Summary: Cuixartek Omnium Culturalen lekukoa pasatu dio Antich filosofoari. Sei urte pasatxo egin du Cuixartek elkartearen buruan, eta helburuetako bat beteta utziko duela adierazi du: Espainiak erabaki ez dezan nork zuzenduko duen erakundea. Batzar nagusia du gaur Omnium Culturalek.

Katalanaren eta Kataluniaren aldeko Omnium Cultural elkartea batzar nagusia egiten ari da gaur, eta aldaketak erabaki dituzte zuzendaritzan. Jordi Cuixartek arduraren txanda pasatu dio Xavier Antich filosofoari. Hura zen kargurako aurkeztu den hautagai bakarra.

Cuixarti agur esateko eta hari omenaldia egiteko baliatu dute batzarra. Urtarrilean iragarri zuen ardura utziko zuela. Sei urte egin ditu kargu horretan, eta horietako lau preso eman ditu. Izan ere, 2017an behin-behinean espetxeratu zuten, urte bereko urrian egindako erreferendumari lotuta sedizioa egitea egotzita. 2019an bederatzi urteko kartzela zigorra eta beste hainbesteko inhabilitazioa ezarri zion Espainiako Auzitegi Gorenak. Harekin batera utzi du kargua Marcel Mauri, lehen presidenteordea. Erakundearen eleduna izan zen Mauri, Cuixart preso zen bitartean. Monica Terribas kazetariak hartu du Mauriren kargua. Pozik doala esan du Cuixartek, lortu duelakoan preso sartu zutenean bere buruari jarritako helburuetako bat: Espainiak ez zezala erabaki nork zuzentzen duen erakundea.

Erakundeko bazkideek telematikoki bozkatu dute. Hautagaien alde, edo zurian, bozkatu ahal zuten, ez, ordea, kontra. 21.758 bazkidek eman dute botoa, eta baiezkoa eman diote zuzendaritza berriari.

Antich filosofian doktore eta La Vanguardia egunkariko kolaboratzaile izan zen. Omniumeko kide da 2017tik. Azken urteotan elkarteko Eskubide Zibil eta Politikoen arloaren arduraduna izan da.

Haren ondoan, orain arte zuzendaritza taldeko hainbat kide egongo dira, eta beste batzuk sartuko dira: Joaquim Forn, David Fernandez, Natza Farre, Natalia Touzon, Dddac Amat eta Marc Sanjaume.

Antichen taldeak berak eratu du erakundearen plan estrategikoa datozen urteetarako, eta 2026ra arte egongo da agintean. Katalunia eraldatzeko bost ardatz ditu planak: indarkeriarik gabeko borroka eta desobedientzia zibila, hizkuntza, kultura, gizartearen kohesioa eta nazioarteko harremanak.

2015ean hartu zuen Omniumeko idazkari nagusi kargua Cuixartek, gerora Generalitateko presidente izango zen Quim Torraren ordez. Cuixartek esan izan du ez duela asmorik politikagintzan aritzeko, baina «ekintzaile bat» dela gaineratu du hainbatetan, eta Omniumen eta herrialdearen esanetara egongo dela aurrerantzean ere. Aurreko lanpostura itzuliko da, Guillem Agullo eskolara.

Izan ere, gazteak formatzeko eskola hori indartzea da zuzendaritzak datozen urteetarako jarri duen helburuetako bat. Beste batzuen artean daude antzerki sari bat eratzea, katalanezko ikus-entzunezkoak sortzea eta bultzatzea, eta haurrentzako katalanezko zinema zabaltzeko CineXic egitasmoa estreinatzea, edo hizkuntzaren inguruko adimen artifizialeko teknologiak elikatzeko testuak biltzea, AINA proiektuan.

Taldeak 11.240.000 euroko aurrekontua edukiko du. Elkarteak 51.830 bazkide zituen Cuixartek ardura hartu zuenean, 190.056 ditu orain, eta 2026rako, 380.000 eduki nahi ditu. Horrez gain, milioi erdiko pertsonen sarea ehundu nahi dute bazkideak, adiskideak eta laguntzaileak gehituta.


Summary: Trebiñu Araban sartzeko eskaera egin dute berriz bizilagunek. ‘Trebiñu Araba Da’ mugimendua aurkeztu dute, antolaketa administratibo «zentzugabeari» aurre egiteko. Erakundeei eta alderdi politikoei eskatu diete hitzetatik ekintzetara pasatzeko «behingoz».

«Arabarrak gara; arabar sentitzen gara, bagarelako, Arabaren bihotzean bizi garelako». Trebiñuko herritarrek enklabea Araban sartzeko eskaera egin dute, beste behin. Orain duten administrazio antolaketa «zentzugabea» eta «irrazionala» dela iritzi diote, eta egoerari aurre egiteko Trebiñu Araba Da mugimendua berrabiarazi dute. Dozenaka norbanako eta eragilek egin dute bat aldarrikapenarekin, eta ohartarazi dute lan egingo dutela harik eta «eskubide osoz» arabartzat aitortzen dieten arte. «Ez gara geldituko orain dugun egoera juridiko-administratiboa amaitu arte».

Gaur goizean egin dute herri mugimenduaren aurkezpena, Trebiñuko herriko plazan. Elkarretaratzean irakurri duten manifestuan, bizilagunek salatu dute egungo egoera «anakronikoa, antidemokratikoa eta antinaturala» dela. Eta argi utzi dute agortuta dagoela «historian zehar pilatutako arazoei» aurre egiteko erabili izan den «hitzarmenen bidea». «Hitzarmen horiek ez dituzte gure premia guztiak betetzen, eta, horrenbestez, ezin dira behin eta berriz luzatu», ohartarazi dute.

Hain zuzen, pandemiaren kudeaketa jarri dute horren adibidetzat. Herritarren hitzetan, birusaren hedapenari aurre egiteko erabakiek agerian utzi dute oraingo administrazio antolaketa «oztopo bat» dela zeinbat neurri eta arau ezartzeko. «Estatuak berak egiaztatu du errealitatea», adierazi dute. Izan ere, salatu dute araubide orokorraren «salbuespena» egin eta «adabakiak» jarri arren, «zuloak» azaldu direla antolaketan.

«Alde batetik, Gaztela eta Leonek beretzat hartzen zuen merkataritza eta ostalaritza arautzeko eskumena. Segurtasun publikoko eskumenak, ordea, Euskal Autonomia Erkidegoari egokitu zaizkio. Eta, azkenean, eskumenen nahaste horren ondorioz, hemengo biztanleok ez genekien zeini erreparatu, esaterako, merkataritzaren ordutegiei dagokienez», gaitzetsi dute.

Hauteskundeen esanahia

Gaztela eta Leongo (Espainia) hauteskundeetan izandako abstentzioa ere izan dute hizpide bizilagunek. TrebinÌÂun %64,1ekoa izan da, eta, Argantzunen, aldiz, %59,59koa. Azpimarratu dute datuak esanguratsuak direla, eta esanahi bat dagoela horien atzean; izan ere, uste dute haien «interesekin» loturarik ez duten hauteskundeak izan direla, eta aukera politikoak ez datozela bat enklabearen soziologiarekin. «Ezin ditugu hautatu, prekarioan bada ere, gure interesen zati handi bat kudeatzeko ardura duten ordezkari politikoak».

«Ez dugu ezer Burgosen eta Gaztela eta Leonen aurka», azpimarratu dute bizilagunek, baina gaitzetsi dute zerbitzu gabezia pairatzen dutela egunero arlo guztietan. Hori dela eta, antolaketa administratiboa aldatzeko eskaera berretsi dute. Eta, bereziki, erakundeei eta alderdi politikoei galdegin diete «behingoz» hitzetatik ekintzetara pasatzeko, eta enklabearen auziari «behin betiko» aterabidea errazteko. Herritarrei ere mugimenduarekin bat egiteko deia luzatu diete.


Summary: Osakidetzaren «etorkizuna» jokoan dela ohartarazi dute sindikatuek. Osasungintza publikoaren alde, manifestazio jendetsuak egin dituzte Bilbon, Donostian eta Gasteizen. Astelehenean Osakidetza osoan deitutako greban parte hartzera deitu dute SATSE, ELA, LAB, CCOO eta UGT sindikatuek.

Osakidetzarako inbertsio handiagoa eta baliabide zein langile gehiago eskatu dituzte gaur, Bilbon, Donostian eta Gasteizen eguerdian egindako manifestazioetan. SATSE, ELA, LAB, CCOO eta UGT sindikatuek deituta, greba egin zuten atzo lehen mailako arretan, eta lanuzte «arrakastatsuaren» ondoren, osasungintza publikoaren aldeko mobilizazioetara batu dira herritarrak. Astelehenean, berriz, Osakidetza osoan egingo dute greba. «Osasun sistema publikoaren etorkizuna dago jokoan: lan baldintza duinik gabe ez dago kalitatezko osasun arretarik; mobilizatzeko garaia da», ohartarazi dute sindikatuek.

Bilbon, Jesusen Bihotza plazatik abiatu da manifestazioa. Nik bai sinesten dut osasun publikoan! Lan baldintza duinen alde izan da lelo nagusia, baina pankarta gehiago atera dituzte protestara, Osakidetzaren barruan dauden lan gatazka ugariren adierazle: Gurutzetako larrialdietako langileak, Transfusio eta Giza Ehunen Euskal Zentrokoena, lehen mailako arretako beharginena... Azken egunotan gizarte eragile ugarik egin dute bat Osakidetzako langileen mobilizazioekin, baina martxetan bereziki presente egon da pentsiodunen mugimenduak.

Sindikatuetako ordezkariek eskertu egin dute gizartearen sostengua, eta pozik agertu dira atzoko grebarekin: «Jarraipena izugarria izan zen, hiru lurraldeetan, kategoria guztietan eta egun osoan; baina Osakidetzak ESIei agindu zien jarraipenaren daturik ez ematea. Langileek argi eta garbi esan dute ezin dutela gehiago jasan egoera hau, eta gizartea gure alboan dago», esan du SATSEko bozeramaile Amaia Mayorrek. ELAko kide Esther Saavedraren iritziz, «Osakidetzaren egoera larriaren adierazle izan zen» ostiraleko lanuztea: «Langileen egoera prekarioa islatu zen. Konponbideak premiazkoak dira. Bestela, mobilizatzen jarraituko dugu; sindikatuok argi dugu, eta Osasun Sailak ere badaki».

CCOOko ordezkari Iñigo Garduñok gogora ekarri du «COVIDa aitzakia hartuta» hainbat zerbitzu murrizten ari direla: «Zentroak eta larrialdiak ixten ari dira, edo, berriki jakin dugunez, Basurtuko ospitaleko kardiologiako kirofanoa. Herritar guztiei eragiten diete murrizketek». «Osakidetzaren prepotentzia» salatu du UGTko kide Ana Vazquezek: «Ez die inolako jaramonik egiten gure aldarrikapenei. Akituta gaude. Osakidetzak irakurketa objektibo bat egin behar du egun hauetako mobilizazioez». Sindikatu guztiek izan dute eskaera bat ahotan: Eusko Jaurlaritzako Osasun Sailak eta Osakidetzako zuzendaritzak jarrera alda dezaten, eta edukiz bete dezaten mahai sektoriala. Vazquez negoziatu beharraz mintzatu da, baina adostutakoa betetzeaz ere bai: «Uztailean sinatu genuen garapen profesionala berreskuratzeko akordioa, eta oraindik ez dio kasurik egin langile guztiekin duen zor horri. Langileekiko eta mahai sektorialarekiko errespetua eskatzen dugu».

Herritarrekiko aliantza

Aldarri artean egin dute langileek eta herritarrek manifestazioaren bidea: «Osasun publiko kalitatezkoa», «Sailburu entzun, Osakidetza borrokan», «Diskurtso gutxiago, baliabide gehiago»... Bizkaia plazan bukatu da martxa, eta han ere, pankarta guztiak elkartzean, ozen oihukatu dituzte osasungintza publikoaren aldeko leloak. Amaierako ekitaldi politikoan, Saavedrarekin batera, Eneko Pascual LABeko kideak hartu du hitza. Langileek atzoko greban «sekulako indarra» adierazi izana txalotu du, eta dei egin die asteleheneko lanuztean parte hartzeko: «Greba handia izango da. Osakidetzak bere jarrera mugitu beharko du, horretara bultzatzen badugu. Mobilizazioa inoiz baino garrantzitsuagoa da».

Herritarrei ere mintzatu zaie Pascual: «Mobilizazio hauek ez dira soilik lan baldintzen ingurukoak. Langileok eta erabiltzaileak elkarrekin mobilizatzen ari gara gure osasun sistema publikoa hondatzen ari direlako; gure osasun sistema babestuko dugu, interes pribatizatzaileei aurre eginez, inork onura ekonomikorik izan ez dezan». Eta elkarlan hori zabaltzera deitu du: «Esku artean dugun aliantzaren helburua ez da soilik osasun publikoa defendatzea: pentsio, hezkuntza, osasun eta zaintza sistema duinak defendatuko ditugu».


Aukera handia galdu du Alavesek

Summary: Aukera handia galdu du Alavesek. Alaves ez da gai izan Getaferi irabazteko, jokalari bat gehiagorekin aritu eta bi aldiz aurretik izan arren. Unalek deuseztatu egin ditu Escalante eta Edgarren golak

Dena alde izanagatik, garaipenak alde egin dio Alavesi Getaferen zelaian. Ordubetez aurkariak baino jokalari bat gehiago izan du, eta bi aldiz jarri da aurretik markagailuan. Itxura batean, nahikoa abantaila da hori futbol partida bat irabazteko. Alferrik izan da, ordea. Enes Unalek ezerezean utzi ditu Escalantek eta Edgarrek sartutako golak, bi artelanekin. Nahikoa lan du Alavesek irabazteko, batik bat etxetik at, eta horren erakusgarri gorena izan da gaurko norgehiagoka.

Indarge ekin dio partidari, Getafek ez bezala. Hasi orduko gogor oldartu dira etxekoak, eta erauntsiari doi-doi eutsi diote arabarrek. Barkatu egin ditu Getafek: lehenik, Maksimovicek oker errematatu du buruz, bakarrik egon arren; eta geroago, Sandrok area barruan jaurtitzeko aukera kendu dio Olivera taldekideari, Damianek eskuinetik barneraldi sakona egin eta atzerantz intentzio maltzurrez erdiratu ondoren.

Taldea sendotu egin da lehen ordu laurdena igarota. Orekatzera egin du partidak, eta Getaferen ate ingurura hurbiltzen hasi da Alaves, geldikako jokaldien bidez. Hain zuzen ere, korner baten ondoren gola egin du Lejeunek, baina baliorik gabea izan da, frantziarra jokoz kanpo zegoelako. Neurketa arabarren aldeko joera ari zen hartzen, eta 32. minututik aurrera jokalari bat gehiagorekin jokatu dute. Cuencak iltzeak sartu dizkio Edgarri, eta VARaren deia jaso ostean, Jaime Latrek zelaitik kanporatu du Getafeko atzelaria.

Atsedenaren atarian hartu du aurrea Alavesek, suspense eta guzti. Escalantek bikain baliatu du Duarteren erdiraketa neurtua, bigarren lerrotik arean sartu eta buruz baloia sareetara bidalita. Argentinarra jokoz kanpo zegoela iritzi dio epaileak hasiera batean, baina haren erabakia zuzendu dute VARean. «Zorioneko bideo-epailea», pentsatuko zuten Alavesen zaleek.

Zorigaitza, berriz, Unalek ekarri die. Partida erotu egin da bigarren zatian, eta turkiarrak zoramena piztu du harmailetan, fantasiazko bi golekin. Lehena 54. minutuan sartu du, korner batean. Zailtasun handiko burukada batekin gainditu du Pacheco. Alavesen erantzuna berehalakoa izan da, hurrengo jokaldian 1-2koa egin baitu Edgarrek, berriz ere Duarteren erdiraketa zehatz bat baliatuz. Gero barkatu egin du Joseluk. Eta halako batean, ezerezetik urrea atera du Unalek, hegaletik egindako sasi erdiraketa batekin. Hala, sasitan katigatuta utzi du Alaves.


Summary: Bertan behera utzi dute Gatibuk Anoetan egin behar zuen emanaldia. «Sare sozialetan eta komunikabideetan sortu den zalaparta ikusita, Reale Arenan eskaintzekoak ginen kontzertua bertan behera uztea erabaki dugu Gatibuk eta Realak», adierazi du taldeak.

Azkenean, Gatibuk ez du Anoetako giroa berotuko gaur arratsaldean. Izan ere, Gernikako (Bizkaia) musika taldearen emanaldiaren iragarpenak berak berotu zuen giroa: hainbat zalek emanaldi horren aurka egin zuten sare sozialetan, eta jopuntuan jarri zuten, nagusiki, Alex Sardui abeslariak aurten Anoetan jokatutako derbian ustez izandako jarrera.

Sardui Athleticzalea da, eta Anoetara Iñigo Martinez Realeko jokalari ohiaren kamiseta batekin joan zen urriaren 31n, lehen itzulian Realak eta Athleticek jokatu zuten neurketara. Sareetan zabaldu den irudi batean, zutik ageri da Sardui, itxuraz Realeko zale batzuekin ika-mikan.

Azken egunetan, etengabea izan da gaiaren inguruko eztabaida zaleen artean: athleticzale batek ez lukeela Anoetan kantatu beharko, baietz, halako ikuskizunak ez direla egokiak, Sarduiren jarrera probokatzailea izan zela derbian... denetariko mezuak irakurri ahal izan dira, eta askok babesa ere adierazi diete Sarduiri eta taldekideei. Gehienei «lotsagarria» edo «penagarria» iruditu zaie gertatutakoa.

Realak, xehetasunik eman gabe, adierazi du «erabaki bateratua» izan dela emanaldia bertan behera uztea. Gatibuk, berriz, «euskal zaleak ez banatzeko» erabakia izan dela azaldu du. Orain arte, aurtengo denboraldian, Gorka Urbizuk eta Xabi Solanok abestu dute Anoetan.


Summary: Iñaki Errastik eta Eneko Azkaratek Ondarroan jarraituko dute 2023an ere. Taldeak aurtengo traineru denboraldia hasi aurretik eman du albistearen berri.

Konfiantza erakutsi die Ondarroako Arraun Elkarteak Iñaki Errastiri eta Eneko Azkarateri, gizonezkoen eta emakumezkoen traineruen entrenatzaileei. Oraindik falta da traineruen denboraldia hasteko, eta jada iragarri dute datorren denboraldian ere haiek izango direla euren taldeen entrenatzaileak.

«Eskerrik asko bioi proiektu honetan sinestearren. Denon artean lortuko dugu Ondarroako Arraun Elkartea merezi duen lekuan jartzea», idatzi du elkarteak bere sare sozialetan.


Summary: Zabalzaren familia: «Aurrerapauso handia da, baina bide luzea gelditzen da egiteko». Eusko Jaurlaritzak eta Nafarroako Gobernuak omendu dute Mikel Zabalza, Orbaizetan. Asteon, Jaurlaritzak biktima gisa aitortu du Zabalza.

«Aurrerapauso handi bat». Hori da, Mikel Zabalzaren senideen iritziz, Eusko Jaurlaritzak hura estatu indarkeriaren biktima izan zela aitortzea. Hala esan dute gaur, Orbaizetako Lorentxo baserrian (Nafarroa), Eusko Jaurlaritzako eta Nafarroako Gobernuko ordezkariekin batera egin dioten omenaldian.

Han izan dira, besteak beste, Beatriz Artolazabal Jaurlaritzako Berdintasun, Justizia eta Gizarte Politikako sailburua, Juana Balmaseda Balorazio Batzordeko presidentea, Ana Ollo Nafarroako Herritarren Harremanetarako kontseilaria, Orbaizetako Udaleko ordezkariak eta Nafarroako herriko eta Donostiako Mikel Gogoan taldeek ere.

12/2016 legearen gerizpean, Zabalzaren senitartekoek Jaurlaritzara jo zuten aitortza eske, legearen xedea baita «motibazio politikoko indarkeriaren testuinguruan giza eskubideen urraketak jasan dituzten biktimei errekonozimendua eta erreparazioa» ematea. Eskariak aztertzeko ardura duen Balorazio Batzordeak aldeko ebazpena argitaratu zuen ostiralean, eta, horrela, Eusko Jaurlaritzak biktima gisa aitortu du Zabalza, senideei legez dagokien kalte ordaina pagatzearekin batera.

Zabalzaren senitartekoek esan dute euren helburu nagusia euren anaiari buruz «egia jakitea» dela: «Ezin dugu orria pasa egiarik ez badago». Gehitu dute torturak «berriz ez errepikatzea» espero dutela.

59 orrialde

Balorazio Batzordeak aho batez proposatu zuen Zabalza biktima gisa aitortzea eta kalte ordaina zortzi anai-arreben artean banatzea. Era berean, ostiralean, Jaurlaritzari eta Eusko Legebiltzarrari eskatu zien Zabalza sartzeko «biktima dela aitortzeko eta bidegabeko sufrimendua jasan zuela aintzatesteko jarduera indibidual eta kolektibo guztietan». Alabaina, bi erakundeei gomendatu zien hori bera eska diezaietela Espainiako erakundeei, «haiek ere norabide berean jardun dezaten, kontuan hartuta zer-nolako erantzukizuna izan zuten segurtasuneko indar eta kidegoek aztertutako gertaeretan».

Izan ere, Balorazio Batzordeak 59 orrialdetan bildu ditu Zabalzaren auziari buruzko gertakariak eta balorazioak, eta argia da ondorioetan: «Batzorde honek [...] uste sendoa du, aski funtsatuta, baieztatzeko heriotza eragin zuen giza eskubideen urraketa bateragarria dela Bidasoa ibaia ez den bestelako ingurune likido batean murgildu izanarekin edo asaldu makroskopikorik uzten ez duen bortxazko asfixia metodoren batekin». Adituek ondorioztatu dutenez, «egitatezko presuntzio sendoak daude uste izateko Mikel Zabalza atxilotu eta torturatu egin zutela, tratu eta zigor anker, gizagabe eta umiliagarriak jasan zituela, eta horren ondorioz hil zela».

Agirian, adituek testigantzak, garai hartako albisteak, peritu txostenak eta beste zenbait dokumentazio iturri bildu dituzte. Horietan oinarrituta, gogorarazi dute Zabalzak hemeretzi egun egin zituela desagertuta atxilotu zutenetik gorpua agertu zen arte, eta atxiloaldian ez zuela abokatuaren edo medikuaren arretarik jaso: «Atxilotuen sarrera-irteerak edo ibilgailuen mugimenduak jasotzeko erregistro libururik ere ez da azaldu». Gainera, Polizia instantziei Zabalza non zegoen galdetzen hasi zitzaienean, Guardia Zibilak «ez zuen ezertan lagundu», eta, are, «ikerketa oztopatu baino ez zuen egin, eta, horren ondorioz, gertatutakoari buruzko ikerketa ez zen izan ez azkarra, ez sakona, ezta eraginkorra ere».

Horregatik, Guardia Zibilaren bertsioa —Zabalzak ihes egin zuela eta Bidasoa ibaian ito zela— «ez da inondik ere onargarria» adituentzat. Adibideak ere jarri dituzte hori argudiatzeko, «zalantzagarriak diren beste hainbat gauza» zerrendatuta: esaterako, gorpuak ibaian egotean izango lituzkeen «hozkadarik edo arrastatzeagatiko urradurarik» ez izatea edota haren alkandora osorik agertu izana. «Ondorioztatu dugu Mikel Zabalzaren bat-bateko ihesaren hipotesia oso inprobablea dela, sinestezina ez esateagatik, eskura ditugun datu guztien argitan», Balorazio Batzordeak azaldu zuenez.


Summary: Laso eta Imaz, Binakako Txapelketako finalerdietara. Aise hartu dituzte mendean Peña II.a eta Albisu (22-10). Eusko Label txapelketako finala Zelaiak eta Lopezek irabazi dute (22-11).

Altuna III.a-Martija, Elezkano-Zabaleta, Irribarria-Rezusta eta Laso-Imaz. Lau bikote horiek sailkatu dira Binakako Txapelketa nagusiko finalaurreko ligaxkarako. Lehen biak aurretik sailkatuta zeuden; ostiralean lortu zuten hirugarren txartela Irribarria-Rezustak; eta gaur poltsikoratu dute laugarrena Laso-Imazek. Gasteizko Ogeta pilotalekuan 22-10 hartu dituzte mendean Peña II.a eta Albisu, eta haiek izango dira Baikoko bikote bakarra.

Datorren larunbatean hasiko dute ligaxka: Labriten (Iruñea) jokatuko dute Irribarria-Rezustak eta Laso-Imazek. Igandean, berriz, Bilboko Bizkaia pilotalekuan aurrez aurre izango dira Altuna III.a-Martija eta Elezkano-Zabaleta.

Zelaia eta Lopez txapeldun

Gaur jokatu da, Azkoitian (Gipuzkoa), Eusko Label Txapelketako finala, eta Madalen Etxegarai Zelaia eta Olatz Ruiz de Larramendi Lopez nagusitu dira. 22-11 irabazi diete Iera Agirre Iturriagari eta Uxue Oses Egañari. 4-5 hasi dira aurretik Iturriaga eta Egaña, baina ondoren neurketa hautsi dute irabazleek.

Promozio txapelketan Rodrigez eta Mondragon II.a nagusitu dira Santos eta Urrizaren aurka (22-16).


Txuri-urdinentzat izan da derbia

Summary: Txuri-urdinentzat izan da derbia. Aritz Elustondok 51. minutuan sartutako gol batek erabaki du gipuzkoarren eta nafarren arteko partida. Lehen zatia oso taktikoa izan da, eta bigarrenean apur bat gehiago jo dute bi taldeek erasora.

Partida oso parekatu baten ostean, Realarentzat izan da garaipena, Anoetan, Osasunaren aurkako derbian. Hala, txuri-urdinek azken bi porrotek utzitako aho zapore garratza gozatu ahal izan dute. Gorrotxikoek, berriz, ezin izan diote etekina atera jokatutako partida taktikoari. Aritz Elustondorena izan da partidako gol bakarra 51. minutuan.

Imanol Alguacilek goitik behera aldatu du hamaikakoa, eta Ander Martin, Nais Djouahra eta Jon Pacheco gazteei eman die hasieratik jokatzeko aukera. Gainera, Asier Illarramendik lehen minutuak jokatu ditu Ligan, eta Gorosabel ezker hegalean aritu da; Elustondo, berriz, eskuinean. Jagoba Arrasatek, kontrara, ohiko jokalarien alde egin du. Nafarrek etxeko taldeari utzi diote baloi jabetza, baloi irteeran presioa egin, eta ahalik eta bizkorren min egiteko asmoz. Realak baloia izan bai, baina denboraldi honetan partida askotan gertatu bezala, ezin minik egin. Joko zuzena egin ezinik.

Lehen zati horretan aukera argiena Ander Martinek area kanpoaldetik egindako jaurtiketa izan da. Baina Sergio Herrerak ondo aldendu du. Osasunak, berriz, lehen zatia amaitzear zela izan du aukera bakanetako bat. Chimy Avilak erdiraketa ona egin du, bigarren zutoinean bakarrik zegoen Ruben Garcia. Buruz errematatzeko aukera paregabea zuen, baina nahiago izan du Budimirri utzi baloia. Hark ez du asmatu.

Elustondoren gola

Bigarren zatian joko apur bat erasokorragoa ikusi da. 51. minutuan iritsi da etxekoen gola. Korner batean Silvak baloia utzi dio Gorosabeli. Hark erdiraketa ona egin du, eta hainbat aldaratzeren ostean, Isaskek baloia utzi dio buruz Aritz Elustondori, eta beasaindarrak ederki baliatu du aukera.

Osasunak gora egin behar zuen, eta hala egin du. Hegaletatik ahalegindu da min egiten, eta Nacho Vidalek gertu izan du berdinketa. Baina haren errematea langatik gertu joan da. Reala ere aldea handitzeko moduan izan da, baina ez Isakek, ezta Oiartzabalek ere, ez dute asmatu.

Azken 10 minutuetan Osasunak atzean sartu du Reala, eta alboetako erdiraketen bidez lortu du Remiroren atera gerturatzea. Baina ez du berdinketa lortu. 90. minutuan Matheu Lahoz epaileak balio gabe utzi du Nacho Vidalen gol bat, jokoz kanpoko bat tarteko. Realak seigarren partida irabazi du denboraldi honetan 1-0eko emaitzarekin Anoetan, Etxean jokatutako hamahiru partidetatik hamarrean amaitu du golik jaso gabe, eta asteazkenean atzeratutako ligako neurketa jokatuko du Mallorcan. Osasunak, berriz, larunbatean jokatu du Vila-realen kontra.


Summary: Emakume bat taldean bortxatu dute Barakaldon, eta bi lagun espetxeratu dituzte. Beste bi lagun ere ikertzen ari da Ertzaintza. Sexu erasoan parte hartzea eta indarkeriaz lapurtzea egozten diete. Igande goizaldean egin dute erasoa.

Ertzaintzak eta Barakaldoko (Bizkaia) Udaltzaingoak 20ko gizon bat eta 23 urteko beste bat atxilotu zituzten igande arratsaldean; goizaldean emakume bat taldean bortxatzea egozten diete, eta indarkeria erabiliz lapurreta egitea. Zabalik jarraitzen du ikerketak, eta Ertzaintzak jakinarazi du beste bi lagun ere ikertzen ari dela. Gaur arratsaldean utzi dituzte atxilotuak epailearen esku, eta hark agindua eman du Basauriko kartzelan sartzeko.

Poliziak atzo 06:30 aldera izan zuen erasoaren berri. Eraso egin diotenaren arabera, kalean gainera etorri zaizkio zenbait gizon, atari batean sartu dute, eta han bortxatu dute. Ondoren, sakelakoa eta zorroa lapurtu dizkiote.

Gertatutakoaren berri izan bezain pronto zabaldu du ikerketa Ertzaintzak. Hala, arratsalde hasierarako atxilotu dituzte bi gizon.

Beatriz Artolazabal Eusko Jaurlaritzako Berdintasun, Justizia eta Gizarte Politiketako sailburuak gaitzetsi egin du erasoa Twitter bidez: «Oraindik ere albisteak hunkituta nauka, eta gogor gaitzesten dut azken orduetan Barakaldon emakume gazte batek salatutako taldeko sexu erasoa. Bide batez, gure Saileko baliabide guztiak biktimaren eskura jarriko ditut», idatzi du.

Barakaldoko Udalak erasoa gaitzetsi du, eta herri akusazio gisa aurkeztuko da auzian, ziurtatzeko «norbaitek badaezpadako espetxealdia eskatuko duela akusatuentzat». Argitan-ek Bide Onera plazan elkartzera deitu du bihar iluntzerako (19:00), eta udalak bat egin du protestarekin: herritarrei dei egin die parte hartzeko.


Summary: Indarkeria zantzuak dituen gizon baten hilotza aurkitu dute Usurbil eta Donostia artean. Andatza mendiaren inguruetan aurkitu dute hilotza. Ertzaintza gertaera ikertzen ari da; kasuak kriminalitate zantzuak dituela aurreratu du.

Atzo arratsaldean aurkitu zuten hilotza, Andatza mendiaren inguruetan, Usurbil (Gipuzkoa) eta Donostia artean. Paseoan ari zen herritar bat hurbildu zen, eta hilotza ikustean Ertzaintzari deitu zion.

Eusko Jaurlaritzako Segurtasun Sailaren esanetan, indarkeria zantzuak ditu gizonezkoaren gorpuak.

Ertzaintza gertaera argitzeko ikerketa betean da dagoeneko, baina kasuak kriminalitate zantzuak dituela aurreratu du.


Summary: Zortzi euskal presori hirugarren gradua eman die Jaurlaritzak. Zigorraren hiru laurdenak edo bi herenak betetakoak dira denak. AVT elkarteak fiskalari eskatu dio gradu progresio horiek aztertzeko. Mikel Otegi presoari sendagiria eman diote, bi astez erietxean egon eta gero.

Eusko Jaurlaritzako Justizia Zuzendaritzak hirugarren gradua eman die Basauriko (Bizkaia) eta Martuteneko (Donostia) espetxeetan dauden motibazio politikoko zortzi euskal presori, eta ukatu egin die beste 26ri, kartzeletako tratamendu batzordeek hala proposatuta. Jaurlaritzak iazko urrian hartu zuen bere gain espetxeak kudeatzeko eskumena, eta, harrezkero 150 presori gradua aldatzea onartua bazuen ere, motibazio politikoko presorik ez zegoen horien artean. Beraz, lehen zortziak dira orain hirugarren gradura igaroko direnak.

Etxerat elkarteak jakinarazi duenez, Egoitz Coto Etxeandia, Joseba Lerin Sanchez, Iñaki Garces Beitia, Unai Fano Aldasoro eta Ugaitz Perez Zorriketa presoak dira Basauriko espetxean zeudenak eta joan den ostiraleko lehen orduan hirugarren gradua eskuratu zutenak. Horiez gain, Martutenen preso daude Mikel Arrieta Llopis, Joseba Arregi Erostarbe eta Francisco Jose Ramada Estevez, eta ostiral eguerdian eman zieten gradu aldaketaren berri.

Cotok hirugarren gradurako aldeko proposamena jaso zuen Dueson zegoenean, baina Espainiako Espetxe Erakundeko Idazkaritza Nagusiak iazko uztailaren 28an iragarri zuen Basaurira bigarren graduan eramango zuela, Kantabriako Batzordearen proposamena babestu gabe. Hemeretzi urte daramatza espetxean, 2019az geroztik bigarren graduan sailkatuta zegoen, eta 2017an bete zituen zigorraren hiru laurdenak. Barakaldoko presoak urte amaieran beteko du zigor osoa.

Lerinek hamalau urte daramatza espetxean, eta Basauriko kartzelan zegoen iazko irailaren 11tik, Zueratik hurbilduta. 2020tik bigarren graduan sailkatuta, Berriozarkoak 2019an bete zuen zigorraren erdia.

Garcesek 23 urte bete ditu kartzelan, eta iazko udaberrian iritsi zen Basauriko espetxera, Zueratik. 2018tik bigarren graduan sailkatuta zegoen, irteteko hainbat baimen arrunt izan ditu, eta 2017an bete zituen zigorraren hiru laurdenak.

Fano Basauriko espetxean dago 2020tik, Almeriako espetxetik gerturatuta. Bizkaiko presondegian hirugarren gradua proposatu zioten 2021eko urtarrilean, eta erabaki hori babestu zuten Espetxe Zaintzako Epaitegi Zentralak eta Espetxe Erakundeko Idazkaritza Nagusiak, baina fiskalaren errekurtsoak Auzitegi Nazionaleko Lehen Atalera eraman zuen espedientea, eta auzitegiak gradu progresioa ezeztatu zuen iazko irailaren 23an. Bigarren gradura itzuli zenez, berriro espetxeratu zuten. Larrabetzuko presoak hamahiru urte daramatza espetxean, eta zigorraren erdia 2018an bete zuen.

Perezek hemeretzi urte daramatza espetxean, eta Basaurin dago 2021eko maiatzetik, Logroñotik hurbildua izan ondoren. Galdakaoko presoak iazko abuztuan bete zituen zigorraren hiru laurdenak.

Arrietak 22 urte egin ditu espetxean, eta espondilartropatia kroniko seronegatiboa du. Gaixotasun larriak dituzten hemeretzi euskal presoetako bat da. Martutenera iristean, tratamendu batzordeak, duen gaixotasunagatik, hirugarren gradua eskatu zuen, eta Espetxe Erakundeko Idazkaritza Nagusiak iazko uztailaren 12an berretsi zuen proposamena. Berehala ireki zen baldintzapean aske uzteko espedientea, baina fiskaltza aurka agertu zen, eta ukatu egin zioten; ondorioz, hirugarren gradua eten zioten. 2020an bete zituen zigorraren hiru laurdenak.

Ramada joan den urtarrilean erietxeratu zuten, bihotzeko krisi bat tarteko. Gipuzkoako ospitalera eraman zuten urgentziaz. Sendagiria jasotzean, espetxera itzuli zen, eta han egon da harrezkero. Lehenago ere, iazko ekainean, Ramadak hirugarren gradura pasatzeko beste proposamen bat jaso zuen Martuteneko tratamendu batzordearen aldetik, baina Espetxe Erakundeak ez zuen ontzat jo. 2020aren hasieratik bigarren graduan dago; 21 urte daramatza espetxean, eta 2021ean iritsi zen Martutenera, Iruñetik. Irteteko hainbat baimen arrunt izan ditu, eta 2020an bete zituen zigorraren hiru laurdenak.

Arregik ere Martuteneko tratamendu batzordearen oniritzia jaso zuen hirugarren gradura pasatzeko, baina, eskumena Jaurlaritzaren esku geratzekoa zenez, Espainiako Espetxe Erakundeak ez zuen onartu. Oñatiko presoa 1992an atxilotu zuten; hilabete honetan bertan beteko ditu 30 urte kartzelan, eta 75 urte ditu. Patologia askotarikoak ditu, adinaren eta espetxealdiaren ondorioz. 2020tik bigarren graduan sailkatuta, Matuteneko kartzelara iritsi zen Asturiastik. Martutenen programatutako irteerak izan ditu, eta zigorraren hiru laurdenak beteta zeuzkan 2020an.

AVT, fiskaltzara

Beatriz Artolazabal Justizia, Berdintasun eta Gizarte Politikako sailburuak El Correo egunkarian eginiko elkarrizketa batean eman du gradu progresioen berri, baina ez du xehetasun gehiago eman; ikusteko dago gradu aldaketa hori zertan zehaztuko den ere.

AVT biktimen elkarteak, ordea, jakinarazi du gaur bertan Auzitegi Nazionaleko fiskaltzara joko duela, gradu progresio horiek aztertu ditzan. Azken asteetan, Auzitegi Nazionalak hirugarren graduan zeuden hiru preso itzularazi ditu kartzelara, fiskalaren eskaera aintzat hartuta: Iñigo Gutierrez, Unai Fano eta Jon Crespo. Kexu azaldu da Carlos Iturgaiz PPko Euskal Autonomia Erkidegoko presidentea ere. Sare sozialetan, salatu du Jaurlaritzak eta Espainiako Gobernuak «albiste itxaropentsuak» ematen dizkiela «ETAko gaizkileei» eta «askatasunerako zilarrezko zubi» bat eraikitzen dietela «damutzen ez diren eta hilketak argitzen laguntzen ez duten hiltzaileei».

Bestela mintzatu da, ordea, Denis Itxaso Espainiako Gobernuak EAEn daukan ordezkaria. Radio Euskadin, eskatu du gradu aldaketak «despolitizatzeko» eta «profesionalei lan egiten» uzteko: «Askatasunaz gabetzen duten zigorrei [Espainiako] Konstituzioak ematen dien ikuspegi gizarteratzailea betetzeaz ari gara».

MIkel Otegiri, sendagiria

Etxerat-ek jakinarazi duenez, Mikel Otegi presoari sendagiria eman diote, bi astez erietxeratuta egon eta gero. Biriketako tuberkulosia atzeman zioten, eta ospitalean zegoen otsailaren 15az geroztik. Orain Iruñeko espetxera itzularazi dute, eta hiru astez bakartuta egon beharko du. Bere gaixotasunerako tratamenduak sei hilabete iraungo du.

Etxerat-en ustez, orain «beste aukera on bat» dago Otegi aske gera dadin: «Osasunerako eskubidea bermatu behar da, eta, gaixotasun larriak dituzten presoen eta 70 urtetik gorakoen kasuan, haien kondenak eten behar dira».


Summary: Errusiaren arma nuklearrak, «alerta berezian». Mendebaldearen «adierazpen erasokorrengatik» hartu du neurria Vladimir Putin Errusiako presidenteak. Joan zen astean, ohartarazpena egin zion Ukrainako inbasioaren kontra egiteko asmoa duen orori. Bielorrusiak bertan behera utzi du neutraltasun nuklearra.

Disuasio indarrak «alerta berezian» jarri zituen atzo arratsaldean Vladimir Putin Errusiako presidenteak, horien artean herrialdearen arma nuklearrak. Defentsa Ministerioari eta Armadaren buruari agindu die bonba atomikoak «borrokarako erregimen berezian» jartzeko. Horrek ez du esan nahi berehala erabiltzeko asmoa duela, baina Mendebaldean ohartarazpen argi gisa hartu dute erabakia.

Joan zen ostegunean Ukrainako inbasioaren hasi eta hainbat herrialdetatik etorri zaion erreakzioaren aurrean eman du agindua Putinek. Ukrainari laguntza militarra ematea erabaki dute Mendebaldeko hainbat gobernuk, eta Errusiaren aurkako neurri ekonomikoak hartu dituzte, besteak beste Errusiako hegazkinei Europako Batasuneko aire eremua ixtea, eta Errusiako hainbat banku SWIFT nazioarteko saretik kanporatzea. NATOk tropak mugitu ditu, Errusiarekin muga duten aliantzako kide diren herrialdeetan.

Joan zen astean ohartarazpena egin zuen Putinek, inbasioa defendatzeko eginiko hitzaldian. Norbait Ukrainian haiek «oztopatzen saiatzen bada» ondorioak ikusiko dituela adierazi zuen, «zuen historian inoiz ikusi gabekoak».

Ameriketako Estatu Batuek gaitzetsi egin dute arma nuklearrak alerta egoeran jartzeko erabakia, «eskalada onartezina» dela esanez. Eta NATOko idazkari nagusi Jens Stoltenbergek Putinen «erretorika arriskutsua» salatu du. Errusiako Novaia Gazeta kazetari kritikoko editore nagusi Dmitri Muratovek adierazi duenez, «Putinen hitzek gerra nuklearraren mehatxu zuzenaren soinua dute». Bakearen Nobel saridunak gaineratu duenez, Putinek hainbatetan esan izan du: «Errusiarik ez badago, zertarako behar dugu planeta?».

Errusiak du, gaur, arma nuklear gehien munduan. Denera, 1.625 buru nuklear ditu zabaldurik, eta beste 2.870 gordeta. Bonba atomiko estrategikoak batuta, 6.255 buru dira, Stockholmeko SIPRI bakerako ikerketa institutuaren kalkuluen arabera.

AEBek 1.800 buru nuklear dituzte zabalduta, baina, denera, Errusiak baino arma atomiko gutxiago ditu: 5.550.

Bielorrusiak atzo estatuaren neutraltasun nuklearra bertan behera uztea onartu zuen, konstituzioko zenbait artikulu aldatzeko egin zuen erreferendum batean. Egokitzapen horri esker, Errusiak bere arma nuklearrak jarri ahal izango ditu herrialde horretan, horretarako baimena ematen badiote. Hauteskunde Batzorde Zentralaren arabera, botoa eman duten bielorrusiarren %65,16k bozkatu dute horren alde, eta %10,07k kontra. Alexander Lukaxenko presidentearen oposizioa erreferendumaren aurka agertu zen.

Europako Batasunak esan du Bielorrusiak onartutako erabakia oso arriskutsua dela: «Badakigu zer den Bielorrusiarentzat nuklearra izatea. Esan nahi du Errusiak bere arma nuklearrak jarriko dituela Bielorrusian eta bide hori oso arriskutsua da», esan du Europako Batasuneko Atzerri Politikarako buru Josep Borrellek.


Summary: ‘Antigone edo ezetzaren beharra’-k irabazi du 22. Donostia antzerki saria. Joan den urtean Donostian taularatutako euskarazko antzerki obren artean hautatu dute. Antzerkiaren Nazioarteko Egunean jasoko du saria taldeak, martxoaren 27an.

Antigone edo ezetzaren beharra antzezlanak irabazi du 22. Donostia antzerki saria, Donostiako Udaleko Euskara Zerbitzuak eta Donostia Kulturak antolatzen dutena. Gaur jakinarazi dutenez, Horman Poster kolektiboaren antzezlana saritu du epaimahaiak. Antigona tragedia klasikoaren bertsio garaikidea da obra, Xanti Agirrezabalak, Maite Aizpuruak, Matxalen de Pedrok eta Jon Ander Urrestik antzeztua, Igor de Quadraren zuzendaritzapean. Ez dira gutxi izan klasiko greziarra egokitu dutenak; euskaraz, baina, oholtza gainean interpretatu den lehen lana da. Antzerkiaren Nazioarteko Egunean, martxoaren 27an egingo dute saria banatzeko ekitaldia, Viktoria Eugenia antzokian, eta bertan taularatuko dute berriro obra. Epaimahaiaren esanetan, arrazoi askorengatik saritu dute antzezlana. Horman Poster konpainiak 12.000 euro eta Oaia Peruarenaren artelana jasoko ditu.

Kolektiboaren esanetan, Sofoklesen Antigona testutik eta beste bertsio garaikide batzuetatik –Jean Anouilh, Beltrolt Brecht, Maria Zambrano, Judith Butler, Slavoj Zizek, Jokin Zaitegi...– abiatuta sortutako proiektua da Antigone edo ezetzaren beharra. Boterearen inguruko galderak, kezkak eta hausnarketak eguneratu eta biltzen ditu, eta ariketa egin ikuslea gogoeta horietara bultzatzeko. Obraren estreinaldia 2020ko azaroan egin zuten, Bilboko Arriaga antzokian. Ez da izan antzezlana saritu duten aurreneko aldia: Azpeitiko Antzerki Topaketetan publikoaren saria irabazi zuen 2020an.

Antzezlanean gizartea zeharkatzen duten eta iraunkorrak diren gatazka etiko eta politikoak sakontzen dituzte, «tragedia grekoaren eta mitoen gaurkotzeko gaitasunaz baliatuta». Hala azaldu dute: «Feminismoaren eta pentsamendu desobedientearen mito politikoa berrikusi nahi izan dugu, obedientzia eta desobedientziaren arteko tarte laburra eta kontraesanak taularatuz». Boterea, obedientzia eta desobedientzia ditu ardatz obrak, beraz. Beharrezkotzat jo zuten prozesua euskaraz egitea.

Horman Posterrekoak dira Antigona euskaraz taularatzen lehenak, baina obra euskaraz irakurtzeko aukera bazen aurretik. Jokin Zaitegik Sofoklesen testua grekotik itzuli zuen 1946an, eta Mexikon argitaratu zuen, Antigone izenburuarekin. Bilboko antzerki konpainiako kideek haren bideari segitu diote, eta haiek ere Antigone hitza erabili dute, Antigona erabili beharrean. Tituluaren bigarren zatiarekin, «bertsio bat dela erakutsi» nahi izan dute. Antzezlanean askotariko hizkuntza eta elementu eszenikoak erabiltzen dituzte.

2021ean, helduentzako euskarazko hogei antzezlan eskaini zituzten Donostian, eta 45 emanaldi egin. Denera 6.609 ikusle joan ziren. Aitortu dute kopurua aurreikusi baino apalagoa izan dela, baina, hala ere, gustura agertu dira izandako harrerarekin.

Proiektu berriak

Oraindik sormen prozesuan dagoen arren, esku artean duten proiektu berria aurreratu dute Horman Poster kolektiboko kideek: Souvenir antzezlana. Azaroan estreinatuko dute obra, Arriaga antzokian. Azaldu dute kolonialismo estralurtarraren eta turismo espazialaren inguruko hausnarketa bat dela.


Sexu eraso bat salatu dute Tolosan

Summary: Sexu eraso bat salatu dute Tolosan. Ertzaintza ikertzen hasi da. Erasoa gaitzesteko elkarretaratzera deitu dute, biharko.

Tolosako Asanblada Feministak salatu duenez, 18 urteko emakume baten kontrako sexu erasoa izan da bart Tolosan (Gipuzkoa). Ertzaintzak ere baieztatu dio erasoa BERRIAri. Argitu duenez, salaketa bat jaso dute, eta ikerketa zabalik dago. Ez dute inor atxilotu.

Indarkeria matxistaren kontrako protokoloa abian jarri dute, eta erasoa gaitzesteko elkarretaratzera deitu dute. Bihar egingo dute, 19:00etan, udaletxearen aurrean, Tolosako Asanblada Feministak eta Euskal Herriko Emakumeen Mundu Martxak deituta. Tolosako Udalak bat egin du deialdiarekin, eta herritarrei joateko dei egin die. Horrez gain, adierazi du «baliabide guztiak» erasoa jasan duen emakumearen esku jarri dituela.

Biharko elkarretaratzean izango dira Gipuzkoako Foru Aldundiko bozeramaileak ere, Eider Mendoza bozeramaileak jakinarazi duenez. «Sexu eraso honen aurrean, beste behin ere, aski dela esan nahi dugu. Gipuzkoan ez du kabidarik biolentzia matxistak, adierazi du, ohar baten bidez. Halaber, festaren testuinguruan «berdintasunaren aldarria» mantendu beharraz mintzatu da: «Gizarte bizitzako ohitura eta jaiak berreskuratzen ari garen honetan, argi eta garbi diogu: aisialdiaz, festez eta harreman sozialez erabateko askatasunez gozatzeko eskubidea eta aukera izan behar dute emakumeek. Eraso sexistarik gabeko kale, auzo eta herriak nahi ditugu».


Summary: Pablo Gonzalez kazetaria atxilotu dute Polonian. Ukrainako inbasioaren ondorioen berri ematen ari zen kazetaria, haren abokatu Gonzalo Boyek salatu duenez

Pablo Gonzalez kazetaria atxilotu dute Polonian, gerraren albo ondorioen berri ematen ari zela. Haren abokatu Gonzalo Boyek eman du atxiloketaren berri, sare sozialetan.

Jon Inarritu EH Bilduko diputatuak Gonzalezen atxiloketa salatu du Twitter bidez, «prentsa askatasunaren aurkako erasoa» dela nabarmenduta. Kazetariaren ongizatea bermatzeko eta berehala aske uzteko eskatu die Poloniako agintariei.

Pablo Gonzalez kazetaria da, Eslaviar Filologiako lizentziaduna, eta masterra du Ikasketa Estrategikoetan eta Nazioarteko Segurtasunean. Aditua da Ekialdeko Europako gatazketan. Zenbait hedabidetako berriemaile berezia izan da Ukrainako eta Karabakh Garaiko gerretan. Besteak beste, Naiz eta Público hedabideentzat eta Efe agentziarentzat lan egin du.


Summary: Espainiako inflazio tasa %7,4 da, azken 33 urteetako handiena. Bereziki elikagaiak, alkoholik gabeko edariak eta erregaiak garestitzeak eragin du igoera, baita argindarrak ere.

Espainian kontsumo prezioen indizea (KPI) %0,6 igo da otsailean, eta urte arteko tasa %7,4ra igo da, urtarrilean baino 1,3 puntu gehiago (%6,1). 1989. urtetik izandako daturik handiena da. Bereziki elikagaien, edari ez-alkoholdunen eta erregaien prezioen garestitzeak eragin du igoera. Baita argindarraren prezioak ere, 2021eko otsailarekin alderatuta gutxiago jaitsi baita.

INE Espainiako Estatistika Institutuak aurreratu du datua; aurrerago zehaztuko ditu erkidegoetakoak (martxoaren erdialdera), eta orduan ikusi ahal izango da zertan den Hego Euskal Herriko KPIa. Espero da joera bertsua izatea, hala ere. Urtarrilean %6,1 izan zen.

Datu aurreratuak iragartzen du otsailean azkartu egin dela prezioen igoera. Gai aldakorrenak, energia eta elikagai freskoak, kontuan hartu gabe osatzen den azpiko inflazioa sei hamarren igo da otsailean, eta %3 da tasa. Adierazle hori ere azken urteetako handienetakoa da, 2008tik ez baitu gainditu ehuneko hori.

Oinarri berriarekin kalkulatu dira datuak bigarren hilabetez; urtarrilean hasi ziren erabiltzen.


Summary: Zelenskik «berehalako» prozedura bat eskatu dio EBri Ukraina estatu kide bilakatzeko. Von der Leyenek bezperan esan du Ukrainaren bat egitearen alde dagoela, baina ez du egutegirik zehaztu. Michelek azaldu du talde komunitarioko agintarien artean desadostasunak daudela auziaz. Europa ekialdeko zortzi estaturen buruek babestu dute eskaria.

Urteak dira Ukrainak EB Europako Batasunean sartu nahi duela, baina orain arte ez dute aurrerapauso handirik egin alor horretan. Errusiaren erasoak, baina, egoera alda lezake; edo hori iradoki dute, behintzat, egunotako adierazpenek. Volodimir Zelenski Ukrainako presidentearentzat, ekialdeko bizilagunaren operazio militarrak ate bat ireki du EBko estatu kide bilakatzeko bidea azkartzeko, eta, hori baliaturik, talde komunitarioari eskatu dio «berehalako» prozedura bat abiatzeko. «Prozesu berezi bat behar dugu herrialdeak bat egiteko», adierazi du gaur goizeko agerraldian.

Zelenskiren iritziz, bere herrialdeak EBko estatu kide bilakatzeko «eskubidea irabazi» du, eta helburutzat jarri du «europarren alboan» egotea: «Ziur naiz posible dela hori egitea». Twitter sare sozialean idatzi duenez, Ursula von der Leyen Europako Batzordeko presidentearekin mintzatu da, eta bi agintariak «Ukrainaren defentsa gaitasunez, finantza laguntzaz eta EBko kidegoaz» aritu dira.

Europa ekialdeko zortzi herrialderen babesa jaso du Zelenskiren eskariak. Bulgariako, Eslovakiako, Esloveniako, Estoniako, Letoniako, Lituaniako, Poloniako eta Txekiar Errepublikako buruek gutun bat argitaratu zuten atzo, Ukraina batasunean berehala sartzeko eskaria babestuz.

Ukraina da EBtik kanpo nolabait gertuen egon den Sobietar Batasun ohiko herrialde bat. Elkartzeko akordioa hitzartua zuten, baina 2013ko azaroaren amaieran hori sinatzeari uko egin zion Viktor Janukovitxek, orduan Ukrainako presidente zenak. Harrezkeroztik, Europako Batzordeak erreformak eskatu dizkio Kievi bestelako pausorik eman baino lehenago: esaterako, oinarrizko eskubideei dagokienez, zuzenbide estatuan, ustelkeriaren eta krimen antolatuaren aurkako borrokan, mugetan eta antolakuntza ekonomikoan.

Eskaturiko aldaketa horiek guztiak egin ez dituzten arren, Zelenskik iradoki du Errusiari aurre egiteko moduetako bat dela Ukraina EBko estatu kide bilakatzea; haren iritziz, hori egitea baita «bidezkoena». Hilabeteotan, Ukrainako estatuburuak talde komunitarioko agintariei behin eta berriz eskatu die erantzun argi bat emateko auzi horren inguruan, baina orain arte ez du halakorik jaso.

«Europarrok jakitun gaude gure soldaduak gure herrialdearen alde ari direla borrokan. Eta, beraz, Europaren alde. Europako herrialde guztien bakearen alde, haurren bizitzaren alde, berdintasunaren alde, demokraziaren alde», adierazi du Zelenskik gaur goizeko agerraldian. Gerora, arratsaldean, talde komunitarioan sartzeko eskari bat sinatu du.

Von der Leyen atzo mintzatu zen Ukrainaren egoeraz, eta zera adierazi zuen Euronews kateari emandako elkarrizketa batean: «Gutako bat da, eta gurekin nahi dugu». Hori bai, Europako Batzordeko presidenteak ez zuen egutegirik zehaztu, ezta argitu ere Ukrainako estatuburuak eskatzen duen prozedura «azkar» hori sortuko duten.

«Badugu prozesu bat Ukrainarekin. Adibidez, bere merkatua merkatu bakarrean sartzearen inguruan. Energiaren alorrean ere badugu lankidetza estu bat. Hortaz, auzi askotan elkarrekin egiten dugu lan», esan zuen Von der Leyenek. Hori bai, herrialdea estatu kide bilakatzeaz, badirudi 27 estatuburuen eta gobernuburuen artean ez dagoela aho batezko iritzirik.

Europako Batzordeko iturriak aipatuz, Efe berri agentziak esan du estatu kide guztiak ez daudela «lerro berean»; Charles Michel Europar Kontseiluko presidentea agintariekin aztertzen ari da «zer eskaini» Ukrainari, estatuburuetako eta gobernuburuetako batzuk «arretatsu» izaten ari baitira. Hau da, desadostasunak daudela auziaz aritzean.

Hain justu, Frantziako BFMTV katean, Michelek jakinarazi du Zelenski «erregularki» gonbidatuko dutela Europar Kontseiluaren goi bilkuretara —EBko estatu kideetako agintariak elkartzen dira horietan—. Aldiz, Ukraina estatu kide bilakatzeaz, Europar Kontseiluko presidenteak adierazi du horri buruzko eztabaida izango dutela, baina ez du xehetasun gehiagorik eman.

Eskariaren oztopoak

Zelenskik eskatu duen prozedura azkarra ez da existitzen, eta, hortaz, berritasun esanguratsu bat izango litzateke Bruselak hori onartzea. Hori bai, gaur-gaurkoz, oso zaila dirudi estatu kideek baiezkoa ematea prozesu horri.

EBko estatu kide bilakatzeko prozesuan, hainbat maila zehaztu zituen talde komunitarioak, eta, gaur egun, Ukraina ez dago bigarrenean ere; horretan dauden herrialdeek «balizko hautagai» estatusa dute —Bosnia eta Herzegovinak eta Kosovok—, eta lehen mailan daudenak, berriz, «bat egiteko hautagaiak» dira.

Hau da, talde komunitarioan sartzeko prozesuan aurrera egiten ari diren herrialdeen artean Mendebaldeko Balkanetakoak daude, eta horiek ere gatazka larri bat jasandakoak dira. Gainera, urteotan Europako Batzordeak exijituriko zenbait pauso eman dituzte, horietako asko Ukrainak oraindik eman ez dituenak; hortaz, Kievi bidea azkartzeak gainontzeko hautagaien haserrea eragin lezake.

Gainera, EBko estatu kideetako agintari asko talde komunitarioa berriz ere zabaltzearen kontra agertu dira —oraingoz, behintzat—, azken hedapena «azkarregi» egin zela uste baitute. 2004an izan zen, eta hamar herrialde batu ziren: Eslovakia, Eslovenia, Estonia, Hungaria, Letonia, Lituania, Malta, Polonia, Txekia eta Zipre.

Harrez geroztik beste hiru sartu dira —Bulgaria, Errumania eta Kroazia—, eta bat, atera —Erresuma Batua—.


Summary: Europako Batasunak Ukrainatik ihesi doazen iheslari guztiei emango die babesa. 2001. urtean onartu zuten direktiba bat baliatuko dute Ukrainatik iristen diren errefuxiatu guztiei gutxienez urtebetez babesa emateko. UNHCRren arabera, 500.000 iheslari baino gehiago dira jada.

Europako Batzordeak atzo erabaki historiko bat hartu zuen Ukrainako gerra dela eta. Lehen aldiz, hondamendi batetik ihesi doazen errefuxiatu guztiak hartuko dituzte Europako Batasuneko kide diren herrialdeek, eta gutxienez urtebeterako babesa emango diete; epe hori amaitzen denean, luzatzeko aukera izango dute. Nazioarteko Babeserako Zuzentaraua baliatuko dute horretarako. Direktiba hori Balkanetako gerren ostean onartu zuen EBk, 2001ean, Batasuneko kide ez diren estatuetatik ihesi doazenen beharrei erantzuteko, etxera itzuli ezin diren bitartean. Babesa duten bitartean, estatuek oinarrizko beharrak eskaini beharko dizkiete errefuxiatuei (elikadura, osasun zaintza, hezkuntza...), eta ahal dutenei lana egiteko baimena emango diete. Hogei urtean, ordea, ez dute erabili inoiz, ezta Siriako gerrak Europara ekarri dituen milioika pertsonei babesa emateko ere.

Europako Batasuneko Barne ministroek ezohiko bilera batean hartu zuten erabaki hori, Bruselan, eta ostegunean berretsi beharko dute, baina ziur dira aurrera aterako dela. «Nazioarteko Babeserako Zuzentaraua aktibatzeko garaia heldu da», esan zuen atzo Ylva Johansson EBko Barne komisarioak. «Horren aldeko gehiengo zabal bat egon da», adierazi du gaur Gerald Darmanin Frantziako Barne ministroak.

UNHCR Iheslarientzako Nazio Batuen Goi Mandatariaren arabera, jada 500.000 baino gehiago dira Ukrainako gerratik ihesi alde egin dutenak; hau da, biztanleria osoaren ia %10. NBEren agentzia horren buru Filippo Grandik herrialde mugakideei eskatu die mugak zabaltzeko «babes eta segurtasun» bila doazen horiei. Ukrainako Gobernuak plazaratutako datuen arabera, 2014an Errusiak Krimeako penintsula anexionatu zuenetik eta urte berean Donbassko gerra piztu zenetik 1,5 milioi barne desplazatu daude herrialdean.

UNHCRk Twitterreko bere zenbait kontu ofizialen bidez zehaztu du 422.000 lagun inguru herrialde mugakideetara iritsi direla: Poloniara, Moldaviara, Errumaniara eta Hungariara, batez ere. Aintzat hartu behar da, gainera, agentziaren arabera 100.000 bat barne desplazatu direla. Horrekin guztiarekin lotuta, ohartarazi du ukrainarrei eragozten ari zaizkiela trenetara igotzea alde egiteko. Jasotzen ari den informazioa egiaztatzen ari da.

Antonio Guterresek Errusia Ukrainan egiten ari den «operazio militarren areagotzea» salatu du. NBEren idazkari nagusiak erakunde horren giza eskubideen batzordea irekitzeko nabarmendu duenez, horrek giza eskubideen urraketen «gorakada bat» ekarri du. Guterresentzat, NBEk Ukrainako herritar guztien ondoan agertu behar du «premia larriko» uneotan. Idazkari nagusiak azpimarratu du, gainera, erakunde horren taldeak Ukrainan daudela laguntza humanitarioa emateko eta giza eskubideen urraketek «okerrera» egin ez dezaten zaintzeko.

Salaketa Nazioarteko Justizia Auzitegian

Volodimir Zelenski Ukrainako presidenteak NBEren Nazioarteko Justizia Auzitegiari eskatu dio berehalako agindu bat eman dezala Errusiaren jardun militarra eteteko, «genozidioa» leporatuta. Ukrainako presidenteak uste du Moskuk genozidio kontzeptuaren esanahia «distortsionatu» duela erasoa justifikatzeko, eta, horrenbestez, horren ardura bere gain hartu behar duela. Justizia auzitegiak baieztatu du Ukrainaren salaketa jaso duela.

Nazioarteko justizian, gatazka armatu bat tartean dagoenean, gisa horretako salaketa bati lehentasuna ematen zaio, eta auzitegiko hamabost epaileek aztergai dituzten beste kasuak alboratzen dituzte behin-behinean. Orduan, gerta liteke Nazioarteko Justizia Auzitegiak kautelazko neurriak ezartzea datozen egunetan, Ukrainak eskatu bezala. Auzitegiak, ordea, ez du zehaztu noiz.

NBEren Genozidio Delitua Prebenitzeko eta Zigortzeko Konbentzioa (1948) oinarritzat hartuta egin du salaketa Kievek. Bai Ukrainak eta bai Errusiak sinatua dute hitzarmen hori; hortaz, Nazioarteko Justizia Auzitegiak kasua azter dezake.


Summary: Asilo eskaerek behera egin dute Araba, Bizkai eta Gipuzkoan. Eskaerak %44,1 murriztu ziren iaz, pandemiaren eraginez. Herritarren %86 harrera egitearen alde daude, baina ekiteko moduaren inguruko ikuspegi ezberdinekin.

Iaz 1.724 asilo eskaera erregistratu zituzten Araba, Bizkai eta Gipuzkoako administrazioek, aurreko urtean baino 1.361 gutxiago. COVID-19ak eta hari aurre egiteko neurriek eragin dute beherakada, Ikuspegi Immigrazioaren Euskal Behatokiak azaldu duenez. Erregistratutako eskaeren erdia inguru (%51) Bizkaian egin ziren; %31,8, Gipuzkoan; eta %17,2, Araban.

Araba, Bizkai eta Gipuzkoan erregistratutako asilo eskaera kopuruari dagokionez, hiru fase bereizten ditu Ikuspegik. 2006tik 2014ra bitarte, eskaera kopuru «nahiko txikiak» zenbatu zituzten administrazioek; urtean ehun inguru, batez beste. 2015etik aurrera, ordea, nabarmen egin zuen gora, 2019an orain arteko kopururik handiena erregistratu arte: 4.827 eskabide. Hortik aurrera, «nazioarteko migrazio fluxuek markatutako joerarekin bat eginez», eskaerek behera egin dute, pandemiak baldintzatuta. 2020an, %36,1eko beherakada erregistratu zuten, aurreko urtearekin alderatuta; iaz, berriz, %44,1ekoa.

Eskatzaileen ezaugarriei dagokionez, berriz, Ikuspegik adierazi du asilo eskatzaileen «kolektiboa apur bat maskulinizatuta» dagoela, %51,5 baitira gizonezkoak; izan ere, hiru lurraldeetan jatorri atzerritarra duten biztanleen %47,5 inguru dira gizonak. Jatorria aztertuz gero, berriz, hamarretik bederatzik Latinoamerika dute jatorri, %3,1ek Saharaz hegoaldeko Afrika, %2,4k Europako Batasunetik kanpoko Europako herrialderen bat, %1,7k Magreb, eta %1,3k Asia.

Horrek aldaketa nabarmen bat erakusten du 2015 arteko datuekin alderatuz gero: ordura arte Saharaz hegoaldeko Afrikatik iritsitakoak zirela eskatzaileen gehiengoa. «Lau urteren buruan, nabarmen hazi zen EAEn babes bila ari ziren Latinoamerikako pertsonen kopurua: 28 eskabide izan ziren 2015ean, eta 4.000 baino gehiago 2019an», argitu dute txostenean. Haien artean, Kolonbiatik, Venezuelatik eta Nikaraguatik iritsitakoak dira gehienak, eta, Ikuspegik azaldu duenez, «indarkeriaren gorakadarekin» eta «krisi politikoekin» lotura zuzena dute herrialde haietako biztanleen eskaerek.

Halere, eskatzaileen gehiengoak ez du bere helburua lortzen, «eskabide gehienak» ukatu egiten baitira. 2020ko datuak hartuta, Ikuspegik adierazi du kolonbiarren eskaeren %98 eta nikaraguarren %73,6 ezeztatu dituztela estatu mailan. Bestelakoa da, ordea, Venezuelatik iritsitakoen egoera. Haien artean, %97,9k lortu zuen bizileku baimena, «arrazoi humanitarioengatik».

Harreraren aldeko jarrera

Ikuspegiren barometroaren arabera, Araba, Bizkai eta Gipuzkoako herritarren gehiengoa (%86) asilo eskatzaileei harrera egitearen alde dago, baina izan beharreko jarreraren inguruko ikuspegi ezberdinekin: %35,2 «horiei inolako mugarik gabe harrera egitearekin» bat datoz, %29,8k uste dute «horiek jazartzen ari direla egiaztatzen bada egin behar zaiela harrera», eta %21k «kuoten araberako banaketa bat» defendatu dute.


Summary: Bizkaiko bulego garbitzaileek «greba historiko» batera deitu dute. Lan itunak negoziatzen ari dira, eta salatu nahi dute patronalak «papurrak» baino ez dizkiela eskaini. 12.000 langileri dagokie hitzarmen hori, eta sei eguneko lanuztea egingo dute.

Bizkaiko bulego garbitzaileek greba deialdi «historikoa» egingo dute lan itunaren negoziazioa desblokeatzeko. Sei egunetarako antolatu dituzte lanuzteak: martxoaren 31rako, apirilaren 26rako eta 27rako, eta maiatzaren 10erako, 11rako eta 12rako. ELAk, LABek, eta ESK-k deitu dute grebara, eta ia 30 urte dira Bizkaiko garbiketako gehiengo sindikalak ez zuela halako deialdirik egiten.

Lurraldeko azken ituna 2020ko abenduaren 31n amaitu zen, eta 11.271 langileri zegokien. Urteko soldatak ez dira 16.000 eurora iristen, eta asko dira hortik beherakoak, jardunaldi osoan ez dihardutelako. Sindikatuen eskaera 1.200 euro garbiko hamabost soldata dira; patronalaren eskaintza, berriz, KPIa urte arteko datua baino gutxiago igotzea da: %4,5 hiru urtean. Lehen urteko igoera eskaintza %0,5ekoa da, orduko 18 zentimoko igoera. Sindikatuek soldata arrakala ere salatu dute, bulegoetako garbikuntza sektore feminizatua delako eta kale garbitzaileek baino %45 gutxiago kobratzen dutelako. Kale garbiketan gizonezkoak dira gehienak.

Lan ituneko gatazkaz gain, gaur egun tokian tokiko hainbat gatazka daude Bizkaiko garbiketan. Besteak beste, Guggenheimeko garbitzaile batzuek bederatzi hilabete daramatzate greban, IMQk 90 garbitzaile kaleratu ditu, Deustuko Unibertsitatean eta epaitegietan grebaldiak egin dituzte, udal askotan...


Summary: EHZ festibala uztailaren 1etik 3ra iraganen da Irisarrin. Euskal Herria Zuzenean festibalaren 26. aldia Irisarrin gertatuko da, uztailaren 1ean, 2an eta 3an. Baina, aitzin, topaketa goiztiarra finkatu dute antolatzaileek: martxoaren 26an, Miarritzen, 'Altsasu (gau hura)' dokumentala ikusteko, zuzendariekin solas egiteko eta gaualdia Mizanbu gaztetxean luzatzeko.

Euskal Herria Zuzenean festibalaren 26. aldiari Irisarrik (Nafarroa Beherea) eginen dio batzarri, hirugarren aldikoz, uztailaren 1ean, 2an eta 3an. Aitzin, neguaren partitzea eta udaberriaren jitearen ospatzeko, martxoaren 26an elkartuko dira festibalari eta laguntzaileak, Miarritzen.

«Azkenean, gibelean uzten dugu berriz negua, eta udaberriari gogotsu eginen diogu harrera. Hartza esnatu den bezala, EHZko laguntzaileak ere jaiki gara eta lanean hasi», iragarri dute antolatzaileek. Hala, dozena bat komisioetako kideek abiatu dute mende laurden pasa beteko duen aldi «ahaztezinaren» prestaketa: «Nazioarteko eta Euskal Herriko artistak, partaidetza berriak, ikusgarriak, mintzaldiak...», erran dute.

Karia horretara, Marc Parramon eta Amets Arzallusek zuzenduriko Altsasu (gau hura) dokumentalaren ikusteko parada izanen da, beraz, martxoaren 26an, Le Royal zinema aretoan, 17:00etan. Hala, «festibala Miarritzen loratuko» da.

Ondotik, egileekin solas egiteko tartea izanen da. Miarritzeko karriketan barrena joateko gonbita egin dute, «poteo alaituan», eta, azkenik, Mizanbu gaztetxean bururatuko da gaualdia. Aitzinatu dute ere «arratsean zenbait sorpresa izanen» direla.


Summary: Errusiak interes tasak bikoiztu ditu, errubloari eutsi nahian. Banku zentralak %20ra igo ditu interes tasak, eta Moskuko Burtsaren jarduna eten du bihar arte. Mendebaldeak iragarritako zigor ekonomikoek gogor jo dute Errusiako finantza sistema, baina eragina dute Europan bertan ere. Putinek dibisak atzerriratzeko debekua ezarri die bere herritarrei

Zaila da neurtzen zenbaterainoko kaltea egin diezaieketen Mendebaldeak asteburuan iragarritako zigor ekonomikoek Errusiako finantza sistemari eta ekonomiari. Eta beste hainbeste gertatzen da neurri horiek eta Errusiak berak har ditzakeenak adibidez Europako gas hornikuntzan zenbat igarriko diren neurtzeko garaian.

Arratsaldean, Vladimir Putinek dibisak atzerriratzeko debekua ezarri die bere herritarrei, atzerriko maileguak ordaintzekoak barne. Ez dago argi debeku horretan sartzen den herrialdearen zor subiranoa. Hala balitz, Errusia ordainketa etenaldian sartu dela esan nahiko luke.

Era berean, Moskun lanpetuta dabil Errusiako Banku Zentrala. Moskuko burtsa ez da zabaldu gaur, eta interes tasak %20ra igo ditu (%9,5etik), errubloaren balioari eutsi nahian. Kanpoko dibisa merkatuetan dolarrarekiko %30erainoko galera pairatzen ari zen errubloa, eta banku zentralak hiru orduz atzeratu ditu bere dibisa operazioak. Zabaldu dituenean, errubloaren Moskuko kotizazioaren eta kanpokoaren aldea izugarria zen, atzerritik zetozen operazioak eten direlako. Gerora, tartea txikitu egin da, eta dolarrarekiko errubloaren galera %17koa zen Moskun.

Errusiako Banku Zentralak zenbaterainoko ahalmena du herrialdeko finantza sistemari eusteko? Herrialdeak, berez 360.000 milioiren erreserbak ditu (dolarretan neurtuta), petrolio eta gas garestiei esker. Baina horien zati handienerako bidea moztu diote Errusiari, likidezia bilatzeko banku zentralaren mugimenduak galaraziz.

Zaila zaio Errusiatik kanpo dituen erreserbak erabiltzea, eta baita gorde duen urrea saltzea ere. Paria bihurtu nahi duten herrialdearekin tratuak egiteko irrikaz daudenak ere ez dira hainbeste ziurgabetasunez betetako egunotan. Hori bai, erreserben zati bat (%13-14 inguru) Txinan luke Errusiak, yuanetan. Zeharkako operazioak eginez, horiek erabiltzeko aukera luke.

Zabalik duen beste dirubide bat, itxura denez, gasarena da. Alemaniako Ekonomia Ministerioko eledun batek Reutersi esandakoaren arabera, herrialdeak oraindik badu modua bere gas fakturak (Errusiari) ordaintzeko, nahiz eta Errusiako banku nagusiak SWIFT sistematik kanpo geratu diren.

Errusia SWIFTetik kanporatzea eta herrialdeko banku zentralari mugimenduak galaraztea dira Mendebaldeko herrialdeen zigor ekonomiko nagusiak. Eta horiek eragina dute Mendebaldean bertan ere.

Egia da, Errusiako konpainien eta bankuen kotizazioak amildu egin dira nazioarteko burtsetan. Gazprom, Lukoil, Sberbank, VTB... Baina ez dira bakarrak. Berdin gertatu da Errusiarekiko esposizio handia duten Europako banku eta enpresekin ere. Dena den, badaude burtsan balioa handitu duten konpainiak ere: adibidez, Alemaniako armagintza enpresak, Rheinmetall tankegilea, Hensoldt zaintza sistema ekoizlea, eta Thyssenkrupp, itsaspekoak egiten dituen enpresa bat.


Summary: Klima aldaketaren ondorioak «orokorrak eta atzera-bueltarik gabekoak» dira jada. IPCCk seigarren ebaluazio txostenaren bigarren atala kaleratu du Genevan. Munduko biztanleen erdiak kalteberak dira klima aldaketaren ondorioei begira.

Berotegi gasen isurketen murrizketaren erritmoak eragina izango du kalteen larritasunean, baina klima aldaketaren ondorioak jadanik atzera-bueltarik gabekoak dira zenbait kasutan. Gizarteei egokitzea tokatzen zaie, baina zientzialariek ohartarazi dute horretarako hartutako neurriak «epe laburrekoak» eta «mugatuak» direla oraindik. Termometroak gora egiten duen gradu hamarren bakoitzak handitu egingo ditu gizarteek eta ekosistemek pairatuko dituzten kalteak: goseteak, pobrezia eta gerrak.

Genevan aurkeztu berri du IPCCk seigarren ebaluazio txostena. Iazko abuztuan aurkeztu zuen txosten horren lehen atala, eta apirilean kaleratuko du hirugarrena. Azken horretan, berotegi gasen isurketak nola murriztu aztertuko du.

Mundu osoko 270 zientzialarik osatu dute txostena, eta 34.000 ikerketa egin dituzte horretarako. 2014an egindako txostenaren jarraipena da oraingo hau, eta jadanik agerian utzi du klima aldaketa antropogenikoak okerreko bidea egin duela zortzi urte hauetan: jadanik kalteak «orokorrak» dira, eta «atzera-bueltarik gabekoak» kasu askotan. 2014an, IPCCk zioen kalteak izateko arriskua «handitzen» ari zela. Mendien gailurretatik ozeanoen hondoraino, ekosistemak eta lurreko bizitza gero eta kalteberagoak dira klima aldaketaren aurrean: bero boladak, lehorteak, uholdeak eta suteak gero eta ohikoagoak dira, eta izango dira. Aurreikusitako hipotesirik txarrenean, IPCCk iragarri du munduko espezieen (animaliak eta landareak) %48k desagertzeko arrisku handia dutela. Hipotesirik baikorrenean, batez beste tenperatura 1,5 gradu igoko balitz, espezieen %14k lukete desagertzeko arrisku handia.

Zientzialariek sumatuak dituzte patroi aldaketa garrantzitsuak munduko espezieen erdietan. Euren habitata aldatu dute klima aldaketari aurre egiteko, bai ekuatoretik poloetarantz urrunduz, bai altitudean gora joanez, klima epelagoen bila.

Ur eta elikagai hornidura

Klima aldaketaren ondorioz, ur eta janari hornidura gutxitzen ari da, eta horrek arriskuan jarriko ditu milioika pertsona, bereziki uharte txikietan, Artikoan, Afrikan, Asian, eta Hego eta Erdialdeko Amerikan. Bero boladek eta muturreko fenomenoek, berriz, mundu osoari egiten diete mehatxu, hilgarritasuna handituz eta gaixotasun berriak eraginez. Nekazaritzarako, arrantzarako, turismorako eta kanpoko lanetarako ere mehatxu bat da gero eta handiagoa den estres termikoa. Munduko biztanleen erdiak (3,3 eta 3,6 mila milioi biztanle) oso kalteberak dira klima aldaketaren ondorioen inguruan, IPCCren txostenaren arabera.

Egoera hori okertu egingo da tenperatura igotzen den gradu bakoitzarekin. Oraingoz herrialdeek hartu dituzten konpromisoak betez gero, munduko tenperatura 2,7 gradu berotuko da mende honen amaierarako. Dagoeneko 1,2 gradu berotu da industria aurreko garaiarekin alderatuta. Esate baterako, Europan bi edo hiru aldiz pertsona gehiago arriskuan izango dira estres termikoaren aurrean hiru graduko berotzea izango balitz, 1,5 graduko berotzea izango balitz baino. Espezieen desagertzea ere hamar aldiz handiagoa izango litzateke mundu osoan.

Egokitzeko neurri eskasak

IPCCk ezinbestekotzat jo du klima aldaketaren ondorioetara egokitzea. Oraingoz, baina, aldaketen abiadura egokitzearena baino bizkorragoa dela ohartarazi dute txosten egileek. «Aldaketa gehienak eskala txikiikoak, progresiboak eta epe motzari begirakoak» direla ohartarazi dute. Herrialde kalteberenek egokitzeko aukera izan dezaten finantzaketa handitzeko beharra dagoela jakinarazi dute. Halaber, natur ekosistemen berreskuratzearen aldeko apustua egin dute, egokitzea bermatzeko. Besteak beste, deforestazioa eta natur ekosistemen suntsiketa etetea, kostaldeen urbanizazioari galga jartzea eta hirietako gune berdeak zabaltzea. Munduko ekosistema zenbait –koralezko uharriak, oihan tropikalak eta poloak, besteak beste– atzera bueltarik gabeko aldaketen atarian daudela ere ohartarazi dute.


Summary: Euskarazko eredua auzo guztietara zabaltzeko eskatu dio euskalgintzak Iruñeko Udalari. Iruñeko haur eskoletako eskaintza «eskasa eta desorekatua» dela salatu dute hainbat eragilek: zentro bakarrak eskaintzen du euskarazko eredua

Iruñean dauden hamazazpi haur eskoletatik bakarrak eskaintzen du euskarazko murgiltze eredua. Horien artean, Iruñeko Udalarenak dira hamabi zentro, eta Nafarroako Gobernuarenak, berriz, beste bost. Udal haur eskolen eskaintza «eskasa eta desorekatua» dela salatu dute hainbat eragilek, Iruñeko Euskalgintza plataforman bilduta. AEK eta IKA euskaltegiek, Sortzen, HE Gurasoak, Zaldiko eta Administrazioan Euskaraz elkarteek eta LAB, ELA eta Steilas sindikatuek osatzen dute plataforma.

Gaur agerraldia egin dute, aurrematrikulazio kanpainaren karietara, udalari eskatzeko euskarazko eskaintza zabal dezala auzo guztietako haur eskoletara. Izan ere, egun Iruñeko Udalak kudeatzen dituen hamabi zentroetatik bakarrak eskaintzen du euskarazko murgiltzea, eta eskola horietan eskainiko diren 1.069 ikaspostuetatik, berriz, 130 soilik izanen dira euskaraz (%12). Nafarroako Gobernuaren haur eskolak ere aintzat hartuta, egoera ez da hobea.

Iruñeko Euskalgintzak salatu du eskaintza hori «zuzeneko erasoa» dela Iruñeko haurren hizkuntza eskubideen aurka: «Familia guztien eskubidea da Iruñeko auzo guztietan euskarazko haur eskolak izatea, etxetik gertu». Iruñeko Udala egin dute egoeraren erantzule nagusi, baina «Nafarroako Gobernuaren laguntza eta konplizitatea» ahaztu gabe. «Finean, gobernuak berak ematen baitio bidea hizkuntza eskubideen urraketa horri».

Azaldu dute haurrak euskarazko murgiltze ereduan matrikulatzea «hautu pertsonal hutsaz harago» doala: «Gure haurrak arrazakerian, matxismoan edo LGTBIfobian hezi nahi ez ditugun moduan, ez ditugu hezi nahi gutxiagotutako hizkuntzari bizkarra emanez. Hizkuntza eta pertsona guztiek balio berbera dutela erakutsi nahi diegu, eta horien guztien errespetuz, auzo eta haur guztiei zabaldu nahi diegu euskara».

Aitzitik, euskarazko eskaintza auzo guztietara zabaltzeari uko eginda, Iruñeko Udalak «haur askori atea itxi» diela salatu dute: «Ez dute bermatu aukera berdintasuna, eta horrela erakusten ari dira hizkuntza batzuek besteek baino gehiago balio dutela».

Hizkuntza eredua «publikoa eta kolektiboa» den heinean «justiziaren, berdintasunaren eta bizikidetzaren alde» egin beharko lukeela gaineratu dute, «hautu indibidualaz harago». Navarra Suma eta Enrique Maia alkatea, ordea, «kontrako noranzkoan» ari direla salatu du euskalgintzak: «Borondate politikoa badago, egoera iraul daiteke. Udal taldeek eta gobernuari eusten dioten alderdiek erantzun beharra dute hizkuntza eskubideei begira, arduraz, ausardiaz eta justiziaz».


Summary: CIE Automotivek 267 milioiren irabaziak izan ditu 2021. urtean. Aurreko urtean baino %44 handiagoak izan dira konpainiaren mozkinak

CIE Automotive pandemia aurreko kopuruetara itzuli da 2021. urtean. Autogintza osagaien alorrean diharduen konpainia horrek jakinarazi du 267,5 milioi euroren irabaziak izan dituela iaz, 2020. urtean baino %44 gehiago. Talde osoaren salmenta kopuruak ere aise gainditu du 3.000 milioiren langa, eta pandemiaren lehen urtekoa %13 hobetu du: fakturazioa 3.269 milioi euro izan da guztira. EBITDA emaitza, berriz, ustiaketa emaitza gordina, %33 handitu du, 574,7 milioi euroraino.

Euskal konpainiak ez ditu 2019ko datuak gainditu, baina gertu ibili da. Taldeak nabarmendu duenez, emaitzak onak izan dira autogintzaren sektorean dauden zailtasunak aintzat hartuz gero. Izan ere, zenbait osagairen hornikuntza falta dela eta, ekoizpen arazoak izaten ari dira enpresa asko oraindik ere. CIEk azaldu du 2019an baino 12 milioi auto gutxiago egin direla 2021ean, eta horrek eragina izan duela fakturazioan eta irabazietan: 2019an baino 192 eta 18 milioi txikiagoak izan dira, hurrenez hurren.

CIEk espero du 2022an aurreikuspenei eustea, eta iaz lortutako emaitzei eustea. Aitortu du, hala ere, ezegonkortasun handia dagoela nola sektorean hala nazioarteko merkatuetan, eta, horregatik, egonkortasunerako trantsizio urtea izango dela uste du.


Summary: Ziurtagiria behar den lekuetan maskara ez da erabili beharko Iparraldean. Supermerkatuetan, garraio publikoetan, enpresetan eta osasun egituretan, haatik, derrigorrezkoa da oraino. Eskoletako protokoloa arindu dute, eta ikasleek ez dute maskara erabili beharko kanpoaldean.

Frantziako Gobernuak koronabirusari aurre egiteko neurriak arintzeko egutegiak aitzina segitzen du. Gaurtik, beraz, Ipar Euskal Herrian maskara ez da gehiago derrigorrez erabili beharko txertaketa ziurtagiria erakutsi behar den lekuetan. Horiek horrela, museoetan, kirol instalazioetan, ostatu eta jatetxeetan, zinemetan eta antzokietan ez da maskararik erabili behar gaurtik aitzina.

Hala eta guztiz ere, txertaketa ziurtagiririk eskatzen ez den barnealdeetan baitezpadakoa da oraino. Garraio publikoetan, supermerkatuetan, enpresetan eta osasun egituretan maskara erabiltzen segitu beharko dute herritarrek.

Bestalde, eskoletako protokoloa arindu dute gaurtik aitzina. Bi astez bakantzetan egonik, gaur egin dute sartzea Ipar Euskal Herriko ikasleek, eta protokolo berria indarrean da. Kanpoaldean ez dute gehiago maskararik erabili beharko, eta barnealdeko kirola ere egiten ahalko dute. Gainera, hurbileko kontaktu izanez gero, proba bakarra egin beharko dute, jakin eta bi egunera —orain arte hiru proba egin behar zituzten—. Irakasle bat eskas bada, bestalde, haren klaseko ikasleek aukera izango dute beste irakasle baten klasearekin nahasteko.


Summary: Emakundek andreen itxura fisikoaren gaineko presioaz ohartarazi du Martxoaren 8ko kanpainan. Kanpaina bihartik martxoaren 15era arte egingo dute, sare sozialen, komunikabideen eta kartelen bidez. Kanpainaren helburua, hauxe: bistaratzea nolako kalteak eragiten dituzten emakumeen «hipersexualizazioak» eta haien gorputzaren gaineko «gehiegizko presioak».

Martxoaren 8a iristeko astebete pasatxo falta dela, Emakundek Emakumeen Nazioarteko Egunerako prestatutako kanpainaren berri eman du. Hain zuzen ere, Gasteizen egin dute haren nondik norakoak jakinarazteko agerraldia Beatriz Artolazabalek, Eusko Jaurlaritzako Berdintasun, Justizia eta Gizarte Politiketarako sailburuak, eta Izaskun Landaidak, Emakundeko zuzendariak. Hauxe izango da aurtengo kanpainaren ardatza: emakumeek beren itxura fisikoaren eta gorputzaren gainean jasaten duten «gehiegizko presioa» azaleratzea; alegia, herritarrei dei egin nahi diete gogoeta egin dezaten andreen gorputzen «nahitaezko perfekzioaz», ezarritako «edertasun kanon zorrotzaz», «hipersexualizazioaz» eta «gorputzen kontzeptualizazio gero eta merkantilistagoaz». Horretarako, prest dituzte bai afixak bai irratiko, telebistako eta Interneteko iragarkiak, eta bihartik martxoaren 15era arte emango dituzte, besteak beste komunikabideetan eta sare sozialetan. Gainera, kartelak bidali dituzte, hala nola ikastetxeetara, osasun etxeetara eta enpresetara.

Lau neska dira iragarki eta kartel horien protagonistak, eta «gorputz perfektuen» nahiz «hipersexualizazioaren» inguruko mezu saldoa jasotzen dute. Hori ikusita, galdera hau egiten dute: «Benetan? Hau da guretzat nahi duzuena?». Horixe izango da kanpainaren leloa. Artolazabalek salatu du emakumeei bizitza eta askatasuna mugatzen diela gorputzaren eta itxura fisikoaren inguruan jasaten duten presioak, eta, gainera, ohartarazi du gisa horretako mezuak areagotu egin direla azkenaldian, «sare sozialen eta emakumeen gorputzaren gero eta esplotazio mediatiko handiagoaren bidez».

Gainera, Landaidaren esanetan, emakumeak gauza bihurtzeak eta hipersexualizazioak berdintasunik eza eragiten dute. Izan ere, iruditzen zaio emakumeak gizaki gisa ez ikusteko tresna direla, haienganako enpatia ahultzen dela, baita haien «balioa» ere. Eta honela ohartarazi du: «Horrek bidea ematen du emakumeen aurkako indarkeria gertatzeko». Era berean, salatu du presio horrek kalte egin diezaiekeela osasunean, «anorexia edo elikaduraren inguruko gaixotasunak eragiten dituelako askotan».

Salaketa hutsaz harago joan nahi dutela adierazi du Artolazabalek, esperantzarako mezu bat ere eman nahi dutela: «Garaiz gaude: datozen belaunaldiei etorkizun hobea eskaintzeko aukera dugu, eta eskaini egin behar diegu».


Summary: Gasa eta petrolioa, gatazkaren erdigunean. Kezka handia da energia gaien inguruan. Oraingoz, nahiz eta Errusiako bankuak SWIFTetik kanporatu, energiari lotutako ordainketak ez dira eten, ezta hornidura ere.

Garesti izatetik garestiago izatera. Gas naturalaren prezioak atzera gora egin du Europan, eta geroko kontratuetan salneurria bezperan baino %36 handiagoa izatera iritsi da. Kezka hor dago, zer gertatuko den Errusiatik Europarako gasaren hornidurarekin, hornidura horren zati handi bat Ukrainatik barrena baitator.

Errusiatik datorren gasarekin betetzen du Europak bere beharren herena. Hornidura horren edozein etendurak argindar produkzioa, altzairugintza eta ongarrien ekoizpena baldintza dezake Europan.

Esku hartze militarrak soilik ez, Mendebaldeak Errusiari ezarritako zigorrek ere kalte egin diezaiokete gas hornidurari. Oraingoz, Errusiako banku nagusiak SWIFT sistematik kanpo gelditu izanak ez die eragin energia gaiei. Alemaniako Ekonomia Ministerioak eta Etxe Zuriak esan dute dirubide hori zabalik dagoela oraindik.

Hori bai, Errusiako gasa eta petrolioa erosi nahi dituenak gero eta zailagoa dauka, besteak beste gasontziek eta petrolio ontziek ez dutelako portu errusiarretara hurbildu nahi; zigorpean dauden bankuekin lan egitea konplexua delako, eta finantza entitateek eta aseguru etxeek ez dutelako dirurik arriskatu nahi salerosketa horietan.

Eta inongo momentutan ezin da baztertu Vladimir Putinek, zigorrei erantzunez, gas hornidura hori murriztu edo etetea Europari, oilartu egin baitzaio.

Petrolioarekin ere kezka hor dago, baina upelaren prezioan horniduran baino gehiago. Baten batek agian espero zezakeen LPEE Lurralde Petrolio Esportatzaileen Erakundeak zerbait egitea, baina esan du ez duela bere jarrera aldatzeko asmorik. Asteazkenean egitekoa duen bileran, analisten ustez, LPEEk aurreikusitako ekoizpen hazkuntzari eutsiko dio; hots, ekoizpena eguneko 400.000 upeletan handituz joatea.

Baina baliteke laster etortzea upelaren prezioari eusteko mugimenduak. AEBetatik eta Europako Batasunetik esan dute aztertzen ari direla petrolio erreserben zati bat merkaturatzea, eta zabaldu da bihar, asteartez, IEA Nazioarteko Energia Agentziak bilera egingo duela.

Dena den, hornidura arazoen arriskua ere ezin da baztertu, egunero Itsaso Beltzetik garraiatzen direlako milioika petrolio upel, eta baita munduko garau guztiaren laurdena. Garia, paladioa, nikela... Industria eta nekazaritza estututa zebiltzan lehendik ere, eta lehengaien salerosketan nahasmena izugarria da egunotan.


Summary: Sindikatuek «historikotzat» jo dute Osakidetzako greba. Manifestazioak egin dituzte Donostian, Gasteizen eta Bilbon, eta salatu dute ezarri dizkieten gutxieneko zerbitzuak gehiegizkoak izan direla

Osakidetzako langileek greba eguna zuten gaur, eta Satse, ELA, LAB, CCOO eta UGT sindikatuek «historikotzat» jo dute erantzuna. Adibide gisa jarri dute babesa «%100ekoa» izan dela Bilboko Basurtuko ospitaleko Anatomia Patologikoko zerbitzuan eta traumatologian, eta «erabatekoa» izan dela Gurutzetako erietxeko larrialdietan eta traumatologiako ebakuntza gelan. Gisa berean mintzatu dira Galdakaoko fisioterapia eta sukalde zerbitzuez, eta Zumarragako (Gipuzkoa) eta Txagorritxuko ebakuntza gelez.

Datu zehatzik ez duten arren, sindikatuek «historikotzat» jo dute gaurko greba, eta jarrera aldatzeko eskatu diote Osakidetzako zuzendaritzari. Salatu dute gutxieneko zerbitzuak gehiegizkoak direla, eta langile askoren greba eskubidea urratu dela. Manifestazioak egin dituzte Bilbon, Gasteizen eta Donostian, eta Bilbokoan txalo zaparrada handi batez amaitu dute martxa, Zabalguneko osasun etxean. «Errespetua merezi dugu. Osakidetzako langileok eta erabiltzaileok sakrifizio handia egin dugu pandemian, eta, bitartean, kudeatzaileek prekaritatean sakondu dute»

Langileek haserrea adierazi dute Eusko Jaurlaritzaren egoitzaren aurretik pasatzean. Oihuak, sirenak, txistuak... ozenago entzunarazi dituzte. «Sutan gaude, oso erreta gaude», esan dute Gurutzetako larrialdietako langileek.

Joan den ostiralean ere greba egin zuten Osakidetzako lehen arretan: sindikatuen arabera, %70ekoa izan zen erantzuna oro har, eta kategoria guztietan. Larunbatean ere protestak egin zituzten Arabako, Bizkaiko eta Gipuzkoako hiriburuetan.


Summary: Guardia Zibilak martxoaren 12an egingo du armen azken enkantea Euskal Herrian. Bizkaiko Komandantziak 830 suzko arma jarriko ditu enkantean; haietatik 616 eskopetak dira. Armen legedi berria dela eta, aurrerantzean jasotzen dituzten armak suntsitu egin beharko dituzte.

Armazaleek datorren martxoaren 12an izango dute Euskal Herrian suzko armak enkantean lortzeko azken aukera. Espainiako Gobernuak onartu zuen armen legedi berria joan den azaroaren 5ean sartu zen indarrean, eta, ondorioz, Guardia Zibilak suntsitu egin beharko ditu egun hartatik aurrera jaso dituen arma guztiak. Aurretik jasota zeuzkan armak, ordea, enkantean jarriko ditu Bizkaiko Komandantzian.

Enkantea hilaren 12an egingo da, baina, aurrez, 7tik 11ra, armak ikusgai egongo dira Guardia Zibilaren Bizkaiko egoitzan. Denera 830 suzko arma aterako dituzte enkantean: 616 eskopeta, 72 karabina, 38 errifle, 65 pistola, 34 errebolber... Inork hartzen ez dituen armak suntsitu egingo dituzte, azaroaren 5etik aurrera jaso dituztenekin egingo duten bezala.

Halako enkanteetan, nagusiki, ehiztariak eta bildumazaleak elkartzen dira, eta parte hartzeko derrigorrezkoa da suzko armak izateko baimena edukitzea. Guardia Zibilaren arabera, gaur egun, 27.147 lagunek dute baimen hori Bizkaian. Haien artean, denera, 47.208 arma dituzte.

Nafarroan otsailaren 12an egin zuten azkena, eta 396 arma jarri zituzten enkantean.


Summary: 60 urtera arteko zigor eskaera, emaztea eta amaginarreba hiltzea egotzita. Defentsak zigorra zortzi urtera jaistea eskatu du, akusatuak «buru nahasmendua» zuela argudiatuta.

Bikotekide ohia eta haren ama hiltzea egotzita, gizon bat atxilotu zuten 2018an Gasteizen, eta gaur hasi da haren kontrako epaiketa Arabako Probintzia Auzitegian. Fiskaltzak 50 urteko kartzela zigorra eskatzen du akusatuarentzat, genero eta ahaidetasun larrigarriak dituen hilketa egotzita; Clara Campoamor elkarteak (herri akusazioa), 60koa. Defentsak, aldiz, zigorra zortzi urteko espetxealdira mugatzea nahi du, argudiatuta akusatuak «buru nahasmendua» zuela eta hilketa ez, baizik eta giza hilketa egin zuela.

Akusatuak haren abokatuaren galderei soilik erantzun die gaurko saioan. Esan du «egoera depresiboan» zegoela hilketaren unean, horren ondorioz lanean bajak hartu behar izan zituela eta suizidio saiakera bat ere egin zuela. Egoera horren arrazoia emazte ohiarengandik banantzea izan zela gaineratu du. Hilketaren inguruko xehetasunak ere eman ditu. Haren bertsioaren arabera, gertaeraren egunean emaztearen etxera joan zen, emazteak eta amaginarrebak bultza egin zioten, eta horrek «burua galtzera» eraman zuen. Ondoren, gainean zeraman labana atera zuen, eta «gertatu behar zuena gertatu zen». Labana bere buruaren kontra erabiltzeko asmoa zuela erantsi du, eta horregatik zeramala gainean.

Oso bestelakoa da fiskaltzaren bertsioa, zeinek bere akusazioan dion akusatuak ez zuela jasan emaztea beragandik banandu izana, ezta haren amak hori galarazi ez izana ere, eta horregatik erabaki zuela biak hiltzea. Gaurko saioan, fiskalak esan du saiatuko dela erakusten genero arrazoiengatik hil zituela eta egiten ari zenaren kontziente zela. Aitortu du instrukzio fasean ez dela frogatzerik izan akusatua "ankerkeriaz" aritu zela, baina, epaiketan frogatuta geratuz gero, zigor eskaerari larrigarri hori gehituko diola ziurtatu du.

Ildo beretik, hildakoen sendiaren abokatuak defendatu du akusatuak bazekiela zer egiten ari zen, «kontziente» zela. Emaztearen familiarekin harreman txarra zuela azaldu du. Hala baieztatu du emaztearen anaiak ere, eta erantsi bere emazteak beldurra ziola gizonarengandik banantzeari, akusatuak egin zezakeenagatik.

Bihar jarraituko du epaiketak, eta zenbait lekukok deklaratuko dute. Martxoaren 9an edo 10ean amaitzea espero da.


Summary: Alconzako langileek greba mugagabea hasi dute 38 kaleratzeak eragozteko. Lan erregulazioa kentzeko eta plan industrial egingarri bat martxan jartzeko eskatu diote Irizar Groupi. Ostiralean hasiko da negoziazioa.

Alconza Irizar Groupeko langileek greba mugagabea hasi dute zuzendaritzak egin nahi duen lan erregulazioa gelditzeko asmoz. Neurriak Berangoko (Bizkaia) plantako 102 langileetatik 38ri eragingo lieke. Enpresak urteak daramatza galerak pilatzen, eta langile batzordeak «kudeaketa txarrari» eta «utzikeriari» egozten die egungo egoera zaila. Ostiralean egingo dute beharturiko negoziazio epeko lehen bilera, eta Norte Gestion bulegoak ordezkatuko du enpresa. Alconzako langile guztiek babestu dute batzordeak (CCOO lau ordezkari, ELAk hiru eta LABek bi) eginiko greba deialdiko lehen eguna. Zuzendaritzak iragan astean eman zuen erregulazioaren berri, eta kaleratze posibleak enpresa hiru urtetan «berpizteko» plan baten barnean kokatu zituen. Alconzak 29 urte milioi euroko galerak pilatu ditu azken sei urteetan, eta langileek uste dute kudeatzaileen jardun eskasaren ondorioz izan dela. Irizar Groupek duela zortzi urte erosi zuen Alconza. Sindikatuen arabera, orduan 250 langile izatera iritsi ziren, eta 2014an 27 milioi euroko fakturazioa izan zuen. Handik urte batera asko jaitsi zen, eta iaz zortzi milioi eurokoa izan zuen. «Erosi zuenetik ez du lanik ekarri, eta proposamen bakarra baldintzak prekarizatzea izan da», salatu dute. Alconza 60 urteko enpresa bat da, eta garraio motor elektrikoak ekoizten ditu. Autobusetarako egin izan ditu, baina batez ere itsasontzietarako. Esaterako, petrolio eta gas plataformetara joaten diren ontzientzako motorrak egiten dituzte. Zuzendaritzaren arabera, egun «krisi gorrian» dago enpresa, itsas zabaleko petrolio eta gas plataformen sektorea hondoa jota dagoelako. Langileek ere ikusi dute lan karga gutxitu egin dela azken asteetan. Grebaz gain, langileek mobilizazio dinamika bat hasi dute. Atzo goizean egin zuten lehen manifestazioa Berangora, eta pentsiodunen mugimenduko kideekin batu ziren bertan. Era berean, martxoaren 12rako deitu dute lehen manifestazio handia, Berangon bertan. Langile asko Uribe Kostakoak dira. Hau ez da Alconza lan gatazka batean murgilduta dagoen lehen aldia. 2019an ere bost eguneko greba egin zuten lan hitzarmena hobetzeko. Orduan 181 langile ziren plantan. 2020an era lanuzteak egin zituzten enpresak soldata %15 murriztea eskaini zielako. Litekeena da oraingoak ere luze jotzea, eta ez litzateke harritzekoa auziak epaitegietan amaitzea.


Summary: Albertina Carri: «Dramarekin batera, festa ere aldarrikatu behar da». Zinegoak jaialdiak Albertina Carri zinema zuzendari, gidoilari eta ekintzaile argentinarrari emango dio gaur arratsaldean bere ohorezko saria. Hilaren 7ra arte iraungo du festibalak.

«Niretzat, zinema bizitzeko modu bat da: zinemak proposatzen didan bezala bizitzea gustatzen zait». Artista, aktibista, ekoizle, gidoilari eta zinema zuzendari feminista da Albertina Carri (Buenos Aires, 1973), eta ibilbide luzea du egina dagoeneko. Alaitz Arenzana Zinegoak jaialdiko zuzendari artistikoaren arabera, gainera, haren lanak «ohikotasunetik harago» doaz: «Begirada zapaltzaileek fokuz kanpo utzi nahi duten hori guztia erakusteko lengoaia eta forma propioen esploratzaile nekaezina da Carri. Zinema generoek ikusezin bihurtzen duten zinema bat da harena». Eta horregatik eman dio ohorezko saria, orain, Zinegoak Bilboko Gaylesbitrans Nazioarteko Zinema eta Arte Eszenikoen Jaialdiak. Esker ona azaldu die Carrik antolatzaileei, gaur goizean, saria jaso aurretik emandako prentsaurrekoan: «Izugarrizko ohorea da lanean eta aktibismo artistikoan emandako urte hauen guztien aitortza jasotzea».

Carrik Buenos Airesko Zinema Unibertsitatean ikasi zuen gidoigintza, eta hainbat film labur ondu zituen hurrengo urteetan. Besteak beste, Excursiones, Aurora, Historias de Argentina en vivo eta Barbie también puede estar triste (denak 2001ean), Fama (2003), De vuelta (2004) eta Restos (2010). Rotterdam (Herbehereak), Londres eta Vienako jaialdietan aukeratutako No quiero volver a casa (2000) bere lehen film luzearen ondoren, Roberto eta Ana Maria gurasoen bila abiatu zen Carri. Intelektual eta militante iraultzaileak ziren biak, eta diktadura militarrak bahitu eta desagerrarazi egin zituen, Carrik 4 urte besterik ez zituela. Bilaketa hori bere ondorengo film luzeetan ere islatu zuen: Los rubios (2003) eta Cuatreros (2017) lanetan, hain zuzen ere.

Hutsunea ulertzeko saio horiekin batera, Carrik sexualitatea ere landu izan du bere zinemagintzan, arau, patroi eta jarrera normatiboen aurrean askatasuna eta autonomia aldarrikatuz. Besteak beste, Geminis (2005) eta La rabia (2008) filmetan. «Azken finean, lehen pertsonan hitz egiten dut, ez dagoelako nik bizi izandakoa kontatzen duen material nahikorik», kontatu du Carrik. Las hijas del fuego (2018) filmean, kasurako, modu nabarmenean landu zuen sexualitatearen, zinemaren, askatasunaren, politikaren eta feminismoaren arteko lotura. Arenzanaren hitzetan, «bizitzaren eta filmen arteko mugak ezabatzen ditu Carrik, eta ertzetako gaiak erdigunean jartzen saiatzen da une oro».

Momentu honetan, filmak egitearen helburuetako bat «istorio zoriontsuak» kontatzea dela azaldu du zinemagileak, eta, Pier Paolo Pasolini zuzendariari keinu eginez, festaren garrantzia nabarmendu du: «Dramarekin batera, festa ere aldarrikatu behar da; izan ere, drama guztiaren gainetik, hori da zutik mantendu gaituena». Era berean, halako jaialdiak «erresistentziarako espazio» direla azpimarratu du zinemagileak: «Ez dut uste plataformak direnik gure irtenbidea. Are gehiago, pandemia bukatzen denean, zinema aretoek zinema independentearen aldeko apustua egingo dutela iruditzen zait. Itxaropentsu nago».

Zinema lanez gainera, telebistarako saioak ere sortu izan ditu bere ibilbidean. Tartean, La bella tarea telesail dokumentala. Asterisco LGTBI+ Nazioarteko Zinemaldiaren sortzailea ere izan da. Eta, aurrera begira ere, lanean dabil: Caigan las rosas rojas ikus-entzunezkoa prestatzen ari da.

Saria ematearekin batera, Carriren ibilbide zinematografikoaren inguruko ziklo berezi bat ere antolatu dute jaialdian: martxoaren 1etik 4ra, Carriren hainbat lan proiektatuko dituzte BilbaoArte espazioan. Besteak beste, Geminis bihar arratsaldean; La rabia hilaren 2an; eta Cuatreros hilaren 3an.

Hasi dira martxan

Gaur arratsaldean abiatuko da XIX. Zinegoak jaialdia, Bilboko Arriaga antzokiko irekiera ekitaldiarekin, eta hilaren 7ra bitarte zinemaz betetako programa bat eskainiko du festibalak. Hala ere, joan den asteburuan 3, 2, 1... Zinegoak! programarekin eman diote nolabaiteko hasiera festibalari, eta antolatzaileek nabarmendu dute ekitaldiek harrera «oso ona» izan dutela: «Asteburua oso ondo joan da, jendez lepo egon dira ekitaldi gehienak». Datozen egunetarako ere egitarau zabala prestatu dute.


Summary: Ukrainaren aldeko milaka sinadura bildu ditu PEN Klubak kulturaren munduan. «Zentzugabeko gerraren» aurka sinatu dute mundu osoko hainbat idazlek, artistak eta Nobel saridunek. «Ezin da Europa aske eta segururik egon Ukraina aske eta independenterik gabe».

Nazioarteko PEN klubak gutun bat plazaratu du Ukrainako sortzaileei zuzenduta, sostengua eta elkartasuna agertzeko, Errusiaren inbasioa dela-eta, eta sarraskia berehala gelditzeko eskatzeko. 1.000 idazlek, artistak eta Nobel saridunek baino gehiagok sinatu dute gutuna.

«Gu, munduan zeharreko idazleok, lur jota gaude Errusiako indarrek Ukrainaren aurka erabilitako indarkeriarengatik», idatzi dute. «Bat gatoz gerra zentzugabekoa gaitzesteko, Putin presidenteak abiaturikoa, uko egiten diolako onartzeari Ukrainiako herriak eskubidea duela bere etorkizuneko aliantzak eta historia erabakitzeko, Moskuren esku hartzerik gabe». Gero, sostengua agertu diete herrialdeko idazle, kazetari, artista eta bestelako herritarrei. «Zuekin gaude, eta zuen mina sentitzen dugu».

Putinen erasoa «demokraziaren eta askatasunaren aurkakoa da», sinatzaileon arabera, «ez bakarrik Ukrainan, baizik eta mundu osoan». Bakea eskatu dute, eta «indarkeria bultzatzen duen propaganda amaitzeko» ere bai. «Ezin da Europa aske eta segururik egon Ukraina aske eta independenterik gabe».

Gutuna sinatu dute, besteak beste, Svetlana Aleksandrovna Aleksievitx Bielorrusiako idazle, kazetari eta 2015eko Nobel saridunak, eta Margaret Atwood idazle kanadarrak. Tartean dira Paul Auster, Orhan Pamuk, Salman Rushdie eta Olga Tokarczuk.

Euskal Herriko izen bakarra dago oraingoz: Urtzi Urrutikoetxea kazetaria eta Euskal PEN klubeko ordezkaria. Presazko deialdia egin zuten joan zen ostiralean, eta orduan sinatu zuen Urrutikoetxeak. Bera PEN klubeko Itzulpen eta Hizkuntza Eskubideen batzordeburua da, eta, horregatik erantzun ahal izan zuen.

Sortzaileen adierazpen askatasunaren arloan lan egiten du PEN Klubak. Literaturgintza garatzea eta babestea du helburu, nazioarteko mugen eta istiluen gainetik, gizataldeen arteko elkar ulertzea bultzatzea, eta pentsamenduaren transmisio askea eta adierazpen askatasunaren babestea.

1921. urtean sortu zen elkartea, eta idazle euskaldunek hasieratik hartu zuten parte, Laura Mintegik joan zen urrian Martin Ugalderen mendeurrenaren harira azaldu zuenez: «Gure kazetari kartzelatuak ere terroristatzat jo zituzten».

Hilabete horretan bete zuen ehun urte Euskal PEN klubak, eta, hori ospatzeko, liburu bat kaleratu zuen, bere historia eta erronkak biltzeko.


Summary: Gasteizen gizon bat atxilotu dute neska lagun ohiari eraso egiteagatik. Erasoa igandean gertatu zen, etxebizitza batean. Emakumea Txagorritxu ospitalera eraman zuten.

29 urteko gizon bat atxilotu dute Gasteizen, neska lagun ohiari eraso egitea egotzita. Gasteizko Udalak azaldu duenez, igandean gertatu zen erasoa, Arabako hiriburuko etxebizitza batean. Udaltzainak erasoa gertatu zen tokira joan ziren, eta gizonezkoa atxilotu zuten, genero indarkeriako delitu bat leporatuta. Emakumea, berriz, anbulantzia batek artatu zuen, eta Gasteizko Txagorritxu ospitaleko larrialdi zerbitzura eraman zuten.


Summary: Arrea, Katxiña eta La Biblioteca jatetxeek Repsol gidako bigarren Eguzkia jaso dute. Repsol gidako Eguzki sariak gaur banatu dituzte, Donostiako Viktoria Eugenia antzokian.

Euskal Herriko hiru jatetxek Repsol gidako bi Eguzki izango dituzte hemendik aurrera: Iruñeko La Bibliotecak, Orioko (Gipuzkoa) Katxiña upategiak eta Kanpezuko Arrea jatetxeak. Iñaki Murua Guardiako (Araba) sukaldariak ere beste Eguzki sari bat jaso du, bigarrena, Logroñon (Espainia) duen Ikaro jatetxearekin. La Biblioteca jatetxeko sukaldaria Leandro Gil da; Katxiñakoak, Iñaki eta Izaskun Zendoia dira; eta Arreakoa, Edorta Lamo.

Bestetik, jatetxe hauek Eguzki bat jaso dute lehen aldiz: Gipuzkoako Ama (Tolosa) eta Narru (Donostia); Gasteizko KEA Basque Fine Food; Bizkaiko Gotzon (Bakio), Jauregibarria (Zornotza), La despensa de Etxanobe (Bilbo) eta Remenetxe (Muxika); eta Iruñeko Kabo, Alma eta Hamabi.

#AlimentosdEspaña Eguzki jasangarria lau jatetxeri eman diete, tartean Donostiako Kofradiari —Gipuzkoako Baxurako Arrantza Ekoizleen Elkarteak kudeatzen du—. Zehazkiago, Eguzki Jasangarria sari berezien artean, «jatetxe gomendatuaren saria» eman diote Kofradiari. Iaz, Larrabetzuko (Bizkaia) Azurmendi jatetxeari eman zioten Eguzki Jasangarria saria.

Sariak emateko ekitaldia Donostiako Viktoria Eugenia antzokian egin dute. 150 sukaldarik baino gehiagok parte hartu dute. Tartean izan dira Martin Berasategi, Andoni Luis Aduriz, Elena Arzak eta Euskal Herriko beste sukaldari ezagun batzuk. Aurkezleak Carlos Latre eta Ainhoa Sanchez izan dira.

Euskal Herriko bederatzi jatetxek dituzte daude hiru Eguzki sari: Akelarre, Arzak, Elkano, Martin Berasategi, Mugaritz, Zuberoa, Azurmendi, Etxebarri eta Nerua Guggenheim. Lehendik ere hiru Eguzkiak zituzten.


Summary: Baionako mendizale baten gorpua aurkitu dute Biarnon. Atzo atzeman zuten Frantziako jendarmeek. Igandetik haren bila ari ziren.

50 bat urteko gizon baten gorpua atzeman zuten Frantziako jendarmeek, atzo, Aspe ibarreko Labigouer mendian (Biarno). Baionakoa zen mendizalea, eta iragan igandetik desagertua zen. Haren bila ibili ziren Oloroeko (Biarno) jendarmeak.

Frantziako jendarmeek jakinarazi dutenez, bakarrik joana zen ibiltzera, eta eroriko hilgarria izan du, elurtegi batetik lerratuta.


Summary: Hondurasek aire zabaleko meategiak debekatu ditu. Meatze horiek baliabide naturalen, osasun publikoaren eta ur eskubidearen aurkakoak direlako hartu du erabakia. Balio ekologiko handia duten natur eremuak estatuaren eskuetara pasatuko dira.

Hondurasko Gobernuak bertan behera utzi ditu aire zabaleko meategien jarduera baimenak. Energia, Baliabide Natural, Ingurumen eta Meategi Idazkaritzak zabaldu zuen ohar batean jakinarazi du, gainera, Honduras aire zabaleko meategirik gabeko herrialde izendatu duela, «justizia klimatiko eta baliabide naturalekiko errespetu eta babes printzipioetan oinarrituta».

Baliabide naturalak ateratzea, beraz, debekatuta egongo da aurrerantzean Hondurasen. Oharrean, idazkaritza horrek azpimarratu du estatuarentzat kaltegarria dela jarduera mota hori. Balio ekologiko handiko ingurune naturalak estatuaren esku geratuko dira, gainera, «horien kontserbazioa eta herriarentzako onura ziurtatzeko».

2018an lizentzia kopurua murriztu bazen ere, Hondurasen gaur egun 217 meatzaritza lizentzia daude indarrean, eta horiek 131.515 hektarea hartzen dituzte, Kanpo Zorraren Foro Sozialaren arabera. 2013ko Meatzaritza Legeak dio babestutako eremuetan ezin dela meatzaritza jarduerarik izan, baina eremu horietan jarduteko 42 lizentzia gutxienez badira.

Urte askotako borroka

Aire zabaleko meategien kontrako eta ur eskubidearen aldeko borrokak ibilbide luzea du Hondurasen, eta kriminalizatua izan da. Ekintzaileen kontrako giza eskubideen urraketak ingurumenaren kontrako politikak bezain orokorrak izan dira hamarkadatan. Lurra, lurraldea eta ingurumena defendatzen dutenentzat munduko herrialde arriskutsuenetako bat da Honduras, Peace Brigade International gobernuz kanpoko erakundearen arabera.

Urraketa horien artean, ezagunenetako bat Berta Caceresen hilketa izan zen (1971-2016). Lenka jatorrizko herriaren liderra izan zen Caceres, feminista eta ekintzaile ekologista, eta Gualcarque ibaiko Agua Zarca proiektu hidroelektrikoaren aurka borrokatu zen. Heriotza mehatxu asko jaso zituen, eta 2016ko martxoaren 2an hil zuten, tiroz. Iaz, DESA enpresako zuzendari David Castillo hilketaren erruduntzat jo zuten.

Duela hiru egun, aske geratu dira 2019tik Guapinol ibaiaren defentsan aritzeagatik espetxean zeuden sei ekintzaile ekologista. Carlos Escalera natur parkean legez kanpoko meatze baten kontra egiteagatik atxilotu zituzten.