Summary: Kezka eta haserrea AEBetan, abortatzeko eskubidea arriskuan dagoela eta. Gorenak abortatzeko eskubidea ezabatuko duen beldurrez, alarma guztiak piztu dira, eta protesta ugari izan dira Washington hiriburuan eta herrialdeko beste zenbait hiritan.

Auzitegi Gorenaren zirriborroa filtratu, eta berehala piztu zen lurrikara Ameriketako Estatu Batuetan. Washington hiriburuan, gauerdian bertan bildu ziren lehen manifestariak gortearen eraikinaren aurrean. Gero, herenegun, egun osoz iraun zuen protestan, ehunka lagun bildu ziren: hautetsiak, abortatzeko eskubidearen aldeko elkarteetako kideak, baita bestelako erakunde feministetako eta babes taldeetako militanteak ere. Zenbait manifestarik pertxa bat eraman zuten, jokoan dagoenaren larriaz ohartarazteko: emakumeen osasuna arrisku bizian jarriz etetea haurdunaldiak. Berriz ez zioen kako baten irudia zeukan afixetako batek, eta beste batek galdetzen zuen ea tresna hori bere osasun zerbitzuari zegokion. Ikur horrekin egin zuen protesta Meghan Countsek, esaterako: «Espero dut filtrazio bat baino ez izatea, jendea iratzartzeko balio izatea; horretan geratzea, eta Roeri eustea azkenean». Abortatzeko eskubide konstituzionala da Roe; 1973ko Roe v Wade epaiaren aurrekarian oinarritua. Horri esker, estatuen arau murriztaileen gainetik dago gaur egun eskubide konstituzionala, baina hori baliogabetzen badu Gorenak, estatuen erdiek baino gehiagok galarazi dezakete haurdunaldia etetea. Gorputza berriz ere borrokaleku bihurtuta, hautuak eta askatasunak hartu zuten protagonismoa Auzitegi Goreneko protestan. Bertan zen abortuaren aurkako manifestari talde txiki baina zaratatsu bat ere. Haien irainen gainetik, «kendu debekuak gure gorputzetatik» izan zen gehien aldarrikatu zen oihuetako bat. Hizlarietako batek baino gehiagok nabarmendu zuen egun abortua legezkoa dela. Jasmine Clemons Baltimorekoa da. Floridan bizi zela, haurdun geratu zen. «Orduko bikotea eta biok inola ere ez ginen guraso izateko gai; argi izan nuen zer egin». Hala ere, ez ginekologoak, ez unibertsitateko aholkularitzak ez zuen lagundu, eta sei orduko bidaia egin behar izan zuen abortatzeko: «Gorputz autonomiak eta autodeterminazio horrek ahalbidetu zidan egun daukadan bizitza bizitzea. Aborturik izan ezean, ez nituen ikasketak amaituko, ez nintzen harreman toxiko hartatik irtengo. Ez dut inolako damurik, esker oneko naiz, horregatik nago horren haserre auzitegi honek milioika emakumeri egingo dienarekin. Andre zuri aberatsek abortuak izango dituzte. Beti izan dituzte. Ni bezalako emakume beltzak izango gara erabaki horren kalteak sufrituko ditugunak».

Egun, Planned Parenthood erakundean dihardu Clemonsek; ugalketa osasuneko klinika ugari dituzte AEBetan. Gabriela Benazar Acosta elkarteko ordezkariak klinika horietako langileen ziurgabetasuna salatu du: «Texasen iaz hasi ziren, eta beste estatu batzuetara zabaltzen ari da. Legea sartzen da pazientearen eta medikuaren arteko harremanean, eta, medikuak nola lagundu jakin arren, ez diote uzten». Hala ere, abortua legezkoa dela gogorarazi zuen. «Mezu hori helarazi behar da AEBetako hegoaldera eta erdialdera, batez ere. Eta, edozer gertatuta ere, argi izan gure klinikak zabalik egongo direla». Chicagoko Renee Bracey Shermanek oholtzatik egin zuen: «Altxa eskuak: nork izan du hemen abortu bat?». Eta halaxe erantzun zioten emakume ugarik. Haurdun geratu direla jakin eta abortua behar dutenei ere mintzatu zitzaien: «Hemen gaude zuek babesteko, klinikak irekita mantenduko ditugu, behar bezalako finantzaketa bermatuko diegu, auzitegi horrek esaten duena esaten duela». Abortuari buruzko lekukotza pertsonalak ematen dituen We Testify emakume elkartearen sortzaile da Sherman. Texasko MJ Flores zuen aldamenean bere esperientzia kontatzeko: «Eskubidearen aldeko nintzen, baina ez nuen inoiz uste neuk aborturik izango nuenik. Hori dena, komunean testaren aurrean erabat galduta egon aurretik pentsatzen nuena zen. Nik ere estigmari eusten lagundu nion, baina gertatutakoan argi izan nuen. Enpatia pixka bat izan behar da egoera gogor horretan dagoen pertsonarekin». Hautetsiak ere Power to Decide elkarteko Maggie Le Ducek herritarrak kalera irtengo direla dio, baina uste du pilota Kongresuan dagoela orain. «Lege bat egin behar dute berehala, Auzitegi Gorenean edozer jazota ere jendearen eskubideak babestuta egoteko». Izan ere, botere judizialaren bidea aldatzeko bide errazena da, teorian, legegileak horretarako arautzea, eta abortu eskubidea lege bihurtzea. Hainbat hautetsi demokrata eta senatari talde bat Auzitegi Goreneko eskaileretan elkartu ziren lege horren alde, eta, bidenabar, aurtengo azaroko hauteskundeetan botoa eskatzeko, hori delakoan Kongresuan behar den gehiengoa lortzeko bidea. Txaloak jaso zituzten, baita kritikak ere, egun ere gehiengoa izan arren ez direlako gai abortuaren legerik egiteko.

Elizabeth Warren senatari eta alderdi demokratikoko primarioetako presidentegai ohia izan zen hitza sutsuen hartu zutenetako bat. «Haserre nago, badakidalako nork ordainduko duen hau. Ez dira emakume aberatsak izango; hau emakume behartsuen gainean eroriko da. Eraso dieten emakume gazteei eragingo die, bortxatu dituztenei. Dagoeneko haurrak izan eta aurrera ateratzeko ezinean ari diren emakumeei erasango die. Errepublikanoek hamarkadak daramatzate egoera honen bila, estatubatuar gehienek nahi ez duten zerbait lortzeko Auzitegi Gorenean gehiengo izateko». Auzitegi Goreneko filtrazioa jakin berri, Washingtonen legez, New Yorken, Chicagon, Seattlen eta beste dozenaka hiritan egin ziren protestak eta elkarretaratzeak. Alarma guztiak piztu dira, eta litekeena da astebururako are protesta jendetsuagoetara deitzea.


Summary: Kalte ordaina ukatu eta epaiketa ordainaraziko diote Joxi Zabalaren amari. Espainiako Auzitegi Nazionalak 9.256 euro exijitu dizkio Felipa Artanori, Konstituzionalaren epaiari jarritako helegitea baztertu ostean

9.256 euro eta bi zentimo. Espainiako Auzitegi Nazionalak diru kopuru hori pagatzeko beharra ezarri dio Felipa Artano Sagastumeri, Joxi Zabalaren amari, alegia. 1983an GALek bahitu, torturatu eta hil zituen bai Zabala bai Joxean Lasa, baina Espainiako Barne Ministerioak erabaki zuen euren familiek ez zutela terrorismoaren biktima izateagatik zegokien kalte ordaina jasoko. Auzitegi Konstituzionalak 2017an berretsi zuen erabakia, eta horri helegitea jarri zion Artanok, «errugabetasun presuntzioa urratzen» zuelakoan, ez baitzen inoiz frogatu Lasa eta Zabala ETAko kideak zirenik. Orain, errekurtsoa baztertu du Auzitegi Nazionalak, eta epaiketaren kostuak ordainarazi nahi dizkio Zabalaren amari, «ezein aldek ez baitzuen kostuen tasazioa inpugnatu», Elena Oca de Zayas epailearen arabera.

Kalte ordainik ez familientzat

Auzitegi Nazionalak bere egin du, hortaz, Konstituzionalaren tesi nagusia; hau da, ETAko kidea zela Zabala, hala agertzen delako Lasa-Zabala auzian Auzitegi Nazionalak emandako zigor epaian. 2000. urtean izan zen hori: Enrique Rodriguez Galindo jenerala eta beste lau lagun zigortu zituzten, Lasa eta Zabala bahitu, torturatu eta hiltzea egotzita. Hura ekintza «terrorista» izan zela aitortu arren, sententzia horretan Zabala etakidetzat hartzen denez, horrek «gizartearen elkartasuna» jasotzea eragozten dio familiari, epaileen esanetan.p>

Hala ere, Konstituzionalaren barruan ere tira-birak eragin zituen sententziak. Adela Asua eta Fernando Valdes epaileek boto partikularra eman zuten, eta argudiatu zuten Zabala ez zutela inoiz epaitu etakide izateagatik: «Egindako delitutzat hartzen da, horri buruzko sententziarik ez dagoen arren».


Berritzeko tarte bat hartzea

Summary: Berritzeko tarte bat hartzea. Hazinnova programak enpresa txikiei laguntzen die hiru hilabetean emaitzak emango dituzten berrikuntzak aplikatzen. Royse enpresa potentzia transmititzeko elementuen salmentan aritzen da, eta eskaintzen jarraipena eta biltegiaren kudeaketa hobetzeko jo zuen Hazinnova programara.

«Egunen batean aldatu behar dugu... ». «Ea berrikusteko tarte bat hartzen dugun…». «Tartetxo bat dugunean hau egin beharko genuke…». Enpresa guztietan entzuten dira horrelakoak; dena den, enpresa batzuetan berrikusketa lan hori egin, egiten dute; beste batzuetan, ordea, arriskua dago berrikuntzak inoiz ez ezartzeko, gehienbat beharrak ez baldin badaude identifikatuta. Arazo hori oso ohikoa da ETEetan eta mikroETEetan, baliabide mugatuak baitituzte eta ezin baitute lan erritmoa galdu. Horren ondorioz, azkenean, ezin dituzte txertatu lehiakortasuna hobetzeko aukera eman ahal dieten berrikuntza horiek, batzuetan oso jakinak diren arren. Hori eragozteko, Eusko Jaurlaritzak Hazinnova programa abiatu zuen 2019an. Haren bidez, bost langile edo gehiago dituzten enpresei aukera ematen zaie doako aholkularitza espezializatuko berrogeita hamar ordu jasotzeko, berrikuntza proiektu txikiak martxan jartze aldera.

Balbino e Hijos enpresak aurkeztu zuen proiektu txiki horietako bat. Errenteriako enpresa bat da, Rodamientos y Servicios (Royse) enpresaren barruan dagoena. Hartan, bederatzi pertsonak soilik lan egiten dute, eta duela 25 urte baino gehiagotik kojineteak, engranajeak eta potentzia transmititzeko beste elementu batzuk merkaturatzen dituzte. Enpresa horretako arduradunek Hazinnovaren berri izan zutenenean, aztertzen ari ziren lan egiteko moduari buruz hausnartzeko tarte bat hartzea, hau jakiteko: zein prozesutan lortu ahal zuten eraginkortasuna. Hala ere, ez zekiten oso ondo hori nola egin, ez eta nondik hasi ere. Enpresa zurea izateak eta xehetasun osoz ezagutzeak ez du esan nahi pertsonarik onena zarenik haren prozesuak osatzen dituzten zeregin, jarduera eta prozedura guztiak aztertzeko.

Programan izandako parte hartzeari esker konpondu zen eragozpen hori. Horrela, kanpoko laguntza jaso zuten azterketa hori egin eta hobekuntzak detektatzeko. Zehazki, Hazinnovak jarritako aholkulariek prozesuak jasotzeko erabakia hartu zuten. Metodologia horren bidez, enpresaren funtzionamendua aztertu, langileei elkarrizketak egin eta fluxu diagramak egin ostean, zeregin bakoitza dokumenta daiteke, eta enpresaren errendimendu maila zehaztu.

Analisiak aukera eman zuen biltegiaren kudeaketa aldatzeko eta eskaintza bakoitzari jarraitzeko prozesua berritzeko. Hau da, enpresak ekintza plan jakin bat dauka, eta hartan adierazten da eskaintzak nola aurkeztu behar diren. Besteak beste, zeregin hauek zehazten ditu: eskaintza bakoitzaren egoera sistematikoki eguneratzea eta eskari guztiak biltzen dituzten hileroko zerrendak egitea. Ekintza plan hori indartzeko, hileroko zerrenda bat osatzen da, eta hamabost minutuko bilerak egiten dira, egunero edo astero.

Programan proposatukoa betez, berrikuntza horiek emaitzak izan zituzten hiru hilabeteko epean. Emaitza horiek lortzeko, ezinbestekoa izan zen aholkulariaren eta sektorean eta merkatuan esperientzia duen eragile baten lana. Kasu honetan, Oarsoaldea eskualdeko garapen agentzia izan zen.

Spri Taldeak eta Innobasque Berrikuntzaren Euskal Agentziak kudeatzen dute Hazinnova, eta parte hartzeko epea zabalik dago, abenduaren 1era arte. Guztira, 437 enpresak parte hartu dute, fabrikazioaren, logistikaren, merkaturatzearen edo administrazioaren eta finantzen arloetan hobekuntzak lortzeko xedearekin.


Summary: Zubietako erraustegia geldirik dago, arrazoi teknikoak direla eta. GHK-k aitortu du matxura bat izan duela erraustegiak. Errausketaren Aurkako Mugimenduak salatu du erraustegiaren kudeatzaileek eta Gipuzkoako zein EAEko agintariek ez dutela egia esaten Gipuzkoako hondakinekin egiten dutenari buruz. Instalazioetara eramango dute protesta hilaren 14an.

Joan den apirilaren 26an izandako matxura baten ondorioz, erraustegia geldirik dagoela jakinarazi zuen EAM Errausketaren Aurkako Mugimenduak atzo. Gipuzkoako Hondakinen Kudeaketak (GHK) baieztatu egin du matxura bat gertatu dela. «Matxura enpresa hornitzailearen bidez konpontzen ari da, eta instalazioko babes ekipamenduei esker ez da inolako kalterik jasan», adierazi dute GHK-ko iturriek, kazeta honen galderari erantzunez. Izan ere, iragarri dute matxura konpondu bitartean, enpresa instalazioaren funtzionamendua bermatzen ari dela ekipo osagarrien bidez. Hala, Gipuzkoako hiri hondakinen tratamendua «normal-normal» egiten ari dela ziurtatu dute.

Geldialdi honen berri atzo eman zuen EAMk –Donostia Bizirik, Eguzki, Greenpeace eta Ekologistak Martxan elkarteek babestuta–, eta herritarei dei egin oinezko martxa batean mobilizatzeko, maiatzaren 14ko 11:00etan, Lasarte-Oriako (Gipuzkoa) Okendotik abiatu eta Zubietan eraikitako erraustegiraino, eta agintariei eskatzeko geldi dezatela erraustegia, ez dezatela gehiago hondakinik erre, «ez Zubietan, ez Añorgan, ez Bergaran eta ez inon».

Donostiako Erraustegiaz… zer ez digute esaten? leloa eramango dute instalazioen atariraino. EAMko kideek gogor kritikatu dute hondakinen politika. «Tamalez, erraustegiak ez du konpondu hondakinen arazoa, eta, aldiz, Zubietan eta inguruetan eguneroko ogia da hondakinen errekuntzak eragiten duen kutsadura». Halaber, salatu dute inguruko herrialdeetara eramaten ari direla erraustegiko zepak eta eskoriak. «Ingurumena kutsatu, bizidunon osasunari kalte egin eta klima aldaketa larriagotzen duten isuriak airera botatzeaz gain, benetako hondakinen turismoa antolatu dute Zubietatik Nafarroara, Bizkaira eta Espainiako Gaztelara, eta hor barna barreiatzen ari dira hondakinen errekuntzak eragindako eskoriak eta beste errauts toxikoak». Hain zuzen ere, errausten diren hondakinen %23 errauts edo eskoria moduan geratzen dela ziurtatu dute.

EAMko kideek agintariei egotzi diete ez esatea zenbat CO2 isurtzen duten Zubietako tximiniatik, eta, halaber, ziurtatu dute errausten ari diren hondakin gehienak —%65— birziklatzeko modukoak direla. Halaber, GHKri leporatu diote gaikako bilketaren bidez jasotako hondakin organiko garbia, inpropio ugari dituen beste organiko batzuekin nahastea biometanizazio plantan. «Udal eta herritar askok txukun bildutako organiko asko alferrik galtzen ari gara».

Gogorarazi dute Donostian hondakinen %42 baino ez dela gaika jasotzen, Europak ezarritako %50eko helburutik urrun.


Summary: Gose greba amaitutzat jo du Asier Guridi euskal iheslariak. Guridik jakinarazi du ospitaleratu egin dutela, 35 eguneko protestak eragindako kalte fisikoengatik

CARACAS. Asier Guridi euskal iheslariak sare sozialen bidez jakinarazi zuen atzo gose greba utzi zuela, 35 egun jan gabe igaro ostean: «Greba utzi dut, baina ez dut borroka eten. Nire semearengatik, nigatik, gugatik!». Guridi ospitaleratu egin zuten atzo, Caracasko Perez de Leon ospitalean, gose grebak eragindako ondorio fisikoengatik.

Iheslariak martxoaren 29an hasi zuen greba, baina aurreko astean asko okertu zen haren egoera. Guridik errefuxiatu estatusa du egun, baina salatu du horrek ez diola legalki lan egiteko eskubiderik ematen, ezta bere semearen ordezkari gisa aritzeko ere; Euskal Herrian bizi da hura, Guridiren bikotekidearekin batera. Hala, nortasun juridikoa eskuratzeko asmoz, Espainiak Venezuelan duen kontsulatuari eskatu dio pasaporte bat emateko.


Summary: Udaltzaingoak iruzurra ikusita, sanferminetako karteletako «ezohiko» botoak baliogabetu egingo dituzte. Bihar arratsaldean berriz ere martxan izanen da bozketa. Astelehenean jakinaraziko dute zeinek irabazi duen.

Sanferminetako afixak aukeratzeko prozesuan iruzur zantzuak daudela ebatzi du Udaltzaingoaren ikerketak. Hori dela eta, «ezohiko» botoak baliogabetuko ditu Iruñeko Udalak. Bihar berriz ere martxan paratuko dute aukeraketa prozesua, 15:00etan, eta hori izanen da botoa emateko azkenengo eguna. Astelehenean jakinaraziko dute zein izanen den aurtengo sanferminak iragarriko dituen afixa.

Udaltzainen txostenaren arabera, «susmagarriak» ziren botoak arakatu dituzte, eta horietarik «ia guztiak» ez zituzten nortasun agiri horien jabeek eman; hau da, norbaitek haien izen-abizenak eta nortasun agiriaren zenbakia erabili ditu botoa emateko, beti afixa beraren alde. Udaltzaingoak esan du ikerketarekin jarraituko duela gertatutako guzia argitzeko, ustezko iruzurraren egilea harrapatzeko eta egindako delituak egozteko.

Iruñeko Udalak salaketa paratu du gaur goizean Udaltzaingoan, iruzurra egon zitekeelakoan. Atzo arratsaldean bertan behera utzi zuen bozketa prozesua, udaleko webgunea kudeatzen duen ANIMSA enpresa publikoak alerta abisua eman ondoren. Ordu batzuetan afixa baten aldeko «ezohiko» boto kopurua antzeman zuten zenbait egunetan. Atzo zen botoa emateko azken eguna; beraz, bihar errekuperatuko dute galdutako denbora: 15:00etatik aurrera botoa emateko aukera izanen da, alegia, bozketa moztu zen ordutik aurrera; gauerdira arte.

Ikusi gehiago: Sanferminetako kartelak: Bueltan da San Fermin

ANIMSAk ikusi duenez, larunbatean eta igandean, kartel berak jaso zituen 20:00etatik 23:30era emandako botoen %90. Larunbatean 146 boto izan ziren; horietatik 132 jaso zituen aipatutako kartelak. Igandean 114 boto izan ziren tarte horretan, eta 94 kartel berarentzat izan ziren. Boto kopurua ezohikoa izan zen tarte horretan; adibidez, ostiralean, 20:00etatik 23:30era, 42 lagunek eman zuten botoa.

Atzo ere antzeko zerbait gertatu zela salatu zuen ANIMSAk: 13:00etatik 13:30era «ezohiko» boto kopurua jaso zuen aipatutako afixak. «Boto guziak kartel beraren aldekoak izateaz gainera, beste ezaugarri bat dute: gehienek ez dute bigarren abizena idatzi. Datu hori ez da derrigorrezkoa, baina parte hartzaile gehienek ematen dute», azaldu zuen Iruñeko Udalak ohar baten bidez.


Summary: Industria jarduna %7,9 handitu da lehen hiruhilekoan. Urte arteko bilakaera aztertuz gero, energiaren (%19,3), osagai elektrikoen (%19,1) eta makineriaren (%15,4) sektoreak hazi dira gehien.

Araba, Bizkai eta Gipuzkoako industria 4,6% hazi da martxoan, eta, lehen hiruhilekoko datuak iazkoekin alderatuz gero, %7,9koa da igoera. Sektorekako azterketa eginez gero, energiaren (%19,3), osagai elektrikoen (%19,1) eta makineriaren (%15,4) sektoreak hazi dira gehien 2022an. Beste muturrean dago zurgintza (-%3,3), eta batez ere kautxuaren eta plastikoen sektorea (-%11,2).

Denak, baina, ez dira albiste onak, eta horregatik dira hain ezberdinak hiruhilekoko eta martxoko datuak. Izan ere, aurtengo otsaileko datuekin alderatuz gero, industria ekoizpena %2,1 murriztu da. Halere, nabarmentzekoa da ekipo ondasunek %11,2ko igoera izan dutela martxoan. Sektore hori oso garrantzitsua da, besteak beste autogintza, trengintza eta ontziolak barruan sartzen direlako.


Summary: Sarrionandiaren lana aztertuko dute EHUren Udako Ikastaroetan. Uztailaren 18an eta 19an izango da, EHUren Bizkaia aretoan, Bilbon

Joseba Sarrionandiaren literatura: bitakora kaiera izeneko ikastaroa antolatu dute Euskal Herriko Unibertsitatearen Udako Ikastaroen barruan. Uztailaren 18an eta 19an izango da, EHUren Bizkaia aretoan, Bilbon.

Mari Jose Olaziregik eta Nerea Eizagirrek zuzenduko dute ikastaroa, eta, azaldu dutenez, xede nagusia «Sarrionandiaren unibertso literarioaz hausnar egitea» izango da, eta baita «haren testuei buruz pentsamendua eraikitzea» ere. Honako hizlari hauek hartuko dute parte ikastaroetan: William Anthony Douglass, Eider Rodriguez Martin, Leire Bilbao, Aiora Jaka Irizar eta Mikel Aierbe Sudupek. «Autorearekin, adituekin eta zer esana duten irakurleekin auzolanean, Sarrionandiaren sorkuntzaz gogoeta egiteko gunea izango da».

Sarrionandiak berak ere parte hartuko du ikastaroan. Bizitzan artekatutako liburuak hitzaldia emateaz gain, Olatu arteko txalupa arraroa musika-literatura ikuskizuna taularatuko du Ines Osinagarekin batera, eta Ruper Ordorikarekin ere ariko da Memoriaren mapa. Abesti batzuen inguruko elkarrizketa saioan.

Honako hau da egitaraua:

Uztailak 18

09:00: Mari Jose Olaziregi eta Nerea Eizagirre: Ikastaroaren hasiera. 09:15: Lorea Bilbao: inaugurazio instituzionala. 09:30: William Anthony Douglass: Diáspora y cultura vasca. La obra de Joseba Sarrionandia como paradigma diásporico. 10:15: Eider Rodriguez: Kalaportuko marinela. Joseba Sarrionandiaren itsasoetan barna. 11:30: Leire Bilbao: Poesia dena eta ez dena (ez diren gauzak ere badirelako). 12:15: Aiora Jaka Irizar: Tradutore tradittore. Sarrionandiaren liburutegian barna. 18:30: Ines Osinaga & Joseba Sarrionandia: Olatu arteko txalupa arraroa. Letrak eta doinuak elkarrizketan.

Uztailak 19

09:30: Mikel Aierbe Sudupe: Narrazio guztiak berrirakurtzen. 10:15: Nerea Eizagirre: Sarrionandiaren erbeste literarioa: kontrapuntuzko idazkerarantz. 11.30: Joseba Sarrionandia: Bizitzan artekatutako liburuak. 18:30: Ruper Ordorika & Joseba Sarrionandia. Memoriaren mapa. Abesti batzuen inguruko elkarrizketa.


Summary: EHEk bat egin du Kontseiluak eta Euskara Aurrera-k deitutako manifestazioekin. Iruñean izango da lehena, etzi, eta Donostian bigarrena, hilaren 21ean. Euskal Herrian Euskaraz-ek euskaltzaleak berriz aktibatzera, kalera ateratzera, euskaraz bizitzeko nahia adieraztera eta «Euskal Herri euskaldunera jauzi egiteko indarrak metatzera» animatu ditu.

«Badator Euskararen Udaberria». Hala nabarmendu du EHE Euskal Herrian Euskaraz-ek, datozen egunetan eta asteetan Euskal Herriaren luze-zabalean euskara bultzatzeko egingo diren egitasmoei erreferentzia eginez. Bi aipatu dituzte bereziki: larunbatean Euskalgintzaren Kontseiluak antolatuta Iruñean egingo duten manifestazioa eta maiatzaren 21erako Euskara Aurrera ekinbideak Donostiarako deitu duen mobilizazioa. EHEk haietan parte hartzera deitu ditu herritarrak: «Bi mobilizazio hauek aukera ezin hobea eskaintzen digute euskaltzaleoi kalera ateratzeko, euskaraz bizitzeko dugun nahia adierazteko eta Euskal Herri euskaldunera jauzi egiteko indarrak metatzeko».

Egitasmo horiek eta herriz herri antolatzen ari diren euskararen aldeko besteko ekintzak «Euskararen Udaberriaren loretzat» dauzka EHEk: «Abian jartzen ari garen Euskararen Udaberriaren loreak dira. Estatuen inposizio linguizidaren neguari aurre egiten ari zaion udaberria. Zalantzarik gabe euskalduntzeari fruitu berriak ekarriko dizkion susperraldia da». Horretarako, ordea, ezinbestekoa iruditzen zaie euskaltzaleek kaleak hartzea: «Euskaltzaleok berriz ere aktibatu eta kalera atera behar dugu; gure eskubideen defentsan irmo azaldu eta Euskal Herri euskalduna erdietsi arte dugun konpromisoan berresteko unea da». Argi dituzte helburuak: «Hizkuntza politika berri, egoki eta burujabea» defendatzea, euskarak «lege babes egokia» edukitzea eta Euskal Herri osoan ofiziala izatea.

Datorrenaz aritzearekin betera, atzera ere begiratu dute. Hitz gutxitan laburbildu dute orain artekoa: «Azken urteak zailak izan dira euskararentzat eta euskal hiztunontzat». Pandemiari egotzi diote zati bat: «Pandemiak gogor jo ditu euskara normalizatzeko kostata eraiki ditugun egitasmo eta egitura jada aurretik zaurgarriak zirenak». «Koiunturazko» gertakari horretatik harago, ordea, euskararen eta euskaldunen aurkako «zapalkuntza estrukturalaren adierazpenak» etengabeak izan direla irizten diote: «Izan epaitegien epaien bitartez, izan gobernuen erabaki edo debekuen bitartez, Frantziako eta Espainiako estatuen inposizio linguistikoak iraunkorki gu jotzen jarraitzen du».

Iruditzen zaie horrek guztiak argi uzten duela Euskal Herrian gaztelera eta frantsesa direla hizkuntza nagusiak, eta «inposizioaren» adibide zehatz batzuk zerrendatu dituzte: lan deialdi publikoetan euskara lanpostu guztietarako eskatzea debekatzea, hezkuntzan euskarazko murgiltze eredua orokortzeko borondaterik ez adieraztea, euskararen kaltetan ingelesa sustatzeko PAI eredua onartzea eta ikasleei azterketak euskaraz egitea debekatzea. «Bi estatu linguizidak ez daude prest onartzeko euskararen egoera normalizaturik, ezta euskaraz biziko den Euskal Herria ere. Euskaldunon aurkako ofentsibak ez du etenik, beraz».

Hori ikusita, mobilizazioetara jotzea beharrezkoa dela uste dute: «Azken hamarkadetan behin eta berriz egin bezala, orain ere gure eskubideen alde zutitu, kaleak hartu eta euskararen normalizazioaren aldeko lanari beste bultzada bat ematera goaz. Euskal Herriaren berreuskalduntzean fase berria irekitzera goaz».


Summary: Polizia gizon baten bila dabil, Bilbon ikertzen ari diren hilketen harira. Jakinarazi dute oraingoz bi kasurekin lotzen dutela, baina beste birekin ere lotuta egon daitekeen susmoak dituztela

Bilbon hil dituzten gizonezkoei buruz egunotan zabaldu diren albisteen harira, ertzainek jakinarazi dute gizon gazte baten bila dabiltzala, hilketekin lotura duelakoan. Aditzera eman dutenez, bi hilketarekin erlazionatzen dute, baina beste birekin ere lotzeko zantzuak badira. Gizonekin harremanak izateko kontaktuetarako aplikazio baten bidez jartzen zen harremanetan biktimekin, ikerketak aurrera egin ahala argitu dutenez.

Egunotan zabaldu dira hilketa hauei buruzko albisteak, baina, orain jakin denez, asteak daramatza Poliziak kasuok ikertzen. Eta asteak joan dira, Poliziak emandako datuak aztertuta, epaile batek gizon gazte hau atxilotzeko agindua eman zuenetik ere. Gainerakoan, iturri ofizialetatik zabaldu den informazioa urria da. Jakinarazi dute oraingoz ofizialki bi ikerketa daudela irekita, baina susmoa dute gizonezkoekin harremanetan jartzeko aplikazioetan harremanetan jarri zen beste bi gizonen heriotzarekin ere lotuta dagoela gizonezko hori. Izan ere, antzeko heriotzak izan ziren.

Ikusi gehiago: LGTBI kolektiboa, «babesik gabe»

Gasteizko Ikusgune LGTBI+ fobiaren Behatokiak, Homofobiaren Kontrako Kataluniako Behatokiak eta Espainiako Trans Plataformak ohar bidez esan dute kezka eta sumindura sortu dietela Bilboko hilketek. Gertatutakoa gaitzetsi dute, eta espazio «seguruak» eskatu, «ez LGTBI+ kolektiboarentzat estigma eragileak direnak».

Auziaren arretagunea hiltzailearen estrategian jartzeko eskatu dute, eta hildakoak ez «birbiktimizatzeko». Gogoratu dute, gainera, ezin dela inoren portaera auzitan jarri gizonekin harremanetan jartzeko aplikazioak erabiltzeagatik ere: «Are gutxiago, gertatutakoaren errua haiei bota». Eragile gehiagok ere adierazi dute ezinegona, eta babesa eskatu dute.

Taldeek ikerketa «zorrotza» egitea galdegin dute, eta etorkizunerako neurriak eskatu dituzte: «LGTBI+fobia saihesteko, detektatzeko eta esku hartzeko politika publiko eraginkorrak egin ditzatela eskatzen diegu erakundeei». Gainera, hedabideei mintzatu zaizkie, eta eskatu diete ez dezatela zabaldu hildakoen xehetasunik eta «kutsu morbosoa duen gertakaririk».


Summary: Justizia errestauratiboaren bitartez zigorrak «humanizatzeko» bidea ireki nahi du Jaurlaritzak. Zigor sistemaren inguruko sinposioa egiten ari dira Bilbon, nazioarteko adituekin. Bertan jasotako ondorioekin ondu nahi du Jaurlaritzak Justizia Errestauratiboaren Estrategia.

Espetxe kudeaketaren eskumena bereganatu duenetik Eusko Jaurlaritzak ezarri duen lehentasunen artean dago justizia errestauratiboaren alde urratsak egitea. Helburu horri helduta lantzen ari da 2022-2025 aldirako Justizia Errestauratiboaren Euskal Estrategia. Gaur, arlo horretan eskarmentua duten nazioarteko aditu ugari bildu dira Bilboko Bizkaia Aretoan gaiari buruz hausnartzeko, eta hor ateratako ondorioak aintzat hartuko ditu Jaurlaritzak estrategia hori ontzeko. Beatriz Artolazabal Eusko Jaurlaritzako Berdintasun, Justizia eta Gizarte Politika sailburuak jardunaldien aurkezpenean adierazi du estrategia hori kontrastatu egin dutela justizian, espetxe arloan eta biktimekin lanean ari diren eragileekin, eta dokumentua osatzeko aintzat hartuko dituztela gaurko sinposioaren ondorioak ere. Justizia errestauratiboaren bitartez zigorrak «humanizatzeko» bidea ireki nahi du Jaurlaritzak, gaur azpimarratu dutenez. Artolazabalek gogoratu du prozesu penalak askotan ahaztu egiten dituela «biktimen beharrak» eta zigorraren «birgaitze» funtzioa; horietan jarri nahi du indarra Jaurlaritzak: «Biktimak biktima izateari utzi behar dio, eta, horretarako, biktimarioak biktimario izateari utzi behar dio». Eugenio Artetxe Justizia zuzendariak zehaztu du Jaurlaritzaren lehentasuna izango dela justizia errestauratiboa «printzipio, arau eta orientazio» gisa ezartzea, eta biktimek eta biktimarioek aukera izatea haientzat egokia den zehazteko. Artetxeren ustez, prozesu hori lagungarria izan daiteke bide penala «humanitzatzeko». Justizia Errestauratiboaren Estrategia eratze prozesuan dago oraindik, baina Artetxek gogoratu du 77 ekintza prestatuko dituztela, hemezortzi helburu lortzera bideratuak.

Aditu ugari Bilbon egiten ari diren sinposioan, justizia errestauratiboan adituak diren nazioarteko pertsona ugari ari dira parte hartzen. Gaur, Tim Champan Justizia Errestauratiboaren Europako Foroko kidea eta Gustav Tallving Europris erakundeko kidea izan dira hizketan. Nazioarteko foro bi horietan parte hartzen du Eusko Jaurlaritzak. Horiekin batera, besteak beste, EAEko Arartekoak justizia errestauratiboa aztertu du gorroto delituen kasuetan, eta Leuveneko Unibertsitate Katolikoko Brundila Pali irakasleak bere ikuspegia eman du indarkeria sexualizatuaren kasuetan kartzelatik ateratzeko estrategiei buruz. Bihar, beste hainbat aditu arituko dira jardunaldietan; tartean, Espainiako, Poloniako, Nafarroako, Kataluniako eta Italiako esperientziak kontatuko dituzte.


Summary: CNIk aitortu egin du zenbait independentista espiatu zituela. Hogei lagun inguru zelatatu zituztela adierazi dute; tartean, Pere Aragones. Gainerako kasuetan, gobernuko kideenak barne, ez dute zehaztu nor izan den egilea.

Espainiako zerbitzu sekretuek aitortu egin dute CitizenLab-ek eginiko Euskal Herriko eta Kataluniako politikari, kazetari eta ekintzaileen zerrendako hogei kide inguru espiatu zituztela. Zenbait hedabidek argitaratutakoaren arabera, Kataluniako presidente Pere Aragones dago horien artean; ez dute zehaztu, ordea, presidente ote zen zelatatu zutenean. Espainiako Kongresuko gastu ezkutuetarako kredituen kontrolerako batzordearen lehen bilkuran eman die informazioa CNIko zuzendari Paz Estebanek bertan parte hartu duten hamar diputatuei. Alderdi independentistek eta Unidas Podemosek berretsi dute beharrezkoa dela ikerketa batzorde bat eratzea.

Esteban izan da sekretu ofizialen batzordean hitza hartu duen lehen goi kargua. Lau ordu iraun duen bileraren protagonista nagusia izan da hura, hari galdegin dioten diputatuekin batera. Haiek boligrafoa eta papera eskuan entzun behar izan dute adierazpena, ez baita baimentzen batzordera gailu elektronikorik sartzea. Bileraren ostean, baina, haserrea izan da nagusi indar independentistetako ordezkarien artean. EH Bilduko bozeramaile Mertxe Aizpuruak bilkurara sartu aurretik adierazi du ez zuela «esperantza handirik» batzordeak argitu dezakeenaren gainean, eta ideia bera berretsi du handik ateratzean ere: «Oraindik argitzeko kontu asko daude». Haren hitzetan, «sorpresa gutxi» topatu dituzte CNIko zuzendariaren adierazpenetan eta hark erakutsitako dokumentuetan. Eginiko hitz bakanetan, EAJko Aitor Estebanek ere adierazi du «hitz egiteko asko» dagoela oraindik ere.

Estebanek erakutsitako dokumentuek baieztatzen dute Espainiako Auzitegi Gorenak hemezortzi kide independentista zelatatzeko baimena eman zuela, eta haien izen-abizenak erakutsi dizkiete diputatuei. Gainerako espiatuen kasuak esplikatzeko, baina, ERCko eledun Gabriel Rufianek adierazi du bi tesi daudela mahai gainean. Batetik, «atzerriko nazio batek edo batzuek» espiatu izana. Bestetik, litekeena dela zelaten atzean «Pegasus bezalako programa parasito batekin espiatzeko gaitasuna izan dezaketen estatuko beste erakunde bat edo batzuk» egotea.

Zehaztasun falta hori ikusita, ERCko kideak salatu du ez dela «sekretu ofizialik, ez estraofizialik» eman bilkuran: «Sartu garen bezala atera gara». Kritikatu du, ordea, estatuko erakunderen batek espiatu izanaren aukera mahai gainean jarri izanak egoera «defendaezinean» uzten dituela Esteban, Margarita Robles Defentsa ministroa eta Barne Ministerioa, argudiatuta erakunde horiez hitz egitea «estoldez» hitz egitea dela.

«Kontatu digutenak indartu egiten du ardura politikoak nork bere gain hartzeko beharra», adierazi du Unidas Podemoseko Pablo Echeniquek ere. Hark Felix Bolaños Presidentziarako ministroari eskatu dio CNIko zuzendariak batzordean erakutsitako dokumentuak publiko egiteko, kasuaren «larritasuna» dela eta: «CNIk dakienari buruz informatzen du, eta, beraz, are kezkatuago gaude». Informazio desklasifikatzearen alde agertu da JxC ere. Alderdiko eledun Miriam Noguerasek azaldu du «eskandalu politiko bat» dela kasua, eta «haserre» atera dela batzordetik. Izan ere, baieztatu du bere sakelekoa «Pegasusekin infektatu» zutela.

Alderdi independentista guztiek eta UPk bat egin dute Espainiako Kongresuan ikerketa batzorde bat eskatzearekin ere, eta ERCk mahai gainean jarri du eskaera berriz bideratzeko aukera. Ez dira alderdiak batzorde bat sortzearen alde dauden bakarrak. Amnesty International erakundeak ere uste du sekretu ofizialen batzordea ez dela Pegasus programarekin eginiko espioitzak eragin ditzakeen giza eskubideen urraketak ikertzeko lekua, eta defendatu du beharrezkoa dela «ikerketa sakon, inpartzial eta berehalako bat». Are gehiago, uste du ikerketa batzorde propio bat eratzearen aurka erakutsitako jarrerak Europako Parlamentuak oraintsu hartutako erabakien kontrakoa.

Oso bestelako iritzia dute eskuineko indarrek. PPko bozeramaile Cuca Gamarraren ustez, Estebanen adierazpenen ostean, ez dago CNIren jarreraren gaineko «inongo zalantzarik», eginiko zelatak «baimen judizialekin» egin zirelako. Hala, Gamarrak CNIko zuzendariaren profesionaltasuna goraipatu du, eta Espainiako presidente Pedro Sanchezi eskatu bere kasuaren inguruko informazioa emateko. Bide beretik, Voxeko Ivan Espinosa de los Monterosek konfiantza adierazi dio Estebani, eta diputatu independentistak salatzeko aukera mahai gainean jarri du, bilkuraren ostean haiek eginiko adierazpenengatik.

Auzitegi Nazionalean

Ez da sekretu ofizialen batzordeko gai ordenaren barruan egon, baina, oraingoz, epaitegitan bidea egin duen espioitza kasu bakarra Pedro Sanchezen eta Margarita Roblesen aurkakoa izan da. Auzitegi Nazionaleko Jose Luis Calama epaileak sekretupean jarri du ikerketa, «emaitza larriki baldintzatu dezakeen egoerak eragozteko». Era berean, kaltetu gisa pertsonatzeko aukera eman die gobernuko bi kideei, Fiskaltzak eskatu bezala.

Bi kasu horiek publiko egin ostean indartu zen atzerriko estatu batek espiatu izanaren hipotesia; zehazki, Marokok. Tesi hori indartzen duen informazio berri bat argitaratu du El País egunkariak ere: Fernando Grande-Marlaska espiatu zuten. Egunkari hark azaldu du Espainiaren eta Marokoren arteko harremanak txarto zeudenean gertatu zela hori, iazko maiatzean. Ministroak, ordea, adierazi du ez duela bere telefonoa espiatu izanaren inguruko informaziorik.

Dena den, aferak arrakala bat ireki du gobernuko kideen artea. Ez soilik PSOEko eta UPko kideen artean, baita sozialisten artean ere. Roblesek eta Bolañosek ez dute bat egiten gobernuko kideen aurkako erasoen ardura banatzerako garaian. Izan ere, Defentsa ministroak CNI eta segurtasun indarrak babestu ditu azken egunetako adierazpenetan, eta, ondorioz, fokua gobernuko gainerako estamentuetan jarri. , baina, eztabaida ixteko asmoz, Roblesi «babesa» adierazi dio. «Ardura gobernuarena da, bere osotasunean», azaldu du hark, eta gehitu «denak batera» ari direla lanean gobernuko kideen aurkako espioitza kasuak argitzeko.


Altunak jokatu egingo du larunbatean

Summary: Altunak jokatu egingo du larunbatean. Eskuko arazoak osatuta, kantxara itzuliko da berriz, Zabaletaren aurkako partidan. Goizean egin du proba, Donostian, Atano pilotalekuan.

Jokin Altuna osatu da, eta kantxan izango da larunbatean, buruz buruko txapelketako partidan. Zabaleta izango du kontrario Donostiako Atano pilotalekuan. Goizean egin du proba bertan, eta, gero adierazi duenez, duela bi aste espero ez zuena adierazi dio eskuak: «Ez nuen uste osatuko nintzenik, baina oso gustura nago, ilusio handiz, eta borrokarako prest». 45 minutuko saioa osatu du.

Finalerdietako ligaxkan da txapelketa, eta apirileko azkeneko asteburuan esan zuen nahikoa zuela Amezketakoak. Joseba Ezkurdiaren aurkako partida ez jokatzea erabaki zuen Altuna III.ak, ezker eskua mindua zuelako. Itzulera ez du edonolakoa izango, ligaxka gainditzeko aukerekin aterako delako kantxara, nahiz eta jokatu gabeko partidan 22-0eko emaitza izan zuen kontran, araudiak hala dioelako.

Altuna ez da bakarra izan partidaren bat bertan behera utzi behar izan duena. Dariok ez du jokatuko Ezkurdiaren aurka asteburu honetan, ezta Lasok ere Rezustaren kontra. Txapelketa aurkeztu zenean, pilotariek kezka azaldu zuten final-laurdenetako ligaxkaren inguruan. Partida asko eta bata bestearen atzetik zirela, eta lesioen arriskuaz ohartarazi zuten. Arrazoi eman die denborak.


Summary: LABek esan du Eusko Jaurlaritzak hezkuntzarako egindako lanpostu eskaintza ez dela nahikoa. Sindikatuak protesta egin du BECen atarian, eta bildutakoek ikastetxe publikoetarako «benetako kontsolidazioa» aldarrikatu dute.

Eusko Jaurlaritzako Hezkuntza Sailak aurtengo lan eskaintza publikoen berri eman zuen astelehenean, eta orotara 6.300 lanpostu baino gehiago eskainiko dituztela iragarri zuen. LAB sindikatuari, ordea, ez zaizkio nahikoa iruditzen, eta nabarmendu du estrukturalak diren hainbat lanpostu ez dituztela aterako lan eskaintza publikoetara. Gaur, hori salatzeko, protesta egin dute BECen aurrean, ikastetxe publikoetako langileentzat «benetako kontsolidazioa» exijituz.

Benetako kontsolidazioa orain! Hezkuntzako langileak babestu! lelopean egin dute elkarretaratzea, BECen gaur Hezkuntza Saileko ordezkariak eta ikastetxe publikoetako zuzendariak batuta daudela aprobetxatuz. Jokin Bildarratz Hezkuntza sailburuari egotzi diote lanpostuen inguruko negoziazioa «aldebakarrez» ixtea. Horren ordez, negoziatzen jarraitzea galdegin diote, maiatzaren 31n epea amaitu arte.

Sailburuaren jarrerak ondorioak dituela ohartarazi dute: «Galdu egin du euskal hezkuntza publikoaren beharrei erantzuteko aukera, Madrilek ezarritako mugaz harago». Hain zuzen, horixe leporatu diote: bertan erabaki beharrean, «Madrilen aginduetara egokitzea», administrazioko behin-behineko langileak egonkortzea xede duen Espainiako Gobernuaren Iceta legera egokitu beharrari erreferentzia eginez.

Sindikatuak ziurtatu du behar baino lanpostu gutxiago eskainiko dituztela, eta, horrenbestez, ez dutela konponduko euskal hezkuntza publikoan dagoen «behin-behinekotasun abusuaren arazoa». Alegia, ikastetxe publikoek «ezegonkortasuna kudeatzen« jarraitu beharko dutelakoan dago LAB.


Summary: Teresa Catalanek jasoko du Humanitate, Kultura, Arte eta Gizarte Zientzien Saria. Gazteei zuzendutako deialdian, Imanol Zubiauzek eskuratu du Eusko Ikaskuntza-Laboral Kutxa Gazte Saria

Teresa Catalan (Iruñea, 1951) konpositore eta musika irakasleak jaso du 2022. urteko Eusko Ikaskuntza-Laboral Kutxa Humanitate, Kultura, Arte eta Gizarte Zientzien saria. Hala ebatzi dute sariaren epaimahaia osatzen dutenek: Eusko Ikaskuntzaren eremu geografikoko zazpi unibertsitateetako eta Musikeneko ordezkariek, baita Eusko Ikaskuntza eta Laboral Kutxako ordezkariek ere. «Catalan konposizio garaikideko egile ospetsu eta garrantzitsuenetako bat da gure herrian. Gainera, egitate musikalaz duen ikuskeragatik eta kulturarekin duen konpromisoagatik, erreferente da etikan eta irakaspenean. Sortzaile gisa, talentuaren eta zintzotasun artistikoaren uztarketak bakarrik ahalbidetzen duen estilo propioa lortu du», adierazi du epaimahaiak.

Catalan konposizioko lehenengo emakume katedraduna izan da Euskal Herriko musika hezkuntzaren historian, eta hainbat musikari belaunaldi trebatu ditu etengabeko bilaketan, hobekuntzan eta lanbidearen zehaztasunean. «Hori dela eta, haren katedra erakargarritasun handikoa izan da era guztietako ikasleentzat».

Sarituak konposizioan, hezkuntzan, sustapenean eta kudeaketan egin duen ibilbide luzea azpimarratu du epaimahaiak, eta adierazi du «eskarmentu horrek ikuspegi pribilegiatua» eman diola, kulturak eta zehazki musikak hazkunde pertsonalerako eta bizi-kalitate kolektiborako duten garrantziari dagokionez. «Nafarroako Kulturaren Kontseiluko partaide izanik, agerikoa da Teresa Catalanentzat kulturarekiko konpromisoa gure gizartearekiko konpromisoa dela».

Gazte Saria, Imanol Zubiauzentzat

Imanol Zubiauzek (Zumarraga, Gipuzkoa, 1989) lortu du aurtengo Eusko Ikaskuntza-Laboral Kutxa Gazte Saria, Pidgin proiektuarekin. Balearen harrapaketaren garaian kokatuta dago lana, eta euskal eta islandiar herrien arteko loturak aztertuko ditu. Ikerketa artistikoari, antropologikoari, identitateari eta memoria kolektiboari lotuta dagoen proiektua da Pidgin; izan ere, hala esaten zaio harremanik gabeko bi hiztun komunitatek elkar ulertzeko sortzen duten hizkuntzari.

Elkarren arteko merkataritzari bide emateko, euskararen eta islandieraren arteko protohizkuntza bat sortu zuten. «Horren adierazle, 700 hitz inguru dituzten bi eskuizkribu daude», argitu du epaimahaiak. Euskararen erabilera, islandierarekin sortutako hizkuntza berria eta itsas kultura dira proiektuaren ardatz nagusiak, eta ikerketak, antzinako dokumentuak berreskuratzeaz gain, erreprodukzio berriak (audioak eta pieza grafikoak) landuko ditu, eta berariaz sortutako euskarrietan zabalduko dira. Hori guztia, gainera, garai hartako fikziozko marinel batek bizi izandako bizipen eta oroitzapen forman ekarriko du gogora. Sariari esker, lana egiteko 6.000 euroko ordainsaria jasoko du Zubiauzek.

Arte Ederretan doktore da Zubiauz, eta goi mailako ikasketak ditu irakaskuntzan eta hizkuntzen irakaskuntzan. Epaimahaiak azpimarratu du formakuntza handia eta ibilbide artistiko oparoa duela.


Summary: Galiziako Xuntak ez dio diru laguntzarik emango 'Nòs Diario'-ri, berriz ere. Galegozko egunkaria astean bost egunetan argitaratzen da, eta Xuntak diru laguntza ukatzeko argudiatu du ez dela egunero paperean argitaratzen den hedabide bat.

Duela bi urte sortu zuten Nòs Diario galegozko egunkaria, 3.000 harpidedunen babesarekin. Baina oztopo zailak ari da topatzen bidean. Galiziako Xuntak bigarren urtez diru laguntzetatik kanpo utzi du. Xuntako komunikabideen saileko idazkaritzak maiatzaren 3an sinatutako ebazpenaren arabera, Sermos Galiza SA enpresari ez dio laguntzarik emango, «Nòs Diario ez delako egunero inprimatzen eta banatzen den kazeta bat». Galegozko egunkaria asteartetik larunbatera argitaratzen dute, astean bostetan. Interneten edizio jarraitua du, eta galegoz ematen du aktualitatearen berri.

OJD Espainiako Banaketa Egiaztatzeko Bulegoak neurtzen du prentsaren salmenta, eta hedabideek bulego horren txostenean agertu behar dute Xuntaren laguntzak jaso ahal izateko. OJDk egunkaritzat jotzen du astean lau egunez edo gehiagotan argitaratzen den hedabide bat. Xuntako idazkaritza orokorrak, berriz, ez du bestelako azalpenik ematen egunkariek izan behar duten maiztasunaren inguruan.

Diru laguntzen deialdian, irizpidea da paperezko egunkarien informazioaren %10 gutxienez galegoz argitaratzea, eta urtea amaitu arte galegoaren presentzia handituz joateko konpromisoa hartzea.

Iazko deialdian, La Voz de Galicia izan zen laguntzarik handiena jaso zuena: 584.723 euro —laguntza guztien %46,59—. Urrutik gelditu ziren Prensa Iberica (Faro de Vigo eta La Opinión egunkariak) eta El Progreso (El Progreso eta Diario de Pontevedra egunkariak) komunikazio taldeak.

Galego hutsean argitaratzen diren hedabideentzat bada Xuntaren laguntza lerro txiki bat, eta horretatik 30.000 euroko laguntza eman zion iaz Xuntak Nos Diario-ri. Baina hori izan zen jasotako laguntza publiko bakarra.

Publizitate instituzionalari dagokionez, Nòs Diario-k ohartarazi du Xuntak elkarlanerako hitzarmen bereziak sinatu ohi dituela zenbait hedabiderekin. Horietatik kanpo gelditzen dira sarri Nòs Diario eta galegozko beste hedabide batzuk. Nòs Diario-k azaldu duenez, diru laguntza publikoen legeak debekatu egiten du zenbait laguntza lehiaketarik gabe ematea.

Mar Sanchezek sinatu du galegozko egunkari hori diru laguntzetatik aparte utzi duen ebazpena. Xuntako Komunikabideen idazkari nagusia izan da azkeneko urteetan, eta kargua utzi du, Alberto Nuñez Feijoorekin Madrilera joateko —apirilaren 2an PPko presidente izendatu zuten Feijoo—.

Galegozko egunkaria astean bost egunetan argitaratzen da, eta Xuntak diru laguntza ukatzeko argudiatu du ez dela egunero paperean argitaratzen den hedabide bat.


Summary: Indar Gorrik harmailetan animatzeari utziko dio, zutik egoteagatik jarri dizkioten isunengatik. Denboraldia bukatu bitarterako hartu du erabakia Osasunaren jarraitzaile taldeak. Argudiatu dute egoera «jasanezina» dela. Emandako datuen arabera, 106 isun jarri dizkiete oraingoz.

Sadar ohi baino isilago izanen da denboraldiaren hondarreko neurketetan. Osasunaren zale talde Indar Gorrik jakinarazi du ez dituela datozen neurketetan harmailetatik jokalariak animatuko. Gaur argitaratutako ohar batean eman du erabakiaren berri, aitortuz «zaila» izan dela hura hartzea. Taldeko kideek argitu dute arrazoi jakin batengatik erabaki dutela animatzeari uztea: Indar Gorriri 106 isun jarri dizkiote, oraingoz, harmailetan zutik izateagatik. «Egoera jasanezina da», egin dute protesta.

Egiazki, Indar Gorrik susmoa du isunak 106 baino gehiago izanen direla; datozen asteetan gehiago ailega litezke, oharrean azaldu dutenez. «Espero dugu klubak neurriak hartzea», adierazi dute. Izatez, jarraitzaile taldeak aspaldi du eske bat ahotan: Osasunako jokalariak espresuki zutik animatzeko moduko harmaila bat nahi dute, «libreki» zutik egon ahal izateko. Diotenez, espero dute konponbide horiek datorren denboraldirako izatea martxan. Bien bitartean, baina, kideen animo oihurik ez da adituko hegoaldeko harmailan.


Summary: Oinarrizko errentari ezetz esan dio Eusko Legebiltzarrak. EAJk, PSE-EEk, PP+C’s-ek eta Voxek uko egin diote herri ekinaldi legegilea tramiterako onartzeari. EH Bilduk eta Elkarrekin Podemosek alde bozkatu dute, eta bestelako gizarte politika bat eskatu dute.

Baldintzarik gabeko oinarrizko errentari ezetz esan dio Eusko Legebiltzarrak. EAJk, PSE-EEk, PP+C’s-ek eta Voxek proposamena aintzart hartzearen aurka bozkatu dute, eta, beraz, herri ekinaldi legegilea parlamentura iritsi bezala amaitu da. EH Bilduk eta Elkarrekin Podemosek aldeko bozka eman dute, eta gizarte politiken eztabaida sakonagoa eskatu dute. Bigarren aldia zen halako ekimen bat osoko bilkuran bozkatzen zutena, baina oraingoan ere ez du aurreneko tramitea gainditu.

Herritar talde batek jarri zuen martxan ekimena iazko otsailean, eta haien izenean hartu du hitza Itziar Gerendiainek. «Bide berriak esploratzeko garaia iritsi da», adierazi du. «Trena berriak behar ditugu pobreziari modu eraginkorrean aurre egiteko». Haren ustez, egungo sistema ez baita gai izan hori egiteko.

Gerendiainek azaldu du oinarrizko errenta ekonomikoki bideragarria dela, eta hori frogatzen duten askotariko ikerketak jarri ditu adibide gisa. Borondate politikoan egin du azpimarra. Kritiko azaldu da Jaurlaritzarekin, aldiz, kontrako iritzia eman zuelako eztabaidatu aurretik: «Parte hartze demokratikorako indarrean dauden bitarteko urrietako bat mespretxatzea da».

Proposamenak jasotzen zuen baldintzarik gabeko oinarrizko errenta eskubide gisa aitortuko zuen lege bat onartzea. Hala, Arabako, Bizkaiko eta Gipuzkoako herritar orok jasoko luke diru laguntza herritar izate hutsagatik: 900 euro 18 urte baino gehiagokoek; 4 eta 18 urte bitartekoek 450 euro, eta 14 urtetik beherakoek 270 euro.

Azalpenak gero

Taldeek ordu erdiko bi tarte izan dituzte beraien jarrerak azaltzeko, aldekoek aurrena, eta aurkakoek gero. Hori da herri ekimenen bereizgarrietako bat, legebiltzarraren ohiko jarduerarekin alderatuta. Eta hor jada, agerian geratu dira jarrerak, Elkarrekin Podemosek eta EH Bilduk soilik hartu dutelako parte lehenengo txandan, eta talde bakar batek ere ez bigarrengoan.

Miren Gorrotxategi EPko eledunak azaldu du milaka herritarrek babestutako proposamena izanik ezinbestekoa dela tramiterako onartzea proposamena. «Ez gaude ohituta; pentsarazi behar digu», esan du hunkituta. Eta gogora ekarri du EAJk aldeko botoa eman zuela Europan: «Europarako balio duenak zergatik ez du balio Euskadirako?».

Iraitz Saez de Egilaz EH Bilduko legebiltzarkideak ere ekinaldia aintzat hartzea babestu du, baina «eztabaida orokorrago baten» beharra aldarrikatu du, gizarte politikei dagokionez. «Ereduaz hitz egin behar dugu, ereduaren erroko aldaketaz». Eta nabarmendu du eztabaida hori hasi besterik ez dela egin proposamenarekin.

Behin botoa emanda eman dituzte azalpenak gainerako taldeek. EAJk eta PSE-EEk bere egin dituzte Jaurlaritzaren argudioak, eta egungo ereduan sakontzeko nahia azaldu dute. Aitor Urrutia jeltzalearen iritziz, oinarrizko errenta ez da sistemarik «egokiena» gizarte bazterkeriari aurre egiteko, eta DSBE diru sarrerak bermatzeko errenta berriaren garrantzia azpimarratu du. Gloria Sanchez sozialistak, bestalde, zalantzan jarri ditu proposamenaren oinarriak eta helburuak.

PP+C’s-en izenean Laura Garridok ere egungo babes sistemaren alde hitz egin du, eta baztertu egin du herritarrentzako laguntza orokortu bat. Prestazio oro enpleguarekin lotu behar dela argudiatu du.


Summary: Alarde fundazioaren izaera juridikoaz galdera egin du EH Bilduk udalean, baina ez du erantzunik jaso. Eskatu du erakundearen izaera «juridiko-administratiboa» argitzen ez bada, alardea antolatzeko baimenik ez emateko fundazioari.

Hondarribian alardea antolatzen eta hauspotzen duen Alarde fundazioa hizpide, erregu bat erregistratu zuen joan den astean, apirilaren 28ko udalbatzarrean, Hondarribiko EH Bilduko zinegotzi Xabier Isasik. Argibideak eskatu zituen fundazio horren izaera juridikoaren inguruan, Txomin Sagarzazu alkateak azalpenak agindu zituen, baina oraindik ez dakitela ezer esan dute koalizioko ordezkariek. Gogora ekarri behar da desfile baztertzailearen aldeko hautua eginda duela fundazio horrek, andrerik ez dutela onartzen soldadu, eta tokirik ez duela desfilean Jaizkibel konpainia parekideak.

Erreguaren jatorria martxoan erroldatutako eskaera bat dela gogoratu zuen Isasik: «Idazki hartan esan genion alkateari behar besteko izapideak egin zitzala Alarde fundazioa Hondarribia izeneko erakundea benetako fundazioa den jakiteko, eta izatekotan non dagoen erroldatuta. Era berean, eskatzen genion argitzeko ea erakundeak bete beharreko baldintzak betetzen ote dituen Hondarribiko espazio publikoetan ekitaldiak antolatzeko». Itaun horien gaineko erantzunik ez dutela jaso adierazi zuen, ordea, eta horiek horrela ulertu dutela ez dagoela «ziurtasunik» erakunde horrek «fundazioen izaera juridiko-administratiboa» duela esateko.

Hori aintzat hartuta, kontu horiek argitzeko eskea «berretsi» egin zuen EH Bilduk, eta erregu bat plazaratu, hiru eskerekin. Lehena: Alardea fundazioak «fundazio izaera juridiko-administratiborik izan ezean» ez dakiola eman irailaren 8an alardea antolatzeko egindako baimen eskaria. Bi: eskatu diote udalari bermatzeko «berdintasun printzipioa» jaien antolaketan eta espazio publikoen erabileran. Hiru: Alarde fundazioak darabilen identifikazio zenbakia zeini dagokion eta zergak eta gizarte gastuak ordainduak dituen argitzeko eskatu zuen. Hondarribiko alkateak erantzun zuen «mami handiko» gaia zela proposatutakoa, eta alardearen inguruko kontuez solastatzeko batzen den elkarrizketa forora eraman nahi zuela gaia: «Beste modu batean hitz egiteko».

Udaleko talde politiko guztietako eledunek parte hartzen dute bilera horietan, eta asteon bertan elkartu dira. Baina EH Bilduko ordezkariek adierazi dute ez dutela oraindik egindako itaunen gainean erantzunik jaso.

Alarde fundazioa 1997. urtean eratu zuten. Erakundearen webgunean bertan diote «gatazka larri» baten ondorioz sortu zirela; herriko hainbat andrek alarde parekidea eskatu zutenean sortutako aldarriaz ari dira era horretan. «Legezko marko eta juridiko-legal bat» jaiaren ikuskera baztertzailean jarraitu nahi izan zuten herritarrentzat.

Elkarte baztertzaileei buruzko galdera

Otsailean alkateari egindako galdera bi ere gogora ekarri zituen udalbatzarrean EH Bilduko ordezkariak, horien gainean ere oraindik erantzunik ez dutela jaso nabarmenduta. Galderetako bat, horra: jakin nahi dute Hondarribian erroldatuta dauden elkarteen artean zenbatek ez dituzten emakumeak onartzen bazkide gisara. Bestea: ezagutu nahi dituzte Hondarribiko tokiko gobernuak emakumeak baztertzen dituzten elkarteekiko dituen irizpideak. Barkamena eskatu zuen alkateak galdera horiei oraindik erantzunik eman ez dielako.


Summary: Uemak Seguran egingo du Udalerri Euskaldunen Eguna, hilaren 14an. Lau urteko etenaren ostean, herri euskaldunen garrantzia azpimarratzeko egitarau zabala antolatu dute. Festarekin batera, Uemaren batzar nagusia ere egingo dute.

Udalerri euskaldunen ekarpena festa giroan ikusaraztea eta aurrera begira dituzten erronkak nabarmentzea. Xedetzat horixe hartuta egingo du Uemak Udalerri Euskaldunen Eguna Seguran (Gipuzkoa), maiatzaren 14an. Gaur egin dute aurkezpena, besteak beste Uemako lehendakari Iraitz Lazkanok, elkarteko koordinatzaile Miren Segurolak eta Segurako alkate Izarra Urdalletak, Seguran bertan. Euskal Herrian 175 udalerri euskaldun inguru daude; alegia, biztanleen %70 baino gehiago euskaldunak direnak. Guztien bilgune izango da Segura, Lazkanoren hitzetan: «Aspaldi erabaki zen egun hau udalerri euskaldun guztion bilgune izatea, Uemako kide izan ala ez».

Euskara aiden lelopean ospatuko dute eguna. Lazkanok eman du arrazoia: «Udalerri hauek egundoko ekarpena egiten diete euskararen normalizazioari. Areago: herri honen arnasguneak direla esan ohi dugu, eta ez dira hitz hutsak. Aurtengo leloa ere antzekoa da: herri hauetan euskara airean dago, eta euskara ari du. Euskara aiden».

Bi urtez behin antolatzen dute egitasmoa, baina, pandemiaren ondorioz, lau urteko etena izan du. 2020an bezala, aurten ere Segurari egokitu zaio. Urdalletak esan duenez, pozarren hartu dute: «Pozgarria da Udalerri Euskaldunen Eguna herrian izatea. Ilusioz aritu gara lanean azken hilabeteotan, eta maiatzaren 14an ilusio horretara batzeko deialdia egin nahi diegu euskaldun guztiei». Nabarmendu duenez, segurarren ezaugarrietako bat da euskalduntasuna: «Segura udalerri euskalduna da, eta harro gaude segurarren izaeraren eta nortasunaren ezaugarri nagusietako bat euskara izateaz, euskaldunak izateaz».

Festa ez ezik, Uemaren batzar nagusia eta ekitaldi instituzionala ere egingo dituzte. Batzar nagusian, ohiko gaiez gain, 2021ean egindako ikus-entzunezkoen kontsumoari buruzko azterketaren emaitzak ere jakinaraziko dizkiete batzarrean parte hartuko duten udalerri euskaldunetako ia ehun alkate eta zinegotziei.

Egitaraua prest

Egun osorako egitaraua atondu dute Uemak, Segurako Udalak eta herritarrek elkarlanean. 10:00etan frontoian egingo duten batzar nagusiarekin hasiko dute eguna, eta ordu berean hitanoari buruzko jardunaldia egingo dute, kultur etxean; 12:00etan, kalejira hasiko dute; ekitaldi instituzionala izango da 13:00etan, plazan; eta 14:30ean, herri bazkaria egingo dute. Arratsaldean, festak ez du etenik izango: 15:30ean, puzgarriak egongo dira; 16:30ean, Ion Maiaren elkarrizketa, plazan; 18:00etan, Eidabe taldearen Futbolariak eta printzesak antzerkia, baita bolo eta toka txapelketa herrikoia ere; eta 19:00etan, Bada Giro! taldearen erromeria.


Unionistak otoitzean ari dira

Summary: Unionistak otoitzean ari dira.

Bazen behin gizon bat uholde batean etxea urpean geratzen ari zitzaiona eta goi-goiko geletan babes hartu behar izan zuena.

Halako batean, txalupa batean etorri zitzaizkion batzuk, eta esan zioten eramango zutela toki seguru batera, baina hark, ezetz: salbazio eske otoitzean aritua zela eta Jaunak salbatuko zuela, seguru.

Urak gora zetozen, ordea, eta teilatura igo behar izan zuen. Han zegoela, begiz jo zuen helikoptero batek, eta sokazko eskailera bat jaurti. Baina gizonak, berriro ere, ezezkoa eman zien salbatzaile izango zituen horiei, sinetsita Jaunak ondo zainduko zuela.

Handik guxira ito zen gizona, eta hara non azaldu San Pedroren aurrera, zeruko atera. «Nola hil zara?», galdetu zion atearen zaindariak. «Itota, uholde batean», hilberriak ihardetsi. «Hortxe aritu naiz, errezatu eta errezatu, baina Jainkoa ez da etorri ni salbatzera».

San Pedrok, haserre, erantzun zion: «Ez dela salbatzera etorri? Jaunak ez al dizkizu, ba, txalupa bat eta helikoptero bat bidali? Eta zuk zer, eta biei uko egin!».

Halaxe dabiltza Ipar Irlandako unionistak oraintxe.

Nahiz eta gero eta bistakoagoa izan haien probintzia maitea hondoratzen ari dela, behin eta berriz esaten dute dena ondo doala eta Irlanda Batuaren uholdeari euts diezaioketela.

Baina, unionistek aldatzeko asmorik ez duten honetan, inguruko gizarte osoak aurrera segitzen du, eta kontserbadoreak beren bandera zuri-gorri-urdinari eta Orange ordenaren martxei beste ezeri heldu ezinik geratu dira. Beharbada sekula ez da izan talde politikorik halako kolore biziak hartu eta haiekin hain paisaia politiko monokromatiko eta goibela sortu duenik.

Baina horixe lortu du unionismoak Ipar Irlandako Estatua ezarri zenetik 100 urte bete diren honetan.

DUP, alderdi unionista nagusia, urpeko zulo batean sartuta dago.

1997an, unionistek galdu egin zuten Belfasteko Udal Kontseiluaren kontrola, Ipar Irlandako hiriburuko erakunde hautaturik boteretsuenarena hain zuzen; izan ere, lehen aldiz, komunitate katolikoko ordezkari bat da alkate, 384 urteren ondoren!

Ordutik hona, unionismoa ahulduz joan da hirian, eta Westminsterrera bidalitako lau legebiltzarkideetako bakarra da unionista orain.

2017an, Ipar Irlandako Asanblean gehiengoa izateari utzi zioten unionistek, eta orain 90 aulkietatik 40 baino ez dituzte.

2019an, Britainia Handia EBn sartu zenetik lehen aldiz, gutxitu egin ziren unionistek Europako Parlamentuan zituzten aulkiak: hirutik bi zituzten lehen, eta hirutik bat orain. Era berean, 2019ko Westminsterko hauteskundeetan, jokoan zeuden 18 eserlekuen gutxiengo bat bakarrik lortu zuten.

Esperantzarik izan ote dezake unionismoak Asanblearako hauteskundeetan suspertuko dela, ostegunean, maiatzaren 5ean, kasualitatez 1981ean Bobby Sands gose grebalaria hil zeneko urteurrena den egunean bertan? Ez du, bada, itxura handirik orain arteko joera iraultzeko pausoak ematen ari direnik —salbazio eske errezatzea ez bada—.

Eta izan, unionismoak izan ditu bere burua salbatzeko hainbat aukera.

Ezen 1972tik 2022ra, agintean unionistak baino egon ez diren urte mingotsetan alegia, konpromiso handiagoa izan balute, agian lortuko zuten Irlanda batzeko eskariak baretzea.

Eta gizartea aldatuz doala onartzeak eta horren inguruan jarrera abegikorragoa izateak ere salbatuko zituen agian.

Baina ez zen hala izan. Ipar Irlandako alderdi guztien artean, DUPek egiten du irmoen migranteak hartzearen aurka. Hain zuzen, alderdiak brexit-aren alde egin zuenez —bere kalterako egin ere—, Ekialdeko Europatik Ipar Irlandara bizitzera joandakoek aurkaritzat dauzkate orain.

LGBT komunitateari egindako irainek ere urrundu egin dute alderdia Ipar Irlandako gazte aurrerakoiengandik. Belfast da Europako hiririk gazteenetan hirugarrena, Dublinen eta Lyonen atzetik, eta urtero udan egiten den Harrotasunaren Desfilea da hiriko desfilerik handiena.

Gainera, Europako eskualde bakarretako bat da abortua modu efektiboan debekatua daukana, unionismoa berriz ere garaian garaira egokitzeko kapaz izan ez den seinale.

Eta, hori aski ez balitz bezala unionismoa kale itsu batera eramateko, hark brexit gogor baten alde egin izanak ere urrundu egin ditu enpresarien klasekoak, eta amorratu nazionalista dirudunak, eta orain aitortzen dute Irlanda Batua sortzea dela irtenbide bakarra etorkizunean bakea eta oparotasuna lortzeko.

Oraintxe, ez daukat dudarik unionistak otoitzean ari direla ostegunean iraganeko politikek irabaz dezaten.

Baina litekeena da ostiralean, emaitzak argitaratzen direnean, Sinn Feinek lortzea eserlekurik gehienak, eta Michelle O'Neillek hartzea lehen ministroaren kargua —mugarri bat, dudarik gabe, Irlanda Baturako bidean—.

Zenbaketa bukatzen denean, unionistak zeruko jainko guztiei madarikazioka hasiko dira, jakina, baina galdera bat dator ezinbestean burura: ea azken 101 urteetan ez ote ziren hobeto arituko baldin eta aprobetxatu izan balute bizilagunak maitatzeko suertatu zaizkien abaguneetakoren bat.


Summary: Delirium Tremens-ek disko batean bildu du bere bigarren jaiotza. Hiru hamarkadako etenaldiaren ostean itzuli da taldea, eta zortzi abestiko diskoa kaleratu du, zortzi kanta berrirekin: 'Hordago'. Itzulera kontzertu erraldoia ere joko du maiatzaren 28an.

Ikusi eta ikasi 1989an, Hiru aeroplano 1990an. Urte bakar bateko tartearekin kaleratu zituen Delirium Tremens taldeak bere estudioko lehen bi lan luzeak, eta 32 urteko etenaldiaren ostean heldu da orain hirugarrena: Hordago (Mauka). Berez, 1991n eman zuten amaitutzat ibilbidea, baina taldekide izan zuten Iñigo Muguruzaren heriotzaren harira Bilbon antolatutako omenaldi kontzertuan elkartu ziren berriz, duela bi urte, eta lokalean sartuta egon dira geroztik. Andoni Basterretxea abeslari eta gitarra jotzaileak azaldu duenez, itzultzekotan argi baitzuten material berriarekin itzuli nahi zutela. «Hasi ginen lanean, kantak konposatu, ordu pila bat sartu, ondo pasatu, gaizki pasatu, denetarik pasatu, eta emaitza hemen dago». Euskal Herriko rockaren klasiko baten zortzi abesti berri, guztira.

«Nik oso presentean ikusten ditut». Hasi du Delirium Tremens taldeari buruzko azalpena Haritz Harregi soinu teknikari eta gitarra jotzaileak, «aurrera tiratzeko gogo handiarekin daude». Eta ia esaldia bukatzerako heldu da Basterretxearen zuzenketa. «Gaude». Barre batzuk, eta baietz Harregik ere, arrazoi duela. «Gaude. Gogo handiarekin gaude». Izan ere, Harregiren estudioan grabatu du taldeak diskoa, eta taldearen parte bihurturik amaitu ditu lanak. Hirukote modura grabatu zituzten lehen bi kantak Basterretxeak, Patxi Irisarrik eta Juantxo Iurritak, baina, teknikariarekin izandako harremanak eta haren ekarpenek bultzatuta, taldera batzeko proposamena egin zioten Delirium Tremensekoek Harregiri, eta hark berehala onartu zuen.

Nortasuna eta berrikuntza

Taldearen nortasuna errespetatzea eta, aldi berean, egungo soinura ekartzea izan da Harregiren erronka estudioan. «Guk gaztetan pila bat entzun genuen Delirium Tremens, eta saiatu nintzen haien nortasuna mantentzen, geruza gutxi mantentzen, eta garai hartan zuten bat-batekotasunari eusten». Gitarra bakarra grabatzea zuen taldeak buruan hasieran, baina, Basterretxeak onartu duenez, trabatu egin zitzaien kantak sortzeko prozesua, eta orduan eskatu zioten laguntza Harregiri. Eta emaitzarekin pozik taldekoak. «Urte askoan jo gabe egon gara, eta Haritzen ekarpena eta laguntza oso potentea izan da», adierazi du Iurritak.

Diskoko hiru single kaleratu dituzte orain arte, bakoitza bere bideoarekin. Hordago izan zen lehena, diskoa zabaltzen duen Hola tio bigarrena, eta Aio! izan da orain azkena. Hiruretan igar daiteke Delirium Tremens taldearen betiko nortasun ikur diren gitarra, ahots eta oinarri erritmikoak, baina hiruretan sumatzen da, halaber, Harregiren eskua ere, hala soinuan, nola gitarraren konponketa batzuetan ere.

Hitzetan diskoak bi ildo nagusi dituela azaldu du Basterretxeak. Alde batetik, badaude «errazak» diren batzuk, eta badaude beste batzuk «pilotari ematekoak». Esate baterako, abeslariak lehen multzoan kokatu du Hola tio, zeinak aspaldi elkar ikusi gabeak diren bi lagunen arteko elkarrizketa kontatzen baitu. Eta bigarren multzoan kokatu ditu migratzaile baten larrutik kantatutako Banoa, edo animo faltarekin igarotako aldiei idatzitako Urpean. Hitzak idaztean blokeo bat izan zuela ere aitortu du abeslariak, eta Jon Maia bertsolari eta letragilearekin elkarlanean moldatu dituela, azkenean.

Zuzeneko handiak eta ezusteko kontzertuak

Maiatzaren 28an dute itzulera kontzertu handia, Barakaldoko BEC erakustazokan (Bizkaia), eta salduak dituzte sarrera guztien bi herenak. Des-kontrol eta Mc Onak taldeekin arituko dira han zuzenean, eta emanaldi hori bereziki zaintzeko asmoa dutela iragarri dute. Onartu dutenez, ordea, aurrez ere, «erdi ezkutuan», kontzertu txikiago batzuk ere emango dituzte, abisu handirik gabe, prestatuz joateko. Arantzan (Nafarroa) eman zuten lehena, adibidez, Aterpe ostatuan, aurreko asteburuan bertan, eta gustura aritu zirela diote. Eta, hain zuzen, emanaldi horretako irudiak jasotzen ditu taldearen azken bideoklipak: Aio!.

Ondarroan (Bizkaia) emango dute mota horretako hurrengo kontzertua, hilaren 14an, Beko Zini aretoan. Baina ez dute sarrerarik salduko, eta, beraz, gonbidapen bidez soilik sartu ahalko da jendea. Iragarri dutenez, ordea, ehun sarrera bikoitz banatuko dituzte zozketa bidez, eta beren sare sozialetan egongo da izena emateko aukera. Beste hiru emanaldi ere badituzte jadanik lotuta, eta gehiago eskaintzeko atea irekia dutela esan dute. Azkena rock jaialdian arituko dira ekainaren 17an, EHZ festibalean uztailaren lehenean, eta Hatortxu Rocken ere bai, uztailaren 30ean. Basterretxea: «Horrekin hasiko gara martxan. Sekulako gogoa dugu martxan hasteko, horrenbeste entseguren ondoren».

Hasieran «bertigoa» sentitu zutela onartu dute taldekoek, baina, abeslariak dioenez, entseguz entsegu, hasiak dira hori gainditzen, eta pozik daude zuzenekoetarako lortzen ari diren soinuarekin. «Gutxienez, utzi genuenean bezala bueltatu nahi dugu; jendeak entzutea eta esatea 'a ze soinu potentea'».


Summary: Donostiako eragile feministek «neurri eraginkorrak» eskatu dituzte abortuaren aurkako protestak gelditzeko. Talde ultraeskuindarrek abortuaren aurkako mobilizazioak iragarri dituzte astebururako.

Talde ultraeskuindarrek abortatzeko eskubidearen aurka antolatutako manifestazioa eragozteko «neurri eraginkorrak» eskatu dizkiote eragile feministek Donostiako Udalari eta Eusko Jaurlaritzako Segurtasun Sailari. Amarako Talde Feministak, Donostiako Bilgune Feministak, Groseko Asanblada Feministak, Morlanseko Talde Feministak, eta Intziri eta Plazandreok taldeek sinatutako idatzi batean, eragileek azaldu dute «talde ultraeskuindarrek» deialdi bat zabaldu dutela maiatzaren 7rako, Errezatzea ez da delitua lelopean. Protesta Askabide klinikaren parean bukatuko dela jakinarazi dute —emakume asko haurdunaldia etetera joaten dira klinika horretara—.

Ikusi gehiago: Gizonezko batek eraso egin dio ekintzaile feminista bati, abortatzeko eskubidea aldarrikatzeagatik

Izan ere, apirilaren 14an egokitu egin zuten 10/1995eko azaroaren 23ko lege organikoa, eta, harrezkero, 4/2022ko apirilaren 12ko legearen bidez, debekatuta dago abortuak egiten dituzten zentroen aurrean andreen aurka egitea. Orain, eraso horiek hiru hilabete eta urtebete arteko kartzelarekin edo komunitaterako lanekin zigortuko dira. Hala ere, abortuaren aurkako taldeek mobilizaziora deitu dute, aurten bigarren aldiz — apirilaren 2an ere egin zuten antzeko protesta bat—.

Talde feministek salatu dute legea ezarri zenetik «legez kanpokoa» dela halako protestak egitea, eta, horrez gain, egitasmo horrek «emakume guztion sexu eta ugaltze eskubideak» urratzen dituela. Gogora ekarri dute Donostiako Udalak 2022ko martxoaren 30ean egindako adierazpena ere. Bertan, udalak «babes osoa» helarazi zien abortatzea erabaki eta jazarpena jasaten duten emakumeei, eta baita Askabide klinikan lan egiteagatik jazarpena jasan duten langileei ere. Emakumeek «euren eskubideak askatasunez betetzeko topatzen dituzten oztopo ideologiko eta administratiboak ezabatzeko neurri eraginkorrak» hartzeko ere eskatu zuen udalak orduko hartan.


Summary: Errusiak ukatu egin du bere tropak Azovstalen sartu izana. Kieven esanetan, altzairutegiari eraso egiten jarraitzen du Moskuk. Kremlinek esan du handik ateratzeko korridore humanitarioak irekita egongo direla larunbatera arte. Zelenskik laguntza eskatu dio NBEri.

Mariupolgo Azovstal altzairutegian Ukrainako armadako militarrak eta talde paramilitarretako kideak daude gotortuta. Gainera, dozenaka zibil daude haiekin batera; Kieven arabera, 200 bat. Donetsk eskualdean setiatuta dagoen hiriko altzairutegiari eraso egin izan dio Moskuk azken asteetan, eta, Azov batailoi paramilitarraren arabera—eskuin muturreko talde armatu bat da—, Errusiako tropak instalazioen barrura sartu dira goizaldean. Kremlinek, baina, ukatu egin du, eta nabarmendu zabalik zeudela zibilak handik ateratzeko korridore humanitarioak, eta hala egongo direla larunbatera arte.

Dmitri Peskov bozeramaileak egunero ematen duen prentsaurrekoan gogoratu duenez, Vladimir Putin Errusiako presidenteak aurreko hilabetean agindu zuen altzairutegiaren aurkako erasoaldia amaitzeko. Kiev esaten ari da, ordea, eraso horiek ez direla eten; atzo ere ez. Nolanahi ere, iturri ofizialek adierazi dute ebakuazioekin jarraitzeko prest daudela. «Zuhurki baikorrak gara. Noski, esperientzia txarrak eduki izan ditugu Errusiarekin, ez dituelako betetzen konpromisoak», azpimarratu du Ukrainako Defentsa ministroaren aholkulari Juri Sakek, BBC hedabidean.

Volodimir Zelenskik atzo gauean ebakuazioez adierazi zuenez, lur azpiko babeslekuetan daude zibilak. «Egungo baldintzak aintzat hartuta, ezin dugu ekipo astunik erabili hondakinak kentzeko. Dena eskuz egin behar da». Gerra Ikertzeko Institutuaren arabera, «litekeena» da Errusiako tropak altzairutegiaren barruan egotea.

Azken egunotan zibilak ebakuatu dituzte Mariupoldik, baina ez, Kieven arabera, Azovstaletik bertatik. NBE Nazio Batuen Erakundearen eta Gurutze Gorriaren laguntzarekin, 344 lagun ebakuatu zituzten atzoko operazioan —adingabeak, adinekoak eta emakumezkoak ziren gehienak—. Azovstalen zaurituta dauden ebakuatzeko eskatu dio Zelenskik NBEri.


Summary: Siemens Gamesak 780 milioi euro galdu ditu azken sei hilabeteetan. Kontseilari delegatuak berretsi egin du egoitza nagusian Zamudion mantenduko dutela, eta operazio zuzendaria Madrilen kokatzea erabaki logistikoa baino ez dela.

Siemens Gamesak 780 milioi euroren galerak izan ditu azken seihileko fiskalean (2021eko urritik 2022ko martxora). Iazko epe berean 54 milioiren galerak izan zituen, eta kopuruen okertze handi hori integrazio gastuei, amortizazioei eta lur gaineko hainbat parke eoliko egitasmok (onshore) izandako atzerapenari egotzi die. Zuzendaritzak ohar bidez azaldu duenez, konpainiak dagoeneko hartu ditu laster izan ditzakeen zailtasunak konpontzeko erabakiak. Datu orokorrei erreparatuz gero, multzoak 2.177 milioi euroren salmentak egin zituen, iaz baino %7 gutxiago. Zerbitzuen sektoreak, bere aldetik, %13ko beherakada izan zuen, eta haize erroten salmentak, %19koa. Azken eremu horretan, deigarria da lur gaineko haize erroten salmentan izandako beherakada (%43). Egoera zaila dela ikusita zuzendaritzak enpresa zatitu eta saldu nahi duela zabaldu da. Horren aurre egiteko, Jochen Eickholt kontseilari delegatuak berretsi egin du egoitza nagusiak Zamudion (Bizkaia) jarraituko duela, eta operazio zuzendaria Madrilen kokatu izana erabaki logistikoa baino ez dela, «ikusgarritasun» handiago bat lortu nahian harturikoa.


Summary: Plazen %60 merezimendu bidez ebatziko dira Jaurlaritzaren Administrazio Orokorrerako deialdian. Jaurlaritzak 3.108 langileko deialdia egingo du aurten Administrazio Orokorrerako eta 1.884 plazatan «bereziki kontuan hartuko dira deialdia egin duen administrazioan lanean emandako urteak». ELAren arabera, gutxienez, 4.500 plaza bete beharko lirateke, behin-behinekotasuna egiaz murrizteko.

Eusko Jaurlaritzako Funtzio Publikoko arduradunek gaur jakinarazi diete sindikatuei Administrazio Orokorrerako aurten zenbat funtzionario hartzeko asmoa duen. Guztira 3.108 plazako deialdia izango da, hainbat deialditan egingo dena.

«Eskain daitezkeen lanpostu huts guztiak eskaintzen dira», Jaurlaritzaren arabera, «eta gainera, euskal administrazio publikoan bitarteko langileen tasa handia murrizteko hartutako konpromisoari erantzuten zaio».

Funtzionarioentzako plaza guzti horietatik 1.884 merezimendu-lehiaketa bidez ebatziko dira, eta gainerako 1.219ak lehiaketa-oposizio bidez. Horrek esan nahi du, administrazio horietan behin-behinean urteetan jardun diren langileei begira atonduta daudela deialdiko plazen %60,6.

Ikusi gehiago: LABek esan du Eusko Jaurlaritzak hezkuntzarako egindako lanpostu eskaintza ez dela nahikoa

Jaurlaritzaren arabera, merezimenduzko lehiaketetan «aspiranteen merezimenduak baino ez dituzte baloratuko, eta bereziki kontuan hartuko dira deialdia egin duen administrazioan lanean emandako urteak, bai eta prestakuntza profesional eta akademikoa, besteak beste».

Eskainitako lanbide eskalak berrogeita hamar inguru dira, eta, besteak beste, honako hauek hartzen dituzte: administrazio langileak, legelariak, gizarte eta lan arreta, estatistikak, hizkuntza normalizazioa, osasun publikoa edo epidemiologia.

Murritza

ELA sindikatuaren ustez, murritza da Jaurlaritzaren 3.108 plazako deialdia, Iceta legeak jasotzen duen behin-behinekotasun tasa betetzeko 4.500 plaza bete beharko liratekeelako. Gaur egun, behin-behinekotasun tasa %57koa da Administrazio Orokorrean eta bere erakunde autonomoetan (Osalan, Lanbide, Ibaiondo); besteak beste, hainbat urteetan ez delako lan eskaintza publikorik egin.

Ondorioz, bete beharko liratekeen 4.500 plaza horietarako beste langile daude, postu horietan urteak daramatzatenak behin-behinean lanean, eta orain Egonkortze Legeak (Iceta Legeak) ezarritako baldintzak betetzen dituztenak. ELA sindikatuak eta Interino taldeak mobilizazioak egin dituzte azken asteetan, Jaurlaritzari kontsolidazio prozesu bermatzaile bat eskatzeko Administrazio Orokorrean.


Summary: OMEren arabera, 15 milioi pertsona hil zituen koronabirusak munduan 2020an eta 2021ean. Ofizialki jakinarazi diren heriotzak halako hamar izan dira benetan zenbait herrialdetan.

Osasunaren Mundu Erakundearen arabera (OME), 2020an eta 2021ean 14,9 milioi pertsona hil ziren munduan koronabirusaren ondorioz. COVID-19ak ofizialki 5,4 milioi pertsona hil baditu ere, kopuru hori benetan ia hiru bider handiagoa da OMEk egin duen kalkulu baten arabera. William Msemburi bozeramaileak gaur azaldu duenez, alde hori ofizialki jaso gabeko heriotzei dagokie, bai heriotzaren arrazoia zein izan zen jakinarazi ez zelako, bai osasun sistemek izan zuten gainkargaren ondorioz, artatu gabeko pazienteak izan baitziren hil zirenak. «Hainbat herrialdetan osasun arloan egiten diren inbertsioak mugatuak direnez, askotan heriotza tasaren benetako tamaina ezkutuan geratzen da», ziurtatu du Samira Asma doktoreak, OMEren Datu azpizuzendariak.

OMEk ohartarazi du hainbat herrialdetan erakunde ofizialek jasotako hildako kopurua halako hamar dela benetakoa, eta India jarri du horren adibide: Msemburiren hitzetan, 4,7 milioi indiar hil dira bi urte horietan. Antzera gertatu da Errusian, Indonesian, AEBetan, Brasilen, Mexikon eta Perun ere, OMEren arabera. Estimazioa egiteko, OMEk bi urte horietan hil diren pertsonen kopurua hildakoen ohiko kopuruarekin alderatu du. Gainera kontaketa horretan sartu ditu birusaren albo ondorioen eraginez hil direnak, zuzenean hil ez baziren ere.

Estimazioa egiteko orduan, adina eta generoa aintzat hartu ditu OMEk. Generoaren arabera, hildakoen %57 gizonak izan dira, eta %43, emakumeak, OMEk jaso dituen datuetan ageri denez. Gainera, zehaztu du hildako gehienak Asia hego-ekialdean, Europan eta Amerikan izan direla. 14,9 milioi horietatik erdiak errenta txiki-ertaina duten herrialdeetan hil dira (%53). Errenta ertaina-handia duten herrialdeetan, berriz, hildakoen %28 izan dira.

«Pandemiaren tamaina neurtzeko ezinbestekoa da ezkutuan geratu den heriotza tasa neurtzea. Horrek aukera ematen baitie erabakiak hartu behar dituztenei heriotza tasa murrizteko eta etorkizuneko krisiak hobeto aurreikusteko», esan du Asmak.

Nazioa Batuen Erakundeak aste honetan jakinarazi duenez, mundu mailan positiboak eta astero hiltzen direnen kopuruak behera egiten ari diren arren, omikronaren bi aldaera gora egiten ari dira Amerikan eta Afrikan. Horregatik, Tedros Adhanom Ghebreyesus OMEko zuzendariak zuhurtzia eskatu du: «Datu horiek ez dute istorio osoa kontatzen».


Summary: EHUren Udako Ikastaroetan 154 ikastaro izango dira aukeran. 41. aldian, irudi berria estreinatuko dute. Ia ikastaro guztiak presentzialak edo mistoak izango dira.

EHU Euskal Herriko Unibertsitateak aurkeztu ditu Udako Ikastaroak. Aurten, 41. aldia izango da, eta irudia berritu dute: UIK izango da. Orotara, 154 ikastaro eskainiko dituzte, eta gaur eman dute xehetasunen berri, Eva Ferreira EHUko errektoreak, Laura Poderoso BBVA fundazioko zuzendariordeak eta Itziar Alkorta udako ikastaroetako zuzendari akademikoak, Bilbon egin duten agerraldian.

41. aldia berrikuntzekin etorriko da: UIK marka aurkeztu dute. Ferreiraren esanetan, aldaketaren erakusgarri da: «Eskaintzaren eta formatuen dibertsifikazioaren erakusgarri da: online, aurrez aurre eta ikaskuntza modalitate hibridoarekin, eragin eremuaren deslokalizazioarekin, nazioarteko ikasle ugari edukiz eta web esperientzia eta erronketan oinarritutako programa eredua eraldatuz». Hain zuzen, aurten ere ikastaro gehien-gehienak Internet bidez ere egiteko aukera egongo da: 30 aurrez aurrekoak izango dira; 120, mistoak; eta lau zuzenean online emango dituzte.

Izenak berak uda aipatzen badu ere, urte osora zabaldu asmo dituzte ikastaroak. Eta aniztasuna egongo da gaietan ere: gobernantza eredu berriak, berdintasuna, digitalizazioa, buru osasuna, zahartzaroa, jasangarritasuna, hezkuntza eta euskal kultura landuko dituzte, esaterako. Baita puri-purian dauden beste gai batzuk ere: kasurako, Ukrainako gerra, eta pandemia eta haren ondorioak.

Izena emateko aukera

Gaurtik irekita dago izena emateko epea, www.uik.eus webgunean. Nahi duen oro animatu dute izena ematera: ikerketako eta mundu akademikoko pertsonei, erakunde publikoei, ikasleei eta, oro har, gizarteari egin diete gonbita.


Summary: Espainiako Auzitegi Nazionalak behin-behinean utzi du libre kazetari ukrainar bat. Kieveko gobernuak «traizio gorena» leporatzen dio Anatoli Xari kazetariari. Katalunian erbesteraturik dago, eta iaz azaldu zion BERRIAri Ukrainan ez lukeela «egun bat ere iraungo bizirik».

Anatoli Xari kazetari ukrainarra atxilotu zuten atzo Tarragonan (Katalunia), Espainiako Auzitegi Nazionalaren aginduz. Madrilera eraman dute, eta han, epailearen aurretik pasatu ostean, libre utzi dute gaur behin-behinean, baina neurriak ezarri dizkiote: hilean bitan epaitegian agertu beharko du, eta bizitokia finkatu; horrez gain, pasaportea kendu diote, eta ezingo da Espainiako Estatuaren menpeko lurraldeetatik atera.

Ukrainako Gobernuak «traizio gorena» egotzi dio kazetariari, eta «gorrotoa sustatzea». Xari «Errusiaren aldekoa» dela zabaldu du.

Urteak darama Ukrainako Gobernua Xariren atzetik. Volodimir Zelenski presidentea kritikatu izan du bere lanean, baina, baita Vladimir Putin Errusiako presidentea ere. 2014. urtean Lituaniara ihes egin behar izan zuen. Ikerketa kazetaritza egiten du, eta Ukrainako ustelkeria eta krimen antolatuaren berri eman izan du. Erbestean egonda ere, lanean jarraitu du YouTuberen bidez. Haren kanalak ia hiru milioi harpidedun ditu. 2019. urtean bere alderdi propioa sortu zuen, eta urte hartako Parlamenturako bozetan parte hartu zuen. Baina botoen %2 baino ez zituen eskuratu. Baina 2020ko udazkenean egindako bozetan, Xari Alderdiak 52 diputatu lortu zituen eta 11 udaletan sartzea lortu zuen.

Kieveko Gobernuak pozik hartu du atxiloketa. «Honek erakusten du Ukrainari traizio egiten dion orok merezi duen zigorra jasoko duela».

BERRIArekin iaz edukitako elkarrizketan, «orain, hilko gaituzten beldur gara hemen ere», esan zion Xarivek bere etxean Ralf Streck kazetariari. Izan ere, haren helbidea zabaldu zuten eskuin muturreko sareetan, eta etxebizitza «erromesaldirako eta erasorako leku» bilakatu zen.

Espainiako Auzitegi Nazionaletik pasatu ostean, haren kontrako estradizio prozesua da hastekoa. Orain Ukrainak 40 egun ditu estradizio eskaera aurkezteko, eta auzitegiak erabakiko du gero onartzea edo baztertzea.


Summary: Denis Mukwege, Bakearen Nobel sariduna: «Emakumeek harritzen naute gehien, haien erresilientziagatik». Baionako Atalante zinema gelan mintzatu da, IFJD Justiziarako eta Demokraziarako Institutu Frankofonoak gonbidatuta.

Inposatu diguten ahanzturaren aurka borrokatzea da hau, indiferentziari uko egitea, mundua ezkutatzen saiatzen ari den errealitateak ikusaraztea». Hau hori film bat da, L'empire du silence (Isiltasunaren inperioa) izenekoa, eta, kakotxen arteko hitz horiek, Denis Mukwege ginekologo eta 2018ko Bakearen Nobel Sari kongoarrarenak, asteazken arratsean Baionako Atalante zinema gelan jende andanaren aitzinean ahoskaturikoak. Kongoko Errepublika Demokratikoko gatazkan azken hogeita bortz urteotan gertaturiko basakeriak erakusten ditu ia bi orduko dokumentalak; Thierry Michel egileak berak herenegun aitortuta, era «gordinean»: ikusten dira hilketak eta kontatzen dira bortxaketak, mutilazioak; entzuten dira agintarien axolagabekeriazko hitzak, NBE Nazio Batuen Erakundeko ordezkarien ezina. Eta, guzia, Michelen beraren hitzetan, batzuek «infernu» bilakaturiko paisaia «zoragarrietan» —Michel bera deklaratzera deitu du Kinshasako Auzitegiak, film horregatik «plagioa» eta «Kongoko iruditeria ebastea eta bortxatzea» leporatuta—.

IFJD Justiziarako eta Demokraziarako Institutu Frankofonoak gonbidatuta izan zen Mukwege atzo Baionan, eta «justizia» eskatu zuen Kongoko Errepublika Demokratikoko herritarrentzat: «Ezin da bakerik eraiki justiziarik gabe». Azaldu zuenez, izan ere, zigorgabetasun eta isiltasun historia bat izan da bere herrialdearena. Bukavu hiriko Panzi ospitaleko sortzaile eta medikua da Mukwege, eta azaldu zuen 1990eko urteetan gatazka hasi zenean bezalatsu edo okerrago daudela gaur egun: «Hogei urte daramatzat indarkeria sexualak jasaten dituzten andreak artatzen, eta honek segitu egiten du: hori da zinezko drama». Bortxaketak pairatu dituzten emakumeak sendatzen espezializatutako ospitalean, gainera, aldatu egin zaie lana: «Lehen adinez nagusiak ziren emakumeak artatzen nituen; sekulako basakeriak. Baina gero ikusi genuen umeei eta niniei ere erasotzen zietela». Horrek galdera bat piztu zion: «Geldi dezakegu hau baldin eta borreroek halako gauzak inpunitate osoz egin baditzakete?».

Ginekologoak Baionan gogoratu zuenez, 2010ean Mapping txostena kaleratu zuten NBEko adituek, zeinetan jasotzen baitira 1993 eta 2003 artean gertaturiko askotariko krimenak. «Horrekin justizia lortu behar genuen». Baina ez zuten helburua erdietsi: «Krimen horien egileak indartsuagoak izan ziren NBE bera baino. Mandatariek ia barkamena eskatu zuten txostena egiteagatik, eta dokumentua oraindik tiradera batean dago». Mukwegek uste du estatuek euren «borondatea inposatzen» diotela NBEri, eta arrazoia argi du: «Herrialdea aberatsa da mineral estrategikoetan. Hori guzia gertatu gabe ezin dugu sakelako telefono eta ordenagailurik izan. Horregatik saiatzen dira egia ezkutatzen».

Frogatzeko ezina

Jean Pierre Massias jurista zein IFJDko kidea eta Michel filmegilea zigorgabetasunari aurre egiteko hainbat pista ematen saiatu ziren solasaldian, Europako hainbat adibide azalduta: erraterako, 36ko gerrako deshobiratzeak nola egiten diren. Ordea, Mukwegek zehaztu zuen arazo bat daukatela Kongoko Errepublika Demokratikoan krimen sexualekin: «Hogeita bortz urte geroago oraindik zaila da frogak lortzea, eta justiziara jotzen duten andreen auziak artxibatzeko arriskua dago. Emakumeek ez dute bigarrenez umiliatuak izan nahi». Mukwegek uste du berez balegokeela indarkeria kasu batzuk frogatzerik: «Ume ugari jaiotzen dira bortxaketen ondorioz, eta borreroak ume horien DNAren bidez atzematen ahalko genituzke». Baina, berriro, arazoa: «Ez da DNA frogarik egiten».

Mukwegek kontatu zuen anitzetan galdetzen diola bere buruari Kongoko Errepublika Demokratikoan segitu behar duen. «2012an eraso egin zidatenean ez zuten lortu ni kolpatzea; nire zaindaria hil zuten». Herrialdetik atera zen orduan, baina denbora batera itzuli zen: «Bostonen [AEB] nengoela gutun bat jaso nuen, landa eremuko emakume batzuek bidalitakoa. Ortziralero barazkiak saltzen hasi ziren nire hegazkin txartela erosteko. Haiek ez dute egunean dolar bat ere bizitzeko!». Eta itzuli egin zen: «Ez nuen hauturik». Emakume horiek «ikaragarriak» direla nabarmendu zuen: «Gizonak ere artatu izan ditut, baina emakumeek harritzen naute gehien, haien erresilientziagatik. Ez dute uzten euren buruak lurra jo dezan. Haien ondoan jarraituko dut».


Summary: Espainiak Estrasburgoko helegiteengatik 106.000 euro pagatzeko agindu du. Estatuaren indarkeria jasan eta Estrasburgok atzera bota dituen 23 kasutan kostua ordainarazi diete. Eusko Jaurlaritzak dio diru sail bat emana duela.

Egiari Zor fundazioak eman du datua: estatuaren indarkeriaren biktimak izan, Estrasburgora jo eta atzera bota dituzten 23 kasutan prozedura judizialaren kostuak ordainarazi dizkiete 2019tik. 22.na Joxi Zabalaren familiaren kasua izan da, beraz, oraindik beste bat iristea espero du fundazioak. Kostuak ez dira nolanahikoak izan, Egiari Zor-ek azaldu duenez: «Gaurdaino, aipatutako 22 prozedurengatik Estatuko Abokatutzak 106.000 euro baino gehixeago ordaintzeko agindu du».

Egiari Zor-ek jokamoldea gogor kritikatu du: «Borondate politikoaren kontua da eta kasu honetan Estatu terrorismoa jasan zuten biktimei kalte eta min handiagoa sortzeko borondate argia dagoela». Halaber, galdetu du estatuko abokatutzak irizpide bera izango ote lukeen eskatzaileek jasandako indarkeriaren jatorria «bestelakoa» balitz.

Bidelagunak ere izan dituztela gogoratu dute, ordea: «Eusko Jaurlaritzako Biktimen Zuzendaritzaren laguntza eta aholkularitza izan dugu».

Eusko Jaurlaritzak Berriari nabarmendu dionez, diru sail bat badago GALen, Batallon Vasco Español taldeak eta eskuin muturreko bestelako talde batzuen biktimek egin behar izan duten bide administratibo eta judizialaren kostu ekonomikoak arintzeko. Zehaztu duenez, Egiari Zor-i 2019an eta 2020an hurrenez hurren 80.000 eta 100.000 euro ematea adostu zuten «terrorismoaren biktima» izaki, kalte ordainik jaso ez eta auzitara jo behar izan duten biktimentzat, haiek «indarkeriazko deliturik» egin ez badute bederen.


Summary: Amatasun «disidente eta feministak», erdigunera. Erika Lagomak eta Estitxu Fernandezek amatasunari buruzko ‘M ama* eme* ume*’ liburua egin dute, Tene Mujika saria baliatuta. Galderak plazaratzeko eta eztabaida sortzeko helburuarekin aurkeztu dute obra.

Erditu diren amak, erditu ez direnak, ama ez izatea aukeratu dutenak, ama bakarrak, banatu diren amak, adopzio bidezkoak, amonak, etorkinak, edota ama lesbianak. Amatasuna bizitzeko modu asko daude, baita ama izateko modu ugari ere, eta horietako lekukotasun batzuk bildu dituzte Erika Lagomak eta Estitxu Fernandezek M ama* eme* ume* liburuan.

Egileek Tene Mujika saria irabazi zuten iaz, eta horrekin ondu dute obra. Debako Udalak eta Elkar argitaletxeak banatzen dute beka, eta Euskal Herriko historia hurbilaz idazteko ez-fikziozko proiektuetarako da.

«Ez da liburu eroso bat, eta hala behar du», adierazi du Fernandezek. Izan ere, amatasun «disidente eta feministak» erakusten dituzte liburuan, galderak plazaratzeko eta eztabaida sortzeko helburuarekin. Horregatik, hain zuzen ere, obrak «zeresana» emango duela uste du Xabier Mendiguren editoreak, «eztabaida hau plazara ekartzeagatik».

Egileek azaldu dutenez, amatasunaren eta feminismoaren arteko harremana «gatazkatsua» izan da urteetan zehar, besteak beste, emakumeek batzuetan ama izatera derrigortuta daudela sentitu dutelako. Liburuan azaltzen denez, ordea, amatasunaren instituzioak zapaltzen ditu emakumeak, eta ez amatasunaren bizipenak berak. Ideia horri tiraka ondu dute obra, uste dutelako iritsi dela garaia ikusteko nolako amatasunak eraiki nahi diren. Horrekin batera, salatu dute gaur egungo sistemak amatasunak bizitzeko baldintza «eskasak» eskaintzen dituela.

Guztira hamahiru bizipen jaso dituzte liburuan, 11 emakumeenak dira, eta bi gizonenak. «Ez genuen nahi liburua ulertzea bakarrik emakumeentzako liburu bat balitz bezala, nahi genuen liburua gizonengana ere iristea», azaldu du Lagomak, eta hurbiltasun hori sortzeko modu bat aurkitu dute aitei ere ahotsa ematen; «beraien aitatasuna modu kontzientean hausnartuta bizi duten gizonei», hain zuzen.

Bizipen horiek jasotzean, ertzera jo nahi izan dute, «ertzean ez daudenak ahaztu gabe». Horrela, liburuan lantzen dira, besteak beste, amatasuna eta eritasuna, indarkeria matxista, indarkeria obstetrikoa, migrazioa, eta osasun mentaleko arazoak. Horrez gain, galerak agertzen dira, baita galdutako umeak eta doluak ere. Horrela, amei, ama izan ez diren emakumeei nahiz gaiarekin sentsibilizaturik sentitzen diren gizonentzat da obra. Finean, gizarte «justuago bat» amesten duen edonorentzat.


Summary: AZETek «pobreen kontrako gerra» salatu du Bilbon. Zabalgarbin eta Bilboko parke batean egunotan hilotz agertutako bi gizonen kasuak ez dira "zorigaiztoko gertakari isolatuak", sindikatuaren arabera.

Dozenaka lagun elkartu dira gaur iluntzean Bilboko udaletxearen atarian, azken 24 orduetan etxerik gabeko bi lagun hil direla salatzeko. AZET Etxebizitza Sindikatuaren izenean egin dute protesta, Pobreen kontrako gerra gelditu lelopean. Izan ere, etxebizitza sindikatuak salatu du bi heriotza horiek ez direla "zorigaiztoko gertakari isolatuak", eta horren erantzuleak seinalatu ditu: "Etxebizitzaren merkantilizazioak hiltzen gaitu, jabetza pribatuak hiltzen gaitu, eta erakundeek, miseriaren kudeaketarekin eta pobreen aurkako gerrarekin, hil egiten gaituzte".

Hildakoetako baten gorpua Zabalgarbiko errauste plantan agertu zen atzo; "hondakinak husteko eta tratatzeko prozesuan", ertzaintzak jakinarazi zuenez. Zabalgarbira zama hustera joandako kamioiekin lanean ari zirenetako batek deitu zuen Ertzaintzara, gorpua ikusi zuenean. Litekeena da kontainer batera lotara sartu izana eta zabor kamioiren batek oharkabean harrapatu izana; beste hainbat kasutan gertatu da hori Bizkaian azken urteotan.

Gaur, berriz, Eusko Jaurlaritzako Segurtasun Sailak jakinarazi du iragan asteartean gizonezko bat hilotz aurkitu zutela Bilboko Casilda Iturrizar parkean, manta batekin estalita. Ertzainek herritar baten bidez jaso zuten abisua; jakinarazi zien denbora zeramala gizonak bankuan, eta ez zela mugitzen. Larrialdi zerbitzuak heldu zirenerako, hilotz zen. Autopsia egitera eraman zuten, baina Eusko Jaurlaritzako Segurtasun Sailak zabaldutako lehen datuen arabera, bortxa zantzurik ez zuen batere.


Summary: Bilboko hilketen susmagarritzat jo duten gizonezkoak bere burua entregatu du. Ertzaintzari esan dio ez duela zerikusirik hilketekin, eta ikerketan laguntzeko prest dagoela.

Bilboko hilketen susmagarria Ertzaintzaren egoitza batera joan da gaur arratsaldean, eta atxilotu egin dute, Ertzaintzak BERRIAri baieztatu dionez.

Zenbait hedabidek Ertzaintzaren iturriak aipatuta esan dutenez, inor hil izana ukatu du, eta ikerketan laguntzeko prest dagoela esan du. Ikerketa sekretupean dago, eta ez dute beste xehetasunik eman.

Bilbon hil dituzten gizonezkoei buruz egunotan zabaldu diren albisteen harira, Ertzaintzak gizon gazte baten bila zebilela esan du gaur, hilketekin lotura duelakoan; susmagarriaren datuak eman dituzte, eta argazki bat zabaldu.

Komunikabide batzuek adierazi dutenez, bi hilketarekin erlazionatzen dute, baina zantzuak badira beste birekin ere lotzeko. Gizonekin harremanak izateko aplikazio baten bidez jartzen zen harremanetan biktimekin, ikerketak aurrera egin ahala argitu dutenez. Egunotan zabaldu dira hilketa horiei buruzko albisteak, baina Eusko Jaurlaritzako Segurtasun Sailak ez du ezer baieztatu. Departamentu horretako iturriek BERRIAri adierazi diote ez dutela «ez baieztatzen, ez gezurtatzen» argitaratutakoa, eta ikerketak bide ematen duenean «informazio guztia» emango dutela. Jakin denez, Poliziak asteak daramatza kasuok ikertzen. Eta asteak joan dira, Poliziak emandako datuak aztertuta, epaile batek gizon gazte hori atxilotzeko agindua eman zuenetik ere. Gainerakoan, iturri ofizialetatik zabaldu den informazioa urria da. Jakinarazi dute oraingoz bi ikerketa daudela irekita ofizialki, baina susmoa dute aplikazio horretan harremanetan jarri zen beste bi gizonen heriotzekin ere lotuta dagoela gizonezko hori. Izan ere, antzeko heriotzak izan ziren. Joan den urteko irailetik urrira bitartean hilda agertutako kasuak dira. Hasieran, familiartekoek eta Poliziak pentsatu zuten denak modu naturalean hil zirela. Ikerketak aurrera egin ahala egiaztatu zuten guztiek erabili zutela gizonezkoekin harremanak izateko Wapo aplikazioa, eta hil ondorengo egunetan dirua desagertu zen gizon horien kontu korrontetik. Gaitzespen bateratua Gasteizko Ikusgune LGTBI+fobiaren Behatokiak, Homofobiaren Kontrako Kataluniako Behatokiak eta Espainiako Trans Plataformak ohar bidez esan dute kezka eta sumindura sortu dietela Bilboko hilketek. Gertatutakoa gaitzetsi dute, eta gune «seguruak» eskatu, «ez LGTBI+ kolektiboarentzat estigma eragileak direnak». Auziaren arretagunea hiltzailearen estrategian jartzeko eskatu dute, eta hildakoak ez «birbiktimizatzeko». Taldeek nabarmendu dute LGTBI kolektiboko kideek beren sexualitatea adierazteko askatasuna izan behar dutela, «inolako diskriminazio edota erasorik jasateko arriskurik gabe». Gogorarazi dute, gainera, ezin dela inoren portaera auzitan jarri gizonekin harremanetan jartzeko aplikazioak erabiltzeagatik ere: «Are gutxiago, gertatutakoaren errua haiei bota». Eragile gehiagok ere adierazi dute ezinegona, eta babesa eskatu dute. Taldeek gertaerei buruzko ikerketa «zorrotza» egitea galdegin dute, eta etorkizunerako neurriak eskatu dituzte: «LGTBI+fobia eragozteko, detektatzeko eta esku hartzeko politika publiko eraginkorrak egin ditzatela eskatzen diegu erakundeei». Gainera, hedabideei mintzatu zaizkie, eta eskatu diete ez dezatela zabaldu hildakoei buruzko xehetasunik eta «kutsu morbosoa duen gertakaririk».


Summary: Iruzurraren auzia argituta, martxan da berriz ere sanferminetako afixa hautatzeko bozketa. Gaur bozkatu ahal izango da: 15:00etatik gauerdira arte. Astelehenean jakinaraziko dute zeinek irabazi duen. Udaltzaingoak iruzurraren jatorria ikertzeko lanean segituko du.

Asteazkenean eten zuten Sanferminetako afixa hautatzeko bozketa, Udaltzaingoak iruzur zantzuak atzeman ostean. Udaltzainen txostenaren arabera, «susmagarriak» ziren botoak arakatu zituzten, eta horietarik «ia guztiak» ez zituzten nortasun agiri horien jabeek eman. Iruzurra argituta, baina, berriz ere martxan jarri dute jaiak iragarriko dituen kartela hautatzeko prozesua: 15:00etan hasi eta gauerdira arte bozkatu ahal izango da. Astelehenean jakinaraziko dute zein izango den aurtengo jaiak iragarriko dituen afixa.

Iruñeko Udaltzaingoak ostegun goizean eman zuen kartela aukeratzeko prozesuan atzemandako irregulartasunen berri. Joan den asteburuan eta asteazkenean bertan «ordutegi jakin batzuetan» kartel beraren aldeko hainbat boto pilatu zituen zerbitzu informatikoak, eta datu horiek udal webguneak kudeatzen dituen ANIMSA enpresako teknikarien susmoak piztu zituzten. Hala, baieztatu zuten ia kasu guztietan, norbanako batzuen izena eta NANa erabiliz, beste norbaitek eman zituela bozka horiek , beti afixa beraren alde.

Hori ikusita, boto irregular guztiak baliogabetzeko eta bozketa berrabiarazteko erabakia hartu dute udal ordezkariek. Hala ere, adierazi dute Udaltzaingoak ikerketarekin aurrera jarraituko duela, iruzurraren xehetasun gehiago argitara ateratzeko eta horren erantzule dena epailearen esku uzteko.

Ikusi gehiago: Udaltzaingoak iruzurra ikusita, sanferminetako karteletako «ezohiko» botoak baliogabetu egingo dituzte


Summary: Eusko Jaurlaritzak udazkenean onartu nahi du hezkuntza legearen egitasmoa. Jokin Bildarratzek esan du «adostasunaren» eta «elkarrizketaren» bideari eutsiko diotela legearen tramitazioan.

Hilabete igaro da Eusko Legebiltzarrak hezkuntza akordioa onartu zuenetik, eta ordutik ari da Eusko Jaurlaritza hezkuntza legearen aurreproiektua ontzen. Jokin Bildarratz Hezkuntza sailburuak gaur esan du udazkenean lege egitasmoa prest izan nahi duela gobernuak, eta orduan bidaliko diola Eusko Legebiltzarrari, tramitazioari ekin diezaion. Miren Gorrotxategi Elkarrekin Podemos-IU taldeko bozeramaileak egindako galderari erantzunez eman du informazioa Bildarratzek, Eusko Legebiltzarreko kontrol saioan. Gorrotxategik sailburuari galdetu dio ea haren departamentuak noiz izango duen prest hezkuntza legearen testu artikulatua. Izan ere, duela egun batzuk Bildarratzek EITBn emandako elkarrizketa batean esan zuen uda aurretik izango zutela lege aurreproiektuaren testua, eta epeen inguruko argibideak eskatu dizkio Gorrotxategik sailburuari. Bildarratzek azpimarratu du Hezkuntza Saila «gardentasunez» ari dela egutegia betetzen, eta aurreikusitako epeen barruan aurkeztuko duela lege egitasmoa. Esan duenez, lehenik eta behin, Jaurlaritzak lege aurreproiektuaren zirriborroa onartuko du, eta, gero, aldeei bidaliko die: legebiltzarrari bidaliko dio, eta audientzia publikoa irekiko dute beste sailek eta eragileek ekarpenak egin diezazkioten. Tramite hori eginda, udazkenean prest izan nahi du lege egitasmoa, legebiltzarrak tramitazioari ekin diezaion. Bide hori dena «gardentasunez, elkarrizketaren bidez eta adostasunez» egin nahi du Hezkuntza Sailak, Bildarratzek azpimarratu duenez.


Summary: PSko Kontseilu Politikoak berretsi egin du ezkerreko frontearen akordioa. Herri Batasun Berriaren alde bozkatu dute 167 ordezkarik, kontra 101ek eta 23 abstenitu egin dira.

Gauerdia pasatu arte egon da bart bilduta PSren Kontseilu Politikoa. Alderdiaren zuzendaritzak Frantzia Intsumisoarekin (FI) eta ezkerreko beste alderdi batzuekin ekaineko Parlamenturako hauteskundeetarako adostutako akordioa bozkatu behar zuen, eta, 19:00etan bildu baziren ere, luze jo zuen eztabaidak: bost ordu baino gehiago iraun zuen. Azkenean, ordea, Kontseilu Politikoak berretsi egin du akordioa: 167 ordezkarik bozkatu dute alde, 101ek kontra, eta 23 abstenitu egin dira. «Bozketa honek esaten du zer espazio politikokoak garen, ezkerrekoak, eta ez Frantziako presidente Emmanuel Macronen aldekoak», adierazi du Olivier Faure lehen idazkariak.

Presidentetzarako hauteskundeen ondoren egindako ahaleginaren fruitua da akordioa. Ezkerreko alderdiak bigarren itzulitik kanpo geratu ziren berriro, eta bigarren itzulian Macronen eta Marine Le Penen artean aukeratu behar izan ostean, Jean Luc Melenchon Parlamenturako bozei begira ezkerreko fronte bat osatzeko lanetan hasi zen. Duela hilabete batzuk ezinezkoa zirudiena bete egin da orain, eta Herri Batasun Ekologiko eta Sozial Berria izena izango du. Maiatzaren 1ean osatu zuten koalizioa, eta, Frantzia Intsumisoaz eta PSz gain, EELV Europa Ekologia-Berdeak eta PCF Alderdi Komunista daude akordioan, beste alderdi ezkertiar eta ekologiko batzuez gain. Alderdi Antikapitalista Berria ere akordioan dago hasieratik, baina ohartarazi du ez dela PSrekin batera joango eta akordiotik aterako dela iragarri du.

Ekainaren 12an eta 19an egingo dira Senaturako eta Asanblea Nazionalerako bozak Ipar Euskal Herrian eta Frantzian. Herri Batasun Berriaren helburua Errepublika Martxan Macronen alderdiaren nagusitasuna apurtzea da. PSk eta FIk asteazkenean iragarri zuten adostasuna. Horren aurretik, Euskal Herrian aliantzarekin bat egin dute Frantzia Intsumisoko eta EELVko kideek; beharrezkotzat jo dute ezkerraren batzea, BERRIAk galdetuta. Ikusteko dago, ordea, nola banatuko dituzten hautagaiak barrutiz barruti. Ipar Euskal Herrian hiru barruti egingo dira.