Summary: Udan 400 kultur jarduera eskainiko dituzte Iruñean, sanferminen ordez. Musika eskaintza zabala antolatu dute; parte hartzaileen artean izango dira Izaro, Skabidean, Skakeitan, Zea Mays eta Anne Lukin, besteak beste.

Iruñeko Udalak aurkeztu du sanferminen hutsunea betetzeko helburua izango duen udako programazioa, Biba Iruña bizirik! izenburupean. 400 jarduera baino gehiago egingo dituzte, eta horien artean egongo dira musika, antzerkia, zirkua eta dantza.

Ziudadela izango da epizentro nagusia. Han 800 ikus-entzulerentzako tokia izango duen oholtza bat jarriko dute, eta hara igoko dira estilo askotako musikari eta taldeak. Euskal Herrikoen artean egongo dira Izaro, Skabidean, Skakeitan, Zea Mays, Anne Lukin, Amaia Romero eta Kutxi Romero, besteak beste; kanpokoen artean, berriz, Mala Rodriguez, El Kanka, Nil Moliner, Califato 3/4 edo La M.O.D.A. Ikuskizun horietarako sarrerak www.pamplonaescultura.es webgunean egongo dira salgai, bihartik aurrera.

Musikaz gain, Ziudadelako eremuak beste hainbat jarduera hartuko ditu. Erraldoi eta buruhandien konpartsak hiru emanaldi egingo ditu, uztailaren 4an eta 28an, eta irailaren 4an. Doan izango dira, toki guztiak bete arte. Bigarren urtez jarraian, konpartsak ezin izango ditu hiriko kaleak zeharkatu uztailaren 6tik 14ra bitartean, baina erraldoi eta buruhandiak bisitatzeko aukera egongo da, Ziudadelako Armen Aretoan.

Astelehenetan, uztailaren 12tik irailaren 20ra bitarte, Nafarroako eta munduko beste hainbat tokitako arte adierazpideek beteko dute Ziudadela, Folklore Hutsa izeneko zikloan.

Ostegunetan, uztailaren 8tik 29ra, jazz errezital egingo dituzte, eta parte hartzaileen artean egongo dira The New Jazz Proyect, The Cubintage, Terela Gradin Sings Caymmi eta Pamplona Jazz Big Band, besteak beste.

Igandeetan, uztailaren 2tik irailaren 5era, Nafarroako banden kontzertuak egingo dituzte. Nafarroako Musika Banden Federazioaren bandak zabalduko du zikloa, kontzertu berezi batekin: 55 bandatako 65 musikarik parte hartuko dute, eta bertaratzen direnak gonbidatuko dituzte «zinemako soinu banden sekretuen bitartez ikus-entzunezko bidaia bat egitera». Horrez gain, Azagra, Agoitz, Zizur Nagusia, Sartaguda, Aiegi, Azkoien, Garinoain, Lerin eta Fiteroko bandek joko dute.

Abuztuan sartuta, Harresietako Jaialdia zabalduko dute. Hilaren 2tik 19ra egingo dute, astelehenetik ostiralera, murruek inguratutako tokietan. Suakaik zabalduko du jaialdia, iaz bezala. Nabarmentzekoa da ikuskizun batek Remigia Etxarren funanbulista iruindarra omenduko duela, Argako erregina. Irailean, berriz, Munduko Melodiak musika programa eskainiko dute.

Horrez guztiaz gain, harresien barruko eremuko erakusketa areto guztietan sanferminen inguruko erakusketa bat jarriko dute. Irailaren 2an aurkeztuko dute.

Hirian barrena

Ziudadelako eskaintzaz gain, Biba Iruña bizirik! egitasmoa hirian barrena ere zabalduko dute. Hiriko zenbait ostalaritza establezimendurekin elkarlanean, kontzertuak antolatu dituzte, gune irekietan: O-ko Andre Mariaren, Burgoen eta San Jose plazetan, Jito Alai pilotalekuan eta Takoneran. Askotariko talde eta musikariak egongo dira, hala nola Lemon y Tal, Guarimba, The Titanians edota The Lizards. Ziklo hori gaur bertan abiatuko da, Simona argentinarraren emanaldiarekin, 20:00etan, Burgoen plazan.

Gainera, Ezpeletako jauregian hogei jarduera inguru eskainiko dituzte. Abuztuan, asteko egun bakoitzean ziklo jakin bat izango da han; astelehenetan, Bertsionatzen; astearteetan, Kaleko Arteak; asteazkenetan, Musika familian; ostegunetan, familientzako joko eta tailerrak, eta ostiraletan, berriz, Zinema Gauak.

Udako ohiko beste programa bat Iruñea Ilunabarrean da, antzerkia, musika eta dantza teknologiarekin uztartzen dituena, ilunabarrean egiten dituzten saioetan. Uztailean eta abuztuan egingo dute, ostiraletan. Jito Alai pilotalekuan, halaber, Dantza Zoroan zikloa egingo dute, kale dantza eta dantza esperimentalari eskainitakoa. Azkenik, hiriko hainbat tokitako civivoxetan musika emanaldiak egingo dituzte.


Summary: Emakumea zen Arnegin bere senar ohia autoarekin harrapatu zuena. Biktima ospitaleratu egin dute, larri. Gidariari hilketa saiakera egotzi diote.

Arnegin (Nafarroa Beherea), emakume batek bere bikotekide ohia harrapatu zuen autoarekin herenegun. Atzo zabaldu zen gizonezkoa zela autoaren gidaria, baina okerra zen informazio hori, gaur baieztatu dutenez. Astelehen arratsaldeko 7:45ean gertatu zen ezbeharra, 40 urteko biktima lanetik etxeruntz zihoanean.

Autoaren azpian harrapatuta geratu zen gizona, eta larrialdi zerbitzuak iritsi baino lehen hainbat herritarrek altxa zuten autoa zauritua haren azpitik ateratzeko. Larrialdi zerbitzuek ahalik eta azkarren eraman zuten Irungo (Gipuzkoa) erietxera, helikopteroan.

Dirudienez, Hegoaldean bizi dira biak. Gidaria atxilotu egin dute, eta Donibane Garaziko komisarian dago. Ustez, nahita harrapatu zuen 40 urteko gizona, eta hilketa saiakera egozten diote. Duela hilabete gutxi banandu ziren.


Summary: Euskal Herriko zortzi hondartzetan ez erretzea gomendatu dute. Gaur hasi da Bizkaiko eta Gipuzkoako hondartzen sasoia, eta herrialde horietako zortzi hondartza batu dira kearen aurkako egitasmora.

Zumaiako Itzurun eta Santiago, Ibarrangeluko Laga eta Laida, Mundakako Laidatxu eta Ondartzape, Burgeluko Garaio Sur eta Lekeitioko Isuntza hondartzek hartuko dute parte hondartzan erretzearen aurkako kanpainan. Gaur hasi da hondartza sasoia Gipuzkoa eta Bizkaian; egitasmoan parte hartu duten hondartzetan, kerik gabeko ingurune baten alde egiten duten afixak jarriko dituzte, eta bozgorailuen bidez ere luzatuko da ez erretzeko gonbidapena. Gainera, egitasmoa hedatzeko ekintzak ere egingo dituztela iragarri dute.

Alde batetik, mendekotasuna gauza arrunt ez bihurtzea eta umeentzako ingurune osasuntsuagoa sortzea da helburua, eta, bestalde, zigarro mutxikinek sortzen duten kutsadura gutxitzea. Hala ere, hondartzan erretzen duenari ez diote zigorrik ezarriko; «konpromiso indibidual eta kolektiboaren bidez» ezarri nahi dute neurria.

Eusko Jaurlaritzak abiatutako «Kerik gabeko herriak» proiektuaren zati bat da egitasmoa, eta aurtengoa «esperientzia pilotu bat» izango dela azaldu dute. Horren bidez, datorren urtean Kerik Gabeko Hondartzen Sarea sortzea da jaurlaritzaren asmoa.


Summary: Bilbon eta Gasteizen AHTaren lur gaineko behin-behineko geltokiak eraikitzea aztertzen ari da Jaurlaritza. Iñaki Arriola sailburuak duela egun gutxi iragarritakoa berretsi du gaur Bingen Zupiria Jaurlaritzako bozeramaileak. Juan Mari Aburto Bilboko alkateak lur gainean geltoki bat eraikitzeko aukera arbuiatu zuen atzo.

Abiadura handiko trena (AHT) «ahal bezain azkar» funtzionatzen has dadin, Bilbon eta Gasteizen behin-behineko geltokiak eraikitzeko aukera aintzat hartzen ari da Eusko Jaurlaritza, berez aurreikusita dituen lurpeko geltokien eraikuntza amaitu arte itxaroteak trenaren iritsiera atzeratuko lukeelako. Bingen Zupiria bozeramaileak eman du Jaurlaritzaren asmoen berri, Iñaki Arriola Lurralde Plangintza, Etxebizitza eta Garraio sailburuak duela egun gutxi esandakoak berretsiz.

Hain zuzen, Arriolak iragarritakoari erantzunez, Juan Mari Aburto Bilboko alkateak atzo adierazi zuen behin-behineko geltokiak eraikitzeko aukera «onartezina» dela, eta hiriarentzako aukera bakarra geltokiaren lurperatzea dela azpimarratu zuen. Zupiriak, ordea, jakinarazi du Jaurlaritzaren plana dela AHTa eraikitzeko lanak «lehenbailehen» amaitzea eta trenbidea Europako sareekin «ahal bezain laster» lotzea, eta Jaurlaritzan dauden bi alderdiak –EAJ eta PSE-EE– hori gauzatzeko aukerak aztertzen ari direla onartu du.

Dena den, bozeramaileak nabarmendu du hartuko duten erabakia «bateratua» izatea nahi dutela, eta behin-behineko irtenbideek ez luketela edonola ere lurperatzea «sine die aparkatuko». Ildo horretan, Jaurlaritzak Bilbon eta Gasteizen lurpeko geltokiak eraikitzeko duen konpromisoa «eztabaidaezina eta erabatekoa» dela esan du Zupiriak, proiektuak gobernu programaren parte direla azpimarratuta.


Summary: Bizkaiko bulego garbitzaileen soldata ez da iristen 900 eurora. Oinarrizko soldata kale garbitzaileenarekin berdintzea eskatu dute ELAk deituriko greba egunean. Arabako, Bizkaiko eta Gipuzkoako lan hitzarmenak negoziatzen ari dira

Bizkaiko bulegoetako eta eraikinetako garbitzaileak ez dira iristen 900 euroko soldatara, eta, urteko osoko kopurua kontuan hartuz gero, oinarrizko soldata kale garbitzaileena baino 8.000 euro txikiagoa da. ELA sindikatuak grebara deitu du sektorean, eta mobilizazioetan emaniko datuak dira horiek. Egun, Arabako, Bizkaiko eta Gipuzkoako lan hitzarmen kolektiboak negoziatzen ari dira, eta bilera horietan eragiteko deitu zuten lanuzteetara hiru lurraldeetan.

«Ulertzen dugu kale garbiketan plus batzuk egotea lan ezberdina delako, baina, gainsari horiez gain, bulegoetako garbitzaileen eta kaleko garbitzaileen oinarrizko soldaten artean aldea handia dago. Hori ez dugu ulertzen, eta erratza pasatzea erratza pasatzea da», Alazne Lete Menendez ELAko sindikatuko ordezkariak horrela laburbildu du bulegoetako garbitzaileen eskaeraren muina. Salatu duenez, «ez da kasualitatea» bi hitzarmenen arteko eskasena izatea feminizaturiko sektore bati dagokiona. Azaldu du hainbatetan eskatu dutela parekatzea, baita erakunde publikoei ere, baina beste alde batera begiratu izan dutela: «Noizbait esan digute burutik jota gaudela, ea nola alderatu gaitezkeen kale garbitzaileekin».

Bilboko manifestazioetan emaniko azalpenak dira, Bizkaiko bulego garbitzaileen lan ituna delako kaskarrena. ELAren arabera, Gipuzkoakoek baino 3.000 euro gutxiago irabazten dituzte urtean: «Gipuzkoan, soldata arrakala amaitzea eskatzen dute, eta Bizkaian, oraingoz, Gipuzkoako hitzarmena berdintzea. Araban, berriz, banaketa ezberdina da; ordu gehiago sartzen dituzte guztira, eta soldata handiagoa da, baina ezin da estrapolatu. Dena den, prekarioa da hura ere», azaldu du Maite Leizegi ELAko kideak.

13.400 euro garbi

Bizkaiko bulego garbitzaileek, egungo hitzarmenaren arabera, 15.900 euro gordin irabazten dituzte urtean. Kopuru hori, zifra garbian, 13.400 euro inguru dira, eta, urtean hamabost ordainketa dituztela kontuan hartuta, 893 euroko soldata gelditzen zaie; betiere jardunaldi osoan daudenentzat, asko baitira lanaldi jardunaldi murriztuak dituztenak. «Bost orduko lanaldia izan eta bost tokitan lan egiten dutenak badaude», gaitzetsi du Leizegik.

Arazo horiei beste tankera bateko «iruzurrak» gehitu behar zaizkie: batetik, behin-behinekotasun tasa handia, «postu berean bi urte egin finkatu daitezen eragozteko», eta lan karga handiko uneen arazoa. Leizegik xehatu du azken hori: «Kontratu lehiaketak irabazteko, garbiketa enpresek eskaintza oso baxuak egiten dituzte, eta errentagarriago izateko ez dute ordezkapenik egiten».

Bizkaian, hilaren 22an izango dute hitzarmena berritzeko seigarren bilera. Lurraldean 12.000 langile inguru daude itun horren eraginaren menpe; %99 emakumeak. Aspel eta Aselbi elkarteek osatzen dute patronala; sindikatuak, berriz, lau plataformatan banatuta negoziatzen ari dira. Ordezkaritza sindikala honela banatzen da: ELAk, %38; UGTk, %25; CCOOk, %20; eta LABek, %11.


Summary: H&M dendetako greba akordio batekin bukatu da. Suediako multinazionalak ez du langilerik kaleratuko Hego Euskal Herrian.

Apirilaren 22an hasi zen greba mugagabea Arabako, Bizkaiko, Gipuzkoako eta Nafarroako dendetan. Ia zazpi asteren ondoren, langileak dendetara itzuliko dira, grebaren helburu gehienak beteta. Izan ere, ELAk argudiatu duenez, Suediako enpresarekin hitzartu du Hego Euskal Herriko dendetan langilerik ez dela kalera joango, eta langileen lan baldintzetan ez dela «funtsezko aldaketarik» izango.

ELAk nabarmendu du H&Mrekin negoziatutakoak ez duela bat egiten CCOOk eta UGTk Espainiarako hitzartutakoarekin, haiek kaleratze batzuk onartu zituztelako. Gainera, azpimarratu du bi sindikatu horiek ez ziotela babesik eman «lau lurraldeotako langileek egindako izugarrizko borroka gogorrari». Horri esker, «enpresak atzera egin du hartuta zituen erabaki batzuetan. Hasteko, astean 30 ordutik gorako lanaldia duen eta kontziliazio eskubidea baliatzen duen jendea kaleratzeko asmoa baztertu du; aldi berean, gaur, bertan behera utzi ditu EAEko hiru lurraldeetan eta Nafarroan egin nahi zituen kaleratzeak eta lan baldintzen funtsezko aldaketak».

ELAk zorionik beroenak eman dizkie H&Mko langile grebalariei, «enpresa suediarrari aurre egin diotelako, enpleguaren eta lan baldintzen alde». Gogorarazi duenez, jantzi enpresa handiak Internet bidezko salmenten aldeko apustua egiten ari dira, eta hori lanpostu asko suntsitzen ari da.


Summary: Hamabi urtetik gorakoak txertatzea onartu du Espainiako Osasun Publikoko Batzordeak. Erabakiaren ondorioz, Hego Euskal Herrian beste hiru adin talderi zabalduko zaie txertaketa: denak aintzat harturik, 12 eta 39 urte bitartekoak ziztatzeari eman zaio oniritzia.

COVID-19aren kontrako txertaketa kanpainan beste urrats bat egiteko bultzada eman du Espainiako Osasun Publikoko Batzordearen erabakiak. Hiru talde berri zehaztu dituzte txertaketarako: 12-19 urte bitartekoak, 20-29 urte bitartekoak eta 30-39 urte bitartekoak. Batzordeak azaldu duenez, orain arte zehaztutako ordenarekin segituko dute txertoa ematen; zaharrenetik gazteenera, alegia.

Bilkuraren ondotik emandako informazioaren arabera, COVID-19ari kontra egiteko txertoen dosi gehiago eskuratu izanak eman du aukera pausoa emateko.

Txertaketaren gaiaz gainera, aurreikusia zen Espainiako Osasun Ministerioak eta autonomia erkidegoetako ordezkariek maskararen gaineko araudia aztertuko zutela gaur arratsaldeko batzarrean, baina ez da hala gertatu, eta gaia ez da izan hizpide.


Summary: Next Generation ordaintzeko lehen 20.000 milioiak lortu ditu EBk. Eskaera eskaintzaren halako zazpi izan denez, interes txikia ordainduko du: %0,06. Hamar banku operaziotik kanpo utzi ditu EBk

Proiektu bat izateari utzi eta errealitate bat izaterako urratsa egingo du asteon Europako Batasuneko Next Generation EU planak. Hurrengo urteetan, 2026ra arte, Europako Batasunak 750.000 milioi euro gastatuko ditu ekonomia sustatzeko, eta, batez ere, digitalizioaren eta trantsizio energetikoaren erronkei erantzuteko. Plan horretarako diruak gaur bertan hasi da biltzen: zor merkatuetara jo du, eta 20.000 milioi eskuratu. Eskari handia jaso du inbertsiogileen aldetik —142.000 milioi euro eskaintzera iritsi ziren—, eta, horri esker, interes txikia ordaindu beharko du Europako Batzordeak: hamar urtez, %0,06.

Guztira, 2026 bitartean 800.000 milioi euro jasoko ditu merkatuetan EBk. Horietatik, hamarren bat aurten bertan jasoko du. Abuztuko oporren aurretik hiru aldiz joko du, eta, irailetik aurrera, bonu berdeak ere eskainiko dizkie inbertsiogileei. Gastu , sozialak eta ingurumenaren aldekoak finantzatzeko jaulkitzen direnei deitzen zaie bonu berde, eta gero eta eskaera handiagoa dute. Eusko Jaurlaritzak berak apirilean egin zuen bere bosgarren eskaintza. Bruselaren asmoa da 270.000 milioi euro eskuratzea bonu berdeen bitartez.

Next Generation finantzatzeko zorra jaulkitzea urrats garrantzitsua da EBren historian, nahiz eta ez den lehen aldia merkatuetara jotzen duela bere beharrak finantzatzeko. Azken hilabeteetan, esaterako, zorraren bitartez pagatu du koronabirusarekin lotutako beste programa bat, SURE izenekoa. Plan hori izan da enpleguari eusteko programak finantzatzeko, ABEE aldi baterako enplegu erregulazioak (Hegoaldean) eta lanaldi partziala (Iparraldean). 100.000 milioi euro jarri zituen batzordeak estatukideen esku, baina azkenean 90.000 milioi baizik ez ditu erabiliko, estatukide batzuek ez dituztelako haien esku utzitakoak erabili nahi izan.

Diru gehien Espainiak jaso du, 21.300 milioi eurotik gora. «Istorio arrakastatsua» izan dela nabarmendu du Ursula von der Leyen Europako Batzordeko presidenteak, haren bitartez 30 milioi langilek eta 2,5 milioi enpresak laguntza jaso dutelako.

Betoa hamar bankuri

Gaurko zor jaulkipena bankuen bitartez egin zuen (jaulkipen sindikatua) Europako Batzordeak. Horrela deritzo jaulkitzaile batek bankuen esku uzten duenean inbertsiogileak bilatzeari, komisio baten truke. Hamar banku hautatu zituen horretarako, Santander eta Dankske Bank buru zirela. Baina hautatutako bankuen artean hutsune esanguratsuak daude: Deutsche Bank, Barclays, Credit Agricole... Izan ere, Europako Batasunak hamar banku zigortu nahi izan ditu, iraganean lehiaren aurkako operazioetan parte hartu zutelako. «Batzordeak irizpide zorrotzak erabiliko ditu bermatzeko harekin lan egiten duten entitateak egokiak direla EBrekin elkarlanean aritzeko», azaldu dio bozeramaile batek Financial Times egunkariari.

Horrela, Bank of America, Natixis, Nomura, NatWest eta UniCredit kanpoan utzi ditu, EBren maiatzeko ebazpen batek frogatutzat jo zuelako bonuen prezioa adosteko kartel batean parte hartu zutelako eurogunearen zorraren krisian.

NatWest bera, Citigroup, JP Morgan eta Barclays, berriz, zigortu ditu 2007 eta 2013 artean dibisen salerosketa merkatuan lehiaren aurkako jokaera izan zutelako. Deutsche Bank eta Credit Agricole, berriz, apirilean jaso zuten zigor baten ondorioz geratu dira sindikatutik kanpo.

Enkanteetan berriro parte hartu aurretik, zigortu zituzten arrazoiak zuzentzeko nahiko neurri hartu dituztela egiaztatu beharko dute bankuek.


Summary: FLNk irabazi ditu Aljeriako Legebiltzarrerako hauteskundeak. Hautagaitza independenteek, abstentzioak eta oposizioaren boikoterako deiek markatutako bozak izan dira.

Datorrena Abdelaziz Bouteflikak presidente kargua utzi osteko lehen agintaldia izango da Aljerian, baina haren alderdiak jarraituko du agintean. Herrialdeko hauteskunde batzordeak jakinarazi du FLN Aljeriako Nazio Askapenerako Fronteak irabazi dituela legebiltzarrerako hauteskundeak. Dena den, espero zen moduan, orain arte izan duen baino ordezkaritza txikiagoa izango du: 105 diputatu. FLNren atzetik hautagaitza independenteek lortu dute babes gehien, eta 78 eserleku lortu dituzte. Horien atzetik geratu da MSP Bakerako Gizartearen Mugimendua alderdi islamista, nahiz eta hark garaipena aldarrikatu zuen.

Iragan larunbatean egindako bozak abstentzio handiak ezaugarritu ditu, hala ere; %65etik gorakoa izan zen. Oposizioko alderdi gehienek boikoterako deia egin zuten, iruzurra salatuta. «Erregimenak» bere burua demokratikotzat saltzeko ariketatzat hartu zituzten hauteskundeak, eta «aurpegi garbiketa» moduan hartu zuen gobernuak hautagaitza independenteen parte hartzea sustatu izana.


Summary: Areatza, eraikin dotorez jantzitako herria. Erdi Aroko herri bat da, eta eraikin txundigarriak ditu. Gorbeia mendira igotzeko abiapuntu oso aproposa ere bada. Udalak kultur programazio bat antolatu du udarako.

Ikusmira sortzen dute Areatza herriko bazter eta eraikinek. Bizkaiko hegoaldean dago, Arratia eskualdean, eta 1.200 biztanle inguru ditu gaur egun. Herri oso handia ez bada ere, bizitasunik ez du falta Areatzak. Gainera, udan igerileku irekiak zabalik egoten dira, eta ostatu hartzeko hotela eta zenbait apartamentu daude. Hori gutxi balitz, Areatzako Udalak kultur programazio bat antolatu du udarako. Ekintza guztiak doan dira eta aldez aurretik eman behar da izena. Informazioa: Areatza Urtaroka eta Udalaren sare sozialetan. Erdi Aroan sortu zuen Juan Nuñez de Lara jaunak Areatza, 1338. urtean, bere emazte Maria Dias de Haroren omenez. Emaztearen izenetik dator gaztelaniazko herriaren izena: Villaro, Villa de Aro. Oraindik ere, agerikoa da herriak Erdi Aroko hiribilduen ohiko egitura duela: bi kale paralelo eta kale horiekiko beste bi kale perpendikularrean. Alde batera zein bestera begiratuta ikusten diren eraikinak txundigarriak dira. Horietako bat da Gortazar jauregia, XVI. mendearen amaierakoa, plazan bertan dagoena. Mudejar estiloko etxea ere badago, eta nabarmentzekoa da Bizkaian estilo horretako bizpahiru eraikin baino ez daudela. San Bartolome eliza ere ikusgarria da, eta, segur aski, hiribildua sortu baino lehenagoko ermita batetik eraikia da. Eraikinez gain, bisitariak mendiaz ere goza dezake Areatzan. Gorbeiara igotzeko bide tradizionala bertatik igarotzen da. Gorbeiaz gain, Areatzatik oso gertu daude Itxina, Otzarreta (Zeanuri), Baltzolako kobak (Dima). Areatzan bertan, herriko plazan, Parketxea dago, Gorbeia Parke Naturalaren interpretazio zentroa.

Kultur programazioa: Uztailak 2, barikua 21:30: EIJO Euskadiko Ikasleen Jazz Orkestra plazan. Uztailak 8, eguena 21:00: Parasitos filma Zubizarra plazatxoan. Uztailak 10, zapatua. 21:30: Suakai taldearen On the Rocks musika ikuskizuna plazan. Uztailak 22, eguena 21:00: Black is Beltza filma Zubizarra plazatxoan. Uztailak 24, zapatua 21:30: Mikra, kaleko arteak Berdinki konpainiaren antzezlana plazan. Uztailak 30, barikua 21:30: Raquel Lua musikariaren kontzertua bainuetxean. Abuztuak 5, eguena 21:00: Akelarre filma Zubizarra plazatxoan. Abuztuak 7, zapatua 21:30: Orsai, kaleko arteak, Malas Compañias Zirko Taldearen antzezlana, plazan. Abuztuak 15, domekea 13:30: Girls in Band jazz emakume laukotea Zubizarra plazatxoan. Abuztuak 19, eguena 21:00: El escandalo filma Zubizarra plazatxoan. Abuztuak 20, barikua 21:30: Valeria Castroren musika kontzertua bainuetxean. Abuztuak 26, eguena 22:00: Sacred La Glo Circo konpainiaren dantza bertikal ikuskizuna frontoian. Irailak 3, barikua 21:30 Idoia Asurmendiren kontzertua bainuetxean.


Summary: Esperientzia zoragarriak Uribe eskualdean. Uribe eskualdea aparta da: paisaia ikusgarriak daude kostaldean eta barrualdean, toki eder ugari. Jarduera interesgarriak egin daitezke familiarekin edo lagunekin, esperientzia zoragarriak bizitzeko.

Kostaldeak eta barrualdeak bat egite dute Uribe eskualdean. Haran zabalak daude, lauak eta leunak, itsaslabar zorabiagarrietan amaitzen direnak. Inguru eder horretan jarduera interesgarri ugari egin daitezke eta esperientzi zoragarriez eta aberasgarriez gozatu.

Besteak beste, txango geologikoak itsasontzian Uribeko kostaldean zehar, Plentziatik abiatuta, Bizkaiko Flyscha bertatik bertara ikusteko. Halaber, Ibaizabal Nerbioi itsasadarra itsasontzi historiko batean nabigatzen ezagutu daiteke, gasolinoan, Erandiotik abiatuta, eta Bilboraino doan ibilbidean ibaiaren bi bazterretan dagoen kultur ondare aberatsaren berri jakin daiteke.

Txakoli experience

Uribe txakolinaren lurraldea da. Erreferentziazko upategiak daude, baita Txakolingunea (Txakolinaren Museoa) eta Mendibile Jauregia ere (Bizkaiko Txakolina Jatorrizko Deitura arautzen duen Kontseiluaren egoitza). Horrela, zenbait bisita mota egin daitezke, lehen mailako esperientzia enogastronomikoaz gozatzeko.

Basoan murgildu eta naturarekin bat egitea da beste aukera bat, Akarlanda parkean (Erandio), Maisuaren parkean (Berango), Artaza parkean (Leioa( eta Urigue parkean (Mungia). Edo bisita antzeztuak antolatzea, gertaera historikoak interpretatuz, edota Uribeko burdinazko harresia ezagutzeko. Larrabetzun, Maruri-Jataben, Sopelan, Berangon eta Loiun (Lauromendi).

Bestela, haurrek ederki pasatuko dute Geotxiki tailerrekin, Sopelako Arriatera hondartzan. Ibilbide bat da Sopelako Flyscha ezagutzeko eta gordetzen duen historiaren berri jakiteko. Neurri txikiko sekretuak ere ikusi ahal izango dira minimikroskopioen bidez.

Azkenik, geoturismoaz ere goza daiteke Uribe eskualdean. Harkaitzek gauza asko adierazten dituzte, duela 140 milioi urteko istorioak kontatzen dituzte, Euskal Herri osoa itsaspean zegoenekoak. Sekretu horiek interpretatzen dakitenek Uribeko kostaldetik zehar bisita egiteko gonbidapena luzatzen dute. Bakion (Sumendi bat Bakion?), Gorlizen (Koralezko arrezifeen gaineko gaztelua), Meñakozen (Labaren atsedena), Sopelan (Meteoritoaren aztarna), Armintzan (Armintzako flysch beltza) eta Barrikan (Tolesturen Katedrala).

Informazio gehiago nahi izanez gero, www.uribe.eu webgunea kontsulta


Summary: Iragi eta Olarra Guridi euskal presoen gerturatzeen kontrako helegitea onartu du Madrilgo Auzitegiak. Daniel Portero Dignidad y Justiciako presidenteak helegitea jarri zuen Madrilgo Justizia Auzitegi Nagusian, espetxe erakundeek bi euskal preso horien gerturatzea iragarri ostean. Helegitea onartu egin du auzitegiak.

Harriet Iragi eta Jon Olarra Guridi euskal presoak gerturatzearen kontrako helegitea aintzat hartu du Madrilgo Justizia Auzitegi Nagusiak, eta Espainiako Barne MInisterioari eskatu dio lekualdatzeei buruzko informazioa igortzeko hogei egunen buruan.

Iragi 2002tik dago preso. Hemeretzi urte daramatza kartzelan, eta 2012tik Castelloko kartzelan dago (Euskal Herritik 575 kilometrora). Olarra Guridi, berriz, Granadako espetxetik (Euskal Herritik 855 kilometro) Logroñokora lekualdatuko zutela iragarri zuten espetxe erakundeek. 2002an atxilotu zuten, eta 2006an Espainiara eraman. Hemeretzi urte daramatza preso.

Espetxe erakundeek martxoan onartu zuten Logroñora gerturatzea. Erabaki horren kontrako helegitea jarri zuen Daniel Portero Dignidad y Justiciako presidenteak, eta Auzitegi Nagusiak onartu egin du helegitea.


Summary: Espetxealdi iraunkor berrikusgarria ezarri diete Kasedako hilketaren bi egileei. Nafarroan zigor hori ezartzen den lehen aldia da. Hirugarren gradua eskuratzeko gutxienez 22 urte egin beharko dituzte espetxean, eta 30 urte beharko dituzte baldintzapean aske geratu ahal izateko.

Kasedako (Nafarroa) krimen hirukoitzaren bi egileeak espetxealdi iraunkor berrikusgarrira kondenatu dituzte. Hala ebatzi du herri epaimahaiko magistratuak, eta, hala, lehen aldiz ezarriko da zigor hori Nafarroan, 2015ean onartu zenetik. Hiltzaileek eskopeta tiroz hil zituzten 50 urteko Fermin J.E. eta 29 eta 17 urteko haren bi semeak; orain, kartzela zigorraz gain, 961.247 euroko kalte ordaina ordaindu beharko diete haien senideei.

Zehazki, eskopetaz tiro egin zuen akusatuari 20 urteko zigor bat ezarri diote 51 urteko gizona hiltzeagatik, beste 20 urteko zigorra 16 urtekoaren hilketagatik, eta espetxealdi iraunkor berrikusgarria 29 urtekoa hiltzeagatik. Beste hiltzaileari, berriz, 15 urteko bi zigor ezarri dizkiote lehen bi hilketengatik, eta, aurrekoari bezala, espetxealdi iraunkor berrikusgarria 29 urtekoaren hilketagatik.

Ebazpenak dioenez, biek, gutxienez, 22 urte egin beharko dituzte espetxean hirugarren gradua eskuratzeko, eta 30 baldintzapean aske geratu ahal izateko. Hirugarren akusatu bat ere bazen, beste bien semea eta anaia hurrenez hurren, baina hura absolbitu egin du epaimahaiak; lesio delitu leun bat soilik egotzi diote.

Ia hiru urte geroago

2018ko irailaren 18an, familia bereko hiru pertsona hil zituzten Kasedan. Nafarroako SOS larrialdi zerbitzuek 18:53an jaso zuten abisua: hainbat bizilagunek salatu zuten Kasedako kale batean «istiluak» piztu zirela eta eztabaidan ari zirenetako batzuek eskopetak zeramatzatela. Larrialdi zerbitzuek Foruzaingoko zenbait patruila igorri zituzten hara, baita anbulantziak eta helikoptero medikalizatu bat ere. Hiru hilotz topatu zituzten kalearen erdian. Fiskalaren arabera, hiru akusatuek zuzeneko parte hartzea izan zuten erasoan, eta bakoitzarentzat 60 urteko kartzela zigorra eskatu zuen epaiketan. Akusazio partikularrak, halaber, espetxealdi iraunkor berrikusgarria eskatu zuen hirurentzat.

Defentsaren abokatuak, bestalde, hamabost urteko kartzela zigorra eskatu zuen akusaturiko aitarentzat, giza hilketak izan zirela eta onetik aterata eta bidezko defentsan egin zituela argudiatuta; bi semeentzat, berriz, absoluzioa galdegin zuen.

Epaimahaiak aho batez erabaki zuen aita errudun zela, seme gazteena botoen gehiengoarekin ebatzi zuten erantzulea zela, eta beste semea kondenatzeko froga nahikorik ez zegoela ere ebatzi zuten. Epaiketan, aitak berak errudun zela aitortu zuen, eta barkamena eskatu zien hiru hildakoen senideei.


Arrigorri, hondartza irisgarria

Summary: Arrigorri, hondartza irisgarria. Ondarroako Arrigorri hondartza oso ederra da, irisgarria, aniztasun funtzionala dutenentzako ere ederki prestatua.

Ondarroan itsasoak eta mendiak aurrez aurre begiratzen diote elkarri. Tradizioak eta modernitatea elkarrekin bizi dira, eta ondare historikoa ezagutzeko modukoa da. Ondarroak harritu egingo du bisitaria bere bizitasunagatik eta indarragatik, eta abegikorra delako. Ondarroak ongi zaintzen ditu bisitariei erakusteko altxor preziatuak.

Horietako bat Arrigorri hondartza da. Ederra da, familiarekin edo lagunekin egoteko modukoa, eguzkia hartzen, paseatzen eta itsasoan bainua hartzen. Gainera, irisgarria da, aniztasun funtzionala dutenentzako ere ederki prestatuta baitago.

Hondartza Denontzat programa martxan dago Ondarroako Arrigorri hondartzan. ONDARROAKO UDALA

Zerbitzuak

Hauek dira Arrigorri hondartzak eskaintzen dituen zerbitzuak aniztasun funtzionala dutenentzat:

• Aldagela egokitu pribatua, dutxa eta guzti. • Hondartzarako sarrera irisgarria. • Ohiko egurrezko pasarelei gehitutako gomazko beste pasarela batzuk, mugikortasun arazoak dituztenei uretarainoko bidea errazteko. Ondarroako Udalak eta Cikautxo enpresak daukaten elkarlanerako hitzarmenari esker daude pasarela horiek. • Kanpoko dutxa egokituak. • Hondartzaren sarreran, txartel berezia daukaten gidarientzako aparkalekuak. • Sarreran, irisgarritasuna bermatzeko iturria (aurten lekuz aldatu dena irisgarritasuna bermatzeko). • Hondartza Denontzat programa. Bainu lagunduko zerbitzua eskaintzen du Bizkaiko Foru Aldundiak, ibilgailu anfibioekin.

Hobekuntza horiek Ondarroako Udala herriko Karenka elkartearekin egiten ari den elkarlanaren ondorio dira. Karenka elkartea, hain zuzen, aniztasun funtzionala duten Ondarroako umeen gurasoek osatzen dute. Haiek dira lehen eskutik beharrizanak ikusten dituztenak, eta, horregatik, udala eta Karenka eskutik ari dira lanean, udalaren ongizate batzordearen bidez. Helburua da Arrigorri hondartza herritar guztientzat irisgarria izatea, apurka-apurka.

Ondarroan toki interesgarriak ezagutzeko, otordua egiteko eta ostatu hartzeko, kontsultatu www.ondarroa.eus webgunea.


Urduña, historiaz betetako enklabea

Summary: Urduña, historiaz betetako enklabea. Berezko historia dute Urduñako kaleek eta harriek; izan ere, multzo historiko-monumental izendatutako Erdi Aroko hiri egitura osatzen dute. Lurraldetasuna, merkataritza eta zerga sistema ditu hizpide bertoko historiak, narrazio harrigarria osatuz beti.

Erdigunean kokatutako Foru Plaza zabal eta arkupeduna da udalerriko elementu nagusietako bat. Gaur egun, Euskal Autonomia Erkidegoko Erdi Aroko plazarik handiena da, eta hainbat mendez toki estrategikoa izan zen, mesetatik itsasorantz zihoazen salgaiak salerosteko (artilea, burdina, aleak, arraina, tapizak, triptikoak eta erretaulak, eta abar) eta horiei zergak ezartzeko gunea baitzen.

Hiri honek ezkutatzen duen kontakizun historikoa ezagutzeko modurik onena bisita egitea da, besteak beste, Zaldibar edo Diaz Pimienta, Mimenza, Olaso eta Velasco jauregietara, Larruazabalgo Batzarretara, Aduanara, Antzinako Andra Mariko santutegira, tokiko gremioei buruzko Orduña Hiria Erakusketa Gunera edota saltoki historikoetara.

Bisita gidatu interesgarriak egin daitezke Urduñan. URDUÑAKO TURISMO BULEGOA

Jarduera ugari

Ingurune natural eta paisajistikoa ere bada Urduñaren xarma, aire zabalean jarduera ugari egiteko aukera baitu. Txango ederrak egin daitezke inguruetan. Nerbioiko ur jauzia ikusteko, besteak beste.

Egungo osasun egoera dela eta, aldez aurretik izena eman behar da bisita historikoetan zein natura ekintzetan parte hartzeko. Interesa izanez gero, Urduñako Turismo Bulegoarekin harremanetan jartzeko aukera dago, bulegoan bertan (Foru Plaza, 9, 48460 Urduña), 945-38 43 84 telefono zenbakira deituz edo turismo@urduna.com helbidera idatziz.


Summary: Solarpack erosiko du Suediako funts batek. Getxoko eguzki energiako konpainiaren %100 erosteko eskaintza publiko bat egin du EQT Infraestructurek, eta saltzeko prest dira akziodun nagusiak.

Euskal Herriko beste konpainia bat atzerriko kapitalaren menpe geratzekotan da. Suediako inbertsio funts batek, EQT Infraestructuresek, Solarpacken %100az jabetzeko Erosketa Eskaintza Publiko bat egin du.

Solarpackek Algortan du egoitza (Getxo, Bizkaia), eta parke fotovoltaikoak instalatzen eta kudeatzen ditu Espainian, Indian, Uruguain, Txilen eta Perun.

2007an sortu zuten enpresa Galindez eta Ibarra Kareaga familiek. Gaur egun, akzioen erdia baino gehiago dituzte Galindeztarren hiru funtsek (Beraunberri, Landa eta Burgess 2007), eta beren zatia EQTri saltzea adostu dute. Trukean, hiru funtsek dirua jarriko dute EQTk operaziorako baliatuko duen adarrean, Veleta VidCon.

EQTk 26,5 euro eskaini ditu Solarpacken akzioen truke, asteartean enpresaren akzioak burtsan balio zuena baino %45 gehiago (18,28). Berehala, Solarpacken tituluek maila horretara egin dute salto burtsan.

Operazioak aurrera egiteko, gutxienez akzioen %75 kontrolatu beharko ditu EQTk.

EQt 1994an sortu zuten Wallenberg familiak eta AEBetako funts batzuek. Lehenik Eskandinavian hedatu ziren, baina gaur egun inbertsioak ditu Europako beste herrialde askotan, Asian eta AEBetan ere. Bere enpresek 29.000 milioi euroren salmentak egin zituzten iaz, eta 175.000 langile dituzte. Horien artean daude Idealista etxebizitzak erosteko eta alokatze bilatzailea, Parques Reunidos eta Nest etxebizitzen sustatzaile frantziarra.


Artolak ez du finala jokatuko

Summary: Artolak ez du finala jokatuko. Ez da garaiz osatu, eta uko egin dio igandean buruz buruko finala jokatzeari, jokatuz gero min handiagoa hartzeko arrisku handia legokelako. Beñat Rezusta ariko da haren ordez, Jokin Altunaren aurka.

Zorigaitzaren mukurua da inoizko lorpenik handiena egin eta horretaz gozatzeko aukerarik ez izatea. Bada, horixe gertatu zaio Iñaki Artolari. Alegiako aurrelaria (Gipuzkoa) aurreneko aldiz sailkatu zen Lehen Mailako final bat jokatzeko; zein, eta txapelketarik garrantzitsuenarena, buruz burukoarena. Baina ez du jokatuko azkenean. Duela bi aste pasatxo Beñat Rezustari irabazi zion finalerdian eskuin sorbaldaren atzealdeko muskulu zabalean egin zuen lesioak eragotzi dio aukera eder horretaz gozatzea. Hain zuzen ere, Rezustak ordezkatuko du Artola Jokin Altunaren aurkako finalean, igandean, Bilbon, Miribillan.

Gaur eguerdian hartu du erabakia Artolak, hirugarrenez Mikel Sanchez medikuak Gasteizen daukan kontsultara bisita egin ondoren. «Lesioa ondo ari da osatzen, baina ez dago erabat sendatuta. Jokatuko banu, arrisku handia legoke lesioak okerrera egin, eta denbora luzez min hartuta egon behar izateko. Erraza izan da erabakia. Pena da, itxaropena baikenuen. Horregatik saiatu gara ahal duguna egiten. Oso ondo egin ditugu gauzak. Ezin izan da. Ez da miraririk egon. Kito. Oso eskertuta nago Iñigo Simon medikuari; inguruan, laguntzen izan dudan taldeari; eta beste pilotari guztiei, haien babesagatik», esan du Baikoko aurrelariak kontsultatik irten berritan.

Erabaki erraza izanak ez du esan nahi ez denik mingarria izan. «Ez dira egun errazak izan, batez ere aurrenekoak. Beti egiten duzu amets final bat jokatzearekin, eta hori lortu, eta dena da horren ezberdin irudikatzen zenuenarekin. Lehen egunetik hasita: frontoira joan beharrean, medikuarenera zoaz. Ez zen samurra izan onartzea, baina behin zer nuen barneratu nuenean, horretan jarri ginen bete-betean, gauzak ahalik eta ondoen egiteko asmoz. Halaxe egin dugu. Oso lasai nago, eskertuta, eta neure buruarekin lasai, gauzak ondo egin baititugu. Ederra da une honetan sentipen hori izatea. Ez dut damurik. Jarraituko dut lanean ahal den azkarren itzultzeko».

Ez du uste pilotak bat zor dionik. «Ez zait iruditzen pilotak ezer zor didanik. Badakit hitz egiteko modu bat dela, baina niri pilotak ikaragarri eman dit. Ez dut finala jokatzeko aukerarik izango, baina badut barruan halako harrotasun sentipen bat, txapelketa ona egin baitut. Hori hor geratuko da. Ziur naiz buruz indartuta aterako naizela honetatik. Ikaragarria izan da azken egunetan jaso dudan babesa. Sentipena dut final bat galdu dudala, baina beste alderdi batzuetatik galdu dudanaren pareko edo gehiago jaso dudala. Egun gogorrak izan dira, baina baita politak ere, jaso dudan babesagatik. Honetatik ikasten ere saiatuko naiz. Zaila izan arren, saiatuko naiz berriro final batera iristen».

Hemezortzi egun joan dira Artola finalerako sailkatu, eta hura jokatzeari uko egin dionetik. Bakar batean ere ezin izan du gozatu egindakoaz Baikoko pilotariak. Ezta aurrenekoan ere. Rezustari irabazi berritan jada bazuen kezka buruan: mina zuen eskuin sorbaldan. Hark egindako hamazazpigarren tantoan etorri zitzaion oinazea, baina jokatzen jarraitu zuen, ondo jarraitu ere, nagusitasunez irabazi baitzuen: 22-16. Pozik mintzatu zen komunikabideen aurrean neurketa amaieran, baina barrutik oso kezkatuta zegoen. Itxura txarra zuen lesioak. Konturatu orduko, ametsa amesgaizto bilakatu zitzaion.

Berehala hasi zen tratamendua hartzen, baina medikuek argi utzi zioten ez zela bizpahiru astean osa zitekeen lesio arin bat. Eta hark bi aste baino gutxiago zituen. Baina azkeneraino ahaleginduko zen finala jokatzen. Horrenbeste lan egin ondoren, horrenbeste sakrifizio egin eta gero, aurreneko aldiz Lehen Mailako final batera iritsi, eta ez zuen berehalakoan amore emateko inolako asmorik. Horregatik, finala atzeratzeko eskatu zuen duela bi aste, eta Borja Oses Eskuz Pilotako Enpresen Ligako (EPEL) epaile bakarrak onartu egin zion eskaera, eta astebetez atzeratu zuen finala, ekainaren 13tik 20ra. Bazen zerbait, baina gutxi. Oso zaila zuen garaiz osatzea. Eta halaxe izan da azkenean.

Iragarritako erabaki baten kronika izanak ez du arinduko Artolak barruan izango duen mina eta atsekabea. Bazirudien baietz, azkenean izkin egin ziola zorigaitzari, makina bat alditan gora egitea eragotzi dion zorigaitzari. Gozatzen ari zen banakako honetan, eta bikain jokatzen: nagusitasunez utzi zituen bidean Axier Arteaga, Asier Agirre, Mikel Urrutikoetxea eta Rezusta. Baina ezin betirako uxatu iraganeko mamuak. Bueltan etorri zaizkio, eta modurik krudelean. Kolpe latza da, inoiz ahazten ez diren horietakoak. Gaurtik pilota zorretan dago harekin. Final bat zor dio.

Bengoetxea izan zen azkena

Artola ez da final baterako sailkatu, eta jokatu ezin izan duen lehena. Horrelakoak gertatu izan dira. Oinatz Bengoetxea izan zen azkena, 2015ean. Leitzako (Nafarroa) aurrelariak min hartu zuen Aimar Olaizolaren kontra jokatu beharreko finalerako entrenatzen ari zela: ezkerreko eskuko hatz adierazlea hautsi zuen. Bi asteko atzerapena eskatu zuen, eta EPELeko epaile bakarrak onartu egin zion eskaera. Alferrik. Berehala konturatu zen Bengoetxea VI.a ezinezkoa zela garaiz osatzea, eta uko egin zion finala jokatzeari. Mikel Urrutikoetxeak ordezkatu zuen, Juan Martinez de Irujok uko egin baitzion hirugarren eta laugarren posturako lehia jokatzeari. Denbora luzez bete-betean entrenatu gabe egon arren, Zaratamokoak (Bizkaia) final bikaina jokatu zuen, eta 22-19 irabazi zion Olaizola II.ari, Bilbon.

Begiak itxita sinatuko luke Rezustak halako zerbait egitea. Lankide baten zorigaitzari esker izan bada ere, Bergarako (Gipuzkoa) atzelaria lehen aldiz ariko da Lehen Mailako buruz buruko final batean —2014ko Bigarren Mailakoa banakako txapela jantzi zuen, finalean, Ibai Zabalari irabazita—. Hori eginda, gainera, atzelari batek txapela lortzeko aukera izango du, azkenekoz hori egin eta hamahiru urte geroago. Abel Barriola izan zen azkena, 2008an, baina leitzarrak galdu egin zuen Bengoetxea VI.aren aurka. Patxi Ruiz da buruz burukoa irabazi duen azken atzelaria: lizartzarrak 2003ko finala irabazi zion Olaizola II.ari.

«Pena» du Rezustak azkenean Artolak ez baitu jokatuko: «Laguna dut, eta ez dut harentzako ezer txarrik nahi. Baina lesioak kirolaren parte dira, eta hari tokatu zaio oraingoan. Niretzat aukera ederra. Gauza handia da buruz buruko final bat jokatzea. Saiatuko naiz aprobetxatzen. Ez dut lan erraza izango, ikusgarri ari baita Jokin. Baina gustura eta gogoz ari naiz entrenatzen. Ea ondo ateratzen den», esan du gaur.

Azaldu duenez, «adi» egon da azken bi asteetan, ea zer gertatzen zen; adi, bai, baina baita «lasai» ere: «Nire entrenamenduak egiteko aukera izan dut. Eskuz ondo nago, ez dut minik. Gainera, esana nuen finalarekin zer gerta ere, jokatuko banu bezala hartuko nituela bi aste hauek. Ez dago aitzakiarik. Oso motibatuta nago, gutxitan baitaude halako aukerak. Finalean baldin banago, hirugarren geratuko naizelako da».

Erronka latza du Altuna III.aren aurka jokatuta. Baina badaki hari buruz buru irabaztea zer den. Elkarren aurka jokatutako aldi bakarrean izan zen, 2017an, final-laurdenetan: 22-14. Aurten, bergararrak aise irabazi zien Bengoetxea VI.ari (22-14) eta Danel Elezkanori (22-8). Artolak itxi zion atea. Baina haren lesioak eta hirugarren eta laugarren posturako partidan Jose Javier Zabaletari irabazi izanak leiho bat ireki diote, eta aprobetxatu egin nahi du, eta ustekabea eman: «Latza litzateke txapela irabaztea. Baina egunez egun joan nahi dut, eta eguneroko lanean gozatzen saiatzen. Ea igandera ondo iristen naizen, eta nirea ematerik dudan».


Gaza bonbardatu du Israelgo armadak

Summary: Gaza bonbardatu du Israelgo armadak. Hiru misil jaurti dituzte gerra hegazkinek. Lehen erasoaldia izan da, maiatzaren 21ean adostutako su-etenaz geroztik.

Israelgo eskuin muturrak sustatutako Banderen martxari erantzunez su puxikak jaurti zituzten atzo iluntzean Gazatik hesiaren beste aldera. Goizaldean heldu da Tel Aviven erantzuna. Hiru misil jaurti ditu armada juduak Gazaren aurka. Haietako bi Maan inguruan erori dira, Khan Yunis hegoaldean. Hirugarrena, berriz, Gaza hirian, maiatzeko bonbardaketen jotako eremuetako batean.

Hain zuzen ere, Naftali Bennett lehen ministroak agintea hartu ostean agindu duen lehen erasoaldia izan da. Baita, maiatzaren 21ean adostutako su-etenaz geroztik egiten duten aurrenekoa ere. Hamabi urtez gobernuburu izan den Likudeko buru Benjamin Netanyahu oposizioan den honetan, Bennettek ezin izan du besoak gurutzaturik geratu Hamasen atzoko erantzunaren ostean, baina hari ere ez zaio gehiegi interesatzen une honetan maiatzekoa bezalako beste erasoaldi handi bat abiatzea, ez behintzat kargua hartu berritan.

Wafa albiste agentziaren arabera, bonbardaketek ez dute biktimarik eragin, bai, ordea, kalte materialak. Horri gehitu behar zaio maiatzeko erasoaldiaz geroztik Isrelek itxi egin dituela Hamasen kontrolpeko eskualderako sarrera irteerak. Ondorioz, herritarrek arazoak dituzte eraikuntzarako materiala edo botikak eskuratzeko. Argindarra bera ere ordu gutxi batzuetarako soilik dute Gazako palestinarrek.

Zisjordanian ere kontrol zorrotzak jarri dituzte azken orduetan. Goizaldean militarrek Qalqiliyarako sarrera irteera guztiak blokeatu dituzte inolako azalpenik eman gabe.


Summary: Sanchez: «Laster utziko diogu kalean maskara erabiltzeari». Espainiako Gobernuko presidente Pedro Sanchezek azaldu du COVID-19aren kontrako txertaketa kanpainaren abiada «egonkortu» egin dela.

Egunetik egunera, gero eta ozenago ari dira aditzen maskararen erabilera malgutzea iragartzen duten ahotsak. Azken astean, Euskal Herriko hainbat agintarik egin dituzte gaiaren gaineko adierazpenak, erabaki argirik iragarri ez badute ere. Gaur, Espainiako presidente Pedro Sanchezek hitz egin du hari buruz, baikor: «Laster utziko diogu kalean maskara erabiltzeari».

Sanchezek azpimarratu du txertaketa prozesuaren abiada nabarmen egonkortu dela azken asteotan, eta adierazi du beste mugarri bat erdietsiko dela aurki: «Aste gutxiren buruan, herritarren %50ek dagoeneko hartua izanen dute txertoaren dosiren bat. Bide orria argia da, eta betetzen ari gara». Hego Euskal Herrian, jadanik 1.402.199 herritarrek hartu dute txertoren bat. Zehazki, biztanleen %49 ziztatu dituzte.


Summary: Aldundiek iaz baino ia 1.300 milioi gehiago bildu dituzte. Bilketa 2019koaren azpitik dagoela ohartarazi du Gipuzkoako Aldundiak

Iaz hartutako kolpe handitik indarberritzen ari dira foru ogasunak. Urteko lehen bost hilabeteetan 5.497 milioi euro jaso dituzte zergetan Arabako, Bizkaiko eta Gipuzkoako ogasunek, iaz epe horretan baino 1.297 milioi gehiago (+%31).

Gipuzkoako Aldundia izan da bere datuak ematen azkena, gaur bertan. Lurralde horretako ogasunak %26,5 handitu du zerga bilketa urtebetean. Oso bilakaera antzekoa izan dute zuzeneko zergek (+%27,3) eta zeharkakoek (+%27,6), eta horrek erakusten du enplegua ez ezik kontsumoa ere biziberritu dela.

Edonola ere, beste aldundiek bezala, Gipuzkoakoak ere ohartarazi du konparazioetarako hilabete txarrak direla azkenekoak, iazko konfinamenduarekin eta haren irteera motelarekin egiten direlako alderaketak. Gainera, zerga askoren ordainketa hainbat hilabetez atzeratu zuten ogasunek, herritarrak eta enpresak laguntzeko. Horregatik, perspektiba zabalduta, jakinarazi du maiatzera arteko zerga bilketa 2019koaren azpitik dagoela oraindik ere, gutxi bada ere: -%0,6.

Bizkaian %31,2 handitu da bilketa. Kasu horretan ere, bada konparaketa aldrebesten duen beste faktore bat: Espainiako Ogasunak 432 milioi euro eman dizkiola BEZaren doikuntzarengatik. Aparteko diru sarrera hori gabe, %14ko igoera izango zukeen Bizkaiko Ogasunak.

Araban, berriz, %40,6 handitu da zerga bilketa.


Summary: ELA-Ertzaintzak uste du Segurtasun Sailaren jarduerak «oinarrizko arauak» urratzen dituela. Sindikatuaren iritziz, jokabide hori aldatu ezean «Ertzaintzaren legitimazio soziala» arriskuan egongo da

ELAk Ertzaintzan duen sail sindikalak elkarretaratzea egin dute Eusko Jaurlaritzaren Bilboko egoitzaren aurrean, eta «kezka» azaldu dute Eusko Jaurlaritzaren Segurtasun Sailak «polizia lana bideratzeko duen moduaz» lan gatazka, manifestazio, elkarretaratze eta grebetan. Sindikatuaren ustez, Segurtasun Sailaren jarduerak «oinarrizko arau eta kode deontologikoak» urratzen ditu.

ELA jakitun dago osasunari eta ekonomiari kalte egiten dien krisi egoera batean langile asko «protestak areagotzera behartuta» daudela, eta horretarako oinarrizko askatasun eta eskubideak baliatzen dituztela, baina, haren iritziz, Segurtasun Sailak «arazo publiko bat» baino ez du ikusten horretan, «Poliziak babestu beharreko oinarrizko eskubidetzat» hartu beharrean.

Salatzen duenaren hainbat adibide eman ditu ELA-Ertzaintzak: langileen elkarretaratzeetan eragindako «neurriz kanpoko oldarraldiak eta kolpeak», ordezkari sindikalak arakatzeko agintzea Jaurlaritzarekin eta patronalarekin batzartzera joaten direnean, piketeei eta greba batzordeei legeak aitortzen dizkien funtzio eta betebeharrak egitea galaraztea, talde parlamentarioek gonbidatutako ordezkari sindikalak Legebiltzarrera sartzen ez uzteko agintzea eta abar. Horrelako erabakietan «enpresen interesak»defendatzea leporatzen dio ELA-Ertzaintzak Jaurlaritzari.

Sindikatuak «elkartasuna» agertu die «lan gatazkan oso egoera kaskarrean eta zaurgarrian dauden pertsone». Baina beste kezka bat ere badu ELA-Ertzaintzak: haren ustez, horrelako jokabideek «arriskuan» jartzen dute «Ertzaintzaren legitimazio soziala, herritar guztien eta Ertzaintzaren beraren kalterako«egonkortu».

ELA-Ertzaintzak dioenez, beti defendatu dute «polizia zibilaren eredua», hots, ertzainak «herritarren zerbitzura dauden langileak» izatea eta Ertzaintza, «kolektibo bereizia» izan beharrean, erakunde «integratua» eta «gure gizartearen aniztasunaren adierazgarri» izatea. Segurtasun sailaren jokabideak, aldiz, «polizia-eredu bereiziagoa, herritarrengandik banatuagoa eta oinarrizko askatasunekiko sentikortasun gutxiagokoa» bultzatzen dute, sindikatuaren aburuz: «Hori ez da gure eredua».

ELA-Ertzaintzak iragarri du «Poliziaren kode deontologikoa abian jartzearen alde» egingo dutela, «Eurocop erakundeak proposatzen dituen parametroen arabera», eta bilerak eskatuko dituztela Legebiltzarreko lehendakariarekin eta Segurtasun Sailburuarekin, beren kezken berri emateko.


Summary: Aburto: «Behin-behineko geltokia... iruditzen zait betiko izango dela». Juan Mari Aburto Bilboko alkateak adierazi du lur gaineko behin-behineko AHTaren geltokiaz hitz egiteko, lur azpikoa bermatu behar dela.

Juan Mari Aburto Bilboko alkateari ez zaio betere gustatu Eusko Jaurlaritzak AHTaren Bilboko eta Gasteizko geltokietarako aztertzen ari den aukera. Bingen Zupiria bozeramaileak atzo jakinarazi zuenez, lur gaineko behin-behineko geltokiak eraikitzea ari dira aztertzen. Aburtok gaur Euskadi Irratian egin dioten elkarrizketan adierazi du aukera hori aztertzeko prest dagoela, betiere lur azpiko behin betiko geltokiaren eraikuntza bermatzen badute beste erakundeek. Baina mesfidanti agertu da Eusko Jaurlaritzak esandakoarekin. «Lur gaineko eta behin-behineko geltoki hori, behin-behinekoa izango delako hori... niri iruditzen zait betiko izango dela. Eta horrek asko kezkatzen gaitu», adierazi du Aburtok.

Lur gainean behin-behinean geltoki bat egitea aukera ez du baztertzen Bilboko alkateak, baina hiriarentzat lur azpikoa eraikitzea zer garrantzitsua den azpimarratu du. Horregatik lur gainekoa egiterako, lur azpikoa bideratu nahi du. «Prest nengoke aukera horretaz hitz egiteko, posible bada aldi berean behin-behineko geltokia egitea lur gainean eta behin-betiko lur azpikoa geltokiaren proiektua ematea». Aburtok, gainera, gogorarazi du Eusko Jaurlaritzak eta Espainiako Gobernuak hitzartuta dutela jada Abandoko lur azpiko geltokia eraikitzea.

Aburtok lehenago esan izan du Iñaki Arriola Garraio sailburuak aurkeztu zuen B plana onartezina dela. Zupiriak atzo esan zuen lur azpikoa dela aukera bakarra AHTa Bilbora eramateko, baina behin behineko aukera aztertzen ari direla gaineratu zuen. Bilboko Udalak, baina, Abandoko geltokia dagoen lekurako plan urbanistiko bat du prest, eta hori gauzatzeko geltokia lur azpian egitea behar du. «30 urte daramatzagu trenik gabe eta trena behar dugu, proiektu hori behar dugu. Espainiako Gobernuaren konpromisoa behar dugu», gaineratu du.


Summary: Nafarroak edukierak eta ordutegiak zabalduko ditu zenbait sektoretan. Ordubete atzeratuko da ostalaritza lokalen barnealdeen itxiera ordua; gauerdira arte izaten ahalko dira zabalik, gehienez %50eko edukiera erabilita. Kultur jardueretarako, %60n zehaztu dute muga. Neurriak ostiralean sartuko dira indarrean.

Bete egin da aurreikuspena: Nafarroako Gobernuak pandemiari kontra egiteko neurri murriztaile berriak iragarri ditu, eta orain arte indarrean izan direnak baino malguagoak dira, hainbat alderditan. Aldaketek ostalaritzari eta kultur jarduerei eraginen diete, batik bat. Hala nola, gobernuak ordubete atzeratu du tabernen eta jatetxeen itxiera ordua, gauerdira arte, alegia; maiatzaren hondarretik, 23:00ak arte izan daitezke irekita. Gainera, pertsona gehiago elkartzen ahalko dira espazio horietan: %30etik %50era zabalduko da gehienezko edukiera.

Gobernuak neurri bertsuak iragarri ditu kultur jardueretarako ere: ostalaritzaren antzera, jarduerak gauerdira arte izanen dira baimenduta. Gehienezko edukiera %60an zehaztuko dute.

Bestalde, foru agindu berrian jasoa denez, peñetan eta elkarte gastronomikoetan edukieraren %40 erabiltzen ahalko da.

Neurriak ostiralean sartuko dira indarrean, eta uztailaren 1era arte izanen dira ezarrita, gutxienez.


Summary: Konstituzio Kontseiluak murgiltzea onetsi du Seaskan, baina ez sare publikoan. Maiatzean emandako ebazpenari buruzko xehetasunak eman ditu, murgiltze ereduaren inguruan.

Konstituzio Kontseiluak murgiltze eredua Frantziako konstituzioaren kontrakoa zela ebatzi zuen iragan hilabetean. Erabakia «zerbitzu publikoa eskaintzen duen egitura orori» aplikatzen zitzaiola zehaztu zuen orduan; hala, itunpeko eskoletan ere murgiltzea konstituzioaren kontrakotzat jo zuen. Bada, ebazpenaren komentarioa publikatu du Konstituzio Kontseiluak, eta, zehazten du «irakaskuntza publikoaren kasuan bakarrik» konstituzioaren kontrakoa dela murgiltzea. Ebazpenean erabilitako argumentu berak erabili ditu kontseiluak egindako komentarioan: «Frantziako Konstituzioaren 2.artikuluaren kontrakoa da murgiltze eredua, ikastetxeko komunikazio hizkuntza nagusia tokiko hizkuntza baita». Alta, publikatutako komentarioan ageri den esaldi batek erabakiaren muina aldatzen du: «Erabaki hori irakaskuntza publikoari baizik ez zaio aplikatzen».

Hala, komentariotik ondoriozta deiteke euskarazko murgiltze sistema konstituzionala dela Seaskaren baitan, eta sare pribatu katolikoan; baina, konstituzioaren kontrakoa dela sare publikoan. Eneritz Zabaleta zuzenbide doktoreak nabarmendu du ebazpenak atxikitzen duela «balio juridikoa», eta haren komentarioak «balio moral» bat duela. Dena den, uste du Konstituzio Kontseiluak hein batean «gibelera egin» duela komentarioaren bidez.

Peio Jorajuria Seaskako lehendakariarentzat, «berri on bat da», partez. «Komentario hori berant heldu da, baina Konstituzio Kontseiluaren ebazpenaren irakurketa iraultzen du osoki. [Frantziako] Gobernuak ulertua zuen itunpeko irakaskuntza pribatuan ere lanjerrean zela murgiltzea, eta beraz batzorde berezi bat izendatu zuen bermeak atzemateko. Gaur ikusi dugu erasoa eskola publikoko murgiltzearen kontrakoa dela», deitoratu du. Jorajuriak argi du: Iparraldean euskararen egoera hobetzeko, murgiltzea sare publikoan ere garatzea «beharrezkoa» da.

Maiatzeko erabakiak haserrea eragin zuen euskalgintzako eragileen artean, baita diputatu eta hautetsien artean ere. 10.000 jende bildu ziren ebazpenaren kontrako protestan, Baionan.


Summary: Argindarraren gaineko zerga etetea aztertzen ari da Espainiako Gobernua. Eguraldiak eta CO2a isurtzeko eskubideek prezioa asko garestitzen ari dira.

Urtarrileko goraldi handiaren ondoren, ekainean, argindarra inoizko preziorik garestiena edukitzeko bidean da Hego Euskal Herrian. beroaren, haize eskasiaren eta CO2aren prezioaren ondorioz. Horren aurrean, Teresa Ribera Espainiako Trantsizio Ekologikorako ministroak aipatu du agian argindarraren gaineko zerga berezia etengo dutela. 2018 eta 2019 artean neurri hori hartu zuen, orduan ere garesti zegoelako argindarra.

Argindar ekoizpenaren gaineko zerga berezia %7koa da, eta PP agintean zegoen garaian ezarri zuten. Argindar ekoizleek ordaindu behar dute, baina, praktikan, haren kostua kontsumitzaileek ordaintzen dute.

BEZa ere pagatzen du argindarraren kontsumitzaileek, %21ekoa, Europako Batasuneko handienetakoa. Azken horren ordainketa eteteko asmorik ez du Madrilek.

«Egin izan dugu, eta berehala berriro egin dezakegu», esan du Riberak, Espainiako Kongresuan egindako agerraldian.

Argindarraren fakturaren erreforma hasi du Espainiako Gobernuak. Neurrietako bat ekainaren 1az geroztik dago indarrean: fakturaren kostu finkoetan hiru epe jarri dituzte, kontsumoaren zati bat kostu txikiko orduetara igaroarazteko. Eztabaida handia sortu da sistema horren inguruan, gaur egun etxebizitzetan kontsumo handia dagoen orduetako faktura handitu duelako.


Summary: Abuztutik birusarekin jende gutxien hil den astea izan da aurrekoa. Hamalau lagun zendu dira COVID-19ak jota astebetean Hego Euskal Herrian; Nafarroan ez da inor hil gaitzarekin. Osasunbideak eta Osakidetzak 208 positibo zenbatu dituzte asteartean.

Transmisioaren barealdi betean, birusarekin loturiko heriotzen gaineko datuak ere onbidean direla erakusten du azken asteotako bilakaerak. Zehazki, Nafarroako Gobernuak eta Eusko Jaurlaritzak emandako informazioaren arabera, ekainaren 7tik 13ra artean gutxienez hamalau pertsona zendu dira gaitzarekin Hegoaldean; denak Araba, Bizkai edo Gipuzkoan hildakoak dira, izan ere, Nafarroan ez da izan birusarekin lotutako heriotzarik. Hain zuzen ere, Hego Euskal Herriari dagokionez, datua izurritearen bigarren olatukoen parekoa da: abuztuaren erdialdean erregistratu zen kopuru hori baino apalagoa azkenekoz.

Bestalde, transmisioari dagokionez, Osakidetzak eta Osasunbideak guztira 9.133 diagnostiko proba egin dituzte asteartean COVID-19a atzemateko, eta horien %3k eman zuten positibo: 210k, zehazki. Lurraldeka, Bizkaian 89 detektatu dira; Nafarroan, 62; Gipuzkoan, 35, eta Araban 20.

Ospitaleei dagokienez, osasun sistemek emandako informazioaren arabera, oraintxe bertan guztira 168 paziente dira Hegoaldeko zentroetan erietxeraturik. Horietako 63 ZIU zainketa intentsiboetan daude.


Summary: Etxegabeen kopuruak gora egin du Araban, Bizkaian eta Gipuzkoan. Etxerik ez duten 2.797 pertsona identifikatu ditu SiiS Gizarte Informazio eta Ikerketa Zerbitzuak 2020an egindako txostenak. Etxerik ez duten hamarretik bederatzi gizonezkoak dira, eta Bilbon daude gehienak.

Araban, Bizkaian eta Gipuzkoan egoitza-bazterkeria jasaten duten pertsonen V. Kontaketaren emaitzak eman ditu gaur SiiS Gizarte Informazio eta Ikerketa Zerbitzuak. 2020an egindako azterketaren datuak dira, eta pandemiak markatutako urte ez-ohikoa izan arren ondorio argia utzi du txostenak: gorantz jarraitzen du etxerik gabe dauden pertsona kopuruak. Etxerik gabeko 2.797 pertsona zenbatu ditu 2020ko azken azterketak, lehen kontaketa egitean, 2012an, 1.704 ziren.

Iazko maiatzean egin zuten kontaketa hemeretzi herritan, maiatzaren 6tik 7rako gauean gizarte zerbitzuek kudeatutako aterpe eta guneetan, eta maiatzaren 4tik 10erako astean karrikan. Denera etxerik gabe dauden 2.797 pertsona detektatu zituzten, horietako 163 karrikan, eta gainontzekoak gizarte zerbitzuek kudeaturiko ohiko aterpeetan, zein COVID-19a dela eta ezarritako zerbitzu osagarrietan.

Karrikan gaua pasatzen ari ziren pertsonen kopurua 2012tik detektatutako baxuena izan da, baina arrazoi argi bat du horrek: COVID-19aren pandemia dela eta, etxerik ez dutenentzako zerbitzuen indartzea. 849 pertsona artatu zituzten zerbitzu gehigarri horietan. Horietako %58k kalean egiten zuten lo zerbitzua ireki aitzinetik, eta %24k aldiz aterpeetan.

Azterketa geografikoa eginez gero, Bilbo da igoera handiena duen hiriburua: txostenak etxerik ez duten 694 pertsona identifikatu ditu, 2014ko lehen datuaren bikoitza baino gehiago. Igoera bereziki nabarmena da 2018tik 2020ra. 413 etxegabe izatetik, 694 izatera igaro baita. Gasteizen eta Donostian ere urtez urte igotzen ari da etxerik gabekoen kopurua, baina, igoera hori anitzez ere geldoagoa da. Donostian etxerik gabeko 279 pertsona atzeman ditu txostenak, Gasteizen, 158.

Etxegabearen profila

Etxegabearen profila zehaztuz, aldiz, atzerritarrak eta gizonezkoak dira gehienak. Etxerik ez dute hamar pertsonatik bederatzi dira gizonezkoak, eta atzerritarrak dira hamarretik zazpi. Horien artean bereziki nabarmentzen dira Afrikar jatorria dutenak. Adinari dagokionez, aldiz, azken urteetan nabarmen igo da 18 eta 29 urte bitarteko etxegabe gazteen kopurua. Laurdena ziren horiek 2016an, 2020ko azken kontaketan, aldiz, %37; denera 400 pertsona.

Hiriburu-hiriburuz aztertuz gero, ordea, ezberdintasunak daude adinaren arabera. Bilbon hamar etxegabetik lau dira gazteak, Gasteizen, aldiz, laurdena. Arabako hiriburuan, etxerik gabekoen erdiek dituzte 45 urte baino gehiago.

Txostenak etxerik gabe atzeman dituen ia 3000 pertsonetatik %85ek erantzun du bere egoerari buruzko galdetegi bat. Horrek, hainbat datu argigarri lortzeko bidea eman du. Hamar etxegabetik lauk urtebete edo gutxiago darama egoera horretan, eta %20 haurtzaroan edo nerabezaroan adingabekoentzako zentro batean egon zen. Etxerik gabekoen hiru laurdenak, aldiz, bizi diren herri edo hiriburuan geratu nahiko lukete bizitzen. Gainera, elkarrizketatukoen %16k soldatapeko lan jarduera bat egiten du. Hamar etxegabetik bik bakarrik jasotzen du diru sarrera bermatzeko errenta, eta %30ek ez dute errenta horren inolako ezagutzarik.

Gaixotasunak

Harreman estua dago etxerik ez izan, eta osasun egoera kaxkarra izatearen artean. Hori horrela gaixotasun larri edo kroniko bat dute etxegabeen %43k eta horien artean %20k ez du tratamendu medikorik jasotzen. Gaixotasun horien arten, buruko gaixotasunak dituzte hamarretik bik, eta horien atzetik daude arnasa-aparatuko gaitzak eta zirkulazio sistemakoak. Gainera, atzerritar jatorria duten «gehienek» ez dute osasun txartelik.


Summary: Bihartik, Ipar Euskal Herrian ez da maskararik jantzi beharko kanpoaldean. Igandetik aitzina, ez da etxeratze agindurik izanen. Aldaketa espero baino lehenago sartuko dira indarrean, uztailaren 1ean espero baitzen bertan behera gelditzea.

Frantziako lehen ministro Jean Castexek jakinarazi du erabakia: COVID-19ari kontra egiteko neurriak aurreikusi baino lehenago malgutuko dira, bihartik hasita, hain zuzen ere. Bihartik, ez da maskara jantzi beharko kanpoaldean; «egoera jakin batzuetan» baizik ez da erabili beharko, jende asko bilduko den lekuetan bakarrik, alegia.

Gainera, igandean indargabetu eginen da etxeratze agindua, aurreikusi baino hamar egun lehenago. Izan ere, espero zen uztailaren 1ean eginen zela neurri hori arintzera. Castexek argudiatu du izurritearen bilakaera «espero baino azkarrago» ari dela hobetzen. Azaldu du hain zuzen ere horregatik erabaki dela mugak leuntzea.


Summary: Donostiako Infernuko auzokideen aurkako epaiketa atzeratu egin du epaileak. Ertzaintzak Donostiako gune okupatuan otsailean identifikaturiko hamalau pertsonetako lau epaitu behar zituzten gaur, okupatzeagatik usurpazio delitu bat egotzita. Epaiketa irailaren 22ra atzeratu dute.

Donostiako Infernua guneko lau auzokideren aurka gaur egin behar zuten epaiketa irailaren 22ra atzeratu du epaileak. Gipuzkoako Foru Aldundiak haien eta beste hamar lagunen aurka jarritako salaketaren harira pasa behar ziren epailearen aurretik, eta gaurkoa horrekin loturiko lehenengo auzia zen. Otsailaren 6an Ertzaintzak guneko hiru bloketan eginiko operazioan identifikatutako pertsonak dira auzipetuak, eta usurpazio delitu bat egozten diete aldundiaren jabetzako eraikin batzuk okupatzeagatik.

Goizetik, hainbat pertsona Donostiako auzitegiaren kanpoaldean elkartu dira, auzipetuei babesa adierazi eta okupazioaren aurkako erasotzat jotzen duten epaiketa salatzeko. Hain zuzen, Infernua Bizirik plataformaren ustez, aldundiak bide penala erabili izanak «okupak zigortzea» bilatzen du, «eta ez eraikinaren jabetza berreskuratzea».

Plataformak gogoratu du aldundiaren blokeak 80. hamarkadatik egon direla okupatuta, eta gaineratu du bere kideek sei urte daramatzatela hor bizitzen. «Urte horietan guztietan diputazioa ez da bere jabetzaz arduratu», adierazi dute.

Urbanizazio plana eta kaleratzeak

Infernuko etxebizitza okupatuen aurkako operazioak Donostiako mendebaldeko gune horretan udalak garatu nahi duen urbanizazio proiektuarekin bat datozela nabarmendu du Infernua Bizirikek. Hain zuzen, udalak eremu horretan bostehundik gora etxebizitza eraikitzeko asmoa duela iragarri zuen 2019an, eta, geroztik, plan hori gauzatzeko pausoak eman ditu. Iaz hainbat polizia operazio izan ziren infernuan, eta horietako batean, azaroan, Ertzaintzak guneko eraikin handiena hustu zuen. Egun hartan, hor bizi ziren 60 pertsona «kale gorrian» utzi zituztela gogoratu du plataformak, eta guneak oraindik «desalojo arriskuan» jarraitzen duela azpimarratu du.

Dena den, bizilagunek berretsi dute udalaren urbanizazio planen eta kaleratze asmo ororen aurka egiteko prest daudela: «Infernuaren alde egitea ez da hiru eraikin defendatzea bakarrik: guztiontzat etxebizitza aldarrikatzea da; gentrifikazioaren aurka egitea da; ertzeko komunitateen alde egitea; poliziaren erasoen aurka egitea; zapalkuntza ezberdinen arteko aliantzen alde egitea… Infernuaren alde egitea Donostia erradikalki aldatu nahi izatea da».

Protesta epaitegian

Gaurko aurreikusita zegoen epaiketaren aurka, dozenaka herritar Kalkutako Teresa plazan elkartu dira, Donostiako auzitegiaren aurrean, Infernua Bizirik plataformaren deialdiari erantzunez. Hala, protesta moduan eguna hor pasako dute, hainbat musika emanaldirekin, eta 19:00etan manifestazioa egingo dute epaitegitik abiatuta.


Summary: Hainbat lan gatazkatan murgildutako langileek protesta bateratura deitu dute ostiralerako, Bilbon. Petronor, UTE Bilboko Argiak, Novaltia, PCB eta Tubacexeko langile batzordeek antolatu dute manifestazioa. Enplegu duina eta kalitatezkoa aldarrikatuko dute, eta 2010eko, 2011ko eta 2012ko lan erreformak baliogabetzea.

Petronor, UTE Bilboko Argiak, Novaltia, PCB eta Tubacexeko langile batzordeek protesta bateratua deitu dute ostiralerako, Bilbon. Martxa bat egingo dute EITBren egoitzatik hasi eta udaletxeraino, enplegu duina eta kalitatezkoa eskatzeko.

Ez da lehen aldia elkarrekin protesta egiten dutena; iragan maiatzaren 28an ere Bilboko kaleak hartu zituzten Hemen ez dago inor sobera lelopean. Langileen hitzetan, sektore eta tamaina ezberdinetako beharginak izan arren, «enplegu suntsiketa eta prekarietate prozesu bera» bizi dute denek.

Manifestazioak bi norabideko aldarrikapenak izango ditu oraingoan: batetik, alderdi politikoei eskatuko diete 2010, 2011 eta 2012ko lan erreformak baliogabetzeko. Izan ere, langileek adierazi dutenez, arau horiek baimentzen diote enpresari «lan agintaritzaren kontrolik gabe eta 30 eguneko epean» kaleratzeko kolektibo bat egiteko. «Enpresek nahi dutena egiten dute, eta horietako askok milioi askoko irabaziak izan dituzte azken urteetan; honekin amaitzea eskatzen dugu».

Horrez gain, enpresei galdegingo diete «benetako negoziazioak» abiarazteko. «Enpresa handietako zuzendaritzei benetako konpromisoa eta fede ona eskatzen dizkiegu negoziazioetarako». Langileak «babesgabe» ez uzteko eta «patronalaren nahieran egindako sare horretaz» ez baliatzeko ere eskatu diote enpresetako arduradunei.

LABen babesa

LAB sindikatuak bat egin du protestarekin, eta manifestazioan parte hartzera deitu du. Horrez gain, sindikatuak babesa adierazi die Tubacexeko langileen pikete batean parte hartu eta identifikatu zituzten Aiaraldeko hiru bizilagunei. Martxoaren 25eko protestan identifikatu zituzten hiru lagunak, eta desordena publikoa eta autoritatearen aurka egitea egotzi zizkioten. Horrez gain, hiru lagunetako bati sare sozialetara poliziarentzat iraingarria den bideo bat igotzea ere leporatu diote. Bihar deklaratuko dute epailearen aurrean, Amurrion (Araba). Egun hartan, Amurrioko lantegiaren aurrean egin zuten protesta langileek, greba mugagabearen 43. eguna zen. Hainbat pertsona identifikatu zituzten orduan ertzainek. Foam jaurtigaiak botaz eta borrekin joz oldartu zitzaien ertzaintza protestan zeuden langileei.


Summary: Digitalizazioren egungo egoeraren inguruko «eztabaida publiko serio bat» eskatu dute. Ipes, Olatukoop, Teks, Ipar-Hegoa, Manu Robles Arangiz eta Iratzar fundazioek Euskal Herri Digitalerako lehen manisfestua aurkeztu dute. Bat egiten duten herritarrei euren webgunean sinatzeko eskatu diete, eta eztabaida sustatze aldera, urriaren 17an jardunaldiak egingo dituzte.

Garapen teknologikoak demokrazian, lan munduan, hezkuntzan eta humanitatean izan dezakeen eragina mahai gainean jarri eta eztabaidatze aldera, Euskal Herri Digitalerako lehen manisfestua aurkeztu dute Errenterian (Gipuzkoa) Ipes, Olatukoop, Teks, Ipar-Hegoa, Manu Robles Arangiz eta Iratzar fundazioek. Digitalizazioa herritarren zerbitzura jarri nahi dute, eta norabide aldaketa bat beharrezkotzat jo dute, egun digitalizazioaren gapena «aberastasunaren metaketara» bideratuta dagoela iruditzen baitzaie: «Finantzen aberastasunen metaketa horretara doa, eta guk egiten dugu manifestu hau ezetz esateko. Herritarren zerbitzura jarri daitekeen digitalizazio bat badago, egon daiteke edo eraiki behar dugu, eta herritarren zerbitzura esan nahi da bizitza duinak sortzera eta aberastasun komuna eraikitzera begira», azpimarratu dute agerraldian.

Hori horrela, iruditzen zaie digitalizazioaren egungo egoerari buruzko «eztabaida publiko serio bat» hasteko unea dela. «Zehazki, mahai gainean jarri nahi dugu garapen teknologiko honek demokrazian, lan munduan, hezkuntzan eta humanitatean izan dezakeen eragina», azaldu dute.

Horretarako aurkeztu dute manifestua bera, lau atal horiek landuz. Demokraziari dagokionez, manifestuan jaso dutenez, baliabide eta zerbitzu digitalak «komunak» izatea ezinbestekoa da, «merkatuen zerbitzura baino, jendartearen zerbitzura egongo den teknologia izanik». Lanaren alorrean, berriz, proposatu dute tresnak eta prozesuak «bizitza duin eta kolektiboen alde» jartzea, robotizazio zaintza lanen eremura ere zabalduz eta automatizazioa lan orduen murrizketarekin uztartuz. Hezkuntzaren alorrean, nabarmendu dute digitalizazioak eredu zaharraren pilareak «kolokan» jarri dituela: «Digitalizazioak erronka zaharrei erantzuteko galdera berriak planteatzen ditu hezkuntzan ere». Azkenik, humanitateei dagokienean, hainbat galdera egin dituzte digitalizazioak izango duen eraginari buruz: «Zer suposatzen du ezagutza, sorkuntza eta kultura baliabide eta ahalmen teknologiko berri eta aldakorretatik pasatzeak? Zer inplikazio ditu subjektibitate prozesuetan? Zer inplikazio du memoria, historia, ondarea, hizkuntza, hezkuntza eta ikerketa esparruetan?».

Ildo horien inguruko eztabaida eta hausnarketa jendartera zabaldu nahi dute, eta pare bat ekimen antolatu dituzte dagoeneko: alde batetik, manifestuarekin bat egiten dutenen sinadurak biltzen ari dira www.euskalherriadigitala.eus webgunean; beste aldetik, jardunaldi batzuk antolatu dituzte urriaren 17rako Errenteriako Lekuona fabrikan.


Summary: Self-determination 'caucus'-ak Europako Etorkizunari Buruzko Konferentzian parte hartuko du. Hilaren 19an egingo dute, larunbatarekin, Estrasburgon.

Europako Etorkizunari Buruzko Konferentziak lehen osoko bilkura egingo du, datorren larunbatean, Estrasburgon, eta Self-Determination erabakitzeko eskubidearen aldeko caucus-ak jakinarazi du autodeterminazio eskubidea «sustatu eta defendatuko» dituela horretan. Korsika, Irlanda, Katalunia eta Euskal Herriko zortzi diputatuk osatu dute taldea: Pernando Barrenaz (EH Bildu) eta Izaskun Bilbaoz (EAJ) gain, François Alfonsik (Regions et Peuples Solidaires), Chris MacManusek (Sinn Fein), Toni Cominek, Clara Ponsatik eta Carles Puigdemontek (Junts Per Catalunya), Diana Ribak eta Jordi Solek (ERC).

Taldeak ohar batean nabarmendu duenez, konferentzia «aukera paregabea» izango da Europako herrien eta EB Europar Batasuneko erakundeen arteko «tartea ixteko» eta Europar Batasunaren «erreforma sakon bati buruz» hausnartzeko. Caucus-ak aldarrikatu du «argitasunari buruzko" Europako lege baten beharra, demokraziaren, aniztasunaren, elkarrizketaren eta baterako erabakiaren bidez EBn autodeterminazioari buruzko gatazka demokratikoak konpontzeko tresna gisa».

Hiru ordezkarik parte hartuko dute konferentzian: Puigdemontek, Solek eta MacManusek.


Summary: Hamaika Gara-ren seigarren solasaldia emititu du BERRIAk, gobernantza ereduei buruz. Tarana Karim, Amets Martinez de Heredia, Jule Goikoetxea eta Manu Martinez mintzatuko dira zikloko azken-aurreko mahai inguruan. Osorik ikusteko aukera dago orain berria.eus webgunean.

Galdera zuzen batekin hasi du solasaldia moderatzaileak, Gure Esku-ko kide Irati Elizaldek: «Nork gobernatzen du eta nork ez?». Hitza hartzen aurrenekoa Jule Goikoetxea EHU Euskal Herriko Unibertsitateko irakasle eta politologo feminista izan da: «Gobernatzen dute egitura batean kokaleku zehatz bat dutenek. Eta hor egoteko ezaugarri zehatz batzuk eduki behar dituzu: gizona, zuria, klase ertain edo altukoa, profesionala edo zuzenean aberatsa.... Mundu mailako zuzendaritzetan %80-85 gizonak dira».

Erantzun horrekin bat egin du Tarana Karim giza eskubideen aldeko aktibistak, Amets Martinez de Heredia Lumagorri LGTBI+ taldeko kideak eta Manu Martinez Ernai gazte antolakundekoak. Laurak gobernatzeko moduez eta horretarako balizko ereduez mintzatu dira Hamaika Gara dinamikak eta Berriak burujabetzaz eta erabakitzeko eskubideaz antolatutako hitzaldi zikloko saioan. Zazpigarrena da gaurkoa; ekainaren 30ean egingo denak itxiko du zikloa: Espetxe politika: aro berria, oztopoak eta transferentziak.

Gobernatzeko moduetan errotiko aldaketak eskatu dituzte, baina bakoitzak bere esparrutik hitz egin du. Karimek «pertsona arrazializatuak, gutxiengoak, erlijio ezberdinetakoak» izan ditu hizpide. «Gobernantzan ez dago gure ahotsa, gure beharrak mahai gainean jartzeko ordezkari hori. Eta bakarrik atzerritar legea ikusita, gure taldeentzat egindakoa... Gure eskubideak diskriminatzen, zapaltzen, ditu». Azerbaijanen jaio eta duela ia hogei urtetik Euskal Herrian bizi den aktibistarentzat, «egiturazko arrazismoa» dago erakundeetan.

Martinez de Herediaren ustez, pandemian ikusi dute «familia nuklearra, heterosexuala», jarri dutela erdigunean instituzioek. Eta azken hilabeteotan beste irakurketa bat egin dute Lumagorrikoek. «Erabakiak hartzeko une horietan badira, igual, ertzeetan egon daitezkeenak, baina, nolabait, sistema kapitalistak irentsi dituenak; eta irentsi ditu beste batzuek beztertu egin dituztelako. Ari naiz, adibidez, bollerez, transez, pertsona arrazializatuez... Azkenean, ertzeetan daudenek ertzeetan jarraitzen dute». Eta ohartarazpen bat egin du: «Ez dut esaten parte hartu behar ez dugunik [erabaki guneetan], baina hein batean tranpa bat da». Azalpena: «Deitzen dizute, badaude mekanismoak zure parte hartzerako, ustezko interesa kolektiboetatik planteatutakoa entzuteko, baina gero haien interesen mesedetan jokatuko dute».

Martinezek pentsatzen du gizon zuri, hetero «eta batez ere helduek» gazteei ez dietela «hotsik» ematen. «Eta gutaz hitz egiten den bakoitzean kriminalizatzeko edo beste batzuen kudeaketa akatsak ezkutatzeko izaten da». Goikoetxeak ez du«egingarri ikusten» gizartearen aniztasuna ordezkatzen ez duten erabaki guneek izatea nahikoa perspektiba denontzat gobernatzeko. Ernaiko kidearentzat, «botere kuotak» bereganatu behar dira, «benetan beste gizarte, bizi, ereduak badaudela erakusteko». Karimen iritziz, batetik «sistema» aldatu behar da. «Justizia soziala ez dago lehen lerroan. Bestetik, prestatu behar ditugu ordezkariak sistema berri horretan lan egiteko».

Gaitasunak eta eskubideak

Iruditzen zaio politologo feministari «gaitasun politikoez» hitz egin behar dela. «Neoliberalismoaren aparatajean oso marjina txikia dago instituzioetatik ezer egiteko. Guri ez zaigu interesatzen eskubide politikoak edukitzea, etxebizitza bat edukitzekoak... Guk nahi dugu gaitasuna; alegia, guk nahi dugu etxebizitza bat eta erabaki». Martinezen esanetan, erabakitzearen kontzeptuari «bigarren buelta bat» eman behar zaio: «Erabakitzeko gaitasuna izango bagenu, zer erabakiko genuke?».


Summary: Gehiegizko alokairuak dituzten eremuetako prezioak izoztea adostu dute PSOEk eta Podemosek. Neurria Espainiako Gobernuko bi alderdiak negoziatzen ari diren Etxebizitza Lege berriaren barruan sartuko litzateke.

Espainiako Gobernuko bi alderdiak negoziatzen ari diren Etxebizitza Legeak «tentsio handiko eremuetan» alokairu kontratuen prezioak izozteko aukera eskainiko du. Hala, PSOEren eta Podemosen arteko akordioak Hego Euskal Herrian alokairuaren gehiegizko igoerei muga jartzeko bidea emango luke, baina legeak, printzipioz, ez luke prezioen jaitsiera ekarriko, alderdi moreak eskatzen duenaren aurka. Dena den, Podemoseko ordezkariak pozik agertu dira, sozialistek lehen aldiz alokairuaren prezioa erregulatzeko pausoa eman dutelako.

Neurriaren xehetasunak oraindik argitzear dauden arren, zer-nolako funtzionamendua izango duen aurreratu dute sustatzaileek. Eremu bat «tentsio handikoa» dela kontsideratzen bada, eremu horretan bizi diren maizterrek kontratua prezio izoztuarekin luzatzeko eskubidea izango dute. «Tentsio handiko» izendapen hori hiru urtez luzatuko litzateke, eta, epe horretan, alokatzaileak soilik KPI kontsumo prezioen indizearen araberako igoera ezarri ahalko lieke maizterrei. Halaber, eremu horietako etxebizitzetan sinaturiko kontratu berrietan, aurreko kontratuetako prezioa hartu beharko lukete erreferentzia gisa.

Eldiario.es hedabide digitalak aurreratu du tentsio handiko eremuen izendapena batez beste diru sarreren %30 baino gehiago alokairura bideratzen duten herriek jasoko dutela, eta izendapen bakoitza egiteko erabakia estatuak eta zonaren autonomia erkidegoak osaturiko batzorde batek hartuko duela.

Etxebizitza Lege berria abuzturako prest izan nahi du Espainiako Gobernuak, baina parlamentuaren onespena hainbat hilabetez luzatu daitekeela aurreikusten da, eztabaida sortu dezaketen zenbait arlo erregulatzen dituelako. PSOEk eta Podemosek negoziatzen jarraitzen duten neurrien artean, etxebizitza alternatibarik gabeko kaleratzeen debekua eta etxebizitza hutsen gaineko zerga baten sorrera daude.


Summary: Beste sexu eraso bat izan da Zumaian, eta mobilizatzera deitu dute. Hiru astean Zumaian gertatu den bigarren erasoa da. Mugimendu Feministak manifestazio bat antolatu du, eta haserre agertu da jazotakoaren aurrean.

Gaur Zumaiako Baleike komunikabideak jakinarazi duenez, joan den larunbatean bi gizonezkok emakume bati eraso egin zioten, etxera bueltan zihoala. «Ez dugu etxera bidean atzera begira joan nahi. Haserre gaude, gure janzkerak gure gorputzekin nahi duzuena egiteko eta iraintzeko aitzakiatzat hartzen dituzuelako. Haserre, gure eguneroko beldurrak benetakoak direla gogorarazten digutelako halako gertaerek», adierazi du Zumaiko Mugimendu Feministak.

Erasoa salatzeko manifestazioa Beheko plazan hasiko da, ostiralean, 19:00etan.


Summary: Martxel Rodriguezek jaso du Arte Talentua Sustatzeko Saria. Maria Txibite Nafarroako presidenteak eman dio saria. Egin duen ibilbidea azpimarratu du, eta dantza garaikideari eman dion balioa eskertu dio.

Nafarroako Gobernuak Martxel Rodriguez dantzariari (Lesaka, Nafarroa, 1990) eman dio Arte Talentua Sustatzeko Saria. Iruñeko Baluarte auditoriumean egin dute ekitaldia, gaur; Maria Txibite presidenteak eman dio saria Rodriguezi, eta Rebeca Esnaola Kultura eta Kirol kontseilariak ere parte hartu du. Maiatzaren 28an jakinarazi zuten hark jasoko zuela saria, eta, egun batzuk geroago, artista BERRIArekin mintzatu zen.

Rodriguezek ez du gogoan noiz egin zuen dantzan lehen aldiz, baina Lesakako Tantirumairu euskal dantza taldean egin zituen bere ibilbideko lehen urratsak, eta dantza garaikidean murgildu zen gero. Trebakuntza zabala jaso eta hainbat proiektutan aritu ondoren, Led Silhouette konpainian lan egiten du egun, Jon Lopezekin batera, eta Lesakan kokatu dute konpainia berriki.

Aitortza hari ematea erabaki zuen epaimahaiak nabarmendu zuen Rodriguezek Europan erreferente diren dantza konpainietan jaso duen prestakuntza, bai eta gaztetatik ezagutza hori Nafarroako sormen komunitateari aplikatzeko izan duten gaitasuna ere. Ildo beretik, dantzariak nazioartean egin duen ibilbidea azpimarratu du Txibitek. Halaber, dantzari eman dion balioa eskertu dio, eta Led Silhouette konpainiarako egoitza gisa Lesaka aukeratu izana txalotu egin du.

Rodriguezek saria jasotzerakoan erakutsi duen «apaltasuna eta eskuzabaltasuna» nabarmendu ditu Txibitek, «dantza nabarmendu nahian, ez bere talentua», eta, hain zuzen ere, dantzak «integraziorako ibilgailu» eta «edozein pertsonarentzako adierazteko tresna» gisa duen garrantzia ere aipatu du.

Nafarroako Gobernuak iaz sortu zuen Arte Talentua Sustatzeko saria, Nafarroako artearen eta kulturaren esparruan gazte ekintzaileen lana babesteko, bultzatzeko eta ikustarazteko helburuekin. Esnaola kontseilariak adierazi du saria «sendotzea eta sortzaile gazteentzako erreferente bihurtzea» espero duela.

Jasotako babes publikoa eskertu du

Rodriguezek, berriz, sarirako hautatuak zeuden beste 11 artistak izan ditu gogoan: «Gazteak gara guztiak, 1990eko hamarkadan jaiotakoak, eta munduko bi krisi bizi izan ditugu, baina gure grinei jarraitu diegu, errealitateari aurre egiteko». Hauek ziren gainerako hautagaiak: Alicia Urtasun, Massil Allatxe, Joseba Ceberio, Sergio Eslava, Sofia Esparza, Barbara R. Gragirena, Andrea Irurzun, Iruñeko Gazte Orkestra, Erik Rodriguez, Andres Sanz eta Taupadak.

Nafarroako dantza garaikidearen sektoreari dagokionez, «heterogeneoa eta anitza» dela esan du Rodriguezek, eta «ikasten, eboluzionatzen, hazten eta erakusten» ari dela, hartzaileekin «hartu-eman etengabean». Era berean, eskerrak eman dizkio Nafarroako Gobernuari dantza sustatzeagatik, DNAren gisako programa propioekin. Laguntza horiei esker, duela urte batzuk ez bezala, gaur egun Nafarroan dantza bizibide izatea posible dela uste du, egunkari honi egindako elkarrizketan adierazi zuen moduan.

Rodriguezek bere ingurukoekin partekatu nahi izan du saria, ez zutelako inoiz gelditu «gauza guztien gainetik dantza egiteari uzten ez zion haurra», eta bereziki Jon Lopez kidearekin.


Summary: Ostalaritza eta kultur jardueren ordutegia 02:00etara luzatu du Jaurlaritzak. Txokoak eta elkarte gastronomikoak zabaltzeko baimena ere eman dute eta kirol ekitaldietan ikusleak sartu ahalko dira, edukiera murrizketekin.

Ostalaritza eta jarduera kulturalen ordutegia 02:00ak arte luzatuko du Jaurlaritzak, Iñigo Urkullu lehendakariak jakinarazi duenez. Tabernetan sei laguneko taldeetan egon ahalko da, bai kanpoan, baita barruan ere. Barruko edukiera, gainera, %50ekoa izango da, eta oraindik ere debekatuta egongo da zutik kontsumitzea. Horrekin batera, txokoak eta elkarte gastronomikoak ere irekiko dituzte, ostalaritzarako ezarri dituzten irizpide berdinekin. Hala ere, diskotekak itxita mantenduko dira.

Kirol jarduerari dagokionez, instalazioetan hamar laguneko taldetan egotea baimendu du Jaurlaritzak, eta aldageletan %50eko edukiera berreskuratuko da. Eskola kirola ere ahalbidetuko da, eta beraz, udako txapelketak egin ahalko dira. Kirol edo kultur ekitaldietan ikusleak sartzea ere posible izango da, baina beti ere edukiera mugatuarekin: gehienez 600 pertsona egon ahal izango dira barruan eta 800 kanpoan. 1.600 eta 5.000 pertsona arteko edukiera duten esparruetan, berriz, gehiengoa 800era zabaltzen da barnealdean eta 1.200 kanpoan. 5.000 pertsonatik gorako edukiera duten instalazioetan, gehieneko edukiera % 30ekoa izango da.

Hala ere, Rezusta eta Altunak igandean Bilbon jokatuko duten buruz buruko finalak ez du ikuslerik izango, antolatzaileek jakinarazi dutenez.

Gurtzarako lekuetan, berriz, %60ko edukiera izan ahalko da, eta natur edo kultur jardueretan hogei pertsonako taldeak egin ahalko dira kanpoaldean eta hamarrekoak barruan.

Neurri guztiak gaur sartuko dira indarrean, Euskal Herriko Agintaritzaren Aldizkarian publikatzen diren momentutik aurrera. Hala ere, lehendakariak argitu du datozen 15-20 egunetan berriro aztertuko dituztela irizpideak, are gehiago malgutzeko edo osasun larrialdia bertan behera uzteko.

Arauak malgutuko zirela aurreikus zitekeen; izan ere, Jaurlaritzak iragarri du ez dituela koronabirusaren aurkako osasun neurriak arindu nahi 100.000 biztanleko intzidentzia metatua 150 kasutik behera mantentzen dela baieztatu arte, eta aste honetan, hamar hilabetean lehen aldiz jaitsi da langa horretatik. Zehazki, Bizkaian 100.000 biztanleko 145 laguni atzeman diete COVID-19a azken hamalau egunetan; Araban, 129ri; Gipuzkoan, 127ri. Hegoaldean, Nafarroak du tasarik apalena: 108. Horri gehitu behar zaio jada Hegoaldean biztanleen %50ek hartu dute txertoaren bidezko babesa, dosi bat gutxienez. Pauta osoa jaso dutenen zenbatekoa ere nabarmen ari da hazten: 944.136 dira, herritarren %33.

Nafarroan zein Ipar Euskal Herrian ere neurriak malgutzeari ekin diote jada. Besteak beste, Iparraldean COVID-19ari kontra egiteko neurriak aurreikusi baino lehenago malgutuko dira, eta atzotik ez da maskara jantzi behar kanpoaldean; igandean bertan behera geratuko da etxeratze agindua.

Nafarroan, berriz, atzo sartu ziren indarrean neurri berriak: ordubete atzeratu dute ostalaritza lokalen barnealdeen itxiera ordua; gauerdira arte izaten ahalko dira zabalik, gehienez %50eko edukiera erabilita. Kultur jardueretarako, berriz, %60n zehaztu dute muga.


Summary: Portugal eta Espainiaren suspertze planak onartu ditu Bruselak. Next Generationen lehen diruak udan dira iristekoak, aurretik EBko gobernuen oniritzia jasoz gero

Portugalekin eta Espainiarekin abiatu du Europako Batzordeak NGEU Next Generation EU funtsa. Bi herrialde horien inbertsio eta erreforma planak ontzat hartu ditu Bruselak, eta horrela beste urrats bat egin du 750.000 milioi euroak beren helbidera irits ditezen. Lehen diruak dagoeneko bildu ditu finantza merkatuetan —20.000 milioi euro jaso zituen, asteartean—, baina ez ditu uztail edo abuztu arte banatuko. Ezer bidali aurretik, beste galbahe bat igaro behar dute estatuetako planek: Europar Kontseiluak —estatukideetako gobernuek— lau asteko epea du kide guztien planak aztertzeko eta gero bozkatzeko.

Lisboan hasi du ibilbidea Ursula von der Leyen Europako Batzordeko presidenteak, hain zuzen ere, Portugal izan zelako Bruselara bere proiektua aurkeztu zuen lehena. Ursula von der Leyenek nabarmendu du plana ez dutela Bruselan idatzi, nahiz eta harekin negoziatzen aritu diren: «Plana Portugalen diseinatu du. Erreformak eta inbertsioek COVID-19aren krisitik indartsuago ateratzen lagunduko diote, eta prestatuago izango da etorkizunerako». Antonio Costa lehen ministroak ziurtatu du ekonomia eraldatuko duela: «Ez da 100 metrorako plan bat; ikuspegi luzekoa da».

Portugalek 16.600 milioi euro inbertitzeko asmoa du, eta horren ia halako hamar erabiltzeko asmoa du Espainiak: 140.000 milioi, ia erdia itzuli beharko ez dituen laguntzak, eta maileguak gainontzekoa.

Antzeko hitzak erabili ditu Von der Leyenek Madrilen ere. Eskerrak eman dizkio Pedro Sanchez Espainiako gobernuburuak, eta «egun historikoa» zela aldarrikatu du: «Ez soilik Espainiarentzat, baita Europarentzat ere, batasuna ulertzeko modu berri bati atea irekitzen diolako».

Giltza, Madrilen

Sanchezen gobernuak 102 erreforma sartu ditu bere planean, baina zehaztu gabe utzi ditu bi nagusienak —lan merkatuarena eta pentsioena—, sindikatuekin eta patronalarekin negoziatzen ari delako. Espainia 9.000 milioi euro da jasotzekoa udan, eta beste 10.000 milioi abenduan, beti ere betetzen baditu funtsak betetzen jarraitzeko helburuak.

Baina diru hori zehazki nora joango den ez du jakinarazi Espainiako Gobernuak. Erkidegoen protestak protesta, Madrilen bere esku gorde baitu dirua banatzeko giltza. Irizpide hori onartzeko beste erremediorik ez du izan Eusko Jaurlaritzak, baina ez du aukerarik galtzen Madrili presio egiteko bere proiektuen alde egin dezan. «Espero dugu [Jaurlaritzak aurkezturiko proiektu] asko finantzatu ahal izango direla, kalitatezkoak baitira». azaldu du gaur Arantxa Tapia Ekonomiaren Garapenerako sailburuak. Banaketarako Espainiako Gobernuak erabiliko dituen irizpideekin mesfidati azaldu da Jaurlaritzak, eta susmoa adierazi du Madrilek ez diela lehentasuna emango industriarekin loturiko proiektuei.

Euskadi Next du izena Jaurlaritzak aurkezturiko proiektuen gidak. Maiatzean eguneratu zuen azken aldiz Gasteizko gobernuak, eta beste 88 proiektu sartu zituen. Guztira, 276 izango dira, eta horiek finantzatzeko 6.400 milioi euro lortu nahi ditu Batasunaren erresilientzia planetik, aurreneko egitasmoan baino 700 milioi euro gehiago. Ekarpen publikoa eta pribatua gehituta, 18.266 milioi euroren inbertsioak sustatu ditzakete NGEUren diruekin.

Nafarroako Gobernuak, bere aldetik, Nafarroa Suspertu planean sartu dituen 125 proiektuak aurkeztu ditu, 3.400 milioi euroren truke. Gobernuek aurkezturiko proiektuei batu behar zaizkie enpresek zuzenean Espainiako Gobernuari aurkeztutakoak.

Agerraldia, Bilbon

Kritikak ere jaso ditu NGEU planak, diruaren zati handi bat enpres handien inbertsio proiektuak finantzatzera joango delako. Euskal Herrian, ELAk argi eta garbi esan du Next Generation planaren diruei ezezkoa eman behar zaiela, horien eskutik iritsiko direlakoan pentsioen erreforma eta lan araudiaren erreformari uko egitea. Ñabardurekin, beste sindikatu eta talde batzuk ere batu zaizkio azkenaldian, eta bihar Kapitalari Planto plataformak Europako Berreskuratze-funtsak: itxurazko aldaketa berde eta digitala' izeneko gida aurkeztuko du.


Summary: Kanporatutako enbaxadoreak berriz hartzea adostu dute Bidenek eta Putinek. Etsaitasuna egun batez alboratu, eta elkarrekin hitz egiteko prest daudela irudikatu dute Genevan AEBetako presidenteak eta Errusiakoak. Zibersegurtasunaz eta Ukrainaz eztabaidatzea onartu dute.

Banatzen dituenaz hitz egiteko elkartu dira gaur arratsaldean Joe Biden AEBetako presidentea eta Vladimir Putin Errusiakoa Suitzako Geneva hirian, bi herrialdeetako agintari gorenek 2018ko udatik izandako lehen bileran. Desadostasunak konpontzea bainoago, horien berri bestearen eskutik jasotzea zen bileraren asmoa.

Alabaina, espero zen baino emankorragoa izan da, Putinek lau orduko bileraren ondoren esandakoen arabera. Errusiako presidenteak aurreratu duenez, euren herrialdeetatik kanporatutako enbaxadoreak berriz hartzea adostu dute. Horrez gain, iragarri du AEBek eta Errusiak zibersegurtasunaren gaineko elkarrizketak hasiko dituztela. Bilera «eraikitzailea» izan dela adierazi du Putinek, eta ez dela «inolako etsaitasunik» izan, «kontrakoa baizik». Hitz onak izan ditu Bidenen inguruan, eta «zentzuduna», «profesionala» eta «eskarmentu handikoa» dela esan du.

Tonu neurritsuagoarekin azaldu da Biden prentsaren aurrera, eta bestelako gai batzuez aritu da. Jakinarazi du Ukrainan Errusiak duen presentzia militarraren inguruko diplomazia hastea onartu dutela bileran. Aleksei Navalni Errusiako oposizioko kideaz ere aritu dira, Bidenek azaldu duenez, eta, haren esanetan, Putini esan dio «ondorioak sekulakoak» izango direla Navalni hiltzen bada. Mehatxuak soilik ez, ordea; zenbait kontutan Putinengana gerturatu dela aitortu du AEBetako presidenteak. «Egonkortasun estrategikoko gaietan» elkarrekin kolaboratu dezaketela helarazi dio Putini.

Kezka nagusietako bat zibersegurtasuna da Etxe Zuriarentzat hala ere, eta horren inguruan Putinekin adostutakoaz ez du zehaztapenik eman Bidenek. Gaiak bileraren zati handi bat hartzea espero zen, ordea. Washingtonek Moskuri leporatzen dio bere sare informatikoaren erraietara sartu izana; hala nola, Ogasun Departamentuaren ordenagailuetara. AEBetako hainbat enpresaren kontrako erasoak ere izan dira aspaldian. Horietako batek gerarazi egin zuen Colonial oliobidea, AEBetako handiena. Etxe Zuriak ez dio zuzenean Kremlinari egotzi horien atzean egotea, baina bai «ransomware-aren kriminalei [informazioa lapurtu eta trukean ordainsari ekonomiko bat eskatzen dutenei]» aterpe eman izana.

Azken asteetan bi gobernuen arteko harremana tenkatu duen gai nagusia izan da hori, baina gehiago ere izan dira. Are, bi aldeek aitortua dute euren arteko harremana aspaldiko gatazkatsuena dela. Atzokoaren ondotik ez da espero elkarrenganako posizioan aldaketa esanguratsurik, bere horretan jarraitzen baitute gainerako gobernu bakoitzak besteari ezarritako zigorrek, eta, batez ere, horien oinarrian dauden desadostasun ideologikoek. Washingtonek ohiko bihurtu ditu Moskuren kontrako isun ekonomikoak nahiz Errusiako diplomazialarien eta agintarien kanporatzeak, izan Kremlinak hauteskundeetan esku hartu zuela egotzita, AEBen kontrako azken ziber erasoaren erantzule eginda edo Navalniren aurkako neurriei erantzunez. AEBen mehatxuekin eta zigorrekin kikiltzetik urrun, Errusiako presidenteak irmo jarraitu du orain arteko politikekin, baita Mendebaldeko potentziek Mosku higatzeko estrategia gisara darabiltzaten gaietan ere. Navalniren kasua da adierazgarrienetako bat.

Barne arazotzat dituenak bere kabuz konpondu nahi ditu Putinek, eta afera handiagoak kudeatu nazioarteko agintari gorenekin. Zentzu horretan, zenbait analista politikok aipatzen zuten bereziki garrantzitsua dela gaurko hitzordua berarentzat, nazioartean eta bere herrialdearen aurrean taula geopolitikoko jokalari gisa azaltzea ahalbidetu baitiezaioke, eta horrekin isilarazi barne arazoen oihartzuna. Halaber, irudi horrekin iraileko hauteskundeen kanpainaurreari bultzada ematea ere bilatzen du Errusiako presidenteak, horien arabera, Errusia Batua haren alderdiari emaitza kaxkarrak iragartzen baitizkiote inkesta batzuek.

Aspaldiko ezagunak

Aurrez aurreko bilerak elkarri bota izan dizkiotenez ahazteko eta elkarrizketarako prest daudela besteari erakusteko balio diezaieke bi agintariei. Jakina da euren arteko harremana ez dela ona, bi gobernuen arteko harreman diplomatikotik harago. Aspaldiko ezagunak dira, Biden Barack Obama AEBetako presidente ohiaren agintaldian presidenteorde izan zen garaitik, baina elkarren homologo izan diren arte ez da izan aukerarik haien arteko ika-miken tamaina ikusteko.

Martxoan, esaterako, Bidenek Putin «hiltzailetzat» jo zuen elkarrizketa batean, eta Errusiako presidenteari ohartarazi zion «ordaindu» egingo zuela iazko hauteskundeetan esku hartu zuela frogatzen bazuen. Akusazio horri erantzun zion Putinek ondoren, beste elkarrizketa batean. «Beti ikusten ditugu gure gaitasunak besteei begiratzen diegunean, ispiluaren aurrean gaudenean bezala», esan zuen.

Ikusteko dago Bidenek Etxe Zuriko agintea hartu izanak zertan utziko duen Putinekiko harremana, Donald Trumpek harekin izan zuenarekin alderatuta, baina lehen begi kolpean ez du ematen orain arte izan duena baino bazkide lagunkoiagoa izango duenik Putinek. Askok uste zutenaren kontrara, Trump abegikor azaldu zen Errusiako presidentearekin, elkartzeko aukera izan zuten momentu gutxietan. 2018an Helsinkin elkartu ziren biak, eta ezustea eman zuen Trumpek, prentsaren aurrera Putinekin batera agertuta eta, zer esanik ez, Errusiako presidenteari sinetsi egin ziola adierazi zuenean, hark esan eta gero ez zuela 2016ko hauteskundeetan esku hartu. Alderdi Errepublikanoko kideak ere asaldatu zituen Trumpen adierazpenak.

Ez da antzekorik espero Bidenekin, keinuetatik hasita, uko egin baitzion atzo, bileraren ostean, Putinekin batera agertzeari. Harekiko ezustekorik eta itzulingururik gabeko jarrera izango duela dirudi; harreman diplomatikoagoa eta irmoagoa, finean.


Summary: CureVac txertoak %47ko eraginkortasuna du, entsegu klinikoen arabera. Entsegu klinikoaren hirugarren fasean izan dituzten emaitzak ez dira izan esperotakoak. Botika etxeak jakinarazi du adinaren eta birusaren aldaeren arabera aldatzen dela txertoaren eraginkortasuna.

Alemaniako CureVac botika etxearen txertoaren eraginkortasuna % 47ra baino ez da iritsi, entsegu klinikoaren hirugarren fasearen aurretiazko analisi batean. Botika etxeak aitortu du emaitza horiek ez direla izan esperotakoak, eta itxaropen handiagoak zituela: «Ez dira bete arrakastaren irizpide estatistikoak», adierazi du Franz-Werer Hass CureVac enpresako presidenteak. Konpainiak jakinarazi du lehen analisiek erakutsi dutela txertoaren eraginkortasuna adinaren eta birusaren aldaeren araberako dela. OME Osasunaren Mundu Erakundeak eta FDA Ameriketako Estatu Batuetako sendagaien agentziak ezarrita dute koronabirusaren aurkako txertoa baimentzeko gutxieneko eraginkortasunak % 50ekoa behar duela. CureVac etxearen txertoa maiatzaren amaieran edo ekainaren hasieran onartzea aurreikusita zegoen, baina konpainiak duela egun batzuk aurreratu zuenez, ekainaren amaieran aurkeztu behar zizkion eraginkortasun datuak EMA Sendagaien Europako Agentziari.

CureVacek BioNTech-Pfizer eta Modernaren teknologia bera erabiltzen du, RNA mezularia, baina ez da hain tenperatura hotzetan kontserbatu behar. Konpainiak akordio bat du Europako Batasunarekin gutxienez 405 milioi dosi emateko. Txertoaren azterketa klinikoak Bayerrekin elkarlanean egin ditu, eta 40.000 parte hartzaile inguru izan ditu Hego Ameriketako eta Europako hamar herrialdetan. Osakidetzako Biodonostia eta Biocruces osasun ikerketako institutuek parte hartu dute CureVac enpresaren txertoaren eraginkortasuna eta segurtasuna aztertzeko entsegu klinikoetan.


Summary: Gizon bat hil da Ziortza-Bolibarren, ustez lapurtzen ari zela balkoitik erorita. Ekainaren 7an izan zen gertakaria, Zenarruzako monasterioan. Gizona erietxera eraman zuten, eta hiru egun geroago hil zen.

Gizon bat zendu zen ekainaren 10ean Ziortza-Bolibarren (Bizkaia), Zenarruza monasterioan ustez lapurtzen ari zela, leihotik erorita. Ekainaren 7an jazo zen gertakaria. Bi gizon sartu ziren monasterioan bertan, ustez lapurtzeko asmoz. Barruan zirela, ordea, erlijioso batek harrapatu egin zituen, eta balkoi batetik ihes egiten saiatu ziren. Ihesean zirela, horietako bat erori, eta zaurituta geratu zen. Ospitalera eraman zuten, baina hiru egun geroago hil zen, ekainaren 10ean.

Ertzaintzak atzo jakinarazi zuen gertakaria, eta nabarmendu zuten abian dela gertatutakoa argitzeko ikerketa. Hildakoarekin batera zihoan beste gizonezkoak ihes egin zuen, eta oraingoz ez dute harrapatu.


Summary: 'Apple Daily' egunkariko bost goi arduradun atxilotu ditu Txinak. Jimmy Lai ekintzaileak sortutakoa da kazeta. Lai bera preso dago egun. Segurtasun Nazionalerako Legea baliatuta sartu da Polizia egunkariaren egoitzan.

Goizaldean 500 polizia inguru sartu dira Apple Daily egunkariak Hong Kongen duen egoitzara, eta zuzendaritzako bost kide eraman dituzte atxilo, «atzerriko indarrekin elkarlanean aritzea» leporatuta. Duela urtebetetik indarrean den Segurtasun Nazionalerako Legea baliatuta egin dute operazioa.

Li Kwai-wah poliziaburuaren esanetan, kazetak argitaratutako 30 artikulutan oinarritzen dira zuzendaritzako bost kideren aurkako karguak aurkezteko. «Horietan eskatzen zieten nazioarteko gobernuei Hong Kongen eta Txinaren aurkako zigor neurriak har zitzatela, eta bost zuzendariek rol garrantzitsua izan zuten horiek publikatzea erabakitzeko garaian».

Egunkaria Jimmy Lai ekintzaileak sortu zuen, 1995ean. Lai bera preso dago joan den abuztutik, eta joan den maiaitzean haren jabetza guztiak blokeatu zituzten agintariek. "Demokraziaren aldeko protestak" bultzatzea egozten diote.

Hong Kongeko Segurtasun ministro John Leek ukatu egin du atxiloketak zerikusia duela kazetarien «ohiko» jardunarekin. «Ohiko kazetaritza erabateko askatasunez eta lege babes osoarekin. Ez dut irudikatzen kazetari profesionalik azpijokoan segurtasun nazionala arriskuan jartzeko».


Summary: Ipar Euskal Herriko egoitzetako langileak txertatzera behartu ditzake Frantziak. Olivier Veran Frantziako Osasun Ministroak iragarri du txertoa hartzera behartuko dituela zahar etxeetako langileak, beren ekimenez txertatzen ez badira. Halaber, jakinarazi du uztailean irekiko dutela gaueko aisialdia, osasun protokolo berri batekin.

Ipar Euskal Herriko egoitzetako langileak txertoa hartzera behartuko ditu Frantziako Gobernuak, haiek beren ekimenez egiten ez badute, Olivier Veran Frantziako Gobernuko Osasun Ministroak gaur iragarri duenez. Auzi «etikoa» dela esan du, eta ez dagoela txertoa ez jartzeko justifikaziorik. Txertatzeari uko eginez gero, «betebeharra» proposatuko du gobernuak, Veranek ohartarazi duenez.

Halaber, jakinarazi du uztailean irekiko dituztela berriro diskotekak, eta, horretarako, osasun protokolo berri bat jarriko dutela martxan. «Osasun protokolo bat lantzen ari gara, uda honetan diskotekak irekitzeko» esan du. Gaueko aisialdia «baldintza oso zehatzekin» irekiko dutela gaineratu du. Hala ere, irekitzeko data zehatza Emmanuel Macron Frantziako Gobernuko presidentearen esku dagoela esan du; izan ere, ekainaren 21ean sektoreko ordezkariekin bilduko da gaia aztertzeko.


Summary: Bilbo parean itsasoko hiru haize errota jarriko dituzte 2025ean. Teknologia berezia erabiliko dute: ez dira lurrera ainguratuta egongo, euskal kostaldearen berezitasunak direla eta. Asmoa dute aurtengo udazkenean prototipo bat jartzea, Armintzan.

Saitec taldeak itsasoko hiru haize errota jartzeko proiektu pilotu bat aurkeztu du. 2025ean jarri nahi dute martxan, kostaldetik 10 kilometrora, Bilbo parean. 15 megawatteko hiru haize errota izango lirateke.

Haize errota horien bereizgarri nagusia plataformak dira; bereziak dira, ez baitaude lurrera ainguratuta. Saitecek berak garatu du teknologia, euskal kostaldearen berezitasunetara egokitzeko. Azpiegitura horiek kostaldetik gertu egon behar dute, sarera konektatzeko, baina, horretarako, sakonera txikiak behar dira, eta hori ez da euskal kostaldearen eta beste batzuen kasua.

Geroa du izena egitasmoak, eta ostegun honetan aurkeztu dute, Madrilen egindako kongresu batean. Taldeak jakinarazi du dagoeneko hasia duela ingurumen inpaktuaren ebaluazio prozesua.

Bilboko Portuan eraikitzen ari diren 2 megawatteko prototipoaren jarraipena da Geroa; euskal kostaldean jarriko den lehen haize errota da hori, Armintzako (Bizkaia) kostaldetik bi kilometrora egongo da, probetan. Iazko ekainean sinatu zuten akordioa Saitec talde bizkaitarrak eta Biscay Marine Energy Platform (Bimep) enpresa publikoak. Iragarri zutenez, asmoa da aurtengo hirugarren hiruhilekoan martxan jartzea. 2.000 etxerentzako energia sortuko du.