Summary: Baionako bereizketa zentroaren berrikuntzak aurkeztu dituzte. Baionako Canopia hondakindegiko bereizketa zentroaren 15,5 milioi euroko berrikuntzak inauguratu dituzte gaur. Herritarrei bereizketa erraztea eta hondakinak hobeki «balorizatzea» du helburu.

Baionako Canopia hondakindegiko bereizketa zentroa berritu dute berriki, eta inaugurazioa egin dute gaur. Etxeko hondarkin gehiago bereiztea eta horiek «balorizatzea» da berrikuntzaren helburua. 15,5 milioi inbertitu ditu Bil Ta Garbik proiektuan. Lehen emaitzen arabera, aurtengo urtarriletik maiatzera bilketa selektiboa %22 emendatu da iazko garai bereko emaitzekin erkatuta Euskal Hirigune Elkargoan eta Biarnoko Uhaitzen Herri Elkargoan. Inaugurazioan, hitza hartu dute Jean Rene Etxegarai Baionako auzapez eta Euskal Hirigune Elkargoko lehendakariak, Antoine Andre Citeo ekoorganismoko eskualdeko zuzendariak, Maud Caruhel Akitania Berria eskualdeko lehendakariordeak eta Martine Bisauta Bil Ta Garbi sindikatuko lehendakariak.

«Bereizketa zentro hau berebiziko katebegia da herritarren bereizketa jestuak balorizatzeko», aldarrikatu du Andrek. Izan ere, aurtengo urtarrilaren lehenetik bereizketa irizpideak zabaldu dira, bestak beste, Ipar Euskal Herrian. Hau da, lehen, plastikozko hondarkinetatik soilik botilak ziren bereiztekoak. Orduz geroztik, edozein plastikozko estalki ere birziklatu behar da. Bereizketa irizpideen zabaltzearen ondorioz, espero bezala, herritarrek hondarkin gehiago birziklatu dute, Andrek azaldu duenez: «Jogurt ontziak, urdaiazpiko ontzixkak eta plastikozko mintzak bereizten dituzte orain, baina jada bereizi behar zirenak gehiago ere bai – papera, kartoia, plastikozko botilak–, bereizketa gauzatzeko erraztasunaren eraginez». Hala ere, oraindik «zakarrontzi beltzetako» hondarkinen laurden bat bereizi daitekeela oroitarazi du: «Horiek ontzi horira pasarazteko apustua dago hor».

«Bereizketa irizpide berrien lorpenaren giltza izan da Canopiako bereizketa zentroaren berrikuntza», haren arabera. Bereizitako hondarkin gehiago «tratatzeko» eta «balorizatzeko» aukera ematen baitu «modernizatua izan den tresna industrial horrek». Hain zuzen, hondarkinak zentrora iritsi orduko bereizketa mekaniko batetik iragaten dira: makina batek hordarkinak neurriaren arabera banatzen ditu; beste bik hordarkin lauak eta sakonak bereizten dituzte; bederatzi bereizgailu optikok plastikozko hondarkinen bereizketa egiten dute koloredunen, gardenen eta opakuen artean; eta lau bereizgailu magnetikok burdinazko eta aluminiozko estalkiak berreskuratzen ditu. Ondotik, Bil Ta Garbiko langileek makinek egindako bereizketa fintzen dute. Kubo batzuen moduan trinkotzen dituzte amaitzeko, birziklapen sailetara garraiatzeko. «Funtsezkoa da sailkapena ongi egina izan dadin, kuboetan %95eko garbitasun tasa eskatzen baitigute, kalitate arauak errespetatzeko», azaldu du Dominique Carrere Bil Ta Garbiren zerbitzuetako buruak.

15,5 milioi euro inbertitu dira bereizketa kanal «moderno» eta «eraginkor» berri batean, Bil Ta Garbiren hitzetan. Eskualde Garapenarenerako Europako funtsetik 2,3 milioi euro jaso ditu proiektuak, eta Citeo Frantziako paper eta estalkien eragina kudeatzeko enpresak 0,95 milioi euroko diru laguntza eman dio.


Bob Dylan, argi bat itzaletan

Summary: Bob Dylan, argi bat itzaletan. ‘Rough and Rowdy Ways’ bere azken kantu bilduman oinarritutako kontzertua eman du musikari estatubatuarrak Donostiako Kursaalean. Saioak ez dio lekurik utzi nostalgiari.

Ez zen ezustekorik espero, eta ez zen izan. Bob Dylanek atzo Donostiako Kursaalean eman zuen lehenengo kontzertua —gaur izango da bigarrena— esperotako bideetatik joan zen, nostalgiarako tarterik utzi gabe eta Rough and Rowdy Days (2020) kantu berriz osatutako bere azken diskoan ardaztuta. Ez zen ezustekorik izan, 2023an eman dituen kontzertu guztietan kantutegi berera jo duelako, aldaketa txikienari ere aukera itxita, ezpada kontzertu guztietan jotzen duen bertsio bakarra. Johnny Mercerren That Old Black Magic izaten da ohikoena —hori bera jo zuen Donostian—, baina jo izan ditu The Cricketsen Not Fade Away eta, behin baino ez bada ere, Van Morrisonen Into The Mystic.

Ez zen ezustekorik izan, ikusleek ondo zekitelako Kursaalean ez zirela entzungo ez Like a Rolling Stone, ez All Along The Watchtower; ez Blowin’ in The Wind, ez Mr. Tambourine Man; ez Hurricane, ez Just Like a Woman. Dylanen zaleentzat frustragarria izan daiteke hamarnaka pieza mitiko idatzi dituen egileak muzin egitea haiei, bere azken diskoan zentratzea, eta, atzera begiratzen duenean ere, kantu askotan ezkutuak berreskuratzea. Baina AEBetako musikariak jartzen ditu joko arauak, eta horiek onartu besterik ez dago.

Eta, bitxia bada ere, gaur egungo garaietan anomaliatzat jo daitekeen saioa izan zen Dylanena. Irudiari hainbesteko garrantzia ematen zaion sasoi honetan, sakelako telefonoak eta argazkiak debekatuta zeuden, baita prentsarentzat ere, uneko «esperientzia» nabarmentzeko, eta telefonoa gainean zeramatenek zorro hermetikoetan sartu behar izan zituzten Kursaalera sartu bezain pronto.

Klub batean bezala

Musika sinfoniko grabatua bozgorailuetatik entzuten zela atera ziren Dylan eta bost kideak oholtzara. Argi gorri leun batek baino ez zuen argitzen agertoki iluna, eta Dylan, erdian, pianoaren atzean jarri zen. Kantatzeko altxatzen zen, baina soloetan eseri egiten zen. Eta taldekideak, Dylanengandik oso gertu. Kontuan izanik Kursaaleko oholtzaren neurriak, bitxia egiten zen taldea klub batean egongo balitz azaltzea, espazio txiki batean bilduta. Watching The River Flow, 1971n estreinatu eta Dylanek Shadow Kingdom lanean berreskuratu duen blues-rockarekin abiatu ziren, Most Likely You Go Your Way and I’ll Go Mine klasikoa —Blonde on Blonde (1966) disko mugarrian azaldu zena— ia modu ezagutezin batean interpretatu baino lehen.

Baina emanaldiak Rough and Rowdy Ways diskoa zuen ardatz —kontzertuko hamazazpi kantuetatik zortzi izan ziren lan horretakoak—, eta I Containe Multitudes lasaia, Walt Whitmani eginiko erreferentziekin, izan zen lan horretako aurrenekoa. Rough and Rowdy Ways-ek tempo sosegatuko piezak eta bluesari lotuagoak uztartzen ditu, eta Donostiako emanaldia ere horren isla izan zen. False Prophet-ek, adibidez, rhythm & blues elektrikora eraman zuen kontzertua, eta nabarmentzekoak izan ziren Bob Britten eta Doug Lancioren gitarra jokoak.

Ordurako, publikoa hasia zen berotzen, eta Dylanek «eskerrik asko» esateko ahoa zabaltzen zuen une bakanetan, auditoriumetik iristen zitzaion txaloak ozenak ziren. Ez da Dylan bere sentimenduak agertokian azaltzen dituen musikaria, baina, noizean behin, distantziatik irribarre txikiren bat ere antzematen zitzaion.

The Band taldearentzat idatzitako When I Paint My Masterpiece-k country-folk doinu akustikoak zabaldu zituen Kursaalera, eta Dylanek, aurrenekoz —eta azkenekoz—, aho-soinua jo zuen. Musikariari gustura ikusten zitzaion, eta bere ahotsak, higatua badago ere, hunkitzeko gaitasuna ez duela galdu erakusten zuen.

Black Rider sosegatu eta biluzian nabaria izan zen Dylan sasoiko dagoela bere 82 urteekin, eta My Own Version of You-k —Rough and Rowdy Ways-eko kantu eder eta sailkaezinenetako bat— mailari eutsi zion.

Dylani gustura sumatzen zaio blues doinuetan, eta Crossing The Rubicon nahiz Goodbye Johnny Reed gitarra elektrikoen gurutzaketetan eta baxuak zein bateriak ezarritako erritmoan oinarrituta interpretatu zituzten, baina ez batak, ez besteak ez zuten Key West (Philosopher Pirate) eder bezain luzearen eta Mother of Muses-en hunkitzeko gaitasuna berdindu.

60 urteko ibilbidearekin eta ia berrogei disko kaleratuta, Dylanek hamaika jaiotze eta berpizkunde bizi izan ditu, eta baita beste horrenbeste eraldaketa ere. Hain zuzen, 1970eko hamarkadaren amaieran kristautasuna besarkatu zuen, eta fedea zabaltzeko helburu garbia zuten hiru disko kaleratu zituen. Ez dira bere ibilbideko lanik goraipatuenak, baina Donostian disko horietako bi kantu berreskuratu zituen, Gotta Serve Somebody, jatorrizko bertsioko gospel korurik gabe, baina intentsitate izpirituala mantenduta, eta Every Grain of Sand, Shot of Love (1981) diskoan azaltzen zen kantu goxo bezain hunkigarria: «Nire aitortzaren garaian, nire beharrik sakonenaren orduan/ Nire oinen azpian dagoen malko putzuak hazi jaioberri oro urperatzen duenean/ Nire barruan hilzorian dagoen ahots bat dago, norabait iristen».

Bisik eman gabe eta ia bi orduko emanaldiaren ostean, Dylanek oholtzara agertu zenean bezain soil esan zuen agur. Buruarekin publikoari keinu herabe bat eginez. Ez zuen gehiago behar, publikoaren artean ordurako zabaldua baitzegoen Robert Zimmermannek segitzen duela argia egiten, baita publikoari hark nahi duena ematen ez dionean ere.


Summary: Azaroaren 30ean, greba feministara, zaintza eskubide kolektiboa aldarri. Euskal Herriko Mugimendu Feministak deitu du mobilizaziora, «zaintza sistema publiko» baten aldeko deia eginda. Mugimenduak esan du «bizitza duinen aldeko» borroka dela zaintzarena.

Martxoaren 8an iragarri zuten greba feminista orokorra egingo zela, baina noiz zehaztea falta zen. Bada, zehaztu dute: azaroaren 30ean. Euskal Herriko Mugimendu Feministak grebara deitu du, «bizitzak erdigunera ekarriko dituen zaintza eskubide kolektiboa aldarrikatzeko». Adierazi dutenez, horretarako ezinbestekoa da «zaintza sistema publiko eta komunitario bat» martxan jartzea: «Zaintza sistema aldatzea dena aldatzea baita».

Denon Bizitzak Erdigunean izeneko prozesua egin dute azken urtean, zaintzaren auzia erdigunean kokatzeko eta gaia herriz herri jorratzeko. «Prozesu hori Euskal Herriko Mugimendu Feministako hainbat eragile eta norbanakoren artean abiarazi genuen, eta gaur arteko bidean kide gehiago batu dira», azaldu dute hedabideetara bidalitako ohar batean. Prozesu horren helburua izan da aliantzak eta proposamenak bateratzea herri mugimenduekin eta eragile soziosindikalekin.

Prozesuan «hainbat inflexio puntu» izan dituztela adierazi du mugimendu feministak; besteak beste, iaz Gasteizen zaintza sistemaren ezaugarritzearen inguruan egindako jardunaldiak. «Jardunaldi haietan erabaki garrantzitsuak hartu genituen, tartean duela lau hilabete iragarri genuena, martxoaren 8an». Hau da, grebarako deia egitea.

Mugimenduak jakinarazi duenez, «zaintza sistema publiko eta komunitario baten» alde hartuko dituzte kaleak azaroaren 30ean: «Pribatizazioaren eta merkantilizazioaren aurka, zaintza lanetan eta sektore feminizatuetan baldintza onartezinetan bizi garen emakumeon eskubideen alde». Era berean, adierazi dute «ardura eta erantzukizuna» exijituko dietela gaur egungo sistema bere horretan mantentzearen alde egiten dutenei, eta gogoratu «guztion» ardura dela aferari erantzutea.

Aldarriak, baina, hamaika izango dira mobilizazioan, adierazi baitute «bizitza duinen aldeko borroka» dela mahai gainean jarriko dutena, «bizitza osoan zainduak izateko eta konpromiso berberaz zaintzeko eskubidea lortzeko». Greba orokor bat antolatzeak atzean duen lanaren jakitun, mobilizazio soka luzea abiatuko da orain, prozesura jendea batzeko asmoz. Gizarteko geruza guztietara iritsi asmo dute, eta horri begirako lan ildo zabala abiatuta dago jada auzo eta herrietako taldeetan, «pausoz pauso» ekiteko: «Prozesua batzarretan eta kalean egingo dugu, batzen gaituzten aldarriak ipar».

Zaintza guztion auzia da, ez bakarrik emakumeena, eta lanketa berezia egingo dute gizonek ere bat egin dezaten. Eztabaidagai izango da, ordea, zer rol beteko duten.

Lehena, duela bost urte

2018an izan zen lehen greba feminista Euskal Herrian. Lau arlotan egin zuten planto emakumeek: zaintzan, kontsumoan, hezkuntzan eta lan arloan. Goizean goizetik kaleak hartu, eta ordura arte Martxoaren 8 batean inoiz egin ez bezalako modu batean aritu ziren aldarrika. Hainbat gai atera ziren plazara: soldata arrakala, lanen feminizazioa, emakume pentsiodunen egoera, migratzaileena...

Bide luze baten abiapuntua izateko asmoz hasi zen protesta hura, eta hala izan zen. 2019an ere planto jendetsua egin zuten emakumeek. «Bizitza erdigunean» jar zedin aldarrikatu zuten, eta horren ardura kolektiboa dela ikusarazi zuten. Orduan, zaintzaren gaia nabarmendu zen, eta «sistema heteropatriarkal kapitalistaren» kontrako mezuak zabaldu. Pentsiodunek ere ozendu zuten ahotsa, 1.080 euroko gutxieneko soldata eskatu eta arrakala berdintzeko aldarrikatuz. Ohartarazi zuten pentsiodun askoren kasuan emakumeek gutxiago kotizatu izan dutenez soldata arrakala izugarria zela.


Summary: Opus Deiren eskola segregatzaile bati ituna kentzeko prozesua geldiarazi du Nafarroako auzitegiak. Miravalles-El Redin ikastetxearen Batxilergoko ituna bertan behera utzi zuen Hezkuntza Departamentuak, ikasleak sexuaren arabera bereizteagatik. Nafarroako Auzitegi Nagusiak uste du erabaki horrek «konpondu ezinezko kaltea» eragin diezaiokeela eskolari.

Opusen eskola pribatuen itunak, epaileen babespean. Amaitzear den ikasturtean, Nafarroako Gobernuak bertan behera utzi zuen Miravalles-El Redin eskola erlijiosoaren Batxilergoko hezkuntza ituna, LOMLOE legeari men eginez, ikasleak sexuaren arabera bereizteagatik. Orain, baina, Nafarroako Justizia Auzitegi Nagusiak ebatzi du hitzarmen horri eutsi behar zaiola behin-behinean, ikastetxeari «konpondu ezinezko» kalterik ez eragiteko. UPNk exijitu du eskola pribatuak «orain arteko baldintzak» izan ditzala aurrerantzean ere.

Kautelazko ebazpena da Auzitegi Nagusiak eman duena, eta Miravalles-El Redin eskolako guraso elkarteek aurkeztutako helegite baten ostean heldu da. Orain, Hezkuntza Departamentuak aukera du ebazpenaren kontra errekurtsoa aurkezteko. Auzitegiak, bestalde, eskolako guraso elkarteei esan die berme finantzario bat aurkeztu beharko dutela, «hezkuntza itunak berekin dakarren laguntza publikoa adinako diru kopurua bermatzeko».

Auzitegi Nagusiko epaileek uste dute ituna eteteak «ondorio kualitatibo eta kuantitatibo oso nabarmenak» eraginen lizkiokeela Opus Deiren eskolari, eta hori konpontzea edo atzera egitea «zaila edo ezinezkoa» izanen litzatekeela. Epaimahaiaren arabera, gainera, hezkuntzari dagozkionak «garrantzi sozial bereziko» auziak dira; «are gehiago babes berezia eskatzen duten alor subjektiboetan, hala nola ikasle adingabeei dagozkien kontuetan».

Miravalles-El Redin eskolaz gainera, iragan urtarrilaren 27an, ikasleak sexuka bereizten dituen beste eskola baten ituna ere bertan behera utzi zuen Nafarroako Gobernuak: Irabia-Izaga ikastetxearena. Kasu horretan ere, helegitea aurkeztu zuten gurasoek, eta, Auzitegi Nagusiak adierazi duenez, ebazpen hori «datozen egunetan» argitaratuko dute.

UPN, itunari eustearen alde

Albistea argitara atera bezain laster, UPNk ohar baten bidez gaitzetsi du ituna hausteko erabakia, eta Opusen eskola pribatuko ikasleak «modu justuan» tratatzeko deia egin du. Auzitegi Nagusiaren argudioarekin bat egin du alderdiak, eta adierazi du «konpondu ezinezko kalteak» eragingo lizkiokeela eskolari ituna kentzeak. Horrez gain, PSNri egotzi dio ituna haustearen errua: «PSNren jarrerak interes sektario batzuei erantzuten die. Alde batetik, hezkuntza erabili nahi dute Nafarroako gizartean pentsatzeko era bat inposatzeko, hezkuntza askeari eraso eginez. Bestalde, legegintzaldi honetan EH Bilduk ezarri dion baldintza betetzea».


Summary: Basaurin gazte bat hil da trenak harrapatuta. 21 urte zituen gazteak, eta bart gauerdian harrapatu du Euskotren enpresako tren batek.

Basauriko (Bizkaia) Urbi geltokiaren inguruan 21 urteko gazte bat hil da trenak harrapatuta. Bart gauerdian gertatu zen ezbeharra, eta, Ertzaintzak jakinarazi duenez, Euskotren enpresako tren batek harrapatu du gaztea.

Ertzainak eta suhiltzaileak ezbeharraren lekura joan dira, eta jakinarazi dute gaztea bertan hil dela.


Summary: Ekaitzak ez zuen zapuztu Camille Extremeko festa. Lide Urrestarazu ordiziarra eta Iñigo Macias iruindarra izan ziren garaile proba nagusian. Goizeko tximisten, trumoien eta euriaren ondoren, ateri eutsi zion gero. Skyrunner World Serieseko Ultra Skyrunning Madeira lasterketan, berriz, podiumera igo ziren Oihane Azkorbebeitia eta Ainara Urrutia.

Camille Extrem lasterketa soil bat baino gehiago da: mendizaleen eta korrikalarien festa bat, euskal Pirinioetan eta Izabako kaleetan elkartzeko aitzakia ezin hobe bat. Egutegian ekitaldi finkoa da askorentzat Erronkariko proba hori. Eta Izabako ADI-IKE elkarteko antolatzaileentzat gozamena da, 17 urteren buruan, urteroko aurpegi horiek ikustea. Hala azaldu du Aitor Perez antolakuntzako kideak: «Guretzat urte osoko lana da Camille, eta ikaragarri ederra da jendeak urtez urte nola erantzuten eta eskertzen duen ikustea. Larunbat goizerako, aparkaleku guztiak beteta zeuden; izan ere, Camille, asteburu osoko hitzordua da korrikalarientzat, lagunentzat, senideentzat... Honekin hasi ginenean, hori zen helburua: asteburu osoko festa bihurtzea».

Hasierako iragarpenek zioten goiza lasaia izango zela, baina guztiz kontrakoa gertatu zen, eta zalantza asko izan ziren goizeko lehen ordu horietan. Tentsio uneak ere bai, Aitor Perezek aitortu duenez: «Antolatzaileok 05:30ean geratu ginen, dena estaltzen hasi zuen, tximistak, trumoiak, euria... Hasierako neurri modura, irteera ordu erdi atzeratzea erabaki genuen, mendiko kontroletara joan behar zuen jendeari denbora pixka bat emateko. Radarretan ikusten genituen ekaitzak, eta zalantza handiak izan genituen Ezkaurrera igo ahal izango ginen ala ez, baina azkenean Aragoi aldera joan ziren ekaitzak, eta, zorionez, mendian ez genuen euririk izan».

Bezperan ere erruz egin zuen euria, eta ibilbidearen lehen zatian, Belabarze eta Garbisa inguruan batez ere, lokatza izan zuten korrikalariek. Ezkaurre aldean, gutxiago. «Hasierako zati horretan, gainera, egurra atera zutenez, ibilbidea aldatu behar izan genuen 5. eta 9. kilometroen artean. Baina korrikalari askok esan ziguten politagoa zela zati berri hori, eta egia esan, poztu gintuen jendearen erantzun horrek». Abiatu ziren 585 lasterkarietatik 422 iritsi ziren helmugara, eta, istripu txiki pare bat kenduta, ez zen aparteko gorabeherarik izan.

Camille Extrem proba nagusian (32 km, 2.044 m+), emakumezkoetan, Lide Urrestarazu ordiziarra (Gipuzkoa) aise gailendu zen bere lehen aldian. Izaba atzean utzi orduko jarri zen lasterketaren buruan Urrestarazu, eta pixkanaka Ainara Alcuaz burlatarrarekiko aldea handitzen joan zen. Helmugara ere postu horietan iritsi ziren: Urrestarazu lehena (3.52:08), Alcuaz bigarren (4.03:35) eta Izaskun Sanz getzetarra (Nafarroa) hirugarren (4.16:41).

Gizonezkoetan ere Iñigo Macias iruindarra (Nafarroa) nahiko erraz gailendu zen. Hasiera batean, Imanol Cañamares nafarra ere Izaban egotekoa zen, eta, iragarpenen arabera, bien arteko lehia estua izan zitekeen, baina gaixorik zenez, azkenean ez zen Erronkarira bertaratu. Macias hasiera samarretik nabarmendu zen, eta, iaz bigarren izan ondoren, aurten podiumaren koska gorenera igo zen. Haren denbora: 3.17:31. Atzetik, neguko denboraldian Izaban bertan sarri ibiltzen diren mendiko bi eskiatzaile helmugaratu ziren: Jon Ander Aranburu zumarragarra (Gipuzkoa) bigarren (3,21:18), jaitsiera bikainean bi postu aurreratuta, eta Asier Alonso oñatiarra (Gipuzkoa) hirugarren (3.21:20).

Canelle Extrem proban (13 km, 900 m+), Uxue Loizu iruindarra (Nafarroa) izan zen lehena, Zutoia Odriozola elorriarra (Bizkaia) bigarren eta Guratz Azpiroz uitziarra (Nafarroa) hirugarren. Gizonezkoetan, Aritz Unamuno bergararra nagusitu zen; Eki Imaz aguraindarra (Araba) izan zen bigarren, eta Ibai Angulo azpeitiarra (Gipuzkoa) hirugarren.

Sailkapen guztiak, probaren webgunean.

Azkorbebeitia eta Urrutia, Madeirako podiumean

Camille Extreme probaz gain, beste hainbat ekitaldi ere izan dira aurreko asteburuan. Garrantzitsuena, Ultra Skyrunning Madeira lasterketa, Skyrunner World Series zirkuituko laugarrena. Egutegi horretako probarik luzeena eta gogorrenetakoa da Madeirakoa: 43 kilometro eta 3.600 metroko goranzko desnibela. Oihana Azkorbebeitia abadiñarra (Bizkaia) eta euskal selekzioko hainbat kide bertaratu ziren lasterketa entzutetsura. Uhartearen iparraldean, Santana hiriaren inguruko biosfera erreserban egin zen proba, pasarte oso teknikoekin (II. graduko igoerak tartean).

Ezker-eskuin, Oihana Azkorbebeitia bigarrena, Emma Cook-Clarke irabazlea eta Ainara Urrutia hirugarrena. Brian Sharp

Gizonezkoetan, Antonio Perez espainiarra nagusitu zen (5:05:00), eta emakumezkoetan, Emma Cook-Clarke kanadarra (6:12:17). Haren atzetik, bi euskal korrikalari helmugaratu ziren, proba bikaina osatuta: Oihana Azkorbebeitia eta Ainara Urrutia aretxabaletarra (Gipuzkoa). Probaren lehen zatian, Ainara Urrutia bera eta Naiara Irigoien jarri ziren buruan, Cook-Clarke eta Azkorbebeitia gertutik jarraika zituztela. Bigarren zatian, Urrutia bakarrik izan zen gai kanadarraren erritmoari jarraitzeko, baina, pixkanaka, minutu batzuetako tartea zabalduz joan zen Cook-Clarke. Azkorbebeitiak, berriz, bigarren zatian erritmo egokia hartu zuen, eta Levada do Reiko jaitsiera luzean, 30. kilometrotik aurrera, aurrea hartu zion Urrutiari. Larraitz Aragon, hasieratik bukaerara bikain, zazpigarren helmugaratu zen.

Gizonezkoen lasterketa emozio handikoa izan zen. Zaid Malek espainiarra joan zen buruan ia 40 kilometroan, baina Antonio Perezek aurrea hartu zion azken ahaleginean. Hirugarren, berriz, Miguel Arsenio portugaldarra izan zen. Euskal selekzioko korrikalarien artean, Aitor Zunzunegi indartsu aritu zen lehen zatian, baina bigarrenean jaitsi egin zen zertxobait. Adur Mendizabal, berriz, atzetik aurrera joan zen, eta, azkenean, biak batera helmugaratu ziren, ikurrina eskuetan, zazpigarren eta zortzigarren postuetan.

Arrazoi bat edo beste tarteko, lasterketa bertan behera utzi beharrean izan ziren Sara Peña, Naiara Irigoien eta Borja Zubizarreta.

Lehen hamarren artean sailkatzea lortu zuten bost euskal korrikalariek (Azkorbebeitia, Urrutia, Aragon, Zunzunegi eta Mendizabal) txartela lortu zuten datorren urrian jokatuko den SkyMasters finalerako.

Madeirako sailkapenak.


Summary: Ostia kolektiboak elkarretaratzera deitu du, Lurraren Altxamenduak sostengatzeko. Frantziako Gobernuak mugimendu ekologista desegitea erabakiko du gaur, ministroen kontseiluan. Hogei bat pertsona atxilotu zituzten atzo Frantzia osoan.

«Altxamendu bat ezin da desegin». Lurraren Altxamenduak talde ekologistaren kontrako jazarpenak babes zabala eskuratu du. Hura desegitea erabakiko du gaur Frantziako Gobernuak ministroen kontseiluan. Euskal Herrian, Ostia kolektiboak protestara deitu du, eta elkarretaratze bat antolatu dute; Baionako suprefetura aitzinean izango da, 19:00etan. «Oinarrizko askatasunen eta demokraziaren kontrako eraso larria dela salatzen dugu».

2021ean sortu zen Lurraren Altxamenduak. Tokian-tokian ingurumenaren defentsan abiatuak diren borrokak babesteari eta koordinatzeari ekin dio azken hilabeteetan, eta ekintza ikusgarriak ere antolatu ditu. Martxo bukaeran, 30.000 pertsonak protesta egin zuten Sainte Solinen (Frantzia), ur putzu erraldoi batzuen eraikuntza salatzeko; joan den asteburuan, Lyon (Frantzia) eta Turin (Italia) arteko AHT proiektuaren kontrako manifestazioan parte hartu zuten.

Iazko abenduan, berrehun bat aktibista Lafarge enpresaren Marseilla (Okzitania) inguruko zementu fabrikara sartu ziren, eta «armagabetu» egin zuten. Erraustegiaren eta gailu elektrikoen sabotajea, kableen mozketa eta hainbat makinaren andeatzea aldarrikatu zuten. Lurraren Altxamenduak taldeak babesa eman zion ekintza horri. Ekain hasieran, hamabost pertsona atxilotu zituen Frantziako Poliziak ekintza horrekin lotura zutelakoan; atzo, beste hemezortzi pertsona atxilotu zituzten, tartean, Lurraren Altxamenduak taldeko zenbait bozeramaile.

Martxo bukaeran iragarri zuen Gerald Darmanin Frantziako Barne Ministroak Lurraren Altxamenduak desegiteko asmoa zuela. Berehala, 100.000 pertsonak baino gehiagok atxikimendua erakutsi zioten talde ekologistari. Aldi berean, Frantzia osoan eta atzerrian 170 tokiko komite baino gehiago loratu dira azken asteetan. Ipar Euskal Herrian, espekulazioaren kontra eta lurraren defentsan mobilizatua den Ostia sareak hartu du tokiko komite gisa jarduteko ardura.

«Desegite horrek aurrekari arriskutsu bat sortzen du, gobernuaren lerratze autoritarioan, atzera bueltarik gabeko puntu bat», adierazi dute agiri batean. Adierazi dutenez, berriki Nazio Batuen Erakundeak Frantziari leporatu dizkio Frantziako Poliziaren bortizkeria, militantzia ekologikoaren «kriminalizazioa» eta ordena publikoa «basaki» mantendu izana. «Gobernuak errepresioa azkartzea du erantzun bakarra. Lurra, ura eta baliabideak bereganatzen dituen kapitalismo frenetiko baten aurrean, bizidunaren defentsa mugimenduak ekoterroristak izendatuak dira. Oposizioen kriminalizazioa argumenturik gabeko botere baten estrategia klasikoa besterik ez da». Talde ekologistaren desegitea salatzera eta atxilotuei babesa erakustera deitu dute.


Summary: Elordik eta Larrazabalek lehen aldiz jokatuko dute Mastersa. Iazko egiturari eta sistemari eutsi diete, eta sei bikote mistok jokatuko dute. Uztailaren 21ean hasiko da, Urrestillan, eta urriaren 1ean amaituko da, Iruñean, Nafarroa Arenan.

Sei bikote misto ariko dira berriro Masters txapelketan: Elordi-Albisu, Altuna III.a-Imaz, Ezkurdia-Mariezkurrena II.a, Larrazabal-Zabaleta, Jaka-Martija eta Peña II.a-Rezusta. Iazkoaren aldean, Elordi, Peña II.a eta Larrazabal ariko dira Irribarriaren, Urrutikoetxearen eta Lasoren ordez.

Larrazabal da berrikuntza nagusia. Baikok itxaropen handia du harengan, eta horren erakusle da haren alde egin duela. Lehen aldia du aurrelari amurrioarrak, eta, babestua egon dadin, atzelaririk indartsuena jarri diote: Zabaleta. Elordi ere lehen aldiz ariko da Masters txapelketan, baina harena ez da ezustekoa, egungo buruz buruko eta binakako txapelduna baita.

Sei bikoteek bost jardunaldiko ligaxka bat jokatuko dute, eta lehen bi bikote sailkatuak finalerdietara igaroko dira. Hirugarren eta seigarren arteko sailkatuek, berriz, kanporaketa bat jokatuko dute, eta irabazleak finalerdietan ariko dira. Finalerdiak eta finala asteburu berean izango dira, Iruñean, Nafarroa Arenan: finalerdiak, irailaren 29an, eta finala, urriaren 1ean.

Iaz, Ezkurdiak eta Mariezkurrena II.ak irabazi zuten txapela, finalean Altuna III.ari eta Imazi 22-15 irabazita. Hain zuzen, bi bikote horiei eutsi diete aurten ere. Beste lau bikoteak, ordea, berriak dira.


Summary: Bidenek «diktadoretzat» jo du Xi, AEBen eta Txinaren arteko tratua hobetzeko bilera egin ondotik. Etxe Zuriko maizterrak adierazi du Xik ez zekiela otsailean AEBetako zeruan eraitsitako ustez espioitzarako erabilitako aerostato bat zegoenik. Pekinen esanetan, adierazpen horiek «zentzugabeak eta arduragabeak» dira.

AEB Ameriketako Estatu Batuen eta Txinaren arteko tentsio diplomatikoa baretzeko konpromisoa hartu eta biharamunean, Joe Biden Etxe Zuriko maizterrak egindako adierazpenak pitzadura bat eragin du bi potentzia ekonomikoen artean. Izan ere, Bidenek «diktadoretzat» jo zuen Txinako presidente Xi Jinping, presidentetzarako kanpainarako dirua biltzeko ekitaldi batean, atzo, Kentfielden (Kalifornia). Pekinen arabera, bien arteko erlazio diplomatikoa «inoiz baino okerrago» dago. Bada, Bidenek hauspoa eman dio txinpartari.

Ikusi gehiago: Txinak eta AEBek tentsioa baretzeko konpromisoa hartu dute

Etxe Zuriko maizterrak esan duenez, Xi «oso lotsatuta» sentitu zen Txinak ustez espioitzarako erabilitako aerostato bat AEBetako aire eremuan atzeman zutenean —urte hasieran—, Txinako agintariak «ez zekielako» aerostato bat zeruan zegoenik. Haren arabera, Xi «asko haserretu zen» espioitza materialez betetako aerostato bat erorarazi zutenean. «Diktadoreentzat lotsagarria da zerbait gertatu dela ez jakitea», zehaztu du. Era berean, erantsi du Asiako herrialde hark «benetako zailtasun ekonomikoak» dituela. AEBetako Estatu idazkari Antony Blinken Pekinen egon zen igandean eta astelehenean, eta adierazi zuen aerostatoaren afera «itxi» egin behar dutela.

Bidenen hitzak ez dituzte batere ongi hartu Pekinen. Gaur, Txinako Atzerri Ministerioko eledun Mao Ningek esan du «oso zentzugabeak eta arduragabeak» direla, tokiko prentsak jaso duenez. Maok ziurtatu du «argi eta garbi» atzeman zituztela gertakari aerostatikoaren akatsak, eta Pekinen ildo ofiziala berretsi du: Washingtonek «lasai eta gehiegikeriarik» gabe maneiatu behar zuen gaia. Bozeramaileak gaineratu du iruzkin horiek ez dutela errealitatea islatzen: «Txinaren duintasun politikoa urratzen dute, eta probokazio politiko hutsa da».

Shanghaiko Fudan Unibertsitateko Ikasketa Amerikarren Zentroko zuzendari Wu Xinboren hitzetan, bi aldeen arteko «konfiantza» azpimarratzea izan du xede Pekinek. «Biden ahobero bat da, alproja bat», adierazi dio Reuters berri agentziari.

AEBetako presidentearen adierazpenak ezustean heldu dira, Blinkenek Pekinera egindako bidaiaren ondotik; Estatu idazkaria Txinako diplomazialari goren Wang Yirekin, Atzerri ministro Qin Gangekin eta Xirekin berarekin batzartu eta gero, adierazi zuten bi aldeen arteko harremanei «zabalik» eutsi behar zaiela, «gatazkarik ez sortzeko». Bada, Blinkenen bisitak ez du fruitu askorik eman. Horrekin lotuta, gainera, Ipar Koreak «lotsagarritzat» jo du AEBetako Estatu idazkari «probokatzaileak» Txinara eginiko bidaia. KCNA albiste agentziak jasotakoaren arabera, Jong Yong Hak nazioarteko analista korearrak AEBak kritikatu ditu, «Txinako mehatxuaz hainbeste aldiz hitz egin» dutenez gero.

AEBen politika, «aldakorra eta okerra»

AEBetako presidentearen adierazpenek oihartzuna izan zuten nazioartean. Errusiako Gobernuaren arabera, esaterako, hitz horiek erakusten dute Washingtonen politika «aldakorra eta okerra» dela. «Jakina, AEBek atzerrira egiten dituzten adierazpenak oso kontrajarriak dira, eta ezin dira aurreikusi», esan du Kremlineko bozeramaile Dmitri Peskovek, eguneroko prentsaurrekoan. «Halere, hori bere kontua da [Washingtonena] [...] AEBekin harreman txarra dugu; Txinako Errepublikarekin, berriz, oso ona», zehaztu du Kremlineko eledunak.

Washingtonek eta Pekinek konpromiso diplomatikoarekin jarraitzea itundu zuten herenegun, baita datozen aste eta hilabeteetan Etxe Zuriko eta Txinako ordezkarien arteko bilerak egitea ere; besteak beste, Txinako Atzerri ministroa Washingtonera gonbidatu dute, eta Bidenek atzo iragarri zuen AEBen klima aldaketaren aurkako ordezkari John Kerry Txinara joan daitekeela. Aurreko egunean, Etxe Zuriko maizterrak esan zuen bi potentzia ekonomikoen arteko harremanak «bide onean» zeudela, eta Blinkenen bidaia «zenbait aurrerapen txikirekin» amaitu zela.

Atzo, gainera, , Xiri «diktadore» deitu ondoren, bazirudien Biden prest zegoela harremanak hobetzeko: «Oso garrantzitsua da orain [Xik] bestelako harreman bat nahi izatea. Antony Blinken hara joan berri da, eta gure Estatu idazkariak lan ona egin du. Denbora beharko dugu», esan zuen Kentfielden egindako ekitaldian.

Agerraldi horretan, Bidenek nabarmendu zuen Xi «kezkatuta» agertu zela Quad aliantzak Ozeano Barean izan dezakeen eraginagatik; Japoniak, Australiak, Indiak eta AEBek osatzen dute aliantza hori. Agintariak zehaztu zuen aldez aurretik Xiri ziurtatu ziola aliantzak ez duela asmorik Txina «inguratzeko». «[Xik] Deitu zidan, eta [Txina inguratzeko] hori ez egiteko esan zidan, ataka larri batean jarriko zelako», azaldu zuen Bidenek. Bestalde, AEBetako presidentea Indiako lehen ministro Narendra Modirekin biltzekoa da aste honen amaieran, eta espero da Txina hizpide izango dutela bien arteko bileran.


Summary: EH Bilduk salatu du EAEko zahar etxeek Espainiako Estatukoek baino baldintza okerragoak izango dituztela. Jaurlaritzak zahar etxeen dekretua berritu du, baina Kortajarenak esan du testuan ez dagoela aldaketa nabarmenik. Egoera «larria» dela azaldu du.

Eusko Jaurlaritzako Berdintasun, Justizia eta Gizarte Politiken sailburu Nerea Melgosak zahar etxeak arautzeko dekretua moldatzeko agindua onartu zuen joan den astean, eta EH Bilduk dekretu berri horren inguruko balorazioa egin du gaur Eusko Legebiltzarrean. Besteak beste, zera salatu du: EAEko zahar etxeek Espainiako Estatukoek baino baldintza okerragoak izango dituztela.

Hain zuzen, iaz, Gizarte Zerbitzuen eta Autonomia eta Mendekotasunari Arreta Eskaintzeko Sistemaren Lurralde Kontseiluaren akordioa onartu zuten Espainiako Estatuan –kontra bozkatu zuen Jaurlaritzak, argudiatuz eskumen propioak zituela–. Zerbitzuen kalitatea bermatzeko irizpide komunak jasotzen ditu akordio horrek, eta, EH Bilduren ustez, Jaurlaritzaren dekretu berria akordio horren «egokitzapen kaskar bat» baino ez da.

Nerea Kortajarenak hartu du hitza Eusko Legebiltzarrean; haren arabera, testuak «mami gutxi» du, eta ez da egin sakoneko aldaketarik –2019an onartu zuen Jaurlaritzak zahar etxeetako dekretua; eta, orain, hori moldatzeko erabakia hartu du, azaleratu diren hainbat gabezia tarteko–: «Aldaketa gutxi planteatzen dira, eta uste dugu Madrilen adostutakoak behartuta egin dituztela horiek, era traketsean. Dekretu berrian Araba, Bizkai eta Gipuzkoako egoitzei eskatzen zaizkien betebeharrak Madrilen onartutakoaren azpitik geratzen dira». Horiek horrela, azaldu dute litekeena dela sei urte barru EAEkoak izatea Espainiako Estatuan artarik txarrena duten zahar etxeak: «Larria da».

EH Bilduk prozesua ere kritikatu du, eta adierazi ez dela egon eztabaidarako abagunerik. Jakinarazi du komunikabideen bidez izan zutela aldaketaren berri. «Plazaratu eta egun batzuetara igorri zuen Jaurlaritzak. Hori ere esanguratsua da».

Dekretuaren inguruko balorazioa egitean, hainbat puntutan jarri du arreta Kortajarenak. Besteak beste, testuan egoitza berriei jarriko zaien muga jasotzen da: ezingo dituzte 150 egoiliar baino gehiago hartu. EH Bilduren arabera, baina, 2019ko dekretuan ere hori bera planteatzen zen. «Egoitzak 25 laguneko arreta eta zaintza moduluetan antolatuko direla ere esaten da. Kontua da Madrilgo akordioak gehienez 120 plaza aurreikusten dituela (75 landa eremuetan eta 90 dentsitate ertaineko zonetan), eta hamabost laguneko elkarbizitza modulua».

Esan dute ratioen inguruan ere ez dagoela aldaketa nabarmenik, eta gogorarazi hori dela zahar etxeetako arazo nagusietako bat; hor ere, Madrilen ezarritakoak baino txikiagoak izango dira langileen ratioak: «Hau bereziki larria iruditzen zaigu, pandemian argi geratu baitzen pertsonal gutxiago zuten zentroetan heriotza tasa handiagoa zela, eta hori egiaztatzen duen txosten bat ere bai baitu Jaurlaritzak». Behin dekretua onartuta, egoitzek sei urte izango dituzte aldaketetara egokitzeko, eta zera gaineratu du Kortajarenak: «2029rako gainontzeko erkidegoek adostutakoa beren arauetara eramaten badute, EAEko egoitzek estatu osoko atentziorik okerrena izango lukete».

Horiek kontuan izanda, azalpenak exijitu dizkiote Melgosa sailburuari. «Zahartzen ari den gizarte bat da gurea, eta bizitza luzatzearekin lotutako erronkek neurriak hartzera behartzen gaituzte». Zaintza sistema publiko komunitario baterako trantsizioa egin behar dela aldarrikatu dute. «Egoitzetako egoera ez da jasangarria».

Hala, zahar etxeen aferari irtenbidea bilatzeko, beharrezkotzat jo dute zenbait eragileren parte hartzea bermatu eta guztien arteko eztabaida sustatzea: «Adostu behar dugu adinekoen egoitzen eredu berria. Herri eztabaida bat behar dugu, eta denon parte hartzeak bermatua egon behar du».


Summary: Islandiak baleak arrantzatzea debekatu du aldi baterako. Aurten, abuztura arte behintzat, Hvalur konpainiak ezingo du arrantzatu zere arruntik, animalien ongizatearen legea urratzen duelako. Are gehiago: 2023an amaitzen zaio baleak arrantzatzeko lizentzia.

«Animaliak azkar eta minik gabe hil behar dira [...]. Saihestu egingo da animaliei alferrikako mina edo beldurra sentiaraztea». Horixe jasotzen du Islandiako Animalien Ongizaterako Legeak bere 21. artikuluan. Ez dute bete, ordea: herrialdeko Elikadura, Nekazaritza eta Arrantza Ministerioak jasotako txosten batean, ondorioztatu zuten zere arrunt espezieko baleak hiltzeko denborak «baimendutakoa baino gehiago» irauten zuela. Maiatzean jaso zuten txostena.

Ministerioak eskatu zion adituen batzorde bati ebaluatzeko ea baleen arrantzak inoiz bete dezakeen legearen helburua, «azkar» hiltzekoa. Herenegun jaso zuten erantzuna: arrantzan erabiltzen den metodoak ez du betetzen animalien ongizaterako legea. Hala, behin-behineko erabakia hartu du Islandiako Gobernuak: debekatu egin du baleak arrantzatzea, abuztuaren 31ra arte gutxienez.

Oraintsu hasi ohi da baleak arrantzatzeko denboraldia, ekainaren erdialde aldera, eta irailaren erdialdera arte irauten du. Aurtengo kanpaina atzeratzea beharrezkotzat jo dute, aztertzeko ea posible den «araututako gutxieneko arauak betez» baleen arrantza «bermatzea». Svandis Svavarsdottir Elikadura, Nekazaritza eta Arrantza ministroak «derrigorrezkotzat» jo du legea betetzea: «Jarduera honek etorkizunean ezin du jarraitu baldin eta agintariek eta lizentziak dituztenek ezin badituzte bete legearen eskakizunak».

Aldi baten amaiera

Bi balea mota harrapatzen dituzte Islandiako uretan: zere arrunta eta zere txikia; biak ala biak galzoriko espezieak, joan den mendeko arrantza masiboen ostean.

Balea haragiaren eskaria hutsaren hurrengoa da, eta pandemiaren eragina gehituta, 2019an eta 2020an ez zuten arrantzatu ez zere arruntik, ezta zere txikirik ere. 2021ean zere txiki bat harrapatu zuten. 2022ko ekainean, zere arruntak harrapatzeari ekin zion Hvalur konpainia publikoak. Iazko denboraldian, 148 zere arrunt arrantzatu zituen. Islandian geratzen den konpainia bakarra da.

2020an, zere txikiak harrapatzen zituen IP-Utgerd konpainiak iragarri zuen jarduera bertan behera utziko zuela, ez zelako ekonomikoki bideragarria. «Inoiz ez dut berriro balearik arrantzatuko; onerako geratuko naiz», adierazi zuen Gunnar Bergmann Jonsson konpainiako buruak.

Begi onez ikusten dute datorren baleen arrantza debekatzea nahi dutenek. 2018an ezarri zuen Islandiako Arrantza ministerioak 2023ra arteko arrantza kuota. Urtero 209 zere arrunt eta 217 zere txiki harrapatzea ezarri zuten helburutzat. Argi dago ez dutela helburu hori bete, eskari eskasa, zailtasun ekonomikoak eta pandemia direla medio. Urtebete barru iraungiko zaio Hvalur konpainiari lizentzia, eta, dirudienez, Islandiako Gobernuak ez du asmorik hura berritzeko.

Arrantza, datutan

XX. mendeko lehen hiru herenetan 725.000 zere arrunt harrapatu zituzten; gaur egun, 100.000 balea baino zertxobait gehiago geratzen ei dira. 1986an debekatu zuten baleak helburu komertzialetarako arrantzatzea. Dena dela, 20 urteren buruan, 2006an, berriro ekin zion Islandiak. Urte hartatik gaur egun arte, mila ale arrantzatu dituzte.

Bestalde, XX. mende osoan zere txikien populazioaren %80 inguru harrapatu zuten (200.000 aletik gora). 1976an, espezie babestu izendatu zuen Nazioarteko Balea Batzordeak; ordutik aurrera, soilik Islandiak eta Japoniak harrapatu dituzte, ikerkuntzarako. 50.000-60.000 balea geratzen dira.


Eusko Ikaskuntzak lehendakari berria du Ipar Euskal Herrian. Eusko Ikaskuntzaren administrazio kontseiluak erabaki du Claude Mehats izango dela elkarteak Ipar Euskal Herrian duen lehendakaria. Viviane Delpech, Anne-Marie Gale eta Maitena Urmeneta izango dira lehendakariordeak, Jean-Marie Izquierdo elkartearen idazkari izendatu dute, eta Xalbat Alzugaraik diruzain segituko du.

Ipar Euskal Herriko Eusko Ikaskuntzako kidea da Mehats, 2005etik. Kultur Tesia saria irabazi zuen urte horretan Les Basques de France aux Amériques. XIXème-XXème siècles. Recherche sur des aspects spécifiques d'une émigration organisée izeneko tesiagatik (Frantziako euskal herritarrak Ameriketan. XIX. eta XX. mendeak. Antolatutako emigrazio baten ezaugarri zehatzei buruzko ikerketa). Azken urteetan diasporaren inguruko proiektuetan ari izan da, eta historia eta geografia irakaslea da Baionako ikastetxe batean.


Summary: PSN astelehena baino lehen bilduko da Geroa Bairekin. Zurekin Nafarroak ez du ulertzen zergatik utzi nahi duten kanpoan, baina adierazi du ez duela oztopatuko bi alderdien arteko topaketa, «betiere ez baldin bada erabakirik hartzen».

Beste behin, Geroa Bai ez da agertu. Nafarroako Gobernua osatzeko negoziazioen barruan, PSNk bilera batera deituak zituen Geroa Bai eta Zurekin Nafarroa, baina Uxue Barkosek gidatutako taldea presio egiten ari da oraindik ere. Aurreko astean egin bezala, bertan behera utzi dute sozialistek hitzemandako bilkura, eta adierazi ez dutela aurrera egin nahi sozialistek azaldu aurretik zer gobernu mota osatu nahi duten.

Hala, PSNko eta Zurekin Nafarroako ordezkarien arteko bilkuran hutsune handi bat zegoen berriz ere. Bilkurak ordubete pasa iraun du, eta amaieran, Geroa Bai ez egoteak bereganatu du komunikabideen arreta.

Polemika sortu denetik, deseroso sumatzen da Zurekin Nafarroa. Begoña Alfaro eledunak ez du ulertzen zergatik utzi nahi dituzten bilera horretatik kanpo. «Jakin nahiko genuke Zurekin Nafarroa zergatik ezin den egon bilera horietan». Polemika piztu denetik, Geroa Baik adierazi du gobernuaren funtzionamenduaz hitz egin nahi dutela sozialistekin, eta ordezkaritza instituzionalari eutsi nahi diotela. Horren harira, Alfarok ez daki zertaz ari diren ordezkaritza instituzionala hizpide hartzen dutenean. «Zertaz ari dira zehazki? Auziok zehaztu gabe ditugu oraindik. Herritarrek merezi dute gauzok argitzea».

Alfarok tonua igo du Geroa Bairen aurka: «Aurreko astean esan genuen bilerara ez etorri izanak harritu gintuela, eta, gaur, berriz, esaten dugu atsekabetu gaituela». Ez dator bat Uxue Barkosen taldeak negoziazioetan proposaturiko ordenarekin: «Lehenik zer, gero nola eta azkenik nor. Hori da bete beharreko ordena.

Dena den, korapiloa askatu nahirik, Alfarok esan du prest daudela atzera egin eta sozialisten eta Geroa Bairen arteko bilkura «ez oztopatzeko». «Erantzukizun ariketa handia da, eta kontzesio hori egingo dugu». Espero du balio izatea negoziazioetan aurrera egiteko, baina argi utzi nahi dute ez dutela onartuko erabakirik hartzea: «Akordiorik izanez gero, gure hiru botoak behar direnez, ez genuke akordio hori babestuko».

Astelehenean bilera

PSNko Ramon Alzorrizek azaldu du astelehen arratsaldean egin nahi dutela hurrengo bilera Zurekin Nafarroarekin eta Geroa Bairekin. Ordurako espero dute arazoa konpontzea, eta Geroa Bairekin elkartu nahi dute astelehena baino lehen. «Gaur elkartu garen bi alderdiek ulertu dugu aurrera egin behar genuela, eta keinu bat egin». Zurekin Nafarroak egin bezala, ohartarazi du bilera horretan ez dutela erabakirik hartuko.

Alzorrizek Geroa Bairi erantzun dio ez dutela «inor umiliatu nahi, ezta ahuldu nahi ere». Ordezkaritza instituzionalari dagokionez, gogora ekarri du 2015eko legealdian Geroa Baik bederatzi parlamentarirekin alde bakarreko gobernua lortu zuela eta iragan legealdian, Geroa Baik lehendakariordetza bat, lau departamendu, Parlamentuko lehendakaritza eta senatari autonomikoa izan zituela. Haren irudiko, «kudeaketa» garrantzitsuagoa da karguak baino.

Gaurko bilera «positiboa» izan da bi alderdientzat. Begoña Alfaroren arabera, bi alderdiek uste dute beharrezkoa dela legealdi honetan etxebizitza, osasungintza, berdintasun eta ingurumen arloetako politikak indartzea. Alzorrizek gaineratu du beharrezkoa dela politika horiek «babestea» ikusita eskuinak eta eskuin muturrak atzera egin nahi dutela arlo horietan.

Aldi berean, dokumentuak trukatu dituzte ikusteko iragan legealdiko akordio programatikoa zenbateraino bete den.

Geroa Bairen erantzuna

Geroa Baik ontzat jo du sozialisten jarrera aldaketa. Koalizioak nabarmendu du «zorrotzak» izango direla «eduki sendoak izango dituen gobernu bat» negoziatzeko orduan. Edukien arloan, argi utzi nahi izan dute «jarrera tinkoa» izango dutela osasungintzan, etxebizitzan, euskaran, garapen ekonomiko eta energetikoan, eta eskumenetan.


Summary: PSEk ohartarazi duenez, «subiranistek plazara aterako dute berriz proiektu independentista». Uztailaren 23ko bozen zerrendaburuak aurkeztu ditu PSE-EEk, Patxi Lopez, Rafaela Romero eta Dani Senderos; alderdiko idazkari nagusi Eneko Anduezak esan du «murrizketen arora itzultzea» dagoela jokoan.

PSE-EEko idazkari nagusi Eneko Anduezak abisu argia eman du PP eta Vox Moncloara iristeak ekarriko lituzkeen ondorioen inguruan. Eskuin muturra Espainiako Gobernuan sartzeak «polarizazio handiagoa» ekarriko luke, Anduezaren arabera, eta, jokaleku horretan, «nazionalistek eta bereziki ezker abertzaleak» subiranismoaren aldeko apustua egingo lukete. «PPk eta Voxek Moncloako atea gurutzatzen badute, ezker abertzaleak plazara aterako du berriz proiektu independentista», esan du PSEko buruak. «Elkarrekin aurrera egiten duen Euskadi bat» nahi dutela azaldu du Anduezak, «hitz eginez eta eskua zabaldurik».

Uztailaren 23ko bozetarako PSE-EEren zerrendaburuak aurkezteko ekitaldian aritu da Andueza. Dani Senderos, Patxi Lopez eta Rafaela Romero izango dira zerrendaburuak Espainiako Kongresurako: Senderos Araban, Lopez Bizkaian eta Romero Gipuzkoan. Ultraeskuindarrak Madrilgo gobernura iristen badira zer egoera sortuko den azaltzen jarraitu du Anduezak: «Batzuk beren pareten barruan itxiko dira, beren proiektu baztertzaileak babesteko, beste proiektu baztertzaile batekin konfrontazioan aritzeko, muturrek elkar elikatzen baitute».

PSOE ala PP-Vox, besterik ez

PSEko idazkari nagusiak erantsi du euskal herritarrek «gauza asko» dituztela jokoan uztaileko bozetan.«Ez dadila inor despistatu: eskuinak irabazten badu eskuin muturraren laguntzaz, Euskadik galdu egingo du». Besteak beste, «murrizketen arora itzultzea» ere badagoela jokoan esplikatu du Anduezak, «gure bizitzaren kalitatea».

Adierazi du boto emaileek bi aukera dituztela uztailaren 23ko bozetarako: PSOE ala PP-Vox. «Baliteke uztailaren 24a berandu izatea. PSOEren gobernua atera dadin lortzeko berme bakarra PSOE babestea da. Ez dago beste biderik, beste bidezidorrik, beste boto paperik».


Summary: Enpresetan adinak oztopo izateari utzi eta aukera izan behar duela dio Mendiak. Adina kudeatzeko tresnak biltzen dituen gida bat sortu du Lan eta Enplegu Sailak. Lan egiteko adinean dauden guztiei aukera berberak bermatzea da asmoa.

Gaur egun, 100.000 pertsona baino gehiago ari dira lan bila Araban, Bizkaian eta Gipuzkoan. Idoia Mendia Eusko Jaurlaritzako lehendakariorde eta Enplegu sailburuak azaldu duenez, horietako askok 50 urte baino gehiago dituzte. Beste hainbat langile, gainera, beldur dira enplegua galduko ote duten aldaketatara egokitu ezean. «Beldur horren arrazoi bakarra adina da», zehaztu du Mendiak. Hori dela eta, adin desberdinetako pertsonei lan aukera berak bermatzeko, Adinlan gida sortu du Lan eta Enplegu Sailak. «Enpresek, euren langileen adina oztopo bihurtu beharrean, aukera bezala ikusi behar dute».

«Aukeren berdintasuna bermatzea da Adinlan-en helburua, diskriminaziorik gabe eta adinagatik inor kanporatu gabe», azaldu du Mendiak gidaren aurkezpenean. Belaunaldien arteko bizikidetza profesionala sustatu nahi dute, ezagutza eta trebetasunak elkarri transmititzeko. Besteak beste, Enpleguaren Euskal Estrategia 2030 plana jaso dute gidan; eta Lanbide Hobetzen programa ere bai, enplegu zerbitzu publikoa eraldatzeko prozesu sakona. Gida irekita dago; hau da, sortu ahala, tresnak gehituko dituzte.

Adina kudeatzeko beste arrazoi sendo bat azpimarratu du Enplegu sailburuak: «Azken hamalau urteetan, 85.000 pertsonak erretiroa hartu dute, eta Gizarte Segurantzaren datuen arabera, hurrengo bost urteetan beste 100.000 lagunek hartuko dute». Hori dela eta, Mendiak uste du enpresa guztiek tresnen berri izan behar dutela, egoerari irtenbiderik onena eman diezaioten eta belaunaldien arteko transmisioa bermatu dezaten.

Era berean, pandemiako krisiaren aurreko datuekin alderatuta, Mendiak azaldu du 55 urtetik gorako pertsonen taldea izan dela galdutako lana errekuperatu ez duen bakarra. «30 urte baino gutxiago dituztenen artean, langabeziak %54 egin zuen gora 2020ko otsail eta abuztu bitartean, baina aurtengo maiatzean, langabezia tasa krisiaren aurrekoa baino %12 apalagoa da».


Summary: Hondamendi naturala deklaratzeko eskatuko dute ekaitzak kalte egin dien Lapurdiko herriek. Kalte handiak eragin zituen astearte arratsaldeko ekaitzak. Laborari batzuek erran dute aurtengo ekoizpena osoki galdu dutela. Olaizolak erran du biper sailean gutxienez ekoizleen laurdenak ukituak direla

«Itsusia izan da, sekula ikusi gabea». Panpi Olaizola Ezpeletako (Lapurdi) ekoizle eta Biper sindikatuko burua etsiturik mintzatu da, atzo pairatu zuten ekaitzaren ondotik. Bost eta sei zentimetro inguruko diametroa zuen kazkabarra erori zen Lapurdiko zenbait herritan, eta laborariek ekoizpenaren parte bat edo dena galdu dute. Olaizolaren hitzetan, gutxienez 47 ekoizle lirateke ukituak biper sailean, ekoizleen laurdenak. Hondamendi naturala deklaratzeko asmoa agertu dute, eta dei egin diete desmasiak izan dituztenei beren aseguruei eta herriko etxeei jasandakoaren berri emateko. Eskaera anitz badira Frantziako Gobernuari helaraziko dizkiola erran du Fabrice Rosay Baionako suprefetak.

Pentzean lanean harrapatu zuen Olaizola. «Doi doietarik iritsi ginen etxera, korrika». Handik ikusi zuten, zuzenean, ekaitza eragiten ari zena. Sagarrondoak kaltetuak dituzte, baina biper ekoizpenak sufritu du gehien; etxean eta hangarrean ere izan dituzte desmasiak. «Mendian ere, iratzeak eta sasiak suntsituak dira; arkume batzuk hil dira. Alde guzietatik kaka da, begiak baizik ez zaizkigu gelditzen negar egiteko», kontatu du, goibel.

Orain dela hilabete eta erdi landatu zituzten biper landareak, eta biltzeko prest ziren. «Edo dena berriz hasten dugu, edo amore ematen dugu». Batzuek entseatu nahi badute ere, Olaizolak uste du beranduegi dela ekoizpena berriz zerotik abiatzeko. Hala ere, ez du dudarik: galera handia izanen da. «Bakoitzak bere kalkuluak egiten ditu, eta bakoitzak duen bolumenaren arabera ere aldatzen da». Sagarretan galdu dutenaz gain, biperrekin bakarrik 70.000 arteko galera izan litekeela uste du. «Gure diru iturri nagusia da».

Parisera begira

«Ondoko herri batzuetan, motza izan da, baina Itsasun laurden bat baino gehiago iraun zuen», kontatu du Mikel Hiribarren auzapezak Euskal Irratietako Goiz Berri saioan. «Makurrak handiak dira, eta ikusgarriak landare, arbola eta guzietan. Gure eskualdean, landa gehienek dute pairatu, bereziki biper landek; asko berriki landatuak ziren. Eta baratzeak, barazki egileak eta arto alorrak ere, guztiz gehienak xehatuak izan dira. Pentsatzen dut leku batzuetan belarrak ere etzan baino gehiago xehatu dituela, bakan gertatzen den bezala».

Auzapezaren hitzetan, biper landek ez ezik, gereziondoek eta bestelako landare eta zuhaitzek izan dituzte kalteak. Kanpoan ziren animaliek ere izan dituzte kalteak. Azkenik, hainbat auto eta etxetan ere izan dira ondorioak. Hiribarrenen hitzetan, ekaitzaren ondorioz kalteak izan dituztenek aseguruei jakinarazi behar diete lehenbailehen, pairatutakoa frogatzen duten argazkiekin. Baina laborariek herriko etxeetara jo behar dutela zehaztu du, horren bidez egiten ahalko dutela hondamendi natural gisa deklaratzeko eskaera. «Baionako suprefeta mintzatu da gurekin. Erran digu herritarren eskaera handi bat baldin bada eskualde mailako hondamendi naturala deklaratzeko, orduan berak zuela gorago eskatuko Frantziako Gobernuarengandik hala ekarria izan dadin».

Konfiantza gutxi agertu du Olaizolak Frantziako Estatutik etorri litezkeen laguntzei begira. «Nik ez dut sinesten». Iazko udan izan zen idortearen ondotik ezarri zuten protokoloa aipatu du adibide gisa. «Laborari anitz baztertuak izan ziren, ez dugu zentimorik izan». Haren arabera, Lapurdiko ekoizleen artean ez dute herenek ere laguntzarik izan. «Ezagutzen dut kasu bat 30.000 euroko gastua izan zuena bazka faltagatik, eta ez diote fitsik eman». Bestelako iniziatibarik izan litekeen galdetuta, etsiturik erantzun du: «Oraingoz ez dut indarrik horrelakoetan pentsatzeko».


Summary: Gasteizko aurtengo Jazzaldiak ateak ireki nahi dizkie gazteei. Artista ezagunekin batera, Chelsea Carmichael, Samora Pinderhughes eta Immanuel Wilkins musikariek hartuko dute oholtza

«Musikaren kalitatea» eta «publikoaren konexioa» izan dira Gasteizko 46. Jazzaldia antolatzeko kontuan hartu dituzten ildoak. Uztailaren 3tik 8ra iraungo du festibalak, eta musikari hasiberriek berebiziko garrantzia hartuko dute oraingoan. Chelsea Carmichael, Samora Pinderhughes eta Immanuel Wilkins arituko dira, esaterako, oholtza gainean. «Gazteen alde egin nahi dugu apustua. Oraindik ospe handirik ez dute, baina, zalantzarik gabe, etorkizuneko musikariak izango dira. Jazzaldian izan nahi ditugu beste inon baino lehen», adierazi du Iñigo Zarate Gasteizko Jazzaldiko zuzendariak, gaur egin duten aurkezpenean.

Aurkeztu dituzten berrikuntzen artean dago I. Herri Jazz Ibiltaria. SGAE fundazioaren ekimenak jazz talde berriei eman nahi die bultzada, eta, aitzakia horrekin, Eira & Band Musikeneko ikasleek sortutako boskotea aurkeztuko dute uztailaren 1ean. Euskal Herriko hainbat herritan jotzeko aukera ere izango dute horren ostean gazteek. Jazzaldiarekiko «elkarlanerako bidea» irekiko duen emanaldi bat izatea espero du Oskar Castaño Garbitxu EAEko SGAEko presidenteak.

Uztailaren 1ean egingo dute, hain zuzen, «giroa berotzen hasteko» Jazza Parkean ekitaldia, Prado parkean (Gasteiz). Doako 50 emanaldi baino gehiago eskainiko dituzte hamabi orduan, eta Rumba & Porcel DJak itxiko du eguna, Funk Experience Live emanaldiarekin. Ruben Cuevas Violadores Del Verso rap taldeko kide ohiaren proiektua da, eta jazza, funka eta hip-hopa nahasten ditu. «Ez da jazzaldiko ohiko estiloa, baina horrelako eskaintzak egitea beharrezkoa da Jazzaldiak biziraun dezan eta gazteak erakar ditzagun», aitortu du Zaratek.

Perez Cruz, Schneider eta Mehldau, izen handiak

Gasteizko Mendizorrotza kiroldegian bilduko dira uztailaren 3tik aurrera Jazzaldiko artistarik entzutetsuenak. 20:30ean hasiko dira bertako kontzertu guztiak, eta joko duten musikarien artean daude Silvia Perez Cruz, Maria Schneider eta Brad Mehldau.

Balantzea egiteko astirik izan ez badute ere, Zaratek aurreratu du aurtengo irabaziak aurreko urteetakoak baino hobeak direla, eta gogorarazi du oraindik badirela sarrerak salgai.


Summary: Eva Lopez de Arroiabek ahaldun nagusi izateko hautagaitza aurkeztuko du inbestidura saioan. EH Bilduren Arabako hautagaiak «arduragatik» eta «lurraldearekiko konpromisoagatik» hartu du erabakia.

Maiatzeko foru hauteskundeetan, EAJk lortu zuen boto gehien Araban, eta EH Bildu izan zen bigarrena. Eva Lopez de Arroiabe EH Bilduren bozeramaileak adierazi du Araban bi gehiengo osatu daitezkeela, «subiranista eta progresista», eta bi aukerak EH Bilduren inguruan artikulatzen direla. Hori dela eta, iragarri du Arabako ahaldun nagusi izateko hautagaitza aurkeztuko duela inbestidura saioan. Arabako Batzar Nagusietan egin du iragarpena, agerraldi batean. Araban osatu daitezkeen bi gehiengoen inguruan mintzatu da Lopez de Arroiabe: «Ez dezagun ahaztu Araban beste gehiengo batzuk osatu daitezkeela: gehiengo subiranista, eta baita ezkerreko gehiengo bat ere. Bi aukera horiek EH Bilduren inguruan ardazten dira. Eta hori hala izanik, ahaldun nagusi izateko nire hautagaitza aurkeztea erabaki dugu, arduraz eta lurraldearekiko konpromisoz». EH Bilduko batzarkidea sinetsita dago EH Bildu dela Arabaren «norabide aldaketaren eragile nagusia», koalizioa delako gobernu alternatiba bakarra. Lopez de Arroiabek ontzat jo ditu hauteskunde emaitzak. EAJk baino batzarkide bat gutxiago du EH Bilduk (hamalau), eta gehiengo osorik gabe geratu dira EAJ eta PSE-EE. EH Bildukoak salatu du EAJk eta PSEk itun publikoak izateaz gain «ezkutuko itunak» ere badituztela. Horren adibide dira, haren esanetan, PPren botoak edota abstentzioak baliatu izana udalak osatzeko eta batzar nagusietako mahaia osatzeko. EAJren eta PSEren arteko ituna «fitxa aldaketa» dela kritikatu du: «Fitxak aldatzera mugatu dira, eta guretzat Araba ez da poker mahai bat. Argi dago errezeta zaharrek ez dutela balio erronka berri horietarako, eta, horregatik, aldaketa inoiz baino beharrezkoagoa da, programetan eta ideietan oinarrituta».


Summary: Ertzaintzako sindikatuek baztertu egin dute Jaurlaritzako Segurtasun sailaren proposamena. Lan baldintzen inguruko 37 neurri jasotzen ditu dokumentuak. Sindikatuek esan dute ostiraleko negoziazio mahaira joango direla.

Zalaparta ez da baretu. Ertzainen lan baldintzak hobetzeko proposamena eguneratuko duela iragarri zuen Eusko Jaurlaritzako Segurtasun Sailak, eta horren inguruko proposamena helarazi die gaur Ertzaintzako ERNE, Esan, Euspel eta SIPE sindikatuei; horiek, ordea, proposamena baztertu dute. Jaurlaritzak ostiraleko negoziazio mahaira eroango du testua; batzarrera joango direla adierazi dute Ertzaintzako sindikatuek.

Protestan ari dira sindikatuak eta Ertzainak Borrokan taldea: besteak beste, lan baldintzak hobetzeko eskatzen ari dira. Horren harira, hurrengo egunetarako mobilizazioak ere iragarri dituzte: bihar eta hilaren 27an, Gasteizen egingo dituzte protestak; eta 29an, Bilbon, Frantziako Tourra abiatu baino bi egun lehenago.

Josu Erkoreka Jaurlaritzako Segurtasun sailburuak gaur esan du Ertzaintzako sindikatuei ostiraleko negozio mahairako proposamen bat bidali diela. Proposamen horretan, 37 neurri zehatz daude jasota, ertzainen lan baldintzak hobetuko lituzkeenak. 18 milioi euroko gastua ekarriko luke, Jaurlaritzaren esanetan.

ERNE, Esan, Euspel eta SIPE sindikatuek, baina, dokumentua baztertu dute, eta Erkorekari «kontzentratzeko» eskatu diote: «Horrela ez dugu ezer konponduko».


Summary: Sumarreko hautagai Martinezek «euskal boto aurrerakoia» eskatu du Diazentzat. Araba, Bizkai eta Gipuzkoako zerrendaburuak aurkeztu ditu Sumarrek, Yolanda Diaz Espainiako presidentegaiarekin batera: Gustavo Presa, Lander Martinez eta Pilar Garrido.

Uztailaren 23ko hauteskundeetarako Bizkaiko, Arabako eta Gipuzkoako zerrendaburuak Yolanda Diaz koalizioko presidentegaiarekin batera izan dira gaur: Gustavo Presa, Lander Martinez eta Pilar Garrido. Bizkaiko zerrendaburu Martinezek nabarmendu du «Euskadin harro» daudela «proiektu aurrerakoi eta eraldatzailea» abiatu delako: «Proiektu horretan parte hartuko dugu, hurrengo hamarkadari eta herri proiektu bati begira». Martinezek azpimarratu du «euskal hautesle guztientzako programa bat» dela Sumarrek duena, «herritarren zerbitzura dauden politika publikoak bermatzen eta bultzatzen dituena». Araba, Bizkai eta Gipuzkoatik proiektu hori «bultzatzeko» eskatu du, «politika horiek gobernura eramateko eta Yolanda Diaz presidente bihurtzeko».

Bizkaiko hautagaiak azaldu du, era berean, Sumarren proiektua ez dela sigletan oinarritzen, «proposamen zehatzetan baizik». Bizitzaren kostua merkatzeko Sumarren proposamenak gogoratu ditu, hipoteken alorrean, erosketa saskiari begira eta alokairuen auzian, adibidez. «Ezin dugu ahaztu Yolanda Diazek gobernuan egindako lana, Euskadiko pertsonen eskubideak zabaltzearen alde: lan erreformak eman du modua Euskadin enpleguan errekorra egon dadin, langabezia 2007tik izan den apalena izan dadin eta aldi baterako kontratazioa gutxienekoa izan dadin, batez ere emakumeei eta gazteei egonkortasun handiagoa emanez».

Martinezek erantsi du «erakutsi» egin dutela badakitela «gauzak beste modu batera egiten» eta «enpatiaz gobernatzen», benetako helburua garbi edukita: «jendearen bizitza hobetzea».


Summary: Hamar alkatetik hiru baino ez dira emakumezkoak Euskal Herrian. Maiatzaren 28ko bozen ondoren, Euskal Herriko 684 herrietatik soilik 199tan daude emakumezko alkateak. Hegoaldean, PSE eta PSNren alkateen %47 dira andreak, eta EH Bildu eta EAJrenen %33 inguru

Hamarretik hiru. Edo beste era batera esanda: %29 baino ez. Euskal Herrian, hamar alkatetik hiru baino ez dira andreak. BERRIAk sexuaren arabera aztertu ditu maiatzaren 28ko udal hauteskundeek Arabako, Bizkaiko, Gipuzkoako eta Nafarroako udaletan utzitako mapa eta Ipar Euskal Herriko 2020ko udal hauteskundeek islatutakoa, eta adierazgarria da, oso, marrazten duten argazkia: gizonezkoak dira, nagusiki, Euskal Herriko udaletan aginte makila dutenak. Geografiak ez du eraginik gizon eta emakumeen hautaketan. Gizonezkoak dira nagusi Euskal Herriko mapan, nahiz eta maiatzeko bozen ondoren Hegoaldeko hiriburuetan emakumezkoen presentzia nabarmen handitu den, duela lau urteko hauteskundeekin alderatuta. 2019ko hauteskundeetan, lau gizonezko ziren hiriburuetako alkateak; orain, ordea, emakumeak daude bi hiriburutan: Maider Etxebarria Gasteizen, eta Cristina Ibarrola Iruñean. Gizonak dira Bilboko eta Donostiako alkateak– Juan Mari Aburto eta Eneko Goia–.

Bestelakoa da joera gainerako hiri eta herrietan. Maiatzaren 28ko hauteskundeei erreparatuta, 526 herritan egin dira hauteskundeak. Horietatik 171tan soilik daude emakumezko alkateak. Duela lau urte, berriz, 139 herrietako alkatetzak zeuden emakumeen esku. Herrialdeka, berdintsua da egoera. Emakume alkateak %30 inguru dira denetan. Araban dago ehunekorik handiena: %33,96 dira andreak hautatutako alkateen artean; hemezortzi, alegia. Bizkaian, berriz, %33,68; 113tik 38. Nafarroan, emakumezko 89 alkate daude, alkate guztien %32,72, alegia. Gipuzkoakoa da kopururik apalena, eta ozta-ozta ailegatzen da %30era: emakumezko 26 alkate daude, %29,55. Ipar Euskal Herrian, 2020an egin ziren udal hauteskundeak; ordutik, 130 auzapezen artean, 28 emakume daude soilik; %17,7. Hortaz, bozak egin diren Euskal Herriko 684 herrietatik, 199tan daude andrazko alkateak: %29.

Legez arautua

Hego Euskal Herrian, Espainiako Hauteskunde Araubide Orokorraren Lege Organikoak exijitzen du udal eta foru hauteskundeetako zerrendak osatzeko orduan sexu aldagaia kontuan hartzea, eta ez gizonak eta ez emakumeak ezin dira izan %40 baino gutxiago. Emakume eta gizonen arteko «oreka» lortzeko, legeak zehazten du gehienez bost postuko tarte bakoitzean sexu bateko edo besteko hautagaiek ezingo dutela % 40tik beherako ordezkaritza izan. Salbuetsita gelditzen dira 3.000 biztanle baino gutxiagoko udalerriak.

Alderdiak legez beharturik ez daudenez, herri txiki askotan nekez iritsi dira emakumeak aginte makila eskuratzera. 10.000 biztanletik gorako udalerrietan, ordea, andre gehiago ikusi dira alkate. Araban, Laudioko alkatea Ainize Gastaka (EH Bildu) da. Bizkaian, Zornotzako alkatea Ainhoa Salterain (EAJ) da, Arrigorriagakoa Maite Ibarra (EH Bildu), Barakaldokoa Amaia del Campo (EAJ), Durangokoa Mireia Elkoroiribe (EAJ), Erandiokoa Aitziber Oliban (EAJ), Getxokoa Amaia Agurne (EAJ), Mungiakoa Alaitz Erkoreka(EAJ), Santurtzikoa Karmele Tubilla (EAJ), Sestaokoa Ainhoa Basabe (EAJ) eta Sopelakoa Gurutze Carrasson (EH Bildu).

Gipuzkoan, Maider Morrasek (EH Bildu) eskuratu du Arrasateko alkatetza, Azkoitian Ana Azkoitia da alkatea (EAJ), Azpeitian Nagore Alkorta (EH Bildu), Beasainen Leire Artola (EAJ), Elgoibarren Maialen Gurrutxaga (EAJ), Errenterian Aizpea Otaegi (EH Bildu), Oiartzunen Joana Mendiburu (EH Bildu) eta Oñatin Izaro Elorza (EH Bildu). Nafarroan, berriz, 10.000 biztanletik gorako lau udaletan daude andrazkoak agintean: Burlatan Berta Arizkun da alkatea (EH Bildu), Barañainen Maria Lekunberri (UPN), Lizarran Marta Ruiz de Alda (UPN) eta Antsoainen Marta Diez (EH Bildu).

Maiatzeko bozen argazkia alderdika aztertuta, bestalde, emakumezko alkate gehienak PSE-PSNkoak dira: alkate sozialisten %47 dira andrazkoak; 34 alkateetatik hamasei. EH Bilduren eta EAJren emakumezko alkateen kopuruak, berriz, apalagoak dira. Koalizio abertzalearen alkateen %33,5 dira andreak: EH Bilduko 49 alkate dira emakumeak, eta 97 gizonak. EAJri dagokionez, alkateen %33,7 dira emakumeak: 92 alkatetzetatik, 31 soilik daude emakumeen esku. Eta Geroa Bairen hiru alkateetatik bakarra da andrea. Herri plataformen esku dauden 189 alkatetzetatik, berriz, 54 daude emakumeen esku; %28.

PPk bi alkatetza baino ez ditu eta biak gizonezkoen esku daude. UPNk hemeretzi udaletan dauka aginte makila, eta horietatik zortzi daude andre baten eskuetan.


Summary: Atutxa: «Eudeleko ordezkaritza estatutuek zehazten dute». EAJren BBBeko presidenteak EH Bilduri eskatu dio 2019an onartu zituen estatutuak errespetatzeko.

Eudel Euskal Udalen Elkartearen presidentetzaren inguruan EH Bilduren eta EAJren artean sortutako ika-mika ez da baretu. Asteon, Arnaldo Otegi EH Bilduren koordinatzaile nagusiak adierazi zuen koalizio subiranistari dagokiola elkartearen presidentetza hartzea, maiatzeko bozetan zinegotzi gehien lortu zuen indarra izan zelako. EAJk, baina, berehala itxi zion atea aukera horri, argudiatuta jeltzaleek lortu zutela boto gehien eta haiei dagokiela kargu hori hartzea. Baina EH Bilduk azpimarratu du ez duela zertan horrela izan, eta eskatu du beste aldagai batzuk kontuan hartzeko: zinegotzi eta alkatetza kopurua. Koalizioak 1.050 zinegotzi ditu Araba, Bizkai eta Gipuzkoan– EAJk baino 70 gehiago – eta 107 udal – EAJk 90—. Gaur, Itxaso Atutxa EAJren BBBeko presidenteak EH Bilduri erantzun dio Eudelen estatutuek ezartzen dutela alderdi bakoitzak bertan izan behar duen ordezkaritza, «eta ez EAJk». Eta gogorarazi zion alderdi subiranistak berak estatutu horien alde bozkatu zuela 2019an. Atutxak Euskadi Irratian adierazi du EH Bilduk Eudeleko presidentetza aldarrikatzeak «koherentziarik eza» islatzen duela: «Hauteskunde gauetik behin baino gehiagotan ikusi dugunez, koalizio independentistak ez dio eusten koherentziari». Izan ere, gogoratu du EH Bilduk elkartearen estatutuak onartu zituela 2019an, eta erabaki hura errespetatzeko galdegin dio. Are: 2019an egin bezala, alderdi bakoitzari dagokion ordezkaritzaren araberako zerrenda bateratua aurkezteko proposamena babesteko eskatu dio Atutxak EH Bilduri. Koalizioaren jarrera deitoratu du jeltzaleak: «Guk ez dugu aldatu jarrera, eta ez dakit zergatik ari den orain EH Bildu iruzur egiten. Badakit ordezkaritza nabarmena lortu dutela, baina argi dago EH Bilduk berak onartutako estatutuek zehazten dutela bakoitzari zer ordezkaritza dagokion».


Summary: Juan Manuel Inziartek espetxean jarraituko du bigarren gradura igarota. Sarek jakinarazi du 68 urteko euskal presoak hirugarren graduan egon behar zuela, baina martxoan jarritako helegite batek hirugarren gradua etetea ekarri zuela, eta berehalako espetxeratzea.

Espetxe Zaintzako Epaitegi Zentralak, bigarrenez, berretsi egin du fiskaltzak Eusko Jaurlaritzako Justizia Sailak martxoaren 2an hartutako erabakiaren aurka jarritako helegitea, Sare Herritarrak jakinarazi duenez. Hori dela eta, Juan Manuel Inziarte Errenteriako (Gipuzkoa) euskal presoak espetxean jarraitu beharko du, oraingoan bigarren gradura igarota. «Hirugarren graduan egon behar bazuen ere, martxoan jarritako helegiteak egoera hori eten zuen, eta berehalako espetxeratzera behartu zuen», azaldu du Sarek ohar batean.

Inziartek hamalau urte baino gehiago daramatza preso. 68 urte ditu, eta hirugarren gradua jaso aurretik iktus bat izan zuen. «Horregatik ospitaleratu behar izan zuten, eta oraindik errekuperatze fasean jarraitzen du». Euskal Herriko Justizia Auzitegiaren epaiak jaso du «berrantolatzeko arriskurik ez dagoela, espetxean jokabide ona izan duela, espetxe baimenak izan dituela, eta gure herrian bakearen eta bizikidetzaren aldeko apustua idatziz egin duela», baina Espainiako Auzitegi Nazionalak berriro espetxeratzeko agindua eman du.

Sarek salatu du erakunde judizialek «etengabe» dihardutela «espetxeetako Tratamendu Batzordeen erabakiekin talkan», eta instantzia horiek direla, hain zuzen ere, «presoen bilakaera ondoen ezagutzen dutenak»: «Berriz ere, inongo irizpide juridiko eta justurik ez duen erabaki baten aurrean gaude, eta konfrontazioan eta mendekuan oinarritutako erabaki bat bezala uler dezakegu». Sarek erantsi du horrelako jarrerek ez dutela zerikusirik «euskal gizartearen zati handi baten irrikarekin»; «gizarteak askotan adierazi du elkarbizitzarantz eta konponbiderantz aurrera egiteko beharra».

Hurrengo egunetan egongo diren deialdietan parte hartzera deitu du Sarek, eta ekainaren 30ean herriz herri egingo den azken ostiralean parte hartzera bereziki.


Summary: Nadia Nemeh Shomaly izango da Bermeoko alkatea. EH Bilduk eta Guzanek berretsi egin dute udal gobernua osatzeko akordioa.

Nadia Nemeh Shomaly izango da Bermeoko (Bizkaia) alkatea, Asier Larraurik dimisioa eman eta gero. Larraurik alkate kargua hartu zuen larunbatean, baina igande goizaldean ezbehar bat izan zuen autoz, eta positibo eman zuen alkoholemia kontrolean.

EH Bilduk eta Guzan herri plataformak akordio bat lortu zuten Larrauri alkate izendatzeko, baina, hark dimisioa emanda, ikusteko zegoen alkatetza EH Bilduko beste ordezkariren batek hartuko ote zuen. Bi indar politikoek berretsi dute Nadia Nemeh Shomalyk ordezkatuko duela Larrauri karguan, eta gogorarazi dute akordio bat sinatu zutela «Bermeok behar duen aldaketari aurre egiteko eta helburu horrekin proiektu komunak martxan jartzeko».

Nemeh Shomalyk 43 urte ditu, eta bigarrena zen EH Bilduren Bermeoko zerrendan. Abokatua da ofizioz.

Maiatzaren 28ko bozketan EAJ izan zen zerrendarik bozkatuena; zortzi zinegotzi eskuratu zituen. EH Bilduk (5) eta Guzanek (4) akordioa eginda, ordea, indar subiranistak lortu zuen alkatetza.


Summary: Zea Maysek lagunartean jaso du Adarra saria. Eneko Goiaren eskutik jaso du taldeak saria.

Donostia Kulturak urtero Musikaren Nazioarteko Egunean banatu ohi duen Adarra saria jaso du Zea Mays taldeak, Viktoria Eugenia antzokian eginiko ekitaldian. 25 urtetik gorako ibilbidean kalitateari eta arrakastari dagokionez arrakasta handia lortu izana aitortu diote, modu horretan, taldeari. Saria jaso ostean, kontzertua eman du taldeak, hainbat gonbidatuk lagunduta; Igor Elortzak, Elena Setienek, Olaia Inziartek, Francis Diezek, Ainhoa Moiuak, Rafa Ruedak eta Gorka Urbizuk.


Summary: Serum miragarriaren sortzaileak Euskadira bueltatuko dira hamar egunez. Oraingoan, beren produktu berria aurkeztera datoz: eguzkitik babesten duen eta adinaren zantzuak murrizten laguntzen duen krema bat.

Joan den urtean, askok bi orduko ilarak egin behar izan zituzten Sibari Republic-en produktuen artean gehien saldutakoa lortzeko, eta, atzo, berriz gertatu zen fenomeno hori: oraingoan, euskal marka horrek atera berri duen produktu bat lortzeko itxoin behar izan zuen jendeak. Gainera, orain eta uztailaren 1era arte baino ez, markak %35eko deskontuarekin eskainiko du, esklusiboki bere Euskadiko dendetan.

Ez da harritzekoa jendeak produktu berritzaile hau probatzeko gogoa izatea; izan ere, ez da krema soil bat, eta bi funtzio betetzen ditu: batetik, eguzkiak sortzen dituen eta gure larruazalari kalte egiten dioten lau erradiazio motatatik babesten du, eta, bestetik, karnosina deituriko aktiboari esker, adinaren zantzuak hobetzen laguntzen du.

Irekiera eguna. SIBARI REPUBLIC

Sibari Republicek, marka euskalduna izanik, bertako hiru hirietan aurkeztu nahi izan zuen produktu berritzaile hau. Itziar Beitiak, markaren arduradunak, dendaren inaugurazioaren berri eman digu: «Jaialdi bat izango balitz bezala ospatu nahi izan dugu produktuaren aurkezpena. Etxeko jendeak ezin hobeto hartu gaitu beste behin; sentitu dugun poztasuna gorputzean sartu ezinik gabiltza. Hitzik gabe utzi gaituzte hiru hiriek».

Marka hau zientzialari euskaldunen talde batek sortu zuen, pertsonen osasuna azalaren bitartez zaintzeko. Horretan jardun dute orain arte: gure azala eguzkitik babesteaz gain balio erantsi bat duen krema bat sortzen. Krema berritzaile hau merkatuko beste kremetatik desberdintzen da adinaren aurka borrokatzeko duen gaitasunagatik. Beste hitz batzuetan esanda, ez du parekorik itxuraz eta osasunaz arduratzen direnentzat.

Eguzkitik babesten eta adinaren zantzuak murrizten laguntzen duen krema %35eko deskontuarekin eskuratu ahal izango da uztailaren 1era arte, Gasteizen, Bilbon eta Donostian. SIBARI REPUBLIC

Eguzki babesa baino askoz gehiago

Oso jende gutxik erabiltzen du eguzki babeslea egunero, eta, askotan, uda hasita dagoela hasten gara kezkatzen gure larruaren osasunaz. Askok eta askok ez dakite ezta krema ontzietan agertzen den zenbakiak zer sinbolizatzen duen ere. Askotan ikusi dugu SPF 20, 30 edota 50+ idatzita: produktuak UVB izpien (B ultramorea) aurka eskaintzen duen babesa baino ez du adierazten horrek. Erradiazio mota horrek ez ezik, beste hiru erradiazio motak eragiten dute gure azalaren geruzetan.

Larruazalaren osasuna zaintzea funtsezkoa da urteko urtaro guztietan. Raul Perezek, markaren zuzendari zientifikoak, eguzki erradiazioak gure azalari nola kalte egiten dion azaldu digu: «Azala gure gorputzak eguzkitik babesteko duen ezkuturik handiena da; energia iturri horrek sortzen duen erradiazioaren aurkako hesi gisa jarduten du, baina ez da erradiazioaren % 100 iragazteko gai. Horregatik, funtsezkoa da eguzki babeslea erabiltzea urteko egun guztietan, bai udan eta baita neguan ere. Izenak adierazten duen bezala, krema honek egunero gure azala babesteko ezkutu gisa funtzionatzen du: batetik, lurrera iristen diren lau erradiazio motetatik babesten gaitu, eta, bestetik, karnosina deituriko aktiboari esker, adinaren zeinuak tratatzen ditu, hala nola zimurrak, aurpegiari itxura hobea eta distiratsuagoa emateko.

Gasteizko denda. SIBARI REPUBLIC

Zalantzarik gabe, produktu berritzailea izango da larruazala zaintzeaz arduratzen diren guztientzat. Gainera, eta uztailaren 1era arte baino ez, %35erainoko deskontuarekin lortu ahalko da Sibari Republic-ek Bilbon, Donostian eta Gasteizen zabaldu dituen dendetan. Hortaz, ez daukagu aitzakiarik gure larruazala behar bezala ez zaintzeko. Gainera, merkatura atera berri den produktua erosten dutenek %20eko deskontuarekin lortu ahal izango dituzte markaren beste produktu guztiak.


Summary: ELA ordezkaritzarik gabe geratu da Novaltian, eta CCOOrenak dira ordezkari guztiak. Duela hiru hilabete bukatu zuten orduan Europako grebarik luzeena zena, eta CCOOk bereganatu du ordezkaritza guztia.

Novaltia farmazia produktuen banaketa enpresan hauteskunde sindikalak egin berri dituzte, eta erabateko aldaketa egon da: ELA sindikatuak ez du ordezkaririk lortu, eta CCOOrenak dira ordezkari guztiak —hiru—. Lan hitzarmena berritzeko akordioaren ostean gertatu da aldaketa hori.

Hiru urte eta zortzi hilabetez egon ziren Novaltiako langileak greban, hitzarmena berritzeko. Europako grebarik luzeena izan zen denbora batez, martxoaren amaieran akordio batera iritsi ziren arte: soldatak %26,7 igotzea lortu zuten, eta grebalari bakoitzak ia 10.000 euroko kalte ordaina jaso zuen. Trukean, enpresaren aurkako salaketa guztiak kendu zituzten. Beste neurri batzuk ere adostu zituzten, soldatarik txikienak zituzten langileen lan baldintzak hobetzeko neurriak tarteko.

Ikusi gehiago: Novaltiako grebalariek %26,7ko soldata igoera lortu dute

CCOO pozik azaldu da hauteskundeak irabazteagatik, eta adierazi du Novaltiako langileek «bizkarra» eman diotela ELAri, Europako grebarik luzeenaren ostean. Greba hogei langilek hasi zuten duela ia lau urte, eta hamazazpik amaitu zuten. Hala ere, hamalau itzuli dira soilik lanera, hiru langilek enpresak eskainitako borondatezko irteera pizgarriduna onartuko baitzuten.

ELAren erresistentzia kutxarekin egin zuten aurrera grebalariek, eta, kalkuluen arabera, ia milioi bat euroko kostua izan du grebak.


Summary: 'Aita Mari'-k 172 pertsona erreskatatu ditu Mediterraneoan. 'Sea Watch' behaketa hegazkinak 294 lagun aurkitu zituen bart gauean. Larrialdian ziren, txalupa prekario eta gainkargatuetan. Salbamendu Humanitarioak Europako Batasunaren eta estatukideen jarrera salatu du.

ISH Itsas Salbamendu Humanitarioa gobernuz kanpoko erakundearen Aita Mari erreskate ontziak 172 pertsona erreskatatu zituen bart gauean Mediterraneo itsasoan. Saharaz hegoaldeko herrialdeetakoak dira gehienak, eta Tunisiatik abiatu zirela uste dute. Txalupa prekario eta gainkargatuetan zeuden, larrialdian. Lehen ebaluazio medikoaren arabera, guztiak daude arriskutik kanpo. Aita Mari-ko kideek ohar batean adierazi dutenez, Nadir monitorizazio ontziarekin eta Italiako kostazainekin batera egin dute operazioa.

ISHren hitzetan, Sea Watch behaketa hegazkinak eman zuen abisua. 294 pertsona zeuden txalupetan, Lampedusatik (Italia) hego-mendebaldera, Itsas Bilaketa eta Salbamendu eremuan. Maltako eta Erromako koordinazio zentroei «berehala» jakinarazi zieten zer egoeratan zeuden, baina Maltako agintariek «ez zuten erantzunik eman», eta hasieran «italiarrek uko egin zioten esku hartzeari». Ondorioz, salbamendu txalekoak banatu zizkieten migranteei, eta 170 pertsona Aita Mari ontzian sartu zituzten, segurtasuna bermatzeko.

ISHk gogoratu du itsasoko zuzenbideari buruzko nazioarteko hitzarmenaren 98. artikuluaren arabera itsasertzeko estatuek salbamendu zerbitzu egokia izateko betebeharra dutela, eta lankidetzan aritu behar dutela itsasoko segurtasuna bermatzen duten inguruko estatuekin. «Itsas Salbamendu Humanitarioak eskatzen du legea bete dadila, eta neurri instituzional eta proportzionalak aplika daitezela larrialdi humanitarioari arreta emateko». Babes eta asilo politikak betetzeko ere eskatu dute, nazioarteko itsasoko legeak, Giza Eskubideen Adierazpen Unibertsala eta Giza Eskubideen Europako Konbentzioa errespetatuta.

Horrez gain, asteazkenean izan zen beste larrialdi batean Italiak eta Maltak izan zuten jarrera salatu du ISHk. «Ez dute koordinaziorik eta erreakziorik izan, nahiz eta jakinaren gainean egon. Gobernuz kanpoko erakundearen erranetan, hiru pertsona hil ziren: gizon bat, emakume bat eta haur bat. «Airborne hegazkinak hainbat alerta jaso zituen, ontzian ura sartzeagatik laguntza behar zutela esanez, baina hegazkin hori beranduegi iritsi zen». Hildako hirurez gain, beste 44 erreskatatu zituzten azkenean. «Egun berean, Kanarietako ibilbidean 37 hildako izan ziren, eta, Espainiako eta Marokoko agintariek ez zutenez ezer egin, desagertuta daude».

Estatuei kritika

Gogor mintzatu da ISH Europako estatuen politikari buruz. «Lotsatu egiten gaitu ikusteak Europako Batasunak eta haren estatukideek, Greziak, Italiak, Maltak eta Espainiak, migratzaileei eta errefuxiatuei sorospena ez emateko politika kriminalak dituztela». Gogorarazi dutenez, «laguntza ez eskaintzeagatik» bostehun lagun baino gehiago hil ondoren gertatu da ezbeharra, eta mundu guztiaren aurrean. «Horrelako krimen larriak gertatuta ere zigorrik behar ez dela uste dutenen ikuspegitik bakarrik uler daiteke».

Azken egunetako aktualitatearekin lotu dute albistea, AEBetako eta Kanadako erreskate zerbitzuak beren baliabide guztiak erabiltzen ari baitira Titanic ontziaren hondakinak bisitatzera joan eta Atlantikoko iparraldean galduriko itsaspekoa aurkitzeko. «Milaka dolar erabiltzen dira, erlojuaren aurkako baliabideak mobilizatzen dira, eta ehunka ordu ematen dira albistegietan, konexioetan, elkarrizketetan, hipotesietan, mapetan, itsas hondoaren diseinua duten proiektuetan, urpeko turismoan istripua izan duten bost pertsonaren salbamenduaren berri emateko. Posible al da axolagabekeria maila honetara iritsi izana? Antzeko sakoneran geratuko dira mundu osoan zehar senideak eskatzen dituzten bostehun gorputzak, eta badirudi erakunde batek ere ez duela interesik horiek berreskuratzeko».


Summary: Baztertu egin dute Lurzoruaren Legea aldatzea «espekulazioa» eragozteko. EH Bilduren lege proposamena atzera bota du Eusko Legebiltzarrak, EAJ, PSE-EE, PP+C's eta Voxen botoekin.

EH Bilduk Lurzoruaren Legea aldatzea proposatu du gaur Eusko Legebiltzarrean, lege proposamen baten bidez. Legea erreformatuta etxebizitzaren prezioan eragin zuzena duen «lurzoruaren espekulazioa» eragotzi ahal dela argudiatu du Unai Fernandez de Betoño legebiltzarkideak. Espekulazioaren aurka indarrean diren tresna legalak aski ez direla iritzita, proposatu du hamabi urteren buruan urbanizatzeko obrak hasi ezean lurzoruak berriro ere urbanizaezin izendatzea. Alta, EAJk, PSE-EEk, PP+C's-k eta Voxek ekinbidearen aurka bozkatu dute, eta ez da onetsi koalizioaren proposamena. EP-IU abstenitu egin da bozketan. 2006akoa da EAEko Lurzoruaren Legea, eta xede du praktika espekulatiboak amaitzea. Haatik, Fernandez de Betoñok kritikatu du errealitateak erakusten duela espekulazioa ohiko praktika dela oraindik, besteak beste, udal gehienei baliabideak falta zaizkielako horren aurka aritzeko, hala nola lurzoruak desjabetzeko. Hori dela eta, legedian espekulazioaren aurkako beste tresna bat txertatze aldera, EH Bilduk legea aldatzea proposatu du, lurzoru urbanizagarriak automatikoki bilakatu daitezen urbanizaezin, baldin eta hamabi urteren buruan obrak hasi ez badira. Era horretan, hirigintza plangintzan zehaztutako epeak betearazi eta lurzoru horiek mobilizatzea lortu nahi zuen koalizioak, etxebizitza eskaintza handitu eta prezioen garestitzea gelditzeko. Elena Lete jeltzalearen iritziz, ordea, proposamen hori ez da eraginkorra, eta azpimarratu du legearen oinarriek eta printzipioek «aktualitate osoa» dutela. Bide beretik mintzatu da Maria Jesus San Jose sozialista; adierazi du Lurzoruaren Legeak neurri nahikoak dituela EH Bilduk proposatutako arazoak konpontzeko. Iñigo Martinez EP-IUko legebiltzarkidearen iritziz, berriz, lege erreformaren xedea txalogarria da, baina ez du uste oso eraginkorra denik.


Summary: Ana Otadui hautatu dute Bizkaiko Batzar Nagusietako lehendakari, hirugarrenez. Batzar nagusietako 51 batzarkideetatik 34ren babesa jaso du Ana Otaduik gaurko osoko bilkuran: EAJrena, PSE-EErena eta PPrena. EH Bilduk eta Elkarrekin Podemosek zuri bozkatu dute.

Ana Otaduik (EAJ) beste legealdi bat egingo du Bizkaiko Batzar Nagusietako lehendakari karguan. 2015ean eta 2019an ere hautatu zuten kargu horretarako, eta gaur Gernikan egindako bilkuran ere berak jaso du boto gehien. EAJko, PSEko eta PPko 34 diputatuen babesa jaso du, eta zuri bozkatu dute EH Bilduko eta Elkarrekin Podemoseko hamazazpi batzarkideek.

Mahaiaren eraketari dagokionez, PPk ez gainerako taldeek lortu dute eserlekua. EAJren esku geratuko da, lehendakaritza ez ezik, baita idazkaritza lehena ere (Jane Eyre Urkieta); PSE-EErena izango da lehendakariordetza lehena (Begoña Gil); EH Bilduk lehendakariordetza bigarrena eskuratu du (Idoia Buruaga), eta Elkarrekin-ena izango da bigarren idazkaritza (Ricardo Vaquero).

Batzar Nagusietako lehendakari modura egindako lehen mintzaldian, Otaduik taldeei eskatu die «eztabaida antzuak» alboratzeko eta herritarren aldeko akordioak bilatzeko. Agintaldi berrirako erronkak ere aipatu ditu: besteak beste, batzar nagusiak ezagutzera eman nahi ditu, eta emakumeen eta gizonen arteko «benetako berdintasunaren» alde lan egingo du. Arabako Batzar Nagusiak astelehenean osatu zituzten, eta bihar egingo dute Gipuzkoakoak osatzeko bilkura.


Summary: Txinan gutxienez 31 lagun hil dira jatetxe batean izandako leherketa baten ondorioz. Gas isuri batek eragin du leherketa. Zer gertatu den ikertzen ari da Txinako Polizia, eta bederatzi lagun atxilotu dituzte istripuaren harira.

Leherketa bat izan da bart Txinako Ningxia eskualdeko Yinchuan hiriko jatetxe batean, eta 31 lagun hil eta beste zazpi zauritu dira gutxienez. Gertatutakoa ikertzen ari da Polizia, baina, eskualdeko agintariek jakinarazi dutenez, gas isuri batek eragin du leherketa. Adingabeak eta adinekoak zeuden hildakoen artean. Zauritu guztiak ospitalera eraman dituzte, eta larri dago bat. Erredurak eta zauri arinak dituzte besteek.

Herrialdeko Xinhua albiste agentziaren arabera, jatetxeko bi langilek leherketa jazo baino ordubete lehenago izan zuten isuritako gasaren berri. Balbula apurtuta zegoela ikusi zuten, eta beste bat erostera bidali zuten langile bat. Antza, balbula ordezten ari zirela gertatu zen leherketa.

Halere, gertatutakoa ikertzen ari dira oraindik. Txinako Poliziak bederatzi lagun atxilotu ditu; horien artean, jatetxeko nagusia. Ezer argitu artean, atxilotuen aktiboak izoztu dituzte.

Dragoi Ontziaren Jaialdi erlijiosoaren bezperan izan zen ezbeharra. Jende asko bildu ohi da egunotan, eta jatetxearen ingurua hondatua dago oraindik. Guztira, suhiltzaileen departamentuko hogei ibilgailu eta ehundik gora langile ari dira erreskate lanetan, eta lan horiekin jarraitzeko eta zauritu guztiei arreta emateko eskatu du Txinako Presidente Xi Jinpingek. Gertatutakoaren harira, gisa horretako establezimenduetako segurtasun neurriak betetzen direla «bermatzeko» ere eskatu du.

Are, istripuaren nondik norakoak «lehenbailehen» argitzea ere galdegin die eskualdeko agintariei. Eta, horretarako, gobernuko lantalde bat bidali du hara; jatetxeko segurtasun neurriak, lan baldintzak eta egoera orokorra ikuskatzeko.

Frantzian ere, sugarrak

Txinako ezbeharra baino ordu gutxi lehenago, leherketa bat izan zen Parisen, gas isuri baten ondorioz. Frantziako hiriburuko Auzo Latinoko eraikin batean gertatu zen, eta gutxienez 37 zauritu izan ziren. Oraingoz, ez da inor hil.

Suhiltzaileen 70 ibilgailu baino gehiago eta 270 langiletik gora aritu ziren erreskate lanetan. Parisko Polizia istripua ikertzen ari da.


Summary: Apirilean %21,2 hipoteka gutxiago egin dira. Urtea hasi denetik, 8.508 etxebizitza erosteko maileguak eman dituzte bankuek Hego Euskal Herrian, iaz baino %7,6 gutxiago.

Interes tasen igoera bortitza hasia da eragina izaten etxebizitzen salerosketan. INE Espainiako estatistika erakundeak gaur emandako datuen arabera, apirilean 1.563 hipoteka erregistratu dira Hego Euskal Herrian, iazko apirilean baino 421 gutxiago (-%21,2).

Hilabetez hilabete ikus daiteke herritarrak gero eta uzkurrago daudela mailegu bat hartzeko. Urtarrilean %12,6 gehiago izan ziren, baina otsailean jada %5,6 gutxiago ziren, eta %14,2 gutxiago martxoan. Orotara, 8.508 etxebizitza hipotekatu dituzte, iaz baino %7,6 gutxiago.

Alde handirik ez da, ordea, bezeroek hartutako hipoteketan. Aurten, batez beste, 152.500 euro eskatu dizkiete bankuei, eta 152.750 euro izan ziren iaz.

Hipoteketan ez ezik, INEk neurtzen duen etxebizitzen salmentan ere antzematen da merkatua moteltzen ari dela. Duela hamar egun eman zituen datuak, eta horietan ikusten da apirilean %18,2 apaldu zela salerositako etxebizitzen kopurua, aurreko urteko apirilarekin alderatuta. Urteko lehen lau hilabeteetan 9.868 izan dira, iazkoetan baino 615 gutxiago (-%5,8).

Iaz %7,4 hasi zen etxe salmenta Hegoaldean, baina oraindik urrun dago Atzeraldi Handiaren aurretik ohikoak ziren kopuruetatik.

Euriborra %4,111era iritsi da

Iazko uztailaz geroztik zortzi aldiz igo ditu interes tasak Europako Banku Zentralak. Azken igoera joan den astean erabaki zuen, eta, horren ondorioz, %4ra iritsi zen interes tasa ofiziala. Haren eskutik handitu da Euriborra ere. Interes aldakorreko mailegu gehienak kalkulatzeko erabiltzen den indize hori %4,111era iritsi da gaur, eta espero da egun gutxi barru %4,25era iristea. Ehuneko lauko maila gertu dauka ekaineko batezbestekoak ere: %3,967. Azken hori hartuko zaie kontuan hipotekaren kuotaren zenbatekoa orain berritu behar dutenei.

Garai batean, erabat nagusi ziren tasa aldakorreko maileguak, baina, orain, hamarretik lau inguru dira. Bankuek tasa finkoko maileguak hobetsi zituzten interes tasak zeroan izan ziren garaian (2016tik 2022 hasiera arte), baina orain bezeroek erakusten dute horietarako interesik handiena, ikusita Euriborra zer mailan dagoen. Edonola ere, tasa finkoko maileguak ere asko garestitu dituzte bankuek. Duela bi urte posible zen %1eko intereseko maileguak lortzea, baina orain %3tik gorakoak sinatzen dira.


Summary: Mariano Ferrer kazetariari eskainitako liburu bat argitaratu dute. EHUko udako ikastaroetako bat Mariano Ferrer kazetariari eskaini zioten iaz, eta han esan zirenak liburu batean jaso dituzte. Mariano Ferrer. El periodismo reflexivo. Kazetaritza eta konpromisoa du izenburua liburuak. Ereinek argitaratu du.

Zuri-beltzezko argazki bat, 1970eko hamarkadaren amaierakoa. Donostiako Parte Zaharreko Konstituzio plaza edo Plaza Berria. Izkina batean udaltzain bat, bi mutiko hizketan, eta atzean Mariano Ferrer (Donostia, 1939-2019). Kazetaria pentsakor ageri da, behatzaile, kaleari begira. Argazki hori jarri dute Mariano Ferrer. El periodismo reflexivo. Kazetaritza eta konpromisoa liburuaren azalean. Kazetariaren begiek irudikatzen dute haren ahotsa.

«Ferrer zendu eta bi urtera, irrati esatariaren senide eta lagun batzuk elkartu ginen, haren ondareari jarraipena emateko. Talde txiki bat osatu genuen orduan», aipatu du Esther Ferrerrek, kazetariaren alabak, gaur Donostian. Mariano Ferrerren Legatua izeneko lagun taldea osatu, eta egindako proposamen batek udako ikastaro batean eman zuen fruitua, iazko ekainean. Urtebete geroago, liburu batean bildu dituzte ikastaro hartan kazetari donostiarraren gertukoek esan zituztenak. Elixabete Garmendiak koordinatu du liburua, eta Ereinek argitaratu. Testuak euskaraz eta gaztelaniaz daude, ikastaroan ere hitzaldiak bi hizkuntza horietan egin baitziren.

Garmendiaren iritziz, kazetaritza eskoletarako material «bikaina» izan daiteke liburua. «Eta irakurgai interesgarria gure herriaren historia soziopolitikoa ezagutzeko». Ferrerren kazetaritzaren jomuga dago horietan. El Kiosko de la Rosi irratsaioko aurkezlearen alde pertsonala ere ageri da testu batzuetan. Esate baterako, SOS Arrazakeria taldeari ematen zion laguntzaz mintzatu zen Karlos Ordoñez —talde bereko kidea— ikastaroan, eta hala dago jasoa liburuan ere.

Garmendiak gogoratu duenez, Martxelo Otamendi BERRIAko zuzendariak iaz esan zuen Ferrerren biografia idatzi behar litzatekeela. Garmendiak aipatu duenez, jada badaude Imanol Murua Uriaren Mariano Ferrer. Lo que dije y digo liburua (Ttarttalo, 2011), eta orain Ereinek argitaratu duena. «Baina falta da biografia hori oraindik».

«Bake kazetaritza» Iazko ikastaroan parte hartu zutenen artean, Bernardo Atxaga idazlea dago. Eta gaur ere mintzatu da, liburuaren aurkezpenean: «Ferrerrek bi etsai zituen: isilkeria eta hizkuntzakeria». Isilkeria Ferrerrek diktadura garaian bizi behar izan zituenekin lotu du Atxagak. «Gaur egun, ordea, gero eta gehiago egin du aurrera hizkuntzakeriak, teknologia berrien eraginez». Asteasun (Gipuzkoa) jaiotako idazleak hala uste du: «Hizkuntzak berak gezurra dakar». Atxagak nabarmendu du Ferrerrek egunez egun «sekulako lana» egin zuela irratian; besteak beste, egunkariak aztertzen. «Zergatik sartu zen Mariano ofizio horretan? Jende askok maite zuen, baina ziur nago oinazeak izan zituela».

Ramon Zallo EHUko irakasle emerituak Ferrerren hainbat ezaugarri nabarmendu ditu: «Humanista hausnartzailea zen, politikaren analista, behatzailea, donostiarra izateaz harro». Ez zen garaiko ildo politiko jakin batekoa. «Humanista autodidakta bat zen, ezkertiarra, pertsona handia». Zallok zera nabarmendu du Ferrerren kazetaritzaz: «Gerra kazetaritzaren aurrean, bake kazetaritza egin zuten bakanetakoa izan zen. Propaganda baztertzen zuen, estereotipoak ere bai, eta ahotsa ematen zien ahotsik ez zutenei. Sendoak ziren haren oinarri etikoak». Irakasle emerituak garai batean egin zen «lubaki politikoetako kazetaritza» kritikatu du, eta Ferrerrena goraipatu.

Esther Ferrerrek eskerrak eman dizkie liburuan parte hartu duten guztiei. «Iazko ikastaroko edukiak askotarikoak izan ziren: kazetari ofizioaren ezaugarriak jaso ziren, eta Marianoren bizipen pertsonalak agertu». Ikastaroaren amaieran, Mariano Ferrerren Legatua taldekoek erabaki zuten lan hura baliatu behar zela. «Eta erraza izan zen liburua argitaratzeko erabakia. Baina ez da hain erraza izan aurrera egitea eta argitaratzea, eta Elixabete Garmendiari eskerrak eman nahi dizkiot», esan du Herri Irratiko esatari zenaren alabak. Izan ere, mahai inguruak egokitu egin behar izan dituzte irakurketarako.

Izenburuari dagokionez, Ferrerren kazetaritzak ezaugarri eta definizio ugari ditu. «Baina gogoetazkoak laburbiltzen ditu denak, eta hori aukeratu genuen». Hala ageri da Ferrer azaleko argazkian ere, «behatzaile pentsakor».

Elixabete Garmendia, Martxelo Otamendi, Bernardo Atxaga, Ramon Zallo eta Karlos Ordoñezenak ez ezik, beste lagun hauen hitzak ere jasoak daude liburuan: Sabino Ormazabal, Txemi Apaolaza, Maria Pilar Rodriguez, Txema Ramirez de la Piscina, Pedro Ibarra, Pilar Kaltzada, Imanol Murua Uria eta Leire Iturregi.


Summary: Gipuzkoako egurgintzako ituna berritzeko negoziazioei ekingo die LABek. 2003tik berritu gabe dute hitzarmena. Soldatak egungo KPI kontsumo prezioen indizera egokitzeko eskatuko du LABek, baita lanaldia murrizteko ere.

Gipuzkoako egurgintzaren sektorean, hitzarmena berritu gabe ari dira langileak lanean 2003. urtetik, eta sektorean gehiengoa duen sindikatuak, LABek, egoera hori amaiarazi nahi du. LABen arabera, 2009an egin zuten lan ituna berritzeko azken saiakera, baina Adegi patronalak alde bakarrez amaitu zituen negoziazioak, adostasunik gabe.

Hala, LABek dio ordezkariekin eta langileekin hitz egin duela sektorean zer behar dauden jakiteko, eta garbi dute ituna berritzeko gutxieneko neurri batzuk eskatuko dituztela. Izoztuta dauden soldatak azken urteetako KPIaren arabera eguneratu daitezela eskatuko dute, baita etorkizuneko soldata igoerak inflazioaren mailari lot daitezela ere. Bestalde, lanaldia murriztu nahi dute, eta aldi baterako ezintasunaren osagarriak lortu.

LABek adierazi du «datozen egunetan» erregistratuko duela negoziazio mahaia osatzeko deialdia.


Summary: Krimea eta Kherson lotzen dituen zubi bati eraso egin dio Ukrainak. Moskuren arabera, leherketak ez du biktimarik eragin; bai, ordea, kalte materialak. Zelenskik aitortu du kontraerasoa «nahi baino motelago» doala.

Gaur goizaldean eman du albistearen berri Krimeako buru Sergei Aksenovek. Salatu duenez, Ukrainako indarrek misilez eraso diote Txongar zubiari, Errusiak 2014an anexionatutako penintsula eta Kherson eskualdea lotzen dituenari. Aksenovek, Telegramean zabaldutako adierazpen batzuetan, azaldu du Storm Shadow irismen luzeko lau misil balistiko britainiar erabili dituztela, RIA berri agentziak jaso duenez. «Erasoak ez du biktimarik eragin», zehaztu du; bai, ordea, kalte materialak. Hain zuzen, Kremlinek Kherson probintzian —iazko irailean Moskuk anexionatutako lau eskualdeetako bat da— ezarritako agintari Vladimir Saldok Telegramen zabaldutako irudi batean, leherketak eragindako zulo handi bat ikusten da. Krimeako penintsula Ukrainako lurraldearekin lotzen duten zubi nagusietako bat da Txongar.

Errusiako agintariek gertakariaren albistea kaleratu eta gutxira, Kievek bere gain hartu du erasoa. Ukrainako zerbitzu sekretu militarraren ordezkari Andri Jusoven arabera, Ukrainako segurtasun indarren, erresistentzia mugimenduen eta tokiko herritarren artean antolaturiko ekintza bat izan da. «Ukrainako botere legitimoa okupatutako lurraldeetara itzultzea espero dugu», erantsi du estatuko 24 Kateari emandako elkarrizketan, Ukrinform berri agentziak jaso duenez.

Kokapen estrategikoagatik, Krimeako penintsula funtsezkoa da Errusiako armadarentzat Ukrainan egiten dituen operazio militarretarako. Bada, baieztatu zenetik maiatzaren 11n lehen Storm Shadow misilak Kieven eskuetara iritsi zirela, indar ukrainarrak zehaztasun handiko eraso ugari egiten ari dira Errusiako helburu militar eta estrategikoen aurka, lurralde okupatuen barruan. Hain zuzen, ez da aurreneko aldia Ukrainak Krimeako zubi bati eraso egiten diola; iazko urrian, Moskuk salatu zuen leherketa handi bat izan zela penintsula eta Errusia lotzen dituen zubian. Kremlinek Ukrainako zerbitzu sekretuak egin zituen eztandaren erantzule.

Ikusi gehigago: Krimeako anexioaren ikur den zubiaren zati bat hondatu dute

Gaur, gainera, Errusiak zenbait misil balistiko eta drone jaurti ditu Ukrainako Odesa eta Kryvy Rih hirietara, Kieveko agintarien arabera. Ukrainako aireko defentsa sistemak lau droneetatik hiru erorarazi ditu, armadak ohar baten bidez jakinarazi duenez. Droneak, zehazki, Odesan eraitsi dituzte, hego-mendebaldean, baina horietako batek biltegi bat jo du, Serhii Bratxuk eskualdeko administrazioko bozeramaileak Reuters albiste agentziari esan dionez. Kryvy Rih inguruan, berriz, misil errusiar batek gutxienez hamar etxebizitza kaltetu ditu, eskualdeko administrazioaren arabera.

Bien bitartean, Volodimir Zelenski presidenteak aitortu du «nahi baino mantsoago» doala duela hiru aste abiatutako Ukrainaren kontraerasoa. Errusiako estatuburu Vladimir Putin motelaldi horren jakitun dago; are, adierazi du Kievek «galera militar larriak» izan dituela hil honen hasieran, eta, beraz, Moskuk «nolabaiteko lasaitasuna» hartu duela Ukrainako frontearen lehen lerroetan.

Izan ere, Ukrainako indarrei «kostatzen» ari zaie aurrera egitea, batez ere Errusiako armadak aurrez gudu zelaian ezarri dituen minen ondorioz, Zelenskik azaldu duenez Erresuma Batuko BBC irrati-telebista publikoari atzo egindako elkarrizketa batean. Presidentearen arabera, 200.000 kilometro inguru minaz josita dago. Horren ondorioz, zuhur mintzatu da: «Pertsonen bizitza jokoan dago. Batzuek uste dute [kontraerasoa] Hollywoodeko film bat dela, eta emaitzak berehala jasotzea espero dute».

Halere, itxaropentsu azaldu da Zelenski: «Kosta ahala kosta, gudu zelaian aurrera egingo dugu». Ukrainako indarrek herrialdearen hegoaldean eta ekialdean zortzi herri berreskuratu zituztela baieztatu ondoren, presidenteak berretsi du ez duela «inoiz» Kremlinekin negoziatuko Errusiako indarrak Ukrainan dauden bitartean, ezta gatazka geldiaraztea onartu ere. «Kontraerasoan aurrera egin arren, ez dugu onartuko gatazka izoztea»; horrek, hain justu, Kieventzat «aurreikuspenik gabeko garapena ekarriko luke», estatuburuaren hitzetan.

Bestalde, EB Europako Batasunak 1.500 milioi euro bideratuko ditu Ukrainari laguntzeko. Hala jakinarazi du Europako Batzordeko presidente Ursula von der Leyenek Twitterren: «Ukrainako zerbitzuak eta azpiegiturak zutik mantentzeko laguntza ematen ari gara, askatasunaren aldeko borrokan. Europak bere hitza bete du». Von der Leyenek gogoratu du, gainera, EBk diru laguntza gehiago emango diola Kievi, 2024tik 2027ra bitartean Ukrainarentzat proposatutako 50.000 milioi euroko laguntzaren mekanismoari aipamena eginez.

Zaporizhiako zentralari eraso egingo dioten susmoa

Aintzat hartuta Zaporizhiako zentral nuklearra —Europako handiena— Errusiaren kontrolpean eta gerra fronteetako batetik gertu dagoela, Zelenskik gaur goizean zabaldutako bideo batean jakinarazi duenez, «Ukrainako informazio zerbitzuak jakin du Mosku jokalekua prestatzen ari dela zentralaren aurka eraso terrorista bat egiteko. Dena prestatu dute horretarako». Presidenteak erantsi du jasotako informazioa nazioarteko aliatuei eta erakundeei helarazi diela, Reuters agentziak jaso duenez.

Kremlinek, berriz, ukatu egin du zentralari eraso egiteko asmoa duela, eta Zelenskiren «beste gezur bat» dela esan du Errusiako Gobernuko eledun Dmitry Peskovek. Ziurtatu du, gainera, IAEA Energia Atomikoaren Nazioarteko Agentziako ikuskatzaileak zentralera joan berri direla eta azpiegitura «egoki» dagoela. Horrekin lotuta, halaber, IAEAko zuzendari nagusi Rafael Grossi Rosatom Errusiako agentzia atomikoaren buru Aleksei Lijatxovekin biltzekoa da bihar, Kaliningradon (Errusia), Errusiako Atzerri ministrorde Sergei Riabkovek gaur iragarri duenez.