Summary: Beste 716 kasu atzeman dituzte Hego Euskal Herrian. Positiboen portzentajea iragan astean baino bi puntu txikiagoa da: %6,5.

Azken orduetan 10.958 PCR proba egin dituzte Hego Euskal Herrian, eta horietatik 716 positiboak izan dira. Bezperan baino zertxobait handiagoa da kopurua (680), baina badirudi azken egunetan apalduz doazela kutsatzeak. Izan ere, iragan astearen amaieran positiboen portzentajea %8-9ren bueltan ibili zen, eta orain, berriz, %6,5 da. Birsorkuntza tasaren berri ere eman du Eusko Jaurlaritzak, eta aldaketa igarri daiteke. Bi hilabeteren ostean, baten azpitik zegoen atzo, eta baita gaur ere: 0,96. Positibo eman duen pertsona batek zenbat lagun kutsatzen dituen adierazten du tasa horrek.

Halere, Bizkaian, positiboen gorakada nabarmena atzeman da. Bezperan, 246 kasu izan ziren; azken orduetan, berriz, 360. Beste behin ere, intzidentzia handienak hirigune handienetan izan dira: Bilbon, 126 kasu atzeman dituzte; Barakaldon, 32; Getxon, 20; eta Portugaleten, 16. Gipuzkoan, 165 kasuren berri eman dute. Gehienak hiriburuan detektatu dituzte (58), baina Hernaniko datuak dira adierazgarriak: 26 kasu detektatu dituzte. Izan ere, herriko zahar etxean agerraldi bat izan da, eta hainbat egoiliar eta langile kutsatu dira.

Nafarroan, atzo baino 23 kasu gutxiago detektatu dituzte, 111. Halere, intzidentzia altua da inguru batzuetan, Tuterako osasun eremuan gehienbat. Kasuen %27 bertan izan dira. Araban ere behera egin dute kutsatzeek; 53 kasu izan dira, atzo 91. Erkidegotik kanpo beste 27 atzeman ditu Jaurlaritzak.

Ospitaleetako egoeraren berri ere eman dute Jaurlaritzako eta Nafarroako Osasun Sailak. Azken orduetan, beste 66 gaixo ospitaleratu dituzte, eta, oraintxe, 393 lagun daude COVID-19aren ondorioz ospitalean. Horietatik 55, ZIU zainketa intentsiboetarako unitateetan.

Irunen beste kasurik ez

Osakidetza hiru tokitan aritu da egunotan PCR proba masiboak egiten. Gasteizko polizia etxearen kasuan, asteburuan ekin zioten testak egiteari, eta 325 egin dituzte guztira. Horietatik hiru positiboak izan dira. Polizia etxeko langile guztiei egin dizkiete probak, eta Osasun Sailak itxitzat eman du baheketa.

Mungiako (Bizkaia) Goieta tabernan izandako agerraldia dela eta, 242 PCR egin dituzte oraingoz, eta 120 probaren emaitza jakin du Osasun Sailak. Horietatik bi izan dira positiboak. Gaur beste 282 test egingo dituzte.

Azken agerraldia Irungo (Gipuzkoa) Gaztelumendi tabernan sorturikoa izan da. Taberna horretan izan zirenei proba egitera joateko eskatu zien Osasun Sailak atzo, eta 445 pertsonari egin zieten testa. Horietatik 427k proben emaitzak jakin dituzte, eta guztiak negatiboak izan dira. Gaur probak egiten jarraituko du Osakidetzak.


Summary: Lau egoiliar hil dira azken bi egunetan Bizkaian. Udako agerraldiak hasi zirenetik 21 egoiliar zendu dira herrialde horretan.

Azken bi asteak beltzak izaten ari dira Bizkaiko zahar etxeetan. Abuztuan gaitza berriro ere hedatzen hasi zen herrialdeko zahar etxeetan, eta azken asteetan ondoriorik latzenak eragin ditu. Azken bi egunetan lau egoiliar zendu dira COVID-19aren eraginez, eta uda hasi zenetik 21 izan dira. Bizkaia ez da, ordea, heriotzak eragin dituen herrialde bakarra. Atzo jakinarazi zuten tokiko Foru Aldundiek bi egoiliar hil zirela Araban eta Gipuzkoan. Denera, zahar etxeetako bi adineko zendu dira Araban, eta hiru Gipuzkoan.

Bizkaiko egoiliarren artean ez da beste positiborik izan azken orduetan, baina bi pertsona ospitaleratu behar izan dituzte: 104 positibo daude, eta beste 19 ospitaleraturik. Langileen artean, 94 daude kutsaturik eta beste 89 bakarturik, prebentzio moduan.

Hernanin 29 kasu

Hernaniko (Gipuzkoa) zahar etxean agerraldi bortitz bat izan da azken egunetan. Astelehenean, positibo eman zuen bertako egoiliar batek, eta PCR probak egin zizkieten langile eta egoiliar guztiei. Testen emaitzek beste 28 kasu azaleratu dituzte bertan bizi diren pertsonen eta langileen artean. Baliteke datozen orduetan kasu gehiago ere izatea, emaitzak falta baitira jakiteko oraindik.


Summary: Torrak aldaketak egin ditu Kataluniako Gobernuan. Hiru kontseilari ordezkatu ditu: Miquel Buch Barne kontseilaria, Angels Chacon Enpresakoa eta Mariangela Vilallonga Kulturakoa.

Kataluniako Generalitateko presidente Quim Torrak aldaketak egin ditu gobernuan, eta hiru kontseilari ordezkatu ditu: Miquel Buch Barne kontseilaria, Angels Chacon Enpresakoa eta Mariangela Vilallonga Kulturakoa. Horien ordezko izango dira Miquel Samper (Barne kontseilari), Ramon Tremosa (Enpresa) eta Angels Ponsa (Kultura). Hain zuzen, Auzitegi Gorenak Torra inhabilitatzeko erabakia hartu dezakeen bistaren atarian hartu du erabakia.

PDeCAT-Junst Per Catalunya alderdien harremana gaiztotu izanak eragina izan du —PDeCAT-eko kide izaten jarraitzen du Chaconek; alderdi horretako ordezkari bakarra Torraren kabinetean—. Desadostasunak daude horien artean, eta joan den astelehenean Carles Puigdemont Kataluniako Generalitateko presidente ohiak Alderdi Demokrata Europar Katalaneko (PDeCAT) kide izateari utzi zion. Haren urratsei jarraituz, beste hainbat kontseilarik ere bide bera hartu zuten.

Torraren erabakiaren ostean, PDeCAT alderdiko presidente David Bonvehik premiazko bilera batera deitu du. Gaur arratsaldean bilduko dira, eta ondoren, 17:00etan, taldeko bozeramaile Marc Solsonak prentsaurreko bat emango du, telematikoki.

JxC hauteskunde hautagaitza gisa sortu zuten 2017ko azaroan, eta azken bozetan PDeCATen, Crida Nacionalen, Accio per la Republicaren eta hainbat independenteren arteko koalizioaren aterpe izan da. Puigdemontek eta haren gertukoek ezinbestekotzat jo dute independentismoaren elkargune izango den «zeharkako» alderdi bat sortzea, espektro ideologiko «zabala» hartuko duena. Helburu horrekin sortu zuen presidente ohiak Crida Nacional, 2018an, eta helburu berarekin bihurtu zuen JxC alderdi politiko joan den uztailean.

PDeCATen eta JxCren bat egiteak zer formulari jarraitu behar dion, horixe da bi indarren arteko akordiorako oztopo nagusia. Puigdemontek alderdi berriarekin bat egitera deitu zituen PDeCATeko kideak —2.800 baino gehiago ditu —, baina alderdi horretako zuzendaritzak bere militanteei ohartarazi die militantzia bikoitza debekatua dutela. Hortaz, «zintzo» jokatzeko eskatu zien Puigdemonten proiektu berriarekin bat egin nahi dutenei, eta alderdia uzteko esan zien.


Summary: Leitzan neurriak zorroztuko dituzte kasuak ugaritu direla eta. PCR probak egin dizkiete hamabost urtetik gorako herritar guztiei.

Nafarroako Gobernuak foru agindu bat argitaratu du Leitzan neurri murriztaileagoak ezartzeko, azken egunetan izan den kasuen gorakada dela eta. Izan ere, abuztuaren 26tik irailaren 2ra bitartean 31 kasu atzeman dituzte hango osasun eremuan. Pandemia hasi zenetik eta abuztuaren 25era arte, 23 kasu izan dira guztira Leitzan. Neurrien bidez, edukierak mugatuko dituzte gehienbat, eta hamabost egunez egongo dira indarrean.

Taberna eta jatetxeetan erdira murriztuko da edukiera barnealdean, eta %75ekoa izango da kanpoaldean. Gainera, mahai baten inguruan ezingo dira sei lagun baino gehiago bildu, eta ezingo da barran kontsumitu. Aisialdi gune publikoetan ere taldeak sei pertsonakoak izango dira gehienez ere, eta edukiera hemezortzi pertsonakoa izango da.

Eremu pribatua arautzeko eskumenik ez izan arren, udalak jendea ez pilatzeko eta sei pertsona baino gehiagoko taldeetan ez biltzeko eskatu die herritarrei. Aldi berean, elkarte gastronomikoak, gazte lokalak eta halako elkarguneak ezingo dira erabili.

Udal zerbitzuei ere eragingo diete neurriek. Kiroldegia irekita egongo da, baina ezin izango da talde jarduerarik egin, eta frontoia eta pista ere ez dira erabilgarri egongo. Gainera, kirol eta kultur jarduera guztiak bertan behera geratuko dira bi astez. Udal zerbitzuek martxan jarraituko dute, baina ordua eskatu beharko da aurretik.

Bestalde, udalak ohar baten bitartez jakinarazi du PCR proba masiboak egingo dituztela asteburuan herrian, kasuak «adin eta inguru oso ezberdinetako» pertsonen artean atzeman baitituzte. Hamabost urtetik gorako herritar guztiei egingo diete testa larunbatetik igandera bitartean; guztira, 2.500 inguru izango dira.


Summary: EH Bilduk eta Elkarrekin Podemosek «kontinuismoa» egotzi diote EAJri. Egibarrek adierazi du EH Bilduk «oposizio integrala» egitea erabaki duela, eta ez dutela lankidetzarik nahi izan. Anduezak «oposizioko buru» izan nahi duela esan dio Iriarteri.

Eusko Jaurlaritzako lehendakaria aukeratu aurretik, Maddalen Iriarte EH Bilduren lehendakarigaiak eta Iñigo Urkullu Eusko Jaurlaritzako jarduneko lehendakariak eta EAJren lehendakarigaiak beren hitzaldiak egin dituzte Eusko Legebiltzarrean. Urkulluk adierazi du gobernu akordio «sendoa» lortu duela PSE-EErekin, eta datozen legealdirako asmo nagusiak azaldu ditu; enplegua eta ekonomia suspertzea, batez ere. Iriartek, berriz, «pertsonak erdigunean jarriko dituen trantsizio feminista eta ekologista» aldarrikatu du, eta esan du EH Bilduk politika egiteko beste modu bat erakutsi duela. Bi proiektuen arteko talka agerian geratu da alderdietako ordezkariek ondoren egin dituzten adierazpenetan.

Joseba Egibar EAJren Eusko Legebiltzarreko bozeramaileak esan du EH Bilduk erabaki duela «oposizio integrala» egitea gobernuari, eta ez «eraikitzailea». Parlamentuan zeuden kazetariei adierazi die Iriartek hauteskunde programa aurkeztu duela goizeko hitzaldian, gobernu programaren beharrean. Lankidetzarako espaziorik ez bilatu izana egotzi dio koalizio independentistari, eta ohartarazi du EH Bilduk inbestidurara bere hautagaia beste babesik gabe aurkeztu izanak «baldintzatu lezakeela» taldea ondoren.

«Kontinuismoa, betikoa, irtenbide zaharrak arazo berriei, lehentasun zaharkituak». Hori ikusi du Urkulluren hitzaldian Jasone Agirre EH Bilduko legebiltzarkideak. EAJ eta PSE-EEri leporatu die «prekarietatea» eragin duen eredu batekin jarraitu nahi dutela, eta jarduneko lehendakariaren lankidetzarako deiari ez du «sinesgarritzat» jo. Kritikatu du Urkulluk «beste guztiak alde batera utzita» gobernatu izan duela, «baita haren gobernukideak ere». Horren aurrean, uste du «bi eredu» daudela «politika egiteko eta herritarren beharrei erantzuteko».

PSE-EEko Eneko Anduezak ere uste du agerian geratu dela bi proiektu daudela aurrez aurre. Bestelako iritzi bat du haien gainean, baina: «Bata proiektu sendo eta sinesgarri bat da, eta bestea, oposizioko buru izan nahi duen hautagai baten proiektua», esan du.

Miren Gorrotxategi Elkarrekin Podemosen Eusko Legebiltzarreko bozeramaileari, ordea, «autokonplazientziazkoa eta kontinuista» iruditu zaio Urkulluren hitzaldia. «Elkarrekin Podemosek ez du hori babesten», adierazi du. Haren alderdia abstenitu egingo da arratsaldeko bozketan. Iriarteri «oso proposamen interesgarriak» entzun dizkion arren, ez du uste aurrera egiterik dutenik. Kanpainako mezua errepikatu du: EH Bilduk, Elkarrekin Podemosek eta PSE-EEk bat egitea.

PP eta Ciudadanosen taldeko bozeramaile Carmelo Barriok gogor kritikatu du Urkulluk esandakoa, ez duelako autokritikarik egin. Aurreko legealdiak «huts egin» duela uste du Barriok, Zaldibarko zabortegiaren auzian, hezkuntzan eta ustelkerian, besteak beste; «baina badirudi diskurtsoak berdin balio diola». Salatu du autogobernua «obsesio bat» dela EAJ eta EH Bildurentzat.


Bera Berak agur esan dio Kopari

Summary: Bera Berak agur esan dio Kopari. Imanol Alvarezen taldeak ez du egun ona izan, eta final-laurdenetan geratu da kanporatua. Elxen defentsa ona gainditu ezinik aritu dira gipuzkoarrak.

Faboritoa zen, eta berriz Espainiako Kopako titulua eskuratzeko hautagai nagusia. Baina ez da posible izan. Super Amara Bera Berak lehen neurketan esan dio agur Espainiako Kopako azken faseari, Elxen aurka 24-28 galduta. Txapelketa maiatzean jokatzekoa zen, baina, koronabirusaren pandemia tarteko, bertan behera geratu zen. Imanol Alvarezen jokalariek esana zuten Elxen aurkako neurketa ez zela erraza izango. Aurreko sasoian bigarren izan zen Herrialde Katanaletako taldea, eta oraingoan ere goian egoteko hautagai nagusietako bat da. Bestalde, pandemiak eragindako eten luzearen ondoren, ikuskizun zegoen nola hasiko ziren lehiatzen taldeak.

Bada, Bera Bera ez da ondo hasi. Elx hasieratik jarri da markagailuan aurretik, eta Bera Bera kontrakarrean aritu da. Kataluniako taldea 0-2 aurreratu da. Musonsek min handia egin dio talde gipuzkoarrari lehia hasieran. Bera Beran erasoan Pizzo ibili da batez ere fin. Baina Alvarezenek eutsi egin diote, eta, Maitane Etxeberriaren gol bati esker, aurretik ere jarri dira 16. minutuan: 8-7. Bazirudien Bera Bera partidan sartzen ari zela pixkanaka. Baina Elx aurkari deserosoa da, eta berean jarrraitu du. Erasoan asmatuz, eta batez ere defentsan zulo gutxi utziz. Bera Berari kosta egiten zitzaion golak sartzea.

Atsedenaldira 13-14 iritsi da aurretik Elx. Aldagelatik bueltan, gauzek okerrera egin dute Bera Berarentzat. Hor hautsi du partida talde kataluniarrak. Jokaldiz jokaldi, aldea handituz joan da, eta zazpi golen aldea lortu du: 20-27. Adorez, partidari buelta ematen ahalegindu dira gipuzkoarrak, baina ez dute lortu. Nahiz eta azken txanpan apur bat murriztu duten aldea: 24-28. Imanol Alvarezek berak ez dio porrotari aitzakiarik jarri. "Ez gara ondo aritu. Elxek partida ona jokatu du, eta ez dugu asmatu haren defentsa lan onari aurre egiten".


Summary: Egoiliar bat eta langile bat kutsatu dira Donibane Lohizuneko geriatria zerbitzuan. Adineko batek eta osasun langile batek eman dute positibo PCR proban. Bisitak debekatu dituzte.

Baionako ospitaleak Donibane Lohizunen (Lapurdi) daukan geriatria zerbitzuan, COVID-19 gaitzak kutsaturiko bi pertsona atzeman dituzte. Lehena, adineko egoiliarra da; bigarrena zerbitzuko osasun langilea. Abuztu bukaeran atzeman zieten gaitza biei; eta Eskualdeko Osasun Agentziak baieztatu du zerbitzuko langile eta egoiliar guziei egin dietela proba. Emaitzen zain daude orain, eta, anartean, bisitak debekatu dituzte.

Egoitzan, 75 urtetik gorako pazienteak artatzen dituzte, epe motz zein luzeetarako.


Summary: Martin Villa epaitua eta kondenatua izan dadila eskatu dute Iruñean. Gaur arratsaldean galdekatuko du Servini epaile argentinarrak Martin Villa ministro ohi frankista, gizateriaren aurka gauzaturiko krimenengatik. Telematikoki hartuko dio deklarazioa.

Iruñeko Justizia Jauregiaren parean egin dute protesta, frankismoa epaitua izan dadin eskatzeko. 78ko Sanferminak Gogoan plataformak egin du deialdia elkarretaratzeko, eta protestarekin bat egin dute beste zenbait eragilek: hala nola, parte hartu dute Martxoak 3 elkarteak, Joseba Barandiaranen familiakoek, Goldatu elkarteak, Intxorta 1937 Kultur Elkarteak, Egiari Zor Fundazioak, Amapola del Camino-k eta Mirandako Elkarte Errepublikanoak.

Bertaratutakoek babesa adierazi diote Servini epaileak bultzaturiko kereila argentinarrari, eta argitu dute hain justu hori bera dela frankismoaren krimenengatik irekitako akzio penal bakarra. Iruñean bildu direnen esanetan, kereilak agerian uzten ditu erregimen frankistan giza eskubideen kontrako “bortxatze masibo eta sistematikoetakoak”. Espero dute hori bide izatea “Rodolfo Martin Villa epaitua eta kondenatua izateko ateak zabaltzeko”.

Bestalde, gogora ekarri dute Martin Villak “kitatu gabeko kargu aunitz” dituela Euskal Herrian. “Ministro zelarik, krimen eta sarraski polizial eta parapolizial ugari egin ziren gure herrian”, esan du Presen Zubillaga 78ko Sanferminak Gogoan plataformako kideak, eta zerrendatu egin ditu horietako batzuk; Gasteizko martxoaren 3koa, Jurramendikoa, eta 1978ko sanferminetakoa, besteak beste. Haren esanetan, Martin Villa “gako” izan zen horietan guztietan. Bera karguan zelarik, 90 pertsona hil zituzten osotara.

Halaber, Zubillagak azaldu du oztopoak ugari izan direla azkenik gaur Martin Villari eginen zaion galdeketa gauzatu ahal izateko. “Espainiako instituzioek ez dute inoiz deus egin bortxatze larri horiek jazarri, epaitu eta zigortzeko. Aitzitik, babestu egin dituzte”, salatu du Zubillagak, eta, era berean, gogor kritikatu du berriki Espainiako lau presidente ohik Martin Villari erakutsitako babesa: “Jarrera lotsagabea pertsonaia horiena”, esan du. Dena dela, argitu du jokabide horrek ez dituela harritu, “tamalez”. Aldarrikatu du hain justu Espainiako presidente ohi horiek direla, hein handi batean, “frankismoak gizateriaren aurka gauzaturiko krimenen erantzuleekin izandako inpunitate politikaren egileak”.


Summary: Frantziako Gobernuak murriztu du zaurgarrientzako lan geldialdia. Minbizia, immunoeskasia, adinekoen diabetea eta giltzurrun eskasia dutenek soilik ukanen dute etxean egoteko baimena.

Deskonfinamendutik geroz, koronabirusaren aitzinean zaurgarri zirenei etxeratze baimena ematen ahal zien medikuak. Eritasun anitz sartzen ziren baimena lortzeko irizpideetan; eta, horren bidez, telelana egiten ahal zuten eriek. Lanbideagatik telelana egiten ahal ez zutenek, langabezia partziala eskuratzen ahal zuten. Bestalde, pertsona zaurgarri batekin bizi diren langileek ere lor zezaketen etxean egoteko baimena. Frantziako Gobernuak ordea, «birusarekin bizitzen ikasi beharra» azpimarratu du azken hilabeteetan, eta ekonomia berriz bultzatzeko asmoz, lanera itzultzeko dinamika bultzatu du.

Hala, zaurgarri direnek pandemiagatik lan geldialdia lortzeko irizpideak murriztu ditu gobernuak. Oraindik goiti, lau patologia baizik ez dira sartzen irizpide horietan: minbizia, immunoeskasia, 65 urtetik gorakoen diabetea —erretretarako adin legala 65 urte da Frantziako Estatuan—, eta giltzurrun eskastasuna edo dialisia dutenak. Alta, beste gaitz frankok eragiten dute zaurgarri izatea; hala nola bihotzeko eritasunek, asmak eta obesitateak, besteak beste.

Koronabirusak jota Frantziako Estatuan hil direnen zerrenda begiratuta, bihotzeko eritasunak dituztenek irudikatzen dute kopururik handiena: %34; arnas eritasunengatik zaurgarri zirenak %13 dira hildakoen artean.


Gasteizko Maratoia, bertan behera

Summary: Gasteizko Maratoia, bertan behera. Aurtengo lasterketa ez egitea erabaki du antolakuntzak, COVID-19arengatik.

Gasteiz maratoirik gabe geratuko da aurten. Antolakuntzak erabaki du bertan behera uztea Martin Fizen izena daraman proba, COVID-19arengatik. Irailaren 27ra atzeratu zuten maiatzean egitekoa zen lasterketa, baina, azkenean, hil honetan ere ez da izango. "Korrikalarien, laguntzaileen, antolatzaileen eta ikusleen osasuna ezin dira bermatu, eta horregatik hartu dugu erabakia".

Izena emana dutenentzat, hiru aukera prestatu dituzte, denak ere irailaren 30a baino lehen gauzatu beharrekoak: aurtengo zenbakia edo dortsala 2021eko probarako gordetzea; dirua itzultzeko eskatzea eta, beraz, datorren urteko probarako lekua galtzea (tramitazioa 3 € kostako da); edo izena ematerakoan ordaindutakoa antolakuntzari ematea.


Summary: Lutsenkok ihesean irabazi du lehia gutxiko etapa menditsua. Astanakoak Lusetten utzi ditu atzean iheskideak, eta sendo eutsi dio aldeari. Sua pizteko beste aukera bat galdu dute Tourra irabazteko hautagaiek. Yatesek jarraitzen du horiz jantzita

Alexey Lutsenko (Astana) izan da nagusi Frantziako Tourreko seigarren etapan, eguneko ihesaldia borobilduta. Mendaterik gogorrenean, Lusetten (11,7 kilometro eta %7,3ko pendiza) egin du aurrera, eta ezin izan du inork ere harrapatu. Tourrean etapa garaipen bat lortzen duen bigarren txirrindulari kazakhstandarra da, Astanako zuzendari Alexander Vinokuroven ostean. Ihesaldian ez da borroka handiegirik egon; bada, are gutxiago onenen multzoan. Min egiteko moduko igoera zen Lusette, baina faboritoek nahiago izan dute Ineosen erritmo mantsoari jarraitu. Hala, lidertzari inolako arazorik gabe eutsi dio Simon Yatesek (Mitchelton).

A ihesaldirik egon. Gaur, ordea, maila handiko multzoa osatu da lasterketa buruan, Nicolas Roche (Sunweb), Neilson Powless (Education First), Remi Cavagna (Deceuninck), Edvald Boasson Hagen (NTT), Greg Van Avermaet (CCC), Daniel Oss (Bora), Jesus Herrada (Cofidis) eta Lutsenkorekin. Lauak ziren etapako lehen 140 kilometroak, eta zati hori bidea egiteko probestu du zortzikoteak. Sei minututik gorako aldea hartu du, eta ondo eutsi dio kilometroen joanean. Ordea, Jumbo Visma lanean jarri da Costen, eguneko lehen mendatean, eta Ineosek lekukoa hartu dio Mourezesen gora. Hala, tropelak 2.40ra jaitsi du aldea.

Lusetten, ordea, lasterketa kontrolpean mantendu nahi izan du talde britainiarrak. Ez du batere estutu, akaso Egan Bernalen ahuldadeak bistara ez zitezen. Une aproposa izan zitekeen kolonbiarrari eraso egiteko, baina aurkariek gurpilean iraun dute, zirkinik ere egin gabe. UAEk Fabio Aru bidali du aurrera, baina eraginik gabeko mugimendua izan da. Jumbo Visma, berriz, itzalpean gelditu da, azken egunetan zeresana eman ondotik. Hori horrela, arnasa hartu dute iheslariek, eta etapa irabazteko erasoei ekin diete. Powless bitan saiatu da, baina Lutsenko izan da azkenean nagusitu dena. Hari jarraitzen saiatu da Herrada, atzetik aurrera eginda, baina Astanakoak bestelako pedal kolpea zeraman. Mont Aigoualen, Mitchelton jarri da tropelaren buruan, Mikel Nieve lanean jarrita. Mendate etzana zen, eta hor ere ez dira mugitu oilarrak. Matxura izan du Tadej Pogacarrek (UAE), baina azkar batean egin du bat tropelarekin. Esprintean, bizi abiatu da Julian Alaphilippe, eta segundo bat urratzea lortu du. Gaur ez dute nekaturik hartu, eta hurrengo etapan atseden hartu ahal izango dute hautagaiek, laua izango baita. Ezusterik ezean, esprinterren arteko buruz-burukoan erabakiko da.


Summary: Bost faboritoak, Cabo eta Zarautz sailkatu dira Kontxako Bandera jokatzeko. Zierbenak egin du denbora onena, ezusterik izan ez duen sailkatze estropadan, eta datozen bi igandeetan estropada ospetsuenean ariko diren zortzikoa osatu da, Donostiarrarekin batera. Ondarroa geratu da kanpoan 2,32 segundogatik.

Kontxako sailkatze estropadan gertatu izan dira ezusteak, baina gaur ez. Halakoak gertatzeko, eguraldi aldaketak eta itsaso nahasiak izaten dituzte bidaide ezuste emaileek, eta horrela izanda ere, beti ez da sorpresarik izaten. Gaurko baldintzak oso onak ziren. "Inoizko onenak", esan du Oscar Hermo Caboko patroiak. Itsasoa, eguraldia eta talde handienen berezko dohainak alde izan dituztela, batere arazorik gabe sailkatu dira kiniela guztietan zeuden bost traineruak: Zierbena, Orio, Hondarribia, Santurtzi eta Urdaibai. Cabo ere aurreikuspen gehienetan zegoen, eta Kontxan ariko da. Zarautz izan da zazpigarren sailkatua, eta horrek ere aukerak zituen beste talde batzuekin lehia estuan. Hain zuzen, azkeneko lekuaren bila aritzeko multzoan zen Ondarroaro tokatu zaio zortzigarren postu petrala, eta hutsagatik, gainera, 2,32 segundo baino ez dizkio atera Zarautzek.

Azkena sailkatu dena izan da aurrena ateratzen, zozketak horrela erabakita. Zarautz itsu-itsuan atera da, batere erreferentzia eta daturik gabe. "Gurea egitera gara atera gara", esan du Aitzol Garro patroiak. Bai egin ere. Arraunean ondo egiteko pentsamendua bakarrik buruan, hasieratik atera da 'Enbata' egurrean. Ziaboga bakarrean barruan izateko saritxoa eman dio horrek, eta bueltako luzean, sari txikia sari handi bilakatu du. Baina Igor Gurutxarri arraunlariak lanak bukatu eta lehorrean esan duen bezala, "nire bizitzako hamar minutu luzeenak igaro ditut beste taldeek lanak bukatu bitartean". Azkenean, merezi izan da zain egoteak, eta Zarautzek Kontxa lehiatuko du berriz; azkenekoa 2007an izan zen. Asteburuan kolpea hartu zuen Galizian, Eusko Label ligako kanporaketa jokatzera bideratu baitzuten hango bi emaitzek, baina azkar jaiki da.

Zierbena zetorren Zarautzen atzetik hurrenkeran, eta airean ibili da gaur traineru zuria. Kanpoan, denbora onena egin du, eta beste horrenbeste egin du bukaeran. Sailkatzera baino zerbait gehiago egitera joan da gaur, Juan Zunzunegik gero esan duen moduan: "Iganderako, taldeari heldutasun puntua eman nahi izan diogu". Emaitza historikoa da Bizkaiko mendebaldeko traineruarentzat, lehen aldiz irabazi duelako sailkatze estropada.

Oriok egin du gaur bigarren, eta atera ere Zierbenaren atzetik atera da. Gaurko emaitzei ez zaie buelta asko eman behar, baina oriotarren kasuan, azken estropadetako gorabeherak gozatzeko balioko die bigarren egin izanak, eta Zierbena indartsuak 3,88 segudo bakarrik atera izana datu ona da Jon Salsamendi bezalako motibatzaile on batentzat arraunlarien buruetan eragiteko.

Hondarribiak egin du laugarren, Orioren gainean, 88 ehunenetara. Lana bete eta barrura, baina ez edozein moduz eta zabarkeriz. "Sailkatzeaz gain, aurkariengandik gertu ibili nahi genuen", esan du Mikel Orbañanosek. Kanpora eta barrura lana doitu, eta egin beheharrekoa ondo taxutu du azken bi urteetan bandera ospetsua herrira eraman duen taldeak.

Santurtzik ere bete du berea. Kanpora uste baino gehiago sufritu duela ematen dute aditzera denborek, Zarautzek baino lau segundo bizkorrago eman duelako buelta, eta Ondarroak baino zazpi bizkorrago. Bueltako luzean hortzak estutu beharrean izan da, eta ondo ema dio buelta lanari eta emaitzari. Barrura denbora ona eginez, laugarren izan da gaur, Zierbenagatik 13,06 segundora. Mikel Azkarate arraunlariak gaurko estropadaren arriskuez hitz egin du: "Gure lana egin dugu, eta gustura. Sailkatzea da garrantzitsua, arriskutsua izaten delako gaurkoa".

Urdaibairi bukatu zaio halako batean abuztu madarikatua, gauzak aldrebes atera baitzitzaizkion aurreko hilabetean. Iraileko lehen estropadan, uztaileko itxura eman du, eta estutasun handirik gabe egin du barrura, aurrenekotik 14,38 segundora, nahiz eta ziabogan, Santurtziren denboretan ibili. Gustura azaldu da Jon Elortegi arraunlaria eta entrenatzailea: "Pozik gaude. Arraunean ondo egin behar izaten da sailkatzeko, eta horixe egin dugu".

Bizkaiko bi talde indartsu horiek baino segundo bat azkarrago ibili da kanpoan Cabo. "Kanpora ondo joan gara", esan du Hermok gero, "barrura ez hainbeste, ordea", gehitu du segituan. Sailkatu direnen artean, Galiziako taldea izan da kaxkarrena bueltako luzean, baina sailkatu egin da, eta urteko helburua beteta, pozik dira.

Gaurko egunez, beti izaten da kolpea hartzen duen norbait, eta Ondarroa izan da gaur. Iaz, garai honetan, poza eta algara zen nagusi herrian eta Donostiako arranplan, sailkatze estropada irabazi eta 24 urtere buruan berriz ere sailkatu egin zelako. Gaur, kontrako sentimenduarekin dira, baina "harro", Iñaki Errasti arraunlari eta entrenatzaileak esan duen bezala: "Gure lana egin dugu, baina ezin izan da. Kanpora ondo joan gara -Zarautz baino hiru segundo okerrago-, baina barrura gehiago kosta izan zaigu".

Ondarroaren atzetik Ares geratu da, Zarautzengandik 9,82 segundora. Barrurako luzean galdu ditu aukera guztiak. Pedreñaren aurretik Isuntza sartu da, Zarautzengandik 13,58ra, eta ondoren, KAE 1 ligako aurtengo garailea. Bazen jakin minik talde horren inguruan, eta ziabogan, Zarautzek baino zazpi segundo makalago ibilita, aukerak izan ditu bueltako luzean. Baina hortxe joan zaizkio aukerak, eta sailkatzetik 17,56 segundora geratu da. Azkena izan da helmugan sartzen Pedreña, eta San Pedrok zeharkatu du helmuga haren aurretik. Mikel Arostegi pasaitarren arraunlari eta entrenatzaileak gero esan duenez, baldintzak txartu egin dira estropada aurrera joan ahala: "Uste genuen haizeak behera egingo zuela, baina zakartu egin da, eta ez digu mesederik egin". San Pedro 11. izan da, Zierbenatik 53,34ra.

Igandeko txandak

Honela geratu dira lehen iganderako txandak (11:00etan hasiko da gizonezkoen estropada):

1. Donostiarra, Zarautz, Urdaibai eta Santurtzi. 2. Orio, Hondarribia, Cabo eta Zierbena.


Summary: Urkullu aukeratu dute Eusko Jaurlaritzako lehendakari, hirugarrenez. EAJko hautagaiak aldeko 40 boto jaso ditu, eta Maddalen Iriarte EH Bildukoak 21. Etzi egingo du Urkulluk karguaren zina, Gernikako juntetxean.

Iñigo Urkullu Renteriak jarraituko du Eusko Jaurlaritzako lehendakari karguan, hirugarrenez hautatua izan eta gero. 2012ko eta 2016ko bozketetan ez bezala, Eusko Legebiltzarraren gehiengo osoaren babesa jaso du EAJko lehendakarigaiak: jeltzaleen 30 legebiltzarkiderenak -berrogeialdian dagoela eta, ezin izan du botorik eman Irune Berasaluzek- eta PSE-EEko hamarrenak. Legealdia inoizko babes handienarekin zuzentzeko modua du beraz Urkulluk, eta, bururaino eramanez gero, hamabi urte egingo ditu lehendakaritzan.

Amaieran, Urkulluk eskerrak eman dizkio legebiltzarrari: «Nire esker beroena sailburu guztioi eta beraien lantaldeei. Ohore handiena da Euskadiko Lehendakaria izatea, apalik eta ardura osoz hartzen dudan erantzukizuna. Beti ere Euskadiren alde».

Urkulluk etzi egingo du karguaren zina, Gernikako juntetxean (Bizkaia). 12:00etan izango da ekitaldia, eta ondoren emango du gobernuaren osaketaren berri. Orain arte argitaratutako informazioen arabera, 11 sail izango ditu Jaurlaritza berriak, eta bi lehendakariorde; alderdi bakoitzeko bana. Izango dira aldaketak aurreko legealdikoarekiko; izan ere, gaur bertan jakinarazi dituzte Eusko Legebiltzarrak izendatzeko alderdiek proposatuko dituzten senatarigaiak, eta Estefania Beltran de Heredia Segurtasun sailburua izango da jeltzaleen proposamena.

09:30ean hasi dute inbestidura saioa, ezohikoa; maskarak jantzita legebiltzarkideak, eta ohi baino publiko gutxiago, segurtasun neurriek hala behartuta. Iriarte izan da hitza hartzen lehena, bere gobernu asmoak aurkezteko. Koronabirusak eragindako krisiari aurre egiteko proposamenak aurkeztu ditu Iriartek; besteak beste, hezkuntzan ratioak jaistea eta curriculumak moldatzea, osasungintzari diru gehiago ematea eta zerbitzu sozialak indartzea. Esan du EH Bildu prest dagoela «trantsizio feminista, ekologikoa eta pertsonak botere publikoen ekintzaren erdigunean jarriko dituena» abiatzeko. «Ekintzarako garaia da, politika egiteko modu berri batena», haren hitzetan. Saioaren zuzeneko kontakizuna egin du BERRIAk.

Beste ordu eta erdi izan du Urkulluk ere bere egitasmoa aurkezteko; pandemiak eragindako krisiari hiru aldetatik erantzungo diotela adierazi du: osasungintzatik, enplegutik eta gizarte kohesiotik. Esan du datorren legealdia «COVID-19aren legealdia» izango dela, eta bi betebehar nabarmendu ditu: osasun sistema ez kolapsatzea eta «ekonomiaren koma» etetea. Goizeko saioan zehar ezagutarazi dute EAJk eta PSE-EEk gobernu akordio osoa.

Arratsaldean izan dute alderdiek bi hautagaien egitasmoei buruzko iritzia emateko txanda. Besteak beste, Miren Gorrotxategi Elkarrekin Podemosen Eusko Legebiltzarreko bozeramaileari «autokonplazientziazkoa eta kontinuista» iruditu zaio Urkulluren hitzaldia. «Elkarrekin Podemosek ez du hori babesten», adierazi du. Autokritika falta egotzi dio Carlos Iturgaiz PPko bozeramaileak ere. PSE-EEko Eneko Anduezak, berriz, uste du agerian geratu dela bi proiektu daudela aurrez aurre. Bestelako iritzi bat du haien gainean, baina: «Bata proiektu sendo eta sinesgarri bat da, eta bestea, oposizioko buru izan nahi duen hautagai baten proiektua», esan du.


Summary: Voxen aurkako protestan atxilotutakoak aske geratzen hasi dira goizaldean. Hamabost lagun atxilotu dituzte Santurtzin, Voxen ekitaldi baten aurkako protesta batean. Desordena publikoak egitea egotzita atzeman dituzte.

Ertzaintzak hamabost pertsona atxilotu zituen atzo arratsaldean Santurtzin (Bizkaian) Voxen ekitaldi baten aurka protestan ari zirela. Eusko Jaurlaritzako Segurtasun Sailak jakinarazi duenez, desordena publikoak eragitea leporatuta atzeman dituzte. Goizalden aske geratzen hasi dira, bermea ordainduta, Euskadi Irratiak jakinarazi duenez.

Jaurlaritzaren arabera, 200 pertsona baino gehiago batu dira Voxen aurkako protestara, eta, besteak beste, "Ezkerraldetik ez dira pasako" leloa zeramaten kartelak erakutsi eta "Euskal Herria antifaxista" eta "Alde hemendik" oihukatu dute.

Ultraeskuinaren ekitaldian zen Javier Ortega Smith alderdiko idazkari nagusia. Ertzaintzak inguratu egin du ekitaldia egitekoa zen plaza, soilik ekitaldian parte hartzekoak zirenak sar zitezen.

Protestan, hainbat lagunek edukiontziak gurutzatu dituzte Santurtziko kale batzuetan, eta botilak eta harriak jaurti dizkiete ertzainei. Bi polizia zauritu dira.


Summary: Cristina Uriarte: «Egoera arlo guztietan da zaila». Esan du sindikatuek irailaren 15erako deitu duten grebak «atsekabea» eragin diola, arlo guztietan ekiteko unea dela adieraziz. Iragarri du jarraipen estuagoa egingo dutela haurrak eskolara doazela bermatzeko. Sindikatuekin bilduko direla adierazi du, baina ez noiz.

Gaur goizean Radio Euskadin egin dioten elkarrizketan Cristina Uriarte Eusko Jaurlaritzako jarduneko Hezkuntza sailburuak esan du «atsekabez» jaso duela hezkuntzako sindikatuek irailaren 15erako iragarri duten greba. Argudiatu du egoera arlo guztietan dela zaila eta ekiteko eta laguntzeko garaia dela. Deialdi horrek ez duela ikasturte hasiera aldatuko, gaineratu du.

Ikasturtea astelehenean hasiko da Araban, Bizkaian eta Gipuzkoan, eta, planifikazio, baliabide eta solaskidetza falta salatuz, gaur erregistratuko dute greba sindikatuek. Uriartek dio ikasturte hasiera garaiz prestatu zela, eta ekainean protokolo bat bidali zutela ikastetxeetara, prestatzen has zitezen. Protokolo hori apur bat egokitu dutela esan du, gaur egungo egoera aintzat hartuta, eta hori Osasun Sailaren irizpideak jarraituz egin dutela gaineratu du. Baztertu egin du irakasleei koronabirus probak egitea, «egun bakarrerako balio duelako emaitzak».

BERRIAk gaur argitaratu duen erreportaje batean, hainbat ikastetxetako zuzendariek azaldu dute oraindik ez dutela babes materialik jaso. Zuzendariek kezka dute ea hartu dituzten neurriak nahikoa izango diren eskolen bidez COVID-19a ez zabaltzeko. «Baliabide asko jarri dira, eta behar direnak jarriko dira ikasturtea behar bezala has dadin», adierazi du Uriartek, eta ikastetxeak seguruak izango direla uste duela, baina baita jendea kutsatu daitekeela ere, beste edozein lekutan bezala.

Ikasleen gurasoei gogorarazi die ulertzen duela beldurra izatea, baina haurrek ikastetxera joan behar dutela eta ardura hori gurasoena dela. Iragarri duenez, beste ikasturte batzuetan baino jarraipen estuagoa egingo du Jaurlaritzak eskolara nor ez den joaten jakiteko.

Ratioez ez dutela hitz egin ere esan du, ezarri dituzten neurriak «argiak» direlako eta ikastetxeetako jarduna bermatzen dutelako, «dauden baliabideak» aintzat hartuta. «Sare publikoan estatu guztiko ikasle kopuru txikiena daukagu irakasle bakoitzeko: hamar ikasle irakasleko», argudiatu du. Mila irakasle gehiagoren kontratazioaz adierazi du pixkanaka hasiko direla ikastetxeetara iristen, ikasturtea hasi ostean. Solaskidetzaren inguruan, Uriartek esan du ikasturte amaieran bildu zela sindikatuekin, eta bilduko dela Eusko Jaurlaritza horiekin, baina data zehatzik eman gabe. «Aintzat hartu behar da zer egoeratan dagoen gobernua, eta denok antolatu».


Summary: Otegi: «EAJ-PSEren eredua zaharkitua dago eta jite autoritarioak ditu». EH Bilduko koordinatzaile nagusiaren ustez, atzo agerian geratu zen «ezkerretik eta burujabetzatik» badagoela «lidergoa».

Atzoko inbestidura saioari buruz mintzatu da Arnaldo Otegi EH Bilduko koordinatzaile nagusia Naiz irrati katean, eta bertan esan du «bi eredu» aurrez aurre egon zirela saio horretan. Alde batetik, EAJren eta PSEren eredu «zaharkitua» ikusi zela uste du: «Termino nazionaletan eta gobernantza ereduan zaharkitua da, eta jite autoritarioak ditu». Maddalen Iriarte EH Bilduko hautagaiak, ordea, «eredu alternatiboak» planteatu zituela erakutsi zuen, Otegiren ustez. Bestetik, kritikatu egin du Elkarrekin Podemosen jarrera, hauteskunde kanpainan ezkerreko bloke bat osatzeko aukerak defendatu zituelako, baina atzoko saioan abstenitu egin zelako Iriarteren hautagaitzan. «Iriarte babestuz seinale bat bidaltzen zela esan genien, baina uko egin diote, oraingoz, aukera horri». Hala ere, Otegik uste du «oso argi» geratu dela ezkerretik eta burujabetzatik badagoela alternatiba planteatzen duen «lidergo bat».

Otegik azpimarratu duenez, EH Bilduren lehentasunak dira jendearen osasuna, enplegua eta pandemiaren ondorioei aurre egitea, baina, horrekin batera, burujabetzaren eztabaida ere mahai gainean jarri behar dela uste du. «Guk akordioetarako eskua luzatua izango dugu, baina norabidea aldatu nahi baldin bada eta lehentasunak argi baldin badaude», ohartarazi du. Autogobernu alorrean urratsak egiteko garaia dela iritzi dio Otegik, eta dei egin die EAJri eta PSEri euren akordioa aurkezteko: «Guk gurea jarriko dugu mahai gainean, eta gero, jendeak erabaki dezala». Hala ere, EAJk autogobernu lantaldean egingo duenarekin «esperantza handirik ez» duela esan du EH Bilduko buruak.

Ortuzar, eskua luzatuta

Andoni Ortuzar EAJren EBBko buruak ere hizpide izan du atzoko inbestidura saioa Radio Euskadin egin dioten elkarrizketan. Azpimarratu du «zintzoa» dela akordioak lortzeko EAJk oposizioari egin dion eskaera, eta eskaintza horri legealdi osoan eutsiko diotela. «Denon ahaleginak eta lana behar ditugu krisitik ateratzeko, eta gu buru-belarri jarriko gara adostasun handienak lortzeko».

Oposizioko taldeek atzoko inbestidura saioan egindako diskurtsoak «erretorikoak» izan zirela iritzi dio Ortuzarrek, eta alderdiei eskatu die jarreraz aldatzeko. Bereziki EH Bilduren jarrera kritikatu du EAJko buruak: «Espero dut atzokoa EH Bilduren azken propaganda ekitaldia izatea».

EAJren eta PSEren arteko gobernu akordioak autogobernuari buruz jasotzen duen proposamenaz ere galdetu diote Ortuzarri, bi alderdiek desadostasun adostu gisa hitzartu baitituzte estatutu berriari buruzko proposamenak. Iritzi ezberdinak publikoki defendatzeko askatasuna izango dute bi alderdiek, joan den legealdian bezala. Hala ere, Ortuzarrek zehaztu du EAJk «gidatuko» duela estatutu berria aurrera ateratzeko prozesua, eta «bultzada» emango diola Autogobernu Lantaldearen lanari. Gaineratu duenez, EAJk autogobernuaz duen ikuspegia gobernuko beste bazkidearena baino «aurreratuagoa eta handinahiagoa» da, eta gehiago errespetatzen du gizartearen gehiengoaren borondatea.


Summary: Txibitek ez ditu Espainiako errege-erreginak gonbidatu Vianako Printzea sarira. Nafarroako lehendakariak azpimarratu du «saria jaso behar duen horrengan» jarri behar dela arreta, eta Uxue Barkosen bideari segitu dio: Espainiako errege-erreginak ez dira izango datorren irailaren 19ko sari banaketan.

Orain bi egun eman zuen erabakiaren berri Javier Remirez Nafarroako Gobernuko bozeramaileak. Datorren irailaren 19an izango da sari banaketa Erriberrin (Nafarroa) —Carlos Canovas argazkilariak jasoko du—, eta aurreko legealdian Uxue Barkos (Geroa Bai) lehendakari ohiak egin moduan, Maria Txibite (PSN) buru duen gobernuak ere ebatzi du hobe dela Espainiako errege-erreginak ekitaldian ez egotea.

Remirezen arabera, errege-erreginak ez gonbidatzearen arrazoia da nahiago dutela ekitaldia saria jaso duenaren bueltan egitea, eta nabarmendu du irabazleari «errekonozimendua» ematea dela lehentasuna. Edonola ere, Espainiako Errege Etxearekin harreman jarraitua dutela azaldu zuen bozeramaileak, eta «leialtasun instituzionala» dietela: «Errege-erreginek Nafarroan presente egoten segituko dute». Epe laburrean Felipe VI.a Berboikoa erregea eta Leticia Ortiz erregina Nafarroara bisitan joateko egunak ixten ari direla ere aurreratu zuen Remirezek.

Argazkilaritza bizibide

Aurten Carlos Canovasek (Hellin, Espainia, 1951) jasoko du saria. Iruñeko Ateneoak aurkeztu zuen Canovasen hautagaitza, argudiatuta haren ibilbideak «profesional onartu eta miretsia» bihurtu duela, eta Nafarroako eta Espainiako museo eta arte zentroetan erakutsi dituela bere lanak. Hain zuzen ere, Rebeca Esnaola Nafarroako Gobernuko Kultura eta Kirol kontseilariak hori bera nabarmendu du gaur eguerdian egindako agerraldian.

Canovas Hellinen, Albaceten jaio zen, baina haurra zela lekualdatu zen Iruñera. 1970ean egin zuen bere lehenengo dokumental zinematografikoa, baina 1972tik aurrera argazkilaritzari eman zion lehentasuna.


Agerraldi bat detektatu dute Larresoron

Summary: Agerraldi bat detektatu dute Larresoron. Larresoroko besta batzordeko zazpi gazte kutsatu dira. Herriko ostatua hetsi dute, «prebentzioz».

Larresoron (Lapurdi), agerraldi bat atzeman du Eskualdeko Osasun Agentziak. Oraingoz, zazpi gazte kutsatu dira, eta bakartuta daude. Arcachonera (Okzitania) bidaiatu zuten besta batzordeko gazteek, eta baliteke han kutsatu izana. Agentziak gazteekin kontaktuan izan diren pertsonak identifikatu ditu, eta etxeratze agindua eman die.

Larresoroko ostatua hesteko erabakia hartu dute jabeek «prebentzio neurri» gisa, eta langile guztiei eginen diete PCR proba.

Ipar Euskal Herriko datu zehatzik ez badago ere, 67 kasu ezagutu ziren iragan astean. Atzo, Donibane Lohizuneko (Lapurdi) geriatria zerbitzuan bi kasu atzeman zituzten. Hala, gutxienez 76 dira Iparraldean gaitza duten pertsonak, azken datuen arabera.


Summary: AEBetako polizia batek hil egin du Trumpen jarraitzaile bat hiltzeagatik susmagarria zen gizona. Tirokatu egin dute hura atxilotzen saiatzen ari ziren bitartean.

AEB Ameriketako Estatu Batuetan Poliziaren indarkeriaren auziak ez du etenik, eta beste hilketa bat jazo zen atzo. Kasu honetan, herrialdeko agente federal batek Donald Trump presidente estatubatuarraren jarraitzaile bat hiltzeagatik susmagarria zen gizona hil du, tiroz, hura atxilotzen saiatzen ari ziren bitartean.

The New York Times egunkariaren arabera, Michael Forest Reinoehl da Poliziak hil duen gizona, eta joan den asteburuan Portlanden izandako liskarretan Trumpen jarraitzaile bat hil izana leporatzen zioten. Lacey herrian hil dute, Washingtonen. Justizia Departamentuaren arabera, agenteek adierazi dute Reinoehli tiro egin ziotela hark “pistola bat” zuelako; ikertzaileek oraindik ez dute hori berretsi.

Ostegunean Vice News katean argitaratutako elkarrizketa batean, Reinoehlek itxuraz onartu egin zuen berak hil zuela Aaron J. Danielson, Trumpen jarraitzailea eta Patriot Prayer mugimendu ultraeskuineko kidea zena –bi tiro jaso zituen-, adieraziz “ez zuela beste aukerarik”, eta bere buruaren defentsan aritu zela, Danielsonek berari eta bere lagun bati labanaz eraso egin zielako. Istiluak arrazismoaren eta Poliziaren indarkeriaren aurkako protestarien eta Trumpen jarraitzaileen artekoak izan ziren.

Reinoehl oraindik ez zuten formalki akusatu Danielsonen hilketagatik, eta gertakaria ikertzen jarraitzen zuela esan zuen atzo Portlandeko Poliziak.


Summary: Martin Villa: «Ezinezkoa da trantsizioan genozidiorik gertatu izana». Ministro ohi frankistak errugabea dela defendatu zuen atzo, Maria Servini epailearen aurrean.

Rodolfo Martin Villa diktadurako ministro ohiari deklarazioa hartu zion atzo Maria Servini epaileak, saio telematiko baten bidez, Argentinako enbaxadaren egoitzan. Argentinan frankismoko krimenak ikertzeko abian duen auziaren barruan hartu zion deklarazioa. Martin Villak bere errugabetasuna defendatu zuen, eta trantsizioaren rola goraipatu. Ministro ohiak esan zuen trantsizioa «frankismoaren amaieraren eta demokraziaren arteko zubia» izan zela, eta ukatu egin zuen «genozidiorik» egon zenik. Joan den abuztuaren 25ean, epaileari bidalitako gutun batean, Martin Villak ukatu egin zuen trantsizioan «genozidiorik» egon zela, eta atzo ideia bera berretsi zuen epailearen aurrean; trantsizioa «etaparik onenetako bat» izan zela esan zuen eta «ezinezkoa» dela genozidiorik egotea. Akusazio hori egitea «ikaragarria« dela salatu zuen.

Hiru ordu inguru iraun zuen Martin Villaren deklarazioak, eta, albiste agentziek zabaldu dutenez, ministro ohiak esan zuen Argentinako kereila «oinarririk gabekoa» dela. Kereilan jasota dauden akusazioak ukatu zituen, eta nabarmendu 1977an hauteskundeak egin baino lehen preso politiko guztiak kartzelatik atera zirela eta erbesteratuak itzuli egin zirela, eta hori berak eta beste askok trantsizioaren eta 1978ko Konstituzioaren alde egindako «lanari esker» gertatu zela. «Kereilaren bertsioa egia balitz, Adolfo Suarezi ere genozidioa edo gizateriaren aurkako krimenak leporatuko zizkioten, eta ez naiz ausartzen horri buruz iritzi bat ematera». Gaineratu zuen trantsizioan ez zela egon herritarrak beldurrarazteko eta hiltzeko «plan sistematikorik, orokorrik edota planifikaturik».

1976ko Gasteizko sarraskian izandako erantzukizunaz galdekatu zion Servini epaileak, eta Martin Villak aitortu zuen «akats larriak» egin zirela eta polizia batzuek «herritarren eskubideen aurkako jarrera» izan zutela, baina hori ezin dela gizateriaren aurkako krimentzat jo. «Biktimen mina ulertzen dugu, eta erreparazioa behar dute, baina beste kontu bat da Espainiako trantsizioan genozidioa eta gizateriaren aurkako krimenak egon zirela onartzea». Martin Villak aitortu zuen, hala ere, bera ministro zenean poliziek eta guardia zibilek «heriotzaren bat» eragin zutela bere aginduak betetzean, baina berak ez zuela hilketarik agindu: «Nire aginduak eta gobernuarenak egiaztatuz gero, poliziaren ekintzetan inor hiltzea ekiditea helburu genuela ikus daiteke».

1977ko Amnistiaren Aldeko Astean Poliziak hildako bost pertsonen auzian, honako hau adierazi zion ministro ohiak epaileari: «Heriotza horiek ez ziren nahita pentsatutako plan baten ondorio izan». German Rodriguezen hilketari buruz ere galdetu zion epaileak, baina argibiderik ez zuen eman Martin Villak.

Hamar egun

Orain, Maria Servini epaileak hamar eguneko epea du Martin Villa auzipetu ala haren aurkako prozesua ixten duen erabakitzeko. Gasteizko 1976ko sarraskiagatik, 1978ko Sanferminetako gertakariengatik eta Espainiako indar armatuek 1976 eta 1977 urteen artean hildako beste sei lagunengatik giza hilketaren delitua leporatzen dio Argentinako Justiziak Martin Villari, gizateriaren aurkako krimenaren delitu orokorraren barruan.

Eduardo Fachal frankismoko biktimen abokatuak atzo azaldu zuen epaileak auzia artxibatzea erabakiko balu helegitea aurkeztuko luketela: «Prozesu judizial honetan amaieraraino joango gara». Auzipetzeko froga nahikorik ez duela ebatziko balu, Martin Villak inputatuta jarraituko luke eta, kasu horretan, froga gehiago aurkeztuko lituzke biktimen defentsak.


Summary: "Berriz halakorik ez gertatzea da nahi dudan gauza bakarra". Zaldibarko zabortegian izandako lur jausiak azpian harrapatu zuen Alberto Sololuze. Haren hezurrak aurkitu izanak aurrera egiten lagunduko diela uste du Nahia alabak.

Zaldibarko lur jausia izan zenetik sei hilabete igarota zirela, abuztuaren 17an eta 18an, aurkitu zituzten Alberto Sololuzeren hezurrak zabortegi hartan. Hilabeteetako errusiar mendia gelditu den honetan, “ondo” dagoela dio Nahia Sololuzek (Durango, Bizkaia, 1987).

Abuztuaren 17an aurkitu zuten zure aitaren hezur bat Zaldibarko zabortegian. Zer sentitu zenuen?

Hasieran, ez genekien aurkitu zuten hezurra aitarena zenik, baina nik susmoa banuen. Hezur bat bilatu zutela esan ziguten aurrena, gero pertsona baten hezurra zela. Egia esan, poza sentitu nuen, alde batetik, eta tristura, bestetik. Emozio handiko unea izan zen.

Nola jakin zenuen hezur bat aurkitu zutela?

Egunero kontaktuan egon garen pertsonak deitu zidan; hark esan zidan hezurra aurkitu zutela.

Espero al zenuen halako deirik jasotzerik?

Nik ez neukan esperantza galduta; inguruko jende askok eta amak bai, ordea. “Orain dela ehun urteko hezurrak-eta aurkitzen baldin badituzte, zergatik ez dituzte orain dela sei hilabeteko hezurrak topatuko?”, esaten nuen nik.

(Jarraitu irakurtzen 'Urola Kostako Hitza'-n)


Summary: Ana Urkiza aurkeztu da Eusko Ikaskuntzako lehendakaritarako. Azken zortzi urteetan Iñaki Dorronsorok izan du lehendakaritza, eta ez du jarraituko. Hilaren 19an egingo du batzar nagusia Eusko Ikaskuntzak.

Aldaketa dator Eusko Ikaskuntzara: Iñaki Dorronsorok ez du lehendakari karguan jarraituko, eta Ana Urkiza (Ondarroa, Bizkaia, 1969) aurkeztuko da hautagai gisa. Harekin batera, beste bost lagun aurkeztuko dira Kontseilu Errektoreko kide izateko: Ipar Euskal Herritik, Eguzki Urteaga EHUko irakaslea; Nafarroatik, Isabel Elizalde, gobernuko kontseilari ohia; Bizkaitik, Zelai Nikolas, legelaria eta Gure Esku-ko bozeramaile ohia; Gipuzkoatik, Manu Olariaga, ingeniaria; eta Arabatik, Asier Etxenike, soziologoa eta Aztikerreko arduraduna.

Idazle gisa ibilbide luzea egindakoa da Urkiza, eta euskalgintzaren arloan ere bai. Besteak beste, 2016an Elhuyar saria jaso zuen, enpresetan euskara bultzatzen egindako lanagatik. Eusko Jaurlaritzaren Euskararen Aholku Batzordeko kide ere bada 2000tik. Euskal Idazleen Elkarteko idazkari kudeatzaile izan zen.Gizarte eta Informazio Zientzietako lizentziaduna da, eta Linguistikan diplomatua. Bankoan daramatza azken urteak; besteak beste, barne komunikazioan, formakuntzan eta giza baliabideen arloan aritu da Bankoan.

Eusko Ikaskuntzak irailaren 19an egingo du batzar nagusia, eta bertan egingo dute bozketa. Osasun egoera ikusita, modua jarri dute batzarrean online parte hartzeko, baita botoa delegazio bidez emateko ere.


Summary: Baliteke EBk azarorako izatea lehen txertoa. Kontratu bat du AstraZeneca Erresuma Batuko laborategiarekin, 300 milioi dosi eskuratzeko.

Baliteke urtea amaitu aurretik lehen txertoa izatea EB Europako Batasuneko herrialdeek. AstraZeneca laborategiarekin kontratu bat sinatu du Bruselak, eta, iragarpenen arabera, baliteke azarorako izatea lehen dosiak: 30 milioi inguru. Erresuma Batuko laborategia Oxfordeko Unibertsitatearekin ari da elkarlanean, eta, guztira, 300 milioi dosi eskuratzea adostu du Europar Batasunarekin. Txertoa bigarren eta hirugarren faseen artean dago, eta aurreko faseko emaitzak «itxaropentsuak» izan ziren.

Dosi horiek EBko herrialde guztien artean banatuko dira, biztanle kopuruaren arabera. Izan ere, herrialde guztiek egin dute bat Bruselak eginiko akordioarekin. Helburua, orain, txertoa herrialde guztietara aldi berean eta prezio berean heltzea da. «Ahalegin kolektiboa da, eta banaketa bidezkoa izango da», azaldu dute Bruselako iturriek.

Era berean, Europako Batzordea beste bost laborategirekin akordioak itxi nahian dabil; besteak beste, Sanofi, Curevac eta Modernarekin. Batzordeak nabarmendu du «oso garrantzitsua» dela merkaturatzen diren lehen txertoak eskuratzea, konfinamenduak «oso garestiak» baitira Europarentzat. Europako Batasuna osatzen duten herrialdeei dagokie txertoak nola banatuko diren erabakitzea, baina, lehen urrats «egokia», biztanleen %30a txertatzea izango litzateke Bruselarentzat.


Summary: Bankia eta Caixabank Espainiako banku handiena egiteko negoziatzen hasi dira. Kataluniako eta Madrilgo finantza entitateek CNMVri esan diote bat egiteko negoziazioak hasi dituztela. Operazio hori azken hogei urteetako bat egite handiena litzateke Espainiako banku sisteman

Caixabank eta Bankiaren balizko bat egiteak Espainiako erreskate funtsari (Frob) eragingo lioke, Bankiaren %61,8 estatuarena baita. Edonola ere, banku sistemaren lau entitate handienetako bik egin nahi dute operazioa, eta horren emaitza azken hogei urteotako operaziorik handiena litzateke, bien artean 664.027 milioi euroko aktiboak elkartuko lirateke eta: Kataluniako bankuak 445.572 milioi euroko negozioa dauka, eta Bankiak, 218.455 milioikoa. Interes tasak lur azpian daudela eta Europako agintaritza bat egiteak sustatzen ari dela jakinarazi dituzte negoziazioak banku biek.

Urteko lehen seihilekoari dagozkion zenbakiak aintzat hartuz, CaixaBankek 35.589 langile ditu, 4.460 bulegotan, eta Bankiak, 15.947 langile eta 2.267 bulego. Ez dute jakinarazi banku berriaren akzioen egitura nola geratuko litzatekeen, baina Caixabank da alde sendoa, eta hura litzateke lehen akzioduna, jakina. Ezin da ahaztu, gainera, Bankiaren ia %62 Espainiako Estatuarena dela, Rodrigo Ratok zuzendu zuen hainbat kutxaren bat egitea erreskatatu eta gero.

Bankiak 142 milioi euro irabazi ditu 2020ko lehen erdian (%64,4 gehiago) eta 310 milioi euroko hornidurak egin ditu pandemiaren krisiari aurre egiteko. Caixabankek, berriz, 205 milioiko irabaziak jakinarazi ditu, %67 gutxiago, eta 1.155 milioi euro horniduretara bideratu ditu koronabirusa dela eta. Caixabank Nafarroako banku indartsuena da, eta Hego Euskal Herri osoan presentzia handia dauka.

Bankiaren historia beltza

Bankia 2010eko uztailean jaio zen, krisi ekonomikoak hondoratutako zazpi kutxa elkartu ondoren: Caja Madrid, Bancaja, Caja Canarias, Caja Avila, Caixa Laietana, Caja Segovia eta Caja Rioja. Babeserako Sistema Instituzionala sortu zutela helarazi zuten kutxa horietako zuzendaritzek. Handik gutxira, erakunde bakar gisa ematen hasi ziren emaitzak, eta administrazio kontseilu berri bat eratu zuten. Caja Madridek eta Bancajak 17 kontseilari izendatu zituzten 21eko mahaian. Gero, Bankia marka iritsi zen, 2010eko hondarrean sortutako BFAri lekukoa hartuta.

Bankia sortuta zegoen, eta Espainiako banku sistemaren barruan egon den eskandalu handienak libre zuen bidea. 2011ko uztailean burtsara atera zuten, Rodrigo Rato PPko goi agintari ohiak kanpaia jotzen zuela Madrilgo Burtsan, Bankiako presidente gisa. 360.000 inbertitzaile erakarri zuen operazio horrek, eta handik gutxira Bankia ustelduta zegoela ikusi ahal izan zuten inbertitzaile horiek, ezer askorik balio ez zuten aktibo toxikoz josita.

Epaiaren zain

Ratoren administrazio kontseiluaren kontu makilatuek ezin izan zioten luzaroan eutsi gezurrari, eta inbertitzaileen demanden arrosarioa hasi zen epaitegietan. Atzeraldi Handiaren adar finantzarioak ez zuen su-etenik ematen 2012. urte hartan, eta, eskandaluaren gordinean, Mariano Rajoyren gobernua iritsi zen, erreskatearekin. Maiatzean BFAren %100 erosi zuen estatuak, eta Bankiako lehen akzioduna bihurtu zen. Egun horretan eman zuen dimisioa Rodrigo Ratok, eta Jose Ignacio Goirigolzarriri bidea ireki zion. BBVAko kontseilari ordezkari gisa ibilbide oparoa zuen hark, eta Bankiaren aktibo onenekin bankuari zutik eusteko enkargua jaso zuen Madrildik.

Gauzak horrela, 2012 eta 2013 artean, BFA-Bankiak 17.959 milioi euroko laguntza publikoak jaso zituen; 2010ean beste 4.465 milioi jasota zegoen Madrilgo erakundea. Hala, guztira, 22.424 milioi euro publiko jaso zituen Bankiak, betiere bankuak berak emandako datuen arabera. Erreskate publikoa, burtsaratzea kontuak faltsutu ondoren, Black txartelak... Bankia eskandalu iturri izan da urte askoan, eta Goirigolzarrik lema hartu ondoren beste norabide bat hartzen saiatu da, betiere Espainiak haren eta beste hainbaten aktibo toxikoak Sarebeko banku txarrean pilatu ondoren.

Bien bitartean, egunotan espero da Bankia auziaren epaia. Espainiako bankuen eskandalu sorta zabalaren barruan handienarena, alegia. Rodrigo Ratok eta beste hainbat zuzendarik urteetako kartzela zigorrak dituzte jokoan, eta epai hori iristear dagoenean hasi dira Caixabak eta Bankia bat egiteko negoziazioak.


Summary: Kasuek gora egin dute azken orduetan Hego Euskal Herrian. Beste 871 positibo atzeman dituzte, bezperan baino 155 gehiago.

Azken orduetan, 11.909 PCR proba egin dituzte Hego Euskal Herrian, eta horietatik 863 positiboak izan dira. Asteon kasuak baretzen ari zirela zirudien arren, gora egin dute azken orduetan: bezperan baino 155 positibo gehiago izan dira. Positiboen portzentajeak ere gora egin du, gainera: egin diren proben %7,31 izan dira positiboak, atzo %6,5 izan ziren.

Herrialde guztietan igarri da gorakada, Bizkaian izan ezik. Bertako datuak bezperakoen pare daude: 357 kasu atzeman dituzte, hiru gutxiago. Gipuzkoan, 271 kasuren berri eman dute, eta atzo 165 izan ziren. Nafarroan 166 izan dira kasuak, atzo baino 55 gehiago. Alderik nabarmenena Araban izan da: 122 kasu atzeman dituzte azken orduetan, bezperan halako bi (53). Erkidegotik kanpo bizi diren bederatzi pertsona ere kutsatu direla jakinarazi du Jaurlaritzak. Era beran, 59 pertsona erietxeratu dituzte gaitzaren ondorioz, eta, oro har, Hego Euskal Herriko ospitaleetan 393 gaixo daude. Horietatik 58, zainketa intentsiboetarako unitateetan.

Santos Indurain Nafarroako Osasun kontseilariak ohartarazi du Nafarroako kasuen %65 Iruñerrian atzeman dituztela, eta "deigarria" dela zenbat ugaritu diren kutsatzeak gazteen artean. Osasun Saila egoera epidemiologikoa "aztertzen eta baloratzen" ari dira "une oro", eta, bilakaeraren arabera, kontseilariak ez du baztertzen nolabaiteko neurriak ezartzea.

Halaber, gogorarazi du kutsatze gehienak familia giroan eta lagun artean izaten direla. Horregatik, taldeak murrizteko, maskara erabiltzeko, distantziak mantentzeko eta eskuak garbitzeko eskatu die herritarrei Indurainek. Ardura "kolektiboa" dela nabarmendu du: "Egoera honetan baldin bagaude, gauzak ez ditugu guztiz ondo egin".

600 lagun testa egiteko prest Leitzan

Egunotan kasuak nabarmen ugaritu direla eta, PCR probak egingo dizkiete hamabost urtetik gorako herritar guztiei Leitzan. Bihar hasiko dira testak egiten, kiroldegian, eta dagoeneko 600 pertsonak hartu dute txanda. Guztira, 2.500 lagun inguru deitu dituzte proba egitera.

Indurainek azaldu du Leitzako tasa "oso garrantzitsua" dela oraintxe: 100.000 biztanleko 1.000 lagun kutsatzen dira han. "Nafarroa osoko tasa gainditzen du luzez, baita tasarik altuenak dituzten herri eta osasun eremuetakoak ere". Kontseilariak Leitzako Udalaren lankidetza nabarmendu du prentsaurrekoan.

Leitzaz gain, beste bi tokitan ere proba masiboak egiten ari dira osasun langileak une hauetan. Mungian (Bizkaia) 530 test egin dizkiete herriko taberna batean izan ziren pertsonei, eta hamabost kasu detektatu dituzte oraingoz. Oraindik 125 probaren emaitzak falta dira jakiteko.

Bestalde, Irungo (Gipuzkoa) Ficoba eraikineko instalazioetan ehunka test egin dizkiete Gaztelumendi tabernan izan zirenei. Orain arte 769 test egin dituzte, eta positibo bakarra atzeman dute, 37 testen emaitza jakitea falta den arren. Jaurlaritzako Osasun Sailak jakinarazi du hemendik aurrera probak Bidasoako ospitalean egingo dituztela eta norberak bere osasun etxera deitu beharko duela ordua hartzeko.


Hasi da ezohiko ikasturtea Nafarroan

Summary: Hasi da ezohiko ikasturtea Nafarroan. Sei urtetik gorakoek maskara jantzita, eta eskolak goizez soilik direla hasi dute gaur ikasturtea milaka haur eta nerabek. 47 milioi euroko inbertsioa aurreikusi du gobernuak, koronabirusak sortutako egoerara egokitzeko. Besteak beste, 666 irakasle gehiago kontratatu dituzte.

Ez besarkadarik, ezta gurasoen azken bultzadarik eskola aurrean. Maskara jantzita eta ahalik eta modurik antolatuenean egin dute eskolako sartzea milaka haurrek gaur goizean, Nafarroan. Koronabirusaren ondorioz, martxo erdialdean eten ziren aurrez-aurreko saioak, eta, sei hilabeteren ostean, itzulera ez da arrunta izan. Sei urtetik gorako haurrek maskara jantzi behar dute derrigor —txikiagoek gelan ez, baina gune amankomunetan jantzita eraman behar dute—, baita irakasleek ere. Distantziak errespetatzea, zuzeneko kontakturik ez edukitzea... Ez da erronka txikia, baina hezkuntza zentroak jarri dira martxan, eta Nafarroako Gobernuak heziketaguneekin osatutako protokoloa abian da. Horretarako, 47 milioi euroko inbertsioa aurreikusi du gobernuak.

Nafarroako Gobernuak aurreratu zuen hainbat baliabide emango zituela, egoera errazago kudeatu ahal izateko. Besteak beste, 666 irakasle, jantokietarako 200 bat langile gehiago eta garbitzaileen errefortzuak iragarri zituen joan den astean. Gainera, lau egoera epidemiologiko diferenteren araberako planak ere osatu dituzte, eta jakinarazi dute ausazko PCR probak egingo dituztela datorren astean, egoera nolakoa den ikusi ahal izateko. Uxue Rey BERRIAko kazetaria Leitzan izan da, ikasturte hasierako bilera batean.

Ikasturteari ekiteko, neurri zehatzak ere proposatu dituzte: Haur Hezkuntzako taldeetako jende kopurua gutxitu dute —hogei haur soilik elkartu ahal izango dira—, baina ez dituzte beste ratioak aldatu. Gainera, irailean egin moduan, urte osoan eskola jarraituak ematea hobetsi dute. Eskolak ixtekotan, baliabide teknologiko gehiago emango dituela iragarri zuen Maria Txibiteren gobernuak: 9.000 ordenagailu, mila kamera eta 500 tablet.

Kurtso hasierako protestak

Halere, hezkuntza komunitatean ezinegona sortu du ikasturte hasierak, eta, herenegun, protesta egin zuten hezkuntzako langileek "segurtasun bermeen" alde. LAB, Steilas, Afapna, ANPE, CCOO, ELA, UGT, SEPNA eta CSIF sindikatuetako kideek, hezkuntza komunitateko beste hainbat eragilerekin batera, salatu zuten "ziurgabetasun" egoera batean daudela, eta ikasturterako babes neurriak eskatu zizkioten Nafarroako Gobernuari: "Ikasturte osorako itzulera itundu, seguru eta presentziala" eskatu dute han.

Hain justu, Burlatako Askatasuna institutuko irakasleek prentsaurrekoa egin dute gaur, Hezkuntza Departamentuari adierazteko egun dauden baldintzak ez direla egokiak lan pedagogikoa egiteko, ezta osasunerako ere. Besteak beste, salatu dute Nafarroako Gobernuak ez diela aukerarik eman "ispilu gelak" osatzeko. Hau da, ez dutela baliabiderik eskolako gelak bitan zatitzeko eta kutsadura komunitarioak saihesteko.

Gainera, LAB sindikatuak salatu du jantokietako langileen kontratazioa ez dela oraindik egin, eta deitoratu du Nafarroako Gobernuak ez duela sustatu haurrak jantokietan gelditu ahal izatea —hortaz, baldintza okerragoetan eta murrizketen esperoan dira langileak, sindikatuaren ustez—: "Hezkuntza Departamentuak, zerbitzu hori bermatu eta jantokiak sustatu beharrean, ikastetxearen eta hezkuntza proiektuaren parte direla kontuan hartuta, haiek ezabatu nahi ditu". Jantokietako matrikulazioak %40 egin du behera LABen esanetan, eta hori lanaldi jarraituari dagokiola nabarmendu dute sindikatuko kideek. Nafarroako Gobernuari eskatu diote "enplegua suntsitzeko neurri horiek" atzera botatzeko.


Summary: Nafarroako Auzitegi Nagusiak ez du onartu Mendigorriko haurrak D ereduan hastea. D eredua jartzearen alde auzibidea hasi zuten uztailean gurasoek, eta kautelazko neurri gisa eskatu zuten ikasturte honetan haurrek D ereduan hasteko aukera izan zezatela: auzitegiak ez du eskaera onartu. Gurasoen «nahi eta borondatearen aurka», haurrek Mendigorriko A ereduan edo Garesko D ereduan hasi beharko dute ikasturtea.

Nafarroako Gobernuaren ezezkoa ikusita, Mendigorriko gurasoek D eredua ezartzearen aldeko auzibidea zabaldu zuten uztailean. Kautelazko neurri gisa eskatu zuten 2020-2021 ikasturterako D ereduan hasi ahal izan zitezela haurrak Mendigorriko Julian Maria Espinal Olcoz ikastetxean. Hizkuntz Eskubideen Behatokiak jakinarazi duenez, ordea, Nafarroako Auzitegi Nagusiak ez du onartu kautelazko neurriaren eskaera. Mendigorriko gurasoek, beraz, «euren nahiaren eta borondatearen aurka» hartu beharko dute haurrak eskolatzeko «erabakia»: herrian gelditu nahi badute, A ereduan matrikulatu beharko dituzte haurrak, eta, D ereduaren alde eginez gero, Garesera joan beharko dute. Behatokiaren ustez, «bi aukera horiek ez dituzte asetzen Mendigorriko familiek adierazitako nahiak». Bi aukerek dakartzate «ondorio kaltegarriak», Behatokiaren ustez: ingurune sozialetik «ateratzen» ditu Garesera joateak, eta Mendigorriko A ereduan ikasteak, berriz, «euskararekin kontaktua izan ahalko zuten gune bakarra» ukatzen die.

Behatokiak jakinarazi du, halere, bide judizialak aurrera jarraitzen duela, eta Nafarroako Auzitegi Nagusiaren esku dagoela azken epaia. «Ezezko honek ez du Mendigorrian D eredua ezartzearen prozedura ixten. Auzia hasi besterik ez da egin, eta, ondorioz, auziaren mamiaren inguruko epairik ez da eman, oraindik ez baita epaiketa gauzatu», adierazi du Agurne Gaubeka Behatokiko zuzendariak. Gaubekak azaldu du auzitegiak «prozedura kontuengatik» ez duela onartu kautelazko neurriak hartzea. Epaiketaren zain gelditu beharko dute haur eta gurasoek, beraz: «Mendigorriko D ereduarekin Hezkuntza Departamentuak erabakitakoa legezkoa izan zen edo ez erabakitzea Nafarroako Auzitegi Nagusiaren esku dago».

Gabezien erakusle

Gaubekak salatu duenez, «Nafarroako hizkuntza eskubideak bermatu beharko lituzkeen araudiak dituen gabezien erakusle» da Mendigorrikoa. Haren ustez, «egungo marko juridikotik haragokoa» da afera, «Nafarroako egungo araudiak ez baititu behar bezala bermatzen euskaraz ikasi eta bizi nahi duten pertsonen eskubideak». Nafarroako Gobernuak herritarren eskubideak baztertu eta interesen araberako jokaera duela gaitzetsi du Behatokiko zuzendariak: «Herritarren hizkuntz eskubideak bermatzeko zaintzaile izan beharko luke, baina hainbat departamentutan hartzen diren neurri eta erabakiek herritarren hizkuntz eskubideak bestelako interesen azpian jartzen dituzte». Horren «adierazle» da, Gaubekaren ustez, Hezkuntza Departamentuaren jarrera: «Euskara sustatu eta beharrezko ekitate neurriak hartu beharrean, Nafarroako euskararen biziberritzean oztopoak jartzen ari da».


Summary: Nafarroan martxan da COVID-19ko positiboak atzemateko aplikazioa. Santos Indurain Nafarroako Gobernuko Osasun kontseilariak ezagutarazi du RadarCovid aplikazioa. Bluetooth bidezko erregistroekin funtzionatuko du, baina, "erabilgarria" izateko, herritarren "kolaborazioa" eskatu du Indurainek. Oraingoz soilik gaztelaniaz erabili ahal izango da.

Heldu da koronabirusaz kutsatutakoak atzemateko eta erregistratzeko aplikazioa Nafarrora. Datorren astelehenean jarriko dute erabilgarri herritar guztientzat, baina gaur ezagutarazi du Santos Indurain Nafarroako Osasun kontseilariak. Telefono arteko harremana da programak detektatuko duena, bluethooth bidez, eta, horregatik, herritarren "kolaborazioa" eskatu du kontseilariak. Aplikazioa sakelekoan deskargatu, eta, ondoren, ahalbidetu egin behar da: "Keinu txiki batek asko erraztu dezake prozesua", azpimarratu du Indurainek.

RadarCoviden xehetasunak ere eman ditu Juan Cruz Cigudosa Unibertsitate, Berrikuntza eta Transformazio Digitaleko kontseilariak prentsaurrekoan, eta nabarmendu du aplikaizoa "osagarri" bat izango dela. Ez du identifikazio pertsonalik eskatzen, eta, hortaz, inork ez du edukiko aplikazioa duten horien informaziorik: "Erabiltzaielen anonimotasuna bermatzen du. Ez osasun profesionalek eta ez gobernuak ez dute izango datu horien berri". Are gehiago, aurreratu duenez, alerta jasotzen duen pertsonak ez du jakingo inguruan izandako noren kontaktua izan den.

PCRan positibo emanez gero osasun zerbitzuetan jakinarazi behar dela azaldu du Cigudosak, eta aplikazioa ote duen galdetuko diote bertan. Hala izanez gero, bluetooth bidez erregistratuta gelditu diren bere kontaktuei jakinarazpena bidaliko diete —bi metro baino gutxiagoko tartean eta 15 minutuz, gutxienez—. Atzemate prozesua eraginkorra izan dadin, gutxienez herritarren %10ek deskargatuta eduki beharko lukete programa.

Euskarazko bertsiorik ez

Oraingoz, aplikazioa gaztelaniaz eskuratzeko aukera soilik dago, baina prentsaurrekoan azaldu dute datozen egunetan euskaraz eta beste zenbait hizkuntzatan deskargatzeko aukera izango dela.


Summary: «Bizi zantzuak» atzeman dituzte Beiruteko eraikin bateko hondakinen artean, leherketa izan eta hilabetera. Haur bat izan daitekeen ustea du Txileko erreskate talde batek. Haren bihotz taupadak eta arnasketa zantzuak detektatu dituzte eskaner baten bitartez.

Txileko erreskate talde batek aditzera eman du «bizi zantzuak» atzeman dituela duela hilabete Beiruten jazo zen leherketagatik erori zen eraikin bateko hondakinen azpian. Erreskate taldeko kide batek Al Jazzera hedabideari esan dionez, eskaneatzeko erabiltzen duten makina baten bitartez bihotz taupaden eta arnasketaren —hemezortzi arnasaldi minutuko— zantzuak detektatu dituzte eraikineko beheko solairuan. Dena den, zuhur jokatzen ari dira. «Itxaropen txikiaizan nahi ditugu. Baten bat erreskatatuko bagenu, miraria izango litzateke».

Atzo hasi zuten erreskatea, baina iluntzerako bertan behera utzi zituzten lanak, garabirik ez zutelako eta eraikin osoa erortzeko beldur zirelako. Hala eta guztiz ere, inguruan zeuden zenbait herritarrek euren gain hartu zituzten erreskate lanak, eta bilaketari berrekin zioten. Handik gutxira batu zen Txileko erreskate taldea bilaketa horretara. Halako batean, taldeko zakurrak hondakinen artean pertsona bat bizirik zegoen seinalea eman zuen. Orduan, erreskate taldeak eskanerra erabili zuen hondakinen azpian zegoen pertsona bizirik ote zegoen jakiteko. Baieztapenaren ondoren, zulaketa lanei ekin diete. Bestalde, hondakin horien artean gorpu bat ere topatu dutela jakinarazi dute.

Leherketa ikusgarri batek dardarka jarri zuen Beirut abuztuaren 4an. Libanoko hiriburuko portuko lehergailu biltegi batek su hartu, eta horrek eragindako leherketa hainbat kilometrora ere sumatu zuten. Gutxienez 200 hildako eta 6.000 zauritu baino gehiago eragin zituen. Hilabete geroago, Libanoko armadak jakinarazi du 4,35 tona nitrato amoniako aurkitu dituela portuko sarreratik gertu. Ikerketa zabaldu dute inguruan substantzia kimiko arriskutsu gehiago ote dagoen jakiteko.


Summary: Madrilek debekatu egingo du bezeroen arretarako tarifikazio bereziko zenbakiak erabiltzea. Espainiako Gobernuko Kontsumo Ministerioak legea aldatzeko asmoa du 902 zenbakiak direlakoak debekatzeko.

Bezeroen arretarako erabili ohi diren tarifikazio bereziko telefono zenbakiak —902 esaten zaie— debekatuko ditu Espainiako Gobernuko Kontsumo Ministerioak. «Ezin dira izan kontsumitzaileentzako kostu bat eta enpresa gutxi batzuentzako negozio bat».

Horretarako, Kontsumitzaileen eta Erabiltzaileen Defentsarako Lege Orokorraren 21. artikulua aldatu beharko dute. Halere, Kontsumo Ministerioak gogorarazi du legez enpresek oinarrizko tarifa baino kostu handiagoa ez duen bezeroen arretarako telefonoa eduki behar dutela.

Ohi baino garestiagoa izaten da 902 bezala ezagunak diren telefono zenbakietara deitzea, batez ere eskuko telefonoetatik egiten bada.


Summary: Silvio Berlusconi ospitaleratu egin dute koronabirusagatik. Herenegun eman zuen positibo, baina haren osasunak okerrera egin du.

Silvio Berlusconi Italiako lehen ministro ohia Milaneko erietxe batera eraman zuten atzo gauean, koronabirusaren proban positibo eman eta haren egoerak okerrena egin ostean. Haren medikuak jakinarazi zuenez, “badaezpada” ospitaleratu dute. “Haren osasun egoera ez da kezkagarria”, gaineratu zuen. Italiako hainbat hedabidek zabaldu dutenez, aldebiko pneumonia du.

Atzo –ospitaleratu aurretik–, Berlusconik adierazi zuen ondo zegoela eta lanean jarraituko zuela. “Ondo nagoela ziurtatu nahi dut. Ni ere, italiar asko bezala, COVID-19aren kutsatzearen biktima izan naiz. Ez dut inoiz gutxietsi gaixotasun horren garrantzia, ezta dituen arriskuak ere, eta, ondorioz, osasun publikoa babesteko neurri zorrotzagoak behar dira”, idatzi zuen bere Twitter kontuan.

Haren osasunak, ordea, okerrera egin zuen gaualdean, eta Milaneko San Raffaele ospitalera eraman zuten. Oraingoz, ez dute ZIU zainketa intentsiboetako unitatera sartu beharrik izan, baina, kontuan hartuta zer adin (83 urte) eta zer osasun aurrekari dituen, kezka adierazi dute haren ingurukoek.


Summary: Enpresen arabera egingo dira erregulazioak, ez sektoreka. Hori kontuan hartuko da gizarte segurantzaren kuotak zehazteko. Kopuruak-eta datozen bileretan adostuko dituzte. Espainiako Gobernuak dio «lege zailtasunak» daudela oraingo diru laguntzen zenbatekoei eusteko.

Enplegua aldi baterako erregulatzeko espediente bat eskatzeko, enpresa bakoitzak COVID-19aren krisiak nola eragite dion justifikatu beharko du, eta horren araberakoak izango dira jasoko dituen laguntzak eta jarriko dizkioten baldintzak. Hori adostu dute Espainiako Gobernuak eta hango sindikatu eta patronal nagusiek, ostiral honetan eginiko bileran. Hori eta beste puntu batzuk zehazteko negoziazioak astelehenean hasiko dituzte.

Abuztu amaieran, 34.925 langile zeuden aldi baterako erregulazioan Hego Euskal Herrian. Krisiaren gorenean, 240.000 inguru zeuden.

Irail amaieran amaitzen da oraingo araudia. Aldi baterako erregulazioak luzatzeari buruz ados daude gobernua, sindikatuak eta patronalak, baina noiz arte ez dute aztertu lehenengo bileran. Sindikatuek eskatu dute COVID-19aren krisiak iraun bitartean mantendu behar direla; gobernuak eta patronalek ez dute gaia aipatu bileraren ondorengo prentsaurrekoan.

Hiru aldeak bat datoz gai batean: aldi baterako erregulazioak enpresen beharren arabera luzatu behar direla, eta ez modu orokortuan edo sektore eta eremu geografikoen arabera. Jakitun daude formula horrek hainbat oztopo dituela: adibidez, bereiztea «benetan» zer enpresak behar duen laguntza eta zeinek ez. Hori nola zehaztu aztertuko dute datozen bileretan. Patronalek «kontrol neurriak» zabaltzea proposatu dute.

Horrez gain, egun dauden erregulazio motei eustea eskatu dute sindikatuek eta patronalek, eta gobenuak begi onez hartu du. Bereziki, agerraldiengatiko erregulazioen kasuan. Horren arabera, orain arte erregulazioei uko egin dieten enpresek edo langile batzuk ala denak erregulaziotik atera zituztenek badute eskubidea egoera horretara bueltatzeko —ekainetik hala da, baina lehen araudian ezin zen halakorik eskatu—.

Egungo nominei eustea

Egun langile bakoitzak bere nominaren soldata oinarriaren %70 jasotzen du, muga batzuekin: hilean 1.412 euro gehienez. Baina sei hilabete igaro ondoren, %50 da oinarria. Langile asko urri hasieran egongo lirateke egoera horretan; zehazki, krisia hasi zenetik erregulazioan daudenak. Sindikatuentzat «ezinbestekoa» da %70eko oinarria mantentzea, eta patronalak ados agertu dira eskaera horrekin.

Gobernuak, baina, ez du argi ikusten, hori egiteko Rajoyren gobernuaren lan erreforma aldatu beharko litzatekeelako. Izan ere, laguntzak ez dira murrizten aldi baterako erregulazioetan bakarrik: langabezia saria jasotzen dutenei ere eragiten die.

Sindikatuek, halaber, aldi baterako kontratuen eta aldizkako langile finkoen arazoa konpontzeko beharra azpimarratu dute; izan ere, erregulazio batean egotearen ondorioz, ez dute kotizazio nahikorik, eta gizarte prestaziorik gabe geratzen dira. Subsidioen erregulazio berri bat eskatu dute horretarako, baita langabezia saria amaitu eta merkatuaren inguruabarrak direla-eta beste lan bat bilatzeko aukerarik ez dutenentzat ere.

Kotizazio ezberdinak

Astelehenean hasiko diren negoziazioen beste gakoetako bat izango da hori: erregulazioan dagoen langile bakoitzarengatik Gizarte Segurantzaren kotizazioan zenbat hartu behar duen bere gain estatuak eta zenbat haren enpresak. Hori ere enpresa bakoitzaren beharren arabera zehaztu nahi dute.

Orain, erregulazioei uko egin ez ziotenek badute eskubidea langile batzuk egoera horretara bueltatzeko. Hori bai, Gizarte Segurantzan egin beharreko kotizazioaren zati gero eta txikiagoa hartzen du bere gain estatuak, hilabeteek aurrera egin ahala. Aldi baterako erregulazioan ez zeuden enpresek %40 soilik ordaintzen dute lanera itzuli diren langileen truke, eta %65 lanik gabe jarraitzen dutenengatik. 50 langiletik gorakoetan, berriz, %60 eta %75, hurrenez hurren. Hori enpresa bakoitzaren egoerara nola egokitu aztertuko dute datozen bileretan.


Mugimendu bat zuri-beltzean

Summary: Mugimendu bat zuri-beltzean. Elkarrekin idatzi dute 'Miñan' liburua: Ibrahima Baldek ahoz, eta Amets Arzallusek eskuz. Irunen ezagutu zuten elkar, 2018an, anaiaren bila hasitako «abenturak» haraino eraman baitzuen Balde. Batak bertzeari galdezka aritu dira: elkarren arteko harremanaz, migrazio prozesuez, paperez, Europaz, itxi gabeko zauriez, familiaz, literaturaz... Bizitzaz, finean.

Zehaztea nahiago ez duten Euskal Herriko leku batean egin dute hitzordua, parke bateko zuhaitzaren gerizpean. Asteburua pasatzera etorria da Balde Euskal Herrira, eta Arzallusi bisita egiteko baliatu du parada. Elkarrekin iritsi dira kazetariarekin hitzordua egindako herriko plazara, solasean-solasean, eta halaxe segitu dute elkarrizketaren lekura ailegatu arte.

Bertsolari izateaz aparte, kazetaria ere bada Arzallus, eta nabari zaio jardunean: galderak egiten dizkio hark ere Balderi. Bai baitaki zer duen parekoak kontatzeko: Miñan liburua osatzeko elkarrizketak egin zizkion Arzallusek, duela jada bi urte. Mugimendu bat sortu da ordutik bien artean: mugimendu bat, lagunen artekoa; migrazio prozesuen bi aldeek desorekatua. Mugimendu bat, poetikoa; ahotsezkoa eta paperekoa. Mugimendu bat, azalean eta literaturan gorpuztua. Mugimendu bat, zuri-beltzean.

Hitzek ez ezik, begirada konplizeek, negar zotinek eta irribarreek gidatu dute ia bi oreneko solasaldia.

Ibrahima, 2018ko udazkenean iritsi zinen Euskal Herrira. Nola oroitzen duzu momentu hura?

IBRAHIMA BALDE: Irunera iritsi nintzen mementoan, bizitzan galduta dagoen pertsona bat bezala nengoen, nora doan eta zer egin behar duen ez dakiena. Irungo geltokian topatu nuen Amets, goiz batez. Norbaitekin hitz egin beharra nuen, baina ez nuen atzematen nik nekien hizkuntza bat hitz egingo zuen inor. Ni ez naiz hizkuntza asko hitz egiteko bezain intelektuala; adibidez, ingelesa edo gaztelera: nik ez nekien ezer. Eta uste nuen hemengo jendeak soilik euskaraz edo gazteleraz hitz egiten zuela.

Ametsek badaki frantsesez.

I. B.: Bai, eta, beraz, hitz egin nezakeen pixka bat. Gogoa nuen entzungo ninduen norbaitekin hitz egiteko; nik azalduko niona jakin nahiko lukeen norbaitekin. Zeren eta, denbora batez, burua beteta, hustu egin behar baita. Batzuek ez dute hori ulertzen, eta azkenean erotu egiten dira. Baina niri ez zait sekula gertatu: eskerrak ematen dizkiot ahalguztidunari. Eta eskerrak ematen dizkizuet zuei: zuek erakutsi didazue balioak ditudala, eta badira zuenean entzun nazaketen pertsonak. Hori oso garrantzitsua da niretzat. Ni lehen zuek bezalako gizaki bat nintzen, baina ez nekien nire bizi balioa zein zen: deus ere ez.

Zerbait ezberdina topatu zenuen Euskal Herrian?

I. B.: Noski. Oso-oso ezberdina: ezkerreko aldeaz eta eskuineko aldeaz hitz egingo bazenu bezala da. Aitzinetik ezagutu dudan bizitza, orain pentsatzen dut jada ez dela existitzen, hemen hori ez baita existitzen. Baina nik ez dut lortzen ahaztea gertatu zena. Dena etortzen zait gainera: ez da nire nahimena horretaz pentsatzea, baina izpirituak zuk sekula irudikatu ez duzun hori pentsa dezake, edo irudikatu nahi ez duzuna. Baina, tira, orain ongi nago.

Amets, entzun izan dizut mugimendu bat sortu zela bien artean. Zer erran nahi duzu horrekin?

AMETS ARZALLUS: Esan nahi dut harreman bat sortu zela bion artean, eta mugimendu hitza erabili izan dut Ibrahimak berak erabili izan duelako hori esplikatzeko. Berak esplikatu izan du, adibidez, bere arreba txikiekiko gelditu zaion kezka: zer harreman geldituko ote zaion haiekiko, haiek pentsatuko ote duten berak ahaztu dituela. Sentsazio hori esplikatzeko esaten zuen: «Mugimendu bat bazegoen lehen gure artean, eta orain nik ez dakit mugimendu hori zertan dagoen». Esplikatzeko modu polita eta berezia iruditu zitzaidan, eta hortik inspiratu izan naiz. Azkenean, pertsonen arteko harremana mugimendu bat da, baita ere, eta beti, gainera, aldatzen ari dena: ez dago inoiz bare-bare edo ja finkatuta; beti aldatzen doa.

Pulaarrez horrela esaten da, Ibrahima?

I. B.: Bai. Ama bat bere umearengandik banantzen ari denean bezala da: ez du sufritzen fisikoki, baina bai mentalki. Nire arrebek-eta galdetzen badidate oraindik ba ote dudan eurenganako lehen nuen maitasuna, pentsatzen dut hasi direla pentsatzen aldatu naizela, edo ez dudala gogorik haiek berriro ikusteko. Baina nik ahal dudan onena egiten dut haiek lasaitzeko. Ez dut nik hautatu familia hori: horrela atzeman dut. Eskuen artean eusten diot, eta ahal dudan guztia egiten dut atxikitzeko. Haiek saiatzen dira ulertzen. Nik ahal dudana egiten dut.

Zer mugimendu duzue bion artean?

I. B.: Ametsek ni behatu eta entzuteko duen moduak asko erakarri ninduen. Tren geltoki batean atzeman nuen, eta ez dut sekula ahantziko egun hori. Lehenago jende asko ezagutu nuen, baina gizon honekin ikusi nuenak bultzatu ninduen nire istorioak esatera. Ez nuen sekula aurkitu nire arazoak esplikatzen ahal nizkion pertsona bat, nire historia guztia kontatzeraino, hasi nintzenetik jakiten gauza bat ona dela eta bestea txarra: haurtzarotik.

Asiloa eskatu zenuen gero, Ibrahima. Zergatik hemen eta ez bertze herrialde batean? Jende anitzek muga pasatu zuen Europa iparralderantz: zuk ez.

I. B.: Nik ere nahi nuen pasatu hara, baina herrialde bat utzi nahi baduzu beste batera joateko, jakin behar duzu nola joan. Nire buruan ez zegoen soilik ibiltzea: nire atzean zeudenak laguntzeko soluzio bat bilatu nahi nuen. Zeren eta, nik jaten baldin badut, jakin pentsatzen dudala nire amak eta arreba txikiek jan ote duten. Lehen ez nuen pentsatu ere egiten niretzako zapata batzuk edo kamiseta bat ordaintzea. Nire izpiritua ez dator niregana, nire gurasoen eta arreba txikiengana baizik. Haiek ongi badaude, ni oso ongi nago. Horrek nire bizitza konplikatzen du, zeren eta ni bakarrik bizi bainaiteke, agian: baldin badaukat, nik dakit daukadala, eta ez baldin badaukat, nik dakit. Baina gurasoak... [Negarrez hasten da].

A. A.: [Isilune baten ondoren] Baina zu ere Hendaiara joan zinen, Ibrahima, justu ni ezagutu baino lehen. Oroitzen zara? Muga gurutzatu zuen berak ere [kazetariari begira]. Kontaiezu [Ibrahimari].

I. B.: Hendaiarantz abiatu ginen; gaua zen. Asko ginen: lau edo bost. Frantziako Poliziak harrapatu gintuen han, 03:00ak edo 04:00ak aldera, tren geltokian, eta polizia etxera eraman gintuzten. Ohar txiki bat idatzi zuten esateko ez genuela eskubiderik hara gurutzatzeko eta hemen gelditu behar genuela. Zubira eraman gintuzten eta oinez itzuli ginen. Parke batean gelditu ginen, eta bi emakume etorri ziren, Irungo harrera sarekoak. Haiek lagundu gintuzten Gurutze Gorrira, eskubidea baikenuen hiru gau han pasatzeko. Horixe egin genuen.

Eta gero?

I. B.: Gurutze Gorritik aterata, ospitalerantz joan ginen. Harrera sareak han hartu gintuen. Asko ginen, hiru edo lau: Lansana, Bamba, Mouloud eta laurok. Kaputxinoetara joan ginen [2018ko urrian Hondarribiko kaputxinoen frailetxea migranteentzat ireki zuten]. Bi aste-edo pasatu genituen han, eta CEAR-ek Oñatira eraman gintuen.

Eta nola hasi zenuen paperak eskatzeko prozedura?

I. B.: Kaputxinoetan zegoen jendeari galdetu genion zer egiten ahal genuen eta zer ez. Esan ziguten Europa osoa Europa zela. Nik lan egiteko beharra nuen. Esan zidatenean ezin nuela lanik egin paperik gabe, gaizkitu egin nintzen, ez bainekien zer egin. Nik ez dut sekula paperik izan.

Eta, orduan?

I. B.: Lagun batek esan zidan asiloa eska nezakeela, eta lortuz gero bimodua atera nezakeela hemen. Asiloa eskatzea erabaki nuen, beraz. Bi txartel gorri daude: lehena eta bigarrena. Lehenarekin, Madrilera joan nintzen, mekanika ikastaroa egitera. Baina bigarren txartelaren bila joan nintzenean, ukatu egin zidaten. Galduta nengoen, ez nekien zer egin. Egin nuen guztia hutsera itzulia zen.

Zer egin zenuen?

I. B.: CEAR-eko jendeak esan zidan segi nezakeela ikastaroarekin, baina lotarako lekurik gabe gelditu nintzen. Elkarte batean egon nintzen, emakume batek bere etxean hartu ninduen arte. Orain han bizi naiz.

A. A.: Hitzorduak ematen dizkizute aztertzeko asiloa emango dizuten ala ez, eta, normalean, denbora bat hartzen dute horretarako. Erantzuna ematen ez dizuten bitartean, parentesi legal batean bezala zaude, eta aterpe baterako eskubidea duzu. Pentsatzen genuen luzeagoa izango zela, baina erantzuna aski azkar jaso zuen.

Liburuaren ideia hor hasi zen?

A. A.: Nire asmoa zen, denbora bat bazegoenez, ia urte bat edo hamar hilabete, zerbait egitea Poliziari emateko. Eta, luzaz, liburu horretan agertzen den bigarren pertsona, «zu» hori, dosierra jasoko zuen polizia zela irudikatzen nuen. Gero, egun batetik bestera irizpideak aldatu zituzten, eta urrirako finkatua zegoen hitzordua apirilean jarri zuten: hasia genuen lana egiteko ez genuen denborarik. Eta, gainera, pentsatu nuen beharbada Poliziari garrantzi handiegia ematea zela, eta beharbada ez zuela irakurriko dosierra; gutxiago euskaraz.

Zaila da asiloa ematea, ezta?

A. A.: Nahiz eta jendeak irizpide guztiak bete eta froga guztiak eduki, maiz ukatzen dute asiloa. Eta, zoritxarrez, Ibrahima bezalako baten tragedia ez dute hartzen asiloa emateko irizpidetzat. Ikusten nuen ez zuela inolako aukerarik, baina nahi nion lagundu modu batera edo bestera... Ezin bazuen babes politikorik eduki, bederen babes soziala izan zezan.

Ukatu ziotenean, Espainiako Estatutik eta Schengen eremutik ateratzeko hamabost egun eman zizkioten: borondatea izanda ere, logistikoki ezinezkoa zen. Ordutik kanporatze arriskuan dago.

Horrela zaude orain, Ibrahima?

I. B.: Bai.

A.A.: Gainera, inork ez dizu azaltzen. Ofiziozko abokatuak helegitea jarri zuen asiloaren ukoaren aurka, eta uste dut erantzunik ez dugun artean parentesi legal batean gaudela berriro. Orain uste dugu ez dagoela arriskurik, baina aldaketa politikoa balego...

I. B.: Hurrengo urratsa sustraitzearena da: hiru urte pasatu behar dituzu hemen. Esan zidaten horretarako pasaporte bat behar duzula, errolda... Baina eskatzen didaten guztia nik ez daukat: ez dut sekula eduki pasaporterik.

Ikastaro batean ari zara orain, Madrilen. Zer moduz?

I. B.: Ongi; ongi moldatzen gara. Laster egingo ditut hamar hilabete. Han errespetu handia dut jendearekiko, eta haiek nirekiko.

Aipatu izan duzu, Amets, Ibrahimaren kontakizunak hautsi zuela zuk migranteen inguruan zenuen «begiradaren logika», ez baitzuen Europara etorri nahi, baizik bere anaiaren bila. Zer aurreiritzi zenuen migranteez?

A. A.: Hasieratik Ibrahimak esan zidan gauza batek pixka bat nire logika aldatu edo hautsi zuen. Esan zidan: «Hemen nago, baina nik ez nuen Europara etorri nahi». Eta, noski, zuk migrante baten atzean ikusten duzun ibilbidearen motibazioaren logika beste bat da. Horrek pixka bat nahasita utzi ninduen. Nahiz eta pentsatzen duzun bakoitzak bere istorioa dakarrela eta bakoitzak bere korapiloak, eta bide denak desberdinak direla, ohartu nintzen nik uste baino diferentzia gehiago zeudela zaku berean sartzen ditugun migrante horien artean. Konturatu nintzen ze korapilo egon daitezkeen bakoitzaren bideen atzean. Eta askatzen, gainera, zailak direnak.

Zuk, Ibrahima, zer aurreiritzi zenuen Europari buruz?

I. B.: Etxetik atera baino lehen ez nuen sekula pentsatu Europara etortzea: Europara etortzera bultzatu ninduena nire familia atzematea zen. Ez nuen aurkitu bila abiatu nintzen hori, eta ez zen erraza amari azaltzea anaia ez nuela aurkitu. Badakit nire amak zer sentituko duen, nik baino gehiago. Edonora joan naiteke, baina ez dut nire amarekin topo egin nahi, azaltzeko sekula azaldu ezingo diodana.

Ez zenekien ezer Europaz?

I. B.: Telebista ikusten nuen, futbola-eta: hori baino ez. Nik nahi nuen guztia nire familia kudeatzea zen. Denbora guztia pasatzen dut pentsatzen zer egin behar dudan haientzat. Nire amak ez du inor lagunduko duenik, gu salbu. [Eta, berriro, negarra].

A. A.: Gomendatuko zenioke, adibidez, zure herriko norbaiti, Europara etortzea?

I. B.: Esango nioke dagoen lekuan gelditzeko: bila dezala han bizitza. Gizaki bat ez da sekula asetzen, Amets. Gaur bi etxe badituzu, bihar bat gehiago beharko duzu. Gaur bi oinetako pare baldin badituzu, bihar beste bat nahiko duzu. Mugatu behar da. Nik lehen han ezagutzen nuen bizitza hemen ez da existitzen. Afrikan, nire herrian, badira familiak egunak pasatzen dituztenak umeentzat eltze txiki bat ere prestatu gabe. Hemen denek jaten dute; gurean, ez.

A. A.: Eta hala ere esango zenieke han gelditzeko?

I. B.: Bai. Jendeak bizia galtzen du bidean, Amets. Zuek orain ezagutzen nauzue eta ulertu dituzue nire istorioak, ez dudalako bizia galdu han. Baina euren bizia bidean galdu dutenei buruz... Inork ez daki nola pasatu dituzten bizitzako azkeneko minutuak.

Ibrahimak sufritu egiten du kontatzen duenean. Zalantzak izan zenituen zuk ere, Amets: laguntzen ari ote zinen edo ez. Zein kontraesan izan dituzu?

A. A.:Oraindik zabalik segitzen duen kontraesan bat da. Orain ere, liburua hartzen dudanean, badakit berarentzat ez dela erraza, oraindik zabalik dagoen zauri bat baita. Eta liburua eginez kontziente nintzen bera uzten nuela lotua kate batekin horri. Esponitua ere bai: pudorea sentitzen du. Eta lotsa bat ere bai: azkenean, bakoitzak bere biografiarekin duen harremana oso gauza intimoa da. Madrilen egon ginenean, esan zidan liburua berarekin eramaten duela, baina ez duela zabaltzen. Aldi berean, nire motibazioa zen Ibrahimari pixka bat babes bat, laguntza bat ematea, baina kausarekiko sentsibilitatea ere zabaltzea. Uste dut hortik ere eduki duela berak aurrera egiteko borondatea eta indarra.

Bien izenean dago izenpetua liburua. Argi zenuen?

A. A.: Niretzat hori oso garrantzitsua zen, hasieratik. Batetik, nire ahalegina izan da hasieratik harremanean ere ahalik eta berdinetik berdinera aritzea, oso abiapuntu ezberdina izanik: oso gauza zaila da, kasik ezinezkoa. Baina behintzat Ibrahima autore bezala kontsideratua izan zedin, horrek esan nahi duen guztiarekin.

Zergatik?

A. A.: Ez da kazetaritza kronika bat. Literaturarako bide bat hartzen du, eta jauzi hori berari zor diot: berak erakutsi ditu estiloa eta kontatzeko modua. Orduan, hor ja gauza asko daude. Ez da opari bat: iruditzen zait berari dagokiola niri bezainbat, gutxienez; ez baldin bada gehiago.

Idatzia izanik ere, oso ahozkoa da liburua. Nola egin duzu hori?

A. A.: Ibrahimak ahozko kontaera molde bat du, eta hori zen estiloaren indarretako bat, nire ustez. Gero, lana izan da, buruhaustea, jolasa, hizkuntza bat asmatzea horren neurrira. Hori izan da istorio honek izan duen alde polita eta sortzailea, niri lagundu didana ariketa honetan. Azkenean, istorioa bera gogorra da, eta ez da erraza izan entzutea eta idaztea hori guztia. Baina hizkuntza bat asmatzeak horren neurrira, alde jolasti bat eduki du.

Ibrahima, zu kontziente zinen zure gaitasun horretaz?

I. B.: Ez. Nire hitz egiteko modua zen, baina ez nekien hunkitzen zuenik. Denaren aurretik errespetua behar da: entzuten baduzu norbaitek esaten dizuna, hitz egiten duena ongi sentituko da. Ez da hitz egin behar hitz egiteagatik: jakin behar da zer esaten duzun.

A. A.: Ahozko tradizioa egonen da zure herrian, ezta?

I. B.: Gure kulturan ezberdina da. Adibidez, zu baino zaharragoa den pertsona bat hitz egiten ari bada, zuk ez duzu eskubiderik bera zeharkatzeko: entzun, eta bukatzen duenean, orduan hitz egin dezakezu.

A. A.: Adibidez, hor esan duzu aditz bat balio didana adibide gisa nahi nuena azaltzeko. Nik frantsesez edo euskaraz ez nuke esango zeharkatu aditza norbaiti hitza moztu izana adierazteko. Uste dut oso bisuala dela eta oso ongi esana. Pulaarrez horrela da?

I. B.: Bai, hori da.

A. A.: Oso polita dela iruditzen zait; poesia dagoela aditz horren aukeraketan. Ez dakit nola egiten duzun, baina modu poetiko bat da, sekula entzun ez nuena.

Amets bertsolaria da. Entzun duzu inoiz bertsotan, Ibrahima?

I. B.: Bai, bai.

Eta zer iruditu zaizu?

I. B.: Bikaina [Ametsek irri egiten du]. Jakin behar da jendeari erakusten zuk dakizuna. Pentsatzen dut pertsona bakoitzak egin dezakeela zerbait. Adibidez, zuk jakin dezakezu zerbait nik sekula irudikatuko ez nukeena. Baina zuk ulertarazi diezadakezu baietz, existitzen dela. Baina existitzen dela jakiteko leku horretatik igaro behar duzu.

Zuretzat zer da liburu hau?

I. B.: Sorpresa bat bezalakoa da: ez nuen sekula irudikatu etorriko zitzaidanik. Nik ez dut sekula idatzi esaldi bat beste norbaitek irakurtzeko. Gaur egun jende askok irakurri du, ezagutzen dute nire istorioa... Nik ez ditut ezagutzen, baina haiek ni bai! [Ametsek irriak]. Adibidez, lehengoan Donostian geunden, manifestazio batean, eta bi emakume etorri zitzaizkidan agurtzera. Liburua zeukaten! Baina nik ez nekien ezer haietaz. Manifestazio bukaeran jende gehiago etorri zitzaidan eta agurtzen ninduten: «Ibrahima!». Eta nik pentsatzen nuen: «Zergatik agurtzen nau jende guztiak?».

Uste duzue liburu honi esker zerbait alda daitekeela?

I. B.: Ez dakit. Dakidan bakarra bizi izan dudana da: dena da egia.

A. A: Zoritxarrez, munduak zuzentzera baino okertzera bide gehiago egiten du. Liburu txiki batekin ez dut uste zuzen dezakegunik ardatz oker hori, baina bai behintzat ardatz horren okerra erakusteko lekukotasun bat utzi.

Segituko du zuen arteko mugimenduak?

I. B.: Amets Europan ezagutu nuen, ez da kolore berekoa, ez dugu hizkuntza berean hitz egiten, baina badakizu? Amets anaia bat bezala da niretzat.

A. A.: Orain mugimendua zailagoa da, Madrilen dagoelako.

I. B.: Baina telefonoak funtzionatzen du.

A. A.: [Irriz] Bai, bai, asko funtzionatzen du. Ia egunero hitz egiten dugu. Hurrengo ikastaroan euskaraz ikasiko duzu? Poliki-poliki.

I. B.: [Euskaraz] Beti aurrera.


Summary: Langile bat hil da Trapagaranen, teilatutik erorita. 25 urte zituen, eta azpikontratatuta ari zen lanean Productos Tubulares enpresan.

LABek emandako datuen arabera, istripu bat gertatu da Productos Tubulares enpresan, Trapagaranen (Bizkaia). Fabrikaren teilatuan lanean ari zen 25 urteko langile bat 15-20 metrotik erori da, eta berehala hil. Behargina Igorreko Estructuras Metalicas enpresako langilea zen; PTk kontratatua du enpresa hori, mantentze lan batzuk egiteko.

Istripuaren berri izan pronto, ekoizpena geratu zuten PTko langileek, eta erabaki zuten soldatatik kenduko dieten dirua hildakoaren senideei ematea.

Sindikatuaren zenbaketaren arabera, aurten Euskal Herrian lanean hildako 47. langilea da Trapagaranen zendutakoa. Horri gehitu behar zaio Zaldibarko zabortegiko hondakinen artean harrapatuta geratzen dena, Joaquin Beltran. Iaz urte osoan 46 hil zirela dio LABek, eta administrazioaren erantzukizuna nabarmendu du. «Bistan da ez dutela neurririk hartzen osasuna eta bizitza gal ez ditzagun».

LABek «elkartasuna eta babesa» helarazi dizkie hildakoaren senideei eta lankideei, baina baita azken hilabeteetan lanean hildako guztien ingurukoei ere. Haren iritziz, «lan istripuak ez dira zoriak edo kasualitateak sortuak: dauden lan harremanen, prekarizazioaren, lan arautegiaren eta azpikontratazioen emaitza dira».


Summary: Lau euskal preso lekualdatuko ditu Madrilek, eta bati hirugarren gradua eman dio. Espainiako Espetxe Erakundeek jakinarazi dutenez, Idoia Mendizabal eta Jon Gonzalez Picassentetik Aranjuezera mugituko dituzte, eta Asier Bengoa Lopez eta Faustino Marcos Alvarez Herrera de la Manchatik Darocara. Urko Labeaga Garcia hirugarren gradura igaroko dute.

Espainiako Espetxe Erakundeek lau euskal presoren lekualdaketen berri eman dute gaur: Idoia Mendizabal eta Jon Gonzalez Picassenteko (Valentzia, Herrialde Katalanak) espetxean zeuden, eta Aranjuezera (Madril) mugituko dituzte. Ume bat daukate, eta Picassenteko amen moduluan zegoen, Mendizabalekin. Espetxe Erakundeen arabera, itxi egingo dute Picassenteko amen modulua —Alacanten zabalduko dute bertze bat—, eta bi presoak Aranjuezkora mugituko dituzte orain. Gonzalezi bigarren gradua eman diote; Mendizabalek, aldiz, lehen graduan segituko luke.

Bertze mugimendua Asier Bengoa Lopezi eta Faustino Marcos Alvarezi dagokie: Herrera de la Manchatik (Ciudad Real, Espainia), Darocara lekualdatuko dituzte (Zaragoza, Espainia). Euskal Herritik hurbilxeago egonen dira, beraz. Espetxeak proposatu du Bengoa bigarren gradura igarotzea; Alvarezek beteak ditu kondenaren hiru laurdenak.

Urko Labeaga Garcia euskal presoari, berriz, hirugarren gradua eman diotela jakinarazi dute Espetxe Erakundeek. 1998tik dago espetxean Labeaga, eta zigorraren hiru laurdenak bete zituen 2017an. Asturiasen daukate preso, eta espetxeak proposatu du Donostiara eramateko.


Summary: Urkulluk dio ospitaleetako egoera «kontrolpean» dela, eta Txibitek eskatu du arduraz jokatzeko. Jaurlaritzako lehendakariak ziurtatu du koronabirusari aurre egiteko duten estrategiak hiru lehentasun dituela: osasuna, egoera sozioekonomikoa eta hezkuntza. Nafarroako lehendakariak, berriz, erantzukizunez jokatzeko eskatu du, «datuek gora egin ez dezaten».

Osasuna, egoera sozioekonomikoa eta hezkuntza. Iñigo Urkullu Eusko Jaurlaritzako lehendakariak ziurtatu duenez, horiek dira COVID-19ari aurre egiteko duten estrategiaren hiru lehentasunak. Goizean, bilera egin du Pedro Sanchez Espainiako Gobernuko presidentearekin eta autonomia erkidegoetako presidenteekin, eta bertan zehaztu du zein dituen bere lanaren ildo nagusiak.

Batetik osasuna dagoela azpimarratu du. Ospitaleetako eta zainketa intentsiboetako unitateetako egoera «kontrolpean» dagoela ziurtatu du, baita orain arte positibo emandakoen kontaktuen jarraipenean egindako lana nabarmendu ere. «Txertorik edo tratamendu eraginkorrik ez dagoen bitartean, birusarekin bizi behar dugu, eta osasuna kolapsatzea saihestu behar dugu».

Egoera sozioekonomikoari dagokionez, enplegua aldi baterako erregulatzeko espedienteak luzatzearen alde agertu da Urkulluk, baita Europako funtsak aktibatzeko koordinatzearen alde ere. Gainera, laguntzak eskatu ditu, besteak beste, aeronautikarentzat, automobilgintzarentzat eta makina-erremintarentzat.

Hezkuntzari ere erreparatu dio Urkulluk. Hezkuntza Sailak ikasgeletara «modu ordenatuan eta jasangarrian eta prebentzioz» itzultzeko protokoloa egin duela esan du.

Nafarroaren etorkizuna

Maria Txibite Nafarroako Gobernuko presidenteak ohartarazi du hasi berri den ikasturtean «etorkizuna jokoan» dagoela, eta alderdi eta gizarte zibileko hainbat sektoreri eskatu die guztiek «bide berean arraun» egiteko. Eztabaida eta diferentzia bai, baina etekin politikorik lehenestea ez du nahi Txibitek, ezta Nafarroako Gobernuak «dominak» janztea ere.

Halaber, oroitarazi du berehala jarrik dela Nafarroa Berrabiarazteko Plana —Europako funts batzuetatik ailegatuko da diru laguntza—, eta azpimarratu du «lehiakortasunean eta lidergoan postuak berreskuratu» behar dituztela. Horretarako, ordea, diru laguntzak soilik ez, herritarren ardura ere eskatu du lehendakariak: «Testuinguru honetan, administraziokoak toki bateraino heldu gaitezke: jar ditzakegu arauak eta baliabideak, baina, hortik aurrera, gutako bakoitzak ere rol garrantzitsua du».

Horregatik, eskatu du norberak erantzukizunez jokatzea kutsatzeen goranzkoa eteteko.