Summary: Urte osoko egitarauarekin ospatuko du Guggenheimek mende laurdena. Lehen erakusketa datorren ostiralean irekiko dute: ‘Fauvismotik surrealismora: Parisko Musée d'Art Moderneko maisulanak'.

Guggenheim Museoak programazio berezia dakar bere 25. urteurrena ospatzeko. Juan Ignacio Bidarte museoko zuzendariak azaldu duenez, urte osorako jarduera andana prestatu dituzte. Tartean, erakusketak, musika emanaldiak, dantza, gastronomia, performancea eta antzerkia. Hala ere, oraindik jarduera batzuk «garatzeko bidean» daudela azaldu du museoko zuzendariak: «Egitaraua osatzen jarraituko dugu datozen asteetan». Osasun krisiak eragindako ziurgabetasuna nabaria bada ere, museoak «ilusioz eta baikortasun errealista batetik» heltzen die etorkizuneko erronkei, eta zuzendariak nabarmendu duenez, pandemiak eragindako mugak akuilu gisa baliatu dituzte: «Duela mende laurden krisi ekonomikoaren testuinguruan gertatu zen bezala, museoak argi ikusi du konfiantza ematea eta ingurunea suspertzen laguntzea direla xede nagusietako batzuk». Artea etorkizunerako inspirazio lelopean, urte guztian erabiliko duten logotipo berria ere aurkeztu dute prentsaurrekoan: Guggenheim hitzaren G letra bereizgarriak engranaje gisa erabiliz, 25 zenbakia osatu dute.

ERAKUSKETAK

Urteko programazioari hasiera emango dio Fauvismotik surrealismora: Parisko Musée d’Art Moderneko maisulanak erakusketak. Datorren ostiraletik aurrera egongo da ikusgai, maiatzaren 22ra arte. XX. mendearen lehenengo hamarkadan Parisen loratutako abangoardiako mugimenduen ikuspegi panoramiko bat eskainiko du erakusketak, eta Musee d’Art Modernen bildutako 70 maisulan bilduko dituzte.

Otsailaren 25ean, berriz, New Yorkeko Solomon R. Guggenheim museoko funtsekin eta Veneziako Peggy Guggenheim bildumako obren hautaketa batekin osatutako Jean Dubuffet: ospakizun bizia erakusketa zabalduko dute. Jean Dubuffet artistak 1940ko hamarkadatik 1984ra bitarte osatutako lanak bilduko dituzte bertan.

Berezia izango da, baita ere, apirilean zabalduko den Motion. Autos, Art, Architecture erakusketa. Norman Fosterrek egingo ditu komisario lanak, eta 38 automobil eta 300 piezatik gora bilduko dituzte. Horiez gainera, Monira Al Qadiri: inguru sakratua, Serra/Seurat. Marrazkiak eta The Otolith Group. O horizon erakusketak ikusteko aukera egongo da.

Museoaren 25. urteurrenaren harira, museoko areto guztiak hartu dituen Sekzioak/Intersekzioak erakusketa berezia ere egingo dute irailean. Museoaren funtsak gaika aurkeztuko dituzte, eta artearen hizkuntza anitzen arteko «konexioak» erakustea izango da asmoa.

Euskal komunitate artistikoarekiko lotura indartzeko, berriz, Basque Artist Program erakusketa-proiektua antolatu du museoak, bosgarrenez. Erakusketan orain arteko aldietan parte hartu duten hamar artista egoiliarren obra sorta egongo da ikusgai. Honakoak izango dira parte hartuko duten artistak: Raquel Asensi, Nora Aurrekoetxea, Helena Goñi, Jon Gorospe, Gala Knorr, Maite Pinto, Karla Tobar, Alain Urrutia, Cristian Villavicencio eta Diego Vivanco.

EDUKI KULTURALAK

Museoaren 25. urteurrenarekin batera, bultzada berri bat emango diote TopARTE egitasmoari. Artearen eta kulturaren esparruan lan egiten duten hainbat erakunderekin lankidetzan garatzen den egitasmoa da TopARTE, eta aurten ere, askotariko diziplinak nagusi diren egitarau zabala prestatu dute. Besteak beste, Bilboko Anime Festibala, Gau Zuria, Loraldia, Musikene eta Zinegoak.

Musikak, berriz, leku handia hartuko du urteurrenaren ospakizuneko programazioan, eta bost emanaldi berezi prestatu dituzte: Gabriel Erkorekaren Hamar obraren interpretazioa, Kirmen Uribek propio sortutako Mundua museo bat da kontakizuna, Bilboko Orkestra Sinfonikoaren mendeurrena ospatzeko Bi urteurren ospatzeko kontzertua, Francisco Eskudero konpositorearen Sinfonia 3. zk. obra eta Joaquin Atxukarro piano jotzailearen errezitaldia.

Dantzari dagokionez, urriaren 16an The Missing Element deituriko ikuskizuna eskainiko dute zenbait dantzarik. Emanaldian, besteak beste, rapa, beatboxa eta breakdancea museoaren arkitekturarekin uztartuko dituzte.

BESTELAKO PROIEKTUAK

Urriaren hasieran, museoak nazioarteko egitasmo bat hartuko du bere baitan: Uraren ekologiak. Artearen, zientziaren eta teknologiaren arteko lankidetza-esparru bat. Ekitaldiaren helburua artisten, zientzialarien eta teknologoen arteko elkarrizketa eta lankidetza sustatzea izango da. Batez ere, klima aldaketaren eta hari lotutako erronken testuinguru globalean.

SAIO PARTE HARTZAILEAK

Herritarren aldetik jasotako babesa eskertzeko, ekitaldi parte hartzaileagoak ere antolatu ditu museoak. Horietako bat Deabru Beltzak taldearen kale-antzerki saioa izango da, ekainaren 24ean.

Hogeigarren urteurreneko hainbat saio ere errepikatuko dituzte. Esaterako, Reflections ikuskizuna. Argiak eta musika uztartuko ditu emanaldiak, eta museoaren hormak baliatuko ditu pantaila gisa. Bestalde, urrian eta azaroan, Lurraldea irekitzen kanpaina jarriko dute martxan: Araba, Bizkai eta Gipuzkoako herritarrek aukera izango dute museoa doan bisitatzeko.


Summary: Txinak eta Errusiak adierazi diete AEBei bat eginda daudela. Xi eta Putin Pekinen batzartu dira, eta nabarmendu dute NATOren hedatzearen aurka daudela. Elkarrekin aurre egingo diete «kanpoko esku hartzeei eta eskualdeko segurtasuna arriskuan jar dezaketen mehatxuei»

Txina eta Errusia bat datoz hainbat alderditan. Atzerri politika da horietako bat. Elkar babesten dute bi potentziek, eta NATOren Ipar Atlantikoko Itunaren Erakundearen hedatzearen aurka agertu dira. Asia hego-ekialdeko interesetan pentsatuz AEBek, Erresuma Batuak eta Australiak aurreko udazkenean Txinari eskualdean kontrapisua egiteko sinatutako beste aliantza militarrak ere, AUKUSek, kezka sortzen die. Ukrainako krisiak baretzeko itxurarik ez duen momentuan, hori adierazi diote Xi Jinping Txinako presidenteak eta Vladimir Putin Errusiakoak Washingtoni. Pekinen batzartu dira gaur, eta erakutsi dute bat eginda daudela, aliatu geopolitikoak direla.

Hilaren 20ra arte Txinako hiriburuan egingo dituzten Neguko Olinpiar Jokoen irekiera ekitaldiaren harira egin dute bilera bi liderrek. Ondoren ohar bateratu bat kaleratu dute. Ukrainako krisia dela eta, AEBek eskatu zioten Pekini auzian «modu eraikitzailean» parte hartu zezala. Astebete inguru geroago iritsi da erantzuna. Oharraren arabera, «posizio bateratuak» dituzte demokrazia, ordena, garapena eta segurtasunari buruz, eta elkarrekin aurre egingo diete «kanpoko esku hartzeei eta eskualdeko segurtasuna arriskuan jar dezaketen mehatxuei». Xik eta Putinek nabarmendu dute «aurrekaririk gabeko gertatutasun bat» dagoela bi herrialdeen arteko harremanetan.

Errusiak Txina babesten du Taiwango auzian, eta, modu berean, Txinak Errusiarekin bat egiten du Ukrainakoan. Biek konpromisoa hartu dute koordinazio estrategikoan «atsedenik gabe» sakontzeko, eta «ekitatea eta nazioarteko justizia defendatzea» dute helburu. Iruditzen zaie, bide batez, «ezinbesteko rola» jokatzen dutela nazioarteari «oztopoak gainditzen» laguntzerakoan. Uste dute bi herrialdeen arteko erlazioa dela XXI. mendean nazioarteko harremanek izan beharko zuketenaren eredu, eta baietz, bien interes komunak babestea dutela asmo, baina «mundu guztiko segurtasunak» ere arduratzen dituela. NATOren hedatzea dela, ordea, Estonia, Lituania eta Letoniako buruzagiak pozik agertu dira, gaur, Rigan egindako bilera baten ondoren. «Gogo onez hartzen dugu tropa gehiago bidaltzeko AEBek hartutako erabakia», adierazi du Estoniako lehen ministro Kaja Kallasek.

Nolanahi ere, Xiren eta Putinen arteko bileraren helburua izan da, batez ere, Ukrainako auziaren bueltan AEBei mezu bat bidaltzea. Hori bai, beste gai batzuk ere izan dituzte mahai gainean. Oharrean azpimarratu dute, esaterako, aldebiko harreman komertzialaren zenbakiak inoizko onenak direla, eta lankidetza areagotuko dutela nekazaritzan, ekonomia digitalean eta osasungintzan, besteak beste.

Gas hornikuntzarako akordioa

Energiaren alorrean lortutako akordioak ere hizpide izan dituzte. Izan ere, Ukrainako krisiarengatik, Ursula von der Leyen Europako Batzordeko presidenteak ez du baztertzen Nord Stream 2 gasbidea erabiltzea Errusiari zigor ekonomikoak jartzeko —Errusiatik Alemaniara gasa eramateko eraiki zuten azpiegitura hori—. Hori esan du Les Echos egunkari ekonomikoan emandako elkarrizketa batean. Alemaniak ere gasbidea blokeatzeko asmoa agertu izan du. Gauzak horrela, Moskuk eta Pekinek gaur bertan jakinarazi dute datozen 30 urteetarako kontratu bat egin dutela, Errusiak Txinari gasa saltzeko. Gasbide berri bat eraikiko dute, eta bien asmoa da hori martxan egotea bizpahiru urte barru. Dena den 2019tik beste gasbide batetik ere (Power of Siberia) bidaltzen dio gasa Errusiak Txinari.

Bestalde, Europako agintariek ere haien ekarpena egin nahi dute Ukrainako krisiari irtenbide diplomatiko bat emateko ahaleginean. Emmanuel Macron Frantziako presidenteak jakinarazi du datorren astean bai Putinekin, bai Volodimir Zelenski Ukrainako presidentearekin batzartuko dela. Eliseoak ohar batean adierazi duenez, astelehenean Putinekin bilduko da Moskun, eta asteartean Zelenskirekin, Kieven. Azkeneko bi hilabeteotan hainbatetan hitz egin du biekin, telefonoz.

Hain zuzen, Europako beste bi buruzagi, Olaf Scholz Alemaniako kantzilerra eta Boris Johnson Erresuma Batuko lehen ministroa, Errusiaz mintzatu dira, gaur, telefonoz. Downing Streetek plazaratutako oharraren arabera, adostu dute Moskuri berehala ezartzea zigor ekonomiko bateratuak Ukraina inbadituz gero, baita Mendebaldeko bazkideekin lanean jarraitzea ere, horiek zehazteko. Joe Biden AEBetako presidentearekin biltzekoa da Scholz astelehenean, Etxe Zurian.

Recep Tayyip Erdoganentzat, ordea, Mendebaldeak ez du «ezer» egin auzia konponbidean jartzeko. «Zoritxarrez, trabak besterik ez ditu jarri», esan die kazetariei, gaur, Kievetik bueltan. Zelenskirekin bildu zen atzo, eta prest agertu zen Errusiaren eta Ukrainaren arteko bitartekari lanak egiteko. Erdoganentzat, «lidergo gabezia arazo bat» du Europak. Angela Merkel Alemaniako kantziler ohiak beste modu batean jokatuko zukeela uste du. «Lehen, behintzat, Merkel agertzen zen, eta berak bai, berak irtenbide baterako giltza eduki zezakeen».


%32,1

%32,1

Adegik kalkulatu du aurten 5.000 lanpostu garbi sortuko direla Gipuzkoan. Horretarako bidea ematen dio bere inkestak: enpresen %32,1k uste dute lan taldea handituko dutela, eta %7,6k soilik dute txikitzeko asmoa. Gauzak horrela, zenbait lanpostu betetzeko zailtasunak espero ditu Adegik.

%19 Nazioarteko hornikuntza kateen ezintasunak Gipuzkoako enpresen %53ei eragin zien 2021eko azken hiruhilekoan. Arazo horiek kostu ekonomiko bat ere badute: batez beste, hornikuntza kostuak %19 igo dira hamar enpresatik zortzirentzat. Industriakoen kasuan, %24 garestitu dira.


Summary: Seaskako ikasleei ukatu egin diete Baxoa eta Brebeta euskaraz pasatu ahal izatea. Bordeleko akademiako errektorearekin batzartu da Seaska, eta erantzun argia jaso dute: ikasleek ezingo dituzte probak euskaraz egin. Gaur giza katea egin dute Baionan, azterketak euskaraz pasatzeko eskubidea aldarrikatuz.

Gaur goizean bildu dira Bordeleko akademiako errektorea eta Seaskako ordezkariak, eta erantzun irmoa jaso dute: orain arte bezala jarraituko dute, eta Ipar Euskal Herriko ikasleek ezingo dituzte Brebeta eta Baxoa euskaraz pasatu. Peio Jorajuria Seaskaren lehendakariak erabakia gaitzetsi du: «Hori ez zen batere espero genuen erantzuna. Azken hilabeteetan Parisera joan gara behin baino gehiagotan, eta seinale positiboak eman zituzten».

Azterketak gero eta hurbilago egon arren, Jorajuriaren hitzetan, oraindik badago denbora azterketak euskaraz egiteko antolatzeko: «Teknikoki ez dago arazorik, eskas den den gauza bakarra nahikeria da: errektoreak ez du nahikeriarik, argi esan du goiz honetan ez duela aitzinamendurik nahi».

Horrelako erantzuna jasota, ez daude geldirik egoteko, eta ikasleen eskubideak defendatuko dituztela nabarmendu du Jorajuriak: «Orain Parisera begira arituko gara. Haurren eskubideen ukazio bat ez dugu uzten ahal errektorearen nahikeriaren eskuetan; beraz, gorago joanen gara, eta erantzunak lortuko ditugu, erantzun baikorrak».

Seaskako ikasleen aldarrikapen historikoa da azterketak euskaraz pasatzeko eskubidea, eta gaur bertan ere horren aldeko protesta bat egin dute, Baionan. Hain zuzen ere, hainbat ikastolatako ikasleek eta kideek giza katea egin dute geltokiaren eta suprefeturaren artean. Azterketak euskaraz egiteko duten eskubidea eskatzearekin batera, hainbat irakaslek aste honetan jaso dituzten zigorrak ere gaitzetsi dituzte. Hala esan du Jorajuriak: «Aste honetan ukan dugun erantzun bakarra zigorra izan da. Hori onartezina da». Pasa den ekainean, hainbat irakaslek bat egin zuten ikasleek azterketak euskaraz pasatzeko duten eskubidearekin, eta frantsesez egindako Brebetako zientzietako azterketak zuzentzeari uko egin zioten. Orain, soldata zati bat kendu diete.


Summary: Lan erreformaren onarpena, Konstituzionalerako bidean. PPk eta Voxek iragarri dute auzitegietara joko dutela lan erreforma onartzeko bozketa baliogabetzeko.

Soka luzea ekar dezake asteazken arratsaldean Espainiako Kongresuan lan erreformaren harira bizitakoak. Erreformak ozta-ozta egin zuen aurrera, PPko diputatu Alberto Caserok huts egin eta gobernuaren lege dekretua onartzearen aldeko botoa eman zuelako. Horrela konpentsatu ahal izan zuen gobernuak UPNko bi diputatuek bere alderdiaren aginduaren muzin egin eta erreformaren aurka bozkatu izana.

Baina porrota gaizki hartu du eskuinak. Dekretuaren edukiari gehiegi erreparatu gabe, Pedro Sanchezen gobernuari min emateko aukera lehenetsi zuten PPk eta Voxek, eta eskura izan zuten garaipenak «iruzur» baten bidez ihes egin diela salatu dute. PPren arabera, Caserok erreformaren aurkako botoa eman zuen bere bizilekutik —gaixo zegoen—, baina sistemak baiezkotzat jo zuen. Akatsaz ohartuta, zuzentzen saiatu ziren, baina Meritxell Batet Kongresuko presidenteak ez zion botoa aldatzen utzi.

Iruzur teknikoa egon zitekeela ukatu dute Kongresuko iturriek, modu telematikoan bozkatzen dutenek bi aldiz eman behar dutelako botoa. Gainera, nabarmendu dute beste bi bozketatan Caserok ez zuela bere alderdiak eskatutakoarekin asmatu.

Azalpen horiekin gustura ez eta «ahalik eta urrunen joango da erreklamazioekin, justizia egin dadin», aldarrikatu du PPk. Auzitegi Konstituzionalera jotzeko aukera espresuki aipatu du eskuineko alderdiak, eta han aurkituko du Vox ultraeskuindarra ere.


Summary: Mercedesek eta sindikatuek ezin izan dute adostu lan erregulazioa. Zuzendaritzak asteartera arte luzatu du negoziazio epea. UGTk blokeatu du, sindikatu gehiagoren babesa behar dela uste duelako

Asteburua luzea izango da Mercedesek Gasteizen duen lantegian. Ondo bidean, ez da bilerarik faltako, eta sakelako telefonoek askotan joko dute. Izan ere, sindikatuek eta enpresak gaur ezin izan dute adostu zuzendaritzak hurrengo hilabeteetarako eskainitako aldi baterako lan erregulazioa. Hasieran jarritako negoziazio epea gaur bukatzen zen, baina, erabakiaren garrantzia ikusita, enpresak asteartera arte luzatu du epe hori. Egoera bideratzeko itxaropena hauspotu nahi du.

5.000 operarik egiten dute lan Mercedesen faktorian. Langile gehien batzen dituen Euskal Herriko lantegia da, eta zeharka beste askoren bezero nagusi ere badena. Azken hilabeteetan osagaien gabezia nozitzen ari da, eta, txanda guztietako lanik ez duenez, 30 eguneko lan erregulazio bat egin nahi du ekainera arte. Ez da horrelako neurri bat hartzen duen lehen aldia. Urrunago joan gabe, abenduaren 17tik urtarrilaren 3ra geldirik egon zen, erdieroaleak pilatuz joateko.

Lan erregulazio berria, baina, luzeagoa da, eta enpresak sindikatuekin adostu nahi du. Azken asteetan negoziatzen aritu dira, eta zuzendaritzaren azken eskaintza soldata osagarria %70tik %80ra igotzea izan da. Era berean, oporrei eta aparteko soldatei eutsiko lieke. Abenduko lan erregulazioko baldintzetara asko gerturatu da. Enpresak, berez, ez du akordiorik behar: aldi baterako lan erregulazioa aldebakarrez onar dezake, eta osagarririk gabe, baina batzordearen baietzak berme handiagoa emango lioke auzibiderik balego.

VWen, aurrera

Gaur egin dute ustez azken bilera beharko zukeena, eta langile batzordeko hamahiru kideetatik zazpik enpresaren eskaintza babestu zuten (UGT, CCOO, Ekintza eta PIM). UGTk, baina, ordezkaritza handiena duen sindikatuak, iritzi dio babes horrek zabalagoa behar duela, eta gutxienez zortziren baietza beharko litzakeela esan zuen bileran. Horrek zer esan nahi zuen? Bada, ELAren, LABen edo ESKren babesa nahi zuela, eta ez zen iritsi. Puntu horretan altxatu ziren mahaitik, eta hurrengo astean berriz eseriko dira. Ikusteko dago eskaintza edo jarreraren bat aldatuko den.

Mercedeseko negoziazio malkartsuek ez dute zerikusirik Nafarroako VWekoekin. Landabengo zuzendaritzak antzeko neurriak planteatu ditu ekain amaierara arte, han ere osagai gabezia nozitu dutelako, eta langile batzordearen bi herenek babestu zuten eskaintza herenegun (%67,8). VWen, UGTk eta CCOOk ordezkaritza handiagoa dute, eta haien babesa aski izan zen aldi baterako erregulazioa atera zedin. ELAk, berriz, publikoki kritikatu zuen, langile «zaurgarrienek» kalte handiagoa izango dutelako. 4.500 langilek dihardute guztira VWen.

Ez dira bakarrak

Mercedes eta VW ez dira aldi baterako erregulazioan dauden autogintzako enpresa bakarrak. Gestampek ere (735 langile), esaterako, antzeko neurriak hartu behar izan ditu. Urtarrilean ugaritu egin dira Hego Euskal Herrian aldi baterako erregulazioan dauden langileak: urtarrilaren 31n 5.532 ziren, hilabete lehenago baino 1.139 gehiago. Osagaien gabeziak gogor jo du autogintza, baina beste sektore batzuetan ere kosta egiten ari zaie urteari ekitea. Esaterako, Arcelorrek Sestaon (Bizkaia) duen altzairutegiak ere aldi baterako erregulazioan sartu ditu 278 langile finkoak.


Summary: Espetxera bidali dute bikotekide ohia bi labanekin mehatxatu duen gizonezko bat. Biktimarengandik urruntzeko agindua zuen 42 urteko erasotzaileak.

Egoera dramatikoa pairatu dute emakume batek eta haren lagun batek Cintruenigon (Nafarroa). Emakumearen bikotekide ohia etxean sartu eta bi labanarekin mehatxatu ditu. Foruzainek atxilotu dute, eta epaileak espetxera bidali du.

42 urteko gizonezkoak aurrekariak ditu, eta duela aste gutxi emakumearengandik urruntzeko agindua ezarri zioten. Edonola ere, bikotekide ohiaren etxean sartu da, hura beste pertsona batekin zegoenean. Etxean haurrak zeuden, lotan.

Emakumea eta laguna gela batean babestu ziren. Erasotzaileak, orduan, sukaldeko bi laban hartu eta atea horiekin jotzen hasi zen. Emakumeak Foruzaingoari deitu zion.

Foruzainek atxilotu egin zuten, eta urruntzeko agindua urratzeaz gain, aginteari aurre egitea, mehatxuak eta kalteak eragitea leporatu diote.

«Emakumea, txingetarekin itxita; gizonezkoa haren atea sastakatzen. Cientruenigon atxilotuta. Espetxean egiten du lo dagoeneko», idatzi du Foruzaingoak sare sozialetan, eta gizonezkoak erabilitako labanen argazkiarekin lagundu du mezua.


Summary: Sayas eta Adaneroren aurka bozkatu du UPNren «%80 inguruk». Kongresukide matxinoei diputatu akta itzultzeko exijitzeko eta hori egin ezean UPNtik kanporatzeko erabakia berretsi du alderdiko Batzorde Politikoak.

Alderdiak agindurikoari muzin egin eta Lanaren Erreformaren aurka bozkatu zuten ostegunean Sergio Sayas eta Carlos Garcia Adanero diputatuek. Haien etorkizuna erabakitzeko, alderdiaren kontseilu politikoa bildu da gaur Iruñean. Bildutako %80,6k bezperan zuzendaritza batzordeak onartutako adierazpena berretsi du: Modu horretan, bi diputatuei akta itzultzeko eskatu zaie eta egin ezean, kanporatuak izateko prozedurari ekingo dio alderdiak.

Javier Esparza alderdiko presidenteak adierazi du Kontseilu Politikoak babestutako segitu besterik ez dutela bi diputatuek. «Diputatu akta itzultzen ez badute, ezin dute UPNn jarraitu. Hori erabaki du kontseiluak». Kontseiluak 232 kidek osatzen dute eta gaur Navarra Arenan izan direnen %15ek bozkatu du Sayas eta Adaneroren alde. Alderdiak jakitera eman duenez, beste %3,75ek zuri bozkatu du eta %0,6 abstenitu egin da. Alderdiak ez du jakinarazi zenbat kide bertaratu diren guztira.

Goizeko 11:00etan hasi da bilera, Nafarroa Arenan. Alderdiak «diziplina falta larria» egozten die bi diputatuei. Gaurko emaitzarekin, batasun irudia eman nahi izan du UPNk, eta horrekin batera azken orduetan kolokan jarritako Esparzaren lidergoari babesa adierazi nahi izan dio.

Kontseilu Politikoak hedabide askoren arreta piztu du, eta protagonista nagusiek hasi aurretik zein ondoren hitz egin dute. Sergio Sayas sostenguarekin heldu da politikaria aretora, Alesbeseko alkate Carmen Segura eta Isabel Garcia Malo parlamentaria, tartean. «Egun zaila da, oso; 22 urte dira alderdi honetan», gaineratu du Sayasek. Javier Esparza alderdiko presidentea ere lagunekin heldu da bilkurara. Tartean ziren Enrique Maia Iruñeko alkatea, Yolanda Ibañez idazkari nagusia, eta Angel Ansa, Cristina Ibarrola eta Miguel Bujanda Nafarroako parlamentukideak. Adanero bakarrik sartu eta atera da.

Atzoko zein gaurko emaitzaren ostean, ikusteko dago bi diputatuak kanporatzeko prozedurak zer bilakaera izan dezakeen. Prozedura berme eta diziplina batzordearen eskuetan egongo da, eta haren arabera, «oso falta larri batek» soilik bultza dezake bi militante UPN uztera. Carlos Garcia Adaneroren arabera, zuzendaritzak hori bultzatu nahi du eta «ahalik eta azkarren» izatea bilatuko du. Haatik, Adanerok uste du alderdiaren prozedura jarraitu beharko dela eta berme batzordeari bere argudioak azaldu nahi dizikio.«Defendatu besterik ez dugu egingo. UPNren sortzaile Jesus Aizpunen bulegoa neure defentsan laguntzea espero dut».

Amaiera, adibidez, Esparzari galdetu zaio ea bere lidergoa ahuldu nahi izan duten diputatuek osteguneko lan erreformaren bozketan zuzendaritzaren irizpideen kontra bozkatuta. Bere esanetan, pertsonez haragoko kontua da, eta ondorioz alderdia bera ahuldu nahi izan dute: "Hitzeko alderdia gara. Asmatu dezakegu edo erratu gaitezke, eta akordiora iristen bagara, bete egiten da. Hori jarri da ezbaian":

Esparzak nabarmendu du asteazkeneko bileran finkatu zuela lan erreformaren aurreko UPNren posizioa, eta Adanerok zein Sayasek publikoki adierazi zutela agindu hori betetzeko asmoa. Bere hitzetan, ez zieten bere asmoen berri eman: «Osteguneko 18:30etan, bozketaren unean, ez zuten esandakoa egin eta guztiok engainatu gintuzten».

Argi ez esan arren, UPN barruan susmoa dute PPk bultzatu zituela bi diputatuak hori egitera, eta horren aurrean Pablo Casadorekin hitz egin al duen galdetu zaio Esparzari. Hark baieztatu du baietz. «Esan dit PPk ez duela horretan parte hartu». Mezu hori sinesten al duen itaundu zaio: «Ez dut zertan esandakoa zalantzan jarri», ihardetsi du UPNko buruzagiak.

Bi diputatuen artean, Sayasek hitz egin du Kontseilu barruan. Egindakoa defenditu du alderdikideen aurrean. Argudiatu du «duintasunez eta askatasunez» bozkatu zutela ezezkoa. «UPN ezin da bihurtu Sanchezen oineko alfonbra, lan erreforma Espainiaren hobe beharrez zela dioen eta biharamunean Espainia suntsitu nahi dutenei eskua emango dien batek ezin du UPN zapaldu».


Georges Labazee hil da

Summary: Georges Labazee hil da. Pirinio Atlantikoetako departamenduko kontseiluko lehendakari eta Frantziako senatari izan zen.

Georges Labazee 1943an sortu zen, Vivenen (Biarno). Atzo hil zen, 78 urterekin, eritasun baten ondorioz. Biarnon hasi zen politikagintzan, eta urte anitzez Thezeko (Biarno) kantonamenduko ordezkari izan zen. Frantziako PS alderdi sozialisteko kidea zen, eta Pirinio Atlantikoetako departamenduko Kontseilu Nagusiko lehendakaria izan zen 2011tik 2015era, eta Frantziako senatari 2011tik 2017ra. Akitaniako Eskualdeko kontseilari egon zen 29 urtez.

Departamenduko lehendakari izendatu zutelarik, elkarrizketa egin zion BERRIAk. Izan ere, lehen aldia izan zen sozialistek departamenduko burua hartzen zutela. Honela mintzatu zen orduan: «Izan dadin Biarnoan, izan dadin Euskal Herrian, departamenduko gizon eta emazteek konfiantza adierazi diote alderdi sozialistari, eta irrika hori aldaketa politikoaren bidez gauzatzea deliberatu dute».

2015ean Jean Jacques Lasserrek ordezkatu zuen. Bilana egiterakoan, honela mintzatu zen Labazee BERRIAn: «Espero dut jendeak ulertzea Departamendu Kontseiluak garrantzia duela haurren, adineko jendearen eta garraioaren politiketan. Eguneroko bizitza da».


Summary: Ehunka lagunek arbuiatu dute Laudioko Udalaren aurkako epaia. Hizkuntza eskubideak murrizteko, botere judiziala «jurisprudentzia» erabiltzen ari dela salatu du Paul Bilbao Kontseiluko idazkari nagusiak. Halakoei «batasunetik» erantzutera dei egin du.

Euskalgintzako eragileen deiari erantzunez, ehunka lagunek salatu dute Laudioko Udalaren kontra Gasteizko epaile batek asteon emandako epaia, gaur eguerdian. Administrazioan euskaraz aritzeko eskubidea aldarrikatu dute, eta «botere judizialaren oldarraldia» salatu.

Asteon ezagutarazi zuen epailearen erabakia Arabako Alea-k, eta harrabotsa eragin dute epaiak berak nahiz hura arrazoitzeko erabilitako argudioek. 2020an zegokion hizkuntza eskakizuna ez egiaztatzeagatik kaleratutako bitarteko funtzionario ohi baten alde egin zuen epaileak, argudiatuta udalak «diskriminatu» egin zuela eta ez zuela hartu euskararen zailtasun maila. Are, euskara «munduko hizkuntzarik zailenen zerrendan bosgarrena» dela zioen epaiak. Laudioko Udalak helegitea jarriko dio epaiari.

Euskalgintzaren Kontseiluak eta Aiaraldeko Euskalgintzaren Kontseiluak deitu dute gaurko elkarretaratzera, eta azken eragile horretako kideek adierazpen bateratu bat irakurri dute haren amaieran. «Euskaldunok administrazioarekin aritzeko eskubidea ez dugu bermatua, eta hori lortu behar dugu. Administrazioa euskaldundu behar dugu», adierazi dute. Gaineratu dute, Aiaraldeko Euskalgintzaren Kontseiluak helburu hori duen Bai we can! egitasmoa aurkeztu zuela 2019an, eta hartara atxiki zirela Aiaraldeko alderdi politiko gehienak. Orain arte Aiaraldeko udalen konpromisoa lortu dutela azaldu dute, eta ez dela inolako arazorik izan. Salbuespen bakarra Laudioko Udaleko hizkuntza eskakizunekin gertatutakoa dela salatu dute. Euren helburuetan berretsiz amaitu dute hitzartzea: «Ez dugu arrotz izan nahi gure herrian. Ez diogu gure izateari uko egin nahi. Ez ditugu gure eskubideak hutsean laga nahi», adierazi dute.

«Estrategia» murriztailea

Paul Bilbao Kontseiluko idazkari nagusiak, berriz, botere judizialaren «estrategia» izan du hizpide: «Hizkuntza araudia aldatzea helburu duen estrategia». Haren esanetan, aste honetan ezagututako epaiak «erakutsi du edozer tontakeria, irizpide juridikorik gabeko edozer gauza, balia daitekeela, baldin eta hizmuntza eskubideen urraketa ahalbidetuko duen epaia argitaratu nahi bada». Hizkuntza eskubideak murrizteko, botere judiziala «juridsprudentzia» erabiltzen ari dela ohartarazi du: «Epaien bidez saiatzen ari dira legedia aldatzen. Jurisprudentziaren bidez ari dira legedia aldatzen, ahalik eta interpretazio hertsiena izateko eta gure eskubideak are gehiago murrizteko».

Epaileek jomugan dituzten esparruak, gainera, «hizkuntza gutxituen normalizazioan zutabe» direnak direla azaldu du; administrazioa eta hezkuntza, kasurako. «Inolako lotsarik gabe esaten dute udal batean zein langilek jakin behar duen euskara eta zeinek ez, hizkuntza-plangintzagileak bailira. Inolako lotsarik gabe esaten dute hezkuntza sisteman zenbat toki hartu behar duen gaztelaniak, pedagogoak balira. Edota, azken epaian bezala, hizkuntza bat zaila den ala ez, linguistak bailira» esan du.

«Oldarraldi» horri «batasunetik» erantzun behar zaiola nabarmendu du Bilbaok: «Guztion artean harresi bat eraiki behar dugu desadostasuna agertzeko eta horrelakoak onartzeko prest ez gaudela ozen, ozen eta ozen esateko». Gainera, horretarako aukera gehiago izago da, haren arabera. EAEko Udal Legea Espainiako Konstituzionalaren ebazpenaren zain dagoela gogoratu du, eta EAEko Justizia Auzitegi Nagusia udaletako euskarare erabilera arautzen duen dekretuaren hainbat artikulu aztertzen ari dela. «Ez dezagun pentsa berri onik etorriko denik; horrexegatik, inoiz baino garrantzitsuagoa da batzea eta oldarraldiei batasunetik aurre egitea», erantsi du.


Summary: Sunbillako hilketa saiakera gaitzetsi dute Iturenen. Eskualdeko dozenaka lagun bildu dira Iturengo plazan, orain bi aste gertaturiko erasoa salatzeko. Hilketa saiakerarekin lotuta behin-behinean espetxean dira gizon bat eta emakume bat. Orion ere manifestazioa egin dute, «eraso matxista» bat salatu eta Urola Kostan izaten ari den erasoen gorakada gaitzesteko.

Orain bi aste gertatu zen erasoa: emakume batek, lanera zihoala, tiro bat jaso zuen gidatzen zuen autoaren aurka, N-121-A errepidean, Sunbilla parean (Nafarroa). Haren mutil lagun ohia eta gizonaren oraingo neska laguna atxilotu zituzten joan den astean, erasoarekin lotuta, eta behin-behinean espetxeratuak dira.

Hilketa matxista saiakera salatu dute gaur Iturenen (Nafarroa), erasoa jasan duen emakumea bizi den herrian. Eskualdeko eta herriko dozenaka lagun bildu dira plazan, Eraso sexista gehiagorik ez lelopean, eta elkarretaratze isila egin dute, bukaeran irrintzi batek puskatu duena.

Hilketa saiakera

Epaileak ebazpen judizialean azaldu zuenez, bi inputatuak gertakarien lekuan egon ziren erasoa gertatu zenean. Horrez gain, adierazi zuen egindako ikerketatik ondoriozta daitekeela akusatuek «bikote harremana» dutela, eta «zantzu objektiboak» daudela errateko «biktimaren bizitzaren aurka» egin zutela. Epaileak gaineratu zuen atxilotuak aurreko egunetan «hainbat aldiz» joan zirela erasoa egin zuten lekura. Hilketa saiakera egotzi diete.

Sunbillan ez ezik, Orion (Gipuzkoa) ere egin dute protesta gaur eguerdian, herri horretan joan den ostiralean izandako eraso bat salatzeko. Manifestazioa egin dute ehunka lagunek Erasorik ez erantzunik gabe lelopean. Xaltxerak talde feminista eman zuen erasoaren berri, joan den ostiralean. «Ez da eraso solte bat. Emakumeok egunero jasaten ditugu eraso matxista, eta, azkenaldian, gure eskualdean areagotu egin dira», gaitzetsi zuten.Urola Kostan azken hilabeteetan eraso matxistak ugaritu direla eta, manifestazio bateratua deitu zuten Orioko, Zarauzko, Getariako eta Zumaiako talde feministek.


Summary: Hainbat ekintzaile biluztu dira Gasteizen, tortura aitor dezatela eskatzeko. Sortuk egin du ekintza, «torturaren errealitate iluna argitara atera», eta «aitortza, erreparazioa eta ez errepikatzeko bermeak» aldarrikatzeko. Espainiako Gobernuak Gasteizen duen ordezkaritzaren eta polizia etxe baten aitzinean biluztu dira.

Biluzik, lurrean, eskuak lotuta eta burua poltsa beltzez estalita. Halaxe agertu dira hogeita hamar bat ekintzaile gaur eguerdian Gasteizen, Espainiako Gobernuak Araban duen ordezkaritzaren eta polizia etxe baten aitzinean. Torturaren «errealitate iluna» bistaratu eta «aitortza, erreparazioa eta ez errepikatzeko bermeak» eskatu nahi izan ditu Sortuk ekintzaren bidez. Alderdiak salatu du, hain zuzen, erakunde publikoek «ahantzi» egiten dutela «milaka herritarrek pairatutako oinazea».

Haimar Altuna Sortuko gatazkaren ondorioen konponbiderako batzordearen arduradunak «ardurak» eskatu ditu «egia osoa» argitara ateratzeko: «5.667 euskal herritarrek igaro behar izan dute torturaren atzapar krudeletik, eta, hala ere, inongo arduradun politikok ez du ezelako zintzotasun ariketarik egin, ez eta eragindako kaltea aitortzeko urratsik eman». Sortuko kideak salatu du oraindik ere tortura «zuritzen» dutela, eta «inpunitatea» ematen zaiela «torturaren arduradun politikoei» eta torturatu zuten poliziei, Guardia Zibilari, Espainiako Poliziari eta Ertzaintzari.

Altunaren hitzetan, «ezinbestekoa» da torturaren arduradunek egin zutena aitor dezatela. «Ezinbestekoa da tortura hauspotu, isilarazi eta modu batera edo bestera posible egin zuten horien aitortza, izan politikari edo mediku, izan abokatu edo epaile, izan fiskal edo kazetari». Adierazi du «ezker abertzalea» urratsak egiten ari dela «biktima guztien aitortzara bidean», eta berdin egin beharko luketela «torturaren eragileek» ere: «Behar-beharrezkoa da torturaren egia argitara eraman eta milaka torturatuek merezi duten aitortza, erreparazioa eta ez errepikatzeko bermeak eskuratzea».


Summary: Merezimenduko Argia saria eman diete Gure Irratia, Irulegiko Irratia eta Xiberoko Botzari. «Herrigintzaren ekarpen balios eta behar-beharrezkoak» dira Ipar Euskal Herriko hiru irratiak, Argia-ren arabera. Artxipelagoa podcastak eta Pantailak Euskaraz egitasmoak jaso dituzte irratiko eta kanpaina onenaren Argia sariak.

Emititzen hasi zirenetik lau hamarkada igaro direnean, Argia-k aitortza egin die Gure Irratiari, Irulegiko Irratiari eta Xiberoko Botzari, Merezimenduko Argia saria emanda. Jojo Bidart (Irulegi Irratia), Julen Guiresse (Xiberoko Botza) eta Arantxa Idiederrek (Gure Irratia) jaso dute saria, hiru irratien izenean.

«Duela 40 urte ukandako ausardia eta orduz geroztik Euskal Herriari, euskarari eta euskaraz bizi nahi dugun herritarroi egindako ekarpena saritu nahi dugu merezimenduzko sari honen bidez», adierazi du hedabideak, saria ematearekin batera. Izan ere, «1980ko hamarkadan bezala gaur egun ere», hiru irratiak «herrigintzaren ekarpen balios eta behar-beharrezkoak» direla nabarmendu du.

«Antena bat tontor baten gainean kokatu, FM irrati-igorle bat eskuratu, bolondres baten etxean mikrofono pare bat entxufatu eta abiatu ziren, ahal bezala», gogora ekarri du Argia-k. Zenbaitek orduan «ameslaritzat» hartuko zituzten arren, eskertu egin die «ametsari lotua eta honen gauzatzeko ausardia ukan» izana.

Ordutik, baina, «handitu eta profesionalizatu» egin direla azaldu du, «betiere, entzuleekiko hurbiltasuna bermatuz». Hiru irratiak elkartu egin ziren 1997an eta Euskal Irratiak federazioa sortu zuten. Gerora, Antxeta Irratiak ere egin zuen bat harekin.

Irratikoa, distopia bati

Irratiko Argia Saria eta kanpaina onenarena ere banatu dituzte egunotan. Artxipelagoa fikziozko podcastari eman zioten lehenengoa. Irrati-nobelak edo antzerki-nobelak tradizio izan direla gogoratu zuen Argia-k, eta halakoak egungo podcastekin alderatu. «Saritzen dugun fikziozko podcast honek osagai klasiko guztiak ditu: akzioa, onak, gaiztoak, borrokak, heroiak... Dena, 2103. urteko giro apokaliptikoan ondo blaitua».

Hiru olatuk Europa ia osorik urpean utzi osteko garai distopikoa irudikatzen du Artxipelagoa-k, itsasoaren maila 500 metro igo, eta salbu geratu diren lur apurrak hiri-estatuetan antolatu direnekoa. Horietako bat da Euskal Artxipelagoa. «Distopia zaharra da sormenaren historian, baina sasoi batzuetan besteetan baino indartsuago ageri zaigu, eta COVID garaiak edo bizi dugun larrialdi klimatikoak indar berezia ematen diete gisa honetako lanei. Lan hau fikzioa da, ez da oraindik Euskal Artxipelagorik, baina begirada zabalduz, egia borobiletik ere badu, urak haien lurrak mendean hartuta, munduko milaka lagun ari baitira ihesi lur seguruagoen bila, tartean gurera hurbilduta», azaldu zuen Argia-k.

Kanpainarik onenaren saria, berriz, Pantailak Euskaraz egitasmoari eman zion. «XXI. mendean euskarak aurrera egingo badu –eta, beraz, euskaldunok komunitate gisa–, euskarazko ikus-entzunezkoak normaltasunez kontsumitu ahal izateko bideak behar ditugu. Pantaila guztietan. Ahalik eta plataforma gehienetan, etxetik hasita». Egitasmoaren sustatzaileek «milaka euskaltzaleren sentimenduei hitzak jarri» dizkietela azaldu zuen Argia-k, eta «egoera honetan ardura zuzena dutenak mugiarazteko olatua» sortzen ari dela.


Alavesen bolada txarrak ez du etenik

Summary: Alavesen bolada txarrak ez du etenik. Arabarrek hirugarren partida galdu dute jarraian, Elxen aurka. Aurretik jarri dira lehen zatian, baina behea jo dute atsedenaren ondoren, eta hiru gol jaso dituzte.

Bukaerarik ez du Alaves sasoi honetan osatzen ari den partida makalen zerrendak. Petralak bakarrik ez, guztiz etsigarriak izan dira asko. Horien artean dago Arabako taldeak gaur eguerdian Elxen zelaian jokatu duena. Ezinak jota aritu da hamaikagarrenez, eta 11. neurketa lotu du garaipenik lortu gabe. Lehen Mailan ez da sekula horren bolada txarrean egon. Teknikariz aldatu eta jokalari berriak fitxatu izanagatik, joerak oso ezkorra izaten jarraitzen du. Gaurkoa Jose Luis Mendilibarren aroko bosgarren lehia izan da, eta aurreko lauetan bezala, ihes egin dio garaipenak. Atsedenera irabazten iritsi da aspaldiko partez, baina guztiz hondoratu da bigarren zatian. Sailkapenean ere, barru-barruraino dago putzuan sartuta.

Bazkariak ez zien onik egingo Alaveseko zale askori, oso partida astuna jokatu baitu taldeak. Defentsan ez da gai 90 minutuz sendo jarduteko, eta erasoan zailtasun latzak ditu arriskua sortzeko. Hasierako platera, gerora iritsiko zenaren aurrerapena izan da: partida abiatu eta 25 segundora baloia atean sartu dute etxekoek, ezkerretik barnekaldia egin ondoren. Gola baliogabetu egin du Melero Lopezek, ustez falta egin diotelako Duarteri. Elxen jokaldia bezain zorrotza izan da epaileak hartutako erabakia.

Lasaitua hartu du Alavesek. Eta ez hori bakarrik: etxekoen hasiera bipilari neurria hartu, eta parekatu egin du norgehiagoka. Franciscoren taldea baloia atzetik jokatzen saiatu da, eta arabarrek presio biziarekin erantzun diote. Eta behin jabetza berreskuratuta, erdiraketak bata bestearen atzetik egin dituzte. Bada, modu horretan hartu dute aurrea markagailuan. Jasonek gaizki erdiratu du eskuinetik, baina baloia Riojari iritsi zaio, eta hura dezentez zehatzagoa izan da. Gola Joseluk sartu du; nork bestela. Hiru atzelariri aurrea hartu, eta hanka luzatuz sareratu du baloia, bigarren zutoinean.

Mendilibarrekin Alavesek joko irekian egindako lehen gola izan da. Zailena egina zuen, hortaz. Haatik, 20. minutua bete gabe zegoen oraindik. Gasteiztarrei lan asko gelditzen zitzaien aurretik. Egin beharrekoak ondo egin dituzte atsedenera bitarte, tinko ihardetsi baitiete Elxen ahaleginei. Boye puri-purian dabil, eta bi aukera on izan ditu; aldiz, Laguardia ondo gurutzatu zaio aurrenekoan; eta ondoren, erremate okerra egin du buruz. Ezker hegaletik temati zebilen etxeko taldea, baina Alavesek trantsizio azkarretan sufritu du bakarrik.

Ordura arte egindako guztia ezerezean gelditu zaio atsedenetik bueltan. Izan ere, 46. minutuan banakoa egin du Millak, arabarren ahulezia probestuz. Lejeunek oso gaizki urrundu du baloia area barruan, eta nahigabe, goleko pasea eman dio Elxeko aurrelariari. Pachecok ate barruan gelditu du baloia; marra nabarmen igaro du. Hortik aitzin, korderik gabe izan da Mendilibarren taldea. Denbora kontua zen bigarren gola jasotzea, eta 58. minutuan iritsi da, berriz ere Millaren bitartez. Elxek ezker hegaletik atondu du jokaldia, lehen golean bezala, eta bukaera bikaina eman dio kataluniarrak. Hori bai, bakar-bakarrik errematatu du arearen ertzetik.

Ordurako, zelaian zeuden Tenaglia eta Vallejo, Alavesen azken fitxaketak. Hala, zelaian bat egin dute neguko merkatuan iritsi diren lau jokalariek –hasieratik aritu dira Jason eta Escalante–. Fitxa berriak, taula berbera: erreakziorako batere gaitasunik ez du izan Gasteizko taldeak. De la Fuentek boleaz egindako erremate bat izan da kanpokoen ahalegin aipagarri bakarra, baina baloiak harmailetan bukatu du. Zehatzagoa izan da Fidel, eta 3-1ekoa sartu du 85. minutuan. Jokaldi ederra ehundu du Elxek, eta azkena eman dio Alavesek burumakur bukatu duen hamaikagarren lehiari. Asko hobetu ezean, jai dauka.


Summary: Torturan oinarrituriko epaiketarik ez egiteko eskatu dute Irunen. Iratxe Sorzabal euskal presoarekiko sostenguz manifestazio jendetsua egin dute. Astelehenean eta asteartean epaituko dute, Espainiako Auzitegi Nazionalean.

Astelehenean eta asteartean epaituko dute Iratxe Sorzabal euskal presoa Espainiako Auzitegi Nazionalean, eta, Bidasoaldeko bere lagunek deituta, manifestazioa egin dute gaur arratsaldean Irunen (Gipuzkoa), euskal presoaren herrian. «Salbuespenezko» epaiketarik ez egiteko eskatu dute, eta torturaren aurka mintzatu dira deitzaileak. Izan ere, 2001ean torturapean eginiko deklarazioak oinarri hartuta epaituko dute Sorzabal Madrilen.

1996an Gijonen(Asturias, Espainia) ETAk egindako atentatu bat egotzi nahi diote Sorzabali, eta, berez Reauko espetxean baldin bazeukaten ere (Frantzia, 925 kilometro), Espainiaratua dute epaiketarako.

2001ean Guardia Zibilak atxilotu zuenean torturak salatu zituen Sorzabalek. Istanbulgo Protokoloa aktibatu zioten 2015ean, berriz atxilotu zutenean, eta mediku aditu baten azterketa izan zuen Fresnesko kartzelan (Frantzia): «Medikuaren arabera, tortura salaketak sinesgarritasun osoa du; estres post-traumatikoa antzeman zion», azaldu zuen orduan bere abokatuak. Euskaldunon Egunkaria-k 2001ean egin zion elkarrizketan honela kontatu zuen bizi izandakoa Sorzabalek: «Ez nuen hiltzeko beldurrik; gogoa neukan». 2020ko abenduan Parisko Dei Auzitegiak gibelera bota zuen Sorzabalen aurkako euroagindu bat, prokuradoreak sinesgarritasuna eman baitzien bere tortura testigantzei.


Loria Sergio Herrerarentzat

Summary: Loria Sergio Herrerarentzat. Penaltia geratu dio Osasunako atezainak Rakitici bi minutu falta zirenean, eta hari esker eskuratu du puntua etxeko taldeak.

Osasunak puntu baliotsua eskuratu du Sevillaren aurka Sadarren (0-0). Partida osoko lan ona azkenera kendu dio ia-ia VARen epaile lanetan aritu den Iglesias Villanuevak, baina Sergio Herrerak galarazi du, hark Pizarro Gomezi honek ikusi ez duen penaltia adierazi eta gero, atezainak urrundu diolako jaurtiketa Rakitici.

Lotua izan da partida aukerei dagokionez. Asko ez dira izan. Lehen zatian, Osasunak sortu ditu bakan batzuk, baina ez da gai izan aurretik jarriko zukeen gola sartzeko. Gero, bigarrenean, kanpotarrek izan dute aukera garbiena, baina En-Nesyrik ez dio ondo eman baloiari, eta Herrerak geratu dio. Partidaren azkeneko zatian, estutu egin du Julen Lopetegiren taldeak Jagoba Arrasaterena, eta etxekoak ia arean sartuta amaitu dute partida. Egin ditu hainbat erdiraketa Sevillak, baina ondo urrundu dituzte Osasunakoek.

Puntu honekin, 29.a batu du Iruñeko taldeak, eta hamabigarren da oraingoz, jardunaldia osatuko duten hainbat partida jokatu bitartean.


Summary: Hogei bat lagun etxetik aterarazi dituzte Basaurin, sute batengatik. Pabiloi batek su hartu du, eta ke laino handia sortu da ondorioz inguruan. Ez da zauriturik izan.

Eusko Jaurlaritzako Segurtasun Sailak jakinarazi duenez, Ertzaintzak eta Udaltzaingoak hogei pertsona inguru etxetik aterarazi ditu gaur Basaurin (Bizkaia), pabiloi batek su hartu ondotik. Emandako informazioaren arabera, herriko Larrazabal kaleko pabiloi batean sortu da sutea, 6:00ak aldera; zehaztu dutenez, eraikina hutsik da, eta bertan ez da jarduerarik egiten gaur egun. Ez da zauriturik izan, baina ke laino mardula sortu da inguruan sutearen ondorioz. Horregatik, etxetik irteteko agindua eman die Poliziak ondoko eraikinetako bizilagunei.

Suhiltzaileek lanean dihardute, sua itzaltzeko. Udaleko gizarte zerbitzuek hartu dute beren gain bizilagunen arta.


Summary: Beste 395 COVID-19 kasu atzeman dituzte Nafarroan. Birusaren oldarraldia nabarmen ari da baretzen: kutsatzeen gaineko datuak azaro bukaerakoen pareko dira herrialdean. 11 lagun erietxeratu dituzte larunbatean.

Nafarroan egun bakarrean detektatutako positibo kopurua laugarren egunez jarraian izan da milatik beheitikoa. Nafarroako Gobernuko Osasun Departamentuak azken egunotan emandako informazioari so, gero eta garbiago ondoriozta daiteke kutsatzeak geldotzen ari diela herrialdean. Hain zuzen, Osasunbideak gaur plazaratutako datuak azaro bukaerakoen pareko dira: 295 kasu zenbatu dira egun bakarrean.

Zehazki, 1.145 proba diagnostiko egin dira birusa atzemateko, eta, beraz, %34, izan da positiboen ehunekoa larunbateko testetan.

Ospitaleei dagokienez ere leuntzea sumatzen ari da Nafarroan, beheranzkoa motela izanik ere. Atzo 11 lagun ospitaleratu zituzten COVID-19ak jota; horietako bat ZIU zainketa intentsiboetako unitateetan sartu zuten. Hala, Nafarroako Gobernuak emandako informazioaren arabera, oraintxe bertan 201 lagun dira Osasunbidearen ardurapeko zentroetan erietxeratuta. Horietako 28 ZIUetan daude, larri. Gainera, atzo beste hiru pertsona zendu ziren COVID-19arekin.


Summary: Sorzabalen aurkako «mendekua» bazter uzteko eskatu dute nazioarteko zortzi ordezkarik. Bihar eta etzi epaituko dute Iratxe Sorzabal euskal presoa Espainiako Auzitegi Nazionalean. Epaileei eskatu diete «testuinguru politikoa zein den aintzat hartuta» joka dezatela.

«Bakearen, adiskidetzearen eta justizia trantsizionalaren garaia da, ez mendeku eta zigorraren garaia». Hori du izenburu nazioarteko zortzi ordezkariren sinadurek lagunduta argitara ateratako manifestu batek. Dokumentuan jasotako adierazpenek Iratxe Sorzabal euskal presoaren aurkako epaiketa dute hizpide; bihar eta etzi epaituko dute Espainiako Auzitegi Nazionalean. Hala, manifestuan eskatu dute epaileek aintzat har dezatela zein den gaur egungo jokaleku politikoa. Are, zehaztapena egin dute, hitz argiz: «Kartzelak husteko garaia da, ez betetzekoa».

Ikusi gehiago: Torturan oinarrituriko epaiketarik ez egiteko eskatu dute Irunen

Nazioarteko zortzi ordezkarik sinatu dute manifestua: tartean dira, esaterako, Nora Cortiñas Maiatzeko Plazako Amen elkarteko kidea, Brian Currin abokatu hegoafrikarra eta Gerry Kelly politikari irlandarra. Manifestuan, nabarmendu dute ezinbestekoa dela botere judizialak behar bezala errepara diezaiola egungo testuinguruari. «Epaiketa hau bakearen eta demokrazia inklusiboaren testuinguru politiko eraldatuan garatzen da», adierazi dute. Hain zuzen, gainera, gogora ekarri dute Sorzabalek «berebiziko garrantzia» izan zuela ETAren borroka armatua uzteko prozesuan: «Ausarta izan zen bakea eta indarkeriaren amaiera babestean».

Halaber, nazioarteko ordezkariek oroitarazi dute Iratxe Sorzabal torturatua izan dela. «Tortura eta tratu txarren salaketek zipriztindutako testigantzetan oinarritutako kondena luzeari egingo dio aurre epaiketan», ohartarazi dute. 2001ean torturapean eginiko deklarazioak izanen dira oinarri, zehazki.


Summary: Zaldibarko luiziaren bigarren urteurrenean, «erantzukizunak argitzea» galdegin dute ehunka lagunek Ermuan. Dozenaka elkartek egin dute bat Zaldibar Argitu plataformak eginiko deialdiarekin. Alberto Sololuze eta Joaquin Beltran omendu dituzte.

Bi urte joan dira Zaldibarko (Bizkaia) zabortegia amildu zenetik. Hain zuzen, 2020ko otsailaren 6an gertatu zen hondamendia. Hainbat hilabete iragan diren arren, baina, bistara da zauriak zabalik segitzen duela oraindik ere. Auziko korapiloak askatu gabe daude oraindik luizia gertatu eta bi urtera, eta herritarren ezinegona ez da arindu; horixe aldarrikatu dute ehunka lagunek gaur Ermuan (Bizkaia) eginiko manifestazioan. Zaldibar Argitu plataformak deituta, mobilizazioa egin dute 12:00etatik aitzina, herriko plazan hasita. Ardurak «argitu» daitezela eskatu dute.

Pankarta handi bat izan da manifestazioaren buruan; hari eutsiz egin dute herritarrek Ermuko plazatik zabortegirainoko bidea. Aldarrikapenez josia izan da mobilizazioa, eta asko izan dira hondamendiaren ondorioz hildako Alberto Sololuzeri eta Joaquin Beltrani eskainitako mezuak. –Beltranen gorpua aurkitu gabea da oraindik ere–. Hain zuzen, mobilizazioaren ondotik, Sololuze eta Beltran omentzeko ekitaldi berezia egin dute, 13:00etan.

Besteak beste, Zaldibar Argitu plataformako bozeramaile Carlos Alonsok nabarmendu du oso bizirik dutela luiziaren eraginez hildako bi herritarren memoria. «Batez ere, luiziaren ondorioz zaborrak eta hondakinak harrapatuta hildako biak ditugu gogoan».

«Halere, erantzukizunak argitu daitezela ere eskatzen dugu. Ez dugu ahazten, baina etorkizunari begira ari gara», ohartarazi du. Zehaztu duenez, Verter Recycling enpresa «ez da erantzule bakarra» hondamendiaren auzian. «Egoerari behatu eta kontrolaz arduratu behar zutenek ere badute erantzukizuna».

Gogor mintzatu dira Eusko Jaurlaritzaz. «2013tik, behin eta berriz baimenak ematera mugatu da Jaurlaritza. Haiek eman dute modua Zaldibarren lurperatu zitekeen hondakin kopurua handitzeko», salatu dute. Halaber, diotenez, luizia gertatu ondotik ere Jaurlaritzak ez du ardura bere gain hartu, eta «beste alde batera begiratu du; gauzak egiten utzi».


Summary: Realak hutsean berdindu du Valentziaren zelaian. Txuri-urdinek puntu bat zakuratu dute Espainiako Ligako 23. jardunaldian. Lehenbiziko zatian nagusi izan da Reala, baina ez du asmatu golak sartzen. Neurketa fina egin dute atezainek.

Ez aldeko golik, baina ezta kontrakorik ere; Realak puntu bat erdietsita eginen du itzulia Donostiara, Valentziaren zelaian hutsean berdindu ondotik. Bi taldeek izan dute aukerarik neurketa irabazteko, baina, azkenik, markagailuak hasi bezala bukatu du partida; taldeek ez dute asmatu norgehiagokan eginiko ahalegina gol bihurtzen.

Neurketaren lehenbiziko 45 minutuetan txuri-urdinak izan dira nagusi Valentzian. Robin Le Normandek izan du aurreneko zatian baloia aurkariaren atean sartzeko aukerarik garbiena: burukadaz izan du parada, 22. minutuan; kale, baina. Oro har, atezainak bereziki ongi aritu dira neurketan. Aipatzekoak dira Remirok eginiko geldialdiak: Valentziako Maxi Gomezek eta Bryan Gilek aukera garbiak izan dituzte markagailua valentziarren alde iraultzeko; atezain txuri-urdinak bikainki jakin du jaurtiketak gelditzen.

Gaurko neurketa igarota, Reala seigarren da, oraingoz, Espainiako Ligan, 35 punturekin. Zortzigarren berdinketa du denboraldian.


Summary: Gipuzkoar ezkerrek aise hartu dituzte mendean Jaka eta Mariezkurrena. Jakak eta Mariezkurrenak bereziki makal hasi dute neurketa, eta gorriek errenkadan egin dituzte lehenbiziko hamar tantoak. Ordutik, urdinek urrun izan dute markagailua iraultzeko parada. Sailkapenak estu segitzen du Binakakoan.

Partida erabakigarria zen gaur Eibarko Astelenan (Gipuzkoa) jokatu beharrekoa. Binakako Txapelketako ligaxka azkeneko jardunaldietan da, eta, sailkapena zeinen estu dagoen ikusita, bi bikoteek ezinbestekoa zuten garaipena zeinek bere helburuari eusteko: Iker Irribarriak eta Beñat Rezustak lehenbiziko postuetako bat eskuratzeko, eta Jon Mariezkurrenak eta Erik Jakak sailkapenetik kanpo utziko lituzketen postuetara ez erortzeko. Azkenik, Irribarria eta Rezusta aise gailendu dira gaur (22-10). Zortzigarren garaipena dute, eta lehenbizikoak dira sailkapenean. Partida hau igarota, bi jardunaldi baizik ez dira gelditzen ligaxkan.

Bi bikoteen arteko aldea aski handia izan da partidaren hasieratik. Izan ere, gipuzkoar ezkerrek, Irribarriak eta Rezustak, hamar tanto egin dituzte segidan, gorriak oraindik ere hutsean zirela (10-0). Hamaikagarrenean egin dute tantoa Mariezkurrenak eta Jakak estreinakoz, baina ordurako franko baldintzatua zen neurketa.

Egiazki, une batzuetan gorriak partidan sartzeko moduan zeudela ematen bazuen ere, huts batzuk egin ditu berriz berriozartarrak, eta ez dute erdietsi dinamika aldatzerik. Jaka asmatzen hasi da aurreko koadroetan, itxuratu du pixka bat partida: 15-8 jarri dute markagailuan, baina istant bakar batez ere ez da sumatu urdinen garaipena arriskuan zenik, gorriek tanto onak eta hutsak tartekatu baitituzte. Berriz ere urdinen joko ona eta gorrien hutsak izan dira protagonista, eta aparteko trabarik gabe ailegatu dira 22ra (22-10).

Beñat Rezusta sendo aritu da partida guztian, huts bakarra eginda. Mariezkurrena berriozartarra konfiantza galdurik dago oraindik, tanto polit bat edo beste eginagatik, eta Irribarria indartsu eta serio aritu da une oro.

Gipuzkoar ezkerren bikotea indarturik atera da jardunaldi honetan. Jaka-Mariezkurrena, berriz, sailkapenaren zuloan sartzeko beldurrez. Lau garaipen dituzte pilaturik, eta zazpigarren dira sailkapenean. Ezkurdia eta Tolosa dituzte atzean, hiru partida irabazita.


Summary: Rojok bere orain arteko marka hautsi du Pekingo lehenbiziko saioan. Tolosarrak 21. postua erdietsi du 15x15 eskiatloian, 1.800 metroko garaieran arituta. Gaurtik aurrera, hark egina da Espainiako selekzioak inoiz izandako emaitzarik onena.

Azkenaldian erdietsitako emaitzak ikusirik, onak ziren aurreikuspenak, eta, hain zuzen, Imanol Rojok erdiz erdi bete du espero zena: tolosarra bizi-bizi aritu da Pekingo Olinpiar Jokoetan egindako lehenbiziko saioan. 15x15 eskiatloia izan du gaur, eta 21. postua lortu du. Gainera, bakarkako proba batean inoiz eginiko emaitzarik onena erdietsi du Rojok, baita Espainiako selekzioaren marka hautsi ere.

Ikusi gehiago: Imanol Rojo: «Munduko Kopan lehen hamarren artean sartzea amesten dut»

Rojok beste bi topaketa ditu Pekinen: otsailaren 11n, estilo libreko 15 kilometrokoan arituko da. Otsailaren 19an, berriz, estilo libreko 50 kilometrokoan.


Summary: Garaipenik gabeko jardunaldia izan dute euskal taldeek. Realak eta Alavesek puntu bana erdietsi dute asteburuan, bata Atletico Madrilen kontra eta bestea Sevillaren kontra lehiatuta. Eibar eta Athletic esku hutsik itzuli dira etxera.

Ligako 21. jardunaldia ez da bereziki loriatsua izan euskal taldeentzat. Lau taldeak zelairatu ziren atzo, eta bi puntu baizik ez zuten zakuratu guztira. Realak eta Alavesek berdindu egin zuten; galdu egin zuten Eibarrek eta Athleticek.

Txuri-urdinek indartsu segitzen dute ligan, baina atzo ez zuten lortu aurkaria mendean hartzea. 2-2 berdindu zuten partida Atletico Madrilen kontra. Etxean jokatu zuen Realak, Zubietan, baina neurketa hasi eta berehala egin zuen estropezu taldeak, 7. minutuan sartu baitzioten madrildarrek lehenbiziko gola: Leicy Santosek sartu ere. Ordea, gol horrek ez zituen etxekoak kikildu, eta ziztuan erdietsi zuten markagailua berriz berdintzea. Nerea Eizagirrek sartu zuen txuri-urdinen lehena, 15. minutuan. Bigarren zatian jadanik, Realak aurrea hartu zuen markagailuan; Gabriela Garciak sartu zuen bigarrena. Baina, ez zuen luze iraun zorionak, 80. minutuan berdindu baitzuen Atleticok. Bina amaitu zen neurketa.

Alavesek ere puntu bakana lortu zuen atzo. Arabarrek etxean hartu zuten Sevilla. Bisitariek sartu zuten lehen gola, partida hasi eta ordu erdira, baina Alaveseko neskek hamar minutu baizik ez zituzten behar izan berdinketa lortzeko. Sara Carrillok egin zuen tantoa, 37. minutuan.

Eibar eta Athletic, makal

Eibarren kasuan, markagailuak dakarrena ikusi besterik ez da: 7-0 galdu zuen taldeak, Bartzelonaren kontra. Taldea ezinean izan zen, eta are gehiago zuloratu dira, beraz, LIgako sailkapenean. Azken-aurreko dira, Rayoren gainetik.

Athleticek ere galdu egin zuen atzo, 2 - 0. Bolada onean ziren zuri-gorriak, baina atzo eten zitzaien segida. Zortzigarren dira sailkapenean.


Summary: Hegoaldeko aire zabaleko kirol estadioen edukiera %85era handitzea onartu dute. Espainiako Osasun Ministerioak eta erkidegoek adostu dute neurria. Toki itxietan egiten diren kirol ikuskizunetan, berriz, % 50etik % 75era handituko da edukiera. Ostegunetik aurrera, maskara ez da derrigorrezkoa izango kalean.

Lurralde arteko Osasun Kontseiluak ezohiko bilera egin du gaur goizean, eta Espainiako Osasun Ministerioak eta erkidegoek adostu dute aire zabaleko kirol ikuskizunen edukiera %75etik %85era handitzea, eta kirol areto itxietan egiten direnean, berriz, %50etik %75era. Horrez gain, erabaki dute aire zabalean maskara janzteko derrigortasuna bertan behera uztea. Maskara soilik derrigorrezkoa izango da ekitaldi jendetsuetan eta metro eta erdiko distantzia errespetatu ezin denean. Gainera, maskara janztea «gomendio» izango da jende pilaketak dauden tokietan. Efe agentziak jakinarazi duenez, Eusko Jaurlaritza abstenitu egin da bozketan. Gainerako erkidegoek babestu egin dute neurria. Bihar bertan utziko du bertan behera Ministroen Kontseiluak aire zabalean maskararen derrigortasuna ezartzen zuen agindua; dekretua asteazkenean argitaratuko da, eta ostegunean sartuko da indarrean. Beraz, ostegunetik aurrera Hego Euskal Herrian ez da derrigorrezkoa izango kalean maskara jantzita ibiltzea.


Summary: Gutxieneko soldata mila euroan jarri nahi du Espainiako Gobernuak. Asteazkenean itxiko du negoziazioa, eta baliteke gizarte eragileen babesik gabe ere onartzea.

Lan erreforma lotu ondoren, SMI lanbide arteko gutxieneko soldataren eguneratzeari heldu dio Espainiako Gobernuak. Egungoa 35 euroan handitu eta mila euroan ezartzea eskaini die CCOO eta UGT sindikatuei eta CEOE eta Cepyme patronalei.

Asteazkenean dute bigarren eta azken bilera gaiari buruz, eta proposamenak aurrera egingo du, gizarte eragileen akordioarekin edo hura gabe, Espainiako Gobernuak bere kabuz erabaki dezakeelako zein den gutxieneko soldata. Nolanahi ere, aurretik «alde guztiak» entzun nahi dituela azaldu du Yolanda Diaz Lan ministroak.

Sindikatuek gutxienez espero zuten kopurua da mila eurokoa, eta, hortaz, oso litekeena da haien babesa izatea. CCOOk eta UGTk gogorarazi dute gobernuak konpromisoa hartu zuela legealdia amaitzerako —2023an, teorian—, SMIa batez besteko soldataren %60 izateko; kopuru hori finkatzen du Europako Gutun Sozialak, eta 1.063 eurokoa da Espainian.

Askoz zailagoa izango da patronalak bat egitea. Antonio Garamendi CEOEko presidenteak joan den astean ziurtatu zuen mila euroko soldatak «enplegua asko uzkurtzea» ekar dezakeela, enpresa txiki asko «oraindik oso itota» daudelako koronabirusak eragindako krisiaren ondorioz.

Enpresaburuen elkarteen argudioak ukatu dituzte Espainiako Gobernuak eta sindikatuek. Izan ere, gaur egun inoiz baino langile gehiago ari dira Gizarte Segurantzan kotizatzen, nahiz eta SMIak azken urteetan izan duen gorakadarik handiena. 2018tik 2020ra %30 handitu da.

Gutxieneko soldata aurten 35 euro handitzeak ez luke estaliko inflazioaren gorakada: %3,6ko igoera izango litzateke, eta abenduan urte arteko inflazioa %6,5 izan zen.

Euskal Herrian, gehiago

Garamendik azaldu du zortzi erkidegotan gutxieneko soldata batez bestekoaren %60tik gora dagoela; ez da hori Hego Euskal Herriko kasua, hemen soldatak —eta prezioak— Espainian baino handiagoak batira. Gutxi gorabehera 1.400 eurokoa izan beharko luke SMIak, Europako Gutun Soziala bete nahi izanez gero.

Hego Euskal Herrian, Espainiarekin alderatuz, langile gutxiagok jasotzen dute SMIa, 64.000 azken azterketen arabera.


Summary: Sindikatuek bi greba egunetara deitu dute Osakidetzan, otsail bukaerarako. Otsailaren 25ean lehen arretan egingo dute lanuztea; hilaren 28an, Osakidetza osoan. Tartean, manifestazioak eginen dituzte: otsailaren 26an, Bilbon, Gasteizen eta Donostian. Gainera, mahai sektorialean planto egingo dutela jakinarazi dute SATSEk, ELAk, LABek, CCOOk eta UGTk.

Eusko Jaurlaritzako Osasun Sailaren eta Osakidetzako zuzendaritzaren «immobilismoa» ikusita, mobilizazioetara joko dute berriro sindikatuek. SATSEk, ELAk, LABek, CCOOk eta UGTk gaur Bilbon iragarri dutenez, bi greba egun egingo dituzte otsail amaieran: hilaren 25ean lehen arretan izango da lanuztea, eta 28an, berriz, Osakidetza osoan. Bi greba egunen artean, asteburua baliatuko dute protesta herritarrengana zabaltzeko: otsailaren 26an, larunbatarekin, manifestazioak antolatuko dituzte Bilbon, Gasteizen eta Donostian, 12:00etan, osasungintza publikoaren defentsan.

Haserre agertu dira sindikatuetako ordezkariak gaur, mobilizazioen berri emateko Bilbon egin duten agerraldian. SATSEko Amaia Mayorrek eta ELAko Esther Saavedrak adierazi dutenez, urtarrilaren 23an hiriburuetan egindako mobilizazio jendetsuen ondoren, Jaurlaritzak «ez du irtenbide bakar bat ere planteatu», eta are, «murrizketa gehiago» egin ditu; adibide gisa jarri dute Gasteizko Santiago ospitaleko larrialdiak itxi izana. «COVID-19aren krisiak larriagotu egin ditu lehen zeuden egiturazko arazoak», berretsi dute.

Baina, mobilizazioetara deitzeaz gain, sindikatuek erabaki dute mahai sektorialean planto egitea. Izan ere, salatu dute Osasun Sailak «edukiz hustu» duela espazio hori: «Aspalditik, informazioa emateko esparrua baino ez da. Bertan ez da ezer negoziatzen, eta Osakidetzak inposatu egiten ditu landu beharreko gaiak eta edukiak». Hala, ohartarazi dute ez dutela mahai sektorialean berriro parte hartuko, «benetako negoziazioa planteatu» arte. «Gure osasun sistema publikoaren kudeatzaileen izaera antidemokratikoa gero eta larriagoa da».

Era berean, azken manifestazioen ondoren Gotzone Sagardui sailburuak egindako adierazpenak kritikatu dituzte. Familia medikuak eta pediatrak falta direla esan zuen agintariak, baina sindikatuek esan dute erabaki politikoen ondorio dela egoera hori: «Belaunaldi erreleboa ez da planifikatu: sisteman sartzen direnak baino profesional gehiago erretiratzen ari dira». Erantsi dute baldintza okerrek ere uxatu egin dituztela lehen arretako langileak: «Beste espezializazio batzuetara ihes egin dute, edo atzerrira».

Herritarrekin aliantza

«Lan zentroetako egoera gero eta prekarioagoa da, eta Osakidetzaren erantzuna da propaganda egitea eta aitzakiak bilatzea», mintzatu dira, gogor, sindikatuetako ordezkariak. Gogora ekarri dute hainbat gatazka daudela zabalik osasun sistema publikoan, eta langileak «nekatuta» daudela: «Pandemia aitzakia ezin hobea bihurtu da murrizketa, prekarizazio, inbertsio falta, pribatizazio eta osasungintza publikoaren desegite politikekin aurrera egiteko».

Joera hori ikusita, halere, herritarren erantzuna txalotu dute: «Osasun langileen eta herritarren artean aliantza bat gertatzen ari da, azken asteetan ikusi dugun bezala. Aliantza horrek zalantzan jartzen ditu EAJren gobernuaren osasun politikak». Hortaz, osasun sistemaren erabiltzaileei eta gizarte mugimenduei galdegin diete hilaren 26ko manifestazioan parte hartzea, «osasun publikoa, unibertsala, doakoa, kalitatezkoa eta irisgarria defendatzeko».

Osakidetzari, berriz, eskatu diote «jarrera aldatzeko» eta langileen aldarrikapenak entzuteko, mahai sektoriala berriz martxan jartze aldera. Sindikatuen eskaera nagusiak dira, besteak beste, Osakidetzaren aurrekontua handitzea BPGaren %7ra iritsi arte eta %25 lehen arretara bideratzea, lantaldeak «egoki dimentsionatzea» eta postu berriak sortzea, behin-behinekotasuna %8raino jaistea (%58koa da egun), ordezkapenak lehen egunetik egitea eta arrisku psikosozialak baloratzea.


Summary: Bilbon jokatuko dute Txapeldunen Ligako Lauko Finala, maiatzaren 6tik 8ra. FIBA Nazioarteko Saskibaloi Federazioak antolatzen du, eta haren babeseko lehiaketa garrantzitsuena da kluben mailan. Bilbo Arenan izango da.

Bilbon jokatuko da denboraldi honetako Txapeldunen Ligako Lauko Finala. Hala eman du berri FIBA Nazioarteko Saskibaloi Federazioak, antolatzaileak. Maiatzaren 6tik 8ra izango da, eta Bilbo Arenak hartuko ditu lau partidak: bi finalerdiak maiatzaren 6an izango dira, eta bi egun geroago hirugarren eta laugarren postua zehazteko partida, eta final handia. Seigarren aldia du txapelketak, eta, lehenbizikoz, Lauko Finala ez da jokatuko txapelketan parte hartu duen edo hartzen ari den talde baten etxean. Izan ere, Bilbo Basket ez da sasoi honetan txapelketa jokatzen ari.

Juan Mari Aburto Bilboko alkateak poza azaldu du FIBAren erabakiaren berri izatean: «Beste behin ere, Bilbok erakutsi du gai dela nazioarteko kiroleko lehiaketa handiak bere baitan hartzeko». Bertaratuko diren zaleei ikuskizunarekin ez ezik «gure sukaldaritzarekin, gure tradizioarekin eta gure komertzioarekin ere gozatzea» opa die.

Txapelketa final-hamaseirenetako multzoen fasean dago orain, eta lehiaketa aldi hori martxoaren 23an amaituko da. Ondoren, zozketak zehaztuko ditu final-laurdenak eta Lauko Finaleko bi finalerdiak, eta martxoaren 25an izango da hori. Ondorengo talde hauek ari dira lehian: Dijon, Riesen Ludwigsburg, Hapoel Holon, Galatasaray, Tofas Bursa, Darusafaka, Manresa, Treviso, Unicaja, Cluj Napoca, Oostende, Prometey, Tenerife, Estrasburgo, Rytas Vilnius eta Falco Szombathely.


Summary: EAJk administrazio publikoko hizkuntza irizpideez galdetu dio Europako Batzordeari. Hizkuntzak ikasteko «zailtasun maila» irizpidetzat har ote daitekeen galdetu du Izaskun Bilbao eurodiputatuak, Laudioko Udalaren aurkako epaiaren harira.

Eleaniztasuna «ezinbesteko faktorea» denean, administrazio publikoan sartzeko hautaprobetan hizkuntzaren gaineko irizpideak zein diren galdetu dio Izaskun Bilbao EAJko eurodiputatuak Europako Batzordeari. Zehazki, halako prozesuetan hizkuntzak ikasteko «zailtasun maila» irizpidetzat har daitekeen edota proba horien emaitzetan inolako pisurik izan ote dezakeen galdetu dio.

Joan den astean Laudioko Udalaren kontra Gasteizko epaile batek emandako epaiarekin lotuta eraman du auzi hori Bilbaok Bruselara. 2020an zegokion hizkuntza eskakizuna ez egiaztatzeagatik kaleratutako bitarteko funtzionario ohi baten alde egin zuen epaileak, argudiatuta udalak «diskriminatu» egin zuela eta ez zuela hartu euskararen zailtasun maila. Are, euskara «munduko hizkuntzarik zailenen zerrendan bosgarrena» dela zioen epaiak. Herenegun, elkarretaratzea egin zuten Laudion, epaia gaitzesteko.

EAJk ohar batean azaldu duenez, Bilbaok jakin nahi izan du ea Europako Batasuneko instituzioek inolako zerrendarik baduten emandako epaia justifika dezakeenik. Horrez gain, beste bi galdera ere planteatu ditu: hizkuntza bat ikasteak duen «muturreko zailtasuna» aurrez irizpidetzat erabili izan den lan eskaintza publikoren bat atzera botatzeko, batetik, eta hizkuntza bat ikastearen zailtasun maila irizpidetzat hartzen ote den lan eskaintza publikoetan, bestetik.

Bilbaoren arabera, Laudioko Udalaren kontrako epaiak «euskara ikasi eta lan eskaintza publikoetan aurrera egin izan duten milaka lagunen eskubideak» urratzen ditu. Gainera, «elebitasunaren oinarrizko kontsentsua dinamitatzen» du, eurodiputatuaren esanetan, zeinen oinarrian baitagoen euskaldunak euren jatorrizko hizkuntzan komunikatzea administrazioarekin. Areago, «ohiz kanpoko arbitrariotasun ariketa» egin du epaileak, Bilbaoren ustez, eta Europaren «balio fundazional» bati eraso dio: «aniztasuna». Hizkuntza baten zailtasun maila kontzeptu «subjektiboa» dela nabarmendu du Bilbaok, eta «eskandalu» bat litzatekeela oposizio publikoko beste edozein diziplinatan irizpidetzat hartzea.


Summary: Elizaren abusuak Arartekoak ikertzea nahi du Espainiako Gobernuak, adituen batzorde baten laguntzarekin. Ikerketa taldean, aditu eta biktimez gain, Elizaren ordezkariek ere parte hartzea aurreikusten du PSOEren proposamenak

Pedro Sanchezek atea itxi dio Kongresuak ikerketa batzorde bat eratzeari. Horixe zen EH Bilduk, Unidas Podemosek eta ERCk babestu zuten formula. EAJk, ordea, aditu talde batek ikertzea proposatu zuen, eta goizean aurkeztu du legez besteko proposamen bat Kongresuan, hori gauzatzeko. Alderdi jeltzaleak arrazoitu du hobe dela «erakundeen diatriba politikotik urrun egongo den» talde bat eratzea.

Sanchezen erabakia parlamentuak onartu beharko du. Izan ere, PSOEk goizean erregistratu du legez besteko proposamena ikerketa Arartekoaren eskuetan uzteko. Alderdi sozialistakoek adierazi dute ez dutela nahi Kongresuan batzorderik eratzea, «ikerketa ikuskizun bat bihur ez dadin». Eliza katolikoaren bozeramaile Luis Arguellok ere horrelako batzorde baten aurka egin du, «kontu politikoek biktimen benetako beharrak baino eragin handiagoa» izango dutelakoan.

PSOEk gaur aurkeztu duen proposamenaren arabera, Arartekoari ikerketan lagunduko dion taldea adituek, biktimen eta Elizaren ordezkariek, eta administrazio publikoetakoek osatuko dute. Abusuen erantzuleak zehaztea, biktimak erreparatzea eta prebentziorako politika publikoak eratzea izango da helburua.

Unidas Podemosek, EH Bildu eta ERCrekin batera, abusuak Kongresuak ikertzearen alde egin bazuen ere, gaur adierazi du PSOEren proposamena babesteko prest dagoela. Esan dutenez, proposamen biak bateragarriak dira. Abusuen aurkako ekinaldi guztiak onak direla adierazi diote El País egunkariari, eta ondo deritzotela PSOEren proposamenari. «Bateragarria da Kongresuko ikerketa batzorde batekin, eta hemen emandako azalpenetan [Elizako kideek] ezin dute gezurrik esan».


Summary: Haitiko Senatuak eta oposizioak boterea gaur uzteko eskatu diote lehen ministroari. Ariel Henryren kontrakoek «gobernu paralelo bat» eratu dute: Fritz Alphonse Jean izendatu dute behin-behineko presidente, eta Steven Benoit behin-behineko gobernuburu.

Haitin bermatuta zirudien egonkortasun politikoak, baina asteotako gertakariek kontrakoa islatu dute. Gobernuak zilegitasuna galdu duela argudiatuta, oposizioko talde indartsu batek eta herrialdeko Senatuak ultimatum bat eman diote Ariel Henry lehen ministroari, boterea gaur uzteko eskatu baitiote. Ez hori bakarrik: «gobernu paralelo bat» ere osatu dute, trantsizio politikoa gidatuko lukeena.

Iragan urtarrilaren 30ean, Henryri erronka bota, eta CNT Trantsizioaren Kontseilu Nazionalean bildu diren gizarte zibilak eta buruzagi politiko sorta batek Fritz Alphonse Jean izendatu zuten trantsiziorako gobernuko behin-behineko presidente —Haitiko Banku Zentraleko gobernadore ohia da, besteak beste—, eta Steven Benoit parlamentari izandakoa, berriz, lehen ministro.

Henryk ez zuen onartu bozketa horren emaitza, ezta nazioarteak ere; tartean daude AEB Ameriketako Estatu Batuak, agintean dagoen gobernuaren sostengu nagusia. Baina presioa handitzen ari da gobernuburuarentzat, eta baliteke aste honetan gertatuko denak finkatzea Haitiren etorkizun politikoa.

Jovenel Moise presidentearen hilketa dago krisiaren atzean. Moise hil izan ez balute, gaur amaituko zen haren agintaldia, eta, beraz, baita lehen ministroarena ere, estatuburuak aukeratzen baitu gobernuburua. Agintariaren heriotzak, ordea, interpretazio askorako testuinguru bat sortu zuen, eta Hernyk behin eta berriz esan du agintean jarraituko duela presidentetzarako bozak egin arte. Eta, hortaz, datorren gobernua hauteskunde horien ondoren osatu behar dela, ez trantsizio epe baten ostean.

Oposizioaren deiari Senatua batu zitzaion iragan ostiralean, dokumentu baten bidez bere jarrera jakinarazi zuenean: «Jovenel Moiseren agintaldia 2022ko otsailaren 7an amaitzen da. Horrek ondorio logiko bat du: lehen ministroak kargua utzi behar du».

Henryren kontrakoen ustez, «hankaz gora» dago egungo Haitiko politika: herrialdeak krisialdi latza bizi du presidentearen hilketaz eta ondorengo lurrikaraz geroztik —1.400 lagun baino gehiago hil ziren—; ekonomiaren eta segurtasunaren alorrean, batez ere, eta horregatik jarriko du gaurtik aurrera martxan «gobernu paralelo» hori.

Jeanen hitzetan, urtarrilaren 30ean egindako bozketa herritarren konpromisoaren emaitza da: «Jasotako botoek iraganekoaz bestelako trantsizioaren ohorea, errespetua, duintasuna eta osotasuna sinbolizatzen dituzte guretzat». Eta erantsi zuen Haitiko erakundeak eta bizitzak suntsitzen ari den krisiari irtenbide alternatibo bat eskaintzeko bide bat zabaldu nahi duela. «Aurrerapauso historiko bat egiten ari gara».

Horri begira, Jeanek ziurtatu zuen benetako adostasun nazionala lortzeko modua emango duten eztabaidak egiten ari direla: «Ez dago ez irabazlerik ez galtzailerik; adostasun nazional bat aurkitzen denean hitz egin ahalko dugu irabazteaz». Alde horretatik, politikariak adierazi zuen orduan bermatuko dela «herritar guztien segurtasuna», herrialdean askatasunez bizi ahal izateko.

Oposizioaren bozketari erreferentzia eginez, lehen ministroak egunotan errepikatu du ez dagoela presidenterik ezartzeko «legezko modurik» hauteskundeak egin gabe: «Ez dago inori behin-behineko presidente bat izendatzeko eskubidea bere gain hartzeko baimena ematen dion lege edo konstituzio xedapenik». Haren iritziz, oposizioaren erabakiak zatiketak indartu besterik ez ditu egiten: «Espero dut herritar guztiek ulertzea honek guztiak zer ekar dezakeen berekin».

Bozak, geroz eta urrunago

Henryren hitzek iradokitzen dute presidentetzarako hauteskundeen deialdia geroz eta urrunago dagoela, eta hilabeteotan adostasuna lortzen saiatuko dela, hori egitea «beharrezkoa» delako.

Gainera, «ordena demokratikora» itzultzea funtsezkoa dela uste du: «Herrialdeak ezin du gehiago itxaron. Beraz, krisi kroniko honen konponbide iraunkorren inguruan adostasuna lortu behar dugu». Egungo lehen ministroak argi du: «Lehenbailehen antolatu behar dira hauteskundeak, hautetsi berriak egon daitezen».

Henryk espero du datozen hilabeteetan Haitiko segurtasun egoerak hobera egitea eta hauteskunde libre eta seguruak antolatzea, baina argi du nazioarteko komunitatearen konpromisoa beharrezkoa dela horretarako. «Nire herrikideen kezka nagusiak segurtasunik eza eta terrorismoa dira; eguneroko bizitza nabarmen nahasten dutelako, familietan mina eragiten dutelako eta hegoaldeko beste departamentu batzuk bakartzen dituztelako», esan zuen.

Lehen ministroak iragan astean aurreratu zuenez, datozen egunetan trantsizio organo batzuk eratuko dituzte; hala nola Gobernu Ekintzaren Kontrol Agintaritza, Behin-behineko Hauteskunde Kontseilua eta Biltzar Nazional Konstituziogilea.

Moiseren hilketaz, Henryk azaldu zuen bere esku dagoen guztia egingo duela kasua argitzeko: «Hitzeman nuenez, legezko laguntza bilatzen jarraituko dut hilketa lazgarri honen ikerketaren testuinguruan». Oposizioaren ustetan, eta ikerketak orain arte emandako pausoak kontuan harturik, «baliteke» gobernuburuak «zerikusirik» izatea hilketarekin; besteak beste, fiskaltzak iragan irailean esan baitzuen gobernuburua eta hilketaren susmagarri nagusia harremanetan zeudela.


Summary: Europako Parlamentuaren zirriborro batek gizateriaren aurkakotzat jo ditu ETAren erasoak. Tatjana Zdanoka europarlamentariak salatu zuen kontraesanak atzeman dituela Europako Parlamentuak ETAren argitu gabeko atentatuak ikertzeko egingo duen bidaiaren prestaketan.

Europako Parlamentuko ordezkaritza bat Euskal Herrian eta Espainian zen azaroaren 3tik 5era bitarte. Haren helburua zen erantzuna ematea «ETA erakunde terroristak egin eta oraindik argitu gabe dauden 379 hilketen» harira Dignidad y Justicia elkartearen ordezkari Miguel Angel Rodriguezek eginiko eskaerari. Orain, bidaia horri buruzko txostena lantzen ari dira, eta, zirriborroan, ETAren jarduera «gizateriaren aurkako krimen» gisa jaso dute. Horrek eragin lezake erasoak ez preskribatzea. Zirriborroa izanik, talde politikoek zuzenketak aurkeztea falta da orain.

Gainera, eurodiputatuen taldeak osatutako zirriborroak aintzat hartu du Espainiako eskuineko sektore eta biktimen elkarte batzuek ezarri nahi dituzten baldintzak: erasoak argitzen laguntzen dutenei baino ez ematea espetxe onurak.

Bidaia antolatzeko erabakia 2020ko urtarrilean hartu zuen Europako Parlamentuko Eskaera Batzordeak, talde parlamentarioek atea itxita eginiko bilera batean. Proposamena Ciudadanosek aurkeztu zuen, eta Renewek soilik ez —haren parte da Espainiako alderdia—, Europako Alderdi Popularrak eta Kontserbadore eta Erreformisten taldeak ere —Vox horren kide da— babestu zuten. Erabakiaren berri emateaz PPko europarlamentari eta Espainiako ministro ohi Dolors Montserrat arduratu zen, hura baita Eskaera Batzordeko presidentea.

Eurodiputatuen bidaiak, ordea, kexak eragin zituen. Tatjana Zdanoka europarlamentari eta Europako Parlamentuko Eskaera Batzordeko presidenteordeak salatu zuen kontraesanak atzeman dituela Europako Parlamentuak ETAren argitu gabeko atentatuak ikertzeko egingo duen bidaiaren prestaketan. Besteak beste, Zdanokak kritikatu duenez, irailaren 30ean koordinatzaileei ordezkaritzaren berri ematean, Montserrat haren buru gisa azaltzen zen, eta hori araudiaren kontrakoa da; estatu kide baten barne aferak aztertzen dituzten ordezkaritzetan parte hartzea galarazia dute estatu horretako europarlamentariek. Ex officio bidaiatu zuen azkenean.


Summary: LABek lan negoziaziorako eremu berri bat nahi du, eta erakunde publikoen inplikazio handia. Lan erreformaren onarpenaren ondoren ezer ez dela bukatu iritzi dio, eta alderdi abertzaleek hari emaniko ezezkoak atera irekitzen diola marko berri bati

Orain, zer? Hori da galdera. Lan erreformaren onarpenarekin, bukatu da eremu sindikalean azken hilabeteetan egon den eztabaida nagusia, eta, LABen ustez, orain beste atal bat hasi da: «Hemen ez da ezer bukatu; aplikazioa oztopatzea da orain helburua. Lan harremanen eraldaketa hasteko borroka hasi da», aldarrikatu du Garbiñe Aranburu idazkari nagusiak. Izan ere, sindikaturen ustez aurrera begiratu behar da, eta, EAJk eta EH Bilduk erreformaren bozketan emaniko ezezkoaren ondoren, Euskal Herrian lan harremanen marko berri bat osatzeko aukera ikusten du, sindikatuez eta patronalaz gain erakundeak ere barne hartuko lituzkeena: «Orain arte izan duten ekidistantzia alboratu beharko lukete. Patronalaren aurrean ozen eta argi hitz egin beharko lukete, eremu publikotik». Azken hilabeteetan, LABek hainbat bilera egin ditu Espainiako Parlamentuan ordezkaritza duten alderdi abertzaleekin. EH Bilduk eta EAJk ezetz bozkatu zuten iragan ostegunean, eta, hainbat arrazoirengatik izan arren, sindikatuak argi du haien presioak eragina izan zuela. Bilera horietan euskal lan eremua gordetzeko borondatea ikusi du, eta hor oinarrituko litzateke lan harremanen eredu berria: «Guk ez dugu inor baztertzen, baina akordio intersektorialak eratzeko marko bat litzateke, patronalaz eta sindikatuez gain alderdi eta erakundeak izango lituzkeena». Eta zergatik ez erabili horretarako Jaurlaritzak egun duen elkarrizketa sozialerako mahaia? «Ez gaude barruan Espainiako elkarrizketa sozialerako mahaiaren menpe dagoelako; batere mamirik gabea da, eta patronalaren politikak bermatzeko baino ez du balio».

LABek posible ikusten du aukera hori: «Madrilgo gobernuak amore eman du patronalaren aurrean; haren xantaia onartu du. Euskal alderdiei, berriz, entzun diegu esaten patronalak Kongresua bahitua duela, eta guk ere hala uste dugu. Horregatik, hitzetatik ekintzetara pasa daitezela eskatzen diegu». Aranburuk Andoni Ortuzar EAJko presidenteak esaniko hitzak aukeratu zituen, eta jeltzaleekin izandako bileretan tratu zuzen eta egokia izan dutela nabarmendu: «Badirudi eremu politikoan badagoela aukera bide hau jorratzen jarraitzeko. Orain dagokigun marko propioa osatu behar dugu orain».

LABen datuen arabera, CCOOk eta UGTk Euskal herriko langileen %34 ordezkatzen dituzte. Aranburuk ez du uste lan erreformaren eztabaidarekin sindikatu abertzale eta ez-abertzaleen arteko «arrakala» handitu denik, aurretik ere estrategia ezberdinak zituztelako, eta oraindik ere bat egiteko gai dira enpresa eta sektore hitzarmen batzuetan. Horregatik ez lituzke kontaktu horietatik kanpo utziko, baina lehenbizi sindikatu abertzaleekin hasiko ditu kontaktuak. Ondoren, bilera eskaerak egingo dizkie euskal espektro politikoko alderdiei, euskal erakundeei eta patronalei.


Summary: Hidrogenoaren Korridoreak inbertsioaren %30 Europako funtsetatik etortzea nahi du. Hidrogenoaren Korridorearen egitasmoaren inguruan 58 enpresa ari dira lanean, eta dagoeneko 41 proiektu daude abiatuta. Aurten bertan 200 milioi euroko inbertituko dira korridorean. 2023. urtearen hasieran nahi dute lehen hidrogeno kargalekua Abanton.

Zenbat diru espero du Hidrogenoaren Euskal Korridoreak Europako funtsetatik? Jose Ignacio Zudaire Korridoreko presidenteak azaldutakoaren arabera, proiektu gehienetan inbertsioaren %30-40 inguru lagundu beharko litzateke gutxieneko errentagarritasun bat izateko. Horrek esan nahi du 450-600 milioi euro beharko liratekeela Europatik, hurrengo bost urteetan Korridorean 1.500 milioi euro inbertituko direla kalkulatzen baitute.

Zudairek uste du iritsi dela «egiaren unea» Next Generationeko diruekin: «Unea da gauzak aktibatzeko». Kazetariekin izandako informazio jardunaldi batean azaldu duenez, «korridorea oso ondo dago kokatua funts horiek jasotzeko, elkarlaneko proiektua delako; balio kate osoa hartzen duena; eta industria eta teknologia garatu nahi dituena». Hidrogeno proiektuei lotutako Next Generation funtsetako lehen bi deialdiak abenduan egin ditu Espainiako Gobernuak. «Ikusiko dugu orain gauzak bizkortzen diren».

Hidrogeno berriztagarriaren ekoizpenera joango dira Hidrogenoaren Korridorearen lehen indarrak, eta egitasmo nagusiak hiru elektrolizagailuren inguruan eratuko dira.

Lehen elektrolizagailua

Petronorrek Muskizen (Bizkaia) duen findegian 2,5 MWeko elektrolizagailua izango dute hidrogenoa sortzeko. Nortegasen hidrogenobide batek bi kilometrora garraiatuko du hidrogeno hori, Abanton eraikitzen ari diren Energy Intelligence Centre delakora.

Izan ere, eremu horrek mugikortasun parkea hartuko du, zeinak hidrogeno kargalekua izango duen, ibilgailu astunak zein arinak hornitzeko. Asmoa da logistika gune bat ere eratzea, hidrogenoa kamioietan errepidez garraiatzeko beste hidrogeno kargaleku batzuetara. Eta hidrogenoz autobus flotak Abanton karga geldoz hornitzeko modua ere aurreikusten ari dira.

Zudairek azaldu duenez, Petronorreko elektrolizagailu horretatik sortutako hidrogenoa baliatu ahal izango da Gipuzkoako Aldundiak ezarri nahi duen hidrogeno kargalekurako. «Gipuzkoako Aldundiak proiektua du hidrogenoa lortzeko Zubietako erraustegiaren hondakin gasetatik. Han biogasa sortzen dute, eta asmoa dute gas horretatik hidrogenoa lortzeko lurrun bidezko erreformatuarekin (steam reformer). Hondakinen balioa emateko modu bat da».

Zudaireren arabera, Zubietako hidrogeno hori kargalekura garraiatuko litzateke —oraindik ez dago zehaztuta non jarriko duten—, han autobusak hornitzeko. «Guk logistika egingo genieke, hidrogenoaren garraioa; eta dena delakoagatik Zubietatik ezingo balitz kargalekua elikatu, guk Bizkaian ekoiztutakotik hornituko genuke».

Portuan eta findegian

Abantoko parke teknologikoa laster iritsiko da. 2023. urtean abian nahi dute, eta 32 milioi euroko inbertsioa hartuko du. Elektrolizagailu handiago bat, hamar MWekoa, Bilboko portuan egongo da, erregai sintetikoak ekoizteko Petronorren lantegia elikatzeko. 2024. urtearen hasierarako nahiko lukete lanean elektrolizagailu hori.

Eta, ondoren, 2025. urtearen hasieran iritsi beharko luke 100 MWeko elektrolizagailuak, Petronorren Muskizko findegia bera hidrogeno berriztagarriz hornitzeko. «Eta saiatzeko deskarbonizatzen hurbileko siderurgiaren kontsumoren batzuk, hala nola Celsa Nervacerorenak edo Arcelorrenak, zuzeneko hidrogenobideak erabiliz».

Nortegaseko Izaskun Gorostiagak esan du Abantorako hidrogeno bideaz gain beste proiektu bat badutela, lantzeko eta frogatzeko hidrogeno berriztagarria nola nahastu gas naturalarekin, «kontsumo desberdinak deskarbonizatzeko».

Elektrolizagailuen sorkuntza handitu ahala, kontsumitzaile handientzako hidrogeno bide bereziak eraikitzeko negozioa ikusten du Nortegasek, eta baita aurrerago ere egingo litzatekeen arteria moduko bat, Ezkerralde guztian zehar joango litzatekeena Bilboko Zorrotzaurreraino, Bilboko portuan sortutako hidrogenoa garraiatzeko, gas naturalarekin nahasita kontsumo jakin batzuk hornitzeko.


Summary: Hego Euskal Herrian duela astebete baino %18 gaixo gutxiago daude ospitalean. 157 pertsona hil dira COVID-19ak jota astebetean, aurreko astean baino 24 gehiago.

Azken datuek erakusten dutenez, onbidean da COVID-19aren pandemia: Hego Euskal Herrian apaltzen ari da positibo kopurua eta ospitaleratuena. Oraintxe, 781 gaixo daude erietxeetan gaitzak jota. Kopurua jaisten ari da azken asteetan: duela astebete baino %18 eri gutxiago daude egoera horretan, eta duela bi aste baino %30 gutxiago.

Horietako batzuk, ordea, larri daude ZIUetan. Hain zuzen ere, 117 pertsonak behar dute arta hori Osakidetzako eta Osasunbideko ospitaleetan. Ospitaleratzeak oro har gutxitzen ari badira ere, kopuru hori nahiko egonkortuta dago azken egunetan: duela astebete baino %3 gaixo gutxiago daude ZIUan, eta duela bi aste baino %19 gutxiago.

Hildakoen kopuruak erakusten du pandemiaren alderdirik ilunena. Urtarrilaren 31tik otsailaren 6ra arteko astean 157 pertsona zendu ziren.

Positiboak, behera

Positibo kopuruak egun ez du pandemiaren argazki osoa erakusten, proba gutxiago egiten baitituzte Eusko Jaurlaritzak eta Nafarroako Gobernuak. Positibo kopurua ere etengabe jaisten ari da. Atzo egindako probetan, esaterako, 1.841 positibo atzeman dituzte. Datu hobe bat bilatzeko, bi hilabete egin behar da atzera, abenduaren 7ra: 1.666 kasuren berri eman zuten egun hartan.


Summary: Gerra saihesteko erantzun «baliagarri bat» eskatu dio Macronek Putini. Frantziako presidentearen arabera, gaur Moskun egindako bilera lagungarria izan daiteke tentsioa baretzeko eta Europa ekialdean segurtasuna bermatzeko. «Segurtasun bermeei buruzko krisia» konpontzeko egiten ari diren ahaleginak eskertu dizkio Putinek

Ukrainako krisia hasi denetik Vladimir Putinekin bildu den Mendebaldeko aurreneko buruzagia izan da Emmanuel Macron. Eta gaur, Moskun, gerra saihesteko Europa guztiarentzako «baliagarria» izango den erantzun bat taxutzen hasteko eskatu dio Frantziako presidenteak Errusiakoari. Kremlinen egindako bileraren aurretik Macronek Twitterren adierazi duenez, erantzun hori Putinekin batera taxutu behar dute, eta, horretarako «egonkortasuna, konfiantza eta ikusgaitasuna» eskatu dizkio. Iruditzen zaio Frantziako presidenteari gaurko bilera lagungarria izan daitekeela tentsioa baretzeko eta Europa ekialdean segurtasun bermatzeko. Asteburuan Joe Biden AEBetako presidentearekin telefonoz hitz egin ondoren eta Putinekin azkeneko bi asteetan hirutan mintzatu eta gero iritsi da, gaur, Moskura. Alde guztiei erantzukizunez jokatzeko eskatu die Macronek, egoera «kezkagarria» iruditzen baitzaio. AEBek jarraitzen dute azpimarratzen piztear dagoela gatazka militarra.

Sputnik Errusiako berri agentziak jasotakoaren arabera, Putinek eskertu egin ditu Macron eta Frantziako Gobernua «segurtasun bermeei buruzko krisia» konpontzeko egiten ari diren ahaleginak. Errusiako presidentearentzat, berme horiek, ikuspegi historiko batetik, «berdintasunean» oinarritu beharko lukete. Gaineratu du horrekin lotuta dagoela, hain zuzen, Ukrainako «barne krisia». Nabarmendu du, bide batez, Europako segurtasunari buruzko kezka konpartitzen dutela berak eta Macronek.

Mahai baten bueltan eseri dira biak, baina, Kremlinen arabera, COVID-19ari aurre egiteko protokoloak direla eta, bata bestearengandik bost bat metrora jarri dira. 16:30ean hasi da bilera, eta, edizio hau ixteko orduan, artean ere bilduta zegoen.

Frantziako presidente gisa joan zen Macron Moskura, baina, gainera,Frantzia EBko presidentetzan egongo da ekainaren 30era bitartean.Hori, batetik. Eta, bestetik, aintzat hartu behar da Frantziako presidentetzarako hauteskundeak egingo dituztela apirilaren 10ean, eta Macron izango dela kargu horretan jarraitzeko hautagaia. Gainera, Angela Merkelek Alemaniako kantziler izateari utzita, EBren interesen defendatzailearen bozeramailetza hartu du, nolabait, Macronek. Recep Tayyip Erdoganek bere burua aurkeztu du Errusia eta Ukrainaren artean bitartekari izateko—NATOko presidente Jens Stoltenbergek irtenbide bat bilatzeko «babes aktiboa» eskertu dio, gaur,— eta, lehengo astean, Turkiako presidenteak esan zuen Merkelen falta sumatzen duela orain. «Lehen, behintzat, Merkel agertzen zen, eta berak bai, berak irtenbide baterako giltza eduki zezakeen».

Macronek hartu du rol hori, eta, gaur Putinekin bezala, bihar Ukrainako presidente Volodomir Zelenskirekin batzartzekoa da, Kieven. Gainera, beste hamaika bilera egiten ari dira Ukrainako aferaren bueltan. Olaf Scholz Alemaniako kantzilerra gaur bilduko da lehen aldiz Bidenekin, eta Etxe Zurian egitekoak diren bilkuran hizpide izango da Europa ekialdean piztutako krisia. Bihar, Macronek, Scholzek eta Andrzej Duda Poloniako presidenteak bilera bat egingo dute Berlinen, Weimarko Hirukiaren formatuaren barruan.

50.000 bat hildako

Ukrainako auziaren inguruko egoera ez da asko aldatu azkeneko astean. Mendebaldearen esanetan, Errusiak 100.000 bat soldadu dauzka hedatuta Ukrainako mugan eta Bielorrusian. Moskuk, ordea, ukatu egiten du Ukrainari eraso egiteko asmorik duenik. NATO Ipar Atlantikoko Itunaren Erakundeak segitzen du, bestalde, Europa ekialdean posizioak indartzen. Errusiak segurtasun eskaera batzuk egin zizkien AEBei eta Mendebaldeko aliantza militarrari, baina, iradoki duenez, eman dioten erantzunak ez du asebete. Ez alde batek, ez besteak ez du jakinarazi erantzuna, baina, El País egunkariak otsailaren 1ean kaleratutako bi dokumenturen arabera, Washingtonek eta NATOk ezezkoa eman diete Kremlinen segurtasun eskaera nagusiei; hau da, ez dute aliantzaren hedatzea geldituko, eta Ukrainari ez diote ukatuko horren kide bihurtzeko aukera.

Horrekin lotuta, Stoltenberg NATOko buruak gaur adierazi du aztertzen ari direla aliantza militarrak Europa ekialdean duen presentzia handitzea «epe luzera». «Ez dugu azken erabakirik hartu, baina NATOn prozesu bat dago ekialdean dugun presentzia doitzeko eta gure defentsa gehiago indartzeko», azaldu du, Duda Poloniako presidentearekin Bruselan bildu ondoren emandako prentsaurrekoan.

Gatazka militar batek 50.000 bat zibil hiltzea eragingo luke. Hori argitaratu du The New York Times-ek, Pentagonoko iturriak baliatuta. Iruditzen zaie Ukrainako 25.000 soldadu hilko liratekeela gerra bat balego, eta Errusiako armadako 10.000 bat kide. Ohartarazi dute, gainera, errefuxiatuak edo desplazatuak milioi bat eta bost milioi artean izango liratekeela.

Municheko Segurtasun Konferentzian ere gai nagusia izango da Ukrainako auzia. Hilaren 18tik 20ra egitekoak dira, eta, Sputnik berri agentziak gaur kaleratu duenez, Putinek ez du horretan parte hartzeko asmorik; ez telematikoki, ez presentzialki.


Summary: Jose Luis Elkorok eta Mari Karmen Aiastuik jasoko dute II. Monzon-Ganuza saria. «Euskal Herriaren alde bizitza betea eman» dutelako saritu dituzte. Martxoaren 10ean Bergarako Seminarixoan egingo den ekitaldian jasoko dute saria.

Olaso Dorrea Fundazioak eta Bergarako Udalak 2022ko II. Monzon-Ganuza sariaren irabazleak ezagutarazi dituzte gaur, Bergarako Olaso Dorrean (Gipuzkoa) egindako prentsaurrekoan. Iratxe Esnaola Olaso Dorrea fundazioko lehendakariak eta Kristina Markina Bergarako Udaleko kultura zinegotziak eman dute sariaren berri. Jose Luis Elkoro Unamunok (Elgeta, Gipuzkoa, 1935) eta Mari Karmen Aiastui Agirrek (Bergara, Gipuzkoa, 1943) jaso dute bigarren aldi honetako saria. «Euskal Herriaren alde bizitza betea eman dute. Euskara min eta lehentasun, gure iraganarentzat etorkizun bat eraikitzeko lanean aritu dira beti», saria eman dutenen arabera. Martxoaren 10ean Bergarako Seminarixoan egingo den ekitaldian jasoko dute saria.

Euskal Herriari, haren kulturari, hizkuntzari, historiari eta etorkizunari bizitza osoko lana eskaini dioten bergararrak zein Bergaraz gaindiko herritarrak omentzea du helburu Monzon-Ganuza sariak. Esnaolak eta Markinak argitu dute saria erabakitzerakoan kontuan izaten direla irabazleek Telesforo Monzonek eta Josefa Ganuzak zituzten baloreak izatea: «Herri honekiko maitasuna, euskarari eta kulturari emaniko lehentasuna, Nafarroaren garrantzia euskal historian edota batasunaren balioa», besteak beste.

Elkoro eta Aiastui, «egoera zailetan gehienetan, aberriaren alde hartu zuten konpromisoari leial» izan direla gaineratu dute Esnaolak eta Markinak. Gogoratu dute Bergarako ikastolaren sorreran izan zuten garrantzia: «Arriskuak onartuz, seme-alabentzat klandestinitatean egiten zen irakaskuntzaren alde eginez». Elkoro ere, lehenik, Alkartu Nai proiektuaren bultzatzaile eta kide izan zen. Gero, herriko alkate hautatu zuten, eta 1976ko Alkateen Mugimenduko kide ere izan zen.

Euskararen alde egin duten borroka aitortu nahi izan diete sariarekin. Esnaolak eta Markinak nabarmendu dute «euskara bihotzean eta ahoan» izan dutela beti. Horregatk, Elkorok eta Aiastuik «bete-betean» egiten dute bat Monzon-Ganuza sariarekin aitortu nahi diren baloreekin.

«Belaunaldien arteko zubi»

Esnaolak eta Markinak zehaztu dute ematen den saria sinbolikoa dela: «Monzon-Ganuza sariaren bidez, Euskal Herriari, haren kulturari, hizkuntzari, historiari eta etorkizunari bizitza osoko lana eskaini dieten herritarrak omentzearekin batera, euskal artista berriak sustatzea ere bultzatzen da. Belaunaldien arteko zubi lana ere eraikiz».

Aditu artistikoen batzordeak hautatuko du aurtengo saria nork egingo duen, eta otsailaren 28an aurkeztuko dutela aurreratu dute. Joan den urtean egin zen lehen aldia, eta Libe Goñi Garatek jaso zuen saria.


Summary: Facebook eta Instagram Europatik ken ditzakeela ohartarazi du Metak. Europarren datuak AEBetara bidaltzerik ez badu erabakia hartu beharko duela adierazi du Mark Zuckerbergen konpainiak. Ez du argitu erabakiak Whatsappi ere eragin diezaiokeen.

Besteak beste Whatsapp, Facebook eta Instagram plataformen jabea da Meta konpainia, eta azken orduetan AEBetako Segurtasun eta Trukearen Batzordeari bidalitako txosten batean ohartarazi du litekeena dela Europan euren «zerbitzu nabarmenetako batzuk» ixtea, EBko legediak galarazten jarraitzen badio europarren datuak AEBetara transferitzea. Facebook eta Instagram aipatu ditu konpainiak, ken ditzakeen sare sozialen adibide gisa.

Txostenean, kexa adierazten du konpainiak, zenbait legek eta arauk «agindu» egiten diotelako nola transferitu, prozesatu edo jaso ditzakeen zenbait datu mota. Horrek bere negoziorako «hil ala bizikoak» diren datuei eragiten diela azaldu du, besteak beste zer produkturen publizitatea nori bidali erabakitzen duen prozesuari, eta kalte egin diezaiekeela beren irabaziei.

Adibidea jarri du konpainiak: Pribatutasun Ezkutua ituna zuten indarrean AEBek eta Europako Batasunak, europarren datuen transferentzia gobernatzeko. Baina Europako Batasuneko Justizia Auzitegiak bertan behera utzi zuen 2020. urteko uztailean. Horrez gain, Metak erabiltzen dituen beste lege oinarriak, SCC deiturikoak (kontratu klausula estandarrak) kasurako, kolokan daudela adierazi du konpainiak. Azaldu duenez, Irlandako Datu Babeserako Batzordeak ohartarazi dio litekeena dela konpainiak herrialde horretan dituen bulegoek Europako herritarren datuak transferitzeko erabiltzen dituen SCC kontratuek ez betetzea EBko lege orokorrak. Beraz, transferentzia bertan behera geratu beharko litzateke, Metak ondorioztatu duenez, eta gaineratu du uste duela horren inguruko behin betiko ebazpena 2022ko lehen erdian heltzea.

«Datuak Atlantikoaz gaindi transferitzeko beste itun bat ez bada egiten, eta ezin badugu SCCak erabiltzen jarraitu, edo bestelako baliabideak erabili Europatik AEBetara datuak bidaltzeko, litekeena da ezinezkoa egitea gure produktu eta zerbitzu nabarmenetako batzuk eskaintzea Europan, Facebook eta Instagram tartean». Segidan, konpainiak onartu du horrek kalte egingo liokeela bere negozioari.

Isunak eta kolpea burtsan

Albiste txarrak jasotzen jarraitzen du Mark Zuckerbergen konpainiak Europan. Joan zen ostiralean, 1,77 milioi euroko isuna ezarri zion Erresuma Batuko Lehia eta Merkatu Aginteak, Giphy konpainia erosterakoan, Metak ez zituelako bete aginteak jarri zizkion baldintzak.

Urrian ere, beste 59,2 milioi euroko isuna jarri zion eskaturiko informazioa behar bezala eman ez zuelako.

Ostegunean, balioaren laurdena galdu zuen burtsan, 2021. urteko kontuak aurkeztu ostean. %26 egin zuen behera Metak, eta Zuckerbergek berak 26.558 milioi euro galdu zituen, horren eraginez.

Enpresaburuak berak onartu zuen Tiktok eta bestelako plataformak koska bat jaten ari zaizkiola Facebooki. Une berean, adierazi zuen Europak ezarritako legeek zaildu egiten dietela informazioa lortzea iragarkiak pertsonalizatzeko.

Urriaren amaieran, izena aldatu zuen Facebook konpainiak. Geroztik, Meta deitzen da, eta Facebook izena sare sozialerako utzi du.


Summary: Shakespeareren obran oinarritutako 'Erresuma' antzezlana estreinatuko du ostiralean Bilboko Arriagak. Calixto Bieitok zuzendu du antzezlana, eta Bernardo Atxagak ekarri du euskarara.

«Mirari baten aurrean gaude». Hala esan du Bernardo Atxaga idazleak Erresuma/ Kingdom/ Reino antzezlanaren aurkezpenean, lortutakoa sinetsi nahian-edo. William Shakespeareren tragedia historikoetan oinarritutako obra bat da, eta haien bertsio propioa ontzen aritu da Calixto Bieito, Arriaga antzokiko zuzendari eta antzerki zuzendaria. Berak egin du testuaren moldaketa, eta Bernardo Atxagak itzuli eta egokitu du euskarara. 11 aktoreko lan taldea bilduko da oholtza gainean, eta lehenengoz ostiralean erakutsiko dute emaitza, Arriaga antzokian. Datozen egunetan ere emanaldiak egingo dituzte, eta Bilbon egon ostean nazioartera joko dutela aurreratu dute.

«Hau zen Bilbora iritsi nintzenean buruan nituen proiektuetako bat», kontatu du Bieitok. 2018an hasi zen obrari bueltak ematen, ingelesez, frantsesez, suedieraz eta alemanez lan egin ondoren Shakespeareren hitzak euskaraz edo gaztelaniaz entzuteko «jakin-min handia» zuelako. Idazle ingelesaren tragediak laburtzen dituen egokitzapena egin du zuzendariak. Betiere, «esentzia» mantenduz: «Haren hizkera, bortizkeria eta poesia nabariak dira obran».

Bide horretan, euskal aktoreen talentua ere «erabat presente» izan duela kontatu du: «Obabakoak egin nuenean, ikusi nuen Euskal Herrian talentu handiko antzezleak daudela, eta, horri Bernardo Atxagarekin izandako konplizitatea gehiturik, are gehiago konbentzitu ninduen proiektu hau egiteko». 11 aktorek parte hartuko dute guztira antzezlanean, eta euskal antzerkigintzako izen ezagunak daude zerrendan: Joseba Apaolaza, Lucia Astigarraga, Ylenia Baglietto, Ainhoa Etxebarria, Miren Gaztañaga, Iñaki Maruri, Koldo Olabarri, Lander Otaola, Eneko Sagardoi eta Mitxel Santamarina. Jose Maria Pou aktore katalanak, berriz, gaztelaniazko taularatzean parte hartuko du. Proiektuaren parte izatea «plazer hutsa» dela azpimarratu dute aktoreek.

«Kasualitatea ez den zerbaiten parte izatea ez da askotan gertatzen, eta uste dut hemen gauden denok dugun sentsazioa dela», esanez abiatu da Sagardoi. Asko gozatzen ari direla nabarmendu du aktoreak, eta ikusleentzat ere hala izatea espero du: «Shakespeare ezagutzen ez duenak asko gozatuko du, gai ugari lantzen direlako, eta baita Shakespeare ezagutzen duenak ere: hari solte ugari aurkituko ditu». Bagliettok antzokietara hurbiltzeko deia egin du: «Euskal Herriko antzokietan gutxitan ikusi den obra bat da, desberdina, eta ikusleengan iltzatuta geratuko dela uste dut».

Atxagak ekarri du antzezlana euskarara, eta Bedita Larrakoetxeak egindako itzulpena hartu du abiapuntu gisa. Hala ere, moldaketa batzuk egin behar izan dituela aitortu du, hizkuntzak «etengabe» aldatzen ari direlako: «Euskarak sekulako aldaketa izan du, une oro ari da aldatzen, eta horrek asko zaildu du lana». Gustura geratu da emaitzarekin, eta, bide batez, Shakespearek egindako lana ere azpimarratu nahi izan du: «Denok dakigu Shakespeare egon daitekeen egilerik sakonena izan dela: giza arimaren zirrikitu guztietan sartu zen».

Proposamen indartsua

Estetikoki zein bisualki «oso proposamen indartsua» dela nabarmendu dute lantaldeko kideek. «Familia arteko gerra zibil bat dago antzezlanaren oinarrian», laburbildu du Bieitok. XV. mendeko Ingalaterran dago girotua, eta, besteak beste, indarkeria, gorrotoa, ustelkeria, maitasuna, zalantza, sumina eta mendekua izango dira obran landuko dituzten gaietako batzuk. Era berean, Shakespeareren tragedietako pertsonaiak izango dira protagonista. Tartean, Rikardo II.a, Henrike IV.a, Henrike V.a, Henrike VI.a eta Rikardo III.a.

Oholtzak berak ere keinu egingo dio poesia garaikideari: oso gaur egungoa den planteamendu eszeniko bat aukeratu dute. Zehazki, instalazio bat dirudien agertoki zuri eta argiztatu bat aurkeztuko da ikusleen begien aurrean. Hala, antzezleek berek ere parada izango dute pertsonaiak «modu aske eta intuitiboan» eraikitzeko. Horrez gainera, ikus-entzunezko baliabideak ere erabiliko dituzte, zuzendariak azaldu duenez.

Pandemiaren ondorioz, egun batez atzeratu behar izan dute Erresuma/ Kingdom/ Reino antzezlanaren estreinaldia. Berez, ostegunean ziren obra aurkeztekoak, baina lantaldeko zenbait kideren positibo kasuen ondorioz, ostiralera atzeratu behar izan dute euskarazko estreinaldia. Aurrerantzean beste hiru saio ere egingo dituzte euskaraz: hilaren 12an, 13an eta 24an, 19:00etan. Gaztelaniazko estreinaldia, berriz, datorren asteburuan izango da, otsailaren 17an, eta hurrengo egunetan beste sei emanaldi eskainiko dituzte.

Bilboren ondotik, badituzte egun batzuk zehaztuta, besteak beste Iruñean, Madrilen, Santanderren (Espainia), Donostian, Gasteizen eta Getxon (Bizkaia). Aurrera begira, berriz, Europan zehar bira bat egiteko asmoa ere badute. «Ea Obabakoak-ekin bezala antzezlan honekin ere publikoa zutik jartzeko gai garen», esan du barrez Bieitok.