Summary: BERRIAren hogeigarren urteurreneko gehigarria bihar. Hogei urte beteko dira bihar, hilaren 21ean, BERRIAk bere lehen zenbakia kaleratu zuenetik. Ia ehun orrialdeko gehigarria izango du egunkariak, joan diren hogei urteetako ibilbidea bilduz, bai etxe kanpokoa, bai etxe barrukoa.

Xehetasun gisa: BERRIAren 6.210 zenbakia izango da heldu den asteazkenekoa. Haren aurretik argitaratu diren zenbaki guztietan daude metatuta berripaper honek argitaratu dituen albiste, erreportaje, elkarrizketa, zutabe, iritzi, analisi guzti-guztiak. Eta berezia izango da sei mila berrehun eta hamargarrena: hogei urte beteko dira bihar BERRIAk bere lehen zenbakia kaleratu zuela. Ez zen hasiera izan, segida baizik: hortxe dira Euskaldunon Egunkaria-ren ibilbidea, indarrez itxi zuteneko 2003ko otsailaren 20 hura, kaleetan Egunero lau hilabetez ikusi zutenekoa...

2003ko ekainaren 21a eta 2023ko ekainaren 21a. Hogei urte bi data horien artean, eta kontatzeko hamaika kontu. Haatik, ohi baino orrialde gehiago beharko dira horiek guztiak kontatzeko: bihar, ia ehun orrialdeko gehigarria izango du egunkariak. Badira nabarmendu beharreko piezak: egun arte BERRIAko zuzendari izan denak eta hemendik aurrera izango denak, Martxelo Otamendik eta Amagoia Mujikak, gutun bana idatzi dute gehigarrirako; eta Beatriz Zabalondo BERRIAko lehendakariak egunkaria nondik datorren eta nora doan azaldu du elkarrizketa batean.

Ikusi gehiago: Amagoia Mujika Tolaretxipi: «Kazetaritza egitea: hori da gure funtzioa»

Dena dela, gehiagorako orriak ere badira. BERRIAren oinarrizko gaiak izan direnen bilakaera aztertu dute hainbat kazetarik horretarako: feminismoa, euskara, politika, ingurumena, kultura, ekonomia, mundua, kirola, pantailak. Etxetik kanporako begirada izango da hura, egunkari honen orrialdeetan urteotan jaso denaren sintesi modukoa.

Baina barrurako abagunea ere bada gehigarria. Egunkari honetan ibilitako hainbat langilek analisiak idatzi dituzte: Lorea Agirrek, Nora Arbelbidek, Pilar Mendibilek, Garikoitz Goikoetxeak, Eneko Bidegainek, Maialen Unanuek, Jon Eskisabelek eta Ainara Gorostitzuk. Idurre Eskisabel Euskalgintzaren Kontseiluko idazkari nagusiak eta Igor Astibia Hekimen elkarteko zuzendariak ere testu bana ondu dute urteurrenaren aitzakian.

Ikusi gehiago: BERRIA berria, datorrena kontatzeko prest

Horrekin guztiarekin batera, aipatu gai horiek BERRIA barruan nola eragin duten ere jaso dute podcast saio batzuetan; Ane Fernandez BERRIAko marketin teknikariak gidatu ditu saiook. Zortzi atal izango ditu denera, eta horietan jorratu dituzte egunkariaren irudia, komunitatea, kultura, euskara, feminismoa, mundua, naziotasuna, eta etxe honetatik igaro direnen pasadizoak. Nola ez, hainbat saiotan esandakoak gehigarrian ere agertuko dira. Feminismoari buruzkoa bata; Maite Asensio eta Uxue Rey kazetariek eta Elene Barandiaran BERRIAko barne antolaketa arduradunak parte hartu dute horretan. Euskarari buruzkoa bestea, Irene Arrarats euskara taldeko arduradunarekin. Naziotasunaz ere mintzatu dira beste saio batean, Amagoia Mujikarekin eta Ekhi Erremundegi eta Ion Orzaiz kazetariekin. Bestalde, Mikel Arrieta BERRIAko komunikazio arduradunak ere taldeak hogei urteotan izandako bilakaeraren eta gorabeheren laburpena egin du.

Ikusi gehiago: Izan BERRIAlaguna


Summary: Basquevoltek espero du bere bateriak auto elektrikoetan egongo direla 2028rako. Bateria egileak bere zentro teknologikoa inauguratu du, Arabako Parke Teknologikoan. Proiektuak EBren funtsak merezi dituela ziurtatu du Urkulluk.

Bere garaian, ezerezean geratu zen proiektu handinahi bat izan zen Miñaoko Arabako Parke Teknologikoaren Albert Einstein kaleko 35 zenbakiko eraikina; orain, berriz, espektatiba onak dituen proiektu handinahi baten egoitza bihurtu da. Izan ere, Epsilon 1 Formulako taldearen egoitza izan nahi zuenaren zati bat Basquevolt bateria egilearen zentro teknologikoa da gaur egun.

Orain arte bateria txikiekin egindako saio arrakastatsuen ondoren, urtearen amaierako prest izan nahi dute lehen prototipoa, eta 2027rako hasi nahi dute ekoizpen komertzialarekin. Epeak betetzen badira, Basquevolten bateria duten autoak 2028an ibiliko direla azaldu du Francisco Carranza Basquevolteko kontseilari ordezkariak.

Basquevolt Innovation Center izenekoa gaur inauguratu dute, Iñigo Urkullu Eusko Jaurlaritzako lehendakaria, Ramiro Gonzalez Arabako jarduneko ahaldun nagusia eta Maider Etxebarria Gasteizko alkate berria han zirela.

Urkulluk nabarmendu du proiektua «aintzindaria eta berritzailea» dela, eta bete egiten dituela etorkizuneko industriaren baldintza guztiak. Hori dela eta, eskatu du Europako Batasunaren Next Generation funtsak jasotzeko, diru hori «gizartean eragina duten ekintza eraldatzaileak» finantzatzeko baliatu behar delako. Europako funtsen eskaera ez da alferrikakoa, Basquevolt bateria elektrikoen ESEPE proiektutik kanpo uztekotan baitago Espainiako Gobernua.

Diru publikoa

Laguntza horrekin ala gabe, Basquevolt aurrera doa. CIC Energigunetik abiatutako proiektua da —alboan dago haren egoitza—, eta Eusko Jaurlaritzak ditu akzioen laurdenak; harekin batera dira bazkide Iberdrola, Enagas, Cie Automotive eta EIT Innoenergy. Urtearen hondarrean akziodun gehiago iragartzeko moduan egongo direla aurreratu du Carranza zuzendariak.

Hori iritsi bitartean, beren bateriak merkatuan egoteko egutegia betetzen ari dira. Martxorako prest zuten beren lehen prototipoa, ampere-ordu bateko bateria. Egin dituzten probak ongi joan direnez, orain hogei ampereko bateriekin hasi nahi dute. Banku txartel baten neurriko bateriak dira horiek, eta, bezero posible batzuen interesa piztu dute.

Edonola ere, Basquevolten benetako helburua da 80 ampere-orduko bateria zeldak sortzea, horiek baitira autogintzan erabiltzen direnak. Ordenagailu eramangarri bateko neurria dute bateria horiek, eta 2025erako horien prototipoak seriean ekoizteko helburua dute, Miñaon bertan. Bateria horiek beren bezeroen eskaeretara egokituko dira, haiek beren proba propioak egin ditzaten, bilatzen dituzten ezaugarriak zehazteko.

Bateriek tenperaturaren arabera duten errendimendua da neurtu beharreko parametro nagusia. Orain arteko ikerketek erakutsi dute eguraldi hotzarekin gutxiago irauten dutela, baina bateria bera gehiegi berotzeak ere arazoak dakartza errendimenduan.

Ekoizpena, 2027rako

Baterien ekoizpen industriala 2027rako hasi nahi dute, oraindik zehaztu ez duten leku batean, baina lantegia Araban egotea da asmoa, Carranzak azaldu duenez. Hurrengo urtean, 2028an, zirkulatuko lukete Basquevolten bateriak dituzten autoak.

Gaur egun 40 langile ditu Basquevolten zentro teknologikoak, Euskal Herrikoak ez ezik, baita beste dozena bateko herrialdeetakoak, baterien munduan prestakuntza duten langileak aurkitzea ez baita erraza. Urte bukaerarako 60 langile izan nahi dituzte, eta 2024 amaierarako, 150 eta 200 artean.


Summary: Lasarteko Michelinen ekoizpena geratu dute berriro grebalariek. Goizeko eta arratsaldeko txandetan grebak %100eko erantzuna izan du ekoizpenean, LABen arabera.

Lasarte-Oriako (Gipuzkoa) Michelin multinazionalaren lantegian greba egin dute gaur ere, hitzarmen hobe bat eskatzeko. Joan den ostiralean hasi ziren lanuzteekin, eta, gaur, egun osoko greba egin dute alor guztietan. LABek adierazi du goizeko eta arratsaldeko txandetan grebaren erantzuna «%100ekoa» izan dela, eta, beraz, ekoizpena geratzea lortu dutela. Zuzendaritzak biharko 9:00etan biltzeko deia egin dio enpresa batzordeari.

Goizean goiz hasi dira protestekin. 05:00etan lantegiaren atarian geratu dira, eta elkarretaratzea egin dute. Ondoren, Donostiara joan dira, eta auto karabana zaratatsua egin dute. Hurrengo txanda aldaketan, eguerdian, lantegiaren atarian egin dute elkarretaratzea berriro, eta 18:00etan manifestazioa egitekoak dira Lasarte-Oriako kaleetan. Azken txanda aldaketan ere protesta egingo dute atarian.

Hitzarmena berritzeko proposamen berbera egin zuen zuzendaritzak bai Lasarte-Oriako plantan, eta baita Gasteizkoan ere, alde handi batekin: Gasteizko planta, Espainiako birekin batera, lantegi arteko batzorde batean dago, eta, joan den astearen amaieran Gasteizko langileek hitzarmena berritzeari ezetz esan bazieten ere, hiru lantegien baturan baiezkoa atera zen. Lasarte-Orian enpresa batzorde propioa dute, eta bertako sindikatuek (LAB, CCOO, UGT eta ELA) hasieratik esan diote ezetz hitzarmen berriari, eta greban ari dira oraindik ere.

Enpresa batzordearen arabera, zuzendaritzak hitzarmena berritzeko proposamen bakarra egin du orain arte, eta dio ez duela ulertzen zuzendaritzak zergatik ez duen deitzen negoziazio mahaiko beste bilera batera. Joan den ostiralean biltzeko gonbita egin zion batzordeak zuzendaritzari, baina ezezkoa izan zen erantzuna. Hala ere, bihar dira biltzekoak, zuzendaritzak 09:00etan jarri baitie hitzordua sindikatuei.


Bateriak, %30 merkeago

Summary: Bateriak, %30 merkeago.

-Berritzailea. Gaur egun ion likidozko bateriak erabiltzen dira gehien autogintzan, baina Basquevoltek beste urrats bat egin nahi du aurrera, eta litio solidoko bateriak eraiki nahi ditu, fidagarriagoak, eta, batez ere, eraginkorragoak.

-Kostua. Basquevolten lehen helburua da bateria merkeagoak egitea, hartara auto elektrikoen kostua erreketa motorra dutenetara «hurbil» dadin. Egin dituzten probekin, %30eko aurrezkia espero dute gaur egungo bateriekiko. Beren produktua merkatze aldera, sistema osoa zerotik abiatu beharrean, gaur egungo bateria zeldak eraikitzeko sistema erabiliko dute, baina barruko osagaien formula propioarekin.

-Autonomia. Merkeagoak ez ezik, Basquevolten bateriek eraginkorragoak izatea da asmoa. Hau da, energia gutxiago gastati behar da haren sorkuntzan, eta autonomia handiagoa emamn behar diote autoari, 750 kilometro ingurukoa.

-Europarra. Europan garatutako teknologia erabiliko du Basquevoltek. «Oinarrizko erronka» da Asiako hornitzaileekiko mendekotasuna gutxitzea, eta Europan «enplegua eta balio ekonomikoa» sortzea.

-Jasangarria. Lehengaien erauzketan ingurumenaren baldintzak betetzea eta osagaiak berziklatu ahal izatea ere helburu du Basquevoltek.


Summary: Espetxeratu egin dute Gallartan sexu erasoak egitea egotzitako gizona. Jai eremuko barraketan hemeretzi gaztek salatu zituzten sexu erasoak, eta horren harira atxilotu zuten, atzo.

Hemeretzi neskari sexu erasoak egitea egotzita atxilotu zuten igandean 26 urteko gizona, eta epaileak behin-behinean espetxeratzeko agindu du. Igande goizaldeko ordu txikietan atxilotu zuten, Abantoko Gallarta auzoan (Bizkaia) sexu erasoak egiteagatik, Eusko Jaurlaritzako Segurtasun Sailak jakinarazi duenez. Auzoko festak izan dira asteburu honetan, eta bertako jai eremuan dagoen barraka bateko segurtasunaz arduratzen zen gizona. Adingabe batek salatu zuen ukituak egin zizkiola, segurtasun uhalak ondo zeudela egiaztatzeko aitzakiarekin. Hari bezala, beste hainbati gauza bera egin zion gizonak.

Biktimek gurasoekin edo beren artean komentatu zuten gertatutakoa, eta berehala joan ziren familiak salaketak jartzera Muskizko Ertzaintzaren komisariara.

Abantoko Udalak «gaitzespen irmoa» azaldu du erasoen inguruan, eta «erabateko elkartasuna eta babesa» adierazi die bai biktimei, bai haien senideei. Erasoak gaitzesteko, elkarretaratzera deitu du udalak biharko 19:00etarako, udaletxeko zabalgunean.


Summary: Proposatu dute «konpainia misto bat» sortu behar lukeela Alarde Fundazioak. Hondarribiko etxeetan agiri bat banatu dute proposamenarekin; herritar talde batena da. Jaizkibel behin aipatu dute, «autokritika» eskatzeko

Hondarribiko (Gipuzkoa) buzoietan agiri bat zabaldu dute. Saindua proposamena izenekoa da; Hondarribiko hamarnaka lagunek izenpetu dute eta beste hainbat herritarren babesa ere badutela jarri dute. Irekia da: nahi duen oro atxiki daiteke. «Gatazka luze bati irtenbidea ematea proposatzen du, inplikatutako eragile guztiek eskuzabaltasunez jokatuko dutelakoan», jarri dute. Hizpide duten «gatazka» alardearena da: «luzea» da, bai, eta gogorra. Usadio horretan aldarri parekideak izan duen kontrakotasunaren ondorioa da; 1996an lehen aldiz andreek Irun eta Hondarribiko desfileetan sartzea erabaki zutenean gogor lehertu zen, eta ordutik aparteko desfileak egin behar izan dituzte hautu parekidearen aldekoek: baztertuta, irain eta eraso artean usu, eta udal erakundeen babesik gabe. «Jarrera desberdinen arteko lotura puntua» izan daitekeelakoan orain Sainduakoek proposamen bat egin diote andrerik onartzen ez duen desfilea antolatzen duen erakundeari, Alarde Fundazioari: «Konpainia misto eta konkretu bat non emakumeek soldadu gisa parte hartzeko era izango luketen».

Onartu dute proposatu duten bidearen «ahultasun formala»; badakite gizartean egun «parekidetasunari dagokionez gertatzen ari diren aldaketei» ez diola erantzuten, baina uste dute horixe dela proposamenaren «indarra». Halaxe argudiatu dute paradoxa, hitzez hitz: «Hondarribiar bakoitzak daukan alardearen idealaren zati bati amore emateko deia egiten du proposamenak».

Jaizkibel konpainia da egun Hondarribian ateratzen den konpainia misto bakarra; bakartuta atera behar izaten du, bere kaxara. 1997an atera ziren lehenengoz, eta jazarpen giro gogorrean desfilatu behar izan dute urte askotan. Behin aipatu dituzte testuan, «autokritika» eskatzeko. Horra: «Ireki daitezkeen egoera berrien aurrean, Jaizkibelek ariketa autokritiko bat egitea garrantzitsua izango litzateke, bere ibilbideari eta duen zereginari buruzko hausnarketa bat eginez».

Aldarri parekiderik ez

Aldarri parekiderik ez da agirian. «Gizartea» eta «legediak» aldatzen ari direla jarri dute, eta alardeak baztertzailea izatean jarraitzen badu «etorkizun duin bat» ezingo duela izan: horregatik nahi dute aldaketa. EAEko Berdintasun Legea 2022ko martxoan aldatu zutela gogoratu dute, «espresuki» debekatuta dagoela berdintasun baldintzetan egiten ez diren oroitzapen jarduerak espazio publikoetan antolatzea, eta 2007tik Auzitegi Gorenaren epai bat hautu baztertzailearen aldekoa izan bazen ere, ez dakitela zer bide egin daitekeen egun soilik lege babes horrekin. «Testuinguru honen aurrean, norbaitek uste al du alardea babestuta dagoela?».

Testuan behin eta berriz agertzen da proposamenaren asmo behinena dela alardea «babestea». Gainerakoan, egungo eran jarraituta, «gainbeheran» dagoen etorkizun bat izan dezakeen susmoa dute. «Legeak». «Komunikabideak». «Gizartea». Horiek guztiek alardea, egungo eran egiten jarraitzen bada, «zapaldu» egingo dutela pentsatzen dute: hortik kezka. «Horrela jarraituz gero, gaurko gazteak biharko kaltetuak izango dira». Aldarri parekideak hamarraldiak daramatza lehen lerroan, baina beren ustez orain da «trantsizio» bat hasteko garaia. Gogoratu dute 2019an Guztion Alardea mugimendua ere abiatu zela. Herriko hainbat gaztek jarri zuten martxan, alarde parekidearen alde daudela argi esan dute, eta horren abaroan iaz 64 andrek Alarde Fundazioari eta udalari eskari bat egin zioten: alardean parte hartu nahi zuten. Ez zuten baiezko erantzunik jaso. Baina mugimendu horren inguruan gertatu diren hainbat jazoerak, orain aurkeztu duten agiriaren sustatzaileen arabera, erakusten du «prozesu pertsonal eta kolektibo bat» irekitzeko unea dela.


Summary: EH Bilduk dio koalizioko alkate bat egotea adostu zuela Bermeoko Guzanekin. Iragarri du Nadia Nemeh Shomaly aukeratu dutela alkategai, koalizioaren Bermeoko zerrendako bigarrena.

Bermeoko (Bizkaia) Guzan plataformako kide Xabier Ortuzarrek hartu du Bermeoko aginte makila behin-behinean, EH Bilduko alkate ohi Asier Larraurik dimisioa eman eta gero, auto istripuaren afera dela eta. Guzanek EH Bildu babestu zuen aurreko larunbateko udal osaketan, eta EAJren alkategaiaren garaipena baliogabetu zuen akordio horrek. Handik ordu batzuetara, ordea, Asier Laurrauriren dimisioa iritsi zen, eta, orain, Guzanen eskuetara igaro da aginte makila, beste inbestidura saio bat egiten den arte.

Bermeoko udal gobernuaren lehenengo lan eguna izan da gaur, eta udalaren funtzionamendurako «beharrezko pausoak» ematen hasi dira, EH Bilduk jakinarazi duenez. Koalizio abertzaleko kideek Nadia Nemeh Shomaly aukeratu dute alkategai, zerrendako bigarrena. Halaber, EH Bilduk gogorarazi du nola den bi alderdien arteko akordioa: «Herri honek behar duen aldaketari aurre egiteko proiektu bateratuen beharrizanagatik sortu zen», esan du, ohar baten bidez. Koalizioak esan du «osaketari buruz hitz egitean eta alkatetzaren alderdi ordezkatzailea nor izango den adieraztean» Guzan plataformak «baiezkoa eta babes guztia» eman ziola EH Bilduri.

Horregatik, Bermeoko EH Bilduk «irmoki» adierazi du «bi alderdiek sinatutako akordioak adierazten duena» defendatuko duela: «EH Bilduko hautagai batek izatea Bermeoko alkatetza». Koalizioko kideek uste dute «sinatutako akordioa bete» behar dela Larrauriren dimisioak eragin duen egoeraren aurrean: «Hasieratik gure konpromiso guztia adierazi izan dugulako gure herriarekiko». Halaber, eskerrak eman dizkio Asier Larrauriri «urte hauetan Bermeogatik eta ezker subiranistaren alde» egindako lanagatik.

Guzan plataformak, ordea, ez du bermatu EH Bilduko alkategai berria babestuko duela. Bermeoko «egonkortasuna eta gobernabidea bermatzeko hartu behar diren erabakiak» hartuko dituela helarazi du plataformak, baina EH Bilduko alkatearen dimisioaren ostean, aginte makila beren zerrendako kide bati dagokiola aditzera eman du asteon, eta kide hori egungo behin-behineko alkatea litzateke: Xabier Ortuzar.


Summary: Jaizkibel konpainiak konponbidearen aldeko «lan serio» bat eskatu du. Saindua taldeak atzo zabaldu zuen proposamenaren harira, konpainiako kideek esan dute «pozgarria» dela gero eta proposamen gehiago egotea emakumeen parte hartzearen alde. Igor Enparan alkateak esan du badirela gatazka konpontzeko «argiak» eta horietako bat dela Sainduak proposatutakoa.

Hondarribiko buzoietan agiri bat zabaldu zuten atzo Hondarribiko alardean aldaketak egiteko proposamen batekin. Saindua izeneko talde batek zabaldu du. Beren proposamena da egun andrerik onartzen ez duen desfilearen antolatzaileak, Alarde fundazioak, leku egitea konpainia «misto bati». Jaizkibel da egun Hondarribian ateratzen den konpainia misto bakarra, bakartuta desfilatu behar izaten badu ere, eta konpainiako kideek, albistearen harira, adierazi dute «pozgarria» dela gero eta proposamen gehiago egotea emakumeen parte hartzearen alde; aldarri horren defentsan 26 urte daramatzatela gogoratu dute. Adierazi dute aspaldi ari direla elkarrizketa mahai bat galdegiten ere, eta «lan serio bat» eskatu dute bide horretan.

Atzo aurkeztu zuten proposamenean, alarde bakar baten aldeko hautua egiten da. Jaizkibel konpainiako kideek gogoratu dute helburu horren inguruan jardun dutela beti beraiek ere.

Konponbidea lortze aldera egin behar diren elkarrizketetan Sainduaren proposamena aintzat hartu behar dela esan dute, baina gogoratu dute badirela proposamen gehiago ere mahaian. 2021eko uztailean beraiek egin zutena oroitu dute, adibidez: Hondarribiko alardearen egungo «formatuan» parte hartzeko prest zeudela esan zuten orduan. Hain justu ere, alardearen 22. konpainia izateko prest zeudela adierazi zuten. Mende laurdeneko «blokeoa» bideratzeko lagungarria izan zitekeelakoan egin zuten proposamena, eta horren gaineko elkarrizketa eskatu zuten. Mahai gainean zeuden «beste proposamenei» erantsi zieten proposamen hori.

2019an, Guztion Alardea mugimendua ere abiatu zen Hondarribian. Herriko hainbat gaztek jarri zuten martxan. Argi esan dute alarde parekidearen alde daudela, eta, horren abaroan, iaz 64 andrek eskari bat egin zieten Alarde fundazioari eta udalari: alardean parte hartu nahi zuten. Ez zuten baiezko erantzunik jaso.

Orain da «momentua»

Alardearekiko «maitasuna» nabarmendu dute behin eta berriz Sainduako kideek, eta horretan bat datozela gogoratu dute konpainiako kideek: «Horregatik jaio zen Jaizkibel». Bide luzea egin dute, jazarpen giroan urte askoan, eta udal agintari nagusien babesik gabe. Horregatik, gogoratu dute ezinbestekoa dela konponbiderako gakoak jartzea mahai baten bueltan: «Aukera daukagu: orain da momentua».

Saindua taldeko kideek aitortu dute proposatu duten bideak «ahultasun formala» duela; badakite ez diela erantzuten gizartean egun «parekidetasunari dagokionez gertatzen ari diren aldaketei», baina uste dute horixe dela proposamenaren «indarra». Jaizkibel behin aipatu dute testuan, «autokritika» eskatzeko. Horra: «Ireki daitezkeen egoera berrien aurrean, Jaizkibelek ariketa autokritiko bat egitea garrantzitsua izango litzateke, bere ibilbideari eta duen zereginari buruzko hausnarketa bat eginez».

Alkatearen hitzak

Alkate aldaketa egon da Hondarribian. EAJk hamarraldiak egin ditu alkatetzan, parekidetasunaren aldeko aldarriei entzungor, eta, iragan asteburuan, Abotsanitz taldeko ordezkari Igor Enparanek hartu du kargua. «Abotsanitzen ustez, alardeak publikoa eta parekidea izan behar du, eta horretarako urratsak egin behar dira. Orain ezagutu dugun Saindua taldearen dokumentua bide horretako beste proposamen bat da», azaldu du gaur.

«Herria kohesionatzeko osagai izan behar du alardeak, herritarren ondarea delako. Ondare hori babestu egin behar dugu. 26 urteko gatazka bat dugu. Gure helburua da urratsez urrats ezberdinen arteko akordioak lortzen saiatzea, zubiak eraikita», esan duenez. Bidea tentu handiz egin behar dela uste du. Su motelean egosi dira gaiarekin lotutako proposamen gehienak, eta orain ere bide horretan jarraitu behar dela pentsatzen du. «Badakit orain ezagutu dugun proposamena egiteko gutxienez urtebeteko lanketa egon dela, eta, ulertzen dudanez, alarde tradizionalaren ingurukoek egin dute. Kolektibo hori berria da. Azken urteetan, beste kolektibo batzuk sortu dira, denak ere izen-abizenekin, eta oso ausarta da urratsak horrela egitea, bizi izan duguna kontuan hartuta».

Itxaropenerako motiboak ugaritzen ari direla uste du. «Tunel batean bizi izan gara 26 urtez, eta askotariko argiak ageri dira. Sainduaren proposamen honekin, beste argi bat piztu da. Borondatea daukat dokumentu hau egin dutenekin ere elkartzeko, eta ea argi denak norabide berean jartzeko aukera daukagun».


Summary: Anduezak dio EH Bildurekin ituna egin izan balute «PP-Voxen» esku geratuko zela Moncloa. PSE-EEko idazkari nagusiak ukatu egin du PPrekin negoziazioa egon denik Gasteizen: «Esan nien ez nuela inolako akordiorik sinatuko. Nire hitza betetzen dut oraindik ere, eta akordio hori ez da egon».

PSE-EEko idazkari nagusi Eneko Anduezak adierazi du «Moncloako ateak parez pare» irekiko zizkiola PP-Vox bikoteari udal eta foru hauteskundeen ostean EH Bildurekin adostu izanak. Herri Irratian egindako elkarrizketa batean, Anduezak azaldu du «oraindik» ezker abertzaletik urrun dagoela PSE, «terrorismoa ez gaitzesteagatik eta subiranista izateagatik», eta horrek «aurrez aurreko talka batera» eramaten dituela biak «estatuaren ereduari dagokionez».

PSE-EEko idazkari nagusiak esan du «bere ahotsa eta bere profila» duela Araba, Bizkai eta Gipuzkoan gidatzen duen alderdiak. «Atsegin ez ditugun gauzak daudenean, erabateko normaltasunez jakinarazten ditugu».

Udal osaketetan, EAJren eta PSEren akordioak jaso duen PPren babesari dagokionez, Anduezak ziurtatu du harreman bakarra izan duela Espainiako eskuindarrekin. Gasteizko Udalean, Maider Etxebarria sozialistak PPren aldeko botoak jaso zituen aginte makila eskuratzeko, eta Rocio Vitero EH Bilduko hautagaiaren garaipena baliogabetzeko, baina PSEko idazkari nagusiak ukatu egin du negoziazioa egon denik. «PPkoei esan nien ez nuela inolako akordiorik sinatuko haiekin. Nire hitza betetzen dut oraindik ere, eta akordio hori ez da egon».

Aliantza santua

EH Bilduko koordinatzaile nagusi Arnaldo Otegik «aliantza santua» aipatu zuen atzo, EAJ, PSE eta PP sartuta soka horretan, eta Anduezak erantzun du «batzuek demokrazia gustuko dutela soilik ondo ateratzen zaienean». Erantsi du zenbakiek ematen ez dutenean eta gehiengoak «beste gobernu batzuk ahalbidetzen dituztenean» ez dutela hain gustuko demokrazia.

Edonola ere, onartu du PSEk ezin zuela «alferrik galdu Gasteizen moduko hiriburu baten alkatetza edukitzeko aukera». Argudiatu du Gasteiz EH Bilduren esku utzi izan balute «eskuinari eta eskuin muturrari markoa erosi» izango ziotela, era berean. EH Bildu gobernuetara iristea galarazita markoa erosi dutela aipatu zuen Otegik, eta, hari erantzunez, Anduezak esplikatu du Gasteiz koalizio horri uzteak bidea emango zuela Espainian «guri zenbait gauza leporatzeko».


Summary: Oarsoaldea, familian gozatzeko eskualdea. Oporretan, etxetik gertu ere badago aukera ugari. Oarsoaldea eskualdean familian egiteko plan eskaintza zabala prestatu dute.

Egun-pasa polit bat edota ihesaldi txiki bat egiteko, Errenterian, Lezon, Oiartzunen eta Pasaian mota guztietako planak aurkitu daitezke, etxeko txikien eta handien gozamenerako.

Haurrekin egiteko mendi ibilbide errazak

Ulia eta Jaizkibel mendiak, Lau Haizeta edota Aiako Harria parke naturala… Toki horietan guztietan haurrekin egiteko egokiak diren ibilbide mordoa topatu daiteke: baserri artetik doazen bide atseginak, cromlech edo trikuharriak ikusteko ibilbideak, haurrekin egiteko orientazio ibilbideak, Pasaiako badiaren sarrera babesten duten amildegiak ikusteko bideak…

QR kode honen bidez, Oarsoaldean egin daitezkeen ibilbide erraz guztiak ikus daitezke:

Pasai Donibane. MENDI URRUZUNO

Ezagutu herriak pista jolasen bidez

Etxeko txikienekin txoko eta sekretu guztiak modu errazean eta dibertigarrian ezagutzeko, Pasaia eta Errenteriako hiriguneak ezagutzeko plano bereziak prestatu dituzte. Horrela, modu atsegin eta entretenigarrian, herrian zehar ibili eta bertan proposatzen diren jolas eta asmakizunak bete beharko dira.

Oarsoaldeko turismo bulego guztietan eskura daitezke plano hauek.

Tren Berdean Arditurrira

Oiartzungo inguru naturaletan murgiltzeko plan ezin hobea da Arditurriko meatze gunera Tren Berdean joatea. Aurten ere, uztaileko eta abuztuko asteazken goizetan eskainiko da zerbitzu hori, Oiartzungo Doneztebe plazatik irtenda.

Familian egiteko plan ederra da; izan ere, adin tarte guztientzat da egokia. Haurrek, gaztetxoek zein helduek Oiartzungo naturaz, baserri auzoez eta meatze aztarnez gozatzeko aukera bikaina izango dute. Behin Arditurrira iritsita, kaskoak jantzi eta meazuloan sartzea da plana. 180 metroko pasabidean barneratuta, iluminazio eta soinu jokoek giro magikoa sortuko dute, eta, gida baten eskutik, bertako historia eta garai ezberdinetako aztarnak azalduko dira.

San Marko gotorlekura ere Tren Berdean

Errenteriako San Marko gotorlekua bisitatzea plan bikaina da beti. Naturaz erabat inguratuta, euskal kostaldeko behatoki zoragarria da, bertatik Kontxako, Pasaiako eta Txingudiko badiak ikus baitaitezke, besteak beste.

Gotorlekuaren bisita borobiltzeko, Errenteriako hirigunetik San Marko gotorlekura igotzeko Tren Berdea har daiteke, uztaileko eta abuztuko ostegun goizetan.

Informazio gehiago lor daiteke, eta erreserbak egin, Oarsoaldea eskualdeko turismo bulegoan. Errenteriako Madalen kaleko 3. zenbakian dago (943-49 45 21, turismoa@oarsoaldea.eus, www.oarsoaldea-turismoa.eus).


Summary: Burutik, Skabidean eta Los Zopilotes Txirriaos bilduko ditu 28. Hatortxu Rock jaialdiak. Abenduaren 16an eginen dute festibala aurten. Euskal presoak sakabanatzeko politikak bukatuta, «amaiera berri baten» bila egin beharra dagoela aldarrikatuko dute. Sei musika talde iragarri dituzte oraingoz.

Hatortxu Rocken helburua euskal preso eta iheslarien eskubideen alde egitea da, hasiera-hasieratik. 24 urte joan dira festibala lehenbiziko aldiz antolatu zenetik, eta egoera franko aldatu da azken urteotan, jaialdiko antolatzaileen azpimarratu dutenez, azkenik iritsi baita «sakabanaketa politika krudelen amaiera». Hala eta guztiz ere, aldarrikatu dute premia guztiak ez direla desagertu, eta, horregatik, aurten ere eginen da Hatortxu Rock, Atarrabian (Nafarroa), abenduaren 16an. Talde hauek iragarri dituzte: Auxili, Los Chikos del Maiz, Burutik, Los Zopilotes Txirriaos, DJ Reimy eta Skabidean.

Aurretik jakinarazia zutenez, Amaiera berri bat izanen da 28. Hatortxu Rocken. Sarrerak gaurtik eros daitezke, webgunean. Izatez, eskaintza berezi bat iragarri dute antolatzaileek: lehenbiziko bostehun sarrerak merkeagoak dira.


Summary: Gizarte mugimenduei buruzko Jakin jardunaldiaren hirugarren saioa egin dute gaur. UEUk, 'Jakin'-ek eta Usurbilgo Udalak antolatu dute 'Gizarte mugimenduak: erronka berriei elkargune bereziak'. Euskal Herriko gizarte mugimenduek non, nola, norekin eta zertarako egiten duten borroka aztertzen ari dira.

Atzo eta gaur artean, BERRIAk streaming bidez ematen ari da zuzenean UEU Udako Euskal Unibertsitateak, Jakin aldizkariak eta Usurbilgo Udalak urtero antolatu ohi duten jardunaldia. Aurtengoak ardatz ditu Euskal Herriko mugimendu sozialak; Gizarte mugimenduak: erronka berriei elkargune bereziak izena jarri diote jardunaldiari. Aurkezpen ekitaldian azaldu gisa, Euskal Herriak gizarte mugimendu «plurala eta militantea» du. Mugimendu horien izana eta jarduna aldatuz joan da hamarkadetan, eta horretaz hausnartuko dute bi egunetan: egoeraz eta erronkez, aliantzez, erakunde publikoekin duten harremanaz, gobernantza moduez...

2018tik, EHU Euskal Herriko Unibertsitateko lau ikerketa talde, Nor, Afit, Ekopol eta Parte Hartuz, gizarte mugimenduei eta parte hartze politikoari buruz ikertzen ari dira. Kaleratu dituzten lanak aitzakiatzat hartuta osatu dute Jakin jardunaldia, baita ondotik kaleratuko duten Jakin monografikoa ere.

Hainbat hitzaldi eta mahai inguru eskainiko dituzte. Jardunaldien aurkezpenarekin ekin zioten atzo Aitor Bengoetxea UEUko zuzendariak, Lorea Agirre Jakin-eko zuzendariak eta Agurtzane Solabarrieta Usurbilgo alkateak. 09:30ean izan zuten lehen hitzaldia: Gizarte mugimenduetatik komunitateak ehuntzen: premiazko bai, gatazkatsua ere bai. Marina Sagastizabal soziologia doktore eta EHUko irakasleak eta Ainara Santamaria antropologia doktore eta kazetaritza lizentziadunak parte hartu zuten bertan; hizpide izan zituzten gizarte mugimenduen erronkak eta joerak.

11:00etan izan zuten hurrengo hitzordua, mahai inguru bat, hiru gizarte mugimenduetako kideen artekoa: Leo Bueriberi EHko emakume migratzaile eta arrazializatuen sarekoa, Iraia de la Torre Hordago egitasmoko kidea, eta Maider Avaristo Emagineko kide eta militante feminista.

Hemen dago ikusgai atzo goizeko saioaren bideoa:

Arratsaldean ere hitzaldi eta mahai inguru banarekin amaitu zuten lehen eguna. Batetik, Txomin Poveda soziologia doktoreak azaldu zuen zer aldaketa izan dituzten gizarte mugimenduek eta nora jo dezaketen aurrera begira, Gizarte mugimenduen eraldaketak: paradigma berri bateruntz? hitzaldian. Bestetik, eguneko bigarren mahai inguruan parte hartu zuten Joanes Igeregi Sukar Horia talde ekologistako kideak, Ana Mezo Euskal Herriko pentsiodunen mugimendukoak, eta Aitzol Gil de San Vicente Xuti Gazte Ipar Euskal Herriko gazte mugimendukoak. Harekin amaitu zen lehen eguneko egitaraua.

Gaur, herri mugimenduen eta erakunde publikoen arteko harremanaz aritu dira hiru aditu: Julen Mendoza Perez zuzenbide lizentziadun eta aholkularia, Andere Ormazabal politika zientzietako doktore eta EHUko irakaslea, eta Naiara Goia Arantzazulab-eko zuzendari nagusia (09:30). Atsedenaldia egin dute jarraian, eta parte hartze dinamika bat 12:00etan. Ondoren itxi du egitaraua Lorea Agirre Jakineko zuzendariak, agurrarekin.

Amaitzeko, Mejillon Tigre kolektiboko Eider Adeletxek eta Ane Zubeldiak Hitz esana poesia emanaldia eskaini dute.


Summary: Okupazio aldetik, uda beroa espero dute Gipuzkoako hoteletan. Gipuzkoako hotelen okupazioa %85 eta %90 artekoa izan da ekaineko lehen hiru asteetan, eta joera horri eutsiko dio uztailean eta abuztuan.

Aurtengo udan ere, goranzko joerari eutsiko diote Gipuzkoako hotelek. Okupazioa %85 eta %90 artekoa izan da ekaineko lehen hiru asteotan, eta aurreikusten dute portzentaje horiek izango dituztela uztailean eta abuztuan ere.

Gipuzkoako Hotelak elkarteak egindako inkesta batek eman ditu datuok. COVID-19aren pandemia amaituta, horren aurreko datuak berreskuratuko dituztela aurreikusi du elkarteak. Erreserbak egiteko unean nozitu dute aldea, batez ere. Izan ere, pandemiagatik ezarritako mugen eta neurrien ondorioz, iazko bisitari gehienek «azken unean» egin zituzten, baina aurten neguan eta udaberrian hasi dira udako oporraldiak antolatzen.

Horrez gain, pandemiaren bukaerak ere ekarri du beste zerbait: Europatik kanpoko turistak. COVID-19aren aurkako neurriak tarteko, zenbait herrialdetako turistek ezin izan zituzten Euskal Herriko mugak zeharkatu: esaterako, Japoniako eta Australiako herritarrek. Baina aurten gora egin dute, berriro ere, beste kontinenteetako bidaiarien erreserbek.

Halere, elkarteak azpimarratu du okupazioaren datuak ez direla berdinak udalerri guztietan, eta toki eta establezimendu bakoitzaren ezaugarrien araberakoak izan ohi direla.


Summary: 'Karpeta urdinak' dokumentala sarean ikusi ahal izango dute BERRIAlagunek astelehenetik aurrera. Torturaren inguruko dokumentala astebetez egongo da ikusgai BERRIAren webgunean. Azken hilabeteetan hainbat aitortza jaso ditu Ander Iriarteren lanak.

Torturaren inguruko Karpeta urdinak dokumentalak hainbat aitortza jaso ditu joan den irailean estreinatu zutenetik: Documenta Madrid jaialdiko publikoaren saria irabazi berri du, eta, aurretik, nazioarteko hainbat jaialditan ikusi ahal izan da. Besteak beste, Peruko Censurados jaialdian film onenaren saria jaso zuen. Jardun hori herriz herriko emanaldiekin uztartzen dabiltza ekoizleak, eta, orain, BERRIAlagunek sarean ikusi ahal izango dute ikus-entzunezkoa. Datorren astelehenetik aurrera egongo da ikusgai BERRIAren webgunean, BERRIAlagun erabiltzailearekin sartuta, astebetez, uztailaren 2ra bitarte.

Lehenengo aldia da BERRIA harpidetza zein ekarpenaren bidez ekonomikoki babesten duen komunitateari horrelako egitasmo bat proposatzen zaiona. Izan ere, BERRIAk doan eta irekian eskaintzen ditu eduki informatiboak, baina, horrelako egitasmoen bidez, saritu egin nahi du proiektua sustengatzen duen BERRIAlagunen komunitatea.

Torturatuei aitortza

Ander Iriarte zinemagileak zuzendutako Karpeta urdinak dokumentalak 113 minutu irauten du, Pako Etxeberriak Eusko Jaurlaritzarentzat zuzendu zuen txostenean dago oinarrituta, eta Donostiako Zinemaldian estreinatu zuten. Hainbat aditu eta torturatu ageri dira lan horretan. Lana Mirokutana ekoiztetxearekin ekoitzi zuen Iriartek, Gastibeltza Filmak ekoiztetxearekin batera.

Estreinaldiaren egunean BERRIAri azaldu zionez, «konbentzituak ez daudenek begiak irekitzea» da zuzendariaren nahia. Dokumentala egiteko ehun protokolo baino gehiago irakurri eta ikusi zituen, baina zuzenean ez zuen torturaturik elkarrizketatu. Ikerketaren material originala erabili zuen: «Elkarrizketa horiek psikologoek, psikiatrek, antropologoek eta auzi medikuek egin dituzte».

Iriarteren aita ere torturatua izan zen, eta ageri da ikus-entzunezkoan. Besteak beste, Ertzaintzako agenteek egindako torturak ere aipatzen dira.


Summary: Bizkaidendak eta Bizkaiko ehungintzak akordioa sinatuko dute bihar. ELA, LAB, CCOO eta UGT sindikatuak izan dira bitartekari. Besteak beste, 2015eko soldatekin alderatuta, %12ko soldata igoera adostu dute 2023rako.

Zortzi urteren ostean, hitzarmena eguneratuko dute Bizkaiko ehungintza merkataritzaren sektorean. Hala iragarri dute gaur, eta bihar sinatuko dute sektoreko ordezkari sindikalek —ELA, LAB, CCOO eta UGT— eta Bizkaidendak eta Cecobi patronalek. Besteak beste, 2015eko soldatekin alderatuta, %12ko igoera adostu dute 2023rako. Datorren urterako %4ko soldata igoera hitzartu dute, %3,5ekoa 2025erako, eta %2,5ekoa 2026rako. Soldata igoeraz gain, lanaldia zortzi ordu murriztea ere adostu dute patronalak eta sindikatuek, hots: lau ordu gutxiago 2024an, eta lau ordu gutxiago 2025ean. Ez da bide makala izan. Izan ere, bi aldeen arteko 45 bileraren ondoren iritsi da akordioa.

Zortzi urteotan, aldaketak izan dira lantaldean, baina horiek ere aintzat hartu dituzte hitzarmenean; 1.250 euroko ordainsaria jasoko dute 2016ko urtarriletik enpresan alta emanda dauden eta ordutik soldata igoerarik izan ez duten langileek. Bestalde, lanaldia zortzi ordu murriztea ere adostu dute bi aldeek. Lau ordu gutxiago egingo dute lan 2024an, eta beste lau ordu gutxiago 2025ean.

Are, Internet bidezko salmentak sarituko dituzte. 150 langile baino gehiago dituzten eta urteko salmenta guztien %10 baino gehiago Internet bidez egiten dituzten enpresek 1.000 euroko ordainsaria jasoko dute 2024an; 1.040 eurokoa 2025ean; 1.075 eurokoa 2026an; eta 1.100 eurokoa 2027an.

Guztira, 43 elkartek osatzen dute Bizkaidendak patronala, eta 3.400 establezimendu baino gehiago kudeatzen ditu.


Udako agenda

Summary: Udako agenda. Bilboko eta Bizkaiko kultura eta itsas ondareak ezagutzeko esperientzia paregabea

• Tailerrak: Egun bat arrantzan taldeentzako edo udalekuentzako tailerra izango da uztailaren 28ra arte. Parte hartzaileek Bizkaiko golkoko arrain eta arrantza motak ezagutuko dituzte. Uztailean ere, Mater Museo Ekoaktiboa bisitan etorriko da, eta, museoarekin batera, bisita gidatuak, tailerrak eta Zabor eta Bio Itsas erraldoien martxa eskainiko du.

• Itsasontziak: Belaontzi Handien Programan, zenbait itsasontzi porturatuko dira museoko kaian, udan.

• Musika: Nave 9 museoko kafetegiko musika emanaldien programa oso zabala da. Udan, askotan, kanpoaldean DJak eta beste motatako musikariak aritzen dira terrazan, eta, abuztuan, Bilboko Aste Nagusian, kontzertu programa bat antolatzen da museoko zabalgunean.

• Ezagutu Bilbo itsasadarretik: Bilbobenturarekin batera eskaintzen den jarduera honetan, bisitariak, museoa ikusteaz gain, itsasadarretik piraguan edo padel SUPean ibili ahalko dira, edo ertzetatik bizikleta irteera bat egin.

• Aldi baterako erakusketa: Egunotan, Balearen begia erakusketa dago ikusgai. Zientzia, artea, irisgarritasuna eta jasangarritasuna jorratzen dituen proiektua da.


Summary: EBko migrazio eta asilo politiketan «bi jokabide kontrajarri» erabiltzea kritikatu dute GKEek. Errefuxiatuen Nazioarteko Eguna den honetan, UNHCRk ohartarazi du inoiz baino errefuxiatu gehiago daudela munduan: 35,3 milioi. Horietatik %75 errenta baxu eta ertaineko estatuek hartzen dituzte.

GKE gobernuz kanpoko erakundeak kezkatuta daude Europako migrazio politikaren noraezak izan duen bilakaera ilunagatik. Izan ere, deitoratu egin dute EB Europako Batasunak Ukrainako errefuxiatuei egindako harreran eta Mediterraneoa zeharkatuta iritsi diren migratzaileekin erabiltzen dituen «neurri kontrajarriak». Errefuxiatuen Nazioarteko Eguna den honetan, GKEek ohartarazi dute inoiz baino errefuxiatu eta desplazatu gehiago daudela munduan; 110 milioi pertsonak ihes egin behar izan dute, besteak beste, Palestinako, Sudango, Siriako edo Ukrainako gatazketatik, baita klima aldaketaren eraginez jasandako ondorioengatik ere, UNHCR Iheslarientzako Nazio Batuen Goi Mandatariak emandako datuen arabera. Horiek horrela, migrazio politikak malgutu ditzala eskatu diote EBri, errefuxiatuak Europara iritsi ahal izateko eta nazioarteko babesaren eskaera eskuratzeko.

Ikusi gehiago: NBEren arabera, 110 milioi desplazatu daude munduan: inoiz baino gehiago

2022aren amaieran, 35,3 milioi errefuxiatu zenbatu zituzten mundu osoan, hau da, aurreko urtean baino zortzi milioi gehiago, eta 2011n baino hogei milioi gehiago, UNHCR-ren arabera. Errefuxiatu guztien %80tik gora bost herrialde hauetakoak izan ziren: Siria (6,5 milioi), Palestina (6 milioi), Ukraina (5,7 milioi), Afganistan (5,7 milioi) eta Venezuela (5,5 milioi). Nazioarteko zuzenbidearen arabera, errefuxiatuek beren jatorrizko herrialdeetatik ihes egitera behartuta dauden pertsonak dira, jazarpenaren, eta beren bizitzarako edo askatasunerako mehatxu larri baten ondorioz, besteak beste.

Gaur-gaurkoz, Turkiak hartzen ditu munduko errefuxiatu gehienak, ia 3,6 milioi pertsona baitaude han babes bila. Europako herrialde horren atzetik dago Iran, 3,4 milioirekin, eta, ondoren, Jordania, hiru milioirekin. Nazioarteko babesa behar duten errefuxiatu eta pertsona guztietatik %75 errenta baxu eta ertaineko estatuek hartzen dituzte, eta %70 auzoko herrialdeek. «Asko haizatu den erretorika nagusia da errefuxiatu guztiak herrialde aberatsetara joaten direla. Hori ez da egia. Guztiz aurkakoa da», adierazi du Iheslarientzako Nazio Batuen Goi Mandatari Filippo Grandik. Hamar errefuxiatutik bat palestinarra da.

35 milioi errefuxiatuez gain, ia 75 milioi pertsonak etxetik ihes egin behar izan zuten iaz; horietatik 62,5 milioi barne desplazatu daude; 5,4 milioi asilo eskatzaile; eta 5,2 milioi nazioarteko babesa behar dutenak. Orotara, mundu osoko desplazatuen kopurua 110 milioira igo da gutxienez. Kopuru hori beste modu batera irudikatzeko, desplazatuek herrialde bat osatuko balute, munduan biztanle gehien izango lituzkeen hamalaugarren estatua litzateke.

Harrera «selektiboa»

Save the Children GKEak salatu du EBk harrera «selektiboa» egiten diela gatazkatik ihes egiten dutenei. Izan ere, GKEaren esanetan, klub komunitarioak «azkar» jardun zuen zortzi milioi errefuxiatu ukrainar —horietatik %40 haurrak— hartzeko orduan, eta nabarmendu du EBko kide diren estatuetako gobernuek «ahalegin handia» egin dutela aldi baterako babesa eskatu duten bost milioi ukrainar ingururi laguntza emateko. Dena den, oroitarazi du kopuru hori, zehazki, 2015ean eta 2016an EBn asiloa eskatu zuten 2,5 milioi lagunen bikoitza dela, Siriako errefuxiatuen fluxua asko handitu zen urteetan.

«Krisi horren erantzuna disfuntzionala izan zen kasurik onenean, eta krudela txarrenean. Adingabeek EBn asiloa eskatzeko duten aukerak murrizteko neurriak ezarri zituzten, eta gehiago zorroztu dituzte: iritsi zirenak geldiarazteko eta beren sorterria uzteko asmoa dutenek atzera egiteko», adierazi du Jennifer Zuppirolik, Save the Childreneko haur migratzaileetan adituak.

IOM Nazioarteko Migrazio Erakundeak egindako zenbaketaren arabera, iaz 3.499 pertsona hil ziren Mediterraneoan itsasoan, eta 1.215 Ozeano Atlantikoan. Zerrenda beltz horretara gehitu dira, hain zuzen, iragan astean Greziako kostaldean ontzi bat hondoratu ondotik topatutako 81 gorpu ere. Kostazainek ehun lagun inguru erreskatatu dituzte, eta bizirik ateratzea lortu duten zenbaiten arabera, 700-800 migratzaile zeramatzan itsasontziak. Nazio Batuen Erakundeak gogoratu du bostehun bat pertsona desagertuta daudela oraindik. Bide horretan, Nazio Batuen Erakundeak atzo eskatu zuen iker dadila Greziako Gobernuak hondamendia nola kudeatu zuen.

Ikusi gehiago: Ikerketa batek zalantzan jarri du Greziako kostazainek hondoratzearen aferan emandako bertsioa

Ikerketarekin lotuta, gaur goizean eraman dituzte Kalamatako fiskaltzara joan den astean atxilotutako bederatzi lagun, hondoratutako arrantzontziarekin harremana dutelakoan; migratzaileen trafikoa eta «talde kriminal bateko» kide izatea egozten die, baita errefuxiatuen bizitza «arriskuan» jarri izana ere. Atxilotutako bederatziek ukatu egin zuten atzo iheslarien trafikoaren sare bateko kide izatea.

«Bide legalak, benetakoak eta seguruak»

Accem, Espainian asilo eskatzaileen harrera kudeatzen GKEa, kezkatuta azaldu da estatuko indarrek egiten dituzten muturreko praktikengatik; hala nola, indarkeria erabiliz, muga zeharkatu ez dezaten. Hain justu, Accemek orain urtebete Melillako (Espainia) sarraskia ekarri du gogora: Rabaten arabera, gutxienez 23 pertsona hil ziren Espainiko eta Marokoren arteko muga zeharkatzeko saiakeran. Zenbait GKEk, ordea, baieztatu zuten 37 migratzaile hil zirela, baita 70 lagun desagertu zirela ere. Erresuma Batuko BBC irrati-telebistako kazetari talde batek tragediari buruzko ikerketa bat egin zuen, eta ondorioztatu zuen Marokoko Gobernuak ez ezik Espainiakoak ere erantzukizuna izan zuela gertakari hartan.

Ikusi gehiago: Espainiako Fiskaltzak itxi egin du Melillako heriotzen inguruko ikerketa

EBren migrazio eta asilo politikak zorrotzak direla eta, GKEek eskatu diote klub komunitarioari ezar ditzala «bide legalak, egiazkoak eta seguruak», errefuxiatuak Europara iritsi ahal izateko eta nazioarteko babesaren eskaera eskuratu ahal izateko. Horrekin lotuta, galde egin diote enbaxadetan eta mugako postuetan asiloa eskatu ahal izatea, giza korridoreak ezartzea eta familia elkartzeko aukerak malgutzea. Halaber, gizarteratzeko programak indartzeko neurriak eskatu dituzte, baita aldi baterako babeserako zuzentaraua aplikatzeko ere, Ukrainakoa bezalako gerra testuinguruetan.

Europarlamentuko ordezkaritza bat, Lampedusan

Italiako Lampedusa uhartera heldu zen atzo Europako Parlamentuko ordezkaritza bat, bertako agintariekin eta beste alderdi batzuekin Mediterraneoko errefuxiatuen erreskateen erronkei buruz eztabaidatzeko. Ostegunera arte izango dira han. Eurodiputatuek aztergai izango dituzte lehorreratze jarduerak eta Italiako uhartera iristen diren migratzaileen harrerako baldintzak, Europako Parlamentuak ohar batean jakinarazi duenez. Lampedusan izango diren lau egunetan, ordezkaritza osatzen duten hamaika eurodiputatuek bilerak egingo dituzte Italiako itsas salbamenduko agintariekin, tokiko agintariekin, Frontex Mugak eta Kostaldea Zaintzeko Europako Agentziako ordezkariekin eta GKEekin.

Bisita hori, hain zuzen, EBko asiloaren eta migrazioaren arloko lege esparrua erreformatzeko testuinguruan egin da. Talde komunitarioaren migrazio ituna joan den astean adostu zuten, herrialde gehienen babesarekin; Hungariak eta Poloniak bakarrik bozkatu zuten aurka. Beraz, Budapestek eta Varsoviak euren jarrerari eutsiz gero, 20.000 euro ordaindu beharko dizkiote funts komunitario bati, migratzaileak hartzeari uko egiten dioten pertsona bakoitzeko. Behin ituna EBko estatuen artean adostuta dagoela, europarlamentuan negoziatzen hasiko dira. Elkarrizketa horietatik aterako dira behin betiko lege testuak.


Summary: Urtaran hautagaitzatik kentzea «erabaki onena» izan zela uste du EAJk. Araba Buru Batzarreko presidente Jose Antonio Susok adierazi du «Gorka Urtaranentzat eta alderdiarentzat onena» izan zela hark Gasteizko alkategai gisa ez jarraitzea. «Ez genuen egunetik gauera hartu erabaki hori», erantsi du, eta ukatu du «ezkutuko plan bat» dagoela EAJren eta PPren artean.

Araba Buru Batzarreko presidente Jose Antonio Susok onartu du EAJk lurralde horretan izan dituen emaitzak ez direla izan espero zituztenak, «eta kasu batzuetan txarrak» izan direla. Gasteizen alkatetza izan dute jeltzaleek azken legegintzaldian Gorka Urtaranekin, baina hura ez da izan azken bozetan alkategaia, Beatriz Artolazabal baizik, eta PSE-EEk eskuratu du aginte makila, EAJko hautagaia laugarren tokian geratuta, EH Bilduren, PSE-EEren eta PPren ondoren.

Haatik, hautagaia aldatu izanaren damurik ez du erakutsi Susok, Radio Vitorian egindako adierazpenetan. «Erabakia hartu genuenean, hori izan zen onena Gasteizko alkate Urtaranentzat eta alderdiarentzat. Denboraren ondorio bat izan zen; ez zen egunetik gauera egin». Susorentzat «zenbait aldagaik» eragin dute EAJk «espero ez ziren emaitzak» edukitzea, «batzuetan emaitza txarrak». Edonola ere, Urtaran hautagaitzatik kentzea «erabaki egokia» izan zela uste du Arabako EAJko buruak. «Ez genuen espero 3.500 botok lehen postutik laugarrenera eramango gintuztela, eta 7.800 boto galduko genituela, beste alderdietara joan ez direnak. Boto horiek ez dakit zigor botoak izan diren, baina abisu bat izan dira. Gau gogorra izan zen guretzat».

Ziurtatu du Artolazabal alkategaiak ez zuela adierazi dimisioa emateko asmorik, baina Susok izan zuela «uneren bat» kargua uzteko gogoz. Gogo hori Pedro Sanchez Espainiako presidenteak kendu omen zion, Espainiako Gorteetarako hauteskundeetara deitu zuenean. «Berriro lanera jarri behar genuen, baina nire kargua beti dago alderdiak erabakitzen duenaren mende. Batzuetan ardurak hartu behar dira».

Ituna PPrekin

Arabako udalerri batzuetan —Gasteizen bertan— islatu den PPren babesa ere hizpide izan du Susok. Ukatu egin du EAJk eta PPk «ezkutuko plan bat» adostu dutela. Ez dago akordiorik, haren arabera, ez Gasteizen, Maider Etxebarria sozialista alkate bihurtzeko, ez Batzar Nagusietan. Oionen beren hautagaitza aurkezteari uko egin diotela gogoratu du; EH Bilduk hartu du han aginte makila, PPk ezin izan duelako EAJkoaren alde bozkatu, ez delako aurkeztu.

Susok ziurtatu du Bastidan ere ez dela ezer adostu PPrekin, nahiz eta haren alderdiak PPri alkatetza hartzen utzi dion. EH Bilduren babesa ziurtaturik zuen EAJko alkategaiak, baina hautagaitzarik ez aurkezteko agindu zion, eta, haren dimisioa tarteko, EAJko hiru zinegotziek «nazka» sentitzen zutela adierazi zuten udala osatzeko ekitaldian. «Erabakiak hausnarketa baten ondotik hartzen dira; batzuetan ondo ateratzen dira, eta beste batzuetan ez», esan du ABBko presidenteak.

Nolanahi ere, Bastidan hartutako erabakia «ezaguna» zela esplikatu du Susok: «Argi dago gure hautagaitzako kideek ez zutela gustuko izan. Ni ez naiz polemikan sartuko; ez naiz hasiko egin dituzten adierazpen gogorrei erantzuten».


Summary: Etengabeko arretako guneetako egoerak «marra gorri guztiak» gainditu dituela salatu dute. Gipuzkoako erizain eta mediku elkargoek ohar bat plazaratu dute Osakidetzaren zentro horietan dagoen egoeraren larriaz ohartarazteko

«Sendagilerik gabeko arreta medikoa». «Medikurik gabeko erizaintzako arreta». «Behar bezalako arreta» jasotzen ez duten pazienteak. Horiek guztiak gertatzen ari dira gaur egun, Gipuzkoako erizainen eta medikuen elkargoen arabera, Osakidetzaren etengabeko arretako guneetan, eta ohar bat plazaratu dute egoeraren berri emateko. «Marra gorri guztiak» gainditu direla salatu dute, eta erizain eta medikuen «deontologia» ere urratzen dela.

«Oso kezkatuta daude» elkargo bietako profesionalak. Aditzera eman dutenez, igaro hilabeteotan apaldu da, bereziki, zentro horietan langile kopurua. «Bi erakundeon ustez, funtsezkoa da zerbitzua herritarrentzat, baina profesional gutxi dago betetzeko», adierazi dute. Gogoratu dute arreta gune horietan ospitalez kanpoko larrialdi motak artatzen dituztela, eta Osakidetzak berak zehazten duela mediku, erizain eta administrazio arloko langileek jardun behar dutela: elkarlanean. «Aste Santutik hona ez da hala gertatzen ari», ohartarazi dute.

«Behin baino gehiagotan profesional medikorik gabe kudeatzen dira gune horiek», deitoratu dute elkargo biek. Eta egoera guztiz desegokia dela nabarmendu dute: «Sendagileen funtzioak eta eskumenak ezin dituzte kudeatu eta ez dituzte kudeatu behar ere beste osasun profesionalek». Ondorioa askotan erietxeko larrialdietara behar baino jende gehiago bideratzea dela onartu dute. «Erizainak, egoera bat sendagileari bideratu behar dionean, medikurik ezean, pazientea ospitaleko larrialdietara bidali behar du».

Artaren «kalitatea» auzitan da

Azaldu dute zentro horietan kategoria guztietako profesionalak bermatuta ez egoteak «estres eta segurtasun falta handia» sortzen diela langileei. Era berean, nabarmendu dute lan egiteko modu horrek auzitan jartzen duela «pazienteek merezi duten osasun arretaren kalitatea» ere.

Horiek horrela, bi elkargoek eskatu dute neurriak har daitezela arreta zentro horietan ematen den zerbitzua «bere dimentsio osoan» gauzatzeko. «Profesional medikoen falta ez da inola ere aitzakia etengabeko arretako guneak medikuekin ez osatzeko».


Paradisu berde bat Gasteizen

Summary: Paradisu berde bat Gasteizen. Gasteiz hiri berde bat da, eta aukera ugari eskaintzen ditu jarduera interesgarriak egiteko naturarekin bat eginez. Halaber, ondare historiko oso garrantzitsua du, eta gastronomia aparta.

Europan biztanleko berdegune gehien duen probintzia hiriburua da Gasteiz, eta, hori dela eta, 2012ko Europako hiriburu berde izendatu zuten. Horrela, Gasteizen dauden naturagune aberatsetan, Florida parkean zein Eraztun Berdean, lasaitasunaz goza daiteke, atseden hartu, eta ibilaldi ederrak ere egin daitezke.

Gasteiz inguru segurua eta iraunkorra dela azpimarratu behar da, ekoturismoa, running, eta oinez edo bizikletaz paseoak egiteko ezin hobea, toki masifikatuen kontrakoa den turismo eredu bat sustatzen duena.

Bizikletaren hiria da. Hiriko kaleetan ez ezik, hiria inguratzen duen Eraztun Berdean eta bertan dauden ibilbide ugarietan ere bizikletaz joan daiteke. Hirian bizikletak alokatzeko eskaintzen den zerbitzua balia daiteke paseo eder batzuk egiteko.

Eraztun Berdea hiria inguratzen duten parkeen multzoa da. Elkarren artean loturiko hainbat parkez osatuta dago: besteak beste, Salburua, Zadorra, Zabalgana, Armentia, Olarizu eta Neberako parkea. Salburuko hezegunean, fauna eta flora espezie ugari daude. Euskal Herriko hezegune kontinentalik baliotsuenetako bat da, eta Europako Natura 2000 sarearen barruan nazioarteko garrantzia duen Ramsar hezegune gisa izendatua dago. Parkean bertan, Ataria interpretazio zentroa eta hegaztien bi behatoki daude.

Historia eta artea

Zortzi mende baino gehiagoko historia ezagutzeko parada eskaintzen du Gasteizek. Hiriak Erdi Aroko hirigunea dauka. Kaleen antolaketak almendra itxura du oraindik ere, eta, bertan ibiliz gero, harresia eta tenplu gotiko nagusiak ezagutuko ditu bisitariak. Santa Maria katedralera bisita gidatu bat eginez gero, zaharberritze lanak bertatik bertara ikus daitezke. Katedrala gizadiaren ondare izendatua dago, eta dorreak hiri osoaren panoramikarik onena eskaintzen du.

Halaber, ikusteko modukoak dira erdiguneko Andre Maria Zuriaren plazak biltzen dituenak ere: Gasteizko Guduari egindako monumentua, San Migel eliza, merkataritza eta ostalaritza lokalak, eta landare eskultura.

Aipagarria da hirian zenbait museo bikain daudela. Besteak beste, Artium Arte Garaikidearen Euskal Zentro-Museoa, Montehermoso kulturgunea, Bibat (Arabako Fournier Karta Museoa eta Arabako Arkeologia Museoa), Arma Museoa, Arte Sakratuaren Museoa, Arte Ederren Museoa, Farolen Museoa eta Natur Zientzien Museoa.

Berezko zaporea duen enogastronomia

Pintxoei, plater tradizionalei eta proposamen berritzaileei esker, hiria bisitatzeko funtsezko arrazoietako bat da tokiko gastronomia. Era berean, ezin daitezke albo batera utzi Arabako ardoak eta Arabako txakolina, gozogintzan dagoen tradizioa eta Azoka plaza, hiriaren bihotzean tokiko produktuak, tailerrak eta gastrotabernak biltzen dituen gunea.

Mapa turistiko digitala

Hiriko baliabide turistiko nagusiak GeoVitoria-Gasteiz geolokalizazio aplikazioren bidez aurki daitezke. Toki, jarduera eta interesguneak kokatzea ahalbidetzen du. www.vitoria-gasteiz.org webgunean ageri dira aplikazio hori sakelako telefonoan instalatzeko argibide guztiak.

Azkenik, hirian bisita gidatuak egiteko nondik norako guztiak Gasteizko turismo bulegoan ematen dituzte, atsegin handiz. Plaza Berrian dago (945-16 15 98, turismo@vitoria-gasteiz.org).


Summary: Pirinioak zeharkatzen ari dira 220 gazte, errefuxiatuen gizarteratzea aldarrikatzeko. Abiatu dute Pirinioez Haraindiko Elkartasun Elkarte Sozialen X. Mendi Martxa: 700 kilometro eginen dituzte, Euskal Herritik Kataluniara

Bidea eginen dute mendian zehar, errefuxiatuen egoeraz ohartarazteko. TSS Pirinioez Haraindiko Elkartasun Elkarte Sozialaren X. Mendi Martxa hasi da aste honetan. Hondarribitik abiatuta (Gipuzkoa), Pirinioak zeharkatuko dituzte 220 gaztek, eta Bartzelonara iritsiko dira uztailaren 20an. Guztira, 700 kilometro eginen dituzte 37 egunean.

Gaur eginen dute lehen etapa, Hondarribia eta Zabaldika artekoa (Nafarroa), Zure etorkizuna, zure erabakia lelopean. Ibilbideari ekin dioten gazteen artean daude Afganistango eta Ukrainako zenbait errefuxiatu, egoera zaurgarrian diren beste hainbat lagun, eta baita Sei eta Nafarroako CEAR elkarteetako kide ugari ere. Egitasmoan parte hartzen ari dira, bestalde, Euskal Herriko, Aragoiko eta Kataluniako 80 bat hezitzaile. «Guretzat, oso garrantzitsua da gazte hauei aukerak ematea gizarteratzeko, jendea ezagutzeko, ongi etorriak direla sentitzeko eta haien egoerari ikusgaitasuna emateko», azaldu du Irene Zendrerak, TSS Pirinioez Haraindiko Elkartasun Elkarte Sozialeko zuzendariak. Haren esanetan, horretarako baliabide garrantzitsua da Kantauri itsasoa eta Mediterraneoa lotuko dituen mendi martxa: «Gazte zaurgarriak boteretzen dituen proiektu sozial eta hezigarria da».

Gazte horietako bat da Abdelhadi marokoarra. Sorterritik ihes egin behar izan zuen, Europan etorkizun berri bat lortu ahal izateko. Haren esanetan, «gurasoei agur esatea» izan zen bere bizitzako unerik gogorrenenetako bat: «Niretzat, TSS eskola bat izan da, gauza mordoa ikasi ahal izan baitut; baina horrez gain, etxe bat ere izan da, eta lagun ugari egin ditut hemen». Orain arteko bidea gogorra izan da Mohamed Marron gazte marokoarrarentzat ere. Duela hiru urte zeharkatu zuen Ceutako muga (Espainia), kamioi baten azpiko aldean ezkutatuta: «Orduan galdu nuen beldurra».

Hamar urteko ibilbidea

2013an egin zuten mendi martxa lehenengo aldiz, eta, Zendrerak esan duenez, orduko helburuari eutsi diote aurten ere: «Bazterketari aurre egitea du xede, egoera zaurgarrian diren gazteentzat aisialdirako eta harremanak lantzeko berdintasun espazio bat sustatuz».


Itsasoaz eta ondareaz gozatu Ondarroan

Summary: Itsasoaz eta ondareaz gozatu Ondarroan. Itsasoaz, hondartzaz, naturaz, ondareaz eta historiaz gozatzeko plan bikainak egin daitezke Ondarroan, eta une ahaztezinak bizi.

Mendez mende pilatutako ondare aberatsa dago Ondarroan. 1327an sortu zen hiribildu moduan, arrantzaleen eta marinelen herri bat oinarri hartuta.

Andra Mari eliza estilo gotiko berantiarrekoa da, eta 1480an eraiki zuten. Elizaren kanpoaldea Bizkaiko apainduena da. Haren hormetan, lorez eta animaliaz beteriko apaingarriak daude, eta kortxeleko mamuak ere ikus daitezke, flandestar-borgoinar estiloan egindako hamabi irudi eder. Erdi Aroko gizarte klase desberdinak irudikatzen dituzte: erregea, txirularia, arrabitaria, erromesak, soldaduak, inudea, erregina, monjea, morroia eta zalduna.

Elizpetik igarotzean, ikuspegi paregabeez goza daiteke: Artibai ibaia, kirol portua, Zubi Zaharra, kofradia zaharra, zubi berria… Zubi Zaharra edo zubi erromatarra 1795ean eraiki zuten, harriz, 1330etik zegoen zurezko zubi altxagarri zaharraren ordez, eta 1953an berriztatu zuten, uholde batek suntsitu ondoren.

Ondoan dago Ondarroako arrantzale kofradia zaharra, XIV. mendekoa. Gaur egun, beheko aldean, turismo bulegoa dago. Merkatu plaza ere gertu dago, eta oraindik ere, goizetan, inguruetako baserritar asko joaten da eguneko produktuak saltzera.

Beste zubi garrantzitsu bat da Itsasaurreko zubia, Arrigorri hondartzara joateko zubi birakaria, Santiago Calatrava arkitekto ezagunak diseinatu eta 1994an inauguratu zena.

Paisaia ederrak

Antiguako baseliza ere ezagutzeko modukoa da. XV. mendearen amaieran eraiki zuten. Antiguako Ama Birjina dago elizan, ondarroarren eta, batez ere, arrantzaleen zaindaria. Baselizaren eta Antigua baserriaren ondoan jarri, eta lasaitasuna da nagusi. Paisaiak ederrak dira: Saturrarango haitzak, hondartzak eta Gipuzkoako kosta guztia, hau da, Kantauri itsasoa aurrez aurre.

Hiriguneko Likona dorrea ere Erdi Arokoa da. Likonatar leinu boteretsuarena izan zen, jatorriz Mendexakoa eta Gipuzkoar lurretan botere handia zuena eta behin betiko lur haietan gelditu zena.

Paisaia eta eraikin ikusgarri horiez gain, itsasoko ogibideen berri jakin daiteke portura joanez gero. Fardoak egiten dituzten portuko emakumeen lana, adibidez, bertatik bertara ezagutu daiteke.

Aipagarria da jaki bikainak dastatzeko jatetxe eta taberna ugari daudela Ondarroan. Ostatu hartzeko tokiak ere bai: besteak beste, Arrigorri ostatua, Galtzu landetxea eta Patxi pentsioa.

Ondarroako altxorrak ezagutzeko, turismo bulegoak bisita gidatuak antolatzen ditu. Erreserbak egiteko, 94-683 19 51 telefono zenbakira deitu behar da.


Summary: Gipuzkoako enpresek zalantzaz begiratzen diote urtearen bigarren erdiari. Bazkundeak uste du urte hasieran espero baino hobea izango dela 2023a, baina moteltzea aurreikusten du enpleguan eta inbertsioetan. Marjinak kezka dira enpresentzat.

Gipuzkoako enpresak urte hasieran baino baikorrago daude orain, baina zalantzak ez dituzte guztiz uxatu, eta tentuz begiratzen diote urtearen bigarren erdiari. Izan ere, koiuntura ekonomikoa espero baino hobea izan da orain arte, baina inflazioari aurre egiteko hartutako neurriek moteldu egin dute hazkundea. Horrek kezka eragin du enpresen artean, eragina izan dezakeelako negozioen jardueran eta eskarietan.

Horixe ondorioztatu du Gipuzkoako merkataritza ganberak lurraldeko enpresen arten egindako inkesta batean. Ia 400 enpresek parte hartu dute Bazkundearen galdeketan. Horietatik %34k uste dute urte hasieran esperotako fakturazioa hobetuko dutela, eta erdiek erantzun dute aurreikusitakoari eutsiko diotela.

Emaitzak urtarrileko inkestan jasotakoaren antzekoak badira ere, hobekuntza txiki bat nabari da, aurreikuspen ezkorra zutenen kopurua bost puntu apaldu delako: urtarrilean enpresen %21k espero zuten beren negozioaren datuak jaitsi egingo zirela, baina orain %16k dute iritzi hori. Bazkundeak nabarmendu du tentuz hartu beharreko datua dela, halere.

Sektoreka bada alderik, herritarren eguneroko kontsumoari lotutako alorretan ezkorragoak baitira industrian baino, esaterako. Merkataritzako enpresen %25k espero dute beren negozioa urritu egingo zaiela; %18 dira bigarren sektoreko enpresen artean iritzi hori dutenak. Kontrara, eraikuntza da perspektibarik onenak dituena: %47k espero dute beren negozioa handitu egingo dela, eta %10ek okerrera egingo duela.

Errentagarritasuna kezka Gipuzkoako enpresek iragarri zuten 2023a «ziurgabetasunaren» urtea izango zela, eta hala berretsi dute bazkundearen inkestaren emaitzek ere. Aurreikuspenak onak badira ere, urte hasieran espero baino gutxiago haziko direla ikusi baita azterketak neurtutako parametroetan.

Adibidez, bederatzi puntu jaitsi da inbertsioa handituko dutela uste duten enpresen kopurua: %32 ziren urtarrilean, eta %23 orain. Enpleguari dagokionez ere, aldatu egin dira aurreikuspenak: urte hasieran, enpresen %25ek espero zuten langile kopurua handituko zutela, eta %19 dira hori espero dutenak orain. Edonola ere, enpleguaren hazkundeari eutsi egingo zaiola uste du Bazkundeak.

Aurreikuspenak onak dira kanpo merkataritzari dagokionez ere, eta azken urteetako bolada onari eutsiko zaiola uste dute lurraldeko enpresek. Hain zuzen ere, urte hasieran kalkulatu zuten esportazioek 10.000 milioi euroren langa gaindituko zutela. Hala ere, errentagarritasunak kezka sortzen du, ekoizpen kostuen garestitzeak estutu egin baitu irabazien tartea.


Summary: PSE-EEk eta EAJk gobernu akordioa lortu dute Gasteizen. Bi alderdien artean banatuko dituzte sailak. PSEk, besteak beste, Hiri Eredua, Ogasuna, Ingurumena eta Ekonomia Sustapena kudeatuko ditu. EAJk, berriz, Gizarte Politikak, Segurtasuna eta Kultura.

Gobernu ituna «berehalakoa» izango zela iragarri zuen Maider Etxebarriak Gasteizko alkate kargua hartu berritan, eta hala izan da. PSEk eta EAJk legealdirako gobernu ituna lortu dute, eta gaur goizean aurkeztu dute, presazko agerraldi batean. Etxebarriak berak eta Beatriz Artolazabal EAJren zinegotziak aurkeztu dute ituna. Arabako PSEko idazkari nagusi Cristina Gonzalezek eta EAJren ABBeko presidente Jose Antonio Susok lagunduta agertu dira prentsaren aurrean. Gobernu itunean jasota dagoenez, bi alderdien artean banatuko dituzte sailak.

Sail hauek kudeatuko ditu PSEk: Alkatetza, Ogasuna, Giza Baliabideak, eta Kirol eta Osasun arloa. Horien barruan, sail hauek daude: Alkatetza, Harreman Instituzionalak eta Berdintasuna; Ogasuna; Giza Baliabideak; eta Kirola, Osasuna eta Garapenerako Lankidetza sailak. Euskara Zerbitzua Alkatetzaren barruan izan ohi da orain arte, baina akordioak ez du hori argitu oraingoz. Hiri Eredua, Ingurumena eta Ekonomia Sustapena ere kudeatuko dituzte sozialistek. Atal horien barruan, udal arlo hauek daude: Hiri Eredua, Etxebizitza, Garbitasuna eta Ingurumena; eta Ekonomia Sustapena, Enplegua, Merkataritza eta Turismoa. Jeltzaleek, berriz, sail hauek zuzenduko dituzte: Pertsonei Zuzendutako Zerbitzuak eta Zaintzak. Horren barruan, sail hauek: Gizarte Politikak; Segurtasuna; eta Kultura eta Hezkuntza. Administrazioaren Modernizazioa eta Espazio Publikoaren Hobekuntza arloak ere jeltzaleen esku egongo dira, eta horien barruan, sail hauek: Espazio Publikoa eta Auzoak; Administrazioaren Modernizazioa eta Gobernu Irekia.

Aste honetan eratuko dute Tokiko Gobernu Batzordea, eta bertan izendatuko dituzte sail bakoitzaren buru izango diren pertsonak. Hainbat hedabidek aurreratu dutenez, Artolazabal alkateordea izango da. Oposizioari deia PSEk eta EAJk ez dute gehiengo osoa, hamabi zinegotzi baitituzte, eta, horrenbestez, oposizioko taldeekin akordioak egiten saiatu beharko dute ezinbestean. Akordio zabalen alde mintzatu da Etxebarria, eta talde guztiekin hitz egiteko prest agertu da: «Akordioen defendatzaile sutsua naiz». Gasteiz «hiri plurala» dela gogoratu du, eta «egonkortasunaren» bidean bi alderdiek emandako «pauso erabakigarria» goratu. Aurrean dituzten erronkei aurre egiteko balio izango du itunak, Etxebarriaren iritziz: «Justizia sozialaren aldeko apustua egingo duen hiri modernoa, lehiakorra, garbia, jasangarria eraikitzeko ardura dugu». Bestalde, Artolazabalek azpimarratu du «pertsona guztien eta hiri osoaren alde» egingo dutela lan, eta xede nagusia izango dutela gasteiztarren bizi kalitatea hobetzea. Halaber, nabarmendu du ezen, EAJk eta PSEk «ikuspegi eta sentsibilitate politiko ezberdinak» izanik ere, bi alderdiek «elkar ulertzeko gaitasuna» erakutsi dutela hiriaren erronka eta «eraldaketa handiei» behar bezala erantzuteko. Oposizioko taldeei eskua luzatu die akordioetara iristeko, eta «arduraz» lan egiteko eskatu die: «Hau ez dago siglekin, zigorrekin edo mendekuekin lotuta, baizik hiriarentzat etorkizun hobea lortzearekin». Oposizioarekin akordioak erdiesteko prest agertu da Arabako PSE-EEren idazkari nagusia ere: «Bi alderdi ezberdinen arteko akordioa beste alderdi batzuekin elkar ulertzeko sortu da». Bestalde, EAJren Araba Buru Batzarreko presidentea pozik agertu da gobernu itunak hiriaren «aniztasun ideologikoa» islatzen eta errespetatzen duelako. Esan du EAJ eta PSE izan direla ados jartzeko kapaz izan diren alderdi bakarrak: «Jeltzaleek eta sozialistek hamabi zinegotzi ditugu. Bilduk, zazpi; PPk, sei, eta Elkarrekin Podemosek, bi». Susok «espiritu eraikitzailea» eskatu die gainerako taldeei, eta «blokeoa» alboratzea galdegin die, horrek «hiri osoa zigortzen duelako».


Summary: Natura, kultura eta ondare aberatsa Tolosaldean. Paisaia txundigarriz inguratuta, naturaz, kulturaz eta ondareaz gozatzeko askotariko planak egiteko aukera dago Tolosaldean. Halaber, erosketak Tolosan egin daitezke, eta tokiko ekoizleen askotariko produktu bikainak eskuratu.

Tolosaldean, begi bistakoa da naturarekin eta inguruarekin dagoen lotura. Tradizio handiko eskualde bat da, ohiturak eta bizitzeko moduak bizi-bizirik mantendu diren Euskal Herriko txoko bat, eta naturak hamaika jarduera egiteko aukera eskaintzen du, pasaia zoragarri batean.

Guztira, 28 herrik osatzen dute eskualde hori, eta Gipuzkoako eskualdeen artean herri gehien duena da. Kopuru handi horrek balio izugarria ematen dio eskualdeari, herri guztiek baitituzte beren ondarearen parte diren istorioak eta ezaugarriak, eta den-denak baitira Tolosaldearen aberastasunaren parte.

Hernioko atea

Alkizan eta Asteasun plan berezi bat egin daiteke. Goizean, esaterako, mendira joan. Hernio-Gazume mendigunea Tolosaldearen bihotzaren parte handi bat da, babes bereziko gunea. Bertan, balio ekologiko handia duten hainbat habitat eta espezie ezagutu daitezke. Alkizako plazatik abiatuta, zailtasun ezberdineko hiru ibilbide daude.

Mendi buelta egin ostean, Alkizako Ur Mara museoa bisitatzea da aukeretako bat. Naturan murgilduta dago, eta Koldobika Jauregi artista ezagunak egindako obra ikusgarriez goza daiteke museoan. Eskulturen edertasunak, errekastoen xuxurlak eta zuhaitzen hostoen dantzek mundu magiko batera eramango dituzte bisitariak, eta liluratu egingo dira.

Ur Mara museoak familia eta ume taldeentzako hainbat tailer egiteko aukera ere ematen du. Bisita gidatuak aldez aurretik erreserbatu behar dira, 609 46 59 42 telefono zenbakira deituta edo mail@urmara.com helbide elektronikora idatzita.

Ondoren, arratsalde ezin hobea igaro daiteke Bernardo Atxaga idazle ezagunaren literatur mundura daraman Asteasuko Muskerraren Bidean paseotxo bat eginda, Asteasuko paisaietan oinarritu baitzen hainbat lan idazteko orduan. Bi kilometroko ibilbide laburra da, nork bere kasa egin dezakeena. Bernardo Atxagaren istorioak jasotzen dituzten informazio panelak daude ibilbidean zehar, eta egilearen beraren azalpen grabatuak entzun daitezke zenbait paneletan agertzen diren QR kodeen bidez.

Irteera Asteasuko goiko auzoan dago, Pello Errota eskolaren ondoan. Hortik aurrera, lurrean margotutako musker urdin txikiek gidatuta egiten da bidea.

Argizaiolak, Amezketako San Bartolome elizan. AMEZKETAKO UDALA

Galdutako argiaren bila

Amezketako altxor ezkutuak eta kultura ezagutzeko bisita gidatua da Argi galduaren bila, ahoz aho transmititu den ondare immaterialaren berri jakiteko. Argizaiolak dira protagonistak: hildakoen omenezko kandelaren taulak. San Bartolome eliza da tradizio hori mantentzen duten azken elizetako bat. Hilobiak lurrean daude, eta senide bakoitzaren aulkia hilobiaren gainean dago.

Amezketan, Pello Zabala gunea zabaldu berri da, Amezketako ondare kulturalaren eta naturalaren interpretazio zentroa. Besteak beste, argizaiolei, Aralar mendilerroari, Arritzagako haran glaziarrari, Zazpiturri iturburuari eta Fernando Amezketarra bertsolari eta plazagizon ospetsuari buruzko informazioa ematen du. San Bartolome elizako argizaiolak ezagutzeko bisitaren abiapuntua bertatik egiten da. Halaber, errota bat duenez, talo tailerrak ere eskaintzen ditu, eta inguruan egurrezko mahaiak dauzka, naturaz eta errotaren ondotik jaisten den errekaren soinuaz lasai gozatu ahal izateko.

Talo tailerra, Argi galduaren bila bisita gidatua nahiz Pello Zabala gunea bisitatzeko, aurrez erreserbatzea ezinbestekoa da, 657 37 01 56 telefonora deituta edo whatsapp bat bidalita.

Erosketak egiten, Tolosako Zerkausian. TOLOSALDEA GARATZEN

Tolosa, merkatarien herria

Tolosako azoka ezagutu beharrekoa da, edozein larunbatetan, goizean. Tokiko ekoizleen askotariko produktu bikainak aurki daitezke: elikagaiak Zerkausian, loreak eta landareak Berdura plazan, eta produktu ugari Euskal Herria plazan. Azokak historian izan duen garrantzia eta herriaren garapenean izan duen eragina ezagutuko du bisitariak, baita Tolosaldeko ohiko produktu askoren jatorria ere, hala nola babarruna eta piperra.

Jarraian, Tolosan bertan bazkaldu daiteke. Tabernak, jatetxeak, erretegiak... denetarik dago, otordu eder bat egiteko eskaintza zabala. Aukera bikaina Tolosako babarruna edo txuleta dastatzeko, besteak beste. Hori bai, gomendagarria da aurretik erreserba egitea. Tolosaldeko herrietan otordua egiteko, www.tolosaldea.eus webgunean aurki daiteke gustuko tokia, sukaldaritza motaren arabera: jatetxeak, erretegiak, sagardotegiak, txakolin upategiak, pintxo tabernak, haurrentzako menuak, gourmet dendak, gozotegiak...

Arratsaldean, Tolosako dendetan egin daitezke erosketak. Moda, artea, gastronomia... denetarik aurki daiteke historikoki salerosketaren Gipuzkoako bihotza izan den hiribilduan. Tolosak bere merkatari sena mantendu du, eta bezeroa ezin hobe zaintzen daki. Tolosa & Co elkartearen zerrendan aurki daitezke saltoki gehienak geolokalizatuta.


Summary: Etxebizitzen prezio garestiak «burbuila berri bat» sortzen ari direla ohartarazi du ELAk. Hego Euskal Herriko etxebizitzaren egoerari buruzko txostena aurkeztu du sindikatuak. Haren arabera, 70.000 etxe huts baino gehiago daude, eta mila kaleratze inguru gertatzen dira urtean.

Herritarrek gero eta esfortzu handiagoa egin behar dute alokairua ordaintzeko. Hala ondorioztatu dute ELA sindikatuak egindako Etxebizitza Hego Euskal Herrian: eskubide bat merkatuaren menpe txostenean. Gaur goizean aurkeztu dute txostena, eta, haren egile Aitor Murgiak azpimarratu duenez, egun Hego Euskal Herriko hiriburuetan ez dago aukerarik 600 euro baino gutxiago ordainduta etxebizitza bizigarri bat alokatzeko: «Soldataren %30 beharko litzateke etxebizitzaren kostuetarako, eta hori 600 euro inguru dira; baina, gaur egun, ez da posible». Haren arabera, etxebizitzen prezioa eta alokairuak «ikaragarri garesti» daude Hego Euskal Herrian.

Jabetzari dagokionez, Araban, Bizkaian eta Gipuzkoan metro karratua 3.000 euroan dago; eta 1.850 euroan Nafarroan. Hiriburuak bakarrik kontuan hartuta, hala ere, prezioak nabarmen egiten du gora. Eta azpimarratzekoa da Donostiako egoera: «Metro koadroak 5.000 euroren langa gainditzen du; hiribururik garestiena da». Murgiak azaldu du prezio horiei Europako Banku Zentralaren interes tasen igoera «etengabea» erantsi behar zaiela; jada %4an kokatu da. «Horrek esan nahi du orain sinatzen diren hipoteka finkoak garestiagoak izango direla eta batez beste, hipoteka aldakorrak 3.500 euro garestituko direla berrikusten dituztenean».

Egoera ikusita, gazteek eta migratzaileek aukera bakarra dute emantzipatzeko: etxebizitza partekatzea. Izan ere, etxebizitza arloko enpresen webguneek horretarako aukera eskaintzen dute. Atal espezifikoak dituzte, herritarrek logelak alokatu ditzaten. Murgiaren arabera, «burbuila berria» da hori. Alokatzeko etxeen eskaintza «urria» denez eta gero eta logela solte gehiago eskatzen direnez, askotan prezioak hilean 1.000 eurorainokoak ere izaten dira. Hori dela eta, Murgiari ez zaio arraroa egiten emantzipatzeko adina ia 30 urte izatea.

Hainbat etxebizitza hutsik egoteak ere eragiten du prezioetan. Leire Gallego ELAko Ekintza Sozialeko arduradunak azaldu duenez, Hego Euskal Herrian 70.000 etxebizitza huts daude: 46.000 baino gehiago Araban, Bizkaian eta Gipuzkoan, eta 24.000 Nafarroan. «Hutsik dauden etxebizitza guztiak alokairurako erabiliko balira, alokairuko etxebizitza parkea %37 handituko litzateke Euskal Autonomia Erkidegoan; eta %50 Nafarroan», zehaztu du.

Etxerik gabekoen kopuruak gora egin du

Urtean mila kaleratze inguru egiten direla azaldu du Gallegok. Horietatik %77 alokatutako etxebizitzetan gertatzen dira. Gallegoren arabera, nahiz eta lege proiektu berriak aurrerapen «txiki» batzuk ekarri, ez dira nahikoak arazoari aurre egiteko. «Kontuan hartu behar da kopuru hori bide judizialetik egindako kaleratzeei dagokiela; hortik kanpo, beste hainbat daude: hau da, badira alokairuaren prezio gorakadengatik etxea utzi behar izan dutenak ere». Etorkizunean kaleratzeen kopurua «nabarmen» handituko dela uste du ELAk.

Etxegabetzeekin batera, etxerik ez izatea da arazorik «gordinenen» arteko beste bat. 2012tik, Araban, Bizkaian eta Gipuzkoan %113 igo da etxegabeen kopurua; eta Nafarroan, berriz, duela hamar urte halako bi da. «Etxegabetasunak lotura zuzena du migratzaileekin», esan du Gallegok. Izan ere, etxegabeen %72 atzerritarrak dira. Haien arazoetako bat da erroldatuta ez egotea. «Erroldatuta egoteak eskubidea eta betebeharra izan beharko luke, baina erroldatuta ez egoteak eragiten du etxegabeek ez izatea gainontzekoen eskubide berak».

Datu guztiak kontuan hartuta, Mikel Noval ELAko Azterketa Bulegoko arduradunak salatu du politika publikoek ez dutela etxebizitza eskubidetzat hartzen, eta «espekulazio ondasun» izatea lehenesten dutela. Etxebizitza politikak «errotik aldatzeko» eskatu du ELAk, eta hainbat proposamen egin: besteak beste, etxebizitza huts guztiak alokairuan jartzea, alokairuaren prezioak mugatzea eta bizileku alternatibarik gabeko etxegabetzeak geldiaraztea.


Summary: EH Bilduk ohartarazi du harekin hitz egin beharko dela «gobernu progresista» eratu nahi badute. Nafarroako Parlamentuko presidente Unai Hualdek elkarrizketa sorta bat egingo du datorren astean alderdiekin, inbestidura eztabaidara deitu ala ez erabakitzeko.

Ekainaren 27an eta 28an, Nafarroako Parlamentuko presidente hautatu berriak (Geroa Bai) elkarrizketa erronda bat egingo du alderdien ordezkariekin, eta elkarrizketa horien ondotik erabakiko dute inbestidura eztabaidara deitu legebiltzarrean ala ez. Mahaia eratu eta bozeramaileen lehen batzordea egin ondoren iragarri du elkarrizketa sorta hori. Babes nahikoa duen hautagaitzarik osa ote daitekeen aztertu beharko du Hualdek elkarrizketa horien ondoren; alegia, Maria Txibite berriro Nafarroako presidente bihurtzeko babes nahikoa ote dagoen ala ez.

PSNk ituna egingo balu Geroa Bairekin eta Nafarroa Zurekin koalizioarekin, EH Bilduren abstentzioa beharrezkoa litzateke, eta EH Bilduk ez du argitu oraindik erabat horrelako egoera batean zer hautatuko lukeen. Laura Aznal koalizio subiranistaren Parlamentuko bozeramaileak esan du EH Bildurekin hitz egin beharko dela «benetan gobernu progresista» bat eratu nahi bada Nafarroan. «Nafarroako Gobernuaren eraketari buruz EH Bildurekin hitz egin beharko da, benetan gobernu progresista bat egiteko, alternatiba izan dadin eskuineko politiken aurrean».

Aznalek gogoratu du koalizioa hirugarren indar politikoa dela legebiltzarrean. «Lehen erabakigarriak ginen, oinarrizkoak, beharrezkoak; orain are erabakigarriak gara, are oinarrizkoagoak», esan du. Koalizioak lanean jarraituko duela erantsi du, «indar aurrerakoiek beren isla izan dezaten Nafarroako Gobernuan». Txibiteren aldeko abstentzioa emateko prest ote dagoen galdetuta, «prozesu hori» oraindik ez dela abiatu erantzun du Aznalek. «Ez dugu erabaki bat hartu; aurre egin beharko diogu prozesu horri, eta gure programa oinarritzat hartuta lan egiten dugu, programa horren edukiak oinarritzat hartuta, lehentasunak ipiniz». Gaineratu du EH Bildurekin adostu denean «eskubideak irabazi» egin direla.

Geroa Bai eta PSN

Batera edo bestera, ekainaren 30ean berriro elkartuko da Parlamentuko Mahaia, eta gobernu bat eratzeko hautagaitzarik ote dagoen aztertuko du. Hualdek esplikatu du egun horretan amaitzen dela epemuga hautagaitzak aurkezteko. «Ordurako proposamen zehatz bat balego inbestidura saio bat deitu ahalko genuke, eta, horrela ez balitz, 2019an gertatu zen moduan, uztailera luzatu beharko genuke epea, bozeramaileen batzordeak iragarri arte gobernu proposamen bat dagoela».

PSN hiruko gobernu baten bila dabil Geroa Bairekin eta Nafarroa Zurekin koalizioarekin, baina Geroa Bai ez dago gustura hiruko negoziazio horiekin, eta biko elkarrizketa bat galdegin dio berriro Txibiteri. Pablo Azkona parlamentariak esan du bilera bat nahi duela PSNrekin, biko elkarrizketa bat, bere alderdiak jokatu behar duen rol instituzionala argitzeko. Hori argitu ondoren, Nafarroa Zurekin ere gehitu nahiko luke elkarrizketara. «PSNren asmoa bada negoziazio hauetan Geroa Bairen posizioa ahultzea, martxan dauden joko arauak errespetatzea exijituko dugu», ohartarazi du Azkonak.

Bien bitartean, UPNko presidente Javier Esparzak Pedro Sanchez Espainiako presidenteari eskatu dio Nafarroan ez baimentzeko EH Bilduren abstentzio bat behar duen gobernu bat, eta eskaera horri azkar erantzun dio Txibitek, are garbiago utzita aukera hori dela PSNren helburua: «Esparzak lortu nahi du bulegoen bidez nafarrek ukatu diotena hauteskundeetan».


Summary: Korsikako Asanbleak uztailaren 4an egingo du autonomiari buruzko saioa. Simeoni autogobernuaren inguruko proposamen bat aurkeztekoa da, eta baliteke oposizioak gutxienez beste testu bat ere prestatzea.

Korsikako gobernuburu Gilles Simeonik iragarri zuen Asanblean uhartearen autonomiari buruzko ezohiko saio bat egingo zutela, Frantziako Gobernuari proposatuko zaion autogobernua zer-nolakoa izango den zehazteko. Bilkura hori, azkenean, uztailaren 4an izango da, France 3 Corse ViaStella telebista kateak jakinarazi duenez; hortik aterako da Parisi egingo dioten proposamena, edo, egungo testuingurua ikusirik, proposamenak.

Ordulariaren kontra ari dira Korsikako hautetsiak. Batetik, gobernua bere testua prestatzen ari da, zeinak oinarri duen irlako parlamentuko Eskumen Legegile eta Erregelamenduen Batzordeak hilabeteotan autonomiari buruz osatu duen ehun orriko txostena, Korsikarentzako Autonomia Estatutu Baterantz izenekoa —aldeko argudioak landu eta Parisen lerro gorrien kontrakoak zerrendatzen ditu—; bestetik, eskuin erregionalistaren eta eskuin jakobinoaren Asanbleako talde parlamentarioa beste proposamen bat aurkeztekoa da. Eta baliteke oposizioan ere gutxienez beste bi taldeetako batek berea prestatzea.

Berez, asmoa zen Korsikako mugimendu nazionalistako alderdiek proposamen bateratua egitea, baina asteotako adierazpenek zalantzan jarri dute helburu hori. Core in Fronte independentistak eta PNC Korsikako Nazioaren Alderdia autonomistak, esaterako, adostasun eta zehaztasun falta kritikatu diote Simeoniri eta hura buru duen Femu a Corsicari, baita aho batez ez aritzeko nahia ere; hortaz, ikusteko dago azkenean zertan geratuko den. Edonola ere, Korsikako hedabideen arabera, alderdi horien arteko bilkurak aurreikusita daude uztailaren 4ko Asanblearen ezohiko saioaz aritzeko, eta deliberazio komun bat negoziatzeko.

Mugimendu nazionalistak aldarrikapen historikoak ditu, eta horiek helarazi dizkio Frantziako Gobernuari urteotan, eta batez ere joan den uztailean «bokazio historikoa» duen autonomiari buruzko prozesua hasi zutenetik. Besteak beste, alderdi autonomistek eta independentistek autogobernu legegilea nahi dute, korsikeraren koofizialtasuna, egoiliar estatusa eta «Korsikako herriaren» aitortza, Frantziako Konstituzioan aipamen bat eginda. Eskuindarrek, berriz, aldaketa gutxi nahi dituzte, eta, orain arte, batez ere afera ekonomikoetan jarri dute arreta —etxebizitzak, lur zergak...—, «auzi politikoetan» bainoago, nazionalistek dioten modura.

Darmanin eta Macron

Emmanuel Macron Frantziako presidentea eta Gerald Darmanin Barne ministroa hilaren 12an elkartu ziren Korsikaz aritzeko; hain justu, Darmaninek uharteko hautetsiekin izan zuen laugarren bilkuratik bost egunera. Bi agintarien arteko bilera horretan, Macronek Darmanini berretsi zion Frantziako Konstituzioan Korsika aipatzeko asmoa duela, Corse Matin egunkariaren arabera.

Eta baliteke topaketa horri buruzko xehetasun gehiago jakinaraztea hilabetea amaitu aurretik, Frantziako Barne ministroa Mediterraneoko uhartera joatekoa baita egunotako batean —oraindik ez dute dataren berri eman—; besteak beste, Korsikako gobernuburuarekin batzartzeko. Ondoren egingo dute Asanbleako ezohiko saioa, eta gero bidaliko diote Parisi autonomia proposamena —edo proposamenak—.

Frantziako presidentea, printzipioz, horretaz mintzatuko da uztailaren 14ko agerraldian, konstituzioaren eta erakundeen erreformaz mintzatzean.


Summary: Zumaiako errekan eta Santiago hondartzan bainua hartzea debekatu dute. Eusko Jaurlaritzak jasotako ur laginaren analisiaren arabera, 'E.coli' bakterioak muga onartua gainditu du hango uretan. Lapurdiko uretan bainatzea ere arriskutsua dela ohartarazi dute, ostreopsis mikroalga gehiegi dagoelako.

Zumaiako (Gipuzkoa) Santiago hondartzan eta Urola ibaiaren itsasadarrean ezin da bainurik hartu. Hori erabaki du gaur Eusko Jaurlaritzako Osasun Sailak, hango urek ez dituztelako betetzen araudian ezarritako kalitate irizpide mikrobiologikoak. Zehazki, E.coli bakterioak muga onartua gainditu du.

Etzi, ostegunean, beste lagin baten emaitzen berri izango du Osasun Sailak, eta orduan erabakiko du hondartza eta itsasadarra berriz ireki edo ez.

Joan den astean, Zumaiatik kilometro gutxira, Zarautzen (Gipuzkoa), hondartzan bainua hartzea debekatuta egon zen bizpahiru egunez. Arrazoia, berbera: urak ez zituen betetzen araudiak ezartzen dituen kalitate irizpideak. Joan den ostegunean itzuli ziren normaltasuna han.

Lapurdin, ostreopsis algak

Lapurdiko hondartzetan ere egoera ez da ona. Hala ohartarazi du, behintzat, Frantziako Anses agentziak. Intoxikatzeko arriskua handia dela esan du gaur, ostreopsis mikroalga gehiegi dagoelako. Mikroalga hori duela bi urte agertu zen Lapurdiko hondartzetan, eta, ordutik, 900 lagunek gutxienez izan dituzte sintoma patologikoak haren ondorioz. «Erreakzio epidermikoak eta gripe moduko bat» izan daitezke alga horren ondorioak. Duela bi urte hainbat hondartza hetsi zituzten arrazoi horregatik.

Aurten, ekainaren hasieran topatu zituzten mikroalga horiek berriro Donibane Lohizuneko (Lapurdi) uretan.

Hegoaldean ere, iaz, alga mordoa heldu zen kostara; hangoak, ordea, makroalgak ziren, eta horiek ez dira arriskutsuak osasunarentzat.


Summary: «Soinuak» atzeman dituzte 'Titanic'-en hondakinetan galduriko itsaspekoa salbatzeko erreskatean. Igande goizetik darama urpekoak galduta. Hiru turista milioidun, Frantziako militar ohi bat eta gidaria daude bertan. 30 ordurako oxigenoa dutela kalkulatu dute.

AEBetako eta Kanadako erreskate zerbitzuak baliabide guztiak erabiltzen ari dira Atlantikoko iparraldean galduriko itsaspekoa aurkitzeko eta barruan doazen bost pertsona bizirik erreskatatzeko.

Inork ez daki oraindik zer atera zen gaizki igande goizean. Titan itsaspekoan turistak eta esploratzaileak eramaten dituzte Titanic ontziaren hondakinak bisitatzera, Ternuatik (Kanada) 600 kilometrora, itsasoaren hondoan.

Izan ere, itsaspekoa ia 4.000 metroko sakoneran zegoela, komunikazio oro galdu zuten ur gainean zeuden laguntzaileek.

Hondakinak ikertzeko erabili ohi dute itsaspekoa, baina barruan lekua egiten diete turistei, horiei kobraturiko diruarekin misioak ordaintzeko.

Izan ere, ontzian Hamish Harding milioiduna dago. Besteak beste Action Aviation enpresako burua da. Horrez gain, Pakistango eta Erresuma Batuko naziotasuna duen Shahzada Dawood enpresaburua eta haren semea daude, Paul-Henry Nargeolet militar ohi eta esploratzaile frantziarra, eta itsaspekoa kudeatzen duen Oceangate konpainiako buru Stockton Rush.

230.000 euro inguru kobratzen ditu konpainiak turistak Titanic-en hondakinak ikustera eramateagatik.

Bidaiak zortzi-hamar ordu inguru irauten du.

Euskal baleazaleekin eta bestelako arrantzaleekin lotura handia izan duen Ternuako St. John's portutik atera zen larunbatean Polar Prince, itsaspekoa eta haren bidaiariak zeraman itsasontzia.

Titan urpekoaren bidaia abiatu eta 105 minutura, komunikazioa galdu zuten. Ez zekiten zergatik, eta itxarotea erabaki zuten, komunikazio sistemen matxura bat besterik ez zelakoan izango. Baina zortzi ordu igaro zirenean, ikusirik itsaspekoa ez zela atera azalera, larrialdi deia egitea erabaki zuten.

Eginiko kalkuluen arabera, 70-96 ordurako oxigenoa zuten.

Ontzia aurkitzeko lanetan, bi hipotesirekin ari dira. Lehenengoaren arabera, itsaspekoa azalera atera da, baina non dauden komunikatzerik ez daukate. Hala bada, airetik bilatu beharko dute, eta ez da erraza izango, itsaspeko bat denez oso gutxi ateratzen delako ur azaletik; beraz, ikusteko zaila izango da. Gainera, bidaiariak ezin dira euren kabuz atera. Izan ere, presioa jasateko, ontzia kanpotik ixten dute, torloju handi batzuekin.

Bigarren hipotesiaren arabera, ontzia itsasoaren hondoan legoke. Hala balitz, beste itsaspekoekin aurkitzea eta ur azalera garraiatzea litzateke hura erreskatatzeko modu bakarra. Baina halako operazio batek askoz denbora gehiago eskatuko luke.

Azken hipotesi horren aldeko frogak ere badira: azken orduetan, AEBetako kostazainek «soinuak» atzeman zituzten atzo urpekoa bilatzen ari diren inguruan. Ordu erdiko maiztasunarekin jaso zituzten kolpe moduko batzuen soinu horiek, eta lau ordu geroago ere entzun ahal izan ziren. Txostenetan ez dute zehaztu atzo zehazki noiz hasi ziren kolpe horiek atzematen, ezta noiz arte entzun zituzten ere.

AEBetako kostazainak ari dira ontzia itsaspean aurkitzeko lanetan. Azken orduetan, itsas azpiko kableak zabaltzen dituen itsasontzi bat inguratu da. Horrek ahalmena luke 3.000 metrorainoko sakonetan lan egiteko. Hori ez litzateke aski itsaspekoa erreskatatzeko, Titanic-en hondakinak 3.800 metroko sakoneran baitaude.

Frantzia ere batu da erreskatera. 4.000 metroko sakonerara hel daitekeen urpekoa bidali du bost lagunen bila. Han gaurko 20:00ak direnean iritsiko dela aurreikusi dute; ordurako, bederatzi ordurako oxigenoa izango dute. Eta, gutxienez, lau ordu behar dira ur azalera igotzeko.

1912ko apirilaren 15etik dago Titanic urpean. Munduko itsasontzirik handiena zen, eta lehenengo bidaian hondoratu zen, New Yorkerako bidean izozmendi bat jota. 2.224 pertsona zeramatzan barruan, zerrenda ofizialaren arabera, eta horietako 1.500 hil ziren hondamendian. 70 urte behar izan zituzten Titanic itsasontzia topatzeko. Titan aurkitzeko, aldiz, ez dute hainbeste denbora. 20.000 kilometro karratuko zona batean ari dira bila, ia Euskal Herri osoaren azalera duen eremu batean.


Summary: Hegoaldeko hamar herritarretik zazpik aire kutsatua arnasten dute, EBk proposatutako legeen arabera. Airearen kutsadurak gora egin du Hego Euskal Herrian, «ekonomia suspertzearen, trafikoa handitzearen eta klima aldaketaren ondorioz», Ekologistak Martxan-en arabera

COVID-19aren krisiak eragindako joan-etorrien murrizketak amaituta, bero handiak eta euri faltak partikulen eta ozonoaren kutsadura handitu zuten iaz Euskal Herrian, Ekologistak Martxan taldeak airearen kalitateari buruz egindako urteko txostenaren arabera. Hego Euskal Herriko hamar herritarretik zazpik aire kutsatua arnastu zuten, Europako Batasunak (EB) proposatutako lege berrien arabera.

Ekologistak Martxan taldeak, txosten batean, 69 estaziotako datuak ikertu ditu lau herrialdeetako kutsadura neurtzeko. Txostenean, bi ataletan eman dituzte datuak: Araba, Bizkai eta Gipuzkoakoak batetik, eta Nafarroakoak bestetik.

Ondorioak, baina, nahiko antzekoak dira. 2022an okerrera egin zuen airearen kalitateak, aurreko bi urteekin alderatuta. Araba, Bizkai eta Gipuzkoan, herritar guztiek eta lurraldearen %99k kutsadura «osasungaitza» jasaten dute. Nafarroan, pixka bat txikiagoa da proportzio hori, eta bereziki Nafarroa erdian eta hegoaldean jasaten dute: eskualde horietako lurraldearen bi herenek landaretza hondatzen duen kutsadura pairatzen dute.

Ozonoaren eta partikula esekien kutsadura (PM10 eta PM2,5) «nabarmen» handitu dela ohartarazi du ekologisten txostenak. Nitrogeno oxidoaren kutsadura ere areagotu da, baina ez da iritsi pandemiaren aurreko urteetako ohiko kantitateetara.

Txostenak Osasunerako Mundu Erakundearen (OME) eta EBren ohiko aire kutsaduraren irizpideak hartzen ditu aintzat. OMEren datuak gogorragoak dira, eta, horien arabera, ez litzateke egongo aire kutsatua arnasten ez duen herritarrik Araba, Bizkai eta Gipuzkoan. Europako Batasunak indarrean duen legea askoz arinagoa da, eta horren arabera, beraz, ez litzateke egongo aire kutsatua arnasten duen herritarrik. Alabaina, EBk 2030erako proposatutako irizpide berrien arabera —aldaketa prozesuan dago araudia— Hego Euskal Herriko hamar herritarretik zazpik aire kutsatua arnasten dute gaur egun. «Horrek erakusten du zenbaterainokoa den administrazioek hurrengo urteotan egoera hori zuzentzeko duten erronka», ohartarazi du Ekologistak Martxan-ek ohar batean.

Txostenak dioenez, batez ere garraioa eta jarduera ekonomikoa suspertu direlako kutsatu da gehiago airea 2022an. Halaber, urte lehorra eta beroa izan zen, eta partikulek eragindako kutsadura abisuak indarrean jarri zituzten hainbatetan. Horrek ere eragin handia izan zuen airearen kalitatearen okertzean.

Airearen kalitatea hobetzeko planak

Txostenaren egileek ohartarazi dute indarrean dagoen legediaren arabera nahitaezkoak direla airearen kalitatea hobetzeko planak. Eusko Jaurlaritzak oraindik ere ez du betetzen ozonoak eragindako kutsaduraren aurka borrokatzeko plan bat onartzeko betebeharra. Nafarroako Gobernuari ere leporatu diote orain arte planik ez egin izana. Auzitegiek aginduta, ozonorako aire kalitatea hobetzeko plan bat tramitatzen hasi da gobernua, Erriberarako.

Txosten egileen arabera, hirietan airearen kalitatea hobetzeko modu bakarra da trafiko motorduna murriztea, oinezkoen eta bizikleten mugikortasun aktiboa eta garraio publiko garbia sustatuz. Halaber eskatu dute energia aurreztea bultzatzeko, erregai fosilen zentral termikoak ixteko, diesela zigortzeko, hegazkina gutxiago erabiltzeko, ipar-ekialdeko Atlantikoko itsas garraioaren isuriak kontrolatzeko eremu bat izendatzeko, eta abereentzako makroetxalde berrien moratoria bat ezartzeko.


Summary: ‘Argia’-k salatu du enpresa batek mehatxu egin diola elkarrizketa batengatik. Elkarrizketa ezabatzeko eta 15.000 euro ordaintzeko eskatu dio Solway enpresak ‘Argia’-ri. «Kontrakoa lortu duzue», erantzun dio hedabideak.

Argia-k salatu du Suitzan kokatutako Solway enpresa multinazionalak —meatzaritzaren alorrekoa da— mehatxu egin diola elkarrizketa bat egiteagatik Paolina Albani kazetari guatemalarrari. «Solway multinazionalak Espainiako Estatuan duen abokatu bulegotik Argia-k mehatxutzat hartu duena eskatu digute: Paolina Albani kazetariari eginiko elkarrizketa ezabatzeko eta 15.000 euro ordaintzeko. Horiek egin ezean, kasua epaitegietara eramateko mehatxua egin digute», adierazi du Argia-ko kazetari Leire Artola Arinek, gaur, lantalde osoaren izenean.

Argia-k apiril amaieran elkarrizketa bat egin zion Guatemalako Paolina Albani kazetariari. Mining Secrets (Meatzaritzaren sekretuak) deituriko ikerketa bat egiten ari da munduko hainbat lekutako beste kazetari batzuekin. «Zortzi milioi dokumentuko filtrazio bat jasota, kazetariek ondorioztatu zuten Suitzan egoitza duen Solway meatzaritza multinazionalak Guatemalan dituen bi filialek egindako kutsadura txostenak ezkutatu dituela; tartean, Izabalgoa, herrialdeko lakurik handienekoa», Artolaren esanetan.

Ikerketa horri buruz jardun zuen Albanik elkarrizketan; horregatik, enpresak «difamazioa» egotzi dio Argia-ri. «Elkarrizketa ez dugu ezabatuko. Ez diguzue esango nor elkarrizketatu ahal dugun eta nor ez. Ez dizuegu dirurik ordainduko, eta, gainera, gaiaz informatzen jarraituko dugu. Kontrakoa lortu duzue», erantzun dio Argia-k multinazionalari. Mugarik Gabe gobernuz kanpoko erakundearen elkartasuna ere jaso dute.


Summary: Konpentsazio arauari egindako mila iruzur aurkitu ditu Miarritzeko Herriko Etxeak. Auzitegietara jotzeko prest daudela erran du Etxebizitza axuantak. Araua urratzen duen etxebizitza baten okupazioa abiatu du Alda taldeak Miarritzen.

Euskal Hirigune Elkargoaren konpentsazio neurria errespetatzen ez duten mila etxebizitza identifikatu ditu Miarritzeko Herriko Etxeak (Lapurdi). Hala adierazi du Maud Cascino Etxebizitza axuantak Sud Ouest egunkarian. Martxoaren 1etik jabeei abisuak bidaltzen ari direla erran dute, eta ez dute baztertu auzitegietara jotzea. «Bolumena kontuan hartuta, denbora pixka bat behar dugu, baina elkargoaren botoa errespetarazteko azkeneraino joatea erabaki dugu», adierazi du.

Konpentsazioa urratzen duen bizitegi bat okupatu zuen atzo Aldak Miarritzen. Hiru egunetarako alokatu dute, 450 euro ordainduta, eta han instalatu dira. Jabearen arau haustea dela eta, ekintza horrekin hiru urterako ahozko kontratua adostu dutela diote. «Gure etxean gara, eta, epaile batek kontrakoa erran arte, hemen egoten ahal gara, hiru urte», esplikatu zuen Xebas Christy Aldako bozeramaileak.

Miarritzen mila iruzur identifikatzeko gai izan badira, galdera sortzen du Ipar Euskal Herriko gainerako herrietako egoerari buruz. Angeluko Herriko Etxeak (Lapurdi) adierazi du «ez dutela baliabiderik» halako kontrolik egiteko: «Sekulako lana eskatuko luke». Orain arte bizitegiak turismora bideratuak zituzten jabeei informazioa bidaltzen ari direla esplikatu du komunikazio zerbitzuak, «jakin dezaten araua urratzen badute zer arriskatzen duten». Martxoaren 1etik, 193 erabilera aldaketa onartu dituzte, eta beste 55 ukatu. Chistine Lauque Baionako Etxebizitza axuantak erran du ez duela informazioa eskura.


Summary: Urre koloreko beste txakal bat grabatu dute, Araba eta Burgos artean. Proyecto Lobo taldeak grabatu du Iberiar penintsulan agertu den bigarren txakala ('Canis Aureus'), maiatza eta ekaina bitartean.

Proyecto Lobo taldeko boluntarioek grabatu dute animalia, Araba eta Burgos (Espainia) artean. «Segurtasunagatik» ez dute zehaztu nahi izan zona, baina Anguloko eta Losako haranen artean aurkitu dutela azaldu diote Alea-ri. Fototranpeo izeneko teknikaren bitartez lortu dituzte irudiak, eta horietan ganadu gorotz baten inguruan ageri da kanidoa, koleoptero baten gainean harrapaka. Txakala maiatza hasieratik ekaina hasierara arte agertu da kameretan. Nolanahi ere, laginketa egiten jarraitzen dute inguruan.

Jarraitu irakurtzen Arabako Alea-n.


Summary: Goikoetxeak erretiroa hartuko du denboraldiaren amaieran. Puntista zumaiarrak 43 urterekin utziko du lehia, 27 urtez profesionaletan aritu eta gero. Inork ez du hark baino palmares hoberik: hamahiru aldiz izan da buruz buruko txapeldun, zortzi aldiz binakakoa, eta bost aldiz irabazi du Hiruko Koroa AEBetan

Iñaki Osa Goikoetxea puntista zumaiarrak denboraldiaren amaieran hartuko du erretiroa, 43 urterekin, eta 27 urtez punta-puntan aritu eta gero. Winter Seriesen hirugarren ekitaldia amaituta esango dio agur lehiari: urriaren 30etik otsailaren 10era jokatuko da txapelketa hori, eta ondo bidean, lehian ariko da Goikoetxea.

Inoizko puntista onenetako bat izanda utziko du lehia; garaipen zerrendari erreparatuta, onena bai, behintzat: hamahiru aldiz izan da buruz buruko txapeldun, zortzi aldiz binaka, eta bost aldiz irabazi du Hiruko Koroa AEBetan; bost aldiz izan da onena banaka, binaka eta kinielen jokoan.

AEBetara joan zen 1997an, urtebete lehenago, 16 urte baino ez zituela Milanen (Italia) profesionaletan debuta egin ostean. Hemezortzi urtez jokatu zuen AEBetan, Miamin, Orlandon eta Newporten, 2015ean Euskal Herrira itzuli zen arte.

Urte erdi pasatxo falta da erretiroa har dezan, eta tarte horretan jokatzen jarraituko du. Haren kirol ibilbideko azkeneko uda izanik, sasoi horretan ariko da gehien. Agurreko hainbat partida jokatuko ditu: Markina-Xemeinen (Bizkaia), Zumaian (Gipuzkoa), Donibane Lohizunen (Lapurdi), Pauen (Okzitania), Gernika-Lumon (Bizkaia) eta Hondarribian (Gipuzkoa). Gero, Durangon (Bizkaia) eta Madrilen ariko da, eta Gernikan esango du gaur, Winter Seriesetan.

«Dena eman dut frontoian, eta irabaz nezakeen guztia irabazi dut. Lasai noa. Zortekoa izan naiz, toki eta jende asko ezagutzeko aukera eman baitit zesta-puntak; asko diot eskertzeko. Izugarri gozatu dut, eta lasai noa. Gainera, zesta-puntak gorakada handia bizi du; garai onean dago», azaldu du Goikoetxeak, gaur arratsaldean jaioterriko Foronda jauregian eman duen prentsaurrekoan.