Summary: Enpresentzako zerbitzu berriak abian Bizkaian. Beaz sozietate publikoak orotara 1.613 enpresa, 'start-up' eta ekintzaileri laguntza eman zien iaz, eta enpresentzako hainbat zerbitzu berri martxan jarri zituen Bizkaian.

Beaz sozietate publikoak, Bizkaiko Foru Aldundiko Ekonomia Sustatzeko Sailaren erakunde laguntzaileak, orotara 1.613 enpresa, start-up —enpresa hasiberria baina bizkor handitzen ari dena, informazio eta komunikazio teknologien inguruan sortua— eta ekintzaileri lagundu zien iaz, kudeatzen dituen laguntza programen eta enpresa eta pertsona ekintzaileei eskaintzen dizkien zerbitzuen bidez. Halaber, enpresentzako hainbat zerbitzu berri jarri zituen abian. Ainara Basurko Bizkaiko Foru Aldundiko Ekonomia Sustatzeko diputatuak eta Olatz Goitia Beazeko zuzendariak datu horiek ezagutarazi zituzten Beaz sozietate publikoaren 2020ko jarduera balantzearen aurkezpenean, otsailaren 8an, Bilbon. COVID-19a dela eta, 2020. urtea ez da samurra izan, Ainara Basurkok azaldu zuenez: «Urte bereziki zaila izan da, koronabirusak eta konfinamenduak izan duten inpaktu handiagatik. Iazko ekitaldian, ugaritu egin dira enpresekiko harremanak, pandemiaren eraginari buruzko benetako diagnostikoa egin ahal izateko, eta enpresa bakoitzari, sektorearen eta inguruabar zehatzen arabera, aholkularitza indibiduala eskaini ahal izateko». Diagnostikoak eta aholkularitza Horrela, Beaz sozietate publikoak iaz 2.469 kontaktu egin zituen enpresekin, proiektuen bilakaera aztertzeko, erakartzeko, fidelizatzeko, eta haietariko 528, bereziki, diagnostikoak egiteko eta aholkularitza emateko izan ziren, pandemiak sortutako egoeraren ondorioz. Beazek Bizkaiko enpresa haztegien sarea ere kudeatzen duela ere nabarmendu zuen Olatz Goitiak: «Sei enpresa haztegi dira, eta, guztira, 8.500 metro koadroko haztegi eremu bat osatzen dute; haren % 75 dago okupaturik. Guztira 84 enpresa biltzen dituzte. Horren neurriaz jabetu ahal izateko, bi datu azpimarratzea merezi du: 84 enpresa horiek 629 enplegu eta 41 milioi euro baino gehiagoko fakturazioa sortzen dute». Iaz, Beazek enpresentzako zerbitzu berri hauek jarri zituen martxan: enpresei datuen erabilerari buruz aholkatzeko zerbitzu bat, BCAM matematika aplikatuen ikerketarako zentroarekin batera; ETEei (Enpresa Txiki eta Ertainak) negozio ereduetan berritzen laguntzeko ekimen bat, Innobasque Berrikuntzaren Euskal Agentziarekin lankidetzan; eta beste zerbitzu bat, berrikuntza sustatzeko Berrikuntzaren Erosketa Publikoaren (CPI) bidez. Pandemia eta haren ondorioak orobat islatu dira Beazek kudeatzen dituen programetan, Bizkaia Aurrera suspertze planeko laguntza dekretuetariko bi gehitu baititu: suspertze adimenduneko programa eta langile autonomoentzako mikrokredituak. Guztira, Beazek 11 laguntza-programa kudeatzen lagundu dio Bizkaiko Foru Aldundiko Ekonomia Sustatzeko Sailari joan den ekitaldian, eta, guztira, 18.976.323 euro eman ditu, 893 enpresaren proiektuak babesteko. Aurreikuspenak Trantsizio digitala eta Biscay Startup Bay estrategiaren garapena dira aurtengo ardatzetariko batzuk, Basurkok jakinarazi zuenez. «2021. urtea giltzarria izango da trantsizio digitalarentzat eta ingurumen trantsizioarentzat. Laguntza programa berezi bat lantzen ari gara, enpresek digitalizatzen eta aukera berriak aztertzen jarrai dezaten. Gainera, Biscay Startup Bay estrategiak sendotzen jarraitzen du, eta nazioartekotzen ere bai, eragile berriekin. Alde horretatik, 2021ean jarriko da abian Ekintzailetza Zentro Internazionala, PwC-Talent Garden kudeatzatzaile duela. Eta berdin jarraituko dugu nazioarteko nodoekin lan egiten (SOSA, CIC eta MassChallenge), kultura ekintzailea babestuz unibertsitate mintegietan eta Bizkaiko enpresa haztegien sarea indartuz». Sortzen eta berritzen Beaz Bizkaiko Foru Aldundiaren sozietate publikoa 1987tik lanean ari da, Bizkaiko lurralde osoko enpresa txiki eta ertainekin zuzeneko harremanetan, eta bildutako esperientzia eta ezagutza denentzat baliagarri izan dadin ahalegintzen. Haren asmoa da enpresei eta ekintzaileei proiektu berriak sortzeko, berritzeko eta nazioartera zabaltzeko egiten dituzten egitasmoak bultzatzen laguntzea, eta jarduera ekonomikoa eta lanpostu kualifikatuak haz daitezen laguntzea. Hori lortzeko, Bizkaiko Foru Aldundiko Ekonomia Sustatzeko Sailak enpresen ibilbidea bultzatzeko ematen dituen diru laguntzak zehazten eta kudeatzen laguntzen du Beazek, abiapuntua enpresa berriak sortzea eta amaiera enpresa horiek finkatzea izanik. Horrela, zenbait diru laguntza kudeatzen ditu enpresa berritzaileak abian jartzeko, balio erantsi handiko proiektuak garatzeko, teknologikoak izan ala ez, eta berrikuntzan, nazioartekotzean eta inbertsioan laguntzeko. Halaber, zenbait zerbitzu eskaintzen ditu enpresen egitasmoetan laguntzeko, Beazen eskarmentuaren eta etengabeko berrikuntza lanaren emaitza direnak, Bizkaiko enpresei eta ekintzaileei balioa emateko.


Etorkizuneko erronkei erantzuten

Summary: Etorkizuneko erronkei erantzuten. BBK Kuna gizarte berrikuntzarako gune bat da, eta garapen iraunkorraren alde diharduten hainbat eragilek parte hartzen dute hartan, etorkizuneko erronkei erantzuteko asmoz.

Gizarte berrikuntzari lotutako gune berri bat da BBK Kuna: aukera ematen du etorkizun iraunkorragoa eraikitzeko irtenbideak sortzeko, baita gizarte eragile guztiak inplikatu eta lankidetzan aritzeko ere. Garapen iraunkorraren alde lanean ari diren hainbat eragilek parte hartzen dute hartan, etorkizuneko erronkei erantzuteko eta Bizkaiko gizarteari irtenbideak eskaintzeko asmoz. Gune ireki eta eraldatzailea da, herritarren ahalduntzearen bidez gizartean aldaketa positiboak sustatzeko. BBK Kunan, elkarlanean aritzen dira unibertsitateekin, ikerketa zentroekin, erakunde publikoekin, enpresa pribatuekin eta herritarrekin, era transdiziplinarrean. Egitasmo guztietan, Think Tank edo ideia laborategien metodologia erabiltzen da. Parte hartzaile bakoitzak bere ezagutzak eta ideiak azaltzen ditu, gizartearen erronkak aztertzeko eta konponbideak proposatzeko. Parte hartzeko hainbat modu daude sexu berdintasuna sustatuz eta era inklusiboan: auzoko organo aholku emaile gisa, baina baita ikaskuntza komunitateen, BBK Kuna proiektuen, prestakuntzaren eta gazte komunitateen bidez (The Future Game). Horrela, aurten BBK Kunaren The Future Game prestakuntza programan parte hartu duten gazteek martxoaren 11n aurkeztu zituzten beren proiektuak: Bizkaiko 30 gaztek mende honetako joera nagusiak aztertu dituzte, ingurunean eragin positiboa izango duten konponbideak bilatzeko. Gainditu behar izan dituzten erronkak Nazio Batuen garapen iraunkorrerako 17 helburuetan oinarrituta daude. Halaber, BBK Kunak, Cebek Bizkaiko Enpresarien Konfederazioak eta Bizkaiko Foru Aldundiak programa bat abiatu zuten martxoaren 2an, enpresa txiki eta ertainek garapen iraunkorreko xedeak onar ditzaten sustatzeko.


Martxan da EITB Podkast

Summary: Martxan da EITB Podkast. Entzun daitezkeen podcasten artean, Jakin aldizkariak ekoitzitako Lokatza, Oier Aranzabalen Barruan gaude elkarrizketa tartea, Euskadi Irratiko Doana jasoz saioa, ETB1eko Bidegurutzean musika saioa, eta, irailean, Artxipielagoa fikzioa.

"Gizarteak komunikabideak baliatzeko dituen joera berriei erantzuteko sortu dugu EITB Podkast ataria, eta euskarazko podcastgintzaren erreferente izan nahi du". Hala adierazi du Urko Aristi EITB Media Irratietako zuzendariak gaur, Bilbon, EITB Podkast plataformaren aurkezpenean. "EITBko irratien eskaintza nahieran, gizartearen eskura eta erraz jartzea da helburua. Webgunean ez ezik, sakelako telefonoan ere zuzenean entzun edota audioak deskargatu, eta edukietara harpidetzeko aukera ere eskainiko du", gaineratu du Aristik. EITB Nahieran aplikazioaren bidez ere topatu ahalko da lotura atari berrira sartzeko.

Euskarazko podcastangintzan erreferente izateko xedez sortu du plataforma EITBk. Gero eta gehiago dira halako audioak ekoizten hasi diren eragileak, baina betiere eduki zehatzak eta gutxi direla adierazi dute aurkezpenean. "Aliantzak eraiki nahi ditu EITB Mediak proiektu honekin, euskarazko edukien biltoki izan eta eskaintza oparoa eta askotarikoa osatzeko", gaineratu du Aristik. Ainhoa Etxebeste EITB Podkasten proiektuaren arduradunak, berriz, zera esan du: "Hizkuntza desberdinetan egindakoak izanagatik, podcast guztiak webgune bakarrean batu dira". Euskadi Irratiko kazetari lanetan aritu da duela gutxi arte Etxebeste, eta haren gidaritzapean jarri dute martxan plataforma.

Gaika banatu dituzte edukiak, bost arlotan antolatuta: jakintza, bizitza, musika, kirola, eta aisia eta fikzioa. Egungo ekoizpenekin batera, urte luzez talde honek orain arte egindako lanari "balioa" emateko tresna bat izango da EITB Podkast. "Erabiltzaileak eskura izango ditu artxiboan gordeta dauzkagu altxorrak, izan programa historikoak, izan elkarrizketa esanguratsuak", adierazi du Etxebestek. Adibideetako batzuk hauek dira: Euskadi Irratiko Doana jasoz, Roge Blascok abenturazaleen istorioekin osatutako Levando Anclas, Radio Euskadiko Pompas de Papel literatura saioak eta Radio Vitorian Elena Lopez Aguirrek Del txistu a la telecaster (urtez urte osatu duen euskal rockaren historiaren 55 atalak). Bigarren bizitza bat emango diete ekoizpen horiei guztiei, baina izango da podcast gisan beren-beregi sortutako lanik ere.

Podcast berrien artean, esate baterako, Lokatza nabarmendu daiteke: egungo mundua feminismoaren begiradatik aztertu eta ulertzeko bidea jarriko du. Ainara Lasa sortzailea, Amagoia Gurrutxaga kazetaria, Idurre Eskisabel kazetari eta irakaslea eta Lorea Agirre Jakineko zuzendaria dira arduradunak. Jakin-ek ekoitzi du eta entzungai daude jada lehen bi atalak.

Oier Aranzabal kazetariaren Barruan gaude podcasteko elkarrizketak ere plataforma berrian izango dira entzungai aurrerantzean, eta baita gaztelaniazko haren bikia ere: Estamos dentro (Juan G. Andres kazetari eta argazkilariak gidatuko du). Irati Jimenez idazle eta kazetariaren Vicealmirante Jimenez podcasta izango da beste eskaintzetako bat.

Telebista programa gisa sortua izan eta podcast itxuran kontsumitu daitekeen edukirik ere egongo da, tartean ETB1eko Bidegurutzean musika saioaren podcastak. Izan ere, taldeko irratietako eduki aukeratuak ez ezik, telebistaren unibertsoarekin lotutako audioak ere izango dira bertan entzungai.

EITB Nahieranen saioak osorik entzun daitezkeen bezala, atari berrian edukiak xehatuta, aukeratuta eta aletuta entzun ahalko dira. Eduki solteak baino, nolabaiteko jarraitutasuna duten atalak izango dira. "Fidelizazioaz ari gara, hartzaileek gustuko duten horretara harpidetzeaz, eta, horrenbestez, interes zehatzeko komunitateak identifikatzeko lanean lagungarria izango da plataforma", azaldu du Etxebestek.

Fikzio bat: Artxipielagoa

Audio fikzioak ere izango du bere tartea. Batetik, EITBren artxiboko irrati nobelak entzunez gozatzeko aukera izango da. Horrenbestez, Koldo Almandozek sortutako Jon eta Jone eta Radio Vitoriak antolatutako Carlos Perez Uralde irrati-nobelen lehiaketako irabazleak entzun ahalko dira plataforman.

Datorren ikasturterako "goxoki bat" prest izango dela aurreratu dute: Artxipielagoa. Klima larrialdiaren ondorioz, urak Euskal Herriaren zati gehiena estali eta penintsula bihurtu da. Inor gutxi geratu da bizirik, eta Europan barrena egin beharko dute bidaia pertsonaiek. Eneko Sagardoi, Aitziber Garmendia eta Iñaki Beraetxe aktoreak dira protagonista. Ulu Mediak ekoitzi du fikzioa EITB Podkast plataformarako. "Azpimarratzekoa da 5.1 teknologiak hotzikara barru-barrutik eragiten duela, fikzio hori entzuteko garaian. Espainiako estatuan teknologia honekin ekoitzitako lehenengo audio fikzioa izango da", erantsi du Aristik. Xanti Salvador arduratu da muntatzeaz.


Ekintzaileak babesten

Summary: Ekintzaileak babesten. Negozio ideia edo proiektu bat duten ekintzaileak babestu, aholkatu, informatu eta laguntzen ditu UGGASAk, Urola Garaiko Garapenerako Agentziak.

UGGASA, Urola Garaiko Garapenerako Agentzia Urola Garaia Mankomunitateak 1994. urtean sortutako Garapen Sozioekonomikorako Agentzia da. Urola Garaia eskualdean lau udalerri hauek daude: Ezkio-Itsaso, Legazpi, Urretxu eta Zumarraga. UGGASAk bertako ongizatea, integrazioa eta gizarte kohesioa handitzea du helburu, balio erantsia sortzen lagunduko duten ildo estrategikoak, proiektuak eta zerbitzuak identifikatuz eta landuz. Horrela, lan arlo ezberdinak ditu eskualdeko garapen sozioekonomikoa helburu izanik, eta horietako bat Urola Garaia Sortzen da. Eskualdeko ekintzailetza zerbitzua da, eta, ekintzaile eta enpresekin elkarlanean arituz, ekintzailetzarako ekosistema osasuntsu bat osatzea da haren helburu nagusia. Sortzen arloaren tresnak Urola Garaia Sortzen arloak tresna hauek jartzen ditu ekintzaileen eskura, beren egitasmoak aurrera eraman ditzaten: Aholkularitza eta formakuntza. Negozio ideia edo proiektu bat duten ekintzaileak babestu, aholkatu, informatu eta laguntzen ditu UGGASAk. Proiektua martxan jartzeko beharrezkoak diren lehen pausoetan laguntza eskaintzen zaio ekintzaileari. Besteak beste, Bideragarritasun Plana egiteko edota finantzaketa iturriak eta diru laguntzak eskuratzeko behar dena prestatzeko laguntza jasoko du ekintzaileak. Negozioak garatzeko erabilgarriak izango diren ezagutzak lantzeko prestakuntza ere eskaintzen da. Sortzen enpresagunea. Behin enpresa martxan jarrita, eta baldintzak betetzen badira, UGGASAk ekintzaileen eskura jartzen duen bulego eta zerbitzu ezberdinez osaturiko espazioa da. Urteko 365 egunetan eta alokairu merke baten truke, euren jarduera bulego bateko erosotasun eta zerbitzu guztiekin gauzatu dezakete UGGASAren babes bereziarekin. Sortzen enpresaguneak bi aukera hauek eskaintzen ditu: · Sortzen Cowork. Lanerako espazio komun bat da. Bertan, lankidetza espiritua sustatuz, coworker-ak beren ideiez aritu daitezke elkarrekin. Egoera ezin hobea da sinergiak sortzeko eta hazkunde profesionalean babesa sentiarazteko. · Sortzen Inkubategia. Eskualdeari balio soziala eta ekonomikoa eta enpresei zerbitzua eskaintzen dieten espresa berritzaileei zuzenduriko banakako bulegoak dira. Sortu eta lehen bi urteetan bertan egoteko aukera dute, eta helburua da proiektu horien merkaturatzea arrakastatsuagoa izatea. Sortzen sarea. Ekintzaileek elkar ezagutu eta elkarren berri izan nahi dute, eta UGGASAk haien rolari balioa eman nahi dio, egiten duten ekarpena sozialki goraipatuz. Horretarako, 2010. urtetik, Sortzen topaguneak antolatu ditu (guztira zortzi), eskualdeko ekintzaile izan direnen, ekintzaile direnen eta ekintzailetza arloan diharduten eragile ezberdinen topaketa fisikoak. Helburua bikoitza da: eskualdeko ekintzaileei balioa ematea eta elkar ezagutzea. Ekintzaileen elkarguneak dira Sortzen topaguneak, eta, haien bidez, ekintzaileak eta jarrera ekintzailea sustatzen dira.


Gipuzkoako ehun ekonomikoa indartzen

Summary: Gipuzkoako ehun ekonomikoa indartzen. Gipuzkoako Foru Aldundiaren Ekonomia Indartuz planaren bidez, laguntzak eta neurri fiskalak ezarriko dira pandemiak gehien erasandako sektoreei laguntzeko eta lurraldeko enpresen lehiakortasunerako eraldaketa indartzeko. 95 milioi euroko inbertsioa egingo da.

Gipuzkoako Foru Aldundiak Gipuzkoako ehun ekonomikoa babesteko eta eraldatzeko Ekonomia Indartuz plana martxan jarri du. Haren bidez, laguntza eta neurri multzo bat taxutuko du lurraldeko ekonomia indartzeko eta COVID-19ak eragindako krisia gainditzeko. Plan horrek 95 milioi euroko zuzkidura izango du, eta bi alderdi izango ditu: kointurala eta estrukturala. Lehenengoak, alde batetik, pandemiak gehien erasandako pertsona eta sektoreei laguntzeko laguntza ekonomikoak eta neurri fiskalak bilduko ditu, bereziki enpresa txiki eta ertainei eta autonomoei zuzenduta, eta 40,5 milioi xedatuko dira horretara. Bestetik, azpiegituretan inbertsioa egingo du jarduera ekonomikoa bultzatzeko, eta 25,5 milioi euroko zuzkidura izango du. Egituraren araberako alderdiari dagokionez, Aldundiak sustapen ekonomikorako eta berrikuntzarako programa nagusien zuzkidurari eutsiko dio (29 milioi euro), horrela ekoizpen sarearen lehiakortasuna indartzeko. Markel Olano Gipuzkoako diputatu nagusiak eta Jabier Larrañaga Gipuzkoako Foru Aldundiko Ekonomia Sustapeneko, Turismoko eta Landa Inguruneko diputatuak apirilaren 12an aurkeztu zuten Ekonomia Indartuz plana. Olanok nabarmendu zuenez, hauxe da abiapuntua: «Gure ongizatea, gaurkoa eta biharkoa, ekonomia indartsu batean oinarritzen da. Gipuzkoako jarduera ekonomikoa eta produktiboa indartzea ezinbestekoa da gure gizarte arretaren ereduaren jasangarritasuna bermatuko duten baliabideak sortzeko, pandemia honetan ikusi dugun bezala sektore horrek berebiziko garrantzia baitu, eta Europan desberdintasun gutxien duen lurraldeetako bat izaten jarraitzeko. Gure ahalegin guztia kalitatezko enplegua sustatzera bideratuta dago, gizarte kohesioaren bermatzaile nagusia baita. 2021ean ekonomia suspertuz joatea espero dugu, eta susperraldi hori sektore eta pertsona guztiengana iristeko lan egingo dugu». Lankidetza eta eraginkortasuna Ekonomia Indartuz programak ekonomia suspertzeko oinarrizko bi lan ildo azpimarratuko dituela azaldu zuen Olanok: «Pandemiak gehien erasandako jarduera ekonomikoei eta profesionalei laguntzea, eta gure enpresen lehiakortasunerako eraldaketa bultzatzea. Sektore guztiak hartzen ditugu kontuan, krisiaren eragina arintzen laguntzen dugu, baina luzera begirako apustuak ere finkatzen ditugu, pandemia osteko jokalekura prest iristeko». Plana aurrera eramateko, lankidetza ez ezik, eraginkortasuna ere oso garrantzitsua izango da: «Erakundeen arteko lankidetzan eta lankidetza publiko-pribatuan, eraginkortasunean eta beste eragile instituzional batzuk hartzen ari diren neurriekiko osagarritasunean oinarrituta dago. Aldundiaren finantza eta kudeaketa gaitasunak ahalik eta gehien aprobetxatzearen aldeko apustua egiten dugu, jarduera ekonomikoa bultzatzen laguntzeko, ikuspegi kontrazikliko eta asmo handiko batetik». Diru laguntzak Ekonomia Indartuz programaren bidez, Gipuzkoako Foru Aldundiak 12,5 milioi euro bideratuko ditu laguntza lerroetara, krisiaren eragina arintzeko «oxigenoa» emateko: Elkar-Ekin egitasmoaren enplegagarritasun laguntzak indartzeko hiru milioi euro, aldi baterako erregulazio espedienteek eragindako edo langabezian dauden profesionalak birkualifikatzeko milioi bat euro, turismo sektoreari 1,6 milioi euro, gertuko merkataritzari 1,9 milioi euro, ostalaritzari beste 1,9 milioi euro, lehen sektoreko azpisektore kaltetuenei milioi bat euro, kulturaren eta kirolaren esparruei bi milioi euro, eta 150.000 euro artisautza sektoreari. Fiskalitatea Zerga arloan, Gipuzkoako Foru Aldundiak mahai gainean jarri dituen neurri fiskalen azken sorta biltzen du Ekonomia Indartuz planak. Neurri horien eragina, guztira, 28 milioi eurokoa izango dela aurreikusi da, batez ere krisiak gehien zigortu dituen kolektiboentzako laguntzetarako, hala nola autonomoentzako, mikroenpresentzako eta enpresa txiki eta ertainentzako laguntzetarako. Halaber, Gipuzkoako ekonomiaren digitalizazioa bultzatzeko pizgarriak ere biltzen ditu planak, «Zerga sistema aldundiak dituen eskumenik garrantzitsuenetako bat izanik, Ekonomia Indartuz planaren euskarrietako bat ere bada», Olanoren hitzetan. Bide azpiegiturak Aipaturikoaz gain, planaren alderdi koiunturalenak azpiegiturei lotutako obrak indartzea aurreikusten du, pandemiaren ondoriozko aurrekontu jaitsierak eragindako proiektuak berrabiaraziz edo bizkortuz. Hala, bide azpiegiturak eta garraio azpiegiturak hobetzeko edo sortzeko jarduerak suspertuko dira, hiru helburu hauekin: industria eremuetako sarbideak eta lehiakortasun ekonomikoa hobetzea, eta, aldi berean, trafikoa arintzea; lurralde mugikortasuna, eskualdeen artekoa eta Europa barrukoa bultzatzea; eta inbertsio publikoaren bidez enplegua sendotzea. Ekonomia sustatzea eta berrikuntza Ekonomia Indartuz programaren egiturazko atalari dagokionez, Aldundiak jarduera ekonomikoa eta berrikuntza sustatzera bideratutako laguntza programen eta hitzarmen nagusien zuzkidura ekonomikoari eustearen aldeko apustua egin du (29 milioi euro). Diru laguntza horiek lan ildo hauek kontuan hartzen dituzte: lehiakortasuna, eskualde garapena, ekintzailetzarako laguntza, langileek enpresan parte hartzea, talentua eta ikaskuntza, I +G+B (Ikerketa, Garapena eta Berrikuntza) arloa, nazioartekotzea, smart mobility (mugikortasun adimenduna) eta 4.0 Industria. Digitalizazioa indartzeko, eta atal honetako berritasunen artean, Gipuzkoa Digitala programa dago. Programa horrek 650.000 euroko laguntza lerro berri bat aurreikusten du maila teknologiko altuko industria arloko ETEei (Enpresa Txiki eta Ertainak) beren erakundeetan dituzten datuak balioztatzeko prozesuetan laguntzeko, eta beste 650.000 euro, heldutasun digital baxuko ETEen digitalizazioaren inguruko proiektuak sustatzeko. Gainera, Aldundiak beste bultzada bat emango dio banda zabal ultralasterra Gipuzkoa osora hedatzeari. 2.500 biztanletik beherako udalerrietan prozesua amaituko da eta kopuru horretatik gorako biztanleria duten udalerrietako eremu sakabanatuetan ezartzeko lanak esleituko dira. Etorkizuneko proiektuak Ekonomia Indartuz planaren nondik norakoak azaltzeaz gain, Olanok aurkezpen ekitaldian esan zuen Gipuzkoak ibilbide orri argia duela aurreko legegintzalditik, etorkizuneko ekonomia eraikitzeko, «Etorkizuna Eraikiz proiektuaren barruan dauden erreferentzia zentroen eta proiektu estrategikoen eskutik, dagoeneko aurrerapauso handiak egin baititugu». Izan ere, berriki onartutako Gipuzkako Foru Aldundiaren aurrekontuek Mubil, Ziur, Adinberri, Naturklima, Labe, 2deo eta Elkar-Ekin egitasmoak aurrera eramateko urte anitzeko finantzaketa bermatzen dute. Halaber, balioan jartzen dira jadanik martxan diren bi proiektu hauek, Euskadi Next programaren barruan sartu direnak: Gipuzkoa Advanced New Therapies (Gantt) terapia aurreratuak eta Gipuzkoa Quantum teknologia kuantikoak. Gipuzkoako diputatu nagusiak berretsi duenez, proiektu horiek baldintza guztiak betetzen dituzte Europako finantzaketa jasotzeko.


Summary: Donostiako Ikor enpresa Belgikako talde batek erosi du. Urtebetean bi aldiz aldatu dute jabetza. 750 langile inguru ditu; heren bat, Euskal Herrian.

Connect Group Belgikako taldeak Ikor euskal enpresa erosi du. Zirkuitu elektronikoak diseinatu eta fabrikatzen ditu Ikorrek, eta Donostian du egoitza. Han dauzka ekoizpen planta bat eta zentro teknologiko bat, 272 langilerekin. Gainera, beste lantegi bat dauka Mexikon (250 langile), eta beste bat Txinan (273 langile).

Urtebetean bigarren aldia da Ikorren jabetza eskuz aldatzen dutena. Iaz, Ebm-papst Alemaniako taldeak erosi zuen osorik. Aurtengo otsailean 21 langile kaleratuko zituela iragarri zuen, arrazoi ekonomikoak argudiatuta. Salmenta berria datozen egunetan itxiko dute. Ikor Connect Groupeko kide izatera pasatuko da, eta aurreko jabeak partaidetza minoritarioa izango du enpresaren akzioetan.

Marco Duarte Ikorreko arduradunaren hitzetan, «garrantzitsuena» da operazioak bi enpresei aukera gehiago emango diela bezero gehiago erakartzeko eta orain artekoei eskaintza zabalagoa emateko. Connect Group 1987an sortu zen, eta produktu elektronikoen fabrikazioan aditua da. 2.000 langile inguru ditu, eta hainbat ekoizpen zentro ditu bost herrialdetan banatuta. Belgikan, Herbehereetan eta Alemanian ditu salmenta bulegoak.


Summary: Zipre batzeko elkarrizketek huts egin dutela aitortu du NBEk. Negoziazio formalagoei ekiteko «oinarri komunik» ez dagoela azaldu du Antonio Guterres idazkari nagusiak. Ipar Zipreko eta Turkiako agintariek ez dute atzera egin uhartean bi estatu egiteko eskarian.

Ez da aurrerapenik izan Zipre batzearen inguruan egunotan Suitzan egn diren elkarrizketetan, Antonio Guterres NBE Nazio Batuen Erakundeko idazkari nagusiak onartu duenez. «Egia esan, azkenean ez dugu oinarri komun nahikorik ikusi Zipreko arazoa konpontzeko negoziazio formalak berriz hasteko», adierazi du prentsaren aurrean. Zipreko Errepublikako, Ipar Zipreko, Turkiako, Greziako eta Erresuma Batuko ordezkariak elkartu ditu NBEk Ginebran egunotan, eta gaur ziren elkarrizketa saioak amaitzekoak. Uhartearen zatiketak eragindako tentsio politikoa zertan den aztertzea zuen helburu erakundeak, ikusitakoaren arabera negoziazio formalagoei bide eman edo ez erabakitzeko.

Bada, horretarako girorik ez dagoela ondorioztatu du NBEk, posizioak urrunduta daudelako. Zipreko hedabideek atzo aurreratu zuten elkar ulertzerik ez zutela izan ordura arteko bileretan. Zabaldutakoaren arabera, Ersin Tatar Ipar Zipreko presidenteak «subiranotasun bera» eta «nazioartean estatus berbera» izango duten bi estatu sortzea proposatu zuen. Guterresek, ordea, Tatarri azaldu zion aukera horrek ez duela lekurik NBEk adostutako esparruan, eta EB Europako Batasunak eta Greziak ere ez luketela onartuko. Halaber, Tatarri esan zion greziar-zipretar eta turkiar-zipretar gehienak estatu federal bat osatzearen aldekoak direla.

Bi eremu eta bi erakunde dituen federazio bat sortzea da NBEren xedea, eta hala nahi dute Zipreko eta Greziako gobernuek ere. Ipar Zipreko eta Turkiako agintariek uko egiten diote horri, ordea, uste baitute turkiar-zipretarrek irlan boterea galtzea eragingo lukeela. Gainera, aurrez ere eginak dituzte hori lortzeko saiakerak, eta denak porrot egin dutela argudiatzen dute, aukera hori baztertzeko. Kontrara, Ipar Zipreko Errepublikari estatu eskumenak ematea eskatzen dute. Egun, Turkiak soilik egina dio aitortza ofiziala.

Negoziazioetarako atea zabalik utzi nahi du NBEk, egunotako elkarrizketetan emaitza positiborik lortu gabe ere. Nikos Anastasiadis Zipreko presidenteak datozen asteetan New Yorken beste bilera bat egiteko borondatea aldatu zion, hedabideek zabaldu dutenez, auziaren inguruan eztabaidatzen jarraitzeko. Diotenez, Anastasiadisek NBEren Segurtasun Kontseiluaren irizpideak aintzat hartuko dituen premiazko irtenbide baten beharra nabarmendu zuen, eta, beraz, bi zonako eta bi erakundeko estatu federal bat egitea defendatu zuen.


Summary: Azken bi hilabeteetan birusarekin jende gehien hil den astea izan da aurrekoa. Gutxienez 70 lagun zendu dira gaitzak jota astebetean Hegoaldean. Osakidetzak eta Osasunbideak 15.000 test egin dituzte asteazkenean, eta 1.057 kasu atzeman dira.

Otsailetik erregistratutako daturik beltzena izan da birusarekin loturiko heriotzei dagokienez. Apirilaren 19tik 25era gutxienez 70 pertsona zendu ziren Hego Euskal Herrian, Nafarroako Gobernuak eta Eusko Jaurlaritzak emandako informazioaren arabera. Denbora tarte horretara arte, gaitzarekin hildakoen kopurua otsailaren 22tik 28ra bitarteko astean izan zen langa horretatik gorakoa azkenekoz. Hartan, 73 pertsona hil ziren birusarekin.

Birusaren transmisioari buruzko adierazleei dagokienez, kutsatuen kopuruak bigarren egunez jarraian gainditu du mila kasuren langa Hego Euskal Herrian. Atzo 14.800 diagnostiko proba egin ziren guztira, eta 1.057 positibo atzeman ziren. Beraz, positiboen portzentajea %7,1 da, atzoko testak oinarri harturik. Hegoaldeko bi osasun sistemek emandako datuak banan-banan aztertuta: Osakidetzak egindako testen %7,3k eman dute positibo; aldiz, Osasunbideak egindakoetan apalagoa da ehunekoa: %5,3.

Atzo atzemandako kutsatuen kopuruak herrialdeka aztertuta, Bizkaian detektatu da kasu gehien: 412. Gipuzkoa du atzetik; izan ere, 386 positibo detektatu dira lurralde horretan. Halaber, Nafarroan 181 kasu izan dira; Araban, 70.

Gainera, ospitaleen egoerari buruzko datuak eguneratu ditu Eusko Jaurlaritzako Osasun Sailak. Emandako informazioaren arabera, atzo 83 lagun erietxeratu zituzten birusagatik. Guztira 719 pertsona daude ospitalean gaitzagatik, eta horietako 192 ZIU zainketa intentsiboetako unitateetan daude. Nafarroako Gobernuak oraindik ez du eman erietxeen gaineko informaziorik.


Summary: Aroztegiko kanpalekua desegingo du Aroztak plataformak. Manifestaziora deitu dute maiatzaren 15erako, udalez gaindiko eragina duen plana bertan behera uztea eskatzeko.

Aroztegiko proiektua bertan behera uztea nahi du Aroztak mugimenduak; hots, Lekaroz herrian (Baztan, Nafarroa) 228 etxebizitza, hotel bat eta golf zelai bat egiteko proiektua geldiaraztea. Horretarako, kanpaldia egin dute 11 egunez, baina hura bertan behera uztea erabaki du Aroztak mugimenduak: «Joan den ortziralean eraman zituzten Aroztegia eremutik hondeamakina,k eta borroka luze honetan ospatzeko moduko garaipena izan da. Hala ere, ez dugu atzendu behar helburua udalez gaindiko eragina duen plan hau bertan behera gelditzea dela eta ez dugula etsiko hori lortu artio».

Mugimenduak adierazi du kanpaldiak iraun duen egunetan «ingurua xehatzeko helburua zuten horiek» gelditu dituztela, «makinen aitzinean paratuz» horien gorputzak: «Elkarri helduta egin diogu aurre egunero mehatxatzera etorri zaizkigun kolore ezberdinetako indar errepresiboei. Hamaika izan dira kanpalditik kanpo lanean aritu diren lagunak ere. Elkartasun olatu batek babesa eta indarra eman digu, Lekarozko herritik hasita, Euskal Herriko hainbat txokotatik pasatuz».

Ikusirik hondeamakinak joan egin direla, kanpaldia amaitutzat ematea erabaki dute, baina dei egin dute maiatzaren 15ean 17:30ean Elizondoko plazatik abiatuko den manifestaziora joatera: «Ez gara zozoak, badakigu proiektu honen bulkatzaileak ez direla horretan geldituko, baina jakin behar dute gu ere prest gaudela behar den guztietan itzultzeko. Txikizio honekin segitzeko tentazioa edukiz gero, itzuliko gara, eta berriz ere geldituko ditugu».

Protestan aritu direnek, enpresaz gain, Nafarroako Gobernua eta «hura babesten duten alderdi politiko guztiak» egin ditu erantzule: «Inposizio hau ez delako posible eroskerian eta ustelkerian oinarritutako sistema bat onartzen duten eta horren parte diren ordezkari politikorik gabe». Horregatik, gobernuari eta «modu zuzenean edo zeharka hura babesten duten alderdi guztiei» eskatu diete udalez gaindiko eragina duen plana bertan behera uzteko.


Summary: «Nahieran» antolatutako alarma egoera «eztabaidagarria» dela esan du Urkulluk. Idoia Mendiak atzo egindako proposamenaren harira, duda adierazi, izurriaren arazoa «globala» dela argudiatuta

Maiatzaren 9an bertan behera uztekoa du Espainiako Gobernuak COVID-19aren aurkako izurriari aurre egiteko alarma egoera, eta, horrek sorrarazi dituen kexen harira, atzo Eusko Jaurlaritzako lehendakariorde Idoia Mendiak adierazi zuen aukera egon daitekeela alarma egoera beharra duten erkidegoetan bakarrik ezartzeko. Gaur Eusko Jaurlaritzako lehendakari Iñigo Urkulluk esan du, ordea, «nahieran» antolatutako alarma egoera hori «eztabaidagarria» iruditzen zaiola. Gogora ekarri du izurriaren arazoa «globala» dela, eta, ondorioz, erantzun orokorra eman behar zaiola.

Urkulluk eta gobernuko gainerako buruzagi jeltzaleek usu adierazi dute alarma egoeraren bukaerak ekar ditzakeen arazoen inguruko kezka. PSE-EEko ordezkariak, ordea, ulerkorrago ari dira Espainiako Gobernuaren jarreraren aurrean, eta ingurumari horretan ulertu behar dira Idoia Mendiak atzo egindako adierazpenak ere. Urkulluk gaur berretsi du, alarma egoera luzatzen ez bada, izurriari aurre egiteko neurriak ezartzeko bestelako «berme juridikoak» eman behar zaizkiela autonomia erkidegoei maiatzaren 9a baino lehen.

Gobernu barruan gai honekin lotuta «tirabirarik» ez dagoela adierazi du gaur Mendiak, baina berriz mintzatu da ordezkari jeltzaleen bestelako tonuan, eta alarma egoera ez dela izurriaren aurkako «panazea» esan du.

EH Bilduk adierazi du «ikuskizun tristea» dela Jaurlaritzan agintea duten bi gobernuak gai honetan horrela ikustea. Alarma egoerarekin, edo gabe, administrazioak izurriari aurre egiteko izan ditzakeen baliabide guztiak «zukutu» arte erabili behar dituela esan du Eusko Legebiltzarreko eledun Maddalen Iriartek. «Alderdikeriak» bazter uzteko eskatu die bi talde politikoei.


Summary: Lehen arreta «odolusten» ari dela salatu dute zenbait osasungilek Bilbon. Arriaga Antzoki parean bildu dira zenbait osasungile lehen mailako arretaren «egoera prekarioa» salatzeko. Behin-behinekotasuna eta baliabide falta «handiak» direla azaldu dute.

Bilboko Arriaga antzokia gorriz jantzi da gaur. Izan ere, bertan bildu dira zenbait osasun langile, lurrean etzanda eta bata zuriak gorriz tindatuta, lehen mailako arretaren «egoera prekarioa» ikusarazteko. Salatu dute Osakidetzako lehen mailako arretan baliabide falta «handia» dagoela, eta sektoreko behin-behinekotasuna «oso handia» dela: «Erdiak baino gehiago dira behin-behinekoan kontratatuta daudenak; kasu batzuetan, %60ra heltzen dira. Eta zortzi urtera arte luzatu daiteke», adierazi dute.

Gainera, gehitu dute, Osakidetzako gastua Europako Batasuneko batezbestekoa baino ia %40 gutxiago dela, eta azken hamar urtean %13 urritu dela lehen arretarako dirua. Horregatik, osasungintzako langileen «ihesa» dagoela ondorioztatu dute: beste herrialde batzuetan baldintza «hobeak» eskaintzen dituztela, eta azken bost urteetan 17.000 osasungile inguru joan direla.

Horiek horrela, lehen mailako arreta «hiltzen» ari dela uste dute. Lanez «gainezka» daudela diote, falta diren langileen ordezkoak ez dituztela jartzen, eta hori, pandemia betean, kaltegarria dela. Berez «nahiko ahulduta» zegoen osasun sistemari koronabirusaren krisiak asko eragin diola uste baitute, eta horregatik beren osasuna «arriskuan» dagoela.


Summary: Ekuadorrek abortua despenalizatuko du bortxaketa kasuetan. Auzitegi Konstituzionalak zigor kodearen bi artikulu moldatuko ditu, eta bortxaketa jasan duen emakume orok abortatu ahalko du. Orain arte, «desgaitasun intelektualen bat» zutenek soilik aborta zezaketen. Erakunde feministek erabakia txalotu dute, baina ez zaie nahikoa iruditu.

Ekuadorko Auzitegi Konstituzionalak konstituzioaren aurkakotzat jo ditu abortuaren inguruan zigor kodean jasota dauden bi artikulu, eta, horrenbestez, abortua legez egiteko baldintza berri bat onartu du: bortxaketa izan den kasuetan, ez da zigortuko. Orain arte, haurdun dagoenaren bizitza arriskuan dagoenean eta "desgaitasun intelektualen bat duen norbait" bortxatua denean soilik egon da baimenduta abortua. Hainbat erakunde feministaren eskariz iritsi zen proposamena auzitegira, iaz, eta gaur onartu dute, aldeko zazpi botorekin eta aurkako birekin.

Modu horretan, zigor kodeko 149. eta 150. artikuluen aurkako ebazpena eman du auzitegiak. Lehenengoaren arabera, sei hilabete eta bi urte arteko dagokio abortatzen duenari edo haurdunaldiaren borondatezko etetean parte hartzen duen edonori. Bigarrenak zioen aurrez aipatutako bi kasuetan abortuari ez zegokiola zigorrik. Horrek gainerako kasuak baztertzen dituela salatu izan dute erakunde feministek. Epaileek agindu dute "desgaitasun intelektualen bat duen pertsona" hitzak artikulutik ezabatzea, eta talde horren barruan emakume oro sartzea.

"Historikotzat" jo du erabakia CNME Ekuadorko Emakumeen Koalizio Nazionalak, herrialdeko 21 elkarte feminista barne hartzen dituen erakundeak. "Beharrezkoa zen aurrerapen" gisa hartu du, baina onartutakoarekin nahikoa ez dela nabarmendu du, eta ziurtatu abortua erabat despenalizatzearen aldeko borrokan jarraituko dutela.

Gogotik ospatu dute erabakia auzitegiaren inguruan bildutako dozenaka lagunek, dagoeneko Hego Amerikako hainbat herrialdetan abortuaren aldeko borrokaren sinbolo bihurtu den kolore berdea soinean zeramatela. Aurkakoak ere elkartu dira, Abortuari ez, bizitzari bai lelopean. Azken horiekin lerratuta dagoela berretsi zuen astelehenean Ekuadorko apezpikutzak. "Krimen bat ez da beste krimen batekin konpontzen" zioen gutun bat igorri zion Luis Cabrera monsinoreak auzitegiko presidenteari.


Summary: Nafarroako armarritik ereinotz frankista kendu dute Saloun. Iruñeko gobernuak eskatu zion Kataluniako Generalitateari ikurra kentzeko Jaume I.a erregearen monumenturik.

Kataluniako Generalitateko Justizia sailburu Ester Capellak ofizialki adierazi dio Nafarroako Gobernuari kendu egin dutela Salouko (Herrialde Katalanak) monumentu publiko batean erresumaren armarrian agertzen zen ikur frankista.

Jaume I.a erregea gogoratzeko monumentuan dago Nafarroako armarria, hiriko izen bereko pasealekuan. Iruñeko gobernuak 2017. urtean eskatu zion Generalitateari frankistek armarriari gehituriko gurutze ereinozduna kentzeko. Iaz elkarlana sinatu zuten bi administrazioek oroimen historikoaren inguruan.

San Fernandoren gurutze ereinozduna Espainiako Armadaren sari nagusia da, eta Francisco Franco diktadoreak bere alde borrokatu ziren zenbaiti banatu zien. Nafarroari, 1937an eman zion, 1936an kolpista nafarrek emandako babesarengatik eta gerran egindakoengatik. Geroztik eraikitako hainbat monumentutan ikurra gehitu izan zioten armarriari.

Nafarroako Memoria Historikoaren Legeak behartu egiten du ereinozduna eraikin publikoetatik kentzera. Memoria Historikoari buruzko Koordinazio batzorde teknikoak 224 ikur frankista identifikatu zituen Nafarroan, eta horiek kentzea gomendatu zuen. Urte horretan bertan kendu zuten Nafarroako Jauregitik, eta erresumaren armarriarekin ordezkatu zuten.

Saloun ikurra kentzeko lana operazio txikia izan dela adierazi du Nafarroako Gobernuak, eta ez duela arriskuan jarri monumentua. «Horrekin bete egin da Memoria Historikoaren Legea, indarkeria frankista goratzen dituzten ikurrei dagokionean», adierazi du Iruñeko gobernuak, ohar baten bidez.

1229ko gertaera

Salouko oroigarriak 1229. urteko gertaera bat goraipatzen du. Erregearen itsas armada Saloutik atera zen orduan Mallorca konkistatzera. Jaume I.a eta Nafarroako Antso VII.a Azkarra aliatuak izan ziren. Nafarrak laguntza eskatu zion Gaztela eta Frantziaren aurka, Nafarroako zatituriko erresuma Gaztelako edo Frantziako erresumetan sartzea galarazteko.

Monumentua 1965. urtean inauguratu zuten. Salvador Ripoll arkitektoak eta Lluis Maria Saumells eskultoreak egin zituen, eta hainbat armarri ditu oinarrian, tartean Nafarroakoa.


Summary: Eroski taldeak %2,1 handitu ditu salmentak. Elikagaien atalen igoera handiak (+%8,6) konpentsatu zuen beste produktuen, bidaien, kirol jantzien eta gasolindegien salmentetan izandako jaitsiera handia.

Eroski Taldeak 5.375 milioi euroren salmentak egin zituen 2020. urtean, aurrekoan baino %2,1 gehiago. Koronabirusaren hedapenari aurre egiteko neurriek fakturazio galera handia ekarri zioten bere negozio batzuetan (bidaia agentziak, gasolindegiak, Forum...), baina hori konpentsatu ahal izan du elikagaien salmenta handiago batekin (5.067 milioi, +%8,6). Ostalaritzaren itxierek eta murrizketen ondorioz, jendeak elikagai eta edari gehiago erosi ditu dendetan, eta hori baliatu du Eroskik ere.

Kooperatibak nabarmendu duenez, salmentak handitzea lortu du nahiz eta dendak ixten jarraitu duen. Zehazki, 2019an baino 40.000 metro koadro gutxiago ditu.

Itxiera horietako gehienak «Espainia iparraldea» deitzen duen eremutik kanpo gertatu dira. Azken urteetan, zor handiari aurre egiteko, XX. mendearen hasieran egin zuen hedapenean atzera egin du Eroskik, eta indartsuen zegoen lekuetara bildu du bere negozioa, hau da, penintsularen iparraldera: Hego Euskal Herria, Katalunia, Balear Uharteak, Aragoi, Errioxa, Kantabria, Asturias eta Galizia.

Eremu horretan duen merkatu kuota 0,3 puntu handitzea lortu du kooperatibak, %13,3raino. «Elikagaien bigarren banatzailea gara», azaldu du. Eremu horretan zabaltzen jarraitzen du, eta atzo bertan supermerkatu bat zabaldu zuen, Barakaldon (Bizkaia).

Gainontzeko lekuetan zituen hipermerkatu eta supermerkatu gehienak lehiakideei saldu dizkie edo itxi egin ditu, eta gaur egun frankizien bitartez funtzionatzen du Espainia erdialdean eta hegoaldean.

Zehazki, frankizia erako beste 52 denda zabaldu zituen iaz Eroskik, eta berak kudeatutako beste hogei. Horren ondorioz, 900 lanpostu inguru sorrarazi ditu. Urtea 29.806 langilerekin amaitu zuen, 2019an baino %3 gehiago. Bazkide kopurua ere %3 handitu du (+259), eta jada 8.954 dira, gehien-gehienak Euskal Herrian.

Internet bidez, %82 gehiago

Pandemia dela eta, %82 handitu du online salmenta; arlo horretan egiten diren salmenten %20 Eroskiren esku daude.

Banaketa enpresak azaldu du 2020an %13, handitu zituela «tokiko ekoizleen» erosketak, 995 milioi euroraino. 2.400 ekoizle txiki daude Eroskiren hornitzaileen artean.

Eroskirentzat «iraunkortasunarekin duen konpromisoa ardatz estrategikoa da», eta CO2 isurketak gutxitzeko neurriak hartzen ari dela ziurtatu du. Horrela, %20 murriztu ditu karbono isuriak logistikan eta garraioan. Animalia ongizatean ere urratsak egin dituela iragarri du.

Zorra txikitzeko urratsa

Taldeak aste batzuk barru aurkeztuko ditu bere 2020ko emaitza osoak. 2019an, 45 milioi eurotik gora irabazi zituen, kopururik handiena 2012az geroztik. Hainbat urtez galerak pilatu zituen, bere hedapen bizkorrak eta Capraboren erosketa finantzatzeko pilatutako zor handiaren ondorioz. Zor hori txikitzen aritu da azken urteetan, eta beste urrats bat egin du orain, Capraboren eta Balearretako negozioaren erdia Txekiako EP Corporate Group inbertsio funtsari salduta.


Summary: LABek «borroka aro berri bat» abiatu nahi du, politika publikoetan eragiteko. Sindikatuak ohartarazi du azken hamarkadan lan eta bizi baldintzak «nabarmen» okertu direla, eta egoera konpontzeko «borondate falta» lepoartu die instituzioetako agintariei. Maiatzaren Lehenko mobilizazioetan parte hartzera deitu du.

LABek uste du instituzioak ez direla neurria ematen ari egun dauden erronka ekonomiko eta sozialen aurrean. «Borondate falta» leporatu die, eta, horren aurrean, mobilizatzea ezinbestekoa dela azpimarratu du. Larunbatean ospatuko den Maiatzaren Lehena «borroka ziklo berri baten adierazle» izatea nahi du.

Sindikatu abertzaleak bere lehentasunak zerrendatu ditu: enplegu politika publikoa, zerbitzu publikoen aldeko apustu irmoa eta politika fiskal berria. Igor Arroyo LABeko idazkari nagusiaren ondokoak agerraldia egin du Donostian, Oihana Lopetegi Ipar Hegoa fundazioko azterketa arduradunarekin batera, egungo egoera sozioekonomikoari buruzko Ikusmiran txostena aurkezteko.

Arroyoren arabera, egungo krisi ekonomiakoa «ez da orain sortu, ezta koronabirusarekin ere». «Aspalditik dator, gutxienez 2008tik». Gogoratu du urte horretatik aurrera euskal herritarren lan eta bizi baldintzak «nabarmen okertu» direla. Erakundeek egoerari buruz egiten dituzten analisiak salatu ditu. «Krisitik ateratzea ez dago BPGaren gorabeheren menpe, beste adierazle batzuen menpe baizik: soldaten zenbatekoa, erosteko ahalmena, gizarte zerbitzuen ratioak, etxebizitzaren batez besteko prezioa». LABeko arduradunak ohartarazi duenez, adierazle horiek hobetzeko, euskal erakundeak egiten ari diren politika publikoak aldatu behar dira.

Zerbitzu publikoei dagokienez, erakundeek «langileen osasuna, zaintza, hezkuntza, etxebizitza eta gizarte laguntzak» bermatu behar dituztela azpimarratu du. Arroyoren ustez, «lotsagarria» da pandemia hasi zenetik urtebetera osasun sistema publikoetan egindako «inbertsio eskasa» edo erakundeek osasun pribatuko baliabideen kontrol publikoa hartu ez izana. Halaber, zerbitzu publikoetako langileen artean dagoen behin-behinekotasun tasa handia salatu du.

Zerga sistema berria

Arroyok «politika fiskal berri bat» galdegin du, «enplegu politika eta zerbitzu publikoen garapena finantzatzeko». «Gehien dutenek gehiago ordaintzea, bidezkoa izateaz gain, beharrezkoa da egungo larrialdi egoeran», azpimarratu du.

Era berean, berretsi du lan erreforma bertan behera utzi behar dela, ez dela aski alor batzuk soilik aldatzea. «Confebaski eta CENi aurre egin behar zaie, erreformara jotzen ari baitira; ez da patronalarekin akordio merkeak lortzeko garaia, aurrez aurre jartzeko garaia baizik»

Horren guztiaren aurrean, eta «politika publikoen norabidea aldatzeko», Arroyok uste du «aktibazio soziala eta sindikala beharrezkoa dela. Testuinguru horretan, larunbat honetarako sindikatuak antolatutako 30 mobilizazioetan parte hartzera deitu du.


Summary: Finala dute helburu Altuna-Mariezkurrenak eta Peña-Albisuk. Altuna III.a-Mariezkurrena II.ak eta Peña II.a-Albisuk finalerako sailkapena izango dute jokoan igandean, Bilbon. Garaipen bana lortu zuten elkarren aurka, ligaxkan: 22-21 izan zen emaitza bietan

Ligaxkako partida bada ere, kanporaketa kutsua du erabat Jokin Altunak eta Jon Mariezkurrenak, eta Jon Ander Peñak eta Jon Ander Albisuk igandean Bilbon, Miribilla frontoian jokatuko duten neurketak (17:00, ETB1). Irabazleak Danel Elezkanoren eta Jose Javier Zabaletaren kontra ariko dira toki berean, maiatzaren 9an, finalean. Galtzaileek, aldiz, agur esango dute.

Ezin da asmatu nolakoa izango den norgehiagoka. Ligaxkan gertatutakoari erreparatuta, ezin estuagoa izan beharko luke. Bi bikoteek bitan jokatu zuten elkarren aurka, eta bakoitzak partida bat irabazi zuen. Muturrekoa izan zen parekotasuna, bi partidetan tanto bakar bat egon baitzen irabazleen eta galtzaileen artean: 22-21 amaitu ziren. Pilotaleku berean jokatu zituzten biak: Astelenan, Eibarren (Gipuzkoa). Aurrenekoan, Altuna III.a-Mariezkurrena II.ak irabazi zuten, lehia osoan aurretik joan ondoren; eta, bigarrengoan, Peña II.a-Albisuk, 17-21 bat iraulita.

Bigarren partida horrek izan zuen bietan garrantzirik handiena. Garaipenari esker, Baikoko bikoteak aurrea hartu zion Aspekoari sailkapenean, eta bigarren postua lortu zuen. Eutsi egin zion gero, eta zuzenean sailkatu zen finalerdietako ligaxkarako. Aspekoek, ordea, kanporaketa jokatu behar izan zuten.

Atzelarien lana, erabakigarri

Finalerdietako ligaxkan, berriz, lan bera egin dute bi bikoteek: irabazi egin diete Ezkurdia-Ladis Galarzari, eta galdu Elezkano II.a-Zabaletaren aurka. Etxarrengo (Nafarroa) atzelariak hankapean izan ditu guztiak, baina batez ere postukideak. Igandean erabakigarria izango da atzelarien lana ere, eta horretan aldea dago. Albisu Mariezkurrena II.a baino dezente erregularrago aritu da, eta eskarmentu gehiago du presiopean jokatzen. Desoreka hori orekatzen saiatuko da Altuna III.a, hark Peña II.a baino esperientzia gehiago baitu lehia erabakigarriak jokatzen.

«Ligaxka ez da erraza izaten ari, lehen partidan astindua hartu baikenuen, eta horrek konfiantza kendu ohi baitu. Ni neu ez nabil oso gustura, baina ez nago kezkatuta. Ondo gaude. Haiek abiadura handia ematen diote pilotari. Ezin dugu oparirik egin, eta aurrean, anguluak bilatu beharko ditugu, gure erritmoa ezartzeko. Aukera ederra dugu finala jokatzeko», esan du gaur Altunak, aukeraketan. «Oso ondo ezagutzen dugu elkar. Oso bikote orekatua da, eta sasoi oso onean daude. Gurea eman beharko dugu. Ametsa da final baten atarian egotea. Nork esango zidan halakorik duela bost hilabete», gaineratu du Mariezkurrenak. Aspeko bi pilotariek lehen finala lukete binaka.

Baita Peñak ere. «Txikitatik denok amesten dugu final bat jokatzearekin, eta hori lortzeko aukera polita dugu». Albisuk, ordea, bigarrena luke. Oroitzapen txarra du aurrenekoaz, haren bikotekide Pablo Berasaluzek min hartu baitzuen. Argi du egitekoa: «Altuna saihestu eta Mariezkurrena kargatu». Horretarako, nahiagoko zuten pilota «gehixeago» topatu izana. Baina aitzakiarik ez dagoela esan dute.


Summary: Subijanak justizia errestauratiboa lortzea du helburu. Iñaki Subijana magistratuak EAEko Justizia Auzitegi Nagusiaren presidente kargua hartu du. Besteak beste, genero indarkeriaren biktimak bi aldiz biktima egitea ekidin nahi du. Pandemiarako «araudi zehatza» eskatu die legegileei.

Iñaki Subijanak hartu du EAEko Justizia Auzitegi Nagusiaren presidente kargua. Garbiñe Biurrunenek pasatu dio lekukoa, lan horretan hamar hilabetean behin-behinean aritu ostean. Subijana magistratu progresistak Juan Luis Ibarra ordezkatuko du, hark erretiroa hartu duelako. Kargua hartzeko ekitaldia gaur egin dute, Bilbon. Bertan, bederatzi helburu finkatu ditu; besteak beste, justizia errestauratiboa eta elebiduna lortzea. Subijanak gazteleraz egin du hitzaldi osoa, hitz bakan batzuk izan ezik.

Bere jardunerako bederatzi helburu zehaztu ditu. Justiziak «biktimei eragindako min bidegabearen erreparazioren» aldeko apustua egin behar duela iruditzen zaio. Bide horretan, justizia errestauratiboaren alde egin du Subijanak, betiere. Bi aldeek hala nahi duten kasuetan, eremu penalean eta espetxeetakoan, bi helburu lor daitezkeela nabarmendu du: «Pertsonak berriz elkarrekin konektatzeko beharrak betetzea, dela biktimentzako justiziaren gakoei helduz —egindako min bidegabearen erantzukizuna hartzeari, min horren erreparazio material eta emozionalari eta halako beste balio batzuei loturik—, dela eska daitezkeen erantzukizun guztiak eskatuz eta justizia publikoaren aginduak betetzea, eragindako bidegabekeria aitortuz eta horrek eragindako desoreka konponduz».

Justizia elebiduna izatea ere jarri du helburutzat, «epaitegiekin eta tribunalekin komunikatzen diren pertsonen hizkuntza eskubideen erabilera eraginkorra ahalbidetuz». Bide horretan, garrantzitsua iruditzen zaio epaileei euskara ikastea erraztea.

Birbiktimizazioa saihestea helburu

Genero bazterketako kasuetan, justiziak babestu egin behar duela azpimarratu du. Horrenbestez, hainbat neurri bultzatu nahi ditu Subijanak: biktimei dituzten eskubideen inguruko informazio hobea ematea; biktimak ez birbiktimizatzeko, epaileei eta tribunalei horren inguruko jakintza ematea; instalakuntzak egokitzea... Gainera, guztientzat eskuragarria izango den justizia bat nahi du Subijanak. Hori lortzeko, hainbat aldaketa proposatu ditu: besteak beste, aniztasun funtzionala atzemateko laguntza izatea eta informazio «argia, erraza eta ulergarria» eskaintzea.

Haurrei eta adinekoei ere begiratu nahi die Subijanak. Haurren kasuan, ekintza judizialak haien egoerara eta garapenera egokituta egin daitezen nahi du, adituen laguntzarekin, haien intimitatea babestuz eta ulertzeko moduko hizkera erabiliz.

Justiziaren alorrean ere digitalizazioaren beharra ikusten du: «Eztabaidaezina da — pandemiak argi erakutsi du— justizia sistemak egokitu egin behar duela gizartearen garapen teknologikora».

Arau zehatzen eskean

Ezin zen bestela izan, eta pandemiak baldintzatu du gaurko kargu-hartze ekitaldia. Subijanak hizpide izan du COVID-19aren pandemia. Legegileengana nahiz tribunalengana zuzendu da: «Araudi zehatza» eskatu die lehenengoei; bigarrenei, berriz, «argi» azaltzea gobernuen murrizketen inguruan hartutako erabakiak justifikatzen dituzten irizpideak.


Summary: Astelehenean hasiko dira neurriak arintzen Ipar Euskal Herrian. Lau fasetan iraganen da neurrien arintzea, maiatzaren 3tik ekainaren 30era. Astelehenean, hamar kilometroko erradiotik ateratzeko debekua kenduko dute. Etxeratze agindua osoki kenduko dute ekainaren 30ean.

Bihar agertuko da Emmanuel Macron Frantziako lehendakariaren elkarrizketa osoa, Frantziako eskualdeetako prentsan. Halere, gaur eman du Emmanuel Macronek neurrien arintzearen egutegia. Ipar Euskal Herrian, beraz, maiatzaren 3an hasiko da neurrien arintzea, eta lau fase izanen ditu. Maiatzaren 3tik goiti hasiko da lehen fasea; 10 kilometroko tartean ibiltzeko debekua kenduko dute Ipar Euskal Herrian, eta eskualde bereko departamenduetan ibiltzeko eskubidea izanen dute herritarrek. Bestalde, kolegioak eta lizeoak irekiko dituzte: laugarren mailatik terminalera talde erditan eginen dituzte klaseak.

Maiatzaren 19an hasiko da bigarren fasea: etxeratze agindua 21:00etara atzeratuko dute egun horretan. Itxita dauden saltokiak irekiko dituzte batetik, eta ostatuetako eta jatetxeetako terrazak bestetik. Betiere, sei pertsona biltzen ahalko dira mahai inguruan, gehienez. Maiatzaren 19tik goiti, bestalde, museoak eta jarririk egon daitekeen kulturguneak berriz zabalduko dituzte. Kirol jarduerak kanpoan zein barnean egiten ahalko dira berriz, protokolo zorrotzekin, publikoarekin. Publikoa hartzen duten agerraldietan —kirolekoetan zein kulturakoetan— 800 lagun biltzen ahalko dira gehienez barrualdean, eta 1.000 kanpoan. Aldiz, hamar pertsona baino gehiagoko elkarretaratzeak debekatuak izanen dira oraindik ere.

Hirugarren fasea ekainaren 9an hasiko da. Etxeratze agindua 23:00etara atzeratzea da asmoa, egun horretatik aitzina. Telelana malgutzen ahalko dute enpresek. Ostatuen eta jatetxeen barrualdeak irekitzen ahalko dituzte, eta sei pertsona biltzen ahalko dira gehienez mahai inguruan. 5.000 pertsonako ekitaldiak ere onartuko dituzte data horretatik aitzina kulturguneetan, eta kirol eraikinetan «ziurtagiri sanitario» batekin —ez dute zehaztu zein izanen diren baldintzak—. Kirol jarduerak ere hedatuko dituzte: kontaktu kirolak kanpoaldean egiten ahalko dira barnealdean, berriz, ez. «Atzerriko turistak» ere sartzen ahalko dira Frantziako Estatura, «ziurtagiri sanitarioarekin».

Azken fasea ekainaren 30ean hasiko da: etxeratze agindua kenduko dute egun horretan. Publikoa hartzen duten eraikinetan biltzeko jende mugarik ez da gehiago izanen, nahiz eta segurtasun neurriak betetzen segitu beharko den, eta ziurtagiri sanitarioa beharko den. Bestalde, 1.000 lagun baino gehiago biltzen ahal diren ekitaldi guztiak baimenduko dituzte. Haatik, ekitaldi horien antolaketa duen izaeraren eta tokiko egoera sanitarioaren arabera baimenduko da ala ez. Diskotekak hetsirik egonen dira aurrerantzean ere.


Summary: Bankuen diskriminazioa salatzeko martxa egin dute migratuen kolektiboek. Bilbokoko banketxeetan zehar egin dute ibilbidea. Eusko Jaurlaritzari «zuzenean esku hartzeko» eskatu diote.

Bankuek pertsona arrazializatuak diskriminatzen dituztela salatzeko martxa aldarrikatzaile bat egin dute gaur Bilbon migratzaileen defentsarako plataformek. Diego Lopez de Haro kale nagusiko banketxeetan geldialdiak eginez osatu dute ibilbidea, Konturik gabe, ez duzu kontatzen lelopean. 11.00etan hasi dira BBVAren egoitzaren atarian, eta Espainiako Bankuan bukatu dute. Ongi Etorri Errefuxiatuak, Migratzaileen Eskubideen Plataformak eta SOS Arrazakeria taldeek azaldu dutenez, bertan bizitzeko baimenik ez dutenei kontua irekitzea ukatzen diete bankuek: «Legearen arabera, bankuko kontuak tramitatu eta irekitzea banketxeen betebeharra da. Merkataritzaren arloa arautzen duen azken dekretuak dioenez, oinarrizko ordainketa kontuak eskaini behar dituzte», adierazi dute.

Kolektiboek gaineratu dute txartel bidezko ordainketak geroz eta ohikoagoak direla eguneroko kudeaketak egiteko, eta eskubide hori urratzeak egunerokoan eragina daukala: «Banku konturik gabe ezin dugu ikasketa bekarik jaso, ezin ditugu seme-alabak haurtzaindegira eraman, kiroldegian izena eman, ezta udal bizikletak erabili ere», zehaztu dute. Orokorrean kontu bat izateko eskubidea ukatzen bazaie ere, «arbitrarioki» lortu izan dutela kontatu dute: «Leihatilako pertsonaren arabera, izaten dugun irmotasunaren arabera, edo lagun zein gizarte mugimenduetako kideekin hurbiltzen bagara». Adibide horiek guztiak «arrazakeria finantzarioarekin» lotu dituzte.

Banku kontuak irekitzerako momentuan hainbat oztopo jartzen dizkietela salatu dute. Horietako bat «beharrezko dokumentazioa ez edukitzea» izaten da. Dokumentazio horiek gabe konturik ireki ezin dietela esaten diete. Baina «trukeen» bitartez eragozpen hori desagertzen zaiela argitu dute: «Banku produktu bat kontratatzearen truke -Âosasun aseguru bat edo bizileku finkorik gabeko etxe-aseguru bat-, oztopo izateari uzten diote».

Bankuak ez ezik, administrazio erakundeak ere interpelatu dituzte: «Euskal erakundeei, Eusko Jaurlaritzari, udalei eta aldundiei gogorarazi nahi diegu diskriminazio horren konplize ez izateko aukera dutela». Izan ere, «zeharka bada ere, diskriminazioaren konplize» direla uste dute. Eusko Jaurlaritzak bankuen funtzionamendua aldatu ezin badu ere, eragiteko eta negoziatzeko gaitasuna duela adierazi dute, eta «zuzenean esku hartzeko» eskatu diote.

Azken gertakariak gogoan

Bankuetan jasaten duten diskriminazioak eta arrazakeriak egoera «jasangaitza» bilakatzen dutela azaldu dute, eta ezinegon horri lotuta Donostian eta Irunen (Gipuzkoa) egon diren gazte migratuen heriotzak gogoratu dituzte: «Jasaten ditugun oztopoek eta zailtasunek hainbat heriotza eragiten dituzte».


Summary: Aernnovako 82 kaleratzeak legezkoak direla ebatzi du epaitegiak. Ez ditu onartu sindikatuen helegiteak, eta iritzi dio erregulazio espedientearen oinarrian arrazoi «estrukturalak» daudela

Aernnova Aeroestructuras Alavak abian jarritako lan erregulazio espedientea legezkoa dela ebatzi du EAEko Auzitegi Nagusiak. Epaitegiak ez ditu onartu langile batzordea osatzen duten sindikatuek neurriaren aurka eginiko salaketak, eta, ondorioz, 82 kaleratuak ez dira itzuliko beren lanpostuetara. Epaitegietara iritsi den euskal aeronautika enpresen lehen erregulazio espediente handia izan da, eta pandemiako bigarrena, GTS eta Matriceria Deustoren itxierakoaren ondoren. Ikusi beharko da hurrengoen ebazpenetan eraginik duen.

Gizarte arloko salako hiru epaileen iritziz, Aernnovak Berantevillan (Araba) duen plantako espedientea «legezkoa» da, eta ez da ageri sindikatuek salaturiko arau hausterik. Aho batez hartu dute erabakia. Erregulazioaren prozesuko pauso guztiak zuzen eman direla iritzi diote, ez dela fede txarrik egon negoziazioan, eta kaleraturikoen aukeraketa arrazoi objektiboen araberakoa izan dela.

Erregulazioa «arrazoi produktibo estrukturalengatik» dela ebatzi dute halaber. Alegia, ez dela COVID-19aren krisiarengatik eragindakoa, eta enpresaren arazoak 2014an hasi zirela. Ñabardura hori oso garrantzitsua da, pandemiaren eraginarengatik kaleratzeak gauzatzea debekatu baitzuen Espainiako Gobernuak. Sindikatuek erregulazioa bertan behera uztea eskatu zuten, eta hor oinarritzen ziren haien itxaropenetako asko. Atzokoa ez da albiste ona auzitegien bidean dauden hegazkingintzako beste enpresetako langile batzordeentzat, oinarrian dagoen auzietako bat sektoreko krisia behin-behinekoa den ala ez baita.

Epaileek onartu dute erregulazioak «zoritxarreko lan sakrifizioa» eragingo duela, baina, beste urraketarik ezean, ezin dutela kontrol neurri gehiago aplikatu. Aldi berean, ukatu egin dute Aernnova «talde patologikoa» dela. Beraz, ezin da multzo osora jo Berantevillako plantan harturiko neurrien kaltea banatzeko.

Helegitea jarriko dute

Kaleratzeen prozesua, baina, ez da amaitu. Salatzaileek helegitea jartzeko eskubidea dute, eta ELA sindikatuak dagoeneko jakinarazi du pauso hori emango duela, haren ustez erregulazioa bertan behera uzteko argudioek berean dirautelako. Hura da langile batzordean delegatu gehien duen sindikatua, eta presidentea ere ELAkoa da. Hurrengo instantzia Espainiako Auzitegi Gorena da. Halako kasuetan sei hilabete inguruko epea igaro ohi da hurrengo epaiketa hasi arte.

Sindikatuaren ustez, epaitegiak bere egin ditu enpresaren argudioak, eta ez du kontuan hartu 2019an, pandemia aurreko azken urtean, Aernnova taldeak 38 milioi euroko irabaziak izan zituela. «Onartezintzat» jo du horrelako enpresa batek, «patrikak diru publikoz bete dituena», epaitegiengandik kontrol zorrotzik ez jaso izana lantaldean doikuntzak egiteko garaian. Eta kaleratzeak abian jarri dituenean, berriz, epaileek legediaren interpretazio malgua egin dutela.


Summary: Bourgeois eta Abramovic, Bilboko Arte Ederren Museoan. 35 andrazko artista garaikideren 43 lan bildu dituzte ‘Womanology’ erakusketan. Jose Ramon Prietoren bildumakoak dira guztiak, eta bihartik irailaren 5era bitarte ikusi ahal izango dira

Arte garaikidearen erretratu bat, xehetasunez beterikoa, artista garrantzitsu andana baten obren eskutik; baina baita museo batek, emakumeek artearen historian izandako ezabaketaz jabetuta, egoera horri adabaki bat jartzeko hartutako erabakia ere. Bi aldeak batu dira, ezinbestean, Bilboko Arte Ederren Museoak bihartik irailaren 5era bitarte erakutsiko duen Womanology bilduman. Jose Ramon Prieto bildumagileak maileguan utzitako 43 obrek osatzen dute erakusketa, 35 izen ezagun eta esanguratsuk ondutakoak: Louise Bourgeoisen, Marina Abramovicen, Jenny Savilleren, Barbara Krugerren, Dora Salazarren eta Ana Laura Alaezen lanak jarri dituzte, besteak beste, aretoan.

Miguel Zugaza museoko zuzendariak goizeko aurkezpenean, hitza hartu eta berehala, adierazi du erakusketa «salbuespen bat» dela: «bitxikeria» iruditzen zaio, artearen historia «murriztailea» izan delako emakumezkoen jardunari dagokionez. Hala, erakusketak «museoa interpelatzen» duela adierazi du zuzendariak: «Erronka jotzen digu gure bildumaren berrikusketa egiteko». Hasi dira dagoeneko: museoak Sofonisaba Anguissola (Kremona, Italia, c. 1533 - Palermo Italia, 1625) artistaren Santa Katalinaren ezkon hitz mistikoak (1588) olioa eskuratu du berriki, eta bihartik aurrera jarriko dute ikusgai.

Kontrara, Womanology-k XX. eta, batez ere, XXI. mendeko artisten obrak biltzen ditu, Prietoren belaunaldikoen lanak, nagusiki. Bildumagilea duela 25 urte hasi zen obrok biltzen, eta hasieran tokiko artistengan jarri zuen interesa, baina berehala nazioarteko artelanetara hedatu zen Prietoren jakin-mina. Dena den, emakumezkoen artea izan zuen hasieratik jo puntuan, haren hitzetan: «Beti izan dut interesa jakiteko emakumeek nola ikusten duten mundua, gizartea, politika, kultura... Nola ulertzen duten bizitza eta heriotza nire belaunaldiko artistek». Duela urtebete alboko esklerosi amiotrofikoa diagnostikatu zioten Prietori, eta, eriaren ondorioz hitz egiteko gaitasuna galdu duenez, bere bikote Ana San Josek irakurri ditu hark idatzitakoak. San Joserekin batera eginiko bidaiak, arakatutako galeria, areto eta askotariko erakusketa tokiak, artisten inguruko ikerketak eta, kasu batzuetan, haiekin izandako gertuko harremanak: lan horren guztiaren fruituak jasotzen ditu Womanology-k.

Aniztasuna, oroz gain

Aldarri kutsua du erakusketak, eta izenburutik beretik iradokitzen da genero aldagaiak duen pisua, baina, hala ere, artelanen aniztasunak zaildu egiten du orokortzera jotzeko edozein saiakera. Izan ere, askotarikoak dira lanen euskarriak, koloreak eta formak: kolorezko zein zuri-beltzezko argazkiak, arkatzez eginiko marrazkiak, mihisea bihurrituta sortutako eskultura bat, kobrearen gainean pintatutako obra bat eta buruaren ordez pantaila bat duen pieza bat batu dituzte, besteak beste. Eta, era berean, bertan dago bildumagileak eskuratu duen azken pieza ere, berri-berria, artistak berarentzat eginikoa, eta Womanology-n erakutsiko dena lehen aldiz: Jenny Saville kotizatuaren Study for Pieta I (2021) marrazkia. «Pietate garaikide bat erakusten digu, artistaren familiak gorpuztua», azaldu du Lourdes Fernandez erakusketako komisarioak: «Bere margotzeko moduak transzenditu egiten ditu figurazio klasikoaren eta abstrakzio modernoaren mugak. Denboran zehar gorputza islatzeko moduaren kontzientzia intelektuala eta zentzumenezkoa dago bere lanean».

Gorputza du hizpide, orobat, Tracey Eminen obrak, komisarioak zehaztu duenez: «Ezaguna da bere lan gehienetan lehen lerroan kokatu zituelako emakumezkoen sexualitatea eta bizitza emozionala, hala nola traumak, maitasuna, gorrotoa, depresioa eta desira». Horren adierazgarri da erakusketak jasotzen duen Oh Fuck (2002) tapaki brodatua: hanka zabalik dagoen andre baten silueta ageri da bertan, eta, haren azpian, Sometimes it’s just a matter of space esaldia (Batzuetan, espazio kontua baino ez da izaten).

Eminen artelana Louise Bougeoisekin lotu du Fernandezek: «Tradizionalki femeninotzat hartutako elementuekin egin zuen lan hark ere: hariak, jostorratzak eta zeozer konpontzeko josturak, harentzat esanahia zuten oihalen gainean egindakoak». Erakusketako Pregnant Woman (2007) obran, ordea, akuarelara jo zuen artista frantziarrak, ohikoa zuen «etxeko eta amatasun kontuei kritika» egiteko: haurdun dagoen gorputz bat irudikatzen du silueta gorri lausotu batek, bururik gabekoa, eta bere sabelean orban gorri bat paratua dago, fetua irudikatzen duena.

Trazuez egina dago Kara Walker artistaren Raw Pigment (2016) ere, baina silueta bat baino gehiago ageri dira mihisean, gainjarrita, eta koloreak ere ugariagoak dira: marroia, gorria, beltza eta urdina uztartu ditu Walkerrek figurak mamitzeko. Ez da artistaren ohiko estiloa, halere. Komisarioak azaldu duenez, paper beltzez eginiko siluetak egiten ditu hondo zuri baten gainean. Alabaina, bere obren ohiko gaiak ditu hizpide pintura horrek ere: «Arrazaren, generoaren, sexualitatearen edo indarkeriaren inguruko jakin-mina islatzen du, eta bere obrak erabiltzen ditu arrazen arteko berdintasun faltaren sorburua aztertzeko tresna gisa».


Summary: Ikerlan bat egingo dute Gipuzkoan 1936ko gerrako umeak identifikatzeko. Intxorta 1937 taldeak egingo du, Gipuzkoako Aldundiak babestuta. 5.000 bat haur eta gazte erbesteratu zituzten.

1936ko gerratik ihesi erbestera bidali zituzten umeak identifikatu eta haien memoria berreskuratzeko azterlana abian jarri du Intxorta 1937 Kultur Elkarteak, Gipuzkoako Foru Aldundiaren babesarekin. Gerran zuzenean parte hartu ez bazuten ere, gatazkaren ondorioak jasan zituzten haur eta gaztetxo horien izen-abizenak, argazkiak eta testigantzak ikertu eta batuko dira lan horren bitartez, lurraldeko «memoria historikoaren pieza garrantzitsu» hori osatu asmoz.

Hala jakinarazi zuten atzo Ion Ganbra Giza Eskubideetako eta Kultura Demokratikoko zuzendariak eta Julia Monge eta Josu Chueca Intxorta 1937 elkarteko kideek. Datozen bi urteotan Gipuzkoan egingo dute ikerketa; uste denez, lurraldean jaiotako 16 urte bitarteko 5.000 haur eta gaztetxo erbestera bidali zituzten, gerratik babesteko asmoz, nagusiki Frantziara, Belgikara eta Soviet Batasunera. Aldundiaren asmoa da ume horien memoria «aitortu eta aldarrikatzeko» ekitaldi bat egitea.

Lankidetza hitzarmen baten bitartez, elkarte memorialistak Debagoieneko eskualdean hasitako lanarekin jarrai dezan diru laguntza eskainiko dio Intxorta 1937 Kultur Elkarteari. Helburua izango da Gipuzkoan jaiotako gerrako umeak izen-abizen eta, ahal den kasuetan, argazki batekin eta bizitza historia labur batekin identifikatzea. Ahal den heinean, erbeste garaiko argazkiak lortzen saiatuko dira eta, oraindik bizirik direnen artean, elkarrizketa sakonak egingo dituzte.


Summary: Kutxabankek 61,8 milioi euro irabazi ditu lehen hiruhilekoan. Iaz epe berean baino %32 txikiagoak dira etekinak, besteak beste, dibidendu batzuk jasotzea falta zaiolako eta 41 milioi euroren probisioak egin dituelako. Kutxabankek merkatu kuotak handitzen jarraitzen du, batez ere hipoteka maileguetan.

Urte hasiera oparoa izan du Kutxabankek, eta lehen hiruhilekoa 61,8 milioi euroren irabaziekin itxi du, besteak beste banka negozioan izandako hazkundeari esker. Aurreko urtearekin alderatuta %32,7 txikiagoa da emaitza orokorra, baina bankuak gogoratu du, batetik, iazko lehen hiruhilekoan ezohiko sarrerak izan zituela, eta, bestetik, atzeratuta datozen zenbait dibidendu —Iberdrolarenak, esaterako— falta zaizkiola jasotzeko. Hain zuzen, Kutxabanken partaidetzen zorroaren balioak gora jarraitzen du, eta 2.129 miloi euro balio ditu orain, azken hamabi hilabetetan %14 errebalorizatuta.

Bere jardunean, pandemiaren «testuinguru zailean», Kutxabankek bere merkatu kuotak handitzen jarraitu du urte hasieran ere. Hipoteka mailegu berrietan hiru hiruhileko daramatza jarraian 1.000 milioi euroko langa gainditzen, eta, gaur egun, Arabako, Bizkaiko eta Gipuzkoako hipoteka guztien %45,7 dauzka. Enpresen maileguetan ere hazkundea izan du (+%7). Inbertsio funtsetan 750 milioi euro bereganatu ditu, eta merkatu kuota hobetzea lortu du %6,5eraino. Berankortasuna ere murrizten jarraitu du: %2,19koa du, bankaren batezbestekoa %4,55koa dela.

Banka negozioan, interes marjinetik, komisioetatik eta aseguruen negoziotik 276 milioi euroren sarrerak izan ditu Kutxabankek urtarriletik martxora artean, iaz baino %5 gehiago.


Summary: Auzitegiak babestu egin ditu Maiatzaren Lehenerako ezarritako itxiera perimetralak. EAEko Auzitegi Nagusiak ebatzi du Jaurlaritzaren debekua proportzionala dela eta ez duela oinarrizko eskubiderik urratzen. Epaileak dio mobilizazioetan parte hartzea ez dela jarduera profesional bat eta, beraz, ez dela sartzen gobernuaren salbuespenetan.

Euskal Autonomia Erkidegoko Auzitegi Nagusiak arrazoia eman dio Eusko Jaurlaritzari, eta pandemia dela-eta eremu gorrian bizi diren herritarrak ezingo dira beren herritik atera Maiatzaren Lehenerako mobilizazioetan parte hartzeko. Auzitegiaren arabera, mugikortasun debekua ondo argudiatu du Segurtasun Sailak. Ebatzi du alarma egoeraren babesean hartutako neurria dela, proportzionala dela, eta legedira ondo egokitzen dela, baita Espainiako Konstituziora ere.

ELA eta CCOO sindikatuek jo zuten auzitara, eta, besteak beste, salatu zuten debeku horrek oinarrizko hainbat eskubide urratzen dituela: bereziki, biltzeko eskubidea eta askatasun sindikalarena. Horrekin batera, gogoratu zuten alarma egoeraren harira ezarritako mugikortasun debekuen artean Jaurlaritzak salbuespen gisa jasoa duela «jarduera sindikala».

Luis Javier Murgoitio buru izan duen administrazio auzietarako epaimahaiaren iritzian, baina, sindikatuek aipatutako oinarrizko eskubideak ez ditu urratu Jaurlaritzak. Gogoratu du ez dagoela eskubide absoluturik, «oinarrizkoetan ere ez», eta horiek baldintzatuta egoten direla maila bereko edo handiagoko eskubideen erregimen edo funtzionamenduarengatik; kasu honetan, konstituzioan ere jasota dagoen alarma egoeragatik. «Alarma egoerari buruz indarrean dauden arauen helburua da, hain justu, COVID-19aren transmisiogatik hain egiazkoak diren arriskuak prebenitzea». Horren adibide gisa jarri ditu mugikortasun eskubideari jarritako debekuak, zeinek orobar eragiten dioten oinarrizko eskubide bati.

Jarduera sindikalaren salbuespenaren inguruan, berriz, epaimahaiak bereizi egin ditu jarduera sindikala eta biltzeko eskubidea. Esan du Maiatzaren Leheneko mobilizazioetan parte hartzea ez dela bere horretan «jardun sindikal» bat edo ezin dela hala dela frogatu, ez behintzat salbuespen zerrenda horretan jasotzen diren besteen moduko jardu profesionalen kasuan bezala. Gogoratu du, gainera, deialdiak irekiak direla, ez direla soilik afiliatuentzat.

«Askatasunen aurkakoa»

ELAk salatu du epaia «oinarrizko askatasunen aurkako erasoa» dela, eta berretsi du Bilbon, Donostian, Gasteizen eta Iruñean iragarritako ekitaldiak «osasun neurri guztiak betez» egingo dituela. Sindikatu abertzalearen hitzetan, ezarritako murrizketak ez datoz bat egunero lanera joateko betebeharrarekin, «kasu askotan leku itxietan egiten baita, eta manifestazioak baino iraupen luzeagoarekin».

CCOOk, berriz, gogor kritikatu du auzitegiaren erabakia. Salatu duenez, Maiatzaren Lehenerako murrizketak «setio egoera bati dagozkio, alarma egoera bati baino gehiago». UGTk eta LABek ere salatu zuten Jaurlaritzaren jarrera, erabakiaren berri eman zuenean.


Summary: 65 eta 69 urte artekoei txertatzeko ordua ematen hasi da Osakidetza. AstraZenecaren txertoa jarriko diete. Bihar erabakiko dute 60 urtetik beherakoei botika etxe horren txertoaren bigarren dosia jarriko dieten ala ez.

Osakidetza gaur hasi da 65 eta 69 urte arteko herritarrei COVID-19aren aurkako txertoa jartzeko ordua ematen, SMS mezuen bidez. AstraZenecaren txertoa hartuko dute. Hain zuzen, Eusko Jaurlaritzako Osasun Sailak bihar jasoko ditu botika etxe horrek egindako txertoaren dosi gehiago.

Carolina Darias Espainiako Osasun ministroak atzo jakinarazi zuen AstraZenecaren txertoaren 1,68 milioi dosi jasoko dituztela aste honetan, baina ez zuen esan horietatik zenbat jarriko dituzten Jaurlaritzaren esku.

Bestalde, Osasun Publikoaren Batzordeak bilera bat egingo du bihar erabakitzeko ea AstraZenecaren txertoaren bigarren dosia jarri behar dieten 60 urte baino gutxiagoko herritarrei. Europako Medikamentu Agentziak adierazi zuen txertoa «segurua eta eraginkorra» dela, eta hari lotutako tronbo kasuak «albo ondorio bakanak» direla. Dena dela, Espainiako Gobernuko osasun agintariek erabaki zuten oraingoz ez jartzea bigarren dosirik 60 urtez beherakoei.


Summary: Gutxienez 44 pertsona hil dira zapalduta erlijio jaialdi batean. Dozenaka mila judu ortodoxo bildu dira Maron mendiaren magalean, izurria hasi zenetik herrialdean eginiko ekitaldirik jendetsuenean.

Gutxienez 44 pertsona hil dira eta 150 inguru zauritu Israelgo ipar-ekialdean gauean egin den erlijio ekitaldi batean. Meron mendiaren magalean milaka pertsona baturik zeuden, Lag B'Omer jaialdirako, eta jende pilaketa bat gertatu da.

Dozenaka mila pertsona zeuden jaialdian, Israelen izurria hasi zenetik herrialdean eginiko ekitaldirik jendetsuenean. Poliziaren arabera, ezbeharra hasi zen handik irteteko ahaleginean erromes batzuek irrist egin zutenean eskailera batzuetan. Horrek eragin zuen beste asko ere erortzea, eta jendetzak zapaltzea.

Agintariek 10.000 lagunen bilkura zuten baimendua, baina, antolatzaileen arabera, 650 autobus baino gehiago heldu ziren herrialde osotik, eta erromesak 30.000tik gora zirela uste dute. Zenbait iturriren arabera, 100.000ra ere heldu zitezkeen.

«Hondamendi handia» izan dela adierazi du Benjamin Netanyahu lehen ministroak.

Txertaketa kanpaina handia egin du Israelek, eta kutsatze datu onak lortu ditu. Horregatik, azken egunetan, asko arindu dituzte izurriari aurre egiteko neurriak. Edonola ere, Poliziak esan du ezin izan dutela osasun neurririk hartu jaialdian, jendetza oso handia zelako.

Judu ortodoxoek urtero egiten dute erromesaldia Meron mendira. Han dago Shimon Bar Yochai errebinoaren hilobia, eta lekua juduen leku sakratuenetako bat da. Suak pizten dute gauean, eta dantza eta otoitz egiten dute jaialdian.


Summary: «Ez naiz kartzelatik aterako zerbait hutsetik hasteko». 2001ean atxilotu zuten Lorentxa Beirie, eta gaur atera da Roanneko presondegitik, ETAko kide izateagatik 20 urteko zigorra osorik bete ondoren.

Lorentxa Beirie (Kanbo, 1975) euskal presoa atera berri da Roanneko (Frantzia) presondegitik, eta bihar ongietorria eginen diote, 14:00etan, Kanbon. Kartzelan hasi zen margotzen, eta azken urteetan erakusketak egin ditu hainbat lekutan. Asteazkenean erantzun zien ‘Hitza’-ren galderei, telefonoz.

20 urtez preso. Fite errana da…

Segur dena da biziki-biziki luzea dela eta pertsonarengan eragin handiak dituela. Gertatzen dena da oraintxe bertan ez dudala dena neurtzen, nik uste. Hau bizi izan dut gure borrokan, gure herriarekiko loturan, pertsonalki ere nire harremanetan…; bizi izan dut egunerokoan. Eta hola aitzinatu naizenez, uste dut ez naizela ohartu hainbeste urte zer den. Baina pentsatzen dut eraginak biziki sakonak direla, eta ene galdera da ateratzean nola ikusiko ditudan azken hogei urte hauek. Kontraste handiekin pentsatzen dut, kanpoarekiko. Arrunt barnean izan naiz, nire aferetan, kideekin, hainbat gauzatan sartu naiz buru-belarri, eta urteak ez ditut zenbatu. Biziki zenbaki handiak ziren, eta uste dut zaila dela, buruak ez duela ontsa neurtzen zer den hainbeste urtez egotea kartzela baten barnean.

Ostiralean [egun] atera espetxetik, eta larunbatean ongietorria eginen dizute.

Hori da sorpresa orain dudana nigan: pentsatzen nuen beldurtua izanen nintzela hainbeste jendek eta publikoak jakitean aterako naizela, eta biziki errazki hartzen ari naiz. Ongietorri bat izanen denez, iduri zait jendea jinen dela ongi etorri erratera, eta niretzat biziki ederra da. Ez dut presiorik sentitzen batere, biziki goxoa egiten zait orain. Gogoa dut, gainera, ikusteko jendea eta jende berri anitz. Aspalditik ezagutzen ditudanak hor izanen dira, aldatuak edo ez hainbeste, baina bada jende berri anitz ikusteko, eta irrikan naiz; jende berria, gazteak, badut kuriositate handia.

Koronabirusaren krisiarekin, testuinguru berezia izanen da.

Pixka bat urrunetik bizi dut; entzuten dugu telebistatik eta, baina ez dut bizi izan. Ene kezka ez da horretan. Pentsatzen dut ohartuko naizela fite; muga pasatzeko izanen ditudan trabak edo antolaketa hori guztia sentituko dut berehala. Egin dut [COVID-19aren] testa [asteazken] goizean, trankil izateko, test negatiboa ukaiteko. Baina ez dut bizitzen zuek bezala, segur ezetz. Emazteen kartzelan nehor ez da kutsatua izan; beraz, aski lasai bizi izan dugu.

Ez dira neurri bereziak hartu?

Bai, izan dira. Haien betiko sistema gogortu dute, murrizketak ziren lekuan murrizketa gehiago egin dute. Adibidez, paseo bat egitera ateratzeko lehen baldin bagenituen bi oren, orain bat badugu. Beti egin dutena egin dute: murriztu. Hemengo zigorraren giro horretan pixka bat zigor gogorragoa izan da. Gauza gogorrak ere egin dituzte. Bisitetan berina ezarri dute, eta ez ditugu gehiago bisitariak besarkatzen ahal; hori gogorra da, eta denborarekin falta sentitzen da anitz. Baina hau murrizketen etxea da, eta hain ohikoa da egun batetik gauzak kentzea edo murriztea, testuinguru horretan kokatu dugula.

Parisek euskal preso batzuk hurbildu ditu, baina emazteak ez.

Ez dute nahi izan. Nahi izan balute atzemanen zuten manera bat euskaldun guztiak hurbiltzeko. Hori biziki argi dut. Eginen zuten beharbada sei hilabeteren buruan, denborarekin, beti egiten duten bezala haien etapekin, haien protokoloekin eta istorio guztiekin, baina eginen zuten. Uste dut hastapenetik erran zutela ‘hori ezin da’, eta onartu behar izan dugu haien maneretan izatea. Ontsa da kide franko hurbildu dituztelako, baina beren maneran egin dute, eta hori ez da normala. Uste dut egitekotan egin behar zela osoki, gure bisitari eta familiengan pentsatuz. Gazi-gozoa da, berriz ere erakusten baitute nork agintzen duen, eta hori ez da goxo.

Azken urteetan zure margolanak atera izan dira kartzelarik erakusketetara.

Urte hauetan hobekien egin dudan zerbait da beti lehentasuna eman diedala harremanei, eta etxekoek anitz lagundu naute horretan. Bazekiten enetzat zein inportantea zen kontaktua ukaitea. Etxekoek zubi lan hori etengabe egin dute, etengabe. Margoekin ere sekulako lana hartu dute, hori segur. Erakusketen ondotik, anitzetan, gutunak ukaiten nituen edo etxekoek kaier bat uzten zuten, eta jendeak idazten zuen zer pentsatu zuen, nola ikusi zuen nire lana. Artista batzuek ere erran didate nola ikusten ninduten lan horretan. Biziki erantzun politak izan ditut, gainera; enetzat biziki ederra eta sorpresa bat izan da.

Galdera klixe bat izan daiteke, baina margotzeak libre izatearen sentsazioa eman dizu?

Askatasuna izan da harremanak egiteko maneran. Nire askatasun maila ez dakit handitu duen horrek guztiak, baina harremanen mailan anitz eman dit, anitz. Sentitu naiz biziki inguratua eta presente kanpoan ere. Gauza biziki ederra izan da, azkenean jendea ezagutu dut erakusketa batetik edo bestetik, gero proiektuak etortzen ziren nik xerkatu gabe ere. Bizitasun handia eman dit horrek. Askatasuna beharbada beste zerbaitetan da, baina harremanak eta bizia, bai.

Badakizu oraindik aitzineko bizia nolakoa izanen den?

Harrera elkartearekin kontaktua egina dut jadanik, eta segituko dugu. Badakit laguntza hor dudala: etxekoekin segur, Harrerarekin, lagunekin… Hori martxan da jadanik. Laguntza psikologikoa behar badut, jadanik mintzatu naiz Etxerat-eko psikologo batekin, eta erran dit hor izanen dela behar izanez gero. Ez naiz kartzelatik aterako zerbait hutsetik hasteko. Dena aldatua da, eta aldi berean dena berdin da segur aski; segida bat izanen da niretzat. Administrazioak trabak ezartzen ahal ditu beti, baina ez nau batere kezkatzen.

Presondegi barnean giro berezia bizi duzu egun hauetan?

Duela hilabete eta erdi arribatu ziren Saioa Sanchez eta Leize haren alaba. Ez gara elkarrekin egoten ahal egunero, amen moduluan daudelako, baina kartzelak baimendu digu astean bi aldiz elkar ikustea. Ostegunean [atzo] izanen da gure azken bisita; hori zailena izanen da ziur. Beste presoekin aski harreman ona izan dut, eta pentsatua dut jendea agurtzea, sinpleki: agurtu, nire afera guztiak banatu eta gero korrika joanen naiz ateak irekiko dituztelarik. Sentitzen ari naiz ongi etorriaren giroa, ateratzen naiz biziki inguratua eta badakit parekoek ontsa ikusten dutela hori. Niretzat inportantea da ikus dezaten hogei urteren buruan ere ez gaituztela moztu gure bizitik, gure jendeetatik. Ez dakit harrotasuna den, indarra, askatasuna edo zer, baina badut hori barnean.


Summary: Aske gelditu da Lorentxa Beirie euskal presoa. 20 urteko presondegi zigorra beteta, gaur itzuliko da Kanbora. Ongi etorria eginen diote bihar arratsaldean, bere herrian

Gaur goizean atera da Lorentxa Beirie euskal presoa Roanneko (Frantzia) presondegitik, ETAko kide izateagatik 20 urteko zigorra osorik bete ondoren. Senideek inguraturik Kanborako (Lapurdi) bidea hartu du, eta gaur arratsean eginen diote lehen harrera, Baionatik Kanborako bidean eginen diren elkarretaratze anitzen bidez. Bihar, ongietorri ekitaldi bat antolatu dute haren herrian, 14:00etan.

Ikusi gehiago: Lorentxa Beirie: "Ez naiz kartzelatik aterako zerbait hutsetik hasteko"

2001eko abenduan atxilotu zuten Beirie, eta 20 urteko kartzela zigorra ezarri zioten. Ordutik, hiru presondegitan egon da: Fleury Merogis, Joux la Ville eta Roanne. Azken urteetan, baldintzapean aske gelditzeko eskaera bat baino gehiago egin ditu, baina ukatu egin dizkiote guziak; azkena, 2019an.

Presondegitik atera aitzin, Ipar Euskal Herriko Hitza-ren galderei erantzun zien asteazkenean. Honela adierazi du: «Ateratzen naiz biziki inguratua eta badakit parekoek ontsa ikusten dutela hori. Niretzat inportantea da ikus dezaten hogei urteren buruan ere ez gaituztela moztu gure bizitik, gure jendeetatik. Ez dakit harrotasuna den, indarra, askatasuna edo zer, baina badut hori barnean».


Summary: Beriainen gorpua Euskal Herrian dago, eta gaur egingo dute hileta elizkizuna. Atzo goizean heldu ziren Madrilera aste hasieran Burkina Fason hildakoen gorpuak. Fraile Espainian ehortziko dute, amaren herrian. Haiekin batera, Rory Young ekintzaile ekologista irlandarraren gorpua ere eraman dute Madrilera.

Espero baino beranduago, 22:00etan iritsi zen atzo David Beriain kazetariaren gorpua Euskal Herrira. Ehun bat lagunek txalo artean hartu dute Artaxoan (Nafarroa). Iratxe beilatokira eraman zuten zuzenean. Han da hil kapera, eta gaur, 18:00etan, hileta elizkizuna egingo dute Urraka Erregina herriko ikastetxean. Goizean emango diote lur, familiartean.

Atzo goizean eraman zituizten haren gorpua eta Roberto Frailerena Burkina Fasotik Espainiara, Rory Young ekintzaile ekologista irlandarraren gorpuarekin batera, eta Madrilen autopsia egin diete.

Roberto Fraileren gorpua, berriz, Espainian utziko dute. Gurasoak Valladoliden bizi dira, eta hiri horretan jarriko dute hil kapera. Ehortzi, berriz, amaren herrian ehortziko dute: Valdespino Ceron (Leon). Barakaldokoa zen Fraile, baina udak amaren herrian igarotzen zituen, eta Salamancan bizi zen gaur egun, emaztearekin eta bi semeekin.

Senideak eta agintariak, Madrilen

Espainiako Armadako hegazkin batean eraman zituzten atzo goizean Madrilera aste hasieran Burkina Fason hil zituzten David Beriain eta Roberto Fraile euskal kazetarien eta Rory Young ekintzaile ekologista irlandarraren gorpuak. Torrejon de Ardoz base militarrean lurreratu zen hegazkina, eta autopsia egin diete ondoren.

Senideek hartu zituzten han. Harrera ekitaldian zeuden, gainera, Espainiako Atzerri Ministro Arantxa Gonzalez Laya eta Defentsako arduradun Margarita Robles, eta Irlandak Espainian duen enbaxadore Sile Maguire.

Uagadugutik atera zen atzo hegazkina. Madrilen lurreratu ondoren, autopsia egitera eraman zituzten gorpuak.

Gertatutakoa ikertzen

Bi kazetariak eta ekologista dokumental bat egiten ari ziren gobernuz kanpoko erakunde batekin, Burkina Fasoko parke naturaletako isilpeko ehizari buruz. Biak 40 bat laguneko talde batean zihoazen, eta, Burkina Fasoko agintarien arabera, gizon armatuen talde batek eraso zien. Talde islamista batek hartu ditu bere gain erasoa eta hilketak.

Espainiako Gobernuko Defentsa Ministerioak, erabili zituzten baliabideak ikusita, «talde jihadistei» egotzi dizkie hilketak. «Erasotzaileak ez ziren trafikatzaileak edo isilpeko ehiztariak izan», ebatzi dute. Azaldu dutenez, hasieran, «Burkina Fasoko segurtasun indarrek lortu zuten erasoari aurre egitea, baina gero gainditu egin zituen erasotzaileen su indarrak». Gaineratu dutenez, bi kazetariak une oro «zuhurtziaz» aritu ziren, «eta horren erakusgarri da isilpeko ehizaren aurka aritzen den Burkina Fasoko unitate batekin zihoazela».

Gertatutakoa argitze aldera, Espainiako Auzitegi Nazionaleko Fiskaltzak diligentzia informatiboak zabaldu ditu. Fiskaltzak bildutako datuekin kausa bat irekitzea susta dezake, «ustezko terrorismo delitu batengatik».

Gatazka guneetan zaildutako kazetariak ziren Beriain eta Fraile, azken urteetan bidelagun izandakoak. Haiek ezagutu zituzten Mikel Aiestaran eta Mikel Reparazek, eta nolako kazetariak ziren azaldu zuten BERRIAn.


Summary: Erkorekak esan du ez dagoela erabakita zer egin Zaldibarren azken gunea arakatzen amaitzean. Azken gune beroa arakatzen ari dira Zaldibarren, Joakin Beltranen gorpuzkien bila. Arakatze lanek zer ematen duten ikusi behar dela esan du Segurtasun sailburuak

Josu Erkoreka Eusko Jaurlaritzako Segurtasun sailburuak esan du itxaron egin behar dela azken gune beroko arakatze lanek zer ematen duten ikusteko, eta horren arabera erabakiko dutela zer egin. «Oraindik ez dago behin betiko erabakirik», Eusko Legebiltzarreko atarian azaldu duenez. Aste honetan, Eusko Jaurlaritzako iturriak aipatuz, berri agentziek esan zuten bilaketa lanak amaitutzat emango dituztela azken gune beroan ezer topatzen ez badute. Erkorekak esan du ez dagoela erabakita halakorik.

Maiatzaren erdi aldera hasiko dira arakatzen «azken gune bero» deritzotena. «Azken arakatze guneetara iristen ari gara, baina ez dugu behin betikotzat joko bilaketa, eta ez dugu ziurtzat joko gorpuzkiak agertuko ez direnik». Oraindik aste batzuetako lana dagoela iragarri du, eta lanak bukatu ostean ezer topatzen ez badute, orduan nola jokatu erabakiko dutela iragarri du.

Zaldibarko zabortegia amildu zen duela ia hamalau hilabetete. Bi langile harrapatu zituen luiziak: Alberto Sololuze eta Joakin Beltran. Sololuzeren gorpuzkiak iragan abuztuan topatu zituzten. Beltranenak ez dituzte aurkitu oraindik.


Summary: Abbasek iragarri du bozak atzeratuko dituztela, noiz arte zehaztu gabe. PANeko presidentearen esanetan, Jerusalem ekialdean bozkatzeko modua ematen dutenean egingo dituzte parlamenturako hauteskundeak.

Hamabost urteren ostean, Al-Fatahk eta Hamasek urtarrilean iragarri zuten maiatzaren 22an egingo zirela Palestinako Parlamenturako hauteskundeak. Bart gauean, baina, PAN Palestinako Aginte Nazionaleko presidente Mahmud Abbasek iragarri zuen atzeratu egingo zituztela bozok, Israelek Jerusalem ekialdean bozkatzea ahalbidetzen zien arte.

Palestinarrek euren hiriburu dute Jerusalem ekialdea, baina baita Israelek ere. Han bizi diren 350.000 palestinarretatik 150.000k zuten bozkatzeko aukera. Horietatik 6.000k nahitaez posta bidez eman behar zuten botoa, baina Israelek ez du baimendu halakorik egitea. Ezezkoa emateko, Tel Avivek argudiatu du erabakia hartuko duen gobernurik gabe dagoela —martxoaren 23an egin zituzten parlamenturako bozak, baian oraindik ez dute gobernurik osatu—.

Atzeratzeak haserrea eragin zuen bozetan parte hartzekoak ziren 36 alderdietan. Horietako bat da Hamas. «Erabakiak alderdien arteko adostasuna urratzen du, eta talka egiten du herritarren borondatearekin», salatu zuen alderdiko kide batek: «Kairon adostutakoaren aurkako estatu kolpea da Abbasen erabakia».

Atzeratzea iragarri eta ordu gutxira lehertu dira protestak Gazan eta Zisjordanian. Kritikak ugariak izan dira, batez ere lehen aldiz bozkatzeko aukera izatekoak ziren gazteen artean. «Bozkatzeko eskubidea dut, eta gure herria ordezkatuko duten hautetsi berriak nahi ditut», zioen Wale Deysek, Hebronen bizi den gazte palestinarrak.

Oposizioak Abbasi kritikatu dio Jerusalem ekialdean bozkatu ezin izana baliatzea bozak atzeratu eta denbora irabazteko; izan ere, aurreikuspenen arabera, Al-Fatahk nabarmen egingo zukeen atzera maiatzerako deitutako bozetan. Ez dago argi gauza bera gertatuko ote den ekainerako deitutako presidentetzarako hauteskundeekin.

Zatiketak Al-Fatahn

Ahulduta dago Abbasen alderdia, eta horren froga da preso dagoen alderdiko buruzagi ohi Marwan Barghutik eta alderdiaren sortzaile Yasser Arafaten biloba Nasser al-Qudwak euren zerrendak iragarri dituztela. Abbasen alderdiaren gainbehereak Hamasen gorakada ekarriko duela uste dute adituek, eta horri egozten diote Israelek Jarusalem ekialdean bozkatzeko baimena ukatu izana.


Summary: Koronabirusaren Indiako aldaera atzeman dute Akitania Berrian. Eskualdeko Osasun Agentziak baieztatu du hiru kasu direla: bi Lot eta Garona departamenduan, eta bestea, Bordelen.

Koronabirusaren Indiako aldaeraren hiru kasu atzeman dituzte Akitania Berriko eskualdean. Eskualdeko Osasun Agentziak baieztatu du informazioa, goizean. Oraingoz, hiru kasu atzeman dituzte; bikote bati Indiako aldaeraren aztarnak atzeman dizkiote Lot eta Garona departamenduan, eta hirugarren kasua Bordeleko gizon batena da, Gironda departamenduan. Hiru herritarrek Indiara bidaiatu zuten aitzineko egunetan.

Eskualdeko Osasun Agentziak segurtatu du hurbileko kontaktuak «berehala» isolatu dituztela. Hala, beste lau lagun bakartu dituzte, positibo eman baitute PCR proban. Asteburuan aztertuko dituzte laginak Indiako aldaera duten ikusteko. Benoît Elleboode Eskualdeko Osasun Agentziako zuzendariak erran duenez, astelehenean emanen dute azterketaren berri. Halere, segurtatu du oraingoz ez dela agerralditzat jotzen ahal, kasuak «kontrolatuta» baitaude. Guztira beste hamar pertsona isolatu dituzte, «prebentzioz», positibo eman dutenekin kontaktua izan dutelako.

Elleboodek Indiako aldaerari buruzko kezka adierazi du. «Aldera horren mutazio batzuek pentsatzera ematen dute errazkiago transmititzen ahal dela, baina oraindik ez dugu aski informaziorik hori baieztatzeko». Atzemandako hiru kasuek sintoma arinak dituztela zehaztu du.

Rodanoaren Ahoak departamenduan aldaera horren beste bi kasu atzeman dituzte.


Summary: BBVAk 1.210 milioiren irabaziak izan ditu. Erakundeak ahalegin txikiagoa egin behar izan du etorkizuneko kontingentziei aurre egiteko. Kaleratzeak eta bulegoen itxierak jasotzen dituen plan bat abiatu du.

BBVAk atzean utzi du COVID-19aren krisia, eta pandemiaren aurreko irabazien mailara itzuli da. 2021eko urtarriletik martxora 1.210 milioi euroren irabaziak izan dituela jakinarazi du, kaleratze handiak iragarri eta astebetera.

Aurtengo emaitzek zerikusirik ez dute iazkoekin. 2020ko lehen hiruhilekoan 1.792 milioi euroren galerak izan zituen. Dena den, datu horiek testuinguru jakin batean ulertu behar dira. Duela urtebete, pandemia piztu zenean, bankuak hornidura handiak egitea erabaki zuen, besteak beste, etor zitekeen berankortasunari eta kaudimengabeziari aurre egiteko. Horrela, lehen hiruhilekoan BBVAk 2.464 milioi euro bideratu zituen etorkizuneko kontingentzia horiek estaltzera, eta horrek eragin zituen, hein handi batean, galerak. Aurten, epe bererako, erakundeak erdia baino gutxiago jarri du helburu horretarako: 1.074 milioi euro. Horrekin batera, BBVA bere egitura sakon doitzen hasi da. Hiruhileko datuek erakusten dute langileen kopurua –122.021 mundu osoan– % 3,2 jaitsi duela azken urtean, eta bulegoen %5,7 itxi duela. Bide horretan jarraitu nahi du Bizkaian sortutako bankuak. Espainiako zuzendaritzak beste 3.800 kaleratze iragarri ditu, lantaldearen %16,3 hain zuzen ere. Hego Euskal Herrian 114 izango lirateke: 66 Bizkaian, hogei Nafarroan, hamasei Gipuzkoan eta hamabi Araban. Kaleratzeez gain, bulegoen %21,3 itxi nahi ditu. Horietatik 41 izango dira BBVAk «iparraldea» deitzen duen eremuan; hau da, Hego Euskal Herrian, Aragoin, Errioxan eta Kantabrian. Beste banku batzuek ere antzeko neurriak iragarri dituzte.

Bezero gehiago, interes gutxiago

BBVAk ziurtatu du ezinbestekoa duela kostuak gutxitzea, eta lau arrazoi eman ditu horretarako: interes tasak oso txikiak direla eta horrek errentagarritasuna gutxitzen duela, gero eta bezero gehiagok Internet erabiltzen dutela eragiketetarako, lehia handia dagoela sektorean, eta enpresa teknologikoak ere lehian sartu direla.

Ostiral honetan zabaldutako datuetan ikus daiteke bankuak kudeatzen dituen bezeroen baliabideak %5 handitu direla, baita bezeroen kopurua ere: %1,9 gehiago; 79,8 milioi bezero guztira. Interesen marjina, berriz, %14,2 apaldu da, baina komisioak %0,8 igo dira.

Interneten erabilerari dagokionez, azken urtean bankuak bere kanal digitalen bidez egin ditu bere produktuen salmenten %69. Eta bide horretatik lortutako bezero berrien kopurua %64 hazi da.


Summary: Familien gastuen jaitsierak %0,5 txikitu dute Nafarroako ekonomia. Bigarren hiruhilekorako baikorrago dago Iruñeko gobernua, herritarren konfiantza indizea gora doalako martxoaz geroztik. Atzeraldi teknikoan sartu da eurogunea, neguko olatuen aurkako neurriengatik

Pandemiaren azken olatuari aurre egiteko neurriek eten egin dute Nafarroako ekonomiaren hazkundea. Urteko lehen hiruhilekoan %0,5 txikitu zen 2020ko azkenekoarekin alderatuta. Kontsumoa izan da beheraldi horren arrazoi nagusia, Elma Saiz Nafarroako Ekonomia kontseilariak azaldu duenez: ez da soilik itxieren eta mugen ondorioz ostalaritzan gutxiago gastatu dutela, baizik eta beste gastuak ere mugatu dituztela COVID-19 kutsatzeak handitu ahala.

Urte arteko tasak ere negatiboan jarraitzen du, baina ez hainbeste: -%5,9 izan zen aurreko bi hiruhilekoetan, eta -%2,2 azkenekoan. Erorialdi apalago horren atzean, Nastat Nafarroako Estatistika Institutuaren ustez, eraikuntzaren eta industriaren leheneratze mailakatua dago batez ere, eta gutxiago zerbitzuen alorrarena.

Edonola ere, Nastatek ohartarazi du atzo jakinarazitako emaitzak behin-behinekoa direla, eta aldaketak izan ditzaketela ekainaren 24an zabalduko dituen datu osotuagoekin. Izan ere, behin-behineko estimazioa egin dute martxoko zenbait datu iritsi gabe zeudela —besteak beste, industriaren ekoizpenaren indizea, eta zerbitzuen eta kanpo merkataritzaren ekarpena—.

Familien aurrezkia

Hain zuzen ere, martxoko behin-betiko datuekin itxaropena azaldu du Saizek, txertaketak aurrera egin ahala familien konfiantza indizeak hamasei puntu gora egin duelako, eta horrek jarduera handitu duelako. «Une erabakigarrian gaude, eta horrek garamatza 2021aren gainontzekoa suspertzearen itxaropenarekin hartzera». Edonola ere, hazkunde sendoena urtearen bigarren erdian espero du Iruñeko gobernuak, herritarren zati bat txertatuta dagoenean. Gogorarazi duenez, familien aurrezkia inoizko handiena da, eta horrek pentsarazten ditu haien gastuak gorakada handia izango duela behinCOVID-19 kontrolatzeko neurriak arintzen direnean.

Gora doa enpresen konfiantza indizea ere, nahiz eta industriak hornikuntza arazo batzuk izan dituen azken asteetan, Suezko kanala blokeatuta izan zelako hainbat egunez, eta zenbait lehengairen eskasia dagoelako.

Euroguneak, okerrera

Nafarroako datuarekin ez dator bat Eustatek iragan astean Araba, Bizkai eta Gipuzkoarako emandakoarekin, haren arabera BPGa %0,2 hazi zelako hiru lurralde horietan. Urte arteko tasa, berriz, Nafarroakoa baino okerragoa da (-%2,9).

Ipar Euskal Herriko daturik ez dago, baina Frantziarenak erreferentzia gisa balioko balu, hazkunde apal baino positiboa izango luke (+%0,4), nahiz eta hainbat sektore erabat geldirik izan ziren.

Nafarroaren joera jarraitu dute berriz, Espainiak (-%0,5) eta euroguneak (-%0,6). Azken hori, gainera, atzeraldi teknikoan sartu da berriro, BPGa bi hiruhileko segidan uzkurtu delako (-%0,7 2020ko laugarrenean). Datu txar horretan eragin handia izan du bere ekonomiarik handienak, Alemaniak, %1,7ko eroriko bat izan duela. Neurri batean aldi baterako faktoreek ekarri dute uzkurdura —BEZaren behin-behineko apaltzea amaitu izana, eguraldi txarra, eta industria askok biltegiak jada bete zituztela brexit-a gertatu aurretik—. Gauzak horrela, irakurketa baikorra egin du Philip Lane EBZko ekonomisten buruak: «Suspertze ona ikusten dugu hemendik aurrera».

Atzeraldiaren arrastorik ez dago, berriz, beste bi ekonomia handienetan: AEBetako ekonomia %1,6 hazi zen, eta Txinakoa, berriz, %0,6.


Summary: Beste 120.000 dosi jaso ditu Osakidetzak. Orain arteko kopururik handiena da. Astebururako «txertaketa masiboa» abiatuko dutela aurreratu dute.

2021eko bigarren hiruhilekorako txertaketa prozesua azkartuko dela aurreikusi zuen atzo Carolina Darias Espainiako Osasun ministroak, eta, hain zuzen, gaur jakinarazi du ministerioak AstraZenecaren 1,5 milioi dosi banatuko dituela autonomia erkidegoen artean. Oraindik jakiteko dago Hego Euskal Herriko administrazioei zenbat egokitu zaizkien, baina Osakidetzak jakinarazi du 120.000 dosi dituela, gehienak Pfizerrenak, eta beste dosi horiek guztiak heldu orduko txertatzeko helburua jarri du. Hori horrela, asteburuan zenbait txertatzeko eremutan «txertaketa masiboa» egiteko prestatzen ari dira, El Correo atariak aurreratu duenez.

Bilboko La Casilla pabiloia eta Barakaldoko (Bizkaia) BEC erakustazoka izango dira, atari horren arabera, jendea txertatzeko erabiliko dituzten eremuak. Orain arte emandako dosi kopururik altuena ematea espero da asteburu honetan, eta horrek lantaldean arazoak sortu dituela adierazi du El Diario.es atariak: azaldutakoaren arabera, langile falta dagoela dioen mezu bat zabaldu da Arabako ESIan, eta boluntarioak eskatu dituzte. Hala ere, Osasun Sailak mezu horiek ezeztatu ditu.

AstraZenecaren beste 120.000 dosi horiei asteon jaso dituen beste 4.800 dosiak batu behar zaizkio. Osakidetzak atzo jakinarazi zuen 60 eta 69 urte artekoak txertatzeko orduak banatzen hasi zela, ohi duen bezala, SMS bidez. Horrez gain, asteon 70 urtetik gorako biztanle guztiek lehen dosia behintzat jasoa izatea espero duela gehitu du. Adin tarte horretako jendeak Pfizerren edo Janssenen txertoak hartuko ditu.

AstraZenecaren bigarren dosia, auzitan

Bestalde, Espainiako Gobernuko Osasun Batzordeak gaur erabakiko du AstraZenecaren bigarren dosiak jarriko dituen ala ez. Erabaki horrek ez du eraginik izango asteburuko txertaketa kanpainan, 60 urtetik beherako biztanleen bigarren dosia baita eztabaidagai, eta asteburuko txertaketa kanpainan adin horretatik gorakoak hartuko dute parte.

Hain zuzen ere, estatuko zenbait ospitale, Gurutzetakoa barne (Barakaldo, Bizkaia) azterketa kliniko bat egiten ari dira AstraZenecaren lehen dosiarekin txertatutako 60 urtetik beherako 400 boluntariorekin. Txertoaren bigarren dosia Pfizer botika etxeak ekoitzitakoa jarri diete, bi txerto horiek bateragarriak diren ala ez frogatu ahal izateko. Dena den, erabakia azken emaitzak izan aurretik hartuko du Espainiak; eta Darias ministroa zuhurtziaren alde agertu bada ere, adituen erabakia «errespetatuko» duela jakinarazi du.