Summary: Sei galdera birusaren aldaera berriari buruz. BERRIA Miren Basaras EHUko Mikrobiologiako irakaslearekin solastatu da, zalantzak argitze aldera

Kezka piztu du Erresuma Batuan atzemandako SARS-CoV-2 birusaren aldaera berriak; ez ote dakarren izurriaren aurkako borrokan atzera egitea edo, are, hutsetik hastea. Hona hemen sei gako, auzia ulertzeko.

Zer da, zehazki, aurkitu dutena? Andui berri bat al da?

Ez. Ez da andui bat, birusaren aldaera bat baizik. Miren Basaras EHUko Mikrobiologiako irakasleak azaldu du bien arteko aldea: «Birusak aldatu egiten dira une oro, eta mutazio bat andui berri gisa sailkatzeko, aldaketa oso handia izan beharko litzateke; kasu honetan, ordea, ez dirudi birusa asko aldatu denik».

Zertan aldatu da birusa?

Birusaren S proteinari eragin dio aldaketak «Hori da, funtsean, birusak gure gorputzeko zeluletara lotzeko behar duen proteina», azaldu du Basarasek. «Mutazioari esker, birusak gaitasun handiagoa du zeluletara lotzeko, eta, ondorioz, errazago transmititzen da». Horrek ez du esan nahi, ordea, aldaera berria kaltegarriagoa denik. «Kaltegarritasun maila ez da handitu», azaldu du EHUko irakasleak. «Orain arteko ikerketetan ikusi da transmititzeko gaitasun handiagoa duela, baina kalteak ez direla larriagoak. Gainera, badakigu zer egin behar dugun birusa transmititu ez dadin; hortaz, neurriak hartuz gero, ez da zabalduko, ez birus berria, ezta lehengoa ere».

Orain arte azaleratutako aldaera bakarra da?

Ez, eta seguruenera ez da azkena izanen. Basarasek gogorarazi du, adibidez, beste aldaera bat atzeman zela Espainian duela hilabete gutxi: «D-64 izeneko bat da, eta azken hilabeteetan mundu osora hedatu da. Ohiko kontua da birus bat aldatzea. Birusaren eboluzioa horrelakoa da».

Txertoan eragina izanen du?

Zientzialarien arabera, ez dirudi txerto berrien eraginkortasuna arriskuan dagoenik. EHUko adituaren esanetan, txertoak sortuak dira S proteina hori «blokeatzeko», eta orain «ez dirudi mutazioak eragina izango duenik eraginkortasunean». Hala ere, «zaintza epidemiologikoa indartzeko» deia egin du, aldaera berria noraino hedatu den jakiteko.

Zenbat denbora darama birusaren aldaera honek jendartean?

Dirudien baino gehiago. «Iraileko positibo batzuetan atzeman dute», azaldu du Basarasek. Hortaz, ez da oraingo mutazio bat: «Badirudi hilabete batzuk daramatzala gure artean». Hortaz, zergatik azaleratu da orain? Erresuma Batuan egin dituzten azterketei esker: «Sekuentziazio horietan ikusi dute aztertutako positibo gehienak aldaera honekin kutsatu zirela, eta horrela ondorioztatu dute transmititzeko erraztasun handiagoa duela».

Eraginkorra al da hegaldiak etetea?

Aldaera berriaren hedapenaren arabera. Basarasen ustez, ezinbestekoa da jakitea «noraino dagoen hedatua», neurri eraginkorrak hartu ahal izateko: «Oraingoz, Italian, Danimarkan, Australian eta Herbehereetan atzeman dituzte kasu batzuk, eta ikusi beharko dugu ea honaino ere iritsi den». Irakaslearen ustez, birusa dagoeneko oso hedatua balego, «ez luke inongo zentzurik izango Erresuma Batuko hegaldiak eteteak». Horren ordez, azterketa epidemiologikoak lehenestea galdegin du: «Honakoa ez da aldaera bakarra, eta gehiago ere etorriko dira. Normala da halakoak gertatzea, baina garrantzitsuena da ahalik eta azkarren ikustea zer garrantzia duten aldaera horiek, eta zaintza epidemiologiko jarraituak egitea».


Summary: Irailean hasiko dituzte Bilboko Arte Ederren Museoa handitzeko lanak. Pandemia gorabehera, Norman Foster eta Luis Maria Uriarte arkitektoen proiektuari eusteko konpromisoa azaldu dute Eusko Jaurlaritzak, Bizkaiko Aldundiak eta Bilboko Udalak, eta lanek iraungo duten ia bi urteetan museoa bisitatzeko aukera izango dela iragarri dute.

Data jarri diote. Pandemiak eragindako trabak gorabehera, ia-ia puntual eutsiko diote Eusko Jaurlaritzak, Bizkaiko Foru Aldundiak eta Bilboko Udalak iazko uztailean Bilboko Arte Ederren Museoa zabaltzeko aurkeztutako proiektuari. Norman Foster eta Luis Maria Uriarte arkitektoek sortutako Agravitas proiektuak 5.000 metro koadrotik gora gehituko dizkio museoari, eta, zehazki, irailaren 6tik aurrera hasiko dituzte lanak. Museoko patronatuaren urteko azken bilkuraren ostean eman dute albistea, patronatuko kide guztiak bertan zirela, eta, hain zuzen, erakundeek proiektu horrekiko duten konpromisoaren argazkia eman nahi izan dute irudi horrekin. Osasun krisi baten zeharkaldian egonik ere, Eusko Jaurlaritzak, Bizkaiko Foru Aldundiak eta Bilboko Udalak ez baitute une batean ere mahai gainean izan proiektua atzeratzeko edo bertan behera uzteko aukera. «Ez dugu inoiz dudarik izan proiektu honek aurrera jarraitu behar zuela». Eta proiektua betetzen dabilen puntualtasun hori aipatu dute ziurtasun horren frogatzat.

«Ez da hain ohikoa bizi garen garai zail hauetan halako lanak hastea». Juan Mari Aburto Bilboko alkate eta patronatuko lehendakariordeak iragarri du lanen hasiera data aurkezpenean, baina alboan izan ditu Bingen Zupiria Eusko Jaurlaritzako kultura sailburu eta patronatuko lehendakaria, Unai Rementeria Bizkaiko ahaldun nagusi eta patronatuko eleduna eta Miguel Zugaza museoko zuzendaria. Atzealdean Fosterrek Bilboko eraikinarentzako eskuz egindako ehunka zirriborroetako bat zeukatela egin dute agerraldia. «Ilusionagarria» iritzi dio proiektuari alkateak, eta, Zupiriaren hitzetan, etorkizunera begira hartutako erabakia da handitzeari buruzkoa. «Erakunde eta ordezkari publikook ardura bikoitza daukagu egungoaren moduko zailtasun egoera batean; alde batetik, unean uneko zailtasun eta eskariei erantzun behar diegu, baina, horrez gainera, etorkizuna prestatzeko obligazioa ere badaukagu».

Zirrikitu batekin

18,6 milioi euroko aurrekontua aurreikusi diete lanei, guztira, eta, prentsaurrekoan zehaztu dutenez, epe luzeko 25 milioi euroko mailegu bat eskatuko dute gastu horiei aurre egiteko. 2023rako nahi dute museo berritua zabalik. Lanak martxan diren ia bi urteko epe horretan ere, museoa zabalik mantentzeko aukera izango dela iragarri dute: Museoaren funtsak txandakatzeko programa bat jarriko dute abian eraikin zaharrean.

Proiektuak izan du kritikaeik, ordea. Iñaki Uriarte arkitektoak, esaterako, BERRIAn bertan azaldu zituen Fosterren lana hautatzeko prozesuari buruzko zalantzak. Fosterren eta Uriarteren handitzea hautatu zuen lehiaketako epamahaikideetako bat Fosterren fundazioko kide ere izateak piztu ditu kritikak, nagusiki. Erakundeen hitzetan, ordea, ez da araurik urratu, eta legezkoa izan da ebazpena.

Mendiburu, Muntadas eta Prieto

Handitze lanen eraginez, irailera artekoa izango da hurrengo urteko programazioa, eta hiru erakusketa nagusi izango ditu. Antoni Muntadas artistaren Hiri hutsa ikus-entzunezkoa erakutsiko dute martxoaren 19tik irailaren 5era, adibidez. Bilbori buruzko pieza bat sortzeko enkargua egin zion museoak sortzaileari, eta lan horren emaitza da erakusgai jarriko dutena. Remigio Mendiburu artistari eskainitako atzera begirakoa etorriko da gero: martxoaren 31tik irailaren 5era egongo da ikusgai, «Materia eta memoria» izenburupean. Jose Ramon Prieto bildumako lanak ere jarriko dituzte ikusgai, apirilaren 31tik hasi eta lanei ekin arte. Besteak beste, Marina Abramovitx, Angela de la Cruz eta Lousie Bourgeoisen piezek osatuko dute erakusketa.

Hiru proposamen nagusi horiez gain, Gregorio Marañon mediku izandakoaren Velazquezen, Goyaren eta Grekoaren lanekin erakusketa txikiago bat eta Ramiro Arrue margolariari egindako omenaldi bat ere programatu dituzte.

Iazko bisitarien herenak

Aurtengo datuak ere jakinarazi dituzte prentsaurrekoan, eta, zehaztu dutenez, guztira 82.222 bisitari jaso dituzte; iazko kopuruaren herena, alegia. Kontuan izan behar da, ordea, museoa itxia egon dela ia hiru hilabetez, eta, horregatik, urtearen balantze baikorra egin dute patronatuaren bilkuran. Irekita mantentzeko ahalegina egin delako, batetik, eta aurreikusitako jarduera programa garatu ahal izan dutelako, bestetik. Ez kalterik gabe, halere. Zehaztu dutenez, diru sarrera propioen %11 galdu baitute aurten (1.155.000 euro), eta «gastuari eusteko neurriekin» egin diote horri aurre. Museoko patronoek aurreikusitako ekarpenei eustea «oso adierazle positiboa» izan dela ere gehitu dute.

Museoak aurten 300 lagun gehiago egin dituela eta guztira 4.331 izatera iritsi direla ere nabarmendu dute museoko ordezkariek. Itxiera hilabeteetan «ehun artistikoari» laguntzeko egindako bi enkarguak ere aintzatetsi dituzte patronatuko kideek. Kukai Dantza konpainiari enkarguz eskatutako Txango bat</em> ikus-entzunezkoa aipatu dute horren adibidetzat, batetik, eta Maider Lopez artistak sortutako Arnasa argi instalazioa, bestetik. Azken hori ere museoaren Obra Gonbidatua kanpainaren barruan egindako eskaria izan baitzen.


Summary: Ertzaintzaren jarduera grabatzeko proba bana egingo dute 2021ean Bilbon, Gasteizen eta Irunen. Josu Erkoreka Segurtasun sailburuak azaldu duenez, etorkizunean patruila ororen jarduera grabatzea da helburua.

Josu Erkoreka Eusko Jaurlaritzako Segurasun sailburuak gaur azaldu duenez, Ertzaintzak hiru proba egingo ditu 2021ean Ertzaintzaren patruilen jarduerak grabatzeko. Hiru proba horiek Bilbon, Gasteizen eta Irunen (Gipuzkoa) egingo dituzte, eta etorkizunean Poliziaren jarduera oro grabatzea izango da helburua.

Hiru probek 855.000 euroko aurrekontua izango dute. Probatuko den sistemaren funtzionalitatea zehaztu, ezarri eta moldatu nahi dute hiru proba horiekin, etorkizunean patruila guztietara zabaltzeko. Proiektuen digitalizaziorako eta berrikuntza teknologikorako diru sailean sartu dute gastu hori.

Partida horrek 13,2 milioi euroko aurrekontua izango du, eta, besteak beste, telekomunikazio sistema berezko eta seguru bat izatea ere jaso dute, "polizia eta larrialdietako zerbitzu guztiek komunikazioa bermatua izan dezaten, ekin eta biziak salbatzeko". Datorren urtean 691,8 milioi euroko aurrekontua izango du Segurtasun Sailak, aurten baino %3,1 gehiago.


Summary: Luis Buñuelek irekiko du 2021ean Tabakalerako pantaila partekatua. Hainbat instituziok elkarlanean osatu dute Donostiako kultur zentroaren datorren urteko zinema programazioa. Proiekzioez gain, solasaldiak, argitalpenak eta bestelakoak ere prestatu dituzte.

Urtarrilaren 6an ekingo dio heldu den urteko zinema programazioari Donostiako Tabakalerak. Beste behin ere, kultura garaikidearen zentroko pantaila partekatzen duten eragileek elkarlanean osatu dute urteko eskaintza, eta 2021eko protagonista nagusietako bat Luis Buñuel izango dela jakinarazi dute. Zinemagilearen lehen bi filmak proiektatuko dituzte egun berean, eta, handik aurrera, haren filmografia osoa ikusgai jarriko dute. Baina lan gehiago ere emango dituzte urte osoan, askotarikoak, eta, horiez gain, zinemari lotutako solasaldiak, argitalpenak eta bestelako ekitaldiak ere prestatu dituzte Tabakalerak, Donostiako Zinemaldiak, Euskadiko Filmategiak, Donostia Kulturak eta Elias Kerejeta Zine Eskolak.

Hilaren 28an, eguerdian, zinema abonu berria jarriko dute salgai, bai Tabakaleraren webgunean bai zentroaren informazio gunean. 100 euroren truke 40 film ikusteko aukera izango dute abonua erosten dutenek. Halaber, datorren astetik aurrera, zinema buletin digital berri bat argitaratzen hasiko direla ere jakinarazi dute. Hiru hilean behin plazaratuko dute, eta pandemiaren aurretik paperean zabaltzen zen argitalpena ordezkatuko du.

Nosferatu zikloa, lehen aldiz Buñueli eskainia

Bost erakundeek elkarlanean antolatu dute Nosferatu zikloa, eta, 30 urtean lehen aldiz, Luis Buñuel (Calanda, Teruel, Espainia, 1900 - Mexiko Hiria, 1983) zinemagileari eskaini diote. Hain zuzen, zuzendaria jaio zela 120 urte beteko dira heldu den urtean, eta, urteurrenaren aitzakian, haren 32 pelikulak emango dituzte Tabakaleran, Josemi Beltran Donostia Kulturako zinema arloko arduradunak azaldu duenez. Urtarrilaren 6an hasiko dira saioak, «opari surrealista zoragarri batekin»: Un chien andalou (1929) eta L’âge d’or (1930) emango dituzte egun berean. Zikloa osatzeko, eta Buñuel + Plus izenburupean, zuzendariarengan eragina izan zuten edo haren eragina jaso zuten beste hemezortzi lan proiektatuko dituzte; Mi último suspiro (1982) memoria liburua hartu dute oinarri pelikulen aukeraketa egiteko.

Halaber, zikloari lotuta, bi liburu plazaratuko dituzte, biak ere Buñueli eskainitakoak. Urtarrilean argitaratuko dute lehena, gaztelaniaz, Jesus Angulok eta Joxean Fernandezek koordinatu dutena. Eta udaberrian, berriz, Harkaitz Canok euskaraz idatzitakoa.

Urte osoko Zinemaldia

«Zinemaldiak zinemaren denbora esan nahi du, eta, guretzat, zinemaren denbora hori urteko 365 egunak dira», azaldu du Maialen Belokik, Donostiako Zinemaldiko zuzendariordeak. Azken urteotan beste hainbat eragilerekin batera abiatutako proiektuak gogora ekarri, eta urte osoko jaialdi bat izateko apustu estrategikoa egina dutela adierazi du. Eta ildo beretik, jakinarazi du festibalak Tabakalerako pantailan orain arte izan duen aldizkako parte hartzea hilabeterokoa bilakatuko dela aurrerantzean. Hala, Zinemaldia + Plus izenburupean, proiekzioak eta solasaldiak egingo dituzte.

2021eko lehen hiruhilekoaren aurrerapen gisa, hiru saio iragarri ditu jaialdiak. Urtarrilean, Arantza Santesteban, Maddi Barber eta Celia Rico zinemagileek beren lanak erakutsiko dituzte, eta haien sortze prozesuak izango dituzte hizpide. Otsailean, Nest egitasmoaren azken aldian saritutako egileen lanak izango dira ikusgai, eta solasaldi bat ere izango da. Eta martxorako, berriz, Zinemaldia 70 proiektuari lotuta, jaialdiaren lehen urteei buruzko proiekzio bat eta erakusketa bat lantzen ari direla jakinarazi dute.

Lau izen, foku bana

Victor Iriartek, Tabakalerako zinema eta ikus-entzunezko programazioaren arduradunak, azpimarratu du pantaila partekatuan iragana eta oraina «gurutzatzen» direla, eta, hala, Buñuelen gisako zinemagileen lanak zein gaur egungoenak ikusgai jartzen dituztela. Iriarteren hitzetan, «egun jaialdietan parte hartzen ari diren edo gerora garrantzitsuak izango diren» hainbat egileren izenak nabarmentzea da zentroaren egitekoetako bat. Eta horixe egingo dute heldu den urteko zikloetan; lau zinemagile hautatu dituzte, eta «foku» bana eskainiko diote bakoitzari.

Patric Chiha zuzendari austriarraren obran sakonduko dute lehenik, haren lan guztiak ikusgai jarrita. Udaberrian eta udan, berriz, zinema italiarrari begiratuko diote, ziklo banaren protagonista izango baitira Pietro Marcello eta Alice Rohrwacher. Eta urteko azken fokuak Kelly Reichardt zinemagile estatubatuarraren obrari erreparatuko dio.

Horiez gain, beste hainbat programak osatuko dute Tabakaleraren urteko zinema eskaintza. Horien artean daude, besteak beste, Hasieratik. Zinema feministaren historiak zikloa —Artium museoan ere programatzen dutena—; Jatorrizko Soinu Banda izenekoa, zinema eta musika uztartzen dituena; eta Kameleoiak Gara! familia-zinemari begiratzen dion programa.

Aretoa, ikasgela

Joan den ostiralean amaitu zuten Elias Kerejeta Zine Eskolan bigarren ikasturtea. Eskolaren egiteko nagusiak prestakuntza ematea eta ikerketa sustatzea direla gogorarazi du Carlos Mugiro zuzendariak, ez programazio publikoak prestatzea. Baina parte hartzen du pantaila partekatuan, «modu ezkutuago batean» bada ere; finean, «pantaila espazio pedagogiko bat bilakatzeko ideiarekin».

Hala, bi ildotan lanean jarraituko du eskolak. Batetik, Eskolatik programan, zeinetan komisariotza ikasleek hilean behin aretoko programazioa osatuko duten. Eta bestetik, hirugarren eta azken urtez egingo duten Zinemaren historiak. Santos Zunzunegi programan, zeinaren bitartez «ikasgela izaera» hartzen duen aretoak.

Zinema eta zientzia, eskutik helduta

Urtarrilaren 8an ekingo diote Zinema eta zientzia zikloari. Laugarren urtez antolatu du Euskadiko Filmategiak, DIPC Donostia International Physics Centerren zein Donostiako Zinemaldiaren laguntzaz. Saio bakoitzean, film baten emanaldiaz gain, «nazioarteko izen handiko zientzialariekin» solasaldiak egin ohi dituztela ekarri du gogora Joxean Fernandez Filmategiko zuzendariak. Laster jakinaraziko dituzte zikloko hamar filmen izenak. Ohi bezala, klasikoak eta lan berriagoak bilduko ditu. Aldatuko dena saioen ordutegia izango da, pandemiagatik indarrean diren neurriak tarteko, 18:00etara aurreratuko baitituzte ia guztiak.

Ziklotik at, bi saio berezi iragarri dituzte. Batean, Kimuak 2020 katalogoko lan guztiak emango dituzte, eta bestean, Jacques Lasseynek eta Musidorak zuzendutako Pour Don Carlos (1921) film mutua, hainbat erakundek elkarlanean zaharberritutakoa.


Summary: Europako Botiken Agentziak Pfizer etxearen txertoa baimendu du. Bihar bilduko da Europako Batzordea azken onespena emateko, eta estatu-kideek larunbatean jasoko dituzte lehen dosiak.

Europa osoan izua zabaldu den egun berean, Pfizer-BioNTech botika etxeen txertoari onespena eman dio Europako Botika Agentziak. Erakundearen baiezkoaren ostean, bihar bilduko da Europako Batzordea azken urratsa egiteko —ohiko prozedurak 67 egun behar izaten ditu horretarako—. Horiek horrela, azken orduko atzerapenik ezean, estatu kideek datorren larunbatean jasoko dituzte lehen dosiak, eta hurrengo egunean, igandean hasiko dituzte txertaketa kanpainak.

Txinak birus berri baten aurkikuntzaren berri eman eta urtebete baino gutxiagoan hasiko dute Europako estatuek txertaketa kanpaina. EBko Osasun komisario Stella Kyriakidesen esanetan, normalean epe luzeagoak hartu ohi dituzten prozedurak laburtu izanak ez du segurtasuna kolokan jartzen. «Inoiz ez genieke gure herritarrei txerto bat emango erabat segurua ez balitz. Segurtasuna ez da negoziagarria eta ez dugu negoziatu».

Kyriakidesek zehaztu du txertoa banatzen hasi ostean ere Europako Botika Agentziak eta Batzordeak elkarlanean jarraituko dutela, datuak bilduz eta jarraipena eginez. «Gure lana ez da amaituko baimena eman ostean. Ondoren ere Pfizerrekin lanean jarraituko dugu».

Estatu kideak datorren igandean hasiko dira herritarrak txertatzen, baina urtarriletik aurrera hasiko dira dosiak masiboki ematen. Txertoen ekoizpena ere progresiboki handitzen joan da Pfizer, eta baita Moderna ere. AEBetako botika etxearen txertoa urtarrilaren 6an aztertuko du Europak.

Gainontzeko herrialdeetara bezala, Hego Euskal Herrira ere helduko dira dosiak datorren asteburuan. Hala ere, Eusko Jaurlaritzako Osasun sailburu Gotzone Sagarduik zehaztu du ez dutela oraindik erabaki txertaketak datorren astelehenean bertan hasiko ote dituzten, eta ez dietela jakinarazi ere Araba, Bizkai eta Gipuzkoara zenbat dosi bidaliko dituzten lehen banaketan.


Summary: Tubacexek neurri gogorragoak hartzeko asmoa agertu du. Soldatak jaistea proposatu zuen, baina salatu du sindikatuek ez dutela negoziatu nahi izan. Multinazionalak gutuna bidali die euskal erakundeei, bere asmoen berri emateko.

Arabako lantegien etorkizuna babesteko «beharrezkoak diren neurri guztiak» hartzeko asmoa azaldu du Tubacexek. Argudiatu du galerak «jasanezinak» direla (18 milioi euro aurten) eta aurreikuspenak «oso ezkorrak». Hodi fabrikatzaileak sindikatuen «jarrera arduragabea» kritikatu du, enpresaren proposamenak negoziatu nahi ez dituztelako.

Jesus Esmoris Tubacexeko kontseilari ordezkariak euskal jatorriko multinazionalaren asmoen berri eman die erakundeetako ordezkariei gutun batean.

Uztailean, Tubacexek jakinarazi zuen lan kostuak %20 murriztuko zituela bere lantegi guztietan. Arabako bi plantetan, 150 langileren kaleratzea iragarri zuen zuzendaritzak, baina, Esmorisek azaldu duenez, proposamen «ez-traumatiko» bat ere aurkeztu zuen: langileen soldatak % 9 jaistea, asteko lanaldia 40 ordura handitzea, eta txanda kontratuak kentzea, besteak beste. Taldeko kontseilari ordezkariaren arabera, Amurrioko eta Laudioko lantegietan dituzte taldeko lanaldirik baxuenak, orduko lan kosturik garestienak (74.000 euro inguru urtean, batez beste) eta absentismo tasarik handienak. Salatu duenez, hilabete hauetan sindikatuek ez dituzte enpresaren proposamenak negoziatu nahi izan.

«Denbora amaitzen ari da», ohartarazi du Esmorisek. «Zoritxarrez, gure erantzukizunak Arabako lantegien etorkizuna babesteko beharrezkoak diren neurri guztiak martxan jartzera bultzatzen gaitu».


Summary: Positibo tasa %4,1era jaitsi da Hego Euskal Herrian. 386 positibo atzeman dituzte Araban, Bizkaian, Gipuzkoan eta Nafarroan, bezperan baino proba gehiago egin eta gero (9.325 PCR eta antigeno test).

Behera. Atzemandako COVID-19 kasuak eta positibo tasa bezperakoak baino apalagoak izan ziren atzo Hego Euskal Herrian. Igandean baino ia 3.000 PCR eta antigeno proba gehiago egin zituzten Osakidetzak eta Osasunbideak astelehenean, eta, hala ere, positibo gutxiago atzeman zituzten: 386 (aurreko egunean baino sei gutxiago). Hortaz, positibo tasa ere dezente jaitsi da: %6tik %4,1era.

Herrialdeka, bezperan baino kasu gehiago atzeman dituzte Bizkaian eta Nafarroan: 141 Bizkaian (bezperan baino 23 gehiago), eta 79 Nafarroan (22 gehiago). Gipuzkoan, 103 positibo erregistratu dituzte (igandean baino 26 gutxiago); eta Araban, berriz, 61 (aurreko egunean baino 27 gutxiago).

Ospitaleen egoeraren berri ere eman du Osakidetzak: 53 pertsona ospitaleratu zituzten atzo COVID-19arengatik, eta oraintxe 92 paziente larri daude ZIUetan.


Summary: Hainbat legelarik «harrigarria» deritzote epaiketa errepikatzeko erabakiari. Euskal Herriko eta Kataluniako 310 bat abokatuk uste dute inor ezin dela berriro epaitu kondena jaso duen egitate berberengatik.

Euskal Herriko eta Kataluniako hainbat legelarik Bateragune auzia eta Espainiako Auzitegi Gorenak horren epaiketa berriro egiteko agindu izana salatu dute. Non bis in idem (latinez, «berberagatik birritan ez») izeneko agiri baten bitartez egin dute, eta modu berezia aukeratu dute agiria aurkezteko: euskal abokatuek Bilbon agerraldia egiten zuten bitartean, aldi berean beste agerraldi bat egin dute legelari katalanek Bartzelonan. Agirian, abokatuek «kezka eta harridura» agertu dituzte Auzitegi Gorenaren erabakiaren aurrean.

Bilbokoan, Iñigo Santxo abokatuak egin ditu aurkezpen lanak, eta Amaia Goirigolzarrik eta Arantza Isasmendik irakurri dute agiria. Esan dutenez, «harrituta» hartu dute epaiketa berriro egiteko erabakia, «[Estrasburgoko] Giza Eskubideen Auzitegiak babes judizialaren gabezia zehaztu izanak inoiz ez baitu ekarri akusazio prozesu bat errepikatzea».

Abokatuek gogora ekarri dute Bateragune auzian zigortuak izan zirenek aurkeztu zutela helegitea Estrasburgoko Auzitegian, eta Auzitegi horrek helegitea aintzat hartu eta arrazoia eman diela. «Errekurtsogileen aldekoa izan den Estrasburgoko epai bat betearaztea ezin da errekurtsogileen aurka bihurtu», azaldu dute.

Diotenez, Estrasburgoko epaia betearazteak «aldeko ondorioak» izan behar ditu auzialdi honetan irabazi duenarentzat, eta Auzitegi Gorenak aplikatu nahi duen araua, Giza Eskubideak eta Oinarrizko Askatasunak Babesteko Hitzarmenaren 7. protokoloa, aplikatuz gero, kontrakoa gertatuko litzateke. Gainera, gogorarazi dute arau hori 2009ko abenduaren 1ean sartu zela indarrean, eta Bateragune auzian epaitutakoak bi hilabete lehenago atxilotu zituztela, urriaren 13an; hortaz, ezin zaie arau hori ezarri.

Legelariek uste dute auzi honetan Gorena interpretazio juridikoa aldatzen ari dela «araua aplikatu behar den subjektuaren arabera», eta hori «berdintasun printzipioaren eta benetako babes judizialaren» aurkakoa dela guztiz. Gogorarazi dute inor ezin dela epaitua izan «jadanik kondena jaso duen egitate berberengatik».

Hori dela eta, «kezka» azaldu dute «jurisdikzio potestatea pertsona jakin batzuei begira modu berezian» aplikatzen ari dela uste dutelako, eta, horren aurrean, eskaera egin diote komunitate juridikoari eta Espainiako eta Europako agintariei: «pertsona guztien oinarrizko eskubide guztiak, izaera prozesalekoak barne, berma daitezela, arrazoi ideologikoengatik bereizketarik egin gabe»ÂÂ.

Bateragune auziaz gain, Gonzalo Boye abokatuaren kontra Espainiako Auzitegi Nazionalean irekitako auzibidea ere aipatu dute Euskal Herriko eta Kataluniako abokatuek; esan dutenez, auzibide hori «aurkari politikoa suntsitzeko lawfare edo gerra juridikoaren erabileraren beste adibide bat» da.

Bateraguneak bateratuta

Katalunian, Nuria Sanchez March, Eva Pous i Calvet eta Jaume Alonso-Cuevillas abokatuek irakurri dute agiria. Ezohiko irudia eman dute hiru eledunek: izan ere, Alonso-Cuevillas JxC Junts Per Catalunyako diputatua da Espainiako Kongresuan, Sanchez March ERCren Justizia Idazkaritzako kidea da, eta Pous Alerta Solidaria taldeko abokatua eta CUPeko kidea da. Azken bolada honetan ez da oso ohikoa Kataluniako hiru indar independentisten ordezkariak elkarrekin agertzea auzi baten inguruan, are gutxiago hauteskundeak laster izango direla kontuan izanda, baina Bateragune auziaren salaketak lortu du hori.


Summary: Gabonetako loteriako sari nagusiak lau milioi euro banatu ditu Bilbon. Berrizen bosgarren sari bat egokitu da, eta 7,2 milioi euro utzi ditu herrian. Cascanten, bigarren sari batek 200.000 euro banatu ditu.

Eguerdian atera dute Eguberriko loteriako sari nagusiaren zenbakia: 72.897. Bilboko Zurbaranbarri auzoko 58. zenbakia duen administrazioak zenbaki horren sorta bat saldu du; denera, lau milioi euro inguru. Sari nagusiaren irabazleek 400.000 euro jasoko dituzte dezimoko. Bi bosgarren sari ere egokitu dira Bizkaiko hiriburuan.

Kopururik handiena, baina, Berrizen (Bizkaia) egokitu da. Bosgarren sarietako baten 120 serie saldu dituzte han, 55.483 zenbakiarenak, eta 7,2 milioi euro banatuko dituzte herri horretan, serie bakoitzeko 60.000.

Cascanten (Nafarroa), berriz, bigarren saria egokitu da. 38.341 zenbakiaren serie bat saldu dute han, eta 200.000 euro utziko ditu herrian.

Beste bosgarren sari batzuk ere egokitu dira Euskal Herrian. 86.986 zenbakiaren hiru dezimo saldu dituzte Iruñean, Ziudadela eta Tutera kaleetan eta Foruen plazan. Irunen (Gipuzkoa), hiru dezimo saldu dituzte, Bilbon bat, Erandion (Bizkaia) bat eta Getxon (Bizkaia) beste bat.

Barakaldon (Bizkaia), 37.023 zenbakiaren serie oso bat saldu dute, eta horrek ere bosgarren saria irabazi du. Leioan (Bizkaia), 28.674 zenbakiaren serie bana saldu dute 1. eta 4. administrazioetan, eta hark ere bosgarren sari bat irabazi du.

%10 gutxiago jokatu dute

Hego Euskal Herriko herritarrek 173,7 milioi euro gastatu dituzte loterian, iaz baino %10 gutxiago. Gehiena, Bizkaian: 87,4 milioi, iaz baino %9,69 gutxiago. Gipuzkoan, 38,51 milioi, %9,66 gutxiago. Nafarroan, 31,37 milioi, %11,24 gutxiago. Araban, 16,17 milioi, %3,79 gutxiago.

Herritar bakoitzak batez beste 75,84 euro jokatu ditu Bizkaian; Gipuzkoan, 53,23; Nafarroan, 47,95; eta Araban, 48,78, Espainiako Loteria eta Apustuen Bulegoaren arabera.


Summary: Errugabetzat jo dituzte 'Jaro operazioko' hamabi akusatuak. Espainiako Auzitegi Nazionaleko hirugarren zigor salaren arabera, ez dago nahikoa frogarik esateko «terrorismoa goratzeko talde kriminal bateko kideak» direla.

Fiskaltzak haietako bakoitzarentzat lau eta hamabi urte arteko kartzela zigorrak eta Causa Galiza eta Ceivar elkarteak desegiteko eskatzen zuen arren, bestelako erabaki bat hartu du Auzitegi Nazionaleko hirugarren zigor salako epaimahaiak. Alfonso Guevara, Maria Teresa Garcia eta Ana Maria Rubio epaileen arabera, ez dago frogarik esateko elkarte horiek «izaera terroristako indarkeriazko mugimenduak» egin zituztela, ez eta elkarteek «indarkeria bultzatzen zutela» pentsarazteko ere, eta, beraz, ezin ondoriozta daiteke deliturik egiteko helbururik zutenik.

Aldiz, auzitegiak frogatutzat jo du Galiziako hizkuntza eta kultura sustatzeko helburuarekin sortu zela Causa Galiza, bertako kideetatik gehienak jarrera independentistakoak izanik. Haren sorrera eta hainbat ekitalditan izandako parte hartzea aztertu ostean, epaimahaiak ondorioztatu du ez dagoela froga nahikorik esateko elkarteak edo bertako kideek zerikusia dutenik «talde terroristatzat» jotako Resistencia Galegarekin.

Ceivarri dagokionez, berriz, epaian onartu dute preso independentistak babesteko sortu zutela elkartea, bai laguntza juridikoa emanez edo osasun arreta eskainiz. Causa Galizaren kasuan bezala, Ceivarrenean ere ez dute frogarik aurkitu Resistencia Galegarekin zerikusia zuela esateko, ez eta haren helburua «talde terroristaren ekintzak» goraipatzea zela esateko ere.

Epaiak azaltzen du bi elkarteak militantzia independentistaren munduan mugitzen direla, urteetan beste talde askok egin duten moduan, baina nabarmentzen horrek ez duela esan nahi «delituak goratzea» helburu dutenik: «Causa Galizaren jarrera politikoak babes konstituzionala merezi luke».


Summary: Alarma egoera bukatu arte etxegabetzeak debekatzea onartu du Espainiako Gobernuak. Lege dekretuaren arabera, maiatzaren 9ra bitartean ezingo dituzte etxegabetu beste bizitokirik ez dutenak. Jabe handien etxebizitza hutsetan kontraturik gabe daudenen kasuan, debekua hiru hilabeterako da.

Etxegabetzeak debekatzeko lege dekretua onartu du Espainiako Gobernuaren Ministroen Kontseiluak. Hori aintzat hartuta, COVID-19ak eragindako alarma egoerak iraun bitartean (2021eko maiatzaren 9ra arte) ezingo dituzte etxegabetu egoera zaurgarrian egon eta beste bizitokirik ez dutenak; ezta, datozen hiru hilabeteetan, jabe handien edo hamar eraikin baino gehiago dituztenen etxebizitza hutsetan kontraturik gabe daudenak ere. Bigarren multzokoen kasuan, zehaztapen bat: adingabeen edo menpeko pertsonen ardura eduki beharko dute, edo bestela indarkeria matxistaren biktima izan, kaleratuak ez izateko. Nolanahi ere, ez batzuei ez besteei ezingo diete oinarrizko hornidura —argia, ura eta gasa— eten.

Izurriak ekarritako krisi sanitario eta ekonomikoak eragindako etxegabetzeak 2021eko urtarrilaren 31ra arte debekatzea erabaki zuen gobernuak pandemiaren hasieran. Debeku hori maiatz hasiera arte luzatu du, eta baldintzak ere aldatu ditu. Izan ere, COVID-19agatik ez beste arrazoi batzuengatik pandemiaren aurretik egoera zaurgarrian daudenak ere biltzen ditu dekretuak. «Salbuespenekoa da [neurria], zailtasuneko ohiz kanpoko garai baterako», nabarmendu du Jose Luis Abalos Mugikortasun eta Hiri Agendako ministroak, Ministroen Kontseiluaren ondoren egindako agerraldian.

Kontratua duten maizterren kasuan, jabe guztiak, izan norbanakoak zein higiezin enpresa handiak, konpentsazioak eskatzeko moduan egongo dira, gizarte zerbitzuek epaileari aurkeztu beharko dioten txostenak egiaztatzen badu etxegabetze agindua jaso dutenen zaurgarritasun ekonomikoa. Dekretuaren arabera, konpentsazioa kalkulatuko da, eraikina dagoen eremuan alokairuak duen batez besteko prezioa aintzat hartuta.

Jabe handiei dagokienez, gehienak inbertsio funtsak, finantza erakundeak edo, besteak beste, higiezinen sozietateak dira, eta haiek ere konpentsazioak eskatu ahal izango dituzte, egiaztatzen baldin badute etxegabetzeei ezarritako debekuak kalte ekonomikoak eragin dizkiela.

Etxegabetze agindua jaso dutenen zaurgarritasuna egiaztatuta gelditzen denetik, autonomia erkidegoek hiru hilabete edukiko dituzte horiei alternatiba bat eskaintzeko «etxebizitza duin baten» bidez. Egiten ez baldin badute, alokatzaileak konpentsatuko dituzte.

Podemos, pozik

Dekretuaren edukiak tentsioa eragin du azken asteotan PSOEren eta UP Unidas Podemosen artean, koalizio gobernuko bi bazkideen artean. Duela hilabete pasa, artean 2021eko aurrekontuak negoziatzen ari zirenean, etxegabetzeak eteteko zuzenketa bat jarri zuten UPk, EH Bilduk eta ERC Esquerra Republicanak. Eskatu zuten, besteak beste, etxegabetzeak egiteko debekua 2022ko abendura arte luzatzeko.

Abenduaren hasieran, ordea, zuzenketa kendu zuten, auzia bideratzeko dekretu bat onartzekotan zelako Espainiako Gobernua, bi indar subiranistek orduan argudiatu zutenez. Hiru aste geroago onartu du gobernuak, eta Gerardo Pisarello (UP) Espainiako Kongresuko Mahaiko idazkari lehena pozik agertu da prentsaren aurrean, iruditzen zaiolako debekua indarrean sartu dela etxebizitzen esparruko «lobbyen erresistentziak» gorabehera. «Ezkutuko alderdi baten gisara jokatu dute [lobbyek]».

Kaleratzeak Stop-entzat, ez da «aski»

Arabako, Bizkaiko eta Gipuzkoako Kaleratzeak Stop taldearentzat «aurrerapauso bat» da Espainiako Gobernuak etxegabetzeak debekatzeko onartutako dekretua, baina ohar batean nabarmendu du hori ez dela «aski». Taldearen ustez, neurriak ez du «argi» uzten nortzuk diren «zaurgarriak», eta kritikatu du «epemuga bat» duela. Jabe handiak konpentsatzeko erabakia «onartezina» da Kaleratzeak Stop-entzat. «Pertsonen beharretatik abiatuta negozioa egiten ari dira».

Ekologistak Martxan-en arabera, berriz, «herritarren presioak» ekarri du oinarrizko hornidura etengo duen debekua. Ohar batean azpimarratu duenez, ordea, «argitu beharreko» zenbait «hutsune oso kezkagarri» ditu neurriak. Ekologistek nabarmendu dute Espainiako Trantsizio Ekologikorako Ministerioak oraingoz kaleratutako informazioa aintzat hartuta egin dutela balorazioa, eta dekretua BOE Espainiako Estatuko Aldizkari Ofizialean kaleratu zain daudela. Asteazkenean dira argitaratzekoak.


Summary: Eguberriak Euskal Herrian: hauek dira osasun neurriak. Administrazio bakoitzak bere neurriak hartu ditu. Hona hemen batetik bestera mugitzeko jakin beharrekoak.

Gabonetako plana zorroztea erabaki du Eusko Jaurlaritzak. Beste aldaketarik ez balego, Eguberrietako ospakizunak neurri hauek mugatuko dituzte Euskal Herrian, eremu administratiboaren arabera.

Nondik nora?

Probintzia barruan mugitzea libre izango da, debekua kendu zutenetik izan den bezala. Baina abenduaren 23tik 26ra eta abenduaren 30etik urtarrilaren 1era aukera egongo da Hegoaldeko lurralde historiko guztien artean mugitzeko, baina bakarrik senideekin elkartzeko. Nafarroan, 2ra arte mugitu ahalko da. Agiri bat eraman beharko da aldean, norbera norekin biltzekoa den zehazten duena. Espainiara joaterik ere egongo da, baina baldintza berak bete eta agiria edukita.

Ipar eta Hego Euskal Herriaren arteko muga zabalik dago, baina Gipuzkoa eta Nafarroan sartzeko aurreko paragrafoan zehazturiko baldintzak indarrean dira hor ere.

Iparraldeko herritarrak libre mugitu ahalko dira, etxeratze aginduak baimenduriko orduetan, betiere. Frantziara ere, berdin mugitu ahalko dira.

Noiztik noiz arte?

Araban, Bizkaian eta Gipuzkoan, 22:00etatik 06:00etara ezarrita daukate etxeratze agindua, baina abenduaren 24ko gauean eta abenduaren 31koan 00:30 arte ibili ahalko da eremu publikoan. Nafarroan, muga bera edukiko dute, nahiz eta egun arruntetan ordubete gehiago duten (23:00ak arte). Nafarroako Gobernuak zehaztu du zirkulatu ahalko dela 01:30 arte, «etxetik kanpo afaldu ondoren etxera itzultzeko».

Ipar Euskal Herrian ordutegi estuagoa daukate (20:00etatik 06:00ak arte), baina hilaren 24an denbora mugarik gabe ibili ahalko dira. Edonola ere, abenduaren 31 ez da egun berezi gisa hartuko, eta 20:00etarako ezingo da ibili kalean eta bestelako leku publikoan.

Tabernak eta jatetxeak?

Araban, Bizkaian eta Gipuzkoan, tabernek eta jatetxeek gizabanakoek duten muga bera edukiko dute, eta 20:00etan itxi beharko dituzte ateak. Baina abenduaren 24an, 25ean, 31n eta urtarrilaren 1ean, 5ean eta 6an, 18:00etarako itxita egon beharko dute. Botikak izango dira salbuespena.Horrez gain, neurri berezia egongo da aurreko hamalau egunetan 100.000 biztanleko 500 positibotik gora izan duten herrietan: horietan derrigorrez itxita egon beharko dute, baita 5.000 biztanletik beherako herrietan ere. Jaurlaritzak astelehenetan eta ostegunetan argitaratzen du herrion zerrenda. Terrazak osorik bete ahalko dira, baina taberna barruak %50 bakarrik.

Nafarroan ere, etxeratze aginduak ezarritako orduan itxi beharko dituzte taberna eta jatetxeak: 22:00etan. Baina barruan edukieraren %30 baino ezingo dute bete, eta barra zerbitzurik gabe.

Ipar Euskal Herrian sinpleagoa da egoera: ostatu eta tabernak erabat itxita daude, eta itxita egongo dira urtarrilaren 20ra arte, gutxienez.

Zenbat jende?

Araban, Bizkaian eta Gipuzkoan, gehienez hamar pertsona bildu ahalko dira etxeetan abenduaren 24an eta 25ean. Baina Urtezahar gauean eta urtarrilaren 1ean, gehienez sei. Nafarroan, hamarrekoa da muga.

Ipar Euskal Herrian, berriz, sei da gehienezko pertsona kopurua, haurrak zenbatu gabe.

Adinekoak ikusteko?

Hegoaldean, senideekin egoteko egoitzetatik atera ahalko dira adinekoak. Araban, Bizkaian eta Gipuzkoan, PCR proba egin beharko dute egoitzara itzultzen direnean, eta berrogeialdian egongo dira. Nafarroan bi pertsona joan ahalko dira aldi berean adinekoa ikustera egoitzara, baina etxe berean bizi badira. Adinekoak atera ahalko dira bi pertsona horiekin, egoitzak ezarritako ordutegian, eta senideek agiri bat sinatuta.

Ipar Euskal Herrian, bisitak egin ahalko dira, baina egoitza bakoitzak erabakiko ditu arauak. Pertsona bakarra joan ahalko da, edonola ere, aurretik ordua zehaztuta.

Opariak erosteko?

Hegoaldean, dendak 21:00ak arte egon ahalko dira zabalik. Baina, esan bezala, abenduaren 24an, 25ean, 31n eta urtarrilaren 1ean, 5ean eta 6an, 18:00etarako itxita egon beharko dute Araban, Bizkaian eta Gipuzkoan. Botikak izango dira salbuespena. Hiru herrialdeotan, 150 metro koadrotik gorako dendetan edukieraren %60 bete ahalko da, eta txikiagoetan %75 arte. Lehentasuna edukiko dute 65 urtetik gorakoek. Nafarroan are zorrotzagoa da araua: %40, dendaren tamaina edozein dela.

Ipar Euskal Herrian ez dago mugarik saltokien edukierari dagokionez, baina 20:00etarako itxita egon beharko dira.

Olentzero eta Mari Domingi?

Hegoaldean ezingo da egin Olentzero kalejirarik edo Errege desfilerik. Gurtza lekuak %35 bete ahalko dira asko jota. Kultur ekitaldiak 21:00ak baino lehen bukatu beharko dira. Nafarroan, zehaztu dute kultu lekuetan gehienez ere 150 pertsona elkartu ahal izango direla; haur parkeak %75etik behera bete ahalko dira, eta zinemak, antzokiak eta museoak, %50.

Ipar Euskal Herrian, kulturguneak itxita egongo dira aurrerantzean ere, gutxienez beste bi astez.


Summary: Mercedesen hasiak dira azpikontratatutako langileak kaleratzen. Kontratu finkoa zuten 22 behargini iritsi zaie agindua. Grebara deitu dute urtarrilaren 5erako.

Lehenengo kolpea Gasteizko Mercedesen, eta «oporraldia hasi behar zuten egun berean», sindikatuek salatu dutenez. 22 behargini iritsi zaie kaleratze agindua. Denak azpikontratutako Ceva Logistic enpresakoak dira, eta lan kontratu finkoa zuten harekin. Erabakiak eta hori jakinarazteko moduak haserretu egin ditu sindikatuak, eta greba egun batera deitu dituzte Arabako hiriburuko plantako langile guztiak, urtarrilaren 5erako, oporren osteko lehen lan egunerako. Gasteizko lantegian azpikontratuta dauden behargin gehienak Cevarekin dute lan kontratua: guztira 200 langile ditu enpresak horrek Gasteizko lantegian. Hortaz, hango lantaldearen %9 kaleratuko du. Sindikatuek ez dute baztertzen azkenean gehiago izatea.

ELAk, UGTk eta CCOOk komunikabideetara bidalitako ohar batean salatu dutenez, enpresa hori egungo egoera baliatzen ari da langileen lan baldintzak okertzeko. «Planifikatuta dagoen erabaki bat da. Cevan ezarri nahi den politika prekarioaren adibide bat dira kaleratze hauek. Lantalde finkoaren zati handi bat kaleratu nahi dute eta, horrekin batera, behin-behinekotasuna, aldi baterako lan enpresen bidezko kontratuak eta lan ezegonkortasuna handitu nahi dituzte». Azpikontratatutako enpresak «produkzioaren jaitsiera» eta Mercedesen lan txanden antolakuntza berria argudiatu ditu erabakia hartzeko. Auto ekoizleak erabaki du hiru txandako sistema 2,5ekoa bihurtzea. Sindikatuek salatu dute haiekin negoziatu gabe hartu duela erabakia Mercedesek.

500 lanpostu kolokan

Zuzendaritzak aurreko astean berretsi zuen murrizketak egingo zituela Arabako lantegian, eta azpikontratatutako langileekin eta aldi baterakoekin hasiko zela. Guztira, 500 behargin kaleratu nahi ditu, egungo lantaldearen %10. Hego Euskal Herriko fabrikarik handiena da Mercedesek Arabako hiriburuan duena, Iruñeko Volkswagenekin batera.

Erabakiaren aurka manifestazioa egin zuten aurreko ostiralean Gasteizen, sindikatuek deituta. Mercedeseko beharginak ez ezik, Alemaniako auto ekoizlearentzat lan egiten duten enpresa hornitzaileetan aritzen direnek ere parte hartu zuten, horietan ere espero dituztelako kaleratzeak: %15 inguru.


Summary: Gasteizko Udalak ez du baimenik eman Armentia-II putzuan zundaketak egiteko. Urtaranek ohartarazi du proiektua ez dela bateragarria Gasteizko Hiri Antolamenduko Plan Orokorrarekin, baina Eusko Jaurlaritzak oinarri dituen politika energetikoen alde dagoela.

2016an, Eusko Jaurlaritzak baimena eskatu zuen Subilla Gasteizko Armentia-II putzuan gas ustiaketak egiteko, Sesha enpresa publikoaren eskutik, eta Gasteizko Udalari zegokion ematea. Oposizioa lizentzia hori ematearen aurka egon da orain arte, argudiatuta ez zela bateragarria besteak beste Gasteizko Hiri Antolamenduko Plan Orokorrarekin, eta erregai fosilak erretzeak «etorkizun energetikoa hipotekatuko» lukeelakoan trantsizio ekologikorako bidean. EH Bilduk, Elkarrekin Podemosek eta PPk osatu dute oposizioa gai honi dagokionez, eta, azkenean, EAJk baimena ez ematea erabaki du.

Gorka Urtaran Gasteizko alkateak jakinarazi duenez, eta oposizioak aurrez esandako berbera berretsiz, txosten teknikoak baieztatzen du baimena ez litzatekeela bateragarria izango hiri antolamenduko plan orokorrarekin, gas zundaketak egiteko proposatutako eremuan ezin delako horrelako jarduerarik egin. Hala ere, horrek ez du esan nahi gainontzeko tokietan egin ezin daitezkeenik, erabakia Armentia-II putzuari soilik baitagokio. Hala ere, Urtaranek nabarmendu du Eusko Jaurlaritzak defendatzen dituen politika energetikoen alde dagoela. Hain zuzen, Jaurlaritzak adierazi zuen ez zuela eskatuko gas ustiaketa gehiago egiteko baimeniko, baina dituenekin aurrera egingo duela, gasa trantsiziorako energia «egokia» dela iritzita, besteak beste, berriztagarriak eduki bitartean.

Hala eta guztiz ere, gogoan izan behar da Arabako Foru Aldundian dagoeneko joan den astean proiektua baztertu zutela talde guztiek, PSE-EE barne, eta EAJ bakarrik gelditu zela. Beraz, posible da udalean ere sozialisten babesa galtzea.


Summary: «Kamiolariak etxera ekartzeko modu guztiak ari gara aztertzen». Gipuzkoako Insausti garraio enpresak hamahiru kamioi dauzka Dover inguruan harrapaturik.

Transportes Insaustik Erresuma Baturako ibilbidea egiten duten hainbat kamioi ditu, eta, brexit-a dela eta, Oiartzungo (Gipuzkoa) garraio enpresa prestatzen hasia zen zer gerta ere. Baina aurtengoa koronabirusaren urtea da, eta COVID-19aren aldaera kutsakorragoak eragin duen izua tarteko, pandemiak ezustea eman du berriro. Frantziak mugak itxi ditu Erresuma Batuarekin, eta 6.000 kamiotik gora blokeaturik daude Dover inguruan (Ingalaterra), kontinentera iragan ezinik, besteak beste Insaustiren hamahiru kamioi eta haien kamiolariak.

«Ez daude inorekin hitz egiteko moduan. Esan digute gure ahotsa bakarrik entzun nahi dutela, eta esateko etxera badatozela». Montxi Galan enpresako Operazio zuzendariak kamioilariak zeinen egoera zailean dauden azaldu dio BERRIAri. «Ez dute inolako albisterik blokeoa noiz bukatuko den jakiteko; badakite Gabon gaua eta Eguberri eguna Ingalaterran pasatuko dituztela. Muga bihar bertan irekiko balute ere, ez dago denbora nahikorik etxera garaiz iristeko. Horregatik, gaur-gaurkoz, urtea amaitu aurretik etxean egotea da helburu bakarra».

Egoera beltz hori apur bat arindu du Galanek konpainiako kamioilariek dituzten hainbat abantaila txiki azaltzean. «Guk igandean bertan ohartarazi genien hau gerta zitekeela, eta kamioiak parkinetan uzteko esan genien; badute ostatua alboan, eta dutxa eta komunak ere bai. Zaintza duten parkinak dira, alegia, gutxieneko baldintza batzuekin». Eta kamioiek daramatena gal ote daiteke? «Gure kasuan ez, hilabete iraun dezakeen zama dugulako, baina milaka kamioi daude geldirik errepideetan, iraungitzen diren produktuekin, freskoekin adibidez. Desastre hutsa da hau guztia».

Hiru sindikatukoak ez

Insaustirentzat aritzen direnak ez dira Ingalaterrako kostaldean harrapaturik geratu diren euskal kamioilari bakarrak. Zaila da esaten zenbat diren, baina ez daude askoz gehiago. Hiru sindikatuak dio soilik hiruzpalau direla Erresuma Batura joaten direnak aldiro-aldiro beren afiliatuen artean, «batez ere arraina eramatea, Getariatik eta Ondarroatik»; baina garraiolarien euskal sindikatuak ez du jakin inor harrapaturik geratu ote den han. Batera edo bestera, kamioien pilaketen artean koronabirusak Dover inguruan eragin duenak apenas duen aurrekaririk. «Horrelakorik ez dugu sekula ikusi», dio Insausti enpresako operazio zuzendariak. Londres eta Paris negoziazio bizian dabiltza muga ireki ahal izateko eta ferryak martxan jartzeko; batetik, kamiolari askoren egoera muturrekoa delako, errepidean lo egiten, jatekoa eta edatekoa sobran eduki gabe; bestetik, Boris Johnson lehen ministroak ez duelako gehiago azaldu nahi jendaurrean ukatzen janari hornidura arazoak daudela. Brexit-aren negoziazioen azken saio etsian iritsi da COVID-19aren aldaera kutsakorragoaren albistea, eta negoziazio bera baldintzatu du, lehen gauza eurotunela irekitzea delako orain Londresentzat, eurotunela eta ferryak, kontinenterako sarbideak alegia.

Oiartzungo Insausti enpresarentzat, berriz, lehen helburua da bere kamiolariak etxera ekartzea; gero gerokoak. «Pertsonak dira langileak baino lehen, eta etxean zain dauzkate familiak Gabonak pasatzeko. Etxera ekartzeko modu guztiak ari gara aztertzen. Hegazkinez ezin dela ematen du; bide hori ere moztua dago. Autoz etortzeko aukera aztertu dugu, baina ez da erraza. Esaten ari dira agian Marokora joan daitekeela hegazkinez, eta handik Euskal Herrira iritsi, Madrildik igarota. Aukera guztiak ditugu zabalik».

Etsipena ez luzatzea

Kamioiek eta barruan daramaten zamek ere kezka pizten dute, noski, baina oraindik aste batzuk egin dezaketenez barruan iraungi gabe, enpresak uste du aurrerago berreskura daitezkeela.

Dena den, garraiolariak urtea amaitu aurretik etxean egotea da enpresaren helburua. Frantziak datozen orduetan irekiko balu muga, garraiolariak egun gutxiren buruan iritsiko lirateke Euskal Herrira, betiere Espaniak beste hainbeste egingo balu; baina benetan zaila ematen du ostirala baino lehen gertatzea hori. Europako Batasuneko kideen artean ez badago akordio azkarrik, gehiago luza daiteke egoera, eta, harekin batera, milaka kamiolariren etsipena.


Summary: Itsas txakur gris bat askatu dute Bermeo parean. Bizkaiko herri horretako kaian agertu zen abenduaren 11n, ahul eta argal, ustez ekaitzak eramanda. Sendatzen eta gizentzen eduki dute, bere kabuz moldatzeko indarra hartu arte.

Bizkaiko Foru Aldundiko langileek itsas txakur gris gazte bat askatu dute gaur goizean, Bermeo pareko itsasoan (Bizkaia).

Abenduaren 11n agertu zen animalia hango portuan, zauri txiki bat zuela aurpegian, ahul eta behar baino kilo dezente gutxiagorekin. Bizkaiko basozainen ardura da animaliak erreskatatzea, eta, esan zutenez, litekeena da orduan kosta astindu zuten ekaitzek eraman izana Euskal Herriko kostaldera.

Animalia Basatiak Birgaitzeko Bizkaiko Zentrora eraman zuten, eta han artatu dute egunotan. Zauria sendatu diote, eta jaten eman, kilo batzuk hartu arte. Ez zen lana erraza izan: arrainez eginiko ahiarekin elikatu behar izan baitzuten, zunda baten bitartez, itsas txakurrak ez zuelako bere kabuz jateko indarrik. Hurrengo egunean hasi zen jaten.

Hamaika egunen buruan animalia askatzeko moduan dagoela ondorioztatu dute albaitariek, eta halaxe egin dute gaur. Ontzian eraman dute Bermeo parera, eta han askatu dute. Uretan zela, jaten eman diote, datozen egunetarako aski izango duela bermatzeko.

Esperientzia badute Animalia Basatiak Birgaitzeko Bizkaiko Zentroan. Azken urteotan hamabi itsas txakur hartu dituzte: kume bat 2014. urtean, eta iazko otsailean Lekeition agerturiko heldu bat. Bi hilabete geroago Lemoizen askatu zuten.

Aspaldi baino lan gehiago eduki dute aurten. Konfinamenduaren eraginez, basa piztiak hiriguneetara ohi baino sarriago hurbildu dira. «Hori ez da ona animaliontzat», azaldu du Roberto Cañon foru aldundiko ordezkariak gaur, Bermeon. Izan ere, hirietako arriskuekin ez daude ohituta, eta kableek edo autoek asko zauritu dituzte.

Horren eraginez, abenduaren 20ra arte, 1.343 animalia jaso dituzte Gorlizko gunean. Iaz baino 300 bat gehiago.

Gehienak hegaztiak izan dira (938); besteak beste, flamenko arrunt bat. Irailaren bukaeran askatu zuten, Urdaibain. Lehen aldiz artatu dute espezie horretako animalia bat. Baita txiliporta txinatar bat, amiltxori bat eta zisne beltz bat. Hegaztiez gain, kameleoi arrunt bat ere jaso dute.


Summary: Igandean hasiko da COVID-19aren kontrako txertaketa Euskal Herrian. Nafarroan, zahar etxeetako 7.600 egoiliarri eta 5.300 langile soziosanitariori jarriko dizkiete lehen dosiak

COVID-19aren kontrako txertoa aste honetan iritsiko da Euskal Herrira. Europako Batasunak larunbatean igorriko ditu Pfizer-BioNTech laborategiak diseinatutako txertoaren lehen dosiak, eta igandean hasiko dira txertaketa kanpainak, Eusko Jaurlaritzak eta Nafarroako Gobernuak gaur baieztatu dutenez. Frantziako Gobernuak ere egun horretantxe ezarria du immunizazio planaren hasiera.

Nafarroako Gobernuak bihar azalduko ditu kanpainaren nondik norakoak, baina ardatzetako batzuk aurreratu ditu Javier Remirezek lehendakariordeak. Besteak beste, azaldu du lehen dosiak zahar etxeetara joanen direla zuzenean. Guztira, 13.000 bat pertsona immunizatu nahi dituzte martxora bitartean: 7.600 egoiliar eta 5.300 langile soziosanitario. Bi dosi jasoko ditu bakoitzak, 21 eguneko tartearekin.

Nola eginen duten ere zehaztu du Remirezek: 14 talde sortu dituzte, egoitza guztietara iristeko xedez, eta, bakoitzean, bi erizain eta erizain-laguntzaile bat arduratuko dira txertoak manipulatzeaz eta dosiak jartzeaz. Hornidurari dagokionez, berriz, Remirezek esan du Osasun Ministerioak «astero» igorriko dituela dosiak.


Itxura ona, puntu bakarra

Summary: Itxura ona, puntu bakarra. Osasunak bi aldiz hartu du aurrea Elxen zelaian, baina puntu bakarra urratu du azkenean. Garesti ordaindu ditu bi areetan egindako hutsak. Lehia hamarrekin bukatu du berriro.

Osasunak bi helburu zituen gaur Elxen zelaian: bere burua berriro aurkitzea, eta garaipena lortzea. Bada, erdizka gelditu da. Itxura aldetik, azkenaldiko lehiarik onena jokatu du, galdutako nortasuna eta energia berreskuratuta. Aurkaria baina gehiago izan da ia uneoro, eta merituak soberan egin ditu garaipena erdiesteko. Haatik, garesti ordaindu ditu bi areetan egindako hutsak. Puntu bat sartu du patrikan, baina bi galdu izanaren sentipenarekin itzuli da Iruñera. Berdinketa ez da nahikoa zulotik ateratzeko, ezta egindako lan ona saritzeko ere.

Bi taldeek hautsi egin dute espero zen gidoia, eta abaila batean ekin diote partidari. Elxek lehen minutua betetzerako izan du lehen aukera; Morenteri gora joan zaio jaurtiketa area barruan. Azken partidetako mamuak gainera etorri zaizkio Osasunari. Alabaina, berehala uxatu ditu, presio aurreratuaren bidez. Baloia azpitik ateratzen tematu da Elx, eta hori beren onerako baliatu dute gorritxoek. Aspaldiko amaraunik trinkoena osatu dute Calleriren eta bost erdilariren bidez, eta erabat katigatu dute aurkaria. Eta behin baloia lapurtuta, zuzen eta zorrotz egin dute eraso.

Horren adibide izan da Osasunak izan duen lehen aukera, bigarren minutuan. Rubenek jabetza berreskuratu, Iñigo Perezek jokaldia dotore bideratu, eta Brasanacek erdira jaurti du. Zehatzagoa izan da Ruben, lurretik izan bada ere, Callerik ezerezetik sortutako jokaldia arrakastaz bukatzeko. 10. minutua zen, eta markagailuan aurrea hartu du Jagoba Arrasateren taldeak. Lehen zatian beste bi aukera paregabe izan ditu errenta handitzeko: 23. minutuan, burukada langara joan zaio Unairi, eta aldaratzean oker jaurti du David Garciak, dena alde izan arren. Torresek ere sartu beharreko aukera izan du 41. minutuan, baina gehiegi gurutzatu du baloia.

Gehiegi barkatu du Osasunak gauza onerako, eta atsedenetik itzuli eta berehala ordaindu, erdiraketa batean: Rigonik arean baloia ukitu, eta bigarren zutoinean bakarrik agertu da Fidel, banakoa egiteko. Nafarren minuturik txarrenak izan dira, baina suspertu egin ditu Oierren agerpenak. 61. minutuan, Torresek kale egin du berriro ate aurrean; ez, ordea, Brasanacek, lau minutu geroago. Kontraerasoan zital zebiltzan Arrasaterenak.

Area barruan, ostera, hauskorregi aritu dira, eta 78. minutuan berdinketa oparitu diote Elxi: erdiraketa bat indarge eta erdi-erdira urrundu du Iñigo Perezek, eta Carrillok binakoa egin. Txantrearrak ez du bukaera samurra izan, epaileak bigarren txartel horia atera baitio luzapenean. Markagailua ez da gehiago mugitu, eta lanak erdizka egin izanaren sentipenarekin gelditu da Osasuna.


Summary: Frantziak muga irekiko die Erresuma Batutik datozenei, baina test bat egin beharko dute. Jean Castex Lehen ministroak esan du Europako herritartasuna dutenak eta profesionalak Erresuma Batutik itzuli ahalko direla. Milaka kamioilari daude harrapatuta Ingalaterra hegoaldean.

Jean Castex Frantziako lehen ministroak iragarri du «Erresuma Batutik Frantziarako pertsona mugimendua berriz ireki» dela, «test negatiboak edukitzearen baldintzarekin». Ohar batean adierazi du gaur gauerditik sartuko dela indarrean neurria.

Zehaztu duenez, bakarrik utziko diete Erresuma Batutik Frantziara sartzen «frantsesei eta Europako eremuko herritarrei, normalean Frantzian, Europako Batasunean edo Europako eremuan bizi diren britainiarrei edo hirugarren herrialde bateko herritarrei, edo ezinbesteko bidaiak egin behar dituztenei». Horien artean daude Ingalaterra hegoaldean harrapaturik dauden garraiolari profesionalak, tartean hainbat euskaldun.

Baina mugak irekitzeak baldintza bat du. Frantzian sartu nahi dutenek abiatu aurretik, koronabirusa atzemateko test negatibo bat eduki beharko dute, eta ezingo da 72 ordu baino zaharragoa izan. Bidaiari orok aurkeztu egin beharko diote testa hegazkin, tren edo itsas konpainiari, bidaia hasi aurretik, eta mugazainek kontrolatuko dituzte gero.

Castexen oharraren arabera, neurria urtarrilaren 6ra arte egongo da indarrean, gutxienez, Bruselak edo EB-Erresuma Batuaren arteko batzorde batek kontrakoa erabakitzen ez badu lehenago.


Summary: Nahiaz harago, estatistikak ez dira kasualak. Realak 0-2 galdu du Atletico Madrilen aurka, Anoetan. Lehen zati orekatu baten ostean, espainiarrek beren legea ezarri dute bigarren zatian. Txuri-urdinek ez dute irabazi azken bederatzi partidetan.

Realak gaur jokatu duen partidak bazuen azterketa baten traza: orain arte egindako lan onak berresteko aukera bikaina zuen Atletico Madrilen aurka. Harri gogorra zuen kontrario, eta orain artean egindakoak kasualitate ez zirela erakutsi zezakeen Imanol Alguacilen taldeak. Bisitariak izan dira beren gaitasuna agerian utzi dutenak, ordea: 0-2 irabazi du Atletico Madrilek, eta erakutsi du zergatik den Espainiako Ligako liderra, jokatu diren hamasei jardunaldietatik hamahirutan soilik aritu bada ere. Realak nahi zuen onbidera itzuli, baina estatistikek ez dute gezurrik esaten. Azken bederatzi neurketa ofizialtean ez dute irabazi, eta hori ez da normala. Hasierako joko eta emaitza zerutiarrak ere ez ziren moduan. Oinak lurrean izateko garaia da; komeni zaio ahalik lasterren suspertzea, baina bururik galdu gabe. Talde baten aldartea omen da emaitzen ispilu, eta alegrantzia berreskuratzeak izan behar du lehen helburu. Etortzekotan, urratsez urrats helduko dira poztasunak. Gaur tristurak hartu du talde txuri-urdina. Neurketaren bezperan Imanolek esan zuen jokoaz gaindi emaitzek lagundu behar dutela, baina eraginkortasuna ez dute lagun izan bere jokalariek. Alderantziz gertatu da: lehen zatian elkar zainduz aritu ostean, Atletico Madril izan da ate aurrean asmatu duen talde bakarra. Are gehiago: Jan Oblaken area ertzean itzulinguruka aritu bai, baina ezin izan dute arrisku gehiegirik sortu, eta gisa horretara zail da saririk eskuratzea. Reala ondo lotu du Atletico Madrilek, defentsako lan ona eginda, eta hor ere agerian geratu da estatistiken eta aldartearen arteko lotura. Hamahiru partidatan bost gol besterik ez ditu jaso. Horri gehitu erasoko aukerak probestea. Lidergoa da baturaren emaitza. Silva itzuli da Egiari zor, Reala etenik gabe jokatzen ari da azken asteetan, eta horrek zenbait jokalariri arazo fisikoak sortu dizkie. David Silvaren kasua da; gainditu ditu, eta gaur itzuli da berdegunera. Huraxe izan da donostiarrentzat albisterik onena. Maila ona eskaini du kanariarrak, baina ez nahikoa bere taldea garaipenaren bidean jartzeko. Igor Zubeldiak ere erakutsi du oinazeak iraganeko kontuak direla. Azkoitiarrak lehen zati ikusgarria jokatu du, baina Mario Hermosok ihes egin dio lehen golean. Atleticok urrundik atera du falta, Realeko atzelariek huts egin dute defentsan, eta buruz jotako baloia sarera bota du Hermosok. 48. minutuan zen. Llorentek 0-2koa egin du 74.ean. Huraxe izan da Atleticoren nagusitasuna eta Realaren une eskasa berrestu dituen gola.


Hazteko puntua

Summary: Hazteko puntua. Athleticek bana berdindu Vila-realen zelaian. Lehen zati txukuna egin du, eta 0-1 aurreratu da. Baina bigarren zatian etxeko taldea hobea izan da, eta berdintzea lortu du.

Beti da garrantzitsua puntuak batzea, hirunaka ez bada, banaka. Athleticek bat urratu du Vila-realen zelaian. Balekoa eta hazten segitzeko, beltzetik gehiago izan duen denboraldi honetan. Getafen gertatu bezala, lehen zati ona egin du Gaizka Garitanoren taldeak eta aurretik ere jarri da. Baina bigarren zatian Vila-realek hartu du partidaren aginte makila, talde zuri-gorria estutu du, eta azkenean norgehiagoka berdintzea lortu du.

Ondo hasi du lehia Garitanoaren taldeak, presioa ondo eginez, eta jokoarekin ekimena edukita. Dena den, susto bat ere izan du Athleticek. Izan ere, 10. minutuan epaileak penaltia adierazi du Unai Simonen eta Fer Niñoren arteko jokaldi batean. Baina gero VARean begiratu eta baliorik gabe utzi du. Hortik aurrera nagusitzen joan da Athletic, eta lehen abisua eman ostean, Williamsek gola egin du, Yurik espaziora egindako pase baten ostean. Zuri-gorrien minuturik onenak izan dira, kontraerasoan jokatuz. Vesgak eta Berengerrek gertu izan dute 0-2koa. Baina ez dute asmatu. Hala amaitu da lehen zatia.

Baina dituen jokalariekin, eta etxean jokatuta, Vila-realek agertu beharra zuen. Eta hala izan da. Pixkanaka atzean sartu du Athletic, eta partidaren ekimena eta baloia harenak izan dira bigarren zatian. Unai Simonek hainbat gelditu egin ditu. Baina ezin izan du Pinok punpa lasterrean egindako jaurtiketa geratu.

Gartianok aldaketak egin ditu. Raul Garcia eta Sancet zelairatu ditu, eta horrek azken minutuetan freskotasuna eman dio Athletici. Baina markagailua ez da aldatu. Zati bakoitza talde batek menderatu duela kontuan hartuta, emaitza justua.


Summary: Nafarroako Parlamentuak 2021eko aurrekontuak onartu ditu. PSNk, Geroa Baik, Ahal Dugu-k eta Ezkerrak alde bozkatu dute, eta EH Bilduk abstentzio bidez ahalbidetu du. Navarra Sumak kontra egin du.

Bete beharreko tramitea izan da gaurkoa, baina partida erabakita zegoen aldez aurretik. Alderdi bakoitzak bere ikuspegia defenditu du 09:15ean hasi den eztabaidan, eta ia hiru ordu geroago gauzatu da emaitza: PSNk, Geroa Baik, Ahal Dugu-k eta Ezkerrak alde bozkatu dute, eta EH Bilduk abstentzio bidez ahalbidetu du. Navarra Sumak berriz kontra egin du. Ondorioz, bigarren urtez jarraian, aurrekontuak izango ditu Maria Txibiteren gobernuak.

Iragan astean batzordeetan zuzenketa partzialak onartu ondotik, ezustekorik ez da egon. Izan ere, aurretik hitzartutako akordioak bete dituzte alde guztiek. Alde batetik, azaroaren 14an, gobernuak eta EH Bilduk akordioa erdietsi zuten. Koalizioak egindako proposamenetan, 9 milioi euroren aurrekontu sailak gehitu zituen gobernuak parlamentuan aurkeztutako lege proiektuan.

Bestetik, azaroaren amaieran, PSNk, Geroa Baik, EH Bilduk, Ahal Dugu-k eta Ezkerrak beste akordio bat lortu zuten: 10 milioi euroren zuzenketak elkarren artean babesteko konpromisoa hartu zuten. Ezusteei aurre egiteko kontingentzia planaren bidez finantzatu dituzte diru sail horiek. Azkenean, iragan astean egindako eztabaidan, orotara 274 zuzenketa partzial onartu zituzten bost taldeek: guztira 13,7 milioi eurorenak, hasieran hitzartu baino gehiago.

Orotara, gobernuak 4.870 milioi euroren aurrekontuak izango ditu 2021ean —berez, finantza gastuak kenduta, gastu sabaia 4.481 milioi euro izango da—. Hona hemen nondik norako nagusiak:

Hezkuntza: Nafarroako Gobernuak aurten baino 56 milioi euro gehiago bideratuko ditu Hezkuntzara. Guztira, 785,9 milioi euroko aurrekontua izango du, eta igoera %8,2koa izango da. Hazkunde horren ia erdia,26,4 milioi euro, COVID-19ak eragindako gastuei aurre egiteko erabiliko ditu. Irakasleen soldatetara 479 milioi euro bideratuko du, aurten baino %6,5 gehiago: 9 milioi euro pandemiaren ondorioz izandako kontratazioengatik izan da, eta beste 9,5 milioi euroko aurten ezarritako soldataren %2ko igoeragatik. Ikastetxeen zaharberritze lanetan 24 milioi euro pasa inbertituko ditu.

Egun departamentu horretatik kanpo badago ere, NUPen lau urteko finantzaketa planak 72,5 milioi euroko aurrekontua izango du, lau milioi euro handitu ostean. Gainera, pandemiaren ondorioei aurre egiteko 500.000 euroko aurrekontua jaso da. Medikuntzako fakultatea egiteko 2,5 milioi euroko inbertsioa jasotzen da halaber.

Osasuna: 2021ean, gobernuak aurten egin behar izan duen esfortzuari eusteko asmoa du. Aurten, COVID-19aren ondorioz, ezohiko gastuetan %8 handitu behar izan du aurrekontua, 96 milioi euro gehiago bideratuz osasun zerbitzuetara (1.259 milioi guztira); 2021ean, berriz, 1.255 milioi euro bideratuko ditu. Dena den, gobernuak proiektuan zehazten du mekanismoak dituztela aurrekontua moldatzeko pandemiaren zein osasun arretaren beharretara. Datu deigarrien artean, lehen arretako aurrekontua %13 handituko da, eta osasun materialen erosketa %28. Halaber, inbertsioak %15,7 handituko dira, 41 milioi euroraino.

Gizarte Eskubideak: Gizarte eskubideen departamentura 39,6 milioi euro gehiago bideratuko ditu gobernuak: guztira, 478 milioi euro. Horietatik, 111,2 milioi euro errenta bermatua finantzatzeko izango dira. COVID-19ak bete-betean eragin die zahar etxe eta mendekotasun zentroei, eta Pertsonen Autonomiarako eta Garapenerako Agentziak 234 milioi izango ditu, aurten baino 20 milioi gehiago. Igoera horrekin zerbitzua hobetzeko asmoa agertu du gobernuak.

Euskara: Zatikako zuzenketak onartuta, Euskarabideak 9,2 milioi euroko aurrekontua izango du, aurten baino %9,9 gehiago. Euskararen sustapenerako hainbat laguntza deialdi jasotzen ditu: helduen alfabetatzerako 1,2 milioi euro, komunikabideei 920.000 euro, udalei 825.000 euro, irabazi asmorik gabeko erakundeei 390.000 euro. Horri hainbat erakunderekin izenpetutako itunak gehitu behar zaizkio.

Lurralde kohesioa: Udalek tokiko ogasunaren funtsetik 256 milioi euro izango dituzte euren artean banatzeko eta gastu arruntak finantzatzeko, aurten baino 20 milioi gehiago. Gainera, behin zuzenketak onartuta, udalen inbertsioetarako 20,3 milioi euro izango dira. Nafarroako errepide sarearen mantentze lanetarako, berriz, 47,7 milioi euro, aurreikusten dira -adibidez, N-121 errepidea 2+1 bidera egokitzeko 4 milioi euro-.

Garapen ekonomikoa: 94,2 milioi euro bideratuko dira departamendu horretara, aurten baino 10 milioi gehiago.

Finantza publikoak: Espainiako Gobernuarekin hala hitzartu ondoren, BPGren %2,2ko defizit helburua izango du Nafarroako Gobernuak; zorpetze bidez, 461 milioi euro finantzatzea espero du. Hartara, amortizatuko duen zatia gehituta, zor publikoa 3.711 milioi eurora iristea espero du, BPGren %19,9ra, alegia. Gainera, Madrilekin 2020tik 2024ra bitarteko ekarpenaren kalkulua hitzartu zain, estatuari 2021ean 560 milioi euro pagatzea du aurreikusita, aurten baino 25 milioi gutxiago.


Summary: Nafarroak hirugarren hiruhilekoan izandako errebotea hamarren bat handiagoa da. Uztailetik irailera, %15,8 handitu zen lurraldeko BPGa, Nastat estatistika erakundearen arabera. Ekonomiaren urte arteko jaitsiera -%5,9ra murriztu da.

Urriaren hondarrean jakin zen datu aurreratua: Nafarroako ekonomia %15,7 handitu zen udan. Bada, errebote hori berretsi egin du orain Nastat estatistika erakundeak, eta hamarren bat areagotu, %15,8ra alegia. Urte arteko jaitsieraren datua ere hobetu du Nafarroako institutuak, bi hamarren hain zuzen, eta -%5,9an utzi du urtetik urterako zuloa.

Baina argazki hori zaharkitua dagoela esan daiteke, urria, azaroa eta abendua oso desberdin joan baitira Nafarroan, pandemiaren bigarren olatua dela eta. Lurraldeko ekonomia hazi egin zen pandemiaren urteko hirugarren hiruhilekoan, inoiz ikusi ez den neurrian, baina, urteko azken argazkiari begira, ilusio hutsean gera daiteke datu hori, susperraldiak indarra galdu baitu urtearen azken zatian.

Ez alferrik, Laboral Kutxak aurreikusi du Nafarroako ekonomia -%9,5 amilduko dela 2020an eta %7 handituko dela 2021ean. Enpleguak, berriz, -%8,5eko kolpea izango duela uste du, eta %6,2 handituko dela datorren urtean. Nafarroako Gobernuak uste du urte amaieran -%9 eta -%10,2 bitarteko zuloa egon daitekeela.

Sektoreka

Ia sektore guztiek sumatu dute koronabirusak eragin duen egoera ezkorra. Zerbitzuak %5,2 hazi dira udan, baina beste atal guztiak uzkurtu egin dira urte arteko tasan, nahiz eta bigarren hirugilekoan baino gutxiago noski, itxialdiaren aroa izaki. Horiek horrela, -%6,3 apaldu da industria, eta -%2,8 nekazaritza. Eraikuntzak ere -%5,2 egin du atzera, eta merkatuen zerbitzuek, berriz, -%8,8. Betiere, 2019ko hirugarren hirulekoarekin alderatuta.

Era berean, esportazioek beren jaitsiera galgatu dute zertxobait, eta urte arteko tasa -%12,1 apaldu dira, jarduera industrial txikiagoaren isla gisa. Inportazio maila ere txikiagoa, -%15,2koa.


Summary: Iraken 14 zibil hiltzeagatik zigortutako Blackwater enpresako mertzenarioei indultua eman die Trumpek. Lau mertzenarioei ez ezik, beste 11 pertsonari ere eman die indultua AEBetako presidenteak, tartean bi ordezkari errepublikano ohi.

Blackwater segurtasun enpresa pribatuko lau mertzenariori indultua eman die Donald Trump AEBetako presidenteak. Paul Slough, Evan Liberty, Dustin Heard eta Nicholas Slatten 2014ko urrian zigortu zituzten, 2007ko irailaren 16an Bagdadeko Nisur plazan hamalau zibil hiltzeagatik. Akusazioaren arabera, lau mertzenarioak zihoazen ibilgailua AEBetako diplomazialariak babesteko konboi batean zihoala, Nisur plazan bildutako jende multzo bati tiroka hasi ziren. Gerora AEBetako Gobernuak berak plazaratu zuen txosten baten arabera, ez zegoen ekintzailerik tartean, eta «ez ziren arriskutsuak». Hala ere, mertzenarioek frankotiratzaileak, eskuko granadak eta arma automatikoak baliatu zituzten erasora jotzeko.

Mertzenario ohien aldekoek presio egin diote Etxe Zuriari lau zigortuei indultua eman diezaien. Haietako baten abokatu Brian Heberligek salatu du ez zutela «minutu bakar bat ere» igaro behar espetxean: «Hunkituta nago azkenean kalera irten ahal izango direlako».

Nisur plazan gertatutakoa ez zen izan segurtasun enpresa horrekin lotutako sarraski bakarra, baina bai gogorrenetariko bat. Gertatutakoa ikertzera Irakera joandako FBIko kideetako batek «Irakeko May Laiko sarraskia» izan zela esan zuen, AEBek Vietnamgo May Lai herrian hildako zibilei erreferentzia eginez –aldi hartan soldadu bakarra zigortu zuten–. Hilketa haien ostean, saldu egin zuten enpresa, eta izena aldatu zioten. Gaur egun Academy da, baina segurtasunaren arloan lan egiten du oraindik ere.

Ez da lehen aldia zibilen aurkako erasoak egiteaz akusatu eta zigortutako militar ohi eta mertzenarioei barkatzen dietena. Iazko azaroan, militar bati barkatu zioten ustezko erasotzaile afganiar bat hiltzeagatik, eta beste armadaburu bati ere bai, soldaduei hiru afganiar tiroz hiltzeko agintzeagatik.

Dena den, lau mertzenarioena ez da izan Trumpek bart onartu duen indultu bakarra; beste 11 laguni ere zigorrak kendu dizkie. Haietako bat da George Papadopulos. 2016ko presidentetzarako hauteskundeetan Trumpen aholkulari izan zen Papadopulos, baina dimisioa eman zuen, eta aitortu gezurra esan zuela Errusiak bozetan izan zuen esku hartzeari buruzko ikerketan.

Aholkulari ohiarekin batera, German Khan Errusiako enpresari milioidunaren suhiari ere eman dio barkamena. Alex van der Zwaani 30 eguneko atxiloaldia eta 20.000 dolarreko isuna ezarri zioten Robert Mueller justizia aholkulari bereziak Errusiaren esku hartzeari buruzko ikerketan gezurra esateagatik.

Saudi Arabiako printze oinordekoa

Mohammed bin Salman printze oinordekoa izan liteke Trumpen indultua jasotzen hurrena. Hala aurreratu dute Etxe Zuriko iturriek. Bin Salmani egozten diote Kanadan bizi zen Saudi Arabiako informazio zerbitzuetako kide ohi bat hiltzen saiatu izana. Hari immunitatea bermatuko lioke barkamenak, eta aldi berean lege oinarria ezarriko luke haren aurkako beste auzi batzuk ere atzera botatzeko.

Bin Salmaniri egozten dizkioten delituen artean dago Jamal Khaxoggi kazetariaren hilketa agindu izana. 2018ko urriaren 2an, Khaxoggi Saudi Arabiaren Istanbulgo (Turkia) kontsuletxean sartu zen, eta ez zen berriz handik atera. Eraikinean sartu eta hemezortzi egunera, Riadek aitortu zuen kazetaria kontsuletxean hil zela.


Baskoniak, 500 partida Euroligan

Summary: Baskoniak, 500 partida Euroligan. Gaur jokatuko du TD Systems Baskoniak Euroligako bere 500. partida. 2000n hasi zen lehiaketa horretan urtero jokatu du, eta soilik beste bi taldek lortu dute kopuru historiko hori gainditzea: CSKA Moskuk eta Bartzelonak.

Saski Baskoniarentzat ez da beste edozein partida bezalakoa izango gaur gauekoa. Milanen epaileetako batek baloia gora botatzen duenean, ez da hasiko beste partida bat Gasteizko taldearentzat: 500.a izango du Euroligan. Soilik beste bi talde hauek iritsi dira kopuru horretara: CSKA Mosku eta Bartzelona. Gaur, Olympiakosek ere osatuko du bere 500. partida.

Duela hogei urte hasi zen Europako kluben txapelketarik garrantzitsuena, klubek beraiek antolatuta eta kudeatuta. Haustura eragin zuen ordura arteko antolakuntza moldearekin. Nazioarteko Federazioaren altzotik hanka egin zuten klubek, eta horietako bat izan zen Baskonia. Harrezkeroztik, Euroliga guztietan aritu da. Denboraldi honetan 21. aldiz parte hartuko du.

Emaitzak denetarikoak izan dira, eta, horien artean, badira nabarmendu beharreko batzuk: bitan izan da txapeldunorde, behin hirugarren, eta hiru bider laugarren. Guztira, bost aldiz sailkatu da Lauko Finaletarako. Irabazi ez du egin inoiz, ordea, eta, hain justu, Euroliga da Baskoniaren palmaresean falta den txapelketa nagusia.

Gaur arte jokatu dituen 499 partidetatik, 280 ditu irabaziak. 247 partida etxean jokatu ditu, eta gainontzekoak, kanpoan. Partida gehien CSKAren aurka jokatu ditu (42). Palmaresean oinarrituta, hainbat mugarri ditu klubaren ibiliak Euroligan.

Aurreneko finala (2001)

Aurrenekoa lehen txapelketakoa da, 2000-2001eko denboraldikoa. Finalera heldu zen orduan TAU Ceramica izenaz ari zen taldea, eta Kinder Bologna talde indartsuak menderatu zuen (3-1). Jokalari hauek erabili zituen Dusko Ivanovicek aurreneko Euroliga hartan: Luis Scola, Dani Garcia, Andres Nocioni, Elmer Benett, Laurent Foirest, Sergi Vidal, Mindaugas Timinskas, Saulius Stombergas, Victor Alexander, Fabricio Oberto eta Chris Corchiani.

Lehendabiziko Lauko Finala, eta berriz ere bigarren (2005)

Handik lau urtera jokatu zuen bigarren finala TAU Ceramicak. Lauko Finalaren formatua ezarrita zegoen ordurako, eta Moskura sailkatu ziren lau taldeen artean zegoen Baskonia. Finalerdietan, etxekoak menderatu zituzten Ivanovicenek (85-78). Ezustea izan zen CSKA ahaltsua finaletik kanpo geratzea. Partida handian, baina, Baskoniak ez zuen aukera handirik izan Maccabi Tel Aviven kontra (90-78). Jokalari hauek jokatu zuten Euroligan: Jose Manuel Calderon, Arvidas Macijauskas, Vidal, Scola, Kornel David, Travis Hansen, Thiago Splitter, Andrew Betts, Omar Quintero, Robert Conley, Roberto Gabini eta Pablo Prigioni.

OAKA pabiloiko garaipen historikoa eta bigarren Lauko Finala (2006)

Moskukoaren ondoren, hiru urtez jarraian sailkatu zen Baskonia Lauko Finalerako. 2005-2006ko denboraldian, berriz ere Maccabi jarri zitzaion parean, finalerdietan orduko hartan, eta aurreko urtean bezala, israeldarrek irabazi zuten (85-70). Hirugarren izan zen taldea, Bartzelonaren aurka lortu baitzuen garaipena final txikian. Velimir Perasovic zen entrenatzailea, eta jokalari hauek izan zituen bere aginduetara Euroligan: David, Predrag Drobnjak, Hansen, Casey Jacobsen, Lionel Chalmers, Oscar Garcia, Jordi Grimau, Prigioni, Scola, Splitter, Roko Ukic, Serkan Erdogan eta Vidal. Lauko Finalerako sailkatzeko, Baskoniak Panathinaikosen pistan (OAKA) lortu zuen garaipen erabakigarria. Historikoa izan zen.

Hirugarren Lauko Finala (2007)

Atenasen jokatu zen Lauko Finala, eta sailkatzea lortu zuen Tau Ceramicak. Finalerdietan, ordea, Panathinaikosek aurreko denboraldiko mendekua hartu, eta irabazi egin zion Bozidar Maljkovicek zuzentzen zuen taldeari (67-53). Final txikian ere galdu egin zuen Unicajaren aurka, eta laugarren bukatu zuen Lauko Final hura. Denboraldian zehar, jokalari hauek jokatu zuten Euroliga: Ender Arslan, Jesus Cilla, Erdogan, Ariel Eslava, Diego Fajardo, Fred House, Kaya Peker, Zoran Planinic, Prigioni, Igor Rakocevic, Scola, Splitter, Mirza Teletovic eta Vidal.

Laugarren Lauko Finala jarraian (2008)

Tau Ceramicak laugarren urtez segidan lortu zuen Lauko Finala jokatzea. Madrilen izan zen, eta, orduko hartan ere, finaletik kanpo geratu zen. CSKA Moskuk bota zuen kalera, finalerdietan (79-83). Gero, final txikian ere galtzaile izan zen Neven Spahijak zuzentzen zuen taldea. Jokalari hauek erabili zituen entrenatzaile kroaziarrak denboraldian zehar Euroligan: Lucho Fernandez, Ander Garcia, Simas Jasaitis, Linton Johnson, Will McDonald, Pete Mickeal, Gabi Muoneke, Z. Planinic, Prigioni, Rakocevic, James Singleton, Splitter, Teletovic eta Vidal.

Azkeneko Lauko Finala oraingoz (2016)

Zortzi urtez egon zen Baskonia Lauko Finala jokatu gabe gero. Lehortea 2016an eten zuen, Berlinen. Laboral Kutxa izena zuen orduan taldeak, eta ezustetzat hartu zen Euroligko lau talde onenen artean sartzea Perasovicek zuzentzen zuen jokalari multzoa. Finalerdietan amaitu zitzaion lehiaketa, beste behin ere. Fenerbahcek menderatu zuen (88-77). Final txikian, beste horrenbeste egin zuen Lokomotiv Kubanek, eta laugarren bukatu zuen Baskoniak. Kroaziko entrenatzaileak jokalari hauek erabili zituen denboraldi horretako Euroligan: Darius Adams, Davis Bertans, Jaka Blazic, Ioannis Burusis, Fabien Caseur, Alberto Corbacho, Mamadu Diop, Ilimane Diop, Adam Hanga, Mike James, Kristjan Kangur, Darko Planinic, Tornike Xengelia eta Kim Tillie.

Gehien baloratua, Scola

Hogei urte eta erdiko ibilian, makina bat jokalarik jokatu dute Baskoniarekin Euroliga, eta, guztien artean, bat nabarmentzen da: Scola. Argentinako hegal-pibota da gehien baloratzen dena (2220), Xengeliaren eta Splitterren aurretik. Puntu gehien sartu duena ere huraxe da (2045); Xengelia eta Teletovic ditu atzetik. Baita minutu gehien jokatu duena ere (3680); atzetik ditu Prigioni eta Fernando San Emeterio.

Partida gehien Ilimane Diopek jokatu du (178), eta ondoren datoz zerrendan Vidal eta Prigioni. Errebote gehien Scolak dauzka hartuta (810), Xengeliak eta Spliterrek baino gehiago. Asistentzietan, Prigiona da onena (653), alde handia aterata Marcelinho Huertas eta Thomas Heurteli. Baloi gehien lapurtu duena ere Prigioni bera da (267), Scolaren eta Vidalen aurretik.

Entrenatzaileak: partida gehien, Ivanovicek

Hamahiru entrenatzailek zuzendu dute Baskonia Euroligan. Gehien, Ivanovicek (210). Horietatik 118 irabazi egin ditu taldeak. Montenegrokoaren ondoren, Perasovic dago (106 partida). Gero datoz Pedro Martinez (41), Sito Alonso (33), Spahija (25), Sergio Scariolo (24), Zan Tabak (22), Ibon Navarro (19), Maljkovic (6), Marco Crespi (5), Natxo Lezkano (4), Prigioni (3) eta Sergio Valdeolmillos (1).


Summary: Ordaindu gabeko etxeko lanak EAEko BPGaren %28ren pareko dira. Eustaten arabera, ordainik jasotzen ez dituzten etxeko lanek 21.296 milioi euroko balioa izan zuten 2018an

Euskal ekonomia soldatarik ez duten pertsonen bizkar ere eraikia dagoela ez da berria. Zenbat balio du, dirutan, etxean geratuta etxeko lanak eta zaintza lanak egiten dituztenen ekarpenak? Eustatek prezio bat jarri dio isileko lan horri guztiari, zeina emakumeen esku baitago gehienetan: 21.296 milioi euro. 2018. urteari dagokion kalkulua egin du euskal estatistika institutuak, eta kopuru hori Arabako, Bizkaiko eta Gipuzkoako BPG barne produktu gordinaren %27,7ren parekoa da.

Dirutan ordainik ez duen lan horren BPGarekiko balioa jaitsi egin da azken 25 urteotan. Hau da, 1993an ekonomiaren %46,2koa zela dio Eustatek, eta 2018an %27,7ra jaitsi dela. Beraz, orain biztanle gehiago dago modu batera edo bestera soldata edo lansari bat jasotzen bere lanaren zati baten truke, orain dela 25 urte baino.

Era berean, Eustaten txostenak garbi uzten du krisi garaian dirutan ordaintzen ez den lanaren produkzioak gora egiten duela, merkatuko ekonomiatik etxekora pasatzen delako lan asko. Ekonomiaren hazkundea sendoa denean, berriz, gutxitu egiten da etxeko lan ordaindu gabea. Beste modu batera esanda: krisi garaian langabezia handiagoa dago, eta, langabezia txikitzen denean, ekonomia sendo hazten delako, pertsona gehiagok jasotzen dute soldata bat, baita etxeko lanak egitearen eta zaintzan aritzearen truke ere.

Zaintza lanaren balioa

Eta zenbat balio du etxeko lanen alorrean egiten den zeregin bakoitzak? Jatekoa emateko egiten den lana etxeko lanen balio osoaren %40,4 dela kalkulatu du Eustatek; bizitokia ematekoa %29,6koa litzateke; zaintza eta hezkuntza lanak %22,5 dira; eta arropak ematea eta beste lan batzuk, %7,5.

Azken urteetan, argi handitu da zaintza lanen eta hezkuntzaren balioa. 2008an, etxeko lan guztien balioaren %15,5 ziren, eta hamar urte geroago, %22,5 dira. Balioa galdu duena, berriz, jatekoa emateko lana da. %44,7 ordezkatzen zuen ordaindik gabeko lanaren barruan, eta 2018an %40,4 da.

Eta nork egiten du dirutan ordainik ez duen lana? Bada, emakumeek egiten dute gehien-gehienetan. Familia barruan sortzen denean, soldatarik ez duen balio erantsi horren %67,2 emakumeek egiten dute. Zer zereginetan egiten dute gizonek ekarpen handiagoa? Eustaten arabera, bizitokia emateko lanean (%38) eta hezkuntza eta zaintza lanetan (%34,7). Jatekoa emateko lan osoaren %31 ere haien ekarpena da. Arropak ematean eta beste lan batzuetan, soilik %17,4ko ekarpena egiten dute.

Azken 25 urteetan, hamabi puntu hazi da diruarekin ordaintzen ez den etxeko lanean gizonek egiten duten ekarpena, baina, gaur egun ere, emakumeek etxean egiten duten lana gizonezkoena halako bi da.


Summary: «Zerbait mugitzen ari» bada ere, urtarrilaren 9an karrikara ateratzeko deia egin dute. Sarek, Bake Bideak eta Bakegileek elkarrekin egin dute urtarrilaren 9an euskal presoen alde «Pirinioen bi aldeetan» eginen diren mobilizazioetan parte hartzeko deia. Deitzaileen ustez, «ez gaude urruntze politikaren amaieran».

Bai Espainian eta bai Frantzian, aldaketak sumatzen ari dira espetxe politikan, baina Sareren, Bake Bidearen eta Bakegileen ustez horrek ez du erran nahi urruntze politika bukatu denik: «Ezin dugu normalizatutzat jo normalizatuta ez dagoen egoera bat». Hiru eragileak batera agertu dira gaur Donostian, euskal presoen alde urtarrilaren 9an eginen diren mobilizazioetara joateko deia egiteko. Onartu dute «zerbait mugitzen ari» dela, euskal presoen hurbilketak eta Frederique Haranburu Xistor-en baldintzapeko askapena lekuko, baina ez dute nahikotzat jo: «Normalizazioa berandutzen ari da. Urte asko dira euskal presoei salbuespen erregimena aplikatzen zaiela». Espainiako eta Frantziako gobernuei eskatu diete ez ditzatela «epe horiek» gehiago luzatu, eta «haien legedia aplikatu eta gizatasunez» joka dezatela galdegin diete.

Urtarrilaren 9an, 200 mobilizaziotik goiti eginen dituzte Hego Euskal Herriko herrietan, Bidea gara lelopean; eta, Ipar Euskal Herrian, berriz, Argi dugu, bakeranzko bidea, orain presoak izanen da erabiliko duten leloa —Baionan eginen dute protesta nagusia—. 17:30erako deitu dituzte mobilizazio guziak: COVID-19aren ondorioz leku ezberdinetan banatuta, baina, halere, aldi berean.

Salbuespenaren kontra

Mixel Berhokoirigoinek eta Joseba Azkarragak hartu dute hitza Donostiako agerraldian, eta nabarmendu dute mobilizazioa beharrezkoa dela Espainiako eta Frantziako gobernuek salbuespenezko espetxe politika buka dezaten. Urruntzea, gradu progresiorako oztopoak eta eri diren edota 70 urtetik goiti dituzten presoak oraindik ere espetxean egotea dira salbuespenezkotasun horren adierazgarri, Berhokoirigoinen eta Azkarragaren ustez, eta horiek bukatzerakoan baino ez da bertan behera geldituko salbuespena. «Urruntze politikaren amaiera egitate bat izango da preso guztiak Euskal Herrian daudenean. Haien eskubideen urraketa amaitutzat jo ahal izango dugu etxerako bidea hasteko aukera mugatzen ez zaienean, eta, horretarako, gradu progresioa aplikatu behar zaie. Eskubideen urraketa amaitutzat jo ahal izango dugu gaixotasun larriak dituzten presoak espetxetik ateratzen dituztenean. Eta adinekoak aske uzten dituztenean».

Errealitate hori «urrun» dago oraindik, ordea. Datu batzuk eman dituzte horren adierazgarri: Espainiako Estatuan dauden presoen %65 lehen graduan daude oraindik, %40 bigarren graduan, eta %5 baino ez hirugarrenean. Oroitu dute, halaber, pandemiaren aurkako neurrien ondorioz 80 umek baino gehiagok ezin izan dituztela besarkatu preso dituzten gurasoak.

«Iraganean bizi den eta edozein legezkotasun printzipio bere komenentziaren arabera urratzen duen bloke atzerakoiari» ere egin diote erreferentzia, eta «politikan, epaitegietan eta komunikabideetan dihardutenei» eskatu diete ez dezatela «indarkeria erabili gaur egun errealitate balitz bezala».


Summary: Espainiako Auzitegi Nazionalean deklaratzera deitu dituzte hamabi lagun. Koroaren aurkako delituak leporatuta deklaratu beharko dute urtarrilaren 12an, 13an eta 14an, urriaren 12an Iruñean egindako ekintza batengatik. Kristobal Kolonen estatua bat eta Felipe VI.a Espainiako erregearen itxurazko bat eraitsi zituzten, bertzeak bertze.

Sortuk eta nazioarteko hainbat elkartek deituta, protesta bat egin zuten Iruñean urriaren 12an, Hispanitatearen Eguna salatzeko. Zehazki, Felipe VI.a Espainiako erregearen eta Kristobal Kolonen figura erraldoiak lurrera bota zituzten Diputazio Jauregiaren aurrean, eta adierazi zuten urriaren 12an ez zeukatela «ezer ospatzeko». Urriaren akaberarako, polizia etxera deklaratzera deitu zituzten hamasei lagun, eta horietako hamabi Espainiako Auzitegi Nazionalera deitu dituzte orain. Ikertu gisa deklaratu beharko dute, bideokonferentziaz, urtarrilaren 12an, 13an eta 14an. Koroaren aurkako delituak leporatu nahi dizkiete.

Deklaratzera deituek agerraldia egin dute gaur Iruñean, auziaren «izaera politikoa» salatzeko. Haien hitzetan, «kritika politikoa kriminalizatu» nahi dute auziarekin, eta «oso larritzat» jo dute: «Espainiako erregearen figura, Espainiaren historia koloniala eta espainiar proiektua bera kritikatzea zigortu nahi dute».

«Oinarrizko askatasunen» eta adierazpen askatasunaren aurkako «eraso larri bat» da Espainiako Auzitegi Nazionalean deklaratzera deitu izana, ikertuen ustez. Adierazi dute ez dela «berria» ekitaldi politiko batengatik prozedura judizial bat irekitzea, «non eta salbuespenezkoa den Espainiako Auzitegi Nazionalean», baina «eskandalu politiko bat» dela salatu dute. Ohartarazi dutenez, Espainiako Poliziak eta Guardia Zibilak abiatu zuten ikerketa: «Ekitaldiak zigorgarriak zirela ebatzi zuten beren kabuz». Ondoren, Espainiako Auzitegi Nazionalera eraman zuten auzia. Salatu dutenez, halaber, «sektore erreakzionarioenek» ere ekitaldia zigortzeko eskatu zuten, «hasieratik».

Ekintzaileek, ordea, adierazi dute ez daudela «prest» isiltzeko, eta hainbat egitasmo iragarri dituzte: batetik, harreman bira bat eginen dute eragile sozial, politiko eta sindikalekin; eta, bertzetik, urtarrilaren 12an Iruñeko Auzitegiaren aitzinean elkarretaratzera deitu dute —handik deklaratuko dute ikertuek, telematikoki—. 10:00etan eginen dute protesta. Manifestu bat ere zabalduko dute, eta atxikimenduak emateko helbide elektroniko bat jarri dute martxan: adierazpenaskatasuna12@ni.eus.


Summary: Nafarroan igandean hasiko dira txertoa jartzen. Adinekoen zentroetako egoiliarrak eta osasun arloko langileak izango dira txertoa hartzen lehenak. Hiru fase bereizi ditu Nafarroako Gobernuak.

COVID-19aren aurkako txertoa emateko Nafarroako Gobernuak prestatu duen planaren berri eman dute Santos Indurain eta Carmen Maeztu Osasun eta Eskubide Sozialetako kontseilariek eta Maria Nuin Nafarroako Osasun Publikoko Institutuko Zuzendariak. Indurainen esanetan, datorren igandean bertan hasiko dira txertoak jartzen, «aurreikuspen logistikoak betetzen badira». Adinekoen zentroetako egoiliarrak, osasun langileak eta menpekotasun handia dutenak izango dira txertoa jartzen aurrenekoak. Pfizer enpresakoak izango dira lehenbiziko txerto horiek.

Nuinek eman ditu kanpainaren xehetasunak: asmoa da adinekoen zentroetako langile egoiliarren eta osasun arloko langileen artean txertoa %90i jartzea, eta 65tik gorakoen %85i ere bai. Igandean bertan 150 pertsona txertatuko dituzte, Iruñeko El Vergel egoitzan, eta osasungintzako langileak urtarrilaren 15etik aurrera txertatzea aurreikusten dute: «Helburua da kutsatzea saihestea, eta kutsatuz gero, haren eragina apaltzea. Epe ertain edo luzera, pandemia kontrolatzea, inmunitatea dutenen kopurua handituta».

Hiru fase

Nuinek aitortu duenez, lehen dosiak ez dira denak batera iritsiko, eta modu progresiboan izango dituzte gehiago. Horren arabera, hiru fase bereizi dituzte, eta igandean hasitakoak otsail amaierara arte iraungo du. Lehen hiruhilekoan, 36.000 pertsona txertatzea aurreikusten dute.

Bigarren faserako dosi gehiago izatea espero du Nuinek; epe horretan 64 urtetik gorakoak, leku itxietan lan egiten dutenak eta egoera sozioekonomikoari erreparatuta egoera zaurgarrian daudenak txertatu nahi dituzte. Azken faserako utzi dituzte haurrak, nerabeak, gazteak eta arrisku taldeetan ez dauden helduak, «eskaeraren arabera». Eskariari erantzuteko adina dosi izango dituztela agindu du.

Nuinek berak azaldu du nola erabaki duten zer jende multzo sartu hiru faseetan. Arriskua izan da irizpidea: kutsatuz gero hiltzeko arrisku handiena dutenak lehenbizi, kutsatzeko arrisku handiena dutenak gero, eta «eragin sozial eta ekonomiko» handia nozitu dezaketenak ondoren.

Talde immunitatea, urrun

Txertoaren segurtasuna eta garrantzia nabarmendu ditu Indurainek: «Azpimarratu nahiko nuke prozesu honek zer-nolako garrantzi handia daukan COVID-19aren aurkako borrokan. Birusaren aurkako txertoa hain denbora laburrean izatea mugarri bat da». Azaldu du txertoek «segurtasun eta eraginkortasun» bermeak dituztela, eta «ziur aski koronabirusaren amaieraren hasiera» dela txertatzea.

Indurainek Azken seroprebalentzia azterketak azaleratu dituen datuak gogorarazi ditu, txertoaren beharra azpimarratzeko: «Herritarren %14k eduki dute birusa Nafarroan, eta hamarretik batek izan ditzake antigorputzak. Beraz, talde immunitatea urrun dago, eta txertoa bultzada erabakigarria da».

Gainera, orain arteko prebentzio neurriei eutsi beharrari erreparatu dio Maeztuk: «Txertoarekin, irtenbidearen parte bat iritsiko da. Baina ezin dugu ahaztu eraginkorra izan dadin prebentzio neurriekin jarraitu behar dugula; bereziki egunotan datozkigun senideen arteko bileretan. Asko kezkatzen gaitu horrek. Ezin dugu txertoa ikusi neurrien ordezko gisa, eta ez gaitu erantzukizunaz gabetzen».

Araban, Bizkaian eta Gipuzkoan, zehazteke

Eusko Jaurlaritza ere prestatzen ari da txertaketa kanpaina, baina Osasun Saileko iturriek adierazi dutenez, oraindik ez dakite zenbat txerto iritsiko diren asteburuan, eta, beraz, planifikazio zehatzik ezin dute oraingoz egin. Ipar Euskal Herrian, berriz, atzo egin zuen Pirinio Atlantikoetako Departamenduko Prefeturak lehen bilera tokiko erakundeekin, txertatzea antolatzen hasteko. Eskualdeko Osasun Agentziak iragarri zuen txertaketaren jarraipena egiteko organismo bat eratuko dutela.


Summary: Legebiltzarra deseginda, Israelgo hauteskundeak martxoaren 23an egingo dituzte. Estatuko aurrekontuak onartzeko negoziazioek huts egin dute, eta bi urtean laugarrenez egingo dituzte parlamenturako bozak.

Bi urtean laugarrenez joan beharko dute bozkatzera israeldarrek datorren martxoaren 23an. Bart gauean deseginda geratu zen parlamentua, Benjamin Netanyahuren Likudek eta Benny Gantzen Kahol Lavan alderdiek urteko aurrekontuak adosteko negoziazioetan porrot egin ondoren.

Parlamentua desegin baino ordu batzuk lehenago, legealdia amaitutzat eman zuen gobernuburuak, esanez ez zela bere asmoa bozetara deitzea, baina edonola ere Likudek irabaziko zituela martxoko hauteskundeak, aurreko hiruretan bezala.

Joan den maiatzean koalizio gobernua osatu zutenean sinatutako akordioaren arabera, abuztuan onartu behar zuten hurrengo bi urteetarako aurrekontua. Hitzarmena sinatu eta gutxira, ordea, Likudek atzera egin zuen, eta esan aurrekontuak urtea bukatu artekoa behar zuela izan. Gantzek ez zuen onartu aldaketa, eta negoziazioak blokeatuta geratu ziren. Aste honetan, bi aldeak ahalegindu dira elkarrizketa epeak hilaren 31ra arte luzatzen, esanez datorren urteko aurrekontuak urtarrilaren 6an onartuko lituzketela, baina parlamentuak atzera bota zuen proposamena.

Azken inkesten arabera, baina, hurrengo bozek ere ez dute egoera erraza utziko. Hala, Likudek egun baino bi eserleku gehiago lortuko lituzke, 29 –120 diputatuk osatzen dute Knesset edo legebiltzarra–. Baina, beste behin, Netanyahuk zailtasunak izango lituzke koalizio gobernua osatzeko.


Summary: 547 positibo atzeman dituzte Hegoaldean, eta %4,7 da tasa. Araban, Bizkaian, Gipuzkoan eta Nafarroan, bezperan baino test gehiago egin dituzte, baita positibo gehiago atzeman ere. Kopurua Bizkaian eta Gipuzkoan handitu da gehien.

Hego Euskal Herrian 547 pertsonari detektatu diete COVID-19 gaitza azken orduetan, bezperan baino 161 gehiagori. Positibo tasa ere igo da pixka bat: %4,1 zen atzo, eta %4,7 da gaur. Azken egunetako beheraldiaren ondoren, Eusko Jaurlaritzak eta Nafarroako Gobernuak emandako kopuruak joan den astekoen parekoak dira egun.

Positiboen kopurua Hegoaldeko lurralde guztietan igo da atzoko datuekin alderatuz gero, baina gorakada hori Bizkaian eta Gipuzkoan izan da nabarmenena. Bizkaian, 202 positibo atzeman dituzte, bezperan baino baino 61 gehiago; Gipuzkoan, berriz, 184, aurreko egunean baino 81 gehiago. Araban 83 positibo atzeman dituzte (+22), eta Nafarroan, 74 (+5).

Osakidetzak ospitaleen egoeraren berri ere eman du. Atzo, COVID-19a duten 38 herritar ospitaleratu zituzten, eta, egun, 305 ari dira artatzen erietxeetan, bezperan baino hemezortzi gutxiago. Astebeteren ostean, gela arruntean dauden gaixoen kopurua jaitsi egin da, beraz. Zainketa intentsiboetako unitatean ere gutxitu dira gaixoak: 86 pertsona daude han orain.


Summary: Ostalarien ustez, «ez da beharrezkoa» ordutegia gehiago murriztea. Bihar, etzi, abenduaren 31n, urtarrilaren 1ean, 5ean eta 6an 18:00etan itxi beharrak «kalte handia» egingo diela esan dute

Labik Gabonetako egunei begira hartutako azken neurriek are zigor handiagoa ekarri diete ostalariei. Jarduera erabat mugatua duen sektore horrek urteko egunik oparoenetan ere beste aizkorada bat hartuko dutela jakin zuten atzo: bihar, etzi, abenduaren 31n, urtarrilaren 1ean, 5ean eta 6an, 18:00etan itxi beharko dute, gainerako komertzioek bezala. Horrek esan nahi du afari aurreko tragoak galdu egingo dituztela.

«Ez da beharrezkoa», esan du Hector Sanchez Bizkaiko Ostalaritza Elkarteko presidenteak. Arabako SEA patronaleko Carlos Antolinekin eta Gipuzkoako Ostalaritza Elkarteko idazkari nagusi Kino Martinezekin elkartu da, Donostian, eta ostalarien ordezkariek garbi utzi dute hobe dela «jendea kontzientziatzen jarraitzea arduraz joka dezan», ordutegiak are murritzagoak egitea baino.

«Ekonomia eta osasuna bateragarri» egin behar badira, ezin da ostalaritza are gehiago zigortu: horixe uste dute sektoreko ordezkariek. «Garrantzitsua da sektoreko enpresek, zeinak benetan sufritzen ari diren, lanean jarraitu ahal izatea», esan du Sanchezek. «Hasieratik jarri dute ostalaritza fronteko lehen lerroan», nahiz eta ostalariek «arduratsu izateko lana»;Â;ÂÂÂÂ egin duten, Sanchezen ustez.

Urrunago joan da etorkizun hurbilari buruz aritzean: «Osasun arrazoiengatik, baina soilik osasun arrazoiengatik, frogatzen bada ostalaritzaren jarduera eta kutsatzeak loturik daudela, hau da, ez balira bateragarriak, pentsatzen hasi beharko litzateke nola emango zaizkien kalte-ordainak enpresa guztiei»; Sanchezek mahai gainean jarri baitu «martxoan edo apirilean» itxita egon daitekeela berriro ostalaritza.

«Enpresak eta langileak sufritzen ari dira, ezin dutelako beren jarduera egin, eta denen osasunaren mesedetan gertatzen ari da hori», argudiatu du Bizkaiko Ostalaritza Elkarteko presidenteak. Sektore osoari nola ordainduko zaizkion kalte-ordainak jakin nahi dute elkarteek. Sanchezek esplikatu du Gabon gaueko eta Urtezaharreko egunak «giltzarri» direla negozioen fakturazioan, «afaldu aurretik egongo ez garen pertsonekin egoteko erabiltzen delako denbora hori». Hori dela eta, arratsaldeko seietan ixtea beste kolpe bat da sektorearentzat.


Summary: Jaurlaritzaren Osasun Sailak 185 milioi euro bideratu asmo ditu izurriaren aurkako neurriak finantzatzeko. «COVID 19-aren aurkako borrokak lehentasuna izaten jarraitzen du, baina ezin ditu hipotekatu sailaren gainontzeko jarduerak», nabarmendu du Gotzone Sagardui Osasun sailburuak

Eusko Jaurlaritzaren Osasun Sailak 185 milioi euro bideratu asmo ditu datorren urtean COVID-19aren aurkako neurriak finantzatzeko. Osasun Sailaren 2021erako aurrekontua aurkeztu du Gotzone Sagardui sailburuak Eusko Legebiltzarrean, eta nabarmendu du beharra egonez gero funts horren kopurua handituko dutela. Langileen taldeak handitzeko, osasun materialak erosteko, inbertsioetarako eta COVID-19aren aurkako txertoak eragingo duen gastua ordaintzeko baliatuko dute diru kopuru hori. Sagarduiren esanetan, bereziki lehen mailako arreta indartzeko «apustu sendoa» egingo dute.

Osasun Sailaren aurrekontua 4.183 milioi eurokoa izango da; hau da, %6 handituko da 2020koekin alderatuta. Horrek esan nahi du Arabako, Bizkaiko eta Gipuzkoako biztanle bakoitzeko 1.902 euroko gastua egingo duela Osasun Sailak —1.801 euro izan dira aurten—. «COVID 19-aren aurkako borrokak lehentasuna izaten jarraitzen du, baina ezin ditu hipotekatu sailaren gainontzeko jarduerak», nabarmendu du Sagarduik.

Osakidetza finantzatzeko 3.216 milioi euro bideratuko ditu sailak, eta hamar eurotik zazpi erabiliko ditu langileen gastuak ordaintzeko. Kasu horretan %7 igo da kopurua aurtengo aurrekontuekin alderatuta. 70 milioi euro baliatu asmo dituzte Arabako, Bizkaiko eta Gipuzkoako azpiegiturak «modernizatzeko eta eguneratzeko».

Osasun publikoaren eta mendekotasunen esparrurako 24 milioi euroko funts bat gorde du sailak. Arreta soziosanitariorako diru saila 30,7 milioi eurokoa izango da, eta ikerketa berrikuntzarakoa 21,7 milioi eurokoa.


Summary: Subillan gasa ustiatzeko baimena dutela ohartarazi du Tapiak. Jaurlaritzako Ekonomiaren Garapeneko sailburuak adierazi du proiektuak ingurumen baimena baduela, eta Gasteizko Udalak proiektua ez baimendu izana deitoratu du. Oposizioak eskatu dio bertan behera uzteko gas ustiaketak.

Gasteizko Udalak SHESA enpresa publikoari Subilla Gasteizko Armentia II hobian gas ustiaketak egiteko lizentzia ukatu izanak Eusko Jaurlaritzaren haserrea eragin du. Arantxa Tapia Ekonomiaren Garapeneko, Jasangarritasuneko eta Ingurumeneko sailburuak gaur adierazi du proiektuak baduela Espainiako Trantsizio Energetikorako Ministerioaren ingurumen baimena, eta hori dela baldintza nagusia. Orain, proiektuaren sutatzaileek (tartean Eusko Jaurlaritza), Gasteizko Udalaren ebazpena aztertu, eta zer egin erabakiko dute. Tapiak ohartarazi du litekeena dela gaia honetan ez geratzea, auzitegien bidea jorra dezaketela iradokiz. Sailburuak guztiz babestu du gasa ustiatzeko proiektua, eta «ekonomia eta ingurumena elkarren osagarri» direla ziurtatu du. «Industria lehiakorrago eta jasangarriago baterantz goaz; horrek inbertsio gehiago egitera behartzen gaitu, eta enpresekiko lankidetza ingurumenaren alderdian bideratzearen aldeko apustua egin dugu».

Gasteizko alkate jeltzale Gorka Urtaraniek gas ustiaketako proiektuari udal baimena ukatu izanak oposizioaren erreakzioak eragin ditu. EH Bilduko Mikel Oterok «lardaskeriaz» jokatzea egotzi dio SHESA enpresari, bazekielako hobi hori ezin zela egin planteatutako baldintzetan eta tokian. Horregatik, baimena eman izana «prebarikazioa» izango zela gogorarazi du. Bide horretan, hidrokarburoen ustiatzea baztertu eta energia berriztagarrien aldeko apustua egiteko eskatu dio Jaurlaritzari. Gertatutakoa «EAJren porrota» izan dela uste du EH Bilduko legebiltzarkideak: «Bakarrik geratu da gehiengo sozial, tekniko eta politikoaren aurrean». Egoera ikusita, Urtaranen erabakiari helegiterik ez jartzeko eskatu du, eta «zentzurik gabeko abentura» hori bertan behera uzteko.

Elkarrekin Podemos-IUk ere ontzat jo du Gasteizko alkatearen erabakia, nahiz eta azpimarratu bultzatzaileak teknikariak izan direla. Miren Gorrotxategi legebiltzarkide eta eledunak erabakiaren garrantzia goraipatu du, baina kezkatuta azaldu da EAEko aurrekontuen proiektuan 6,8 milioi aurreikusi dituztelako Viuran beste gas hobi bat ustiatzeko. «Horrek erakusten du Jaurlaritzak apustu irmoa egiten duela erregai fosilen alde». Horri begira, egoera berri honetan aurrekontuen negoziazioei berrekiteko prest daudela hitzeman du.