Summary: Arabako, Bizkaiko eta Gipuzkoako herri guztiak itxiko dituzte. Etxeratze agindua ezarri dute Hego Euskal Herrian 23:00etatik 06:00etara. Bihar sartuko dira indarrean Arabako, Bizkaiko eta Gipuzkoako neurriak. Nafarroako Gobernuak debekatu egin du batera bizi ez direnak etxeetan elkartzea.

Neurri gogorrak hartu dituzte Eusko Jaurlaritzak eta Nafarroako Gobernuak. Garrantzitsuena mugikortasunari lotutakoa izango da: Arabako, Bizkaiko eta Gipuzkoako herritarrak ezingo dira euren herritik atera. Hainbat salbuespen ezarri dituzte, eta mugitzeko aukera egongo da, besteak beste, kasu hauetan: osasun arta jasotzeko; botikak erosteko; lan egiteko; ikasteko; adinekoak, adingabeak edo menpekotasunen bat dutenak zaintzeko; eta ekintza horiek egiteko ibilgailuari erregaia botatzeko. «Ohiko igarobideko» udalerri mugakideetara ere joan ahal izango dira, jarduera sozioekonomikoak egiteko. Arabatik, Bizkaitik eta Gipuzkoatik ateratzea eta lurralde horietara sartzea ere debekatuta egongo da, orain arte Nafarroarekin gertatzen zen bezala. Herritarrek, lanera doazela ziurtatzeko, Eusko Jaurlaritzak enpresen eskura utzi duen dokumentu bat eduki beharko dute.

Eremu publikoan eta pribatuan elkartzeko aukera ere murriztu du Eusko Jaurlaritzak: gehienez sei pertsona bildu ahal izango dira, eta elkarrekin bizi diren pertsonak izango dira salbuespena. Dekretua gaur bertan argitaratzea espero dute, eta horrela bada, bihar 06:00etan jarriko dute indarrean. Neurrien jarraipena eta «etengabeko ebaluazioa» egingo dute gehienez hamabost eguneko epean, eta neurriak, luzatu, aldatu edo bertan behera utzi ahal izango dituzte. Gotzone Sagardui Eusko Jaurlaritzako Osasun sailburuak eman du neurrien berri. Arabako, Bizkaiko eta Gipuzkoako egoera «arduratzeko modukoa» dela nabarmendu du.

Etxeratze agindua izango da beste aldaketa nagusietako bat Hego Euskal Herrirako: herritarrak ezingo dira kalean ibili 23:00etatik 06:00etara. Salbuespen batzuk ezarri dituzte: kalera ateratzeko aukera egongo da botikak erosteko, erietxera joateko, albaitariarengana larrialdi batekin joateko, lanera joateko, etxera itzultzeko, eta adinekoak, adingabeak edo mendekotasuna dutenak zaintzeko. 00:00etatik 06:00etara ez da garraio publikorik egongo Araban, Bizkaian eta Gipuzkoan.

Ostalaritzari dagokionez, gune gorri izendatu dituztenetan izango da aldaketa bakarra: 21:00etan itxi beharrean, 23:00 arte luzatu ahal izango dute ordutegia. Izan ere, bertan behera geratuko dira orain arteko neurriak.

Nafarroako Gobernuak ere dagoeneko zehaztu ditu herritarrek izango dituzten mugak. Besteak beste, debekatu egin dute batera bizi ez diren pertsonak eremu pribatuan elkartzea. Soilik bakarrik bizi direnek eta mendekotasunen bat dutenek izango dute horretarako aukera. Eremu publikoan, berriz, gehienez sei lagun bildu ahal izango dira.

Kasuen gorakadaren aurrean, Eusko Jaurlaritzak zein Nafarroako Gobernuak hainbat neurri hartu dituzte azken egunotan. Aurreko asteko asteazken gauerditik Nafarroako sarrera-irteerak itxita daude, eta lanagatik, ikasketengatik edo senide baten zaintza arrazoiengatik soilik sartu edo atera daiteke lurraldetik. Gainera, tabernak eta jatetxeak ere itxi egin zituzten. Eusko Jaurlaritzak, berriz, neurri arinagoak hartu ditu orain arte, eta gaur gogortu egin behar izan ditu.

Espainiako Gobernuak ere hartu ditu Hego Euskal Herriko herritarrei zuzenean eragiten dieten neurriak. Atzo alarma egoera onartu zuen Espainiako Gobernuak, eta horrekin batera, baita mugikortasuna mugatu ere, 23:00etatik 06:00etara etxeratze agindua ezarriz. Pedro Sanchez Espainiako Gobernuko presidenteak erkidego bakoitzaren esku utzi zuen etxeratzeko ordua ordubete aurreratzea edo atzeratzea. Erabaki «orekatuak eta proportzionatuak» hartuko dituztela adierazi zuen Iñigo Urkullu Eusko Jaurlaritzako lehendakariak.

Laguntza eske

Neurri murriztaileak ezartzearekin batera, EH Bilduk azpimarratu du beharrezkoa dela laguntzak ematea gehien kaltetutako sektoreei. «Oraindik ez da horrelakorik gertatu, ezker subiranistak bere jarduera parlamentarioan egiaztatu duen bezala», salatu dute.

Koalizio abertzalearen hitzetan, argi dute osasunak izan behar duela lehentasuna horrelako «larrialdi egoera» batean. Neurri murriztaileekin soilik egoera konponduko ez delakoan daude, eta eskatu dute osasunean eta zerbitzu publikoetan inbertitzeko. Horrez gain, Eusko Jaurlaritzari eta Iñigo Urkullu lehendakariari eskatu diote «ahalik eta lasterren» sortzeko sektorearteko mahai bat, eragile instituzionalek, politikoek, ekonomikoek, sozialek eta sindikalek parte har dezaten, adituekin batera, «irtenbide guztiak denen artean bilatzeko».

Ildo beretik jo du Elkarrekin Podemosek ere. Miren Gorrotxategi legebiltzarkideak «erabateko babesa» erakutsi du, baina, neurri ekonomikoak eskatu ditu, galerei aurre egiteko.

PSE-EEko legebiltzarkide Idoia Mendiak neurrien beharra azpimarratu du, baita elkarlanerako deia egin ere. Mendiaren arabera, erakundeak elkarrekin lan egiten ari dira, eta alderdi politikoei mintzatu zaie: «Indar politiko guztiei dei egiten diet arduraz jardutera».


Summary: Langile publikoen soldata %0,9 igoko dute 2021ean. Pentsioak ere hein horretan igotzeko asmoa du Espainiako Gobernuak, hori baita espero duen inflazioa.

Erosteko ahalmenari eusteko sari igoera izango dute datorren urtean langile publikoek Hego Euskal Herrian. Espainiako Gobernuak kalkulatu du prezioak %0,9 handituko direla datorren urtean, eta kopuru horretako igoera iragarri du soldata publikoetan. Azken urteetan bederen, Madrilen ildoari jarraitu diote Hego Euskal Herriko erakundeek, agindu gisa etorri baita.

Duela ia bi aste, pentsioak ere %0,9 handituko zituela aurreratu zuen Espainiako Gobernuak.

2010etik 2012ra, erosteko ahalmenaren galera handia izan zuten langile publikoek, prezioak %8 handitu arren, sariak txikitu egin baitzitzaizkien —2010ean, batez beste, %5 jaitsi zizkieten soldatak, eta, 2012an, aparteko soldata bat galdu zuten, geroago askok berreskuratu zuten arren—.

2013-2017ko epean, inflazioa oso apala edo negatiboa izan zen garai batean, erosteko ahalmenean ez zen aldaketa handirik izan, bainak azken hiru urteetank 2010ean galdutakoaren zati bat berreskuratu ahal izan dute. Aurten, esaterako, %2 handitu dizkiete soldatak, baina prezioak, handitu beharrean, txikitzen ari dira (-%0,3 irailera arte).


Summary: Jaurlaritzaren dekretua indarrean da jada: gako nagusiak. Bart argitaratu dute dekretua EAEko aldizkari ofizialean, eta 06:00etan sartu da indarrean: ezin da udalerritik irten horretarako zehaztutako arrazoirik ezean; ezin dira sei lagun baino gehiago elkartu; eta 23:00etatik 06:00etara ezin da kalean egon. Dekretuaren neurri guztiak, hemen.

Gauerdia baino lehen argitaratu du ezohiko zenbakia EAEko aldizkari ofizialak. Atzo arratsean bilera egin zuten erkidegoko erakunde nagusiek, zer neurri hartu zehazteko, eta Gotzone Sagardui Eusko Jaurlaritzako Osasun sailburuak agerraldi batean iragarri zituen erabaki nagusiak: besteak beste, udalerritik ateratzeko debekua, horretarako zehaztutako salbuespenetarako izan ezik.

Iñigo Urkullu Eusko Jaurlaritzako lehendakariak sinatutako dekretua argitaratua dago jada EAEko aldizkari ofizialean, eta 06:00etatik indarrean daude neurri guztiak: hortaz, jada ezin da udalerritik irten justifikaziorik gabe, ezin dira sei lagun baino gehiago elkartu, eta 23:00etatik 06:00etara ezin da kalean ibili.

1. Etxeratze agindua. Espainiako Gobernuak alarma egoera ezartzean egindako proposamena onartu du Jaurlaritzak, eta indarrean dago jada erkidegoan: 23:00etatik 06:00etara ezin da kalean ibili, ez bada salbuespen hauetakoren baterako: lanera joateko, sendagaiak erosteko, medikuarenera edo albaitariarenera joateko, legezko betebeharrak betetzeko, zaintza lanetarako eta «ezinbestekoa» den kasuetarako.

2. Erkidegoko sartu-irtenak. Espainiako Gobernuaren beste proposamen bat ere indarrean jarri du Jaurlaritzak: ezin da erkidegotik irten, salbuespenak kenduta. Hauek dira: lanera joatea, medikutara, ikasketa zentroetara, menpekotasunen bat dutenak eta adinekoak laguntzera edo zaintzera, azterketa ofizialak egitera, epaitegira edo notarioarenera... Zirkulazioari dagokionez, erkidegotik igaro daiteke, baldin eta beste leku batera joateko bidaia baldin bada.

3. Udalerrietako sartu-irtenak. Itxierekin harago jo du Jaurlaritzak, ordea, eta ezarri du norberak bizileku duen herritik ezin duela irten: erkidegoko sartu-irtenetarako salbuespen kasu berberetan ez bada (lanera joan beharra, ikastera, norbait zaintzera...), ezin da beste udalerri batera joan. Agindu horrek badu salbuespen bat, hala ere: «mugakide diren herrien arteko mugikortasuna» onartuta dago, baldin eta helburua bada «banakako gizarte-, ekonomia- eta kirol-jarduerak edo aire zabaleko jarduera fisikoak egitea».

4. Jendea elkartzea. Gehienez sei laguneko taldeak elkar daitezke edozein lekutan izanda ere: toki itxietan eta aire zabalekoetan, pribatuetan eta publikoetan. Sei lagun baino gehiago elkartu daitezke soilik elkarrekin bizi baldin badira.

5. Ostalaritza. Tabernak eta jatetxeak 23:00etarako itxi behar dituzte: ordu horretarako, joan egin beharko dute bezeroek —23:00etatik aurrera ezin da kalean egon—. 06:00ak arte, etxeratze agindua indarrean den arte, ezin dira tabernak ireki. Egun guztietarako ordutegi bera du ostalaritzak: astegunetarako eta jaiegunetarako. Barran kontsumitzea debekatu egin dute, eta une oro maskararekin egon behar dute bezeroek, jateko eta edadeko momentuan soil-soilik kenduta. Ordutegi muga hori ez dute izango gasolindegietako tabernek, baina 23:00etatik 06:00etara garraioko profesionalei soilik eman diezaiekete zerbitzua. Itxita segituko dute diskotekek eta gaueko aisialdiko establezimenduek, non eta ez duten egunean zehar taberna gisa funtzionatzeko baimenik.

6. Elkarte gastronomikoak. Itxita jarraituko dute.

7. Joko eta apustu etxeak. Tabernak bezala, itxita egongo dira etxeratze agindua indarrean den denboran: 23:00etatik 06:00etara.

8. Establezimenduak. Gehieneko edukiera adierazi beharko dute jendaurrean, eta neurriak hartu beharko dituzte segurtasun tartea mantentzeko. Gutxienez hiru aldiz aireztatu behar dute lokala. 20:00etatik 08:00etara ezin dute alkoholik saldu —ostalaritzan, bai—.

9. Azokak. Aire zabalen egiten diren azoketan, gehienez postuen erdiak jarri ahalko dira, eta metro eta erdiko distantzia beharko da postu batetik bestera. Bezeroen joan-etorria ere mugatuta egongo da, distantziari eusteko.

10. Hilbeilak eta ehorzketak. Beilatokietan ezin dira bildu 30 pertsona baino gehiago aire zabalean, eta sei lagun barneko eremuetan. Ehorzketetan eta errausketetan, aire zabalean 30 lagunekoa da muga, eta barruan, hamar lagunekoa. Une oro maskara erabili beharko da.

11. Kultu lekuak. Ohiko edukieraren erdia bete ahalko da gehienez, eta metro eta erdiko distantzia beharko da pertsona batetik bestera.

12. Kultur jarduerak. Erdira jaitsi beharko dute ekitaldia egin nahi den lekuko edukiera, eta ezin izango dira 400 lagun baino gehiago elkartu —aire zabalean, 600 lagun—. Metro eta erdiko distantzia beharko da publikoan daudenen artean —elkarrekin bizi direnek aukera izango dute elkarren alboan jartzeko—.

13. Kirola. Dekretuak hau dio: «Taldeko edozein kirol jarduera eten egiten da. Bakarka bakarrik egin ahal izango da kirola». Badira salbuespenak: gimnasioetako ikastaroak taldean egin daitezke —maskararekin—, eta onartuta daude «lehiaketa profesionalean edo erdi-profesionalean» ari diren taldeen entrenamenduak eta partidak ere. Profesionalak ez direnen kasuan, gehienez sei laguneko entrenamenduak egin ditzakete, eta lehiaketak eten egin dira. Kirol instalazioetan, edukieraren erdia bete ahalko da gehienez. Eskola kirolari dagokionez, dekretuak dio 16 urtetik beherakoentzako «kirol jarduera antolatuak» eten egin direla.

14. Garraio publikoa. Ez dago edukieraren mugarik garraio publikoetan: «Ibilgailuak gehieneko edukiera bete arte» sartu ahal izango da jendea. Garraio publikoak 24:00etan du abiatzeko azken ordua, etxeratze agindua indarrean ezarri eta ordubetera. Taxiek eta ibilgailu gidaridunek ez dute ordutegi muga hori.

15. Auto pribatua. Ibilgailuan sartzen den gehienezko jende kopurua joan daiteke autoan. Elkarrekin bizi direnak soilik badoaz ibilgailuan, ez dute maskara jarri beharrik izango; bestela, bai, 6 urtetik gorako guztiek behar dute maskara.


Summary: Indurainek ohartarazi du osasun sisteman bi aste «oso zail» datozela. Nafarroako Osasun Departamentuak aurreratu duenez, atzo egindako 3.952 probetatik %14,4k eman dute positibo

Santos Indurain Osasun kontseilariak onartu du hurrengo bi asteak «oso zailak» izango direla ospitaleetako oheen okupazioa eta kutsatzeen hedapena aintzat hartuta. Haren esanetan, larrialdikoak ez diren ebakuntza batzuk eten egingo dituzte egoeraren ondorioz. «Kaltetuei jakinaraziko zaie, eta itxaron ezin daitezkeen egoerak kontuan hartuko dira, ez diete eragingo», azaldu du parlamentuan.

Egoera kezkagarria da ospitaleetan. Atzo jakin zenez, 401 herritar daude ospitaleratuta, horietatik 50 larrialdietan eta 70 etxeko jarraipenean. Okupazioa handitzen ari denez, Indurainen arabera, Nafarroako Ospitale Guneak egunak daramatza baliabideak pixkanaka sendotuz bigarren olatuaren arreta sisteman egon daitezkeen gorabeherei aurre egiteko.

Beste behin herritarrei dei egin die: «Beharrezkoa da harreman sozialak eta mugikortasuna murriztea birusaren hedapena eteteko», azaldu du. «Ezin dugu utzi kutsatze kopuruak handitzen jarraitzea egungo okupazio mailarekin, COVID-19ak eragindako patologia larriez gain, berriro ere leheneratzen ari zen ospitaleetako ohiko jardueran eragin dezakeelako».

«Egoera izugarri zaila»

Parlamentuan izan da Indurain, Carlos Ortundo Osasun zuzendariarekin batera. Ortundoren arabera, «egoera izugarri zaila» da, «unea korapilatsua» baita. Ortundoren arabera, bi aste itxaron beharra dago neurriak eraginkorrak diren ikusteko. Ez du baztertzen, kutsatzearen hedapena geldotzea lortu ezean, are neurri gogorragoak hartzea. «Ez badute balio, egoera gogorragoetara iritsi gaitezke, konfinamendua barne. Orain hortzak estutzeko garaia da, eta itxaron behar dugu neurriek funtzionatzea. Profesionalen alboan egotea dagokigu, baliabideak sendotuz», azaldu du.

Ortundok eta Indurainek nabarmendu dute garrantzitsua dela alderdiak «batuta» egotea, ekarpenak eginez eta jarrera kritikoarekin, baina ez horri errentagarritasuna ateratzeko asmoz. Indurainek ohartarazi du ez duela istant bat ere xahutuko konfrontazioan erortzeko.

Ortundoren arabera, «umiltasuna» ezinbestekoa da, eta onartu du ziur akatsak egingo dituztela. «Denbora egongo da dena auzitan jartzeko. Nola ez ditugu akatsak onartuko. Barkamena ere eskatu beharko dugu egindako akatsen eta ziurrenik egingo ditugunengatik. Baina erabakiak hartu behar dira, hanka sartzeko arrisku eta guzti, ezin baikara konformatu birusaren bilakaerarekin. Gogoratu nahi dut erronka historiko baten aurrean gaudela. Pertsona eta komunitate moduan ez dugu halako egoerarik inoiz izan. Zerbait berria da, erabat ezohikoa».


Summary: Uztailetik irailera, 28.800 okupatu gehiago eta 16.300 langabe gehiago Hegoaldean. Hego Euskal Herrian iaz baino 16.300 langabe gehiago zenbatu ditu INEk, eta 20.500 okupatu gutxiago. Gaindegiaren kalkuluen arabera, Euskal Herrian 145.200 langabe daude, eta langabezia tasa %9,88 da.

Pandemiak udako hilabeteetan jarduera ekonomikoari emandako parentesi laburrak enplegua suspertzea ekarri du. Hego Euskal Herrian, okupatuen kopuruak gora egin du: 28.800 pertsona uztailetik irailera. Baina enpleguari oraindik asko falta zaio krisi aurreko kopuruak izateko, iaz baino 20.500 okupatu gutxiago zenbatu baititu INEk bere inkestan.

INEren arabera, langabe kopuruak ere gora egin du udan, eta itxialdiko hilabeteetan baino 16.300 langabe gehiago daude orain; guztira, 137.100. Horiek horrela, Hego Euskal Herriko langabezia tasa %10,25 izan da hirugarren hiruhilekoan. Dena dela, kontutan hartu behar da INEk landun gisa hartzen dituela enplegua aldi baterako erregulatzeko espedientean dauden langileak. Erregulazio berezi horiek, neurri batean, nahastu egiten dute enplegu datuen analisia.

Gero, aldi baterako erregulazioak, orain arte, tresna baliagarria izan dira enpleguari eusteko, baina kezka handia dago zenbateraino ezkutatzen duten egoeraren gordina. Ikusteko baitago, besteak beste, haien babesak noiz arte iraungo duen. Batetik, jada iraungitzear da aldi baterako erregulazioan egondako langileen kaleratzea eragozten zuen sei hilabeteko epea. Bestetik, pandemiak berriz okerrera egin duela ikusita, enplegu erregulazioekin irauteari zentzurik ikusi ez eta suntsitu daitekeen sare produktibo guztia hor dago.

145.200 langabe Euskal Herrian

INEren datuak oinarri, Gaindegiak Euskal Herriko langabezia kalkulatu du beste behin ere. Ekonomia eta gizarte garapenerako behategiaren arabera, langabeziak 0,56 egin du gora Euskal Herrian, %9,88raino. Eustaten datuekin, berriz, langabeziak behera egin zuen (-0,84) joan den hiruhilekoan, %9,64ko tasaraino.

Tasa desberdin horien oinarrian lan merkatuaren bi interpretazio desberdin daude. INEk langabeen eta aktiboen igoera nabarmena ikusi du uztailetik irailera; aldiz, Eustaten ustez, jaitsi egin dira bai biztanleria langabea eta bai aktiboa ere.

INEren datuei jarraikiz, langabezia tasak lurraldearen arabera joera desberdinak izan dituela azaldu du Gaindegiak: «Aurreko hiruhilekoarekin alderatuta, langabezia tasak gora egin du Gipuzkoan (+1,95) eta Bizkaian (+1,01) nabarmenki, eta, modu apalagoan Araban (+0,23). Aldiz, Nafarroa Garaian langabezia tasa pixka bat apaldu da (-0,14), eta Ipar Euskal Herrian are gehiago, udako sasoiari loturiko enpleguari Hego Euskal Herrian baino hobeto eutsi izana tarteko».

Eustaten datuei erreparatuta, ordea, langabeziak behera egin du Araban, Bizkaian eta Gipuzkoan. Egia da, era berean, itxialdi gogorreneko aurreko hiruhilekoan Eustatek INEk baino 20.000 langabe gehiago zenbatu zituela.

Europako joerei ere begiratu die Gaindegiak: «Osasun larrialdiaren testuinguruan, Europan langabezia tasaren igoera nagusitzen ari da. Igoera handia da Italian eta Portugalen, eta baita Danimarkan, Alemanian, Kroazian eta Espainian ere. Azken datuen arabera, Europako herrialdeen artean Espainiak du langabezia tasarik handiena (%16,3). Ikusteko dago datozen hilabeteotan zein izango den osasun larrialdiaren bilakaera eta horrek zer eragingo duen enpleguan. Halere, gaur-gaurkoz, Euskal Herriko langabezia tasa EB-27an baino 2,6 (INE) eta 2,3 (EUSTAT) puntu handiagoa da. Europan Espainiak (%16,3), Greziak (%16,0) eta Kataluniak (%13,2) dute Euskal Herrikoa baino langabezia handiagoa».


Summary: Trenasaren itxiera hiru hilabetez geldiarazi dute, kontratu berrien zain. Enplegua aldi baterako erregulatzeko espedientearekin jarraituko dute langileek. Renferen kontratu erraldoia nori emango zain dago CAF.

CAFek hiru hilabeteko epea jarri du lan kontratu handi bat lortzeko eta horrekin loturik Castejongo (Nafarroa) Trenasako fabrika irekita mantentzeko. Zuzendaritzak sindikatuetako ordezkariei jakinarazi dienez, denbora hori jarri du ixteko erabakia behin betikoa den ala ez erabakitzeko. Argitu du datozen hilabeteetan «Espainiako trenbide merkatuan» kontratu batzuk ixteko aukeraren zain dagoela: besteak beste, eta BERRIAk iganden aurreratu zuen bezala, Renfek luze gabe adjudikatu behar duen 2.726 milioi euroko kontratu erraldoiaren zati bat lortzea, edo distantzia ertaineko trenekin eta hiriguneetakoekin loturiko kontraturen bat. Alegia, CAFek Renferen eta Espainiako Gobernuaren zelaian jarri du pilota. Hori argitu bitartean, langileek ekainean negoziatu zuten aldi baterako erregulazioan jarraituko dute, eta gutxienez beste hiru hilabetez eutsiko diete lanpostuei.

Aurreko ostiralean Manu Aierdi Ekonomia eta Enpresa Garapeneko kontseilariak parlamentuan eman zituen azalpenak, eta gobernua eragile ugarirekin hitz egiten ari dela azpimarratu zuen: bereziki, enpresarekin, Eusko Jaurlaritzarekin, Espainiako Industria Ministeriorekin eta Renferekin.

Ixtea eteteko erabakiarekin denbora irabazi dute alde guztiek. Larunbatean amaitzen zen itxiera espedienteari buruzko kontsulta garaia. CCOOk azpimarratu du «mobilizazio eta presio prozesuaren» emaitza dela neurria, eta instituzioei ere mintzatu zaie. Nafarroarentzat Trenasako 110 lanpostuak mantentzea «estrategikoa» izan behar dela adierazi du, eta gobernuari eta eragile politikoei oro har eskatu die gogoeta egin dezatela enpresei emandako diru laguntza publikoei eta bestelako pizgarriei buruz.

Aierdik bere agerraldian azaldu zuen Trenasak guztira 2,5 milioi euroren diru laguntza publikoak jaso dituela: 2,2 milioi 2011ren aurretik, eta gainerako 300.000 euroak, hurrengo urteetan. Dena den, hor ez da amaitzen administrazioak enpresa horretan izan duen esku hartzea. 2016an Sodena Nafarroako Gobernuaren elkarte publikoa Vectia egitasmoan sartu zen, Castejonen autobus elektrikoak egiteko: enpresaren %30 hartu zuen, eta beste guztia Beasaingo (Gipuzkoa) multinazionalaren esku utzi zuen. Proiektuak, ordea, ez zuen aurrera egin, 2018ko udan CAFek Solaris Poloniako autobus ekoizlea erosi zuelako, eta horretan jarri duelako indarra. Horren ondoren, eta Vectian jarritako diruaren truke, Sodenak Solarisen %2,8 jaso zuen.

Egitasmo horrek ez zuen aurrera egiterik izan, eta kolpe gogora izan zen Castejongo plantako langileentzat. Hala ere, 2007tik, Trenasa ireki zutenetik, etengabeko lan gatazkan izan dira. Hamahiru urtean zazpi erregulazio espediente onartu dituzte. Ekainetik, aldi baterako erregulazioan daude langileak, eta hala jarraituko dute, gutxienez, beste hiru hilabetez.

«Partida jokatzen ari da»

Komunikabideetara bidalitako ohar batean, Ekonomia Garapanerako kontseilariak «oso positibotzat» jo du Castejongo lantegiaren itxiera hiru hilabetez geldiarazteko erabakia, eta azken asteetan «eragile ezberdinekin eta batez ere enpresarekin» egindako «lan handiaren» emaitza izan dela adierazi du.

Hala ere, berretsi du gobernuak lanean jarraituko duela «ixteko erabakia iraultzeko». «Bidea konplexua da, baina oraindik partida jokatzen ari da, eta bukaerara arte jokatuko dugu». Aierdik nabarmendu du enpresak Castejongo lantegirako hartzen dituen erabakiek «proportzionalak» izan behar dutela beste fabrika batzuetan hartzen dituenekin; alegia, CAFek Trenasarako hartutako neurriak eta bereziki eskariekin loturikoak bere planta guztien artean banatu beharko lituzkeela. «Lan karga murrizteko testuinguru egiaztatua badago, enpresak erabakiak hartuko dituela uler daiteke, baina ezin dugu onartu erabaki hori CAFek [Espainiako] estatuan dituen lantegi guztien artean ez hartzea».


Senatuak Barrett berretsi du Gorenerako

Summary: Senatuak Barrett berretsi du Gorenerako. Epailearen izendapenak areagotu egin du kontserbadoreen gehiengoa AEBetako justiziako maila gorenean.

Sei hiruren kontra. Donald Trump AEBetako presidenteak lortu du Auzitegi Goreneko gehiengo kontserbadorea are gehiago indartzea. Berak proposatu zuen Amy Coney Barrett epailea auzitegian hutsik zegoen aulkirako, eta Senatuak bart gauean baieztatu du haren izendapena, bozetarako zortzi egun soilik falta direla. Erabakiak zenbait harmarkadetarako lerratu dezake Gorena eskuinera. Sei epaile kontserbadorek eta hiru aurrerakoik osatzen dute orain auzitegia.

«Beldurrik gabe eta aldekotasunik gabe egingo dut lan. Botere politikoekiko eta nire joerekiko independentziaz jardungo dut», adierazi du Barrettek, kargua hartu ostean. Senatuak Euskal Herrian goizaldea zela baieztatu du haren izendapena, senatari errepublikanoen gehiengoari esker. Aldeko 52 boto jaso ditu, eta aurkako 48. Demokratek aho batez egin dute Trumpek proposatutako epailea izendatzearen kontra, eta horiekin bat egin du Alderdi Errepublikanoko senatari Susan Collinsek ere.

Senatuak Barretten izendapena berretsi eta ordubetera, Trumpek ospakizun ekitaldi bat gidatu zuen Etxe Zurian, Goreneko kargudun berria alboan zuela. Trumpek Goreneko kide berria goratu zuen. «Berret sendiak AEBen bihotza irabazi du. Guztiz egokia da emakumeentzat egiazko aitzindaria izan den Ruth Bader Ginsburgen aulkia Barrett epaileak betetzea».

Irailean hil zen Ginsburg epaile aurrerakoi eta feminismoaren ikurra. Haren tokia hartuko du Barrettek, eta areagotu egingo du kontserbadoreek lehenagotik Auzitegi Gorenean zuten gehiengoa. Orain, sei epaile kontserbadore eta hiru aurrerakoi izango dira sistema judizialaren mailarik altuenean. Karguak bizi guztirako direla kontuan izanda, litekeena da gehiengo horrek hamarkadak irautea.

Gorenak hainbat auzi garrantzitsuri buruz erabaki beharko du datozen hilabeteetan. Besteak beste, gobernuaren zenbait migrazio politika, Obamacare esaten dioten osasun babeserako legea eta abortu eskubidea murrizteko hainbat lege aztertu beharko ditu.

Horrez gain, Gorenak zeresan handia izan dezake hurrengo hauteskundeen emaitzen gainean. Trumpek aurreratu du emaitzak inpugnatuko dituela hauteskundeak galtzen baditu, eta auzia Gorenera iristea espero duela. Auzitegi horrek izango du azken hitza posa bidezko bozketa arautzeko demokratek zenbait estatutan bultzatu dituzten legeei buruz. Gorenaren jarrera erabakigarria izan daiteke, estatu horietako batzuetan emaitza oso estuak espero baitira. Esaterako, Pennsylvanian eta Ipar Karolinan.

Barretten izendapenak eztabaida handia eragin du AEBetan, Trumpek presio egin baitu azaroaren 3ko hauteskundeen aurretik egina izateko izendapena. Bozetarako zortzi egun besterik falta ez dela hautatu du Senatuak AEBetako sistema judizialean botererik handiena duen organoko kargudun bat, bizi osorako dena. Lehenengo aldia da herrialdean Gorenerako epaile bat aukeratzen dena hauteskundeetarako horren egun gutxi falta direnean. Alderdi Demokratak presidentearen erabakia kritikatu du. Oposizioaren iritziz, Gorenean hutsik dagoen aulkirako izendapena bozen ondoren presidente izango denak proposatu beharko luke.

Joe Biden demokraten presidentegaiaren iritziz, izendapena «presazkoa eta aurrekaririk gabekoa» da. Harago joan da Chuck Schumer Alderdi Demokrataren senatari taldeko burua bart. Errepublikanoek auzitegia «eskuin muturrerantz» eraman nahi dutela salatu du, eta «sutara» bota dutela beren «sinesgarritasuna».

Schumerrek 2016. urtean gertatutakoari egin dio erreferentzia. Orduan, Barack Obama AEBetako presidente zenak Merrick Garland epailea proposatu zuen Gorenean hutsik zegoen aulkirako. Martxoa zen, eta hauteskundeetarako sei hilabete falta ziren. Bada, errepublikanoek izendapen hori eragotzi zuten, Goreneko kargudun berria bozen ostean aukeratu behar zela argudiatuta.

Senatuak bart egin duen saioan, ordea, Barretten izendapena zilegi dela nabarmendu du Mitch McConnell senatari errepublikanoen buruak. «Ez dugu inolako zalantzarik auzia beste aldera izan balitz haiek izendapena berretsiko zutela».

Zenbait ordezkarik neurriak proposatu dituzte Trumpek bere agintaldian izendatu dituen hiru epaile kontserbadoreen eragina murrizteko. Alexandria Ocasio-Cortez demokratak auzitegiko epaile kopurua handitzeko eskatu du.


Summary: Burujabetza gatazkak konpontzeko jardunaldiak egingo dituzte azaroaren 11tik 13ra. Bilboko Azkuna zentroan egingo dituzte topaketak, Eusko Ikaskuntzak eta Ikerketa Katalanen Institutuak antolatuta. Bertan aurkeztuko dute gatazkak konpontzeko jardunbide egokien kode bat, nazioarteko 60tik gora adituren ekarpenekin egindakoa.

Subiranotasun gatazkak Europan: konponbiderako oinarriak izeneko nazioarteko jardunaldiak egingo dituzte azaroaren 11tik 13ra bitartean, Bilbon. Eusko Ikaskuntzak eta Ikerketa Katalanen elkarlanean antolatutako topaketak izango dira, eta, horietan, “alderdi akademiko, instituzional eta soziopolitiko zabal baten parte-hartzearekin”, Europako estatuetako subiranotasunaren inguruan “lurralde-gatazkak demokratikoki konpontzeko jardunbide egokien kode baten oinarriak eztabaidatu eta aurkeztuko” dituzte, antolatzaileek azaldu dutenez.

Ekinaldi akademikoa eta soziopolitikoa dela azaldu du Mario Zubiaga proiektuaren koordinatzaile zientifikoak; Euskal Herriko, Kataluniako eta nazioarteko hogei eragilek hartu dute parte egitasmoan. Bidean, burujabetza gatazkak konpontzeko jardunbide egokien kode bat landu dute, arlo horretan aditu diren 60 pertsonaren baino gehiagoren ekarpenak jasota, eta kode horren lehen bertsio bat aurkeztuko dute azaroko jardunaldietan. Parte hartu dutenen artean daude Eskozia, Katalunia, Quebec, Italia, Frantzia, Espainia, Ingalaterra, Ameriketako Estatu Batuak, Alemania eta Euskal Herriko unibertsitateetako irakasle eta ikerlariak.

Aurkezpenean, Salvador Cardus IECko ordezkariak azaldu du "dimentsio handiko" egitasmoa dela. Jaume Lopez Kataluniako Pompeu Fabra Unibertsitateko irakasle eta proiektuko koordinatzaile zientifikoak, berriz, esan du "topiko batzuk" eraitsi nahi dituztela proiektuarekin: "Ate bat zabaltzea da proiektu hau. Burujabetza gatazkak ez dira iraganeko kontua; proiektu honek erakusten du badirela demokrazia eta parte hartze handiagorako eskariak". Gainera, nabarmendu dute burujabetza gatazkak ezin direla barne arazotzat hartu, eta "Europaren proiektua ahuldu beharrean indartu" egiten dutela.

Zelai Nikolas Eusko Ikaskuntzako kide eta Eusko Legebiltzarreko legelariak azaldu du kodearen abiapuntua dela lurralde gatazkak existitzen direla, eta horiek konpontzeko erari buruzko gutxieneko estandar bat osatzea izan dela helburua. Horretarako, nazioartean gisa horretako gatazken konponbidean antzeman dituzten praktika egokiak baliatu dituzte. Bilboko jardunaldiaren ondoren, asmoa da epe ertainera Europako Batasuneko erakundeetara eramatea planteamendua.

Topaketei dagokienez, hiru egunez elkartuko dira, Bilboko Azkuna zentroan; printzipioz, modu semipresentzialean. Hiru bloketan antolatu dituzte gaiak: lehenik, lurralde gatazken eta jardunbide egokien kodeari buruzko gerturatze bat egingo dute, eta, segidan, landuko dute zergatik parte hartu beharko lukeen EBk kodearen egitasmoan. Azkenik, parte hartze hori nola gauzatu litekeen aztertuko dute. Jardunaldiak ingelesez, euskaraz eta gazteleraz enzuteko aukera egongo da.

EGITARAUA

Azaroak 11:

16:30: Irekiera. Ana Urkiza (Eusko Ikaskuntza) eta Joandomenec Ros i Aragones (Ikerketa Katalanen Institutua).

16:45: Egitasmoaren eta jardunaldiaren aurkezpena. Beatriz Akizu (EI), Mario Zubiaga (EHU), Jaume Lopez (UPF).

17:00: Irekiera hitzaldia: Claiming Sovereignty. States, nations and Self-Determination in the European Context. Michael Keating (Aberdeengo Unibertsitatea)

17:45: Atsedenaldia

18:00: Mahai-ingurua. The push for self-determination in Europe and the limits of the current framework

Azaroak 12:

9:30: Irekiera, Saioaren aurkezpena. Beatriz Akizu (EI).

I. Zer da subiranotasunaren lurralde-gatazka bat? Praktika onen kodearen xedea eta helburua

9:35: Eztabaida testuinguruan kokatzen. Mario Zubiaga (EHU)

9:45: Michael Van Walt. Kreddha. 10:00: Sergiusz Bober. ECMI: Gutxiengoen Gaietarako Europako Zentroa.

10:15: Atsedenaldia

10:30: Alain G. Gagnon (Quebeceko Unibertsitatea Montrealen). 10:45: Jorge Cagiao. Tourseko Unibertsitatea. 11:00: Donatella Della Porta. Scuola Normale Superiore. 11:15: Eztabaida eta galderak (en). Moderatzailea: Eduardo Ruiz Vieytez (Deustuko Unibertsitatea).

12:00: Atsedenaldia

II. Zergatik hartu behar du parte Europak? Jardunbide egokien kodearen interesa, arrazoiak eta pragmatika

12:15. Eztabaida testuinguruan kokatzen. Hizlarien aurkezpena: Enoch Alberti (Bartzelonako Unibertsitatea)

12:30: Costanza Margiotta (Paduako Ikasketa Unibertsitatea). 12:45: Francesco Palermo (Veronako Unibertsitateko Federalismo Konparatiboko Institutua). 13:15: Elisenda Casañas-Adams (Edinburgoko Unibertsitatea). 13:30: Nikos Skoutaris (East Angliako Unibertsitatea)

13:45: Eztabaida eta galderak. Moderatzailea: Ander Errasti (Autogobernu Ikasketen Institutua).

III. Nola parte hartu behar luke? Praktika onen kodearen edukia

15:30: Eztabaida testuinguruan kokatzen. Hizlarien aurkezpena. Zelai Nikolas (Eusko Legebiltzarra). 15:45: Nicola McEwen (Edinburgoko Unibertsitateko Aldaketa Konstituzionalen Zentroa). 16:00: Nikolas Levrat (Genevako Unibertsitatea)

16:15: Atsedenaldia

16:30: Timothy Waters (Indianako Unibertsitatea). 16:45: Matt Qvortrup (Coventryko Unibertsitatea)

17:00: Atsedenaldia

17:15: Susanna Mancini (Bolognako Unibertsitatea). 17:30: Eztabaida eta galderak. Moderatzailea: Jaume Lopez (UPF)

18:15: Itxiera

Azaroak 13

11:30: Subiranotasunaren lurralde-gatazkak ebazteko praktika onen kodea garatzeko oinarriak.


Summary: Hiru egunen buruan, 110 ospitaleratu gehiago daude Hegoaldean. Hego Euskal Herrian, 814 daude ospitaleratuta, horietatik 124 larrialdietan. Positibo kopuruarekin gertatzen den bezala, Nafarroak ditu datu okerrenak. 396 ospitalean eta 50 ZIUko oheetan.

Positiboek gora egin ahala, apurka ospitaleetan islatzen ari da kasuen hazkundea. Kutsatutako pertsonek sintomak agertu eta horietako batzuk ospitaleratzea behar dutenez, osasun sistemaren gaineko tentsioa handitzen ari da. Azken hiru egunetan, 110 herritar gehiago ospitaleratu dira. Oraintxe bertan, 814 gaixo daude Hego Euskal Herriko ospitaleetako gela arruntetan eta ZIUko oheetan, aurreko egunetan baino hamabost gehiago. Larrialdien kasuan, 124 pertsona daude bertan, aurreko egunean baino bi gutxiago.

Kutsatzeekin gertatzen den legez, Nafarroak ditu daturik okerrenak, eta gaur goizean Santos Indurain Osasun kontseilariak ohartarazi du «bi aste» oso zail datozela. Osasunbideko osasun sarean 396 herritar daude, horietatik 50 ZIUko oheetan, eta 61 etxeko jarraipenarekin. Gobernuaren arabera, pertsona guztiok positibo eman dute PCR proba batean, ospitaleratzeko arrazoia hori izan edo ez.

1.556 positibo

Kutsatzeak ez du etenik. Iragan astean neurriak gogortu egin ziren Hego Euskal Herrian, eta atzo Jaurlaritzak eta Nafarroako Gobernuak neurri gehiago iragarri zituzten. Hala ere, kutsatze kopurua ez da jaitsi. Azken 24 orduetan, 1.556 positibo atzeman dituzte. Egindako PCR eta antigeno probetatik %9,8 eman du positibo —guztira, 15.887 proba egin ziren atzo—.

Azken egunetan legez, Nafarroak du kasu positibo gehien (578). Ondoren, Bizkaian detektatu zen kasu gehien: 457. Gipuzkoan, berriz, 413 kutsatze atzeman ziren, eta Araban, 86. Halaber, Nafarroak du intzidentzia tasa handiena: 100.000 biztanleko milatik gora izan dituzte; zehazki, 1.040. Nafarroaren ondoren, azken hamalau egunetako intzidentzia tasarik handiena du Gipuzkoak. Egoera epidemiologikoari buruzko txostenaren arabera, 100.000 biztanleko 765 kutsatu dira Gipuzkoan azken bi asteetan, 361 Araban eta 450 Bizkaian.

Alarma egoera ezarri ostean, Jaurlaritzak udalerrietatik ateratzea debekatu du —funtsezko arrazoiengatik ez bada—. Uneotan, herri handien artean, 500dik gorako intzidentzia dute herri hauek: Bizkaian, Abadiñok, Zierbenak, Zornotzak, Durangok, Erandiok, Ermuak, Galdakaok, Muskizek, Ondarroak eta Ortuellak —Bilbok 456koa du, lurraldeko batezbestekoaren maila berean—; Gipuzkoan, Andoainek, Arrasatek, Astigarragak, Azkoitiak, Azpeitiak, Beasainek, Bergara, Debak, Donostiak, Eibarrek, Elgoibarrek, Errenteriak, Hernanik, Irunek, Lasartek, Legazpik, Lezok, Mutrikuk, Oiartzunek, Oñatik, Ordiziak, Pasaiak, Tolosak, Urnietak, Urretxuk, Usurbilek, Zumaiak eta Zumarragak.

Araban, Agurainen dago intzidentzia handiena, baina egoera bestelakoa da, nahiz eta gorantz ari den orobat. Nafarroan, berriz, gobernuak aurreratutako lehen datuen arabera, 3.952 proba egin ziren atzo, eta horietatik %14,4k eman dute positibo.

Zahar etxeetan, behera

Dena ez da beltz. Iragan astean, 152 kasu aktibo zeuden Nafarroako 71 zahar etxeen artean. Gobernuak azaldu duenez, datuek behera egin dute nabarmen, azken egunetan 182 laguni sendagiria eman dietelako. Guztira, orain, 59 egoiliar daude kutsatuta, eta kasuak %69 gutxitu dira. Haien artean, bost pertsona daude ospitaleratuta, 35ek egoitzan jarraitzen dute, sintomekin, eta gainerako 11k ez dute sintomarik.

Lehen olatuaz geroztik, uztailaren 1etik aurrera 49 egoiliar zendu dira COVID-19aren ondorioz: 33, ospitaleetan, eta gainerako 16ak, egoitzan bertan.

Carmen Maeztuk uste du positiboen beherakada «positiboa» dela, baina «zuhurtzia handiz» jokatu behar dela. Urriaren 13tik ezin da zahar etxeetan bisitarik egin, salbuespen jakin batzuk kenduta. «Prebentzio neurriak oinarrizkoak dira pandemiari aurreko egiteko, baina neurrietako batzuk oso gogorrak dira, osasun psikikoari eragiten baitiote».


Summary: Siemens Gamesak Euskal Herrian ekoitziko ditu aerosorgailu berrien osagai batzuk. Asteasun eta Mungian egingo dituzte turbinen osagai berriak.

Siemens Gamesak jakinarazi du Euskal Herrian ekoitziko dituela haize errota berrien osagai batzuk. Zehazki, Asteasun (Gipuzkoa) eta Mungian (Bizkaia) dituen lantegietan egingo dituzte, datorren urtetik aurrera.

Aerosorgailu berriak egiten ari da konpainia mundu osoko eskaerei erantzuteko, eta, azaldu duenez, energia sortzen duten turbinen erdiak Espainian dituen plantetan egingo ditu. Bada, turbina horien osagai batzuk izango dira Euskal Herrian ekoitziko dituztenak. Europako, Afrikako eta Latinoamerikako (Brasil izan ezik) parke eolikoetarako izango dira.

Siemens Gamesak iaz aurkeztu zituen SG 5.X izeneko aerosorgailu berriak. Konpainiak dituen lurreko haize errotarik indartsuenak dira, eta 5.8 megawatteko potentzia nominala dute.


Summary: Frantziako produktuen aurkako kanpaina egiten ari dira herrialde musulmanetan. Turkiako presidente Erdoganek Frantziako Macronen buruko osasuna zalantzan izanak bi herrialdeen arteko ika-mika diplomatikoa piztu du.

Elur bola handitzen ari da. Islamista batek Paristik gertu irakasle bati lepoa moztu izanak jarri zuen martxan gurpila, eta hainbat herrialde musulmanetan Frantziako produktuen aurkako kontsumo boikota eragin du azken orduotan.

Parisek boikoterako deia arbuiatu du, eta hura gutxiesten saiatu da, «gutxiengo fanatiko» baten deialdia dela argudiatuta. Baina Turkiako presidente Recep Tayyip Erdoganek berak atzo eskatu zien herritarrei Frantziako produkturik ez erosteko.

Boikoterako deiek «bihurritu egiten dute Frantziak kontzientzia, adierazpen eta erlijio askatasunaren inguruan duen jarrera», adierazi du Frantziako Atzerri Ministerioak agiri baten bidez. «Ondorioz, boikoterako deiek ez dute zentzurik, eta berehala amaitu behar dute, gure herrialdearen aurkako eraso guztiak bezala, muturreko gutxiengo batek erabilitakoak».

Beste estatuetako gobernuei laguntza eskatu die Parisek, kanpaina gelditzeko.

Joan zen astean, Samuel Paty irakasleari estatu omenaldia egin zioten, eta horretan parte hartu zuen Macronek. Islamista batek hil zuen irakaslea, hark ikasleei Mahomaren karikatura batzuk erakutsi zielako, ikasgelan adierazpen askatasunaren gaiaz eztabaidatzeko.

Omenaldian, Macronek esan zuen Frantziak ez ziola uko egingo karikaturak egiteko eskubideari. Horrez gain, Parisek islamismoarekin lotzen dituen hainbat elkarte sakabanatu eta debekatu ditu azken egunotan.

Horrek guztiak protestak eragin zituen asteburuan hainbat herrialde musulmanetan. Besteak beste, Turkian, Jordanian eta Iranen agintariek gaitzetsi egin dituzte Macronek karikaturei emaniko sostengua. Konferentzia Islamikoaren Erakundeak ere «biraozko marrazkiak etengabe argitaratzea» gaitzetsi du, eta Macronen adierazpenek «Frantziaren eta musulmanen arteko harremanak zulora eramateko arriskua» dakartela gaineratu du.

Erdoganek Macronen hitzak gaitzetsi zituen, baina zuzenean jo zuen Frantziako presidentearen kontra: «Joan aztertzera burutik sano ote zauden», esan zion. Parisek Ankaran duen enbaxadorea erretiratu zuen, hitzon aurkako protesta gisa. Atzo, boikot dei zuzena egin zuen Erdoganek, eta Frantziako produkturik inoiz ez erosteko eskatu zien herritarrei.

#BoycottFrance traola erruz zabaldu da asteburuan Twitterren. Boikot deialdiak eragina izan du Pakistandik Qatarreraino. Azken honetan, hainbat saltoki kate handik iragarri dute kendu egingo dituztela Frantziako produktuak apaletatik. Kuwaiten Frantziako gaztak eta lurrinak jarri dituzte jomugan, eta hainbat bidaia agentziak Frantziarako hegaldiak erreserbatzeari utzi diote. Frantziako produktu guztiak kentzea erabaki dugu, Jainkoaren profeta defendatzeko testua zuen pankarta bat zintzilikatu dute saltokietako batean.

Marokoko Atzerri Ministerioak «gogor gaitzetsi ditu «islama eta profeta laidotzen dituzten karikaturak» argitaratzen jarraitzeak, baina ez du Rabateko gobernuak ez du boikoterako deialdirik egin. Libian Frantziako bandera bat erre dute manifestazio batean. Gazan Macronen irudiak erre dituzte.

Pakistango lehen ministro Imran Khanek «polarizazioa» bultzatzea leporatu dio Frantziako presidenteari.

Haatik, Europako buruzagien sostengua jaso du Macronek. Alemaniako Gobernuko eledun Steffen Seibertek adierazi duenez, Erdoganen hitzak «onartezinak» dira. Europako Batzordeko buru Ursula von der Leyen ere Macronen alde mintzatu da.


Summary: Aske geldituko da Frederic Haranburu 'Xistor'. Euskal presoa baldintzapean askatzeko eskaera onartu du Dei Auzitegiak. Kasazio Auzitegian helegitea aurkezteko aukerak egon badaitezke ere, erabakia aplikatuko dela baieztatu du Maritxu Paulus Basurko abokatuak. Baldintzapean aske gelditu da Fernando Alonso Abad euskal presoa.

Oraingoan bai: presondegitik aterako da Frederic Haranburu Xistor euskal presoa. 30 urte presondegian pasatu ondotik, baldintzapean askatzeko eskaera onartzea erabaki du Dei Auzitegiak gaur arratsaldean. Joan den irailaren 24an aztertu zuten haren eskaera, eta, terrorismoaren kontrako fiskaltzak kontrako iritzia agertu bazuen ere, gaur baiezkoa eman dio epaileak.

Maritxu Paulus Basurko abokatuak BERRIAri azaldu dionaz, Kasazio Auzitegian helegitea ezar lezake oraindik fiskaltzak; «aukera gutxi daude», baina erabakia gauzatu egingo da hala ere. Efe agentziaren arabera, azaroaren 24tik aitzina atera beharko luke Lannemezango (Okzitania) presondegitik. Paulus Basurkok azaldu du proba epe bat izanen duela hasieran, eta eskumuturreko elektronikoa eraman beharko duela.

1990eko apirilean atxilotu zuten Haranburu, eta bizi osorako kartzela zigorra ezarri zioten, ETAren Argala komandoko kide izatea leporatuta. 30 urte baino gehiago daramatza presondegian. Azken urteetan, mobilizazio bat baino gehiago antolatu dituzte hura askatzea eskatzeko. 2015ean aztertu zuten epaitegiek lehen aldiz hura aske uzteko aukera. Ordurako 25 urte zeramatzan preso.

Haranbururen kasua ezaguna egin da azken urteetan, Jakes Esnalenarekin batera. Irailaren amaieran ukatu egin zuten hura baldintzapean aske uztea,

Fernando Alonso Abad, baldintzapean aske

Fernando Alonso Abad euskal presoa baldintzapean aske gelditu da 24 urte presondegian eman ondotik. Espainiako hainbat presondegitan egon da orain arte, eta hirugarren graduan eman ditu azken hilabeteak, Martutenen (Gipuzkoa). Apirilean onartu zioten erregimen malgutzea, baina, koronabirusak eragindako krisiaren ondorioz, hilabete batzuk geroago gauzatu zen.

1996an atxilotu zuen Guardia Zibilak, Andoni Murga Zenarruzabetiarekin batera, ETAko kidea izatea leporatuta. Egin egunkariko kazetariak ziren biak. Presondegian egon den urteetan zehar liburu bat baino gehiago idatzi ditu Alonso Abadek; horien artean, El repartidor de sueños (amets banatzailea) ipuin bilduma, 2000. urtean, eta ¿Por qué luchamos los vascos? (zergatik borrokatzen gara euskaldunok?) saiakera, 2004. urtean.


Summary: EH Bildu abstenitu egin da Toledoko Itunean, eta EAJk alde bozkatu du. Alderdi subiranistak kritikatu du testuak ez dituela jasotzen Euskal Herriko pentsiodunen eskaerak. Jeltzaleek uste dute erretiro arreratuen gaian gehiago sakondu behar dela.

Pentsioen sistema erreformatzeko Toledoko Itunaren batzordeak onartu egin ditu joan den astean adostutako gomendioak, eta datozen egunetan Espainiako Kongresuaren osoko bilkurara eramango ditu, bozketa egiteko eta taldeek boto partikularrak aurkezteko aukera izan dezaten.

Horrekin batera, gobernua CEOE eta Cepyme patronalekin eta CCOO eta UGT sindikatuekin ere ari da negoziatzen. Batetik eta bestetik ateratako ondorioekin egin beharko du azken testua.

Gobernuaren asmoa zen aho batez onartzea ostiralean adostutako gomendioen zerrenda, baina, azkenean, ez da hala izan. Alde bozkatu dute PSOEk, Unidas Podemosek, PPk, Junts pel Sik, EAJk eta Coalicion Canariak. Abstenitu egin dira ERC, EH Bildu eta BNG. Voxek aurka bozkatu du.

Akordio honekin, duela lau urte hasitako lanei amaiera jarri diote. Testuak 21 gomendio jasotzen ditu —hemen zerrenda osoa—. Besteak beste, taldeek adostu dute pentsioak KPIa oinarri izan duen indize baten arabera eguneratzea; lan bizitza 67 urtera arte luzatzearen alde azaldu dira, baina salbuespen batzuekin erretiro aurreratuak zigortzeko orduan; eta finantzaketa publikoa 2023a baino lehen argitzea nahi dute, pentsioen sistemari berez ez dagozkion gastuak kentzeko.

Euskal Herritik

EH Bildu ez da akordiora batu; abstenitu egin da, pentsiodunen mugimenduak azken hilabeteetan egindako «aldarrikapen nagusiak» kontuan hartzen ez dituelako. «Anbiguotasuna eta zehaztasun falta» egotzi dizkio testuari, eta boto partikularra aurkeztuko duela aurreratu du Iñaki Ruiz de Pinedo diputatuak.

Akordiora batu ez den arren, EH Bilduk zehaztu du ez diola uko egiten hurrengo asteetan adostasunak lortzeari, baina azpimarratu du «irmotasunez eta behin eta berriz» eskatuko duela testuan baztertuta geratu diren eskaera nagusiak sartzeko.

Honako hauek zerrendatu ditu: pobreziaren mugatik gorako pentsioak, 65 urterekin erretiratzeko adina berreskuratzea, jasangarritasun faktorea ezabatzea, eta pentsio osoa jaso ahal izateko kotizazio aldia 35 urtetik 37 urtera ez luzatzea.

«Pentsiodunen mugimenduarekin konpromisoa hartu genuen beren aldarrikapenak Madrilera eramateko, eta hala egingo dugu», esan du Ruiz de Pinedok. Gaineratu du aldarrikapen horiek «zentzudunak, bidezkoak eta, batez ere, atzeraezinak» direla.

EAJk ez du argitu boto partikularrik aurkeztuko duen ala ez. Pozik azaldu da batzordeak egin duen lanarekin. Iñigo Barandiaran diputatuak azpimarratu du akordio horrekin pentsiodunei «konfiantza» ematen zaiela. Nabarmendu du orain eztabaida nagusia aurre erretiroen gaian zentratu behar dela: enpresen erretiro planak osatzearen alde azaldu da EAJko kidea.

Bizkaiko pentsiodunen mugimenduak, berriz, manifestazio bat antolatu du larunbaterako. Asteazken honetan emango dituzte xehetasun gehiago.


Summary: Kubatar-estatubatuarren botoa aldatuz doa. Gazteen artean zabalduz doa demokraten aldeko jarrera, nahiz eta askok ahots altuan onartu nahi ez izan.

Habana Txikian, Little Havana deritzon Miamiko auzoan, hispanoak dira herritarren %85, eta horietatik gehien-gehienak, kubatar-estatubatuarrak. Urte askoan, errepublikanoek izan dute gehiengoa han, batez ere kubatar erbesteratuei esker. Izan ere, uhartetik ihesi joandako lehen migratzaile oldea nabarmen errepublikanoa izan da urte luzez. Baina urte asko joan dira ordutik, eta, belaunaldi berriak agertu ahala, egoera ere aldatuz joan da.

2018an agertu ziren aldaketaren lehen zantzuak. Lehen aldiz, kubatar-estatubatuarra ez zen demokrata bat aukeratu zuten Habana Txikiko ordezkari gisa. Haren garaipenak kezka zabaldu zuen errepublikanoen artean.

Oraingo hauteskundeetan are gehiago nabarituko da mugimendu demokrata indartuz doala. Daniela Ferrerak sortutako Kubatarrak Bidenen Alde mugimendua da horren froga. 22 urteko gazteak hainbat ekitaldi antolatu ditu hispanoak gehiengoa diren herri eta auzoetan, Habana Txikia tartean. Uhartetik ihesi joandako kubatarren bilobak dira, eta askok oraindik aitona-amonen gorrotoa heredatu duten arren, beste batzuk hasiak dira iragana alde batera uzten.


Summary: Sindikatuen arabera, «erantzun handia» izan du eskola jangeletako grebak. ELA, LAB, CCOO eta UGT sindikatuek deituta, bigarren greba eguna izan dute gaurkoa eskoletako jangeletako langileek. Etzi egingo dute hurrengoa.

Eskoletako jangeletako langileek, kaleak hartu, eta greba egin dute gaur bigarren aldiz. Segurtasuna, enplegua eta lan baldintzak bermatzeko eskatuz, hilaren 21ean izan zuten lehen greba eguna, eta hurrengoa ere zehaztua dute: etzi egingo dute. Oraingoz, hori izango da azken greba.

Sindikatuen arabera, lehen greba egunak %60ko erantzuna izan zuen, eta gaurkoak ere Â«erantzun handiaÂ» izan duela nabarmendu dute. Halere, salatu dute grebarako Â«hainbat eragozpenÂ» jarri dituztela Eusko Jaurlaritzako Hezkuntza Sailak eta enpresa azpikontratatuek. Gutxieneko zerbitzuei dagokienez, ELAk nabarmendu du Â«balorazio interesdunaÂ» egin dutela eta helburu bakarra izan dutela: ez uztea ikusten eskoletako jangeletako Â«benetako egoera eta langileen eskaerakÂ».

Atzo Eusko Jaurlaritzak ezarritako neurriek eragina izan dute sindikatuek deitutako protestetan ere. Arabako, Bizkaiko eta Gipuzkoako hiriburuetan zituzten antolatuak elkarretaratzeak, baina, herritik ateratzeko debekua dela eta, joan ezin zirenei ikastetxeen aurrean protestak egiteko eskatu diete.


Summary: Bi preso Euskal Herriratuko dituzte, eta beste sei gerturatu. Zaballako espetxera mugituko dituzte Lauzirika eta Garcia Gonzalez. Gainerakoak Soriako eta Logroñoko kartzeletara eramango dituzte.

Bi euskal preso Euskal Herriratu eta beste sei gerturatzearen aldeko erabakia hartu du Espainiako Espetxe Zuzendaritzak: Jose Antonio Borde Gaztelumendi, Ibai eta Mikel Xabier Ayensa Laborda, Itziar Alberdi, Juan Jesus Narvaez, Karmelo Lauzirika, Jose Juan Garcia Gonzalez eta Aitor Esnaola Dorronsoro dira. Horiekin, 85 dira Pedro Sanchez Espainiako presidente denetik gerturatu edo Euskal Herriratu dituzten euskal presoak. Orain arte batera argitaratu duten mugimendu kopururik handiena da gaurkoa.

Lauzirika eta Garcia Gonzalez dira Euskal Herrira ekarriko dituzten bakarrak, Zaballako espetxera (Araba). Gainontzekoak inguruko presondegietara mugituko dituzte. Ayensa Laborda anaiak, eta Narvaez eta Alberdi Logroñora (Errioxa) gerturatuko dituzte. Lehen biak, Lugotik (Galizia), eta beste biak, Estremeratik (Madril). Esnaola, berriz, Ocañatik (Gaztela-Mantxa) Soriara (Gaztela eta Leon) mugituko dute, eta Borde Gaztelumendi Coruñatik (Galizia) espetxe berera.


Summary: Toti Martinez de Lezeak 'Egurra S.A.' eleberria plazaratu du. Intrigazko nobela da, industria editorialaren miserietan girotua. Ereinekin eman du, eta aldi berean kaleratu ditu gaztelaniazko jatorrizkoa eta euskarazkoa; Miren Arratibelek egin du itzulpena.

Zuhaitzetik zura, zuretik papera, paperetik liburua. Aitona-amonak, gurasoak, bilobak. Kate biak gurutzatzen ditu Toti Martinez de Lezearen (Gasteiz, 1949) eleberri berriak: Egurra S.A. Egurra da argitaletxearen izena, eta Egurra familiaren abizena. Abizenetako bat bai bederen. «Erronkak gustatzen zaizkit, asko», aipatu du idazleak, eta parte den argitaletxeen munduaz aritzea bihurtu du erronka liburu honetan. «Argitaletxekoei bidali nizkien lehen 50 bat orriak, ohartaraziz: ‘Zuen negozioaz idatzi dut, ea’». Eta editoreak erantzun: «Segi». Hala joan da ontzen aldi berean euskaraz eta gaztelaniaz —La editorial izenpean— argitaratu duen lan berria; euskarazkoa, Miren Arratibelek itzulita.

Aipatuez gainera, hirugarren kate bat jarri du eleberriaren muinean Martinez de Lezeak: liburuarena. Idazlearengandik irakurlearenganaino luzatzen dena. Kate hori mugiarazten duten langileak izan ditu gogoan: editoreak, maketatzaileak, zuzentzaileak, banatzaileak, liburu saltzaileak... «Mundu oso bat mugitzen da hor, eta horri esker ateratzen da liburua. Gertatzen dena da», tonua gaiztotuz esan du, «negozio guztietan bezala, batzuk besteak baino aztiagoak direla hemen ere. Enpresa guztietan dago jendea ondokoak zapaltzeko prest dagoena, gorago heltzeko». Liburuaren sektorean hori gertutik ezagutu duela azaldu du idazleak, eta hori kontatzeko gogoa izan duela lan berrian.

Familia negozioen bueltan sumatzen duen dinamika ohiko bat ere ekarri du nobelara: «Aitonak negozioa muntatzen du, seme-alabek mantentzen dute, eta bilobek pikutara bidaltzen dute. Gero beti dago dena beretzat hartu nahi duen lehengusuren bat ere». Hor egosiko dira, beraz, norgehiagokak, inbidiak, familia barruko sekretuak, azpijokoak, eta baita hildakoak ere. «Bat baino gehiago».

Gervasio Egurra eta Nieves Otaduiren ondorengoei egokituko zaie hori guztia kudeatzea. Egurra eta Otadui izan ziren herritik atera, Bilbora lekualdatu eta argitaletxea martxan jarri zutenak. Garai bateko negozio txikia, ordea, puntako editorial bihurtuko da, eta liburuarekin edo literaturarekin zerikusi gutxi duten jardunak nahasiko dira ofizioan. Egurra hil zen, eta Otadui izango da elkarrekin hasitako bideak izango dituen gorabeheren lekuko. Badago hari lotutako beste hari bat ere kontakizunean, pertsonaia ezaugarrituko duena: izan zuen lehen haurra jaio bezain pronto kendu zioten, eta haren patuaren gaineko galderak daramatza arrastan.

«Aktore bat bere munduan» Ohi duenez, Ereinekin argitaratu du lan berria Martinez de Lezeak, eta, bertako editore Inazio Mujikak esan duenez, «nobela ezberdin bat» osatu du lan honekin idazleak. «Zaila dena hainbesteren ondoren». Intriga, sexua, 36ko gerra, enpresa mundua, ustelkeria politikoa eta beste zerrendatu ditu Mujikak nobelako elementuen artean, eta guztien gainetik bat azpimarratu du: «Garaikidetasuna». Editore den aldetik, eleberriak deskribatzen duen errealitatea «urrunagoa» zaiola esan du. «Berak ondo ezagutzen du. Aktore bat da bera ere mundu horretan».

Inor seinalatzeko asmorik ez duela izan argitu du egileak. Jarduteko modu batzuk erakusten saiatu dela. Martinez de Lezea: «Badaude liburu onen aldeko bokazioa duten editoreak, eta badaude hori bost axola zaienak, saldu besterik nahi ez dutenak. Eta berdin idazleen artean ere. Ez diot inori ezer aurpegiratuko; bakoitzak atera behar du aurrera berea. Baina bereiz ditzagun».


Summary: Baldintzapean aske gelditu da Fernando Alonso Abad euskal presoa. 24 urte eman ditu preso. Martuteneko presondegian zegoen, hirugarren graduan.

Fernando Alonso Abad euskal presoa baldintzapean aske gelditu da 24 urte presondegian eman ondotik. Espainiako hainbat presondegitan egon da orain arte, eta hirugarren graduan eman ditu azken hilabeteak Martutenen (Gipuzkoa). Apirilean onartu zioten erregimen malgutzea, baina koronabirusak eragindako krisiaren ondorioz, hilabete batzuk beranduago gauzatu zen.

1996an atxilotu zuen Guardia Zibilak Andoni Murga Zenarruzabetiarekin batera, ETAko kidea izatea leporatuta. Egin egunkariko kazetariak ziren biak. Presondegian egon den urteetan zehar liburu bat baino gehiago idatzi ditu Alonso Abadek, horien artean, El repartidor de sueños (amets banatzailea) ipuin bilduma 2000. urtean, eta ¿Por qué luchamos los vascos? (zergatik borrokatzen dugu euskaldunok?) saiakera 2004. urtean.


Summary: Akordioa lortu dute EPELek eta pilotariek. Grebalariek onartu egin dute enpresen ligak egindako eskaintza, eta bertan behera utzi dute lanuztea. Iosu Eskirozi, Victor Estebani, Unai Lasori eta Jon Mariezkurrenari kontratuak berrituko dizkiete.

Kito. Amaitu da pilota mundua inoiz ez bezala astindu duen lurrikara. Bukatu da Baiko enpresako eta haren pilotari gehienen arteko lan gatazka. Akordioa lortu dute Baikok eta Aspek osatzen duten EPEL enpresen ligak eta hamabost pilotari grebalariek. Gaur arratsaldean itxi dute tratua, eta, horren ondorioz, bertan behera geratu da azaroaren 30era arte deituta zegoen lanuztea. Hamabost pilotari horiek jokatzeari ekingo diote berriro asteburu honetatik aurrera.

ELA sindikatuaren arabera, pilotariek euren aldarrikapen nagusiak eskuratu dituzte. Akordioak sektore guztian izango du eragina, eta, beraz, bi enpresetako pilotariei eragingo die. Azken asteetan eztabaidagai izan diren hainbat kontu biltzen ditu hitzarmenak; tartean, EPELek hitzeman du Josu Eskirozen, Jon Mariezkurrenaren, Unai Lasoren eta Victor Estebanen kontratuak berrituko dituela, «bakoitza epe ezberdin batean».

Aurrerantzean, pilotarien gutxieneko soldata urtean 25.000 eurokoa izango da, betiere jaialdiak gutxienez %80ko edukierarekin egiten hasten direnetik aurrera. Norgehiagoka estelarra jokatzeagatik ere gehigarri bat jasoko dute, eta Hego Euskal Herritik kanpo jokatzen dutenean ere gainsariak izango dituzte. Soldata baxuenak dituzten pilotariei esklusibitate klausulak malgutzea ere adostu dute bi aldeek.

Zehaztutako neurri guztiak, ordea, ez dira ekonomikoak. Enpresek «adostutako barne araubidea» izan beharko dute etorkizunean, eta aldatu egingo dira entrenamenduei buruzko arauak: pilotariek aukeratu ahal izango dute enpresak zuzendutako entrenamenduetara joan edo euren kontura entrenatu. Beste hainbat konpromiso ere hartu ditu EPELek bere gain, botileroei, informazio eskubideari, lan egutegiari, lehiaketa egutegiari eta beste gai batzuei dagozkienak.

Jarduna berreskuratzea

Hiru asteburu luze egin dituzte lehiatu gabe, joan den urriaren 9an greba hasi zutenetik, hain zuzen, eta, orain, pilotarien %90ek sinatu behar dute akordioa baliozkoa izateko. Haiek itzulita, pilotak ohiko jarduna berreskuratuko du, eta pilotalekuko kantxan gertatzen denak bereganatuko du arreta; hau da, lehiak besterik ez. Hilabete eta erdi iraun duen lan gatazkak muturrera eraman du ezkerpareta profesionala, baina, pilotazaleen zorionerako, amaitu egin da.

Duela hiru aste bildu ziren aurrenekoz bi aldeak. Ahalegin ustela izan zen. Ez zen inolako aurrerapausorik eman, eta pilotari grebalarien ordezkariek «oso burumakur» etxeratu ziren. «Gardentasun falta» leporatu zioten enpresari. Bi aste geroago egindako bigarren bileran, berriz, «hurbilketa» izan zela esan zuten. Ordutik, «aurrerapauso txikiak» emanez joan ziren, eta gaur, azkenean, akordio bat lortu dute lan gatazka amaitzeko.

ELAk pilotariak zoriondu nahi izan ditu akordioagatik. Ohar baten bidez, hala adierazi du sindikatuak: «Prozesu honen emaitzak erakusten du oso garrantzitsua dela sindikatu batean antolatzea, baita kirol profesionalean ere, lan-baldintzak hobetzeko berme bakarra baita. Agerian geratu da, haien borrokarik gabe, akordio hori ez zela existituko».


Kronologia

Summary: Kronologia.

Irailak 15. Baiko enpresako pilotari gehienek prentsaurrekoa eman zuten Tolosako (Gipuzkoa) Beotibar pilotalekuan, eta enpresari eskatu zioten «azkenaldiko jarrerak eta jokabideak» alda zitzala. Hori egin ezean, mobilizazioak egiteko «prest» azaldu ziren. Victor Estebanek eta Iosu Eskirozek ez jarraitzea salatu zuten, baita Jose Ramon Garai zuzendari nagusiarengandik jasotako «tratu txarra» ere. Pilotari profesionaletan elkarte bat sortzeko asmoa azaldu zuten.

Irailak 20. Baikok jakinarazi zuen Unai Lasok ez zuela kontratua berritzeko eskaintza onartu, eta ez zuela jarraituko enpresan.

Irailak 23. Olaizola II.ak, Urrutikoetxeak eta Imazek izan ezik, Baikoko pilotari guztiek salatu zuten enpresak ez ziela ezer esan egindako eskaerez, eta Garairen jarrerak, «aldatu beharrean, orain arteko bide autoritario beretik» jarraitzen zuela. Lasok enpresan ez jarraitzea deitoratu zuten, eta laguntza eskatu zieten erakunde publikoei, arazoa konpontzeko.

Irailak 26. Baikok jakinarazi zuen Jon Mariezkurrenak ez zuela kontratua berritzeko eskaintza onartu. Enpresak «gehiegizkotzat» jo zituen pilotariak egindako eskaerak. Mariezkurrenak, berriz, salatu zuen «lotsagarria» zela horren eskaintza baxuak egitea. «Guk ez dugula berritu nahi izan esan nahi dute. Nire eskaerak gehiegizkoak izan direla diote, baina eskatu dudan gauza bakarra lan baldintza duinak edukitzea izan da». Pilotari taldeak «babesa» azaldu zion Mariezkurrenari, eta salatu zuen enpresari bilera eskatu ziotela, baina «betiko erantzuna» jaso zutela: «isiltasuna». Haien batasuna «usteldu» nahi izana egotzi zioten ere enpresari.

Irailak 27. Imazek salatu zuen pilotari batzuk ez zirela «ondo» portatu berarekin.

Irailak 28. Unai Lasok kritika oso gogorrak egin zizkion Baikori Berriari emandako elkarrizketa batean. Besteak beste, salatu zuen enpresak berritzeko egin zion eskaintza ez zela duina. Mariezkurrenak, berriz, enpresari «informazioa filtratu» izana leporatu zion Imazi. Egun berean, Aspeko pilotariek Baikon akordioa lortzeko «pausoak» eman zitezela eskatu zuten.

Urriak 1. Garaik prentsaurrekoa eman zuen, eta bertan esan zuen COVID-19ak eragindako egoera ekonomiko txarrari egokitu behar izan zutela. Pilotariekin hitz egiteko «prest» azaldu zen.

Urriak 2. Pilotariek hamabi eguneko greba deitu zuten. «Gutxieneko lan baldintzak, errespetua eta gardentasun ekonomikoa» eskatu zizkioten Baikori, baita enpresatik kanpo geratutako pilotarien kasuak «berriro aztertzeko» ere.

Urriak 7. Baikoko arduradunek eta pilotarien taldeko ordezkariek bilera egin zuten Bilbon. Amaieran, pilotarien ordezkariek esan zuten «ilusioz eta gogoz» joan zirela bilerara, baina «oso burumakur, etsita eta desilusio erabatekoz» etxeratuko zirela. «Gardentasun eta borondate falta» egotzi zioten enpresari, eta greba deialdiari eutsi zioten. Garai, berriz, hitz egiteko «prest» azaldu zen. Bilera hasi aurretik, Imazek salaketa jarri zuen Mariezkurrenaren aurka, hark haren aurka egindako adierazpenengatik.

Urriak 8. Pilotariek bozketa egin zuten, eta aho batez erabaki zuten greba egitea. Aspeko pilotariek erabaki zuten ez jokatzea Baikok antolatutako jaialdiak.

Urriak 10. Agirre-Albisu ez ziren aurkeztu Ezkurdia-Bikuñaren aurkakora, eta Enpresen Ligako epaileak galdutzat eman zien lehia. ELAk iragarri zuen salaketa jarriko zuela.

Urriak 13. ELAk salaketa jarri zuen, eta kautela neurriak eskatu zituen, finala atzeratu zedin.

Urriak 16. Epaileak kautelazko neurriak onartu zituen, eta finala bertan behera utzi zuen.

Urriak 19. Jokin Altunak, Joseba Ezkurdiak, Aimar Olaizolak eta Mikel Urrutikoetxeak Pilotarien Elkartea sortu zutela jakinarazi zuten.

Urriak 20. Baikok eta pilotari grebalarien ordezkariek bigarren bilera egin zuten, baina ez zen akordiorik izan. Grebalarien ordezkariek esan zuten «hurbilketa» egon zela, baina «akordio sendoak» eskatu zizkioten Baikori.

Urriak 21. Pilotari grebalariek aho batez erabaki zuten lanuztea azaro amaiera arte luzatzea. halaber, jakinarazi zuten ez zutela Pilotarien Elkarteakin bat egingo. Hura sortzeko moduari kritikak egin zizkioten.

Urriak 23. Altunak eta Ezkurdiak ohar batean esan zuten «borondate onenarekin eta zentzuzko irtenbide bat bilatzeko asmoz» osatu zutela Pilotarien Elkartea. «Ez gaituzte erabili», azpimarratu zuten.

Gaur. EPEL eta grebalariak akordio batera iritsi dira lanuztea bertan behera uzteko.


Woodsek irabazi du Uribarri Gaubean

Summary: Woodsek irabazi du Uribarri Gaubean. Azkeneko kilometroan utzi ditu atzean iheskideak, tartean bigarren izan den Omar Fraile. Richard Carapazek eutsi dio lehen postuari.

Michael Woods (EFP) izan da azkarrena Uribarri Gaubeako helmuga zeharkatzen, Espainiako Vueltako zazpigarren etapan. Azkeneko kilometroan egin die ospa iheskideei; tartean zen Omar Fraile (Astana). Bigarren egin du euskal herritarrak, eta hirugarren Alejandro Valverde (Movistar) izan da. Lau segundora sartu dira bi horiek, eta zortzira beste bi iheskideak: Nans Peters (Ag2r) eta Guillaume Martin (Cofidis).

159 kilometroko etapa Gasteizen hasi da, eta ibilbide gorabeheratsua zuten aurretik txirrindulariek. Urduñako gaina, lehen mailakoa, bi bider igo behar izan dute. Egokia zen ihesaldiak sortzeko, eta hasiera-hasieratik izan dira saialdiak. Azkenean, 34 laguneko ihesaldiak egin du aurrera, eta hor zen Valverde. Hura zen arriskutsuena Carapazentzat, hiru minutura zegoelako sailkapenean. Horregatik, Ineos taldeak lan egin behar izan du etapa osoan, aurrekoek alde handia har ez zezaten.

Urduñako bigarren igoera hastear zirela, ordea, estu samar ibili da Ingalaterrako taldea. 2.25 minutukoa izan da aldea, eta 2.45ekoa ere bai, Valverdek taldetxotik ospa egin duenean Dorian Godon (Ag2r) eta Stan Dewulfekin (Lotto). Valverdi aurretik tiraka, eta bitartean, tropelaren buruan, denak ematen, Chris Froome (Ineos), bi handi nor baino nor. Carapazen taldeak lasaitua hartu du iheslari guztiek bat egin dutenean, helmugatik 35 kilometrora. Minutu baten aldea baino ez zeukaten iheslariek.

Urduña igotzeko hiru kilometro falta zirenean egin du aurrera Woodsek, eta hamalau segundoren aldea atera die goian Valverderi, Fraileri, Martini eta Petersi. Beheranzkoan egin dute bat bostek, eta zazpi kilometro falta zirenean, Martinek jo du erasoa, baita Frailek ere, bi bider. Azkenean, kilometroa falta zenean, Woodsek egin du ihes, eta harentzat izan da etapa. Bigarrena du Espainiako Vueltan, eta biak Euskal Herrian lortuak; aurrenekoa iazkoa du, Oizekoa.


Emakunde saria jaso du Cony Carranzak

Summary: Emakunde saria jaso du Cony Carranzak. Emakume migratuen alde egindako lana aitortu dio Emakundek, Gasteizen egindako ekitaldian. Atzerritarren Legea baliogabetzea galdegin du Carranzak.

Cony Carranza Castro hezitzaile eta soziologoaren eskuetan dago jada 2019ko Emakunde saria; Gasteizen egin dute gaur arratsaldean saria emateko ekitaldia, eta han izan dira Iñigo Urkullu Eusko Jaurlaritzako lehendakaria, Izaskun Landaida Emakundeko zuzendaria eta Beatriz Artolazabal Berdintasun sailburua. El Salvadorren jaioa da Carranza, eta 2004an etorri zen Euskal Herrira. Ordutik emakume migratuen alde egindako lana aitortu dio Emakundek sariaren bidez, eta «andre etorkinek euskal gizarteari egindako ekarpena» ere txalotu du erakundeak.

Hitza hartu duenean, bere bi lan ildo nagusiak aldarrikatu ditu Carranzak: feminismo «erradikala» eta herritarren pedagogia. Gogora ekarri du Emakunde saria jaso duen lehen migratzailea dela, eta Espainiako Atzerritarren Legea baliogabetzeko eskatu du, «arrazakeria instituzionalaren eta sozialaren oinarria» delako eta «migratuon lan eremua etxeko lanetara mugatzen duelako». Era berean, kezkatuta agertu da COVID-19aren izurriak emakume etorkinengan izaten ari den eraginaz, baita eskuin muturraren indarberritzeaz ere: «Faxismoak modua aurkitu du pandemian gorrotoa hedatzeko».


Summary: Nafarroako ubidearen bigarren faseari ekinen diola iragarri du Canasak. 70 eta 80 kilometro arteko bi hodi eraikiko dituzte ura Ablitas herriraino eramateko. 158,5 milioi euroko kostua izanen du.

Kosta ahala kosta, aurrera. 2011. urtean amaitu zituen Nafarroako Gobernuak Itoizko urtegiko ura Erriberara eramateko ubidearen lehen fasea. Bigarren fasea, baina, zintzilik gelditu zen, ez aurrera ez atzera. Urteetan lanak atzeratu ostean —eta milioika euroren gainkostua pilatuta—, Uxue Barkosen gobernuak erabaki zuen proiektua moldatzea eta, bigarren faseari ekin ordez, lehen fasean egina zegoen azpiegitura zabaltzea, «eraginkorragoa eta merkeagoa» izanen zelakoan. Orain, UPNren agintaldiaz geroztik hilda zegoen proiektua berpiztu dute Nafarroako eta Espainiako gobernuek, bigarren fasea eraikitzeko lanei oniritzia emanda.

Azpiegitura, baina, ez da UPNren garaiko berbera izanen: oraingoan, aire zabaleko ubide baten ordez, lurrazpiko bi hodi eraikiko dituzte, egungo ubidea bukatzen den puntutik (Pitillas herriaren inguruan), Ablitas herriraino. Ubidea kudeatzeaz arduratzen den Canasa sozietate publikoak jakinarazi duenez, 70 eta 80 kilometro arteko luzera izanen dute hodiek.

Canasak ohar batean azaldu duenez, hori da «Erriberara kalitatezko ura eramateko aukera egokiena, erabiltzaileen beharrei hobekien erantzuten diena eta ingurumena errespetatzen duena». Are: ohiko ubide baten ordez, lurrazpiko bi hodi eraikitzea bat eraikitzeak «abantaila teknikoak, hidraulikoak eta ustiapenekoak» dituela nabarmendu dute.

Canasak onartutako proiektuaren arabera, ubidea igaroko da Aragoi, Ebro eta Queiles ibaien, Bardearen eta A-68 eta AP-68 autobideen azpitik. Erabaki dute, gainera, ubidearen trazaduran 11 hargune eta bi putzu eraikitzea: bat Pitillasen (0,45 hektometro kuboko edukiera izanen duena), eta beste bat ubidearen bukaeran, Tuteran (9,06 hektometro kubokoa). Sustatzaileen arabera, 21.522 hektarea ureztatzeko aukera emanen du azpiegitura berriak. UPNren garaian ere aipatzen zuten kopuru hori bera. Nafarroako Gobernuak aurreko legealdian eginiko txosten tekniko baten arabera, ordea, «kalkulu okerra» zen hori, «gehienez, 15.300 hektarea ureztatzeko gaitasuna baitu azpiegiturak».

Bigarren faseko lanek 158,5 milioi euroko kostua izanen dutela iragarri dute. Rosario Brinquis adituak 2012an eginiko analisiaren arabera, 1.751 milioi euroko gastua eragin die Itoizko urtegia-Nafarroako ubidea binomioak Nafarroako eta Espainiako administrazioei. Hasieran uste baino 550 milioi gehiago.


Summary: Euskal Selekzioak Costa Ricaren aurka jokatuko du azaroaren 16an, Ipuruan. FIFAko egutegiaren barruan hirugarren partida izango da gizonezkoen selekzioarentzat: Venezuelaren aurka aritu zen 2018an, eta Panamaren kontra iaz. Horixe izan du azkeneko partida orain arte.

Euskal Selekzioa itzultzekotan da. Costa Ricaren aurka jokatuko du azaroaren 16an Javier Clementek zuzentzen duen taldeak, Ipuruan (Eibar), 20:45etik aurrera. FIFAren egutegiaren barruan jokatuko duen hirugarren partida izango da. Aurreko biak Venezuelaren aurkakoa (Gasteizen, 2018ko urriaren 12an) eta Panamakoa izan ziren (iazko maiatzaren 29an). Euskadiko Futbol Federazioak azaldutakoaren arabera, "Selekzioari hazten jarraitzeko aukera emango dion apustua da, eta, behin normaltasuna berreskuratuta, bere zaleen aurrean baldintza onenetan jokatzeko aukera emango diona". Izan ere, zalerik gabe edo oso ikusle gutxirekin izango da partida, osasun egoera dela eta.

Federazioak azaldu duenez, urte hasieratik elkarlanean ari dira Federazioa, Eusko Jaurlaritza, Lehen Mailako klubak eta jokalariak, lantalde bat osatuta, "Euskal Selekzioaren inguruan lan dinamika berri bat sortzeko eta proiektu hau berpizteko, zaleen eta euskal gizartearen aurreikuspenei eta ilusioari erantzunez". Costa Ricaren aurka jokatzeko erabakia dinamika berri horretan parte hartzen duten "alderdi guztien artean adostutako erabaki baten emaitza" dela esan du Federazioak.

Costa Rica Europan ibiliko da egun horietan, kontinente horretan jokatzen duten jokalariekin lanean. Euskal Herrira etorri baino lehen, Austrian izango dira, eta han Qatarren aurka jokatuko dute. FIFAren sailkapenean, 50. tokian dago Amerikako selekzioa. Ronald Gonzalez da entrenatzailea, eta Munduko Kopan izan duen emaitzarik onena duela sei urte lortu zuen, final-laurdenetara heldu baitzen.


Summary: Lau urtean 10.000 lanpostu publiko eskainiko ditu Jaurlaritzak. Olatz Garamendi Jaurlaritzako Gobernantza Publiko eta Autogobernu sailburuak eman du lan eskaintzaren berri.

Eusko Legebiltzarrean izan da Olatz Garamendi Jaurlaritzako Gobernantza Publiko eta Autogobernu sailburua, hark zuzendutako sailak hasi berri den legealdirako dauzkan asmoen berri emateko. Besteak beste, jakinarazi du 10.000 postutik gorako lan eskaintza publiko bat egingo duela, administrazio orokorreko lantaldea eta beste sektore batzuetakoa berritzeko.

Plazen %45, gutxienez, 35 urtetik beherakoek beteko dituzte, eta horrek «administrazio digitalerako igarobide atseginagoa eragingo du», Garamendiren hitzetan. Lau urtean gauzatuko dira lan eskaintzak.

Sailburuak konpromisoa hartu du Administrazio Orokorreko 2021-2024 Enplegu Plan bat bultzatzeko, eta elkarrizketara deitu ditu sindikatuak, «eremu horretan konpontzeke dauden arazoei bide emateko, langile publikoen baldintzak hobetzeko akordioak lortzeko helburuarekin».

Autogobernuari dagokionez, Garamendik nabarmendu du haren sailaren egitekoa izango dela Gernikako Estatutua betetzea, Jaurlaritzaren esku uzteko falta diren eskumenak eskualdatuta. Gainera, agindu du Espainiako Estatuak «eskumen autonomikoak birzentralizatzeko egiten dituen prozesuen aurrean autogobernua defendatuko» duela.


Summary: Gasolioaren zerga handitzeak EAJ haserretu du. Espainiako Gobernuak 2021eko aurrekontu proiektua aurkeztu du. Edari freskagarrien BEZa %21era igoko du, baina ez die zerga hori ezarriko osasun eta hezkuntza pribatuei.

Zerga igoera batzuk ekarriko dituzte Espainiako aurrekontuek Hego Euskal Herrira. Proiektuaren tramitazioan aldaketarik ez bada, beren autoetan gasolioa darabiltenek gehiago ordaindu beharko dute zergetan, 2,3 euro gehiago 50 litroko, Maria Jesus Montero Espainiako Ogasun ministroak esan duenez. Edari freskagarrien BEZa %10etik %21era handituko da, baina dendetan erosten direnei soilik ezarriko zaie tasa arrunta, «ostalaritzari kalte handiagoa ez egiteko», Monterok argudiatu duenez. BEZa ordaintzetik salbuetsita jarraituko dute hezkuntza eta osasun pribatuek.

Gasolioaren zergari dagokionez, erregai horrek ordaintzen duen zerga litroko 30,7 zentimotik 34,7 zentimora handituko da. Edonola ere, gasolioaren zerga ez da oraindik iritsiko gasolinak ordaintzen duenera (40,07 zentimo). Igoerak ez dio gasolio profesionalari eragingo.

Gasolioaren gaineko zerga handitzeak EAJren haserrea eragin du, salatu baitu halakorik ez egitea hitzartu zuela Ogasun Ministerioarekin, «Euskadiko autoaren industriari kalterik ez egiteko». EAJk dio «modu txarrean harrituta» dagoela, eta aurrekontu proiektua babesteko asmoa «berriro aztertuko» duela; «arreta handiz» begiratuko du, botoa erabaki aurretik.

Hego Euskal Herrian eragin zuzena ez duten beste zerga neurri batzuk ere hitzartu dituzte gobernua sostengatzen duten bi alderdiek, PSOEk eta Unidas Podemosek. Errenta zerga bi puntu handituko diete urtean 300.000 eurotik gora irabazten dutenei, eta hiru puntu 200.000 eurotik gorako kapitalaren errentei. Sozietate zergan, dibidenduen banaketak jasotzen zuen kenkaria pixka bat jaitsiko dute. Pentsio planetan, hobari txikiagoa izango dute plan pribatuek, eta gehiago, berriz, laneko planek.

Alokairuen prezioak

Aurreko egunotan iragarri bezala, Espainiako Gobernuak %0,9 handituko ditu urtarrilaren 1ean langile publikoen soldatak eta pentsioak, inflazio hori espero duelako datorren urtean. Gehiago igoko dira, berriz, pentsio ez-kontributiboak (+%1,8) eta IPREM indizea (+%5), hainbat gizarte laguntza kalkulatzeko baliatzen dena. Aurrekontu proiektuan agertzen ez bada ere, hura aurrera ateratzea erraz dezakeen beste neurri bat hitzartu dute PSOEk eta UPk: alokairuaren prezioak arautzeko legegai bat aurkeztuko dute lau hilabeteko epean. UPren eskaera zen, baina ontzat hartu dute aurrekontuak babesteko beste hautagai batzuek, haien artean EH Bilduk eta ERCk.


Summary: «Trumpek Amerika handi egingo du berriz». AEBetako presidentearen alaba, Ivanka Trump, Miamin izan da, Alderdi Errepublikanoaren aldeko botoa eskatzen.

Bayfront Parkera hurbilduz joan ahala, Poliziaren autoek ohartarazten dute badela zerbait ezohikoa bertan. Bozgorailuetako musikak erakarrita, gerturatuz doa jendea, eta, taula gainean jarritako AEBetako bandera erraldoia ikusita, ez da zalantzarik hauteskunde kanpainako ekitaldi bat hastear dela. Inguru guztian jarritako «Trump Pence» dioten kartelek, berriz, argi uzten dute hura ez dela demokraten aldeko jaialdi bat.

Florida estatu garrantzitsua da hauteskunde hauetan; izan ere, han irabazi beharra daukate errepublikanoek Etxe Zurira helduko badira. Hori dela eta, azken asteetan ekitadi ugari egin dituzte bai errepublikanoek eta bai demokratek han. Joan den larunbatean bertan, Barack Obama presidente ohia izan zen Miamin, Joe Biden hautagai demokrataren aldeko botoa eskatzen. Astearte honetan, Ivanka Trump AEBetako presidentearen aholkulari eta alabaren txanda izan da.

Estatuburuaren bidetik jo du Ivanka Trumpek, eta gehiengoz hispanoa den ikusle taldearen aurrean, ohartarazi du AEBak «sozialismora» bideratu nahi dituela Bidenek, baina buruzagi errepublikanoak ez duela sekula halakorik onartuko: «Amerika ez da sekula sozialista izango. Presidenteak eten egingo du Bidenek eta Obamak Castrotarrekin egindako akordioa».

Estatuburuaren alabak Maximiliano Alvarez erbesteratu kubatarrari eman dio hitza. Alvarez ezagun egin da Youtubeko bere bideoetan Trumpen aldeko kanpaina egiten duelako, baina, batez ere, Alderdi Errepublikanoen batzarrean kubatar-estatubatuarren ordezkari gisa hitz egin zuelako. Alvarezek eskerrak eman dizkio Trump familiari «erbesteratuen alde» egindako lanarengatik, eta hautagai errepublikanaren alde bozkatzera deitu ditu hautesleak.

Trumpek Poliziaren lana ere goraipatu du, eta nabarmendu presidenteak beti jarraituko duela segurtasun indarrak babesten. Ivanka Trumpen hitzak txalo zaparrada batekin hartu dituzte ekitaldira bildutako mila ikusle inguruk. Hala, Trumpek berretsi du bere aitak bete egiten duela emandako hitza, eta iragarri Donald Trumpek «Amerika handi egingo» duela.


Summary: Bartzelonaren eta Madrilen arteko harremana are gehiago gaiztotu du 'Volkhov operazioak'. ERC eta JxCat alderdiei lotutako hainbat enpresari atxilotu dituzte. Tsunami Demokratikoa plataformarekin lotura izatea egozten diete.

Kataluniako Parlamentuak independentzia deklarazioa onartu zuenetik hiru urte bete berri diren honetan —atzo bete ziren hiru urte—, Guardia Zibilak Kataluniako prozesu independentistaren kontrako beste operazio bat jarri du abian. Zehazki, Kataluniako alderdi independentistekin lotuta dauden enpresari eta goi kargudun batzuk atxilotzeari ekin dio, ustez Tsunami Demokratikoa plataformarekin loturak izateagatik eta Carles Puigdemont Kataluniako presidente ohiak Belgikan duen egitura finantzatzeko diru publikoa bidegabe erabiltzeagatik. 21 atxiloketa egin ditu orotara, eta 31 miaketa. Bartzelonako 1. instrukzio epaitegiak agindu ditu atxiloketak. Delitu ugari leporatzen dizkiete ikertuei: besteak beste, funts publikoak bidegabe erabiltzea, dirua zuritzea, prebarikazioa, influentzia trafikoa, eroskeria eta desordena publikoak.

Xavier Vendrell Kataluniako Gobernuko kontseilari ohia, David Madi Kataluniako uren konpainiako presidentea eta Oriol Soler komunikazio arloko enpresaria atxilotu dituzte, besteak beste. Vendrell eta Soler ERCri lotuak daude. Vendrell alderdiko antolakuntza idazkari izan zen hamar urtez. Madi, berriz, CIUko komunikazio idazkari izan zen. Eta Artur Masen gertukoa, hura CIUko buru zenean. Quim Torra Kataluniako presidente ohiak txio baten bidez jakinarazi du Josep Alay enpresaria ere atxilotu dutela, Puigdemonten bulegoko buru dena.

Alay aske gelditu da goizean, diru publikoaren erabilera bidegabea egiteagatik akusatuta. Guardia Zibilak ez du argitu gainerako hogei atxilotuak non diren.

Solerren abokatu Benet Salellasek adierazi duenez, enpresaria ostiralean pasatuko da epailearen aurretik. Azaldu du «Espainiako Estatua ezegonkortzeko» estrategia batean parte hartzea egozten diotela, eta helburu hori lortzeko Errusiarekin eta Julian Assange eta Esward Snowden ekintzaileekin elkarlanean aritzea. Are gehiago, autoak jasotzen duenez, ikerketek diote Errusiak 10.000 soldadu bere zerbitzura jartzea eskaini ziola Puigdemonten gobernuari 2017an, baita Kataluniaren zorra ordaintzea ere. Guardia Zibilak izen errusiarra jarri dio, gainera, operazioari: Volkhov. Errusiako hiri baten eta ibai baten izena da, baita Espainiako Dibisio Urdinak Alemaniako naziekin batera Sobietar Batasunaren kontra irabazi zituen guduetako baten izena ere.

Kataluniako Justizia Auzitegi Nagusiak ohar baten bidez azaldu duenez, hainbat pertsona dira ustelkeria delituengatik eta desordena publikoarengatik ikertutakoak. Zerrenda horretan daude, besteak beste, Xavier Vinyals Kataluniako selekzioen aldeko plataformaren burua eta Pilar Contreras Kataluniako itunpeko ikastetxeen sareko zuzendari nagusia.

Guardia Zibilak miaketa ugari egin ditu Bartzelonan, Igualadan, Gironan, Vilafranca del Penedesen eta Sant Joan Despin, besteak beste. 31 tokitan, orotara.

Ikerketa lotuta dago CDCren fundazioetara bideratutako diru publikoaren ustezko erabilera bidegabearen auziarekin. Aparteko pieza bati dagokio Guardia Zibilaren gaurko operazioa.

Ikerketa agindu duen epailearen tesia da atxilotuek diru publikoa desbideratu dutela Puigdemontek Belgikan duen egitura politikoa finantzatzeko. Horretarako, agintean dauden alderdiekin dituzten loturak baliatu dituztela uste du, eta era irregularrean jaso dituztela diru laguntzak eta esleipenak.

«Errepresioa» salatu dute

Carles Puigdemont Kataluniako presidente ohiak Guardia Zibilaren operazioa gaitzetsi du Twitter bidez. «Espainiako Guardia Zibilak Josep Alay nire bulegoburua atxilotu berri du Bartzelonan, independentziaren aldeko mugimenduarekin lotutako beste dozena bat pertsonarekin batera. Berehala askatu behar dituzte. Disidente politikoen kontra egitea oinarrizko eskubideen urraketa larria da».

Puigdemontek gaineratu du Espainiako Estatuak independentismoaren «heriotza politikoa eta zibila» nahi duela, «independentzia deklaraziotik hiru urtera helburu justu eta demokratiko baten alde borrokan» jarraitzen duelako.

Quim Torra Kataluniako presidente ohiak ere «errepresioa» amaitzeko eskatu du. «Nahikoa da!», idatzi du bere Twitter kontuan, Alayren atxiloketaren berri emateko mezuan.

ERCtik, Roger Torrent Kataluniako Parlamentuko presidenteak Espainiari galdegin dio eten ditzala prozesu independentista «kriminalizatzeko azpijokoak». Beharrezkotzat jo du «irtenbide politiko bat, errepresio poliziala eta judiziala desaktibatuko duena».

Carles Riera CUPeko parlamentariaren esanetan, «politikoki irabaztea» da «errepresioari» eman dakioken erantzunik onena. «Espainiako gobernuak aldatzen dira, baina erregimenak bere horretan jarraitzen du», nabarmendu du.

Gizarte eragile independentistek ere operazioa salatu dute. ANC Biltzar Nazional Katalanak adierazi du Espainiako Estatuak «errepresioaren eta jazarpen politikoaren» lengoaia ulertzen duela soilik. Jordi Cuixart Omniumeko presidente espetxeratuak, berriz, «borroka baketsua kriminalizatzea» leporatu dio Espainiari.

Alderdi eta eragile independentistek elkarretaratzea egin dute 13:00etan, Bartzelonako Sant Jaume plazan. Adierazpen bateratu bat irakurri dute bertan. Atxilotuak berehala aske uzteko exijitu dute, eta «independentismoaren kontrako auzi orokorra» salatu. Independentisten iritziz, operazioak «herritarren oinarrizko eskubideak mugatu» nahi ditu, eta «beldurra» erabiltzen du «disidentzia politikoari jazartzeko». ANCk eta Omniumek elkarretaratzera deitu dute Kataluniako herri eta hirietako plazetan, iluntzerako.

Operazioa Espainiako Estatuaren eraso bat gehiago izan dela adierazi du independentismoaren parte handi batek, eta horrek eragina izan lezake pandemiaren kudeaketan ere. Kataluniako hainbat hedabideren arabera, ERC alarma egoera luzatzearen alde agertuko litzateke, baina JxCat PSOEren eta Podemosen arteko gobernuari babesa ematearen aurka legoke, haiekin ez delako ez errepresioa amaitu, ezta Kataluniako Gobernuaren nahiak ase ere. Hala, bi aldeen arteko harremanak are gehiago gaiztotu ditu Volkhov operazioak.

Terradellas lotura

Guardia Zibilak otsailean eginiko txosten batek independentzia prozesuarekin lotutako 48 lagun ikertzeko eskatu zuen. Haren arabera, 2012. eta 2015. urteen artean Bartzelonako Aldundian modu irregularrean eman ziren hainbat esleipen eta diru laguntza. Milioi bat euro inguruko balioarekin. Horietatik 180.000 euro CATmon eta Igman fundazioetara bideratu ziren. Haien esanetan, prozesu subiranistari lotutako fundazioak dira horiek, CDCko kide ohi Victor Terradellasi lotuak. Terradellas maiatzean eginiko operazioan atxilotu zuten.

Gaur atxilotutako Vendrellek, Madik eta Solerrek harreman estua dute Terradellasekin, Guardia Zibilaren esanetan, eta «proces-eko enpresari frontea» osatzen dute. Hala, Carles Puigdemontekin eta ERCko buru Oriol Junquerasekin bildu ziren 2017ko urriaren 1eko erreferendumaren aurretik, Guardia Zibilaren arabera, eta erreferendumaren ostean ere prozesu independentistaren alde lanean jarraitu dute. Puigdemontekin eta ERCko buru ohi Marta Rovirarekin bildu izana aipatu dute.

Sokatik tiraka

Ikerketa horren bidez, ustezko loturak atzeman dituzte Tsunami Demokratikoa plataformarekin. Espainiako Auzitegi Nazionalak ez zuen lortu halakorik. Auzitegi hark iaz abiatu zuen plataformako buruak aurkitzeko ikerketa, baina oraingoz ez du emaitzarik jaso.

Tsunami Demokratikoa izan zen iazko udazkenean, Espainiako Auzitegi Gorenak bederatzi buruzagi independentistaren kontrako sententzia eman ostean, hainbat protesta ekintza jendetsu antolatu zituena. Tsunami Demokratikoa terrorismo delituengatik ikertzeko agindua eman zuen Manuel Garcia Castellon epaileak, Prat aireportuan eginiko protestaren ostean. Euskal Herrian ere egin zuen agerpena prostesta mugimenduak, Biriatuko muga kolapsatzeko deia eginez.

Orain, Vendrelli eta Solerri leporatzen diete milioika lagun mugiarazteko gai izan den plataformarekin lotura izatea. Besteak beste, Bartzelona eta Real Madrilen arteko partidan Camp Nou zelaian egin ziren protesten atzean daudela uste du Guardia Zibilak.


Herriz herriko egoeraren mapa

Summary: Herriz herriko egoeraren mapa. Herri bakoitzeko eta Hegoaldeko osasun eskualde bakoitzeko positibo berrien tasak erakusten dituzte mapa hauek; kolorerik ilunenetan markatuta daude kasu positibo gehien detektatu dituzten lekuak. Hegoaldean, orain arte atzeman diren positiboak eta bezperakoak ere erakusten ditu.

Klikatu maparen gainean xehetasunak ikusteko. Mapa pantaila osoan ikusi nahi izanez gero, klikatu hemen. Maparen goiko botoiak erabilita, ikus liteke herri guztietako intzidentzia tasa, osasun eskualde bakoitzeko intzidentzia tasa (Hegoaldean), eta herri bakoitzean erregistratutako heriotza kopurua (Araban, Bizkaian eta Gipuzkoan).

Positibo berriak non atzematen ari diren erakusten dute mapa hauek. Hegoaldearen kasuan, azkeneko hamalau eguneko datuak metatuta, 100.000 biztanleko kasu gehien zein herritan eta zein osasun eremutan pilatzen ari diren ikus liteke; urdin ilunez daude azkeneko hamalau egunetan 100.000 biztanleko 500 kasu baino gehiago dituzten lekuak. Aintzat hartu behar da herri txikietan kasu bakar batek tasa hori izugarri handitzen duela. Administrazioek bezperako datua ematen dute: horrela, urtarrilaren 11n urtarrilaren 10eko datua ematen dute, eta horrela erakusten du mapak.

Gorriz, berriz, Eusko Jaurlaritzak eremu gorrian sartutako herriak agertzen dira. Murrizketa handiagoak dituzte herri horiek: ostatuek ezin dute ireki, eta, urtarrilaren 13tik aurrera, herri horietako biztanleak ezingo dira herritik atera, ez bada premiazko zereginen batera edo lanera joateko. Hamalau egunean 100.000 biztanleko 500 kasu baino gehiago dituzten herriak agertzen dira eremu gorrian, baina ez denak: 5.000 biztanle baino gutxiago dituzten herrietan, Jaurlaritzak erabakitzen du herria eremu gorrian sartuko den edo ez, zenbait adierazle aintzat hartuta. Mapa honetan, 100.000 biztanleko 500 kasu baino gehiago izan arren eremu gorrian sartu gabeko herriak urdin ilunez agertzen dira.

Ipar Euskal Herriaren kasuan, Frantziako Osasun Ministerioa urriaren 22an hasi zen herriz herriko egoera erakusten; ordura arte ez zituen ezagutarazi datu horiek. Hala ere, herriak ez estigmatizatzeko eta positiboak ez identifikatzeko, ez du jakinarazten herri bakoitzean zenbat kutsatu dauden, ez eta tasa zehatza zenbatekoa den ere: kolorea iluntzen dio herri bakoitzari, larritasunaren arabera.

100.000 biztanleko tasa kalkulatzeko, azken zazpi egunetako datuak erabiltzen ditu ministerioak, eta Hegoaldeko tasa hamalau egunekoa da; horregatik, ezin dira Iparraldeko eta Hegoaldeko datuak zuzenean konparatu. Mapa honek, hala ere, tasarik okerrenak dituzten herriak zeintzuk diren erakusten du, kolorerik ilunena baitute. Egun bakoitzean, hiru egun lehenagoko egoera erakusten du Ipar Euskal Herriko maparen zatiak, azken egunetako positiboen datuak balioztatzeko tarte bat uzten duelako; adibidez, urriaren 30eko mapak urriaren 27ko egoera erakusten du.

BERRIAk astelehenetik ostiralera eguneratzen ditu mapa hauek, arratsaldeko lehen orduan, administrazioek datuak eguneratzean.


Summary: Hego Euskal Herrrian 1.625 positibo detektatu dira. Egun bakarrean orain arteko proba gehien egin dute Osakidetzak eta Osasunbideak: 19.560 PCR eta antigeno test, guztira. %8,3k eman dute positibo

Nafarroan, behera; eta Araban, Bizkaian eta Gipuzkoan, gora. Joera kontrajarriak utzi dituzte agerian Nafarroako Gobernuak eta Eusko Jaurlaritzak gaur kaleratutako datuek. Orotara, 1.625 kasu atzeman dira. Aspaldiko partez, Gipuzkoak eta Bizkaiak Nafarroak baino kasu gehiago izan dituzte. Gipuzkoan, atzo, 511 kutsatu detektatu ziren, aurreko egunean baino 98 gehiago. Bizkaian, berriz, 500 positibo atzeman dira, aurreko egunean baino 43 gehiago. Araban ere gora egin dute kasuek, aurreko egunean baino 57 kasu gehiago izan baitira (143, guztira). Hiru lurralde horietan oro har %19 egin dute gora positiboek.

Nafarroan, berriz, behera egin dute kasuek. Lehen datuen arabera, azken 24 orduetan 457 pertsona kutsatu dira, aurreko egunean baino 121 gutxiago. Santos Indurainen arabera, ospitaleratzeetan ez da egoera okertu azken 24 orduetan. Egun, 387 pertsona daude ospitaleratuta (horietatik 68, etxean artatuta); larrialdietan, berriz, 50 pertsona daude, atzo bezala. Dena den, Indurainek nabarmendu du «tentuz» hartu behar dela datua, batik bat bilakaera kontuan hartuz.

Osakidetzari dagokionez, koronabirusa zuten 73 pertsona gehiago sartu ziren ospitaleetako gela arruntetan, baina, kontuan harturik sendagiriak ere eman direla, oro har bi pertsona gehiago daude Osakidetzaren menpeko ospitaleetan. Guztira, 405 pertsona daude ospitalean; ZIUetako oheetan, berriz, 75 daude, atzo baino bat gehiago.

Azken 24 orduetan, Osakidetzak eta Osasunbideak inoiz baino proba gehiago egin dituzte: 19.560 PCR eta antigeno test egin dituzte. Egindakoen artean, batez beste %8,3k eman dute positibo.

79 pertsona hil dira astebetean

Jaurlaritzak zein Nafarroako Gobernuak txosten epidemiologikoa kaleratu dute gaur. Bertan, daturik deigarrienetako da 74 pertsona hil direla urriaren 19tik 25era.

Bere txostenean, Nafarroak dio aste horretan atzemandako 3.929 kasuetatik %68 asintomatikoak direla, eta %63, beste positibo baten kontaktua —kontrol lan hori nahiko eraginkorra den seinale—. Txostenak nabarmendu du hamar kutsatzetik sei konfiantzazko eremu batean gertatzen direla: etxean bertan, senideen artean (%39) eta etxetik kanpoko ingurukoen eta lagunen artean. Lan eta eskola eremuetan gertatu dira azken asteko kutsatzeen %5.

Adinen arabera, 15 eta 34 urte arteko gazteak dira gehien kutsatu direnak (100.000 biztanleko 834ko intzidentzia tasa izan dute azken astean). Eskualdeka, Iruñerrian eta Lizarrerrian handitu da intzidentzia (536koa da 100.000 biztanleko Iruñerrian, azken astean; 317koa Lizarrerrian). Kontuan hartu behar da intzidentzia tasa hori azken zazpi egunetakoa dela.

Araban, Bizkaian eta Gipuzkoan, intzidentzia ere handitzen ari da. Kasu honetan, Gipuzkoak du intzidentzia tasarik handiena, azken hamalau egunetan 811 kutsatu baitira 100.000 biztanleko. Bizkaian, 478koa da tasa, eta Araban handitzen ari da: 393koa da 100.000 biztanleko.

Ospitaleratzeei dagokienez, azken astean %76 gehitu dira ospitaleratzeak Nafarroan, aurreko astean baino 261 gehiago sartu baitira ospitale sarean. ZIUetako oheetan, berriz, 23 gehiago.

Koronabirusaren genomaren arrastoak detektatzeko gai dira PCR probak; antigeno probek, berriz, birusa osatzen duten proteina arrastoak atzematen dituzte, eta, azken bi asteetan, proba mota hori erabiltzen hasia da Osasunbidea. Santos Indurain Osasun kontseilariak atzo azaldu zuen euren asmoa dela azaroaren 2rako osasun etxe guztietara hedatzea. Proba horiek emaitzak azkar ematen dituzte, eta, oraingoz, lehen bost egunetan sintomak dituzten pertsonekin erabiliko dituzte.

Nafarroako Gobernuak adierazi du Ospitale Gunean antigeno testen baliagarritasuna aztertzen ari direla, baina, Espainiako Karlos III.a Institutuak balioetsi duenez, fidagarritasuna ematen diote.

Hiru osasun etxe asteburuetan

Asteburuetan hiru osasun etxe irekitzeko asmoa du Osasun Departamentuak. Indurainek aurreratu du Ermitagañako, Mendillorriko eta Antsoaingo osasun etxeak irekiko direla. Hiru osasun etxeotan, halaber, Iruñerriko hainbat auzo eta herritako pertsonak artatuko dituzte. Sintomak dituztenen kasuak ugaritzen ari dira, eta, asteburuetan eskari horrek gainezka egin dezakeenez, hiru osasun etxe horietara bideratuko dute lan hori.


Summary: Senideak bisitatzeko mugak: neurriak, Ertzaintzaren arabera. Eusko Jaurlaritzaren dekretua interpretatzeko irizpideak eman ditu Ertzaintzaren zuzendaritzak; besteak beste, ezarri du erosketak udalerrian edo albokoan egin behar direla, eta ezinbestekoa denean soilik joan daitekeela beste herri batera. Senideak bisitatzeari dagokionez, ohartarazi dute «laguntza eta zaintza lanetarako» soilik dagoela onartua, ez besterik gabe bisitan joatea.

Indarrean da Eusko Jaurlaritzak joan-etorriak mugatzeko onartutako dekretua, eta datozen egunetan neurriak «zorrotz» betearazten hasiko da Ertzaintza, Josu Erkoreka Eusko Jaurlaritzako Segurtasun sailburuak iragarri duenez. Egunotan ez dira isunak jartzen ari: «informazioa» ematen ari dira herritarrei.

Ertzaintzaren zuzendaritzak jarraibide batzuk eman ditu, dekretua nola interpretatu. Hona:

Erosketetara joan daiteke udalerritik kanpora?

Bizileku den udalerrian edo albokoan erosi behar dira elikagaiak eta bestelako produktuak. Herrian edo alboan ez badago erosi nahi den produktua, «salbuespenez» joan ahalko da beste herri batera, baina betiere bizileku den herritik ahalik eta gertuen dagoen saltokira.

Mugikortasunari dagokionez, zein hartzen da alboko udalerri gisa?

Bizilekuaren ondoan dagoen udalerria: bizilekutik zuzenean sartzen den herria, mugakide ez diren beste udalerri batzuetatik igaro gabe.

Joan daiteke adinekoentzako egoitzetara?

Bai, Euskal Autonomia Erkidegoaren barruan, zentroak berak baimendutako bisitak badira.

Joan daiteke espetxera bisitan?

Bai, baldin eta espetxeko agintaritzak emandako baimena izanez gero. EAEtik kanpora joatea baimenduko da baldin eta helmugako erkidegoak ez baldin badu sarbidea debekatua.

Onartua dago autoarekin beste herri bateko tailerrera joatea?

Bai, baldin eta tailerrera joatea «atzeraezina, nahitaezkoa eta aurrez aurre egin beharrekoa» baldin bada.

Kultu lekuetara joateko mugi daiteke herritik?

Soilik bizi den udalerrian edo albokoan halakorik ez badago, eta betiere hurbilen dagoen tokira.

Norbaiten bila joan daiteke geltokira edo aireportura?

Bai, senidea baldin bada, eta etxera bueltan etortzeko soilik.

Joan daiteke senideak bisitatzera, menpekotasunen bat badute, ezinduak badira edo egoera zaurgarrian badaude?

Ez. Soilik laguntza eta zaintza lanetarako joan daiteke.

Baratzera joan daiteke?

Bizileku den herrira edo albokora soilik.

Bigarren etxebizitzara joan daiteke?

Herri berean edo albokoan badago soilik.

Sindikatuko, alderdi politikoko edo halako taldeetako jardueretarako mugi daiteke?

Bai, jardun instituzional gisa hartzen direlako.

Aire zabalean kirola egin daiteke taldean?

Bakarka egin daiteke, eta, taldean bada, gehienez ere sei lagun.

Hilerrira joan daiteke?

Soilik bizileku den herrikora edo albokora.

Kultur etxeetan, kirol eskoletan eta halakoetan antolatutako jardueretara joan daiteke?

Bizileku den herrian edo albokoan bakarrik.

Tabernek itxita egon behar dute 23:00etatik 06:00etara. Baina langileak aritu daitezke barruan lanean ordutegi horretatik kanpo?

Bai. Lokala prestatzeko lanak egin ditzakete ordutegi horretatik kanpo. Ezin dute etxez etxeko banaketa zerbitzurik egin 23:00etatik 06:00etara.

Tabernako makina txanponjalean ibil daiteke zutik?

Ez. Eserita jokatu behar da.

Kirola egitera edo entrenatzera joan daiteke udalerritik edo albokotik harago?

Ez, non eta ez daukan kirolari profesionala edo erdi-profesionala dela egiaztatzeko agiririk.

Bizileku ez den herriko kiroldegira joan daiteke?

Alboko herrikora bakarrik.

Beste erkidego batera joan daiteke ehizara, arrantzara edo halako jardueraren batera?

Ez. Soilik bizileku den herrian edo albokoan egin daiteke.


Summary: Ipar Euskal Herria «oso hunkitua» dela adierazi du Baionako ospitaleko zuzendaritzak. Erietxean ohe gehiago jarri dituzte suspertze zerbitzuan, larrialdiari aurre egiteko Plan Zuriari jarraikiz.

Baionako ospitaleko zuzendaritzak prentsaurreko bat egin du gaur goizean, Lapurdiko hiriburuan, erietxean atzo ezarritako Plan Zuria zertan den azaltzeko. Izurriari aurre egiteko ezarri dituzte neurri bereziak.

«Epidemia azkartuz doa. Birusa fite hedatzen ari da, denetan. Ipar Euskal Herria osoki hunkitua da», esan du Michel Glanes Baionako ospitaleko zuzendariak.

COVID-19 gaitza dutenak artatzeaz gain bestelako eritasunak dituztenak ere «molde egokian» artatzeko baliabideak ezartzen ahal dituzte Plan Zuriaren bidez. Esaterako, hamabi ohetik 27ra pasatuko dira koronabirusa dutenak artatzeko. Halere, larrialdikoak ez diren ebakuntza zenbait atzeratuko dituzte, baina, oraingoz, ez udaberrian bezainbat.

Suspertze zerbitzua saturaziora heldu denez, hamabost ohetik hogeira pasatuko direla azaldu du Glanesek.

Goizean, 40 bat paziente artatuak dira koronabirusagatik, 34 Ipar Euskal Herrikoak. Horietako hamahiru BAM eremukoak dira (Baiona, Angelu, Miarritze), eta 21, beste herri batzuetakoak.

Azaldu dutenez, izurriaren hasieratik hemezortzi paziente zendu dira Baionako ospitalean. Beste 159 sendatu egin dira, eta 47 bestelako osasun zentroetara joan dira. Guztira 263 pertsona artatu dituzte.

Orain artatuak diren paziente gehienek «etxean eta familian» bildu dute birusa, Baionako infekziologoaren arabera. Larrialdiko zenbakia (hamabost) «ez da saturatua», Michel Glanesen arabera. «Oso garrantzitsua da deitzen segitzea, edozein patologia izanda ere».

Salatu dutenez, osasun langileak falta ditu Baionako ospitaleak. Izan ere, ehun langile baino gehiago lan geldialdian dira, zaurgarri direlako. Zuzendaritzak gaineratu duenez, ospitaleko langileen %2 eta %2,5 artean, hau da, ehun bat kutsatu dira, gehien-gehienak ospitaletik kanpo.