Summary: Gutxienez 300 manifestari atxilotu dituzte Hong Kongen. Ehunka lagun bildu dira hirian, Txinako Segurtasun Legearen aurka protestatzeko. Legeak eskumena ematen dio Pekini atxilotuak Txinara estraditatzeko.

Egun seinalatua aukeratu du Pekinek Segurtasun Legea indarrean sartzeko. Izan ere, Erresuma Batuak Hong Kong Txinaren esku utzi zuenetik 23 urte betetzen dira gaur. Hain zuzen ere, lege honekin «demokraziaren aldeko mugimenduek» hiriaren autonomia murriztu nahi izatea egozten diote Pekini, eta horren aurkako manifestazioetara deitua zuten gaurko.

Txinak debekatu egin zituen manifestaziook «osasun arrazoiak» argudiatua, baina, hala ere, goizean goiz ehunka lagun bildu dira Causeway Bay inguruan. Poliziak ur kanoiekin sakabanatu ditu manifestariak, eta gutxienez 300 pertsona atxilotu ditu; haietako batzuk gauerdian indarrean sartu den Segurtasun Legea baliatuta, zeinak hiru urte eta bizi guztiko kartzela zigorrak aurreikusten dituen «herrialdearen segurtasuna kolokan» jartzen dutenentzat.

Hong Kongeko gobernu autonomoko buru Carrie Lamek nabarmendu du «iraganeko hutsen ondorioa» dela Txinak onartutako Segurtasun Legea: «Hong Kongeko Gobernuak ez du jakin ulertarazten Herrialde bat, bi sistema eredua, eta, beraz ezin izan du egoera behar bezala kudeatu. 23 urte igaro dira [Erresuma Batuak hiriak Pekinen esku utzi zuenetik], baina ez gara gai izan segurtasunerako legedia bat bultzatzeko. Hong Kongek huts egin du hezkuntzan ere, eta ez da gai izan gazteei herri honen historia eta kultura irakasteko, ezta ere gobernu zentralarekiko harremanak bideratzeko. Horrek bultzatu du krisia, eta eragin du muturreko elementuak ugaritzea».

Hasieratik babestu du Lamek Segurtasun Legea, eta berdin egin du gaurko agerraldian ere, argudiatuz batzuetan «giza eskubideak eten» egin behar direla «egonkortasuna bermatzeko». John Lee Ka-chiu Segurtasun arduradunak ohartarazi die manifestariei ez dezatela «marra gorria» zeharkatu, eta jakinarazi du Poliziak unitate berezi bat osatu duela Segurtasun Legea urratzen duten kasuak identifikatzeko.

Estradizioa

Iaz, protestak zirela medio, gobernu autonomoak bertan behera utzi behar izan zuen Hong Kongen onartu asmo zuten Estradizio Legea. Pekinek, baina, Segurtasun Legea baliatu du hori bera indarrean sartzeko, alegia, Poliziak eskumena izango du lege hori baliatuta atxilotzen dituztenak Txinara estraditatzeko.

Gaur bertan atxilotu dute lehen herritarra, Segurtasun Legea baliatuta; hain zuzen, Hong Kongeko bandera independentista eramateagatik.


Summary: Nafarroako Gobernua haserre, Gamesak Agoizko fabrika itxiko duelako. Zuzendaritzak gaur jakinaraziko die erabakia sindikatuei.

Nafarroako Gobernuak «haserre sakona» adierazi dio Siemens Gamesari, multinazionalak atzo iluntzean jakinarazi zuelako Agoizko planta itxiko duela. «Aukera guztiak aztertzeko konpromisoa» adierazi dio enpresari. Zuzendaritzarekin eta langileen ordezkariekin hitz egingo duela agindu du, eta Espainiako Gobernuarekin ere harremanetan jarri da.

Gamesa zenak duela 11 urte ireki zuen Agoizko planta, eta gaur egun 239 langile zituen. Denak kaleratzeko erregulazio espediente bat aurkeztuko du. Langileetako batzuk sakandarrak dira, Gamesak 2010an Altsasuko pala fabrika itxitakoan hara lanera joandakoak. 2013an, berriz, Tuterako lantegia itxi zuen.

Enpresak argudiatu duenez, Nafarroako lantegian egiten zituzten palak zaharkituak geratu dira —handiagoak erabiltzen dira orain— eta jada lantegia ez da errentagarria, besteak beste, «200 kilometrora baino gehiagora» duelako porturik gertuena.

Susmo txarrak baziren Agoizko lantegiaren inguruan, batez ere Siemens Gamesak Alemaniako Servion konpainia erosi zuenetik. Hark lantegi erraldoi bat du Vagos herrian, Portugalen, Aveiroko portutik oso gertu.

Zuzendaritzak bilera batera deitu ditu gaur sindikatuak, 10:30erako. ELAk sei ordezkari ditu, LABek lau, UGTk bi eta CCOOk bat. Lehen erreakzioetan, sindikatu guztiek salatu dute enpresaren erabakia. Haserrea adierazi du Agoizko alkateak ere, Angel Martin Unzuek (EH Bildu). «Sekulako kolpea da Agoizko eta haren eskualdeko enpleguarentzat eta ekonomiarentzat».


Summary: Istiluak izan dira Gasteizen Poliziaren eta Baskoniaren garaipena ospatzen ari ziren zale batzuen artean. Bi ertzain zauritu dira istiluetan, eta Ertzaintzak pertsona bat atxilotu du. Gorka Urtaran alkateak herritarrei eskatu die «zuhurtziaz jokatzeko eta jende pilaketak ekiditeko».

Hamar urteren ondotik, historian laugarren aldiz irabazi du ACB liga Baskoniak. Arabako taldearen garaipenak zaleen poza piztu du Gasteizen, eta horietako hainbat atera dira bart arratsean taldearen garaipena ospatzera. Istiluak ere izan dira goizaldean, eta pertsona bat atxilotu dute eta bi ertzain zauritu dira.

Eusko Jaurlaritzako Segurtasun Sailak jakinarazi duenez, jende pilaketa handia izan da Alde Zaharrean, Aiztogileen kalean. 01:15 aldera, Udaltzaingoak Ertzaintzari laguntza eskatu dio kale horretan dauden tabernen inguruko jende pilaketak kontrolatzeko, ehunka zale segurtasun distantziak mantendu gabe eta maskararik jarri gabe ospatzen ari baitziren Baskoniaren garaipena.

Ertzainak tokira bertara iristean, herritarrek «edalontziak, aulkiak eta era guztietako objektuak» bota dizkiete, eta ertzainek inguruan zeuden herritarrak sakabanatu dituzte. Istiluetan, pertsona bat atxilotu dute, agenteei eraso egitea leporatuta, eta bi ertzainek kolpe arinak jaso dituzte. Horrez gain, zortzi pertsonari espedienteak ireki dizkiete, mozal legea-ren arabera, poliziak iraintzeagatik.

Ondotik, goizeko laurak aldera, istiluak izan dira San Anton plazan. Toki horretan dagoen diskoteka bateko jabeek bertaratzeko eskatu zioten Poliziari, ezin zutelako establezimenduaren edukiera kontrolatu.

Ospakizun ofizialik ez

Gorka Urtaran Gasteizko alkateak bere kezka adierazi du, gaur sare sozialetan zabalduriko mezu baten bidez: «Oso kezkatuta nago kaletik iristen diren irudiekin. Izango da ospakizun denborarik. Poz gau bat ez dadila tragedia eta sakrifizio aste bihurtu. Gure osasun langileek eta adinekoek ez dute merezi. Hiriak ere ez. Saihestu jende pilaketak. Zuhurtzia, mesedez», adierazi du alkateak.

Baskoniak ezin izango du zaleekin ospatu ACBren titulua. Koronabirusaren pandemiak markatutako normaltasun berriak kontaktua eta jende pilaketak baztertzen ditu. Istiluak eragozteko, Gasteizko Udalak jakinarazi du ez dela ospakizun ofizialik izango. Egungo egoeran jende pilaketak saihestu behar direla nabarmendu du Urtaranek: «Egungo egoeran zuhurtziaz jokatu behar da. Ezin da Gasteizko osasuna arriskuan jartzen duen ekintzarik antolatu», nabarmendu du.


Summary: Ezkabako ihesean parte hartu zuen preso baten gorpuzkiak identifikatu dituzte. Nafarroako Gobernuak sortutako DNA bankuari esker identifikatu dituzte Leoncio de la Fuente Ramosen gorpuzkiak. 1938ko maiatzaren 22ko ihesean parte hartu zuen, eta Larrasoañan exekutatu zuten.

Nafarroako Gobernuak Ezkaban preso egon ziren eta Larrasoañan (Nafarroa) exekutatu zituzten lau pertsonaren gorpuzkiak berreskuratu zituen 2018ko uztailean. Paulina Lizoainen testigantzari esker jakin zuen Nafarroako Gobernuak han izandako exekuzioen berri. 89 urteko herritar horrek haurra zela ikusi zuen exekuzioa, eta Nafarroako Gobernuak Esteribarren hobitik ateratzeko lan batzuk egin ondoren erabaki zuen ikusitakoa kontatzea.

Alabak Nafarroako DNA bankuan utzitako lagin bati esker identifikatu dute Leoncio de la Fuente Ramos. Valladolideko Frenso El Viejo (Espainia) herrikoa zen, eta sei seme-alaba zituen. 36 urte zituela, 1937ko abuztuaren 22an iritsi zen Ezkabara. 1938ko maiatzaren 22ko ihesean parte hartu zuen 795 presoetako bat izan zen. Ihes egin eta berehala harrapatu zuten, bertze 206 presorekin batera, eta Larrasoañan exekutatu eta hobiratu zuten.

Nafarroako Gobernuak 2016an sortu zuen DNA bankua, eta hantxe dituzte jasoak Nafarroan fusilatutako 230 pertsonen senitartekoen DNA laginak. Horri esker lortu dute identifikatzea Larrasoañan fusilatutako presoa. Gainera, aurretiazko hipotesirik egin gabe identifikatu dituzten lehenengo gorpuzkiak dira de la Fuente Ramosenak.

Nafarroako Memoriaren Institutuak dei egin die fusilatuen senitartekoei beren laginak uzteko identifikazio berriak egin ahal izateko.


Summary: 23 langile kalera doaz Inyectados Gabi eta Gaiter enpresetan. MEK taldeak bi enpresak erosi nahi ditu, baina langile gutxiago hartzeko prest dago.

ELAk azaldu duenez, hartzekodunen konkurtsoan daude Inyectados Gabi eta Galter enpresak. Zaldibarren (Bizkaia). Konkurtsoaren kudeatzaileak 23 langile kaleratzeko erregulazio espediente bat aurkeztu du.

Sindikatuak dioenez, MEK taldeak bi enpresak erosteko interesa azaldu du, eta eskaintza bat egin dio konkurtsoaren administratzaileari. Hori bai, gaur egungo 52 langileetatik 29 baizik ez ditu nahi. Gainera, betiere ELAren arabera, gaur egungo enpresa ituna bertan behera utzi nahi du, eta Bizkaiko hitzarmena ezarri nahi die hartuko lituzkeen langileei. Haien lan baldintzak okertuko lituzke horrek.

ELAk eskatu dio administratzaileari «fede onez» joka dezala eta kaleratu nahi dituen langileen zerrenda atzera bota dezala.

Enpresetako langileei, berriz, eskatu die beren burua antolatzeko, eta borrokatzeko, lantalde osoari eta haien lan baldintzei eusteko. MEKen egoitzaren aurrean biltzera deitu ditu, bihar, Mallabian (Bizkaia).


Summary: Zaldibar Argituk ez du ulertzen Verterri zabortegia zabaltzeko baimena eman izana. Salatu dute «larrialdiko lege bat« erabili dutela «lurrak zabortegi bilakatzeko» eta erabakia «behin-behineko gobernu batek» hartu duela.

Eusko Jaurlaritzak oniritzia eman dio Verter Recyclig 2002 SM enpresari, Zaldibarko (Bizkaia) zabortegiaren azpiko aldean segurtasun biltegi berria eraiki dezan, otsailean izandako luiziaren ondorioz jausitako zaborrak han biltzeko. Erabakiak polemika piztu du, Verter Recycling enpresa delako zabortegiaren jabea eta arduraduna, eta, adibidez, Zaldibar Argitu plataformari «ulertzeko zaila» begitandu zaio, «egin dituen arau hauste guztien ondoren», enpresa horri baimena eman izana.

Gainera, plataformak salatu du «larrialdiko lege bat» erabili dutela «lurrak zabortegi bilakatzeko, ingurumen neurriak kontuan hartu barik», eta «behin-behineko gobernu batek» hartu duela erabakia.

Erabakia justifikatzeko emandako argudioetako bat izan da horrek erraztuko lituzkeela Alberto Sololuze eta Joaquin Beltran –oraindik ere desagerturik dauden bi langileak– topatzeko lanak. Zaldibar Argituk, berriz, uste du «lotsagarria» eta »maila moral oso baxukoa» dela erabakia zuritzeko asmoz «horrela erabiltzea hor dauden bi pertsonak».

Datorren astelehenean bost hilabete beteko dira zabortegia amildu zenetik. Hori dela eta, larunbatean manifestazioa egingo du Zaldibar Argituk Eibarren (Gipuzkoa). Plataformak «kaleak hartzeko deia» berretsi du, «erabaki honek herritarren kezka eta haserrea areagotu baino ez baitu egin».


Enplegua eta industria helburu

Summary: Enplegua eta industria helburu. EAJk ekonomia suspertzeko 10.000 milioi euroko plan bat iragarri du; EH bilduk, berriz, industria Barne Produktu Gordinaren %28 izatea jarri du helburutzat.

Enplegua mantentzea eta suspertzea. Hori da Iñigo Urkullu EAJren lehendakarigaiak herritarrei gaur egin dien promesa. Gasteizen egin du ekitaldia alderdi jeltzaleak, eta hantxe ziurtatu du 10.000 milioi euroko plan bat martxan jarriko dutela ekonomia suspertzeko. «Nire konpromiso pertsonala eta EAJrena izango da behar dena egitea ahal den enplegu guztia mantentzeko eta galdutako guztia errekuperatzeko».

Urkulluk gogorarazi duenez, bera buru den alderdiaren hauteskunde programan jasota dago gazteen enpleguari buruzko plan bat, 30.000 gazte ingururi lehen lana ematea helburu duena. Horrez gain, lehendakarigaiaren hitzetan, hezkuntza duala areagotu nahi dute Lanbide heziketan eta unibertsitatean.

EH Bilduk «helburu estrategikotzat» du industrian 2007an zeuden 250.000 enpleguak berreskuratzea. Zamudion (Bizkaia) egindako ekitaldian Jasone Agirre hautagaiak Eusko Jaurlaritzaren industria politika salatu du: «Enpresei baldintzarik gabe baliabideak ematera mugatzen da, eta eskuak garbitzen ditu krisi egoeretan, erabakitzeko guneak galtzen ditugun bitartean».

Agirreren iritziz, lidergo publikoa beharrezkoa da, industria Barne Produktu Gordinaren %28 izan dadin, eta proposamen bat ere egin du: akordio bat egitea BPGaren %3 ikerketan eta garapenean inbertitzeko. «EH Bildurentzat lehentasunezkoa da industria eta berrikuntza bultzatzea».

Elkarrekin Podemosek Sestao (Bizkaia) aukeratu du gaur goizeko ekitaldirako. Banku publikoaren ideia berreskuratzeko beharra azpimarratu du, «sektore estrategikoetan eta trakzio enpresetan inbertitzeko». Koalizio morearen arabera, hori izango da bermea «kalitatezko lana eta industria arlokoa sortzeko, baita enpresa txiki eta ertainak eta autonomoak finantzatzeko ere».

Turismoa berreskuratzeko beharraz aritu da Idoia Mendia PSE-EEko lehendakarigaia, Guardian (Araba) egin duten ekitaldian. Esan duenez, Eusko Jaurlaritzaren burua izan nahi du, «turismo nazionala erakartzeko eta nazioartekoa berreskuratzeko». Luis Planas Espainiako Nekazaritza, Arrantza eta Elikadura ministroa izan du ondoan Mendiak.

PP eta Ciudadanos koalizioko lehendakarigai Carlos Iturgaizek, berriz, Pablo Casado PPko presidentearekin egin du ekitaldia Gasteizen. Iturgaizen arabera, plan bat egingo dute ekintzailetzarako, eta Urkulluren jarrera ere kritikatu du: «Urkullu bedeinkapena ematen ari da [Pedro] Sanchezen gobernuari. Enplegua eta ekonomia birrintzen ari dira».


Bi hildako eta hogei kasu gehiago

Summary: Bi hildako eta hogei kasu gehiago. Azken orduotan bi pertsona hil dira Euskal Herrian koronabirusaren ondorioz. Detektatutako kasu berrietatik bosna daude Araban, Bizkaian, Gipuzkoan eta Nafarroan. Batek lotura izan dezake Orioko agerraldiarekin.

Eusko Jaurlaritzako eta Nafarroako Gobernuko ordezkariek jakinarazi dutenez, azken orduotan bi hildako eta beste hogei kasu detektatu dituzte Hego Euskal Herrian. Hildakoak Arabakoak, Bizkaikoak edo Gipuzkoakoak dira —Osakidetzak eman du horien berri, baina ez du zehaztu kokapena—, eta positibo berriak, berriz, bortz daude lurralde bakoitzean. Nekane Murga Eusko Jaurlaritzako Osasun sailburuak jakinarazi duenez, Arabako bortz kasuak Gasteizkoak dira; Bizkaikoak Bilbo, Barakaldo, Basauri, Durango eta Loiukoak; eta Gipuzkoakoak Donostia, Errenteria eta Irungoak (azken horretan hiru kasu daude). Osasun Saila ikertzen ari da Donostiako kasuak loturarik ba ote duen Orioko agerraldiarekin. Jakinarazi dutenez, Oriokoarekin lotuta 17 lagun daude koronabirusaz kutsatuta, eta, Donostiakoarekin batera, bertze sei kasu daude lotura izateko susmopean. Irungo eta Errenteriako kasuak ere ikertzen ari dira, lotura izan dezaketelakoan atzo Arrasaten atzeman zituztenekin.

Nafarroako Gobernuak ez du zehaztu nongoak diren bortz kasu berriak, baina Javier Remirez presidenteordeak jakinarazi du ez dutela loturarik Iruñerriko eta Sunbillako agerraldiekin. Ekainaren 26tik eta 27tik ez da izan agerraldi horiekin loturiko kasurik, Remirezen hitzetan.

ZIUetan zazpi lagun daude gaur egun koronabirusarekin Hego Euskal Herrian, bi gobernuek jakinarazi dutenez.

«Gu geu gara txertoa»

Murgak Baskoniaren garaipenaren ondorengo ospakizunak izan ditu gogoan goizean egin duen agerraldian, eta oroitarazi du beharrezkoa dela jendearen artean distantzia mantentzea, eta, ezin denean, maskara janztea. «Ezin dugu ahaztu birusak hor segitzen duela, eta orain daukagun txerto bakarra gu geu garela».

Remirezek ere «ardura» eskatu die Nafarroako herritarrei, baita kanpotik datozenei eta kanpora doazenei ere.


Realak Amaiur Sarriegi fitxatu du

Summary: Realak Amaiur Sarriegi fitxatu du. 19 urteko aurrelariak 2023ra arte sinatu du talde txuri-urdinarekin. Athleticeko bigarren taldetik dator jokalari donostiarra.

Reala datorren denboraldirako taldea eraberritzen ari da apurka-apurka. Egun gutxian Gemma Giliren eta Nuria Rabanoren fitxaketen berri eman ostean, talde txuri-urdinak gaur baieztatu du Amaiur Sarriegi aurrelariarekin akordioa lortu duela. 19 urteko jokalari gaztea Athleticeko bigarren taldean aritu da, eta 2023ra arte sinatu du. Hala, Natalia Arroyok zuzentzen duen taldeak datorren denboraldirako hirugarren fitxaketa egin du.

Sarriegik aurreko astean iragarri zuen Athletic utziko zuela. Libre iritsi da Realera, eta datozen hiru denboraldietarako sinatu du. Sarriegi pozik mintzatu da aurkezpenean, Joseba Ibarburu presidenteordea alboan zuela: «Ilusioz ekingo diot erronka berri honi, eta aukera handi hau ondo baliatu nahi dut jokalari moduan gehiago hazteko, niregan konfiantza erakutsi baitute. Pauso garrantzitsua da, eta oso eskertua nago».

19 urte besterik ez duen arren, Athleticeko bigarren taldeko golegile nagusia izan da azken sasoian, hamahiru gol sartuta. «Bigarren Mailatik Lehen Mailara salto garrantzitsua dago. Horregatik, gogor lan egitea tokatzen zait: ez dago beste sekreturik», azaldu du. Realaren proiektua «indartsua» eta «erakargarria» dela iruditu zaio Sarriegiri. «Klubak emakumezkoen taldean pauso garrantzitsuak eman ditu azken urteetan, eta hori emaitzetan eta lorpenetan ikus daiteke. Ilusioz gainezka nago».


Summary: Frantziako Dei Auzitegiak Josu Urrutikoetxea libre uztea erabaki du. Askatu aurretik, La Sante kartzelak erabakiaren egingarritasuna aztertuko du, eta epaileek hilaren 29an esango dute berresten duten. Euskal presoari eskumuturreko telematikoa ezarriko diote epaileek. Parisko etxe batean jarriko litzateke bizitzen. Halaber, Frantziako auzitegiak atzera bota du Urrutikoetxearen aurkako Barajasko auziko euroagindu eskaera.

Josu Urrutikoetxea euskal presoa aske uztea erabaki du Frantziako Dei Auzitegiak, eskumuturreko telematikoa ezarrita. Gaur 22:30 aldera eman du deliberoaren berri. Urrutikoetxeak Parisen badu etxe bat, herritar batek utzia, eta han jarriko litzateke bizitzen, sendiak kazeta honi azaldu dionez. Ez da, baina, berehala geratuko libre, Frantziako ohiko tramite bat segitu behar baita orain. Hots, La Sante kartzelak –han dago preso iazko maiatzetik— epaileen erabakiaren egingarritasuna aztertuko du —epea: hilak 20—, eta Dei Auzitegiak hil honen 29an hori berretsiko du edo ez. BERRIAk kontsultatutako iturrien arabera, erabakia berrestea izaten da ohikoena.

Dei Auzitegiko fiskalburuaren eskaera ontzat jo dute, beraz, epaileek —hiruk osatu dute epaimahaia—. Presoaren askapen eskari bati buruzko auzi saioan, hura askatzeko eskatu du fiskalak arratsaldean. Bat egin du defentsa abokatuen eskariarekin, eta esan du Urrutikoetxea libre dagoela Frantziako bi prozeduretan –bi epaiketa ditu egiteko–, Parisek ez duela horiengatik espetxeratzeko beharrik ikusten, eta ez dela egokia Espainiako prozedurengatik —bina euroagindu eta estradizio eskaera– preso atxikitzea Frantzian.

Laure Heinich eta Laurent Pasquet-Marinacce defentsako abokatuek auzi saioan galdegin dute Urrutikoetxea kontrol judizialpean askatzea, eta, behar izanez gero, eskutumurreko telematikoa ezartzea, baina fiskalak ez du beharrezko ikusi kontrol judiziala izatea, eta nahikoa deritzo eskutumurrekoa jartzeari. Epaileek ere bai.

COVID-19a hasi zenetik, Urrutikoetxeak izan ditu auzi saio batzuk, baina espetxetik bideokonferentzia bidez agertu da. Gaur auzitegian izan da, maskararekin. Haren gaixotasuna eta adina ere (69 urte) argudiotzat erabili dituzte abokatuek. Pandemia garaian, La Santeko medikuburuak kartzelaldia eteteko eskatu zuen.

Dei Auzitegiak berak iazko ekainaren 19an kontrol judizialpean Urrutikoetxea libre uzteko erabakia hartu zuen, baina, Espainiako Gobernuak eskatutako euroaginduak tarteko, Frantziako Poliziak orduan bertan atxilo hartu zuen berriro, artean La Sante espetxean zela.

Joan den urteko maiatzaren 16an atzeman zuten Urrutikoetxea (Ugao, Bizkaia, 1950), Frantziako Alpeetan, eta harrezkero preso dago. Ekainaren 19ko saioaz geroztik gaur arte, Dei Auzitegiak eta Kasazio Auzitegiak lau aldiz ukatu dute askapen eskaria –hirutan eta batean, hurrenez hurren—.

Frantziak atzera bota du Urrutikoetxearen aurkako Barajasko auziko euroagindu eskaera

Gaur Dei Auzitegiak berak atzera bota du Josu Urrutikoetxea euskal presoaren aurka Espainiak eskatutako euroagindu bat: gizateriaren kontrako krimenena; zehazki, Madrilgo aireportu Barajasen ETAk 2006ko abenduaren 30ean egin zuen atentatuari zegokione —bi zibil hil zituen erakunde armatuak—. Urrutikoetxea, beraz, aske da Frantziako prozedura horretan. Espainiako Auzitegi Nazionalak eskatu zuen euroagindua.

Kasua euroagindu eskaera denez, Parisko gaurko auzi saioa teknikoa izan da, prozedurari buruzkoa, mamian sartu gabekoa, eta Espainiak Barajasko erasoagatik Urrutikoetxeari egozten dizkion gertakarien zehaztasun faltagatik —data...— bota du atzera Frantziako auzitegiak eskaera, baita kalifikazioaren desegokitasunagatik ere.

Juan Pablo Gonzalez Auzitegi Nazionaleko epaileak 2015eko urriaren 27an auzipetu zuen Urrutikoetxea gizateriaren aurkako krimenagatik, 2005etik 2007ra ETAren talde politikoaren buru izan zela jota. BERRIAk joan den urteko azaroaren 12an argitaratu zuenez, Frantziako Gobernuaren txosten konfidentzial batek dio ETAren «ildo gogorrak» Urrutikoetxea «baztertu» zuela Barajasko atentatua baino pixka bat lehenago. Hain zuzen, Barne Ministerioarena da txosten hori, 2014ko iraileko data du, eta Frantziako Poliziaren Zuzendaritzaren Borroka Antiterroristako Koordinazio Unitateak egindakoa da —Le Nationalisme Basque izena dauka dokumentuak: Euskal Nazionalismoa—. Honela dio 171. orrialdean: «2002 bukaeran, euskal legebiltzarkide erradikal Josu Urrutikoetxea Bengoetxeak —Josu Ternera—, berriz ere klandestinitatera jo zuen eta ETAra batu zen. […] 2006an Madril-Barajas atentatua baino pixka bat lehenago ildo gogorrak hura baztertu izanak Espainiako Gobernuarekin negoziazioa haustea ekarri zuen, baina ETAren su-eten berriak mugimenduaren egituretara itzultzea eragin zuen, haren asmoak zehazki zein diren argitu gabe dagoen arren». Urrutikoetxeak 2006ko irailaren 26an, 27an eta 28an egin zituen bere azkeneko bilerak Espainiako Gobernuaren ordezkariekin.

Frantzian bost auzi zabalaik orain

Urrutikoetxeak Frantzian orain bost auzi ditu zabalik. Gaur Luis Hergueta Gasteizko Michelin enpresako arduradunaren hilketaren harira egindako estradizio eskaera ere hizpide izan dute Parisen, Espainiako Gobernuak eskatuta, eta informazio gehigarria eskatu dute epaileek, preskripzioaz. Irailaren 30ean izango da hurrengo auzi saioa. ETApm-k hartu zuen bere gain Herguetaren hilketa (1980), eta Urrutikoetxea sekula ez zen izan ETApm-koa, ETAm-koa baizik. Auzipetzeak eta gobernuaren eskaerak okerrak dauzkate.

Herriko tabernen auzia aztertu egin dute Parisko auzitegian, eta hor ere irailaren 30erako hitzordua jarri dute. Kasu hori euragindu eskaera da, Auzitegi Nazionalak eskatua. Auzi horretan zigortu zituztenek gehienez ere ia bi urteko kartzela zigorra jaso zuten.

Guardia Zibilaren Zaragozako (Espainia) kuartelaren kontrako 1987ko atentatuagatik gobernuak galdegindako euroaginduan, Dei Auzitegiak joan den urtarrilean aldeko iritzia eman zuen, baina defentsak helegitea sartu zuen Kasazio Auzitegian, eta han dago kasua.

Horiez gain, Urrutikoetxeari bi epaiketa egingo dizkio Frantziak: ETAko zuzendaritzako kidea izatea egotzita bat, eta 2011-2013an Oslon elkarrizketa mahaian ETAren ordezkaritzako kidea izatea leporatuta bestea.

Madrilen nahi duten «ikurra» (euroaginduen eta estradizioen azterketa, BERRIA, 2019-11-12).


Summary: Euskatel-Euskadik uztailaren 18an ekingo dio berriro lehiari. Hogeita hiru probatan ariko dira talde laranjako txirrindulariak ia hiru hilabetean. Frantzian eta Italian lehiatuko dira batez ere, eta bitan besterik ez Euskal Herrian: Getxon eta Ordizian.

Euskaltel-Euskadiko txirrindulariak bi aste barru hasiko dira berriro lehian, koronabirusagatik lau hilabete eta erdiko etenaldia izan eta gero. Hilaren 18an ariko dira lehen lasterketan, Portugalen, Joaquim Agostinho sarian. Gero, ia hiru hilabetez ariko dira egurrean: 23 lasterketatan hartuko dute parte, gehienak Frantzian eta Italian izango dira. Apenas lehiatuko diren Euskal Herrian, bitan besterik ez: abuztuaren 2an, Getxoko Zirkuituan, eta, urriaren 12an, Ordiziako Klasikoan. Hain zuzen ere, proba hori izango da denboraldi honetako azkena.

Jesus Ezkurdia Euskaltel-Euskadiko managerrak eta Jorge Azanza taldeko zuzendariak aitortu dutenez, "pena handia" izan da koronabirusagatik Euskal Herriko Itzulia, denboraldiko proba nagusia bertan behera geratzea. Hala ere, "itxaropentsu" azaldu dira, eta sinetsita daude txirrindulariak ondo arituko direla.

Egutegiaz gain, elastiko laranja aurkeztu dute. Zortzi elastiko ezberdin dira, eta bakoitzak hitz bat izango du: bihotz, sorgina, musu-truk, ortzadar, bizilagun, maiteminduta, ilargi eta galtzerdi. "Ez da elastiko soil bat, sentimendu bat, giza marearen ilusioa islatu nahi du", esan du Koldo Unanue Euskalteleko marketin arduradunak. Xabier Iturbe Euskalteleko presidenteak, berriz, euskararekin duten "konpromiso sendoa" azpimarratu du. Guztiek desio bat plazaratu nahi izan dute: "Marea laranja berriro martxan jartzea".


Summary: Bizikleta iragarki bat debekatu dute Frantzian, «beldurra» zabaltzen duelakoan. Autogintzaren industriaren irudia «bidegabe zikintzen» duela erabaki du publizitatea zaintzen duen erakundeak. Autogileen interesak defendatzea leporatu diote iragarkigileek, salmentak asko jaitsi direlako izurriarekin.

Herbehereetako bizikleta ekoizle bat da Vanmoof etxea. Garaia da etorkizunean ibiltzeko lelopeko kanpaina egin du, eta haren telebistarako iragarkia arazorik gabe zabaldu dute Herbehereetan eta Alemanian. Frantzian, ordea, aireratzea galarazi diete, autoen inguruko «beldur giroa» sortzen duela argudiatuta.

Iragarkian auto bat agertzen da, eta haren margo beltzean islaturik ikusten dira industria kutsagarrien tximiniak, auto pilaketak eta istripu bat, besteak beste. Autoaren metala urtzen da, eta, horretatik, konpainiaren azken bizikleta elektrikoa sortzen da, iragarkiko abestian «beste egun baten egunsentia da» kantatzen duten bitartean.

Frantzian publizitatearen edukiak eta formak zaintzen dituen Publizitatearen Arautze Profesionalerako Agintaritzak (ARPP) adierazi du iragarkiak bidegabe zikintzen duela autogintza industriaren irudia. Bizikleta konpainiari debekuaren arrazoia eman dio ARPPk, esanez tximiniek eta istripuaren irudiek «beldur giroa sortzen» dutela, eta «moldatu» egin beharko dituztela. Argudiatu dutenez, Frantziako publizitate arauek debekatu egiten dute beldurra eta sufrimendua erabiltzea iragarkietan.

Baina bizikleta konpainiak Frantziako autogintza industria defendatzen saiatzea leporatu dio ARPPri, COVID-19aren izurriak eraginda auto salmentak erdira jaitsi ondoren joan zen maiatzean. Emmanuel Macron presidenteak 8.000 milioi euroko plan bat egin du, salmentak sustatzeko.

Vanmoof konpainiaren sortzaile Taco Carlierrek esan du ez dutela asmorik iragarkia aldatzeko, Frantzian ikusi ahal dadin. Adierazi dutenez, uste «iraingarriak» diren irudietako bat bera ere ez da fikzioa, eta erabilera publikoko irudiak erabili dituzte hori ilustratzeko. «Eguneroko benetako bizitzako irudiek beldurra eragiten badute, again bada garaia zerbait egiteko», esan du Carlierrek. «Ikaragarria da auto konpainiei aukera ematea ingurumenarekin dituzten arazoak ezkutatzeko, eta arazoa nabarmentzen dutenak zentsuratzea».

Urte hasieran ARPPk debekatu egin zuen Greenpeacen iragarki bat, poloetako izotza urtzen erakusten zuelako. Oinarrizko botiken salneurriaren inguruko beste kanpaina bat ere zentsuratu zuen «botikagintza konpainien aurkako giroa» eragin zezakeelako.


Bezperak

Summary: Bezperak. Pandemia garaian bi bizilagunen artean gertaturiko istorioa kontatu du Esti Martinezek, sanferminetako lehen egunak iritsi bitartekoa. Aritz Irigoien marrazkilariak, berriz, maskara zintzilikatu du udaletxearen alde batetik bestera.

Felisak berarengana jo zuen egunetik, Peiok erosketak ate ondoan uzten zizkion. Txirrina jo eta ez irekitzeko eskatu zion beste aldetik, entzutearekin nahikoa zela. Peiori kosta egin zitzaion zaharrak esaten zuena aditzea, baina, ongi ulertu bazuen, aurrerantzean bere erosketekin batera Felisarenak ere egin beharko zituen. Sukar hamarren batzuek ez ziotela etxetik ateratzen uzten, erosketen tiketa buzoian uzteko, eta egunean bertan dirua bueltan izango zuela. Alabak kanpoan bizi zirela eta, ulertu ez zituen beste azalpen batzuen artean, ate azpitik kaligrafia dardartiaz idatzitako erosketa zerrenda pasatu zion. Dena ongi antolatua zuen zaharrak. Peiori ezezkoa eztarrian trabatu, eta bale batekin erantzun zion. Zerrenda eskuan marmarka abiatu zen sukaldera. Leihoan Ducadosa piztu, eta Hendaiako etxera garaiz ihes egin ez izana madarikatu zuen; berriz ere badaezpadakoetan ez erortzeko promesa egin zion bere buruari. · Aizu, txakurrak zu paseatuko zaitu azkenean! —oihu egin zuen errautsa kalera erortzen uzten zuela —bigarren paseoa gaur! —eta txaloak jo zituen masailean. Ez zuen ulertzen zergatik eskatu zion laguntza berari; jendeak konfinamenduan dena balekoa zela uste zuen, horren ardura hartzen zuen sarea bazegoen eta! Supermerkatura astean bitan joaten hasi zen ordutik; astearteetan bere erosketak egiten zituen, eta ostegunetan auzokidearentzako natillaz eta atun lataz betetzen zuen gurdia. Horietako batean, inkontinentziarako konpresak erosi behar izan zituen, supermerkatuko zintatik gaileta kutxen azpian ezkutatuta pasatu zituenak, eta farmaziara ere pare bat bidaia agindu zizkion. Erosketak atarian utzi, eta tinbrea jotzen zion. Peiok, bere etxean sartutakoan, giltza sarrailaren barnean bueltaka entzun eta begi-zulotik zaharra ikusten zuen erosketa poltsa hartzen. Txikia eta argala zen, are txikiagoa eta argalagoa txabusina jantzita zeramanean. Zabor poltsa hiru egunetik behin tranpalean uzten zuen, bakarra, eta Peiok errefusera botatzen zuen.

Ostegun batean ez zen atera erosketa poltsaren bila. Iluntzean ez zituen haren txaloak entzun ondoko leihoan. Asteburu osoa eman zuen poltsak tranpalean. Kaletik begiratu zuen; balkoiko errezela korritua eta, aurrekoetan bezala, geletako pertsianak erdira igota zeuden. Peio ezagutzen ez zuen zahar baten heriotzaren zama sentitzen hasi zen. Sofan momifikatua irudikatu zuen, hotz, zurbil. Belarria atean itsatsi zuen, soinurik ez. Jo zuen; behin, bitan. Txirrina ere jo zuen, baina ez zuen inork erantzun. Beheko bizilaguna eskaileretan gora kezkatuta zetorren: · Ez al du erantzuten? —galdetu zion— Felisa! Felisaa! —oihukatu zuen atean gogor jotzen zuen bitartean— orduan jakin zuen Peiok buzoiko Agirre-Fernandez abizenen aurrean ezkutatzen zen izena. Berehala txapinen arrasto motela entzun zuten. · Felisa, ongi zaude? saiatu zen bizilaguna, beste behin. · Bai, gaixotu naiz eta ohean nago haren ahotsa ahula zen. · Medikuari deitu al diozu? · Bai, egunero hitz egiten dut berarekin eztulak eten egin zion; sukarra asko igotzen ez den bitartean ohean egoteko agindu dit. · Zure alabekin hitz egin duzu? galdetu zion emakumeak. · Ez, ez ditut kezkatu nahi. · Erosketak hemen dituzu bota zion Peiok, eta han utzi zituen bi emakumeak atearen alde batetik bestera hizketan. · Erabat ahaztua nuen, mila esker, Peio. Zaharra hilda ez zegoela ikusita, lasaiago sartu zen etxean. Telebista piztu zuen, ia oharkabean, keinu automatiko baten modura. Konfinatu zenetik denbora gehiago ematen zuen piztuta itzalita baino. Albistegietan kutsatuen datuek gora egiten zutela adierazi eta ondorengo albistean, sanferminak ospatuko zirela esan Iruñeko zinegotziak; sanfermin intimoak, balkoietako programazioa, zapi solidarioa eta halako hitzekin apainduz. Jendeak balkoietan porkulo ematen jarraituko duela, alegia, bota zuen bere artean. Bederatzi egunez komunitate txikietan elkartzeko Foru Agindu bat atera zutela azaldu zuen, hamabost lagun asko jota, eta Peioren marmarrak areagotu ziren oraingoz mugak itxita jarraituko zuela entzutean: hau aldrebeskeria, nik balkoia alokatu ezinik... baina gerora entzun beharko dugu pandemia batek ere ez zituela sanferminak geldiarazi...

Egun hartako txaloak ozenagoak izan ziren, bozgorailuek Resistiré konpartsen abestiekin ordezkatu zuten... inoiz baino luzeagoak izango ziren aurtengoak. Artean, bere eguneroko txaloetara atera gabe jarraitzen zuen Felik, eta, asteazkenero egin ohi zuenez, ez zion asteko zerrenda buzoian utzi. Peiok ez zuen taperrik etxean: egun bakarrerako kozinatu eta hondarrak lapikoan bertan uzteko ohitura zuen. Baina soberakin horiek kristalezko kontserba potoetan sartu eta bizilagunari atarian uzten hasi zen. Erosi beharrekoa idazteko ezinean ibiltzen bazen, kostata arituko zen sukaldean. Zer egunkari nahiago zuen ez bazekien ere, aurreko egunekoa janariarekin batera poltsan sartzen zion. Peio eskaileretan gora zihoan batean, atearen zirrikituan zain zeukan Feli, maskara jantzita eta ilea nahasita. Lakaren efekturik gabe agerian uzten zituen buruko soilguneak, nabarmenagoa zen urteen marka. Barruko telebista haren ahotsa baino ozenago entzuten zen. · Eskerrik asko, Peio, dilistak oso goxoak zeuden. ·A! Hobeto zaude? · Eztulak eta buruko minak hortxe jarraitzen du, baina sukarra, behintzat, joan da Peiok bizkarra eman zion etxeko atea zabaltzeko. Tori, aste honetako zerrenda eta dirua; nire partez ardo on bat har dezazun nahikoa sartu dut. Peiok txaponez betetako larru beltzeko kartera eskuan hartu, eta, zer esan jakin gabe, buruarekin baieztatu zuen. Uztailean sartuta zeuden dagoeneko. Felik hobera egin zuen eta berriz ere orgatxoarekin erosketetara ateratzen hasi zen. Bezperaren grina bistakoa zen leihoz leiho, bizilagunak oihuka zebiltzan balkoitik balkoira bingoka, karaokeka, seirako nork zer erosi eztabaidaka. Nazkatuak iritsiko dira, pentsatzen zuen Peiok, baina bozkarioa areagotu baino ez zen egin. Supermerkatuan ere nabaria zen: ilara luzeagoak, orgatxoak xanpain, ardo eta xingarrez beteak... balkoietan ez ziren banderola, girlanda eta zapi gehiago sartzen. Iruñea prest zegoen sanfermin berrietarako. Uztailaren seia iritsi zen. Kalez kale bozgorailuekin zebilen txirrindulariak esnatu zuen Peio, pareko balkoian gaiteroak zalapartara batu ziren. Kanpoko zarata ez entzuteko telebista ozen jarri eta kanal artean ari zela, udaletxearen alde batetik bestera maskara erraldoia zintzilikatzen ari zirela ikusi zuen: bizitzak erdigunera, zioen leloak. Leihora hurbildu eta plaza hutsik ageri zen, denak etxeetan euren araztasunean jantzita, begiak malkotan, kohetearen zain Astraingo baltsaren bueltan zapi gorria lepo inguruan lotzeko... bo! Gortinak indarrez itxi eta aurreko eguneko kafea berotzen hasi zen. Halako batean, tinbrea entzun zuen. · Peio! Aupa, Peio! Feli naiz. Aizu, Peio, Santi eta Idoiaren terrazan hamaiketakoa hartzen ari gara. Zatoz gurekin ospatzera! · Nor? Ni? · Bai, gizona! Zatoz ardotxo bat hartzera, gustura gaude eta! · Ez ez, etxean geratuko naiz. · Ongi da, gazta tarta prestatu dut. Animatzen bazara, badakizu non gauden. Arraro sentitu zen. Leihora jo zuen berriz ere; gortinak zabaldu eta balkoien arteko sokek batetik bestera marrazten zituzten irribarreak ikusi zituen. Garondoa hazkatu, eta hasperen batek armairutik zapia ateratzeko bultzada eman zion. Hartutako erabakiarekin zalantzati, maskara jantzita eta ardo botila eskuan agertu zen Santi eta Idoiaren etxean. Bere esperoan balego bezala, bizkarreko batez agurtu zuen Santik. Terrazan, uztaileko eguzkiak jotzen zuen.


Summary: Israelen anexio plana salatu dute Palestinan, hura ezartzeko epea hasi den egunean. Gabi Ashkenazi Israelgo Atzerri ministroak adierazi du anexioa ez dela berehala gauzatuko, eta Tel Avivek eta Washingtonek elkarrizketan jarraituko dutela «datozen egunetan».

Zisjordaniako zati bat anexionatzeko plana iragarri zuen Israelgo Gobernuak duela bi hilabete, eta gaurko egunetik aurrera mamituko zuela adierazi zuen Benjamin Netanyahu lehen ministroak. Baina plana atzeratu egin dute hura ezartzeko egutegiari buruzko desadostasunek. Gobernuko hainbat kide ez daude ados Netanyahuren epeekin, eta Israel elkarrizketan ari da oraindik Washingtonekin, anexio planak ekar ditzakeen ondorioak aztertzeko.

Ziurgabetasun eta kezka handiarekin erreparatzen diote bitartean Palestinako herritarrek Tel Aviven asmoei, eta protestak egitera deitu dute gaurko. Gazan, ehunka lagun irten dira kalera anexio plana nazioarteko legediaren kontrakoa dela salatzera. Zisjordanian ere manifestazioak egin dituzte iluntzean.

Israelek Zisjordaniako lurren herenak egin nahi ditu bere anexio planarekin. Eremu horien artean da Jordan harana, nekazaritzarako lur emankorra —«Palestinako baratzea» deitu ohi dena— eta balio estrategiko handiko ingurua. Horrez gain, Zisjordanian eraiki dituen kokaguneak ere gehitu nahi ditu Netanyahuk estatu judura.

Tel Aviven plana bat dator AEB Ameriketako Estatu Batuek urtarrilean Ekialde Hurbilerako aurkeztu zuten bake proposamenarekin. Etxe Zuriak bide eman zion Israelek Zisjordanian eraiki dituen kokaguneak legeztatzeari, eta 1967ko mugek hartzen dutena baino lurralde murritzagoa eta sakabanatuagoa izango lukeen estatu palestinar bat aitortzeari.

Anexioa gauzatzeari buruzko adostasunik ez dago oraindik, ordea, Israelen eta AEBen artean, Ofir Akunis Israelgo Lurralde Lankidetzarako ministroak adierazi duenez. Dena den, Israelen «subiranotasun hedatzea» uztailean izango dela ziurtatu du. «Gaur egin zitekeen, baina oraindik ez dago akordiorik AEBetako Gobernuarekin». Gabi Ashkenazi Israelgo Atzerri ministroaren esanetan, «datozen egunetan» elkarrizketekin jarraituko dute Tel Avivek eta Washingtonek.

Palestinako Aginte Nazionala gidatzen duen Fatah alderdiak ohartarazi duenez, Israelek anexioa abian jarriko du Europako Parlamentuak udako etenaldia egiten duenean, planaren kontrako nazioarteko salaketa ahulagoa izan dadin, eta adierazi du ez duela inolako negoziaziorik babestuko Israelekin hark anexioa gauzatzen badu.

Israelen planak nazioarteko eragile ugariren gaitzespena jaso du. Nazioarteko zuzenbidearen kontrakoa litzatekeela nabarmendu dute EB Europako Batasunak, NBE Nazio Batuen Erakundeak eta Liga Arabiarrak. Ildo beretik mintzatu da, gaur, Erresuma Batuko lehen ministro Boris Johnson ere.

Planaren kontrakoen iritziz, anexioak ezegonkortasun politiko handia eragingo luke Ekialde Hurbilean, indarkeria areagotuko luke eta zapuztu egingo luke Palestinak eta Israelek estatu bana izateko aukera, bi estatuen konponbidea delakoa.


Summary: Bertan behera utzi dituzte euskal girotze barnetegiak. Eusko Jaurlaritzako Hezkuntza Sailak BERRIAri ziurtatu dionez, COVID-19a dela-eta hartu dute erabakia. Iralek, aldiz, salatu du irakasleen herenak ez duela segituko.

Ez dute euskal girotze barnetegirik egingo. Eusko Jaurlaritzako Hezkuntza Sailak Berriari jakinarazi dionez, printzipioz ikasturte hasierarako hartu dute erabakia, eta gero ikusi egin beharko dute. Azaldu dutenez, COVID-19aren segurtasun neurriak direla-eta erabaki dute bertan behera uztea, ikasturte hasiera «oso konplexua» izango dela uste dutelako.

Gaur egun, bost barnetegi daude: Elgoibarren, Hondarribian, Seguran (Gipuzkoa), Barrian (Araba) eta Lemoizen (Bizkaia). Ikastetxeetako 3.000 haur inguru jasotzen dituzte urtero, lau eguneko egonaldia eginez euskararen erabilera areagotzeko.

Elgoibarko euskal girotze barnetegiko irakasle monitorea da Amaia Zubizarreta. Oraindik ezer ofizialik jaso ez badute ere, «zalantzan» ikusten du proiektua. «35 urteko proiektu bat bertan behera uztea hiruhileko baten edo biren aitzakiarekin, eskertza baino galera handiagoa dela iruditzen zaigu». Hori ikusita, hainbat proposamen egin dituztela ziurtatu du Zubizarretak: eurak joatea ikastetxeetara; barnetegietara joan, baina bertan gaua ez pasatzea... «Proposamen guztiei emandako erantzuna ‘ez’ da».

Barnetegiak ixtea «izugarrizko galera» dela deritzo. Izan ere, Zubizarretak nabarmendu du horietako ikasle askok eskolan soilik daukatela harremana euskararekin. «Barnetegira etortzen direnean, 24 ordu dira euskaraz». Ez du ulertzen itxierarako arrazoiak zeintzuk diren: «Udalekuak ari dira antolatzen, eta Eusko Jaurlaritzaren eskutik egin dugu ikastaro bat COVID-19a nola kudeatu beharko genukeen jakiteko».

Irale ere kexu Baliteke euskal girotze barnetegiena ez izatea datorren ikasturteko galera bakarra. Izan ere, Gasteizko Irale irakastegiko klaustroak jakinarazi duenez, Iraleren irakastegietako bitarteko irakasle funtzionarioek ezingo dute segi.

Neurria kritikatu du irakastegiak: «Ezohiko ebazpenaren arabera, langileen herena Iralen jarraitzeko aukera barik geldituko da; irakasle askok urteetan pilatutako gaitasuna eta eskarmentua alferrik galtzea dakar horrek». Horrela, uste dute zailtasunak izango dituztela orain arteko eginkizunak —irakasleentzako ikastaroak, euskarazko ikasmaterialen kalitatea bermatzea...— egiteko: «Erabat ezinezkoa da 2020-2021eko ikasturterako Iraleri ezarritako eginkizun berriei aurre egitea, baita aurrerago, ohikoak berreskuratzea ere». berriak jakin duenez, Hamaika Eskuko —maila baxua duten ikasleei laguntzeko programa— eskoletan aritu beharko lukete aholkulari, irakasleei laguntzen.... Hezkuntza Sailaren hitzetan, funtzionarioei zerbitzu eginkizunak mantenduko dizkiete; beste kasuak «aztertzen» ari dira.


Europarako lehian, bete-betean

Summary: Europarako lehian, bete-betean. Athleticek nagusitasunez irabazi du Mestallan, Raul Garciak sartutako bi goli esker. Etxetik kanpo sasoiko partidarik osoenetakoa egin du Garitanoaren taldeak.

Athleticek bete-betean segitzen du Europan sartzeko borrokan. Sinesten segitzeko motiboak eman behar dizkio, gainera, Mestallan jokatutako partidak. 0-2 irabazi dio Valentziari, Raul Garciak sartutako bi goli esker. Baina, batez ere, zuri-gorriek egindako jokoa nabarmendu behar da. Denboraldi honetan etxetik kanpo jokatutako partidarik osoenetakoa egin du Garitanoren taldeak: zelaian ondo jarrita, eta presio ona oinarri hartuta, oreka edukiz erasoko eta defentsako jokoaren artean.

Valentzia bolada txarrean heldu da partidara. Celades entrenatzaile kargutik kendu, eta lehen neurketa Vorok. Etxean partidarik galdu gabe zen sasoi honetan Valentzia. Athleticek hiru puntuan lortu ditu Mestallan. Vororen taldea, hala ere, hobeto hasi da. Unai Simonik gelditu oso ona egin dio Guedesi seigarren minutuan, eta, ondoren, Maxi Gomezek ere erremate on bat egin du, buruz; baloia gutxigatik joan da kanpora. Asmatu duena Athletic izan da. Huts larria egin du Kondogbiak, eta baloia Muniainek jaso du. Kapitainak berehala ikusi du Raul Garcia bakarrik zegoela penalti puntu inguruan, eta pasea ederki baliatu du hark Cillesenen atea zulatzeko (13. min.).

Partida alde jarri zaie zuri-gorriei. Nahi zuten lekuan zuten, erritmoa kontrolatuta, eta presioan asmatzen ari ziren. Estu ibili da Valentzia. Talde bat bolada txarrean dagoenean, edo haren inguruan giroa gaiztotua badago, edozein kolpe gogorra izaten da, eta hala pasatu zaie etxekoei. Gertu izan zuen Athleticek bigarren gola, 19. minutuan. Cordobak, hainbat aurkari atzean utzi, eta area ertzetik jaurti du. Florenzik ozta-ozta aldendu zuen hankarekin baloia. Zelaian ondo jarrita segitu du Garitanoren taldeak, hegalak baliatuz, eta erdiraketen bidez gola sartzeko aukera sortuz.

Lehen zatiko azken ordu laurdenean baino ez du aurrera egin Valentziak. Parejo eta Guedes baloia gehiagotan edukitzen hasi dira, eta antzeman dute etxekoek. Partidako minuturik onenak orduan egin dituzte. Baina Maxi Gomezek ez die ginga jarri. Buruz errematatzaile petoa da, baina bigarrenez huts egin du. Florenzik gozo erdiratu dio baloia, eta area txikian kanpora bidali du, dena alde bazuen ere.

Bigarren zatia hasi eta berehala iritsi zen zuri-gorrien bigarren gola, 47. minutuan. Jaume Costak ez du asmatu baloia ateratzen; Raul Garciak, jaso, eta bitan pentsatu gabe, ezkerrez jaurtiketa indartsua eta ona egin du sarera. Horrek patxada eta lasaitasuna eman die Garitanoren jokalariei. Gainera, Valentziak behera egin du fisikoki. Jokaldi bakanetan baino ez zen ailegatu Unai Simonen atera, eta Athleticek ondo kontrolatu du partida, atzean serio segituz, amaiera bitarte.


Salbazioa korapilatzen ari zaio

Summary: Salbazioa korapilatzen ari zaio. Alavesk 0-2 galdu du Granadaren aurka, Mendizorrotzan, eta sei puntura hurbildu zaizkio jaisteko postuak.

Alavesek laugarrenez jarraian galdu du Mendizorrotzan, Granadaren aurka (0-2). Irabazi beharreko lehia zuen, mailari eusteko lehian, baina kale egin du. Aurkari oso eraginkorra izan du aurrean, eta ez du gaitasunik izan jasotako kolpeei erantzuteko. Konfinamendutik erdi lo itzuli du Arabako taldea, eta, asteen joanean, erabat lozorrotu da. Alarma joka dauka, geroz eta ozenago, jaisteko postuak sei puntura hurbildu baitzaizkio.

Munta handiko partida zen Alavesentzat, eta hasieratik erakutsi nahi izan du hori. Lehenik, hamaikakoa goitik behera aldatu du Asier Garitanok, Wanda Metropolitanon ordezkoei aukera eman ostean. Hamar aldaketa egin ditu bergararrak; Aleix Vidal mantendu du bakarrik. Arabarrak neurketaren garrantziaren jakitun ziren, eta partidaren bila irten dira. Bere egin zuten baloia, eta ezker hegaletik barneraldi arriskutsuak egiten saiatu dira. Lucasek zehaztasunez erdiratu du baloia; Duartek eta Aleixek, baina, ez dute errematerako inor aurkitu.

Ekimena etxekoena zen nabarmen. Granada nahiko atzean sartu da, kontraerasora espazioekin irteteko asmoz. Alavesek ondo zapuztu dio intentzioa: presioaren bidez, baloikadak bidaltzera behartu du. Goiko baloietan, nagusi ari ziren agertzen Laguardia eta Magallan. Alabaina, mantso eta bigun aritu dira Granadaren golean. Atzelarien ezina lagun, Puertas bakarrik gelditu da Robertoren aurrean. Atezainak erantzun ona eman zion haren ahaleginari, eta aldaratzean, gutxigatik ez zuen gelditu Antoñinen erremate behartua. Baloiak, ordea, sareetan bukatu du. 26. minutua zen, eta lehiak itxura txarra hartu du Alavesentzat.

Gasteiztarrak, ez dira etsiak jota gelditu. Gola sartu dietenetik minutu batera, banakoa egitear izan da Magallan, falta batean. Dena alde zuen ateko zuloan, baina jaurtitzen ere ez du asmatu. Arabako taldeak beste aukera on bat izan du Lucasen oinetan. Aurrelariak zutoinera errematatu du Joseluk orpoz egindako pase loratua. Gehiago merezi arren, atsedenera atzetik joan da Alaves.

Modurik okerrenean ekin dio bigarren zatiari: 0-2koa jasota. Granadaren jokaldi harilkatuari amaiera ezin hobea eman dio Soldadok. Dotore errematatu du oinaren barrualdearekin. Harri eginda gelditu da Roberto. Alaves ere halaxe utzi du golak. Jokalariak mugitu ditu Garitanok, baina taldea ez da suspertu. Burkeren diagonal bat izan da etxekoen hurbilketa on bakarra. Granada, ordea, hazi egin da, eta min egiten jarraitu du kontraerasoetan. Robertok ozta-ozta saihestu zuen Machisen gola.


Summary: Preso independentista katalanei hirugarren gradua emango diete. Tratamendu batzordeak aho batez hartu du erabakia. Generalitateko Justizia Kontseilaritzak bi hilabeteko epea du orain hura berresteko.

Iazko abenduaren 11n, Oriol Junqueras, Raul Romeva, Jordi Turull, Josep Rull, Joaquim Forn eta Dolors Bassa kontseilari ohiak, Parlamenteko presidente izandako Carme Forcadell, ANCko buru ohi Jordi Sanchez eta Omniumeko Jordi Cuixart guztiak bigarren graduan jartzea proposatu zuten haiek guztiak preso dauden espetxeetako tratamendu batzordeek. Jarraian, baina, Zigor Kodeko 100.2 artikulua baliatuta, arindu egin dizkiete irteteko baldintzak, eta, gaur egun, lan egitera, senideren bat zaintzera edo borondatezko lanak egitera atera daitezke egunean hainbat orduz.

Gaur, ordea, erabakia berrikusi du tratamendu batzordeak, eta preso dauden politikari independentistei hirugarren gradua jartzeko aholkatu du. Neurri horren eraginez, soilik lotara joan beharko lukete espetxera, baina hori ere saihestu ahal izango lukete 86.4 artikulua ezarriz gero. Dena den, hirugarren gradua indarrean sartu ahal izateko, Justizia Kontseilaritzak berretsi behar du erabakia, eta bi hilabeteko epea du horretarako.

Gizarteratze eta BIktimen Arretarako idazkari Amand Calderok azaldu du «ahalik eta azkarrena» jakinaraziko duela Justizia Kontseilaritzak batzordearen aholkua onartzen duen edo ez, baina asteburu honetan behintzat presoak ezin izango direla euren etxera itzuli.

Hirugarren gradua onartuta, helegitea jartzeko aukera dagoen arren, berehalakoan atera ahal izango lirateke espetxetik politikari presoek, Gorenak helegiteari buruzko azken erabakia hartu arte. Dena den, litekeena da fiskaltzak helegitea jartzea; izan ere, aurrez ere eskatua zuen hirugarren gradurik ez emateko, presoek zigorraren erdia bete arte.


Summary: Adierazpen arrazistak egin ditu Gasteizko Ogasun zinegotziak. «Zer nahi duzue egitea? Errumaniako jende talde bat bidaltzea ordaindu dezaten?», bota zuen atzo Iñaki Gurtubai Gasteizko Ogasun zinegotziak, osoko bilkuran. Gurtubaik barkamena eskatu du, eta onartu du «erabat lekuz kanpo» dauden hitzak direla.

«Zer nahi duzue egitea? Errumaniako jende talde bat bidaltzea ordaindu dezaten?» Harrabotsa eta kritika saldoa jaso ditu Iñaki Gurtubai Gasteizko Ogasun zinegotzi eta laugarren alkateordeak atzoko osoko bilkuran egindako adierazpen arrazistek.

EH Bilduk galdera bat egin zion Gurtubairi, udalarekin zorretan diren eta hari ordaindu nahi ez duten enpresei buruzkoa, eta Gurtubaik adierazpen arrazistak egin zituen erantzutean: «Haserretzen ari naiz. Zer nahi duzu nik egitea? Enpresa batek miloi bat euro zor digu, eta, erreklamazioa aurkeztean, errekurtso judiziala aurkezten dute. Zer nahi duzue egitea, Errumaniako kuadrilla bat bidaltzea ordaindu dezaten?».

Adierazpenak egin eta berehala, udal taldeak zein Gurtubaik berak barkamena eskatu zuen. «Erabat lekuz kanpo dauden hitzak dira. Horrelako hizkera ezin du inork erabili, are eta gutxiago ordezkari publiko batek».

EH Bilduko ordezkariek ere beren harridura adierazi zuten, eta Gurtubairen hitzak erabat lekuz kanpo daudela nabarmendu zuten. «Horrelako jokaerak eta esamoldeak onartezinak dira, are gehiago udal batean dagoen eta kargu publiko bat duen norbaitek egiten baditu».


Summary: Frantziako auzitegien erabakiei «erabateko errespetua» azaldu die Grande-Marlaskak. Frantziako Dei Auzitegiak euskal presoa askatzea erabaki du, eskumuturreko telematikoa ezarrita. Bake Bideak «perspektiba berriak irekitzeko», irailaren 19rako mobilizazio egun bat antolatu du.

Frantziako Dei Auzitegiak Josu Urrutikoetxea euskal presoa aske uztea erabaki zuen atzo —aurrez, askapena eskatu zuen fiskalburuak—, eta Fernando Grande-Marlaska Espainiako Barne ministroak gaur esan du itxaron beharra dagoela ea auzitegiak hilaren 29an erabakia berresten duen edo ez, eta azaldu du presoaren askapena ez dela «behin betikoa». Edozein kasutan, Frantziako auzitegien erabakiei «erabateko errespetua» adierazi die Grande-Marlaskak, eta Frantziako eta Espainiako estatuetako autoritateen arteko lankidetza «ezin hobea» goretsi du.

Algecirasen (Andaluzia, Espainia) mintzatu da Barne ministroa, Gibraltarko segurtasun plangintzari buruzko bilera baten ostean.

Bake Bideak ministerio publikoaren jarrera «txalotu» du

Bake Bideak baikorki hartu du Dei Auzitegiko fiskalburuaren jarrera: «Ministerio Publikoaren jarrera txalotzen dugu, espero izanez kartzela politikaren inflexio puntu bat izanen dela. Konbentzituak gara kartzela politika Euskal Herriko bake prozesuan egin diren urratsez elikatu behar dela». Ondoko hilabeteetan jarrera hori egonkortu beharko litzatekeela esan du. «[Frantziako] kartzela politikak Euskal Herriko bake prozesuaren aitzinamenduak kontuan har ditzan eskatzen dugu. Josu Urrutikoetxea bezala, Jakes Esnal, Frederic Haranburu eta Jon Kepa Parot eta eri diren beste presoak askatuak izan daitezen eskatzen dugu berriz ere». Herritarrak mobilizatzera deitu dituzte datorren irailaren 19rako, «perspektiba berriak» irekitzeko asmoz.

Nicole Belloubet Frantziako Justizia ministroaren hitzak ekarri ditu gogora Bake Bideak. «[Frantziako] Gobernuak erabakitzen du nazioaren politika eta, beraz, kartzela politika... », esan zuen Belloubetek, eta «prokuradoreei agindu orokorrak» ematen ahal dizkiela ere berretsi zuen, «ondotik, aplika ditzaten». Hala, Urrutikoetxearen dei auzian izandako jarreraren ildotik segitzeko eskatu diote Frantziako Gobernuari.

EH Baik eta EH Bilduk baikortzat jo dute Urrutikoetxearen zaintzapeko askapena onartu izana. Hala ere, azken hilabeteetan, «hainbat auzitegi eta fiskaltzek adierazitako jarrera hetsia eta mendekatzaileak» sortu dituen «kezka eta haserreak» salatu dituzte. «Presondegiak husteko garaia den honetan, joan den astean Mikel Barrios presondegira kondenatu zuten Parisen, eta, Jakes Esnal berriz, heriotzara kondenatu. Ezin dugu hori onartu, Josu Urrutikoetxea bezala, Jon Parot, Jakes Esnal, eta Frederik Haranburu Xistor aske eta gure artean nahi ditugu», aldarrikatu dute.

AVTk ez du begi onez ikusi Josu Urrutikoetxea baldintzapean aske uztea; «ihes egiteko» arriskua duela esan dute.


Summary: Ia 185.000 langabe daude Hego Euskal Herrian. Lanbideko eta Nafarroako enplegu zerbitzu bulegoetan 2.000 langabe sartu dira zerrendetan, ekainean, eta Hegoaldeko langabezia tasa %13,9 da jadanik.

Martxoko, apirileko eta maiatzeko enplegu galeraren erritmoa mantsotu egin da ekainean, baina koronabirusaren eraginek aurrera jarraitu dute, eta langabezia tasa %13,9 da dagoeneko Hego Euskal Herrian. 184.912 langabe daude erregistraturik Lanbideko eta Nafarroako enplegu zerbitzu bulegoetan, aurreko hilean baino 2.050 gehiago. Eta 2019ko ekainarekin alderatuz gero, errazago har daiteke gertatzen ari denaren neurria, duela urtebete baino 43.193 langabe gehiago baitago. Otsailean hasi zen enplegu galera bortitza, eta lau hilabetean 34.000 langabe baino gehiago azaltzen dira bulegoen erregistroetan, Espainiako SEPEk emandako datuen arabera.

Herrialdeka, Nafarroako eboluzioa nabarmendu behar da; beste herrialde guztietan langabeen zerrendak handitu egin baitira, baina Nafarroan murriztu. Zerbitzuen sektorean sortu da enplegu gehien, ekainean.

Afiliazioei dagokienez, 1.223.279 langile daude Gizarte Segurantzan izena emanda, aurreko hilean baino 6.184 gutxiago. Afiliatuen galera garrantzitsua ekarri du, beraz, ekainak, eta urtebetean dagoeneko 39.347 gutxiago dira kontratu bat dutenak.

Langabeziaren datuak:

Hegoaldea: 184.912 (+2.050)

Araba: 24.343 (+561)

Bizkaia: 80.967 (+1.351)

Gipuzkoa: 39138 (+821)

Nafarroa 40.464 (-673)


Kamioilari bat hil da Irunen

Summary: Kamioilari bat hil da Irunen. Istripua 09:45 aldean izan da, GI-636 errepidean.

Eusko Jaurlaritzako Segurtasun Sailak jakinarazi du kamioilari bat zendu dela gaur goizean Irunen (Gipuzkoa) izandako auto istripu batean. Istripua 09:45 inguruan gertatu da, Errenteria eta Irun lotzen dituen GI-636 errepidean.

Bi kamioik aurrez aurre jo dute, eta haien atzetik zihoazen bi autok ere talka egin dute haiekin. Kolpearen ondorioz, oso larri zauritu da kamioi txikienetako baten gidaria; ibilgailuan harrapatuta geratu da, eta anbulantzia inguratu denerako hilda zegoen. J.E. da hildakoa, 59 urtekoa eta Lesakakoa (Nafarroa).

Autoetan zihoazen hiru lagun arin zauritu dira.


Summary: Industriaren jarduera zertxobait suspertu da maiatzean. Iaz baino %27,8 gutxiago ekoitzi dute maiatzean Arabako, Bizkaiko eta Gipuzkoako enpresek, baina apirilean baino %16,5 gehiago.

Beheranzko joera eten du industriak maiatzean. Konfinamenduaren faserik gogorrena amaituta, Aste Santuaren ondoren progresiboki irekitzen hasi ziren industria handiak eta tailer txikiak, eta maiatzerako gehien-gehienak lanean ziren berriro, ohikoa baino jardun txikiagoarekin bada ere.

Eustatek gaur zabaldutako datuetan argi ikusten da berriro martxan jarri dela industrian. Apirilean, aurreko urtean baino %39 txikitu zen industria jarduera; maiatzean, erorikoa %27,8 izan zen.

Apiriletik maiatzera, berriz, %16,5 handitu zen. Araban kopuru hori %27ra handitu da, ziur aski lurraldeko bi enpresa nagusiak (Mercedes eta Michelin) erabat itxita izan zirelako konfinamenduan zehar, eta jarduera gehiagok eutsi ziolako aste horietan Bizkaian (+%13,7) eta Gipuzkoan (+%14). Berez, bi lurralde horietan txikitu da gutxiago ekoizpena urte batetik bestera.

Pentsatzekoa denez, ekainean oraindik ere datu negatiboak emango ditu industriak, baina txikiagoa izango da erorikoa.

Sektore guztietan txikitu da jarduera azken urtean, baina nagusiki kautxuetan eta plastikoetan (-%46,6), metalurgian (-%42,1) eta garraio materialetan (-%35,6). Arinagoa izan da erorikoa energia sektorean (-%11,7), paperean eta arte grafikoetan (-%20,1) eta elikadura eta edari industrian (-%21,6).


Ez nadin pertz-gorrian fundi, Joxemiel!

Summary: Ez nadin pertz-gorrian fundi, Joxemiel!. Koronabirusaren pandemiak sanferminak bertan behera utzi dituenez, atzera begira paratu dira Patxi Larrion eta Ana Ibañez. Joxemiel Bidadorrekin solasaldia izan du Larrionek lerro hauetan. Ibañezek, solasaldia aditu, eta collage baten bidez irudikatu du.

Uztailak 6 Iruñean, zurrunbiloa Esteribarko mugetan iri, eguzkiaren zigorrak egosten ditu Bakoren seme-alabak, Iruñerri guzia den pertz-gorrian [...] nola aldatu diren gauzak, Joxemiel! Hutseaniko hazkurria ari naiz leitzen, hor dut olerkia kausitu, Ibañeta aldeko Lindus hobetsi zenuen duela hogei bat urte sanferminetatik alde egiteko eta aurtengo 6an, nik bederen, hiriko zarata hipokritak aditu nahi eta ziur aski ezin. Zuen janari-dendako bezero izandako batek urtero uztailaren 6a mendian ematen du, menturaz hori dut aurtengo bezperan hartu beharreko bidea. Bai, Joxemiel, hau bai oximorona, noraezean geldirik nauzu, gutxi dira Hiri Buruzagian eman ez ditudan 6ak, eta horien artean, hobekien gogoratzen dudana 1990eko San Fermin bezpera duzu, beharturik eman bainuen egun hura Iruñetik kanpo, kazeta honen aitzinekoak beharturik. Egunkaria Sortzeneko kanpainaren bilerak ostiraletan ziren eta 6a ostirala izaki Egiako Mundaiz Bidean entzun nuen eguerdiko txupinazoarena, orduko hartan aski ongi gorrotatu nituen bi adiskidek irrati aparailua hurbildu zuten geure bilera tokira etxafuegoa entzun nezan, ez dut ahaztu ordainetan bota nien biraoa. Gaitz erdi, urte hartan estreinakoz eta momentuz hondarrekoz gozatu nituen Lesakako sanferminak, bezpera zen, egiazko bezpera Bortzirietako horiena, Egunkaria-k festak antolatzen zituen eta Lesakako abesbatzak karrikak alaitu. Memoriak huts egiten ez badit Candido ere kantari aritu zen Onin errekatik hurbil. Hura bai luxua! Hiru hamarkada igaro dira ordudanik. Lesaka utzi Iruñera iritsi, joteroz jantzi eta udaletxe plazara hurbildu nintzen, han ziren Iruñeko gaitariak Jarauta 69rekin batera, hura izan zen Hiri Buruzagiko ene sanferminen hasiera, pentsa, Joxemiel, aurten litekeena Jarauta 69 txarangarik gabeko sanferminak igaro beharra, posiblea ote!

Ez dut gogoan 90eko hartan zuen janari-dendatik pasatu ote nintzen, galtzak bete lan zenbiltzaten garai hartan ere, zeu makarena egiten, Gaztelako txitxirioez eta babarrunez betetako zakuak Las Pocholas-eko Indatxikiako nasan uzten irudikatzen zaitut, Joxemiel. Auskalo zer kontatuko zieten bezeroei Hostal del Rey Noble-ko nagusiek jaki preziatu horien inguruan kontua eskatu aitzin. Ahaztu ez dudana urte hartako lehendabiziko gaupasa duzu. 1990eko 6an gaupasa derrigorrean egin bainuen, Euskaldunon Egunkaria izan nahi zuen diptiko modukoa entzierroa baino lehen banatu behar baikenuen, ea txiripaz lasterkariren bat periodikua izan nahi hura eskuan agertzen zen uztailaren 8ko egunkariren batean. Argazkilariak, tira, argazkiak egin behar zituztenak ez ziren garaiz heldu eta han ibili nintzen zarauztar birekin pulamentuzko argazkiren bat atera nahian entzierroa amaitu ondotik. Ez genuen arrakasta handirik erdietsi, eta pena arrangura bilakatu zen urte baten buruan, egun hartan ateratako argazkietako bat auto istripuz hil zen Iñigo Makazaga Bartolo zenari oroigarri gisa eskaini zioten aldizkarian agertzen baita.

San Fermin bezpera aldirietan igarotzea dugu, zer iruditzen zaizu, Joxemiel, Txantrean ez bada, Arrotxapean, hamaiketako luzea egin, presarik ez harresien abaroa bilatzeko, inoiz Biurdanan edota Magdalenan eman dugu 6a, Iruñeko feriak baitira, ganadu ferian ere zure saltsan zinen, Mañuetako lehengusuen maina oro ezagutzen zenituen, solasaldi horiek gutxi zuten prosodiatik, hori bai, psikologia tratatuen parekoak ziren. Baina horiek ere debekaturik dituzu, aziendarik gabeko feriak Hiri Buruzagikoak, ogasunak hori ere nozituko du. Bilatuko dugu zertan eman eguna aldirietan, eta sobera luzatzen bada, 7an egunsentiarekin batera hiriburuzagitu, Marzelarenean egunkaria erosi eta lasterkan usatuak ez garenez txurroak erostera joan gaitezke.

Ahaztua nuen, Joxemiel, ezin dugu 6a osorik, eguna eta gaua, aldirietan eman, bizi-bizi helduko dira lapurtarrak, aurten badute zer ospatu Itsasu eta Ziburuko lagunek, urruñarrekin batera emaitza historikoa eskuratu baitute herriko bozetan eta San Fermin bezpera hobetsi dute ospakizunerako, horiek mahaia ongi hornitua delarik atxiki ahal izanen ditugu aldirietan, baina enpo egin baino lehen alde zaharrerantz dira abiatuko, pertz-gorriaren imanak erakarrita. Badakizu, anitzendako debekua akuilua bilakatzen baita. Ez da giro Hiri Buruzagian, Joxemiel, duela aste pare bat izparringi honetan azpi indar bat aipatu zuen Angel Errok, gogoan duzu poeta, ezta? Artikulu horretan ere bete-betean asmatu zuen olerkari loriosak, berez, zirraragarria da inork kontrolatu ezinduen azpi indar bat dagoela sentitzea. Inork ez du botere osoa bere eskuetan, ezta Elizak ere. Arao bat saiatu beharko genuke Errok aipatu azpi indar hori gure alde jar dadin. Indar hori al zen Lindusen duela hogei urte xerka ari zinena? Zeu eta lainoa isiltasun erabatekoan, Joxemiel, ez da agertoki eskasa azpi indar horren babesa eska dezagun. Pertz-gorriarena ez zen metafora bat, egiazko tramankulu zenuen, ezta? Non duzu gordea norabidea aginduko digun lapiko hori? Kaosa gobernaezina zelakoan nengoen ni, eta, hara! Erroren orakulua berriz ere argigarri, onbera kaotikoak omen gara, zintzoak izan nahi dugu (edo gaizto behintzat ez agertu), baina modu aldrebesenean edo deigarrienean. Arestian esan gisara, noraezean geldirik nauzu. Zaldiko-Maldiko izan dut iparrorratza hiru hamarkada hauetan, zerbitzariaren barrak eskaintzen duen talaiatik milaka lagun eta ezagun agurtu ditut, eta egiaren aitortzeko baten bat agurtu ondotik ezagutu dut. Zaldikokoa ez da aurten beteko ez dudan ohikune bakarra, bezperakoan altsasuarrarekin elkartu ohi naiz San Gregorion eta ardo txuri bana hartzen dugu goizeko hamaikak baino lehen. Aurten ziur aski modu telematikoan eginen dugu topa. Tira, Joxemiel, enpo egin aitzinetik erabakia hartu dut, hiru egun barru mendira joanen naiz, Ezkabatik edota Elotik argi-alba ikusi, agian hobe Linduseko buelta egiten badut, baina ez naiz Ibañeta aldean Jutsiko besten afixak xerkatzen hasiko, pertz-gorria dut xede. Zein koloretakoa zen Lakuntzako pertza? Barka, ez nadin desbidera. Bai, irmoa da nire erabakia, Lindus aldera joanen naiz, gainera badut norekin gogoratu inguru horretan, dagoeneko jakinen duzu, Bixente Serrano Izkok berriki utzi gaitu, duela sei urteko udaberrian elkarrekin egon ginen Lindus ondoko Ataloztin, aurtengo ez-sanferminak egokiera ona dira Oriol Sole Sugranyesi eskaini oroitarria zertan den ikusteko. Baina zertan ari naiz, ez nadin pertz-gorrian fundi, Joxemiel, festa egitera behartuko dut neure burua, kaosa ezin da gobernatu, azken batean Hiri Buruzagiko alde zaharrean nahi dut, tenorea da afera, arratseko uda mina iristen denerako bertan nahi dut, aitzinetik Arga zeharkatuko dut eta Arantzadin barna harresien freskura bilatuko, Frantziako ataritik sartu eta isil-misilean Zakatinetik Mañuetaren behera iritsiko naiz, zuen janari-denda izandakoaren aitzinean paratu eta aurten ere hamaikagarrenez zurekin gogoratuko naiz, Joxemiel. Bihar: Gora Pandemin (V). Nerea Balda eta Oihane Txokarro.


Summary: Euskaraldirako akordioa berritu dute Nafarroako Gobernuak eta Topaguneak. Ana Ollo Herritarrekiko Harremanetarako Nafarroako kontseilariak eta Oskar Zapata Euskaltzaleen Topaguneko Nafarroako zuzendariak izenpetu dute hitzarmena, gaur goizean. Euskaraldia eta antzeko egitasmoak «inoiz baino garrantzitsuagoak» direla nabarmendu du Ollok.

Eusko Jaurlaritzak eta Ipar Euskal Herriko EEP Euskararen Erakunde Publikoak ez ezik, Nafarroako Gobernuak ere parte hartuko du Euskaraldian, eta hori adierazteko lankidetza hitzarmena berritu dute gaur goizean Iruñean. Oskar Zapata Euskaltzaleen Topaguneko Nafarroako zuzendariak eta Ana Ollo Nafarroako Herritarrekiko Harremanetarako kontseilariak hartu dute hitza agerraldian.

Nabarmendu dutenez, duela bi urteko Euskaraldian 22.000 lagunek baino gehiagok eman zuten izena Nafarroan, eta espero dute aurten ere anitzek parte hartzea. Nafarroako hainbat enpresa eta erakunderi ariguneak sortzeko deia egin diete, horixe izanen baita aurtengo Euskaraldiaren berrikuntza. Azpimarratu dutenez, dagoeneko «sektore, tamaina eta ezaugarri ezberdinetako dozenaka erakundek» bat egin dute azaroaren 20tik abenduaren 4ra eginen den euskararen aldeko ariketa sozialarekin.

Ollok nabarmendu duenez, «inoiz baino beharrezkoagoa da euskararen inguruan lan egiten duten erakundeen eta gizarte erakundeen arteko lankidetza eta lan bateratuan sakontzea, Nafarroako berezko hizkuntzetako bat sustatzen jarraitzeko». Nafarroan euskarari buruz egindako azken ikerketa oinarri, Ollok azpimarratu du Nafarroako biztanle euskaldunak ia 7.000 lagun gehiago direla: «75.000tik gora». Uste du erabileran jarri behar dela fokua, ordea: «Inkesta horrek berak adierazten digu erabilerak geldialdia izan duela 2016 eta 2018 artean, eta, beraz, horrelako ekimenak inoiz baino garrantzitsuagoak dira».

Adierazi dutenez, Nafarroan duela bi urteko eskualde kopuru berak eman du jada izena Euskaraldirako, eta oraindik ere ari dira lanean. «Tokiko batzordeek gogor lan egin dute eta lan egiten jarraitzen dute; udalerriek eta erakundeek ekimenarekin bat egiten jarraitzen dute». Irailaren 27an bukatuko da ariguneek izena emateko aukera.


Summary: Sarek bizikleta itzulia egingo du uztailaren 23tik 25era. Hirugarren urtez, bizikleta bira antolatu du Sarek. Koronabirusaren ondorioz, hiru egunera murriztu dute egitasmoa, aurten, eta hiru etapa independente izango ditu. Azken egunean, Hego Euskal Herriko lau espetxeetara egingo dute martxa.

Azken bi urteetan udako bizikleta itzulia antolatu du Sarek, eta aurten ere hala egin dute. Gaur goizean aurkeztu dute hirugarren bizikleta bira Bego Atxa eta Iñaxio Oiarzabal presoen eskubideen aldeko plataformako kideek. Uztailaren 23an Lekunberrin (Nafarroa) hasi, eta Hego Euskal Herriko lau espetxeetara egindako martxarekin amaituko dute hilaren 25ean. Tartean, Urduñatik Durangora egingo dute bidea, eta, hortaz, Bizkaitik eta Arabatik ere pasatuko da Sareren bizikleta martxa.

Aurten, ordea, koronabirusaren ondorioz, zenbait neurri hartu dituzte Sarekoek; besteak beste, hiru egunera murriztu dute itzulia, eta etapak bereiziak izango dira. Lehen egunean, Lekunberritik Hernanirako (Gipuzkoa) bidea egingo dute han bildutakoek; 24an, berriz, Urduñatik Durangora (Bizkaia). Azken egunekoa da berritasunik handiena. Hego Euskal Herriko lau hiriburutatik abiatu, eta alboko kartzeletara egingo dute martxa: Bilbotik Basaurira, Gasteiztik Zaballara, Iruñeko kartzelara ere joango dira, eta Donostiatik Martutenera.

Egoera "zaila"

Koronabirusan martxa baldintzatu bai, baina are larriagotzat jo dute COVID-19ak euskal presoengan izan duen eragina. Oiarzabalek eta Atxak oroitarazi dute pandemiaren ondorioz presoak hiru hilabetez egon direla bisitarik egin gabe, eta «ezjakintasuna eta ziurgabetasuna» izan dela nagusi. Batetik, senideek eta presoek ez dutelako aukerarik izan erraz komunikatzeko, eta, bestetik, kartzeletako «gabezia higienikoaren eta masifikazioaren ondorioz», beldurra ere eduki dutelako. Urrunketa amaitzeko ere eskatu dute agerraldian: «40 urte luze daramate senideek sufrimenduzko egoera hau pairatzen, bizia errepidean arriskatuz».

Euskal Herrian zigorra betetzeko aukera dagoela irudikatzeko egingo dituzte uztailaren 25eko lau etapak, hain justu. Izen emateko webgune bat ere jarri dute martxan: www.sare.eus .


Summary: Herritarren %77,92k egin dute Putinen agintaldia luzatzearen alde. Konstituzioaren erreformak sei urteko bi agintaldiko muga ezartzen du presidentearentzat. Putinek, berez, 2024an amaituko luke berea, baina erreformarekin beste bi egin ahalko lituzke.

Ez da ezustekorik izan, eta Errusiako herritarren gehiengoak babestu du Vladimir Putin presidenteak bultzatutako Konstituzioaren erreforma. Boto guztiak zenbatuta, herritarren %77,92k egin dute erreformaren alde, eta %21,27k, aurka.

Aldaketen arabera, presidenteak sei urteko bi agintaldi egin ditzake, gehienez. Putini 2024an amaituko litzaioke bigarren agintaldia, baina, erreformari esker, beste bi egin ahalko lituzke, eta estatuburu karguan jarraitu 2026ra arte.

Konstituzioaren erreforma, halere, ez da herrialdeko estatuburuaren agintaldira mugatu, neurri sorta horrekin aldaketa hauek sustatu nahi baitituzte: besteak beste, Errusiaren lurraldearen ezein parte ezingo zaiola beste herrialde bati eman —Krimeari eta Errusia ekialdeko Kuril uharteei begira egin da—; konstituzioan jainkoaren figurari erreferentzia egitea; errusiera herrialdeko hizkuntza ofiziala dela jasotzea; ezkontza «gizon baten eta emakume baten arteko bat egitera» mugatzea; eta Errusiako Federazioa Sobietar Errepublika Sozialisten Batasunaren (SESB) ondorengoa dela finkatzea.


Summary: Gutxienez 162 meatzari hil dira Myanmarren, luizi batean. Agintariek azaldu dutenez, 304 metro inguruko muino bat erori da jade meategi baten gainean, eta ehunka izan daitezke hildakoak.

Hpakant eskualdean, Sate Mu herrian izan da luizia. Montzoiak eragindako euriteen ondorioz, 304 metro inguruko muino bat behera joan da, eta inguruko meategi batean lanean ari ziren 162 meatzari hil ditu. Agintariek ohartarazi dute, hala ere, ehunka izan daitezkeela lurpean harrapatutako meatzariak, eta litekeena dela datozen orduetan hildako horiek gehiago izatea.

Kachin estatuan ohikoak dira halako luiziak, batez ere Hpakant eskualdean, jade meategi ugariengatik hain ezaguna den horretan. Inguruko herritar gehienek jade meategietan egiten dute lan, baina horietako segurtasun neurriak ahulak izan ohi dira, eta maiz gertatzen dira istripuak. 2015ean, esaterako, beste 116 meatzari hil ziren beste luizi baten ondorioz.


Summary: Astebeteko greba eginen dute Ambuiberican, langileen osasuna berma dadila eskatzeko. ELAk salatu du Lan Ikuskaritzak «behin eta berriz» abiatu dituela txostenak langileen osasunarekin eta arriskuen prebentzioekin lotuta, eta langileen aldeko ebazpenak eman dituela: «Bete ditzala exijitzen diogu». Uztailaren 20tik 27ra eginen dute greba. Anbulantziak publiko bihurtzeko eskatu diote Osasun Sailari.

Anbulantzien sektorean lan egiten du Ambuiberica enpresak, eta hango langileek greba eginen dute uztailaren 20tik 27ra. Salatu dute, hain zuzen, enpresak «behin eta berriz» hautsi dituela arriskuen prebentzio arauak, eta nagusiei exijitu nahi diete Lan Ikuskaritzak emandako epaiak bete ditzatela. Ebazpenok langileen osasunarekin eta arriskuen prebentzioarekin daude lotuta. Bertzeak bertze, langileek salatu dute ez dietela ematen norbere burua babesteko ekipamendurik: «Lan Ikuskaritzak egitate horien inguruan behin eta berriz abiatu ditu txostenak eta eman ditu ebazpenak».

Koronabirusaren testuinguruan are gehiago okertu da egoera, ELAren arabera, eta lan arloko auzibideak zabaldu dituzte. Epaileak aintzat hartu ditu kexak: «Langileen alde emandako epaietan esaten da Ambuibericak lantaldearen oinarrizko eskubideak urratzen dituela, haren osotasun fisikoaren kaltetan, eta enpresari exijitzen zaio berehala aintzat hartzeko lan osasunari eta arriskuen prebentzioari buruzko betebeharrak». Salatu dute, halere, enpresak ez duela bete epaiek agindutakoa.

Eusko Jaurlaritzako Osasun Sailari ere egin diote kexa, «kontratatzaile nagusia izanik hari baitagokio kontratu publikoa betearazteko ardura nagusia, baita arriskuen prebentzioari dagokionez ere». Salatu dute, ordea, Osasun Sailak ez diola enpresari epaiak betearaztea galdegin. «Paradoxa hutsa da gure osasuna zaindu behar dutenek beren langileen egoera ere aintzat ez hartzea».

Enpresak 904 langile ditu, eta Araba, Bizkaia eta Gipuzkoako sektore horretako langileen %65 ari dira hor lanean, ELAk jakinarazi duenez. Pandemia garaian, 178 langilek hartu dute gaixo agiria, COVID-19az kutsatu direlako edota «lan kargaren ondorioz gertatu diren lesioak medio». Salatu dute, ordea, ez dela «salbuespen bat», sektore horretako arazo «endemikoa» baizik. Enpresa pribatuaren logikan aritzea leporatu diete enpresari eta Osasun Sailari, «non garrantzitsuena etekin-kostu erlazioa den, prebentzioan inbertitzea irabazia murrizten duen gastu hutsa baita».

ELAk ohartarazi du osasun neurriak ez hartzeak langileengan ez ezik erabiltzaileengan ere eragina duela: «Gu zaintzen gaituztenen osasunari muzin egiteak eragin zuzena du erabiltzaileengan».

Eskaerak Osasun Sailari

Astebeteko grebarekin eskaera jakin batzuk eginen dizkiote Eusko Jaurlaritzako Osasun Sailari: anbulantzien kudeaketa publikoa izan dadila, osasunerako diru publikoa handitzea, langileei enplegu publiko izaera ematea, lantaldea handitzea «kalitatezko zerbitzua bermatzeko» eta murrizketak bertan behera uztea.


Summary: Santano: «Asteartean gertatutakoa salbuespena izan da, eta, zoritxarrez, irudi mediatiko bilakatu da». Ekainaren 30ean Irungo Legia kaleko hiru tabernetan gertatutakoaren gainean aritu berri da Jose Antonio Santano alkatea. Ehunka lagunek bete zuten kalea, inongo distantzia eta maskararik gabe, eta tokian bertan grabatutako bideo batek hautsak harrotu ditu. Irungo bizilagun batek grabatutako bideoaren irudi bat.

Ekainaren 30ean (asteartea) Irungo Legia kaleko hiru tabernetan gertatutakoaren gainean aritu berri da Jose Antonio Santano alkatea. Ehunka lagunek bete zuten kalea, inongo distantzia eta maskararik gabe, eta han grabatutako bideo batek hautsak harrotu ditu. Sare sozialetan sekulako hedapena izan du bideoak, eta auzotarren artean eztabaida eragin.

Bada, alkateak, honako hau esan berri du: «Hain azkar hedatu diren irudi hauek ez dute islatzen azken egunotan irundarrek San Pedro eta San Martzial jaiak ospatzeko izan duten modu eredugarria. Asteartean gertatutakoa salbuespenezko kasua izan da, eta, zoritxarrez, irudi mediatiko bilakatu da. Denek deitoratu eta gaitzesten dugu», esan du Santanok.

Jarraitu irakurtzen 'Bidasoko Hitza'-n


Summary: Miren Agur Meabek irabazi du Mikel Zarate saria. 'Itsasoaren atea' nobelarekin eskuratu du haur literaturako saria. Elkar argitaletxeak plazaratuko du.

Miren Agur Meabek idatzitako Itsasoaren atea nobelak irabazi du 2020ko Mikel Zarate haur literatura saria. Hala erabaki du Leire Bilbaok, Julen Gabiriak eta Xabier Mendigurenek osatutako epaimahaiak, eta berak eramango du 3.000 euroko saria. Liburua, berriz, Elkar argitaletxeak kaleratuko du.

Lezamako Udalak eta Elkar argitaletxeak sortu zuten sariketa, Lezamako seme eta euskal kulturako sortzaile eta bultzagile izandako Mikel Zarateren omenez, eta hamaikagarren ekitaldia izan da aurtengoa. âÂ¨Lur Gallastegik irabazi zuen duela bi urte, eta epaimahaiak hutsik utzi zuen saria iaz.

Aurten, hogeita bi lan lehiatu dira guztira, «maila handikoak horietako dozena erdi bat», Elkarrek jakinarazi duenez, eta horien artean Meabek idatzitako eleberria hautatu du epaimahaiak. Itsasoaren atea liburuak XIX. mendera darama irakurlea, Atlantikoan kokaturiko Ile Cormoran edo Ubarroien uharte asmaturiko batera, eta hainbat abentura gertatzen dira han: amodio debekatuak, pasadizo sekretuak, ihes egindako espetxeratuak, iragarletzaren dohaina duten andrazkoak, gorrotoak eta misterioak… «Literatura erromantikoaren gustua dakarkiguten motibo eta gaiak, azken batean». Kontakizunaren hari guztiak bikain josteko abilezia azpimarratu du epaimahaiak, eta hizkuntza jori, dotore eta adierazkorra.

Miren Agur Meabe Plaza Lekeition jaio zen, 1962an. Irakasletza eta Filologia ikasitakoa da, irakasle lanetan eta editore jardundakoa, eta gaur egun idazletzari emana bizi da. Sari ugari irabazi ditu, bai helduentzat bai haurrentzat idatzitako lanekin. Bere azken lanen artean daude Hezurren erretura ipuin liburua eta asteon aurkeztu duen Begiak zerumugan, Ane Pikaza irudigilearekin batera ondu duen haurrentzako poema liburua.


Summary: Grebara joko dute Siemens Gamesako Agoizko langileek. Lantegiaren itxiera «deslokalizazio hutsa eta gogorra da», enpresa batzordearen arabera.

Greba luze baten atarian dago Agoizko (Nafarroa) Siemens Gamesa lantegia. Multinazionalaren zuzendaritzak fabrika ixteko asmoa du ,eta han aritzen diren 239 langileak kaleratzekoa. Kontratu guztiak hausteko erregulazio espedientea eskatu du, eta datorren asteazkenean hasiko dira negoziazioak. Langileen ordezkariek iragarri dute greba egingo dutela kontsulta horiek iraun bitartean —hilabete bateko epea dago— . Enpresa batzordean sei ordezkari ditu ELAk, lau LABek, bi UGTk eta bakar bat CCOOk.

Enpresa batzordeko ordezkariak Agoizko lantegiaren aurrean bildu dira gaur itxiera iragarpenaren ondoren egin nahi dituzten urratsak iragartzeko. Greba ez ezik, manifestazio bat ere antolatu dute uztailaren 11ko 18:00etarako, Iruñeko autobus geltoki zaharretik abiatuta. Agertzeko deia egin diete herritarrei: «Ziur gaude Gamesa Agoitz ez ixtea lortuko dugula».

Nafarroako ordezkari politikoekin bilera sorta bat egitea eskatu dute. Maria Txibite lehendakariarekin elkartu nahi dute, baita Unai Hualde Parlamentuko presidentearekin, Arartekoarekin eta Parlamentuan ordezkaritza duten alderdi politikoekin ere.

Langileen ordezkariek ukatu egin dute enpresak fabrika ixteko erabilitako argudioa, hau da, ez dela errentagarria. «Deslokalizazio hutsa eta gogorra da. Ez da galerak dituen enpresa bat, baizik eta diru asko irabazten duena eta are gehiago irabazi nahi duena gure etorkizuna eta gure familiena axola gabe».

«Ez dugu hitz politik nahi»

2021eko irailera arteko lan karga bermatua zutela ziurtatu dute. «Gure lantokiak 10 urte baino ez ditu, eta oso lantoki lehiakorra da. Produktibitate eta kalitate maila handiak ditu, eta, gainera, pala eredu handiagoak egiteko eta egokitzeko gaitasuna dugu. Ixteko benetako arrazoi bakarra, hain zuzen, eskualde oso baten etorkizuna sakrifikatzea axola ez zaion multinazionalaren eskrupulu falta eta zekenkeria da, enpresa honek lehenago Nafarroan Altsasuko, Tuterako, Imarkoaineko edo Olatzagutiko lantegia itxi zuenean erakutsi duen jokamolde bat».

Enpresa batzordeak nabarmendu du Siemens Gamesa «diru publiko asko» jaso duen enpresa bat dela, eta horregatik uste dute Nafarroako erakundeek gogor presio egin behar dutela. «Ez dugu nahi hitz politik eta elkartasun faltsurik gure agintarien eta gure erakundeen aldetik. Egitateak nahi ditugu, eta benetako konpromisoak nahi ditugu».


Summary: Madurok ezingo du erabili Venezuelak Ingalaterako Bankuan duen urrea. Londresko Auzitegi Nagusiak ebatzi du Erresuma Batuarentzat Guaido dela egun Venezuelako «ordezkari zilegia» eta, beraz, hark duela Venezuelako Banku Zentralak Ingalaterrako Bankuan duen urrea kudeatzeko eskumena.

Maiatzean hasi zen gatazka: Nicolas Maduro Venezuelako presidenteak izendatuta, Venezuelako Banku Zentraleko batzordeko buru Calixto Ortegak salaketa aurkeztu zuen Ingalaterrako Bankuaren aurka, hark atzera bota zuelako Banku Zentralak han zuen urre erreserbetatik 930 milioi dolar NBE Nazio Batuen Erakundeko funts batera lekualdatzeko eskaria.

Venezuelak Ingalaterrako Bankuan gordetako urrea blokeatuta geratu zen, AEBek eta Erresuma Batuak Maduroren gobernuaren aurkako zigorrak onartu ostean. Londresek, Washingtonek bezala, Juan Guaido oposizioko burua jotzen du herrialdeko «ordezkari zilegitzat», eta aldarrikapen horretan oinarritu da Auzitegi Nagusia ere ebazpena hartzeko. Auzitegiaren arabera, Erresuma Batuak zilegitasuna Guaidori aitortu dionez, hark buru duen Batzar Nazionalak Venezuelako Banku Zentralerako izendatutako ordezkaritzari dagokio urrea kudeatzea ere.

Auzitegi Nagusiko magistratuaren arabera, Erresuma Batuko justiziak ezin du erabaki ea legezkoa den Guaidok Banku Zentralerako aukeratutako zuzendaritza batzordea, nahiz eta Caracasko Auzitegi Nagusiak hura baliogabetzat jo.

Guaidok berak txalotu egin du erabakia, eta ohartarazi du chavismoak «helburu gaiztoetarako» erabili nahi duela urrea. «Ustelkeria are gehiago zabaldu besterik ez dute egingo».

Maduroren gobernuaren arabera, ordea, COVID-19ak eragindako pandemiaren aurka egiteko baliatu asmo zuten urrea. Hala, iragarri du helegitea jarriko diola erabakiari.


Summary: Etxeko langileek gaur kobratuko dute diru laguntza. Espainiako Enplegu Zerbitzu Publikoaren arabera, kudeaketa erreminta informatikoaren sorrerak eta garapenak eragin dute atzerapena.

Eskaerak egiteko epea ireki eta bi hilabetera jasoko dute etxeko langileek Espainiako Gobernuak koronabirusaren krisiari aurre egiteko hitzeman zien diru laguntza. Etxeko langileek ez dute langabezia ordainsaririk jasotzeko eskubiderik, eta Lan Ministerioak lanik gabe gelditzen zirenei babesa emateko diru laguntza bat sortu zuen. Maiatzaren 5ean ireki zen eskaerak egiteko epea, eta gaur arte dirurik jaso gabeak ziren. Etxeko langileekin lan egiten duten hainbat elkartek protesta ekitaldiak egin dituzte, gaur, egoera hori salatzeko, eta erabakia «garaipen bat» dela nabarmendu dute.

Diru laguntza eskatu duten etxeko langileek, beraz, ordaintzen duten kotizazio oinarriaren %70ren adinako diru laguntza jasoko dute gaur. Bankuekin lorturiko akordioen eraginez, ez da hilabeteko 10. egunera itxaron beharko ordainketarako. Joaquin Perez Rey Espainiako enplegu idazkariak azaldu duenez, atzerapenaren arrazoia eskaerak kudeatzeko erreminta informatikoaren garapena izan da. Etxeko langileak aurretik ez zuten ordainsaririk jasotzen, eta espresuki diseinatu behar izan zuten kasu honetarako.

Etxeko langileekin lan egiten duten elkarteek «pozez» hartu dute erabakia, ekainaren 15ean hasi zuten kanpainak helburua lortu duelako, eta «sektorea jasaten ari zen abandonu egoera lotsagarria». Eginiko eskaeretako bat asetzen da horrela, baina ez guztiak. Kexu dira diru laguntza eskatzeko tramitea oso konplexua delako, eta horrek eskaerak atzeratu zituelako. Era berean, langile guztien «erregularizazioa» eskatu dute, etxeko langile asko ez baitaude izena emanda Gizarte Segurantzan.

«Etxeko langileentzat betikoa da. Hau normaltasun zaharra da», salatu du Maria Juncay Torre de Babel emakume migratuen elkarteko kideak. Bilbon eginiko protestaldian hartu du hitza kolektiboaren izenean, eta salatu du gobernu guztiek «beste alde batera» begiratzen dutela etxeko langileen auzian, «haien lanak gizarte gastua aurrezten duelako».


Summary: Ospakizun berezia, egoera berezi baterako. Erakundeek harrera egin diote ACB ligako txapeldunari, eta ateak itxita egin dute ekitaldia. Baskoniak iragarri du Ivanovicek beste urtebetez jarraituko duela.

«Garaipen berezia izan da, oraingo egoera bezalaxe». Josean Kerejeta presidentearen hitzek ongi laburbiltzen dute Baskonian egunotan bizi izaten ari dena, taldeak garaipenaren biharamun gazian jarraitzen baitu. Izurritearen eraginez moldatutako liga txapelketa berezia irabazi berri du, baina ospakizunak ere halakoxeak dira; areago, herenegun Gasteizko Alde Zaharrean ikusitakoa ikusita.

Ekitaldi hotz eta xume batekin konformatu behar izan du taldeak. Erakundeetako ordezkariek harrera egin diete jokalariei eta ordezkariei, gaur eguerdian, ateak itxita Buesa Arenan egindako ekitaldi batean. Han izan dira Iñigo Urkullu Eusko Jaurlaritzako jarduneko lehendakaria, Ramiro Gonzalez Arabako ahaldun nagusia eta Gorka Urtaran Gasteizko alkatea. Kerejetak garaikur txiki bana eman die esker gisara. Ekitaldian, nabarmen sumatu da zaleen berotasunaren falta; Naia Najera Iglesiasek ordezkatu ditu guztiak, hark jaso baitu zaleei eskainitako garaikurra.

Kerejetak txantxetan hasi du hizketaldia, ekitaldiari umore eta kolore apur bat eman nahian. «Dusko entrenatzaile gogorra delako mitoa hautsi nahi dut. Hala balitz, ez nuke jokalariak eskailerak igotzen ikusiko 40 minutu lehian aritu ondoren». Achille Polonararen erreakzioari egin dio erreferentzia presidenteak, eta barrezka erantzun diote denek.

«Koronabirusaren ligaren txapeldun izango gara betiko, eta hala gogoratuko gaituzte», esan du Kerejetak. Ez da gutxiagorako. Presidenteak berak aitortu baitu «urte zaila» izan dela. «Denboraldiaren hasiera ez zen espero bezalakoa izan; mundu osoko osasun krisi batek jo gintuen gero, eta, kirol arloan, ez genuke inoiz pentsatuko horrelakorik egingo genuenik. Baina errealitatea ametsa bera baino ederragoa izan daiteke».

Izaera berreskuratzeaz harro

Dusko Ivanovicek gogoan izan ditu taldearen ardura hartu zueneko lehen egunak. «Etorri nintzenean, bi partida galdu genituen 30 punturen aldearekin. Baina minik handiena zerak ematen zidan, ez nuela ikusten klubean gogoratzen nuen espiritu hori». Izaera hori berreskuratu izanaz «harro» dagoela esan du entrenatzaileak. «Lehiatzen zarenean, baloia sar daiteke edo ez, partida irabaz dezakezu edo ez, baina beti geratu behar zaigu gurea den hori». Eskerrak eman dizkie taldea osatzen duten guztiei, egindako ahaleginagatik.

Ekitaldia amaitu eta berehala jakinarazi du Baskoniak, hain zuzen, datorren denboraldian ere entrenatzaile izango dela. ACB liga irabazi aurretik bi aldeen arteko adostasuna gertu zegoen, eta titulua lortu eta gero itxi dute akordioa, Ivanovicek hirugarren aroa du Baskonia zuzentzen. Iragan abenduaren 24an ailegatu zen, azkenengoz, Velimir Perasovicen lekua hartzera. Taldea ezinean zebilen bai Euroligan, baita ACB ligan ere. Hasieran, kosta egin zitzaion egoerara moldatzea, baina, koronabirusaren pandemiak eragindako etena baliatuz, Baskoniak ohikoak zituen adore eta izaera lehiakorra berreskuratu ditu, eta ligako txapeldun bihurtu du beste behin. Duela hamar urte ere Ivanovicen eskutik lortu zuen ACB liga irabaztea Baskoniak. Euroliga eta ACB liga artean 613 partidetan zuzendu du Baskonia, eta 412 garaipen lortu. 2001. urtean iritsi zen lehen aldiz Gasteizera, eta bost denboralditan ACB liga bat eta bi Espainiako Kopa irabazi zituen. Bigarren aroa 2008. urtean hasi zuen, eta, 2013an, Hor Liga eta Kopa bana irabazi zituen.

Toko Shengeliak hartu du hitza, azkenik, eta eskerrak eman dizkio entrenatzaileari Baskoniaren lehiakortasuna berreskuratzeagatik. «Inoiz ez diogu lehiatzeari utzi. Baina Duskori esker berreskuratu dugu espiritu lehiakorra. Posible zela sinetsarazi zigun berriz ere». Zaleei eskaini die garaipena kapitainak: «Merezi genuen garaipena: zaleek merezi zuten, Gasteizek merezi zuen».


Summary: Altsasuko gazteetako hiru hirugarren gradura aldatuko dituzte. Zaballako espetxeko funtzionarioek gaur jakinarazi diete gradu aldaketa Adur Ramirez de Aldari, Jokin Unamunori eta Oihan Arnanzi.

Altsasuko gazteen gurasoek jakinarazi dutenez, Adur Ramirez de Alda, Jokin Unamuno eta Oihan Arnanz gazteak bihar hirugarren gradura pasatuko dira. Ondorioz, bihar bertan gradu horrek dauzkan onurak baliatu ahal izango dituzte. Hala jakinarazi diete Zaballako (Araba) espetxeko funtzionarioek gaur goizean. Urtarrilean sailkatu zituzten gazteetako bost bigarren graduan, eta horien artean zeuden orain hirugarren gradua eskuratu dutenak. Hiru horiek dira espetxean egun gehien daramaten Altsasuko gazteak.

Altsasuko auziko beste bi gazteei, Iñaki Abadi eta Aratz Urrizolari Eguberrien aurretik ezarri zieten bigarren gradua, eta ordutik eguna eta asteburuak espetxetik kanpo igarotzen dituzte. Horiek jaso zituzten, hain zuzen, espetxe zigorrik txikienak: hiru urte eta erdikoa Abadek eta lau urte eta bi hilabetekoa Urrizolak. Gainontzekoek zigor handiagoak jaso zituzten: Oihan Arranzek bederatzi urte eta erdi, Ramirez de Aldak eta Unamunok zortzi urte eta erdi, Julen Goikoetxeak eta Jon Ander Cobek zazpi urte eta erdi.

Hiru urte eta ia hamar hilabete pasatu dira gazteentzat eta haien familientzat amesgaiztoa hasi zenetik. 2016ko urriaren 15eko goizaldean Koxka tabernaren inguruetan izandako liskarrek bizitza betiko aldatu zieten. Terrorismo delitua egotzita, Auzitegi Nazionalak bere gain hartu zuen instrukzioa, eta urte hartako azaroaren 14an atxilotu zituen Altsasuko zortzi gazte. Hilabete baten buruan lau gazte aske utzi bazituen ere, ordutik preso daude Jokin Unamuno, Oihan Arnanz eta Adur Ramirez de Alda. Iazko apirilean Auzitegi Nazionalean epaiketa egin zuten, eta ekainaren 1ean 79 urteko espetxe zigorra ezarri zieten, guztira, zortzi gazteei —bederatzi eta hamahiru urte arteko espetxe zigorrak—. Epai haren ondotik, espetxeratu egin zituzten Abad, Urrizola, Goikoetxea eta Cob. Martxoan, Auzitegi Nazionaleko apelazio aretoak berretsi egin zuen lehen epai hura; urrian, berriz, Auzitegi Gorenak espetxeratuei zigorra murriztu zien —hiru urte eta erdi eta bederatzi urte eta erdi artean—, ez baitzuen arrazoirik ikusi ideologiagatiko astungarriak ezartzeko.

Berria jakin eta gero, Nafarroako EH Bilduk nabarmendu du «albiste ona» dela baina ez dela «justizia eginen Altsasuko gazteak kalean izan arte».

ALTSASUKOAK

Oihan Arnanz Zigorra. Bederatzi urte eta erdiko kartzela zigorra. Delituak: autoritate agenteen aurkako atentatua, nagusitasunez hiru lesio eragitea, desordena publikoa. Jokin Unamuno eta Adur Ramirez de Alda Zigorrak: Zortzi urte eta erdi bakoitzari. Delituak: autoritate agenteen aurkako atentatua eta nagusitasunez hiru lesio eragitea. Jon Ander Cob eta Julen Goikoetxea Zigorrak: Zazpi urte eta erdi bakoitzari. Delituak: autoritate agenteen aurkako atentatua eta nagusitasunez lesioak eragitea. Aratz Urrizola Zigorrak: Lau urte eta bi hilabete. Delituak: autoritate agenteen aurkako atentatua eta nagusitasunez lesio bat eragitea. Zigorraren laurdena betea du. Hirugarren gradua eman zioten abenduan. Iñaki Abad Zigorrak: Hiru urte eta erdi. Delituak: autoritate agenteen aurkako atentatua eta nagusitasunez lesio bat eragitea. Zigorraren laurdena betea du. Hirugarren gradua eman zioten abenduan. Ainara Urkijo Zigorrak: Urte eta erdi. Delitua: desordena publikoak.


Summary: Beste hamalau positibo eta hiru hildako izan dira Hego Euskal Herrian. Murgak iragarri du neurriak areagotzea pentsatzen ari direla azken egunetan festa giroan ikusi diren jende pilaketak «mantenduz eta orokortuz» gero.

PCR probaren bidez hamalau positibo, eta hiru hildako; bat Araban, beste bat Gipuzkoan, lau Bizkaian eta zortzi Nafarroan. COVID-19ak datu horiek eragin ditu azken orduetan Hego Euskal Herrian. Nekane Murga Eusko Jaurlaritzako Osasun sailburuak jakinarazi duenez, gainera, 566 pertsonari jarraipena egiten ari zaizkie Araban, Bizkaian eta Gipuzkoan, lotura estua izan dutelako kasu positiboekin.

Jaurlaritzaren arabera, bina kasu izan dira Bilbon eta Barakaldon (Bizkaia), eta bana Gasteizen eta Urretxun (Gipuzkoa).

Murgaren iritziz, «arduratzeko modukoak» dira azken egunetan, festak eta ospakizunak direla medio, hainbat herritan ikusitako jende pilaketak. Herritarrek baztertzen dituzten egoera «puntualak» direla zehaztu badu ere, onartu du prebentzio neurriak areagotzea pentsatzen ari direla, «mantendu eta orokortu» egiten badira. Kasu horietan, zehaztu duenez, segurtasun neurriak areagotuko dituzte, «edozein arrisku egoeratan egingo litzatekeen bezala». Erantsi du jarduteko hainbat modu daudela, adibidez, hesi mekanikoak jartzea, informazioa emateko kanpaina gehiago egitea eta garraio publikoan esku hartzea.

Besteak beste, Irunen (Gipuzkoa) eta Gasteizen ikusitako irudiek kezkatzen dute sailburua. «Asko arduratzen gaituzte arrisku egoerek eta kontaktua eta gertutasuna dakartenek». Ohartarazi duenez, horrelako jende pilaketek «arrisku handiagoa» dute familian biltzeak baino. Izan ere, haren hitzetan, koronabirusaren agerpenak azkar identifikatzeko eta gelditzeko gakoa da kutsatzeko moduan egon direnak azkar identifikatzea. Hori dela eta, sailburuak herritarrei eskatu die ezezagunekin kontakturik ez izateko kaleko festa giroan edo hondartzan.

Azken egunetan, hainbat agerraldi izan dira Araban, Bizkaian eta Gipuzkoan. Murgak ziurtatu duenez, Arabakoak eta Bizkaikoak «erabat egonkortuta eta kontrolatuta» daude. Orioko (Gipuzkoa) agerraldia ere «erabat kontrolatuta» dagoela azpimarratu du sailburuak, eta, haren hitzetan, azken egunetan ez da beste kasurik egon. «Gipuzkoako beste leku batzuetan atzematen ari diren kasuek ez dute loturarik agerraldi horrekin».

Botikak ziurtatuta

Osasun sailburuaren hitzetan, erremdesibir botika ziurtatua dute COVID-19a sendatzeko behar dutenek. Ameriketako Estatu Batuen «erosketa masiboa» aipatu du, baina nabarmendu du botika «bermatuta» dagoela. Oraingoz, batez ere entsegu klinikoetan erabiltzen dela azaldu du Murgak, eta martxan daudela entsegu kliniko horiek. Hala ere, «zuhurrak» izan behar dutela dio, «frogatu dutelako pertsona jakin batzuentzat —oso gaixo daudenentzat— dela eraginkorra, eta gaixotasuna motelago garatzea eragiten duelako». Beraz, sailburuaren hitzetan, onura frogatuta dago, baina «mugatua» da.


Summary: Puigdemontek alderdi bat sortuko du uztailaren 25ean. Junts Per Catalunyan parte hartu duten eragileak bildu nahi ditu proiektu berrian. Sanchezek, Cominek, Turullek, Rullek, Fornek eta Puigek babestu dute, besteak beste.

Generalitateko presidente ohi Carles Puigdemontek alderdi baten sorrera iragarri du Twitter bidez. «JxC zeharkako erreminta bihurtzeko konpromisoa hartzen dugu, plurala, eraginkorra eta errepublika katalanaren eta pertsonen zerbitzura egongo dena. Hilaren 25ean elkarrekin bidea egiten hastera gonbidatzen zaitugu», adierazi du.

Puigdemontek azaldu duenez, Junts Per Catalunyan parte hartu duten eragileak bildu nahi ditu proiektu berrian. Azaldu duenez, «Espainiako Estatuak erreformatzeko eta demokrazia bihurtzeko asmorik ez duela uste dutenei» zuzendu nahi zaie proiektu berria, baita «urriaren 1a posible egin zutenei» eta Kataluniaren independentzia helburu dutenei ere.

Uztailaren 25erako iragarri du alderdi berria eratzeko kongresua. Hain justu, PDeCATek uztailean du egitekoa batzar nazionala, eta eztabaida nagusietako bat izango da alderdiak JxCren espazio politikoa berrantolatzeko zer bide hartu behar duen.

Twitterreko mezuari dokumentu bat atxiki dio Kataluniako presidente ohiak, eta, amaieran, alderdi berriaren sorrera babesten duten ordezkari ezagunen izen zerrenda ageri da. Tartean dira Turull, Rull eta Forn kontseilari ohi espetxeratuak eta erbesteko Lluis Puig kontseilari ohia —laurak PDeCATeko kideak—, Jordi Sanchez ANCko presidente ohi eta Crida Nazionaleko burua, Toni Comin JxCeko parlamentaria eta JxC koalizioko kargudun ugari.

Rull, Turull, Forn eta Puig kontseilari ohiek idatzi bat bidali zioten atzo PDeCATeko zuzendaritzari, joan den astean egin zuten proposamena bertan behera uzten dutela jakinarazteko. Joan den astean, Cridarekin alderdi berri batean elkartzea proposatu zioten kontseilari ohiek zuzendaritzari, eta sei hilabeteko epean PDeCAT desegin ala ez erabakitzea. Zuzendaritzak baztertu egin zuen. Kontseilari ohiek adierazi dute PDeCATeko militanteek izango dutela azken hitza.

Puigdemontek alderdi berri bat eratuko duela jakinarazi eta ordu gutxira, ohar bat kaleratu du PDeCATek bere kideei gogorarazteko alderdiak ez duela «militantzia bikoitza onartzen». Hau da, Puigdemonten alderdi berrian izena emanez gero PDeCATeko kide izateari utziko diotela automatikoki. Horrek zuzenean eragingo lieke Puigdemonti berari, Turull, Rull, Forn eta Puig kontseilari ohiei eta egun Generalitatean kontseilari diren Meritxell Budori eta Damia Calveti, esaterako —guztiak dira PDeCATeko militanteak—.

PDeCATek eta Cridak Junts per Catalunya (JxC) koalizioa eratu zuten 2017ko azaroan, Puigdemonten konfiantzazko independenteekin batera. Ordutik, baina, ugariak izan dira postkonbergente deitu izan den espazio politikoaren barruko tirabirak.


Summary: Realak bolada txarra eten du, Anoetan Espanyoli irabazita. Bisitariek sartu dute partidako lehen gola, aurreneko zatian, baina, bigarrengoan, Willian Josek eta Isakek egindako golek buelta eman diote emaitzari

Realak bolada txarra eten du, eta burua altxatu. 2-1 irabazi dio gaur Espanyoli, Anoetan, eta, horri esker, lehen partida irabazi du lehiari berriro ekin zitzaionetik. Ia hiru aste eta bost jardunaldi behar izan ditu hori lortzeko. On egingo dio, beharra baitzuen, behar handia, jota baitzegoen, muturrekoak bata bestearen atzetik jasota. Azken lau jardunaldiak ziren horren adibide: puntu bakar bat ere ez, eta hamaika disgustu. Arrastorik ez zegoen koronabirusak dena hankaz gora jarri aurreko talde ikusgarriaz. Akabo Txapeldunen Ligarekin amets egitea. Europa ligarekin konformatu behar, eta, hori lortzeko ere, izerdia bota behar. Gaurko garaipenari esker, berriz dago Europako postuetan, baina gainean ditu atzekoak. Azken bost jardunaldietan jokatuko da dena.

Bolada txarra eten izanak konfiantza emango dio talde txuri-urdinari, eta mamuak uxatzeko balio. Are gehiago, irabazteko, partidari buelta eman behar izan baitio, Espanyolek sartu baitu lehen gola. Atzokoari segida ematea da orain garrantzitsuena, egun bateko susperraldia ez dela erakustea. Astelehenean du hurrengo neurketa, La Nucian (Herrialde Katalanak), Levanteren aurka.

Jokalari garrantzitsuen txakalaldia, eta, horrek eraginda, jokoa sortzeko ezintasuna; defentsan egindako huts larriak; eta epaileek hartutako zenbait erabaki eztabaidagarri; arrazoi horiek guztiek kondenatu zuten talde txuri-urdina etenaldiaren osteko aurreneko bost lehietan. Gaur ez du sekulako gorakada izan, baina aurreko partidetan merezi eta jaso ez duena jaso du. Ondorioa: garaipena, eta lasaitua.

Neurketaren garrantziaren jakitun, eskarmentuaren alde egin du Imanol Alguacilek, eta Moya jarri du Remiroren partez. Ustekabea izan da, Moyak urte erdi pasatxo baitzeraman jokatu gabe. Diego Llorente, Portu eta Willian Jose izan dira beste berritasunak azken partidarekin konparatuta. Sistema ere aldatu du, erasokorrago jokatzeko. Partidaren bila joan nahi zuen.

Eta hasi eta berehala saria jasotzear izan da. Bosgarren minutuan, Willian Josek gola sartu du Monrealen erdiraketa bat buruz errematatuta. Epaileak ontzat eman du, baina VARak baliogabetu egin du, aurrelaria jokoz kanpo baitzegoen. Kolpea izan da, baina ezer ez konparatuta jarraian etorriko zenarekin. Izan ere, handik bost minutura gola sartu du David Lopezek, Embarbak ezkerretik egindako erdiraketa buruz errematatuta. Hamargarren minutua zen, eta Reala jada kontrakarrean aritzera behartuta zegoen. Beste behin. Hori gutxi ez, eta Januzajek, azkeneko partidetako onenak, min hartu du atsedenaldia iristear zela. Odegaardek ordezkatu du.

Ezer gutxi aldatu da bigarren zatiaren hasieran, eta inor nagusi izan bada, hori Espanyol izan da. Baina arriskurik sortu gabe. Are gutxiago sortu du Realak, baina, halako batean, Merinok pase bikaina eman dio Oiartzabali, eta hark erdiraketa neurtua ezkerretik Willian Joseri. Brasildarrak ez du barkatu, eta banakoa sartu du. 55. minutua zen. Denbora zegoen.

Golak partida aldatu du: gora egin dute etxekoek, eta behera bisitariek. Eta nagusitasun horren saria jaso dute txuri-urdinek 85. minutuan. Aritz Elustondok erdiraketa egin du eskuinetik, Oiartzabalek area barruan ukitu du baloia, eta Isakek errematatu, sarera. Alferrikakoa izan da Espanyolen azken ahalegina. Azkenean, garaipena, eta, aspaldiko partez, poza txuri-urdinen artean.