Summary: «Itxaropena errealitate» bihur dadin, «bultzada» eskatu du Sarek. Ordezkaritza zabal baten parte hartzeaz, ekitaldia egin dute Bilboko Euskalduna jauregian, arratsaldeko manifestazioen atariko. Bortz korapilo askatzea lehentasunezkotzat jo du Sarek: urrunketaren bukaera, gaixo larrien etxeratzea, gradu progresioa, baimenak eta 7/2003 Legea.

Sarek, Bake Bideak eta Bakegileek deituta euskal presoen aldeko protestak eginen dituzte gaur arratsaldean Euskal Herriko 239 hiritan, herritan eta auzotan, eta, horien atariko, ekitaldia egin du Sarek goizean Bilboko Euskalduna jauregian. Hego Euskal Herriko alderdi politiko eta sindikatuetako ordezkaritza zabala elkartu da: EAJko, EH Bilduko, Elkarrekin Podemoseko eta Geroa Baiko ordezkariek parte hartu dute, ELA, LAB, UGT, CCOO, Steilas, ESK, EHNE, Etxalde, Hiru, CGT eta CNT sindikatuetako ordezkaritza bat ere han izan da, eta deialdiarekin bat egin dute Kataluniako alderdi zenbaitek eta beste hainbeste norbanakok. Han izan dira, adibidez, Juan Jose Ibarretxe Eusko Jaurlaritzako lehendakari ohia eta Quim Torra Kataluniako presidente ohia.

Lehenik, Paul Riosek eta Nekane Altzelaik hartu dute hitza ekitaldian, eta, ondotik, Sare herritarrak berak zabaldu du bere mezua. Mugimenduak azpimarratu du «itxaropena sortzen duen» garai bat dela oraingoa presoen alorrean, baina esperantza hori «errealitate izan dadin tinko eta guztiok elkarrekin bultza egitea ezinbestekoa» dela nabarmendu du.

Presoen eskubideak errespeta daitezen bortz puntutan jarri du arreta Sarek: «Urrunketa politikaren behin betiko amaiera; gaixotasun larriak dituzten presoen etxeratzea; gradu progresioa; espetxe baimenak; eta 7/2003 Lege Organikoaren kudeaketa». Horiexek izanen dira, hain zuzen, datozen hilabete eta urteetan Espainiako Estatuan dauden presoen arloan zer errana emanen duten korapiloak. Mugimenduak gogoratu du Espainiako Estatuko presoen %65 lehen graduan daudela oraindik, nahiz eta «gehienek ia 30 urte» egin dituzten preso. Gradu progresioari esker kalean behar lukete horietako anitzek jada, kondenaren hiru laurdenak beteak baitituzte. Halaber, Sarek nabarmendu du 7/2003 legearekin kondenatutako 67 preso daudela, eta «biziarteko kondena ezkutua» dutela, berrogei urtera arteko zigorrak dituztelako. Urruntzea, berriz, euskal preso guztiak Euskal Herrian daudenean bukatuko dela ohartarazi du presoen aldeko mugimenduak. «Espetxeen arloan ematen ari diren mugimenduek itxaropentsuak izan arren», beraz, «egoera ez da lasai egoteko modukoa», Sareren ustez.

Aitzina egiteko «gakoa legezkotasunaren, gizatasunaren eta gizarteratzearen printzipioak gailentzea, eta arbitrariotasuna eta komenentzia alde batera uztea» dira, Sareren hitzetan, eta bide horretan bidelagun izateko gonbita egin diete ekitaldira bildutakoei: «Bide luzea dugu egiteko. Eta zuekin batera egiten jarraitu nahi dugu, aurrera egiteko modu bakarra baita. Premiazkoa da garai hau aprobetxatzea urrats sendoak emateko, atzera bueltarik gabe».

Arratsaldean, mobilizazioak

Joseba Azkarraga eta Bego Atxa abokatuek eta Sareko bozeramaileek agerraldi bat egin zuten atzo Bilbon, eta jakinarazi zuten egingo diren mobilizazioek «inoizko ordezkaritza politiko, sindikal eta sozial zabalena» izango dutela.

Mobilizazio gehienak eta esanguratsuenak gaur arratsaldean egingo dira. Bilbon 16:30ean hasiko da Plaza Eliptikotik (Moyua Plaza) manifestazioa, eta 17:30ean amaituko da udalaren aurrean, ekitaldi nagusiarekin. Iñaki Goirizelaia EHUko errektore ohiak eta Amaia Goirigolzarri abokatuak hartuko dute hitza. Baionan, berriz, giza kate argitsu bat egingo dute, eta Errobi ibaiaren inguruak argiztatzea izango da helburu, Aturriraino, zortzi eremutan banatuta, Argi Dugu lelopean. Bake Bidean mugimenduak emandako informazioaren arabera, 18:00etan izango da giza katearen hasiera, eta 18:30ean amaituko da. Gainera, azpimarratu zuen egitasmoarekin bat egin dutela, besteak beste, kultur, ekonomia eta politika arloko zenbait eragilek eta norbanakok. Esaterako, 120 hautetsik baino gehiagok eman dute izena giza katean, eta horien guztien izenean Jean François Irigoyen Donibaneko auzapezak eta Chantal Erguy Aiziritzekoak (Nafarroa Beherea) hartuko dute hitza. Anaiz Funosas eta Mixel Berhokoirigoien bakegileek ere hitz egingo dute.

Beste mobilizazioei dagokienez, Araban hamazazpi herritan egingo dira, eta, Sareren arabera, ekitaldi esanguratsuenak Gasteizkoa, Aguraingoa, Urduñakoa eta Laudiokoa izango dira. Bizkaian, 74 herrik egin dute bat, eta, besteak beste, Elorriokoa, Lekeitiokoa eta Portugaletekoa nabarmendu dituzte. Gipuzkoan, 69 herrik egin dute bat aldarriarekin, eta Hernanikoa, Azpeitikoa eta Arrasatekoa azpimarratu dituzte, besteak beste. Azkenik, Nafarroan 78 lekutan egingo dira mobilizazioak, eta Iruñeko Alde Zaharrekoa, Tafallakoa eta Etxarri Aranatzekoa izan daitezke ikusgarrienetako batzuk.

Kaleak jendez betetzea espero dute antolatzaileek. «Ez pandemiak, ez eguraldiaren aurreikuspenek, ez dute gehiegi laguntzen, baina ziur gaude ditugun datuak ikusita aurten ere milaka herritar batuko direla euskal presoen eskubideen urraketak amaitzeko, eta Euskal Herrira itzultzen hasteko deialdiarekin, bizikidetzaren eta bakearen alde», adierazi zuen Sarek. Gainera, erantsi zuen mobilizazio guztiak osasun adituek ezarritako argibideak kontuan hartuta egingo direla.


Summary: 818 positibo atzeman dituzte Hego Euskal Herrian. Jasotako datuen arabera, ez da horrelako kopururik erregistratu azaroaren 21az geroztik.

Eusko Jaurlaritzak eta Nafarroako Gobernuak emandako datuen arabera, 12.464 PCR eta antigeno proba egin zituzten atzo Hego Euskal Herrian, eta horietatik 818k eman zuten positibo. Hain zuzen, ez da horrelako daturik erregistratu azaroaren 21az geroztik. Ordu hartan, 1.001 positibo detektatu zituzten. Positibotasun tasari dagokionez, egindako proba guztien %6,56k eman zuten positibo. OME Osasunaren Mundu Erakundeak %5ean du ezarria muga.

Lurraldeetako egoerari dagokionez, Bizkaian atzeman dituzte positibo gehienak. Zehazki, eremu horretan 354 kasu detektatu dituzte, eta datuei erreparatuta, ez da horrelako kopururik jaso azaroaren 20tik. Gipuzkoan, berriz, 203 kasu egon dira, Araban 95 eta Nafarroan 160. Hala ere, Nafarroako Gobernuak oraindik ez ditu behin betiko datuak eskaini. Azkenik, Jaurlaritzak jakinarazi du gainontzeko sei kasuak EAEtik kanpo bizi diren herritarren artean atzemandakoak direla.

Erietxeetan beste 63 pertsona ospitaleratu dituzte Araban, Bizkaian eta Gipuzkoan, eta ZIU zaintza intentsiboetako unitateetan 75 gaixo daude. Nafarroako datuak, berriz, arratsaldean emango dituzte.


Summary: Eskola kirola berriro abiatzeko eskatu dute ehunka herritarrek. Gasteizen, Bilbon eta Donostian egin dira mobilziazioak, besteak beste, eskola kirola «funtsezkoa, onuraduna eta segurua» dela aldarrikatzeko.

Eskola kirola berriro martxan jartzeko eskatzeko, elkarretaratzeak egin dituzte ehunka lagunek gaur eguerdian Gasteizen, Bilbon eta Donostian. Hain zuzen, 550 elkartek egin dute bat mobilizazioekin, eta 120 herrik ere babesa erakutsi dute.

Haien arabera, eskola kirola haur eta gazteentzat «funtsezkoa, onuraduna eta segurua» da, eta, beraz, erakundeei eskatu diete aztertzeko beste leku batzuetan ere hartu diren neurriak. Besteak beste, elkarretaratzeetara bertaratu direnek aldarrikatu dute kirola egungo egoeraren «arazo» bainoago «konponbidea» dela.

Bultza Kirola Euskadi plataforma izan da eskaera egin dutenetako bat, eta aukera hori posible izango ote litzatekeen aztertu da asteotan BERRIAn.


Summary: Salbuespenezko espetxe politika amaitzeko eskatu dute alderdi, sindikatu eta gizarte eragileek.

Sarek goizean Euskalduna jauregian (Bilbo) egindako ekitaldiaren ondoren mintzatu dira horretara bildu diren alderdi, sindikatu eta gizarte eragileetako ordezkariak, eta salbuespenezko espetxe politika amaitzeko eskatu dute.

«Salbuespenezko eta mendekuzko espetxe politika aldera batera utzi behar da», nabarmendu du Maddalen Iriarte EH Bilduren Eusko Legebiltzarreko bozeramaileak. «Gainera, presoak hurbiltzen ari diren honetan, iruditzen zaigu erabat arbitrarioa dela batzuk Euskal Herrira ekartzea, eta beste batzuk oraindik ere Euskal Herritik urrun geratzea. Uste dugu horrek berehala aldatu behar duela. Bada ordua presoak etxera ekartzeko, eta presoak askatzeko irtenbide integral bat bilatzeko».

EH Bilduren eledunak eskerrak eman dizkio Sareri, euskal presoen eskubideak aldarrikatzeko «salbuespenezko egoera honetan egindako ahaleginagatik».

Irune Berasaluze EAJren legebiltzarkideak eskatu dio Espainiako Gobernuari «salbuespenezko politika» amaitzeko «lehenbailehen». Iruditzen zaio horrek «birgizarteratzea» erraztuko lukeela, baita «iraganaren berrirakurketa kritiko bat» eragin ere.

Miren Gorrotxategi EP-IU Elkarrekin Podemosen legebiltzarreko bozeramaileak «mendekuan eta salbuespenean» oinarritutako espetxe politika salatu du, eta defendatu «giza eskubideak irizpide» dituena, «senideek ordaindu ez ditzaten haien senideen akatsak».

Sindikatuak

ELA sindikatuko Leire Txapartegik kritikatu du euskal presoek jasaten duten eskubideen «urraketa sistematikoa», eta gogoratu du ETA orain urte batzuk desegin zela. «Ez dago aitzakiarik espetxe politika arrunta ez ezartzeko». Oroitu du euskal presoak Euskal Herritik urrun egoteak «areagotutako sufrikario bat» eragiten duela, eta ohartarazi du «bakean eta bizikidetzan» aurrerapausoak emateko «behin betiko konponbide bat» jarri behar dela mahai gainean.

Garbiñe Aranburu LAB sindikatuko idazkari nagusiarentzat, 2021ak izan behar du presoen auziaren konponbideari «bultzada erabakigarria» emango zaion urtean. «Hurbilketa batzuk egon dira, baina iruditzen zaigu aurrerapauso gehiago eman behar direla, eta azkarrago. Salbuespenezko espetxe politikak bukatu behar du». Pentsatzen du, gainera, «beharrezkoa» dela «presoen etxeratzea definituko duen» plan bat osatzea.


Summary: Milaka lagun atera dira kalera Euskal Herrian, presoen eskubideen alde. Elurrari eta hotzari aurre egin diete manifestariek. Ekitaldia egin du Sarek goizean Euskalduna jauregian, eta ondoren mintzatu dira horretara bildu diren alderdi, sindikatu eta gizarte eragileetako ordezkariak: salbuespenezko espetxe politika amaitzeko eskatu dute.

* Sei eskakizun egin dituzte gaur Euskal Herrian mobilizatu direnek.

* Bakegileek eta Bake Bideak antolatutako bi kilometroko giza katea osatu dute Baionan. 2.000 lagun inguru bildu dira, eta Aturri eta Errobi ibaiak lotu dituzte argien bidez.

* «Itxaropena errealitate» bihur dadin «bultzada» eskatu du Sarek.

* Sarek goizean Euskalduna jauregian egindako ekitaldiaren ondoren mintzatu dira horretara bildu diren alderdi, sindikatu eta gizarte eragileetako ordezkariak, eta salbuespenezko espetxe politika amaitzeko eskatu dute.

Bideoan, Gasteizko mobilizazioa:


Summary: Jose Ignacio Iruretagoiena omendu dute, ETAk hil eta 23 urtera. Zarauzko PPko zinegotzia zen Iruretagoiena, hil zutenean. Carlos Iturgaizek presoen eskubideen aldeko mobilizazioak salatzeko baliatu du ekitaldia

Gaurko egunez hil zuen ETAk Jose Ignacio Iruretagoiena, duela 23 urte. Hori dela eta, omenaldia egin diote Zarauzko hilerrian (Gipuzkoa). Han izan dira, besteak beste, Carlos Iturgaiz, Laura Garrido, Jose Luis Arrue eta Borja Corominas PPko buruzagiak. «Euskalduna, zarauztarra, bere herria maite zuen, eta urrats bat egin zuen PPren proiektuak defendatzeko», azaldu du Iturgaiz PPk EAEn duen bozeramaileak. «Horregatik» hil zuen ETAk, haren arabera, «beste kide batzuk hil zituen bezala». Garai hartan ETAk «PP garbitzeko kanpaina bat» egin zuela ohartarazi du.

PPko bozeramaileak omenaldia baliatu du euskal presoen aldeko aldarriak salatzeko. Iturgaizen arabera, 23 urteren ondoren badira «aldatu ez diren gauzak», eta Sarek euskal presoen eskubideen alde gaur antolatu dituen mobilizazioak izan ditu hizpide: «Hiltzaileen, borreroen, desagerrarazi nahi gintuztenen alde manifestatzen diren berak dira, indarkeria txalotu eta justifikatzen dutenak. Bildu deitzen da, lehen Batasuna, eta horiek dira 20 urteren ondoren gertatutako hura justifikatzen jarraitzen duten ETA zaleak».

Sareren manifestazioa ez ezik, EH Bildu, Unidas Podemos eta PSOE alderdiak ere izan dituzte jomugan PPko bozeramailearen hitzek. Pedro Sanchez Espainiako presidenteak EH Bildurekin «itun lotsagarria» egin duela salatu du: «Ezkerreko fronte honek prebendak ematen dizkie ETA justifikatzen dutenei, ETA gaitzesten ez dutenei eta gaur ETAko kriminalen alde manifestatuko direnei. Hori da errealitatea». Bukatzeko, esan du ETAren biktimek ez zutela biktima izatea erabaki, eta honako hau gaineratu du: «ETAko hiltzaileek beti nahi izan dute kriminalak izan, jendea hil eta terrorismoa egin».


Nagiak jota zelairatu da Reala

Summary: Nagiak jota zelairatu da Reala. Txuri-urdinak makal aritu dira Sevillaren aurkako partidako bi zatien hasieretan, eta kondenatu egin ditu horrek. Etxekoen bi hutsek arnasa pixka bat eman diote Imanolenei, baina alferrik: galdu egin du.

Ohartarazpen argia egin du gaurko BERRIAn Imanol Etxeberria atezain ohiak. Julen Lopetegik entrenatzaile gisa egindako lehen urratsak bertatik bertara bizi izan zituen Rayo Vallecanon, eta esan zuen Asteasun jaiotako prestatzaileak zer ezaugarri zituen teknikari modura: «Orain jartzen duen gogo hori bazuen orduan ere. Indarra zuen. Ariketetan, kontzentrazio arloan... Beti esaten zuen jokoan sartuta egon behar zela». Ez da oker aritu Etxeberria. Sevilak bere egin du prestatzailearen grina hori, eta bizi zelairatu da Realaren aurkako partidako bi zatien hasieretan. Ezin gauza bera esan txuri-urdinengatik. Realak lehen eta bigarren zatien hasieran jokatu du eskasen, eta garesti ordaindu du hori: 3 eta 2 galdu du. Nagiak jota zelairatu da Reala. Lehendabiziko minuturako atzean zulo handia utzi du Imanol Alguacilen taldeak, eta aurkariak gertu egon dira hasi orduko gola sartzeko. Ez dute sartu, baina berehalakoan jarri dira markagailuan aurretik. Izan ere, hirugarren minutuan 1-0ekoa sartu du Sevillak. Susok ezker hegaletik egindako jokaldi batean, Fenandok En Nesyrirekin jokatu du, eta aurrelariak ez du hutsik egin. Realaren defentsa eraberrituak —Le Normand eta Monreal falta ziren— makal ekin dio neurketari, eta larrutik ordaindu du. Dena den, zorte kolpe batek ia segidan lagundu du Reala. Txuri-urdinek baloia jokoan jarri orduko erasora egin dute; baloia gidatuko zuenik gabe zela, Diego Carlosen oinetara heldu da. Alexander Isakek presio egin dio, eta atzelari brasildarrak bere atean sartu du gola. Hasierako kamustasunari neurria hartzeko moduan izan da Reala. Espejismo hutsa izan da, ordea. Joan-etorriko neurketa bat irudikatua zuen Sevillak, baina ezta hori ere; erraztasun gehiegi eman dizkio Realak, eta, etxekoen hutsak huts, Lopetegiren taldeak erakutsi du partidari hobeto heldu diola. Haiek izan dira une oro arriskuko jokaldiak sortzen aritu direnak.

Halaxe heldu da etxekoen bigarrena ere. Realak neurketa orekatzea lortu eta bi minutura erasora egin du Sevillak. Espainiako taldeak Fernandoren bidez egin du aurrera: hark jokatu du Rakiticekin, eta kroaziarrak Jordanekin antolatu du berriz ere Lopetegirenak aurretik jartzeko jokaldia. Jordanek area ertzean hartu duen baloia En-Nesyriri eman dio, eta marokoarrak bigarrena sartu du. Markagailuan seigarren minutu adierazi duenerako, halakoxea izan da egoera: Sevillak 2. En-Nesyirik sartuak biak, eta Realak bat. Zoramen betean zeuden bi taldeak, eta garesti ordaindu dute hori. Ordu laudena betetzeko zela urrats bat egin du Realak; aldeko korner bat izan dute donostiarrek; bigarren zutoinean zegoen Isak, solte, eta hark jotako baloia sareetara heldu da. Lau akatsek beste horrenbeste gol batu dituzte markagailura. Binako berdinketak arnasa pixka bat eman dio norgehiagokari. Bi taldeak ez ziren gai beren onena erakusteko, baina Sevilla apur bat bizkorrago aritu da jokoan. Hirugarrena sartzeko gai ere izan dira Lopetegirenak, eta horretek eman die garaipena. Ez da beren merituengatik izan, ordea. Beste behin, nagikeriak jota zelairatu da Reala. Bigarren zatia hasi orduko kontrolpean izan zezakeen baloi bat galdu du Merinok, eta horrek kondenatu ditu txuri-urdinak. Zelai erdian trakets aritu da Merino; saiatu da Sevillako zenbait jokalariren artetik baloia jokatuta ateratzen, baina kale; galdu egin du hura, eta En-Nesyrik bere hirugarren gola sartu du. Donostiarren bizkar hat-trick bat egin du. Gero, partidak ez du askoz gehiagorako eman. Imanol Alguacil saiatu da aldaketen bidez bere taldea suspertzen, baina ezer gutxitarako balio izan dio horrek: «Azkenaldi honetan ez gabiltza eroso, batik bat, baloirik gabe. Nahiz eta aurkari on bat izan aurrean, beste era batera jokatu behar dugu. Bestela, zaila izango da partidak aurrera ateratzea». Gaur ez du aurrera atera Realak, hein handi batean, bi zatien hasiera eskasengatik.


Summary: «Bidean aurrera egiteko oinarrizko sei eskakizun» egin ditu Sarek. Milaka lagun elkartu dira Euskal Herriko berrehundik gora plazetan, euskal presoei ezartzen zaien salbuespenezko espetxe politika bukatzea eskatzeko. Presoak Euskal Herriratzea, gradu progresioa ahalbidetzea, adinekoak eta eri direnak etxeratzea, guraso presoen seme-alaben eskubideak errespetatzea eta Frantzian betetako zigor urteak Espainian kontuan hartzea galdegin dute.

COVID-19ak eraginda, herritarrek ezin izan dituzte Bilboko eta Baionako karrikak era masiboan hartu, baina sakabanatuta ere kalera atera dira milaka eta milaka herritar Euskal Herriko berrehundik gora kale eta plazatan. Hego Euskal Herriko herri guztietan adierazpen bera irakurri dute manifestazioetako antolatzaileek, Sareren izenean, eta «oinarrizko sei eskakizun» egin dituzte, «etxerako, elkarbizitzarako eta bakerako bidean aurrera egiteko»: euskal presoak Euskal Herriratzea, gradu progresioa ahalbidetzea, adineko presoak eta larriki eri direnak etxeratzea, guraso presoen seme-alabek aita-amekin egoteko duten eskubidea errespetatzea eta Frantziako Estatuko kartzeletan egindako zigor urteak Espainiako Estatuko kartzeletan kontuan hartzea galdegin dute. «Oinarrizko eskakizunak» dira horiek Sareren ustez, «elkarbizitzarako bidean ematen ari garen urratsekin batera garatu beharrekoak».

Bidea Gara lelopean egin dute milaka herritarrek protesta, eta norbanakoen zein eragileen eragiteko gaitasunari egin nahi izan diote erreferentzia esaldiarekin. Izan ere, euskal presoak etxeratzeko bidean urratsak egiten ari direla nabarmendu dute —horien artean dira hurbilketak, gradu progresioak eta Frederique Haranburu Xistor-en baldintzapeko askatzea—, baina, aldi berean, azpimarratu dute ez dela «nahikoa». Halere, urrats horiek «aukera badela, bidea badela» erakusten dute, Sareren ustez, eta aukera hori «baliatzeko» deia egin diete herritarrei, bide hori «finkoa» bilaka dadin: «Horregatik gaude gaur hemen, oraindik badugulako zer ibili, baina badugulako ere ibiltzeko bidea». Horretarako «bermea» herritarrak direla ohartarazi dute: «Gu gara bidea».

Bide horretan antolatu eta kalera atera direnei eskerrak eman dizkie Sarek, «zailtasunak zailtasun, hemen izateagatik». Eta zorionak eman dizkiete herriz herri antolatzen ibili diren pertsona guztiei: «Irudi ederra sortu dugu gaur Euskal Herriko luze zabalean, bejondeigula!».

Elkarbizitzarako ere bai

Sareren ustez, «pozgarria» da «azken urte hauetan norbanako ezberdinak elkarrekin lanean ikustea, elkar ulertzea, elkar entzun eta hitz egitea: aurrerapauso ugari eman dira, enpatia eta giza eskubideak oinarri». Horri «ekarpena» egin diote sindikatu, instituzio eta eragile sozial eta politikoek, Sareren ustez, baita «azalean sufritu eta zauriak dituztenen ahots» batzuek ere: «Elkarbizitzarako nahia agerian utzi dugu, herri gisa aurrera egiteko gogoarekin batera». Elkarbizitza hori bururaino eramateko, ordea, salbuespenezko espetxe politika «behin betiko» amaitzea «beharrezkoa» da, presoen aldeko mugimenduaren ustez, «ezinezkoa baita aurrera egitea oraindik hainbeste sufrimendu sortzen duen egoera hau aldatu gabe». Nabarmendu dute «senideak, eta bereziki haurrak eta adineko pertsonak zigortzen» dituela urruntze politikak, eta hori aldatu egin behar dela. Baina ez hori bakarrik: sufrimendu hori areagotu egiten du larriki gaixo diren presoak espetxean «egoera biziki larrian mantentzeak» eta «presoei ezarritako etxeratze prozesua ahalbidetzen dien gradu progresioa ukatzeak», Sareren ustez, eta bidean aurrera egitea oztopatzen du horrek.

Gaur emandakoa bide horretan «beste pauso bat» da, ordea: «Gaur milaka lagun batu gara herriz herri, bizipen anitzeko pertsonak, pentsamendu ezberdinekoak, minak eta esperantzak barnebiltzen ditugunak, baina guztiak ere, gogo eta nahi beraren baitan elkartu gara: bidean aurrera egitea».


Summary: Onik aurkitu dute Anboton noraezean geratu den mendizalea.

Anboto mendian (Bizkaia) noraezean geratu da mendizale bat, eta Ertzaintzaren mendiko taldera eskatu du laguntza. Ertzaintzak jakinarazi du eguraldiaren baldintzengatik «zaila» izango dela erreskatea, eta «denbora» beharko dutela hori egiteko. Baina gaueko 21:45ean topatu dute mendizalea, onik.


Summary: Baiona argitu dute, 'Orain Presoak' lelopean. Bakegileek eta Bake Bideak antolatutako bi kilometroko giza katea osatu dute Baionan. 2.000 lagun inguru bildu dira, eta Aturri eta Errobi ibaiak lotu dituzte argien bidez.

Txupinazoen gisara hasi dute Baionako mobilizazioa. Lehen eztanda. Lerrokatu dira 2.000 lagun Errobi ibaiaren hertzetik Aturri ibaiaren hertzeraino, bi kilometroko giza katea osatzeko; tartean, Ipar Euskal Herriko 140 hautetsi, eta beste hainbeste elkarteetako, sindikatuetako eta eragileetako ordezkariak. Bigarren eztanda. Aterki zuriak ireki dituzte. Hirugarrena. Argiak piztu dituzte aterkien azpian parte hartzaile guztiek. Argi Dugu, bakearen bidean, Orain Presoak lelopean antolatua zuten Bakegileek eta Bake Bideak ekitaldia, eta argitu dituzte Baionako ibai bazterrak.

«Euskal presoak etxera» oihuen artean eman diote hasiera giza kateari, eta Joaldunek karrikak zeharkatu dituzte alde batetik bestera, suargiak eskuetan. Giza katearen bidea jarraikiz, Errobi ibaia zeharkatu dute arraunlariek gero, eta mirailatu dira horien argiak ere uretan. Piztu diren argiak, ordea, hauskorrak direla oroitarazi du Anaiz Funosas Bakegileak. «Frederic Haranbururen baldintzapeko askatasunarekin piztu zen esperantza izpia, Mikel Barriosen presondegiratze aginduarekin itzali da berehala». Izan ere, Haranbururen baldintzapeko askatasuna onartu zuen Parisko Dei Auzitegiak hainbat ukapenen ondotik, iragan urrian. Haren kondenaren bukaera zaintza elektronikopean bete behar du, Senperen (Lapurdi) duen etxean. Xantal Ergi, Aiziritzeko (Nafarroa Beherea) auzapeza ere mintzatu da Ipar Euskal Herriko hautetsien izenean, Jean François Irigoien Donibane Lohizuneko auzapezarekin batera.

Haranbururekin batera atxilotu zituztenen kasua ekarri du gogora Ergik: «1990etik preso diren Jakes Esnal eta Ion Kepa Parot presoek oraindik haien askatzea itxoiten dute, behin eta berriz galdetu ondoren Dei Auzitegiak ukatu ondoren».

Bestalde, aste honetan Mikel Barriosen kontra hartutako erabakia salatu zuten Bakegile eta hautetsiek. Ergi: «Parisko Dei Auzitegiak urrats bat gibelera egin du Mikel Barrios bost urteko presondegi zigorrera kondenatuz. Aske utzia izanagatik ere, presondegira itzuli beharko du». Mikel Barrios berak parte hartu du giza katean, Ipar Euskal Herriko hautetsien ondoan. Bere inguruan izan ditu Jean Rene Etxegarai Baionako auzapeza, Michel Veunac Miarritzeko auzapez ohia, Emilie Dutoya Akitania Berriko Eskualdeko ordezkaria, eta Eneko Aldana Ziburuko auzapeza, besteak beste.

Aitzinapausoen beharra

Funsosasek argi utzi du, Bake prozesuaren izenean, atzera pausorik ez dutela gehiago onartuko: «Gure zainekin jostatzea ez dugu onartzen. Bake prozesuaren kontrako neurririk ez dugu gehiago onartzen, ez gibelera egite, ezta statu quorik ere: aitzinatu behar dugu». Aieteko Konferentziaz geroztik hamar urte iragan direla oroitarazi dute hautetsi eta Bakegileek, eta hamarkadan zehar eramana izan den lana txalotu nahi izan dute aho batez. «Badu orain hamar urte euskal jendartea bere aniztasunean eta osoki mobilizaturik, bake prozesuaz jabetu dela. Konbentzituak gara beste aukerarik ez dela, eta Herri honi eskaintzen ahal diogun proiektu ederrena dela», gehitu du Funosasek.

Bakegileek nola, hautetsiek ere bat egin dute Bake Prozesuan barna aitzinatzeko gogoarekin. Euskal Hirigune Elkargoko hautetsiek gehiengo zabalean gaurko mobilizazioari sostengua erakusteko mozio bat bozkatu zuten. «Euskal Herrian indarrean den dinamikarekiko axolagabekeriarekin gelditzea galdetzen diogu [Frantziako] Gobernuari. Dinamika horrek, hautetsiak eta jendarte zibila biltzen ditu bere aniztasunean eta osagai desberdinetan, bake iraunkor baten nahikeriaren inguruan», berretsi du Ergik.

Urrats berrien beharra azpimarratu dute Bakegileek eta hautetsiek. Hautetsiek Frantziako Gobernua «konbentzitzeko» prest direla argi utzi dute: «Gobernatzen gaituztenak konbentzitu beharko ditugu behin betiko bakearen aldeko aldarrikapena zilegi dela».

Giza-kateari bukaera emateko suziriak bota dituzte Marengo zubitik. 18:30ean bukatu da giza katea, Ipar Euskal Herrian 20:00etatik aitzina baitago indarrean etxeratze agindua. Aurten ez da izan beraz, aurrekoetan bezala, ekitaldi ondoko bestarik.


Puntuak bat balio du; jokoak, hiru

Summary: Puntuak bat balio du; jokoak, hiru. Berdinketa ona lortu du Sadarren Jagoba Arrasateren taldeak, defentsako lan ikusgarria eginez. Laugarren berdinketa du segidan.

Puntuz puntu, lau batu ditu azkeneko lau jardunaldietan Osasunak. Garaipen bat eta berdinketa paren baliokide da uzta hori. Ez da asko, baina bada zerbait. Jaitsieran jarraitu beharko du, zulotik ateratzeko hirunaka batu behar direlako puntuak, baina gaur Real Madrili atera dion aleak asko balio lezake aurrera begira. Asko balio behar dio taldeari. Bide on honetan segitzea baino ez du, eta laster hasiko da partidak irabazten.

Elurrak baldintzaturiko partida izan da. Aurkariaren izenak eta inguruan duen ikuskizun bereizgarri horrek biderkatua. Jokatuko zela, ez zela. Bidaiatuko zutela Iruñera, ez zutela. Bitartean, Osasunaren baitan, jokalariak eta Jagoba Arrasate partidan erabat sartuta, aurreko lanak ondo eginez. Eta zer esanik ez Sadar zaharrari elurra gainetik kendu dioten langileak. Horiek ez dira azalduko inongo kroniketan, baina jokalariek partidan erakutsi duten jarrerak eta gogoak balio beza langileen lan eskerga ez bazterrean uzteko. Lana erruz eta ondo egin dutelako jokalariek ere.

Defentsako lana izan da ikusgarria. Nabari da ordu asko daudela ondo sinkronizatutako jokalari multzoak egin duenaren oinarrian. Horri helduta dabil azkenaldian Arrasateren taldea, eta oinarri oso sendoa da zulotik ateratzeko. Atzealdeko lanean oinarritu izanak ez du esan nahi aurrera ez denik joan, ordea. Joan da, eta nola gainera. Gehienbat azkeneko minutuetan. Real Madrilek Sergio Ramos bera ere aurrelari ipinita duenean, defentsako lan onak aukera eman dio etxeko taldeari kontraeraso zitalak ateratzeko. Iritsi ere egin da aurkariaren areara, baina zailena falta izan zaio: azkeneko metroetako zehaztasuna. Azkeneko pasea, azkeneko jaurtiketa.

Real Madrilekin ez dago fidatzerik, hala ere. Edozein unetan eta edozein jokalditan sartzen du gola, eta Sadarren ere, sartu ditu bi, epaileak baliorik gabe utzitakoak jokoz kanpo zeudelako. Azkenekoa bukaeran izan da, Ramos aurrelari bihurtuak baloia sarera bota duenean. Sustoak susto, baleko golik ez dute sartu espainiarrek Iruñean, eta puntuarekin joan dira. Gutxitxo haientzat; asko Osasunarentzat.


Summary: Azaroan hasitako beherako joera eten egin da urte bukaeran, eta datuak igotzen ari dira. Abuztu erdian zeuden datuen parekoak erregistratu dira abendu bukaeran, baina hoberako joera hori bukatu egin da azkeneko astean.

Teknikoki, Euskal Herrira hirugarren olatua iritsi ote den ezingo da garbi esan hilabete inguru pasatu arte. Izan ere, heriotza kopuruen arabera neurtzen dira gaitzek sortutako olatuak. Baina hori da horrelako gaitzen arazoa, heriotzak metatzen eta gero bakantzen hasten diren arte ezin dela garbi esan olatua noiz hasi eta noiz bukatu zen: azpian pasatu arte, ezin garbi ikusi. Eta, COVID-19aren kasuan, hiru bat aste igarotzen dira, batez beste, kutsatzetik hil arte. Horregatik, goiz da hirugarren olatua iritsi ote den esateko, baina bistan da adierazleek jaisteari utzi diotela abendu bukaeran, eta hazkunde apal bati ekin diotela urtarrilaren lehen astean: positiboen batezbestekoa handitu egin da, testetan positibo emandakoen ehunekoa ere bai (%5etik gora), eta ospitaleratze berrien datuak jaisteari utzi dio. Azaroan hasi ziren bigarren olatuko datuak urritzen, baina eten egin da joera hori.

Euskal Herriaren kasuan, argi dago heriotzen lehen olatua noiz hasi zen: martxo hasieran; eta argi dago noiz bukatu zen: maiatz erdian. Gero, beste hilabete bat behar izan zen, ekain erdira arte, koronabirusak eragindako heriotzak ia desagertzeko. Datuak interpretatzeko, ulertu behar da heriotzak gertatu baino hiruzpalau aste lehenago kutsatu zirela hildako horiek, batez beste. Heriotzen bigarren olatua oso diferentea izan da. Konparazio batera: lehen olatuan, hiru hilabetean ia 2.100 lagun hil ziren; bigarren olatuan, bost hilabetean, ia 1.900. Lehen olatuan baino ia hiru hilabete gehiago behar izan dira lehen olatuko heriotza kopurua berdintzeko. Ospitaleetan nabari da horren eragina, ZIU zainketa intentsiboetako unitateak ez baitira COVID-19ak jotako gaixoez erabat husten ari. Orain ZIUak ez dira betetzen ari hain azkar, baina motelago ari dira husten.

Bigarren olatua ez da lehena bezain bizkor sartu, baina gehiago irauten ari da. Eta ez da erabat joan. Abuztu hasieran, heriotzen hazkunde apal baina iraunkor bat ikusten hasi zen; abuztu erdian, goranzko joera indartu zuen, eta hala jarraitu zuen irail erdira arte, baina udaberrian baino heriotza gutxiagorekin. Gero, egonkortu, eta berriz goranzko joera apal eta jarraitu bat hartu zuen, urri bukaera arte. Eta, horren segidan, heriotzen kopuruak hazten jarraitu zuen azaroaren 21 ingurura arte. Harrezkero, bai, gutxitzeko joera hartu du heriotzen kopuruak, eta hilabete eta erdiz eutsi dio joera horri; baina oraindik ere urri bukaerako heriotza kopuruak ditu Euskal Herriak batez beste. Olatua jaisten ari da, baina urak handituta daude, erresaka betean, eta atzetik etor liteke beste olatu bat, azkeneko asteetako datuak ikusita.

Abuztuko positiboen pare

BERRIAk azken hamalau egunetako datuen batezbestekoak kalkulatzen ditu, pandemiaren bilakaera hobeto ikusten delako batezbesteko horiekin, egunetik egunerako datuak konparatuz baino. Zer erakusten dute batez besteko kalkulu horiek? Azaroaren 11tik aurrera gutxituz joan zirela atzemandako positibo berriak. Erritmo onean, gainera. Baina abenduaren 10ean moteldu egin zen gutxitze hori. Abenduaren 26an, batezbestekoaren arabera, eguneko 500 kasu positibo baino gutxiago ziren: aurreneko aldia zen abuztuaren 17tik. Abendu bukaeran eten zen beheranzko joera hori, eta positiboen batezbestekoa handitzen hasi zen. Egindako testetatik positibo ematen dutenen ehunekoarekin antzeko zerbait sumatzen da. Abenduaren 20an, abuztuaren 8tik aurreneko aldiz, Hego Euskal Herrian egindako testen batezbestekoaren %5 baino gutxiago izan ziren positiboak. %4,45eraino jaitsi zen abenduaren 27an. Hor eten zen joera, eta berriro goraka hasi da batezbesteko hori, eta bizkor gainera: urtarrilaren7an %6,51 ziren positiboak. Erietxeetan, berriz, nabaritzen da urtarrilaren 3tik aurrera egonkortu egin dela ospitaleratze berrien batez besteko datua ere. Adierazle horrek urtarrilaren 3tik aurrera utzi dio jaisteari. Eta aintzat hartu behar da urtarrila eta otsaila izan ohi direla heriotza gehieneko urteko hilabeteak eta, aldi berean, arnas aparatuko gaitzek eragin handiena duten sasoia.


Summary: Kapitolioko erasotzailerik nabarmenetako batzuk atxilotu dituzte. Larru eta adarrez jantzitako Jacob Anthony Chansley eta Kongresuko kantore bat lapurtu zuen Adam Johnson polizietxera eraman dituzte. Derrick Evans hautetsiari ere karguak jarri dizkiote.

Asteazkenean jende saldo batek hartu zuen AEBetako Kapitolioa, Donald Trumpek manifestazio batean hara joateko esan ondoren. Bost pertsona hil ziren erasoan, eta irudi harrigarriak utzi zituen istiluak. Irudiotako bi protagonista atxilotu egin dituztela adierazi du Poliziak: aurpegia margotuta eta larru eta adarrez jantzitako Jacob Anthony Chansley eta Kongresuko kantore bat lapurtu zuen Adam Johnson.

Chansleyk —Jake Angeli izena ere erabiltzen du— QAnon konspirazio teoriaren «xaman» gisa aurkeztu izan du bere burua, eta asko nabarmendu da azken hilabeteotan Trumpen aldeko ekitaldietan. Kapitolioan indarkeriaz sartzea leporatzen diote, besteak beste. Haren mozorroak barrea eragin badezake ere, Poliziak nabarmendu du Chansleyk 1,82 metroko lantza bat zeramala eskuetan, benetako ezten batekin puntan. Beraz, armaturik zegoen.

Bigarren atxilotu nabarmena 36 urteko Adam Johnson. Kongresuan hitz egiteko orduan ordezkariek erabiltzen duten kantore bat eramaten erretratatu zuten. Gobernuaren jabetza lapurtzea eta Kapitolioan indarkeriaz sartzea egotzi diote.

Gero eta ozenagoak dira Trump erasoarengatik auzitara eramateko eskatzen duten ahotsak. Etxe Zuriaren aurrean jendetzaren aurrean emaniko hitzaldian, Trumpek esan zien jarraitzaileei «indarraren ordua» heldua zela.

Hasi dira, gainera, ordezkari politikarien aurkako salaketak gorpuzten. Horien artean dago Mendebaldeko Virginiaren ordezkari Derrick Evans hautetsia ostiralean atxilotu zuten. Zera leporatzen diote: bere burua grabatu izana Kapitolioan sartzen, eta Interneten zabaltzea bideoa, gero ezabatu egin bazuen ere. Dimisioa eman du.

Ostiralean, beste erasotzaile nabarmen bat hartu zuten preso: Nancy Pelosi Kongresuko buruaren bulegoan indarrez sartu zela eta hankak mahaiaren gainean zituela erretratatu zuten 60 urteko Richard Barnett. Bulego horretara indarkeriaz sartzeaz gain, lapurreta ere leporatzen diote, Pelosiren agiri batzuk eraman baitzituen haren bulegotik.

Richard Barnett erasotzailea, Nancy Pelosiren bulegoan. Jim Lo Scalzo / EFE

FBIk laguntza eskatu die herritarrei erasoaren bideo eta argazkietan agertzen direnak identifikatzeko. Hainbat herritar talde ari dira ikerketa lan hori egiten, euren kabuz.


Summary: Aurkitu dituzte itsasora amilduriko Boeing 737 hegazkinaren arrastoak. Indonesiako hegazkinak 62 pertsona zeramatzan, hamar haur tartean; Jakartatik aireratu eta gutxira erori zen atzo.

Zantzuak topatu dituzte uretan, Indonesia inguruko itsasoan, eta erreskate taldeek adierazi dute aurkitu dutela ezbeharraren lekua. Boeing 737 bat amildu zen atzo, Jakartatik aireratu eta gutxira. Barruan 62 bidaiari eta eskifaiakide zeramatzan.

Mendebaldeko Kalimantan eskualdeko Pontianak hirirako bidean abiatu zen hegazkina, atzo arratsaldean, eta, aireratu eta lau minutura, haren arrastoa galdu zuten radarretan. Gaur, haien kutxa beltzen seinaleak atzeman dituzte. Ontzi ugari joan da istripu lekura, eta urpekariak ari dira arrastoen bila. Hegazkinaren zatiak erreskatatu dituzte, baita bidaiarien gorpuzkiak ere.

Giza tragediaz gain, beste kolpe gogor bat da Boeing konpainiarentzat. Abenduan, haren 737 Max hegazkin guztiak lurrean utzi zituzten, azken hilabeteotan bi istripu gertatu eta hainbat pertsona hil ondoren. Hegazkin horrek pilotatzeko sistema berri du, eta diseinu akats bat duelakoan daude ikertzaileak.

Atzo amilduriko hegazkinak 12 eskifaikaide eta 50 bidaiari zeramatzan, tartean hamar haur. Okerragoa izan zitekeen, hegazkinak 130 bidaiari eramateko lekua baitu.


Summary: «Biktimen lepotik bizitzeari» uzteko eskatu dio PPri Iruretagoienaren semeak. Atzo PPk Zarauzko hilerrian eginiko ekitaldia kritikatu du Mikel Iruretagoienak, ETAk 1998. urtean hildako zinegotziaren semeak, eta nabarmendu du senide bakar bat ere ez zela joan horretara.

Pablo Casado PPko presidenteak txio bat argitaratu zuen atzo gogoratzeko duela 23 urte bere alderdiak Zarautzen (Gipuzkoa) zuen zinegotzia hil zuela ETAk: Jose Ignacio Iruretagoiena. «Biktimak beti egongo dira geure memorian», idatzi zuen Casadok: «Eta gaitzetsi egiten dugu [Espainiako] Gobernuak itunak egitea aste honetan terroristak kartzelan bisitatu eta 'erregimena eraistearekin' mehatxu egiten dutenekin». Txioan argazki bat argitaratu zuen buruzagi popularrak; horretan, besteak beste Iruretagoiena agertzen da, haur batekin.

«Bai, Casado jauna: neu naiz argazki horretan agertzen den umea», erantzun dio Mikel Iruretagoiena hildako zinegotziaren semeak, beste txio baten bitartez. «Esan nahi nizun oso polita geratu zaizuela gaur [atzo] nire aitari eginiko omenaldia. Horren polita non geure familiako kide bakar batek ere ez duen parte hartu ekitaldian». Ironia kutsuarekin jarraitu du Iruretagoienak beste txio batean, eta biktimen familiekin horrela jokatzen jarraitzeko esaten dio PPko buruari, «primeran» ibiliko direlakoan. «Utzi biktimen lepotik bizitzeari; bada garaia zuen politika beste zeozertan oinarritzeko, geure hildakoetan barik. Utzi neure aita bakean, mesedez».

PPko hainbat buruzagi elkartu ziren atzo hilerrian eginiko ekitaldian: Carlos Iturgaiz, Laura Garrido, Jose Luis Arrue eta Borja Corominas tartean. Iturgaizek omenaldia erabili zuen euskal presoen alde Sarek atzo antolaturiko manifestazioak salatzeko. «Hiltzaileen, borreroen, desagerrarazi nahi gintuztenen alde manifestatzen diren berak dira indarkeria txalotu eta justifikatzen dutenak. Bildu deitzen da; lehen, Batasuna, eta horiek dira 20 urteren ondoren gertatutako hura justifikatzen jarraitzen duten etazaleak».

Harago joan zen politikaria: EH Bildu, Unidas Podemos eta PSOE alderdiak ere hartu zituen jomugan. Pedro Sanchez Espainiako presidenteak EH Bildurekin «itun lotsagarria» egin duela esan zuen. «Ezkerreko fronte honek prebendak ematen dizkie ETA justifikatzen dutenei, ETA gaitzesten ez dutenei eta gaur ETAko kriminalen alde manifestatuko direnei. Hori da errealitatea».


Ez da nahikoa izan

Summary: Ez da nahikoa izan. Eibarrena izan da baloia, baina, Levanteren kontraerasoak gelditu ezinda, ihes egin dio partidak.

Levanteren kontraerasorako ahalmena izan zen gakoa atzo. Izan ere, baloia Eibarrena izan zen arren, talde armaginak ez zuen asmatu Valentziako taldea geratzen. Hala, alde jarri zen norgehiagokak ihes egin zion talde gipuzkoarrari.

Lehen zatian, aukera gutxi ikusi ziren Ciutat de Valencia futbol zelaian. Eibarrek etxeko taldeak baino hobeto hasi zuen partida, baina, denborak aurrera egin ahala, Levante gero eta arrisku gehiago sortuz joan zen. Emaitza, lehen zati berdindu bat, baina ia Aitor Fernandezen eta Dmitrovicen ateetara iritsi gabe. Inuiren jaurtiketa bat izan zen lehen minutuetako aukerarik garbiena.

Golak bigarren zatian iritsi ziren. Levanteren defentsak eginiko huts bat baliatu zuen Inuik Eibar markagailuan aurreratzeko. Eta, jarraian, partida ixteko aukera izan zuen Radojak. Epaileak, baina, baliogabetu egin zuen Dani Gomezen gola. Aukerak sortzen ari zen talde armagina, eta Inuik izan zuen berriz ere aldea handitzeko aukera. Eibar Levante gainditzen ari zenean, baina, etxeko taldea Eibarren areara iristeko gai izan zen, kontraerasoan. Hala, partidan sartu berria zen Melerok markagailua berdintzea lortu zuen: 1-1. Eibar ez zen kikildu, eta baloiaren jabe jarraitu zuen. Beste kontraeraso batek, ordea, Levanteren bigarren gola ekarri zuen. Moralesek sartu zuen etxeko taldearen garaipenaren gola.

2 - Levante: Aitor Fernandez, Miramón, Postigo (Coke, 80. min.), Duarte, Clerc, De Frutos (Toño, 86 min.), Radoja, Malsa (Melero, 62 min.), Morales, Roger (Son, 86 min.) eta Dani Gomez (Sergio Leon, 62 min.). 1 - Eibar: Dmitrovic, Arbilla, Oliveira, Bigas, Rafa Soares (Kevin Rodrigues, 73 min.), Pozo (Pedro Leon, 83 min.), Diop, Edu Exposito (Recio, 89 min.), Inui (Quique, 89 min.), Sergi Enrich (Muto, 73 min.) eta Kike Garcia. Golak: 0-1, 51 min.: Inui. 1-1, 65 min.: Melero. 2-1, 76 min.: Morales.


Summary: Gonzalezen eta GALen arteko lotura ikertzeko eskatu dio Zabalak fiskaltzari. Atentatuak eta desagertze behartuak egitea eragin ote zuen aztertzeko eskatu dio Gipuzkoako Fiskaltzari.

Pili Zabalak, Joxi Zabala zenaren arrebak, Espainiako presidente ohi Felipe Gonzalezek GALekin izaniko lotura ikertzeko eskatu dio Gipuzkoako Fiskaltzari. Zabalak joan den ekainean iragarri zuen GAL ikertzeko plataforma independente bat sustatuko zuela, «kasua ikertzen laguntzeko». Sare sozialen bidez berretsi du mezua, eta laguntza eskatu prozesuak aurrera egin dezan: «Agian erregeek opari utopiko bat ekarri didate, baina zuekin partekatu nahi dut. Utopiak ibiltzeko balio du eta Felipe Gonzalezek badaki lehenago edo beranduago egia horretara iritsiko garela».

Fiskaltzari aurkeztutako egitasmoarekin, Zabalak eskatu du ikerketa ekinbide bat hasteko, argitu dadin ea Felipe Gonzalezen aurkako salaketa bat jar daitekeen, «ustez GALen bidez atentatuak eta desagertze behartuak egitea eragiteagatik». Era berean, ikertzeko exijitu du ea Espainiako presidente kargua baliatu zuen «erreserbatutako funtsen bidez giza eskubideen urraketa larriak onartzeko, finantzatzeko edo estaltzeko».

Delitu horiek preskribatuta daudela ondorioztatuz gero, eta horrek prozesu berri bat irekitzea eragotziko balu, Zabalak eskatu du Juan Carlos Garcia Goenaren hilketaren kasura gehitzeko. Garcia Goena 1987an hil zuen GALek, Hendaian, haren autoan lehergailu bat jarrita, eta kasua irekita dago oraindik. Atentatu haren atzean Espainiako Barne Ministerioa zegoela adierazi zuen Jose Amedo GALeko buru izandakoak: «Rafael Verak badaki nor izan den». Vera Espainiako Gobernuko Segurtasunerako estatu idazkari zen orduan. Gerora, Segundo Mareyren hilketagatik eta GAL finantzatzeko diru publikoa bidegabe erabiltzeagatik kondenatu zuten.

Horrez gain, Zabalak gogoratu du AEBetako CIA Inteligentzia Agentzia Zentralak 1984an eginiko txosten batek —duela hilabete batzuk publiko egina— «terroristak legez kanpo borrokatzeko mertzenario taldeen sorrerarekin» lotu zuela Gonzalez. Sinesgarritasuna ematen dio CIAren txostenari, argudiatuz haren argitaratze data «Espainiako Gobernua GALen atzean zegoela zioten lehen argitalpenen aurretik» egina dela.


Summary: Lozano nahikoa izan da Alaves gainditzeko.

Tachiren kaleratzeak baldintzatu zuen Cadizen eta Alavesen arteko norgehiagoka. Gasteizko taldeak jokalari batekin gutxiagorekin jokatu zuen bigarren zati osoa, eta etxeko taldeko aurrerali Lozano amesgaizto bilakatu zitzaien.

Partida lasai hasi zen, Alex Fernandezek markagailua ireki zuen arte, Pereak ezker hegaletik eginiko jokaldiaren ostean. Marrazainak jokoz kanpokoa edo Lozanoren falta adierazi zuen hasieran, baina, VARean begiratu ostean, gola baliozkotzat jo zuen epaileak. VARa izan zen protagonista Alavesen golean ere. Falik Tachiri eginiko falta berriz begiratzeko eskatu zuen epaileak, eta penaltia adierazi. Hala, Joseluk berdinketa ekarri zuen, 23. minutuan. Hor amaitu ziren lehen zatiko gorabeherak.

Bigarren zatiarekin, Lozano bihurtu zen protagonista. Tachiren bigarren txartel horia eragin zuen, hasi bezain laster, eta 56. minutuan berriz ere aurretik jarri zuen etxeko taldea. Puntutetan, atzetik eta hamar jokalarirekin, Alaves ez zen egoera iraultzeko gai izan. Halere, Riojak bere zangoetan izan zuen berdinketa, baina Ledesma bizi ibili zen atean. Jokaldi hari berehala erantzun zion Cadizek. Lozanok eta Negredok eginiko jokaldia bigarrenaren golarekin amaitu zen: 3-1.

3 - Cadiz: Ledesma; Iza Carcelen, Cala, Alcala, Espino; Fali (Garrido, 81. min), Jonsson, Alex Fernandez (Adekanye, 90. min), Perea, Negredo (Malbasic, 86. min) eta Lozano (Gimenez, 81. min).

1 - Alaves: Pacheco; Martin Aguirregabiria, Tachi, Lejeune, Duarte; Battaglia (Pons, 76. min), Pina (Keller, 76. min), Rioja (Sainz, 82. min), Peleteiro (Manu Garcia, 56. min); Deyverson (Mendez, 56. min) eta Joselu.

Golak: 1-0, Alex Fernandez (14. min); 1-1, Joselu (23. min); 2-1, Lozano (55. min); 3-1, Negredo (68. min).


Summary: Hanka zati bat aurkitu dute Getxoko Arrigunaga hondartzan. Ertzaintza ikertzen ari da nondik iritsi den, eta ez dute hipotesirik baztertu.

Ertzaintzak ikerketa bat hasi du atzo Arrigunaga hondartzan (Getxo, Bizkaia) aurkitutako hanka zatiaren jatorria ikertzeko. Orkatilaren eta belaunaren arteko zatia da. Ertzaintzak hainbat hipotesi ditu; besteak beste, desagertutako arrantzale bat izatea eta Euskal Herritik urrun itsasora eroritako norbait izatea. Halere, ez dute hilketa baten ondorio izan delako susmorik.

Laborategian egingo dituzten proben bidez, aurkitutako gorpu zatiaren ingurukoak argitu nahi dituzte: adina, altuera, hil zenetik igaro den denbora... Era berean, DNA probak ere egingo dizkiote, desagertutako pertsonen eta irekitako kasuen datu baseetako datuekin alderatzeko asmoz. Halere, lehen proben arabera, hankak ez ditu labanaz moztuz gero izango lituzkeen markak.

Getxoko herritar batek aurkitu zuen hanka, igandean, 09:30 aldera, Arrigunaga hondartzan, eta Ertzaintzari eman zion abisua. Egin beharreko lehen azterketen ostean, Auzitegi Medikuntzako Euskal Institutura eraman zuten.


Summary: Emakume bat hil du Frantziako Poliziako kide batek, tiroz, Baionan. Polizia atxiloaldian sartu dute. Egoera salatzeko elkarretaratze bat eginen dute herritarrek, 18:30ean, Baionako polizia etxearen aitzinean.

Baionako Marechal Soult karrikan gertatu da tiroketa, 01:10ean. Frantziako Poliziaren kontrol batetik ihes egiten saiatu da emakumea, eta funtzionario batek tiro egin dio, Baionako Jerome Bourrier prokuradorearen arabera. Emakumeak Poliziaren autoa jo du, «nahitara», kontroletik ihes egiten saiatzeko, eta polizietako bat belaunean zauritu duela baieztatu du Bourrierek. Beste polizia batek tiro egin dio orduan emakumeari, eta Baionako ospitalera eraman dute larrialdietako zerbitzuek, baina iritsi eta ordu batzuetara hil da. Nathalie Flores zuen izena, eta 37 urte zituen.

Bi ikerketa ireki ditu prokuradoreak: bata, «Polizia zerbitzuei ez obeditzeagatik, eta polizia indarren kontrako hilketa saiakeragatik», eta bestea, «autoritate publikoa duen norbaitek egindako hilketagatik», tiroketa nola gertatu den ikertzeko. Frantziako Poliziaren Ikuskaritza Nagusiaren, eta Baionako Poliziaren esku utzi dute bigarren ikerketa. Tiroketa hasi duen Frantziako Poliziako langilea atxiloaldian dago goizetik.

Oldarraldia sortu du albisteak, eta Polizia indarkeria salatzeko elkarretaratze bat antolatu dute herritarrek, 18:30ean, Baionako polizia etxearen aitzinean; «azken urteetan Frantziako Poliziak hamarnaka herritar hil» dituela salatu dute antolatzaileek.

28 hilketa 2020an

Bastamag aldizkariaren arabera, 2020an 28 pertsona hil ditu Frantziako Poliziak. 1977tik 2020ra, hedabide beraren arabera, 746 erail ditu. Iragan urteko urtarrilean, protesta ugari sortu zituen Cedric Chouviaten hilketak Parisen. Kontrol batean erail zuen Frantziako Poliziak, itota.

Alliance eskuineko polizia sindikatuak hitz gogorrak izan ditu hilketaren harira argitaratutako komunikatuan. «Gaitzetsi» egin dute gertatutakoa, eta «sostengu osoa» erakutsi diete aferan inplikatutako bi poliziei. «[Frantziako] Poliziaren aurka oldartzen direnei aplikatzen zaizkien zigorretan zorroztasun handiagoa» ere eskatu dute, «gerora horrelako gertaerarik izan ez dadin».


Summary: Hiru pertsona ospitaleratu dituzte Trapagaranen, etxe batek su hartu ondoren. Etxebizitza bateko sukaldean piztu da sua, eta garrak ondokora ere zabaldu dira. Beste lau lagun artatu dituzte etxe horretan.

Igande gauean, Trapagarango (Bizkaia) etxebizitza bateko sukaldeak su hartu du, eta, horren ondorioz, hiru pertsona ospitaleratu behar izan dituzte. Beste lauk ere arnastu dute kea. Zugaztieta auzoan gertatu da, Magdalena kalean.

Bizilagunek berehala itzali dute sua, eta udaltzainak eta suhiltzaileak joan dira hara. Suak eraikinaren habe nagusietako bati kalteak eragin dizkionez gero, kale horretako 22. eta 24. atariak hustea erabaki dute teknikariek kalteak aztertu artean. Bizilagunek etxetik kanpo igaro dute gaua.


Summary: Araba, Bizkai eta Gipuzkoa arteko sarrera-irteerak mugatuko dira. Azken 14 egunetan 100.000 biztanleko 500 kasu positibo baino gehiagoko intzidentzia tasa metatua duten udalerriak itxi egingo dituzte, eta udalerri horietan ostalaritza itxi beharko dute.

Eusko Jaurlaritzak zorroztu egingo ditu abenduaren 10etik indarrean diren neurriak, egoera epidemiologikoa «kezkagarria» delako, Gotzone Sagardui Osasun sailburuak azaldu duenez. Labiren batzorde teknikoak egindako proposamenak aintzat hartu ditu gobernuak, eta erabaki du joan-etorriak berriro mugatzea. Hala, ezin izango da probintzia batetik bestera joan: hots, arabarrak soilik Araban zehar mugitu ahal izango dira; bizkaitarrak, Bizkaian zehar; eta gipuzkoarrak, Gipuzkoan zehar. Gainera, eremu gorrian dauden udalerriak itxiko dituzte, eta ezin izango da horietan sartu edo irten, ezinbestekoak ez diren jarduetarako salbu. Beraz, intzidentzia tasa 100.000 biztanleko 500 positibotik gorakoa den herrietan konfinamendu perimetrala ezarriko dute. Udalerri horietako biztanleek ezingo dute alboko udalerrietara joan-etorririk egin, eta taldeko kirol jarduerak etenda geratuko dira. Eremu gorriko udalerrien zerrenda astelehenetan eta ostegunetan berrikusiko du Jaurlaritzak, astero, Sagarduik azaldu duenez. Eusko Jaurlaritzak gaur hartutako neurriak asteazkenean sartuko dira indarrean, gaueko 00:00etan, dekretu bidez.

Ostalaritzari dagokionez, ez da aldaketarik egongo, eta itxiera ordutegia bere horretan utziko dute: 20:00etan itxi beharko dute. Eremu gorrian dauden udalerrietan, aurrerantzean ere itxita egongo da ostalaritza. Etxeratze aginduak ere berdin segituko du toki guztietan: 22:00etan izango da.

Bestelako erabaki berririk ere bada: 150 metro koadro baino gehiago duten saltokietan, edukiera %40ra murriztuko da, eta azalera hori baino txikiagoa dutenen kasuetan, %60ra.

Intzidentzia tasa 100.000 biztanleko 500 positibotik beherakoa den udalerrietan, eskola kirola baimenduko dute, baina soilik entrenamenduetarako. Entrenamenduak asko jota sei laguneko taldeetan egin beharko dira, taldeko kideek beti berberak izan beharko dute, eta ezingo dituzte aldagelak erabili. Profesionalak ez diren dantza taldeen entseguak ere baimenduko dituzte, antzerki jarduerarako indarrean dauden baldintza berberekin. Gainera, joko eta apustu etxeak berriro ireki ahal izango dira, ostalaritzak dituen neurri berberekin.


Summary: Urriaren 12ko ekitaldiagatik deklaratuko dutenei atxikimendua adierazi diete 50 eragilek baino gehiagok. Auzitegi Nazionalean egitekoak zituzten deklarazio telematikoak atzeratu egin dira asteburuan Madrilen izandako elurtearen ondorioz, eta, horregatik, bertan behera geratu da euren aldeko elkarretaratzea

Bihar hastekoak ziren deklaratzen urriaren 12an Iruñean eginiko ekitaldiaren ondorioz ikertutako hamabi lagunak. Telematikoki, Espainiako Auzitegi Nazionaleko epailearen aurrean deklaratzekoak ziren, baina, Madrilen asteburuan izandako elurtearen ondorioz, atzeratu egin da. Hori dela eta, ikertuen alde bihar egin behar zuten elkarretaratzea bertan behera geratu da.

Dena den, urriaren 12ko gertaerengatik ikertuak direnen aldeko atxikimendua adierazi dute 56 eragilek. Espainiako Koroaren aurkako delitu bategatik ikertu gisa deklaratu beharko dute, iazko urriaren 12an Iruñean eginiko ekitaldi batean Espainiako errege Felipe VI.a eta Kristobal Kolon irudikatzen zituzten bi estatua lurrera jaurtitzeagatik. Bi estatuak apurtu egin ziren, eta bururik gabe geratu ziren, Iruñeko Diputazio Jauregiaren aurrean. Sortuk eta hainbat migrante elkartek egin zuten ekintza sinboliko hartan parte hartzeko deia. Ikertuen esanetan, Espainiako Poliziak eta Guardia Zibilak abiatu zuten ikerketa: «Ekitaldiak zigorgarriak zirela ebatzi zuten beren kabuz».

Joan den ostiralean, Lur Albizu Etxetxipia eta Unai Ekiza Zamora auzipetuek BERRIAri adierazi zioten egitasmoa «guztiz sinbolikoa» zela, eta «anakronikotzat» eta «eskandalutzat» jo zuten deklaratzera joateko deia.

Sortuk ere ohar batean azaldu zuenez, protestariak deklaratzera deitu izana «oinarrizko askatasunen kontrako eraso bat da». Gauzak hala, manifestazio batera deitu du alderdiak, hilaren 16rako. Iruñeko Antoniuttitik hasiko dira, 17:30ean.

Atxikimendua adierazi dutenen artean daude EH Bildu eta Nafarroako Ezker Batua; baita LAB, Steilas, EHNE, CGT eta Iruñeko CNT sindikatuak ere. Babesa adierazi dieten gainerako eragileak Nafarroako eta Iruñeko elkarteak dira, auzo eta arlo askotakoak: Sare, Bilgune Feminista, Nafarroako SOS Arrazakeria, Alde Zaharreko Gazte Mugimendua, San Fermines 78 Gogoan, Salhaketa, Altsasu Gurasoak...

Jarraian, babesa adierazi dieten eragileen zerrenda: - Bilgune Feminista - Errotxapeko Talde Feminista - Emakume Internazionalistak - Zabaldi - AHT Gelditu - Gazte Komunistak - Alde Zaharreko Gazte Mugimendua - Errotxapeko Gaztetxea - Ikasleok martxan - Ikama - Rebeldia Navarra - Arrosadia eta Azpilagainako gazte mugimendua - Nafarroako Pentsionistak Martxan - Oneka - Sasoia - San Fermines 78 Gogoan herri egitasmoa - Memoriaren Autobusa - Amapola del Camino - Memoriaren Bidea - Iruñeko Peñen Federazioa - Altsasukoak Aske plataforma - Altsasu Gurasoak - Salhaketa - Sare - Zikutak - Bullerak - E28J plataforma - Transbollomarika asanblada - EHGAM Nafarroa - Euskal Herrian Euskaraz - Iruñerriko AEKko irakasleak - Nafarroako SOS Arrazakeria - Mugak Zabalduz karabana - Compartiendo raices koordinadora - Iruñea Harrera Hiria - Txokogorri herri gunea - Antsoaingo gazte mugimendua - Bikupe elkartea - Arrikulunka elkartea - Antsoain antiespezista - La mara feminista - Antsoainen harro - Antsoaingo kultur koordinadora - Antsoaingo txosnak - Antsoaingo herri kirol taldea - Txirrika Garesko joaldunak - Auzalan kultur elkartea - Txantreako jai batzordea - EH Bildu - Nafarroako Ezker Batua - LAB - ESK - STEILAS - EHNE - CGT - Iruñeko CNT


Summary: Demokratek hasi dute Trumpen aurkako 'impeachment' prozesua. AEBetako Gobernuaren aurkako «matxinada» bultzatzea egozten diote estatuburuari. Buruzagi errepublikanoa da bi epaiketa politikori aurre egin beharko dien lehen presidentea.

Donald Trump presidentea kargutik kentzea jarri dute helburu demokratek, eta egin dute lehen urratsa. David Cicilline, Ted Lieu eta Jamie Raskin ordezkariak aurkeztu dute hura auzipetzeko eskaria, baita zehaztu ere haren kontrako salaketa: AEBetako Gobernuaren aurkako «matxinada» bultzatzea. Demokratek prozedura azkarra jarri nahi izan dute abian, baina errepublikanoek galarazi egin dute, eta ohiko bideei jarraituko die eskariak. Era batera edo bestera, bi epaiketa politikori aurre egingo dien lehen presidentea bilakatzeko bidean da Trump.

Salaketak zehazten duenez, hauteskunde egunean bertan, eta emaitzak oraindik ofizial egin aurretik, bere burua garailetzat jo zuen Trumpek, eta urtarrilaren 6an jarraitzaileak «Gobernuaren aurka egitera» bultzatu zituen komunikabideen bidez zabaldutako hitzaldi batekin. Salaketak Georgiako Estatu idazkariari egindako deia ere jasotzen du, zeinean estatuburuak eskatu zion «milaka boto batzuk» aurkitu zitzala Joe Biden demokrataren garaipena iraultzeko. «Honekin guztiarekin Trump presidenteak arrisku larrian jarri zituen AEBetako segurtasuna eta instituzioak», dio testuak.

Nancy Pelosi Ordezkarien Ganberako presidenteak iragarri zuen joan zen astean, eta bi egunen buruan ultimatum bat egin dute: 24 orduko epea eman diote Mike Pence presidenteordeari konstituzioko 25. zuzenketa martxan jartzeko, eta, hala egiten ez badu, impeachment edo epaiketa politikoa egingo diote. Epaiketa hori dagoeneko abian den arren, prozesuak aurrera egingo badu Ordezkarien Ganberak berretsi behar du.

Pelosik zabaldu duenez, Ordezkarien Ganberak ebazpen bat onartu beharko luke gaur presidenteordeari ofizialki eskatzeko Trump kargutik kentzea. Hala, egun bateko epea luke Pencek erantzuteko, eta, hura eskariarekin bat etorriko balitz, bihar onartuko lukete prozedura hastea. Aldiz, erantzuna ezezkoa balitz, impeachment-arekin aurrera jarraituko lukete, eta «ahalik eta azkarrena» onartuko lituzkete Trumpen aurkako karguak; zenbait iturriren arabera, asteazkenean bertan. «Gure konstituzioa eta demokrazia babeste aldera, azkar mugitu behar dugu, presidente honek berehalako arriskuan jartzen baititu biak», ohartarazi du buruzagi demokratak.

Ordezkarien Ganberako 22 ordezkari demokratetatik 210ek dagoeneko sinatu dute Trumpen aurkako prozedura hasteko ebazpena, eta hor zehazten da ezen, estatuburua legealdia amaitu aurretik kargutik kendu ezean, «arriskutsua» litzatekeela «segurtasun nazionalerako». Errepublikanoen artean, jarrera ez da horren argia —orain arte Trump kargutik kentzearen aurka agertu da Pence—, baina ugarituz doaz estatuburuaren azken egunetako jarrera gaitzesten dutenak, nahiz eta jakin horrek errepublikanoen alde bozkatu duten milaka hautesle haserrearaziko dituela. Zenbaitek, Pennsylvaniako Patrick J. Toomeyk besteak beste, dimisioa emateko eskatu diote Trumpi.

Bien bitartean, prestaketak aurrera doaz Washingtonen. Alderdi Demokratak lanera itzultzeko deia egin die ordezkariei, eta gehienak hasiak dira Kapitoliora itzultzen, asteazkeneko balizko bozketarako. Ordezkarien Ganberak presidentearen aurkako epaiketa hastea erabakiko balu, Senatura igaroko litzateke auzia, baina eskualdatzea atzeratzeko aukera ere izango luke Ordezkarien Ganberak. Kontuan izanik Trumpen legealdia urtarrilaren 20an amaituko dela, litekeena da behe ganberak lekuko aldaketa hilabete batzuk atzeratzea, Joe Biden presidenteari agintaldi hasiera errazteko. Horren aldekoak dira ordezkari demokrata asko, tartean Hego Carolinako James E. Clyburn.

Bidenek berak ez du adierazpenik egin Trumpen aurkako prozedurez, baina nabarmendu du aurrera egitea erabakiko balute azkar erabaki beharko dutela; izan ere, behin administrazio berria lanean hasten denean, pandemiari aurre egiteko neurri berriak onartzeko lanean jarriko dituzte bi ganberak. «Guk gure lana egingo dugu, eta Kongresuak erabaki beharko du nola egiten duen berea», esan zuen Bidenek joan den ostiralean, administrazioko kide berriak aurkezteko eskainitako prentsaurrekoan.

Prozedurak aurrera egingo balu, bi auzi politikori aurre egin behar izan dien lehen presidentea litzateke Trump, baita legealdiko azken egunetan, edo kargua utzi ostean, epaiketa politiko bati aurre egiten dion lehena ere. Bestetik, impeachment prozesuaren lehen helburua estatuburua kargutik kentzea litzatekeen arren, kasu berezi honetan buruzagi errepublikanoa boterean egongo ez litzatekeenez, lehenik Senatuak erabaki beharko luke hura errudun edo errugabe den, eta, erruduntzat joz gero, inhabilitatzeko aukera izango luke. Lehen urratsa egiteko —hau da, presidente bat kargutik kendu edo erruduntzat jotzeko—, beharrezkoa da Senatuko bi herenek aldeko botoa ematea; aldiz, inhabilitatzeko, nahikoa da gehiengo soila —egun senatari kopuru bera dute demokratek eta errepublikanoek, baina, berdinketa kasuan, Kamala Harris presidenteorde demokratak luke azken hitza—.

Babes nahikorik ez

Aurreko aldian bezala, oraingoan ere demokratek ez lukete arazorik izan behar Ordezkarien Ganberak epaiketa hastea onartzeko. Zenbait komunikabidek zabaldu dutenez, errepublikanoen artean ere badira impeachment-aren alde bozkatuko luketenak, nahiz eta publikoki aitortu ez.

Baina, hala ere, gaur-gaurkoz, demokratek ez dute babes nahikorik Senatuan Trump erruduntzat jotzeko. Beraz, litekeena da, auziak aurrera egingo balu ere, beste behin buruzagi errepublikanoa errugabe irtetea. Dena den, prozedurak berak kalte egingo lioke alderdiaren irudiari, batez ere azken egunetan Trumpengandik urrundu direnei, bi aldeetatik jasoko bailituzkete kritikak, jarrera argiago bat hartu ez izanagatik.


Summary: ITP Aero Castingseko langileek bitartekaritza eskatu diete Jaurlaritzari eta Bizkaiko Aldundiari. Mugagabeko greba hasi zuten joan den astean, 90 kaleratze eragozteko.

Ez daude amore emateko ITP Aero Castings enpresako langileak. Hilaren 7an greba mugagabea hasi zuten, enpresaren jabeak, ITP talde aeronautikoak, 90 kaleratze abian jarri dituelako Barakaldoko eta Sestaoko lantegietan (Bizkaia). Hasiera batean, 136 bota nahi zituen, baina kopurua gutxitu zuen gero. Kaleratutako langileen zerrenda dagoeneko banatu du zuzendaritzak.

Barakaldoko fabrikaren aurrean gaur goizean egindako agerraldian, ITP Aero Castingseko langileen ordezkariek erakunde publikoen esku hartzea eskatu dute. Gogorarazi dute sektore aeronautikoak laguntza publikoak jaso dituela sektore estrategikoa delako, eta horregatik uste dute gatazkan bitartekari lana egin beharko luketela Eusko Jaurlaritzak eta Bizkaiko Foru Aldundiak. «Hitzetatik ekintzetara igarotzeko garaia da, eta apustu egiteko langabezia eta pobrezia bukatzearen alde».

Langileek uste dute kaleratzeek ez daukatela justifikaziorik, aeronautikaren krisia aldi baterakoa soilik delako eta ez egiturazkoa, zuzendaritzak dioen moduan. «Zuzendaritzak exekutatu nahi duen benetako atentatu bat» dira kaleratzeak, haien esanetan, eta helburu bat dute: «ITPk poltsikoak betetzen jarraitzea. Zapalketa honen atzetik dagoena da Rolls Roycek ITP taldea saldu nahi duela aurtengo udaberrian».

Kaleratzeen ordez, «malgutasun neurriak» eskaini dituzte eskariaren jaitsierari aurre egiteko «Posible da [enplegua] erregulatzea langile bakar bat kaleratua izan gabe eta Barakaldoko eta Sestaoko plantentzat berme ekonomikoak emanda».


Summary: EH Bilduk larunbatean abiatuko du bigarren kongresurako prozesua. Maiatzean amaituko da, zuzendaritza berria hautatuta. 2017ko kongresuan ezarritako bidean sakontzea da asmoa.

EH Bilduk bigarren kongresua egingo du udaberrian, eta prozesu horren xehetasun batzuk eman dituzte Garikoitz Mujika zuzendari nagusiak eta Onintze Oleaga EH Bilduko udal politikako arduradunak. Kongresu prozesua batzar nagusi bat eginez hasiko dute, asteburu honetan, eta maiatzera arte luzatuko da. 2017an egin zuten sorrerako kongresua, eta orduan hartutako erabakietan sakontzeko bidea egingo dute, Mujikak azaldu duenez.

Lau parte nagusi bereizi ditu Mujikak. Lehena, larunbat honetako batzarra; orduan abiatuko da kongresua, kideei kongresuko planteamenduak aurkezteko. Berme Batzordea ere aukeratuko dute larunbatean. Otsailean egingo dute beste batzar bat, eta orduan aurkeztuko dituzte orain arte eginiko lanaren balantzea eta ponentzia politiko eta organizatibo berriak. Aurkezten diren zuzenketak, proposamenak eta abarrak apirilean egingo duten batzar batean bozkatuko dituzte, eta azken pausoa maiatzean emango dute, zuzendaritza berria aukeratuta.

«Lan horiek guztiak EH Bildu indartzeko eta erabakigarriagoak izateko egingo dira», azaldu du Mujikak. 10 urte baino ez izango da kongresuaren leloa. Izan ere, hamar urte dira aurten Bildu sortu zela, 2011ko udal eta foru hauteskundeei begira. «Azken hamar urteetako lorpenei balioa emango diegu, datorren hamarkadako erronkei begiratzeko», esan du Mujikak.

Asmoa 2017ko erabakietan sakontzea izanik, orduan ezarritako ildo nagusiak gogorarazi ditu: batetik, subjektu politiko propioa eratzea, «koalizio forma, alderdi egiturak eta mugimendu bokazioa» dituena; bestetik, EH Bilduren jarduera eremuak erakundeak eta gizartea izatea; eta, azkenik, zuzendaritza bat sortzea, «ekintza politikoa, instituzionala, gizarte arloko alternatiba eta eragile mobilizatzaile gisa garatzeko».

Mujikak adierazi du EH bildu «gobernu indar izateko asmoak, eskumenak eta gaitasunak dituen indar politiko gisa ez ezik, palanka eta tresna gisa» aurkezten dela, «herrialde honi gure proiektu politikoa lortzeko bitartekoak eta bideak emateko; hau da, euskal errepublika sortzeko». Horretarako, kongresua «gertakari politikoa» izatea nahi dute, batez ere EH Bilduren komunitatean.

Batzeko deia

Larunbateko batzarra telematikoa izango dela gogorarazi du Oleagak; aurrez izena eman beharko da. Azaldu duenez, hilabeteotan prozesuan parte hartzeko bi tresna izango dituzte EH Bilduko kideek: ohiko bide telematikoak eta herri batzarrak. Bigarren horiek izango dira «kongresuaren muina», eta kideek bi bideen bitartez eskuratu ahal izango dute dokumentazio guztia. Gaineratu du «ezinbestekoa» dela EH Bilduren proiektu politikoarekin bat egiten duten herritarrei «kongresuaren garrantzia helaraztea»; ildo horretan, 2017ko kongresuan onartutako estatutuen arabera, bilkide izatea ezinbestekoa izango da parte hartzeko, eta, beraz, proiektuarekin bat egiten duten herritarrei dei egin diete bilkide izateko.


Summary: Artolaren lesioak lehen garaipena eman dio Urrutikoetxea-Imaz bikoteari. Partida hamaseina berdinduta zegoela, aurreralariak min hartu zuen, eta ezin izan zuen jokatzen jarraitu.

Partida hamaseina berdinduta zihoan Artolak eskuak eskuin hankara eraman zituenean. Aurrelaria ez zen saiatu ere egin Urrutikoetxeak eginiko azken dejadara iristen. Medikuari begiratu, eta sartu-irtena egin zuen aldageletan. Saiatu zen berriz ere jokatzen, baina tanto bat besterik ez zuen iraun. Gauzak hala, partida Urrutikoetxea-Imaz bikotearentzat izan zen: 22-16. Bi jardunaldiren ostean, garaipena eskuratu ezinda daude, berriz, Artola eta Aranguren.

Partida sendo hasi zuten urdinek. Urrutikoetxearen eta Imazen ezina aprobetxatuz, 3-11 eta 4-12 aurreratu ziren Artola eta Aranguren. Haiek lan erdietara iristearekin batera, ordea, gorriak esnatu egin ziren. Markagailuan 9-15 jarri ostean, 7-1eko partziala eskuratu zuten, partida berdintzeko. Beraz, Artolaren lesioa iristerako, gorriak jokoan nagusitzen ari ziren, baina partida irekita zegoen oraindik.

Orain, itxaron egin beharko da jakiteko ea Artola gai izango ote den Peña II.aren eta Albisuren aurkako partida jokatzeko. Ezin badu, Baiko enpresak ordezko bat izendatu beharko du.

Gaur amaituko da Binakako Txapelketako bigarren jardunaldia, Jaka-Martija eta Elezkano II-Zabaleta bikoteen arteko partidarekin. Lehenengoek ezin izan zuten txapelketa garaipen batekin hasi; bigarrenek, berriz, 22-3 hartu zituzten mendean Ezkurdia eta Ladis Galartza.


Summary: 693 positibo atzeman dituzte Hego Euskal Herrian. 12.075 proba egin dira Hegoaldean, eta egindako proba guztien %5,74k eman dute positibo. Eusko Jaurlaritzak eskainitako datuen arabera, 410 pertsona daude erietxeetan, eta, beraz, handiagoa da ospitaleetako okupazioa.

Eusko Jaurlaritzak eta Nafarroako Gobernuak eskainitako datuen arabera, 12.075 PCR eta antigeno proba egin zituzten atzo Hego Euskal Herrian, eta horietatik 693 positibo detektatu zituzten. Hain zuzen, egindako proba guztien %5,74k eman zuten positibo, eta, beraz, OME Osasunaren Mundu Erakundeak ezarritako gutxieneko markatik —%5ekoa da— gora dago oraindik ehunekoa.

Lurraldeetako egoerari dagokionez, eta aurreko egunetako joerari segituz, Bizkaian atzeman dituzte positibo gehienak. Jaurlaritzak eman dituen datuak oinarri hartuta, 322 kasu detektatu zituzten atzo lurralde horretan, eta eremu gorrian daude, gaur-gaurkoz, Amorebieta-Etxano, Bermeo eta Lekeitio. Gipuzkoan, 166 positibo erregistratu zituzten, eta Andoain, Beasain, Lazkao, Villabona eta Zumaia daude okerren, Jaurlaritzak ezarritako irizpideen arabera. Nafarroan 133 izan dira positiboak, eta Araban, 67. Araban, Agurain dago eremu gorrian.

Erietxeetan, Jaurlaritzak ohartarazi du beste 37 pertsona ospitaleratu zituztela atzo, eta guztira 334 daudela gela arruntetan. ZIU zainketa intentsiboetako unitatean, berriz, 76 gaixo daude ospitaleratuta. Arabako, Bizkaiko eta Gipuzkoako ospitaleetan, beraz, 410 pertsona daude, orain dela astebete baino 57 gehiago. Erietxeetan, beraz, geroz eta pertsona gehiago daude. Gainera, Labi batzorde teknikoak gaur emango du hartutako erabakiaren berri. Nafarroako Gobernuak, berriz, oraindik ez ditu datu horiek eskaini, eta arratsaldean emango ditu behin-behinekoak.


Summary: Zhaparov, espetxetik presidentetzara jauzi bakarrean. Kirgizistango presidente eta lehen ministro ohiak alde handiz irabazi ditu presidentetzarako bozak, botoen %79 eskuratuta. Oposizioak ez ditu emaitzak onartu.

Duela hamabost urte sartu zen politikagintzan Sadir Zhaparov, diputatu aukeratu zutenean. Ibilbidea, ordea, eten egin zuen 2013an, presidentearen jauregian indarrez sartu eta «istiluak» bultzatzeagatik espetxeratu zutenean. Baina iazko urrian, parlamenturako bozen ostean, protestak lehertu ziren. Manifestariek salatu zuten iruzurra egon zela, eta protestak hasi zituzten; horietan, jende multzo batek Zhaparov espetxetik ateratzea lortu zuen. Hortik aurrera, azkarra izan zen igoera. Auzitegi Gorenak haren aurkako zigorra indargabetu ostean, lehen ministro izendatu zuten, eta, jarraian, presidente. Azaroan, baina, dimisioa eman zuen, hauteskundeetara aurkeztu ahal izateko. Orain, botoen %79 lortuta, Zhaparov indartuta irten da.

Akram Madumarov nazionalista geratu da bigarren tokian, botoen %6,7 eskuratuta. Emaitzak ikusita, iruzurra salatu du oposizioak, eta ez ditu ontzat eman emaitzak. «Ez ditut emaitzak onartuko. Gaur agian politikariak isilik daude, baina bihar jendeak galderak egingo ditu», salatu du Madumarovek.

Kritiko agertu da ESLA Europako Segurtasun Lankidetzako Antolakundea ere, eta Zhaparovi egotzi dio «kanpainaren jabe» egin izana, beste hautagaiei tarterik utzi gabe. «Berak bakarrik izan du gaitasuna herrialde osoan kanpaina egin ahal izateko, eta horrek eragina izan du garaipen zabalean. Komunikabideek ere ez dute interpretazio kritikorik egin, eta ez dira ikertu kazetarien aurkako azken erasoak», salatu du erakundeak.

Zhaparovek, bestalde, pozik hartu du garaipena. Iragarri du ahalegina egingo duela aurreko gobernuaren «akatsak» errepikatu ez daitezen, eta iradoki du baztertu egingo dituela aurreko administrazioko goi kargudunak: «Gobernuko ateak beti egongo dira zabalik herritarrentzat. Burokrata zaharrak eta buruzagi ustelak boteretik baztertu behar ditugu».


Argia behar Baionan

Summary: Argia behar Baionan.

Komeni zaio azkar argitzea Frantziako Poliziari eta, horrekin batera, Jerome Bourrier prokuradoreari zer eta nola gertatu den hilketa Baionan. Prokuradoreak jakinarazi duenez, bi bide zabaldu ditu gertatutakoa argitzeko.

Lehen bidean, ikertu nahi du emakumeak autoarekin eraso egin ote zien poliziei, Poliziaren bertsioaren arabera emakumeak nahita jo baitzuen kontrola ezarrita zeukan poliziaren autoaren aurka, kontroletik ihes egiteko asmoz.

Bigarren ikerlerroak Poliziaren jarduna aztertu nahi du, eta argitu beharko luke ea ustez ihes egin nahi zuen emakumeari tiro eman zion poliziaren bizitza oso arrisku larrian zegoen, eta ea tiro ematea beste biderik ez zeukan poliziak. Hor dago ikerketaren gakoa. Ez afera batean ez bestean ez dugu, tamalez, emakumearen bertsioa edukiko, eta zaila izango da polizia ez den lekukorik topatzea, gaueko ordu batean gertatu baitzen.

Azken urteotan, poliziak gaizkilearen bizitza errespetatzea helburu eduki behar duela lehenesten duten ordena publikoko adituen irizpideari jarraituta, nahiko onartuta dago tiro egitea azken-azken aukera dela poliziarentzat, erabat muturrekoa eta poliziaren edo beste inoren bizitza arrisku benetakoan dagoenekoa soilik. Ez, hamarkadetan egin den bezala, ihesean zihoan gaizkilea harrapatzeko; horretarako hankak, autoak, helikopteroak… dauzkate poliziek.


Summary: AEBek «talde terrorista» izendatuko dute huti mugimendu xiita. Yemengo huti mugimendua «Iranen babespeko milizia hiltzailea» dela esan du Mike Pompeo AEBetako Estatu idazkariak. Izendapen horri erantzuteko eskubidea dutela ohartarazi dute xiitek.

Etxe Zurian aldaketa emateko egun gutxiren faltan, AEBek Yemenekin eta, batez ere, Iranekin dituen harreman diplomatikoak are gehiago zaildu ditzakeen erabakiaren berri eman du Mike Pompeo AEBetako Estatu idazkariak. Yemengo huti mugimendu xiita «talde terrorista» izendatzeko asmoa iragarri du, ohar baten bidez. Pompeok jakinarazi duenez, Kongresuari eskatuko dio Ansar Ala mugimenduko —mugimenduaren berezko izena— buruzagi Abdulmalik al Huthi, Abd al Jalif Badradin al Huthi eta Abdula Yahya al Hakim nazioarteko terroristen zerrendan sartzeko. «Izendapen hauek Ansar Alaren terrorismoari aurre egiteko tresnak emango dizkigute» adierazi du Pompeok, eta Ansar Ala «Iranen babespeko milizia hiltzailea» dela. Xiitek «euren ekintza terroristengatik ordain dezaten» eskatu du Pompeok, eta izendapenak AEBei horretarako aukera emango diela azaldu du.

Yemengo egoera hobetzeko estrategiaren barruan kokatu du erabakia AEBetako Estatu idazkariak. «Iranen esku hartzerik izango ez duen eta bere bizilagunekin bakean egongo den Yemen baketsu, subirano eta batu bateranzko» urratsak ematea du xede Etxe Zuriaren erabakiak, haren arabera. Hala ere, kezka agertu du erabakiak Yemengo «egoera humanitarioan izan dezakeen inpaktuarengatik». Zentzu horretan, erabakiaren ondorioak arintzeko neurriak martxan jarriko dituztela iragarri du.

«Jende asko hil duen, herrialdea desegonkortzen duen eta Yemengo gatazkari irtenbide baketsu bat ukatzen dien» kanpaina baten erantzule egin ditu Pompeok hutiak, eta «talde terrorista moduan» jarduten dutela salatu du. Gogor kritikatu du mugimendu xiitaren eta Irango Gobernuaren arteko harremana, eta Iranek Ansar Ala armaz laguntzen duela esan du.

Huti mugimenduko buruzagi Mohammed Ali al Huthik Twitter bidez erantzun dio izendapenari: «Estatu Batuak dira terrorismoaren jatorria. Beraien politikek pentsamendu krisi bat erakusten dute. Erabakia gogor kondenatzen dugu, eta Trumpen gobernuak nahiz beste edozein gobernuk egin ditzaketen sailkapenen aurrean erantzuteko eskubidea aldarrikatzen dugu». Era berean, Yemengo herritarrek halako sailkapenekiko duten atxikimendu falta nabarmendu du, eta AEBak egin ditu «Yemengo herria hiltzearen eta gosez hiltzen uztearen» erantzule.

Adengo erasoa

Yemengo Gobernuak txalotu egin du AEBen erabakia, ohar batean, eta «hutien aurkako presio politikoa eta legala» areagotzeko deia egin du, gatazkari «irtenbide baketsu bat emateko baldintzak» sor daitezen. Era berean, hutiei egotzi die duela bi aste gobernuari eraso egin izana. Yemengo batasun gobernu eratu berriari eraso egin zioten Aden hiriko airerportuan, eta dozenaka hildako izan ziren. Hutiek, ordea, ukatu egin dute erasoak haiek egin zutela.


Summary: Georges Pernoud hil da, 'Thalassa' telebista saioaren aurkezle zena. 73 zituela zendu da, Paris inguruko erietxe batean. Ia berrogei urtez aurkeztu zuen, France3 katean, itsasoari eta hango bizitzari buruzko saioa, 2017ra arte.

«Thalassa-rekin, frantziarrei itsasoarekiko eta hango paisaiekiko zuen maitasuna igorri zigun ia berrogei urtez. Gure belaunaldikook Pernoudi esker ezagutu genuen ingurumena zaindu behar dugu orain». Hitz horiek eskaini dizkio sare sozialetan Emmanuel Macron Frantziako presidenteak Georges Pernoudi, eta ondo laburbiltzen dute telebistako aurkezleak herrialdean zuen irudia nolakoa zen. Telebista aurkezlea 73 urterekin hil da, Paris inguruko erietxe batean.

Pernoudek ia berrogei urtez aurkeztu zuen Thalassa telebista saioa, France3 katean. Saioa berak sortu zuen, 1975. urtean: 1980an hasi zen aurkezten, eta 2017an kendu zuten programaziotik. Itsasoari buruz hitz egiten zuen: hango bizitzari buruz, arrantzaleei buruz, artxipelagoen aurkikuntzaz... baita migratzaileen erreskateez edo hegaluzeen arrantzaz ere.

Azken saioa 2017ko ekainaren 30ean aurkeztu zuen, Saint-Malo herrian, Bretainian. Orduan, France3 kateak omenaldia egin zion: «1975eko irailaren 25etik, Thalassa-ren 1.704 saioetan, kalitate handiko txosten eta ikerketak egin ditu itsasoaren eta han bizi direnen inguruan», adierazi zuten kateko arduradunek.

Pernoud Marokon jaio zen, 1947an. Mendizale amorratua zen, baina 1973an, kameralari zebilela, munduari emandako itzuli batean egin zuen lan, eta orduan piztu zitzaion itsasoarekiko interesa. 1975. urtean, France3ko irudien arduradun bilakatu zen, eta urte hartan bertan sortu zuen ospetsu egin zuen saioa. Lehen hiru urteetan hilabetean behin botatzen zuten, baina, hortik aurrera, asterokoa bilakatu zen.

'Thalassa itsasoa', ETBn

Pernoudek sortutako saioan inspiratutako saio bat bota zuten ETBn ere: 1991ko urtarrilaren eta 1995eko irailaren artean, Thalassa itsasoa izenekoa. Astero ikus zitekeen hura ere. Euskal Herriko itsasoari buruzko erreportaje haiek Kataluniako Rumbo Sur ekoiztetxeak ekoitzi zituen.


Summary: Sei positibo detektatu dituzte Lezako ospitalean. Hiru pazientek eta hiru langilek eman dute positibo. Erietxean dauden gainerako kideei probak egin dizkiete.

Gotzone Sagardui Eusko Jaurlaritzako Osasun sailburuak gaur eginiko agerraldian jakinarazi duenez, sei positibo atzeman dituzte Lezako ospitalean (Araba). Hain zuzen, hiru pazientek eta hiru langilek eman dute positibo.

Gasteizko Txagorritxuko ospitalera lekualdatu dituzte positibo eman duten hiru pazienteak, Osakidetzako protokoloak hala zehazten duelako. Lezako erietxean zeuden gainerako pazienteei eta langileei, berriz, birusaren probak egin dizkiete.


Summary: Bertan behera utzi dute antzutze behartuen auzian Fujimoriren kontrako akusazioa zehazteko saioa. Ehunka emakumek Peruko presidente ohia salatu zuten, 1990eko hamarkadan behartuta antzutu zituztelako, estatuak diseinatu zuen programa bati jarraituz.

Peruko Fiskaltzak Alberto Fujimori presidente ohiaren kontrako zigor eskaria zehaztu behar zuen gaur, epailearen aurrean, antzutze behartuen auzian. Harentzat ez ezik baita gainerako akusatuentzat ere. Presidente ohiarekin batera, auzipetuta daude Eduardo Yong Motta, Marino Costa Bauer eta Alejandro Aguinaga Fujimoriren agintepean (1990-2000) Osasun ministro izandakoak. Baina auzi saioa bertan behera utzi dute, eta zigor eskaera zehazteko unea atzeratu egingo dute hirugarren aldiz.

Auzi saioa hasi aurretik, azkartasunez eta gardentasunez jokatzeko eskatu dio Antzutze Behartuek Kalte Egindakoen Elkarteak Peruko justiziari, baina biktimek zain jarraitu beharko dute. Hogei urte baino gehiagoren ondoren, biktimek inoiz baino gertuago ikusten zuten luzaroan esperotako urratsa: antzutze behartuengatik akusazio bat mamitzea eta Peruko justiziak gertaera horiek gizateriaren kontrako krimen gisa ikertzen hastea. Ez da, baina, halakorik gertatu oraingoz. Auzitegiak datozen egunetan zehaztuko du hurrengo saiorako data berria.

Auzitegiak azaldu duenez, saiora deituta zegoen itzultzaileak kitxuaren aldaera bakarra ezagutzen du, eta ez hainbat biktimak hitz egiten dutena. Hori dela eta, hurrengo saiora biktima guztien kitxua aldaerak interpretatzeko gai diren itzultzaileak deitzea erabaki du, eta gaurko saioa bertan behera uztea.

Saioa telematikoki egin da, baina Fujimorik ez du parte hartu. Bere abokatuak jakitera eman du medikuen zaintzapean dagoela, oxigeno eskasiagatik, eta gaineratu du ez duela saioan parte hartzera derrigortuta. Epaileak onartu egin du abokatuaren argudioa. Presidente ohia espetxeratuta dago 25 urteko kartzela zigorra betetzen, bi hilketa eta bi bahiketa egotzita.

Justiziak 1.321 emakumeren kasuak jasotzen dituen salaketari erantzun behar dio: 1995 eta 2000 urteen artean antzutzera behartu zituzten. Guztiei eragin zizkieten lesio larriak, eta horietako bost hil egin ziren beren borondatearen kontrako esku hartze klinikoen ondorioz.

Biktima kopurua salaketan jasotakoa baino handiagoa da, ordea. Peruko Justizia eta Giza Eskubideen Ministerioak sortutako erregistroan 5.000 emakume baino gehiago jaso dira antzutze behartuen biktima gisa; gehienak, emakume indigenak. Arartekoaren esanetan, berriz, behartutako 272.000 tronpa lotura eta 22.000 basektomia egin ziren 1996 eta 2001 artean: ustez, gobernuak diseinatutako plan baten barruan, gizartearen sektorerik pobreenetan jaiotze tasa murrizteko helburuarekin. Peruko Kongresuko ikerketa batzorde baten arabera, 315.000 emakume inguru atzetu zituzten gobernuaren sustatu zituen neurrien bidez. Cladem Emakumeen Eskubideen Latinoamerikako eta Karibeko Komitearen arabera, horietatik soilik %10 izan ziren espresuki esku hartzerako baimena eman zutenak.

Presioak eta mehatxuak Fujimoriren gobernuak Ugalketa Osasunerako eta Famila Planifikaziorako Programa onartu zuen 1995. urtean. Hainbat emakume elkartek salatu dutenez, gobernuak presioak eta mehatxuak erabili zituen programaren bidezko antzutzeak behartzeko. Biktimek nabarmendu dute ez zitzailela tronpako loturari buruz eta esku hartze horren ondorioei buruz behar bezala informatu.

Kongresuko ikerketa batzordeak, biktimen elkarteek eta giza eskubideen aldeko hainbat eragilek bildu dituzten testigantzek deskribatzen dituzte nola hertsatu zituzten. Kasu batzuetan, erditu berri zituzten haurrak ez erregistratzearekin egiten zieten mehatxu, aurretik kirofanotik pasatzen ez baziren. Beste batzuetan, abortoak eragitearekin. Presio psikologikoa ere salatu dute: arduragabekeria edota beren egoera ekonomiko ezegonkorra aurpegiratuta. Etxeetan erizainen bisitak jaso zituzten zenbaitek, ospitaletik pasatzen ez baziren Poliziarekin itzuliko zirela ohartarazteko. Anbulantziak ere bidaltzen zizkieten etxe atarira bila, eta hainbatetan indarrez eraman zituzten. Kanpainak egin ziren metodo antikontzeptiborik onena tronpen lotura zela ziurtatzeko, eta atzeraezinak ez diren beste neurri batzuk baztertzeko. Makilaren ordez azenarioa ere eskaini zitzaien. Elikagaiak eta sendagaiak, emakume pobreak konbentzitzeko, eta «pizgarri ekonomikoak» beren senarrei, baimen bat sinatu zezaten, beren emazteei «borondatez» antzutzeko.


Summary: Araban, Bizkaian eta Gipuzkoan itxita dauden udalerriak. Azken hamalau egunetan 100.000 biztanleko 500 kasu positibo baino gehiagoko intzidentzia tasa metatua duten udalerriak ixtea erabaki du Eusko Jaurlaritzak, eta herri horietako ostalaritza ere itxi egingo dute.

Araba, Bizkai eta Gipuzkoa arteko sarrera-irteerak mugatzeaz gain, astelehenero eta ostegunero Eusko Jaurlaritzak itxi egingo ditu 500 positibo baino gehiagoko intzidentzia tasa duten udalerriak. Eman dituzten datu epidemiologikoen arabera, hauek daude eremu gorrian 5.000 biztanletik gorakoen artean urtarrilaren 22tik, 25era horiek barne: Araban, Agurain; Bizkaian, Abanto, Balmaseda, Bilbo, Bermeo, Elorrio, Gernika-Lumo, Gueñes, Lekeitio, Durango, Markina-Xemein, Muskiz, Trapagaran, Zierbena eta Zornotza; eta Gipuzkoan, Andoain, Azpeitia, Beasain, Orio, Pasaia, Tolosa, Villabona, Zumaia eta Zumarraga.

Horiez gain, 5.000 biztanletik beherakoen artean, hauek egongo dira eremu gorrian egun horietan: Araban, Asparrena, Arratzua-Ubarrundia, Iruña-Oka, Bastida, Donemiliaga, Eskuernaga, Guardia, Lantaron, Lantziego eta Legutio. Bizkaian, Ajangiz, Artzentales, Forua, Gizaburuaga, Iurreta, Mundaka, Munitibar, Murueta, Muxika, Otxandio, Sondika, Zamudio eta Ziortza-Bolibar. Gipuzkoan, Aizarnazabal, Ibarra, Leaburu eta Zestoa.

Hala, herri horietako biztanleek ezingo dute alboko udalerrietara joan-etorririk egin, eta taldeko kirol jarduerak etenda geratuko dira. Eremu gorriko udalerrien zerrenda astelehenetan eta ostegunetan berrikusiko du Jaurlaritzak, astero. Datuek datozen egunetan izango duten bilakaerak erabakiko du, beraz, itxitako herrien zerrenda arindu ala puztu egingo den aurrerantzean.


Summary: Israelek iragarri du Zisjordanian beste 800 etxebizitza eraikitzeko asmoa duela. Israelgo Defentsa Ministerioa urtarrilaren 19an bilduko da plan berri bat aurkezteko, Joe Bidenek AEBetako presidente kargua hartu aurreko egunean. Oposizioak iragarpena egun horretan egitea kritikatu dio Netanyahuri.

«Geratzeko gaude hemen, eta Israelen lurretan eraikitzen jarraituko dugu». Hala iragarri du Benjamin Netanyahu Israelgo presidenteak, gaur, Zisjordanian beste 800 etxebizitza eraikitzeko asmoa dutela. Israelgo Defentsa Ministerioa urtarrilaren 19an bilduko da esku artean duten planaz hitz egiteko eta haren berri emateko. Eguna ez da ausaz hautatutakoa, ondo bidean hori baita Donald Trumpek AEBetako presidente gisa egingo duen azken eguna; Joe Biden demokratak urtarrilaren 20an hartuko du kargua.

Zisjordania anexionatzeko asmoz Israelek kokaguneak eraikitzea ez da berria, 1967an hasi baitzen Palestinako eremu okupatuetan halako lanak egiten. 800 etxebizitza eraikitzeko asmoa, ordea, Israelgo Auzitegi Gorenak kokaleku haietako bat eraisteko agindu eta hilabete eta erdira hartu du Netanyahuk.

Yair Lapidek, Yesh Atid oposizioko alderdiko liderrak, salatu du «urrats arduragabea» dela Netanyahuren erabakia, eta hautatutako egunean egin du azpimarra: «Bidenek oraindik ez du kargua hartu ere egin, eta jada hasi gara beharrezkoak ez diren istiluekin», adierazi du Lapidek. «Gobernu osasuntsu batek ez luke hasiko halako liskar bat AEBetako presidente berriarekin».

Izan ere, Trumpek hainbatetan babestu du Israel bere agintaldian zehar; besteak beste, Zisjordaniako kokalekuak Israelen lurralde gisa aitortuz. Erabaki hark haserrea sortu zuen Palestinan, baina Mike Pompeo AEBetako presidenteordeak azaroan kokaleku batera eginiko bisitak Trump presidentearen asmoak berretsi zituen. Gauzak hala, babes hori aprobetxatu nahi du Israelek, Biden Etxe Zurira iritsi aurretik.

Legez kanpoko kokalekuak

Bestetik, Mahmud Abbas PAN Palestinako Aginte Nazionaleko presidenteak gaitzetsi egin du, beste behin, AEBek bitartekari lanak egitea, eta Bidenek Etxe Zuriaren norabidea aldatzea espero duela adierazi du.

Nazioarteko zuzenbidearen aurka, Israelek, 1967an Zisjordania, Gaza eta Golan okupatu zituenetik, milaka etxebizitza eraiki ditu Palestinaren lurretan. 2012ko datuen arabera, 531.000 kolono bizi ziren Zisjordanian, eta egungo kopurua handiagoa dela uste da. Kokaleku horietako batzuk, gainera, legez kanpokoak dira Israelgo auzitegien arabera ere.


Summary: Ertzaintzak indarkeria zantzuak topatu ditu Getxon aurkitutako gorpuzkietan. Gorputz zatiei nahita moztutakoak izan ziren itxura hartu die Ertzaintzak, baina oraindik ez daukate hipotesi argi bat. Igandean hanka zati bat agertu zen Arrigunaga hondartzan, eta, atzo gorpuzki gehiago topatu zituztenez gero, inguruko hondartzetara zabaldu dituzte bilaketa lanak

Getxoko (Bizkaia) Arrigunaga hondartzan topatutako gorpuzkiek indarkeria zantzuak izan ditzakete Segurtasun Sailekoek adierazi dutenez. Herritar batek eman zuen abisua igandean, 09:30 aldera: pertsona baten hanka zati bat topatu zuela Getxoko hondartzan. Aurkikuntzaren berri eman bezain laster, ingurua miatzeko operazioa jarri zuen martxan Ertzaintzak, Txakur Unitatea eta Zaintza eta Erreskate Unitateak mobilizatuz. Bilaketa lan horietan, gorpuzki gehiago topatu zituzten hondartza inguruetan atzo eguerdian. Horiek ikertzen hasia da Ertzaintza, eta gorputz zati horiei nahita moztutakoak izan diren itxura hartu die. Dena den, esan dutenez, oraindik goizegi da ondoriorik ateratzeko, eta ikerketa ildo denak zabalik dituzte.

Laborategian egingo dituzten proben bidez, aurkitutako gorpu zatien nondik norakoak argitu nahi dituzte: adina, altuera, hil zenetik zenbat denbora igaro den... Era berean, DNA probak ere egingo dizkiete gorpuzkiei, desagertuta dauden pertsonen eta irekiak dituzten kasuen datu baseetako datuekin alderatzeko asmoz. Atzo bertan Eusko Jaurlaritzako Segurtasun Sailak azaldu zuenez, aurkitutako gorpuzkien jatorria ikertzeko hainbat hipotesi zituzten; besteak beste, desagertutako arrantzale bat izatea, edo Euskal Herritik urrun itsasora eroritako norbait izatea. Nahita eragindako hilketaren hipotesia ere mahai gainean daukate oraintxe, azken aurkikuntzak kontuan izanda.

Horrez gain, Ertzaintza Arrigunaga hondartzako inguruak ikertzen dabil oraindik ere. Txakur Unitatearekin batera, hiru edukiontzi aztertzen ari dira; Arrigunagako hondartzan ez ezik, miaka dabiltza Ereagan eta Gorrondoatxan ere. Inguruko kostaldean ere hainbat urpekari eta ontzi ari dira bilaketa lanetan.


Summary: Kuba «terrorismoa babesten duten herrialdeen» zerrendan sartu du Trumpek. Bruno Rodriguezek adierazi du Bidenek Habanarekin elkarrizketak hastea «oztopatu» nahi duela.

Donald Trumpek zeresana eman nahi du AEBetako presidente karguan irauten duen bitartean. Haren aurkako impeachment prozesua hasi berri den honetan, eta Joe Bidenek karguari zin egiteko astebete falta dela, nazioarteko egoera politikoan eragingo duten hainbat erabaki hartzen ari da Etxe Zuria. Lehenik, hutiak talde terrorista izendatuko zituela adierazi zuen Mike Pompeo estatu idazkariak, eta, ondoren, Kuba «terrorismoa babesten duten estatuen» zerrendan berrezarriko dutela. Gaur egun, Kubarekin batera, Venezuelak, Iranek, Ipar Koreak eta Siriak osatzen dute AEBen zerrenda beltza.

Kuba 1982an sartu zuten AEBek «terrorismoa babesten dute herrialdeen» zerrendan. Barack Obama presidente ohiaren agintaldian, ordea, AEBen eta Karibeko irlaren arteko harremanek hobera egin zuten, eta horrekin batera kendu zuten AEBek Kuba zerrenda beltzetik, 2015ean. Trumpek, Etxe Zurira iristearekin batera, eten egin zuen Obamak 2014an Habanarekin hasitako elkarrizketa prozesua. Bide horri jarraikiz, iazko maiatzean, AEBen terrorismoaren aurkako ahaleginekin «guztiz kooperatzen ez duten» herrialdeen zerrendan sartu zuen Karibeko herrialdea. Orain, Pompeoren iragarpenak beste atzerapauso bat eragingo du bi herrialdeen arteko harremanetan, Bidenek bi aldeko elkarrizketak hastea zailduz.

«Ekinbide honekin, beste behin ere Kubako Gobernua egingo dugu arduradun, eta mezu garbi bat bidaliko dugu: Castrotarren erregimenak amaiera eman behar dio nazioarteko terrorismoa babesteari eta AEBetako justizia nahasteari». Hala arrazoitu du erabakia Pompeok, eta gaineratu Kubak «nazioarteko terroristen aterpe seguru» gisa funtzionatu duela. Adibide gisa jarri du ELN miliziako hamar gerrillari estraditatzeari uko egin izana. Kolonbiako Gobernuarekin hasitako elkarrizketa prozesuan parte hartzeko iritsi ziren kide horiek Kubara, baina Bogotak haien estradizioa eskatu zuen negoziazioak eten ostean, Bogotako Polizia akademiari eraso egitea egotzita. Kubak, ordea, elkarrizketen bermerako herrialde gisa, adierazi du estradizioak nazioarteko protokoloen haustura eragingo lukeela. Horregatik, besteak beste, «nazioarteko terrorismoa babesteari uzteko konpromisoa» haustea egotzi dio Pompeok. Horrez gain, FARCeko disidenteak eta AEBetako hainbat iheslari babesteaz ere akusatu du.

Era berean, Habanak Caracasekin dituen harremanak kritikatu ditu AEBetako estatu idazkariak, eta Hego Amerikan «maltzurki» jokatzeaz akusatu du Raul Castroren gobernua. Pompeoren esanetan, Habanak Nicolas Maduroren gobernuari lagundu dio «herriarekiko duen nagusitasuna» mantentzen.

Zerrenda beltzean sartzeak merkataritza mugatzeko trabak eta zigor ekonomikoak ezartzea dakar. Kubarekin kasuan, baina, jada jasaten ditu halakoak, AEBek ezarritako blokeo komertzial eta finantzarioaren eraginez. Beraz, Pompeok azaldu duenez, hartu berri duten erabakiak Kubarekin harreman ekonomikoak dituzten pertsonen eta herrialdeen aurkakoak ere izango dira.

Erabaki «hipokrita»

Kubako Atzerri ministro Bruno Rodriguezek azaroaren amaieran adierazi zuen Trumpek halako erabaki bat har zezakeela, «Floridako Kubaren aurkako gutxiengoa» men eginez. Orduan, AEBak jo zituen «Kubaren aurka egiten duten talde terroristen gotorleku» gisa. Erabakiaren ostean, berriz, «hipokritatzat» jo du erabakia. Haren esanetan, ekimena Trumpen «oportunismo politikoaren» ondorio da. «Kuba ez da terrorismoaren babesle», berretsi du Rodriguezek, «bere forma guztietan arbuiatzen du».

Hori bakarrik ez, Obamaren presidenteorde zena presidente bilakatzear dela, elkarrizketak berriz abiatzeari «oztopoak» jartzeaz akusatu du Washington, eta Habana hark babestutako «terrorismoaren biktima» dela nabarmendu. Izan ere, Rodriguezen esanetan, AEBek 3.478 lagun hil eta beste 2.099 zauritu dituzte Kuban.


Summary: Baldintzapean aske utziko dute Antton Troitiño euskal presoa, eritasunagatik. Gaixotasun larri eta sendaezina dauka. 1987an atxilotu zuten, eta, geroztik, ia bizialdi osoa kartzelan egin du. Etxerat-en arabera, datozen orduetan aterako da Estremerako espetxetik.

Espainiako Auzitegi Nazionaleko Jose Luis Castro epaileak ebatzi du Antton Troitiño euskal presoari hirugarren gradua ematea eta baldintzapean aske uztea. Gaixotasun larri eta sendaezina dauka, eta, espetxe araudiaren 104.4 artikulua aplikatuta, aske geratuko da, baldintzapean. Epailearen autoak dio Troitiñok «oso gaixotasun larri eta sendaezina» duela, «neurri aringarrien bidez baino» ezin dela tratatu, eta, beraz, «espetxean egoteak hori zaildu» egin dezakeela. Etxerat-ek jakinarazi du datozen orduetan aterako dela Estremerako espetxetik (Espainia). Datorren urtean beteko luke zigor osoa.

Troitiño 1987an atxilotu zuten, eta 24 urte baino gehiago egin zituen kartzelan. 2011n atera zen. Baina handik egun gutxira atxilotu nahi izan zuten berriro, Parot doktrina aplikatuta. Londresen atxilotu zuten, 2012an —egunkariak banatzen lan egiten zuen han—. «Oker burokratiko batengatik» behar baino lehenago kaleratu zutela iritzita —Espainiako Auzitegi Nazionalaren kontaketa berriaren arabera, 2017ra arte behar zuen preso—, fiskaltzak galdegin zuen haren atxilotzea eta estradizioa. Hamabost hilabete geroago, Giza Eskubideen Europako Auzitegiak indargabetu zuen Parot doktrina, eta estradizio eskaera atzera bota zuen Westminsterko Auzitegiak. Ondoren, akusazioko argudioak aldatu, eta ETAn berriro sartzea leporatu zion Espainiak Troitiñori. 2016ko abenduan atxilotu zuten berriro ere Londresen, eta paperik gabekoentzako atxilotze zentro batean egon zen, auzibide gorabeheratsu baten ostean, harik eta 2017ko maiatzean Espainiaratu zuten arte. Sei urteko zigorra jarri zion Espainiako Auzitegi Nazionalak 2018an.

Etxeratek «besarkada handi bat» bidali nahi izan dio Troitiñoren familiari, eta laguntza eskaini dio «egoera zail honetan». Jakinarazi dutenez, Troitiño ez dago gaixotasun larriak dituzten hamazazpi euskal presoen zerrendan, baina Etxerat-ek hainbatetan salatu du Donostiako presoaren «egoeraren jatorria espetxean jasandako muturreko baldintzak eta euskal presoek jasaten dituzten zigor luzeak» direla. Larriki eri diren preso guztiak askatzeko eskatu du euskal presoen senideen elkarteak.


Summary: Bizkaiko metaleko enpresek %18 gutxiago fakturatu dute 2020an. Pandemia hasi zenetik 1.739 lanpostu galdu dituzte, eta 2021ean beste 500 inguru galtzea espero dute.

«Bizkaiko metalaren sektoreak urtebete baino gehiago beharko du pandemiaren aurreko egoerara itzultzeko», hori da Tamara Yague FVEM Metalgintzako Enpresen Bizkaiko Federazioko presidentearen iragarpena. 2020. urtea oso txarra izan dela azaldu du, enpresek batez beste %18 gutxiago fakturatu dutelako, baina azken lau hilabeteetan joera txarra leundu izanak itxaropena piztu duela. Joera aldaketa hori, baina, oso motela da, eta uste du 2021ean beraien eremuan beste 500 lanpostu galduko direla.

FVEMek biltzen ditu Euskal Herrian sektoreko langile gehien, eta kideen artean urtero egiten duten inkesta aurkeztu du. Datuen arabera, 2020an 1.739 enplegu galdu dira sektorean Bizkaian. Iazko urtarrilean, 53.621 langilek ziharduten Bizkaiko metalean; egun, aldiz 5.1837 ari dira, %3,3 gutxiago. Enpleguari dagokienez, FVEMeko enpresen %71ek ez dute uste langilerik kaleratuko dutenik hurrengo sei hilabeteetan; %14k, aldiz, ezinbestekotzat jotzen dute. Estatistikaren arabera, %15ek lantaldea handitzeko esperantza dute, baina, hala ere, balantza negatiboa izango da, elkartearen kalkuluen arabera 500 kaleratze gehiago egon baitaitezke 2021ean.

Atzera begira jarrita, 2020a ez da hasiera batean espero bezain txarra izan. Elkarteak iragan ekainean eginiko inkestako datuak urte bukaerakoekin alderatu ditu, eta iritzi gehienek hobera egin dute. Esate baterako, ekainean enpresen %51ek esaten zuten merkatua atzeraldian sartuta zegoela; urte amaieran, aldiz, kopuru hori %37ra murriztu da. Halere, Yaguek garbi esan du: «urte oso gogorra izan da». FVEMen enpresen %75ek 2019an gutxiago fakturatu dute, eta beherakada hori, batez beste, %18 izan da. Azpisektoreka aztertzen hasita, fakturazioa gehien murriztu duten enpresak garraio sektorearentzako osagaiak egiten dituztenak dira: %25,2.

Aurrera begira jarrita, 2021a ere urte gogorra izatea espero dute FVEMen barruan daudenek, eta, gehienen ustez, urtebete baino gehiago beharko da aurreko egoerara itzultzeko. Alde horretatik, gehienek bi aldagai nabarmendu dituzte prozesu hori bizkortu ahal izateko: txertoen zabalkundea, eta, haren eskutik, pandemiaren bilakaera etetea; eta Europako Next Generation funtsen eragina.


Summary: Positiboen kopurua milakotik hurbil da Hegoaldean. Azaroaren 21etik aitzina erregistratu den positibo kopururik handiena zenbatu dute Hego Euskal Herrian: 979 COVID-19 kasu atzeman dituzte atzo egindako testetan. Bizkaikoak dira kasuen erdiak baino gehiago. 535 lagun daude Hegoaldeko ospitaleetan.

Nabarmen goratu da kutsatuen kurba azken egunean. Nafarroako Gobernuak eta Eusko Jaurlaritzak emandako datuen arabera, 979 kasu positibo atzeman dira atzo Hegoaldean egindako testetan, eta, beraz, kopurua 1.000 kasuen langatik hurbil da berriz ere. Hala eta guztiz ere, aintzat hartzekoa da COVID-19a atzemateko eginiko proba kopuruak izandako gorakada: atzo 14.000 proba baino gehiago egin zituzten Osasunbideak eta Osakidetzak, bezperan baino 2.000 gehiago. Atzo egindakoak oinarri, %6,9 da positiboen ehunekoa Hegoaldean.

Kutsatuen datuak lurraldeka aztertuta, Bizkaian atzeman dute positibo gehien. Are, herrialde horretakoak dira atzo detektatutako kasuen erdiak baino gehiago: 492 izan dira. Hain zuzen ere, azken bi hilabeteetako daturik makurrena da Bizkaian. Hegoaldeko gainerako lurraldeei dagokienez, Gipuzkoan 219 positibo zenbatu dituzte, Nafarroan 162 izan dira, eta Araban, berriz, 92.

Bestalde, Nafarroako Gobernuak jakinarazi duenez, 82 urteko gizonezko bat zendu zen atzo koronabirusaren sintomak zituelarik. Foru erkidegoko gobernuak ez bezala, Eusko Jaurlaritzak astean behin ematen du hildakoei buruzko informazioa; bihar emanen du haren berri.

Ospitaleratuen kopurua, koska bat gorago oraindik ere

Osakidetzak eta Osasunbideak emandako datuen arabera, 51 pertsona erietxeratu zituzten atzo COVID-19aren sintomak larriagotuta. Horiek aintzat harturik, guztira 535 lagun daude Hegoaldeko ospitaleetan. Hori horrela, Hegoaldeko osasun agintariek atzo emandako datua gaindituta, abenduaren 22tik erregistratu den daturik makurrena da berriz ere ospitaleetan. Zehazki, ospitaleratuetatik, 445 gela arruntetan daude, eta 90, berriz, ZIU zainketa intentsiboetako unitateetan.