Summary: EBk abenduaren amaierarako emango du Zaldibarko auziari buruzko ikerketaren berri. Izaskun Bilbao EAJren eurodiputatuak galdetuta erantzun du Virginijus Sinkevicius Ingurumenerako Komisarioak. Aurretiaz egindako ikerketetan erakundeekin lankidetza zuzena izan dela erantzun dio Sinkeviciusek.

Europako Batzordeak abenduaren amaierarako aurkeztuko du Zaldibarko auziari buruz egiten ari den ikerketaren emaitza. Hala erantzun dio Izaskun Bilbao EAJren eurodiputatuari Virginijus Sinkevicius Ingurumenerako Komisarioak. Otsailaren 13an PPk, Ciudadanosek eta Podemosek auzi honi buruz egindako agerraldiak direla eta, Sinkeviciusek auzia ikertzea ebatzi zuen, uste zuelako entzundakoak entzunda zabortegiaren kudeaketan gabezia garrantzitsuak egon zirela, eta ohartarazi zuen ardura zuten erakundeak atzeman, zaindu eta, behar baldin bazen, zigortu egin behar zituztela.

Izaskun Bilbao EAJko eurodiputatuak galdetu dio ea noiz amaituko duen ikerketa batzordeak, ea zein jarrera topatu duen erakundeen aldetik EB ikerketa egiten ari den bitartean eta ea hasierako iritzia mantentzen duen.

Sinkeviciusek erantzun dio ikerketaren lehen fasean erakundeek zuzen erantzun dutela, eta 2020 amaierarako Espainiari erantzun bat emango zaiola gehitu du. Erantzun hori jasota, Bilbaoren iritziz, erakundeen jokabidea «zuzena» izan da. Horrek erakusten du Eusko Jaurlaritza «gardentasunez» aritu dela auzi honetan, eta zabortegiaren gainean egin duen kudeaketari buruz ez duela «ezer ezkutatzeko ez Euskadin, ez Europan», Bilbaoren arabera. Hala azaldu du Bruselatik Twitter sarera igo duen mezuan, gaztelania hutsean.

Jaurlaritzak Alberto Sololuzeren eta Joakin Beltranen gorpuak topatzen jarri ditu indarrak, Bilbaok esan duenez. Sololuzerena abuztuan topatu zuten. Beltranena bilatzen segitzen dute. Gainera «zabortegiak zituen egiturazko arazoak konpondu eta ingurumenari eragin zekizkiokeen bestelako kalteak saihesten» jarri dute indarra, Bilbaoren arabera.

Espero dute egingo diren ikerketek halako azpiegituren gainean egon daitezkeen «kontrolak eta istripuak prebenitzeko» lagungarri izatea.


Summary: Nafarroak sei-hamar lagunen arteko topaketak baimendu nahi ditu Eguberrietan. Osasun kontseilariak esan du mugaren itxierarekin «malgu» jokatu nahi dutela, familia bereko kideak elkartu daitezen.

Madrilen Lurralde Arteko Osasun Kontseilua elkartu da gaur arratsaldean, eta bertan azalduko dituzte Eguberrietara begira hartu nahi diren neurriak. Madrilek autonomia erkidegoetako arduradunekin batera aztertu nahi ditu proposamenak, litekeena baita erkidego bakoitzak bere proposamenak egitea. Nafarroako Gobernuak, esaterako, gaur jakinarazi du zein izango den bilera horretara eramango duen plana: Eguberrietan sei-hamar pertsonako familia topaketak baimendu nahi ditu, eta horiek bi etxeetako kideak izan daitezke, elkarrekin bizi ez direnak. Nafarroako mugaren itxierari dagokionez, «malgu» jokatu nahi du gobernuak, baina soilik familia bereko kideak elkartzeko bada. «Eguberrietarako etxera bueltatzea da ideia, baina etxetik joan gabe», azaldu du Santos Indurain Nafarroako Osasun kontseilariak.

Atzo Espainiako Gobernuak iragarri zuen bere asmoa dela Gabon gauerako eta Urtezahar gauerako etxeratze agindua moldatzea, eta gehienezko ordua 01:00ean jartzea. Indurainek gaur esan du Nafarroako Gobernua ere egun horietan ordutegia malgutzearen aldekoa dela, eta euren asmoa ez dela etxeratze agindua 01:00a baino beranduago ezartzea.

Indurainek gaineratu du garrantzitsua dela erkidegoen artean irizpide «bateratuak» ezartzea, eta pandemiaren bilakaerak berak finkatuko duela hartu beharreko bidea.


Summary: BRTA, Zientziaren eta teknologiaren eragilea. Basque Research and Technology Alliance (BRTA) partzuergoan aritzen diren zentroen asmoa da zientzian eta teknologian oinarritutako ezagutza transferitzea euskal enpresei.

Basque Research and Technology Alliance (BRTA) partzuergoak ikerkuntzaren arloan eta teknologiaren garapenean lan egiten du, euskal industriaren beharrei eta erronkei erantzuteko. BRTAn aritzen diren zentroen asmoa da euskal industriari eta enpresei ezagutza transferitzea, zientzian eta teknologian oinarritutako ezagutza. «BRTAk zentroen gaitasunak bateratu eta koordinatzen ditu, euskal enpresen lehiakortasuna bultzatzeko eta bertan berrikuntza areagotzeko», Rikardo Bueno Zabalo BRTAko zuzendariak azaldu duenez. «Gizartearen beharrei erantzunak emateko lanean ere ari dira zentroak, ingurumenaren eta osasunaren arloetan, adibidez». Iaz sortu zen BRTA, hamasei ikerkuntza eta teknologia zentro elkartuta (CIC Biogune, CIC Nanogune, CIC Biomagune, CIC Energigune, Azterlan, Azti, Ceit, Cidetec, Gaiker, Ideko, Ikerlan, Lortek, Neiker, Tecnalia, Tekniker eta Vicometch), Eusko Jaurlaritzaren, SPRI Taldearen, eta Arabako, Bizkaiko eta Gipuzkoako Foru Aldundien babesarekin. Goi mailako aliantza BRTA goi mailako aliantza bat da, kualifikazio handiko 3.500 zientzialari eta teknologoren ekarpena batzen duena. Euskal Autonomia Erkidegoko I+G+B (ikerketa, garapena eta berrikuntza) arloko gastuaren %22 garatzen du, eta 300 milioi eurotik gorako urteko inbertsioa du. Nazioartean ere indartsu ari da BRTA, aliantzako erakundeek urtean nazioarteko 700 proiektu ingurutan parte hartzen baitute. «Ekoizpen zientifikoak eta teknologikoak ere emaitza interesgarriak ditu; urtero Europa eta nazioarte mailako ehun patente sortzen dituzte, eta indexatutako 1.200 argitalpen zientifiko inguru publikatzen». BRTAk lankidetza eta elkarlana bultzatzen ditu. Irizpide garrantzitsuak. Ikerketaren eta garapenaren arloan, gaitasunen batura eta eragileen arteko lankidetza oinarrizkoak baitira soluzio berritzaileak bilatzeko eta industriari soluzio lehiakorrak eskaintzeko. «Egun, COVID-19aren ondorioz sortu den krisiaren eraginez, gure gizartea eta gure ekonomia presio handiak jasaten ari dira. Erronkak konpromiso-erantzun sendo eta koordinatuak behar ditu, osasun eta gizarte arloko behar berriei erantzuteko eta baita krisi ekonomikoa gainditu ahal izateko ere». Bide horretan, funtsezkoa da ikerketan, garapenean eta berrikuntzan diharduten eragileen arteko lankidetza. «Adibidez, COVID-19aren inguruko test eta jarraipen tresna berriak garatzeko, BRTAko zentroek elkarrekin egin dugu lan. Eta industriari begira ere, lehiakortasunari begira, soluzio konplexuak behar izango dira, eta hor ere elkarlanak eragin handia izango du». Erronka sozialei eta industrialei erantzuna eman behar zaiela eta, horretarako, anbizio handiko proiektuen alde apustu egin behar dela nabarmendu du Rikardo Bueno Zabalok. «Proiektu horiek zentro teknologikoen eta ikerketa zentroen ezagutzan oinarritu behar dute, enpresentzat lehiatzeko moduko abantaila globalak sortu ahal izateko eta gizarteari onurak ekartzeko. Horretarako, enpresen eta zientzia eta teknologiaren arloko eragileen arteko lankidetza handitu eta gure administrazioaren babesa izaten jarraitu behar dugu». BRTAk Europan eta mundu osoan garrantzitsua izan nahi du, erreferentzia bat, aitzindaria. «Horrela da, bai. Nazioarteko ikerketaren buru diren talde handiekin lehiatzea da BRTA sortzeko arrazoietako bat. BRTAk nazioarteko I+G proiektuetan dituen parte hartze datuek eta ekoizpen zientifiko-teknologikoari indikatzaileen emaitzek Europako erreferentziazko zenbait eragileren maila berean kokatzen gaituzte, hala nola RISE (Suedia), VTT (Finlandia), TNO (Herbehereak) eta SINTEF (Norvegia)». Jarduera ildoak BRTAk bost jarduera ildo nagusi ditu. · Lehenik eta behin, esparru zientifiko-teknologikoa. «Arlo honetan, BRTAk ikerketa agenda garatuko du, eta, bertan, zentroek erronka sozioekonomiko eta teknologiko nagusiei eman beharreko erantzuna jasoko. Gainera, zentroetan dauden gaitasunen mapa osatuko dugu. Unibertsitateekin ere sendotu nahi dugu elkarlana; Euskal Herriko Unibertsitatearekin hitzarmen bat adostu dugu jada». · Ezagutzaren transferentzia da funtsezko beste ardatz nagusietako bat. «Arlo honetan, alde batetik, ikerketaren emaitzak modu eraginkorrean balioztatzea eta oinarri teknologikoa duten enpresa berrien sorkuntza sustatuko dugu. Bestetik, enpresei eta bereziki enpresa txikiei eta ertainei laguntza emango diegu, lehiakorragoak bihurtuko dituzten teknologiak aplika ditzaten». · Giza kapitala nahitaezko osagarria da berrikuntza sisteman, eta horren harira, BRTAk pertsonen arloan ere lan egingo du, prestakuntza bultzatzeko eta talentua duten pertsonak erakartzeko. «Ikasleak euskal berrikuntza ekosistemara erakartzea eta zientzia eta teknologiarako zaletasuna sustatzea izango dugu helburu. Gainera, zentro guztietan berdintasuna eta ikerketa eta teknologiaren inguruko ibilbide profesional bateratuaren alde lan egingo dute». · Komunikazioarena eta marketinarena da beste jarduera esparru bat, eta, arlo horretan, aliantzak bere gain hartuko du BRTAren irudia gizarte osoari, enpresei eta nazioartean ere zabaltzeko ardura. «Hemen ere, dibulgazio zientifikoa eta STEM gaietan pentsamendu zientifikoaren kultura sustatuko ditugu». · Azkenik, BRTA partzuergoak harekin aritzen diren zentroei haien kudeaketa hobetzen lagunduko die: zeharkako proiektuetarako, jardunbide egokien zabalkunderako, arazoen identifikaziorako eta krisiaren ondorioei aurre egiteko. Egitasmoak BRTAk zenbait ekinbide ditu martxan, esparru zientifikoan eta transferentziaren arloan. Nabarmentzeko modukoa da PRAP Euskadi proiektua. Izan ere, langileen artean birusa goiz detektatzeko eta trazabilitatea ezagutzeko metodologia eraginkor baten bitartez, pandemia garaian Euskal Autonomia Erkidegoko enpresen jarduera bermatzea du helburu. Egitasmo horren bidez, elkarlanean jarduteko protokolo bat garatu da, eta COVID-19aren inguruko trazabilitate eta prebentziorako tresna teknologikoak eta proba analitikoak uztartu. Horrela, infekzio arriskua gutxitu eta lanean segurtasun berme handiagoarekin ibiltzea erraz daiteke. BRTAk aurten 2020-2023rako plan estrategikoa eta ekintza plana definitu ditu. Plan horien ondorioz, hainbat ekinbide jarri ditu martxan, eta beste batzuk ere abiatzeko asmoa du: gizartearen erronkei erantzuteko agenda zientifiko-teknologikoa osatzea, enpresa mundura teknologia berriak zabaltzeko egitasmo berriak martxan jartzea (formakuntza dualarekin elkarlanean, edo sektore berrietarako eskaintza osatuta), teknologian oinarritutako enpresagintzarako euskal sistema indartzea, zentroek euskal ekonomiari eta gizarteari egiten dieten ekarpena zabaltzea… Beraz, BRTAk ez du proiektu faltarik. «Ehun ekonomiko lehiakor eta indartsu bat behar dugu gizarte aurreratu eta orekatuago bat izateko, eta BRTA osatzen duten zentroak, horren alde, elkarlanerako prest daude».


Summary: Baheketak egingo dituzte Ondarroan, Berriatuan, Aretxabaletan, Eskoriatzan eta Leintz Gatzagan. 13-40 urte arteko herritarrak deitu dituzte PCR probak egitera, biharko eta etziko.

Koronabirus kasuek azkenaldian izandako gorakadaren ondorioz, Eusko Jaurlaritzako Osasun Sailak PCR probak egitera deitu ditu Ondarroako, Berriatuko (Bizkaia), Aretxabaletako, Eskoriatzako eta Leintz Gatzagako (Gipuzkoa) herritarrak. Zehazki, 13 eta 40 urte bitartekoek izango dute aukera testa egiteko.

Ondarroako eta Berriatuko herritarrei bihar hasiko zaizkie PCR probak egiten, eta baliteke ostiralean ere probak egiten jarraitzea, Osasun Sailak eta Osakidetzak jakinarazi dutenez. Probak Txomin Agirre ikastolako patioan egingo dira, 09:00etatik 20:00etara. PCR proba egin nahi duenak aurretik ordua eskatu beharko du Ondarroako osasun zentrora edo Osakidetzako Osasun Aholkura deituta. Osasun sailak esan du bi herri horietan eskolatuta dauden 13 eta 18 urte bitarteko herritarrek ez dutela aldez aurretik ordurik eskatu behar, ikastetxeak berak jakinaraziko dielako non eta noiz egin behar dute proba.

Bestalde, Aretxabaletan, Eskoriatzan eta Leintz Gatzagan bihar eta etzi egingo dituzte birusa atzemateko probak, arratsaldez, 15:30etik 20:00etara, Aretxabaletako osasun zentroaren ondoko Basotxo eraikinean. Aukerakoa da testa egitea, baina hala erabakitzen dutenek aldez aurretik eta telefonoz eskatu beharko dute ordua, gaur, 16:00etatik aurrera. Aretxabaletako eta Eskoriatzako osasun zentroetako eta Osasun Aholkuko telefonoetara deituta eskatu daitezke hitzorduak.


Summary: Goieki: Goierriko garapen sozioekonomikoaren motorra. Goieki Goierriko Garapen Agentziak zenbait zerbitzu eskaintzen dizkie eskualdeko eragileei, besteak beste enpresei eta ekintzaileei, eta berrikuntza sustatzen du industrian, ekintzailetzan eta turismoan.

Berrikuntza tresna egokia izan daiteke garai gogor bati aurre egiteko, eta horretarako sortu zen 1993. urtean Goieki, Goierriko Garapen Agentzia. Eskualdea krisi gogor batek jipoitua izan zen, eta, egoerari aurre egiteko asmoz, eskualdeko hainbat eragile elkartu eta etorkizun hobe baten alde hasi ziren lanean. Plan estrategiko berri bat garatzeko eta Goierri osatzen duten 18 herriek plan horretan adostutako guztia abian jartzeko, garapen agentzia bat sortzea erabaki zuten: Goieki. Goierri eskualdeko garapen sozioekonomikoaren motorra izatea ipar hartuta egin du lan betidanik Goiekik. Eskualdeko hainbat eragileri, besteak beste enpresei eta ekintzaileei, zerbitzuak eskainiz, gauzak hobeto egiten laguntzea izan da Goiekiren helburua, etorkizunari begirada kendu gabe, eta jarrera proaktibo batekin balio handiagoaren ekarpena egiteko. Goierritar guztien bizi kalitatea hobetzea du helburu. Berrikuntzaren bidetik Goiekik hiru arlo nagusitan sustatu du berrikuntza betidanik: industrian, ekintzailetzan eta turismoan. Baina ingurumen eta gizarte arloan ere hainbat proiektu garatu ditu: Industria: Goieki beti saiatu izan da enpresei zerbitzuak ematen, eta enpresetan hobekuntza eta berrikuntza txertatzen, eta horretarako, hainbat proiektu ere gauzatu ditu urte hauetan guztietan. Alor honetan, azken urteetan egin den ekimenik garrantzitsuena Goierri Valley Elkartea sortzea izan da. Elkarte horren sorrerarekin batera, gauzak egiteko era guztiz berritzaile bat sortu zen, eskualdeko enpresa traktoreen eta ETEen arteko elkarlanerako sare bat sortuz. Elkarte honek, zeharka, bere bazkideei hainbat proiektu berritzaile jarri dizkie eskura, guztiak enpresaren lehiakortasuna bultzatzeko asmoz. Honako esparruetan jorratzen ditu berrikuntza gaiak: · Enpresetako pertsonen harremanak: lan egiteko modu berriak. · Digitalizazio gaiak. · Ezagutza partekatzea. · Berrikuntza teknologikoa. · Berrikuntza ez teknologikoa. · Formakuntza. Ekintzailetza: Goiekiko ekintzailetza arloak 25 urte daramatza berrikuntzan, betidanik lagundu baitie ideia berritzaileak dituzten sustatzaileei proiektuaren garapen fase guztietan. Informazioa eta orientazioa ematen hasi, aholkularitzarekin jarraitu, enpresa kudeaketaren inguruko prestakuntza eman eta, azkenik, finantzaketa aukera desberdinen berri ematen zaie. Behin enpresak sortzen direnean, aukera ematen die eskualdeko hainbat enpresa gunetan kokatzeko. Aipatutako guztiaz gain, ideia berritzaileenak saritzen dira urtero, ekimen berri, berritzaile eta balio erantsi handia duten enpresa sareen etorkizuneko jasangarritasuna bermatzeko. Turismoa: Turismoaz Goitur arduratzen da, hogei urtez entitate publiko eta pribatuen arteko elkarlana kudeatzeaz arduratu den entitatea. Gaur egun, hiru ardatz nagusi lantzen dituzte: lehiakortasuna, produktuak eta zerbitzuak. Horien promozioa eta komertzializazioa ere egiten dute, euren bazkideak gaurkotasuneko turismora egokitu daitezen, eta Goierri eskualdea lehen mailako helmuga bilakatzeko. Berrabiarazi proiektua Aipatutako alorretan egiten den lanaz eta proiektuez gain, COVID-19aren pandemiak sortutako egoerari aurre egiteko buru-belarri lanean dabilen proiektu oso garrantzitsu bat azpimarratu nahi izan dute, proiektu horri esker jakin ahal izan dutelako bailararen egungo egoera zein den. Jakina da COVID-19ak hainbat kalte eta eragin sortu dituela ekonomian eta enpresetan, eta, nola ez, Goierrin ere ikus daiteke horren guztiaren isla. Krisi egoera hau ikusita, Berrabiarazi proiektua jarri dute martxan, Gipuzkoako Foru Aldundiaren laguntzarekin. Proiektuaren prozesuaren barruan, luze gabeko helburua enpresen egoerak ezagutu eta banakako ibilbide orri bat definitzea izango da. Bide batez, Goieki eskualdeko eragilea izanik, etorkizuneko elkarlanerako proiektuak identifikatzeko begirada zabal bat edukitzea ahalbidetuko die enpresei, eskualde lehiakor, orekatu eta jasangarriagoa bermatuz pertsonen ongizatearen alde. Behin banakako egoeraren eta egoera orokorraren ikuspegia izanda, etorkizunari begiratu eta hutsuneak zehaztuz hobetu daitezkeen eremuak sustatuko dira. Beraz, proiektuaren balio erantsia luze gabe egoera zail bati erantzuna ematean datza, eta etorkizuneko begirada eta erronkei aurre egitean. Helburua eskualdeko ekonomia suspertzea eta enpresen lehiakortasuna indartzea izanik, alde batetik, eskualdeko enpresa industrial guztiekin jarriko dira harremanetan, kasu honetan 200 enpresa, eta beste alde batetik, azken bost urteetan Goiekiko Ekintzailetza arloko zerbitzuen erabiltzaile izan diren enpresekin, kasu honetan beste 150. Berrabiarazi proiektuaren baitan ere eskualdeko ekoizleei eta merkatariei garai digitalak eskaintzen dituen aukerak gerturatzeko lanetan ari dira, eta Goierriko produktuen erakusleiho izango den online plataforma bat sortzeko. Prozesu horrek 2020ko irailetik 2021eko apirilera arte iraungo du. Banan-banan, enpresa guztiekin harremanetan jarriz joango dira. Garaiak garai, Goiekik Goierri eskualdearen izaera ekintzaile eta berritzaileari jarraiki, etorkizuneko erronkei, zailtasunei eta aukerei aurre egiten jarraituko du, unean uneko egoerara moldatuz.


Summary: Nafarroako zahar etxeek toki bereziak egokituko dituzte bisitetarako. Bihartik aurrera indarrean sartuko diren neurrien foru arauak zehaztu ditu gobernuak. Terrazen kasuan, mahaiko lau pertsona egongo dira gehienez, eta bi metro gorde beharko dira mahaien artean.

Astelehenean iragarritakoa arautu du Nafarroako Gobernuak. Bihar ostegunetik aurrerako zahar etxeetako bisiten, ostalaritzako neurrien eta bestelako tokietako edukierei buruzko baldintzen bi foru arauak argitaratu ditu Nafarroako Aldizkari Ofizialean. Adibidez, zahar etxeetan, egoitzek bisitetarako toki berezi bat egokitu beharko dute: kanpoaldean bada, bisitari zein egoiliarren erosotasuna bermatuz, eta barruan bada, aireberrituz. Hona argibide nagusiak:

Zenbat pertsonak egin dezakete bisita zahar etxeetan?

Txanda aldez aurretik hartu beharko da. Aldiro bi pertsonak bisitatu dezakete, gehienez ere ordubetez. Adinekoen egoitzak arduradun bat izendatuko du prebentzio neurriak kontrolatzeko.

Zer maskara eraman behar da?

FFP2 motakoa, derrigorrez. Ezingo zaio egoiliarrari ezer eman eskura. Aurretik langileei eman beharko zaie desinfekta dezaten. Ezingo da janaririk eman. Egoiliarrak ere maskara eramango du: COVID-19a pasatu badu, kirurgikoa, eta, bestela, FFP2 motakoa. Kontaktua «ahalik eta gehien murrizteko» eskatuko da.

Senidea ohean badago, ezingo da bisitarik egin?

Bai, egin ahalko dira. Ohean direnek bisitak jaso ditzakete, baina horretarako «sarbide zirkuitu bat ezarriko da kasu bakoitzean, arrisku mailari dagozkion prebentzio neurriekin».

Non egingo dira bisitak?

Zahar etxeek toki berezi bat egokitu beharko dute horretarako. Toki hori kanpoaldean bada, egokitzapenak egin beharko dituzte guztien erosotasuna bermatzeko. Hala nola karpen bitartez, berogailuekin. Aldiz, barnealdean bada, aireberritu egin beharko da etengabe, eta «horretarako erabiliko den tokia» baino ez da izango. Toki horrek sarbidea izango du egoitzako gainerako tokietatik bereizita, eta, ezin den kasuetan, zirkuitu bat ezarriko da.

Tabernetako terrazek zer baldintza bete behar dituzte?

Estaliak edo estali gabeak izan daitezke, baina terraza horrek bi pareta edo horma izango ditu, eraikineko fatxada barne. Gehienez ere terrazaren perimetroaren erdia hartuko du. Horrek ez du esan nahi ezingo direla jarri airearen zirkulazio librea mugatzen duten elementu finko zein mugikorrak. Dena den, gehienez metro bateko altuera izango dute. Aurretik baimenduak diren terrazen kasuetan, elementuok 1,6 metroko altuera izan dezakete.

Zer distantzia gorde beharko da terrazetan?

Mahaien artean, bi metro gutxienez. Tabernetako arduradunek seinaleak adierazi beharko dituzte lurrean, distantzia horiek manten daitezen. Halaber, «mahai bakoitzaren bueltan, gehienez ere, lau pertsona egonen dira, eta kasu guztietan mantendu beharko da pertsonen arteko 1,5 metroko segurtasun tartea. 80 cm baino gutxiagoko aldea edo diametroa duten mahaien (eta/edo upelen) bueltan, gehienez ere, bi pertsona egonen dira, eserita betiere». Udalei gomendatzen zaie terrazetarako eremua handitzeko aukera aintzat hartzeko, baina betiere segurtasun distantzia gordeta.

Maskara ken daiteke?

Soilik jateko edo edateko. Gainerakoan, maskara eraman beharko da.

Barruan kontsumitu daiteke?

Ez. «Barrualdeko eremuek itxita segituko dute, eta ez da bertan kontsumitzen ahalko».

Erre daiteke terrazetan?

Bai, betiere bi metroko segurtasun tartea gordetzerik badago. Edo, beste modura esanda, «debekatuta dago terrazetan erretzea bi metroko segurtasun tartea gordetzea bermatzerik ez badago».

Noiz arte egon daiteke?

21:00ak arte gehienez. Ordurako, itxi egin beharko dute.

Zer neurri hartu dira museo eta liburutegietan?

Edukiera handitu egin da %50era arte. Dena den, liburutegien kasuan, zerbitzua telematikoki erabiltzea gomendatuko da. Bisita eta jarduera gidatuetan, gehienez hamabi lagun egongo dira (handitu egin da muga hori).

Eta zinema aretoetan?

Gehieneko edukieraren %40 erabili ahalko dute zinema aretoek zein antzokiek. Halaber, ezingo da 150 eserlekuren kopurua gainditu. 22:00etara arte egon daitezke irekirik.


Summary: 'Hesia urraturik' oratorioa estreinatuko dute Donostian, abenduaren 5ean. Xabier Leteren omenez idatzi du obra sinfoniko-korala Joxan Goikoetxeak, haren heriotzaren hamargarren urteurrenaren harira, eta poetaren espiritualtasunean jartzen du fokua.

Abenduaren 4an hamar urte beteko dira Xabier Lete hil zela. Poeta, idazle, pentsalari eta kantariaren obra ardatz duten hainbat liburu, hitzaldi, ikuskizun, tesi eta bestelako lan plazaratzen ari dira azkenaldian, eta Joxan Goikoetxea musikariak «eklosio» gisa definitu du hori. «Inoiz ikusi gabekoa da, ez dakit euskal kulturan beste inoiz gertatu den halakorik beste pertsonaiaren baten inguruan. Eta garrantzitsua da gure proposamena eklosio horretan kokatzea». Hesia urraturik. Xabier Lete in memoriam da proposamen hori, eta bakarlari, abesbatza zein orkestrarako oratorio forma eman dio musikariak. Donostiako Kursaalean estreinatuko dute obra, abenduaren 5ean; segurtasun neurriak direla eta, bi emanaldi egingo dituzte egun berean.

Poeta hil eta gutxira, Xabier Lete Gogoan bira egin zuten hainbat musikarik, «oraindik dolua agerikoa eta mina ia fisikoa zenean», Goikoetxeak oroitarazi duenez. Hamar urte igaro direnean, poeta ezagutu zutenek haren «legatuarekin aurrera jarraitzeko ardura» sentitzen dutela adierazi du. «Asko dago egiteko. Puzzle bat daukagu berrosatzeko haren legatua hurrengo belaunaldiei transmititzeko. Legatu horren dimentsioaren icebergaren punta baino ez da ezagutzen, eta ur azpian dagoen icebergaren gainerako guztia geratzen da oraindik ikertu, ordenatu eta transmititzeko». Xede horretan kokatu du musikariak obra berriaren abiapuntua, eta egungo egoeran gauzatu ahal izatea «mirari txiki bat» dela gaineratu du.

Eñaut Elorrietak eta Maite Larburuk emango diote hasiera emanaldiari; oratorioaren «atariko» gisara, Leteren hainbat kantu modu akustikoan emango dituzte bi musikariek. Haien ondotik, Kaabestri Ensemble ganbera orkestra, Landarbaso abesbatza, Miren Urbieta-Vega sopranoa eta Beñat Egiarte tenorra igoko dira agertokira, eta Juanjo Oconek gidatuko ditu interpretazioan. 75 bat minutuko oratorioa hamahiru zatitan banatu du egileak. Azaldu duenez, tarteka doinu berriz jantzita entzungo dira Leteren testu hautatuak, eta beste batzuetan, berriz, «dekonstrukzio musikal» hitzekin definitu duen eran gurutzatuko dira hitzak eta doinuak.

Parte hartzaile guztien kalitatea nabarmendu du Goikoetxeak, eta harekin bat etorri da Juanjo Ocon: «Oso erraza da batuta eramatea eliteko abesbatza bat duzunean; dena dirdirarazten du. Kaabestriko musikariak, berriz, onenetan onenak dira, eta etxekoak, gainera». Obraren mailan ere egin du azpimarra: «Harribitxi bat dugu esku artean». Landarbasorentzat ikuskizunean aritzea, erronka ez ezik, «izugarrizko ohorea» ere badela adierazi du Iñaki Tolaretxipi zuzendariak, eta «guztiaren gainetik, emozioen proiektu bat» dela gehitu du. «Goitik behera ezagutzen dut obra, eta entseguan hainbat aldiz egin nuen negar. Publikoa ere hunkituko dela uste dut».

Beste hainbat emanaldi

1990eko urteen amaieran, Benito Lertxundiren Auhen Sinfonikoa lanaren arrakastaren harira, Donostiako Musika Hamabostaldiak Leteri bere unibertsoa ildo sinfonikora eramatea proposatu ziola gogorarazi du Goikoetxeak, baina une hartan, poetaren gaixotasuna zela eta, ez zela posible izan. «Haren mundu melodikoa —poetikoa eta intelektuala bezala— unibertso sinfonikotik oso gertu dagoela uste dut, eta musika honekiko bere kidetasunak pentsarazten dit proiektu hau begi onez ikusiko zukeela».

Hesia urraturik oratorioak ez duela Leteren obraren dimentsio osoa agertzeko bokaziorik adierazi du egileak. «Ez du haren obra edo pentsamendu osoaren ikuspegi integral bat emateko asmorik; ezinezkoa litzateke obra bakar batean hori egitea». Ez duela Leteren lanaren ibilbide kronologikorik aurkezten, ezta biografia modukorik egiten ere zehaztu du. «Ez du horretatik, eta, aldi berean, horretatik guztitik badu pixka bat. Xabierren legatu espiritualean zentratu naiz gehiago». Eta alderdi espiritual hori izenburutik bertatik jarri nahi izan du agerian. «Alegoria bat dago obra honetan. Laburbildu nahi du Xabierrek, alderdi etikoan autoexijentzia handiko eta duda existentzialez beteriko bizitza baten bukaeran, lortu zuela baketze pertsonaleko prozesu batera iristea. Hesia urraturik-ek hori adieraziko luke: behera bota den hesi hori, Xabierren bizitzaren azken lorpen bezala». Dimentsio espiritual hori agertzeko genero egokiena zelakoan aukeratu zuen oratorioa.

Donostiako emanaldi bikoitzaren ondotik, beste hainbat udalerritara ere iritsiko da obra: Getxoko (Bizkaia) Muxikebarri aretoan entzun ahal izango da abenduaren 13an; Gasteizko Principal antzokian 26an; eta Bilboko Euskalduna jauregian urtarrilaren 9an. Grabatu ere egingo dute ikuskizuna, eta CD zein DVD formatuetan plazaratuko dute gero.


Maradona hil da

Summary: Maradona hil da. Clarin egunkariak zabaldu duenez, bihotzekoak jota zendu da jokalari argentinarra. Fakun Aznarez kazetari argentinarraren analisia, Maradonaren heriotzaren inguruan:

Diego Armando Maradona hil da. Clarín egunkariak zabaldu duenez, bihotzekoak eman dio futbolari argentinarrari, etxean zela. Momentuz ez dago berri gehiago. Duela aste batzuk ebakuntza egin zioten, buruan odol isuri bat zuelako. Azaroan 3an izan zen hori. Hunkigarria izan zen zaleek erietxerako bidean eta itzuleran egin zioten agurra. Argentinarrentzat ikur bat bat zen, zelaian zein zelaitik kanpo. Egun, Gimnasia eta Eskrima taldeko entrenatzailea zen, eta 60 urte bete berri zituen.

Historiako futbolari handienetako bat izan da argentinarra, Pele, Cruyff eta enparauekin batera. Zortzi seme-alabaren artean bosgarrena zen. Eta txikitatik izan zuen pasio bakarra futbola izan zen. Argentinos Juniors taldean hasi zuen bere kirol ibilbidea, 1976an. Bost denboraldi eman zituen han. 1981ean, Boca Juniorsek fitxatu zuen, bere talde kutunak. Liga irabazi zuen. Espainiako 1982ko Munduko Kopa izan zen bere lehen txapelketa handia Argentinarekin. Eta, horren ostean, Bartzelonak fitxatu zuen. Han bi denboraldi jokatu zituen. Sekulako erakustaldiak eman zituen. Baina hepatitis batek, orkatilako lesio batek eta Andoni Goikoetxea Athleticeko jokalariarekin izandako ika-mikak zeresana eman zuten. Hiru titulu irabazi zituen Kataluniako taldearekin: Espainiako Kopa bat, Superkopa bat eta Ligako Kopa bat.

Beste klub batean eman zituen urterik onenak, hala ere: Napolin. Italiako taldearekin bi Liga, Italiako Kopa bat, Superkopa bat eta UEFAko Kopa bat irabazi zituen. Artean sailkapenaren erdi behealdean zegoen talde bat handi egin zuen.

Baina, aldi berean, Argentina ere handi egin zuen. 1986an Mexikoko Munduko Kopa irabaztera eraman zuen. Ahaztezina izan zen Ingalaterraren aurka zelai erditik abiatuta sartu zuen gola eta Jainkoaren eskuarena. Lau urte geroago, Italian, berriz balentria egiteko zorian egon zen. Baina finalean Alemaniak irabazi zion Argentinari, Brehmek sartutako gol bati esker.

Gainbehera

1991an hasi zen argentinarraren gainbehera. Positibo eman zuen kokainagatik dopinaren aurkako kontrol batean. Hamabost hilabete eman zituen jokatu gabe. Sevillak fitxatu zuen gero, eta, oraindik ere zuen mailaren zertzelada batzuk eman zituen arren, jada hasi zen fisikoki gainbehera handia erakusten. Ordurako ezagunak ziren drogarekin zituen arazoak. Azkenerako, sorterrira itzuli zen, New Old Boys taldean jokatzera. Helburu bakarra zuen: 1994ko Munduko Kopa jokatzea. Jokatu, jokatu zuen, gol bat ere egin zuen. Baina berriro ere positibo eman zuen kontrol batean. Bere kirol ibilbidearen amaiera izan zen.

Ondoren entrenatzaile hasi zen. Baina osasunak eta drogarekiko menpekotasunak ez zion ibilbidea egiten utzi. Baloia oinetan eramateko zuen moduagatik, zuen karismagatik eta zelaietatik kanpo ere zeresana eman zuelako, beti izango da handienetako bat. Argentinako 10a hil da, baina ez haren arrastoa. Izan ere, Andres Calamaroren kantuak dioen moduan: «Maradona ez da edozein pertsona. Baloi bati itsatsitako pertsona bat da».

Zelaietatik kanpo, harreman estua zuen Hego Ameriketako politikari askorekin. Tartean Hugo Chavez, Evo Morales, eta batez ere Fidel Castrorekin. Kuban hainbat alditan egon zen harekin. Hain zuzen ere bada datu berezi bat: Castroren egun berean hil da Maradona, lau urte geroago.

Heriotzak erredakzio andana eragin ditu. Hunkigarrienetakoa izan da Pelerena. Brasilgo historiako jokalari handienetakoak ondorengoa adierazi du. «Nik lagun bat galtzen dut, eta munduak ikur bat. Egunen batean zeruan jokatuko dugu elkarrekin». Cesar Luis Menotti entrenatzaileak ere arrastoa utzi zuen Maradonaren kirol ibilbidean. Lagunak ziren, gainera. Bartzelonan eta Argentinako selekzioan zuzendu zuen. «Min handia dut. Ezin dut sinetsi».Alberto Fernandez Argentinako presidentea ere mintzatu zen: «Argentinarrak zorretan gaude harekin. Ez dakit sekula beste Diego bat izango dugunik. Ez bakarrik teknikoki zituen ahalmenengatik, baita ere Argentinako elastikoa jantzita erakutsi zuen kuraiagatik».


Summary: Giza hondamendi larriago baten kezka areagotu da, Etiopiaren ultimatuma agortuta. Abiy Ahmed Etiopiako lehen ministroak Euskal Herrian 17:30a direnerako epea eman dio TPLF Tigrayko Herria Askatzeko Fronteari errenditu dadin. Bestela, Mekelle eskualdeko hiriburuari eraso egingo diola agindu du.

Tigrayko Mekelle hiriburuaren kontrako erasoa hastearekin mehatxu egin du Etiopiako Gobernuak, eskualdeko TPLFren indarrek amore ematen ez badute. Eskualdeko hiriak milioi erdi biztanle ditu, eta giza hondamendi are larriagoa eragozteko eskatu diote nazioarteko hainbat eragilek Ahmed Bakearen Nobel saridunaren gobernuari; besteak beste, NBE Nazio Batuen Erakundeak elkarrizketari lotzeko eta erasoak eteteko eskatu die aldeei.

Etiopiako lehen ministroak gaitzetsi egin du nazioartearen edonolako «esku hartze» saiakera. Tigrayko eskualdeko erasoaldia «estatu zuzenbidea» indartzeko operazioa dela ziurtatu du, eta eutsi egin dio TPLFri eman zion 72 orduko ultimatumari. «Nazioarteko komunitateak zain egon beharko luke Etiopiako Gobernuak nazioen komunitateari bere lankidetza eskaria aurkeztu arte. Esku hartze oro baztertuko dugu gure barne auzietan», adierazi du Abiyren bulegoak ohar bidez. Ultimatumaren epea agortu da, eta Etiopiako armadak tankez inguratuta du Mekelle, TPLF errenditzen ez bada, hari eraso egiteko.

Hala egin ezean, Addis Abebak ohartarazi du «errukirik gabe» ekingo diola hiriaren kontra artilleria jaurtitzeari. Etiopiako Gobernuaren arabera, TPLFko buruak atxilotzeko azken erasoa izango litzateke. Giza Eskubideen Nazio Batuen Goi Mandatariak ohartarazi du Mekelleren kontrako operazioak «nazioarteko legediaren urratze larriagoak» eragin ditzakeela arlo humanitarioan.

Tigray eskualdean sei milioi herritar bizi dira, eta bertan jarraitzen dutenak ia erabat daude inkomunikatuta joan den azaroaren 4an hasi zen gatazka armatuaren ondorioz. Hori dela eta, ez dago argi Tigrayko biztanleak Addis Abebaren ultimatumaren berri izan duten, eta artilleria erasoaren mehatxuaz jakitun ote diren.

Afrikako Batasunak hiru kideko ordezkaritza bat bidali du gaur Etiopiako hiriburura. Reuters berri agentziak jakinarazi duenez, ordezkaritzak NBEren Segurtasun Kontseiluaren babesa du Mekelleren gaineko erasoa eragotzi eta elkarrizketa sustatzen ahalegintzeko. Afrikako hiru presidente ohik osatzen dute taldea: Joaquim Chissano Mozambikekoa, Ellen Johnson Sirleaf Liberiakoak eta Kgalema Motlanthe Hegoafrikakoak.

Etiopiako Ahmara eskualdeko Amma albiste agentziaren esanetan, Etiopiako armadak Tigrayko indarren 10.000 soldadu hil ditu azken hiru asteetan. TPLFk ez du halakorik baieztatu. Datu ofizialik ez dago, baina ustea da gatazka armatuak milaka lagun hil dituela eskualdean. Horrez gain, 40.000 herritarrek baino gehiagok egin dute ihes Sudanera. Iheslariak hartzeko gaitasunik ez dutela aitortu du Suleiman Ali Mousa Sudango Gadarif eskualdeko gobernadoreak. Ondorioz, miseria egoeran daude.

Bestalde, Tigrayko hainbat herritarrek Etiopiako armadaren jazarpen etnikoa salatu dute. Abiyren Gobernuak ukatu egin du halakorik, eta borroka «talde kriminal» baten kontrakoa dela ziurtatu du.


Summary: Frantzia Google tasa ordaintzeko eskatzen hasi zaie enpresa teknologikoei. Azken hilabeteetan izoztuta izan du zerga, baina fruiturik ez dute eman beste aukerak bilatzeko negoziazioek. AEBek muga zergekin erantzutea espero da

Amaitu da Frantziako Gobernuak enpresa teknologiko handiei emandako su-etena. Amazon, Facebook, Google eta enparauei jakinarazi die 2020ari dagokien tasa digitala ordaindu behar diela. Eskaerak ez du harrera ona izango Washingtonen, eta luze gabe ekar dezake AEBetako Gobernuak Frantziako hainbat produkturen inportazioari muga zergak ezartzea.

Munduan zehar Google tasa ezaguna dena iaz onartu zuen Frantziako parlamentuak, ikusita herrialde askotan ezartzeko OCDEren barruan egindako saioak ez zuela fruiturik ematen. Gafa tasa izena jaso du Frantzian, Google, Amazon, Facebook eta Appleren laburdura, lau enpresa horiek ordaindu beharko luketelako tasa digitalaren zatirik handiena. Enpresa horiek eta Interneteko beste erraldoiek izkin egiten diete mundu osoko ogasunei, dela irabaziak zerga paradisuetara desbideratuz, dela legezko trikimailuen bitartez. Trikimailu horien artean ohikoena da enpresaren adarren bitartez enpresaren diru sarrerak zerga txikiko eremuetan biltzea —horietako batzuk Europako Batasunean bertan—, eta irabaziak han aitortzea.

Irabaziak zergapetzearen zailtasuna ikusita, Frantziak erabaki zuen %3ko tasa bat ezartzea enpresek sarean egiten duten fakturazioaren gainean. Hau da, diru-sarrerak zergapetzea eta ez, ohikoa den moduan, irabaziak. Hori bai, zergak multzo zehatz bat du buruan, korporazio handiena, eta horregatik salbuetsita daude munduan 750 milioi eurotik behera eta Frantzian 25 milioitik behera fakturatzen dutenak.

AEBen haserrea

Baldintza horietako gehienak AEBetako enpresek betetzea «baztertzailea» iruditu zaie Atlantikoaren bestaldean, eta Donald Trumpen gobernuak Frantziaren aurkako zigorrak jartzearekin mehatxu egin zuen. Xanpainari, gaztei eta beste produktu batzuei %100eko tarifak jarriko ziela iragarri zuen Trumpek. Mehatxu horrek izan zuen bere eragina: Frantziako Gobernuak onartu zuen zerga lozorroan jartzea eta OCDEri denbora gehiago ematea enpresa handien gaineko zerga araudi bateratu bat proposatzeko. Saio horrek ezer gutxi eman du, besteak beste, Trumpek elkarrizketak uztea erabaki baitzuen joan den ekainean.

OCDEren bidea erabat baztertu gabe, Europako Batasunak bere bide propioa egitea hobetsi du orain Parisek, baina Irlandaren eta Eskandinaviako herrialdeen ezezkoarekin ari da topo egiten. Frantzia ez dago bakarrik, ordea; beste estatukide batzuek eta Erresuma Batuak berak onartu dituzte Google tasak azken hilabeteetan. Horien artean dago Espainia: urrian pasatu zuen azken tramitea Senatuan, eta urtarrilaren 1ean da indarrean jartzekoa.

Litekeena da Trumpen gobernuak berehala erantzutea, eta %25eko muga zerga ezartzea Frantziako luxuzko poltsen eta beste produktu batzuren inportazioei. Baina gatazka konpontzea Joe Bidenen administrazioaren esku egongo da. Oldarkortasun gutxiago espero da haren aldetik, baina ez jarrera asko aldatzea, demokraten artean ere arbuioa sortzen dutelako Google tasak.


Summary: Ikerketa eta berrikuntza, Kimua Taldearen oinarriak. Kimua Taldeak karga handiak manipulatu ahal izateko soluzio integralak diseinatu, garatu, fabrikatu eta instalatzen ditu, goi mailako kalitatearen irizpideen arabera, eta ikerketan eta berrikuntzan oinarrituta.

Karga handiak manipulatu ahal izateko soluzio integralak diseinatzea, garatzea, fabrikatzea eta instalatzea da Kimua Taldearen zeregina. Hau da, segurtasuna, eraginkortasuna eta produktibitatea lortzen laguntzeko soluzioak. Ikerketan eta berrikuntzan oinarritzen da Kimua Taldea, goi mailako kalitatearen irizpideen arabera, eta taldeko teknikariak adituak dira egin behar dituzten lanetan. Halaber, baliabide guztiak eskura ditu bere bezeroek behar dituzten tresnak diseinatzeko, fabrikatzeko, eta tresna horiez hornitzeko. Etengabe hobetzen Kimua Taldea fabrikazio, logistika eta mantentze operazioak optimizatzeko irtenbideak diseinatzen eta sortzen aritzen da, etengabe hobetzen. Horrela, Kimua Taldea aitzindaria da, erreferentea, eta berak diseinatutako makinak eta tresnak Europako, Ameriketako, Asiako eta Ozeaniako herri ugaritan erabiltzen dira. Kimua Taldeak alor hauetako goi mailako zerbitzuak eskaintzen ditu: egiaztapen estatikoak eta dinamikoak, zertifikazioak eta alderantzizko ingeniaritza zerbitzuak, eta simulagailu bidezko formakuntza saioak. · Lamia proba bankua, egiaztapen estatikoak egiteko, 4.0 teknologiaren bidez. · Zertifikazioak 3Dko eskaner baten bidez, alderantzizko ingeniaritza eginez. · Egiaztapen dinamikoak, MOG sistemaren bitartez. Testing dinamikoa. · Zama handien manipulaziorako prestakuntza saioetarako simulagailua, Mila tona arteko proba bankua Kimua Taldeak bere lantegiko laborategian duen Lamia proba-bankuan mila tona arteko saioak egin daitezke. Proba-banku guztiz modularra, eramangarria eta monitorizatua da. Orain, gainera, live streaming edo proben zuzeneko transmisioa egiteko behar den teknologia gehitu da, nor bere enpresatik joan ahal izateko, mahaitik mugitu gabe, denboran eta joan-etorrietan aurreztuz. Hori gutxi balitz, proban sortzen diren datuak eta irudiak interfaze seguru baten bidez partekatzen dira. Lamian hainbat proba mota egin daitezke, hala nola flexio, trakzio eta tortsio probak, ISO/IEC 17025 arauaren arabera. Gainera, monitorizazioa laserrarekin edo estentsiometrikoaren bidez egin daiteke, piezen portaerari buruzko datu gehiago lortzeko.


Summary: Enpresa guneen leheneratzea eta garapen iraunkorra. Sprilur Taldeak, Euskal Autonomia Erkidegoko enpresa guneen kudeaketarako eta sustapenerako sozietate publikoak, 25 urte bete ditu, garapen iraunkorrean eta enpresa guneen leheneratzean arreta jarrita.

Sprilur Taldea Euskal Autonomia Erkidegoko enpresa guneen kudeaketarako eta sustapenerako sozietate publiko bat da, Eusko Jaurlaritzako Ekonomiaren Garapen, Jasangarritasun eta Ingurumen Sailari atxikia eta Spri Taldean integratua. Sprilur Taldeak 25 urte bete ditu, bere ibilbidean arreta jarrita garapen iraunkorrean eta enpresa guneen leheneratzean. Urteotan, Sprilur Taldeak 122 enpresa gune kudeatu ditu: lurzoru industrialak (10,5 milioi metro koadroko azalera gordina), lurzoru industrial urbanizatuko lursailak (1,45 milioi metro koadro) eta pabiloiak eta bulegoak (1,12 milioi metro koadro). Gaur egun, 27.211 enplegu zuzen eskaintzen dituzten 2.163 enpresa daude kokatuta Sprilur Taldeak kudeatu dituen Arabako, Bizkaiko eta Gipuzkoako 122 enpresa gune horietan. Emaitza historikoak Sprilur Taldeak emaitza historikoak izan ditu 25 urteotako ibilbidean, 1.064 milioi eurotik gorako inbertsioa egin baitu azpiegitura industrialetan, proiektuetan eta interes estrategikoko egitasmoetan. Emaitzak are nabarmenagoak dira, Sprilur Taldeak egindako enpresa guneen kudeaketa zuzenaz gain kontuan hartzen bada Industrialdeak Sozietate Sarearen 38 urteko jarduera. Sprilur Taldeak, Arabako, Bizkaiko eta Gipuzkoako Foru Aldundiek eta udalek partaidetutako 12 sozietate dira, eta eskualde mailako hurbileko polo gisa aritzen dira. 1995az geroztik, Sprilur Taldeak babestu egin ditu egitasmo estrategikoen ezarpena, lurzoruen deskontaminazioa, kaltetutako eremuen suspertzea eta eraikin industrialen leheneratze eta birgaitzea, berrikuntzaren bidetik betiere. Izan ere, Sprilur Taldearen proiektuen kudeaketara eta obren exekuziora bideratutako jarduera guztiak garapen iraunkorrari lotuta daude, eta arlo horretako neurriak aplikatzen dituzte. Jarduera horiek erabat errespetatzen dituzte Ingurumenarekin Jasangarriak diren Urbanizazio eta Eraikuntza Gidak, barnean biltzen dituztenak garapen prozesu integraleko jardunbide egokienak, kontuan izanik analisi faseak, aurreikusitako proiektuen ebaluazioa eta exekuzioa, eta amaitutako enpresa guneen bizi zikloaren hobekuntza eta mantentze lana. Neurri jasangarri horiek arlo hauetako jardunbide egokietan oinarritzen dira: ingurumenaren babesa, energia eraginkortasuna, hiri birsorkuntza, eraikinen zaharberritzea, lurzoruen berroneratzea eta espazio naturalak leheneratzea. Besteak beste, horrelako lanak egin dira: instalazio fotovoltaikoak egin dira pabiloi industrialen teilatuetan, eta energia berriztagarria eraman da argindar sare orokorrera; landaredia eta ingurumena leheneratu da milioi bat metro koadroan; 12.000 tona material kutsagarri deskontaminatu eta erauzi dira (metal astunak, sulfatoak, zinka, artsenikoa…); eraikin industrialak birgaitu dira nanoteknologia erabiliz; geotermia bidezko girotze eta klimatizazio proiektuak egin dira; diseinu lineal urbanoak garatu eta integratu dira; CO2-a atzematen duen zoladura instalatu da; material birziklatuak eta led argiak erabili dira; eta bertako fauna eta flora leheneratu da (haritzak, gaztainondoak, arrainak, igelak…). Egungo proiektuak Gaur egun, Sprilur Taldea proiektu hauetan ari da lanean: Axpeko mendi hegala egonkortzea Erandion; Legazpiko Bellota ingurua birgaitzea; Eskusaitzeta industrialdea urbanizatzeko lanak, Donostiako Udalarekin lankidetzan; Apattaerreka (Tailsa) industrialdearen bigarren zabalkuntza Tolosan eta Ibarran; eta Kanpandegiko Industrialde proiektu berria (Urolako Industrialdea).


Summary: Tigrayko hiriburuari eraso egiteko agindu du Etiopiako Gobernuak. Atzo amaitu zen TPLFko indarrei errenditzeko eman zien 72 orduko ultimatuma. Nazioarteko hainbat eragilek erasoak eteteko eta elkarrizketak hasteko eskatu diete aldeei.

Aurreko egunetako mehatxua berretsi du Abiy Ahmed Etiopiako lehen ministro eta Bakearen Nobel saridunak. Tigray eskualdeko Mekelle hiriburuaren kontrako eraso militarra hasteko agindu du, TPLF Tigrayko Herria Askatzeko Frontearen indarrak handik kanporatzeko. Etiopiako Gobernuak 72 orduko ultimatuma eman zion TPLFri amore eman zezan, eta epe hori atzo agortu zen. «Etiopiako Defentsa Indarrei agindua eman zaie ordena ezartzeko gure operazioaren hirugarren eta azken faseari ekiteko», adierazi du gobernuburuak.

Etiopiako Gobernuak TPLFren gain jarri du erasoaren erantzukizuna, ez dutelako «errenditzea» onartu. «TPLF igarotzeko irekita geratzen zen azken ate baketsua itxi da orain», azaldu du Abiyk, «Etiopiako herriari egin dioten mespretxuagatik».

Erasoa TPLF «talde kriminalaren» aurkakoa izango dela ziurtatu du. Zibilei etxe barruan gordetzeko eskatu die, eta armadak horiek babesteko «kontu handia» izango duela hitzeman du. Milioi erdi herritar bizi dira Mekellen.

Hala ere, zibilen arriskuari buruzko kezka areagotu egin da aste honetan, Etiopiako Gobernuaren ultimatumarekin. TPLF errenditu ezean, «errukirik gabe» jokatuko dutela ziurtatu zuen Abiyk herenegun. Erasoan gerra krimenak egiteko arriskuaz ohartarazi zuen NBEren Giza Eskubideen Goi Mandatariak.

Tigray ia erabat inkomunikatuta dago, eta ez dago bertako egoerari buruzko datu kontrastaturik, baina, gatazka hilaren 4an lehertu zenetik, ziurtzat jotzen da hildakoak ehunka direla. Zibilen kontrako erasoak ere salatu dituzte bi aldeek. Jazarpen etnikoa leporatu diete elkarri.

Elkarrizketarako deiak

NBE Nazio Batuen Erakundeak eta beste hainbat elkartek erasoak eteteko eta elkarrizketaren alde egiteko eskatu diete aldeei azken egunetan. Abiyk, baina, argi utzi du bere gobernuak baztertu egingo duela nazioartearen «esku hartze oro». Gatazka Etiopiaren «barne afera» dela nabarmendu du, eta hari irtenbidea bere kabuz emango diola gaineratu.

Afrikako Batasunak ordezkaritza bat bidali zuen herrialdera atzo, borrokaldiak eten eta negoziazioak sustatzen saiatzeko. Abiy prest agertu da ordezkaritzako kideekin biltzeko, baina ez du onartu horiek Trigrayko buruzagiekin biltzea, ezta bitartekari lanik egitea ere.

Etiopiako lehen ministroak gerraren lehen egunetan adierazi zuen ez zuela TPLFrekin negoziatuko, «operazioa amaitu arte». Etiopia iparraldeko eskualdean egoera Â«oso kritikoaÂ» dela nabarmendu zuen atzo NBEk. Lurraldea erabat itxita dago, eta erregaiaren eta bestelako lehengai batzuen eskasia nabaritzen hasia da. Nazioarteko erakundearen esanetan, hilabeteko janari banaketari esker bizirauten duten 600.000 herritarrek ez dute elikagairik jaso hilabete honetan.">Esku hartze «azkar bat» agindu zuen Tigrayn, baina enfrentamenduak hiru astez luzatu dira dagoeneko, eta gatazka eragina izaten ari da Afrika ekialdeko beste herrialde batzuetan ere.

Tigrayko beren etxeetatik Sudanera ihes egin dute 40.000 lagunek baino gehiagok. Herrialde haren eta Etiopiaren arteko mugan dagoen Gadarif eskualdeko agintariek aitortu dute ez dutela gaitasunik iheslari horiek hartzeko eta oinarrizko beharrei erantzuteko. Bestalde, TPLFk Asmara Eritreako hiriburuari egin zion eraso azaroaren 15ean. Gatazka nazioartekotzeko urratsa eman zuen ekintza harekin. Tigrayko gerrak eragina izan dezake Somalian ere, Al-Shabaab milizia islamistaren kontrako borrokan. Etiopiak milaka soldatu ditu bi herrialdeen arteko mugan milizia horri aurre egiteko, baina ehunka atera ditu handik, Tigrayra bidaltzeko. Horrenbestez, Afrikako Adarraren egonkortasuna dago jokoan.

Etiopia iparraldeko eskualdean egoera «oso kritikoa» dela nabarmendu zuen atzo NBEk. Lurraldea erabat itxita dago, eta erregaiaren eta bestelako lehengai batzuen eskasia nabaritzen hasia da. Nazioarteko erakundearen esanetan, hilabeteko janari banaketari esker irauten duten 600.000 herritarrek ez dute elikagairik jaso hilabete honetan.


Summary: Terraza duten taberna eta jatetxe askok ireki dute Nafarroan. Askotariko erantzunak ikusi dira lehen orduetan: terrazak ireki dituzten tabernek ilusioz hartu dute neurria, nahiz eta egoerak zer ekarriko duen zalantza izan: beste askok ez dute zabaldu.

Ia bost aste joan dira Nafarroako Gobernuak taberna eta jatetxeak ixtea agindu zuenetik, eta negozio horien jabe eta langileen ezinegona handituz joan da egunetik egunera. Gaur, arnasa apur bat hartzeko modua izan dute batzuek, gobernuak jatetxe eta tabernetako terrazak %100 zabaltzeko baimena eman baitu. Esaterako, Iruñeko Gaztelu Plazako tabernariek irekiko dituzte terrazak, baina denek ez dute aukerarik mahaiak kalera ateratzeko, eta eskasegitzat jo dute ostalarien elkarteek gobernuak eman duen baimen hori. Kontua da Nafarroako Gobernuak neurriak «mantso» arindu nahi dituela Gabonen aurretik, eta tabernen barrualdeek itxita jarraituko dute abenduaren 16ra arte.

Beraz, gaur itxura desberdina azaldu dute Nafarroako hainbat hiri eta herritako plazek. Alde Zaharrean, esaterako, Gazteluko plazatik kanpo, kale batzuetan ez dago aukerarik mahairik jartzeko, eta ondorioz, aurreko egunetako pasaia bera egon da. Auzoz auzo, asko errepikatu da irudia. Bigarren Zabalgunean kasurako, terraza izanik ere, egon dira ez zabaltzea erabaki duten ostalariak. Kafetegi bateko arduradunak nabarmendu duenez, «bakoitzaren nondik norakoak desberdinak baitira». Haren kasuan, terrazan goizean lagun ugari zegoen, baina arduraduna bakarrik egonik, barrura sartu beharra zegoen eskatutakoa hartzera.

Sarasate pasealekuan, terraza duen beste ostalari batek gaineratu du «hodei beltz batean» jarraitzen dutela. Oro har, zabaldu dutenen artean, halako ilusioa nabari zen, baina aldi berean, zalantza, egoerak zer ekarriko duen ezjakin. Herritarren erantzuna ona izan bada ere, ulermena ere eskatu dute. Azken batean, neurri zehatzak ezarri ditu gobernuak —distantziak gorde behar dira, mahaiaren arabera bi edo lau pertsona egon daitezke gehienez, maskara jantzita egon behar da...—, eta, horregatik, egoera zail horretan, aholkuei jarraitzeko eskatu dute, kontrol lan horretan ibili beharrik izan ez dezaten.

Askoren ahotan entzun denez, «egoera gogorra» bizi izan dute urriaren 13an edukiera %30era murriztu eta hilaren 22an sektorea itxi zenetik. Bost asteren ondoren terraza batean eseri —mahai bakoitzean lau lagun gehienez eta bi metroko tarteak zainduz mahaitik mahaira— eta kafe bat edo garagardo bat hartzeko aukera izango baitute tabernetako bezeroek. Irekitzea erabaki dutenei «arindua» eman die, baina barruan egoterik ez den bitartean, uste dute ezingo diotela ekin euren jarduerari. Terrazetan bakarrik ez, negozioen barrualdean ere lan egiteko exijitzen ari dira aspaldi honetan.

Hitz egindako ostalariek begi onez hartu dituzte asteon Nafarroako Gobernuak aurkeztutako laguntzak: abenduaren 1etik 15era bitartean, diru sarrerak gutxienez %20 murriztu zaizkien ostalaritzako eta turismo arloko enpresen laguntza emango zaie. Hitz egindako ostalariek badakite ez dela nahikoa izango, baina eskertu dute neurria. Zalantzak ere islatu dituzte prozedurari buruz, eta gobernuak emandako mezuaren gainean nahasmena nago. Nahiz eta Manu Aierdi Garapen Ekonomikoko kontseilariak «lasaitasuna» transmititu eta azpimarratu ez dagoela zertan lehen egunean egin eskaera —epe barruan eginez gero, ondo legoke—, ostalarien artean zabaltzen ari da ahalik eta azkarren aurkeztu behar dela.

Ia 5.000 langilek dihardute sektorean

Nafarroan 4.800 ostatu daudela gogoratu dute sarritan ostalari elkarteek. Besteak beste, eskatu dute enplegua erregulatzeko espedienteetara atxikitako langileek nominaren %100 jasotzea eta autonomoen laguntza %100era handitzea; eta, horrekin batera, alokairuen eta maileguen ordainketak geldiaraztea, osasun krisiak irauten duen bitartean energia kontratuak berrikustea eta zergak ez igotzea.

Horrez gain, udalei «malgutasuna» eskatu diete terrazetarako lizentziak emateko, eta irizpide bera ezartzeko horien erabilerarako eta ordutegietarako. Era berean, gaur egun gauez bakarrik lan egin dezaketen lokalen lizentziak aldi baterako aldatzeko aukera erraztea galdegin dute. Eta mankomunitateei eskatu diete zorrak barkatzeko itxierek irauten duten bitartean.


Summary: Indarkeria matxistarengatik auziperatutakoei zaintza ukatzeko bidea ireki du berriro legebiltzarrak. EH Bilduk proposatu du zaintza partekatuaren 2015eko legea erreformatzea. EAJk, PSEk eta Elkarrekin Podemosek proposamena babestu dute, eta PP abstenitu egin da. Kontra bozkatu du Voxek.

Joan den legedian, Eusko Legebiltzarra zaintza partekatuaren 2015eko legea berrikusten hasi zen, EH Bilduk proposatuta, baina hauteskundeetara deitu zuten eta bertan behera geratu zen tramitazioa. Orain, ekinbidea berriro hartu du koalizioak, eta gaur eraman du legebiltzarreko osoko bilkurara; ia talde guztien babesarekin onartu dute. Funtsean, EH Bilduren lege proposamenak helburu nagusi bat du: bortxa matxistagatik auzipetuta dauden gurasoei seme-alaben zaintza partekatua ukatzea.

Egun indarrean dagoen legearen arabera, zaintza partekaturako eskubidea soilik ukatuko zaie indarkeria matxistagatik «sententzia irmoa» duten gurasoei, edo, gutxienean ere, epaileak biolentzia mota horren «zantzu sendoak» argudiatzen dituenean. Baina EH Bilduk proposatu duen lege erreformaren helburua da horrelakorik gabe ere neurriak hartzea.

Testua birmoldatzeko arrazoiak sobera daudela argudiatu du EH Bilduk lege proposamenaren azalpenean: «Hainbat azterketak diote indarkeria matxistagatik emakumearengandik aldentzeko agindua jaso duten gizonezkoan %97k epailearen aldetik haurren bisita erregimena onartu dutela, eta hainbat kasutan zaintza partekatua ere bai». Gogorazi du, halaber, hainbat erakundek ohartarazi dutela halako egoeretan adingabeek «babes falta» izaten dutela askotan. Horren ondorio larriak aipatu ditu EH Bilduk: «Ezin dugu inola ere onartu azkenaldian adingabeen aurrean jazotako emakumeen erailketa, adin txikikoen erailketa edo haurrei egin zaien jazarpen sexual edo psikologiko larriak bezalako kasurik berriz gertatzerik».

Gaurko eztabaidan, Oihana Etxebarrieta EH Bilduko legebiltzarkideak azpimarratu du lege erreformaren inguruan joan den legealdian egindako ekarpenak «elkarlan feministatik» egin zirela, eta horiek balio handia dutela aurrera begira ere. Elkarrekin Podemos-IUko Isabel Gonzalezek nabarmendu du gurasoen banaketa edo haustura batean haurren «interes gorena» erdigunean jarri behar dela. PSE-EEtik, Miren Gallastegik azpimarratu zuen haurrak ere indarkeria matxistaren biktima direla eta haiek babestea ezinbestekoa dela. EAJtik Leixuri Agirrezabalak aipatu du lege erreformari «begirada feminista» bat ematea ezinbestekoa dela. PPtik Laura Garridok esan du lege proposamenarekin ados egonda ere, «hobetu» behar dela. Aurkako botoa eman du Voxek, argudiatuta biolentziak ez duela generorik.


Summary: Israelek aske utzi du gose greban zegoen preso palestinarra. Maher al-Akhrasek 103 egun egin ditu gose greban. Uztailean atzeman zuten, eta atxiloaldi administratiboa ezarri zioten, zeinak kargurik gabe espetxeratzea ahalbidetzen duen.

Maher al-Akhras heldu da dagoeneko Jenin hirira. Joan den uztailetik atxiloketa administratibopean izan du Israelek Al-Akhras. Atxiloketzeko era horrek modua ematen dio Tel Avivi edonor espetxeratzeko, haren aurkako kargurik edo frogarik aurkeztu gabe, eta atxiloaldia sei hilabetean behin luza dezake. Preso palestinarrak, ordea, gose greba hasi zuen preso sartua izan eta gutxira, eta hala jarraitu zuen azaroaren 6ra arte. Egun horretan utzi zuen protesta, Israelek hitzeman ostean ez zutela haren atxiloaldia luzatuko eta aske utziko zutela.

Al-Akhrasek 103 egun egin ditu gose greban, bere osasun egoera arriskuan jartzeraino. Baina, aldi berean, nazioartearen arreta bereganatu du; izan ere, giza eskubideen aldeko erakundeek urteak daramate atxiloketa administratiboak amaitzeko eskatzen, argudiatuta giza eskubideen aurkakoak direla, ahalbidetzen dutelako edonor hainbat urtez espetxeratzea haren aurkako inolako kargurik aurkeztu gabe.

Palestinako Jihad Islamikoko kide izatea egozten zioten Al-Akhrasi, baina haren familiak ukatu egin du erakundeko kide dela. Europako Batasunak eta AEBek «erakunde terroristatzat» daukate Jihad Islamikoa.


Summary: Argindar kontsumoak %10 egin du behera urteko lehen hamar hilabeteetan. Pandemiaren eragina oso nabarmen islatzen ari da energiaren kontsumoan

Araba, Bizkai eta Gipuzkoan, argindarraren kontsumoa %10 apalagoa izan da aurtengo urrian iazkoarekin alderatuta, baina urtarriletik urrira arteko kontsumo pilatuan ere %10eko aldea dago 2020. eta 2019. urteen artean. Alegia, Energiaren Euskal Erakundeak emandako datu horiek argi asko islatzen ari dira pandemiak eragin duen moteltzea.

Argindarraren kontsumoa da ekonomiaren martxari traza hartzeko erakusle fidagarrienetako bat, eta haren jaitsiera oso argia da. Industria sektorearen argindar kontsumoa %17 apaldu da urrian, urte arteko tasan, eta urtarriletik urrira arteko kontsumoa 2019an baino %15 eskasagoa da. Zenbait sektoretan handiagoa da erorikoa, ekoizpena nabarmen murriztu delako seinale. Esaterako, altzairugintzan, %25ekoa da erorikoa urte arteko tasan, eta urteko lehen hamar hilabeteetako kontsumo pilatuak %20 egin du atzera.

Pandemiak eragin dituen kontsumo aldaketak ere argi asko adierazten ditu argindarrak, etxe pribatuen kontsumoak gora egin baitu urte batetik bestera. Urrian, %5 handitu da etxeetako kontsumoa, eta urteko lehen hamar hilabetak aintzat hartuz, %2 kasik.

Gas naturala eta erregaiak

Argindarra bakarrik ez, beste energia iturriek ere marrazten dute pandemiaren arrastoa. Gas naturalaren kontsumoak %28 egin du behera urriko urte arteko tasan, Eusko Jaurlaritzaren eskumeneko hiru lurraldeen osotasunean; eta urtarriletik urrira arteko kontsumoa dagoeneko %16 apalagoa da 2019ko epealdi bararekin alderatuta.

Bada Energiaren Euskal Erakundeak jakinarazi duen beste neurgailu bat: garraioaren erregaiaren kontsumoa. Urtarriletik urrira, %9,3 txikitu da erregaiaren kontsumoa iazko epe berarekin alderatuz.


Summary: Kasu kopurua eta positibo tasa apur bat handitu dira Hegoaldean. 807 kasu berri zenbatu dituzte, proba guztien %5,7.

Gora egin dute kutsatu kopuruak eta positibo tasak Hego Euskal Herrian. Eusko Jaurlaritzako eta Nafarroako Gobernuko datuen arabera: 807 kutsatu zenbatu dituzte azken 24 orduetan, egindako proba guztien %5,7. Asteazkenean zenbatutako datuekin alderatuta, okerrera egin dute, igoera nabarmena izan ez bada ere: zortzi kutsaturen aldea egon da egun batetik bestera, eta positiboen ehunekoa %5,2tik %5.7ra igo da. Aipatzekoa da aurreko egunean baino ia 1.200 PCR eta antigeno proba gutxiago egin dituztela.

Azken egunean positiboen igoera txiki bat izan bada ere, datuek bilakaera positiboa izan dute astean zehar. Asteleheneko %9,6ko positibo tasatik lau puntu jaitsi da Hego Euskal Herria: OMEk “izurria kontrolpean” izaten hasteko ezarritako %5eko positibo tasaren mugarritik hurbil.


Summary: Irekita dago Durangoko Azokako denda digitala. Dagoeneko badago aukera 2.319 produktu biltzen dituen denda digitala arakatu eta produktuak hautatzeko, baina 4tik 8ra egingo dira ordainketak eta bidalketak. Ehun kultur ekitaldiko programa ere antolatu dute azoka egunetarako, eta sarean jarraitu ahalko da osorik.

Pandemiaren eraginez, bestelakoa izango da aurtengo Durangoko Azoka, eta, ondorioz, orain artekoaz erabat bestelakoa izango da Landako guneak emango duen irudia ere. Nerea Mujika Gerediaga elkarteko lehendakariak egin du abenduaren 4tik 8ra bitarte guneak izango duen itxuraren deskribapena: «Erakusmahaiz beteta ikustera ohituta gauden gune hau, aurtengoan online dendaren biltegi eta sormen eta kultur ekitaldi desberdinen erakustoki bihurtuko da». Guztira, ehun kultur ekitaldiko programa prestatu dute azokak iraungo duen egunetarako, eta Internet bidez emango dute osorik. Aukera dago 2.319 produktuko katalogoa biltzen duen online denda ikusi, arakatu eta gustuko lanak apartatzeko aukera, www.durangokoazoka.eus orrialdean nahiz eta 4tik aurrera soilik egin ahalko diren erosketak.

Arantza Atutxa Gerediaga elkarteko kudeatzaileak esan duenez, «pozik» daude denda digitalaren proposamenak eragileen artean izan duen harrerarekin. «Oso leialak izan dira». Zehaztu duenez, orain arte azokan izan diren argitaratzaileen %90 inguruk hartuko du parte aurtengoan ere. Guztira, 185 argitaletxe, diskoetxe, kultur erakunde zein auto-ekoizlek jarriko dituzte beren lanak dendan, eta hala osatu ahal izan dute 2.319 produktuko katalogoa webgunean. Multzo handi horren barruan, 852 izango dira aurten argitaratutako nobedadeak: 636 liburu, 100 musika produktu, 44 aldizkari eta bestelako 72 produktu.

Salerosketa gune baino gehiago

Katalogo osoa kontsultatzeko moduan egongo da gaurtik aurrera, eta erabiltzaileak «desioen saskia» izeneko poltsa birtualera sartu ahalko ditu erosi nahi dituenak, gero, azoka egunetan ordaindu ahal izateko. Hurrengo ostiraletik aurrera jarriko da martxan denda, beraz, eta orduan hasiko dira bidalketak ere. Bi eguneko eta aste beteko epearen barruan jaso ahalko ditu erosleak produktuak, Gerediaga elkarteak zehaztu duenez, eta bidalketa bakar batean bildu ahalko ditu bateko zein besteko saltzaileri erositakoak. Lehen mila erosleek aurtengo karteleko irudia daraman poltsa ere jasoko dute erosketarekin batera, eta 45 eurotik gorako erosketa guztiek doan izango dituzte bidalketa gastuak.

Atutxak gogoratu duenez, azoka ez da «salerosketa gune hutsa», ordea. «Kulturaz gozatzea, sortzaile berriak deskubritzea, hausnarketa mamitsuak entzutea eta ikuskizun nahiz kontzertuak bizitzea ere bada». Horregatik, osasun larrialdiak ezarritako trabak gorabehera, helburu horiek ere betetzen saiatuko dira antolatzaileak, eta horretara prestatu dute 100 ekitaldiko programa. Bi gune nagusi izango ditu egitarauak, Plateruena kafe antzokia eta Landako gunea, eta bertatik bertara zein sarearen bidez jarraituko ahalko da programa osoa. Gaur arratsaldetik aurrera egongo da osorik ikusgai, eta orduan irekiko dute erreserbak egiteko aukera ere bertan egoteko modua dutenentzat.

Kontzertuak Plateruenan

Musika izango da Plateruenako eskaintzaren ardatza. Durangoko eta inguruetako herrietako biztanleek aukera izango dute saioak bertatik bertara ikusi ahal izateko, eta gainontzeko guztiek Internet bidez jarraitu ahalko dute haien emisioa. Gerediaga elkarteko arduradunek zehaztu dutenez, azokaren parte diren gainontzeko guneetako ordezkariekin adostuta osatu dute programa.

Orotara, 37 musika talderen kontzertu edo aurkezpen laburrak bilduko ditu Plateruena kafe antzokiak, esaterako, eta, besteak beste, Bulego, Marlik, Zetak, Mikel Urdangarin, Korrontzi, Rafa Rueda, Gatibu zein Xsakara musikariek hartuko dute parte bertan.

Aurkezpenak eta ikuskizunak

Landako Gunean jarriko dute bestelako ekitaldiak hartzeko oholtza, eta bertan izango denaren gutxi gorabeherako argazkia ere egin dute Gerediaga elkarteko arduradunek. Goizean haur zein gazteentzako ekitaldiek izango dira, adibidez; goiz eta arratsaldez egingo dituzte literatur solasaldiak eta liburu aurkezpenak, eta irakurketa dramatizatuak ere izango dira tartean. Horrez gainera, azokarako propio sortutako bi ekitaldi ere estreinatuko dituzte. Abenduaren 4ko irekiera ekitaldian, esaterako, saiorako propio sortutako pieza bana taularatuko dute Eñaut Elorrieta musikariak, Kirmen Uribe idazleak eta Bagara dantza talde durangarrak. Eta itxiera ekitaldirako ere ikuskizuna osatuko dute Miren Amuriza bertsolariak, Amancay Gaztañaga aktore eta musikariak, Antton Telleria telebista aurkezleak eta Maite Arroitajauregi Mursego musikariak.

Durangoko Azoka egunen osterako ere, Zu non, han DA izenarekin Euskal Herrio hamaika aretotan kontzertu ziklo bat ere antolatu dutela gogoratu du Gerediaga Elkarteko lehendakariak, eta azoka egunetan zein haren osterako antolatutako ekitaldietan parte hartzeko deia egin die euskal kulturazaleei. Mujika: «Eskuratu euskal kultura, ez dadila azokaren taupada eten, ezta euskal kulturarena ere».


Summary: Glovoko langileak soldatapeko gisa hartzeko exijitu du ELAk. Gizarte Segurantzak auzitara jo du, Glovoko 280 langile soldatapekotzat hartu eta Gizarte Segurantzaren erregimen orokorrean egon daitezen. ELA sindikatua prozedura judizial horretan ari da, eta langileek autonomoen erregimenari ordaindutako kuotak itzultzea eskatuko du.

Espainiako Gizarte Segurantzak ofiziozko salaketa jarri du Glovo App23 S.M. enpresaren aurka, plataforma digital horrentzat lan egin duten 280 banatzaile besteren konturako langiletzat hartu eta Gizarte Segurantzaren erregimen orokorrean koka ditzan. ELAk gogorarazi du berriki argitaratutako epai batean Espainiako Auzitegi Gorenak ohartarazi zuela plataforma horietako langileak ez direla jarduten autonomo gisa; aitzitik, enpresarekiko lan harremana Gizarte Segurantzaren Erregimen Orokorrean kokatzen da, auzitegiaren arabera.

Bada, justiziak demanda aintzat hartzen badu, ELAk eskaera zehatz bat egingo du: langileek autonomoen erregimenari ordaindutako kuotak itzultzea. Horrez gain, Glovoren aurka auzitara joko du sindikatuak, «enpresa horrek dagokion sektore hitzarmena aplikatuz gero langileek jasoko lituzketen soldatak ordain ditzan».

«Prekaritatea eta esplotazioa»

Gizarte Segurantzaren ekimeneko prozedura judizial horretan agertuko da ELA, «langileen kolektiboa enpresaren aurrean ordezkatzeko». Sindikatuak uste du Glovok langileak behartzen dituela autonomoen erregimenean iruzurrezko alta ematera; horrela, beren ardura da Gizarte Segurantzako kuotak ordaintzea. «Gainera, lan harremanen oinarria prekaritatea eta esplotazioa izan da», ELAren arabera. «Autonomo faltsuek ez dute eskubiderik, eta besteren konturakoek, berriz, bai. Glovok bere langileei inposatzen dien lan sistema esplotazio hutsa da; fikzio bat sortzen du, ustez langileak bere lana antolatzeko aukera duelarik. Alabaina, benetako lan harremana guztiz mendekoa da, soldata kaskarrekin, eta ez dago enpresa azpiegiturarik eta inolako eskubiderik».

Horregatik guztiagatik, ELAk Espainiako Gobernuari exijitu dio «berehala egiteko lege bat plataforma digitalen jokamolde horri aurre egiteko». Halako lege bat balego, Glovoren moduko plataformek iruzurra egin beharko lukete «XIX. mendeko lan harreman eredu bat ezarri ahal izateko». Sindikatuak dei egin die plataforma horietako langileei antola daitezen beren eskubideen alde; «sindikatua enpresa horiek inposatzen duten prekaritateari eta esplotazioari aurre egin nahi dutenen eskura jarriko du ELAk».


Summary: Hasi dira EHUko errektorea izendatzeko bozak. Eva Ferreirak 11:00ak aldera eman du botoa, Ekonomia eta Enpresa Fakultatean, Bilbon.

Gaur iluntzean jakingo da Eva Ferreira Garciak EHU Euskal Herriko Unibertsitatearen gidaritza hartuko duen edo ez. Goizean ireki dituzte bozkalekuak, eta 20:00ak alderako espero dira lehen emaitzak. Ferreira da aurkeztu den hautagai bakarra, eta botoen herenak bereganatu beharko ditu kargua eskuratzeko. Berak eman du botoa, 11:00ak aldera, Sarrikoko Ekonomia eta Enpresa Fakultatean, Bilbon.

Ez dira hautagai bakarreko lehen hauteskundeak EHUn. Duela lau urte ere Nekane Balluerka bakarrik aurkeztu zen, eta, duela zortzi, Iñaki Goirizelaiak ere aurkaririk gabe eskuratu zuen kargualdia luzatzea. Bereziak izango dira, ordea, pandemiak prozesua aztoratu baitu, baita gaurko bozkaketa ere. Bi osagai horiek giroa hoztu dute, eta parte hartzearen inguruko datuak begiratu beharrekoak izango dira. Halere, datu horrek ez du eraginik izango Ferreirak botoen herenak eskuratuz gero. Izan ere, hautagai bakarra aurkezten denean, ezin da aurkako botorik eman: alde edo zuri.

Ferreira Ekonomia Aplikatuko katedraduna da, eta irakasle aritua Sarrikoko fakultatean. Ez da berria kudeaketa lanetan ere, 2004tik 2008ra Akademia Antolakuntza eta Koordinazioko errektoreorde kargua izan baituen, Perez Iglesias errektore zela. Idazkari nagusi ere izan zen Gorizielaiaren agintaldian. Azken urteetan, berriz, Unibasqeko zuzendaria izan da, hau da, EAEko unibertsitateetako kalitate agentziakoa. Haren gabezia nagusia euskaraz hitz egiteko gaitasun mugatua da.


Summary: Auzitegi Gorenak datorren astean jarraituko du preso dauden politikari katalanen hirugarren gradua aztertzen. Erabakia hartu gabe amaitu du gaurko saioa. Dolors Bassa kontseilari ohiak eta Carme Forcadell Kataluniako Parlamentuko presidente ohiak hirugarren graduan jarraituko dute. Gainontzekoak preso daude.

Prozesu independentistaren harira auzipetutako politikari independentistetatik soilik bi daude egun hirugarren graduan: Dolors Bassa kontseilari ohia eta Carme Forcadell Kataluniako Parlamentuko presidente izandakoa. Baliteke, ordea, biak ala biak espetxera itzultzea, Espainiako Auzitegi Gorenak datorren astean erabakitzen duenaren arabera. Zenbait iturriren arabera, litekeena da Gorenak hirugarren graduari eusteko jarriko lituzkeen baldintzak ezin bete ahal izatea Bassak eta Forcadellek, eta beraz, hirugarren gradua bertan behera geratzea.

Kartzelara itzultzean pentsatzea «mingarria» dela adierazi du Bassak, Vilaweb agerkari digitalak gaur argitaratu duen elkarrizketan. Zortzi hilabete daramatza fundazio batean lanean, espetxetik kanpo, irteera baimenei esker. Espainiako Auzitegi Gorenak hirugarren gradua indargabetuko balio, espetxera itzuli beharko luke irteera baimenik gabe, eta bisitak jasotzeko aukerarik gabe, COVID-19aren pandemiarengatik. Antzeko egoeran dago Forcadell ere.

Gaurko espero zen buruzagi independentista espetxeratuen hirugarren graduari buruzko erabakia, baina ez da halakorik izan, eta Gorenak datorren astean jarraituko du auzia aztertzen.

Gainontzeko auzipetuei uztailaren amaieran eten zieten hirugarren gradua, fiskaltzak eskatuta eta Gorenak azken erabakia hartu arte. Baina Bassa eta Forcadellen kasuak gainbegiratu zituen epaileak atzera bota zuen fiskaltzaren eskaria eta behin-behineko askatasunari eustea erabaki zuen Gorenak azken hitza esan arte.

Orain, politikari independentistak epaitu zituen aretoari dagokio erabakitzea ea auzipetuek baldintzak betetzen ote dituzten graduz aldatzeko. Horrez gain, epaileek kontuan hartuko dute ezarritako zigorretik betetako denbora ere, zeina Oriol Junqueras presidentorde izandakoaren kasuan ez den zigorraren laurdenera ere iristen.

Fiskaltzaren esanetan, politikari presoei baldintzak bete gabe hirugarren gradua emateak iradokiko luke «zigorgabe gera daitekeela norberaren borondatea lege bilakatu izana».


Summary: Navarra Sumaren osoko zuzenketa atzera bota dute Nafarroako Parlamentuan. Navarra Suma bakarrik geratu da. Parlamentuan ordezkaritza duten gainerako alderdi guztiek atzera bota dute koalizioaren osoko zuzenketa.

Nafarroako Gobernuaren 2021eko aurrekontu proiektuaren tramitazioak aurrera egingo du parlamentuan. Navarra Sumak aurkeztutako osoko zuzenketa atzera bota dute parlamentuko gainerako alderdiek: PSNk, Geroa Baik, EH Bilduk, Podemosek eta Izquierda-Ezkerrak. Gobernuak EH Bildurekin lortutako akordioari esker aurrekontua aurrera ateratzea ahalbidetuko duten indarrak dira, hain zuzen.

Aurrekontua 4.840 milioikoa da, iazkoa baino 6,5 handiagoa. Elma Saiz Ogasun sailburuak esan du gastuaren %55 gizarte ongizaterako erabiltzea jasotzen duela.

Javier Esparza Navarra Sumako bozeramaileak gobernuari egotzi dio EH Bildu «zuritzeko» aurrekontuak izatea. «Nafarroako independentismoa indartuko du, eta garapen ekonomikoa eta soziala geratuko dute», esan du, Maria Txibite lehendakariari mintzatuz: «Badaude Nafarroan sozialistak goragalea eragiten diena EH Bildurekin akordioa egin izana». Aurrekontuen negoziazioan ez sartzeko Esparzaren argudio nagusia EH Bildurekin akordioa lortu izana izan denez, PSNko Ramon Alzorrizek gogora ekarri dio UPNk 1993an HBrekin negoziatu zuela, «astero ETAk hildako pertsonak zeuden garaian». UPN lurperatu izana egotzi dio Esparzari: «PPren esku utzi duzu, eta herritarrengandik urrundu duzu». Navarra Suma jada ez da eraginkorra Nafarroan, Alzorrizen ustez. «Aurrekontuen gaineko eztabaida bat identitateen gaineko eztabaida bihurtu nahi izan duzu, ez daukazulako argudiorik aurrekontuak atzera botatzeko».

Uxue Barkos Geroa Baiko bozeramaileak ere Navarra Sumaren jokabidea salatu du: «Ez diote osoko zuzenketa bat aurkeztu gobernuari, baizik eta Nafarroa osoari, pertsonen eta gizarteen interesei, egungo krisi egoera larriarentzako erantzun bat proposatzen duen proiektuari».

Bakartxo Ruiz EH Bilduko bozeramaileak ere bat egin du salaketarekin:«Navarra Suma gero eta urrunago dago herritarrengandik. Hamaikagarren aldiz porrot egitera doaz, eta ni poztu egiten naiz. Ez dizuegu aukerarik txikiena ere emango azken hamarkadetan Nafarroan egin dituzuen politikak egiteko». Ruizek esan du lehentasuna pertsonen benetako beharrak betetzea dela, horretarako ezin dela murrizketari izan, eta inbertsio publikoa areagotu egin behar dela osasunean, hezkuntzan eta eskubide sozialetan inbertituz. Aurrekontuak norabide horretan jartzeko lana egin dutela esan du.

Podemoseko Miguel Builek ere Navarra Sumaren jarrera kritikatu du: «Ez dakit jabetzen zareten azken hilabeteetan Nafarroan COVIDarengatik jende gehiago hil dela ETAk bere historia osoan hil zuena baino».

Ezkerrako Marisa de Simonek ere gobernuak aurkeztutako aurrekontuen alde egin du, gastu soziala areagotzen duelako.


Summary: Torturen kontakizuna azaleratzeko ahalegina indartzen. Krask soinua dokumentalaren bultzatzaileei 11 egun falta zaizkie diru bilketa bukatzeko. Mikel Zabalza eta Ion Arretxe atxilotu zituzteneko urteurrena da gaur, eta bideo bat argitaratu dute.

Ander Iriarte Krask soinua dokumentalaren zuzendariak Ion Arretxeren testu bat irakurtzen du, hark jasaniko torturen bizipenaren zati. Gaur dira justu 35 urte Mikel Zabalza eta Ion Arretxe atxilotu zituztela. Zabalza hilda agertu zen Bidasoko uretan. Ion Arretxek bizitza osoan eraman zuen atxiloaldi hartan jasandako torturen marka; duela hiru urte hil zen. Hala, Iriartek adierazi du gizarteak ezin dituela beste 30 urte itxaron gaiaz hitz egiteko.

1985eko abenduaren 6an bukatu zen Arretxeren inkomunikazioa. Eta egun horretan bukatuko da Krask soinua dokumentala egin ahal izateko diru bilketa. 19.000 euro pasa lortu dituzte orain arte, eta bilketa erritmo onean joan dela adierazi dute proiektuaren sustatzaileek. 28.700 eurora iristeko helburua daukate jarria.

«Diru bilketa ongi joan da, eta, gure ustez, horrek adierazten du kontatzeko nahi bat, kontatzeko behar bat», azaldu dute. Eusko Jaurlaritzaren ekinbidez eta Paco Etxeberria mediku forentseak gidatuta, torturari buruzko lan zabala egin da azken urteetan, eta 4.000 tortura kasu baino gehiago egiaztatu dituzte Hegoaldeko hiru probintzia horietan. Baina oraindik ere kontatzeko asko eta kontatzeko behar handia dagoela uste dute dokumentalaren egileek.

«Hain herri eta gizarte txikiarentzat» hainbeste torturatu izatea «izugarria» dela nabarmendu dute. «Ikusi dugu hau kontatzeko beharra zegoela, eta, kontatu ahal izateko, dirua behar da, tamalez hau kontatzeko ez baitago dirurik; eta horregatik behar dugu guztien laguntza, torturaren ikusezintasuna gainditzeko».

Izan ere, Etxeberriaren lanak agerian utzi du torturak bilakaera handia izan duela urte guztiotan, metodo gisa inoiz desagertu ez bada ere. «Ikusezina bihurtu da, eta ikusezintasun horrek ekarri du errelato ezagun horretatik kanpo geratzea. Gorputzetik marka fisikoak desagertzen dira, eta marka horiekin kontakizuna desagertu egin da».

Torturari buruzko isiltasun horri aurre egin nahi dio Krask soinua-k, eta torturak jasatean maiz gertatzen den une bati egiten dio erreferentzia: «Torturetan, badago momentu bat eremu bat gainditzen dena: atxilotua hautsi egiten da barrutik, krask egiten du, eta beste egoera psikologiko batera pasatzen da; humanitatea galtzen du, eta torturatzaileen eskuetan dagoen jostailu bat bihurtzen da».


Hasi dira finala jokatzen

Summary: Hasi dira finala jokatzen. Jokin Altunak eta Erik Jakak igandeko partidarako pilotak aukeratu dituzte. Gustura azaldu dira materialarekin. Biek funtsezkotzat jo dute lehian agintzea

Elkar zorionduz, goratuz, eta elkarrekin bizi izandako makina bat une eta anekdota gogoratuz. Halaxe pasatu dituzte azken egunak Jokin Altunak eta Erik Jakak. Lagun minak izanik, espero zitekeen halakorik. Elkarrekin ere entrenatu ziren atzo. Baina kito. Altunak berak BERRIAri iragarri zion bezala, mugarri izan da igandeko buruz buruko finalaren pilota aukeraketaren bezpera. Gaur azaldu duenez, ez zuten hitz egin finalaz. Entrenatu besterik ez zuten egin. Finala jokatzen hasiak ziren.

Eta gaur osatu dute lehen egitekoa finalari begira: pilotak aukeratu dituzte, Bilboko Miribilla frontoian. Kantxara irten bezain laster utzi dituzte bazter batean lagun handi baten aurka jokatzeak eragindako sentimendu festa. Euren jokoa egiteko eta aurkariari min gehien egiteko pilotak aukeratu behar zituzten. Azkar egin dute, saskian zegoena gustuko izan duten seinale. Jakak amaitu du aurrena lana. «Sorta oso ona zen. Denetarik zegoen, biziagoak, baxuagoak, eta segituan topatu ditut nahi nituen pilotak: frontisean oso biziak ez direnak, baina biziak direnak zorua ukitzean. Jokinenak ere gustatu zaizkit». Altuna III.a ere «gustura» azaldu da, bai hark aukeratutako pilotekin, baita Jakak hautatutakoekin ere.

Amezketakoak (Gipuzkoa) seigarren finala du, bigarrena buruz burukoan. Lizartzakoak (Gipuzkoa), ordea, lehen finala du. Alde handia dago. Horrek faborito egiten duen galdetuta, Altuna III.ak hark buruz buru jokatutako aurreneko finala ekarri du gogora, 2018an, Aimar Olaizolari irabazitakoa. «Nik lehen finala nuen buruz buru, eta Aimarrek hamargarrena. Eta txapelketa guztiak kontuan hartuta, nik bigarren finala nuen, eta berak 25.a. Eta irabazi egin. nuen. Estatistikek ez dute partidarik irabazten».

Badaki zeintzuk diren Jakaren indarguneak: «Asko ari da sakatzen; eskuinarekin biparetak egiten asmatzen ari da; eta airez, beti izan da indartsua. Oso txapelketa osoa egiten ari da». Argi du non egongo den gakoa: «Final honetan agintzen ez duenak ez du irabaziko. Garrantzitsua izango da agintzea: pilotari abiadura ematea eta partidaren erritmoa nik zehaztea».

Halako partidatan eskarmenturik ez, baina ilusioa soberan du Jakak. «Oso pozik ari naiz bizitzen astea. Bi pilotari bakarrik irits daitezke finalera, eta zoriontsu naiz haietako bat naizelako. Igandea ailegatzeko gogoz nago. Ondo nago. Ea txapela Lizartzara eraman dezakedan».

Jakak ere funtsezkotzat jo du partidan agintzea: «Bere jokoa ondoen egiten duenak eta ekimena eramaten duenak asko izango du irabazia. Jokatzen ari garen erritmo bizia kontuan hartuta, defentsako lanean denbora asko eginez, oso zaila da irabaztea. Nik argi dut zer egin behar dudan Jokini min egiteko: nire armak erabili. Jokin ez da eskasa ezertan. Ezin dut oparirik egin, eta aukera txikiena aprobetxatzen saiatu behar naiz».


Summary: Gatibuk disko berria aterako du datorren ostiralean, inoizko «ezberdinena». ‘Musikak salbatuko gaitu’ pandemiaren egoeraren harira eginiko lana da, eta berrikuntzak dakartza sonoritateari dagokionez, besteak beste. Lehen ‘single’-a ‘Emon egurre’ da, eta gaur estreinatuko dute bideoklipa, 00:00etan, taldearen sare sozialetan.

Berezia behar zuen 2020ak Gatibu taldearentzat, aurten hogei urte bete baitituzte. Efemeridea Biboko Bizkaia Arenan antolatutako kontzertu batekin ospatzea zen asmoa, martxoaren 28an, baina egun horretan ezin izan ziren oholtzara igo. Horrek are bereziagoa egin zuen urtea haientzat. Kontzertua bertan behera geratu zenean, «hortzak estutu» zituzten, Haimar Arejita taldekideak esan duenez, eta «jendeari baikortasuna helarazteko kantu berriak egitea erabaki» zuten. Pandemia betean ondutako lana izan da, beraz, Musikak salbatuko gaitu diskoa. Abenduaren 4tik aurrera egongo da salgai, baina gaur bertan entzun ahal izango da lehen single-a, Egurre emon: 00:00etan estreinatuko dute bideoklipa, taldearen sare sozialetan.

Bilboko kontzertua «bide berriak urratzeko erronka» gisa definitu du Arejitak; haren faltan, bideok beste modu batera egin dituzte. Izan ere, disko berria taldearen «ezberdinena» dela adierazi du musikariak: «Gatiburen energiaz betetako rock klasiko horretatik gutxi dago. Errekurtsoak ez dira hain biziak, nahiz eta kantu indartsurik badagoen. Gitarrak ez du aurrekoetan bezalako protagonismo sendorik». Lanean «funky, elektronikoa» eta bestelako estilo batzuetako kantak topa daitezke, Mikel Caballero taldekideak aletu bezala. Ricky Falkner ekoizlearekin egin dute lan oraingo honetan, eta horrek eragina izan du sonoritatean eta testuretan.

Hitzak ere ez dira betiko horiek, Alex Sardui kideak azaldu duenez. Musika eta hitzak «momentuko unetik» sortzen direnez, egungo egoerak erabat baldintzatu ditu; egoera nolakoa den kontuan izanda, hitzekin «gehiago konprometitu» dela adierazi du abeslariak: «Letrak garatzen ahalegindu gara, eta gauzak diren moduan esaten». Ez dute saiakera bakarrik egin, ordea; diskoko sei abestietako bat, Zure ahoan lore bat, hain zuzen, Kirmen Uriberen errezital batekin hasten da, eta Eñaut Elorrietak kantatzen du estribilloa.

Disko berriko ertz guztiak daude egunerokoz blaituta. Izenburua iradokitzailea da, eta argia da helarazten duen mezua; lanaren azala ere bide beretik doa. Diego Mirrena da irudia: bertan, iceberg baten eran kokatuta dagoen binilo disko bat ageri da, eta, uretatik kanpo dagoen zatian, hartz bat dago. «Metaforikoa» dela azpimarratu du Arejitak: «Biniloak hartza salbatu duen bezala, gu musikak salbatuko gaitu. Egoera txarretan, musikak asko laguntzen dio gizarteari. Itxialdian ikusi da: musikara jotzen dugu lehenbizi halako egoeretan gure existentzia penagarria hobetzeko».


Summary: Joxan Artzeren lehen liburu postumoa aurkeztu dute. Prosa eta poesia uztartzen dira Txalaparta. Tradizioaren abaroan lanean. Elkarrek argitaratu du

Urtarrilaren 12an beteko dira hiru urte Joxan Artze (Usurbil, Gipuzkoa, 1939 - 2018) idazle eta txalapartaria hil zela, eta hura hil ondorengo lehendabiziko liburua aurkeztu du Elkarrek. “Lehendabizikoa, hamaika testu utzi baitzituen; batek daki aurrerantzean gehiagorik ezagutuko diogun”, Antxiñe Mendizabalen arabera.

Bera arduratu da Txalaparta. Tradizioaren abaroan liburuaren edizioaz, eta proiektuaren sorrera txinparta, bilakaera eta Artze hil osteko edizio lanak azaldu ditu. “Ez da liburu erraza deskribatzen”, azpimarratu du lehenik eta behin. Txalapartari buruzko lan mardul baten hitzaurre izatekoa zen berez, zehaztu duenez, Elkarrek duela hainbat urte Artzeri eskatu ziona, baina liburu bihurtu da azkenean, idazlearen arnasa luzeak lan soka luzea ekarri zuelako. Liburuko testuak dira lan horren eraldaketaren froga zuzenenak: “Prosaz hasten da, eta, aurrera egin ahala, txalapartaren inguruko azalpenak eta gogoetak modu lineal batean ematea ezinezkoa zaiola dirudi”. Hala, Artzeren prosak bide bihurriagoak hartzen ditu: lerrokatu gabeko esaldiak idazten hasten da, justifikatu gabe, letra larriak eta etzanak seinalatuz, esaldi bakoitzari erritmo berezia emanaz, edukiak eta formak bat egin dezaten, eta idazlearen oharrek presentzia handiagoa hartzen dute. Eta gero eta poesia gehiago tartekatzen hasten da.

Zaldiaren trosta

“Liburuan zehar, atalek gero eta balio sinboliko handiagoa daukate, eta azkenengoan espiritualtasuna nagusitzen da, bere bizitzan bezala”, Mendizabalen esanetan. Zuhaitzaren erroak eta zaldiaren trosta ziren txalapartaren metafora ezin hobea Artzerentzat, hala irakur dakioke liburuko poema batean; txalaparta zen bizitzaren metafora ezin hobea bere bizi taupadak hotsaren eta isiltasunaren arteko orekan gauzatzen zituen idazlearentzat. “Txalapartaren mintzoa bere egin zuen poetaren argitalpenik berariazkoena da hau, Artzeren dimentsio guztiak biltzen dituena: tradizioa, poesia, estetika eta espiritualtasuna. Liburu honetan topatuko du irakurleak Artzerik poliedrikoena”.

Poliedro horren ertzetan, amaitu gabeko esaldiak eta maketazio akatsak diruditen zalantzazko puntuazio markak aurkituko ditu irakurleak. “Eskerrak prestatuta utzi zizkigun, beti egin ohi zuen bezala, maketazio oharrak, diseinua. Era horretan, edizio lana ere errazagoa izan da. Izan ere, haren pentsamenduari jarraitzea, askotan, ez zen erraza izaten”. Idazlearen nahien arabera argitaratu dute lana, azken batean, “egiazkoagoa eta originalagoa” delakoan.

Edukiaren osagarri, eta Artzeren lan egiteko modua ere halaxe zelako, liburuaren formari garrantzi berezia ematen saiatu dira, editorearen arabera: “Ahalik eta edizio koherenteena egiten saiatu gara”. Emaitza, “liburu oso organiko bat” da, zehaztu duenez, orrialdeen testuragatik, koloreengatik, azaleko egur irudiagatik. Irakurlearen eskuentzako ahalik eta objekturik “goxoena” egiten saiatu dira.

“Joan aurreko azken egunetara arte heldu zion Joxanek proiektu honi”, esan du Elkarrekoak. “Baten batek esan dezake amaitu gabeko liburua dela hau. Nik esango nuke amaierarik gabeko liburu bat dela. Iraungitzen ez den bizitzaren erritmoan sinesten zuen hark, eta liburu hau horren lekuko da”. Horri lotuta, eskertza hitz bereziak eskaini dizkio Artzeren alargunari, Karmen Estebani: “Liburu hau opari bat da, Joxanek bere azken egunetan Karmeni egindakoa. Opari hori argitaletxeari utzi eta irakurle guztiekin partekatzeko aukera eman digu Karmenek”.

Joxan Artzek Jexux anaiarekin batera txalaparta berreskuratzen, eguneratzen eta zabaltzen egindako lanaren garrantzia ere azpimarratu du Mendizabalek, eta Elkar etxeak duela urtebete aurkeztu zuen Txalaparta. Artze anaiak diskoaren proiektuarekin lotu: zazpi grabazio jaso zituzten disko horretan; CDaren liburuxkan, bi anaien ibilbidea laburbildu zuen Juan Luis Zabala idazleak; eta Interneten beste 60 bat grabazio jarri zituzten entzungai. “Txalapartaren ahalmen animikoaz eta sinbolikoaz ohartzen lehenengoak izan ziren Artze anaiak, eta tresna kontzeptualizatu eta Euskal Herriko agertoki guztietara eraman zuten 1960ko hamarkadan”, nabarmendu du editoreak. “Gaur aurkezten ari garen liburua, bilduma haren osagarri ere bada”.


Summary: Aurrerapausoak fabrikazio aditiboaren arloan. Tecnalia eta IMH zentroek lankidetza hitzarmen bat sinatu dute fabrikazio aditiboan teknologia berriak garatzeko.

Tecnalia ikerketako eta garapen teknologikoko zentroa eta IMH Makina-Erreminta Institutuko Fabrikazio Aurreratu eta Digitaleko Campusa elkarlanean ari dira fabrikazio aditiboaren arloan teknologia berriak garatzeko. Urriaren 5ean lankidetza hitzarmena sinatzeko ekitaldia egin zuten horretarako, Elgoibarren, IMH zentroko Additive Village instalazioetan. Ixaka Egurbide IMHko zuzendari kudeatzaileak eta David Sanchez Tecnaliako Industria eta Garraioko zuzendariak sinatu zuten lankidetza hitzarmena. Fabrikazio aditiboa gero eta garrantzitsuagoa da industriaren munduan. Horrela, azken urteotan, Europako Batasunak apustu sendoa egin du fabrikazio aditiboaren eta hari lotutako teknologien alde, Europako industriaren eraldaketa eta lehiakortasun bektore gisa, 4.0 fabrikazioaren ikuspegitik. Finantzen eta negozioen arloan espezializatua da Forbes AEBetako aldizkaria, eta, haren arabera, fabrikazioa aditiboaren merkatuak 35,6 mila milioi dolar sortuko ditu 2024an mundu osoan, hau da, 30,17 mila milioi euro. Prestakuntza eta ikerketa Izan ere, hurbileko industria inguruneak teknologia horiek eskatzen ditu, eta fabrikazio aditiboko prozesuetan trebatutako profesionalak behar ditu. Hori dela eta, IMHk eta Tecnaliak fabrikazio aditiboko I+Gko eta prestakuntzako foku bat sortu dute proiektu berrietan lankidetza sustatzeko, industriari laguntzeko ahalmena indartzeko eta sortutako ezagutza profesionalen belaunaldi berriei transferitzeko. Foku horrek hiru lan eremu hauetan jardungo du: prestakuntza, ikerketa eta merkaturako transferentzia. Bere helburuak lortzeko, IMH eta Tecnalia zentroen instalazioetako ekipamendu aurreratuenak erabiliko ditu. Bi zentroetako hogei bat ikertzaile ariko dira prestakuntza programetan eta teknologien espezializazio proiektuetan. Halaber, helburua da urtean 120 ikasle ingururi eskaintzea prestakuntza tekniko espezializatua eta laguntza prozesuen diseinuan, fabrikazio aditiboko profesionalen belaunaldi bat sustatzeko.


Summary: Aske utzi dute Oier Oa euskal preso ohia. Martxorako deialdia eman diote, Frantzian baimenik gabe sartzea eta Fijaitaren neurriak haustea leporatuta.

Ostegun eguerdi honetan aske gelditu da Oier Oa euskal preso ohia. Atzo arratsaldean atxilotu zuen Frantziako Poliziak, Larresoro(Lapurdi) eta Baiona artean, Bernat Etxepare lizeora lanera zihoala, eta handik Hazparneko komisarira eraman zuten. Frantzian baimenik gabe sartzea eta Fijait arau hauste terroristen egileen Frantziako fitxategi judizial automatizatuaren neurriak ez errespetatu izana leporatu diote Amaia Rekarte haren abokatuaren hitzetan. Heldu den martxoaren 23rako eman diote justiziaren aurrera agertzeko deialdia.

2012ko otsailaren 24an atxilotu zuen Oa Frantziako Poliziak Angelun (Lapurdi), eta lau urteko espetxe zigorra beteta, 2015eko uztailean aske geratu zen. Frantziako lurraldean bizitzeko debekua eman zioten orduan. Rekarteren hitzetan, debeku horri helegitea ezartzeko bidea jorratuko dute.


Summary: Konstituzionalak bigarrengoz uko egin dio Otegiren inhabilitazioari buruz erabaki bat hartzeari. Europaren erabakiaren ondorioz zigorra bertan behera gelditu izana baliatu du auzia sakon aztertzea saihesteko. 2016an ez zuen tramiterako onartu, orduan ere gaiari buruz erabaki beharra saihestuta.

Arnaldo Otegi EH Bilduko koordinatzaile nagusiari Bateragune auzian ezarritako inhabilitazio zigorrari buruz ebaztea saihestu du, bigarrengoz, Espainiako Auzitegi Konstituzionalak. Azaroaren 24an jakinarazitako ebazpenean, Konstituzionaleko 2. Aretoak dio zigor hori bertan behera utzi duela Espainiako Auzitegi Gorenak —uztailean gelditu zen baliorik gabe—, eta, ondorioz, «babes helegitearen objektua desagertu» egin dela.

Otegiren defentsak aurkeztutako helegitea tramiterako onartu zuenean, 2018ko abenduan, «garrantzi berezia» eman zion Konstituzionalak berak gaiari buruzko erabaki bat hartzeari, oinarrizko eskubide bati zegokiolako eta gaiaren inguruko doktrinarik ez zegoelako auzitegi horretan. Bi urte geroago, ordea, izkin egin dio doktrina ezartzeari, argudioak aztertzeari eta, finean, gaiaren mamian sartzeari.

Bateragune auziko epaiagatik kasik sei urte eta erdian preso egon ondoren, 2016ko martxoaren 1ean atera zen kartzelatik Otegi. 2011n, Auzitegi Nazionalak hari 2021eko otsailera arteko inhabilitazio zigorra ere ezarri zion. Otegiren abokatu Iñigo Iruinek 2016ko abuztuko agerraldi batean esan zuen sufragio pasiborako inhabilitazio berezia kartzela zigorraren «osagarri» gisa jarri ziola Espainiako Auzitegi Nazionalak, eta, Espainiako Zigor Kodearen eta Auzitegi Goreneko eta Konstituzionaleko jurisprudentziaren arabera, zigor nagusiarekin «batera» betetzen direla «zigor osagarriak», une berean. Otegiren kasuan, Iruinek adierazi zuen haren sufragio pasiborako eskubidea indarrean zegoela espetxetik irten zenetik.

Kargu publikoetarako inhabilitazioa ere ezarri zioten, baina zehazteke zer karguri eragingo zion, eta, Iruinek azaldu zuenez, Espainiako jurisprudentziak dio zehaztu ezean ezin dela ezarri kargu publikoetarako inhabilitazioa.

Ez da lehen aldia inhabilitazio horren aurkako babes helegite bat Auzitegi Konstituzionaleraino iristen dena. 2016an, hain justu ere, beste babes helegite bat aurkeztu zuen auzitegi horretan Arnaldo Otegiren abokatuak. Eusko Legebiltzarrerako hauteskundeen atarian, Otegik lehendakaritzara aurkezteko eskubidea aldarrikatu zuten, behin kartzela zigorra beteta, haren eskubideak urratzen zituelako inhabilitazioari eusteak. Hauteskundeen atarian, 2016ko irailean etorri zen Konstituzionalaren erantzuna. Ez zuen babes helegitea tramiterako onartu ere egin.

Mamira sartu gabe

Ez zuen mamira sartu nahi izan, aurretik Gipuzkoako Hauteskunde Batzordea eta Donostiako Administrazioarekiko Auzietako Epaitegia sartu ez ziren bezala, eta irailaren 6an atzera bota zuen defentsaren babes helegitea. Iruinek salatu zuen «zigor osagarria» zena «zigor nagusi» gisa hartu zutela, izaera aldatuta. Abokatuak ez zuen Europara jo, eta berriro hasi zuen ibilbide judiziala. Auzitegi Nazionalak ez zuen onartu haren helegitea. Ezta gero —2017ko irailean— Gorenak kasazio helegitea ere. 2018ko abenduan, behin Estrasburgoko auzitegiak Bateragune auziko epaiketa bidegabea izan zela ebatzi ostean, Konstituzionalak tramiterako onartu zuen babes helegitea, eta erabakitzearen garrantzia nabarmendu.

Ia bi urteren buruan etorri da Auzitegi Konstituzionalaren erabakia, Auzitegi Gorenak epai hura eta ondorioz inhabilitazioa bera baliogabetu eta lau hilabetera. Otegiren kasuan, haren egoera ez zen aldatuko, inhabilitazioa kendu egin baitzion Auzitegi Gorenak uztailean. Konstituzionalak, baina, saihestu egin du Bateragune auzia edo Arnaldo Otegiren inhabilitazioa izatea doktrina bat ezartzeko arrazoia.


Summary: Energia fotovoltaikoaren parke erraldoia: Ekienea. Ekienea planta fotovoltaikoa Armiñonen egingo dute. Ehun hektarea hartuko ditu, eta urtean 162.000 pertsona hornitzeko gaitasuna izango du, 100 megawatteko potentzia instalatuta. 2023an jarriko da martxan.

Proiektua bultzatzen duten erakundeetako arduradunek ekainaren 24an aurkeztu zuten Ekienea, Armiñonen (Araba) egingo duten planta fotovoltaikoa. Jon Berbel, Krean taldeko zuzendari nagusia; Ignacio Galan, Iberdrolako presidentea; Iñigo Ucin, Mondragon Korporazioko presidentea; Ramiro Gonzalez, Arabako ahaldun nagusia; Iñigo Ansola, Energiaren Euskal Erakundeko zuzendari nagusia; Iñigo Urkullu, Eusko Jaurlaritzako lehendakaria; eta Arantxa Tapia Eusko Jaurlaritzako Ekonomiaren Garapen, Jasangarritasun eta Ingurumeneko sailburua izan ziren ekitaldian, eta proiektuaren nondik norakoak azaldu zituzten. Energia garbia Armiñongo Lacorzanako lursailean eraikiko dute Ekienea, Ekian parke fotovoltaikoaren ondoan. 100 megawatteko potentzia instalatuko da, 70 milioi euro inguruko inbertsioa eginda, eta instalazio erraldoi horrek energia garbia sortuko du 162.000 pertsonaren urteko kontsumoa asetzeko, Arabako biztanleriaren %48 baino gehiago, eta ia hirukoiztu egingo du Euskal Autonomia Erkidegoko gaur egungo eguzki sorkuntzarako ahalmena, 60 megawatt inguru. Gainera, urtean 25.000 tona CO2 gutxiago isuriko da atmosferara. Esan bezala, Lacorzanako lursailaren ondoan Ekian eguzki planta dago. Urtarrilean inauguratu zen, eta 24 megawatteko potentzia dauka instalatuta. Beraz, Ekienea proiektuaren ekoizpena Ekian instalazioarena baino lau aldiz handiagoa izango da. Eraikitzen ari den bitartean, Ekienea planta fotovoltaikoaren proiektuak 300 enplegu sortuko ditu puntako lan garaian, eta, beraz, karbono gutxiko ekonomia lortzeko trantsizioa oparotasunaren eta hazkunde jasangarriaren iturri ere izango dela erakutsiko du. Ekieneak 200 hektarea hartuko ditu; horietatik 100 planta fotovoltaikoarentzat izango dira, eta beste 100 hektarea, berriz, ingurumena konpentsatzeko eta baso eremuak zaintzeko lursailak izango dira. Aurreikuspenen arabera, proiektua 2022an hasiko da gauzatzen. Aurrez, ingurumena behatzeko eta administrazio izapideak egiteko prozesu bat egingo dute, eta 2023an jarriko da martxan. Urtebetean eraikiko da, beraz. Energia berriztagarrien instalazio berri hori, halaber, aukera paregabea izango da proiektu hori bultzatuko duten euskal enpresen soluzio teknologikoak proiektatzeko.


Summary: Mubil elektromugikortasun zentroa, urte amaieran zabalik. Tolosan jarriko dute Mubil Gipuzkoako Elektromugikortasun Zentroaren behin-behineko egoitza, Donostiako Eskuzaitzeta industrialdera lekualdatu aurretik, eta urte amaierarako irekiko ditu ateak.

Tolosako Usabal industrialdean jarriko dute Mubil Gipuzkoako Elektromugikortasun Zentroaren behin-behineko egoitza, Donostiako Eskuzaitzeta industriagunera lekualdatu aurretik. Obrak martxan dira jadanik, eta bultzatzaileek urte amaierarako aurreikusten dute zentroa irekitzea. Irailaren 2an, aurkezpen ekitaldian, Markel Olano Gipuzkoako diputatu nagusiak esan zuen Gipuzkoarentzat «albiste oso garrantzitsua» dela. «Mugikortasun berrietan Gipuzkoa nazioarteko erreferente bihurtzea da proiektuaren helburua», azpimarratu zuen. Aurkezpenean, Olanorekin batera izan ziren, besteak beste, Ane Insausti Mubil zentroko zuzendaria, Olatz Peon Tolosako alkatea eta Eneko Goia Donostiako alkatea. Olanok eskerrak eman zizkion Peoni, Tolosako Udalak une oro erakutsitako elkarlanerako borondateagatik eta egindako ahaleginagatik: «Onuragarria izango da Tolosarentzat eta eskualde osoarentzat». Etorkizuna eraikiz programaren testuinguruan abiatu zen Mubil Gipuzkoako Elektromugikortasun Zentroaren proiektua, iazko apirilean. «Lan lerroetako bat Gipuzkoaren espezializazio adimentsua indartzea da: lurraldearen etorkizuneko erronkak identifikatzen ari gara, gaurtik hasita, etorkizuneko Gipuzkoa eraikitzeko», Olanoren hitzetan. Insaustik, berriz, azaldu zuen Mubil egitasmoak lau norabideko apustua egiten duela: «Azpiegitura teknologiko indartsua garatzea, ekintzailetasuna sustatzea, ezagutza sortu eta kudeatzea eta esperimentazioaren bitartez Gipuzkoa osoa laborategi erraldoia bihurtzea». Olanoren esanetan, «urrats garrantzitsua» egin da behin-behineko egoitza Tolosan jartzearekin batera, «hemen egongo baita proiektuaren muina». Hiru solairuko eraikina Mubil zentroaren eraikinak 2.300 metro koadro ditu. Beheko solairuan, sarrera eta 90 metro karratuko showroom bat egongo dira. Lehen solairuko 500 metro koadroetan, berriz, bulegoak eta prestakuntza gela. Azkenik, bigarren solairuan, 1.400 metro koadroko tokian, energia biltegiratzearen arloko laborategi aurreratua egongo da, Cidetec enpresak kudeatuko duena. «Europa mailan punta-puntako ekipamendua izango du, eta lurraldeko enpresa guztiek izango dute aukera bertan prototipoen eta produktuen probak egiteko», nabarmendu zuen Olanok. Horrela, azpiegitura ezagutu eta erabiltzen hasteko gonbita egin zien Gipuzkoako enpresei. Peonek esan zuen gaur egungo testuinguruan ezinbestekoa dela erakunde publikoetatik berrikuntzaren eta elektromugikortasunaren alde apustua egitea. Hori dela eta, eskerrak eman zizkion Gipuzkoako Foru Aldundiari, Mubil zentroaren behin-behineko egoitza jartzeko Tolosa aukeratzeagatik. «Ez da kasualitatea hemen jarri izana, eskualdearen izaera industrialagatik eta kokapen estrategikoa dela eta».


Summary: Ibilgailuentzako karga elektriko azkarreko gunea. Antoñanan, martxan da ibilgailu elektrikoentzako kargaleku lasterra. Eusko Jaurlaritza, Arabako Foru Aldundia eta Iberdrola dira egitasmoaren bultzatzaileak. Urrian aurkeztu dute.

Eusko Jaurlaritzako, Arabako Foru Aldundiko eta Iberdrolako arduradunek urriaren 19an aurkeztu dute Antoñanan (Araba) martxan den gunean, ibilgailu elektrikoentzako kargaleku lasterra. Eusko Jaurlaritzako Iñigo Urkullu lehendakaria eta Arantxa Tapia Ekonomiaren Garapen, Jasangarritasun eta Ingurumeneko sailburuarekin batera, ekitaldian izan ziren Ramiro Gonzalez Arabako Ahaldun Nagusia eta Asis Canales Iberdrolak Euskal Autonomia Erkidegoan duen ordezkari instituzionala. Aurkezpena egin ondoren, karga lasterraren erakustaldia egin zuten auto batekin. Garraio berdea Garraio berdea etorkizuneko ekonomia berdearen parte dela, hala azpimarratu zuen Urkulluk Antoñanako gunearen aurkezpen ekitaldian. Euskal Autonomia Erkidegoa «berdeagoa, digitalagoa eta inklusiboagoa» izateko, Jaurlaritzaren Estrategian lehentasuna du. «Helburu horietan aurrera egitea Antoñanaren, Arabaren eta Euskadiren orainerako eta etorkizunerako ongizatean eta bizi kalitatean aurrera egitea da», esan zuen. Era berean, Urkulluk nabarmendu zuen Antoñanan martxan jarri den instalazio berria hazkundea eta jasangarritasuna, eta garapen ekonomikoa eta ingurumenaren babesa batzen jarraitzen laguntzen duen inbertsioa dela: «Instalazio berri hau urrats berri bat da legegintzaldi honetan egiteko prest gauden bidean», lehendakariaren hitzetan. Halaber, Eusko Jaurlaritzak potentzia handiko sarea hirukoiztu egingo duela iragarri zuen, Euskal Autonomia Erkidegoan ibilgailu elektrikoentzako ehun kargaleku lortu arte. «Azpiegituren korridore iberikoarekin eta Europako sarearekin konektatutako euskal sarea garatu behar dugu». Ekitaldiaren amaieran, Urkulluk ongietorria egin zion Antoñanan zabaldu den ibilgailu elektrikoen kargatze lasterrerako guneari: «Ingurumen, teknologia, ekonomia eta gizarte etekinen batura erakusten du instalazio honek». Guneak 50 kilowatteko potentzia du, eta bi ibilgailu batera karga ditzake 40 minutuan.