Summary: Tubacexen eskaintza baztertu dute sindikatuek: «Xantaia bat da». Langileen ordezkariek ez dute onartu greba bertan behera uzteko baldintza. Ezbaian jarri dituzte zuzendaritzaren konpromisoak.

Tubacex enpresaren Amurrioko eta Laudioko fabriketan (Araba) ordezkaritza duten sindikatu guztiek baztertu egin dute zuzendaritzak aste hasieran eginiko eskaintza, «xantaia» bat delako. Ostiral honetan bi planta horietako langileek 100 egun egingo dituzte greba mugagabean, aldi baterako erregulazio espedienteko 129 kaleratzeen aurka. Sindikatuen arabera, proposamenak helburu bakarra du: mobilizazioa bertan behera uztea eta neurria onartzea. Hortik aurrera, eta «lerro artean» aipatzen direnak aztertu ondoren, salatu dute eskaintzan «iruzurrak» eta «mehatxuak» daudela, eta onartezina dela. Langileen batzordea osatzen duten sindikatu guztiek bat egin dute irakurketa horrekin, eta, nork bere batzarrean bozkatu behar duen arren, ziurtzat jotzen dute zuzendaritzaren proposamenari ezezkoa emango diotela.

Enpresak lanean jarraituko duten beharginentzat egin du bere eskaintza. Kaleratzeei buruzko negoziazioak apirilaren 15ean amaitu ziren, eta espedientea EAEko Auzitegi Nagusian dago, epailearen oniritziaren zain. Gainerako beharginei, berriz, «etorkizunera begirako proposamen» bat egin die zuzendaritzak, baina baldintza batekin: greba bertan behera uztea. Proposamenak iraungitze data du: maiatzaren 31.

Lerro artekoak

Langileek protestak amaituz gero, Tubacexek konpromisoa agertu du datozen hiru urteetan Arabako plantetan dituen lanpostuei eusteko eta soldatak 2021eko mailan mantentzeko, baina, langileen batzordeko iturriek azpimarratu dutenez, iruzur bat da proposamen hori. Gogorarazi dute aurten iraungiko dela egun indarrean dagoen lan hitzarmena, eta uste dute eskaintza horrekin zuzendaritzak euren lan baldintzak hobetzeari uko egitea inposatu nahi diela langileei. Lanpostuei eusteko proposamenari buruz, berriz, gogorarazi dute azken urtean 329 langile kaleratu dituztela, 200 behin-behinekoak eta 129 finkoak, eta lantaldea jada minimoetan dagoela.

Baina langileen batzordeko kideak gehien haserretu dituen puntua zera izan da, eskaintza greba uzteko eskaerarekin lotzea: xantaia bat da, haien iritzian. Uste dute enpresak epaiari itxaron gabe itxi nahi dituela kaleratzeak, eta auzibidea saihestu nahi duela horrela. Gainera, azpimarratu dute egindako eskaintzek ez dakartela onurarik. Azaldu dute kalte ordainak hobetzeko eta kaleratutako langile batzuk berriz hartzeko agertutako konpromisoa eta borondatea ez direla benetakoak. Adibidez, gogorarazi dute proposatutako kalte ordainak epaileek ebatz ditzaketenak baino txikiagoak direla.

Horrekin batera, behargin batzuk berriz hartzeari buruz zuzendaritzak eginiko proposamena ere kritikatu dute: konpromisoa agertu du barne promozio bidez betetzen ez diren kontratazioen erdia kaleratuei eskaintzeko, baina langileen batzordean susmoa daukate enpresak ez duela konpromiso hori beteko, sektorearen egoera argudiatuta. Gainera, hori eginda ere, gogorarazi dute enpresak berak hautatuko lituzkeela beharginak, eta lan baldintzak banaka negoziatuko lituzkeela, lan hitzarmenetik kanpo.


Lanak eman dio saria Vendrameri

Summary: Lanak eman dio saria Vendrameri. Andrea Vendrame nagusitu da Italiako Giroko hamabigarren etapan. Zoncolanera igotzeko zain, etapa laua dute bihar txirrindulariek

Etaparen amaieran hunkituta zegoen Andrea Vendrame (AG2r). Ez zen gutxiagorako: bere kirol ibilbideko garaipen handiena lortu du gaur, Giroko hamabigarren etapan, azken metroetan Chris Hamilton (DSM) atzean utzi ostean. Liderrentzat lan egitera ohituta dago Vendrame. Baina AG2r-k, nagusira begira, ez du liderrik aurtengo Giroan, eta taldeko txirrindulari guztiek dute aukera ihesaldietan sartzeko eta etapa garaipenak lehiatzeko. Bada, Vendramek ondo baliatu du. Aipatu bezala, txirrindulari langilea da italiarra. Atzo ere lanaren poderioz lortu du irabaztea; eguneko ihesaldian sartutako hamasei txirrindularien artean saiatuenetako bat izan da, eta une erabakigarrietan agertu da.

Etapa luzea izan da, 212 kilometrokoa, ihesaldietarako aproposa. Baina lehen 80 kilometroak oso bizkor egin ditu tropelak, eta ez da horretarako aukerarik egon. Lehen kilometro horietako gauzarik azpimarragarriena zera izan da, Movistarreko liderrak, Marc Solerrek, lasterketa utzi behar izan duela, laugarren kilometroan izandako eroriko baten ondorioz. 80. kilometroan egin da eguneko ihesaldia. Jendetsua izan da, hamasei txirrindularik osatu baitute; tartean ziren Giovanni Visconti (Bardiani), Mikkel Honore (Deceuninck), George Bennett (Jumbo), mendiko sailkapeneko buru Geoffrey Bouchard (AG2r) eta azken metroetara bakarrik iritsi diren bi txirrindulariak: Vendrame eta Hamilton.

Tropelak baimena eman die bidea egiteko, eta aurrekoek hala egin dute ibilbide gorabeheratsuan; 10 minututik gorako aldea izan dute. Bouchardek mendiko sailkapenerako puntuak biltzeko baliatu du eguna. Euria egin du hainbat zatitan, eta horrek are arriskutsuago egin ditu jaitsierak. Hala, ihesaldiko multzoan sartu eta atera ibili dira txirrindulariak. Atzean, tropela pixkanaka bizituz joan da erritmoa, baina estutu gabe. 25 kilometro falta zirenean, argi zegoen aurrekoen artean erabakiko zela etapa.

Hain zuzen ere, bost kilometro beranduago ekin diote Passo del Carniora igotzeari. Eguneko azken igoera zen, 10,5 km, %5eko pendizarekin. Hor hasi da erabakitzen etapa. Erasora jo duten lehen txirrindulariak Gianluca Brambilla (Trek) eta Bennett izan dira, baina hor agertu da buruan Vendrame ere. Baziren hark baino garaipen zerrenda oparoagoa zuten txirrindulariak, baina orduan hasi da erakusten indartsu zegoela. Azkenean, lau txirrindulari borrokatu dira etaparen garaipenaren lehian: Bennett, Brambilla, Hamilton eta Vendrame.

Ustez, Bennett zen indartsuena, baina, hiru kilometro falta zirenean, Vendramek lehenago erakutsitakoa berretsi du. Indartsu zegoen, eta ez zuen irabazteko aukera galdu nahi. Hamiltonekin batera egin du aurrera, eta, helmugatik 300 metrora, atzean utzi du, eta garaipena lortu. «Ametsa egia bihurtu dut Giroan irabazita». Hunkituta zegoen. Izan ere, ez du denboraldi hasiera erraza izan. Coppi Bartalin erorikoa izan zuen, eta lasterketa utzi behar izan zuen. Aste batzuk eman zituen lehiatu gabe.

Sailkapen nagusian ez da aldaketarik izan. Egan Bernal (Ineos) da lider oraindik ere. Etziko Zoncolaneko etaparen zain, bihar ere etapa luzea dute aurretik ziklistek, 198 kilometrokoa, Ravenna eta Verona artean. Baina ez du gaurkoak bezalako gorabeherarik. Esprinta espero da.


Summary: Militarrek Suu Kyiren alderdia sakabanatzeko agindu dute. Demokraziarako Liga Nazionalari azaroko «hauteskundeetan iruzur» egitea egotzi diote, eta haien buruzagiak «traizioarengatik» jazartzeko eskatu dute.

Myanmarko Hauteskunde Batzordeak Demokraziarako Liga Nazionala sakabanatzeko agindua iragarri du. Otsailaren batean estatu kolpea eman zuten militarrek kontrolatzen dute batzordea.

Myanmarko prentsak zabaldu duenez, batzordearen buru Thein Soek azaroko «hauteskundeetan iruzur» egitea egotzi diote Aung San Suu Kyiren alderdiari. Alderdiko buruzagiei «traizioarengatik» jazar zaizkiela eskatu dute.

Bozetan erabat nagusitu zen alderdia, 2015. urtean bezala, eta nazioarteko begiraleek ontzat eman zituzten emaitzak. Aung San Suu Kyiren alderdiak botoen %80 baino gehiago eskuratu zituen.

Apirilaren amaieran, junta militarreko buru Min Aung Hlaingek zibilen aurkako «biolentzia eteteko» eta «alde guztiekin elkarrizketa eraikitzaileak» hasteko konpromisoa adierazi zuen.

Armadak otsailaren 1ean emaniko estatu kolpetik, junta militarraren aurkako protestak etengabeak izan dira herrialde osoan. Horietan, 745 lagun baino gehiago hil dituzte segurtasun indarrek, gehienak tiroz.

Maiatzaren hasieran Myanmarri armak «enbargatzeko» eskatu zioten gobernuz kanpoko 200 erakundek Nazio Batuen erakundeari.

«Ordua da Nazio Batuen Erakundeko Segurtasun Kontseiluak bere boterea erabil dezan mundu mailako armen enbargoa inposatzeko, militarrek egindako hilketak amaiarazten saiatzeko». Adierazi zuten sinatzaileek, Amnesty International buru. Otsailaren 24an egindako adierazpen batean egindako eskaria berritu zuten adierazpenarekin. Gobernuz kanpoko ehun erakundek baino gehiagok izenpetu zuten orduan, eta Segurtasun Kontseiluari eskatu zion junta militarrari armak saltzeari uzteko, haren esku zegoena egiteko. Hark, ordea, ez du kontsentsurik bere barruan Myanmarko auziaz. Indarkeria gaitzesten duten zenbait adierazpen publiko egin izan ditu, baina neurri gogorragorik ez du hartu oraingoz, NBEren parte diren zenbait gobernuren aurkakotasuna dela eta; besteak beste, Txinakoarena eta Errusiakoarena. «Adierazpenetatik» harago joateko eskatu zioten GKEek: «Adierazpenak egiteko garaia pasatu da. Segurtasun Kontseiluak Myanmarren inguruko kontsentsua beste maila batera eraman beharko luke, eta premiazko eta funtsezko ekintzak adostu».


Summary: 'COVID-19 pasaportea' uztailaren 1ean egongo da indarrean. Ziurtagiriak bidaiariari buruzko honako informazio hau jasoko du: txertatuta dagoen, berriki PCR negatibo bat izan duen eta gaitza pasatu duelako antigorputzak dituen.

EB COVID ziurtagiri digitala izena izango du uda honetan martxan jarriko den pasaporteak. Europako Batasuneko herrialdeek eta Europako Parlamentuak atzo itxi zuten akordioa, eta uztailaren 1ean indarrean izango da. Agiri horren bidez, herrialde batetik bestera bidaiatu ahalko dute herritarrek, baldin eta ziurtatzen badute txertatuta daudela, PCR proban negatibo eman dutela edo gaitza pasatu dutelako antigorputzak dituztela. «Herritar guztien zirkulazio librea bermatzeko tresna da», adierazi zuen atzo Didier Reynders Justizia komisarioak. «Hilabeteetako berme juridikorik eza gainditzeko» balio izango duela erantsi zuen Juan Fernando Lopez Aguilar PSOEko eurodiputatuak.

Europako Parlamentuak eta Europako Kontseiluko talde negoziatzaileak lortutako akordioaren arabera, herrialde batera iristean pasaportea aurkezten duten bidaiariei ezingo zaie eskatu berrogeialdia egitea edo beste PCR proba bat egitea. Hala ere, baldintza horiek irizpide gisa finkatu dira, eta, beraz, herrialde bakoitzeko tokiko gobernuen eskumena izango da atzerritik iristen diren bidaiariei zer neurri ezarri behar zaizkien erabakitzea. Akordioaren arabera, hala ere, osasun publikoa tarteko «oso justifikatuta» dagoenean baino ezingo dute gobernuek halakorik ezarri, eta 48 ordu lehenago ohartarazita.

Europako Parlamentuaren nahia zen ziurtagiriarekin lotutako PCR probak doakoak izatea, udarako txertatua ez dagoena «diskriminatuta» ez egoteko, baina ez dute lortu. Europako Batzordeak, baina, 100 milioi euro agindu ditu proba diagnostikoen prezioa arintzeko.


Summary: Eusko Jaurlaritzako Kultura Sailak eta Netflixek lehen bilera egin dute. Bi aldeek «lankidetzarako borondatea» erakutsi dute, baina ez dute erabakirik zehaztu. Netflix Euskaraz eta Disney Plus Euskaraz taldeak elkarlanean arituko dira aurrerantzean.

Lehen harremanak izan badira ere, duela egun batzuk aurreneko aldiz egin dute aurrez aurreko bilera bat Eusko Jaurlaritzako Kultura Saileko sailburuordetzak eta Netflix streaming plataformak. Jaurlaritzaren iturrien arabera, «lankidetzarako borondatea» azaldu dute bi parteek. Dena den, ez dute erabakirik zehaztu, eta goiz da jakiteko harreman horiek zertan gauzatuko diren. Euskal ekoizpenak edo euskarara bikoiztutako edukiak plataformara noiz iritsiko diren ez dago jakiterik oraindik.

Kontuan hartzekoa da bilera hori iritsi baino aste batzuk lehenago, Durangon (Bizkaia), apirilaren 17an, euskalgintzako eta ikus-entzunezko sektoreko hamasei eragilek babesa adierazi ziotela Netflix Euskaraz herritar taldeari. Plataformari edukiak euskaraz emateko eskatuz, 12.500 sinadura baino gehiago jaso ditu talde horrek, eta beste eragile batzuekin harremanak abiarazi ditu pantailak euskaratzeko helburuz. Disney Plus Euskaraz ere sinadurak biltzen ari da, beste plataforma horretan ere edukiak euskaraz egon daitezen. 5900 sinadura lortu dituzte jada. Helburu bera izaki, Netflix Euskaraz eta Disney Plus Euskaraz herri mugimenduak elkarlanean hasi dira, eta elkarlanean arituko dira hemendik aurrera, «plataformetan euskararen presentzia aldarrikatzeko». Sinadura bilketak elkarrekin sustatuko dituzte: hain zuzen ere, www.pantailakeuskaraz.eus webgunean sina dezakete herritarrek. Abenduaren 3rako, honako erronka hau jo dute: 20.000 sinadura lortzea Netflix Euskaraz kanpainarako, eta 10.000 lortzea Disney Plus kanpainarako.

EITBrekin «zuhurrak» Aste honetan, bestalde, EITBko zuzendari nagusiak Eusko Legebiltzarrean iragarri du «euskal Netflix bat» egiteko asmoa duela taldeak datorren urterako.

EITBren iragarpena ikusita, zera esan dute Netflix Euskaraz eta Disney Plus Euskaraz taldeek: «Baikorra da EITBk gure diskurtsoa bere egin duela ikustea, esaten duenean euskararen etorkizunarentzat ezinbestekoa dela plataformetan presentzia sendoa izatea». Hala ere, bi herritar taldeek kezkagarritzat jo dute EITBk sortuko duen plataforma elebiduna izatea. «Batez ere ikusirik orain arte EITBren elebitasunak gazteleraren aldeko desoreka nabarmena izan duela programazio eta aurrekontuetan». Plataforma berriarei dagokionez, bi herri mugimenduak «zuhurrak» izango dira. «Gaiari jarraipen zorrotza egingo diogu».

Disney Plus Euskaraz eta Netflix Euskaraz taldeek uste dute «aurrerapausoa» izan daitekeela EITBk sortuko duen plataforma. «Baina ez du konponduko munduan eta Euskal Herrian ikusle gehien dituzten streaming plataformetan euskarak duen ikusezintasunaren arazoa». Plataformen eduki arrakastatsuenak euskaraz bikoiztu eta azpidatzi behar direla aldarrikatu dute.


Summary: CUPen babesa ez dela «txeke zuri bat» ohartarazi dio Sabaterrek Aragonesi. Antikapitalistek eskatu diote Generalitateari gelditzeko etxebizitza eskubidea defendatzen duten kolektiboen aurkako errepresioa. ERCri «ulertezina» zaio En Comu Podemek Aragonesen inbestiduraren kontra bozkatu izana.

Pere Aragones ERC Esquerra Republicanaren hautagaia Kataluniako Generalitateko presidente inbestitu dute gaur, Kataluniako Parlamentuan. Ganberaren gehiengo osoa (68 boto) behar zuen —hori behar da lehen bozketan—, eta, bere alderdiaren 33 botoak, JxC Junts Per Catalunyaren 32ak eta eta CUPen bederatziak batuta, 74 lortu ditu. Legegintzaldia aurrera eramateko gutxiengoen akordio bat egin dute hiru indarrek, baina antikapitalisten talde parlamentarioaren presidente Dolors Sabaterrek ohartarazi dio Aragonesi «txeke zuri bat» ez dela hain babesa. «Datorren asteetan ez bada gelditzen etxebizitza eskubidea defendatzen duten kolektiboen aurkako errepresioa, eta istiluen aurkako Polizia erabiltzen bada etxegabetzeetan, ezin izango diogu parlamentuko gehiengoari eutsi».

Inbestidura saioa atzo arratsaldean hasi zen, eta Aragonesek adierazi zuen bere hitzartzean, «independentzia gauzatzeko» dela hautagai, eta akordio zabala eskatu zuen, presoen eta erbesteratuen amnistia eta autodeterminazioa jasoko dituena. Salvador Illa (PSC) eta Albert Batet (JxC) ere mintzatu ziren atzoko saioan, eta gaur ganberan ordezkaritzan duten gainontzeko alderdien txanda da.

Amnistia erdigunean jarri zuen Aragones jarduneko presidenteak atzoko —iazko irailetik da presidente, Quim Torra kargugabetu zutenetik— diskurtsoan, eta Sabaterrek adierazi dio hori «ñabardurarik gabe» irits dadila.«Nahikoa da errepresioarekin, nahikoa da jazarpenarekin. Gehiengoaren eskaera da hori». Aragonesek atzo nabarmendu zuenez, elkarrizketa mahaia baliatuko dute «[Espainiako] Estatuarekin konfrontazio zibiko eta baketsu bat» egiteko. Sabaterrek adierazi dio presidentegaiari Espainiako Gobernuan buruan dagoen alderdiak, PSOEk, ez duela amnistiari buruzko debaterik baimendu Espainiako Kongresuan.

Eta ERCk eta PSOEk abiatutako elkarrizketa mahaiaren bidea aipatuta, Sabaterrek uste du ez daramala «inora». Beraz, eskatu dio Aragonesi aurrerapausoak eman ditzala autodeterminazio erreferendum bat egin eta emaitzei eusteko. Presidentegaiak atzo planteaturikoari lotutako hitzaldia izan da antikapitalisten parlamentariarena, eta esan dio konfrontazioak zentzua edukiko lukeela independentziarantz pausoak emateko balio badu.«Utz dezagun demagogia alde batera: zein izan da estatuaren erantzuna? Mehatxuak, errepresioa, kartzelatzeak, erbesteratzeak, milaka zauritu...», nabarmendu du. Eta iruditzen zaio PSOE Moncloan dagoenetik ez dela estatuaren jokatzeko modua aldatu. «Gero eta erreakzionarioagoa da».

Marta Vilalta ERCren parlamentuko bozeramailearen esanetan, hauteskundeak berriro egitea «saihestu» dute azken orduan JxCrekin lortutako akordioaren bidez. Halere, barkamena eskatu die herritarrei, negoziazioak «oso poliki» joan direlako. Nabarmendu du «iraultza demokratiko bat» defendatzen dutela, «autodeterminazioa eta amnistia ezin saihestuzkoak» bilakatzeko. Legegintzaldi berriak dauka, ERCkoaren arabera, «kutsu aurrerakoia eta ezkerrekoa», eta independentzia du helburu. «Ez dakigu noiz, baina Kataluniako errepublika errealitate bat izango da. Izan ere, ezin da joan demokraziaren eta gehiengo sozialaren herri borondatearen kontra».

74 boto bildu ditu Aragonesen hautagaitzak, eta harenalderdikideak gogoratu du bi aldiz soilik inbestitu dutela Generalitateko presidente bat boto kopuru horrekin edo handiagoarekin. «Hirugarren aldia da gaur».

En Comu Podemen ezezkoa

En Comu Podemi eskua luzatu zion Aragonesek atzo, hau esan zuenean: «Ez naiz konformatzen inbestidura debate honetan konfiantza ematen didan gehiengoarekin». Jessica Albiach Comukoen koordinatzaile nagusiak erantzun dio ezin dela «aro aldaketarik» izan ez baldin badago gobernu aldaketarik. Adierazi dio presidentegaiari «gehiengo aurrerakoi bat» eduki zezaketela Generalitatean. «Guk zintzotasunez negoziatu genuen». En Comu Podemek betoa jarria dio JxCri. «Kromo aldaketa bat gertatu da gobernuan». Bide batez, CUPi zuzendu zaio Albiach, eta antikapitalistei esan die «procesismo-an» ez dutela elkar topo egingo, «merkatu askea justizia sozialarekin bateragarria delako fantasian».

Nolanahi ere, erantzuteko tartean bozketan abstenitu daitezela eskatu dio Aragonesek Albiachi, eta utzi diezaiola «atea irekita» balizko akordioei. «Baina horretarako eskuzabaltasun puntu bat eskatuko nizueke», erantsi du presidentegaiak. Comukoaren ustez, «politika egiteko beste modu bati» atea itxi dio Aragonesek. «Aurrekontuaren %60 pasa JxCren esku egongo da», azpimarratu du. «JxCek bulegoetan irabazi du hautetsontzietan irabazi ez zuena». Kritikatu du, gainera, «garapen falta» bai arloa sozialean, «nazionalean», eta klima larrialdiaren aurkako borrokan.

Vilaltak adierazi du «ulertezina» zaiola En Comu Podemek bozkatzea ezkerreko politikak egingo dituen presidente baten kontra. «Eta pena da, historikotzat hartzen dugun aukera honi muzin egin diotelako».

09:00etan hasi da osoko bilkura, eta Ignacio Garriga Voxen parlamentarioa izan da aurrenekoa hitza hartzen. Aragonesi aurpegiratu dio «gorrotoa eta konfrontazioa» hauspotzea bere mezuarekin. «Gaur, Kataluniak gero eta askatasun txikiagoa, oparotasun txikiagoa eta segurtasun txikiagoa du, eta, hilabete batzuk barru, are eta txikiagoa izango du [...] Apenas inporta zaizkien katalanen arazoak; horrexegatik dabiltza hiru hilabetean plantak egiten». Eskuin muturreko alderdiko ordezkariaren arabera legegintzaldia motza izango da, indar independentistak «ez direlako elkarren artean fidatzen». Eta ohartarazi du auzitara joko dutela «legalitatea» defendatzeko. «Gupidagabeak izango gara».

Carlos Carrizosaren (Ciutadans) iritziz, lehentasuna ez da amnistia edo autodeterminazioa. «Kataluniar gehien-gehienen lehentasuna da lan bat edukitzea edo zerbitzu publiko onak edukitzea». Ciutadansek 36 parlamentari lortu zituen 2017ko hauteskundeetan, eta sei besterik ez, ordea, joan den otsailaren 14an. Carrizosa bulartsu mintzatu da, nolanahi ere, eta adierazi du Torraren kargugabetzean protagonista izan zirela, haiek jo zutelako auzitegietara presidente izandakoak politikari presoen aldeko pankarta bat zintzilikatu zuenean Generalitatearen jauregiaren balkoian.

«Joan Espainiako Kongresura»

Eskozia adibide gisa aipatu zuen, atzo, Aragonesek. «Eskozia bezala egin nahi dut; autodeterminazio erreferendum bat nahi dut». Eskoziak Erresuma Batuko Gobernuarekin adostuta egin zuen 2014ko galdeketa, eta, orain, atzera, hori errepikatu asmo du. Alejandro Fernandez PPCren buruak Aragonesek jarritako adibideari heldu dio, gaur, bere hitzartzean: «Eskoziarrek bezala egin nahi baduzue, joan Espainiako Kongresura eta errespetatu hango bozketa. Errespetatu legea eskoziarrek bezala».


Summary: Murgiltze eredua Frantziako Konstituzioaren kontrakoa dela ebatzi du Konstituzio Kontseiluak. 60 diputatuk jarritako helegiteari erantzunez, hizkuntza gutxituen aldeko legea atzera bota du, partzialki. Murgiltzen sistema kolokan utzi du eta ez da posible izanen estatu zibileko dokumentuetan ñ-a bezalako zeinu diakritikoak erabiltzea.

Frantziako Konstituzio Kontseiluak hizkuntza gutxituen aldeko legea atzera bota du partzialki, 4. eta 9. artikuluak Frantziako Konstituzioaren aurkakoak direla erranez. Ondorioz, murgiltze eredua ez da Frantziako Hezkuntza Kodean sartuko eta ez da posible izanen estatu zibileko dokumentuetan ñ-a bezalako zeinu diakritikoak erabiltzea.

Hizkuntza gutxituen irakaskuntza eskaintzen duten eskolak diruz laguntzeari buruzko 6. artikuluaren kontra ezarri zuten helegitea, joan den apirilaren 22an Martxan talde parlamentarioko 60 diputatuk. Artikulu hori ontzat eman du Konstituzio Kontseiluak. Baina gainerakoak aztertzea erabaki du bere baitarik, eta aipatutako bi artikuluak Frantziako Konstituzioaren 2. artikuluaren kontrakoak direla ebatzi du. Horren arabera, frantsesa da Frantziako Errepublikako hizkuntza.

Honela dio Frantziako Konstituzio Kontseiluaren ebazpenak: «Konstituzioaren 2. artikuluan xedatutakoaren arabera, zuzenbide publikoko pertsona juridikoei eta zuzenbide pribatuko pertsonei frantsesaren erabilera inposatzen zaie zerbitzu publikoko eginkizun bat gauzatzean. Administrazio eta zerbitzu publikoekiko harremanetan partikularrak ezin dira frantsesa ez den beste hizkuntza erabiltzeko eskubideaz baliatu, ezta horren erabilerara behartuak izan ere».

Ebazpenaren arabera, hizkuntza gutxituen irakaskuntza bidezkoa da, baldin eta Frantziako Konstituzioko 2. artikuluaren eskakizunak betetzen baditu. «Alta, jaukitutako legearen prestakuntza lanetatik ondorioztatzen da, bereziki, eskualdeetako hizkuntza baten murgiltze ereduko irakaskuntza ez dela hizkuntza hori irakastera mugatzen den metodoa, baizik eta hizkuntza hori irakaskuntza hizkuntza nagusi gisa eta komunikazio hizkuntza gisa erabiltzean datzana». Horren arabera, hizkuntza gutxituen irakaskuntza murgiltze ereduan egitea Frantziako Konstituzioaren kontrakoa dela dio.

«Gerla deklarazio bat da»

Eneritz Zabaleta zuzenbide doktoreak argi du: «Gerla deklarazio bat egin dute». Ebazpenak argi dio itunpeko eskola izateko ezin duzula murgiltze eredua proposatu. «Ondorioz, Seaska, Diwan eta Calandretak, Estatuarekin kontratupean izanik, Konstituzioaren kontrakoak dira. Ez dakit ohartzen diren Parisen idatzi dutenak zer ondorio dituen», adierazi du. Bere hitzetan, ebazpen honek «dena zalantzan» ematen du. «Estatuak kontratu horiek ezeztatuko ditu? Galdetuko du murgiltzerik ez egitea? Ilegalitatean kontratuak atxikiko dituzte? Zer eginen du ministerioak? Zabaltzen da sekulako ziurgabetasuna Seaskarentzat».

Jean Rene Etxegarai Euskal Hirigune Elkargoko lehendakariak ere «gerla deklarazioa» aipatu du: «Konstituzio Kontseiluak gaur eman duen erabakia gerra adierazpena da eskualdeetako hizkuntzentzat! Errepublikako hizkuntza frantsesa bada, eskualdeetako hizkuntzak dira Frantzia osatzen duten lurraldeen mamia».

Max Brisson Errepublikanoetako senatariak erran du «haserre handia» duela, eta helegitea ezarri zuten diputatuek «ardura handia» dutela. «Murgiltzeari buruzko artikuluaren zentsura ez da ondoriorik gabea izanen helegitea ezartzeko azpijokoan aritu direnentzat. Eskualde hizkuntzekiko etsaitasuna erakutsi dute, eta horren ardura eraman beharko dute».

Vincent Bru Modemeko diputatua «etsitua» agertu da Frantziako Konstituzio Kontseiluaren erabakiarekin. «Erabakia biziki larria da. Euskararen iraupena dago jokoan», adierazi du. «Gero eta konbentzituagoa naiz murgiltze eredua dela euskararen transmisioa bermatzeko modu bakarra. Bide hori ehortziz, euskara da ehorzten duguna». Emmanuel Macronen gobernuaren aldeko diputatuaren hitzetan, «mobilizatu behar da», eta Frantziako presidenteari dei egin behar zaio konstituzioa aldatu «eta hau frenatzeko».

Zabaletaren hitzetan, orain, egoera hau aldatu nahi bada, Konstituzioa aldatu beharko da. «Frantsesa inposatzen duen 2. artikulua kendu edo osatu beharko da, gainerako hizkuntzei lekua emateko». Parekidetasun legearekin gertatutakoa oroitarazi du. «Aplikatu nahi izan zirelarik Konstituzio Kontseiluak erran zuen berdintasunaren kontrakoa zela. Konstituzioa bi aldiz aldatu behar izan zuten parekidetasunaren legea lortzeko».

Hori izan liteke, bere ustez, hemendik aitzina abiatu litekeen bataila. «Politikoki haserrea eraginen du. Zer eginen dute legearen alde bozkatu zuten diputatuek? Konstituzioa aldatzeko bilduko dira?», galdetu du.

Lege «historikoa»

Frantziako Gobernuaren borondatearen kontra, aldeko 247 botorekin onetsi zuten hizkuntza gutxituen aldeko legea, apirilaren 8an. Seinale publiko elebidunak eta estatu zibileko dokumentuetan ñ eta gisako marka diakritikoak idaztea baimentzeaz gain, hizkuntza gutxituen irakaskuntzari koadro sendoago bat ematen dio: hizkuntza gutxituak murgiltze ereduan ikasteko aukera ofizialki agertzea Frantziako Hezkuntza Kodean, ikastetxe guziek proposatu behar izatea lurraldeko hizkuntza gutxituen irakaskuntza eskaintza, eta elkarte kontratupeko ikastetxe pribatuen diruztatzean eskola elebakarrak dituzten herriko etxeak behartuak izatea haien herriko haurrak doazen ikastetxeak laguntzera.

Hizkuntza gutxituen alde lanean ari diren eragileek «historikotzat» jo zuten Frantziako Asanbleak legea onartu izana. 1951n bozkatu zen Deixonne legetik hizkuntza gutxituen aldeko halako legerik ez zela izan azpimarratu zuen Euskal Konfederazioak.

Emmanuel Macron Frantziako presidenteak legea promulgatzeko epea bukatzear zela, apirilaren 22an ezarri zuten haren kontrako helegitea Martxan alderdiko 61 diputatuk. Ikastetxeak diruz laguntza behartzen duen 6. artikuluari buruz galdetu zioten Konstituzio Kontseiluari, baina, gainerako artikuluak aztertzea erabaki du honek, bere baitarik. Helegitea bera ontzat jo du, nahiz eta berau izenpetu zuten diputatu batzuek «engainatuak» izan zirela salatu.

Azken asteetan, legeari jarritako helegitearen kontra mintzatu dira hizkuntza gutxituetako eragileak, eta Ipar Euskal Herriko hautetsi nagusiak.


Summary: Lankidetza hitzarmena sinatuko dute asteazkenean Jaurlaritzak eta Nafarroako Gobernuak. Memoria, biktima guztien arreta eta bizikidetza arloan Hego Euskal Herriko bi gobernuen arteko elkarlana «sendotuko du», Ana Olloren arabera

Aurreko legealdian, 18 esparrutan lankidetza sendotzeko konpromisoa adierazi zuten Iñigo Urkullu Jaurlaritzako lehendakariak eta Uxue Barkos Nafarroako Gobernuko orduko lehendakariak. Esparru horietako bat bakea eta bizikidetza arloa zen, eta, bide horretan sendotzeko asmoz, datorren asteazkenean, maiatzaren 26an, hitzarmena sinatuko dute bi gobernuek. Zehazki, Ana Ollo Herritarrekiko Erakundeekiko kontseilariak eta Beatriz Artolazabal Berdintasun, Justizia eta Gizarte Politiketako sailburuak.

Horren gaineko azalpenak eman ditu Nafarroako Parlamentuan Ana Ollok, Iñaki Iriarte Navarra Sumako parlamentariaren eskariari erantzunez. Olloren arabera, hiru esparru jorratuko ditu lankidetza hitzarmen horrek. Alde batetik, biktimen arreta dago. Bertan, ETAren biktimak, 36 gerrako errepresaliatuen biktimak eta Poliziaren zein eskuin muturreko taldeen biktimen arreta jorratuko da. «Bakoitza bere testuinguruan, elkarren artean alderatzerik egin gabe, baina haietako bakoitzarekin eta guztiekin batera».

Hain zuzen ere, Ollok oso positibotzat jo du Auzitegi Konstituzioanalak asteon motibazio politikoko biktimen legeari bermea eman izana: «Oraingoan bai, berme horrek ahalbidetuko digu instrumentu juridiko egonkor eta seguru bat izatea egia, justizia eta erreparazioa izateko eskubidean aurrerantz egin ahal izateko». Uztailean, auzitegi horrek berak EAEko legea onetsi zuen, eta esparru horretan Jaurlaritzak garatutako politikak, metodologia eta esperientzia «ezinbestekotzat» jo ditu partekatu ahal izateko.

Memoriaren arloan, berriz, bi gobernuen lana «erreferentzia» bat dela uste du, eta Carmen Calvo Espainiako Gobernuko presidenteoardeak berriki hala aitortu izan duela azpimarratu. Nafarroan, zehazki. hezkuntzan garatutako Memoriaren Eskolak programa edo fusilatuen arrastoak aurkitu eta hobien mapa osatzeko lanaren garrantzia azpimarratu du, eta arlo horretan lankidetza indartu nahi dute gobernuek, Nafarroako Memoriaren Institutuaren eta Gogora institutuaren bidez.

Beste lankidetza esparrua bizikidetzarena da. Nafarroan, orain, bizikidetza arloko plan estrategikoa lantzen ari da Nafarroako Gobernua, eta legealdiko «mugarritzat» jo du. Jaurlaritzarekin esperientzia komuna izatea lagungarri izango dela azpimarratu du Ollok.


Summary: EH Bilduk salatu du zentral eolikoak kontrolik gabe ugaritu direla Araban. Eusko Jaurlaritzari plangintzarik eta adostasunik eza leporatu diote.

Ohartarazpena egin du gaur EH Bilduk, eta salatu Araban kontrolik gabe ugaritu direla zentral eolikoak eta fotovoltaikoak, plangintza eta adostasun faltaren ondorioz. Adierazi dute Arkamo, Iturrieta, Labraza, Azazeta eta Arlabanen proiektatu diren zentral eolikoez gain, «neurri handiko» zentral fotovoltaikoak proiektatzen ari direla orain. EH Bilduren arabera, Eusko Jaurlaritzaren «utzikeriak» eta plangintza eta adostasun ezak eragin dute «kaos eta anabasa hori». Ekimen bat erregistratu dute lurraldeko udal guztietan, «energia berriztagarriak modu antolatuan, planifikatuan eta deszentralizatuan zabaltzeko eta proiektu handi guztiak geldiarazteko».

Ruth Ibisate eta Arantza Arranze Arraia-Maeztu eta Arratxua-Ubarrundia udaletako bozeramaileek egin dute agerraldia, egoera azaltzeko. Salatu dute Solaria enpresak ehun hektarea laborantza lur okupatu nahi dituela eguzki plakak jartzeko. Jakinarazi dutenez, lur horren %75 nekazaritza eta abeltzaintza jardueretarako lur komunala da. «Zalantza asko sortzen zaizkigu egitasmo honen inguruan; eragin handia izango du, lehen sektorean aritzen diren bizimodua amaituko du, eta elikagaiak ekoizteko aukerak murriztuko ditu», azpimarratu du Arranzek.

Gaineratu dute proiektu horri beste batzuk gehituko zaizkiola, Gasteizko hegoaldean edo Agurain eta Iruraiz-Gauna artean. «Hori guztia Jaurlaritzak Iturrietako, Arkamoko, Azazetako, Arlabango edo Labrazako mendietan bultzatutako zentral eolikoak ahaztu gabe». Ibisatek eta Arranzek salatu dute enpresa pribatuek aukera ikusi dutela energia berriztagarriekin negozioa egiteko. «Eusko Jaurlaritzaren eta Arabako Foru Aldundiaren erantzukizuna da arlo honetan esku hartzea eta klima aldaketaren aurkako borrokari modu ordenatu eta adostuan ekitea».

Horiek horrela, Jaurlaritzari eskatu diote bermatzeko energia berriztagarrien hedapena modu antolatuan eta planifikatuan egingo dela, «herritarren interesak errespetatuz eta lurraldeko ingurumen balioen zaintzarekin bat etorriz». Energia Berriztagarrien Lurralde Plan Sektorialaren onartze prozesua albait azkarren bideratzeko ere galdegin dute, prozesuan kontsentsu politiko, sozial eta instituzionala bilatuta.

Nafarroan ere, eskaera

Nafarroan ere mozio bat erregistratu du EH Bilduk, Nafarroako Gobernuari eskatzeko behin-behinean geldiarazteko instalazio eolikoen eta fotovoltaikoen «makroproiektuak», benetako energia beharrak aztertu ahal izateko. Azaldu dutenez, asmoa da gobernuari galdegitea garapen berriztagarria behar bezala «arautzeko eta planifikatzeko».

Esan dute beharrezkoa dela inplikatutako «estamentu guztien eta herritarren artean eztabaida sozial zabala irekitzea».


Summary: Maiatzaren amaieran ostalaritzako neurriak arintzea aztertuko du Jaurlaritzak. Egungo neurriak hilabete amaierara arte egongo dira, eta orduko egoeraren arabera neurriak leuntzea erabaki dezake Eusko Jaurlaritzak

Maiatzaren amaieran egungo ostalaritzako eta txokoetako neurriak leuntzea aztertuko dute, Bingen Zupiria Eusko Jaurlaritzako bozeramaileak azaldu bezala. Izan ere, hilabete amaierara arte mantenduko dira ostalaritzako ordutegiak eta txokoen itxiera Araban, Bizkaian eta Gipuzkoan: eta orduko egoera epidemiologikoaren arabera aztertuko dute neurri horiek arinduko diren edo ez. Zupiriak ontzat jo ditu orain arte ezarritako neurriak, eta ondorioztatu du, oro har, «eraginkorrak» izan direla.

Maiatzaren 7an onartu zuen Eusko Jaurlaritzak ostalaritzaren ordutegiak erregulatzen dituen dekretua. Gaueko 22:00ak arte egon daitezke zabalik ostatuak: txokoak, berriz, itxita daude oraindik. Neurri horiek kutsatuen eta ZIUetako gaixoen kopurua jaisteko hartu zirela azaldu du Zupiriak, «txertaketak aurrera egiten duen bitartean». Pandemiaren bilakaerari buruz galdetuta, azaldu du ezin dela aurreikusi datozen asteetan egoera nolakoa izango den, baina azaldu du Araba, Bizkai eta Gipuzkoako intzidentzia tasa eta ZIUetako okupazioa «handiak» direla oraindik.

Dena den, ez dio aterik itxi neurrien leuntzeari, hilabete amaieran egoera epidemiologikoa egokia bada, betiere. Neurriak gutxitzearen alde azaldu da Eusko Jaurlaritzako bozeramailea, baina honela azaldu du: «Erabakia bilakaera epidemiologikoaren araberakoa izango da».


Summary: Aragones Generalitateko presidente aukeratu dute. Inbestidura saioa gainditu du, aldeko 74 botorekin, eta datorren astelehenean egingo du karguaren zina. CUPek ohartarazi dio babesa erretiratuko diola etxegabetzeetan istiluen aurkako polizia erabiltzeari uzten ez bazaio.

Emandako hitza bete dute alderdi independentistek, eta aldeko botoa eman dute Pere Aragones ERCko hautagaia presidente izendatzeko saioan. Proposamenari baiezkoa eman diote 74 diputatuk: ERCko 33ek, JxCeko 32ek eta CUPek bederatziek.

Bozketaren aurreko azken mezuan, artean presidentegaia zenak diskurtso bateratzaile bat egin du. «Gaurkoa egun pozgarria izango da ERCrentzat. Ez dugu nahi alderdiaren garaipen bat izatea. Herrialde osoaren garaipena izango da, eraldaketa ekonomikoa eta soziala egiteko gai bagara, zeinetan herritar oro instituzio honekin identifikatu ahal izango den».

Generalitateko 132. presidentea izango da Aragones, eta datorren astelehenean egingo du karguaren zina, Generalitatearen jauregian egingo den saio batean. Iragan astean JxCrekin egindako gobernu akordioak ahalbidetu du Aragonesek presidente izateko hirugarren saioa gainditzea —martxoaren 26an eta 30ean ez zuen nahikoa babes izan—. Legegintzaldia aurrera eramateko gutxiengoen akordio bat lortu dute bi indar horiek, baina aurrez egina zuten beste bat ERCk eta CUPek. Lehenengo akordioak bigarrena estaltzearen arriskuez ohartarazi du gaur Dolors Sabater CUPeko diputatuak. Aragonesi gogorarazi dio bere alderdiaren babesa ez dela «txeke zuri bat». Etxegabetzeak jarri ditu adibidetzat: «Datorren asteetan ez bada gelditzen etxebizitza eskubidea defendatzen duten kolektiboen aurkako errepresioa, eta istiluen aurkako Polizia erabiltzen bada etxegabetzeetan, ezin izango diogu parlamentuko gehiengoari eutsi».

Espainiako Estatuko aparatuekin «josturak etetea» eskatu du Sabaterrek, eta nabarmendu du independentzia lortzea beharrezkoa dela eskubideak bermatzeko: «Estatuaren barruan ez dira kabitzen gure eskubideak, ez zibilak, ez sozialak». ERCk Espainiako Gobernuarekin abian duen elkarrizketa mahaia bide «antzua» dela esan du: «Egungo baldintzetan, elkarrizketa mahaiak ez gaitu gidatuko gatazkaren konponbidera». Bide horri bi urteko epemuga emana diotela oroitarazi du. Emaitzarik izan ezean, aldebakarreko erreferendum bat egiteko borondatea du CUPek.

Kargua hartzea bermatuko zion gehiengoa ziurtatua bazuen ere, gehiengo hori zabaltzeko asmoa duela azaldu zuen atzo Aragonesek, eskua luzatuz En Comu Podemi. Gaur, berriz ere, inbestidura saioari oztoporik jarri ez eta abstenitzeko eskatu dio alderdi horri. Jessica Albiach En Comu Podemeko koordenatzaile nagusiak erantzun dio ezin dela «aro aldaketarik» izan ez baldin badago gobernu aldaketarik. Adierazi dio presidentegaiari «gehiengo aurrerakoi bat» eduki zezaketela Generalitatean. «Guk zintzotasunez negoziatu genuen». En Comu Podemek betoa jarria dio JxCri. «Kromo aldaketa bat gertatu da gobernuan». Bide batez, CUPi mintzatu zaio Albiach, eta antikapitalistei esan die «procesismo-an» ez dutela elkar topo egingo, «merkatu askea justizia sozialarekin bateragarria delako fantasian». JxCrekin egindako akordioa kritikatu du Albiachek, eta ERCri leporatu dio JxCren eskarietara makurtu izana: «JxCk bulegoetan irabazi du hautetsontzietan irabazi ez duena».


«Gerla deklarazioa da»

Summary: «Gerla deklarazioa da». Legelariak, erakundeetako kargudunak eta euskararen aldeko elkarteetako ordezkariek gogor jo dute, besteak beste, murgiltze eredua Frantziako Konstituzioaren aurkakotzat jo duen ebazpenaren kontra. Ebazpenak sorturiko egoera konpontzeko Frantziako Konstituzioa aldatzea besterik ez dagoela ohartarazi dute.

«Gerla deklarazioa». Hitz horiek behin eta berriz agertu dira Frantziako Konstituzio Kontseiluak ebatzitakoa deskribatzeko. Legelariak, erakundeetako kargudunak eta euskararen aldeko elkarteetako ordezkariek gogor jo dute, besteak beste, murgiltze eredua Frantziako Konstituzioaren aurkakotzat jo duen ebazpenaren kontra.

Jean Rene Etxegarai Euskal Hirigune Elkargoko lehendakariak «gerla deklarazioa» aipatu du: «Konstituzio Kontseiluak gaur hartu erabakia gerla deklarazioa da tokiko hizkuntzen kontra! Errepublikaren hizkuntza frantsesa bada ere, tokiko hizkuntzak Frantzia osatzen duten lurraldeen izateen adierazgarri onenak dira».

Eneritz Zabaleta zuzenbide doktoreak argi du: «Gerla deklarazio bat egin dute». Ebazpenak argi dio itunpeko eskola izateko ezin duzula murgiltze eredua proposatu. «Ondorioz, Seaska, Diwan eta Calandretak, Estatuarekin kontratupean izanik, Konstituzioaren kontrakoak dira. Ez dakit ohartzen diren Parisen, idatzi dutenak zer ondorio dituen», adierazi du. Bere hitzetan, ebazpen honek «dena zalantzan» ematen du. «Estatuak kontratu horiek ezeztatuko ditu? Galdetuko du murgiltzerik ez egitea? Ilegalitatean kontratuak atxikiko dituzte? Zer eginen du ministerioak? Zabaltzen da sekulako ziurgabetasuna Seaskarentzat».

Zabaletaren hitzetan, orain, egoera hau aldatu nahi bada, Konstituzioa aldatu beharko da. «Frantsesa inposatzen duen 2. artikulua kendu edo osatu beharko da, gainerako hizkuntzei lekua emateko». Parekidetasun legearekin gertatutakoa oroitarazi du. «Aplikatu nahi izan zirelarik Konstituzio Kontseiluak erran zuen berdintasunaren kontrakoa zela. Konstituzioa bi aldiz aldatu behar izan zuten parekidetasunaren legea lortzeko».

Hori izan liteke, bere ustez, hemendik aitzina abiatu litekeen bataila. «Politikoki haserrea eraginen du. Zer eginen dute legearen alde bozkatu zuten diputatuek? Konstituzioa aldatzeko bilduko dira?», galdetu du.

«Izugarri haserre nago», idatzi du Max Brisson Pirinio Atlantikoetako diputatuak, eta fokua jarri du legearen aurkako helegitea aurkeztu zuten LREM diputatuen gainean: «Tokian tokiko hizkuntzen kontrako gorrotoa erakutsi dute, eta erantzukizuna euren gain hartu beharko dute». Ohartarazi die euren jokabideak ondorioak ekarriko dizkiela. «Gure lurraldeetako hizkuntzen benetako transmisioa ziurtatzeko modu bakarra den murgiltze eredua kolokan jarri izanaren erantzukizun larria eramango dute». Halere, pozik agertu da besteak beste ikastolak diru publikoz laguntzeko baimena ematen duen artikulua ez dutelako zentsuratu.

Paul Molac diputatu bretoiak «sinestezina!» idatzi du sare sozialetan, eta Frantziako presidenteari eskatu dio berehalako lege proposamen bat aurkezteko Frantziako Konstituzioaren 2. artikulua aldatzeko. Diputatua izan zen legearen bultzatzaile nagusietako bat, eta horregatik deitzen diote arauari Molac Legea.

«Gure hizkuntzen aurkako militantismoak gehiegi iraun du. Konstituzio Kontseiluak bertan behera uzten du eskoletan emaitza akademiko bikainak eman dituen metodo pedagogikoa, ez da metodo pedagogikoa aldatu behar dena, baizik eta Konstituzioa».

Vincent Bru Modemeko diputatua «etsitua» agertu da Frantziako Konstituzio Kontseiluaren erabakiarekin, BERRIArekin edukitako elkarrizketan. «Erabakia biziki larria da. Euskararen biziraupena da jokoan dagoena», adierazi du. «Gero eta konbentzituagoa naiz murgiltze eredua dela euskararen transmisioa bermatzeko modu bakarra. Bide hori ehortziz, euskara da ehorzten duguna». Emmanuel Macronen gobernuaren aldeko diputatuaren hitzetan «mobilizatu behar da», eta Frantziako presidenteari dei egin behar zaio konstituzioa aldatu «eta hau frenatzeko».

Paul Bilbao Sarria Kontseiluko idazkari nagusiaren irudiko, «kolpe gogorra» da Frantziako Konstituzio Kontseiluaren ebazpena, eta azken asteotan euskararen aurka epaitegietatik heldu diren beste hainbat erabakirekin lotu du. Horregatik dei egin du bihar Bilbon egingo den elkarretaratzera joatera.

Kontseiluak bidalitako prentsa oharrean, Bilbaok adierazi du oso larria» dela ebazpena, zirrikitua ireki diolako Frantziako Gobernuak «modurik hertsienean» aplikatzeko eta hizkuntza gutxituen normalizazioan aritzen diren ikastetxeen aurka jotzeko aukerari. «Inflexio puntua ezartzeaz gain, mahaian gainean kolpea eman nahi izan du Konstituzio Kontseiluak».

Ikastolen Elkartea, «haserre»

Ebazpena ikusita, «haserrea eta kezka» adierazi du Ikastolen Elkarteak, prentsa oharrean. Ondorioak larriak direla deritzo, «ikastolak, beste behin, ataka larrian jarri eta berriro ere etorkizun ziurgabe baten «aurrean ipinii» baititu.

Atzera eginarazi nahi dietela salatu du, halaber, Ikastolen Elkarteak, baina ebazpenari aurre egiteko asmoa azaldu du: «Euskal Herriko Ikastolen komunitateko kideok kosta ahala kosta defendituko ditugu gure ikastolak; kosta ahala kosta defendituko dugu murgiltze eredua; kosta ahala kosta defendituko dugu Euskal Herrian euskaraz bizitzeko nahia eta eskubidea». Dei egin diete euskal erakunde, hautetsi, alderdi politiko, sindikatu, hezkuntza, euskalgintzako eragileei eta oro har herritarrei euskaraz bizitzeko asmoari tinko eusteko.

Gainera, apirilaren 8an, Frantziako Asanbleako diputatuek hizkuntza gutxituen aldeko legea babestu zuten, eta, «adostasun berarekin», Ikastolen Elkarteak diputatuei eskatu die frantsesa Frantziako hizkuntz bakartzat inposatzen duen konstituzioaren 2. artikulua kentzeko eta aldatzeko.


Summary: Josu Okiñenak euskal diasporako konposizioak berreskuratu ditu, eta bihar joko ditu Bilbon. Piano jotzaileak ‘Aradak’ disko berria ondu du Amerikan jaio edo bizitako, baina euskal tradizio musikaletik edan duten artista «ezezagunen» piezak erabilita. Guggenheim museoan interpretatuko ditu

Euskal Herriko ondare musikala ezagutarazteko asmoarekin joan zen Josu Okiñena piano jotzailea Amerikara, 2018an. Euskal konposizioekin osatutako bira bat antolatu zuen, eta AEBetan, Argentinan, Kuban, Txilen, Mexikon eta Uruguain interpretatu zituen euskal ondare musikaleko hainbat pieza klasiko. Irakastera joan zen toki horietara, baina, aldiz, berak jaso zituen irakaspen handienak. Dioenez, «asko» joan ziren kontzertuetara, Amerikako hegoaldeko herrialdeetan, «batez ere», baina jakin-mina ez ezik, entzuleetako askok erakusteko grina ere erakutsi zioten musikariari: Euskal Herrian «ezezagunak» ziren hainbat konpositoreren berri eman zioten, Amerikara joandakoak edo bertan jaiotakoak; euskal tradizio musikalean oinarritu ziren haien lanetarako, eta euskal ondarea beste folklore batzuekin nahastu zuten. «Euskal errepertorio bat komunikatzera joan nintzen, eta haiek beste euskal errepertorio bat erakutsi zidaten».

Hari horri tiraka, Okiñenak Euskal Herritik kanpo sortutako euskal musika klasikoaren inguruko ikerketa abiatu zuen, eta dagoeneko badu lehen fruitua: Aradak diskoa. Euskal ondarea berreskuratu eta hedatzeko sortu zuen musikariak OndarE Oficina egitasmoa, Eusko Jaurlaritzaren laguntzarekin; haren barnean ondu du ekoizpena, eta proiekturako propio sortutako ekoiztetxearekin kaleratu du, Ondare Music zigiluarekin. Hiru dira egitasmoaren ildoak, laburki: ikerketa, argitalpena eta hedapena; hirugarren pausua bihar emango du Okiñenak: Bilboko Guggenheim museoan interpretatuko ditu, lehen aldiz, diskoan jaso dituen lanak.

Orotara, 25 konposizio batu ditu, zazpi musikagilerenak: Tomas Mugica, Hector Tosar, Emiliana Zubeldia, Lizarrako (Nafarroa) Aita Olazaran, Yiyi Arricivita, Aita Madina, Nemesio Otaño eta Gabirel Erkoreka. 2018az geroztik aurkitutako izenen hautaketa bat da, dena dela, aurrerantzean musikari gehiago ezagutarazteko asmoa baitu. Ikerketa lerro baten hasiera besterik ez dela azpimarratu du piano jotzaileak; gainera, Euskal Herrian «ezezagunak» diren musikarien zerrenda puzten doala iragarri du, Antiokiatik (Kolonbia), Durangotik (Mexiko) eta Habanatik (Kuba) jarri baitira berarekin harremanetan, besteak beste, izen gehiagoren berri emateko. «Gaur egun, ez dakigu zer dimentsio duen erbesteko edo diasporako ondareak».


Lur azpiko uretan barrena

Summary: Lur azpiko uretan barrena. Euskal Herriko akuiferoak ezagutzeko aukera egongo da bihar Bizigiro gehigarrian, hainbat adituren eskutik, uraren zikloan «ezinbesteko» rola baitute.

Ezezagunak izan ohi dira lurpeko urak, baina azalekoek bezainbesteko garrantzia dute uraren zikloan. Ura hartu eta eman egiten dute akuiferoek, eta baita eraldatu ere; arroken mineraletatik gorpuzten da, eta, beraz, osasunaren bidean ere bere funtzioa betetzen du sarritan. Euskal Herrian hainbat akuifero daude, batez ere kareharrizkoak eta hareharrizkoak, mendi gainetan edo haranetan kokatuta, eta horrek eragina du barnean hartzen duten uraren kalitatean ere.

Euskal Herriko akuiferoen egoera nola dagoen aztertuko du bihar Bizigiro gehigarriak, eta, horretarako, adituen hitzak jasoko dira. Iñaki Antiguedad hidrogeologoak eta EHUko ikertzaileak, Celso Gil Nafarroako Gobernuko ekonomia zirkularreko eta klima aldaketaren zerbitzuko teknikariak, eta Miren Errandonea Nafarroako Ingurumen Kudeaketako teknikariak beraien iritzia emango dute gai honen inguruan.

Haien arabera, euskal lurraldeetako akuiferoetako uraren kalitatea «ona» da, baina aitortu dute haranetakoak kutsatuago egon ohi direla, hala nola gizakiaren jarduerarengatik. Klima aldaketari ere erreparatu diote: azaldu dute ezin daitekeela ziurtasunez jakin zer gertatuko den datozen urteetan, baina uste dute beroketa globalaren ondorioz, ura gehiago lurrunduko dela, eta, horrek akuiferoetan eragina izango duela, besteak beste, ur gutxiago sartu daitekeelako. Beraz, ebapotranspirazioan eta lurraren antolamenduan jarri dute arreta.

Txakolina, errezetak, eta gehiago

Txakomic egitasmoaren berri ere emango du BERRIAk. Bizkaiko Txakolina, Leioako Mendibile jauregia eta Jata-Ondo Landa Garapenerako Elkartearen artean sortu dute proiektua, ustez elkarrengandik urrun dauden bi diziplina, txakolina eta komikia, uztartzeko. Batetik, ekainaren lehen bi asteburuetan hainbat jarduera egingo dituzte Mendibile Jauregian eta Bakioko Txakolinaren museoan. Bestetik, Bizkaiko zazpi sortzailek zazpi komiki sortuko dituzte, txakolinari buruzko istorioak ezagutarazteko. Eta, azkenik, liburu bat osatuko dute komikien bidez Bizkaiko txakolinaren historia eta ibilbidea jasotzeko.

Txakolinik ez, baina, gastronomian, sasoiko produktuekin osatutako errezeta bat dakar Iker Markinez Kuko jatetxeko (Ormaiztegi, Gipuzkoa) sukaldariak. Ilarrak eta baba freskoak izango ditu osagai nagusi, arrautza galdarraztatuarekin eginda, lau lagunek aise jateko moduan. Ardoaren atalean, berriz, Roberto Sarriugartek Errioxara (Espainia) egingo du bidaia bat, bertako upategi baten ibilbidez eta ardoaz hitz egiteko.

Telesailetan, The Underground Railroad telesaila izango du hizpide Mikel Yarza Artolak. Barry Jenkis zinemagile estatubatuarrarena da, baina, aurrez, fikziozko Pulitzer saria irabazi zuen izen bereko nobelak. Telesail formatura egokituta, beraz, AEBetako bi esklabo beltzen istorioa kontatzen du. Nagore Arin kazetariak, berriz, Ipar Euskal Herriko zinema aretoen irekierarekin batera, Promising Young Woman filma dakar. Iaz estreinatu zuten filma, eta, genero bat baino gehiago uztartzen ditu. Cassie izeneko emakume gazte bat da protagonista, baina bat-bateko gertakari ezatsegin batek bere ibilbide profesionalari eragiten dio.

Azkenik, Hendaian (Lapurdi) asteazkenean irekitako Bordeline Fabrika kulturgunea ezagutzeko aukera egongo da. Publiko osoari zabaldutako elkargune bat da, baina artistek aukera izango dute espazio horretan sorkuntzari, produkzioari eta erakusketari ere ekiteko. Taberna bat ere bada, eta programazio zabala dute antolatuta.


Summary: Bi preso Euskal Herriratzea eta hiru gerturatzea onetsi dute Espetxe Erakundeek. Gainera, Zueratik Soriara lekualdatuko dute Juan Luis Agirre.

Espainiako Espetxe Erakundeetako Idazkaritza Nagusiak erabaki du bi euskal preso Euskal Herriratzea, hiru Euskal Herritik gertuago dauden kartzeletara hurbiltzea eta bat lekualdatzea.

Iratxe Yañez izango da Euskal Herriratuko dituztenetako bat. Asturiasen dago preso (385 km), eta Zaballara ekarriko dute. 2010eko urrian espetxeratu zuten, hogei urteko zigorra betetzeko, eta 2025eko urtarrilean beteko ditu zigorraren hiru laurdenak. Bigarren graduan dago, eta hala jarraitzea proposatu du Villabonako kartzelako Tratamendu Batzordeak.

Bestalde, Valentina Morisoli presoa Madrildik Arabara hurbilduko dute. 2020ko azarotik dago preso, behin-behinean.

Gerturatzeen kasuan, Iker Olabarrieta eta Asier Arzalluz daude Sevilla II-ko espetxean (990 km), baina biak gerturatuko dituzte Logroñora (170 km). Olabarrieta 2005eko martxoan kartzelatu zuten, hogei urteko zigorra betezteko, eta iazko martxoan bete zituen zigorraren hiru laurdenak. Harentzat ere bigarren gradurako progresioa onartu dute. Arzalluz, berriz, 30 urteko zigorra betetzen ari da 2009ko azarotik, eta hiru laurdenak 2023ko apirilean beteko ditu. Bigarren graduan egongo da aurrerantzean hura ere.

Andoni Goikoetxea, berriz, Dueñasko kartzelatik (310 km) El Duesora (170 km) gerturatuko dute. 2019ko apirilaren 25ean espetxeratu zuten, zazpi urteko zigorra betetzeko, eta hiru laurdenak 2024ko uztailean beteko ditu. Lehen gradutik bigarrenera igaroko da, Espetxe Erakundeek hala onartu eta gero.

Gainera, Juan Luis Agirre presoa lekualdatuko dute, Zueratik (245 km) Soriara (260 km). 30 urteko zigorra betetzen ari da 2002tik, eta iazko martxoan bete zituen hiru laurdenak. Bigarren gradurako progresioa proposatu du harentzat Zuerako Tratamendu Batzordeak.


Summary: Hegoaldean 430 lagun dira COVID-19arekin erietxeratuta. ZIUetako okupazioa koska bat beherago da: 147 eri daude. Osakidetzak eta Osasunbideak beste 469 kasu positibo atzeman dituzte osteguneko probetan.

Beheranzko joera gero eta egonkorragoa da: berriz ere, apaldu egin da birusak jota Hegoaldeko ospitaleetan diren gaixoen kopurua. Nafarroak Gobernuak eta Eusko Jaurlaritzak emandako datuen arabera, 430 paziente dira. Horiek horrela, datuak martxoaren hondarrean erregistratutakoen parekoak dira. Zehazki, erietxeratuetako 283 gela arruntetan daude. Berriz, 147 daude ZIU zainketa intentsiboetako unitateetan, bezperan baino bat gutxiago.

Halaber, Osakidetzak eta Osasunbideak 48 lagun ospitaleratu zituzten atzo gaitzaren sintomak larriagoturik. Azken hamalau egunetako bilakaerari so, egunero 52 pertsona erietxeratu dituzte batezbeste.

Birusaren transmisioari dagokionez, ostegunean 468 COVID-19 kasu detektatu zituzten Hego Euskal Herrian egindako diagnostiko probetan. Bizkaian 233 kasu atzeman zituzten; Gipuzkoan, 133; Nafarroan, 72, eta Araban, 27. Guztira 9.435 test egin ziren, eta, beraz, %5 izan zen positiboen portzentajea. Hainbat egunez, langa horretatik behitikoa izan da ehunekoa Hegoaldean; atzoko testak oinarri, ordea, datua atzera ailegatu da OME Osasunaren Munduko Erakundeak gehienezko mugarritzat ezarria duen portzentajera (%5).


Summary: Euskaraz Lan Egin bekarako izen emateak ireki ditu EEPk. Euskara ikasteko diru laguntza da, EEPk diruztatzen duena. Arlo profesional ezberdinetako 20 kidek ematen ahalko dute izena.

Euskaraz Lan Egin diru laguntza egitasmoa aurkeztu du goizean Antton Kurutxarri EEPko zuzendariak. Beka horren bitartez, EEPk helduak euskalduntzeko erronka bete nahi du, «EEPren proiektu estrategikoarekin» bat egiten duten esparru profesionaletan euskararen erabilera «azkartzeko». 2017an abiatu zen egitasmoa, eta, orduan, irakasleei zuzendua zitzaion. Iaztik, berriz, lan eremu gehiagotara zabaldu dute deialdia: «Lan sektore batzuek euskara eta frantsesa menperatzen dituzten pertsona kalifikatuak atzemateko zailtasunak dituzte: irakaskuntzan, heziketa artistikoan eta kulturalean, animazioan, hedabideetan...». Hala, arlo horietako langileek ere ematen ahalko dute izena.

Diru laguntza eskuratzeko epea zabalik da, eta berantenez ekainaren 15a aitzin igortzen ahalko dira hautagaitzak. Ikasle bakoitzak, gehienez, 10.500 euroko laguntza jasotzen ahalko du, EEPk beka horretarako duen aurrekontua 146.000 eurokoa baita. Aurten, beraz, hogei helduren formakuntzak diruztatzen ahalko ditu EEPk. Euskarazko formakuntzak Ipar Euskal Herrian egiten ahalko dituzte ikasleek, AEKrekin. Gainera, Arabako, Bizkaiko eta Gipuzkoako euskaltegietan ikasteko ere balio du diru laguntzak.

Ikasturte honetan, hemezortzi ikaslek eskuratu dute diru laguntza: hiruk irakaskuntza elebidunean lan egiteko xedea dute, eta gainerako hamabostek, bestelako arlo profesionaletan.

Helburua da ikastalditik ateratzean gutxienez B2 maila lortzea, jakinez zenbait arlotan C1 maila ere beharrezkoa dela. Hala, ikasketa prozesuaren epea ikaslearen hastapeneko mailaren araberakoa da. Kasurako, Genevieve Laganek 2020ko deialdian parte hartu zuen, eta euskara maila hobetzeko baliatu du diru laguntza, AEK-ko barnategia eginez, Angelun. Bost hilabeteren ondotik, C1 maila lortzeko EGA azterketa pasatzekoa du datozen egunetan.


Summary: Bigarren dosirako AstraZeneca hautatzeko era ematearen alde agertu da Espainiako Bioetika Batzordea. Espainiako Gobernuak emandako epaia berretsi du batzordeak, eta, Pfizer hobesten bada ere, herritarrek baimena izango dute AstraZenecarekin txertatzeko. EMAk AstraZenecaren txertaketa pauta osatzearen aldeko irizpideak eman ditu

Atzotik begirada guztiak zituen gainean Espainiako Bioetika Batzordeak: AstraZenecarekin txertatutako 60 urteko herritarrek bigarren dosia ere etxe horretakoa hartzeko aukera eman zuten gobernuak eta erkidego arteko batzordeak, eta Bioetika Batzordearen onespenaren zain zeuden. Batzordeak gaur eman du epaia, eta loteslea ez bada ere, gobernuaren erabakiaren alde egin du. Hori horrela, Espainiako Gobernuak bigarren dosia Pfizerren txertoarena izatea hobetsi badu ere, herritarrek AstraZenecaren bigarren dosia hartzeko aukera izango dute, inprimaki bat sinatzen badute.

Espainiako Gobernuak iragarritako neurria Karlos III.a Unibertsitateak egindako ikerketa batean oinarritu dute. Izan ere, AstraZenecaren lehen dosia hartu zuten 60 urtetik beherakoen bigarren dosiari begira jarri ziren, EMA Sendagaien Europako Agentziak AstraZenecaren txertoak zenbait txertatuk jasandako odolbilduekin harremana zuela baieztatu eta gero. 600 boluntario inguru txertatu dituzte Pfizerren dosiekin, erantzun immunologikoa aztertzeko. Hain zuzen ere, gobernuaren erabakia lau astez atzeratzea ekarri zuen ikerketak, oraindik emaitzak jaso gabe baitzeuden. Emaitzek bi txertoak uztartzea eraginkorra zela baieztatu eta gero ezarri du neurria Espainiako Gobernuak. Espainiako Gobernuaren erabakia EMAk emandako irizpideen aurka doa, Europako agentziak espresuki adierazi baitu AstraZenecaren txertoen pauta bukatzea dela egokiena. Gobernuaren erabakiari baiezkoa eman dio, ordea, Bioetika Batzordeak.

Hain zuzen ere, batzorde hori izango da AstraZenecarekin txertatzea nahi dutenek bete behar duten inprimakia sortzearen arduraduna. Hori hartu nahi dutenek sinatu egin beharko dute AstraZenecaren txertoak eragin dituen odolbilduen kasuak ezagutzen dituztela.


Summary: COVID-19ak hildakoak, datu ofizialen gainetik. OME Osasunaren Mundu Erakundeak jakinarazi duenez, Amerikan 1,5 milioi pertsona hil ziren birusagatik 2020an; Europan, 1,2 milioi. Datu ofizialetan, kopuruak ia erdira murriztuak ziren bi kasuetan.

Birusak joan den urtean utzitako heriotzei buruzko datuak are beltzagoak direla erakutsi du OME Osasunaren Munduko Erakundeak argitaratutako informazioak. Izan ere, jakinarazitako heriotza kopuruak ez du bat egiten datu ofizialetan bilduak direnekin. OMEk esan du Amerikan 1,5 milioi pertsona hil zirela COVID-19agatik 2020an; datu ofizialetan 900.000 dira erregistraturik. Europari dagokionez, berriz, erakundeak adierazi du 1,2 izan zirela gaitzagatik hildakoak; datuetan, muga 600.000 hildakoren bueltan zen kontinente horretan.

Gainera, OMEk argitu du hildakoak oraindik ere gehiago izan direla. Heriotzaren kausa nagusia COVID-19a izan ez den kasuak ere aintzat hartuta, alegia, gaitzarekin zendutako guztiak kontuan izanik, guztira sei edo zortzi milioi pertsona hil dira munduan, erakundearen esanetan. Kontrara, datu ofizialek diote munduan hiru milioi herritar hil direla.


Summary: Migratzaileen egoera salatzeko manifestaziora deitu dute hilaren 29rako. Irundik eta Hendaiatik abiatuko dira manifestazioak, eta Santiago zubian elkartuko dira.

Irungo Harrera Sareak prentsaurrekoa egin du gaur goizean, hilaren 29an migratzaileen egoera salatzeko manifestazioa egingo dutela jakinarazteko. Irundik eta Hendaiatik abiatuko dira protestak, eta Santiago zubian elkartuko dira.

Irungo Harrera Sarea, Cimade, Etorkinekin, Diakite eta Bizi! elkarteek deitu dute manifestazioa, eta hainbat aldarrikapen egingo dituzte. Besteak bestek, migratzaileei egiten zaien harrera salatuko dute. Adierazi dutenez, euskal administrazioko estamentu guztiak «oso rol eskasa» jokatzen ari dira etorkinei harrera egin eta politika horiek arintzeko orduan. «Gizarte politika publiko serio eta arduratsuak aplikatuko balira, erakunde publikoen lehentasuna lirateke egoera zaurgarrian dauden pertsona hauen beharrak. Bide horretan lanean berehala hasteko eskatzen dugu».

Horrez gainera, salatu dute Frantziako agintariek aitzakia gisa erabili dituztela pandemia eta terrorismoaren aurkako alerta kontrol arrazistak egiteko. Erakunde publikoei, udalari, foru aldundiari eta Eusko Jaurlaritzari eskatu die ez «ezkutatzeko»eskumenetan dituzten mugetan, eta behar den tokian lan egiteko Frantziari, Espainiako Estatuari eta Europari politika aldaketa bat eskatzeko.

Azpimarratu dutenez, Europako Batasunak eta estatu kideek ezarritako migrazio politikak arrazistak dira, eta migratzaileen eskubidea diren mugitzeko askatasuna, bide seguruak eta harrera oztopatzea beste helbururik ez dute. «Horrek guztiak eragiten ditu egunero». Salatu dute urtero moldatzen dituztela legeak, migratzera behartuak ikusi diren etorkinen etorkizuna zaildu eta «mingarriago bihurtzeko». Darabilten politikak arrazismoa eta xenofobia hauspotu eta indartu izana kritikatu dute.

«Horregatik guztiagatik egiten dugu deialdi hau. Ezin dugu normalizatu bizitza hobeagoaren bila datozenen sufrimendua, ezin dugu legitimatu jazarpena, heriotza». Irungo eta Hendaiako udaletatik abiatuko dira manifestazioak, 17:00etan, eta bertan parte hartzeko deia egin dute.


Summary: Bruselak atsegin du AEBek enpresentzat nahi duten gutxieneko zerga: %15. "Lehen urrats baten" gisan hartu du Batzordeak, Washingtonekin adostu nahi duen agertoki berria lortzeko bidean

Donald Trumpek minaz bete zuen bidea garbitzeko lanekin aurrera doa Joe Bidenen administrazio berria, eta Europako Batasunarekin atzera kolaborazio estua izateko ezinbestekoa da OCDEn izozturik egon den zergen negoziazioan emaitzak lortzea. Bada, Washingtonek lehen proposamen bat egin du korporazioek gutxieneko sozietate zerga bat pagatu dezaten nazioarteko ekonomia indartsuenetan: %15.

Bruselak «aurrerapauso» gisa hartu du, garbi utzita musika hori atsegin duela; dantza luzea behar duen prozesuan, ordea, baleko lehen urratsa baizik ez dela ere aditzera eman du Europako Batzordeak. Izan ere, estatu bakoitzaren lehiakortasun fiskalarekin lotutako neurri horrez gain, erraldoi teknologikoen salmenten zergena da Bidenekin adostu beharreko gai beroena, Google tasa esan diotena. Esan beharrik ez dago: negoziazioaren bi habe horietan akordioak baleude aurten, oraindik argitzeko dagoen muga zergen auziak ere konpondurik beharko luke.

Batzordeko Ekonomia komisario Paolo Gentilonirentzat, «oso litekeena da» paktu bat lortzea G20aren barruan, betiere AEBek proposatutako %15eko gutxieneko zerga horri dagokionez. Baina, lortuko balitz ere, «lan asko» geratuko litzatekeela gogoratu du, Eurotaldearen bilera bukatu ondoren, Lisboan. AEBetako Altxorrak zehatu du korporazioei %15eko gutxieneko tasa ezartzeko proposamena abiapuntu bat baino ez dela, eta prest dagoela tasa hori handitzeko.

Veneziako goi bilera

AEBen proposamenari ongietorria egin dion lehen estatua Frantzia izan da, Google tasa ezarri zuen lehena. Parisek esan du posible ikusten duela gutxieneko sozietate zerga bat adostea mundu mailan, eta erraldoi digitalentzako gutxieneko tasa bat adostea ere bai, haien salmentak zergapetuz. Negozioa egiten duten herrialdeetan pagatzea da horren helburua, eta ez paradisu fiskaletan, Irlandarena esaterako.

Gauzak horrela, Washigntonek eta Bruselak begiz joa dute G20ko Finantza ministroek Venezian (Italia) egingo duten goi bilera, uztailaren 9an eta 10ean. Itun garrantzitsuak lortzeko agertokia izatea nahiko lukete.


Summary: Hik Hasik 25 ikastaro antolatu ditu, irakasleen zaintza erdigunean jarriz. Uztailaren 5ean, 6an eta 7an egingo dituzte, EHUren Donostiako campusean. Izen ematea zabalik dago Hik Hasiren webgunean.

Iaz pandemiagatik eten bat egin ostean, Hik Hasik aurten berriro antolatu ditu udako topaketa pedagogikoak. Haien berri eman dute gaur goizean Mikel Arrizabalaga Hik Hasi egitasmo pedagogikoko formazio arduradunak, Beñat Amenabar EHU Euskal Herriko Unibertsitateko Hezkuntza, Filosofia eta Antropologia fakultateko dekanoak eta Naiara Gorroño Hik Hasiren topaketetako formatzaileak Donostian egindako agerraldian. COVID-19aren pandemia garaian, irakasleen zaintza erdigunean jarri nahi dute.

Hik Hasik mende laurdena bete duela eta, urte adina ikastaro antolatu ditu udako topaketetarako: 25. Uztailaren 5ean, 6an eta 7an egingo dituzte, EHUren Donostiako campusean. Hik Hasitik eskerrak eman dizkiote EHUri bidelagun izateagatik. Agirrezabalak iragarri duenez, izena emateko aukera zabalik dago ekainaren 15era arte. Hik Hasiren harpidedunek lehentasuna izango dute, baita prezio berezia ere.

Aurtengoa pandemiak markatutako ikasturtea izaki, osasun krisiari erantzuteko ahalegina egingo dute hainbat ikastarotan, Agirrezabalak azaldu duenez. «Aurten errekonozimendu, aitortza eta eskertza berezia egin nahi diegu Euskal Herri luze zabaleko hezitzaileei». Horretarako, zenbait ikastarotan zuzenean nahiz zeharka landuko dute «pandemiak ekarri duen testuingurua»: besteak beste, irakasleen eta hezitzaileen estresari eta antsietateari begiratuko diote, eta meditazioa eta natura uztartuz, «irakasleen zaintza ardatz» izango duen ikastaro bat ere eskainiko dute.

Halere, pandemiarekin zuzeneko loturarik ez duten ikastaroak ere eskainiko dituzte: heriotzaren lanketaz, dislexiaz edo eskoletako kanpo espazioez arituko dira. Gaiei dagokienez, bi ildotako ikastaroak izango dituztela esan du Agirrezabalak: «Gorputzari —irakasleenari nahiz ikasleenari— leku egingo diogu, baina puri-purian dauden beste gai batzuk ere ekarriko ditugu: eskoletako jolastokiei buruzko hausnarketak, jolasaren bidezko heziketa sortzailea edo Pikler-Loczy lan ildoa, esate baterako».

Agirrezabalak azpimarratu duenez, berrikuntzaz beteta etorriko dira aurtengo udako topaketak, ikastaroen ia erdiak berriak izango baitira, eta COVID-19ak eskatzen dituen babes neurrietara egokitu dituzte denak. Gainera, uztailaren 5ean «hausnarketa kolektibo bat» ere egingo dute: «Zaintza esperientziak ezagutuko ditugu, eta datorren ikasturtea ere gogorra izan daitekeela aurreikusirik, ikasturte honetako lezioak, ondo eginak eta hobetu beharrekoak jarriko ditugu mahai gainean».

Hurrengo ikasturterako, lau

Hik Hasi hurrengo ikasturtera begira ere jarrita dago. Agirrezabalaren hitzetan «indartu» egingo dute urte osoko formazio jarraitua, eta ikastaro bat gehiago eskainiko dute: pedagogia sistemikoko formazioa. Horretaz gain, Haur Hezkuntzako hezitzaileentzako graduondoko formazioa eta psikomotrizate erlazionalari buruzkoa ere emango dituzte, aurrez aurre. Komunikazio ez bortitzari buruzko beste ikastaro bat, berriz, online eskainiko dute.


Summary: Bera Bera Kopako finalerdietarako sailkatu da. Irabazi egin dio Malagari (31-28), final-laurdenetan, eta Elx izango du kontrario bihar.

Super Amara Bera Berak Espainiako Kopako finalerdiak jokatuko ditu bihar Elxen aurka. Horretarako aukera irabazi du gaur, Malagari final-laurdenetan irabazita (31-28), Telden. Parekatua izan da partida, eta azken zortzi minutuetan erabaki da, Donostiako taldeak 7-4ko partziala egin diolako aurkariari.

Lehen zatian, larri antzean ibili da Imanol Alvarezen taldea. Jokoan ez horrenbeste, baina bai emaitzan. Izan ere, bitan izan da hiru gol atzetik. Malagak ezarri du erritmoa eta jokomoldea, eta Silvia Arderius erdikoaren trebeziarekin eta eraginkortasunarekin arazo franko eragin dizkio Bera Berari. Bizi jokatzea da Donostiako taldearen bereizgarria, eta gola sartzen ziotenean bakarrik lortu du baliatzea. Bestela, eraso estatikoan, sei seiren aurka, ez da eroso ibili, Mariane Fernandes izan ezik. Brasildarrak bost lau sartu ditu lehen zatian. Arazoa, dena dela, atzean zeukan Bera Berak, baina oztopoak oztopo, gol bat atzetik joan da atsedenaldira (13-14).

Bigarren zatia hasi eta segituan lortu du Bera Berak aurretik jartzea lehendabizikoz (15-14). Bi golen aldea ere izan du 40. minutuan, baita hirukoa ere handik bi minutura (20-17). Emaitza alde jartze horretan, erabakigarriak izan dira Adriana Cardosok elkarren segidan sarturiko hiru penaltia; baita atzetik aurrera erasoan azkar jokatzen segitzea ere, lehen zatian bezala, Malagak erasotik defentsarako bidean egin dituen jokalari aldaketak baliatuz. Bera Berak defentsa bizitu egin du, eta aurkaria lotzeko bideak txandakatu ere bai, Arderiusi buruz buruko zaintza ere egin baitio Esther Arrojeriak, tarteka. Baina oso ona da Bera Berako jokalari ohia, eta lortu du taldekideak jokoan berriz sartzea. 23na berdinduta heldu dira azkeneko hamabi minutuetara. Azkeneko berdintzea 24nakoa izan da, eta, hortik aurrera, Bera Bera nagusitu da. Malagak erasoan pare bat baloi une garrantzitsutan galtzeak ere lagundu du, eta garaipenak ez dio ihes egin Bera Berari.

Donostiarren artean golegilerik onena Fernandes izan da, zazpi gol sartuta. Partidako jokalaririk onenaren saria ere hari eman diote, Arderiusek gol bat gehiago sartu badu ere. Horrenbestez, Kopako azkeneko txapelduna kaleratu dute, eta kirol mendekua hartu ere bai. Izan ere, Superkopan espainiarrek irabazi zieten. Ligan, aldiz, Euskal Herriko taldea nagusitu da, eta zazpigarren titulua eskuratu. Hain zuzen, asteburu honetan Kopa irabazten badu, zazpigarrena izango du, Superkopak hainbeste.


Madarikazioa apurtu du Nizzolok

Summary: Madarikazioa apurtu du Nizzolok. Aurrenekoz irabazi du esprinter italiarrak Giroan, 11 aldiz bigarren izan eta gero. Hautagaiek atseden hartu dute, Zoncolanen bukatuko den etaparen bezperan.

Aspalditik bilatutako saria lortu du Giacomo Nizzolok (Qhubeka), Italiako Giroko 13. etapa irabazita, Veronan. Italiarra zortzigarrenez ari da lehiatzen lasterketa, eta, 11 aldiz bigarren izan ostean, garaipen preziatua lortu du gaur; esprintean, nola ez. Mamirik gabeko etapa laua izan da, baina Nizzolok betirako gordeko du oroimenean. Haren ametsa zapuztear izan da Edoardo Affini (Jumbo Visma), azken uneko eraso indartsu batekin, eta soilik esprinter italiarrak aurreratu ahal izan du. Affiniren atzetik, Peter Sagan (Bora) sartu da. Sailkapen nagusian ez da aldaketarik izan; Egan Bernal (Ineos) iritsiko da maglia arrosarekin bihar Zoncolanen bukatuko den etapa handira.

Simon Pellaud (Androni), Umberto Marengo (Bardiani) eta Samuele Rivi (Eolo) saiatu dira ihesean loria bilatzen. Hirugarrenez izan dira elkarrekin, tropelari aurrea hartuta. Pellaudek eta Marengok, berriz, bosgarren ihesaldia zuten bata bestearen ondoan. Haatik, ez dute elkar ondo hartu: lehenik, Pellaud saiatu da hirukotea apurtzen, helmugarako oraindik 130 kilometro gelditzen zirela, eta, gero, Rivik egin du eraso, 55 kilometro falta zirela.

Batera iraun dute, ordea, zazpi kilometro falta zirelarik tropelak irentsi dituen arte. Amaiera prestatzeko lanari ekin diote orduan azkarrenen taldeek. Azken hiru kilometroak zuzen-zuzenak ziren; beraz, bermatua zirudien esprintak. Affini handia egitear izan da, baina ziztu batean gainditu du Nizzolok.

Gaurko barealdiaren ostean, etapa erabakigarria jokatuko da bihar, Cittadella eta Zoncolan mendiaren artean. 205 kilometroko saio luzea izango da, eta, lehen 130 kilometroetan, laugarren mailako koska bat izango da oztopo bakarra. Ordea, gero bigarren mailako Rest igoko dute (10,5 kilometro eta %5,9eko pendiza), eta bukaeran, Zoncolan beldurgarria.

Zazpigarrenez bukatuko da Giroko etapa bat mendate horretan. Sutriotik hasita egingo da igoera; hala, txirrindulariek 14 kilometro eta %8,5eko pendiza duen horma topatuko dute. Bereziki gogorrak dira azken hiru kilometroak: %13koa da batez besteko pendiza, eta %20tik gorako zatiak daude. Lidergoan ondo sendotuta iritsiko da Bernal: 45 segundora du Aleksandr Vlasov (Astana), 1.12ra Damiano Caruso (Bahrain), 1.17ra Hugh Carthy (Education) eta 1.22ra Simon Yates (Bike Exchange).

Andre Greipelek esprintean irabazi du Andaluziako Itzuliko laugarren etapa, Alvaro Hodeg (Deceuninck) eta Mads Pedersenen (Trek) aurretik. Zazpigarren izan da Enrique Sanz (Kern Pharma). Miguel Angel Lopezek (Movistar) jarraitzen du lehen postuan. Burgosko itzulian, berriz, Anastasiia Chursina (Ale) izan da bigarren etapako garailea. 1.11 atera dio Alice Barnes (Canyon) buru izan duen tropelari. Euskal herritarrik ez da sartu hamar onenen artean. Alta, bosgarren egin du Bizkaia-Durangoko Sandra Alonsok. Elise Chabbey (Canyon) jarri da lider.


Summary: Mobilizazioa eginen dute maiatzaren 29an Baionan, murgiltze ereduaren alde. Frantziako Konstituzio Kontseiluaren erabakia salatu eta euskarazko irakaskuntza defendatzen segitzeko borondatea erakutsi dute Ipar Euskal Herriko hautetsiek eta euskalgintzako eragileek

Prentsaurrekoa egin dute gaur arratsaldean Euskararen Erakunde Publikoa osatzen duten instituzioetako ordezkariek, Ipar Euskal Herriko hautetsi nagusiek eta Euskalgintzako eragileek hizkuntza gutxituen legearen kontra Frantziako Konstituzio Kontseiluak hartutako erabakia salatzeko. Hitz gogorrak izan dituzte Frantziako Gobernuaren kontra eta Konstitzio Kontseiluaren kontra: «eskandalu bat da, jakobinoa da eta ideologikoa da». Mobilizazioa deitu dute maiatzaren 29rako, 16:00tan, Baionan.

Ebazpenak sortzen duen «insekuritatea» azpimarratu dute, baina Frantziako Gobernuaren gainean jarri dute etorkizunean gertatuko denaren ardura. Hau da, gobernuari dagokiola erabakitzea zer egin itunpeko eskolen kontratuekin. «Konstituzio Kontseiluak legearen artikulu baten kontra egin du, baina koadro orokorra ez du aldatzen», adierazi du Max Brisson Errepublikanoetako senatariak. Haatik, duda agertu dute heldu den ikasturtean eskola publikoan hasitako euskarazko irakaskuntza elebakarreko esperimentazioek segitzen ahalko duten.

Marie Andree Ouret Biga Bai guraso elkarteko lehendakariaren hitzetan hezkuntza sistema oso bat da «zalantzan» ezarria dena. Insekuritatea aipatu du Peio Jorajuria Seaskako lehendakariak. «Uste genuen lege hori aitzin-urratsa izanen zela, baina Seaskan usatuak gara insekuritatean aritzera. Badu 50 urte insekuritatean ari garela», adierazi du. «Lortu behar dugu hizkuntza ez oztopatzea erabaki horrekin». Orain arteko lanean segituko dutela erran du, eta heldu den ikasturtean Bardozeko ikastola irekiko dutela. «Orain arte, mobilizazioak antolatu ditugu eta orain ere horrela segituko dugu».

Murgiltze ereduaren defentsa

Banan bana hartu dute hitza hautetsiek Frantziako Konstituzio Kontseiluaren ebazpena salatu eta euskarazko irakaskuntza murgiltze ereduaren bidez eskaintzea defendatzeko. «Erabaki hau biziki arriskutsua da, kolpe gogorra da», adierazi du Antton Kurutxarri EEPko lehendakariak. Terminologia zehaztu du: «hauek ez dira tokiko edo eskualdeko hizkuntzak, hizkuntza gutxituak dira. Ahulen kontra indarra erakusten dute». EEPko lau kideetatik hiru elkartu dira gaur. «Ez dugu gehiago ulertzen zer egin behar dugun EEPn. Nola lan egin dezakegu erabaki honekin? Nora goaz? Galdera hauei erantzun behar diegu».

Max Brisson Errepublikanoetako diputatuaren hitzetan «helegitea ezarri duten diputatuek dute ardura osoa». Zehaztu du beraiek eman diotela «kolpe hau eskualde hizkuntzei». Helegitea Hezkuntza ministerioaren kabinetetik pilotatua izan dela berretsi du. «Horiek denek dute ardura». Urteetan tentsioak apaldu eta baretasunean oinarritutako politikak garatzen saiatzen direla erran du, zatiketak gaindituz. «Probokazio bat da. Euskal Herriak, bere hautetsien bidez, ez du halakorik onartzen» Murgiltze eredua ezinbestekoa dela erran du. «Modu batera edo bestera lortuko dugu murgiltze ereduaren garapena, itunpeko eskoletan eta eskola publikoetan». EEPren baitako hizkuntza politika partekatua kolokan dagoela erran du. «Maskarada honekin segituko ote dugu?»

Prozesu politiko baten bukaera dela erran du Mathieu Berge Akitania Berria eskualdeko hautetsiak. «Badu bi urte Frantziako Gobernua hizkuntza gutxituen kontra ari dela». Hezkuntza ministerioak azken urteetan izan duen jarrera salatu du, baita Emmanuel Macron Frantziako presidenteak legea promulgatzeko «azken unerarte» itxaron izana. «Nazionalismo jakobinoa» salatu du. «Mobilizatuak geldituko gara, lanean segituko dugu. Heldu den ikasturtean murgiltze ereduko klase gehiago ditugu irekitzeko». Alain Hiriart Hiriburuko auzapezaren iritziz, «gure oinarrizko eskubideen kontrako eraso bat da». Duela 60 urte ikastolak sortu zirenean baino «egoera okerragoa» dela erran du.


Rezusta, finalerdietara

Summary: Rezusta, finalerdietara. Bergarako atzelariak ez dio aukerarik eman Elezkano II.ari, eta 22-8 irabazi dio Buruz Buruko Txapelketako final-laurdenetan

Beñat Rezustak buruz buruko finalerdiak jokatuko ditu bigarrenez, azkenekoz halakorik egin eta lau urte gerora. Bergarako (Gipuzkoa) atzelariak nagusitasun osoz irabazi dio gaur Danel Elezkanori, Idiazabalen (Gipuzkoa), final-laurdenetako lehen partidan: 22-8. Rezustak Mikel Urrutikoetxea edo Iñaki Artola izango du aurkari finalerdietan. Baikoko bi pilotariak igandean ariko dira, Bilbon.

Erakustaldia eman du Rezustak, eta ez dio aukerarik eman Elezkano II.ari. Hankapean ibili du une oro. Dena egin du era ikusgarrian: pilota jo; gurutzatu; eta tantoa amaitu, dejadaz, horma-bikoz eta boleaz. Hamabost egin ditu guztira. Erne harekin. Sasoiz eta konfiantzaz lepo dago.

Bihar beste finalerdia geratuko da zehaztuta. Final-laurdenetako bi lehia jokatuko dituzte Donostian (17:30, ETB1): Jose Javier Zabaleta, Dario Gomezen aurka; eta, Joseba Ezkurdia, Jokin Altunaren kontra. Irabazleak elkarren aurka ariko dira.


Summary: Auzitegiek hizkuntz politikan esku hartzea salatu dute Bilbon. Paul Bilbao Kontseiluko lehendakariak azpimarratu du botere judizialak hizkuntz politikaren eskumena beretzat hartu nahi duela.

Euskalgintzaren Kontseiluak deituta, 200 bat lagunek elkarretaratzea egin dute gaur 11:00etan Bilbon, Euskal Autonomia Erkidegoko Justizia Auzitegi Nagusiaren parean. Euskaraz bizitzearen alde, batuz. Eskubide murrizketarik ez! lelopean egin dute. Hasieran batean, auzitegi horrek Irungo Udaltzaingoaren (Gipuzkoa) lan deialdian euskara eskakizuna «diskriminatzailetzat» jo duela salatzeko deitua zegoen elkarretaratzea, baina atzo Frantziako Konstituzio Kontseiluak eman zuen ebazpenaren ondoren, botere judizialak hizkuntz politikan esku hartu nahi duela salatzeko protesta bilakatu da.

Paul Bilbao Kontseiluko lehendakariak azaldu du Irungoa ez dela gertaera bakan bat, eta gaineratu du azkenaldian hainbat auzitegitan ari direla euskaldunen hizkuntz eskubideak murrizteko ahaleginean. «Nafarroan izugarria da auzitegia hainbat udaletako plantilla organikoekin egiten ari dena. [Espainiako] Auzitegi Gorena behin eta berriro ari da hizkuntza gutxituak lehenesten dituzten erabakiak baliogabetzen». Esan du horren guztiaren atzean botere judizialak hizkuntz politika egiteko hartu duen joera bat dagoela, eta hizkuntz politikaren eskumena eurentzat hartzeko nahia salatu du: «Epaileen eta jurisprudentziaren bidez, legeen interpretazio are eta murritzagoa ari dira egiten, hizkuntz politikaren eskumena eurentzat hartzeko. Eskandaluzkoa da, eta atzo ikusi genuen kolpe horiek euskararen lurralde osoan ari direla gertatzen».

Euskaraz bizitzeko eskubideari galga jarri nahi zaiola esan du Bilbaok. «Euskaraz egin nahi dugu, eskubide bat delako, gure eskubide bat, eta horrek batu gaitu: euskaraz bizitzearen alde egoteak», esan du. Irungo kasuan epaia politikoa izan dela azaldu du: «Lehenik, epaia idatzi zuten, eta, gero, jurisprudentzia hautatu zuten, eta tokiko erakundeei eskumenak kendu dizkiete. Epaiak oso argi esaten du badagoela edozeren gainean dagoen printzipioa: herritarrei gaztelera ezagutzeko ezartzen zaigun derrigortasuna. Antza, hori nahikoa da eskubideen aldeko edozer neurri hartzeko. Gauza bera gertatu zen atzo Konstituzio Kontseiluak atzo hartutako erabakiarekin».

Bilbaok gogorarazi du tokiko erakundeei dagokiela hizkuntz politikaren eskumena eta salatu du auzitegiak gai horretan esku hartu nahi izatea: «Badirudi orain auzitegiak erabaki behar duela zein lanpostuk behar duen hizkuntzaren derrigorrezko eskakizuna, edo udaltzainak binaka joan behar duten, edo hirunaka, eta horien artean zeinek izan behar duen euskararen ezagutza».

Batera erantzuteko deia

Azkenik, eraso horiei guztiei batera erantzuteko deia egin du Bilbaok.«Batzea eta batasunetik erantzutea nahitaezkoa dugu. Kezkatuta gaude, oso, auzitegietatik datozen erabakiekin, izan ditzaketen ondorioekin. Horregatik erabaki genuen ahalik eta bizkorrena gaurko elkarretaratzea antolatzea. Berehalako erantzun sozialaren beharra ikusi genuen», azaldu du. Baina horrez gain, «inboluzioari» aurre egiteko erronka zehaztea eta ados jartzea dela gaineratu du. «Ezin dugu etsipenetik jardun, epaia besterik gabe onartu. Lan egin behar dugu, denok batera».

Bilbaok azaldu du Kontseilua azken hilabeteetan etorkizunari begirako bat lanketa bat ari dela egiten eragile askorekin, eta datozen egunetan plazaratuko duela. «Horrelako epaiak ahalbidetzen dituzten ahuleziak zeintzuk diren aurkitu behar ditugu», esan du. Eta estrategia bateratu baten beharraz ohartarazi du: «Eragile politiko, sindikal eta sozialek oinarrizko adostasun batera ailegatu behar dugu horrelako bidegabekeriei aurre egiteko». Bilkuran zeuden eragileak horretara deitu ditu, eta Kontseiluak konpromisoa hartu du lehen proposamen bat egiteko. «Ezin gara hurrengo epaiaren zain egon. Ekimena hartu behar dugu, eta Kontseiluak erantzukizunez jokatu nahi du». Izan ere, Bilbaoren ustez, auzitegietatik berri txar gehiago iritsiko dira, eta, horiei aurre egiteko, gaur zortzi Baionan murgiltze ereduaren alde egingo den mobilizazioan parte hartzera deitu du.


Summary: Bi hildako eta zenbait zauritu iluntzean Armiñonen izandako auto istripu batean. Istripua atzo iluntzean izan zen. Sei lagun furgoneta batean zihoazen, AP-1 errepidean, Espainia aldera. Ibilgailua errailetik atera, eta irauli egin zen.

Bi pertsona zendu ziren atzo iluntzean izandako auto istripu batean. Sei lagun furgoneta batean zihoazen, AP-1 errepidean, Burgos aldera (Espainia). Ibilgailua errailetik atera, eta irauli egin da Armiñondik hurbil (Araba). Furgonetan ziren bi lagun hil dira, eta beste laurak zauritu egin dira. Eusko Jaurlaritzako Segurtasun Sailak eman du ezbeharraren berri. Zehaztu dutenez, istripua gertatu ondoren, Ertzaintza eta osasun larrialdietako zenbait langile ezbeharra izandako lekura joan ziren.


Summary: Positiboen ehunekoa %4,1 da Hego Euskal Herrian. Osasunbideak eta Osakidetzak 10.500 proba egin dituzte COVID-19a atzemateko, eta 427 kutsatu zenbatu. Hegoaldeko ZIUetan 142 lagun daude birusarekin erietxeratuta.

Egun bakarrean zenbatutako positibo kopuruak laugarren egunez jarraian gainditu du 400 kasuren langa. Zehazki, beste 430 kasu positibo atzeman zituzten ostiraleko testetan. Guztira, 10.481 diagnostiko proba egin ziren Hegoaldean, eta, beraz, %4,1 izan zen positiboen portzentajea. Hain zuzen ere, OME Osasunaren Munduko Erakundeak gehienezko mugarritzat ezarria duen langatik behitikoa da, beste behin. Erakundeak %5ean du zehaztua muga. Osakidetzak egindakoetan %4,4 da datua; Osasunbideak egindakoetan, %2,7.

Hegoaldeko lurraldeak banan-banan aztertuta, Bizkaian 221 positibo atzeman dira ostiralean; Gipuzkoan, 101; Nafarroan, 57, eta Araban 36.

Ospitaleei begira, Eusko Jaurlaritzako Osasun Sailak eta Nafarroako Gobernuko Osasun Departamentuak jakinarazi dute atzo 46 lagun erietxeratu zituztela COVID-19aren sintomak larriagotuta. Gainera, zehaztu dute oraintxe bertan 142 lagun direla ZIU zainketa intentsiboetako unitateetan, bezperan baino bost gutxiago. Zehazki, apirilaren 9tik erregistratutako kopururik apalena da hori. Maiatza hasi zenetik, unitate horietan ospitaleraturik direnen kurba ia etenik gabeko beherako maldan da Hego Euskal Herrian.


Summary: Migratzaile bat hil da Bidasoa ibaian ustez itota, Irunen. Irungo Harrera Sareak jakinarazi duenez, bi migratzailek uretara salto egin dute, eta hilik aurkitu dute horietako bat. Elkarretaratzera deitu dute biharko.

Eusko Jaurlaritzako Segurtasun Sailak emandako datuen arabera, Santiago Aurrera irlan aurkitu dute gorpua, ibaian barrena zihoazen kayakista batzuek,11:00 aldera. Irungo Harrera Sareak zehaztu du zendu den pertsona hori migratzaile bat dela. Gainera, sarekoek emandako informazioaren arabera, beste migratzaile batek ere salto egin du uretara. Bigarren hori bizirik erreskatatu dute, gorpua aurkitu duten ibai ertz berean. 16 urteko gazte bat da. Sarekoen esanetan, uretara salto egin duten pertsona horiek igerian Hendaiara iristea zuten helburu.

Irungo Harrera Sareak elkarretaratze batera deitu du biharko; gorpua agertu den lekuaren inguruan eginen dute,11:30ean. Sarekoek galdegin dute heriotza ez dadila uler «migrazioaren sinonimotzat». Gainera, instituzioei eskatu diete «migrazioaren eta egin beharreko harreraren erantzukizuna» beren gain har dezatela. Adierazi dutenez, nahi dute «eskubideak sistematikoki urratzen dituzten muga horiei irtenbidea aurkitzeko» urratsak egin ditzatela.


Summary: ELAk ez du onartu H&Mren akordioa, eta greba mugagabeari eutsi dio. UGT eta CCOO sindikatuek ituna egin dute arropa konpaniarekin, 920 langile kaleratzeko edo haien lanaldiak txikitzeko.

Espainiako sindikatuek atzo H&M multinazionalarekin lortutako akordioaren ostean, ELAk greba mugagabearekin jarraitzea erabaki du, «enpleguak galtzearen aurka». Donostiako COS H&M dendako emakume langileak lanuzte mugagabean daude maiatz hasieratik, eta enpleguei eusteko protestan jarraituko dute, beraz, Madrilen ituna egin duten arren. ELAk salatu du enpresak aurkeztutako espedientea ez datorrela bat krisi ekonomikoarekin. «Alderantziz: H&M enpresa, oro har, errentagarria da, 2019an ia 22.000 milioi euro fakturatu eta 1.270 milioiko irabaziak izan baitzituen».

CCOOk eta UGTk arropa konpainiaren kaleratzeei oniritzia ematea erabaki zuten, atzo, kalte ordainak adostu ondoren. Espainian, Katalunian eta Euskal Herrian, 1.066ko lantaldea 349ko bihurtzeko erregulazioa dauka mahai gainean H&Mk. UGTk esan du kaleratze kolektiboa borondatezko irteeren bidez egingo dela, pizgarriak lagunduta.

ELAk uste du enpresak aurkeztutako argudioak balekotzat jo dituztela Espainiako sindikatuek; «argudio horien arabera, estatu osoan 920 langile kaleratuko dituzte erabat edo partzialki, eta horietatik 47 Hego Euskal Herrian». Sinatzaileek enpresaren argudioak ontzat emanda ondoren, «etorkizuneko kaleratzeei ateak ireki» dizkiete, ELAren arabera. «Horregatik, borroka sindikalean jarraituko dugu, bai eta borroka juridikoan ere, enplegua defendatzeko eta enpleguaren prekarizazioa ez ahalbidetzeko».

Arropa denden geroa

Donostiako COS H&Mren itxierak eragingo dituen kaleratzeaz gain, Nafarroan ere eragina izango du Suediako konpainiaren enplegu murrizketak. Itaroa (Iruñea) merkataritza zentroan dagoen saltokiko hiru langileri %20 murriztuko diete lanaldia: 30 ordutik 24ra jaitsiko zaie; beste hainbeste gertatuko zaie La Morea zentroko dendako beste bi langileri. Kaleratze ez legezkotzat konpentsatuko dira galdutako orduak, UGTren arabera. Hego Euskal Herrian, guztira, zortzi dendari eragingo die H&Mren berregituraketak, eta 229 langilek dihardute horietan. Enplegua galtzeko bidean dauden langileak edo lanaldia murrizteko arriskuan daudenak 47 dira.

H&M kateak egingo duen kaleratze kolektiboa ez da kasu bakarra sektoreak. Aitzitik, Internet sareko salmentak asko igo dira azken urteetan, eta, pandemiak bultzatuta, komertzio elektronikoak aurrera auso handia eman du azken urtean. Inditex erraldoiak, esaterako, saltoki ugari ixteko plan bat martxan jarri du, sare bidezko salmentak hauspotzearekin batera. Euskal Herrian, ia 80 dira enplegua arriskuan dutenak Inditexeko dendetan. 2022rako, salmenten %25 sarean egiteko plana bete nahi du Amancio Ortegaren konpainiak, eta dendak ixteko azeleragailuari sakatu dio. Azkenak, adibidez, Eibarko Stradivarius eta Garberako (Donostia) Zara Home dira.


Bera Bera Kopako finaletik kanpo

Summary: Bera Bera Kopako finaletik kanpo. Donostiako taldeak ezin izan du bere jokoa egin, eta 26-28 galdu du finalerdietan Elxen kontra.

Bera Berak ezingo egindako denboraldi aparta biribildu. Liga irabazi eta gero, Espainiako Kopatik kanpo geratu da finalerdietan, Elxen kontra galdu eta gero: 26-28. Aurreko sasoiko Kopako borrero bera izan du Imanol Alvarezen taldeak. Orduan bezala, Herrialde Katalanetako taldeak ez dio utzi ohikoa duen jokoa egiten utzi Bera Berari. Apenas izan du kontraerasora ateratzeko aukerarik, eta geldikako erasoan ez du argitasunik izan. Atzo finalerdietako partidan zazpi gol egin zituen Mariane Fernandezek, bakarra egin du, adibidez. Gainera, donostiarrek hamasei baloi galdu dituzte.

Azaroaren 1etik partidarik galdu gabe zen Bera Bera, eta unerik txarrenean jaso du porrota. Dena den, ondo hasi dute neurketa donostiarrak: 6-3 jarri baitira aurretik. Baina ordutik aurrera gauzak okertzen zaizkio Bera Berari. Bost minutu egin ditu golik sartu gabe, eta Elx partida nahi zuen lekura bideratzen hasi da. Herenegun Malagaren kontra Silvia Arderiusekin gertatu bezala, taldeko jokalari ohi bat amesgaizto izan zen Bera Berarentzat. Ana Isabel Martinez. Denboraldi amaieran hartuko du erretiroa, eta partida ikusgarria jokatu du. Nahi bezala gidatu du bere taldea, eta zortzi gol egin ditu. Harekin batera erabakigarriak izan da Nicole Morales atezainaren geldituak eta Gabriela Bitoloren golak.

Atsedenaldian 16-18 zen atzetik Bera Bera. Baina final-laurdenetan ez bezala, bigarren zatian ezin izan dio buelta eman. Partida handia egiten segitu du defentsan Elxek, Imanol Alvarezen taldeari korrika egiteko aukerarik eman gabe, eta ondo kudeatu du bizpahiru goleko errenta. Gainera, defentsan Bera Bera ez da ohi bezain sendo aritu. Duela hiru aste ligan Elxek 20 gol egin zizkion, gaur zortzi gehiago.

Renata Arruda atera zen aulkitik, eta haren geldituek bizirik mantendu dute Bera Bera. Baina baloi galerek eta erasoan ez asmatzeak kondenatu dute. Hainbat ahalegin eta gero, gainera, Elxek lau golen errenta lortu zuen. Azken minutuetan arriskatu egin behar zuen ezinbestean Imanol Alvarezek erasoan, atezaina kendu eta zazpi jokalarirekin jokatuz. Baina alferrik izan zen.


Zortea baino gehiago, lanaren ordaina

Summary: Zortea baino gehiago, lanaren ordaina. Lorenzo Fortunatok irabazi du Zoncolango maldetan, Italiko Giroan; Profesionaletako lehen garaipena du. Egan Bernalek lasterketako lidergoa sendotu du; Simon Yates, bigarren.

Epai kaskarra egin dio izenak. Lorenzo Fortunatok (Eolo-Kometa) irabazi du Italiako Giroko hamalaugarren etapa, eguneko ihesaldian sartu eta hura amaieraraino eramanda. Fortunatik gutxi izan du garaipenak; kilometro luzeetan ondutako lanak eraman du Zoncolango maldetan lasterketaren buruan egotera, eta azken kilometroetan amorerik eman ez izanak ahalbidetu dio helmugan besoak altxatzea. Zortedun baino, langile aritu da. Gorriz markatutako eguna zen Giroan, Italiako mendate mitiko eta gogorrenetariko batean amaitzen zelako etapa. Bisitariek jo mugan zuten Zoncolan, eta zer esanik ez italiarrek. Eolo taldeak agerian utzi du hori; gonbidatuta heldu da Girora, lehendabiziko aldiz, eta, galtzekorik gabe, apustu egin du, ihesaldian sartuta. Ondo atera zaio; %27ko maldak heldu aurretik bideratu dute emaitza ona, eta kokapenari zukua atera diote gero. Hamalau etapetatik zazpitan, eguneko ihesaldiko kide bat izan da garaile. Gaur, bere ibilbide profesionaleko estreinakoa lortu du Lorenzo Fortunatok. Haren atzetik sailkatu dira Jan Tratnik, 26 segundura, (Bahrein) eta Alessandro Covi (UAE), minutu batera. Eguneko ihesaldian 11 lagun pilatu dira, eta zortzi geratu dira Zoncolanen gora hasterako. Tartean ziren Sam Bennet (Deceuninck) eta Bauke Mollema (Trek-Segrafedo). Pixkanaka aletu da multzoa, eta bi lagun geratu dira azkenerako. Fortunato, eta Tratnik. Italiarrak piztu du txinparta, maldan gora, eta esloveniarrak eman dio segida. Haiek biak bakarrik geratu ostean, gorputza behartuta, pixkanaka aldea atera du Fortunatok, garaipena eskuratzeraino. Ausart jokatzearen saria Etapako lehen postuetan txirrindulariak helmugara bidean zirela, sailkapen nagusirako lehian makineria martxan jarri du Ineos-Grenadiersek. Gianni Moscon, Jonathan Castroviejo eta Jonathan Narvaez uztarri berean lotu, eta tropelari tiraka jarri da taldea. Helburu argia zuten; Egan Bernalek lidergoa indartzea. Taldeak bidea zabaldu du, eta kolonbiarrak errematatu du. Haien segidan izan dira Simon Yates (Bike Exchange), Hugh Carty (Education First), Alexander Vlasov (Astana) eta enparauak. Helmugarako kilometro bat falta zela, Yatesek egin du erasora. Britainia Handikoa makal aritu da orain artean, eta behar zuen arriskatu, baldin eta sailkapen nagusian ondo kokatu nahi bazuen. Multzoko denak utzi ditu atzean, liderra izan ezik. Bernalek ondo heldu dio Yatesi, eta ez dio tarterik utzi. Carthy eta Carusok ezin izan diete neurria hartu. Bien bitartean, Remco Evenepoel sufrikario betean zen Zoncolanen. Beste koska bat egin du atzera; jada, flandiarrak ez du zer eginik sailkapen nagusian. Yatesek, berriz, behetik gora egin du, orain arteko ezkutalditik aterata, eta ausart jokatzeak saria eman dio etapa amaieran. Bigarren dago sailkapen nagusian. Haren aurretik, mailarik onena erakusten ari da Bernal. Kolonbiarrak atzean utzi du Yates, maldan gora, eta elastiko arrosa lotzeko beste erakustaldi bat eskaini du Zoncolanen. Jardunaldiek aurrera, geroz eta bideratuagoa du garaipena. Lehen postuan sendo da Bernal; Yates du orain atzetik (1.33ra), eta Caruso da hirugarren (1.51ra). Vlasov laugarrena 1.57ra dago. Bihar hamabosgarren etapa jokatuko da, Zoncolango bi bizkorrenen herrialdeetan barrena. Italiako Giroak kiku bat egingo du Eslovenian, eta, hasi bezala, Italian amaitu. Txirrindulariek 147 kilometro osatu beharko dituzte, Grado eta Gorizia artean. Etapa ehiztarientzat aukerakoa da.


Summary: Urkullu: «Erabakia kolpe gogorra da Iparraldean euskararen erabilera normalizatzeko». Eusko Jaurlaritzako lehendakariak bat egin du ebazpenaren ondorioz Euskal Herri osoan milaka lagunek agertu duten «kezka eta frustrazio» sentimenduekin.

Frantziako Konstituzio Kontseiluak hizkuntza gutxituen legearen harira emandako ebazpenak erreakzioak sortu ditu gaur ere. Bere iritzia azaldu du gaur Iñigo Urkullu Eusko Jaurlaritzako lehendakariak, Twitterren idatzitako hainbat txiotan.

Besteak beste, Urkulluk adierazi du erabakia «kolpe gogorra» dela Iparraldean euskararen erabilera normalizatzeko eta berreskuratzeko. Hala izanik, gaineratu du Eusko Jaurlaritza bat datorrela Iparraldeko erakundeek eta hainbat herritarrek agertu duten kezka eta frustrazio sentimenduekin. «Europako Eskualde edo Hizkuntza Gutxituen Itunak, Frantziako Asanblea Nazionalak sinatu zuenak, euskara bezalako hizkuntzak aniztasunaren eta kultur aberastasunaren espresio direla eta babestuak izan behar direla dio», gogorarazi du Jaurlaritzako lehendakariak. Ildo horretan, hizkuntza horien ezagutza eta erabilera sustatzeak «Europako herrien aniztasunaren aitorpenean eta errespetuan sakontzea» dakarrela azpimarratu du.


Summary: Erabakitzeko eskubidearen aldeko 60 sinadura bilketa egin dituzte. Gure Esku-k sustatuta, askotariko jarduerak izan dira tokian toki, erreferendumaren alde.

Gure Esku-k, hainbat eragile biltzen dituen Hamaika Gara mugimenduaren bitartez, estatus politikoa erreferendum bidez erabakitzeko eskubidearen aldeko 60 deialdi antolatu ditu gaur Euskal Herriko hainbat hiri, herri eta auzotan, Indarrak batzeko garaia da, Elkar zainduz, ekin lelopean. Sinadura bilketak egin dituzte, eta horrekin batera, baita askotariko ekintzak ere, hala nola Hamaika Gara abestiaren dantza kolektiboak edota Altxa! ekitaldiaren proiekzioak. Antolatzaileen arabera, baliagarria izan da erabakitzeko eskubidearen aldeko mugimendua kalera ateratzeko berriz, eta horren inguruko parte hartzea sustatzeko.

Bilbon, esaterako, hamahiru auzotan egin dituzte deialdiak, eguerdi aldera, eta balorazioa «oso positiboa» izan da, Miriam Campos Bilboko Gure Esku-ko kideak azaldu duenez; besteak beste, mugimenduari ikusgarritasuna ematea lortu dutelako: «Berreskuratu ditugu giza katea egin zen garaiko sare batzuk, eta merezi izan du kalera ateratzeak, modu horretan jendeak gehiago ikusten gaituelako: hurbiltzen da, galdetzen du, sinatzen du». Dantzaren erronkarekin «asmatu» egin dutela ere nabarmendu du, eta modu egokia izan dela gazteengana iristeko: «Gazte askok beren erronka propio gisa hartu dute, eta dantza egin den auzo gehienetan gazteek antolatu dute».

Gasteizen ere hainbat taldetan jarri dira hiriaren erdigunean, eta «espero baino sinadura gehiago» lortu dituzte, Gotzon Berganzo Gasteizko Gure Esku-ko kideak jakinarazi duenez; arratsaldean dantza egin dute, eta 50 bat lagun batu dira. Berganzok ere kalera ateratzeko beharra azpimarratu du: «Garrantzitsua da presentzia izatea; jendeak ikus gaitzala».

Manifestuaren sinaduren bitartez, Euskal Herriko hiru esparru administratiboetako erakundeak «interpelatu» nahi dituzte, Berganzok azaldu duen moduan: «Helburua da haiek bultza dezatela erreferenduma, haiek dituztelako tresna egokiak hori gauzatzeko; guk aldarrikatu egiten dugu, besterik ez». Euskal Herriko lurralde guztiek erritmo berberak ez dituztela ulertuta, sinadurak Eusko Legebiltzarrean, Nafarroako Parlamentuan eta Euskal Hirigune Elkargoan une ezberdinetan aurkeztea aurreikusten dute.

Pandemiak bete-betean zipriztindu du Hamaika Gara egitasmoa; izan ere, manifestua eta sinadura bilketa iazko martxoaren 11n aurkeztu zituzten, eta handik hiru egunera ezarri zuten itxialdia Hego Euskal Herrian. Prozesua azaroan jarri zuten martxan berriro, eta gutxika berraktibatzea lortzen ari direla uste dute. «Kostatu zaigu kalera ateratzea, kristoren erronka izan da, baina pentsatzen dugu lortu dugula oinarria jartzea aurrera jarraitzeko, ekinbide gehiago antolatzeko, eta burujabetzaren eta erreferendumaren aldeko bidea egiteko», adierazi du Camposek.

Uztailaren 3an, Bilbon

Atzoko jarduerak Gure Esku-k abiatu duen mobilizazio zikloaren barruan kokatzen dira, beraz. Sinadura bilketekin eta gainerako jarduerekin «indarrak pilatzen» ari dira, eta hurrengo helburua uztailaren 3koa izango da: Bilboko itsasadar inguruan mobilizazio bat egingo dute, «kale okupazio» bat. Egitasmo «masiboa» izatea dute xede, betiere izurritearen egoerak ahalbidetzen badu. Osasun neurriak bermatuko dituztela ziurtatu dute.