Summary: Osasungintza sektorearen aldeko apustua indartuko du Mondragonek. Mondragon Health dinamika berrabiaraziko du, osasunaren eta bioteknologiaren alorrean erreferentzialtasuna lortzeko helburuarekin.

Pandemiaren gordinenean, gizartearen eta ekonomiaren beharrak goitik behera aldetu zirenean, Mondragon korporazioa gai izan zen horiei erantzun bat emateko. Izan ere, osasun arloko produktuak ekoizten eskarmentua zuen Bexen Medical kooperatibak, kutsadurarik gabeko gela zuriak egiten zituen Cikautxok, eta maskarak ekoizteko makinak egiteko gaitasuna zuen Mondragon Assemblyk. Urte batzuk lehenago abiarazitako estrategiaren ondorio ziren horiek guztiak. Izurriak, baina, negozio aukerak areagotu ditu merkatuan, eta osasungintza alorraren aldeko apustua indartzea erabaki du Arrasateko kooperatiba taldeak orain.

Mondragon Health dinamika berrabiaraziko du horretarako, sektorean erreferentziazko eragile izatea helburu gisa jarrita. Osasungintzako, eremu soziosanitarioko eta biotegknologiaren alorreko produktuen eta zerbitzuen eskaintza areagotu nahi du taldeak, gaur egungo negozio bideak abiapuntu hartuta. Hala adierazi du Mondragon taldeko lehendakari Iñigo Uzinek Donostiako Aquariumean egindako ekitaldian: «Beste bultzada bat eman nahi diogu estrategiari. Negozio aukera asko ikusten ditugu, eta gaitasuna badaukagu horri aurre egiteko».

Mondragonek 2009an sortu zuen Mondragon Health, kooperatiben arteko lankidetza estrategia. Gaur egun zazpi kooperatibek osatzen dute adar hori: Bexen Cardio, Bexen Medical, Bihar, Erreka Health, Fagor Healthcare, GSR eta Osarten. Enpresa horiek erabilera bakarreko ospitaletako osasun produktuak, sendagai hornitzaileak, desfibriladoreak, edota adinekoentzako eta mendekotasuna duten pertsonentzako arreta zerbitzuak eskaintzen dituzte, besteak beste. 119 milioi euro fakturatu zituzten iaz, eta 17.000 lagunei eman zieten lana.

«Pandemiatik indartuta atera gara», aitortu du Hector Olabegogeaskoetxea Mondragon Healtheko zuzendariak. Izan ere, izurriaren ondorioz sortutako erronkak «aukera» bilakatu dira kooperatibentzat, eta horiek baliatu nahi dituzte enpresen salmentak handitzeko. «Industria arloan daukagun ezagutza baliatu nahi dugu estrategia indartzeko. Sektore konplexua da, baina erroak ongi botata ditugu».

Hazkunde «organikoa»

Ildo horretan, «hazkunde oraganiko bat» izatea espero dute arduradunek. Eta uste dute pixkanaka enpresa horiek sektorean duten presentzia eta bolumena ere handitzen joango dela. Gaur egun, Mondragon Healtheko enpresek ehun herrialdetan dituzte bezeroak; gehienak Espainian, baina baita Frantzian, Portugalen eta Italian ere. Indonesian ere «bezero garrantzitsuak» dituzte.

Korporazioaren barruan ere gero eta pixu handiagoa hartuko duela uste dute. «Industria adarreko fakturazioaren ehuneko txiki bat suposatzen du oraindik, baina kualitatiboki duen balioa oso handia da», adierazi du Uzinek. «Etorkizun oparoa dauka». Adar horrek iaz 4.800 milioi euroko salmentak izan zituen iaz, eta aurten 5.000 milioiren langa gaindituko duela espero da.

Olabegogeaskoetxeak adierazi duenez, «hazten jarraitzea» eta «dibertsifikatzea» dira Mondragon Healthen «apustuak». Eta, horretarako, epe luzerako planifikazioa eta lankidetza dituzte ardatz, hala korporazioko kooperatibekin nola kanpoko beste enpresa batzuekin. «Gero eta enpresa gehiagok sinesten dute gugan: hori da arrakasta».


Summary: 200 metroko urruntze agindua ezarri diote Rubialesi. Espainiako Futbol Federazioko presidente ohiak Auzitegi Nazionalean deklaratu du, eta leporatutako bi delituak ukatu ditu. Jokalariarekin harremanetan jartzea ere debekatu diote, baina ez du hamabostean behin epaitegira joan beharko.

Luis Rubiales Espainiako Futbol Federazioko presidente ohiak Espainiako Auzitegi Nazionalean deklaratu du gaur, Munduko Futbol Koparen finalean Jennifer Hermoso jokalariari eman zion muxuaren aferan. Inputatuta deklaratu du, baina Rubialesek leporatzen dizkioten bi delituak ukatu ditu. Esan du jokalariaren onespena zuela muxu emateko, eta ez zuela Hermoso edo haren inguruko inor presionatu bere alde egiteko.

Auzitegi Nazionalean dago auzia, Espainiaren mugetatik kanpo gertatu zelako, Sidney-n. Bi delitu leporatzen dizkio Fiskaltzak: sexu eraso abusua eta derrigortze delitua. Hitzordua baino ordubete lehenago iritsi da Rubiales auzitegira, Olga Tubau abokatuarekin batera. Parte guztien galderei erantzun die. Ez sartzean ezta ateratzean, ordea, ez die kazetariei adierazpenik egin nahi izan. Ikusmin handia piztu du deklarazioak.

Ikusi gehiago: Analisia. Olatz Artola Apeztegia: 'Zenbat Rubiales'

Deklarazioa amaitzean, Fiskaltzak badaezpadako bi neurri hartzeko eskatu dio epaileari. Rubiales Hermosorengandik gutxienez 500 metrora urruntzeko agindua, eta auzia amaitu bitartean harekin harremanetan jartzeko debekua. Gainera, hamabostean behin epaitegira joan beharko du sinatzera. Epaileak, ordea, eskaera horiek arindu egin ditu: Hermosogandik 200 metrora urruntzeko agindua ezarri dio. Jokalariarekin harremanetan jartzeko debekua bai, onartu du epaileak, baina ez hamabostean behin epaitegian bere burua aurkeztu behar izatea.


Summary: Interes tasa handiak oztopo bihurtu dira Kutxabankentzat. Berankortasunean ez du sumatu eraginik, baina kreditu eskaerak uzkurtu direla onartu du. Lotura gordailuen interesa %3ko igo du.

EBZk %4,5eraino igo zituen interes tasak atzo, eta dagoeneko bankuentzat ere arazo bihurtu dira. Haien zenbakiak izugarri puztu dituen neurria izan arren, kreditu eskaera berriei kalte egiten dietela sumatu dute. Hala onartu du behintzat Eduardo Ruiz de Gordejuela Kutxabankeko kontseilari ordezkari berriak: «Kreditu jarduna uzkurtzen ari da tasei erruz. Jardun ekonomikoa moteldu daiteke, eta hori ez da ona. Beherago egoteak mesede egingo liguke». Era berean, momentuz behintzat, berankortasun tasan —%1,38koa da— ez dutela sumatu esan du, «enpleguak eutsi egiten diolako».

Bilboko Merkataritza Ganberan emaniko hitzaldia eman ditu azalpenak, eta onartu du azken igoera izatea espero duela, «familiek atseden finantzarioa har dezaten». Tasa altuen eskutik, gordailuen interesa hobetzeko eskatu diete erakunde publikoek bankuei. Ruiz de Gordejuelak zehaztu du Kutxabankek politika bezeroei neurrira eginiko aurrezki produktu pertsonalizatuak eskaintzea dela: gordailuak, inbertsio funtsak... Gordailuen eraginkortasuna interes zifren bitartez neurtzen da baina, eta kazetariek estututa, eman du: «Lotura gordailuetan baldintza jakin batzuk betez gero, %3 eskaintzera iritsi gaitezke egun». Aste batzuk dira zifra horretan dabiltzala. Aldiz, ez du ezer aipatu komisio edo antzekoak jaistearen inguruan.

Enpresak eta Espainia

Hitzaldiaren muina Kutxabanken etorkizuneko erronkak ziren, eta zentzu horretan sei aipatu ditu: enpresentzako zerbitzuak, kontsumoa finantzatzeko produktuak, aseguruak, trantsizio energetikoa eta banka pribatua zein inbertsioetakoa. Azken horien harira, zehaztu du Araba, Bizkai eta Gipuzkoako BPGaren %13ak eta enpresen %50ak harreman zuzena dutela Kutxabankekin: «Enpresa askotan, baina, ez da gara lehen bankua, eta hor pauso bat eman nahi dugu».

Kutxabankek une gozoa bizi du. Aurtengo lehen seihilekoan %53 gehiago irabazi du, baina are gehiago non hazi baduela argi du. batetik enpresak dira helburua, eta bestetik Espainian eta Katalunian haztean. «Merkatu interesgarri asko daude, Madril, Bartzelona, Malaga... Hor bagaude, baina presentzia handitu nahi dugu». Egun kreditu inbertsioaren %60 Euskal Herritik kanpo du, eta Espainiako kuota hipotekario berriaren %10 lortzetik gertu dago.

Bankuaren hobekuntza tartearekin jarraituz, «ospe txarra» aipatu du, eta bere ustez sektore osoari eragiten dion arazo bat da. «Jendeak iritzi negatiboa du gure inguruan. Pedagogia eta autokritika gehiago behar dugu hori sendatzeko», nabarmendu du. Gordejuelaren iritziz konponbidea «pertsonalizazio» handiago batean dago, eta esan du ez dagoela haren eta digitalizazioaren arteko talkarik. Halaber gehitu du Kutxabankek bere dibidenduen %60 fundazioei bideratzen dietela eta ez dutela arazorik izango batez besteko horri eusteko.


Summary: Anetoko glaziarrak ohi baino hiru aldiz izotz gehiago galdu zuen iaz. Urte lehorrak eta uda oso beroak eragin zuen urtzea azkartzea. Pirinioetako glaziarrek azaleraren %80 galdu dute lau hamarkadetan. Eñaut Izagirre Estibaritzek hartu du parte ikerketan.

Anetoko glaziarra Pirinioetako handiena da, konparazioz, ñimiñoa den arren. Horretan, klima larrialdia ez zaio batere laguntzen: urteen poderioz, gero eta azalera txikiagoa du. IPE Pirinioetako Ekologia Institutuak duela lau hamarkadatik gaurdainoko datuak bildu ditu, eta ondorio batera heldu da: azalera ia bi heren (%64,7) murriztu da 1981etik iaz arte. Bereziki 2022a izan da erreparo handiena eragin duena. Biziki beroa izan zen iazko uda, hainbeste, non Anetoko glaziarraren izotz galera hirukoiztu egin zen. The Cryosphere aldizkarian argitaratu dute ikerketa.

Txikia, baina zenbateraino? Azken neurketen arabera, 48 hektareako azalera du Anetoko glaziar handienak —1981ean 135 hektarea ingurukoa zuen—. Ez hori soilik. Pirinioetako gainontzeko izotza ere aztertu dute, eta antzeko joera izan du. 80ko hamarkada aldean 810 hektarea hartzen zuten glaziar guztiek; 2020an, 232 hektarea; iaz, 170 besterik ez. Hau da, eremu glaziarra ia %80 murriztu da lau hamarkadetan. Lodierari ere erreparatu die ikerketan: izotzaren iazko lodiera 11,9 metrokoa zen, batez beste. Duela 40 urte, kalkulatu dute 30 metro baino lodiago zela.

Azken denboraldia bereziki lazgarria izan zen, eta ondorio nahiko larriak ekarri ditu horrek Anetoko glaziarren iraunkortasunerako. Badira izotz lodiera oso txikiko tarteak, bi metrotik beherakoak. Horiek dira behin betiko urtzetik gertuen egongo liratekeenak. Berez, hark duen mehetze tasa metro batekoa da urteko. Hori, eguraldia aldeko izatekotan. 2021-2022 artekoa lehorra izan zen, eta uda, oso beroa. Horrek eragin zuen izotz galera hirukoiztu izana.

«Glaziarraren egoera kritikoa»

EHUko Geografia, Historiaurrea eta Arkeologia Saileko irakasle Eñaut Izagirre Estibaritzek parte hartu du aipatutako ikerketan. Horren helburua zen eskura dauden datu guztiak bilduz glaziarraren azalerak 1981etik 2022ra berreraikitzea eta, hortaz, izandako bilakaera ezagutzea.

Ikerlariek azaldu dutenez, azterketak agerian utzi du «glaziarraren egoera kritikoa»: laster batean glaziarra hiru zatitan banatzeko arriskua handia da, eta, gainera, 2021-2022 denboraldian izandako bolada bero eta lehorrak glaziarraren «degradazioa» ekarri zuen.

«Horrek arrisku handia dakar Anetoko glaziarraren iraunkortasunerako, eta egoera hori Pirinioetako gainerako glaziarretara ere zabal liteke nahiko denbora laburrean», erantsi dute.


Summary: Anetoko glaziarraren azalera %64,7 murriztu da lau hamarkadatan. EHUko ikerlari batek parte hartu du Anetoko glaziarraren bilakaerari buruzko azterketa batean

Aneto mendiko glaziarra (Huesca, Espainia) ez da oso handia, baina esangura berezia du Pirinioetako handiena delako, eta Europako hegoaldeko handiena ere. The Cryosphere aldizkariak glaziar horren inguruko ikerketa bat argitaratu du oraindik orain, eta datuak kezkagarriak dira: 1981etik 2022ra haren azalera %64,7 murriztu da, eta, gainera, izotz galera hirukoiztu egin zen 2022ko bero boladaren ondorioz.

EHUko Geografia, Historiaurrea eta Arkeologia Saileko irakasle Eñaut Izagirre Estibaritzek parte hartu du aipatutako ikerketan. Horren helburua zen eskura dauden datu guztiak bilduz glaziarraren azalerak 1981etik 2022ra berreraikitzea eta, hortaz, izandako bilakaera ezagutzea.

Ikerlariek azaldu dutenez, azterketak agerian utzi du «glaziarraren egoera kritikoa»: laster batean glaziarra hiru zatitan banatzeko arriskua handia da, eta, gainera, 2021-2022 denboraldian izandako bolada bero eta lehorrak glaziarraren «degradazioa» ekarri zuen.

«Horrek arrisku handia dakar Anetoko glaziarraren iraunkortasunerako, eta egoera hori Pirinioetako gainerako glaziarretara ere zabal liteke nahiko denbora laburrean», erantsi dute.


Summary: Gizon baten gorpua agertu da Donostiako Kontxako hondartzan. Ez du indarkeria zantzurik, Eusko Jaurlaritzako Segurtasun Sailaren arabera. 41 urte ditu.

Gizon baten gorpua agertu da gaur goizean Donostiako Kontxako hondartzan. Eusko Jaurlaritzako Segurtasun Sailak jakitera eman duenez, ez du indarkeria zantzurik. Donostiako Udalak esan du Irlandakoa dela gizona.

Hondartza garbitzen ari zen pertsona batek aurkitu du gorpua, 08:00ak aldera. Hildakoaren bi lagun bertaratu dira hondartzara, eta gorpua identifikatu dute. Udaltzaingoak deklarazioa hartuko die bi lagun horiei, heriotza nola gertatu den jakiteko.

Gorpua 10:45ak aldera eraman dute Auzitegi Medikuntzako Institutura, autopsia egin diezaioten.


Summary: EAEko langile publikoak grebara deitu dituzte urriaren 25ean eta abenduaren 19an. ELA, LAB, CCOO, SATSE, Steilas eta ESK sindikatuek antolatu dituzte lanuzteak. Soldatak %10 igotzea eta behin-behinekotasuna %8ra jaistea dira aldarri nagusiak

ELA, LAB, CCOO, SATSE, Steilas eta ESK sindikatuek iragarri dute Araba, Bizkai eta Gipuzkoako sektore publikoan greba egingo dutela urriaren 25ean eta abenduaren 19an. Uste dute zerbitzu publikoek «okerrera» egin dutela azken urteotan eta horrek, ezinbestean, eragin zuzena izan duela herritarrei eskainitako arretan. Egoera hobetu ahal izateko, beste gauza batzuen artean, 2024rako soldaten %10 igotzea eta langileen behin-behinekotasuna %8ra jaistea eskatzen dute. «Asko dira hobetu nahi ditugun kontuak, eta horretarako neurri eraginkor eta errealak behar ditugu», azpimarratu du Irati Tobar LABeko Hezkuntza arduradunak.

Orain arteko protesta gehienak arloka egin dituzten arren (hezkuntza eta osasun arloetan, esaterako), sindikatuek ez dute hitzarmenik berritzea lortu, eta borroka dinamika aldatzea erabaki dute. «Egoera zeharkakoa denez eta antzeko beharrak ditugunez, bat egitea erabaki dugu», berretsi du Igor Izagirre ELAko Funtzio Publikoko arduradunak. Orotara, 150.000 langilek egiten dute lan sektore publikoan eta grebara deitu dituzte guztiak. «Ez da momentuko erabakia izan, baizik eta azken urteetan pilatzen joan diren kontuei erantzuna». Emakume eta gizonen arteko soldata arrakalak, adibidez, %25ekoa izaten jarraitzen du.

Horrez gain, «soldata publikoak eta enplegu publikoaren beharrak» Eusko Jaurlaritzaren esku egon beharko liratekeela uste dute. «Madrilek hartzen ditu erabakiak Araba, Bizkai eta Gipuzkoako sektore publikoaren inguruan, zergatik?», galdetu du Izagirrek. Jarraian eman du berak erantzuna: «Borondate politikoko kontua da; Gernikako Estatutuaren arabera, Eusko Jaurlaritzak du horretarako eskuduntza». Zerbitzu publikoak indartzea, enplegu publikoa sortu eta kontsolidatzea, lan baldintzak hobetzea eta galdutako erosahalmena berreskuratzea aurrekontuetan zehaztutako helburuak izan beharko liratekeela uste dute talde guztiek.

Negoziazio mahaietan adostu ezin izan dituzten neurriak ere «behingoz» zehaztu nahi dituzte Jaurlaritzarekin. Hainbat aipatu dituzte agerraldian: azken bi urteetako erosahalmena berreskuratzeko soldata %10 igotzea; lanpostuak kontsolidatzea; behin-behinekotasuna %8ra jaistea; pribatizazioa amaitze; lanaldi partzialak erregulatzea; erretiro kontratuak bermatzea; lan kargak murriztea; euskararen ezagutza bermatuko duten formakuntzak emateko planak adostea; langileen osasun kudeaketa publikoa ahalbidetzea; berdintasunerako «benetako» urratsak ematea; 32 orduko lanaldia zehaztea eta bestelako lanaldi murrizketak bermatzea.

Datu zehatzak

Izan ere, sindikatuek emandako datuen arabera, %20 murriztu da azken bi urteotan langile publikoen erosahalmena. Soldaten igoera zuzenarekin, %10eko igoera lortu nahi dute sindikatuek; gainerakoa Jaurlaritzak zortzat hartzea eta etorkizunean berreskuratuko dutela ziurtatzea nahi dute. Bestalde, Zerbitzu publikoetako lan kontratuen %40 behin-behineko direla adierazi dute eta 100.000 langile azpikontratatu dituztela.

Gizarte premiak «larritzen» ari diren heinean, ordea, bankuen irabaziak inoiz baino gehiago hazi dira sindikatuen arabera. Izagirrek berak eman ditu datu zehatzak: «2023ko diru bilketa izan da azken urteotako errekorra; gizarteak sortutako 10.000 milioi euro bankuetan gordeta daude». Diru hori soldatak igotzeko, euskarazko formakuntzak ahalbidetzeko edota emakume eta gizonen arteko soldata arrakala amaitzeko bidera zitekeela uste dute.


Summary: Fernando Botero artista kolonbiarra hil da. Pneumonia baten ondorioz zendu da, 91 urte zituela.

Margolaria, marrazkilaria eta eskultorea zen Fernando Botero (Medellin, 1932). Bere kabuz ikasi zuen ofizioa, eta 1952an Madrileko San Fernandoko Arte Ederren Akademian lizentziatu zenetik, bere estilo figuratiboa definituz joan zen pixkanaka. Korrontearen kontra, betiere. Gaur goizean hil da, pneumonia baten ondorioz, 91 urte zituela.

1948an ekin zion ibilbide profesionalari Boterok, El Colombiano egunkariko ilustratzaile gisa. Handik hiru urtera, Bogotara joan zen bizitzera, eta hantxe egin zuen bere aurreneko erakusketa. Ordutik, haren pinturak eta eskulturak mundu osoan egin ziren ezagun.

Bolumena goresten zuen haren lanetan, naturaren sentsualitatea eta handitasuna goretsi nahian: margolaneko elementu guztiak ziren bolumen handikoak.


Summary: Lau urteko espetxe zigorra eskatu dute haur jaioberri bat bahitu zuen emakumearentzat. Maiatzaren 14an epaituko dute andrazkoa Bizkaiko Probintzia Auzitegian. Iazko urrian bahitu zuen jaioberria Basurtuko ospitaletik.

Fiskaltzak lau urteko espetxe zigorra eskatu du joan den urteko urrian Basurtuko erietxean (Bilbo) haur jaioberri bat bahitu zuen emakumearentzat. Legez kanpoko atxiloketa delitua leporatuta egin du zigor eskaera. Akusazio partikularra izango da jaioberriaren familia: zazpi urteko espetxe zigorra eskatu du. Maiatzaren 14an epaituko dute andrazkoa Bizkaiko Probintzia Auzitegian, EAEko Justizia Auzitegi Nagusiak gaur jakinarazi duenez.

Iazko urriaren 19an, gauean, emakume bat Basurtuko ospitalean sartu zen osasun langile baten itxurak eginez. Ginekologia plantan sartu zen, eta haur bat eraman zuen. Hurrengo goizean agertu zen haurra, onik, emakumeak Santutxu auzoko atari batean utzi zuelako. Emakumea, handik gutxira atxilotu zuen Ertzaintzak, Zorrotza auzoan.


Summary: Ortuzar eta Puigdemont Waterloon batzartu dira egoera politikoa aztertzeko. Estreinakoz elkartu dira EAJko presidentea eta erbestean dagoen Generalitateko presidenta, Pedro Sanchezen inbestidura saioaren negoziazioak martxan direla. Bi ordu eta erdiz aritu dira.

EAJko Euzkadi Buru Batzarreko presidente Andoni Ortuzar eta Carles Puigdemont, erbestean dagoen Kataluniako Generalitateko presidentea, Waterloon (Belgika) batzartu dira gaur goizean. EAJ eta Junts alderdien arteko «harremanak estutzeko eta uztailaren 23ko Hauteskundeek Espainiako Estatuan utzi duten egoera politikoa aztertzeko» egin dute bilera, EAJk jakitera eman duenez.

Puigdemont presidentari Waterloon bisita egitea «aspalditik» zuen erabakia EAJk eta «agendan jasota», Ortuzarrek aiderazi duenez bilera amaitu eta gero. PPko hautagai Alberto Nuñez Feijooren inbestidura saioaren atarian, eta, horren ondotik, iristekoa den PSOEko presidentegai Pedro Sanchezenaren itzalean iritsi da bi gidarien batzarra. Bien botoak izango dira giltzarri Espainiako Gobernu berri bat eratzeko, eta Juntsen baiezkoa amnistia bati lotua egon daiteke.

«Oso topaketa adeitsua eta onuragarria» izan dela azaldu du EAJk. Alde batetik, «Euskadiren eta Kataluniaren arteko harremanak nola areagotu eta optimizatu» daitezkeen aztertu dute Ortuzarrek eta Puigdemontek. Bestetik, «eta logikoa denez», bileraren «zati handi bat» eman dute egungo egoera politikoari buruzko analisia partekatzen,«kontuan hartuta bi alderdiek U-23ko hauteskundeen ondorioz eta edozein inbestiduratan funtsezko zeregina, erabakigarria» joka dezaketela.

Zubi lanak egiten?

Beraz, EAJk eta Juntsek garbi utzi dute «erabakigarriak» direla Sanchezentzat. «Gure jarrerak elkarren artean partekatzeko bilera interesgarria egin dugu, oraindik hasi ez diren negoziazioei begira», esan du buruzagi jeltzaleak. Ezaguna da, ordea, negoziazioak izan badirela, eta, Kataluniako gatazkari lotutako amnistiaren eskaera mahai gainean lukeela PSOEk. Negoziazio horretan EAJk bitartekari rola joka dezaleela ere zabaldu da, Puigdemonten eta PSOEren artean.

«Euskadiko eta Kataluniako herritarrek adierazitako borondateak erabakigarri bihurtu dituzte bost diputatu jeltzaleen eta Juntseko zazpi diputatuen botoak, Espainiako Gobernua osatzeko orduan», azaldu du EAJk. «Prozesu garrantzitsu horri aurre egiteko» defendatzen dituzten «jarrerak eta itxaropenak» izan dituzte hizpide bi agintariek. Bi ordu eta erdiz luzatu da batzarra, Kataluniako buruzagiak Belgikan duen egoitzan, eta Ortuzar eta Puigdemonten arteko lehen harreman ofiziala izan da. Han izan dira Joseba Aurrekoetxea EBBko Antolakuntza Arloko arduraduna eta Jordi Turull Juntseko idazkari nagusia.


Summary: Alzheimerrean neuronak nola hiltzen diren azaldu du ikerketa batek. Nazioarteko talde batek egin du lana, eta Amaia Arranz Ikerbasqueko ikertzaileak parte hartu du bertan

Alzehimerraren atzean dauden mekanismoak zein diren azaldu du nazioarteko ikerketa batek. Zehazki, gaixotasun horretan neuronak nola hiltzen diren ikasi dute. Amaia Arranz Ikerbasqueko ikertzaileak parte hartu du lanean. «Gure aurkikuntzak itxaropentsuak dira eta ikuspegi berriak zabalduko dituzte Alzheimerren gaixotasunaren ikerketan», dio ikerlariak.

Science aldizkarian argitaratu dute lana, gaur; eta 2017an argitaratutako bertze ikerketa baten jarraipena da. Lana egiteko xagu ereduen garunak erabili dituzte. Berez, animalia horiek ez dute alzheimerrik, gizakien gaitz bat da. Baina ikerketa egin ahal izateko gaixotasun horren zenbait ezaugarri garatuarazi dizkiete xaguei. Gainera, aztergai zituzten burmuinek gizakiaren burmuinaren antza gehiago izan zezaten, giza jatorriko neuronen transplanteak egin zizkieten.

Alzheimerraren ezaugarriak zituen ingurunea prest zutela, bertan gertatzen zena aztertzen hasi ziren. Hala, ikusi zuten giza jatorriko neuronak hil egiten zirela, baina xaguenak ez. «Badago zerbait giza zeluletan alzheimerraren ezaugarriak dituen giro batean daudenean hilarazi egiten dituena», dio Arranzek.

Gizakien neuronak hiltzen direla ikasteaz gain, jakin ahal izan dute nola gertatzen den: «Nekroptosia izeneko mekanismo batek eragiten du zelulak hiltzea». Arazoa zerk eragiten duen jakitean, gaitza sendatzeko edo haren sintomak agertzea atzeratzeko aukeren bila hasi ziren. «Animalia horiei sendagai batzuk eman dizkiegu, eta lortu dugu giza jatorriko neuronak ez hiltzea», borboildu du Arranzek.

Emaitza hori «oso garrantzitsua» dela azpimarratu du Arranzek. Izan ere, neuronen heriotza Alzheimerren gaitzaren ezaugarri nagusietako bat da, eta horrek eragiten du urritasun kognitiboa, dementzia. «Oso goiz da ezer esateko, baina pentsatzen dugu ikerketa honek alzheimerraren tratamenduak garatzen lagundu dezakeela», dio Arranzek.


Summary: Mecanerreko langileek greba egingo dute 21ean, lantegia ixtearen aurka. Stellantis taldearen asmoak aurrera eginez gero, 148 langile kalean geratuko dira.

Borrokarako deia egin dute Mecaner enpresako langileek. Urdulizen (Bizkaia) du egoitza enpresak, eta trokelak egiten ditu autogintzarako. Stellantis multinazionala da haren jabea —Peugeot, Citroen, Fiat, Opel, Jeep eta beste askoren egilea—, eta irailaren 1ean langileei jakinarazi zien lantegia ixteko asmoa zuela, haren esanetan, lantegia ez delako bideragarria.

Arrazoi hori «aitzakia» iruditu zaie Mecanerren ordezkaritza duten lau sindikatuei (ESK, LAB, ELA eta CCOO). Haien arabera, enpresak azken urteetan irabaziak izan ditu, eta «nahi beste ez irabaztea» da lantegia ixtearen arrazoia. «Helburu bakarra mozkinen marjina handitzea besterik ez da, langileen eta eskualde osoaren gain erabaki horrek izango dituen ondorio latzak kontuan hartu gabe. Horrenbeste ez irabaztea aitzakia izan daiteke 148 familia kalean uzteko?».

Mecanerren 144 langile ari dira gaur egun, baina garbiketa egiteko azpikontratatuta dauden lau langileak ere zenbatu ditu Mecanerreko enpresa batzordeak.

Enpresa ixteko erabakian atzera egiteko eskatu diote langileen ordezkariek Stellantiseko zuzendaritzari. Bilera bat egin nahi dute haiekin, itxiera ez diren beste irteera batzuk negoziatzeko. Presio egitearren, enpresa batzordeak grebara deitu du datorren ostegunerako, hilaren 21erako. Urriaren 7an, berriz, Urdulizen manifestazio bat antolatu dute.

Eusko Jaurlaritzari eta Bizkaiko Foru Aldundiari ere eskatu diete gatazkan esku hartzeko. «Euskal instituzioek ezin dute onartu lantegien ixte etengabea, ezta deslokalizazioa eta enpleguen txikitzea».

Nabarmendu dutenez, enpresa «historikoa» da Mecaner, «erreferentzia bat» Bizkaian. «Gure zainetan daramagu, eta borroka egingo dugu defendatzeko».


Summary: Frankismoko errepresaliatu batek aurrenekoz deklaratu du Espainian. 1975ean Polizia frankistak torturatu egin zuela salatzeko, Madrilgo epaile baten aurretik igaro da Julio Pacheco. Memoria Demokratikoaren Fiskaltza prozeduran aurkeztea positibotzat jo dute

Francisco Francoren diktadurapeko (1939-1975) errepresaliatu batek aurreneko aldiz deklaratu du, gaur, Espainiako epaile baten aurrean. Julio Pacheco ikasle elkarte bateko kidea zen, eta kontatu dio Madrilgo 50. Instrukzioko Epaitegiko epaile Ana Maria Iguaceli Polizia frankistak nola torturatu zuen, zenbait egunez, 1975eko abuztuan. Pachecok AFP France-Press berri agentziari atzo esan zion «mugarri garrantzitsu bat» dela, eta «zirrikitu bat» ireki dutela frankismoaren biktimek nozitu duten «inpunitatearen murruan».

Otsailean jarri zuen salaketa Pachecok, eta, hiru hilabete geroago, tramiterako onartu zuela jakinarazi zuen epaileak. Horren berri emateko kaleratu zuen autoan nabarmendu zuen «posible» zela «gizadiaren aurkako krimenak» egon izana. Espainiako Memoria Demokratikoaren Fiskaltza prozeduran aurkeztu da, eta salaketa jarri duen pertsonaren abokatuak auzi saioa amaitu eta gero kazetarien aurrean adierazi duenez, hori «positiboa» da.

Biktimen elkarteek azpimarratu izan dutenez, azkeneko lau hamarkada pasatxotan ehun bat salaketa jarri dituzte Espainiako Estatuan, baina horiek, tramiterako onartuak izan ziren kasuetan ere, ia automatikoki artxibatu zituzten justizia estamentuek. Argudiatzen zuten delituek preskribitu egin zutela, edo 1977ko Amnistia Legea zegoela indarrean.

Ia 40 urtez egindako krimenengatik inor ez dute epaitu, eta, hori dela eta, NBE Nazio Batuen Erakundeak Espainiari belarrietatik tira egin izan dio. Memoria elkarteak ahalegindu dira Zigor Kodea erreformatzen, horrek frankismoko krimenak ere barnebildu ditzan. Proposamen bat bozkatu zuten Kongresuan iazko martxoan, baina atzera bota zuten PPren, Voxen, Ciudadanosen, eta, are, PSOEren botoekin.

Salatzaileak zehaztu du BPS Brigada Politiko Sozialeko lau agentek torturatu zutela Segurtasuneko Zuzendaritza Nagusiaren egoitzan, Madrilen, eta agente horietako bat Jose Manuel Villarejo zela, gerora Espainiako Poliziako komisarioa izandakoa, eta, besteak beste, estatu indarkeriari gorazarre egin izan diona. Epaileak autoan jaso zuenez, ikertu gisa deklaratzera deituko ditu Villarejo eta beste hiru poliziak: Jose Maria Gonzalez Reglero, Alvaro Valdemoro eta Jose Luis Montero. Gainera, auziari buruzko dokumentazioa eskatu die Poliziari eta Espainiako Artxibo Nazionalari. Iturri judizialak aipatuz Espainiako zenbait hedabidek kaleratu dutenez, hiru polizia horiek hilda daude. Dena den, epaitegiari dagokio hori baieztatzea eta horien auziak artxibatzea.

Egin beharreko hurrengo urratsei dagokienez, salatzaileak esan zuen, atzo, izan daitekeela epaileak Villarejo deklaratzera deitzea. Ondoren erabaki bat hartu beharko du epaileak: auzia artxibatu edo ahozko epaiketa hasi.

Argentinako bidea

Espainian salaketek bidea egiteko zituzten zailtasunak ikusita, biktimen elkarteek Argentinara jo zuten, eta han, nazioarteko zuzenbideak jurisdikzio unibertsala gauzatzeko aukera ematen diola argudiatuz, Maria Servini epaileak ikerketa bat hasi zuen 1936ko gerran eta frankismoan gertatutako gizadiaren kontrako krimenengatik. Krimen horiekin lotura zutelakoan, diktadura garaiko ministro, epaile eta polizia batzuk —hogei bat guztira— estraditatzeko eskatu zuen, baina Espainiako Estatuko instituzioek horri uko egin izan diote.

Ceaqua Argentinako Kereila Babesteko Estatu Koordinakundeak ohar baten bidez eskatu die botere publikoei eta alderdi politikoei har ditzatela «beharrezkoak diren neurriak», Madrilgo epaile horrek hartutako erabakia «salbuespena» izan ez dadin.


Summary: EH Bilduren ustez, «ezin da EAJren zain egon denbora gehiago». Espainiako Estatuan lurralde ereduari buruz eztabaidatzea «lehentasun bat» da EH Bildurentzat. «Herri akordio historiko bat» egitea proposatu dio lehendakariari.

Ikasturte politikoa hasia dute ja Hego Euskal Herriko erakunde eta alderdi politiko guztiek. Hasiera hori ordezkatu zuen atzo Eusko Legebiltzarrean egin zuten Politika Orokorrerako osoko bilkurak. Gaur, ordea, alderdien adierazpenak ez dira eten. EH Bilduk ikasturte politikoaren hasierako bilera egin du Donostiako Miramar jauregian. Nerea Kortajarena EH Bilduren Eusko Legebiltzarreko bozeramailea kritiko azaldu da Iñigo Urkullu Eusko Jaurlaritzako lehendakariaren agintaldiarekin: «Lehendakariak eta Jaurlaritzak ez dute misiorik, bisiorik ezta anbiziorik. Puntu honetara iritsita, herri honen zati honek ezin du EAJren zain egon denbora gehiago».

Datorren urterako daude aurreikusita Eusko Legebiltzarrerako hauteskundeak, eta, EH Bilduk egin bezala, beste alderdi batzuek ere kritikatu dute EAJk eta PSE-EEk osatutako Jaurlaritza. Esaterako, PPk. «Urkulluk gobernua birmoldatu beharko luke, bere sailburu asko erreta daudelako, eta ez direlako gai Euskadiren arazoak konpontzeko», esan du gaur Carlos Iturgaizek, Arabako, Bizkaiko eta Gipuzkoako PPren buruak, Radio Euskadin egindako elkarrizketa batean. Miren Gorrotxategik, Elkarrekin Podemosen Eusko Legebiltzarreko bozeramaileak, bozei buruz hitz egin du Euskadi Irratian: «Indarrez ikusten naiz hauteskundeetara berriz aurkezteko, baina primarioak egiten ditugu».

Hala ere, gaurko ekitaldi politikorik esanguratsuena EH Bilduk egindako bilera izan da. EH Bilduko zuzendaritza politikoak bilera egin du Eusko Legebiltzarreko, Nafarroako Parlamentuko eta Espainiako Gorteetako talde parlamentarioekin, hasi berria den ikasturte politiko helburuak eta lan ildoak eztabaidatzeko eta adosteko. Erakunde desberdinetako talde parlamentarioen «erlojuak sinkronizatzea» izan da bileraren helburua, Unai Urruzuno EH Bilduko politika instituzionaleko arduradunaren arabera.

Lurralde eredua

EH Bilduk lehentasuntzat jo du Espainiako Estatuan lurralde ereduari buruzko eztabaida zabaltzea. «Horretarako, beharrezkoa ikusten dugu estatuko independentisten eta subiranisten arteko artikulazioa bilatzea. Lan egingo dugu eztabaida zabaldu eta gure nazioen aitortzan urratsak egiteko», esan du Urruzunok. Gaineratu du eztabaida hori bideratzeko «ezinbestekoa» dela «akordioak» erdiestea Euskal Herriko erakundeetan.

Zentzu horretan, Kortajarenak nabarmendu du EH Bilduk «herri akordio historiko bat» erdiesteko «eskua luzatu» diola Urkulluri, nazio auziari bide emateko: «Gu prest gaude eztabaida nazional bat emateko, Euskal Herriaren izaera nazionala aitortua izan dadin, eta gure erabakitzeko eskubidea errespetatua izan dadin. Uste dugu hori herri bezala egin behar dugula».

Herri itunez gain, «estatu itunez» ere hitz egin du Urruzunok, agenda sozialari dagokionez: «Garaiko erronkek erantzun partekatuak behar dituzte. Jakitun gaude batzuk egiturazkoak direla, eta horiek guztion erantzunak bilatzen dituztela. Estatu itunak erdiesteko eta garatzeko gure eskua luzatuko dugu, kontziente garelako konplexuak direla, eta guztion erantzunak behar dituztela».

Laura Aznalek ere hartu du hitza Miramar jauregiko eskaileretan. EH Bilduren Nafarroako Parlamentuko bozeramaileak esan du Nafarroan hasi berri den legealdian «erabakigarriak» izango direla: «Eskuinaren aurrean gehiengo aurrerakoia ahalbidetu dugu, gure abstentzioaren bidez. Gure konpromisoa ez da osatutako gobernuarekin; herriarekin eta jendearekin da».

Mertxe Aizpuruak, Espainiako Kongresuko eledunak, esan du EH Bildu ez dela «oztopo bat» izango, Pedro Sanchezek Espainiako Gobernua osatzeko saiakera egingo balu.


Summary: Dainesek irabazi du Vueltako etapa, erorikoa saihestuta. Alberto Dainesek irabazi du Espainiako Vueltako hemeretzigarren etapa, esprintean. Azken kilometroan eroriko bat izan da, eta tropel txiki batek lehiatu du etapa garaipena

Gaur zuten tropeleko txirrindulari azkarrenek helmugan besoak altxatzeko azken aurreko aukera, eta ez diote ihesaldiari aurrera egiten utzi. Nahi horrek askotan mugimendu desegokiak egitera eramaten ditu txirrindulariak, eta horrelako batean eroriko itsusi bat gertatu da azken kilometroan. Hori dela eta, tropel txiki batek jokatu du garaipena, eta hor nagusitu da Alberto Dainese (DSM). Taldeburuak elkarrekin helmugaratu dira.

Lau ziklista sartu dira eguneko ihesaldian: Clement Davy (Groupama), Paul Lapeira (Ag2r), Mathis Le Berre (Arkea) eta Michal Schlegel (Caja Rural). Etapa hasi eta berehala sortu da ihesaldia, baina helmugatik 40 kilometro ingurura irentsi ditu tropelak. Esprinterrentzako eguna zen, eta tropela ez zegoen txantxetarako. Gehienez bi minutuko aldea izan dute iheskideek, eta ez dute biderik egin. Azken kilometroetan Movistar eta Ineos jarri dira tropelaren buruan, eta haiek hartu dute beregain tropelari azken estutua emateko erantzukizuna. Azken unean aurrera egiten saiatu dira Education Firstekoak, eta hor gertatu da erorikoa. Lurrera jausi dira zenbait txirrindulari, baina ez da zauritu larririk izan.

Esprinta Filippo Gannak (INEOS) abiatu du, baina luzeegia egin zaio helmugarainoko bidea. Ivan Garcia Cortinak (Movistar) ezin izan dio aurre hartu, baina italiarra baino azkarrago aritu da Dainese. Bihar izango dute mendiko azken etapa.


Summary: Baionan hil zuten autobus gidariaren ustezko erasotzaileen aurkako epaiketa hasi da gaur. Philippe Monguillot gidariaren familiari barkatzeko eskatu diete akusatuek, eta hura hiltzeko asmorik ez dutela adierazi dute

Hiru pertsona zeuden gaur deituta gaur, Pabeko auzitegian (Okzitania), Baionan 2020. urtean gertaturiko hilketaren inguruko epaiketan deklaratzera. Akusatuetako bik baino ez dute deklaratu, azkenean, hirugarrena gaixorik zegoelakoan.

Hilketak Lapurdiko hiriburua inarrosi zuen 2020ko uztailean. Hilaren bostean, Chronoplus sareko autobus bat gidatzen ari zen Philippe Monguilot 58 urteko langilea. Autobusera igotzeko asmoa zuen pertsona talde bati maskara jar zezatela eskatzeko jaitsi zen ibilgailutik, iskanbila sortu zen. Bi erasotzailek jipoia eman zioten, konorterik gabe utzi zuten, eta ihesi joan ziren. Monguilot Baionako ospitalera eraman zuten, eta egun batzuk garun heriotzarekin igaro ostean, hil egin zen.

Erasoaren biharamunean atxilotu zituzten ustezko erasotzaileak, gertaeren lekutik oso gertuko etxebizitza berean. Haietako biri kolpeak eman izana leporatu zieten, eta beste biri, ustezko erasotzaileak babestea, eta biktimari ez laguntzea. Preso sartu zituzten laurak.

«Ez naiz munstro bat. Ez nion halakorik egin nahi Monguillot jaunari», esan du gaur Wissem Manai akusatuak. Besteak beste, biktima lurrera bota zuen ukabilkada ematea leporatzen diote. Maxime Guyennon, beste akusatuak esan du ez zuela istiluan parte hartuko, jakinez gero heriotza batekin amaituko zela. «Nik ez nuen hiltzea nahi. Inork ezin zuen jakin hilko zenik».

Euren bizimoduaren berri eman dute. Nimes (Okzitania) eskualdekoa da Manai. 25 urte ditu, eta porrot egin zuen eskolan, «dislexia dela eta», esan duenez. Droga saltzen hasi zen, eta gaztetatik espetxetik pasaturikoa da. Baionara oporretan joaten zela kontatu du, eta jaioterrian arazotan sartu zenean —lagun bat hil zioten tiroz—, Euskal Herrira ihes egin zuen.

Guyennonek ere antzeko ibilbidea izan du. Kalamua erosteko dirua lortzeko hasi zen lapurtzen, eta lapurreta batean pertsona bat larri zauritu zuen. Kartzelan zen 18 urterekin, bost urteko zigorra betetzeko. Monguillot hil baino hiru hilabete lehenago askatu zuten. Gurasoek jatetxe bat hartu zuten Landetan (Okzitania) Baionatik gertu, gaztea arazoetatik urruntzeko asmoz.

Hirugarren akusatuari ez diote deklaraziorik hartu, psikologikoki ondo ez zegoela iritzita. 43 urteko Mohamed Akrafiri ustezko hiltzaileei aterpe ematea egozten diote. Dardarka ari zen epaitegian, eta epaileek azterketa psikiatrikoa eskatu dute. Litekeena da astelehenean itzultzea epaitegira.

Manai eta Guyennon kartzelatik pasatutakoak direnez, litekeena da bizi arteko zigorra ezartzea, hilketarengatik.

Zirrara, Baionan

Erasoak eta ondorengo heriotzak oihartzun handia izan zuen Baionan. Erasoa salatzeko eta gidariaren senideei elkartasuna adierazteko, ehunka pertsona elkartu zen Baionan. Senideak izan ziren manifestazioaren buru, eta haien ondoan, Chronoplus autobus sareko lankideak, hautetsiak, eta herritar ugari.

Autobusak geldirik egon ziren hainbat egunez, eta sindikatuek zuzendaritzarekin negoziatu zituzten segurtasuna hobetzeko neurriak.

Ikusi gehiago: Ekaitz Bergaretxe. Autobus gidaria «Lana ongi egin nahi duzu, baina ezin duzu. Zaila da eramateko»

Askotan kexatu izan dira gidariak segurtasun faltarengatik, eta, badirudi, arazoa ez dela konpondu. Joan zen abuztuan, esaterako, gizonezko batek eraso zion Txik Txak autobus sareko gidari bati, Urruñan (Lapurdi). Baiona eta Hendaia arteko zerbitzua egiten ari zela, autobusean ezin dela jan ohartarazi zion mozkorturik zegoen bidaiari bati. Hark, ordea, iraindu eta hozka egin zion. Erietxean zaindu behar izan zizkioten zauriak.

Erasotzailea atxilotu zuten, eta epaiketa azkarra egin zioten.


Esku hutsik itzuli da etxera Alaves

Summary: Esku hutsik itzuli da etxera Alaves. Lehen zatian penaltiz egin dute gola etxekoek, eta partidaren ondarrean, arabarrak berdinketaren bila joan direnean, kontraerasoan egin du bigarrena Rayok.

Esku hutsik itzuli da etxera Alaves, beste behin. 2-0 galdu dute arabarrek Vallecasen, Rayoren aurka. Partida parekatua izan da, baina etxekoek penaltiz egindako gol bati esker aurreratu dira. Epaileak ez du zalantzarik izan 11 metroak ebazterako orduan, baina zalantzazko jokaldia zen, gutxienez. Alaves ahalegindu da berdinketaren gola egiten, baina ez du aukera argiegirik sortzea ere lortu. Horrekin nahikoa ez, eta partidaren hondarrean bigarrena egin du etxeko taldeak. Kontraeraso bizkorra egin dute Francisco Rodriguezenek, eta Jorge De Frutosek ez du barkatu area barruan. Alavesek etxetik kanpo jokatu duen hirugarren partida izan da, eta ez du punturik eskuratu. Hiru partidak galdu ditu, Cadizen, Getafen eta Vallecasen.

Lehen zatia orekatua izan da. Luis Garcia Plazak ohituak ditu zaleak etxean modu batean jokatzera, eta etxetik kanpo beste batera. Horrela aritu dira, gaur ere, babazorroak. Defentsako lanean sendo aritzera irten dira arabarrak, lerro artean toki gutxi utzi, eta elkarri laguntzeko prestutasunez. Ez da erraza Rayo bezalako talde bati aukerak egitea galaraztea, baina oso aukera gutxiko lehen zatia ikusi dute zaleek. babazorroak ahalegindu dira baloiak lapurtzerakoan hegaletatik min egiten, baina Luis Riojak zein Alex Solak lan zaila izan dute Ivan Balliurekin eta Pacha Espinorekin. Rayo kanpoko jaurtiketekin ahalegindu da, baina 40. minutura arte ez zaio iritsi saririk. Alvaro Garcia area barruan sartu da, eta Solak penaltia egin dio epailearen iritziz. Donostiarrak ezin zuen sinetsi penaltia adierazi izana. Isik hartu du erantzukizuna, eta ez du barkatu. 1-0ekoarekin joan da neurketa atsedenaldira.

Bigarren zatia hasi eta berehala euri jasa bortitza izan da Vallecasen, eta partidak bizitasun gehiago izan du. Jokaldi bizi horietako batean gertu izan du gola Kike Perezek, baina haren jaurtiketa modu ikusgarrian atera du hankarekin Antonio Sivera babazorroen atezainak. Ikustekoa. Baina minutuak aurrera joan ahala baloia bereganatu du Alavesek, eta pixkanaka-pixkanaka bere zelaian sartu ditu etxekoak. Ahalegindu dira hegaletatik min egiten, Riojarekin batez ere, baina Aridane eta Florian Lejeunek partida itzela egin dute. Ia erdiraketa guztiak atera dituzte erdiko atzelariek. Alavesek, baina berean jarraitu du, eta gola iritsi zitekeela uste zutenean iritsi da Rayoren bigarrena. Kontraeraso azkara egin dute; Raul De Tomasek gidatu, Alvaro Garciak erdiratu, eta De Frutosek sareetara bidali du baloia. 2-0 83. minutuan. Hor amaitu da partida.

Gaur zortzi izango du Alavesek hiru puntuen bidera itzultzeko hurrengo aukera. Derbia izango da datorren ostiralean Mendizorrotzan. Athleticen bisita jasoko dute arabarrek. Orain arte, etxetik kanpo ez bezala, Mendizorrotzan jokatu dituen bi partidak irabazi ditu Garcia Plazaren taldeak. Sevillaren aurka lehenengo jardunaldian, eta Valentziaren aurka hirugarrenean. Astebete daukate partida prestatzeko.


Summary: Datorren astelehenetik aurrera eskola garraioa berriz ere martxan jarriko dute. Eusko Jaurlaritzako Hezkuntza Sailak jakitera eman duenez, garraio zerbitzuekin batera adostu dute «hobekuntza proposamenak» egitea.

Eskola garraioko enpresek berriz ere helduko diote beren zerbitzuari datorren astelehenetik aurrera. Eusko Jaurlaritzako Hezkuntza Sailak eman du erabakiaren berri, eta adierazi du garraio enpresekin batera adostu dutela «eskola garraioaren egoera aztertzea eta etorkizunerako hobekuntza proposamenak egitea».

Jakitera eman dutenez, enpresek aurreko ikasturteetako zerbitzu bera eskainiko dute, baldintza ekonomiko berberetan. Bi aldeen arteko elkarrizketen bidez, baina, eskola garraioaren «baldintzak zehazteko oinarriak» finkatzen ahaleginduko dira.

Horrez gain, «Hezkuntza Sailak bete gabe geratu diren ibilbideen lizitazio prozesu berri bat abiatuko du laster, 2024-2025 ikasturterako ahalik eta egonkortasunik handiena emateko milaka ikaslerentzako funtsezkoa den zerbitzu bati», borobildu dute.


Summary: Espainiako Gobernua prest da EBn hizkuntza gutxituak ofizial egitearen kostuak bere gain hartzeko. Heldu den asteartean bozkatuko dute Bruselan euskara, katalana eta galiziera ofizial egitea edo ez. Aho batez onartu behar dute EBko 27 kideek. Badira neurriari muzin egin dioten herrialdeak.

Hiru egun besterik ez dira geratzen EB Europako Batasuneko 27 herrialdeetako Atzerri ministroek zera eztabaidatzeko: ea euskara, katalana eta galiziera EBko hizkuntza ofizialen zerrendan sartzea. Ez da erraza izango. Europako Kontseiluko 27 kideek aho batez onartu beharko dute neurria, eta badira zalantzak dituzten herrialde ugari. Dena den, Espainiako Gobernuak aurre hartu die: prest agertu da kostu horiek bere gain hartzeko.

Erreparoz hartu dute proposamena zenbait kidek, eta batzuk harekiko kezka adierazi dute. Esaterko, Suediak eta Finlandiak. Argudiatu dute kostu ekonomikoa handitzea ekarriko lukeela hizkuntza gutxitu horiek onartzeak, baita lan karga administratiboa areagotzea ere, erakundearen jarduna «motelduz». Horiek horrela, uste izatekoa da trabak jarriko dizkiotela hizkuntza eskubideen aldarriari.

Ikusi gehiago: Euskara EBn: garrantzia, prestigioa eta «onura errealak»

Kide diren herrialdeetako hainbat enbaxadoreek atzo egindako bileran, asteartekoaren atarian, denbora gehiago eskatu zuten erabakiren bat hartzeko. Patxadaz aztertzea nahi dute zer eragingo lukeen EBn 24 hizkuntza ofizialetik 27ra igarotzea. Bilera horretan iragarri zuten Espainiako Gobernuak asmoa zuela kostuak bere gain hartzeko, bide batez, ofizialtasunerako bidea erraztu nahian. Berez, EBren arduratzen da kostu horiez.

Bruselan hilabete izan dute eztabaidarako. Hain justu, gaur duela hilabete egin zuen eskaria Jose Manuel Albares Espainiako Atzerri ministroak euskara, katalana eta galiziera EBren hizkuntza erregimenean sartzeko. Hala eskatu zion Junts per Catalunya alderdiak, PSOEko Francina Armengol Espainiako Kongresuko presidente hautatzearen truke.

Espainiako Kongresuan, laster euskaraz

Heldu den astearteak emango zu zeresana: Bruselan aipatu bozketa egingo dute; eta, aldi berean, hizkuntza gutxituak erabili ahalko dira Espainiako Kongresuan. Oraindik debeku da gaztelania ez beste edozein hizkuntza erabiltzea gabera horretan. Hiru egun barru irauliko da egoera. PSOE, Sumar, ERC, EH Bildu, EAJ eta BNG taldeek aurkeztu zuten araudia aldatzeko lege erreforma, joan den astean. Berez, ERCk eta JxCk, biek negoziatu zuten PSOErekin Espainiako Kongresuan ere euskara, katalana eta galiziera erabili ahal izatea.

Aste honetan ebazpena sinatu du Francina Armengolek kongresuan hizkuntza gutxituak erabili ahal izateko. Behin-behinean antolatuko dute itzultzaileen sistema; Senatuan erabiltzen dituztenen pareko sistema ezarriko dute. Senatuan badago aukera hizkuntza gutxituak erabiltzeko, modu mugatuan.


Summary: «Konponbidearen aldeko estrategia bat» eskatu du Jaizkibel konpainiak. Hondarribiko alkateari eskatu diote betorik gabeko elkarrizketa mahai bat eratzeko. Jaizkibelen 1.000 pertsona inguruk desfilatu dute aurten.

Betorik gabeko elkarrizketa mahai bat eratzeko eskatu die Jaizkibel konpainiak Hondarribiko Udalari nahiz bertze instituzioei. 2023ko jaien eta irailak 8aren balorazioaren berri eman zuen konpainiak, atzo: «Konponbidearen aldeko estrategia argi eta zintzo bat adierazi dezatela hurrengo hilabeteetan». Zentzu horretan, alkateari elkarrizketa mahai bat eratzeko eskatu zioten: «Eragileren batek ez badu mahai horretan eseri nahi, gainerakoak hasiko gara konponbidearen aldeko prozesuari forma ematen». Mahaiaren behatzaile lanak egiteko Arartekoa proposatu dute, hura delako «giza eskubideak bermatzen direla ziurtatzen duen instituzioa».

Eskaerak eskaera, nabarmendu dute orokorrean «urte pozgarria» izan dela: «1.000 pertsona inguruk desfilatu dute Jaizkibelekin, eta kaleak ere gure aldeko keinuz eta txaloz beteta egon dira». Aurten Gernikako Arbolatik abiatu direla azpimarratu dute, baita bertze konpainietako kideek beraiei «harrera egin eta babesa erakutsi izana» ere. «Batzuek ekidin nahi dute elkarri babesa adierazteko eta elkarrekin ospatzeko espazioak sortzea, baina argi dago hondarribiar askoren nahia dela jaiak elkarrekin ospatzea», borobildu dute.

Espazio horiek, baina, Hondarribiko Udalak eginiko «keinuengatik» posible izan direla gogoratu dute, eta aurten, lehenbizikoz, Udal Gobernuko kideek eta alkateak harrera egin dietela.

Hondarribiko EAJk irailak 8aren bezperan argitaratutako testua, berriz, «benetan larritzat» jo du konpainiak. «Konponbidearen aldeko keinurik ez egiteaz gain, ezberdin pentsatzen dutenen arteko zubi guztiak apurtu nahi izan ditu idatzi horren bidez», erran dute. Gainera, Gipuzkoako EAJren eta Hondarribiko EAJren artean koherentziarik ikusten ez dutela azpimarratu dute.

Azkenik, Jaizkibel konpainiari ez zaio «neutrala» iruditzen beraien nahiz alarde baztertzailearen aldeko keinuak egitea: «Kezkagarria iruditzen zaigu eskubideak defendatzen dituzten pertsonak eta jarrera baztertzaileak dituztenak parekatzea. Ez da gauza bera eskubide bat defendatzea eta eskubide hori bera urratzeko 'sentsibilitatea' edukitzea».

«Boikota»

Horrez gain Hondarribia Berdintasun Hiria sarian gertatutakoa «irmoki» salatu dute. Adierazi dutenez, «eragileren batek sarrera guztiak aurrez hartu zituen, aretoa hutsik uzteko asmoz». Hala ere, kanpoan zegoen jendeak ateak irekitzea lortu zuen, eta barrura sartu ziren. «Argi dago batzuek duten arazoa Berdintasunarekin dela, baita beste herri batzuetako alardeak biziberritu eta eraberritzeko prozesuei ikusgarritasuna ematearekin», borobildu dute.

Jasan zuten «boikot» haren aurrean alkateak eta Abotsaniz eta EH Bilduko zinegotziek lagundu zietela ere gogoratu dute.


Summary: Eibarrek eta Athleticek galdu egin dute estreinakoan. Gipuzkoako taldeak azken unean galdu du Ipuruan Levante Las Planasen aurka: 1-2. Bizkaikoak, berriz, ez du aukerarik izan Atletico Madrilen zelaian: 3-0

Estreinako txarra izan dute Eibarrek eta Athleticek. Biek ala biek galdu egin dute gaur eguerdian Espainiako Lehen Mailako ligako aurreneko partidan: gipuzkoarrek 1-2 galdu duten Ipuruan Levante Las Planasen kontra; bizkaitarrek, berriz, 3-0 galdu dute Atletico Madrilen zelaian.

Krudela izan da Eibarren itzulera maila nagusira. Etxekoak nor baino nor gehiago aritu dira Levante Las Planasekin, baina esku hutsik geratu dira azkenean. Bigarren zatian izan dira hiru golak. Yasmin M’Rabetek sartu du Levante Las Planasen lehena, 58. minutuan. Ane Camposek berdindu egin du 85.ean, baina luzapenean, 93.ean, Jessica Martinezek esku hutsik utzi du Eibar. Galdu arren, oso ondo aritu dira Yerai Martinek entrenatutakoak.

Aukera gutxiago izan ditu Athleticek. Aurkaria ere askoz hobeagoa zen: Atletico Madril. Hori gutxi ez, eta etxean aritu da Espainiako taldea. Zuri-gorriek ondo eutsi diete etxekoei lehen zatian; ez, ordea, bigarrengoan. Hiru gol sartu ditu Atletico Madrilek: Sheila Guijarrok bi, eta Eva Navarrok bat. Agerian geratu da talde baten eta bestearen arteko aldea. David Aznarrek, beraz, ez du nahiko lukeen estreinakoa izan.

Realak, berriz, bihar jokatuko du, Granadan (Espainia), etxeko taldearen aurka (19:00, DAZN). Txuri-urdinek irabaziz ekin nahi diote denboraldiari. Aukera ona dirudi, Granada igoberria baita.


Summary: Urriaren 7an hasiko da Nafarroako Bertsolari Txapelketa, Iruritan. Lehiaketan 24 bertsolarik parte hartuko dute, eta finala Iruñean izango da, abenduaren 2an

Urriaren 7an abiatuko da Nafarroako Bertsolari Txapelketa, Iruritan, eta abenduaren 2an amaituko da, Iruñean. 29 bertsolarik izena eman dute parte hartzeko, baina, aurre kanporaketak amaitu eta gero, 24 izango dira. Guztira, zortzi saio izango ditu txapelketak, eta bakoitza Nafarroako udalerri batean egingo da; bertsolaritza Nafarroa osora hedatzea da helburua. Hala azaldu dute Nerea Bruño Nafarroako Bertsozale Elkarteko lehendakariak eta Ander Perez Nafarroako Bertsozale Elkarteko kideak, Atarrabiako (Nafarroa) Kultur Etxean egindako aurkezpenean.

Lau final-laurden izango dira, guztira, aurtengo txapelketan: Iruritakoaz gain, Vianan urriaren 14an, Uharten urriaren 15ean eta Leitzan urriaren 21ean. Bertan lehiatuko dira 24 bertsolariak, eta saio horietan gailentzen diren 18ek egingo dute aurrera finalaurrekoetara. Bigarren fase horretan, hiru saio izango dira: Altsasun azaroaren 4an, Agoitzen azaroaren 11n eta Lesakan azaroaren 19an. Finalaurrekoetan sailkatutako zortzi bertsolariek Iruñeko finalean kantatuko dute, Anaitasuna kiroldegian. Zortzi horietatik, saioan zehar puntu gehien lortzen dituzte bi bertsolariek buruz burukoa jokatuko dute: orduan erabakiko da txapelduna. Saio guztiak 17:30ean hasiko dira, finala izan ezik —17:00etan abiatuko da—.

Aurtengoa Nafarroako 46. Bertsolari Txapelketa izango da, eta, kartelak islatzen duen bezala, bertsolaritzak Nafarroako lur berdeak, horiak eta gorriak zeharkatuko ditu. «Bide horren bitartez, euskarari eta euskarazko kulturari ekarpen mamitsua egingo dio bertsolaritzak, Nafarroako hainbat eskualde eta bazterretara hedatuz», Bruñoren hitzetan. Bi hilabetez Nafarroako zortzi udalerri euskal kulturaren topaleku izango direla nabarmendu du elkarteko lehendakariak.

Aurreko edizioko pausoak jarraitu nahi izan dituzte aurten; izan ere, 2021eko aldia inoizko jendetsuena izan zen, nahiz eta pandemia garaian izan. «Egun, zorionez, bertso plaza berreskuratzen doala esan dezakegu, eta kulturak, mehatxuak mehatxu, gizartearentzat duen balio ezinbestekoa erakutsi du. Bide horretan ale berri bat gehitzera dator aurtengo txapelketa», esan du Bruñok.

Lehiaketa jendetsua lortzearen atzean dagoen lana azpimarratu du lehendakariak, emaitzak lan isilaren fruitu baitira: «Bertsolaritza transmititzeko hezkuntzaren esparruan egindako lanaren ondorio zuzena da. Egitasmo horiek baliabideak beharko dituzte hemendik aurrera ere fruituak ematen segi dezagun».

Oholtza gainean

Parte hartzaileen artean aurpegi berriak ikusi ahal izango dira oholtzaren gainean: Beñat Astiz, Bittori Elizalde, Eki Mateorena eta Fernando Ziganda lehendabiziko aldiz arituko dira Nafarroako Bertsolari Txapelketan. Gainera, lau txapeldun ere ariko dira kantuan: Julio Soto, Xabier Silveira, Julen Zelaieta eta egungo txapelduna den Saioa Alkaiza. Gainerako parte hartzaileak honakoak dira: Aitor Irastortza, Egoitz Gorosterrazu, Ekain Alegre, Ekhiñe Zapiain, Endika Legarra, Eneko Lazkoz, Eneko Fernandez, Idoia Granizo, Joanes Illarregi, Josu Sanjurjo, Mikel Lasarte, Patxi Castillo, Saats Karasatorre, Sarai Robles, Urko Gartzia eta Xabat Ilarregi.

Saioetan 11 lagun ariko gai jartzaile lanetan: Ainhoa Iriarte, Ainhoa Larretxea, Alaitz Rekondo, Ander Aranburu, Elisa Almandoz, Irati Agesta, Izaskun Aleman, Kizkitza Mujika, Maialen Belarra, Miel Mari Elosegi eta Zigor Gartzia. Zortzi arituko dira epaile gisa: Aimar Sagastibeltza, Amaia Telletxea, Cesar Etxeberria, Iñigo Ibarra, Joseba Beltza, Mikel Beaumont, Nerea Bruño eta Saioa Mitxelena.

Sarrerak jada eskuragai daude bertsosarrerak.eus webgunean, eta egunean bertan leihatilan salgai ere jarriko direla esan du Bruñok: «Orain gozatzeko unea da. Iritsi da 2023ko Nafarroako Bertsolari Txapelketa».


Summary: Athleticek nagusitasunez irabazi dio Cadizi San Mamesen. Talde zuri-gorriak arlo guztietan hartu du mendean aurkaria. Guruzetak, Sancetek eta Iñaki Williamsek sartu dituzte golak, guztiak bigarren zatian. Hamar punturekin, gora begira jarri da Athletic

San Mames. Bigarren zatiko erdira iristear dago partida. Athleticek aukera garbi asko izan ditu, baina neurketa hutsean dago. Robert Navarrok eskuin hegaletik barneraketa ona egin du, eta maisutasunez jarri dio baloia Maxi Gomezi. Urduritu egin dira San Mamesko harmailetan dauden 43.000 jarraitzaileak. Aukera garbia da, baina aurrelariak txarto jo du baloia, eta indar gabe iritsi zaio Unai Simoni.

Minutu bat ez da pasatu, eta baloia beste arean dago. Oscar de Marcos ondoko marrara arte iritsi da, eta haren erdiraketa sareetara bidali du Gorka Guruzetak buruz. Pozez lehertu da San Mames. Handik bi minutura, zelaia zapaldu berri duen Asier Villalibrek baliatu egin du Cadizeko atzelari baten urruntze txarra buruz erremate gurutzatua egin, eta 2-0ekoa egiteko. Lehen goleko pozari lasaitasuna gehitu zaio Athleticeko teknikari, jokalari eta zaleen artean. Oraingoan ez da berriro gertatuko. Athleticek ez du zelai utziko ondo jokatu eta galduta. Iñaki Williamsek luzapenean sartutako hirugarren golak taldeak neurketan zehar egindako lana biribildu baino ez du egingo. 3-0. Merezita irabazi du Athleticek.

«Athletic gehiago izan da. Partida txarra jokatu dugu; ez dugu lehiatu». Sergio Gonzalez Cadizeko entrenatzaileak ahobizarrik gabe hitz egin du neurketa amaitu berritan. Ez zaio arrazoirik falta. Bere taldeak ez du gauza handirik egin, baina neurri handi batean, Athleticen meritua izan da. Zuri-gorriei kosta egin zaie neurketari neurria hartzea. Cadiz atzean sartu da eta Athletic ez da kapaz izan gustuko duen erritmo biziarekin jokatzeko. Iñigo Ruiz de Galarreta izan da erasoan argitasuna duen jokalari bakarra. Eibartarrak partida handia osatu du, eta zaleek zutik agurtu dute Ernesto Valverdek aldatu zuenean.

Zuri-gorrien jokoa ez da izan erauntsi bat, eta, hala ere, lau aukera garbi izan ditu atsedenaldira iritsi aurretik: lehena, Guruzetak. Aurrelariak atezainaren eskuetara errematatu du Galarretak ateratako falta bat. Lehen aukera huts egin arren, partida bikaina jokatu du aurrelari donostiarrak. Lehen bost jardunalditan hiru gol egin ditu, eta egonkortzen ari da gorengo mailan.

Bigarren aukera garbia Oihan Sancetek izan du. Alex Berenguerrek ezker hegaletik egindako erdiraketa langara bidali du buruz. Hirugarren abisua Berenguerrek areaz kanpotik egindako jaurtiketa indartsua izan da. Zutoin ondotik kanpora joan da nafarraren ahalegina. Eta aurreneko zatia amaitzear zela, Sancetek baliatu egin du area barruan egon zen jokaldi nahasi bat, baloia hartu, eta langara jaurtitzeko.

Bigarren zatia ere ildo beretik hasi da: Athletic erasora, eta, Cadiz, ahal duen moduan eusten. Neurketako bosgarren abagune garbia Guruzetak izan du. Area ertzetik egin duen errematea Iza Carcelenek atera du goleko marraren gainean. Sinestea ere kosta egiten zen. Hortik aurrera gertatu dena esanda dago. Cadizek huts egin du bere aukerarik onena, eta ondoren etorri dira zuri-gorrien golak.

Athleticen bigarren garaipena da jarraian etxean; hiru partida jokatu ditu bere zaleen aurrean. Hamar punturekin, sailkapenaren goiko postuetan jarri da. Denboraldia hasi baino ez da egin, baina puntuak pilatzea baino sendagai hoberik ez dago denboraldiaurreko ezkortasunari aurre egiteko.


Summary: Lehen urratsa Hibaikak eta San Pedrok egin dute. Hibaikak eta San Pedrok bi segundoko aldea atea dute Bermeon

Emakumeen erlojupekoak eman dio hasiera kanporaketen asteburuari. Hiru ontzi besterik ez, baina maila antzekoan espero ziren eta hala izan da. Itsasoan izanik, Bermeoko estropada jotzen zuten talde gehienek asteburuko estropada garrantzitsuen bezala. Baina Bermeoko urek ez dute protagonismo hori eraman. Ura bare-bare egon da, eta haizeak ez du gehiegi gogaitu. Arraunean egiteko eremu erosoa.

Egoera horretan, Euskotren ligako seigarren sailkatua hasi da lehen. Hibaikak elegitea jarri zuen, kanporaketa hauek jokatzearekin ez zeudelako ados, baina ostegunean ezezkoa jaso, eta amorrua arraunean islatu behar izan dute. Hasieratik erritmo altuan aritu dira, eta arraunkera sendoa erakutsi dute Iñaki Mendizabalek zuzentzen dituen arraunlariak. Ondoren, Kaiku atera da. ETE ligako garaileak, denboraldian erakutsitako joerari jarraipena eman nahi izan dio, eta bere maila eman dute. Azkenik Zumaia. Telmo Deunak, Kontxako Banderan bizitako momentu gozoari segida emateko intentzioarekin heldu da Bermeora.

Lehen luze indartsua egin, eta ziabogan, Hibaikak 5.27ko denbora ezarri du. Jarraian Kaiku iritsi da, eta denbora berbera errepikatu du. Begiradak Zumaiko traineruan zeuden, denbora parekotasun horretara batuko ote zen jakiteko. Baina Telmo Deunak segundo bat gehiago behar izan du.

Bigarren luzea, eta dena erabakitzeko. Hibaikak ez du zalantza egin, eta segituan ireki du tartea aurkariekin. Segundo bat Kaikuren aldean, eta bi Zumaiarekin. Helmuga 10.51an egin du Hibaikak. Kaikuk estutu egin du azken txanpan baina ez du errenteriako taldearen denbora hobetu, eta bi segundo pasatxora heldu da. Zumaia denbora hobetzear zegoen, eta hustu egin dira hirugarren postua saihesteko. Baina ez dute lortu eta 10.55era iritsi da traineru gorria. Hiru ontziak lau segundo eskasean daude, eta Kontxako Banderan erakutsi duten maila errepikatu dute. Hibaikak pausoa eman du, baina ezin dira fidatu.

Ustekabea Santurtzik

Gizonetan sekulako berdintasuna ikusi da, itsasoaren egoeraren mesedeetan. Baina berdintasun horretan, eta denen ezusterako, Santurtzik egin du erlojupekoko proba motelena. Eusko Label ligako traineruak, besteen aldean, faboritismo puntu argi bat zuen, baina ez du hori erakusten jakin. Historiaren beste aldean, Sanpedrotarra. Asier Carballedak zuzentzen duen taldeak, estropada izugarria egin du, eta bost traineruetako azkarrena izan da.

Estropada hasi orduko, erreferentzien arteko gerra izango zela argi geratu da. lehenik, Galiziako bi ontziak atera dira: Ares eta Bueu. Ondoren Lapurdi, Santurtzi eta San Pedro. Lehen balizan, ia denbora berdinak kalkatu dituzte, baina aurrea Santurtzik zuen. Bigarrenerako, ordea, Sanpedrotarra gailendu da, Santurtziri lau segundo aterata. Lan erdiak pasata, hegan egiten hasi da Libia, eta denborak hobetuz joan da. hala ere, beste lau ontziak segundo erdian zeuden. Hirugarren ziabogan, 15.07ko denbora egin du ontzi moreak, eta Sotera zazpi segundora jarri du. Ordurako, Santurtzi ez zen ezta bigarren ontzia ere, eta sailkapenean ondoratzen joan da. Azkenean, San Pedrok eraman ditu bost puntuak. Bigarren Bueu izan da, bi segundora, hirugarren Ares laura, laugarren Lapurdi zazpira, eta azkena Santurtzi zortzira.

Egundoko kolpea jaso du Santurtzik, eta zaila izango du egoerari buelta ematea biharko estropadan. Bestetik, Sanpedrotarrak aukera ona izango du lidertza mantentzeko. Izan ere, ibaiko eremuetan oso ondo aritzen den taldea da, eta erlojupekoan gaur emandako maila erakutsi du denboraldi osoan zehar. Beste hiru ontziek ere badituzte aukerak, eta fokuetatik kanpo ustekabea ematen saiatuko dira.


Summary: Poelsentzat izan da azken etapa menditsua, eta Kussek Vuelta irabaziko du. Herbeheretarrak bere legea ezarri du ihesaldi jendetsu batean, Evenepoeli esprinta irabazita. Faboritoek ez dute zirkinik ere egin, eta Kussek inongo arazorik gabe defendatu du lidergoa

Jumbo Visma taldearen jolastokia izan da aurtengo Vuelta. Goitik behera gailendu zaie aurkariei, eta nagusitasun horren erakusgarri da taldeko hiru liderrek gaur helmugan eskaini duten irudia: elkarri helduta sartu dira Sepp Kuss, Jonas Vingegaard eta Primoz Roglic, bihar podiuma hirurek osatuko dutela ospatzen. Argazkiaren erdian Kuss zegoen, hura izango baita Vueltako irabazlea. Langileak gaina hartu die buruzagiei, eta haien aitorpena izan du gaur.

Vueltak 20. etapa izan du, mendiko azkenekoa, eta faboritoen artean ez da borrokarik izan. Sailkapeneko lehen hiru postuak erabakita zeuden, eta Mikel Landa (Bahrain) eta Enric Mas (Movistar) ez dira saiatu Juan Ayusoren (UAE) laugarren postua kolokan jartzen. Hori horrela, etaparen lehiak piztu du ikusmina. Remco Evenepoel (Soudal) laugarren garaipena lortzen saiatu da, eta gertu izan du, baina iheslarien esprintean gehiago izan da Wout Poels (Bahrain). Herbeheretarrak bigarren garaipena du itzuli handi batean, eta biak aurten lortu ditu: Tourrean nagusitu zen lehenik, eta orain, arrastoa utzi du Vueltan ere.

Langile engaiatu bat baino gehiago da Poels. Maila handia du, eta gauza handiak egiten ditu askatasuna ematen diotenean. Beste horrenbeste esan daiteke Kussen inguruan. Estatubatuarra uztarriari lotuta ibili izan da ia beti, baina etekina atera dio lasterketaren testuinguruari, eta bere ibilbideko lorpenik handienaren atarian dago. Azkeneko defentsa saioa izan du gaur, eta inolako arazorik gabe eutsi dio maillot gorriari. Bere taldeak erritmo lasaia ipini du tropelean, eta aurkariak ez zaizkio oldartu. Taldekideak ere ez; Vingegaardek eta Roglicek onetsi egin dute azkenean Kussen garaipena.

Iheslariak, ordea, ez zeuden etapa oparitzeko. Azken aukera izan zezaketen tropelari iskin egiteko, biharko etapan esprinta espero baita. 31 txirrindulari ibili dira aurrea hartuta, eta begirada guztiak Evenepoelek bereganatu ditu. Itxura batean, hura zen ihesaldiko indartsuena, eta hori gutxi balitz bezala, hiru taldekide zeuzkan gurditik tira egiteko. Poels, baina, prest zegoen flandriarrari itzal egiteko, baita Marc Soler (UAE), Lennert Van Eetvelt (Lotto), Lennard Kamna (Bora), Lenny Martinez (Groupama), Romain Bardet (DSM), Hugh Carthy (Education), Pelayo Sanchez (Burgos) eta Rui Costa (Intermarche) ere. Goi-mailako ihesaldia izan da.

Hirugarren mailako hamar igoera gainditu behar zituzten, eta azkenekoan, San Lorenzo de El Escorialen, puskatu da lasterketa. Poelsek erasora jo du, eta hasiera batean, ezinean gelditu da Evenepoel. Pilatutako nekearen ondorio izan zitekeen. Alabaina, atzetik aurrera egin du, eta Poels, Sanchez, Van Eetvelt eta Solerrekin bat egin du tontorretik igaro eta gutxira. Bost txirrindulariren artean jokatu dute garaipena, eta Poels izan da esprinta abiatzen lehena. Oso urrutitik jo du, baina eutsi egin dio abiadurari, baita suziria bezala gainera etorri zaion Evenepoeli ere. Hirugarren Sanchez izan da.

Mas, Ayuso eta Landa 10.21era iritsi dira helmugara, eta hamasei segundo geroago azaldu da Jumbo taldeko hirukotea, Vueltan egin duten balentria ospatzen. Gozatua hartuko dute bihar ere, Madrilgo podiumean. Kussek hamazazpi segundo aterako dizkio Vingegaardi, eta 1.08 Roglici. Landak bosgarren bukatuko du, 4.03ra.


Summary: Irango indarrek Aminiren aita behin-behinean atxilotu dute, hilketaren urteurrenean. Iran Human Rights GKEak salatu du Teheranek galarazi egin diola 22 urteko gazte kurduaren familiari Aminiren aldeko omenaldia jendaurrean egitea. Iranen menpeko Kurdistanen greba orokorra eta protestak egin dituzte.

Urtebete da Mahsa Amini 22 urteko kurdua hil zela, Teheranen, beloa «gaizki jarrita» eramateagatik atxilotuta egon ondotik. Bada, hilketaren urteurrenean, Irango agintariek galarazi egin diote haren familiari Aminiren aldeko omenaldia jendaurrean egitea. Are, Iran Human Rights GKE gobernuz kanpoko erakundeak salatu duenez, estatuko indarrek gaztearen aita Amjad Amini atxilotu dute behin-behinean, eta ez diote utzi alabaren hilobia bisitatzen. GKE horrek erantsi du Aminiren etxearen ingurua poliziaz josita egon dela egun osoan, Saqezen, Iranen menpeko Kurdistanen. IRNA Irango agentzia ofizialak, aldiz, ukatu egin du Amjad Aminiren atxiloketa, eta adierazi albiste horren helburua dela herritarrak kalera ateratzea.

Hain zuzen, Iranengo Kurdistango hamahiru hiritan greba orokorra eta protestak egin dituzte gaur, zenbait eragilek eta alderdi politikok deituta, Hengaw Giza Eskubideen GKEak sare sozialean zabaldutako informazioaren arabera. Nazioartean ere izan dute gogoan Aminiren heriotzaren urteurrena, eta mobilizazioak egin dituzte; besteak beste, Australian, Japonian, Turkian edota Alemanian.

Mobilizazioei erantzunez, Irango Guardia Iraultzaileak hainbat militar bidali ditu Mahsa Aminiri lur eman zioten Aichi hilerrira. Kurdistanen bakarrik ez, Teheran eta Karaj hirietako kale nagusiak istiluen aurkako agentez bete dira. «Aminiren heriotza herrialdean ezegonkortasuna sortzeko aitzakiatzat hartu nahi dutenek, badakigu zer gertatuko zaien», esan zuen Irango presidente Ebrahim Raisik NBC telebista katean, urteurrenaren bezperan. Agintariaren ohartarazpenarekin batera, Irango Botere Judizialak ziurtatu zuen «eraginkortasunez» jokatuko zutela protesten aurrean: «Zerbitzu sekretuko langileak erne dabiltza».

Amini Teherango metro batetik irten zen iazko irailaren 13an, burua zapi beltz batez estalia zeramala. Harik eta Irango hiriburuko Polizia patruila batek inguratu zuen arte. Moralaren Poliziako kideak ziren: 1979ko Irango Iraultza Islamikoaz geroztik irandarren eguneroko bizitza arautzen duten janzkera eta portaeraren arau islamikoak betearazteaz arduratzen direnak. Poliziak Amini atxilotu zuen beloa «gaizki jarria» zuelako, eta komisariara eraman zuen. Poliziaren arabera, egun hartan bertan bihotzeko bat izan zuen, eta irailaren 16an hil zen, hiru egunez koman egon ostean. Gurasoek argi utzi zuten ez zuela osasun arazorik atzeman aurretik, eta salatu zuten «jasandako torturen ondorioz» hil zela.

500dik gora hildako

Heriotzak haserre olatua eragin zuen Iranen eta batez ere herrialde horren menpeko Kurdistanen, azken lau hamarkadetan agintean dagoen sistemaren aurka egiteko. Emakume gazteek zein helduek protesten lidergoa hartu zuten, eta Emakumea, bizitza eta askatasuna leloak oihartzun handia izan zuen munduan, baita Heriotza diktadorea-k ere, Ali Khamenei Irango buruzagi gorenari zuzenduz. GKEek salatu zutenez, Polizia «guztiarekin» oldartu zitzaien, manifestariei zuzenean eraso egiteko eta protestak zapaltzeko; besteak beste, borrak, negar gasa, ur kanoiak, gomazko balak eta benetako munizioa erabiliz.

Giza eskubideen aldeko gobernuz kanpoko erakundeen arabera, liskarrak hasi zirenetik estatuko indarrek gutxienez 500 manifestari hil zituzten —tartean, 70 adingabe—, eta milatik gora atxilotu. Azken horietatik sei exekutatu egin zituzten, eta bat, jendaurrean.


Etxean jantzi dute txapela

Summary: Etxean jantzi dute txapela. Urdaibaik estropada eta liga irabazi ditu etxean. Bigarren postuaren borrokan, Zierbenak bi puntu kendu dizkio Hondarribiari

Kontxako Banderatik etorri, kanporaketak hasi, eta bazirudien Eusko Label liga amaituta zela, baina azken bi jardunaldiak falta ziren. Bermeoko ikurrina beti da berezia, eta aurtengoak ere bazuen bere zeresana. Hain zuzen, Kontxako garaileak, etxean liga irabazteko aukera zuen. Bederatzigarrena litzateke Urdaibairentzat, eta laugarren aldia Kontxa eta liga urte berean irabazita. Ezingo luke inork istorio politago bat idatzi, eta lana bikain eginda festa biribila izan da etxeko taldearentzat. Estropada irabazi, eta hala ere karanbola gertatzera itxaron behar zuela ematen zuen, baina Hondarribiak maila kaskarra erakutsi, eta ez da aurkari izan. Harrotasun handiarekin, eta denboraldi osoan erakutsitako nagusitasunez, Urdaibaik Eusko Label ligako txapela jantzi du.

Ohorezko txanda, ohi bezala hasi da. Donostiarrak dena eman du lehen metroetan, eta segika izan ditu aurkariak lehen metroetan. Baina normalean, lehen txanpa indartsu horrek ez dio gehiegi irauten. Gaur, ordea, ederki eutsi dute hasieran jarritako erritmoa. Urdaibai eta Zierbenak tartea mantendu dute lehen ontziarekin, eta parean izan dira lehen luzean. Hondarribia aldiz, atzean geratzen hasi da. Ama Guadalupekoak, ahultasunaren lehen zantzuak erakutsi ditu hasiera horretan.

Lehen ziabogan, Donostiarra eta Urdaibai denbora berean atera dira, eta Zierbenak atzetik jarraitu ditu hiru segundora. Gerora Hondarribia, bostera. Bigarren luzean ere, maila berbera erakutsi dute lau ontziek, eta tarteak mantendu egin dira. Bigarren balizan, Donostiarrak bere kaleari ondo eutsi dio, ateratzeko kale ona zuten eta. Urdaibaik ez du amore eman, eta berriro ere parean eutsi dio Donostiarrari. Bitartean, Hondarribia atzean geratzen ari zen, ia hamabost segundora.

Itsasoa zikintzen joan da estropada amaieran, eta denborak errekuperatzeko aukera gutxitzen joan da lau traineruentzako. Urdaibaik festa nahi zuen, eta Donostiarrak hori zapuztu. Baina Urdaibai ez da edozein aurkari, eta Donostiarrak lehen pertsonan jasan du haien erasoa. Azken luzean jo du Bou Bizkaiak, min gehien egiten duen momentuan. Segituan atera dizkio bi segundo Torrekuari. 500 metroren faltan, Urdaibaik bost segundoan ireki du errenta, eta beste liga bat sartu dute zakuan. Garaipena erabakita, bihar bigarren postua zehaztuko da. Hondarribiak ahultasuna erakutsi du, eta Zierbenarekiko zuen hiru puntuko tartea batera murriztu dute.

Lehen txandan, Oriok eraman du garaipena, eta estropadako laugarren ontzia izan da. Hasiera aldapa gora izan zen Jon Salsamendiren arraunlarientzat, baina ligak aurrera egin ahala, emaitza hobeak lortzen joan da. gaur, hasieratik nagusi izan dira haien txandan, eta agian, denboraldian zehar erakutsi zezaketen maila aurkeztu dute. Bigarren Getaria izan da, 12.59 segundora, Hirugarren Cabo 19.38ra, eta laugarren Isuntza 38.90ra.


Summary: San Pedro eta Bueu Eusko Label ligan lehiatuko dira datorren denboraldian. Mailaz jaitsiko da Santurtzi. Hibaikak, berriz, Euskotren ligan jarraituko du. Eusko Label ligan, Zierbenak irabazi du denboraldiko azken estropada.

Amaitu da arraun denboraldia, eta argitu dira kontuak: jakina da jada datorren urtean zein traineru izango diren Eusko Label eta Euskotren ligetan. Gizonezkoetan, San Pedro maila nagusira itzuliko da lau urteren ostean, eta lehen aldiz lehiatuko da han Bueu ontzi galiziarra. Emakumezkoetan, mailari eustea lortu du Hibaikak, gaur Portugaleten (Bizkaia) izan den estropadan.

Eusko Label ligan ziurra zen jada Urdaibairen garaipena —bermeotarrek atzo irabazi zuten liga matematikoki, etxeko estropadan—, baina jokoan zegoen oraindik bigarren postua, Zierbenaren eta Hondarribiaren artean. Hura ere Bizkaian geratu da: estropada bikaina egin du gaur Zierbenak, eta sari bikoitza lortu du, bandera eta bigarren postua poltsikoratuta. Bigarren izan da Hondarribia, hamabi segundora.

Eguneko lehen estropadan, Euskotren Ligara igotzeko kanporaketan, atzoko garaipena errepikatu du Hibaikak. Ziabogara arte eutsi dio Zumaiak, baina itzulerako luzean hobea izan da Madalen. Helmugan zazpi segundo atera dizkio Zumaiari, eta zortzi Kaikuri.

Eusko Label ligara igotzeko kanporaketan, nagusitasuna erakutsi du San Pedrok, atzoko garaipena errepikatuta. Estu egon da, ordea, bigarren posturako borroka. Bigarren postuan berdinduta geratu dira Bueu eta Lapurdi, baina, bi egunetako denborak batuta, 2.62 segundo gutxiago behar izan dituzte galiziarrek lanak amaitzeko. Horrek eman die igoera. Santurtzik maila galdu du.

Sari bikoitza

Eusko Label Ligako azken estropadan, berriz, Zierbenak astindu du Portugaleteko bandera, eta, horri esker, sailkapen nagusiko bigarren postua eskuratu du. Puntuetan, Hondarribiarekin berdinduta amaitu dute, baina bandera gehiago lortu dituztelako eskuratu dute bigarren postua. Lau astindu ditu Zierbenak, eta bi Hondarribiak.

Horretarako, lehen kaletik arraun egitearen abantaila baliatu dute bizkaitarrek. Estropadaren hasieratik amaierara arte izan dira aurretik, eta hamabi segundoko tartea atera diote bigarren kalean lehiatu denari, Hondarribiari.


Summary: Osasunak galdu egin du Getafen, azken minutuetan gola sartu baitiote. Maksimovitxek 86. minutuan sartu du garaipenaren gola, buruz. Osasunaren golak Iker Muñozek eta Budimirrek sartu dituzte.

Osasunak ez du punturik lortu Getafen. Etxeko taldeak hiru gol sartu dizkio buruz, bi geldikako jokaldietan, eta Iker Muñozen eta Budimirren golak ez dira nahikoa izan. Bartzelonaren aurkakoaren ostean, Osasunak bigarren porrota du jarraian.

Lehen ordu erdia geldoa izan da. Bi taldeak euren zelaian sendo zeuden, eta arrisku gutxi sortu dute erasoan. 36. minutuan iritsi da neurketa aztoratu duen jokaldia: Mitrovitxek buruz errematatu du korner bat, indartsu, eta Sergio Herrerak ezin izan du ezer egin. Osasuna, ordea, zertxobait hobea izaten ari zen, eta atsedenaldiaren aurretik jaso du saria. Iker Muñoz izan da golegilea.

Lehen zatia amaitu bezala hasi da bigarrena, bi golekin. Lehenengoa, buruz, Carmonak etxekoentzat; bigarrena, penaltiz, Budimirrek bisitarientzat. Kroaziarrari berari egin dio penaltia David Soria atezainak.

Bi taldeetako bat ere ez da, ordea, berdinketarekin konformatu, eta erasora jo dute biek. Azken minutuetan, aldaketei esker, hobea izan da Getafe, eta nagusitasun hori markagailura eramatea lortu du. Maksimovitxek sartu du gol erabakigarria, 86. minutuan, buruz, beste korner bat errematatuta. Moi Gomezek izan du neurketa berdintzeko aukerarik onena, 96. minutuan, baina gutxigatik kanpora joan zaio jaurtiketa.

Sailkapen nagusiari dagokionez, behin-behinean hamabigarren da Osasuna. Datorren larunbatean Sevilla jasoko du Sadarren (16:15, Dazn).

Getafe: Soria; Damian, Duarte (Arambarri, 61'), Mitrovitx, Gaston (Diego Rico, 88'); Djene, Maksimovitx, Carmona (Aleña, 61'), Mata (Oscar, 61'); Mayoral eta Latasa (Greenwood, 77').

Osasuna: Herrera; Ruben Peña (Areso, 88'), David Garcia, Herrando, Juan Cruz; Iker Muñoz, Moi, Oroz (Ibañez, 79'); Avila (Ruben Garcia, 68'), Barja (Arnaiz, 68') eta Budimir (Raul Garcia, 79').


Summary: EAJk «alderdi indartsua, batua eta ondo kokatua» aldarrikatuko du Alderdi Egunean. Irailaren 24an ospatuko dute, Forondan. Gaur aurkeztu dute.

EAJk iraileko azken igandean ospatuko du 47. Alderdi Eguna, Forondan (Araba), Batzen gaituen eguna lelopean. Han aldarrikatuko dute «EAJ indartsua» behar dela, «Euzko Alderdi Jeltzale batua, ondo kokatua Euskadiko taula politikoan, baina baita Estatuan eta Europan ere». Izan ere, jeltzaleen iritziz, «garai politiko esanguratsuak» dira. Gaur aurkeztu dute ekitaldia Mireia Zarate EBB Euzkadi Buru Batzarraren idazkariak eta Julen Antoñana EGIko kideak.

Alderdikideei Forondan biltzeko deia egin diete, eta azaldu dute hautatu duten leloaren zergatia: «Alderdi Eguna delako EAJ euskal hiritargoaren ongizatea bermatzeko eta gorenera eramateko tresnarik eraginkorrena dela sinesten dugunok batzen gaituen lokarria, aurrera egiten jarraitzeko Euskadi gure nazioaren askatasun osorako bidean».

Espainiako hauteskundeetan ez zituen emaitza onak lortu EAJk, eta gogorarazi dute epe laburrean erronka garrantzitsuak dituztela. «Madrilgo Gobernua eratzeko negoziazioez gain, legealdiaren amaiera izango dugu Euskadin, datorren udaberrian euskal hauteskundeak izango baititugu», gogorarazi dute. Horregatik, alderdia indartsu behar dutela aldarrikatu dute. «Hauteskunde hauetan EAJ euskal gizartearen aurrean aurkeztuko da apaltasun osoz, baina bere konfiantza berriz ere eskatzeko anbizioarekin, herri hau lideratzen jarraitzeko eta Euskadi, egunez egun, bizitzeko eta elkarrekin bizitzeko gero eta toki hobea egiten jarraitzeko».

Jaia eta ospakizuna

Irakurketa politikoaz egiteaz gain, irailaren 24an Forondan antolatu duten ekitaldiaren xehetasunak ere eman dituzte. Ekintza ugari izango dira «adin guztietako lagunentzat eta zaletasun guztietan pentsatuta»: puzgarriak, rokodromoa, tirolina, paintballa, herri kirolak, erromeria, disko festa...

Jeltzaleen arabera, «aurtengoan ere zenbakiak benetan ikusgarriak dira»: «90 boluntariok hiru aste daramate lanean jai handi hori antolatzen. Alderdi Egunak 400.000 metro koadroko zabalera hartuko du, 130.000 metro koadroko zabalera hartuko du jaiguneak, 25.000 metro koadroko zabalera hartuko dute karpek, eta gainerakoa aparkalekuetarako eta zerbitzuetarako erabiliko dugu. 22 txosna eta 140 jantoki instalatuko dira, eta 20.000 bazkari emango dira».


Summary: Sepp Kussek irabazi du Jumboren Espainiako Vuelta. Jonas Vingegaard eta Primoz Roglic taldekideek osatu dute podiuma. Kaden Grovesek (Alpecin) irabazi du azken etapa, Madrilen. Ez da lehia handieneko Vuelta izan, baina eman du zeresana.

Espainiako Vueltako liderraren elastikoa gorria da, baina aurten horiz jantzita igo dira podiumera lehen hiru sailkatuak: Jumbo Visma taldeko Sepp Kuss, Jonas Vingegaard eta Primoz Roglic. Juan Ayuso (UAE) izan da laugarren, eta Mikel Landa (Bahrain) bosgarren. Azken aldiz 2019. urtean sailkatu zen euskal txirrindulari bat Vueltako lehen hamarren artean; Mikel Nieve, 10. postuan.

Aurtengo Vuelta ezustekoz betea izan da, zeresan handia eman du, eta hainbat datu deigarri ere utzi ditu. Ezustekorik handiena, agian, Sepp Kussen balentria izan da: estatubatuarra historiako bigarren txirrindularia da urte berean hiru asteko hiru itzuliak amaitu eta bat irabaztea lortu duena. Orain arte hori lortu zuen bakarra Gastone Nencini italiarra zen; 1957an Giroa irabazi zuen, Vueltan bederatzigarren izan zen, eta Tourrean, seigarren.

Kussek ez ditu horren postu onak lortu beste itzulietako sailkapen nagusietan —nahiz eta Tourrean 12. izan zen—. Baina, beste era batera, esan daiteke hiru itzuli handietan izan dela irabazle: hirurak Jumbo taldeak irabazi ditu, eta hiruretan izan da Kuss tartean.

Vueltan, gainera, ustezko bi taldeburuak izan ditu ondoan podiumean. Podiumetik kanpo alboan izan dituen edo ez esatea, hobe tertulietarako uztea. Madrilen, talde bereko hiru ziklistak bete dituzte itzuli handi bateko podiumeko postu guztiak 1966. urtetik lehenbizikoz. Marka hori euskal talde batek lortu zuen Espainiako Vueltan: Arabako Kas taldeak. Patxi Gabikagogeaskoa izan zen irabazle, Eusebio Velez bigarren, eta Carlos Etxeberria hirugarren.

Jumboren aurtengoa, ordea, errepikatzeko zaila da, urte berean Tourra eta Giroa irabazi duten ziklistak ere igo baitira podiumera. Emakumezkoetan berrikiago gertatu da talde berekoek betetzea podiuma, Giroan bi bider: 2021ean, Anna Van Der Breggen garaile eta SD Worxeko bi kide podiumean; eta 2014an, Marianne Vos garaile, eta Rabobankeko bi kide podiumean.

Grovesek hiru

Vueltako azkeneko etapa ez da ohiko paseoa izan. Hein handi batean, lasterketari gatza eta piperra jarri dion txirrindulariari esker: Remco Evenepoel (Lotto). Hiru etapa irabazi ditu, mendiko puntuen sailkapenean nagusi izan da, eta hari eman diote Vueltako txirrindulari lehiakorrenaren saria ere. Gaur ere garaipenaren bila ibili da, eta bera buru zuen ihesaldia helmugaraino heldu da. Han, Kaden Groves (Alpecin) izan da azkarrena, Filippo Gannaren (Ineos) eta Nico Denzen (Bora) aurretik.

Horrek utzi du beste datu bat: 2005etik ez zen ihesaldi bat ailegatu itzuli handi bateko azken etapako zirkuituetan, Aleksandr Vinokurovek Tourrean Eliseo zelaietan irabazi zuenetik.

Gainontzean, talde onenaren sailkapenean Jumbo izan da nagusi —nor bestela—, eta gazte onena Ayuso izan da. Grovesentzat izan da erregularrenaren elastiko berdea.


Summary: Real Madrili Bernabeun irabazteko aukera galdu du Realak. Lehen zatian erabat nagusitu dira txuri-urdinak, eta gol batekin aurreratu, baina bigarrenean indarrik gabe geratu dira, eta, azkenean, galdu egin dute.

Ilusioa piztu, eta, gero, zaleak zapuztu. Mingarriagoa da porrota, irabaziko zenuela sinistu duzunean. Horra Realak bart Madrilen eginikoaren kronikaren laburpena. Lehen zatian jaun eta jabe izan ziren donostiarrak, eta, gainera, jakin zuten markagailuan aurreratzen. Baina partidaren bigarren zatian, etxekoek erreakzionatu egin zuten, eta ez zuten barkatu.

Ekaitza bezala atera zen Reala Santiago Bernabeu estadiora. Indar guztiak aurrealdean jarri zituen, eta, horrek arriskua badu ere, Imanol entrenatzailearen apostua ondo atera zen. Lau minutu baino ez zituzten behar izan donostiarrek Madrilen atea zulatzeko. Kubok aurreraturiko baloi bat atera jaurti zuen Barrenetxeak. Ez zuen asmatu lehenengoan, baina bigarrenarekin zurien sarea zulatu zuen.

Eta enbata ez zen baretu, gainera. Beste bi aukera argi izan zuenr Realak hurrengo hamar minutuetan. Kubok jaurtiketa arriskutsua egin zuen, baina Oiartzabalen jokoz kanpoan baliogabetu zuen aukera. Beste aukera bat izan zuen japoniarrak gero.

Baina, noski, espainiarrak esnatu egin ziren haizearekin. Berehala ulertu zuten Realaren erasoaldiek ahuldu egiten zutela haien defentsa, eta horretaz baliatzea erabaki zuten.

Joseluk ateko makila luzearen kontra bota zuen baloi bat, eta beste aukera bat eduki zuen gero Rodrygok.

Hori ikusita, defentsa indartzea erabaki zuen Imanolek, Zubimendirekin. Eta ondo atera zen, atzean lasaiago ibili zirelako, Kubok aurrean arriskua sortzen jarraitzen zuen bitartean. Baina ez zuten lortu zurien atea berriz zulatzea, eta hori erabakigarria izan zen gero.

Bigarren zatian, buelta

Lehenengo zatiaren ispilua izan zen bigarrena. Lehenengoan Reala berehala aurreratu bazen ere, minutu bat ere ez zuen behar izan Real Madrilek gola sartzeko, Valverderen jaurtiketa gogor baten bidez.

Lehenengo 45 minutuetan eginiko lana ordaindu zuten donostiarrek. Kubo-Barrenetxea tandemak indarra galdu zuen, eta horrek arriskua sortzeko aukerak ito zituen.

Madrilek ez zuen barkatu. Joseluk buruz sartu zuen zuriei garaipena eta hiru puntuak eman zizkion gola.

Zakharyan, Cho eta Sadiq zelairatu zuen, erretako kartutxoak freskatzeko, baina ordurako berandu zen, eta jokalariak zein zaleak etxera joan ziren. Ez da bekatua Real Madrilen aurka galtzea haien etxean, baina mingarria da, merengea jateko zorian egon zarenean, azkenean, afaldu gabe oheratzea.


Summary: Gizon bat atxilotu dute Tuteran, bikotekideari erasotzea egotzita. Biktima 23 urteko emakume bat da, eta zauri bat du besoan

Gizon bat atxilotu zuten atzo Tuteran (Nafarroa), bikotekideari arma zuri batekin erasotzea egotzita. 23 urteko emakumeak zauri bat du besoan, eta ospitalera eraman behar izan zuten. Ustezko erasotzailea Tuterako Foruzaingoan azaldu zen, atxilotu zezaten.

Foruzaingoak erran duenez, SOS Nafarroak liskar baten berri eman zuen atzo 08:00etan. Agenteak iritsi zirenean, emakumeak zauri bat zuela ikusi zuten; arma zuri batekin egindakoa zirudien. Biktimaren anaia ere bertan zegoen, eta zauriak zituen eskuan. Antza denez, ustezko erasotzaileari arma kentzen ahalegindu zen. Ustezko erasotzailea ez zegoen bertan, baina 13:00 aldera Foruzaingoarengana joan zen.


Summary: 'Vermines' filmarekin abiatuko da Fantasiazko eta Beldurrezko Zinemaren Donostiako Astea. Zinema jaialdia urriaren 27tik azaroaren 3ra egingo dute aurten.

Sebastien Vanice zinema zuzendariaren Vermines filmaren emanaldiarekin abiatuko da Fantasiazko eta Beldurrezko Zinemaren Donostiako 34. Astea. Sitgesko (Herrialde Katalanak) zinema jaialdian estreinatu zuen Vanicek bere aurreneko film luzea, eta urriaren 27an iritsiko da Donostiara.

Kaleb da protagonista nagusia, animalia exotikoekin liluratuta dagoen gazte bat. Halako batean, armiarma pozoitsu bat erosiko du, baina, erosi eta berehala, ihes egin, eta animalia ugaltzen hasiko da. Poliziak Kaleb eta haren lagunak bizi diren eraikina itxiko du: irteera bat aurkitzea izango da bizirik irauteko aukera bakarra.

Vermines filmaz gainera, honako film hauek proiektatuko dituzte, besteak beste: Blood (Brad Anderson), Cuando acecha la maldad (Demian Rugna), Cuando los amos duermen (Santiago Alvarado Ilarri), The Forbidden Play (Hideo Nakata) eta Sleep (Jason Yu).


Summary: Athleticeko jokalariak Espainiako bandera kenduta agertu dira 'FC 24'-ko txartelekin. Espainiako Ligaren babesle nagusia da EA Sports bideojoko enpresaren joko berria. Ligako jokalari guztiek erakutsi dituzte txartelak azken jardunaldian, baina Athleticekoenak ezberdinak izan dira.

Aurtengo denboraldirako babesle berria du Espainiako Ligak: FIFA bideojoko arrakastatsuaren ondorengoa, EA Sports FC 24 —FIFA Nazioarteko Futbol Federazioarekin zuen akordioa amaitu du EAk—. Han, jokalari bakoitzak txartel bat izaten du, non agertzen diren haren puntuazioa, postua, jokatzen duen liga, taldea eta nazionalitatea. Aste honetan, ligako bosgarren jardunaldian, FC 24-ren publizitaterako, txartel horiekin agertu dira jokalari guztiak neurketen aurretik.

Athleticeko jokalarienak, ordea, ezberdinak izan dira. Txartel horiek jasotzen dituzten datuetako bat falta zuten: herritartasunarena. Zuri-gorrien filosofia dela eta, gaur egun lehen taldea osatzen duten jokalari guztiek Espainiako bandera izango zuten txartel horietan —ez dago Ipar Euskal Herriko jokalaririk—, Iñaki Williamsek izan ezik. Hark Ghanakoa izango luke, baina hura ere banderarik gabeko txartelarekin jarri zen kameren aurrean Cadizen aurkako partidaren aurretik, herenegun.

Athleticek ez du erabakiaren nondik norakoen azalpenik eman, baina Espainiako hainbat kirol kazetariren arabera, klubak berak eskatu du txartelak banderarik gabekoak izan zitezela. Gainontzeko euskal taldeen txartelek izan dituzte banderak.


Summary: EH Bilduk «manifestazio nazionalera» deitu du azaroaren 18rako, Bilbon. Ordurako, «beste hauteskunde batzuetarako deia ala PSOEren eta Sumarren gobernu bat» egongo da Madrilen, eta koalizioko koordinatzaile nagusi Arnaldo Otegik esan du «auzi nazionalen inguruan abiatu den eztabaidan egon behar duela Euskal Herriak ere». EAJko eta PPko ordezkariak elkartuko dira gaur, eta Estebanek berriro ezetza helaraziko die Feijooren inbestidura dela eta.

EH Bilduk «kalera» ateratzeko deia egin die herritarrei, azaroan 18rako, Bilbon. «Manifestazio nazionala» egiteko garaia dela uste du koalizioko koordinatzaile nagusi Arnaldo Otegik, Espainian «eztabaida zentral bat» abiatu baita jada «lurraldetasunaren inguruan». Azaroaren 18rako Pedro Sanchezen gobernu bat egongo da Madrilen, ala hauteskundeak berriz egiteko dei bat. Hala ziurtatu du Otegik, eta herritarrak kalera ateratzeko garaia dela azaldu du, «arazo nazionalei irtenbide demokratikoa ematearen alde».

Izan ere, koalizio abertzaleko buruak esplikatu du Espainiako eskuina eta eskuin muturra ez direla kalera aterako amnistiaren aurka soilik, «78ko erregimenaren alde baizik». Otegik dio euskal herritarrek «rol zentral bat» jokatu behar dutela abian den eztabaida garrantzitsu horretan, «eredu autonomikoa erabat agortuta» ikusten baitu, eta Sanchez Moncloara eramateko funtsezkoak izango baitira «indar plurinazionalak».

Hori guztia kontuan hartuta deitu du manifestazio nazionalera EH Bilduk, «Euskal Herriak arazo nazionalentzako irtenbide demokratikoa» eskatu behar duelako, Otegiren ustez.

Inbestiduraren itzalean

Otegik erreparatu dien indar plurinazional horien artean dago JxCat, eta, gaur bertan amnistia eskatzeaz gain, Kataluniako gatazka politikoa gainditzeko aldebakartasunari uko ez egiteko helburua finkatu du, PSOErekin abian duen negoziazioari begira. Otegik esan du ez duela ezer esateko Puigdemont Generalitateko president ohiari, baina, oro har, baduela mezu bat: «Guk isiltasun zuhur bati eusten diogu. Artisau obra bat egiten ari gara, baina pilota PSOEren teilatuan dago. Hobe dugu zarata gutxi eta lan asko egiten badugu».

EH Bilduk inbestidurako negoziazio horietan egin dituen eskaeren inguruko galderari erantzunez, koalizioko buruak ziurtatu du «ohiko politikan lerro gorriak» jartzea normala dela: «Ez da gure estiloa».

PSOEko hautagai Pedro Sanchezen inbestidura saio horren aurretik, PPko hautagai Alberto Nuñez Feijoorena egingo da Espainiako Kongresuan, eta horri begira bilera bat egingo dute bihar Aitor Esteban EAJko Kongresuko bozeramaileak eta Cuca Gamarra PPko Kongresuko bozeramaileak. Berriro ezetza emango dio Espainiako eskuinari EAJko presidente Andoni Ortuzarrek, gaur bertan berretsi duenez, «baina beti hitz egin behar da», erantsi du.

Radio Euskadin egindako elkarrizketa batean, Ortuzarrek esan du ez direla «nahia eta errealitatea» nahastu behar, eta aditzera ema n du Sanchezen inbestidurako negoziazioak ez doazela EAJk nahi lukeen bezain azkar.«Urduritasun gerra bateko fasean» ikusten ditu negoziazio horiek EAJko buruak, eta gako bat eman du egoera ulertzeko: «Nork du beldur handiagoa hauteskundeak berriz egiteko?». Aldagai horrek jartzen die erritmoa negoziazioei, haren arabera.

Batera edo bestera, Ortuzarrek ohartarazi dio PSOEri «soilik inbestiduraz» hitz egin nahi duela, «eta ez legealdiaz». Hau da, nabarmendu duenez, Sanchez Espainiako presidente egiteko, aurretik jakin behar dute zertarako nahi duen presidente izan. «Soilik eskuinak ez gobernatzea ez baita nahikoa arrazoi», Ortuzarren arabera. Euskal Herriko eta Kataluniako gatazkekin zer egin nahi duen azaldu behar duela erantsi du, EAJren babesa lortu aurretik.


Summary: Bizkaiko ostalaritzako langileak greba egitera deituak daude berriro. Bizkaiko Ostalaritza Elkartearen «immobilismoari» aurre egiteko, ELA, LAB, CCOO eta UGTk grebara deitu dituzte ostalaritzako langileak.

Ekaineko greba egunek izan zuten arrakasta eta Bizkaiko Ostalaritza Elkartearen jarrera ikusita, ostalaritzako langileak grebara deitu dituzte ELA, LAB, CCOO eta UGTk. Greba deialdi berriak urriaren 4rako, 11rako eta 12rako dira. Irailaren 26an elkarretaratzera deitu dute, Bizkaiko Ostalaritza Elkartearen egoitza aurrean,11:00etan.

Sindikatuek ateratako oharrean, salatu dute negoziazio mahaia blokeatuta dagoela oraindik, eta Bizkaiko Ostalaritza Elkartearen «immobilismoa» kritikatu dute. Elkartearen jarrera «erabat arduragabea» dela gaineratu dute, patronala eta sindikatuak otsailetik baitaramate bildu gabe.

Bizkaiko ostalaritzako langileek ez dute soldata igoerarik izan 2020tik; ordutik, KPIa %12,9 igo da. Aldi baterako erregulazioak haien «egunerokoa» bihurtu direla gaineratu dute. Horrek, ezegonkortasuna ekarri du sektorera, eta enpresek egoera aprobetxatu dute «malgutasuna areagotzeko».

Hitzarmen horrek kolektibitateen sektoreari ere eragiten dio. Baina sindikatuen hitzarmen propioa nahi dute, «eta patronalak ez du negoziatu nahi». Sektore horretan, gehienak kontratu prekarioak eta lanaldi partziala duten emakumeak dira. Gipuzkoako hitzarmenarekin alderatuz, 42 ordu gehiagoko lanaldia dute.


Summary: Blancok uste du autogobernu arloko Urkulluren proposamena «porrotera» kondenatua dagoela. EAk Urruñan ospatu du Alkartasun Eguna, eta EH Bilduren eta EH Bairen aldeko apustua berretsi du.

Eusko Alkartasunak Urruñan (Lapurdi) ospatu zuen atzo Alkartasun Eguna, Mugarik gabeko alkartasuna leloarekin. Eba Blanco idazkari nagusiak EH Bilduren aldeko apustua babestu zuen, eta adierazi egungo testuinguru politikoa baliatu behar dela «lurralde ereduari buruzko eztabaidan sakontzeko». Halere, Eusko Jaurlaritzako lehendakari Iñigo Urkulluk autogobernuari lotuta egindako proposamena deitoratu zuen: «Uste dugu Urkulluren proposamena porrot egitera kondenatuta dagoela, eta berak hori badakiela».

Blancok ildo kritikoarekin duen barne gatazkari erreferentzia eginda ekin zion bere mintzaldiari: «Proiektu politiko honi norabide guztietatik saiatu dira erasotzen, hura zokoratzen; baina ez dute lortu». Horiek hala, alderdiak EH Bilduren eta EH Bairen alde egindako apustua babestu zuen, «irekitzen» ari den ziklo politiko berrirako tresna egokiak direlakoan. EH Baik azken urteetan izandako gorakada eta EH Bilduk Nafarroako Parlamentuan duen posizioa jo zituen horren islatzat, eta gehitu zuen Araba, Bizkai eta Gipuzkoan ere «EAJren hegemonia» kolokan jartzen ari dela koalizio subiranista: «Hauteskunde emaitza hauek ezin dira gau bateko amets goxoa izan. Zailena dugu aurretik, lortutako botoak kontsolidatzea eta jende gehiago gure proiektura erakartzea».

EAJ bera izan zen Blancoren mintzaldiko protagonistetako bat. «Batzuk naziotasunean indarrak biltzen ari garen bitartean, zertan jolasten ari da EAJ? Espainia konbentzioekin seduzitzera», kritikatu zuen, Urkulluren «konbentzio konstituzionalerako» proposamenari erreferentzia eginda. Izan ere, jeltzaleei leporatu zien Eusko Jaurlaritzak mahai gainean dituen arazoak estaltzea dela «Madrilera begira» egindako proposamenaren helburua. Besteak beste, Osakidetzaren, Hezkuntzaren, Ertzaintzaren eta EITBko langileen egoera aipatu zituen. «Hau guztia politika egiteko eta gobernatzeko agortuta dagoen eredu baten isla da».

Are gehiago, Blancok EAJri leporatu zion «eraikuntza nazionalaren inguruko proposamenak» hauteskunde testuingurura eta Alderdi Egunera mugatzea, eta gogoratu zuen jeltzaleek «uko» egin ziotela 2018an estatus berri baterako «oinarri eta printzipioen» gaineko akordioari jarraipena emateari, nahiz eta Eusko Legebiltzarreko gehiengoaren babesa izan. «Hortik aurrera, EAJk akordio hori urardotu du, eta azkenean kaxoi batean sartu», kritikatu zuen.

Hezkuntza eta hizkuntza

Eusko Legebiltzarrak esku artean dituen erronka nagusietako bat da Hezkuntza Legea aurrera ateratzea, eta, Blancoren esanetan, «herri akordio» batekin onartu behar da; «ahalik eta adostasun handiena» lortuta. Era berean, ordea, kritikatu egin zuen PSE-EEko idazkari nagusi Eneko Anduezak adierazi izana sozialisten baiezkorik gabe ezin dela legea aurrera atera: «Larria da, Andueza jaunak bere buruari ematen diolako inork eman ez dion beto eskubidea».

Euskararen egoerari dagokionez, hizkuntz eskubideen kontrako erabaki judizialak salatu zituen Blancok, eta bat egin Euskalgintzaren Kontseiluak azaroaren 4rako deitu duen manifestazioarekin. Besteak beste, Nafarroako zonifikazioa amaitzeko beharra azaldu zuen, argudiatuta «ulergaitza» litzatekeela Espainiako Kongresuan edo Europako Batasunean euskara erabili ahal izatea eta Nafarroako zenbait erakundek trabak jartzea.


Summary: Gizon baten gorpua aurkitu dute Astigarragan. Suhiltzaileak, Ertzaintzaren helikoptero bat eta anbulantzia bat bertaratu dira

Gizon baten gorpua aurkitu dute gaur Txoritokietan, Astigarragan (Gipuzkoa). Bizilagun batek eman du abisua, eta Donostiako suhiltzaileak bertaratu dira lekura, gizona erreskatatzen saiatzera. Sarbide zaileko leku batean zegoen, gotorlekutik gertu.

Suhiltzaileez gain, anbulantzia bat eta Ertzaintzaren helikoptero bat ere bertaratu dira. Auzitegi Medikuntzako Institutura eramanen dute gorpua, autopsia egiteko.


Summary: Nafarroako Fiskaltzak salaketa jarri du Unai Simoni Sadarren egindako irain homofoboengatik. Ikusle batek irain larriak egin zizkion Athleticeko atezainari Osasunak eta talde zuri-gorriak abuztuaren 19an Iruñean jokatu zuten derbian. Fiskaltzaren arabera, gorroto delitua izan daiteke

Nafarroako Fiskaltzak salaketa jarri du guardiako epaitegian Unai Simon Athleticeko atezainari Sadarren egin zizkioten irain homofoboak direla eta. Fiskaltzaren arabera, irain horiek gorroto delitua izan daitezke, eta, hori dela eta, ikerketa penala hasteko eskatu du. Espainiako Poliziari galdegin dio Unai Simon iraindu zuen ikuslea identifika dezan, eta deklarazioa har diezaion, inputatu gisa.

Osasunak eta Athleticek abuztuaren 19an jokatu zuten derbia Sadarren, eta telebistako irudietan ikus daiteke nola ikusle batek irain larriak egin zizkion Unai Simoni: «Marika puta, hortxe hil zaitez, putasemea», esan zion behin eta berriro.

Fiskaltzaren arabera, irain horiek gorroto delitua izan daitezke, «pertsona baten orientazio sexualari diskriminazioa» egiten baitiote. Fiskaltzak nabarmendu duenez, irain horiek «kalte» egiten diote «pertsonaren duintasunari», are gehiago milaka lagunen aurrean egin direla kontuan hartuta. Hori dela eta, Unai Simoni aukera eman dio neurriren bat eskatzeko hala nahi izanez gero.

Gorroto delituak egiteagatik urtebete eta lau urte arteko kartzela zigorra jaso daiteke.