Summary: Ikerketa Batzordea eratzeko eskatu dute EAJk eta EH Bilduk. Aizpuruaren ustez, batzordea «behar-beharrezkoa» da 'Pegasus auzia' argitzeko, eta Estebanek nabarmendu du Sekretuen Batzordea ez dela ikerketarako.

«Espioitza praktika orokor eta sistematiko bat dugu aurrean», adierazi du Mertxe Aizpurua EH Bilduko diputatuak. Horregatik nabarmendu du Ikerketa Batzordea «behar-beharrezkoa» dela auzia argitzeko, eta, horrekin batera, adierazi du Sekretuen Batzordea ez dela izango kasua argitzeko erantzuna: «Batzorde horretan ez da inoiz sekreturik kontatu, eta orain ez da desberdina izango». Aitor Esteban EAJko diputatua ere bat dator Aizpuruarekin, eta uste du Ikerketa Batzordea eratzea dela gertatutakoa argitzeko modurik «egokiena»; izan ere, adierazi du Sekretuen Batzordea ez dela ikerketarako.

Apiril erdialdean eman zuen The New Yorker hedabideak Euskal Herriko eta Kataluniako buruzagi independentisten aurkako espioitzaren berri, Citizen Lab institutuak eginiko ikerketa batean oinarrituta. Horren arabera, gutxienez 65 lagun zelatatu dituzte, besteak beste buruzagi politikoak, haien senide eta abokatuak, eta gizarte mugimenduetako ordezkariak. Espiatutakoen artean dira Pere Aragones Kataluniako Generalitateko presidentea eta EH Bilduko bi kide: Arnaldo Otegi koordinatzaile nagusia eta Jon Iñarritu diputatua. Catalangate izena jarri diote auziari.

Ikerketa Batzordea eratu edo ez bozkatuko dute, eta «jarraian» jakingo dute PSOEk zer bozkatuko duen. Hala ere, Aizpuruak adierazi duenez, «dirudienez ezezkoa bozkatuko du», eta erabaki hori azaltzea «oso zaila» izango da. Izan ere, nabarmendu du gobernuak izan beharko lukeela«dena argitzeko interesa duen lehena».

EH Bilduko diputatuak azaldu du Pegasus auziaren «larritasuna» ez dela «esajerazio» bat. Gogorarazi du hasieran Espainiako Gobernuak «garrantzia kendu» ziola kasuari, eta Margarita Robles Defentsa ministroak buruzagi independentisten aurkako espioitza justifikatu zuela. Espainiako Gobernuak, baina, atzo jakinarazi zuen Pedro Sanchez Espainiako presidentea eta Robles ere zelatatu egin zituztela, eta, Aizpuruaren ustez, horrek «larriago» bihurtzen du kasua. Hala ere, adierazi du horrek ez lukeela «arreta desbideratzeko» balio izan beharko.

Jaurlaritzak ez du neurri «berezirik» hartu

Bingen Zupiria Eusko Jaurlaritzako bozeramaileak ere eskatu dio Madrili gertatutakoa «lehenbailehen» argitzeko; Iñigo Urkullu Eusko Jaurlaritzako lehendakariak ere egin zuen eskaera hori: «Kasu horiek berehala argitu behar ditu Espainiako Gobernuak». Zupiriak adierazi duenez, lehendakariak eta sailburuek ez dute erasorik jasan, berak dakiela, eta, horrekin, jakinarazi du Eusko Jaurlaritzak ez duela «inongo neurri berezirik» hartu, eta «ohiko kontrolak» soilik egiten jarraitzen dutela.


Summary: Kontseiluak salatu du PAIren xedea euskarazko irakaskuntza oztopatzea dela. «Nafarren arteko berdintasunaren aurkako kolpea da» ingelesez irakasteko programa eredu bihurtzeko erabakia, Paul Bilbao idazkari nagusiaren esanetan, «eskubideen fatxada» jarri nahi izan dieten arren. Larunbateko mobilizazioan parte hartzeko deia berretsi du.

«Erabaki euskarafoboei existitzen ez diren eskubideen fatxada jarri nahi diete», salatu du Paul Bilbao Euskalgintzaren Kontseiluko idazkari nagusiak Iruñean, PAI ingelesez ikasteko programa hezkuntza eredu bihurtzeko erabakia hizpide hartuta. Joan den astean horren alde egin zuten PSNk eta UPNk, 350 lanpostu egonkortuko dituztela argudiotzat erabilita. Erabakia «oso larria» eta «nafarren arteko berdintasunaren aurkako kolpea» da, Bilbaoren arabera, eta euskarak hezkuntzan duen lekuarekin alderatu du: «Egungo hezkuntza ereduak milaka haur eta gazteri ukatzen dio euskara ezagutzeko eskubidea, eta euskararen gutxieneko noziorik gabe uzten ditu».

Izan ere, euskarazko irakaskuntza jasotzeko eskubiderik eza itxurazko eskubideekin estali nahi izatea egotzi dio Kontseiluak Nafarroako Gobernuari: «Ingelesa ezagutzeko balizko eskubidea erdigunean jartzea zitala da. Erabaki euskarafoboei existitzen ez diren eskubideen fatxada jarri nahi diete».

Areago, PAI programa Yolanda Barcina Nafarroako lehendakari ohiak sustatu zuela gogorarazi du, eta haren helburuak zein ziren garden azaldu zuela bere garaian lehendakariak berak: «Oihartzun handia izan zuten orduko lehendakari Barcinak telebista bateko elkarrizketan esandakoek: PAI programaren bidez euskarazko irakaskuntzaren hedapena gelditu nahi zuela». Horixe bera erakusten dute PAIren gisako beste programa batzuek, Bilbaoren esanetan, «berezko hizkuntzak dituzten beste lurralde batzuetan» ezarritakoek; hala nola Valentzian eta Balear Uharteetan. Horietan «hizkuntza gutxituaren irakaskuntzari aurre egiteko» asmoz erabili dira halako programak, haren esanetan, bai eta Nafarroan ere.

Bestalde, Kontseiluko bozeramaileak salatu du zenbait alderdik presa izaten dutela euskararen kontrako neurriak hartzeko orduan: «Euskara merezimendu gisa arautzeko dekretua prestatzeko, urteak behar izaten dituzte, baina PAI eredu bihurtzeko prozesua di-da batean jarri dute abian». Horrek agerian uzten du, Bilbaoren esanetan, «intentzionalitate maltzurra» dutela zenbait alderdik; bereziki, «euskararen kontrako neurriak jokoan daudenean».

Mobilizatzeko arrazoiak «ugaritzen»

Larunbat honetarako manifestaziora deitua du Kontseiluak Iruñean, Nafarroako merezimenduen dekretuaren aurka. 17:30ean abiatuko da, Antoniutti parketik. Ez kasualitatez, leku berean egin du gaurko agerraldia. Han izan dira Kontseiluko kide diren zenbait erakundetako ordezkariak ere. Kontseiluak nabarmendu du «ugaritzen» ari direla larunbateko manifestazioarekin bat egiteko arrazoiak. Hala ere, deialdiaren hasierako helburua gogoratu du; hots, Nafarroako merezimenduen dekretuak euskara baztertzen duela salatzea. «Nafarroako Gobernuak euskara eta euskaldunak zokoratuko dituen araudia onartu nahi du. Ondorioz, UPNren garaiko politiketara itzuli nahi du, eta epaitegiek onetsitako neurriak ere ezabatu nahi ditu», deitoratu du Bilbaok. Are, zenbait puntutan gobernua UPN baino politika atzerakoiagoak egiten ari dela nabarmendu du.

Horren inguruan, Bilbaok nabarmendu du denak ez duela balio, ezta halako erabakiek babes parlamentarioa badute ere. Eskubideen esparruan kokatu du afera: «Euskara eta euskal hiztunen komunitatea desagerrarazteko erabakiek babes parlamentarioa izatek ez du esan nahi erabaki demokratikoak direnik».

Larunbateko mobilizazioaren atarian, manifestazioaren aldeko atxikimenduak jasotzen ari direla ere azpimarratu du Bilbaok. Besteak beste, Nafarroako Pentsionistak Martxan, EHGAM, Eskubide Sozialen Gutuna eta Pantailak Euskaraz haren alde agertu direla azaldu du. Halaber, Nafarroako 28 udal teknikarik ere mobilizazioarekin bat egin dutela gaineratu du. Edonola ere, alderdi politikoetan jarri du fokua, bereziki: «Desadostasunaren aitzakia ezin da erabili horrelako erabakiak onartzeko. Bada garaia presio handiagoa egiteko, euskararen gaia erdigunean jarri eta estutzeko. Izan ere, hartzen ari diren erabakien ondorioek atzerapauso handiak eragin ditzakete euskararen normalizazio prozesuan».


Summary: Gotzone Sagardui: «Argi ikusten ari gara kasuen gorakada azken bizpahiru asteetan». Eusko Jaurlaritzako Osasun sailburuak oraingoz ez du «tentsiorik» nabaritu osasun sisteman.

COVID-19aren pandemiaren zenbakiak okerrera egiten ari dira. Irmo mintzatu da Eusko Jaurlaritzako Osasun sailburu Gotzone Sagardui, gobernu kontseiluaren osteko agerraldian: «Argi ikusten ari gara kasuen gorakada azken bizpahiru asteetan». Halere, gaur-gaurkoz, osasun sisteman ez da tentsiorik eragiten ari.

Azkenaldian birusa hedatuago egoteko bi arrazoi nagusi ikusten ditu sailburuak: Aste Santuko mugikortasuna eta maskararen derrigortasuna bertan behera laga izana. Datu zehatzak eman ditu: egun, 100.000 biztanleko azken hamalau egunetako intzidentzia 448 kasukoa da; alegia, duela hilabete baino %11,3 handiagoa.

Isla edukitzen ari da ospitaleetan ere. Ohartarazi duenez, azken astean batez beste 45,1 ospitaleratze berri egon dira; aldiz, apirilaren 1ean, eguneko 21,7koa zen batezbestekoa. Beraz, bikoiztu egin dira. «Logikoa da kasuak areagotu ahala ospitaleratzeak ere gero eta gehiago izatea». Halere, oraingoz, osasun sisteman ez dago tentsiorik: «Txertoaren eraginkortasunak, gure organismoak sortu dituen defentsek eta aldaera berriaren izaeren ondorioz, ospitaleetako intzidentzia ez da ari osasun sistema tenkatzen, ospitaleratzeen eta alten kopurua handitzen ari den arren». Txertoaren lana goraipatu du bereziki: «Txertoak dira tresnarik onenak birusari aurre egiteko»

Halaber, ZIUetan ez da aparteko igoerarik ikusten, azken datuen arabera. Hala ere, Sagarduik jakinarazi du zazpi gaixo daudela koronabirusak jota larrien dauden erientzat prestatutako ohe horietan. «Arriskuan dauden zazpi bizitza izaten jarraitzen dute».


Summary: Zubiaurrek aldi baterako utzi du Confebaskeko lehendakaritza, gaixotasun baten ondorioz. Isabel Busto Adegiko lehendakariordeak ordezkatuko du behin-behinean. Confebaskeko lehen emakume buruzagia izango da.

Osasunak behartutako aldaketa bat egin du Confebaskek. Gaixo baimena du 2019az geroztik lehendakari denak, Eduardo Zubiaurrek (Eibar, Gipuzkoa, 1962), eta haren lekukoa orain arteko lehendakariordeak hartu du, Isabel Bustok.

Bata zein bestea Adegiko ordezkariak dira Arabako, Bizkaiko eta Gipuzkoako patronalaren buruzagitzan. Busto Confebaskeko hiru lehendakariordeetako bat da, eta hura hautatu dute Gipuzkoako patronalari dagokionez kargu gorena izateko eta Zubiaurre ordezkatzeko.

Confebaskeko buruzagitza betetzen duen lehen emakumea izango da Busto. 1983an Confebask sortu zenetik orain arte, zortzi gizonezko izan dira lehendakari: Jose Maria Vizcaino, Baltasar Errazti, Roman Knorr, Miguel Lazpiur, Miguel Angel Lujua, Roberto Larrañaga eta Eduardo Zubiarre.

Busto Adegiko lehen lehendakariordea da, eta Gipuzkoako Bazkundeko buruzagitzako kide ere bada. EHUn Ingeniaritza Informatikoa gradua du, MBA Executive titulua lortu zuen Deustuko Unibertsitatean, eta doktorea da Enpresa Lehiakortasunean eta Garapen Ekonomikoan. Gaur egun Zucchetti Spaineko zuzendariordea da.

El Correo egunkariak eman du Zubiaurreren ordezkapenaren berri, eta haren iturriek ziurtatu dute gutxienez irail arte utzi duela Confebaskeko buruzagitza. Hilabete horretan aztertuko dute berriro egoera, eta orduan erabakiko dute Zubiaurre itzuliko den. Posible ez bada, baliteke haren ondorengoaren hautaketa aurreratzea edo Bustoren agintaldia hilabete batzuk luzatzea. Confebaskeko iturriek azaldu diote BERRIAri ez dutela behin betiko erabaki bati buruz hitz egin.

Lau urterako agintaldiak izan ohi dira Confebasken, eta Zubiaurrerena 2023ko uztailean da amaitzekoa. Bizkaiko Cebek patronalari dagokio hurrengo presidentea; izan ere, Zubiaurreren aurrekoa, Roberto Larrañaga, SEA Arabako patronaleko ordezkaria zen.


Summary: Datorren urteko apirilean hasiko dira Bilbo eta Getxo batuko dituen bulebarra egiten. Itsasadarraren ondoan dagoen errepidearen tokian, oinezkoentzako bide bat eta bidegorria egingo dituzte. Lanek hogei milioi euroko kostua izango dute, eta espero dute 2024ko bigarren seihilekorako prest egotea.

Itsasadarraren ondoko BI-711 errepidea bulebar bihurtzea: horixe izango da Bizkaiko Ahaldun Nagusi Unai Rementeriak gaur goizean aurkeztu duen proiektuaren funtsa. Bilbo, Getxo, Leioa eta Erandio (Bizkaia) batuko dituzte, bizikletentzako bide batekin eta oinezkoentzako batekin. Lanak 2023ko apirilean hasi eta 2024ko bigarren seihilekoan amaitu asmo dituzte, eta hogei milioi euroko kostua izango dute.

Bulebarra «iraultza» izango da Rementeriarentzat, «mugarri bat». Izan ere, herritarrei bizitzeko modua hobetuko zaielakoan dago, mugitzeko eta bizitzeko modua aldatuz. «Eraldaketa fisiko bat da, baina, aldi berean, eraldaketa emozional bat ere bada, proiektu honek itsasadarra berreskuratzen laguntzen digulako, gure historia beti harilkatu duen elementu bat».

Proiektua goraipatzearekin batera, haren inguruko xehetasunak ere eman ditu. Bi fasetan egingo dute: Erandio eta Getxo arteko zatiarekin hasiko dira 2023ko apirilean, eta hiru hilabete geroago, Bilbo eta Erandio artekoari ekingo diote, 6,5 kilometroko bidea osatu arte. Helburua, hauxe: egun errepidea dagoen lekuan, oinezkoentzako paseo bat, bidegorria eta ibilgailuentzako bide bat egitea.


Summary: Kataluniaren erreferentziak kendu dituzte Nicolas Cageren azken filmetik, gaztelerazko bikoizketan. Jatorrizko bertsioan, protagonistak Kataluniako presidentearen alaba erreskatatu behar du. Haatik, gaztelerazkoan, mexikar bihurtu dute pertsonaia. Banatzaileek esan dute bakarrik Latinoamerikarako gaztelerazko bertsioan kendu dituztela Kataluniaren erreferentziak.

Nicolas Cagek bere burua antzezten du The Unbearable Weight of Massive Talent filmean. Protagonistak ikertu beharko du Kataluniako presidentearen alabaren bahiketa. Baina filma jatorrizko hizkuntzan ikusten dutenek bakarrik jakingo dute hori. Gaztelerara bikoizturiko bertsioa ikusten dutenek, aldiz, ez. Salatu dutenez, bikoiztu dutenek erabaki dute, Kataluniaren erreferentzia oro ezabatzea filmean, eta bahiturikoa mexikar bihurtzea.

Filma maiatzaren 13an da estreinatzekoa Hegoaldean. Oraindik ez dute erakutsi gaztelerazko bertsioa. AEBetako hedabide ugaritan aipatu dute Katalunia filmaren sinopsia egiteko orduan. Filmaffinity webgunearen gaztelerazko bertsioan, ordea, bahiturikoa ez da da Kataluniako presidentearen alaba, baizik eta «Mexikoko presidentetzarako» hautagaiarena.

Catalunia Radio irratiaren AEBetako berriemaile Francesc Garrigak esan duenez, filmean hainbatetan aipatzen dituzte Katalunia eta Mallorca, eta litekeena da gaztelerazko bertsioan horiek ere aldatu izana. Filma Mallorcan dago girotua, nahiz eta Kroazian filmatu duten.

Jaume Clotet kazetariak esan du aldaketak «azalpen bakarra» duela: «Katalanofobia hutsa».

Filmaren banaketaz arduratzen den enpresaren ordezkariak TV3 telebistarekin mintzatu dira asteazken goizean, eta filmaren bi bertsio daudela esan dute: bat Espainiako gazteleraz, eta bestea Latinoamerikakoaz. Adierazi dutenez, azken horretan kendu dituzte Kataluniarekiko aipamenak, eta Mexikorekin ordezkatu. Beraz, bestean, jatorrikoan bezala agertuko dira erreferentziak.

Lehen ere gertatu dira halako gorabeherak gaztelerazko bikoizketekin. 2018. urtean, Netflixek Knighfall telesailaren bikoizturiko bertsio bat plazaratu zuen: jatorrizkoan «Kataluniako erresuma» aipatzen zuten bakoitzean, «Aragon» esaten zuten gazteleraz. HBO plataformak emaniko bertsioan, ordea, jatorrizkoa errespetatu zuten gaztelerazko bertsioan.

Apirilaren 22an estreinatu zuten The Unbearable Weight of Massive Talent AEBetan.


Summary: Bost eguneko grebara deitu dute Gasteizko kirol instalazioetako langileek. ELA, LAB, CCOO eta UGT sindikatuek deitu dute grebara, maiatzaren 10etik 14ra bitarte.

Gasteizko kirol instalazioetako eta gizarte etxeetako sorosleek, begiraleek eta kontrolatzaileek bi urte daramatzate lan hitzarmenik gabe. Horregatik, langileen egoera salatzeko, ELAk, LABek, CCOOk eta UGTk bost eguneko grebara deitu dute datorren asterako, maiatzaren 10etik 14ra bitarte. Sindikatuek argitu dute denbora luzez lan baldintzak hobetzeko negoziazio lanetan aritu direla. «Nahiz eta denbora asko igaro eta bilera ugari egin, enpresek ez diete lan baldintzak duintzeko langileen eskaerei jaramonik egiten», gaitzetsi dute. Halaber, gogoratu dute sinadurak biltzeko kanpaina bat ireki zutela duela bi hilabete, eta dagoeneko 1.400 sinadura baino gehiago bildu dituztela.

Aiteko eta Disport Eki dira gizarte etxeetako kirol jarduerak kudeatzen dituzten enpresa nagusiak. Halere, sindikatuek azaldu dutenez, Gasteizko Udala da azpikontratazio zerbitzu «negargarria» kudeatzeaz arduratzen dena: «Eskaintzarik baxuena aurkezten duen enpresak zerbitzua bereganatzen du. Horrek zuzenean eragiten die langileen lan baldintzei». Eta enpresak aukeratzen dituztenean, «ez dute tarterik langileen baldintzak duintzeko».

Enpresek soldatak bi urtez izoztea proposatzen diete langileei, baina eskaintzen dizkieten soldatek ez dute loturarik KPIarekin. Langileek salatu dutenez, baldintza duinik ez izateak «benetako profesionalizazioa» eragozten du, besteak beste. Era berean, mila euro inguru kobratzen dute langile gehienek, eta Arabako urteko lanaldi luzeenetakoak izan ohi dituzte, sindikatuek esplikatu dutenez. Horrez gain, «esperientzia urteak ez dira konpentsatzen; bajak zigortu egiten dira, eta, kasu askotan, langileak enpresaren esanetara daude».

Enpresaren eta langileen arteko tentsio egoera horren aurrean, hauek dira egoera konpontzeko sindikatuen eskatzen dutena, besteak beste: KPIari lotutako soldatak igotzea, urteko lanaldia murriztea, 1.200 euroko gutxieneko soldata, eta antzinatasun plusa ezartzea. Halere, urte honetarako proposatutako «soldata igoera urria» eta bi urtez horrela mantentzea onartu dute langileek. Ondorioz, «edozein hobekuntza» 2023ra arte atzeratuko da.


Summary: Zabalgarbin agertu den gorpua 20 urteko migrante batena da. «Ez du indarkeria zantzurik», Ertzaintzaren arabera. Dokumentazioa zeraman gainean, eta hala jakin dute nor den. Bizkaiko Aldundiaren tutoretzapean egon izan da.

Zabalgarbiko zabortegian atzo agertu zen gorpua 20 urteko migrante magrebtar batena da, eta Bizkaiko Aldundiaren tutoretzapean egon izan da, hainbat hedabidek aditzera eman dutenez. Azaldu dute gizonezkoak dokumentazioa zeramala gainean, eta horrela jakin ahal izan dutela bere identitatearen berri; hala ere, orandik Segurtasun Sailak ez du ezer baieztatu.

Hain zuzen, Ertzaintzak jakinarazi zuen atzo goizaldean, gizon baten hilotza azaldu zela Zabalgarbi errauste plantan (Alonsotegi, Bizkaia); zehazki, «hondakinak husteko eta tratatzeko prozesuan». Ertzaintzaren arabera, gorpuari orain arte ez diote «indarkeria zantzurik» antzeman. Litekeena da kontainer batera lotara sartzea, eta zabor kamioiren batek oharkabean harrapatzea; beste hainbat kasutan gertatu da hori Bizkaian azken urteotan.

Zabalgarbira zama hustera joandako kamioiekin lanean ari zirenetako batek deitu zuen Ertzaintzara gorpua ikusi duenean. Ertzaintza eta auzitegiko medikua joan ziren bertara, eta Bilboko Auzitegiko Patologia Zerbitzura eraman zuten gorpua, autopsia egitera.

Ikusi gehiago: Etxegabe bat hilda aurkitu dute Bilboko parke bateko banku batean


Summary: Euskal LGTBI+ Behatokiak kezka agertu du Bilboko gizonezko homosexualen hilketengatik. Lau hilketa pertsona berak egin zituela baieztatu dute, eta beste lau kasu ikertzen ari da Polizia, lotura duten ikusteko

Euskal LGTBI+ Behatokiak Bilboko Alde Zaharrean jazotako lau heriotzen atzean dagoen «LGTBI+ fobia» salatu du, eta horien aurka mobilizatzera bultzatu du «gizarte osoa». Izan ere, kasu horren inguruan sekretupeko ikerketa bat abiatu du Ertzaintzak, gaur Bingen Zupiria Eusko Jaurlaritzako bozeramaileak azaldu duenez. Lau gizonezko horien heriotzak lotzen dituen hainbat zantzu aurkitu ditu Poliziak, El Correo hedabideak aditzera eman duenez. Batetik, guztiak joan den urteko irailetik urrira bitartean agertu ziren hilda Bilboko Alde Zaharrean; hasieran, guztiak modu naturalean hil zirela zirudien. Bestetik, guztiek erabili zuten gizonezkoen artean zitak edukitzeko Wapo aplikazioa. Eta azkenik, hil ondorengo egunetan, dirua desagertu zen gizon horien kontu korronteetatik.

Azken zantzu horrek piztu zion kezka hildakoetako baten anaiari. 43 urte zituen hildakoak, eta anaiak, hura hil eta egun batzuetara haren kontu korrontetik dirua desagertzen ari zela ikusita, salaketa bat jarri zuen. Orduantxe hasi zen ikerketa, eta, autopsia egin ondoren, hildakoari estasi likidoaren arrastoak aurkitu zizkioten odolean. Ertzaintza jabetu zen Bilbon garai bertsuan antzeko kasu batzuk jazo zirela, eta orain gainontzekoen odola desizozten ari dira, analisiak egin eta horiek ere estasi hondarrak ote dituzten argitzeko. Estasi likidoa dosi handietan edo alkoholarekin nahasita hartuz gero hilgarria izan daitekeela azaldu dute adituek, eta menderatze droga moduan erabili ohi dela, ez duelako kolore, zapore edo usainik, eta gorputzetik ere azkar desagertzen delako.

El Correo-k argitaratutakoaren arabera, orain Ertzaintza usteko hiltzaile berak egindako beste lau krimen ikertzen ari da, baina, Zupiriak gaur esan duenez, ikerketa sekretupean dago, eta iturri ofizialek ez dute oraindik baieztatu informazio hori.

Protestarako deia

Lau gizonen hilketaz gain, LGTBI+ Behatokiak dei egin du azken egunetako gainontzeko erasoen kontra ere mobilizatzera. Izan ere, Santurtzin gizonezko batek salatu du beste gizon batek bortxatu duela, eta Zornotzan ere LGTBI kolektiboko beste kide bati eraso egin diote. Behatokiak, gizarteari protesta egiteko eskatzeaz gain, Eusko Jaurlaritzari ere galdegin dio «prebentzio politika eraginkorrak» antolatzea, «halakorik ez gertatzeko eta gizarte osoa berriz hezteko».

Neurri praktikoak eskatu ditu arlo juridikoan: «Premia ikusten dugu lege esparrua hornitzeko LGTBI+ euskal lege integral baten bidez. Lege horrek pedagogia argia egingo du, anbiguotasunik eta maskaramendurik gabe, kolektiboari aitortu eta berariazko babesa emateko gure arazo guztien aurrean, arazo horiek oso heterogeneoak baitira, eta era guztietako indarkeria sistematikoen eraginpean jartzen baikaituzte».


Summary: Errusiak Mariupolgo altzairutegiari eraso dio, eta zibilen ebakuazioa eten dute. Putinek Macroni ziurtatu dio Mosku prest dagoela Kievekin negoziatzen jarraitzeko, eta eskatu dio Ukrainara armak bidaltzeari uzteko.

Errusiako tropek setiatua duten Ukrainako Mariupolgo zibilak tantaka ebakuatzen ari diren honetan, korridore humanitarioak ez dira Azovstal altzairutegira heltzen ari; berrehun bat zibil bertan harrapatuta daude otsail amaieratik, Ukrainako agintarien arabera. Hain zuzen, Moskuk baieztatu du armadak industrialdea beste behin bonbardatu duela, airez, lurrez eta itsasoz. Argudiatu duenez, azpiegitura horretan gotortuta dauden Ukrainako 2.000 bat soldaduk zibilak ebakuatzeko iragarritako su etena «baliatu» dute altzairutegian bertan borroka posizio militar hobeak hartu ahal izateko. Sviatoslav Palamar Ukrainako Azov unitate militarreko komandanteordeak sare sozialetan esan du Errusiako militar gehiago iristen ari direla hiriko portura.

Bitartean, NBE Nazio Batuen Erakundeak eta Gurutze Gorriaren Nazioarteko Batzordeak duela gutxi jakinarazi dute herenegun industrialdetik erreskatatutako 101 haur, emakume eta adineko Zaporizhiara iritsi berri direla; BBC hedabidearen arabera, ordea, altzairutegitik ebakuatutako 69 pertsona heldu dira hirira, beste 58 herritarrekin batera. Kontuak kontu, NBEren esanetan, ebakuazioa gauzatzea «zaila» izan da, eta bidaia uste baino luzeagoa egin dute, bidean hainbat kontrolgune pasatu behar izan dituztelako.

AEBen esanetan, «maiatzaren erdialderako» Donetsk eta Luhansk eskualdeak Errusiari anexionatzeko asmoa du Kremlinek, eta, horretarako, erreferendum bana egin nahi du; bi herri errepubliketako agintariek asmo bera azaldu dute behin baino gehiagotan. Maiatzaren 9a gain-gainean dago, Sobietar Batasunak Alemania naziaren aurka 1945ean Bigarren Mundu Gerran lortutako garaipenaren urteurrena, eta, beraz, nazioarteak espero du Errusiako presidenteak adierazpenen bat egingo duela egun horretarako.

Horrekin lotuta, Krimea gaineko Kherson eskualdean ere Putinen gobernuak antzerako zerbait egin dezakeela uste du Washingtonek; Errusiako armadak gerra hasieratik du eskualde hori okupatuta, eta iragan igandetik indarrean dago errubloa. Khersonen ondotik, Mikolaiv eta Odesa probintziak ditu jomugan Moskuk. Errusiako Defentsa Ministerioak atzo adierazi zuen «azpiegitura logistikoak» jo zituztela Odesa hirian, Mendebaldeko armen biltegiak, hain zuzen ere. Bestalde, Donetsk oblasteko gobernadore Pavlo Kirilenkok arratsaldean salatu duenez, Errusiako armadak gutxienez hamar pertsona hil ditu Avdiivka hirian, erregai biltegi bat bonbardatu ostean.

Errusiako presidente Vladimir Putinek eta Emmanuel Macron Frantziakoak telefonoz hitz egin dute gaur arratsaldean, eta, gisa horretara, euren arteko komunikazioa berreskuratu dute hilabete baten ostean. Ukrainako gerran, Butxa herriko (Kiev oblasta) «sarraskiak» erabateko etena eragin zuen Mendebaldearen eta Errusiaren artean, eta orduz geroztik hitz egin gabe egon dira bi presidenteak. Putinek Macroni ziurtatu dio Moskuk elkarrizketarako atea zabalik duela Kievekin negoziatzen jarraitzeko, Kremlinek ohar baten bidez jakinarazi duenez. Hori bai, Ukrainara armak bidaltzeari uzteko eskatu dio Frantziako presidenteari. Oharraren arabera, Putinek salatu du EB Europako Batasunak ez diela jaramonik egiten Ukrainako militarrek egin dituzten «gerra krimenei», ezta Donbassko herrien aurkako «bonbardaketa masiboei ere, zeinetan zibilak hiltzen diren».

Macronek, bere aldetik, Putini galdegin dio Ukrainaren aurkako erasoei amaiera emateko. Gainera, kezka azaldu du, gerrak munduko elikagaien segurtasuna bermatzeko arazoa kolokan jarri duela eta. Hain zuzen ere, EBk artoaren erdia eta gariaren herena Ukrainatik inportatzen ditu. Bada, Nazio Batuen Elikadura eta Nekazaritza Erakundeak ohartarazi du munduko janariaren prezioa %20 garestituko dela Ukrainako gudagatik.

Frantzisko aita santuak, bestalde, esan du Moskura joateko prest dagoela Putinekin batzartzeko, Corriere Della Sera Italiako egunkariari egindako elkarrizketa batean, Reuters berri agentziak jasotakoaren arabera. Halere, aita santuak zehaztu du oraindik ez duela jaso Kremlinen erantzunik.

Alemaniako kantziler Olaf Scholz Finlandiako lehen ministro Sanna Marinekin eta Magdalena Andersson Suediakoarekin batzartu da gaur, Berlinen, Eskandinaviako bi herrialde horiek NATO Ipar Atlantikoko Itunaren Erakundean sartzeko erabakia hartu bezperetan. Scholzek berretsi du Ukrainako mugak ezin direla indarrez aldatu, eta honako ohartarazpen hau ere egin dio Mendebaldeari: «Errusiak beste herrialderen bati eraso egiteko aukera inork ez dezala baztertu».


Summary: Colin Harvey: «Irlandaren batasunarena hazten ari den elkarrizketa bat da». Colin Harvey Ireland’s Futureren zuzendaritzako kide eta Belfasteko Queen’s Unibertsitateko irakaslea da. Haren ustetan, Erresuma Batuko eta Irlandako Errepublikako gobernuak irlan egon daitekeen «aldaketa konstituzionalerako» prestaketa lanak egiten hasi behar dira.

Goiza da Belfasteko Queen’s Unibertsitatean. Hiriaren hegoaldean dago campusa, eta, eguerdia gerturatzen ari den arren, oraindik ez da jende askorik ikusten inguruan; baliteke ikasle eta irakasle gehienak klasean edo liburutegian egotea.

Lore arrosaz beteriko zuhaitzen eta belardi txiki batzuen alboan dago unibertsitateko kafetegia, Junction izenekoa, Zuzenbide Fakultateari itsatsita. Han jarri du elkarrizketarako hitzordua Colin Harveyk (Derry, Irlanda, 1970), Giza Eskubideen Zuzenbideko irakasle eta Irlandaren batasunari buruzko Ireland’s Future taldearen zuzendaritzako kideak. Bere bulego txikira joateko gonbita helarazi du: liburuz eta txostenez betea dago, apaletan eta lurrean. Azken solairuan dagoenez, hiriaren sekulako ikuspegia du.

Zer da Ireland’s Future?

Irlandako uhartean egon daitekeen aldaketa konstituzionalerako antolaketa lanak eta prestakuntza segurtatzeko lan egiten du. Urteotan [2017tik], Ireland’s Future ekitaldiak antolatzen aritu da, argitalpenak prestatu ditu, eta hainbat talde osatzera deitu; Herritarren Asanblea batera, esaterako.

Zertarako? Irlandaren batasunari buruzko galdeketara deitzen dutenean, herritarrak prest egon daitezen, eta erabat informatuta eman dezaten botoa. Ireland’s Future batasunaren alde dago, baita antolaketa eta prestakuntza egokiak egitearen alde ere.

Aurtengo bozak garrantzitsuak dira auzi horri dagokionez?

Iruditzen zait ez ditugula askorik dramatizatu behar osteguneko Asanblearako bozak. Kanpainan auzi askori buruz ari dira, baina herritar gehienen kezka eta nahia da botere partekatuko gobernua berriz martxan jartzea.

Bada eztabaida bizi bat [Ipar Irlandarako] protokoloaren inguruan ere. Eta egia da Sinn Feinek lortzen badu ordezkaritzarik handiena eta lehen ministro kargua, noski, Irlandaren batasuna auzi garrantzitsua da haientzat...

Halere, tentuz begiratu behar zaie kopuruei, eta nazionalista eta errepublikanoena aztertu behar da egoeraren argazki orokor bat izateko. Babes hori ez bada nabarmen handitzen, horrek iradokiko du erreferenduma ez dela gertuago egongo.

Aipatu da galdeketa gero eta gertuago dagoela, baina Sinn Feinen eta SDLPren [Alderdi Sozialdemokrata Laboristaren] programak irakurrita, galdeketak ez du toki handirik. Beste gai batzuk lehenetsi dituzte: etxebizitza, osasungintza...

Boz hauetan, auzi nagusia Asanblea itzultzea da. Irlanda berriz elkartzea Sinn Fein eta SDLPren politiken erdigunean egongo da beti.

Asanblearako bozak dituzunean, ulergarria da herritarrek burua beste gai batzuetan izatea. Oinarrizko auzi sozioekonomikoak dira, denen egunerokoan eragina dutenak; COVID-19 osteko egoeran gaude, eta krisi sozioekonomiko batean murgilduta. Erosteko ahalmenean, esaterako, nabaritu dira aldaketak.

Sinn Fein eta SDLP beti egongo dira Irlanda berriz elkartzearen alde engaiatuta. Eztabaida hori abaila hartzen ari da: horrek eztabaida aurrera eraman du orain arte ikusi ez dudan era batean.

Brexit-aren ondorioz?

Bai, erabat. Brexit-aren ostean, aldaketa konstituzionalari buruzko eztabaida nabarmen azkartu da. Ipar Irlanda [EB] Europako Batasunetik atera zuten bere iritziaren kontra. Brexit-ak esan nahi du Irlandako irlako lurreko muga EBren kanpo muga bat bilakatu dela. Elkarrizketa hau EBtik kanpo izaten ari gara. Herritar askorentzat, Irlandako irla berriz zatitzea bezala izan da.

Erresuma Batuko eta Irlandako Errepublikako gobernuek galdeketarako prestatzen hasi behar dute?

Bai, ezinbestekoa da. Hizpidera ekarri dugun auziko ezer ez da sorpresa bat izan. Ostiral Santuko Akordioaren erdigunean dago: kontsentsua da lurraldearen etorkizunaren oinarria. Herritarrek joatea erabaki dezakete; adostua eta onartua dago. Ergela eta axolagabea da gobernuek prestaketa lanik ez egitea. Hemen inork ez du nahi brexit-ekoaren antzeko erreferendum bat; inork ez du horrelako batean estropezu egin nahi. Bi gobernuei prestakuntza lanak hasteko eskatu diet.

Zer erantzun dizute? Irlandakoak, adibidez.

Hasieran, esaten zuten ez zela garai egokia hori eztabaidatzeko. Orain, uste dut [jarrera] hori aldatzen ari dela; Irlandako Gobernua Irla Partekatua deituriko iniziatibak osatzen aritu da, baita horiek finantzatzen ere. Saiatu dira zuzeneko aipamenik ez egiten konstituzioa aldatzeari buruz, baina egiten ari diren lana oso lagungarria da galdeketa baterako prestatzen arituko bazina...

Hizkuntza desberdina erabiltzen ari gara, beste modu batera deitzen diote, baina egiten ari diren lana horri buruzkoa da. Hori bai, uste dut Irlandako Gobernuak askoz ere gehiago egin dezakeela. Irlandako Konstituzioan dago, Ostiral Santuko Akordioan ere bai... Ez dago lotsatzeko beharrik antolaketa lana egiteagatik.

Gutxienez posible da datorren hamarkadan herritarrei hautua ematea irlaren etorkizuna erabakitzeko. Niregatik bada, planak ondu ditzatela eta presta daitezela horretarako.

Eta Londresek zer erantzun du?

Londresek ez du engaiatu nahi, nahiz eta Britainiako Gobernuak eginkizun zentrala duen erreferendumera deitzeko. Ostiral Santuko Akordioak malgutasun handia ematen dio [Erresuma Batuaren] Ipar Irlandarako ministroari galdeketa abiatzeari dagokionez.

Argiagoa izan behar da. Biek elkarri hitz egin behar diote auzi honetaz; adibidez, eta batez ere egun martxan dagoen Britainiako eta Irlandako Gobernuen Arteko Konferentziaren bitartez.

Bi gobernuek auzi honi kontu ez egiteak desegonkortasuna eragin dezake lurraldean, beste guztiak ari baitira horretaz hitz egiten eta prestakuntza lana egiten.

Ostiral Santuko Akordioan ez zuten zehaztu Ipar Irlandarako ministroak zer ebidentzia objektibo hartu behar dituen kontuan galdeketara deitzeko. Zeintzuk dira, zure ustez?

Galdera ona da. Herritarrek autodeterminaziorako eskubidea dute, baina, hori probatzeko, pisu handia eman zaio Ipar Irlandarako ministroari. Ematen baldin badu gehiengoak Irlanda berriz elkartzearen alde bozkatuko lukeela, orduan deituko luke.

Arrazoi duzu. Zer ebidentzia hartu behar da kontuan? Eztabaida bizi eta aktibo bat dago horri buruz. Inkestek islatzen dutena izan daiteke, adibidez; hori lagungarria izan liteke. Ebidentzia elektorala ere kontuan hartu beharko litzateke. Argi dagoena da auzi honetaz argitasun gehiago behar dela; baita Britainiako Gobernuaren partetik ere. Zenbait alditan idatzi diot Ipar Irlandarako ministroari argitasun eta xehetasun eske, ziurtasunik eza problematikoa izan baitaiteke.

Erantzuna da ez dakigula ezer; eta hori, bere hartan, interesgarria da. Sen onak esaten du ebidentzia demografikoa izan daitekeela, baina hori ez da adierazle fidagarria. Ez dakit... Londresen jarrera ere kontuan hartu beharko da, galdeketari uko egingo balio, Eskozian bezala... Horregatik uste dut bi gobernuek argi zehaztu behar dituztela parametroak.

EBk prozesuan parte hartu beharko luke?

Berriz elkartzea gertatzen bada, hau guztia Ipar Irlanda EBn berriz sartzeari buruzkoa ere izango da, brexit osteko testuinguruan. Nire ustez, EBk eta horko erakundeek interesa dute gai honetan eta estatu kideetako batean gertatzen denaren inguruan.

Hautua irlako herritarrena da, baina, bi gobernuek ez ezik, EBk ere hasi beharko luke prestatzen, 2019ko txostenean esan genuen modura [Europako Ezker Batua-Ezker Berde Nordikoak eskaturikoan]; betiere, emaitzari buruzko iritzia aurrez izan gabe.

Ondorioei buruz pentsatu behar da: trantsiziorako babesa emango lioke Irlandako irlari? Europar Kontseiluak esan zuen Ipar Irlanda automatikoki itzuliko zela EBra, eta horrek Eskoziarena ez den beste testuinguru batean jartzen du lurraldea. Dimentsio berri bat da eztabaidan.

Unionismoko ahots gehiago behar dira eztabaidan?

Hazten ari den elkarrizketa bat da, eta jatorri guztietako jendea ari da parte hartzen. Esaten da alderdi politiko unionistak ez direla engaiatuko eztabaida honetan, eta hori ulergarria da; baina nire esperientzia da komunitate guztietako jendea dagoela... Batez ere jatorri zibilekoak dira [unionista horiek]. Astero zerbait dago: ekitaldi bat, eztabaida bat...

Lagungarria izango litzateke alderdi politiko unionista nagusiak horretan parte hartzeko prest agertuko balira, eta hau guztia diseinatzen lagunduko balute. Halere, haien jarrera ez da sorpresa bat; DUP [Alderdi Demokratiko Unionista] baldin bazara, egiazki nahi duzu honetan egon? Ez badira eztabaidan sartzen, badute zeregin bat, eta hori da zehazki azaltzea zein den beste aukera.

Badakit klixe bat dela, baina hemengo historia da: gizarte zibila doa aurretik, eta alderdi politikoek eta gobernuek jarraitu egiten diote. Eta uste dut orain ere buruzagitza hori dagoela uhartean.

Orduan, unionistak prest daude eztabaidarako?

Unionismo politikoa urduri dago berea ez den agertoki bat kontuan hartzen duen edozein espaziotan sartzeko. Ez dut uste nahikoa prestatuta dagoenik [Erresuma Batuaren] batasunaren aldeko eztabaidarako; gehiago lerratzen da status quo-aren aukerara.

Alderdi politiko unionista handiek ez dute eztabaida honetaz gogoeta egin nahi ere; unionista politiko batzuentzat eztabaidan sartzea zilegitasuna ematea baita.

Itxurak egitea ez da burutsua. Jendeak erabakitzeko eskubidea du; utzi erabakitzen. Jakinarazi zeren alde ari diren bozkatzen, eta errespetatu emaitza. Ostiral Santuko Akordioa horri buruz da.

Irla elkartuko balitz, Iparraldeak autonomia estatus bat izan beharko luke?

Solasaldiaren alde liluragarrietako bat da: nolakoa izango den Irlanda batua. Eztabaida ireki bat dago bi aukeraren artean: zentralizatua izatea ala Iparraldeak parlamentuari eta gobernuari eustea. Eztabaida bizia dago; horregatik uste dut prestakuntza lanak premiaz hasi behar direla.

Zure galderak behar bat islatzen du, gainera: xehetasun gehiago behar ditugu auziaz. Eta, Irlanda elkartzearen aldekoentzat, azaldu behar dugu batasunak zer esan nahi duen. Hor bi aukera daude: erreferendumaren aurretik erabakitzea ala elkartzearen ondoren, biltzar konstituziogile baten bidez-edo, adibidez.

Zure kontrako kanpaina bat egon da urteotan, eta presio politikoa, Irlandaren batasunaren aferan egin duzun lanagatik.

Auzi interesgarria da. Asko parte hartu dut eztabaidan, eta haserre dauden eta eztabaida izan nahi ez duten askorentzat iman bat bilakatu naiz. Kanpaina ez da gelditu, jarraitzen du, eta areagotu egin da modu askotan. Nazio Batuen Erakundearen berriemaile berezi batzuek ere esku hartu zuten duela gutxi, gertaerekin kezkatuta zeudelako. Beste toki askotatik ere antzeko mezuak jaso ditut.

Batzuek lengoaia oso arduragabea darabilte protokoloaz aritzean. Halere, ez dut ezer handizkatu nahi. Ez dut uste iraganeko egoeratik gertu gaudenik ere. Buruzagitza politiko eta zibila behar da... Azken urteak pixka bat zailak izan dira.


Summary: Carmelo Arriazu Ablitasko alkatea hil da. 72 zituela zendu da, gaixotasun baten ondorioz. 2019an eskuratu zuen aginte makila, lehen aldiz. Navarra Sumako hautetsia zen.

Carmelo Arriazu Ablitasko (Nafarroa) alkatea hil da, 72 urte zituela, gaixotasun baten ondorioz. Navarra Suma alderdiko hautetsia zen, eta lehen agintaldia betetzen ari zen alkatetzan. 2019. urtean irabazi zituen hauteskundeak lehenbiziko aldiz. Iaz kargua utzi behar izan zuen gaixo zegoelako, eta, ordutik, Carlos Bonel alkateordeak betetzen zuen haren postua.

Heriotzaren berri jakin bezain laster izan dira erreakzioak. UPNko presidente Javier Esparzak doluminak agertu ditu Twitterren idatzitako mezuan: «Gaur Carmelo Arriazuk utzi gaitu, Ablitasko alkatea zen, baina, ororen gainetik, herriarekin, Nafarroarekin eta UPNrekin engaiatutako pertsona on bat». Tuterako alkate Alejandro Toquerok ere sare sozialetan oroitu du Arriazu: «UPNko familia eta Erribera lutoz daude. Alkate bikaina eta pertsona ezin hobea zen». Javier Remirez Nafarroako Gobernuko presidenteordeak, berriz, doluminak agertu dizkie sendiari, udal taldeko kideei, Ablitasko herritarrei eta UPNko kideei.


Summary: Bakartxo Ruiz ez da izango EH Bilduren Nafarroako hautagaia 2023an. EH Bilduko eledunak iragarri du ez dela aurkeztuko foru hauteskundeetara. «Ziklo bat amaitzeko unea da», adierazi du.

Bakartxo Ruiz ez da aurkeztuko 2023ko Nafarroako foru hauteskundeetara. Noticias de Navarra egunkariak eman du albistea, eta EH Bilduk eta Ruizek berak zabaldu egin dute berria sare sozialen bidez. «Ziklo bat amaitzeko unea da. EH Bildun lanean jarraituko dut, militatzeko modu asko daude eta [...] Pribilegioa izan da Nafarroan aldaketa prozesua bizitzea», adierazi du. EH Bilduri jakinarazi dio amaitu egin duela bere ibilbidea politikaren lehen lerroan, eta bere asmoa dela Iruñeko San Fermin Ikastolan duen irakasle postura bueltatzea. Erabaki «pertsonala» izan dela esan du Ruizek.

EH Bilduk Nafarroako Parlamenturako eta Iruñeko Udalerako hautagaiak aurkezteko epea irekia du datorren igandera bitartean. Hauteskundeetako behin-betiko zerrenda azaroan erabakiko da, baina Ruizek baieztatu du ez dela joango parlamenturako hautagaitzan. «Esana nuen hau izango zela nire azken legealdia. Ziklo bat amaitzeko unea da, eta eskertzen dut nire erabakia ulertu eta errespetatu izana. Dena dela, EH Bildun lanean jarraituko dut, militatzeko modu asko daude». Ruiz 2011an aurkeztu zen aurreneko aldiz EH Bilduren zerrendetan, bigarren postuan. 2015ean berriro aurkeztu zen, Adolfo Araizen atzetik, eta zerrendaburu izateko ardura hartu zuen 2019ko bozetan. «Nire kideekin batera saiatu naiz ekarpen positiboak egiten eta Nafarroan aldaketa politikoa bultzatzen. Uste dut 11 urte geroago lan honek bere fruituak eman dituela », esan du EH Bilduko legebiltzarkideak. Eskertua agertu da jende askok erakutsi dion «konfiantzagatik eta maitasunagatik». Halaber, adierazi du EH Bilduk proiektu politiko «sendoa» duela, hauteskundez hauteskunde indartzen doana, eta ziur agertu da 2023an ere hautagaitza «oso indartsua» izango duela bi instituzioetan.


Summary: Artolazabal: «Espetxeen kudeaketa ulertzen dugu gizarte politiken adar bat balitz bezala». Zaballako espetxean (Araba) izan da Eusko Jaurlaritzako Berdintasun, Justizia eta Gizarte Politiketako sailburua, dokumental baten aurkezpenean. Justizia errestauratiboaren aldeko apustua berretsi du.

Zazpi hilabete igaro dira Eusko Jaurlaritzak Arabako, Bizkaiko eta Gipuzkoako espetxeak kudeatzeko eskumena jaso zuenetik, eta, gaur, Beatriz Artolazabal Eusko Jaurlaritzako Berdintasun, Justizia eta Gizarte Politiketako sailburua Zaballako (Araba) kartzelan izan da. Han aurkeztu du Historias de la cárcel (Kartzelako istorioak) dokumentala komunikabideen aurrean. Jaurlaritzak eta EITBk elkarlanean ondu dute lana, eta bihar estreinatuko dute ETB2 katean. Artolazabalek aurkezpenean adierazi du Jaurlaritzak lehentasuntzat duela espetxeen kudeaketa gizarte politiken barruan kokatzea: «Espetxeen kudeaketa ulertzen dugu gizarte politiken adar bat balitz bezala». Azpimarratu du hirugarren sektoreko erakundeekin batera lanean jarraituko dutela presoen hirugarren gradua eta gizarteratze eta laneratze programak sustatzeko. Eta ez hori bakarrik, Jaurlaritzak justizia errestauratiboaren alde lanean jarraituko duela berretsi du Artolazabalek, eta iragarri datozen hilabeteetan Zaballako espetxean lantegi errestauratiboak antolatuko dituztela.

Ikusi gehiago: Iruñeko kartzela, bide itsu

Dokumentalean parte hartu duten hamar bat preso ondoan zituela mintzatu da Artolazabal. Eta haiei helarazi die bere mezuaren zati nagusia. Esan die Jaurlaritzaren helburuetako bat dela espetxe barruko bizimodua hobetzea, eta gizarteratze programak sustatzea. Bigarren aukeren alde ere egin du: «Erabaki judizialek eta ez-arbitrarioek ekarri zaituztete hona, baina guztiok izan behar dugu bigarren aukerarako eskubidea», esan die presoei.

Kartzelako hamar bat presok parte hartu dute gaur aurkeztutako dokumentalean. Programa Zaballako espetxean grabatu da, osorik, eta bertan diren hainbat presok haien bizipenen bitartez espetxe barruko egunerokoa nolakoa den azaldu dute. Presoek ez ezik, Benito Agirre kartzelako zuzendariak, Josune Perez de Arenaza osasun mentaleko ikuskatzaileak eta Manuel Gutierrez Espainiako Gobernuko Barne Ministerioko zerbitzuburuak ere parte hartu dute.

700 preso baino gehiago daude Zaballako espetxean. Horietako askok adikzio arazoak dituzte, eta %40 inguruk, buruko patologiaren bat. Osasun mentalaren zerbitzuak espetxe barruan egiten duen lanaren berri ere jasotzen du dokumentalak.


PS ere ezkerreko frontera batu da

Summary: PS ere ezkerreko frontera batu da. Alderdi sozialista ere batu da Frantzia Intsumisoak eta EELV Europa Ekologia-Berdeek eginiko akordiora. Orain, Kontseilu Nazionaleko kideek berretsi behar dute hitzarmena.

Legebiltzarrerako bozetara baturik aurkezteko bidean da Frantziako ezkerra. Maiatzaren 1ean akordioa egin zuten Frantzia Intsumisoak eta EELV Europa Ekologia-Berdeek. Atzo, PS alderdi sozialistarekin eta PCF alderdi komunistarekin bildu ziren bi alderdiak, eta PS eta PCF alderdiek adierazi dute eurak ere ezkerreko frontera batuko direla. PCF alderdiak atzo bertan jakinarazi zuen Jean-Luc Melenchonen Frantzia Intsumisoak egindako proposamenarekin bat egin zuela. Gaur goizean, PS gehitu zaio fronteari.

Alderdi sozialistako ordezkariek adierazi dute akordio bat itxi dutela, baina asteazken honetan hainbat gairen inguruan eztabaidatzen jarraitu behar dutela. Gero, PSko Kontseilu Nazionaleko kideek baliozkotu beharko dute hitzarmena. Akordioan, datorren ekaineko legegintzaldirako barrutien banaketari buruzko kontuak itxi dituzte, baina programa komun bati buruz ere hitz egin dute.

Alderdi sozialistaren baietza betetzen bada, lau izango dira Frantziako Legebiltzarreko bozetara elkarrekin aurkeztuko diren ezkerreko alderdiak: Frantzia Intsumisoa, EELV Europa Ekologia-Berdeak, PCF eta PS.

PS, beheranzko bidean

Ez da garai erraza PS alderdiarentzat. Lehen itzulian oso datu apalak lortu zituen, inoiz baino apalagoak: Anne Hidalgo hautagaiak botoen %1,75 bildu zituen, 2017an Benoit Hamon hautagaiak lorturiko %6,36 baino gutxiago.

Melenchon gailendu zen alderdi ezkertiarren artean. Boto gehien lortu zituzten hautagaietan hirugarrena izan zen, botoen %21,95 bilduta.

PSn denak ez daude ados

Jean Luc Melenchonen alderdiarekin akordioa egiteak urak nahastu ditu alderdi sozialistan. Atzo Bernard Cazenave lehen ministro ohiak iragarri zuen alderdiko militantzia utzi egingo duela akordioa berresten bada. Gaur Stephane Le Foll Manseko alkateak iragarri du prest dagoela kanpaina egiteko eta akordioarekin bat egiten ez dutenen lidergoa hartzeko. «Uste dut badagoela beste ezker bat, berreraiki behar den beste ezker bat, eta azken bost urteotan eraman den ildo politikoa eztabaidatu nahi duena». Le Follek iraganekotzat jo du Melenchonen ezkerra, eta beharrezkotzat jo du etorkizuneko ezkerra eraikitzea.

Kritiko azaldu da Jean-Christophe Cambadelis diputatua ere. «Akordioak ez dio aukerarik ematen alderdi sozialistari den bezalakoa izateko», adierazi du. Europako politikekiko Melenchonek azaldu izan dituen jarrerak daude PSko buruzagi askoren kritiken jomugan. Kritika horiei erantzun nahi izan die Frantzia Intsumisoak gaur. Adrien Quatennens LFIko koordinatzaileak ziurtatu du bere alderdiaren programan inoiz ez dela jaso Europako Batasunetik irteteko xedea. Alabaina, Europak, merkatuaren lehiaren izenean, monopolio publikoak sortzea debekatzea kritikatu du, eta beharrezkotzat jo ditu halakoak, esate baterako, energiaren alorrean. Ekologistak ere ez datoz bat Europari buruzko ikuspegi horrekin, baina bi alderdiek adostu dute Bruselaren irizpideei muzin egiteko aukera izatea.

Akordioak barrutika

Orain arte egindako akordioek alderdi txikiei ordezkaritza bermatze aldera, 100 barruti inguruan aurkeztuko dira ordezkari ekologistak, eta horietako 30 irabazteko modukoak direla uste dute. Horren arabera, 15 diputatu inguru bermatuko lituzkete ekologistek, akordioa egin duten indarren arabera. Alderdi komunistarekin 60 barrutitan egin dute akordioa, eta horietako 16tan irabazteko modua dutela iritzi diote. Hautagai sozialistak 70 barrutitan aurkeztuko dira ezkerreko blokearen ordezkari gisa, eta, banaketa horren bidez, 25 diputatu ateratzeko modua izango dutela uste dute. PSk 100 barrutiko lidergoa eskatu dio negoziazioetan Frantzia Intsumisoari.


Summary: Delirium Tremens, Vulk, Odei eta Merina Gris EHZ jaialdiaren programaziora batu dira. Festibala uztailaren 1etik 3ra arte egingo dute Irisarrin (Nafarroa Beherea). Bulego eta Joseba Tapia ere izango dira bertan.

Euskal Herria Zuzenean jaialdiak osatu du bere 26. aldiko programazioa. Gaur iragarri du musika festibalean izango dira hainbat bakarlariren eta talderen izenak: Delirium Tremens, Vulk, Odei, Merina Gris, Bulego eta Joseba Tapia.

Aurretik jakinarazi zutenez, festibalean Niko Etxart eta Hapa Hapa, Fizt & Furiuz, Ibil Bedi, Ezpalak, Calling Marian, Amorante eta Gaitistaneko Orkestra ere izango dira. Antolatzaileek iragarri dute, bestalde, Kokoko! taldeak ez duela azkenean EHZn parte hartuko.

Sarrerak aurrez erosi ahal dira dagoeneko. Maiatzaren 25era arte, 45 euroren truke eskuratu ahalko dira tiketak, festibalaren webgunean. Jaialdian bertan, 55 euroko prezioa izango dute bonuek.

Aauzolanean egiten den ekitaldia den aldetik, laguntzaile gisa parte hartzeko aukera dagoela gogorarazi dute.antolatzaileek. Hain zuzen ere, 400 laguntzaile behar dituztela adierazi dute.


Summary: Jaurlaritzak ia bikoiztu egin nahi ditu ikasketa dualak eskaintzen dituzten unibertsitateko tituluak. Iñigo Urkulluk Unibertsitatea+Enpresa II. Euskal Estrategia aurkeztu du Unibertsitateen Euskal Kontseiluan. Prestakuntza dualaren alde egin dute: unibertsitateko 10.000 ikasleri eman nahi diete ikasketak unibertsitatean eta enpresetan egiteko aukera. Egun, 47 tituluk eskaintzen dute aukera hori, eta 80 izatea dute begiz jota.

Goi mailako hezkuntzaren eta lan munduaren arteko harremanak estutzen jarraitzea. Horixe du xede gaur goizean Iñigo Urkullu Eusko Jaurlaritzako lehendakariak Unibertsitateen Euskal Kontseiluan aurkeztu duen Unibertsitatea+Enpresa II. Euskal Estrategiak. Mahaiaren bueltan elkartu dira, besteak beste, Urkullu bera; Jokin Bildarratz Hezkuntza sailburua; eta EHU Euskal Herriko Unibertsitateko, Deustuko Unibertsitateko eta Mondragon Unibertsitateko errektoreak.

Estrategia berriarekin jauzi bat egin nahi dute prestakuntza dualean; alegia, ikasle gehiagori eman nahi diete ikasketak unibertsitatean eta enpresetan egiteko aukera. 2026ra begira, hainbat lehentasun ezarri dituzte: esaterako, ikasketa duala unibertsitateko 80 titulutan eskaintzea —oraingo eskaintza ia bikoiztea litzateke—, prestakuntza dualerako 10.000 leku egotea, mila enpresak parte hartzea, ekintzailetzarako 350 beka ematea eta «Lanbide Heziketa gehi unibertsitatea prestakuntzarako arau esparru berria» garatzea, besteak beste. Urkulluk uste du lorgarriak direla: «Pilatutako esperientziak ahalbidetzen digu helburu hauek lortu nahi izatea».

Lortuz gero, onuradun nagusiak ikasleak izango direlakoan dago: «Lankidetza eredu hau, formakuntza praktikoa, erreala eta duala eskaintzen duena, ikasleen onerako da». Izan ere, haren hitzetan, aukera pertsonal eta profesional berriak ematen dizkiete ikasleei, eta, horrekin batera, aukera ematen du formakuntza gizarteak egun dituen eta etorkizunean izango dituen beharretara hobeto egokitzeko.

Bidea irekita dago

Enpresen eta unibertsitateen arteko harremanaren pilareak eraikita daude, ez dira hutsetik hasiko. Hain zuzen ere, 2017tik dago indarrean Unibertsitatea+Enpresa I. Estrategia. Plan «aitzindaria eta aurreratua» izan delakoan dago Urkullu. Eta fruituak eman ditu: «Batera lan egitea ahalbidetu digu, baita prestakuntza teorikoa gaitasun praktikoarekin lotzeko aukera eman ere». Halaber, ikerketan eta berrikuntzan eremu berriak zabaltzeko eta «formakuntza integralaren kalitatea hobetzeko» ere baliagarria izan dela begitantzen zaio.

Teoriatik harago, praktikan zer erdietsi duten ere jakinarazi du: 47 unibertsitate titulu dual egiaztatzea, 4.800 ikaslek prestakuntza duala egitea, 600 enpresak parte hartzea eta ekintzailetzarako 300 beka ematea, esaterako. Horretarako, Eusko Jaurlaritzak 22 milioi euro inbertitu ditu.


Summary: EH Bilduk Bozeramaileen Batzordea biltzea eskatu du, Bilboko hilketen harira. Bilboko Udaleko EH Bilduk «lehen eskuko informazioa» lortu nahi du, eta beharrezkoa iruditu zaio Bozeramaileen Batzordean aztertzea Bilboko Udalak adierazpen bat egin behar duen.

EH Bilduren Bilboko udal taldeak eskatu du Bozeramaileen Batzordea biltzeko, hirian izan diren hilketen harira. Izan ere, Jone Goirizelaia bozeramailearen iritziz, ezinbestekoa da informatuta egotea: «Beharrezkoa da lehen eskuko informazioa izatea bilbotar guztiei eta bereziki LGTBI komunitateari kezka handia eragiten ari zaien kasu horri buruz». Informazioa eskuratzearekin batera, beharrezkotzat jo du Bozeramaileen Batzordean aztertzea Bilboko Udalak kasu horri buruzko adierazpena egitea, baita elkartasuna adieraztea ere biktimen senideei, gertukoei eta LGTBI kolektiboari.

Ikusi gehiago: LGTBI+ Behatokiak «presazko neurriak» eskatu ditu kolektiboa babesteko

Eskaera egitearekin batera, Goirizelaiak iragarri du koalizioa abertzaleak proposatuko duela udalak «behar den laguntza eta aholkularitza guztia» ematea biktimen familiei. Eta haiei mintzatu zaie bozeramailea, familiei eta lagunei elkartasuna eta babesa adieraziz.

Halaber, protestara ere deitu dute. Goirizelaiak nabarmendu duenez, E28 Bizkaiko koordinakundeak «kezka» eta «erakundeen isiltasunaren aurrean atsekabea» erakutsi ditu, eta maiatzaren 17an mobilizatzera ere deitu du. EH Bilduk bat egin du, eta mobilizazioetan parte hartuko dutela iragarri dute.


Summary: Gaur bozkatuko dute oinarrizko errentaren lege egitasmoa Gasteizko legebiltzarrean. Alderdi guztiek ez dute jakinarazi oraindik proposamena babestuko duten edo ez. Ekinaldiren sustatzaileek gogoeta eta eztabaida jarduerak antolatu dituzte.

Baldintzarik gabeko oinarrizko errentaren herri ekinaldi legegilea iritsi da Gasteizko legebiltzarrera: gaur eztabaidatu eta bozkatuko dute proposamena osoko bilkuran. Iazko otsailean aurkeztu zuen ekinaldia herritar talde batek, eta urtarrilean jakinarazi zuten parlamentuak aintzat hartzeko gutxieneko sinadurak bildu zituztela. Tramiterako onartu edo ez erabakiko dute, ondoren lege izaera eman ahal izateko.

«Iritsi gara, baina ez gara bakarrik iritsi», azpimarratu du Manoli Etxeberria ekinaldiaren bozeramaileak. Izan ere, 22.075 sinadura bildu dituzte guztira lau hilabeteko epean, legeak eskatzen dituenak halako bi. Beste 80 elkartek baino gehiagok ere babestu dute proposamena, baita zenbait sindikatu ere: hala nola LAB, CCOO, EHNE, UGT eta CGTk.

Bozketan zer gertatuko den ez dago argi oraindik, edonola ere. Izan ere, Vox ez beste alderdi politiko guztiekin bilerak egin badituzte ere, denek ez dute jakinarazi zer bozkatuko duten: EH Bilduk eta Elkarrekin Podemosek proposamenaren alde egingo dutela jakinarazi zuten; PPk aurka bozkatuko du edo abstenitu egingo da; eta, EAJk eta PSE-EEk ez dute iragarri oraindik herri ekinaldi legegilea onartuko duten edo ez.

Eusko Jaurlaritzak martxoan adierazi zuen ez zuela egitasmoa babestuko. Bingen Zupiria bozeramaileak argudiatu zuen egungo babes sistema«arrakasta handiko eredua» dela eta «emaitza onak» ematen ari dela, eta nahiago zutela eredu horretan sakondu. «Nola ezezta daiteke proposamen bat hari buruz hitz egin gabe?», esan du, kritiko, Iosu Balmaseda ekimenaren bozeramaileak.

Eta gogorarazi du Jaurlaritzaren erabakia ez dela loteslea, eta bozkatuko dena ez dela haren irizpen bat: «Gobernuak kudeatu egiten du, ez du legerik egiten. Bozkatuko dena baldintzarik gabeko oinarrizko errentaren lege ekimena da». Hori dela eta, EAJri eta PSE-EEri«hausnartzeko» eskatu die, erabaki bat hartu aurretik. «Amets egiten dugu, eta eskatzen dugu parlamentariek ez diezaiotela bizkarra eman oinarrizko errenta bezalako tresna bati, hezkuntza edo osasuna bezain beharrezkoa baita».

Proposamenak jasotzen du Arabako, Bizkaiko eta Gipuzkoako herritar orok jasoko lukeela diru laguntza herritar izate hutsagatik. 900 euro litzateke errenta hori 18 urte baino gehiagoko herritarrentzat; 4 eta 18 urte bitartekoentzat 450 euro, eta 14 urtetik beherakoentzat 270 euro. Azken hiru hilabeteetan Araban, Bizkaian edo Gipuzkoan bizi izan den edonork jaso ahalko luke, bakarrik bizi ala beste norbaitekin bizi.

Ekitaldiak Gasteizen

Bozketaren atariko gisara askotariko jarduerak antolatu dituzte lege ekinaldiaren sustatzaileek; gune bat egokitu dute Gasteizen, legebiltzarraren aurrean, eta mobilizazioak, gogoetak eta eztabaidak izango dira bertan. «Orain da garaia» lelopean izango dira jarduera horiek guztiak. «Honainoko bidea prozesu herrikoia izan da, eta aurrerantzean ere hala izatea nahi dugu», esan du Etxeberriak.


Summary: Errusiako petrolioaren gaineko bahitura proposatu du Europako Batzordeak. Sei hilabeteren buruan Errusiako petrolioaren inportazioak eten nahi ditu EBk. Hungariari eta Eslovakiari denbora gehiago ematen die proposamenak, Hungariaren baiezkoaren bila. Proposamena aste honetan bertan onartzea nahi du Bruselak. Errusiako estatuko hedabideen zabalkundea ere zigortu nahi da.

«Ez da erraza izango. Errusiako petrolioaren menpekotasun handia dugu. Baina egin behar dugu». Ukrainako gerra dela eta, Errusiaren kontrako zigorren seigarren paketea gaur dute eztabaidagai Europako Batasunean, Errusiako petrolioaren gaineko bahitura barne. Batasunarentzat ez da erabaki erraza hartzeko, ezta ezartzeko ere; horregatik gaur goizean Ursula Von der Leyen Batzordeko presidenteak Europako Parlamentuan esandakoak.

Enbargoa modu mailakatuan egingo dela azaldu du Von der Leyenek, «ahalbidetzeko guk eta gure bazkideek ziurtatuak izan ditzatela hornidura bide alternatiboak, eta merkatu globalean inpaktua ahalik eta txikiena izatea».

Eragina, hala ere, berehala nabaritu da. Besteak beste, proposamenak aste honetan bertan aurrera egiteko aukerak dituelako, Hungariarentzat eta Eslovakiarentzat salbuespenak jasotzen dituelako. Ondorioz, Brent upela (erreferentziazkoa Europan) %3 garestitu da goizean, eta 108 dolarretik gora salerosi da.

Bahitura batekin arazorik handienak jar zitzaketen bi herrialdeei, Hungariari eta Poloniari, proposamenak epe luzeagoa ematen die enbargoa ezartzeko, 2023. urteko abendura arteko epea, filtrazioen arabera. Ikusi beharko da, batez ere Hungariak zer esaten duen. Zigor paketeak, edozein modutan, Batasuneko herrialde guztien oniritzia behar du.

Errusia zigortzeko pakete berrian neurri sorta zabala dago; petrolioaren ingurukoak dira batzuk, baina badaude finantzen ingurukoak, pertsona jakinen kontrakoak eta Errusiako estatuko komunikabideei dagozkienak ere.

Petrolioaren gaineko bahitura da zigor nagusia. Proposamenaren arabera, sei hilabeteren buruan EBk —salbuespenak salbuespen— erabat etengo ditu Errusiako petrolioaren inportazioak. Petroliotik findutako gaiekin, berriz, epea zertxobait luzatuko da, urte honen amaiera arte.

Aseguruen debekua

Edonola ere, Errusiako petrolioaren merkaturatze globala serioski oztopa dezaketen neurriak ere badaude, enbargoa bera bezain gogorrak izan daitezkeenak. Filtrazioen arabera, EBk debekatu egingo die aseguru etxeei eta finantza entitateei aseguruak eta finantzabideak (berme eta halakoak) ematea Errusiako petrolioa garraiatu nahi duten petroliontziei.

Irango petrolioaren gaineko bahituran erabili izan zen neurri horrekin, asegururik gabe, petroliontzia praktikoki ezin da itsasoratu. Horrez gain, petrolioaren garraioa bera debekatuko die Batasunak konpainiei, ontzitik ontzirako aldaketak barne, berdin dio Errusiako petrolioa Batasunetik kanpoko hirugarren herrialdera garraiatzeko bada ere.

Bankuak eta telebistak

Mendebaldeak Errusiari ezarritako lehen zigorrekin hainbat banku SWIFT sistematik at gelditu ziren, baina Errusiako entitate gutxi batzuk zerrendatik kanpora gelditu ziren. Orain haietako batzuk zigortuen zerrendan sartuko ditu Europako Batasunak, eta tartean egongo da Sberbank bankua, Errusiako bankurik handiena. Seigarren pakete honetan zabaldu egingo da hedabide zigortuen zerrenda ere, eta Sputnik eta RTri Errusiako estatuaren telebistak gehituko zaizkiela diote filtrazioek.


Ipar Irlandaren etorkizuna

Summary: Ipar Irlandaren etorkizuna.

Ipar Irlandako herritarrek argi utzi dute zeintzuk diren beren lehentasunak: batez ere osasun sistemaren, etxebizitzaren eta bizitzaren kostuaren inguruko arazoak konpontzea. Komunitate guztiek partekatzen dituzte kezka horiek, eta, hortaz, Irlandaren batasunak eta Ipar Irlandarako Protokoloak ez diete ardura bera ematen boto emaileei. Auzi sozioekonomikoak dira garrantzitsuenak.

Testuinguru horretan, interesgarria izan da alderdi nagusien kanpainako estrategiak ikustea; eta, bi indar politiko nagusiak konparatuz gero, are gehiago. Sinn Feinek ez du ia aipatu ere egin irla elkartzeko galdeketa; iragan hilabete hasieran Michelle O'Neill alderdiaren iparraldeko buruzagiak esan bezala, «jendea ez da esnatzen» auzi horretaz pentsatzen. Horren ordez, 2020an Irlandako Errepublikako bozetarako egin zuen bezala, indar politiko errepublikanoak afera sozioekonomikoetan jarri du arreta, herritarren kezkak bere eginez.

DUP Alderdi Demokratiko Unionistaren kasuan ez da gauza bera gertatu. Jeffrey Donaldson buru duen indarra tematuta dago Ipar Irlandarako Protokoloarekin —eta lurraldeak Erresuma Batuan duen tokiarekin—, eta horren inguruko kanpaina egin du, zailtasun sozioekonomiko askoren iturri dela argudiatuta. Donaldsonek hainbatetan ohartarazi du DUP ez dela gobernura itzuliko Londresek eta Bruselak ez badituzte alderdi unionistaren protokoloaren inguruko kezkak konpontzen; eta, gainera, DUPen buruzagiak ez du argitu lehen ministrorde bat aurkeztuko duten Sinn Feinek lortzen badu ordezkaritzarik handiena —eta, beraz, lehen ministroa izendatzeko eskubidea—.

Ipar Irlandan botere partekaturiko gobernua dute, eta, beraz, legez, irlandar nazionalistak eta britainiar unionistak elkarrekin lan egitera behartuta daude. Baina batek hutsik uzten badu dagokion aginte postua —gobernuburu edo gobernuburuordearena—, bestea ere hutsik geratzen automatikoki, eta, hortaz, gobernuak ez du funtzionatzen.

DUPek jarrera horri eusten badio, Ipar Irlanda beste blokeo politiko batean murgilduko da. 2017ko bozen ostean ere hala gertatu zen, eta hiru urte inguru behar izan zituzten botere partekatuko gobernua berriz martxan jartzeko; eta, halere, gutxi iraun zuen, alderdi unionistak iragan otsailean atera baitzuen lehen ministroa lantaldetik, protokoloaz kexu.

Bitxia da DUPen norabidea. Datozen urteetan Irlandaren batasunaren auziak garrantzi handia hartuko duela kontuan harturik, nola konbentzitu nahi ditu herritarrak Erresuma Batuan jarraitzearen abantailez, Ipar Irlandako sistema politikoa blokeatuta mantenduko badu?

Unionistentzat, UUP Ulsterko Alderdi Unionistaren buruzagi Doug Beattiek apiril amaieran Belfast News Letter egunkariari adierazitakoa izango da giltzarri: loialistek behar dutena da Ipar Irlandak ongi funtzionatzea, erakargarria izatea, eta horrek guztiak esan nahi du Asanblea eta gobernua lanean egon behar direla. Edo, beste modu batera esanda, blokeo politikorik ez egotea, Sinn Feinek lehen ministro kargua lortzen badu ere.

Inkestek azken urte eta erdian islaturikoa betetzen bada, alderdi errepublikanoaren emaitza historikoa izango da —estreinakoz lehen indarra izango delako—, baita unionismoak jasoko duen zaplazteko politikoa ere. Berez, aldaketa sinbolikoa litzateke, gobernuburuak eta gobernuburuordeak botere berbera baitute, baina kolpe psikologikoa handiegia izan daiteke loialistentzat.

Unionismoko sektore askok brexit-a aukeratzat ikusi zuten Irlandako irlan muga gogor bat itzularazteko eta sistema politikoa —eta Ostiral Santuko Akordioa— hondoratzen saiatzeko, baina, finean, jokaldia gaizki atera zaie, eta unionistentzat sorturiko Ipar Irlandaren etorkizuna geratu da jokoan.

Horretan, giltzarri izan daiteke bozetan emaitza bikoiztea lor dezakeen Aliantza Alderdia, Ostiral Santuko Akordioak finkaturiko sistema politikoaren erreforma mahaigaineratu duena. Izan ere, unionisten eta nazionalisten aldeko botoek behera egin dute itun hori sinatu zutenetik, eta beren burua bi komunitate horietatik kanpo kokatzen dutenena igo egin da; hortaz, multzo horretako alderdiak erabakigarriak izango dira edozein aldaketarako.

Eta, bien bitartean, Sinn Fein Ipar Irlandako eta Irlandako Errepublikako lehen indarra bilakatzen ari da. Eta, pixkanaka, alderdi errepublikanoak irlaren batasunari buruzko erreferendumerako pausoak emango ditu: horretarako, hari ere ongi datorkio Iparraldeko gobernua indarrean egotea, batez ere Ipar Irlandak Hegoaldearekin duen harremana are gehiago sendotzeko, eta galdeketarako prestatzen hasteko. Baina DUPek blokeo jarrerari eutsiko balio ere, baliteke Sinn Feinek boto emaile gehiago erakartzea; bi testuinguruetatik pozik atera liteke alderdi errepublikanoa, erabaki egokiak hartuz gero.

Aurtengo bozez gain, beste data batzuk ere erabakigarriak izango dira Ipar Irlandaren etorkizunarentzat: 2024ko abendua, parlamentuak urte horretan bozkatuko baitu protokoloak indarrean jarraitu ala ez; eta 2025a, Irlandako Errepublikan hauteskundeak egingo baitituzte. Hiru urte barru, beraz, Sinn Fein egon liteke irlako bi gobernuen buruzagitzan; eta, hortaz, unionismoak hiru urte ditu esnatzeko eta estrategia arrakastatsu bat finkatzeko. Eta hori Ipar Irlandako erakundeen funtzionamendu egokitik hasten da; bestek beste, auzi sozioekonomikoei aurre egiteko gai direla frogatuta.


Summary: Gasteizko Udalak dei egin du «LGTBIfobiari aurre egingo dion hiria» eraikitzeko. Homofobiaren, Lesbofobiaren eta Transfobiaren Aurkako Nazioarteko Egunaren harira, ikastaroak, tailerrak eta sentsibilizazio kanpainak izango dira, besteak beste, hilaren 7tik 24ra bitarte.

Gasteizko Udalak hainbat jarduera antolatu ditu Homofobiaren, Lesbofobiaren eta Transfobiaren aurkako Nazioarteko Egunaren harira: ikastaroak, tailerrak eta sentsibilizazio kanpainak izango dira, besteak beste, hilaren 7tik 24ra bitarte. Hauts dezagun sexu eta genero araua, eta amai dezagun diskriminazioarekin da aurten aukeratu duten leloa. «Genero eta sexu aniztasuna goraipatuko duen eta LGTBIfobiari aurre egingo dion Gasteiz» aldarrikatu nahi du udalak.

Miren Fernandez de Landa Berdintasun zinegotziak eta Mireia Espiau Berdintasun zerbitzuko buruak aurkeztu dute programazioa. Nabarmendu dutenez, «sexu orientazioak eta genero nortasunak eragindako diskriminazioaren aurka hiritarrek kontzientzia hartzea eta prestakuntza bultzatzea» lortu nahi dute.

Antolatutako ikastaroen, tailerren, konferentzien zein proposamen kulturalen artean, honako hauek nabarmendu dituzte, besteak beste: Abel Huete aktibista eta gizarte langilearen Que levanten la mano las desviadas ikastaroa, June Fernandez kazetariak eskainiko duen Amatasun bolloak konferentzia eta Mila Espiga eta Belen Cruzen Anarkia relacional antzerkia.

Gainera, aurreratu dute Arana, Zabalgana, Lakua, Salburua eta Iparralde gizarte etxeek ere bat egingo dutela ospakizunarekin; izan ere, ipuin kontaketak eskainiko dizkiete 4 eta 8 urte arteko, eta 9 eta 12 urte arteko gazteei.

Era berean, aurkezpena baliatu dute Ikusgune LGTBIfobiaren aurkako Gasteizko Behatokiaren telefono zenbakia zabaltzen jarraitzeko. Gogoratu dute hiritarrek telefono horren bidez eman dezaketela erasoen berri.


Summary: A-15 autobidea asteburu osoan egongo da itxita. Gipuzkoa eta Nafarroa artean bidaiatu behar duten ibilgailu astunei N-1 errepidea erabiltzeko gomendatu diete, ezingo baitute Tolosa eta Lekunberri arteko errepidea erabili. Igande gauean irekiko dute autobidea eta Belabietako tunela.

Ostiral gauetik igande gauera Gipuzkoa eta Nafarroa lotzen dituen A-15 autobidea erabat itxita egongo da. Gipuzkoako aldean Andoainen itxiko dute Aintzane Oiarbide Azpiegitura diputatuak jakinarazi duenez, 22:00etan. 48 ordu horietan Belabietako tunelean egindako lanak amaitu eta gainbegiratuko dituzte, eta lanek iraun duten 11 hilabeteetan trafikoa desbideratzeko erabili dituzten gauzak kenduko dituzte.

Egunero 14.000 ibilgailuk erabiltzen dute A-15 autobidea. Asteburuan Gipuzkoa eta Nafarroa artean bidaiatu behar duten ibilgailu astunei N-1 errepidea erabiltzeko eskatu diete. Tolosa eta Lekunberri arteko bidea itxita egongo da ibilgailu astunentzat.

Markel Olano Gipuzkoako ahaldun nagusiak aste honetan jakinarazi duenez, igande gauean irekiko dute berriro A-15eko Belabietako tunela. 1.836 metro da luze, eta hilabete hauetan egindako lanek 16,5 milioi euroko kostua izan dute. Olanok astelehenean esan zuen azken hiru urteetan 28,7 milioi gastatu dituztela A-15eko tunelak segurtasunaren arloan Europako Batasuneko araudira egokitzen.

«Puntako ekipamenduak jarri ditugu, kudeaketa, kontrola eta edukiera eguneratzeko. Gainera, telebista zirkuitu itxia berritu dugu, gertakizunak automatikoki atzemateko sistema bat ezarri ahal izateko», azaldu zuen Oiarbidek.

Azpiegitura diputatuak astelehenean aitortu zuenez, obra hauek egitean jabetu dira benetan zenbat ur jasotzen duen tunelak. «Bagenekien ur asko zegoela eta proiektuan ere hala zegoen jasota. Baina behin dena kendu genuenean ikusi genuen zenbatekoa zen benetan. Ez dugu arazorik izan, ordea, hori bideratzeko, eta orain, tunelari begiratzen diozunean, inork ezin du imajinatu zenbat ur dagoen inguruan».


Summary: Hilaren 26rako zenbait manifestaziotara deitu du Eskubide Sozialen Gutunak. Soldata, pentsio eta gizarte laguntza duinak eskatuko dituzte mobilizazioetan, eta Iruñean, Bilbon, Donostian eta Gasteizen egingo dituzte.

Bizitzaren garestitzea dela eta, aberastasunaren banaketa bidezkoagoa eskatzeko mobilizazioak antolatu ditu Euskal Herriko Eskubide Sozialen Gutunak. Arabako, Bizkaiko, Gipuzkoako eta Nafarroako hiriburuetan izango dira, hilaren 26an, eta, besteak beste, soldaten, pentsioen eta gizarte laguntzen erosahalmena defendatuko dituzte.

Igor Arroyo LAB sindikatuko idazkari nagusiaren ondokoaren hitzetan, arazoa «aspalditik» dator: «Prezioen igoeraren jatorria Ukrainako gerran dagoela esaten digute, baina hori ez da egia. Sakoneko arazoa egiturazkoa da, eta aurreragotik dator». Amaia Muñoa ELAko idazkari nagusiaren albokoak ere bat egin du Arroyok esandakoarekin: «Egoerari buelta emateko mobilizatu behar dugu: soldatak, pentsioak eta gizarte prestazioak defendatzeko garaia da». Gizarte eragile eta sindikatuetako ordezkariak elkartu dira gaur goizean Bilbon egindako agerraldian.

Mobilizazio dinamiketarako sei aldarrikapen zehaztu dituzte: langileen erosahalmenari eusteko soldatak eta pentsioak kontrolatzea, energiarako eskubidea bermatzea, zerbitzu publikoen defentsa, babes sistema hedatzea eta sakontzea, aberastasunaren banaketa eta burujabetza.

Berritu beharra

Euskal Herriko Eskubide Sozialen Gutunak, azkenaldian agerpen publikorik egin ez badu ere, «lan asko» egin du, Arroyok kontatu duenez: «Gutun Sozialaren ildoa berritzeko eta antolaketa eredua berrikusteko beharra izan dugu». Oraindik ere, «birkokapen prozesuan» daudela adierazi dute, baina uda aurretik prozesua amaitzea eta berriro ere martxan jartzea espero dute: «Azken txanpan gaude».


Summary: Martxan da II. Gladys saria, ingurune digitaleko emakume gazteei zuzenduta. Sariketak ingurune digitaleko edozein arlotan lan egiten duten emakume gazte euskaldunak bilatzen ditu.

Martxan da II. Gladys saria. Lehenak izandako arrakasta ikusita, Puntueus fundazioak eta EHUko Informatika Fakultateak, Gipuzkoako Foru Aldundiko Berdintasunerako Organoaren babesarekin, bigarren urtez jarraian antolatu dute. Sariketak euskal ingurune digitaleko edozein arlotan lan egiten duten emakume gazte euskaldunak bilatzen ditu. Gipuzkoako Foru Aldundiko prentsa aretoan aurkeztu dute sariketa, eta, antolatzaileez gain, Danobatgroup industria taldearen eta EHUko Berdintasun Zuzendaritzako arduradunak izan dira bertan. Azaldu dutenez, «haien ibilbidea aitortu, proiekzioa sustatu, eta mundu teknologikoan erreferente berriak sortzeko eta gazteenen artean STEAM bokazioak sustatzeko asmoz» antolatu dute aurtengoa.

Gladys saria 40 urtetik beherako emakumeei zuzenduta dago. Egitasmoan parte hartzeko, bi modu daude: batetik, interesa duen edonork bere hautagaitza aurkez dezake, eta, bestetik, hirugarren pertsona batek beste pertsona baten hautagaitza aurkez dezake. Izena emateko epea ekainaren 20ra arte egongo da zabalik proiektuaren webgune ofizialean.

Irakurri gehiago: Gladys sariak sortu dituzte, ingurune digitaleko emakumeak saritzeko

Egitasmoaren bidez, emakume teknologikoen lana saritzeaz gain, neska gazteak eremu digitaletan sar daitezen sustatu nahi dute, Puntueus fundazioko Lorea Arakistainek azaldu duenez: «Euskal erreferente berriak sortu nahi ditugu». Olatz Arbelaitz Informatika Teknikoko Fakultateko ordezkariak nabarmendu duenez, azken urteetan, informazioarekin eta teknologiekin lotutako ikasketetara hain emakume gutxi hurbiltzeak –%15etik behera egon dira Gipuzkoan eta mundu osoan– «eragin zuzena du» etorkizunean arlo digitalera bideratuko diren emakumeen kopuruan.

Era berean, Gipuzkoako Foru Aldundiko Berdintasun zuzendari Miren Elgarrestak Gladys sariaren garrantzia azpimarratu du, eta proiektuaren bultzatzaileak zoriondu ditu; izan ere, haren ustez, horrelako ekinaldiak «ezinbestekoak» dira emakumeek zientziarekin eta teknologiarekin lotutako lan eta ezagutza eremuetan duten presentzia urriari buelta emateko.

Lehenengo sariketan, 23 hautagaitza aurkeztu ziren, eta «oso maila handia izan zuten» erakunde antolatzaileentzat, azaldu dutenez. Beraz, guztiek bat egin dute «luzerako etorri den sariketa» bat dela.

Ane Iturzaeta Agirrek lortu zuen lehen postua iaz; haren «ibilbide eta proiekzioa» saritu zuten. Iturzaetak Informatikako Ingeniaritza eta Enpresen Administrazio eta Zuzendaritzako Gradu Bikoitza ikasi zuen Deustuko Unibertsitatean, eta gaur egun Microsoften egiten du lan. Besteak beste, #MakeWhatsNext egitasmoan parte hartu du, eta Zientziari So proiektuko enbaxadorea izan da. Epaimahaikideek «motibazioa, etorkizunera begirako proiekzioa, eginiko ibilbide profesionalaren aniztasuna eta gazteekin egindako dibulgazioa» azpimarratu zuten.

Irakurri gehiago: Ane Iturzaetak irabazi du lehenengo Gladys saria


Summary: Merkantzia tren bat errailetatik atera da Iruñea eta Noain artean. Lokomotorra errailetik atera da Volkswagenen trenbide batean, eta zeramatzan bagoiak trenbide orokorrean geratu dira. Ez da inor zauritu.

Volkswagen autoak zeramatzan tren bat errailetatik atera da gaur Iruñea eta Noain artean, eta ondorioz, tren zerbitzua eten egin dute 13:00etan. Volkswagenek bere autoak garraiatzeko erabiltzen duen trenbide batean izan da istripua: lokomotorra atera da hor, baina Volkswagenen trenaren bagoi batzuk trenbide orokorrean geratu direnez, pertsonak garraiatzeko zerbitzua ere eten du.

Zauriturik ez da izan ezbeharrean. Tren zerbitzuaren erabiltzaileak autobusez bideratu dituzte.


Summary: Sanferminetako kartela aukeratzeko bozketa bertan behera utzi dute. Botoak emateko orduan iruzurra egon den susmoa du Iruñeko Udalak. Ordu jakin batzuetan boto anitz jaso ditu afixetako batek.

Sanferminetako afixa aukeratzeko prozesuan iruzurrik egon ote den ikertzen ari dira Iruñean. Udalak bertan behera utzi du bozketa, zer gertatu den argitu arte. Gaur zen botoa emateko azken eguna, eta irabazlea zein den bihar jakinaraztekoak ziren. Ustezko iruzurra pamplona.es webgunean gertatu da. ANIMSA enpresa publikoak du webgunea kudeatzeko ardura, eta ordu batzuetan «ezohiko» boto kopurua antzeman dute zenbait egunetan.

ANIMSAk ikusi duenez, larunbatean eta igandean, kartel berak jaso zituen 20:00etatik 23:30era emandako botoen %90. Larunbatean 146 boto izan ziren; horietatik 132 jaso zituen aipatutako kartelak. Igandean 114 boto izan ziren tarte horretan, eta 94 kartel berarentzat izan ziren. Boto kopurua ezohikoa izan zen tarte horretan; adibidez, ostiralean, 20:00etatik 23:30era, 42 lagunek eman zuten botoa.

Gaur ere antzeko zerbait gertatu dela salatu du ANIMSAk: 13:00etatik 13:30era «ezohiko» boto kopurua jaso du aipatutako afixak. «Boto guziak kartel beraren aldekoak izateaz gainera, beste ezaugarri bat dute: gehienek ez dute bigarren abizena idatzi. Datu hori ez da derrigorrezkoa, baina parte hartzaile gehienek ematen dute», azaldu du Iruñeko Udalak ohar baten bidez.

Kartelik gabe, oraingoz

Apirilaren 25ean aurkeztu zituzten aurtengo sanferminak iragar zitzaketen hamar kartelak. Bozketan parte hartzeko hiru bide zeuden: Internet bidez, telefonoz eta Civivox zentroetan botoa emanez. Gaur zen azken eguna, baina eguerdian gelditu dute bozketa. Zer gertatu den argitu ondoren, zerbitzu juridikoekin hitz eginda erabakiko dute zer egin.


Summary: Etxegabe bat hilda aurkitu dute Bilboko parke bateko banku batean. LABek erakundeen «nekropolitika» salatu du, Zabalgarbin agerturiko gorpua ere gogora ekarrita.

Gizon bat hilda aurkitu zuten atzo Bilboko Casilda Iturrizar parkeko banku batean; Eusko Jaurlaritzako Segurtasun Sailak jakinarazi duenez, gorpuak ez zuen indarkeria zantzurik. Pertsona batek Ertzaintzari jakinarazi zion atzo gizonak denbora zeramala banku batean, manta batekin estalita, eta ez zela mugitzen. Anbulantzia bat bertaratu zen, eta osasun langileek gizonaren heriotza egiaztatu zuten segituan.

Gorpua Auzitegiko Institutu Anatomikora eraman zuten autopsia egiteko eta heriotzaren arrazoiak ezagutzeko.

LABek gertaturikoa salatu du, eta, ohar berean, gogora ekarri du atzo Zabalgarbiko errauste plantan gorpu bat topatu zutela, bi hildakoak etxegabeak zirelakoan. «Ez da kasualitatea» adierazi du sindikatuak. «Kalean dauden pertsonak gauean hotzez ez hiltzeko zabor edukiontzietan babes hartu behar izateak badu izena: nekropolitika». LABek azaldu du boteretsuentzat bizitza batzuek beste batzuek baino gehiago balio dutela, eta politika publikoak horren arabera antolatzen ari direla.

BERRIAk baieztatu duenez, Zabalgarbiko zabortegian agertu zen gorpua 20 urteko migratzaile batena da, eta Bizkaiko Aldundiaren tutoretzapean egon izan da, hainbat hedabidek aditzera eman dutenez. Azaldu dute gizonezkoak dokumentazioa zeramala gainean, eta horrela jakin ahal izan dutela nor zen; hala ere, oraindik Segurtasun Sailak ez du ezer baieztatu.

Bilboko Udalak Atxuri auzoan etxerik gabeko etorkinek lo egiteko erabiltzen zuten estalpea itxi izana nekropolitika horren adibidetzat jo du sindikatuak.

Hegoaldeko gobernuei, aldundiei eta udalei eskatu diete «erantzukizun politikoa saihesteari uzteko».

Etxegabeak sostengatzeko Beste Bi plataformak biltzera deitu du datorren astelehenean, Areatzako estalpeetan, azken bi heriotzen aurka protestatzeko.


Summary: Roblesek CNIko langileak defendatu ditu, eta ez du Pegasusen inguruko aparteko azalpenik eman. Espainiako Kongresuko Defentsa Batzordea bildu da. EH Bilduk espioitza kasu guztiak ikertzeko eta argitzeko eskatu du; EAJk, berriz, «erantzun politikoa» nahi du.

Pegasusekin egindako espioitzaren ekaitza ez da baretu. Eta ez dute horretan lagunduko Margarita Robles Espainiako Gobernuko Defentsa ministroak esandakoak —edo ez esandakoak—. CNI Espainiako zerbitzu sekretuetako langileak, armadakoak, poliziak eta guardia zibilak defendatu ditu, haietaz «bereziki harro» dagoela esanez. Espainiako Kongresuko Defentsa Batzordean egin ditu adierazpenok; ordea, eztabaidagai nagusiaren inguruan, espioitzaren inguruan, ez du aparteko azalpenik eman.

Ministroa orokorrean aritu da. Esan du edozeinek delituren baten berri duenean ez duela «isildu edo saihestu» behar, justiziara jo baizik. Horregatik, ziurtatu du beti gisa horretako ekintzak daudenean Espainiako Gobernua— eta Robles bera lehenengo— justizia auzitegietara joango direla.

Roblesi irmo erantzun diote EAJk nahiz EH Bilduk. Koalizio abertzalearen diputatu Jon Iñarrituk galdetu dio ea Espainiako Gobernuari nahiz buruzagi independentistei egindako espioitza kasu guztiak ikertzeko asmorik ba al duten. Horri lotuta, «neurri bikoitzak» ez erabiltzeko eskatu dio, eta denak ikertzeko, kasuak argi daitezen.

Eskaerak egitearekin bat, Espainiako Gobernuak Europako «espioitza kasurik zabalenean» orain arte izandako jokamoldea ere kritikatu du Iñarrituk, aldakorra izan dela iritzita: «Lehengo ukatu egin zenuten; gero, puntatxoa besterik ez zela onartu, kasu bakar batzuk judizialki baimenduta zeudela eta beste batzuk ez esanez; eta, orain, gertaera hauen biktimatzat aurkezten zarete». Erantzukizuna bere gain hartzeko eskatu dio ministroari: «Zure ardura da argitzea, [egilea] dena delakoa izanda ere, izan kontrolik gabeko elementuen erasoa —estatuaren estoldak deitzen zaienak—, izan kanpokoak».

Joseba Agirretxea EAJren diputatuak «maila goreneko eskandalu politikokotzat» du 60 ordezkari politiko baino gehiagori —kataluniarrak gehienak, baita EH Bilduko koordinatzaile nagusi Arnaldo Otegi eta Iñarritu ere— nahiz Pedro Sanchez Espainiako Gobernuko presidenteari eta Roblesi «Pegasus izenekoa erabilita ustez egin zaien espioitza». Horren aurrean, ikerketa eta «erantzun politikoak» galdegin ditu: «Ezin dugu egin ezer gertatu ez balitz bezala. Anabasa da, eta argitu beharra dago. Aztertu, argitu behar da, eta erantzun politikoa eman behar zaio».

UP, erantzukizun politiko eske

Espioitza kasuak Espainiako Gobernuan bertan ere arrakalak sortu ditzake. Unidas Podemosen izenean, Pablo Echeniquek «erantzukizun politikoa maila gorenean» onartzeko eskatu dio Roblesi: «Begien bistakoa iruditzen zaigu, egilea edozein dela ere, ezinbestekoa dela erantzukizun politikoak maila gorenean hartzea». Buruzagi independentistak zelatatzea «jasanezina» begitantzen zitzaion, eta nabarmendu du «krisia beste maila batera» eraman duela Espainiako Gobernuko kideak ere espiatu zituztela jakiteak. «Benetako eskandalu» gisa izendatu du gertatutakoa.

Bihar jarraituko du auziak: Paz Esteban CNIko zuzendariak agerraldia egingo du sekretu ofizialen batzordean.


Summary: Emakume bat eta haren haurrak etxegabetu dituzte Arteagan. Kaleratzerik Ez taldearen arabera, baliteke indarkeria matxista egon izana kaleratzearen atzean, besteak beste «indarkeria ekonomikoa» salatu duen emakumearen dibortzioren ondorioa delako.

50 bat herritar bildu dira gaur goizean Arteagan, familia bati sostengua agertzeko. Izan ere, emakume bat, haren 9 urteko bi haur eta adin nagusiko alaba etxegabetzeko operazioa zegoen aurreikusita 13:00etarako.

Atariaren aurrean eseri dira herritarrak, Nire seme-alaben etxea defendatuko dot mezua zuen pankarta batekin. Ertzainak herrian ari ziren bueltaka goizetik. Poliziek ataritik kendu dituzte protesta egiten zutenak, eta azkenean, familia kalean utzi dute.

Kaleratzerik ez! taldearen arabera, baliteke indarkeria matxista egon izana kaleratzearen atzean. Izan ere, emakumea dibortziatuta dago, eta indarkeria fisikoa salatu ez badu ere, irainak eta «indarkeria ekonomikoa» pairatu ditu, besteak beste, taldearen arabera. Izan ere, etxegabetzea eskatzeko arrazoia «min ekonomiko eta psikologikoa» egitea izan dela uste du taldeak.


Summary: Apirilean, hamar kontratutik hiru mugagabeak izan dira Hegoaldean. Pandemia aurreko apirilean bezainbesteko indarrez ez, baina langabe kopuruak behera egin du: 2.503 gutxiago daude. Kasik 79.000 lan kontratu egin dira hilabetean, horietatik 23.500, finkoak.

Langabeziari behera bultzatzeko hilabetea izan ohi da apirila, Hego Euskal Herrian, eta aurtengoak ere joera horri eutsi dio, Ukrainako gerrak ekonomian dituen ondorioak ondorio. Nafar Lansaren eta Lanbiden izena emanda dauden langabeak 2.503 gutxiago dira martxoan baino, eta langabezia tasa %10,9ra jaitsi da: 148.980 langabe daude guztira. Horietatik 85.242 (%57,2) emakumeak dira eta gizonak 63.708 (%42,7). Gainera, 25 urtetik beherakoak bulegoetan izena emandakoen %8,7 dira (12.978).

Iazko apirilaren —eta pandemia aurreko urte gehienetan erregistratutakoen— indarraren parekorik ez du erakutsi lan merkatuak aurtengoan, Hego Euskal Herrian, baina jaitsiera hor dago, eta kontratazioaren alorra ere sendo aritu da: 3.641 afiliatu gehiago daude Gizarte Segurantzan, eta dagoeneko 1.280.000tik gora dira afiliatuak. Azken urtean, 33.143 lan kontratudun gehiago daude sisteman.

Hala, pandemiak eragindako zuloaren ondorengo susperraldiak aurrera jarraitzen du, nahiz eta ematen duen abiadura galtzen ari dela. Esaterako, martxoan, handiagoa zen azken urte arteko aldea (+35.459). Eta ezin da ahaztu, gainera, Aste Santuaren bultzada izan duela aurten apirilak. Dena den, 2020ko apiriletik, pandemiaren gordinena bizi zen unetik alegia, ia 50.000 afiliatu gehiago daude.

Aldizkako finkoen hazkundea

Baina kontratazioak utzi duen albistea kontratu motarekin dago lotua. Apirilean egin diren hamar kontratutik hiru mugagabeak izan dira. Lan erreformaren eraginez aldizkako finkoa jokatzen ari den rola gero eta nabarmenagoa da. Izan ere, 78.851 lan kontratu egin dira Araba, Bizkai, Gipuzkoa eta Nafarroan, eta horietatik 23.546 mugagabeak izan dira. Martxoan, %20 izan ziren kontratu mota horiek, urte hasieratik gertatzen ari den goranzko joera berretsita, eta, apirilean, beste jauzi handi bat egin du, jadanik ia %30ra arte iritsi baita kontratazio finkoa, betiere aldi baterako kontratu asko ordezkatu dituen finko etenaren bultzadari esker. Azken urteetan, kontratu mugagabe berriek nekez gainditzen zuten kontratazioen %8.

Lau urte joan dira 2019ko apiriletik; handik hilabete gutxira iritsitako pandemiaren lurrikarak lan merkatuan egindako kraterra estali du kontratazioen dinamismoak, azken hilabeteetan. COVID aurreko langabezia datu erregistratuak gainditu dira urte hasiera honetan, baina apirilean, duela lau urte bezala daude datuak atzera: 2019an, 750 langabe gutxiago zeuden. 2020an, ordea, 179.000 ziren langabeak enplegu bulegoetan eta, orain, berriz, 149.000. Hobekuntza handia da, baina are handiagoa da 2007ko datura hurbiltzeko tartea. Artean, ez ziren 98.000ra iristen Lanbide eta Nafar Lansareko langabe erregistratuak.

Erreakzioak

Oso modu desberdinean hartu dituzte sindikatuek eta gobernuek langabezia erregistratuaren datuak. Eusko Jaurlaritzako Lan sailburu Idoia Mendiak langabezia «modu orekatuan» jaitsi dela azpimarratu du, «behera egin duelako lurralde guztietan, adin guztietan, gizonen eta emakumeen artean, eta sektore guztietan». Horri gehitu behar zaizkio «sekula ezagutu ez diren kontratazio mugagabeen mailak».

ELArentzat, «datu positiboak diruditen arren», apirileko beste hilabete batzuekin alderatuz gero, langabezia «neurri txikiagoan» murriztu da, eta Hegoaldeko langabezia tasak Europako batez bestekoaren «oso gainetik» jarraitzen du: %10,9koa da Hegoaldean eta %6,2koa EBn. Kontratu mugagabeei dagokionez, ELAk datu bat nabarmendu du: «Nafarroa eta EAE dira behin-behinekotasun tasarik handiena dutenak, alde handiarekin, Estatuan; ia hogei puntu gorago daude».

LABek, berriz, dio aldizkako finkoen kontratua «formula berria» dela «obra edo behin-behineko kontratuak ordezkatzeko», estatistiketan finko gisa agertu arren. «Urtean hiru hilabete soilik lan egiten duen langilea finko gisa agertuko da».

CCOOk, ordea, lan erreformaren «onura» horri garrantzi handia eman dio: «Apirilean egin diren kontratuen % 30,6 izan dira, eta erreformaren osotasunaren aplikazioa sumatzen ari da»


Summary: Eroskik 105 milioi euro irabazi ditu, inoizko zor kitapen handiena eginda. Iazko emaitza onei esker 443 milioi euroan murriztu du zorra. Salmenta orokorrak apur bat jaitsi badira ere, elikagaien atalak gorakoari eutsi dio

Eroski taldearen negozioa indartzen ari da berriz. Elorrioko (Bizkaia) kooperatibak aro berri bat hasi du: hazkundearen bidea hartu du, eta emaitza positiboak lortu ditu hainbat urtez galerak pilatu ondoren. Guztira, 105 milioi euro irabazi zituen iaz. Azken hamalau urteetako emaitza onena da, eta horrek bide eman dio bankuekin duen zorra ere nabarmen murrizteko. Hain zuzen ere, inoizko zor kitapen handiena egin du taldeak, mila milioi euroko langaren azpitik jartzeraino.

Kooperatibak nabarmendu du iazkoa ez zela izan ekitaldi erabat normalizatua, pandemiari aurre egiteko neurriek oraindik eragina izan dutelako negozio batzuetan: bidaia agentziatan, gasolindegietan, Forum Sporten... Kasu horietan, salmentak ez dira iritsi pandemia aurreko kopuruetara. Aldiz, elikagaien atalak aurreko urteko bilakaera positiboari eutsi dio, eta 2020 aurreko kopuruak ere gainditu ditu (%1 hazi dira). Internet bidezko salmentek ere joera horri eutsi zioten. 2020n aldean, ordea, jaitsi egin da fakturazio osoa. 5.116 milioi eurorainoko salmentak izan ditu Eroskik 2021ean, iaz baino %4,8 gutxiago.

Hala ere, kooperatibak nabarmendu du zenbakiek azken urtetako «joera baikorra» berresten dutela, eta taldeak «lehiakortasuna hobetu» izanaren seinale dela. Izan ere, inbertsio handiek eragindako kostuen aroa igarota, estratejia berritu du Eroskik, eta indartsuagoa den eremuetan merkatu kuota sendotzeko helburua du orain, hau da, Hego Euskal Herrian, Espainia iparraldean, Galizian eta Katalunian. %12tik gorako merkatu kuota du eremu horietan.

Asmo horietara bideratu ditu inbertsioak azken urtean, hain zuzen ere, baina bere indargunetik kanpo ere handitu du presentzia taldea. Izan ere, 77 saltoki (gehienak frankiziak) ireki zituen 2021ean, eta beste 141 denda berritu. Gasteizen, Jundizko produktu freskoen plataforma bat ere ireki zuen, 20 milioi euroko inbertsioa eginda. Gainera, Supratuc 2020 elkartea ere sortu zuen EP Corporate Group inbertsio funtsarekin; Kataluniako eta Balearretako negozioen erdia saldu zion hari. Eroskik 629 langile bazkide ere egin zituen iaz, eta 9.000ko langa gainditu zuen.

Zorraren zama arindu du

Emaitza onek bankuekin duen zorra kitatzen jarraitzeko bidea eman diote Eroski taldeari. Kooperatibak jakinarazi duenez, 2021eko ekitaldian 443 milioi euro murriztu du finantza zorra, eta orain 953 milioi euro zor dizkie finantza erakundeei. 2009tik 2.470 euro milioi euroraino iritsi da zorraren amortizazioa, baina hitzartutakoa bete duela azpimarratu du kooperatibak, aurtengo ekitaldirako iragarritakoa baino zenbateko handiagoa itzuli duela nabarmenduz. «Zorra nabarmen gutxitu da urte hauetan, eta azkenik palanka efektu finantzarioa arrazoizko mailetan jartzea lortu dugu», esan du Agustin Markaide taldeko presidenteak.


Summary: Errusiako petrolioaren bahitura proposatu du Europako Batzordeak. Sei hilabeteren buruan Errusiako petrolioaren inportazioak eten nahi ditu EBk. Alemaniaren babesa jada lortu du Bruselak, baina Hungariak esan du ezin duela Batzordearen proposamena onartu, estatuaren segurtasun energetikoa «hondoratuko» lukeela argudiatuta. Kremlinek ohartarazi du Batasunak «garesti» ordainduko duela Errusia «kaltetzeko». Mariupolgo ebakuazioa oso gorabeheratsua izaten ari da.

«Ez da erraza izango. Errusiako petrolioaren menpekotasun handia dugu. Baina egin behar dugu». Ukrainako gerra dela eta, Errusiaren kontrako zigorren seigarren paketea izan dute gaur hizpide eta eztabaidagai EB Europako Batasunean, Errusiako petrolioaren gaineko bahitura barne. Talde komunitarioarentzat ez da erabaki erraza hartzeko, ezta ezartzeko ere; horregatik gaur goizean Ursula Von der Leyen Batzordeko presidenteak Europako Parlamentuan esandakoak.

Enbargoa modu mailakatuan egingo dela azaldu du Von der Leyenek, «ahalbidetzeko guk eta gure bazkideek ziurtatuak izan ditzatela hornidura bide alternatiboak, eta merkatu globalean inpaktua ahalik eta txikiena izatea». Bahitura batekin arazorik handienak jar zitzaketen bi herrialdeei, Hungariari eta Poloniari, proposamenak epe luzeagoa ematen die enbargoa ezartzeko, 2023. urteko abendura arteko epea, Reuters berri agentziaren arabera. Budapestek, ordea, gaur bertan argi esan du «ezin» duela Batzordearen proposamena onartu, estatuaren segurtasun energetikoa «hondoratuko» lukeela argudiatuta; Hungariak petrolioaren %60 eta gasaren %85 Errusiatik jasotzen ditu. Aldiz, Alemaniaren babesa jada lortu du Bruselak, urtea amaitu arteko epe muga hori jarrita aski dutelako petrolioaren inportazioa etetea. Zigor paketeak, edozein modutan, Batasuneko herrialde guztien oniritzia behar du. Iaz, EBk 74.000 milioi euro eman zizkion Errusiari erregaiaren truke.

Errusiako erregaiaren enbargoa, halaber, ez da izan Europako Batzordeko presidenteak proposatu duen zigor bakarra: Errusiako beste hiru estatu hedabide Batasunean ikusi eta entzuteko debekua ezartzea —Rossiya, RTR Planeta eta VGTRK izango lirateke, BBC hedabidearen arabera—; Sberbank, Errusiako finantza erakunderik handiena, SWIFT sistematik kanporatzea; Ukrainako Butxa eta Mariupolgo hirietako «sarraskiekin» lotura izango luketen militarrak zigortzea; eta Kremlinari aholkularitza zerbitzuak eskaintzen dizkieten EBko norbanakoak zigortuen zerrendara sartzea, baita Errusiako Eliza Ortodoxoko buru Patriarca Kirill ere, Kremlineko eledun Dmitri Peskoven familiarekin batera.

Hain zuzen, Peskoventzat, Mendebaldeak Errusiaren aurka ezarritako zigorrak «bi ahoko armak» dira. Gaur, bere eguneroko prentsaurrekoan adierazi du Kremlin «adi» dagoela, eta «aztertzen» ari dela nola erantzun seigarren zigor sortari. Hori bai, oroitu du EBko kide diren herrialdeek «garesti ordaindu» beharko dutela Errusia «kaltetzeko».

Maiatzaren 9an, Sobietar Batasunaren garaipenaren urteurrenean, Errusiako presidente Vladimir Putinek egin dezakeen balizko adierazpenaren harira, Peskovek erabat baztertu du egun horretan Kremlinek gerra deklarazio ofizialik egingo duenik. «Lelokeria hutsa da hori». Errusiaren ikuspegitik, Ukrainan ez dago gerrarik; «operazio militar berezi bat» baizik. Gerra ofizialki deklaratzeak 900.000 erreserbistak eta zibilak mobilizatzea ekar lezake. Bestalde, Kieven eta Moskuren arteko negoziazioei dagokienez, «irteerarik gabeko egoera batean» daudela esan du Kremlineko bozeramaileak.

Gerra frontean, Errusiako Defentsa Ministerioak adierazi du Lviv hiriko (mendebaldean) arma biltegiak bonbardatu dituzte, Mendebaldeko armen sarrera «oztopatzeko». Horrez gain, soldaduek Izium hiriaren (Kharkiv oblasta) inguruko eremu gehiago hartu dituzte azken orduotan. Donbass eskualdean, berriz, Ukrainaren arabera, armada eusten ari zaie Moskuren erasoaldiei; Errusiako Defentsa Ministerioaren esanetan, ordea, armadak «aurrera» egiten jarraitzen du. Bestalde, Ukrainako tropek gutxienez zibil bat hil dute Donetsk hiriko erregai biltegi bat suntsitu ostean, tokiko agintariek salatu dutenez.

Bitartean, Errusiako tropek setiatua duten Mariupolgo (Donetsk oblasta) eta Azovstal altzairutegiko zibilen ebakuazioa oso gorabeheratsua izaten ari da, konfiantza faltak eraginda su etenak eta bonbardaketan txandakatzen ari baitira. Bada, hiriko alkateak ziurtatu du industriagunean gotortuta dauden soldaduekin harremana galdu dutela. Bada, Sergei Shoigu Errusiako Defentsa ministroak asteazken honetan adierazi duenez, altzairutegiko soldaduak «modu seguruan blokeatu» dituzte, bertatik alde egin ez dezaten. Gainera, zehaztu du Ukrainako militarrei eskatu diela «armak uzteko» eta soldaduekin batera harrapatuta dauden berrehun bat zibil «askatzeko», «zibilen bizitzak salbatzearen eta tratu duina ematearen truke». Hala ere, Shoiguk ziurtatu du Kievek ez dituela eskaera horiek onartu.

Moskuko eta Kieveko armadek 3.250 zibil hil dituzte Errusiak duela bi hilabete pasa Ukrainaren inbasioa hasi zuenetik, OHCHR Giza Eskubideen Nazio Batuen Goi Mandatariak emandako azken datuen arabera. Horietatik 493 Donbass eskualdean hil dituzte.

Moldaviari laguntza gehiago

Europar Kontseiluko presidente Charles Michel Moldavian izan da gaur, eta EBk herrialdeari laguntza militarra eta energetikoa «nabarmen» handituko diola esan du. Hain zuzen ere, tentsioa nabarmen areagotu da Moldaviaren eta Transnistriaren arteko mugan, Errusiak otsailaren 24an Ukraina «operazio militar berezi bat» abiatu zuenetik. Transnistriako Gobernuak apiril amaieran salatu zuen bere aurkako hiru «eraso terrorista» jazo zirela, «Ukrainak bultzatuta».

Transnistria aitortzarik ez duen estatu bat da. Moldavia eta Ukraina artean dago, eta 1991tik, Sobietar Batasuna desegin zenetik, independentea da de facto. Gerra zibil bat irabazi ondoren aldarrikatu zuen independentzia, eta Errusiaren babesa eduki zuen. 520.000 bat pertsona bizi dira 4.100 kilometro koadrotan, eta gehiengoa errusiazalea da. Joan den hilean, Errusiako armadako jeneral batek ziurtatu zuen Ukraina hegoaldea okupatu nahi dutela, Transnistriaraino iritsi arte. Errusiak 1.500 soldadu ditu han.


Summary: Lasok eta Dariok ez dute jokatuko ligaxkako azkeneko partida. Baikokoak mina du sorbaldan, eta Aspekoak, eskuetan. Beraz, Rezustari eta Ezkurdiari eman dizkiete irabazitzat partidak: 22-0. Emaitzek ez dute ondoriorik, Lasok eta Ezkurdiak ziurtatua baitzuten multzoko lehen postua, eta Rezustak eta Dariok ez baitzuten aukerarik finalerdietarako sailkatzeko.

Asteburuan jokatzekoak ziren Buruz Buruko Txapelketako lau partidetatik bi besterik ez dira jokatuko. Ostiralean, Unai Laso eta Beñat Rezusta ziren aritzekoak Baños de Rio Tobian (Espainia), baina Lasok uko egin dio jokatzeari, mina baitu sorbaldan. Beraz, Rezustari eman diote irabazitzat neurketa: 22-0. Emaitzak, hala ere, ez du ondoriorik: Lasok ziurtatua zuen B multzoko lehen postua, eta Rezustak jada ez zuen aukerarik sailkatzeko.

Bertan behera geratu da Joseba Ezkurdiak eta Dario Gomezek larunbatean Iruñean jokatu behar zuten lehia ere, Dariok mina baitu eskuetan. Horretan ere ez zegoen ezer jokoan: Ezkurdiak ziurtatua zuen A multzoko aurreneko postua, eta Dariok jada ez zuen aukerarik. Arbizuarra, beraz, txapelketan bi partida bakarrik jokatuta ariko da finalerdietan. Duela bi aste jokatu zuen azkenekoz, Jose Javier Zabaletaren aurka, ligaxkako lehen jardunaldian: 22-21 irabazi zuen. Sasoiari eusteko, binaka ariko da larunbatean, Donostian.

Jaialdi berean ariko dira Jokin Altuna eta Zabaleta elkarren aurka, finalerdietarako sailkatzeko lehian, betiere Altuna osatzen bada. Bihar egingo du proba, pilota aukeraketaren aurretik. Irabazlea Lasoren aurka ariko da finalerdietan. Ezkurdiak, berriz, Erik Jaka edo Iñaki Artola izango du arerio. Bi horiek igandean ariko dira, Bilbon.