Summary: Estatu indarkeriaren biktimak aitortzeko eskatu dute Brouarden eta Muguruzaren omenaldian. 36 urte bete dira Santi Brouard hil zutela, eta 31, berriz, Josu Muguruza hil zutela, eta omenaldia egin diete Bilbon. Ane Muguruzak salatu du «konpondu gabeko gatazka politiko baten existentzia ukatzen duen kontakizun bat inposatu» nahi duela alde batek.

36 eta 31 urte bete dira gaur Santi Brouard eta Josu Muguruza Herri Batasuneko legebiltzarkidea eta diputatua tiroz hil zituztenetik, eta, urtero bezala, omenaldia egin diete Bilbon, Egiari Zor fundazioak deituta. Lore eskaintzaren ondotik, ekitaldia egin dute Errekalde plazan, eta Ane Muguruza Josu Muguruzaren alabak eta Egiari Zor fundazioko kideak estatu indarkeriaren biktimak izan ditu gogoan. Izan ere, Muguruzak salatu du ez zaiela «aitortu» eragindako mina, eta gaitzetsi du «konpondu gabeko gatazka politiko baten existentzia ukatzen duen kontakizun bat inposatu» nahi duela alde batek, «proiektu politiko zehatz bati zilegitasuna kentzeko», zeinarengatik hil baitzituzten Josu Muguruza eta Santi Brouard.

Muguruzak ohartarazi du «sektore politiko eta instituzional batzuek» eskatzen duten «biktimekiko enpatia» dela hain justu estatuaren indarkeriaren biktimek jasotzen ez dutena: «Mingarria eta ulertezina zait gerra zikinarekin zerikusia izateagatik zigortutako kargu publikoak izan dituen alderdi bereko kide izanik, buruzagi batek jendaurrean esatea «GALen biktimek ez dutela behar Felipe Gonzalezek gerra zikinean izan zuen papera argitzeko ikerketa batzorderik». «Mingarria eta ulertezina», era berean, alderdi horrek egin baitzituen torturak, «kare biziz estalitako» desagepenak eta Mikel Zabaltzaren heriotzari buruzko bertsio ofizialak, bertzeak bertze: «Guztiz onartezina da, edozein ikuspuntutatik, gaur egun oraindik aitortu ez izana eragin ziguten kaltea, krimen horien guztien erantzukizun politikoak bere gain hartu ez izana. Zalantzarik gabe, batzuek egiteke dituzten zereginak dira, eta guk zain jarraitzen dugu».

Gaur egun oraindik «heriotza eta sufrimendua» sortzen segitzen duen «indarkeriazko adierazpenak» ere gaitzetsi ditu, hala nola espetxean hildako Igor Gonzalez Solaren kasua. Bestalde, adierazi du «bizikidetza demokratikoa» eraikitzeko «gatazkaren ondorioak gainditzea» ez ezik, «ezinbestekoa» dela «gatazka sortu zuten arrazoiak ere konpontzea»: «Gatazkaren kausak eta ondorioak politikoak direnez, akordio politiko eta demokratikoa ahalbidetuko duen konponbidea lortzeko lan egiten jarraituko dugu, beste batzuek guk baino lehen egin zuten bezala, determinazio osoz».

Senide eta lagunez gain, Eusko Jaurlaritzako Giza Eskubideen, Bizikidetzaren eta Lankidetzaren idazkari Jose Antonio Rodriguez Ranz izan da ekitaldian, baita Maddalen Iriarte EH Bilduko legebiltzarkidea, Elkarrekin Podemoseko hainbat kide eta ezker abertzaleko hainbat ordezkari.


Summary: Bortz preso hurbildu eta bat Euskal Herriratuko dute. Gregorio Vicario Setien eta Zigor Bravo Saez de Urabain Burgosera mugituko dituzte, Egoitz Coto Duesora, Aitor Olaizola Dueñasera eta Angel Lopez Anta Leonera. Emilio Salaberria Etxebeste Donostiara ekarriko dute, eta hirugarren gradua emanen diote.

Espainiako Espetxe Erakundeek jakinarazi dutenez, bertze bortz euskal preso Euskal Herri inguruan dauden espetxeetara mugituko dituzte, eta bertze bat Euskal Herriratu eginen dute. Emilio Salaberria Etxebeste da Euskal Herriratuko dutena: hirugarren gradua ere eman diote, eta Dueñastik (Espainia, 310 kilometro) Donostiako Martuteneko kartzelara ekarriko dute.

Gregorio Vicario Setien eta Zigor Bravo Saez de Urabain Burgosko espetxera eramango dituzte (Espainia, 215 kilometro). Vicario Topasen zegoen (Espainia, 460 kilometro), eta Bravo Curtisen (Galizia, 600 kilometro). Egoitz Coto Granadatik (Andaluzia, 855 kilometro) El Duesora mugituko dute (Kantabria, Espainia, 170 kilometro). Aitor Olaizola, berriz, Cacerestik (Espainia, 660 kilometro) Dueñasera (Espainia, 310 kilometro). Angel Lopez Anta presoa, azkenik, Algeciraseko espetxetik (Andaluzia, Espainia, 1.100 kilometro) Leongora mugituko dute (Espainia, 370 kilometro).

Guztiak dira EPPK-ko presoak, eta denak daude espetxean ETAko kide izatea leporatuta hainbat delitu egiteagatik. Espetxe Erakundeek jakinarazi dute egindako mina aitortu dutela eta indarkeriari uko egin diotela.


Summary: Zaballan modulu mistoa sortzeko eskatu du Irati Gurasoekin Euskal Herrira dinamikak. Umeen Eskubideen Nazioarteko Egunaren harira, Irati umea eta haren guraso presoak Zaballako espetxera ekartzeko eskatu dute, hiruen eskubideak errespeta daitezen.

Irati Gurasoekin Euskal Herrira dinamikak eskaera zehatzak egin ditu Umeen Eskubideen Nazioarteko Egunean. Hain zuzen, Irati umearen eta haren guraso preso Beatriz Etxeberria eta Iñaki Zapirainen eskubideak bete daitezen; Zaballan beharko lukete bi presoek, plataformaren arabera. Haratago jo du dinamikak, ordea: Zaballako espetxean modulu mistoa sortzeko eskatu du, eta preso dauden gurasoak seme-alabekin egon ahal izateko Euskal Herrian pisuak sortzea.

Plataformaren ustez, «guztion esku dago Irati bezala gurasoak preso dituzten haur motxiladun-en eskubideak errespetatzea; etorkizun osasuntsuago bat eraikitzea gure herriarentzat». «Haurrak babesten dituen» eta «bizikidetzan oinarritua dagoen» etorkizun bat eskatu dute.


Hamar sinadura Leteren ardatzean

Summary: Hamar sinadura Leteren ardatzean. Poetaren heriotzaren hamargarren urtemugan, hamar idazleren testu bana bildu du Balea Zuriak ‘Urrats Urratuak. Xabier Lete gogoan’ lanean, Gipuzkoako Foru Aldundiaren laguntzarekin.

Arantxa Urretabizkaia, Anjel Lertxundi, Juan Kruz Igerabide, Lourdes Otaegi, Itxaro Borda, Inazio Mujika Iraola, Jon Gerediaga, Jon Martin, Alex Gurrutxaga eta Ainhoa Urien. Hamar sinadura, hamarrak Xabier Leteren bueltan bilduak. Gertutik zein azaletik ezagutu zutenak batzuk, batez ere haren obraren bitartez harengana helduak besteak. Hamar urte beteko dira aste bi barru poeta eta musikaria zendu zela, abenduaren 4an, eta urteurrena omenaldirako baliatuz, hamar idazle eta ikerlariren testuak Urrats urratuak. Xabier Lete gogoan liburuan batu ditu Balea Zuria argitaletxeak.

Gipuzkoako Foru Aldundiaren laguntza jaso du argitalpenak, eta Harkaitz Millan kultura diputatuak egin dio liburuari hitzaurrea. Saila une batez aparte utzita, modu pertsonalean beretzat proiektuaren parte izatea berezia izan dela aipatu du aurkezpenean. «Esperientzia pertsonalak ere badu pisua halako gauzetan, eta niretzat oso maitea da [Lete]; haurtzarotik nerabezaroko trantsizioan musika berezia izan zen Leterena gure etxean». Euskaldun askorentzat olerkigintzaren «atea» izan dela ere aipatu du, eta euskal tradizioa ekartzeko egindako «dibulgazio lana» aitortu dio. «Nire belaunalditik aurrerakoek, batez ere, hari esker ezagutu ahal izan ditugu hainbat lan. Euskaldun asko sentitu gaitezke bere eboluzioan eta pentsakeran islatuta, euskararen eta askatasunaren aldeko konpromisoagatik».

Liburuan parte hartu dutenen artetik, Urretabizkaia, Otaegi eta Urien izan dira lanaren aurkezpenean. Proiektuaren izaera korala aipatu dute argitaletxeko kideek, eta horren erakusle dira hiru horien testuak. Urretabizkaiaren kasuan, 2002an Leteri egin zion elkarrizketa bat berreskuratu du, Hermes aldizkarian argitaratu zena.«Egin ditudan elkarrizketa guztien artetik hau da denetan hunkigarriena, eta iruditzen zait merezi zuela zabalkundea».

Luzez ibili zen Urretabizkaia Leteren atzetik elkarrizketa eskatuz. «Beti esaten zidan: ‘Deitu datorren astean’. Datorren astean deitu, eta Lurdesek esaten zuen: ‘Deitu udaberrian’. Horrela urteetan, lortu nuen arte». Donostiako Maria Cristina hotelean egin zuten. «Dotore-dotore». Testua bidaltzeko eskatu ziola ere oroitu du, bere buruaz fidatzen ez zela eta. «E-mailik ere ez zuenez, Urnietara eraman behar izan nion, buzoian utzi, eta gero hitz bat ez zuen aldatu». Ziurtzat du, bada, horiek direla poetak orduan esan nahi zituenak.

Bi ildo nagusi ditu elkarrizketak, biak intereskoak egun ere Urretabizkaiarentzat. Lehena, abertzaletasunaren eta nazionalismoaren arteko gogoeta. «Bi gauza ezberdinak ziren Leterentzat; niretzat ere bai». Eta bigarrena gaitzaren eta minaren ingurukoa. «Irakurlea etor liteke bat ala ez, ildo batean edo bestean esaten direnekin, baina seguru hausnarketarako bidea emango diola».

Egun elurtuetaraino

Liburuaren ezaugarri nagusia «askotarikotasuna» dela nabarmendu du Otaegik ere, Leteren bueltan egindako hurbilpen ugari jasotzen dituela. Mujika Iraolaren artikulua aipatu du, «poetaren material autobiografikoen iturrien biltze guztiz interesgarri» bezala. Edo Igerabide, Lertxundi eta Bordarenak, zeinak «hurbiltze aski pertsonala» egin duten, Otaegiren hitzetan, «idazle kategoriatik hitz eginez». Beste sail batean sartuko lituzke Leteren obraren inguruko azterketa kritikoa egin dutenen testuak, Gurutxagaren eta Martinenak, kasurako, zeintzuek Leteren poesian beraiek zer topatu duten deskribatu duten. Eta arlo horretan kokatu du bere ekarpena ere. Aurretik Leteri buruz argitaratu dituenen jarraipena dela adierazi du: «Errekuperatu nahi izan dut lehen Leteren inguruko testuen edukia eta batez ere haien genealogia: nondik edaten zuen, zertan oinarritzen zen bere elaborazio poetikoetan. Hori ikertzen saiatu naiz, eta bereziki poesia soziala deitzen dugun arlo horretan zenbateraino ahazten ditugun erreferente ez hain hurbilak, esaterako, Blas de Otero bezalakoak, Leterengana Gabriel Arestiren bidez heldu zirenak».

Jauzi bat egin eta «kritikoki arriskatuz» ahalegina egin duela ere aurreratu du, Pablo Nerudaren gisako poetek euskal literaturan izandako eragina ikertuz. «Bereziki fondo gordeetan dagoen Xabier Lete eta Lurdes Iriondoren artxibo guztiz interesgarri horri balioa eman nahirik, hor dagoen materialak Lete hobeto ezagutzeko bidea eskainiko digula iradoki nahiez».

Ainhoa Urienek hartu du ondotik hitza. Poesia, zaurien ukendu. Xabier Leteren arrastoan kaleratu du Pamielarekin berriki, eta lan honetan parte hartzeak aurrekoarekin geratu zitzaion arantza bat ateratzeko aukera eman diola aipatu du: «Leterengan paisaia ederrek duten garrantzia aztertzea». Bianditz gailurraren bestaldean jarri dio izena, Oiartzungo (Gipuzkoa) mendi horren bueltan osatu du libururako kontakizun literarioa. «Badakit Leterentzat Bianditzek zein sinbologia berezi daukan, markatzen duelako muga bat, Nafarroarekin, iraganarekin, etorkizunarekin». Eremu horri begira idatzi du, Lete mendian gora irudikatuz, heriotzara bidean joango balitz bezala. «Azken poemetan lantzen dituelako Bianditzen antz handia duten paisaia ederrak. Eta nire susmoa zen ez ote zituen paisaia horiek poesia bihurtu hain zuzen bere heriotzara bidean sosegu izan zitezen». Gogora ekarri du negua eta elurra ere lotzen zituela heriotzarekin Letek, eta nola agertu zen Bianditz elurtuta bera hil zen egunean, bost urte lehenago Iriondo hil zen egunean gertatu bezalaxe. «Bada berezitasun polit bat».


Summary: Natividad Jauregi atxilotu du Belgikako Polizia Federalak. Iheslariaren hurbileko iturriek BERRIAri baieztatu diote atzo atxilotu zutela eta preso daukatela, Ganten.

Belgikako Kasazio Auzitegiak asteartean eman zuen Natividad Jauregi iheslaria Espainiaratzearen aldeko behin betiko erabakia, eta haren hurbileko iturriek BERRIAri jakinarazi diote atzo atxilotu zutela Jauregi, Ganten (Belgika). Espainiaratu artean eskumuturreko elektronikoa eraman behar zuen, berez. Iturriek ez dakite, ordea, eskumuturrekoarekin askatuko duten eta etxean pasatu ahal izanen dituen azken egunak ala zuzenean Espainiaratuko duten. Belgikako Polizia Federalak atxilotu zuen Jauregi, atzo.

Efe agentziak asteartean jakinarazi zuen datozen bi hilabeteotan Espainiaratuko zutela Jauregi. Ez zuen zehaztu noiz. Iheslariak bizitza arrunta egiten zuen Belgikan.


Summary: Valvospain eta United Caps itxi nahi dituztela salatu du ELAk. United Capsen 37 lanpostu gal daitezke, eta Valvospainen, berriz, 90.

Albiste on bakan batzuk dauden arren, garai ilunak dira euskal industriagintzarentzat, eta atzo bi enpresa ixteko asmoen berri eman zuen ELA sindikatuak: United Caps tapoiak eta plastikozko estalkiak egiten dituen Sopelako (Bizkaia) lantegia; eta Valvospain, Amurrion (Araba) balbulak egiten dituen planta. Azken horren egoera oso larria da, likidazio prozesuan baitago.

United Capsen kasua «deslokalizazio eredu garbia» da sindikatuaren ustez. Enpresako buruek bertako ekoizpena Katalunian duten beste planta batera eraman nahi dute, eta lantalde osoa mugitzeko prozesua hasia dute. Erabaki horrek Sopelako lantegiaren itxiera eragingo luke. 37 langilek dihardute enpresan eta greba mugagabea hasiko dute hilaren 24an.

United Capsek arrazoi ekonomiko eta teknikoak argudiatu ditu, baina ELAren ustez ez dira egia, azken urteetan irabaziak izan baititu. United Caps oinarria Luxenburgon duen multinazional bat da, eta 2018an iritsi zen Sopelara, Embalatap erosita. ELAren ustez, hasieratik zuen lantegia lekualdatzeko asmoa, «Embalatapek zituen bezeroak eta azpiegiturak lortu ondoren».

Valvospain, konkurtsoan

Valvospain Industrialen egoera oso ezberdina da. Enpresa askoren fusio baten ondoren sortu zen, eta, sindikatuen uste dute kudeatzaileen jardun txarrak hondoratu zuela. 90 langile ditu egun eta 35 milioi euroren zorra. Langileak aldi baterako erregulazioan daude, eta sindikatuek helegitea jarri diote enpresak egoera hori luzatzeko duen asmoari.

Valvospain, esan bezala, hartzekodunen zerrendan dago, eta salgai udaz geroztik. Eskaintzak egon badaude, baina ELAk jakinarazi duenez, erosleen asmoa lantaldearen %70 kaleratzea da. Lantaldea erregulazioan egon arren, zuzendaritzako kideak soldatak bere osotasunean kobratzen ari direla dio sindikatuak, «jardunik ia ez egon arren».


Summary: Gutxienez zortzi lagun hil dira Kabulen eginiko erasoan. Morteroekin bonbardatu dute hiriburua, eta lehergailuak erdigunean erori dira. Talibanek ukatu egin dute erantzukizuna.

Oraingoz zortzi hildako eta 31 zauritu baieztatu ditu Afganistango Barne Ministerioak. Euskal Herrian 04:15ak zirenean, mortero saldo bat jaurti dituzte Kabul hiriburuaren kontra. Oraindik ez dakite nork bota ditu lehergailuak, baina talibanen eledun Zabihula Mujahidek esan du erasoa ez dutela eurek egin. Bi ibilgailuren atzeko partetik aireratu dituzte, eta hamalau mortero hiriaren erdigunean erori dira.

Nurulla Tarakai gobernuko eledunak eman du biktima kopuruaren berri. Hirian mugimendu handiena dagoen orduan egin dute erasoa.

Erasoen erantzulea nor den argitzea garrantzitsua da, Gobernua eta talibanak bake negoziazioetan murgildurik daudelako. Halako erasoak Estatu Islamikoak hartu izan ditu bere gain iraganean, baina Gobernuak talibanei egotzi die gaurkoa. Ikusteke dago negoziazioetan edukiko duen eragina.


Summary: Iruñeko emakume batek eraso transfoboa salatu du Bartzelonan. Adierazi duenez, ukabilkadaka hartu dute, «trabesti zikina» eta bestelako irainak egiten zizkioten bitartean.

Eva Bildosola 19 urteko emakume bat da, Iruñekoa. Trans da, eta sare sozialetan salatu duenez, eraso transfoboa pairatu du Bartzelonan. Atzo bertan gertatu zen erasoa. Instagramen argitaratu du erasoaren ondorioak erakusteko argazkia.

Bildosolaren salaketaren arabera, etxetik atera bezain pronto egin zioten eraso. «Trabesti zikina» eta «munstro» irainak garrasika bota zizkioten, heldu egin zuten, bi ukabilkada eman zizkioten aurpegian, eta ostikoak eta bestelako kolpeak eman zizkioten gorputzean. Argazkietan aurpegia odoleztaturik agertzen du.

«19 urteko neska normal bat naiz, transexuala, bai, baina horrek ez nau inor baino gutxiago egiten, ez nau munstro egiten», idatzi du. «Eskubidea daukat kalera ateratzeko, eskubidea daukat neure sare sozialetan nahi dudana egiteko». Bere buruaren argazki bilduma zabala du argitaratuta Instagramen. Moda munduan egiten du lan Bartzelonan. «Mundu guztiak eduki beharko lituzkeen eskubideak ditut, nahiko gaizki pasatu dut bizitza osoan gaur naizena izaten saiatzen, norbait orain etorri eta kentzeko».

Kontatu duenez, bi hilabete daramatza Bartzelonan. «Bake bila etorri nintzen hona, neure buruaz gozatzeko, ez laido nazaten, kolpa eta munstro sentiarazi nazaten». Salatu duenez, halakoak trans askori gertatzen zaizkio. Erasoak ondorio okerragoak ekar zitzakeela ohartarazi du. «Nik ez diot kalterik egiten inori, ez duzue eskubiderik hori egiteko». Transfobia gelditzeko eskatu du. «Ez dut bihar hil nahi».

Hainbatetan kontatu du komunikabideetan aitarekin eta haren familiarekin txikitatik edukitako arazoak, ez zutelako bere izaera onartzen. «Amaren etxean panpinekin jolasten nintzen. Aitak apurtu egiten zizkidan», kontatu du aurten hedabide batean. Amaren eta haren familiarekin sostenguari esker egin zion aurre institutuan jasan zuen jazarpenari, eta trans eskubideen alde militatzen hasi zen Hazte Oir erakunde ultraeskuindarrak Iruñera mezu transfoboak zabaltzeko autobusa eraman zuenean.


Summary: Txertatzea ez dela derrigorrezkoa izango esan du Illak. Hegoaldeko herritarren zati handi bat 2021eko lehen erdirako txertatuta egotea litekeena da, Espainiako Gobernuaren planak betetzen badira.

Espainiako Osasun ministro Salvador Illak Kataluniako irrati batean adierazi duenez, 30 milioi herritarri txertoa jartzeko asmoa du Madrilek. Asteartean onartuko du Gobernuak plana, eta agintariaren arabera, ez da derrigorrezkoa izango.

30 milioi herritarrei txertoa jarrita, «ehuneko handi bat beteko litzateke», esan du Illak. «Ez dakit helduko garen. Ziurrenera populazioaren erdira iritsiko gara».

Plana erkide autonomoekin landu duela azaldu du ministroak. Dagoeneko 13.000 txertogune dituztela adierazi du. Sare horrekin, «erritmo bizian, eraginkorrean eta berme ororekin txertatu ahalko dela gaineratu du».

Illak esan du adituek ez dutela gomendatzen txertatzea baitezpadakoa izatea, derrigorrezkotasunarekin «nahi denaren kontrakoa lor baitaiteke». «Egia azaldu behar diegu herritarrei». Herritarrak behartzea legez egin dezaketela, ohartarazi du, «baina ez dugu egingo».

Itxaropena bai, euforiarik ez

Txertaketa plana iragarri zuen atzo gauean Pedro Sanchez Espainiako Gobernuko buruak. Bere administrazioaren menpeko populazioaren «zati handi bat» 2021eko lehen erdirako txertaturik egotea aurreikusten zuela esan zuen. Plana irailean landu zutela azaldu zuen. «Prest gaude». Etorkizuna itxaropenez ikusten duela esan zuen, «baina euforia zuhurtziarekin orekatu behar dugu».


Summary: Geroa Sozialberdeak abenduaren 19an egingo du sortzeko batzarra. Talde txikietan informazioa zabaltzen dabiltza, eta alderdi gisa egituratzeko egingo duten batzarraren data jakinarazi dute gaur.

Pandemia egoerak behartuta, talde txikiak biltzen, eta haiei proiektu berria aurkezten ari dira, joan den abuztutik. Geroa Baiko kide ezagun hainbat ari dira bilera horietan parte hartzen: Uxue Barkos, Jose Mari Aierdi, Ana Ollo, Koldo Martinez, Itziar Gomez...

Proiektu berriak badu behin-behineko exekutibo bat, eta prestatu ditu oinarrizko ponentziak. Gaur bertan ireki dute txosten horiei zuzenketak aurkezteko epea, eta abenduaren 9an itxiko dute. geroasozialberdeak.eu Interneteko helbidearen bidez ekarpenak egin litezkeela azaldu dute.

«Nafarroaren eta munduaren errealitatera egokitutako ikuspegi eta forma modernoago batzuk» garatu nahi dituzte alderdi berria sortzeko lanean ari direnek, Koldo Martinezen hitzetan. Planetaren defentsarako alderdi soziala ardatz gisa hartu nahi dutela azaldu du.

«Indibidualismoaren aurrean soziala» defendatu nahi dutenei eta Nafarroaren «pluraltasuna» sentitzen dutenei zein gizarte «justuago eta ekitatiboago bat» nahi dutenei proiektuarekin bat egitera dei egin die Uxue Barkosek. «Proiektu irekia» dela erantsi du, «sentsibilitate diferenteak» elkartu nahi dituena, Nafarroa subjektu politiko gisa ikusten duena, eta «Nafarroa subirano bat Euskal Herrian» lortu nahi duena, «elkarbizitzan, elkartasunean eta iraunkortasunean» oinarrituta.

Aierdik, berriz, nabarmendu du Geroa Bairen proiektua «indartu» egin nahi duela Geroa Sozialberdeak alderdi berriak.


Summary: Sahararen aldeko elkarretaratzeak egin dituzte 30 bat herritan. Euskadi Sahara Mugimenduak antolatu ditu elkarretaratzeak, Fronte Polisarioaren EAEko ordezkaritzaren laguntzarekin, eta mezu argi bat zabaldu dute: Saharak erreferenduma behar du.

Sahara aske izatea nahi dutela. Mezu hori zabaltzeko, elkarretaratzeak egin dituzte Arabako, Bizkaiko eta Gipuzkoako 30 bat herritan. Euskadi Sahara Mugimendua taldeak Fronte Polisarioaren EAEko ordezkaritzaren laguntzarekin deitutako protestetan aldarrikatu dute guda bukatzeko irtenbidea erreferenduma dela.

Protesten amaieran azaldu dute badituztela arrazoiak kalera ateratzeko. Alde batetik, Marokoren komunikazio estrategia salatu dute, «blokeo informatiboan eta gatazka armatuaren ukazioan oinarritutakoa». Beste aldetik, herritarren aurkako errepresioa areagotu egin dela nabarmendu dute: «Kezkatzen gaitu Sahara Errepublika Arabiar Demokratikoko lurralde okupatuetan, saharar herriaren aurka, eta, batez ere ekintzaileen aurka, areagotutako errepresioak».

Kritiko azaldu dira nazioarteko jarrerarekin ere. Nazio Batuen Erakundea aipatu dute: «Nazio Batuen erakundea eta bere Mendebaldeko Sahararako erreferenduma egiteko misioa salatzen ditugu, 45 urtean saharar herriaren sufrimenduaren aurrean erakutsitako utzikeriagatik». Espainiako Gobernuari, berriz, bi eskaera egin dizkiote: «Eskatzen diogu 1975ean egiteke utzi zuen deskolonizazio prozesuari berriro ekiteko, baita duela 29 urte egin behar zuen erreferenduma bultzatzeko ere». Azkenik, alderdi politikoei ere zuzendu zaizkie: «Euskal erakundeetako alderdi politiko guztiei eskatzen diegu susta dezatela haien eremutik saharar herriaren autodeterminazio askearen eskubidea bermatuko duen gatazkaren konponbide justu, baketsu eta iraunkorra».

Fronte Polisarioak hilaren 14an hautsitzat jo zuen Marokorekin 1991n sinatu zuen su-etena, eta, hortaz, gerra egoera ezartzea erabaki zuen. Mendebaldeko Sahararen eta Marokoren arteko tentsio militarrak gora egin zuen bezperan, Rabat herrialde okupatuaren eta Mauritaniaren arteko mugan dagoen Guergueraten sartu zenean. Eskualde hori desmilitarizatua da, bost kilometrokoa, baina Marokok militarrak hara bidaltzea erabaki zuen sahararren protesta bat desegiteko; dozenaka manifestari urriaren 21etik ari ziren protestan, inguruko errepide bakarra trabatzen.


Summary: Batzarrek erabaki du ez duela berrituko Ezkerra koalizioa. Alderdiko militanteek batzarra egin dute gaur, eta Nafarroako Ezker Batuarekin egina zuten koalizioa bertan behera uztea adostu du, iragarri zeukan gisan. Koalizio «zabalago eta anbiziotsuago bat» lortzen saiatuko dira 2023rako.

Nafarroako Ahal Dugu-rekin, Ezker Batuarekin, Equorekin eta Mas Pais-ekin bilerak egin nahi ditu Ezkerrak, baita udalerrietako hautetsiekin ere, elkarrizketa mahai bat sortzeko, eta azkeneko urteetan Ezkerra izan dena baino konfluentzia zabalago bat sortzeko.

2019ko foru hauteskundeetan atzera egin zuen Ezkerrak, eta justu lortu zuen ordezkari bakarra Nafarroako Parlamentuan. Ahal Dugu-k ere gutxitu egin zuen haren ordezkaritza. Iruñeko Udalean ere ez dute ordezkaririk. 2011tik aurrera Ezkerrak egindako bidea positiboa izan dela uste dute, baina «ziklo bat itxi» egin dela berretsi dute.

Gogoeta hasi zuen Batzarrek, emaitza horien harira, eta berrantolatzeko beharra sumatu zuen. Militanteek irakurketa hori berretsi dute larunbat honetan egin duten batzarrean. Gainera, Koordinadora eta Kontseilu Politikoa, estatutuak eta kode etikoa berritu dituzte. 250 afiliatu ditu Batzarrek une honetan; 131k parte hartu dute gaurko bileran.

Batzarreren Koordinadorako kideak izango dira, aurrerantzean, Olga Risueño, Edurne Egino, Iñigo Rudi, Juan Pablo Weingand, Marisa Marques, Andoni Hernandez, Marius Gutierrez, Felisa Otegi, Txema Mauleon, Rakel del Pozo, Tere Burgi eta Josetxo Arbizu. Kontseilu politikoan, berriz, 41 kide egongo dira.

Alderdiak hiru erronka nagusi eman dizkio bere buruari: aldaketa klimatikoa, feminismoa, eta krisi ekonomikoarentzat konponbide «justu eta solidario bat» topatzea.

Nafarroako gobernu berriari buruzko balantze positiboa egin du Batzarrek, nahiz eta abiadura handiko trenaren eta zerga politika batzuen inguruan ez egon ados. Espainian «ezkerreko gobernu progresista bat» izateak ekarritako onurak ere zerrendatu ditu.


Summary: Ertzaintzak pertsona bat atxilotu du Bilboko protesta negazionista batean. Osasuna eta Eskubideak antolatutako auto karabanaren ostean atxilotu dute, desobedientzia egotzita. Gainera, pertsona bat ikertuko dute, hamahiru pertsona salatu dituzte eta espedientea ireki diote protestaren deitzaileari.

Osasuna eta Eskubideak taldeak auto karabana egin du goizean Bilbon, «eztabaida zientifikoa» eskatzeko eta herritarrei eskubideak kendu dizkietela salatzeko. Besteak beste, PCRen aurkako kartelak eta txertoaren aurkako kartelak erakutsi dituzte.

Ertzaintzak pertsona bat atxilotu du auto karabana horretan, maskara jarri nahi ez izateagatik desobedientzia egotzita. Gainera, pertsona bat ikertuko dute, iraintzea egotzita; hamahiru pertsona salatu dituzte, arauak bete ez dituztelakoan; eta espedientea ireki diote protestaren deitzaileari, ibilbidea ez dutelakoan errespetatu.

Ez da gisa bereko protestak egiten dituzten lehen aldia. Antzeko ekintzak antolatu zituzten, esaterako, urriaren 31n ere.


Summary: Sarek mobilizazioak antolatu ditu, salbuespenezko espetxe politika amaitzeko eskatzeko. Sarek azaldu duenez, ehun mobilizazio baino gehiago egingo dituzte asteburuan. Besteak beste, larriki gaixo dauden presoak askatzeko eta urrunketa politika amaitzeko eskatu dute.

Sarek ehun mobilizazio baino gehiago antolatu ditu astebururako, Izan Bidea dinamikaren baitan. Ohar bidez azaldu dutenez, dinamika bera zabaltzea dute helburu, baita ahalik eta herritar gehienek parte hartzea ere. «Salbuespenezko espetxe politika amaitzeko beharra kalean aldarrikatu dugu, egoera zaila izan arren, eta guztion segurtasuna dela eta, arduraz jokatzea dagokigun arren».

COVID-19aren ondorioz, espetxeetako egoerak okerrera egin duela salatu dute, egoera zaildu egin dela presoentzat nahiz senideentzat. Hori dela eta, eskatu dute «oinarrizkoak, urgentziazkoak eta beharrezkoak» diren pausoak emateko: larriki gaixo dauden presoak kaleratzeko; urruntze politika amaitzeko; gradu aldaketak ahalbidetzeko, presoek etxeratze prozesuak hasi ditzaten; zigorrak batzeko; eta bakartuta dauden emakume presoak elkartzeko. Finean, gauza bakarra eskatzen dutela diote: salbuespen legedia bertan behera lagatzeko eta lege arrunta ezartzeko.

Une historikoa dela nabarmendu du Sarek: «Batetik, Euskal Herri mailan, gehiengo politiko, instituzional, sindikal eta soziala batzen dute salbuespen legedia bertan behera geratzeko lortutako adostasunek eta akordioek. Bestetik, Madrilen eta Parisen ere espetxe politika aldatzeko borondatea agertu dute lehen aldiz, eman diren urratsak, arnasgune izanda ere, nahikoa ez izan arren».

Urtarrilaren 9rako deialdia ere luzatu dute. Urteroko manifestazio jendetsua Bilbon egin beharrean, herriz herri elkartzeko eskatu dute.


Summary: Beheranzko joera indartu dute azken eguneko datuek, Nafarroan batez ere. Hego Euskal Herrian 15.460 proba diagnostiko egin zituzten atzo, eta horietatik 1.001ek eman dute positibo

Beherantz. Hego Euskal Herriko positiboen kurbak apaltzera jo du azken egunetan, eta joera hori indartu dute atzoko datuek. Eusko Jaurlaritzak eta Nafarroako Gobernuak emaniko datuen arabera, 15.460 PCR eta antigeno proba egin ziren atzo, eta horietatik 1.001ek eman zuten positibo. Positibo tasa %6,4koa da Hego Euskal Herrian.

Lurraldeka, Nafarroak du beheranzko joera nabarmenena: atzoko probek bigarren olatuko positibo kopururik txikiena eman zuten Nafarroan: 134 (bezperan baino 28 gutxiago). Nafarroako Gobernuak nabarmendu duenez, 2.296 PCR proba egin zituzten, eta, horren arabera, positibo tasa %5,8koa da herrialdean. Gipuzkoan, 365 positibo atzeman zituzten (aurreko egunean baino 47 gutxiago, azaroko datu apalenetan bigarrena); Bizkaian, 385 izan ziren (bezperan baina 27 gutxiago); eta Arabak eutsi egin zion aurreko eguneko datuei, 107 kasu gehiago detektatu baitzituzten, ostegunean baino bat gutxiago.

Positibo berrien jaitsierak, baina, ez du islarik hildako kopuruetan. Nafarroako Gobernuak jakinarazi du atzo bost pertsona hil zirela: lau gizonezko eta emakumezko bat, 78 eta 95 urte artekoak.

ZIUetako egoerak ere kezka eragiten du: 188 pertsona daude Hego Euskal Herriko ospitaleetako zaintza intentsiboetan.


Summary: Dendak irekitzea eskatzeko elkarretaratzea egin dute Miarritzen. Denda guziak ireki lelopean, 200 pertsonatik gora bildu dira larunbat goiz honetan Miarritzen. Baimena izan edo ez izan, dendak eta komertzio txikiak abenduaren 1an irekiko dituztela baieztatu dute.

Komertzio txiki eta dendetako langile eta nagusiak hor ziren, baita haien sostengatzera etorritako ostalari batzuk ere. Azken asteetako aldarrikapen bera errepikatu dute, hirugarren aldia baita halako elkarretaratze bat antolatzen dutela. Jada mobilizatu ziren azaroaren 4an Baionan, eta Donibane Garazin azaroaren 7an. Goiz honetan, Miarritzeko (Lapurdi) Clemenceau plazan, 200 pertsonatik gora elkartu dira dendak irekitzea eskatzeko.

Serge Isteque Komertzioen Bulegoko lehendakariak oroitu du komertzio txikien egoera «latza» dela, eta jabeei azaroko alokairua urririk uztea eskatu die. «Dendariek oxigeno pixka bat behar dute». Azpimarratu du estatuko laguntzak ukan aitzin denbora anitz pasatu daitekeela, baina, kontrara, dendariari alokairua gibelera ematea fite egina dela. »Txeke bat fite egiten da».

Sebastien Carre Enpresa Txiki eta Ertainen Konfederazioko ordezkari nagusia da, eta hark ere bat egin du Istequek errandakoarekin. Denek dei egin dute abenduaren 1ean dendak irekitzera, nahiz eta horretarako baimenik ez izan. «Posible da baimena emanen digutela, baina ez gara segur. Dena dela, jendeak nahiago du isuna pagatu, horrela egoteko partez».

Ostatu eta tabernentzat egoera «are larriagoa» dela uste du Baionan tabernari den Ramuntxo Dulong Xina-k. «Biziki zaila. Dendetako lagunen elkartasunez etorri naiz hona. Eguberriko eta, irekitzeko posibilitatea izan dezaten. Guk, ostalari eta tabernariek, ez dugu ezta esperantza hori. Aipatzen dute urtarrilean izanen dela irekiera. Hala bada, katastrofikoa izanen da. Hastapenetik estigmatizatuak gara, eta urte hondarreko bestak huts egiteak sekulako kalteak ekarriko dizkigu».

Gisa berean mintzatu da Jean-Pierre Istre. Ostalaritzako Industrien eta Lanbideen Batasuneko lehendakaria da, eta bera ere «kezkaturik» agertu da elkarretaratzean, batez ere tabernentzat eta ostatuentzat. «Manifestatzen gara, erakusteko gure lanbideak ez direla hil behar, ez dugula hil behar. Uda aski ongi joan da, eta beharrik, gehienak ez baikinen hemen izanen bestela... Baina badakigu ostatu anitz hetsiko direla. Abenduan irekitzen badugu, beharbada salbatuko ditugu batzuk. Ez badute hori baimentzen, katastrofikoa izanen da».

Claude Olive, Maider Aroztegi eta Jean Rene Etxegarai —Angeluko, Miarritzeko eta Baionako auzapezak— ere joan dira elkarretaratzera, sostengua erakusteko. Protestaren bukaeran, Jean Lassalle diputatuak ere egin du agerraldia.


Summary: Jaione Jauregi: «Konturatu naiz trukerako txanpon bilakatu naizela». Estradizioaren zain zegoela, larunbat honetan, eta espetxearen atarian haren lagunek elkarretaratzea egiten zuten bitartean, BERRIArekin mintzatu da Jauregi kartzela barrutik.

Irudi du Jaione Jauregi (Donostia, 1958) azken orduak ematen ari dela Flandrian. Belgikako Kasazio Auzitegiak joan den asteartean eman zuen hura Espainiara bidatzearen aldeko erabakia, eta handik gutxira atxilotu zuten, eta Ganteko espetxera eraman. Belgikak hamar eguneko epea du auzitegiaren erabakia gauzatzeko, baina haren abokatu eta lagunek uste dute bihar bertan, azaroaren 22an, bidaliko dutela Espainiara.

Jauregiren adiskideek elkarretaratze bat egin dute kartzelaren atarian larunbat honetan. BERRIA, Gara eta De Standaard egunkarietako kazetariekin mintzatu da, bitartean, Jauregi, telefonoz.

Zer moduz zaude?

Ez oso ondo. Baina mentalizaturik nago, noiz eta nola eramango nauten ez dakidan arren. Alde batetik, liberaturik sentitzen naiz, apur bat nekatuta nengoelako horrenbeste jazarpen eta leku batetik bestera ibili beharrarekin. Ipar Euskal Herrian errefuxiaturik nengoela handik alde egin behar izan nuen paperak kendu zizkigutelako, eta garai hartan GALek ere lasterka ibiltzera behartu gintuen. Handik Mexikora joan nintzen, eta gero Belgikara etorri nintzen. Hemen ere jazarpenak ez du etenik izan.

Nolakoa izan zen zure atxilotzea?

Ustez, Kasazio Auzitegiaren erabakiaren ostean, eskumuturreko elektronikoa jarri behar zidaten, eta gero erabaki estradizioa noiz gauzatu. Baina asteazkenean polizia mordoa etorri zen nire etxera, oso oldarkor eta atxilotzeko agindurik gabe. Ez zidaten utzi nire abokatuarekin hitz egiten, eta gezurretan aritu zitzaizkidan: esan zidaten haiekin joan behar nuela eskumuturrekoa jartzera, baina espetxera eraman ninduten. Duela gutxi ebakuntza egin didate, eta sendagilearenera joan behar nuela esan nienean, zera erantzun zidaten: «Ez arduratu, Espainian hemen baino ospitale hobeak daude».

Helegiterik aurkeztu duzue?

Bai. Kasazio Auzitegiak onartu zuen estradizio eskaera, baina adierazi zuen hura ez zela gauzatuko eta aurrerago erabakiko zutela estradizioa noiz egin. Hori ez dute errespetatu, eta horregatik nire abokatuak helegitea jarri du.

Nola baloratzen duzu gertatutakoa?

Konturatu naiz trukerako txanpon bilakatu naizela Espainiak eta Belgikak poliziaren arloan dituzten aferetarako. Terrorista etiketa jarri didate, horrek dena errazten dielako, eta horren aurrean nik ez dut zer eginik edo zer esanik. Ikusiko dugu. Espero dut bidezko epaiketa bat izatea, baina zalantza handiak ditut.

Eta Belgikako Gobernuaren jarrera?

Dezepzio handia hartu dut horrekin. Uste dut Espainiak presio handia egin diola. Lehenengo aldiz atxilotu nindutenean, 2013an, Belgikako poliziek esan zidaten Espainiako poliziaren laguntzaren behar handia zutela, Espainiako hegoaldean ezkutatzen diren gaizkile belgikarrak harrapatzeko. Hala ere, Belgikak bi aldiz ezezkoa eman zion Espainiari ni estraditatzeko eskatu zuenean; hirugarrenean etorri da baiezkoa, eta epaileak aldatu ostean.

42 urte eman dituzu erbestean. Nolako esperientzia izan da hori?

Horrek asko irakatsi dit, erbestean bizitzea uneoro agertzen diren arazoei irtenbidea bilatzea baita, eta oso jende maitagarria aurkitu dut bidean. Urte hauetan guztietan lan pila bat egin dut, baina beti atezuan egon naiz, Espainiak ez diolako ni jazartzeari utzi. Lan egiteak, sukaldean aritzeak batez ere, terapia moduan balio izan dit, egoera hau edozein zoratzeko modukoa baita. Espainiako prentsa ere jazarri zait.

Orain, berriz, ostera ere abiarazi dute zure kontrako prozedura.

New Yorkeko Dorre Bikien kontrako atentatuaren ondoren erabaki zuten borrokan ibilitako guztiak terroristatzat hartzea, eta hori oso ondo etorri zaio Espainiari, edozein borroka mota aspaldi utzi eta munduan zehar barreiaturik geunden guztion kontra egiteko. Espainiarentzat, delituen preskribatzerik ez dago, euskal herritarrak tartean badaude, noski. GAL bai, hori preskribatuta eta ahaztuta daukate, eta ez da ezer gertatzen. Ni, aldiz, oraindik ez naute epaitu, ez dute nire kontra inolako frogarik, eta hala ere Madrilera iritsi bezain pronto kartzelara sartuko naute.

Nire kontrako auzia artxibatuta egon zen, eta berriro ireki zuten, Espainiako justiziak nahi duena egiten duelako. Aurrekoan, arrazoi horixe eman zuen Belgikako justiziak estradizio eskaera atzera botatzeko, auzi horrek aspalditik artxibatuta egon behar zuela, alegia. Gainera, urteak dira ETA desagertu zenetik. Espainiak badu hortik zerbait ikasia, eta aukera baliatzea irtenbideak topatzeko.

Zer-nolako aldartearekin egiten diozu aurre orain etor daitekeenari?

Ez nago pozik, jakina, baina nire tristezia eta hunkidura gorabehera, esan dezaket duintasunez noala, eta aurrera egiteko gogoekin. Espero dut beste inork pairatu behar ez izatea ni pairatzen ari naizena.


Summary: Frantziako Estatuaren «errepresioaren» kontra manifestazioa egin dute Baionan. 15:00ean elkartu dira herriko etxe aitzinean, eta handik abiatu da manifestaldia. Askoratiko aldarriak oihukatu dituzte, denak «sistema kapitalistak ekarritako ondorioen» kontrakoak. Segurtasun Orokorreko legearen kontra egin dute.

Jaka Horiek egina zuten deialdi bat, baina beste talde batzuek ere emana zuten hitzordua. «Ez dugu nahi etiketarik, sare ezberdinetatik egin dugu deia. Berdin du nork antolatzen duen, kexu garen pertsonak gara, hemen elkartuak», erran du antolatzaileetako batek, izenik eman gabe. Mikrofonoa hainbat eskutatik pasatu da eta azken hilabeteetan Frantziako Estatuak ezarritako hamaika lege «zapaltzaileen» kontra egin dute hizlariek. «Oinarrizko eskubideak ukatzen dizkigute. Askatasun guziak banaka kentzen. Larrialdi egoerak, salbuespenezko egoerak... Edozein aitzakia baliatzen ari dira horretarako, den-dena kontrolpean atxikitzeko, beti berak zapaltzeko. Pentsatzeko, kritikatzeko eta antolatzeko eskubidea kendu nahi digute», nabarmendu du La Libre Pensee elkarteko kide batek. 500 bat lagun elkartu dira manifestazioan.

Hizlariek azken egunotan anitz aipatu den Segurtasun Orokorreko legeari erreferentzia egin diote behin eta berriz, ez dutela onartuko oihukatuz. Izan ere, legearen 24. artikuluak Frantziako Poliziaren irudiak filmatu eta zabaltzea debekatu nahi du, «polizien integritate fisiko eta moralaren kontra» doan kasuetan. Bestalde, Segurtasun Orokorraren Lege proiektuak aukera emango du Frantziako Poliziak bere jardunean —atxilotzeak, manifestazioak...— erabiltzen dituen bideokameren irudiak polizia etxeetara zuzenean konektatzeko. Teknika horren bidez, zuzeneko irudiak ikusi ahalko lituzkete, beraz. Orain arte, poliziek ez dute irudiak begiratzeko eskubiderik izan: ikerketa baten harira, epaileak soilik eman dezake baimena. Molde berean, droneen irudiak zuzenean ikusteko modua izango lukete.

Legea pasatu gabe ere, mehatxuak

Lanean ari zela Frantziako Poliziaren mehatxuak jasan behar izan zituela salatu zuen Guillaume Fauveau argazkilariak, azaroaren 17an. BERRIAko, Kazeta.eus atariko, Gara-eko eta Mediabask-eko argazkilaria da Fauveau, eta Baionako Alsace-Lorraine karrikan aritu zen lanean, Frantziako Poliziaren kontrol operazio batean. Bi poliziak prentsa agiria galdetu zioten, eta Fauveauk erakutsi zien. Hortik minutu gutxira, beste bi polizia hurbildu zitzaizkion, eta argazkiak hartzeari uzteko eskatu zioten. Gainera, gelditzen ez bazen salaketa jarriko ziotela esan zioten, mehatxatuz. Gertakari horren ondorioz, 60 kazetari baino gehiagok sostengua helarazi diote Fauveauri


Summary: Jaka, lehen aldiz Buruz Buruko txapelketako finalera. Alde handiarekin (6-22) menderatu du Elezkano II.a. Azkeneko hamazazpi tantoak elkarren segidan egin ditu.

Erik Jakak lorpen historikoa erdietsi du gaur: lehen aldiz ariko da Buruz Buruko txapelketako finalean. Aise bota du Danel Elezkano (6-22), Bilboko Bizkaia pilotalekuan, finalaurrekoan. Sekulako takatekoa osatu du 6-5 galtzen joan denetik, une horretatik aurrerako tanto guztiak egin dituelako garaileak, 0-17ko partziala eginez.

Bizi-bizi hasi da partida. Jaka 0-4 aurreratu da. Gero, launa berdindu dio Elezkano II.ak. 5-4 aurreratu da Jaka, baina seiraino joan zaio aurkaria. Horixe izan da gaurko galtzailearen azkeneko tantoa, gero etorri baita gipuzkoarraren joko uholde eta tanto zaparrada. Sakearekin min handia egin dio aurkariari aldi horretan; denera, zazpi tanto eskuratu ditu jokaldi horrekin. Erabat gaindituta eta ezinean aritu da Elezkano, eta Buruz Buruko hirugarren finalerdia ere galdu egin du.

Bihar jakingo du Jakak nor duen aurkari final handian: Altuna III-a eta Dario. Eibarren ariko dira.


Gobernuko alderdiak irabazi ditu bozak

Summary: Gobernuko alderdiak irabazi ditu bozak. Georgi Gakharia lehen ministroaren alderdiak gehiengoa lortu du Legebiltzarrean. Oposizioak ez du parte hartu bigarren itzulian, urriaren 31ko bozetan iruzur egin zutela salatuta.

Georgiako Ametsa alderdia dago egun agintean herrialdean, eta jarraituko duela ematen du, legebiltzarrean erabateko gehiengoa lortu duelako, gaur zabalduriko emaitzen arabera. Oposizioak hauteskundeen bigarren itzuliari boikot egitera deitu zituen herritarrak, gobernuko alderdiak lehenengoan iruzurra egin zuela argudiatuta.

Georgi Gakharia lehen ministroaren alderdiak 90 eserleku lortu ditu legebiltzarrean, eta gehiengoa edukitzeko nahikoa dira 76. Oposizioak 60 ordezkari baino ez ditu edukiko, zortzi alderdiren artean banatuta. Mikhail Saakashvili presidente ohiaren alderdiak 36 aulki baino ez ditu izango, baina, oposizioko beste alderdiek bezala, iragarri du ez duela parte hartuko legebiltzarreko jardunean.

Oposizioak ez bozkatzeko eskatu zuen; atzoko hauteskundeetan, 562.664 herritar joan ziren bozkatzera, eskubidea zutenen %26,29, alegia.

Hauteskunde prozesuak zaintzen dituzten nazioarteko erakunde gehienek esan dute bozak garbiak izan direla.

Oposizioaren jarraitzaileek protestak egin zituzten legebiltzarraren aurrean, eta Hauteskunde Batzordearen egoitzan sartzen saiatu ziren. Asteazkenean berriz atera ziren kalera, Mike Pompeo AEBetako atzerri politikako buruak Tbilisi hiriburura eginiko bisitaren harira. Europako Batasuna eta AEB artekari lanetan ibili dira.


Bera Bera Europako Ligatik at geratu da

Summary: Bera Bera Europako Ligatik at geratu da. Galdu egin du Zvezdaren aurkako eskubaloi partida, Errusian. Arrojeria nabarmendu da erasoan, baina arazoak egon dira defentsan.

Europako ametsa amaitu egin da Super Amara Bera Bera eskubaloi taldearentzat. Zvezda taldearen kontra jokaturiko partidan, errusiarrak nagusitu dira, bost punturengatik.

Itzulerko partida jokatu dute. Donostian, Bera Bera nagusitu zen joanekoan, eta itxaropen handia zuten donostiarrek, talde errusiarra menpean har zezaketela ikusi zutelako. Defentsa sendoa egitea gako izango zela uste zuten, baina partidaren hasieratik ikusi da horretan egongo zela donostiarren Akilesen orpoa.

Izan ere, errusiarrak 4-1 jarri dira berehala. Edonola ere, donostiarrak erasoka aritu dira, eta bazirudien aukerak egongo zirela etsaiari etxean irabazteko. Eraso horietan, Esther Arrojeria nabarmendu da.

Baina bigarren zatian, lana ezinezkoa izango zela ikusi zuten Imanol Alvarezen jokalariek. Errusiarrak beti aurretik ibili dira, eta, azkenean, Murzalievak eta Nikitinak zulatu egin dute Bera Beraren defentsa. Azken minutuetan, tartea handitu egin dute errusiarrek, eta markagailuan bost punturen aldea geratu da, nahiz eta horrek adierazten duen baino askoz orekatuagoak izan diren indarrak.

«Ez da posible izan, baina egindako lanarekin oso harro!», idatzi du taldeak Twitterren.

Jokalariak eta puntuak:

HC Zvezda: Kirikias, Chernova (1), Dyachenko (3), Samoilenko (5), Dvortsevalla, Gerasimov, Antonova (4), Sobina, Murzalieva (8), Tikhanova, Nikolaeva, Alina Nikova, Triobchuk, Nikitina (8).

Super Amara Bera Bera: Silva, Cardoso (3), Gil (5), Arrojeria (3), Pizzo (4), O Mullony (2), Oliveira (2), Teres, Menendez (3), Laura Hernandez (2), Arruda, Etxeberria, Moreno, Calvo.


Puntu bat, Garciaren bi goli esker

Summary: Puntu bat, Garciaren bi goli esker. Lezaman jokatu du Athleticek, eta lanak eduki ditu partidatik zerbait ateratzeko.

Lucia Garciak salbatu du gaur Athletic, Lezaman. Bi gol sartu ditu aurrelariak, eta, horri esker, Bilboko taldeak Teneriferekin berdintzea lortu du.

Ligako buru da Tenerife, eta, atsedenaldirako, bi golen abantaila ateratzen zion Athletici. Lehen zatia, ordea, orekatu samarra izan da. Garciak lehen aukera argia izan du partida hasi eta ordu erdira. Baina 45. minutua hurbil zegoenean, Tenerifek bi kolpe jo ditu: Natalia Ramosek sartu du lehena, buruz,eta Allegra Poljakek bigarrena.

Markagailua aurka, bilbotarrak dena ematera atera dira bigarren zatian. Baina ez dute emaitzarik lortu hasieran. Lehen aukera argia Oihane Valdezatek jaurtitako baloi bat izan da, 71. minutuan, baina kanpora joan da, gutxigatik. Baina jokalariak akuilatzea lortu du aukera horrek, eta Garciak bilbotarren lehena sartu du, 77. minutuan, Eunate Arraizak emandako baloi bati esker. Berdinketa, berriz, luzapenean heldu da.


Summary: Realak lidergoari eutsi dio, Cadizi irabazita. Azken sei jardunaldietan irabazi du segidan. Isakek sartu du partidako gol bakarra.

Realak bolada ezin hobean jarraitzen du Espainiako Ligan: 23 puntu lortu ditu hamar jardunalditan. Igandean, 0-1 nagusitu da Cadizen aurrean, eta sendo eutsi dio sailkapeneko lehen postuari.

Taldeak aukera asko izan ditu partida osoan. Mikel Merinok, besteak beste, bi aukera garbi izan ditu. Cadizek nahikoa lan izan du defentsan, eta ez du arrisku handirik sortzerik izan.

Bigarren zatian, txuri-urdinek berdin jarraitu dute. Merinori gol bat baliogabetu diote, Oiartzabalek jokoz kanpo egindako erdiraketa baten ostean (47’).

65. minutuan, Conan Ledesma Cadizko atezainak modu ikusgarrian gelditu du Oaiartzabalen jaurtiketa bat. Gola gertu zuen taldeak, eta hurrengo minutuan iritsi da. Januzajek eskuinaldetik erdiratu du bigarren zutoinera, eta Alexander Isaken burukadak sare barrura bidali du baloia.

Une horretatik aurrera, Realak jokoa kontrolatzen jarraitu du, denbora pasatzen utziz. Cadiz, berriz, markagailua berdintzen saiatu da azken minutuetan. Ez dute horretarako aukerarik izan, baina. Realak seigarren garaipena lortu du erreskadan.


Summary: Altunak eta Jakak jokatuko dute Banakako Txapelketako finala. Altunak lanak izan ditu Dariori irabazten Eibarko Astelehenan jokatu duten finalerdian. Datorren igandean jokatuko dute finala.

Buruz buruko txapela jantzi eta bi urtera, Jokin Altunak txapelketako finala jokatuko du berriz aurten, Erik Jakaren aurka, hilaren 29an, Bilboko Bizkaia pilotalekuan. Pilotariak igandean lortu du finalerako sailkatzea, bigarren finalerdian Dario Gomezi nekez irabazi ondoren.

Dariok sakearekin hasi du partida, eta, berehala, 0-3 aurreratu da markagailuan. Lehen tantoak azkarrak eta lehiatuak izan dira. Altunak, baina, ez du amore eman, eta hiruna berdindu du markagailua. Horren ondoren, beste bost berdinketa izan dira partidan: zazpina, hamarna, hamaikana, hamalauna eta hamabosna.

Dariok sake bortitza erabili du, eta abiadura handiz mugitu da kantxa osoan. Ondorioz, Altunak lanak izan ditu partida irabazteko. Amaieran handitu du tartea, eta hamabost tantoan utzi du aurkaria.

Bezperan, Jakak 6-22 irabazi zion Danel Elezkanori, eta aurreneko aldiz sailkatu zen Banakako Txapelketako finala jokatzeko. Azken hamazazpi tantoak segidan egin zituen.

Pilotakadak. 264. Iraupena. 56,18 minutu. Sakeak. Altuna III.ak 5; Dariok 4. Egindakoak. Altuna III.ak 9; Dariok 8. Galdutakoak. Altuna III.ak 3; Dariok 8. Markagailua. 0-3; 7-3; 7-10; 11-10; 11-11; 13-11; 13-12; 14-12; 14-15; eta 22-15. Bestelakoak. Osasun egoera dela eta, ikuslerik gabe jokatu zen partida.


Summary: Sarkozyren epaiketa ostegunera arte atzeratu dute, osasun arrazoiengatik. Koronabirusa dela eta, 73 urteko akusatu batek argudiatu du beretzat arriskutsua dela Parisera joatea; epaileek azterketa mediko bat egiteko agindu dute. Frantziako presidente ohiari ustelkeria egozten diote.

Nicolas Sarkozy Frantziako presidente ohia akusatuen aulkian eseri da gaur, ustelkeriagatik eta influentzia trafikoagatik epaituko baitute. Akusazioaren arabera, Sarkozy presidente ohiak zin egin zion Gilbert Azibert Kasazio Auzitegiko epaile izandakoari ahal zuena egingo zuela Monakoko postu garrantzitsu bat lor zezan, trukean hari buruz sekretupean zegoen informazio bat helarazten bazion. Hiru lagun akusatu dituzte: Sarkozy bera, Thierry Herzog haren abokatua eta Azibert epailea. Hitzordua hasi eta berehala, hirugarren akusatuak osasun arrazoiak argudiatu ditu COVID-19aren harira, eta prozesua atzeratzeko eskatu du; epaileek ostegunera arte eten dute epaiketa, eta tarte horretan Aziberti azterketa mediko bat egingo diote.

Kasua Sarkozyren eta Herzogen arteko telefono dei batzuetan oinarritzen da. Ustez, biek azaldu zuten nola eskaini zioten Monakoko postu bat Aziberti, informazio bat ematearen trukean: jakin nahi zuten zer egoeratan zen 2007. urteko presidentetzako bozetako kanpainaren finantzaketa irregularrari buruzko ikerketa. Ustez, garai hartan eskuindarren hautagaia zenak dirua jaso zuen Muammar Gaddafi Libiako agintaria zenarengandik.

Gaur epaitzen hasi diren kasuari Bismouth auzia esaten diote, 2014an jakin baitzuten presidente ohiak beste linea bat zuela kontratatua Paul Bismouth izena erabilita; zenbaki hori erabili zuen abokatuarekin gaiari buruz hitz egiteko, akusazioaren arabera. Epaiketa 13:30ean hasi dute, eta, berez, abenduaren 10era arte iraungo du, epaileek ostegunean prozesua berriz atzeratzea erabakitzen ez badute. Akusazioak hamar urte arteko espetxe zigorra eskatu du hirurentzat, baita milioi bat euroko isuna ere.

Frantziako presidente ohiak «borrokan» jarraitzeko asmoa berretsi du, eta haren aurkako prozesua «urte liburuetan geratuko den eskandalu» gisara deskribatu du.

Beste hainbat kasuren artean, Sarkozyk Bygmalion afera entzutetsuari ere egin beharko dio aurre: 2012ko presidentetzarako hauteskundeetako kanpainan finantzaketa irregularra izatea leporatu diote —Alderdi Sozialistako François Hollanderen aurka galdu zuen—.

Epaiketa horretan argituko dute UMP Herritarren Mugimenduaren Aldeko Batasunak eta Bygmalion komunikazio enpresak faktura faltsuak sortu ote zituzten 20,5 milioi euroko gainkostua ezkutatzeko; izan ere, alderdiek gehienez 22,5 milioi euro gasta ditzakete kanpainan. Epaiketa hori 2021eko martxoan abiatuko dute.

Eskuina, gidari bila

LR Errepublikanoak alderdiaren 2016ko primarioak galdu zituenetik, Frantziako presidente ohia politikatik kanpo mantendu da. 2017ko bozetan LR-ren hautagai François Fillon zen faboritoa, baina lanpostu faltsuen kasu batek kalte egin zion haren hautagaitzari, eta ez zen sailkatu bigarren itzulirako; lehen aldiz, eskuindarrak ez ziren azken lehia horretara pasatu, eta Emmanuel Macron gailendu zitzaion Marine Le Pen ultraeskuindarrari.

2022ko bozei begira, eskuindarrak hautagai sendo baten faltan daude, eta nahiz eta kargudun batzuek beren burua aurkeztu duten, askok begi onez ikusten dute Sarkozy berriz aurkeztea, herritar askoren artean ospe handia duelako eta oinarri elektoral fidela duelako. Izan ere, urte eta erdi barruko bozetarako inkestek Macron-Le Pen lehia aurreikusten dute berriz ere, eta LRkoek ez dute berriz bigarren itzulitik kanpo geratu nahi.

Horregatik, ikusteko dago Frantziako presidente ohiaren aurkako kasu judizialek zer ondorio ekarriko dituzten, horien araberakoa izango baita LR-ren etorkizuna. Ez da gutxiagorako: Sarkozy ustelkeriagatik epaituko duten V. Errepublikako lehen estatuburua bilakatuko da.

Aldiz, Jacques Chirac da auzitegi batek zigortu duen V. Errepublikako presidente bakarra; agintea utzi eta lau urtera zigortu zuten (2011), baina Parisko alkatea zenean (1977-1995) egindako ekintzengatik —fikziozko enpleguak sortuz diru publikoa desbideratzea egotzi zioten—. Bi urteko espetxe zigorra ezarri zioten, eta ez zuten kartzelan sartu. Iaz zendu zen Chirac, 86 urterekin.


Summary: Astrazeneca eta Oxford lantzen ari diren txertoak %70eko eraginkortasuna duela esan dute. «Dosi egokia» jarrita %90eko eraginkortasuna ere baduela nabarmendu dute, eta garraiatzeko-eta ez duela aparteko zailtasunik, hotz handirik ez baitu eskatzen.

Txertoaren inguruan zedarrituta egon dira egunotan berriz albistegiak, eta COVID-19aren txertoaren inguruko albiste batekin hasi da astea; Astrazeneca botika etxeak jakinarazi du Oxfordeko Unibertsitatearekin batera garatzen ari den txertoak %70eko eraginkortasuna duela. Datu horretan harago ere egin daitekeela esan du: «dosi egokia» jarrita, eraginkortasuna %90era ere hel daiteke. Nabarmendu du «adin tarte» desberdinak babesteko balio duela.

Datu horrek garrantzia du. Izan ere, eraginkortasun hobea nork erakutsi, lehia horretan murgildu dira egunotan txertoak ikertzen ari diren ikerketa taldeak. Orain bi aste, Pfizer botika konpainiak esan zuen bera lantzen ari den txertoak %90eko eraginkortasuna duela. Berehala, Errusiako Sputnik V txertoaren sustatzaileek langa hori gainditu zutela adierazi zuten, hartu zutenen %92 babestu zituela beren txertoak, eta, lehengo astean, Moderna botika etxeak harago egitea lortu dutela esan zuen: %94,5eko eraginkortasuna du haien txertoak. Atzetik, berehala erantsi zuen Pfizerrek beraiek gainditu dutela dagoeneko ehuneko hori.

Horien aurrean, Astrazenecak nabarmendu du beraiek lantzen ari diren txertoak prezio hobea duela, eta garraiatzeko eta gordetzeko erosoa dela, ez baitu hotz handirik eskatzen. Alde horretatik, adibidez, dudak eragin ditu Pfizer botika etxearen produktuak, zero azpitik 70 gradu inguruan gorde behar baita, eta aparteko zailtasunak ekar baititzake horrek.

Mezu horiek guztiak prentsa oharren bidez zabaldu dira; horien gaineko argitaratze zientifikorik ez dago oraindik, eta «zuhurtasuna» eskatzen ari dira hainbat aditu, ez baita ezaguna oraindik txerto horien letra xehea.

Agintariek, ordea, konfiantza erabatekoa erakutsi dute argitaratzen ari diren albisteotan. Espainiako Gobernuko presidente Pedro Sanchezek, esaterako, jakinarazi du urtarrilean jendea txertatzen hasteko asmoa dutela. Txertaketa estrategia bateratu bat lantzen ari direla azaldu du, eta txertoa jarri ahal izateko 13.000 toki ezarriko dituztela.

Sanchezen iragarpenarekin haserre agertu da gaur Iñigo Urkullu Eusko Jaurlaritzako lehendakaria. «Ez naiz ohitzen presidentearen jarduteko era honetara; izan ere, txertaketa plan bat iragarri du erkidegoak aintzat hartu gabe». Familia enpresei buruzko ekitaldi batean hitz egin du Urkulluk txertoei buruz. Txertoen inguruko iragarpenen aurrean «zuhurtzia» eskatu du, datozen hilabeteetan osasun sistemaren egoeran aldaketa handirik ez delakoan egongo. «Txertoak egon ala ez, zailak izango dira aurrean ditugun hilabeteak», esan du.


Summary: 612 kasu positibo atzeman dituzte Hegoaldeko probetan. Urriaren 6tik erregistratu den kutsatu kopururik apalena zenbatu dute Hego Euskal Herrian. Nafarroan ugaritu egin dira kasuak, eta %9,2 da positiboen portzentajea.

Bosgarren egunez jarraian, behera egin du egun bakarrean zenbatutako kasu positibo kopuruak Hegoaldean. 611 positibo izan dira igandean egindako testetan, aurreko egunean baino 90 gutxiago. Hala ere, aintzat hartzekoa da proba kopuruan izandako beherakada. PCR probak eta antigenoen testak aintzat hartuta, atzo 8.511 test egin ziren Hegoaldean. Bezperan, aldiz, ia 11.000 izan ziren.

Hegoaldeko lurraldeen artean, Bizkaian atzeman dute positibo gehien: 243, bezperan baino 36 gutxiago. Gipuzkoan, berriz, 202 izan dira positiboak, aurreko egunean baino 89 gutxiago. Araban 50 detektatu dituzte, eta, beraz, pixka bat hazi da kopurua: larunbatean 45 izan ziren. Zehazki, Osakidetzak egindako testen %6,8k eman dute positibo.

Oraingoz, behin-behineko datuak argitaratu ditu Nafarroako Gobernuak. Horien arabera, Osasunbideak 113 kasu positibo atzeman ditu igandean egindako probetan. Zehazki, COVID-19a atzemateko 1.221 test egin ziren atzo Nafarroan, PCR probak eta antigeno testak aintzat harturik, eta horien guztien %9,2k eman dute positibo. Hortaz, detektatutako kasu kopuruak ez ezik, positiboen ehunekoak ere nabarmen egin du gora bezperako datuen aldean. Izan ere, larunbatean 1.364 test egin ziren Nafarroan, eta 84 kasu zenbatu zituen Osasunbideak; testen %6,15ek eman zuten positibo. Dena dela, azken astean, egun bakarrean atzemandako kasu kopuruak ez du inoiz gainditu berrehun positiboen langa.

Bestalde, ospitaleen egoerari dagokionez. Oraintxe bertan, 620 lagun daude ospitaleratuta gela arruntetan Hegoaldean, eta 182 pertsona daude ZIU zainketa intentsiboetako unitateetan.


Summary: Etiopiako Gobernuak asteazkenera arteko epea eman die Tigrayko matxinoei amore emateko. Mekelle hiriburua inguratzeko mugimenduak hasi ditu armadak, eta zibilei ohartarazi die beren burua babesteko.

Etiopiako lehen ministro Abiy Ahmedek 72 orduko epea eman zien igandean Tigrayko matxinoei armak uzteko. Lerro hauek idazteko unean, TPLF Tigray Askatzeko Herri Frontea gobernuburuaren eskariari erantzun gabe zegoen.

Tigrayko hiri nagusietako bat, Adigrat, armadaren kontrolpera pasatu eta ordu gutxira egin zuen Ahmedek ohartarazpena. Adigrat eskuratuta, armada Tigrayko hiriburu Mekellerantz abiatu da, eta iragarri dute hiria inguratzea dela euren asmoa, baita herritarrei aholkatu ere beren burua babesteko.

Armadako eledun Dejene Tsegayeren esanetan, tankeekin inguratuko dute hiria. «Herritarrei eskatzen diegu babesteko beren burua artilleria erasoetatik eta aldentzeko matxinoengandik. Erasoaldia hasi ondoren, ez da izango errukirik», ohartarazi du Tsegayerenek.

Tigrayko hiriburuan milaka errefuxiatu eta giza laguntzaile daude, eta horien segurtasunaz kezkatuta agertu da NBE Nazio Batuen Erakundea. NBEko Etiopiarako arduradun Catherine Sozik eskatu du berma dezatela haien segurtasuna: «525.000 zibil bizi dira Mekellen. Horrez gain, oinarrizko azpiegiturak ere hor ditugu, ospitaleak, ur sistemak, eskolak...».

Abiyek hilaren 4an eman zuen Tigrayren aurkako operazioaren berri, argudiatuta TPLFk armada federalaren base bati eraso egin ziola; Etiopiako Gobernuak salatu zuen Tigrayn egiten ari ziren ekintza «oldarkor eta ilegalak» konstituzioa eta ordena konstituzionala «arriskuan» jartzen zutela, baita herrialdearen subiranotasuna mehatxatzen ere.


Summary: Jaione Jauregi espetxeratzeko agindu du epaileak. Atzo eraman zuten Gantetik Madrilera Jaione Jauregi iheslaria, duela ia 40 urteko hilketa bat leporatuta epaitzeko. Goizean igaro da Jauregi epailearen aurretik: ukatu egin du leporatzen diotena, eta adierazi du azken urteotan ez dela ezkutuan ibili. Abokatuak aske uzteko eskatu du, baina epaileak espetxeratzea erabaki du.

Gaur goizean igaro da Jaione Jauregi euskal iheslaria Espainiako Auzitegi Nazionaleko epailearen aurretik, eta, Alfonso Zenon abokatuak BERRIAri jakinarazi dionez, Jauregik ukatu egin du auzitegiak leporatzen diona, alegia, 1981ean Ramon Romeo Espainiako armadako teniente koronela hil izana. Halaber, Jauregik adierazi du azken urteotan ez dela ezkutuan egon: bizitza arrunta egin duela Ganten, eta bertzeak bertze lanean aritu dela.

Fiskalak Jauregi espetxeratzeko eskatu du, eta Zenon abokatuak, berriz, Jauregi askatzea galdegin du, leporatzen dioten delitua preskribatuta dagoelako, «modu argian». Izan ere, Jauregiri leporatzen dioten delitutik ia berrogei urte igaro dira jada —hogei urteren buruan preskribatzen dira halako kasuak, abokatuaren arabera—, eta 2005era arte ez zen Jauregiren izenik aipatu prozeduran. Jose de la Mata epaileak, ordea, Jauregi espetxeratzea erabaki du.

Belgikako Kasazio Auzitegiak joan den asteartean erabaki zuen Jaione Jauregi euskal iheslaria Espainiaratzea, eta joan den ortzegunean atxilotu zuten, Ganten. Eskumuturreko elektronikoarekin egon behar zuen berez Madrilera eraman arte, baina atxilo eduki zuten, eta kartzelatik erran zion BERRIAri Belgikako eta Espainiako gobernuek «trukerako txanpon gisa» erabili zutela. Jauregik 42 urte daramatza erbestean, eta bizitza arrunta egiten zuen Belgikan, atxilotu duten arte. Honela kontatu zion larunbatean BERRIAri bere ibilbidea: «Ipar Euskal Herrian errefuxiaturik nengoela handik alde egin behar izan nuen paperak kendu zizkigutelako, eta garai hartan GALek ere lasterka ibiltzera behartu gintuen. Handik Mexikora joan nintzen, eta gero Belgikara etorri nintzen. Hemen ere jazarpenak ez du etenik izan».

Atzo eraman zuten Jauregi Ganteko kartzelatik Madrilera, eta gaur igaro da Espainiako Auzitegi Nazionaleko epailearen aurretik. Espainiak duela ia berrogei urteko hilketa batengatik eskatu zuen Jauregiren estradizioa. ETAko kide gisa 1981eko martxoan Ramon Romeo Espainiako armadako teniente koronela hiltzea leporatzen diote, hain zuzen.


Summary: 'Aita Mari' Mediterraneora abiatuko da datozen egunetan. COVID-19aren eraginez, egitekoak ziren sei misioetatik bakarra eraman ahal izan dute aurrera. Urtea hasi zenetik, 200 lagun baino gehiago erreskatatu dituzte.

Itsas Salbamendu Humanitarioa gobernuz kanpoko erakundearen Aita Mari ontziak Pasaiako portua utzi eta Mediterraneo itsasorako bidea hartuko du berriz ere. Bidaia datozen egunetan abiatuko dutela jakinarazi dute. Urte korapilatsua izan da 2020a haientzat ere, COVID-19ak eragina izan baitu ontziaren jardunean. Izan ere, aurten egiteko prestatuta zeuzkaten sei misioetatik bakarra egin ahal izan dute, urtarrilean eta otsailean eginikoa.

Aurtengo aurreikuspenei begiratuz gero, erreskate ontziak 180 egun eginak behar lituzke Mediterranoan. Horietatik 36 besterik ezin izan ditu egin, eta beste 69 egunetan atxikita eduki dute portuetan. Halere, Aita Mari ontziak 200 lagun baino gehiago erreskatatu ditu aurten. Otsailean, bi egunetan, gomazko ontzi batetik 93 migratzaile hartu zituzten, eta beste 65 zurezko batetik, tartean, 51 adingabe eta haurdun zeuden hiru emakume. Ontzia beteta, guztiak Mesinan (Italia) lehorreratzea lortu zuten, haientzat portu seguru bakarrak Italia eta Malta zirela behin eta berriz adierazi ostean.

Pasaiara bueltan zela, apirilean, 47 pertsona zihoazen beste ontzi bat erreskatatu zuen, Maltako kostaldetik 50-70 bat itsas miliara. Maltan porturatzeko baimena eskatu zuten, baina herrialde hartako gobernuak ukatu egin zien. Azkenean, Italiako Gobernuaren itsasontzi batera eraman zituzten migratzaileak. Ordurako, indarrean zeuden COVID-19ari aurre egiteko neurriak.

Erreskate haren ostean, Palermon (Italia) lehorreratu zen ontzia, eta 49 egunez blokeatuta egon zen han, Italiako Gobernuak blokeatuta. Itsas Salbamendu Humanitarioak salatu zuen Italiak nazioarteko itsas araudiaren aurka jardun zuela, eta egonaldiak 55.000 euroko kostua eragin ziola. Ekainaren amaieran lortu zuen, azkenean, Euskal Herrira itzultzeko baimena.

2018an hasi zen Aita Mari erreskate lanak egiten, eta ordutik Eusko Jaurlaritzaren babesa izan du. Beatriz Artolazabal Berdintasun, Justizia eta Gizarte Politiketako sailburuak laguntza hori berretsi du, eta proiektuaren interes “sozialaren, humanitarioaren eta premiazkoaren balioa” azpimarratu.


Summary: Muskizen desagertuta zegoen arrantzalearen gorpua aurkitu dute. 72 urteko gizonezkoa atzo goizean joan zen arrantza egitera, eta larrialdi zerbitzuek iluntzean hasi zituzten hura bilatzeko lanak.

Eusko Jaurlaritzako Segurtasun Sailak jakinarazi duenez, Muskizen (Bizkaia) atzo desagertu zen arrantzalearen gorpua aurkitu dute gaur goizean larrialdi zerbitzuek, Cobaron auzoaren inguruan. 72 urteko gizonezko bat zen.

Hain zuzen, atzo goizean joan zen arrantza egitera, baina, iluntzean etxera itzuli ez zela ikusita, larrialdi zerbitzuetara jo zuten gertukoek. 23:30ean utzi zituzten bilaketa lanak, eta gaur goizaldean ekin diete berriz ere Ertzaintzak, Itsas Salbamenduak eta suhiltzaileek. Azkenean, goizeko hamarrak aldera aurkitu dute gorpua.


Summary: Josu Arkauz euskal presoa aske gelditu da. Arrasateko presoak 29 urte egin ditu Frantziako eta Espainiako espetxeetan. Olatz Lasagabasterri eskumuturrekoa jarri diote, eta etxean beteko du espetxe zigorraren bukaera.

29 urteko espetxe zigorra beteta, aske gelditu da Josu Arkauz Arrasateko (Gipuzkoa) presoa. 1991n atxilotu zuten, Miarritzen (Lapurdi), eta, Frantziako espetxeetan zigorra beteta, Espainiaratu egin zuten 1997an: orduz geroztik, Espainiako Estatuko espetxeetan bete du kondena. Gaur goizean atera da Valladolideko espetxetik (Espainia).

Olatz Lasagabaster, etxean

Etxerat-ek jakinarazi duenez, bestalde, Olatz Lasagabaster Anza Usurbilgo (Gipuzkoa) euskal presoak ez du espetxera itzuli beharko, eta eskumuturreko telematikoa jarrita pasatuko ditu zigorra bukatzeko falta zaizkion azken hilabeteak, etxean. Azaro hasieran jakinarazi zuten Lasagabaster Martuteneko espetxera ekarriko zutela, eta azaroaren 6an atera zen, irteera baimen batekin. Martuteneko espetxera itzuli behar zuen, baina han amentzako modulurik ez dagoenez, etxean bukatuko du espetxe zigorra.


Summary: Trokonizko Geroa Eskola ikastetxea itxi dute, baheketa egin bitartean. Eusko Jaurlaritzako Osasun sailak bertan behera utzi ditu Trokonizko (Araba) Waldorf metodologia erabiltzen duen ikastetxeko eskolak, COVID-19ko hainbat kasurengatik. Baheketa egingo dute eskolan, eta PCR proba egin eta negatiboa dutenak bakarrik sartu ahal izango dira.

Trokonizen (Iruraitz-Gauna, Araba) Waldorf metodologia erabiltzen duen Geroa Eskola aldi baterako ixtea erabaki du Eusko Jaurlaritzako Osasun sailak. Hainbat koronabirus kasuren arrastoari jarraitzen ari ziren ikastetxe horretako ikasgeletan, eta osasun agintariek baheketa bat hasi dute eskolan. Hura amaitu artean, aurrez-aurreko eskolak bertan behera geratu dira. Ikastetxeko familiei jakinarazi zaie erabakia: langileen eta ikasleen PCR negatiboak baieztatu arte, jarduera guztiak etengo dituztela. Gainera, baheketan emaitza negatiboa duten langile eta ikasleak bakarrik sartu ahal izango dira ikastetxera.

SER irrati kateak aurreratu du albistea, gaur goizean. Eta, jakinarazi duenez, hainbat familiak uko egin diote seme-alabei PCR proba egiteari. Gogoratu behar da ikasturte hasieran ere polemika izan zela ikastetxearekin: maskara janztea borondatezkoa zen bertan, eta Eusko Jaurlaritzak esku hartu behar izan zuen.


Summary: Haurreskolak partzuergoko sindikatuek abenduan bi greba egun egitera deitu dute. LAB, ELA eta Steilas sindikatuek lan hitzarmenak eta akordioak betetzeko eta negoziatzeko eskatu diote Haurreskolak Partzuergoko zuzendaritzari eta Eusko Jaurlaritzako Hezkuntza Sailari. Abenduaren 10ean eta 16an egingo dute greba.

Lan hitzarmenak zein akordioak betetzeko eta negoziatzeko eskatzeko, Haurreskolak partzuergoko sindikatuek greba egunak egingo dituzte datorren hilabetean; hain zuzen, abenduaren 10ean eta 16an. Halere, urrian ekin zieten mobilizazioei, Eusko Jaurlaritza haurreskolen etorkizuna «kolokan» jartzen ari zela iritzita. Oraingoan, LAB, ELA eta Steilas sindikatuek aurrekontu falta salatu dute, eta lan hitzarmenak eta sinatuta dauden akordioak betetzen ez direla nabarmendu: «Ikasturte honetan oraindik mahai negoziatzailera deitu gabe jarraitzen dute; pazientzia agortu zaigu».

Eusko Jaurlaritzako Hezkuntza Saila eta Haurreskolak partzuergoko zuzendaritza jarri dute sindikatuek gatazkaren erdigunean. Zehazki, uste dute horiek direla haur eskolak «albo batera uztearen» arduradunak. Adierazi dutenez, hitzarmenik gabe, langileen lan baldintzak «okertu» egin dira, eta zerbitzuaren kalitatea ere «kolokan» jarri dute. Are, uste dute irakaskuntza publikoko gainontzeko kolektiboetan urratsak egin direla, baina ez beraienean: «Gure eskubideak zapalduta ikusten ditugu egunero; Eusko Jaurlaritzak Haurreskolak partzuergo publikoaren etorkizuna kolokan jartzen du».

Egoerari konponbide bat eman nahi diote sindikatuek. Batetik, Zorione Etxezarraga Haurreskolak partzuergoko kudeatzaileari lan hitzarmenak betetzen eta negoziatzen hasteko konpromisoa har dezala eskatu diote langileen ordezkariek; adibidez, ordezkapenak betetzeko. Hala ere,kudeatzailearen dimisioa ere exijitu dute. Bestetik, Hezkuntza Sailari Haurreskolak Partzuergoak sailaren barnean integratzeko eskatu diote, eta baita hurrengo urteetako aurrekontuak handitzeko ere. «0-3 hezkuntza zikloaren garrantzia aitortzeko eskatzeaz gain, jaiotzatik hezkuntza eskubidea aldarrikatzen dugu, eta, horregatik, Haurreskolak partzuergoaren erabateko doakotasuna eta sarbide unibertsala bermatzea eskatzen dugu».


Summary: EH Bilduren militantziak Madrilgo aurrekontuei buruz bozkatuko du; mahai politikoak baietza eskatu du. Otegik iragarri du PSOE-Podemosen aurrekontu proiektuari baietza ematearen alde dagoela mahai politikoa, baina azken hitza militanteek izango dute. Ostegunean 18:30ean egingo den ezohiko batzarrean bozkatuko dute militanteek.

Arnaldo Otegi EH Bilduko koordinatzaile nagusiak aurreratu du Espainiako aurrekontuak babestearen alde egin duela koalizioaren mahai politikoak, eta ostegunean militanteek erabakiko dutela. Ezohiko batzar batera deitu dituzte militanteak ostegunerako, 18:30ean, eta hor bozkatuko da. Prozesu parte hartzaileen alde eginda, azken erabakia militantziaren esku uztea erabaki dute, aurreratuta mahai politikoaren jarrera zera dela: PSOE-Podemosen gobernuaren aurrekontuei baietza ematea.

Marko horretan kokatu du baietza, Espainiako Kongresura joateko bi arrazoi nagusi emanda: «Eskuin autoritarioa geratzea eta Euskal Herriarentzako eskubideak irabaztea». Madrilen bide hori ibili dutela azaldu du Otegik: «Zentsura mozioan parte hartu genuen, PP gobernutik kendu genuen, Sanchezen inbestiduran parte hartu genuen eta ahalbidetu genuen PSOEren eta Podemosen arteko gobernua». Aukera berriak ikusi zituzten. Aukera leiho hori irekita mantendu nahi dutela defendatu du. Eta eskubideak irabazteko eta eskuina geratzeko bide horretan aukerak daudelakoan, aurrekontuak babestearen alde egin du EH Bilduren mahai politikoak.

Ohartarazi du lehentasuntzat dutela Madrilen eskuin muturra geratzea, eta hor Ciudadanos ere badagoela azpimarratu du: «Horretan ez gara tronpatzen».

Eneko Andueza PSE-EEko Eusko Legebiltzarreko eledunak ontzat jo du EH Bildu Madrileko aurrekontuen negoziazioan sartu izana. ETBn emandako elkarrizketa batean esan du EH Bildu Madrilen PSOErekin aurrekontuen negoziazioan sartu izanak ez duela eragin Jaurlaritzan, EAJ eta PSEren arteko gobernuan, nahiz eta ulertzen duen alderdi jelkidea «deseroso» sentitzea, koalizio subiranista Madrilgo negoziazioetan sartuta EAJri «lehiakide bat atera zaiolako, eta ez da txikia», Anduezak esan duenez. «Urteak igaro ditugu esanaz bidea politika zela, eta ez indarkeria. Une hori iritsi da».

PSOE-Podemosen gobernuak Madrilen aurrekontuak atera ahal izateko babesak behar zituen, eta ildo horretan kokatu du Anduezak EH Bilduren babesa bilatu izana: «EH Bilduren botoak beharrezkoak dira, eta akordio batera iritsi behar da. Ez dago besterik. Ez dago trukerik. Eta, espetxe politikarekin, legea betetzen ari gara».

EAJk Espainiako Gobernuak aurkeztutako aurrekontuekin izan dituen gorabeherak direla eta, sinetsita dago ordua iristen denean EAJk aurrekontuak babestuko dituela: «EAJk badaki Euskadira begirako politikan Madrilen duen rola oso garrantzitsua dela; ez dut aurrekontuetatik kanpo ikusten».

Aitor Esteban EAJko diputatuak, bestalde, baieztatu du asteburuan negoziazio betean segitu dutela Espainiako Gobernuarekin aurrekontu proiektuaren gainean, eta aurrerapauso gehiago izan direla esan du Onda Vascan. Dieselaren gaineko zerga ez igotzea, makina-erremintarentzat eta Zorrotzako tren geltokiko lanetarako diru sailak lortzea eta hezkuntza dualerako bidea ireki eta unibertsitatean sarbidea emateko akordioa lortzeak desblokeatu zuten lehen korapiloa, eta asteburuan aurrerapauso gehiago izan direla gehitu du Estebanek: «Baina oraindik argi-ilunak» daude.


Summary: Bidenek Antony Blinken aukeratu du Estatu idazkari kargurako. Presidente hautatuaren aholkulari izan da Blinken hainbat urtez. Bidenek emakume afro-amerikar bat izendatuko du AEBen NBErako ordezkari kargurako.

Joe Biden presidente hautatuak ez du oraindik erabakia ofizial egin, baina haren gertukoek zabaldu dute dagoeneko nor izango den urtarrilean kargua hartuko duen presidentearen Estatu idazkaria: Antony Blinken, urte luzez Bidenen atzerri gaietarako eta segurtasun nazionalerako aholkulari izandakoa, eta Barack Obamaren agintaldian Estatu idazkariorde karguan aritutakoa.

Donald Trump estatuburuaren lau urteko politikak irauli asmo ditu Bidenek, nazioarteko harremanetan aritua den aholkulari bat kargu horretarako izendatuz. Buruzagi demokratak dagoeneko iragarri du Parisko klima aldaketaren aurkako akordiora itzultzeko asmoa duela kargua hartu eta berehala —presidentetzarako bozak egin eta hurrengo egunean irten ziren AEBak akordiotik, Trumpen erabakiz—. Horrez gain, OME Osasunaren Mundu Erakundera itzultzeko asmoa ere aurreratu du Bidenek, eta Iranekiko akordio nuklearra berriz indarrean sartzekoa.

NBE Nazio Batuen Erakunderako AEBen ordezkaria nor izango den ere aurreratu dute Bidenen gertukoek. Obamaren agintaldian Afrikarako ordezkari izandako Linda Thomas-Greenfield hautatu du kargu horretarako, emakumezkoa eta afro-amerikarra.

Jake Sullivanek, Bidenen beste aholkulari batek, hartuko du segurtasun nazionalerako aholkulari kargua. Hillary Clintonen aholkulari lanetan aritu zen Sullivan, hura Estatu idazkari zen garaian, eta Obamarekin ere lan egin zuen haren bi agintaldietan. Bidenek presidentetzarako hautagaitza aurkeztu zuenean, berriz, haren lantaldean sartu zen Sullivan ere.

Michigan eta Pennsylvania

Michigango eta Pennsylvaniako bozetako emaitzak berretsiko dituzte gaur. Bietan irabazi zuen hautagai demokratak, nahiz eta Trumpek garaipena onartu ez eta «iruzurra» egin zutela esan. Buruzagi errepublikanoak auzitegietako borrokari eusten dio, nahiz eta asteburuan epaile batek atzera bota Pennsylvanian aurkeztutako salaketa. Epaiaren arabera, errepublikanoek aurkeztutako salaketa «espekulazioetan» oinarritzen zen, frogetan baino gehiago.

Auzitegi Gorenera heltzea da estatuburuaren legelari taldearen azken helburua, baina, hark salaketa tramitera onartuko balu ere, Trumpek iruzurraren frogak aurkeztuko beharko lituzke, ez bakarrik Pennsylvanian, baita estatu gehiagotan ere.


Summary: Hala Bedik kereila bat aurkeztu du kazetari baten jarduna oztopatu zuen ertzainaren aurka. Ertzaintzak maiatzaren 8an mehatxatu zuen kazetaria, Talka espazio feminista husten ari zirela. «Kontraesanak» eduki arren, auzitara jotzea erabaki dute, prentsa askatasunaren aurkako eraso bat dela iritzita.

Ertzain batek telefona kendu eta 300.000 euroko isuna jarriko ziola mehatxu egin zion Hala Bediko kazetari bati maiatzaren 8an, Gasteizen. Hain zuzen, Ertzaintza Talka espazio feminista husten ari zen une horretan, eta kazetaria, bere jardunean. Komunikabidearen arabera, mehatxu horrek ez zuen «inolako» oinarri juridikorik, eta, gainera, prentsa askatasunaren aurkako eraso bat izan zela uste du. Hala, adierazi du «kontraesanak» eduki arren auzitara jotzea erabaki dutela. Gaur aurkeztu dute ertzaintzaren aurkako kereila, Gasteizko Justizia Jauregian.

Hala Bedik jakinarazi duenez, ertzainak kazetariari adierazi zion ezin zuela grabatu, «pertsona fisiko bat» zela nabarmenduta. Are, Datuen Babeserako 2018ko maiatzaren 25eko Errege Dekretuak ere horrela agintzen zuela erantsi zuen. Hala Bediren ustez, ordea, kazetariari telefonoa kentzea, «gehiegikeria poliziala» izateaz gain, mehatxuak ez zuen oinarri juridikorik: «Herritar orok eskubidea du Polizia grabatzeko, jardunean ari diren funtzionario publikoak baitira; herritarren informaziorako eskubideak bermatzen du polizia ekinbidea dokumentatu ahal izatea».

Prentsa askatasunaren aurkako erasoa ere aipagai izan dute gaurko agerraldian. Ohartarazi dutenez, komunikabidearen aurkako erasoa ez ezik, prentsa askatasunaren aurkako erasoa ere izan zen, eta «onartezina» dela uste dute. Hain zuzen, erantsi dute «kezkaz» bizi dituztela azken urteetan prentsa askatasunaren alorrean egon diren erasoak, hala nola Espainiako mozal legearen aplikazioa eta Frantziako Gobernuak kazetariei ezarri nahi dizkien debeku berriak. Zehazki, Segurtasun Orokorreko Legea eztabaidatzen ari dira Frantzian, eta bertan badira zuzenean kazetariei eragingo dieten zenbait puntu.

Erasoak salatzeko, beraz, auzitara jotzea erabaki du Hala Bedik: «Sistema judizialera jotzeak kontraesanak sortzen badizkigu ere, Poliziaren inpunitateari eta prentsa askatasunaren aurkako erasoei aurre egiteko beste urrats bat dela ulertzen dugu». Hala ere, kereila aurkezteaz gain, beren lana egiten jarraituko dutela ere adierazi dute: «Informatzen, Poliziaren gehiegikerien irudiak zabaltzen eta eskubide urraketak salatzen jarraituko dugu».


Summary: Kai Nakai: reggaeton euskaldun eta ahaldundua. Iazko Durangoko Azokako Sormen Beka eskuratu ostean, bere lehen diskoa kaleratu du Iratxe Aguilera musikariak: 'Baimenik gabe'. Besteak beste, Mikel Urdangarin, Jon Maia, Xsakara, STR eta Duplaren kolaborazioak ditu.

Itxura batera, Iratxe Aguilera bakarrik igo da taula gainera, ordenagailu diskretu baten laguntza soilaz hedabideei bere lehen diskoko lehen bi singleak kantatzera, baina mugimendu handiagoaren parte sentitzen da musikaria. «Olatu berria deitu diogu fenomeno honi, urte hauetan hasi direlako talde asko musika mota hau egiten euskaraz; elkarrengandik oso gertu gaude, oso lagunak gara, eta hala deitzen diogu elkarri». Durangoko Azokak antolatutako Sormen Beka irabazi zuen iaz, eta, Kai Nakai izen artistikoa baliatuta, bederatzi abestiko diskoa aurkeztu du orain: Baimenik gabe. Reggaeton musika da proposamenaren oinarria, egilearen hitzetan, betiere euskaraz, eta ahaldunduta. «Beti esan da reggaetona oso matxista dela, eta guk erakutsi nahi izan dugu hau ere musika dela, eta musika berez ez dela matxista, eta gure hitzek kolektibo guztiak hartzen dituztela kontuan».

Martxoan atera zuen Kolpe izeneko singlea, eta jasotako harrerarekin pozarren dagoela adierazi du Aguilerak. «Mundiala izan zen jasotako hedapena». Egun, 60.000 entzunaldira bidean da Spotify plataforman, adibidez, eta 39.000 bisitara iristekotan dago abestiaren bideoklipa Youtuben. Beste bi single ere kaleratu ditu geroztik, Emoiztazu bihotz eta Ez dakit izenekoak, eta orain arte tantaka aurkeztutako hiru horiez gainera beste sei abesti ere bildu ditu orain diskoan.

Kolaborazio zerrenda esanguratsua ere badu diskoak. Tartean dira, adibidez, Aguilerak «olatu berria» deitutako mugimenduaren barruan koka daitezkeen Dupla, Xsakara eta STR musikarien parte hartzeak, baina bada Aguilerak ere «deigarri» hitzarekin kalifikatu duten beste bat: Mikel Urdangarinena. Eta, hain zuzen ere, Aguilerak harekin batera abesten duen «Denboraren atea» kantua hautatu dute diskoa abiatzeko. Juan Bautista Gamizek XVIII. Mendean Arabako euskalkian idatzitako kopla batzuk ditu oinarri abestiak, eta, abeslariaren hitzetan, hizkuntza berari eutsi arren, mundua ulertzeko modua, eta zehazki emakumeek munduan duten lekua ulertzeko modua, nola aldatu den kontatzen du abestiak.

Urdangarinen baietza

Errebotez heldu zen Urdangarin proiektura, Aguilerak onartu duenez. Beste belaunaldi bateko Gasteiz inguruko euskal abeslariren bat nahi zuten abestirako, baina ez zuten izen zehatzik buruan. Koldo Uriarte musikari eta teknikariak egin zituen zubi lanak. Haren estudioan grabatu du diskoa Kai Nakaik, eta Urdangarinek ere bertan amaitu berri zuen bere hurrengo diskoa izango dena. Urdangarini ea kolaboratuko ote zuen galdetzeko eskatu zioten Uriarteri. Hark ez zuen argi ikusi, baina proposatu egin zion, halere, eta baietz erantzun zuen Urdangarinek, pentsatzeko hartutako egun baten ostean. Aguilera: «Estudioan lanean ari ginela, atea jo zuen norbaitek; ireki eta Urdangarin agertu zen, ea zer letra abestuko zuen».

Jon Maia bertsolari, gidoilari eta letragileak sortu ditu diskoko hitz gehienak. Aguilerak buruan zer zerabilen aipatzen zion, eta, gero, Maiak bilakatu ditu kezka eta ideia horiek abesti. «Hasieratik oso ondo konektatu genuen. Oso inplikatuta egon da proiektuan, eta uste dut bere konfort gunetik ateratzea izan dela hau beretzat». Eskerrak ere eman dizkio, horregatik, musikariak. «Pentsatzen dudana hain ongi erakustegatik». Letretan begi bistakoak dira, adibidez, genero rolei aurre egiteko asmoa zein mota guztietako harremanak bizitzeari buruzko aldarriak.

Zuzenerako «show bat»

Joseba Razkin Deep Soda proiektuko kide eta Kai Nakairen managerrak gogoratu duenez, Instagram plataformaren bidez izan zuen lehenengoz Aguileraren berri, baina lehen momentutik ikusi zion «zerbait berezia». Durangoko Azokako Sormen Bekan izen ematera animatu zuen orduan, eta irabazle suertatu zen haren proiektua.

Singleak kaleratu eta publikoaren erantzuna jaso arren, Aguilerak ez du orain arte zuzeneko emanaldirik emateko aukerarik izan, eta, horregatik, Durangoko Azokan abenduaren 4an Plateruenan eskainiko duena izango du lehen kontzertua. Alboan DJ bat eta bi dantzari dituela agertuko da abeslaria agertokira kasu horretan. «Show bat izango da, e!», eman du abisua.


Summary: Gizonezko bat atxilotu dute bikotekide ohiari erasotzeagatik. Gasteizko Udaltzaingoak atxilotu zuen, atzo, 85 urteko erasotzailea. Hilketa saiakera leporatu diote, andreari labanaz eraso egin eta sastakatzeagatik. Gasteizko Epaitegian dago kasua.

Arratsaldean eraso zion gizonezkoak bikotekide ohiari, Gasteizko Lakua-Arriaga auzoan. Poliziaren arabera, labanaz oldartu zitzaion andreari, eta hark bere burua defendatu zuen, baina gizonak zauriak egin zizkion besoan eta eskuetan. Andreak sastakadak ditu.

Arabako Alea-k jaso duenez, inguruko zenbait bizilagunek geldiarazi zuten erasotzailea, eta, ondoren, Udaltzaingoari eta anbulantziari deitu. Gizonezkoa atxilotu, eta emakumea ospitalean artatu zuten —arriskutik kanpo dago—. Erasotzaileak polizia etxean eman du gaua, eta gaur edo bihar pasatuko da Emakumearen Aurkako Indarkeriaren Gasteizko Epaitegitik. Hilketa saiakera leporatu diezaiokete.


Summary: Bilbo Estibak uko egin dio Jaurlaritzaren bitartekaritzari Bilboko portuko gatazkan. Zamaketa enpresek itxitzat eman dituzte negoziazio eta bitartekaritza bide guztiak, eta arbitraje loteslea onartuko dute bakarrik

Bilboko portuko zamaketarien lan gatazka kale itxi batean sartzen hasia da. Bilbo Estiba portuko zamaketa enpresak batzen dituen elkarteak uko egin dio Eusko Jaurlaritzaren bitartekaritza proposamenari. Zamaketarien sindikatuek egin zuten eskaera iragan astean, baina aldeetako batek muzin eginez gero ez da beharrezkoa parte hartzea. Are gehiago, Bilbo Estibak jakinarazi du itxitzat ematen dituela arbitraje loteslea ez den negoziazio bide guztiak.

Zamaketariek hilabete eta erdi daramate greban, eta astelehenean 24 orduko lanuzteen hamabosgarren eguna dute. Iragan ostiralean, korapiloa askatzen hasteko eskaintza bat jarri zuten mahai gainean, baina Bilbo Estibak uko egin dio. Jaurlaritzaren Lan Sailari bitartekari lana egin zezala eskatu zion, negoziazioei berrekiteko. Hark onartu zuen, «sortzen ari den egoerarengatik, eta greba Bilboko portuan eta Euskadiko ehun produktiboan izaten ari den eraginarengatik». Bitartekaritza onartzea, baina, ez da beharrezkoa, eta Bilbo Estibak ezetz esan du.

Bilbo Estibak, honenbestez, konponbide bakarra onartuko du: arbitrajea. Enpresen eta langileen arteko gatazketan inposatu daitekeen figura bat da, eta haren ebazpenak derrigorrez bete behar dira. Normalean eragin publiko handiko auzietan bakarrik erabili izan da. Zamaketarien sindikatuek saihestu nahi zuten bide bat da. Espainiako Gobernuaren bitartekaritza eskatzea beste aukera bat da, hark baitu azpiegitura kudeatzeko eskumena.


BC3-ren eskutik, euskara mundura

Summary: BC3-ren eskutik, euskara mundura. BC3 zentroa erakusleiho bat da euskararentzat; euskara plan bat jarriko dute martxan datozen hilabeteotan.

«Euskara, habil mundu guzira». Hala idatzi zuen Bernart Etxeparek Kontrapasa olerkian, 1545. urtean. Xabier Lete eta Erramun Martikorena musikariek jarri zioten gerora ahotsa olerki horri, eta modu horretan ailegatu da euskaldun askorengana. Urteak igaro dira, baina euskara mundura zabaltzeko nahiak segitu egiten du. Zeregin horretan aritzen da, esaterako, BC3 Klima Aldaketa aztertzen duen Bikaintasun Ikerketa Zentroa. BC3ren lehengaia, baina, ez da hitza, ikerketa eta zientzia baizik. Jakina da ingelesak indar eta pisu handia duela zientzian, eta BC3ko kideek argi daukate euskarari toki bat eman nahi diotela: horregatik, ikerketa zentroko kudeaketa euskaraz egiteaz gain, Euskaraldian parte hartzea erabaki dute, eta hiru arigune sortu dituzte: harrera, komunikazio taldea eta administrazio taldea.

2008. urtean jarri zituen zimenduak BC3 zentroak, Eusko Jaurlaritzak sustatutako BERC - Basque Excellence Research Centre programaren barruan. Hamar urte geroago, egiten duen lanak merezitako aitortza jaso zuen, eta 2018an Bikaintasunaren Maria de Maeztu akreditazioa lortu zuen, estatu mailakoa. Akreditazio hori klima aldaketaren inguruko ikerketaren kalitatearen eta BC3k nazioarte mailan egiten duen lanaren isla argia da. Baina ezer ez da musu truk, eta are gutxiago maila horretara ailegatzeko: behar-beharrezkoa da goi mailako lantalde bat izatea. Gaur egun, 78 profesionalek dihardute zentro horretan. Zazpik zentroaren administrazio eta kudeaketan egiten dute lan, eta gainerakoak, berriz, ikerlariak eta teknikariak dira. Horien guztien artean, hogei bat lagun euskaraz hitz egiteko edota ulertzeko gai dira: ia herena.

Aurten ez da izango BC3ko langileek Euskaraldian parte hartzen duten aurreneko aldia, aurreko egitasmoan ere norbanako moduan aritu baitziren ahobizi eta belarriprest roletan. Oraingo honetan, norbanakoen konpromisoa zertan datzan zehatzago ulertu nahi izan dute, eta, ariketa modu kolektiboan egiteko aukera emanda, entitate mailan ere parte hartzea erabaki zuten. Horiek horrela, ariketa soziala bera eta euskararen erabilera bultzatzeko helburuarekin, lau lagunez osatutako talde bat sortu zuten entitatean. Talde horren eginkizun nagusia ariguneak identifikatzea, lankideak animatzea eta gainerakoei egitasmoen berri ematea izan da. Izan ere, egitasmo andana antolatu dute: BC3ko ariguneei buruzko bideo laburrak sortu dituzte, BC3n dauden ikerketa ildoen euskarazko azalpenak eman dituzte, eta Twitter sare sozialaren bidez zabaldu, besteak beste. Haatik, BC3ko langile guztiei euskarara hurbiltzeko gonbidapena egiten diete. Gainera, uste dute nazioarteko ikerketa zentro batean lan hizkuntza euskara bera izatea sekulako erakusleihoa dela, munduko jende andana joaten baita zentrora, eta bisitariak horren lekuko izaten baitira.

Arigune naturalak

Nerea Ortiz BC3ko gerenteak azaldu duenez, entitatean identifikatu dituzten hiru ariguneak modu naturalean sortutakoak dira: «Aldez aurretik sortuak zeuden, eta, Euskaraldiari esker, nolabait azaleratu egin dira, eta identifikatu egin ditugu». Esan bezala, administrazio-kudeaketa sailean kokatutako ariguneak dira hirurak, eta Ortizek adierazi du horren atzean badagoela arrazoi nagusi bat: «Zientziaren arloan, orokorrean, gazteleraz edo ingelesez lan egiten dugu». Ildo beretik, nabarmendu du haien kasuan «erronka bat» dela euskara lan hizkuntza izatea: batetik, lantaldearen herena baino ez delako Euskal Herrikoa; eta, bestetik, zientzian mugikortasuna asko baloratzen delako, eta, egun, ingelesa da arlo horretan gailentzen den hizkuntza. Hori dela dela, esan du, haien kasuan bezala, administrazioaren egunekoan lan hizkuntza euskara izatea «lorpen bat» dela. Lorpen hori handitu egin nahi dute, eta euskara plan bat abiatuko dute laster. «Gure helburua BC3n euskararen presentzia eta erabilera handitzea da, baita euskara zentroaren kudeaketa sisteman txertatzea ere». Abenduan ekingo diote: diagnostiko bat, hizkuntza politikaren inguruko hausnarketa bat eta lau urteko plan bat zehaztuko dute.


Summary: Amazonen banaketa gunea itxi du Baionako Monoprix saltegiak. Bizi mugimenduak hura salatzeko ekintza bat egin zuen joan den astean

Baionako Monoprix saltegian ez da gehiago Amazonen erositako produkturik jasotzen ahal, oraingoz. Bizi mugimenduak jakinarazi duenez, saltegiko zuzendaritzak banaketa gunea ixtea erabaki du, altermundialistek iragan astean hura salatzeko egin zuten ekintzaren ondotik. Bizik zabaldu duen argazkiaren arabera, afixa bat ezarri du Monoprix saltegiko zuzendaritzak banaketa gunearen gainean: «Ez genuen gogo handirik hemen saldu ezin duguna bertan jasotzeko». Bizi-k zehaztu du Monoprix saltegiko gunea eta Ipar Euskal Herriko gainerako banaketa guneak «behin betiko» ixteko ekintzak egiten segituko dutela.

Bizi mugimenduko kide batzuk Monoprix saltegira sartu ziren joan den asteazkenean, eta bertan zegoen Amazonen banaketa gunea blokeatu zuten momentu batez. Klima krimenaren eszena idatzi zuten zintak itsatsi zituzten banaketarako autozerbitzu gunearen gainean, eta, Amazon, saltegi txikien hiltzaile eta Amazon, ez hemen ez inon zioten pankartak agertu zituzten beste kide batzuek. Saltegi txikiak itxiak diren bitartean Amazon banaketa enpresak halako «pribilegioak» izatea salatzen dutela azaldu zuen Olivier Hirigoien Biziko kideak.


Lilurak zeharkatutako bizitzak

Summary: Lilurak zeharkatutako bizitzak. Yurre Ugartek zortzi narrazio bildu ditu Lilurabera liburuan. Emakumeak dira protagonista istorio ia guztietan; sorkuntza ogibide duten pertsona «normalak», idazlearen esanetan. Alberdania argitaletxearekin plazaratu du bere bigarren ipuin bilduma.

Orain dela hiruzpalau urte idatzi zituen Yurre Ugartek Lilurabera liburuko narrazio gehienak. Iazkoa du, ordea, Amnesia anderea izeneko kontakizuna. Bertan ageri da lilura hitza lehen aldiz, pertsonaia baten ahotan. «Hori idatzi nuenean konturatu nintzen hor zegoela ipuin hori gainerakoekin lotzen zuen haria, eta ia guztietan agertzen zen ezaugarri bat zela lilura, kontakizun horietako protagonistak zeharkatzen dituena». Ordura arte liburu proiektu ere ez zena narrazio bilduma bilakatu zitzaion idazleari. Alberdaniarekin plazaratu berri du bere bigarren ipuin liburua dena.

Zortzi narrazio bildu ditu idazleak lan berrian: zazpi fikziozko, eta «bizi-kronika literario musikal» deitu duen azken bat. Eta lilura da, Ugartek berak azaldu bezala, guztiak lotzen dituen ideia. «Liluraberatasunaren kontzeptuak erakartzen nau, lotzen delako gizakiok daukagun zaurgarritasunarekin. Asko interesatzen zait hori esploratzea: Zerk liluratzen gaitu? Zerk ez? Eta zergatik? Gizakion zaurgarritasuna dago atzean». Arteari edo sorkuntzari lotutako ogibideak dituzten emakumeak jarri ditu protagonista ia ipuin denetan: argazkilari bat, diseinatzaile ohi bat, kultur kudeatzaile bihurtutako artista bat, kazetari bat, pop-ari buruzko tesia lantzen ari den doktoregai bat... «Lilurak emakumeongan ezaugarri jakin batzuk hartzen ditu, eta emakume horiek artistak edo sortzaileak direnez, are gehiago. Lilurapean dabiltzan pertsonaiak dira azkenean, edo ibili ziren eta egun ez dabiltza, baina horri buruzko kontakizuna egiten dute».

Idazleak azaldu du narrazioak idazten hasi zenean ez zuela liluraren kontzeptua buruan, pertsonaietako batek eman ziola gakoa. Eta beste pertsonaia baten bidez heldu zela liburua kontzeptu horren bueltan borobiltzera. Orain dela hilabete batzuk idatzi zuen Arintasuna izeneko ipuina, argazkilari bat protagonista duena. «Eta hara non argazkilari honek darabilen esku artean liburu bat, non lilurari buruzko hausnarketa bat agertzen den». Susan Sontagen liburu bat aipatzen du pertsonaia horrek, eta hark liluraz ematen duen definizioa ageri da liburuan —hasierako aipuetan ere jaso du idazleak—. «Orduan ja zirkulua itxi zen; pertsonaiek berek eraman ninduten liluraren inguruko hausnarketara».

Sorkuntzarekin eta, zehatzago, «pop kultura edo kultura popularrarekin» duten harremana da istorioetako pertsonaiak batzen dituen beste ezaugarrietako bat. «Ez dut bereizten kultura jasoaren eta ez-jasoaren artean; gaur egun, dena da kultura popularra. Eta horren barruan artista deitutakoak dira protagonista gehienak. Baina aldarrikapenen bat baldin badago liburu honetan, da pertsona normalak direla. Okin batek, abokatu batek, aseguru-saltzaile batek edo irakasle batek dauzkan bizitzeko zailtasun eta erraztasun guztiekin». Gizarte kapitalistatik eratorritako «kontraste bat» aipatu du Ugartek: ia artista guztiak bizi dira prekaritatean, eta, aldi berean, haiek eginiko «produktuek» lilura sortzen dute. Edonola ere, beren bizitza arruntetan dituzten zailtasunak kontatzea interesatu zaio. «Fikzioaren bidez esploratu egiten dudan zerbait da hori: ez dut esplikatzen».

Halaber, memoria da narrazioetako beste gako nagusietako bat. Ez alferrik, Amnesia Anderea eta Lady Amnesy dira ipuinetako biren izenburuak. Uneren batean, pertsonaia guztiek begiratzen dute atzera, dauden egoerara zerk eraman zituen edo «behinola zeren lilurapean zeuden» kontatzeko. Eta azken atalean, idazlea bera izan da nolabait memoria ariketa hori egin duena. «Nik egiten dut atzerako begirada, nire memoriaren bidez, eta 80ko hamarkadako urte batzuetan ni liluratu ninduten erreferentzia literario eta musikalen berri ematen dut. Uste dut horrek borobiltzen duela bilduma apur bat».

Eszena arruntak, «magiaz»

Ugarte ez dela «ezpal bakar bateko idazlea» izan, eta hainbat bide ibili izan dituela idazketan gogora ekarri du Jorge Gimenez Bech Alberdaniako editoreak. Ikus-entzunezko lanen zuzendari, gidoilari eta ekoizle jardun du, antzerkirako bi lan idatzi ditu, haur eta gazte literaturan ere plazaratu du alerik, eta komikigintza ere landu du —Joana Maiz (Harriet, 2019) zuen orain arte lanik berriena, Joseba Larretxe Josevisky marrazkilariarekin batera ondutako eleberri grafikoa—. Narraziogintzan, Gasolindegian (Alberdania, 2010) bilduma plazaratua zuen.

Ugarteren idazkeraren ezaugarrien artetik, «zorroztasun narratiboa» nabarmendu du editoreak: «Idazleak eskura dituen lanabesak aukeratzean hartzen diren erabakiek baldintzatu egiten dute idazkera. Horretan oso zorrotza da, aukeratzen dituen baliabideen araberako eraikuntza literarioa egitean. Zorrotz heltzen dio bere buruari ezarri dion estrategiari». Horrekin batera, ikus-entzunezkoen arloko jardunak ekarri dion eskarmentuagatik ziurrenik, «pertsonaiak perfilatzen eta agertokian mugiarazten maisua» dela goraipatu dio editoreak, baita elkarrizketak eraikitzen ere. Giroak, garaiak eta haien ingurumariak azaltzeko «abilezia berezia» ere aitortu dio. «Gehienetan ez ditu gertaera harrigarriak aukeratzen; egunerokotasunarekin lotura handia duten giro, eszena eta pertsonak izan ohi dira. Baina magia berezia du horiek tratatzeko, gauza arruntetatik alderdi ez hain arruntak ateratzeko».


Summary: Nafarroan ostatuak ireki ahalko dituzte ostegunetik aurrera. Hala baieztatu die Nafarroako Gobernuak ostalariei. Mahaien artean metro eta erdi bermatuz gero, terrazen edukiera osoa erabili ahalko dute. Gobernuak neurriak malgutzeko emango duen lehen pausoa da.

Azken asteetan hobera egin dute koronabirusaren datuek Hego Euskal Herrian eta, bereziki, Nafarroan. Hori dela eta, Nafarroako Gobernua pixkanaka neurriak malgutzen hasiko dela dirudi, eta ostegunetik aurrera emango du lehen pausoa: tabernak eta jatetxeak berriz zabaltzeko baimena emango du. Terrazak soilik erabili ahalko dituzte, eta ez barnealdeak. Hala erabaki du gaur arratsaldean Nafarroako Gobernuko Osasun Sailak, ostalarien ordezkariekin izandako bileran.

Txibiteren gobernuak jakinarazi duenez, lehen pauso bat soilik da erabakia, eta aurrerantzean erabakiko da neurriak gehiago malgutu edo ez, «betiere ostalariekin adostuta». Pauso horiek emateko aldagaiak ere zehaztu dituzte, eta hiru astean behin berrikusiko dute egoera.

Gobernua hasi da neurri berrien berri emateko infografiak osatzen, bai ostalarientzat eta bai bezeroentzat. Lehengoekin alderatuta, ordea, ez da berrikuntza handirik izango: eskuak garbitzea, metro eta erdiko tartea mantentzea...

«Pauso txiki bat»

Ana Beriain Nafarroako Ostalarien Elkarteko presidentea pozik agertu da erabakiarekin, baina argi utzi du pauso txiki bat besterik ez dela; abenduko zubian ostatuen barnealdeak ireki ahal izatea eskatu du: «Negozio askorentzat ez da errentagarria izango terrazak soilik zabaltzea».

Nafarroako Gobernuari aukera horren inguruan gogoeta egitea galdegin dio.


Summary: Nafarroan ostatuak ireki ahalko dituzte ostegunetik aurrera. Nafarroako Gobernuak hala baieztatu die ostalariei. Mahaien artean metro eta erdi bermatuz gero, terrazen edukiera osoa erabili ahalko dute. Neurriak malgutzeko gobernuak emango duen lehen pausoa da.

Azken asteetan hobera egin dute koronabirusaren datuek Hego Euskal Herrian, eta, bereziki, Nafarroan. Hori dela eta, Nafarroako Gobernua pixkanaka neurriak malgutzen hasiko dela dirudi, eta ostegunetik aurrera emango du lehen pausoa: tabernak eta jatetxeak berriz zabaltzeko baimena emango du. Terrazak soilik erabili ahalko dituzte, eta ez barnekaldeak. Hala erabaki du gaur arratsaldean Nafarroako Gobernuko Osasun sailak, ostalarien ordezkariekin izandako bileran.

Txibiteren gobernuak jakinarazi duenez, lehen pauso bat soilik da erabakia, eta aurrerantzean erabakiko da neurriak gehiago malgutu edo ez, «beti ere ostalariekin adostuta». Pauso horiek emateko aldagaiak ere zehaztu dituzte, eta hiru astean behin berrikusiko dute egoera.

Gobernua hasi da neurri berrien berri emateko infografiak osatzen, bai ostalarientzat, baita bezeroentzat ere. Lehengoekin alderatuta, ordea, ez da berrikuntza handiri izango: eskuak garbitzea, metro eta erdiko tartea mantentzea...

«Pauso txiki bat»

Ana Beriain Nafarroako Ostalarien Elkarteko presidentea pozik agertu da erabakiarekin, baina argi utzi du pauso txiki bat besterik ez dela; abenduko zubian ostatuen barnekaldeak ireki ahal izatea eskatu du: «Negozio askorentzat ez da errentagarria izango terrazak soilik zabaltzea».

Nafarroako Gobernuari aukera horren inguruan gogoeta egitea galdegin dio.