Summary: Gaurtik, asintomatikoek eta sintoma arinak dituztenek ez dute bakartu beharko Hegoaldean. COVID-19aren jarraipen estrategia eguneratu dute, eta zaurgarrien zaintza lehenetsiko da hemendik aurrera.

Gaurtik aurrera beste koska bat malgutuko dira COVID-19aren aurkako kontrol neurriak Hego Euskal Herrian: positibo emandakoek ez dute bakartu beharko sintomarik ez badute edo sintoma arinak baldin badituzte. COVID-19aren kontrol eta zaintza estrategia moldatu zuten joan den astean Espainiako Osasun Ministerioak eta autonomia erkidegoetako ordezkariek, Osasun Publikoko Batzordean, eta gaurtik aurrera zaurgarri diren kolektiboen zaintza lehenetsiko da. Funtsean, COVID-19aren gripalizaziorako estrategia bat da abiatu dutena, eta aurrerantzean koronabirusaren jarraipena gripearen antzera egingo da. Hain justu, kontrol sistema ezartzeko jarraibideak Europan gaitzen kontrolaren ardura duen ECDC erakundearekin batera hitzartu dira, eta batera arituko dira herrialde guztiak. Aldaketa nagusia positiboen bakartzean egingo da. Gaurtik, bakartu beharrik ez dute izango asintomatikoek eta sintoma arinak dituztenek. Positibo direnek eurek artaz ibili beharko dute, besteak beste, harremanak murriztuz, zaurgarrienen inguruan egotea saihestuz eta maskara une oro eta egokia jantziz, baina kalera atera ahalko dira. Positiboen kontaktu estuek ere ez dute berrogeialdirik egin beharko. Oro har, bakartzeak kentzera egingo da gaurtik, salbuespen batzuekin: zentro soziosanitarioetan eta osasun zentroetan, beharrezkoa ikusten bada, bakartze neurriak ezarri ahal izango dituzte. Espainiako Osasun Ministerioak eta erkidegoek joan den astean erabaki zutenez, ospitaleetan COVID-19 kasuak ugariak ez diren heinean segitu ahal izango zaio jarraibide berriari. Erietxeetako oheen %5 baino gehiago ez dituzte bete beharko COVID-19 pazienteek. ZIUetako tokien kasuan, %10ean egongo da langa. Ohartarazi zutenez, egoera epidemiologikoaren arabera ere egin ahalko dira aldaketak.

Proba diagnostikoak ere ez dizkiete pertsona guztiei egingo, soil-soilik zaurgarriei: esaterako, adinekoei, immunoeskasia dutenei, haurdun daudenei eta gaixotasunen bat dutenei. Egoki ikusten denean, eremu sanitario eta soziosanitarioetan ere egingo dira testak. Baina, oro har, kasu larrienei begirakoa izango da hemendik aurrera COVID-19aren gaineko zaintzaren lehentasuna. Era horretan, pertsona zaurgarrienetan jarri nahi dute arreta eta zaintza, eta haiei bakarrik egingo diete jarraipen zorrotza.


Summary: Osakidetzan beste bi greba egunetara deitu dute: apirilaren 8rako eta maiatzaren 16rako. Otsaileko mobilizazioetatik «urratsik ez egitea» leporatu diote Jaurlaritzako Osasun Sailari ELA, LAB, SATSE, CCOO, UGT eta ESK sindikatuek.

Osakidetzako langileek beste bi greba egun egingo dituzte datozen asteetan: apirilaren 8an lehen mailako arretan izango da lanuztea, eta maiatzaren 16an, ospitaleetan eta buru osasuneko sarean. ELA, LAB, SATSE, CCOO, UGT eta ESK sindikatuek eman dute deialdien berri, goizean Bilbon egindako agerraldi batean. Azken grebak eta mobilizazioak egin zituztenetik hilabete joan den arren «urrats bakar bat ere ez egitea» egotzi diote Eusko Jaurlaritzako Osasun Sailari eta Osakidetzako zuzendaritzari: «Bistan da mobilizazioa dela Osakidetza mugitzea lortzen duen tresna bakarra; izan ere, protesten intentsitateak behera egiten duenean, Osakidetzaren erantzun bakarra immobilismoa da».

Osakidetza «egoera larrian» dela berretsi dute sindikatuek, eta gaineratu dute otsaileko mobilizazioen jarraipenak eta herritarren babesak agerian utzi zutela «berehalako eta sakoneko konponbideak» behar direla: «Lan baldintza duinik gabe, ez dago kalitatezko osasun zerbitzurik». Egoera bideratzeko «inolako borondaterik» ez dute ikusten Osakidetzan, ordea. Zuzendaritzaren jarrerari buruz gogor mintzatu dira SATSEko kide Amaia Mayor eta ELAko ordezkari Esther Saavedra, gainerako sindikatuen izenean; propaganda egitea leporatu diote: «Azken asteetan egin duen gauza bakarra izan da lan eskaintza publiko baten azterketa datak iragartzea. 1.611 lanpostu besterik ez daude deituta, behin-behineko 24.600 langile dauden arren».

Bide horretan, sindikatuek gogora ekarri dute mahai sektorialean dagoen korapiloa. Otsaileko greben aurretik, mahaian planto egin zuten, «edukirik eta negoziaziorik ez» zegoela salatzeko. Kritika horiei erantzunez, Osakidetzako arduradunek adierazi izan dute sindikatuek aukera dutela gai zerrenda ezartzeko, baina gezurretan aritzea egotzi die Mayorrek: «Gaiak proposatu izan ditugunean, ez dituzte onartu. Gainera, pantailaren atzean ezkutatzen dira: eskatzen ari gara bilera presentzialak berreskuratzeko, baina telematikoki dabilen funtzio publikoko mahai bakarra da gurea». Mikaztutako harreman hori berregiten saiatzeko, martxoaren 9an Lan Harremanen Kontseiluan biltzera deitu zuten sindikatuek, «gutxienez negoziazio metodologia bat adosteko», baina Osakidetza ez zen agertu.

Horrekin lotuta dago, era berean, garapen profesionalaren inguruko ika-mika. Soldata osagarri hori etenda dago 2011tik, eta iazko uztailean Osakidetzak eta sindikatuek akordio bat lortu zuten berreskuratzeko: Osasun Sailak garapen profesionalerako deialdia argitaratu behar zuen abenduaren amaieran, baina oraindik ez du argitaratu, eta otsaileko greben atarian adierazi zuen prest zegoela 300 milioi euro jartzeko osagarria berreskuratzeko. Mayorrek aldarrikatu du garapen profesionala «eskubide bat» dela: «Murrizketa bat betikotzen ari dira. Garapen profesionalerako deialdia ez egiteak plantilla osoan du eragina».

Eta, bitartean, osasun zerbitzuetako gabeziak ez dira zuzendu: «Lehen arreta azken hamarkadetako desegitearen ondorioak jasaten ari da: sistematikoki gainezka dago, eta askotan kolapso egoerara heltzen da. Lehen arretaren etorkizuna dago jokoan». Horregatik, otsailean bezala, lanuzte egun bat egingo dute berariaz lehen arretan, apirilaren 8an; bigarren greba, maiatzaren 16koa, erietxe guztietan eta buru osasuneko zerbitzuetan egingo dute, sistema osoak jasaten duelakoan «Jaurlaritzaren austeritatea eta lan baldintzen debaluazioa». Hala, jarrera aldatzeko eskatu diote sindikatuek Osakidetzako zuzendaritzari. «Guk negoziatzeko borondate guztia dugu, baina edukiak behar ditugu», ohartarazi du Saavedrak.

Transfusioen zentroan, lau eguneko greba

Osakidetzaren arazo orokorrez gain, badira hamaika gatazka txiki zenbait osasun zentrotan eta sektoretan: «Batzuek hilabeteak edo urteak daramatzate, baina Osakidetzak ez du horiek konpontzeko inolako asmorik». Horietako bat Transfusio eta Giza Ehunen Euskal Zentroko beharginena da: beste lankideekin parekatzeko eta haiek kobratzen duten soldata osagarria jasotzeko eskatzen ari dira, eta, aldarrikapen hori sendotzeko, lau greba egun egingo dituzte, apirilaren 19tik 22ra.


Summary: Hatortxu Rock jaialdiak 31 talde batuko ditu uztailaren 29an eta 30ean. Koronabirusaren ondorioz, azken bi urteetan ezinezko izan zaie ohiko jaialdi formatua egitea, eta horri aurre egiteko antolatu dute bi eguneko jaialdia Atarrabian (Nafarroa).

Iragarria zuten aurtengoa berezia izango zela, eta aurreratuak zituzten talde batzuen izenak ere, baina kartel osoa falta zen oraindik. Gaur jakinarazi dute Hatortxu Rock jaialdiak zer 31 talde batuko dituen uztailaren 29an eta 30ean Atarrabian (Nafarroa). Ostiralean arituko dira Huntza, Gatibu, Deskontrol, Zoo, Brigade Loco, Skabidean, DJ Plan B, Anari, Zelanda, Gilipojazz, Sua, Badalonians Sound ft Harny Roots, Pleura, ETS eta The Baboon Show; eta larunbatean igoko dira oholtzara The Lio, Delirium Tremens, Zetak, Antton Telleria, Ibil Bedi, Hammond York, La Mare, Lukiek, Selektah Stepi, CRIM, Non Servium, Stay Homas, Herdoil, Rotten XIII, Green Valley eta Dj Bull/ Elepunto. Zerua (hel)muga izango da aurtengo saioaren izena.

Bi eguneko bonua 55 euroan salduko dute, eta 30 eurokoa izango da egun bakarreko sarrera, hala ostiralean nola larunbatean. www.hatortxurock.eus orrian erosi daitezke jadanik.

Bi urteko salbuespenaren ostean

Koronabirusak nabarmen eragin dio azken bi urteetan jaialdiari, eta neurri batean osasun krisiak eragindako kalteari erantzuteko modu bat da bi eguneko udako festibala. Antolatzaileek azken unean utzi behar izan zuten bertan behera iazko jaialdia, esaterako, eta formatu digitalean egin behar izan zuten duela bi urtekoa. Horrek eragin dien «zulo ekonomikoa» aipatu izan dute antolatzaileek, eta, zulo horren ondorioz, urriagoa izan dela euskal presoen sakabanaketa gastuak arintzera bideratu ahal izan duten dirua ere. Horregatik esan zuten aurtengoa berezia izango zela. Handiagoa, eta udan.

1999an sortu zen jaialdia, eta bi helburu izan ditu hasieratik: euskal presoen sakabanaketa salatzea eta horrek familientzat dakartzan gastuak arintzeko dirua biltzea. Antolatzaileek onartu dutenez, azkenaldian «asko» murriztu da sakabanaketaren mapa, eta «asko» dira jadanik Euskal Herriko kartzeletan dauden presoak ere. «Garaipen bat» da hori, haien hitzetan, baina lanean jarraitzeko beharra nabarmendu dute. Eta, diotenez, horregatik hautatu dute leloa.


Summary: Mexikon hemeretzi pertsona hil dira gutxienez oilar joko batean sortutako istiluetan. Tiroketa bat izan da. Hildakoez gain, beste hainbat lagun zauritu dira.

Legez kanpoko oilar borroka bat tiroketa bihurtu da Mexikon, eta gutxienez hemeretzi pertsona hil dira istiluen ondorioz. Atzo gauean jazo zen, Michoacan, Zinapecuaro herrian. Fiskaltzak jakinarazi duenez, armekin zihoazen zenbait lagun sartu ziren oilar borroka egiten ari ziren tokira, eta tiro egin zieten han zeudenei.

El Universal Mexikoko egunkariaren arabera, tiroketaren ondorioz hil dira guztiak; hamasei gizon eta hiru emakume dira hildakoak. Beste hainbat zauritu ere izan dira, osasun arta behar izan dutenak. Zer gertatu den ikertzen hasi dira.

Tiroketa entzuten den irudiak zabaldu dira sare sozialetan:


Summary: Hezkuntza itunak «sistema duala betikotuko» duela salatu dute. Euskal Eskola Publikoaz Harro plataformak protesta egin du Eusko Legebiltzarraren atarian, eta salatu du hezkuntza itunak ez duela publikoaren aldeko apustua egiten. Hezkuntza itunari oniritzia emango diote gaur legebiltzarreko batzordean.

Euskal Eskola Publikoaz Harro plataformak hezkuntza itunaren aurkako protestara deitu du gaur goizean Eusko Legebiltzarraren parean. Dozenaka lagunek bat egin dute elkarretaratzearekin, Akordio hau ez da hezkuntza publikoak behar duena lelopean. Izan ere, gaur onetsiko dute akordioa Eusko Legebiltzarreko Hezkuntza batzordean; azken aurreko urratsa izango da testua behin betiko onartua geratu aurretik. Euskal Eskola Publikoaz Harro plataformak salatu du hezkuntza itunak sare pribatuaren alde eta publikoaren aurka egiten duela. «Entzundako hitzez aparte, ez dago idatzizko aipamenik eskola publikoa ardatz izango dela adierazten duena», adierazi dute. Kontrara, itunak «sistema duala betikotiko» duela gaitzetsi dute. Eusko Jaurlaritzak hezkuntza ituna oinarri gisa hartuko du lege berria ontzeko, baina plataformak ohartarazi du legearen abiapuntua «Euskal Hezkuntza zerbitzu publikoa» izango dela, eta kontzeptu horrek ikastetxe bakoitzaren titulartasuna lausotzen duela: «Bi sareen sistema diskriminatzailea ez da gaindituko euskal hezkuntza zerbitzu publikoaren parte izanik eta baldintza batzuk betez». Halaber, salatu dute lege berriak sare pribatuaren finantzaketa handituko duela: «Ikastetxe pribatuei diru gehiago emango zaie, orain arte bete ez dutena bete dezaten». Ez dituzte sinesgarritzat jotzen eskola segregazioaren aurka jasotako neurriak ere. Udal matrikulazio bulegoekin, aurrerantzean ere ikastetxe pribatuek familiek «filtratzeko» aukera izango dutela uste dute, besteak beste. Euskarari dagokionez, berriz, «atzerapauso nabarmena» dagoela kritikatu dute. «Murgiltze eredua bertan behera geratu daiteke, ikastetxe bakoitzaren esku uzten baita hizkuntza proiektua sortzea, eta, ondorioz, zenbat ikasgai emango diren euskaraz, gazteleraz zein ingelesez». Irizpide nagusia «ingurune soziolinguistikoa» izatea «arriskutsua» dela ohartarazi dute, era berean.


Summary: Egun osoko jaia izango da Amurrion ostegunean, Korrikaren abiapuntuan. Goizetik gauera arteko egitaraua osatu dute herri horretako eta Aiaraldeko herritarrek. Korrika txikia, azoka eta parrillada izango dira hasiera ekitaldiaren aurretik; Gozategi, Dupla eta Izatefaltsua taldeen kontzertuak ondoren.

Korrika hasi aurretik eta ondoren ere jaia izango da lasterketaren abiapuntuan, Amurrion (Araba). Herri horretako eta Aiaraldeko herritarrek egun osoko egitaraua antolatu dute ostegunerako, eta AEK-k gaur eman du haren berri.

16:30ean hasiko da Korrika, baina, aurrez, ekitaldia egingo dute Amurrioko plazan. Kaitin Allende kazetariak gidatuko du, eta parte hartuko du, halaber, Neomak taldeak. Ondoren abiatuko da lasterketa, amaieran Donostian irakurriko duten mezua lekukoan sartuta. Amurrioko AEK-ko sei irakaslek eramango dute lekukoa lehen kilometroan. «Lehen kilometro horrek islatuko du, alde batetik, euskaraz bizitzeko kemena; eta, bestetik, Amurrion euskalduntze lanak tinko aurrera egiteko Korrikak hauspo izan nahi duela», nabarmendu du AEK-k.

Korrika abiatzerako, ondo girotuta izango dira Amurrioko kaleak, dena den. 10:00etan txupinazoa botako dute, eta, ondoren, txistulariak, Korrika txikia, bertako ekoizleen eta sortzaileen azoka, eta beste izango dira, baita Aiaraldea hedabidearen zuzeneko emanaldia ere. Eguerdian parrillada egingo dute. Halaber, jakinarazi dute herriko hainbat tabernatan ere izango dela bazkaltzeko aukera. Iluntzean, berriz, Gozategi, Izatefaltsua eta Dupla taldeen kontzertuak izango dira. Egitarauaren inguruko xehetasun gehiagoren berri izateko jo Korrikaren webgunera.

Zuzeneko saioa

Sareetan nahiz telebistaz ere jarraitu ahalko da Korrikaren hasiera. Euskarazko komunikabideek —besteak beste, BERRIAk— zuzeneko zaio berezia egingo dute lehen nahiz azken egunetan. Amurrioko saioa Naroa Iturrik eta Ilaski Serranok aurkeztuko dute; eta Donostiako amaierakoa, Serranok berak eta Ekhiñe Atorrasagastik. Saio horiek ikusgai izango dira BERRIAren webgunean ere.


Zaplaztekoa nork nori

Summary: Zaplaztekoa nork nori.

Bart izan ziren Oscar sariak. Alfonbra gorriko flash argiek harrapatutako formek, bolumenek eta zimurrek itzal egiten diete sariei, saridunei. Soinekoetan, takoietan, orrazkeretan: hor jartzen da arreta; hara joaten da begirada. Gaur goizean begiak zabaldu, sakelakoa piztu, eta meme bat esnatzeko. Makarrak kendu aurretik, Will Smithek Chris Rock umoristari emandako zaplaztekoaren berria. Agertoki gainean.

Pinkettek ilea arrasean moztu duelako egin du txistea Rockek. Ekitaldian. Publikoan. Hamar milioi ikusle baino gehiagoren aurrean. Ia guztiei egin die grazia, Pinketti salbu. Smithek ere, hau da, Pinketten senar Will Smithek ere egin du barre. Baina, jarraian, belarrondoko bat eman dio Rocki.

Batak ahozko biolentzia erabili du umorearen izenean, umore matxista —baldin eta hori umorea bada—, eta besteak biolentziaz eta matxismoz erantzun dio. Zaplazteko bat emanda.

Baina kolpea, bikoitza, Pinkettek jaso du. Jendaurrean alderik alde zartatua izatea aski ez, haustea nahikoa ez, eta senarrak zapaldu egin ditu puskatuta diren zati horiek guztiak. Krisk, karrak. Txiki-txiki egin. Smithen jokaerak Pinketti ulertarazi dio ez dela gai bere burua defendatzeko, horretarako dagoela bera: gizona. Defendatzeko modua biolentzia dela, eta, gainera, maitasunagatik egiten duela. Maite duelako.

Pinkett izanagatik txisterako objektu, Smithek ere objektualizatu eta defendatu beharreko jabetza bilakatu du. Barre egin du. Zutitu. Jo. Eta, bueltan, burua tente, eseri. Gero, berriz altxatu, oholtzara igo, saria jaso, eta aurrez egindakoa mikrofonopean argudiatu. Berretsi. «Maitasunak erokeriak eginarazten dizkizu». Ahotsa altxatu du, eta azpimarratu Pinkettek ez duela ahotsik.

Smithek, mikrofono parean, barkamena eskatu die akademiari eta sarietarako izendatutako kideei. Ez, baina, emazteari… Beste kolpe bat.


Summary: Hezkuntza ituna onartu du Eusko Legebiltzarreko Hezkuntza Batzordeak, gehiengo zabal batez. EAJk, EH Bilduk, PSE-EEk eta Elkarrekin Podemos-IUk babestu dute. PP-C’s-k ez du bozketan parte hartu, eta Voxek aurka bozkatu du. Hezkuntza ituna behin betiko berretsiko dute apirilaren 7ko osoko bilkuran.

Eusko Jaurlaritzak Hezkuntza Legea egiteko erabiliko duen dokumentuaren tramitazioak beste urrats bat egin du Eusko Legebiltzarrean: Hezkuntza Batzordeak gehiengo zabal batekin onetsi du hezkuntza ituna. EAJk, EH Bilduk, PSE-EEk eta Elkarrekin Podemos-IUk joan den astean lortutako akordioaren ondorio da testua, eta talde horien aldeko botoekin egin du aurrera. Hezkuntza itunaren aurka agertu dira PP-C’s eta Vox. PP-C’s kexu agertu da itunaren tramitazioan izandako «akats onartezinekin» eta dokumentuaren edukiarekin, eta uko egin dio bozketan parte hartzeari. Voxek ere gogor kritikatu ditu testuaren oinarriak, eta aurka bozkatu du.p>

Ikusi gehiago: Kontseiluak eskatu du zehaztu dadila irakas-hizkuntza euskara izango dela

Hezkuntza itunerako testu berria adostu duten lau alderdiek, ostera, akordioaren garrantzia nabarmendu dute. EAJko Leixuri Arrizabalagak azpimarratu du itunak «adostasun zabala» lortu duela eta haren bitartez hezkuntza sistemari «sendotasuna» emango zaiola. Besteak beste, esan du itunean segregazioari aurre egiteko eta ikastetxeak «ahalduntzeko» neurriak bilduta daudela.p>

EH Bilduko Ikoitz Arresek esan du lortutako akordioa ez dela «EH Bilduk %100 nahiko lukeena», baina «positiboa» dela akordio zabala delako, eta hezkuntza sistema «eraldatzeko» ateak irekitzen dituelako. Halaber, akordioaren inguruan azken egunotan izan diren «manipulazioak» salatu ditu Arresek. Argitu du akordioak segregazioa amaitzeko modua emango duela, eta gogora ekarri du itunean jasota daudela, besteak beste, eskola inklusiboaren alde aurkeztutako herri ekinaldi legegilean jasotako puntu guztiak. Halaber, ukatu egin du eskola publikoaren kalterako izango dela, eta berretsi ituntze unibertsala amaitzeko bidea irekiko duela.

Ikusi gehiago: Hezkuntza itunak «sistema duala betikotuko» duela salatu dute

Iñigo Martinez Elkarrekin Podemos-IUko legebiltzarkideak azpimarratu du onartutako ituna sare publikoaren eta euskara ardatz duen eredu eleaniztunaren aldeko pausoa dela, eta segregazioa amaitzeko neurri sorta jasotzen duela. Martinezek argitu du gaur emandako aldeko bozak ez duela baldintzatuko taldeak legearen inguruan izango duen jarrera; hala, ohartarazi du arretaz begiratuko dutela legeak itunaren oinarriak jasotzea. Bestalde, Jose Antonio Pastor PSE-EEko legebiltzarkideak adierazi du testuak legebiltzarkideen %90en babesa izatea «mugarria» dela, eta pozik agertu da adostasun zabalarekin egingo duelako aurrera. Azpimarratu du akordioari esker euskal eskola publikoari garrantzi handiagoa emango zaiola eta eredu eleaniztuna sustatuko duela, euskara sistemaren ardatz bilakatuta.

Hezkuntza batzordearen oniritzia jasota, apirilaren 7ko osoko bilkuran onartuko dute hezkuntza ituna behin betiko.


Summary: Espainiako Poliziak «jihadismoaren aurkako operazio bat» egin du Urretxun. Gutxienez pertsona bat atxilotu dute, Ipeñarrieta kalean.

Espainiako Poliziak adierazi du «jihadismoaren aurkako operazio bat» egin duela Urretxun (Gipuzkoa). Herriko Ipeñarrieta kalean zabaldu da polizia talde handi bat, eta gutxienez pertsona bat atxilotu dute.

Lekukoen arabera, 15 bat polizia aritu dira, eta kalea itxi egin dute. 9. ataritik gizonezko bat atera dute, eskuburdinak jarrita eta burua estalita, eta auto batean sartu dute.

Oraingoz ez dute besterik zabaldu operazioaz.


Summary: Gasteizen bikotekide ohiaren mutil laguna hiltzeagatik akusatuak esan du zauritu bakarrik egin nahi zuela. Fiskaltzak eta akusazio partikularrak hamabi urte eta sei hilabeteko kartzela zigorra eskatzen dute

Gaur egin dute 2021eko otsailaren 10ean gizon batek bikotekide ohiaren mutil laguna labanaz hiltzea leporatuta abiatutako epaiketaren lehen saioa. 27 urteko akusatuak onartu du berak sartu ziola labana, baina adierazi du haren asmoa biktima zauritzea baino ez zela, aurrez jo egin zuelako.

Fiskaltzak eta akusazio partikularrak hamabi urte eta sei hilabeteko kartzela zigorra eskatzen dute. Akusatuak epaiketan esan du badakiela «zerbait txarra» egin zuela, baina zigorra «gehiegizkoa» dela iritzi dio.

Gasteizen egin zen erasoa, Flandria kalean. Bi pertsona horiek eztabaidan aritu ziren, eta haietako batek labana sartu zion besteari. Biktimak konortea galdu zuen, eta, erietxera emana izan ondoren, hil egin zen. Erasoa egiteko erabilitako labana oraindik ez dute topatu.

Akusatuak esan du labana bere burua defendatzeko erabili zuela. «Kolpe bat eman nahi nion, bakean uzteko». Gaineratu du ingurutik ihes egin zuenean ez zekiela zenbaterainoko lesioa eragin zion biktimari.


Summary: Kontseiluak eskatu du zehaztu dadila irakas-hizkuntza euskara izango dela. Euskara «ardatza» izateak zer esan nahi duen argitzea nahi du Euskalgintzaren Kontseiluak. Kezka agertu du «hezkuntza esparru eleaniztuna» hezkuntza legerako adostutako testuan jaso izanarekin.

Eredu inklusibo orokortuak zer esan nahi duen, hori jakin nahi du Euskalgintzaren Kontseiluak. Positibotzat jo du Araba, Bizkai eta Gipuzkoako hezkuntza legerako adostutako testuan jaso izana, baina haren oinarria zein den «argitu eta zehaztu» beharra dagoela adierazi du, ohar batean.

Izan ere, adostutako testuan, hizkuntzen erabilerari dagokion atalean, artikulu bat gehitu dute: «Euskara ardatz izango duen esparru eleaniztun orokortu baten aldeko apustua egiten dugu. Bi hizkuntza ofizialen eta atzerriko hizkuntza baten ezagutza bermatuko duen eredu inklusibo orokortua defendatzen dugu, betiere ikasleen jatorrizko hizkuntzak eta kulturak aintzat hartuko dituena». Kontseiluak kezka agertu du «hezkuntza esparru eleaniztuna» kontzeptuaren inguruan: «Eredu eleaniztunaz ez baizik esparru eleaniztunaz ari da hitzarmena, eta uste dugu jakin behar dela zein den bi horien arteko aldea».

Ikusi gehiago: Hezkuntza ituna onartu du Eusko Legebiltzarreko Hezkuntza Batzordeak, gehiengo zabal batez

Gainera, artikulu horrekin «talka» egiten duten ekarpenak testuan txertatu izana ere kritikatu du Kontseiluak. «Esaterako, onartuko den testuan jasotzen da hiru hizkuntzek ikaskuntzak bideratuko dituztela, eraginkortasuna areagotzeko», azaldu du, eta erantsi kezka dutela horri buruz. Horren «ondorioak» zein izango diren zehaztu behar dela uste du. Posizio argia du erakundeak, alde horretatik. Euskara ardatz izateak irakas-hizkuntza euskara izango dela esan nahi du, haren arabera. Hala berresten dute orain arteko datuek ere, erakundearen esanetan: «Datuek aski ongi erakusten dute euskara irakas-hizkuntza duen eredua dela ikasleek hizkuntza gaitasun egokiak eskuratzeko arrakastatsuena».

Kontseiluak egoki ikusten du ikastetxeen araberako hizkuntza proiektuak egitea. Alta, proiektua edozein dela ere, beharrezkotzat dauka euskara izatea irakats-hizkuntza, «baldin eta hitzarmenak aurreikusitako gaitasunak lortuko badira». Gaineratu du «kezkagarria» litzatekeela «garai bateko marko hirueledunari atzeko atea irekitzea», noiz eta «belaunaldi berriak euskalduntzeko erronka pil-pilean dagoen honetan».

Irteera profilak, «norabide onean»

Kontseiluak azpimarratu du hitzarmenean zehaztuta dagoela zer hizkuntza gaitasun eduki behar duten ikasleek derrigorrezko hezkuntza amaitutakoan. DBH amaitutakoan, ikasleek B2 maila izan beharko dute bi hizkuntza ofizialetan, eta B1 atzerriko hizkuntzan. Kontseiluaren «aldarrikapen historikoa» izan da hizkuntza gaitasuna zehaztea, erakundeak dioenez, eta, horrenbestez, neurria «norabide onean» doala uste du. Hala ere, puntu horren kontraesana iruditzen zaio testu berean jasota dagoen beste bat: «Hori adostuta, ez dugu ulertzen hitzarmenaren beste atal batean erabiltzaile aurreratuaren gaitasuna kendu eta euskararen ezagutza praktikoa helburu izatea jasotzen zuen beste ekarpen bat onartu izana».

Adostutako testuak «helburua definitu» bai, baina ez du behar bezain argi erakusten horretarako bidea, Kontseiluaren esanetan. Horregatik, ezarritako hizkuntza gaitasuna lortzeko zer hizkuntza proiektu egingo diren zehaztea nahi du. Horretan eragiteko asmoa ere agertu du, testuak berariaz jaso dezan «euskara irakats-hizkuntza izango duen murgiltze eredu orokortua». Euskalgintzarekin, hezkuntza komunitatearekin, eragile sindikalekin batera egingo du proposamena, eta, alde horretatik, gizarte eragileen ahotsa legearen prestakuntza prozesuan ere aintzat har dadila eskatu du.


Summary: Ikasle Abertzaleek martxoaren 24ko atxiloketak salatu dituzte. Unibertsitatearen «jokabide autoritarioak» salatzeko eta atxilotuen «erabateko absoluzioa» eskatzeko, manifestaziora deitu dute ostegunerako, 11:00etan, Elurretako fakultatetik hasita.

«Astakeria bat da pikete batzuk egiteagatik 34 atxilotu egotea», adierazi dute Ikasle Abertzaleek Gasteizko Letretako fakultatean egin duten agerraldian. Martxoaren 24ko ikasle greban egon ziren atxiloketak salatu dituzte, eta azaldu dute Euskal Herriko Unibertsitateko Arabako errektoreordetzaren eta errektoretza nagusiaren erabakiz gertatu zirela horiek: «Eurek baimendu zuten polizia unibertsitate barrura sartzea».

Antolakundearen arabera, «ohikoa» da grebetan piketeak egitea, baina adierazi du joan den ostegunean Polizia «bortxaz» sartu zela Elurretako fakultatera, eta bertan zeuden «ikasle asko» identifikatu eta atxilotu zituela. Horrela, IAk salatu du EHUn ez dagoela «askatasun politikorik» ikasle antolakuntza independentearentzat: «Horrelako ekintza errepresiboak onartuz, gizartearen joera autoritarioan sakontzea ahalbidetu du errektoretzak».

Unibertsitatearen jarrera ikasleen grebak «kriminalizateko eta atxiloketak normalizatzeko aurrekari oso arriskutsua» ezartzen duela uste du antolakundeak. Horrez gain, hainbat hedabideri «errealitatea nahieran distortsionatzea» eta «kriminalizazio saiakera» leporatu die, besteak beste, gertaerak «erabat» manipulatzeagatik eta atxilotuen «seinalamendu publikoa» egiteagatik.

Hori horrela, Unibertsitatearen «jokabide autoritarioak» salatzeko eta atxilotuen «erabateko absoluzioa» eskatzeko, manifestaziora deitu du ostegunerako, 11:00etan, Elurretako fakultatetik hasita.


Summary: Antxoa arrandegietara itzuli da, arrantzaleak jarduera abiatu ondoren. Bilboko Portuan kamioi gehiago dabiltza lanean, kontainer enpresek eskaera nagusiak onartu ondoren. Piketeek esan dute «greba apurtzen» ari direla garraiolari atzerritarrak kontratatuz

Espainiako Gobernuak garraiolariei egindako eskaintza —CNTC patronalarekin egindako akordioaren bidez— ez da nahikoa izan greba bukarazteko, baina indarra kendu dio. Garraio ministroa geldialdi patronalera deitu duen plataformako ordezkariekin elkartu izana ere ez da eraginkorra izan lan gatazka konpontzeko, eta hala Hiruk nola Bilboko Portuko autonomoek lanuzteari eutsi diote, gaur, baita Tradisnakoek ere, Nafarroan; alabaina, grebaren hirugarren astean aurrekoetan baino jarduera handiagoa sumatu da azpiegiturarik garrantzitsuenetan, Bilboko Portuan, MercaBilbaon eta beste batzuetan. Grebak ez du etenik, Hiru sindikatuak herenegun «gehiengo handiz» horrela erabakita, baina gehiago dira beharrean daudenak orain, eta hornidurak iristen hasi dira lantegietara.

Normal ez dabiltza oraindik ere sektorean, baina gero eta normalago dabiltzala adierazten duen beste aldagai bat ere nabaritu da azken orduetan: arrandegi batzuetan antxoa eta berdela dago. Ondarroan eta Getarian, 5.000 kilotik gora antxoa eta 10.000 kilo berdel porturatu dituzte (Hondarribian ere bai); datozen egunetan arrain gehiago sartuko dela espero dute, gainera. Bi aste osorik loturik egon da baxurako flota portuan, baina bukatu da geldialdia. Arrantzaleek ezin zuten itsasoratu gabe iraun, berdela eta antxoa urruntzen hasiko direlako laster, eta, garraiolariekin edozer gertatzen dela ere, arrantzara joango zirela erabaki zuten joan den ostiralean. Ez da izan aparteko arazorik arrain fresko hori arrandegietara eramateko.

Piketeak portuan

Merkantziei dagokienez, Bilboko Portuan, kamioien joan-etorria biziagoa da aurreko astean baino; izan ere, siderurgia produktuak garraiatzen dituztenek lanuztea bazter utzi zuten ostiralean, Madrilek ezagutarazitako gasolioaren deskontuak eta zuzeneko laguntzak aztertu ondoren. Gaur, berriz, kontainerrak garraiatzeko autonomoak kontratatzen dituzten portuko enpresek jakinarazi dute kamioilarien eskaera nagusiak onartu dituztela. %12ko igoera eskaini diete gasolioan, eta prezio hori hilero gaurkotzea, erregaiaren igoera-jaitsieren arabera. Horrez gain, beren zerbitzuen truke KPIaren araberako igoerak ere jarri dituzte mahai gainean.

«Autonomo horiek ez dituzte inoiz ere kargak eta deskargak egin, eta ez dituzte 250 kilometro baino gehiago egiten egun bakarrean; horregatik, etxean lo egin dezakete gauero». Hori guztia kontuan hartuta, Bilboko Portuaren «blokeoa» bukarazteko eskatu diete enpresek, «eta jarduera arriskuan jartzeari uzteko».

Eskaerak eskaera, greba aurrera doa Hego Euskal Herrian, eta Bilboko Portuan egon dira pikete batzuk goiz partean. Plataforma Nacional por la Defensa del Transporte por Carretera elkarteko bozeramaile Jon Gonzalez Garciak salatu du «atzerriko garraiolariak» ekartzen ari direla enpresak, «greba apurtzeko». Madrilgo plataformaren eskaera nagusia azaldu zuen portuan bertan: legez jaso dadila garraiolariek ezin izango dutela lan egin kostuen azpitik.

Plataforma horretako buru Manuel Hernandezek, berriz, beste bilera bat eskatu dio Espainiako Garraio ministro Raquel Sanchezi hori bera exijitzeko. Grebalariei protestan jarraitzeko esan die, gatazka «azken txanpan» sartu delako. Ez dago batere argi, ordea, Hernandezek berriro lortuko ote duen ministro batekin elkartzea. Nadia Calviño Ekonomia ministroak esan baitu grebaren eragina ez dela nabaritzen «kasik». Aurreko astean jarduera gelditu edo apaldu behar izan zuten enpresa batzuek, baina hasi dira berriro lanean, adibidez, Beasaingo CAF eta Michelin, Lasarten eta Gasteizen.


Summary: Arabako metalgintzan lanuzteak hasiko dituzte. ELAk ez du deitu mobilizaziora, baina batzeko prest agertu da. Deitzaileek salatu dute lau urteko negoziazioetan patronalak ez duela urratsik egin.

Sektoreko lan hitzarmenaren negoziazioa «blokeatuta» dagoela iritzita, sindikatu batzuek urratsa egitea erabaki dute, eta lanuzteak iragarri dituzte metalgintzako enpresetan. Aurrenekoak apirilaren 8an egingo dituzte, eta bi ordukoak izango dira, lan txanda guztietan. ELAk ez du babestu, eta berak du ordezkari gehien sektorean (%40 ia). UGTk ere ez du bat egin.

LAB, CCOO, USO, ESK eta CGT sindikatuek antolatu dute lehen mobilizazioa, eta espero dute aurreragokoetan besteak ere batzea. ELA horretarako prest azaldu da. «SEA patronalak ez badu erremediorik jartzen, mobilizazioetan sakonduko dugu», ohartarazi dute deitzaileek. Haien ustez, «jauzi kualitatibo bat» emateko garaia da. «Langileek ezin dute gehiago itxaron, eta borroka proposamen sendoagoa eskaini behar zaie».

Arabako metalgintzako itunaren pean 15.500 behargin aritzen dira. Aurreko hitzarmena duela bost urte iraungi zen, baina testu horretan jasotakoek indarrean jarraitzen dute, aurrerako eragina zuelako. Baldintza berriak negoziatu nahi dituzte sindikatuek, baina azaldu dute azkenengo lau urteetan 22 bilera egin dituzten arren ez dela izan «aurrerapausorik». Pandemia dela eta, geldirik egon ziren elkarrizketak, eta aurten ekin diote berriz. Alabaina, egoera are gehiago konplikatu dela eta, jarrerak urrun daudela azpimarratu dute. KPIa %6,5 igo izana oztopo handia bihurtu da, eta, sindikatuek azpimarratu dutenez, azken urteetan langileen erosketa ahalmena %8 txikitu da. Soldatetatik haragoko eskakizunak ere badituzte; besteak beste, aldi baterako laneko enpresen erabilera mugatzea, azpikontraten subrogazioa itunean sartzea eta lanordu kopurua doitzea.

«Aitzakiak» eta «beldurra»

Arabako metalgintzaren egoera ez da salbuespena: Bizkaiko eta Nafarroako itunak era iraungita daude. Soilik Gipuzkoan dago indarrean, urte amaierara arte, eta, hitzartu bezala, langileei KPIaren arabera igo diete soldata aurten.

Bizkaian, berriz, FVEM patronalak hiru urteko akordioa eskaini du, urtero soldata %2 igota. Esan du gehiago igotzeak «enpresa batzuk ixtea» eragingo lukeela. Sindikatuek ez dute onartu eskaintza hori, benetako KPItik oso urrun dagoelako. Horrez gain, Ia 50.000 langileri eragiten die Bizkaiko itunak.

Astelehen honetan, negoziazio mahaiko bosgarren bilera egin dute. LABek patronalari leporatu dio sektorearen ikuspegi «faltsua» ematea, horiek «aitzakia» gisa erabiltzea, eta «beldurra» zabaltzea, «langileei eskubideak murrizteko». Gogoratu du egoera ekonomikoari buruzko FVEMen azken txostenaren arabera, enpresen %77,9k espero dutela irabaziak izatea edo handitzea aurten.

ELAk, berriz, gaurko bileraren ondoren, ondorioztatu du mobilizazioak indartu behar direla. Hark ere nabarmendu du sektoreko enpresek lan karga eta eskaera garrantzitsuak dituztela aurrera begira, eta iaz «irabazi handiak» izan zituztela: «Beraz, badago tartea soldata igoera esanguratsuak lortzeko».


Summary: Langile bat hil da Eibarren, pabiloi bateko teilatutik erorita. Sindikatuen zenbaketaren arabera, hamalau behargin hil dira aurten lan istripuz; horietatik bost, altueratik erorita.

Astelehenen honetan 60 urteko langile bat hil da Eibarren (Gipuzkoa), industrialde bateko pabiloi bateko teilatutik erorita jasandako lesioen ondorioz. Ertzaintzak jakinarazi duenez, gaur goizean gertatu da istripua, Larrialdietako zerbitzuak hara joan dira, eta Donostia ospitalera eraman dute. Arratsaldean baieztatu dute hil egin dela.

Osalan istripuaren arrazoiak ikertzen ari da. LABek jakinarazi duenez, eraikuntza sektorekoa zen behargina. Sindikatuen zenbaketaren arabera, hamalau behargin hil dira aurten lan istripuz; horietatik bost, altueratik erorita.


Summary: Berbaxerka eta BERRIA elkarlanean hasi dira, jokoa 'Berria.eus'-en jarrita. Berbaxerkaren sortzaileek eta BERRIAk akordioa egin dute, eta atzotik BERRIAren webgunean jarraitu ahal da jolasten.

Spelling Bee izan zen aurrena, ingelesez, eta Paraulogic ondoren, katalanez. The New York Times-en erabil liteke lehena, eta Vilaweben webgunean bigarrena. Berbaxerka izan zen hurrengoa: 2022ko urtarril hasieran euskarara ekarri zuten Marc Font informatikariak eta Gorka Salces irakasleak. Aurrekoek bezala, arrakasta handia lortu zuen euskarazko bertsioak ere, eta orain, atzotik, BERRIAren webgunean kokatu da euskaraz hitzak bilatzeko jolasa.

Erabiltzaileek ez dute aldaketa nabarmenik sumatuko: berria.eus/berbaxerka helbidean sartu beharko dute jokatu nahi badute, eta lehen bezala jarraitu ahalko dute jolasten. Konponketa batzuk egin dituzte Berbaxerkak eta BERRIAk. Jokoak Euskaltzaindiaren hiztegia erabiltzen du oinarri gisa, eta hiztegi horretan agertzen dira hitz batzuk, hain justu esateko ez dela komeni horrela erabiltzea —esaterako, aizpa—. Berbaxerkak ez zituen hitz horiek bereizten, ontzat jotzen zituen, eta konpondu egin dute hori: Euskaltzaindiak egokitzat jotako hitzek soilik balio dute jolaserako.

Jolasak abaraska baten itxura du. Egunero zazpi hizki izaten ditu, egunero desberdinak, eta jokalariak hizki horiekin osatu behar ditu ahal dituen hitz guztiak. Abaraskaren erdian hizki bat agertzen da, kolore gorrian, eta derrigorrezkoa da erdiko hizki hori erabiltzea hitzak asmatzeko. Hitzek hiru letra izan behar dituzte gutxienez.

Aditzei dagokienez, aditzoina eta partizipioa erabil litezke jolasteko, baina ezin dira jokatutako aditzak erabili. Izen eta adjektiboei dagokienez, singularrak soilik onartzen ditu jokoak. Eta ezin dira izen propioak erabili —bai gentilizioak, ordea—.

Joko bakoitzean, gainera, hitz berezi batzuk daude, guztitz-ak: eguneko abaraskako zazpi hizkiekin (guztiekin) osatutako hitzak dira. Egunero guztitz bat izaten da gutxienez, eta hori asmatzeak hamar puntu gehiago ematen dizkio jokalariari. Izan ere, puntuak ere banatzen ditu jolasak: hiru letrako hitzekin, puntu bat lortzen da; lau letrako hitzekin, bi puntu; bost letra edo gehiagoko hitzekin, letrak beste puntu.

Jolasa egunero bukatzen da, puntuak ez dira gordetzen, ez dago sailkapenik, eta gauerdian joko berri bat hasten da. Erabiltzaileak bere burua du erronkalari handiena, beraz.

6.000 hitz eta 137 guztitz

Fontek eta Salcesek abian jarri dutenetik apirilaren 2 arte, 6.018 hitz eta 137 guztitz atera dira Berbaxerkan. Guztitz batetik ausaz abiatuta aukeratzen ditu jokoak eguneko zazpi hizkiak. Orain arte gehien errepikatu den hitza ene izan da, zazpi egunetan atera baita. Sei aldiz atera dira ere, erre, asa, edade eta anana. Beste 22 hitz atera dira bost aldiz. Hizkien artetik, gehien errepikatu direnak bokalak izan dira, logikoa denez, eta horien artean a errepikatu da aldi gehiagotan: 64 jokotan agertu da. Kontsonanteen artean, r (44 aldiz) eta t (41 aldiz) errepikatu dira gehien. Erdiko hizkietan, berriz, n errepikatu da gehien, zortzi alditan.

Jokoan izan duen arrakastaren seinale, euskaldunen artean lortu duen oihartzuna: egunero 15.000 eta 20.000 lagun artean aritzen dira jolasean. Hizkuntza gutxituetan izan du oihartzuna jolasak, bereziki: Paraulógicen eta Berbaxerkaren ostean sortu dira Caxellu (asturierazko bertsioa), eta, orain berri, Pensatermos (galegozkoa).

Berbaxerkaren eta BERRIAren elkarlanari esker, jolasa zabalduko dute, eta aisialdi digitalean euskaraz aritzeko leihoak zabalduko dizkiete euskaldunei. Tarteka, gainera, jokoaren bertsio bereziak egingo dituzte, Berbaxerkak Martxoaren 8aren harira antolatu zuen abaraska bereziaren gisakoak sortuz.


Summary: Peruko Kongresuak ez du onartu Castilloren aurkako zentsura mozioa. Mozioak aldeko 87 boto behar zituen aurrera egiteko, eta 54 jaso ditu. Duela zortzi hilabete presidente bilakatu zenetik bigarren aldiz saiatu dira Castillo kargutik kentzen.

Peruko presidente izango da aurrerantzean ere Pedro Castillo. Duela zortzi hilabete eskas hartu zuen kargua Peru Libre alderdiko buruak, eta ordutik bigarren aldiz egin behar izan dio aurre zentsura mozio bati. Oraingoan, ustelkeria kasuak egozten zizkioten, baita estatuburu izateko ustezko gaitasun falta ere. Gaur Peruko Kongresuan egin duten bozketan, aldeko 55 boto izan ditu mozioak, aurkako 54, eta 19 abstentzio. Behar zituzten bi herenetatik (87 aldeko boto) urrun geratu dira mozioaren sustatzaileak, oposizioko hiru alderdi.

Bozketaren ostean, pozik agertu da Castillo: «Zentzuak, ardurak eta demokraziak irabazi dute gaur. Errespetatzen ditut mozioaren alde bozkatu duten kongresukideak, baina orain orrialde hau itxi eta guztiok batera lan egin behar dugu. Erronka handiak ditu herrialdeak», idatzi du Twitterren.

Sei ordu baino gehiago iraun du bozketaren aurreko eztabaidak. Tartean, saioa bertan behera utzi behar izan dute behin-behinean, diputatuen arteko liskarrak zirela medio: Accion Popular alderdiko kide batek bere txanda ez errespetatzea egotzi dio Maria del Carmen Alva kongresu presidenteari, Fuerza Popularreko kide batek zentsura mozioaren aldeko pankarta bat atera du...

Kongresuaren kanpoaldean ere izan dira protestak, bai Castilloren aurkakoak, baita aldekoak ere. Hori gutxi balitz bezala, Peruko garraiolariek greba egin dute gaur, erregaien prezioaren igoera salatzeko.

«Ezegonkortasunaren aurka»

Eztabaidari berrekin diotenean, bere burua defendatu du presidenteak, eta esan du «ikerketa prozesuaren lehen fasean dauden kazetaritza informazioetan» oinarrituta daudela salaketak. «Fiskaltzak ez du prozesurik zabaldu», gehitu du. Castillok azpimarratu du berak ez duela boterea nahi, eta Peruri zerbitzu bat egiteko dagoela karguan: «Kongresukideok, mesedez, bozka ezazue demokraziaren alde, ezegonkortasunaren aurka».

Castilloren aurkako salaketak hogei puntu biltzen zituen. Besteak beste, ustelkeria egozten zioten, baita pertsona polemikoei kargu garrantzitsuak ematea ere. Estatuburu izateko gaitasuna falta zaiola ere salatu dute. Printzipioz, ordea, presidente izango da 2026ko uztailera arte.

Fujimori, aske

Zentsura mozioa ez da eguneko albiste bakarra izan Perun: Auzitegi Konstituzionalak gaur argitaratu du Alberto Fujimori presidente ohia espetxetik ateratzeko agindua. Erabakia joan den martxoaren 18an jakinarazi zuten. Orduan onartu zuten Fujimoriri 2017an emandako indultua bertan behera utzi zuen ebazpen judiziala baliogabetzeko habeas corpus eskaera, eta aske utziko dute 1990 eta 2000 bitartean herrialdeko presidente izandakoa. Gizateriaren kontrako krimenak leporatuta, 25 urteko kartzela zigorra betetzen ari da Fujimori. Ebazpenaren berri izan eta berehala, Peruko lehen ministro Anibal Torresek nabarmendu zuen Auzitegi Konstituzionalak «desagertu» egin behar duela.

Erabakiak ika-mika handia eragin zuen, baita hartu aurretik ere. Izan ere, Augusto Ferrero Konstituzionaleko presidentearen botoa erabakigarria izan zen epaileen arteko berdinketa ebazteko. Castilloren gobernuak iragarri zuen helegitea jarriko diola ebazpenari nazioarteko erakundeetan.


Summary: Autobus gidari bat ikertzen ari dira Gasteizen, bi erabiltzaileri eginiko irain arrazistengatik. Arabako Sos Arrazakeriak gertaera gaitzetsi du, eta Arabako Gorroto Delituen Fiskaltzari eskatu dio beharrezko ikerketa eginbideak irekitzeko.

Tuvisa Gasteizko autobus konpainia publikoak informazio espediente bat ireki dio gidari bati, bi erabiltzaileren aurka eginiko irain arrazistengatik. Sare sozialetan argitaratutako bideo bati esker zabaldu da gertaera. Bideo horretan, argi eta garbi entzun daiteke autobus gidarik nola esaten dien Gasteizko bi emakume beltzi euren jaioterrira itzultzeko. Gasteizko Udalaren esanetan, enpresa gertaera ikertzen ari da dagoeneko, eta aurreratu dute beharrezko neurriak hartzeko prest daudela.

Hain justu ere, horixe galdegin dute Arabako Sos Arrazakeria plataformako kideek: gertaera ikertzeko eta neurriak hartzeko. Ohar bat plazaratu dute gertaera salatzeko, eta adierazi dute «lekuz kanpo dagoen eztabaida bat» dela bideoan ikusten eta entzuten dena, non autobus gidariak «adierazpen degradatzaile, diskriminatzaile, arrazista eta xenofoboak» egiten dizkien Gasteizko bi erabiltzaileri.

Aurrekariak badira

Halaber, gogoratu dute ez dela horrelako zerbait gertatzen den lehen aldia. Oroitarazi dute duela zenbait urte ere eraso arrazista bat izan zela Gasteizen; autobus batean hura ere. Kasu hartan, autobus gidariak emakume musulman bat jazarri zuen: soinean zuen burkarekin autobusean ez zela sartuko esan zion, eta sartu nahi bazuen kendu egin beharko zuela. Gertaera hura ez zela behar bezala ikertu esan dute, eta ez zitzaiola behar bezalako erantzunik eman.

Horregatik, adierazi dute beldur direla «beste behin ere» berdina gertatzeko, eta, «besterik gabe» Euskal Herrian gertatu diren «ustezko gertaera arrazisten urteko memorian» gelditzeko. Hori saihesteko asmoarekin zuzendu zaizkie zuzenean Arabako Gorroto Delituen Fiskaltzari, eta proposatu eta eskatu diete beharrezko ikerketa eginbideak ireki ditzatela Gasteizko bi erabiltzaileren diskriminazio eta tratu txarren gertaera argitzeko.

Gaitzespen gehiago

LAB sindikatuak ere salatu du Tuvisa Gasteizko autobus konpainiako autobus batean gertatu dena. «Publikoki adierazi nahi dugu gaitzetsi egiten dugula Tuvisa enpresa publikoaren 5-Salburua autobus lineako gidariak zerbitzu hori erabiltzen zuten bi emakume arrazializaturi atzo egindako eraso arrazista», adierazi dute.

Halaber, nabarmendu dute gertaera «bi aldiz» dela larria: «Ez bakarrik gertatzen denagatik, baita egileagatik ere. Autobuseko gidaria da eraso arrazista egiten duena: zerbitzu publiko bat emateko aginpidea edota erantzukizuna duen inork ez luke eduki edo sinetsi behar erabiltzaile bati tratu txarrak emateko edo diskriminatzeko ahalmenik duenik».


Summary: IMQk ez ditu lan txandetan sartuko kaleratu nahi zituen 76 garbitzaileak. EAEko Auzitegi Nagusiak kaleratzeak baliogabeak zirela ebatzi zuen arren, klinika sareak helegitea jarri du Auzitegi Gorenean

IMQk kaleratu nahi zituen Bilboko bi klinikatako 76 garbitzaileek hilabeteak egingo dituzte etxean soldata osoa kobratzen. EAEko Auzitegi Nagusiak haiek berriz kontratatzera behartu zituen kaleratzeak baliogabeak zirela ebatzita. Klinika sareak, baina, helegitea jarri du Auzitegi Gorenean, eta hark ebatzi arte ez dago behartuta garbitzaileak lan txandetan sartzera. Bai, ordea, haien izena ematera Gizarte Segurantzan eta soldata osoa ordaintzera. PCB ITP Aeroren galdategian gertaturiko gauza bera gertatuko da. Handik kaleratu asmo zituzten 83 langileek zortzi hilabete egin zituzten etxean.

IMQk sareko Vicente San Sebastian klinikak eta Zorrotzaurreko Mediku Kontsultategiak ez dute onartu EAEko Auzitegi Nagusiak martxoaren 1ean beren aurka emaniko ebazpena. Egun hartan, epaileek ebatzi zuten 76 kaleratuek subrogazio eskubidea dutela, eta klinikek garbiketa zerbitzua azpikontratatzeari utzi eta bere gain hartu nahi badute langile horiekin izan behar duela. Ebazpenari helegitea jartzeko aukera zuten, eta hala egin dute. Ebazpenak ikusmina sortuko du, subrogazio eskubideari aurkitu dakiokeen zirrikitu bat izan daitekeelako.

Zertan da orain egoera? Bada, garbitzaileak berriz kontratatu behar izan dituela, eta soldata ordaintzen hasi zaie, baita Gizarte Segurantza ere. Hori bai, ez dago lan txandetan sartzera behartuta. Eta hori egin daiteke? Bai, legezkoa da Auzitegi Gorenak ebazpena eman arte. Neurri garestia da, dena den, bitartean bi garbitzaile talde ordaindu beharko baititu IMQk. Kaleratzeak urtarrilaren 1ean gauzatu zituen, eta EAEko Auzitegi Nagusiaren ebazpenera arteko bi soldatak -urtarrilekoa eta otsailekoa- airean gelditzen dira Gorenak bere iritzia eman arte. Baita epailearen aginduz garbitzaile bakoitzari ordaindu beharreko 1.000 euroko zigorra ere , eta ELA sindikatuari ordaindu beharreko 40.000 euroak. Zortzi-hamar hilabeteko tartea pasa daiteke.

IMQk iazko azaroan jakinarazi zuen ez zuela berrituko Gizatzen garbiketa azpikontratarekin zuen kontratua. Langileek soldata arrakala amaitzeko greba bat egitera deitu eta bi egunera izan zen. Urte luzerako azpikontrata katea hautsi zuen, garbitzaileetako askok hamar urte baino gehiago baitaramatzate bertan lanean. ELA sindikatuko abokatuak azaldu zutenez, negoziazio epean IMQko abokatuek zehaztu zuten garbitzaileak «garestiegiak zirelako» eten nahi zutela zerbitzua. Sindikatuek ustez, urtarrilean lanean hasitako garbitzaileek baldintza kaskarragoak dituzte, haien aurrekoek lorturiko gainsariak gabe.

PCBkoak Aste Santu ondoren

ITP AERo PCBk kaleratu asmo zituen 83 langileak Aste Santuko oporren ondoren itzuliko dira lanera. Gorenak otsailaren 23an ebatzi zuen haien kaleratzea baliogabea dela, eta haiek txandetan sartzera behartu zuen enpresa. Langile batzordea haien itzulera nola egin negoziatzen aritu da, eta modu mailakatuan egingo dute apirilaren 19tik aurrera. PCBk Sestaon eta Barakaldon (Bizkaia) ditu plantak.


Summary: Gizarte eskubideekin lotura dute EAEko Arartekoak iaz tramitatutako kexen erdiek. EAEko Ararteko Manuel Lezertuak 2021eko txostena aurkeztu du Eusko Legebiltzarrean. Osasunarekin eta, bereziki, COVID-19aren kudeaketarekin lotutako kexak igo egin ziren iaz.

Manuel Lezertua EAEko Arartekoak Eusko Legebiltzarraren esku utzi du iaz jaso zituen kexu eta eskakizunei buruzko txostena. Iaz %27 hazi ziren herritarren salaketak, eta horietatik erdia gizarte eskubideekin lotutakoak izan ziren; zehazki, %47k gizarte eskubideekin lotura izan zuten. Lezertuak azaldu duenez, COVID-19aren izurritea dela-eta hartutako neurrien ondorioz areagotu egin dira osasunarekin lotutako kexak. Hain justu ere, joan den urtean osasun arloko 348 kexa jaso zituen arartekoak, 2020an jasotakoak halako bi, eta tramitatutako kexa guztien %15. Besteak beste, txertaketarekin, Osakidetzaren aurrez aurreko zerbitzuarekin edota COVID ziurtagiriarekin lotura izan zuten kexa horiek. «2021ean pandemiak oso bizirik jarraitu du gure bizitzetan eta administrazioen jardueran, batez ere osasun sisteman eta pertsonen eskubideetan, eta horrek arartekoaren jardueran ere eragin du», adierazi du Lezertuak. Datuei erreparatuta, 12.491 ekinbide tramitatu zituzten Arartekoaren bulegoan iaz; horietatik herritarrek aurkeztutako 7.578 kexa eta kontsulta izan ziren, eta ofizioz 47 jardunbide abiatu zituen instituzioak berak. Halaber, ia 2.131 espediente ebatzi zituen, eta 1.422 ebazpen eman. Kexak tramitatzeko batez besteko epea 50 egun izan zen. Gizarte bazterkeriaren aurka jarduteko bitartekoekin lotutako kexek gora egin zuten iaz: 508 ekinbide tramitatu zituzten, 2020an baino 11 gehiago. Espediente horietatik %90ek Lanbideren funtzionamendu txarrarekin zerikusia izan zuten, eta baita diru sarrerak bermatzeko errenta eta etxebizitzarako prestazio osagarria kudeatzeko jarduerekin ere. Haur eta Nerabeen bulegoko arduradun Elena Aiarza ere izan da agerraldian, eta hark eman du bere bulegoko datuen berri. Jakinarazi duenez, Haur eta Nerabeen bulegoan 454 espediente izan ziren iaz, hau da, arartekoan aurkeztutako kasu guztien %16,4. Jasotako kexen artean, bakarra aurkeztu zuen adingabe batek. Gaika, umeen bizi baldintza materialekin lotutako arazoak erreklamazioen ia erdia izan ziren (%47,4) eta hezkuntza sistemari buruzkoak %28. Gainera, haur eta nerabeen osasunerako eskubidearekin lotutako kexa eta kontsulta asko izan ziren iaz. Arartekoak txostenean jasotzen duenez, azpimarratzekoak dira adingabeek maskara eskolan derrigor erabiltzeari buruzkoak eta COVID pasaportearekin lotutakoak.


Summary: Errusiak esan du Kieven eta Txernihiven jarduera militarrak «murriztuko» dituela. Kieveko ordezkaritzak adierazi du Ukraina prest dagoela NATOn sartzeari uko egiteko, segurtasun bermeen truke. Bi aldeetako ordezkaritzak Istanbulen bildu dira, aurrez aurre. UNHCRen arabera, jada 3,9 milioi errefuxiatuk ihes egin dute Ukrainatik Errusiaren erasoa hasi zenetik.

Errusiako eta Ukrainako ordezkaritzek Istanbulen egin duten lehen bilera amaitu bezain laster heldu dira lehen adierazpenak: Errusiak Kieven eta Txernihiven (Ukraina hegoaldea) jarduera militarrak «murriztuko» dituela jakinarazi du Errusiako Defentsa ministrorde Alexandr Fominek, «elkarrekiko konfiantza areagotzeko eta negoziatzen jarraitzeko».

Ukrainako ordezkaritzako buru David Arahamiyak, berriz, adierazi du Ukraina prest dagoela NATO Ipar Atlantikoko Itunaren Erakundean sartzeari uko egiteko, trukean hamar bat estatuk akordio lotesle bat sinatzen badute Ukraina erasoen aurka babesteko: «Herrialde bermatzaileak Nazio Batuen Segurtasun Kontseilukoak izatea gustatuko litzaiguke [Erresuma Batua, Txina, Errusia, AEBak eta Frantzia], baita Turkia, Alemania, Kanada, Polonia eta Israel ere», zehaztu du Arahamiyak.

Horrez gain, Ukrainako ordezkariaren esanetan, gatazka bide diplomatikotik konponduko ez balitz, laguntza militarra jasotzeko eskubidea izango luke Kievek, aire eremua debekatzea barne. Berme horiek ematen badira, «Ukrainak estatus neutrala izatea onartuko du, ez du arma nuklearrik izango, eta ez du atzerriko base militarrik onartuko bere lurraldean», Oleksander Txalyi Kieveko ordezkaritzako beste kide batek zehaztu duenez.

Errusiako Defentsa ministrordeak esan du espero duela «Kievek dagozkion erabakiak hartzea eta negoziazioekin jarraitzeko baldintzak sortzea». Aldi berean, Fominek Genevako Konbentzioa betetzeko eskatu dio Ukrainari, preso dituen Errusiako tropei emandako tratu txarren harira.

Errusiako ordezkaritzaren buru Vladimir Medinskik, berriz, lehen aldiz hitz egin du Moskuren eta Kieven arteko «itun» batez. «Ituna azkar lantzen bada eta beharrezko konpromisoa lortzen bada, bakea lortzeko aukera askoz gertuago egongo da», azaldu du. Gaurko bilera «eraikitzailea» izan dela aitortu du, eta nabarmendu Moskuk «gatazka arintzeko bi pauso» emateko borondatea erakutsi duela: bata militarra eta bestea politikoa.

Bestalde, Ukrainako negoziatzaile Mikhailo Podoliakek gogorarazi du akordio horretan ez direla sartu Moskuk ezarritako ezinbesteko eskakizunak: Krimea Errusiaren parte dela aitortzea eta Donetskeko eta Luhanskeko herri errepubliken independentzia onartzea. Haren esanetan, lurralde horien estatusak Errusiarekin «aparte» negoziatu beharko ditu Ukrainak, «hamabost urteko epean».

Su etenaren dokumentuen zirriborroek ez dute «desnazifikazioari», «desmilitarizazioari» eta errusiera hizkuntzaren lege babesari buruzko aipamenik egiten, Financial Times egunkariak aurreratu duenez. Kazeta horrek jasotakoaren arabera, Errusiak bertan behera utziko du Ukraina «desnazifikatzeko» helburua, eta Mosku prest dago Ukraina EB Europako Batasunean sartzeko, Kievek militarki lerrokatu gabe jarraitzen badu.

Turkiako Atzerri ministro Mevlut Cavusogluren ustez, Ukrainako eta Errusiako ordezkaritzek Istanbulen gaur izandako elkarrizketetan egindako aurrerapenek «bidea erraztu dute» bi herrialdeetako presidenteek, Volodímir Zelenskik eta Vladimir Putinek, bilera egiteko.

Erdogan: «Ziur nago su eten iraunkorra lor dezaketela»

Bi aldeetako ordezkariak gaur bildu dira, Istanbulgo Dolmabahce jauregiko Presidentetza Bulegoan, Turkia bitartekaritza lana egiten ari dela. Hain zuzen ere, Turkiako presidente Recep Tayyip Erdoganek «arduraz» jokatzeko eta su etena adosteko eskatu die Kieveko eta Moskuko negoziatzaileei. Itxaropentsu mintzatu da bileraren aurretik egindako hitzaldian: «Ziur nago su eten iraunkorra lor dezaketela. Jendea albiste onen zain dago».

Era berean, Turkiako agintariak adierazi du espero duela gaurko eta biharko batzarrek fruituak emango dituztela. Haren aburuz, ez dago galtzailerik bakerako adostasun batean, eta erantsi du gerra ez dela alde guztien gustukoa. «Su eten batek denei egingo lieke mesede».

Hori bai, Erdoganek argi esan du Turkiak ez duela «zuzenean» bitartekaritza lana egingo elkarrizketa horietan. «Bideratzaile lanak besterik ez ditugu egingo». Negoziazioak gaur eteten ez badira, ondo bidean, bihar jarraituko dute.

Roman Abramovitx magnate eta Errusiaren negoziatzailea, bestalde, bileran bertan izan da, atzeko lerroan, Reuters berri agentziak jakinarazi duenez. Atzo Wall Street Journal-ek argitaratu zuenez eta ondotik Bellingcat hedabideak berretsi zuenez, Abramovitx eta Ukrainako beste bi negoziatzaile gaixotu egin ziren hilaren 3 eta 4ko elkarrizketen ondotik, eta pozoiketa baten ondorio izan litekeela argitaratu dute. AEBetako iturriek ukatu egin zioten hipotesi hori Reutersi.

Orain arte, bi aldeak hirutan bildu dira aurrez aurre —otsailaren 28an, martxoaren 3an eta martxoaren 7an—, Bielorrusiako lurraldean, eta hilaren 10ean Errusiako Atzerri ministro Sergei Lavrov eta Ukrainako Dmitro Kuleba Antalyan (Turkia) batzartu ziren. Ordutik, negoziazioak ia egunero egin dira bideokonferentzia bidez, bi ordezkaritzetan eta lantaldeetan.

Emmanuel Macron Frantziako presidentea Vladimir Putin Errusiakoa telefonoz hitz egitekoak dira gaur arratsaldean, Eliseoaren arabera, elkarrizketaren helburua da Ukrainako hegoaldeko Mariupol hiria ebakuatzeko operazio bat antolatzea ahalik eta «baldintzarik onenetan».

Beste hiru korridore humanitario ireki dituzte

Ukrainako lehen ministrorde Irina Verextxukek gaur egindako agerraldian adierazi duenez, beste hiru korridore humanitario zabaltzea adostu dute, zibilak ateratzeko; zehazki, Melitopolgo, Mariupolgo eta Enerhodar irteerek Zaporizhian izango dute amaiera —azken bi hiri horiek Errusiako tropen kontrolpean daude—. Dagoeneko 75.000 herritar inguru ebakuatu dituzte Mariupoldik.

Bitartean, errefuxiatuen ihesa gero eta handiagoa da; jada 3,9 milioi errefuxiatuk ihes egin dute Ukrainatik Errusiaren erasoa hasi zenetik, UNHCR Iheslarientzako Nazio Batuen Goi Mandatariak emandako azken datuen arabera. Horietatik 2,3 milioi Poloniak hartu ditu; Errumaniak, 602.000; Moldaviak, 385.000; Hungariak, 359.000; Eslovakiak, 278.000; Errusiak, 271.000, nahiz eta tokiko agintariek 490.000 inguru direla dioten, TASS agentziaren arabera.

Gerra frontean, bestalde, Errusiako armadak Mikolaiv hiriko (Ukriana hegoaldea) eskualdeko administrazioaren egoitzari eraso egin dio, Krimeako penintsulatik, bertako agintariek Telegrameko kontuan jakinarazi dutenez. Azaldu dutenez, instalazioen barruan ehun pertsona inguru zeuden, eta gutxienez hiru pertsona hil dituzte, eta dozenaka zauritu. Kieven, berriz, borroka handiak izaten ari dira bi bandoen artean. Erresuma Batuaren arabera, Ukrainako tropak kontraerasora jotzen ari dira hiriburuko ipar-ekialdean.

Donetskeko Herri Errepublikako agintariek, berriz, salatu dute Ukrainako armadak egindako erasoetan bi pertsona hil eta 29 zauritu dituztela, TASS Errusiako berri agentziak jasotakoaren arabera. Era berean, Luhanskeko Herri Errepublikako agintariek ziurtatu dutenez, Donetskeko eta Luhanskeko 94 kokaleku hartu dituzte miliziek, Errusiaren laguntzaz.

IAEAko idazkari nagusia, Ukrainan

Jokaleku horretan, IAEA Energia Atomikoaren Nazioarteko Agentziako zuzendari nagusi Rafael Grossi Ukrainara joan da zentral nuklearren segurtasuna hobetzeko eta herrialdean «istripu nuklear baten arriskuari aurrea hartzeko», NBE Nazio Batuen Erakundearen agentzia nuklearrak zabaldutako ohar baten arabera. Haren esanetan, Ukrainako zentral nuklearrak eta material erradioaktiboa duten beste instalazio batzuk «arriskuan» daude gatazka militarraren eraginez.


Summary: Hiru lagun atxilotu dituzte Andatza mendiaren inguruetan aurkitutako hilotzaren harira. Ertzaintzak bi emakume eta gizon bat atxilotu ditu, otsailaren 27an Usurbil eta Donostia artean topatutako gizonaren hilketarekin zerikusia dutelakoan. Hasieratik esan zuten gorpuak indarkeria zantzuak zituela.

Ertzaintzak hiru persona atxilotu ditu, otsailaren 27an Andatza mendiaren inguruetan, Usurbil (Gipuzkoa) eta Donostia artean, topatu zuten hilotzaren harira. Hasieratik adierazi zuten hilotzak indarkeria zantzuak zituela; besteak beste, eskuak brida batzuekin lotuta zeuzkan, eta zauriak lepoan. Jakinarazi dutenez, atxilotuetako bi kartzelan daude jada, hilketa egotzita. Martuteneko espetxean daude. Hirugarrena, berriz, aske utzi dute, kautelazko neurriak aplikatuta.

Gizon bat eta bi emakume dira atxilotuak. 41, 38 eta 35 urte dituzte, hurrenez hurren, eta hirurek dituzte polizia aurrekariak. Ikerketen arabera, harremana zuten biktimarekin. El Diario Vasco-k argitaratu du aldi batez elkarrekin bizi izan zirela. Atxilo hartutako gizonari eta emakumeetako bati hilketa delitua egotzi diete; beste emakumea, berriz, gertakariak estaltzea leporatuta atxilotu dute. Biktimak ere bazituen aurrekari penalak: hain justu, urtarrilaren 20an atera berri zen espetxetik.

Mendizale batek aurkitu zuen gizonezkoaren gorpua, otsailaren 27an, Andatza mendiaren inguruetan. Iristeko zaila zen leku batean topatu zuten, eta autopsiak baieztatu zuen egunak zeramatzala hilda. 44 urte zituen, eta donostiarra zen. Ustez, hilketaren egileek Andatza mendiaren magal batera eraman zuten gorpua, ezkutatzeko asmoz.

Berehala abiatu zuten gertaera argitzeko ikerketa; hilabete baten ostean atxilotu dituzte hilketaren ustezko egileak. Ikerketa zabalik dago oraindik.


Summary: Baikara-k eskatu du 3 urteko haurrentzako ikaspostuen erdiak behintzat publikoak izatea herri guztietan. Gipuzkoako eskola publikoetako gurasoen elkarteak eta hainbat eskola publikotako ordezkariek salatu dute itunpeko ikastetxeen «gehiegizko eskaintza» dagoela eta horrek bide ematen diola segregazioari.

Baikara Gipuzkoako eskola publikoetako gurasoen elkarteen federazioak eta lurraldeko hamar herritako eskolen ordezkariek Gipuzkoako ikaspostuen eskaintza salatu dute. Donostian egindako agerraldi batean Usoa Urbieta Baikara-ko koordinatzaileak eta Idurre Lizarralde Orioko Zaragueta eskolako guraso elkarteko idazkariak azaldu dutenez, Jaurlaritzako Hezkuntza Sailak orain zehaztu behar du datozen sei urteetarako itunpeko ikastetxeen eskaintza. Hori horrela, eskaera argiak egin dizkiote: 3 urteko haurrentzat herri bakoitzean eskaintzen diren ikaspostuen erdiak behintzat eskola publikoetan eskaintzea eta ikaspostu publikoen eskaintzari buruzko negoziazioa zabaltzea.

Izan ere, gaur egungo egoera bestelakoa dela salatu du Urbietak. Esanak berresteko, datuak eman ditu 2022-2023rako 3 urteko haurrentzat herri batzuetan egindako eskaintzaren inguruan: Andoainen, itunpekoek eskaini dituzte tokien %85; Tolosan, %79; Arrasaten, Bergaran, Legazpin, Oñatin, Orion, Urretxun, Zumarragan eta Villabonan, %68; Zarautzen, %66; eta Elgoibarren, %62. Donostian eskola publikoen eskaintza %40 ingurukoa izan dela esan dute.

Banaketa horrek «alarma guztiak» piztu dizkietela nabarmendu du Urbietak: «Jaiotze tasa nabarmen jaitsi den arren, itunpeko ikastetxeetan ia aldaketarik gabe mantendu da aurreko etapako ikaspostuen eskaintza». Eta horrek zer eragin dezakeen ohartarazi du: «Gehiegizko eskaintza egiteaz eta diru publikoaren gastua igotzeaz gain, segregazioa areagotzen du». Koordinatzailearen esanetan, Eusko Jaurlaritzako Hezkuntza sailburua jakitun dago zein den Gipuzkoako ikastetxeen egoera, eta badaki zenbatekoa den ikastetxeen arteko «desoreka eta segregazio maila», baina ez diote sumatu egoerari aurre egiteko asmorik, «eskolatzeko desoreka betikotu egiten baita hartutako neurriekin».

Baikara-ren irudiko, datozen sei urteetarako plangintzak errealitate demografikoari eta atzerriko ikasleen «beharrezko integrazioari» erantzun beharko lioke, «eskolatzeko orekatua bermatzeko». Horretarako, uste dute «ezinbestekoa» dela 3 urteko haurrentzat udalerri bakoitzean eskaintzen diren lekuen %50 gutxienez eskola publikoetan eskaintzea. Hezkuntza sailburuari ere egin diote eskaria: «Gipuzkoako eskola publikoen eskola komunitateek dagokien autonomiaz adostu duten eskariari erantzutea, eta eskatutako ikaspostu publikoen eskaintzari buruzko negoziazioa zabaltzea».


Summary: Manifestaziora deitu du Kontseiluak, Nafarroako merezimendu dekretuaren aurka. Txibiteren gobernuak «lege diskriminatzaileen aplikazio are diskriminatzaileagoa» egiten duela salatu du Bilbaok, eta «euskaldunen gutxiespena» gelditzeko exijitu.

Kalera aterako dira, beste behin ere. Euskalgintzaren Kontseiluak manifestazioa antolatu du Nafarroako Gobernua prestatzen ari den merezimenduen dekretuaren aurka, eta «herritarrak gutxietsi ez ditzatela» eskatzeko. «Uste genuen, bai, euskal hiztunak gutxiesten zireneko garaiak amaitu zirela, gure gutxiespena helburu zuen amesgaizto hori amaitutzat jo genezakeela. Tamalez, ez da horrela», azaldu du Paul Bilbaok, Kontseiluko idazkari nagusiak, Iruñeko Laba aretoan egin duen agerraldian. Iruñeko Antoniutti parketik abiatuko da protesta, maiatzaren 7an, 17:30ean, Herritarrak ez gutxietsi, eskubideak guztiontzat lelopean.

Oraingo dekretua bainoago, «jatorrizko gaitza» 1986ko Euskararen Legeak ezarritako zonifikazioa dela gogorarazi du Bilbaok –«badakigu non eragin behar den bidegabekeriak errotik bukatzeko»–. Hala ere, arau horretatik eratorritako arazoak arindu beharrean, Maria Txibiteren gobernuak «lege diskriminatzaileen irakurketa are diskriminatzaileagoa» egiten duela salatu du Kontseiluko buruak: «Horrek guztiak eragin nagusi bat du: herritarron, euskal hiztunon gutxiespena».

Zehazki, Bilbaok txarretsi egin du merezimenduen dekretuaren bidez Nafarroako administrazioko hainbat lanposturako sarbidean ez dela aintzat hartuko euskara, eta bai, aldiz, «berezkoak ez diren beste hizkuntza batzuk». «Edozein logika eta edozein muga gainditzen duen erabakia da ingelesari, alemanari edota frantsesari euskarari baino garrantzia handiagoa ematea». Kontseiluaren irudiko, gisa horretako diskriminaziorik ez da gertatu, ezta UPN agintean zenean ere: «Inoiz ez da halakorik gertatu, ezta euskararen edo euskaldunen kontrako politika bortitzak garatzen zituztenean ere. Nola uler daiteke bertako eta berezko hizkuntzaren ezagutzaren balorazioari muzin egitea, eta atzerriko hizkuntzak normaltasun osoz kontuan hartzea? Zein asmo dago horren atzean?», galdetu du.

Bilbaok azaldu duenez, aurreko legealdian, Geroa Baik, EH Bilduk, Ahal Dugu-k eta Ezkerrak osatutako lauko gobernuak «urrats batzuk» egin nahi izan zituen euskara administrazioan bermatzeko bidean, «baina auzitegiek kamustu zuten asmo hori». Orain, berriz, «auzitegiek onartutakoa ere ezabatu nahi izatea» egotzi diote Txibiteren gobernuari. «Horrek erakusten du dekretu berriaren helburua ez dela auzitegiak baliogabetutakoari irtenbidea ematea; aitzitik, gobernuak intentzionalitate osoa du euskal hiztunon eskubideak zokoratzeko».

Kontseiluak gogorarazi du, halaber, Hizkuntz Eskubideen Behatokiak argitaratutako azken diagnostikoaren arabera, Nafarroako Gobernuko lanpostuen %3tan baizik ez dela euskara eskakizun, eta zenbait departamentutan kopuru hori ez dela %2ra ere iristen. «Are gehiago, lau departamentutan euskararen ezagutza ez da derrigorrezkoa lanpostu bakar batean ere».

«Merituak ez, eskubideak»

Euskalgintzako eragileak biltzen dituen Kontseiluaren arabera, «parametroak aldatzeko» garaia da: «Ez dezagun hitz egin puntuazioez edo merituez: hitz egin dezagun herritarrek beren hizkuntzan administrazioarekin jarduteko duten eskubideaz. Ez da gauza abstraktu bat, administrazioan euskaraz jarduteko eta erantzuna euskaraz jasotzeko eskubideaz ari gara». Bilbaoren irudiko, bide bakarra dago eskubide hori bermatu eta arreta euskaraz eskaini ahal izateko: «Langile elebidunak hartzea».

Maiatzaren 7ko manifestazioan, «erdigunean» jarriko dituzte euskal hiztunen eskubideak: «Batzuk tematzen badira horrelako dekretuak eta neurriak onartzen, geuk kalea baliatuko dugu desadostasuna agertzeko, geure burua gutxietsia ikusten dugula salatzeko, eskubideen aurka jotzen ari direla ozen oihukatzeko. Eta bestetik, gure eskubideen alde aterako gara kalera, horiek kontuan hartuko dituen politika bat indarrean jar dadin eskatzeko».


Summary: Aldundiek fiskalitatea erabiliko dute autonomoei eta enpresa txikiei «arnasa» emateko. Zergen atzerapenak eta forfaiten handitze bateratuak onartu dituzte dirua enpresen esku jartzeko. Neurri horien eraginez 160 milioi euro gutxiago bilduko dituztela aurreikusi dute. 5,4 milioi euroren laguntza zuzenak emango dizkiote lehen sektoreari.

Araba, Bizkai eta Gipuzkoako aldundiek zor bilketaren inguruko neurri bateratuak hartuko dituzte Ukrainako gerrak eta energiaren eta lehengaien garestitzeak eragindako krisia leuntzeko. Enpresa txikientzako eta autonomoentzako neurri sorta bat adostu dute. Enpresei, modu orokorrean azalduta, justifikatu gabeko gastuen, forfait deiturikoen batezbestekoa handituko diete; autonomoei, berriz, zergen ordainketa geroratzeko eta zatikatzeko aukera emango diete. Neurri horien ondorioz aldundiek 160 milioi euro gutxiago bilduko dituztela uste dute, baina, haien iritziz, gaur egun diruak «enpresen eskuetan» egon behar du, eta ez administrazioenetan. Era berean, 5,4 milioi euroren ditu laguntza zuzenak bideratuko dituzte lehen sektorera.

Ez da hain ohikoa Araba, Bizkai eta Gipuzkoako ahaldun nagusiek agerraldi bateratua egitea. Gaur, ordea, Ramiro Gonzalezek, Unai Rementeriak eta Markel Olanok batera aurkeztu dituzte neurriak, Arabako Aldundiaren egoitza nagusian. Olanok berak nabarmendu du bertan sartzen zen lehen aldia zela eta batasun horrek islatzen zuela neurrien garrantzia. «Guk ezin dugu krisiaren jatorrian eragin, baina bai haren ondorioetan, eta, horretarako, gure lanabes onena erabiliko dugu: fiskalitatea», iragarri du Gonzalezek. Gaineratu du neurri koordinatuak direla, eta hiru aldundiak «bat eginda» indartsuagoak direla.

Rementeriak aletu du enpresei forfaiten batezbestekoa handitzeko neurria –ezberdinak dira sektorearen arabera–, eta azaldu du 2022ko ekitaldirako direla. Krisiak gogorren astindu dituen sektoreentzat dira, eta, esaterako, garraio sektorean %70eraino igo dituzte. Haren ustez, neurri horrek «eragin nabarmena» izango du sektorean, eta garraiolari asko egiten ari diren lanuztea arintzea «ekar lezake». Alde horretatik, nabarmendu du Bilboko portuan ez dagoela arazo larririk eta lehengaiak ateratzen ari direla azpiegituratik.

Autonomoen eta enpresa txikien zerga ordainketari dagozkion neurriak Olanok azaldu ditu. Oso grafikoa izan da azalpenean, eta pertsonei eta enpresei «arnasa emateko» erabakiak direla nabarmendu du. Oinarria zergen ordainketa zatikatu eta atzeratu ahal izango dute, «interesik eta gainkosturik» pilatu gabe. Autonomoek, era berean, aurtengo maiatzeko eta abuztuko ordainketa zatikatu ahal izango dute, betiere hala nahiko balute. Pandemian ere indarrean jarritako neurri bat da, eta orduko esperientzian oinarritu dira ogasunak.

Hiru ahaldun nagusiek onartu dute iaz eginiko aurreikuspen ekonomikoak betetzea zaila izango dela, baina ziurtzat jo dute abian jarritako inbertsio guztiak beteko dituztela. «Oso zuhurrak izan ginen kalkuluak egitean», nabarmendu du Gonzalezek. Hala ere, onartu du oraindik goizegi dela jakiteko zer eragin izango duten krisiek. Era berean, nabarmendu du ez direla enpresa handiez ahaztu, baina horiek «beste laguntza mekanismo batzuk» dituztela eta neurri hauek ez daudela haiengana zuzenduak.

Neurriak, xeheago:

Interesik gabeko gerorapena zergen ordainketan

Langile autonomoek eta enpresa txikiek (50 langile baino gutxiagokoak) aparteko gerorapena izango dute zergen ordainketetan, eta ez dute bermerik aurkeztu beharko. Foru ogasunek emango dituzten geroratze horiek ez dute interesik sortuko, eta geroratutako zenbatekoak itzultzeko zenbateko berdina izango duten sei hileko kuotatan ordaintzea eskaintzen dute, hiru hilabeteko gabealdi baten ostean egingo dena.

PFEZren ordainketa zatikatuen salbuespena

Jarduera ekonomikoak egiten dituzten pertsona fisikoak ez daude behartuta PFEZren ordainketa zatikatuak ordaintzera urteko lehen bi hiruhilekotan.

Autonomoentzako eta enpresa txikientzako gastu forfait handitzea

Hirugarren neurria gastuak justifikatzeko salbuespena handitzea da. Enpresa txikiek eta langile autonomoek beren zerga oinarria murriztu ahal izateko, dela Sozietateen gaineko Zergan, dela PFEZan.

Forfaitaren handitzeak indar berezia izango du salgaien errepidezko garraioan, nekazaritzan eta abeltzaintzan, hiru lurraldeetan % 70eraino igoko baitute. Forfait orokorra, bai PFEZan (langile autonomoak), bai Sozietateen gaineko Zergan (mikroenpresak), % 15eraino igoko da.

5,4 milioi euro nekazaritza eta abeltzaintzari zuzeneko diru laguntzetan

Halaber, hiru aldundiek erabaki dute zuzeneko diru laguntzen lerro berri bat irekitzea lehen sektorea laguntzeko: 2,5 milioi euro Araban, 1,2 milioi euro Bizkaian, eta 1,7 milioi euro Gipuzkoan.


Summary: Fiskaltzak helegitea jarri du Joseba Arregi presoari emaniko hirugarren graduaren aurka. Argudiatu du presoari hirugarren gradua emateko egin dituen idatziak orokorregiak direla.

Auzitegi Nazionaleko fiskalak helegitea jarri du Espetxe Zaintzako epailearen aurrean, atzera bota dezaten Joseba Arregi Erostarbe euskal presoari emaniko hirugarren gradua. Martxoaren 1ean, espetxeen eskumena duenetik lehen aldiz, Jaurlaritzak jakinarazi zuen motibazio politikoko zortzi euskal presori hirugarren gradua eman ziela, eta horien artean zegoen Arregi Erostarbe.

Orain, ordea, fiskalak erabaki horren kontra egin du, argudiatuta presoak ez duela aurrez beste baimenik izan, eta hark aurkeztutako idatziak orokorregiak direla. Erantzukizun zibila ordaindu izana ere ez da nahikoa, fiskalak azaldu duenez.

Arregik Martuteneko Tratamendu Batzordearen oniritzia jaso zuen hirugarren gradura pasatzeko, baina, eskumena Jaurlaritzaren esku geratzekoa zenez, Espainiako Espetxe Erakundeek ez zuten onartu. Hil honetan onartu diote azkenean. 1992an atxilotu zuten; egunotan beteko ditu 30 urte kartzelan, eta 75 urte ditu. Askotariko patologiak ditu. 2020an bigarren graduan sailkatu eta Martuteneko kartzelara iritsi zen, Asturiastik. Zigorraren hiru laurdenak beteta zeuzkan 2020an.


Summary: Udan alokairuak eteteko iruzurra salatu du Aldak. Miarritzeko higiezin agentzia batek alokairua uzteko abisu aitzindatatua izenpearazi die alokatzaileei, udan libratu eta turistei alokatu ahal izateko

«Ineditua, guztiz onartezina eta larria»: horrela definitu du Alda auzoetako mugimenduak Homies Holidays agentziaren iruzurra. Alokatzaileei urte osoko kontratua eginik ere, etxebizitza udan libratzeko trikimailua erabili du agentziak, hartara turistei garestiago alokatu ahal izateko. Uxer batek egiaztatu du iruzurra, eta Frantziako Estatuko administrazioari eta Baionako MIG Merkataritza eta Industria Ganberari jakinarazi die Aldak, neurriak har ditzaten. Gisa bereko iruzurra pairatu duen oro elkartearekin harremanetan jartzera ere deitu dute.

2021eko urriaren 2an, Miarritzeko (Lapurdi) etxe partikular bat alokatzeko kontratua izenpetu zuten sei pertsonak. Urtebeteko kontratua, bi aldeetako batek eten ezean berez berritzen dena. Urte osorako bizitegi bat alokatzeko ohiko kontratua da: altzariak dituen etxe bat bada, urte bateko kontratua da, eta altzaririk gabekoa bada, hiru urtekoa. Alokatzaileak kontratua eten nahi badu, gutxienez hilabete lehenago bidali behar dio aitzin-abisua jabeari. Jabeak, berriz, hiru aukera ditu kontratua eteteko: etxea saldu nahi izatea, bera edo senide bat aterpetzea, edo obrak egitea.

Sei horien kontratua 2022ko urriaren 22an bukatu beharra zen; alta, etxe hori bera Airbnb plataforman alokagai ezarria da aurtengo ekainetik irailera. Nola izan liteke? Aldak esplikatu duenez, urte osoko kontratua onartzeko, beste dokumentu bat izenpetzeko eskatu zien alokatzaileei higiezin agentziak: bizitegia 2022ko ekainaren 1ean utziko zutela jakinarazteko aitzin-abisu aitzindatatua. Zehazki, 2022ko apirilaren 30eko data du dokumentuak.

Praktika hori osoki legez kanpokoa da, eta hala jakinarazi diote alokatzaileek etxe agentziari bidalitako gutunean. Halaber, Frantziako administrazioko egitura bati baino gehiagori jakinarazi dio iruzurra Aldak, eta Baionako MIGari eskatu dio higiezinen kudeaketarako baimena kentzeko Homies Holidays agentziari. Xebas Cristy Aldako kidearen hitzetan, penalki zigortuak izan daitezkeen arau hausteak dira aurkitu dituztenak.

«Biziki larria da. Erakusten du agentzia batzuk zernahi egiteko prest direla sosa egiteko etxebizitzarekin. Eta berdin zaie jendea kanporatzea lau hilabeterako. Gehiago dena, proposatzen diete urrian itzultzea; ez dute inolako lotsarik», salatu du Cristyk. Haren iritziz, jabeek eta agentziek duten «boterea» erakusten du. «Praktika horiek ilegalak direla jakinik ere, anitzentzat zaila da konfrontazioan sartzea, beldur baitira beste etxebizitza bat lortzeko zailtasunak izateko, merkatuan dagoen tentsioarekin. Nahiago dute ez salatu. Guk deitzen ditugu gurekin harremanetan jartzera, gure sostenguarekin beren etxebizitzetan egon daitezen».


Summary: Gutun Zuriak Miren Agur Meabe eta Theodor Kallifatides saritu ditu haien ibilbideagatik eta zubi lanagatik. Bilboko literatur jaialdiak estreinakoz banatu ditu BBK Gutun Zuria Bilbao ohorezko sariak, euskal autoreei eta nazioartekoei aitortza adierazteko.

Hainbat kultur sistemaren artean erraz dabilena da itzultzailea, hizkuntza batetik bestera joan-etorriak egiten dituena etengabean, eroso dagoena herri askotako historian eta kulturan murgilduta, eta bereganatu eta nahasten dituena batzuen zein besteen tradizioa. Itzultzailea ezinbestean da zubigile, eta, idazlea ere badenetan, haren testuek halabeharrez islatzen dute nahasketa hori. Itzultzaile zein idazle, biak ala biak dira BBK Gutun Zuria Bilbao ohorezko sariaren aurreneko onuradunak, Miren Agur Meabe (Lekeitio, Bizkaia, 1962) eta Theodor Kallifatides (Molaoi, Grezia, 1938). Goizean omendu dituzte, Bilboko Azkuna zentroko atarian egindako emanaldi batean.

Euskal autoreen eta nazioartekoen ibilbideari aitortza egiteko sortu ditu aipamenak Gutun Zuria Bilboko literatur jaialdiak, hiribilduko alkate Juan Mari Aburtok azaldu duenez. Fernando Perez Azkuna zentroko zuzendariak xehatu ditu irabazle bakoitzaren merituak. Hain zuzen, Meabe saritu dute «poesia esploratzeagatik, literatur generoen zatiketatik haratago begiratzeagatik, bere testuen sendotasunagatik eta emankortasunagatik, eta literatura esperientzia garaikidetzat hartzeagatik».

Aburtok entregatu dio garaikurra Meaberi, makila bat. Eta, eskertzeko hitzartzean, idazleak esanahi propioa eman dio sinboloari. «Usadioz, makila betidanik ikusi dugu euskal gizonari lotuta. Segituan etortzen zaigu gogora artzaina, edo pasa den mendeko margolan kostunbristetako agintariak; argazki zaharretan ere ikusten dugu makila gizonezkoen apainketetan». Tresna hutsa izatetik sinbolo izatera igaro dela azpimarratu du, «babesa, errespetua, justizia eta aginpidea» adierazten dituen bat, zehazki, eta ezaugarri horiek emakumeei ere aitortu dizkie Meabek. «Neure izenean etorri arren, egurrean idazkun hau grabatuta balu bezala hartu nahi nuke: euren arkatza makila bihurtu duten atzoko eta gaurko euskal emakume idazleei. Izan ere, arkatza izan dugu eta badugu makila, bai nork bere bidea urratu eta ibiltzeko, bai gure arteko zuloen artean zubiak eraikitzeko, bai arestian gurean lo egon dena esnatzeko. Eta baita gure indarra ere erakusteko».

Itzulpengintza, ezagutu eta ulertzeko

Grezian sortu zen Kallifatides, baina Suedian bizi izan da dozenaka urtez. Greziara egindako bidaia batean, bere bi izaera horien inguruan hausnartzen hasi zen, zenbateraino den suediarra, non dagoen gaztaroko greko hura. Ordura arteko obrak suedieraz idatziak zituen, baina grezieraz ondu zuen Mia zoi akoma (Beste bizitza bat bizitzeko), gogoetokin osatutako lana. Hala, itzulpengintzan egindako lanak baino gehiago, bizitzak berak eraman du autore greziarra kulturen bidegurutzean egotera, eta giltzarri lan horrengatik eskuratu du gaur Gutun Zuriako saria; Perezek aletu duenez, «hitzaren bitartez errealitateak eta esperientziak berrasmatzeko moduagatik, hizkuntzen eta lurraldeen artean zubiak eraikitzeko ahalmenagatik, itzulpengintza bizitza ulertzeko modutzat jotzeagatik, eta bere karrera literario sendoagatik».

Idazlearen diskurtsoak antzeko ildo bati jarraitu dio, orobat. «Greziako herri oso txiki batekoa naiz, baina Bilboren esperientzia berak ditu: gerra, jazarpena eta fanatismoa. Saria jasotzea ohorea baino gehiago da niretzat: nire herriak eta hiri honek irauten dutelako froga da, eta iraungo dutelakoa, kulturaren bidez». Gorka Martinez BBK-ko zuzendari nagusiak eman dio makila Kallifatidesi.


Summary: ETAren 2002ko atentatu bat berriro ikertuko du Auzitegi Nazionalak. Epaileak informazioa eskatu die Guardia Zibilari eta Espainiako Poliziari, jakiteko Jon Olarrak, Ainhoa Mujikak, Iñaki Esparzak, Mikel Albisuk, Ramon Sagarzazuk eta Marixol Iparragirrek erasoarekin loturarik izan ote zuten.

Espainiako Auzitegi Nazionaleko epaile Manuel Garcia Castellonek erabaki du berriro zabaltzea ETAk 2002ko abuztuan Santa Polan (Herrialde Katalanak) eginiko atentatuari buruzko ikerketa. Argitaratu duen autoan, eskaera bat egin die Espainiako Poliziari eta Guardia Zibilari: beren esku dituzten datuak auzitegiaren esku uzteko, jakiteko Jon Olarrak, Ainhoa Mujikak, Iñaki Esparzak, Mikel Albisuk, Ramon Sagarzazuk eta Marixol Iparragirrek erasoarekin loturarik izan ote zuten.

Dignidad y Justicia elkarteak jarritako kereila bat onartuta zabaldu du ikerketa epaileak, fiskalaren aldeko txostenarekin. Erasoa 2002ko abuztuaren 4an egin zuen ETAk Guardia Zibilaren kuartel baten aurka, eta bi pertsona hil ziren; gizonezko bat eta haur bat. Auzia ikertu zuten, eta bi lagun kondenatu zituzten, baina epaileak ebatzi du auzia berriro irekitzea dagokiola; Olarra, Mujika, Esparza, Albisu, Sagarzazu eta Iparragirre garai horretan ETAko zuzendaritzan zeudelakoan, horiek izan dezaketen erantzukizuna ikertu nahi du epaileak.

Hain justu, azken hilabeteetan Auzitegi Nazionalak abiatutako prozedura da ETAren atentatu batzuen ikerketa berriro zabaltzea, horien egiletza intelektuala eta garai horietan ustez ETAren zuzendaritza osatzen zutenen ardura argitzeko. Hala egin dute Miguel Angel Blanco eta Gregorio Ordoñez PPko kide zirenen hilketekin, eta baita Francisco Querol magistratua zenarenarekin ere.


Summary: Rigoberta Bandini eta Romy BBK Live jaialdira batu direnen artean. Hamabosgarren aldiaren behin betiko kartela aurkeztu dute antolatzaileek. Besteak beste, Kelly Lee Owens, WOS, Nilüfer Yanya, Alizzz eta Cariño batu zaizkie aurretik iragarritakoei.

Ohiko formatuan itzuliko dira musika jaialdi ugari uda honetan, eta arduradunak xehetasunak aletuz doaz egunak hurbildu ahala. BBK Live jaialdia uztailaren 7tik 9ra itzuliko da Kobetamendira (Bilbo), «indarberrituta», eta nazioarteko ehun musikari eta taldetik gora bilduko dituzte. Zenbait izen iragarriak zituzten aurretik, LCD Soundsystem eta J Balvin tartean, eta horietara gehitu dira orain Kelly Lee Owens galestarra, The xx taldeko kide Romy eta Londrestik helduko den Nilüfer Yanya, besteak beste.

«Mundu osoan bidaiatzeko» proposamena egin nahi du jaialdiak bere hamabosgarren aldian, eta nazioartetik helduko diren musikarien parte hartzea azpimarratu du horregatik; besteak beste, Snail Mail helduko da AEBetatik, eta Simona eta WOS Argentinatik. Estatuko «izen handien» aldeko apustua ere egin dute, eta Rigoberta Bandini, Alizzz, Mujeres eta Cariñorekin osatu dute egitaraua.

Baso elektronikoa

Elektronika esperimentalean zeresana ematen ari diren nazioarteko artistak biltzen dituen eremua bihurtu da Basoan deiturikoa jaialdian, eta, aurten, besteak beste, The Blessed Madonna, Carl Craig, Helena Hauff, DJ Phyton, Lena Willikens eta John Talabot gonbidatu dituzte.

Ifrentzuan, Lasai izendatutako eremuan, minutuko 100 beat-ak gaindituko ez dituzten proposamenak bilduko dituzte. Antolatzaileen hitzetan, «tempo geldoen eta intentsitate bizien gunea» izango da, eta bertan izango dira, besteak beste, Max Abysmal, Ivan Smaggher, Cosmo Vitelli, Font de Cadeux, Xamana Jones, Yu Su DJ, Charlotte Bendiks, Brian Pileyro eta Katza, estilo oso ugariak gurutzatuz, psikodeliatik, erritmo latino, lo-fi eta post punkera igaroz.

Egitarau osoa jaialdiaren webgunean kontsulta daiteke jada, eta hiru egunetarako bonuak eta eguneko sarrerak ere bertan daude salgai. Apirilaren 28ra arte, 145 eurotan eskuratu ahalko dira bonuak, eta epeka ere ordaindu ahal izango da. Jakinarazi dute, halaber, sarrera bakoitza erostean dohaintza bat egiteko aukera eskainiko dutela —bost eurokoa gehienez—, eta bildutako dirua Ukraina-Euskadi Garapenerako eta Lankidetzarako Elkartera bideratuko dutela.


Summary: 36ko gerrako hobi komun handi bat aurkitu dute Begoñako hilerrian. Jaurlaritzaren arabera, Araban, Bizkaian eta Gipuzkoan «orain arte aurkitu duten handiena da». Aranzadik egin du aurkikuntza, eta bihar aurkeztuko dute.

Eusko Jaurlaritzak bihar aurkeztuko du Araban, Bizkaian eta Gipuzkoan orain arte aurkitu den 1936ko gerrako «hobi komunik handiena». Hala iragarri du gaur Bilboko Udalak. Han dago hobi hori, 2006an itxi zuten Begoñako hilerrian. Ez dute xehetasun gehiagorik eman oraingoz.

Aranzadi zientzia elkarteak iaz jarri zuen martxan Begoñako Argia proiektua, eta hari esker egin dute aurkikuntza. Asmoa da Begoñako hilerria kendu eta parke bat egitea, baina, aurretik, bertako hezurrak ateratzen, aztertzen eta sailkatzen ari da Aranzadi. BERRIAk joan den urrian eman zuen proiektu horren berri.

Izan ere, Begoñakoa ez da edozein hilerri: 1813an zabaldu zuten, hildakoak elizetatik kanpo lurperatzera behartu zutenean. Bilboko zaharrena da. Sortu zenean ez zen Bilbokoa, Begoñako Elizatekoa edo Begoñako Errepublikakoa baizik. Begoña 1925ean sartu zen Bilbon. 2006an, itxi zutenean, lurperatutakoen senideei aukera eman zieten gorpuzkiak beste hilerriren batera eramateko. Panteoietako gehienak eraman zituzten; lurpeko hilobietako gehienak bertan daude.

Biharko aurkezpenean, zenbait agintari izango dira. Aurkezpena hauek egingo dute: Beatriz Artolazabal Eusko Jaurlaritzako Berdintasun, Justizia eta Gizarte Politiketako sailburuak, Juan Mari Aburto Bilboko alkateak, eta Juantxo Agirre Aranzadiko idazkari nagusiak. Eta han izango dira beste batzuk ere: besteak beste, Aintzane Ezenarro Gogora institutuko zuzendaria, Asier Abaunza Bilboko Hirigintza zinegotzia, eta Aranzadiko Lourdes Herrasti eta Anartz Ormaza.

Ikerketa

Aranzadik prentsaren bidez jakin zuen Bilboko Udalak parke bat egiteko asmoa zuela. Leku paregabea iruditu zitzaion ikertzeko eta ikertzaile gazteei prestakuntza eskaintzeko, trebakuntzarako campus bat sortzeko. Baita zientziaren zabalkundean aritzeko ere. Horregatik, Bilboko Udalari proposamen bat egin zion: hilerria parke bihurtu aurretik ikertzea, bai lurrazpia, bai lurraren gaina, eta gero parke bihurtzea. Udalak, onartu, eta diruz lagundu zuen. Hori da gaur iragarri duten aurkikuntzaren jatorria.

Hilerriaren ikerketa osoa egiten ari dira: hezurrena; 1936ko gerran hil eta hobiratutakoen hezurrena; panteoi eta hilobiena, bai balio artistikoarena, bai materialena; eta lurrarena. Arkeologoak, antropologoak, historialariak, artearen historialariak, geologoak, medikuak eta biologoak ari dira lanean. Proiektu berezia da, ikuspegi osoa duelako eta, beste hilerri batzuetan ez bezala, metodo zientifikoari jarraituta desagerraraziko dutelako. Autopsia egiten ari zaizkio Begoñako hilerriari.


Summary: Maite Goñi EITBko Audio eta Digitaleko zuzendari izendatuko dute. Urko Aristik betetzen zuen kargua beteko du Goñik. EITBren administrazioaren kontseiluan eman du zuzendaritzak izendapenaren berri.

Azkeneko bost urteetan EITBko irratien zuzendaritzan aritu da Urko Aristi (Ibarra, Gipuzkoa, 1977). Lehenbizi, EITBko irratietako zuzendariorde, 2017tik 2019ko udara arte. Odile Kruzetak erretiroa hartu zuenean, berriz, EITBko irratietako zuzendari nagusi izendatu zuten Aristi, eta kargu horretan aritu da azkeneko hiru urteetan. Baina aldaketa iritsi da: Andoni Aldekoa EITBko zuzendari nagusiak Maite Goñi (Ordizia, Gipuzkoa, 1967) aukeratu du taldeko irratiak eta Interneteko kanalak zuzentzeko. EITBko administrazio kontseiluko bileran eman du Aldekoak gaur izendapenaren berri. Karguari izena aldatu diote: EITBko Audio eta Digitaleko zuzendaria izango da Goñi. Aristik EITBn jarraituko du lanean, baina beste zeregin batzuetan.

Maite Goñi irakaslea da. 1990ean, Deustuko Unibertsitatean Euskal Filologian lizentziatu zen; eta 1996an, Ingeles Filologian, Euskal Herriko Unibertsitatean. Ordiziako (Gipuzkoa) Jakintza ikastolan lan egin zuenetik aitzindari izaten hasi zen Internetek eta IKTek eskaintzen zituzten aukeren erabilera sustatzen. Mondragon Unibertsitateko (Gipuzkoa) irakaslea ere izan da. Zenbait liburu idatzi ditu, hezkuntza arloaren eta informazioaren eta komunikazioaren teknologiekin ingurukoak gehienbat. 2010ean, Buber saria jaso zuen euskara sustatzeko webgunerik onenarengatik.

Goñi Euskararen Aholku Batzordeko kidea da —Eusko Jaurlaritzako Kultura eta Hizkuntza Politika Sailari atxikita dago batzorde hori, Hizkuntza Politikarako Sailburuordetzaren bitartez—; hizkuntza normalizazioaren prozesuan eragina duten arloetako pertsona ezagunen artetik izendatu zuten, eta bertan IKT batzorde-atal bereziko zuzendaria da. Arlo digitaleko eta teknologia berrietako eskarmentuaren berri eman du, halaber, Euskadi Irratian kolaboratuz eta ETB1eko Ahoz aho saioan parte hartuz.

Euskarazko mundu digitalean ezaguna da Goñi, euskarazko hitzak biltzeko egiten duen lanagatik. Bere blogean jaso ohi du Gaurko hitza, eta sare sozialetan ere zabaldu ohi ditu hitz horien esanahiak.

Euskadi Irratian eta Radio Euskadin ez da bestelako aldaketarik izango. Gorka Etxebestek jarraituko du Euskadi Irratiko zuzendari, eta Jon Osak Radio Euskadiko zuzendari.


Summary: Tanzaniako presa baten proiektuak alarmak piztu ditu, baina aurrera segitzen du. Tanzanian eraikitzen ari diren presa hidroelektriko handi batek kezka sortu du herrialdean. Beldur dira, ordea, gobernuak nola erantzungo ote duen, eta horrek isilarazi egin ditu proiektuaren kritikoak.

Presa hidroelektriko handi bat eraikitzen ari dira Tanzanian, eta adituek egina dute ohartarazpena: proiektuak eragingo du ehiza erreserba ospetsu baten zati bat urperatuta geratzea, baita herrixkei eta mangladiei beharrezkoa duten ura kentzea ere. Eta horri beste arazo bat gehitu behar zaio: proiektuaren kritikoak beldur dira nola erantzungo duen gobernuak, eta horrek isilarazi egin ditu. Izan ere, adituen ohartarazpenei kasu egin beharrean, agintariek kritikoak espetxeratzeko mehatxua egin dute.

Yale Environment 360 aldizkarian eman dute gertakariaren berri. Mangladi ugari daude Tanzanian; Rufiji ibaiaren deltak Afrika Ekialdeko mangladi multzo handiena osatzen du, eta komunitateek kudeatzen dituzte. Gainera, horien hedadura handitu egin da azken urteetan. Askoren iraupena, ordea, arriskuan jartzen du gobernuak abiatutako proiektuak. Hainbat ekologistaren arabera, Afrikan inoiz eraiki den proiektu hidroelektriko kaltegarrienetako bat izan daiteke ingurumenarentzat.

Hain zuzen, Tanzaniako Gobernuak Afrikako bigarren presa hidroelektrikorik handiena eraikitzeko asmoa berretsi du, Rufiji ibaitik gora dagoen haitzarte batean. Aurten bertan amaitzea espero dute.

Adituek ohartarazi dute ondorio kaltegarriak izango dituela: besteak beste, mangladiak hil egingo dira, arrainak desagertu, eta ozeanoa delta higatzen hasiko da; herrixkak desagertzea ekarriko du horrek.

Halaber, proiektuak arriskuan jarri ditu babestutako bi eremu handi: Selous ehiza babeslekua –hor ari dira presa eraikitzen–, Unescok gizadiaren ondare izendatutako lekua, eta Rufijiko delta. Presa eraikitzeko lanak 2019an jarri ziren martxan.

Kritikoen arabera, urtegiak Selous erreserbaren %2 inguru soilik hartuko du, baina hezegune garrantzitsuak suntsituko ditu, eta hainbat espeziek erabiltzen dituzten migrazio ibilbideak blokeatu.

Proiektuak gaindituta dauzka legez egin behar diren ingurumen inpaktuaren ebaluazioak, baina salatu dute txosten horien edukiak desegokiak direla.


Summary: Ikamak «euskal eskola herritar eta burujabea» aldarrikatu du. Hezkuntza sistema «errotik» aldatzeko eskatzeko, mobilizazioak egin dituzte Hego Euskal Herrian. Donostian, manifestazioarekin batera, antzerkiak eta performanceak ere egin dituzte, ikasleen egoera irudikatzeko.

Hezkuntza sistema aldatzeko, ikasleria martxan lelopean atera dira kalera Hego Euskal Herriko ikasleak, Ikasleria Martxan antolakundeak deituta. Ikamak mobilizazioak antolatu ditu Bilbon, Gasteizen, Amurrion (Araba), Iruñean, Bergaran (Gipuzkoa) eta Donostian, eta, besteak beste, hezkuntza sistema «errotik» aldatzeko eta «euskal eskola herritar eta burujabea» sortzeko eskatu dute. Bilboko eta Iruñeko manifestazioak hasi aurretik, Poliziak bederatzi lagun identifikatu ditu.

Ikasleak «nazkatuta» daudela adierazi du antolakundeak, eta hainbat gauza salatu dituzte manifestazioetan: gaur egungo krisia, hezkuntza sistemaren egoera, hezkuntzaren «prekarizazioa», ikasleek hezkuntzan jasaten duten kontrola eta pandemiaren ondorio psikosozialak .

Ez hezkuntza sistema bakarrik, «sistema osoa» aldatu behar dela uste du Ikamak. Izan ere, adierazi duenez, gaur egungo hezkuntza eredua «zaharkitua» dago, eta «kapitalismoaren makineria olioztatu» baino ez du egiten, ikasleen garapen integrala erdigunetik kanpo utzita. Horrela, hezkuntza sistemak «negozio» izateari uzteko, Ikamak «ezinbestekotzat» jo du ikasleek mobilizatzen jarraitzea.

Donostian, ehunka ikasle atera dira kalera hezkuntza sistemaren eta gaur egungo egoeraren kontra borrokatzeko. Manifestazioarekin batera, beste ekintza batzuk ere egin dituzte, ikasleen egoera irudikatzeko asmoz. Parte Zaharrean, esaterako, antzerki bat egin dute Espainiako eta Frantziako estatuek Euskal Herriko hezkuntza sistema kontrolatzen dutela salatzeko. Bulebarrean, berriz, performance bat egin dute, indarrean dagoen sistemak ikasleengan dituen ondorioak irudikatzeko. Horrela, salatu dute hezkuntza ereduak ikasleak «isilik eta geldi» egotera behartzen dituela, eta etorkizunean «langile esklabo» izateko prestatzen.

Mobilizazioa Bulebarrean amaitu dute, txalo artean, eta, ondoren, zenbait gaztek arrautzak bota dituzte Itsas Komandantziara, eta eraikina gorriz eta horiz margotu dute. Antolakundearen arabera, eraikina Espainiako «indar militar okupatzaileen» sinbolo da, eta, horrekin batera, Espainiako Estatuaren «zapalkuntza» irudikatzen du.


Summary: Itsas kultura bilduko du Ababor azokak asteburuan Irunen. Itsasoarekin lotutako turismoa izango da Ababor azoka nautikoaren oinarri nagusia, eta 40 erakusketarik baino gehiagok parte hartuko du Ficoban

Itsasoa gara lelopean, lehen aldia ospatuko du apirilaren 1etik 3ra Ababor azoka nautikoak Irungo Ficoban (Gipuzkoa). «Eskaintza aberatsa eta erakargarria» prestatu dute Hondarribiko eta Irungo Udalak eta Hondarribiko Klub Nautikoak. Aisialdiaz gozatzeko itsas jarduerak aukeratzen dituztenentzat pentsatu dute proiektua, gehienbat, «geroz eta gehiago baitira itsas jarduerez gozatu nahi dutenak». 43 erakusketariren aterpe izango da asteburuan, beraz, Ficoba: «Bisitariei ingurune eroso eta abegitsu batean itsasoaz eta uretako jarduerez gozatzeko aukera eman nahi diegu».

Bultzatzaileen ustetan, horiek guztiek «arrazoi onak» izango dituzte azokara joateko: «Aukera ona izango dute salgai edo alokatzeko dauden ontziak bertatik bertara ikusteko, laketontzien titulazioren bat lortzeko edota itsas kirolen gaineko informazioa jasotzeko».

Maialen Gaztañaga du lemazain proiektuak, hura baita Ababorreko zuzendaria, baina Hondarribiko zein Irungo Udala eta Hondarribiko Klub Nautikoa izan ditu lagun azoka aurrera eraman ahal izateko. Gaztañagak azaldu du turismo nautikoak presentzia handia izango duela azokan, baina, horrez gain, ontziak ere izango dira: «Bisitariek 30 ontzi baino gehiago aurkituko dituzte Ficobako pabiloietan ikusgai, eta baita salmentan ere». Gehitu du 11:00tik 20:00tara bitarte egongo dela zabalik azoka: «Etorri nahi duen ororentzat egongo da zabalik azoka, eta dohainik izango dira bai sarrera eta baita aparkalekua ere».

Aisialdiaz harago

Kontzertuz eta hitzaldiz beteriko egitarau zabala antolatu du Ababorrek. Gainera, haurrek ere parte hartzeko aukera izango dute. Izan ere, haientzako ekintzak antolatu ditu egitasmoak, «haurrak itsasoarekiko eta uretako jarduerekiko pasioa sentitzen has daitezen».

Hala hitzaldiak nola mahai inguruak ere izango dira asteburuko egitaraua osatzeko. Hain zuzen, jasangarritasunaz, itsasoa zaintzeko beharraz eta nautikaren erronkez arituko dira, besteak beste, antolatu dituzten mahai inguruetan.

Gainera, 500 urte dira aurten Elkanok munduari lehen bira eman zionetik, eta, sustatzaileek aurreratu dutenez, «ez da faltako Elkano Fundazioaren hitzaldirik Ababorren». Eta, horren harira, Mila galdera haizetan dokumentala ere egongo da ikusgai, «euskal itsas ondareari eta itsas nortasunari balioa emateko, euskaldunek gaur egun itsasoarekin duten harremanari buruzko gogoeta sustatzeko».


Summary: Damaris Egurrolak hartu du erabakia: Herbehereekin jokatuko du. «Nire ama Herbehereetakoa da, han hazi nintzen, eta hara bidaiatzen genuen udaro. Etxean bezala sentitzen naiz han», azaldu du Egurrolak. Athleticen harrobiko jokalariak aspaldi egin zion uko Espainiarekin jokatzeari.

Erabakia zuen lehendik, eta gaur iragarri du: Damaris Egurrolak (Orlando, Ameriketako Estatu Batuak, 1999) Herbehereetako selekzioarekin jokatuko du. Athleticen bost urtez ibilitako jokalariak Espainiarekin jokatu zuen azpiko kategorietan, baina Jorge Vilda hautatzailearekin ika-mika bat izan ostean erabaki zuen haiekin gehiago ez jokatzea. Egurrolak hiru selekziorekin jokatzeko aukera zuen; aita euskal herritarra du, ama herbeheretarra, eta bera AEBetan jaioa da.

Herbehereetako selekzioak gaur jakinarazi du Lyongo jokalaria hautatu duela Munduko Txapelketarako sailkatzeko jokatuko dituen neurketetarako, Txipreren eta Hegoafrikaren aurka, datorren hilean. Jokalariak, BBCri egin dizkion adierazpen batzuetan aitortu duenez, «prozesu luzea» izan da, baina erabaki bat hartu beharra zuen. Hartutakoarekin pozik agertu da: «Uste dut mundu guztiak dakiela Herbehereetakoa Europako selekziorik onenetako bat izan dela azken urteetan. Mugarik gabeko talde bat da, eta uste dut ondo hartuko nautela», adierazi du.

Azaldu du erabakia hartzera zerk bultzatu duen ere: «Asko eskatzen diot neure buruari, eta banuen gogoa txapelketa handiak jokatzeko. Herbehereetako selekzioko kideek interes handia erakutsi zidaten, eta horrek erakarri ninduen». Ez horrek bakarrik: «Nire ama Herbeheretakoa da, han hazi nintzen, eta hara bidaiatzen genuen udaro. Etxean bezala sentitzen naiz han», gehitu du.

Erabakia ez du gaur hartu. BERRIAk duela bi hilabete elkarrizketatu zuen Egurrola, eta orduan esan zuen aukeratu zuen selekzioko hautatzailea eta federazioa jakinaren gainean zeudela.

Egurrolak 22 urte eskas ditu, baina ibilbide oparoa egin du futbolean. Bost urtez jokatu zuen Athleticen lehen taldean, handik Evertonera joan zen, eta iaz heldu zen Lyonera, munduko talderik onenetako batera.