Summary: Euskara «sustatzen» jarraitzeko asmoa azalduko dute UEMAko udalek. Atzo EAEko Auzitegi Nagusiak emandako sententziaren harira, udalei adierazpen instituzional bat helarazi die mankomunitateak, «ahalik eta lasterrena» onartzeko. EAJk salatu du justiziak euskara «gutxietsi» egiten duela.

EAEko Justizia Auzitegi Nagusiak bertan behera utzi zituen atzo Euskal Autonomia Erkidegoko udal legea euskararen alorrean garatzen duen dekretuaren artikulu batzuk, udalei hizkuntza politikarako ahalmena mugatuz. Horien bidez ebatzi du, hain justu ere, udaletan ezin dela euskara lehenetsi. Epaia euskararen «biziberritzearen aurkakoa» ez ezik adostasun sozial handi baten kontrakoa ere badela adierazi du UEMA Udalerri Euskaldunen Mankomunitateak, eta bertako kide diren udalei adierazpen instituzional bat helarazi die, udaletan «ahalik eta lasterrena» onartzeko. Adierazpen horren bidez, euskara «sustatzen» jarraitzeko asmo sendoa berretsiko dute udalek.

Azaroaren 4rako Euskalgintzaren Kontseiluak deituta duen manifestazioarekin ere bat egingo dute udalek adierazpen horren bidez: hain justu ere, mobilizazio horren helburua da salatzea atzoko ebazpena eta aurrez egon diren beste hainbat euskararen aurkako «oldarraldi judizial» baten ondorioa direla, eta horien aurka egitea. Horiek horrela, UEMAk jakinarazi du udalerri euskaldunetako alkateek eta zinegotziek ordezkaritza «nabarmena» izango dutela mobilizazio horretan.

Adierazpenean gogora ekarri dute atzo ezagutu zen epaia ez dela udal legeak hizkuntza politikak ezartzeko ematen dituen irizpideen aurkako lehena. Uztailean Espainiako Auzitegi Konstituzionalak ere egin zuen legearen kontra.«Epai hauek euskararen ofizialtasuna bera ere zalantzan jartzen dute, askotan udal legeak arautzen ez dituenak ere aurreikusiz, modu prebentiboan», salatu dute.

Oroitu dute lege hori Eusko Legebiltzarrean «kontsentsu zabalarekin» onartu zuela, eta hori orain epaitegiek «baliogabetzea» ez dela bidezkoa. Gizartean ere, oro har, euskararen «normalizazioa» helburu duten politikak gehiengo «zabal» batek babesten dituela gogoratu dute. «Beraz, epai hauek euskararen biziberritzearen aurkakoak ez ezik adostasun sozial handi baten kontrakoak ere badira. Azken batean, herritarren eta udalen erabakimena jartzen dute auzitan».

Atzo jakinarazi zen epaiak UEMAn dauden herrien lan ildoak nola eragotz ditzakeen gogoratu dute udalek bozkatuko duten testuan. «Udalak helburu nagusien artean du udalerrian euskara normalizatzea eta herritar guztien hizkuntza eskubideak bermatzea, eta sententzia honek oztopoa besterik ez dakar. Hori jarri baitu ezbaian auzitegiak: euskararen normalizazioa. Euskara lehenestearen aurka egin du, gaztelania baztertzen delakoan. Ez da halakorik: hizkuntza minorizatu bat aurrerabidera eramatea da, eskubide guztiak bermatzeko».

Horiek horrela, bide horretan lanean jarraitzeko asmoa berretsi nahi dute adierazpenaren bidez UEMAko udalek. «Udalerri euskaldunetan, hainbat arlotan aurrera egin du euskarak hamarkada hauetan, baina oraindik bada zertan eragin. Udalean bertan ere urrats handiak egin ditu euskarak, eta, gaur egun, zerbitzu hizkuntza ez ezik, lan hizkuntza nagusia ere bada euskara. Horretan jarraitzeko asmo sendoa du udalak, eta aurrerantzean ere martxan jarriko ditu bere esku dauden neurri eta plangintza guztiak. Euskara da gure udalerriko hizkuntza propioa, eta hori sustatzen jarraitzeko konpromisoa dauka udalak. Justiziazkoa da».

Eta bide horretan hazten jarraitzeko «lege orube sendoa» ere eskatuko dute. «Nork bere eskumenekin eta elkarlana oinarritzat hartuta, urra dezagun bidea euskararen indarberritze prozesua lege babes sendoarekin hornitzeko».

EAJren salaketa eta elkarretaratzea Atzoko epaiaren berri izan orduko, Galtzaundi euskara taldeak elkarretaratze bat antolatu zuen «euskararen aurkako erasoak salatzeko», eta Tolosaldeko herritarrei parte hartzeko deia egin zien. Larunbat honetan izango da elkarretaratzea, 12:00etan, Tolosako Plaza Zaharrean.

Euskararen aurkako epai hau erreakzio ugari eragiten ari da, eta azken orduotan EAJk ere salatu du justiziaren esku hartzea. Bizkai Buru Batzarreko presidente Itxaso Atutxak esan du justizia euskara «gutxiesten» ari dela, eta hark euskararekin duen «harreman diabolikoa» salatu du. Bilboko epaile dekano Aner Uriartek ziurtatu du ez dagoela «euskararen aurkako kanpainarik», eta Atutxak erantzun du «sinetsi» nahi diola, epaileek batzuetan legeak hartzen dituztela «ezkutu gisa» beren epaiek alarma sortzen dutenean, baina Bizkaiko EAJko buruak «bitxitzat» jo du azken epai hau iritsi dela 2016ean Espainiako Auzitegi Konstituzionalak «ezer ikusi» ez izan eta gero.

Radio Euskadin egindako adierazpenetan, Atutxak helarazi du azken epaiak dakarrela «esku hartze oso argia» euskal erakundeen autonomia politikoan, eta haien gaitasunean zehazteko zein politika diren egokienak euskararen normalizazioaren alde. BBBko presidenteak gogoratu du ez dela egon «herritarren kexurik» udaletan; ez dela jaso mezurik adierazteko udalarekin duen hizkuntz harremana ez dela hark nahi duena: «Hau politikaren judizializazio argia da».

Bestalde, Gipuzkoako ahaldun nagusi Eider Mendozak iragarri du euskararen normalizazioaren aurkako oldarraldia salatzeko manifestazio nazionalean egongo dela, Bilbon, azaroaren 4an. Mendozak esan du epaitegietan gertatzen ari dena «larritzeko» modukoa dela, eta «kezkaturik» dagoela foru gobernua. «Oso argi dago herri honetan euskararen inguruan egiten diren politikek oztopoa aurkitzen dutela epaitegietan». Arlo judiziala «oztopo gisa erabiltzen» dela uste du ahaldun nagusiak: «Gure erabakiak defendatzeko bat egin behar dugu indar politikoek».

Eusko Alkartasunak ere eskatu du «euskararen aurkako kanpaina judiziala berehala uzteko». EH Bilduren koalizioan dagoen alderdi horrek «oso larritzat» jo du egoera, eta Eusko Jaurlaritzak iragarritako helegitea babestu du. Iban Asenjo Euskara, Hezkuntza eta Kulturako idazkaria ziur da gertatzen ari dena ez dela «kasualitateen edo gertaera bakanen» segida bat. «Kalean lortu ezin dutena epaiaren bidez jasotzeko plana da, euskara baztertzeko eta gure hizkuntzaren aldeko urratsak ez emateko helburuarekin. Euskara da gure hizkuntza, bertakoa eta egoera diglosikoan dagoen hizkuntza, eta euskal gizarteak gogotsu adierazi du euskaraz ere bizi nahi duela eta horretarako eskubide osoa dugula», adierazi du.


Summary: Laborantza lur batzuen gozamenik gabeko salmenta oztopatu du Lurzaindiak. Eroslearen etxean elkarretaratzea egin dute Makean, eta notarioaren bulegora joan dira Baionan. Parte guzien arteko bilkura lortu du Lurzaindiak, lurrak laborantzarako gelditzea adosteko.

«Kolpe handi bat eman dugu». Pozik atera da Ttotte Elizondo ELBko laboraria notarioaren bulegotik. Laborantzako lur batzuen gozamenik gabeko salmentaren berri jakin ondotik, protesta bikoitza egitea erabaki dute Lurzaindiak eta sindikatuak. Elkarretaratzea egin dute Makean (Lapurdi) eroslearen etxean, eta notariak Baionan duen bulegora jo dute harekin mintzatzeko. «Salmenta hautsia da», adierazi du Dominique Ameztoi Lurzaindiako buruak notarioarekin bildu ondotik.

Ondoko asteetan bilkura bat eginen dute saltzailea, eroslea, notarioa, SAFER eta ELBren artean, salmenta berri baten inguruan adostasuna erdiesteko: «Helburua da lurrak SAFER, Lurzaindia edo antzeko egitura batek erostea, laborantzarako egon daitezen», esplikatu du Ameztoik.

Senperen (Lapurdi) kokatuak diren kasik lau hektareako lurrak eta etxebizitza bat dira auzi honen funtsa. Erosleak ez du inolako laborantza jarduerarik, eta SAFER laborantza lurrak kudeatzeko egiturak lehentasunez erosteko aukera izan zezan eragozteko «jukutria» egina zuen. Behin baino gehiagotan agertu den jukutria da: lurren jabetza soila eskuratzen dute, gozamenik gabe; asmoa da urte batzuen buruan gozamena eskuratzeko lehentasuna ukaitea.

Lege proposamena

Azken urteetan «aski usu» gertatu dira halako kasuak Maryse Cachenault laborariaren hitzetan. «Gertatu da Arbonan, Donibane Lohizunen, iaz ere Bidarrain... Guretzat ez da onargarria. SAFER egituraren eskubidea desbideratzeko jokamoldea da», salatu du.

Arbonan egin zuten okupazioaren ondotik, lege proposamen bat landu zuten, besteak beste, Vincent Bru Modemeko diputatuarekin. «Hainbat neurri badira, SAFER egituraren eskubidea indartzeko, laborantzaren erabilpena babesteko eta espekulazioaren aurka borrokatzeko.

Frantziako Asanbleara iritsia da testua, baina ez da oraindik eztabaidatua izan. «Hautetsiek lan egin behar dute parlamentuan lege hori pasa dadin, baina anartean kasuak badira, eta gu ez gara egoten ahal beha deus egin gabe», adierazi du Cachenaultek.


Summary: 68 urteko gizon bat hil da usategi batetik erorita. Olatzagutian gertatu da ezbeharra, eta gizona hamabost metrokotik erori da.

Nafarroako Gobernuak jakitera eman duenez, 68 urteko gizon bat hil da gaur goizean Olatzagutian (Nafarroa). Usategi batetik erori da, hamabost metroko batetik. Nafarroako larrialdi zerbitzuek 08:30 aldera izan dute ezbeharraren berri. Bertara bideratu dituzte Altsasuko (Nafarroa) mediku talde bat, Altsasuko suhiltzaileak, anbulantzia bat eta Foruzaingoa.

Larrialdi zerbitzuak iristerako, baina, gizona hilda zegoen. Gorpua Auzitegi Medikuntzako Nafarroako Institutura eramanen dute, autopsia egiteko. Foruzaingoak eramanen ditu diligentziak.


Summary: Hizkuntza ereduen sistemari eustea «atzerapauso bat» da, Ikastolen Elkartearen ustez. «Hizkuntza ereduek ez dute euskalduntzen, eta horiek gaindituko dituen eredu bat behar dugu oinarri. Zentzugabea iruditzen zaigu horiei eutsi nahi izatea», esan du Ikastolen Elkarteak.

Eusko Jaurlaritzak ondutako Hezkuntza Lege proiektuari alderdi politikoek aurkeztutako zuzenketak eztabaidatu eta bozkatuko dituzte bihar Eusko Legebiltzarrean, eta Ikastolen Elkarteak zuzenketa horiei buruzko iritzia eman du. «Euskararen gaiak kezkatzen gaitu bereziki», esan du elkarteak, ohar baten bidez. Izan ere, EAJk eta PSE-EEk batera aurkeztu duten zuzenketaren puntuetako bat euskararekin lotuta dago; hizkuntza ereduen sistemari eustea proposatu dute, alegia. Ereduei eustea «atzerapauso bat» da, Ikastolen Elkartearen ustez: «Hizkuntza ereduek ez dute euskalduntzen, eta horiek gaindituko dituen eredu bat behar dugu oinarri. Zentzugabea iruditzen zaigu horiei eutsi nahi izatea».

Murgiltze eredua ezarri beharko litzatekeela adierazi du Ikastolen Elkarteak. Izan ere, nabarmendu du ereduek «izaera baztertzailea» dutela, eta «segregazio egoerak» areagotu egiten dituela. Gainera, gaitzetsi du lege proiektuan eta zuzenketetan ez dela ageri euskal curriculumik.

Bestalde, bat etorri da hezkuntza zerbitzu publikoaren zehaztapen «sakonagoa» egitearekin, eta «begi onez» ikusi du ikastolen eredu kooperatiboa aintzat hartzea. Alde horretatik, lege proiektuak «urrats garrantzitsuak» egiten dituela aitortu du Ikastolen Elkarteak, baina «ausartagoa» izan beharko lukeela uste du.

Gainera, bat datoz doakotasunaz lege proiektuak dioenarekin, eta zenbait zuzenketatan zehaztutakoa ere txalotu dute ikastolek: «Zuzena iruditzen zaigu itunpeko ikastetxeen finantzaketa legean agertzen diren baldintzak, printzipioak edo irizpideak betetzeari lotuta dagoela argiago eta irmoago jasotzen duen zuzenketa».


Summary: Makina-erreminta %5eko hazkundeari eusteko bidean dago. AFM elkarteak uste du eskari zorroa nahikoa izango dela datorren urtean ere «jarduera on» bat izateko. Sektoreak kongresua egingo du datorren astean, Donostian.

Zailtasunak zailtasun, 2023. urterako aurreikuspena betetzeko moduan dago makina-erremintaren sektorea. Joan den maiatzean, Xabier Ortueta AFM makina-erremintaren klusterreko zuzendariak esan zuen %5eko hazkundea espero zutela 2023rako, eta, azken hiruhilekoaren datuak falta diren honetan, kopuru horri berari eusteko moduan daudela azaldu du gaur Donostian.

Interes tasa handiek finantzaketa garestitzearen ondorioz jarduera ekonomikoan «moteltzeko joera» antzeman bada ere, sektoreko enpresek «okupazio maila onari» eutsi diote aurten, eta 2021eko bigarren erdian hasitako goranzko bidean jarraitzen dute. Iaz ere urte ona izan zuen sektoreak, nahiz eta inflazioak eta hornidura kateetan izandako arazoek «ekaitz perfektu bat» eragin zuten. Baina Hego Euskal Herriko, Espainiako eta Italiako eskaera mardulen bidez, salmentak ia %9 haztea lortu zuten makina-erremintako enpresek.

Ortueta nahiko baikor azaldu da 2024. urteari begira ere, uste baitu enpresen eskaera zorroak nahikoak izango direla «jarduera on bati eusteko», urte horretan ekonomia asko motelduko balitz ere. Gainera, datorren urteko bigarren erdirako ekonomiaren suspertzea espero duenez, makina-erremintak urtea salbatuko duelakoan dago.

AFMko buruak onartu du azken hiru urteetan «kezkatuta» bizi izan direla, COVID19a, Ukrainako gerra, hornidura katearen zuloak eta inflazio handia dela medio, eta Ekialde Hurbileko gerra giroak ez diola mesederik egiten giro ekonomikoari. Baina, horren guztiaren gainetik, enpresak makinetan inbertitzeko asmoarekin ikusten ditu. Makinen erosle diren bi sektore aipatu ditu, autogintza eta aeronautika, erregai fosilak atzean utzi beharraren ondorioz moldaketa betean ikusten dituelako.

Makina-erremintak aurrera begira dituen erronken artean, Ortuetak «talentua erakartzea» aipatu du. «Gazte gutxi daude, eta ez da erraza haiek industriara erakartzea. Gurea sektore polita da lan egiteko, baina hori ez da kanpotik ikusten den zerbait». Arazoen artean ikusten du emakume gutxi aritzen direla makina-erremintan, eta bereziki tailerretan.

Kongresua, urriaren 25etik 27ra

Sektorea ikusgarriago egitea da, hain zuzen ere, AFMk datorren asterako antolatu duen kongresuaren helburuetako bat. Hilaren 25etik 27ra egingo da, Donostiako Parke Teknologikoan, Miramonen. 1976az geroztik bi urtean behin antolatzen du AFMk Fabrikazio Aurreratuaren eta Makina-erremintaren Kongresua, baina duela bi urte ezin izan zuen egin, pandemiarengatik. Hori dela eta, aurtengoa, hamahirugarrena, «inoizko onena» izango dela nabarmendu du Ortuetak.

Hiru arlo izango ditu kongresuak. Dibulgazioaren arloan, etorkizuneko fabrikei buruz hitz egingo dute, digitalizazioaz eta automatizazioaz, besteak beste. Beste atal bat zientziari lotutakoa izango da, eta, horretan, teknologia zentroek, unibertsitateek eta enpresek I+G proiektuen emaitzak eta balizko aplikazioak aurkeztuko dituzte. Aurten, berrikuntza gisa, makinen segurtasunari buruzko hirugarren atal bat ere izango da.

AFM makina-erremintan aritzen diren enpresen elkarte gisa sortu zen duela 77 urte, baina azken urteetan fabrikazio prozesuen beste arlo batzuetara ere hedatu da. Guztira zazpi industria elkarte batzen ditu, eta 750 enpresa baino gehiago. Berez, Espainiako erakunde bat da, baina kide gehientsuenak Euskal Herrian ditu, Gipuzkoan bereziki, eta Donostian du egoitza.


Summary: Indartsu dator berriro Winter Series txapelketa. Urriaren 30etik otsailaren 18ra jokatuko dute hirugarren ekitaldia. Zazpi puntista lehen aldiz ariko dira titular gisa. Iñaki Osa Goikoetxeak azken txapelketa izango du erretiroa hartu aurretik.

Badator berriro olatua: Winter Series zesta-puntako txapelketa, kirol horretako lehiaketarik luzeena, garrantzitsuena eta ospetsuena. Urriaren 30ean hasiko da hirugarren aldia, eta otsailaren 18an bukatu. Puntista onenak, beraz, ia lau hilabetez ariko dira nor baino nor gehiago Gernika-Lumoko Jai Alai pilotalekuan (Bizkaia).

Arrakastatsuak izan ziren aurreneko bi ekitaldiak, Gernika Jai Alai enpresak eta EITBk antolatutakoak: ia beti bete zen frontoia, eta telebistako ikusle datuak oso onak izan ziren. Itxuraz, arrakastatsua izango da hirugarren aldia ere, Eraman enpresak eta EITBk antolatutakoa. Joan den astean jarri zituzten salgai txapelketa ikusteko abonuak, eta mila baino gehiago saldu ziren. Sekulakoa da hori, kontuan hartuta oraindik ez zela xehetasun askoren berri eman; nagusiki, zein bikotek jokatu zuten. Horrek agerian uzten du zaleak irrikaz daudela Winter Seriesen olatua berriro hartzeko.

Gaur eman dituzte xehetasun guztiak, aurkezpenean, Gernikako Europako Herrialdeen Parkean. Antolatzaileek aurreko ekitaldiaren egiturari eutsi diote. Zortzi bikotek jokatuko dute berriro, bi multzotan banatuta: A multzoan, Goikoetxea-Lekerika, Erik-Minvielle, Goitia-Basque eta Olharan-Del Rio ariko dira; eta B multzoan, Johan-Lopez, Erkiaga-Ibarluzea, Ladutxe-Gorka eta Pro Am txapelketako bikote irabazlea. Bikote guztiek kolore jakin bateko elastikoa eramango dute txapelketa osoan. Pro Am txapelketa bihar eta astelehenean jokatuko dute, Zumaiako Aitzuri frontoian (Gipuzkoa). Bihar, finalerdiak jokatuko dituzte, 19:30ean: aurrenekoan, Arbe-Manzi eta Urko Lekerika-Salegi ariko dira, eta bigarrengoan, Cosme-Bailo eta Gonzalo-Uranga. Irabazleek finala jokatuko dute astelehenean (19:30, ETB1).

Puntisten ia erdiak dira berriak iazko ekitaldiaren aldean; hamaseitik zazpi lehenbiziko aldiz ariko dira titular gisa: Ladutxe, Gorka, Goitia, Erik, Ibarluzea, eta Pro Am txapelketako irabazleak. Aurreko bi ekitaldietan titular izandako bi puntista min hartuta egoteak —Barandika eta Zabala— eta beste batek erretiroa hartu izanak —Beaskoetxea— eragin du horrenbeste aldaketa egotea. Baita gero eta lehia handiagoa egoteak ere. Hala, aurten berriz ariko diren bederatzi puntistetatik hiruk estreinakoa izan zuten iaz: Johanek, Del Riok eta Basquek. Belaunaldi berria indartsu datorren seinale da.

Jaialdia Urtezaharrean

Baina betikoek eutsi egiten diote oraindik ere. Iñaki Osa Goikoetxea nabarmentzen da horien artean. Aurrelari zumaiarrak erretiroa hartuko du txapelketa bukatzen denean, 43 urterekin, eta 27 urtez punta-puntan aritu ondoren. Inoizko puntista onenetako bat izanda utziko du lehia; garaipen zerrendari erreparatuta, onena bai, behintzat: hamahiru aldiz izan da buruz buruko txapeldun, zortzi aldiz binaka, eta bost aldiz irabazi du Hiruko Koroa AEBetan; bost aldiz izan da onena banaka, binaka eta kinielen jokoan.

Goikoetxeak Lekerika izango du bikotekide bere agurrean. Kontuan hartzeko bikotea da: duela bost urte, Gernikako Grand Slama irabazi zuten. Goikoetxea, gainera, ikusgarri aritu da udan: Donostiako eta Hondarribiko (Gipuzkoa) grand slamak, Miarritzeko (Lapurdi) Urrezko Xistera eta Paueko Kopa (Okzitania) irabazi ditu. Bata, erretiroa hartzear dagoen izar handia, eta bestea, etxekoa. Ziur zaleen babesa izango dutela.

Hamasei jardunaldi jokatuko dituzte. Lehen hamabiak ligaxkako partidak izango dira, eta urriaren 30etik urtarrilaren 22ra jokatuko dituzte. Multzo bakoitzeko lehen bi sailkatuak finalerdietan ariko dira: A multzoko lehen bikoteak B multzoko bigarrenaren aurka jokatuko du, eta B multzoko lehenak, bigarrenaren kontra. Urtarrilaren 29an eta otsailaren 5ean zehaztuko da zein bi bikote ariko diren finalean, otsailaren 18an. Tartean, otsailaren 12an, hirugarren eta laugarren postuetarako partida jokatuko dute.

Jaialdi guztiak 19:30ean hasiko dira, Urtezaharrekoa eta finalekoa ez beste. 12:00etan jokatuko dira bi horiek, eta ETB1ek zuzenean eskainiko ditu. Beste guztiak, berriz, 22:30ean emango ditu.

Winter Series txapelketak, halaber, hasiera emango dio Jai Alai ligaren bigarren aldiari. Joan den astelehenean jokatu zen aurrenekoaren finala, eta Aritz Erkiagak eta Gorka Sorozabalek jantzi zuten txapela. Ludovic Ladutxeri eta Thibault Basqueri irabazi zieten finalean, Durangoko Ezkurdi pilotalekuan (Bizkaia). Jai Alai ligak Ipar eta Hego Euskal Herrian jokatzen diren bost torneo nagusietako emaitzak hartzen ditu kontuan: Winter Seriesak, Gernikako Grand Slama, Donibane-Lohizuneko Nazioartekoa (Lapurdi), Miarritzeko Urrezko Xistera eta Paueko Kopa (Okzitania). Haren inguruko informazio guztia Jai Alai League aplikazioan dago eskuragarri. Android eta iOs plataformatetan deskarga daiteke.

WINTER SERIES TXAPELKETA

Bikoteak

A multzoa. Goikoetxea-Lekerika, Erik-Minvielle, Goitia-Basque

eta Olharan-Del Rio.

B multzoa. Johan-Lopez, Erkiaga-Ibarluzea, Ladutxe-Gorka eta Pro Am txapelketako bikote irabazlea.

Ligaxka

Urriak 30. Goikoetxe-Lekerika, Erik-Minvielleren aurka.

Azaroak 6. Erkiaga-Ibarluzea, Johan-Lopezen aurka.

Azaroak 13. Goitia-Basque, Erik-Minvielleren aurka.

Azaroak 20. Ladutxe-Gorka, Pro Am txapelketako irabazleen aurka.

Azaroak 27. Olharan-Del Rio, Goikoetxea-Lekerikaren aurka.

Abenduak 4. Erkiaga-Ibarluzea, Ladutxe-Gorkaren aurka.

Abenduak 11. Olharan-Del Rio, Goitia-Basqueren aurka.

Abenduak 18. Johan-Lopez, Pro Am txapelketako irabazleen aurka.

Abenduak 31. Goiko-Lekerika, Goitia-Basqueren aurka.

Urtarrilak 8. Johan-Lopez, Ladutxe-Gorkaren aurka.

Urtarrilak 15. Olharan-Del Rio, Erik-Minvielleren aurka.

Urtarrilak 22. Erkiaga-Ibarluzea, Pro Am txapelketako irabazleen aurka.

Finalerdiak

Urtarrilak 29. A multzoko lehen sailkatua B multzoko bigarrenaren aurka ariko da.

Otsailak 5. B multzoko lehen sailkatua A multzoko bigarrenaren aurka ariko da.

Hirugarren eta laugarren postuetarako partida

Otsailak 12. Bi finalerdietako galtzaileak ariko dira.

Finala

Otsailak 18. Bi finalerdietako irabazleak ariko dira.

*Jaialdi guztiak 19:30ean hasiko dira, Urtezaharrekoa eta finalekoa ez beste; 12:00etan hasiko dira bi jaialdi horiek.


Summary: Venezuelako Gobernuak eta oposizioak presidentetzarako hauteskundeetarako bermeak adostu dituzte. Bi aldeek negoziatu dute datorren urteko bigarren seihilekoan egitea bozak, eta nazioarteko behatzaileak izatea horiek gainbegiratzeko. Itunak berekin ekar lezake AEBek zigor ekonomiko batzuk arintzea.

Duela bost urte, Venezuelako oposizioko aliantza nagusiak, Batasun Demokratikoaren Mahaiak, erabaki zuen presidentetzarako bozetan ez lehiatzea eta boikoterako deia egitea, hauteskunde horiek «itxurakeria bat» zirela argudiatuta. Jarrera horrek eragin zuen, besteak beste, parte hartzea %46,07 izatea, eta PSUV Venezuelako Alderdi Sozialista Batuko Nicolas Madurok berriz ere irabaztea, babesen %67,84 bilduta. Estatuburua hautatzeko hurrengo hauteskundeak datorren urterako daude aurreikusita, eta, pixkanaka-pixkanaka, badirudi gobernua eta oposizioaren aliantza nagusia —orain PUD Plataforma Unitario Demokratikoan bildua— bi aldeak asebeteko dituen baldintzak finkatzen ari direla boz horietarako. Bermeak, behintzat, adostu dituzte, eta horrek atea ireki dio oposizioak 2024ko bozetan parte hartzeari.

Caracasek bidalitako ordezkaritza eta oposizioaren aliantza nagusiarena Barbadosen elkartu dira berriz ere egunotan —2021ean hasi zituzten negoziazioak—, eta bilera sorta horretan adostu dute «denentzako berme elektoralen eta eskubide politikoen sustapenerako akordio partziala». Presidentetzarako hauteskundeak datorren urteko bigarren seihilekoan egingo dituzte —ez dute data zehatzik aipatu—, eta horretan parte hartu ahalko dute «presidentegai guztiek, betiere legeak finkatutako baldintzak betetzen» badituzte.

Azken ideia hori garrantzitsua da bereziki PUDentzat, datorren igandean presidentegaia aukeratzeko primarioak egingo dituelako, eta hautagai izan nahi duten politikarietako batzuk inhabilitatuta daudelako. PUDen arabera, gobernuarekin egin duen akordioa «bide bat» da hautagai eta alderdi horiek «beren eskubideak laster berreskuratzeko» eta barne bozketa horretako hautagaien zerrenda «errespetatzeko»; hain justu, primarioetako faboritoa, Maria Corina Machado —Zatoz Venezuela alderdi antikomunistaren sortzailea da—, inhabilitatua dute.

Gobernuaren ordezkaritzak, ordea, berehala jakinarazi du bere interpretazioa bestelakoa dela, eta ez dagoela erabat ados oposizioaren aliantza nagusiak esandakoarekin. Jorge Rodriguez Venezuelako Asanbleako presidente eta Caracasek bidalitako ordezkaritzaren buruzagiak zera ohartarazi du: «Inhabilitazio bat jaso baduzu, ezin zara hautagai izan». Horretaz harago, Rodriguezek ontzat jo du ituna, eta, batez ere, nabarmendu du «eraikitzen ari den akordio zabal baten lehen pausoa» dela.

AEBak eta EB, pozik

Adosturikoaren arabera, nazioarteko behatzaileak ere izango dira datorren urteko presidentetzarako hauteskundeetan, bozak gainbegiratzen; tartean, NBE Nazio Batuen Erakundeak eta EB Europako Batasunak bidaliko dituzten «misio teknikoak». Horren bidez, bi aldeek espero dute hauteskundeetako jarduna bidezkoa izango dela; itunak, behintzat, EBren eta AEB Ameriketako Estatu Batuen oniritzia jaso du, komunikatu bateratu baten bidez jakinarazi dutenez, baita Latinoamerikako herrialde askorena ere —tartean, Brasil eta Argentina—.

Hauteskundeez gain, Caracasen negoziazioetako helburuetako bat zigor ekonomikoen afera da. AEBek esana dute oposizioarekin ados jarriz gero horiek arintzeko edota erabat kentzeko aukera aztertuko zuela, eta badirudi gaurko itunak horretarako bidea ireki duela.

The Washington Post egunkariak herenegun argitaraturikoaren arabera, Etxe Zuriak petrolioarekin zerikusia duten zigorrak arinduko lituzke; besteak beste, horri esker, PDVSA Venezuelako petrolio enpresa publikoak negozioak egingo ahalko lituzke AEBekin eta beste zenbait herrialderekin. Hori bai, aldaketa behin-behinekoa litzateke, Washingtonek atzera egiteko aukera izan dezan, Madurok adosturikoa errespetatuko ez balu.


Summary: Gasteizko gune autogestionatuek egun osoko egitaraua antolatu dute larunbaterako. Urriaren 21ean ekintza ugari egingo dituzte Gasteizen, 100 urte, bakarrik ezin da! lelopean. Euskal Herriko herritar guztiak gonbidatu dituzte gune autogestionatuen «gorazarre egitera».

Egun osoko egitaraua antolatu dute Hala Bedi irratiak, Gasteizko Gaztetxeak, Auzolana Pilotalekuak, Errekaleor Bizirik-ek eta Sumendik elkarlanean. Eskaintza «zabal eta askotarikoa» egingo dute larunbatean Gasteizko zenbait gunetan, hiriburuko gune autogestionatu eta alternatiboen 100. urteurrena aitzakia hartuta. «Urte luze hauetan aldarrikatu dugun eta egun aldarrikatzen dugun Gasteiz herriaren adibide bat osatu nahi dugu», adierazi dute.

Gasteizko Alde Zaharrean hasiko dira ekintzak. 10:00etatik 13:15era, kolektibo eta artisauen azoka egongo da Kai plazan —Halabedi parean—; 11:00etan, Zuretzako Mezua jamaikar kulturaren aldeko kolektiboa izango da. 11:00etan hasi eta goiz osoan, umeentzako gunea egongo da Etxauri plazan —Gaztetxe ondoan—. Bertan, Judimendiko herri zumba izango da 11:30ean, eta Txan magoaren ikuskizuna 12:00etan.

13:00etan, kalejira egingo dute gaztetxetik Errekaleorrera Gora okupazioa, asanblada eta autogestioa lelopean, eta Xerula eta Malandro DJek jarriko dute giroa. Errekaleorrera iristean, arratsaldeko egitaraua hasteko ekitaldia egingo dute. Horren ondoren, Sukalde Gerrillaren laguntzarekin, herri bazkaria egingo dute 300 lagun inguruk.

Arratsalde eta gaueko egitaraua Errekaleorren izango da. Umeentzako puzgarriak egongo dira, eta kolektiboen eta artisauen azoka bertara mugituko da. 20:00etan hasita, artista ugarik joko dute: Willis Drummond, Miren Narbaiza, Aitor Garcia de Bikuña, Albina Stardust, Nakar musika taldea, DJ Eromena, Ander Solozabal, Ekaitz Ubera, Lekittoko Deabruak, Ane Gebara, Josune Velez de Mendizabal, Belen Nevado, Judimendiko Joaldunak, Edurne Azkarate, Zarauzko Ginger taldea eta beste horrenbeste.


Summary: Bildarratzek esan du udazkenean onartuko dutela Hezkuntza Legea. Jaurlaritzako Hezkuntza sailburuak esan du lege proiektuari aurkeztu dizkioten osoko zuzenketen aurka bozkatuko duela Legebiltzarraren %82,6k.

Eusko Jaurlaritzak ondutako Hezkuntza Lege proiektuari alderdi politikoek aurkeztutako zuzenketak eztabaidatu eta bozkatuko dituzte bihar Eusko Legebiltzarrean, eta Jokin Bildarratzek, Eusko Jaurlaritzako Hezkuntza sailburuak, esan du lege proiektuari aurkeztu dizkioten osoko zuzenketen aurka bozkatuko duela Legebiltzarraren %82,6k. Elkarrekin Podemos-IUk, PPk, Ciudadanosek eta Voxek osoko zuzenketa bana aurkeztu dute, eta haiei egin die erreferentzia sailburuak. EAJk eta PSE-EEk 26 zuzenketa partzial aurkeztu dizkiote testuari; EH Bilduk, 146; eta Elkarrekin Podemos-IUk, 44. Nabarmendu du udazkenean onartuko dutela Hezkuntza Legea. «30 urte igaro eta gero, nik uste dut badela berri on bat, eta gure herriarentzat etorkizuneko proiektu bat», esan du Bizkaia irratian.

Bildarratzen ustez, ez dago «inongo diferentzia kualitatiborik» Legebiltzarreko alderdi «nagusienen» artean lege hori ez babesteko. Alderdiei «elkarrekin joateko» dei egin die, «gizarteak merezi duelako eta iaz Legebiltzarrean lortutako %90eko adostasunarekin gizartea ere poztu egin zelako». Hala ere, Hezkuntza Itunean ez bezala, EAJk eta PSE-EEk aurkeztutako zuzenketetan hizkuntza ereduen sistemari eustea proposatu dute.

EH Bilduko hezkuntza idazkari Ikoitz Arresek atzo aurreratu zuen ezezkoa emango dietela osoko zuzenketei, baina «eztabaida argia eta gardena» galdegin zuen. Izan ere, EAJk eta PSE-EEk hizkuntza ereduen sistemari eustea proposatu duten arren, bi alderdiak ez dira «gai» izan «iritzi bateratu bat» emateko.


Summary: Eusko Jaurlaritzaren aurrekontua %5 handituko dela aurreratu du Azpiazuk. Osakidetza indartzea «lehentasuna» izango dela esan du. Diru gehiago ipiniko du, halaber, hezkuntzarako, inbertsioetarako eta DSBE diru sarrerak bermatzeko errentarako.

Urtearen amaierarako ogasunen kutxetan zenbat diru sartuko den kalkulatu ostean, datorren urteko aurrekontuak fintzeko garaia da orain. Eusko Jaurlaritzak datorren asteko gobernu bileran onartu asmo du aurrekontuen lege proiektua, hain zuzen ere, eta hilaren 27an bidaliko du Eusko Legebiltzarrera, tramitazio bidea has dezan. Kontuak zenbatekoak izango diren ez da jakina oraindik, baina Pedro Azpiazu Ogasun sailburuak esana zuen aise gaindituko zuela aurtengo zenbatekoa. Gaur zenbakia jarri dio baieztapen horri, eta iragarri du %5 inguru handituko dela. Horrek esan nahi du 15.000 milioiren bueltan izango dela.

Radio Euskadin egindako elkarrizketa batean, sailburuak esan du aurrekontu «sendoa» izango dela, egun Arabak, Bizkaiak eta Gipuzkoak dituzten «erronkei erantzungo diena». Eta aurreratu du Osakidetza indartzea izango dela «lehentasuna»; diru gehiago jarriko du Hezkuntza Sailaren esku, halaber. Jaiotze tasa handitzeko, etxebizitzak birgaitzeko eta inbertsioak sustatzeko ere dirua ipiniko du Jaurlaritzak. «Diru sarrerak bermatzeko errentak ere igoera nabarmena izango du», nabarmendu du Azpiazuk.

Eusko Jaurlaritzak uste du ekonomia gehiago haziko dela 2024an. Aurten barne produktu gordina %1,7 haziko dela kalkulatu du, eta datorren urtean, %2,1. Hazkunde «apala» izangatik ere, espero du enplegua handitzeko aukera emango dutela: aurten 13.000 lanpostu sortuko direla esan du, eta heldu den urtean, beste 16.000. Horri esker, langabezia tasa %7,4koa izango litzateke.

Hala ere, Azpiazuk ohartarazi du litekeena dela Ekialde Hurbileko gerrak ziurgabetasuna handitzea nazioartean, eta horrek kalte egin diezaiokeela ekonomiari. Hain zuzen ere, aitortu du Arabako, Bizkaiko eta Gipuzkoako ekonomia hasi dela ondorioak nozitzen, «motelaldi bat» antzematen baita esportazioetan. Baikor da sailburua, edonola ere: «Euskal ekonomia indartsua da; industria lehiakor batean oinarrituta dago, eta alor hori suspertzen hasterako, ziztuan handituko dira esportazioak ere».

Sektore publikoko grebak

Datorren asterako sektore publikoan deituta dauden greben harira, sailburuak iritzi dio lotura dutela hauteskundeekin. Hala uste du Iñigo Urkullu Eusko Jaurlaitzako lehendakariak ere. Azpiazuren hitzetan, «ulergaitza» da «hainbeste» lan gatazka izatea, eta ez datoz bat testuinguru ekonomikoarekin. Bada, lasaitasuna eskatu du sailburuak, eta arduraz jokatzeko deia egin.


Summary: Sindikatu nagusiek bat egin dute azaroaren 4ko manifestazioarekin. Agerraldia egin dute gaur Kontseiluarekin, Bilbon, eta adierazi dute protestaren ardatzetako bat izango dela euskaraz lan egiteko eskubidea.

«Oldarraldi judizialaren» kontrako manifestazioa egingo da azaroaren 4an Bilbon, euskararen normalizazioaren kontra igaro hilabeteotan izan diren epaiak auzitan jartze aldera. Euskalgintzaren Kontseiluak antolatu du protesta, eta atxikimendu ugari jasotzen ari da. Deialdiaren harira, gaur, euskal sindikatu nagusiek eta lan munduko hainbat eragilek ere bat egin dute mobilizazioarekin bat egiteko, Bilbon. ELA, LAB, ESK, CGT/LKN, Steilas, Hiru, EHNE, Etxalde, Lanartea, OlatuKoop eta EHko Pentsiodunen elkarteko ordezkariak izan dira agerraldian, Euskalgintzaren Kontseiluko idazkari Idurre Eskisabelekin.

Propio gaurkorako atera duen oharrean Kontseiluak gogora ekarri du «eremu sozioekonomikoa» ezinbestekoa dela hizkuntza gutxituen biziberritze eta normalizazio prozesuan. «Izan ere, gure bizitzaren parte handi bat lanean ematen dugu, eta beste parte handi bat inoren lanaz baliatzen. Horregatik, herritar erabiltzaile modura zerbitzua norbere hizkuntzan jasotzeko eskubidea aldarrikatu nahi du Kontseiluak, baita langile modura euskaraz lan egitekoa ere».

«Oldarraldi judizialeko» hainbat sententzia izan dira propio funtzio publikoko langileei eta enpresei euskara gaitasuna egiaztatzeko ezarritako hizkuntza eskakizunen aurka. Euskaraz lan egiteko eskubidea dela gogoratu nahi izan dute gaur, ordea. «Hain zuzen, langileek Euskal Herriko berezko hizkuntza ezagutzeko, lan jarduera eta lanbidea euskaraz garatzeko eta lan harremanak euskaraz burutzeko eskubidea defendatzen dugu. Finean, hizkuntza eskubideak lan eskubide ere badirelako. Aitortza hori ezinbestekoa da gure hizkuntza hautua modu librean egin ahal izateko. Are gehiago, lan munduaren euskalduntzea araubidean jartzea ezinbestekoa da, guztion eskubideak bermatu ahal izateko».

Euskal Herri osorako, baina «tokian tokiko berezitasunei» ere erreparatuta, hizkuntza politika eraginkorrak eskatu dituzte, «Orain arte, haur eta gazteengan jarri izan dugu fokua», esan dute. «Ezinbesteko oinarri bat da, bai, baina ez da nahikoa. Zertarako balio du inoizko gazte belaunaldi euskaldunena izateak, lan mundua erabat erdalduna denean?». Hor eragiten jarraitze aldera, justiziak ezin duela traba izan gogoratu dute. «Zoritxarrez, kontrako bidean datoz azkenaldian epaitegietatik jasotako sententziak. Gero eta argiago geratzen ari baita kasuan kasuko ebazpenetik haragoko joera bat dela: oldarraldi judizial bat».

Mobilizazio soziala «ezinbestekoa» dela jakinda, euskaltzaleei, eta, orokorrean, hizkuntza berdintasunean, justizia sozialean eta bizikidetzan sinesten duten herritar eta eragile guztiei mobilizaziora joateko eskatu diete: «Urteetan eginiko lana eta landutako adostasun sozialak auzitan jartzen ezin diegulako utzi».

Ordezkariak

Pello Igeregi ELA sindikatuko ordezkariak esan du epaileak «aurpegira oihuka» ari zaizkiola euskal gizarteari. Adibiderako, gogora ekarri du atzo jakin zela EAEko Auzitegi Nagusiak bertan behera utzi dituela EAEko udal legea euskararen arloan garatzeko dekretuko artikulu batzuk eta ukatu egin nahi zaiela era horretan udalei euskara lehenesteko era. LABen izenean Garbiñe Aranburuk euskaraz «lan eta bizitzeko eskubidea» aldarrikatu du: «Guk ere nozitzen dugu euskararen normalizazioaren aurkako oldarraldi judiziala».

EHNEko ordezkari Patxiku Irisarrik nekazaritza munduak dituen berezitasunei erreparatu die. «Hizkuntza lan munduan nonbait mantendu bada, hori landa eremuan izan da, Garai bateko burla eta eseki artean. Gaur da eguna non, baserri mundua arnasgune izatetik hilzorian dagoen eremua bihurtzen ari den». Nekazaritza indartu ahala, euskara ere biziberritu daitekeela uste du. .Leire Udabe izan da agerraldian OlatuKoop-eko ordezkari. «Euskara gure kooperatiba eta proiektu kolektiboen DNAn txertatzea hautu kontzientea da», esan du. «Gainera, kooperatibismoa denontzat izateko langile migratu eta prekarizatuek, laneratze prozesuan euskara ikasi eta murgiltzea eskubide bezala aitortu behar dela uste dugu».


Summary: Jakes Esnali eskumuturreko elektronikoa kendu diote. Ion Paroten gisara baldintzapeko askatasunean gelditu da, eta neurri zorrotzak bete beharko ditu ondoko hamar urteetan

Urrats bat gehiago eman du askatasunerantz Jakes Esnal euskal presoak. Etxerat-ek jakinarazi duenez, iaztik ezarria zuen eskumuturreko elektronikoa kendu diote Baionako presondegian, joan den astean Ion Parotekin egin zuten modura. Baldintzapean aske gelditu da Esnal, eta berak ere neurri zorrotzak bete beharko ditu ondoko hamar urteetan. Egoera berean da Frederique Haranburu Xistor ere.

Iazko urriaren 18an atera zen Lannemezango (Okzitania) presondegitik Esnal, Frantziako hainbat presondegitan 32 urte baino gehiago eman ondotik. Urteetako batailaren ondotik, Parisko Dei Auzitegiak iazko irailean onartu zien baldintzapean aske ateratzeko aukera hari eta Paroti. Ordutik, etxean egon behar izan du froga gisa. Gaur egun, 73 urte ditu.

1990eko apirilaren 4an atxilotu zuten Jakes Esnal, ETAren Argala komandoko kide izatea leporatuta. Frantziako Poliziak sarekada zabala egin zuen Lapurdiko hainbat herritan. Orduan atxilotutako hiru pertsona bizi osorako zigorrera kondenatu zituzten 1997an Parisen egin zieten epaiketan: Ion Parot, Jakes Esnal eta Frederique Haranburu Xistor. Gaur egun, presondegitik kanpo dira hirurak.

Azken urteetan, behin baino gehiagotan eskatu dute Esnal, Parot eta Haranburu askatzeko, eta mobilizazio andana antolatu dituzte preso horien sostenguz. Iazko uztailean, Ipar Euskal Herriko errepide sarea blokeatu zuten Bakegileek egun oso batez, Frantziako Gobernuari eskatzeko Euskal Herriko gatazkaren konponbidean urratsak egin ditzala. Paroten eta Esnalen askatasuna onartzea lehentasuntzat zutela adierazi zuten orduan.


Summary: VWeko aurreakordioa azaltzeko batzarrera deitu dute UGTk eta CCOOk. Agiriari buruz galdeketa bat antolatuko da datorren astean, eta hura bete beharrekoa izatea nahi dute; langileek alde bozkatuz gero, batzordeko sindikatu guztiek hura onartzea nahi dute, alegia. ELAk, LABek eta CGTk ez dute hori onartuko.

VWeko X. lan ituna gaur izenpetzea espero zuen zuzendaritzak, baina beste astebete itxaron beharko du. Langileen batzordean gehiengoa duten bi sindikatuak, UGT eta CCOO, zuzendaritzaren proposamenarekin ados daude, baina haren onurak saldu nahi dizkiete langileei. Larunbateko 16:00etarako deitu dute batzarrera, akordioaren nondik norakoak azaltzeko.

Gainera, aurreakordiori buruzko galdeketa bat antolatuko da datorren asterako. Bihar zuzendaritzaren eta langileen arteko bilkuran erabakiko da noiz egingo den erreferendum hori.

Ikusi gehiago: VWek lan itunaren aurreakordioa lotzear du CCOOrekin eta UGTrekin

Azken bi urrats horien zain, Volkswagenek ohar bidez baieztatu du akordioa duela UGTrekin eta CCOOrekin. Jesus Galindo Industria Harremanetako zuzendariak espero du langileek horren aldeko iritzia agertzea: «Konbentzituta nago langileek positiboki ikusiko dutela, aurreakordioa ona baita haientzat. Bi aldeek esfortzua egin dute elkar ulertzeko. Enplegurako, erosahalmenerako eta etorkizunerako bermeak jasotzen ditu».

Gaur goizean bildu dira langileen batzordeko bost sindikatuetako ordezkariak, langileen batzarra noiz egin erabakitzeko: UGTk hamahiru ordezkari ditu; CCOOk, zortzi; ELAk, lau; LABek, hiru eta CGTk bi. Negoziazioetan eskutik helduta joan dira UGT eta CCOO, eta gaurkoan ere hala egin dute. Larunbaterako deitzea proposatu dute.

ELAk zein LABek proposamen horren kontra egin dute, eta batzarra txanda bakoitzeko lanorduetan egitea hobetsi dute. ELAren arabera, batzarra parte hartzailea eta irekia izan beharko litzateke, eta hori bermatzeko modua da astegun batean egitea. Alta, batzordean gehiengoa dutenez, larunbatean egitea erabaki dute CCOOk eta UGTk. Asteburuan fabrika itxita egon ohi da, eta aparteko orduak ordaindu behar izaten ditu enpresak, baina nahiago du hori, astean txanda bakoitzeko produkzioa eten baino.

LABek aurreratu du ez dutela larunbateko batzarrean parte hartuko.

Erreferendumaren dataz gain, oraindik zehazteke dago zer galdera egingo zaien langileei. Dena den, UGTk eta CCOOk nahi dute bete beharrekoa izatea; hau da, langileen emaitza errespetatu egin beharko luke batzorde guztiak, eta, alde ateraz gero, hura sinatzera behartuta leudeke gainerako sindikatuak. «Behartu nahi gaituzte hori irenstera. Nik esan diet ezetz, galdeketa ez dela loteslea izango, inoiz ez delako hala egin. Gure afiliatuek izan ezik, inork ez du LABen izenean erabakiak hartzeko ahalmena» gaitzetsi du LABeko Raul Portillok.

Kontrako bidean zer gertatuko litzatekeen galdetu du ELAk. Alegia, langileen gehiengoak aurreakordioaren kontra bozkatuz gero ea UGT eta CCOO prest ote diren beste sindikatuen proposamena defenditzeko. Alfredo Morales batzordeko presidenteak (UGT) erantzun du ez leudekeela prest, eta proposamenaren egileen eskuetan geratuko litzatekeela hori. Beste sindikatuak erreferendum loteslearen aurka agertu direnez, UGTk proposatu du modu bat bilatu behar dela langileek banaka aurreakordioari atxikimendua adierazteko. ELAk erantzun dio horrek gatazka eragingo lukeela langileen artean.

Galdeketa lotesleari buruzko eztabaidak aditzera ematen du, batetik, euren garaipena ziurtzat jotzen dutela bi sindikatu nagusiek; bestetik, nahiz eta zer galdetuko den oraindik ez den zehaztu, aurreakordioa beste sindikatuen proposamenen parean jarri nahi dute.

Lau orriko dokumentua

Aurreko lan hitzarmenaren aldean aurreakordioak enpresaren asmoak jasotzen ditu, baina eraldaketa elektrikoak lan baldintzetan izango dituen ondorioen inguruko hainbat gai lotu gabe geratuko dira. Forman ere islatzen da konpromisoen inguruko dokumentu bat dela. IX. lan hitzarmenak 115 orrialde zituen, eta orain izenpetu nahi den dokumentuak hiru baino ez ditu.

Ikusi gehiago: Aurreakordioaren edukia

X. lan hitzarmenerako proposamenak hiru urteko iraupena du, eta, urtero, soldata KPIa adina igoko zaie langileei. Gainera, 900 euroko errendimendu sari bat pagatuko zaie. Inbertsio edo produkzio helburuen inguruko enpresaren asmoak biltzen ditu agiriak. Halaber, 2024aren erdialdetik 2025aren amaierara arte enpresa utzi beharko duten 400 langileei dagokionez, errelebo kontratuaren formularen alde egiten da, baina, Madrilgo gobernuak urtarrilaren 1etik aurrera autogintzari begirako kontratu hori luzatu ezean, borondatez enpresa uzteko formularen aukera aipatzen du, absentismoarekin lotuz.

LABek argudiatu du hori dela ezetz bozkatzeko arrazoi nagusietako bat. «Ez dago ezer. Errelebo kontraturik ez badago, ez dakigu zer arrazoi eta zer eskainiko zaien langile horiei. Dena lotu gabe dago, itxi gabe», esan du Portillok. Baimenen inguruko legedi aldaketaren ondorioz, VW prest azaldu da hainbat kontratu mugagabe egiteko —ez dute zehaztu zenbat—, baina Portillok salatu du enpresak urte eta erdiz 400 lanpostu kentzeko asmoari eusten diola oraindik.

ELAko Igor Peñalverren arabera, negoziazio horretan ez da ezer hitz egin lanaldiaz edo produkzio ereduaz. Peñalverrek gogora ekarri du Landabengo fabrikak urtean 216 orduko lanaldia dutela, sektoreko handiena. Bestalde, haren ustez, absentismoari aurre egiteko, produktibitatearen gaiari heldu beharko litzaioke.


Summary: Urriaren 30etik azaroaren 5era egingo da Sormene jaialdia, zaintza ardatz hartuta. Kultur diziplina askotako sortzaileak elkartuko dira Galdakaon. Azaroaren 4an ez da emanaldirik izango, Kontseiluak deitutako manifestazioa dela eta.

Ate joka dago udazkeneko Sormene jaialdia: urriaren 30ean hasi, eta azaroaren 5era bitarte egingo dute, Galdakaon (Bizkaia), eta zaintza izango du ardatz. Hala azaldu dio BERRIAri Gotzon Barandiaran zuzendari artistikoak: «Zaintza, euskarazko kultur sorkuntzarentzat, hizkuntza zaintzea da, euskaraz sortzen duten sortzaileak zaintzea da, gure kulturgintzaren oraina eta historia zaintzea da; eta transmisioarekin lotuta dago erabat».

Testuinguruan ere jarri du arreta, eta gogoratu du, besteak beste, azaroaren 4an manifestazioa egingo dela Bilbon, euskararen aurkako oldarraldi judizialaren kontra; eta gero, azaroaren 30ean, greba feminista orokorra izango dela, eta zaintzari erreparatuko diola. Hala, Sormene testuinguru «esanguratsu batean» egingo dela uste du: «Euskarazko kulturgintzaren transmisioa, euskararen transmisioa, zaintza ariketa bat da. Horren arabera aukeratu ditugu udazkeneko edukiak eta egitaraua».

Gaur aurkeztu dute, hain zuen, egitaraua. Emakume musikarien inguruko solasaldi batekin hasiko dute jaialdia, eta «genealogia berri baten beharra» aldarrikatuko dute hartan. Garazi Navasek, Lide Hernandok, Maria Riverok eta Aintzane Camarak parte hartuko dute, eta Ihintza Orbegozo musika kritikaria arituko da moderatzaile. Maurizia Aldeiturriaga pandero jotzailearen garaitik orain arteko bidea landuko dute mahai inguruan.

Ikastetxeetan bi tailer ere egingo dituzte, antzerkia eta musika jorratzeko. Antzerki tailerra Metrokoadroka Sormen Laborategiak gidatuko du, urriaren 31n, eta ondoren, azaroaren 2an, beren azken antzezlana taularatuko dute: Zeozertan dabil baina ez dakit zertan. Pandero tailerra, berriz, Maixa Lizarribar trikitilari eta pandero jotzaileak zuzenduko du, azaroaren 3an, ostiralean. Ondoren, arratsaldean, emakumezko sei bertsolarik kantatuko dute –Maite Berriozabal arituko da gai jartzaile–. Eta eguna amaitzeko, Ibil Bedi musika taldeak kontzertua emango du Goldea diskoa aurkezteko.

Halaber, jaialdia ixteko, emanaldi «berezi» bat estreinatuko dute, espresuki Sormenerako sortua. Libe Goitiaren Fast Fatum liburuko poemetan oinarritutako kontzertua egingo dute. «ESAS sareko emakume artistekin elkarlanean, hainbat musikarik kontzertu bat emango dute, eta Liberen testuak irakurri ere bai. Poemetan oinarritutako konposizio berriak izango dira. Guretzat oso inportantea da hori, Sormeneren oinarri ideologikoa eta helburu oso garrantzitsu bat biltzen duelako: sormena sustatzea eta sormen horri plaza eskaintzea».

Bestalde, Barandiaranek azpimarratu du ez dutela emanaldirik prestatu azaroaren 4rako, Euskalgintzaren Kontseiluak deitutako manifestazioarekin bat egiteko asmotan: «Sormene euskarazko kulturgintza lantzen duen ekinaldi bat da, eta euskarazko kultur sareak sortzea du helburu. Euskarazko kulturazaleak sortzeko, noski, ezinbestekoa da hizkuntza, euskara. Euskara eta haren kulturgintza bereizezinak direla uste dugu, eta, beraz, euskararen eta euskaldunon kontrako oldarraldi judizial eta ideologiko bete-betean, iruditzen zaigu Sormenek bat egin behar duela deialdi horrekin. Horregatik erabaki genuen azaroaren 4an Galdakaon ezer ez antolatzea». Hala, manifestazioan parte hartzeko deia egin die herritarrei.

Sormen beka

Galdakaoko Udalak eta Euskal Herriko Trikitixa Elkarteak sormen beka berri baten berri ere eman dute gaurko aurkezpenean. Hain zuzen, Romualda Zuloaga eta Kastora Irigoien pandero jotzaile galdakoztarren biografiak idazten laguntzeko diru laguntza bat izango da. «Romualda Zuloaga eta Kastora Irigoien Mauriziaren garaikideak izan ziren, baina, Maurizia ez bezala, nahiko itzalean geratu ziren».


Otegi: «Apartheida amaiarazi behar da»

Summary: Otegi: «Apartheida amaiarazi behar da». Koalizio subiranistak «irtenbide politiko bat» eskatu du, eta Palestinaren aldeko mobilizazioetan parte hartzeko deia egin die herritarrei. ELAk ere bat egin du larunbateko manifestazioarekin.

EH Bilduk Gazako «indarkeria agertoki onartezina» salatu du, eta dei egin du «elkarrizketaren eta akordioaren» bidea jorratzera, Palestina estatu bilakatzeko «irtenbide politiko bat» topatzeko: «Palestinak estatu izateko duen eskubidea egikaritu eta errespetatu behar da». Bide horretan, Euskal Herrian Palestinako herriaren alde deituta dauden mobilizazioetan parte hartzeko deia egin du.

Koalizioak Euskal Herriko instituzio nagusietan dituen eledunen babespean aurkeztu du Arnaldo Otegik Palestinako gatazkaren gaineko Gernika gehiagorik ez! manifestua, Gernikan (Bizkaia). EH Bilduk Palestinako eta Israelgo zibilen aurkako erasoak gaitzetsi ditu, eta Gazako «indarkeria egoera onartezinari» erreparatu, atzo Al Alhi ospitalearen kontra egindako erasoan arreta jarrita. Hala, Israelgo Gobernuaren jarrera «arbuiatu» du Otegik, «zigor kolektibo bat» aplikatzen ari delakoan: «Azken hogei urteetan bezala, estrategia genozida bat dago palestinar herriaren kontra».

Egoera kontuan izanik, «asaldatzeko» arrazoiak daudela adierazi du Otegik, baina gehitu proposamen «arrazionalak» egiteko garaia ere badela. Batetik, Gazaren kontrako estrategia militarra eteteko eskatu du, giza arrazoiengatik, baina baita arrazoi politikoengatik ere. Izan ere, gogoratu du Palestina «herri okupatua» izatea dela gatazkaren jatorria, eta Israelek behin eta berriz «zanpatu» dituela NBEk gatazka konpontzeko eginiko ebazpenak. Hori dela eta, nazioarteko komunitateari dei egin dio pausoak eman ditzan, «bake justu eta iraunkorra» bermatzeko, Palestinaren okupazioari amaiera emateko eta «estatu independente eta bideragarria» eratzeko: «Apartheida amaiarazi behar da».

Horiek hala, Otegik adierazi du ezker independentistak ezin duela ez ikusi egin, eta mobilizatzeko deia egin du. Euskal Herrian deialdi ugari egin dira, eta larunbatean Donostian antolatutako manifestazioa da nagusietako bat. Gernika-Palestina deialdi herritarrak antolatuta, Antiguako tuneletik abiatuko dute, 17:30ean, Gazako sarraskia gelditu! Konponbide politikoa orain! lelopean.

Talde horrek atzo eman zuen ekinaldiaren berri, eta atxikimendu ugari lortu ditu. Halere, ez da horretara mugatu, eta gogor salatu du Al-Ahli ospitalearen kontrako erasoa, esanez «Gernikako bonbardaketen herria» ezin dela isilik geratu. Hala, taldeak «berehalako su etena» eskatu du: «Ezinbestekoa da sarraskia amaitu eta palestinar auziari irtenbide justu, egonkor eta iraunkorra emateko».

Asteburuko manifestazioarekin bat egin duten eragileetako bat da ELA sindikatua, eta hark ere ezinbestekotzat jo du su eten bat ezartzea eta negoziazioei ekitea: «Gaur egungo lehentasuna gatazkak eragindako biztanleria zibilaren bizitza errespetatzea izan behar da, bi aldeek bahitutako pertsonak barne, eta indarkeria eskalada gelditzea». Hartara, nazioarteko zuzenbidean oinarritutako konponbide bat eskatu du, NBEren ebazpenei men egin eta «Israelek ezarritako sistema genozida» amaituko duena.

Izan ere, sindikatuak salatu du palestinarrak «okupazioa, apartheida eta erbestea» pairatzen ari direla duela 75 urtetik, eta «giza eskubideen urraketa etengabea eta sistematikoa» jasaten dutela. Adibidetzat jarri du 2007tik Israelek Gazan ezarritako «legez kanpoko blokeoak» eragindako giza larrialdia.

«Atsekabea»

Eusko Jaurlaritzako lehendakari Iñigo Urkulluk «atsekabea» adierazi du ospitalearen kontrako erasoagatik, eta hura «gaitzetsi»: «Populazio zibil babesgabearen aurkako erasoak —are gehiago ospitaleen eta eskolen aurka egiten badira— zitalkeriaren adierazpen erradikalena dira». Lehendakariak ez dio egiletzari erreparatu, baina erasoa herritarren «sufrimenduaren erabileraren» adierazle dela adierazi du, eta halakoen harira «bide diplomatikoak» jorratzea exijitu du.

Jaurlaritzako Berdintasun, Justizia eta Gizarteko Politiketako sailburu Nerea Melgosak, berriz, Jaurlaritzak berak errefuxiatu palestinarrei laguntzeko 500.000 euroko funtsari erreparatu dio. Haren esanetan, garrantzitsuena «borondate politikoa» eta «giza eskubideen defentsa» dira, eta ez diru kopurua; Ukrainako gerrako errefuxiatuentzako funtserako 15 milioi euro jarri zituen Jaurlaritzak.


Summary: Araba, Bizkai eta Gipuzkoako hamar herritarretik zazpik uste dute immigrazioak «ondorio positiboak» dituela. 'Atzerriko biztanleriarekiko pertzepzioak eta jarrerak' barometroaren aurtengo datuak aurkeztu ditu Ikuspegi Immigrazioaren Euskal Behatokiak

Begi onez. Araba, Bizkai eta Gipuzkoako biztanle gehienek pertzepzio positiboa dute etorkinei eta immigrazioaren fenomenoari buruz. Besteak beste, herritarren %70ek uste dute migratzaileen etorrerak «ondorio positiboak» izanen dituela ekonomiaren alorrean. Halaber, ez datoz bat immigrazioari lotutako ideia negatiboekin. Hala, Araba, Bizkai eta Gipuzkoako lau herritarretik hiruk ez dute uste migratzaileen etorrerak «euskal nortasuna galtzea» ekarriko duenik edo euskararen garapena geldiaraziko duenik. Ikuspegi Immigrazioaren Euskal Behatokiak gaur emaniko datuak dira, Atzerriko biztanleriarekiko pertzepzioak eta jarrerak urteroko barometroan jasoak.

Eusko Jaurlaritzak Bilbon duen egoitzan egin dute aurkezpena, eta bertan izan dira Berdintasun, Justizia eta Gizarte Politiketako sailburu Nerea Melgosa, EHU Euskal Herriko Unibertsitateko Bizkaiko campuseko errektoreorde Gorka Moreno, eta Ikuspegiko zuzendari Julia Shershneva. Txostena ontzeko lagina aurtengo martxoan jaso zuten, etxez etxe eginiko seiehun inkestaren bidez. Arabako, Bizkaiko eta Gipuzkoako 25 udalerritan bildu zituzten datuak.

Horien bidez, Ikuspegik ondorioztatu du «handia» dela EAEko biztanleek atzerritarrekiko duten «tolerantzia indizea» (66,36koa), baina behera egin duela iazko datuekin alderatuta (69,28). Hala ere, Shershnevak azaldu du urtetik urterako beherakada puntuala dela, eta Ukrainako gerrak eragina izan zuela iazko datuetan: «Badirudien arren tolerantzia indizeak atzera egin duela aurreko urtearekin alderatuta, Ukrainaren inbasioak eta giza krisiak markatutako urtea izan zen iazkoa, eta joera orokorra goranzkoa da, krisiaren aurreko aldikoa baino handiagoa baita aurtengo datua».

Datuen argitara, gainera, agerikoa da eskuin muturrak migratzaileen aurka zabaldutako diskurtsoek eragin txikia izan dutela. Ikuspegiren barometroaren arabera, Araba, Bizkai eta Gipuzkoako biztanle gehienek ez dute immigrazioa arazotzat hartzen: inkesta eginikoen %1,7k soilik uste dute «arazo pertsonala» dela, eta %4,7rentzat, arazoa da «Euskadirentzat». Datu horiek ikerketaren serie osoko txikienak dira. Etorkinei lotutako estereotipoak baztertzen dituzte herritar gehienek ere. Adibidez, 2010etik aurrerako datuak aintzat hartuta, askoz gutxiago dira immigrazioa langabezia tasa handiago batekin lotzen dutenak: %60,8 ziren 2010ean, eta %16,9 dira orain. «2004 eta 2014 artean, negatiboa izan zen EAEko biztanleek immigrazioari eta hark ekonomian duen eraginari buruz zuten iritzia; hala ere, ikuspegi hori aldatu egin da, eta lehen baino iritzi positiboagoa du euskal gizarteak, aitortzen baitu immigrazioari esker ekonomiak hobeto funtzionatzen duela», irakur daiteke Ikuspegiren txostenean. Immigrazioak gizartean dituen ondorio positiboen eta negatiboen pertzepzioa ere inoizko handiena da: 6,30 puntukoa da, 0 puntu (pertzepzio negatiboa) eta 10 puntu (positiboa) arteko eskalan. Duela hamar urte, pertzepzio hori ez zen 5era iristen.

Emakumeak, zaintza eta prekaritatea

Migratzaileekiko jarrera oro har positiboa izan arren, itzal batzuk ere agerian utzi ditu Ikuspegiren txostenak. Eskubideen gaineko atalean jasoa dagoenez, inkesta bete dutenen heren batek (%29,2) uste du bertan jaiotakoek «lehentasuna» izan beharko luketela osasun arreta, gizarte laguntza edo babes ofizialeko etxebizitzak eskuratzeko garaian. Azken urteetakoa baino nabarmen handiagoa da ehuneko hori: 2020an, %24,2 ziren horrela pentsatzen zutenak; 2021ean, %22,2; eta iaz, berriz, %18,2. Hamaika puntu egin du gora, beraz, urtebetean.

Emakume etorkinen gaineko pertzepzioa, bestalde, gizonezkoena baino are positiboagoa da barometroan, baina «ikuspegi utilitarista» batetik soilik, beren ekarpena zaintza lanei lotuta ageri baita. Hala, hamarretik bederatzik uste dute emakume migratzaileak «funtsezkoak» direla zaintza lanetan, eta %82,3k uste dute haiek betetzen dituztela «bestela hutsik geratuko liratekeen lanpostuak». Gizarteari egiten dioten ekarpena «oso garrantzitsua» dela erantzun dute %75ek, eta, besteak beste, «familia eta lana hobeto uztartzea ahalbidetzen dutela». Hau da: datuek erakusten dute emakume etorkinak ongi ikusita daudela, zaintzaren eta etxeko lanen ardura haien bizkar gelditzen diren heinean.

Emakume migranteen prekaritatea ere agerian gelditu da Ikuspegiren txostenean. Inkesta egin dutenen %78,4k uste dute andre etorkinek «lan baldintza okerragoak» dituztela, «emakume etorkin izateagatik»; emakume musulmanen kasuan, egoera are okerragoa dela eta «zailtasun handiagoak» dituztela erantzun dute %74,6k.


Summary: Helduen euskalduntzea bultzatuko duen egitasmo bat aurkeztu du Euskaltzaleen Topaguneak. Bihar emango diote hasiera egitasmoari, Iruñean

Haurren aurrean helduok heldu egitasmoa aurkeztu du Euskaltzaleen Topaguneak. Haurren hizkuntza erabileran helduek duten garrantzia azaleratzeko egitasmoa da. Bigarren aldia bihar abiatuko da, eta hilaren 29an amaitu. Euskal Herriko ia 80 herritan antolatu ditu ekintzak.

Helduen arteko hizkuntza portaerei heldu nahi izan diete, gehienbat haurren hezitzaile edo zaintzaile dihardutenei, haurrek «zer ikusi, hura ikasi» egiten dutelako, esan du Irati Iciarrek, Euskaltzaleen Topaguneko lehendakariak. Gurasoak «ahaldundu, sentsibilizatu eta saretuko» dituzten hitzaldiak, kultur ekimenak, irteerak, jolasak eta tailerrak proposatu dituzte Topagunekoek. Hala, euskararen alde jauzi bat eman nahi dutenei «tresnak, argumentuak eta testuingurua» emango dizkietela jakinarazi du lehendakariak.

Jon Zapatak, Euskaltzaleen Topaguneko kide eta ekimenaren koordinatzaileak aurreratu du «aktibazio soziala areagotzeko ariketa» izango dela, baita helduen «hizkuntza portaerak astintzeko» eta egiten diren hautuez eta duten eraginez hausnartzeko.

Mikel Astarloza txirrindulari ohia eta Nerea Alias telebistako aurkezlea ere izan dira aurkezpenean, guraso diren neurrian, egitasmo honek interpelatzen dituen herritar ordezkari gisa. Astarlozak iritzi dio haien haurrei behin «euskaldun izateko aukera» emanda «umeen testuinguru guztia euskaldundu» beharko litzatekeela, «euskara ez dadin umeen hizkuntza bilakatu». Aliasek, era berean, gehitu du bere alabari eredu emateko onena «praktikarekin erakustea» dela.

Erakunde publikoen ordezkaritzat Eusko Jaurlaritzako Hizkuntza Politikarako Sailburuordetzako Euskara Sustatzeko zuzendari Estibaliz Alkorta eta Nafarroako Gobernuko ordezkari eta Euskarabidea-Euskararen Nafar Institutuko zuzendari Javier Arakama ere izan dira aurkezpenean.

Iruñeko hitzaldiak Bestetik, biharko Iruñean antolatu dituzten jardunaldiek hizkuntzen sozializazioa eta helduen eredugarritasuna eta erreferentzialtasuna jorratuko dituzte, besteak beste. Gai horietan adituak diren lau hizlari ariko dira, bi saiotan banatuta. Goizeko saioa Kondestablearen jauregian izango da, eta Gemma Sangines psikologoa eta Paula Kasares eta Rosa Ramos soziolinguistak ariko dira. Arratsaldeko saioan, berriz, Kike Amonarriz Laba aretoan izango da, bertaratzen diren gurasoei azaltzeko nola eta zertan lagun dezaketen euskararen erabileran aurrerapausoak emateko.

Saioak doakoak dira, eta publikoarentzat zabalik daude, baina www.topagunea.eus webgunean izena ematea komeni da.


Summary: EHUko irakasleen eta ikertzaileen lan baldintzak hobetzea exijitu dute EH Bilduk eta Elkarrekin Podemos-IUk. Martxotik, EHUk irakaskuntza lana egiteko lanaldi partzialeko kontratuak eskaini dizkie ordezkoei, eta 800 euroko soldatak. Unibertsitate Sistema Planaren aurkezpenean, egoera aldatu beharra dagoela aldarrikatu du oposizioak.

Unibertsitate Sistema Plana aurkeztu du gaur Jokin Bildarratz Eusko Jaurlaritzako Hezkuntza sailburuak Eusko Legebiltzarrean. Oro har, 2.246,2 milioi euro bideratuko dituzte unibertsitateetara, azken planean baino %14,5 gehiago. Plana ezagutu ondoren, EH Bilduk eta Elkarrekin Podemos-IUk exijitu dute EHUko irakasleen eta ikertzaileen lan baldintzak hobetzea.

Hain zuzen, duela astebete greba egin zuten EHUko irakasle eta ikertzaileek. Salatu dutenez, Espainiako Unibertsitate Sistemaren Lege Organikoa martxoan indarrean sartu zenetik, EHUk irakaskuntza lana egiteko lanaldi partzialeko kontratuak eskaini dizkie ordezkoei; eta 800 euroko soldatak. Horiek horrela, EH Bilduko Ibai Iriartek argi utzi du egoera hori konpontzeko lan egingo dutela, eta ezinbestekoa dela irakasle ikertzaileen baldintzak hobetzea. Hala berretsi du Elkarrekin Podemos-IUko Iñigo Martinezek. Haren ustez, unibertsitateko lantalde guztiak izan behar ditu «baldintza egokiak» eta «karrera profesional duina». Gatazka konpontzeko, elkarrizketaren alde egin du.

Gobernuko alderdiek ere hartu dute hitza. Joseba Alvarez jeltzaleak esan du planak «etorkizuneko erronkei aurre» egingo diela. Eta Maria Jesus San Jose sozialistak gehitu du ahalegin bat egin beharra dagoela, ikerketara bideratutako aurrekontua areagotzeko.

Alderdiak entzun ostean, Bildarratzek gogoratu du astelehenean bilera izan zuela Joan Subirats Espainiako Gobernuko Unibertsitate ministroarekin, eta luzamendu bat eskatu ziola unibertsitateko ordezkapenen sistema berria ezartzeko.


Summary: Euskadiko Orkestrak lau ikuskizun prestatu ditu Musika Gela ziklorako. Elkarrekin sortu obrarekin ekin dio denboraldi berriari; Helga Arias konpositoreak eskoletako haurrekin batera sortu du pieza. Denera, 56 jarduera antolatu dituzte, eta 13.000 lagun inguruk parte hartuko dute haietan.

Musika Gelak dagoeneko aireratu ditu bere lehen doinuak. Abian da Euskadiko Orkestraren hezkuntza zikloaren denboraldi berria, eta egitarau zabala izango du aurten ere. Lau ekoizpen propio aurkeztuko dituzte programaren barruan, eta Elkarrekin sortu izenekoa izango da aurrenekoa. Zikloaren helburua da herritar guztiei eta, bereziki, gazteei musika gerturatzea, eta oraingoan inoiz baino jende gehiagorengana iritsiko dela adierazi dute antolatzaileek. Hain zuzen, 56 jarduera bildu dituzte egitarauan —eskola kontzertuak, entsegu irekiak nahiz tailerrak, besteak beste—, eta horietan, guztira, 13.000 lagunek parte hartuko dutela aurreikusten dute.

Urtez urte, ziklorako espresuki sortutako ekoizpenak aurkeztearen alde egin du apustu Euskadiko Orkestrak, eta bide berari eutsi dio aurten ere. Elkarrekin sortu da ekoizpenen horietako bat. Lehen aldiz, konpositore bati enkargatu diote sorkuntza, eta Suitzan bizi den Helga Arias euskal musikagileak hartu du obra hori ontzeko ardura, baina ez bakarka. Hain zuzen, 50 eskolatako ikasleek ere parte hartu dute sormen prozesuan. Naturari lotutako bederatzi eszena biltzen dituen 13 minutuko bideo batetik abiatuta, musika sortu dute ikasleek, beren eguneroko bizitzako objektuez eta ahotsaz baliatuta. Eta ondoren, «soinuzko collage bat» sortu du Ariasek. Egunsentia-Ilunabarra (ensemble eta bideorako) obra izan da emaitza, eta, oholtza gainean, orkestrako hainbat musikarik zuzenean osatuko dute ikasleen soinuekin aldez aurretik grabatutako pieza. Eskolentzako kontzertuez gain, Musika Familian zikloan ere emanaldi bat egingo dute, etzi; saio horretan, publikoa izango da «konpositore izatera jolas» egingo duena, antolatzaileek aurreratu dutenez.

Egitasmoan parte hartzea «oso esperientzia aberasgarria» izan dela adierazi du Ariasek, eta halako proiektuen garrantzia nabarmendu du. «Inportantea da haurrek aukera izatea bizirik dauden konpositoreekin lan egiteko, eta sortzaileon eta artiston ardura ere bada lan hori egitea, haiek izango baitira etorkizuneko publikoa». Haren ustez, gainera, musika garaikidea gai da «haurrei gertukoa zaien soinuzko mundu baterako leihoak irekitzeko». Gaur bertan, dozenaka haur joan dira orkestrak Donostian duen egoitza nagusira kontzertua entzutera, eta, une batez, haien inguruan egoteko aukera izan du musikagileak. «Arreta eman dit, aretora sartu eta segituan, ahoarekin soinutxoak, soinu efektuak egiten hasi direla. Soinu banda txiki moduko bat sortuz erantzuten ari dira edozein inputen aurrean. Sortzen dabiltza, eta oso murgilduta ikusten ditut horretan», azaldu du, irriz.

Ariasekin ez ezik, haurrekin lan egin duten irakasleekin ere esker oneko agertu da Mikel Cañada, zikloaren koordinatzailea. «Kalitate handiko lana egin dute ikasleekin». Cañadak eman du gainerako hiru ekoizpenen xehetasunen berri. Pantomima izenekoa 3 eta 5 urte arteko haurrei begira prestatu dute. Musika barrokoa eta keinu antzerkia uztartu dituzte obra horretan, «existitzen ez diren objektuak zein egoerak irudikatzen saiatzeko». Musikariekin batera, Gorka Ganso aktorea izango da agertokian emanaldietan.

Polikinela obrak, berriz, dantza eta mugimendua izango ditu ardatz. Stravinskiren Pulcinella suitea du oinarri ikuskizunak, eta Dantzaz konpainiak parte hartuko du. «Baina pentsa litekeenaren kontra, taldeak ez du dantza egingo; publiko guztia dantzarazteaz arduratuko da», zehaztu du Cañadak. Besaulkian eserita egin litezkeen mugimendu, adierazpide eta keinu sortan arakatuko dute haurrek emanaldietan.

Halaber, Misterioa ikuskizunean, hainbat galdera argitzen saiatuko dira; adibidez, zergatik egin diren mundu osoan ezagun konposizio jakinen doinu xumeenetako batzuk, edo zer dela-eta jaso dituzten beren lanetan «hainbat bitxikeria» zenbait musikagilek. Orkestrako musikari talde batek parte hartuko du saioetan.

Entseguak eta tailerrak

Lau ekoizpenak bi moldetan aurkeztuko dituzte: Eskola Kontzertuetan eta Musika Familian kontzertuetan. Hain zuzen, bi horiek dira zikloaren zutabe nagusiak, baina izango dira jarduera gehiago ere. Izan ere, hiru entsegu irekik osatuko dute zikloko eskaintza, baita desgaitasuna duten pertsonen kolektiboari musika hurbiltzeko asmoz FEVAS-Plena Inclusion elkartearekin lankidetzan egingo dituzten tailerrek ere.

Zikloa babesten duten erakundeei eskerrak eman, eta haur zein gazteak musikara hurbiltzeko zereginean jarraitu nahi dutela gaineratu du Cañadak: «Lanean ari gara geure haur eta gazteak pertsona kultuak izan daitezen musikari, arteari eta kulturari dagokionean. Eta halako lanek beren kultur maila handitzen dute. Ideia horrekin lantzen ditugu zikloko proposamen guztiak».


Summary: Hil egin da aurreko astean aldamio batetik eroritako langilea. Asteartean arrantzale bat hil zen Pasaian. Aurten, 45 behargin hil dira lan istripuz Euskal Herrian.

Urriaren 9an Erandion (Bizkaia) aldamio batetik erorita larri zauritu zen behargina hil egin da, orduan izandako zaurien ondorioz hil ere, LAB sindikatuak azaldu duenez. Horrekin batera, jakinarazi du asteartean arrantzale bat hil zela Pasaian (Gipuzkoa). Sindikatuaren zenbaketaren arabera, aurten, 45 behargin hil dira lan istripuan Euskal Herrian.

Erandion hildakoak 32 urte zituen, eta Reformas Maver enpresan lan egiten zuen. Lau metrotik erori zen amiantozko egitura bat desmuntatzen ari zenean.

LABek azaldu duenez, itxura denez istripua gertatu zenean langileak ez zuen erorikoen aurkako babes sistemarik, eta hori bereziki deigarria da, amiantoa kentzeko prozesu batean prebentzio neurriak eta enpresariaren partetik ezarritako kontrolak «muturrekoak» izan beharko liratekeelako.

Sindikatuak gogorarazi du iaz 11 langile hil zirela toki garairen batetik erorita, eta aurten, lau.

Eraikuntza sektoreko lan baldintzak salatu ditu, eta erakunde publikoak ere egin ditu egoeraren erantzule. «Onartezina da horren maiz gertatzen den lan istripu mota baten aurrean beharrezkoak diren bitartekoak ez jartzea. Agerikoa da Lan Ikuskaritzak, Osalanek eta gobernuek ez dituztela jarduera horiek kontrolatu nahi. Horren atzean erabaki politiko bat dago».

Arrantzale bat, Pasaian

LABek beste heriotza baten berri eman du. Asteartean gertatu zen, Pasaian (Gipuzkoa). 59 urteko arrantzale bat da. Istripu ez-traumatiko batean hil zen, arazo kardiobaskular baten eraginez.


Summary: 2050erako euskal hiztunak %30 izatea bermatuko duen politika eskatu diote EEPri. Gaur egungo erritmoan eta baliabideekin segitzea luze gabe «euskara hiltzera kondenatzea» litzateke, Euskal Konfederazioaren hitzetan. Gaur izendatuko dute EEPko lehendakari berria: Maider Behotegi izanen da. Biltzar nagusia aitzin, euskalgintzako kideek agiria banatu diete erakundeetako ordezkariei.

Euskal Konfederazioak agerraldia egin du Baionan, EEP Euskararen Erakunde Publikoa osatzen duten lau partaideei eskatzeko euskararen geroa segurtatuko duen hizkuntza politika bat proposa dezatela. «Nola egin 2050ean euskaldunen kopurua %30 izan dadin, euskararen bizirautea segurtatzeko?», galdetu dute. «Hori da EEP osatzen duten erakunde publikoek egin behar duten galdera eta atzeman behar dituzten erantzunak». EEPren izaera eztabaidatuko dute hura osatzen duten erakunde publikoek ondoko asteetan, eta etorkizunean izanen dituen baliabideak erabakiko dituzte. Euskalgintzaren hitzetan, gaur egungo erritmoan segitzea «euskara hiltzera kondenatzea» litzateke.

2004an sortu zenetik, lau hanka ditu EEPk: Frantziako Estatua –Kultura, Hezkuntza eta Barne ministerioek dute ordezkaritza–, Akitania Berria eskualdea, Pirinio Atlantikoetako departamendua eta Euskal Hirigune Elkargoa. Izaera juridikoz IEP Interes Publikoko Elkargoa da, eta bost urtean behin erabakitzen dute jarraituko duen ala ez, Frantziako Gobernuak egindako ebaluazio baten ondotik. Mahai gainean dagoen aukeretako bat da hemendik aitzina epe mugagabea ematea.

Prozesu horretan, EEPren beharrak zehazteko lan dokumentua aurkeztu zieten hizkuntza eragileei eta Euskal Konfederazioari irailean. Bertan, Ipar Euskal Herriak ondoko urteetan izanen duen bilakaera demografikoa aztertu dute, eta araberan izan lezakeen euskal hiztun kopurua aurreikusi dute. Kasurik onenean, gaur egungo euskaldun kopuru bera litzateke, erdal mundu geroz eta handiagoan –EEPren kalkuluen arabera, hamar herritar berrietarik zortzi izanen dira frankofonoak, eta bi euskaldunak–. Biztanleriaren emendatzeak azken urteetako joerari segitzen badio, euskaldun kopurua %16tik behera izanen litzateke.

«Datu beldurgarri horiek ikusirik, EEPk ez du euskararen geroa segurtatuko duen hizkuntza politikarik proposatzen. Haien proposamen bakarra da orain arte bezala segitzea», deitoratu du Konfederazioak. «Zein dira EEPren helburuak datutan, euskaldun osoak trebatzeari begira? Nola eta zer epetan? Nola piztuko du euskararen erabilera?», galdetu dute. Izan ere, xehetasunik eta ebaluazio irizpiderik ez da ageri ondoko urteetarako hizkuntza politika eguneratzea helburu izan beharko lukeen dokumentuan. «Nola bultzatu euskararen biziberritzea holako helbururik ez bada finkatzen?».


Bi sexu eraso salatu dituzte Getxon

Summary: Bi sexu eraso salatu dituzte Getxon. Erasoak gaitzesteko elkarretaratzeak eginen dituzte bihar

Bi sexu eraso salatu zituzten joan den astean Getxon (Bizkaia), hilaren 12an eta 14an. Getxoko Udaleko bozeramaileen batzarrak biak gaitzetsi ditu, adierazpen instituzional baten bidez. Gainera, erran dute bihar bi elkarretaratze eginen dituztela: instituzionala eguerdian, eta herritarrena arratsaldean.

Ertzaintzak baieztatu du larunbat goizaldean sexu indarkeria batengatik salaketa bat jarri zutela Udaltzaingoan. Hala ere, erran dute hilaren 12an ez zutela gisako salaketarik erregistratu.


Summary: Abiatu dira Hernanin Burujabetzak jardunaldiak, lurraldea burujabetzaz berrantolatzeko saioak. Hernani Burujabe proiektua aurkeztu du Itsaso Lekuona Hernaniko zinegotziak, «beste gobenantza eredu bat» azalduz, eta Udalbiltzako lehendakari Haritz Alberdik Udabiltzaren erronka plazaratu du, «udaletik nazio mailara» jauzi egin nahi duena.

Herritarrek bizitzan beharrezkoak dituzten arlo nagusietan «burujabetzara» jauzi egitea da Hernaniko Udalak, herriko gizarte taldeek eta bertako sektore ekonomiko batzuek bultzatu duten proiektua: Hernani Burujabe. Burujabetzak jardunaldietan plazaratu du Hernaniko zinegotzi Itsaso Lekuona proiektu horrek «pandemiaren gordinetik» gaur arte egin duen ibilbidea. Gaur hasi eta larunbatera bitarte, udalgintzarekin, herrigintzarekin eta bizitza erdian jarrita eraiki nahi diren gobernantza eredu berriei buruz ariko dira hainbat eragile Hernanin (Gipuzkoa).

Udalbiltzako eta Hernaniko Udaleko kideez gain, besteak beste, Jule Goikoetxea EHUko irakaslea eta Mireia Vehi CUPeko kidea ariko dira gaur. Urriaren 20a, berriz, gai sektorialak jorratzeko eguna izango dute. Hirugarren eta azken eguna, berriz, festa giroan pasatuko dute, Burujabetzaren Eguna ospatuz. Kalejira bat egingo dute, «ekinaldi honetan biltzen diren burujabetza sektoreak ezagutzeko geldialdiak eginez», eta herriko kulturgileen emanaldiekin osatuta.

Lekuonak azaldu du pandemiaren gordinean inoiz baino argiago azaleratu zela «bizitzarako ezinbestekoak diren sektoreen burujabetasunaren beharra», eta Hernaniko Udalak bultzaturik hausnarketa horretan hasi zela talde txiki bat. Gaur egun emaitza zehatzak eman dituen herri proiektua da, bilatzen duena tokikotik abiatuta burujabetzara salto egitea zenbait sektoretan, «azpitik gora». Horretarako, hiru subjektu behar direla azpimarratu du: tokiko administrazioa, herriko talde sozialak eta ehun ekonomikoaren sektore estrategiko batzuk.

«Bertakotasunean oinarrituta, tokiko eragileen saretzean oinarrituta, berezko erabakiak eta gobernantza ezartzea» ahalbidetuko luke proiektu horrek. Udalen «desboteretzeaz» aritu da Lekuonak, «eskumenen transferentziak» egiteko herritarrei. Betiere helburu batekin: pertsonen ongizatea. Hernaniko herritarren bizi baldintza duinak bermatzea du helburu proiektuak, «bizitza erdigunean jarrita». Horretarako, «ezinbestekotzat» jo du energian, elikaduran edota zaintzan subiranotasun maila handia lortzea. «Korrontearen aurka goaz, ez da erraza, baina aurrera goaz», esan du zinegotziak.

Proiektu horren ondorio praktikoak badira jadanik, adibidez, elikadura kooperatiba bat, eta han sortzen diren produktuak saltzeko denda-azoka bat. Lekuonak nabarmendu herritarrek erakundeak «gero eta urrunago» sentitzen dituzten garai hauetan, beste norabide batean joatea proposatzen ari dela Hernani Burujabe, «herritarrekin batera». Izan ere, «kapitalismoak bizitza bidegurutze batera» eraman duela uste du Lekuona zinegotziak, eta «zirt edo zart» egin behar dela. Arreta bizitzan jarrita antolatzeko gobernantza baten aldekoa da, finean, Hernanin garatu duten proiektua eta Euskal Herrian abian diren beste burujabetza proiektu zenbait.

Udalbiltzaren erronkak

Hernanin garatutako proiektua «eredugarria» dela esan du Udalbiltzako lehendakari eta Getariako alkate Haritz Alberdik: «Inbidia sanoa ematen du». Uste du Hernani edota Usurbil «erreferentzia» direla beste gobernantza ereduak martxan jartzeko Euskal Herri osoan, eta azaldu du Getarian, esaterako, badela martxan energiarekin lotutako proiektu bat aspaldian, ildo berean garatua.

Alberdik aste gutxi egin ditu Udalbiltzako lehendakaritzan, «lur hartu berria» dela argitu du, eta Udalbiltzak dituen erronkak azaltzeari ekin dio, Euskal Herriko udalak eta hautetsiak batzen dituen erakunde publikoaren iragana azaldu ondoren. Euskal Herri osoa hartzen duen lehen erakunde publiko nazionala da Udalbiltza. 1999ko irailaren 18an sortu zen, Euskalduna jauregian (Bilbo), zazpi euskal lurraldeetako ia 2.000 udal hautetsi bilduta. Bost printzipiorekin abiatu zen: Euskal Herria nazio bat dela aldarrikatzea eta haren egituraketa politikoa eraikitzea; nazio eraikuntza bultzatzea; herrialde guztietako udalerrien arteko harremanak eraikitzen laguntzea, eta nazioartean adieraztea Euskal Herria nazio berezkoa dela eta hala izan nahi duela.

Ordutik 24 urte joan dira, eta bidean denetarik izan da, baita «ezerezean geratu zen» prozesu judizial bat ere, «espetxeratzeak» eragin zituena. Batera edo bestera, Udalbiltza orainari eta batez ere geroari begira jarrita dago. Batzorde eragile berria dauka, eta lehendakariak azaldu du zazpi kidez osatua dagoela. Kide horiek alor jakinekin dute lotura: elikadurarekin, energiarekin, zaintzarekin.... «Udaletatik nazio mailara» jauzi egin nahi duen gobernantza berrietan aurrera egitea da helburu nagusietako bat.

Alberdik esplikatu du Udalbiltzak gogoeta fase batean sartuko dela, «aro berri bati ekiteko». Partzuergokideekin batera zehaztuko dituzte Udalbiltzaren eginkizunak, «gaur egungo beharrei egokitu nahian», eta heldu den urtearen hasieran izango dira ikusgai eztabaida horren fruituak.


Summary: Atzera bota dituzte EAEko Hezkuntza Legeari jarritako osoko zuzenketak. Hezkuntza sailburuaren esanetan, legeak «hizkuntzen kudeaketarako marko berri baterako oinarri sendoak» ezartzen ditu. Bildarratzek dio «lehenetsi» egin behar dela legea «ahalik eta adostasun handienarekin» onartzea. EH Bilduk ez du onartuko «oreka alderdikoiei» erantzuten dien legerik.

Espero zena gertatu da: Eusko Legebiltzarraren gehiengoak ezezkoa eman die Elkarrekin-Podemos-IUk, PPk, Ciudadanosek eta Voxek Hezkuntza Legeari jarritako osoko zuzenketei. Beraz, lege proiektua ez da berriro Eusko Jaurlaritzara itzuliko, eta zuzenketa partzialak eztabaidatzeari ekingo diote.

Hasteko, Eusko Jaurlaritzako Hezkuntza sailburu Jokin Bildarratzek lege proiektua defendatu du. Haren esanetan, lege proiektu «sendoa» da, «hezkuntza eta gizarte eragileen ekarpenak biltzen dituena», eta, gainera, iazko apirilean Eusko Legebiltzarreko lau alderdi nagusiek izenpetutako akordioa oinarri duena.

Eduki jakin batzuei heldu die sailburuak. Hizpide izan du hizkuntzen irakaskuntzaren gaia, zeinak harrabotsa eragin baitu azkenaldian. Sailburuak aitortu du hizkuntzen arloan «eztabaida handia» dagoela mahai gainean, baina «bidetik eta helburuetatik» ez desbideratzea galdegin du. Bide berri bat urratzeko modua eskaintzen duela uste du: «Lege honek oinarri sendoak eskaintzen dizkigu hizkuntzen kudeaketarako eta ezarpenerako marko berri baterako».

Azaldu duenez, ikastetxe bakoitzak diseinatuko du bere bidea, errealitate soziolinguistikoan oinarrituta, ikasleek ezarritako helburuak bete ditzaten eskolatzea amaitzerako, betiere administrazioaren laguntza jasota: «Ikastetxeen hizkuntza proiektua erdigunera ekarriz, hezkuntza esparru eleaniztun propioa garatzeko konpromisoa ikastetxeen eskuetan jartzen dugu. Euskara ardatz hartuta, bi hizkuntza ofizialen eta gutxienez atzerriko hizkuntza baten gainean egituratuko da sistema. Era berean, euskara testuinguru formaletan eta ez-formaletan erabiltzea bultzatuko du, jakina, beste hizkuntza eta kultura batzuekiko jakin-mina eta zaletasuna sustatuz». Ereduak ere izan ditu aipagai: «Azken berrogei urte hauetan, gure gizartea asko aldatu da, hezkuntza aldatu egin da, ereduak aldatu egin dira, eta gure eredua errealitate berrira egokitzen jarraitzea dagokigu hemendik aurrera ere».

Ikastetxeen titulartasunari dagokionez, nabarmendu du legea onartuta hezkuntza sistema osoa egongo dela araututa lehenengo aldiz, «betiere, eskola publikoaren protagonismoa azpimarratuz». Halaber, azaldu du itunpeko ikastetxeak ere funts publikoz hornituko dituztela, «legeak ezartzen dituen konpromisoak eta betebeharrak betetzen dituzten heinean»: «Zerbitzu publikoa eskainiko duten ikastetxe guztiei interpelazio zuzena egiten die lege honek, eskubideetan zein betekizunetan». Doakotasuna ere izan du hizpide. Bildarratzen esanetan, doakotasuna lortzeko «neurri garrantzitsuak» jaso dituzte.

Osoko zuzenketak aurkezteko aukera ere izan dute. Lehenik, PPk, Ciudadanosek eta Voxek. Antzeko arrazoiak erabili dituzte beren proposamenak defendatzeko eta lege proiektuari kontra egiteko: euskara inposatuko dutela eta gazteleraz ikasteko aukerarik ez dela egongo, proiektu jakin batzuen mesedetan erabili nahi dutela hezkuntza, itunpeko sarearen aurkakoa dela... PPko Carmelo Barriok, Ciudadanoseko Jose Manuel Gilek eta Voxeko Amaia Martinez hartu dute hitza. Hirurek gazteleraz egin dute oso-osorik.

EAJren eta PSE-EEren izenean, Gorka Alvarezek eta Maria Jesus San Josek hartu dute hitza, hurrenez hurren. Alvarezen esanetan, lege proiektuaren lehen helburua da ikasleei «ahalik eta hezkuntza onena» eskaintzea. Eta zer da hori? Alvarezen hitzetan, kalitatezko hezkuntza, integratzailea, aukera berdintasuna eskaintzen duena, euskalduna eta irmoki berrikuntzaren alde egiten duena. Bildarratzek egin bezala, goraipatu egin du hezkuntza sistema osoa arautuko duela. Eta heldu dio hizkuntzen gaiari ere. Esan duenez, lege proiektuan jasota dago euskararen inguruan egituratua dagoela eta sistema eleaniztuna dela, eta bermatzen duela ikasleek euskaraz nahiz gazteleraz «maila egokia» erdiestea. Gainera, aipatu du erremintak eskaintzen dituela horretarako.

San Josek, berriz, esan du «oso gustura» daudela EAJrekin egindako negoziazioarekin, «ezinbesteko aldaketak» sartu baitituzte zuzenketetan. Hizkuntzei dagokienez, argi esan du sistema hirueleduna izango dela, eta euskara izango duela ardatz, baina euskara, gaztelera eta ingelesa izango direla irakaskuntzarako hizkuntza, «gizarte kohesioa eta herritarrek bi hizkuntza ofizialetan komunikatzeko gaitasuna izatea bermatzeko». Azkenaldiko eztabaidaren funtsera jota, ziurtatu du zuzenketekin argitu dutela hizkuntza ereduak indarrean daudela, eta, horiek aldatzea erabakiz gero, Gernikako Estatutua eta Euskararen Legea errespetatu beharko direla, eta hor jasota dagoela herritarrek eskubidea dutela hezkuntza edozein mailatan euskaraz nahiz gazteleraz jasotzeko. Eta erantsi du: «Euskal sozialistentzat benetan garrantzitsua da gure ikasleek euskaraz eta gazteleraz ikasi ahal izatea bermatzea, eta hirugarren hizkuntza batean gaitasunak izatea».

Oposizioko alderdi nagusiak ere azaldu du bere jarrera. Ezezkoa bozkatu dute, Ikoitz Arreseren esanetan, «lege on bat lortzeko eztabaidari» bide eman nahi diotelako: «EH Bildukook beste aukera bat eman nahi diogu lege on bat izateari eta gure hezkuntza sistemaren eraldaketari». Alabaina, nabarmendu du hori ez dutela «edozein modutan» egingo: «Ez dugu babestuko euskal hezkuntzaren erronkei erantzuten ez dien lege bat, ezta gobernu koalizioan EAJren PSEren barne oreka alderdikoiei erantzuten dien lege bat ere». Halaber, beste kezka bat ere helarazi du: «Kezka dugu PSEk EH Bildu legetik kanpo nahi duelako eta EAJ prest dagoelako eskatzen ari zaiona emateko». Gainera, EAJri eta PSE-EEri egotzi die oraindik ez dutela hizkuntza ereduak agertzen diren zuzenketari buruzko azalpen bateraturik eman.

Elkarrekin Podemos-IUko Isabel Gonzalezek ere izan du aukera beren osoko zuzenketa azaltzeko. Batez ere, sare publikoaren defentsa egin du. Esan duenez, beraientzat hezkuntza publikoa da oinarrizkoa; aldiz, lege proiektuak berdindu egiten ditu eskola publikoa eta itunpekoa.

Zuzenketa partzialen eztabaida

Orain, sailburuaren esanetan, aurkeztutako zuzenketak «kontrastatzeko, adosteko eta onartzeko» garaia da, eta legebiltzarkideei dagokie hori: «Ziur nago taldeek aurkeztutako zuzenketen azterketa sakona egingo duzuela, eta gai izango zaretela jarrerak batzeko eta akordioak lortzeko. Zer lehenetsi behar dugu? Legea ahalik eta adostasun zabalenarekin onartzea». Gainera, Bildarratzek hitzaldia baliatu du Eusko Legebiltzarreko «zenbait alderdiri» eskerrak emateko, «azkeneko bi urteetako elkarlanaren alde egin dutelako». Nabarmendu du etorkizunean hezkuntza sistema on bat izan dutela denek. «Eta bide orri horretan kolaboratzen eta eraikitzen jarraitzeko aukera daukagu». Orain, beraz, zuzenketa partzialak eztabaidatzeari irekiko diote atea.


Summary: Siemens Gamesaren etorkizunaren gaineko «kezka» azaldu dute CCOOk eta UGTk. Nafarroako Gobernuaren, Eusko Jaurlaritzaren, Espainiako Gobernuaren eta Europako Batzodearen inplikazioa eskatu dute, «enkanteen baldintzak aldatzeko eta Europako produktuei mesede egiteko»

Lehenik ELAk egin zuen ohartarazpena, eta, orain, CCOOk eta UGTk gauza bera egin dute, nork bere aldetik. Azaroaren 21ean, etorkizunerako bideragarritasun plana aurkeztuko du Siemens Gamesak, eta orain mahai gainean diren jokalekuen inguruko kezka handia dute sindikatuek, galera handiak pilatzen ari baita konpainia. «Ez ditugu gertaerak aurreratu nahi, baina okerrenean jarri behar dugu», adierazi du Clara Fernandezek CCOOren Siemens Gamesako idazkari nagusiak.

Irailaren 21ean, Siemens Energy taldeko presidente Christian Bruchekin elkartu ziren CCOOko eta UGTko ordezkariak. UGTren arabera, Bruchek aurreratu zuen 4.500 milioi euro inguruko galerak pilatzen ari zela taldea, eta neurri handi batean Siemens Gamesaren gain jarri zen erantzukizuna. Halaber, bilera horretan onartu zen Siemens Gamesak uko egin ziola mila milioi eurorainoko lanari.

Iragan astelehenean biltzekoak ziren berriz, baina bertan behera geratu zen bilera. UGTko Mikel Tapiaren ustez, «oso sentsazio txarrak» eragiten dizkie horrek: «Ematen du moldaketa bat prestatzen ari direla, eta ez nuke baztertuko bulegoetan, fabriketan edo parke eolikoen mantentzean lan zama kentzea». CCOOk ere bilera hori kendu izana aurpegiratu dio enpresari, baina ez du zertan seinale txarra izan behar. «Atzetik presio politikoa dutela adieraz dezake».

Ikusi gehiago: Sektore eolikoa eta milaka lanpostu desagertzeko arriskuaz ohartarazi du ELAk

Datorren urriaren 24an, Europako Batzordeak industria eolikoarentzako laguntza sorta bat aurkeztuko du. Uneotan, hiru ekoizle handienek galerak dituzte, sektoreko lehia teknologikoaren eta Asiako enpresen lehia desleialaren ondorioz. «Espero dugu laguntza paketeaz gain lan eredua aldatzea, sektoreko enpresek bertan ekoitzi ahal izatea erraztu dezaten», aipatu du Clara Fernandezek. Haren esanetan, lurreko haize erroten enkanteetan, Europako araudiek ez dituzte behar bezala laguntzen, eta prezio merkeagoko lehiakide txinatarrek abantaila izan ohi dute. Alor horretan esku hartzea galdegin diote Bruselari: «Ekoizle guztientzako joko arau berak nahi ditugu».

Bruselatik etor daitekeen hauspo horren berri izan ostean, ia hilabete geratuko da. Azaroaren 15ean emaitzak aurkeztuko ditu Siemens Energyk, eta astebete geroago, azaroaren 21ean, Capital Market Day eguna izango da; kapital merkatuei etorkizuneko planak aurkezteko eguna. CCOOren arabera, egun horri begira hainbat jokaleku daude: baikorrenean, bolada batez galerak izaten jarraitzeko asmoa izango du; okerrenean, lurreko haize errotak egiten diren fabrikak ixteko asmoa iragarriko du —onshore negozioa.

Hego Euskal Herrian, Siemens Gamesak 2.800 lagun ingururi ematen die lana, eta, kontuan izanik gehienbat lurreko haize erroten produkzioan aritzen direla, baliteke kolpe latza hartzea. Goizegi da ezer aurreratzeko, baina seinale txarrak daude. Iragan astean, Reuters agentziak berak aurreratu zuen Siemens Energy Siemens Gamesaren fabrikak eta bulegoak ixtea aztertzen ari zela.

Azaroaren 21eko egun erabakigarriari begira, zenbait gauza egin daitezkeela uste dute sindikatuek. «Ezin gara besoak gurutzatuta geratu», esan du Fernandezek. Alde batetik, dei egin diete datozen egunetan egingo dituzten batzarretan eta ondoren antolatuko diren mobilizazioetan parte hartzera. Siemensek Gamesa erosi zuenetik ezegonkortasun handia bizi du enpresak, eta horrek denak langileei eurei ere eragiten die. «Langileak oso kezkatuta daude, eta batik bat tentsio handiz bizi dute egoera hau. Azken bi urteetan presio handiarekin ari gara lanean, eta ziurtasunik gabeko etorkizuna dugu; ez dakigu zer gertatuko den», aitortu du Fernandezek.

Bestetik, gobernuen inplikazioa eskatu du. Nafarroako Gobernuarekin biltzeko asmoa dute, eta gauza bera egitekoak dira Eusko Jaurlaritzarekin.

Gogora ekarri dutenez, Siemens Gamesak lau presidente izan ditu bost urtean, eta egoeraren erantzule egin dute zuzendaritza. «Bat-egitearen lehen urtean irabaziak izan genituen, eta ordutik aurrera, ez. Zuzendaritza taldea aldatu da. Ez dute ezagutzen ondo sektore eolikoa. Siemens taldetik etorri dira denak, baina sektore eolikoa berezia da», adierazi du Fernandezek.


Summary: Martxelo Otamendi eta Iñaki Petxarroman saritu ditu kazetarien elkargoak. Ibilbide osoa aitortuko dio Otamendiri Arabako, Bizkaiko eta Gipuzkoako kazetarien elkargoak. Ingurumen kazetaritzaren arloan saritu dute Petxarroman. Euskal Kazetariak saria, berriz, TVEko aurkezle Silvia Intxaurrondok jasoko du. Azaroaren 8an egingo dute sariak banatzeko ekitaldia.

Euskal Kazetarien Elkarteak eta Kazetarien Euskal Elkargoak Euskal Kazetaritza Sariak banatzen ditu urtero, eta aurten Iñaki Petxarroman BERRIAko kazetariari emango diote Ingurumen Kazetaritzako Saria. Ibilbide Profesionalaren Saria, berriz, Martxelo Otamendi Euskaldunon Egunkaria-ko eta BERRIAko zuzendari ohiari emango diote. Azaroaren 8an egingo dute sariak banatzeko ekitaldia, Bilbon.

Petxarromanek «pozik» hartu du aitortza: «Urte askotako lanaren aitortza da. Aitortza BERRIArentzat berarentzat dela esango nuke, ingurumen gaiei garrantzia eman dielako hasiera-hasieratik». Lasarte-Orian (Gipuzkoa) 1973an jaiotako kazetariak urte luzez landu ditu ingurumenarekin lotutako gaiak. «Niri egokitu zait Egunkaria-n eta BERRIAn bereziki gai horien berri ematea, eta hori da orain kazetarien elkargoak saritu duena. Beraz, aitortza kolektibo baten moduan jasoko dut, nahiz eta nire izenean jaso», gaineratu du Petxarromanek.

Iñaki Petxarroman. Gorka Rubio / Foku

Otamendik hainbat urtez parte hartu du Euskal Kazetariak sarietako hautagaien izenak ematen, Egunkaria-ko eta BERRIAko zuzendari gisa. Azaroaren 8an, aldiz, hari egokituko zaio sari bat jasotzea. Otamendi 1987an hasi zen lanean ETBn, eta hainbat saiotan aritu zen gidoilari, aurkezle eta zuzendari; 1993tik 2003ra, Egunkaria-ko zuzendaria izan zen; eta BERRIAn zuzendari aritu da 2003ko ekainetik aurten ekainaren amaieran erretiroa hartu duen arte. Amagoia Mujika Tolaretxipik hartu zion erreleboa uztailaren hasieran. Otamendik hunkituta jaso du sariaren berri: «Beti da pozgarria sariak jasotzea, are gehiago beste komunikabideetako zuzendarien erabakia bada. Oso eskertuta nago kazetari izaten lagundu didaten lankideekin».

Euskal Kazetariak saria izaten da elkargoak ematen dituen sarien artean nabarmenena. Eta aurten sari hori Silvia Intxaurrondori emango diote (Barakaldo, Bizkaia, 1979). Hainbat irratitan eta telebistatan egin du lan Intxaurrondok. 2021etik, TVEko La hora de La1 saioa aurkezten ari da, goizetan. Ez da udazken honetan Intxaurrondok jasoko duen sari bakarra: Ondas sarietan aurkezlerik onenaren saria lortu du. Azaroaren 22an jasoko du Ondas sari hori.

Adierazpen Askatasunaren Saria Jordi Evole kazetari kataluniarrak irabazi du, No me llame Ternera dokumentalean egindako lanagatik. Ekoizpen hori Donostiako Zinemaldian estreinatu zuten irailean, eta abenduaren 15etik aurrera Netflix plataforman ikusi ahalko da.

SER-Radio Bilbaori aitortza

Komunikabide eta kazetari gehiago ere saritu dituzte Arabako, Bizkaiko eta Gipuzkoako elkargoak eta elkarteak. Esate baterako, Pertsonaia/Giza Instituzioaren Saria Cadena SER-Radio Bilbaorentzat izan da. Irratiak 90 urte bete ditu berriki.

Kazetaritza Digitala saria, bestalde, Primeran plataformari eman diote. EITB taldeak sortutakoa da, eta euskarazko ikus-entzunezko edukien lehen plataformatzat jo du elkargoak.

Juantxu Rodriguez fotokazetaritzako saria Marivi Ibarrola Errioxako (Espainia) argazkilariari eman diote. Rock taldeen eta artista ezagunen argazkiak atera zituen 1980ko hamarkadan, eta garai hartako hedabide askotan argitaratu ziren; era berean, Yo dispareÌ;Â;ÂÂ;Â;ÂÂÂÂÂ en los 80 (Nik 80ko hamarkadan egin nuen tiro) lanean daude jasota.

Ohorezko Saria sortu zuen iaz kazetari elkargoak. Lehen aldiz, Martin Ugalde zenari eman zioten. Aurten sari hori Antonio Alvarez Solis kazetariarentzat izango da —2020ko martxoaren 30ean hil zen—. Madrilgoa izan arren, Alvarez Solisek Euskal Herriko komunikabide pribatu eta publikoetan urte luzez egin zuen lana nabarmendu nahi izan du elkargoak.

«Salbuespen gisa», epaimahaiak Yolanda Alicia kazetari eta Tele 7 katearen sortzaile eta zuzendaria ere saritzea erabaki du. «kazetaritzan bizitza eman izana» aitortuko diote, «tokiko informazioan oinarritutako hurbileko kazetaritza praktikatuz». Bizkaiko tokiko kate bat da Tele 7; Barakaldon du egoitza.


Summary: Emakumeen aurkako genero-indarkeria eta sexu-indarkeria: Zuzenbide Penalaren bilakaera, joerak eta erronkak. Doako ikastaroa.. Espainiako Zigor Zuzenbidearen eremuan genero-indarkeriak eta sexu-indarkeriak jasotzen duen tratamenduaren errealitatea jorratu nahi du Ikastaroak, ikuspegi oso batetik. Horretarako, Zigor Zuzenbidean heteroarau bat dagoelako ustetik abiatuta, ikastaroak genero-indarkeriari eta sexu-indarkeriari eman zaion tratamendu juridiko-penala aztertzen du, generoaren ikuspegitik barneratu diren aurrerapenak azpimarratuz: Istanbulgo Hitzarmenetik sortutako betebehar juridikoak; Zigor Kodearen esparruko erreformak; "bai bakarrik da bai" legea; haren kontrarreforma eta biktimen babeserako funtsezkoak izango diren biktimologia-elementuak ere sakonduko dira.

Ikastaroa doan eta euskaraz izango da.

Informazioa: Data: 2023ko azaroaren 21etik abenduaren 19ra arte Ordutegia: 16:30etik 19:00etara Garatuko den espazioa: 2002 Non: Bizkaiko UNED Ikusi egutegia

Ikastorduak: 10 Kredituak: 0.5 ECTS Ikusi jarduera gehiago

Bertaratzea ez da beharrezkoa. Hiru aukera dituzu: presentziala, online zuzenean ala online aurrez grabatuan

Egitaraua

Asteartea, azaroak 21 16:30-19:00 1. MODULUA: Pérez Machío, Ana I. Zigor Zuzenbideko irakasle titularra (katedradun akreditazioa) I. “Genero-indarkeriaren” eta “sexu-indarkeriaren” nazioarteko tratamendu juridikoa: Generoa eta Zuzenbidea Emakumeen giza eskubideen nazioarteko errekonozimendua Genero-indarkeria eta sexu-indarkeria zigortu ahal izateko, estatuek zer betebehar dituzten Asteartea, azaroak 28 16:30-19:00 2. MODULUA: Hernández Díaz, Leyre. Zigor Zuzenbideko irakasle agregatua (agregatu akreditazioa) II. Espainiako Ordenamendu Juridikoan “sexu-indarkeriak” zer tratamendu jasotzen duen “bai bakarrik da bai” legea Kontrarreforma Asteartea, abenduak 12 16:30-19:00 3. MODULUA: Pérez Machío, Ana I. Zigor Zuzenbideko irakasle titularra (katedradun akreditazioa) III. “Bai bakarrik da bai” legea eta haren kontrarreformaren hausnarketa kritikoa Asteartea, abenduak 19 16:30-19:00 4. MODULUA: Pérez Machío, Ana I. Zigor Zuzenbideko irakasle titularra (katedradun akreditazioa) IV. Sexu-indarkeriako biktimen babesa

Izen-ematea

Leku-kopuru mugatua "aurrez aurreko modalitatean". Matrikula egiteko orduan, jardueran bertatik bertara edo online parte hartuko den adierazi behar da. Modalitate presentzialean, saioen % 85era joan behar da ziurtagiria eskuratzeko. Online modalitatean, autoebaluaziorako galdetegi bati erantzun beharko zaio. Kontuan izan matrikula-eskabidean emandako datuekin ziurtagiriak egiten direla; zuzenak direla eta osorik daudela ziurtatzea beharrezkoa da.

Zuzendaria

Esteban Arlucea Ruiz. Zuzenbideko doktore. EHUko irakasle titularra eta Bizkaiko UNEDeko irakasle tutorea

Hizlariak

Leyre Hernández Díaz. Zuzenbide eta Kriminologia lizentziaduna. EHUko Zuzenbideko doktore; hantxe dihardu irakasle 2010az geroztik.

Ana Isabel Pérez Machío. Zuzenbide eta Kriminologia lizentziaduna. EHUko Zuzenbideko doktore; hantxe dihardu irakasle 2006az geroztik.

Norentzat

Zuzenbideko ikasleak Kriminologiako ikasleak Berdintasuneko teknikariak

Helburuak

- “Genero-indarkeria” eta “sexu-indarkeria” kontzeptuak ezagutzea - Generoaren eta Zigor Zuzenbidearen artean dagoen harremana ezagutzea - “Sexu-indarkeriari” aurre egiteko dauden tresna juridiko-penalak ezagutzea - Biktimen babeserako funtsezko tresnak ezagutzea

Ebaluazio-sistema

Online modalitatean, zuzenean zein aurrez grabatuta, autoebaluaziorako galdetegi bakar bati erantzun beharko zaio, azken saioaren grabazio lotura jasotzen denetik 15 egun naturaleko epean.

Argibide gehiago

Bizkaiko UNED Ignacio Ellacuria parkea, 3 48920 Portugalete Bizkaia 94-493 65 33 / info@portugalete.uned.es

Antolatzailea:

Laguntzaileak:

Finantzatzailea:


Summary: Bizkaiko eskauten abade ohia zigortu dute, bi neskari ukituak egiteagatik. Burgosko Probintzia Auzitegiak bi kondena jarri dizkio; Bilboko Elizbarrutiak gogoratu du fiskaltzara berak jo zuela aurrena, abadearen portaera okerrez ohartarazteko, eta karguak kendu zizkiola.

Ohar bat plazaratu du gaur Bilboko Elizabarrutiak Bizkaiko eskauten abade izan zenaren inguruan. 2018an jakin zen lau sexu delitu egotzi zizkiola Fiskaltzak, eta ikerketapean zegoela horregatik. Gaur, hedabideen bidez zabaldu da zigor bi ezarri dizkiola apaizari Burgosko Probintzia Auzitegiak, bi neskak jarritako salaketen harira, eta, argudiatuta zenbait datu ez direla zuzenak izan, «zehaztapenak» egin nahi izan ditu Bizkaiko Elizbarrutiak agiriaren bidez. Adierazi du honako kondena hauek ezarri dizkiola justiziak apaizari: hamalau hilabeteko espetxe zigorra jarri diote emakume adingabe bati ukituak egiteagatik, eta hemezortzi hilabetekoa 18 urteko beste bati ere ukituak egiteagatik.

Eskauten jardueretan parte hartzen ari ziren bi andreek erasoak pairatu zituztenean: eskauta zen gazteena, eta begiralea zaharrena. Harreman joria zuten abadearekin ingurumari horretan, eta gertuko giro hori baliatu zuen apaizak ukituak-eta egiteko.

Kalte ordainak ere eman beharko dizkie zigortutako abadeak andre biei, eta akusatuak ezarritako kopurua pagatzen ez badu, Bilboko Elizbarrutiaren ardura izango da ordainketak egitea, sententziaren arabera «erantzule zibil subsidiarioa» baita. Uztailekoa da epaia, baina orain zabaldu da hedabideetan. Elizbarrutiak esan du akusatuak ez duela helegiterik jarri haren aurka.

Gainera, gogora ekarri du abadea bere karguetatik kendua dutela 2018ko abendutik. Eta Elizbarrutiak berak jo zuela fiskaltzarengana apaizaren portaera okerren berri izan zuenean, Euskalerriko Eskautak Bizkaia elkartearekin batera: «Biktimen aurretik». Oharrarekin batera, Elizbarrutiak «elkartasuna» adierazi nahi izan die sexu erasoak pairatu dituztenei, eta adierazi du salaketen ikerketan eta biktimen artan urratsak egiten jarraitzeko asmoa duela.

Abade honen kasuaren berri eman zenean, Mario Izeta zen Bilboko gotzaina. Joseba Segura dago orain karguan. Aitzindaria izan da Eliza barruan egindako sexu abusuen kontrako zenbait keinutan: aurtengo martxoan, adibidez, elizkizun bat egin zuen propio biktimei barkamena eskatzeko eta babesa ere erakusteko.


Summary: Plataforma digitaletan Europako hizkuntza guztien «presentzia bermatzeko» eskatu du Puntueusek Estrasburgon. Josu Waliño Puntueus fundazioaren zuzendariak agerraldia egin du Europako Legebiltzarreko osoko bilkurako hizkuntza gutxituen lantaldean.

Googleren bilaketa zerbitzuek euskara gazteleraren mesedetan diskriminatzen dutela ondorioztatu zuen Puntueus fundazioak uztailean. Erakundeak ondorio hori azaldu du gaur Europako Legebiltzarreko hizkuntza gutxituen lantaldean.

Euskarak Interneten eta, batez ere, Google konpainiaren tresna eta zerbitzuetan duen egoera azaldu du fundazioak Estrasburgoko ganberan (Frantzia). Josu Waliño Putueuseko zuzendariak salatu du konpainia teknologiko handiek «ez ikusia egiten diotela Europako hizkuntza aniztasunari». Horren ondorioak nabarmendu ditu: hizkuntzok ikusgaitasuna galtzen dute Interneten, eta, oro har, ingurune digitalean, eta horrek hizkuntzon normalizazioa oztopatzen dute.

Eskaera argia egin du Waliñok: «Ezinbestekoa da industria digitaleko enpresa handiek beren tresna eta zerbitzuetan Europako hizkuntza guztien presentzia bermatzea Europako kultura eta hizkuntzen etorkizuna bermatzeko».

Bazterketa

Uztailean eginiko salaketak eragina izan du Google erraldoian. Katalunian eginiko ikerketa batek ondorioztatu zuen Googleren bilatzaileak gaztelaniazko emaitzak eskaintzen zizkiela erabiltzaileei bilaketa katalanez egin eta nabigatzailea eta sistema eragilea hizkuntza horretan edukita ere. Puntueusek ikertu zuen euskararekin gauza bera egiten ote zuen, eta baietz ondorioztatu zuen. 2022ko udaberritik gertatzen zen, eta orduan bilatzailearen algoritmoan eginiko aldaketa batekin lotu zuten okerra. Salaketaren eraginez, Googlek algoritmoa doitu zuen, eta egoera bere onera itzuli zen.

Edonola ere, Googlek oraindik ere baztertu egiten du euskara beste hainbat zerbitzutan, Waliñok gaur Estrasburgon azaldu duenez; besteak beste, Google Ads, Google Chrome eta Google Advanced Search zerbitzuetan. «Horiek ere gure hizkuntza sartu behar dute aukeren artean», esan du.

Azaldu duenez, konpainia handiak hizkuntza politika propioa ezartzen ari dira munduan, eta hiztun gehien dituzten mintzairak indartzen ari dira, besteen lepotik.

«Ezinbestekoa da plataforma digitalek Europako hizkuntza guztien presentzia bermatzea beren tresna eta zerbitzuetan, Europako kulturak eta hizkuntzak zaindu, garatu eta iraunarazteko».