Summary: Bilboko inauteriak bertan behera uztea proposatu dute Bilboko Konpartsek. Jai Batzorde Mistoa lehenbailehen bil dadila eskatu dute. Konpartsakideek uste dute ez dagoela inauteriak antolatzeko osasun baldintza egokirik

Urrats bat aurrera egin, eta argi azaldu dute inauterien inguruko proposamena Bilboko Konpartsek: aurten ez dadila aratusterik antolatu. Gaur Arriaga antzokiko plazan egindako agerraldian azaldu dutenez, konpartsakideek uste dute ez dagoela inauteriak ospatzeko osasun baldintza egokirik.

Proposamena eginda, hori gauzatzeko beharrezko bidea eskatu dute konpartsakideek: Jai Batzorde Mistoa biltzea. Otsailaren 6tik 16ra dira egitekoak inauteriak, eta informazioa eta ziurtasuna ahalik eta arinen zabaldu beharra nabarmendu dute. Itziar Urtasun Bilboko Udaleko Festa zinegotziak du batzordea osatzeko ardura, eta deialdia Gabonak baino lehen egin dezala eskatu dute konpartsek. Itsaso Aldaiturriaga mintzatu da konpartsen izenean, eta erabakia azkar hartzearen beharra plazaratu du: “Kontzertuak, antzezlanak, umeen jolasak, mozorroak eta koplak ez dira inprobisatzen: aurretiazko lan eta maitasun asko eskatzen dute”. Gauzak horrela, antolaketa lanetan hasi baino lehen, jakin nahi dute zer gertatuko den, “nork bere planak egin ditzan”.

Aldaiturriagak ohartarazi duenez, ez daude itxita bestelako proposamenetarako. Konpartsen aburuz, inauteriak bertan behera uzteak “elkar zaintzearen filosofiari eta prebentzio irizpideei” erantzuten die.

Aisialditik harago

Testuingurua kontuan hartu nahian, COVID-19aren pandemiak eragindako ondorio sozialak eta horien ardura instituzionala ere salatu dituzte konpartsek. Aratuste eta jaien balioak diren “kritika sozial eta politikoaren” bidez, hurrengo aldarrikapenak luzatu ditu Aldaiturriagak konpartsen izenean: "Osasungintza eta bestelako zerbitzu publikoak defendatu, lan baldintzen alde egin, eta okerren daudenak babesteko sareak sustatuz”.


Summary: Lan heriotzetan «konplize» izatea leporatu diete administrazioei. Urtea hasi zenetik 70 langilek galdu dute bizia, azken astean lau, sindikatuen zenbaketaren arabera.

Azken egunetan izandako lan istripuak salatzeko, elkarretaratzea egin du Hego Euskal Herriko gehiengo sindikalak Eusko Jaurlaritzak Donostian duen ordezkaritzaren aurrean. Heriotz horien erantzukizunak argitzeko eta eta horien arduradunak seinalatzeko garaia dela azpimarratu dute.

Duela zazpi egun Azpeitiko zerrategi bateko langile batek istripua izan zuen eta hil egin zen. Astelehenean, Andoainen, kamioilari batek bizia galdu zuen, ibilgailuak su hartu ondoren. Asteazkenean, Amurrioko saihesbideko lanetan ari zen langile bat harrapatuta geratu zen metalezko egitura baten, luizi bat gertatu ondoren. Egun berean, kamioilari bat hil zen Orkoienen, gertakari ez traumatiko batean.

«Argi ikusten dugu lan baldintza duinak behar ditugula, langileriak pairatzen duen indarkeriarekin amaitzeko. Etxera bizirik itzultzeko eskubidea dugu», azpimarratu du Luli Eraso LABeko kideak.

Aurten, 70

Erasok azaldu duenez, heriotza horiek guztiek gauza bat dute komunean: prekarietatea. «Lan istripuak ez dira kasualitatea. Enplegu eta lan baldintza txarrek, azpikontratazioak, behin-behinekotasunak eta benetako prebentzio faltak eragindakoak dira».

Azpimarratu duenez, laneko ezbeharrek «erantzule zuzenak» dituzte, eta patronalari aurpegiratu dio enpresetan prebentziorik ez egitea eta behar beste ez inbertitzea arlo horretan. Administrazio publikoen jarrera ere salatu dute sindikatuek. «Lan-istripuak agenda politikoan kokatu gabe jarraitzen dute eta, horren aurrean, beste alde batera begiratzen dute. Horrek konplize bihurtzen ditu».

Sindikatuen arabera, 2019ko datuekin alderatuta, lan istripuek %50 egin dute gora aurten. Uste dute lan eredu berri bat beharrezkoa dela, «lehentasuna langileen bizitza eta osasuna izango dituena». Sindikatuen zenbaketaren arabera, urtea hasi zenetik, gutxienez 70 langile hil dira, eta gogoratu dute Joaquin Beltranek desagertuta jarraitzen duela Zaldibarreko zabortegian.


Summary: Bildarratzek lehen hiruhilekoaren balorazio positiboa egin du. Onartu du ikastetxeetan kutsatzeak egon direla, baina gehienak handik kanpo izan direla azpimarratu du: «Ikastetxeak leku seguruak izan dira eta dira»

Pandemiaren ondorioz, ikasleak martxoan geratu ziren ikastetxera joan ezinda, eta iraileko itzulera zaila izatea espero zuen zenbaitek. Lehen hiruhilekoa igarota, ordea, balorazio positiboa egin dute Eusko Jaurlaritzako Hezkuntza sailburu Jokin Bildarratzek eta sailburuorde Begoña Pedrosak, gaur goizean Bilbon emandako prentsaurrekoan: «Hilabete gogorrak izan dira, baina uste dut emaitza orokorra pozik egoteko modukoa dela». Bildarratzen hitzetan, ikastetxeak «leku seguruak» izan dira eta dira.

«Horrelako egoera konplexu batean, guztion artean lortu dugu hezkuntzak aurrera egitea», azpimarratu du Bildarratzek. Hezkuntza komunitateak egindako lana eskertuz hasi da: «Benetan uste dut gizarte moduan zintzotasunez eskertu behar dugula milaka irakasle egiten ari diren lana, milaka maisu-maistraren eginahala eta ikastetxeetako zuzendaritza taldeena». Nabarmendu duenez, badaki «lan zaila» izan dutela: «Badakit oso lan zaila dela, beti aldaketei erantzuteko gaitasuna eskatzen duena: uneko premietara egokitu beharra, gela baten itxiera moldatu beharra edo irakasle zein ikasle baten positibora, arratsaldeko azken orduan edo gauean». Halere, pozik agertu da, haren hitzetan, udan zenbaitek egindako aurreikuspenak ez direlako bete: «Uda amaieran, oso ikasturte zaila aurreikusten genuen, eta pertsona askok ikasturte kaotikoa ere iragartzen zuten, baina guztion artean lortu dugu halakorik ez gertatzea». Horretarako gakoak izan direla uste du protokoloak eta ikastetxeen egokitzeko gaitasuna.

Eusko Jaurlaritzako Hezkuntza Sailaren parte hartzea ere «oso garrantzitsua» izan direla nabarmendu du. Egindako kontratazioak hizpide izan ditu Bildarratzek: «Lan horretan, gure hezkuntza sistemara gehitu diren langile berriek ere izan dute izugarrizko eragina». Sare publikorako beste 1.064 irakasle kontratatu dituztela azpimarratu du, baita jangeletarako, garbiketarako eta sukaldeetarako 1.150 langile gehiago hartu ere. Ikastetxe publikoek ez ezik, itunpekoek ere jaso dituzte baliabideak: 36,6milioi euro gehiago jasoko dituzte pandemiak sortutako beharrei aurre egiteko. Horretarako, sare publikorako erabili ditugun irizpide bertsuak erabili dituztela azaldu du.

Itxitako gelak, gutxiago

«Hiruhileko honetako zenbakiak hasieran espero zirenak baino hobeak dira», azpimarratu du Bildarratzek. Itxitako gela kopuru handiena egon zen eguna irailaren 25a izan zen. Orduan, Arabako, Bizkaiko eta Gipuzkoako ikastetxeetan, 280 gela zeuden itxita; hau da ikasgelen %1,59. Ordutik, kopurua jaisten ari da, eta itxitako gela gutxian abenduaren 16an egon ziren: ikasgelen %0,35. Halere, aipatzekoa da sailburuak BERRIAri emandako elkarrizketan esan zuela ikasgelak ixteko irizpidea aldatu zutela. Aurrez aurreko hezkuntza mantentzeak helburu izaten jarraitzen duela esan du.

Gaurko agerraldian ez dute jakinarazi zenbat ikasle egon diren konfinatuta, zenbat kutsatu diren, ezta denera zenbat ikasgela itxi behar izan dituzten ere. Bildarratzek onartu du ikastetxeetan egon direla kutsatzeak, baina, haren hitzetan, gutxiengoa izan dira: «Osasun adituen arabera, ikastetxeetan kutsatzeak identifikatu dituzte, baina kutsatzeen gehiengoak ikastetxeetatik kanpo gertatu dira».

Eusko Jaurlaritzako Osasun Sailarekin izandako koordinazioa azpimarratu du: «Hezkuntza Sailaren eta Osasun Sailaren artean izan dugun koordinazio lana erabakigarria izan da, eta zentzu horretan, eskerrak eman nahi dizkiot Gotzone Sagardui sailburuaren taldeari. Astero-astero bildu gara gure saila eta haien sailarekin koordinatzeko, gure protokoloak berriz aztertzeko eta zentroz zentro zeuden gorabeherak aztertzeko».


Summary: Arizkuren Iruñeko kartzelara ekarriko dute. Espainiako Espetxe Erakundeek beste lau euskal preso hurbildu dituzte, eta bat mugitu. Bigarren graduan jarriko dituzte.

Espainiako Espetxe Erakundeen iragarpena iritsi da, azken hilabeteotan astero gertatu bezala: euskal preso bat Euskal Herriratuko dute, lau Euskal Herrira hurbildu, eta bat kartzelaz mugitu. Josetxo Arizkuren ETAko buruzagi ohia Euskal Herriratuko dute. Murtzian (Espainia) dago preso, eta hasiera batean Logroñoko kartzelara (Errioxa, Espainia) lekualdatu behar zuten. Azkenean, baina, Iruñera ekarriko dute. Joan den azaroaren 29an bihotzeko bat izan zuen.

Hurbilduko dituzten presoak El Dueso (Kantabria, Espainia, 170 kilometro), Burgos (Espainia, 215 kilometro) eta Dueñasera (Palentzia, Espainia, 310 kilometro) eramango dituzte. Juan Manuel Inziarte Topaseko kartzelatik (Salamanca, Espainia, 460 kilometro) eramango dute El Duesora. 2009tik dago kartzelatuta 30 urteko zigorra betetzen, eta 2027an beteko ditu kondenaren hiru laurdenak. Bigarren graduan jarriko dute. Espetxe legedia onartu du, indarkeriari uko egin dio, eta egindako mina aitortu du.

Dueñasera eramango dituzte Luis Mariñelarena Curtis-etik (A Coruña, Galizia, 600 kilometro), eta Gotzon Aranburu Alacant II-tik (Herrialde Katalanak, 745 kilometro). Mariñelarenari egozten zaio 2000. urtean Fernando Buesa PSE-EEko buruzagietako bat zena hiltzea. 2001etik dago kartzelatuta, 30 urteko zigorra betetzen. Zigorraren hiru laurdenak 2024an beteko ditu. Espetxe erakundeen arabera, espetxe legedia onartu du, indarkeriari uko egin dio, eta egindako mina aitortu du. Bigarren graduan jarriko dute. Aranburu ere bigarren graduan jarriko dute, eta, espetxe erakundeen esanetan, hark ere uko egin dio indarkeriaren erabilerari.

Burgosera lekualdatuko dute Manex Zubiaga, Valentziatik (Herrialde Katalanak, 600 kilometro). 2009tik dago kartzelatuta, 40 urteko kondena betetzen. Hura ere bigarren graduan jarriko dute, egindako mina aitortuta.

Felix Alberto Lopez de la Calle, Mobutu, mugituko dute Curtis-etik Villabonara (Asturias, Espainia, 385 kilometro). Frantzian atxilotu zuten 2004an, eta han kartzelatu. 2016an Espainiaratu zuten, eta orduz geroztik 30 urteko kartzela zigorra betetzen ari da, 1980an hiru guardia zibil hiltzea leporatuta. Bigarren gradura igaroko da.


Summary: EITBren 2021erako aurrekontuak «urriak» direla salatu du ELAk. Duela hamar urte baino %25 txikiagoa da Eusko Jaurlaritzak EITBrentzat emandako diru kopurua.

142 milioi eurokoa da Eusko Jaurlaritzak 2021erako EITB taldearentzat aurkeztutako aurrekontu proposamena. «Aurreko aurrekontuen jarraipena izateaz gain, urriak dira», salatu du ELA sindikatuak. Sindikatuak nabarmendu du duela hamar urte askoz diru sail handiagoa banatzen zela taldearentzat: 2009. urtean, adibidez, Jaurlaritzak 190 milioi euroko inbertsio publikoa egin zuen EITBn. «Hau da, gaur egungoa %25 gutxiago da», kritikatu du sindikatuak. ELAren arabera, euskal irrati-telebista publikoaren aurrekontua «oso urrun» dago Europako beste talde publiko batzuek dutenetik, «Espainiako eta Frantziako estatuetakoak barne». Horregatik eta beste arrazoi batzuengatik, ELAk kontrako botoa eman die aste honetan aurkeztu diren aurrekontuei.

Kritikarekin batera, ELAk adierazi du nolako EITB nahi duen: «Kalitatezko komunikazio zerbitzu publiko independentea, baliabidez hornitua eta behar adina langile dituena lortuko bada, finantzaketa tamainakoa izan behar da». Sindikatuari iruditzen zaio aurrekontu proposamen horrekin ezin dela helburua gauzatu. Horrenbestez, ELAk uste du «ezinbestekoa» dela murrizketa politikak baztertzea aurrekontuetan zein baliabide eta langile kopuruetan. Taldeak jasotzen duen finantzaketa publikoa handitzea eskatu du sindikatuak, «behar besteko azpiegitura, bitarteko material eta berezko langileak barne».

Kanpoko lanen pisua Datorren urterako aurrekontu proposamenean, EITBren pertsonal gastuak %45 izango lirateke —aurreko urtearen parekoak—; eta funtzionamendu gastuak, berriz, %55. ELAk uste du «gehiegizko pisua» dutela aurrekontuetan EITBtik kanpoko enpresek eta profesionalek egindako lanek. «Horrek argi adierazten du ekoizpen propioaren eta kanporatzen den produkzioaren arteko desoreka». Kezkatuta dago sindikatua «desoreka» horrekin: «Norabide horri jarraituz gero, zail ikusten dugu kalitatezko informazio plural, independente eta kontrastatua eskaintzea biztanle guztiei, Euskal Herrian albistegien lidergoa izatea eta kalitatezko eduki propioz osaturiko eskaintza osatzea». ETB2ko albistegiak liderrak dira aurten Araban, Bizkaian eta Gipuzkoan.

Andoni Aldekoa EITBko zuzendari nagusiak egiturazko lantaldeak identifikatzea finkatu du helburuen artean. Horrekin ados dago ELA, eta hala ohartarazi du: «Iruzurrezko kontratazioa eta azpikontratazioak alde batera utzi beharko lirateke, eta langile guztien egoera egonkortu».

Beste alde batetik, EITBko administrazio kontseiluan zuzendaritzak aurkeztu dituen agirien arabera, lanbide deskribapena identifikatu eta adostu egin dute langile batzordeekin. ELAk gezurtatu egin du halakorik: «EITBn ordezkaritza handiena duen sindikatuarekin, lehen sindikatuarekin, behintzat, ez da ez negoziatu ez adostu ezer».


Summary: Getaria, Mundaka, Hondarribia, Orio eta Bakio, etxe turistiko gehien dituzten herriak Hegoaldean. Espainiako Estatistika Institutuak herri bakoitzean turistei alokatzeko dauden etxebizitzen kopuruaren berri eman du, eta etxebizitza ororekiko proportzioa kalkulatu du. Getarian 2011n erroldatuta zeuden etxebizitza guztien %3,2 dira.

Espero zitekeenez, Hego Euskal Herrian ere kostaldea da etxebizitza turistikoak jartzeko lekurik aproposena. Espainiako Estatistika Institutuak (INE) zabaldu dituen datuek hala baieztatzen dute. Herri bakoitzean, turistei alokatzeko dagoen etxebizitza kopurua zerrenda batean jarri du INEk, eta Hegoaldeko erretratu bat egiteko aukera ematen du.

Beste datu batzuk, ordea, ez dira asmatzeko horren errazak. Bizkaiak Hegoaldeko biztanleriarik handiena eduki arren (1.100.000 biztanle pasatxo), eta kostan badago ere, Gipuzkoak (717.000 biztanle) baino etxebizitza turistiko gutxiago ditu, absolutuki zein erlatiboki. Gipuzkoan 2.241 etxebizitza turistiko daude, erroldan agertzen diren bizileku guztien %0,7. Bizkaian, berriz, 2.025 (%0,4). Nafarroan, 1.071 daude (%0,4), eta, Araban daude gutxien: 332 (%0,2).

Nagusitasuna, batez ere Donostiari zor dio Gipuzkoak. Han 1.409 etxebizitza turistiko daude. Donostiako bizitoki guztien %1,6 horretarako erabiltzen dituzte. Bilbon %0,6 dira, 1.005 denera; Iruñean, 449 (%0,5), eta, Gasteizen, 152 (%0,1).

Baina ez da Donostia bakarrik. Iruñea eta Bilboren ondoren, Hondarribia da Hegoaldeko laugarren hiria, turistentzako alokairuei dagokienez. 197 etxebizitza turistiko daude han, eta dentsitatea Donostian baino are handiagoa da: %2,4. Horrez gain, Zarautz laugarren agertzen da zerrendan, Gasteizen ondoren: 148 etxebizitza turistiko (%1,3).

Arabako hiriburuan 152 dira turistentzako alokairurako jarritakoak (%0,2).

Zerrendan jarraitzen duten herriak kostaldekoak dira nagusiki: Getxo (119, %0,4), Bermeo (74, %0,9), Tutera (66, %0,4), Sopela (59, %1,0) eta Bakio (57, %1,9). Ondoren datoz Barakaldo (57, %01) eta Lekeitio (51, %1). Oriok (50, %2) berreskuratzen du berriz Gipuzkoaren nagusitasuna.

Herriz herriko bilaketa egin daiteke tresna honekin, eta irakurleak ordena ditzake irizpideen arabera. Kontuan hartu behar da berez, badirela are proportzio handiagoa duten herriak, esaterako Nafarroan, Orreaga (2, %10,5) eta Itzaltzu (3, %9,1); Gipuzkoan Baliarrain (2, %3,5), eta Bizkaian Gizaburuaga (3, %3,3). Baina oso herri txikiak direnez, alokairu turistikorako etxe baten gorabeherak asko aldatzen du proportzioa.

Aurtengo abuztuko datuak bildu ditu INEk, eta 2011. urteko etxebizitzen erroldarekin parekatu ditu. Turistentzako etxebizitzak alokatzeko plataformen datuak erabili dituzte ikertzaileek azterketa egiteko. INEk Interneten «aspaldi» lanean ari diren hiru plataforma aipatu ditu lanaren metodologia azaltzeko orduan, baina ez du zehaztu zeintzuk diren. Haien webetatik ateratako informazioarekin osatu dute etxebizitza turistikoen datu basea. Beraz, pentsa daiteke aurkeztutako datuak gutxieneko kopuruak direla, eta litekeena dela etxebizitza turistiko gehiago egotea merkatuan.


Teatro giroko musika

Summary: Teatro giroko musika. Ahotsenea gunean, Hatxek eta Peru Galbetek euren disko berriak aurkeztu dituzte zuzenean, besteak beste. Musikarekin agurtu dute Sormeneren lehen edizioa.

Bateriak ezartzen du erritmoa, trostan elkartzen zaio pianoa, eta haien gainetik ageri dira biolina eta ahotsa, arin, jauzika. Antzoki batean daude erosoen, hori da lekurik aproposena Hatxerentzat. Hatxe Idoia Hernandez da, baina Ilargi Agirre, Peru Galbete eta Jurdana Otxoa ere badira Hatxe. Panpin hautsien dantza diskoa atera dute aurten, eta atzo aurkeztu zuten Sormenen, Galdakaoko Torrezabal aretoan (Bizkaia), kontzertu labur batean.

Bereziak ziren formatua eta plaza, eta taldeak alde batera utzi zuen diskoa aurkezteko orain arte erabili duten modua: hura osatzen duten lau kantak etenik gabe jotzea, elkarren atzetik. Atzoko kontzertuan, berriz, euren proiektua aurkezteko aprobetxatu zituzten tarteak, eta, bide batez, txalo jotzeko aukera eman zieten entzuleei. Hernandezen hitzetan, «performatiboa» da haien proposamena. Agertokira igotzen dira arropa bereziak soinean, jantzi luzeak, beltzak eta granateak, botoi deigarriekin. Musikak ez ezik, horrek ere laguntzen du murgiltzen kabaret edo teatro giroan.

Esan liteke kantu instrumental batekin abiatu zutela kontzertua, nahiz eta Galbetek abestu egin zuen, harentzat instrumentu nagusia delako ahotsa, eta, hitzik esan gabe, gainontzeko tresnen melodiari lotzen zaiolako, modulatuz, bizitasuna moldatuz.

Haren ondoren, Baso kanta leuna, Galbeteren beraren hitzekin, eta, atzetik, Histeria, Galbeteren ahotsaren eta Otxoaren biolinaren arteko elkarrizketa inprobisatu batekin. Iaz, taldeak bideo bat sortu zuen kontu horrekin batera, Maria Elorza zinemagilearekin kolaboratuta, Azpeitiko Sorkuntza bekaren bidez. Hernandok berak jarri zion ahotsa hurrengo kantari, testu bat errezitatuz, antzerki kutsua nabarmenduz. «Munduko erdigunea izatetik mundu oso bat».

Ia sei minutuko kanta batekin bukatu zuten kontzertua, D(r)ama, ezti hasi eta lehertzera iritsiz, tristurari lekurik kentzeko asmorik gabe: «Bizi minak ukatu behar direla diote/ aldiz, poza, pozez, pozik/ konstante», esaten zuen Hernandezek idatzitako letrak.

Peru Galbete, hirukotean

Galbetek agertokian jarraitu zuen hurrengo kontzertuan ere, hark ere disko bat atera baitu aurten, bere kasa, Nor zara zu? izenekoa. Mukuru kolektiboko kideak dira bi taldeak, eta zigilu horretako bederatzigarren eta 11. erreferentziak dira haien diskoak. Galbetek azken urteetan sortutako kantak grabatu zituen, eta konfinamenduan jarri zituen Interneten. Orain, hirukote akustikoan ari da zuzenean jotzen, Idoia Arizaleta gitarristarekin eta Santi Etxeberria kontrabaxu jotzailearekin batera. Galbetek berak txarangoa eta ukelelea jotzen ditu, abesteaz gain.

Diskoa ia osorik eman zuten kontzertuan, segidan jo baitzituzten lehenengo lau kantak, Waio, Hitzen hitzak, Gezurtegiak eta Itzalak. Kantu soilekin osatu zuen diskoa, bakarka, konpainiarik gabe, eta zuzenean, beste bi kideren babesean, epeltasuna irabazi dute. Izan ere, Galbeteren musikak giro lasai eta intimoa sortzen du.

Ondasun eta Estralurtarra jo eta gero, estiloz aldatu, eta bertsio bat egin zuten. Luisa Sobral musikari portugaldarraren Só um beijo abestiarena, hain zuzen, Arizaletak eta Galbetek abestua. Eta, kontzertua amaitzeko, diskoko azken bi kantak: Airea haize eta Asmakizun bat. «Zein naiz?», galdetzen zien abestiak entzuleei: «Ezin nauzu entzun, eta ezin nauzu ikusi/ baina nire izena esatean, desagertzen naiz bat-batean».

Ahotsenearen Sormeneko plazan ere, kontzertu bat bukatzerako hasi zen hurrengoa, eta, bi talde horien ondoren, haien disko berriak aurkezten aritu ziren MG Banda, Hilotz, Raust! eta Ro musika taldeak. Nerea Ariznabarretak eta Mariano Hurtadok Ezberdin bezain eder ipuina kontatu zuten hitzen eta musikaren bidez, eta Aiko taldeak dantzan agurtu zuten Sormeneren lehen edizioa, itxieren urte honetan ireki den plaza berria.


Summary: Lakuntza: «Ez da sinesgarria EAE izatea munduko leku bakarra non jendea ez den kutsatzen lanean edo lanerako bidean». ELA sindikatuko idazkariaren ustez, Eusko Jarlaritzaren neurriak ez dira irizpide zientifikoen arabera hartzen, eta lidergo falta egotzi dio Urkullu lehendakariari.

Mitxel Lakuntza ELA sindikatuko idazkari nagusiak zorrotz kritikatu ditu Labiren bileraren ondoren Eusko Jaurlaritzak mantendu dituen neurriak. Haren ustez, irizpide zientifikoak aintzat izan gabe hartu dituzte erabakiak, «ahalik eta gasturik txikiena egiteko» asmoz, eta Urkullu lehendakaria jo du haien erantzule nagusitzat: «Ez du bere gain hartzen pairatzen ari garen krisi sanitario, sozial eta ekonomikoak eskatzen duen lidergoa». Are gehiago, nabarmendu du COVID-19aren hirugarren olatuan hildakorik ez izatea izan beharko litzatekeela Jaurlaritzaren egungo lehentasuna, eta lortu ezean «erantzukizun politikoak» eskatu beharko liratekeela.

Lakuntzak eredu bat jarri du bere kritika ilustratzeko: «Europan erabaki zenean 14 eguneko intzidentzia metatuaren semaforo gorria 150 kasutan jartzea, hemengo gobernuak 500 kasutan ezarri zuen muga; eskandaluzko zenbakia da hori». Halako erabakiak komunitate zientifikoaren aurkakoak direla azpimarratu du, eta «arduragabekeria» dela neurriak arintzea 300 kasutik gora daudenean. «Honela, kutsatze kasuak gehitu egingo dira, baita ZIUetako pazienteak eta COVIDak eragindako heriotzak ere. Eguberriak ezin dira izan bide horretan aurrera egiteko argudioa», gaineratu du.

Lakuntzak, halaber, neurriek lan eremuan duten inpaktua nabarmendu du, eta salatu egin du lantokiak eta garraio publikoak ez direla ikertzen kutsatze eremu gisa: «Ez da sinesgarria EAE izatea munduko leku bakarra non jendea ez den kutsatzen lanean edo lanerako bidean». Erabakirik ez hartzeko estrategia bat ikusten du datuak ez analizatzearen atzean, eta, bide batez, ahalik eta gasturik txikien egiteko asmoa: «Ez da ezer egin lanik gabe geratu eta prestaziorik gabe gelditu diren langileak babesteko». Ostalaritza ere hartu hizpide, eta, bere iritziz, ostatuek irekitzeko baimena jaso badute, Jaurlaritzak negozioen «iraupenerako» beharrezkoa den dirua gastatu nahi ez duelako jaso dute.


Summary: Urtarrilaren 26rako grebara deitu dituzte zaintzako eta gizarte zerbitzuetako langileak. ELA, LAB, CCOO eta UGT sindikatuek deitu dute grebara, baina ELAk zehaztu duenez, «bakoitzak bere aldarrikapenekin».

Berriz ere, grebara joko dute zaintzan, baita gizarte zerbitzuetan ere. Arabarako, Bizkaiko eta Gipuzkoako langileak grebara deitu dituzte ELA, LAB, CCOO eta UGT sindikatuek urtarrilaren 26rako. Gaur-gaurkoz, ez dute deialdi ofizialik egin, baina astelehenean dira zehaztasun gehiago ematekoak. ELAk BERRIAri esan dionez, egun berean, «baina bakoitzak bere aldarrikapenekin» egingo dute greba.

CCOO sindikatuak jakinarazi duenez, hainbat langileri zuzendu diete grebarako deialdia: erresidentzia publikoetakoei eta pribatuetakoei, aniztasun funtzionala duten pertsonen egoitzetakoei, etxez etxeko laguntza ematen dutenei, etxeko langileei, esku hartze soziala egiten dutenei, aisia hezigarria egiten dutenei, animazio soziokulturala lanbide dutenei, telelaguntzan dihardutenei eta buruko gaitzak dituztenekin ari direnei.

CCOOk berretsi du lau sindikatuek deitu dutela grebara, baina bakoitzak bere aldetik erregistratuko dutela. CCOOk, esaterako, datorren astelehenean egiteko asmoa du, eta kontzentrazio bat ere egitekoak dira Zaintza eta gizarte zerbitzu publikoak indartu leloarekin. ELAk eta LABek BERRIAri adierazi diotenez, egun horretan emango dituzte grebari buruzko zehaztasun gehiago.

Halaber, ELAk gogorarazi du ez dela zaintzan egiten duten lehen greba izango: azaroaren 17rako ere deitu zituzten grebara. CCOOk ere nabarmendu du «askotan» eskatu dutela sektore horiek indartzeko, eta grebarako arrazoiak badaudela oraindik: «Deialdi honek erantzuten dio administrazioek eta enpresek funtsezko kolektibo hauei emandako erantzun eskasari».


Summary: «Euskal gizartea konturatu behar da zer dagoen jokoan». Bateragune auziko auzipetu Rafa Diez Usabiagari eginiko elkarrizketa argitaratuko du BERRIAk igandean. Aurrerapena da hau.

Astelehenean jakin zen, Espainiako Auzitegi Gorenaren aginduz, Espainiako Auzitegi Nazionalak berriz eginen duela Bateragune auzia. Auzipetuta dagoen Rafa Diez Usabiagarekin izan da gaur BERRIA, eta igandean argitaratuko du hari eginiko elkarrizketa. Gorenaren ebazpenaren ingurukoez eta egungo egoera politikoaz mintzatu da. Jarraian Diez Usabiagaren esan batzuk:

-«Gorenak mezu bat bidali nahi dio Europari, argi esanez Espainian haiek agintzen dutela, eta ez dutela nahi beste inork eskua sartzerik estatu gaietan».

-«Ezin izango dute guk duela hamar urte sustatu genuen aldaketa estrategikoa kolokan jarri, guk sustatu genuen aldaketa estrategikoa errealitate bihurtu delako. Hori da gure garaipena, eta haien ezina».

-«Gorenaren epaiaren azpian estatuaren kontraerreforma nahia dago: indar oso ahaltsuak daude hor, eta mehatxu bat dira guretzat, herri bezala».

-«Guk sostengatzen dugun gobernuak bi aukera ditu hurrengo urteetan: edo sartzen dira erregimenaren erreforma sakon batean -eta lurralde gatazkak eta eredua tartean jartzen da elementu klabe bezala, eskubide sozial eta demokratikoekin lotuta-; edo kontraerreforma etorriko da, eta kontraerreformak PSOE eta [Pedro] Sanchez irentsiko ditu».


Summary: Izen emate epea ireki du EuskarAbenturak. 2004an eta 2005ean jaiotako gazteek martxoaren 12ra arteko epea izango dute euren proiektuak aurkezteko.

Euskarabentura 2021. urtean itzuliko da, «osasun egoerak bermatuz gero». Hala iragarri dute gaur antolatzaileek, eta 2004an eta 2005ean jaiotako gazteek datorren urteko ekitaldian izen emateko epea ireki dute. Hala, martxoaren 12ra arteko epea izango dute euren proiektua eta aurkezpen bideoa bidaltzeko. Horiez gain, egin ez den 2020ko ediziorako aurkeztutako hautagaitzak ere kontuan hartuko dituzte.

Parte hartu nahi duten 16 eta 17 urteko gazteek minutu bateko aurkezpen bideo bat eta proiektu bat aurkeztu beharko dituzte, EuskarAbentura elkarteak eginiko proposamenen artean aukeratuz: Baserritik Sardexkara, gizakion elikaduraren kontsumo ereduak gure eta ingurumenaren osasunean duen eraginaren inguruko hausnarketa bideratzeko; Klik eta post, gure gizartean irudiari ematen zaion garrantziaren inguruan gogoetatzeko; eta Adina, jakintzaren iturri, edadeko pertsonen esperientzia haintzakotzat hartzea inoiz baino garrantzitsua delako. Horiei, baina, aurtengo ediziorako aurkeztu ziren lanak ere gehitu zaizkie. Modu horretan, «neska-mutil hauek egindako lana eta hasieratik erakutsitako jarrera aktiboa» baloratu nahi dituzte. Hala, jasotako lanak ebaluatu ostean, 120 egile hautatuko dituzte espedizioan parte hartzeko, «inolako tasarik ordaindu gabe».

COVID-19ak eragindako egoeraren ondorioz, EuskarAbentura 2.0 edizio bat egin behar izan dute 2020. urtean. Ekimenaren ebaluazio positibo bat egin du Ane Pedruzo elkarteko kideak, baina datorren udara begira, «normaltasunetik gertuago dagoen esperientzia bat» eskaintzeko asmoa dutela azpimarratu du. Halere, nabarmendu du ezin dutela «%100ean ziurtatu» ohiko ibilbidea jarraituko duen hilabete inguruko espedizio bat egitea: «2021eko espedizioa unean-uneko osasun egoeraren eta indarrean dauden arauen arabera antolatuko da».


Summary: Aitor Etxarte hil da, Iruñerriko euskalgintzaren erreferentea. Iruñeko udal ikastolen sortzaileetako bat izan zen, eta Hegoalde ikastolako zuzendaria 41 urtez. Erretiroa hartu berri zegoen.

Aitor Etxarte euskaltzalea 63 urte zituela eraman du koronabirusak gaur, azken egunak ZIUn igaro ondoren. Arrasaten (Gipuzkoa) jaio zen, 1956. urtean, ama hangoa zuelako, baina Iruñeari loturik bizi izan da beti, Merced kaleari, hain zuzen ere.

Filosofia eta Hezkuntza zientziak ikasketak egin zituen, Bartzelonan. Horiek amaitu, eta buru-belarri sartu zen Iruñeko udal ikastolen sorreran. Trantsizio betean sortu zen udal ikastola, eta 1978ko urtarrilaren 9an, lehen eskolak eman zizkien 145 haurri Gazteluko plazako lokal batean. Hasieratik izan zen Etxarte egitasmo haren bultzatzaile. Hiru urtez, ikastolak ez zuen toki egonkorrik eta hainbat aldiz aldatu zuten lekua, harik eta 1981ean, Arrosadia auzoan, Hegoaldeko egoitza topatu arte. «Urte haietan iragandako toki guztien artean Seminarioarekin dute oroitzapen onena ikasleek, nahiz eta toki desegokiena izan: Hotza pasatzen genuen, ez zegoen arbelik, ikasgelako ateak kristalak hautsita zituen, baina toki zoragarria zen. Frontoiak zituen eta txabolak egiteko edo ezkutatzeko belardi ugari», deskribatu zuen Etxartek Ze Berri aldizkarian ikastolen sorrerako 25. urteurrenean, 2002an.

41 urte egin zituen irakaskuntzan, irakasle eta Hegoalde ikastolako zuzendari. Ikasle ohiek nabarmendu izan dute irakasle izateko bokazioak bizi zuela eta sutsua zela. Irakaskuntza berritzeko ikerketan aritu zen, eta irakasleen irakasle. Iragan legealdian Nafarroako Eskola Kontseiluko lehendakari izan zen, 2015etik 2019ra arte, erretiroa hartu arte. Karguan, Berria-ri eskainitako elkarrizketan, eskola porrota murriztea, inbertsioak handitzea eta ikasleen arteko arrakalak erauztea jarri zuen erronka nagusien artean. Beretzat, arrakala sozialak gainditzeko gai ziren ikastetxeak ziren kalitatean hoberenak: «Jaiotzatik ezarritako determinismoa apurtzeko gaitasuna dutenak dira ikastetxerik onenak».

IIruñerrian, euskalgintzako erreferente bat izan da. Karrikiri Iruñerriko euskaldunen elkarteko sortzaileetako bat izan da. Urte luzez, Euskalerria irratiko kolaboratzaile izanik, entzuleek faltan botako dituzte haren ahotsa eta haren gogoeta zorrotzak. Pasarteok islatzen dute pentsalari fina zela. Azken iritzia urriaren 23an plazaratu zuen.

«Daukadan onena, dakidan gehiena, bizitako ia dena, berari zor», idatzi du Twitterren Hedoi semeak. Idazle, musikaria eta itzultzailea da.

Bien arteko harreman estuaren lekukotasuna eman zuen udan BERRIAk. Ahomentan elkarrizketa serietako baten protagonista izan ziren. Frankismoaren amaierako iraultzaren ametsak, hezkuntza, euskaldunen egoera Nafarroan eta mundua aldatzeko grinaz mintzatu zen pedagogoa. «Nafarroan Portugalen eredua izan dugu», esan zuen, besteak beste. «Egin dira aldaketa batzuk, baina puntu nagusiak ez dira zalantzan jarri».


Garaipena, lau partidaren ondoren

Summary: Garaipena, lau partidaren ondoren. Athleticek azkeneko bederatzi minutuetan sarturiko bi golekin menderatu du Huesca. Kodro, penaltiz, eta Unai Nuñez izan dira golegileak.

Bukatu zaio lehortea Athletici. Ura aurkitu du gaur gauean San Mamesen. Urrea, zehatzago eta nabarmenago esanda. Izan ere, Huescari irabazteko ez du gauza handirik egin. Baina ondo aritu ez eta irabazteak berdin balio du, eta lau partida garaipenik lortu gabe egon ondoren, gozotasuna itzuli da talde zuri-gorrira.

Azken bederatzi minutuetan eskuratu ditu hiru puntuak Gaizka Garitanoren taldeak. Aurreneko gola Kenan Kodrok egin du, 86. minutuan eta penaltiz. Aurrelariari berari egin dio area barruko falta Pulidok, eta ez du hutsik egin jaurtiketan. Urtebete eta egun bat zeramatzan golik sartu gabe partida ofizial batean Kodrok. Bigarrena Unai Nuñezek egin du, 91. minutuan. Korner batean, buruz, bakar-bakarrik egin du errematea area txikian.

Aurretik, lehen zatian, kanpotarrak hobeto moldatu dira. Bigarrenaren lehen erdian hartu du aginte makila etxeko taldeak, baina beste askotan bezala, aurkariari min handirik egiteko abileziarik gabe. Hori gutxi ez, eta gainera, Huescak aurrera egin du bigarren zatiko bigarren erdian, eta erraz antzean heldu da Unai Simonen area ingurura. Baina hortik gora ez du ezertan asmatu. Athleticek bai azkenera, eta hor erabaki da gaurko partida.


Summary: «Mendeurreneko kapitaina izateak harro sentiarazi nau». Klubaren mendeurrena ezin izan dute nahi bezala ospatu gorritxoek, eta pena hori betirako geratu zaio kapitainari. Zaleen babesa berriz sentitzeko irrikan dira, taldeak Sadarren falta duelako.

Oier Sanjurjok (Lizarra, 1986) erraz gogoratuko du 2020. urtea. Kirol arloan urte «polita» izan da Osasunako kapitainarentzat eta klubarentzat, eta 2021a are hobea izatea nahi du: «Lehenengo mailan jarraitzea, pandemia amaitzea eta zaleak harmailetara itzultzea: hiru gauza horiek gertatuko dira 2021ean». Taldeari kostatzen ari zaion arren aurreko denboraldiko maila ematea, Sanjurjok dio ez dutela aitzakiarik jarri nahi, eta gauzak aldatzeko lanean ari direla.

Amaitzear den urteak denetarik izan du. Koronabirusak eragindako pandemia, bereziki, baina baita Osasunaren mendeurrena ere, eta zure 300. partida elastiko gorritxoarekin. Gogoratzeko urte erraza izango da 2020a.

Ezaugarri mordoa duen urtea da, ezta? Pandemia alde batera utzita, kirol arloan uste dut urte polita izan dela Osasunarentzat. Izan ere, Lehenengo Mailara bueltatu ostean, 10. postuan amaitu genuen denboraldia, eta denboraldi berri honetan ere horretarako ari gara lanean. Gainera, urriaren 24an mendeurrena ospatu genuen, eta zelai berria ere aurki izango dugu prest. Ea urte berriarekin batera zaleak harmailetara bueltatzen diren.

Urteko momentu bat aukeratzeko eskatuz gero, zein izango litzateke?

Sinbolikoak izan daitezkeen batzuk badaude: San Mamesen nik egindako golarekin lortutako garaipena oso berezia izan zen Osasunaren zaleentzat; Camp Noun lortutako garaipena ere nabarmentzekoa da, Osasunak gutxitan lortu duelako Bartzelonan irabaztea; baina bereziki, urriaren 24an, mendeurrenaren egunean Athleticen aurka jokatutako partida aipatuko nuke. Garaipenarekin ospatu genuen mendeurrena.

Askotan esaten da futbolariak burbuila batean bizi direla. Orain, Ligako protokolo zorrotza betetzera behartuta zaudetenez, badirudi sentsazio hori are handiagoa dela.

Itxialdi antzeko batean bizi garela esan daiteke. Taxoaren ez dago klubekoa ez den ia inor, eta Sadarren ere zalerik gabe jokatzen dugu. Apur bat bakarrik sentitzen gara. Hala ere, esan nahi nuke futbolaria ez dela gizartetik at bizi den norbanako bat. Uste dut gero eta kontzienteago garela gure inguruan gertatzen denaz: badakigu kalean zer gertatzen den. Denok dugu familia edo lagun kuadrilla.

Duela hamazazpi urte iritsi zinen Taxoarera, eta 34 urte bete dituzu. Kalkuluak egitea erraza da: bizitza erdia daramazu Osasunan.

Ez da marka makala, ez. Lizarrako ikastolako taldean hasi nintzen, eta Estella eta Izarra taldeetan ibili ostean iritsi nintzen Taxoarera. Garai hartan nork esango zidan gutxienez hamazazpi urte egin behar nituela Osasunan. Horrelakorik ez nuen sekula pentsatu. Bidea ez da erraza izan, eta ez da erraza izaten ari, baina zailtasun horregatik are gehiago disfrutatzen dela uste dut. Ibilbideari zukua atera diot.

300 partidako langa gainditu duzu aurten lehen taldearekin.

Partida asko dira, garai eta egoera ezberdinetan bildutakoak. Pertsonalki, kolektiboki, instituzionalki eta lesioak direla-eta, oso garai ezberdinak bizitzea egokitu zait klub beraren barruan. Oso esperientzia aberasgarriak izan dira horiek guztiak.

Koronabirusa dela-eta, mendeurrena nahiko tristea izan dela esan daiteke. Pena da klubarentzat hain urte seinalatu batean hau gertatu izana?

Egoera honek ospakizuna ilundu du. Mendeurrena zaleena da, eta ezin izan dugu haiekin behar bezala ospatu. Sekulako zortea daukagu jokalariok, mendeurreneko argazkian agertuko garelako; baina argi dugu kluba 100 urtetara iritsi bada, bertatik igaro diren zale, jokalari, entrenatzaile eta langile guztiengatik izan dela. Ospakizun hau jendearena da, zalantzarik gabe.

Mendeurreneko kapitaina zara. Hain berezia da besokoa eramatea?

Oso berezia da, eta erantzukizun handi baten gisa ulertzen dut nik: gogo handiz eramaten dudan erantzukizuna da. Klubaren mendeurreneko kapitaina izateak harro sentiarazten nau.

2019-2020ko denboraldia sekulakoa izan zen, baina denboraldi berriaren hasieran gehiago kostatzen ari zaio taldeari.

Ez dut aitzakiarik jarri nahi. Urte berezia izan bada ere, jokalari bakoitzak barrura begiratu behar du, eta konturatu behar da gehiago egiteko ahalmena duela. Hobetzeko lanean gabiltza, indarrak batuz, baikortasunetik berriro ere sentsazio eta irudi ona berreskuratzeko ahaleginetan. Lesioek ere eragina izan dute, hain egutegi estu batean garrantzitsua delako ahalik eta jokalari gehien eskuragarri izatea.

Zalerik ez dago harmailetan, baina agerikoa da zelai guztiek ez dutela modu berean bultzatzen.

Ezin dugu ezkutatu zaleen babesa eta berotasuna behar ditugula. Ez dut aitzakiarik erabili nahi, liga berrabiarazi ostean zalerik gabe emaitza txukunak lortu genituelako Sadarren.

Zer eskatu diozu urte berriari? Braulio Vazquez Osasunako kirol zuzendariak denboraldi hasieran esan zuen sinatuko lukeela 17. postuan amaitu eta salbazioa lortzea.

Ezin gara gure bidetik aldendu. Oso argi izan behar dugu gure helburua Lehenengo Mailari eustea dela, proiektua egonkortzeko ezinbestekoa delako bigarren urtez jarraian maila nagusian egotea. Horrekin batera, pandemia amaitu eta zaleak harmailetara bueltatzea. Hiru gauza horiek gertatuko dira 2021ean.


Summary: AEBek Moderna laborategiaren txertoa erabiltzea baimendu dute. FDA Medikamentuen eta Elikagaien erakundeak txertoa erabiltzeko berehalako baimena eman du. Herrialdean onartzen duten bigarrena da, joan den astean baimendu baitzuten Pfizerrena erabiltzea.

Jada bi laborategiren txertoak erabil daitezke Ameriketako Estatu Batuetan. FDA Medikamentuen eta Elikagaien AEBetako erakundeak joan den astean eman zuen baimena Pfizerren txertoa erabiltzeko, eta gauza bera egin du gaur Modernaren txertoarekin. Pfizerren txertoa erabiltzen hasiak dira jada.

Stephen Hahn FDAren ordezkariaren arabera, beste pauso garrantzitsu bat da pandemiaren aurkako borrokan. Pozik agertu da horren epe laburrean bi txerto onartu dituztelako, horrek «azterketa zientifikoaren prozesu garden eta irekian eraginik izan gabe».

Donald Trumpek eta Joe Bidenek, AEBetako presidenteak eta datorren presidenteeak, poza agertu dute albisteagatik. Bidenek astelehenean hartuko du txertoa ekitaldi publiko batean, bere emaztearekin batera. Ez da hori egiten duen AEBetako lehen agintaria, herrialdeko beste hainbat politikarik gauza bera egin baitzuten atzo; besteak beste, Mike Pence presidenteordeak eta Nancy Peluso Ordezkarien Ganberako buruak.

AEBetako Gobernuak, gainera, jakinarazi du txertoa hartzearen garrantziaz kontziantzeko kanpaina egingo duela herrialde osoan zehar.


Summary: Hilda aurkitu dute joan den astean Durangon desagertu zen gizona. Iurretako (Bizkaia) auzo batean aurkitu du gorpua bolondres talde batek. Ertzaintza abenduaren 12tik zebilen 87 urteko gizonaren bila.

Joan den larunbat gauean 87 urteko gizon bat desagertu zen Durangon (Bizkaia), eta gaur aurkitu dute haren gorpua. Iurretako (Bizkaia) San Markos auzoko basogune batean aurkitu du bolondres talde batek, SOS Deiakek jakinarazi duenez. Ertzaintzak aste osoa eman du bilaketa lanetan.


Summary: 522 positibo atzeman dituzte Hego Euskal Herrian. Egindako proben positiboen tasak behera egin du, eta %3,45ekoa da. Bizkaian eta Nafarroan positiboak igo egin dira, eta Araban eta Gipuzkoan, jaitsi. Nafarroan sei pertsona hil dira.

Eusko Jaurlaritzak eta Nafarroako Gobernuak eskainitako datuen arabera, 15.138 PCR eta antigeno proba egin zituzten atzo Hego Euskal Herrian, eta 522 pertsonak eman zuten positibo, herenegun baino zazpi gutxiagok, hain zuzen. Gainera, egindako proba guztien ehunekoa ere jaitsi egin da. OME Osasunaren Mundu Erakundeak %5ean du ezarria izurritea kontrolpean edukitzeko muga, eta azken egunetan kopuru horretatik behera mantendu da ehunekoa. Zehazki, egindako proba guztien %3,45k eman zuen positibo atzo.

Bizkaian eta Nafarroan egin dute positiboek gora azken orduetan. Hain justu, Bizkaian 211 positibo atzeman dituzte, herenegun baino hemezortzi gehiago, eta Nafarroan, berriz, 99, ostegunean baino 35 gehiago. Hegoaldeko gainontzeko bi lurraldeetan behera egin dute datuek. Araban 71 positibo erregistratu zituzten atzo, herenegun baino zazpi gutxiago, eta Gipuzkoan 138, aurreko egunean baino 53 gutxiago. Hala ere, herrietako egoeraren berri astelehenean emango dute.

Jaurlaritzak ospitaleetako datuak ere eskaini ditu, era laburrean bada ere, eta jakinarazi du azken orduetan beste 47 pertsona ospitaleratu dituztela erietxeetako solairuetan. Horrez gain, erantsi du, gaur-gaurkoz, ehun pertsona daudela ZIU zaintza intentsiboetako unitatean. Nafarroan, egun, 134 pertsona daude ospitaleratuta, eta horietatik hemezortzi ZIUetan. Are, heriotzen berri ere eman du Osasunbideak. 64 eta 93 urte arteko lau pertsona hil ziren atzo, eta gainera, jakinarazi dute aurreko egunetan beste bi pertsona ere hil direla: 95 urteko gizonezko eta eta 76 urteko emakumezko bat.

Zahar etxeetan ere hildakoak

Zahar etxeetako egoerari erreparatzea ere ezinbestekoa da. Bizkaiko Foru Aldundiak emandako datuen arabera, esate baterako, beste bi egoiliar hil dira lurraldeko horretako egoitzetan, eta beraz, dagoeneko 117 adineko pertsona hil dira Bizkaiko erresidentzietan bigarren olatuan zehar. Horrez gain, egun, 201 egoiliarrek dute koronabirusa.


Summary: Nieblaren heriotza homizidioa izan zela ebatzi du zinpeko epaimahaiak. «Genero arrazoiak» astungarritzat hartu ditu. Gutxienez hamabi urtekoa izango da magistratuak egileari ezarriko dion kartzela zigorra, eta gehienez hamabostekoa.

Asier Niebla Urnietako (Gipuzkoa) gaztearen heriotza epaitzeaz arduratu den zinpeko epaimahaiak deliberatu du 2018ko abuztuaren 12ko goizaldean Donostiako Parte Zaharreko Perujuantxo kalean gertatutakoa homizidio bat izan zela. Gipuzkoako Lurralde Auzitegiak atzo 23:00ak inguruan eman zuen ebazpenaren berri, eta jakinarazi «genero arrazoiak» astungarri gisa kontsideratu dituela epaimahaiak. Epaian ez dago aringarririk. Akusatuari gutxieneko kartzela zigorra, hamabi urtekoa, jartzeko eskatu dute fiskaltzak eta defentsak. Akusazioek hamabost urteko zigorra eskatu dute. Maria Jose Barbarin magistratuak erabakiko du espetxe zigorra zenbat urtekoa izango den.

2018ko urriaren 11n hil zen Niebla, bi hilabetez koman egon ostean. Bi hilabete lehenago, andre batekin hizketan ari zela, gizonezko batek kolpe bat eman zion buruan eta, erori ostean, konorterik gabe gelditu zen. Erasotzailearen bikotekide ohia zen emakumea. Akusatuak epaiketan deklaratu du bikotekide ohia Nieblarekin ikusi eta «inpotentziagatik» jo zuela.

Duela hamar egun hasi zen epaiketa, eta sei saio izan ditu. Fiskaltzak homizidioaren tesia defendatzen zuen. Akusatzaileentzat, hau da, Nieblaren senideentzat eta Urnietako Udalarentzat, hilketa delitutzat hartu behar da gertatutakoa, eta, hasieran, hogei urteko kartzela zigorra eskatzen zuen. Erasotzailearen defentsarentzat, berriz, «lesio» delitua egotzi behar zitzaion.


Summary: Hiru greba egunekin erantzungo diote Aernnovan 82 kaleratzeei. Batzordeak iragarri du prest dagoela enplegu erregulazioaren aurkako helegite bat aurkezteko. Jaurlaritzaren aurrean batuko dira astelehenean, erakundeen laguntza eskatzeko

Aernnovako langileek ez dute amore eman nahi. Berantevillako lantegian (Araba) 82 kaleratze eragozteko borrokan jarraituko dute, kaleratze horiek ezarriko dituen erregulazio espedienteak aurrera egin duen arren. Hiru greba egun deitu dituzte, astelehenetik asteazkenera, eta iragarri dute erregulazioaren aurkako auzibidea hasiko dutela, baldin eta enpresak ez badu atzera egiten. «Ez badigute beste aukerarik ematen eta kaleratzeak ez badituzte bertan behera uzten, kalean ez ezik, auzitegietan ikusiko gaituzte», iragarri zuen Juan Carlos Gomez enpresa batzordeko buruak. Aldaketarik ez badago, otsailaren 1ean hasiko dira kaleratzeak.

Aernnovako langileak Gasteizko Andra Mari Zuriaren plazan bildu dira gaur goizean, erregulazio espedientea negoziatzeko epearen amaieraren biharamunean. Negoziazio prozesuan esandakoa berretsi dute: kaleratzeak ez direla beharrezkoak, aeronautikaren krisia aldi baterakoa delako eta ez egiturazkoa. Oraingo egoera zailari lantalde osoa aldi baterako erregulazio batean sartuta erantzuteko proposatu dute langileen ordezkariek, baina enpresak eskaera horri entzungor egin diola salatu dute. Aernnovan hainbatetan egon dira egoera horretan, eta langileek badakite nola kudeatu.

Batzordearen azken eskaintza aurreraturiko erretiroak egin ahal izateko aukera zabal bat izan zen, aldi baterako erregulazioarekin uztartuta. Berantevillan 450 langile daude, denak finkoak, eta, eskaintza horren irizpideen arabera, hurrengo lau urteetan ehun inguruk utziko lukete enpresa erretiroa hartuta. Baina zuzendaritzak horri ere ezezkoa eman zion ostiralean, eta hor amaitu zen negoziazioa akordio bidez bukatzeko bidea.

Negoziazioan izan den aldaketa nagusia da enpresak 101etik 82ra txikitu dituela kaleratzeak. Lan taldea txikitzeko argudioa da 2021ean ohiko duenaren erdia fakturatuko duela.

Iragarpen ezkorregiak

Sindikatuen ustez, iragarpen horiek ezkorregiak dira. Behin baino gehiagotan ziurtatu dute enpresaren osasun ekonomikoa ona dela, eta kaleratzeak ez direla justifikatuak. Besteak beste, 139 milioi euro banatu zituen dibidendutan 2017an, eta aurten 490 milioi euroko mailegu bat eskatu du, eta horietatik 100 irabaziak banatzera bideratu ditu. Batzordeak, halaber, nabarmendu du enpresak diru publiko ugari jaso duela azken urteetan. Horregatik, erakundeen esku hartzea eskatuko dute berriro ere etzi, Jaurlaritzaren egoitzaren aurrean.

2015ean antzeko egoera bat izan zen Aernnovan. Orduan 130 langileko erregulazioa egiten saiatu zen, baina, azkenean, atzera bota zuen. Lanpostu galtze hori, dena den, tantaka egin da, orduan 570 langile baitziren Berantevillan. Tarte horretan lan karga ugari bidali du Mexikon eta Brasilen dituen plantetara.


Summary: Uxue Barkos izendatu dute Geroa Sozialberdeen idazkari nagusi. Koldo Martinez, Ana Ollo, Isabel Aranburu, Fernando Dominguez eta Itziar Gomez izanen dira batzorde exekutiboan, besteak beste

Geroa Sozialberdeak alderdiak badu idazkari nagusia: Uxue Barkos Berruezo. Geroa Baiko eledun eta Nafarroako lehendakari izandakoa aukeratu dute alderdi berriko buru izateko, gaur Iruñean eginiko biltzar eratzailean.

Idazkari nagusiaz gain, alderdiaren antolakuntza, oinarri politikoak eta Batzorde Exekutiboa onartzeko ere balio izan du gaurko bilkurak. Batzordeko zerrenda osatzen dute Geroa Baiko zenbait ordezkari politikok (udaletan nahiz parlamentuan aritutakoak), eta baita aurreko agintaldian Nafarroako Gobernuko kontseilari idenpendente izandako batzuek ere. Honakoa da zerrenda osoa: Koldo Martinez, Ana Ollo, Jose Mari Aierdi, Gorka Azpiroz, Jon Gondan, Pablo Azkona, Jabi Arakama, Itziar Gomez, Isabel Aranburu, Ana Ansa, Guillermo Ezkieta, Fernando Dominguez eta Esther Cremaes. Biltzarrean parte hartu dutenen %98,9k babestu dute zerrenda, eta %1ek boto zuria eman dute.

Ezkerrera lerratuak

Idazkari nagusi izendatua izan osteko hitzartzean, Barkosek eskerrak eman dizkie Geroa Sozialberdeen sorreran parte hartu duten guztiei, eta alderdi berriaren ildo politikoak aletu ditu. Bi ardatz nagusi azpimarratu ditu: gizarte politikak eta ingurumenaren gaineko kezka. «Pertsonak nahi ditugu erdigunean, jasangarritasunaren eta ingurumenaren aldeko bidean».

Izan ere, Barkosen esanetan, Geroa Sozialberdeak «ezkerreko posizio politikoetan» kokatuko dira: «Gurea ez da edozein ezker, amore ematen ez duen ezkerra baizik. Ezker sendo eta gaitasun handikoa». Asmo aurrerakoi horien artean kokatu du Barkosek «egungo sistema berrabiaraztea» eta indarrean diren politika ekonomikoak aldatzea, «eredua agortua dagoelako».

Politika «berdeei» dagokionez, berriz, «jasangarritasuna» eta «ekonomia zirkularrean oinarritutako ekoizpen eredu berri bat» aldarrikatu ditu parlamentariak: «Oreka jarri behar dugu desarrollismoaren aurrean; eta gertuko ekonomia sustatu». Aitortu du alderdi berriak asko zor diola «mugimendu ekologistak urteetan urratutako bideari», eta gaineratu du arlo soziala eta berdea ez direla inoren jabetzakoak: «Geroaren etxea zabalik dago ekarpena egin nahi duen ororentzat».

Nafarroaren burujabetzaren alde ere hitz egin du Barkosek —«Nafarroa subjektu politikoa da eta eskubidea du bere etorkizuna erabakitzeko»—, eta baita pluraltasun sozial eta linguistikoaren alde ere. Zehazki, euskara babesteko eta sustatzeko deia egin du.

Bere hitzartzearen bukaeran, alderdiaren izaera europeista aldarrikatu du lehendakari ohiak, «aintzat hartuta Europak dituen argi-itzal guztiak». «Pandemia sufritu dutenekin solidarioa den Europa hori» nahi duela azpimarratu du Barkosek, «baina ez muga gizagabeek eta hildakoz beteriko kostaldeek eragiten duten lotsaizuna».


Summary: Ehunka lagun, ITP Castingseko kaleratzeen aurkako manifestazioan. Sestao eta Barakaldo arteko bidea egin dute, eta agindu dute ez dutela kaleratze bakar bat onartuko.

Ehunka lagunek egin dute gaur goizean Sestaoko Kasko plazaren eta Barakaldoko Herriko Plazaren arteko ibilbidea, ITP Castings enpresan (lehen PCB) iragarritako kaleratzeak salatzeko.

Hasiera batean, 505 langileetatik 136 bota nahi zituen ITPk, aeronautikaren eskariaren amiltzea argudiatuta, baina azken aste honetako bilera batean kaleratzeak 88ra murriztea eta hamar langileri erretiro aurreratua ematea proposatu du zuzendaritzak.

Kaleratze bakar bat ez dutela onartuko erantzun dute sindikatuek, eta ITPk baduela nahiko gihar krisiari aurre egiteko hain neurri dramatikoak hartu gabe.

Hilaren 24ean amaituko da enpresako zuzendaritzak aurkeztutako erregulazio espedientea negoziatzeko epea. Azken asteko negoziazioetatik askorik ez dutela espero azaldu dute langileek, manifestazioaren amaieran irakurritako agiri batean. Edonola ere, negoziazioa amaitzen denean ere borrokan jarraituko dutela agindu dute. «Ez dugu onartuko erregulazioak eragindako familien suntsiketa». Esan dute «ahal duten lekuan» borrokatuko direla kaleratze guztiei aurre egiteko, eta Ezkerraldeko herritarren babesa eskertu dute.


Summary: Eibarrek irabazi egin du, eta Realak eta Athleticek berdindu. Eibartarrek 2-0 hartu dute mendean Santa Teresa; txuri-urdinek bina egin dute Valentziarekin, eta zuri-gorriek hutsean Rayo Vallecanorekin.

Irabazita, Eibarrek eten egin du bolada txarra, hiru jardunaldi baitzeramatzan garaipena lortu gabe. Horri esker, beste aurrerapauso bat eman du helburu nagusia lortzeko bidean: mailari eustea. Hamargarren da, jaitsieratik zazpi puntura. Thembi izan da partidako protagonista: lehen gola sartu du 20. minutuan, eta haren jaurtiketa bat bere atean sartu du Parralejok, 71. minutuan. Oso partida ona jokatu dute eibartarrek, eta merezita irabazi.

Athleticek, ordea, burua altxatu ezinik jarraituko du. Jada zazpi jardunaldi daramatza irabazi gabe. Inoiz ez zuen halako bolada txarra kateatu. Gaur ez da gai izan arerio askoz apalago bati irabazteko. Nagusi, nagusi izan da, hasi eta buka, baita makina bat aukera sortu ere, baina ez da kapaz izan nagusitasun hori gol bat sartuta indartzeko. Larquek zuri-gorrien ahalegin guztiak zapuztu ditu. Kezkagarria da taldearen egoera. Sailkapeneko erdiko postuetan katigatuta dago, aurrera egin ezinik.

Realak ere puntu batekin konformatu behar izan du, baina oso bestelakoa da txuri-urdinen egoera, sailkapenaren goikaldean baitaude, bosgarren postuan. Gainera, gaur gai izan da irabazten hasi, eta galtzen joan ondoren, berdintzeko. Franssik sartu du lehen gola, seigarren minutuan; Bea Beltran Realeko jokalari ohiak sartu ditu hurrengo biak, 21. eta 60. minutuetan, bigarrena penaltiz; eta 11 metrotatik berdindu du Nahikarik 78. minutuan.


Altuna, nagusitasunez finalera

Summary: Altuna, nagusitasunez finalera. Amezketakoak partida oso serioa jokatuta irabazi dio Leitzakoari, eta bosgarren aldiz jarraian ariko da lau eta erdikoaren finalean. Inork ez du lortu halakorik.

Ez dago gaitzik onik ez dakarrenik. Koronabirusaren pandemiaren ondorioz, erabat estutu da pilota jarduna. Etenik gabe ari dira jokatzen txapelketa guztiak, eta horrek aukera ematen du porrotak ohi baino lehenago ahaztu, eta aurrera begira jartzeko. Horixe egin du Jokin Altunak: lau eta erdikoan buru-belarri jardunda ari da sendatzen banakako finalean Erik Jakaren kontra galtzeak eragindako zauria. Sufritzen jakiten ari da, eta behar denean kolpea ematen. Horri esker, banakako txapela gabe geratu eta hiru aste eskasera beste final baterako sailkatu da; bosgarrena du jarraian lau eta erdikoan. Lorpen itzela da hori. Inork ez du egin halakorik. Aurreko lauetatik bakarra irabazi du, eta hiru galdu. Bolada txar hori aldatzen eta bigarren txapela irabazten saiatuko da datorren igandean, Bilbon. Joseba Ezkurdia edo Jaka izango du aurkari. Bi pilotariok gaur jokatuko dute Eibarren (Gipuzkoa), 18:00ak inguruan (ETB1).

Oinatz Bengoetxea kanporatuta ariko da Altuna III.a txapela irabazteko lehian. 22-12 hartu du mendean gaur, Bilbon. Argigarria da emaitza, amezketarraren nagusitasunaren isla. Oso partida serioa jokatu du, gorabeherarik gabekoa. Bengoetxea VI.a, ordea, bere estilo ausartari leial izan da beste behin. Arriskatu egin du, eta asmatu, batez ere hasieran, fresko zegoenean, baina lehiak aurrera egin eta tanto biziak bata bestearen atzetik jokatu ahala, hauspoa galduz joan da, eta hutsak egiten hasi: 11 egin ditu guztira; asko. Eta Altuna III.ak bikain aprobetxatu ditu.

3-7tik 20-9ra

Serio, oso serio aritu baita Aspekoa, hasi eta buka. «Oso kontziente nintzen partida oso zaila izango zela. Horregatik irabazi dut», aitortu du neurketa bukaeran. Danel Elezkanoren aurka ez bezala, ondo ekin dio partidari: 3-0. Baina kanpora bidali du pilota bat, eta Bengoetxea VI.ak hartu du sakea. Pilota erabili gabe zegoela baliatuta, min egin egiten hasi da. Ausart jokatu du, arriskatuz, beti bezala, eta konturatu orduko zazpi tanto egin ditu jarraian: 3-7. Baina finalerdietan bezala, Altuna III.ak hotz izan du burua, eta sakearekin asmatuz eta neurketaren aginte makila sendo hartuz buelta eman dio emaitzari. Nola, gainera, 17-2ko partziala lortuta (20-9). Kito. Akabo partida.

«Azken hiru asteak oso aberatsak izan dira. Gaur, une oro sinetsi dut neure aukeratan», esan du Altuna III.ak. Bengoetxea VI.ak, berriz, aurkariaren nagusitasuna onartu du.

Lehen Mailako finala bihar geratuko da zehaztuta. Promozio Mailakoa, berriz, atzo gauean geratu zen zehaztuta: Aitor Elordik eta Julen Egigurenek jokatuko dute, datorren larubatean, Tolosan (Gipuzkoa). Elordik 22-13 irabazi zion Javier Zabalari finalerdietan, eta Egiguren V.ak, 22-15 Dario Gomezi.

Bestalde, Jon Mariezkurrenak Asperekin jokatuko du binakakoa. Baikoko pilotari ohiak eta Aspek bost hilabeterako kontratua adostu dute, eta gero, enpresak beste eskaintza bat egingo dio.


Summary: Realak galdu egin du Levanteren zelaian, arerioek markagailua iraulita. Txuri-urdinak aurretik jarri dira markagailuan, baina Levanteren bi golek esku hutsik utzi dute. Alexander Isakek faltaz lehendabiziko gola egin du.

Futbolak baditu idatzi gabeko zenbait lege, eta horietako bat da ate aurrean barkatuz gero garesti ordaintzen dela kamustasun hori. Horixe gertatu zaio gaur Realari; donostiarrak nagusi izan dira lehendabiziko zatian, nahieran menderatu dute Levante, baina atearen aurrean ez dira behar bezain eraginkor aritu. Levantek bere momentuak probestu ditu, eta Realak ez. Hiru puntuak eskuratu dituzte etxekoek, eta esku hutsik itzuliko dira txuri-urdinek. Hortan datzan futbola. Egia esatera, matrailean eman dio Levantek. Kolpe handia izan da txuri-urdinentzat. Aurrez, Bartzelonaren zelaian galtzetik zetorren, eta bazuen bolada motz bezain eskasari iraulia emateko grina. Irabazteko partida zuen, baloiarekin hobeto aritu da 80 minututan zehar, baina kale. Azken metroetan asmatu ezinik ari dira Imanol Alguacilenak, eta horixe bilakatu da beren lasta: egiten dituen aukerak kontatuta, gol gutxi sartzea. Hasi, horri erreparatu gabe hasi da Reala. Nahi zuen aurrerako urrats bat egin, eta lehen zatia hasi orduko hartu du partidaren gidaritza. Nagusi izan dira zelaian; Levanteren zelaian jokatu dute une oro, baina Aitor Fernandez arrasatearra gehiegi estutu gabe. Orain arteko eskematik atera behar izan du Realak; jokaldietan ezin minik egin, eta, onena, geldikako jokaldietan egitea zuen. Bai egin ere: orain artean halakoetan kamuts aritutako Alexander Isakek falta bat jaurti du, eta aurretik jarri du Reala. Levanteko jokalari batean jo du baloiak, baina, bestela ere, sareetarako bidean zen baloia. Orduantxe hartu zuen trazarik politena norgehiagokak. Markagailuan aurretik jarrita, pixkanaka-pixkanaka bere bidea egiteko moduan ziren. Ezin, ordea. Izan ere, 22. minutuan sartu du gola Isakek, baina pozak gutxi iraun dio Realari. Bost minutu geroago erasora egin du Levantek, eta orduan heldu da etxekoen lehendabiziko gola. Dani Gomezek jaurtiketa indartsu bat egin du. Alex Remiro atezainak ezin izan du hura arearen eskuin aldera urrundu, eta area txikian utzi du baloia. Levanteko Roger aurrelariak ez du hori alferrik galdu: nahieran egin du errematea, eta berdinketa ezarri du markagailuan (1-1, 27. min). Hortik aurrera, hustera egin du Realak. Ordura arte erakutsitako nagusitasuna urardotu egin zaio, eta ezin izan du nagusitasunez aritu zelaian. Taldeak orekatuta heldu ziren atsedenaldira. Bigarrenean garaipenaren bila abiatu ad Reala, eta Imanolek zituen erasoko jokalari denak zelairatu ditu. Tartean,Willian Jose. Ez zaio baleko izan: aukera bakan batzuk salbu, eskas aritu dira txuri-urdinek, eta Levantek profitatu zuen 87. minutuan izandako aukera. Remirorek nor bainor aritu, eta gola sartu zuen. Alferrik izan ziren ondorengo saildiak: matrailekoa hartu du Realak.


Summary: Gorritxoek burua altxatu ezinik jarraitzen dute. Osasuna ezinean aritu da etxean Vila-realen kontra, eta laugarrenez galdu du jarraian. Hamarrekin aritu da 19. minutuaz geroztik, epaileak Aridane egotzi baitu

«Non demontre dago Osasuna?». Galdera hori dabilkite buruan zale gorritxoek. Jardunaldiak aurrera doaz, eta talde honek azken bi sasoietan mundu guztia liluratu zuenaren geroz eta antz gutxiago du. Ispiluak isla desitxuratua itzultzen dio: oso hauskor dabil defentsan, argitasunik ez dauka batere erasoan, eta itzaldu egin zaio aurkariei kosk egiteko grina, dela nekearengatik, edo dela zaleen hutsunearengatik. Aurkarientzat gozoki bihurtu da lehen haginetako mina baino gogaikarriagoa zen taldea.

Gaur, esaterako, jostailu hautsia izan da Vila-realen eskuetan, eta esku hutsik gelditu da laugarrenez jarraian. Irabazi gabe, berriz, zazpi neurketa daramatza. Benetako krisialdia da. Gainbeheran doa Iruñeko taldea, eta hori da okerrena. Argi printzak ikusi zituen Valladoliden kontra, baina gaur, ia erabatekoa izan da ilunpea.

Aldaketa esanguratsuak espero ziren Jagoba Arrasateren aldetik, baina bat baino ez da izan, atepean: Ruben Martinezek jokatu du Sergio Herreraren ordez. Apustu harrigarria izan da, lan oso txukuna ari baitzen osatzen Herrera, Valladoliden kontra egindako penaltiaz harago. Bestelakoan, azken lehiako hamaikako berarekin aritu dira gorritxoak, eta lehiari modu berberean ekin diote: berehala gola jasota. Vila-real agintari hasi zen, baloiaren jabetza bere eginda, eta 6. minutuan aurkitu du lehen zirrikitua. Pasabidea izan da, zirrikitua baino gehiago, barrutik nahi bezala sartu baita Osasunaren arearen barrunbeetan. Triguerosek bakarrik utzi du Gerard Moreno, eta hark jaurtiketa loratu eder batekin bukatu du jokaldia. 0-1.

Nafarrek haserre bukatu dute epailearekin. 13. minutuan, penaltia eskatu dute, Albiolek Calleriri elastikotik tira egin ziola argudiatuz. Epaileari zorrotzegia iruditu zitzaion falta adieraztea; ordea, ez du erreparorik izan sei minutu beranduago Aridane kaleratzeko. Kanariarrak Fer Niñoren korrikaldia eten du, hura aterantz bakarrik zihoala. Zalantza, falta egin den tokiak sor dezake: atetik urrun samar zen oraindik jokaldia. Kontuak kontu, neurketa erabat malkartu zaio Osasunari. Zer esanik ez, 29. minutuan Niñok 0-2koa sartu duenean, Pinok barrutik emandako pasea jasota. Atzelari gorritxoak hauskorregi aritu dira berriro. Eta gainontzeko jokalariak ez dira kapazak izan atsedenera bitarte gol aukera bakar bat sortzeko. Lehen zati etsigarria izan da.

Oparia baliatu du Torresek

Balazta sakatu dun Vila-realek atsedenetik bueltan. Eta hala ere, neurketak kanpokoen bakarrizketa izaten segitu du. Hirugarrena oso gertu eduki dute Moi Gomezek, Gasparrek eta Gerard Morenok. Eta, halako batean, Pinok oparia egin dio Osasunari, Ruben Garciari arean ukabilkada emanda. Torresek patxada osoz sareratu du baloia. Hogei minutu falta gelditzen oraindik, eta nafarrek gol batera zuten berdinketa. Adore apur bat erakutsi dute orduan. Bada zerbait. Itxaropena oraindik ez dute galdu. Alabaina, 85. minutuan Vila-realek azkena eman dio partidari, Morenoren bidez. Urteko azken bi partidak finalak izango dira Arrasateren taldearentzat.


Summary: Sarrionandia eta Abrisketa, hizketan, Burgosko prozesuaren harira. Josu Abrisketari elkarrizketa mamitsua egin dio Joseba Sarrionandia idazle erbesteratuak. Habanan egin dute solasaldia, eta Burgosko prozesuaren 50. urteurrenaren harira elkartu dira. Besteak beste, 1960ko hamarkadaren giro politikoaz, ETAren borroka armatuaren sorreraz, Burgosko prozesuaz eta gaur egungo egoera politikoaz aritu dira bi solaskideak.

Josu Abrisketa Burgosko prozesuan auzipetu zituzten 16 euskal herritarretako bat izan zen, eta 62 urteko espetxe zigorra ezarri zioten. Amnistia Legearekin aske geratu zen, baina handik urte batzuetara Ipar Euskal Herrian atxilotu zuten atzera ere, eta deportatuta bidali zuten. Aurrena Panamara eta gero Kubara. Uharte horretan bizi da geroztik.

Joseba Sarrionandia ere Kuban bizi izan da aspalditik. Martuteneko espetxean zela ihes egin zuen, Imanol Larzabalen kontzertu bat horretarako baliatuz. Hamaika literatur lan egin ditu, eta euskal idazlerik goraipatuenetako bat da.

Habanatik bidali duten bideoan, besteak beste, Josu Abrisketak nabarmendu du ezker abertzaleak eta beste sektore batzuek azken hamarkadetan egindako lana, eta Euskal Herriaren erabakitzeko eskubidearen aitortza eskatu du, bestela hurrengo hamarkadetan gatazka berpizteko arriskua ikusteen duelako.


Summary: 372 positibo atzeman dituzte Hego Euskal Herrian. Egindako proben positiboen tasak behera egin du, eta %3,2 da. Positibo eman dutenen kopuruak ere behera egin du lurralde guztietan.

Asteburuan ohikoa izaten den moduan, Osakidetzak eta Osasunbideak atzeman dituzten positibo kopuruek behera egin dute. Guztira, 372 lagunek eman zuten positibo COVID-19aren proban atzo; aste osoko kopururik txikiena da. Lurraldeka, Bizkaian atzeman dute kasu gehien, 126; 112 lagunek eman dute positibo Gipuzkoan, 72k Nafarroan, eta 60k Araban.

Eusko Jaurlaritzak eta Nafarroako Gobernuak emaniko datuen arabera, 11.910 PCR eta antigeno proba egin zituzten atzo Hego Euskal Herrian, eta behera egin du positibo tasak: %3,2. OME Osasunaren Mundu Erakundeak %5ean du ezarria izurritea kontrolpean edukitzeko muga, eta azken egunetan kopuru horretatik behera mantendu da ehunekoa. Herenegun %3,45 izan zen.

Jaurlaritzak ospitaleetako datuak ere eman ditu, era laburrean bada ere, eta jakinarazi du azken orduetan beste 26 pertsona ospitaleratu dituztela erietxeetako gela arruntetan. Horrez gain, erantsi du gaur-gaurkoz 98 pertsona daudela ZIU zaintza intentsiboetako unitatean.


Summary: Aldaik eta Orbegozok irabazi dute Laboral Kutxa Masterreko finala. 22 eta 15 gailendu dira Espinar eta Agirreren aurka. Atzetik hasi dira, baina, neurketari buelta emandakoan, nagusitasuna erakutsi dute txapeldunek.

Amaia Aldai eta Oihana Orbegozo dira Emakume Master Cup binakako txapelketako garaileak. Arrigorriagan jokatu dute finala (Bizkaia), eta, azken tantoetan erakutsitako sendotasunari esker, 22 eta 15 gailendu dira Patri Espinar eta Naroa Agirreren aurka. Final orekatua izan da, eta protagonistak pozik agertu dira emandako ikuskizunarekin.

Lehiaren hasieran, urdinak ibili dira aurretik (0-4). Aurreko koadroetan bere jokoa egin du Espinarrek, eta atzean sufritu egin du Orbegozok. Sakez ere min egin du Usansoloko aurrelariak. 5-8 ere joan dira aurretik urdinak, baina, tantoek aurrera egin ahala, erosoago sentitzen hasi dira Aldai eta Orbegozo, eta pixkanaka kontrola hartzen ere bai.

Hala, behin aurrea hartu dutenean, geldiezinak izan dira gorriak. Partidaren erditik aurrera, erabat aldatu da neurketa. Aldaik ikuskizuna eman du aurreko koadroetan, eta, hori gutxi balitz bezala, ezker eskuan mina hartuta ibili da Espinar. Azkenean, 22 eta 15.

Euren maila erakutsi dute bi bikoteek, eta antolatzaileak gustura agertu dira, kostata bada ere txapelketa antolatu ahal izan dutelako.


Altuna eta Jaka, berriro finalean

Summary: Altuna eta Jaka, berriro finalean. Jakak 11-1 hartu du aurrea Ezkurdiaren aurkako finalerdian, eta egungo txapeldunak markagailua 13-16 iraultzea lortu du, baina Buruz Buruko Txapelketako irabazlea nagusi izan da hortik aurrera, eta duela hiru asteko finaleko pilotari berberak arituko dira Lau eta Erdiko Txapelketan.

Buruz Buruko Txapelketa irabazi eta hiru astera, Lau eta Erdikoaren finala jokatuko du Erik Jakak datorren igandean, Jokin Altunaren aurka jokatu ere, beste behin. Sasoi betean da, eta Joseba Ezkurdia garaitu zuen atzo; hark 11 partida zeramatzan galdu gabe. Partida bizia izan zen: abiadura handiz aritu zen Jaka, eta Ezkurdiak, egungo txapeldunak, ezin izan zion haren erritmoari jarraitu.

Bi pilotariek presio handia egin zioten elkarri, eta aurkariaren akats bakoitzaz baliatu ziren tantoa lortzeko. Dena dela, sakea erabakigarria izan zen oso. Pilotariek bolada luzeak izan zituzten: 0-1, 11-1, 11-9, 13-9, 13-16, 22-16.

Ezkurdiak sakez egin zuen lehen tantoa, eta Jakak 11 egin zituen gero segidan, eta hark ere sakearen eta bigarren pilotakadaren bidez sortu zuen arrisku gehien. Errefera airez egiteak atera zuen Ezkurdia zulotik, eta markagailua 11-9 estutu zuen lehenengo, eta 13-16 irauli gero.

Hala ere, akats bakoitza aukera bat zen aurkariarentzat; buruz buruko txapeldunak sakea berreskuratu zuen, eta garaipenerako bidea zeukan aurrean. Bizkor jokatu zuen, eta eskuinarekin trebe aritu zen.


Summary: Eibarrek galdu egin du Real Madrilen kontra, ondo jokatu arren. Benzemak eta Modricek partidaren hasieran sartu dituzte bi golak. Kike Garciaren gol batek ilusioa piztu dio etxeko taldeari, eta, nahiz eta gogor saiatu, hirugarren gola jaso dute luzapenean.

Beste jardunaldi batez, Eibarrek ez du etxean irabazterik izan. Real Madrilek 1-3 irabazi dio, eta sailkapeneko hamalaugarren postuan amaitu du jardunaldia, hamabost punturekin. Kanpoko taldeak berehala sartu ditu lehen bi golak, eta horrek abantaila nabarmena eman dio, baina Eibarrek estu hartu du partida osoan.

Benzemak seigarren minutuan sartu du lehenengo gola, eta Modricek hamahirugarrenean bigarrena. Handik hamabost minutura, baina, Kike Garciak aldea murriztu du jaurtiketa bikain baten bidez. Lehen zatiaren hurrengo partea oso bizia izan da, bi taldeek aukera ugari izan baitituzte.

Lehia estua izan da bigarren zatian ere. Eibarrek presio handia egin dio Real Madrili, baina haiek aukera argiak izan dituzte kontraerasoan. Berdinketa bezain gertu egon da 1-3koa, eta, azkenean, Lucas Vazquezek partida erabakita utzi du, luzapenean.

Polemika egon da partidan, Real Madrilek hirugarren gola sartu baino lehen zalantzazko jokaldi bat izan baita. Muto japoniarrak buruz jo du baloia, eta Eibarrek salatu du eskuan eman diola Sergio Ramosi area barruan. Epaileek ez dute ezer adierazi, eta bideorik ere ez du ikusi nahi izan. «Uste dut Ramosi berari ere iruditu zaiola penaltia izan dela», adierazi du Jose Luis Mendilibar Eibarko entrenatzaileak partida amaitu eta gero.


Alavesek galdu egin du Celtaren aurka

Summary: Alavesek galdu egin du Celtaren aurka. Etxeko taldeak hobeto jokatu du, eta Brais Mendezen bi golek partida erabaki dute. Elyk min hartu zuen, eta litekeena da lesio larria izatea.

Alavesek bigarren porrota izan du jarraian, Celtaren aurka oraingoan, Vigon (Galizia). Brais Mendezek sartu ditu bi golak, bata lehen zatian eta bestea bigarrenean. Partida hasi orduko, Alavesek gol aukeraren bat izan du, baina ez du asmatu. Etxeko taldeak berehala erantzun du, eta gola sartu dute lehen aukeran. Mendezek buruz errematatu du Olazaren erdiraketa bat.

Bigarren zatian, bi taldeek sortu dituzte aukerak. Hala ere, Celta hobeto aritu da azken metroetan, eta hori argi geratu da bigarren golean. Igandean lortutako hiru puntuekin, taldeak lau garaipen lortu ditu segidan.

Lehen zatiaren amaieran, Rodrigo Elyk min hartu du belaunean. Zelaia utzi du, eta, orain arte zabaldu duten informazioaren arabera, baliteke lesio larria izatea.


Summary: Erresuma Batuan atzemandako aldaera berriak kezka eragin du mundu osoan. Azkarrago hedatzen da, baina ez da hilgarriagoa, orain arte zientzialariek jakin dutenez. Bertan behera geratu dira Miarritzeko aireportuan herrialde horrekin dauden hegaldiak. Hegoaldeko aireportuetan bihar etengo dituzte hegaldiak, Espainiako herritartasuna dutenentzat edo bertan bizi direnentzat izan ezik.

Koronabirusaren aurkako txertoa iristear den unean, Erresuma Batuan atzeman duten aldaera batek alarma gorria piztu du berriro mundu osoan. Orain arte zabaldu denez, mutazio berri hori kutsakorragoa da, eta jada agertu dira horren kasu positiboak Herbehereetan eta Italian. Hainbat herrialdek eten egin dituzte Erresuma Batuarekin dituzten hegaldiak, aldaera hori ez zabaltzeko. Azkenak Espainia eta Portugal izan dira: bi herrialde horiek elkarrekin erabaki dute bihartik aurrera eteteta Erresuma Batuarekin lotzen dituzten hegaldiak. Ondorioz, Miarritzen bezala, Hegoaldeko aireportuetan ere ez da hegaldirik izango.

Hegaldiak etetearen helburua birusaren aldaera berria ez zabaltzea da. Baina Herbehereetako Gobernuak atzo jakinarazi zuenez, abendu hasierako txosten batean agertu zen jada horren arrastoa. Italian COVID-19aren aldaera horretan positibo eman duen pertsona eta haren bikotekidea bakartu dituzte, eta herrialdean sartzea debekatu diete aurreko bi asteetan Erresuma Batuan egon direnei. «Erresuma Batuak COVID mota berri baten alarma piztu du, birusaren aldaera batena. Gobernu moduan, italiarrak babestu behar ditugu», idatzi zuen Facebooken atzo Luigi di Maio lehen ministrordeak.

Oraingoz, mutazio horri buruz gehiago dira galderak erantzunak baino. Ez da hilgarriagoa, baina bai kutsakorragoa, eta horrek piztu du alarma, Eguberrien atarian hirugarren olatuak saihetsezina dirudien honetan. Erresuma Batuko zientzialarien arabera, orain arte zabaldu den birusa baino %70 azkarrago hedatzen da. Ingalaterrako Osasun aholkulari Yvonne Doylek atzo «kezka handia» agertu zuen horregatik. Astebetean ia bikoiztu egin dira koronabirus kasuak Ingalaterran. Batik bat, Londresen eta herrialdearen hegoaldean izan dira kasu berri horiek, baina ez dute argitu oraindik aldaera berri horrek eragin dituen. Badaezpada, 20 milioi pertsona konfinatu dituzte.

Bilera gaur, 11:00etan

Europan, igandean dira txertoa ematen hastekoak, eta gaur goizean presaka bildu dira 27 herrialdetako agintariak, Angela Merkel Alemaniako kantzilerrak deituta. COVID-19aren aldaeraren berri izan ostean, hainbat herrialdek bertan behera utzi dituzte Erresuma Batuarekin dituzten hegaldiak. Herbehereak izan ziren lehenak atzo neurri hori hartzen, eta atzetik jarraitu zuten Belgikak, Italiak, Austriak, Irlandak, Frantziak, Alemaniak eta Bulgariak. Mundu osoko hainbat herrialdek ere hartu dute neurri hori: Kanadak, Txilek, Argentinak, Kolonbiak, Turkiak eta Marokok, besteak beste. Hegoafrikan eta Australian jada atzeman omen dute aldaera berria.

IPCR Krisiari Erantzun Politika Integrala erakundean bildu dira gaur EBko ordezkariak. Auzi garrantzitsuetan erantzunak azkar eta era koordinatuan emateko erakundea da hori. Gaurko bileraren aurretik, atzo beste bilera tekniko bat egin zuten, eta batasuneko kideek mutazioari aurre egiteko hartzekoak dituzten neurriak aurreratu zituzten; hegaldiak bertan behera uzteaz gain, PCR probei dagozkionak ere badaude tartean.

Atzo lehen hartu-emanak izan zituzten mutazioaren inguruan Macronek, Merkelek, Ursula von der Leyen Europako Batzordeko presidenteak eta Charles Michel Europako Kontseiluko presidenteak. Emmanuel Macronen erabakiaren ondorioz, Miarritzeko aireportua Erresuma Batuarekin lotzen duten hegaldiak bertan behera geratu dira. Espainiak gaur hartu du erabakia, atzo Europa mailako erabaki bateratu bat eskatu ondoren. Iñigo Urkullu Eusko Jaurlaritzako lehendakaria, goizean, hegaldiak etetearen alde agertu da. Azaldu du atzo hitz egin zuela aldaera berriaz Madrilekin, eta datozen egunetan horren berri izango dela. Labiren biharko bileraz esan du "gehiegizko lasaitzea eta askatzea" eragoztea izango duela helburu.

Txertoaren oniritziaren zain

Europako Botiken Erakundeak gaur emango du bere iritzia Pfizer/BioNTech farmazia enpresen txertoaren inguruan. Adituek jaso dituzten datuak irakurri, egiaztatu eta ebaluatzen dituztenean hartuko dute erabaki bat. Zehazki, txertoaren osagaien, ekoizpenaren eta 40.000 boluntariorengan izan dituen emaitzen informazioa jasoko dute, eta horren segurtasunari, eraginkortasunari eta kalitateari buruz eman beharko dute iritzia. Txertoari oniritzia ematen badiote, aste honetan bertan hasiko da txertaketa kanpaina.


Summary: Navarra Sumak eta PSNk Iruñeko aurrekontuak onartzeko akordioa egin dute. PSN pozik gelditu da sinatutakoarekin, «lorpen historikoak» adostu dituztela uste baitute. Datorren ikasturtetik aurrera haur eskolak doakoak izan daitezela erabaki dute, besteak beste.

PSNk adierazi du Iruñeko Udaleko Navarra Suma alderdiak ontzat hartu egin dituela talde sozialistak jarritako zuzenketak, eta hitzarmen bat egin dutela gaur goizean, 09:00etan, 2021eko udal aurrekontuak onartzeko. Eguerdian egin duen agerraldian, pozik azaldu da Enrique Maia Iruñeko alkatea: «Akordio honek erakusten du nahi denean negoziatu egin daitekeela. Akordio honek ere erakusten du batzuetan norbere harrotasuna alboratu eta herritarren interes orokorrari erreparatzen zaionean, ados jar daitekeela»,

Maiak zehaztu duenez, negoziazioetan PSNk eskatu zien bere 27 zuzenketak blokean onartzea. Navarra Sumako ordezkariaren arabera, hala egin dute «doikuntza txikiren batekin». Hartara, Iruñeko Udalak 235,8 milioi euroko aurrekontua izango du 2021ean, hasiera batean proposatutakoa baino 3,4 milioi euro gehiago: «Eta nondik aterako ditugu 3,4 milioi euro horiek? Zoruen salerosketarekin, ondarearen salmentarekin eta gehiago zorpetuta». zehaztu du Maiak. Alkateak azaldu du igoera hori batik bat inbertsioetara bideratuko dela, hasierako proposamenarekin alderatuta, 2,9 milioi euro gehiago inbertituko baitira.

Alkateak arrazoitu du PSNrekin lortu nahi zutela akordioa, Geroa Bai ez zutela baztertzen, «beti ere aurrekontu gaiez bakarrik hitz eginez gero», eta EH BIldurekin ez zutela inondik ere negoziatzeko asmorik. Azkenean, akordioa lortuta, 27 hautetsitatik hemezortziren babesa izango duela nabarmendu du Maiak eta gogorarazi du pandemia garaiotan zer beharrezkoa den aurrekontuak izatea.

PSNren oharra

Hiriko azpiegiturak moldatzeko, etxebizitza sozialerako eta jasangarritasuna sustatzeko ezarriko dituzten hainbat neurriren berri eman dute. Ohar batean, Iruñeko PSNk «arrakasta sozialtzat» jo du akordioa, «lorpen historikoak» adostu dituztelako; besteak beste, haur eskolak doan izango direla datorren ikasturtetik aurrera. Mugikortasun jasangarria sustatzeko, Pio XII etorbideko aparkalekuak kentzeko asmoa dute, lorategiz hornitzeko. Bide jasangarri bat egingo dute Labriten ere, bizikletentzako eta autobusentzako erreiekin.

Adierazi dute etxebizitza sozialak eraikiko dituztela Erripagañan, eta energia txirotasunaren kontrako neurriak hartuko dituztela. Auzoak babesteko asmoz ere zenbait ekintza sustatuko dituzte, eta kiroldegi bat egin nahi dute Santo Domingon. PSNk azaldu du udalak ez duela ordaindu beharko Labriteko pasabidea, «denbora luzez» esan dutelako arduradunek ordaindu behar luketela.

PSNk esan du Erorien Monumentuaren ingurua ere berrurbanizatuko dutela, «memoria historikoaren ikuspegitik».

Batzorde batek aztertuko du gaur sinatu duten akordioa. Batzorde hori hilean behin elkartuko da, eta ezohiko batzarrak ere egingo ditu alderen batek eskatuz gero. Edonola ere, han parte hartuko dute Enrique Maia Iruñeko alkateak eta Maite Esporrin PSNren taldeko bozeramaileak.

EH Bilduren «atsekabea

EH Bildu koalizioak atsekabea agertu du PSNk erabaki duelako eskuineko udal gobernuaren bazkide izatea. «PSNk 2021. urteko aurrekontuak onartzea erabaki du, Navarra Sumak inposatutako bazterkeria politikoa onartuz, eta oposizioaren fiskalizatzeko lanari uko eginez», EH Bilduren arabera, udal gobernuak Yolanda Barcinaren kudeaketa eredua berreskuratu nahi du: «Inbertsio soziala beharrean adreiluaren politika lehenestera garamatzate berriz ere».

Deigarria egin zaio EH Bilduri PSNk hartutako erabakia, udal gobernuari proposatutako zuzenketak oposizioarekin batera hitzartutakoak zirelako: «PSNren zuzenketetan jasotako proiektu gehienak gureak edo orain arte oposizioa osatzen genuenokin batera egindakoak diren arren, Alderdi Sozialistak nahiago izan du proiektu horiek eskuinarekin batera kudeatu, orain arte hain emaitza onak eman dituen oposizio bateratuaren ikuskaritza funtzioarekin jarraitu baino». EH Bilduren arabera, sozialistek aukera zuten aldaketaren bidea ahalbidetzeko Maiaren kudeaketa kontrolatuz.

Maiari, berriz, funanbulista politikoaren adibide izatea aurpegiratu dio. «Sei urtetan bere lehen aurrekontuak onartzeko berak pertsonalki hartutako konpromiso guzti-guztiak irentsi baititu». Bere hitza jan duen proiektuen artean, Labriteko pasabidea, Pio XII. etorbideko egitasmoa, Belosoko mendi hegalean etxebizitzak eraikitzeari amore emate edo erdiguneko amabilizazioa bere horretan onartzea. Asironen garaian egindako aldaketak onartu baditu ere, EH BIlduren ustez, «pena da» PSNren jarrera, eskuin atzerakoiarekin bateratu delako «gezurrezko erantzukizun baten» aitzakiapean.

Geroa Bai, «legealdiko akordioa»

Geroa Bairen ustez, PSNk akordio hori hitzartu izanak de facto sozialistek «legealdiko akordioa» izenpetu dutela esan nahi du, udal gobernuko atal guztiek garatuko dituzten politikak eta neurriak bere egingo dituelako. Geroa Bairen ustez, legealdiko bidea berretsi egin du PSNk, orain arte Navarra Sumaren udal gobernuak proposatuta gidalerro nagusiak babestu dituelako —besteak beste, euskarazko udal ordenantzaren aldaketa; haur eskoletan egindako aldaketak edo haurren alde jarduten zuten zerbitzuen pribatizazioa—.

Geroa Baik gogorarazi du PSNk planteatutako neurriak oposizioko beste bi taldeekin hitzartutakoak zirela, eta, ondorioz, aukera zuela Navarra Sumaren udal gobernua babestu ordez, gainerako taldeekin aurrekontu alternatiboak planteatzea. «Aitzitik, nahiago izan du Navarra Sumaren politikei babesa ematea».


Summary: Navarrometroaren arabera, COVID-19ak apenas aldatu duen mapa politikoa. Hauteskundeak orain egingo balira, parlamentuaren osaera ia berdin geratuko litzateke: PSNk eserleku bat irabaziko luke Geroa Bairen kaltetan. Hamar herritarretik zazpik ondorioztatu du bere ekonomia pertsonala ona dela, gutxiago gastatu eta gehiago aurreztu duelako.

Nafarroako Parlamentuaren enkarguz, V. Navarrometro inkesta landu du Nafarroako Unibertsitate Publikoko Gizarte Ikerketa Aurreraturako Institutuak. Ezinbestean, COVID-19aren gaitzak gizartean eragin dituen ondorio ekonomikoei, sozialei eta politikoei erreparatu die, eta, besteak beste, ondorioztatu du iazko hauteskundetatik hona apenas aldatu dela mapa politikoa. Legebiltzarraren osaera berdin geratuko litzateke, orain hauteskundeak egingo balira, diferentzia txiki batekin: PSNk 12 parlamentari lituzke, eta Geroa Baik, zortzi. Gainerakoan, beste taldeak berdin geratuko lirateke, eta Vox, parlamentutik at.

Navarrometroa egiteko 1.200 elkarrizketa egin dira Nafarroa osoan, irailaren 9tik 19ra bitartean. Hortaz, egunean 200 kasu iragartzen ziren garaian atera du argazki soziologiko hori, bigarren olatuaren gordintasuna eta ondorengo neurriak oraindik ere hartzeko zeudela.

Egoera ekonomikoari dagokionez, herritarren %55,9k uste dute egoera ona dela; beste %13,5ek, hala moduzkoa; eta %23k, txarra. Nafarroako gizartearen isla diren 1.200 pertsona horien erantzuna, zifra bakar batean laburbildu beharko balitz, 5,8 litzateke; hots, zerotik hamarrera edo egoera ekonomikoa oso gaizki dagoela uste dutenetatik oso ondo dagoela uste duteneraino. batezbestekoa 5,8 da —2018an 6,4 eta iaz 6,2 izan zen erantzuna—. Etorkizun hurbilak ere erantzun nahasiak eragiten ditu: %35ek uste du hobea izango dela eta %37,1-ek okerra.

Dena den, ekonomia pertsonalari buruz galdetzean, pertzepzioa hobetu egiten da. %70ak uste du, egoera ekonomiko ona duela eta %16,8k txarra. Halaber, galdera hori batez zifra batean laburbildu beharko balitz, zerotik 10 arteko eskalan, 6,44 litzateke batezbestekoa, aurreko bi urteetakoa baino hobea. Navarrometroak ondorio argi bat atera du. Administrazio publikoek abian jarritako neurriak eraginkorrak izan dira, batik bat lana aldi baterako erregulatzeko espedienteak, soldataren %70 jasotzea bermatu delako baina era berean, gutxiago gastatu denez, gehiago aurreztera bultzatu dituelako herritarrak. Aurrezkiaren igoera hori bat dator asteotan egin diren beste inkesta batzuk ateratako ondorioekin.

Egoera politikoari dagokionez, pertzepzioak erdibituta daude, egoera ona edo oso ona dela (%40,9) eta txarra edo oso txarra (%43,8) dela uste dutenen artean. Urteotan, tarteko erantzuna ematen duen populazioaren ehunekoa nabarmen jaitsi dela ondorioztatu du. Navarrometroaren arabera, horrek islatzen du sumin politikoa nolabait presente dagoela, eta «noiznahi azaleratu» daitekeela. Nafarroako arazoen artean, hauek azpimarratu dituzte: COVID-19a %25,3ek; langabezia %19,6k; politikariak %11,8k; arazo ekonomikoak %7,5ek eta osasun sistema %4,8k.

COVID-19ari buruz

Inkesta irailaren erdialdera egin zenez, batik bat lehen olatuaren gaineko pertzepzioa jaso du Navarrometroak. NUPeko taldeak ondorioztatu du gizarteak erresilientzia handia duela, martxoaren 15etik maiatzaren 2ra arteko konfinamenduari nola aurre egin zioten galdetzean, %13,6k erantzun du oso ongi, %59,4k ongi, eta %5,5k hala-hola, ez ongi ez gaizki —gainerakoek gaizki edo oso gaizki jasan zuten neurri hura—. Halaber, Espainiako Gobernuak ezarritako neurri hori eraginkorra izan al zen galdetuta, lau herritarretik hiruk erantzun du baietz. Erlazioa dago bi erantzunen artean: izan ere, neurri hori eraginkorra izan ez zela uste zutenek gaizki aurre egin zioten konfinamenduari, eta alderantziz. Konfinamendu arinago batekin erantzun bera lortuko al litzatekeen galdetuta, %64k uste du ezetz.

Lehen olatuan, Espainiako Gobernuak hartutako egokitzat hartu zituen %56k eta %33k desegokitzat. Azken horien artean, %52k uste du desegokiak direla ez zirelako nahikoak izan. Halaber, herritarren bi heren (%64) kritiko azaldu dira Madrilek osasun arloko ekipamenduen erosketa zentralizatu egin zuelako eta hori ez zelako eraginkorra izan. Dena den, herritarren erdiek (%49,7) uste dute COVID-19ari aurre egiteko neurrien ardura Espainiako Gobernuarena dela, eta %30,9k, erkidegoena. Dena den, egungo egoeran, agerraldiei erantzuten ardura Nafarroako Gobernuari dagokiola uste du herritarren %57k.

Sentsibilizazio kanpainei buruz galdetuta, herritarren %64k gogoratu egiten du haren edukia, baina azpimarragarria da kanpaina oroitzen ez dutenetako asko gazteak edo oso gazteak direla; hots, Navarrometroaren arabera, kanpaina horren helburu nagusia. Emaitza horrek aditzera emango luke mezuak ez direla gazteengana iritsi.


Summary: Inditexek zazpi saltoki itxiko ditu Hego Euskal Herrian apirilerako. Amancio Ortegaren konpainiak bere salmenten laurdenak sarearen bidez egiteko helburua dauka 2022rako, eta hogei denda itxiko ditu guztira.

Gaur ez dira ari San Tomaseko zerria zozketatzen Donostian, baina feriaren itxurak egiten ari dira Inditex taldeko saltokietan diharduten beharginak, gehien-gehienak emakumeak, beren lanpostuak kolokan daudela salatzeko. Amancio Ortegaren dendetatik dendetara doan kalejiran, esplikatzen ari dira Inditex beren enpleguak zozketatzen ari dela; enpleguak eta lan baldintzak.

Ez alferrik, 2022rako salmenten %25 sarearen bidez egiteko helburua jarri dio bere buruari konpainiak, eta horrek berekin ekarriko du hogei denda ixtea Hego Euskal Herrian. Plan horren lehen fasea apirilerako gauzatuko du Zararen jabeak, eta 66 lanpostu arriskuan daude jadanik, bai bailiteke langileak beste nonbait kokatzea; «ezkutuko kaleratze erregulazio bat da», esan dio BERRIAri Amaia Pintadok, ELA sindikatuko Merkataritza ataleko arduradunak.

Eta zein denda daude apirilerako itxita behar duten zerrenda beltz horretan? Bi Stradivarius, bata Irunen, dagoeneko itxita dagoena, eta bestea Bizkaian itxiko dute. Beste bi Massimo Dutti, Urbil merkaritza gunean (Lasarte, Gipuzkoa) eta Iruñean; Pull and Bear bat (Bizkaian); eta Bi Zara, bata Gasteizen eta bestea Bizkaian. 66 langile ari dira beharrean saltoki horietan, eta gaur-gaurkoz ez dakite zer gertatuko den beren enpleguekin.

Madrilen ari dira negoziatzen sarean gehiago saltzeko prozesu horrek Inditexeko langileei ekarriko dizkien lan baldintza aldaketa. ELAko ordezkariak esplikatu du prozesuak «lantalde osoari» eragingo diola, ez bakarrik ixten diren saltokietako langileei. «Eredu aldaketa sakon bat jarri dute martxan. Saltokiak erakusleiho bihurtu nahi dituzte, eta aplikazioaren bidez probalekuak erreserbatu, arropa zehatzak ere bai...». Inditex beharturik dago legez negoziazio epe bat zabaltzera, martxan jarri dituen aldaketek eragin handiak izango dituztelako luze gabe lantaldean, eta ELAk uste du langileei antolatzeko unea iritsi zaiela, CCOO eta UGT beren aldetik ari direlako negoziatzen «oso baldintza kaskarrak».

«Gaur egun, Inditexek ez du bermatzen enplegua baldintza beretan eskainiko duenik ixten dituen saltokietako langileei, eta ez du baztertzen langile batzuek bizilekuz aldatu beharra, Inditexen lanean jarraitu nahiez gero. Inditexek onartu du, gainera, erabakia ez dela egoera ekonomiko zail baten ondorioa. Taldeko enpresek irabaziak dituzte, baita 2020. urte zail honetan ere». Ziurgabetasun handi horren aurrean, ELAko ordezkariek Inditexen zer gertatzen ari den erakustea erabaki dute Donostiako kaleetan zehar, San Tomas egunez. Ekintza hori mobilizazio sorta baten lehena izango dela dio sindikatuak, «eta, ziurrenik, greba deialdi batekin amaituko da, baldin eta taldeak asmoari eusten badio, enplegurako bermerik ezarri gabe».


Positiboen ehunekoa %6 da Hegoaldean

Summary: Positiboen ehunekoa %6 da Hegoaldean. Beste 393 COVID-19 kasu atzeman dituzte igandean egindako probetan. Bezperako datuen aldean, ia bikoiztu egin da positiboen portzentajea. Zehazki, testen %6,1ek eman dute positibo Hego Euskal Herrian.

Bezperan baino ia 5.500 proba gutxiago egin ziren atzo Hegoaldean COVID-19a atzemateko, eta, hala eta guztiz ere, gora egin du detektatutako positiboen kopuruak. Eusko Jaurlaritzak eta Nafarroako Gobernuak emandako datuen arabera, 393 kasu zenbatu zituzten atzo Hego Euskal Herrian, hau da, larunbatean baino 21 gehiago. PCR probak eta antigeno testak aintzat harturik, 6.459 proba egin zituzten guztira Osasunbideak eta Osakidetzak atzo, eta horien %6,1ek eman zuten positibo. Aurreko egunean, berriz, ia 11.900 proba egin ziren, eta %3,2koa izan zen positiboen ehunekoa.

Kutsatuen datuak lurraldeka aztertuta, Gipuzkoan atzeman dute positibo gehien atzo egindako testetan. Lurralde horretan 129 kasu zenbatu ditu Osakidetzak, bezperan baino hamazazpi gehiago. Bizkaian 118 kasu izan dira, aurreko egunean baino 18 gutxiago. Araban 88 positibo detektatu dituzte, bezperan baino 27 gehiago, alegia. Osakidetzak egindako testen %6,2k eman dute positibo.

Hegoaldeko herrialdeen artean, Nafarroan detektatu dute kasu gutxien. Nafarroako Gobernuak aurreratutako datuen arabera, 58 COVID-19 kasu atzeman dituzte atzo egindako probetan. Hala, pandemiaren bigarren olatuko daturik apalena erregistratu dute foru erkidegoan. Aurreko eguneko datuen aldean, hamalau positibo gutxiago atzeman ditu Osasunbideak, 72 kasu zenbatu baitzituen larunbatean egindako testetan. Hala eta guztiz ere, gora egin du testen gaineko positiboen ehunekoak, egun bakarrean egindako proba kopuruak izandako beherakadaren ondorioz. Zehazki, birusa atzemateko 975 test egin ziren atzo Nafarroan, eta horien %5,9k eman zuten positibo. Aldiz, portzentajea %4 izan zen bezperan.

Ospitaleen egoerari dagokionez, Eusko Jaurlaritzako Osasun Sailak jakinarazi du atzo hogei lagun eraman zituztela erietxera koronabirusaren sintomak larriagotuta. Azken datuen arabera, Osakidetzaren ardurapeko zentroetan 97 pertsona daude ZIU zainketa intentsiboetako unitateetan, eta, berriz, 317 lagun gela arruntetan daude ospitaleraturik.


Summary: Konstituzionalera eta Europara joko dute Bateraguneko auzipetuek. Iñigo Iruin abokatuak agerraldia egin du Espainiako Auzitegi Goreneko sententzia gezurtatzeko. Azpimarratu du epaiak Estrasburgori eta Gorenaren aurreko sententziei aurka egiten diela. Aurretik duten bide juridikoa «luzea» izan arren, «konbikzio juridiko osoz» jardungo dutela nabarmendu du: «Ez gaude prest bost pertsona hauen oinarrizko eskubideak berriro urratzeko».

Espainiako Auzitegi Gorenak joan den astean Bateraguneko bortzak berriro epaitzeko hartutako erabakiaz balorazioa egin du Iñigo Iruin abokatuak, bortz auzipetuak gibelean zituela. Abokatuak banan-banan gezurtatu ditu Gorenak defentsaren argudioei aurka egiteko sententzian erabilitako argumentuak. Adierazi duenez, «erabat formalista» izan da Gorenaren epaia, eta ondoren egiten du «jauzia» epaitzan, epaiketa berriro egin dadila lortzeko: «Gorena argi eta garbi ari da jarraitu beharreko bidea erakusten, eta hori haren partzialtasunaren erakusgarri da». «Kalitate juridiko eskasekoa» da sententzia, eta Iruin «harritu» egin du horrek, Miguel Colmenero txostengilea jurista «oso ontzat» baitu: «Kalitate juridiko eskas hori juridikoki sostengaezina den posizio bat sostengatzeko zailtasunaren ondorio logikoa da».

Espainiako Auzitegi Konstituzionalera eta Europako Batzordeko Ministroen Kontseilura joko dute auzipetuek, «berehalako» erantzun gisa: «Baditugu aurreragorako beste asmo batzuk, baina, politikan bezala, zuzenbidean ere garrantzitsua da estrategiarena, eta ez dizkizuet esango». Konstituzionalean babes helegitea jarriko dute, argudiatuta benetako babes judiziala izateko eskubidea urratu zaiela auzipetuei, epaiketa bat bi aldiz egiteagatik. Non bis in idem printzipioa urratzen du horrek, hain zuzen. Iruinek ez du «dudarik» tramiterako onartuko dutela Konstituzionalean jarriko duten babes helegitea, eta jakinarazi du «transzendentzia konstituzional berezia» izanen duela auziak, orain arte Konstituzionalak ez duelako deus erran horrelako kasu bati buruz. Tramitea onartuta, Gorenaren azken epaia baliogabetzeko eskatuko dute, eta babes helegiteaz ebatzi arte epaiketa berriro ez egitea. «Gu saiatuko gara epaiketa ez dadila berriro egin, eta, berriro egiten bada, Konstituzionalekoa ebatzi ondoren egin dadila».

Bestalde, Europako Batzordeko Ministroen Kontseilura joko dute. Iruinek azaldu duenez, gobernuek Estrasburgoko sententziak betearazten dituztela ikuskatzen duen organoa da hori. Abokatuak adierazi du ezagutzen dutela Europako Batzordearen izaera «politikoa», baina horrek atea ireki diezaieke ondoren Estrasburgora jotzeko, Iruinen hitzetan. Europako Batzordeko Ministroen Kontseiluan salatuko dute Madrilek ez diola kasurik egin Estrasburgori, 2018ko sententziak argi baitio auzipetuen eskariz soilik egin daitekeela auzi bat bigarrenez. Eta auzipetuek ez zuten halakorik galdegin.

Iruinek azaldu du «luzea» izanen dela ibilbide juridikoa, baina «borrokatzeko grinez» ekinen diotela: «Gorenak egoera bide itsu batera eraman du, zeinaren irtenbide bakarra bost pertsona hauen eskubideak berriro urratzea baita». Ez daude «prest» horretarako, eta ez dute «onartuko» Madrilek «nahi duena» egitea: «Hor egongo gara guk eskatzen dugun irtenbidea lortu arte».

Lau argudio

Gorenak azken epaiko erabakia hartu aitzin auzipetuen defentsak argudiatu gisan, lau argudio nagusi erabili ditu Iruinek Gorenaren epaiari buelta emateko. Adierazi duenez, hasteko, Gorenak ez dio kasurik egiten Estrasburgoko 2018ko sententziari, zeinak zehazten duen akusatuen eskariz soilik egin daitekeela epaiketa bat berriro. Gorenak Europako hitzarmeneko zazpigarren protokoloko 4.2 artikulua aipatzen du horri buelta emateko, artikulu horrek zehazten baitu kasu batzuetan salbuetsita dagoela epaiketa bat berriro ez egitearen debekua —Turkiako eta Errumaniako sententzia bana jartzen ditu Gorenak adibide—. Iruinek, ordea, bertze bortz sententziaren adibideak azaldu ditu, zeinetan zehazten baita auzipetuen eskariz baino ezin dela egin berriro epaiketa bat —Abdulah Ocalanen eta Juan Mari Atutxaren kasuak dira, bertzeak bertze—.

Bigarrenik, Espainiako legediari ere egiten dio kontra Gorenak, Iruinen ustez: 2015ean zehaztu zen berrikuspen helegiteen bidez betearazi behar zirela Espainian Estrasburgoko sententziak. Gorenak, ordea, berrikuspen helegitea ebatzi ondoren erabaki du auziaz berriro erabakitzea, eta argudiatu du 2015ko irizpide hori «kasu bazuetan» erabili dela, ez nahitaez guztietan. «Gorenak bere jurisprudentzia kontraesaten du argiki», ordea, Iruinen arabera. Zehaztu du Manuel Marchena Goreneko epaileak eta Miguel Colmenero juristak berak aurreko sententzia batzuetan erran izan dutela irizpide hori bete egin behar dela: alegia «soilik» berrikuspen helegite bidez betearaz daitezkeela Estrasburgoko sententziak. Iruinek Estrasburgoren epaiak Espainian betearazteko Gorenak emandako hamar sententziak aztertu ditu —ez dago bertzerik—: «Horietako ezta batean ere ez da kasazio helegite baten bidez ireki kasua. Gorena tranpa egiten ari zaio 2015eko erreformari».

Hirugarren argudioa da Espainian legez ez dagoela jasota epaiketa bat bigarrenez egitearen aukerarik. Duela ia 30 urteko sententzia bat hartzen du oinarri gisa Gorenak horri aurre egiteko, 1991ekoa. «Deigarria da Konstituzionaleko sententzia bat baino ez duela aipatzen, duela ia 30 urtekoa», azaldu du Iruinek. Sententzia horrek ez du «zerikusirik orainarekin», Iruinen hitzetan: «Orduan ez zegoen zehaztuta nola betearazi Estrasburgoko epaiak». Espainiako Auzitegi Gorenak, haatik, hala ebatzi zuen 2017ko auzi batean, epaiketa berriro egiteari buruz: «Aukera hori ez dago aurreikusita ordenamendu prozesalean, eta, gainera, egitate berengatik bi aldiz epaitua ez izatearen eskubidea urratuko luke»

Laugarren eta azken argudioa non bis in idem printzipioa urratzeari buruzkoa zen: alegia, kausa beragatik bi aldiz ez epaitua izatearen eskubidea. Gorenak dio kasu honetan ez litzatekeela epaiketa bat bigarrenez egitea, lehendabizikoa baliogabea delako. Iruinek ez du hala uste: «Ez da jurista izan beharrik hori ulertzeko: lehenengo epaiketa ez zela egin esatea errealitatea ukatzea da». Azpimarratu du zigorrak bete zituztela auzipetuek.

Auzipetuen eskubideak

Bateraguneko bortzen ustezko eskubideak ere aipatzen ditu Gorenaren sententziak, eta akusazioenak ere bai. Iruinek aipatu du ezin direla batzuen eta bertzeen eskubideak parekatu. Gainera, akusazioek erantzunik ez jaso izana gezurra dela azpimarratu du: «Auzipetuek epaiketa injustu bat izan zuten eta zigorra bete dute».

Gorenaren argudio formalei ere erantzun die abokatuak: «Esaten dute berrikuspen helegiteak 2012ko sententzia soilik baliogabetu zuela, eta ez 2011koa, eta hori argitu behar dela. Baina begien bistakoa da Estrasburgoko sententziaren ondorioz Espainiako Auzitegi Nazionaleko 2011ko sententzia ere baliogabe gelditzen dela». Iruinek gehitu du Auzitegi Nazionalak berak adierazi duela hori, bere azken sententzian.


Summary: Askabide elkarteak jasoko du Emakunde Saria. Prostituzioan diharduten emakumeen bizi kalitatea hobetzeko 35 urtez egindako lana txalotu du epaimahaiak

Bizkaian prostituzioan eta gizarte bazterketan dauden andreekin lan egiten du Askabide elkarteak 1985etik. Alor horretan erreferente bihurtu da, besteak beste, emakume horien bizi kalitatea hobetze aldera jarritako tresna eta baliabideengatik, eta horixe bera txalotu du Emakundek, Berdintasunaren aldeko aurtengo saria talde hori ematean. Gaur goizean jakinarazi dutenez, epaimahaiak aho batez hartu du erabakia, eta nabarmendu du Askabide prostituzioan ari diren emakumeentzako «topaleku» izatea lortu duela; aipagarritzat jo du, era berean, emakumeen eta nesken salerosketaren inguruan taldeak egiten duen lana. Zeregin berean dabiltzan gainerako elkarteei ere egin die aitortza hori.

Askabideren lan egiteko moldeaz mintzatu da Izaskun Landaida Emakundeko zuzendaria: «Prostituzioari emakume bakoitzaren nortasunen eta bizi esperientzien dimentsio indibidualetik eta, aldi berean, dimentsio sozio-komunitario batetik heldu dio, eta konplexutasun horri guztiari erantzuten saiatzen diren estrategia malguak diseinatu ditu». Gai korapilatsua da prostituzioa mugimendu feministaren barruan, baina Askabideren eta antzeko taldeen lanaren inguruan adostasun zabala dagoela esan du Landaidak: «Mundu guztiak uste du lan egin behar dela hemen eta orain prostituzioan diharduten emakumeen bizitza hobetzeko».

Miriam Santorcuato Askabideko presidenteak azaldu du elkarteak bi estrategia nagusi dituela: batetik, gaiaren ikusgaitasuna sustatzen dute, gizartea sentsibilizatzeko, eta bestetik, prostituzioan diharduten emakumeekin egiten dute lan, bai indarkeria prebenitzeko, «emakume prostitutek etengabe sufritzen baitute», bai andreon ahalduntzea eta trebakuntza bultzatzeko, aukera gehiago eta aukeratzeko askatasun handiagoa izan dezaten.

Beatriz Artolazabal Eusko Jaurlaritzako Berdintasun, Justizia eta Gizarte politiketako sailburuak ere Askabideren lana goratu du: «Horrelako elkarteek funtsezko eginkizuna betetzen dute gure gizartean, eta askotan administrazioetatik iritsi ezin garen lekuetara iristen dira, eremua ezagutzen baitute».