Summary: Gurasoentzako gaixo agiria: Hegoaldean ez eta Iparraldean bai. Espainiako Gobernuak baztertu egin du negatibo ematen duten haurren gurasoei gaixo agiria ematea. Frantziako Gobernuko bozeramaileak, berriz, aurreratu du ikasgela bat edo ikastetxe bat itxi behar izanez gero, ikasleen gurasoek gaixo-agiria jasoko dutela haurraren hezkuntzaz arduratzeko.

Hego Euskal Herrian soilik positibo eman duten haurren gurasoek izango dute gaixo agiria eskatzeko baimena haurra zaintzeko. Espainia Gobernuak baztertu egin du gaixo agiria ematea bakartuta egon behar duten baina PCRan negatibo ematen duten haurren gurasoei. Maria Jesus Montero Espainiako Gobernuaren bozeramaileak eman zuen atzo albistea; aldiz, umeak positibo ematen duenean, gurasoek eskubide hori izango dute.

Ikasturte hasierara begira, berri kezkagarria izan daiteke; izan ere, bizikidetza talde egonkorretako umeren batek positibo ematen duenean, ikaskideak ere bakartuko dituzte, PCRan negatibo ematen badute ere. Halere, Monterok gogorarazi du laneko ordutegiak malgutzeko plan bat martxan jarri zutela.

Isabel Zelaa Espainiako Gobernuko Hezkuntza ministroak joan den astean esan zuen hainbat aukera aztertzen ari zirela COVID-19a dela-eta itxialdia egin behar duten umeen gurasoentzat, haurra zaindu ahal izateko: gurasoei gaixo agiria ematea, baimen ordaindu bat ematea.

Hezkuntzaren ardura oinarri du Parisek gaixo-agiria emateko

Egoera oso bestelakoa izango da Ipar Euskal Herrian. Gabriel Artal Frantziako Gobernuko bozeramaileak atzo France Info irratian esan zuen eman egingo dietela gurasoei gaixo agiria ikasgela bateko edo ikastetxe bateko haurrak konfinatuz gero. «Itxierarik baldin badago, gurasoek gaixo agiria jaso ahal izango dute», aurreratu du. Argudiatu du kasu horretan gurasoek arduratu beharko dutela ikaslearen hezkuntzaz. Ikastetxeko arduradunek eta tokian tokiko agintariek hartuko dute eskola ixteko erabakia.

Atzo hasi zen ikasturtea Ipar Euskal Herrian. Protokolo berezia aplikatuta, baina eskolara itzuli dira Ipar Euskal Herriko ikasleak. Baionako kolegioko langileek salatu dute egoerak okerrera egingo balu ez luketela neurri horiek aldatzeko bide egokirik.

Artalek irratian egin dioten elkarrizketan esan du protokoloa ezarrita dagoela eta hor jasotako neurriek kutsatzeko arriskua «gutxienekora» murriztu dutela. Maskara erabiltzea derrigorrezkoa da irakasleentzat eta 11 urtetik gorako haurrentzat. Artalek dio eskola batean positibo batek sor ditzakeen jokaleku guztiak aztertu dituztela. Gertatuz gero, ikasle hori bakartu egingo dute, eta berarekin egon direnei ere bakartzeko eskatuko zaie. Testak soilik «susmoa» baldin badago egingo dira.

Jean-Michel Blanquer Hezkuntza ministroak azaldu du hiru aukera dituztela mahai gainean koronabirusaren garapenaren arabera sistema egokitzeko. Ikasleak segurtasun neurriekin eskolan izatea da lehena, atzotik indarrean dena. Konfinatu behar izanez gero, ikasleek etxetik jarraitu beharko dute eskoletan, hainbat modutara. Eta bi horien artean tarteko beste egoera bat suertatzen bada, soilik ikasle batzuk joango lirateke eskolara, ekainean gertatu zen bezala.


Summary: Brasilgo justiziak baliogabetu egin du Lulari 'Odebrecht auziagatik' jarritako salaketa. Aho batez hartu du erabakia, eta presidente ohia kargugabetu egin dute auzi horretan.

Odebrecht eraikuntza enpresari ustez mesede egin ziolakoan Brasilen Lula da Silva presidente ohiaren aurka irekita zegoen prozesu judiziala artxibatu egin du bart Brasilgo justiziak. Aho batez hartu du erabakia Eskualdeko Auzitegi Federalak (ATRF-1), frogarik ez dagoela argudiatuta. Lehenago ere auzi horren salaketaren zati bat baliogabetu zuten, eta oraingo honekin kargurik gabe geratu da Lula Odebrecht auzian. Lava Jato auziko zigorra du oraindik, ordea.

Auzi horretan Lulari leporatzen zioten Odebrechten alde egiteko eskatu zuela Brasilgo Garapen Ekonomiko eta Sozialaren Banku Nazionalean, enpresa hori Angolan egiten ari zen lan batzuetarako mailegu batzuk eman ziezazkioten. Salaketaren arabera, horren truke dirua jaso zuen Lulak. Besteak beste, delitu hauek salatu zituen fiskaltzak: ustelkeria, bere harremanak horretarako erabiltzea, erakunde kriminal bateko kide izatea. 2016ean aurkeztu zuen salaketa.

Lularen defentsak azpimarratu du bosgarren aldia dela Lularen aurkako salaketa bat artxibatzen dutela frogarik ez dagoelako. Oraingoan fiskaltzak jarritako salaketa "ahula" eta oinarririk gabea zela esan du.

Presidente ohiaren defentsa orain Lava Jato auzian dago buru-belarri lanean; Petrobras enpresa publikoari lotutako ustelkeria sarearen parte izatea leporatzen diote, eta hamabi urteko espetxe zigorra ezarri zioten. Bi helegite aurkeztu ditu defentsak Auzitegi Gorenean, orain arteko prozesuak baligabetu ditzatela eta epaiketa berriz egin dadila eskatzeko. Defentsak argudiatzen du Deltan Dallagnol fiskala eta Jair Bolsonaro (gaur egungo Brasilgo presidentea epailea zen auzi horretan) eta Sergio Moro epaileak ez zirela inpartzialak izan.

Defentsak dio auzi horietan ere artxibatu egingo dituztela bere kontrako salaketak. Azaroaren 8az geroztik aske da Brasilgo presidente ohia, espetxean 580 egun egin ondoren Guarujako apartamentuen auzia dela eta. Helegiteen prozesu osoa bukatu arte zigortuak ez direla kartzelatu behar ebatzi zuen Gorenak orduan, eta Lularen defentsak hori argudiatu zuen aske utz zezaten.


Summary: Fernando Aranburu: «Kartela marketina da; ez dute asmatu». Atentatu baten biktima baten irudia eta torturatu batena erakusten ditu parez pare. Fernando Aranburuk esan du ez zaiola gustatu, eta marketin kanpaina baten barruan kokatu du, baina erantsi du bere nobelak kontatzen duena jasotzen dela telesailean.

HBO plataformak atzo ekin zion Patria telesaila iragartzeari, eta kartelak hautsak harrotu ditu. Bi irudi aukeratu dituzte Fernando Aranbururen liburuan oinarritutako telesailaren kartel gisara: batean, atentatu baten biktima bat ikusten da, lurrean, eta Elena Irureta aktorea hari heltzen; bestean, berriz, komisaria bat ikusten da, eta hor gizon bat biluzik agertzen da, lurrean hankak eta eskuak lotuta, eta hiru polizia hizketan.

ETAren indarkeria eta tortura parez pare jarri izanak harrotu ditu hautsak, eta hainbat politikarik horren kontra egin dute sare sozialetan. Iñaki Oiarzabal Arabako PPko presidenteak esan du «lotsagarria eta iraingarria» dela kartela. Sergio Sayas UPNko Espainiako Kongresuko diputatuak adierazi du «moralik gabekoa» dela, eta Carlos Garcia Adanerok kartelaren «ekidistantzia» salatu du. Rosa Diez haratago joan da, eta esan du «Bilduren eskua» dagoela hor, «Sanchezen sorbaldaren gainean»: «Hau lotsa, eta a ze umiliazio mingarria biktimentzat...».

Sare sozialetako beste erabiltzaile askok, ordea, azpimarratu dute ETAren atentatuak existitu ziren bezala existitu zela tortura ere, eta Fernando Aranburuk hala jaso zuela liburuan. Horregatik, beste batzuek kartela salatu duten horiei eskatu diete ezer esan aurretik irakurtzeko liburua. Hain zuzen horrela zioen iaz BERRIAn Aitor Gabilondok, telesailaren gidoilari eta ekoizleak: «Kontakizunak kolektiboa eta multiplea izan behar du».

Fernando Aranburu: «Ez dute asmatu»

Fernando Aranburuk Madrilgo irudi bat jarri zuen sare sozialetan, ezer gehiago esan gabe. Bere blogean, ordea, adierazi du ez zaiola gustatu kartela; «ez dute asmatu», esan du. Hala ere, kartela kritikatu dutenei zuzenduz, gaineratu du kartela ikustea soilik ez dela nahikoa telesailaren inguruko iritzi bat izateko, «nahiz eta komisariako tratu txarrak jaso, nire nobelak bezala». Gaineratu du legeari bizkarra emanda erabiltzen zela tortura —hitz hori erabili gabe—, eta legediak zigorrak ezarri zituela tratu txarrengatik.

Edonola ere, Aranburuk azaldu du telesailaren lehen zortzi atalak ikusi dituela, eta sekuentzia batek edo bik eragin dizkiotela zalantzak; «baina orokorrean nik nobelan kontatu nuenaren antzekoa da, sufritzen dutenen eta sufriarazten dutenen arteko lerro argi batekin». Kartela marketin kanpaina baten barruan kokatu du, eta horrek, eta ez telesailak, nobela idatzi zuenean izan zuen arauetako bat hausten duela dio: «Terrorismoaren biktimen minean arreta ez galtzea, horiei merezi duten enpatiarekin eta maitasunarekin adieraziz».

Irailaren 27an estreinatuko du HBOk Patria. Donostian grabatu zuten, eta hainbat aktorek parte hartu dute, Iruretaz gain: Ane Gabarain, Eneko Sagardoi, Mikel Laskurain eta Loreto Mauleon, besteak beste.


Summary: Ohi baino enplegu gutxiago galdu dira abuztuan, krisiagatik sortu ez zirelako. Uztailean baino bi mila langabe gehiago daude enplegu bulegoetan, eta jada 185.000etik gora dira. Beste 16.000 langile atera dira aldi baterako enplegu erregulaziotik

Uztaileko etenaren ondoren, berriro ere gora egiten hasi da langabezia, eta behera enplegua. SEPE Espainiako enplegu zerbitzuak emandako datuen arabera, abuztuaren amaieran 185.420 lagun zeuden langabe gisa erregistratuta enplegu bulegoetan. Uztailaren amaieran baino 2.012 gehiago dira, eta iazko abuztuan baino 35.819 gehiago.

Lurraldez lurralde alde handia dago Nafarroaren eta beste lurraldeen artean. Nafarroan, behera egin du langabe kopuruak (-1.078), eta gora egin du, berriz, Bizkaian (+1.508), Araban (+823) eta Gipuzkoan (+759). Datu horiek islada izan dute gobernuen balorazioan. «Zuhur, baina pixka bat baikor» dagoela adierazi du Javier Remirez Nafarroako lehendakariordeak, ikusten baitu ekonomiaren supertzeak ez duela etenik. Jaurlaritzak, berriz, kezka bizia adierazi du hiru sektoreren inguruan —ostalaritza, merkataritza eta hezkuntza—, haiek direlako enplegu gehien galdu dutenak eta, koronabirus kasuen ugaltzearen ondorioz, haiek dutelako enplegua berreskuratzeko aukerarik txikiena.

Langabezia gutxiago hazi da

Abuztua ez da hilabete ona izaten enpleguarentzat, udako aldi baterako enplegu asko hilabetearen amaieran amaitzen direlako. Are gehiago, aurtengo abuztua azken lau urteetako onena izan da; iaz, koronabirusaren agerraldiaren aurretik, 3.075 langabe gehiago batu zituen abuztuak. Hori bai, orain argudia daiteke enplegurik ez dela desagertu ez delako aurretik sortu.

Sektoreka, behera egin du nekazaritzan, Nafarroa hegoaldean bereziki zenbait uzta biltzeko garaia dela eta. Gora egin du beste sektore guztietan, baina, bereziki, aurretik enplegurik ez zutenen artean (+731). Uler daiteke gazte askok ez dutela sasoirako enplegurik aurkitu, eta langabezian erregistratu direla. Baieztapen hori indartzen du beste datu batek: aurtengo abuztuan iazkoan baino 27.000 kontratu gutxiago sinatu dira. Lanbideren arabera, Araban, Bizkaian eta Gipuzkoan,

Ildo horretatik, LABek ohartarazi du orain enplegu finkoa txikitzen ari dela. «Osasun krisialdia hasi eta lehen hilabeteetan galdutako enpleguaren %90 baino gehiago zen aldi baterako. Orain, %70 baino gehiago da. Datu horrek erakusten digu lehen hilabeteetan inolako kosturik gabeko enplegua galdu zela, behin-behinekoa, baina dagoeneko enplegu egonkorra ere galtzen hasi dela». Horrela, azken asteetan gauzatu diren industria sektoreko kaleratzeei —Siemens Gamesa—, gehi dakizkieke Alestisek, Tubacexek, Aernnovak, ITPk eta beste batzuek iragarritakoak.

Langabeen %55,5 dira emakumeak, eta %44,5 gizonak. Portzentaje horiek nahiko egonkorrak izan dira azken hilabeteetan; are gehiago, duela urtebete handiagoa zen andrazko langabeen kopurua, %58tik gorakoa.

1.600 afiliatu gutxiago

Gizarte Segurantzako afiliazioari dagokionez, behera egin du abuztuan ere. Batez beste, 1.233.125 lagunek ordaindu dute kotizazioa hilabete horretan, uztailean baino 1.624 gutxiagok. Jaitsiera da, baina ohikoa baino askoz txikiagoa: azken bi urteetan, adibidez, 13.500 lanposturen bueltan desagertu dira abuztuan.

Zertara dator alde handi hori? Bada, enplegu gehien sortu ohi den hilabeteetan enplegu andana suntsitu dela, eta, ondorioz, orain sasoikako kontratu gutxi amaitu eta hautsi direla. Horrela, martxotik ekainera 38.700 afiliatu galdu ditu aurten sistemak; iaz, urte arruntago batean, berriz, 25.000 irabazi zituen.

Nestor Arana Lanbideko zerbitzu orokorretako zuzendariak emandako datu batzuetan ikus daiteke joera hori: ostalaritzan %62,3 jaitsi dira kontratazioak bere eremuan, eta %61 aisialdiarekin lotutako jardueretan (begiraleak eta halakoak).

Azken urtean, 20.800 afiliatu galdu ditu sistemak. Ohi bezala, abuztuan ugaritu egin dira nekazarien atalean kotizatzen dutenak (+552). Urritu egin dira, berriz, etxeko langileak (-65), itsasoko langileak (-75), autonomoak (-292) eta, batez ere, erregimen orokorrekoak (-1.259).

16.000 gutxiago erregulazioan

Lanik gabe daudenei batu behar zaizkie aldi baterako enplegu erregulazioan daudenak. Haien kopurua jaisten doa hilabetez hilabete. Uztailaren amaieran 50.676 langile zeuden egoera horretan, eta 34.925, aldiz, abuztuaren bukaeran. Hau da, 16.000 langile atera direla erregulaziotik. 230.000 izatera iritsi ziren, apirilean. Ikusteko dago orain zer gertatuko den, ostalaritzak segurtasun kontuengatik dituen mugek —gaueko tabernak itxita daude, eta egunekoek bezero gutxiago har ditzakete—, eragin dezaketelako sektore horretako erregulazioak berriro handitzen hastea.

Industrian, berriz, erregulazioan egondako hamar langiletik bederatzi jada lanean itzuli direla nabarmendu du Jaurlaritzak.

Langabezia sari gutxiago

Uztailean 94.000 langilek jaso zuten langabezia sari arrunta, hau da, langabe erregistratuen %51,2k. Baina datu horrek ez du langabezia sariaren benetako estaldura erakusten, sari hori jasotzen dutelako aldi baterako enplegu erregulazioan daudenek ere. Horrek azaltzen du ekainetik uztailera ia 60.000 lagunek galdu izana saria —erregulaziotik atera ziren gehienak—.


Summary: Irungo Gaztelumedi tabernan egon direnei PCR proba egiteko eskatu diete. Abuztuaren 24tik 28ra bitartean taberna horretan izan zirenei eskatu diete harremanetan jartzeko euren osasun zentroarekin. Osakidetzak gaur hasiko ditu probak Ficoba erakustazokan.

Eusko Jaurlaritzako Osasun Sailak eta Osakidetzak berriro eskatu dute herritarren laguntza PCR probak egiteko. Oraingoan, abuztuaren 24tik 28ra bitartean Irungo (Gipuzkoa) Gaztelumendi tabernan (San Juan Arria Plaza, 3) egon zirenei eskatu diete PCR probak egiteko. Irungo osasun zentroekin harremanetan jartzea galdegin diete, edo deitzeko Hondarribiko (Gipuzkoa) osasun zentrora. Gaur hasiko dira probak egiten, 15:00etan, Irungo Ficoba erakustazokan. Bihar ere jarraituko dute probekin, 08:30etik 20:30era. Emaitza guztiak SMS bidez igorriko dituela jakinarazi du Osasun Sailak.


Summary: Abian da euskaltegietako matrikulazio kanpaina. AEK-k irakasleen balioan jarriko du arreta ikasturte honetan: «Irakasle batek bik beste balio du». Unean uneko osasun neurrietara egokituko dira euskaltegiak, baina aurrez aurrekoari emanen diote lehentasuna, ahal bada. Euskaltegiz euskaltegi, irail bukaeran edo urri hasieran hasiko dituzte klaseak euskaltegietako ikasleek.

Ziurgabetasunez beteta, baina aurrez aurrekoari lehentasuna eman asmoz hasiko dute ikasturtea euskaltegiek ere. Irail bukaerarako jarri dute batzuek ikasturte hasiera, urri hasierarako bertze batzuek, baina guztiek dituzte martxan jada matrikulazio kanpainak. IKAko euskaltegiek eta udal euskaltegiek ere atzo abiatu zuten izena emateko kanpaina, eta AEK-k, berriz, gaur. Hilabeteko epea izanen dute ikasleek Euskal Herriko euskaltegietan izena emateko.

Bilboko Santutxu auzoko AEK-ko euskaltegian aurkeztu du matrikulazio kanpaina AEK-k, gaur goizean. Irakasle batek bik beste balio du lelopean, irakasleen balioan jarriko dute aurten arreta, Alizia Iribarren koordinatzaileak azaldu duenez. Izan ere, irakasleen «esperientzia eta eskarmentua» batetik, eta haien «pasioa eta gogoa» bertzetik, «txanpon beraren bi aldeak» dira, Iribarrenen arabera: «Irakasleak gai direlako ikasleak ikas prozesuan aurrerantz egin dezan, eta, bestetik, euskaraz bizi denaren pasioz, irakasleak nahi duelako euskaltegian matrikulatzen den pertsonak ikas dezala».

Iribarrenek azaldu duenez, «ohiko ikastaroekin» jarraituko dute aurten ere, baina «betiere unean uneko osasun neurrietara egokituta eta prebentzio neurri guztiak hartuta». Hala, Iribarrenek nabarmendu du «larrialdiren bat» egonen balitz «prest» egonen direla, hasieratik, klaseak modu digitalean ere jarraitu ahal izateko. Bortz irakaskuntza modalitate eskainiko dituzte: aurrez aurreko taldeak, autoikaskuntza euskaltegietan, eredu konbinatua —aurrez aurrekoa eta digitala uztartuta—, online ikastaroak eta Foruko barnetegia (Bizkaia), urte osoan zabalik izanen dutena.

IKAko euskaltegiek eta udaletakoek ere aurrez aurrekoa eta digitala uztartzeko aukera emanen dute, momentuan dagoen osasun egoerara egokituta, beharrezkoa bada.


Summary: 'Charlie Hebdo' kazetaren kontrako erasoen inguruko epaiketa hasi dute. Hamalau pertsona daude inputatuta. Epaiketak azaroaren 10era arte iraungo du.

Urte hasiera gogorra izan zuen Frantziak 2015ean. Urtarrilean, eraso bortitzak egin ziren Parisen, EI Estatu Islamikoari eta AQAP Arabiar Penintsulako Al-Qaedari loturikoak izan zirenak. Charlie Hebdo aldizkari satirikoaren kontrako erasoarekin hasi, polizia eta supermerkatu baten aurkakoarekin jarraitu, eta guztira hamazazpi lagun hil zituzten. Gaur hasi da atentatu horren kontrako epaiketa, eta erasoak egin zituztenen konplizeek izandako rola ebaluatuko dute —segurtasun indarrek tiroz hil zituzten atentatuak burutu zituzten hiru erasotzaileak —. Epaiketak azaroaren 10era arte iraungo du.

Hamalau pertsona daude inputatuta: horietako hamar behin-behinean atxilotuta daude, beste bat kontrol judizialaren pean aske, eta gainontzeko hirurak bilatzeko eta atxilotzeko aginduarekin. Horientzat, bizi osorako kartzela zigorretik hasi eta hamar eta hogei urte arteko zigorrak ere eskatzen dituzte. Hain zuzen, «erakunde terrorista» batean parte hartzea eta erasoen konplize izatea leporatzen diete: laguntza logistikoa, finantzarioa edota materiala ematea.


Summary: EH Bilduk Idurre Bideguren proposatu du senatari izateko. Bermeoko (Bizkaia) alkate ohia Espainiako Senaturako ordezkari gisa proposatu du koalizioak. HIlaren 24an aukeratuko ditu Eusko Legebiltzarrak hiru senatari berriak.

EH Bilduren zuzendaritzak Idurre Bideguren Bermeoko (Bizkaia) alkate ohia Espainiako Senaturako ordezkari gisa proposatu du. Iazko maiatzean senatari autonomiko aukeratu zuen Eusko Legebiltzarrak, Jon Iñarritu ordezkatzeko, azken hori Espainiako Kongresurako diputatu izendatua izan baitzen. Bideguren bigarren bozketan aukeratu zuten, aldeko 22 boto eta 50 boto zurirekin. Orain, EH Bilduk berriro proposatu du Bideguren senatari posturako.

Irailaren 24an aukeratuko ditu Eusko Legebiltzarrak Espainiako Senatura bidaliko dituen hiru senatariak, eta orduan onartuko da Bidegurenen hautagaitza. EH Bildurena ez ezik, EAJk eta PSEk proposatutako senatari bana ere onartuko ditu legebiltzarrak.


Summary: Hezkuntza gastuetarako 116,5 milioi jaso dituzte Jaurlaritzak eta Nafarroako Gobernuak. Espainiako Gobernuak emandako dirua da, eta ez dute itzuli beharko.

BOE Espainiako Aldizkari Ofizialak gaur kaleratu du zehazki zenbat diru jasoko duten Hego Euskal Herriko gobernuek hezkuntza gastu gehigarriak finantzatzeko. Jaurlaritzari 87,2 milioi dagozkio, eta beste 29,3 milioi euro, berriz, Nafarroako Gobernuari. Dirua datorren astean da iristekoa, Espainiako Gobernuak Nafarroan duen ordezkariaren arabera.

Diru hori baliatu behar dute COVID-19ari aurre egiteko hezkuntza sailek eta ikastetxeek hartu beharko dituzten neurri bereziak finantzatzeko, hala nola irakasle eta bestelako langileak kontratatzeko, gelak egokitzeko, eta higiene eta garbiketa bermatzeko aparteko gastuak ordaintzeko.

Espainiako Gobernuak jarriko du dirua, eta erkidegoek ez diote itzuli beharko.

Ekainean, pandemiaren aurka borrokatzeko Madrilek sortutako 16.000 milioi euroren funtsaren bigarren zatia da irailean banatutakoa, 2.000 milioi eurorena. Lehenengoa, osasun gastuak finantzatzeko eratutakoa, uztailean banatu zuen Espainiako Gobernuak. 6.000 milioi izan ziren, eta horietatik 328,6 milioi jaso zituen Eusko Jaurlaritzak, eta 88,7 milioi Nafarroak.

Osasun gastuak finantzatzeko beste 3.000 milioi euro banatuko ditu Madrilek azaroan, honako irizpide hauetan oinarrituta: zenbat gaixo sartu diren ZIUetan (%25), ospitaleratutakoen kopurua (%20), egindako PCR probak (%10), eta babestutako biztanleria (%45).

Laugarren atal bat du COVID-19 Funtsak, 5.000 milioirena. Horretatik dirurik ez dute jasoko Gasteizko eta Iruñeko gobernuek, zerga bilketaren jaitsierari lotutakoa delako, eta arlo horretan autonomia dutelako.


Summary: Elkarretaratze batera deitu dute biharko Iruñean, Martin Villaren galdeketa egunean.

Martin Villaren galdeketaren harira, Sanferminak 78 Gogoan plataformak elkarretaratze batera deitu du biharko Iruñean. Espainiako Estatuko beste zenbait hiritan ere izango dira elkarretaratzeak.

Ministro frankista ohia galdekatuko duten egun berean deitu du elkarretaratzera Sanferminak 78 Gogoan plataformak Iruñean. Ekitaldian Martin Villa persona non grata izendatu duten euskal udalerrietako (Lizarra, Zizur, Iruñea, Irun, Gasteiz, Errenteria, Arrasate, Bergara, Elgeta, etab.) ordezkariak ere izango dira. Espainiako Estatuan ere deitu ditu elkarretaratzeetara CEAQUA Kereila Argentinarra Sostengatzeko Estatuko Koordinakundeak, hala nola Madrilen, Asturiasen edo Valentzian.

Madrilen (Espainia) galdekatuko dute Martin Villa ministro frankista ohia, Argentinak bertan duen enbaxadan. Argentinako justiziak gizateriaren aurkako krimenak leporatzen dizkio, tartean 1976ko Gasteizko martxoaren 3koa, 1977ko Amnistiaren astekoa eta 1978ko San Ferminetakoa. Guztira, bera karguan zela, 90 pertsona hil zituzten.

2014ean jarri zuen martxan Maria Servini epaile argentinarrak Villaren aurkako epaiketa, bera estraditatzeko eskatu zuenean. 2016ra arte ez zuen lortu Villaren deklarazioa baimentzea, estradizioa ukatu baitzion Espainiako Gobernuak. Hala ere, Auzitegi Nazionalak debekatu egin zion Serviniri galdeketa Espainian izatea, 1977ko Amnistiaren Legeak frankismo garaietan gertatutako krimenak deuseztatzen dituela argudiatuta. Ia bi urteren ondoren heldu da galdeketa, galdetzailea Argentinan eta inputatua Espainian direla. CEAQUAk adierazi du espero duela «horrenbeste saiakeraren ostean, galdeketa gauzatu dadila».

Presidente ohien babesa

Galdeketa gauzatu baino bi egun aurretik, Espainiako Gobernuko azken lau presidente ohiek eta beste hainbat kargu politiko zein sindikalek sinatutako babes gutunek hautsak harrotu dituzte. Felipe Gonzalezek, Jose Maria Aznarrek, Jose Luis Zapaterok eta Mariano Rajoyk Villak Espainiako Trantsizioan izandako garrantzia azpimarratu dute, «kontsentsuaren eragile» bezala definituz. Villak berak egindako adierazpenetan, hasieratik galdekatua izateko «asmoa adierazi» duela esan du, baina kargu horiek «ezinezkoak» direla gehitu du.

Bestalde, CEAQUAK dio Villari babesa ematea «Servini epailearengan presio politikoa ezartzeko ahalegin zikina» dela, eta ikuspuntu juridiko-prozesal eta demokratikotik «onartezina» beharko lukeel.


Summary: Gaitza zuten 41 pertsona hil dira azken astean Hego Euskal Herrian. Beste 680 kasu atzeman dituzte. Ospitaleratzeak ugaritu egin dira: 70 izan dira azken orduetan.

"Egonkortze zantzuak" ikusten ditu Nekane Murga Jaurlaritzako Osasun sailburuak azken egunetako datuetan. Azken orduetan, 680 kasu atzeman dituzte Hego Euskal Herrian eginiko 10.505 probetan. Bezperan baino gehiago izan dira, baina, aurreko aste amaierako datuen aldean, apaldu egin dira. Positiboen portzentajea ere jaitsi egin da: egin diren proben artean %6,4 izan dira positiboak. Intzidentziak jaisten ari direla dirudien arren, joera aldaketa bat izan dela adierazteko goizegi dela esan du Murgak.

Bizkaian, 246 kasuren berri eman dute; Gipuzkoan, 173 izan dira; Nafarroan, 134; eta Araban, 91. Erkidegotik kanpo beste 46 kasu izan dira. Nafarroan, abuztuaren 24tik 30erako intzidentzia tasa 160 pertsonakoa izan da 100.000 biztanleko; aurreko astearen aldean, handitu egin da. Santos Indurain Osasun kontseilariak adierazi du kezka nagusia Tuterako osasun eremuan dagoela. Izan ere, han bikoiztu egin da intzidentzia tasa: 100.000 biztanleko 393 kutsatzen dira oraintxe.

Kutsatzeen datuak apalagoak badira ere, ez da hori ospitaleratzeen kasua. Azken orduetan 70 pertsona sartu dira Hego Euskal Herriko erietxeetan gaitzaren ondorioz, udako agerraldiak hasi zirenetik izan den kopururik handiena. Murgak azaldu du ezin dela konparatu lehen olatuko datuekin, baina kopuruak handiak direla, bai ospitaleratzeenak, baita ZIU zainketa intentsiboetarako unitateetan daudenenak ere. Une hauetan, 377 lagun daude ospitalean.

Bestalde, abuztuaren 24tik 30erako asteko txostenak argitaratu dituzte Jaurlaritzako eta Nafarroako osasun sailek. Horren arabera, iragan astean, gaitza zuten 41 pertsona zendu ziren Hego Euskal Herrian, aurreko astean hil zirenak halako bi ia. Abuztuaren 17tik 23ra, gaitza zuten 25 pertsona hil ziren. Aurreko asteko heriotzetatik 28 gaitzaren ondorio zuzenekoa izan ziren. Gainera, Indurainek jakinarazi du azken orduetan pertsona bat hil dela Nafarroan.

Iragan asteko xehetasun gehiago ere eman ditu Indurainek. Ugaritu egin ziren kasuak 65 urtetik gorako pertsonetan, eta baita ospitaleratzeak ere. Guztira, 29 lagun ospitaleratu zituzten astean zehar: horietatik erdiak 62 urtetik beherakoak izan ziren.

Agerraldi bat Irunen

Jaurlaritzako Osasun Sailak gaur dei egin die Irungo (Gipuzkoa) taberna batean izan zirenei proba egitera joateko. Arratsaldean hasiko dira testak egiten, Ficobako instalazioetan. Osasun sailburuak azaldu du bost kasu atzeman dituztela taberna horretako langileen eta bezeroen artean, eta horregatik erabaki dutela PCR proba masiboak egiten hastea.

Mungiako (Bizkaia) taberna batean ere kasu batzuk izan dira, eta probak egingo dizkiete han izan zirenei. gaur 250 test egingo dituzte Urdulizko ospitalean. Bestalde, Gasteizko polizia etxe batean izan zen agerraldia dela eta, 310 proba egin dituzte dagoeneko, eta horietatik bi izan dira positiboak. Beraz, bertako hamabost langile dira kutsaturik daudenak oraingoz.


Summary: Amiantoa behar bezala isolatuta zegoen Zaldibarren, Ingurumen Sailaren arabera. Eusko Jaurlaritzaren teknikari batek txosten batean nabarmendu duenez, ez dute identifikatu ingurumen baimen integratuak (IBI) baimendutakoez besteko hondakinik

«Ez da identifikatu ingurumen baimen integratuak ezarritakoez bestelako hondakinik», nabarmendu du Eusko Jaurlaritzaren Ingurumen Sailaren teknikari batek, Zaldibarko Verter Recycling zabortegiak biltzen dituen hondakinei buruz osatutako txostenean. Beraz, hori kontuan hartuta, ondorioztatu behar da amiantoa behar bezala isolatuta zegoela, eta otsailaren 6an gertatutako luiziaren ondoren A-8 autobidean amiantoa topatu baldin bazuten lur jausiaren eraginez izan zela. Topatutako amiantoak Joaquin Beltran eta Alberto Sololuze luiziaren ondorioz desagertutako beharginen bilaketa lanak eten zituen hasiera batean.

Eldiario.es egunkari digitalak eman du Hipolito Bilbaok sinatutako 53 orrialdeko txostenaren berri. Informazio horren arabera, argazki gehienek erakusten dute zabortegia zein egoeratan zegoen otsailean eta martxoan.

Verter Recycling-ek 70 hondakin mota jasotzeko baimena zuen. Hondakindegia ireki zutenetik zazpi ikuskaritza egin zizkioten, eta denak gainditu zituen. Iazko udan egindakoaren ondoren, ordea, ikuskatzaileek hainbat irregulartasun detektatu zituzten, eta zigor espediente bat ireki behar zioten enpresari. Kontuan hartu behar da, gainera, Jaurlaritzak 33.000 euroko isuna ezarri ziola Verterri 2012an, baimenik gabe material toxiko bat biltzeagatik.

Bi prozedurak bateratuta

Bestetik, auziaren prozedura judizialari dagokionez, zabortegiko luiziarekin loturiko bi delituak epaile berak ikertuko ditu. Durangoko epaile dekanoak hala aginduta, herriko lehen instrukzio epaitegiak hartuko ditu bere gain bi prozedurak: pertsonen aurkako delitua eta ingurumen kaltearena. Mugimendu horrek epaibidea arindu beharko luke, froga eta lekukotza berdinek bi ikerketetarako balioko dutelako.


Summary: Nafarroako 34 euskal presoen egoera konpontzeko urratsak egin daitezela eskatu du Foro Sozialak. Foro Sozialak salatu du eskuin muturrak eta funtzionario publikoek eragindako biktimak «bigarren mailakotzat» jotzen direla oraindik ere.

Espetxe politika moldatu beharra aldarrikatu du Foro Sozialak, batik bat. Adierazi du «premiazkoa» dela «egungo errealitatera» egokituko den lege bat aplikatzea, «eragindako kaltea aitortzea» oinarri edukita horretarako. Asmo hori erdiesteko «pauso irmoak» eman daitezela galdegin dute; diotenez, beharrezkoa baita preso, iheslari eta deportatu nafarrei eragiten dien espetxe politika normalizatu bat aplikatzea. Hain justu, adierazi dute koronabirusak baldintzatua den testuinguru honetan «komenigarria» dela preso nafar guztiak Iruñeko kartzelara hurbiltzea, eta hori ahalbidetuko duen plan bat antolatzeko eskatu diote Nafarroako Gobernuari. Azaldu dute hurbilketa hori «guztiz posible» dela Nafarroaren kasuan; izan ere, diotenez, datuek agerian uzten dute Iruñeko kartzelan «nahikoa leku» dagoela bizilekua edo familia Nafarroan duten 184 pertsonak hartzeko. Eskaera hori egiteko hitza hartu du Foro Sozialaren ordezkaritza batek Nafarroako Parlamentuko Herritarren Harremanetarako Batzordean.

Martxoaren 24an egitekoa zuen agerraldia Foro Sozialak Nafarroako Parlamentuan, baina atzo arte atzeratu zen haren hitzaldia, pandemiaren eta konfinamenduaren eraginez. Gaur egungo egoeraren analisia egin dute ordezkariek; azken urteetan izandako lorpenak azpimarratu dituzte, baita egiteko dagoen bidean asmoak zein diren azaldu ere. Foro Sozialeko Expe Iriartek adierazi duenez, bizikidetzak izan behar du gizartearen «lehentasun politikoa», eta gaineratu du «blokeo handiak» daudela oraindik ere bide horretan.

Foroak gogora ekarri du, esaterako, helegite bat aurkeztua dagoela eskuin muturreko taldeek edo funtzionario publikoek eragindako motibazio politikoko ekintzen biktimei errekonozimendua eta kalte-ordainak ematearen inguruko martxoaren 26ko 16/2019 Foru Legearen gainean. Azaldu du horrek eragotzi egiten duela biktima horien aitortzan pausoak ematea, eta, beste behin, aldarrikatu du «funtsezkoa» dela «herritar guztiek eskubide guztiak bermatuak izatea».


Summary: Gasteizko kirol jardueretako langileek sektoreko murrizketak salatu dituzte. Gizarte etxeetako jarduerak %30 murriztu dituztela jakinarazi dute, eta igerileku itxi batzuen irekiera atzeratu dutela. Greba mugagabeari ekin zioten atzo.

Gasteizko kirol jardueretako langileek agerraldia egin dute gaur eguerdian, eta datorren ikasturte honetan sektorean egingo diren murrizketak salatu dituzte. Jakinarazi dutenez, Gasteizko Udalak eskaini ohi duen jardueren programazioaren %30 murriztea erabaki du iazko ikasturtearekin alderatuz gero, eta, ondorioz, langileen egoeran eragina izan du. Are gehiago: ohartarazi dute atzo ireki behar zituztela igerileku estaliak, baina instalazioen erdien irekiera astebetez atzeratu dutela. Horrek lan orduetan murrizketak eragingo dituela adierazi dute, eta lanpostuak galtzeko aukera ere badagoela. Sektorea profesionalizatzeko nahia erakutsi dute, eta haren egonkortasuna aldarrikatu.

Hain zuzen, sektoreko langileek greba mugagabeari ekin zioten atzo, enpresen eta langileen ordezkarien artean akordiorik ez zutelako lortu. ELA, LAB eta CCOO sindikatuek babestu dute egitasmoa, eta, emandako informazioaren arabera, grebaren erantzuna «positibotzat» jo dute. Esate baterako, sindikatuek azaldu dutenez, atzo udal pilotalekuetako langileen erantzuna «erabatekoa» izan zen. Mendizorrotzako eta Gamarrako igerilekuetan, berriz, soilik sorosle bat joan zen lanera. Igerileku itxietan langileen %90ek egin zuen atzo greba. Datozen egunetan ere grebaren arrakasta handia izatea espero dute. Gainera, astelehenean hasiko dira gizarte etxeetako jarduerak, eta baliteke bertako begiraleek ere grebarekin bat egitea, orain arte eginiko batzarretan parte hartu baitute.

Langileek azaldu dute egoera «larria eta onartezina» dela, eta Gasteizko Udalaren jarrera ere salatu dute. Hain zuzen, egun, bi enpresaren esku daude Gasteizko kirol instalazioak: Aiteko eta Disport. Lehenak gizarte etxeetako kirol jardueren ardura du, eta baita Mendizorrotzako igerilekuena ere. Bigarrena, berriz, gizarte etxeetako sorosleez arduratzen da. Sindikatuen arabera, Udalak bi enpresekin hitz egiteko konpromisoa hartu zuen duela bi aste, igerilekuak irekitzeko eta ixteko protokolo bat eskatzeko, besteak beste. Izan ere, erantsi dute eguneko lanaldia ordu erdiz murriztu dela, eta subrogazio baldintzak ez direla betetzen. Hala ere, langileak enpresekin bildu ziren, eta jakin zuten udalak ez zuela halakorik egin. Horrez gain, ikastaroak sustatzeko proposamen bat ere egin zuten langileek, baina adierazi dute udalak horri ez diola «inolako» erantzunik eman.

Gorka Urtaran alkateak ere adierazpenak egin ditu. SER irratiko elkarrizketa batean azaldu du ez dituela sorosleen eta begiraleen aldarrikapenak ulertzen, lanerako eskatzen zaien gauza bakarra «lehen mailako ikasketa titulua» delako, eta urtean 20.000 eta 25.000 euro bitartean kobratzen dituztelako. Sindikatuek uste dute adierazpen horiek «hanka sartze bat» izan direla, eta sektore honetako langileen jarduna gainontzekoak bezain «errespetagarria» dela. Are gehiago, erantsi dute ez dela egia langileek soldata hori dutenik. «Greba honi zilegitasuna kentzeko argudioak horiek baldin badira, gure borrokak indar gehiago hartzen du. Hau ez da gatazka ekonomiko bat».

Lankide bat kaleratuta

Langileek jasandako presioak ere salatu dituzte gaur eginiko agerraldian, baita Aiteko enpresako lankide baten kaleratzea ere. Haien arabera, horrelako jarrerak «onartezinak» dira, eta, ardura enpresa azpikontratatuarena bada ere, udalak ere egoera gogoan izan behar du: «Berak kontratatzen du enpresa». Jakinarazi dute egoera hau ez dutela amaituko langilea bere lanpostuan onartu bitartean, eta negoziatzeko prest ere badaudela. «Langileok argi eta garbi erakutsi dugu negoziatzeko eta akordioak lortzeko borondatea dugula. Udaleko arduradun nagusiei dei egiten diegu beren erantzukizuna behin betiko onartzeko eta langileok zein erabiltzaileok jasaten ari garen gatazka konpontzeko».


Tunisian gobernu berria onartu dute

Summary: Tunisian gobernu berria onartu dute. Aise babestu dute Hixem Mexixi lehen ministroak aurkeztutako gobernua: aldeko 134 boto jaso ditu, eta 67 kontrako.

Tunisiako Parlamentuak babesa eman dio Hixem Mexixi lehen ministroak aurkeztutako gobernuari. Atzo egin zuten bozketa, aurreko gobernuak ustelkeriagatik dimisioa eman ostean, eta aldeko 134 boto eta 67 kontrako jaso ditu.

Uztail amaieran, Kais Said presidenteak Hixem Mexixi teknokrata izendatu zuen gobernuburu. Mexixi, kargugabetutako gobernuan Barne ministro zena, bederatzigarrena izango da lehen ministro kargua hartzen 2011n Udaberri Arabiarrak izenez ezagun egin ziren matxinadak bultzatu zituen altxamendutik. Haren aurrekoen kasuan bezala, lehentasunen artean du ustelkeriaren aurka egitea.

Saioa hasi baino ordu batzuk lehenago emandako diskurtsoan azaldu zuen bere programa, eta jakinarazi “erreforma administratiboak eta fiskalak” egingo zituela herrialdea krisi politiko eta sozial larritik ateratzeko asmoz.

Gobernuaren dimisioa

Koalizioa osatzen zuten alderdien artean Joera Demokratikoa zegoen, zeinak hasieratik jarri duen ustelkeriaren aurkako borroka bere programa politikoaren erdigunean. Buruzagia, Mohamed Abbu, Ben Aliren aurkari historikoa izandakoa, Funtzio Publikorako ministro izendatu zuten, eta alderdiko bigarrena, Ghazi Xauaxi, Estatuaren Jabetzarako ministro, administrazioko oinarrizko bi postu. Ondorioz, gobernuak iraun zuen bost hilabeteetan, hogei funtzionarioren baino gehiagoren aurkako ustelkeria auziak hasi zituzten, tartean goi kargudun ohien aurkakoak; besteak beste, errepideetako zuzendari izandakoaren kontrakoa.

Hala ere, paradoxikoki, botere trafikoari lotutako eskandalu batek eragin zuen gobernuaren gainbehera. Gobernuburuak, Elias Fajfalek, zeinak teknokrata profila zuen alderdi txiki bateko buru izan arren, apirilean 14 milioi euroko balioa zuten hondakinen kudeaketarako bi lehiaketa publiko irabazi zituen enpresa bateko akzioen %20 zituen. Nahiz eta ez dagoen frogarik esateko Fajfalek bere enpresari mesede egiteko esku hartu zuela, hilabete iraun zuten eztabaiden eta Ennahda alderdiko islamista moderatuen babesa galdu ondoren, lehen ministroak amore eman eta dimisioa aurkeztu zuen.


Summary: Lehendakari kargua hartu eta gero jakinaraziko du Urkulluk Jaurlaritzaren osaera. Larunbatean egingo du karguaren zina, Gernikako juntetxean. Murgak azaldu du Urkulluri esan diola "bere esanetara" dagoela.

Eusko Legebiltzarrean bihar egingo dute Eusko Jaurlaritzako lehendakaria izendatzeko saioa. Bi hautagai daude: EAJkoa, Iñigo Urkullu, eta EH Bildukoa, Maddalen Iriarte. Biharko saioan, 90 minutuz hitz egiteko aukera izango dute biek, eta arratsaldean izango da alderdien arteko eztabaida; amaieran, bozketa.

Urkulluren hitzaldiak lau zati izango ditu; lehenbizikoan, koronabirusaren izurriaz eta ondorioez mintzatuko da, eta, jarraian, legealdiko ardatz nagusiez; gero, gobernu programa xehatuko du, eta, azkenik, autogobernuaz jardungo du. EH Bilduk jakinarazi duenez, berriz, Iriartek «bestelako politikak eta gobernantza eredu ezberdin bat posible eta beharrezkoak direla» azalduko du inbestidura saioan.

Bozketa horretan, ezuste handirik ezean, Urkulluk eskuratuko du lehendakari izateko babesa, EAJk eta PSE-EEk gobernu akordio bat egin eta gero. Gobernu akordio osoa bihar bertan ezagutaraziko dute alderdiek, eta oraindik jakiteko dago gobernua nork osatuko duen ere.

Edozein modutan, osagai batzuk ezagutzen hasi dira jada. Euskadi Irratiak jakinarazi duenez, 11 sailez osatutako Jaurlaritza bat izango da, eta ziurtzat jotzen dute bi lehendakariorde egongo direla, alderdi bakoitzeko bat. Iñigo Urkulluk larunbatean egingo du lehendakari karguaren zina egiteko ekitaldia, Gernikako juntetxean (Bizkaia), eta ekitaldi horren ostean emango du gobernua osatuko duten pertsonen berri.

Horiek datorren asteartean hartuko dute sailburu kargua, eta asteartean bertan egingo du Jaurlaritza berriak aurreneko gobernu kontseilua.

Ikusteko dago egungo sailburuetatik nortzuek jarraituko duten karguan eta nortzuek ez. Gaiaz galdetu diote Nekane Murga Osasun sailburuari: "Nik lehendakariari esan diot bere esanetara nagoela, beti egon naizen bezala, postu honetan edo nire gaitasunen arabera eta Euskadik eta Osakidetzak behar dutenaren arabera lan egin dezakedala uste duen postuan".


Summary: Ostiralean jarriko dute martxan Nafarroan ikasle eta irakasleei testak egiteko plana. Probak egingo dizkiete zahar etxeetako 6.000 egoiliarri.

Astelehenean iragarri zuen Carlos Gimeno Nafarroako Hezkuntza kontseilariak hezkuntzako langileei testak egiteko plan bat adostu zuela gobernuak, eta gaur jakinarazi dituzte xehetasunak. Printzipioz testak gehienbat hezkuntzako langileei egingo zizkietela esan bazuten ere, Santos Indurain Osasun kontseilariak azaldu du ikasleei ere egingo dizkietela probak.

Ostiralean jarriko dute martxan plana, Tuteran. Izan ere, COVID-19aren intzidentzia bereziki altua da inguru horretan. Gero, Nafarroako beste eremuetan ere hasiko dira testak egiten, eta mila proba inguru egingo dituzte guztira. Kontseilariak azaldu du maila ezberdinetako ikasle zein irakasleen antigorputzen prebalentzia neurtu nahi dutela test horien bitartez.

Osasun Sailak ausaz hautatuko ditu ikasle eta irakasleak, eta test azkar bat egingo zaie ikastetxean bertan. Emaitzaren arabera, PCR proba egin edo ez erabakiko dute. "Horri esker kasu aktiboak atzeman ahal izango ditugu pertsona asintomatikoengan eta pertsona horien egoera immunologikoa nolakoa den jakingo dugu", esan du Indurainek. Ostiralean, gurasoek sinatu beharreko baimen bat emango diete Tuterako ikasleei, eta datorren astean bertan hasiko dira testak egiten.

Bestalde, Indurainek azaldu du osasun egoera zaurgarria duten irakasle eta ikasleei odol bidezko ELISA probak egingo dizkietela, immunitate maila neurtzeko. Proba horiek, baina, ikastetxetik kanpo egingo dira. Irakasleen kasuan lan osasunetik bideratuko dira, eta ikasleen kasuan, lehen arretatik.

Testak egingo dizkiete egoiliarrei ere

Hezkuntzan ez ezik, zahar etxeetan ere egingo ditu testak Nafarroako Osasun Sailak. Herrialde osoko 6.000 egoiliar ingururi egingo dizkiete testak osasun langilek, eta bi motatakoa izango dira: batetik, PCR probak, eta bestetik immunitate maila neurtzeko ELISA testak. Helburua kasu asintomatikoak atzeman eta egoiliarren egoera immunologikoa nolakoa den jakitea izango da, Indurainen esanetan.


Summary: Elkarrekin Podemosek «gardentasunik eza» leporatu die EAJri eta PSEri. Maddalen Iriartek «gobernantza eredu alternatiboa» proposatuko du biharko inbestidura saioan.

EAJk eta PSEk atzo sinatu zuten datorren legealdirako koalizio gobernurako ituna, eta gaur Elkarrekin Podemosek agerraldi batean salatu du akordio hori «asmo orokorrez» josita dagoela eta dokumentuaren «letra txikia» ezagutaraztea eskatu du. Bihar arte ez da jakinaraziko jeltzaleen eta sozialisten arteko akordioa —Iñigo Urkulluk aurkeztuko du inbestidura saioan— eta horregatik kexu agertu da Pilar Garrido Ahal Dugu-ko koordinatzaile nagusia. «Gardentasunik gabe» jardutea aurpegiratu die Jaurlaritzako bazkideei: «Faltan ditut gardentasuna eta argitasuna. Krisialditik irteteko hartuko dituzte neurri zehatzak argi eta garbi azaldu behar dituzte».

EAJk eta PSEk sinatutako gobernu akordioaren mamia ezagutu gabe ere, Garridok uste du «porrot» egin duten politikei eutsiko diela Jaurlaritza berriak. Hori horrela, Ahal Dugu-ko buruak «arduraz» jokatzeko, «anbiguotasunak» alde batera uzteko eta neurri zehatzak hartzeko eskatu dio hurrengo gobernuari. Garridok berretsi du biharko inbestidura saioan ez dituztela babestuko ez Iñigo Urkulluren ez Maddalen Iriarteren hautagaitzak, eta abstenitu egingo direla bi bozketetan: «Hautagaitza batek ere ez ditu betetzen ezkerreko bloke indartsu bat osatzeko baldintzak».

Iriarteren hitzaldia Hain justu, biharko inbestidura saioan EH Bilduren lehendakarigaiak «bestelako politikak» eta «gobernantza eredu alternatiboa» aldarrikatuko ditu. EH Bilduk ohar batean jakinarazi duenez, Iriartek bere hitzaldian adieraziko du gizarteak «ezkerreko alternatiba politiko sendoa eta sinesgarria» behar duela, eta bere gobernu programa aurkeztuko du osoko bilkura. Programaren lehentasunen artean hauek ezarriko ditu: pandemiak eragindako krisi sanitario, ekonomiko eta sozialari aurre egitea eta neurri zehatzak abiatzea osasunean, hezkuntzan, enpleguan, zaintza eta justizia sozialean. Horrekin batera, Iriartek burujabetzaren aldarrikapena ere ahotan izango du.

EH Bilduk iragarri du ordezkaritza zabala bidaliko duela legebiltzarreko saiora. Besteak beste, Arnaldo Otegi koordinatzaile nagusia izango da, eta harekin batera Euskal Herri osoko hainbat ordezkari instituzionalak ere.


Summary: Gurasoei gaixo agiria edo baimen ordainduak emateko «exijitu» du LABek. Sindikatuak adierazi du haurren zaintzaren lan karga emakumeek hartu beharko dutela, eta gaixo agiria ezarri ezean «langileen kontziliaziorako baimen ordainduak» eskatu dizkie Hego Euskal Herriko bi gobernuei eta patronalei.

Bakartuta dauden eta COVID-19aren proban negatibo eman duten haurren gurasoei gaixo agiririk ez ematea erabaki du Espainiako Gobernuak. Frantziako Gobernuak, aldiz, etxean bakartu behar dituzten haurren gurasoei agiria ematea onartu du, haurren hezkuntzaren arduradunak izango direla ulertuta.

Laster heldu dira Espainiako Gobernuak hartutako erabakiaren lehen erantzunak. LAB sindikatuak gaixo agiria emateko «exijitu» dio Gizarte Segurantzari; eta aukera hori eman ezean langileen kontziliazio baimen ordainduak ematea eskatu die Eusko Jaurlaritzari, Nafarroako Gobernuari, CENi eta Confebaski.

Sindikatuak gogor kritikatu du Espainiako Gobernuak hartutako erabakia, «lan merkatuaren ezjakintasun handia» ezkutatzen duela argudiatuta. Langile guztiak «egoera berean» daudela pentsatzeak justifikaziorik ez duela adierazi du, seme-alaben zaintzaz arduratzeko lana utzi beharko dutenak emakumeak izango direla argudiatuz.

Lana alde batera uzteko aukera duten emakumeek «soldatarik gabeko lizentziaren bat» hartu beharko dutela salatu du LABek. Gehitu dute pandemiak eragindako aurreko konfinamenduan zaintza lanen karga osoa emakumeen esku geratu zela, eta ez daudela egoera hori errepikatzeko prest.


Summary: ESK-k eskatu du beste hiru opositore ikertzeko. Azterketen filtrazioengatik anestesista espezialitaterako lan eskaintza publikoan «onurak» izan zituztela uste du sindikatuak. 24 lagun ari dira orain lekuko gisa mintzatzen epaitegian, eta sindikatuak ontzat jo du hori.

Asteartean hasi zen Osakidetzako 2016-2017ko LEP lan eskaintza publikoetako iruzurraren auziaren fase berri bat, eta 24 lekuko pasatuko dira datorren egunetan epailearen aurretik, LAB sindikatuak eskatuta. Asmoa da oposizioetan izena eman zuten hainbat kide eta bestelako jardueretan aritu ziren pertsonan batzuk —aztertzaileak, ustez gardentasuna bermatzeko protokoloaren egilea, Osakidetzako ardura postuetako langileak...— galdekatzea, eta, beharrezkoa izango balitz, inputatzea.

LABek, esaterako, epaileari eskatu dio garai hartan Osakidetzako zuzendaritzan zeudenak inputatzeko —tartean Jon Darpon, 2012 eta 2019 artean Jaurlaritzako Osasun sailburua izandakoa, eta Maria Jesus Mugika Osakidetzako zuzendari nagusi ohia—. Eta gaur ESK-k beste eskaera bat egin du: anestesista espezialitateko LEPean parte hartu zuten hiru mediku azter ditzatela, argitzeko ea filtrazioen «onuradunak» izan ote ziren.

Lekukoen testigantzetan oinarritu da sindikatua eskaera hori egiteko: «Deklarazioen ostean, ESK-k berresten du bere ikuspegia: onuradunak izan zirela filtrazioengatik, nahiz eta ukatu duten azterketa lehenago jaso izana». Sindikatuaren ustez, kontuan hartu behar da zer nota jaso zuten azterketagile horiek, eta eskatu dute aztertzeko ESK-k epaile aurrean aurkeztutako notario akta, bertan azaltzen baita ikasle horien izena: «Gure ustez, klientelismo sare horren onuradunak izan dira, eta haien ekintzen bitartez sare hori iraunarazi dute».

Medikuak, atakan

Atzo, LABeko ordezkariak izan ziren Gasteizko epaitegian, eta bertan nabarmendu zuten azterketan izen ematen duten medikuen egoera ere ez dela samurra: «Osakidetzako langileen artean, behin-behinekotasunik handiena medikuen artean dago. Lehiaketa egitera doazenak badakite giltza zerbitzuburuak duela, eta, beraz, haiei men egin besterik ez dute askotan». Medikuak, hortaz, kaltetu «handienak» direla ohartarazi zuten.

Gaur segituko dute lekukoek epaile aurrean hitza hartzen. Astelehenera arte, guztira, hamasei testigantza entzun ahal izango ditu epaileak.


Summary: Maduro: «Donald Trumpek ni hil nazatela onartu du». Venezuelako Gobernuak salatu du AEBetako estatuburuak frankotiratzaile talde bat mugitu duela Nicolas Maduro presidentea hiltzeko.

Nicolas Maduro Venezuelako presidentea VTV estatuko telebista kate publikoan mintzatu da, gobernuak espetxean zeuden oposizioko 25 diputaturi barkamena eman eta biharamunean. Alabaina, Madurok esandako beste adierazpen batek piztu du arreta handiena. Salatu duenez, Donald Trump AEBtako estatuburua «frankotiratzaile talde bat Venezuelara mugitzeko saiakera egiten ari da, edota armak erosteko asmoa dauka. Trumpek ni hil nazatela onartu du. Ni hil nazatela. Ez naiz esajeratzen ari», esan du. AEBetako presidenteak «etikarik ez» duela gehitu du.

Ildo beretik. Madurok ohartarazi du AEBetako gobernuaren «eraso bortitzenen biktima» izan dela, eta haren etikari eta jarrerari buruz «astakeriak» leporatu dizkiola. «[AEBek] hamabost milioi dolar eskaini zuten nire biziaren truk», gogoratu du. Martxoaren 26an, Trumpen gobernuak Venezuelako presidentea auzitara eraman zuen, narkotrafikoa egotzita. Nabarmendu du «fusila buruan apuntatuta» duen arren oposizioko kideei barkamena ematera «ausartu» dela. Gobernuaren erabakiak, bestalde, jarraitzaile asko haserrearazi ditu.

Ez da lehen aldia Madurok horrelako salaketarik egiten duela. Uztailaren 26an, Venezuelako Gobernuak Ivan Duque Kolonbiako presidenteari herrialde latinoamerikarreko buruzagia hiltzeko ekintza antolatzea egotzi zion.


Summary: Aciturrik 214 behargin kaleratuko ditu lau lantegitan. Berantevillan (Araba) eta Ayuelasen (Miranda Ebro, Espainia) dozenaka kaleratze egongo direla aurreikus daiteke. 214 kaleratu osatu arte, Tres Cantos (Madril) eta Boecillo (Valladolid,Espainia) fabriketan ere kontratuak hautsiko ditu aeronautika taldeak

Jakina zen Aciturri taldeak kaleratzeak egingo zituela, bai Aciturriren fabriketan baita Alestis bere adarrarenean ere. Atzo jakinarazi zuten 87 izango direla Alestisen lana galduko duten beharginak, Miñaoko lan zentroan hain zuzen. Gaur, berriz, Aciturrik beste 214 kaleratze egingo dituela eman du ezagutzera Espainiako UGT sindikatuak. Kaleratze horiek lau fabrikatako lantaldeen artean egingo ditu, eta horietako bat Berantevilla da, Araban. Beste bat mugan dago, Miranda Ebron (Burgos), eta beraz, bien artean dozenaka kaleratu egingo direla aurreikus daitezke. Gainontzeko kaleratzeak 214 osatu arte, Espainiako beste bi lantegitan egingo ditu aeronatika konpainiak, Madrilen (Tres Cantos) eta Valladoliden (Boecillo).

Airbus eta Boeing erraldoiek milaka kaleratze iragarri zituzten uda hasieran, sektoreak bizi duen krisi latza tarteko. Ondoren, domino efektu bat iritsi da: ITP, Aernnova, Aciturri, Alestis... Sektorea zulo beltz batean dago martxotik, koronabirusak lurrean utzi zituenetik hegazkinak. Aire konpainia ugari amildegiari begira daude, eta beste asko estatu laguntzei esker bizirauten, bidaiarien garraio kolektiboa suspertzen den arte. Gaur-gaurkoz ez du ematen berehala gertatuko denik hori.

Bitartean, sekoreak Euskal Herrian duen azpiegitura uzkurtzen ari da astetik astera, eta euskal industriarentzat albiste oso txarrak da hori, Hegan klusterreko enpresetako lanpostuak kalitatezkoak direlako oro har, eta balio erantsi handiko jarduera bat delako aeronautika, lan merkatua txukuntzen lagundu dezakeen horietakoa susperraldia iristen denean.

Negoziazioa, Madrilen

UGTk jakinarazi du erabat baztertzen duela 214 kaleratze jasotzen dituen enplegua eteteko dosierra. Neurri traumatikoak saihestuko dituen alternatibak nahi dituzte sindikatuek; hala esan diote zuzendaritzari kontsulta epeko lehen bileran. «Irteera negoziatuak» eskatu ditu Espainiako sindikatu horrek, eta azaldu du «unean uneko arazo bat» bizi duela sektoreak, eta kualifikazio handiko enpleguei eusteko ahalegin bat egin behar duela Aciturrik.

Alestisen kasuan gertatu den moduan, Aciturrik Madrilera eraman du erregulazioaren negoziazioa, euskal sindikatuak bazter utzita. Hala, zuzendaritzak soilik Espainiako sindikatuekin abiatu ditu elkarrizketak, ELAk Alestisekin gertatu dena salatu duenaren antzera.


Summary: Van Aertek irabazi du ihesaldirik gabeko Tourreko etapa. Taldeak emandako askatasuna baliatu du flandriarrak Tourreko 5. etapa zakuratzeko. Haizearen beldurrez izan da tropela, baina ez du indarrez jo. Alaphilippek elastiko horia galdu du, bidoi bat legez kanpo hartzegatik. Adam Yates da lider berria.

Orain arte lanean zintzo aritu ondotik, gaur distira egiteko txanda iritsi zaio Wout van Aerti (Lotto Jumbo). Flandriarrak esprintean irabazi du Tourreko bosgarren etapa, Gap eta Privas artean jokaturikoa. Amaiera aukerakoa zen Van Aertentzat, goranzko joera baitzeukan. Kokapen paregabea hartu du azken metroetan, eta buruz buru gailendu zaio Cees Boli (Sunweb). Hirugarren Sam Bennett izan da (Deceuninck), eta haren taldekide Julian Alaphilippek elastiko horia galdu du, bidoi bat legez kanpo hartzeagatik. Adam Yates da lider berria (Mitchelton).

Harrigarria izan arren, ihesaldirik gabeko eguna izan da. Tropelak bat eginda osatu du 183 kilometroko etapa, txango bat balitz bezala. Faboritoen taldeek haizearen kezka zuten, azken zatian mistralak indarrez jo baitzezakeen. Hala, erritmo apalean osatu dute etaparen zatirik handiena, eta talde apalek ez dute imintziorik txikiena ere egin. Belarriak tentetu egin dira tropelean Montelimar igaro ostean, baina ez da esperotako borrokarik izan. Bazegoen haizea, baina ez da izan haize babesak sortzeko adinakoa. Ineosek egin du saiakera, baina alferrikakoa izan da.

Esprinta Sunwebek bideratu du, Bolen mesedetan. Haatik, errematea ematerakoan gehiago izan da Van Aert. Beste inor ez da sartu garaipenaren lehian. Bukaera aproposa zen Peter Saganentzat (Bora) eta Caleb Ewanentzat (Lotto Soudal), baina ahala falta izan zaio bati, eta kokapena besteari. Eslovakiarrak maillot berdea erantzi du, eta Bennettek jantzi.

Igotzaileak lasai ederrean izan dira, baina azterketa izango dute hurrengo etapan, Mont Aigoualen amaitzen den etapan. Mendate etzana da (8,3 kilometro eta %4ko pendiza), baina, aurrez, Lusette gogorra (11,7 kilometro eta %7,3) igo beharko dute. %12-13ko aldapak ditu, eta gainean gainsariak izango ditu. Toki aproposa izan daiteke lasterketa mugitzeko.


Osatu da zortzikoa

Summary: Osatu da zortzikoa. Oriok irabazi du Kontxako Banderako sailkatze estropada, eta harekin batera sailkatu dira Tolosaldea, Arraun Lagunak, Zumaia, Hondarribia, San Juan eta Hibaika. Donostiarrak osatuko du datozen bi igandeetan banderaren lehian ariko den traineru multzoa.

Ezuste handirik gabe joan da Kontxako sailkatze estropada, eta emakumezkoek datozen bi igandeetan lehiatuko duten banderak baditu zortzi hautagaiak. Orio izan da azkarrena gaurko erlojupekoan, eta haren atzetik sailkatu dira Tolosaldea, Arraun Lagunak, Zumaia, Hondarribia, San Juan eta Hibaika. Zortzigarren trainerua Donostiarra izango da, hirikoa izateagatik Udalak aukera hori ematen diolako. Kanpoan geratu den lehen taldea Ondarroa izan da, sei segundora, eta Cabok ia hamar segundoko galera izan du. Horrenbestez, Gipuzkoako zortzi traineru ariko dira banderaren bila.

SAILKAPENA 1. Orio 11.08,82 2. Tolosaldea 8,82ra 3. Arraun Lagunak 12,26ra 4. Zumaia 19,34ra 5. Hondarribia 19.70era 6. San Juan 24,70era 7. Hibaika 29.14ra 8. Ondarroa 35,14ra 9. Cabo 39,10era 10. Isuntza 49,30era 11. Lutxana 49,92ra 12. Tiran 53,20ra 13. Chapela 1.10,48ra

Igandeko txandak

Estropada jokatu eta berehala egin dute datorren igandeko txanden zozketa, (10:00etan hasiko da estropada) eta honela geratu dira:

1. Arraun Lagunak, Tolosaldea, San Juan eta Hondarribia. 2. Zumaia, Donostiarra, Orio eta Hibaika.


Summary: Inoizko grabitate uhinik handiena atzeman dute zientzialariek. Bi zulo beltzen fusioaren lorratza dela adierazi dute. 2015ean atzeman zituzten estreinakoz uhin horiek; ikerketa alor oso emankorra dira.

2016ko otsailean, grabitate uhinek susmo izateari utzi zioten. Esperimentu baten bitartez uhin horiek antzematea lortu zutela jakinarazi zuten LIGO behatokiko arduradunek, eta ikerketarako esparru berri eta guztiz erakargarri bat ireki zela adierazi zuten zientzialari askok. Iragarpen horiek betetzen ari dira: gaur, esate baterako, inoiz atzemandako uhinen iturbururik handienaren gaineko berria zabaldu dute LIGO eta Virgo behatokietako arduradunek —elkarlanean ari dira, 2.000 aditu batzen dituen nazioarteko proiektu zabal batean—, eta aurkikuntzak galdera berri asko ekarri dituela onartu dute.

Uhin hori, propio, iazko maiatzean detektatu zutela adierazi dute, segundo hamartar bat besterik ez zuela iraun, eta oso ezberdina zela ordura arte antzemandakoekin alderatuta. «Normalean, karranka antzeko bat antzematen dugu; honek ez zuen beste horien antzik», adierazi du Frantziako (CNRS) Virgo Nelson Christensen ikertzaileak. Ondorioztatu dute bi zulo beltzen fusioaren emaitza dela uhin hori, baina onartu dute galdera handiak dituztela orain. Uhinaren iturburua Lurretik bost gigaparsec-era dagoela adierazi dute, eta, beraz, inoiz atzemandako urrunena ere badela grabitate uhin hori. Astrofisikako gaiekin usu gertatu ohi denez, irudikatzen ere zaila da distantzia hori; atera kontuak, gigaparsec bakoitza 3.260 milioi urteren baliokidea da.

Zulo beltzen fusioa irudikatzen duen eskema artistiko bat (goian), eta fusioak eragindako grabitate uhinak (behean). LIGO / EFE

Tamainan ere irudikatzen zaila da uhinaren iturburutzat duten zulo beltzen fusioa. Zientzialariek egin dituzten kalkuluen arabera, 85 eguzkiren adinako masa zuen batek; besteak, berriz, 66 eguzkirena. Onartu dute, orain arte ikasitakoa aintzat hartuta, oso handiak direla biak, galdera berrien iturburua. Energia izugarria sortu zuen fusio horrek, eta, hain justu, ikertzaileek uste dute atzemandako uhina horren lorratza dela.

Zer dira grabitate uhinak?

Metaforetara jotzen dute usu zientzialariek grabitate uhinak zer diren azaltzeko; ozeano kosmikoko olatuak direla esaten dute batzuek, eta urmael batean atzeman daitezkeen uhinez mintzatzen direnak ere badira.

Albert Einsteinek 1905ean argitaratu zuen erlatibitatearen teoria. Orduan esplikatu zuen espazio-denbora tenkatutako oihal baten antzekoa dela: han objektu astunak jartzen direnean, desitxuratu egiten da. Desitxuratze horien ondorioz sortzen dira, hain zuzen ere, grabitazio uhinak. Ezin izan zuen horien gaineko ebidentziarik eman, ordea. Aurkikuntzarekin erlatibitatearen teoria berriz berretsi dela uste dute zientzialariek, inoiz baino ageriago geratu dela hark esandakoen egokitasuna.

Kosmosa ulertzeko ate berri bat ireki dute uhin horiek. Uhinok atzeman aurretik, soilik gorputzek igortzen duten argiari begira egon dira astrofisikariak, baina egun horiek sortzen duten grabitateari ere erreparatu ahal izan diote. Era horretan uste dute, esaterako, zulo beltzen antzeko fenomenoak ikertzeko era erraztuko dela. Espazioaren sorrera bera, Big Bang teoria, hobeto ikertu ahal izango dela adierazi zuten LIGOko zientzialariek.


Bigarren olatua: astez aste, handiagoa

Summary: Bigarren olatua: astez aste, handiagoa.

Normaltasun berria ekainaren 19an hasi zen Araban, Bizkaian eta Gipuzkoan eta 21ean Nafarroan. Ordurako, izurriaren zabalkundea mugatzea lortu zen, aldagai nagusiek erakusten zuten moduan, eta egoerari eusteko neurrietan jarri zen konfiantza. Aste horretan, ekainaren 15etik 21era, 130 kasu atzeman zituzten Hego Euskal Herrian. Hurrengo bi asteetan kopuru hori pixka bat murriztu egin zen: 111 kasu ekainaren 22tik 28ra, eta 90 ekainaren 29tik uztailaren 5era.

Baina hortik aurrera, egoera okertu, eta astez aste kasu kopuruak gora egin du, etengabe, joan den astean, 5.621 kasu atzematera iritsi arte. Zer gertatu da azken bi hilabeteotan? Nola pasatu gara agerraldietatik olatura? Lurralde guztietan bilakaera antzekoa izan da edo ezberdina? Nolakoa da bigarren olatu honen neurria edo larritasuna?

Egungo egoera aztertzeko eta aipatutako galderak erantzuten saiatzeko, adierazle ezberdinen datuak bildu eta aztertu dira, argazki orokor baten bila: PCR bidez diagnostikatutako kasuak, ospitaleratze berriak, ZIUetan ospitaleratuak eta hildakoak. Lehenik, begirada udan gertatutakoaz zentratuko dugu, eta, ondoren ikuspegi orokorrago bat lortzen saiatuko gara.

PCR positiboen datuak egunez egun begiratuz gero gorabeherak ikusiko ditugu, baina, uztailaren erdialdetik aurrera, goranzko joera nabarmena ere. Halaber, eguneko positibo kopuruaren marraren punturik gorenak (markak) gero eta gertuago ikusten dira, erraztasun handiagorekin hausten baitira. Hortaz, denbora gutxian, sei asteren buruan, egun bakar batean 256 positibotik 1.000ko langa gainditzera pasatu da.

Astez asteko datuek argiago islatzen dute goranzko joera. Hego Euskal Herriko udako datuetan, uztailaren hasieratik aurrera, argi ikusten da astez aste PCR positiboak etengabe hazi egin direla, erritmo ezberdinean bada ere. Hasieran, hazkunde handiekin, bi aste jarraian %200 inguruko hazkundearekin. Hurrengo astean, uztailaren 20tik 26ra, 1.471 kasu izan ziren (%63,8ko hazkundea), eta hurrengoan 1.656 kasu (%12,5eko igoera). Hazkundea geldiarazteko saioek ez zuten espero zen emaitzarik eman, eta hurrengo bi asteetan berriro kasuek gora egin zuten indartsu: abuztuaren 3tik 9ra 2.885 kasu (%74,2ko hazkundea) eta abuztuaren 10etik 16ra 3.892 kasu (%34,9ko igoera). Hurrengo astean, hazkundea berriro apaldu zen (%13,6), baina abuztuaren azkeneko astean berriro handitu da (%27,1 ), 5.621 kasura iritsi arte.

Astez asteko PCR positiboak lurraldeka aztertuz gero, egoera eta bilakaera ezberdinak ageri dira. Araban, uztailaren 6ko astetik aurrera astez aste kasuen kopuruak hazkundea izan du abuztuaren azken astera arte. Uztailaren lehen hiru asteetan %50 inguruko hazkundea, eta azkenekoan, %176koa. Abuztuko lehen bi asteetan hazkunde garrantzitsuak izan dira Araban (%75 eta %90ekoak). Hirugarren astean, berriz, apalagoa (%13), eta azkenekoan, aurrekoan baino kasu gutxiago (-%5,6).

Bizkaian pilatzen ditra kasurik gehienak, eta, horregatik, hango datuek markatzen dute Hego Euskal Herriko joera orokorra. Bizkaian, uztailaren hasieratik, astez aste kasuen kopuruak gora egin du, etengabe. Hazkunde tasarik handienak hasierako asteetan izan ziren. Abuztuaren azken bi asteetan, berriz, hazkundea mantsotu da (%11,2 eta %10,1).

Gipuzkoak uztailaren hasieran izan zituen hazkunde handiak aste batetik bestera, Ordiziako, Zarauzko eta Eibarko agerraldiekin. Uztailaren 6tik 12rako astean, %344ko hazkundea, aurreko astearekin alderatuta, eta hurrengo astean, %200ekoa. Baina hurrengo astean, positiboen kopuruak behera egin zuen (-%30). Gutxi iraun zuen beheranzko joerak. Hurrengo astean, uztailaren 27tik abuztuaren 2rakoan, kasu kopuruak berriro egin zuen gora (%7,6), hurrengo hiru asteetan gehiago (%40 inguru), eta abuztuaren azkenekoan, are gehiago (%80,7).

Nafarroan ere gorabeheratsua izan da bilakaera. Hasieran, igoera handiak, uztaileko agerraldiekin (Malerreka, Sanferminak, Tuterako ezkontza), eta, gero, erritmo motelagoan, eta jaitsiera txiki batekin abuztuaren azken-aurreko astean. Baina abuztuaren azken astean, hazkundea bizkortu egin da (%58,1).

Ipar Euskal Herriari dagokionez, datuen gabezia da nagusi. Hala ere, abuztuan birusaren zabalkundea hazi egin dela pentsatzeko zantzuak daude. Akitania Berriko Osasun Agentziak test positiboen berri ematen ditu, baina departamendu mailan bakarrik. Pirinio Atlantikoen departamenduan, abuztuan, 463 test positibo inguru zenbatu dituzte, eta kopuruak goraka joan dira, astez aste. Horrez gain, zenbait agerraldiren berri eman du: Ziburun bat (14 lagun), Baigorrin bi (9 eta 10 lagunekin), Donibane Lohizunen hiru (4, 3, eta 4 lagunekin). Horrez gain, Lapurdiko kostaldean egindako borondatezko behaketan 1.200 proba inguru egin zituzten eta %3,9k positibo eman zuen.

Kasuak ugaltzearen atzetik, ospitaleratzeen hazkundea etorri da. PCR probetan positibo emandakoen igoeraren hasiera uztailaren 6tik 12ra arteko astean nabaritzen hasi bazen ere, ospitaleratzeena hurrengo astean gertatu zen: 10 ospitaleratzetik 27ra pasatu zen (%170eko hazkundea). Hortik aurrera, astez aste ospitaleratze gehiago zenbatu dira. Igoerarik handiena abuztuko bigarren astean izan da, %106,1eko hazkundearekin.

Grafikoak beste ikuspegi bat erakusten du: Nafarroan, ospitaleratze berrien hazkundea beste lurraldeetan baino astebete geroago hasten da, eta, oro har, apalagoa da. Eragin handiagoa sumatu da Arabako, Bizkaiko eta Gipuzkoako ospitaleratzeetan, Nafarroakoetan baino. Asteko ospitaleratze berrien kopurua Osasunbideko ospitaleetan sei aldiz handiagoa da abuztuko azken astean, uztailaren 13tik 19ra bitarteko astean baino, eta hamar aldiz handiagoa Osakidetzako ospitaleetan.

Aldi berean, ospitaleratze berrien igoerarekin batera, ospitaleetako betetze maila ere igo da, bai solairuetan bai zaintza intentsiboetako unitateetan ere. Ospitaleratuta dauden pertsonen datuekin arazoak daude serie homogeneoak osatzeko. Batetik, udan datuen argitalpena murriztu delako. Bestetik, Osakidetzaren kasuan, egun bakoitzean solairuan ospitaleratuta dauden gaixo kopurua txosten epidemiologikoan sartzen hasten denean (abuztuaren 4an), zenbatzeko irizpidea zorroztu duelako, COVID-19arengatik ospitaleratuak bakarrik sartuz.

Edozein modutan, igoera nabarmena da. Abuztuaren 4an, 90 pertsona zeuden ospitaleratuta solairuan Hego Euskal Herriko ospitaleetan. Eta abuztuaren 31n, 324 pertsona. Kopurua, beraz, hirukoiztu egin da hilabete eskasean. Epe berean, zaintza intentsiboetako unitateetan dauden pertsonen kopurua ere nabarmen hazi da. Abuztuaren 4an, zazpi pertsona zeuden ZIUetan, eta abuztuaren 31n, berriz, 43. Sei aldiz gehiago.

Heriotzak denboran geroago azaltzen ohi dira bilakaera erakusten duten grafikoetan. Bizpahiru aste geroago. Ekainean iritsi ziren hildakorik gabeko egunak, baina martxoaren hasieratik ez da izan asterik hildakorik gabe. Apirilaren hasieratik, astez aste hildakoen kopurua gutxituz joan da ia etengabe, uztailaren 20-26ko asteraino, non bi hildako baino ez ziren izan. Baina kutsatzeen eta ospitaleratzeen hazkundearen ondoren hildakoen hazkundea iritsi da, batez ere abuztuan.

Ekainean 83 hildako izan ziren, pixkanaka gero eta gutxiago, kutsatze berrien kopurua jaitsi ondoren. Uztailean 14 hildako bakarrik izan dira. Baina abuztuan heriotzak ugaritu dira. Guztira 89 hildako izan dira, ia erdia azken astean.

Bigarren olatuari neurria hartzeko eta lehenengoarekin alderatzeko, adierazle egokiak bilatu behar dira. PCR positiboen kopurua ez da oso adierazle egokia. Udako datuak ezin dira alderatu martxoko eta apirileko datuekin. Orduan askoz proba gutxiago egiten ziren, eta gehienbat diagnostikoa baieztatzeko erabiltzen ziren. PCR proben bidez, COVID-19 kasuak atzemateko gaitasuna askoz handiagoa da abuztuan, martxoan edo apirilean baino. Beraz, abuztuan egun bakar batean milatik gora kasu atzemateak ez du esan nahi orain martxoan edo apirilean baino kutsatu gehiago dagoenik.

Ospitaleratze berrien kopurua eta hildakoen kopurua adierazle hobeak dira lehen olatua eta bigarrena alderatzeko.

Ondoko grafikoan ikusten denez, bigarren olatuko ospitaleratze berriak askoz gutxiago izan dira lehendabizikoenak baino. Lehen olatuan, martxoan 5.437 ospitaleratze izan ziren, apirilean 3.897 eta maiatzean 596. Guztira, 9.930 ospitaleratze. Bigarren olatuan, berriz, ekainean 77 pertsona ospitaleratu zituzten, uztailean 133, eta abuztuan 904. Guztira, 1.114. Hau da, lehen olatuan ospitaleratzeak bederatzi aldiz gehiago izan ziren (zehazki, 8,91).

Olatuak alderatzeko beste datu interesgarria ospitaleetako betetze maila da. Lehen olatuan, ospitaleratuen gehieneko kopurua martxoaren 31an erregistratu zen, 2.818 ospitaleratuekin. Bigarren olatuan, ospitaleratuen kopururik handiena abuztuaren 31n izan da, 367 gaixorekin. Beraz, lehen olatuko gehieneko betetze maila 7,6 aldiz handiagoa izan zen oraingoa baino. Halaber, zaintza intentsiboetako unitateen gehieneko betetze maila ere askoz handiagoa izan zen lehen olatuan, bigarrenean baino. Apirilaren 2an, 327 pertsona egon ziren ospitaleratuta ZIUetan. Bigarren olatuan, gehieneko kopurua 46 izan da, abuztuaren 30ean. Beraz, lehen olatuko gehieneko kopurua 7,1 aldiz handiagoa izan zen bigarrenekoa baino.

Azkenik, hildakoen kopurua ere alderatu daiteke. Martxoan, apirilean eta maiatzean, 2.066 hildako izan dira Euskal Herrian koronabirusarekin lotuta. Ekainean, uztailean eta abuztuan 186 izan dira. Beraz, izurriaren lehen hiru hilabeteetan hildakoen kopurua 12 aldiz handiagoa izan da hurrengo hiru hilabeteetan baino.

Argi dago, beraz, bigarren olatua lehena baino askoz txikiagoa dela eta bere hazkunde erritmoa askoz mantsoagoa dela. Baina zein da alderaketaren arazoa? Lehen olatua benetako osasun hondamendia izan dela, eta geldiarazteko oso konfinamendu gogorra behar izan duena, ondorio sozioekonomiko larriekin. Bigarren olatua hondamendi batekin alderatzeak berez duen garrantzia gutxiestera eraman dezake. Eta hilabete batean, adibidez abuztuan, 89 hildako egotea ezin da inolaz ere gutxietsi. Hala edo nola eragotzi behar den tragedia baita.

Zer da kezkagarria bigarren olatuan? Hazkunde etengabea parametro guztietan. Hau da, kasuen zabalkundea, ospitaleratuen hazkundea eta hildakoen hazkundea geldiarazteko eta gutxitzeko ezintasuna. Beste era batera esanda, pandemia kontrolatzeko neurrien eraginkortasun mugatua.


Summary: Nafarroako hezkuntza eragileek «itzulera adostu eta seguru bat» eskatu dute.

LAB, Steilas, Afapna, ANPE, CCOO, ELA, UGT, SEPNA eta CSIF sindikatuetako kideek, hezkuntza komunitateko beste hainbat eragilerekin batera, salatu dute «ziurgabetasun» egoera batean daudela, eta hastear den ikasturterako babes neurriak eskatu dizkiote Nafarroako Gobernuari. Atzo arratsaldean, elkarretaratze bat egin dute Iruñean, Nafarroako Jauregiaren aurrean. «Ikasturte osorako itzulera itundu, seguru eta presentziala» eskatu dute han.

Hamazazpi hezkuntza eragilek sinatu duten dokumentu batean, eskaera zuzenak egin dizkiote administrazioari. «Alderdi pedagogikoak, funtzionalak eta emozionalak kontuan hartuko dituen plan bat» nahi dute, eta, horretarako, negoziazio bat abiatzeko eskatu dute. Langile gehiago kontratatzea nahi dute, ez soilik irakasleak, baita garraioan, garbiketan, jantokietan eta antzeko zerbitzuetan jarduten dutenak ere. Ratioa jaistea da haien helburuetako bat, baita hezkuntza zentro bakoitzean lan osasunaren arduradun bat egotea ere.

Informazioa nahi dute, eta aurreikuspenekin jokatzeko eskatu diote Hezkuntza Departamenduari. Protokoloak egitea aztertuz zer neurri hartu behar diren berrogeialdi egoeretan, eta zer-nola moldatu behar dituzten ikastetxeetako espazioak. Gainera, irakasle ez diren langile guztiei eta ikasle kalteberenei arreta berezia emateko eskatu dute. «Osasuna bermatzeko» neurriak nahi dituzte.


Summary: Itsasontzi bat hondaratu da Japonian, 43 pertsona eta 5.800 abelburu zeramatzala. Maysak tifoiak eragindako ekaitz batek harrapatu du, eta oraingoz eskifaiako kide bakarra aurkitu dute itsasoan noraezean.

Hondoratu aurretik, Gulf Livestock 1 itsasontziak larrialdi dei bat egin du, Japoniako kostazainek jakinarazi dutenez. Zeelanda Berrian itsasoratu zen, abuztuaren 14an, eskifaiako 43 kiderekin eta 5.800 abelbururekin. Panamako bandera du, eta Txinarantz zihoan. Bidean, baina, Maysak tifoiak eragindako ekaitz batek harrapatu du, eta, larrialdi deiaren ostean, desagertu egin da.

Eskifaia 39 filipinarrek, bi australiarrek eta bi zeelandaberritarrek osatzen zuten. Horietatik bakarra aurkitu dute oraingoz, itsasoan noraezean.

Zehazki 5.867 abelburu zeramatzan itsasontziak, eta Zeelanda Berritik Txina hego-ekialdeko Jingtang hirira eraman behar zituen. Bihar zen portura iristekoa.


Summary: BERRIAk horrela kontatu du inbestidura saioa. Eusko Legebiltzarrak Iñigo Urkullu aukeratu du gaur hirugarren aldiz Jaurlaritzako lehendakari izateko, EAJ eta PSE-EEren botoekin. Maddalen Iriartek pentsioen euskal sistema publikoa bultzatzeko asmoa adierazi du. Urkulluk esan du osasungintza ez kolapsatzea eta koma ekonomikoa etetea duela lehentasun. Zuzenean ikusi.

* Urkulluk eta Iriartek euren proiektuak alderatuko dituzte.

* Lehendakari kargua hartu eta gero jakinaraziko du Urkulluk Jaurlaritzaren osaera.

* Analisia. Garikoitz Goikoetxea: 'Diskriminazioa eta sailburu elebidunak'.

* Uztailaren 12ko hauteskundeetako emaitzak.


Summary: EAEko hezkuntzan grebara joko dute irailaren 15ean. ELA, LAB, CCOO, UGT eta Steilas sindikatuek egin dute deialdia elkarrekin, eta hezkuntza osoari eragingo dio: sare publikoari eta itunpekoari. Salatu dute eskasak direla Eusko Jaurlaritzak hartutako neurriak, eta ez dituela langileak aintzat hartu.

Ikasturtea hasi eta astebetera, irailaren 15ean, grebara joko dute Arabako, Bizkaiko eta Gipuzkoako ikastetxeetan. Gaur goizean iragarri dutenez, elkarrekin grebara deitzekoak dira ordezkaritza duten bost sindikatuak: ELA, LAB, Steilas, CCOO eta UGT. Gure ikastetxeetan aurrez aurreko itzulera segurua eta adostua lelopean, unibertsitateaz kanpoko hezkuntzan eragingo du deialdiak, sare publikoan zein itunpekoan. Sindikatuak oso haserre mintzatu dira Eusko Jaurlaritzako Hezkuntza Sailak eskoletara itzultzeari begira egin duen lanaz: Cristina Uriarteren taldeari leporatu diote kudeaketa «onartezina eta arduragabea» egitea, «berandu» aritzea, eragileekin ez adostea eta baliabideak ez zehaztea.

Azken asteetan Jaurlaritzaren neurriekin sindikatuek agertutako ezinegona berretsi du greba deialdiak. Batetik, salatu dute langileak eta hezkuntza eragileak kontuan hartu gabe aritu dela ikasturte hasiera prestatzen; besteak beste, ohartarazi dute Hezkuntza Sailak ez duela bilerarik egin sindikatuekin, nahiz eta beharginak maiatzean hasi ziren proposamenak egiten irailera begira. Bestetik, hartutako neurriak ere ahultzat eta nahasitzat jo dituzte. Adibide gisa jarri dute eskoletan hiru egoera orokor aurreikusi direla eta Hezkuntza Sailak ez duela zehaztu horietako zein dagoen indarrean uneotan. Nabarmendu dute, gainera, protokoloak «oso berandu» heldu direla, «azkena, langileak ikastetxeetara bueltatu baino hiru egin lehenago», eta «ardura zuzendaritzen gain» utzi duela gobernuak.

Era berean, mila irakasle gehiago kontratatzearen inguruan Jaurlaritzak joan den astean eginiko iragarpena «propaganda ariketa huts bat» dela uste dute sindikatuek: «Oso kopuru eskasa izateaz gain, albistea abuztuaren 28an eman zuten, kontratazioak jada itxita zeudenean, ratio jaitsierarik aurreikusi gabe, eta zein irizpideri erantzuten dioten argitu gabe». Gaineratu dute kontratazioak beste langile kolektiboetan ere areagotu behar liratekeela, ez soilik irakasleetan.

Edonola ere, sindikatuek adierazi dute irakaskuntza presentziala berreskuratzearen aldekoak direla, baina egungo osasun egoerara moldatuta eta segurtasuna bermatuta. Ildo horretan, hainbat eskaera egin dituzte, hala nola lan taldeak handitzea, ordezkapenak lehen egunetik betetzea, ikasleen ratioak jaistea (gehienez 10-15 ikasle gela bakoitzean), jantoki zerbitzua bermatzea (distantzia betetze aldera berrantolatuz), curriculuma osasun krisiak eragindako errealitateetara egokitzea (adibidez, dolua lantzeko edota irakaskuntza telematikoa jorratzeko), osasun arazoak dituzten langileak babestea eta arrakala sozialak desegiteko neurriak hartzea (tartean, euskarari lotutakoak).

Irailaren 15eko greba egunaz gain, beste bi mobilizazio ere iragarri dituzte: bihar bertan, kontzentrazioak egingo dituzte eskoletan, eta hilaren 10ean, 18:00etan, elkarretaratzeak egingo dituzte Hezkuntza ordezkaritzen aurrean. Sindikatuek ez dute baztertu greba deialdi gehiago egitea, eta ohartarazi dute Hezkuntza Sailaren bilera eskaera bat ez dela nahikoa izango lanuztea bertan behera uzteko: «Biltzea ez da nahikoa. Proposamenak eta planifikazioa nahi ditugu».

Arabako, Bizkaiko eta Gipuzkoako ikastetxeak datorren astelehenean dira ikasturteari ekitekoak; irakasleak jadanik lanean ari dira, hala ere. Hezkuntza Sailak, nolanahi ere, atzeratu egin du maila batzuetako ikasleen hasiera: DBHko hirugarren eta laugarren mailako ikasleak irailaren 15ean hasiko lirateke, baita Batxilergokoak ere —hain justu, egun horretarako antolatu dute greba—; Lanbide Heziketako ikasleen itzulera mailakatuagoa izango da, iraileko bigarren hamabostaldian.

Ikastolen oharra

Patronalei ere mintzatu zaizkie sindikatuak, eskatzeko langileen ordezkariekin «interlokuzioa» abiatzeko, eta ikastolek erantzun dute solaskidetza hori «zabalik» dutela. Ikastolen Elkarteak ohar bidez adierazi du elkarlanerako prest dagoela: «Kontingentzia planak eta ikastoletarako itzulera segururako neurri gehigarri guztiak adosten ari gara langileen ordezkariekin ikastolaz ikastola».


Summary: Iriartek pentsioen euskal sistema publikoa bultzatzeko asmoa adierazi du. «Pertsonak erdigunean jarriko dituen trantsizio feminista eta ekologista» aldarrikatu du EH Bilduren Eusko Jaurlaritzarako lehendakarigaiak. Herritarrei hitza emateko eskatu du.

Eusko Jaurlaritzako lehendakaria izendatzeko inbestidura saioa egin dute gaur goizean Eusko Legebiltzarrean. Han, Maddalen Iriarte EH Bildu koalizioaren lehendakarigaia izan da hitz egiten lehena. EH Bilduk 21 eserleku eskuratu zituen iragan uztailaren 12ko hauteskundeetan, 2016an baino hiru gehiago. Arnaldo Otegi taldeko koordinatzaile nagusiak adierazi zuen «erantzukizun politikoagatik» aurkeztu dutela hautagaia; gainontzeko alderdiek adierazi izan dute ez dutela hura babestuko.

Goizeko hitzaldian, koronabirusak eragindako krisiari aurre egiteko proposamenak aurkeztu ditu Iriartek; besteak beste, hezkuntzan ratioak jaistea eta curriculumak moldatzea, osasungintzari diru gehiago ematea eta zerbitzu sozialak indartzea. Esan du EH Bildu prest dagoela «trantsizio feminista, ekologikoa eta pertsonak botere publikoen ekintzaren erdigunean jarriko dituena» abiatzeko. «Ekintzarako garaia da, politika egiteko modu berri batena», haren hitzetan.

Egungo krisiaz harago, hezkuntza eta osasungintza eraldatzeko asmoa adierazi du Iriartek: «Hezkuntzak izan behar du genero eta klase arrakalak gaindituko dituena». Hezkuntza euskaldun, eleaniztun eta inklusibo baten alde egingo dutela esan du, eta, osasungintzan, helburutzat jo du Europako gainontzeko herrialdeek duten gastu bera edo antzekoa izatea. Horretarako, 300 langile kontratatzea proposatu du, eta behin-behinekotasuna bukatzea, «Osakidetzako langileen %40 inguru» baitaude egoera horretan.

Zaintzak eta zerbitzu sozialak antolatzeko, «Euskal zerbitzu sozialen elkartea» sortzeko beharra nabarmendu du EH Bilduren lehendakarigaiak, aldundiek eta udalek parte hartuko duten erakunde bat.

«Kalitatezko enpleguaren aldeko herri ituna» ere bultzatu nahi du, eta 1.200 euroko gutxieneko soldata eta 35 orduko lan astea proposatu ditu. Gainera, kritikatu du jarduneko gobernuak ez duela harremanik izan sindikatu nagusiekin. Adierazi du prest duela euskal pentsio publikoen sistema sortzeko zirriborroa.

Lau proposamen ekonomiko egin ditu EH Bilduk: gastua berrikustea, soldata altuegiak jaitsi, diruaren banaketa justuago baterako; beharrizanen arabera, Europari funtsak eskatzea eta funts horiek kudeatzeko herri akordio bat sortzea; eta zergak berrikustea. Diru gehien irabazten dutenei «COVID tasa» ezartzea ere proposatu du, baita merkataritza gune handien gaineko zerga ere.

Zaldibarko zabortegiko hondamendiaz ere jardun da EH Bilduren lehendakarigaia. «Joaquin Beltranen gorpua aurkitzeko atsedenik gabe lanean jarraitu beharko da, eta erantzukizun politikoak argitu eta garbitu». Zabortegiak publiko egiteko prozesu bat abian jartzea proposatu du. Hain zuzen, Zaldibar Argitu plataformako kideek protesta egin dute parlamentuaren kanpoaldean.

Autogobernu «kaskarra»

Iriarteren arabera, krisiak erakutsi du Eusko Jaurlaritzaren autogobernua «kaskarra» dela. «Espainiak nahi duen arte eta nahi duen moduan kudeatzen dira Eusko Jaurlaritzaren eskumenak», esan du, eta burujabetzaren alde geroz eta jende gehiago dagoela adierazi du. Nabarmendu du burujabetza eta independentzia direla EH Bilduren apustua, eta etorkizuna demokratikoki aukeratzeko eskubidea aldarrikatu du. Adierazi du horren alde daudela legebiltzarkideen %70, eta galdeketa sustatu behar dutela.

Euskal presoak Euskal Herriratzeko eskatu du: «Gero eta ahots gehiago gero eta irmoago eskatzen ari dira euskal presoak berehala Euskal Herrira ekartzea, are gehiago COVID-19aren testuinguruan», azaldu du.

Administrazio euskalduna aldarrikatu du Iriartek, eta gogoan izan du 390 kazetarik baino gehiagok Eusko Jaurlaritzari eskatu diotela sailburu eta arduradun euskaldunak izendatzeko.

Kulturgintzarako larrialdi plan bat martxan jartzeko beharra dagoela san du; kulturgileak herriaren oinarria direla adierazi du, eta administrazioaren laguntza jaso behar dutela. Gainera, «atzerakada» nabari du euskal kulturaren transmisioan. «Anbizio eta determinazio falta» izan dute, haren ustean.

Joan Mari Torrealdai oroitu du hitzaldiaren azken zatian. Lorea Agirre Jakineko zuzendariak Torrealdai hil ostean idatzitako hitzak irakurri ditu Eusko Legebiltzarrean: «Torrealdai kontzientzia bat da. Kontzientzia bat kate bati eusteko, lotzeko bezainbeste hausturak eragiteko. Berritzeko, berrasmatzeko».


Beltran de Herediak gobernua utziko du

Summary: Beltran de Herediak gobernua utziko du. Aurreko bi agintaldietan Segurtasun sailburu izandakoa Espainiako Senaturako proposatuko du EAJk. PSE-EEk Tontxu Rodriguez aukeratu du.

Inbestidura saioan Iñigo Urkulluk bere hitzaldia amaitu eta berehala, EAJk ohar bat bidali du adieraziz Estefania Beltran de Heredia Segurtasun sailburu izandakoa proposatuko duela Eusko Legebiltzarrean Espainiako senatari izateko. Gaur bertan erregistratu du bere proposamena parlamentuan. Ia aldi berean, PSE-EEk jakinarazi du Tontxu Rodriguez proposatuko duela. Okerrik ezean, bi horiek Idurre Bideguren EH Bilduko kideari gehituko zaizkie Eusko Legebiltzarrak aukeratu behar duen senatari hirukotean. Irailaren 24ean egingo da bozketa Legebiltzarrean.

Beltran de Herediak, beraz, ez du jarraituko Eusko Jaurlaritzan. Segurtasun Sailaren ardura izan du azken bi legegintzalditan, 2012tik. 1995etik 2007ra ere izan zen parlamentaria Eusko Legebiltzarrean. Orain, Madrilen Jokin Bildarratzek zuen tokia hartuko du. EAJk azaldu du EBBk hartutako erabakia izan dela, eta, halaber, eskerrak eman dizkio Bildarratzi azken zortzi urteetan Madrilen egindako lanagatik.

Eusko Legebiltzarrak hiru senatari izendatu behar baditu ere, atzo EH Bilduk egin bezala, bakarra proposatu du EAJk ere. «Goi Ganberan dauden beste bi euskal ordezkariak Gasteizko Ganberan ordezkaritza handiena duten hurrengo bi alderdietakoak izatea erraztu du» horrek, jeltzaleek ohar batean adierazi dutenez. Gainera, gobernu akordioan jaso duten bezala, sozialistei euren hautagaia lehen bozketan onartu dadin, behar dituzten botoak utziko dizkiete jeltzaleek.

«2012an eta 2016an gertatu zen bezala, beste bi senatarien izendapena Alderdi Sozialistaren eta EH Bilduren erabakia izango da, uztailaren 12ko hauteskundeetan EAJ-PNVren atzetik boto gehien jaso zuten bi alderdiena, eta horrek bermatzen du euskal gizarteak ordezkaritza zabala izango duela Senatuan», gaineratu du EAJk oharrean.

PSEk Tontxu Rodriguezen proposamena ezagutarazteko zabaldu duen oharrean esan duenez, haren esperientzia eta konpromisoa berme bat dira alderdiarentzat. 2013tik da senatari Eusko Legebiltzarrak izendatuta.

Gobernu berria, larunbatean

Urkulluk lehendakari kargua hartu eta gero jakinaraziko du Jaurlaritzaren osaera. Euskadi Irratiak jakinarazi duenez, 11 sailez osatuta egongo da Jaurlaritza, eta ziurtzat jotzen dute bi lehendakariorde egongo direla, alderdi bakoitzeko bat. Larunbatean egingo du karguaren zina, Gernikako juntetxean. Murgak azaldu du Urkulluri esan diola «bere esanetara» dagoela.


Summary: Urkulluk ekonomiaren suspertzea du helburu datorren legealdirako. EAJren eta PSE-EEren gobernu akordioa «sendoa» dela adierazi du. Enplegua sortzea eta osasun sistema indartzea izango dira Eusko Jaurlaritzaren helburu nagusiak. Urkulluk «autogobernu gehiago eta hobea» nahi du.

Euskadi martxan! izeneko akordio bat izenpetu dute aste honetan Andoni Ortuzar EAJko EBBko presidenteak, Idoia Mendia PSE-EEko idazkari nagusiak eta Iñigo Urkullu Eusko Jaurlaritzako jarduneko lehendakari eta EAJren lehendakarigaiak. Bi alderdiek 41 eserleku lortu zituzten uztailaren 12ko hauteskundeetan. Gaur, ordea, Urkulluk boto bat gutxiago jasoko du, legebiltzarkide batek ezin duelako joan inbestidura saiora.

Inbestidura saioko hitzaldian, hitzarmen horretan jasotako lau ardatz nagusiak azaldu ditu Urkulluk: oparotasuna, enplegua eta suspertze ekonomikoa; pertsonak, osasuna eta zerbitzu publikoak; planeta, klima trantsizioa; eta bizikidetza eta autogobernua. Adierazi du itun hori «herriaren garapenaren oinarria» dela, eta kolaboratzeko proposamena egin die alderdi eta eragileei.

Pandemiak eragindako krisiari hiru aldetatik erantzungo diotela adierazi du: osasungintzatik, enplegutik eta gizarte kohesiotik. Esan du datorren legealdia «COVID-19aren legealdia» izango dela, eta bi betebehar nabarmendu ditu: osasun sistema ez kolapsatzea eta «ekonomiaren koma» etetea.

Urkulluk adierazi du «lankidetza publiko-pribatua» dela aurrera egiteko modurik onena, eta, EAJ eta PSE-EE alderdiak ezberdinak diren arren, akordio sendoa osatu dutela, «oso aurreratua». Konpromiso nagusi hauek azaldu ditu: gazteen enplegurako plana egitea, 4.000 enpresa txiki sortzea, tokian tokiko planak egitea, eta behin-behineko kontratuak erregularizatzea, urtean 7.000 batez beste.

Birusak berebiziko eragina izan du ikasturtearen hasieran, eta jarduneko lehendakariak hiru puntutan azaldu du hari aurre egiteko protokoloa: arriskuak aurreikusi, hezkuntza komunitatearekin koordinatu eta egoerara moldatu. Haren ustean, aurrez aurreko eskolak lehentasunezkoak dira. Gainera, Hezkuntza Sailak mila langile kontratatuko ditu, eta, protokoloak betetzeko leku gehiago behar duten ikastetxeei laguntzeko, elkarlana bultzatuko dute Eudelekin eta udalekin.

Euskal hezkuntza legea onartzeko asmoa du, sistema berritzeko, eta hizkuntza aniztasuna eta aukeren berdintasuna bultzatzeko. Klimaren aldeko akordio bat ere sustatu nahi du, energia berriztagarrietan, garraio jasangarrian, ekonomia zirkularrean eta biodibertsitatearen defentsan oinarrituta. Memoria historiko eta demokratikoaren legea ere onartuko duela esan du.

Gernikako Estatutua bete eta eskumenak eskualdatuko dituzte datorren legealdian; hura izango da, Urkulluren esanetan, ongizatea eta justizia soziala lortzeko oinarria. Esan du «autogobernu gehiago eta hobea» nahi duela. Euskal Herria «askotariko herria» da haren hitzetan, eta, beraz, autogobernua «paktuak egitea» da. «Erantzunkidetasunaz» aritu da Urkullu, «lankidetza gobernuaz».


Summary: Inbestidura saioaren erdian ezagutarazi dute EAJk eta PSEk gobernu akordioa. Urkullu lehendakarigaiaren esanetan, pandemiaren ondorioak leuntzea izango da legealdiaren erronka. Neurri zehatzak aurkeztu ditu osasungintzan, enpresa arloan eta gizarte politiketan. Berdintasun Lege berria hitz eman du, eta espetxe eskumena eskuratzeko bidea egitea.

«Herri auzolanak inoiz baino zentzu handiagoa du». Modu horretan aurkeztu du Iñigo Urkullu EAJko lehendakarigaiak PSE eta EAJren gobernu akordioa (irakurri hemen, osorik). Sozialistek eta jeltzaleek iragarria zuten ekonomia berpizteko eta gizarte politiketan sakontzeko itun bat dela, baina xehetasunak ezagutzea falta zen oraindik. Hain justu, gaur, inbestidura saioan, Urkulluk berak azaldu ditu akordioaren nondik norakoak. Datorrena «koronabirusaren legealdia» izango dela esan du, eta horri aurre egiteko «beharrezko» neurri ekonomikoak eta onartu nahi dituzten planak aurkeztu ditu ia ordu eta erdiko hitzartzean. Ituna «errealismo konstruktiboan» oinarrituta dagoela esan du Urkulluk.

Zehazki, sozialistek eta jeltzaleek lau ardatz izan dituzte oinarri akordioa osatzeko unean. Lehena ekonomia suspertzearekin eta enplegua sortzearekin lotuta dago; bigarrena, gizarte politikekin; bidezko energia trantsizioa eta klima larrialdia izan dituzte hizpide hirugarren atalean; eta, amaitzeko, autogobernuaz eta bizikidetzaz ari dira bi aldeak. Hain justu, joan den astean ohartarazi zuten desadostasun nabarmenenak autogobernuaren atalean dituztela.

Enplegua eta ekonomia suspertzea

Koronabirusak eragindako krisiak luze iraungo duela aurreikusi du Urkulluk mintzaldian, eta sozialisten eta jeltzaleen akordioan jaso dituzte ekonomia suspertzeko zenbait neurri:

-Garapen Industrialerako Plan Estrategikoa onestea, eta horrekin industria eta zerbitzu aurreratuak BPGren% 40ra heltzea.

-Berrikuntza sustatzea enpresa txiki eta ertainetan.

-Legegintzaldi osoan zehar I+G+B bultzatzeko aurrekontuak batez beste % 6 igotzea urtean.

-Gazteak lan munduan sartzeko 30.000 postuko programa bat abian jartzea.

-Merkataritza eta Ostalaritza plana eguneratzea

Gainera, Araba, Bizkai eta Gipuzkoako azpiegiturei ere erreparatu diete akordioan, eta hitzeman dute AHTa datorren legealdian amaituko dela, eta garraio azpiegituren transferentzia eskuratzea espero dute. Etxebizitzen alokairuan laguntzeko proiektuak ere iragarri dituzte.

Gizarte politikak

Urkulluk osasuna, hezkuntza eta berdintasuna izan ditu ardatz bigarren atalean. Gobernu akordioaren txostenean ere hainbat neurri zehatz iragarri dituzte. Esaterako, 2020-2024 bitarte Osakidetzako langile kopurua handitzea, eta, zehazki 4.000 postuko LEP lan eskaintza publiko bat egitea; hezkuntzan, eleaniztasunean sakontzea, betiere euskara ardatz izanda; unibertsitate plan berri bat osatzea eta 2005eko Berdintasun Legea berritzea.

Diru laguntzei dagokienez, DSBEa hobetzea eta unibertsaltasunean sakontzea dute helburu. Migratzaileentzako harrera estrategia ere hobetzea jaso dute itunean.

Euskarari eta euskal kulturari dagokionez, berriz, zera dio akordioak: «Lehenik eta behin, gure herrialdean kultura sortzen eta ekoizten duten profesionalak eta artistak babestu beharra dago. Politika publiko kulturalek jarduketa eremu hori lehenetsiko dute, oraingo laguntza lerroak hobetuz eta indartuz, arreta berezia jarriz honetan: sortzaileen lan baldintzak, digitalizazioa, nazioartekotzea, emakume sortzaileen parte hartze aktiboa eta euskarazko sorkuntza eta zabalkunderako berariazko babesa». Profesionalizazioa bermatzeko urratsak egingo direla dio akordioak, eta, erakunde publikoekin harremana hobetzeko asmoz, Kulturaren Euskal Kontseiluaren, Kultura Auzolanean eta Hakoba Kultura indartuko dira.

Ingurumena

Sozialisten eta jeltzaleen akordioko atalik laburrena da. Klima larrialdiari egiten dio erreferentzia, baita energia iraunkorrago bateranzko trantsizioa egiteari ere. Neurri zehatzen artean, 2015. urtea abiapuntu hartuta, energia berriztagarrien erabilera bikoiztu nahi dute. Era berean, Agenda 2030 egitasmoarekin konpromisoan segitzea da asmoa.

Autogobernua eta bizikidetza

ETA betiko desegin osteko lehen legealdia izango da datorrena, baina oraindik ere gatazkaren ondorioei eta memoriaren auziari erreparatu beharko zaie datozen urtetan. Sozialistak eta jeltzaleak biktimen aitortzarako egin beharreko urratsetan eta espetxe politikaren aldaketetan jarri dira ados. Hala diote:

-«Nagusikeria abusuak eragindako giza eskubideen urraketen biktimei aitorpena eta konponketa egiteko 12/2016 Legea garatu beharko da. ÂÂÂBiktimei dagokienez, erabat argitu ez diren kasuen errealitatea nabarmendu behar da».

-«Terrorismoko eta indarkeriako iraganaren memoria kritikoa sustatzea».

-«Presoak bere familia ingurunearengandik hurbilago dauden espetxeetara lekuz aldatzea babestea». Gainera, egun Espainiako Gobernuaren esku dagoen espetxe eskumena ere bere egin nahi du Eusko Jaurlaritzak.

Autogobernuari dagokionez, Urkulluk berak azpimarra jarri du bere mintzaldian, eta esan du «askotariko herria» dela Euskal Herria, eta hain justu horixe dela autogobernua: «Autogobernua paktuak egitea da». Aurretik ere esana zuten desadostasun nabarmenenak atal horretan dituztela sozialistek eta jeltzaleek, baina akordioan adostu dute «autogobernuan sakontzea».


Summary: Gipuzkoako Foru Aldundiak enplegu galeraren inguruko «kezka» agertu du. Plan bat iragarri du, baina ez du zehaztasunik eman. «Gogor eusteko» esan die enpresari eta langileei, eta diputazioa «bidelagun» izango dutela.

«Garai gogorrak datoz». Mezu horrekin abiatu du urte ekonomikoa Gipuzkoako Foru Aldundiak. COVID-19aren krisia lurraldean uzten ari den panoramaren analisi ezkorra egin du, baina enpresa eta langileei esan die haien «bidelagun» izango dela.

Prentsaurreko batean, Imanol Lasa Ekonomia Sustapeneko diputatuak ez du neurri berririk aurreratu. Jakinarazi du datozen asteetan 100 eragile ingururekin bilduko dela «ekintza plan bat zehazteko», orain arteko neurriak «iraungita» daudelako edo ez direlako «egokitzen egungo egoerara».

Plan hori aldundiaren aurrekontuetan islatuko dela azaldu du. Baina zerga bilketan izandako jaitsierak —%20 ingurukoa— aurrekontuan nola eragingo duen galdetuta, esan du berari ez dagokiola hori zehaztea. Hala ere, aurreratu du ekonomia suspertzeko diru sailak handituko dituela diputazioak.

Ekonomiari eta enpleguari eusteko apirilean abiatutako laguntzei buruzko «balantze baikor» bat egin du Lasak. 28 milioiko diru sailaren %95 dagoeneko «aktibatuta» dagoela esan du: 562 enpresek jaso dutela eta 10.000 langile ingururi eragingo dietela.

Dena den, gogoratu du urteko lehen sei hilabeteetan eta bereziki martxotik ekainera 8.400 lanpostu galdu direla lurraldean, %9koa dela oraingo langabezia tasa, eta urte amaieran «bi digitutik gorakoa» izatea aurreikusten dutela.

Egoera zaila izanda ere, azpimarratu du «notizia ona» dela Gipuzkoan lantegirik itxi ez izana, eta sektore batzuetan —berriztagarriena aipatu du— %100ean ari direla lanean; beste batzuetan —aeronautikan, metalgintzan eta garraioan, esaterako—, aldundiak aurreikusten du errekuperazioa geldoagoa izango dela, eta nazioarteko ekonomiaren eboluzioaren araberakoa izango dela hori. Horren harira, adierazi du itxaropentsuak direla Txinatik eta Alemaniatik datozen berriak.

Dena den, horrekin batera beste datu bat eman du: Gipuzkoako enpresen %70i baino gehiagori %20 jaitsi zaiela fakturazioa. Lasak nabarmendu du hurrengo hilabeteetan diputazioaren helburua izango dela lurraldeko ehun ekonomikoa «bizirik» mantentzea. «Gogor eusteko» deia egin die enpresari eta langileei, eta enpleguari eusteko behar diren neurriak adosteko.


Summary: Frantziak zergak jaitsiko dizkie enpresei eta trantsizio energetikoan inbertituko du. Parisko gobernuak 100.000 milioi euroren France Relance plana onartu du, ekonomia biziberritzeko. Finantzaketaren %40 EBko funtsetatik aterako du

Frantziako Gobernuak 100.000 milioi euro jarri ditu mahai gainean. France Relance planaren bitartez epe laburrean erantzun nahi die koronabirusaren krisiak sortutako kalteei, baina epe erdira egindako plana ere bada, «Frantzia 2030erako prestatzeko», Jean Castex lehen ministroaren hitzetan. Horregatik, diruaren zati handi bat, 30.000 milioi euro, trantsizio energetikoaren aldeko proiektuetarako gordeko du, eta laguntzak emango dizkie enpresei beren produkzioaren zati bat frantziaratzeko. Planaren bitartez 160.000 enplegu sortuko dituela espero du Frantziako Gobernuak, eta hari esker ekonomiak 2022an itzuli ahal izango duela krisi aurretik zuen mailara.

Diru asko al da?

Ez da gutxi. 100.000 milioi euro Frantziako BPGaren %4 inguru dira. Euskal Herrian 4.000 milioi gastatzea adina, esaterako. Castexek nabarmendu du EBko gobernuen artean «planik masiboena» dela, eta 2008ko krisiari aurre egiteko jarritako diruaren halako lau.

Nork ordainduko du?

Zor publikora joko du Frantziako Gobernuak inbertsio plana ordaintzeko eta zergen jaitsierak kutxetan sortuko duen zuloa estaltzeko. Baina laguntza estimagarri bat izango du: Europako Batasunarena. Inbertsioaren %40 EBren Hurrengo Belaunaldia planetik etorriko dela ziurtatu du Jean Castex lehen ministroak. Bereziki trantsizio energetikorako proiektuak lagunduko ditu EBren diruak, era horretako inbertsioak finantzatzeko sortu zutelako. Planak BPGaren %120etik gora jarriko du Frantziaren zor publikoa hurrengo urteetan, baina kopuru horri garrantzia kendu dio gobernuak; argi utzi nahi du orain lehentasuna gastu publikoa handitzea dela, eta austeritateak are kalte handiagoak eragingo lituzkeela kontu publikoetan eta herritarren bizi baldintzetan. Kalkulatu dutenez, 2025ean hasiko dira orain pilatutako zorra kitatzen.

Gainera, Castexek agindu du ez dutela «zergak handitzeko akatsa» egingo. Alemaniak bai egin du —BEZa jaitsi du aldi baterako eta laguntza zuzenak eman dizkie familiei, kontsumoari eusteko—. Baina Frantziako Gobernuak argudiatu du bere herritarrak izan direla EB osoan erosteko ahalmen gutxien galdu dutenak, enplegua babesteko ezohiko neurriei esker. Azalpen horrek ez ditu denak gogobete, eta «ahulenez» ahaztea egotzi diote ezkerreko taldeek eta sindikatuek Parisko gobernuari. «Errazena izango zen eskaerari laguntzea, BEZa jaitsita edo prestazio sozialak handituta. Baina horrela ez da Frantzia prestatzen XXI. mendeko erronketara», erantzun die Bruno Le Maire Finantza ministroak.

Nola banatuko dute dirua?

70 neurri ditu planak, eta hiru arlo nagusitan banatuta daude. Batetik, batez ere etorkizunera begira, trantsizio energetikoa errazteko 30.000 milioi inbertituko ditu. Horren barruan, 11.000 milioi euro izango dira garraiobide garbiagoak bultzatzeko, eta horietatik kopururik handiena trenek jasoko dute: 4.700 milioi trenbideak berritzeko, gaueko trenak berreskuratzeko, eta salgaien trafikoa indartzeko. Garraio sailean, dirua izango da bizikletentzako bidegorriak egiteko, ibilgailu elektrikoentzako kargagailuak jartzeko, garraio publikoak elektrifikatzeko, eta auto zaharrak ordezkatzeko planak finantzatzeko ere.

Beste 9.000 milioi jarriko dituzte enpresei laguntzeko beren trantsizio energetikoa egiten. Horren barruan 2.000 milioi daude «hidrogeno berdearen sarea» sortzen hasteko, hau da, erregai fosiletatik eratorria ez dena ekoizteko eta haren produkzioa nola merka daitekeen ikertzeko.

Eraikin publikoak eta pribatuak energetikoki eraginkorragoak egiteko 7.000 milioi baztertu ditu planak. Dirua izango da laborantza ekologikoa eta ekonomia zirkularra sustatzeko ere. Dirua ez dela nahikoa ohartarazi dute talde ekologistek. «Lehen urrats bat, beharrezkoa».

Enpresentzat, zer?

Planaren bigarren hanka enpresei begirakoa da, eta 35.000 milioi izango ditu. Haien lehiakortasuna bultzatzeko neurrietako bat izango da ordaintzen dituzten zergak urtean 10.000 milioi jaistea. Produkzioa zamatzen duten zergak aukeratu ditu Parisek, hala nola, CVAE izenekoa —sortutako balio erantsiaren gainean ordaintzen dute— eta jabetza higiezinen gainekoak. Castexek ziurtatu du enpresa txikiek eta ertainek aterako diotela etekin gehien, nahiz eta CVAE soilik ordaintzen duten 500.000 eurotik gora fakturatzen dutenek.

Zein da hirugarren atala? Beste arlo bat ere izango du planak: 35.000 milioi euro jarriko ditu «lurralde eta gizarte kohesioa bermatzeko». Atal horretan izango dira gazteen aldeko enplegu plan bat (6.500 milioi), tokiko erakundeen inbertsioak laguntzea (5.200 milioi), eta erietxeetan egin beharreko inbertsioak (6.000 milioi). Langabeak trebatzeko dirua handituko du gobernuak. Planaren barruan ez dagoen arren, langabezia partziala —Hegoaldeko aldi baterako erregulazio espedienteak— luzatuko ditu Frantziak, batez ere oraindik muga asko dituzten sektoretan, hala nola, kulturan eta turismoan.