Summary: Ekonomiak ez du martxa hartu: %0,2 hazi da Araba, Bizkai eta Gipuzkoan. Jaurlaritzak esperotakoa baino lau hamarren okerragoa da urte arteko tasa: -%2,9. Gobernua txertaketa bizkorragoaren zain dago suspertzerako

Begi bistakoa dena baieztatu dute kontu ekonomikoen lehen datuek: ekonomiaren berpizterik ez da izan 2021. urtearen hasieran. Ez doa atzera —eta hori bada zerbait mugikortasunak eta hainbat jarduerak dituzten muga handiak ikusita—, baina aurrera ere ez asko: %0,2 hazi zen urteko lehen hiruhilekoan Arabako, Bizkaiko eta Gipuzkoako barne produktu gordina, Eustaten arabera. Hiruhileko arteko tasa da hori, eta une honetan horrek erakusten du argien ekonomiaren suspertzea berandutzen ari dela.

Urte arteko tasak, berriz, negatiboan jarraitzen du, baina ez aurrekoetan bezainbeste; izan ere, -%7,6tik -%2,9ra igaro da. Kontuan hartu behar da 2020ko lehen hiruhilekoan egin zuela lehen aldiz atzera BPGak (-%3,2), konfinamendu aginduaren ondorioz. Horren azpitik geratzeak argi uzten du berreskuratu beharreko jarduera ekonomikoa oraindik handia dela, 2021erako egindako aurreikuspenak baikorregiak zirela, eta denbora gehiago beharko zela 2020ko udaberriko lehen olatuarekin galdutakoa berreskuratzeko.

Pentsatzekoa denez, orain hasi berri den bigarren hiruhilekoan jauzi handia egingo du urte arteko BPGak, eta tasa positibo ikusgarri bat erakutsi. Edonola ere, efektu estatistiko hutsa izango litzateke, iazko bigarren hiruhilekoko amiltzearekin alderatuko baita (-%19,5); hau da, ez da hazkunde sendo bat izango, errebote estatistiko bat baizik.

Egoera normalago bat isla dezakete, berriz, hirugarren hiruhilekotik aurrerako datuak, ez baitituzte konfinamenduaren datu distortsionatzaileak erakutsiko, haren biharamuna baizik. Gainera, ordurako aurreratuta egon beharko luke txertaketa kanpainak eta, espero denez, gaur egun beren jarduera murriztuta duten sektore batzuk egoera irekiago batera itzuliko dira.

Jaurlaritza, zain

Horren esperoan dago Eusko Jaurlaritza ere. Ontzat hartu ditu Eustatek aurreratutako datuak, eta nabarmendu du hazkunde tasa positiboak gertatu direla azken hiru hiruhilekoetan. Ekonomia Sailak gogorarazi du hirugarren olatuak otsailaren erdialdera jo zuela goia eta horrek zenbait neurri murriztaile eragin zituela. «Horregatik, litekeena da ziklo ekonomikoan hazkunde sendoagoak ikusten ez hastea, harik eta, txertoen bidez, taldeko immunitate-maila nahikoa lortu eta nolabaiteko normaltasunera itzuli arte».

Arantxa Tapia Ekonomiaren Garapeneko sailburuak onartu du urteko lehen hiru hilabeteetan hazkundea uste baino txikiagoa izan dela. Hiruhileko arteko daturik ez zuen aurreratu gobernuak, baina urte arteko tasa -%2,5era iristea espero zuen, eta hortik lau hamarrera geratu da. «Txertatzearen erritmoa bizitu eta nolabaiteko taldeko immunitatea lortzen ez den bitartean, [hazkundearen] erritmoa uste baino motelagoa izango da».

Urtean, %6,7 gora

Jaurlaritzak oso iragarpen baikorrekin hasi zuen urtea —+%8,6—, baina martxoan jada tonu goibelago bat hartu zuen, ikusita bigarren eta hirugarren olatuak geratzeko jarduera ekonomikoa moteltzeko neurriak hartu zituela. Eguneratutako aurreikuspenek diote Arabako, Bizkaiko eta Gipuzkoako BPGa %6,7 handituko dela aurten —iaz %9,5 txikitu zen—.<br />Enpleguari dagokionez, bilakaera Jaurlaritzak iragarritakoa baino pixka bat hobea izan da: urte arteko tasan enplegua %2,5 txikitzea espero zuen, eta %2,1 txikitu da, dedikazio osoko baliokidetzako lanpostuetan neurtua. Hiruhileko arteko tasa ere hobea izan da barne produktu gordinarena baino, % 0,5 gehitu baita.


Summary: Israelen maskararik gabe, eta Gazan hildakoak gora. Bost milioi israeldar txertatu dituzte dagoeneko Israelen. Aldiz, Gazan eta Zisjordanian bost milioi palestinarretik %2k hartu dute txertoa.

Urtebete igaro eta gero, Israelgo herritarrek maskara kendu ahal izan zuten atzo kalean, pandemia hasi zenetik lehen aldiz. Aldi berean, eskolak ere ateak zabaldu zituzten, aurrez aurreko klaseak emateko. Herrialde hartan bizi diren bederatzi milioi lagunetik bost milioik jarri dituzte txertoaren bi dosiak. Horri esker, soilik 200 lagun daude zaintza berezietako unitateetan eta 2.500 dira positiboak. Kasu berriak ere nabarmen jaitsi dira, atzo 85 atzeman zituzten, eta kutsatze tasa %0,8 da.

Kalean maskararik gabe ibili ahal izango diren arren, leku itxietan derrigorrezkoa da oraindik ere maskara janztea, eta Osasun Ministerioak aholkatu du horiek erabiltzen jarraitzeko jende asko biltzen den inguruetan. Adituek ere ohartarazi dute arriskua ez dela amaitu, eta ostiralean atzemandako positibo berrien artean Indiako aldaerarekin kutsatutako zazpi agertu direla —gaur-gaurkoz adituak aldaera berri hori ikertzen ari dira, baina Indian kasuek nabarmen egin dute gora, eta askok aldaera berriari egozten diote kutsatzeak handitu izana—.

Oso bestelakoa da egoera Gazan eta Zisjordanian. Hamasen kontrolpeko eskualdean nabarmen egin dute gora koronabirusak eragindako heriotzek azken egunetan —23 jakinarazi zituzten atzo—, eta kutsatze tasa %40an dago. Horiek hala, joan den asteartetik gogortu egin dituzte murrizketak, eta etxeratze agindua ezarri dute.

Txertaketa motel doa palestinarren artean. Gazako bi milioi herritarretik soilik 33.000k jarri dute txertoa —81.600 dosi jaso dituzte orain arte—. Zisjordanian, berriz, hiru milioi lagunetik 125.000 inguruk jarri dute. Han ere egoerak okerrera egin du. Ramadana hasi aurreko asteetan kutsatzeak jaistea lortu bazuten ere, azken egunetan kasuek goranzko joera hartu dute.

MSF Mugarik Gabeko Medikuek egoeraren larriaz ohartarazi dute: «Hebrongo Dura erietxera ekartzen dituzten hiru gaixoetatik bat 25 eta 64 urte artekoa da. Gazteen artean ari da birusa zabaltzen, batez ere». Gobernuz kanpoko erakundeak eskatu die Palestinako eta Israelgo agintariei azkartu ditzatela txertatzeak.


Summary: Bergarako Industrias Betikon ez dute grebarik egingo. Gaur zen protesta hastekoa, baina lan itunari buruzko akordioa lortu dute zuzendaritzarekin.

ELAk iragarri du langileek akordio bat lortu dutela Bergarako Industrias Betikon, eta enpresak onartu egin diela eskakizunen zati handi bat. Ondorioz, gaur hastekoa zen greba mugagabea bertan behera utzi dute langileek.

ELAren arabera, enpresak hainbat hobekuntza aurkeztu dizkio langileen ordezkaritzari, «in extremis», eta langile askok onartu egin dute. Horrela, adibidez, hitzarmen berrirako KPI +%1,5eko igoerak ezartzen dira: inflazioa negatiboa baldin bada, berriz, soldatak ez dira igoko. Gaueko ordutegian lan egiten duten langileen osagarria ere «nabarmen» hobetu du enpresak.

Sindikatua pozik agertu da akordio honekin, eta langileak zoriondu nahi ditu, «bat egitea eta antolatzea erabaki dutelako, greba mugagabera deituta». Are gehiago, «enpresa negoziatzeko eseri da, eta eduki nahikoak eskaini ditu, lantaldeak planto egin baitu, eta mobilizatzea erabaki, zalantzarik gabe. Hori da bidea» Egoera berean dauden langileak bide beretik jarraitzera animatu ditu.


Summary: Enpresa bat hustu dute Barakaldon, sute baten ondorioz. Suhiltzaileek gune zabal bat hesitu dute, handik gertu baitago produktu sukoiak dituen beste enpresa bat. Jada kontrolpean dute sutea.

Kurrusku KaiAlde gozogintzako lantegiak Barakaldoko (Bizkaia) Ibaibe kalean duen lantegian piztu da sua gaur goizean, 09:45 aldera. Enpresa hustu egin behar izan dute, baita inguruko pabiloiak ere, eta suhiltzaileek inguru hartara ez hurbiltzeko eskatu dute. Ez dute argitu zerk sortu duen sua.

Suhiltzaileek jakinarazi dutenez, jada kontrolpean dute sua. Hasiera batean gune zabal bat hesitu behar izan dute, handik gertu produktu sukoiak dituen enpresa bat baitago.

Horretaz gain, SOS Deiakek inguruko eraikinetako leihoak ixtea gomendatu du. Kontuan izan behar da sutea gertatu den gunetik gertu hainbat ikastetxe daudela.


Summary: Zazpi lagun hil dituzte AEBetan, hiru tiroketatan. Taberna batean hiru lagun hil ditu beste batek Wisconsinen. Austinen eta Chicagon ere izan dira tiroketak, eta Polizia horien egileen bila ari da. Urtea hasi zenetik, 150 tiroketa izan dira AEBetan.

Azken orduetan izandako hiru tiroketatan gutxienez zazpi lagun hil dira AEBetan. Wisconsin estatuan izan da horietako lehena, Kenosha hiriko taberna batean. Hiru lagun hil, eta beste hiru zauritu ditu erasotzaileak, hiri horretako sheriffak jakinarazi duenez. CBS telebista kateak emandako informazioaren arabera, aurrez pentsatutako erasoa izan da.

Beste hiru lagun hil dituzte Austinen, Texas estatuko hiriburuan. Poliziak ez du erasotzailea atxilotu, eta, azaldu duenez, operazioa zabalik dute oraindik. Austingo poliziaburu Joe Chaconek herritarrei kontuz ibiltzeko eskatu die.

Polizia ikertzen ari da Chicagon, Illinois estatuan, izandako tiroketa bat ere. Zazpi urteko haur bat tiroz hil dute bertan, eta larri zauritu dute haren aita. Auto baten barruan zeuden biak, janari lasterra saltzen duten jatetxe bateko ilaran, eta tiro egin diete.

Suzko armekin egindako erasoak erregistratzen ditu GVA Gun Violence Archive erakundeak, eta, horren arabera, urtea hasi zenetik 150 tiroketa izan dira AEBetan, eta 45 tiroketa masibo izan ziren martxoan. Azken asteetan ugaritu egin dira halako gertakariak, eta armen jabetzaren inguruko eztabaida azaleratu dute berriz.

Joe Biden presidenteak Armen Legeari moldaketak egiteko asmoa adierazia du, eta, besteak beste, aurrekariak dituztenei armak izateko baldintza gogorragoak jarri nahi dizkie. Hala ere, gaiaren inguruan egiten dituen proposamenei bide motza aurreikusten zaie. Izan ere, Senatuak onartu behar lituzke, eta, Alderdi Demokratak gehiengoa badu ere, gutxienez hamar diputatu errepublikanoren babesa behar luke.


Beste 772 kasu atzeman dira Hegoaldean

Summary: Beste 772 kasu atzeman dira Hegoaldean. Igandeko proben %8,9k eman dute positibo.

Transmisioari buruzko datuak kezkagarriak dira oraindik Hego Euskal Herrian. Nafarroako Gobernuak eta Eusko Jaurlaritzak emandako informazioaren arabera, atzo 8.624 proba egin ziren birusa detektatzeko, eta 772 kasu atzeman zituzten. Aurreko egunetako datuen aldean, kutsatuen kopurua apalagoa izan da, baina, beste behin, aintzat hartzekoa da egun bakarrean egindako testen zenbatekoa. Izan ere, ohi denez, astegunetan baino proba gutxiago egin ziren atzo.

Igandeko kasuetatik 302 Gipuzkoan detektatu ziren; Bizkaikoak izan ziren beste 253, Nafarroakoak 139, eta Arabakoak, berriz, 71. Beste zazpi positiboak EAEtik kanpo bizi diren herritarren artean erregistratutakoak dira.

OME Osasunaren Mundu Erakundeak %5ean du ezarria izurritea kontrolpean edukitzen hasteko gehienezko muga, eta ehunekoa langa horren gainekoa da egunero. Zehazki, atzoko testen %8,9k eman zuten positibo Hego Euskal Herrian. Datua are larriagoa da Nafarroan: %10,1 izan zen. Osakidetzak egindako testetan, ehunekoa nabarmen txikiagoa izan zen, baina %5etik gorakoa izan zen, halere: %8,7.


Summary: Sei eguneko itxialdia ezarri dute New Delhin. Apirilaren 15az geroztik egunean 200.000 kasu berri atzeman dituzte, batez beste, Indian. Erietxeak baliabiderik gabe geratzen ari direla ohartarazi du Osasun Ministerioak.

Itxialdia ezarri dute Indiako agintariek hiriburuan. Bigarren olatuak gogor jo du herrialdean, eta, batez beste, 200.000 kasu atzematen dituzten egunero. Orotara, 15 milioiko langa igaro dute positiboek, eta 178,769 dira hildakoak. Horretaz gain, herrialde osoko erietxeak oxigenorik eta ohe librerik gabe geratzen ari dira. «Itxialdia ezarri ezean, hondamendi handiago bati egin beharko diogu aurre», adierazi du Delhiko gobernadore Arvind Kejriwalek.

Itxialdiak irauten duen bitartean zabalik izango dira gune erlijiosoak, baina ezin izango dute bisitaririk hartu. Ezkontzetan, gehienez ere, 50 lagun bildu ahal izango dira, eta hogei, berriz, hiletetan. Bilera politiko, sozial eta erlijioso oro debekatuta egongo da, eta bidaiak soilik baimenduko dira herritarrek txertoa hartua dutela edo kutsatuta ez daudela frogatzen duten kasuetan.

Delhin ez ezik, beste hainbat hiri handitan ere arazo larriak dituzte erietxeetan, eta medikuek ohartarazi dute testen emaitzak ere atzeratzen ari direla, ez baitute nahikoa baliabiderik eskariari erantzuteko. Narendra Modi lehen ministroaren aurkako kritikak ere gogortu egin dira pandemiak okerrera egin ahala; izan ere, azken asteetan mitin politiko jendetsuak eta ekitaldi erlijiosoak baimendu ditu gobernuak, non milaka lagun elkartu diren, eta birusa zabaltzea erraztu. Aldaera berriak agertu izanak ere azkartu egin ditu kutsatzeak. Modik berak ekitaldi jendetsua egin zuen joan den larunbatean, eta maskara gabe agertu zen jendaurrean.

Azken hilabetean gora egin dute aktibo dauden kasuek ere 1,9 milioira heldu arte. Joan den irailean eman zuen aurreko daturik okerrena positiboei dagokienez, baina orduan milioi bat eskasera heldu ziren. Bigarren olatu honen ondorioez ohartarazi dute adituek, batez ere erietxeak tokirik gabe geratzen ari baitira.


Summary: Berdintasunerako Emakunde saria jaso du Askabide elkarteak. Miriam Santorcuato presidenteak jaso du aitortza, Gasteizen. Prostituzioan diharduten emakumeei «ahalduntzerako espazio bat» ematea txalotu du Izaskun Landaidak.

Askabide elkarteko kideen eskuetan da jada Berdintasunerako Emakunde saria. Gaur goizean jaso du Miriam Santorcuato presidenteak, Eusko Jaurlaritzako lehendakari Iñigo Urkulluren eskutik, Gasteizen, eta bereziki gogoan izan ditu prostituzioan eta gizarte bazterketan dauden emakumeekin lan egiten duten beste gizarte erakundeak: «Pandemian zehar are ageriago geratu da zuen inplikazioa».

Bizkaian prostituzioan diharduten andreekin lan egiten du Askabidek 1985. urtetik. Haien bizi kalitatea hobetze aldera jarritako tresnak eta baliabideak txalotu zituen Emakundek saria ematean, eta ildo horretan mintzatu da gaur Izaskun Landaida zuzendaria: «Hainbat emakumerentzat ezinbesteko heldulekua izan da Askabide; espazio bat ahalduntzerako, aurreiritzirik gabea». Beatriz Artolazabal Jaurlaritzako Berdintasun sailburuak aitortu du iazko konfinamenduak «ezustean» harrapatu zituela instituzio publikoak auzi honetan, eta hirugarren sektoreko erakundeek egindako lanaz «harro» agertu da.

Santorcuatok gogora ekarri du «justizia soziala» dela elkartearen helburu nagusia, eta, ildo horretan, prostituzioan diharduten emakumeen estigma gainditzen saiatzea dela euren lanetako bat: «Estigmak markatu egiten ditu». Bortizkeria matxistarekin lotutako beste lan ildoaz ere mintzatu da: «Kolektibo hau bereziki zaurgarria da indarkeriaren aurrean».


Summary: ELA: «Sektore publikoko behin-behinekotasun tasa sektore pribatukoa halako bi da». Arabako, Bizkaiko eta Gipuzkoako langile publikoen %40k aldi baterako kontratua salatu dute, eta horren atzean zerbitzuak pribatizatzea dagoela.

«Propagandatik haratago doazen neurriak hartu behar dira langile publikoen egoera hobetzeko», eta egoera hori hobetuko luketen erabakiak «baldintzatzeko» babestu du ELA sindikatuak Arabako, Bizkaiko eta Gipuzkoako sektore publikoan ostegunerako deitua dagoen greba deialdia. LAB, CCOO, ESK eta Steilasekin batera egin du deialdia --UGT eta Interinok sindikatuak ez dira batu--, eta helburuak argi ditu: egun behin-behinean dauden 60.000 langile publikoen egoera «finkatzea», lan estruktura publikoak dituen beharrak kalkulatzea eta horrela azpikontratazioaren bitartez ematen den pribatizazioari aurre egitea. Hori salatzeko, grebaz gain, manifestaziora deitu dute goiz horretarako Bilbon, Donostian eta Gasteizen.

Igor Eizagirre sindikatuak sektore publikoan duen arduradunak langile publikoen behin-behinekotasun tasaren inguruko datu argigarriak eman ditu: «Europan langileen %20 langile publikoak dira; Espainian, %16; Araba, Bizkaia eta Gipuzkoan, aldiz, %12. Azken horien artean %40 behin-behineko baldintzetan daude, sektore pribatuan, aldiz, behin-behinekotasuna %23ko da». Eizagirreren hitzetan behin-behinekotasun hori sistemikoa da, maila guztietako erakundeetan eta sektore guztietan ematen da.

Egoera transbertsal horren datuak eman ditu sindikatuak, eta sektorez sektoreko behin-behinekotasuna eman: %56 administrazio orokorrean; %48 hezkuntzan; %58 Osakidetzan eta %44 Justizian. Salbuespen bakarra Ertzaintza litzateke, behin-behineko agenterik ez baitago; Udaltzainen artean, egon badago, %30 ingurukoa, sindikatuaren datuen arabera. Halere, sindikatutik ohartarazi dutenez, Ertzaintzan ere pribatizazioa apurka sartzen ari da garbiketa eta zaintza lanetan. Urrunago joan gabe, Erandioko (Bizkaia) eta Arkautiko (Araba) ertzain etxeek segurtasun pribatua dute.

Datuak horiek dira, eta, sindikatuaren ustez, hiru helburu dituzte: «pribatizaziorako pausoak ematea, enplegu publikoa suntsitzea erraztea eta diziplina tresna gisa erabiltzea». ELAren ustez, egoera horrek langileen baldintzetan eragina du, eta baita hiritarrek jasotzen duten zerbitzuaren kalitatean ere. Era berean Jaurlaritzari leporatu diote «estatu mailakoa arau ezberdinak babestu izana», besteak beste: berraztertze tasak, aurrekontu mugak, edota hautatze prozesuen inguruko mugak.


Summary: NASAk helikoptero txiki bat hegaldatu du Marten. Ingenuity gailua hiru metro inguru goratu da planeta gorriaren airean. Datozen egunetan beste lau bidaia egingo ditu, gero eta urrutiago.

Ez da oso hegalaldi luzea izan helikoptero batentzat, baina urrats interesgarria izan da gizateriarentzat. NASAk Martera bildalitako Ingenuity helikopteroak lehenbiziko hegaldia egin du. Helizeak piztu eta azeleratu ditu; hiru bat metro egin du gora Marteko airean, eta berriz zegoen lekura jaitsi da. Perseverance ibilgailuaren sabelean bidaiatu zuen helikopteroak, eta hark harturiko bideoa erakutsi du AEBetako espazio agentziak, saioaren arrakasta frogatzeko.

Minutu bat baino gutxiago iraun du hegaldiak, baina aski izan da NASAk ikusteko eta erakusteko ideiak funtzionatzen duela. Datozen aste eta hilabeteetan, hegaldi luzeagoak egingo ditu gailuak, eta zientziarako baliagarriak diren misioak egingo ditu.

NASAren arabera, beste mundu batean hegazkin batek bere indarrez eginiko lehenengo hegaldi kontrolatua izan da. Bideoaz gain, datuak jaso dituzte NASAko kontrolatzaileek, eta horiek ere baieztatzen dute gailuak Marteko atmosfera finean egin duela hegan.

«Orain, esan dezakegu gizakiok lortu egin dugula errotore-gailu bat beste planeta batean hegan eginaraztea», adierazi du MiMi Aungek. Ingenuity egitasmoaren burua da Kalifornian. Gogora ekarri ditu Wright anaiak, eta haiek 1903. urtean eginiko lehenengo hegaldiarekin parekatu du gaur gertaturikoa.

Perseverance-k harturiko bideoaz gain, helikopteroak berak harturiko argazkia zabaldu du NASAk. Horretan, gailuak bere itzala erretratatu du, goitik, Marteko azalean.

Ingenuity-k egin duen hegaldiaren grafikoa. NASA

Ez da erraza Marten helizeen bitartez hegan egitea. Marteko atmosferaren dentsitatea Lurrekoaren %1 da; hau da, airea askoz finagoa da, eta errotoreek oso azkar egin behar dute bira, gorako indarra sortzeko. Gaurko hegaldirako, errotoreek 2.500 itzuli egin dute minutuko. Lurrean, helikoptero modelo txiki batzuek 400-500 itzuli minutuko behar dituzte, eta handi batzuek, gutxiago: 250 bat. Zorionez, grabitatea ere txikiagoa da Marten, eta horrek lagundu egiten du hegan egiten.

Ingenuity-ren lehen erronka Marteko gau hotzak jasatea izan da. Otsailaren 18an iritsi zen Martera. Marteko zero azpiko 90 graduko tenperaturei aurre egin behar izan die. Arriskutsuak dira, muturreko hotzak helikopteroaren osagaiak honda ditzakeelako. Konpentsatzeko, helikopteroak berogailu bat du. Eguzki plaka txiki baten bidez pilatzen du hegan egiteko behar duen energia.

Datozen egunotan, beste lau hegaldi egingo ditu gailuak, eta hegaldi bakoitzean urrunago bidaiatuko da.


Summary: Annalena Baerbock izango da Berdeen hautagaia Alemaniako kantziller kargurako. Ekologisten barruko ildo moderatua ordezkatzen du Baerbockek. Inkesten arabera, Alderdi Berdea bigarren bozkatuena litzateke iraileko hauteskundeetan, orain egingo balira.

Alemaniako Berdeak alderdiak irailean egingo diren hauteskunde federaletarako bere zerrendaburua aurkeztu du. Orain arte alderdiko presidenteetako bat izan da Annalena Baerbock, eta huraxe izango da kantziler kargurako hautagaia. Hala iragarri du alderdiko beste presidenteak, Robert Habeckek. Alderdiak esana zuen gaur jakinaraziko zuela bi horien artean zein aukeratuko duten hautagai izateko, eta Habeckek berak eman du erabakiaren berri, alderdi barruan giro lagunkoia dutela irudikatuz eta kontserbadoreen barneko lehia agerian utziz. Baerbocken hautagaitza alderdiko kideek berretsi beharko dute, ekainaren 11n egingo duten kongresuan.

Alderdiaren ildorik pragmatikoena ordezkatzen dute bai Baerbockek eta bai Habeckek. Aldaketaren beharra nabarmendu izan dute, baina diskurtso moderatua eginez. Joera politiko horrek nagusitasuna lortu du alderdi barruan, eta bozgorailua kendu die erroagoko aldaketak proposatzen dituzten bestelako ahotsei. Era berean, mezu neurritsu horrek ahalbidetu die ustez alderdi kontserbadoreen bueltan erosoago egon ohi diren horiengana gerturatzeko. «Eskaintza bat egingo diogu herrialdeari. Hasiera berri baterako eskaintza herrialde aberats honetan, zeinak justuagoa eta ekologikoagoa izan behar duen», adierazi du Baerbockek, bere hautagaitza ezagutarazi denean. 2013tik diputatua da Alemaniako Parlamentuan, eta, batez ere, energia eta ekonomia gaietan nabarmendu da orain arte. 2018an izendatu zuten alderdiko presidente.

Inkesten arabera, nabarmen haziko dira Berdeak hauteskundeetan. Boto gehien lortuko dituzten alderdietan bigarrena izango dela diote, CDU Batasun Kristau Demokratikoa eta CSU Batasun Sozial Kristaua alderdiek osatzen duten aliantzaren atzetik. Aurreikuspen horiek beteko balira, inoiz izan duen baino ordezkaritza handiagoa izango luke parlamentuan. CDUri eta CSUri agintea lehiatzeko moduan legokeen gehiengo bat osatzeko aukera izan lezake, hortaz. «Eskura daukagu», esan du Baerbockek, abagune horri erreferentzia eginez.

Alderdi kontserbadorea egunotan erakusten ari den arrakalak baliatu nahi ditu alderdi ekologistak. Angela Merkel kantzilerraren ordezkoa hautatu ezinik dabiltza CDU eta CSU. Armin Laschet da CDUk proposatutako hautagaia, baina koalizioan kide duen Bavierako CSU alderdia, eta hango burua da Lascheti lidergoa ken diezaiokeen hautagaia: Markus Soder. Zatituta daude bi alderdietako oinarriak, nor bere hautagaiaren alde. Atzo arteko epea jarri zioten euren buruari bi alderdiek ados jartzeko, baina ezin izan dute bete.


Summary: Satelite bidez ikusita, nolakoa zen mundua duela 36 urte?. Google Earthek Timelapse izeneko funtzio berri bat jarri du martxan. Hari esker, lurrak 1984. urtetik 2020ra arte izan duen garapena ikus daiteke urtez urte, satelite bidezko irudien bidez.

Ingurunea asko aldatu da azken 36 urteetan. Larrialdi klimatikoak, deforestazioak, urbanizazio prozesuek eta abarrek eragin nabarmena izan dute paisaietan, hainbat kasutan espaziotik ikusteko modukoa. Nola zegoen Amazonas duela 36 urte? Nolakoa zen Dubaiko eraikin ikusgarriak egin dituzte inguru hori? Glaziarren neurriak horrenbeste aldatu al dira? Euskal Herriko paisaietan zer aldatu da?

Horiei eta beste hainbat galderari erantzunak emateko aukera jarri berri du abian Google Earthek, Timelapse izeneko funtzioari esker. Funtzio horri esker munduko edozein puntuk izan duen eboluzioa ikus dezake erabiltzaileak; 1984. urtetik hasi eta, urtez urte, 2020ra arte.

Webguneak berak azken hamarkadetan nabarmenak izan diren hainbat gertakari proposatzen dizkigu, mota ezberdinetakoak. Besteak beste, Alaskako (AEB) Columbia glaziarraren desegitea, iaz zabaldu zen Berlin-Brandenburgo aireportuaren eraikuntza, Aral itsasoaren azaleraren murrizketa (Kazakhstanen eta Uzbekistanen), Dubaiko kostaldearen urbanizazioa edota Australiako suteek eragindako deforestazioa.

Googlek lehendik ere eskaintzen zuen funtzio hori, baina bi dimentsiotan soilik. Enpresako ordezkariek azaldu dutenez, «3Dak esperientzia hobea izatea eragin du, sinesgarriagoa. Larrialdi klimatikoa gure begiekin ikus dezakegu orain». Horretarako, haien arabera, satelite bidez eskuratutako datu kantitate handi bat ulertzen erraza den irudi batean jarri dituzte.

Adibideak

Google Earthek berak proposatutako adibideak ikusgarriak dira, baina Euskal Herrian ere izan dira aipatzeko moduko aldaketak, satelite bidez ikus daitezkeenak. Haietako batzuk bildu ditugu:

Bilboko Portua. Bilboko Portua Ibaizabal ibaiaren hasieran zegoen lehen. Garai hartan superportu deitzen zitzaionaren lanak 1985. urtean hasi ziren, eta 1994an amaitu zuten lehen fasea. Ordutik, ordea, hainbat aldaketa egin dituzte, eta nabarmen handitu da portua.

Iruñerria. Azken hamarkadetan Euskal Herrian gehien handitu den hiriguneetako bat da Iruñerria. Nabarmen ikus daiteke hori Timelapse-k eskaintzen dituen irudietan.

Dubaiko kostaldearen urbanizazioa. Arabiar Emirerri Batuetako hiriburua urbanizatzen diru asko gastatu dute azken urteetan. Satelite bidez ere ikus daiteke hori.

Aral itsasoa, lehortzen. 1960ko hamarkadatik, Aral itsasoaren azalera asko murriztu da, bertara isurtzen diren ibaien isuraldatzeak direla eta. Izan ere, Sobietar garaian, Amu Daria eta Sir Daria ibaietako ura Uzbekistan eta Kazakhstango lurrak ureztatzeko bideratzen hasi ziren. Horrez gain, armagintza, industria eta ongarri isurketengatik itsasoa oso kutsatuta dago.

Australian, suteak. Suteek kalte izugarriak eragin dituzte azken urteetan Australiako basoetan.


Summary: Nafarroako Gobernuak neurri murriztaileei eutsiko die, alarma egoera bukatu arte. Milagroren itxiera perimetrala bertan behera utziko du gobernuak hilaren 23an, eta Argedaskoari beste astebetez eutsiko dio

Maiatzaren 9ra arte, itxita. Nafarroako Gobernuak erabaki du COVID-19aren aurkako neurri murriztaileei eustea, Espainiako Gobernuak alarma egoera bertan behera utzi arte. Besteak beste, joan-etorriei, bilkurei eta ostalaritzako barnealdeen itxierari eragiten diete.

Nafarroako Gobernuak azaldu du birusaren transmisioa mantsotu egin dela azken astean: kutsatzeak %21 murriztu dira aste batetik bestera. Baina 14 eguneko intzidentzia metatua oso handia dela oraindik: 408 kasu 100.000 biztanleko. Osasun arduradunek gogorarazi dute arriskua «oso handia» dela.

Kezka eragiten du ospitaleetako egoerak ere, COVID-19arekin kutsatutako 210 gaixo baitaude Nafarroako erietxeetan; horietatik 42 ZIU zaintza intentsiboetako unitateetan. Gobernuak uste du horrek guztiak justifikatu egiten duela neurriak luzatzea.

Azken asteetan bezala, taberna eta jatetxeetako barnealdea itxita egonen da maiatzaren 9ra arte; saltoki ertain eta handietan, %30ekoa izanen da gehienezko edukiera, eta %50ekoa, berriz, saltoki txikietan. Gainera, ezinen da bizikideak ez diren pertsonen arteko bilkurarik egin. Kanpoaldean, gehienez, sei pertsona elkartu ahalko dira, bizikideak ez badira.

Etxeratze agindua indarrean izanen da datozen asteetan ere, 23:00etatik 06:00etara, eta baita erkidegoaren itxiera perimetral orokorra ere.

Apirilaren 23an, Milagroren itxiera bertan behera utziko du Maria Txibiteren gobernuak, intzidentzia metatua nabarmenki apaldu ostean: 100.000 biztanleko 1.873 kasukoa zen martxoaren bukaeran, eta 673koa da orain. Arguedasen itxiera apirilaren 26ra arte mantenduko du gobernuak, «COVID-19ari eusteko neurri gehigarri gisara».


Summary: Gazte eritrear baten gorpua aurkitu dute Irunen. Bidasoa ibaiaren bazterrean aurkitu dute eritrear jatorriko gaztea, urkatuta. Bere buruaz beste egin duela uste dute.

Eritrear jatorriko gazte baten gorpua aurkitu zuten herenegun goizean, Irungo (Gipuzkoa) Azken Portu auzoan, Bidasoa ibaiaren bazterrean. Irungo Harrera Sarearen arabera urkatuta agertu zen gizon gaztea. Ertzaintzaren arabera, bere buruaz beste egin zuen gazteak. Ez omen dute bortizkeria zantzurik aurkitu, eta, kasua «itxitzat» eman dute. Suizidio bat izanki, ez dute informazio gehiagorik zabaldu nahi izan.

Hasieran, transitoko migrante bat izan zitekeela zabaldu bada ere, gaur arratsalderako, gaztearen jatorria baizik ez zuen baieztatu Irungo Harrera Sareak. Ez dakite transitoko migrante bat ote zen, Irunen bizi ote zen, paperak zituen ala ez. Informazio horiek lortu nahian ari zirela erran dute.

Hain zuzen ere, transitoko migranteen ohiko pasagunea da Irun eta Hendaia (Lapurdi) arteko muga. Azken asteetan, asko saiatu izan dira bertatik igarotzen, Frantziako Estatuan sartu eta migrazio bidearekin jarraitu ahal izateko. Martxo hasieran Migratzaile ugari iritsi ziren Irunera, eta iheslariei aterpea emateko zerbitzuak indartzera behartu zuen horrek Jaurlaritza. Gau bakarrean 104 migratzaileri eman zieten ostatu Irungo eta Hondarribiko aterpetxeetan, tartean hamasei emakumeri eta hiru adingaberi.

Irunera iristen diren migratzaile batzuk Bidasoa ibaia igerian igaroz saiatzen dira Hendaiara pasatzen. Martxoaren 13an, horietako bat uretatik ateratzen lagundu zuen Hendaiako arrantzale talde batek. Tom Dubois-Robinek kontatu zuen, Ipar Euskal Herriko hautetsiei idatzi zien gutun ireki batean. «Mugan diren kontrol iraunkor eta sendotuen ondorioz, Irundik datozen migrante anitzek Bidasoa ibaia igerian zeharkatzeko arriskua hartzen dute Frantziara iristeko. Egoera honek drama bat ekarriko du», abisatu zuten. Hautetsiak akuilatu ztuen «egoera dramatikoa berehala geldiarazteko» neurriak har zitzaten.

Gaur-gaurkoz, ez da jakina herenegun hilda aurkitu zuten gizona egoera horren biktima izan den.

.


Summary: Guardia Zibila Aroztegiaren aurkako kanpalditik joan da. «Poliziaren presentzia handia» izan da arratsaldean, baina ez dute hustu. 80 herritar inguru gerturatu direla azpimarratu dute.

Aroztegiko proiektuaren kontra Lekaroz herrian (Baztan, Nafarroa) egiten ari diren kanpaldia husteko arriskuan dagoela ohartarazi dute arratsaldean, baina Guardia Zibila bertatik joan da, kanpaldia hustu gabe. «Poliziaren presentzia handia» zegoela ohartarazi dute arratsaldean, eta herritarrei kanpaldia babestera joateko deia egin diete. Deialdiak izan du erantzuna: 80 herritar inguru bildu dira, Ariztegik esan duenez. Kanpaldiaren helburua Aroztegiko proiektua bertan behera uztea da; hots, Lekaroz herrian 228 etxebizitza, hotel bat eta golf zelai bat egiteko proiektua geldiaraztea.

Goizean ere Guardia Zibila kanpalekura hurbildu da, baina bertan zeudenek elkarri helduta harresi bat egin dute, eta ez dute lortu handik botatzea, Ariztegik azaldu duenez. Gainera, gaur astelehena izaki, berriz ekin diete proiektua eraikitzeko lanei, baina Ariztegik azpimarratu du lanak gelditzea lortu dutela. Orain ere «herri harresi bat» egiteko asmoa dutela ziurtatu du, kanpaldia egiten jarraitu ahal izateko: «Gure helburua hor jarraitzea da, tinko». «Garaipen txiki bat» izan dutela nabamendu du Ariztegik: makina bat Iruñera bueltan eraman dute.

Ez da Guardia Zibila kanpaldira joaten zaien lehen aldia. Ostiralean bertan, ekintza hasi berritan, lehenengo aldiz joan zitzaizkien, eta larunbatean ere bi aldiz izan ziren bertan, baina ez zuten lortu herritarrak handik botatzea.

Kanpaldia ez da proiektuaren aurka egiten ari diren mobilizazio bakarra: joan den larunbatean, Lekarozko plazan elkarretaratzea egin zuten, eta maiatzaren 15ean, 17:30ean, manifestazioa egingo dute Elizondoko plazatik hasita (Baztan, Nafarroa).


Gazteen bizipenetan murgil egiteko

Summary: Gazteen bizipenetan murgil egiteko. Jasone Osororen, Oihana Iguaranen eta Jordi Sierra i Fabraren eleberriekin abiatu du Elkarrek Traola saila, bereziki gazteei zuzendutako lanak biltzen dituena

Jasone Osororen Festa, Oihana Iguararen Hormak eta Jordi Sierra i Fabraren Malkoak euritan. Hiru eleberri horiekin eman dio hasiera Elkar argitaletxeak Traola sail berriari. Oso istorio desberdinak kontatzen badituzte ere, gazteak eta haien bizipenak dituzte hirurek protagonista. «Horrek ez du esan nahi gazteei bakarrik zuzendutako liburuak direnik, baina, ziur aski, gazteak sentituko dira istorio hauetatik hurbilago», Antxiñe Mendizabal editorearen hitzetan. Traola hitzak bi adiera izan ditzakeela ere azaldu du: sare sozialetan hitz gako bati ikusgaitasuna emateko baliatzen da, batetik; eta arrantzan haria biltzeko tresna ere bada, bestetik. Hitz horren pean bildutako lanek oihartzuna izatea nahi lukete, baita irakurleak istorioen arrantza sareetan harrapatuta geratzea ere.

Igerilekuaren metafora baliatu du Osorok bere liburua azaltzeko. «Neurri batean, horixe da Festa: bizitzak tranpolin baten gainean jartzen zaitu, eta behera begiratzen duzu, igerilekura, eta kristoren bertigoa sentitzen duzu, baina hala ere, ezin duzu atzera egin, eta salto egin behar duzu». Hain zuzen, igerilekua du ardatz istorioaren lehen zatiak, eta igeri egitea bigarrenak. Ikasturte amaieran, gazte batzuek beren etxeko igerilekuan antolatu duten festara joango dira Andrea eta Sofia, 16 urteko bi neska. Elkarren artean oso ezberdinak dira, baina lagun minak ere bai. «Andrea oso neska errebeldea da, loturak batere gustatzen ez zaizkiona; Sofiak, berriz, gurasoen babesa behar du hegan egiteko, eta heldu egiten hasteak bertigoa ematen dio». Festaz gozatuko dute biek, jolas egin, gauza berriak probatu, «bizitzan dena erraza izango balitz bezala, kezkarik ez balego bezala». Mutil batekin sexu harremanak izan, eta haurdun geratuko da Sofia.

Hor hasiko da nobelaren bigarren partea, zeinetan Sofiak egoera onartu eta erabakiak hartu beharko dituen. «Bizitzan igeri egiten ikasi» beharko du, finean.

Liburuarekin, bere lehen xedea «entretenitzea» izan dela zehaztu du idazleak, baina aldi berean, «ahal dela, mezu bat igortzea» ere bai. «Asko sinisten dut fikzioaren bidez kontatzen diren egietan, eta nahiko nukeena da Sofiaren azalean jartzen denean irakurleak sentitzea —eta batez ere gaztea bada— zer sentituko lukeen haurdun geratuko balitz»..

Askotariko murruak

Bere nobelak bertsotarako behin jarri zieten gai bat duela abiapuntu azaldu du Iguaranek. «Institutuko horman pintaketa bat agertu zen, non neska baten izena ageri zen, eta atzetik puta iraina». Kantagai ez ezik, eztabaidagai ere izan zuten auzia, eta buruan bueltaka ibili zuen gerora. «Ikusi nuen sarbidea ematen zidala interesatzen zaizkidan eta ukitzen nauten gai askori buruz aritzeko». Haren ustez ere, fikzioa egiak lantzeko modu bat da, eta «gainera, errealitatean eragiteko tresna oso-oso indartsu bat». Hala, liburuak gazteengan eragitea nahi luke, baina ez haiengan soilik, gizarte osoa ukitzen duten gaiak hizpide dituen neurrian. «Azken batean, abiapuntua den pintaketa hori bada paisaiaren parte bilakatzen ari den indarkeria mota bat, batzuek ezin izaten dioguna ezikusiarena egin zuzenean eragiten digulako, baina beste batzuetan zaila egiten zaiguna identifikatzen».

Hormak, halaber, metafora bat ere izan litezkeela uste du, besteekiko harremanetan nork bere burua babesteko ere jarri ohi dituenak. Nobelaren protagonistetako lau gazteak dira, beren nortasuna eraikitzen ari direnak eta horretarako «hormak eta oskolak eguneroko tresna gisa» baliatzen dituztenak. Eta horrek bidea eman dio Iguarani haien artean sortzen diren botere harremanez hitz egiteko. Izan ere, pintaketa agertzen denetik aurrera, nork eta zergatik egin duen pixkanaka argitzen ez ezik, pertsonaia bakoitza non kokatzen den eta erantzun bila nondik abiatzen den ere agertzen joango da. Lau gazteez gain, bi heldu —institutuko zuzendaria eta guraso bat— ere protagonisten artean dira. «Sei ahotsetatik kontatu dut istorioa, uste dudalako askotan errealitatea baino garrantzitsuagoa izaten dela bakoitzak nola bizi duen». Hala, amaieran, irakurleak jakingo du pintaketaren egilea nor den, «baina batik bat, zer mugitu duen horrek eta nondik datorren hori guztia, paisaiaren parte den indarkeria hori zeren gainean eraikitzen den».

Bestelakoa da Malkoak euritan eleberrian Sierra i Fabrak kontatutako istorioa, baina gazteak dira protagonistak bertan ere. Ramon Olasagastiren itzulpenean argitaratu du Elkarrek, eta Mendizabalek azaldu duenez, rock abeslari baten heriotza du lanak abiapuntu. Alarguna eta alaba bizi diren etxe alboan lurperatua dago mito bihurtutako musikaria, «eta hilobi hori erromes leku bihurtuko da zaleentzat». Hala, egun batez, alabak «bizitza aldatuko dion mutil bat» ezagutuko du, eta biek abeslariaren heriotzari buruz argitu gabe dagoen alderdi bat ezagutuko dute. Mendizabalen hitzetan, «oso istorio hunkigarria da, eta badu misterio kutsu bat, azkeneraino argitzen ez dena».


Summary: Etxebizitza Sindikatuak salatu du bost pertsona etxegabetu dituztela Gasteizen. Sindikatuak ohartarazi duenez, jabeak etxegabetze «ilegal bat» egiten ahalegindu ziren aurretik, baina ez zuten lortu. Etxegabetutako bost pertsonei beste bizileku bat lortu diete, baina uste dute «salbuespena» dela.

Etxebizitza Sindikatuak salatu du Gasteizko Udaltzaingoak bost pertsona etxetik kaleratu dituela gaur, Zapateria kalean. Haren arabera, sindikatuaren esku zegoen etxebizitza bat zen, eta bizilagun horiek urtebete baino gehiago zeramaten hor bizitzen, «beste alternatibarik» ez zutelako.

Sindikatuko kideek aitortu dute aurrez beste saiakera batzuk ere egin dituztela pertsona horiek etxetik kaleratzeko. «Jabeak etxegabetze ilegal bat gauzatzen ahalegindu ziren, eta ondoren epaiketa galdu zuten. Sindikatutik, hainbatetan egin genituen prezio baxuko alokairu bat adosteko ahaleginak, baina jabeak ez zuen onartu». Azkenean, jabeak bigarren prozedura judizial baten ostean lortu zuen bizilagunak etxetik kaleratzeko agindua. «Hau da klase jabedunen jarrera: hobe hutsik proletagoaren beharren zerbitzura baino».

Hala, etxegabetzea «irmoki» salatzearekin batera, sindikatuak ohartarazi du egunero gertatzen direla halakoak. Hala ere, jakinarazi du etxerik gabe gelditu diren bost pertsonei beste bizileku bat lortu dietela, nahiz eta «salbuespena» izan. Beraz, uste dute lehentasuna «antolakuntza komunista» hedatzen jarraitzea izan beharko litzatekeela. «Soilik era horretan bilakatuko dugu salbuespen hau gizarte berri baten arau».


Summary: «Beharrezkoa zen gauza bakarra errukia izatea zen». Derek Chauvin polizia ohiaren kontrako epaiketan, akusazioak eta defentsak azken argudioak eman dituzte George Floyden heriotzaren arrazoia argitzeko. Prozesuak AEBetako zatiketa politikoa utzi du agerian.

Astelehenean amaitu dira Derek Chauvin polizia ohiaren kontrako azken alegatuak. George Floyd hiltzeraino ito zuen poliziaren aurkako epaiketa epaiaren zain geratu da hala. Minesotako Fiskaltzak eta Chauvinen defentsak haien bertsioak azaldu dituzte lau orduko saio batean epaimahaiaren aurrean, eta horiek eztabaidatu beharko dute orain, guztien adostasuna lortzeko.

Derek Chauvin Minneapolisko polizia ohiaren kontrako prozesua jarraitu dutenen artean, badira hainbat epaiketa Polizia ereduaren aurkakotzat dutenak, norbanako baten ekintzez haratago doalakoan. AEB Ameriketako Estatu Batuetako gizartea bitan zatitzen duen auzietako bat da hori, badirelako milioika herritar uste dutenak agenteen jokaerak justifikatuta daudela kasu guztietan. Steve Schleicher akusazioko abokatuaren azken argudiatzeak izan dira errealitate horren erakusle, arreta, Poliziaren tekniketan bainoago, Chauvinek egindakoetan jarri baitu, erakundea eta bere belauna George Floyden lepoan jarria izan zuen polizia ohia desberdintzeko. «Hau ez da Poliziaren kontrako akusazioa, akusatuaren aurkakoa baizik. Beharrezkoa zen gauza bakarra errukia izatea zen».

Epaiketak bereganatu duen karga sinbolikoa kontuan hartuta, Schleicherren adierazpena pisu handikoa izan da, arriskatua agian, eta mingarria batzuentzat, baina, finean, asteotako estrategiarekin bat egiten duena. Chauvinek ez zuen legedia errespetatu, ez zuen ikasitakoa bete, horretan oinarritu da akusazioa, polizia izandakoaren buruzagi eta lankide ohiek epaiketan baieztatu bezala; finean, akusatuak ez zuela polizia batek jardun behar zuen modura jardun Floyd atxilotu zutenean.

Prozesu osoan zehar bezala, Schleicher irudietan eta egun horretan grabaturikoan oinarritu da bere azken argudioek indar handiagoa izan zezaten. Hildakoa berriz agertu da, beldurrez, Polizia autoaren atzealdean sartu nahi zutenean, hori ez egiteko erregutzen, klaustrofobikoa zelako; eta Floyd berriz agertu da lurrean, Chauvinen belauna lepoan zuela, itotzen, geroz eta indar gutxiagorekin, ahotsa itzaltzen ari zaiola. Arreta, une oro, akusatuaren ekintzetan egon da jarria, akusatuak bederatzi minutu eta 29 segundotan egindakoan.

Era horretara, Schleicherren helburua epaimahaia osatzen duten guztiei begira jartzea izan da, horien artean egon bailiteke Chauvin erruduna dela ebaztea Poliziaren aurka egitea dela uste duen inor. Horiek konbentzitzen saiatu da akusazioko abokatua: «Uste dugu Poliziak lagundu egingo gaituela, entzun egingo gaituela. Gogoratu, bi lekukok Polizia deitu zuten polizia baten jarrera ikustean. Hori baita gure erreakzioa».

Modu batera edo bestera, akusazioaren abokatuak komunitate baten, gizartearen parte handi baten ustea ere eraman du auzitegiko aretora: beharrezkoa ez bada ere, agente batzuek hainbat egoera okerrera eramaten dituztela. «Floyd ez zen mehatxu bat, ez zen inori mina egiten ari. Ez zen errukirik izan egun horretan».

Eric Nelson defentsako abokatuak, baina, beste ikuspegi bat eman dio egun hartakoari, argudiatuta bederatzi minutu eta 29 segundo horien aurretik gertaturikoa ere kontuan hartu behar dela. Akusazioarentzat, munduaren itzulia egin duen bideoan ikusten denari buruzkoa da epaiketa; Nelsonentzat, berriz, heriotzaren aurretik Poliziaren autoan gertaturikoa da giltzarri, horrek frogatzen duelakoan Chauvinen eta gainontzeko polizien jarrera: «Iritsi zenean, Chauvinek ikusi zuen poliziek arazoak zituztela Floyd kontrolatzeko. Bere entrenamendua kontuan hartuta, eta atxilotuaren jarrera ikusita, bazituen eskura teknika anitz. Egokia izan zen indarkeria erabiltzea».

Schleicher eta gainontzeko fiskalek 38 lekuko deitu dituzte epaiketara, tartean Chauvinen indarkeriaren erabilera kritikatu duten hainbat aditu; defentsak, berriz, zazpi besterik ez ditu eraman epaimahaiaren aurrera, eta horien artean ez da egon akusatua, ez deklaratzea erabaki baitzuen. Nelsonek oroitarazi duenez, «inork ez zuen adierazi» erabilitako indarkeria legez kanpo edo tokiz kanpo zegoenik; hau da, defendatu du polizia ohiaren jarrera Floydenaren ondorio izan zela. «Gizakien jokabidea ezin da aurreikusi, eta hori bazekien poliziak».

Defentsaren argudiatzeak agerian utzi du, beste behin ere, epaiketa justiziaren arlotik haratago joan dela, eta ikuspuntu politikotik ere aztertu dela eta aztertuko dela. Militantzia puntu bat ere egon da, batez ere ikusleen eta prozesua jarraitu dutenen artean: bataren edo bestearen arabera, kasuaren egiazko erruduna akusatua edo hildakoa da; eta, erabat zatituta dagoen herrialde batean, epaimahaiak hartuko duen erabakiak eragin nabarmena izango du herritarren memorian.

Azken argudioak entzunda, epaimahaiko kideak hotel batean elkartuko dira erabakia hartzeko; ez dute epemugarik izango horretarako. Chauvini bigarren graduko erailketa, hirugarren graduko erailketa eta nahi gabeko hilketa delituak leporatu dizkiote.

1.127 hildako iaz

Zauriak irekita daude oraindik, haserrea ez zaie inoiz baretu sendiei eta milioika herritarri, heriotzatik ia urtebete pasatu den arren; gizon afro-amerikarra sinbolo bilakatu da Black Lives Matter mugimenduaren garaian, beste hainbaten hilketarekin gertatu ez bezala. Iaz, esaterako, 1.127 lagun hil ziren segurtasun indarrekin izandako hartu-eman baten ostean, eta soilik hamasei agente inputatu zituzten; biktimetako %28 beltzak ziren, AEBetako biztanleriaren %13 izan arren, Mapping Police Violenceren arabera.

Aurten, azken hilketa ez da Floydena izan, epaiketa bete-betean gertatu baita: hilaren 11n, Kim Potter poliziak Daunte Wright afro-amerikarra hil zuen, tiro eginda. Poliziaren bertsioaren arabera, agenteak taser pistola batekin nahasi zuen pistola arrunta. Potter atxilotuta dago, eta bigarren graduko hilketa egotzi diote.


Summary: Jaurlaritzak ez du neurririk hartuko ETBn Blue Lives Matterren elastikoarekin agertu zen ertzainaren aurka. AEBetan eskuin muturraren sostengua duen mugimendu horrek «Ertzaintzaren kode deontologikoan ezarritakoa urratzen» duenik ezin dela baieztatu erantzun dio Josu Erkorekak EH Bilduk Legebiltzarrean eginiko galderari.

Honoring Courage; Blue Lives Matter (Ohore adoreari; Bizitza Urdinek Axola Dute) leloa duen jertse bat soinean zuela agertu zen Gontzal Viaga Rodriguez lehiakidea ETB1eko Baserria lehiaketan, martxoaren 14an. Ika mika eragin zuen horrek, Blue Lives Matter mugimendua eskuin muturraren sostengua duelako AEBetan, eta haren ikurrak neonazien manifestazioetan eta Kapitolioaren erasoaren testuinguruan agertu direlako.

Julen Arzuaga EH BIlduko legebiltzarkideak galdera egin zion Eusko Jaurlaritzako Barne Sailari, Viagak Ertzaintzaren kode deontologikoa urratu ote zuen eta haren kontrako neurriak hartuko ote zituzten jakiteko. Josu Erkoreka Jaurlaritzaren eledunaren erantzuna gaur zabaldu du Arzuagak: «Segurtasun Sailak ez du inolako neurririk hartu zuk aipatutako ertzainaren inguruan; izan ere, ezin da baieztatu Blue Lives Matter erakundeak, polizia erretiratuen elkartea den aldetik, kode deontologikoan ezarritakoa urratzen duten balioak ordezkatzen dituenik».

Blue Lives Matter mugimendua 2014an sortu zuten hiru poliziak, New Yorken Rafael Ramos eta Wenjian Liu agenteak hil ondoren. Ismaaiyl Abdullah Brinsley gizon beltzak hil zituen Ramos eta Liu, eta, adierazi zuenez, atxilotuta zeudenean hildako Eric Garner eta Michael Brown mendekatzeko egin zuen erasoa. Poliziaren indarkeria salatzeko taldeen kontrako mugimendu gisa definitzen dute Blue Lives Matter. Geroztik, mugimenduak lan egin du poliziak hiltzen dituztenei gorroto delitua ezar diezaieten.

Azken hilabeteotan, AEBetako kaleetan eta sare sozialetan asko ikusi dira horren ikurrak eta leloak, Black Lives Matter mugimenduaren kontrako manifestazioetan, eta eskuin muturrekoen, arrazisten eta neonazien elkarretaratzeetan; besteak beste, Charlottesvillen 2017an Eskuina Batu manifestazioan. Horretan, neonazi batek autoarekin apropos harrapatu zituen manifestari antifaxistak: emakume gazte bat hil, eta beste 28 pertsona zauritu zituen.

Horrez gain, Blue Lives Matterren banderak asko ikusi dira Trumpen aldeko ekitaldietan, besteak beste Kapitolioaren aurkako erasoan, aurtengo urtarrilaren 6an.

Hurrengo astean, Gaztea irratiko Gu saioan elkarrizketatu zuten Viaga Rodriguez, eta The Legend Chris Kyle (Chris Kyle legenda) idatzita eta garezur eta arma bat agertzen diren elastikoa jantzita eraman zuen. Chris Kyle frankotiratzaile eta militar estatubatuarra izan zen, eta ezaguna da Ameriketako Estatu Batuetako armadaren historian izandako frankotiratzailerik hilgarriena izateagatik: gutxienez 150 pertsona hil zituen.

Martxoaren 17an, gertaeraren inguruko galderak egin zizkion EH Bilduk Andoni Aldekoa EITBko zuzendari nagusiari. Hil horretako 30ean eginiko administrazio kontseiluan Aldekoak esan zuen ETB1eko Baserria saioko arduradunek ez zekitela Gontzal Viaga lehiakideak jantzita zeraman jertseak zer esan nahi zuen. Horren harira, Aldekoak iragarri zuen areagotu egingo zutela kontrola saioetako gonbidatuek gai politikorik eraman ez dezaten.


Summary: Diaz-Canel aukeratu dute Kubako Alderdi Komunistako idazkari nagusi. Herrialdeko presidenteak Castro ordezkatu du alderdiaren buruan ere, nahiz eta adierazi duen hura gertu izango duela. Alderdi «demokratikoago» bat nahi du, eta gogor egin du «kaosaren aktibisten» kontra.

Miguel Diaz-Canel Kubako presidentea Alderdi Komunistako idazkari nagusia ere izango da aurrerantzean, eta jarraituko du Raul Castrorekin kontsultatzen «nazioaren gerorako erabaki estrategikoak»; hark idazkari nagusi izateari utzi dio, 89 urterekin. Azken egunetan, alderdiaren VIII. Kongresua egin dute. Castrok hasieran adierazi zuen kargua uzteko asmoa, eta Diaz-Canelek itxieran eman zuen lehen hitzaldia.

Lau eguneko kongresu bat izan da, eta herrialdearen helburu nagusiak, estrategiak eta alderdiaren funtzionamendua eztabaidatu dituzte, besteak beste, ateak itxita. Hango hedabideek zabaldu dutenez, Diaz-Canelek esan du alderdi «demokratikoago» bat nahi duela, baina ez duela «kaosaren aktibismorik» onartuko.

2018an, Diaz-Canelek Castro ordezkatu zuen herrialdeko presidente karguan. Orduko adierazpenen antzekoak izan ziren atzokoak ere. Castrok dagoeneko ez du parte hartuko zuzenean herrialdeko erakunde nagusietan, baina gertu izango duela esan du idazkari nagusi izendatu berriak.

«Iraultzaren barruan iraultzaileena beti alderdia defendatzea da, alderdiak beti iraultza defendatuko duen modu berean», adierazi zuen Diaz-Canelek itxiera hitzaldian. Buruzagi berriak alderdia «erakargarriago eta herriarengandik gertuago» izan dadin nahi du. Kritikatu egin du uhartearen irudi «zurruna» erakusten duen pentsamendua: «Iraultzaren etsaiek gerrako kontzeptu ezohikoak erabiltzen dituzte, eta sentsibilitatearen, kulturaren eta pentsamenduaren bidez sartzen saiatzen dira», haren hitzetan.

Diaz-Canelek «gizartearen hainbat arlotako ordezkarien arteko topaketak» sustatu nahi ditu, eta ezinbestekotzat jo du militantzia eredugarri bat izatea, «gainontzeko herritarrek miretsiko dutena».


Summary: Bihar eramango dituzte epaitegira goizean Iruñean atxiloturiko sindikalistak. Atxilotuetako bat aske utzi dute goizean, eta gainerakoak bihar goizean pasako dira Fermin Otamendi epailearen aurretik. Sindikatuak jakinarazi duenez, garbitzaileen sektoreko protesta batekin daude lotuta atxiloketak.

LAB sindikatuak jakinarazi duenez, Espainiako Poliziak sindikatu horretako zazpi kide atxilotu ditu Iruñean gaur goizean, garbitzaileen sektoreko bi protestarekin erlazionatuta: CENen aurrean martxoaren 8an egindako protesta bat eta apirilaren 9an ISN enpresaren kamioi batera igo eta N-121 errepidea mozteagatik.. Atxilotuetako bat aske utzi dute. Gainerako bost atxilotuak «nekaturik» daudela adierazi diote abokatuari. Arratsaldean Iruñeko Udaltzaingoan izan dira deklarazioa hartzen eta bihar goizean pasako dira Fermin Otamendi Iruñeko 2. instrukzioko magistratuaren aurretik. Gaua ziegan pasako dute.

Imanol Karrera sindikatuko bozeramaileak adierazi duenez, ordea, gehiago izan zitezkeen atxilotuak, 11. Espainiako Poliziak hala adierazi dio sindikatuko abokatuari. Karrerak salatu du auzitegira joateko jakinarazpena bidali ordez atxilotu egin dituztela: «Ez da demokrazia batean egon behar lukeen prozedura».

Atxilotuetako bat Izaskun Juarez da, LABeko Iruñea-Pirinioetako idazkaria, eta, LABek BERRIAri baieztatu dionez, hura da aske geratu dena.

Goizeko 11k baino lehentxeago atxilotuetako batzuk polizia etxetik atera dituzte, eta autoetan sartu. LABen arabera, «pentsatzekoa da auzitegira eramateko» atera dituztela. Horietako bat da Imanol Salinas, LABen Zerbitzu Pribatuen federazioko kidea. Operazioa zabalik dagoela esatera mugatu da Espainiako Gobernu ordezkaritza..

Atxiloketen ondorioz, bertan behera utzi dute 11:00etan maiatzaren 1aren inguruan egitekoak ziren prentsaurrekoa, eta, horren ordez, atxiloketen inguruko adierazpenak egin ditu Karrerak. Poliziak identifikatu egin ditu komisariaren parean atxilotuak askatzea eskatzeko elkartu diren hogei lagun inguru. eta identifikatu ez dituztenak elkarretaratzetik aldendu dira, sindikatuak jakinarazi duenez. LABeko ordezkari batek agenteei adierazi die identifikazio plaka soinean eraman beharko luketela legez. Operazioburuak «errespetua» eskatu dio Karrerari, eta bozeramailea ere identifikatu dute.

Atxiloketen eragilea

LABek egindako bi ekintza dira atxiloketen eragilea. Bat, apirilaren 9an Beriainen (Nafarroa) egindakoa: Nafarroako garbiketa sektoreko langileentzat hitzarmen duin bat eskatzeko, garbiketa sektoreko bi langile ISN enpresako kamioi batera igo ziren eta N-121 errepidea trabatu zuten. Greba antolatua zuten apirilaren 13, 14, 15 eta 16rako. LABen arabera, hitzarmena blokeatzen duten enpresetako bat da ISN.

Beste ekintza CEN patronalaren egoitzan kontratazioko diskriminazioa salatzeko egindako bat da. Karrerak gaitzetsi egin du ekintza horien kriminalizazioa: «Greenpeacek ekintzak egiten ditu eta ez da ezer gertatzen, baina sindikatuek langileak ahalduntzean bai».

Bozeramailearen arabera, patronala Nafarroako garbitzaileen hitzarmena blokeatzen ari zen, eta hori salatzeko egin zuten ekintza garbitzaileek: «Euren eskubideen alde ari diren langileak atxilotzen dituzte, baina hitzarmena betetzen ari ez diren ISNko arduradunak ez».

Karrerak salatu duenez, ISN enpresako jabe Fermin Elizaldek kontratazio arloan egindako iruzurrengatik eta soldatak ez ordaintzeagatik salaketa ugari ditu: «Epaitegietan oso ezaguna da horregatik, baina epaileek ez dute ezer egiten lanean ematen den iruzurragatik eta diskriminazioagatik». Era berean, gaineratu du poliziek ez dutela ezer egiten CEN patronalaren aurka, nahiz eta sindikatuek lan istripuetan bere ardura salatu. Bozeramaileak salatu du operazioa propaganda izan dela, eta euren eskubideen aldeko langileen desmobilizazioa bilatu duela.

Garbiketa sektore hitzarmenaren testuinguruan eman da lan gatazka. Sektore prekarizatu eta feminizatua izaki, genero arrakala eta lan baldintza duinagoak aldarrikatu dituzte sindikatuek. Apirilaren 13tik 16ra bitartean, greba zegoen iragarrita, baina bezperan lan ituneko baldintzak hitzartu zituzten CCOO eta UGTk patronalarekin. Bi sindikatuon ordezkaritza %49koa da, eta LABek, ELAk eta Solidarik «deusen truke» langileak saltzea egotzi zieten sindikatuoi.

Hasieran, sindikatuko kideek uste zuten atxiloketek Emakumeen Nazioarteko Eguneko protesta batekin ere bazutela lotura, baina gezurtatu egin dute uste hori.


Summary: Soichi Noguchi astronautak Bilbori argazki bat atera dio espaziotik. Twitterreko erabiltzaile batek txio bat idatzi zion astronauta japoniarrari, esanez Nazioarteko Espazio Estazioa Bilboren gainetik igaroko zela eta argazki bat ateratzeko.

«Literalki nire etxea ikus dezaket!». Hala zioen Twitterren @SpaceNosey erabiltzaile bilbotarrak, Soichi Noguchi astronautaren azken txioa ikusi eta gero. Sare sozialetan aktiboa da Noguchi japoniarra, eta orain ISS Nazioarteko Espazio Estazioan dagoela baliatuta egin zion eskaera @SpaceNosey-k.

Erabiltzaileak denbora zeraman une egokiaren zain: «Lainorik gabeko egunen zain nengoen, eta horrek egokitu behar zuen ISS Bilboren gainetik igarotzearekin. Baldintza egokiak ikusi nituenean idatzi nion txioa Noguchiri», azaldu zion atzo EITBri.

Ohikoa da Noguchik erabiltzaileekin halako irudiak elkarbanatzea, baina @SpaceNosey-k aitortu zuen ez zuela esperantza askorik: «Jende horrek egunerokoa oso betea du, baina zorionez Noguchik gustuko du bere denbora librean lurrari argazkiak ateratzea». Ezustekoa hartu zuen Twitterren bere hiriaren argazkia ikusi zuenean.

Noguchi beste hiru astronautarekin dago ISSn, eta egun gutxi barru itzuliko da lurrera. @SpaceNosey-k azaldu du bestela ere badituztela hiria airetik eta kalitate onean ikusteko baliabideak, baina ez sinestekoa iruditzen zaio «astronauta batek zure txioa irakurri eta denbora hartzea argazki hori atera eta argitaratzeko».

Gaiari lotuta, Google Earthek Timelapse izeneko funtzio berri bat jarri du martxan. Hari esker, lurrak 1984. urtetik 2020ra arte izan duen garapena ikus daiteke urtez urte, satelite bidezko irudien bidez, tartean Bilboko portuarena. Irudiak ez dira Noguchik bidalitakoa bezain kalitate onekoak, baina balio dute larrialdi klimatikoak, deforestazioak, urbanizazio prozesuek eta abarrek eragindako aldaketak ikusteko.


Summary: Maiatzaren 1erako deialdi bateratua egin dute Baionan. Manifestazioa eginen dute Baionan, 11:00etan, LAB, CGT eta SNUIPP sindikatuek, eta zenbait eragilek antolatuta. Langileen batasunerako deia egin dute.

Azken bi urteetan bezala, maiatzaren 1erako mobilizazio deialdi bateratua egin dute Baionan. CGT, SNUIPP eta LAB sindikatuez gain, Gazte Ekintza kolektibo sortu berria, EBA Egiazko Berdintasunaren Alde, Etorkinekin kolektiboa, Bizi, eta Baionako antzokia okupatu duten kultur eragileak batu dira deialdira. «Atzoko, gaurko eta biharko» langileen batasunera deitu dute, «mundu justu, garbi, sozial, solidario, berdinzale eta feminista» baten alde. Manifestazioa eginen dute maiatzaren 1ean, 11:00etan, Baionako Lan Burtsatik abiatuta.

«Bizi dugun osasun krisiak mundu solidario, sozial eta ekologistagoaren beharra agerian utzi duen honetan, politikari ulta-liberalen erasoek ez dute etenik», adierazi du deitzaileen izenean Aitzol Gil de San Vicente Pla Gazte Ekintzako kideak. «Guri dagokigu biharko mundua eraiki eta bestelako hautuak inposatzea. Deialdi honekin bat egiten dugun eragileok iparra aldatzeko proposamenak ditugu».

Hala, aldarrikapen zerrenda bat plazaratu dute, gaur egungo egoerari buru egiteko: gazteentzat bizi baldintza duinak bermatzea, gizon eta emakumeen arteko berdintasuna lortzea, zerbitzu publikoak atxiki eta garatzea «elkartasunaren eta kohesio sozialaren oinarri direlako», migratzaileentzat «benetako» harrera politika bat eta paperik gabekoen erregularizazioa, uztailerako aurreikusi duten langabezia erreformari aurre egin eta «maila altuko babes soziala» atxikitzea denentzat, sistema produktibista atzean utzi eta urgentzia ekologikoari aurre egitea, eta kultur eragileen lan baldintzak bermatzea.

«Langileak ez doaz ongi»

Jadanik urte bat iraun du koronabirusaren pandemiak, eta Samathan Hourquescos CGTko Baionako batzordeko buruaren hitzetan «langileak ez doaz ongi». Gauza bera erran du Eñaut Aramendi LABeko Ipar Euskal Herriko koordinatzaileak ere: «langile anitz telelanean dira, isolatuak, enpresatik kanpo, batzuk langabezia partzialean». Momentu batean, gaur egun partziala dena «zinezko langabezia» bilakatuko dela aurreikusi du: «gaur egun estatuak ematen du aukera, baina badakigu ekonomikoki goiz ala berant altxatuko dituztela neurri horiek: enpresen itxierak, kaleratzeak etorriko dira». Tubacex edo Lauak enpresen adibideak eman ditu, jadanik gertatzen ari dela erakusteko.

Egoera horren aitzinean, mobilizatzea «ezinbestekoa» dela erran du Hourquescosek: «ez da osasun egoera baten aurrean gaudelako ahoa itxirik egon behar garenik eta aldarrikatu behar ez dugunik. Uztaila hasieran langabezia erreforma etorriko da, kaleratzeak izanen direla ere pentsa genezake... langileak mobilizatu behar dira».

Positibotzat jo dute bi sindikatuetako kideek aurten ere deialdi bateratua egin izana, eta LAB eta CGTren artean oraindik konfiantza harreman batean ez badira ere, harremanak hobetu direla iradoki dute biek. «LABekin beste edozein sindikaturekin izan genezakeen harremana dugu», adierazi du Hourquescosek. «Sindikalismo berri bat behar da, mugimendu sozialekin harremanean. Bide onean gaude, hortik segitu beharko dugu», Aramendiren hitzetan.


Summary: Bertan behera utzi dute Cabacasen heriotzaren harira kondenatutako ertzainari ezarritako zigorraren gauzatzea. Bizkaiko Auzitegiaren ebazpenaren arabera, behin-behinean bi urtez indargabetuko dute bi urteko kartzela zigorra

Bizkaiko Auzitegiak erabaki du bi urtez bertan behera uztea Iñigo Cabacas hiltzea leporatuta kondenatutako Ertzaintzako agenteari ezarritako bi urteko kartzela zigorraren gauzatzea. Ebazpenaren arabera, bi urteko espetxe zigorra gauzatuko dute, Juan Jose de Pablo kondenatuak legea hausten baldin badu datozen bi urteetan.

Auzitegi horrek ebatzi zuen, 2018ko azaroan, bi urteko kartzela zigorra eta lau urteko inhabilitazioa ezartzea De Pablori, eta Espainiako Auzitegi Gorenak zigor hori berretsi zuen joan den urtarrilaren, «zuhurtziagabekeria profesional larriko giza hilketa» egotzita. Zigor salak baztertu egin zituen Cabacasen defentsak jarritako helegite guztiak. Hildakoaren senideek adierazi zuten «jipoituta eta umiliatuta» sentitzen zirela. Jone Goirizela abokatuak iragarri zuen NBE Nazio Batuen Erakundera joko duela sendiak, «justizia bila»

Bizkaiko Auzitegiak hiru arrazoi eman ditu zigorraren gauzatzea indargabetzeko. Batetik, nahiz eta aitortu zigortuaren —mailarik handieneko agentea zen— jarrerak izandako ondorioen larritasuna, gogoratu du «zuhurtziagaberiazko hilketa» leporatuta zigortu zutela, ez dolozko delitua egotzita. «Horrek erlatibizatu egiten du jarrera kriminalaren intentsitatea», nabarmendu du autoan, Reyes Goenaga Olaizola magistratuak, auzitegiaren lehen sekzioko presidenteak. Bestetik, zigortutako ertzainaren «zirkunstantzia pertsonalei» erreparatu die zigorraren gauzatzea bertan behera uzteko. Epaileak zehaztu du duela gutxi hil dela De Pabloren emaztea eta seme bat duela. Zirkunstantzia horiek «bereziki zaila» bilakatuko lukete ertzainaren kartzelatzea. Eta hirugarren motiboa da polizia gisa egin duen «ibilbidea»; hau da, bere ibilbidean ez daudela jasota zigortua izatera eraman zutenaren «antzeko egoerak», eta zigor aurrekaririk ez duela.

«Horiek guztiak» kontuan hartuta, Bizkaiko Auzitegiko lehen sekzioak uste du ez dela «beharrezkoa» zigorraren gauzatzea. Cabacasen abokatuek helegitea jartzeko aukera dute, baina NAIZ agerkari digitalak argitaratu duenez, ez dute alegaziorik jarriko, argudiatuta ematen direla zigortua kartzelatua ez izateko lege zirkunstantziak.

Ertzaintzak jaurtitako gomazko pilota batek buruan jo ostean hil zen Iñigo Cabacas. 2012ko apirilaren 5ean, Athleticek Alemaniako Schalke 04 taldearen aurka lortutako garaipena ospatzen ari ziren zaleei oldartu zitzaien Ertzaintza, Bilbon. Gomazko pilota batek buruan jo zuen Cabacas. Handik lau egunera hil zen, pilotakadak eragindako lesioen eraginez.

EH Bilduk inpunitatea salatu du

EH Bilduko Julen Arzuagak salatu du koalizio independentistak «beti» esan izan duela Cabacasen auzia «inpunitate osoz» amaituko zela, «hilketaren estalketarekin eta egileei erabateko babesa emanez». Legebiltzarkideak ohar batean nabarmendu du «beti oso nabaria» izan dela Eusko Jaurlaritzaren Segurtasun Sailaren «jarrera, ez ikertzeko eta gertaerak argitzeko edozein ekimen oztopatzeko, eta, azkenean, ezarritako kondena eskasa ez betetzeko» orduan.

Elkartasuna adierazi die Cabacasen senideei, eta adierazi Bizkaiko Auzitegiak gaur jakinarazitakoa «aldez aurretik iragarritako kronika bat» dela.


Summary: Hiru pertsona espetxeratu dituzte Hernanin gizon bat hiltzen saiatzea egotzita. Bi gizon eta emakume bat dira atxilotuak. Hernaniko etxe abandonatu batean agertu zen gizon bati «jipoi izugarri bat» eman izana egozten diete.

Ertzaintzak hiru pertsona atxilotu zituen igandean Hernanin (Gipuzkoa), gizon baten hilketa saiakerarekin lotura izan dezaketelakoan. Gizona etxe abandonatu batean aurkitu zuten, «jipoi batekin bateragarriak diren zauri larriekin». Ordu batzuen buruan, Ertzaintzak 42 eta 51 urteko bi gizon eta 33 urteko emakume bat atxilotu zituen Hernanin, eta atzo gauean, Martuteneko espetxera (Donostia) eraman zituzten, epailearen aurretik pasatu ondoren.

Hiru akusatuei biktimari «jipoi izugarri bat» ematea egozten diete. Ondoren, Eusko jaurlaritzako Segurtasun Sailaren arabera, biktima Hernaniko etxe abandonatu batean utzi zuten, eta bertan aurkitu zuten bi herritarrek, eskuak lotuta, buruz behera eta «zauri larriekin». Hura aurkitu zuten bizilagunek eman zioten abisua Ertzaintzari, eta bertara joan ziren Ertzaintzaren hainbat auto eta anbulantzia bat; biktima Donostia ospitalera eraman zuten, «larri».

Ertzaintza, epaileak hala eskatuta, gertaeren lekuan ere sartu da, eta «kasuarekin lotutako ebidentziak» jaso ditu handik. Igande eguerdian egin zituzten atxiloketak, Hernaniko Zikuñaga auzoan eta herriaren erdigunean.


Summary: Txertaketarako ordua hartzeko Interneteko zerbitzua behin-behinean itxi du Osakidetzak, txertoak bukatu ostean. 74 eta 79 urte arteko ehunka lagunek arazo teknikoak salatu dituzte, eta adierazi ordua hartzeko aukerarik ez dutela izan. Guztira, 24 orduan 19.116 zita eman ditu Osakidetzak.

Osakidetzan txertorako ordua hartzeko Interneteko zerbitzuak gainezka egin du: 24 ordu baino lehenago, eskura zeuden dosi guztietarako orduak bete dira, 19.116 guztira. Hori horrela, 74 eta 79 urte arteko biztanleen txertaketa kanpainarako ordua emateari utzi diote, dosi gehiago jaso bitartean. Ordua hartzera deituta zeuden ehunka lagunek salatu dute ez dutela horretarako aukerarik izan, Osakidetzaren webguneak arazo teknikoak ematen zituelako. Osasun Sailak onartu du Interneteko sisteman «moteltze arazoak» izan direla, eta lanean ari direla hori «berriz gertatu ez dadin».

Txertaketarako ordua hartzeko SMS bidalketa masiboa egin zien atzo Osakidetzak 74 eta 79 urte arteko biztanleei. Atzo 15:00etan hasi zen ordua eskatzeko epea, eta gaur 08:00etarako sistemak ez du ordurik emateko aukerarik izan; eskuragarri zeuden guztiak bukatu baitira. Osasun Sailak positibotzat jo du hori, gizartea txertoa hartzeko egindako deiari erantzun «oso ona» ematen ari zaiola iritzita: «Horren froga da ordu gutxiren buruan 74 eta 79 urte bitarteko biztanleentzat eskuragarri zeuden ordu guztiak eman direla», adierazi du kaleratu duen oharrean.

Dena den, Osasun Sailak onartu du webgunean ordua hartzeko sistemak «moteltze arazoak» izan zituela, eta arazo horiek «arazo tekniko orokorrei» gehitu zitzaizkiela Eusko Jaurlaritzako «hainbat sistematan». Hain zuzen ere, Osakidetzaren SMSa jaso zuten ehunka herritarrek ordua eskatzeko aukerarik izan ez zutela salatu dute, sistemaren arazoen ondorioz. Osasun Saileko informatika zerbitzuak lanean ari direla aurreratu du. Hala ere, ordua eskatzeko Internet bidezko zerbitzua bertan behera geldituko da dosi berriak heldu bitartean.


Summary: Hego Euskal Herria, kutsatuen kopurua apaldu ezinik. Beste 934 positibo atzeman dituzte Osakidetzak eta Osasunbideak. Positibo tasa %6,2 da.

Kutsatuen kurba apaldu ezinik da: beste 934 kasu positibo. Horiek dira atzo Osakidetzak eta Osasunbideak COVID-19a atzemateko testetan atzemandako kasuak. Orotara 14.934 test egin zituzten, eta positiboen ehunekoa, beraz, %6,2 da. OME Osasunaren Mundu Erakundeak ezarria duen irizpidea da %5etik jaitsita izurria kontrolpean hartzeko bidean jar daitekeela. Hego Euskal Herria urrun dago oraindik langa horretatik.

Lurraldeka, Gipuzkoan dituzte daturik makurrenak: 375 positibo atzeman dituzte han. Atzetik dago Bizkaia, 303 positibo diagnostikatuta. Nafarroan, berriz, 155 kasu erregistratu dituzte, eta Araban, 95.


Summary: Karbono isuriek %4,8 egingo dute gora aurten. Energiaren Nazioarteko Agentziak jasotako datuen arabera, energia eskaera %4,6 igoko da aurten, eta eskari horren %70 garapen bidean dauden herrialdeetatik etorriko da.

Planeta gelditu egin zuen iaz pandemiak, eta geldialdi horrek ondorio nabarmenak izan zituen energiaren kontsumoan, eta beraz, baita CO2 isurietan ere. 2020. urtean %5,8 jaitsi ziren karbono dioxido isuriak mundu osoan; ordea, Energiaren Nazioarteko Agentziak aurreratu duenez aurten %4,8 igoko dira. Energia eskariak gora egitea eragingo du hazkundea, izan ere, energia horren %60 ikatzetik etorriko da, nahiz eta berriztagarriek ere gora egingo duten.

Gehien isurtzen duten herrialdeen zerrendan Txina egongo da lehen tokian. Mundu osoko ikatz kontsumoaren %55 izango da berea, eta 500 milioi tona CO2 isuriko ditu, iaz baino %5,1 gehiago. Modu horretan 2019an baino %6 gehiago isuriko luke. Horrek esan nahiko luke energia kontsumoari lotutako mundu mailako karbono dioxido isurien %31,8 izango direla Asiako erraldoiarenak.

Pekinen oso atzetik geratuko lirateke AEBak, zeintzuek beste urtebetez, murriztu egingo lituzkete isuriak %13,5eraino. Bide beretik jo du EB Europako Batasunak ere, eta %7,3raino jaitsiko ditu. Kontrako norabidean egingo du Indiak, zeina Txinarekin batera energia gehien kontsumitzen duen herrialdeetako bat den. Indiaren isuriak %9,3raino handituko dira, munduko osoko isuriek %7,1era heltzeraino.

Guztiak ez dira, hala ere, aurreikuspen txarrak. Izan ere, ikatzaren kontsumoarekin batera haziko da berriztagarrien eskaria ere. Horiek izan ziren iaz gainbeherarik nabaritu ez zuten energia iturri bakarrak, izan ere fosilak ez bezala %3 hazi ziren. Goranzko joera hori nabarmena izango da argindarraren alorrean, non %30 inguru iturri berriztagarrietatik eratorriko den. Alor horretan ere Txina izango da guztien buru, eta hari garapen bidean dauden beste hainbat potentzia gehituz gero, berriztagarrien %80 sortuko dute horiek.

Hegazkinak, erregai fosilen kontsumitzaile

Petrolio eskaria %8,8 gutxitu zen iaz, pandemiak eragindako geldialdiaren ondorioz, izan ere garraioak kontsumitzen du erregai fosilen %60. Hala ere, agentziaren aurreikuspenen arabera, 2019ko eskaerarekin alderatuta %3,2 txikiagoa izango da aurtengoa.


Summary: Foruzaingoak laguntza eskatu du lepoa moztuta agertu diren arkumeekin gertatutakoa ikertzeko. Ultzama aldean agertu dira, bide seinale batean gainean eta ate batean zintzilik.

Nafarroako Foruzaingoak laguntza eskatu du Twitterren, azken aldian leku publikoetan hilda agertu diren arkumeekin gertatutakoa ikertzeko. Ultzama inguruan ageru dira arkumeak, lepoa moztuta.

Foruzainek azaldu dute ez dutela salaketarik jaso, eta ezin dutela ikertu animaliei tratu txarra eman ote zaien. "Ba al dakizu zerbait honetaz? Kontaiguzu", dio Foruzaingoak txio batean.

Bi argazki zabaldu ditu eta horietako batean errepide seinal baten gainean ikus daiteke arkumea hilda, Erripatik eta Ostitzetik gertu. Beste argazkian motordun ibilgailuen saltoki baten atean ikus daiteke arkume bat hilda.


Summary: Kazetari lana egiteko zailtasunak daude lau herrialdetik hirutan. Mugarik Gabeko Kazetarien zerrendaren arabera, Norvegia da tokirik onena kazetaritza egiteko, eta Eritrea da okerrena. Frantzia 34. tokian dago, eta Espainia 29.a da zerrendan.

«Kazetaritza da desinformazioaren aurkako txertorik onena». Hala dio Mugarik Gabeko Kazetarien idazkari nagusi Christophe Deloirek. «Baina zoritxarrez haren ekoizpena eta banaketa blokeatu egiten dute sarri faktore politiko, ekonomiko eta teknologikoengatik». Kazetarien eta prentsa askatasunaren defentsan ari da Mugarik Gabeko Kazetariak nazioarteko gobernuz kanpoko erakundea. Idazkari nagusiak ohartarazi du desinformazioaren biraltasunak mugak gainditzen dituela, bai plataforma digitalen bai sare sozialen bitartez. Urtero erakundeak munduko zerrenda osatzen du, eta horren arabera egoera txarra dute lau herrialdetatik hiruk.

Aurreko urteetan bezala, Eskandinaviako herrialdeak dira egoera osasuntsuena dutenak prentsa askatasunari dagokionez: Norvegia dago lehen tokian; Finlandia, bigarrenean; Suedia, hirugarrenean; eta Danimarka, laugarrenean. Costa Rica bosgarren tokian dago, eta hain zuzen ere, Erdialdeko Amerikako zenbait herrialdetan jazarriak diren kazetariek babesa jaso dute bertan. Azkeneko tokietan, berriz, 170. tokitik 180.era honakoak daude: Saudi Arabia, Kuba, Laos, Siria, Iran, Vietnam, Yibuti, Txina, Turkmenistan, Ipar Korea, eta azken tokian Eritrea.

Zerrendako lehen hamabi tokietan daudenak jotzen dituzte soilik informazioaren egoera ona duten herrialdeak. Alemania atera egin da hortik, bi postu galduta 13. tokira jaitsi baita; osasun larrialdiko neurrien aurkako mobilizazio negazionistetan, kazetarien aurkako erasoak egin dituzte, eta horrek isla izan du Alemaniak zerrendan duen tokian. Ameriketako Estatu Batuak 44. tokian dago: US Press Freedom Tracker taldearen arabera, 130 kazetari atxilotu zituzten iaz eta ia 400 eraso egon ziren.

Brasilgo egoerak nabarmen egin du okerrera. Lau postu beherantz egin ditu eta zerrenda gorrian sartu da. Mugarik Gabeko Kazetarien txostenak jaso duenez, Brasilen ohikoak bihurtu dira kazetarien aurkako isekak, estigmatizazioak eta umiltze publikoak. Eremu gorrian daude baita ere Mexiko (143. postuan) eta Errusia (150.enean).

Eritreako hamar kazetarik urteak daramatzate preso, eta horrekin kezka azaldu du Mugarik Gabeko Kazetariak erakundeak; salatu duenez, gobernuak kazetari horiek container batzuetan ditu gatibu basamortuan eta ez du haien egoeraren berri ematen. Zerrendan postu gehien galdu dituen herrialdea, edonola ere, Malayisia izan da: 101.etik 119.ra jaitsi da. Izan ere, albiste faltsuen aurka gobernuak onartu duen lege berriak «egiaren bere bertsioa inposatzeko» bidea eman dio.

Europako kazetarien aurkako zenbait eraso zerrendatu dituzte Mugarik Gabeko Kazetariek: Serbian, Ana Lalic kazetaria «modu basatian» atxilotu zuten bere etxean, ospitale batean erreportaje bat egin eta gero; Kosovon, KoSSev hedabide digitaleko Tatjana Lazarevic «modu arbitrarioan» atxilotu zuten kalean; eta Grezian, autoritateek «indarkeriaz» galarazi dute zenbait kazetarik etorkinekin harremanetan jartzea. Hain zuzen ere, Espainian ere zailtasun handiak jarri dituzte itsasoz iristen ari ziren etorkinen argazkiak ateratzeko. Edith Rodriguez Cachera Mugarik Gabeko Kazetarien ordezkariak nabarmendu du argazkilariek ezin izan dutela haien lana egin Kanaria uharteetara iristen ari ziren etorkinekin. «Espainian, bestalde, bereziki kezkatu gaitu erakundeen gardentasun faltak», gaineratu du. Espainia 29. tokian dago, aurreko urtean bezala. Eta Frantzia 34. tokian, iazko moduan.

Prentsaren aurkako «gorroto diskurtsoa» munduko herrialde askotan zabaldu dela salatu du Mugarik Gabeko Kazetarien Espainiako presidente Alfonso Armadak. Kasu askotan, eskuin muturreko ideologia duten taldeak ari dira gorroto hori sustatzen. Rodriguez Cacherak Vox alderdi politikoaren jardunaz ohartarazi du: «Voxen jokabidea hedabideekiko eta kazetariekiko kezkagarria da. Kazetariak seinalatzen dituzten alderdi poltikoak beldurtu egiten gaituzte».

Frantzian, bestalde, «ordena publikorako» neurriak ezarri zituen gobernuak, argazkilariei polizien irudiak hartzea mugatuz. Horen aurkako manifestazioetan, kazetarien eta argazkilarien aurkako erasoak izan ziren.


Summary: Caixabankek 135 langile kaleratu nahi ditu Euskal Herrian. Bankia irentsi ondoren, lan taldea 8.291 lagun txikitu nahi du Kataluniako bankuak. Lau bulegotik bat ere itxi nahi du.

Joan den astean iragarritako berregituraketari zenbakiak jarri dizkio Caixanbankek. Sindikatuei jakinarazi dienez, 8.291 langile kendu nahi ditu. Inoiz Espainiako banku sistemako erakunde batek egindako berregituraketarik bortitzena da hori.

Euskal Herrian presentzia handia du Caixabankek, batez ere Nafarroako Kutxa bereganatu zuenetik —Nafarroan, 840 langile ditu—. Baina, proportzioan, kaleratze gutxiago izango dira Hegoaldeko lau probintzietan, horietan Bankiak ez zuelako sare handirik. Orotara, 135 langile bota nahi ditu bankuak: 66 Nafarroan, 24 Araban, 23 Bizkaian, eta 22 Gipuzkoan.

Bulego sarea ere asko argaldu nahi du Caixabankek: 1.534 hain zuzen ere, gaur egun dituen %27. Pentsatzekoa da portzentaje hori txikiagoa izango dela Euskal Herrian.

Enplegu erregulazioa ez ezik, bankuan geratuko diren langileen baldintzak ere negoziatu ditu Caixabankek. Bankuak ziurtatu du ez duela kaleratze traumatikorik egin nahi, eta erretiro aurreratuekin eta borondatezko uzteekin murriztu nahi duela lan taldea. CCOO da sindikatu nagusia bankuan (bost kide izango ditu negoziazio mahaian).


Summary: Hainbat eragilek bat egin dute Donostiako metroko lanak gelditzeko Satorralaiaren eskaerarekin. Eragiten dituen «arrisku larriengatik» metroaren lanak eteteko eskatu du bizilagunen elkarteak

Eragiten dituen «arrisku larriengatik» zein «gainkostu handiengatik», eta sortzen duen ingurumen inpaktuarengatik, Donostiako metroaren lanak eteteko eskatu dio Satorralaiak plataformak Eusko Jaurlaritzari. Bizilagunen elkartearen eskaerekin eta kaleratu berri duen manifestuarekin bat egin dute hainbat eragilek; besteak beste, EH Bildu, Ahal Dugu eta Equo-Berdeak alderdiek, ELA, LAB, CCOO, Steilas, ESK eta Kurpil sindikatuek, baita Greenpeace Euskadi, Haritzalde eta Eguzki elkarte ekologistek ere.

Agerraldia egin dute Donostian, Jaurlaritzaren egoitzaren aurrean, eta Mikel Alvarez Satorralaiak-en bozeramaileak manifestua irakurri du. Horretan nabarmendu dute, besteak beste, Kontxako hondartzaren eta Easo tren geltokiaren arteko obren proiektuan ohartarazita dagoela «baldintza geotekniko oso txarrak» dituen zati bat dela. «Tunela egiteak ehunka metroko distantzian desegonkortzeak eragin ditzake lurrazalean», salatu dute manifestuan. Metroaren obrak hasi zituztenetik, hainbat istripu gertatu izan dira.

Satorralaiak-en ustez, gainera, «onartezina» da Jaurlaritzak eta Donostiako Udaleko gobernuak «isilpean» gordetzea metroaren obren «eragin kaltegarriak». Eta zehaztu du, esaterako, Itsasertzetako Zerbitzuak Kontxako hondartzan eraikuntza lanekin eragin den «ingurumen erasoa» egiaztatu duela, eta eskatu duela obrak geldiarazi ditzatela «trazadurari» buruzko txosten «oso bat» egin arte.

Gauzak horrela, plataformari iruditzen zaio «inoiz baino arrazoi sendoagoak» daudela lanak gelditzeko. Bide batez, mobilizatzeko deia egin dio «iritzi publikoari».


Summary: Erika Olaizola antzezleari egingo diote ‘Arnasa Gara’ kanpainaren bosgarren elkarrizketa. Euskararekin ezin galdu ikus-entzunezkoaren inguruan jardungo dute zuzenekoan, eta 17:00etatik aurrera jarraitu ahal izango da, BERRIAren Instagram kontuan.

Udalerririk euskaldunenetan, guraso askoren ohiko kezka izaten da gaztetxoak erdaraz nola moldatuko ote diren. Horren beldurrez, gaztelerara ere jotzen du askok eta askok, haurra hizkuntza horretan ere trebatu dadin. Premisa hori izango dute oinarri Arnasa Gara kanpainaren barruan egingo duten bosgarren elkarrizketa digitalean. Bihar izango da zuzeneko elkarrizketa, eta Erika Olaizola antzezlearekin jardungo dira solasean, Euskararekin ezin galdu ikus-entzunezko pilula hizpide. Arratsaldean izango da elkarrizketa, 17:00etan, eta BERRIAren Instagram kontuan jarraitu ahalko da zuzenean. Gero, Arnasa Gara Instagram kontuan ere ikusgai egongo da elkarrizketa.

Duela zenbait aste UEMAren, Eusko Jaurlaritzaren eta Nafarroako Gobernuaren artean aurkeztu zuten kanpaina, eta udalerri euskaldunetako eta euskararen arnasguneetako testuinguru ugariak zein diren xehatzea du helburu. Hiru Damatxo ekoiztetxeak ekoitzitako zortzi ikus-entzunezko dira kanpainaren ardatza, eta bideo horietako bakoitzean udalerri euskaldunetan ohikoak diren zenbait testuinguru ikus daitezke. Bideo horien inguruan solastatzeko eta hausnartzeko, berriz, astero gonbidatu bat izango da. Bihar egingo dute bosgarrena, Erika Olaizola antzezle azpeitiarrarekin.

Iban Garro eta Juanen Saralegi aktoreak dira protagonista bihar landuko duten ikus-entzunezko horretan. Parkeko banku batean eserita dauden bi aita dira, eta haurrei buruz ari dira solasean. Zehazki, kezka agertzen dute, gaztetxoak erdaraz nola moldatuko ote diren. Beldur horiek, baina, ez dutela funtsik diote, beraiek ere erdaraz oharkabean ikasi zutela eta gaztetxoek ere horrela ikasiko dutela esanez. Hain justu ere, hori da pilularen mezu hurbila: hizkuntza hegemonikoen edukiak etenik gabeak direla bai hedabideetan, bai sare sozialetan baita aisialdiko ekintza ugarietan ere, eta beraz, oharkabean ikasiko dutela. Funtsean, euskararekin ez direla galduko, eta haurrei lasai egiteko euskaraz.


Summary: Idriss Deby Txadeko presidentea hil da, errebeldeen aurka zauritua izan ostean. FACT talde armatuaren eta armadaren arteko liskarretan jasandako zaurien ondorioz zendu da, armadak jakinarazi duenez. Hiru hamarkadaz herrialdeko estatuburu izan da, eta bere seigarren legealdia hasi zuen atzo.

Gerra frontean jasandako zaurien ondorioz hil da Idriss Deby Txadeko presidentea, herrialde horretako armadak jakinarazi duenez. «Idriss Debyk azken hatsa eman berri du, lurraldearen defentsan», jakinarazi du Azem Bermandoa Agouna armadaren bozeramaileak, herrialdeko telebista publikoan irakurri duen adierazpen baten bidez. Zehazki, armadaren eta FACT Alternantziarako eta Konkordiarako Txadeko Frontearen arteko liskarretan jasandako zaurien ondorioz hil dela azaldu du.

Trantsiziorako kontseilu militar bat izendatu dute, behin-behinean, eta presidentearen semeak, Mahamat Idriss Deby gidatuko du. Halaber, desegin egin dute parlamentua. Kontseiluko buruak azaldu du datozen hemezortzi hilabeteetan bera buru duen erakundeak gidatuko duela herrialdea, eta «trantsiziorako bideorri bat» sortuko dutela. Horrekin batera, «trantsizio gobernu bat» eratuko duela ere esan du.

1990etik Txadeko estatuburua zen Debyk, eta bere seigarren legealdia hasi eta egun bakarrera galdu du bizia. Hauteskundeak egin zituzten Afrika erdialdeko herrialdean, apirilaren 11n, eta botoen %79,32 eskuratu zituen Debyk, hauteskunde batzordeak atzo jakinarazi zuenez.

Aparteko arazorik gabe egin zituzten hauteskundeak, baina armadaren eta errebeldeen arteko liskarren sorburu izan ziren. Jakina zen Debyk karguan jarraituko zuela, agintea lehiatu ziezaiokeenik ez baitzegoen. Oposizioko hiru zerrendaburuk euren hautagaitza atzera botatzea erabaki zuten, segurtasun indarrek gobernu aldaketaren alde kalera ateratako manifestarien aurka egin ostean, jazarpenaren beldurrez, eta gainerako sei hautagaiak Debyri garaipena lehiatzeko inolako aukerarik gabe ageri ziren.

Erreboltak hasi ziren hauteskundeen egunean bertan, herrialdeko iparraldean, FACTek gidatuta. Gorane etniako kideez osaturiko talde politko-militarra da FACT, eta 2016an sortu zuen UFDD Demokraziarako eta Garapenerako Indarren Batasuna alderditik bereizi zen talde batek, zeina Mahamat Nouri Debyren aurkari politiko baten alderdia den. Libian jarduten du taldeak, baina herrialde horretako muga igaro eta Txadeko Kanem eskualdean sartu zen. Eskualde hori kontrolpean zuela ziurtau zuen FACTek apirilaren 13an, eta eremu hori «askatzen» hasiko zela iragarri zuen handik bost egunera. Armadak gezurtatu egin zuen inguru hori galtzeko arriskua zuela, ordea. Aitzitik, joan den asteburuan «300 errebelde baino gehiago» hil zituela zabaldu zuen.


Summary: Espetxeetako osasunaren eskumena jasoko du Nafarroak. Maiatzaren 24an sinatuko dute transferentzia. Trafiko eskumena bigarren seihilekoan gauzatzea adostu dute

Nafarroak espetxeetako osasunaren eskumena eskuratuko du aurki. Hala erabaki dute astearte honetan Maria Txibite Foru Erkidegoko presidenteak eta Miquel Iceta Espainiako Lurralde Politika eta Funtzio Publikoko ministroak Madrilen egin duten bileran. Eusko Jaurlaritzak eta Espainiako Gobernuak akordio bat lortu zuten lehengo astean, Arabako, Bizkaiko eta Gipuzkoako espetxeen kudeaketari lotutako eskumenen, errepide garraioaren, ISSN kode bibliografikoaren eta Ondarroako Itsas Barrutiko eraikinaren eskualdaketa gauzatzeko.

Maiatzaren 24an bilduko da Nafarroa eta Espainiako Estatuaren arteko batzordea eskumen aldaketa izenpetzeko, eta bigarren seihilekoan trafikoaren eskumena gauzatzea ere adostu dute. Espainiako Gobernuak dokumentazio teknikoa helarazi behar dio, lehenik, Nafarroako Gobernuari.

Ildo horretan, Txibitek berretsi egin du Nafarroako Gobernuak Nafarroako Poliziei buruzko Foru Legean aurreikusitako «pasabidea» aktibatzeko hartutako erabakia. Horrek ahalbidetuko du Guardia Zibilaren trafiko taldeko kideak Nafarroako Foruzaingoan sartzea. Proposamen teknikoa lantzen ari dira oraingoz.

Espainiako Gobernuarekin «elkar ulertze ona» dutela nabarmendu du Txibitek. «Izaten ari garen bileretan Ministerio guztiekin dugu harreman ona, eta, batez ere, eskerrak eman nahi dizkiot Iceta ministroari, ondo ulertzen baitu autonomien Espainia plural hori, eta gure foru-erregimena partekatzen eta errespetatzen baitu».

Horrez gain, Txibitek eta Icetak langile publikoen behin-behinekotasunaren arazoa konpontzeko konpromisoa hartu dute. Horretarako, bi gobernuak konponbide bat lantzen ari dira, «legezkotasuna eta araudia zehatz-mehatz errespetatuz, enplegu publikorako sarbideari eta administrazio bakoitzaren berezitasunei dagokienez», plantillak egonkortzea erraztuko duen irtenbide bat eskaintzeko.

Azkenik, Nafarroako presidenteak Iceta ministroari jakinarazi dio Nafarroako Gobernuak Administrazioaren digitalizazioan behin betiko aurrera egiteko «apustua» egin duela, Ministerioarekin eta gainerako erkidegoekin lantzen ari diren ildotik, zerbitzu publiko «moderno eta eraginkorra» eta langile publikoentzako baldintza duinak lortze aldera.


Summary: 'Martin Ugalde gogoan' goiburupean egingo da aurtengo Rikardo Arregi Kazetaritza Saria. Deialdia ireki du Andoaingo Udalak, eta azaroan ezagutuko dira irabazleak

Kazetaritza Saria eta Komunikazio Saria banatuko ditu aurten ere Rikardo Arregi Kazetaritza Sariak. Andoaingo Udalak Eusko Jaurlaritzarekin elkarlanean antolatu ohi duen sariketaren deialdia egin du. 'Martin Ugalde gogoan' goiburupean egingo da aurtengo sariketa.

Deialdiaren berri emateko agerraldia egin dute Donostian, Eusko Jaurlaritzaren egoitzan, Estibalitz Alkorta Eusko Jaurlaritzako Euskara sustatzeko zuzendariak, Alexander Huitzi Alfonso, Andoaingo Udaleko Euskara zinegotzi eta alkateordeak, eta Patxi Baztarrika Andoaingo euskara teknikariak.

XXXIII. edizioa da aurtengoa. Duela bi urtetik hona indarrean jarritako berrikuntzei jarraipena emanez, kazetaritza saria eta komunikazio saria banatuko dira. Gainera, finalistak ere izendatuko dira, Kazetaritza sarirako lau eta Komunikazio sarirako beste lau, gehienez. Sarituak izateko hautagaitzak proposatzeko aukera izango du edonork, norberak bere burua edo nornahik beste norbaiten aldeko proposamena egin ahal izango du, baina finalistak nahiz saridunak erabakitzeko ez da nahitaezko baldintza izango aldez aurretik hautagaitza aurkeztea.


Summary: EMAk bidea eman dio Janssenen txertoari, odolbilduak «albo ondorio oso ezohikoak» direla frogatuta. Txertoaren eta tronbosi kasuen artean «lotura bat» egon daitekeela uste du Sendagaien Europako Agentziak, baina berretsi du «onurak arriskuak baino askoz ugariagoak» direla

Ebazpena eman du EMA Sendagaien Europako Agentziak, eta, AstraZenecaren txertoarekin egin bezala, Janssenen prototipoa txertatzearen alde azaldu da. AEB Amerikako Estatu Batuetan azaleratutako odolbildu kasuak aztertu ditu erakundeak, eta, horien eta txertoaren artean «balizko lotura bat» egon daitekeela iritzita ere, albo ondorio horiek «oso ezohikoak» direla ondorioztatu du.

Zehazki, zortzi odolbildu kasu atzeman dituzte, orain arte jarritako zazpi milioi dositan. Hori dela eta, txertoaren onurak «balizko arriskuak baino askoz ugariagoak» direla ondorioztatu du EMAk, eta ez dio txertoari inongo baldintzarik edo oztoporik jarri, argibide orrian odolbilduen arriskuen berri emateaz harago.


Summary: Bilintxen Menda bertso hamabostaldia egingo dute Donostian. Maiatzaren 2tik 14ra bitarte, lau ekitaldi egingo dituzte. Indalezio Bizkarrondo Ureña Bilintx bertsolariaren figura gogora ekarri eta bertsolaritzak azken hamarkadetan izan duen bilakaera aztertuko dute haietan.

Indalezio Bizkarrondo Ureña Bilintx-en bertso bat irakurri du Xabier Euzkitzek, «benetan dotorea dena eta haren izaeraren alderdi bat behintzat ederki laburbiltzen duena», haren ustez: «Askok diyote kantetan beti/ amore-kontu naizela,/ nik esaten det arriturikan/ motibo gabe daudela./ Zer egin biat baldin zerubak/ doaitu banau orrela?/ Ez dute ikusten usaia mendak/ bere izatez dubela?/ Nere biyotzak amoriyua/ mendak usaia bezela». Bertatik hartu du izena Bilintxen Mendan bertso hamabostaldiak, bertsolaria jaio zeneko 190. urteurrenaren karietara antolatu dutena. Maiatzaren 2tik 14ra lau ekitaldi izango dira haren sorterrian, Donostian, eta haren figura gogora ekartzeaz gain, bertsolaritzak izan duen bilakaera aztertuko dute. Bilintxen «lurrina» izango du hamabostaldiak, koordinatzaile lanetan aritu den Euzkitzeren hitzetan, eta hiri osora zabalduko da lurrin hori.

Donostiako Udaleko Euskara Zerbitzuak eta Donostia Kulturak elkarlanean antolatu dute hamabostaldia. Bilintxen jaiotza gogora ekartzeaz gain —hilaren 30ean da urteurrena—, ordutik gaur egunera bertsolaritzak izan duen bilakaera islatzeko ere baliatu nahi izan dute zikloa, Jon Insausti Kultura eta Euskara zinegotziak adierazi duenez. Donostiak bertsolaritzarekin izan duen eta duen lotura ere nabarmendu du: «XIX. mendean, lore jokoak hasten dira eta hiriaren eta bertsolaritzaren arteko lotura sakona hasten da; XX. mendean bertso txapelketa handiak egin izan ditugu hirian; eta XXI. mendean, gaur egun ere Donostiak badu bertsolaritzarekin harremana». Lotura hori indartzea da asmoa, haren hitzetan.

Hain zuzen, Euzkitzeren ustez ere, «bertsolarientzat eta bertsolaritzarentzat Donostia beti izan da garrantzia handiko plaza». Urtetan, bertsolari txapelketetako finalak nahiz Bertso Egunak hartu izan dituela ekarri du gogora, eta bata oholtza handiagoetara eramanda eta bestea ibiltari bilakatuta, bi ekitaldi horiek jada bertan egiten ez badira ere, hiriak eta bertsolaritzak «lotura aspaldiko bat eta zinezko bat» izan dutela iritzi dio. Hori aldarrikatu nahirik ere antolatu dute hamabostaldia.

Kantuz eta hitzez

Maiatzaren 2an izango da zikloko lehen ekitaldia, Bilintxen Menda hitzaldi musikatua. Bertsolari donostiarraren bizitzan eta sormen lanean sakonduko dute Unai Agirre, Eñaut Agirre, Maddalen Arzallus eta Amets Arzallus bertsolariek, baita haren zenbait bertso kantatu ere, Joxan Goikoetxea eta Imanol Kamio musikarien laguntzaz. Antzoki Zaharrak hartuko du saioa; hain zuzen, bertako langile izan zen Bilintx, eta bertan bizi izan zen, baita hil ere, 1876ko San Sebastian egun batez karlistek botatako bonba bat leihotik sartu eta sei hilabetera, jasandako zauri larrien ondorioz.

Maiatzaren 6an, berriz, Erdaretatik bertsotara mahai ingurua egingo dute Okendo kultur etxean. Erdaretatik plazetarako urratsa egitearen auzia aztertuko dute Jone Uria, Jon Maia eta Aitor Servier bertsolariek, nork bere lekukotasuna emanez. Amagoia Mujika kazetariak gidatuko du saioa.

Imanol Lazkano bertsolariaren eskutik helduko da hurrengo ekitaldia, Gorbatatik piercingera hitzaldia emango baitu maiatzaren 11n, Viktoria Eugenia antzokiko Club aretoan. Azken hamarkadetan bertsolaritzak izan duen bilakaeraren lekuko izan da Lazkano; 1936an sortu zen, Txirrita hil zen urte betean, eta haren kantukide izandako bertsolariekin aritu zen plazan gaztetan (Basarri, Uztapide, Zepai, Txapel...), baita hurrengo belaunaldietakoekin ere gerora. Euzkitze: «Haien iturrietatik edan zuen, ondorengo beste guztien iturrietatik ere edan du, denekin ondo uztartzen asmatu du, eta iruditu zaigu bilakaera horren ordezkaririk eta lekukorik behinena bera zela». Bai garai bateko bertsolariek kontatutakoekin, bai urteotan berak barrutik bizitakoarekin, bilakaera hori aztertzeko aukera izan duela uste du Lazkanok ere, eta izango duela zer kontatua hitzaldian: «Hortik eman nahi nituzke nire hondar aleak».

Kantuan emango diote amaiera zikloari, maiatzaren 14an bertso saioa egingo baitute Maialen Lujanbio, Andoni Egaña, Alaia Martin eta Beñat Gaztelumendi bertsolariek —Joxerra Gartzia ariko da gai jartzaile—. Lugaritz kultur etxeko Imanol Larzabal aretoan izango da saioa, eta Martinentzat «berezia» izango da, bai oholtzakide izango dituen lagunengatik, bai Bilintxen omenezko zikloan ariko delako. «Saiatuko gara izena ematen dion menda usain horretatik gure usain propioak eta ezberdinak eskaintzen, saioari merezi duen zaporea emateko».

Ekitaldi guztiak 19:00etan hasiko dira. Hitzaldi musikaturako eta bertso saiorako sarrerak salgai daude dagoeneko, www.donostiakultura.eus/sarrerak atarian zein leihatilan; eta bide beretik eskuratu ahalko dira gonbidapenak mahai ingururako (maiatzaren 5etik aurrera) eta Lazkanoren hitzaldirako (10etik aurrera).


Summary: Ekainean itxiko dute Donostiako Maria Inmakulada ikastetxea. Besteak beste, «ikasle kopuruaren jaitsiera progresiboagatik» hartu dute erabakia.

Maria Inmakuladako erlijiosoek jakinarazi dutenez, datorren ikasturtetik aurrera itxita egongo da Donostiako Maria Inmakulada ikastetxea. Ez dela bideragarria uste dute, eta egoera «jasanezina» dela. Hiru arrazoi eman dituzte ixtea erabakitzeko: erlijiosoen falta eta haiek zahartu izana, ikasle kopuruaren «jaitsiera progresiboa» eta eraikina erabilgarritasun falta eta ituna nahikoa ez izatea hura eguneratzeko lanak egiteko. Orain arte Lanbide Heziketa eskaini izan du, eta Kristau7 Eskolako ikastetxea izan da.

Kongregazioak ziurtatu du «bere esku dagoen guztia» egingo duela erabakiak eragin ditzakeen «gorabeherak» gutxitzeko. Azpimarratu dutenez, langileak beste ikastetxe batzuetan kokatzen saiatuko dira, eta hori Eusko Jaurlaritzarekin kudeatzen ari direla azaldu dute. Lehen ikasturtean dauden ikasleei, berriz, ikasketak beste ikastetxe batean jarraitzeko aukera emango diete.

Azaldu dutenez, egoera barne mailan nahiz kanpoko aholkulari baten bidez aztertu dute, eta «atzera bota ezin den» erabakia hartu dute: Eusko Jaurlaritzako Hezkuntza Sailean ikastetxea ixteko eta jarduera eteteko prozedura martxan jartzea.

Maria Inmakulada ez da ikasturte honetan ixteko asmoa duten ikastetxe bakarra. Bilboko Hijas de la Cruz eskolarekin ere —Kristau Eskolaren barnean dago— gauza bera egiteko asmoa dutela iragarri zuten urtarrilean, kasleak falta dituztela eta. Hainbat protesta egin dituzte horren aurka, baita publifikazioa eskatu ere.


Summary: Osteguneko grebarako gutxieneko zerbitzu «erabat gehiegizkoak» salatu dituzte sindikatuek. «Koronabirusa aitzakia gisa» erabiltzea egotzi diote Eusko Jaurlaritzari, «alor askotan %100eko gutxieneko zerbitzuak ezartzeko». Lan eta Enplegu Sailak agindua «bakarrik gazteleraz» bidali diela adierazi dute.

ELA, LAB, CCOO, SATSE, Steilas eta ESK sindikatuek gogor salatu dituzte ostegunerako alor publikoan deitu duten grebarako Eusko Jaurlaritzak ezarritako gutxieneko zerbitzuak. «Langile asko grebarako oinarrizko eskubiderik gabe» utzi dituztela adierazi dute. Helegitea jarriko diete neurriei, grebarako eskubidea urratzen dutela iritzita.

Sindikatuek gogoratu dute grebarekin «zerbitzu publikoen defentsa» egin nahi dutela, enplegu publikoa sortzearen eta behin-behineko langileak behin-betikotzearen alde. Salatu dutenez, Lakuak «izurria aitzakia gisa erabili du alor eta zerbitzu askotan %100eko gutxieneko zerbitzuak ezartzeko». Salatu dutenez, eremu horietan larrialdiari aurre egiteko langile gehiago jartzeari ezetz esan izan diote erakundeek azken hilabeteotan. Grebarako ezarritako gutxieneko zerbitzuak «inoizko handienak» direla gaineratu dute, eta hausnarketa hau egin dute: «%100eko gutxieneko zerbitzuak ezartzeak esan nahi du normalean zerbitzu horiek egiten dituen lan taldea ahal den txikiena dela, hau da, urte osoan egiten dela lan gutxieneko zerbitzuetan». Gaineratu dutenez, ezarritako gutxieneko zerbitzu batzuetan, egunero lan egiten duen taldean baino langile gehiago egongo dira.

Jaurlaritzak «greba oztopatzeko eta ezkutatzeko eta normaltasun itxura emateko» asmoa duela salatu dute. Horrez gain, Lan eta Enplegu Sailak agindua «bakarrik gazteleraz» bidali diela adierazi dute. «Oso larria da hori, geure herrialdearen hizkuntza eskubideak urratzen dituelako».


Summary: Defontainek Vianako lantegia ixteko asmoa du. 37 langile kaleratuko ditu, eta ELA sindikatuaren ustez deslokalizazio kasu bat da

Defontaine Iberica enpresak Vianan (Nafarroa) duen planta ixteko asmoa duela salatu du ELA sindikatuak. Zuzendaritzako abokatuek horrela jakinarazi diete kalean geldituko diren 37 langileei. Batzordeak neurria ez duela onartuko aurreratu du, eta langileek greba hasiko dute hilaren 26an. Enpresak iragan ostiralean eman zien bere asmoen berri langileei. Lantalde osoari eragingo dion lan erregulazioa jarri du abian. Plantaren jabea izen bereko multinazional frantziarra da. Abokatuek arrazoi ekonomiko eta produktiboak argudiatu dituzte neurria hartzeko. Batzordeak, baina, deslokalizazio «kasu garbi bat» ikusten du, Defontainek lan bera egiten duen beste planta bat duelako Tunisian. Ibilgailuen motorrentzako osagaiak ekoizten dituzte. Greba mugagabearekin batera mobilizazioak hasiko dituzte langileek. Era berean ELAk «inplikazioa» eskatu dio Nafarroako Gobernuari Lizarrerria eskualdea jasaten ari zen desindustrializazio prozesuri etena jarri eta deslokalizazioak eragotzi ditzan.