Summary: Errusiako opositore batek salatu du bera hiltzen saiatu direla Miarritzen. Vladimir Osetxkinek esan du frankotiratzaile baten miraren izpi gorria bere etxean ikusi duela. 2015etik bizi da Miarritzen, eta Errusian bera bilatzeko eta atxilotzeko agindua emana dute.

Errusierazko kazetari batek eginiko elkarrizketan egin du salaketa Vladimir Osetxkinek: frankotiratzaile bat bera hiltzen saiatu da Miarritzeko (Lapurdi) etxean familiarekin zegoela, pareko eraikinetik tiro egiten. Errusiako Zerbitzu Sekretuak egin ditu erantzule.

2015. urtetik Miarritzen bizi da Osetxkine. Errusian kartzelan egon zen, iruzurra leporatuta, eta, irtetean, hango espetxe sisteman eginiko gehiegikeriak salatzeko Gulagu.net sortu zuen. Azaldu duenez, besteak beste horrek jarri du Kremlinen jomugan.

Novaya Gazeta-ko Iulia Latinina kazetariak atzo YouTuben argitaraturiko elkarrizketan, Osetxkinek kontatu du nazioarteko ikerketa kazetaritza egiten duen Bellingcat taldeko Hristo Grozev berriemaileak egin ziola ohartarazpena irailaren hasieran: Errusiako FSB zerbitzu sekretuen eta hango mafiaren inguruko hiltzaile bat Moskutik atera zela, Miarritzera joateko.

Hori entzunda, Osetxkinek familia hartu eta Lapurdiko hiritik alde egitea erabaki zuen astebururako. Etxera itzuli zirenean, irailaren 12an, gertatu omen zen hilketa saioa, afaltzeko prestatzen ari zirela. «Haurrentzako platerak jartzen ari nintzen mahaian, eta begiaren ertzarekin ikusi nuen puntu gorri bat mugitzen neuregana, terrazaren gainean».

Gaineratu duenez, berehala pentsatu zuen frankotiratzaile bat ari zela berari tiro egiten saiatzen. Orduan argiak itzali zituen, eta senideei lurrera botatzeko esan zien. Halakoetan zer egin jakiteko ikastaro berezia jaso dutela argitu du. Ondoren, etxean duten gela seguru batean sartu ziren denak, eta han egon ziren ordubete pasatxo.

Sud Ouest egunkariak zabaldu duenez, Baionako Auzitegiak ikerketa zabaldu du gertaturikoa argitzeko, baina ez du beste xehetasunik eman kasuaren inguruan, eta ez du baieztatu hilketa saio bat gertatu izana.

Errusiako diaspora Euskal Herrian

Martxoan albiste izan zen Osetxkin, Ukrainaren aldeko ekintzaile batzuek Vladimir Putinen suhi ohiak Miarritzen duen jauregian sartu zirenean, etxea errefuxiatuei irekitzeko asmoz. Poliziak ekintzaileak atxilotu zituen, eta Osetxkin haren defentsan atera zen New Dissidents Foundation elkarteko presidente gisa.

Poliziaren zaintza berezia du Osetxkinek Miarritzen, Errusiako diasporako beste hainbat kidek bezala.

Errusiako hegoaldeko Samara hirian jaio zen, 1981. urtean. 2000. urtean atxilotu egin zuen Poliziak han, hilketa leporatuta, baina libre utzi zuten gero. Moskura joan zen orduan, eta inportaturiko bigarren eskuko autoak saltzen aritu zen.

2010ean, zazpi urteko kartzela zigorra ezarri zioten, salduriko autoen inguruko zerga iruzurra egin izana leporatuta. Kartzelan torturatu zutela salatu zuen hainbatetan. Espetxean lau urte pasatu ostean, libre utzi zuten.

Kalean zela, Internet bidez salatzen hasi zen Errusiako espetxean gertaturiko ustelkeria eta tortura kasuak. Besteak beste, presondegietan eginiko torturak jasotzen dituzten bideoak argitaratu ditu bere webgunean. Presoen eskubideen inguruko lantaldearen buru izan zen 2014an, Errusiako Parlamentuan, Duma-n.

Baina, hurrengo urtean, beste ikerketa bat zabaldu zuten haren kontra, iruzurragatik, eta orduan erabaki zuen Errusiatik ihes egitea. 2020an, hura atxilotzeko agindua eman zuen Errusiako justiziak, eta, iaz, bilatu eta atxilotu beharrekoen zerrendan sartu zuten berriz.

Aurtengo otsailaren 8an salatu zuen bera hiltzeko plan bat zegoela. Errusiako bi iturrik eta Txetxeniako diasporako jendeak baieztatu ziotela gaineratu zuen.


Summary: Irango Poliziak bost lagun hil ditu Kurdistanen, emakume baten heriotzak eragindako istiluetan. 22 urte zituen Mahsa Aminik, eta joan den ostiralean hil zen, Poliziak atxilotu ostean. NBEk emakume kurduaren heriotza deitoratu du, eta Teherani eskatu dio ikerketa «inpartziala» egiteko.

Irango eta Kurdistango herritarrek egunak daramatzate protestan joan den ostiraletik. Irango Moralaren Polizia deitutakoak joan den asteartean atxilotu zuen Mahsa Amini 22 urteko gaztea. Poliziaren arabera, egun hartan bertan bihotzeko bat izan zuen Aminik, Teherango komisaria batean, eta ostiralean hil zen, ospitalean, hiru egunez koman egon eta gero. Gurasoek argi utzi dute ez zuela gaixotasunik atxilotu aurretik.

Gertakari horrek Irango eta Kurdistango herritarrak asaldarazi ditu, baina manifestaziorik handienak Kurdistanen bertan izaten ari dira, Saghez herrian jaio baitzen Amini, eta greba orokorra egin zuten atzo herrialde horretan. Norvegian egoitza duen Kurdistango Hengaw Giza Eskubideen taldeak salatu duenez, segurtasun indarrak borrak, negar gasa, ur kanoia, gomazko balak eta benetako munizioa erabiltzen ari dira «manifestariei zuzenean eraso egiteko eta protestak zapaltzeko». Emandako azken datuen arabera, Irango Poliziak bost lagun hil ditu, horietatik hiru Divandareh, Saqqez eta Dehglan herrietan. Horrez gain, segurtasun indarrek 250 pertsona atxilotu dituzte, eta 221 zauritu.

OHCHR Giza Eskubideen Nazio Batuen Goi Mandatari Nada al-Naxifek emakume kurduaren «zorigaiztoko heriotza» deitoratu du, eta Irango Gobernuari eskatu dio emakumearen heriotzaren inguruko ikerketa «inpartziala» egiteko, baita «tortura eta tratu txarren salaketak modu azkar, independente eta eraginkorrean» aztertzeko ere.

Protesten harira, berriz, Giza Eskubideen Nazio Batuen Goi Mandatariak gaitzetsi egin du Poliziak «neurriz kanpoko» indarra erabili izana. Halaber, herritarren manifestaziorako eskubidea eta adierazpen askatasuna errespetatu behar dituela gogorarazi dio al-Naxifek Irango Gobernuari.

Nazioarteari eskaera

Irango Giza Eskubideen taldeko buruak, Mahmood Amiry-Moghaddamek, eskaera hau igorri dio nazioarteko komunitateari: Iranek bere herritarren aurka egiten dituen «krimenen» behatzaile «isila» ez izateko. «Dei egiten diegu Iranekin harreman diplomatikoak dituzten herrialdeei, bereziki Europako Batasunari, estatuaren hilketei amaiera emateko, herritarren oinarrizko eskubideak egia bihur daitezen».

Iranen, legeak emakumezko guztiak derrigortzen ditu buruko zapia janztera 1979tik. Moralaren Poliziak bere patruilak indartu ditu lurralde osoan azken hilabeteotan, eta ustez beloa gaizki jarrita daramaten emakumeak Poliziaren jazarpen fisikoa edota hitzezkoa jasaten ari dira, NBEk salatu duenez. Erakunde horrek, hain zuzen, emakumeen aurkako tratu bortitzei buruzko bideoak jaso berri ditu, erasoak barne.


Sute bat piztu da Ezkaba mendian

Summary: Sute bat piztu da Ezkaba mendian. Suhiltzaileen kamioiak eta helikopteroak joan dira, Antsoain herriaren eta Txantrea auzoaren artean piztu den sua itzaltzeko

Sute bat piztu berri da Ezkaba mendian (Nafarroa), Antsoain herriaren eta Iruñeko Txantrea auzoaren arteko zuhaizti batean. Antsoaingo etxeetatik oso gertu daude sugarrak, eta dagoeneko han dira suhiltzaile ibilgailu ugari, sua itzaltzeko lanetan. Hasieran Nafarroako suhiltzaileak ibili dira itzaltze lanetan, baina, suaren hedapenaren abiadura ikusita, Nafarroako Gobernuak laguntza eskatu dio Madrili, Baso Suteek eragindako Larrialdien Babes Zibilerako Planaren bigarren maila aktibatuz. Hala, bi gobernuetako lau hegazkin eta sei helikoptero daude itzaltze lanetan. Zehazki, koordinazio hegazkinaz gain, Noaingo parkeko bat eta Agoncilloko bi mugitu dituzte; helikopteroak, berriz, Nafarroako Gobernuaren bi, eta Baso Suteen Errefortzurako Brigadetako lau.

Iparraldeko saihesbidea itxi du Foruzaingoak, eta trafikoa herrietatik eta Iruñetik desbideratzen ari dira, eta N-121-A errepideko Ezkabako tunelak ere itxi egin dituzte. Mozketa horien ondorioz, buxadurak egon dira Iruñerriko errepideetan. FCC enpresak, Iruñerriko hiri garraioaren kudeatzaileak, handik gertu dauka billabesak gordetzeko aparkalekua, autobusak eta bertako langileak atera dituzte.

Suak laborantza etxe bat kiskali du. Ordu gutxiz izan bada ere, Antsoainen eta Txantrean argindar mozketak egon dira, suek kable elektrikoei eragin baitie. Iruñeko Babes Zibilak sutearen inguruko eraikinetako ateak eta leihoak ixteko gomendatu die herritarrei, baita sutearen inguruetara ez gerturatzeko ere.


Summary: Gure Zinema sortu dute, sektorea biltzeko plataforma. Euskal ikus-entzunezkoen sektorea sustatu nahi du egitasmoak, eta, ikusleak erakartzeko asmoz, promozio bereziak eskainiko dituztela aurreratu dute

«Gure lanak ez dira besteenak baino ez hobeak ez txarragoak, baina guk ondoen ulertzen ditugunak dira; gure lagunak bezala, ez dira ez hobeak, ez okerragoak, baina bai hoberen ulertzen digutenak. Halaxe gertatzen da gure zinemarekin ere». Umore tonuz aurkeztu dute Sara Cozar eta Joseba Usabiaga aktoreek Gure Zinema plataforma berria, gaur goizean, Donostiako 70. Zinemaldiaren testuinguruan; euskal ikus-entzunezkoen sektorearen parte esanguratsu bat bildu dute horretarako, eta ospakizun jarrerarekin aurreratu dituzte egitasmo berriaren nondik norakoak.

Funtsean, bi helburu nagusiri erantzun guran jarri dute martxan Gure Zinema: Euskal Herrian egindako zinema pantaila handian ikustera bultzatu nahi dituzte zaleak, batetik, eta euskal zinemaren ekoizpenean eta eragileen arteko aliantzan eragin nahi dute, bestetik. Cozar: «Euskadin sortutako eta garatutako zinemaren kate guztia indartu nahi duen marka bat da, eta esan dezakegu bertako sektoreari loturiko elkarte eta erakunde guztiak batu direla proiektura». Besteak beste, Apika, EPE-APV, Ibaia ekoiztetxeen elkarteak; Euskadiko Zine Aretoen Elkartea, EITB, Donostiako Zinemaldia, Zineuskadi, Euskal Gidoigileen Elkartea, Euskal Aktoreen Batasuna eta Arabako, Bizkaiko eta Gipuzkoako zinema klubak aipatu dituzte. «Hots, sektore guztia, produktoreetatik, zuzendarietara, aktoreetara, aurkezleetara... film bat egitea ahalbidetzen dutenetatik, zinema aretoetan ikustera arteko bidea posible egiten dutenenganaino».

Gogora ekarri dute euskal zinemaren «kalitatea» nazioarteko hainbat zinema jaialdietan aitortu dutela, eta jostalari aritu dira kanpoko sarien itxura antzezten, asmatzen zuenari sarrera bi emango ziotela aginduz. Usabiagak besoak gurutzatu, bekozko iluna jarri, eta berehala asmatu du publikoak: «Goya!». «Horixe. Nik parte hartu nuen film batek hamar eraman zituen; nik neuk bakar bat ere ez. Baina, tira, horregatik da gure zinema».

Sariez harago, zinemak ekartzen duena hainbat zabalagoa dela esan du gero, serioago, Cozarrek: «Emozioak, gogoetak eta gure kulturaren ikur bihurtzen diren istorioak ematen dizkigu».

Webgunea abian

Plataforma berria hilabetetako lanaren ondotik aurkeztu dute, eta «sinergia» horretan sakontzeko borondatea azpimarratu dute, «zabalkunde prozesuak hobetzeko» nahia agertzearekin batera. Animazioa eta film laburrak bilduko dituztela ere aipatu dute zehazki, eta euskara egitasmoaren «oinarrian» egongo dela erantsi.

Ikusleak aretoetara gerturatzeko, berriz, promozioko materiala sortuko dute. Oraingoz, abian jarri berri duten webgunean erregistratzeko aukera zabaldu diete; hala egiten dutenek aurrestreinaldien, promozioen eta bestelako eskaintza berezien berri jasoko dute. Usabiaga: «Gure Zinemak epe luzeko proiektu bizia izan nahi du, proiektu bizi bat».


Summary: Realak estutu egin du Bayern, baina ezin izan dio irabazi. 60. minutura arte hobeak izan dira alemaniarrak, baina Amaiur Sarriegi zelairatu eta gero neurketa berdintzeko aukera bikainak izan ditu Realak. Shullerrek sartu du partidako gol bakarra. Munichen erabakiko da kanporaketa.

Europako talde onenen artean lehiatzeko gai da Reala. Txuri-urdinek lehen aldiz jokatu dute gaur Txapeldunen Ligako neurketa bat, eta, garaipena lortu ezin izan duten arren, sufriarazi egin diote Bayern Munichen gisako aurkari handi bati. Schullerren gol batek erabaki du neurketa, baina bi taldeek izan dute gol gehiago sartzeko aukera mordoa. Munichen erabakiko da kanporaketa, datorren ostegunean. Gainditzen duenak multzokako faserako txartela eskuratuko du.

Egiari zor, norgehiagokaren lehen ordubetean gehiago izan da Bayern. Neurketari antzeko asmoekin ekin diote bi taldeek: defentsan goian presionatuz, eta erasoan baloia jokatuz atera nahian atzealdetik. Lehen minutuetan, ordea, defentsan sendo aritu dira bi taldeak, eta kosta egin zaie arriskua sortzea. Aukera apurrak geldikako jokaldietan sortu dituzte.

Partida, ordea, aldatu egin da 25. minututik aurrera. Aurrerapausoa eman dute bi taldeek, eta hutsuneak agertzen hasi dira. Stanwayk eman du Bayernen lehen abisua area ertzetik, eta Dallmannek lehen susto handia: baloi luze bat jaso du, bakarrik geratu da Leteren parean, baina zutoinera bidali du jaurtiketa.

Realak ere izan ditu aukerak. Argiena, Gabyk, 36. minutuan: ezker hegaletik jokaldi ona egin du Bernabek, erdiraketa ederra egin du, eta Venezuelako erdilariaren jaurtiketa gutxigatik joan da kanpora. Azkenean, Bayern izan da barkatu ez duena. Atsedenaldiaren aurretik, 43. minutuan, Buhlek pase zoragarri eman dio Shullerri, eta aurrelariak ederki amaitu du jokaldia. 0-1, eta atsedenaldia.

Bigarren zatiaren hasieran Realak zail izango zuela zirudien. Nahieran jokatu dute alemaniarrek, eta gutxigatik ez dute bigarrena sartu. Shullerrek izan du gola gertuen, baina Letek, atepean, ozta-ozta atera du baloia.

'Amaiur efektua'

60. minutuan egin ditu lehen aldaketak Natalia Arroyok: Le Guilly eta Amaiur Sarriegi zelairatu ditu Bernaberen eta Franssiren ordez. Neurketa aldatu du horrek. Aurrelari donostiarrak arriskutsu bilakatu du ukitu duen baloi bakoitza, erabat aldatu da partida. Azkar iritsi da lehen aukera, kontraeraso batean: area ertzetik jaurti du baloia Nerea Eizagirrek, Grohs atezainak ukitu du baloia, eta langak eragotzi du gola. Ez zen azken aldia izango: 70. minutuan berriz ere langara bidali du baloia Eizagirrek. Gora etorri dira Realeko jokalariak, baita Anoetan elkartu diren 11.479 zaleak ere.

Azken aukera, ziurrenik onena, Amaiurrek berak izan du: Gabyren erdiraketa batek bakarrik utzi du Grohsen aurrean, baina ez du errematatzen asmatu donostiarrak. Azkenean, 0-1, porrota, baina ezin esan daiteke Realaren estreinakoa txarra izan denik. Kanporaketa gainditzea zaila izango da, baina ez ezinezkoa.

Reala: Lete; Allegra, Tejada, Spetch, Bernabe (Le Guilly, 62'); Gaby, Iris Arnaiz, Gemma Gili (Torre, 89'), Nerea Eizagirre, Jensen eta Franssi (Amaiur, 62').

Bayern: Grohs; Tainara, Viggosdottir, Kumagai; Gwinn, Simon (Rall, 74'), Dallmann, Stanway; Lohmann, Shuller eta Buhl (Damnjanovitx, 82').


Summary: Arabako Foru Aldundiaren tutoretzapeko adingabe batek hezitzaile bat salatu du sexu abusuengatik. Ertzaintzak kasua ikertu du, eta epaitegien esku dago.

Ertzaintzak BERRIAri baieztatu dionez, Arabako Foru Aldundiaren tutoretzapean dagoen adingabe batek salaketa jarri zuen joan den astelehenean sexu abusuengatik. Ertzaintzak kasua ikertu du, eta epaileen esku dago.

EITBren arabera, bere hezitzailea da salatutakoa, eta abuztuan izan zen erasoa. Azaldu dutenez, bere postutik kendu dute hezitzailea, eta kaleratzeko espedientea zabaldu diote.


Summary: Espainiako Gobernuak dio ez duela Garoña berriz zabalduko. Teresa Ribera ministroak esan du «ezinezkoa eta bideraezina» dela Gaztela eta Leongo Juntaren proposamena: «Ateraldi ideologiko bat da».

Espainiako Gobernuak ez du Garoñako zentral nuklearra berriz zabalduko. Hala baieztatu du gaur Teresa Riberak, Trantsizio Energetikorako ministroak: Gaztela eta Leongo (Espainia) Juntaren proposamena «ezinezkoa eta bideraezina» dela esan du, «ateraldi ideologiko bat» dela. EH Bilduko Idurre Bideguren senatariak egin dio galdera Riberari; izan ere, koalizioak pasa den astean eskatu zion Madrili nuklearrei buruzko eztabaida baztertzeko. Haien arabera ere, «zentzugabea» da Gaztela eta Leongo Juntaren proposamena.

Riberak diru publikoa alferrik xahutzea egotzi dio Juntari: «Ez dute dirurik suhiltzaileak kontratatzeko, ezta jendeari laguntzeko ere, ezta osasun zentroak irekitzeko ere, baina bai Segurtasun Nuklearraren Kontseiluak dohainik emango zien ikerketa bat eskatzeko», salatu du.

Gogorarazi du badagoela Garoña desegiteko plan bat, eta, ahal den neurrian, eskualdea errekuperatzekoa. Esan du hango bizilagunek «erabateko bakardadea» pairatu dutela azken urteetan, eta Espainiako Gobernuak haiekin duen konpromisoa erabatekoa dela. «Desegiteko planaren egutegia adostuta dago zentralaren jabe guztien artean, eta ez dugu hura berrikusteko inongo asmorik» gehitu du. Amaitzeko, azpimarratu du Espainiak badituela nahikoa baliabide energia berriztagarrien aldeko apustua sendotzeko, energia nuklearraren beharrik gabe.

Juntaren asmoa

Arabatik hurbil dago zentrala, Burgosen, eta haren gaineko albisteei gertutik erreparatu zaie beti. Juntaren asmoa haren presidenteorde Juan Garcia-Gallardok jakinarazi zuen joan den asteartean; aditzera eman zuenez, azterketa bat egiteko asmoa dute oraingoz. Bi erreaktore berrirekin ireki nahi lukete zentrala, 2030erako. 2012an utzi zion energia sortzeari azpiegitura horrek, baina 2017an itxi zuten. Orain, desegiteko lanak hastekoak dira berez, eta onetsita dago horretarako plan bat.

Garcia-Gallardo Vox alderdi ultraeskuindarreko ordezkaria da Gaztela eta Leongo Juntan. Aditzera eman zuenez, ipini nahi lituzketen bi erreaktoreak «azken belaunaldikoak» dira: «Suedian, Finlandian, Frantzian eta Japonian darabilten teknologia da». Onartu du zentralean lanean ari diren teknikariek adierazi diotela erabili gabe urteak daramatzanez hondatuta dagoela azpiegitura, baina uste du hori ez dela arazo izango berriz martxan jartzeko.

Izan ere, nabarmendu zuen zentrala ez zutela itxi «funtzionamendu arazoak» zituelako, gobernuak ezarritako zergek «ito» egin zutelako baizik. Zentralaren matxuren gaineko albisteak, hala ere, ugariak izan ziren urte askoan.


Itzali dute Ezkaba mendiko sutea

Summary: Itzali dute Ezkaba mendiko sutea. Zallan (Bizkaia) atzo arratsaldean pizturiko sua kontrolatutzat eman dute goizaldean. Nafarroako Gobernuak herritarrei eskatu die «ez joateko» suak kiskalitako guneetara

Ezkaba mendiak su hartu zuen atzo arratsaldean, eta garrak azkar batean hasi ziren mendiaren ekialdeko pinudi batera zabaltzen, haizeak bultzatuta. Gauerdi aldera sutea kontrolatzea lortu zuten suhiltzaileek, eta goizerako itzalitzat eman dute.

Gaur goizean ingurua zaintzen eta freskatzen jarraituko dutela adierazi dute. 40 bat suhiltzaile ari dira lan horietan, eta baita helikoptero bat ere.

Bitartean, atzo Iruñeko saihesbidean moztu zuten zatia berriz zabalduko dutela agindu dute, Atarrabia eta Antsoain artean, eta baita Ezkabako tunelak ere. Iruñeko Udaltzainek goizean baieztatu dute bide horiek zabalik daudela dagoeneko.

Ikusi gehiago: Idorteak azalera ekarri duena

Nafarroako Gobernuko Barne zuzendari Amparo Lopezek herritarrei eskatu die ez joateko suak kiskalitako guneetara, arriskutsua dela eta. Sua nola piztu zen ikertzen ari direla gaineratu du. Atzo «une larriak» bizi izan zituztela azaldu du, sua eskualdeko garraio publikoko ibilgailuen gordetegira hurbildu zelako, eta pertsona zaurgarriak dauden Xabierko Frantziskoren egoitzara. Halere, azkenean ez zuten hustu behar izan azken hori.

Atzo, hasieran, Nafarroako suhiltzaileak ibili ziren itzaltzeko lanetan, baina, suaren hedapenaren abiadura ikusita, Nafarroako Gobernuak Madrili laguntza eskatu zion, Baso Suteek eragindako Larrialdien Babes Zibilerako Planaren bigarren maila aktibatuz. Hala, bi gobernuetako lau hegazkin eta sei helikoptero hasi ziren itzaltze lanetan. Zehazki, koordinazio hegazkinaz gain, Noaingo parkeko bat eta Agoncilloko bi mugitu zituzten; helikopteroak, berriz, Nafarroako Gobernuaren bi, eta Baso Suteen Errefortzurako Brigadetako lau. Hala ere, gaua iritsi zenean, lurreko baliabideekin geratu ziren soilik, 50 langile inguru, eta helikopteroak eta hegazkinak baseetara itzuli ziren.

Suak laborantza etxe bat kiskali zuen, eta Iruñeko iparraldeko saihesbidea, PA-30a, ere itxi behar izan zuten, Atarrabia eta Berriozar artean, bi noranzkoetan. Bestalde, N-121-A errepideko Ezkabako tunelak ere itxi zituzten. Mozketa horien ondorioz, buxadurak egon ziren Iruñeko errepideetan. Denbora gutxiz izan bazen ere, Antsoainen eta Txantrean argindar mozketak egon ziren, suak kable elektrikoei eragin baitzien. Telefono zerbitzuan ere egon ziren arazoak. Larrialdi zerbitzuek Iruñeko garraio publikoko garajeak autobusez hustu behar izan zituzten, eta bertako langile guztiak ere atera zituzten.

Nafarroako Gobernuaren Babes Zibilak sutearen inguruko eraikinetako ateak eta leihoak ixteko gomendatu zien herritarrei, baita sutearen inguruetara ez gerturatzeko ere.

Zallan (Bizkaia) ere sute bat piztu zen atzo arratsaldean, eta BI-3651 errepidea itxi behar izan zuten. Inork ez du minik hartu, eta goizaldean kontrolatutzat eman dute.


Summary: 'Gelditasuna Ekaitzean' filmak borobildu du Euskal Zinemaren Gala. Txema Areizaga elektrikariburu zena gogoratu dute, berriki hil baita.

Euskal Zinemaren Gala egin dute bart Viktoria Eugenia antzokian. Aitziber Garmendiak eta Jon Plazaolak aurkeztu dute. Txema Areizaga elektrikariburu zena gogoratu dute, berriki hil baita. Ekitaldia amaitzeko, Gelditasuna Ekaitzean Alberto Gastesiren filma eman dute.


Summary: Gerra erretorika «zuhurtziarik gabe» erabiltzea egotzi dio NATOk Putini. Erreserbistak mobilizatzeko agindu du Putinek, «aberria babesteko». Armadan lehen ere arituriko 300.000 militar ohi deituko dituzte Ukrainan aritzera. Kieven arabera, Kremlinen pausoa «aurreikus» zitekeen,gerra ez baita garatzen ari Errusiak planeatu bezala. Txinak elkarrizketarako deia egin du, eta, AEBentzat, Mosku «ahulezia zantzuak» erakusten ari da hartutako erabakiarekin. Dozenaka lagun atxilotu dituzte Errusian, deiaren aurkako mobilizazioetan

Ukrainak aste batzuk daramatza herrialdearen ipar-ekialdean eta hegoaldean Errusiako indarrei kontraeraso egiten, eta, horiek horrela, Vladimir Putin Errusiako presidenteak mobilizazio partziala agindu du, «aberria babesteko, bere burujabetza eta lurralde osotasuna, eta gure herritarren segurtasuna». Argitu duenez, bakarrik erreserban daudenak deituko dituzte gerrara, hau da, armadan lehendik ere arituriko herritarrak. 300.000 militar ohi mobilizatuko dituzte. «Ditugun baliabide guztiak erabiliko ditugu». Gaineratu du arma nuklearrekin «mehatxatzen» dituztenek jakin beharko luketela haizea «euren kontra» bihur daitekeela. «Ukrainako hainbat eremutan bizi direnek ez dute neonazien menpe bizi nahi». Ukrainan okupatutako lurraldeetan Errusian sartzeko deitutako erreferendumak babestuko dituela esan du, bide batez. Mendebaldeari egotzi dio 2014an Errusiaren kontrako gerra bat hastea Ukrainan. «Errusiaren kontrako bere politika oldarkorrean, Mendebaldeak muga guztiak gainditu ditu».

Ikusi gehiago: Errusiak Ukrainan okupatutako lurraldeetan erreferendumak egitekoak dira

Euskal Herrian 08:00ak zirenean mintzatu zaie errusiarrei Putin, telebista bidez, 14 minutuko agerraldi batean. Aurten egiten duen molde bereko bigarrena du. Aurrekoa otsailaren 24an izan zen, eta iragarri zuen Errusiak «operazio militar berezia» hasiko zuela Ukrainan. Kieven erreakzioa segituan iritsi da. Volodimir Zelenski Ukrainako presidentearen aholkulari Mikhailo Podolyakek Twitterreko bere kontuan idatzi duenez, Errusiak emandako pausoa «aurreikus» zitekeen, gerra ez baita garatzen ari Errusiak planeatu zuen bezala, Kieven arabera. Zelenski gauean da mintzatzekoa NBE Nazio Batuen Erakundearen Batzar Nagusian. Nolanahi ere, Alemaniako Bild telebista katean azpimarratu du ez duela uste Putinek arma nuklearrak erabiliko dituenik. «Ez dut uste munduak utziko dionik». Kremlineko buruari egotzi dio Ukraina «odoletan ito nahi izatea; are, bere soldaduen odolean». Gaineratu du bake elkarrizketak onartuko dituela «soil-soilik» Putinek agintzen duenean Errusiako indarrak Ukrainatik ateratzeko. Jens Stoltenberg NATO Ipar Atlantikoko Itunaren Erakundearen idazkari nagusiak Errusiako presidentea kritikatu du gerra erretorika «arriskutsua eta zuhurtziarik gabekoa» erabiltzen ari dela aurpegiratuta.

Sergei Xoigu Defentsa ministroak zehaztapen gehiago eman ditu Putinek agindutako mobilizazioaren inguruan. Esan duenez, «inolaz ere» ez ditu deituko ikasleak edo beste herritarrak, baizik eta lehen ere armadako kide izandakoak bakarrik. Vesna oposizioko mugimenduak mobilizazioaren aurka protesta egitera deitu du gaur, eta elkarretaratzera deitu du Errusiako hainbat hiritan. Horietan dozenaka lagun atxilotu dituzte, OVD-Info gobernuz kanpoko erakundearen arabera.

Ikusi gehiago: Erdoganen ustez, Putinek «ahalik eta azkarren» amaitu nahi du gerra

Txinak elkarrizketarako deia egin du, eta Wang Wenbin Atzerri Ministerioko aholkulariak nabarmendu du «irtenbide bakezale bat» helburu duen edozein ahalegin babestuko duela. Pekinek gogorarazi du, bide batez, gerra hasi zenetik ez duela jarrera aldatu, eta hori «argia» izan dela. Eskatu du, berriro, herrialde guztien «lurralde batasuna» errespetatzeko, Ukrainarena barne, baina baita, Errusia zuzenean aipatu gabe, herrialde guztien «kezka zilegiei» erreparatzeko ere. Gainera, Errusiari ezarritako zigor ekonomikoak kritikatu ditu, ez direlako nazioarteko zuzenbidean oinarritzen. Putinek eta Xi Jinping Txinako presidenteak harreman ona dute, eta joan den astean batzartu ziren.

AEBentzat, «ahulezia zantzuak» erakusten ari da Mosku, bai okupatutako lurraldeetan Errusiarekin bat egiteko erreferendumak «antolatzeagatik», bai mobilizaziorako deiarengatik. Hori adierazi du AEBek Ukrainan duten enbaxadore Bridget Brinkek, Twitterreko bere kontuan. Bruselaren iritziz, «desesperatuta» dago Putin, eta horregatik hartu du erabaki hori. «Ez dago bakean interesaturik», adierazi du Peter Stano Europako Batzordearen Atzerri bozeramaileak. Ursula von der Leyen Europako Batzordeko presidenteak atzo esan zuenez, Luhanskeko eta Donetskeko herri errepublikek eta Moskuren menpeko Khersonek eta Zaporizhiak Errusiaren parte bilakatzeko erreferendumak egiten badituzte, zigor ekonomiko gehiago jarriko dizkiote Kremlini, eta Stanok berretsi du galdeketen iragarpenak «ondorioak» izango dituela. Hilaren 23tik 27ra dira egitekoak.

Hegaldiak, beteta

Putinek hartutako erabakiaren ondorioz, Errusiatik ateratzeko hegaldiak bete egin dira. Reuters berri agentziaren arabera, bilaketa kopurua nabarmen handitu da hegaldiak erosteko Errusiako webgune nagusian, Aviasales-en, eta, orduan, Moskutik Istanbulerako (Turkia) eta Erevanerako (Armenia) hegaldi zuzenak bete dira. Errusiarrak bisarik gabe sar daitezke bi herrialde horietan. Gainera, ezin dira txartelak erosi geldialdiak dituzten ibilbideetarako, adibidez Mosku eta Tbilisi (Georgia) arteko bidaiarako.

Bonbardaketa Zaporizhian

Errusiako Defentsa Ministerioak jakinarazi duenez, TASS Errusiako berri agentziaren arabera, bonbardaketa batek Zaporizhiako zentral nuklearreko (Ukraina) ur hodi bat hondatu du Europako zentral nuklear handiena da, eta Errusiak kontrolpean du joan den martxotik, han lanean ari diren teknikariak ukrainarrak diren arren. Errusiak eta Ukrainak elkarri egozten diote instalazioaren segurtasuna arriskuan jartzea bonbardaketen ondorioz. IAEA Energia Atomikoaren Nazioarteko Agentziako adituek zentralaren egoera aztertu zuten irail hasieran; ondorengo txostenean, eskatu zuten «segurtasun nuklearrerako babes eremu» bat sortzeko instalazioaren inguruan, eta nabarmendu egoera «eutsiezina» dela.

Bestalde, Errusiak Kharkiv bonbardatu du, atzera, goizaldean. The Guardian egunkariak jaso duenez, irismen luzeko misil batzuk jaurti ditu. Putinek bere erabakiaren berri eman aurretik heldu da erasoa. Ukrainako hiri handienetan bigarrena da, eta maiz bonbardatu dute azken hilabeteetan. Ukrainako armadaren kontraerasoa dela eta, ordea, Errusiak hiritik eta eskualdetik alde egin zuen duela pare bat aste.


Summary: Lanbidek 7 milioi euroko laguntzak onartu ditu, enplegurako prestakuntza-erakundeek berrikuntzan inbertitu ditzaten. Laguntzek xede dute baliabideak eta instalazioak egokitzea euskal enpresa-sarearen behar berrietara

Lanbide 7 milioi euroko laguntzak onartu ditu. Laguntzek xede dute, 2022an zehar, enplegurako prestakuntza-erakundeen berrikuntza-inbertsioa finantzatzea; zertarako eta aipatutako erakundeek baliabide eta instalazio eguneratuak eskuratu ditzaten (euskal enpresa-sarearen behar berrietara egokituak).

Lanbidek akordio berritzailea berretsi du, 2022ko diru-laguntzen deialdia sustatzeko. Halaber, laguntzek helburu dute EAEko enplegurako prestakuntza-erakundeek eginiko berrikuntza-inbertsioa finantzatzea.

Akordio honek sustatu nahi du aipatu erakundeek beren instalazioak, zuzkidurak eta prestakuntza-baliabideak eguneratzea (bat etortzeko produkzio-sarearen sektoreetan gauzatzen ari diren aurrerapenekin); zertarako eta prestakuntza-ekintzetako parte-hartzaileek ezagutu eta erabili ditzaten enpresek erabiltzen dituzten ekoizpen-baliabide aurreratuenak. Akordioak, beraz, aukera ematen du lan-merkatuan langile profil hau txertatzeko: egitura eta ekoizpen-bitarteko berrietara egokitutako prestakuntza jaso duten langileak. Helburua lortze aldera, Lanbidek zazpi milioi euro bideratuko (izan ere, Lanbidek berak du enplegurako prestakuntza-programak kudeatzeko ardura).

Hainbat faktorek behartu egiten dute, gero eta ingurune espezializatuagoetan eta konplexuagoetan, ikasteko metodo berritzaileak izatera, ikasleek eskuratutako ezagutzaren benetako transferentzia errazteko eta enpresen espezializazio-maila handitzeko. Aipatu faktoreen artean honakoak daude: berrikuntza teknologikoen aurrerapenetik eratorritako profil profesional berriak; produkzio-prozesuen gero eta automatizazio handiagoak; antolaketa- eta kudeaketa-mota berriak; hiru trantsizioen esparruan merkatu-nitxoak agertzea; eta, azkenik, egungo tekniken eraldaketa azkarra.

Lanbide - Euskal Enplegu Zerbitzu Publikoak ezinbestekotzat jotzen du langabeen zein landunen prestakuntzan laguntzen duten erakundeek baliabide eta instalazio eguneratuak eskuratu ditzaten (hain zuzen ere, euskal enpresa-sarearen behar berrietara egokitutako baliabideak eta instalazioak), zertarako eta prestakuntza-ekintza berriak eman ahal izateko. Eta, horretarako, ezinbestekoa da, aldez aurretik, erakunde horiek beharrezko azpiegitura-zuzkidura berriak eskuratzea (lan-merkatuko profil profesional berriak prestatzeko).

EHAAn argitaratzea: 2022/09/20.

Eskabideen epearen hasiera-data: EHAAn argitaratu eta hurrengo egunetik aurrera (2022/09/21).

Eskabideen amaiera-data: 2022/10/30.

Informazio gehiago: https://www.lanbide.euskadi.eus/orokorra/-/diru_laguntza/2022/berrikuntzaren-gaineko-inbertsioa/


Summary: Unai Rementeria ez da aurkeztuko Bizkaiko ahaldungai nagusi izateko. EAJk urriaren 4an emango du herrialde horretako hautagaien aukeraketa prozesuaren berri.

Azken bi legealdietan Bizkaiko ahaldun nagusi izan da Unai Rementeria, baina ez da berriz hautagai izango kargu horretan jarraitzeko, EITBk eta El Correo-k jakinarazi dutenez. Bi hedabideon arabera, Rementeriak emana dio erabaki horren berri EAJren Bizkai Buru Batzarrari. Jeltzaleek urriaren 4an iragarriko dute herrialde horretako bi hautagai nagusien aukeraketa prozesuaren hasiera. Argitzeko dago, halaber, Rementeria beste karguren baterako hautagai izango den.

2015etik izan da Bizkaiko ahaldun nagusi Rementeria. Karguan bi legealdi baino gehiago egiteko asmoa agertua bazuen ere, azken asteetan izan da zurrumurrurik maiatzeko hauteskundeetara berriz ere aurkeztuko dela dioenik. Kontrakorik ere bai, ordea, EAJk kargu horretarako hautagai emakume bat jartzeko asmoa duelakoan.


Summary: Superberriak-ek erretiratu egin du erregulazio espedientea. Zuzendaritzak atzera egin du erabakian, eta ez du enplegua erregulatzeko dosierra aplikatuko. 70 langile kaleratu nahi zituen taldeak.

Superberriak katearen zuzendaritzak, atzera egin, eta enplegua erregulatzeko dosierra erretiratzea erabaki du. BM saltoki handiak (Uvesco) BM Shop kateko denda batzuk kudeatzeko erabiltzen duen enpresa da, eta hilaren hasieran iragarri zuen jarduera eten eta 70 langile kaleratu nahi zituela. Denda bana dauka Amurrion (Araba), Laudion (Araba), Ugaon (Bizkaia), Barakaldon (Bizkaia) eta Bilboko Zazpikaleetan.

Neurria salatzeko greba mugagabea hasi zuten langileek hilaren 16an. Hain zuzen ere, LAB eta CCOO sindikatuek adierazi dutenez, «erabakigarria» izan da hori neurria bertan behera uzteko, «bost greba egun hauetan grebaren jarraipena ia %100ekoa izan delako, denda guztiak itxita egon direlako eta langileon borrokarako determinazioa erabateko izan delako».

Sindikatuek lehen egunetik ohartarazi zuten ez zegoela arrazoi ekonomikorik neurria aplikatzeko, eta adierazi zuten frankiziek «ondo» funtzionatzen dutela. «Horren erakusgarri da erabaki honek langile, bezero zein auzokideen artean sortu duen harridura».

Erregulazio espedientea indargabetuta, greba bertan behera utzi dute langileek. Negoziazio epe bat zabalduko dute orain. «Enpresaren aktibitatea zein gure lanpostuen mantentzea bermatu arte, erne, antolatuta eta borrokan jarraituko dugu», ohartarazi dute.


Summary: Armak hartzeko eskatu die TPLF gerrillak herritarrei. Tigrayko gerrillak salatu du Eritreak «erasoaldi zabal bat» hasi duela Etiopiako armadaren laguntzarekin.

TPLF Tigray Askatzeko Herri fronteak gutun bat zabaldu du herritarrei armak hartzeko eskatuz, «gerra genozidatik defendatzeko». Oharrean salatu du Eritreak «erasoaldi zabal bat» hasi duela Etiopiako armadaren eta Amhara eskualdeko indar berezien laguntzarekin. «Aurrean dugun erronkak tigrayar guztien parte hartzea eskatzen du, TPLFk eskatzen dizue prest egon zaiteztela erabateko gerrari aurre egiteko», dio idatziak.

Tigrayko herritarrei ez ezik, Etiopia osoko eta, batez ere, Amhara eta Afar eskualdeetako herritarrei ere mintzatu zaie gerrilla, eskatuz «gogor» egin diezaiotela «gobernu faxistak eta haren kideek ezarritako amarruari». Eritreako herriari eta armadari, berriz, ohartarazi die Tigrayko herriak ez diola uko egingo berea duenari, eta ez duela bilatuko berea ez duenik: «Gure ametsa garapena eta bakea dira».

Aurtengo martxotik abuztura, bi aldeen arteko su eten bat egon zen, arrazoi humanitarioak tarteko. Ez zen, ordea, elkarrekin adostutakoa izan, eta, duela bizpahiru aste, berriro hasi ziren borrokak. Hala ere, orain arte, menia bat adosteko prest agertu izan da gerrilla, baita AB Afrikako Batasunaren bitartekaritza onartzekoa ere. Ordea, TPLFren arabera, Etiopiako lehen ministro Abiy Ahmed izan da prozesua oztopatzen aritu dena, Tigray behin eta berriz bonbardatuz.

Ez da lehen aldia Eritreak Tigrayko gatazkan esku hartzen duena. Gerra piztu zenean, 2020ko azaroan, Addis Abebari laguntzen aritu zen, nahiz eta hilabete batzuk geroago arte Asmarak ez zuen onartu erasoaldian parte hartu izana. Eritreak harreman txarra izan du historikoki TPLFrekin, eta Isaias Afwerki herrialde horretako presidenteak harreman ona du Etiopiako lehen ministroarekin, bi estatuen arteko bake akordioa lortu zutenetik; Abiyek horren harira jaso zuen Bakearen Nobel saria, iaz.


Summary: Hotelek inoiz baino bezero gehiago izan dituzte. Abuztuan, 397.611 bezero izan dituzte Arabako, Bizkaiko eta Gipuzkoako hoteletan, iaz baino %11,2 gehiago. 2019ko udako markak ere aise gainditu dituzte.

Kopuruek ez dituzte gezurtatu sentsazioak. Udan inoiz baino turista gehiago izan diren ustea baieztatu dute datu estatistikoek, Araban, Bizkaian eta Gipuzkoak behinik behin. Eustaten arabera, abuztuan 397.611 bezero izan dituzte hiru lurralde horietako hotelek. Inoizko kopururik handiena da, aise gainditu baitu aurreko marka, iazko abuztukoa. Urte hartan, 357.683 bisitari izan ziren hoteletan, eta, aurten, ia 40.000 gehiago (+%11,2).

Bezero gehieneko uda, berriz, pandemiaren aurrekoa izan zen orain arte, 2019koa. Urte hartan, 685.117 sarrera izan ziren uztailean eta abuztuan Arabako, Bizkaiko eta Gipuzkoako hoteletan, eta, aurten, %14 gehiago gehiago izan dira: 780.797 (+95.680).

Bezero horiek, batez beste, 2,11 gau pasatu dituzte hoteletan. Ondorioz, gaualdiak 1.605.078 izan dira uztailean eta abuztuan, 2019ko udan baino %9 gehiago.

Bizkaian gehiago, Gipuzkoan beteago

Bizkaia da hoteletan turista gehien jasotzen dituen lurraldea, eta azken urtean igoerarik handiena izan duena: 187.660 izan dira aurten, iaz baino %17,3 gehiago. Gipuzkoan 154.018 izan dira (+%3,9), eta Araban, berriz, 55.933 (+%13).

Baina, edukiera aintzat hartuz gero, Gipuzkoako hotelak izan dira beteenak: lekuen %82,6 eta gelen %88,6 egon dira beteta abuztuan. Bizkaian, lekuen %77,2 eta gelen %83,5 egon dira beteta; Araban, lekuen %70,1 eta gelen %81,8.

Hiriburuetan ere, Donostia izan da guztien artean okupatuena, gelen %89,8 beteta eduki baitzituen abuztuan. Bilbon, gelen %85,7k izan dute bezeroren bat etengabe, eta Gasteizen, %83,7k.

Atzerritar gehiago

Eustatek bi taldetan banatzen ditu turistak: «estatukoak» eta «atzerritarrak». Joera desberdinak antzematen dira iaztik hona: gorakada nabarmena izan dute Espainiako herritartasuna ez dutenek (+%74,5) eta badutenek (-%17,6). Azalpena erraza da: iaz, COVID-19aren ondorioz, oraindik baziren mugak gainditzeko trabak (COVID ziurtagiriak aurkeztu beharra, hegaldi gutxiago...), eta horrek mugaz gaindiko turismoa moteldu zuen. Aurten, muga praktikorik gabe, kopuruak asko parekatu dira: estatuko 202.814, eta atzerriko 194.797. Eustaten arabera, «estatuko» horien artean 29.552 euskal herritarrak dira, 78.767 Herrialde Katalanetakoak (40.272 katalan, 16.862 valentziar eta 2.633 balear), 47.450 madrildarrak, eta 7.438 galiziarrak.

Araban eta Bizkaian gehiago dira Espainiako herritartasuna dutenak, eta Gipuzkoan, aldiz, gutxiago.

Frantziar herritartasuna dutenak dira, alde handiz gainera, abuztuan hotelak gehien bete dituztenak (54.262). Atzetik doazkie italiarrak (20.522), britainiarrak (15.154), alemaniarrak (13.997), herbeheretarrak (13.101), estatubatuarrak (12.339) eta portugesak (10.414). Errusiarrak 1.034 izan dira, txinatarrak 1.104, eta japoniarrak 939.


Summary: Gazteen arteko euskarazko ahozko jarduna, aztergai Nafarroan. Erdararen erabilera zergatik igo den aztertu nahi dute Iruñeko Komunikabideak fundazioak eta Euskaltzaindiak.

Nafarroako gazteen arteko euskarazko ahozko jarduna aztertu nahi dute Iruñeko Komunikabideak fundazioak eta Euskaltzaindiak. Horretarako, mintegi bat antolatu dute irailaren 28rako. 09:00etatik 16:00etara eginen dute, Iruñeko Kondestablearen jauregian. Euskarazko ahozko jarduna Nafarroako gaztetxoen artean: egoera eta aukera berriak jardunaldiak zenbait helburu ditu: «Iritziak jasotzeko bilgune bat sortzea, hausnartzea, esperientziak trukatzea eta 8 eta 12 urte arteko gaztetxoen euskarazko ahozko jarduna hobetzea». Izena emateko epea zabalik dago irailaren 26ra arte.

Euskaltzaindiaren arabera, erdararen erabilera igotzen ari da, eta horren zergatia aztertu nahi dute, baita bestelako zalantzen inguruan hausnartu ere: «Nolakoa da gaztetxo horien euskarazko ahozko jarduna? Zein hutsune daude arlo horretan? Zein baliabide ditugu euskarazko ahozko jarduna hobetzeko ikasgeletan? Eta ikasgelatik kanpo, aisialdi antolatuan, kirol jardueretan...?».

Sagrario Aleman Euskaltzaindiko Jagon saileko Sustapen Batzordeko buruak eta Enrike Diez de Ulzurrun Iruñeko Komunikabideak fundazioko lehendakariak aurkeztu zuten egitasmoa, ostiralean, Iruñean. «Kezka dago eskolak bakarrik euskal hiztunak sortzen ote dituen», esan zuen Alemanek. Horri beste hausnarketa bat gehitu zion: «Oinez, ibiliz ikasten da, eta euskal hiztunak eremu guztietan euskaraz arituz lortzen dira». Diez de Ulzurrunek azpimarratu zuen gazteek euskararekin zer-nolako harremana izan duten jaso nahi dutela: «Gaztetxoak entzuteko asmoa dugu».

Besteak beste, Dindaia fundazioko Esther Lakastak, Nafarroako Ikastolen Elkarteko Helena Baraibarrek, Euskaltzaleen Topaguneko Ander Barandiaranek eta Iturrama institutuko ikasleek parte hartuko dute mintegian.


Summary: Biharamuneko pilula urririk izanen da emazte guztientzat Iparraldean. François Braun Frantziako Osasun ministroak iragarri du neurria, baina ez du zehaztu noiztik aitzina izanen den indarrean. Mementoko, 18 urtetik beherakoek urririk eta errezetarik gabe lortzen ahal dute, eta 26 urtetik beherakoek urririk, errezetarekin.

Biharamuneko pilula urririk eta errezetarik gabe eskuratzen ahalko dute emazte guztiek; hala gertatuko dela erran du, bederen, Frantziako Osasun ministro François Braunek. Haatik, oraino ez du erran neurria noiz sartuko den indarrean, baina segurtatu du 2023ko Gizarte Segurantzaren lege proiektuan sartuko dutela; irailaren 26an aurkeztekoa dute lege proposamen hori Frantziako Ministroen Kontseiluan. Hala, Ipar Euskal Herriko andreek farmazietan, ikastetxeetako osasun zerbitzuetan eta sexu osasunerako zentroetan eskuratzen ahalko dute haurdunaldia eragozteko larrialdiko pilula.

Oraingoz, 18 urtetik beherako andreek urririk eta errezetarik gabe lortzen ahal dute abortatzeko pilula; 26 urtetik beherakoek, berriz, urririk eta errezetarekin. 26 urtetik gorakoek errezeta behar dute, eta ordaindu behar dute pilula lortzeko, nahiz eta gero Gizarte Segurantzak kostuaren %65 itzuli. Braunen ustez, «kezkagarria» da andreentzako larrialdiko kontrazepzioa eskuratzeko zailtasun horiek izatea, jakinda arriskudun sexu harremanaren ondoko 24 orduetan duela «eraginkortasunik handiena». Gizonezkoen kontrazepzioari buruz, zin egin du Frantziako Osasun Aginte Gorenari txosten bat galdetuko diola, «beharrak zein diren aztertzeko».

Bestalde, uste du ezinbestekoa dela «prebentzioa azkartzea». Hala, iragarri du sexu transmisiozko infekzioen azterketa urririk izango dela 26 urtera arte. Orain arte, GIBa detektatzeko proba da urririk den bakarra, baina Braunek azaldu du bestelako infekzioek gora egin dutela, batez ere klamidiasiarenak eta gonokokoarenak.


Summary: Rodolfo Martin Villa ez dute auzipetuko Argentinan. Argentinako Auzitegi Gorenak ez du ikusten gizartearen aurkako krimenen egiletzaren inguruko frogarik. Erabakiari errekurtsoa aurkeztea aztertzen ari da Ceaqua Kereila Argentinarra sostengatzeko Estatuko Koordinakundea.

Rodolfo Martin Villa ez auzipetzea erabaki du Argentinako Zigor Kasazioko Ganbera Federalak, Argentinako Auzitegi Gorenak. Gizateriaren aurkako krimenak egotzi zizkioten zenbait elkartek, Espainiako Poliziak Gasteizko martxoaren 3ko sarraskian eta 78ko sanferminetan German Rodriguezen hilketan izan zuen jokabidearengatik. 1976an, Martin Villa Gobernazio ministroa zen Espainiako Gobernuan. Argentinako justiziak ez du ikusten egotzitako delituen eta egiletzaren inguruko «froga zuzen edo zeharkakorik».

Apelazio auzitegi batek 2021eko abenduan hartutako erabakiari arrazoia eman dio Auzitegi Gorenak, eta Martin Villaren auzipetzeari baliogabetuta eutsiko diote. Hainbat elkartek helegitea jarri zioten erabaki horri, baina ez du aurrera egin. Erabakia, hala ere, ez da aho batezkoa izan. Izan ere, ganberako presidenteak Martin Villaren aurkako helegitearen alde bozkatu du.

2014an hasi zen prozesua, Maria Servini epaileak ministro ohia atxilotzeko agindu zuenean. 2021eko urrian, Martin Villa auzipetzea erabaki zuen Argentinako epaileak, eta ministro ohiak helegitea jarri zion erabaki horri. Argentinako Ganbera Kriminal Federalak tramiterako onartu zuen. Oraingoan bezala, epaileek ez zuten «frogarik, ez zuzenekorik, ez zeharkakorik, ezta zantzurik ere» topatu ministro ohiari egotzitako delituen inguruan. Epaileen arabera, Servinik huts bat egin zuen kalifikazio juridikoan: ez dute frogatutzat jotzen Gasteizko eta Iruñeko hilketak gizateriaren aurkako delitu izan zirenik.

Helegitea

Martxoak 3 elkarteak eta Kereila Argentinarra sostengatzeko Estatuko Koordinakundeak (Ceaqua) Argentinako epaitegiaren erabakiarekiko «desadostasuna» agertu dute. Gogorarazi dute Martin Villak Argentinako kereilan inputatuta jarraitzen duela gizateriaren aurkako krimenengatik, hamabi hilketa egotzita. «Epaitegiak sakondu egin behar du aipatutako krimenen ikerketan, berriro prozesatzea agintzeko», azpimarratu du Martxoak 3 elkarteak.

Une honetan, Ceaquako talde juridikoa aztertzen ari da Argentinako Auzitegi Gorenean errekurtsoa jartzeko aukera.


Summary: EAEko Auzitegi Nagusiak ez du onartu ELAk zahar etxeen hitzarmenari lotuta eskatutako kautela neurria. Hitzarmenaren hirugarren artikuluaren suspentsioa eskatu zuen sindikatuak, atxikitze araubidea mintzagai duena

ELA sindikatuak joan den astean eskatu zion Auzitegi Nagusiari Gipuzkoako zahar etxeen hitzarmenaren hirugarren artikuluari lotutako kautela neurria. ELAk erran zuen arren hirugarren artikulua «diskriminatzailea eta antisindikala» dela, Auzitegi Nagusiak ez du kautelazko neurria onartu.

Hitzarmena UGTk eta bertze hiru patronalek sinatu zuten. Estatutuz kanpokoa den heinean, sinatu zuten sindikatu eta elkarteetara afiliatuta dauden egoitzetako langileak izanen dira hitzarmenaren bermeak lortuko dituztenak. Hirugarren artikuluak, ordea, bi hilabeteko epea ematen die hitzarmenaren eraginkortasunetik kanpo dauden horiei «indibidualki atxikitzeko». Datorren asteko ostegunean bukatzen da epea.

ELA sindikatua, ordea, ez dago ados autoarekin. Haren erranetan, atxikitze muga datorren astean amaitzeak «langileen errendizioa» bilatzen du. Sindikatuak gehitu du datorren astelehenean aurkeztuko duela hitzarmenaren aurkaratzea, hirugarren artikulua eta bertze hamabost baino gehiago legez kanpokoak direla ebazteko.


Summary: 79 milioi euroko isuna ezarri diote Glovori Herrialde Katalanetan. 10.600 banatzaileren egoera erregularizatzera behartu dute plataforma digitala. Enpresak dio zigorrak ez duela zerikusirik 'rider'-en legearekin.

Espainiako Lan Ministerioko ikuskaritzak 79 milioi euroko isuna ezarri dio Glovo plataforma digitalari. Iruzurra egitea egozten dio, eta «langileen eskubideak urratu izana». Zigorra eremu ekonomikotik harago doa, enpresak Herrialde Katalanetako 10.614 banatzaileren izena eman beharko duelako Gizarte Segurantzan. Glovok helegitea jartzeko asmoa duela aurreratu du, eta zehaztu du isuna rider-en legea indarrean sartu aurrekoa dela.

Yolanda Diaz Espainiako Lan ministroak eman du Glovori leporatu zaion delituaren berri: «Autonomo faltsuen kasu argi eta garbi bat da, eta legeak gogor egingo dio enpresa honi, lan ikuskaritzak egin duen bezala». Are gehiago, ikerketa «oztopatu» izana ere egotzi dio Glovori, eta hori urraketa «oso larria» dela zehaztu du. Ondorioz, plataforma digitalak 8.331 banatzaile erregularizatu beharko ditu Bartzelonan, eta beste 2.293 Valentzian.

Glovok, halere, zehaztu du lan ikerketak rider-en legea delakoa indarrean sartu aurreko egoera aztertu duela. Legea iazko abuztuan sartu zen indarren, eta ikerketak salaturiko urraketak 2018 urtetik 2021eko abuztura arteko tartean eginikoak dira. Enpresak, halaber, salatu du informazioa emateko epea handitzeko eskatu zuela eta lan ikuskaritzak ukatu egin ziola. Era berean, aurreratu du helegitea jarriko duela epaitegietan.

Hau ez da Espainiako Lan Ministerioak Glovori jarritako lehen isuna, 2021eko azaroan Sevillan (Espainia) ziharduten 1.300 banatzaile erregulatzera behartu baitzituen. Dena den, urtebete pasatu da rider-en legea onartu zenetik, eta Uber Eats banaketa enpresak publikoki salatu du Glovok oraindik banatzaile autonomoak dituela. Glovok EAEko Auzitegi Nagusian izandako epaiketa galdu zuen iazko maiatzean.


Summary: Lehortearen ondorioz, sagarrak azkarrago heltzen ari dira. Fruitel eta Sagardoaren Lurraldeak egindako txostenak baieztatu du beroaren ondorioz sagar gehiago erortzen ari direla. Iazko sagarrekin alderatuta, aurtengoek almidoi gutxiago eta azukre gehiago dute. Sagarren uzta ospatzeko, festa bat egingo dute bihartik urriaren 31ra bitarte.

Beroaren eta lehortearen ondorioz, sagar gehiago ari dira erortzen, eta sagarrak azkarrago ari dira heltzen. Hala dio gaur Astigarragan (Gipuzkoa) aurkeztu duten sagardo sagarraren heldutasunaren XXII. txostenak. Barnealdeko sagastietan, gainera, are gehiago erori dira. Horrez gain, egungo klima baldintzak aldatzen ez badira, litekeena da sagarrak gero eta azkarrago heltzea.

Sagarra nola dagoen jakiteko, Gipuzkoako sagasti batzuetan kontrola egin dute hil honen hasieran, aurreko urteetan bezala. Hamalau sagasti barietate kontrolatu dituzte. Emaitzek adierazi dute sagarrek almidoi gutxiago eta azukre gehiago dutela, 2021eko datuekin alderatuta.

Heldutasun datuak ikusita, eta, almidoiaren erregresioaren arabera, hiru taldetan banatu dituzte hamalau sagastien barietateak: aurreratuenak –adibidez, Patzolua eta Gezamina–, erdikoak –Aritza, Urtebi Haundi eta Udare Marroi– eta atzeratuenak –besteak beste, Errezila eta Urdin–.

Sagarraren festa, bihartik urriaren 31ra bitarte

Astigarragako sagarraren festaren aurkezpenean eman dituzte datuok. Udazken zaporez lelopean, sagarraren uzta garaiaz gozatzeko, hainbat ekintza antolatuko dituzte bihartik aurrera. Jaialdiak urriaren 31ra arte iraungo du. Aurtengo egitarauaren antolaketan parte hartu dute Astiko merkatarien elkarteak, Astigarragako Udalak eta zenbait tabernari eta kultur taldek.

Lehenengo egitasmoa XXII. Sagar Uzta izango da; bihar hasiko da. Egun nagusia, hala ere, irailaren 25a izango da, uztaren azken eguna. Egun horretan, aukera egongo da herriko familiek egindako 2022ko uztako lehen muztioa eta sagardogileek beren postuetan emango duten muztioa dastatzeko. Horrez gain, antolatzaileek dei egin dute azken eguneko topa herrikoian parte hartzera: 2022ko uztako lehen muztioarekin topa egingo dute 13:00etan, Foru plazan.

Beste hainbat ekintza egingo dituzte urria bukatu arte; besteak beste, eskaintza gastronomikoak eta musika emanaldiak. Gainera, familia osoarentzako ekintzak ugariak izango dira. Urriko larunbat eta igandeetan, familian egiteko sagar muztioen elaborazio tailerrak antolatuko dituzte. Larunbatetan, goizez zein arratsaldez izango dira tailerrak. Igandeetan, berriz, soilik goizez. Familiek beste zenbait planez gozatu ahalko dute; hala nola txalaparta tailerra izango dute irailaren 23an, eta Sagar-bira izeneko mendi buelta irailaren 24an.

Irailaren 29an hasita, ostegunero, 18:00etatik 20:00etara, sagarrari buruzko ikastaroak egingo dituzte. Lau ikastaro emango dituzte guztira, eta urriaren 20koa izango da azkena. Sagarra ardatz hartuta, ikastaro bakoitzak gai bat jorratuko du.

Kirola eta kultura uztartzeko asmoz, urriaren 22an Urumean barrena kanoatan ibiltzeko ekintza bat antolatu dute. Ibilbidea Loiolatik Ergobiko zubira (Gipuzkoa) izango da, eta, gero, Ergobiko historia ezagutzeko bisita bat egingo dute parte hartzaileek.


Summary: Tasmaniako kostaldean 230 izurde pilotu agertu dira hondartuta. Uste dute izurdeen erdiek bizirik jarraitzen dutela, eta Australiako Gobernuak erreskate zerbitzuak bidali ditu. Duela bi urte 500 izurde topatu zituzten leku eta garai berean.

Bart 230 izurde pilotu (Globicephala) topatu dituzte Macquarie badian (Australia), hondarretan, Tasmaniako ipar-mendebaldean. Duela bi urte ere han gertatu zen Australian erregistratuta dagoen hondartzerik handiena: espezie bereko 500 izurde inguru aurkitu zituzten orduan. Hil egin ziren haietatik 380, baina ehun salbatzea lortu zuten erreskate zerbitzuek.

Arduradunek uste dute animalien erdiak behintzat bizirik daudela oraindik, eta erreskate zerbitzuak lanean ari dira jada. Hasieran kaxalote guztiak erreskatatzeko asmoa zuten, baina, Tasmaniako Ingurumen Sailak jakinarazi duenez, oso korapilatsua litzateke operazio hori, aurkitu dituzten lekua dela eta.

Macquarie badia handia da, sakonera gutxikoa, eta nekazaritza gunea da. Tokiko bizilagunek zaindu dituzte izurdeak erreskate zerbitzuak iritsi bitartean: tapakiekin estali dituzte, eta ura bota diete gainetik, bizirik mantentzen saiatzeko.

Australiako Gobernuak jakinarazi du bidean direla adituak, eta izurdeak itsasora itzularazten saiatuko direla. Haien arabera, kezkagarria da bigarren hondartze bat gertatu izana leku eta urte garai berean.

Taldean bidaiatzen dute izurde pilotuek, eta litekeena da haren liderrak orientazioa galdu duelako amaitu izana lehorrean. Baliteke klima larrialdiak ere eragina izatea, ingurumenean edo uraren tenperaturan izan diren aldaketengatik. Dena den, Australiako Gobernuko adituek ez dute arrazoi jakinik eman.

Astelehenean, beste 14

Atzokoak ez dira aste honetan Tasmanian topatu dituzten izurde bakarrak: astelehenean beste 14 hilda aurkitu zituzten King uhartean, Tasmania iparraldean.

Astelehenean King uhartean topatutako 14 kaxaloteetako bat, hilda. Tasmaniako Ingurumen Saila

2020koaren aurretik, duela hogei urte inguru gertatu zen antzeko zerbait azkenekoz Tasmanian. Deigarria da Australiak kostan hainbeste kilometro izanda han soilik gertatzea fenomeno hori.


Summary: Erabaki dute 4,3 milioi euro gehiago jartzea Nafarroako 0-3 ziklorako. PSNk, Geroa Baik, EH Bilduk, Ahal Dugu-k eta Izquierda-Ezkerrak izenpetu dute akordioa. Hezitzaileen lan baldintzak eta geletako ratioak hobetu asmo dituzte.

Nafarroan, 0-3 zikloko lan gatazka soka luzea edukitzen ari da. Konponbidea eman nahian, Nafarroako alderdi politiko gehienek itun bat sinatu dute gaur: PSNk, Geroa Baik, EH Bilduk, Ahal Dugu-k eta Izquierda-Ezkerrak bat egin dute. Dokumentuan jaso dutenez, Nafarroako 2023ko aurrekontuen aurreproiektuan 4,3 milioi euroko diru saila egongo da udalen eta Nafarroako Gobernuaren haur eskoletako langileen soldatak berdintzeko eta hezkuntza laguntzarako ehun jardunaldi osatzeko adina langile hartzeko. Sinatzaileek nabarmendu dutenez, hauxe izango da helburua: eskaintza publikoa, integrala, doakoa eta unibertsala bermatzea.

Nafarroako Parlamentuko taldeek konpromiso «irmoa» dutela ziurtatu dute; alabaina, hezkuntza laguntza «progresiboki» indartu asmo dute, «Europako ratioetara» iristeraino. Gainera, baliabide horiek haur eskola txikietara ere bideratuko dituzte, ohar bidez azaldu dutenez. Dena den, akordioak ez die eragingo tokiko entitateei, Nafarroako Udal eta Kontzejuen Federazioan onartua dutenaz harago.

Nafarroako 0-3 plataformak erantzun egin dio proposamenari. Eider Garde bozeramaileak azaldu duenez, momentuz ez dute akordio horretaz hitz egin plataformaren barruan, baina esan du pentsatzen duela printzipioz «albiste onak» direla. Dena den, hitzemandako hobekuntzak egutegi batean ipintzearen falta sumatzen dute: «Iruditzen zaigu gehiago zehaztu daitekeela». Erantsi duenez, akordioak aurrera egin dezan, beharrezkoa izango da 2023ko aurrekontuak onartzea; hortaz, beste modu batera egitea nahi dute: egokiagoa iruditzen zaie legez arautzea.

LAB sindikatuak ere eman du iritzia. Positiboa iruditzen zaie akordioa sinatzea: «Zikloa duintzeko beste urrats bat da». Eta borrokan segituko dutela ziurtatu dute: «Nafarroarako sektore hitzarmen propio baten alde lan egiten jarraituko dugu».

Haur eskoletako langileek denbora daramate lan baldintzak hobetzeko eskatzen. Iazko ikasturtean, grebara jo zuten azkenean, eta maiatzean eta ekainean planto egin zuten 60 egunez. Nafarroako 103 zentroetatik 77tako langileak batu ziren 0-3 plataformak deitutako protestara, eta 59 haur eskolatan zerbitzua bertan behera utzi zuten. Geroztik, Nafarroako Gobernuko Hezkuntza kontseilari Carlos Gimenok egin izan die proposamenen bat, baina hezitzaileek ez dute begi onez ikusi.


Summary: «DUIak ez digu independentzia ekarriko, ezta negoziazio mahaiak autodeterminazio eskubidea ere». Luze egin zaio CUPeko diputatu ohiari etxetik urrun egindako denbora. Ez da damu erbestera joan izanaz, ordea, une hartan eta testuinguru hartan zegoen irtenbide bakarretakoa baitzen, ikusita zenbaterainokoa zen errepresioa. Ordukoez eta etor daitezkeenez hitz egin du Kataluniako La Directa aldizkariarekin.

Ia bost urte igaro dira Anna Gabriel (1975, Sallent) Suitzara erbesteratu zenetik. Ordurako espetxean zeuden ANC Biltzar Nazional Katalaneko buru Jordi Sanchez eta Omniumeko presidente Jordi Cuixart, baita Kataluniako Gobernuko hainbat kide ere. CUPeko diputatu ohia eta UNIA sindikatuko egungo idazkari nagusia uztailean atera zen lehen aldiz Suitzatik, Espainiako Auzitegi Gorenera joateko. Ondoren, joan den astean, Pablo Llarena epailearen aurrean deklaratu zuen. Desobedientzia delitua egozten diote, baina aske da. La Directa aldizkariari eman dio elkarrizketa.

Zer da etxetik urrun bizitzearen zailena?

Pertsona atzerritar bat izatea egunerokoan paperak behar dituzun herrialde batean. Zurea ez den herrialde batean bizi zarenean, mugak argi eta garden sentitzen dituzu, gutako inork ezin dituelako gurutzatu; oso zaila izan da. Aurreikusia nuen erbestea, baina ez nuen aurreikusi pandemia batekin batera helduko zela.

Tarte honetan komunikabideetatik urrun mantendu zara, zergatik?

Suitzara heldu nintzenean harrabots handia piztu zen komunikabideetan. Nire erbesteratu egoera aldarrikatu nuen —Suitzak berehala ematen du—, testuinguru bat salatu nuen, eta ohartarazi genuen estradizio eskaera bat iristen bazen asilo politikoa eskatuko genuela, Europako Batasuneko herrialde batek Schengen eremuko estatu batean asiloa eskatzeak berarekin dakarren guztiarekin. Espainiako estatuak, hala ere, ez zuen estradiziorik eskatu, eta, beraz, neure burua kokatzen jardun nintzen. [CUPeko] Talde parlamentarioko eleduna nintzenean rol publiko bat nuen, baina, diputatu izateari utzi nionean, denbora hartu nahi izan nuen erabakitzeko plaza publikoan egon nahi ote nuen, eta, garbi dago, ezetz erabaki nuen.

Erbestetik zer lan egin ahal izan duzu Kataluniako gatazka politikoari dagokionez?

Beste maila batean egin dut lan. Harremanak ditut, batez ere, Suitzako jendearekin, eta eguneroko militantzia praktikak baliatu ditut, gure herrialdean gertatzen ari dena salatzeko. Norbaitek pentsa dezake hori ez dela ezer, ez duela garrantzirik, benetan axola duena dela NBE Nazio Batuen Erakundean oihartzuna izango duten ekitaldietan egotea. Hori oso ongi dago, baina garrantzitsuagoa da Europako herrialdeetako mugimendu antifaxistak gure errealitatea ezagutzea, eta prest egotea laguntzeko behar izanez gero, edo kaleko jendeak, langileek edo nire sindikatuko militanteek nire istorioa ezagutzea eta zabaltzea. Zehaztu nahiko nuke, orain arte esan denaren aurka, Suitzak ez dizkidala paperak eman plaza publikora ez irtetearen truke, lan kontratu bat aurkeztu dudalako baizik. Suitzak ez digu inolako baldintzarik jarri.

Zerk bultzatu zintuen erbestera joatera 2017an, eta zer aldatu da orain Gorenera joateko?

Bere garaian, ez genuen taldean eta modu zabalean eztabaidatu erbestearen aldeko apustua, normalean egin ohi dugun moduan —ezagunak dira CUPen eta ezker independentistaren batzarrak—. Ezin zen eztabaida hori egin testuinguru horretan, hau da, erreferendumaren atarian, eta, ondoren, egoera oso itogarria bilakatu zen. Gutako batzuk jarraitu egiten zituzten egunero, eta ez zekiten ondo eskuin muturrekoak ziren edo poliziak. Argi zegoen estatua presio egiten ari zela eta berdin jarraituko zuela. Ziurtasuna genuen CUPen egoitza nazionalean izaten genituen elkarrizketa guztiak entzuten zituztela, eta entzuketa gailuak zituen ibilgailu bat ere identifikatu genuen. Beraz, erbestearen aukera pertsona gutxi batzuekin soilik eztabaidatu genuen.p>

Bagenekien CUPeko jendea deituko zutela [deklaratzera], eta nik, bereziki, uste nuen haietako bat izango nintzela. Neure buruari galdetu nion zer egin nezakeen errepresioari aurre egiteko, eta hauxe esan nuen: «Irtengo den pertsonetako bat izango naiz», prest nagoelako irteteko, eta prest nagoelako Estatuaren errepresioa salatzeko. Eztabaida sakon batek lagundutako erabakia ez denez, lausoa eta zalantzazkoa bilakatzen da erbesterako bide hori.

VICTOR SERRI

Gauza asko gertatu dira lau urte eta erdi luze horietan: testuingurua ez da 2017-2018koa, bitarte horretan epai bat egon da nor, zenbateraino eta zergatik zigortu zehazten duena. Horri esker nolabait ere aurreikusi ahal izan genuen, auzipetuta egonik, sedizioagatik edo desobedientziagatik epaitua izango nintzen. Ondoren heldu zen pandemia, eta gauza asko irauli zituen; garai zailak izan ziren guztiontzat. Eta orain, bazirudien une egokia izan zitekeela itzulera planteatzeko; ulertzen genuen bazegoela aurrekari bat nolabait ere bermatzen zuena leporatuko zidaten delitua desobedientzia izango zela, eta hori izan da gerora gertatu dena.

Faktore guztiak elkartuta heldu zen erabakia. Ez da erraza izan, irteten zarelako esanez: «Ez naiz joango Gorenera, han ez didatelako justiziarik egingo», eta hori ez da aldatu; irteten zara salatzeko oraindik indarrean den errepresiozko egoera bat. Erbesteak izan behar du esan nahi politiko bat; gainontzean, oso gogorra da horri eustea, bai norberarentzat, baita haren gertukoentzat ere. Min handia eragiten du ezin itzuli izateak erbesteko zure kideekin batera; hori da gogorrena, baina orain eman genezakeen erantzun bakarra da borrokan jarraitzea guztiek askatasuna berreskuratu dezaten.

Zure aurkako akusazioa kontuan izanda, eta antzekoetan zehaztu ziren badaezpadako neurriak aintzat hartuta, berez ez zenuen espetxera sartu behar. Zerk pentsarazi zizuen aurkakoa?

Oso zaila da zer gertatuko den aurreikustea; ezinezkoa da jakitea zer gerta zitekeen. Orain, distantziatik, errazagoa da dena aztertzea. Ordu hartan talde kontzientziak eta egoera pertsonalak bultzatuta egin nuen urratsa, eta orain ere testuinguruarengatik eta arrazoi pertsonalak direla medio itzuli naiz.

Omniumen zenbaketaren arabera, 4.500 lagunek jasan dute estatuaren errepresioa prozesu independentistaren ondorioz. Errepresaliatu guztiek ez dute izan laguntza juridikoa, politikoa eta soziala. Lehen eta bigarren mailako errepresaliatuak daude?

Duzun ikusgaitasuna ez da beti zuk aukeratutakoa, eta nik inolaz ere ez dut nahi zenbait errepresaliatu ahaztuak izatea, baliabide gutxiago edukitzea, babes gutxiago jasotzea edota laguntza gutxiago izatea. Horregatik, sustatuko nuke babes sareak osatzea errepresio egoeran gauden banako guztion artean, eta modu horretan baliabideak, bizipenak eta ahalmenak partekatu ahal izatea.

Independentzia bozketa baino lehen bazenekien ez zegoela estatu azpiegiturarik edo erresistentziari eusteko bigarren aukerarik prest? Zer informazio zuen CUPek?

Argi zegoen erreferendumaren aldeko apustua ez zegoela Junts pel Si-ren programa politikoan —hark irabazi zituen hauteskundeak—. Haien hauteskunde kanpainako eskaintza nagusia ziren banaketa ahalbidetuko zuten hiru lege proposamenak. Hori zen bide orri osoa. CUP-Crida Constituentek proposamen horri emandako erantzuna ere publikoa da: guk esan genuen ez dagoela minik gabeko banaketarik estatuarekin, ezinezkoa dela estatutik banatzea Kataluniako Parlamentuan hiru lege onartuta, eta, gainera, Herrialde Katalanetako zati baten demokratizazioa helduko dela soilik balio progresistekin egiten bada, eta horregatik ez gentozen bat ustelkeria auziekin horren lotura estua zuen hautagai bat egotearekin. Azkenik, jendearen indarrari eta eskoletan eutsi izanari esker izan genituen hautetsontziak, ez instituzioen bitartez.

Estatuaren erasoaldiaren aurrean, ezin genuen egin subiranotasun ariketa hori aldarrikatzen jarraitu besterik. Horregatik, CUPek izugarri defendatu zuen bozkatu egin behar zela, herrialde honetan jende askok ez zuen nahi ukatzerik adierazteko beren askatasuna.

VICTOR SERRI

Uneren batean aukera izan bagenu erreferendum bat egin eta estatuak emaitzak onartzeko, trantsizio epe bat zabalduko zatekeen non testuinguru berrira egokituko ginatekeen. Ez gaude testuinguru horretan, Espainiako estatuak ez gaitu aitortzen subjektu politiko gisa, ez du onartzen erreferendum bat egitea, eta, beraz, estatuak ez du atzera egiten eta ez du negoziatzen, indarkeriaz eta judizializazioarekin erantzuten dio adierazpen askatasunari.

Eskura geneukan tresna bakarra zen gizarte gisa antolatu ahal izatea, baina instituzioetatik ikusi ahal izan genuen nola 155. artikuluak, funtzionarioei zuzendutako debekuak, bertan behera uzten zuen instituzioek eremu subiranoak sortzeko prozesua zuzentzeko aukera. Estatuarekiko haustura ez da etorriko minik gabeko trantsizio batetik, ezta subiranotasunerako tarterik ez duten instituzioek sor ditzaketen azpiegituretatik ere.

Agenda propioa, nazioarteko finantzaketa, banku zentral bat sortzea... Zergatik ez zen esan zenbait gauza ezin izango zirela egin?

Ez dut gogoratzen adierazpenik esanez bozkatuko genuela, adierazpen bat egingo genuela eta azpiegitura horiek sortuko genituela eta herrialde jakin batzuek finantzatuko gintuztela. Gogoan ditut gure hitzartze batzuk, non gerra ekartzen genuen gogora, eta esaten orduan ere nazioarteko brigadisten laguntza bakarrik izan genuela, nazioarteko diplomaziaren alorrean, normalean, interesak lehenesten direlako balioen aurrean.

Erreferendumaren defentsan eta bozkatzearen garrantzian jarri genituen indarrak, hori zelako gure lehentasuna, hori zelako herritarren zati handi batek nahi zuena. Hori zen estatuak saihestu nahi zuena, ikusi behar izatea nola herrialde hartako milaka lagunek beren iritzia adierazi nahi zuten, baiezkoaren edo ezezkoaren alde. Oso mingarria da, orain ikusita, jakitea jende bat engainatuta sentitu dela, traizio egin izan baliote bezala, azkenean izan zena baino gehiago izango zela uste izan zuelako. Oso harro egon beharko genuke urriaren 1ean eta 3an gertatu zenaz.

Uste duzu urriaren 1eko erreferendum hark bide ematen duela independentzia aldarrikatzeko, edo berriz bozkatu behar da?

Espainiako estatuarekiko negoziazio mahaiak ez digu bide eman autodeterminazio ariketa egiteko, DUI [Aldebakarreko Independentzia Deklarazioa] parlamentuan onartzeak ez gaitu independente izatera eramango, eta mahai gainean beste erreferendum bat jartzea ere ez da azken aukera. Hain zuzen ere, aukera horiek guztiak hartu behar dira kontuan, baina ez haren alde ez dagoenaren aurkako jaurtigai gisa; aukera guztiak aztertu behar dira hausnarketa osatu bat egin ahal izateko. Urriaren 1ean bozkatu zen, bai, norena izan zen urriaren 1eko indar hura eta nork egin zuen bozkatzeko ariketa? Zer irabazi genuen? Irabazi genuen baiezko botoak gehiago izan zirelako ezezkoak baino; baina ez, ez genuen independentzia irabazi. Hori ez da urriaren 1a zakarrontzira botatzeko arrazoia. DUi bat parlamentuan. Zertarako balio du DUI bat onartzeak? Bihar independente izateko? Ez, noski; baina segur aski une jakin batean tresna bat izan liteke tentsio politikoa handitzeko. Beste erreferendum bat? Eta zergatik ez? Ikusten badugu egoera egokia dela eta jendea erabiltzeko eta bere egiteko prest badago.


Summary: Gros, Antigua eta Erdialdea «turismo jardueraz saturatutako eremu» izendatzea eskatu du Donostiako EH Bilduk. Koalizio abertzaleak kontrol mozio bat eramango du osteguneko osoko bilkurara, pisu turistikoez saturatutako eremu berriak izendatzeko.

Donostiako EH Bilduk EAJ eta PSEren turismo eredua «agortuta» dagoela salatu du gaur goizean, prentsaurreko batean. Azken urteetan hotel, pisu turistiko eta gainerako turismo alojamenduen «kontrolik gabeko hazkundea» egon dela salatu du, eta horrek «ondorio negatiboak» ekarri dituela gehitu du. Hori dela eta, Gros, Erdialdea eta Antigua auzoak «turismo jardueraz saturatutako eremu» izendatzea proposatu dute, besteak beste.

Ricardo Burutaran EH Bilduko zinegotziak hartu du hitza, eta udal gobernuko hainbat kidek azkenaldian turismoa erregulatzeko iragarri dituzten neurriak «zehaztasun gutxiko iragarkiak» direla esan du. Izan ere, hotel berrien irekiera mugatzeko formula berri bat aztertzen ari direla adierazi dute EAJ-PSE gobernuko kideek, eta Hirigintza zinegotziak, EAJko Nekane Arzallusek, esan zuen pisu turistikoen baimen berriak mugatzeko neurriak aztertzen ari direla.

«Aurrerapauso» bat eman behar dela esan du Burutaranek, eta Gros, Erdialdea eta Antigua auzoak «turismo jardueraz saturatutako eremu» izendatzea proposatu du. Izan ere, nahiz eta Donostiako saturazio ratioa %8koa izan, auzo batzuetan %20 eta %25 artean dago datu hori. Cristina Lage Turismo zinegotziari leporatu dio %8ren datua era tranpatian erabiltzea, desoreka handia baitago periferiako eta erdialdeko auzoen artean.

Pisu turistikoei dagokienez, Burutaranek dio dauden pisuen kopurua «murriztu» egin behar dela, eta horretarako hainbat neurri hartu daitezkeela adierazi du, baimenen iraungipena edo erabiltzen ez diren baimenak kentzea, esaterako. Hala, koalizioak kontrol mozio bat eramango du osteguneko osoko bilkurara.


Summary: Gasteizko lantegia beste 23 hektarea handitzea proposatu du Mercedesek. Udalari aurkeztu dio instalazioak handitzeko plana Urtaranek begi onez hartu du, ez diolako Eraztun Berdeari eragingo. Ekoizpena bikoiztu eta auto elektrikoak egiten hasteko inbertsioa bermatuko luke.

Mercedes-Benzek beste urrats bat egin du aurrera etorkizunean auto elektrikoak Euskal Herrian egin ahal izateko. Fabrika handitzeko planaren berri eman dio Gasteizko Udalari; zehazki, ia 24 hektarea hartuko lukeen instalazio berri bat eraikitzea proposatu dio. Gorka Urtaran alkateak jakinarazi dio ez diola inolako trabarik jarriko asmo horri, eta beharrezko baimenak emango dizkiola. Alemaniako multinazionalak agindutako 1.200 milioi euroko inbertsioa bermatuko luke horrek, izan ere.

Udalak dagoeneko emana zion egungo orubearen barruan eraikina handitzeko lanak egiteko baimena, baina, horrekin aski ez, eta datozen urteetan ekoizpena bikoiztu ahal izateko, egungo instalazioak handitzea nahi du multinazionalak. Hala, hiriaren hegoaldeko Zabalgana auzoan, egungo lantegiaren alboko lurretan eraikitzea eskatu du. Areatza kalearen, Mariturri bulebarraren eta Eraztun Berdearen arteko eremua da, eta hasiera batean etxebizitzak eraikitzea aurreikusita zegoen. Hori dela eta, lursailen kalifikazioa aldatzeko eskatu dio Emilio Titos Mercedesen Gasteizko lantegiko zuzendari nagusiak udalari, industria erabilerarako izan daitezen.

Tramiteak «lehenbailehen» hasiko dituztela esan du Urtaranek, nahiz eta ez duen eperik jakinarazi. Aurreratu du, hala ere, «denbora» beharko dela. Mercedesek hurrengo bost urteetan egin nahi du fabrika elektrifikatzeko plana. Luze gabeko lan baldintzak finkatuta, prozesua erraztu beharko luke horrek. Edonola ere, gauza asko daude argitzeke oraindik, langile batzordeak berriki gogorarazi duenez. Besteak beste, zein auto modelo ekoitziko duten han, edota zenbat (200.000 egin nahi ditu zuzendaritzak). Lanen zati bat Europako Next Generation funtsekin finantzatu nahi dute, gainera, eta hori ere argitzeke dago.

Udala «aliatutzat»

Udalak begi onez hartu du proposamena. «Egun garrantzitsua da», adierazi du Gorka Urtaran alkateak. «Gure hiriaren etorkizuna gure industriaren etorkizunaren menpe dago neurri handi batean, eta, kasu honetan, Mercedesen proiektua funtsezkoa da». Eta ibilgailu elektrikoen ekoizpena bermatu ahal izateko lantegia handitzeko prozesuan udala «aliatutzat» hartzeko esan dio zuzendaritzari. Gogorarazi baitu 5.000 langileri baino gehiagori eragiten diela zuzenean aldaketak, eta fabrikaren etorkizuna bermatzea ezinbestekoa dela hiriaren nahiz herrialdearen ekonomiarentzat. «Ez da txantxetako kontua», ohartarazi du.

Urtaran konforme azaldu da lantegi berriaren kokapenarekin ere, azpimarratu baitu handitze proposamena «asmo handikoa» bada ere ez diola eragingo ez Eraztun Berdeari ez eta, bereziki, Zabalganako basoari. «Industriaren eta ingurumenaren balioak, Gasteizen bereizgarri direnak, Mercedesek egindako proposamenean ere islatzen dira», esan du.

Alkateak nabarmendu du eraikin berriak etxebizitzen eta industria gunearen arteko bereizketa bere horretan mantenduko lukeela hiriaren hegoaldean. Egungo lantegiaren ondoan, enpresaren beharrak aseko dituen industria lurrik ez dagoela ere argudiatu du udalak. Hori horrela, Urtarenak uste du Mercedesen proposamenak bat egiten duela udalak duen hiri ereduarekin. «Bat dator hiri trinko, konplexu eta kohesionatu bat izan eta lurraldearen oreka ekonomikoa lortzeko dugun helburuekin», esan du alkateak.


Summary: Espainiako Gobernuaren azken txostenak berretsi du Esako urtegiaren segurtasuna ezin dela bermatu. 2021eko apirileko ebazpena izan arren, Nafarroako Gobernuak esan du uztailaren 25era arte ez zuela haren berririk izan

Espainiako Gobernuko Trantsizio Ekologikoko Ministerioak Esako urtegiko segurtasunari buruz eginiko azken ebazpenak zurian beltz jarri du hainbat geologok eta gizarte eragilek salatzen zutena: ezinezkoa da urtegiaren segurtasuna bermatzea. «Egonkortasunari eragiten dioten faktoreen ziurgabetasuna dela eta, oso zaila da frogatzea egungo baldintzak segurtasun faktore onargarri baten gainetik daudela», irakur daiteke Espainiako Bide, Ubide eta Portuen Ingeniarien Elkargoak sinatutako txostenean. Eta bi paragrafo beherago: «Hainbeste dira kasu honetan argitu gabe daudenak, ezin baitira ziurtzat jo segurtasun koefiziente bat lortzeko kalkulu edo modelizazioak».

Hala eta guztiz ere, txostenaren egileek ez dute eragozpenik antzeman urtegia handitzeko lanei segida emateko. «Uste dugu hegalaren segurtasun faktorea 1 baino handiagoa dela». Uste horretan oinarritu dute urteetako atzerapena eta ehunka milioiko gainkostua pilatu duen azpiegitura erraldoi bati emaniko oniritzia. Orain azaleratutako ebazpenean, ingeniarien elkargoak aitortu du Esako eskuin hegala mugitzen ari dela, «baina oso abiadura mantsoan». Hala ere, «onargarritzat» jo du 1etik gorako edozein faktore lortzea: «Badago nahikoa kontsentsu 1,25eko segurtasun faktorea arrazoizkotzat jotzeko, hegala baldintza estatikoetan balego [...]. Antzeko kasuetan, 1,1ekoa ere onartu izan da».

Egoera prekario horren argitara, txostenaren egileek planteatzen duten konponbide bakarra da urtegia betetzeko probak «kontu handiz» egitea, pixkanaka, «atzera egiteko aukera emanez». BERRIAk kontsultatutako iturrien arabera, ordea, ezinezkoa da halakorik egitea: «Materialek kohesioa galtzean, ez dago atzera egiterik. Probak ongi eginda ere, materialak ez dira izanen hasierako egoera berean».

Alderdiak, azalpen eske

Orain azaleratutako ebazpenak hautsak harrotu ditu Nafarroan. Espainiako Trantsizio Ekologikoko Ministerioak 2018an egin zion eskaera Bide, Ubide eta Portuen Ingeniarien Elkargoari eta erakunde horrek 2021eko apirilean entregatu zuen txostena. Ordutik, baina, tiradera batean gordeta egon da: aurtengo otsailean, auziaz galdetuta, Espainiako Gobernuak aitortu zuen iazko ekainean jaso zuela ebazpena, eta Nafarroako Gobernuari eta Ebroko Ur Konfederazioari igorri ziela. Maria Txibiteren gobernuak, baina, ukatu egin zuen txostena jaso zuela.

Gaur, Jose Maria Aierdi lehendakariordeak azaldu du «uztailaren 25ean» izan zutela Esako egoerari buruzko ebazpenaren berri, eta «txostena jaso eta berehala», Lurralde Kohesioko Departamentuari eta Landa Garapen eta Ingurumen Departamentuari igorri zietela. «Uneotan, xehe-xehe ari dira ebazpenaren azterketa teknikoa egiten, eta horri esker, gure teknikarien irizpideen araberako balorazioa egin ahalko dugu». Aierdik aurreratu du ministerioaren txostenean «egokitzat» jotzen direla «urtegiaren segurtasun estandarrak», baina Nafarroako Gobernuaren ardura dela «iritzi hori berrestea edo ez».

EH Bildu eta Geroa Bai taldeek «kezka» adierazi dute Esako segurtasunari buruzko txostenaren gainean. EH Bilduk, adibidez, Espainiako presidenteorde Teresa Riberaren «premiazko agerraldia» eskatu du Espainiako Kongresuan, azalpenak eman ditzan. Txostena «behin eta berriro ezkutatzea» eta informazioa ukatzea leporatu die Bel Pozueta diputatuak Espainiako eta Nafarroako gobernuei. Geroa Baiko senatari Koldo Martinezek, berriz, «ezinegona» agertu du presaren segurtasunaren inguruan: «Txostena irakurrita, erantzun gabeko galdera asko dauzkagu. Ondorioei eskainitako hamaika orrialdeetan, adibidez, hamalau bider errepikatzen da ziurgabetasun hitza. Urtegiaren segurtasunari buruzko zalantzak argitzeko xedez eginiko ebazpen bat izanda, ziurtasun handiagoa espero genuen».


Summary: Eritreak «erasoaldi zabal» bat hasi duela salatu du Tigrayko TPLF gerrillak. Tigrayko herritar guztiei armak hartzeko eskatu die TPLFk. Etiopiako Gobernuaren helburua tigraytarrak «sarraskitzea» da, gerrillaren arabera.

TPLF Tigray Askatzeko Herri Fronteak Etiopiako Tigray eskualdeko herritar guztiei eskatu die Etiopiako eta Eritreako armaden aurka armak har ditzaten, «gerra genozidatik defendatzeko». TPLFk salatu du Eritreako armadak «erasoaldi zabal bat» hasi duela, Etiopiakoaren eta Amhara eskualdeko indar berezien laguntzarekin. Tigraytarrek erresistentzia «heroikoa» egin dutela gehitu du.

«Gure etsaiek erabaki dute tigraytarrak sarraskitzeko daukaten proiektua hil ala biziko kontua dela haientzat», dio TPLF gerrillak idatzi duen oharrak. Etiopiako armadaren azken mugimenduek adierazten dute Addis Abebak «guztiz arbuiatzen duela» balizko bake negoziazio bat egitea, gerrillaren ustez.

Eritreak parte hartze aktiboa izan du Tigrayko gatazkan, 2020ko azaroan Etiopiako armadaren eta TPLF gerrillaren arteko liskarra hasi zenetik. Addis Abebari laguntzen ibili da, bi estatuen arteko bake akordioa lortu zutenetik.

Amerikako Estatu Batuek dagoeneko gaitzetsi dute Eritreak Tigrayko gerran parte hartu izana. Izan ere, nazioarteko komunitatea Tigrayko gatazkaren konponbide baketsu baten bilaketan bete-betean ari dela egin du Asmarak «erasoaldi zabala».

Menia eten eta hilabetera

Martxoan su eten bat izan zen bi aldeen artean, arrazoi humanitarioak tarteko. Ez zen, ordea, elkarrekin adostutakoa izan. Orduan, Eritreako tropek Tigraytik alde egin zuten.

Edonola ere, abuztuaren 24an menia eten zuten, eta gatazkari ekin zioten berriz Tigrayn.

TPLFk, dena den, su eten bat adosteko prest dagoela adierazi izan du. AB Afrikako Batasunaren bitartekaritzarekin, «bi aldeek adostutako su etena» onartuko luke gerrillak. Hala ere, salatu dute Etiopiako lehen ministro Abiy Ahmed izan dela prozesua oztopatzen aritu dena, Tigray behin eta berriz bonbardatuz.

«Gosearen gerra»

Gainera, NBE Nazio Batuen Erakundeak salatu du Etiopiako Gobernuak gosea erabiltzen duela «gerra estrategia» moduan, Tigrayko biztanleengana laguntza humanitarioa iristea oztopatu duelako Addis Abebak.

«Etiopiako Gobernuak Tigrayko biztanleei oinarrizko zerbitzuak, elikagaiak, osasun arreta eta laguntza humanitarioa eman ez izanak ondorio larriak ditu biztanleriarengan», azaldu du Kaari Betty Murungi NBEk giza eskubideen alorrean Etiopian duen arduradunak. Are, «gosearen gerra» izendatu duena «gizateriaren aurkako krimen bat» dela nabarmendu du.

Sei milioi tigraytarri Interneteko konexioa eta bankuko zerbitzuak «blokeatu» dizkietela salatu du NBEko kideak. Sexu indarkeria eta bortxaketak «nabarmen» ugaldu direla ere adierazi du. Askotan, «arrazoi etnikoak» tartean daude eraso horietan, Murungiren arabera.


Summary: Aitortza eta baliabideak eskatu ditu UEUk, 50. urtemugaren ospakizunean. Mende erdiko ibilbidea ospatu du gaur Udako Euskal Unibertsitateak Bilboko Kafe Antzokian egindako ekitaldian.

UEUk festa giroan ekarri du gogora unibertsitatea euskalduntzeari egindako ekarpena eta esku bete proiektuz eta ametsez begiratu dio etorkizunari. Kepa Sarasola UEUko zuzendaria «harro» mintzatu da bost hamarkadetan egindako ibilbideaz: «UEU euskara unibertsitatean modu naturalean erabiltzeko akuilu izan da, euskara teknikoa finkatzeko agentea eta euskarazko etengabeko formazioan erreferentzia». Bide horretan erronka berriei erantzuten jarraitzeko ilusioa dutela adierazi du. Ane Sarasua UEUko idazkari nagusiak erronka horien berri eman du: euskara ikerketa sustatzea, euskarazko online unibertsitatea sortzea, euskarazko produkzio zientifikoa emendatzea eta etengabeko euskarazko formakuntza lehenestea aipatu ditu: «Horretarako ezagutza, sarea eta ilusioa badugun arren, aitortza eta baliabideak ere behar ditugu».

Eusko Jaurlaritzako Hezkuntza sailburu Jokin Bildarratzek ere aitortu du UEUren ekarpena: «Guk gure hezkuntza-sistemako irakasle guztien euskarazko gaikuntza bultzatzea jarri dugu helburutzat. Helburu horretan, UEUk ekarpen oso garrantzitsua egin du, euskarazko unibertsitate-prestakuntza duala bultzatuz irakasleen hasierako prestakuntzaren esparruan, GOI zentroaren bitartez. UEU erreferente da».

Besteak beste, Joseba Sarrionandiak ere hartu du hitza, UEUren ibilbidea goraipatzeko: «Emakumeak noiz iritsi dira unibertsitatera? Noiz langileak? Noiz euskaldunak?». Horrek are handiagoa egiten du UEUren ekarpena, bere hitzetan.


Summary: Urdazubiko gizon bat hil da Otsondo mendatean izandako auto istripu batean. Gidatzen zuen autoa bidetik atera eta irauli da. 89 urte zituen.

89 urteko gizon bat hil da gaur auto istripu batean, gidatzen zuen autoa bidetik atera eta irauli ostean. Otsondo mendatean (Nafarroa) izan da istripua. Foruzaingoak jakinarazi duenez, 09:30ean gertatu da istripua, N121B errepideko 63. kilometroan. Gizona helikopteroz eraman dute Nafarroako Unibertsitate Ospitalera, baina handik ordu batzuetara hil egin da. Urdazubikoa zen hildakoa.


Summary: Putin gazteak deitzen hasi da gerrarako, eta gazteak, herrialdetik alde egiten. Kremlinek esan du «gezurra» dela milioi bat pertsona mobilizatzeko asmoa daukatela. EBk adostu du Errusiari zigor ekonomiko gehiago ezartzea. Lavrovek egotzi dio Mendebaldeari gerraren «parte» izatea, Ukrainari armak emateagatik. Zaporizhian babes eremu bat sortzeko negoziazioak hasi dituzte.

Ukraina kontraerasoa areagotzen ari denez, Vladimir Putin Errusiako presidenteak iragarri zuen, atzo, 300.000 erreserbista mobilizatuko dituztela gerrarako. Hasi dira horiek errekrutatzen, Errusiako zenbait hedabidek kaleratutakoa aintzat hartuz. Gainera, sare sozialetako bideoetan ikus daiteke nola agurtzen dituzten instalazio militarretara bidean doazen gaztez betetako autobusak. Kremlinek mobilizaziorako egindako deiari erantzunez, oposizioak «protesta nazionalera» deitu du larunbaterako.

Egoera hori izanik, herritarrak Errusiatik alde egiten hasi dira. Batetik, herrialdetik ateratzeko hegaldi ugari bete egin dira; beste kasu batzuetan, txartelak garestitu egin dira. Gainera, Finlandiako mugazainek ohartarazi dute azken orduetan ohi baino ibilgailu gehiago iristen ari direla Errusiatik, eta, Reuters berri agentziak kaleratu duenez, auto ilara luzeak sortu dira Errusiatik Kazakhstanera, Georgiara eta Mongoliara doazen errepideetan. Peter Stano Europako Batzordearen Atzerri bozeramaileak gaur nabarmendu du talde komunitarioak posizio bateratu bat adostu beharra daukala errusiarren asilo eskaeren inguruan. Sergei Lavrov Errusiako Atzerri ministroa NBE Nazio Batuen Erakundearen Batzar Orokorrean mintzatu da gaur, New Yorken, eta Mendebalderi leporatu dio Ukrainari armak ematea Errusia ahultzeko asmoarekin; beraz, iruditzen zaio horrek gerraren «parte» bihurtzen dituela AEBak eta EB.

Moskuk 300.000 erreserbista mobilizatzeko agindu du, baina Novaya Gazeta erbestetik lan egiten duen egunkari errusiarrak argitaratu du, Kremlineko funtzionario baten hitzak erabiliz, egiazki milioi bat lagun mobilizatuko dituela. Argitaratu eta berehala gezurtatu du informazio hori, gaur, Kremlineko bozeramaile Dmitri Peskovek. «Gezurra da».

Kontuan hartu behar da, bestalde, Putinek herenegun iradoki zuela ez diotela muzin egiten arma nuklearrak erabiltzeari beren herrialdea babesteko, eta Dmitri Medvedevek gaur adierazi du arma nuklear «estrategikoak» ere erabiliko dituztela okupatuta dauzkaten eta erreferendumak egin ondoren anexionatu asmo dituzten Ukrainako lurrak «babesteko». «Herrialdeak norabide bat aukeratu du, eta ez dago atzera-bueltarik», idatzi du Telegramen, Errusiako Segurtasun Kontseiluko presidenteorde eta 2008 eta 2012 artean herrialdeko presidente izandakoak.

Hain zuzen ere, bihartik 27ra bitartean dira egitekoak galdeketak Donbassko Donetsk eta Luhansk errepublika errusiazaleetan eta Kherson eta Zaporizhia Moskuk militarki okupatutako lurraldeetan. Horrek eta Putinek herenegun iragarritako mobilizaziorako deiak eta hauspotu duen mehatxu nuklearrak koska bat estutu dute Ukrainako gerra.

Otsailean inbasioa hasi zenetik egin bezala, bat eginda erantzun du Mendebaldeak, eta EB Europako Batasuneko herrialdeetako atzerri ministroek adostu dute Errusiari zigor ekonomiko gehiago jartzea. Ministro horiek New Yorken daude, NBEren Biltzar Orokorrean, eta urgentziaz bildu ziren atzo goizaldean erabaki bat hatzeko. «Argi dago Putinek Ukraina suntsitu nahi duela», nabarmendu zuen Josep Borrell EBren diplomaziaburuak. Gogorarazi zuen talde komunitarioak Ukraina babesten jarraituko duela, eta Putini egotzi dio bere azken mugimenduekin «nazioarteko segurtasuna eta bakea» arriskuan jartzea.

Bruselak asteartean aurreratu zuen zigor gehiago jarriko zizkiola Kremlini; hain justu, Donetsketik, Luhansketik, Khersonetik eta Zaporizhiatik Errusiarekin bat egiteko galdeketak egitekoak zirela jakinarazi zutenean. Borrellek gaitzetsi egin ditu erreferendum horiek, eta argi utzi ez dituztela ontzat hartuko emaitzak.

EBren diplomaziaburua, gainera, Txinako Atzerri ministro Wang Yirekin bildu da, eta eskatu dio Errusiarekiko duen «eragina» baliatu dezala gerra amaiarazteko. Txina eta Errusia aliatu geopolitikoak dira, baina Pekinek esan izan du Ukrainaren lurralde batasuna defendatzen duela, eta herenegun nabarmendu zuen «irtenbide bakezale bat» lehenesten duela.

Negoziazioei atea itxizp>

Eta NBEren Biltzar Orokorrean begirada gehien erakarri duten diskurtsoetako bat Volodimir Zelenski Ukrainako presidentearena izan zen. Goizaldean egin zuen agerraldia —Euskal Herriarekin alderatuta, sei ordu gutxiago dira New Yorken—, bideo baten bidez. Laburbilduz, Mendebaldeari eskatu dio ezar diezazkiola zigor gogorragoak Errusiari, eta, aldi berean, babes militar handiagoa eskatu du. «Ukrainaren kontrako krimen bat egin dute, eta bidezko zigor bat exijitzen dugu». Zelenskirentzat, zigorrak dira Errusiarekiko komertzioa blokeatzea, harreman diplomatikoekin gauza bera egitea, nazioarteko erakundeetan botoa emateko eskubidea ukatzea, eta, besteak beste, auzitegi berezi bat eratzea Errusiari egotzitako krimenak epaitzeko. Gaur-gaurkoz, atea itxi dio Errusiarekin negoziatzeari.

Segurtasun eremu bat Zaporizhian

Zaporizhiako zentral nuklearraren inguruan (Ukraina) segurtasun nuklearrerako babes eremu bat sortze aldera, Rafael Grossi IAEA Energia Atomikoaren Nazioarteko Agentziako zuzendari nagusiak jakinarazi du «benetako negoziazioak» hasi dituela Errusiarekin eta Ukrainarekin. AP berri agentziari adierazi dionez, bilera bat egin du Dmitro Kuleba Ukrainako Atzerri ministroarekin eta beste bat Sergei Lavrov Errusiako haren homologoarekin, New Yorken, NBE Nazio Batuen Erakundearen Biltzar Orokorraren testuinguruan. «Egoeraren larritasuna aintzat hartuta, azkar mugitu behar dugu». IAEAko teknikari talde batek instalazioaren egoerari buruzko azterketa bat egin zuen hilaren hasieran, eta ondorioztatu zuen egoera «eutsiezina» zela. Ukrainak eta Errusiak elkarri leporatzen diote Europako instalazio nuklear handienaren segurtasuna arriskuan jartzea bonbardaketen bidez. Errusiak adierazi zuen atzo bonbardaketa batek zentraleko ur hodi bat hondatu zuela. Grossiren esanetan, «ezinbestekoa» da zentralean segurtasun eremu bat ezartzea, bai Errusiarentzat eta baita Ukrainarentzat ere. Josep Borrell EBren diplomaziaburuak esan du «noiznahi» gerta daitekeela istripu nuklear bat han.


Summary: Iriarte: «Zerbitzu publikoen degradazioa agerikoa da». Goizean, EAJ-PSE gobernu akordioa goraipatu du Urkulluk, eta bost herri akordio eskaini ditu. 1979ko estatutua osorik bete dadin «konfiantza giroa berreskuratzeko», Eusko Jaurlaritzaren eta Espainiako Gobernuaren arteko batzorde iraunkor bat sortzeko eskatu du.

* Iñigo Urkullu goizez aritu da hizketan, eta bost «herri akordio» eskaini ditu, aparteko egoerari aurre egiteko. Arratsaldean, 14:30ean hasita, talde politikoak ari dira.

em>* Urkulluk hitz egin eta gero, azkar hasi dira erreakzioak: Gobernuko alderdiek lehendakariaren hitzak babestu dituzte, eta oposizioa kritiko agertu da.

* 40 neurri aurkeztuko ditu Urkulluk, eta horietako zenbait aletu ditu. Besteak beste, esan du ogasunek errenta zerga deflatatuko dutela 2023an ere.


Summary: EAJk Elixabete Etxanobe Landajuela proposatuko du Bizkaiko ahaldun nagusi izateko. EAJren Bizkai Buru Batzarrak Etxanobe proposatu du diputatugai, eta Ana Otadui Biteri Bizkaiko Batzar Nagusietarako hautagai

Unai Rementeria Bizkaiko ahaldun nagusi kargura ez dela berriz aurkeztuko baieztatu ostean, EAJren Bizkai Buru Batzarrak hautagaien berri eman zien atzo gauean Bizkaian dituen 123 Uri Erakundeei. BBBk Elixabete Etxanobe Landajuela eta Ana Otadui Biteri proposatu ditu hurrenez hurren, Bizkaiko ahaldun nagusirako eta Bizkaiko Batzar Nagusietako presidenterako hautagai gisa, 2023ko maiatzean egingo diren Foru Hauteskundeei begira.

Behin proposamena bidalita, Bizkaiko alderdikideek izango dute azken hitza aukeraketa honetan. Azaroaren 26an egingo den Herrialde Batzarrean amaituko da prozesua.

EAJren barne aukeraketako prozesuak bi hautespen aldi ditu. Lehen bozketa urriaren 4tik 16ra da, eta fase honetan alderdikide bizkaitarrek egokitzat jotzen dituzten hautagaiak proposatu ahal izango dituzte. Bigarren hautespen aldian, urriaren 27tik azaroaren 10era bitartean garatuko den fasean, Bizkaiko alderdikideek aukeratu egin beharko dute lehen bozketa aldian proposatu dituzten hautagaien artean. Azaroaren 26an egingo den Herrialde Batzarrean amaituko da prozesua. EAJren barne organo horrek izango du azken hitza.

Ikusi gehiago: EAJk Alderdi Eguna ospatuko du igandean, 'Goazen!' leloa hartuta

Elixabete Etxanobe Landajuela (Otxandio, 1978) Zuzenbide Ekonomikoan lizentziaduna da (Deustuko Unibertsitatea), Abokatutzan master bat du (Zuzenbide Pribatuko espezialitatea), Oinarrizko Eskubideei eta Botere Publikoei buruzko master bat (UPV-EHU), eta ikastaro ugari egin ditu Zuzenbide Administratiboan espezializatzeko. Durangoko Udaleko karrerako funtzionarioa da, eta udal horretan aritu izan da 10 urtez. 2013an Eusko Jaurlaritzako Toki Administrazioekiko Harremanetarako eta Administrazio Erregistroetako zuzendari izendatu zuten. 2019an, Gobernantza Publiko eta Autogobernu Saileko Erakunde Harremanetarako Sailburuordetzaren ardurak bereganatu zituen. 2020. urtearen amaieran, Segurtasun Saileko Administrazio eta Zerbitzuen Sailburuordetza hartu zuen. 2021z geroztik, Etxanobe Herri Administrazio eta Erakunde Harremanetarako foru diputatua da. EAJko alderdikide da 2006tik, eta bere jaioterriko udalean, Otxandion, zinegotzi izan zen legegintzaldi batean. Gaur egun, udalerri horretako Udal Antolaketako idazkaria ere bada. Euskaraz –ama hizkuntza– gaztelaniaz eta ingelesez hitz egiten eta idazten du.

Ana Otadui Biteri (Elorrio, 1976) Zuzenbidean lizentziaduna da, Deustuko Unibertsitatean ikasitakoa. Bizkaiko Foru Aldundiko funtzionario da, eta gaur egun eszedentzian dago. Durangoko Udalean ere lan egin zuen. 2005etik Elorrioko EAJko alderdikide da. 2011. eta 2015. urteen artean Elorrioko alkate izan zen, harik eta 2015ean Lurralde Batzarrak Bizkaiko Batzar Nagusietako presidente izateko hautagai izendatu zuten arte. Ardura hori 2015eko foru hauteskundeetan bereganatu zuen, eta 2019koetan berriz aukeratu zuten. Euskaraz —ama hizkuntzan— gaztelaniaz eta ingelesez hitz egiten eta idazten du.


Summary: Iranen gutxienez hamabost pertsona hil dira Mahsa Aminiren heriotzaren ondoko protestetan. Irango Moralaren Poliziak aurreko asteartean atxilotu zuen Mahsa Amini 22 urteko gaztea, beloa «gaizki jarrita» zeukalako. Ostiralean hil zen; Poliziaren esanetan, «bihotzeko batek jota».

Kurdistango Hengaw Giza Eskubideen taldeak jakinarazi du jadanik hamabost direla Mahsa Amini gaztearen heriotzagatiko protestetan hildakoak. Irango Poliziak hil ditu, Divandareh, Saqqez, Urmia eta Dehglan herrietan, Kurdistanen. Hildakoez gainera, zauritu franko izan da protestetan: 733 inguru, Hengawren arabera, eta seiehun bat herritar atxilotu dituzte.

Hengawek zehatz aleturik eman dizkio jasotako datuak BERRIAri. Talde horrek emandako informazioaren arabera, atzo zortzi lagun hil zituen Irango Poliziak, 281 zauritu, eta dozenaka atxilotu. Hildakoetako bi adingabeak dira: 15 urtekoa bat, eta 16 urtekoa bestea.

Ikusi gehiago: Irango Kurdistanen bost lagun hil dira andre baten heriotzagatiko istiluetan

Tentsio bizia izan da Aminiren heriotza gaitzesteko manifestazioetan. Izan ere, jendearen sumina handia da, baina baita protestak gelditzeko Poliziak darabilen bortizkeria ere. Hengawk azaldu duenez, azken egunotan zauritutako asko ez dira joan ospitalera, «atxilotuko dituzten beldur baitira».

Irango Moralaren Poliziak aurreko asteartean atxilotu zuen Mahsa Amini 22 urteko gaztea, beloa «gaizki jarrita» eramateagatik. Poliziaren arabera, egun hartan bertan bihotzeko bat izan zuen Aminik, Teherango komisaria batean, eta ostiralean hil zen, ospitalean, hiru egunez koman egon eta gero. Gurasoek argi utzi dute ez zegoela gaixo atxilotu aurretik.

Poliziak segurtatu du, ordea, gaztearen heriotza «ezbeharra» izan dela. Halaber, Irango presidente Ebrahim Raisik Aminiren familiari hitzeman dio ikerketa bat abiatuko duela egiazki zer gertatu den argitzeko.


Summary: Zerbitzuak industriari erreleboa hartzen ari dira ekonomiaren hazkundean. Arabako, Bizkaiko eta Gipuzkoako BPGa %1,1 hazi zen urteko bigarren hiruhilekoan, aurretik kalkulatutakoa baino bi hamarren gehiago.

Udazkena eta negua ekonomia aldetik gogorrak izan daitezkeen zantzuak eta usteak zabaltzen ari dira, eta eurogunean atzeraldi bat izan daitekeela dioten iragarleak ez dira falta. Egoera horretara, ordea, datu makroekonomiko onekin iritsiko da euskal ekonomia. Udari buruzko lehen datuak hilabete barru jakingo dira, baina turismoaren ekarpenari esker, datu positiboak espero dira. Udaren aurrekoak, berriz, baieztatzen dute hazkunde erritmoa apaldu egin dela 2021arekin alderatuta, baina ez gehiegi.

Eustatek gaur eman ditu kontu ekonomikoen 2022ko bigarren hiruhilekoari buruzko datuak, eta zuzendu egin ditu uztailean aurreratutakoak. Orduan esan zuen Arabako, Bizkaiko eta Gipuzkoako barne produktu gordina %0,9 hazi zela aurreko hiruhilekoarekin alderatuta, baina, orain, informazio gehiago bildu ondoren, %1,1era igo du hazkundea.

Urteko lehen hiruhilekoaren datu bera da —hura ere zuzendu du Eustatek—, baina, harekin alderatuta, bada aldaketa esanguratsu bat: 2021 amaieran eta 2022 hasieran industria izan zen hazkundearen motorra, pandemiaren unerik gogorrenetan galdutako ekoizpena berreskuratzen ari zelako. Baina Ukrainako gerrak eta hark areagotutako energia krisiak kalte egin diote industriari: %2,4tik %1,1era jaitsi da haren hazkundea. Manufaktura hutsari dagokionez, %2,8tik %1,7ra moteldu da.

Kontrako bidean doaz zerbitzuak, %0,6tik %1,4ra egin baitu gora, kontsumo handiagoak bultzatuta. Haren barruan merkataritza, ostalaritza eta garraioa hazi dira gehien (+%3,1), administrazioaren eta gastu sozialen ekarpena jaitsi egin delako.

Eraikuntzak behera egin du apiriletik ekainera arteko asteetan (-%1,8), eta gorakada handia izan du lehen sektoreak, %11,8ko hazkundearekin.

Aurreikuspenak, betetzeko bidean

Urte arteko tasa ere zuzendu du Eustatek, eta asko gainera. %4,3ko hazkundea zena %5 bilakatu da. Aurreko hiruhilekoan baino gutxiago da (+%5,8), baina, udan ezustekorik ez bada, eskura dirudi Eusko Jaurlaritzak urte osorako egindako azken iragarpena, %4,5ekoa.

Lurralde historikoen artean ez dago alde handirik: %5,1 hazi da Bizkaia, %4,9 Araba, eta %4,8 Gipuzkoa.

35.000 lanpostu urtebetean

Enpleguari dagokionez —lanaldi osoko lanpostuetan neurtuta—, %0,8 egin du gora urteko bigarren hiruhilekoan, eta %3,7, berriz, urte arteko tasan. Horrek esan nahi du iazko udaberrian baino 35.525 lanpostu gehiago zeudela.

Zerbitzuetan sortu dira enplegu gehien (%4,3 azken urtean), eta modu apalagoan industrian (%2,4) eta eraikuntzan (%1,5). Lehen sektorean, aldiz, %1,9 gutxitu dira lanpostuak.