erantzu dio Illak, eta argi utzi du «protokolo guztiak» betetzen dituela, eta kasu horretan ez zela gomendagarria proba egitea. Telebistako platoan neurri guztiak behar bezala bete zituztela ere gehitu du.

Bestalde, atzo Kataluniako Gobernuak adierazi zuenez, aurreikusi dute hauteskundeetan COVID-19an positibo eman duten 14.000 lagunek hartuko dutela parte, eta, ondorioz, kontaktu zuzenak diren 70.000 pertsonak ere bai. Josep Maria Argimon Osasun Publikoko idazkariak eman zuen datua.

Aitortu zuen hobe litzatekeela kontaktu zuzena diren 70.000 lagun horiek etxean geratzea, baina haiek ere badutela bozkatzeko eskubidea. Mahaiak osatzeko, berriz, esan zuen ez dutela arazorik izango, jada mahaien %99 osatuta baitaude.