Summary: Israelek 200 lagun baino gehiago hil ditu dagoeneko Gazan. Atzoko erasoetan 42 lagun hil zituzen. Nazio Batuen Erakundearen Segurtasun Kontseilua atzo bildu zen, baina ostera ere ez zen gai izan adierazpen bateraturik adosteko, AEBek eragotzita.

Astebete igaro da Israelek Gazako setioa hasi zuenetik, eta ez du berehalakoan amaituko den itxurarik. Gazako Osasun Ministerioak berriki eguneratutako datuen arabera, 201 lagun hil dira dagoeneko erasoetan, eta 1.253 zauritu. Atzokoa izan zen orain arteko egunik hilgarriena: 43 lagun hil ziren bonbardaketetan; tartean, hamar haur. Zisjordanian beste 21 zibil palestinar hil ditu Israelgo Armadak azken egunotan, erasoaldia salatzeko egindako protesten kontra jota.

Israelgo Armadaren arabera, atzo eraildakoen artean dago Hasam Abu Hardib Jihad Islamikoaren komandantea. Tankeen aurkako misilen arduradunetako bat da, Tel Aviven arabera. Palestinako Maan berri agentziak ere baieztatu du Abu Hardiben heriotza: esan du goizeko lehen orduetan egindako bonbardaketa batek bere etxea suntsitu duela.

Jopuntuan dituen buruzagi islamisten aurkako operazioekin jarraitzeko asmoa duela berretsi du Israelek asteburuan, eta, argudio hori baliatuta, erasoak egiten jarraitzen du. Armadak ez du adierazpenik egin hildako eta zauritutako zibilen inguruan, baina etengabe ematen du milizien aurkako operazioaren berri. 820 «helburu terrorista» jo eta 130 «terrorista» baino gehiago «neutralizatu» dituela adierazi du. Gainera, armadak jakinarazi du Hamasek Gazan eraikitako tunel baten hamabost kilometro eta Hamaseko komandanteen bizileku ziren bederatzi etxe suntsitu dituztela.

Zuzeneko erasoen ugaritzeak ez ezik, horiek utzitako ondorioek ere larriagotu dute Gazako egoera azken egunetan. Zenbait ospitale eta osasun etxe suntsitu ditu Israelek, eta ukitu ez dituenak gainezka egitear daude. Hala adierazi dio Youmna Al Sayed Gazako kazetariak Al Jazeera telebista kateari: «Ospitaleak baliabiderik gabe geratzen ari dira; korridoreak ohez eta koltxoiez beteta daude». Lurralde okupatuan zirrara eragin du, halaber, bi mediku entzutetsuren erailketak. Atzo goizean, Al-Shipa ospitaleko barne medikuntzako zuzendari Ayman Abu al-Ouf hil zuten, bere senideekin batera, misilekin egindako eraso batean. Beranduago jakin zen Mooein Ahmad al-Aloul neurologoa ere hilda zegoela, bere etxea bonbardatu ostean.

Gainera, zeresana ematen du oraindik Al-Jalaa dorrearen aurkako erasoak. Nazioarteko dozenaka komunikabideren egoitza den eraikina bonbardatu eta erabat suntsitu zuen Israelek larunbatean. Eraikina Hamaseko kideek erabiltzen zutela argudiatu zuen armadak, baina ez zuen inolako frogarik eman horren inguruan. Europako Batasunak gaitzetsi egin du erasoa, baina baztertu egin du Israelen aurkako inolako neurririk hartzea. Peter Stano Atzerri bozeramaileak adierazi du «oso kezkagarria» dela, eta hedabideen lana goratu du, nabarmenduz «are garrantzitsuagoa» dela lan hori gatazken testuinguruan.

NBE, AEBen menpe

Nazio Batuen Segurtasun Kontseilua atzo bildu zen, baina ez zen gauza izan adierazpen bateratu bat plazaratzeko, Ameriketako Estatu Batuek galarazi zutelako. Edonola ere, NBEko idazkari nagusi Antonio Guterresek ohartarazi du gatazkak eskualde osoa eraman dezakeela «geldiezinezko larrialdira», eta indarkeria berehala gelditzeko eskatu du.

Palestinako Atzerri ministro Riyad al-Malikik salatu egin zuen Israelek larunbatean Satiko errefuxiatu eremua bonbardatu izana. Abu Hatab familako hamar kide hil zituen erasoak, eta bakarrik bost hilabeteko haur bat salbatu zen.

Tel Avivek NBEn duen ordezkari Gilad Erdanek joan zen astearen hasieran Hamasen suziri batek hildako hamar urteko neskato bat ekarri zuen gogora; esan zuen Israel «azpiegitura terrorista desegiteko eta biktima zibilak saihesteko ahalegin heroikoa» egiten ari dela.

Gatazka bigarren astean sartu da. Gazan dauden behatzaileek esan dute Israel zelai hutsak eta Hamasen hustutako baseak bonbardatzen ari dela azken orduetan. Talde palestinarrak, bitartean, irismen motzeko suziriak jaurti ditu, larunbatean Israelen barrurago sartzeko moduko suziriak jaurti ostean.

NBEren erresoluzioa blokeatu ostean, AEBetako presidente Joe Bidenek esan du lanean ari dela israeldarrekin eta palestinarrekin, baina ez du su-etenik edo bakerik jarri helburu gisa, baizik eta «lasaitasun iraunkorra». Grabaturiko mezu batean adierazi duenez, palestinarrek eta israeldarrek «berdin merezi dute bakean eta segurtasunean bizitzea, eta neurri berean gozatzea askatasuna, aberastasuna eta demokrazia».

Euskal Herrian bezala, nazioartean ere protestak egin dituzte asteburuan. Quebecen istiluak gertatu ziren Palestinarren eta Israelen aldekoen artean.

Kanadako Lehen ministro Justin Trudeauk salatu egin zituen istiluak gero. «Edonork dauka era baketsuan biltzeko eta bere burua askatasunez adierazteko eskubidea Kanadan. Baina ezin dugu toleratu eta ez dugu toleratuko antisemitismoa, islamofobia eta edozein motako gorrotoa».


Summary: ERCk eta Juntsek oinarrizko ituna adostu dute, elkarrekin gobernua osatzeko. ERCk Barne Departamenduaren ardura hartuko du, lehen aldiz, Kataluniako hainbat hedabideren arabera. Eguerdian prentsaurrekoa eman dute Pere Aragonesek eta Jordi Sanchezek, egoera desblokeatu duen ituna azaltzeko.

Gaur goizean heldu da adostasuna, aste askoren buruan. Pere Aragones Kataluniako Generalitateko presidente egiteko eta elkarrekin gobernua osatzeko oinarrizko ituna adostu dute ERC eta Junts alderdiek. Bi alderdiek argitaraturiko ohar baten arabera, «Juntsen idazkari nagusi Jordi Sanchezen eta Esquerra Republicanako koordinatzaile nazional eta presidentetzarako hautagai Pere Aragonesen bi eguneko lanaren ostean, oinarrizko ituna adostea lortu dute bi alderdiek asteburu honetan». Orain, alderdi bakoitzeko exekutiboei aurkeztuko dizkiete itun oinarriak, eta espero da akordioren bi protagonistek, Sanchezek eta Aragonesek, eguerdian egin dute agerraldia adostasuna azaltzeko. Aragonesek berak hartu du hitza lehenik, eta barkamena eskatu du negoziazioak luzatu izanagatik, baina nabarmendu du «gobernu sendo bati» bide emango diola akordioak. «Politika aurrerakoiekin konprometitutako gehiengo independentistako gobernu bat izango dugu, zeinak jendearen eta nazioaren alde lan egingo duen, eta presoen amnistia eta autodeterminazio eskubidea izango dituen lehentasun».

Sanchez ere bat etorri da Aragonesekin, eta barkamena eskatu du elkarrizketak horrenbeste astez luzatu izanagatik. JxCateko idazkari nagusiak nabarmendu du akordioak bateratu egiten dituela «independentismoaren ikuspegi nagusiak», eta gaineratu «elkarlanerako testuingurua» bermatzen duela. «Gatazka politiko bat dugu konpontzeko, eta hori da gaur hartzen dugun konpromisoa. Ziurrenik gaurko egunak jende asko egingo du zoriontsu, eta ziurrenik betikoak esaten arituko dira gobernu honek huts egingo duela, baina oker daude, eta legealdi honen amaieran frogatuko dugu». Sanchezek gogoan izan ditu erbestean eta espetxean daudenak ere, eta iragarri du Europan lortuko dutela «Espainiak ukatutako justizia».

Bi alderdiek «barkamena» eskatu diete katalanei, ituna lortzea «horrenbeste luzatu» izanagatik, eta koalizio gobernua osatzeko hitza eman dute, herritarren konfiantza berreskuratzeko. CUPekin lanean jarraituko dutela adierazi dute, eta itunaren helburua Kataluniako Errepublika lortzea dela berretsi dute.

CUP alderdiak begi onez ikusi du itunaren iragarpena. «Prestatu behar dugu autodeterminazioa gauzatzeko legegintzaldi honetan», esan du CUPeko diputatu Carles Rierak. Akordioa «datu positiboa» dela gaineratu du. Azaldu duenez, ziur da CUP ez dela bat etorriko ERCk eta JxCatek sinaturiko gauza askorekin, baina bi alderdioi eskatu die ez ukitzeko CUPek ERCrekin Aragones presidente egiteko joan zen astean sinaturiko ituna.

Akordioa indarrean sartu ahal izateko, baina, militanteek berretsi behar dute oraindik, eta hori bihar eta etzi egitea espero da. Jarraian, ostegun edo ostiralean, egingo litzateke inbestidura saioa Kataluniako Parlamentuan. Aragones Generalitateko presidente karguan egonda hasiko lituzkete Madrilekiko elkarrizketak. Hala aurreratu du Miquel Icetak, Espainiako Lurralde Politikarako ministroak. Pozik ANC Biltzar Nazional Katalaneko presidente Elisenda Paluzie ere. Hark eskatu die koaliziokideei norabide argi bat har dezatela independentziaren alde: «Independentismoaren aurkako errepresioa etengabekoa da. Ekimen politikoa berreskuratu behar dugu».

JxCaten eta ERCren arteko akordioa ez da, hala ere, denen gustukoa izan. Catalunya en Comu alderdiko eledun Joan Menak egotzi die Esquerrakoei «emandako hitza urratu» izana, eta aurreratu dute ez dutela Aragonesen hautagaitzaren alde bozkatuko inbestidura saioan. «Jendeak ez du galdetuko zer egingo duen gobernuak, badakielako ez duela ezer egingo. Jendeak jakin nahi duena da zenbat iraungo duen gobernu berriak».

Hiru hilabete pasatu dira Kataluniako Parlamenturako hauteskundeetatik, eta JxC Junts per Catalunyarekin abiatu zituen negoziazioak trabatuta zeuden. Pere Aragones Generalitateko jarduneko presidenteordeak apirilaren hasieran esan zuen ERCk gutxiengoan gobernatzeko aukera aipatu zuela. «Orain arte inbestidura akordioa eragotzi duten oztopoak aldaezin dira oraindik ere. Bion arteko distantzia handiegia da», adierazi zuen maiatzaren 8an.

Independentistek gehiengo osoari eutsi zioten iragan otsaileko bozetan, 135 aulkitik 74 bilduta: ERCk 33 eserleku lortu zituen; JxCk, 32; eta CUPek, bederatzi. Hala, hauteskundeak egin eta hilabete eta erdira, ERCk eta CUPek akordio bat lortu zuten, eta, harrez geroztik, JxCren baiezkoa falta zen Aragonesen inbestidurarako.

Ardura banaketa

Kataluniako hedabideetan hasi dira dagoeneko zabaltzen nork hartuko dituen Generalitateko ardura postuak. Vilaweb-en arabera, ERCk Barne Saila kudeatuko du, eta horren sailburu izateko bolo-bolo dabiltzan izenen artean Roger Torrentena dago. Kultura ere ERCren esku geratuko litzateke, iturri beraren arabera. Junts per Cat alderdiak Osasun departamendua hartuko luke, «ziurrenik Josep Maria Argimon buru». Gaur Osasun Publikoaren idazkaria da Argimon.

JxC alderdiak Atzerri Politikaren ardura hartuko luke, eta hori orain arte ERCren esku egon da. Feminismoen Idazkaritza sortuko litzateke, ERCren ekimenez.


Summary: Bi pertsona hil dira Zisjordanian, sinagoga bat erorita. Poliziaren arabera, 650 lagun zeuden Givat Zeev kokaguneko gune erlijiosoan. Eraikinak ez zituen oraindik beharrezko baimenak.

Zisjordania okupatuan izan zen ezbeharra, igande gauean, Givat Zeev kokagune juduan. Sinagoga bat behera erori zen, barruan jai erlijioso bat ospatzen ari zirenean. Une hartan 650 lagun zeuden bertan. Larrialdi zerbitzuen arabera, bi dira hildakoak —12 urteko mutil bat eta 40 urteko gizonezko bat—, eta ehunka zaurituak.

Poliziak azaldu duenez, sinagoga amaitu gabeko eraikin batean zegoen kokatua, eta ez zituen oraindik zabaltzeko behar zituen baimen guztiak. Zauritu gehienek kolpe arinak dituzte, baina bost larri eraman behar izan dituzte erietxera, eta beste hamar tokian bertan artatu behar izan dituzte.

Meron mendian gertatutako ezbeharretik bi astera gertatu da bigarren hau. Orduan, gutxienez 44 pertsona hil eta 150 inguru zauritu ziren, Israelgo ipar-ekialdean egindako erlijio ekitaldi batean. Meron mendiaren magalean milaka pertsona baturik zeuden, Lag B'Omer jaialdirako, eta jende pilaketa bat gertatu zen.


Summary: Eusko Alkartasuneko sektore kritikoak biltzar bat eskatu du, EH Bilduren barruan bizi duten 'bazterketarekin' kezkatuta. Sorturen «bokazio fagozitatzailea» salatu dute kritikoek, Gasteizen plazaratu duten manifestu batean.

EH Bilduren «koalizio izaera» berreskuratu nahi dutela adierazi dute Eusko Alkartasuneko kritikoek. Horretarako, alderdiaren barneko biltzar bat egitea proposatu dute, «alderdia hausteko gogorik gabe». Kritikoen esanetan, koalizioak «bloke zabal, aurrerakoi eta abertzalea» izan beharko luke. Eusko Alkartasuna EH Bilduren esanetara jarri dela uste dute kritikoek, eta «egoerari buelta emateko» asmoz eskatu dute biltzarra egiteko.

Urrian ere 600 sinadura bildu zituen alderdiko sektore horrek, kongresu bat eskatzeko. Karlos Garaikoetxea lehendakaria eta Maiorga Ramirez EAko sektore krikikoaren burua izan dira Gasteizen, manifestuaren aurkezpenean. EH Bildu koalizioaren barnean EAk bizi duen «marjinazioarekin» kezkatuta agertu da sektorea, eta azaldu dute Sortu koalizioaz «jabetzen» ari dela: «Ezker abertzale historikoaren baldintzetara mugaturik dago, haren iraganak eta erradikalismo ideologikoak baldintzatuta». Hori kaltegarria dela irizten diote, ez bakarrik EArentzat, baita koalizioarentzat ere. Izan ere, Sorturi leporatu diote kontuan ez hartzea «ideologia eta kultura politiko ezberdinak» daudela, «hasi ezkerreko zentrotik eta ezker muturreraino». Azken horrekin hitzarmenak egin ditzaketela ere adierazi dute, baina harekin «nahastu» gabe.

Hainbat neurri proposatu dituzte EH Bilduren hasierako ideia hori berreskuratzeko: izendapen bakoitzerako «konpromiso programatikoak» adostu behar direla diote, eta adostu ez diren gaietan alderdi bakoitzaren «askatasuna eta independentzia» bermatu behar direla. Horrez gain, koalizioen «berezko aniztasunarekin errespetuzko arauak» eskatu eta, horri bide emateko, EH Bilduko zerrendetan alderdien ordezkaritza edo txandakako bozeramaileak aldarrikatu dituzte, besteak beste. Era berean, koalizioaren programak «oinarri abertzale eta aurrerakoi zabaleko programa adostuak» izan daitezela ere eskatu dute.


Summary: Bi emakumek «sexu orientazioarengatik zeharkako diskriminazioa» pairatu zuten Ertzaintzarako probetan. Gasteizko epaitegi batek ebatzi duenez, Ertzaintzak hartu egin beharko ditu diskriminaturiko emakumeak. Eusko Jaurlaritzako Berdindu zerbitzuak adierazi du beharrezkoa dela «gure gizartean oraindik indarrean dauden diskriminazioen aurkako borroka sendotzea», LGTBIfobiaren Aurkako Egunaren harira.

ELA sindikatuak jakinarazi duenez, Administrazioarekiko Auzien Gasteizko 3. Epaitegiaren epai batek ebatzi du Ertzaintzaren 27. promozioko hautaketa prozesua gainditu zuten bi emakume diskriminatu egin zituztela. Ebazpenaren arabera, Ertzaintzaren partetik «sexu joeragatiko zeharkako diskriminazioa» egon zen.

Epaitegiak derrigortu egin du Segurtasun Saila bi emakumeak «gaitzat» ematera, eta praktiketako agente izendatzera.

Bi hautagaiek arrakastaz gainditu zuten hautatzeko prozesu osoa, baina atzera bota zituzten soziograma deituriko proban.

Duela bi urte egin zuen salaketa ELAk. Arkautiko Akademiako zuzendariari adierazi zion «oso gertaera larriak» jazotzen ari zirela 27. promozioa gainditu zuten ikasleen prestakuntza prozesuan. «Zuzenean zein zeharka genero, sexu aniztasun, jatorri edo beste mota bateko bereizkeriak» gerta zitezkeela ohartarazi zion. Sindikatuak salatu duenez, akademiak ez zituen arazoak zuzendu. Eusko Jaurlaritzaren aurrean ere salaketa egin zuen sindikatuak. Adierazi duenez, hark ere ez zuen ezer egin. Azkenean, auzitara jo zuten bi hautagaiek, eta haiek arrazoia eman diete.

Sindikatuak eskatu dio Barne Sailari epaia berehala betetzeko, akademiako ebaluazio zerbitzuaren arduradunak kargutik berehala kentzeko, hautaketa prozesutik soziograma baztertzeko, eta han den prestakuntzaren inguruko eztabaida zabaltzeko.

Sindikatuak salatu duenez, soziograma deritzon probak hautagaien arteko bazterketa bultzatzen du. «Generoagatik, sexuagatik, jatorri politikoagatik eta abarrengatik» diskriminatzeko modua ematen duela adierazi du. Galdetegi bat da soziograma. Horretan, hautagaiek euren kideen inguruko galderak erantzun behar dituzte; esaterako, norekin aterako zinateke patruilatzera?, edo norekin ez zenuke arrisku egoera batean egon nahi? ELAren arabera, proba «ezkutuko anaia handia» da, eta, diskriminazioari bide emateaz gain, «korporatibismoa eta lankideen arteko mesfidantza saritzen» ditu.

LGTBIfobiaren aurkako eguna

Gay, lesbiana, transexual, bisexual eta intersexualekiko gorrotoaren aurkako eguna ospatzen da gaur munduan. Horren harira, ohar bat plazaratu du Eusko Jaurlaritzako Berdintasun, Justizia eta Gizarte Politiketako Saileko Berdindu zerbitzuak.

Horretan, «berdintasunerako eskubidearen eta sexu orientazio eta generoagatiko diskriminaziorik ezaren alde lan egiten» jarraituko dutela adierazi dute.

Salatu dutenez, koronabirusaren izurriak eragin duen egoerak «eragin handia» eduki du kolektiboan, desberdintasun arrakalak handitu dituelako. Gogoratu dutenez, Nazio Batuen Erakundean ordezkaritza duten estatuetatik 69tan oraindik zigortu egiten dituzte sexu bereko helduen artean adostutako sexu ekintzak.

«Gaur egun, oraindik ere beharrezkoa da gure gizartean oraindik indarrean dauden diskriminazioen aurkako borroka sendotzea. Gizarte osoaren erantzukizuna, diskriminazio eta indarkeria mota guztien aurka borrokatzeko. Euskadi inklusiboa eta askotarikoa aldarrikatzen dugu, aniztasuna aztergai dugun esparrutik ulertuta, baina baita bere osotasunean ere».


Summary: Productos Tubularesen hiru eguneko greba hasi dute. Lan hitzarmena berritu nahi dute, eta indarrean dagoen aldi baterako erregulazioa bukatzea.

Hiru eguneko bi greba saiora deitu dute sindikatuek PT Productos Tubulares enpresan (Trapagaran, Bizkaia). Horietako lehenengoa da gaurkoa, eta, ELAren arabera, arrakasta handia izaten ari da.

Enpresa hitzarmenaren negoziazioa berriro hasteko ekin diote grebari PTn, aurrekoa duela lau urtekoa baita. Lan itun horrek hiru baldintza bete behar dituela uste dute sindikatuek: langileek galdutako erosahalmena berreskuratzea, lantaldea berritzeko neurriak hartzea, eta zuzendaritzak bere industria proiektuaren berri ematea, «langileen ordezkariek askotan eskatu arren susmagarriki ezkutatu egiten baitu».

PTko langileek badute beste eskaera bat: indarrean dagoen aldi baterako erregulazioa bertan behera geratzea. Sindikatuek uste dute ez dela beharrezkoa, eta lantegi barruan malgutasuna ezartzeko tresna bat baizik ez dela.

Tubos Reunidosen egoera

Tubos Reunidos taldeko enpresa da PT. Egoera zailean dago Arabako hodigilea, pandemiak are gehiago okertu baitu haren aurreko egoera ahula. Bosgarren urtez jarraian, galerekin amaitu zuen 2020. urtea: 101,3 milioiko zuloa iaz, 2019an izandakoa halako bi. Horregatik, erreskatea eskatu dio Espainiako Gobernuari. Sindikatuak kexu dira Tubos Reunidosen kinka txarra argudiatu duela zuzendaritzak lan hitzarmenari buruzko negoziazioak ez hasteko. «Zuzendaritzak ez du esaten talde horren barruan Productos Tubularesek gaur egun bideragarritasuna eta etorkizuna duela».

Gainera, kexu dira enpresako presidente berriari ordainsari «neurrigabea» emango diotelako —urtean 450.000 euro ingurukoa, 160.000 euroko hobariarekin—, noiz eta langileek azken lau urteetan soldatak izoztuta eduki dituzten honetan. «Aitzitik, administrazio kontseiluak %81 igo ditu ordainsariak 2019an jasotakoarekin alderatuta».


Zergatik izan da «ametsa»?

Summary: Zergatik izan da «ametsa»?. Denboraldi eskasa egitearen ondorioz jaitsi da Eibar Bigarren Mailara. Zelaian ez du ia ezertan asmatu, baina ardurak klub osora zabaldu behar dira.

Eibarrentzat «ametsa» izan da kluba Lehen Mailan izatea. Horrela definitu zuen atzo sare sozialetan, behintzat. Esnatu da, hortaz, eta izerditan izu esnatu ere, azkeneko denboraldiko ametsa gaiztoa izan baita. Ondorioa: Bigarren Mailara. Gauzak ez dira berez gertatzen askotan gertatzen direnean, eta 37 jardunaldi asko da gauzak zuzentzeko. Ez, Eibar ez da zorte txarragatik jaitsi. Gauzak gaizki egiteagatik doa behera: zelaian eskas, eta zelaitik kanpoko erabakietan ere, zalantzak baino haratago doazen galdera txarrak.

Zelaikoa idatzi gabeko liburu bat izaten da denboraldia hasi aurretik. Baina liburuak azal bat izaten du, letra estilo bat plazara atera aurretik, eta hori ez da izaten jokalarien ardura. Agintariena baizik: kirol zuzendaria, honen gainetik dagoen admisnistrazio kontseilua, eta lehen galdera hemen: entrenatzailearena ere bai? Kontuak kontu, Eibarrek sasoi honetan atera duen liburua ez da irakurtzeko modukoa izan. Azala eta letra estiloa itsusiak zirelako hasieratik —eta bazen horren beldurra eta susmoa baloia jokoan jarri baino lehen—, eta, gero, jokalariak egindakoa ez delako nahikoa izan «amesten» segitzeko.

>Zelaikoa (1): bi areatan erabakitzen da futbola. Ez hor bakarrik, baina baieztapena ulergarria da. Erraza da ulertzen: golik sartzen ez duenak bizirik irauteko modu bakarra gol gutxi jasotzea da. Eibarrek, ez bat, ez bestea. 29 gol bakarrik dauzka sartuta 37 partidatan, eta 51 sartu dizkiote. Kalkuluak eta batezbestekoak atera: beldurgarriak dira. Zenbaki horiekin, Bigarren Mailara joatea da normalena. Beste gabezia handi bat, aurreko sasoietan gertatu ez dena: Ipuruan bi partida baino ez ditu irabazi [beste bat irabaz dezake, Bartzelona menderatzen badu larunbatean, azkeneko jardunaldian]. Sikiera etxetik kanpo berdindu balu etxeko ekarpen eskasa... Baina ez: lau partida irabazi ditu. Gutxi ez dira, baina etxekoa hain izan da eskasa... Miraririk ez.

>Zelaikoa (eta 2): jokoa, estiloa, jokatzeko modua. Jakina da nola jokatzea gustatzen zaion Jose Luis Mendilibarri. Erritmo bizia, aurkariaren zelaian baloia, erdiraketak hegaletatik, errematerik ez bada bigarren baloia hartu, berriz hegaletara eraman baloia, erdiratu eta segi horrela. Defentsan ere, aurkaria haren zelaian izatea gustatzen zaio. Presioa ahalik eta goren, eta, baloia zelai zati horretan galdutakoan ere, presioa. Hori dena egin ezean, talde hauskorra da Mendilibarren Eibar. Lehen Mailan haren ardurapean sei denboraldiz izan da taldea, eta noiz ibili da urrutien entrenatzaileari hainbeste gustatzen zaion estilotik? Galdera hau ez da zalantzaz beteriko txar horietakoa, ez. Erantzuna erraza du: denboraldi honetan. Ondorioa: Bigarren Mailara.

>Zelaitik kanpokoa (1): galdera txarra orain. Noren erantzukizuna da taldea gai ez izatea Mendilibarren estilora jokatzeko? Entrenatzailearena? Ez du ematen, aurreko denboraldietako talde guztiak moldatu baitira, lehenago edo geroago. Azkenean, estiloa edozein izanda ere, futbolean jokatzeko abilezia behar da, eta gutxieneko ezaugarri batzuk eduki behar dituzte jokalariek: teknikoak, taktikoak, psikologikoak... Ez dute askorik erakutsi, eta erakutsi dutenak oso gutxi izan dira. Oso gutxirekin ezin da Lehen Mailan iraun. Maila oneko jokalariak izan ditu Eibarrek aurreko sasoietan, baina gero eta gutxiago. Zergatik? Dirua kobratu izan du hiruzpalau jokalariren salmentarekin, baina asmatu behar zutenek ez dute asmatu ordezkoekin.

>Zelaitik kanpokoa (eta 2): zerbaiten beldur denari gertatu egiten zaio beldurra dion hori. Eibarren, klubean eta inguruan, oro har, beti egon da ustea Lehen Mailakoa bukatu egingo zela egunen batean. Horrela pentsatzen denean, urruti baino gertuago egoten da ikusi nahi ez den hori. Mentalitate kontua. Zergatik bukatu behar zuen egunean batean «ametsak»? Zergatik ez sinetsi Lehen Mailakoa betiko izan zitekeela? Zenbat era gorago jarri helburua, aukera gehiago horra gerturatzeko; eta, lortu ezean, behera ez gerturatzeko aukera ere handiagoa. Betiko ez zela esan dutenek, eta klubaren barruko informazioa dutenek, zer dakite? Beste galdera txar bat: dirua gastatzeko moduarekin al du lotura? Asko gorde eta gutxi gastatu, beti izan da hautsi ezinezko zerbait Eibarren. Baina, hala izan bada klubean, «ametsa» hautsi du. Edo gastatu dena ondo gastatu al da? Bistan da ezetz. Zelaira begiratu baino ez dago. Eta hori zelaitik kanpokoen ardura da.


Summary: Independenteak eta ezkerra nagusi Txileko batzorde konstituziogilerako bozetan. Zerrenda bakarrean bilduta aurkeztu diren eskuineko alderdiek ez dute lortu eserlekuen herenak eskuratzea, eta 155 aulkitik 38 bakarrik lortu dituzte. Boto gehien jaso duen ezkerreko hautagaiari eginiko elkarrizketa argitaratu zuen BERRIAk larunbatean.

Emaitza onak lortu dituzte ezkerreko alderdiek, baina Txileko batzorde konstituziogilea osatzeko bozetan hautagai independenteak izan dira nagusi. Alderdien babesik gabe aurkeztu diren hautagaientzat izango dira eserlekuen ia herenak, 48. Botoen %96,2 zenbatuta, argi geratu da feminismoaren, ingurumenaren edo hezkuntzaren alde egin dutenek lortu dutela babes gehien.

Ezkerrean boto gehien jaso duen hautagaia Fernando Atria izan da, Indar Komuna mugimenduko presidentea. Hari eginiko elkarrizketa argitaratu zuen BERRIAk larunbatean: «Konstituzioa aldatzen ez den bitartean, egoerak berdin segituko du».

Bigarren tokian geratu dira ezkerreko alderdiak ordezkatzen dituzten bi zerrendak: 27 aulki lortu ditu Apruebo Dignidadek, eta 25 Lista del Apruebok. Eskuinak eskuratu du ordezkaritzarik txikiena: 38 eserleku. Zerrenda bakarrean aurkeztu dira eskuineko alderdi nagusiak bozetara, eta inkestek aurreikusten zuten ordezkarien herenak lortu zitzaketela, baina kopuru horretatik urrun geratu dira Augusto Pinochet diktadorearen garaiko konstituzioa erreformatzearen aurka egin zutenak. «Ez dago zalantzarik alde batetik besterako porrota dela gurea, eta horrek zer pentsatua eman behar liguke», aitortu du bart Mario Desbordesek, eskuineko Renovacion Nacional alderdiko presidentetzarako hautagaiak.

Hala, hautagai independenteek zehaztuko dituzte konstituzio berriak izango dituen lerro nagusiak, nahiz eta ezin izango dituzten erabakiak bakarrik hartu, ez baitituzte lortu horretarako behar diren bi herenak. Baina, haien proposamenak gehienbat ezkertiarrak eta aurrerakoiak izanik, pentsatzekoa da ezkerreko alderdien babesa izango dutela.

Batzar konstituziogileak urtebeteko epea izango du orain testu berri bat idazteko, eta, behin hura adostuta, erreferendumera eramango dute, herritarrek berretsi dezaten.


Summary: Esportazioek goranzko bidea hartu dute: %5,8 handitu dira aurten. Europako Batasunak eta AEBek akordioa lortu dute muga zergak ez igotzeko.

Ekonomia suspertzen ari den beste arrasto bat iritsi da: aspaldiko partez, kanpo merkataritza handitzen ari da. Aurtengo martxoan 3.200 milioi euroren salmentak egin dituzte Hego Euskal Herriko enpresek eremu horretatik eta Espainiatik kanpo, iazko martxoan baino ia 850 milioi gehiago (+%36). Kontuan hartu behar da iazko martxoaren bigarren hamabostaldian amildu egin zirela esportazioak, herrialde gehienak itxi egin zirenean oinarrizko produktuetarako izan ezik.

Martxoko susperraldiaren ondoren, urte hasiera kaskarra alde batera utzi, eta zenbaki positiboetan da berriz kanpo sektorea. Guztira, 8.365 milioi euroren esportazioak egin dituzte urtarriletik martxora, iaz epe horretan baino %5,8 gehiago. Arabak (+%12,1) eta Bizkaiak (+%10,9) izan dituzte hazkunderik handienak. Apalagoa izan da Gipuzkoan (+%4,2), eta negatiboa da oraindik Nafarroan (-%2,1).

Ekipamendu ondasunak dira (makinak, trenak...) Hego Euskal Herriak gehien esportatzen dituenak, baina urteko lehen hiruhilekoan %3,6 jaitsi dira produktu horien salmentak. Handitu egin dira, berriz, autogintzarenak, %13,3 hain zuzen ere; esportazioen %57 dira. Inportazioak ozta-ozta itzuli dira zenbaki positiboetara: iaz baino %0,2 handiagoak izan dira aurten, martxoan %20,2ko gorakada izan ondoren. Hauek dira esportazioen jomuga nagusiak: Alemania (%16,8), Frantzia (%16,4), Erresuma Batua (%7,9), Italia (%6,3) eta Ameriketako Estatu Batuak (%6,1).

Tarifak ez dituzte handituko

Baliteke azken herrialde horretan salmentak handitzeko aukera zabaltzea orain, Donald Trumpek abiatutako merkataritza gerra atzean uzteko beste urrats bat egin baitute Europako Batasunak eta AEBek. Izan ere, Bruselak bertan behera utziko du AEBetako zenbait produkturentzat iragarritako muga zergak, AEBek 2018an Europako altzairu eta aluminio inportazioei jarritako tarifengatik zigortzeko. EBk beste produktu batzuen gaineko tarifak igota erantzun zuen, eta tarifa horiek ekainaren 1ean igo behar zituen.

Aldi berean, urte amaierara bitarteko epea eman diote elkarri altzairuaren gehiegizko ekoizpenak sortzen dituen arazoei erantzun bateratua aurkitzeko. Biek ala biek Txinari egozten diote kontsumitzerik ez duen altzairua kostu azpiko prezioan esportatzea.


Summary: Presoen gizarteratzea sustatzeko erakunde publiko bat sortuko du Eusko Jaurlaritzak. Erakunde publiko berria «malgua» eta «aldakorra» izanen dela nabarmendu du Artolazabalek, eta presoei «bigarren aukera bat» ematea izanen dela helburua.

Presoen gizarteratzea sustatzeko erakunde publiko bat sortuko du Eusko Jaurlaritzak: Aukerak. Datorren urteko urtarrilean hasiko da lanean erakunde berria, behin espetxe eskumenen transferentzia egikaritzen denean.

Beatriz Artolazabal Berdintasun, Justizia eta Gizarte Politiketako sailburuak aurreratu du albistea, gaur Radio Euskadin egindako elkarrizketan. Artolazabalek nabarmendu duenez, erakunde publikoa «malgua» eta «aldakorra» izango da, eta presoei «bigarren aukera bat» ematea izanen da helburua: «Aukerak zubi bat ere izango da, gizarteak laguntza eman diezaien kasu askotan estigmatizatuta eta aurrez epaituta dauden pertsona horiei».

Espetxe eredu berrian garatuko dituzten jardueren berri ere eman du sailburuak. Bertzeak bertze aipatu du presoei lana emango dieten ekoizpen tailerrak sortzea eta kudeatzea, bai eta egindako produktuak edo zerbitzuak merkaturatzea ere.

Joan den astelehenean sinatu zuten Eusko Jaurlaritzak eta Espainiako Gobernuak espetxe eskumenen transferentzia, eta larunbatean, Euskal espetxe eredua izenpean, jardunaldiak egin zituzten, eredu berriaren nondik norakoen berri emateko. Bertan Jaime Tapia Jaurlaritzaren espetxe eskumena kudeatzeko aholkulariak nabarmendu zuenez, garrantzitsua da erdi-askatasunezko erregimenak, hirugarren graduak eta baldintzapeko askapenak indartzea. «Hori da abiapuntua: erregimen horiekin, arrakasta handiagoa izan ohi da askatasunaz gabetuta dauden pertsonak gizarteratzean».

Ekintza lerroak

Larunbatean egindako saioa abiapuntu «bikaina» izan dela nabarmendu du Artolazabalek, eta nabarmendu du hemendik aitzinera ere sektore gehiagorekin elkartuko direla haien aldarrikapen eta iritziak ere jasotzeko. Orain arte espetxeetan egindako lana «ondo» egindakoa izan dela nabarmendu du Artolazabalek, baina Jaurlaritzaren ekintza lerroak bertze batzuk izanen direla kontatu du: «Genero ikuspegia, aita eta/edo ama espetxean dituzten adingabeak, presoen osasuna, bereziki osasun mentala eta adikzioak…».


Summary: Epaiari «batasunaren bidetik» erantzuteko deia egin du Kontseiluak. Euskalgintzako eragileek uste dute EAEko Auzitegi Nagusiak Irungo Udalaren hizkuntz eskakizunez plazaratutako ebazpena «politikoa» dela. Joan den astean epaitegiak atzera bota zuen Irungo Udaltzaingo zerbitzurako hamabi lanposturen hizkuntza eskakizuna, euskaraz ez dakitenentzat «diskriminatzailea» dela argudiatuta.

Joan den astean, Euskalgintzaren Kontseiluak iritzia eman zuen EAEko Auzitegi Nagusiak plazaratutako epaiaz; alegia, Irungo Udalak hamabi udaltzain kontratatzeko egindako hizkuntz eskakizunak atzera botatzen dituen ebazpenaz. Hala ere, eta afera «oso larria» dela iritzita, hedabideen aurrean agertu da, Kontseilua osatzen duten eragile ugarien zenbait ordezkarirekin agertu ere. Han izan dira AEK, BERRIA, Euskal Herriko Ikastolak, Elkar, Euskaltzaleen Topagunea, IKA, EMUN, EHE, Elhuyar, Hizkuntz Eskubideen Behatokia, UEU, Uema, Eusko Ikaskuntza, OEE eta beste zenbait elkarteren ordezkariak ere.

Kontseiluaren idazkari nagusi Paul Bilbaok esan duenez, ebazpenaren oinarria ez da juridikoa, «politikoa» baizik: «Magistratuek epaia idatzi zuten, eta, ondoren, saiatu dira epai hori justifikatzen. Horretarako estrategia desberdinak baliatu dituzte: jurisprudentzia berria baztertu dute, eta hizkuntza eskakizunen prozedurari ez diote jaramonik egin». Haren iritziz, Irungo Udalak «arazo bat» dauka orain: EAEko Auzitegi Nagusiaren epaia beteko balu, legea urratuko luke.

Edonola ere, Kontseilua osatzen duten elkarteek ez dute uste Auzitegiaren epaia salbuespena denik: «Ikusten ari gara epaitegi eta auzitegietatik behin eta berriro datozela euskaldunon eskubideen urraketak are gehiago ahalbidetuko dituzten epaiak», esan du Bilbaok, eta, batez ere, Nafarroako Justizia Auzitegia eta Espainiako Auzitegi Gorena aipatu ditu.

Euskalgintzako eragileek uste dute «batasunaren bidetik» erantzun behar zaiola epaiari: «Ez da bidezkoa, ezta zilegizkoa ere, komunitatea euskaraz bizitzeko egiten ari den ahalegina auzitegiek kamustu nahi izatea». Horregatik, zenbait ekinaldi iragarri dituzte, hala nola Irungo Udalari «babesa» eskaintzea helegitea aurkezteko erabakian, eta nahi izanez gero «laguntzailekide gisa jarduteko prestasuna» agertzea; eta eragile politiko eta sindikalei ostegun arratsaldean egingo den bilkura baterako deia egitea, epaiari erantzun bateratua emateko aukerak aztertzeko helburuz.

Herritarrei ere desadostasuna agertzeko aukera eman nahi die Kontseiluak, eta, horregatik, datorren larunbatean, elkarretaratze bat egingo dute eguerdian, EAEko Auzitegi Nagusiak Bilbon duen egoitzaren aurrean.


Summary: Beste 334 kasu positibo detektatu dituzte Hego Euskal Herrian. Martxoaren 14tik zenbatutako kutsatu kopururik txikiena izan da igandean. Positiboen ehunekoa %4,5 izan da.

Transmisioaren beheranzko joera egonkortzen ari da Hegoaldean; koska bat beherago da kutsatuen kurba, beste behin. Nafarroako Gobernuak eta Eusko Jaurlaritzak emandako datuen arabera, 334 COVID-19 kasu atzeman dira atzo egindako probetan. Zehazki, Hego Euskal Herriko osasun sistemek 7.482 test egin zituzten birusa detektatzeko, eta, beraz, %4,5 izan zen positiboen ehunekoa.

Kutsatuen datuak herrialdez herrialde aztertuta, positibo kopuruak Bizkaian baizik ez duen gainditu 100 kasuren langa: 151 kasu detektatu zituzten herrialde horretan. Gipuzkoan 151 kasu zenbatu ziren; Nafarroan, 58, eta Araban, berriz, 29.

Osakidetzak eta Osasunbideak guztira 27 lagun ospitaleratu zituzten igandean. Hala, ohi denez, erietxeratutako pertsona kopurua astegunetan baino aski apalagoa izan zen asteburuan. Ordea, hamalau egunetako bilakaerari so, eguneko 61 pertsona sartu dituzte ospitaleetan COVID-19aren sintomak larriagoturik. Halaber, osasun agintariek jakinarazi dute 355 paziente direla gela arruntetan. ZIU zainketa intentsiboetako unitateetan, berriz, 165 lagun daude.

Bestalde, Nafarroako Gobernuak emandako datuen arabera, 74 urteko gizonezko bat zendu da gaitzak jota herrialdean.


Summary: Jaietan emakumeen parte hartzea bultzatzeko estrategien ikerlan bat aurkeztu du Emakundek. 'Emakumeek Euskal Autonomia Erkidegoko tokiko jaietan parte hartzeko estrategiak' azterlana osatu dute, bederatzi herritako egitasmoak ikertuta.

Emakundek Emakumeek Euskal Autonomia Erkidegoko tokiko jaietan parte hartzeko estrategiak azterlana aurkeztu du, jaietan berdintasuna eta emakumeen parte hartzea sustatzeko erabili diren estrategia ezberdinak ikertu eta analizatuz. Horretarako, bederatzi herritako festak aztertu dituzte: Gasteiz, Amurrio, Laudio (Araba), Bilbo, Berriz, Gernika (Bizkaia), Donostia, Antzuola eta Tolosa (Gipuzkoa).

Izaskun Landaida Emakundeko zuzendariaren arabera, tradizioak elementu garrantzitsuak izan dira herrietako giza kohesiorako, baina beharrezkoa da tradizio horiek garai berrietara egokitzea: «Berdintasuna bermatzeko, jaiak eguneratzea ezinbestekoa da». Horiek horrela, ikerketan jasotako esperientziak pizgarri izatea espero dute, beste herri batzuetako jaiak «gure garaiko errealitate sozialera egokitzeko». Ikerketa Margaret Bullenek, Lidia Montesinosek eta Begoña Pecharromanek osatu dute, eta hori abiatu zuten 2018an Hondarribiko alardean egoera gogortu ostean.

Bullenek adierazi duenez, ikerketaren helburua izan da Arabako, Gipuzkoako eta Bizkaiko herrietako jai giroan emakume eta gizonen berdintasunezko parte hartzea sustatzeko prozesu eta estrategiak biltzea. Hainbat eragilerekin hitz egin dute azterlana egiteko. «Uste dugu txostena erabilgarria izango dela prozesu parte hartzailea eta berdinzalea bultzatzeko, bai Hondarribian, bai Irunen, baita gure herriko beste hainbat festatan ere». Azpimarratu dute askotariko estrategiak identifikatu dituztela, baina aldaketak ez direla egun batetik bestera egiten, eta tradizioen eraldaketa prozesua motela da: «Eragile anitzen inplikazioa eskatzen du».

Estrategiak Montesinosek esan duenez, ikerketa osatzeko, hainbat galdera planteatu zituzten: Zer kasu izan dira? Non abiatu dira jaietan egokitzapen prozesuak? Nola egiten dute? Zer estrategia erabili dituzte parte hartze parekidea lortzeko? Nor arduratu da horretaz?. «Ikerketa prozesu honen bidez agerian geratu da martxan jarri daitezkeen estrategia eta egitasmoak askotarikoak direla».

Jaiak parekideagoak egiteko orduan, hiru prozesu mota sailkatu dituzte, nahiz eta adierazi horiek askotan elkarri lotuta daudela. Batetik, prozesu organikoak: kasu horretan, herritarrek beraiek aldarazten dituzte jaiak, testuinguru sozialaren errealitatera egokituta. Bestetik, emakumeek, kolektibo feministek edota jai batzordeek berdintasunaren alde sustatzen dituzten prozesuak daude. Eta, azkenik, erakunde publikoek bultzatutakoak.

Hainbat esku-hartze eremu ere zehaztu dituzte: festen alde «protagonistetan» egin beharrekoak: dantzak, prozesioak edo desfileak; ekintza ezberdinez osatutako jaietako programetan: kirol jarduerak, lehiaketak, bazkariak edota musika saioak; jaiak antolatzen dituzten elkarte eta erakundeen artean: konpartsak, kuadrillak eta beste; jaiaren irudikapen grafiko nahiz testualetan: pertsonaiak, kartelak, bideoak edota abestien letrak; eta indarkeria matxistari lotutako kasuetan.

Montesinosen arabera, jaietan inplikatutako eragileen eta esku-hartze eremuen artean zenbait estrategia aipagarri identifikatu dituzte: «Aztertu ditugun estrategietan ez dugu bakar bat aurkitu, elementu ugari eta askotarikoak baizik». Horien artean daude, esaterako, estrategia aldarrikatzaileak, elkarrizketa eta bitartekaritza bidezkoak, juridikoak edota genero rolei lotutako sormenezko estrategiak. Azken horretan sartuko lirateke irudi berriak sortzea, irudi estereotipatuak ezabatzea, festa alternatiboak egitea, eta baita espazio mistoak eta ez-binarioak sortzea ere. Horrez gain, estrategia instituzionalak edo komunikatiboak ere azpimarratu dituzte.

Adierazi dutenez, bildutako estrategiek emakumeak jaietako hainbat esparrutan parte hartzea bultzatzen dute, eta genero ikuspegia zabaltzeko balio dute. «Ildo horretan, aldaketa prozesuetan aurrera egiteko gakoa elkarrizketarako eta partaidetzarako espazioak sortzea eta askotariko eragileen arteko adostasunak bilatzea da», esan du Montesinosek.

Bullenek nabarmendu du azken hamarkadetan ugaritu egin direla aldaketak. Adierazi du agerian geratu dela jaietako jardueretan tentsioa eta gatazka sortzea ohikoa dela, baina egiaztatu dutela jaietan inplikatutako guztien konpromiso eta elkarlanaren bidez eraldaketa bide bakar eta komuna adostu daitekeela. «Jaietan gertatzen diren aldaketei begira, lau gauza hartu behar dira kontuan: testuinguru soziala aldatzen delako eraldatzen dira jaiak; pertsonek eraldatzen dituzte; jaien eraldaketa prozesua etengabea eta askotarikoa da; eta elkar eginean aldatzen dira». Prozesu horretan, hainbat elementuk dute rol garrantzitsua, eta bidean udalek duten inplikazioa azpimarratu dute.

«Tradizioen transmisioa garrantzitsua da, baina askoz gehiago horren sozializazioa eta berdintasun balioetara egokitzea. Modu asko daude horretarako. Aniztasuna bilatu behar da, diskriminazioa eta bazterketa alboratuta».


Summary: Berotegi gasen isurketak %8-14 artean murriztu ziren iaz EAEn. Eusko Jaurlaritzaren arabera, pandemiak ekarritako josn-etorrien jaitsierak kutsadura maila «nabarmen» txikitu du

Pandemiari aurre egiteko administrazioek hartutako neurriek joan-etorriei eragin diote nagusiki, eta, Eusko Jaurlaritzaren arabera, horien ondorioz kutsadura maila «nabarmen» murriztu zen iaz Araban, Bizkaian eta Gipuzkoan. Izan ere, garraioarena da atmosferara berotegi gas gehien isurtzen dituen sektorea. Jaurlaritzak ez du oraindik isurketei buruzko iazko inbentarioa osatu, baina lehen datuek diote %8 eta %14 artean jaitsi zirela isurketak 2019ko datuekin alderatuta.

Administrazioak baditu, ordea, 2019ko emisioei buruzko datuak, eta Jaurlaritza ondorio batera heldu da: deskarbonizazio prozesua «bizkortu» egin da EAEn. Txostenean diotenez, 2005 eta duela bi urte artean atmosferara isuritako berotegi gasen kopurua %27 murriztu zen EAEn. Inbentario hori aurkeztu dute Bilbon Ihobe ingurumen agentzia publikoak eta Jaurlaritzaren menpeko EEE Energiaren Euskal Erakundeak, eta zenbaki zehatzak eman dituzte: 2005ean 25,5 milioi tona CO2 baliokide isuri ziren atmosferara —1990ean, 20,8 izan ziren—, eta 2019an, 18,6 milioi tona. 2018ko datuekin alderatuta, berriz, orain bi urte %2 txikitu ziren isuriak. «Beraz, beheranzko joera argia da», nabarmendu du Jaurlaritzaren Ekonomia Garapen, Jasangarritasun eta Ingurumen Sailak, ohar batean.

EEEko zuzendari nagusi Iñigo Ansolak eta Alexander Boto Ihobeko zuzendari nagusiak adierazi dute 2019ko datuak BPG barne produktu gordinaren «goranzko testuinguru batean» kokatu behar direla, eta, horrenbestez, «garapen positiboa» izan dela «eraginkortasunean» egindako «hobekuntzengatik» eta egiturazko aldaketengatik; «hau da, ez dela izan abagunearengatik». Azpimarratu dute, bide batez, Arabako, Bizkaiko eta Gipuzkoako ekonomia %20 hazi zela 2005 eta 2019 artean, eta «hazkunde ekonomikoa» eta isurien murrizketa bateragarriak egiteko «beharra» dagoela.

Inbentarioko zenbakiei erreparatuta, beste ondorio batera heldu dira: Euskadiko Klima 2050 Estrategiaren helburuek markatutako bidean, isurien joera «are hobea» da. «Estrategiaren helburua da 2030era iristea isuriak %40 murriztuta 2005arekin alderatuta». Kanpoko talde batek egiaztatutako metodologiari jarraikiz egin dute inbentarioa, Jaurlaritzaren esanetan, eta NBE Nazio Batuen Erakundeak gaiaz dituen gidalerroak erreferentziatzat hartuta.

EBko batezbestekotik gora

Arabak, Bizkaiak eta Gipuzkoak hartzen dute EB Europako Batasunean atmosferara isurtzen diren berotegi gasen %0,5. Biztanleko 8,4 tona CO2 baliokide isurtzen ditu EAEk, eta EBko batezbestekoa 7,9koa da.


Summary: Osakidetza ohiko ebakuntzak egiten hasi da berriro. Apirilaren 26tik etenda zeuden «premiazkoak» ez ziren ebakuntza oro, osasun sistemaren gaineko presioa arintze aldera.

Joan den apirilaren 26tik etenda zegoen ohiko kirurgia programatuari ekin dio berriro Osakidetzak. Hala jakinarazi du Eusko Jaurlaritzako Osasun Sailak, ohar batean. Apirilaren 26an bertan behera geratu ziren «premiazkoak» ez ziren ebakuntza oro, osasun sistemaren gaineko presioa handia zelako, eta erabaki zen ebakuntza onkologikoak, premiazkoak edo atzeraezinak baino ez zituztela egingo, gutxienez bi astez. Kutsatzeen apaltzeak aukera eman zuen Arabako, Bizkaiko eta Gipuzkoako ospitaleek beren ohiko jarduera apurka berreskuratzen hasteko joan den astean, eta, gaur, Osakidetzako sare osoan ekin zaio berriro atzeratutako ebakuntzak egiteari.

Orain, Osakidetza Zainketa Intentsiboetako Unitateen Kontingentzia Planaren 3. mailan dago –5 egoera jasotzen ditu planak–. Osasun Sailak azpimarratu du egoera «kezkagarria» dela oraindik ere: ospitale sareak gaixo kritikoentzako 368 ohe ditu zabalik, eta, haietatik %39,6 COVID-19aren ondoriozko konplikazioengatik ospitaleratutako pazienteek okupatzen dituzte: 146 ohe, guztira. Joan den apirilaren 26an, ohiko ebakuntzak bertan behera utzi zituztenean, 192 paziente zeuden Osakidetzaren ardurapeko zentroetako ZIUetan.


Summary: Kukubaso jaio da, bertako basoa berreskuratzeko elkartea. Kukubaso elkartea sortu dute, «ia erabat galduta» dagoen bertako basoa berreskuratzea helburu, eta banda marroiaren kalteari eta eukaliptoaren «mehatxuari» aurre egiten saiatzeko; maiatzaren 18an aurkeztuko dute elkartea bera, Seminarixoan.

Bergarak duen 77,3 kilometro koadroko azaleraren barruan %1 da jabetza publikokoa, eta bertako jatorria duen basoa ia erabat galduta dago: harizti, pagadi eta bestelako bertako espezieak, alegia. Gainera, egungo Bergarako lurretako %60an pinu eta konifera landaketa intentsiboak dira nagusi; 2018an intsignis pinuei eragiten dien banda marroiaren arazoak eztanda egin zuenetik hainbat eta hainbat pinu bota behar izan dituzte, paisaia izugarri aldatzeraino.

Hain zuzen ere, pandemiak eragindako joan-etorrien mugen ondorioz, bergarar asko konturatu dira bertako mendi, baso eta naturaguneak zein egoera kaskarrean dauden.

Hala, egoera zail horri buelta ematen saiatzeko sortu dute Kukubaso, eta maiatzaren 18an egingo dute elkartea aurkezteko ekitaldi publikoa; Seminarixoan izango da, 18:30ean, eta Kukubasoko presidente Ainhoa Agirrebeña, Naturkom-eko kide eta MUko irakasle Aitziber Sarobe eta biologian doktore Kiko Alvarez izango dira hizlariak.

Jarraitu albistea irakurtzen Goiena-n.


Summary: Ziurtatu dute Euneiz unibertsitate pribatuak ez duela diru laguntza publikorik jasoko. Eusko Legebiltzarreko Hezkuntza Batzordean agerraldia egin dute Gasteizen ireki nahi duten unibertsitate pribatuaren sustatzaileek. EHUk, Mondragon Unibertsitateak eta Deustuko Unibertsitateak ohartarazi dute irabazi asmokoa dela.

Gasteizen ireki nahi duten Euneiz unibertsitate pribatuak beste urrats bat egin du: Eusko Legebiltzarreko Hezkuntza Batzordean amaitu dituzte hura unibertsitate pribatu gisa onartzeko lege proiektuari ekarpenak egiteko agerraldiak. Gaur horretarako aukera izan dute haren sustatzaile Eusteiz 2018 S.A. enpresak, EHU Euskal Herriko Unibertsitateak, Mondragon Unibertsitateak, Deustuko Unibertsitateak eta LAB sindikatuak. Unibertsitatearen sustatzaileek azpimarratu dute ez dutela diru laguntza publikorik jasoko; gainerako eragileek, ordea, ohartarazpen bat egin dute: Euneiz irabazi asmoko unibertsitatea izango da.

Argi adina ilun izan ditu orain arteko prozesuak; besteak beste, EHUren eta Unibasq Euskal Unibertsitate Sistemaren Kalitate Agentziak txosten bana egin baitzuten Euneizen aurka. Gaur, hainbat argibide eman dituzte haren sustatzaileek. Orotara, kirolari eta eduki digitalen diseinuari, garapenari eta merkaturatzeari lotutako bost gradu, gradu bikoitz bat eta lau master eskaini nahi dituzte. Ikasketa horiek Gasteizen bost urterako alokatu duten Salburuko eraikin batean eta Baskoniaren eta Alavesen kirol hirian finkatzeko asmoa dute gero. Jordi Roche izango da unibertsitateko presidentea, eta hark eman ditu azalpenak Eusko Legebiltzarrean, Eusteiz S.A. enpresaren izenean. Proiektuak izango duen eragin positiboaz mintzatu da. Langileei dagokienez, ziurtatu du 400 postu baino gehiago sortuko dituztela, lan kontratua zuzenean egingo dietela, ez dituztela azpikontratatuko, eta gehienak mugagabeak izango direla. Oraindik ez dira hasi horiek aukeratzen, baina, Rocheren arabera, pentsatua dute zein izan daitezkeen.

Ikerketaren alorrean izan ditzakeen gabeziez kezka adierazi dute Eusko Legebiltzarreko hainbat alderdi politikok eta agerraldiak egin dituzten eragilek; Rochek, ordea, azpimarratu du diru sarrera guztien %4 bideratuko dutela alor horretara. Aztertu dituzte izan ditzaketen diru sarrerak ere: ikasleek 8.000 euro ordaindu beharko dituzte batez beste. Diru laguntza publikorik, berriz, ez dute jasoko, Rocheren esanetan. Ikasleentzat bekak egongo direla azpimarratu dute.

Euskararekiko «konpromisoa» dutela ere nabarmendu du Rochek. Ikasleek euskaraz ikasteko aukera izango dute, betiere hautu hori gutxienez hamabost lagunek egiten badute.

Irabazi asmoa kezka

EHUk, Mondragon Unibertsitateak, Deustuko Unibertsitateak eta LABek unibertsitate pribatu berriaren inguruan dituzten iritziak eta kezkak helarazi dizkiete legebiltzarkideei. Egun Araban, Bizkaian eta Gipuzkoan diharduten hiru unibertsitateek ohartarazi dute Euneiz irabazi asmoko unibertsitatea izango dela, orain artekoak ez bezala. Halere, desberdintasunak daude batzuen eta besteen iritzien artean. LABek «unibertsitate elitista bat» izatea egotzi dio.


Summary: Ostalaritza lokalen barruan kontsumitzeko aukera zabaldu dute Nafarroan. Gehienezko edukiera %30era mugatu dute, CO2 neurgailu bat erabili ezean.

Joan den astean Nafarroako Gobernuak iragarritako neurria indarrean sartu da gaur, eta, hortaz, bertako tabernen eta bestelako ostalaritza lokalen barruan kontsumitzeko aukera dute orain Nafarroako herritarrek.

Foru gobernuak ezarritako bi aukeretatik bat hautatu behar izan dute ostalariek: lokalen edukieraren %30 erabiltzea bezeroak artatzeko, ala CO2 neurgailu bat erabiltzea, airearen kalitatea neurtze aldera. Gas horren goiko muga 800 ppm-an (milioiko parte) ezarri dute osasun agintariek. Hautu hori egin dutenek erantzukizun agiri bat sinatu behar izan dute, eta bezeroen gaineko datuak biltzeko ardura ere izango dute.

Itxiera orduari dagokionez, 22:00etan ezarri dute, baina, terrazei dagokienez, ordutegia 01:00ean mantendu dute.


Summary: Cabanillas II parke eolikoan hamasei putre hilda aurkitu ditu Gurelurrek. Inguruan dauden abere etxaldeek erakartzen dituztela salatu dute. Heriotzak gutxitzeko neurriak hartu bitartean jarduera eteteko eskatu dio Nafarroako Gobernuari.

Gurelur elkarte ekologistak salaketa bat aurkeztu du Nafarroako Ingurumen Departamentuan, Cabanillas II parke eolikoan hamasei sai arre hilda agertu direlako. Azaldu duenez, bisita bakar batean haize erroten azpian aurkitu dituzte hilda hamasei putre horiek, eta beste bi, argindar dorre banaren azpian. Horiez gain, arrano beltz bat ere aurkitu dute hilda azken bi horiekin batera.

Iazko urte amaieratik dago martxan Cabanillas II parkea, eta Gurelurrek salatu du hainbat espezierentzat ezin kokapen okerragoa duela. Izan ere, inguru horretan dauden abere etxaldeek harrapakari asko erakartzen dituzte parke eolikoaren inguruetara. Salatu dute hala ere Nafarroako Gobernuak inguru horretan etxalde gehiago baimendu dituela, jakin arren horrek zer ondorio izango zuen.

Zehaztu du, haize errota horietako bat etxalde batetik ehun metro eskasera dagoela, eta hori dela, hain zuzen ere, heriotza gehien eragin dituena. Gaineratu du putre bana eta arrano beltz bat hilda agertu diren argindar dorreetan jada lehenago ere hil direla hainbat hegazti, eta orain arte hartutako neurriak ez direla nahikoa izan heriotza gehiago eragozteko. Eskatu dute ikertzeko zergatik jarraitzen duten izaten arriskutsuak bi dorre horietako kokalekuek hegaztientzat, eta besteetakoak nola dauden ere aztertzeko.

Cabanillas II parke eolikoarekin batera, Cavar izenekoak ere heriotza tasa altua duela azaldu du Gurelurrek. Horregatik, Gurelurrek parke eolikoaren jarduera behin-behinean eteteko eskatu dio Nafarroako Gobernuari, hegazti gutxiago hiltzeko neurriak hartu bitartean. Gurelurrentzat une erabakigarria da hau, parke eolikoak gero eta gehiago ari direlako ugaritzen, bai Nafarroan baita inguruko lurraldeetan ere.

Horrez gain, parkearen inguruan etxalde gehiago ez baimentzeko eskatu du elkarte ekologistak, baita Ingurumen Departamentuko arduradunek eta proiektua baimendu zuten ingurumen ikerketak egin zituzten pertsona eta enpresek dagokien erantzukizuna bere gain hartzeko ere, «bai baitzekiten salaketa hau ekarri duten sarraskiak gertatuko zirela».


Summary: Poliziaren gehiegikeriak eta «arrazakeria instituzionala» salatu dituzte hainbat eragilek Eusko Legebiltzarrean. 118 erakundek sinaturiko 29-M Stop Arrazakeria Poliziala izeneko manifestua aurkeztu dute. Besteak beste, profil etnikoan oinarritutako identifikazioakamaitzeko eskatu dute, eta polizien prozedurak gehiago kontrolatzeko.

Giza eskubideen arloan lan egiten duten hainbat eragilek agerraldi bat egin dute gaur Eusko Legebiltzarreko Erakunde, Gobernantza Publiko eta Segurtasun Batzordearen aurrean, Ertzaintzaren eta udaltzaingoen «gehiegikeriak» eta jokabide «arrazistak» salatu eta horiek amaitzeko neurriak eskatzeko. 118 eragilek sinaturiko 29-M Stop Arrazakeria Poliziala manifestuan oinarrituta, «egiturazko arazo larri» bat azaleratzeko beharra azpimarratu dute, «publikoki ia agertzen ez dena eta erakundeek aitortzeari uko egin diotena».

Karen Brunel eta Ibrahima Bah Bizkaiko SOS Arrazakeriako kideek aurkeztu dute manifestua batzordean, joan den urteko martxoaren 29an Bilboko San Frantzisko auzoan Ertzaintzak eginiko esku-hartze baten harira abiatu zena. Egun hartan, Ertzaintzak mutil gazte bat eta haren ama jo eta atxilotu zituen auzoan, hainbat bizilagunek bideoan grabaturiko eta arrazistatzat jotako operazio batean, eta gertakariak oihartzun handia izan zuen.

Bada, poliziaren operazio hura, kasu bakan bat izatetik urrun, auzoaren «militarizazioaren» eta profil etnikoetan oinarrituriko identifikazio «sistemikoen» ondorio izan zela adierazi du Bahk gaur Legebiltzarrean, eta azpimarratu gertakaria «icebergaren punta» besterik ez dela. Hain zuzen, polizaren jokabide horiek, ohikoak izateaz gain, inpunitateaz ere gozatzen dutela salatu du SOS Arrazakeriako kideak, eta, zentzu horretan, gogorarazi du oraindik ez dutela berririk izan Estefania Beltran de Heredia Segurtasun sailburu ohiak San Frantziskoko kasuari buruz iragarritako barne ikerketaren inguruan.

Bizkaiko SOS Arrazakeriaren bulegoan iaz jasotako salaketen gehiengoa («ia %40») poliziaren aurkakoa izan zela jakinarazi du Brunelek, eta arreta berezia jarri du profil etnikoan oinarritutako identifikazioetan: «[Pertsona arrazializatuak] funtsezko arrazoirik gabe gelditzen dituzte, soilik susmagarri izatearen pertzepzioan oinarrituta, [...] eta askotan iraindu eta gaizki tratatzen dituzte».

Halaber, profil etnikoan oinarrituriko identifikazio hauen harira SOS Arrazakerian jaso dituzten salaketen %80 «egoera erregularrean» dauden pertsonenak direla azaldu du Brunelek, eta uste du horrek jokabide «arrazista» bat frogatzen duela: «Jendea ez dute bere ekintzengatik gelditzen, bere ezaugarri fisikoengatik baizik».

Babesa ere «kriminalizatuta»

Pertsona arrazializatuek poliziaren partetik jasaten duten tratua salatzeaz gain, haien eskubideen defentsan agertzen diren herritarrak ere «kriminalizatuak» izan ohi direla azpimarratu dute manifestuaren sinatzaileek, eta, San Frantzisko auzoko adibidearekin jarraituz, gogorarazi dute poliziaren ekintzak grabatu zituzten hainbat bizilagun identifikatuak izan zirela hurrengo egunetan.

Horrekin lotuta, agenteen gehiegikeriak salatu ditzaketenen aurkako «disuasio estrategia» bat salatu dute, «mehatxuen eta gezurren bitartez» herritarrek poliziaren operazioak grabatzea eragotzi nahiko lukeena.

Egoera aldatzeko proposamen zehatzak

Poliziaren praktika «diskriminatzaile» eta «ilegal» horiek ezabatzeko eta «gure hiriak, herriak, auzoak eta kaleak pertsona guztientzako seguruak izan daitezen», Legebiltzarrean plazaratutako gaiari buruzko eztabaida sozial eta politiko «sakon» bati ekin beharra dagoela adierazi dute gaurko agerraldian, eta horretarako lehen pausoa arazoa bera «onartzea» dela nabarmendu dute.

Gainera, eztabaidari bide eman eta gehiegikeriak amaitze aldera, segurtasun politikak aldatzeko hainbat proposamen ekarri dituzte mahai gainera M-29 Stop Arrazakeria Poliziala manifestuarekin. Besteak beste, agenteek eginiko identifikazio bakoitzean gelditutako pertsonari bere identifikazioaren arrazoiak, profil etnikoa eta prozeduraren emaitza zehazten dituen jakinarazpen fisiko bat ematea proposatu dute, «diskriminazio sistematikoak» estatistika zehatzen bidez ikusarazi ahal izateko

Era berean, Ertzaintzaren zein udaltzaingoen prozedurak eta protokoloak gehiago kontrolatzea eskatu dute, «larruazalaren kolorean, ezaugarri fisikoetan, etnikoetan, kulturaletan edo erlijiosoetan oinarritutako pertsona errugabeen identifikazioak prebenitzeko eta ezabatzeko». Alde horretatik, agenteen hautaketa eta prestakuntza prozesuak ere gainbegiratzea proposatu dute, «aurreiritzi eta jarduera arrazistak zuzendu eta ezabatzeko» helburuarekin. Eta, Poliziaren gehiegikeriek orain arte izan duten «inpunitatea» desagerrarazi eta giza eskubideen defentsa babesteko, praktika arrazisten eta gehiegikerien salaketak «ahalbidetzea eta bermatzea» exijitu dute manifestuaren sinatzaileek.


Summary: Batzokien aurkako jazarpen kanpaina bat dagoela salatu du EAJk. Maiatzean hamabi batzokiri pintaketak egin eta kartelak jarri dizkietela azaldu du Bizkai Buru Batzarrak.

Zaldibarko batzokian (Bizkaia) Ertzaintzaren aurkako kartelak jarri eta zakurrei jarri ohi zaizkien mozalak zintzilikatu dituzte bart gauean. EAJko Bizkai Buru Batzarrak jakinarazi duenez, maiatza hasi zenetik hamabi batzokitan pintaketak egin edo kartelak jarri dituzte, eta, beraz, salatu du «jazarpen, mehatxu eta hertsapen kanpaina» bat dagoela Bizkaiko batzokien kontra. «Halako ekintza kolektibo eta antolatuak berehala eteteko» eskatu du, «amorru eta gatazka giroa sortzea baino ez baitute helburu».

Gertatutakoa gaitzetsi du BBBk, eta gainerako alderdiei eskatu die gauza bera egin dezaten: «Gertaera horiek erakusten duten gauza bakarra da pertsona batzuen ahultasun politikoa eta kultura demokratikorik eza, euskal gizartea iraganeko garaietara itzultzea baino ez baitute bilatzen».

Zaldibarko batzokian jarri duten kartelak Ernai gazte antolakundearen ikurra darama, eta, Radio Euskadin, Andoni Ortuzar EAJko Euzkadi Buru Batzarreko lehendakariak ezker subiranistari zuzendu dio kritika: «Sorturen gazteria hiru zatitan banatuta dago. Adar ofizialak nola erakutsi nahi du abangoardia izaten jarraitu nahi duela? EAJri egurra ematen. Hori da tristea: beren kontraesanak ezkutatzeko, EAJ astintzen dutela, eta EAJ nekatuta dago».

Gaiaz galdetu diote Jone Goirizelaia EH Bilduko Bilboko zinegotziari Onda Vasca irratian, eta adierazi du indar subiranista ez datorrela bat alderdi politikoen egoitzetan pintaketak egitearekin. Haatik, ez du uste egokia denik Ertzaintzak gorroto delitu bat dagoen ikertzea; izan ere, gogorarazi du kolektibo jakin batekoak izateagatik erasotzen dituzten pertsonak babesteko jasotzen duela Zigor Kodeak gorroto delitua.


Summary: Gazte iruindar bat hil da Erriberrin, auto istripu batean. Bi autok elkar jo dute N-121 errepidean

Trafiko istripu larri bat izan da gaur Erriberrin (Nafarroa) bi autoren artean, eta 23 urteko gazte iruindar bat hil da. Istripua N-121 errepidean gertatu da, 39. kilometroan. Hildakoa elkar jo duten bi autoetako bateko gidaria da. Beste autoan gizon bat eta emakume bat zihoazen. Gizonak zauri larriak ditu, eta helikopteroz eraman dute Iruñera, Nafarroako Ospitalera.

Kolpearen ondorioz, suhiltzaileen laguntza behar izan dute barruan zeudenak ateratzeko. Tafallako eta Azkoiengo suhiltzaileak aritu dira lan horretan. Errepidea moztuta egon da. Guardia Zibilak hartu du gertatu dena ikertzeko ardura.


Summary: Uztailaren 16tik abuztuaren 1era egingo dute Erriberriko 22. Antzerki Jaialdia. Egitarauan askotariko proposamenak egongo dira. Nafarroako konpainien 11 emanaldi eskainiko dituzte.

Aurten ere Erriberri (Nafarroa) antzerki klasikoaren egoitza bihurtuko da hainbat egunez, udan. Uztailaren 16tik abuztuaren 1era egingo dute Erriberriko 22. Antzerki Jaialdia, diziplina anitzeko programazio batekin. Nafarroako hainbat konpainia eta Espainiako eszenako ibilbide nabarmeneko beste batzuk izango dira, eta musika, poesia, antzerkia eta dantza uztartuko dituzte, Arimaren bideetan zehar lelopean. Sarrerak ekainaren 1ean jarriko dituzte salgai.

Egitarauan, Federico Garcia Lorca, William Shakespeare eta Leon Felipe klasikoak daude, besteak beste, bai eta Raymond Carver eta beste egile garaikide batzuk ere. Nafarroako antzerkia konpainien 11 proposamen daude programazioan, horietako bost Erriberriko jauregiko La Cava agertokian taularatuko dituzte: Amico taldearen Tránsitos (Trantsitoak), El Sol de Yorken Chicos y chicas (Mutilak eta neskak), Iluna Produkzioen Vencidos (Garaituak), La Caja Flotanteren Beautiful Stranger (Ezezagun ederra) eta The Lyrical View-ren Oinak Lurrean.

Urtero bezala, oholtza nagusia hori izango da, La Cava. Jaialdiaren inaugurazioa uztailaren 16an izango da, ostiralarekin, Carmen Linaresen flamenko ikuskizun batekin, artista horren berrogei urteetako ibilbidean oinarritutakoa. Oholtza horretaz gain, jaialdiak betiko gainerako egoitzak hartuko ditu —Erriberriko Teobaldoen plaza eta kultura etxea, eta Tafallako kultura etxea— eta horiei batuko zaie Beireko Ezpeleta Jauregia.

Antzerki Poetika zikloan parte hartzeko aukeratutako konpainia nafarrak dira Inextremis, Superhombre (Supergizona) lanarekin; Cardo Films, Viaje a pie-rekin (Bidaia oinez); Tdiferencia, Adrenalina, feniletilamina, oxitocina y otras hormonas (Adrenalina, feniletilamina, oxitozina eta beste hormona batzuk) lanarekin, eta La Cuerda Teatro, Vacío-rekin (Hutsa). Bakoitzak hiru emanaldi eskainiko ditu. Jaialdiak eskaintzen duen egonaldian, berriz, La Banda antzerki eta zirku taldeak parte hartuko du, eta Devenires (Bilakaerak) proiektua garatuko du. Abuztuaren 1ean izango da, igandean, Erriberriko Kultur Etxean.

Juan Carlos Rubio da aurtengo zuzendari gonbidatua. Gema Matarranz eta Marta Megiasek antzeztutako La isla (Irla) obra aurkeztuko du, eta dramaturgia tailer bat ere eskainiko du, Erriberriko kultura etxean, uztailaren 19tik 23ra.

Hemen ikus daiteke egitarua, osorik.

«Konbentzimendu osoz»

Jaialdiaren aurkezpenean, gaur, Rebeca Esnaola Nafarroako Gobernuko Kultura eta Kirol kontseilariak azpimarratu du kultura «segurua» dela, eta, aldi berean, «beharrezkoa», eta iaz jaialdia antolatzera eraman zituen konbentzimendu berarekin ekin diotela aurtengo edizioari. Ziurtatu du badakitela herritarrek antzerkiaz gozatzeko premia dutela: «Oihala altxatzen ikusteko eta istorioekin eta artearen lengoaiekin geure burua eramaten uzteko gogoek hor jarraitzen dute, eta jaialdi honek konpainien eta artisten lanaz gozatzeko aukera ematen du».


Saganek aukera baliatu du oraingoan

Summary: Saganek aukera baliatu du oraingoan. Garaipena lortu du Giroko 10. etapan, esprintean. Egan Bernalek lider segitzen du. Bihar atseden eguna izango dute txirrindulariek.

Oraingo honetan lortu du bere taldeak egindako lana biribiltzea Peter Saganek (Bora). Garaipena lortu du Giroko hamargarren etapa, esprintean L'Aquil eta Foligno artean. Bigarren izan da Fernando Gaviria (UAE) eta hirugarren Davide Cimolai (Israel). Hala, hirugarren etapako arantza kendu ahal izan du. Orduan ere bere taldeak lan ona egin zuen, baina azken kilometroetan laguntzarik gabe geratu zen, eta ihes eginda irabazi zuen Taco Van der Hoornek (Wanty). Aurreikuspenak, beraz, bete egin dira. Egan Bernalek (Ineos) segitzen du elastiko arrosarekin; 14 segundora du Remco Evenepoel (Deceuninck), eta 22ra Aleksander Vlaslov (Astana). Bihar atseden eguna dute txirrindulariek.

Eguneko ihesaldia bost txirrindularik osatu dute. Eguneko igoera apurrenetakoan egin dute ihes Van der Hoornek berak, Simon Pallaudek (Androni). Umberto Marengok (Bardiani), Samuele Rivik (Eolo) eta Kobe Gossensek (Lotto Soudal). Tropela lasai zihoan. Baina Borak aginte makila hartu duenean, aldea murrizten hasi da, eta 42 kilometroren faltan harrapatu egin dituzte. Gainera, Valico della Sommako igoeran (4,8 KM %6,1), hainbat txirrindulari bizkor atzean geratu dira, tartean Dylan Groenewegem (Jumbo) eta Tim Merlier (Alpecin). Campezo sul Citunnoko tarteko helmugan agertu dira sailkapen nagusiko buruan dauden txirrindulariak, Evenepoelek hiru segundoko saria lortu du, eta Bernalek bat.

Azken kilometroetan izandako eroriko batek atzean utzi ditu hainbat txirrindulari, eta azken txanpara hamabost bat iritsi dira. Gaviria jakitun zen gurpil ona Saganena zela, baina berak jo nahi izan du aurrena, eta Juan Sebastian Molano taldekideari agindu dio esprinta abiatzeko. Sagan, ordea, ez zegoen beste aukera bat galtzeko. Hala, berehala erantzun du, Molanori aurre hartuz eta garaipena lortuz. 117. garaipena du.


Summary: Israelek dozenaka lagun hilez hasi du erasoaldiaren bigarren astea. Dagoeneko 200 lagun baino gehiago hil ditu Tel Avivek Gazan. Jihad Islamikoaren komandante bat hil du. Nazioarteko hedabideen egoitzaren kontrako erasoaz azalpenak eskatu ditu Etxe Zuriak

Astebete igaro da Israelek Gazako setioa hasi zuenetik, eta momentuz ez dago berehalakoan amaitu daitekeela iradoki dezakeen inolako zantzurik, eta, halakorik izatekotan, ez dauka zerikusirik Israelgo Gobernuak sarraskiarekin izan dezakeen enpatia mailarekin, zerrendatu dituen helburu militarren lorpenekin baizik. Eta, bitartean, etengabe ari da igotzen lurraldean hildakoen kopurua. Gazako Osasun Ministerioaren arabera 201 dira jada, eta 1.253 zauritu. Datu horrek eman dezake erasoaren tamaina, 2014an izandako erasoaldian 184 palestinar akabatu baitzituen Israelek Gazan lehen astean, eta dagoeneko gainditu baitu zenbaki hori.

Orain arteko egun odoltsuena atzean utzi du gaurko goizak. 43 lagun hil ziren bonbardaketetan atzo; tartean, hamar hau. Israelgo Armadaren arabera, eraildakoen artean dago Hasam Abu Hardib Jihad Islamikoaren lotutako Al-Quds brigadaren komandantea. Tankeen aurkako misilen arduradunetako bat zen, Tel Aviven arabera. Palestinako Maan berri agentziak ere baieztatu du Abu Hardiben heriotza, goizeko lehen orduetan egindako bonbardaketa batek bere etxea suntsitu zuela esanez. Berehala erantzun du milizia palestinarrak, eta jakinarazi du suziriak jaurtiki dituela Ashdod hirira. Hiru lagun zauritu dituztela esan du Israelgo Poliziak.

Jopuntuan dituen buruzagi islamisten aurkako operazioekin jarraitzeko asmoa duela berretsi du Israelek asteburuan, eta argudio horren pean erasoak egiten jarraitzen du. Hildako eta zauritutako zibilen inguruan adierazpenik ez du egin armadak, baina, aldiz, etengabe ematen du milizien aurkako operazioaren berri. 820 «helburu terrorista» jo eta 130 «terrorista» baino gehiago «neutralizatu» dituela adierazi du gaur. Gainera, armadak jakinarazi du Hamasek Gazan eraikitako tunel baten hamabost kilometro eta erakundeko komandanteen bizileku ziren bederatzi etxe suntsitu dituela.

Hamasek, aldiz, zibilen aurkako erasoetan jarri du fokua, eta mehatxua berritu dio Israeli. «Israel etxebizitzen eta erresidentzien aurkako ofentsiba handitzen ari da azken orduetan, eta, beraz, ohartarazten diogu, berehala geratu ezean, berriz ere Tel Aviv erasotuko dugula», adierazi du Abu Ubaidah bozeramaile militarrak.

Nazioarteko komunitateari zuzendu zaio, aldiz, Palestinako Atzerri ministro Riyad al-Maliki, eta Israelen «agresioa» gelditzeko, ekiteko eskatu du. Nazio Batuen Erakundea egoeraren inguruko erabakirik hartzeko gai ez izana deitoratu du, Segurtasun Kontseilua atzo bildu arren, ez baitzen gauza izan adierazpen bateratu bat plazaratzeko, Ameriketako Estatu Batuek galarazi zutelako. Halaber, Israelekiko akordio komertzialak etetea eta laguntza humanitarioa bidaltzea eskatu die, bereziki, AEBei eta Europako Batasunari.

Hitzok haizeak eramango dituela dirudi, ordea. Errealitateran gordina azaleratu da ondoren, jakin baita Etxe Zuriak arma kargamentu handi bat saldu diola Israeli, 735 milioi dolarreko prezioan —600 milioi euro baino gehiago—.

Bizi direnak ere, estuago

Zuzeneko erasoen ugaritzeak ez ezik, horiek utzitako ondorioek ere larriagotu dute Gazako egoera. Ospitaleak eta osasun etxeak suntsitu ditu Israelek, eta ukitu ez dituenak gainezka egitear daude. Hala adierazi dio Youmna Al Sayed Gazako kazetariak Al Jazeera telebista kateari: «Ospitaleak baliabiderik gabe geratzen ari dira, korridoreak ohez eta koltxoiez beteta daude».

Lurralde okupatuan zirrara eragin du, halaber, bi mediku entzutetsuren erailketak. Atzo goizean, Al-Shipa ospitaleko barne medikuntzako zuzendari Ayman Abu al-Ouf hil zuten, bere senideekin batera, misilekin egindako eraso batean. Beranduago jakin zen Mooein Ahmad al-Aloul neurologoa ere hilda zegoela, bere etxea bonbardatu ostean.

Bestalde, oraindik ere zeresana ematen jarraitzen du Al-Jalaa dorrearen aurkako erasoak. Nazioarteko dozenaka komunikabideren egoitza den eraikina bonbardatu eta erabat suntsitu zuen Israelek larunbatean. Dorrea Hamaseko kideek erabiltzen zutela argudiatu zuen armadak bonbardaketa gauzatzeko, baina ez zuen inolako frogarik eman horren inguruan. Bada, badirudi gertakari horren oihartzuna AEBak orain arte Israelen egiteko moduetatik gehien urrundu dituena izan dela. Inongo aitzakiarik gabeko babesa agertu dio momentu oro Etxe Zuriak Tel Avivi, baina Antony Blinken AEBetako Estatu idazkariak aitortu du ez dutela ikusi «Hamasen inteligentzia unitateen» presentziaren frogarik, eta horren inguruko «informazio osagarria» eskatu diotela Israelgo Gobernuari..

Tel Avivek hedabideen kontakizuna isilarazteko eta iritzi publikoan eragiteko izan dezakeen asmoaren inguruko kezka ere eragin du Al-Jalaa dorrearen bonbardaketak. «Hedabideen egoitzen suntsiketak eramaten gaitu galdetzera ea Israel prentsa askatasuna oztopatzen saiatzen ari den», adierazi du FPA Atzerriko Prentsa Federazioak, ohar batean.

Areago, Israelek bere mugimendu militarrei buruzko informazioa manipulatu duen ustea ere haizatu dute azken gertakariek, eta, bereziki, lurreko operazio militarraren inguruan armadak egindako adierazpen kontrajarriak. Izan ere, armadak joan den ostegunetik ostiralerako gauean jakinarazi zien nazioarteko berriemaileei «aireko eta lurreko operazio» baten berri eman zien, eta Jonathan Conricus bozeramaileak adierazi zuen «Gazako lurretan barneratu» zirela tropak. Geroago, baina, armadak atzera egin eta argitu zuen tropak ez zirela Gazara sartu, mugaren beste aldetik eraso egin zutela baizik. Zenbait hedabidek armadaren jokalditzat hartu zuten, Palestinako milizianoak euren gotorlekuetatik atera eta haien aurkako erasoa gogortzeko.


Summary: Iazko abuztuan Suitzan galdutako mendizale nafarraren gorpua topatu dute. Diego Maeztu eta beste hiru euskal herritar Parlitobelgo arroila jaisten ari ziren, ekoitz batek errekako urak handitu zituenean. Hiruren gorpuak berehala aurkitu zituzten, baina Maezturen arrastorik ez zegoen geroztik.

Bederatzi hilabete pasatu dira iazko abuztuaren 12an istripua gertatu zenetik, eta, azkenean, Diego Maeztu Alloko (Nafarroa) mendizalearen gorpua aurkitu dute Suitzan. Joan zen astean agertu ziren gorpuzkiak, eta DNA probak egin dizkiote bitartean. Azkenean, ondorioztatu ahal izan dute Maeztu zela.

Senideek gorpua Euskal Herriratzeko tramiteak hasi dituzte.

Maeztuz gain, beste hiru euskal herritar hil ziren istripuan. Uharte Arakilgo (Nafarroa) Mikel Zabalza (30 urte), Gueñesko (Bizkaia) Andoni Gonzalez (48 urte), eta Maezturen herrikide Mikel Lasa (33). Sei laguneko taldean zeuden, baina beste bi lagunek, istripua izan baino lehenago, beste bide bat hartzea erabaki zuten.

Ekaitza 18:10ean hasi zen arroilan, ordu eta erdi iraun zuen, eta, guztira, 25-30 litro jausi ziren metro koadroko. Gauean hiru mendizaleren gorpuak aurkitu zituzten, arroila amaitzen den Gigerwald lakuaren inguruan. Kantonamenduko Poliziak azaldu zuenez, ekaitzak sortutako uholdeak eraman zituen haraino. 100 pertsonak baino gehiagok hartu dute parte erreskate lanetan, baina ez zuten lortu laugarren mendizalearen gorpua topatzea.

Esperientzia handiko kirolariak ziren. Esaterako, Sakon Espeleo Taldeko kidea zen Mikel Zabalza, eta Azpigorri mendi taldeko kide eta arroilen argazkilari ezaguna ere bai Andoni Gonzalez.


Summary: 6.000 migratzaile inguru heldu dira Marokotik Ceutara. Rabatek berak ofizialki onartu ez duen arren, mugako segurtasuna leundu du herrialdeak, Fronte Polisarioko burua Espainiako erietxe batean onartu izanari erantzunez. Dagoeneko 1.500 pertsona kanporatu ditu Madrilek.

Gehienak igerian, eta asko oinez sartu dira Marokotik Espainiaren menpeko Ceuta hirira. Orotara 5.000 inguru direla zabaldu dute segurtasun indarrek; haietatik herenak, adin txikikoak. Denak ez dira, ordea, onik heldu. Gizon bat itota hil da. Beste askori, berriz, Guardia Zibileko kideek lagundu diete: «Hondamendia saihestu besterik ezin dugu egin».

Frontera Sur gobernuz kanpoko erakundeko kide Ana Rosadok BERRIAri azaldu dionez, hondartzan eta Ceuta kanpoaldeko industrialdean hartu dute babes migratzaile gehienek, eta gutxi batzuk soilik heldu dira hirira. Rosadoren arabera, Espainiako Gobernuari presio egiteko asmoz zabaldu ditu Marokok mugak: «Iaztik erabat itxita zegoen bidea bat-batean zabaldu izana ez da kasualitatea»

Madrilen eta Rabaten arteko krisi politiko baten ondorioa da gertakaria. Fronte Polisarioko buru Brahim Ghali Logroñoko (Espainia) erietxe batean onartu izanaren erantzun gisa leundu ditu hark Espainiaren menpeko koloniarekiko segurtasun neurriak. Izan ere, Espainian Marokoko enbaxadore den Karima Benyaichek gaur adierazi du herrialdeen arteko harremanetan,«onartu beharreko ondorioak» dakartzatela zenbait ekintzek, eta jarrera batzuk «onartezinak» direla. Gainera, gehitu du inguruko herrialdeen eta herrialde «lagunen» arteko harremanak «elkarren arteko konfiantzan» oinarritu behar direla, eta hori «landu eta elikatu» egin behar dela. Arancha Gonzalez Espainiako Atzerri ministroak batzar batera deitu du Benyaich, eta azken horrek adierazi du «ezohikoa» dela horrelako Espainiako Gobernuaren azkartasuna bilerak deitzeko orduan.

Ghali apirilaren amaieran heldu zen, eta, zenbait informazio iturriren arabera, nortasun faltsuarekin sartu zen herrialdera, Espainiako Auzitegi Nazionalak haren aurka zabaldutako auzia saihesteko. Polisarioko burua ezkutuan sartu zen Espainian, baina handik egun gutxira zabaldu zen albistea, eta berehala piztu ziren kritikak Marokoren gertukoen artean. Sare sozialetan Espainiaren aurkako mezuak zabaldu ziren, «gerra kriminalak babestea» egotziz.

Hala, lehen aldia da 24 orduko epean horrenbeste migratzaile heltzen direla Espainiaren menpeko koloniara. «Kopuruak behin-behinekoak dira, orduak aurrera joan ahala gero eta gehiago baitira», ohartarazi du goizaldean Poliziak. Tarajal eta Benzu (Maroko) hirietatik igaro dira Ceutako hondartzetara. Hara iritsitakoan, Espainiako segurtasun indarrek Defentsa Ministerioaren egoitzetara eraman dituzte adin nagusikoak, eta eraikin berezietara adingabeak.

Zenbait iturriren arabera, migratzaileei autobusak errazten ari da Maroko, haiek Ceutarekiko mugan dagoen Fnideq hirira eramateko. Espainiako koloniarako errepide nagusiak urtebete baino gehiago zeraman itxita, iazko martxoan koronabirusaren pandemia hasi zenetik. Baina, bart gauean zabaldutako zurrumurruen arabera, Marokok segurtasun neurriak kendu zituen mugaren bere aldean, eta, ondorioz, asko izan ziren hara jo zuten migratzaileak, beste aldera igarotzeko itxaropenez.

Espainiako Gobernuak krisi talde bat osatu du egoerari aurre egiteko. Madrilen asmoa da koloniara heldutakoak ahalik eta azkarren «itzultzea» Marokoko aldera. Dagoeneko 1.500 pertsona inguru kanporatu dituzte. Espainiako Barne ministro Fernando Grande-Marlaskak aurreratu duenez, datozen orduetan indartu egingo dute koloniako segurtasuna, eta datozen orduetan 150 polizia eta 50 guardia zibil helduko dira Ceutara.

Melillara ere bai

4:30ak zirenean, Saharaz hegoaldeko herrialdeetako hainbat migratzaile igaro dira Espainiaren menpeko hirira. Atzo gauean hiriko trafikoa eten zuen udaltzaingoak, Espainiako segurtasun indarren lana errazteko, ehunka pertsona Ceutan sartu ostean. Melillara paperik gabe sartu direnek migratzaileentzako guneetara jo dute berehala.


Summary: Franco Battiato musikari italiarra hil da. Siziliako etxean hil da. Aspaldi zegoen gaixo. «Oraindik ez dut aurkitu grabitate puntu iraunkorra, zorionez», esan zion BERRIAri 2008an.

Franco Battiato (Ripostu, Sizilia, 1945) musikan, zineman eta telebistan sortzaile ibili zen 1965. urtetik hona. Musika klasizista, esperimentala, popa, rocka eta opera jorratu zituen, besteak beste. Siziliako etxean hil da. 76 urte zituen, eta aspaldi zegoen gaixorik.

Italiako musikari eta kantugile ezagunetako bat zen. Nazioartean oihartzun handia lortu zuen, batez ere 1980ko hamarkadan, besteak beste Centro di gravità permanente (1981) abestiarekin.

«Oraindik ez dut aurkitu grabitate puntu iraunkorra, zorionez», esan zion BERRIAri 2008an. «Jarraitzen dut bila, dena den. Izan ere, bilatzea aurkitzea baino garrantzitsuagoa da».

Edonola ere, pop munduan eginiko lanez gain, bestelako musikagintzan ere aritu zen sortzailea. 2008 aldera, XVI. eta XVII. mendeetako musika klasikoaren inguruan aritu zen.

Horrez gain, musikari gazteekin aritu zen kantuan. Zergatik galdetuta, honako hau erantzun zuen: «Indar freskoagoa ematen didatelako. Nahiago izan dut profesional talde bat hartu baino orain sortzen ari diren musikariak hartu. Gaurko gazte batzuen musika interesgarria zait, beste batzuena ez. Arrakastak ez dit ezer esaten. Batek milioika disko sal ditzake, baina nire ikuspegitik haren musikak, agian, ez du ezer balio. Amy Winehouse, esaterako, benetako talentua da. Justin Timberlake, berriz, Michael Jacksonen kopia hutsa da».

Azken diskoa 2010. urtean argitaratu zuen: Inneres Auge (Il tutto e' più della somma delle sue parti).


Summary: Orkatz bat burua moztuta aurkitu dute Gorbeian. Parke naturaleko kartel batetik zintzilik agertu zen animalia, apirilaren 22an. Bizkaiko Foru Aldundia eta Ertzaintza kasua ikertzen ari dira.

Makabroa da irudia: orkatz bat ageri da Gorbeiako parke naturaleko kartel batetik zintzilik, lepoa moztuta. Gune babestua da parke naturala, eta han zorrotz kontrolatuta dago ehiza. Orkatza joan den apirilaren 22an agertu zen, tiro bakarrarekin, eta zeresana eman zuen mendizale eta basozainen artean. Bizkaiko Foru Aldundia eta Ertzaintza kasua ikertzen ari dira animalia nork hil zuen argitzeko.

Zehazki, Areatzako (Bizkaia) lurretan aurkitu zuten orkatza, Asteitxeko aparkalekuan, eta basozainek kendu zuten handik. Gorbeiako Parke Naturalean espezie horretako 600 animalia inguru daude, gehienak Arabako aldean.

Dirudienez, gainera, ez da aurten gune horretan legez kanpo hilda aurkitu duten lehen oreina: beste hiru, gutxienez, aurkitu dituzte. Hori bai, besteak heltzeko zailak diren guneetan zeuden, eta ez azken hau bezala, kartel batetik zintzilik. Beste oreinak putreek erdi janda aurkitu zituzten.

Ezkutuko ehiztariak?

Legez kanpoko ehizak 10.000 eurorainoko zigorrak izan ditzake, baita kartzela zigorrak ere, baina Gorbeian badago aspaldidanik arrisku horiek hartzen dituen jendea. Basozainen arabera, lehen oso ohiko jarduera zen ezkutuko ehiztariena, baina azken hamabost urteetan nabarmen murriztea lortu dute. Foru Aldundiak, berriz, erabat gaitzetsi ditu gertakariak.

Ezin da jakin zehazki zein den isilpeko ehiztarien helburua, baina, basozainen arabera, harritzekoa da isilpeko ehiztariek orkatzaren gorpua modu horretan erakustea. Izan ere, ehiztari horiek oharkabean pasatzen saiatu ohi dira normalean.


Summary: Gamesa osorik erosteko asmorik ez duela argitu du Siemens Energyk. Kotizazioa etenda egon da hainbat orduz, baina berriro abiatu da.

Siemens Energyk jakinarazi du «uneotan» ez duela asmorik erosteko bere esku ez dagoen Siemens Gamesa adar eolikoaren zatia (%33). Gainera, ukatu egin du operazio hori prestatzeko agindua eman diola Morgan Stanley inbertsio bankuari.

Alemaniako enpresaren oharraren ondoren, CNMV Espainiako finantza merkatuen arautzaileak berriro abiatu du Siemens Gamesaren akzioaren kotizazioa. Hainbat orduz etenda egon da kotizazioa.

Espainiako Expansion egunkariak kaleratu du Siemens Energyk bere euskal adarra oso-osorik erosi nahi zuela, eta gero haren zati batzuk saltzeko intentzioa zuela. Aktibo horiek erosteko interesa agertu omen dute Asiako konpainiaren batzuek.

Eguneko merkatuko prezioetan Siemens Gamesaren %33 horrek 5.800 milioi euro balioko luke.

Egoitza nagusia Zamudion duen Siemens Gamesaren %8 iaz erosi zion Iberdrolari Siemensek. Jabetzaren gehiengoarekin, alemaniarrek talde berri batean integratu zuten Gamesa zena, Siemens Energyn. Hor bateratu ziren haize erroten ekoizlea eta Siemensen petrolio eta gas dibisioa zena. Gaur egun, Siemens enpresa nagusia Siemens Energyren %35en jabea da.

Siemens Energyk aitortu du etorkizunean ez duela baztertzen halako operazioren bat edo beste moldeko bat egitea.


Summary: BBK Live eta Azkena Rock jaialdiak, bertan behera. Hurrengo urtera atzeratu dituzte Bilboko eta Gasteizko bi musika jaialdi handiak.

Aurten ere ez da egingo BBK Live musika jaialdia. Bigarren urtez jarraian, bertan behera geratu da, osasun egoeraren ondorioz. Iazko etenaren ondotik, aurten berrekin nahi zioten antolatzaileek; uztailaren 8an, 9an eta 10ean zen egitekoa, Kobetamendin, eta, azken ordura arte zalantzan izan badira ere, hamabosgarren aldia hurrengo urtera atzeratzea erabaki dute azkenean. Besteak beste, The Killers, Kendrick Lamar edo Pet Shop Boys ziren jotzekoak.

«Lehen-lehenik, eskerrak eman nahi dizkizuegu zuei guztioi zuen pazientziagatik eta erresilientziagatik, une latz hauetan inoiz baino babestuago sentiarazi baikaituzue. Pentsatuko zenutenez, Bilbao BBK Live jaialdia ezin izango dugu egin programatutako egunetan eta moduan. Apurtxo bat gehiago itxaron beharko dugu, gure hitzordua 2022ra atzeratu behar dugu eta», azaldu dute antolatzaileek sare sozialetan argitaratutako ohar batean.

Last Tour kontzertu sustatzaile eta jaialdiaren antolatzaileak adierazi du uztailaren 8an iragarriko dituztela datorren urtean ariko diren taldeak, eta orduan zehaztuko dute, halaber, sarrerak itzultzeko prozesua zein izango den. «Absentzia luze honen ondoren, itzulera sinestezina izango da eta merezi izango duela hitzematen dizuegu. Zuzeneko musika gozatzeko eta ospatzeko irrikaz itzuliko gara», adierazi dute.

Azkena Rock ere, bertan behera

BBK Live jaialdia bertan behera uzteko erabakiaren berri eman eta ordu gutxira iritsi da espero zen albistea: Azkena Rock jaialdia ere ez egitea erabaki dute antolatzaileek. «Zinez uste genuen Mendizabalan berriro ere elkar ikusteko aukera izango genuela; alabaina, gaur egungo egoera duela urtebetekoa baino hobea den arren eta txertoak iristen ari diren arren, osasun neurriak direla-eta oraindik ezinezkoa zaigu Azkena Rock Festival jaialdia egitea», adierazi du Last Tourrek ohar bidez.

Ekainaren 17, 18 eta 19an zen egitekoa aurten Gasteizko rock jaialdia, eta, besteak beste, Iggy Pop, Patti Smith, The Offspring eta Suzy Quatro ziren Mendizabalako agertokian jotzekoak. Azken horrek, hain zuzen, esana zuen dagoeneko aurten ez zela Gasteizen izango.

Ekainaren 17an, Mendizabalako gunea ireki behar zuten egunean bertan iragarriko dituzte 2022an ariko diren musikariak, eta egun horretan irekiko dute, halaber, sarrerak itzultzeko epea. Hala ere, antolatzaileek ziurtatu dute aurtengo sarrerek balio dutela datorren urterako. «Honen guztiaren amaieran argia sortuko da. Hasiak gara zuzeneko musikaz modu seguruan gozatzen, edukiera mugatua duten kontzertuetan. Gero eta gutxiago falta da jaialdi handi batean berriro ere elkar ikusteko», adierazi dute antolatzaileek.

Ez dute esan, oraingoz, formatu txikiagoko kontzerturik antolatuko duten edo ez. Aukera, halere, mahai gainean dago. Izan ere, Azkena Rock jaialdiaren antolatzaileak Gasteizko eta Arabako eragileek sortutako Kultura Bizia elkarteko kide dira, eta ekainerako egun batzuk erreserbatuak dituzte Iradier Arenan ekitaldiren bat antolatzea erabakiko balute. Iradier Arenan 600 lagunentzako kultur ekitaldiak egin daitezke.


Summary: Erasoaldia salatzeko greba orokorra Gazan eta Zisjordanian. 1936tik lehen aldiz, greba orokorra egingo dute gaur Zisjordanian eta Gazan, Israelen erasoaldia salatzeko. Tel Avivek esan du drone bat suntsitu duela Jordaniako mugan. Astebetean 2.400 misil jaurti ditu Israelek Gazaren aurka.

Israelek Gazaren aurkako erasoaldia hasi eta astebete pasa ostean «larrialdiko bilera» antolatu du EB Europako Batasunak auziaz hitz egiteko. Josep Borrell Atzerri gaietarako goi ordezkariak egin du deialdia, «krisiaren atzean dauden enfrentamenduei erantzun iraunkor bat» aurkitzeko asmoz. Baina nazioartean bezala, EBn ere gehiago dira Israelen aldekoak, aurkariak baino. Alemaniak berak behin eta berriz berretsi du «bere burua defendatzeko eskubidea» duela Benjamin Netanyahu lehen ministroak gidatzen duen herrialdeak, eta berdin egin dute Austriak eta Txekiak ere. Gutxi batzuk izan dira, Irlanda kasurako, erasoaldiaren kontra mintzatu direnak.

NBE Nazio Batuen Erakundeko Segurtasun Kontseiluan ere porrot egin dute hirugarrenez Israelen jarrera gaitzesteko Txinaren ahaleginek. Beste behin, AEBak izan dira akordioa blokeatu dutenak, argudiatuta halako testu bat ez litzatekeela «baliagarria» egoera baretzeko, eta Washingtonek «gatazka gelditzeko» ahaleginetan jarraitzen duela. Hain zuzen ere, Segurtasun Kontseiluaren bilera amaitu eta ordu gutxira hitz egin zuen AEBetako presidenteak Netanyahurekin, eta beste behin babesa helarazi zion, nahiz eta nabarmendu zuen Etxe Zuria su-etena sostengatzeko prest legokeela.

Presiorik gabe, eta nazioarteko potentzia nagusien babesarekin, bi milioi pertsonaren bizileku den lurraldea bonbardatzen jarraitu du bart gauean eta gaur goizean Israelek. Euro-Mediterranean Monitor gobernuz kanpoko erakundearen arabera, maiatzaren 10etik 17rako tartean 2.400 misil jaurti eta 1.400 artilleria eraso egin zituen Tel Avivek. Azken orduetan bonbardatutako guneen artean dira Ilargi Erdi Gorriaren egoitza bat, erietxeak, eskolak eta horietara doazen errepideak. Hildakoak dagoeneko 212 dira, eta zaurituak, 1.500dik gora.

Gertatzen ari dena salatzeko greba orokorrera deitu dute Al-Fatahk eta Hamasek lurralde okupatuetan. 1936tik lehen aldia da Palestina osoan egiten dela halako deialdi bat —ordu hartan greba 174 egunez luzatu zen—. Antolatzaileek ekintza ekonomiko oro eten eta eskola ixteko deia egin dute.

Bonbardaketak Jordaniako mugan

Gaza ez ezik, Jordaniako muga ere bonbardatu du azken orduetan Israelek. Tel Aviveko iturriek zabaldu dutenez, Israel aldera zihoan drone bat suntsitu dute segurtasun indarrek. Baina ez dute argitu aparatua nondik sartu den herrialdean.

Ordu batzuk lehenago, Jordaniako Parlamentuak mozio bat onartu zuen Israelgo enbaxadorea herrialdetik kanporatu eta Jordaniak Tel Aviven duenari azalpenak eskatzeko. Abdullah II.a erregeak berak bart hitz egin zuen NBEko idazkari nagusi Antonio Guterresekin, nazioarteak «geldiarazi» egin beharko lukeela Israel.


Summary: Maskararen erabilera «egun gutxi barru» arindu liteke, Fernando Simonen ustez. Espainiako Osasun Larrialdietarako Koordinazio Zentroaren koordinatzaileak atzo esan zuen «oso litekeena» dela aurki maskara gutxiago erabili ahal izatea kanpoaldean.

Espainiako Gobernuko Osasun Larrialdietarako Koordinazio Zentroko zuzendari Fernando Simonek atzo iragarri zuen «laster» egin ahal izango direla maskararen erabilera arintzeko «urrats zehatzak». «Dagoeneko 7,2 milioi pertsonak dute txertoa, jarraibide osoarekin, eta gutxienez 15 milioi pertsonak dosi batekin. Oso litekeena da kanpoan, egun gutxitan, maskara gutxiago erabiltzea», azaldu zuen. Hori zehatz-mehatz noiz gertatuko den ez zuen zehaztu, hala ere, baina, txertaketa kanpaina ongi doala eta kutsatzeek beherantz jarraitzen dutela ikusita, erabaki hori azkar har daitekeela iradoki zuen. «Hilabeteren buruan neurri batzuk arintzeko moduan egongo gara, baina beste batzuei eutsi beharko diegu».

Simonek zehaztu zuen maskararen erabilera arintzeko erabakia tokian-tokian aztertu beharko dela; hau da, litekeena dela intzidentzia tasa apala duten erkidegoetan bakarrik hartzea neurria. Nolanahi ere, «zuhurtziaz» jokatzea ezinbestekoa dela esan zuen, eta maskararen erabilera malgutuz gero gainerako segurtasun neurriei eutsi beharko zaiela ohartarazi zuen, tartean segurtasun distantzia.


Summary: Presoen %40k zigorra erregimen irekian betetzea nahi du Jaurlaritzak. Jaime Tapiak azaldu duenez, Martuteneko, Basauriko eta Zaballako lau presotik bat dago erregimen horretan.

Kartzelen arloko eskumenen transferentzia adostuta, Jaurlaritzak urriaren 1etik aurrera kudeatuko ditu Basauriko (Bizkaia), Martuteneko (Gipuzkoa) eta Zaballako (Araba) espetxeak, eta horietan ezarriko den kartzela eredua diseinatzen ari da Eusko Jaurlaritza. Gaur, lehen elkarrizketa eman du Jaime Tapia Jaurlaritzaren espetxe eskumena kudeatzeko aholkulariak Radio Euskadin, eta azaldu du Jaurlaritzaren «erronka» izango dela hamar presotik lauk erregimen irekian betetzea zigorra. Gaur egun %25 ingurukoa da ehuneko hori. Emakumezko presoen kasuan, berriz, erregimen irekian %50 nahi ditu Jaurlaritzak.

Tapiak nabarmendu du preso guztiak «legearen aurrean berdinak» direla eta, beraz, preso guztien egoerak aztertuko dituztela, zigorra ezartzeko delitua edozein dela ere. Tapiaren esanetan, preso bakoitzari programa bereizi bat proposatuko diote, eta programa horrek eragina izan dezake gradu progresioan eta baimenak jasotzeko aukeran. Edonola ere, prozesu hori epaileek ikuskatuko dutela argitu du Tapiak.

Ohar bat ere egin du Tapiak: «Gizarteari azaldu behar zaio zigorra erdi-askatasun erregimenean betetzea ez dela aske egotea», eta erregimen horrek presoari betekizun batzuk jartzen dizkiola, «bizimodua baldintzatzen» diotenak. Gaineratu du erregimen irekian dauden presoen artean handiagoa dela gizarteratzen direnen kopurua.

Jaurlaritzak Euskal espetxe eredua izeneko jardunaldiak antolatu zituen joan den larunbatean, eta bertan xehetasun gehiago eman zituen Tapiak. Helburuak erdiesteko, hamabi jardun eremu zehaztu dituzte: genero ikuspegia lantzea, gurasoak preso dituzten haurren interesei erantzutea, gaixotasun larriak eta sendaezinak dituztenen eta 70 urtetik gorakoen egoera aztertzea, presoen osasun mentala aztertzea, urritasun intelektualen bat dutenen prozesuei erreparatzea, justizia administrazioko abokatuekin neurriak adostea, justizia errestauratiboa lehenestea, gizarte zerbitzuekin aritzea, kanpoko eragileekiko elkarlana indartzea, espetxeetako langileen lana goraipatzea eta indartzea, espetxeko lana sustatzea, eta kondena luzeen kasuak aztertzea.

Eskualdaketa gauzatzen denean, 1.300 preso inguru egongo dira Jaurlaritzaren ardurapean, eta ia 700 langile edukiko ditu. Atzo, Jaurlaritzak iragarri zuen presoen gizarteratzea sustatzeko erakunde publiko bat sortuko duela.


Summary: TF1 eta M6 kate pribatuek bat egingo dute. Negoziazioak hasiko dituzte, eta datorren urtearen amaieran bat egitea gauzatzea espero dute. Erabateko nagusitasuna lortuko lukete Frantziako telebista pribatuan. Bi konpainien artean publizitate merkatuaren %70 inguru bereganatzen dute.

Frantziako telebista pribatuaren bi talde handienek bat egingo dute, eta merkatuan kasik monopolio bat sorraraziko dute. TF1 eta M6 kateek eta Bouygues eta RTL Group taldeek iragarri dute negoziazioei ekin dietela, eta bat egitea datorren urtearen bukaeran amaituko dutela. Kontuan hartu behar da doako telebista publizitate merkatuaren %70 bereganatzen dutela TF1 eta M6 kateen artean. Frantzian ikus-entzule datuetan liderra da TF1 katea, aspaldidanik. Lurreko telebista digitalaren zabalkundearekin, konpainiak beste kate batzuk sortu zituen: gaur egun, TF1 jeneralistaz gain, beste lau kate ditu irekian, ordainpeko beste lau gaikako kate eta edukien bi plataforma Interneten. Konpainiaren negozio bolumena 2.100 milioi eurokoa da. M6k, berriz, hamahiru telebista kate ditu, hiru irrati eta 30 hedabide digital. Irratien artean, nabarmentzekoa da RTL kateak lidergoa duela irrati pribatuen artean. Bere irratsaio guztiak podcast bidez entzun daitezke, eta Belgikako eta Flandriako eskualde batzuetan ere entzuten da FM bidez. Alemaniako Bertelsmann talde handiak kontrolatzen ditu M6ren akzioen ia erdiak, RTL Groupen bitartez. Edonola ere, Bertelsmannek urte honen hasieran iragarri zuen M6n dituen akzioak saltzeko asmoa zuela.

Sortuko den talde handi berrian, Bouyguesek kontrolatuko ditu akzioen %30, eta akziodun nagusia izango da. Bigarrena izango da RTL Group: akzioen %16 bereganatuko ditu. Bat egitea gauzatzeko, Frantziako telebistaren kontzentrazio legeei aurre egin beharko die eta erakunde arautzaileen baimena beharko dute.

Sortuko litzatekeen irrati-telebista talde berriak 3.400 milioi euroko fakturazioa izango luke. Operazioak urtean 250-300 milioi euroren sinergiak eragingo lituzkeela adierazi dute bi taldeek. Ez dute azaldu, ordea, lantaldeekin zer gertatuko den edo kaleratzerik egongo den.

Negoziazioek hemezortzi hilabete iraun dezaketela iragarri dute. Epe horretan, telebista kate bakoitzak bere markarekin eta nortasun propioarekin jarraituko du. Negoziazioek fruituak emanez gero, bat egitetik sortuko den taldearen zuzendari nagusi Nicolas de Tavernost izendatuko dute. 21 urte daramatza Tavernostek M6 kateko presidente karguan. TF1eko zuzendari nagusi Gilles Pelisson, berriz, Bouygues taldeko zuzendari albokoa bilakatuko da. Bat egitea gauzatuko balitz, Frantziako telebista pribatuaren erabateko nagusitasuna izango luke talde berriak.

AEBetako mugimenduak TF1 eta M6 telebisten iragarpena iritsi baino ordu batzuk lehenago, AEBetako AT & T konpainiak eta Discoveryk bat egingo dutela iragarri zuten atzo. Ikus-entzunezkoen erraldoi bat sortuko dute, eta streaming plataformen lehian murgilduko dira. Discovery Plusek 15 milioi harpidedun ditu, eta HBO Max eta HBO plataformek 64 milioi harpidedun dituzte mundu osoan. Bat egiteak ez dira hor amaituko: gehiago etor daitezke epe laburrean.


Summary: Bertan behera utzi dute Euskal Eskola Publikoaren jaia. Festa Bastidan (Araba) egitekoa zuten, ekinaren 6an. Iaz ere bertan behera utzi zuten, pandemiagatik.

Aurten ere ez dute egingo Euskal Eskola Publikoaren jaia, EHIGE ikastetxe publikoetako ikasleen guraso elkarteak jakinarazi duenez. Iaz bezala, pandemiagatik hartu dute erabakia: «Bizi dugun egoerak arduraz jokatzea eskatzen digu, eta hori ez da bateragarria milaka lagun elkartzearekin». Festa Bastidan (Araba) egitekoak ziren, ekainaren 6an.

Sei ikastetxe aritu dira Euskal Eskola Publikoaren jaia antolatzeko lanetan: Bastida eskola, Eltziegoko eskola, Lantziegoko eskola, Oiongo Ramiro de Maeztu, Guardiako Victor Tapia eta Samaniego BHI. Azkenean, ordea, bertan behera uztea erabaki dute: «Eskola publikoaren hezkuntza komunitate zabala osatzen dugunontzat hain zaila izan den ikasturte honi ez diogu emango nahiko genukeen bukaera».

Halere, datorren ikasturteari «gogoz» ekiteko asmoa dute: «Hilabete hauetan zehar eskola publikoaren haziak gora egiten jarraituko du, eta, merezitako deskantsuaren ondoren, gogoz ekingo diogu datorren ikasturteari». Datorren urteko festa ere Bastidan egingo dutela azaldu dute: «Proiektu berriekin bueltatuko gara, eta lanari ekingo diogu, 2022ko ekainean Bastidatik eta Arabako Errioxatik Euskal Eskola Publikoa aldarrikatzeko asmoz».


Summary: Juanenea eta Zubiri lehenengo kanporatuak, Sagardoaren Txapelketan. Urrutia eta Barrenetxeak 30-23 irabazi dute Juanenea eta Zubiriren aurka eta Urriza eta Zalduak 28an utzi dituzte Segurola eta Larrañaga.

Sagardoaren Txapelketaren lehenengo fasea amaitzeko jardunaldi bakarra geratzen da eta atzo jokatu ziren partiden emaitzekin argitu dira hainbat gauza. Hasteko finalerdietarako hiru sailkatu ezagutzen dira eta kanpoan geratu den bikote bat ere badakigu zein den.

Juanenea eta Zubirik (Larre Gain) 30-23 galdu zuten Urrutia II eta Barrenetxea IV.aren aurka eta beraz kanpoan geratu dira nafarrak. Lau puntu dituzte jardunaldi baten faltan eta ezin dute laugarren posturik eskuratu. Alderantziz, Urrutia-Barrenetxeak (Oialume Zar) aukera txiki bat badute sailkatzeko. Horretarako, azken jardunaldian Goikoetxea eta Aizpuruk (Gurutzeta) 16 tanto edo gutxiago egin beharko dituzte.

Erremontari saioko bigarren partidan Urriza eta Zalduak 30-28 garaitu zituzten Segurola eta Larrañaga. emaitza honekin bi bikoteak sailkatu dira finalerdietara.

Goiko postuetan Ansa-Labaka (Setien), Urriza-Zaldua (Bereziartua) eta Segurola-Larrañaga (Gaztañaga) finalerdietara sailkatu dira eta orain postuak bakarrik geratzen dira jakiteko.

Astelehenenko jardunaldian Urrutia eta Barrenetxeak txapelketako aurreneko garaipena lortu zuten. Partidaren hasieran ez beste, bigarren zatian aurretik jarri ziren hiru, lau tantoko aldearekin eta amaieran, 25-23 ondoren, partida amaitzen jakin zuten Barrenetxearen sakeari esker.

Urriza eta Zaldua 29-20 aurretik joan arren kosta egin zitzaien partida istea eta Segurola eta Larrañaga 29-28 hurbildu ziren. Hala ere, azken tantoa gorrien aldekoa izan zen eta lau puntuak lortu zituzten eta aurkariek, bi.


Summary: Espetxe politikaren biktimak aitortzeko eskatu dute Etxerat-ek eta Egiari Zor-ek. Bi elkarteek gogorarazi dute 35 euskal preso eta hamasei senide edo lagun hil direla sei hamarkadatan.

«Beharrezkoa da salbuespenezko espetxe politikaren ondorioz hildako pertsonei errekonozimendu ofiziala eta erreparazioa nola eskaini eztabaidatzen hastea». Eztabaida hori plazaratzeko helburuarekin, agerraldi bat egin dute Egiari Zor-ek eta Etxerat-ek Bilbon; estatu indarkeriaren biktimen aldeko fundazioa da lehena, eta preso, iheslari eta deportatuen senide eta lagunak batzen dituen elkartea bigarrena, baina «helburu komun» batek elkartu ditu gaurko agerraldian: «Euskal Herriak bizi duen eraikuntza une honetan, salbuespenezko espetxe politikaren ondoriozko indarkeria jasan duten pertsonei dagozkien eskubideak bermatzeko beharrak».

Ibon Garate eta Lander Maruri salbuespenezko espetxe politikak eragindako bi biktimaren senideek hartu dute hitza, eta haien alboan izan dira Tasio Arrizabalaga Egiari Zor-eko kidea eta Nagore Mujika Etxerat-ekoa. Garatek eta Marurik azaldu dutenez, «agertoki berrian» bizikidetza eraikitzea dute lehentasun, baina horretarako beharrezko jo dute memoria lantzea; tartean, kartzela politikaren eraginez presondegietan hil edo urrunketaren ondorioz errepide istripuan hil direnena.

Gogorarazi dutenez, sei hamarkadatan 35 preso hil dira kartzelan; horietatik hamahiru, azken hamar urteetan. Gainera, hamasei senide edo lagun hil dira kartzelara bisitan, eta beste bi pertsonak bere buruaz beste egin zuten espetxeratzea saihesteko: «Heriotza horiek guztiek badute zerbait komuna: guztietan, salbuespenezko neurri politikoen aplikazioa erabakigarria izan da. Guztietan izan da erabaki politiko bat, edo erantzukizunik eza, zuzenean edo zeharka, pertsona horiei eragin dien indarkeria eragin duena».

Indarkeria horren barruan aipatu dituzte presoak sakabanatzea eta urruntzea, osasun arreta ukatzea, tratamenduak jasotzeko zailtasunak izatea, ospitaleratze edo ebakuntzak atzeratzea, gaixotasun sendaezinen aurrean «protokoloak berandu eta modu arbitrarioan» aplikatzea eta bizi baldintza gogorrak ezartzea erregimen itxietan; esaterako, luzerako bakartzea: «Iraganean sufritu dugunaren antzeko ezer berriro gertatuko ez dela bermatzea etorkizuneko bizikidetza eraikitzeko oinarririk onena da. Eta hori memoriaren bidez baino ez da posible izango, memoria kritiko inklusibo baten bidez, gertatu den guztia eta jasan dugun guztia, baita aipatu berri ditugun heriotzak ere, aintzat hartuko dituena».

Bi elkarteek uste dute eztabaida horri ekiteko garaia dela, eta horretarako «prest dagoen gehiengo politiko eta soziala» badagoela. Ildo horretan, gogora ekarri dute udal ugarik aitortu dutela presoen urruntzeak horien senideei eragindako sufrimendua.

Eskaerak Jaurlaritzari

Eusko Jaurlaritzak 2019ko irailean zabaldu zuen Espainiako Estatuak eragindako giza eskubideen urraketen biktimen aitortzarako eta erreparaziorako eskaerak egiteko epea, eta, gaur, elkarteek jakinarazi dute «sakabanaketaren ondorioz hildako pertsonen eskaerak» aurkeztu dituztela, «jakinik legea ez dagoela berariaz bideratuta gaur egun duen formulazioarekin kasu horiek aitortzera eta erreparatzera». Edonola ere, azaldu dute hala egin dutela «salbuespenezko espetxe politika urte luzeek zuzenean eta zeharka eragin dituzten heriotzek planteatzen duten erronkari aurre egiteko unea iritsi dela» uste dutelako: «Heriotza hauek ekidin zitezkeen. Giza eskubideak mendekuaren, zigor erantsiaren edo ustezko segurtasun irizpideen gainetik gailendu izan balira, errealitatea oso bestelakoa zatekeen. Salbuespenezko espetxe politikak heriotzak eragin ditu, eta horiek ere beren lekua izan behar dute memoriaren mapan, etorkizuneko bizikidetza elkarrekin eraikitzen jarraitu ahal izateko».