Summary: Ostalaritza itxi beharko dute gaur Azpeitian, Beasainen, Zaldibian, Zigoitian eta Añanan. Intzidentzia 100.000 biztanleko 500 edo handiagoa duten 5.000 biztanletik beherako herrietan ere ezingo dituzte zabaldu jatetxeak eta tabernak.

Eusko Jaurlaritzak joan zen astean erabaki zuen taberna eta jatetxeei zabaltzeko baimena ematea, hilabete bat itxita egon ondoren. Edonola ere, baldintza bat jarri zuen: azken 14 egunetan 100.000 biztanleko 500 kasu baino gutxiagoko intzidentzia tasa eduki beharko dute herrian negozio horiek irekitzeko.

Baldintza horrek eraginda, Azpeitian, Beasainen eta Zaldibian (Gipuzkoa) itxi beharko dituzte ostalaritzako lokalak. Horrez gain, itxita jarraituko dute Arrigorriagan eta Ermuan (Bizkaia), eta Arrasaten eta Ordizian (Gipuzkoa). Horietan guztietan 500 kasu baino gehiagoko intzidentzia baitute.

Herenegun zabalduriko larunbateko datuen arabera, Arrigorriagak 521 kasu zituen 100.000 biztanleko; Ermuak 517,49; Eibarrek 510; Arrasatek 1.110,71; Azpeitiak 571,24; Beasainek 544,06, eta Ordiziak 742,23. Eibarren, berriz, zabaldu ahalko dituzte, azken orduetan tasa 473,46ra jaitsi baita.

Joan zen ostegunean kontrakoa iragarri arren, Jaurlaritzak erabaki du ez duela baimenik emango ostalaritza zabaltzeko 500 kasu edo gehiago dituzten 5.000 biztanle baino gutxiagoko herrietan. Horren eraginez, tabernak itxiko dituzte gaur Añanan eta Zigoitian, eta itxita jarraituko dute Iruña Okan, Zuian (Araba). Zaldibia ere 5.000 biztanletik beherako multzo horretan dago.

Haatik, zabaldu ahalko dituzte Erriberabeitian (Araba), han ere larunbateko emaitza hobetu dutelako.

Jaurlaritzak astelehenetan eta ostegunetan argitaratuko du herrietako intzidentzia tasa.


Txertoa ematen hasi dira AEBetan

Summary: Txertoa ematen hasi dira AEBetan. New Yorkeko Queens auzoko erizain batek hartu du lehen dosia. Pfizer eta Biontech enpresek ekoitzitako txertoaren ia hiru milioi dosi banatu nahi dituzte kanpainako lehen egunetan.

Txertaketa kanpainari ekin diote AEBetan, txertoa herrialdeko 600 lekutara iritsi den egun berean. Sandra Lindsay izan da lehena txertoa hartzen, New Yorkeko Queens auzoko ospitale batean lan egiten duen erizain bat. Hain justu, izurriak gogorren jotako auzoetako bat da Queens. "Espero dut gure historiaren atal oso mingarri baten amaieraren hasiera izango dela hau", adierazi du Lindsayek, txertoa hartu eta segidan egindako adierazpenetan.

Izan ere, hedabideez inguratutako ekitaldi batean hartu du txertoa erizainak. New York estatuko gobernadore Andrew Cuomok agerraldia egin du, lehen dosi hori banatu eta berehala. "Sinetsita nago gerra amaituko duen arma izango dela", adierazi du. Donald Trump AEBetako jarduneko presidenteak Twitter bidez iragarri du txertaketa kanpaina hasi dela: "Lehenengo txertoak ezarri dira. Zorionak AEBei! Zorionak munduari!".

Ostiralean onartu zuten Pfizer eta Biontech enpresek sortutako txertoaren komertzializazioa. FDAk egin zuen, herrialde horretako medikamentuen merkaturatzea arautzeaz arduratzen den organismoak. Txertaketarako 600 leku ezarri dituzte herrialde osoan, eta horietan txertoa banatzen hasi ziren, FDAren baiezkoa jaso eta berehala. Leku horietako batzuetara gaur heldu dira lehen dosiak, eta datozen egunetan iritsiko dira gainerakoak. Guztira, 2,9 milioi dosi banatu nahi ditu gobernuak datozen 21 egunetan. Osasun langileak, osasun arloan lan egiten dutenak eta adinekoen zaintzan aritzen direnak izango dira lehenak.

Pandemiaren une gogorrenetako batean hasi dute txertaketa kanpaina AEBetan. Eguneko 200.000 kutsatu inguru izan dira azken egunetan, eta egun bakarrean 3.000 hildako ere izan ziren joan den astean. Hamasei milioi lagun baino gehiago kutsatu dira herrialdean izurria iritsi zenetik, eta ia 300.000 lagun hil dira.


Summary: Aurrekontuetan «Madrilgo eta Iruñeko jarrera bera» izateko eskatu die EAJk EH Bildu eta Ahal Dugu-ri. Jaurlaritzako gobernu kontseiluak bihar onartuko du aurrekontu proiektua.

Euskal Autonomia Erkidegorako 2021eko aurrekontuek bihar emango dute lehen pausoa, gobernu kontseiluak biharko bileran onartuko baitu lege proiektua. Jaurlaritzak ziurtatuta dauka kontuen onespena, EAJk eta PSE-EEk gehiengo osoa baitute Eusko Legebiltzarrean, baina ikusteko dago gobernuak zenbateraino aldatzen duen lege proiektua talde parlamentarioen zuzenketak jasotzeko eta, horrela, aurrekontuek zenbaterainoko babesa izango duten parlamentuan.

Jaurlaritzako iturrien arabera, COVID-19aren izurriak baldintzatutako aurrekontuak izango dira, pandemiak eragindako egoera ekonomikoa suspertzekoak. Pedro Azpiazu Ogasun sailburuak emango ditu xehetasunak bihar, gobernu kontseilu osteko agerraldian. Gobernuaren aurreikuspena da EAEko ekonomia %10,1 uzkurtzea aurten eta %8,9 haztea datorren urtean. Hori horrela, dirua biltzeko aurreikuspenak 13.411,6 milioikoak dira aurten; 2019ean baino 2.058 milioi (%13,3) gutxiago.

Datorren urteari begira, espero dute 14.250 milioi euro biltzea; 2020rako aurreikusitakoa baino %6,3 gehiago. Erkidegoak %2,2ko defizita onartua du datorren urterako, eta %16,9ko zorpetze muga. Hori horrela, Jaurlaritzak dio «murrizketarik gabeko» aurrekontuak aurkeztuko dituela, «austeritatetik urrun».

Biharko tramitearen ondoren, proiektua ostegunean erregistratuko dute Eusko Legebiltzarrean, eta hilaren 21etik 23ra bitartean sailburuek agerraldiak egingo dituzte parlamentuan, beren arloko diru sailak azaltzeko. Ogasun sailburuaren asmoa da talde politikoekin biltzea urtarrilaren 11ko astean, akordiorako aukerarik baden aztertzeko. Osoko zuzenketa eztabaidatzeko bilkura urtarrilaren 29rako aurreikusita dago, eta otsailaren 11n onartuko lirateke aurrekontuak.

Zenbaterainoko babesa

Kontuak aurrera aterako direla ziurra da, baina EAJk babesa zabaldu nahi du, eta, testuinguru horretan, Itxaso Atutxa Bizkai Buru Batzarreko presidenteak EH Bilduri eta Elkarrekin Podemos-IUri eskatu die izan dezatela «Madrilen eta Iruñean» izandako jarrera bera —bi indarren babesarekin onartu dituzte Nafarroako eta Espainiako aurrekontuak—. Euskadi Irratian, Atutxak dei egin die egoerari «elkarrekin» erantzutera: «Egoera oso gogorra da, eta oposizio denak oso ondo daki zein diren diruak eta zein beharrak. Oso ondo lehenetsi dira horiek. Denok bat egiteko garaia da eta seguru nago, alde horretatik, Gobernuak eskuzabaltasunez jokatuko duela».

Norabide berean mintzatu da Idoia Mendia Jaurlaritzako lehendakariorde eta PSE-EEko idazkari nagusia ere, eta oposizioko indarrei eskatu die proiektua babesteko: «Nik Ahal Dugu-ri eskertuko nioke ez dadila katramilatu PSE-EEri oposizioa egiten, aurreko legealdian bezala. Nik ez diot oposizioari oposizioa egingo. Badakite gobernuarekin ados jartzeko eskua luzatuta dutela». Mendiak uste du «nahikoa konexio puntu» badaudela ados jartzeko.

Pilar Garrido Ahal Dugu-ko Euskal Autonomia Erkidegoko koordinatzaile nagusiak, ordea, nabarmendu du bere alderdiak lanean jarraituko duela «eredu sozioekonomiko berri bat marrazten duen proiektuan aldaketa garrantzitsuak sartzeko», eta erantsi du aurrekontuak «etorkizun errepublikanorantz aurrera egiteko aukera ezin hobea» direla.

Jaurlaritzak datorren urtean izango duen ahalmen ekonomian eragingo dute Europako funtsek ere, eta horren inguruan hitz egin du EH Bilduk. Indar subiranistak hala eskatuta, Legebiltzarrak Europako funtsei buruzko osoko bilkura monografikoa egingo du etzi eta, Mikel Oteroren iritziz, eztabaida horrek «gobernantza marko argi bat» definitzea ahalbidetuko du. Oterok gogora ekarri duenez, Jaurlaritzak hilaren 29an onartuko du Europako funtsekin finantzatu nahi dituen proiektuen zerrenda: «Garaiz gaude inbertsio horiek maila instituzional guztietara iritsiko direla bermatzeko eta europar guztien ahalegin publiko mankomunatu horrek guztion onerako onurak ekarriko dituela bermatzeko».


Summary: 'Bateragune auziari' aurre batera egingo diotela aldarrikatu dute. EAJk adierazi du «harriduraz eta haserre» jaso duela epaiketa berriro egiteko erabakia, eta «inoiz baino premiazkoagoa» dela Espainiako justiziaren egiturak berritzea. Abalosen arabera, auzian ez da talde parlamentario bat epaitzen.

Espainiako Auzitegi Gorenak Bateragune auzia berriro egiteko erabakia hartu du, eta hautuarekin batera iritsi dira lehen erreakzioak. Auzipetuetako batzuek sare sozialak erabili dituzte horretarako. Arnaldo Otegi EH Bilduko koordinatzaile nagusiak mezu labur bat zabaldu du: «Ez gintuzten bezatu, ez gintuzten menderatu, ez gaituzte otzanduko! Egin irri. Irabaziko dugu». Arkaitz Rodriguez Sortuko idazkari nagusiaren arabera, jada hamabi urte igaro dira atxilotu zituztenetik, eta sei urte espetxean igaro eta Europak auzia bertan behera uztea erabaki ostean, salatu du orain auzitegiak epaiketa berriro egitea erabaki duela. «Demokrazia? Ze demokrazia?». Miren Zabaleta Sortuko kidea, berriz, aurrera begira jarria dago: «Borrokatu, irabazi, erori, altxatu. Bakeak, justiziak eta demokraziak beti merezi izan dute eta merezi dute». Hala, auziari batera aurre egingo diotela aldarrikatu dute auzipetuek, eta babesa erakutsi diete beste hainbestek.

Hainbat izan dira elkartasuna oinarri izan duten politikariak eta talde politikoak ere. Mertxe Aizpurua eta Bel Pozueta EH Bilduko Espainiako Kongresuko diputatuek auziaren eta erabakiaren «bidegabekeria» izan dute gogoan. «Injustizia zentzugabe eta mendeku gose honi ere #BateraAurre egingo diogu, Euskal Herriak dakien bezala. Bidegabekeriek ez gaituzte kikilduko!», adierazi du Pozuetak. Miren Gorrotxategi Elkarrekin Podemoseko legebiltzarkideak ere bere iritzia plazaratu du: «Legezko alderdi bateko buruak epaitu nahi dituzte legez kanpoko alderdi bat sortzea egotzita. Non dago kasua?».

Talde politikoei dagokienez, EAJk azpimarratu du auzitegiak hartutako erabakia alderdiarentzat «ezusteko desatsegina» izan dela, eta «harriduraz eta haserre» jaso dutela berria. Areago, erantsi dute zentzugabekeria dela guztia ETArekin lotzea, eta horrek oztopoak sortu dituela bizikidetza normalizatzeko prozesuan. «Erabakiak arreta jartzen du beste behin Europako instantzia gorenek Espainiako erresumaren aurka eman dituen epai ugarietan; akusatuei bidezko epaiketa baterako eskubidea urratu zaie eta ez da inpartzialtasunez jardun». Haren ustez, «inoiz baino premiazkoagoa» da Espainiako justiziaren egiturak, funtzionamenduak eta hautaketa irizpideak berritzea, bere jarduna giza eskubideen defentsan Europak ezarritako estandarrekin bateratzeko. EA Eusko Alkartasunak eskari bat egin dio Espainiako Gobernuari, auzitegiak hartutako erabakiaren inguruan hausnartzeko eta bere iritzia plazaratzeko. Ezker Anitzaren ustez, berriz, azken hautu honek erakusten du eskuina auzitegietan dagoela, eta «gehiengo antidemokratikoarekin» politika egin nahi dutela.

Espainian ere oihartzuna izan du auzitegiaren erabakiak. Jose Luis Abalos PSOEko Antolakuntza Idazkaria eta Espainiako Gobernuko Garraio eta Mugikortasun ministroaren ustez, eta zehazki Otegiri erreferentzia eginez, epaiketan ez da formazio edo talde parlamentario bat epaitzen, baizik eta pertsona bat, nahiz eta auziak haren ekintza politikoekin lotura izan dezakeen. Izan ere, hainbat dira egoera hau ere talde politiko bat indargabetzeko baliatu nahi izan dutenak. Voxek, esaterako, EH Bildu ilegaltzat jotzeko eskaria egin du.

Sindikatuak ere kexu

Errealitateak fikzioa gainditzen segitzen duela uste du LAB sindikatuak: «Espainiak justizia modu injustuan erabiltzen jarraitzen du, herrien erabakitzeko eskubidea termino demokratikoetan konpontzeko eskaintzarik gabe; etengabe eskubide zibil eta politikoak bidegabeki urratzen jarraitzen du». Haien arabera, «eskandalu bat» da berriro bost kideak epaitu behar izatea, eta beraz, auzi politiko guztien amaiera eta euskal preso politikoen askatasuna exijitu dute.


Summary: Sei gazta berri aurkeztu dituzte, Eusko Label esnearekin ekoiztutakoak. Euskal Gaztak egitasmoa sortu dute, Araban, Bizkaian eta Gipuzkoan egiten diren beste barietate batzuk bultzatzeko. 18.000 kilo produzitu dituzte aurten.

Idiazabal sor-markatik haragoko gaztei bultzada bat eman nahi diete Araban, Bizkaian eta Gipuzkoan. Eusko Jaurlaritzak Euskal Gaztak deituriko egitasmoa jarri du martxan, eta, horren bitartez, beste sei barietate lagunduko ditu. Eusko Label etiketa duen esnearekin ekoitzitako produktu gisa bultzatuko ditu: hori izango da seien ezaugarri komuna.

Ez dira berri-berriak, baina kontsumitzaile askok ez dituzte ezagutzen edo ez dakite Euskal Herrian ere halakoak produzitzen direnik, kasu askotan merkaturatzeko izaten dituzten zailtasunengatik. Gabezia horri irtenbide bat eman nahi diote Euskal Gaztak egitasmoarekin. «Ekoizleei tresna bat eskaini nahi diegu euren produktuak merkatura ahalik eta balorizatuen iristea lortzeko», adierazi du Arantxa Tapia Ekonomiaren Garapen, Iraunkortasun eta Ingurumen sailburuak, egitasmoaren aurkezpenean.

Honako hauek dira sei barietateak: Fraisoro, behi gazta tradizionala; Otzara, antzinako artisau teknika errespetatzen duen ardi gazta; Saroi, ardi, ahuntz eta behi esnea nahasten dituena; Latxa Urdina edo gazta urdina; Txuria, azalik gabeko gazta freskoa; eta Auntzai, aske hazitako ahuntzen esnearekin eginiko gazta.

Prestakuntza

Egitasmoa gauzatu ahal izateko, 75 ekoizlek prestakuntza jaso dute 2019tik. Aurten, gainera, Eusko Labeldun esnea egiteko 142 ustiategi berri erregistratu dituzte, eta barietate ezberdinetako 18.000 kilo gazta egin dituzte, 140.000 litro esne inguru erabilita. Gaztak merkatuetan, azoketan, gertuko saltokietan eta saltoki handietan erosi ahal izango dira. Etiketan Eusko Label esnearekin eginda daudela erakutsiko duen irudi bat eramango dute, marka komertzialarekin batera.

Urrian antzeko egitasmo bat aurkeztu zuten, Euskal Ogia deiturikoa; kasu horretan, Arabako gariarekin eginiko produktuentzat. Kategoria bera dute txerri eta behi okela labeldunarekin produzitutako jakiek. Gazten kasuan, Araban, Bizkaian eta Gipuzkoan bakarrak du sor-marka: Idiazabalgoak. Euskal Herrian beste bik dute etiketa hori: Erronkarikoak eta Iratikoak.

Barietateak

Fraisoro. Behi esnearekin egindakoa. Fraisoro nekazaritza eskolan (Zizurkil, Gipuzkoa) sortua, XIX. mendean. Urteko sasoi bakoitzeko esnerik onenarekin egiten da, eta elaborazio prozesu konplexua du; horri esker, esne gainaren antzeko testura duen pasta bat lortzen da.

Otzara. Zumezko saskietan ondutako ardi gazta. Saskiko gazta ere esaten zaio. Formatu txikikoa, egitura samurrekoa eta aurpegi horixka duena.

Saroi. Euskal gaztarik zaharrena dela esan ohi da. Gazta biguna da, leuna, gurin ukitu bat duena eta neurri handikoa. Nahasketa da, zenbait abereren esnearekin egindakoa: behia, ardia, ahuntza...

Latxa Urdina. Ardi latxaren esnearekin egindakoa. Nortasun handikoa. Intentsitatea, gehiegizkoa izan gabe, ahoan mantentzen da denbora batez. Kozinatzeko ere erabiltzen da.

Txuria. Osagai bakarrak esnea, ura eta gatza dira. Gazta arina eta besteak baino kaloria gutxiagokoa. Azalik gabekoa da; ez dago prentsatuta, ezta gatzatuta ere. Auntzai. Zapore eta usain biziko gazta, libre bizi diren ahuntzen esnea onduz egindakoa.


Summary: Eraso lesbofobo bat salatu du Irantzu Varela kazetariak. Basauriko Udalak salaketa zuzentzeko eskatu dio, ustezko erasotzailea ez delako dagoeneko udal arkitektoa, feministak mezu batean hala adierazi badu ere, iaz hartu baitzuen erretiroa. Udalaren jarrera gaitzetsi dute sare sozialetan.

Irantzu Varela kazetariak salatu duenez, eraso lesbofobo bat pairatu zuen atzo, auzo batzuekin edukitako eztabaida baten harira.

Kontatu duenez, aldameneko etxebizitzan bizi duen bikoteak txirrina jo zuen atzo gauean, eta etxera sartu zitzaion, haserre, Varelak birziklatzeko kartoia ezkaratzera atera zuelako. Kontatu duenez, gizonak lau ukabilkada eman zizkion aurpegian. Jotzen zuen bitartean, «lesbiana nazkagarria» eta «mari-mutil» esan zion gizonak.

Kazetariak gertatutakoaren berri eman zion Ertzaintzari, eta haren etxera joan ziren agenteak. Varela sendagilearengana joan da gaur goizean, zaurien txostena egiteko, salaketarako.

Kazetariak zer gertatu zitzaion jakinarazi zuen Twitterren, erasotzailea «Basauriko Udaleko arkitektoa» zela azalduta. Baina udalak Twitterren bidez erantzun dio, zuzenketa eskatzeko: «Zuzenketa exijitzen dugu funtzionarioaren eta Basauriko Udalaren izen ona gordetzeko», idatzi dute udalaren Twitterreko kontuan. Antza denez, ustezko erasotzaileak kargu hori eduki zuen 2019ra arte, eta orain erretiroa hartuta dago.

«Aurrekoa da. Erretiroa hartu du. Oraintxe jakin dut. Nik elkartasun edo sostengu apur bat eskatuko nioke hazten ikusi nauen herriko udalari, baina askotxo eskatzea izango dela imajinatzen dut», idatzi du Varelak.

Udalaren txioak erantzun mordoa eragin du sare sozialean. Gehienetan, erasoaren biktimari kezkarik eta elkartasunik ez adieraztea leporatu diete Basauriko Udalari, erasoa gaitzetsi ez izana, eta bere izena zaindu nahi izatea, erasoa pairatu duen emakumearen osasunaren aurretik. Ordu batzuk geroago, beste txio bat zabaldu du Basauriko Udalak. Horretan idatzi dutenez, «Udalak eraso matxistari hori arbuiatzen du zalantzarik gabe», eta «elkartasun guztia» azaldu diote Varelari. Halere, euren aurreko jarrera defendatu dute.

Varela kazetari eta ekintzaile feministak (Portugalete, Bizkaia, 1974) eraso ugari jasan ditu azken urteotan. Iaz, pintaketak egin zizkion eskuin muturreko talde batek, eta haren datu pertsonalak zabaldu zituzten sare sozialetan. Erasook salatu zituen BERRIAk eginiko elkarrizketa batean.


Summary: Arabako, Bizkaiko eta Gipuzkoako herritarren %65entzat migrazioa ez da arazoa. Gaur aurkeztu dute Ikuspegiren barometroa, eta inoizko onarpen handiena jaso dute ondorioetan: hamar herritarretik bakarrarentzat da arazoa migrazioa.

Bilbon egindako prentsaurrekoan aurkeztu dituzte datuok Patxi Juaristi EHUko errektoreordeak, Julia Shershneva Ikuspegiko zuzendariak eta Beatriz Artolazabal Eusko Jaurlaritzako Berdintasun, Justizia eta Gizarte Politiketako sailburuak. Urtero egiten du galdetegia Ikuspegik, baina aurten pandemiaren aldagaia txertatu diote ikerketari. Eta, hain justu, Shershnevak eta Artolazabalek adierazi dute 2020ko datuak "esanguratsuak" direla. Batetik, Ikuspegiko zuzendariak ohartarazi du "arraroak" direla ikerketaren emaitzak, pandemiak eragina izan duelako. Bestalde, sailburuak nabarmendu du beste krisi batzuetan behera egiten duela migrazioarekiko onarpen mailak, eta oraingoan, gora egin duela: "Normalean krisirik ez dagoenean igotzen da tolerantzia maila. Orain, ordea, pandemiak bestelako krisi batzuk eragin ditu: emozionala, soziala, ekonomikoa... Eta, halere, inoizko indize onenak jaso ditugu". Bere ustez, euskal gizarteak "ulertu" du "solidario" izateko unea dela, eta ezinbestekoa dela "elkarbizitza". Horren adierazle da Ikuspegik txostena egiten duenetik —2007tik— inoizko onarpen maila altuena jasotzea: %65entzat ez da arazoa migrazioa; eta hamarretik batentzat da problema.

Koronabirusak eragin du bestelako aldagai batzuetan ere. Esate baterako, osasun zerbitzuen erabilerak irekia behar luke herritar guztientzat —bertako ala atzerriko izan— galdetegian parte hartu dutenen %92ren ustez. Apalagoa da dirulaguntzen gaineko iritzia. %65ek uste dute COVID-19ak eragindako kalteak arintzeko dirulaguntza berak edukitzeko aukera izan behar dutela migranteek, baina %16entzat bertakoek eduki beharko lukete lehentasuna. Emaitzen aldebiko irakurketa egin du Shershnevak: "Batetik, herritarren %74k nahi du bertakoek eta atzerritarrek eskubide eta betebehar berdinak izatea; baina, oraindik ere galderak erantzun dituztenen laurdenak uste du lehentasuna bertakoek izan behar dutela".

Hain justu, estereotipoetan igartzen da baliabide ekonomikoen gaineko uste hori: herritarren %39 ados daude migranteak dirulaguntzez aprobetxatzen direnaren zurrumurruarekin. Usteak ez baitatoz askotan bat errealitatearekin. Shershevak egin du oharra: "Urtero daude datu esanguratsuak atal hontan. Migrazioarekiko dagoen pertzepzioa errealitatean dagoenaren bikoitza da". Aurten, zehazki, inkestan parte hartu dutenek uste dute Araba, Bizkai eta Gipuzkoako biztanleen %20 direla atzerritar jatorrikoak; baina, errealitatean %10,9 dira. Jatorriari dagokionez ere, partziala da herritarren begirada: usteen arabera migratzaile gehienak magrebtarrak dira —%36—, baina, egiaz, Latinoamerikako jatorria dutenak dira Arabako, Bizkaiko eta Gipuzkoako migratzaileen %72; beraz, ustea okerra da.

Ekonomiarako onuragarri

Iaz ere horixe izan zen datu esanguratsuenetakoa, eta aurten berretsi egin da joera: "Euskal gizarteak jarraitzen du pentsatzen migrazioa ezinbestekoa dela ekonomiarentzat", adierazi du Shershevak. Egin du ñabardura, ordea: "Jokabide utilitarista da: euskal herritarrek uste dute ezinbestekoa dela migrazioa, euskal gziarteak egin nahi ez dituen lanak betetzeko, edo beharrezkoak direlako euskal ekonomiari eusteko". Gainera, galderak erantzun dituztenek ez dute uste migranteek soldata jaisten dutenik, ezta langabezia igotzen dutenik ere —%22ak pentsatzen du, aldiz, baietz—.

Hortaz, Artolazabalek azpimarratu du euskal gizarteak migrazioari buruz duen iritzia positiboa dela. Hala diote datuek: 0tik 10erako eskalan, 5,89koa da migrazioarekiko dagoen onarpena. Halaber, Arabako, Bizkaiko eta Gipuzkoako biztanleen arabera, jatorri diferenteetako pertsonen elkarbizitzarako, ezinbestekoa da alde biko ardura egotea —%86 dago ados horrekin—; baina inkestako parte hartzaileen hiru laurdenek uste du migranteek esfortzu handiagoa egin beharko luketela bertako ohitura eta legeetara egokitzeko. Are gehiago, %56k uste dute beren erlijioa alboratu beharko luketela bertako legedira egokitzeko.

Genero ikuspegia aurrenekoz

Koronabirusaren gaineko galderez gain, aurten beste aldagai bat ere txertatu diote txostenari: aurrenekoz gurutzatu dute genero ikuspegia gainontzeko emaitzekin, eta emaitza deigarria da. Arabako, Bizkaiko eta Gipuzkoako andreek, orohar, aukera kontserbadoreagoak hartu dituzte inkesta erantzuteko orduan.


Summary: Josu Urrutikoetxearen elkarrizketa BERRIAn aste honetan. BERRIAk atzo arratsaldean egin zion elkarrizketa ETAren ordezkari ohiari, Parisen.

BERRIAk Josu Urrutikoetxea ETAren ordezkari ohiaren elkarrizketa argitaratuko du aste honetan. Atzo arratsaldean egin zion, Parisen; zehazki, Enekoitz Esnaola kazetaria eta Lara Madinabeitia BerriaTBko arduraduna izan dira Urrutikoetxearekin, eta bake eta konponbiderako elkarrizketa prozesuez, euskal presoez, biktimez eta haren auzibideez aritu dira solasean.

Joan den uztailaren bukaeratik kalean dago Urrutikoetxea (Ugao, Bizkaia, 1950), Frantziako Dei Auzitegiak baldintzapean aske utzi ondoren. Poliziak iazko maiatzean atxilotu zuen, Frantziako Alpeetan, ETArekin lotuta, eta Parisen espetxeratu zuten.

Espainiako Estatuak ETAren ibilbidearen ikurtzat joa dauka, eta Madrilek Parisi haren aurkako bi euroagindu eta bi estraditazio eskatu zizkion iaz. Frantzia, berriz, bi epaiketa egitekoa da datorren urtean, etakide gisa bake elkarrizketekin lotuta.

ETAk 1989ko eta 1999ko elkarrizketa mahaietara solaskide modura batzeko aukeratu zuen Urrutikoetxea. Ez zuen bilerarik egiterik izan —preso zegoen—. 2005-2006an, bai: Genevan (Suitza) eta Oslon. 2011-2013an ere ordezkari izan zen: Oslon.


Summary: Donostiako Amelia jatetxeak bere lehen Michelin izarra lortu du. Eneko Atxa Lisboa jatetxeari ere aurreneko izarra eman diote. Hiru izar izango dituzte aurrerantzean ere Azurmendik, Arzakek, Akelarrek eta Martin Berasategik.

Euskal Herriko sukaldari batek Portugalgo hiriburuan duen jatetxe bat saritu du Michelin gidak aurrenekoz: Eneko Atxa Lisboa da aurrerantzean Michelin izar bat izango duten jatetxeetako bat. Argentinako Paulo Airaudo sukaldariaren Amelia jatetxeak ere —Donostiako Kontxako pasealekuan dago eta luxuzko hotela ere bada)— bere lehen izarra bereganatu du. Gaur gauean egin dute Michelin izarrak banatzeko gala, Madrilen —Internet bidez eman dute—.

Hiru Michelin izarrei eutsi diete Donostiako Arzak eta Akelarre jatetxeek, baita Lasarte-Oriako (Gipuzkoa) Martin Berasategik eta Larrabetzuko (Bizkaia) Azurmendi jatetxeak ere. Pedro Subijana Akelarreko sukaldariak honela esan du: "2021ean ez dugu atzerapausorik emango". Aurten 50 urte bete ditu Akelarrek. Elena Arzak "oso eskertuta" azaldu da, eta Juan Mari Arzakek aipatu du "hunkituta" dagoela, 33 urte daramalako jatetxeak hiru izarrekin. Aurten Asier Altunak dokumental bat egin du Arzaken inguruan (Donostiako Zinemaldian estreinatu zuten). Eneko Atxa eskertuta mintzatu da, Azurmendiko lantaldearekin eta Michelin gidarekin. Berasategik, bestalde, hau esan du: "Inoiz ezagutu dudan urterik zailena izan da. Baina oso indartuta aterako gara".

Bi izarrei eutsi die Andoni Luis Adurizen Mugaritzek (Errenteria, Gipuzkoa) eta El Molino de Urdanizek (Urdaitz, Nafarroa). Eta lehendik zuten izar bakarrari eutsi diote, halaber, Hego Euskal Herriko beste hogei jatetxek ere.

Bestetik, jasangarritasunaren Michelin izarrak eman dituzte aurreneko aldiz: Eneko Atxak bi jaso ditu, Larrabetzuko (Bizkaia) Azurmendi eta Eneko jatetxeetan egindako lanagatik.


Summary: Bi atxilotu Donostian, Ertzaintzaren jarrera salatzeko egindako mobilizazioan. Atzo arratsalderako mobilizaziora deitua zuen Donostiako Parte Zaharreko Gazte Asanbladak, eta horren ostean izan ziren atxiloketak.

Europa Press agentziak jakinarazi du Ertzaintzak bi pertsona atxilotu dituela desordena publikoa egotzita. Joan den larunbatean, 21:00ak aldera, ertzainak Trinitate plazan sartu zirela eta jarrera oldarkorra izan zutela salatzeko egin dute manifestazioa. «Hasieratik oso modu oldarkorrean eta mehatxuka, plazan geunden gazte guztiak identifikatu eta miatuko gintuztela agindu ziguten, isunak jartzeko asmoz», adierazi dute deitzaileek manifestazioa iragartzeko agerraldian.

Larunbateko istiluek Konstituzio plazan jarraitu zuten, eta ertzainek han identifikatu zituzten hainbat gazte; besteak beste, Poliziaren jarduna grabatzeagatik. Asanbladaren iritziz, «gazteen kriminalizazioaren beste adibide bat» da larunbatean jazotakoa, eta manipulazio mediatikoa egitea egotzi diete hainbat komunikabideri. Ertzaintza atzoko prentsaurrekora ere agertu zen, baina gazte bat identifikatu eta alde egin zuen.

Atzo arratsaldeko mobilizazioaren ostean izan ziren atxiloketak.


KRONOLOGIA

Summary: KRONOLOGIA.

Hona hemen Bateragune auzian gertaturikoen kronologia.

Atxiloketak

2009-10-13. Arnaldo Otegi, Rafa Diez, Rufi Etxeberria, Sonia Jacinto, Arkaitz Rodriguez, Miren Zabaleta, Txelui Moreno, Amaia Esnal, Mañel Serra eta Ainara Oiz atxilotu zituzten.

2009-10-16. Otegi, Diez, Jacinto, Rodriguez eta Zabaleta kartzelatzeko agindu zuen Baltasar Garzonek.

2010-4-26. Auzitegi Nazionalak Rafa Diez aske utzi zuen, 30.000 euroko bermea jarrita.

Epaiketa

2011-6-27. Epaiketa hasi zen Espainiako Auzitegi Nazionalean.

2011-9-16. Otegiri, Diezi, Jacintori, Rodriguezi eta Zabaletari kartzela zigorra ezarri zien Auzitegi Nazionalak —Diez hiru egunera espetxeratu zuten—. Esnal, Moreno eta Serra absolbitu egin zituen. Defentsak kasazio helegitea jarri zuen.

2011-10-20. ETAk amaitutzat eman zuen jardun armatua.

Gorenaren berrespena

2012-5-10. Zigor epaia berretsi zuen Gorenak.

2012-6-23. Gorenaren erabakiaren aurkako babes helegitea aurkeztu zuten.

2013-6-4. Auziko mamiaz erabaki artean zigortuak aske ez uztea erabaki zuen Konstituzionalak.

2014-7-22. Babes helegitea atzera botata, Zabaleta, Jacinto, Rodriguez eta Otegi preso mantentzea erabaki zuen Konstituzionalak.

Zigorrak beteta, aske

2015-10-11. Zabaleta, Jacinto eta Rodriguez aske gelditu ziren, zigorra osorik beteta.

2016-3-1. Otegi aske geratu zen.

2017-8-17. Rafa Diez ere aske.

Estrasburgoren sententzia

2018-11-6. Estrasburgok ebatzi zuen Espainiako Auzitegi Nazionaleko epaimahaia ez zela inpartziala izan.

2018-11-15. Espainiako Auzitegi Gorenak Bateragune auziko epaiaren berrikuspen helegitea aurkezteko baimena eman zion defentsari. 2012ko sententzia indargabe geratzeko aukera zabaldu zuen horrek.

Zigorrak bertan behera

2020-07-31. Auzitegi Gorenak bertan behera utzi zituen 2012an auzitegi horrek berak berretsitako zigorrak.

Epaiketa, berriro

2020-10-20. AVT-Verde Esperanza elkartearen eskariari erantzunez, Espainiako Auzitegi Nazionalak Bateragune auzia berriz egitearen aurka egin zuen.

2020-11-19. Epaiketa berriro egiteko eskatu zuen fiskaltzak.

2020-12-14. Espainiako Auzitegi Gorenak epaiketa berriro egitea erabaki zuen, aho batez.


Summary: Biden: «Botere gehiegikeriak ez dio kalte egin AEBetako demokraziari». Hautatzaileen batzarrak hauteskundeetako garaipena berretsi ostean hitz egin du demokratak. Estatubatuarrei «aurrera egin eta bat egiteko» eskatu die, pandemiari aurre egite aldera, eta AEBetako erakundeen fidagarritasuna goratu du.

Bart, AEBetako hautatzaileen batzarrak baieztatu egin du Joe Bidenen garaipena presidentetzarako hauteskundeetan. Bozketak ez du ezer ezohikorik, baina, hauteskundeen emaitzak aldatzeko Trumpen asmoak direla eta, arreta handiz erreparatu beharrekoa zen atzokoa.

Horren ostean, agerraldia egin du hautagai demokratak, eta Trumpek hauteskunde sistemaren inguruan sortutako ikamika amaitzen saiatu da: «Aurrera egin behar dugu. Herritarrok konfiantza izan dugu gure erakundeetan eta sisteman, eta AEBetako hauteskundeen sinesgarritasuna erabatekoa da oraindik ere. Zauriak sendatzeko garaia da orain». Errepublikanoak bozak mehatxupean jarri izana gaitzetsi du, eta saiakera hori onartezina dela esan ere bai.

Atzoko bozketaren bezperan, Trumpek bozen emaitza aldatzeko asmoan jarraitu zuen, baina horretan ere huts egin zuen: AEBetako Auzitegi Gorenak uko egin zion azaroaren 3ko presidentetzarako hauteskundeen zenbaketa baliogabetzearen alde jarritako salaketa aztertzeari. AEBetako Kongresuak urtarrilaren 6an berretsiko du Bidenen garaipena, eta hilaren 20an hartuko du kargua demokratak. Orduan amaituko da Trumpen agintaldia.

Herritarren borondatea

Horri buruz, Bidenek kritikatu egin du «funtzionario talde bat hogei milioi boto indargabe uzten» saiatu izana eta hala hauteskundeak galdu zituen hautagai bati garaipena ematen saiatzea: «Ez dute herritarren borondatea errespetatu». Trumpi bere porrota aitortzeko eskatu dio beste behin.

Azkenik, Bidenek esan du «guztien presidentea» izan nahi duela, bozkatu dutenena eta bozkatu ez dutenena, eta azaldu du gobernuaren lehen helburua pandemia kontrolatzea izango dela.


Summary: Beste 525 kasu Hegoaldean, eta positibo tasa %4,9an. Handitu egin da berriro positiboen kopurua: bezperan baino 121 kasu gehiago atzeman dituzte.

Berriro egin du gora COVID-19aren positibo kopuruak Hego Euskal Herrian: azken orduetan 10.606 proba diagnostiko egin dituzte Araban, Bizkaian, Gipuzkoan eta Nafarroan (PCR eta antigeno testak), eta horietatik 525k eman dute positibo. Aurreko eguneko kopurua baino handiagoa da hori; zehazki, 121 kasu gehiago dira. Hala ere, kontuan hartu behar da proba diagnostiko gehiago egin zirela atzo igandean baino: hain justu 3.884 PCR eta antigeno proba gehiago egin ziren. Horiek hala, positibo tasa %4,9koa da orain Hego Euskal Herrian.

Herrialde guztietan egin dute gora positiboek. Arabak erregistratu du positibo kopururik apalena: 95, bezperan baino 24 gehiago. Nafarroan 102 atzeman dituzte (34 gehiago); Gipuzkoan, 147 (32 gehiago); eta Bizkaian, 176 (31 gehiago).

Osakidetzak eta Osasunbideak emandako datuen arabera, oraintxe 596 daude ospitaleratuak COVID-19 gaitzarekin, bezperan baino 36 gutxiago. Eta ZIUetan 122 lagun daude, aurreko egunean baino hamabi gutxiago.

Pandemiaren egoera ez da ona, eta kurba nekez apaltzen ari da Hegoaldean. Gaur, Bingen Zupiria Eusko Jaurlaritzako bozeramaileak ohartarazi du datuen bilakaerak «arriskua» ekarriko balu Jaurlaritzak ez duela baztertzen urtarrilaren 11 baino lehen neurriak gogortzea.


Summary: Preso trukea egin dute Armeniak eta Azerbaijanek. Azerbaijanek berretsi du heldu direla herrialdera Armeniak askatutako lehen soldaduak, 2014tik preso zeudenak.

Astelehenean hasi zuten Armeniak eta Azerbaijanek preso trukea. Bakuk jakinarazi zuen atzo heldu zirela herrialdera 2014tik Armenian preso zituzten hainbat soldadu. Preso trukea Errusiak bultzatutako su-etena indarrean sartu eta hilabetera abiatu dute bi aldeek. Hala ere, estatuek ez dute zehaztu zenbat preso askatuko dituen bakoitzak.

Karabakh Garaiaren kontrola eskuratzeko borrokak irailean lehertu diren, Azerbaijanek eraso zionean. Gatazkak iraun zuen sei asteko tartean 5.000 pertsona baino gehiago hil zituzten, soldaduak gehienak. Azaroaren 10ean sartu zen indarrean Errusiak bultzatutako menia, eta, bi aldeek onartutako akordioaren arabera, Bakuren menpe geratuko lirateke Karabakh Garaiaren zati handi bat eta haren inguruko hainbat lur eremu, aurrez Armeniaren kontrolpean zeudenak.

Armeniarrak, ordea, ez ziren ados agertu Nikol Paxininian lehen ministroak sinatutako hitzarmenarekin, nahiz eta hark adierazi proposamena onartu ezean Karabakh Garai osoa bereganatuko zukeela Azerbaijango Gobernuak.

Su-etenak, hala ere, ez ditu borrokak erabat eten. Bi aldeek elkarri egotzi diote erasoak egin izana, akordioa indarrean sartu ostean ere. Errusiak, berriz, soldaduak bidali ditu mugara, hitzarmena betetzen dela bermatzeko helburuarekin.


Summary: Kutsatze foku bat atzeman dute Txagorritxu ospitalean. Osasun Sailak esan du ospitaleratze gune batean «positibo batzuk» atzeman direla, eta horiek detektatu bezain laster birusaren hedapena geldiarazteko prebentzio neurriak jarri direla martxan.

Eusko Jaurlaritzako Osasun Sailak jakinarazi duenez, Gasteizko Txagorritxu ospitaleko ospitaleratze eremu batean «positibo batzuk» detektatu dituzte. Kasuen berri izan duenean, Osakidetzak martxan jarri ditu birusaren hedapenari aurre egiteko protokoloak: ospitaleratze unitatea goitik behera garbitu dute, eta kutsatutako pertsonen gertuko kontaktuak identifikatu dituzte. Gainera, ospitaleko langile guztien artean baheketa bat egingo dute.

Osasun Sailak ohar batean eman du kutsatze fokuaren berri, eta lasaitasun mezua bidali du: «Gizartearen esparru guztietan bezala, osasun arloan ere kutsadurak egon daitezke. Garrantzitsuena da garaiz detektatzea eta behar diren neurriak hartzea profesionalen eta pazienteen segurtasuna bermatzeko». Jaurlaritzak gaineratu du positibo kasuek ez diotela eragingo erietxearen ohiko jarduerari, eta ziurtatu du erietxea «normaltasunez» ari dela zerbitzua ematen.

Araban COVID-19ari aurre egiteko erreferentziazko ospitalea da Txagorritxu. Gogoratu behar da otsailean Txagorritxu izan zela gaitzaren foku nagusia: kutsatutako lehen kasua otsailaren 28an baieztatu zela ospitale horretan.

Gasteizko ospitalean ez ezik, beste ospitale batzuetan ere izan dira kutsatze fokuak azken hilabeteotan. Besteak beste, Basurtuko ospitalean, Donostia ospitalean eta Aita Menni ospitalean (Arrasate, Gipuzkoa) detektatu izan dituzte.


Summary: Kamioilari bat hil da Andoainen, ibilgailuak su hartu duela eta. Arazo bat izan du balaztekin, eta A-15eko frenatze gune batean sartu behar izan du. Aurten hildako hamahirugarren garraiolaria da, sindikatuen arabera.

Kamioi baten gidaria hil da astearte goizean Andoainen (Gipuzkoa), matxura batek eragindako istripu batean, ibilgailuak su hartuta, Ertzaintzak jakinarazi duenez.

08:00etan izan da istripua, A-15ean, Donostiarako norantzan, Andoainera iritsi aurretik dagoen frenatze bidean. Kamioiak beste bi kamioi buru zeramatzan. Maldan behera zihoala, arazoak izan ditu balaztekin, eta, ondoren, su hartu du.

Suhiltzaileek sua itzali ondoren, kamioiaren kabinaren barruan aurkitu dute gidariaren gorpua.

Bestalde, LAB sindikatuak jakinarazi du urrian lanetik etxerako bidean zihoala auto istripua izan ostean zauritu zen Papelera Zikuñagako (Hernani, Gipzukoa) 23 urteko langilea abenduaren 12an hil zela, istripuak eragindako lesioen ondorioz.

Bi horiek gehituta, Euskal Herrian gutxienez 68 langile hil dira aurten, sindikatuen zenbaketaren arabera. Hamahiru garraiolariak ziren.

Lan heriotzak salatzeko, gehiengo sindikalak mobilizazioa antolatu du ostiralerako, Eusko Jaurlaritzak Donostian duen egoitzaren aurrean, 11:00etan.


Summary: Otegi: «Auzi politiko bati buruz hitz egiten ari gara». Auzitegi Gorenak Bateragune auziko</em> epaiketa berriro egitea erabaki ondoren, ebazpenari erantzuteko agerraldia egin dute, EH Bilduren egoitzan.

Espainiako Auzitegi Gorenak oraindik ez du erabakiaren inguruko ebazpena argitaratu, baina eragile politiko eta alor juridikoko aditu asko harritu zituen erabaki bat hartu zuen atzo: Bateragune auziko epaiketa berriro egitea, Giza Eskubideen Europako Auzitegiak ebatzi eta gero auzipetuek ez zutela epaiketa justurik izan, Angela Murillo epailea ez zelako «inpartziala» izan. Auzitegi Gorenaren erabakiari buruzko balorazioa egin du Arnaldo Otegik, EH Bilduren egoitzan.

Arnaldo Otegi EH Bilduko koordinatzaile nagusiaren esanetan, auzipetuek ez dute oraindik epaiketaren errepikapenaren inguruko informaziorik jaso. Hala, erabakia «termino mediatikoetan» neurtzeak «intentzio bat» erakusten duela uste du. Gainera, kontzeptu teorikoetatik haratago, «afera politiko bat» dela argudiatu du Otegik: «Hauteskundeak galtzen dituenean, Espainiako eskuina botere faktikoetan errefuxiatzen da: militarretan, komunikabideetan eta judikaturan. Badago bloke politiko bat, militar bat eta togadun bat. Horiek guztiak dira 78ko erregimena, inpugnatzen duguna».

Atzoko erabakiaren atzean EH Bilduk osatzen duen «fronte zabala» indartu izana dagoela adierazi du Otegik: «Lehentasuna da ezker subiranista jotzea eta haren lidergoa kriminalizatzea; zergatik? Zorionez, fronte zabal hau indartu egin delako, indarrak metatu ditugulako, gero eta gehiago garelako eta, hori gutxi balitz, gure influentzia politikoa handituz doalako. Hori jasanezina zaio 78ko erregimenari. Horregatik, haren helburua da ezker subiranistaren lidergoa kriminalizatzea». Halere, nabarmendu du eurek ez direla «milimetro bat» mugituko, konfiantza osoa duelako: «Egiten ari garenaren gainean eta gure herrian».

EH Bilduko koordinatzaileak gogoratu du Voxen eskaera aintzat hartzearen ondorioz iritsi dela erabakia, eta nabarmendu du Espainiako eskuina «botere faktikoetan» errefuxiatu dela: «Militarrean, komunikabideetan eta judikaturan». Horiek «inpugnatzen» dituztela ere azpimarratu du: «Konfiantza izan dezala esaten diogu jendeari; zerbait ongi egiten ari gara horrelako jazarpena jasateko. Aukeratu dugu hazteko modua ematen digun bide bat, eta ez gara desbideratuko».

Gorenaren erabakiari beste helburu batzuk ere antzematen dizkio Otegik; batetik, uste du «desegonkortze estrategia bat» dagoela estatuan, «eta eskura dituzten baliabide guztiak» erabiliko dituztela horretarako. Horrez gain, Kataluniari begirako xede bat ere nabari du: «Mezu bat bidali nahi da, itxaropen oro galtzeko, Auzitegi Gorena prest dagoelako Estrasburgoko auzitegiari berari desobeditzeko».

Balorazio juridikoak saihestu nahi izan ditu Otegik, argudiatuta oraindik ez dutela erabakiaren ebazpena ere jaso eta abokatuei dagokiela hori egitea. Halere, pausoak emango dituztela iradoki du: «Gorenak erabaki du beste partida bat hastea, eta pieza bat mugitu du. Baina hau ez da bukatu, eta besteok ere piezak mugituko ditugu».

Eba Blanco EAko idazkari nagusiak ere hartu du hitza, azpimarratzeko atzoko erabakiak ez duela soilik zerikusia ezkerreko independentismoarekin: «Demokraziaren, justiziaren aurkako erasoa da». Hala, oraingoan Bateragune auziko bost auzipetuak izan diren arren, bihar «demokrazia defendatzen duen edonor» izan daitekeela adierazi du. Gauzak hala, erabakiari erantzuteko deia egin die «Euskal Herriko, Kataluniako, Galiziako eta Espainiako herritar guztiei, printzipio demokratikoetan sinesten dutenei».

Erantzunak «proportzionala» izan behar duela uste du Blancok, eta Europari ere dei egin dio «oinarrizko askatasunen aurkako erasoari» erantzuteko. Hala, mobilizazioetan parte hartzera deitu du: «Ez gaituzte geldituko, ezta isilduko ere».

Garzon: «Izugarria da»

2009ko urrian atxilotu zituzten auzipetutakoak, ETAren aginduetara Batasuna berreraikitzen saiatzea egotzita, eta 2011n epaitu zituzten Auzitegi Nazionalean. Arnaldo Otegik, Rafa Diezek, Sonia Jacintok, Miren Zabaletak eta Arkaitz Rodriguezek osorik bete zituzten Gorenak 2012an berretsitako zigorrak —31 urte guztira—. Gorenak berak zigor horiek baliogabetu zituen udan.

Bateragune auzia abiatu zuen Polizia operazioa Baltasar Garzon epaileak agindu zuen, eta Garzon bera gogor mintzatu da azken orduetan Auzitegi Gorenaren erabakiaren aurka: «Ez daukat argi. Berme bat aldarrikatuz, sententzia bertan behera utziz, beste epaiketa bat dago orain, eta aztertu beharko dira mugak; edonola ere, ezingo da zigorra gogortu; berdina izan beharko luke, edo absoluzio bat. Prozesuaren karga bera ez da onargarria. Beste soluzio bat planteatu behar zen, berrikuspenak berak dakarrena; epaia bertan behera geratzen da, zigorra bete da, eta, hala badagokio, kalte-ordainak planteatzen dira. Arazo konplexua da. Izugarria da, inor ez baita ausartuko berrikusteko helegite bat planteatzera, gero berriro epaitua izan daitekeelako».

Egiguren: «Justiziaren parte jakin batzuk gerran daude gobernuarekin»

Gaiaz hitz egin du PSE-EEko presidente ohi Jesus Egigurenek ere. Egigurenek solaskide izan zuen Otegi 2005-2007ko arteko bake elkarrizketen abiapuntuan, eta, Otegiren aurkako auzia berriz zabalduta, Egigurenek uste du «eskuina hariak erabiltzen ari dela justizian, politikan eragiteko». Radio Euskadin mintzatu da, eta «harrituta» azaldu da Auzitegi Gorenaren erabakiarekin, baina ez du uste, denbora aldetik ere, garaia «kasualitatea» denik: «Prozesu judizial bat baino gehiago, honek Kafkaren prozesu bat dirudi». «Hain da absurdoa, ez baitut ulertzen. Auzia hain da printzipio konstituzionalen aurkakoa, ez baita beharrezkoa izango inork auzipetuen alde egitea».

Bestelako iritzia du, ordea, Pablo Casado PPko presidenteak: «Otegi terrorismoagatik epaituko dute. Ez da bake gizona, ez du estatuaren zuzendaritzan egon behar, eta harekin ados jartzea ez da demokraziaren garaipena».

Auzia berriro zabaltzeko erabaki horretan, esanguratsua izan da fiskalaren rola. Izan ere, AVT-Verde Esperanza biktimen elkarteak Auzitegi Nazionalera jo zuen, beste epaimahai bat izendatuta auzia berriz egin zedila eskatzeko. Auzitegi Nazionalak ez zuen onartu: argudiatu zuen, besteak beste, epaiketa berriz egiteak ez lukeela lege babesik —Espainiako Prozedura Kriminaleko Legeak ez du halakorik aurreikusten— eta Giza Eskubideen Europako Auzitegiak dioela «pertsona interesdunek» eskatuta soilik egin daitekeela auzia berriro. Alegia: Otegik, Diezek, Jacintok, Rodriguezek eta Zabaletak hala eskatuta egin daitekeela; ez bertzela.

Illana Navia Osorio Espainiako Auzitegi Goreneko fiskalak bertzelako bertsio bat eman zuen azaroan, Goreneko presidente Manuel Marchenak irailean irekitako probidentzia bati erantzunez. Hain zuzen, fiskalak, Bateraguneko auzipetuek 2011ko sententziari aurkezturiko kasazio helegiteari erantzunez, eskatu zuen auzia berriro egin zedila. Bere burua kontraerraten ari da fiskala: izan ere, defentsak jarritako berrikuspen helegitea tramitatzerakoan, fiskalak ez zuen halakorik eskatu. Epaia bertan behera gelditzea baino ez zuen galdegin orduan; eta, orain, berriz, epaiketa berriro egitea nahi du. Kontraesan bikoitza dago, beraz: batetik, irizpide ezberdinak dituzte Auzitegi Nazionaleko eta Goreneko fiskalek; eta, bestetik, Goreneko fiskal Navia Osoriok hasieran eskatu ez zuen zerbait galdegin du orain.


Summary: Boko Haramek bere gain hartu du Nigeriako ehunka ikasleren bahiketa. Gutxienez 300 ikasle bahituta daude oraindik. Abubakar Shekau talde islamistako liderrak baieztatu du erasoaren atzean daudela.

"Abubakar Shekau naiz, eta gure anaiak daude Katsinako bahiketaren atzean", jakinarazi du Abubakar Shekau Boko Haram Nigeriako talde jihadistako buruzagiak, HumAngle atarira bidalitako audio bidezko mezu batean. "Islama sustatzeko eta islamarekin lotu gabeko praktikak errefusatzeko" egin zuten erasoa, Shekauk dioenez, "Mendebaldeko hezkuntza ez baita Alak eta profeta santuak baimentzen dutena".

300 ikasle baino gehiago ditu bahituak talde islamistak, joan den ostiralean Kankara hiriko bigarren hezkuntzako ikastetxe bati eraso egin ostean. Katsina estatuko agintariek jakinarazi zuten erasoaren unean 839 ikasle zeudela ikastetxean, baina horietatik 400 baino gehiago aske daude.

Orain arte, Boko Haramek ez du tamaina horretako erasorik egin Nigeria ipar-mendebaldean, eta herrialdearen ipar-ekialdean zentratu ditu bere ekintzak.

Katsina estatuko gobernadore Aminu Bello Masari herrialdeko presidente Muhammadu Buharirekin bildu zen atzo, gertakariari erantzuteko. Bilkuraren ostean igorritako ohar batean, Bello Masarik adierazi zuen bahitzaileekin kontaktuan zeudela, eta segurtasun irizpideak eta ikasleak euren etxeetara itzultzeko prozedura eztabaidatzen ari zirela. Boko Haramek HumAngle atariari ziurtatu dionez, ordea, talde islamistak ez du inolako eskakizunik egin, eta ez dute ikasleak askatzeko baldintzarik jarri.

'Itzul iezazkiguzue gure mutilak'

2014an, Boko Haramek 276 neska gazte bahitu zituen Chibok hirian, eta egun, oraindik, desagertuta daude horietatik gutxienez 112. Herrialdea astindu zuen gertakari hark. Sare sozialetan erabiltzaile asko hasi dira Kankaran gertatu dena orduko harekin alderatzen, eta elkartasun mezuak zabaltzen ari dira, #BringBackOurBoys (Itzul iezazkiguzue gure mutilak) traolarekin —#BringBackOurGirls (Itzul iezazkiguzue gure neskak) kanpainarekin erantzun zion herritar askok Chibok hirian gertatutakoari—.


Summary: Laboral Kutxaren ustez, 2021eko bigarren hiruhilekoan hasiko da suspertzen ekonomia. 2021ean Hego Euskal Herriko BPGa %7 igoko dela iragarri du bankuak, aurtengo beherakada baino gutxiago: -%10,2 EAEn eta -%9,5 Nafarroan

2021eko errebote efektua ez da aski izango pandemiak eragin duen kalte ekonomikoa konpontzeko. Laboral Kutxaren arabera, 2021ean BPGa %7 igoko da Hego Euskal Herrian; aurten, berriz, %10,2 jaitsiko da Araban, Bizkaian eta Gipuzkoan, eta %9,5 Nafarroan. Susperraldia, gainera, ez da bat-batekoa izango. Espero dute lehen hiruhilekoan «oso garrantzitsua» izango den txerto kanpainari ekitea, baina oraindik orain transmisioa eragozteko neurri murriztaileak hartu behar izatea. «Gure ikuspegitik, bigarren hiruhilekotik aurrera hasiko da benetan ekonomia irmo hazten, eta urte erdirako, txerto prozesua aurreratuta egongo den heinean, normaltasunerantz abiatuko gara», azaldu du Joseba Madariaga Laboral Kutxako ikerketa bulegoko arduradunak.

Hori da Laboral Kutxak 2021era begira marrazten duen jokaleku ekonomikoa, baina Madariagak berak aitortu du «akats tarte handia» duela, oraindik orain ez direlako bere sakonean nabaritu pandemiak suntsitutakoak. «Enpresei eta aldi baterako lan erregulazioko espedienteen bidez langileei emandako laguntzak desagertzen direnean, pandemiak ekoizpen ehunean eragindako kaltea ikusiko dugu, eta ez dugu kolpean ikusiko, apurka baizik».

Horregatik, langabeziak gora egitea espero du Laboral Kutxak, baina nahiago izan du zifrarik ez eman. Egun aldi baterako lan espedientean diren guztiak landun gisa kontabilizatzen direnez, ezin da jakin langabezia zenbateraino igo daitekeen. Enpleguari dagokionez, aurten Araban, Bizkaian eta Gipuzkoan %8,7 eta Nafarroan %8,2 jaistea espero du, eta 2021ean errebote bat jotzea, nahiz eta ez den aski izango aurtengo jaitsiera konpentsatzeko: EAEn, %6ko igoera, eta Nafarroan, %6,2koa.

Hala ere, Laboral Kutxak argi du gobernuek zenbat neurri hartu behar izan dituzten, aldi baterako espedienteak barne, zeinak behar-beharrezkoak izan baitira. Madariagak aitortu du etorkizuneko belaunaldiei faktura utziko dietela, zorra nabarmen handituko delako: «Hobe da etorkizunerako zorra uztea, etorkizunik ez izatea baino».

Sektoreka, Laboral Kutxaren ustez, konfinamendua altxatu zenez geroztik, maiatzetik, industria «nabarmen» suspertu da Hego Euskal Herrian; «besteak beste, neurriek ez dutelako sektorean eragin». Irailera arte, industria jarduera martxoko datuekin alderatuta %5,7 erori da Araban, Bizkaian eta Gipuzkoan, eta %4,5 Nafarroan. Kanpo merkataritzan eragina handiagoa izan da, batik bat Europako Batasunera egindako esportazioetan. Adibidez, irailera arte Nafarroako esportazioak %14 erori dira, eta lurraldean pisu handia duen Volkswagenek produkzioa murriztea ere nabaritu du: auto esportazioak %15,7 jaitsi dira irailera arte.

Zerbitzuetan kalte handiena

Aitzitik, koronabirusaren transmisioari aurre egiteko hartu behar izan diren neurriek bete-betean eragin diote zerbitzuen sektoreari. «Aurrekoarekin alderatuta, krisi hau oso desberdina da. Aurrekoa nazioartetik etorri zen, eta industriari eragin zion. Honetan, industriari ere eragin dio, baina suspertzen ari da, eta Europarekin alderatuta pandemia aurreko egoeratik gertuago dago. Aldiz, zuzen-zuzenean jo du zerbitzu sektorean, eta ehun ekonomikoan eragindako suntsiketa hor izango da, eta kontuan izan behar dugu lanpostu ugariko sektorea dela. Ondorioz, suspertze orokorra motelagoa izan daiteke».

Horrek guztiak ziurgabetasuna eragiten dute eragile ekonomikoetan, hala sendietan nola enpresetan. «Kontsumitzaileen konfiantza gutxienetako mailatan dago. Logikoki lan merkatua nola egongo den begira daude, eta elementuok kontsumoaren inguruko erabakiak atzeratzera eramaten ditu». Madariagaren ustez, pandemiaren kalte ekonomikoa handia ez balitz eta bigarren hiruhilekotik suspertzea egiaztatzen bada, urte amaierarako konfiantza itzul daiteke. «Ez dakigunez ehun ekonomikoa zenbat suntsituko den, eta kalte hori zerbitzuetan kontzentratuko denez, susmatzen dut 2021ean kontsumitzaileak zuhur azalduko direla.

Kontsumo prezioak bederen ez dira nabarmen igoko. Laboral Kutxak aurreikusi du 2021ean zenbaki positiboetara itzuliko dela: Nafarroan batez beste %0,7 igoko direla iragarri du, eta EAEn, %0,6. Inflazioa kontrolpean izango den heinean, Europako Banku Zentralak egungo diru politikari luzaroan eusten ahalbidetuko diola uste du.

Europako laguntzak

Ibon Urgoiti Laboral Kutxaren negozio bilakaerako arduradunak eta Joseba Madariaga bankuaren ikerketa batzordeko zuzendariak eman dituzte datuak. Nahiz eta pandemiaren zauria zenbateraino den sakona ez jakin, alde baikorrari begira, Madariagak azpimarratu du Europako Batatasunaren Next Generation laguntza eta mailegu programak garrantzi berezia izango duela. «Lehen errege magoa» direla deskribatu du grafikoki. Espainiako Gobernuak lehen gidalerro bat aurkeztu badu ere, ikusteko dago EBtik lehenik Espainiara eta ondoren Hego Euskal Herrira zenbat diru iritsiko den. «Ezin dugu oraingoz gauza handirik jakin. Badakigu Espaniako Gobernuak 2021ean 26.600 milioi euro baliatu nahi dituela, baina ez dakigu askoz gehiago. Falta da jakitea zer proiektu, nola erabiliko den erkidegoetan, zer gobernantza eredu ezarriko den...».


Summary: Filipinak ikertzeko nahikoa oinarri dago, Nazioarteko Zigor Auzitegiaren esanetan. Fiskaltzak atariko ikerketa hasi zuen 2018ko otsailean, droga trafikoaren kontrako borrokarekin lotutako gizateriaren kontrako krimenengatik.

Filipinak gizateriaren kontrako krimenengatik ikertzeko nahikoa zantzu dago, Nazioarteko Zigor Auzitegiak gaur adierazi duenez. Rodrigo Duterte presidentearen agintean narkotrafikoaren kontrako borrokari lotutako gertaerak «arrazoizko oinarria» dira, auzitegiaren iritziz, ikerketa bat abiatzeko.

2016ko uztailaren 1etik 2016ko martxoaren 16ra bitartean, estatuak «hilketak, torturak, lesio fisiko larriak eta kalte mentalak eragin zituzten ekintza ankerrak» egin zituela uste du Fatou Bensouda auzitegiko fiskalak. Datu ofizialen arabera, 8.000 susmagarri baino gehiago hil dira droga trafikoaren kontrako operazioetan. Giza eskubideen aldeko hainbat elkartek, baina, hildakoen kopurua 30.000 ingurukoa dela kalkulatu dute. Estatuko indar armatuei eta sikarioei leporatzen dizkiete hilketak. Salatu dutenez, narkotrafikoaren kontrako borrokaren zigorgabetasun giroa baliatu dute droga kontuak kitatzeko. Presidenteak berak edozein susmagarriren kontra tiro egitera animatu zituen estatuko indarrak.

Filipinei buruzko kasua atariko azterketa fasean dago, eta fiskalak ez du argitu oraindik ikerketa formal bat hasiko al duen hemendik gutxira, COVID-19aren pandemia dela eta. «Bulegoak aurreikusten du 2021eko lehen erdian erabakiko duela Filipinetako kasuari buruzko ikerketa bat hasteko baimena eskatu ala ez». Bensoudak berak 2020aren hasieran adierazi zuen urtea amaitu aurretik hasiko zuela ikerketa.

Ikerketa bat abiatu aurretik, Nazioarteko Zigor Auzitegiak baieztatu behar du Filipinetako justiziak ez duela gaitasunik edo borondaterik izan krimenen arduradunak auzipetzeko. «Gure informazioek adierazten dute ikerketa eta auzipetze kopuru mugatu bat izan dela nazio mailan, drogen kontrako borrokan gertatu ziren delituen egileen kontra», azaldu du Bensoudak. Orain arte, zigor epai bakar bai izan da gertakari horiekin lotuta. 2018an, hiru polizia zigortu zituzten bizi osoko espetxera, 2017an hamazazpi urteko mutiko bat hiltzeagatik.

Edre Olalia NUPL Herriaren Abokatu Sindikatu Nazionalaren presidentearen esanetan, fiskalaren txostena «itxaropen izpi bat» da. Nazioarteko Zigor Auzitegian ikerketa bat martxan jarriko den argitu artean, justizia eskatzen jarraitzera deitu du Cristina Palabay Karapatan giza eskubideen aldeko elkarteen sareko koordinatzaileak, «Duterteren administrazioak Filipinetako herriaren kontra egindako krimen basatiengatik».

NUPLk eta Karapatanek hainbat salaketa aurkeztu dituzte Nazioarteko Zigor Auzitegian, beste elkarte batzuekin batera. Salaketa horietan, Duterteri leporatzen diote hilketak sustatzea eta, beraz, gizateriaren kontrako krimenen arduradun izatea.

Auzitegiak Filipinetako kasuari buruzko atariko ikerketa jarri zuen abian 2018ko otsailean, eta hilabete geroago, martxoaren 16an, herrialdeak auzitegiko estatu kide izateari utziko ziola iragarri zuen Dutertek. Urtebete geroago atera zituen Filipinak nazioarteko auzitegitik. Hori dela eta, auzitegiak eskumena du 2019ko martxoaren 16ra arteko krimenak ikertzeko.


Summary: Bizik ekintza bat egin du Miarritzeko Herriko Etxeak legea urratzen duela salatzeko. Arraberritzen ari diren Kennedy etorbidean ez dute ezarri bizikleta biderik. Bidea tindatu du Bizik, legea aplikatzea eskatzeko.

«Gure lehenbiziko abisu publikoa da, baina ez gara horretan geldituko. Ikusi beharko dugu obrak hastean legea errespetatzen duten. Hala ez bada, obrak blokeatuko ditugu, ez baitugu beste hauturik». Hala mintzatu da Antton Hariñordoki Biziko militantea. Goizean, Miarritzeko (Lapurdi) Kennedy etorbidean bildu dira hainbat militante, Maider Aroztegi auzapezari legea errespetatzea eskatzeko. Izan ere, Ingurumen Kodearen L228-2 artikuluaren arabera, beharrezkoa da errepideak arraberritzean bizikletentzako bidea ere ezartzea. Miarritzeko Herriko Etxeak obrak abiatu ditu Kennedy etorbidean; ez du, ordea, bizikletentzako pasabiderik utzi.

Bestalde, Bizik oroitarazi du Maider Aroztegik herriko bozetan Metamorfosi Ekologikorako Ituna izenpetu zuela. Hariñordoki: «Maider Aroztegi bere hitza jaten ari da; delituzkoa da, kriminala da. Klima aldaketaren gainbehera ekiditeko azken xantzak desagerrarazten ari dira. Kriminala da: ehunka mila pertsonaren heriotza ekar dezake horrek».

21 militantek egin dute ekintza, COP21 biltzarretik bost urte pasatu direla oroitarazteko, eta klima larrialdia «berehalakoa» delako. Zirkulazioa eten dute lehenik, eta bidea tindatu dute legearen aplikazioa eskatzeko. Legea errespetatu: Kennedy hiribidean arraberritzeak Ingurumenaren Kodeko L228-2 artikulua errespetatu behar du! irakur zitekeen bide gainean. Frantziako Polizia hurbildu zaie ekintzaileei, baina segurtatu die «esku hartzerik ez» zela izanen. Hala, ekintza bukatutzat jo du Bizik: «Polizia ez da jin gure ikustera; horrek ongi erakusten du Herriko Etxeak kontzientzia txarra duela».

Hainbat bide jorratu ditu Bizik «herritar desobedientziaren» hautua egin aitzin. Prefeturari ardurak hartzeko eskatu zioten iragan urrian, obrak abiatu zituztenean. Geroztik, Maider Aroztegiri gutun bat helarazi zioten, baina ez dute erantzunik jaso. «Ez dugu beste hauturik», deitoratu dute.

Miarritzetik harago

Ipar Euskal Herriko beste auzapezei ere eman diete abisua. «Iparraldeko auzapez guziei zuzendutako mezua da. Bi gauzatan adi egonen gara. Ingurumen Kodea errespetatu behar dute osoki: ez dugu onartuko horren parte bat ezabatu edo gorde dezaten. Bestetik, Metamorfosi Ekologirako Ituna izenpetu dute hainbat auzapezek; bozak ekarri dizkie horrek. Itun horrek zazpi neurri zerrendatzen ditu. Horietarik bat da bizikletendako bide egokiak egitea. Erne egonen gara», hitz eman du Hariñordokik.


Summary: Gastu erreala 700 milioi euro handituko du Jaurlaritzak datorren urtean. «Austeritatetik urrun dauden aurrekontuak dira, austeritatearen aurkakoak», azaldu du Azpiazuk.

Inoiz Eusko Jaurlaritzak izandako aurrekonturik handiena izango du 2021ean Eusko Jaurlaritzak. Guztira, 12.442 milioi euro izango dira, iaz baino 668 milioi gehiago (+%5,7). Baina, finantza gastuak kenduz gero —zorra ordaintzeko gastatutakoa—, are gehiago handituko da aurrekontua: 770 milioi izango dira, %7,1 gehiago.

Gastu horren zati handi bat osasunera (+232 milioi) eta hezkuntzara (+169 milioi) joango da. COVID-19 programa berezi bat izango da, sail desberdinen artean banatzekoa, eta 542 milioi euro izango ditu.

Ikerketa eta Garapenaren atala ere indartzea erabaki du Gasteizko gobernuak: urtero %6 handituko zuela agindu zuen Iñigo Urkulluk bere gobernu programan, baina datorren urtean hortik gora joango da, %9,7 handituta.

Horregatik, Pedro Azpiazu Ekonomia eta Ogasun sailburuak azaldu du aurrekontu «anbiziotsua» dela. «Urteari indarrez heldu nahi diogu pandemiari eta krisiari aurre egiteko». Sailburuak nabarmendu du ez dela murrizketarik izango gastuan. «Austeritatetik urrun dauden aurrekontuak dira, austeritatearen aurkakoak».

Zor berria, 1.700 milioi euro

Diru sarrerak gutxitu direnez, Jaurlaritzak zor publikora joko du aurrekontuak estali ahal izateko. Azpiazuk azaldu du 1.700 milioi eurotik gorako zor berria jaulkiko duela. Espainiako Gobernuak defizit mugak kendu ditu aurten eta datorren urtean, baina erreferentziazko defizit bat jarri du, BPGaren %2,2koa. Euskal Autonomia Erkidegoaren kasuan, 1.785 milioi eurorena da defizit muga hori; hain justu, Jaurlaritzak hartuko duen zor berria.

Guztira, Jaurlaritzak 2.500 milioiren zorra hartuko du, baina horren zati bat amortizazioetara eta interesetara joango da. «Egoerak zorpetzea eskatzen du. Beste garai batean baino gutxiago kezkatzen gaitu, gainera, interes tasak oso txikiak direlako. Erlatiboki kostu txikia dakar zorpetzeak. Ez da zorpetzeari buruzko zalantzak izateko garaia», justifikatu du Ogasun sailburuak. Zorra BPGaren %16,9ra iritsiko da. «Estatuan zorpetzerik txikiena izango dugu aurrerantzean ere», nabarmendu du.

2022an gehiago zorpetu behar duela uste du Azpiazuk, datorren urtean zerga bilketak nekez berreskuratuko duela aurten galdutakoa. Azarora arte, %10,8 gutxiago bildu dute ogasunek, 1.545 milioi euro gutxiago.

15.000 enplegu gehiago

Aurten ekonomiak jasoko duen kolpe handiaren ondoren, datorren urtean egoerak hobera egitea espero du:barne produktu gordina %8,9 hanziko dela eta 15.000 enplegu berreskuratuko direla kalkulatu du —aurten galduko denaren erdia—, eta langabezia tasa %10,7an geratuko dela.

Jaurlaritzaren langileen soldatak %0,9 handituko dira, eta hori halako bi, berriz, DBSE diru sarrerak bermatzeko errentaren zenbatekoa (+%1,8).

Aste honetan eramango du aurrekontu proiektua Eusko Legebiltzarrera. 2020ko kontuak Ahal Dugu-ren babesarekin onartu zituen Urkulluren gobernuak, baina aurten horren beharrik ez du, gehiengo osoa baitute EAJk eta PSE-EEk. Edonola ere, beste talde politikoen babesa lortzen saiatuko da gobernua. «Ez da bilbokeria bat, baina iruditzen zait zaila dela aurrekontu hauei ezezkoa esatea, gastua hainbeste handituta», esan du Azpiazuk.

Europako funtsak

Jaurlaritzak ez du Europako Next Generation funtsetik irits daitekeen dirurik sartu aurrekontuetan, ez baitaki ez noiz ez zenbat etorriko den. Iritsiko balitz, prozedura bat prest du gobernuak.


Summary: Gipuzkoako zahar etxeetako hitzarmen proposamena egin diote ELAk eta LABek patronalari. Gipuzkoako Foru Aldundiari esku hartzeko eskatu eta gero, patronalari ere zahar etxeetako aferan duen "ardura har dezala" exijitu diote bi sindikatuek.

ELA eta LAB sindikatuek agerraldi bateratua egin dute gaur goizean Lan Harremanen Kontseiluak Donostian duen egoitzan. Bertan, akordio proposamen bat erregistratu dute, “sektorearentzako onuragarriak diren herrialdeko hitzarmenaren edukiak” dituena. Izan ere, aurreko asteko mobilizazioetan udalei eta aldundiari auzian esku hartzeko eskatu zieten bezala, patronalari ere “erantzukizunez” jokatzeko exijitu diote, eta urratsak egiteko ere bai, sektoreko gatazkari behin betiko amaiera emateko.

Adegik, Matia 2020k, Laresek eta ACGGk osatzen dute patronala Gipuzkoako egoitzen auzian; guztiak “interpelatu” nahi izan dituzte. “Azkenean, hitzarmena haiekin negoziatu behar da, eta gurekin jarri eta negoziatu dezaten nahi dugu”, adierazi du LABeko Leire Ormazabalek. Txomin Lasa ELAko eledunak salatu du enpresek orain arte ez dutela erakutsi negoziatzeko “inolako borondaterik”, eta “aitzakiak” erabili izan dituztela: “Esaten dute aldundiek ematen duten dirua jarriko dutela mahai gainean, eta haiena dela ardura. Aldundiak, aldiz, kontrakoa esaten du, sindikatuok eta patronalek adostu behar dugula eta gero finantzatuko dutela beraiek. Ardura pasatzen ari zaizkio elkarri, ez dute benetako borondaterik. Hori horrela, patronalei soilik ez, aldundiari ere mintzatu zaizkio berriro, eta “hitzetatik ekintzetara” pasatzeko eskatu diote, gatazka amaitu dadin.

“Benetako negoziazio” baten zain

Lau urte dira sektorean negoziazio mahaia eratu zela, baina sindikatuek salatu dute “benetako negoziaziorik” ez dela egon tarte honetan. Kexu azaldu dira patronalek UGT sindikatuarekin sinatutako akordioarekin, sindikatu horrek negoziazio mahaian %10eko ordezkaritza baino gutxiago baitu: “Akordio oso oinarrizkoa sinatu zuten, soldatari dagokiona soilik. Eta, gainera, arazo handiak daude akordio hori betetzeko, langile askok ez dute kobratu akordioan jarritakoa”, azaldu du Ormazabalek. Lasa bat etorri da, eta gehitu du “beren nahiak batere asebetetzen” ez dituen akordio bat dela.

Horiek horrela, gatazka konpontzen ez den bitartean mobilizazioetan jarraitzeko asmoa erakutsi dute.


Summary: Atzeratu egin dute 2021eko Bertsolari Txapelketa Nagusia. Datorren irailean hastekoak ziren txapelketako lehen saioak, baina Bertsozale Elkarteak bertan behera utzi ditu, eta ez du zehaztu noiz izango diren.

«Datorren irailean hasiko litzateke 2021eko Bertsolari Txapelketa Nagusia, egoera ohikoa balitz. Ohikotik gutxi du egoerak, ordea, eta nekez betetzen dira txapelketa behar bezala gauzatzeko baldintzak». Bazebilen hotsa lehenagotik ere, eta orain konfirmatu egin du erabakia Bertsozale Elkarteak: atzeratu egingo dute 2021eko Bertso Txapelketa Nagusia. Prentsa ohar baten bidez jakinarazi dutenez, ez dute txapelketa egin ahal izateko nahikoa berme ikusten, eta ez dute zehaztu noiz izango den. «Pandemiaren bilakaeraren eta bertsolaritzaren egoeraren arabera erabakiko dugu noiz egin».

Elkarteak gogoraratu duenez, koronabirusak eragindako osasun krisiak nabarmen moteldu ditu bertsolaritzaren ohiko zirkuitua eta martxa. Bertan behera geratu dira bertso saio ugari, esaterako, eta eskolek ere zailtasunak dituzte «normaltasunez» aritzeko. Horrez gainera, txapelketak bildu ohi duen jendetza ere izan dute gogoan, eta, egungo osasun irizpideak kontuan hartuta, argudiatu dute «pentsaezina» bilakatu dela jende multzo hori biltzea. Parte hartzaileren bat gaixotzeko arriskua ere badagoela esan dute, eta, beraz, horregatik guztiagatik hartu dute erabakia. «Hasi eta buka, txapelketa gauzatzeko bermerik ez dago».

Bestelako saioak

Hurrengo egunetan bertsolaritzaren plaza sustatzeko bestelako egitasmo bat aurkeztekoa da elkartea. Diotenez, bertsolaritzaz gozatzeko guneak bultzatzen eta antolatzen jarraitzeko asmoa dute datorren urtean ere, baina ez dute xehetasun gehiagorik eman oraingoz.

Aurten hartutako beste erabaki batzuek iragarria zuten, nolabait, elkarteak jakinarazi berri duen behin-behineko etenaldia. Udazkenean, esaterako, Bizkaiko Bertso Txapelketarako lehen fasea egin ostean, saio gehiagorik ez egitea erabaki zuten, eta eten egin zuten Lapurdi, Nafarroa Beherea eta Zuberoa elkartzen dituen Xilaba txapelketa ere, egoera nabarmen zaildu zutelako Parisko gobernuak egindako osasun neurri aldaketek. Eta duela aste batzuk eman zuten 2021eko lehen hilabeteetan egitekoak ziren Arabako eta Nafarroako bertsolari txapelketak atzeratzeko erabakiaren berri ere. Lurraldekako txapelketekin hartutako erabaki bera hartu dute orain Txapelketa Nagusirako ere.


Summary: Hegazkingintzako laguntza publikoei enpleguaren inguruko baldintzak ezartzea eskatu du LABek. Sektoreari «txeke zuririk» ez emateko eskatu die erakundeei, eta kaleratzeak eragozteko neurri «koiunturalak» hartzeko enpresei

LAB sindikatuak «urrats berri eta ausartak» eskatu ditu Euskal Herriko hegazkingintzaren sektorean gertatzen ari diren «enplegu deuseztatze gupidagabeari» aurre egiteko. Erakunde publikoak patronalarekin «lerrokatuta» ikusten ditu, eta salatu du ez dutela herritarra defendatzen. Hala, sindikatuak neurri zehatzak proposatu dizkie enpresei eta erakunde publikoei, kaleratzeak eragozteko.

«Urte luzeetan metaturiko aberastasuna eta jasotako diru laguntza publikoak» trantsizio honetan eta «pertsonengan» inbertitzeko eskatu die enpresei. Sindikatuaren ustez, badaude nahikoa tresna egoera koiuntural honetan kaleratzeak eragozteko: «Bada garaia lana banatzeko estrategia martxan jartzeko, eta horrek lanaldiari buruz hitz egitea dakar». Izan ere, eta sindikatuaren iragarpenen arabera, hegazkingintzaren krisi honek iraupen jakin bat izango du, eta enpresak egoera «baliatzen» ari dira lantaldeak murrizteko.

Erakunde publikoei, berriz, eskatu diete sektoreari «txeke zuririk» ez emateko; alegia, laguntza publikoei ezarritako baldintzak zorrozteko, eta diruaren erabilera «arduratsua» egiteko. Hala, enpleguarekin loturiko hainbat baldintza proposatu ditu: azken urtean langileen %5 kaleratu dituen enpresei laguntzarik ez ematea, edota kaleratzeak egiten badituzte laguntzak itzultzera behartzea. Deslokalizazioen kasuan, berriz, epe hori luzatzea proposatu du; alegia, azken bost urteetan jasotako diru laguntzak itzultzeko obligazioa ezartzea.

Sindikatuen datuen arabera, sektoreak 15.000 langile baino gehiagori ematen die enplegu Euskal Herrian, eta emakumeen presentzia industria sektoreko batezbestekoen gainetik dago. Industrian, batezbesteko hori ez da %20ra iristen; Alestis enpresan, aldiz, langileen erdiak emakumeak dira; Aernnovan, %32; eta ITP Aero PCBn, %20.


Summary: Urtarrilean 20.000 txerto iritsiko dira Arabara, Bizkaira eta Gipuzkoara. Europako Botiken Agentziak hilaren 21ean eman diezaioke onespena lehen txertoari.

COVID-19aren kontrako txertoari buruz galdetu diote gaur Bingen Zupiria Eusko Jaurlaritzako bozeramaileari gobernu kontseiluaren osteko agerraldian, eta hark esan du urtarrilean 20.000 txerto inguru iritsiko direla Arabara, Bizkaira eta Gipuzkoara. Dena dela, Zupiriak argitu du Eusko Jaurlaritzak ezin duela oraindik zehaztu txertaketa plana, EMA Europako Botiken Agentziak ez duelako txertorik onetsi, eta ez dakielako zehatz-mehatz zenbat dosi banatuko diren. Osakidetzak txertaketa plan bat prestatuta dauka txertoak iristen direnerako, bozeramaileak azaldu duenez.

Hain justu, Europako Botiken Agentziak «ezohiko bilera» egingo du hilaren 21ean Pfizer eta BioNtech botika etxeen txertoaren ebaluazioa egiteko; hasieran aurreikusi baino zortzi egun lehenago egingo du bilera hori, beraz. Hala ere, EMAk jakinarazi du hilaren 21ean erabakirik hartuko ez balu abenduaren 29an bilduko dela berriro. Europako Botiken Agentziak onespena eman ostean, Europako Batzordeak beste hiru egun beharko lituzke txertoak merkaturatzeko baimena emateko, eta horrek esan nahi du, ondo bidean, abenduaren 24tik aurrera has litekeela txertoaren banaketa Europako Batasuneko estatu kide guztien artean. Txertoa aldi berean iritsiko da estatu kide guztietara, eta herrialde bakoitzaren biztanleriaren arabera banatuko dira dosi kopuruak.


Summary: Zubietako erraustegiko kudeatzaileen aurkako salaketa ipini du GuraSOSek fiskaltzan. Legez kanpo baimenak ematea, prebarikazioa, agiriak faltsutzea eta langileen osasuna arriskuan ipintzea egotzi die guraso talde horrek Zubietako instalazioko kudeatzaileei

GuraSOSek fiskaltzara jo du Zubietako erraustegian atzemandako «irregulartasunak» argitzeko. Aurreko astean iragarri bezala, gaur goizean ipini du salaketa fiskaltzan, eta, besteak beste, hainbat delitu egotzi dizkie instalazioetako kudeatzaileei. Hain zuzen ere, Zubietako erraustegia kudeatzen duten enpresetako arduradunak eta Gipuzkoako Diputazioko eta Eusko Jaurlaritzako ordezkariak ditu jomugan GuraSOSek salaketa horretan. Hainbat delitu egotzi dizkie, eta horien berri eman dio fiskaltzari. Besteak beste, uste du agiriak faltsutu dituztela, prebarikazioz jokatu dutela eta baimenak eman dituztela jakin arren «arauen aurka» ari zirela, uko egin diotela prozedura administratiboak ezarritako ikuskatze tekniko batzuk egiteari... Halaber, GuraSOSek ohartarazi dio Fiskaltzari Zubietan hondakinak erraustu dituztela legeak ezarritako baldintzak «errespetatu gabe» , eta horrek arriskuan jarri duela langileen osasuna.

Aurreko astean martxan jarri zuten Zubietako erraustegia, eta enpresa kudeatzaileei (haien buru Urbaser mulitinazional txinatarra) ordaintzen hasi zaie Gipuzkoako Hondakinen Kontsortzioa (GHK). Alabaina, horretarako baimenik ez izatea egotzi die GuraSOSek erraustegiko arduradunei; besteak beste, ez dutelako Industria Sailaren baimenik abian jartzeko. Abian jartzeko behin-behineko baimenaren balioa azaroaren 15ean amaitu zela ohartarazi du GuraSOSek, eta horren ondoren GHK-ko arduradunek prentsaren aurrean erakutsitako Jaurlaritzaren baimenak ez duela balio planta funtzionamenduan egoteko. Horregatik, Zubietako instalazioen jarduera eteteko eskatu dio GuraSOSek Jaurlaritzaren Industria Sailari, eta Red Electrica Españolari eta Nortegasi ohartarazi die utzi egin behar diotela instalazioaren jarduerari bide emateari.

Fiskaltza Zubietako lau arduradun ikertzen ari da, maiatzean Arkaitzerreka errekastoan izandako amoniako isurketa batengatik. Ehunka arrain hilda agertu ziren orduan, eta ikertzen ari dira ingurumen delitu bat egin ote zuten.


Summary: Josu Urrutikoetxea: «Genevara joan baino lehenago konturatu nintzen erakundean zerbait gertatu zela». BERRIAk ETAren ordezkari ohiaren elkarrizketa argitaratuko du bihar. Parisen mintzatu da harekin. Aurrerapena da hau.

BERRIAk atzo arratsaldean elkarrizketa egin zion Josu Urrutikoetxea ETAren ordezkari ohiari, Parisen; zehazki, Enekoitz Esnaola kazetaria eta Lara Madinabeitia BerriaTBko arduraduna izan ziren harekin, eta bake eta konponbiderako elkarrizketa prozesuez, euskal presoez, biktimez edota haren auzibideez aritu ziren solasean.

Kazetak bihar argitaratuko du elkarrizketa, asteazkenarekin. Aurrerapena da hau.

Josu Urrutikoetxearen esan batzuk:

- «Biolentzia sekula ez da, nire irudiz, helburua izan [ETA] erakundearentzat, erakunde politiko bat zelako, borroka armatua egiten zuena baina tresna politiko bezala. Bortxa erabiltzea ez da sekula helburu bat. Erabiltzen duenak badaki —eta, kasu honetan, etsaiak ere bai— kalteak egon daitezkeela, eta erakundea beti-betidanik saiatu da albo kalte horiek ekiditen. Eta hori oso zaila da. Bueltaezinezko kalteak larriak dira denentzat. Ni betidanik kezkatu nau horrek, eta hori sentitu dut barru-barruan».

- [2004, Batasunaren Anoetako proposamena: mahai politikoa eta teknikoa] «Garrantzia izan zuen, baina ez bakarrik Euskal Herrian, kanpoan ere bai. Kanpoko eragileek ere oso garbi ikusten zuten. Ikusten zuten hori egingarriagoa zela».

- [2005eko ekaina-uztaila, Geneva: ETA-Espainia elkarrizketa hasiera] «Hara joan baino lehenago sinisten nuen, ikusten nuen aukera zegoela. Sinesmen hori joan aurretik hankaz gora bota zidan erakundeko zuzendaritzako batek esan zidan zerbaitekin, ohartu nintzelako pertsona horrek negoziaketari buruz zuen pentsamoldea eta nirea punta batean eta bestean zeudela. Orduan konturatzen naiz erakundean zerbait gertatu zela. Nik sinesten nuen».

- [2006, ETAren su-etena eta Jose Luis Rodriguez Zapateroren adierazpena] «Adierazpen horiek ziren giltza bi prozesu [mahai] horiek irekitzeko. Elkarrizketen lehen fasea hori dena zehaztea zen. Bigarren fasea jartzen da mahai gainean, gauza zehatzez hitz egiteko. Hori hankaz gora joan baldin bazen, ez zen bakarrik Madrilen jarrerarengatik».

- [2011-2013, Osloko mahaia: gatazkaren ondorioak] «Nazioarteko gobernuz kanpoko erakundeek eskatzen zuten [ni Oslon egotea], nolabaiteko berme bat zelako beraientzat. Bustita zeuden gobernuek ere esan zuten nolabaiteko ibilbidea zuen norbait nahi zutela. Horregatik konbentzitu ninduten. Hasieratik nire kezka zen han topatuko nituen erakundeko ordezkariek txipa aldatua zuten edo oraindik eskema militarista batean segitzen zuten. Orduan esan zidaten 2009ko bihurgunea [estrategia aldaketa] ematen ibili ziren militanteak zirela eta abar, eta nik erantzun nuen: horrela bada, ados».

- [Burujabetza prozesua, euskal errepublika] «Baldintzak badaude, arlo desberdinetan. Izugarrizko potentzial bat da. Euskal errepublika zergatik ez? Baldintzak denak ditugu. Belaunaldi berriek alde horretatik borrokatzeko gogoa dutela ikusten dut. Beste mende batean gaude, beste tresna batzuk dituzte, guk ezagutu ez ditugunak, baina beste etsai batzuk ere bai, neoliberalismoak eta mundu globalizatuak ekartzen dituztenak, baina, konfiantza emanez eta lan eginez egunero-egunero-egunero, guk ditugun tresnekin atzeraezina da egoera».


Summary: Dena dago prest Laboral Kutxa Masterseko finalerako. Amaia Aldai-Oihana Orbegozo eta Patri Espinar-Naroa Agirre ariko dira elkarren aurka, igandean, Arrigorriagan (12:00, ETB1)

Pilotazaleek asteburu bete-betea izango dute. Eskuz Pilotako Enpresen Ligako Lau eta Erdiko Txapelketako finalerdiez gain, Laboral Kutxa Mastersaren lehen ekitaldiaren finala jokatuko dute. Igandean da hitzordua, Arrigorriagan (Bizkaia), goizeko hamabietan hasita.

Amaia Aldai-Oihana Orbegozo ariko dira batetik, eta Patri Espinar-Naroa Agirre bestetik. Bi bikote horiek izan dira indartsuenak txapelketan. Jaialdiko neurketa nagusia jokatuko dute lau pilotari horiek, baina aurretik, atariko moduan, hirugarren eta laugarren posturako norgehiagoka jokatuko dute Ainhoa Ruiz de Infante-Miriam Arrillagak eta Olatz Arrizabalaga-Gentzane Aldaik.

Finala jokatuko duten pilotarien artean Espinarrek bakarrik du esperientzia halakoetan. Lau final jokatu ditu Emakume Master Cup txapelketan; bitan banaka, eta beste bitan binaka. Txapel bat du irabazia, 2018ko banakakoa. Aldaik, Orbegozok eta Agirrek, ordea, estreinako finala dute. Ez dago faboritorik, eta final parekatua espero da.


Summary: Bi adingabe atxilotu dituzte Donostian, andre bati erasotzeagatik. Atzo eraso zioten emakumeari, labanaz, eta atxilotutakoak andrearen alaba eta haren bikotekidea dira. Batek 17 urte ditu, eta besteak 16.

Atzo atxilotu zituzten, baina gaur goizera arte atxiki ditu Poliziak bi adingabeak, eta Donostiako adingabeen fiskalaren esku dago kasua orain. Eneko Goia alkateak azaldu duenez, andrearen etxean izan zen erasoa, atzo iluntzean —labanarekin egin zizkioten zuriak—, eta bizilagun batek deitu zion Poliziari. Ertzaintza heltzerako, emakumeak zauriak zituen gorputzean. Ebakuntza egin diote, eta osatzeko bidean da orain.

Gero, bi adingabeak atxilotu zituzten, emakumeari eraso egitea leporatuta. Goiaren arabera, "etxe barruko indarkeria" kasua izan daiteke, baina "zuhurtzia" eskatu du.


Summary: Kontseiluak adostasun sozialak eta politikoak eraikitzeko dinamika abiatuko du. Kontseiluak izen eta irudi berria aurkeztu ditu: Euskalgintzaren Kontseilua izango da aurrerantzean.

Urte honetan euskalgintzan egindakoak eta hurrengorako erronkak zehazteko, urteko irakurketa egiteko ekitaldia egin du Kontseiluak, gaur goizean, Donostian. Joxe Mari Auzmendi eta Joan Mari Torrealdai gogoratuz hasi dute ekitaldia, eta haiek euskalgintzan egindako lanarekin jarraitzeko asmoa erakutsi dute. Erronka zehaztuta daukate: adostasun sozialak eta politikoak eraikitzea.

Kontseiluak izen eta irudi berria aurkezteko ere aprobetxatu du. Aurrerantzean, Euskararen Gizarte Erakundeen Kontseilua izan beharrean, Euskalgintzaren Kontseilua izango da. Paul Bilbao idazkari nagusiak azaldu duenez, izen aldaketak «guztion plaza eta topaleku» izateko nahiari erantzuten dio; irudiari dagokionez, berriz, «argia, sotila, eguneratua eta egungo euskarrietara egokitutakoa» izatea du helburu. Gainera, webgunea ere berritu dute.

Euskalgintzaren Kontseiluak azpimarratu du adostasunak lortzeko beharra dagoela: «Pandemiak erakutsi digu beharrezkoa dela elkartzea, lankidetzan jardutea eta arazoei buruz aritzea». Bilbaoren irudiko, pandemiak agerian utzi du zaurgarritasuna ere: komunitate gisa, hizkuntzaren egoera zaurgarria... «Ikusi dugu gure eskubideak urratzen zirela lehentasunaren eta berehalakotasunaren izenean». Hori ikusita, hizkuntza politiketan adostasun sozialak eta politikoak lortzearen alde egin du Bilbaok, eta horretarako konpromisoak hartu behar direla nabarmendu: «Iruditzen zaigu denok hartu behar ditugula konpromisoak». Kontseiluak hori bideratuko duen dinamika abiatuko du hurrengo asteetan. Bi helburu ere zehaztu dituzte: euskararen erabilera erosoa herritar guztiei bermatzea lortzea eta euskararen ezagutzaren unibertsalizazioari begirako neurriak hartzea.

Urteari begira

Urteari errepaso orokorra ere eman dio Bilbaok. «Nazio Batuen Erakundeak egindako gomendioei entzungor egitea gutxi ez, eta epaitegietan hizkuntza gutxituen aurkako esku hartze politikak ikusi ditugu aurtengoan ere», salatu du. Bi adibide jarri ditu: Espainiako Auzitegi Gorenak Lasarte-Oriari (Gipuzkoa) buruz kaleratutako epaia, zeinak euskara diru laguntzetarako irizpide izatea ezetsi zuen eta Nafarroako lan deialdietan euskara aintzat ez hartzea.

Euskalgintzako hainbat eragiletako ordezkariek hartu dute parte, eta Bilbaorekin batera, hitza hartu dute Agurne Gaubeka Hizkuntz Eskubideen Behatokiaren zuzendariak, Arrate Illaro Euskaltzaleen Topaguneko kide eta Euskaraldiko koordinatzaileak eta Jon Agirresarobe Euskal Herriko Bertsozale Elkarteko koordinatzaileak. COVID-19ak baldintzatutako urtea nolakoa izan den azaldu dute, bakoitzak bere esparrutik begiratuta.

Gaubekak pandemia garaian izan diren hizkuntza eskubideen urraketei erreparatu die: «Euskaldunoi gure hizkuntza eskubideak behin eta berriro zapaldu zaizkigu». Datuekin berretsi ditu hitz horiek: Gaubekak azpimarratu duenez, martxotik ekainera pandemiari lotutako 205 urraketaren berri izan dute, aurreko urtean baino %47 gehiago, eta bigarren olatuko datuak ere antzekoak izan direla esan du. Gaubekaren ustez, horrek erakusten du egoera «makurtzen» denean hizkuntza eskubideak alde batera uzten dituztela. Hori ikusita, herritarren jarrerak duen garrantzia azpimarratu du: «Argi geratzen zaigu herritarren aktibazioak duen garrantzia».

Illaro pozik agertu da, Euskaraldiarekin asmatu dutelakoan. Parte hartzearen datuak dira horren erakusgarri: 180.000 lagun inguruk parte hartu dute; 375 bat herri batzorde osatu, 25.000 arigune sortu...

Ekintza batzuek ondo funtzionatu badute ere, hainbat sektore jota utzi ditu pandemiak; esaterako, bertsolaritza. Agirresarobek nabarmendu duenez, Xenpelar dokumentazio zentroaren datuen arabera, iaz bertsolaritza ardatz zuten 1121 saio egin ziren, eta aurten 435 egingo dira. Horrek arlo ekonomikoan ere izan du eragina: Agirresaroberen arabera, 735.000 euro gutxiago mugitu dira. Gainera, azpimarratu du bertsolariek arazoak izan dituztela COVID-19arengatik ematen dituzten laguntzak jasotzeko.


Summary: Hungariak adopzioa debekatu die sexu bereko bikoteei. Parlamentuak LGTBI komunitatearen aurkako lege proiektu bat eta Konstituzioaren hainbat zuzenketa onartu ditu; tartean, «ama emakumezkoa» eta «aita gizonezkoa» dela dioena. Erabaki horiekin, Orbanen gobernuak are gehiago zorroztu du bere agenda ultrakontserbadorea.

Familia tradizionalaren eredua sendotzeko asmotan jarraitzen du Viktor Orban Hungariako lehen ministroaren gobernuak. 2010ean agintera iritsi zenetik, agenda ultrakontserbadorea du lehentasun, eta horrek hainbat talka eragin dizkio, bai etxean, baita kanpoan ere, batez ere EB Europako Batasunarekin. Orban, ordea, gustura ari da norabide horretan, Asanblea Nazionalean duen gehiengo osoari eta EBn bertan dituen estatu kide aliatuen sostenguari esker. Balio kristauen defentsa du oinarri, eta, horri begira, berriz jarri du jomugan LGTBI komunitatea: sexu bereko bikoteek ezingo dute adopziorik egin.

Parlamentuak gobernuak aurkezturiko lege proiektu bat onartu du, Konstituzioaren hainbat zuzenketari baiezkoa ematearekin batera. Aldaketen arabera, soilik bikote ezkonduek adoptatu ahalko dute, eta, Hungarian sexu berekoan arteko ezkontza debekatuta dagoenez, horiek beste atzerapauso bat jasan dute euren eskubideetan.

Orain arte, adopziorako aukera bakarra norbanako gisa aurkeztea zuten, baina kasu horretan Familia Aferetarako Ministerioaren baimen bat ezinbestekoa zen, eta ez dute beti jaso horren baiezkorik. Hortaz, gaurko lege aldaketarekin, adoptatzeko atea itxi zaie sexu bereko bikoteei.

Hungarian, parlamentuaren bi herenaren baiezkoa da beharrezkoa lege garrantzitsuenak eta Konstituzioa aldatzeko. Fideszek badu gehiengo osoa, eta bi herenera iristeko bere aliatu KDNP Alderdi Popular Demokrata Kristauaren babesa izaten du; Orbanen alderdiak 115 diputatu ditu —199tik—, eta KDNPk, 17.

Finean, onarturiko legeak Hungariako Gobernuaren joera laburbiltzen du: «Lege nagusia da soilik bikote ezkonduek adoptatu dezaketela haur bat, hau da, ezkonduta dauden gizon batek eta emakume batek», dio Judit Varga Justizia ministroak sustatu duen aldaketak. «Hungariak ezkontzaren instituzioa babesten du […] gizon eta emakume baten artekoa. Baita familia ere, nazioaren iraupenerako oinarri gisara».

Horrekin batera, gaurtik aurrera Konstituzioan jasota geratu da familia tradizionalaren defentsa, zuzenketa batek beste familia mota guztiak baztertu baititu. Honela deskribatzen du bikote bat: «ama emakumezkoa eta aita gizonezkoa». Hungariako Gobernua, ordea, ez da horretara mugatu, testuak jasotzen baitu estatuak ziurtatu beharko duela haurren garapena jaiotzean duten sexuari dagokion generoaren araberakoa izango dela.

Hungariako Asanblea Nazionalaren erabakia EBren suspertze planari buruzko blokeoa gainditu eta egun gutxira iritsi da. Next Generation delakoaren dirua jasotzeko, talde komunitarioak baldintzatzat jarri zuen zuzenbide estatua errespetatu behar izatea, Hungariari eta Poloniari erreferentzia eginez; izan ere, estatu kideak kezkatuta daude bi herrialde horiek gutxiengoen, prentsa askatasunaren eta auzitegien independentziaren aurka hartzen ari diren neurriekin.

Azkenean, Budapestek eta Varsoviak betoa kendu zioten plan horri, iragan ostegunean egindako Europar Kontseiluan, baina agerian geratu da suspertze planari ezarritako baldintzak ez duela joera aldaketarik eragin Orbanengan. Ikusteko dago, gainera, EAP Europako Alderdi Popularrak zer erabaki hartuko duen: asteotan da biltzekoa Fidesz alderdiaren kidegoaz eztabaidatzeko, eta litekeena da EAPtik botatzeko erabakia hartzea, demokristauen taldeko hainbat indar politikok hori egiteko eskatu baitute. Testuingurua edozein dela ere, EBren eta Hungariaren arteko distantzia handituz doa urteek aurrera egin ahala.

Fideszko eurodiputatuaren orgia

Modu batera begiratuta, Hungariako Parlamentuaren erabakia Orbanen ideiak sendotzeko eta mahai gainean kolpe bat emateko modu bat izan da, suspertze planaren auziaz gain, zeresan handia eman duelako bere alderdiko europarlamentari bat orgia batean harrapatu izanak.

Azaro amaieran, Bruselako Polizia erdialdeko etxebizitza batean sartu zen, 25 lagun orgia bat egiten ari ziren festa pribatu batean. Gehienak gizonezkoak ziren, eta denek jaso zituzten isunak, COVID-19aren pandemiagatik ezarritako neurriak apurtzeagatik. Horien artean zegoen Jozsef Szajer eurodiputatu eta Orbanekin batera Fidesz alderdiaren sortzaile izandakoa.

Gertaturikoaren berri plazaratu zenean, Szajerrek barkamena eskatu zien bere familiari, bere lagunei eta botoa eman zioten herritarrei. Dena den, eskatu zuen «akats batengatik» ez ahazteko politikan eman dituen 30 urteetan egindako ibilbidea, baita Hungariarekin eta Fideszekin ez lotzeko ere.


Summary: Aierdik aurreratu du dimititu egingo duela Gorenak ikertzen badu. Gutun bat bidali dio Maria Txibite Nafarroako Gobernuko lehendakariari, eta argitu du gobernua utziko duela baldin eta auzitegiak ikertu gisa hartzen badu.

Gorenaren esku dago Manu Aierdik Nafarroako Gobernuan jarraituko ote duen. Atzo, albistea jakin bezain azkar, «harridura handia» erakutsi zuen Manu Aierdi Garapen Ekonomikoko kontseilariak, eta gaur gutun bat bidali dio Maria Txibite gobernuko lehendakariari. Bertan, adierazi du «dimititzeko borondate irmoa» duela baldin eta Auzitegi Gorenak ikertzea erabakitzen badu. Oraindik ez da halakorik gertatuko, baina Gorenak hori egingo balu, Aierdik aurreratu du kargua utziko duela.

Atzoko autoan, Espainiako Auzitegi Gorenak bide eman zion UPNk ekainean Aierdiren aurka jarritako salaketari; auzia ireki zuen, eta Andres Palomo del Rio magistratua izendatu zuen instrukziorako. Epaile horrek erabakiko balu Aierdi ikertu gisa hartzea edo deklaratzera deitzea, Aierdik gobernua utziko luke.

Gutunean, hori gertatuko balitz, Aierdik astebete eskatu du «egoera aztertzeko eta agurtu ahal izateko». Ondoan izan dituenei «merezi duten agurra» emateko aukera eskatu dio Txibiteri. «Bitartean, lanean jarraituko dut, Nafarroaren etorkizunaren aldeko konpromiso irmoa baitut, nire erabakiekin ahalik eta hobekien lurraldeko garapen ekonomiko eta sozialaren aldeko ekarpena eginez».

14/2004 foru legeak zehazten duenez, kargudun publiko bat ikertu gisa hartuz gero, prozedura judizial bateko figura hori ez da bateragarri emandako konfiantzarekin, eta, horren aurrean, Nafarroako Gobernuak astelehen arratsean aurreratu zuen Aierdik kargua utzi beharko lukeela.


Summary: Euskal Selekzioa FIFAko eta UEFAko kide izateko eskaria erregistratu du Federazioak. Euskadiko Futbol Federazioak nazioarteko ordezkaritza izateko «bideragarritasun legala» aldarrikatu du, eta «aukera egingarria» dela uste du.

Bi erakundeen egoitzetan (Suitzan) egin dute eskaera Luis Mari Elustondo Euskadiko Futbol Federazioko presidenteak eta Jon Redondo Eusko Jaurlaritzako Jarduera Fisikoaren eta Kirolaren zuzendariak, eta, horrela, Federazioak gaur bete du 2018ko abenduaren 12ko batzarrak ia aho batez adostutakoa: FIFAren eta UEFAren aurrean Euskal Selekzioa kide izateko eskaera egitea, ofizialtasuna izateko urrats ezinbesteko gisa. Federazioak Eusko Jaurlaritza izan du bidaide Suitzara egindako bidaian, Jon Redondo eta David Salinas-Armendariz ere bertan izan baitira. Federazioko presidenteorde Nerea Zalabarria ere han izan da.

Eskaera formala da, eta bertan nabarmentzen da eskakizunak baduela «bideragarritasun legala». Eta «benetako aukera» dagoela gauzatzeko. «Alde guztiekin adostutako integrazioa gauzatzeko borondatearekin» eginda dago eskaria. Hain zuzen, Federazioak atera duen oharrean, hurrengo pausoari egiten zaion aipamenaren barruan, Espainiako Federazioa azaltzen da: «Akordio bat lortzeko negoziazio epe bat irekitzeko asmoa dugu haiekin». Izan ere, FIFAren estatutuetako 11. artikuluko seigarren atalean jasotzen da federazio eskatzaileak behar duela kide den estatuko (kasu honetan, Espainiako) federazioaren baimena. Urtebeteko epea eskatuko du Euskadiko Futbol Federazioak akordioa lortzeko.

Eskaeraren hiru oinarriak

Hiru oinarri eman dizkiote eskari ofizialari. Bat: Euskadiko Futbol Federazioak eskubide osoko kide izateko eskaera formal eta zuzena egin du. Horretarako, Federazioak eskatu du FIFAren eta UEFAren artean espediente komun eta bateratu bat abiatzea, EFFk bi erakundeetan benetan integratzeko bete behar dituen estatutu eskakizun formal guztiak betetzeko eta, era berean, alde guztien arteko akordio bat gauzatzeko. Akordio horretan, EFF kide bilakatzeko sarrera baldintzak zehaztuko lirateke, Espainiako Federazioaren onespenarekin. Urtebeteko epea emango litzateke akordio hori ixteko, eta Espainiako Futbol Federazioarekiko akordioak integraziorako hitzartutako baldintzak jasoko lituzke.

Bi: EFFk txosten arrazoitu bat emateko eskatu die FIFAri zein UEFAri. Dokumentu horretan FIFAk eta UEFAk EFFren kasuan bi organismoetan kide gisa onartzeko bete behar diren baldintzak eta betekizunak zehaztuko dira (gaur egun baldintza horietako bat betetzen ez bada).

Hiru: EFFk bere «konpromiso irmoa, erabateko prestasuna eta fede ona» adierazi ditu «dauden oztopoak gainditzeko eta alde guztien artean adostutako integraziorako aurkezten diren eskakizun guztiak betetzeko». Federazioak berak nabarmendu duenez, helburua da euskal futbolaren nahi historikoa gauzatzea, Durangon 2018ko abenduan egindako Biltzar Nagusian hartutako akordioan adierazi zen bezala.

Proiektu «erabat bideragarria»

Salinas-Armendarizek azaldu duenez, integratzeko eskaera formal honen bidez, EFFren Biltzar Nagusiak eskatutakoa ez ezik, «euskal gizartearen gehiengoaren nahia ere» betetzen ari dira. Gehitu du «zilegizko helburua eta erabat bideragarria» dela legearen ikuspegitik: «Estatu independenteak ez diren Europako beste lurralde batzuen integrazioak eta selekzioen ibilbide historikoek (liga propioa dutenak eta ez dutenak) erakusten dute hala dela».

Euskadiko Futbol Federazioak nazioarteko federazioei emandako dokumentazioaren artean, honako dokumentu hauek daude: Federazioaren estatutuen kopia bat; EFFk eta Euskal Selekzioak 1915etik egin duten ibilbide historikoa jasotzen duen txosten bat; Eusko Jaurlaritzak emandako lege txosten bat, EFFren ordezkaritza gaitasuna arrazoituz; Durangoko Biltzar Nagusiak onartutako eskaeraren kopia bat; eta Espainiako Federazioari (RFEF) bidalitako jakinarazpen ofiziala, gai horren inguruan akordio batera iristeko negoziazio aldi bat irekitzeko eskaria eginez.

Dinamika berria

Bistan da gaur egin den urratsak beste fase batean sartzen duela ofizialtasunaren gaia. Hala uste du Federazioak: «FIFAren eta UEFAren aitorpen ofiziala eskatzea bat dator Euskadiko Futbol Federazioa eta Eusko Jaurlaritza urte hasieratik sustatzen ari diren dinamika berriarekin». Dinamika horren funtsa da urte hasieratik bi erakunde horiek lan mahai bat eratu eta dinamizatzen ari direla, «Euskal Selekzioaren gainean testuinguru berri bat sortzeko eta proiektua berrindartzeko». Lantalde horretan, bi erakundeez gain, klubak, jokalariak eta euskal selekzioen aldeko eragileak ari dira lanean.

Lan horrek guztiak helburu bat dauka: «Epe laburrera Euskal Selekzioaren proiektua berrindartu nahi dugu, eta, osasun egoerak aukera ematen duenean, euskal zaleekin bat egin berriro ere, bere historia luzean egin izan duen bezala».

Azkenaldian berpiztu da gaia

Euskadiko Futbol Federazioaren batzarrak onartu eta bi urtera gauzatu da eskaria. Hain justu, azken asteetan atera da gaia berriro, aldi batean isilpean egon eta gero. Euskal Selekzioak Costa Ricaren aurka jokatu zuen azaroaren 16an, eta orduan hitz egin zuen Elustondok, hautsak harrotu zituzten adierazpenak utziz. Radio Euskadin adierazi zuen aurreakordio bat zegoela Espainiako Gobernuaren eta Eusko Jaurlaritzaren artean, euskal selekzioek nazioartean lehiatzeko aukera izateko bidea abiatzeko.

Gero, ordea, atzera egin zuen Cope irratian: «Aurreakordio hori ez da existitzen. Ez nituen gauzak behar bezala azaldu, sentitzen dut. Pedro Sanchezen inbestidurarako EAJk eta PSOEk sinatutako akordioaz ari nintzen. Akordio horretako puntuetako batean esaten zen Sanchez beharrezkoak ziren erreformak egitera konprometitzen dela bide hori abiatzeko». FIFAra eta UEFAra jotzeko duela bi urte Durangon (Bizkaia) egindako bileran lortutako akordioaz ere mintzatu zen. «Ordutik ez dugu urratsik egin. Pazientziaz egin beharreko kontua da». Hitz horiek esan eta gutxira gauzatu da batzarraren eskaria.

Bitartean, euskal jokalari batzuek agiri bat atera zuten aurreko astean, Elustondori eskatuz bete zezala UEFAn kide izateko eskaria. Asier Riesgok, Ainhoa Tirapuk, David Zurutuzak eta Asier Illarramendik izenpetu zuten agiria. Aurreko asteburuan Gu ere Bai egitasmoak sinadura bilketa bat abiatu zuen Elustondori eskatuz jokalarien eskakizun bera: Durangoko batzarrean adostutakoa betetzeko. Presidenteak egin du bere lana gaur. Ez zuen denbora askoz gehiago, datorren urtearen hasieran federazioko zuzendaritza berria aukeratzeko hauteskundeak daudelako.


Summary: Europako Justizia Auzitegiak ez du onartu Junquerasen eurodiputatu karguari buruzko helegitea. Europako Parlamentuko presidente David Sassolik hutsik utzi zuen Junquerasen eserlekua, urtarrilean, eta horren aurkako helegitea jarri zuen buruzagi independentistak. Europako Justizia Auzitegiak adierazi du Espainiako auzitegiek ebatzitakoa bete zuela Sassolik.

Europako Batasuneko Justizia Auzitegiak ez du onartu Oriol Junqueras ERCko buruak bere eurodiputatu karguaren inguruan jarritako helegitea, argudiatuta Espainiako auzitegiek hartutako erabakiak bete zituela Europako Parlamentuak. "Europako Parlamentuko presidenteak egoera juridikoaren inguruko informazioa helarazi zion erakundeari, zeina Espainiako agintarien erabakien ondorio baitzen", ebatzi du auzitegiak, ohar batean.

Urtarrilean utzi zion Europako Parlamentuak Junqueras eurodiputatu modura onartzeari, eta, horrenbestez, bere egin zituen Espainiako Auzitegi Gorenaren eta Espainiako Hauteskunde Batzordearen argudioak. Espainiak Junqueras hamahiru urteko espetxealdira eta inhabilitaziora zigortu zuenez, haren egoera juridikoa eurodiputatu karguarekin bateraezina dela adierazi zuten. Ebazpen hori aintzat hartu zuen Europako Justizia Auzitegiak, eta, hala, aurrez auzitegi horrek berak esandakoan atzera egin zuen. Izan ere, eurodiputatu izaera eta immunitatea aitortu zizkion hasieran ERCko presidenteari.

Europako Parlamentuak, Espainiako justiziak agindutakoa aplikatu, eta hutsik utzi zuen Junquerasi zegokion eurodiputatu kargua, eta erabaki horren aurkako helegitea jarri zuen ERCko buruak. Erabaki hari arrazoia eman dio orain Europako Justizia Auzitegiak. an emandako ebazpena kontrolatzeko", eta gaineratu du ezin diola uko egin erabaki horiek betetzeari. Auzitegiaren ebazpenak jaso duenez, "Europako Parlamentuak ez du eskumenik estatu kide batek eurodiputatu bat kargutik kentzeko".


Epaileak baldintzatutako porrota

Summary: Epaileak baldintzatutako porrota. Athleticek galdu egin du Real Madrilen zelaian. Gil Manzano epaileak Raul Garcia kanporatu du 15. minutuan, bi txartel horirengatik, eta aurretik ez du Iñaki Williamsi egindako penaltia adierazi.

Athleticek galdu egin du Real Madrilen zelaian: 3-1. Gaizka Garitanoren taldeak lantegi zaila zuen, sekula ez baita erraza zurien zelaian irabaztea. Eta, kasu honetan, are zailagoa: ia ordubete pasatu du jokalari bat gutxiagorekin.15. minutuan, Gil Manzano epaileak bigarren txartel horia atera dio Raul Garciari; gainera, aurretik, ez du Williamsi egindako penalti bat adierazi. Horrek guztiz baldintzatu du neurketa. Capak berdindu egin du bigarren zatian partida, baina Benzemaren bi golek erabaki dute lehia.

Garitanoren taldeak ondo hasi du neurketa, bizi jokatuz eta goian presioa eginez. De Marcosek izan du partidako lehen aukera. Baina ez du asmatu. Zuri-gorriek, ordea, tarte gutxi izan dute aurreikusia zuten neurketa egiteko, Gil Manzanoren erabakiengatik. Aurrena ez du Carvajalek Williamsi egindako penaltia adierazi, eta, erreskadan, bigarren txartel horia atera dio Raul Garciari. Lehena 7. minutuan atera dio. Biak Krossi egindako sarrerengatik izan dira. Athleticen lehen aldiz kanporatu dute nafarra.

Jokalari bat gehiago izanda, Real Madril nagusitzen hasi da. Baina Athleticek ondo eutsi dio, eta pare bat aldiz ere ailegatu da Real Madrilen atera. Baina lehen zatiko azken bost minutuetan, Zinedine Zidanek zuzentzen duen taldeak are gehiago estutu du, eta, Modricen abisu baten eta Valverderen beste baten ostean, Krossek gola sartu du lehen zatiaren luzapenean, area ertzetik jaurtiketa bat eginda. Kolpe gogorra atsedenaldiaren aurretik.

Bigarren zatiak antzeko bidea har zezakeela pentsa zitekeen. Baina ez da horrela izan. Athletic, eskuin hegaletik Capak eta De Marcosek egindako lan nekez eta onari esker, ez da atzean geratu, eta bere aukera baliatu du. 53. minutuan izan da, Caparen eta De Marcosen jokaldi on baten ostean. Lehenak sartu du gola.

Ordu erdi baino gehiago geratzen zen partida amaitzeko. Puntuak balio handia zuen zuri-gorrientzat. Espero bezala, Real Madrilek gora egin du. Baina aparteko arriskurik sortu gabe. Azkenean, ordea, iritsi da zurien gola. Benzemak sartu du, buruz, 74. minutuan, Carvajalen erdiraketa on bat baliatuz.

Athleticek merezi zuen berdinketa, partida Real Madrilek baino hobeto jokatuz amaitu baitu. Vesgaren oinetan izan du berdinketa lortzeko aukera. Baina Courtoisek gelditu ona egin dio (92. min), eta hurrengo jokaldian hirugarrena sartu du berriro ere Benzemak. Jokalari bat gutxiago izanda, partida duina jokatu du, eta orain ostiralean derrigorrez irabazteko partida du, Huescaren aurka, San Mamesen (21:00).


Summary: Gizonezko bat atxilotu dute hamabi adingaberi 45 sexu delitu egitea egotzita.

Guardia Zibilak 22 urteko gizon bat atxilotu du Bilbon, 45 sexu delitu egitea egotzita. Besteak beste, egotzi diote 13 eta 15 urte arteko hamabi neska adingaberen aurkako korrupzioa, sexu erasoak eta pornografiaren zabalkundea egitea. Hamabi neska horien artean daude Araban, Bizkaian, Gipuzkoan eta Nafarroan bizi diren adingabe batzuk.

Berri agentziek jakinarazi dutenez, atxilotuak gazteentzako webguneen bitartez egiten zuen lehen hartu-emana neska adingabeekin. Eduki sexuala zuen materiala lortzen zuen mehatxuen bidez, eta gero zabaldu egiten zuen. Adingabe batek Nafarroan jarritako salaketa bati esker ireki zen ikerketa, berri agentzien arabera.