Summary: Villarejok baieztatu du Espainiako zerbitzu sekretuek zerikusia izan zutela A-17ko atentatuekin. Polizia komisario ohiak dio Felix Sanz Roldan CNIko buru ohiak gaizki kalkulatu zituela «Katalunian ezusteko txiki bat» ematearen ondorioak. Ikerketa batzorde bat osatzeko eskatu dute alderdi subiranistek.

Espainiako zerbitzu sekretuek (CNI) zerikusia izan zuten 2017ko abuztuaren 17an Bartzelonan eta Cambrilsen (Katalunia) izandako atentatuetan. Hala esan zuen atzo Jose Villarejo Espainiako Poliziako komisario ohiak Espainiako Audientzia Nazionalean. Tandem kasua dela-eta ari da han deklaratzen egunotan.

«Ni azken egunera arte jardun nintzen CNIrekin lanean. Haiekin elkarlanean jardun nintzen Ripolleko imanak sortutako nahaspila ospetsua konpontzeko. Sanz Roldanen huts larri bat izan zen hura: gaizki kalkulatu zituen Katalunian ezusteko txiki bat ematearen ondorioak», adierazi zuen atzo. Felix Sanz Roldan Espainiako zerbitzu sekretuen buru ohia da, eta Villarejok ez du sekula ezkutatu arerioak direla biak. Ripolleko imana, berriz, Abdelbaki Es Satty da, atentatu haiek egin zituen taldearen burua, EI Estatu Islamikoko kidea.

Ez da Villarejok gai hori hizpide izan duen lehen aldia. Iaz, beste epaiketa batean, kontatu zuen iturri «oso garrantzitsu» batek —Marokoko espioi batek— jakinarazi ziola CNIri Bartzelonan atentatu hori gerta zitekeela, «azkenean, zoritxarrez, gertatu zen moduan». Villarejoren arabera, zerbitzu sekretuek ez zuten aintzat hartu informazio hori. Atzo, gehitu zuen Sanz Roldanek nahita hartu zuela erabaki hori, gerta zitekeenaren jakitun.

Villarejo ez da, gainera, CNI atentatu haiekin lotu duen lehenengoa. Informazio hori, lehen aldiz, Publico egunkariak argitaratu zuen 2019. urtean. Gai hori, ordea, ez zen aztertu atentatuak antolatu zituzten pertsonen aurkako epaiketan. 2021. urte hasieran amaitu zen epaiketa, eta bizirik geratzen ziren hiru kideak epaitu zituzten. Salatzaile batzuek eskatu zuten arren, Auzitegi Nazionalak ez zuen onartu Villarejo testigu gisa.

Haserrea

Zeresana eman dute komisario ohiaren adierazpenek. Pere Aragones Kataluniako presidenteak, adibidez, «egia argitzeko» eskatu zion atzo Espainiako Gobernuari. Gainera, iragarri zuen Kataluniako Gobernuko abokatuei eskatu diela aztertzeko zer egin dezaketen 2017ko egun haietan gertatu zena argitzeko: «Ondo dakigu nola funtzionatzen duten estatuaren estoldek; horregatik eskatuko dugu ikertzeko».

Antzera mintzatu zen Gabriel Rufian ERCko bozeramailea. Agerraldi bat berehala egiteko eskatu zien Pedro Sanchez Espainiako presidenteari, Fernando Grande-Marlaska Barne ministroari eta Sanz Roldani. ERCren eskaerara batu ziren EH Bildu, Junts, CUP, PDECat, BNG eta MES Mallorca, eta ikerketa batzorde bat osatzeko eskaera izapidetu zuten. «Gobernuaren isiltasuna» ere gaitzetsi zuten.


Summary: Kataluniako TV3en 359.000 herritarrek ikusi dute 'Non dago Mikel?' lana. Atzo gauean eman zuten dokumentala, katalanezko azpidatziekin, eta %16,1eko ikusle kuota lortu zuen. Amaia Merinok zera esan du: «Konturatzen zara telebistan ikusleek erantzun egiten dutela, batez ere kate horren maila handia bada eta eduki interesgarriak eskaintzen baditu».

Ikusmina piztu du Katalunian Non dago Mikel? dokumentalak. Miguel Angel Llamas lanaren zuzendari eta ekoizleetako batek joan den astean azaldu zuenez, telebistarako 65 minutuko bertsioa egokitu du TV3ek —originala 80 minutukoa da—. Hala ere, egileak pozik zeuden telebistako estreinaldiarekin. Prime time ordutegian eman zuen atzo kate publikoak dokumentala, 22:05ean. Eta sare sozialetan ikus-entzule askoren erantzuna iritsi zen: #MikelZabalzaTV3 traola erabili zuten Twitterren herritar ugarik, eta mezuetan nagusi izan zen 1980ko hamarkadan PSOEk eta Espainiako Gobernuak izandako jokabidea. Ikusle datu handiak izan ditu dokumentalak: %16,1eko ikusle kuota bereganatu zuen lanak Katalunian —katearen ohiko batezbestekotik gora—. Sense ficció saioak denboraldi honetan lortu dituen daturik onenetan hirugarrena da. 359.000 herritarrek ikusi zuten TV3en dokumentala. Filma hilaren 18ra arte ikus daiteke Kataluniako katearen webgunean Herrialde Katalanetan, Hego Euskal Herrian, Galizian eta Espainian.

Bi zuzendarietako batek, Amaia Merinok, azaldu du zinemagile batentzat datuak «ikaragarriak» direla: «Gau bakar batean 359.000 ikusle izatea oso pozgarria da. Konturatzen zara telebistan ikusleek erantzun egiten dutela, batez ere kate horren maila handia bada eta eduki interesgarriak eskaintzen baditu». TV3eko estreinaldiarekin «oso pozik» daude egileak: «Ikusten dugu gure helburuak betetzen ari direla. Gure asmoa izan da memoria historikoa egitea, modu emozional batean, eta kontent gaude. Erakusten du, era berean, Katalunian torturarekin zerikusia duten gaiek interesa eta kezka sortzen dutela».

ETBk iaztik du dokumentala emateko eskubidea, baina ez du oraindik eman. BERRIAk ETBn galdetu du ea noiz emango duten, eta, erantzun diotenez, «aurten» emango dute. Gaineratu dute oraindik ez dutela eguna zehaztu. Llamasek, bestalde, azaldu du laster akordio bat itxiko dutela Interneteko plataforma batekin.

Merinok zera esan du: «Jende askok ezin izan du ikusi. Nahiz eta zinema aretoetan ikusle asko izan zituen, pandemia baten erdian estreinatu genuen. Jende anitzek ez du aukerarik izan ikusteko, eta espero dugu aurten streaming plataformetan eta ETBn jende askok ikusi ahal izatea. Ziur gaude Euskal Herriko herritar askoren artean ongi etorria izango dela Euskal Telebistan ikusi ahal izatea». Zinemagileak ziurtzat jo du ETBn ikusi ahalko den bertsioa 80 minutukoa izango dela. TV3ek ere emango du bertsio hori.

Ahotsa.info-k eta Izar Filmsek ekoitzitako dokumentala da Non dago Mikel?. Donostiako Zinemaldian estreinatu zuten, 2020an. Ondotik, makina bat jaialditan parte hartu du. Filmaz idatzi zuten estreinaldiko egunetan Itziar Ugartek eta Amaia Garciak.

Kataluniako beste hedabide batzuetan ere eragina izan du TV3eko estreinaldiak. Horren erakusgarri, Vilaweb atariak Lurdes Zabalzari egindako elkarrizketa.

Mikel Zabalzaren afera mahai gainean jartzea izan da dokumentalaren egileen xedea. Baita torturaren gaia jartzea ere. «Helburu hori betetzen ari da, eta lantalde osoan pozik gaude», adierazi du Merinok.


Summary: Australian sartzeko eskaeran «giza akatsak» egin izana aitortu du Djokovicek. Gezurra esan zuela frogatuz gero, litekeena da bisa ukatzea berriz Australiako Gobernuak. COVID-19an positibo izan arren aurrez aurreko elkarrizketa bat eman zuela aitortu du.

Australiako Gobernuarekin duen tira-biran seta irabazi arren, puntu garrantzitsua galdu du Novak Djokovic tenislariak azken orduetan. Sare sozialetan argitaraturiko mezu baten bitartez onartu behar izan du Australian sartzeko bisa eskatzeko inprimakian «akatsak» egin zituela, eta koronabirusarekin positibo eman arren ez zuela derrigorrezkoa den berrogeialdirik egin, eta gutxienez aurrez aurreko elkarrizketa bat eman zuela. Horrek zaildu egin du kirolariaren egoera Australian, eta ikusteko dago datorren astean herrialdeko Irekian parte hartzerik duen edo deportatu egingo duten.

Urtarrilaren 6an, Australian sartzeko baimena ukatu zioten Melbourneko aireportuan, kirolariak ez zuelako koronabirusaren aurkako txertorik hartu. Teniseko gizonezkoen munduko sailkapeneko lehena deportatzea erabaki zuten, eta asilo eskatzaileentzat Melbournen daukaten hotel batean hertsirik eduki zuten astelehenera arte.

Astelehenean, tenislariaren bisa bertan behera uzteko erabakia atzera bota zuen Melbourneko epaile batek, eta, libre aterako da kirolaria.

Baina gutxi iraun du Djokovicen eta haren jarraitzaileen garaipen pozak. Izan ere, azken erabakia Australiako Gobernuak dauka, eta berriki zabalduriko informazioek kolokan jarri dute tenislariaren egoera. Instagramen mezu bat argitaratu behar izan du azken orduetan zabalduriko salaketei aurre egiteko, eta argitaraturikoa «desinformazioa» dela besterik ez du esan.

Bi gauza leporatu dizkiote jokalariari. Lehena abenduan Frantziako L'Equipe aldizkariko Franck Ramela kazetariarekin eginiko elkarrizketari dagokio. Djokovicek aitortu du abenduaren 16an PCR testa egin ziotela eta hurrengo egunean positibo zela esan ziotela. Halere, abenduaren 18an elkarrizketa eman zuela adierazi du, ez zuelako «kazetaria atsekabetu nahi». Kazetariak esan du Djokovicek maskara eraman zuela une oro, eta argazkia egiteko bakarrik kendu zuela. Edonola ere, tenislariak onartu egin du elkarrizketa egitea «okerra» izan zela, eta hobe zela bertan behera utzi izan balu.

Bigarren salaketak arazo handiagoak ekar diezazkioke Australiako agintarien aurrean. Izan ere, herrialdean sartzeko inprimakietan gezurra esatea egozten diote. Agiri horretan adierazi zuten Djokovicek ez zuela inora bidaiatu Australiara heldu aurreko 14 egunetan. Baina frogatu egin da Serbiatik Espainiara joan zela.

Tenislariak adierazi duenez, haren taldeak bete zuen inprimakia, eta haren agenteak barkamena eskatu du «akats administratibo» hori egiteagatik. «Giza akatsa izan zen, ez apropos eginikoa inondik inora». Australiako mugazainek, ordea, atzo esan zuten ikertzen ari zirela tenislariak «adierazpen faltsua» egin ote zuen. Hala egin zuela ondorioztatzen badute, tenislariari bisa ukatzeko arrazoi sendoa izango dute.

Faltsutu al zuen PCR probaren data?

Djokovicen aurkako salaketak ez dira horretan geratu, ordea. Alemaniako Der Spiegel aldizkariak eta Zerforschung ikerketa agerkari digitalak ondorioztatu dutenez, tenislariak edo haren inguruak faltsutu egin zuten kirolariak Australian sartzean aurkeztu zuen PCR probetako baten data.

Izan ere, jokalariak, abenduaren 16an positibo eman zuela justifikatzeko, PCRaren agiria aurkeztu zuen, eta beste bat, negatiboa, abenduaren 22koa. Horrek aukera emango lioke Australian txertatu gabe sartzeko.

Haatik, hedabideotako ikertzaileek aztertu egin dute tenislariaren agiriaren QR kodea, eta horri jarraikiz ondorioztatu dute negatiboaren data zuzena dela, baina positiboa ez zela abenduaren 16koa, baizik eta 26koa. Halere, ikerketak kritikak izan ditu, argudiatuta agiriaren data ez dela sortzen proba egiten denean, baizik eta PDFa deskargatzen denean.

Kirolaria astelehenean libre uzteko, epaileak argudiatu zuen hari bisa kentzeko erabakiak ez zuela zentzurik, eta kirolariak ez zuela behar adina astirik eduki bere abokatuekin edo Australiako Irekiaren antolatzaileekin hitz egiteko.

Chris Tran estatuaren abokatuak esan zuen orduan bazitekeela Australiako Immigrazio ministroak tenislariaren bisa berriz bertan behera uztea. Izan ere, ministroak ahalmena du hori egiteko, eta epaileak ere aintzat hartu zuen eskumen hori. Epaileak ohartarazi zuenez, berriz bisa kentzea erabakiz gero, jokalariari hiru urterako debeka diezaiokete Australian sartzea.

Hainbat hedabidek zabaldu dituzte tenislariak mugazainekin edukitako elkarrizketaren transkripzioak. Horretan, Djokovicek aitortzen die ez dagoela txertaturik, baina azaltzen die bitan eman duela positibo COVID-19 gaitza eragiten duen birusean: 2020ko ekainean eta joan zen abenduan.

Australian sartzeko, derrigorrezkoa da txertoa. Edonola ere, salbuetsita daude hauek, besteak beste: gaitz larri bat daukatenak, horrek txertatzea galarazten badie; gehienez sei hilabete lehenago COVID-19 gaitza eduki dutenak; eta txertoaren kontrako erreakzio bat eduki dutenak.


Summary: Langile bat hil da Ikaztegietan, fabrika batean erorita. Aurten jada bi langile hil dira erorikoen ondorioz, eta iaz sei izan ziren. Altueran lan egiten duten langileen aldeko neurriak eskatu dizkiete sindikatuek erakundeei

Altuera batetik gora lan egiteak dakartzan arriskuak nabarmen geratu dira, beste behin. Iaz, LABen zenbaketaren arabera, sei langile hilk ziren erorikoen ondorioz, eta aurten dagoeneko bi dira, urtea hasi berria den arren.

Astelehenean gertatu ziren bi istripuak: Gasteizen, 47 urteko J.V.S.F. hil zen, Olarizu auzoan eraikitzen ari zen etxe batetik erori eta berehala; Ikaztegietan izandakoan (Gipuzkoa), berriz, asteartean hil zen J.E.U. 23 urteko gaztea, bezperan jasotako zaurien ondorioz. Sindikatuek erorikoen aurkako neurri eraginkorrak lantzeko eta betearazteko eskatu dizkiete erakundeei.

LABek eman du Ikaztegietako istripuaren berri. Hertell fabrikan gertatu zen, aire ponpak, balbulak eta antzeko aparailuak egiten dituen Mondragon taldeko kooperatiba batean. UGTk zehaztu zuenez, J.E.U. Hertellen eta haren ondoan dagoen Epak S.A. enpresaren fabrika hustuak partekatzen duten sailean zegoen, kutxatilak garbitzen. Une batean, «zabaldu ez dituzten arrazoiak direla medio», gaztea pabilioi hustuaren fibrozementuzko teilatura igo zen, eta handik erori.

Asteartean beste eroriko bat izan zen, El Buston (Nafarroa). Garabi baten saskian zeuden bi langile hamar metroko altueratik erori ziren, eta zauriak jasan zituzten bizkarrean eta hanketan.

«Kasualitatea izan da?»

Erorikoen larritasunaz ohartarazi du LABek: «Norbaitek sinets al dezake kasualitatea izan dela? Lan istripuei eta lanbide gaixotasunei aurre egiteko berehalako neurriak, kontrol handiagoa eta politika zehatzak eskatzen dizkiegu administrazioei». Zehazki, altuerako lanetarako plan espezifiko bat eskatu die sindikatuak erakundeei, «neurri egokiekin eta benetako prebentzio politikekin, eraikuntzarako zein industri nabeen eta pabiloien birgaitze eta mantentze lanetarako. Datuak oso gogorrak dira, eta zifra bakoitzaren atzetik izenak, familiak eta lagunak daude. Lanetik etxera itzultzen ez diren langileez ari gara».

Antzeko deia egin du ELAk ere, «egoera larria» dela uste duelako. Eusko Jaurlaritzari eta patronalari exijitu die berehala ezar ditzatela prebentzio legeriaren ez-betetzeak kontrolatzeko eta jarraipena egiteko neurriak. «Ezinbestekoa da osasuna eta bizitza erdigunean jarriko dituzten erabakiak hartzea, urtero 50 langile baino gehiago hil ez daitezen».

UGTk, bere aldetik, enpresei dei egin die haien langileei eman diezaieten segurtasunez lan egiteko tresnak, eta jarduera bakoitzaren arriskua «modu sakonean» neurtzeko.

UGTk eta CCOOk, bakoitza bere aldetik, Gasteizen batu dira gaur asteleheneko istripu hilgarria salatzeko. Bihar gauza bera egingo dute Arabako hiriburuan ELA, LAB, ESK, Hiru eta EHNE sindikatuek. Ikaztegietako istripua, berriz, Hertellen egoitzaren aurrean bertan salatuko dute, ostiralean.

Iaz, berriz, laneko 62 heriotza zenbatu zituen LABek, eta 63 ELAk.


Summary: Galesek Hego Euskal Herriko hezkuntza ereduetan oinarrituriko sistema ezarriko du. Eskolek galesa irakaskuntza hizkuntza gisa gehiago eskaintzea da helburua, Hezkuntza ministroaren arabera.

Galesaren bidezko irakaskuntza bultzatu nahi du Galesko Gobernuak, eta, horretarako, Euskal Herrian erabiltzen den hizkuntza ereduen sistemari begira jarri dira. Hezkuntza Ministerioak iragarri duenez, irailetik aurrera, ikasturte berriarekin batera, hiru eredu eskainiko dituzte hango ikastetxeek, oinarrizko hezkuntzan.

Lehenengo ereduan, irakaskuntza ingelesez izango da, galesa ikasgai duelarik. Arabako, Bizkaiko, Gipuzkoako eta Nafarroako A ereduaren pare.

Bigarren ereduan bi hizkuntzetan emango dituzte irakasgaiak. B ereduan bezala, beraz.

Hirugarren ereduan galesa izango da irakaskuntza hizkuntza, D ereduaren pare.

Orain arte, bost eredu izan dituzte Galesko oinarrizko hezkuntzan, eta Bigarren Hezkuntzan, lau, hainbat azpieredurekin. Jeremy Miles Hezkuntza ministroak adierazi du orain arteko sistema oso nahasgarria dela gurasoentzat, eta hura argitze aldera hartu dutela erabakia. Hego Euskal Herriko sistema eredu gisa hartu dute, haren «arrakastarengatik». Nabarmendu dutenez, oinarrizko hezkuntzan euskaraz ikasten dutenen kopurua %25etik %90era handitu izanak piztu die arreta; haien datuen arabera, eta sistema aldaketarekin, «bultzada emango die ikastetxeei galesaren bidezko hezkuntza gehiago eskaintzeko, eta arreta ez da bakarrik galesa ikasgeletan irakastean jarriko: eskola orduen ondotik ere hizkuntzaren erabilera bultzatzea da asmoa».

Bigarren Hezkuntzako eskoletan ere hiru eredu ezarriko dituzte:

Bigarren eredua ezarriko da herri elebidunetan, eta hirugarrena galesdun proportzio handia dagoen lekuetan eta oinarrizko hezkuntzan eredu hori erabiliko duten eskoletan.

Ontzat eman du erabakia galesaren aldeko elkarte Cymdeithas Yr Laith Gymraeg taldeak, sistema berria aurrerapauso bat delakoan etorkizunean Galesko ikasle guztiak galesez mintzatu ahal izateko bidean.

Euskal Herrian hainbatetan bisitan egon dira Galesko agintariak, hizkuntzaren inguruko politikak aztertzeko. 2018ko urrian talde bat etorri zen, eremu eleaniztunetako hezkuntza ereduak ezagutzera. Gales hizkuntzaren arloan diharduten adituak ziren denak, eta horietako batekin mintzatu zen BERRIA, Galesa Ikasteko Zentro Nazionaleko (Canolfan Genedlaethol Dysgu Cymraeg) zuzendari Efa Gruffudd Jonesekin: «Zuek irakasle guztiak trebatu zenituzten duela 30 urte, baina guk ez dugu halakorik egin. Zuen hezkuntza sisteman, ikasle gehienek euskaraz ikasten dute; gurean, aldiz, %25ek».


Summary: Presoak laneratzea izanen da Aukerak elkargoaren oinarria. Gizarteratzeko bide gisa, presoen «prestakuntzarako interesa» eta lan produktiboa sustatu nahi ditu Eusko Jaurlaritzak.

Gizarteratzeko, lana. Hori du helburua Eusko Jaurlaritzak espetxeen eskumena kudeatzeko martxan jarri duen Aukerak elkargoak. Presoen «prestakuntza, lantegiak eta ekoizpen jarduerak» izanen dira Aukerak «programaren arrakastaren oinarria», Beatriz Artolazabal Jaurlaritzako Berdintasun, Justizia eta Gizarte Politiketako sailburuak gaur goizean Gasteizen eginiko agerraldian adierazi duenez. Berdintsu mintzatu da Carlos Roy Aukerak-en zuzendaria ere: presoen «prestakuntzarako interesa» eta lan produktiboa sustatu nahi dituela adierazi du, presoen gizarteratzeko aukera gisa. Izan ere, Jaurlaritzak uste du presoak laneratuz gero errazago txertatuko direla gero gizartean. Artolazabal: «Ziur gaude gizarteratzeko eta laneratzeko bitartekoak gehitzeak segurtasun handiagoa ekarriko diola gure gizarteari, eta errepikapen txikiagoa ekarriko duela». Delituena.

Artolazabalek jakinarazi duenez, ez da gauza berria presoek lan egitea. Izan ere, zehaztu duenez, gaur egun 346 preso ari dira lanean Zaballa (Araba), Martutene (Donostia) eta Basauriko (Bizkaia) espetxeetan: horietatik 223 espetxeetako lantegi produktiboetan ari dira (206 gizon eta hamazazpi emakume), eta bertze 123, kanpoko enpresekin lankidetzan kudeaturikoetan (110 gizon eta hamahiru emakume). Langile horiek guzietatik 28 motibazio politikoko euskal presoak dira.

Hori guzia indartu egin nahiko lukete, ordea: «Gure helburua da presoen lan ildoa areagotzea, programa eta lantegi berriak hobetuz eta martxan jarriz», azaldu du Artolazabalek. Horretarako, «orain arte ez bezalako arloak» aztertu nahi dituzte: «Hala nola logistika, arreta soziosanitarioa eta mendekotasunaren zaintza, artisautza...».

Tximeleta bat izanen da Aukerak elkargoaren logotipoa, presoek gizarteratze prozesuan egiten duen «metamorfosia eta aldaketa» irudikatuko lituzkeena. Artolazabalen hitzetan, hain zuzen, «keinu soil bat eraldaketaren hasiera» izan daiteke. Royk adierazi du «ilusioz» dagoela Aukerak-ek dakarren «erronkagatik», haren arabera «asmo handikoa» baita. Zehaztu du prestakuntzan eta ekoizpen tailerretan genero ikuspegia txertatuko dutela.

Laneratzea indartzea ez ezik, erregimen irekia sustatzeko baliabideak handitzea ere izanen da Jaurlaritzaren helburua, eta Artolazabalek azaldu du sei milioi euro inbertituko dituztela aurten hirugarren graduko egoitzetan plaza kopurua handitzeko.

«Hobetzeko arloak»

Ehun egun joan dira Eusko Jaurlaritzak espetxe eskumena eskuratu zuenetik, eta Artolazabalek aitortu du badauzkatela «hobetzeko arloak». Halere, nabarmendu du hiru hilabetean «lortu» dutela eskumenen, langileen eta araudiaren aldaketa egitea, «inolako eragin negatibo aipagarririk gabe». Azaldu duenez, Araba, Bizkai eta Gipuzkoako hiru espetxeak «sarean» lan egiten ari dira, eta erabakiak hartzeko denbora «nabarmen murriztu» dute. «Sindikatuekin lortutako akordioari» balioa eman dio Artolazabalek, halaber —ACAIP-UGT sindikatuarekin lortu zuten akordioa, gehiengo sindikalaren babesik gabe—:«Bi urteko tartea eman digu lanpostuen definizioan eta etorkizuneko langileen lan metodologian lan egiteko».

Jaurlaritzak zehaztu du hiru hilabeteotan presoen koltxoiak aldatu dituztela, prestakuntza gelak hobetu, eta hezetasuna «kendu» dutela kartzeletatik. Osasun eta Hezkuntza sailekin elkarlanean, bertzalde, «genero ikuspegiarekin zerikusia duten zenbait egitasmo» egin dituztela aipatu du, baita buru osasuneko planak eta mendekotasunekin loturikoak egin dituztela ere.

Eusko Jaurlaritzak gaur emaniko datuen arabera, urtarrilaren 1ean 1.356 preso zeuden Zaballan, Martutenen eta Basaurin: horietatik 1.251 gizonak dira, eta 114 emakumeak. Artolazabalek zehaztu duenez, «ETArekin loturikoak» 84 dira gaur egun —horietatik bederatzi baldintzapean aske daude—. Bertze 163 lagunek baldintzapeko askatasuna dute.


Summary: Hogei pertsona inguru kaleratu dituzte Donostiako Mundaiz kaleko eraikin batetik. Goizeko bederatziak aldera Ertzaintzaren hainbat patruila bertaratu dira eraikinera; ondoren, gunea itxi dute, eta kaleratzearekin hasi dira.

Ertzaintzak Donostiako Mundaiz kaleko 14. blokean bizi diren hogei pertsona inguru kaleratu ditu, epaile batek hala aginduta. Goizeko bederatziak aldera Ertzaintzaren hainbat patruila bertaratu dira eraikinera; ondoren, gunea itxi dute, eta kaleratzearekin hasi dira. Eraikinaren kanpoaldean jendetza bildu da kaleratu dituzten pertsonei elkartasuna adierazteko. Eraikinean bizi ziren pertsona gehienak egoera zaurgarrian aurkitzen diren migranteak dira.

Irutxuloko Hitza hedabideak jakinarazi duenez, eraikinean bizi ziren hainbat pertsonak «azken egunotan utzi dute eraikina»; izan ere, bazekiten eraikina gaur hustu behar zutela. Barruan gelditzen ziren bizilagunak «pixkanaka» ateratzen aritu dira, eraikinean zituzten objektuekin. Irutxuloko Hitza hedabidearen arabera, 10:30 aldera atera dira azkenak, eta ertzainek bukatutzat eman dute kaleratzea, eta eraikina itxi.

Mundaiz kaleko eraikin gehienak Adif enpresarenak dira, eta guztiak eraistea aurreikusten dute. Hustu duten eraikinean sute bat izan zen 2019an, eta oso kaltetuta geratu zen eraikinaren aurrealdea.

Elkarretaratzea

Kaleratuei babesa adierazteko, Donostialdeko Okupazio Bulegoak elkarretaratzera deitu du gaurko. Mobilizazioa 19:00etan izango da, Tabakaleraren parean.


Summary: Hezkuntza sindikatuek grebara deitu dute biharko Iparraldean. Ikastetxeetako osasun protokoloak «egoera kaotikoak» sortzen dituela salatu dute, eta birusari aurre egiteko behar bezalako neurriak eskatu dituzte.

Greban izango dira irakasleak eta ikastetxeetako langileak bihar Ipar Euskal Herrian. LAB, FSU 64, SE-UNSA 64 eta FNEC-FP-FO 64 sindikatuek egin dute deialdia, eta ordua 11:00etan eman dute, Baionako suprefeturaren aitzinean. Hezkuntza arloko langileek ikastetxeetako osasun protokoloa ezarri dute jomugan; Frantziako Gobernuaren eta batez ere Frantziako Hezkuntza Ministerioaren kudeaketa salatu dute. Sindikatuen arabera, gurasoentzat eta irakasleentzat «ia ezinezkoa da» protokoloa betetzea, hurbileko kontaktu diren ikasleentzat batik bat. Izan ere, hiru proba egin behar dituzte ikasleek aste bakarrean, hurbileko kontaktu badira. Gurasoek eta irakasleek, ordea, «bete ezina» dela diote. Gainera, salatu dute irakasle ordezkarien lan baldintzak ez direla egokiak. Hori ikusita, birusaren zirkulazioari aurre egiteko neurriak eskatu dituzte.

Hezkuntza eragileen haserrea ikusita, Jean Castex Frantziako lehen ministroak protokoloa arindu zuen herenegun, baina sindikatuek argi utzi dute «neurri txikiekin» ez dutela egoera hobetuko.

Iparraldeko herriko etxe zenbaitek dagoeneko iragarria dute haurren zaintza zerbitzu minimoa plantan jarriko dutela bihar eskola publikoetako ikasleentzat, hala nola Angelun, Bidarten eta Baionan (Lapurdi). Seaskan ere greba segitua izanen da, eta ikastola batzuk hetsita geldituko direla aurreikusten dute. Sail pribatu giristinoan ere irakasle zenbaitek greba segituko dute.


Summary: 'The Prize' filmak irekiko du 'Zinema eta zientzia' zikloaren bosgarren aldia. Bihar hasi eta martxora bitarte, hamar film proiektatuko dituzte Donostiako Tabakaleran, Bilboko Arte Ederren Museoan, Donibane Lohizuneko Le Select zinema aretoan, Gasteizko Artium museoan eta Iruñeko Golem-Baiona zinema aretoan. Saio horiekin batera, aurkezpen eta solasaldi ugari ere egingo dituzte.

Bosgarren urtez jarraian, Zinema eta zientzia zikloa antolatu dute Euskadiko Filmategiak, DIPC Donostia International Physics Center erakundeak eta Donostiako Zinemaldiak. Kultura zinematografikoa eta zientifikoa uztartzen dituen zikloak hamar film erakutsiko ditu aurten, eta, ohi bezala, izen handiko zientzialariek aurkeztuko dute emanaldi horietako bakoitza. Donostian, Bilbon eta Donibane Lohizunen (Lapurdi) ez ezik, Gasteizen eta Iruñean ere proiektatuko dira filmak aurten, lehenengoz. Bihar izango da lehena: The Prize (Mark Robson, 1963) emango dute Gasteizko Artium museoan, eta Pedro Miguel Etxenike DIPCko presidenteak egingo ditu aurkezpen lanak. Donostian, Bilbon eta Iruñean ere ikusgai egongo da datozen egunetan.

Nobel sarien inguruko espioitza film bat da proiektatuko duten lehena, baina zientziaren askotariko arloak izango dituzte aztergai martxora bitarte emango dituzten gainerako lanek ere. Moby Dick (John Huston, 1956) eta Gorillas in the Mist (Michael Apted, 1988) klasikoek, esate baterako, animalien mundua hurbilagotik ezagutzea proposatzen dute. Baina badaude bestelako gaiak ere: historiaurrea La Guerre du feu filmari esker (J. J. Annaud, 1981), eta minbizia Hope pelikulari esker (Maria Sodahl, 2019). Gainera, Ikarie XB 1 (Jindrich Polak, 1963) eta Contact (Robert Zemeckis, 1997) lanek espazio-ikerketa jorratzen dute; Inception (Christopher Nolan, 2010) eta Demon Seed (Donald Cammell, 1977) filmek neurozientziara eta adimen artifizialera hurbilduko dute ikuslea; eta, azkenik, The man in the white suit (Alexander Mackendrick, 1951) klasikoa ere proiektatuko da: fisika eta materialen kimika arloak lantzen ditu.

Joxean Fernandez Filmategiko buruak esan duenez, zientzia «funtsezkoa» da gizarteak aurrera egin dezan: «Zientziari esker, gure bizitzak hobeak eta luzeagoak dira, nahiz eta berehalako ziurtasun absoluturik ez eman beti». Bide horretan, beste behin ere, aurtengo egitarauak modu eklektikoan konbinatuko ditu egungo filmak eta klasikoak.

Etxenikerekin batera, beste hainbat zientzialari eta zientzia dibulgatzaile ere izango dira solasaldietan. Besteak beste, Arantza Atxa biologoa, Javier Aizpurua fisikaria, Jon Mattin Matxain kimikaria, Olatz Arbelaitz informatikari eta adimen artifizialean aditua eta Valentina Rodriguez kazetari zientifikoa.

Proiekzio bereziak

Berritasun gisa, bestelako proiekzio batzuk ere egongo dira ikusgai Zinema eta zientzia zikloaren barruan. Gasteizen, Donostian eta Bilbon, kasurako, 2021eko Kimuak katalogoko film laburrak proiektatuko dituzte, eta Gipuzkoako Zientzia eta Teknologia parkean Picture a scientist (Ian Cheney eta Sharon Shattuck, 2020) filma eskainiko dute, Emakumeak Zientzian proiektuaren barruan.

Era berean, azkenaldian bezala, ikastetxeei zuzendutako proiekzioak ere egingo dituzte: Apolo 11 (Todd Douglas Miller, 2019) filma ikusteko aukera izango dute ikasleek, Tabakaleran, Artiumen eta Arte Ederren Museoan.

Jatorrizko hizkuntzan emango dituzte filmak, azpidatziekin. Euskarazko azpidatziak izango dituzte, hain zuzen, Moby Dick, Demon Seed eta The Man In The White Suit pelikulen emanaldiek.


Summary: Tuterako hilketaren harira, indarkeria matxistaren kontra protesta egin dute ehunka lagunek. Tuterako Udalak hiru eguneko dolua ezarri du. Astelehenean hilda aurkitutako emakumearen senarra Parisera eramango dute, euroagindua aztertzeko. Bihar ere eginen dira elkarretaratzeak zenbait herritan, Mugimendu feministak deiturik.

Amorrua eta indarkeria matxistaren gaitzespen irmoa azaleratu ditu, ezinbestean, astelehenean Tuteran hilda aurkitutako emakumearen kasuak, Sara Pina Ieregirenak. Atzotik, hainbat izan dira hilketa salatzeko eginiko keinuak. Gaur ere ugari izan dira, eta biharko ere antolatu dira zenbait protesta. Erakundeek zein Mugimendu Feministak irmoki deitu dituzte herritarrak hilketa salatzera. Tuterako Udalak emakume guztien aurkako indarkeria salatzeko deia egin du gaur iluntzerako, eta dozenaka lagunek egin dute bat elkarretaratzearekin, plaza nagusian. Gainera, Bilbon 19:45ean elkartu dira, Arriaga aurrean. Iruñean, 20:00etan, Udaletxe plazan.

Bihar, Donostian egingo dute, 19:00etan, Bulebarrean, eta Gasteizen, 19:30ean, Andre Maria Zuriaren plazan.

Sara Pina Ieregiren hilketa gogor salatu du Tuterako Udalak (Nafarroa). Protestaz gainera, asteazken goiz honetan ezohiko batzarra egin dute, eta adierazpen bat adostu dute alderdi guztiek. «Emakumeen aurkako indarkeriak oinarrian du plano sinbolikoan eta materialean gizonak emakumeen gainetik jartzen dituzten botere harremanak, eta emakumeek beti gizonen menpean jarraitzea dute helburu. Giza eskubideen kontrako bortxaketa larri bat da emakumeen aurkako indarkeria», adierazi dute, besteak beste.

Corteskoa zen Pina, 38 urteko emakume bat, astelehenean bere etxean hilda aurkitu zutena, eta hango udalak atzo egin zuen ezohiko bilera, eta baita elkarretaratze bat ere. Arratsalde honetan egin diote hileta, Cortesen. Tuteran bizi zen emakumea, senarrarekin, eta bertako udalak gaur goizean egin du bilera, 09:30ean, minutu batez isilik egon ondoren. Hiru eguneko dolua ezarri dute. Alejandro Toquero alkateak irakurri du udal ordezkarien adierazpena. «Udalak tinko adierazten du bere gaitzespena». Babesa agertu diete senide eta lagunei, eta baita Castejongo eskola publikoari ere, han egiten baitzuen lan Pinak.

12:00etan elkarretaratzea egin dute udal ordezkariek, eta iluntzeko zortzietarako beste elkarretaratze batera deitu dute, Foruen plazan. Toquerok, adierazpenean, gogorarazi du indarkeria matxistak emakume guztiei eragiten diela, baldintzarik gabe, eta bortizkeria hori ikustaraztea eta salatzea «ezinbestekoa eta premiazkoa» dela. «Horregatik, baztertzen eta gaitzesten ditugu eraso, bortizkeria eta jarrera sexista guztiak, eta konpromisoa hartzen dugu emakumeek jasaten dituzten indarkeriak ezabatzen laguntzeko».

Gizarteari eskatu diote «rol eta estereotipo sexistetan oinarritzen den eredu kulturala» aldatzeko, horrek bermatzen baititu gizonen eta emakumeen arteko desberdintasunak. «Herritarrei eskatzen diegu ez gelditzeko sorgortuta emakumeen jasaten duten indarkeriaren aurrean, eta aldarrikatzen dugu emakumeek eskubidea dutela seguru eta aske bizitzeko».

CCOO eta UGT sindikatuek, berriz, gaur eguerdian egin dute elkarretaratzea, Iruñean. Gizarteari, alderdi politikoei eta Nafarroako Gobernuari eskatu diete emakumeen kontrako indarkeria erauzteko neurriak lantzeko. Hezkuntza sisteman berdintasunean hezteko neurriak hartzeko ere eskatu dute: «Hori da aurrera egiteko dugun modu bakarra».

Pinaren hilotza astelehen goizean aurkitu zuten, etxean, Tuterako Iruñea etorbidean. Labankadaz hil zuten. Senarraren bila hasi ziren poliziak; eskuko telefonoa etxean utzia zuen. Atxilotzeko euroagindua ere eman zuen Tuterako Instrukzioko 1. aretoak. Astearte arratsaldean atzeman zuten gizonaren ibilgailua, Boisredongo zerbitzu gune batean, Bordeletik 65 kilometro iparraldera (Okzitania). Tuteratik ia 500 kilometrora zegoen, eta hedabide batzuen arabera, ibilgailuaren GPSari jarraituz atzeman zuten.

Jendarmeek atxilotu zuten, eta geroztik preso dago. Parisera eraman behar dute, han erabakitzen direlako euroagindu eskariak. Nafarroako Justizia Auzitegi Nagusiak jakinarazi duenez, gizona ez dute estraditatuko ez gaur eta ez bihar: itxaron egin beharko da. Bitartean, auzia Tuterako Instrukzioko 2. aretora pasatuko dute, hura arduratzen baita indarkeria matxistako kasuez. Jose Maria Uruñuela Anso du izena gizonak, eta 41 urte ditu. Ikerketaren lehen hipotesien arabera, aurreko larunbatean edo igandean hil zuen gizonak andrea.

Nafarroako Gobernua, akusazio

Nafarroako Gobernuak jakinarazi du epaiketan herri akusazio gisa aurkeztuko dela. Hala iragarri du Javier Remirez Presidentetza eta Berdintasun kontseilariak gaur. Indarkeria matxistaren kontrako foru legeak hala xehatzen du. Gobernuak erantsi du erabat «baztertzen eta gaitzesten» dituela hilketa eta emakumeen kontrako indarkeria guztiak.


Summary: Nafarroako Auzitegiak 31ra arte luzatu ditu COVID-19aren kontrako neurri murriztaileak. Neurrien arabera, tabernek eta dantzalekuek 01:00etatik 06:00etara itxi beharko dute, eta ziurtagiria zahar etxeetan, gimnasioetan eta hoteletan ere eskatuko da

COVID-19aren kontrako neurri murriztaileak 31ra arte luzatu ditu Nafarroako Auzitegiak. Kontzertuak eskaintzen dituzten guneek, peñek, txokoek, tabernek eta dantzalekuek 01:00etarako itxi beharko dute. Gainera, derrigorrezkoa da mahaietan eserita kontsumitzea, eta gehienez hamar lagunek osatutako mahaiak izan behar dira.

Neurri horiek eragina dute kirol ekintzetan, kultur ekintzetan eta izaera soziala duten ekintzetan ere. Neurrien arabera, debekatuta dago gune horietan jatea eta edatea, eta COVID-19aren ziurtagiria erakutsi beharko da. Auzitegiak erabaki hori hartu du datuen argitara «egoera epidemiologikoa» okertu egin delako.

Santos Indurain Nafarroako Osasun kontseilariak iragarri du urtarrila eta otsaila «korapilatsuak» izanen direla: «Kutsatuen intzidentzia handia izan arren, ez dator bat ZIUetan eta ospitaletan dauden pertsonekin». Horrez gain, azpimarratu du adituek diotena entzun eta «zuhurtasun handiz» jokatu behar dela. Egoerari aurre egiteko «denbora irabazteko» luzatu dituzte neurriak.

Nafarroako Gobernuaren datuen arabera, 2.999 kasu positibo atzeman zituzten atzo. Guztira, 6.885 test egin zituzten. Horrez gain, 31 pertsona ospitaleratu zituzten, eta horietatik hiru ZIUan daude. Guztira, 257 pertsona daude ospitalean, eta 33 ZIUan.

Ospitaleetako egoera dela eta, Indurainek iragarri du «premiazkoak ez diren ebakuntzak» atzeratuko dituztela. Horregatik, Osasun Sistema indartzeko, 700 osasun langileren kontratuak berrituko dituzte. Kontratuen %63 sei hilabetekoak izanen direla azaldu du Indurainek.


Summary: Johnsonek barkamena eskatu du lehen konfinamenduan Downing Streeteko festan izateagatik. 2020ko maiatzaren 20an eginiko festan egon izana aitortu du lehen ministroak. Zehaztapena egin du, halere: «Uste nuen lan kontu bat zela».

Erresuma Batuko lehen ministro Boris Johnsonek dagoeneko baieztatu ditu joan diren egunetako susmoak. Egin du aitorpena: berak ere hartu zuen parte lehen konfinamenduaren garaian Downing Streeten eginiko festan. Erresuma Batuko Komunen Ganberan onartu du gertatutakoa, gaur. Ordea, festan egon izana nahasketa baten ondorio izan zela esan du Johnsonek; hala azaldu du hitza hartu duenean. «Lan kontu bat zela uste nuen», adierazi du. Polemika piztua da Erresuma Batuan, eta Johnsonek dimisioa eman dezakeela da zurrumurruen artean. Oraindik ez da hori baieztatzerik, ordea.

Oposizioak gogor jo du buruzagi kontserbadorearen aurka, eta haren dimisioa eskatu du. «Hain da lotsagarria iraingarria dela Erresuma Batuko herritarrentzat. Amaitu da festa, lehen ministro jauna. Zalantza bakarra da ea herritarrek botako ote zaituzten, zure alderdikideek, edo zerorrek egingo duzun egin zenezakeen gauza duin bakarra eta dimisioa emango duzun», esan dio zorrotz Keir Starmerrek, buruzagi laboristak. Baina kritikak ez dizkio soilik oposizioak egin; alderdikideek eurek ere gogor jo dute gobernuburuaren aurka. Eskoziako kontserbadoreen buru Douglas Rossek dimisioa emateko eskatu dio Johnsoni. Dena den, ez da lehen aldia Rossek halako adierazpenak egiten dituena. Lehen ministroaren agerraldiaren bezperan Rossek ohartarazi zuen gobernuburua festa hartan egon izana «arbuiagarria» litzatekeela.

Rossen iritzia partekatzen dute alderdikide askok, baina gaurko agerraldiaren ostean gehienek nahiago izan dute isilik geratu. Ezohikoagoa izan da lehen ministroaren gobernukideen isiltasuna. Izan ere, ministroak babesa adierazi ohi diote elkarri halako krisiren bat gertatzen denean, besterik ez bada sare sozialetan argitaratutako mezuen bidez. Oraingoan, baina, Johnsonen kabineteko kide bakar batek ere ez du hitzik esan haren agerraldiaren ostean, eta horrek indartu egin ditu gobernuburuaren kargugabetzearen inguruko zurrumurruak.

2020ko maiatzean egindakoa aitortu ondotik, lehen ministroak adierazi du «bihotzez» sentitzen duela gertatutakoa. Barkamena eskatu die Komunen Ganberako kideei, eta baita «hilabete horietan hurbilekoekin egon ezin zirenei ere». COVID-19ari kontra egiteko ezarritako konfinamendua ez zen ekainera arte indargabetu herrialde hartan. Gainera, azaldu duenez, jakin badaki «milioika» pertsonak aski sufritu dutela izurritean. Horregatik, onartu du ulertuko lukeela bere gobernuarekiko «amorrua» sentitzea ikusirik orduko hartan ez zirela behar bezala bete neurriak.

Duela bi urteko maiatz hartan berrogei lagun baino gehiago elkartu ziren Downing Streeten egindako jai hartan, hain zuzen ere, Erresuma Batuan bi pertsona baino gehiago ez elkartzeko agindua zegoenean. Egindakoak herritarak haserrearazi ditu, eta horren ondorioak argi geratu dira YouGov etxeak egindako azken inkestan. Haren arabera, galdekatutako herritarren %56k nahi dute Johnsonek kargua uztea; are nabarmentzekoagoa da haren alderdikideen %34 direla iritzi berekoak, eta uste dutela beste baten esku utzi beharko lukeela herrialdearen eta alderdiaren kudeaketa.

Etorkizun iluna

Gaur egun, ikerketa bat zabalik da COVID-19aren pandemian Downing Streeten festa gehiago egin ote zen argitzeko. Auzi horri dagokionez, Johnsonek nabarmendu du ikerlanaren ondorioak argitara atera arte ezin duela deus aurreratu, baina zehaztu du badaudela gobernuak ongi egin ez dituen gauzak. Horregatik, azpimarratu du erantzukizunak bere gain hartzea dagokiela orain gobernukideei. Ikerketa Gobernuko idazkariorde Sue Grayk zuzentzen du, eta emaitzak datozen asteetan espero dituzte. Alderdi Kontserbadorearen gertuko iturriek aurreratu dutenez, ordea, litekeena da Johnsonen gertuko goi kargudun ugariren dimisioak eragitea, besteak beste, haren idazkariarena —berak bidali zuen festarako gonbidapena—.

Lehen ministroak datozen asteetan dimisiorik eman ezean, maiatzean etor liteke hurrengo krisia. Izan ere, eskualdeetako hauteskundeak egingo dituzte maiatzean, eta kontuan izanik diputatu kontserbadoreetatik heren bat berriak direla, eta euren eserlekuan jarraitu nahi dutela, litekeena da Johnsonen aurka jotzea, baldin eta haren ospeak behera egiten badu. Aurrez, baina, konfiantza mozioa hel daiteke. Londresek ez du jakinarazi zenbat gutun jaso dituzten halako mozio bat babestuz, baina horiek 54ra iritsitakoan lehen ministroak konfiantza bozketa bati egin beharko dio aurre.


Summary: Hezkuntza Sailak eten egin ditu Irale programako ikastaroak. Zirkular baten bidez jakinarazi dio Hezkuntza Sailak Iraleri. Urtarrilaren 28ra arte, etenda izango dira ikastaroak, egoera epidemiologikoarengatik, eta erabakia berrikusiko dute orduan. Gaixo agiria duten irakasleen kopuru handiarekin lotuta dago erabakia.

Irakasleak euskalduntzeko Irale programako ikastaroak eten egin ditu Eusko Jaurlaritzako Hezkuntza Sailak, Iraleko iturriek BERRIAri jakinarazi diotenez. Zirkular baten bidez jaso dute Iralen erabakiaren berri. «Pandemiaren egungo egoeraren eta ordezkapenak betetzeko beharraren» ondorioz hartutako erabakia dela azaldu du sailak bertan. Agiriak zehazten du Irale programarako liberatutako irakasle guztiak bihar bertan «beren erreferentziazko ikastetxeetara» itzuliko direla, eta lanpostu horretan egongo direla urtarrilaren 28ra arte, egun hori barne. Gainera, epe horretan ikastaroak berriz hasteari buruzko informaziorik eman ezean «etenda jarraitzen dutela ulertuko» dela dio gutunak.

Urtarrilaren 31n berrekingo diete Iraleko klaseei, betiere «egoerak hobera egingo balu». Iraleko irakasleak ordezkatzen ari direnei dagokienez, Hezkuntza Sailaren gutunak dio eutsi egingo zaiela «ikastetxeetan egindako ordezkapenetarako kontratatutako pertsonen kontratuei». Horrela, espero du «zentro batzuen egoera arintzea» eta «ordezkapenen estaldurak beste batzuetan egin ahal izatea».

Gaixo agiriarekin dauden irakasleen kopuru handiarekin lotuta hartu du erabakia Hezkuntza Sailak: «Pandemia dela eta, ikusi dugu irakasleetan bajak daudela, eta, egoera horri aurre egiteko, erabaki dugu ikastaroak etetea». Jokin Bildarratz Hezkuntza sailburuak atzo jakinarazi zuen 1.350 zirela Araban, Bizkaian eta Gipuzkoan egoera horretan zeuden irakasleak, eta horiek utzitako hutsuneak betetzeko ahaleginean ari dela Hezkuntza Saila. Gaur, ordea, Iraleren jarduna geratzeko erabakia jakinarazi baino ordu gutxi lehenago, baja kopurua «zertxobait txikiagoa» dela adierazi du, Ser kateari emandako elkarrizketa batean, eta, horrenbestez, hutsuneak «egonkortzen» ari direla. Halaber, «ia baja guztiak» estalita daudela esan du. Ordezkapenak egiteko sistema ere defendatu du Bildarratzek. Haren arabera, «zerrenda oso zabalak» daude, eta, horrez gain, hutsuneei «egun batetik bestera» erantzuteko gai da sistema informatikoa.


Summary: Bakedaok eta Txulapainek izen ofizial berriak dituzte gaurtik. Bi leku horietako batzarrek eskatu zuten aldaketa, eta gaur onartu du Nafarroako Gobernuak.

Orain arte, Urederraren urdin berdexka ikusi nahi zuena Bakedanotik pasatzen zen normalean (Ameskoabarrena, Nafarroa). Izen ofiziala gaztelerazko grafiarekin zuen herribatzarrak: Baquedano. Aurrerantzean, berriz, euskarazko izena berreskuratuko du lekuak: Bakedao.

Hala onartu du gaur Nafarroako Gobernuak. Erabakitakoaren arabera, Bakedaoren izen ofiziala Baquedano/Bakedao izango da. Antzekoa gertatuko da Txulapain ibar eta udalerriarekin (Nafarroa). Hark Juslapeña/Txulapain izango du izendapen ofizial.

Bi lekuetako batzarrek eskatu zuten izen ofiziala moldatzeko, eta tokian tokiko udalek erabakia onartu ostean.

Urriaren 11n erabaki zuen Bakedaoko batzarrak izena moldatzea, eta azaroaren 26an aurkeztu zuten eskaera. Euskarabidea Nafarroako euskararen erakundeak oniritzia eman zion abenduaren 2an.

Txulapaingo Udalak, berriz, urriaren 11n onartu zuen aldaketa eskatzea, eta Euskarabideak oniritzia eman zion abenduaren 17an.

Azken hilabeteotan hainbat egitasmo egin dituzte Nafarroan euskarazko toponimia berreskuratzeko. Maiatzean, esaterako, kale izen guztiak aldatu zituzten, euskaraz zein gazteleraz jartzeko, ordura arte erdara hutsean zeudelako. Ez zuten, edonola ere, izenik aldatu.

PSNk du alkatetza Sartagudan, eta Nafarroa Aurrera elkartearen eskaerari erantzunez hartu zuen erabakia. 2020an proposatu zuen elkarteak plakak aldatzea. Izurriak atzeratu zuen egitasmoa.

Neurria «euskara normaltzeko» urratsa izateaz gain «herria edertzeko» ere badela esan zuen udalak. Errigora egitasmoaren eta Euskarabidearen diru laguntzarekin egingo zuten aldaketa.

Errigora egitasmoak Nafarroako Erriberako produktuak banatzen ditu Euskal Herri osoan, eta, horren bidez lorturiko diruarekin, ingurune hartan euskara bultzatzeko ekinbideak gauzatzen dituzte. 2020ko urrian iragarri zuten lagunduko zutela Sartagudako hizkuntza paisaia euskalduntzen. «Kale izenen plakak, norabide seinaleak, errotulazioak... euskaldunduko dira».


Summary: Gazteei «terrorismoaren» eta haren ondorioen inguruko prestakuntza ematea babestu dute Nafarroan. DBHko ikasleen artean eginiko ikerketa baten emaitzak aztertu dituzte Nafarroako Parlamentuan. 1.156 ikaslek parte hartu dute, ikasle guztien %4k.

Luis Campos Errealitate Sozialaren Behatokiko zuzendariak agerraldia egin du Nafarroako Parlamentuan, herrialdeko DBHko ikasleen artean motibazio politikoko indarkeriaren ezagutzari buruz eskatutako azterlanaren emaitzak aurkezteko. Online inkesta horretan 1.156 ikaslek parte hartu dute, ikasle guztien %4k. Haren ustez, «oso lagin esanguratsua» da. Alderdi politiko guztiek «terrorismoaren» eta haren ondorioen inguruko prestakuntza ematea babestu dute. Halere, ikerketaren inguruko iritzi ezberdinak trukatu dituzte alderdi politikoetako ordezkari politikoek. Navarra Sumak gazteriari «bertsio zintzo, zehatz eta osoa» ematearen alde egin du. PSNk defendatu egin du ikasgeletan terrorismoari buruzko unitate didaktikoak sartzea, eta Geroa Baik «lan espezifikoago eta osatuago» bat eskatu du. EH Bilduk, berriz, zalantzan jarri du inkestaren «adierazgarritasuna».

Hezkuntza Departamentuak «terrorismoaren prebentziorako eta memoriarako unitate didaktikoak» martxan jartzeko borondatearekin lotutako ikerketa bat izan da, eta ikasleek indarkeriari buruz zer ezagutza duten jakiteko «abiapuntu» gisa aurkeztu dute. Gainera, Camposek azpimarratu duenez, «terrorismoaren fenomenoari buruzko ezagutza hobetzeko aurrerapenen ebaluazio jarraitua» izan da.

Azterlanaren arabera, % 79k giza duintasunari erasotzen dion indarkeria arbuiatzen dute, emakumeen artean «sentsibilitate handiagoarekin». Hala ere, Camposek nabarmendu du lautik batek (%26) justifikatzen dutela indarkeria egoeraren batean. «Aukera politiko, erlijioso, kultural edo sexual jakin batzuen aurrean jarrera bortitzak izan ditzaketen gazteak aurki ditzakegu», azpimarratu du.

Beste datu garrantzitsu bat ikasleek arlo horretan duten «ezjakintasun handia» da. % 54k diote ez dutela terrorismoaren berri; % 47k gutxi dakitela, eta %7k, berriz, ez dakitela ezer. Inkestatuen «%57k badakite ETA zer izan zen». Bereziki azpimarragarria da «ETArekin zerikusirik ez duten indarkeriak» –GAL, eskuin muturra eta jihadista– ez ezagutzea. Horren harira, Camposek uste du belaunaldi berriek ez dutela indarkeriarekin lotutako «iraganaren zati garrantzitsu bat» ezagutzen.

Azterlanak hainbat gomendio biltzen ditu: besteak beste, unitate didaktikoak abian jartzea. Halaber, irakasleak arlo horretan «prestatzea, terrorismoaren fenomeno berriei heltzea eta ezagutza sakona izatea» gomendatzen du; «indarkeria deslegitimatzeko tresna gisa». Horrekin batera, Camposen iritziz, «komunikazio mekanismo berriak» behar dira, bai erakunde publikoentzat, bai gizarte zibilarentzat, gazteen artean memoriari, justiziari eta erreparazioari buruzko lanak sustatzeko.

Alderdien erreakzioak

Ikerketaren emaitzak aurkeztu ostean, alderdi politikoetako ordezkariek hartu dute hitza. Iñaki Iriarte Navarra Sumako bozeramaileak galdetu du ea lagina adierazgarria den, «1.156 ikaslek bakarrik» egin dutelako, eta ohartarazi du «hala ez bada diagnostikoa okerra» izan daitekeela, eta «arazoa», handiagoa edo txikiagoa. Haren iritziz, ikerketa zuzena da ondorioetan: «Gure gazteek ezer gutxi dakite terrorismoaz». Horretarako, «helduak bezala tratatzearen alde» agertu da, «eta ez hezitako bertsio bat ematearen alde, baizik eta berunezko gure urteen bertsio zintzo, zehatz eta osoa, beren ondorioak osatu ahal izan ditzaten, terrorismoa arbuiatuz, muturreko guztiak kritikatuz eta giza eskubideak baldintzarik gabe errespetatuz».

Jorge Agirre sozialistak, berriz, uste du ikerketa «oso lan ona» dela alde teknikoagatik eta erantzunen «bat-batekotasuna» bilatzeagatik. Era berean, nabarmendu du bat egiten duela Nafarroako Gobernuaren beste ekintza batzuekin, eta erakusten duela «inoiz baino beharrezkoagoa dela ikasgeletan terrorismoaren azterketa eta horren ondorioak sartzea».

Maria Solana Geroa Baiko ordezkariaren ustez, «deigarria» da azterlan horretan Bake eta Bizikidetza Zuzendaritza ez egotea, bera baita «gai horien arduraduna». Eta Geroa Baik behin gobernuan sartuta memoria historikoa eta oraintsukoa berreskuratzeko egindako «apustu garbia» goraipatu du. Era berean, beharrezkotzat jo du Nafarroan «lan espezifiko» bat egitea azken hamarkadetako memoria jorratzeko.

EH Bilduren izenean, Bakartxo Ruizek nabarmendu du «ageriko beharra» dagoela gaiaren inguruan gazteekin lan egiteko: «Indarkeriek sortutako gatazkak gaindituko dituzten harreman eta bizikidetza eredu berriak eraiki behar dira». Halere, zalantzan jarri du inkestaren adierazgarritasuna, eta ohartarazi du gazteek terrorismoaren inguruan duten ezjakintasuna baliatuz «egiaren zati bat ezkutatzeko, indarkeria sustatzeko edo terrorismo batzuk ukatzeko estrategiak» aurki daitezkeela.

Azkenik, Ezkerra taldeko Marisa de Simonek beharrezkotzat jo du curriculumean gaia sartzea.


Summary: Protestak eginen dituzte ostiralean azterketak euskaraz pasatzearen alde. Lau elkarretaratzetara deitu dute Baionan, Kanbon, Donapaleun eta Donibane Lohizunen. Martxoan dira baxoko lehen azterketak, eta ikasleek oraindik ez dakite zer ikasgai erantzuten ahalko dituzten euskaraz.

Frantziako Hezkuntza ministerioaren erantzun falta ikusirik, ekintzara pasatuko dira Seaskako ikasle, guraso eta irakasleak azterketak euskaraz pasatzeko eskubidea aldarrikatzeko. Lau elkarretaratzetara deitu dute ostiralerako, eta euskaltzale guziei dei egin diete parte hartzeko. Baionan, Euskararen Erakunde Publikoaren aitzinean elkartuko dira; Kanbon eta Donapaleun (Nafarroa Behera), Frantziako Estatuko zerga etxearen aitzinean. 18:30ean izanen dira hiru mobilizazioak. Donibane Lohizunen (Lapurdi) autobus geltokian batuko dira, 18:00etan.

Hezkuntza ministerioak abenduan publikatu zuen hizkuntza gutxituen irakaskuntzari buruzko zirkularra. Frantziako Konstituzio Kontseiluaren ekaineko erabakitik espero zen. Hizkuntza gutxituen murgiltze irakaskuntza «posible» dela dio, frantsesaren eta hizkuntza gutxituaren «maila bereko ezagutza» bermatzen baditu. Azterketen gaia ere aipatzen du, baxoan ikasgai batzuk hizkuntza gutxituan pasatzeko aukera izanen dela erranez; 2017ko zirkularrean ez bezala, ez dago brebetaren aipamenik.

Peio Jorajuria Seaskako presidenteak BERRIAri esplikatu zion «zehaztasun falta horrek» Frantziako hezkuntza administrazioarekin «negoziatzeko» aukera irekitzen duela. Bordeleko (Okzitania) akademiako errektorearekin adostu nahi dute ikasleek zer ikasgai pasatzen ahalko dituzten euskaraz azterketetan. Zirkularra eskuratu bezain laster dei egin zioten, baina joan den astean oraindik ez zuten haren erantzunik. Egutegiak sortzen duen «presa» ere azpimarratu zuen Jorajuriak, martxoan abiatuko baitira baxoko lehen azterketak. «Espero dugu laster ukanen dugula erantzun bat, eta baikorra izanen dela».

«Denbora pasatzen utzi gabe, azterketen garaia gainean dugunez, eta aurten hauteskunde urtea dela kontuan izanik, erantzunak lehenbailehen izatea ezinbestekoa dugu», adierazi du Seaskak ohar batean. «Aurten azterketak euskaraz izan daitezen irabazi behar dugu, eta, horregatik, mobilizazioak jendetsuak izatea inportantea da».

Anartean, Piarres Larzabal kolegiokoek komunikazio kanpaina bat abiatu dute sare sozialetan #azterketakeuskaraz traolarekin. Arlo anitzetako pertsona ezagunengana jo dute, kolegioko eta lizeoko ikasleei babesa erakusteko eta azterketak euskaraz egin ahal izateko eskubidea aldarrikatu dezaten.


Summary: Nafarroan astebetean intzidentzia %14 jaitsi dela esan dute. Ospitaleratzeetan, berriz, asteko balantzea aztertuta, igoera nabarmena izan da, %17koa

Argiak eta itzalak ditu Nafarroako Osasun Publikoko Institutuak COVID-19aren jarraipena egiteko atera duen azken txostenak. Hilaren 3tik 9ra arteko datuak biltzen ditu. Oraindik ere birusaren zirkulazioa «oso handia» da, eta egoera, larria, baina «beheranzko» joera bat igar daitekeela ondorioztatu dute.

Lehengo astean 22.148 positibo atzeman zituzten, Nafarroako biztanleriaren %3,4, baina intzidentzia, aurreko astearekin alderatuta, %14 apaldu da. Beherako joera baten zantzua izan daiteke hori, baina baieztatu egin behar da oraindik.

Intzidentziaren apaltze horretan, bada kezkarako motibo bat; adin tarte guztietan jaitsi da, 75 urtetik beherakoetan ez beste, eta, hain justu, adin horretatik gorakoetan izaten da bereziki oldarkorra eritasuna; beraz, osasun agintariak oso kezkatuta daude oraindik datozen asteetan erietxeetan-eta horrek utz ditzakeen ondorioekin. COVID-19ak jotako 134 pertsona eraman behar izan zituzten erietxeetara lehengo astean; aurreko astean 114 izan ziren, eta igoera egon zen, beraz, hor, %17koa. ZIUetara hamabost pertsona eraman zituzten, eta hemezortzi COVID-19 paziente zendu ziren denera. Ospitaleratzeetan, ZIUetan hartu behar izan zituzten pazienteetan, eta heriotzetan: hiru aldagaietan izan zen igoera.

Egin dituzten kalkuluen arabera, omikron aldaerarekin, deltarekin alderatuta, erietxera heltzeko arriskua lau aldiz murritzagoa da. Txertoen ondorioa ere agerikoa dela esan dute; ospitaleratzeak saiheste aldera, txertoaren eragina %91koa dela ondorioztatu dute.

Guztiz zabalduta dago ja omikron aldaera. Lehengo astean atzemandako positiboen %90 birusaren aldaera horrekin kutsatuta zeuden.p>


Summary: Aernnovak bi lantegi erosi dizkio Embraerri, Portugalen. Aeronautika taldeko ekoizpen planta handienak izango dira, eta Euskal Herrikoen «osagarriak»

Operazio bakar batekin, Aerrnovak bere fakturazioa 150 milioi edo %20 handitzeko urratsa egin du. Bi lantegi erosi dizkio Brasilgo Embraer hegazkin egileari, Evoran (Portugal), 151,3 milioi euroren truke.

Bi fabrika horiek 500 langile inguru dituzte, eta Arabako aeronautikako multinazionalak gaur egun dituen 4.500 langileei batuko zaizkie. Euskal Herriko ekoizpen planta handienean, Berantevillakoan (Araba), 360 langile inguru ditu Aernnovak, iaz lan taldea 80 lagun txikitu ondoren.

Ricardo Txokarro Aernnovako kontseilari ordezkariak ziurtatu du Evorako lantegiak osagarriak direla gaur egun taldeak dituenekin. Fabriketako batean hegazkinen egiturak egiten dituzte, eta konpositeko osagaiak bestean. Taldeko ekoizpen gune nagusia bilakatuko da Evora, lantegiek 37.100 eta 31.800 metros koadro baitituzte. Haiei esker, bere produktuen eskaintza zabaldu ahal izango duela nabarmendu du Txokarrok.

Lantegi horietarako lana bermatua du Aernnovak, Embraer hornitzeko kontratu bat sinatu baitu hurrengo hamar urteetarako. Gaur egun Airbusentzat eta Boeingentzat ere egiten du lan Aernnovak, baina Embraer izan zuen lehen bezeroa, 1993. urtean Gamesaren adar aeronautiko gisa sortu zenean.


Summary: BERRIAren 2021eko azalik onenak aukeratzeko bozketa martxan da. Iazko hogei azal aukeratu ditu BERRIAren taldeak, eta irakurleak aukera izango du gogokoenak aukeratzeko eta zozketa batean parte hartzeko.

Urteko martxaren erakusle dira BERRIAren lehenak. Gertatu zenaren hemeroteka gisa funtzionatzen dute, eta joandako urteari errepasoa egiteko tresna gisa erabil litezke. Eztabaidagai izan diren gaiak berritzeko ere bai, eta BERRIAk arretaz landu dituen gai berezi batzuk gogora ekartzeko ere bai. Kazeta honek 2021ean argitaratutako lehen orri esanguratsuenak bildu dituzte, eta orain irakurleak aukera izango du horien artean gustukoenak aukeratzeko, horretarako sortutako webgunean.

Azal bat baino gehiago aukeratu ditzake erabiltzaile bakoitzak, eta urtarrilaren 23 arte eman daitezke botoak. Parte hartzaileen artean bi sari zozkatuko dira: Donostiako Enea jatetxean otordu bat bi lagunentzat, eta Tolosako (Gipuzkoa) Amak jatetxean beste otordu bat beste bi lagunentzat.

Askotariko gaiak ageri dira iaz nabarmendutako BERRIAren azaletan. Urtea markatu duten gertakarietako batzuk agertzen dira, adibidez: Martxoaren 8a, Joseba Sarrionandiaren itzulera, Roberto Fraile eta David Beriainen hilketak, Realaren Kopa, presoen aldeko mobilizazioak, pandemiaren olatuak, koronabirusaren lehen urtea, Maialen Chourrauten urrea, Afganistan talibanen esku eta Aimar Olaizolaren agurra, besteak beste.

Urteurren seinalatu batzuk eta sakon landutako gai batzuk ere ageri dira, eta baita lehen orrien diseinuan nabarmendutako lanak ere. Horien artean daude Itoizko urtegiko sabotajearen urteurrena, behi haztegi erraldoiak, beltzen kontrako jazarpen poliziala, Kataluniako hauteskundeak, arrakala digitala, Martin Ugalderen jaiotzaren mendeurrena, iheslari politikoen egoera, 'Latinoamerikaren zain urratuak' liburuaren urteurrena, Eskoziaren ahaleginak erreferendum berri bat lortzeko eta Euskal Herriaren errepresentazioa testuliburuetan.

2021eko lan nabarmenak biltzeko urtekariaren parte da iazko azalen bilduma. Joan den urtean BERRIAn gehien irakurritako artikuluak, egindako elkarrizketa nabarmenenak, infografia ikusgarrienak, eta urteko argazki eta bideo bildumak ere jaso ditu kazeta honek, webgune berezi batean.


Summary: Ponpaketa bidezko bi zentral hidroelektriko eraiki nahi dituzte Araban. Altaya enpresak Gasteizen eta Subillan kokatu nahi ditu, eta bakoitzak bi urtegi behar ditu. Aurretik beste egitasmo bat aurkeztua du Nafarroan.

Atalaya enpresak argindarra sortzeko bi zentral hidroelektriko egin nahi ditu Gasteizen eta Subillan (Araba). Ponpaketa zentralak lirateke, hau da, bi urtegi izango lituzkete: goikoan biltzen den ura behekora eramatean sortuko litzateke argindarra, eta, gero, ura gorantz ponpatuko lukete berriro. Enpresa horrek berak beste egitasmo bat du Nafarroan, Uxueko, Santakarako, Murilloko, Caparrosoko, Oliteko eta Martzillako lurretan. Enpresaren egitasmoak Espainiako Trantsizio Ekologiko ministerioaren datuetan ageri dira, El Periódico de la Energia kazetak azaldu duenez. Atalayaren arabera, Arabako bi zentralen artean 25 GWh argindar pilatu ahal izango lukete. Gasteizko zentralak 1.356 MW sortzeko ahalmena izango du, eta Subillakoak, 1.040 MW. Dena den, biak ala biak Nafarroako egitasmoa baino txikiagoak dira, hark 2.165 MW sortuko bailituzke. Egitasmoen ez dute data finkorik, eta oraindik baimen guztiak lortzeke dituzte. Horrelako egitasmo bat gauzatzea gainera ez da erraza. Ponpaketa zentral hidroelektrikoek bi urtegi behar dituzte, eta ura goikotik behera isuriz sortzen dute argindarra. Gero, kontsumo gutxiko orduak baliatuz, pilaturiko argindarra erabiltzen dute ur hori ponpa bidez goiko urtegira igotzeko. Ikusteko dago Araban aurrez eginiko urtegiren edo urmaelen bat erabiltzen duten; Nafarroako egitasmoan bi urtegiak eraiki egingo dituzte.


Ronnie Spector abeslaria hil da

Summary: Ronnie Spector abeslaria hil da. The Ronettes taldea gidatu zuen 1960ko hamarkadan, eta klasiko bilakatu diren hainbat abesti abestu, 'Be My Baby' eta 'Baby, I Love You', besteak beste.

Veronica Yvette Bernett izenarekin jaio zen New Yorken, baina Ronnie Spector izenarekin pasatu da historiara. Izena The Ronettes taldeak eman zion, eta abizena, berriz, Phil Spector ekoizle ezagunarekin ezkondu izanak. 1960ko hamarkadaren hasieran, AEBetan nesken ahots taldeak ugaritu zirenean (The Crystals, The Shirelles...) eta soul musika bere unerik gorenetako batean zegoenean, The Ronettesek izugarrizko arrakasta lortu zuen, ez bakarrik AEBetan, baita mundu osoan ere. Bi kantu izan ziren horretarako bidea, biak ala biak gerora hamaika bertsio izan dituztenak eta denborarekin pop musikaren klasiko bihurtu direnak: Be My Baby eta Baby, I Love You.

Estelle ahizparekin eta Nedra Talley lehengusinarekin The Darling Sisters taldea sortu zuen Ronnie Spectorrek 1957an, eta 1963an, Phil Spectorren Philles Records zigiluarekin kontratua sinatu ostean, izena aldatu eta The Ronettes gisa hasi ziren ezagun egiten. Urte hartako abuztuan bertan kaleratu zuten Phil Spectorrek idatzitako Be My Baby, eta berehala arrakasta handia lortu zuen. «Gure bizitzak 180 graduko aldaketa izan zuen», adierazi zuen gerora kantariak.

Hurrengo bi urteetan hainbat kantu ezagun grabatu zituzten, guztiak Phil Spectorren gidaritzapean: (The Best Part of) Breakin' Up, Do I Love You, Walking in The Rain... Baina, era berean, talde barruan ere lehen hausturak gertatu ziren. Ekoizleak Ronnie bultzatu nahi zuen, eta handik aurrera single guztiak The Ronettes featuring Veronica izenpean kaleratu zituzten, kantari nagusiaren rola indartu nahi baitzuen Phil Spectorrek. «Horrek eragin handia izan zuen taldean. Ni joan nintzen Kaliforniara diskoen ahots nagusia grabatzera; ni elkarrizketatu nahi ninduten irratietan; nik jasotzen nituen hitz polit guztiak, eta, gainera, ekoizlea nitaz maiteminduta zegoen».

Single ugari argitaratu ostean, 1967an taldea banandu egin zen, eta Ronnie Spectorrekin ezkondu zen. Hortik aurrerakoa, baina, «infernu» bat izan zen harentzat, ekoizleak ez baitzion apenas uzten etxetik irteten. 1972an banandu egin ziren.

Atzo hil zen Ronnie Spector, 78 urterekin; haren ingurukoek adierazi dutenez, minbiziaren ondorioz.

The Ronettesek 60ko hamarkadan grabatu zituen kantu ugariren bertsioak egin dituzte urte hauetan guztietan. Ramones taldeak, esaterako, Baby, I Love You kantuarena grabatu zuen End of The Century (1980) diskorako, hain zuzen ere Phil Spectorrek ekoitzi zuen albumerako.


Summary: Bizi osorako kartzela zigorra ezarri diote Siriako koronel bati gizateriaren aurkako krimenengatik. Alemaniako epaitegi batek hartu du erabakia. Lehen aldia da estatuko arduradun bat torturengatik zigortzen dutena.

Koblenzeko (Alemania) auzitegi batek eman du epaia. Bizi osorako kartzela zigorra ezarri dio Anwar Raslan koronelari, duela hamar urte Damaskoko espetxe batean gizateriaren aurkako krimenak egiteagatik. Lehen aldia da Siriako goi arduradun baten aurkako zigor bat ezartzen dela, baita estatuak eragindako torturak zigortzen direla ere.

Akusazioaren arabera, Raslanen ardura zen presoen «tortura anker eta sistematikoak» gainbegiratzea. Fiskaltzak aurkeztutako datuen arabera, 2011ko apirila eta 2012ko iraila bitartean 4.000 preso torturatu zituzten Damaskoko Al-Khatib espetxean; horietatik 58 hil egin ziren. Gertakarien erantzule jo dute 58 urteko koronela.

Akusatua errugabetzeko eskatu zuen defentsak, argudiatuta Raslanek ez zuela inoiz zuzenean parte hartu torturetan.

Baxar al-Assad presidentearen segurtasun arduradunetako bat ere bazen Raslan, estatuburuaren aurkako protestak lehertu zirenean 2011n. Ordu hartan segurtasun indarrek indarrez jo zuten manifestarien aurka. Haietako asko Al-Khatib kartzelara eraman eta torturatu egin zituzten —Infernua lurrean izenez zen ezaguna—.

Raslanek berak ihes egin zuen herrialdetik 2012an, eta Alemanian hartu zuen babes. Koronela 2019an atxilotu zuten Alemanian bertan, Eyad al-Gharib ofizialarekin batera. Bi militarren aurkako epaiketa 2020ko apirilean hasi zuten. Iazko otsailean lau urte eta erdiko kartzelara zigortu zuten Al-Gharib bera, gizateriaren aurkako krimenak egiten laguntzeaz akusatuta.

«Lehen urratsa»

Nazioarteko giza eskubideen aldeko erakundeek txalotu egin dute epaia. Human Rights Watch gobernuz kanpoko erakundeko zuzendari Balkes Jarrahren esanetan, justiziak mezu argia helarazi dio Al-Assaden erregimenari: «Inork ez dio justiziari ihes egiten. Hau lehen urratsa besterik ez da».

Epaiak badu garrantzirik, batez ere Al-Assaden erregimenaren aurka jo dutenentzat. Izan ere, aitortzen du haren agintaldian, eta haren aginduz, gizateriaren aurkako krimenak egin zirela, eta atea zabaltzen du horiek zigortzeko. Siriako torturak eta jazarpena jasan zituztenetako askok Alemaniara egin zuten ihes, eta haiek eman diote bide Raslanen eta Al-Ghariben aurkako auzibideari.

Bost lagunek eman dute lekukotza auzitegian, nahiz eta salaketa 24 pertsonak sinatu. Biktimen arabera, ohikoak ziren jipoiak, deskarga elektrikoak, bortxaketak eta sabaitik hainbat orduz zintzilik edukitzea. Al-Assadek berak epaiketari erreparatu diola esan du, baina ukatu egin du torturak eragin izana.

Hala ere, bidearen hasiera besterik ez da askorentzat. Giza Eskubideentzako Europako Zentroko buru Wolfgang Kalecken iritziz, zail da esatea auzi honekin justizia egin zaiela Sirian torturatutako milaka herritarrei. Baina Kaleckek ere aitortu du epaiketa honen ondorio nagusia izan dela ahotsa eman zaiela torturatuak eta jazarriak izan direnei.

Alemaniak justizia unibertsala baliatu du auzia ikertu eta epaitu ahal izateko. Izan ere, haren arabera, jatorrizkoa ez den herrialde batean epai daitezke gerra krimenez akusatutakoak.


Summary: Ertzaintza gazteei oldartu zaie Gasteizko Zentro Sozialista husteko operazioan. Ertzaintzak hainbat gazte identifikatu ditu, eta bi gazte atxilotu. Hiru pertsona ospitaleratu dituzte oldarraldiaren ondorioz. Elkarretaratzea egin dute gertatutakoa salatzeko.

Ertzaintzaren aginduz, gaur hustu dute Gasteizko Zentro Sozialista: 13:15ean hastekoak ziren eraikina husten, baina Ertzaintza goizean goizetik joan da bertara. Horren esperoan, hainbat gazte bildu da inguruan, eta horietako bat Dato kaleko Laboral Kutxaren eraikinean kateatu da, protesta modura. Jendetza gerturatu da kateatu den gazteari babesa adieraztera.

Orduan, tentsio uneak bizi izan dira Ertzaintzaren eta gazteen artean. Bertan izan da Unai Etxenausia BERRIAko kazetaria, eta, hartu dituen irudietan ikusten denez, eraikina inguratu, gazteak indarrez kanporatu, eta oldartu egin zaie Ertzaintza. Gazteetako zenbait identifikatu egin dituzte, eta bi atxikita eraman.

Bitartean, Laboral Kutxaren eraikinean kateatuta segitu du gazteak, eta hari babesa adierazteko oihuak entzun dira. Zentro Sozialistako kide baten hitzetan, «Gasteizko Zentro Sozialista hustuko dutela salatzeko kateatu da».

Eraikina husteko garaia gerturatu ahala, Zentro Sozialista dagoen Monseñor Estenaga kalea itxi dute Ertzaintzako agenteek. Hainbat furgoneta izan dira eremu horren bueltan, eta drone bidez kontrolatu dute ingurua.

Ondotik, gazteak mugitu dira Dato kaletik, eta Zentro Sozialistara gerturatzen hasi dira, «Zentro Sozialistak aurrera» oihu artean.

Gazteek giza kate moduko bat egin dute, eta Ertzaintzaren pareraino gerturatu dira. Orduan, tentsio uneak bizi izan dira berriz ere, eta agenteek gazteen aurka egin dute. Hiru pertsona ospitaleratu dituzte oldarraldiaren ondorioz. Kontseilu Sozialistak zabaldutako informazioaren arabera, hogei lagun baino gehiago zauritu dira ertzaintzaren oldarraldiaren ondorioz.

Zentroa itxi dutela salatzeko, elkarretaratzera deitu dute Kontseilu Sozialistak eta Erraki Langile Kontrolpeko Espazioen Babes Sareak. Protesta egin dute arratsaldeko 18:30ean, Gasteizko Andre Maria Zuriaren plazan.

Akordiorik ez Laboral Kutxarekin

Zentro Sozialistako kideak gaineratu du azken hilabeteotan Laboral Kutxarekin hitz egiten saiatu direla, «akordio bat lortzen», baina «entzungor» egin dietela.

«Argi gelditu da interes pribatuei soilik begiratzen dietela. Izaera progresista bat daramate, baina banku milioidun bat da. Alde horretatik, egun bizi izaten ari garen egoeraren agente bat gehiago da, langile klasearen aurkako ofentsiba bat aurrera daramana», adierazi du kideak.


Summary: Protesta Baionan, izurriaren kudeaketak hezkuntzan eraginiko nahasmena dela eta. Greba eguna dute Ipar Euskal Herrian, Frantziako Hezkuntza Ministerioa osasun krisian egiten ari den kudeaketa salatzeko

Jende andana biltzen ari da Baionako suprefeturaren aitzinean, Frantziako Hezkuntza Ministerioa osasun krisian egiten ari den kudeaketa salatzeko.

Greban izango dira irakasleak eta ikastetxeetako langileak gaur Ipar Euskal Herrian. LAB, FSU 64, SE-UNSA 64 eta FNEC-FP-FO 64 sindikatuek egin dute deialdia, eta 11:00etarako eman dute protestarako deia, Baionako suprefeturaren aitzinean. Hezkuntza arloko langileek ikastetxeetako osasun protokoloa ezarri dute jomugan; Frantziako Gobernuaren eta batez ere Frantziako Hezkuntza Ministerioaren kudeaketa salatu dute. Sindikatuen arabera, gurasoentzat eta irakasleentzat «ia ezinezkoa da» protokoloa betetzea, hurbileko kontaktu diren ikasleentzat batik bat.

Irakasleak euren lana egiten aritu beharrean haurren gaitzen jarraipenean eta bestelako lan burokratikoetan dabiltzala salatu du Patxi Tikoipe Bidarteko eskola publikoko irakasleak.

Hezkuntza eragileen haserrea ikusita, Jean Castex Frantziako lehen ministroak protokoloa arindu zuen herenegun, baina sindikatuek esan dute «neurri txikiekin» ez dutela egoera hobetuko. Iparraldeko herriko etxe zenbaitek iragarria dute haurren zaintza zerbitzu minimoa plantan jarriko dutela gaur eskola publikoetako ikasleentzat, hala nola Angelun, Bidarten eta Baionan (Lapurdi). Seaskan ere greba izanen da, eta ikastola batzuk hetsita geldituko direla aurreikusten dute. Sail pribatu giristinoan ere irakasle zenbaitek greba eginen dute.


Summary: Ernaik Zugarramurditik Elizondora eginen du gazte martxa, udaberrian. Apirilaren 14an abiatuko da, eta biharamunean ailegatuko da Elizondora: egitarau politiko eta musikala izanen dute han, bi egunez. Apirilaren 17an emanen diote akabera 'BostEHun eta zutik!' lelopean antolaturiko egitasmoari, Iruñean eginen den Aberri Egunean. «Gazteria independentistaren topalekua» izatea nahi dute.

«Gazte independentisten urteroko topalekua» da udaberriko egitasmoa, Ernairen arabera, baina, COVID-19aren ondorioz, bi urtez halakorik egin gabe egon behar izan dute. Ezker abertzaleko gazte antolakundeak espero du aurten egin ahal izanen dutela, ordea: «Bi urteko geldialdiaren ostean, Euskal Herriko gazteria independentistak berriz topo egiteko unea izango da», adierazi dute Ernaiko kideek gaur Elizondon (Nafarroa) egin duten agerraldian.

Gazte martxa eta musika jaialdia uztartuko dituzte, iragarri dutenez: apirilaren 14an Zugarramurditik abiatuko dira, Erratzun eginen dute geldialdia, eta Elizondora ailegatuko dira biharamunean, han kontzertu eta ekitaldi politikoei ekiteko. Apirilaren 17an Iruñean eginen den Aberri Egunean bukatuko dute egitasmoa.

BostEHun eta zutik! lelopean antolatu du Ernaik hiru egunetarako egitaraua, eta ez da kasualitatea Baztanen kokatu izana: «Amaiurko gazteluaren setioaren bostehungarren urteurrenari keinua eginez, zutik dagoen herria eta zutik dagoen gazteria badela aldarrikatuko dugu». Efemeridea aitzakia gisa harturik, aitzinera begira jarri nahi du gazte antolakundeak, izan ere. Adierazi dutenez, «euskal errepublika sozialista, feminista eta euskalduna eraikitzeko gazteriaren grina eta bultzada» irudikatu nahi dituzte gazte martxaren eta jaialdiaren bidez: «Bestelako Euskal Herri bat posible delako: feminista, justua, ekologista... Eta gazteok eguneroko lanean ari garelako bide hori eraikitzen; herriz herri, auzoz auzo, gazte asanbladetan, neska gazteen taldeetan, ikasgeletan, bertso eskoletan, osasungintzaren aldeko plataformetan...».

Musika taldeak

Iragarri dutenez, hainbat hitzaldi eta tailer emanen dituzte egitasmoan, baita aisialdirako eskaintza ere, eta ortzirale eta larunbatean musikak hartuko du «erdigunea». Kontzertuak antolatu dituzte horretarako, eta aitzinatu dituzte jada hainbat talderen izenak: Xiberoots, Herdoil, Perlata, Iheskide eta Tribade izanen dira Elizondon, bertzeak bertze. Hemendik aste batzuetara emanen dute egitarau osoaren berri, eta orduan jarriko dituzte sarrerak ere salgai.


Summary: Itxialdian ezarritako isunen dirua itzultzen hasiko dira otsailaren 1ean. Orotara 8.392 isun jarri zituzten, eta guztira 2,5 milioi euro inguru batzen dituzte. Formulario baten bidez itzuliko diete dirua herritarrei.

Josu Erkoreka Eusko Jaurlaritzako Segurtasun sailburuak jakinarazi du: Eusko Jaurlaritza otsailaren 1ean hasiko da konfinamendu garaian eta alarma egoera indarrean zegoenean Ertzaintzako agenteek eta Udaltzaingoak herritarrei ezarritako isunen dirua itzultzen. Adierazi du orotara 8.392 isun jarri zituztela garai horretan, eta guztira 2,5 milioi euro inguru biltzen dituztela isun horiek guztiek.

Formulario baten bidez itzuliko dizkiete ordaindutako isunen zenbatekoak herritarrei. Formulario hori formatu digitalean jaitsi, datuak bete eta berriz ere bidali beharko dute herritarrek. Jaurlaritzaren webgunean aurkituko dute, eta herritarren zerbitzurako Zuzenean bulegoetan ere eskuratu ahal izango dute.


Summary: LABek salatu du «jarrera arrazista eta biolentoei» aurre egiteagatik zigortu dutela Joseba Alvarez. «Autoritateari erresistentzia» egitea leporatuta, 240 euroko isuna ezarri diote Alvarezi. Donostiako Udaltzaingoak duela hiru urte Moussa Saw kaleko saltzailea atxilotu zuenean izan zuen jarrera zigortu diote. Udaltzaingoaren «azpijokoak porrot» egin duela uste du LABek.

Donostiako Parte Zaharrean 2018an gertatutako atxiloketa bat oztopatu izana leporatuta, 240 euroko isuna jaso zuen atzo Joseba Alvarez ezker abertzaleko kide eta LABeko delegatuak. Donostiako Udaltzaingoa San Jeronimo kalean Moussa Sow kaleko saltzailea atxilotzen ari zela, euren jokabidea aurpegiratu zien Alvarezek udaltzainen, haren arabera, «modu txarrean» eta «indarkeria» handiz ari baitziren Sowen kontra. Udaltzainek bien kontrako salaketa jaso zuten, eta fiskaltzak nahiz Donostiako Udalak —akusazio partikular gisa aurkeztu baitzen— urtebeteko espetxe zigorra eta inhabilitazioa eskatu zuten Alvarezentzat, «agintaritzaren kontrako atentatua» egitea egotzita. Epaileak, baina, ez du frogatutzat eman halakorik izan denik, eta, zigor txikiagoa jarri arren, «autoritatearen kontrako erresistentzia» egotzi dio.

Atzo jakin zen epaia, eta Donostiako Udaleko LABeko sail sindikalak agerraldia egin du gaur, zigorra salatzeko. Epaiak «polizia gehiegikeriari eta arrazismoari aurre egitea» zigortu duela azaldu du LABek, eta «larritzat» jo du hori: «Izan ere, nahiz eta udaltzainak pertsona migrante bati tratu arrazista eta biolentoa eman, haiei modu ez-biolentoan aurre egitea eta giza eskubideak errespeta ditzatela eskatzea delitutzat jo du».

Udaltzaingoaren bertsioa sostengatzen zuten hainbat gertakari ez ditu frogatutzat eman zigor auzitegiak emandako epaiak; hala nola Alvarezek agenteetako bati heldu, beste bat lurretik altxatu eta udaltzainei irainak eta mehatxuak egin izana. Ezta identifikatzeko eskatzean Alvarezek horri uko egin zionik ere. Gauzak horrela, LABek uste du agerian geratu dela udaltzainek «gezurretan oinarrituriko polizia azpijoko bat» martxan jarri zutela, Alvarezi «atentatua» egotzi, eta «zigor gogor zein eredugarri bat» ezar ziezaioten. Helburu horretan, ordea, udaltzaingoak «porrot» egin duela adierazi dute LABeko kideek. Hala ere, gaitzetsi dute absoluzioa eman izana. Haien arabera, epailea ez da horretara ausartu, «Fiskaltzaren Donostiako Udalaren eta Udaltzaingoaren jokabidea hankaz gora ez uzteko».

Halaber, Donostiako Udalari eta Eneko Goia alkateari ere mintzatu zaie LAB. Udaltzaingoaren «jokabidea ikertzeko» eskatu dio, sindikatuak «larritzat» baitu «gezurretan oinarrituriko polizia azpijokoa» sustatu izana. Bestalde, LABen esanetan, gertakariak erakusten du Donostiako Udalaren jarrera «ez dela onena migrazioaren auziaren aurrean». Salatu du Donostian ez direla «migranteen eskubide zibil eta politikoak» errespetatzen: «Behin eta berriz salatu izan da Donostia pertsona hauentzako atentzio falta, jantoki sozialen falta, bizileku eta lokal falta...» Gainera, Poliziak kale saltzaileei «izugarrizko presioa» egiten diela deitoratu du, «hiriko zona nobleetan egon ez daitezen». Horregatik guztiagatik, bi eskaera egin dizkio sindikatuak udalari, hizpide zuten gertakarian udaltzainek izandako jokabidea ikertzeaz gain: «Udaltzaingoaren baitan jarrera biolento eta arrazistak ekiditeko neurriak har ditzala» eta «migranteen eskubide sozial eta politikoak errespeta daitezen neurriak har ditzala».

«Berriro egingo nuke»

Alvarezek berak ere hartu du hitza LABen agerraldian. Epaiketaren egunean esandakoa berretsi du; hots, berdin jokatuko lukeela halako egoera baten aurrean egongo balitz: «Berriro egingo nuke, herritarron lana baita polizia gehiegikeriei edota jokabide arrazistei aurre egitea».

Bestalde, gogorarazi du Sowren kontrako auziak zabalik dirauela, eta epaiketa ez dela oraindik egin. Alvarezen kontrako epaiak haren kontrako epaia «arinduko» duela espero du.

Auzibidean elkartasuna adierazi dieten «eragile sozial, sindikal eta politikoei» eskerrak eman dizkie, azkenik, Alvarezek.


Summary: Lan gatazketako isun eta salaketak bertan behera uzteko eskatuko diote Jaurlaritzari. Egun 21 pertsona daude salatuta, eta bederatzi inputatuta. Langile batentzat hiru urteko zigorra dago eskatuta Bizkaiko metalgintzako grebako istiluengatik.

Bizkaiko metaleko, ITP Aero PCBko, Tubacexeko eta Petronorreko lan gatazketako istiluengatik inputaturiko langileek beren aurkako salaketak eta isun eskaerak bertan behera uzteko eskatuko diote Jaurlaritzari. Inputatuek, CCOO, LAB, ESK, CNT eta CGT sindikatuen babesarekin, bilera eskaera ofizialak egin dizkiete Jaurlaritzako Enplegu Sailari eta Segurtasunekoari. Guztira 21 lagun daude salatuta, eta bederatzi inputatuta. Batentzat hiru urteko kartzela zigorra dago eskatua, eta beste bientzat, bina urtekoa.

Zigor eskaerarik handienak dituzte hiru langile horiek –beste sei inputatuentzat hamabost hilabete eskatu dituzte–, eta duela bi urte Bizkaiko metalgintzako langileek eginiko mobilizazioetako istiluengatik epaituko dituzte. Desordena publikoak, kalteak eta agintaritzaren aurkako atentatua egozten zaizkie. Hilaren 25ean epaituko dituzte hirurak, eta sindikatuek mobilizaziora deituko dute egun horretarako. Epaiketa «bidegabea» dela iritzi diote, eta lan baldintza duinak defendatzeagatik deklaratu beharko dutela.

Salaketa gehienak Ertzaintzarenak dira, nahiz eta baten batean, ITP Aero PCBko gatazkako batean kasurako, enpresak epaibidea luzeatzea erabaki duen. Horregatik eskatu dute bilera Jaurlaritzarekin, haien arabera lan gatazka horietan Ertzaintzak izandako jarrera bortitza «erabaki politikoa» izan zelako. Langileek, besteak beste, jipoiak, mozal legearen aplikazioa eta «akusazio faltsupean» atxiloketak egin izana egozten diote Ertzaintzari. Gatazka horietan, langileek ere salatu zituzten ertzainak indarkeriagatik, eta, dakitenez, gaur-gaurkoz ez dago inputaturiko agenterik.


Summary: Eskoletako osasun protokoloak «desegokiak» direla salatu dute hezkuntzako langileek. Greba mugimendu zabala egin dute Ipar Euskal Herrian hezkuntzako langileek. Mila pertsona inguru bildu dira sindikatuek deituta Baionan egin duten manifestazioan. Frantziako Hezkuntza Ministerioak osasun krisiari eman dion erantzuna salatu dute.

Mobilizazio jendetsua egin dute gaur goizean hezkuntzako langileek Baionan, osasun krisia hasi denetik Frantziako Hezkuntza Ministerioa izaten ari den kudeaketa salatu eta baliabide gehiago eskatzeko. Sindikatu nagusiek greba deialdia egina zuten, eta erantzun zabala izan du. Mila pertsona elkartu dira Baionako suprefetura aitzinean, eta handik Pirinio Atlantikoetako Departamenduko akademia ikuskariaren bulegoetara joan dira. Gaur egun posturik gabe diren irakasleen izenean gutun bat irakurri dute: «30 eta 60 ikasgela artean ixten dira egunero irakasle ordezkoen eskasiagatik», salatu dute, lanpostu batean integra ditzatela eskatuta.

Hezkuntza komunitatearen haserrea handituz joan da azken hilabeteetan, eta Jean Michel Blanquer Frantziako Hezkuntza ministroak agindutako azken protokoloarekin lehertu egin da. Beste neurrien artean, ikasgela batean COVID-19 kasu positibo bat detektatuz gero, ikasleek hiru test egin behar dituzte lau egunean, eta lehenengo test negatiboarekin itzultzen dira ikasgelara.

«Orain arte, haur bat positibo zelarik, etxera bidaltzen genituen, denak testatzen genituen, eta hiru positiborekin gela ixten genuen. Bazituen desabantailak, baina bederen argi zen», esplikatu du Patxi Tikoipe Bidarteko (Lapurdi) eskola publikoko irakasleak. «Hor, haurrak etxera bidaltzen ditugu, eta berriz heldu dira. Handik bi egunera berriz testatu, lau egunera berriz testatu... etengabe joan-etorrian ari dira. Ezin dugu lan egin. Ezin dugu lan serios bat egin haurrekin». Amaia Lafitte Uztaritzeko (Lapurdi) ikastolako irakasleak ere «biziki pisua» dela erran du. «Kudeatu behar dira kasu positiboak, kontaktu direnak, eta etxean diren haurrak ere segitu behar dira. Biziki konplikatua da».

Sindikatuen hitzetan, hezkuntza komunitate osoa «nekatua eta sumindua» da. «Egoera kaotiko honetan, [Frantziako] Hezkuntza Ministerioaren erantzukizuna erabatekoa da, etengabeko aldaketen, atxiki ezinezko protokoloen eta hezkuntzaren funtzionamendua bermatzeko baliabide faltaren ondorioz». Salatu dute epidemia «anplifikatu» bada ere eskolak ez duela «babes antolaketarik» ikasleen, langileen eta familien «segurtasuna bermatzeko». Paristik agindutako azken protokoloak ikasketa baldintzak «anitz zaildu» dituela erran dute, eta lan baldintzen «okertzea» deitoratu dute.

Grebalarien iritziz, ezinbestekoa da hezkuntzako langile gehiago kontratatzea. Ikasgeletarako ekipamendua ere eskatu dute: Frantziako Estatuak ordaindutako CO2 neurgailuak, norberak egiteko testak eta FFP2 maskarak nahi dituzte irakasle guzientzat, maskarak ikasle guzientzat, eta eskuak garbitzeko gela. Eskoletako osasun langile gehiago behar dela ere aldarrikatu dute.


Summary: Hego Euskal Herrian 1.209 gaixo daude ospitalean COVID-19agatik. Ospitaleratzeak etengabe ugaritzen ari dira: %27 astebetean. Atzo egindako testetan beste 12.146 positibo atzeman zituzten.

Birusak gogor jotzen du oraindik ere. Positibo kopurua apaltzen ari da pixkanaka, baina ezin liteke esan haren hedadura murrizten ari delako denik, Eusko Jaurlaritzak eta Nafarroako Gobernuak asmo mugatu baitituzte probak egiteko irizpideak. Halere, atzo egindako testetan 12.146 herritarrek eman zuten positibo. Orotara, 29.640 test egin zituzten atzo, eta horietako %41ek eman zuten positibo. Pandemia kontrolatu ezinaren seinale. Izan ere, OME Osasunaren Mundu Erakundeak %5eko langa dauka ezarrita pandemia bat kontrolpean edukitzeko.

Birusa Euskal Herri osoan dago zabalduta, baina, azkenaldian, bereziki Gipuzkoan. Atzo, esaterako, beste 3.238 positibo atzeman zituzten bertan. Baina antzera dabiltza Hego Euskal Herriko gainerako lurraldeak ere: beste 4.590 lagunek eman dute positibo Bizkaian; 2.674k Nafarroan; eta 1.556k Araban. Gainera, Eusko Jaurlaritzak jakinarazi du Arabakoak, Bizkaikoak eta Gipuzkoakoak ez diren 88 herritarrek positibo eman dutela.

Eta, sintomek okerrera egin ahala, positibo emandako batzuek ospitaleratzea behar dute. Gero eta gehiago dira. Atzo beste 127 gaixo ospitaleratu behar izan zituzten, eta, gaur egun, 1.209 herritar daude ospitaleratuta COVID-19ak erasanda. Pare bat konparazio egitearren: duela astebete baino %27 gaixo gehiago ari dira Osakidetzako eta Osasunbideko erietxeetako arta jasotzen, eta duela bi aste baino %66 gehiago dira.

Horietako batzuk, gainera, larri daude ZIUetan. Hain zuzen, 172 gaixo daude egoera horretan. Goranzko joera ikusten da ZIUetako kopuruetan ere, baina ospitaleratzeetan baino motelagoa: duela astebete baino %20 gaixo gehiago daude, eta duela bi aste baino %23 gehiago.


Summary: Larunbatetik aurrera gehienez 2,94 euro pagatuko da antigeno test bakoitza Hegoaldean. Espainiako Osasun Publikorako batzordeak erabaki du, batetik, antigenoen testei galga jartzea salneurrian, eta, bestetik, 18 urtetik gorako guztiek 3. dosia hartzeko aukera izatea.

Antigeno testen salneurriei galga jartzea eta 3. dosia 18 urtetik gorako guztiei zabaltzea erabaki du Espainiako Osasun Publikorako Batzordeak. Carolina Darias Osasun ministroak jakinarazi ditu erabakiak. Batetik, 2,94 euroan saldu ahal izango dira gehienez ere test antigenoak larunbatetik aurrera Hegoaldean. Azken asteetan polemika iturri izan da antigeno testen prezioa, neurrigabe garestitu baita eskari handiaren ondorioz, eta muga jarri diete.

Bestetik, 18 urtetik gorako guztiek txertoaren hirugarren dosia hartzeko aukera izango dute. Horrez gain, ziztada arteko epea sei hilabetetik bostera murriztea erabaki dute.


Summary: Badaiako ponpaketa zentral hidroelektrikoak ez direla eraikiko esan du Arabako ahaldun nagusiak. Eragingo lituzkeen ingurumen kalte handiengatik itxi dio atea Ramiro Gonzalezek Atalaya enpresaren egitasmoari.

Ramiro Gonzalez Arabako ahaldun nagusiak oso modu irmoan itxi die atea Atalaya energia enpresak Gasteizen eta Subillan (Araba), Badaia mendilerroko alde bakoitzean eraiki asmo zituen bi ponpaketa zentral hidroelektrikoei: «Ez dira eraikiko, ezinezkoa da egitasmo hori egitea. Eskuduntza Espainiako Gobernua izan dezake, baina ez dira tokian tokiko erakundeen iritziaren aurka joango». Gonzalezek aipatu du instalazioek, besteak beste, ingurumen kalte handia eragingo luketela. Horietako bakoitzak bi urtegi behar ditu argindarra sortzeko. Enpresa horrek berak beste egitasmo bat du Nafarroan, Uxueko, Santakarako, Murilloko, Caparrosoko, Oliteko eta Martzillako lurretan.

Atalayaren asmoa asteazkenean ezagutarazi zen, enpresaren egitasmoak Espainiako Trantsizio Ekologiko ministerioaren datuetan agertu zirenean. Gasteizko zentralak 1.356 MW sortzeko ahalmena izango luke, eta Subillakoak, 1.040 MW. Dena den, biak ala biak Nafarroako egitasmoa baino txikiagoak dira, hark 2.165 MW sortuko bailituzke. Dirudienez, baina, asmoak bide motza egin du, aldundiak ez duelako bidea erraztuko. Jaurlaritzak ere ez du begi onez ikusten, Euskadi Irratiak jakinarazi duenez.

Gonzalezek nabarmendu du azpiegitura horiek oso kaltegarriak direla ingurumenarentzat eta bioaniztasunerantz. Izan ere, horrelako egitasmo bat gauzatzea ez da erraza ere. Atalaya antzeko zentral bat egiten ari da Sorian (Espainia), eta 150 hektarea lur behar ditu. Hain zuzen, ponpaketa zentral hidroelektrikoek bi urtegi behar dituzte, eta ura goikotik behera isuriz sortzen dute argindarra. Gero, kontsumo gutxiko orduak baliatuz, pilaturiko argindarra erabiltzen dute ur hori ponpa bidez goiko urtegira igotzeko. Ikusteko dago Araban aurrez eginiko urtegiren edo urmaelen bat erabiltzen duten; Nafarroako egitasmoan bi urtegiak egin egingo dituzte.


Summary: 'Txikitero', 'ibuprofeno' eta 'biziraun', Euskaltzaindiak onartu berri dituen hitzen artean. Akademiak eguneratu du bere hiztegia. Azken sei hilabeteotan 329 forma berri jaso ditu zerrendan, 211 sarrera eta 118 azpisarrera. Bada berriki hiztegitik kanporatutako hitzik ere: matarraski, besteak beste.

Euskaltzaindiaren Hiztegiak jaso du azken hilabeteotan landatua; bildu du uzta berria, eta argitara atera ditu orain fruitu horiek. 2016az geroztik, akademiak sei hilabetean behin eguneratzen du bere hiztegia. Aldi honetan, 2021eko bigarren urte erdian eginiko lana oinarri, 211 sarrera berri onartu ditu zerrendan; azpisarrerak, 118. Horiez gainera, Euskaltzaindiak moldaketak egin ditu 306 formatan, eta erretiratu egin ditu beste batzuk.

Euskaltzaindiak etenik gabe erreparatzen die bere hiztegian jasoak behar luketen hitzei, erne aztertzen du hitz gehiago bilduman sartzeko aukera oro. Dena dela, Miriam Urkia akademiaren arduradunak zehaztu du azkenaldi honetan «askotarikoa» izan dela jorraturiko materiala, baita ugaria ere. «Hitz berriei erreparatu bai, baina batez ere lehendik dauden sarrerak eta azpisarrerak berrikusten, osatzen eta zuzentzen ibili gara, lan hori ez baita inoiz amaitzen», adierazi du Urkiak.

Berrikuntza guztiak, hemen.

Zaku gutxitan bildu ezinekoak dira Euskaltzaindiak berriki onartutako formak; askotarikoak dira, esparru ugaritan erabiltzeko modukoak. Hainbaten kasuan, gainera, herritarrek aspaldi ekin zioten horiek erabiltzeari. Dena dela, orain jaso dute akademiaren onespena. Aurrerantzean, Euskaltzaindiaren erabateko oniritzia izanen du igande goizetan ibuprofenoa hartu beharra duela dioenak. Akademiak onartu egin du hitz horren erabilera, baita parazetamol eta antiinflamatorio formena ere, besteak beste.

Letraz letra, bitxikeria ugari ageri dira onartu berri diren hitzen artean. B letraz hasita, esaterako, hauek dira jasotako hitzetako batzuk: bastante, bertzela, biziraun, bonbo, borobildu... Ez horiek bakarrik. Erritmo premian dabiltzanek ere badute erabil dezaketen beste hitz bat: batukada ez zen Euskaltzaindiak onartua orain arte; hemendik aurrera, bai.

Aditzak ere bildu ditu akademiak. Adibidez: Nola esaten zaio zerbait espero bezain ona ez denean atsekabea sentitzeari? Dezepzionatu? Bai: dezepzionatu. Berriki bildu dute hiztegian, arrankatu, edulkoratu, medikalizatu, eta suspenditu aditzekin batera, besteak beste.

Bada gehiago ere: Txikitero, pikillo, light, spam, squash, tirita, txupito... Onarpen horiek ikusirik, litekeena da harridura eragitea jende askorengan. Eskertuta agertuko dira beste hainbat; Berbaxerka jokoan buru-belarri ari direnak bereziki. Euskaltzaindiaren hiztegian agertzen diren hitzak baino ez baitira onartzen horretan.

Findu edo joan direnak

Forma berriak jaso ez ezik, akademiak moldaketak egin ditu sarrera eta azpisarrera ugaritan. Hona hemen berrikuntza horietako batzuk: gehitu egin dira arrisku(-)egoera, orri(-)bazter, sexu(-)abusu; hil ala biziko, off-eko ahots, klima(-)aldaketa, klima(-)larrialdi, eta esklusiban, esate baterako.


Summary: Behatokiak helegitea jarri dio Osakidetzak logopedentzat egin duen lan deialdiari. «Euskaraz jakin gabe ere» lanpostua lor daitekeela salatu du Behatokiak, eta derrigortasun datak ezartzeko eskatu dio Osakidetzari.

Osakidetzak abenduaren 14an zabaldu zien lan deialdi publikoa logopediako diplomadunei. Bada, deialdi horri helegitea jarri diola jakinarazi du gaur Hizkuntz Eskubideen Behatokiak, argudiatuta euskara ez dela eskakizun gisa hartzen. Izan ere, Behatokiaren esanetan, deialdi horretan euskararen ezagutza «ez da derrigorrezko betekizuna», eta, horrenbestez, «euskara jakin gabe ere» lor daiteke postua.

Behatokiak azaldu du egun zortzi bat logopeda lanpostu dituela Osakidetzak. Horietatik hirutan soilik eskatzen dute derrigortasun data —bigarren hizkuntz eskakizuna—, eta gainerakoetan «ez da nahitaezkoa» euskarazko egiaztagiririk izatea, zehaztu duenez. Horregatik, «derrigortasun datetan aurrerapauso sendoagoak» emateko eskatu dio Osakidetzari: «Logopeda guztiei galdegin beharko zitzaien euskararen ezagutza, ez soilik plantillan derrigortasuna duten lanpostuetakoei». Halakorik ez dagoenetan, euskararen gaitasunak puntuazioan soilik dauka eragina: bigarren hizkuntz eskakizuna izateagatik, hemezortzi puntu jasotzen dira, eta lehenengo hizkuntz eskakizunagatik, bederatzi. Puntuazioak, ordea, «ez ditu bermatzen pazienteen hizkuntza eskubideak», Behatokiaren ustez, eta «neurri desegokia» da «behar bezalako kalitatezko zerbitzua eskaintzeko».

Euskara menperatzeak logopedia zerbitzuan duen eragina ere nabarmendu du Behatokiak: «Ahotsa, mintzaira eta hizkuntzari lotutako patologiak ebaluatu, diagnostikatu eta tratatzeaz arduratzen den osasun profesionala da logopeda, eta, bere praktika klinikoan, hizkuntza, komunikazio tresna izatetik harago, azterketaren, diagnostikoaren eta interbentzio klinikoaren muina da. Beraz, bertoko hizkuntza egoki menperatzea nahitaezkoa izan beharko litzateke».

Halaber, paziente elebidunak gaztelaniaz soilik aztertzeak «diagnostiko okerra eta infradiagnostikoa» eragin ditzakeela ohartarazi du Behatokiak, eta «errehabilitazio funtzional handiena lortzeko aukerak mugatu». ALde horretatik, «tratamendu logopedikoaren onurak bermatzea» herritarren eskubidea dela gogoratu du, eta «neurri egokiak» eskatu dizkio Osakidetzari, «profesionalak euskarazko praktika klinikoa gauzatzeko gai izan daitezen».


Summary: Iratxe Sorzabal Espainiaratu eginen dute, behin-behinean. Espainiako Auzitegi Nazionalean epaitzeko eramanen dute Madrilera, bihar. Otsailaren 7an eta 8an du epaiketa: 1996ko atentatu bat egotzita dute auzipetua. Parisko Dei Auzitegiak gibelera bota zuen haren aurkako euroagindu bat, 2020ko abenduan: sinesgarritasuna eman zien euskal presoak salaturiko torturei.

Haren abokatuak BERRIAri baieztatu dionez, Iratxe Sorzabal euskal presoa behin-behinean Espainiaratuko dute bihar. Espainiako Auzitegi Nazionalean epaitzekoa dute otsailaren 7an eta 8an, 1996an Gijonen ETAk egindako atentatu bat egotzita (Asturias, Espainia), eta horretarako eramanen dute Madrilera.

Gaur egun, Reauko espetxean dago Sorzabal, Euskal Herritik 925 kilometrora. Epaiketa bukatzean berriro Frantziara itzularazi behar lukete.

Euroagindu bat, gibelera

2020ko abenduan Parisko Dei Auzitegiak gibelera bota zuen Sorzabalen aurkako euroagindu bat. Lehen aldia zen Parisek tortura kasu batengatik euroagindu bat atzera botatzen zuena: prokuradoreak sinesgarritasuna eman zien Sorzabalek salaturiko torturei.

Ez zen euskal presoak izan zuen lehen euroagindu eskaera, ordea: aitzineko hirurak onartu egin zizkion Frantziako justiziak.

Mobilizazioak

Irungoa da Sorzabal (Gipuzkoa), eta herrikidearen epaiketa eta Espainiaratzea salatzeko protestara deitu dute datozen egunetarako herrian. Bihar eginen dute lehena: elkarretaratzera deitu dute San Juan plazan, 19:00etan, Bidasoaldeko Iratxeren Lagunak taldeak deituta.

Urtarrilaren 21ean, berriz, Bi arnas dokumental proiektua aurkeztuko dute: Muara Kultur Elkartea ari da dokumentala egiten, eta Sorzabalen beraren eta haren ama Nieves Diazen egoeraren berri emanen du. Euskal Herritarrek jasandako torturak salatuko ditu ikus-entzunezkoak, halaber.

Azkenik, otsailaren 5ean manifestazioa eginen dute Irungo San Juan plazatik abiatuta, 18:00etan.


Summary: Mendebaldeko Sahararako autonomia defendatu du Marokok NBEren mandatariaren aurrean. De Misturak bira bat abiatu du Magreben, kargua hartu zuenetik lehena. Fronte Polisarioarekin bilduko da etzi, Aljerian, eta, printzipioz, ez da lurralde okupatuetara joango.

Staffan de Mistura NBE Nazio Batuen Erakundearen Mendebaldeko Sahararako mandatariak kargu hori hartu osteko lehen bira abiatu du gaur Magreben, eta Maroko izan du lehen geltokia, hango Atzerri ministro Naser Buritarekin batzartu baita. Gatazka bideratzeko bainoago, aldeen jarrerak eta helburuak ezagutzeko bidaiatzat jo dute De Misturaren bilera sorta, eta horren erakusle izan da Buritarekin izan duena, hark Marokoren proposamena berretsi baitio: autonomia estatusa ematea Mendebaldeko Saharari.

Marokoko Atzerri ministroak NBEren mandatariari adierazi dio bere gobernua prest dagoela «irtenbide politiko bat» lortzeko, eta horri bide emango dion prozesu batean murgiltzeko. Horretarako formatua mahai inguruak izatea nahi luke, gatazkako parte hartzaileekin eta aliatuekin: Maroko, Aljeria, Mauritania eta Fronte Polisarioa. Betiere, autonomia proposamena «oinarri hartuta».

Horst Koehler karguan De Misturaren aurrekoak sustatu zituen mahai inguru horiek, 2019 erdialdean, baina ez zuten arrakastarik izan, eta aurrerapausorik ezagatik eman zuen dimisioa. Gainera, harrezkero, Aljeria formatu horretara itzultzearen aurka agertu da; hortaz, egungo kargudunak beste eredu bat adostu beharko du.

De Misturak iragan urrian hartu zuen NBEren Mendebaldeko Sahararako mandatari kargua —Siriarako mandatari berezia izan zen 2014tik 2018ra—, eta hilaren 19ra arte egingo duen bira du afera horretaz lehena. NBEren oharraren arabera, «prozesu politikoarentzako irtenbide eraikitzaile baterako aurrerapausoak» nolakoak izan behar diren jakin nahi du gatazkako alde guztiekin elkartuta.

Marokoko Gobernuarekin bildu ostean, hurrengo helburua Fronte Polisarioarekin elkartzea izango du mandatariak, etzi, Tindufeko errefuxiatuen kanpalekuetan, baita Aljeriako eta Mauritaniako gobernuekin ere. Aldiz, badirudi ez dela lurralde okupatuetara joango, NBEk ez baitu horren berri eman De Misturaren bidaiaz aritzean.

Mandatariaren erronka, bi aldeak mahai beraren inguruan berriz elkartzea, ez da batere erraza izango, azken urteotan dezente okertu baita egoera. 2020ko azaroan, esaterako, Fronte Polisarioak hautsitzat jo zuen Marokorekin 1991n sinatu zuten su-etena, eta, hortaz, gerra egoera ezartzea erabaki zuen. Gerora, iragan abuztu amaieran, Aljeriak amaitu egin zituen Marokorekiko harremanak, eta horrek are gehiago okertu zuen testuingurua.

Hori kontuan harturik, Fronte Polisarioak itxaropen gutxi ditu jarriak egunotako biran, haren NBErako mandatari Sidi Mohamed Omarrek azaldu modura: «Ezin dugu iragarri zer gertatuko den. Itxaroten ari gara, [De Mistura] etor dadila, eta hark esan dezala. Ez dugu ezer haren aurka. Inpartzialtasuna eskatzen diogu, eta haren lanak oinarri izan ditzala NBEren ebazpenak».

Fronte Polisarioak autodeterminazio erreferendum bat antolatzeko egindako promesa bete dezala exijitzen dio Minurso NBE misioari. Minurso 1991n eratu zuten helburu horrekin eta su-etena zaintzeko egitekoarekin. Maroko beti agertu da balizko galdeketa horren aurka, eta autonomia proposamenarekin erantzun du.


Summary: Nafarroako zahar etxeetako beharginek lan baldintza duinak exijitu dituzte. Greba egin dute, ELA, UGT, LAB eta CCOO sindikatuek deituta. Soldata eta lanaldi duinak eskatu dituzte, eta egoitzen publifikaziorako urratsak.

Nafarroako zahar etxeetako langileek hainbat mobilizazio egin dituzte gaur, sektoreak dituen «mugak eta baliabide falta» salatzeko. ELA, UGT, LAB eta CCOO sindikatuek deitu dute grebara, eta lan baldintzak hobetzeko eta babes neurri egokiak ezartzeko exijitu dute: «Lan baldintza duinek soilik ziurtatzen dituzte zerbitzu duinak eta kalitatezkoak».

«Langileak funtsezkoak izan gara eta funtsezkoak izaten jarraitzen dugu», adierazi dute. Halere, uste dute COVID-19ak eragindako krisiak agerian utzi dituela sektoreko 4.500 langileek dituzten lan baldintza «lotsagarriak».

Langileek adierazi dute zentroetako erabiltzaileen eta haien senideen babesa jaso dutela azken hilabeteetan, baina Nafarroako Gobernuaren eta patronalen jokabidea oso bestelakoa izan dela. Hartara, azken bi aktore horiei eskatu diete lan baldintzak eta soldatak duintzeko. Sindikatuen esanetan, beharrezkoa da «zentzudunak» izatea eta ratio egokiak ezartzea, baina baita kontratu partzialak amaitzea eta ikuskapenak indartzea ere. Zahar etxeen kudeaketari dagokionez, berriz, ezinbestekotzat jo dute haien publikotasunerako bidea jorratzea, eta «putre funtsen» partaidetza mugatzea.

Izan ere, sindikatuek adierazi dute «zaintza sistemaren funtzio soziala» balioesteko garaia dela, eta administrazio publikoak urratsak egin behar dituela kalitatezko zerbitzu bat bermatzeko bidean: «Publikoak, doakoak eta unibertsalak izan daitezen eskatzen jarraituko dugu».

ELAk, UGTk, LABek eta CCOOk proposamen bateratu bat helarazi zieten patronalei, baina, sindikatuen hitzetan, «ezinezkoa izan da aurrera egitea», patronalaren «boikota» dela medio. Hala, adierazi dute patronalaren jarrerak bultzatu dituela mobilizatzera, eta hala jarraitzeko asmoa dutela: «Ez dugu onartuko orain arteko lan baldintzak mantentzea. Zaintza lanaren duintasuna eta mendekotasun zerbitzuen kalitatea aldarrikatzen jarraituko dugu».


Summary: GHK-ko eta erraustegiko arduradunek inputatu gisa deklaratu dute ingurumen delituengatik. Arkaitzerrekan 2020an izan zen amoniako isuriarengatik hartu diete deklarazioa Zubietako instalazioko kudeatzaileei. Fiskaltza ez da agertu saiora

Donostiako 5. Instrukzio Epaitegiak deklarazioa hartu die Zubietako erraustegiko eta Gipuzkoako Hondakinen Kontsortzioko (GHK) arduradunei, ingurumenaren aurkako ustezko delituengatik. Izan ere, Arkaitzerreka errekan 2020ko maiatzean izan zen amoniako isurketaren harira irekita dauden diligentzien barruan deklaratu dute GHK-ko arduradun batek eta erraustegiaren kudeaketaz arduratzen den Ekobal enpresako bi arduradunek. Haiekin batera, epaileak ere deklarazioa hartu nahi zion labeez arduratzen zen Alemaniako ESB enpresako ordezkari bati, baina ez da agertu. Fiskalak ere ez du parte hartu saioan, eta ikertutakoek defentsaren abokatuaren galderei bakarrik erantzun diete.

GHK-ko arduradunak adierazi du funtzionamenduko “ezbehar bat” izan zela, eta gogoratu du GHK-k isun bat jarri ziola enpresari isurketarengatik.

Akusazio moduan agertu den GuraSOSek, berriz, eskatu du argitzeko ea enpresak bazuen industria baimenik baldintza haietan egiten ari zen jarduerak egiteko. Plataforma horrek gogoratu du errekan egindako isurketa horren ondorioz lau arrain espezie desagerrarazi zituztela, eta gaineratu du bi isurketa gertatu zirela bi hilabeteko epean, eta ez bakarra, Guardia Zibilak egindako ikerketatik jakin denez.

Halaber, Guardia Zibileko UCOMA taldeak egindako ikerketatik jakin den beste kontu bat ere nabarmendu du GuraSOSek; hau da, arrainetan kutsatzaile organiko iraunkor «arriskutsu eta kantzerigeno bat» (kloroalkanoa) zegoela. Horrekin batera, UCOMAko ikertzaileek frogatu zutela Zubietako instalazioak ez zuela aire isurketak neurtzeko sistemarik. GuraSOSek epaitegiari eskatu dio argitzeko ea zergatik luzatu zioten enpresari probak egiteko epea, horretarako kontratua aldatuta.