Summary: Itzuliko etaparik luzeena jokatuko da gaur. Tropelak ia 208 kilometroko lana osatu beharko du Leitza eta Viana artean. Ibilbideak ez du aparteko zailtasunik, eta litekeena da esprintean bukatzea. Helmuga aldapan egongo da.

Erlojupeko motz eta labur batekin hasi zen atzo Itzulia, eta gaur, oso bestelako esfortzua egingo dute txirrindulariek, 207,9 kilometroko etapan. Leitza eta Viana lotuko ditu aurtengo aldiko saiorik luzeena izango denak. Gogortasuna distantziak emango dio, hiru mendate igoko baitituzte bakarrik: Uitzi, Lizarraga eta Aguilar gaina. Hori bai, bukaera bihurri samarra da, eta azken metroek goranzko joera dute. Zeresana eman nahiko dute errematatzaileek nahiz etapa ehiztariek.

Ikusi gehiago: Roglicek eman du lehen kolpea

Irten orduko, hirugarren mailako Uitzi igoko dute (3,7 kilometro eta %6,9ko pendiza). Segidan beste koska bat izango dute, Madotzera bidean, baina han ez da mendiko punturik jokatuko. Ordekan kilometro batzuk egin, eta 60. kilometroan Lizarragako mendate gainera iritsiko dira (9,5 kilometro eta %5,2). Ibilbidea samurragoa izango da bigarren mailako igoera gainditu ostean. Hori bai, kontuz ibili beharko dute haizearekin Lodosatik aurrera. Helmugarako 80 kilometro faltako zaizkie hara iristean. Gero, Aguilar gaina igoko dute, hirugarren mailakoa (12,6 kilometro eta %3,1). Goitik 30 kilometro egongo dira helmugara.

Ikusi gehiago: Pello Bilbao: «Oraindik ere urduritasuna pizten dit Itzuliak»

Azken kilometroak nahiko bihurriak izango dira, etapa ehiztariek ahalegina egin dezakete aurreko aldapetan tropelaren ordena apurtzeko. Halere, etapa esprintean erabakiko da ziurrenik. Eguneko ihesaldiak arrakasta izatea ere ezin daiteke baztertu. Bestalde, lidergoari eusten arazorik ez luke izan beharko Primoz Roglicek (Jumbo Visma). Remco Evenepoeli (Quick Step) bost segundo ateratzen dizkio bakarrik, baina oso zaila da esloveniarrak gaur errenta hori galtzea.


Ibilbidearen erdia egin du Korrikak

Summary: Ibilbidearen erdia egin du Korrikak. Lizarratik iragan ostean, Arabara itzuliko da Korrika gauean. Basaburutik eta Ultzamatik igaro da goiz partean. Jendetza bildu da Irurtzunen.

* Nafarroako hainbat herri igaroko ditu gaur Korrikak: Elizondo, Lekunberri, Lizarra...

* Euskara dohainik ikasi ahal izatea eskatu zuten atzo Donibane Garaziko adierazpenean.

* Euskal Herriko ingururik garaienetan ibilita, Iparraldera heldu zen arratsaldean; Donibane Garazitik eta Mauletik igaro zen. Jendetza bildu zen.

* Korrikak iganderako Donostian antolatu duen bukaera festa aurkeztu dute.


Summary: 'Euskara aurrera' egitasmoa aurkeztu dute, eta manifestaziora deitu maiatzaren 21erako. Mobilizazioan parte hartzera deitu dituzte «euskaldunak zein Euskal Herriaren etorkizuna euskaraz imajinatzen duten herritar guztiak». Hainbat pertsona ezagunek babestu dute ekinbidea.

Euskara aurrera euskararen aldeko ekinbidea aurkeztu dute gaur Euskal Herriko hainbat euskaltzale ezagunek, Donostian. Iragarri dute manifestazioa egingo dutela maiatzaren 21ean, 17:30ean, Donostiako Antiguako tuneletik abiatuta, eta mobilizazioan parte hartzera deitu dituzte «euskaldunak zein Euskal Herriaren etorkizuna euskaraz imajinatzen duten herritar guztiak».

Euskarak gaur egun duen egoerak «arduratuta» sortu dute egitasmoa. Aurkezpenean nabarmendu dituzte, besteak beste, azken urtean «euskararen aurka» hartu diren erabaki judizialak, euskarak pantailetan duen presentzia «murritza», eta euskaraz ikasteko eskubidea «behin eta berriz urratzea». Egoera aldatzeko eta euskarak aurrera egiteko, nabarmendu dute garrantzitsua dela gizarte zibilaren eta instituzioen arteko elkarlana: «Herri bultzada berri bat behar du».

Ekinbidearekin, antolatzaileek Euskal Herri euskalduna sortzea dute helburu: euskara normalizatzea, euskaldun gisa bizitzeko «eskubidea eta nahia» betetzea, hizkuntza eskubideak errespetatzea, eta euskara «herri kohesiorako zuntza» izatea.

Hainbat pertsona ezagunek babestu dute egitasmoa, eta aurkezpen ekitaldian izan dira, besteak beste, Oinatz Bengoetxea pilotaria, Yogurinha Borova trabesti eta kultur ekintzailea, Lorea Agirre Jakin aldizkariko zuzendaria, Sua Enparantza aktorea, Joanmari Larrarte euskalgintzako kidea eta Oier Sanjurjo Osasuna futbol taldeko kapitaina.

Egitasmoa «guztiona» izateko, Euskara aurrera Telegram kontu bat jarri dute martxan. Bertatik zabalduko dute egitasmoaren inguruko informazioa.


Summary: Euskal Herrian azterturiko ibai guztietan antibiotikoak topatu ditu Europako ikerketa batek. Aragoi, Arga, Aturri, Bidasoa, eta Urumean jasotako lagin orotan aurkitu dituzte botikak, batez ere herri eta abere haztegi handien inguruan. Kutsadura murrizteko teknikak aztertu dituzte.

Aragoi, Arga, Aturri, Bidasoa, Urumea. Euskal Herriko bost ibai aztertu ditu Europako Batasuneko ikerketa egitasmo batek, eta guztietan topatu dituzte antibiotikoak, tartean amoxizilina, azitromizina, sulfadiazina, enrofloxazina eta trimetoprima.

Batez ere herri eta hiri handien inguruan topatu dituzte botika horien zantzuak, baina baita abere etxalde handietatik gertu ere. Kontzentrazio handienak Ebroren arroko ibaietan aurkitu dituzte, zerri eta hegazti haztegietan, esaterako.

Produktuok naturan egotea arriskutsua da, bakterio erresistenteak sortzen laguntzen duelako. Osasun agintariek urteak daramate ohartarazten gero eta erresistentzia handiagoa dutela bakterioek, eta horren eraginez pertsona asko hiltzen ari dira, antibiotiko askok ez dutelako lehen bezalako eragina. Osasunaren Mundu Erakundeak mundu mailako arriskutzat izendatu du bakterioen erresistentzia. Hainbat ikerketak kalkulatu dutenez, bakarrik Europan, gutxienez 25.000 lagun hiltzen dira urtero antibiotikoei erresistentzia dieten infekzioen eraginez, eta 1.500 milioi euro galtzen dira kostu zuzenetan (tratamenduetan) eta zeharkakoetan (produktibitatearen galeran).

Nafarroako Tokiko Azpiegiturak (NILSA) erakunde publikoko ikertzaile Jairo Gomez Muñozek eman du ikerketaren emaitzen berri. Erakunde hori arduratzen da ur araztegien sareaz. Gomezek Europako Batasuneko POCTEFA EFA183/16 Outobiotics egitasmoan parte hartu du. Nafarroako Unibertsitateaz eta NILSAz gain, ikerketan aritu dira Zaragozako Unibertsitatea (Espainia), Lleidako Unibertsitatea (Katalunia) eta Paueko Zientzia Analitikoen Institutua (Okzitania).

Pirinioetako 16 ibai aztertu dituzte denera; Euskal Herrikoez gain, Espainiakoak, Kataluniakoak eta Andorrakoak. Guztietan topatu dituzte antibiotikoak. Ikertzaileak azaldu duenaren arabera, hilabete luzez aritu dira ibai arroak aztertzen.

Ikerketak hiru helburu ditu: egoera diagnostikatzea, kutsagarriak murriztea, eta, azkenean, isuriak gelditzea. Horretarako funtsezkotzat jo du abeltzaintzan lan egitea, antibiotikoak gutxitzeko.

«Gero eta lehenago hasi, orduan eta txikiagoa izango da kaltea, eta arriskua murriztuko da», idatzi du ikertzaileak.

Izan ere, emaitzak oso argiak direla ohartarazi du. Ibai guztietako lagin guztietan topatu dituzte antibiotikoak. Halere, topaturikoak sendagarrion «zantzuak» direla zehaztu du. Laginetan, gainera, gutxienez antibiotiko familia baten aurka erresistentzia garatu duten bakterioak topatu dituzte.

Konponbideak

Egoera aztertzeaz gain, konponbide multzo bat proposatu dute ikertzaileek. Animalien pentsuari gehitu dakizkiokeen nanomaterialak aztertu dituzte. Antibiotikoen eragina handitu egiten dute, ikertzaileen arabera, eta, ondorioz, gutxiago erabili behar da.

Horrez gain, ura garbitzeko hiru teknologia aztertu dituzte, bai laborategian, baita eskala industrialean ere: oxidazioa, xurgatzea eta fotokatalisia. Hainbat gai kimiko erabili dituzte antibiotikoak uretatik kentzeko.

Ikertzailearen arabera, teknika horiek eraginkorrak direla frogatu dute. «Teknologia hau eraman daiteke kutsadura iturrietara, erietxeetara, botikagintza enpresetara eta hiltegietara, kasurako; bakoitzaren egoerara moldatuta». Izan ere, ikertzaileek ondorioztatu dute merkeagoa izango dela kutsadura sorguneetan tratatzea, gero araztegietan baino, han kutsadura askoz kontzentratuagoa dagoelako, eta askoz ur bolumen txikiagoa tratatu behar delako. Ikertzen jarraitzeko dei egin du Gomezek. «Mundu garbiagoa eta seguruagoa merezi dugu, klima aldetik, osasunaren aldetik eta gizakion segurtasunari begira, eta uste dut ikerketa honek lagundu duela horretan».


Summary: Bueltan da Lasterbidean, presoen aldeko elkartasun lasterketa. 2020ko maiatzean zuten egitekoa, Kanpezun, baina pandemiaren ondorioz gibelatu zuten. Maiatzaren 28an eginen dute, Arabako herrian. Lasterketa luzeak 9,2 kilometro izanen ditu.

Pandemiak bertan behera utzi zituen ekitaldien artean zegoen Lasterbidean euskal presoen eskubideen aldeko elkartasun lasterketa, eta aurten egin eginen dutela jakinarazi du Etxerat euskal presoen senideen elkarteak. Kanpezun izanen da lasterketa (Araba), maiatzaren 28an, eta gaur aurkeztu dute egitaraua, herri berean.

Antolatzaileek jakinarazi dute «gogotsu» daudela lasterketa prestatzeko lanetan: «Momentu hunkigarria bezain alaia izan da denak berriz elkartzea», erran dute gaur Kanpezun egin duten agerraldian. Azaldu dute 2020an utzi zuten lekuan berrartu dutela antolaketa, baina berritasun batzuk izanen dituela. Igandez beharrean larunbatez eginen dute, batetik; eta gaueko egitaraua ere prestatu dute, bertzetik: Zaunka, Sakamantekas, Erroka eta DJ Bullek girotuko dute gaua.

Bi lasterketa eginen dituzte, luzea eta laburra, eta luzea «inoizko luzeena» izanen dela jakinarazi dute: 9,2 kilometrokoa. Laburrak 3,2 kilometro izanen ditu. Goizetik hasiko dute egitaraua, zumba beroketa kolektiboarekin; segidan lasterketa luzea eginen dute, ondotik laburra; eta sari banaketak, ekitaldiak eta herri bazkariak jarraituko diote egunari. Umeen txokoa ere eskainiko dute, pilota partida izanen da arratsaldean, eta, azkenik, kontzertuak.

Salatzekoa, «oraindik»

Antolatzaileen ustez, euskal presoen egoera «bereziki» aldatu da azken urteotan, hurbiltze, Euskal Herriratze eta gradu aldaketen ondorioz, baina badira salatzeko egoerak, «oraindik»: «Azken errepresaliatua etxeratu arte egongo da zer egin». Lasterketako izen emateak zabalik dauzkate abendutik, eta bazkariko txartelak Kanpezun, Gasteizen, Korresen (Araba) eta Lizarran (Nafarroa) jarri dituzte salgai.


Summary: Pablo Gonzalez kazetaria «berehala aske uzteko» eskatu dute zenbait kazetari eta herri komunikabidek. Erakundeei eskatu diete eragiteko, «frogatu delako presio diplomatikoa eraginkorra izan daitekeela». Babesa agertu diete senideei eta lagunei.

«Pablo eta kazetaritza libre nahi ditugu». Pablo Gonzalez kazetari bizkaitarraren atxiloketa, inkomunikazioa eta espetxeratzea direla eta, adierazpen bat plazaratu dute Euskal Herriko zenbait kazetari eta herri komunikabidek. Erakundeei eta Gonzalezen askatasunaren alde zerbait egin dezaketen pertsonei eskatu diete kazetaria «lehenbailehen etxera ekartzeko» lanean hasteko. «Askotan frogatu da presio diplomatikoa oso eraginkorra izan daitekeela, horretarako egiazko indarra jartzen denean. Ziur gaude hala izango litzatekeela Pablo Errusian atxilotu izan balute», adierazi dute. Informazio askatasuna demokraziaren oinarria dela ekarri dute gogora.

Sinatzaileen artean daude, besteak beste, Hala Bedi irratia, Ahotsa.info, Radio France eta Arabako Alea-ko hainbat kazetari. Testuaren bitartez, elkartasuna eta babesa adierazi dizkiete kazetariari eta haren senideei eta lagunei, eta berehala aske uzteko eskatu dute.

Errusiako zerbitzu sekretu militarrentzat espioitza lanak egitea egotzita, otsailaren 28an atxilotu zuten Pablo Gonzalez, Polonian. Inkomunikatuta dago, eta haren senitarteko eta lagunek kezka handiz bizi izan dituzte handik aurrerako guztiak. Ukrainatik iritsitako errefuxiatuen berri ematera joana zen hara.

«Gerra egoera honetan, are garrantzitsuagoa da kazetaritza eta informazioaren profesionalen lana, gatazkan dauden lurraldeetan gertatzen dena herritarrok lehen eskutik jasotzeko», azaldu dute sinatzaileek. Hala ere, gogoratu dute gerra guztietan bezala, «kazetariak ere helburu militar» bihurtzen dituztela. Lekuko deserosoak direlako eraso egiten dietela uste dute, «informazio askatasuna urratuz». Are, kezkagarritzat jo dituzte ere Europan RT eta Sputnik hedabideak zentsuratu dituen «Europako Batasunaren deriba autoritarioa», eta Errusiako Gobernuak prentsa askatasuna murrizteko ezarri dituen lege berriak.

Gogoratu dute Euskal Herriak bertatik bertara ezagutzen duela prentsa askatasunaren eta adierazteko eta informatzeko eskubidearen urraketa: «Lurralde honetan komunikabideak itxiarazi, kazetariak espetxeratu eta haien aurkako atentatuak egin dituzte». Gainera, azpimarratu dute gaur egun Espainian mozal legeak indarrean jarraitzen duela, eta, «lege bidegabe horren bidez», testua sinatzen duten hedabide eta hainbat kazetariri isunak jarri dizkiete, edo jazarri egin zaizkie noizbait. «Horregatik guztiagatik, ondo dakigu Pablo eta haren senideak sufritzen ari diren egoera oso latza eta makurra dela», azaldu dutenez. Hori dela eta, Euskal Herriko, Espainiako eta Europako erakundeei eta Gonzalezen askatasunaren alde zerbait egin dezaketen pertsonei eskatu diete kazetaria «lehenbailehen etxera ekartzeko» lanean hasteko.

Atxilotu zutenetik babes andana jaso du Gonzalezek, eta hura askatzeko eskaera ugari izan dira. Besteak beste, BERRIAko langile batzordeak ere martxoaren hasieran eskatu zuen Gonzalez «berehala» askatzeko. Horrez gain, EITBko erredakzio kontseiluak, Kazetarien Elkargoak eta beste zenbait erakundek zein hedabidek ere eskatu dute kazetariaren askatasuna.


Summary: Epaiketaren zain, libre gelditu da Nekane Txapartegi. Espainiako Auzitegi Nazionalean aurkeztu du bere burua, Iñigo Iruin abokatuaren laguntzaz.

Hamabortz urteren ondotik libre da Nekane Txapartegi, eta Euskal Herrian bizitzeko moduan. Suitzan bizi izan den euskal herritarra Espainiako Auzitegi Nazionalera joan da gaur eguerdian, Iñigo Iruin abokatuaz lagunduta, eta han jakinarazi diote dokumentuak faltsutzea baino ez diotela leporatuko. Ez diote kautelazko neurririk jarri.

Aurrez kudeaketak eginak zituzten Espainiako Auzitegi Nazionalarekin, eta auzitegiak bertan behera utziak zituen haren aurkako estradizio eta atxilotze aginduak. Epaiketaren zain geldituko da orain, eta Madrilen epaituko dute, Espainiako Auzitegi Nazionalean; baina ez dute jada ETArekin lotuko. Iruinek BERRIAri azaldu dio ustez dokumentuak faltsutzearen delitua Espainiako Estatutik kanpo egin zuelako izanen duela epaiketa Espainiako Auzitegi Nazionalean. Ez dute datarik jakinarazi.

Goiza Madrilen pasatu ondotik, Euskal Herrira bidean da Txapartegi orain.

Torturaren itzala

18/98 auziaren harira atxilotu zuten Nekane Txapartegi, 1999an, Tolosan (Gipuzkoa), Xaki piezaren barnean, eta atxilotu zutenean torturatu egin zutela salatu zuen —bertzeak bertze, azaldu zuen inkomunikazioan bortxatu egin zutela—. Espainiako Auzitegi Nazionalak 11 urteko espetxe zigorra ezarri zion 2007ko abenduan, ETAko kide izatea leporatuta, eta, Espainiako Auzitegi Gorenean helegitea jarrita, azkenean sei urte eta bederatzi hilabeteko zigorra ezarri zioten 2009ko maiatzean, ETA laguntzeaz akusatuta.

2017ko irailean zigor hori preskribatzea erabaki zuen Espainiako Auzitegi Nazionalak, ordea. Izan ere, 2015ean Espainiako Zigor Kodean egindako aldaketa bat baliatuta, Auzitegi Gorenaren 2009ko epaia berrikusteko eskatu zuen defentsak: Gorenak, onartu, eta hiru urte eta sei hilabetera jaitsi zion zigorra 2017ko otsailean. 2017ko irailean onartu zuen Auzitegi Nazionalak azkenik zigorraren preskripzioa, epaia irmo egin zenetik denbora anitz pasatu zela eta sententzia oraindik betearazi gabe zegoela kontuan hartuta.

Euskal Herrira itzuli ezinda segitzen zuen Txapartegik, halere. Izan ere, Espainiako Auzitegi Nazionalak bertze auzi batekin lotua zuen ordurako, 2016ko apirilean Zurichen atxilotu zutenenean bi nortasun agiri faltsu atzeman baitzizkion Poliziak. Ikerketak ondorioztatu zuen nortasun agiri horiek ETAk egindakoak zirela, ETAk aginduta joan zela Txapartegi Suitzara, eta, beraz, Auzitegi Nazionalak leporatu nahi izan zion «ETAko kide izaten jarraitzen» zuela.

2019ko maiatzean Bernako auzitegi batera joan behar izan zuen Txapartegik, auzi horrekin lotuta deklaratzera. Uko egin zion deklaratzeari, eta Free Nekane taldeak jakinarazi zuen Espainiak estradizio eskari bat aurkezteko asmoa zuela. Madrilek bertze estradizio eskaera bat egin zuen ondotik, irailean. Horiek denak bertan behera gelditu dira orain.


Summary: Administrazio orokorreko behin-behineko 4.500 lanpostu finkatzeko eskatu du ELAk. Sindikatuak lau orduko lanuztea antolatu du hilaren 12rako. Jaurlaritzari proposamen zehatzak igorri dizkio.

ELA sindikatuak salatu du EAEko administrazio orokorrean 4.500 langile ari direla behin-behinean lanean: hau da, hamar langiletik ia sei. Gainera, horietako gehienek –%80k– hiru urte baino gehiago daramatzate egoera horretan, eta haien batez besteko adina 55 urtetik gorakoa da. Bada, enplegu publikoaren itzelezko behin-behinekotasuna amaitu eta enplegu horiek finkatzeko eskatu dio Eusko Jaurlaritzari, neurririk hartu ezean ehunka lanpostu «arriskuan» egongo direlako. Hori eskatzeko, ELAk protesta antolatu du hilaren 12rako: lau orduko lanuztera deitu du, 10:00etatik 14:00etara.

Sindikatuaren hitzetan, behin-behinekotasuna gehiegizkoa da administrazio orokorrean eta haren menpeko erakunde autonomiadunetan (Osalan, Lanbide, Ibaiondo). «Egoera guztiz dramatikoa da», gaitzetsi du Eva Arrieta ELAko administrazio orokorreko arduradunak. Eta gogora ekarri du hogei urte baino gehiago direla sektore publikoan azken LEP lan eskaintza publikoa egin zela. Asko dira, ondorioz, kontratu finkorik gabe ari diren bitarteko langileak; urteak daramatzate egoera horretan.

Arrietak adierazi duenez, horrek agerian uzten du Jaurlaritzak enplegu publikoarekiko duen jarrera; «prekarizatzeko apustua» egin duela iritzi dio: «Administrazioa pribatizatzeko eta negozio eremu bilakatzeko apustu politikoa dago».

Proposamen zehatzak Behin-behinekotasuna murriztu eta bitarteko langileen lanpostuak finkatzeko hainbat egitasmo jarri ziren martxan iaz. Espainiako Gobernuak Iceta legea onartu zuen, eta Eusko Jaurlaritzak, Kidego eta Eskalen Legea. ELAren ustetan, ordea, ez dira aski izan arazoa konpontzeko, eta lege horiek dituzten hutsuneak baliatuta proposamen zehatzak egin ditu.

Jaurlaritzari eskatu dio, esaterako, lanpostu publikoak finkatzeko salbuespenezko prozesu bakarra adostea, eta horretarako 4.500 lanposturen finkatze prozesua eskaintzea. Arrietak azpimarratu du, hori bai, prozesu horrek «bermatzailea» izan behar duela, eta, horretarako, beharrezkoa dela ahalik eta lanpostu gehien meritu lehiaketara ateratzea.

Sindikatuak galdegin du, halaber, Kidego eta Eskalen Legea ere finkatze prozesuen ondoren jartzea indarrean. Gainontzean, «arriskuan» jarriko lituzke ehunka lanpostu, «eskatuko zaien titulazioa aldatuko duelako edo haien lanpostuak kidego orokorretara bideratzen dituelako».

ELAk salatu du, baina, Jaurlaritzak ez dituela aintzat hartu eskari horiek, eta orain arte izandako negoziazioetan informazioa «ezkutatu» izana egotzi dio gobernuari. Gainera, iritzi dio iragarri dituen lan eskaintza publikoak ere ez direla nahikoa: Jaurlaritzak bi deialdi egin ditu, 3.600 lanpostuetarako guztira, baina, sindikatuaren ustez, beste 900 beharko lirateke behin-behinekotasun tasak murriztu ahal izateko.

Hori horrela, Jaurlaritzari eskatu dio orain arteko norabidea aldatu eta enplegu publikoak finkatzeko prozesua bermatzeko.


Summary: Gasolindegiek lehen aurrerakinak jaso dituzte. Foru ogasunek aurreratu dute dirua, eta Espainiako Gobernuak uztailean itzuliko die. Araba, Bizkai eta Gipuzkoan 70 zerbitzugunek jaso dute.

Bizkaiko Foru Aldundiak lehen ordainketak egin dizkie astearte honetan lurraldeko zerbitzuguneei, erregaiaren azken prezioan litroko 0,20 euroko beherapenaren aplikazioa konpentsatzeko. Ogasunak jakinarazi duenez, 4,8 milioi banatu ditu 26 gasolindegitako jabeen artean. Gaineratu du joan den ostegunetik gaur arte 50 eskaera jaso dituela, eta ordainketa horiek egiten jarraituko duela.

Arabako Foru Aldundia, berriz, ostegun honetan hasiko da aurrerakinak ordaintzen: orain arte 20 eskaera jaso ditu, eta 844.000 euro banatuko ditu. Ostiralean eskegi zuen inprimakia. Gauza bera egin zuen Gipuzkoako Aldundiak ere, eta jakinarazi du «datozen egunetan» itzuliko dituela aurrerakinak, zerbitzuguneekin batera «lanean» ari dela. Jakinarazi duenez, 24 gasolindegik egin dute eskaera, eta 3,1 milioi euro aurreratuko ditu. Nafarroako Gobernuak aste honetan hasi nahi du ordainketekin. Elma Saiz Ekonomia eta Ogasun kontseilariak aurreko astean aurreratu zuen lehen hilabetean neurriak hamar milioi euroko kostua izango duela.

Erregaien deskontuaren aplikazioa arazo bat izaten ari da zerbitzugune askorentzat, txiki eta ertainentzat bereziki, likidezia arazoengatik diru asko aurreratu behar dutelako. Arazo hori ez izateko, aurrerakin bat emango die Espainiako Gobernuak, eta foru ogasunen bitartez egin beharko dituzte eskaerak. Dena den, aldundiek aurreratu beharko dute lehenik, eta Madrilek uztailean itzuliko die dirua, neurria indargabetzean.

Zerbitzuguneek, berriz, hilero egin beharko dute eskaera: 2021ean saldutakoaren hileko batez besteko bolumenaren %90 jasoko dute, eta, ondoren, erregistratu duten benetako bolumenarekin doituko da. Aurreratutako ordainketa horrek baditu muga batzuk: ezin izango da bi milioi eurotik gorakoa izan, ezta 1.000 eurotik beherakoa ere.

Zergak ordaintzeko malgutasuna Hiru aldundiek onartu dituzte joan den astean elkarrekin hartutako neurri fiskalak martxan jartzeko dekretuak. Funtsean, autonomoei eta enpresei zergak ordaintzeko malgutasuna ematea dute xede. Alde batetik, aukera izango dute zergen ordainketa interesik gabe geroratzeko. Gipuzkoari dagokionez, Eider Mendoza bozeramaileak azaldu du apirilaren 1etik aurrerako autolikidazioei aplikatuko zaiela, eta ordainketa itzultzeko hiru hilabeteko gabealdiaren ondoren egingo dela, seihilekotan.

Bigarren neurria da 2022ko lehen bi hiruhilekoetan autonomoentzako PFEZ pertsona fisikoen errenta zergaren ordainketa zatikatuak egiteko betebeharretik salbuestea.

Eta hirugarren neurria da forfait edo justifikatu gabeko gastuen batezbestekoa handitzea, PFEZ pertsona autonomoentzat eta sozietateen gaineko zerga enpresa txikientzat. Lehen kolektiboari dagokionez, Gipuzkoan autonomoek hilabete honetatik aurrera jasoko dute laguntza fiskal hori, Mendozak adierazi duenez.

Gastuaren forfait delakoa autonomoek beren jardueraren errendimendua kalkulatzean aplikatzen duten ehuneko finko bat da, baina ez da zergapetzen. Hala, tasa orokorra %10etik %15era igoko da (bai PFEZean, bai sozietateetan), eta intentsitate handiagoa izango du krisiak kalte handien egindako sektoreetan: garraiolariei dagokienez, muga %45etik %70era igo da; nekazaritza eta abeltzaintzarena, 30.000 eurotik gorako eragiketa bolumenak dituztenentzat, %35etik %70era; eta nekazaritza eta abeltzaintzarena, 30.000 eurotik beherako eragiketa bolumenak dituztenentzat, %75etik %90era.

Aldundiek kalkulatzen dute neurri horiengatik 160 milioi euro gutxiago bilduko dituztela aurten.


Summary: Lehen aldiz telefonoz egin ahalko da Nafarroan errenta kanpaina. Bihar hasi eta ekainaren 24ra arte iraungo du. Nafarroak 103.000 proposamen bidaliko ditu

Aste honetan hasiko da errenta aitorpena Hego Euskal Herri osoan. Nafarroan, zehazki, bihartik aurrera zerbitzu telefonikoa (948 106 106) abian jarriko da 2021eko errenta kanpainaren tramiteak egiteko; zerga datuak edo ogasunak bidalitako proposamenen egiaztapena kontsultatzeko. Nafarroako Ogasunak 203.720 proposamen bidaliko ditu, eta zergadunak datuak ondo daudela egiaztatuz gero, ez du ezer egin beharko —aitzitik, zerbait aldatu nahi izanez gero, hitzordua eskatu edo telematikoki berritu dezake bere aitorpena—.

Aurtengo berritasun nagusi da telefonoz ere egin ahalko dela aitorpena. Apirilaren 13tik, internetez egin beharko da hitzordua eskatu, bai ala bai, segurtasun arrazoiengatik. Hitzordua eskatuta, Ogasuna bera jarriko da harremanetan zehaztutako egun eta orduan, eta soilik 948 106 106 telefono zenbakiaren bidez —ezingo da deitu edo ogasunak ez du beste zenbaki batetik deituko, ziurtatu nahirik zergadunaren izenean beste inork egiten ez duela aitorpena—. Une horretan informazio guztia eskura edukitzea eskatuko zaio zergadunari.

Ohi legez aurrez aurre ere egin daiteke aitorpena apirilaren 20tik aurrera. Kasu honetan ere, apirilaren 13tik hitzordua eskatu ahalko da telefonoz, 948 505 505/506 telefonoetan, astelehenetik ostegunera 08:00etatik 17:30era eta ostiraletan 15:00etara bitarte. IAurten ohiko bulegoetan egingo da —Iruñean, Tuteran, Lizarran eta Tafallan—. Gainera, ogasunez gain, ohiko finantza erakundeekin ere egin daiteke.

Halaber, apurka, Ogasunak internet bidez errenta aitorpena egitera animatu nahi ditu herritarrak. Errenta kanpainari begirako webgunean herritarrak bere aitorpena egin dezake. Ziurtagiri digitala, @Clave sistema digitala edo NAN + pasahitza sistema erabili beharko da. Tramite hori errazteko zein kanpainaren inguruko beste xehetasun batzuen berri emateko hainbat azalpen bideo landu ditu ogasunak:

Iaz, 2020ko errenta kanpainan, 356.000 aitorpen egin ziren, eta aurten antzeko datuak izatea espero du. Aurten, Ogasunak 203.000 proposamen bidaliko ditu. Horietatik bi hereni (%67) dirua itzultzea aterako zaie eta beste herenari ordaintzera. Ontzat joz gero, zergadunei apirilaren 20an itzuliko zaie dirua: orotara, 70,2 milioi euro —ordaintzea ateratzen zaienek, guztira, 58,1 milioi euro pagatu beharko dute—.

Gasolindegiei ordainketa

Errenta kanpainaren prentsaurrekoan, Elma Saiz Ekonomia eta Ogasun kontseilariak adierazi du bihartik aurrera hasiko direla ordaintzen gasolindegiek aurreratutako dirua. Espainiako Gobernuak martxoaren 29an egindako dekretuan, erregaia 20 zentimo litro merkatzeko laguntza ezarri zen —15 zentimo administrazio publikoak ordainduko du eta beste bost zentimoak gasolindegiek eurek—. Gasolindegiak kexu dira aurreratutako litroko hamabost zentimoek likidezia arazoak eragiten dizkietela. Saizek azpimarratu du eskaera egin eta baldintza bete dutenei bihartik aurrera hasiko direla pagatzen.


Summary: Sei gune izango dira Korrikaren amaiera egunean Donostian. Bulebarrean amaituko da 22. Korrika eta zortzi gune izango dira amaierako festan.

Gaur aurkeztu du Korrikak iganderako Donostian antolatu duen amaiera festa, eta, hitzordu ederra izango dela aurreratuz, «Euskal Herriko txoko guztietako jendea» joatera gonbidatuko dute. Azken eguneko arduradunak, Luix Intxauspek, azaldu du Donostiako jairako «dena prest dagoela», eta egun osoa iraungo duela. Festa «handia bezain berritzailea» prestatu dute, haren esanetan: zortzi gunetan sakabanatuta eta publiko desberdinei begirakoa.

Goizeko 07:30ak pasa berri helduko da Korrika Gipuzkoako hiriburura. Auzoz auzo ibiliko da goizean, eta eguerdian sartuko da azken kilometroetan. 22. Korrika 12:30ean amaituko da, Bulebarrean udaletxearen alboan. Une horretan irekiko dute martxoaren 31z geroztik eskuz esku ibili den lekukoa, eta barruan daraman mezua irakurriko dute.

Ekitaldi nagusiaren aurkezleak Bagera Elkarteak sortutako «atzean zuloa» proiektuaren aurpegiak izango dira; esketxotako pertsonaiak jokatzen dituzten aktoreak Ivan Aizpurua eta Nerea Aranburu donostiarrak, alegia.

Bulebarrean ez ezik, erdigunean, Alderdi Ederren eta Parte Zaharrean ere ospatuko dute Korrika. Zortzi gune egongo dira guztira, eta horietan janari eta edaria salduko dute, Korrikaren produktuez gain. Eusko Trenbideak-ek tren bereziak jarriko ditu kostaldetiko linean: 09:00etatik 21:00ak arte maiztasuna ordu erdikoa izango da. AEKren hainbat euskaltegitan, gainera, autobusak antolatzen ari dira Donostiara egun-pasa joateko.

Herri bazkarian bazkaltzeko aukera ere egongo da: bi txanda daude, 13:30ean eta 15:00etan, eta bazkarirako txartelak atzo arte egon ziren salgai AEKren webgunean. Umeentzako menua, menu beganoa eta Korrika menua izango dira aukeran.


Summary: NBEren Segurtasun Kontseiluak Butxako «gerra krimenen frogak» aztertuko ditu. Bilkura gaur arratsaldean egingo dute, eta Zelenskik batzarrean parte hartuko du. Europako Batzordeak Errusiako ikatzari enbargoa jartzea proposatuko die EBko 27ei. Ukrainak Mariupol hiriaren kontrola galtzear du.

NBE Nazio Batuen Erakundeko Segurtasun Kontseiluak bilkura du gaur arratsaldean Ukrainako gerraz eztabaidatzeko, eta Errusiako tropek Kieveko eskualdean eta azken egunotan erretiratu diren beste eremu batzuetan ustez egindako «sarraskien» kasua ere izango du hizpide. Hain zuzen ere, Ukrainako presidente Volodimir Zelenskik Butxa herriko «gerra krimenen frogak» aurkeztuko ditu NBEren Segurtasun Kontseiluan. Haren esanetan, «okupatzaileen [errusiarren] delitu guztiak dokumentatuta daude». Ukrainako Gobernuaren arabera, 340 zibilen gorpuak aurkitu eta lurperatu dituzte Butxako kaleetan, eta ohartarazi dute litekeena dela biktimen zerrenda «askoz handiagoa izatea». Kievek Errusiari leporatu dio «genozidioa» egitea. «Ez dugu ahaztuko».

Errusiak, ordea, beste behin ukatu egin ditu akusazioak. Leonid Slutski Errusiako negoziazio taldeko kideak gogoratu du Errusiako tropak martxoaren 30ean Butxa herritik erretiratu zirela, eta hurrengo egunean Anatoli Fedoruk Butxako alkateak Errusiako indarren erretiratzea baieztatu zuela. «Baina ez zuen txintik ere esan tiroketei buruz», zehaztu zuen. Kremlinek NBE Nazio Batuen Erakundean duen enbaxadore Vasili Nebenziaren esanetan, apirilaren 2an, Ukrainako indarrak sartu zirenean, ez zen kaleetako sarraskiez edo zibilen gorpuez hitz egiten. «Tokiko zibilen hilketa masiboaren ustezko frogak Ukrainako segurtasun zerbitzuko agenteak hirian sartu ondoren azaldu ziren». Erantsi du Mendebaldeak NBEren Segurtasun Kontseiluan bere interesak «inposatu» nahi dituela.

Horrez gain, Nebenziak Butxako kasua 2018an Duma hirian (Siria) gertatutakoarekin parekatu du: «Kasko Zuriak erakundeak Duman jazotako ustezko eraso kimikoen aurrean azpijoko bat egin zuen, eta Mendebaldeko herrialdeek gertatutakoaren benetako xehetasunak ikertzeari uko egin zioten».

The New York Times egunkariak, baina, Maxar Technologies enpresaren sateliteko irudi batzuk argitaratu ditu. Irudi horiek martxoaren 11koak dira, eta egun horretan Errusiako tropak oraindik Butxa herrian zauden, Kremlinek kontrakoa esan arren. AEBetako egunkariak jasotakoaren arabera, «zibilen gorpuen itxurako irudiak» agertzen dira Jablonska izeneko kalean. AEBek «lotsagarritzat» jo dute Errusiak sarraskiak ukatzea.

Horren harira, Washingtonek Errusiari kendu egin nahi dio NBEren Giza Eskubideen Batzordean daukan boto eskubidea, eta horretarako lehen pausoa emango du gaur Linda Thomas-Greenfieldek , AEBek NBEn duten ordezkariak. Errusia kanporatzeko Batzar Orokorrean bi hereneko gehiengoa lortu beharko dute. Biltzarrean NBEko kide diren 193 herrialdeak daude ordezkatuta, eta, orain arte, 140 estatuk Errusiaren aurkako ebazpenak onartu dituzte. Moskuri, aldiz, ez zaio batere gustatu Washington prestatzen ari den mugimendua.

Bosgarren zigor sorta, eztabaidagai

EB Europako Batasunean, 27 estatuetako enbaxadoreek bilera izango dute bihar, Bruselan, eta Errusiari ezarriko dioten bosgarren zigor sortaz eztabaidatuko dute. Hain zuzen, Europako Batzordeak energia enbargoei ekitea proposatuko die EBko 27ei, adostasunerako aukera gehien dituenetik hasita: ikatza. Garbi geratu dena zera da, gasak ez duela adostasunik; Alemaniak eta Austriak esan zuten gasari enbargoa ezartzearen aurka bozkatuko luketela. Halere, Berlinek zabalik utzi zituen ikatzaren eta petrolioaren ateak, eta elkarrizketak bide horretatik doazela eman du aditzera Frantziako Ekonomiako ministro Bruno Le Mairek. EBko ikatz inportazioen erdia inguru Errusiatik egiten dute, eta, EBk 4.000 milioi euro ordaintzen dizkio urtean Moskuri, baina erregai horren kontsumoa murriztuz doa, urtez urte. Nola nahi ere, ikusteko dago ikatzaren enbargoa aste honetan gauza dezaketen.

Ikatzaz gain, Errusiako lau bankurekin egindako transakzioak, eta teknologia, egur, itsaski edo likoreen esportazioak bertan behera uztea, eta Errusiako itsasontziak eta Moskuk operatutako ontziak EBko portuetara sartzea eragoztea proposatu du Europako Batzordeko presidente Ursula von der Leyenek. «Baina hau ez da dena. Zigor gehigarriak ezartzen ari gara, baita petrolioaren inportazioei buruzkoak ere», zehaztu du.

Bestalde, Von der Leyen eta EBko diplomaziaburu Josep Borrell Kievera joatekoak dira aste honetan, Zelenskirekin batzartzeko. Roberta Metsola Europako Parlamentuko presidentea joan den astean batzartu zen Ukrainako presidentearekin.

Errusiari ezarritako zigorrei erantzunez, berriz, Errusiako Atzerri ministro Sergei Lavrovek nabarmendu du munduko ekonomiari gehiago eragiten diotela Errusiari berari baino. «Ukrainan faltsifikazio asko egin dira jada, eta gero babes mediatiko handia erabili dute».

Negoziazioak, aurrera

Moskuko eta Kieveko ordezkaritzek negoziazioetan jarraitzen dutela baieztatu dute, bideokonferentzia bidez. Hain zuzen ere, Errusiako Atzerri ministro Sergei Lavrovek Ukrainaren jarrera «errealistagoa» ikusi du Istanbulgo bileren ondotik. «Espero dut Kieveko ordezkaritzaren arduradunak beren herriaren interesen alde hasiko direla, urrutiko aholkulariei entzun beharrean». Zelenskik, berriz, herritarrei esan die bakea lortzeko modu bakarra Errusiarekin «hitz egitea» dela, nahiz eta baztertu duen Vladimir Putin Errusiako presidentearekin biltzea.

Gerra frontean, Ukraina erasoaldi gogorrago baterako prestatzen ari da, batez ere herrialdearen hegoaldean eta ekialdean, Luhanskeko eta Donetskeko herri errepublikak hartzeko xedez, Ukrainako armadako buruaren esanetan. Zelenskik aitortu du Ukrainak Mariupol hiria (Donetsk oblasta) galtzear duela. Reuters berri agentziaren arabera, Errusiako tropak hiriko kaleetatik hainbat gorpu erretiratzen ari dira; zibilak eta Ukrainako soldaduak, besteak beste.

Bien bitartean, ebakuazio planek aurrera segitzen dute. Ukrainako lehen ministrorde Irina Verextxukek iragarri du beste zazpi korridore humanitario irekiko dituztela gehien erasanda dauden hirietatik zibilak ateratzeko. Horietako bat Mariupolen zabaldu dute, hango herritarrak Zaporizhiara eramateko. Verextxukek salatu du Errusiako armadak Nazioarteko Gurutze Gorriaren ordezkaritza bati ez diola Mariupolera sartzen utzi. «Negoziazioen ostean, atzo askatu zituzten, eta Zaporizhiara bidali», azaldu du Ukrainako lehen ministrordeak Telegram kontuan. Mariupolgoa ez ezik, Berdiansketik eta Tokmaketik Zaporizhiara, eta Severodonetsketik, Popasnatik, Gorsketik eta Lisitxansketik Bakhmutera (Donetsk oblasta) doazen korridoreak ere zabalduko dituzte.p>


Summary: Ines Osinagak irabazi du Joseba Jaka beka. Itsasoa da bide bakarra proiektua garatuko du musikariak. Hemezortzi lan aurkeztu dira sorkuntza laguntzeko deialdira, eta epaimahaiak aho batez hautatu du Osinagarena.

Bi urtetik behin ematen du Elkar fundazioak sormena sustatzeko Joseba Jaka beka, eta musika proiektuak sortzeko deialdia izan da aurtengoa. Hemezortzi proposamen jaso dituzte guztira, eta, horien artetik, Ines Osinagak aurkeztutakoa hautatu du Joana Barbierrek, Sara Zozayak eta Jon Eskisabelek osatutako epaimahaiak. Itsasoa da bide bakarra izena darama musikariaren egitasmoak, eta urtebeteko epea izango du berau garatzeko. 10.000 euroko laguntza izango du bere sorkuntza lantzeko.

Osinagak azaldu du sormen prozesua lantzeko «izugarrizko bultzada» emango diola bekak, eta eskertuta agertu da epaimahaiak bere egitasmoa aukeratu duelako, «aitortza» garrantzitsua baita harentzat. Bere proiektuak hiru fase nagusi izango dituela aurreratu du. Lehen zatia Kuban garatu du, duela gutxi Habanan egin duen egonaldian; ikerketa proiektu bat egin du bertan, eta emakume musikari ugari ezagutzeko aukera izan du. Ondoren, bertatik ekarritako materialekin osatuz joango da orain sorkuntza prozesua, eta, hortik, «diskoaren A eta B aldeak» aterako direla gehitu du azkenik.

Osinagaren proiektua aukeratzeko arrazoiak aletu dituzte Sara Zozaya eta Jon Eskisabel epaimahaikideek. Zozayaren hitzetan, beka sormenari bideratuta egonik, sormen prozesu «bete-betean» dagoen egitasmo bat hautatzeari garrantzia eman diote, batetik. Bestalde, disko batetik harago doan proiektua dela iruditu zaie. Zozaya: «Inesen proiektuan oso argi ikusi genuen ez dela disko bat soilik, baizik eta ikerketa lan bat, Habanan lan egiteko proiektu bat, eta, beraz, Kubako kultura, tradizioak... hori guztia bilduko ditu». Osinagarena «proiektu kontzienteki feminista bat» izatea ere oso garrantzitsua iruditu zaie epaimahaikideei, eta sormen prozesurako aukeratu dituen bidelagunak emakumeak direla gogorarazi dute. Anbizio eta kalitate handiko proiektutzat jo dute Osinagarena, «etorkizun oparoa» izan dezakeena.

Eskisabelek, berriz, nabarmendu du bekara aurkeztutako hemezortzi proiektuak elkarren artean oso ezberdinak izan direla, estilo aldetik askotarikoak. «Esango nuke ia-ia ez zeudela bi proiektu antzekoak izan zitezkeenak, eta proiektu bakoitzak nortasun bat zeukala». Kantautoreak, pop, rock, elektronika zein folka lantzen duten taldeak... denetarik egon da parte hartzaileen artean. «Proiektuen nolakotasuna oso aberatsa izan da». Bestalde, parte hartu dutenen adin tarte zabalari ere egin dio erreferentzia, ibilbide luzeko musikariek nahiz hasi berriek aurkeztu baitituzte beren egitasmoak. «Bazegoen zer aukeratu, ez da erraza izan, baina aho batez bat etorri ginen hirurok, eta uste dugu aukeratu dugunak merezi zuela beka jasotzea».

Elkar fundazioko lehendakari Joxemari Sorsek azaldu du 1996an hasi zirela Joseba Jaka beka banatzen, eta 2016tik aurrera bizialdi berri bat izan duela. Orduan erabaki zen sormena sustatzeko beka izatea eta deialdi bakoitzean zehaztea zein kultur adierazpide lagunduko zen. Aurreko ekitaldietan literatura eta antzerki sormenerako izan da beka, eta musika proiektuak laguntzera bideratu dute aurtengoa.


Summary: Buruko gaitzen artaren «erretratua»: botika gehiago ematen zaizkie andreei. Gurutzetako erietxeko osasun mentaleko larrialdi zerbitzuetan ematen den arretaren gaineko ikerketa bat aurkeztu du Emakundek; ikusi dute «generoaren» arabera aldeak badirela, eta ikertzen jarraitu behar dela.

«Erretratu» bat dela adierazi dute ikertzaileek. Osasun sistemaren funtzionamenduaren argazki bat da, «generoaren ikuspegia» eta «aldagai sozioekonomikoena» aintzakotzat hartuta egindakoa: begirada horrekin, datuek zer esaten duten aztertu dute. Zehazki, Gurutzetako erietxeko (Barakaldo, Bizkaia) buruko osasuneko larrialdiek 2017-2019 urteetan artatutako kasu guztiak ikertu dituzte, eta ondorioetako bat argia da: emakumezkoei, oro har, usuago errezetatzen zaizkie botikak gizonezkoei baino. Emakunderen beka baten bidez egindako ikerlana da, eta gaur aurkeztu dute, Gasteizen, erakundeak antolatutako agerraldi batean.

Marga Saenz Herrero Gurutzetako psikiatrak eta Maria Recio Barbero Biocruceseko Neuropsikiatriako ikertzaileak parte hartu dute aurkezpenean, Emakundeko zuzendari Izaskun Landaidarekin batera. Azaldu dute lau taldetan banatu zituztela pazienteak. Baga: adikzioen ondoriozko arazoengatik larrialdietara heldutako pertsonak. Biga: buruko osasun arazo ohikoenen ondorioz ailegatutakoak, antsietateak-eta antzekoak jotakoak. Higa: buruko eritasun larriak dituzten gaixoak. Laga: nortasunaren nahasmenduak dituztenak. Lehen taldean gizonak izan ziren gehienak, %71, eta horren atzeko motiboetako bat argi dute: andreek, oro har, «lotsa handiagoz eta bakartuago» bizi dituzte adikzioak. Horiek horrela, larrialdietara heltzen direnerako «larriago» daude usu. Andreei maizago ematen zaizkie «lasaigarriak», eta gutxiago ospitaleratzen dituzte. Bigarren multzoko pazienteak kasuen %48 izan ziren, %65 andreak. Hor ere, aldea: «Emakumeei proba gutxiago eskatu zitzaizkien, eta lasaigarri gehiago eman». Patologia larrietan ere, aldea: «Andreei lasaigarri gehiago eman zitzaizkien, %40 gehiago ere bai». Azken taldean jokaera «disruptiboak» izaten dira usu; prebalentzia antzekoa izaten da gizon eta emakumeetan tankera horretako nahasmenduetan, baina artatu zituzten pazienteen %70 andreak ziren. Horrek ere zer pentsatua eman die: «Emakumeen jarrera bortxazkoak ez dira hain ondo toleratzen».


Euskal Herriari jakinarazpena

Summary: Euskal Herriari jakinarazpena.

Euskal Herriari jakinarazpena

Asier Guridi Zaloñak, Venezuelako Errepublika Bolibartarrean «errefuxiatu estatus edo izaera» ofiziala duen euskal exiliatu politikoak, ondorengoa jakinarazi nahi dio Euskal Herriari:

Estatu espainiarraren jazarpen eta mendekutik ihesi, 2001. urtetik exiliaturik nago. Aurretik, 1992. urtean, Espainiako Guardia Zibilak modu basatian torturatu ninduen eta 1992-1997 urteen artean Estatu espainiarreko presondegietan preso egon nintzen. Leku-aldaketetan eta presondegi barnean sei alditan jaso nituen jipoiak.

2005. urtetik Venezuelako Errepublika Bolibartarrean bizi naiz. 2008an, venezuelar jatorriko bikotekidearekin dudan harremanean jaio zen Iban Guridi Diaz gure semea. Denbora guzti horretan, mototaxi eta taxi gidari lanak eginaz izan nuen irabazpidea; 2013ko irailean —atzerriko interesei, aginduei eta diruari jarraiki—, Interpoleko agenteek atxilotu ninduten arte.

2013an, epe labur batez preso egon ostean, egun bizi dudan eta 13 urteko euskal/venezuelar haurrari zuzenean eragiten dion infernua hasi zen egiazki. Inolako nortasun juridikorik gabe, eskubiderik gabe, bizitza normala egin ezinik,.. kale gorrian utzi ninduten. Honek nire semea Iban, nortasun, babes, berme eta eskubiderik gabe gelditzea ere ekarri zuen. Era guztietako arazo, ezintasun eta eragozpenak bizitu ditugu: Venezuelak bizi zuen egoera sozioekonomikoarengatik, jakien salmentan arrazionamendua izan zen garaian, elikagaien erosketa eragozten zitzaigun nortasun juridikoa edo Venezuelako Nortasun Agiria ez izatearren. Linbo egoera honetan, juridikoki ez nintzen existitzen, ez zegoen lanbide formalik izaterik, ezta mototaxi edo taxi gidari gisa lan egiterik. Bizi nintzen herrian adibidez, laranja zukuak saltzera kalera atera nintzenean, bertako udaleko funtzionariak izan ziren kaletik kanporatu nindutenak.

Urte asko pasa ditut nortasun agiririk gabeko egoeran. 2020ko irailean Caracasen dagoen Espainiako Kontsulatu Orokorrak ere, Estatu batek bere lurraldez kanpo eman dezakeen nortasun agiri bakarra, hots pasaportea, ukatu zidan. Ukazio horrek, aita eta seme baten artean ematen den eskubideen transmisioa eragotzi zitzaion Iban Guridi nire semeari. Nola eman nire semeari seme izatearren dagozkion eskubideak, era berean eta aurrez, bere aitaren nortasuna eta aitortza eragozten bada?

Espainiako Kontsulatu Orokorrak nortasun juridikorik ematen ez didanez, semea Euskal Herrian, Oñatin, egoera irregularrean dagoen venezuelar jatorriko etorkin gisa bizi da. Nortasun juridiko hori izatea nahita nahiezkoa da semea Kontsulatu Orokorraren aurrean aurkeztu eta dagozkion eskubideak eskuratzeko.

Ez da batere gozoa gizartetik bereizia eta aldendua bizitzea, inolako babesik, bermerik, eskubiderik, eta tutoretza eraginkorrik gabe. Linbo egoera horretan bizi beharrak soilik, mila arazo sortzen ditu egunak joan eta egunak etorri. Besteak beste: ezin lanbide duinik izan; gidatzeko baimenik izan; banketxetan konturik izan; norberaren izenean telefono mugikorrik izan; administrazioan tramiterik egin.... Nire semea Iban zuzenki kaltetua da ere; ezin du ikasketetarako beka eskarietarako eskakizunak osatu; erregularizazio paperak edo NANa eskatuko dioten bidaia eta bisitaldi kulturaletan parte hartu; DBH2 amaitzean titulu hori lortu izana erakutsiko lukeen agiririk jaso; oinordekotza eskubideetarako ezindurik..... Eta poliziek ezarritako errepide-kontrolen batean identifikatua izanez gero, migrazio politikaren ondorioak pairatzeko beldurrez.

Egoera honi amaiera emateko asmoz, 2021eko abenduak 3an gose grebari ekin nion Caracaseko Espainiako Kontsulatu Orokorraren aurrean. Borrokaldi hau 2021eko abenduak 8an bertan behera utzi nuen, egun horretan Venezuelako Errefuxiatuen Komisio Nazionalak "errefuxiatu izaera" aitortu zidalako. Era horretan, «errefuxiatu izaera» ofizialak suposatzen duen babesak, nortasun juridikoa eskuratuko nuela aurreikusten nuen. Baina Venezuelan, nortasun agiriak ematen dituen Saime izeneko instituzioan, hainbeste denbora linbo juridiko egoeran bizi izan den pertsona batek bete ezinezko hainbat baldintza eta eskakizun eskatzen dira (Espainiar pasaportea, 25 petro, balantze ekonomikoak ...). Hortaz, bide hori blokeatuta gelditu da Venezuelako Gobernu Bolibartarraren aldetik borondate politikoa erakutsi artean.

Horrela ba, egoera hau erro-errotik konpondu beharra dago. Komunikatu honen bidez jakinarazi nahi dut, gaur, 2022ko martxoaren 29, asteartean, nire semearen eta nire nortasun juridikoa izateko eskubidea eskatuz, gose greba berri bati hasiera ematen diodala Caracasen, Espainiako Kontsulatu Orokorraren aurrean. Estatu Espainiarra da 2020ko irailetik nire nortasuna/pasaportea ukatzean gure egoera erregularizatzea ezinezko egiten duena; eta bide batez, aitarengandik semearengana eman behar diren eskubideen transmisioa ezinezko egiten duena. Era berean, Venezuelako Gobernu Bolibartarrak bere esku ditu egoera hau konpontzeko tresnak; «errefuxiatu izaera» aitortu izanak, eman behar lukeen babesa indarrean jarriaz; nortasun juridikorik gabe ezinezkoa da inor babestea; eta 13 urteko haurraren aitari, Asier Guridiri, Venezuelako Nortasun Agiria ematetik hasi beharko litzateke babes hori. Gogoratu behar da ere Venezuelako Gobernu Bolibartarraren esku dagoela Iban Guridi Díaz haurraren jaiotze agirian egin beharreko zuzenketa eta aldaketak bideratzea eta erraztea.

Euskal Herriko alderdi politiko, talde, norbanako, komunikabide eta eragile guztien babesa eta elkartasuna eskatzen eta eskertzen dut hasi berri dudan borroka honen sustengu gisa. Injustizia nabarmena den egoera honen aurrean bestaldera begira jarraitu nahi duena ongi erretratatua aterako da. Zuen isiltasunak injustizia onesten du!

Nire semeagatik, nigatik, guregatik!

Linbotik aterata gure eskubideak eskuratzeko borrokara!


Julio Velazquezek entrenatuko du Alaves

Summary: Julio Velazquezek entrenatuko du Alaves. Teknikari espainiarrak Jose Luis Mendilibar ordezkatu du Arabako taldearen aulkian. Denboraldia amaitu arte sinatu du, eta taldeak mailari eustea izango du helburu.

Entrenatzaile bat kendu, eta beste bat jarri. Halaxe dabil azkenaldian Alaves. Hamabi izan ditu 2016an Espainiako Lehen Mailara igo zenetik. Julio Velazquez iritsi da orain Arabako taldearen aulkira. Teknikari espainiarrak Jose Luis Mendilibar ordezkatu du, klubak entrenatzaile zaldibartarra kargugabetu baitzuen atzo, taldeak zeraman bolada txarra dela eta: zazpi puntu besterik ez zuen lortu Mendilibarrek zuzendu zizkion hamabi partidetan. Kinka larrian dago Alaves: azkena da sailkapenean, eta sei puntura du maila galtzetik salbu dagoen azkeneko taldea. Zortzi partida falta dira denboraldia amaitzeko. Zortzi partida ditu Velazquezek mirari kutsua duen erronka lortzeko. Sasoia amaitu arte sinatu du.

Entrenatzaile gaztea da Velazquez, 40 urte baino ez ditu, baina 25 urte daramatza entrenatzaile lanetan; lehenbizi, gazte mailetan; gero, maila apaletan; eta, azkenik, maila gorenean. Ez du inoiz entrenatu Espainiako Lehen Mailan, baina bai Bigarren Mailan: Vila-real (2012-2013 denboraldia), Murtzia (2013-2014), Betis (2014) eta Alcorcon (2016-2018). Portugalen eta Italian aritu da maila gorenean: Os Belenenses (2015-2016), Udinese (2018-2019), Vitoria Setubal (2019-2020) eta Maritimo Funchal (2020-2021). Maritimo izan da zuzendu duen azkeneko taldea. Azken postuan hartu zuen, liga amaitzeko hamabi jardunaldi falta zirela, eta mailari eutsi zion. Hori egin nahi du berriro Alavesen, baina oso lan zaila izango du. Gaur bertan hasiko da lanean, arratsaldean lehen entrenamendua zuzenduko baitu.


Summary: Enpresek %20rainoko gainkostua eskatu ahal izango dute obra publikoetan. Jaurlaritzak kontratuak berrikusteko aukera zabaldu du. Materialen garestitzea justifikatu egin beharko dute.

Eusko Jaurlaritzarentzat eta Arabako, Bizkaiko eta Gipuzkoako aldundientzat eta udalentzat obrak egiten dituzten enpresek %20rainoko igoera planteatu ahal izango dute lehengaien kostuetan izandako igoeragatik. Bingen Zupiria Eusko Jaurlaritzako bozeramaileak azaldu duenez, horien garestitzeak ezbaian jarri ditu obra batzuk, eta arrisku hori saihesteko hartu du erabakia Jaurlaritzak.

Oinarrian, Jaurlaritzak bere egin du Espainiako Gobernuak obra kontratu publikoetan prezioak berrikusteko aukera ematen duen araudi berria —3/2022 Errege Lege Dekretua—. Jaurlaritzaren orain arteko araudian bazegoen aukera hori, baina soilik egin zitekeen kontratuetan hala jasota bazegoen; orain, ez da beharrezkoa. Hala, kontratua berrikusteko aukera izango dute lanen %20 gauzatu ez duten enpresek, eta kontratua formalizatu zutenetik indarrean egongo den denbora guztian.

Zupiriak azaldu duenez, prezioen berrikuspena egingo da materialen kostuaren igoerak «eragin zuzena eta garrantzitsua» izan duenean. Inpaktu hori dagoela joko da materialen kostuaren igoera kontratuaren zenbateko ziurtatuaren %5 baino handiagoa denean, urte batean eta bi urtean. Zupiriak adibide gisa jarri ditu Bilboko Arte Ederren Museoa handitzeko lanak. Horiek %9 garestitu dira, lan horiek egiteko behar den altzairua %20 garestitu delako.

Iazko udan hasi ziren horniduren prezioen igoera nabaritzen eraikuntza alorreko enpresak, eta Ukrainako gerrak areagotu egin du joera hori. Ascobi eraikuntzako sektoreko Bizkaiko patronalak duela aste batzuk kaleratutako ohar batean zioen obretarako material batzuen prezioek —kobrearena eta aluminioarena, adibidez— %50 eta %60 artean egin dutela gora eta eraikuntza lanak batez beste %20 garestitu direla.

Euskal Autonomia Erkidegoko Kontratazio Publikoaren Plataformaren arabera, gaur egun 615 obra publiko daude martxan, hiru lurraldeetako administrazioek eskatuta. Horietatik 56 Visesa elkarte publikoak enkargatutako etxebizitzak dira. Azken hiru hilabeteetan 50 bat lehiaketa adjudikatu gabe geratu dira Araba, Bizkai eta Gipuzkoan: 17 milioi euroren kostua zuten.


Summary: Arzallus: «Izugarrizko kontrastea iruditzen zait: foku horiek batetik, itzalpe hori bestetik». Aita santuak Miñan</em> liburua gomendatu izanak ustekabean harrapatu ditu lanaren bi egileak, Ibrahima Balde eta Amets Arzallus. Erreakzio uholde betean, BERRIArekin hitz egin du idazleak.

Inor gutxik espero zezakeen halakorik; Amets Arzallusek ere, nekez. Dei bidez ailegatu zitzaion notizia, lagun batekin autoan zelarik. Blackie Books argitaletxeko kide bat telefono hariaren beste aldean, eta horra albistea: Frantzisko aita santuak Miñan gomendatu die zenbait kazetariri –Amets Arzallus eta Ibrahima Balde dira liburuaren egileak–. Arzallusek aitortu duenez, «apur bat harritua eta kezkatua» utzi zuen hori jakiteak. «Ez dakizu nola erabilia izan den edota izan litekeen», azaldu dio BERRIAri. Bertsolariak ordu batzuk igarota erdietsi zuen albistea digeritzea. «Kokatzerako, arratsaldea».

Aita santuaren hitzek sortutako zurrunbiloa baretzen hasia zelarik, orduan izan zen Arzallus gertatutakoa hobeki aztertzeko gai. Onartu duenez, testuingurua ezagututa, «lasai eta pozik» da orain. Aita santuak Ukrainako gerra abiapuntu harturik aholkatu zuen Miñan irakurtzea, Maltatik Vatikanorako bidean, hegazkin bateko korridorean. Besteak beste, aipatu zuen, Ukrainako errefuxiatuei harrera egiten ari zaien bezala, Europak «berdin» jokatu beharko lukeela Mediterraneotik datozen errefuxiatuekin ere. Esaldi hori azpimarratu du bertsolari lapurtarrak: «Uste dut mezu hori beharrezkoa dela».

Izan ere, kritiko eta kezkak hartua da Arzallus azkenaldian; hala aitortu dio BERRIAri. «Oso harrituta nago ikusita nola hemen, Euskal Herrian, gure hurbiletik, medioak eta instituzioak ari diren behar den gisan ateak zabaltzen, besoak zabaltzen eta paperak lortzeko bideak errazten [Ukrainako gerraz mintzo da]. Izan ere, urteak dira egoera berean edo antzekoan eta sufrimendu izugarriarekin jendea datorrela Euskal Herria zeharkatu nahian, eta horiei modu guztietako zailtasunak jartzen zaizkie». Zorrotz deskribatu du jokaera hori: «Lotsa gutxi edukitzea da».

Balderen kasuari buruz

Miñan liburuaren beste egile Ibrahima Baldek ere adierazpenak egin ditu Frantzisko aita santuaren gomendioaren harira. Bihotza ukiturik hitz egin du Baldek, kamerari begira eginiko bideo batean: «Hainbat mezu iritsi zaizkit aita santuak Miñan irakurri duela esanez... Hunkigarria izan da, inoiz ez baitut sentitu han inportantziarik nuenik». Halaber, nabarmendu du pertsona guztiek «errespetua» eta «gizatasuna» merezi dutela.

BERRIAri emandako azalpenetan, Balderen hitzei ere erreparatu die Amets Arzallusek. Berak ere sumatu du lagunaren hunkidura, eta ez du harritzen hala izateak: «Migrante bakoitza inorentzat garrantzirik duenik pentsatzeko indarrik gabe iristen da». Hain zuzen, migratzaileek bidean eta bidearen ondotik bizi behar izaten dituztenak salatu ditu Arzallusek, laguna adibide hartuta. Kontatu duenez, Baldek paperak lortzeko borrokan segitzen du oraindik ere, egoera irregularrean eta «inolako laguntza eta babesik gabe». Ez du, oraingoz, Espainiako lege babesik, ez eta, Arzallusen hitzetan, «inolako bedeinkaziorik ere». Hor ikusten du kontrastea: «Foku horiek batetik, eta itzalpe hori bestetik».

Balderen istorioa

Miñan liburua 2019an aurkeztu zuten Baldek eta Arzallusek. Balderen istorioa kontatzen du: 13 urte zituela aita galdu, lan bila hasi, eta haren anaia gazteena desagertu zeneko aldiaz dihardu, baita haren bila Afrikatik Europaraino egin zuen ibilbideaz ere. Hark ahoz idatzitakoa eskuz jaso zuen bertsolariak.

2018. urtean topatu ziren Balde eta Arzallus, urriaren amaieran, Irunen (Gipuzkoa). Euskal Herrira iritsi berria zen Balde, eta Arzallus boluntario lanetan zebilen Irungo Harrera Sarean. Hor egin zuten lehen hartu-emana, eta, gerora, harreman hori sendotuz joan da. Harreman horri eta beste hainbat gauzari buruz luze jardun ziren bi protagonistak BERRIAn, 2020ko udan: Ahomentan sailean Balde eta Arzallus elkartu zituen Maddi Ane Txoperena Iribarren kazetariak.

Ez da, ordea, Balde eta Arzallus protagonistatzat hartuta egin den lan bakarra. DAPA egitasmoak ere egin zuen ikus-entzunezko narrazio bat, Miñan argitaratu eta hiru hilabetera. Arzallusek Balderi Madrilen egindako bisita bat zuen oinarri. Ibrahima Balderen egunerokoa azaldu eta, bide batez, liburuaren nondik norakoez, ahozko literaturaz eta migratzaileen aferaz hausnartu zuten han.

Liburuaren ingelesezko itzulpenak, Little Brother-ek, jaso zuen sari bat ere: English PEN elkarteak PEN Translates sarietako bat eman zion iaz. Timberlake Wertenbakerrek itzuli zuen liburua ingelesera.

Ibrahima Balderen istorioa da Miñan, baina, liburuan azpimarratzen den bezala, Ibrahima asko daude: Fatimaturen, Fatumataren, Rouguiatouren edo Alhassanen istorioa izan zitekeen —Balderen etxekoen izenak dira—.

Ikusi gehiago: Irati Majueloren kritika


Summary: Hezkuntza Plazara-k uste du Eusko Legebiltzarreko ituna jauzi kualitatiboa dela.

Hezkuntza Plazara dinamikak Euskal Herrirako hezkuntza sistema bakarra eta burujabea du helburu. Bide horretan, nahiz eta iruditzen zaion Eusko Legebiltzarreko Hezkuntza Batzordean lortutako itunak agerian utzi dituela burujabetza ez izatearen mugak, aurrerapausoak aitortu dizkio itunari. Uste du aurrerapauso kualitatiboa jasotzen duela itunak, besteak beste euskalduntzea, aukera berdintasuna, inklusioa eta doakotasuna legez bermatu beharko direlako. «Gure iritziz, eskubide hau ikasleari dagokio, familiaren eta gizartearen premiaren gainetik», azaldu dutenez.

Azpimarratu dute segregazioaren aurkako herri akordioa egiteko beharra jasotzen duela itunak. Oreka hori ziurtatzeko tresna udal bulegoak edo matrikula bulegoak izango lirateke, besteak beste. Zehaztu dute inklusioa bermatzeko herri akordioaren gaiari erreparatuko diotela eta ekarpenak egingo dituztela.

Euskalduntzeari dagokionez, ulertu dute euskara ardatz duen eredu orokortu bakarrerako pausoa emango dela, helburu gisa B2 maila jarrita. Bide horretan, «Madrilen eta tribunalen debekuaren aurrean, ezinbestekoa da herritarrok bultza egitea, eta politikarien artean tentsioa eragin duen puntu horretan euskarak merezi duen lekua izatea lortu behar dugu». Berretsi du eskolak bakarrik ezin duela euskaldundu, eta administrazioak eta gizarte eragileak diskurtsoak indartzera deitu dituzte.


Summary: Zuzenbide estatua errespetatu ezean Hungariarentzako funtsak blokeatzeko prozedura hasi du Bruselak. Talde komunitarioak aurrenekoz aktibatu du mekanismoa. Hilabeteak igaro daitezke EBk auziari buruzko azken erabaki bat hartu arte. Jokoan daude 2021-2027 eperako aurrekontuaren milaka milioi euro.

Iragarpen bat egin du gaur Ursula von der Leyen Europako Batzordeko presidenteak: Hungariari jakinarazi diote zuzenbide estatua errespetatu ezean ezingo duela talde komunitarioaren aurrekontutik dirurik jaso. Hortaz, Bruselak aurrenekoz aktibatu du 2020ko udazkenean Europar Kontseiluak eta Europako Parlamentuak adostutako prozedura. Horren arabera, funtsak jaso ahal izateko baldintza bat bete behar dute EB Europako Batasuneko estatu kideek: «blokearen balioak eta printzipioak» betetzea.

Europako Parlamentuaren saio batean egin du iragarpena Von der Leyenek. Hungariako Gobernuari eskutitz bat bidali diote jakinarazteko prozedura aktibatu dutela. «Prozedurak bere egutegi propioa dauka». Nolanahi ere, hilabeteak igaro daitezke Bruselak estatu kideei kasua aurkeztu eta erabaki formal bat hartu arte. Europako Batzordeko presidenteak esplikatu du Hungariako Gobernuak emandako azalpenen ondoren pentsatu dutela «hurrengo pausoa» ematea. Bruselaren eta Hungariaren arteko harremanak aspalditik daude gaiztotuta. Viktor Orban 2010az geroztik lehen ministro dena — joan den igandean egindako hauteskundeetan gehiengoa berretsi zuen atzera— ez da batere europazalea, eta EBko liderren artean Vladimir Putinekin ondoen konpontzen dena da. Bozetan garaipena lortu ondoren, EBko instituzioak «aurkariak» direla esan zuen Orbanek.

Aintzat hartu behar da Hungaria, baita Polonia ere, prozeduraren aurka agertu zirela, onarpena blokeatzeko ahalegina egin zutela, eta azkenean auzitara eraman zutela beren kexa. Baina EBko Justizia Auzitegiak ebatzi zuen, joan den otsailaren 16an, mekanismoa egokia zela. Hungariak salatu zuen auzitegiaren ebazpenak «botere abusua» islatzen zuela.

Berez, iazko urtarrilaren 1ean sartu zen indarrean prozedura, baina orain arte ez dute aktibatu. Martxan jarriko dute zuzenbide estatuari eragiten dioten urraketak detektatutakoan: botere banaketari eragiten diotenak, independentzia judizialari... Jokoan daude 2021-2027 eperako aurrekontuaren milaka milioi euro. Klima aldaketari, digitalizazioari eta osasun sektoreari lotuta, 22.500 milioi inguru eskuratzeko moduan da Hungaria.


Nazioartean nola zelairatu

Summary: Nazioartean nola zelairatu. Kirolak diplomazian izan dezakeen garrantziari buruzko saio bat egingo dute ostegunean, Donostia Kulturak antolatuta. Asmoa da kirol diplomazia ezagutaraztea eta Euskal Herriak zer aukera izan ditzakeen aztertzea.

Zer garrantzi daukate kirolek nazioarteko harremanetan? Diplomaziarako zer esparru zabaltzen du kirolak Euskal Herrian? Nola kokatzen da Euskal Herria munduan kirolaren bidez? Galdera horiei erantzunak bilatuko dizkiote ostegunean, Donostia Kulturak nazioarteko eragile batzuekin batera antolatu duen online bidezko jardunaldi batean. Nazioarteko aditu ugarik mintzagai izango dute kirol diplomazia kontzeptua, eta nazioarteko nahiz Euskal Herriko esperientzia batzuk aztertuko dituzte.

Iaz, Euskal Herriko Unibertsitateko udako ikastaroetan, diplomazia publikoaren inguruko nazioarteko kongresu bat egin zuten, eta, abenduan diplomazia gastronomikoari buruzko saio bat egin ondoren, gaiari segida emango diote ostegunean, kirolak nazioarteko harremanetan ematen dituen abaguneez gogoetatzeko. Diplomazia publikoa esparru «nahiko berria» baita, «hazten ari dena», Imanol Galdos antolatzaile eta Donostia Kulturako zuzendaritzaren laguntzarako teknikariaren arabera: «Blokeo jokalekuetarako, oraindik esploratu gabeko esparru berri bat da».

Diplomazia hitza aipatzen denean, burura dator «ikuspegi klasikoa», Galdosen hitzetan: estatuena. «Egon daiteke eztabaidarik: estaturik gabeko diplomaziarik ez dagoela, guk herri gisa ez dugulako diplomaziarik, eskola diplomatikorik. Ni horrekin ez nago ados». Izan ere, «egoera berriak sortzen» direla uste du, eta horiek baliatu behar direla: «Nazioarteko harremanetan eragile asko dago, ez da derrigorrez estatuen edo gobernuen artekoa izan behar. Eta gure herrian ere beste modu bateko harremanak sortzen dira. Posible eta beharrezkoa da dauden aukerak baliatzea».

Munduratzeko tresna

Zergatik erreparatu kirolak ematen dituen aukerei, ordea? Garbi dauka Galdosek: «Baten batek pentsa dezake: kirola elementu ludikoa da. Ez dago zalantzarik kirolak herri baten eraikuntzan daukan pisua; eta nazioarteratzean ere, zalantzan jarriko nuke pareko tresnarik badagoen». Hortaz, helburu gisa jarri dute, jardunaldiaren bidez, kirol diplomazia kontzeptua bera ezagutaraztea, iritzita Euskal Herrian ez dela ezaguna, nahiz eta «egon, badagoen». Ildo horretan, gogora dakar Juan Ignazio Zulaikak zesta-punta jartzen duela kirol batek nazio baten proiekzioan izan dezakeen eraginaren adibide gisa: «Ez gara ohartzen gure herriaren markan duen pisuaz. Ez gara kontziente izan». Horregatik, saioaren bidez nahi dute «kirol diplomaziaren oinarriak jartzea Euskal Herrian; modu pedagogikoan zer den azaltzea, adieraztea badaudela elementuak euskal diplomaziaren estrategia baterako».

Egitaraua

Jardunaldia ostegun arratsaldean egingo dute, 17:00etatik aurrera; online izango da, ingelesez, eta bi bloketan zatitu dute egitaraua; kirol diplomaziaz eta nazioarteko adibideez jardungo dute lehenbizikoan, eta Euskal Herriari erreparatuko diote bigarrenean. Hauek izango dira hizlariak:

Stuart Murray. Zer da kirol diplomazia? Nazioarteko teoria eta praktika onenei errepasoa. Emily Ronek. AEBetako kirol diplomazioaren perspektibak. Gavin Price. Kirol diplomazia nazio txikietan. Carole Gomez. EBko kirol diplomazia baterantz. Sarah Kelly. Emakumeak eta kirol diplomazia. Verity Postlethwaite. Ezgaitasuna eta kirol diplomazia. Orbea. Euskal kirol teknologiaren sektorea, Orbearen historian zehar. Sean Young. Euskal kostaldea eta bere kirol teknologia, Wavegarden enpresaren historian zehar. Elin Haf Davies. Arraun diplomazia: ikerketa ahalbidetzea eta haurrak ahalduntzea. Mariann Vaczi. Euskal kirolak: hurbilpen bat ikuspegi akademikotik. Kayleigh Karinen, Juan Inazio Zulaika, Edurne Pasaban, Clara Azurmendi eta Roberto Olabe. Euskal Diplomatuak Txandalean: Zer esan nahi du euskal kirola mundu mailan irudikatzea edo ikastea?


Summary: Fagor Etxetresnen egoitza izan zena erosi du Ekidek, hamabost milioiren truke. Ingeniaritza eta industria fabrikazio-jarduera osoa San Andresko plantan jarriko du Arrasateko enpresak. 80 lanpostu sortuko ditu lau urtean.

Kooperatiben ikur izandako Fagor Etxetresnak ohiaren egoitza nagusia erosi du Ekide Group ingeniaritzak, Arrasateko (Gipuzkoa) San Andres auzoan. Garai batean euskal industriaren abangoardia izan zenaren zoruan haziko da datozen urteetan Ekide taldea, erakutsita Arrasateko industria ingeniaritza hori gero eta gihar handiagoarekin ari dela. Hamabost milioi euroren truke erosi du industria azpiegitura historikoa, 58.000 koadroko esparrua, eta 2023. urterako bere jarduera guztia jarriko du han. Inbertsio horrekin batera, datozen lau urteetan, 80 lanpostu sortzeko plana dauka enpresak; industria fabrikazioa ere bere gain hartzen du Ekidek, eta, gaur egun, 225 beharginek osatzen dute lantaldea. 2021ean, 35 milioi euroko fakturazioa lortu zuen, besteak beste, Irizar, CAF, Talgo, Gestamp, Mayer eta Siemens Mobility bezero gisa edukita.

2014. urteko uztailean likidatu zituzten Fagor Etxetresnen jabetzak, eta, horri esker, porrot egindako enpresa handiaren hartzekodun gutxi batzuek zorren zati bat jaso zuten; beste askok ez zituzten sekula berreskuratu galerak. Kataluniako CNA taldearen aldeko adjudikazioa erabaki zuen Donostiako Merkataritza arloko epaile Pedro Malagonek, 42,5 milioi euroko eskaintza ontzat jota. Aljeriako Cevital multinazionala izan zen beste hautagai sendoa, baina motz geratu zen egindako eskaintzan.

San Andres eta Garagartza

Kontua da Fagor Etxetresnak ohia alokairuan ari zela porrota iritsi zitzaionean, San Andresko egoitza nagusian, hura Ekimen Berri Kudeaketa enpresak erosi baitzuen 2011. urtean, Mondragon Taldeko sozietate batek. Horregatik ez zen sartu kooperatiba historikoaren likidazioan: ez zen haren jabetza. Orain, berriz, Mondragonekin egin du akordioa Ekide Groupek, hamabost milioi euroren truke San Andresko instalazio erraldoiak erosteko.

Garagartzako fabrika handia ere Ekimen Berri Kudeaketarena zen, ez Fagor Etxetresnak ohiarena, eta CNA taldeak han egin zuen etxetresnen alorrean Fagor marka suspertzeko saio antzua, alokairu baten truke. Beste industria jarduera batzuetan oso marka preziatua da oraindik ere Fagor, izen bereko taldeko kooperatiba indartsuei esker: besteak beste, Fagor Arrasate, Fagor Ederlan, Fagor Automation, Fagor Porfessional (Industrial) eta Fagor Electronica.

Ekide Group duela 30 urte sortu zuten, Arrasateko Mondragon Unibertsitatean, hiru langileren egitasmo bati esker. Zenbakizko kontroleko makinekin abiatutako enpresan, egun, ingeniaritza eta fabrikazio industriala egiten dute, kontrolerako osagaiak eta robotika. Hedatze prozesu indartsu batean da Ekide; badu beste lan zentro bat Bizkaian, eta atzerrian, berriz, beste bi planta: bat Mexikon eta bestea Txinan. Fagor Etxetresnak zenaren instalazioak zaharberritu ondoren, balio erantsi handiko ekoizpena garatu nahi du han.


Summary: Alaphilippek irabazi du bigarren etapa, esprintean, Vianan. Ibon Ruizek, Julen Amezketak, Ibai Azurmendik eta Ander Okamikak ia etapa osoa eman dute ihes eginda, eta helmugatik gertu harrapatu dituzte; Ruiz, 400 metrora. Etapa lasaia izan da faboritoentzat.

Julian Alaphilippek (Quick Step) irabazi du Itzuliko bigarren etapa, Leitza eta Viana artean jokatutakoa. Esprintean irabazi du frantziarrak, eta gaur lortutakoarekin laugarrenez jaso ditu besoak Euskal Herriko itzulian. Baina eguneko protagonistak lau euskal txirrindulari izan dira: Ibon Ruiz (Kern Pharma), Julen Amezketa (Caja Rural), Ibai Azurmendi (Euskaltel) eta Ander Okamika (Burgos BH). Ia lasterketa guztia eman dute ihes eginda, eta gertu izan dute garaipena. 400 metrora harrapatu dute azkena, Ruiz. Eta helmugan Alaphilippek bere legea ezarri du.

Itzuliko etaparik luzeena zen gaurkoa, 207,6 kilometrokoa, aproposa ihesaldiak egiteko. Hala, Ruizek, Amezketak, Azurmendik eta Okamikak aurrera egin dute. Bost minutu eta erdiko abantaila izatera ere ailegatu dira, tropelean zegoen patxada baliatuta. Nahiz eta tentsio apur bat zegoen, haizea egonez gero adi egon behar zutelako. Baina ez da hala gertatu gaurkoan. Eguraldi aparta izan dute txirrindulariek. Tropelak baimena eman die iheslariei bidea egiteko. Helmugara iristeko 48 kilometro falta zirenean, 1.48ko errenta zuten. Bazirudien saiakera horretan geratuko zela. Baina ez da horrela izan. Tropelak erritmoa jaitsi du Aguilar gainean gora, eta bi minututik gora igo dute abantaila lau iheslariek. 2.07ra, 20 kilometro baino gutxiago falta zirenean.

Hurrengo 10 kilometroak batera egin dituzte laurek. Baina, erreleboetan adostasun apur bat falta zela ikusita, Ruizek aurrera egin du, eta zazpi segundoko errenta hartu du iheskide izan dituenekiko. Hortik aurrera nabarmen egin du behera aldeak. Quick Stepek hartu du tropelaren ardura, eta Alaphilippen etapa garaipena prestatzen joan da. Segundoak bizkor jaisten joan dira azken bost kilometroetan. Baina garaipena posible zela sinetsita zegoen Ruiz, eta hortzak ondo estutu, eta tiraka jarraitu du. Baina, beste behin, txirrindularitzaren krudela jasan dute, eta aurrena Amezketa, Azurmendi eta Okamika, eta gero Ruiz harrapatu dituzte. 400 metrora azken hori. Orduan Remco Evenepoelek, laguntzaile finaren elastikoa jarri, eta garaipena prestatu dio Alaphillipperi. Hark lana biribildu du.

Sailkapenaren lehen postuan ez da aldaketarik izan, eta Primoz Roglicek segitzen du lehen postuan. Biharko etapa Laudio eta Amurrio artean korrituko da.


Summary: Sortuk bat egin du 13/13 auziko epaiaren aurkako protestekin. Donostian eta Bilbon manifestazioak egingo dituzte larunbatean.

Datorren larunbatean mobilizazioak egingo dituzte, Bilbon eta Donostian, 13/13 auzian zigortutako Arantza Zulueta, Jon Enparantza, Nahia Zuriarrain eta Iker Sarriegiren aurkako epaia arbuiatzeko. 17:30ean egingo dituzte protestak, Bilboko Jesusen Bihotza plazatik eta Donostiako Saguesetik abiatuta, eta joatera deitu du Sortuk, zigorrak salatzeko eta auzipetuei elkartasuna adierazteko.

Ohar batean, Sortuk salatu du Euskal Herriak «bakean, bizikidetzan eta askatasunean bizitzeko pauso sendo eta atzeraezinak» eman arren «sakoneko estatuak oztopoak baino» ez dituela jartzen, «edozein aurrerapen eragozteko asmoz». 13/13 auzia horren adibide jarri dute: «Lan juridikoa eta preso politikoekiko elkartasuna jopuntuan jarri zuten 2011n abiatutako operazio honen bidez. Prozesua eskandaluzkoa izan da oso-osorik, irregulartasunez zipriztinduta egon baita: tortura salaketak, abokatuen bulegoen erregistro susmagarriak, CNIren esku hartzea, prozesuaren beraren luzapena...».

Euskal Herria eta ezkerreko independentismoa «iraganera kateatzeko ahalegin mingarria» da epaia, Sorturen iritziz: «Mingarria baina alferrekoa. Bistan da: herri hau mugitzen ari da, ez baikaude iraganeko lekuan, eta ez diogu aurrera egiteari utziko. Bakea, bizikidetza eta askatasuna lortzeko determinazioa ez dute geldiaraziko». Horiek horrela, «herri gisa erantzun zabala» ematera deitu du, «demokraziaren, bakearen eta gure herriaren etorkizunaren kontrako erasoa delako».

Auzitegi Nazionalak joan den astean eman zuen 13/13 auziko epaia. Arantza Zuluetari jarri dio zigorrik gogorrena: lau urteko zigor bat «erakunde terroristako kide» izateagatik, eta hiru urte eta sei hilabeteko beste bat «armak eta lehergaiak edukitzeagatik». Guztira, beraz, zazpi urte eta sei hilabeteko zigorra. Jon Enparantzari lau urteko kartzela zigorra ezarri diote, Naia Zuriarraini hiru urte eta sei hilabetekoa, eta Iker Sarriegiri hiru urte eta egun batekoa: «erakunde terroristako kide» izatea leporatzen diete hirurei. Espainiako Auzitegi Nazionalak jakinarazi duenez, atzerapenengatiko aringarria onartu diete. Julen Zelarain, Saioa Agirre eta Nerea Redondo auzipetuak, berriz, absolbitu egin ditu auzitegiak.


Summary: Zelenskik Gernikako bonbardaketarekin konparatu du Ukrainako gerra. Ukrainako presidenteak hitzartzea izan du gaur Espainiako Kongresuan, telematikoki. Espainiari eskatu dio lagun diezaiola Errusia garaitzen, eta alderaketa bat baliatu du horretarako: «2022ko apirilean gaude, baina 1937koa dirudi».

Ezohiko gonbidatua izan da gaur Espainiako Kongresuko bilkuran, Madrilen. Iragarria zen lehendik ere: Ukrainako presidente Volodimir Zelenskik hitzartzea izanen zuen gaur, Errusiaren kontrako gudua hizpide. Atzerapenez, baina egin ditu adierazpenak Zelenskik, telematikoki. Espainiaren babesa eta laguntza erdiesteko nahia erakutsi du presidenteak, Mendebaldeko beste hainbat parlamentutan egin gisan. Aldi horietan baliatutako estrategia bera ibili du Madrilen: sarraskiak izan diren gertakari historikoak zerrendatu ditu. Gaur, Gernikako bonbardaketa ekarri du gogora.

«2022ko apirilean gaude, baina honek 1937ko apirila dirudi, mundu guztiak zuen hirietako batean gertatutakoaren berri izan zueneko aldi hura, Gernikakoa gertatu zenekoa. Imajina ezazue», azaldu du Zelenskik.

Ukrainako lehendakariak Bizkaiko herrian izandako sarraskia oroitarazi izanak hainbat erreakzio ekarri ditu. Besteak beste, Zelenskik eginiko aukeraketa txalotu du EAJko diputatu Aitor Estebanek. Twitterren eman du iritzia.


Iritsi da Bilbora Korrika

Summary: Iritsi da Bilbora Korrika. Jendetza dabil Bilboko kaleetan lasterka; Elorrietatik egin ditu lehendabiziko metroak, eta Zorrotzatik aterako da. Barakaldon amaituko du eguna Korrikak.

* Gau partean Araban eta Nafarroan ibili da lekukoa, besteak beste, Trebiñun, eta eguerdi partean helduko da Bizkaira.

* Atzo Nafarroa iparraldean igaro zuen eguna Korrikak. Eguneko kronika.

* Sei gune izango dira Korrikaren amaiera egunean Donostian.


Summary: Etapa gogorra jokatuko da gaur Arabako lurretan. Bost mendate igo beharko dituzte Laudio eta Amurrio artean. 181,7 kilometroko saioa izango da, eta errepide tenteak eta estuak izango dituzte bigarren erdian. Faboritoek erne ibili beharko dute.

Gauzak serio jarriko dira gaur Itzulian. Atzo egun lasaia izan zuten lasterketa irabazteko hautagaiek, baina gaur arreta handiz eta indar betean jardun beharko dute, Laudio eta Amurrio lotuko dituen etapa gorabeheratsuan. Bost mendate edukiko dituzte bidean: Altubera igoko dira lehenik, 4,5 kilometro eta %5,7ko pendiza, eta gero birritan gainditu beharko dituzte Opellora, 1,1 kilometro eta %13ko pendiza, eta Ozeka, 3,6 kilometro eta %7,4ko pendiza. Errepide estuetan barna ibiliko dira txirrindulariak, eta funtsezkoa izango da matxurak eta erorikoak saihestea. Galtzeko asko egongo da.

Ikusi gehiago: Atzoko kronika: Ortzadarra ukiezina izan da

Etaparen lehen erdia ez da bortitzegia. Sasiordekan hasiko dira, eta, 20 kilometroren ostean, Altube igoko dute. Hortik aurrera ez da ordekarik izango, baina ezta aldapa gogorrik ere. Ihesaldiak bidea egingo du tarte horretan, eta oilarrak nahiko bare izango dira, azken 90 kilometroetan piztuko den lehiaren zain. Laudioko tarteko helmuga pasatu, eta orduan hasiko da aldapa festa. Bi bira emango dizkiote zirkuitu bati, eta gatza eta piperra Opellorak eta Ozekak jarriko dute. Puntuagarriak ez diren beste malda batzuk ere aurkituko dituzte. Helmugatik oso gertu, beste koska bat egongo da, eta baliteke etapa han erabakitzea.

Faborito askoren nahia izango da tranpan ez erortzea eta ezbeharrak saihestea, lasterketa apurtzea baino gehiago. Primoz Roglici (Jumbo Visma) komeni zaio gehien zalaparta gehiegi ez izatea, lasterketako liderra izaki. Sailkapen nagusian bost segundo ateratzen dizkio Remco Evenepoeli (Quick Step), eta hamasei Remi Cavagnari (Quick Step). Euskal herritarren artean, Ion Izagirre (Cofidis) dago hobekien kokaturik: zortzigarren postuan ageri da, lidergotik 20 segundora. Atzerago dago Pello Bilbao (Bahrain), hemezortzigarren postuan, eta gaur sua piztuko dutenetako bat izan daiteke.

Ikusi gehiago: Amaia Agirreren 'Erreleboka' zutabea


Summary: Aske dira goizean Lapurdin atxiloturiko lau gazteak. «Margoketa eta andeatze nazionalistak» leporatzen dizkiete, Jerome Bourrier Baionako prokuradorearen arabera. Elkarretaratzeak egin dituzte Hazparnen eta Itsasun, atxiloketak salatzeko.

Aske dira Frantziako Poliziak Lapurdin atxiloturiko lau gazteak. Gaur goizean atzeman dituzte: horietako bi anaiak dira, eta Hazparnen atxilotu dituzte; hirugarrena, Itsasun, eta, Sud Ouest egunkariaren arabera, Bordelen (Frantzia) atxilotu dute laugarrena. Pauera eta Bordelera eraman dituzte, baina ilunabarrean libre utzi dituzte.

Itsasun eta Hazparnen elkarretaratzeak egin dituzte gaur arratsean atxiloketak salatzeko. Itsasun jende andana batu da, eta manifestazioa egin dute herriko karriketan barna.

Jerome Bourrier Baionako prokuradoreak goizean BERRIAri baieztatu dio lau gazteen atxiloketa. Haren arabera, Paueko Polizia zerbitzuen esku dago ikerketa, eta «margoketa eta andeatze nazionalistak» egitea leporatzen diete. Ez du informazio gehiagorik eman. Sud Ouest egunkariaren arabera, iazko azaroan abiatutako ikerketa baten ondorioa da, eta azken hilabeteetan Ipar Euskal Herriko etxe agentzien gainean eginak izan diren pintaketekin lotzen dituzte.

Xuti gazte dinamika berriak atxiloketak salatu ditu: «Euskal Herrian lan egin eta bizi nahi duten militante gazteen kontra jotzen du Frantziako Estatuak. Gazteriaren arazoei ezin zaie errepresioarekin erantzun». Ipar Euskal Herriko GKSk ere salatu ditu gertakariak, eta gaur arratseko mobilizazioetan parte hartzera deitu du. EH Baik «sostengu osoa» adierazi die atxilotutako lau gazteei, eta berehala aske gera daitezela eskatu du: «Frantziako Estatuak iraganeko errezetekin segitzen du. Gehiengoaren aldarrikapenak ukatzen ditu, eta errepresioa eta gazteriaren kriminalizazioaren parioa egiten du».

Eguerdian elkarretaratzea egin dute Baionako Bernat Etxepare lizeoko ikasleek. Atxilotuetako bat lizeoko irakaslea da.

Ipar Euskal Herriko AEK-ko zuzendaritzak ere ohar bat bidali du, AEK-ko langile den atxilotuetako bati eta haren senitartekoei «elkartasun eta adiskidetasun mezua» helarazteko: «Euskal herritar gisa, gure kezka adierazi nahi dugu urteetako gatazka bortitza gainditzeko bidean Espainiako eta Frantziako Estatuek erakusten duten jarrera ezkor eta oztopatzaileari buruz».


Summary: Twitterrek baieztatu du txioak editatzeko tresna bat lantzen ari dela. Elon Musk enpresariak eginiko galdeketa baten ondotik iritsi da baieztapena. Tresna garatzen ari dira oraindik, baina aurreratu dute txioak editatzeak ez diela eragingo aurrez pilatutako birtxiotze eta atsegiteei.

Azkenean iritsi da Twitterreko erabiltzaile askok eta askok denbora luzean amestu dutena: txioak editatu, moldatu edota zuzentzeko aukera emango duen botoia. Tresna bera ez da iritsi oraindik; bai, baina, hura garatzen ari direla ziurtatzen duen baieztapena. Bestela ezin zitekeen moduan, Twitter bidez eman dute albistearen berri. «Orain guztiak galdetzen ari direnez... Bai, txioak editatzeko tresna bat lantzen ari gara!», adierazi dute. Twitter Blue deituriko plataformako erabiltzaileekin ari dira tresna garatzen, eta botoia funtzionamenduan jarri baino lehen zerk funtzionatzen duen eta zerk ez aztertu nahi dute.

Sare sozial horretan bertan eginiko galdeketa baten ondotik iritsi da baieztapena. Elon Musk asmatzaile, ingeniari eta enpresaburuak bota zien galdera bere jarraitzaileei. Ea Twitterrek funtzio hori izaterik nahiko luketen ala ez galdetu zien, eta erantzuna espero zena izan zen: baietz. Tesla Motors, Paypal, SpaceX eta beste hainbeste enpresa handiren sortzaile izateaz gain, Twitterreko Zuzendaritza Batzordeko kide ere bada Musk, eta talde horretan ateratako kezketatik abiatuta bota zien galdera bere jarraitzaileei.

Jay Sullivan Twitterreko kontsumo produktuen lehendakariordeak esan du eskaera aspaldidanik datorrela, eta nabarmendu Twitterren historian gehien galdegin den eskaera dela. Tresnari berari dagokionez, ez dute haren funtzionamenduari buruzko xehetasun askorik eman nahi izan, baina azaldu dute erabiltzaileei txioak editatzeko, moldatzeko edota zuzentzeko aukera emango diela. Halaber, azpimarratu dute txioak editatzeak ez duela eraginik izango argitaratutako mezuak aurretik pilatuta zituen birtxiotze eta atsegiteetan: txioa editatuta ere, kopuru horiek mantendu egingo dira.

Musk, Twiterreko akziodun nagusi

Elon Musk enpresariak ez darama denbora asko Twitterreko Zuzendaritza Batzordean, baina, sartu zenez geroztik, bertako akzioak erosi eta erosi aritu da. Martxoaren 14tik, kasurako, 73.486.938 akzio ditu Tesla Motors auto elektrikoen enpresa entzutetsuko buruak, akzioen %9,2. Ondorioz, Twitterreko akziodun nagusi bilakatu da, enpresaren beraren fundatzaile Jack Dorsey garatzaileak dituenak halako lau baititu.


Summary: AEBetako abortu legerik murriztailena onartu du Oklahomak. Amaren bizitza arriskuan dagoenean izan ezik, gainontzeko kasuetan debekatuta egongo da haurdunaldia etetea. Abortuak salatzen dituztenek pizgarri ekonomikoak jasotzeko modua izango dute.

Amaren bizitza arriskuan dagoen kasuetan izan ezik, gainontzekoetan abortatzea debekatuko duen lege proiektua onartu zuen, atzo, Oklahomako Ordezkarien Ganberak. AEBetako abortu legerik murriztaileena izango da estatu horretakoa. Errepublikanoek dute ganberaren kontrola: 70 diputatuk lege proposamenaren alde bozkatu zuten, eta hamalauk kontra. Indarrean sartzeko, Kevin Stitt gobernadore errepublikanoari dagokio legea promulgatzea, eta adierazi izan du haurdunaldiak eteteari dagokionez legedi murriztaileen aldekoa dela.

Onartutako proposamenaren arabera, hamar urteko espetxe zigorra ezarri ahal izango diote haurdunaldiaren edozein fasetan abortu bat egiten duen medikuari. Bortxaketa baten ondorioz haurdun dauden emakumezkoek ezingo dute haurdunaldia eten.

Norbanakoek salaketak jarri ahal izango dituzte abortatzen laguntzen dutenen kontra, eta, gainera, salaketa jartzen duenari pizgarri ekonomikoak eskainiko zaizkio epaiketa irabaziz gero.

Oklahomako Ordezkarien Ganberak hartutako erabakia kritikatu du ACLU Ameriketako Askatasun Zibilen Batasunak, eta nabarmendu emakumeak ezin direla behartu «beren borondatearen aurka haurdunaldiarekin jarraitzera». AEBetako Auzitegi Gorenak 1973an ebatzi zuen estatuak ez duela eskubiderik haurdunaldi bati buruzko erabaki batean esku hartzeko. Nolanahi ere, joera kontserbadoreko zenbait estatuk murrizketak egin dizkiote eskubide horri azkeneko bi hamarkadetan. Hain zuzen, «abortuaren kontrako erasoak» gaitzetsi ditu ACLUk.


Summary: Sanchezek uko egin dio Poloniari kexa bat aurkezteari. Espainiako presidenteak adierazi du Pablo Gonzalezek eskatu duela informazio gehiago ez emateko, baina hitzok gezurtatu ditu kazetariaren abokatu Gonzalo Boyek.

EH Bilduko diputatu Mertxe Aizpuruak galdetuta, Pablo Gonzalez kazetariaren egoera izan du hizpide Espainiako presidente Pedro Sanchezek. Gonzalezen egoera gertutik aztertzen ari direla azaldu du presidenteak, baina ez du aztertuko Poloniak eginiko arau hauste posibleei kexa bat jartzeko aukera. Kontrara, «elkartasuna» adierazi dio estatu hari, Ukrainatik iritsitako errefuxiatuak jasotzeagatik.

Aizpuruak gogoratu du «egoera larrian» dagoela Gonzalez, «inkomunikatuta» eta «babesgabetasun absolutuan». Halako egoera bat Europako Batasunaren barruan jazo izana salatu du EH Bilduko eledunak, argudiatuta Poloniak nazioarteko erakundearen Oinarrizko Eskubideen Gutunaren 18 artikulu hautsi dituela, baita informazio askatasunerako eskubidea ere. Hala, esku hartzeko exijitu dio Sanchezi, orain arte eginiko urratsak nahikoa izan ez direla iritzita: «Eskatzen dizugu salaketa argi bat egiteko, eta kexa formal bat jartzeko Polonia egiten ari den irregulartasunen aurrean». Izan ere, koalizio subiranistaren ustez, presio diplomatiko eta politikoa ezinbestekoa da Gonzalezen eskubideak berrezartzeko eta hura lehenbailehen askatzeko: «Espainiako Gobernua ezin dela mugatu soilik laguntza kontsularra eskaintzera».

Espainiako presidentearen esanetan, Jose Manuel Albares Atzerri ministroa Gonzalezen afera jarraitzen ari da, eta harremanetan da Poloniako bere homologoarekin. Horrez gain, kazetariari laguntza kontsularra eskaini diotela azaldu du: Poloniako kontsulatuko kideen bi bisita jaso ditu kazetariak; azkena, aurreko ostiralean. Abokatu bat izateko eskubidea bermatzeko lan egin dela ere gehitu du, eta ofiziozko abokatu bat ezarri zitzaiola. Gehitu du, baina, Gonzalezek beste bi abokatu kontratatu dituela; Gonzalo Boye eta beste poloniar bat.

Presidenteak ez du kazetariaren egoeraren inguruko informazio gehiago eman, argudiatuta «argitaratu ezin daitezkeen aspektuak» daudela, Gonzalezen «errugabetasun presuntzioa jokoan dagoelako». Sanchezen esanetan, Gonzalezek berak ere hala egiteko eskatu du. Hitzok gezurtatu dituzte, baina, EH Bilduko diputatu Jon Iñarrituk eta Boye abokatuak. Lehenak adierazi du Espainiaren kontsulatutik igorritako informazioek aurkakoa diotela. Hau da, kazetariak aurrez ere adierazi duela ez duela «ezkutatzeko ezer». «Sanchezek susmoak elikatu nahi izan ditu, Poloniaren jarrera salatzeko konpromisoa hartu beharrean», gehitu du Iñarrituk. Bide beretik, presidentearen hitzak egia ez direla azaldu du Boyek, Twitter bidez: «Gaizki informatu dute edo gezurretan ari da».

Horiek hala, Sanchezek adierazi du Poloniako justizia izango dela aferaren gainean ebatzi beharko duena. Kazetaria otsailaren 28an atxilotu zuten, «atzerriko inteligentzia ekintzetan» parte hartu izanaren «susmopean»; hau da, espioitza delitu bat leporatuta. EH Bilduren beste galdera bati erantzunez, Espainiako Gobernuak jakinarazi zuen fiskaltzak agindu zuela haren atxiloketa sekretupean mantentzea, eta Madrili ez zitzaiola jakinarazi martxoaren 3ra arte. Rzeszowko auzitegiak bikotekideari bidalitako gutun baten bidez jakin zen, berriz, Gonzalez maiatzaren 29ra arte espetxeratuta edukiko dutela.


Summary: Glovok bere jarduera indartuko du Bilbon, bi milioi euroko inbertsioa eginda. Bulego handiagoan ezarri du Hego Euskal Herrirako eta Espainiako iparralderako estrategia kudeatzeko taldea. 25 ariko dira 250 metro koadroko espazioan.

Etxez etxeko janariaren banaketa rider-en bidez egiten duen teknologikoak Bilbo aukeratu du gune estrategiko gisa Espainiako iparraldeko eta Euskal Herriko eremu baterako estrategia kudeatzeko. Bilbon duen egoitza utzi, eta bulego handiago batera aldatu da. Urtea amaitu arte, bi milioi euroko inbertsioa egingo du plataformak, bere presentzia egonkortzeko eta ahal den neurrian zabaltzeko.

Bilboko egoitza horretatik kudeatuko dute Glovoren aplikazioa, Euskal Herriko, Galiziako eta Espainiako (Asturias, Kantabria eta Aragoi) 75 hirietako jarduera. Ramon Lopez-Doriga, Glovoko Iparraldeko eremurako zuzendariak esan du, «Espainian zabaldutako bosgarren bulegoa» dela Bilbokoa. Langileen prekaritatearen eredurik gordinenean hazitako enpresako bozeramaile horrek esplikatu du Bilbo aukeratu dutela «hiri ekintzailea delako eta berrikuntza teknologikoaren alde egiten duelako». Lopez-Dorigak gaineratu du «Espainiako iparraldea Europako erreferente teknologikoa» izan dadin nahi duela Glovok.

Janaria etxez etxe banatzeko enpresa horrek eta pareko beste zenbaitek, tartean Deliveroo, arazo handiak izan dituzte justiziarekin, haientzat aritutako autonomo faltsuek auzitara jo dutelako Europa osoan. Bilboko Gizarte arloko 11. epaitegiak ebatzi zuen, iazko maiatzean, Glovoren eta hango langileen arteko harremana lan harremana dela, eta soldatapeko gisa kontrataturik egon behar dutela. Autonomoen kontratuarekin jardun izan dira banaketa plataformarentzat rider horiek, autonomo faltsu gisa, eta hori aldatzera behartu dute Bilboko Glovoren adarrak.

Espainiako Auzitegi Gorenak Glovoren autonomoen auzian jurisprudentzia ezarri ondoren iritsi zen Bilboko ebazpena. Egungo langileen baldintzen inguruko informazio zehatz gutxi dago, baina Glovok oso ospe txarra darama zama gisa bizikletaren gainean, azken urteetan zabaldutako prekaritate eredua dela eta.


Summary: Abokatuek uste dute 13/13 auziko epaiak torturak balioztatzen dituela. Espainiako Auzitegi Gorenean helegitea aurkeztuko dutela iragarri dute.

13/13 auziko akusatuen abokatuek epaia baloratu dute, eta adierazi dute horrek «CNIren parte hartze iluna, torturak, miaketa irregularrak eta Non bis in idem printzipioaren urratzea» balioztatu egiten dituela. Iragarri dute helegitea aurkeztuko dutela Espainiako Auzitegi Gorenaren aurrean.

Aiert Larrarte, Jone Goirizelaia eta Alfontso Zenon abokatuek esan dutenez, epaiketan Guardia Zibilak eta CNI Espainiako zerbitzu sekretuek «interpretazio behartu bat» egin dutela, «haien irizpideen arabera eta frogetan oinarritzen ez dena», aldez aurretik ezarrita zeuden ondorioetara iritsi ahal izateko, eta epaiak interpretazio hori ontzat eman duela besterik gabe: «Horrek defentsa egiteko aukerarik gabe utzi gaitu». Bereziki, «CNIren jarduera iluna» ontzat eman izana kritikatu dute: «CNIkoei ez diete deklaratzera deitu, dokumentuak ez dira desklasifikatu eta jarduera hori ezkutuan gorde dute».

Nabarmendu dute auziaren jatorria «legez kanpoko polizia operazio bat» izan dela, miaketak «irregularrak» izan zirela eta telefono entzuketak ere ez zirela legearen arabera egin: «Epaiak ontzat ematen ditu eskubideen urraketa horiek guztiak», azaldu dute.

Epaiak ukatu egiten du atxilotuetako batzuek torturak pairatu zituztela, baina, abokatuen arabera, tortura horiek aski frogatuta daude: «Naia Zurriarainek epaiketan emandako testigantza argia, sendoa eta beldurgarria izan zen», esan du Jone Goirizelaia abokatuak. Nabarmendu du tortura salaketak hasiera-hasieratik egin zirela, auzitegi medikuek jaso egin zituztela euren txostenetan, Istanbulgo Protokoloak ere frogatutzat eman zituela torturak, eta Eusko Jaurlaritzaren aginduz egindako txostenak, Eusko Legebiltzarrak eta EHUk ontzat eman dutenak, tortura horien berri ematen duela: «Torturak akreditaturik eta frogaturik daude».

Non bis in idem printzipioa ere urratu egin dela uste dute abokatuek. Printzipio horren arabera, inor ezin da birritan epaitu delitu beragatik. Urratze hori justifikatzeko, epaian «oso interpretazio bitxia» egiten da talde armatuko kide izatearen delituaren inguruan, eta adierazten da akusatuetako batzuk ETAko kideak zirela kartzelara sartu aurretik, kide izateari utzi ziotela kartzelara sartu zirenean eta berriro izan zirela ETAko kide kartzelatik ateratakoan. «Interpretazio hori jurisprudentzia guztiaren kontrakoa da; Espainiako Auzitegi Gorenaren jurisprudentzia ez ezik, nazioartekoa ere ezeztatzen du».

Gainera, abokatuek uste dute epaian erabiltzen diren argudioak «gaur egungo errealitate sozialetik at» daudela, eta gogorarazi dute epaiak beti eman behar direla testuingurua aintzat hartuta.


Summary: Joseba Tapiari emango diote aurten Adarra saria. Lau hamarkadatan, bide oparoa egin du trikitiarekin: Tapia eta Leturia bikotearekin aurrena, eta bakarka azken hogei urtean. Herri musika jasotzeko eta zabaltzeko, eta pieza berriak sortzeko eginiko lana goraipatu diote. Ekainaren 21ean jasoko du saria.

Lau hamarkada dira Joseba Tapia lehen aldiz plazetan jotzen hasi zela. Xabier Berasaluze Leturia lagunarekin aritu izan da urte luzez, baina bakarkako ibilbideari ere aspaldi ekin zion, duela hogei urte baino gehiago. Urteotan guztiotan bakarkako bederatzi disko plazaratu ditu. Donostiako Udalak, haren ibilbide oparoa saritzeko asmoz, Adarra saria emango dio aurten.

Epaimahaiak aho batez erabaki du saria Tapiari ematea. Horretarako, haren ibilbide luzea ez ezik, beste hainbat arrazoi ere hartu ditu aintzat, besteak beste, haren «moldakortasuna —era askotako estiloetan eta musikari handi askorekin frogatu baitu bere musika bikaintasuna—, herri musikaren ondarea kontserbatu eta zabaldu izana, eta hainbat eta hainbat pieza berri konposatu izana, bai eta akordeoiak askotariko musika ingurune eta giroetan duen gaurkotasuna frogatu izana ere». Jose Joaquin Forcada Forki kazetariak, Auria Etxeandia EGOko komunikazio arduradunak eta Esther Fernandino Donostia Kulturako Musika ataleko teknikariak osatu dute aurtengo saria erabaki duen aholku batzordea.

Ekainaren 21ean jasoko du saria, eta, segidan, kontzertu bat emango du, Viktoria Eugenia antzokian.

Donostiako Udalak eta Donostia Kulturak 2014an sortu zuten Adarra saria, euskal musikaren arloan garrantzi edo eragin bereziko ibilbidea egin duen edo egiten ari den artista bat omentzeko, urtero. Orain arte, Mikel Laboak, Ruper Ordorikak, Benito Lertxundik, Fermin Muguruzak, Anarik, Berri Txarrak taldeak, Kepa Junkerak eta Amaia Zubiriak jaso dute Adarra saria.

Buenos Aires izeneko auzoan jaioa da Tapia (Lasarte-Oria, Gipuzkoa, 1964), eta musikarekin harreman oso estua zuen familia batekoa. Txikitatik landu zuen musika, soinu handia hasieran, eta txikia ondoren, Eleuterio Tapia osaba irakasle zuela.

Harekin hasi zen plaza eta erromerietan jotzen, eta 1981. urtean agertu zen plazan bakarrik lehenengo aldiz, Donostiako Igeldo auzoan. Handik hiru urtera, aurrerantzean bere pandero jotzaile izango zuenarekin jotzen hasi zen, Leturiarekin. Euskal Herriko bikoterik ezagunenetako bat izan da Tapia eta Leturia.

Bide oparoa egin zuten elkarrekin: Jo eta hautsi (1987), Juergasmoan (1990), Dultzemeneoa (1992), Tapia eta Leturia Band (1995), Ero (1997), 1998 (1998), Bizkaiko kopla zaharrak (1999) eta Hain zuzen (2002) diskoak argitaratu zituzten, eta ezin konta ahala plazatan aritu izan dira kantari. Trikiti doinuak rockaren eta poparen moldeetara eraman zituzten lan horietako batzuetan.

Tapiak 1998an hasi zuen bakarkako bidea, Koldo Izagirre idazlearekin elkarlanean ateratako Apoaren edertasuna diskoarekin eta ondorengo ikuskizunarekin. Bakarkako hurrengo proiektuan, Québec, hamalau kantu independentziarako diskoan (1999), herrialde horretako idazle eta poeten kantuak abestu zituen, Itxaro Bordak eta Izagirrek euskaratuak.

36ko gerran euskaldunek abesten zituzten kantu antifaxistak berreskuratu zituen Agur Intxorta maite. 1936-1937 guda kantuak lanean (2001), Izagirreren laguntzaz. Eta Bigarren Karlistaldiko bertsoak musikatu zituen, hala karlistenak nola liberalenak, 2010ean, Eta tira eta tunba-n. Tartean, estimatzen zituen testuei musika jarri zien Real politik diskoan (2006).

Tapiak, soinu txikia alde batera utzi, eta gitarra klasikoa hartu zuen Tximela kapitainaren izarrak (2013) diskoa grabatzeko, eta elektrikoa, berriz, Besamotzak-en (2017). «Jotzaileak egiten du instrumentua, eta ez alderantziz», esan zion BERRIAri 2014ko elkarrizketa batean, gitarrarekin sortzeari buruz.

Banda zabal baten laguntzarekin sortu ditu orain arte ateratako azken bi diskoak: Tranpaldo (2019) eta Egon edo ez egon (2021). Haize instrumentuek eta koruek lagundu diete trikitiari, gitarrari, baxuari eta bateriari. Zuzenean grabatu zuen bi horietan lehenengoa, eta estudioan bigarrena, bederatzi musikari eta hiru abeslarirekin. Izagirrerenak dira Egon edo ez egon-eko kanten hitzak.

Horrez gain, Zaldibobo eta Hiru Truku taldeetako kide ere izan da Tapia, eta Euskal Herriko zein atzerriko musikari askorekin kolaboratu izan du.

Bidelagunekin esker oneko

Hain zuzen, bere ibilbidean bidelagun izan dituen guztiekin esker oneko agertu da Tapia sariaren harira egindako agerraldian. «Lanak nire izenean aurkeztuagatik, lan komunitarioak izaten dira gureak». Alboan izan dituen musikariekin ez ezik, disko baten grabazioaren atzean izaten diren kide guztiekin ere gogoratu da. «Jende asko aritzen da lanean, eta lan komunitarioa da; beraz, sari hau haiekin partekatu nahiko nuke».

Herri musika zabaltzea eta pieza berriak egitea izan da Tapia saritzeko arrazoietako bat, eta, hain justu, bi arloak izan ditu hizpide. «Sinistuta gaude euskarak behar duela kantu berria, kantu zaharraz aparte. Ondare ederra dugu kantu zaharretan, baina iraungo badu eta osasunez aurrera egingo badu, uste dugu euskarak behar duela kantu berria. Horretan hartu genuen konpromisoa, eta horretan ari gara lanean». Musikari gazteengan jarri du arreta. «Kantu berria behar du euskarak, eta, batez ere, behar du gazteen kantu berria, ahotsa, lana, esperimentazioa. Gure aurrekoek hori eskaini ziguten guri, eta ondorengoak behar ditugu honek aurrera egingo badu». Euskaraz lanean ari diren musikarientzat ikusgaitasun handiagoa ere eskatu du.

Musikariak bere lanik berriena, Egon edo ez egon diskoa, aurkeztuko du ekainaren 21eko kontzertuan, Marijose Rekalde eskultoreak egindako sariaren garaikurra jaso ondotik. Apirilaren 28an leku berean ematekoa zen kontzertua ordezkatuko du ekainekoak —sarrerak salgai daude dagoeneko, eta apirilerako erositakoak ere baliagarriak izango dira—. Diskoan parte hartu duten bidelagun guztiak emanaldian biltzen saiatuko dela adierazi du Tapiak. «Jende andana da, eta haien aurrean eta haiei eskerrak emateko parada izango nuke».


Summary: Auzitegi Nazionalak bide eman dio Josu Urrutikoetxea berriro epaitzeko aukerari. Atzera bota du haren defentsak jarritako helegitea.

Espainiako Auzitegi Nazionalak beste urrats bat egin du Josu Urrutikoetxea epaitu ahal izateko, Zaragozan (Espainia) 1987an Guardia Zibilaren kaserna baten kontra egindako atentatuagatik, eta atzera bota du haren defentsak jarritako helegitea. Urrutikoetxearen defentsak argudiatzen zuen Frantziako justiziak epaitu eta zigortu egin zuela 1990ean antzeko egitate batzuengatik, baina Auzitegi Nazionaleko epaileek ebatzi dute zigor hura beste delitu batzuengatik eman zutela.

Jose Antonio Mora Alarcon, Jose Ricardo de Prada eta Maria Teresa Garcia Quesada Auzitegi Nazionaleko epaileek uste dute Frantzian «gaizkile taldeko kide» izatearen delitua bat etor daitekeela Espainian delitu berari ematen zaion kalifikazio juridikoarekin, baina auzi honetan beste egitate batzuk daudela eztabaidagai.

Herri akusazioko abokatu Jorge Piedrafita pozik agertu da erabakiaren berri jakindakoan, eta esan du horrekin «epaiari itzuri egiteko azken trikimailua» bertan behera utzi dutela. Itxaropena agertu du Frantziak Urrutikoetxea estraditatu edo behin-behinean Espainiaren esku utziko duela, epaitu ahal izateko.

Auzitegi Nazionaleko fiskaltzak 2.354 urteko zigor eskaera egin du Urrutikoetxearen kontra auzi horrengatik.


Summary: Espainiako Gobernuak ez du Usansoloren desanexioa babestuko. Lurralde Politiketako ministroaren arabera, legeak argi adierazten du gutxienez 5.000 biztanle izan beharko lituzkeela.

«Ez du legea betetzen, eta, beraz, ezin dugu babestu», adierazi du Espainiako Lurralde Politiketako ministro Isabel Rodriguezek, Usansolo herri bilakatzeko prozesuaz galdetuta, eta gehitu legedi aldaketa bat beharko litzatekeela horretarako. EAJko Mikel Legardak egin dio galdera, Espainiako Kongresuan.

Rodriguezen esanetan, Espainiako Gobernua konprometituta dago udal politikarekin, baina «batzearen» aldekoa da, ez «banatzekoa». Hala, posizio guztiak errespetatzen dituztela esan arren, azaldu du ez dutela bat egingo Usansolo herri bihurtzeko prozesuarekin. Argudiatu du Usansolok ez duela Espainiako legediak herri berri bat sortzeko ezarritako gutxieneko biztanle kopurua: 5.000 herritar —4.500 inguru ditu—.

Beraz, halakorik gertatzeko, legea aldatu beharko litzatekeela adierazi du Rodriguezek, ezin delakoan salbuespenik egin. Espainiako Kongresua horretarako leku egokia dela ere adierazi du: «Elkarrizketarako asmoa dugu, baina legea betetzea da muga bakarra».

Legardak gogoratu du Usansoloko herritarrek behin baino gehiagotan egindako eskaera dela herri bihurtzearena, eta jeltzaleek euren esku dagoena egin dutela herritarrek haien nahia adierazi dezaten. Hala, Bizkaiko foru legeen defentsa egin du, argudiatuta herri berri bat sortzeko biztanle kopurua 2.500 herritarretan ezartzen dutela haiek.

Usansolo Herria plataformak ere hitz egin du Kongresuan gaia tratatu izanaz. Haien arabera, afera Bizkaiko Batzar nagusietan bozkatu behar da, 9/2012 Foru Legean jasota dagoenez. Gehitu dute EAJko kideekin hitz egiten saiatu direla gaia tratatzeko, baina ez dutela jeltzaleen erantzunik izan. Horrek EAJk prozesuari emaniko «babes hutsala» agerian uzten du, plataformaren hitzetan: «Denbora daramagu lanean, oztopo legal guztiei aurre egiteko. Orain arte, EH Bilduren eta Ahal Dugu-ren babesarekin bakarrik».

Martxoan, Usansoloko herritarrek baiezkoa eman zioten udalerri izateari, hirugarren aldiz segregazio prozesuaren aldeko mugimendua abian jarri zenetik. Emaitzak argiak izan ziren: herritarren %63,12k eman zuten botoa, eta horietatik %81,54 Usansolo Galdakaotik bereizi eta udalerri bilakatzearen alde agertu ziren.