Summary: ITP Aero Castingsen ez da akordiorik egon, eta 136 izan daitezke kaleratzeak. Zuzendaritzaren eta sindikatuen arteko negoziazio epeak ez du fruiturik eman, eta orain enpresari dagokio erabakitzea lan erregulazioa bere osotasunean gauzatuko duen ala ez

Precision Castings Bilbaoren (PCB) erregulazio espedienteko negoziazio epea enpresa eta langile batzordeko kideen arteko akordiorik gabe bukatu da. Gauzak hala, eta ITP Aeroren barnean dagoen enpresako zuzendaritzak esanikoa betetzen badu, 136 langile kaleratuko ditu. Negoziazio epean 77raino jaitsi zuen kopuru hori, 11 erretiro aurreraturi eta aldi baterako erregulazio gogor bati lotuta. Horretarako, baina, langile batzordeak akordioa sinatu behar zuen, eta ez du sinatu. Sindikatu bakar batek ere ez du onartu. Enpresak, orain, hamabost egun ditu kaleratzeen berri emateko, eta ikusi beharko da erregulazioa bere osotasunean gauzatzen duten. Langile batzordea prest dago neurria epaitegietara eramateko.

Ezkerraldeko industriak bizkarreko handia jaso dezake orain. 505 langilek dihardute egun PCB Sestaon eta Barakaldon dituen plantetan (Bizkaia) eta laurden batek baino gehiagok bere lanpostua gal dezake aurki. Horiei urtarriletik hona kalean geldituriko behin-behineko 120 langileak gehitu behar zaizkie, enpresak ez baitzien kontratua berritu. Sindikatuak oso haserre irten dira enpresarekin izandako azken bileratik, eta protestan jarraituko dutela aurreratu dute. Hasteko, beste hiru greba egun egingo dituzte Gabonetako zubiaren ondoren.

Langile batzordeko kideek esana zuten ez zutela kaleratzerik onartuko, eta jarrera horri eutsi diote azken egunera arte. Bilera EHUk Leioako campusean duen eraikin batean izan da, kanpoan protesta egiten ari ziren langileen zarata ozenaren soinu bandarekin. Enpresako zuzendaritzak azken astean egindako eskaintza mantendu du: 77 kaleratze, 11 erretiro aurreratu, eta bi urterako aldi baterako erregulazio espedientea lantalde guztiarentzat: %25ekoa 2021ean; eta %20koa 2022an. Bere kalkuluen arabera, ekoizpena erdira jaitsiko da hurrengo urtean.

Sindikatuek badakite garai txarrak direla hegazkingintzarentzat, baina krisi koiunturala dela sinetsita daude, eta enpresaren iragarpenak ezkorregiak direla iritzi diote. Gauzak hala, bi eskaintza berri egin dituzte azken egunean: ELAk eta LABek aldi baterako erregulazio luze batean oinarriturikoa; CCOOk eta UGTk, aldiz, aurreraturiko erretiro batzuk eta irteera boluntarioen aukera gehitu dizkiote ekuazioari. Enpresak, baina, entzungor egin die biei, eta horrekin bukatu da bilera. PCBk, orain, hamabost egun ditu argitzeko zer egingo duen eta ea 136 kaleratze egiteko asmoari eutsiko dion.

Sindikatuek neurria epaitegietara eramateko asmoa dute, eta indartsu sentitzen dira, gainera. Iragan irailean beste epaiketa bat irabazi zuten, epaileak legez kanpokotzat jo baitzuen PCBk eginiko aldi baterako erregulazioa. Enpresaren egoera ekonomikoa ikusita horrelako neurri bat hartzeko arrazoirik ez zegoela ebatzi zuen. Izan ere, eta sindikatuek azaldu dutenez, PCBk irabazi handiak izan ditu azken urteetan. Auzi honen korapiloak, gainera, beste hari bat du: Rolls Roycek, ITP Aeroren jabeak, enpresa saldu nahi du, eta barneko plantetako batek horrelako auzibide bat irekia izateak erosleak uxatu ditzake. PCBn hegazkinen turbinetarako piezak egiten dituzte, fundizioa eta guzti dute.


Summary: Turkiak 27 urteko espetxe zigorra ezarri dio erbesteratutako kazetari bati. Espioitza eta «terrorismo» delituak leporatu dizkio Can Dundar 'Cumhuriyet' egunkariko zuzendari ohiari. Alemanian bizi da, 2016. urtetik.

Turkiak 27 urteko espetxealdia ezarri dio, gaur, Can Dundar kazetariari, espioitza eta «terrorismo» delituak leporatuta. Turkiako kazetariaren parte hartzerik gabe egin dute epaiketa, Alemanian erbesteratuta dago eta, 2016. urtetik.

Dundarrek Turkiatik Siriarako arma bidalketa baten berri eman zuen 2015. urtean. Cumhuriyet egunkariko zuzendaria zen orduan. Informazio haren arabera, Turkiako zerbitzu sekretuek zaindu zuten arma sortaren garraioa, Siriaraino. Ankarak «estatu sekretua» zen informazioa argitaratzea egotzi zion, eta haren aurkako auzibidea hasi zuen. 2016an, bost urteko espetxe zigorra ezarri zioten, baina Turkiako Auzitegi Gorenak sententzia baliogabetu zuen 2018an, eta epaiketa berriz egitea agindu zuen. Gaur ezarri diote zigor berria: 27 urteko kartzelaldia; 18 urte eta bederatzi hilabete «espioitzagatik», eta zortzi urte eta bederatzi hilabete «talde terrorista bat finantzatzeagatik».

Dundarrek Alemaniara ihes egitea lortu zuen 2016an, behin-behineko espetxealdian hiru hilabete egin eta gero. Herrialde horretan bizi da ordutik. Turkiak hura atxilotzea agindu du, ez delako epaiketetara agertu. Horrez gain, ondasunak konfiskatu dizkio.

Alemaniak Turkiako justiziaren erabakia kritikatu du, Heiko Maas Atzerri ministroaren ahotik. «Kazetaritza independentearen kontrako kolpe gogorra da».


Ireki eta itxi egingo den atea

Summary: Ireki eta itxi egingo den atea. Osasun neurri malguagoak dira gaurtik Euskal Herrian, batez ere joan-etorriei dagokienez. Hirugarren olatuaren beldurrak, ordea, familien bilkurak baldintzatuko ditu.

Itxiera perimetrala gaur amaitu da Euskal Herrian, eta azken hilabeteetan senideak ikusi ezin izan dituztenek irekita dituzte mugak horretarako. Ahizpak, semeak, ilobak... Udazkena bereziki izan da gogorra familia beste herrialde batean izan dutenentzat. Bizilagun eta lankideei ez bezala, maite dituzten pertsonen ondoan edo aurrez aurre egotea galarazi die muga horrek. Eguberrietan izango dute aukera, baina ate hori irekitzeak zer ondorio izango dituen ere kezkatzen ditu.

Itziar Gonzalez (ahizpa Basaurin duen iruindarra) “Ilusioa bai, baina beldurra ere badugu”

Bihar du eguna Itziar Gonzalezek (Iruñea, 1997). Erizaina da, eta urte gogorra izan du lanean, “pandemiaren kontrako lehen lerroan”. Bihar arratsaldean, ordea, neke guztiak ahaztuko ditu, arratsaldean Nerea ahizpa, Aitor koinatua eta, batez ere, Irati haur jaio berria Basauritik (Bizkaia) Txantreara iristen direnean. Martxoaren 16an jaio zen iloba, lehen olatuaren konfinamenduaren hasieran, eta geroztik hiruzpalau aldiz soilik ikusi ahal izan du. Azkena, irailean. “Jaiegun batzuk nituen eta oporretara bidean Basaurin geratu ginen ahizpa eta familia ikustera”. Udaldiko aste bat edo bi, asteburu solteren bat eta oporretarako bidean eginiko geldialdi hura; izeba izan berri den batentzat oroitzapen gutxi dira horiek ilobaren bizitzaren lehen urtebetean; are eta gehiago, Iruñea eta Basauri artean 153 kilometro eta bi ordura iristen ez den bidai bat dagoela aintzat hartuta.

Zortzi urte daramatza Itziarren ahizpak Basaurin bizitzen, eta aurten izan dute berak eta bikotekideak familia. Ez zaio urte samurra tokatu Iratiri jaiotzeko. Izeba erizainak aurreikusi zuen hori, martxoaren erdialdea baino lehen; eta ez soilik lanean ikus zezakeenagatik, baita ordurako jada bazekielako zer zen COVID-19aren eraginez etxean geratzea. Irati jaio zenerako koinatuaren gurasoak konfinatu egin zituzten positibo batekin harreman zuzena izan zutelako, eta Itziarrek berak ere konfinatu egin behar izan zuen, bere lankide bat positibo baten kontaktu zuzena izan zelako. Erditzeko eguna atzeratu egin zen, baina konfinamenduak ez ziren horretan geratu. Hego Euskal Herrian martxoaren 15ean sartu zen indarrean hilabeteetako etxealdia, eta biharamunean jaio zen Irati.

Ilusioz da orain Itziar Gonzalez, iloba berriro besotan hartzeko unearen zain. Baina baita beldurrez eta kezkaz ere: “Zer gertatuko da gero? Noiz ikusi ahal izango dugu berriro elkar?”. Itziarrek aitortzen du etsipena, bigarren olatuan egoera zein den ikusita. Lehen olatua askoz hobea izan zela dio. “Orain hirugarrengoaren zain gaude jada. Etsigarria da”. Bere amarentzat izan da zailagoa familiarengandik urrun egotea. “Ikusten duzu lokalak ireki dituztela, jendea kalera ateratzen dela eta guk maskara jantzita ere ezin ditugu ikusi senideak. Tafallan biziko balitz, bai, baina...”.

Atzo amaitu zen itxiera perimetrala, eta Euskal Herriko familiak askok bezala, egun hauek dituzte berriro elkartzeko Itziarren etxean. Abenduko azken asteak ere ez dira errazak izan eurentzat izan, neurri dantza eta espekulazio artean. Eguberriak zetozela, ezingo zirela ospatu, baldintza zorrotzak egongo zirela, malgutasuna izango zela... Bihartik 31era arte igaroko dituzte Eguberriko egunak Nereak eta bere familiak Iruñean.

Julen Irijalba Ugalde (Algortan bizi den zarauztarra) “Baimena badugu, baina merezi al du?”

Sorterrira itzultzeko egunak dira Eguberriak Julen Irijalba Ugalderentzat (Zarautz, 1994). Algortan (Bizkaia) bizi da emaztearekin eta 3 urteko alabarekin, eta neguko oporraldia gurasoen etxera joateko baliatu izaten du. Aurten, ordea, ez da hala izango, eta urte zahar gauera arte itxarongo du gurasoenera joateko. “Baimena badugu jada joateko, baina eta gero zer? Merezi al du?”.

Irailean egin zuen azken bisita Zarautzera. Hileko lehen ostiralak ospatzen ditu lagunekin, eta iraileko ostiral hura izan zen azkena beretzat. Egin dituzte udaberrian bezala bideo-bilerak lagun artean, baina galera agerikoa zaio ahotsean: “Ez da gauza bera. Harremana galdu dut”. Irailaz geroztik, Irijalbaren gurasoak joan zaizkie pare bat aldiz Algortara berari eta bikotekideari alabaren zaintzan laguntzera, horretarako idatzizko baimena eskuan hartuta, baina ez dute gehiago ikusi elkar. “Gurasoak osasuntsu daude, eta esan zidaten ondo zeudela eta ez joateko. Baina anaia, koinata, iloba... Familiarengandik urrun gauza asko galtzen ari naizela sentitzen dut”.

Urte zahar gauean eta urteberri egunean elkartuko da Irijalba Zarauzko familiarekin. “Koinata haurdun dago, eta errespetua ematen dit joateak. Baina amak egun horretan baietz esan du, eta halaxe egingo dugu. Etxean bilduko gara, maskararekin”. Bidaia azkarra izango da: errege eguna ere ospatzeko ohitura dute Irijalba-Ugaldetarren etxean, baina aurten ez dute egingo. Eguberrietarako ezarritako neurriek ez dute ezustean harrapatu, nolanahi ere. Itxura txarra hartzen zion etor zitekeenari eta familia ikusten esperantza handirik ez zuela aitortzen du. Bere iritziz neurriak zorrotzagoak izan behar zuten hasieratik.


Summary: Espainiako Senatuak Hezkuntza Lege berria onartu du. Azken oztopoa gainditu du LOMLOEk, Espainiako Gorteek 40 urtean onartu duten zortzigarren hezkuntza legeak

Espainiako Senatuaren oniritzia jasota, azken oztopoa gainditu du LOMLOE Hezkuntza Legea Hobetzeko Lege Organikoak. Orain, Espainiako Aldizkari Ofizialean argitaratu eta hogei egunera sartuko da indarrean, baina jadanik onartuta dago Espainiako Gorteek trantsiziotik hona egin duten zortzigarren hezkuntza legea.

Lege proiektua azaroaren 19an onartu zuten Espainiako Kongresuan. Egitasmoak aldeko 177 boto jaso zituen, behar zituenak baino bat gehiago, 148 diputatuk aurka bozkatu zuten, eta hamazazpi abstenitu egin ziren. Gaur, berriz, Senatuak atzera bota ditu PPk, C’s-ek eta UPNk aurkezturiko betoak, eta ondoren, zenbait taldek proposaturiko zuzenketak ere, 700 inguru, bozkatu dituzte; bat bera ere ez dute onartu.

Azken bozketan,142 senatarik egitasmoaren aldeko botoa eman dute, 112 kontra azaldu dira eta bederatzi abstenitu egin dira.

Beraz, Senatuan ere gailendu da Kongresuan lege egitasmoa onartzeko zenbait indar politikok ehundu duten adostasuna. EAJk baiezko botoa eman zion proiektuari; EH Bildu abstenitu egin zen, eta UPNk horren aurka bozkatu zuen.


Summary: Puigdemont izango da JxCren zerrendaburua Kataluniako hauteskundeetan. Generalitateko presidente ohiak baztertua du presidentegai izateko aukera, eta Laura Borras Kataluniako lehenengo emakumezko presidentea izateko lan egingo duela adierazi du.

Carles Puigdemont Kataluniako presidente ohi eta JxCko europarlamentariak otsailean Katalunian egitekoak diren hauteskundeetan bere alderdiko zerrendaburua izango dela jakinarazi du, gaur, Twitter bidez. «Iragarria nuen bezala, otsailaren 14ko hauteskundeetan izango naiz, eta JxCren Bartzelonako zerrendaburu gisa parte hartuko dut, taldera batzeko eta Laura Borras Kataluniako Generalitateko lehenengo emakumezko presidentea bihurtzeko».

Puigdemontek JxCko presidentegaia izateko aukera baztertu zuen joan den azaroan, Espainiako Estatuak bere aurka irekiak dituen auziak eta erbesteratua egoteak presidente izateko ezarriko lizkiokeen eragozpenengatik.

Horrenbestez, JxCk presidentegaia aukeratzeko primarioak egin zituen, Puigdemont kanpoan utzita. Alderdiko militanteek Laura Borras JxCk Espainiako Kongresuan duen bozeramailea aukeratu zuten, eta bigarren tokian gelditu zen Damia Calvet Generalitateko Lurralde kontseilaria.


Summary: Imanolek eta Olabek kontratua berritu dute Realarekin. Entrenatzaileak 2023ra arte luzatu du, eta Futbol zuzendariak 2024ra arte.

Realak berrindartu egin du kirol egitasmoa, kontratuak berritu dizkielako Imanol Alguacili eta Roberto Olaberi. Entrenatzaileak 2023ra arteko hitzarmena sinatu du, eta Futbol zuzendariak 2024ra artekoa. Jokin Aperribai presidenteak iragarri ditu bi berritzeak akziodunen Batzar Nagusian (telamatikoki ari dira egiten).

Imanolek lehen taldearen entrenatzaile lana hartu zuela larunbatean beteko dira bi urte. Bigarrenez izan zen, aurretik ere jardun zuelako zeregin horretan, 2018ko udaberrian, hain zuzen. Bi urte hauetan, emaitza aldetik, lorpen handi hauek erdietsi ditu taldeak haren aginduetara, biak aurreko denboraldian: Espainiako Kopako finalera sailkatzea, eta Europa Liga jokatzeko aukera izatea. Sasoi honetan, Reala Europan ari da oraindik, aurreneko fasea gainditu baitu; final 1/16etan Manchester United izango du kontrario. Ligan ere ondo ari da taldea, azkenaldian behera egin badu ere emaitzetan. Lider izan zen hainbat jardunalditan, eta hirugarrena da orain. Bi lehiaketak kontuan hartuta, azken bederatzi partidetan ez du Realak garaipenik lortu: hiru partida galdu ditu eta sei berdindu. Entrenatzaileari bolada txar horretan kontratua berritzea oso adierazgarria da, eta babesa ematen dio Oriokoari. Datorren urteko ekainaren 30ean bukatzen zitzaion kontratu zaharra.

Beste horrenbeste gertatzen da Olaberen berritzearekin. Aperribaik eta haren zuzendaritzak erabateko konfiantza dute gasteiztarrarengan. 2018ko martxoan sartu zuten berriro ere klubean, aurreko saialdiak kale egin eta gero. Lanean jardun zuen, baina joan egin zen 2016an, "arrazoi pertsonalengatik", haren hitzetan. Oraingo lanaldia erabat emankorra ari da izaten, eta antzematen da klubean Olaberen lan egiteko modua eta bidea. Zeregin horretan dihardutenei, lehen taldearen ibiliak zehazten die lanaren fruitua, eta hor sartzen dira, ezinbestean, fitxaketak eta horrekin batera, taldea osatzea. Olaberekin bat Realeko jokalari izan dira Miguel Merino, Nacho Monreal, Alexander Isak, Alex Remiro, Portu eta guztien gainetik, David Silva. Harrobiaren aldeko apustua ere handia ari da izaten orain ere, eta Imanolekin elkarlanean, lehen taldeko ateak zabal-zabalik dituzte beheko mailetako jokalariek.

Bien arteko elkarlanak jokatzeko eredu zehatz baten aldeko hautua ere ekarri du. Ezin da ukatu lehendik ere bazuela Realak eredu horretan jokatzeko joera, baina orain, biribildu egin dute, jokalari egokiak ekarriz horretarako. Bidea erabat sendotuta daukate, eta horrez gain, badu lehen taldeak beste ezaugarri bat: lehiakorra da. Ondo lehiatzen du, eta hori izan da Olabek nahi eta aldarrikatu izan duena Realera itzuli zenetik. Imanoli bezala, datorren urteko ekainean bukatzen zitzaion kontratua.


Alavesek Eibarri pasa dizkio arazoak

Summary: Alavesek Eibarri pasa dizkio arazoak. Mendizorrotzako derbian, Pedro Leonek aurreratu ditu armaginak hasi eta berehala, eta gero, atsedenaldiaren aurreko azken minutuetan, Edgar Mendezek eta Deyversonek irauli dute emaitza.

Alavesek irabazi zion atzo gauean euskal derbia Eibarri (2-1). Arazoekin eta kezkatuta ekin zion partidari etxeko taldeak, baina norgehiagokaren akaberan, estutasunak armaginentzat izan ziren. Eta izango dira. Batetik, ondo ekin ziolako partidari, aurretik ere jarriz, baina atsedenaldira galtzen joan zelako; eta bestetik, bigarren zati oso eskasa egin zuelako, aspaldiko txarrena. Alavesi kontrakoa gertatu zitzaion: lehen zati apala egin zuen, baina irabazle joan zen atsedenaldira; bigarren zatian, aldiz, defentsako lan oso ona egin zuen, nahiz eta emaitza handiko aukera garbi pare bat alferrik galdu azkeneko minutuetan.

Pedro Leonek sartu zuen Eibarren gola laugarren minutuan. Kornerretik zuzenean. Pacheko Alaveseko atezainari jo zion baloiak hanketan, eta barrura zihoan baloia atean sartu zen. Erosotasuna eman zion golak Jose Luis Mendilibarren taldeari, eta pare bat aukera on ere sortu zituen partida ia erabakita uzteko. Ez zuen asmatu, ordea. Alavesek bai gero. 41. minutuan, Edgar Mendezek berdindu zuen partida, nola eta Eibarren aldeko korner batean kontraerasoan gola sartuz. Bigarren gola 47. minutuan egin zuen Deyversonek, bakarrik zela area txikian, Joseluk area barrutik buruz egindako pasea baliatuz. Edozein haserretzeko moduko golak jaso zituen Eibarrek, eta batere uste ez zuenean, galtzaile zen.

Bigarren zatian, Alavesek menderatu zuen aurkaria. Ondo lotu zituen Eibarren erasoko sormen lekuak: hegaletako atzelariak, batetik, eta Bryan Gil, bestetik. Atzeko lerroa asko aurreratu zuen, eta armaginei ez zien utzi lerro horren bizkarrera baloia botatzen. Horretarako aukera izan zutenean atzo kanpotarrak izan zirenek, gainera, ez zuten baliatu.

Partidaren azkeneko zatian, Alavesek aukera garbiak sortu zituen, baina hutsak garbiagoak egin zituen. Luis Riojak eta Joseluk Dmitrovicen aurrean huts egin zituztenak oso aukera gardenak izan ziren. Halakoak barkatu eta gero, ohikoa izaten da aurkariak aukera bat izan eta barrura sartzea, eta izan zuen Eibarrek berdintzeko aukera garbia. Azkeneko jokaldietako batean izan zen, korner batean, eta Kikeren burukada kanpora joan zen.

Arnasa hartu zuen Alavesek atzoko garaipenarekin. Hamahirugarren jarri da, 17 punturekin, etxeko bigarren garaipena eskuratu eta gero. Jaitsiera hiru puntura dauka. Eibar, aldiz, azken-laugarren dago, 15 punturekin, eta zuloa puntu bakarrera du. Hurrengo partida Bartzelonaren zelaian dauka, datorren asteartean. Alavesek beste derbi bat izango du gaur zortzi: Sadarren, Osasunaren aurka.


Trumpek bere ingurukoak barkatu ditu

Summary: Trumpek bere ingurukoak barkatu ditu. Haren kanpainako buru Paul Manaforti, Roger Stone aholkulari ohiari eta Charles Kushner suhiaren aitari epaitegiek emaniko zigorra kendu die.

Agintaldiko azken egunez auzitegiek zigorturiko bere ingurukoak barkatzeko baliatzen ari da Donald Trump AEBetako presidenteak. Denera 26 pertsonari eman die barkamena, eta beste hiruri zigorrak betetzeko baldintzak arindu dizkie.

Horietako bat Paul Manafort da. Trumpen 2016ko kanpainaren burua izan zen, eta duela bi urte zigortu zuten, Errusiak hauteskunde haietan eduki zuen esku-hartzearen harira. Zazpi urte eta erdiko espetxe zigorra ezarri zioten, diru iruzurra eta bere aurkako ikerketa oztopatzeagatik. Maiatzean atera zuten espetxetik, koronabirusaren izurriarengatik, eta zigorra etxean ari zen betetzen. «Hitzek ezin dute adierazi gure esker ona», adierazi du Manafortek txio batean.

Roger Stone aholkulari ohiari zigorra ezarri zioten Kongresuari gezurra esateagatik. Politikariari leporatu zioten 2016an Wikileaks gunearekin harremanetan jartri izana, hedabideak Hillary Clintonen e-mailen filtrazioaren harira, eta horren inguruan galdekatu zuten Kongresuko batzorde batean. Trumpek espetxe zigorra aldatu zion lehen ere, baina orain, erabateko barkamena eman dio.

Manafort eta Stonerekin batera, Charles Kushner barkatu du Trumpek. Trumpen alaba Ivankaren senar Jared Kushnerren aita da. Bi urteko zigorra ezarri zioten 2004. urtean zerg iruzurrarengatik, hauteskunde kanpainako diruekin legez kanpoko mugimenduak egiteagatik eta lekukoen aurkako maniobrengatik. Lekukoa Kushnerren emaztearen anaia zen, gainera: ikertzaileekin kolaboratzen ari zen, eta Kushnerrek prostituta bat kontratatu zuen, bideoa gero lekukoaren emazteari -Kushnerren arrebari- bildatzeko.

Atzo beste 20 pertsonari barkamena eman zien Trumpek, tartean Iraken 2007an 14 herritar hiltzeagatik zigorturiko Blackwater enpresako lau mertzenariori.

Barkatuen zerrenda ikusita, deigarria da Trumpek kanpoan utzi dituenak ikustea. Manaforten kide Rick Gates eta Trumpen abokatu ohi Michael Cohen ez ditu barkatu presidenteak. Izan ere, biek fiskalekin kolaboratu dute ikerketetan.


Summary: Urtarrilaren 4an hasiko dira txertatzen Ipar Euskal Herrian. Baionako erietxean hozkailu handien sorta bat jasoko dute. Horietako bakoitzak 180.000 dosi gordetzeko ahalmena izango du. Botikak arduratuko dira gainerakoez.

Eguna jarrita dago, eta antolaketa martxan da. Urte berriaren laugarren egunarekin hasiko dira txertoak jartzen Ipar Euskal Herrian. Kanpaina antolatzeko bi talde sortu berri dituzte aste honetan bertan Pirinio Atlantikoetako Departamenduan.

Pfizer BioNtech konpainien txertoa banatuko dute, eta horrek logistika behar bereziak ditu, oso tenperatura hotzean gorde behar delako. Horretarako, hozkailu bereziak behar dira, eta horien sorta bat jasoko dute laster Baionako erietxean. Ipar Euskal Herrian banatuko dituzten txertoen kopuru handi bat kudeatuko dute handik. Hozkailu berezi horietako bakoitzak 180.000 txerto gorde ditzake.

Horrez gain, botikak izango dira gako txertoak herri txikietara eramateko prozesuan. Txertoak hozkailu-kamioietan garraiatuko dituzte. Departamenduan 9.000 pertsona arituko dira lanean.

Lehen boladan, 140.000 pertsona txertatu nahi dituzte. Bigarrenean, logistika konplexuagoa izango da, horretan jende guztia edo, gutxienez, populazioaren zatitik handiena txertatzeko asmoa baitute. Fase horretan, egoitza publikoak erabiliko dituzte, jendetza artatzeko.


Summary: 'Brexit'-erako ituna sinatu dute Londresek eta EBk. EBn eta Erresuma Batuaren artean ez da muga saririk egongo, ezta kuotarik ere.

Europako Batasunaren eta Erresuma Batuaren arteko negoziazioetan ituna egin dute azkenean gaur arratsaldean. Egunotan ongi lotu dute akordioa, eta azkenean sinadurak baino ez zituen falta. Bien arteko etorkizuneko harremana finkatuko zuen testua «prest» zegoela zabaldu zuten atzo gauean bi aldeek, eta, azkenean, gaur arratsaldean iragarri dute akordioa.

Ez dute itunaren testua zabaldu, baina hainbat punturen berri eman dute:

EBn eta Erresuma Batuaren artean ez da muga saririk egongo, ezta kuotarik ere. Bi aldeen artean sorturiko auziak konpontzeko mekanismo bat egongo da. Ziurtatu egingo da EBko eta Erresuma Batuko enpresek baldintza berdinekin lehiatuko direla elkarrekin, eta aldeek zigorrak ezarri ahalko dizkiote elkarri, itunaren arauak ez badira betetzen. Arrantzari dagokionez, Erresuma Batua bere itsas eremuaren gaineko burujabetza osoa edukiko du. Halere, bost urteko epean, bi aldeek eskubidea edukiko dute elkarren uretan arrantza egiteko.

Bi aldeen arteko garraioak etenik ez duela edukiko ziurtatuko dute. Baina urtarrilaren 1etik aurrera, muga kontrolak egongo dira, eta litekeena da kamioi ilara luzeak ikustea, azken egunotan bezala. Londresko finantza zerbitzuak EBtik kanpo egongo dira urtarrilaren 1etik aurrera.

Bermatu egingo dira EBn bizi diren herritar britainiarren eskubideak eta alderantziz, besteak beste osasun zerbitzuak, brexit-aren aurretik han edo hemen bizi zirenentzat. Baina bi aldeetako herritarrek ez dute eskubiderik izango beste aldean nahi bezala bizitzen jartzeko, lan egiteko edo ikasteko: bisak eskatu beharko dituzte, eta kontrolak igaro beharko dituzte mugetan.

Dibortzio luzea izan da. Hona mugarriak.

1973-1975

Charles de Gaulle jeneralaren boikoten eta zalantza askoren ondoren, kontserbadoreak boterean zirela, Erresuma Batua Europako Ekonomia Erkidegoan sartu zen 1973ko urtarrilaren 1ean. Sartzeak ez zituen duda guztiak uxatu: gobernura iritsi eta erreferendumera deitu zuten laboristek, orduan euroeszeptikoak baitziren. 1975eko ekainaren 5eko galdeketan, herritarren %67,2k EEEn geratzearen alde bozkatu zuten.

1976-2016

Harreman tirabiratsua izan zuen Erresuma Batuak EEErekiko. Merkatu bakarraren bultzatzaile nagusietako bat izan zen, Margaret Thatcherren garaian, baina batasun politikoari ahalik eta traba gehien jarri zizkion Londresek. Eurotik kanpo ere geratu zen Erresuma Batua. Euroeszeptizismoa ezkerretik eskuinera igaro zen 1980ko hamarkadatik aurrera, eta Alderdi Kontserbadorea bitan zatitu zuen. Alderdi barruko eztabaida behingoz itxi nahian, David Cameron lehen ministro kontserbadoreak erreferendum bat antolatu zuen, Europa ekialdeko herritarren immigrazioa mugatzeko hainbat

2017ko urtarrilak 17

Hitzaldi batean, Mayk iragarri zuen ez zituela beteko Erresuma Batuak EBko merkatu bakarrean geratzeko baldintzak, eta atea ireki zion erabateko hausturari: «Akordiorik ez lortzea hobea da akordio txar bat lortzea baino».

2017ko ekainak 8

Mayk hauteskundeak deitu zituen, brexit-a gehiengo zabalago batekin lasai negoziatzeko asmoarekin. Usteak ustel, ordea: kontserbadoreek gehiengo osoa galdu zuten, eta DUP Ipar Irlandako alderdi unionista kontserbadorearen babesa bilatu behar izan zuen gobernatzen jarraitzeko.

2016ko uztailak 17

Banaketaren baldintzei buruzko negoziazio ofizialak hasi ziren. Alde bateko zein besteko herritarrek beste aldean izango zituzten eskubideak eta trantsizio garaian Erresuma Batuak EBren aurrekontuari buruz egin beharreko ekarpenak sortu zuten eztabaida, baina askatu beharreko korapilo nagusia Irlanda bilakatu zen. Zer egin Ipar eta Hego Irlanda arteko mugarekin, Ostiral Santuko bake akordioa kolokan jarri gabe?

2018ko uztaila

Dibortzioaren negoziazioak desblokeatu nahian, Mayk brexit bigunago baterako bere plana aurkeztu zien bere ministroei. Dimisioarekin erantzun zioten brexit-zale sutsuenek, Boris Johnson Atzerri ministroa buru zutela. 2018ko azaroa Dibortzioaren baldintzak adostu zituzten Bruselak eta Londresek. Besteak beste, hitzartu zuten ez zela muga gogorrik egingo Hego eta Ipar Irlandaren artean.

2019ko urtarrila-martxoa

Urtarrilaren 15ean Mayren irteera planak porrot latza jaso zuen Westminsterren: aurkako 432 boto eta aldeko 202. Martxoan beste bi bozketa galdu zituen, alde txikiagoarekin izan bazen ere. Gehiengorik ez zuela ikusita, EBtik irteteko data —martxoaren 29a— atzeratzeko eskatu zuen Mayk. Bigarren erreferendum bat egiteko kanpainak indarra hartu zuen.

2019ko maiatzak 27

Irteera data berria urriaren 31 zenez, Erresuma Batua behartuta egon zen Europako Parlamenturako hauteskundeetan parte hartzera. Nigel Farageren Brexit Party izan zen bozkatuena, emaitza onak lortu zituzten EBren aldeko alderdiek (Liberal demokratek, SNPk, Berdeek...), eta kolpe historikoa jaso zuten toryek eta laboristek.

2019ko uda

Bere irteera akordioa aurrera ateratzeko gehiengorik ez zuela-eta, Mayk alde batera egingo zuela agindu zuen, eta kontserbadoreek lider berria hautatu zuten uztailaren 23an: erreferendum kanpainaren gidaria, Boris Johnson. Lehen ministro izendatu zuten hurrengo egunean. Urriak 31eko irteera eguna inolaz ere luzatuko ez zuela agindu zuen hainbat aldiz hurrengo asteetan. Parlamentuak, ordea, bozkatu zuen akordiorik gabeko brexit bat ez zuela inolaz ere onartuko, oso kaltegarria izango litzatekeelako Erresuma Batuarentzat.

2019ko urria

Irlandako mugaren auzian atzera egiteko saioa egin zuen Johnsonek, baina EBk ez zuen onartu. Tentsio handiko giroan, konponbide bati bidea ireki zioten Johnson eta Leo Varadkar Irlandako Errepublikako gobernuburuak. Urriaren 17an, brexit-erako akordio berri bat adostu zuten. Horren bidez, Ipar Irlandak praktikan EBren merkatu bakarrean jarraituko du, eta kontrolak izango dira haren eta Erresuma Batuko beste nazioen artean. Brexit-aren data 2020ko urtarrilaren 31era arte atzeratu zuten.

2019ko abenduak 12

Get Brexit done leloaren eskutik (buka dezagun brexit-a), Johnsonek garaipen zabala lortu zuen hauteskundeetan, eta bigarren erreferendum bat egiteko aukerak zapuztu zituen. Eskozian eta Ipar Irlandan, ordea, oso emaitza onak lortu zituzten EBren aldeko alderdi nazionalistek.

2020ko urtarrilak 31

Gauerdian, Erresuma Batua EBtik atera zen ofizialki, eta trantsizio epe bat hasi zen: 11 hilabetez haren arauei eta merkatuari lotuta jarraituko zuen, bien arteko etorkizuneko harremana negoziatu bitartean.

2020ko martxoa

Itxialdia hasi zuten Erresuma Batuak eta EBko herrialde guztiek, koronabirusaren hedapena oztopatzeko. Merkataritza akordioaren negoziazioak moteldu egin ziren. nabarmen. 2020ko udazkena Trantsizio epea gerturatu ahala, negoziazioei bultzada bat eman zioten Michel Barnier EBko negoziatzaileak, eta David Frost britainiarrak. Bi desadostasun nagusi: arrantza eta lan, ingurumen eta laguntza publikoen araudia.

2020ko abenduaren 24a

Brexit-aren ituna sinatu zuten.


Summary: 514 positibo atzeman dituzte Hego Euskal Herrian. 9.165 PCR eta antigeno proba egin dituzte, eta %5,6ek eman dute positibo; tasak, beraz, gora egin du. Lurraldeetan, behera egin dute kasuek, Bizkaian izan ezik.

Eusko Jaurlaritzak eta Nafarroako Gobernuak emandako datuen arabera, 9.165 PCR eta antigeno proba egin zituzten atzo Hego Euskal Herrian, eta horietatik 514 positibo atzeman dituzte. Hain zuzen, herenegungo datuekin alderatuz gero, behera egin du positiboen kopuruak; zehazki, 37 kasu gutxiago erregistratu dituzte. Hala ere, positibo tasak gora egin du. Herenegun %4,79 zen positibo tasa, eta atzo egindako proben %5,6ek eman zuten positibo.

Lurraldeetako egoerari dagokionez, COVID-19aren kasu gehienak Bizkaian erregistratu dituzte. Guztira, 218k eman dute positibo, aurreko egunean baino 37 gehiagok. Beste hiru lurraldeetan, ordea, behera egin dute kasuek. Gipuzkoan 124 positibo erregistratu dituzte, Nafarroan 104, eta Araban 63. Gainontzeko bost kasuak, berriz, EAEtik kanpo bizi diren herritarren artean atzemandakoak dira.

Jaurlaritzak ospitaleratze berrien datuak ere eman ditu, eta, hain zuzen, koronabirusa duten 39 pertsona gehiago daude erietxeetako gela arruntetan. Zaintza intentsiboetako unitatean, gaur-gaurkoz, 89 pertsona daude ospitaleratuta. Hala ere, ez du informazio gehiago eskaini, eta astelehenean emango ditu xehetasun gehiago.


Summary: Haur parke bat eraiki dute Zaballan, modulu mistoa sor dezatela eskatzeko. Irati Gurasoekin Euskal Herrira dinamikak sustatuta, Olentzerok eta Mari Domingik eraman dute parkea Arabako espetxe aurrera. Martxoaren 8an hiru urte beteko ditu Irati umeak, eta preso duen amarengandik bereizi beharko du.

Olentzerok eta Mari Domingik oparia eraman dute gaur Zaballako espetxera (Araba): haur parke bat eraiki dute kartzelaren aurrean, Irati Gurasoekin Euskal Herrira dinamikak bultzatuta, espetxe horretan modulu misto bat egin dezatela eskatzeko. Preso dauden gurasoak eta haien seme-alabak elkarrekin egoteko aukera emango luke modulu mistoa sortzeak.

Bi urteko umea da Irati; Beatriz Etxebarria eta Iñaki Zapirain euskal presoen alaba, eta espetxean jaioa. Oraindik hiru urte bete ez dituenez, Espainiako legediaren arabera badu amarekin egoteko eskubidea; orain biak daude Aranjuezen (Madril, Espainia). Baina gauzak aldatu egingo dira datorren urteko martxoaren 8an. Orduan, haurrak hiru urte beteko ditu, eta amaren magala utzi beharko du. Hori galarazi nahi du Irati Gurasoekin Euskal Herrira plataformak, eta horretarako ekinbide ugari ari dira antolatzen. Gaur, esaterako, Zaballakoa.


Summary: Baionako Herriko Etxeak etxegabeen kontrako neurriak kendu beharko ditu, partez. Karrika Gurea Da kolektiboak salaketa jarri zion Baionako auzapezari, «diskriminazioagatik». Paueko Auzitegi Administratiboak neurri sortako hirugarren artikulua kentzera behartu du auzapeza.

Haserrea eragin zuen Baionako Herriko Etxeak etxegabeen kontra plantan ezarri zuen neurri sortak. Izan ere, Jean Rene Etxegaraik goizeko zortzietatik gauerdira arte «karriken gehiegizko okupazioa» debekatu du, baita «jarririk edo etzanik» egotea ere «ibiltariak trabatzeko arriskua den lekuetan». Bi txakur baino gehiago elkartzea ere debekatu du. Bestalde, puska zenbait karrikan biltzea legez kanpokotzat jo du; janaria prestatzeko materiala, oihalak hedatzeko materiala eta txakurrak bazkatzeko tresnak, besteak beste. Egoera salatzeko, hainbat protesta antolatu zituen Karrika Gurea Da kolektiboak, eta Paueko Auzitegi Administratibora jo zuten, neurriak etxegabeentzat «diskriminatzaileak» direlakoan.

Iragan astean epaitu zuten afera Pauen (Okzitania), eta atzo eman zuen erabakiaren berri Paueko Auzitegi Administratiboak. Epaileak agindu du neurri gehienak bere horretan atxikitzeko, baina janaria prestatzeko materiala, oihalak eta puskak biltzeko debekua kentzera behartu du Baionako Herriko Etxea, «neurri horiek ez baitira justifikatuak».

Karrika Gurea Da kolektiboak «neurri sorta osoa» kentzeko eskatu zuen, baina ez da hala gertatu. Jean Rene Etxegaraik France Bleu irratian iragarri du «neurri sorta %95ean berdina» dela. Haren arabera, «epaileak ongi ulertu» du neurri sortaren helburua, hau da, desordena publikoaren kontra egitea.


Summary: Positibo tasa %6,4ra igo da Hego Euskal Herrian. 4.858 PCR eta antigeno proba egin, eta 311 positibo atzeman dituzte. Nafarroako Gobernuak neurriak ez arintzea erabaki du, goranzko joera «argia eta nabarmena» dela nabarmenduta.

Ohi baino PCR eta antigeno proba gutxiago egin dituzte azken egunotan Hego Euskal Herrian, eta nahiz eta atzemandako kasuen kopuruak behera egin, egindako proben positibo tasak gora egin du. Eusko Jaurlaritzak eta Nafarroako Gobernuak emandako datuen arabera, 4.858 proba egin zituzten atzo, eta 311k pertsonak eman zuten positibo. Hau da, egindako proba guztien %6,4k eman zuten positibo, eta herenegun %5,6 zen datu hori. OME Osasunaren Mundu Erakundeak %5ean du ezarria izurritea kontrolpean edukitzeko muga.

Lurraldeetako egoerari dagokionez, eta, aurreko egunekin alderatuz gero, guztietan egin du behera detektatutako positiboen kopuruak. Kasu gehienak Bizkaian atzeman dituzte; guztira, 123 positibo erregistratu zituzten eremu horretan, herenegun baino 95 gutxiago. Nafarroan, 83 izan ziren kasuak, bezperan baino 21 gutxiago; Gipuzkoan, 63 positibo, 61 gutxiago; Araban, 43 detektatu zituzten, aurreko egunean baino 21 gutxiago.

Jaurlaritzako ospitaleetako egoeraren berri ere eman du, eta azaldu du beste 23 pertsona ospitaleratu dituztela, eta 84 gaixo daudela ZIU zaintza intentsiboetako unitatean.

Nafarroako Gobernuak ez du oraindik erietxeen informaziorik eman, baina ohartarazi du ez dituela arinduko urte amaierako neurriak, eta, beraz, besteak beste, etxeratze agindua 23:00etan mantenduko dela. Haren arabera, azken egunetan gora egin dute koronabirus kasuek, eta, gainera, goranzko joera «argia eta nabarmena» da. Oraintxe, 100.000 biztanleko 200 kasu daude Nafarroan, eta positibo tasak eta R0 indizeak ere gora egin dute.

Txertatze eremuak

Eusko Jaurlaritzako Osasun Saila bihar hasiko da COVID-19aren aurkako txertaketa kanpainarekin, eta gaur jakinarazi du non emango dituzten lehenbizikoz txertoak. Araban, Gasteizko Ajuria egoitzan hasiko dira txertaketarekin; Bizkaian, Elorrioko laguntza zentroan; eta Gipuzkoan, Hondarribiko Caser Betharram egoitzan. Hain zuzen, txertoaren 405 dosi emango dituzte lehen egunean, eta astero 16.000 iritsiko direla aurreikusten da, 193.050era iritsi arte.


Summary: Ume motxiladunen egoera salatzeko kalejira egin dute. Martuteneko espetxetik Loiolara egin dute martxa dozenenaka lagunek. Urrunketa + Covid-19 = umezurtz lelopean egin dute protesta.

Martuteneko espetxetik hasi, eta Loiolaraino (Donostia, Gipuzkoa) egin dute martxa hainbat lagunek goizean, ume motxiladunen egoera salatzeko. Sare Herritarrak deitu zuen kalejira egitera, «urrunketagatik eta osasun egoeragatik gurasoak kartzelan dituzten haurrak umezurtz» gelditu direla salatzeko. Patinetean joan nahi dut aita/ama ikustera leloa zuen pankarta eraman dute martxan zehar, eta umeek patinetez egin dute martxa. «Urte luzez, haur eta nerabe asko bidaia amaigabeak egitera behartuak izan dira beren aitari, amari edo biei muxu bat eman ahal izateko; aurten, ordea, bizi izan dugun pandemiaren eraginez, oztopo berri bat agertu da motxiladun umeen eta haien guraso presoen arteko harremanean», salatu dute.

Sare Herritarraren arabera, 86 ume motxiladun dira, guztira. Pandemiarengatik, euskal presoak «inoiz baino isolatuago daude». Eskubide urraketak «are bortitzagoak» izaten ari dira, eta «haien etxetik gertuen dagoen espetxean egotea» dagokiela esan du Sarek. Hain zuzen, horregatik aldarrikatu dute «motxiladun umeek haien aita, ama edo biak bisitatzera joateko bidaia patinetez egiteko eskubidea dutela».

Urtarrilaren 9ko mobilizazioa ere izan dute gogoan antolatzaileek. Egun horretan mobilizatzeko deia egin diote Euskal Herriari. Ipar Euskal Herriko hainbat lekutan, Plazak Argitu ekinaldia ere egin dute gaur, Bakegileek deituta, urtarrilaren 9an Baionan eginen duten giza katearen iragartzeko.


Hasi dira txertoa jartzen

Summary: Hasi dira txertoa jartzen. Arabako, Bizkaiko, Gipuzkoako eta Nafarroako zahar etxe banatan hasi da txertaketa kanpaina. Zenbait egoiliarri eta langileri jarri diete txertoa. Lapurdin, Nafarroa Beherean eta Zuberoan, berriz, urtarrilaren 4an hasiko dira.

Gaur hasi da COVID-19aren aurkako txertaketa kanpaina Hego Euskal Herrian. Pfizer eta BioNTech botika etxeen txertoak jaso dituzte administrazioek, eta zahar etxeetatik ekin diote kanpainari; izan ere, lehen fasean arrisku taldeek izango dute lehentasuna, egoera zaurgarrian dauden taldeek. Iruñeko El Vergel egoitzako 70 urteko egoiliar bati jarri diote lehenengoa. Han dauden 150 pertsonari jarri nahi diete txertoa.

Beste hiru zahar etxetan ere hasi dute kanpaina: Gasteizko Ajuria egoitzan, Elorrioko (Bizkaia) laguntza zentroan eta Hondarribiko (Gipuzkoa) Caser Betharram zahar etxean. 405 emango dituzte gaur, eta, hemendik aurrera, astero 16.000 txerto jartzeko asmoa du Eusko Jaurlaritzak, 193.000ra iritsi arte.

Txertoaren lehen dosiak 10:00ak aldera iritsi dira. Egoiliarrei eta langileei jarri diete, eta txertoa jaso dutenak hamabost minutuz utzi dituzte osasun langileen zaintzapean, badaezpada ere. Txerto horrek bi dosi behar ditu, eta lehenengoa jaso eta 21 egunera jarriko diete bigarrena.

Maria Txibite Nafarroako Gobernuko presidentea El Vergelen izan da, kanpainaren hasieran, eta hedabideei adierazi die «itxaropena eta ilusioa» piztu dizkiola txertoak, nahiz eta ohartarazi duen txertoarekin ez dela osasun krisia desagertuko, eta «hilabeteetako» lana dagoela aurretik. Hain zuzen, haren gobernuak atzo jakinarazi zuen ez dituela segurtasun neurriak malgutuko Urtezahar gauean, datuen goranzko joera «argia eta nabarmena» delako.

Gotzone Sagardui Eusko Jaurlaritzako Osasun sailburuak adierazi du txertoa jasota beste aro bat hasiko dela COVID-19ari aurre egiteko lanean. Osasun Sailak 405 dosi jaso ditu gaur, aurrerapen bat, zahar etxeetan banatzeko: 104 Araban, 85 Bizkaian eta 180 Gipuzkoan. Aurreikuspenen arabera, astero 16.000 dosi inguru jasoko dituzte.


Summary: 297 positibo atzeman dituzte Hegoaldean, eta tasa %5,3ra jaitsi da. Osakidetzak eta Osasunbideak 5.556 PCR eta antigeno proba egin dituzte. Nafarroako Gobernuak bi heriotzaren berri eman du.

Atzo bezperan baino test gehiago egin zituzten Hego Euskal Herrian, eta orduan baino positibo gutxiago atzeman. Eusko Jaurlaritzak eta Nafarroako Gobernuak jakinarazi dute 297 pertsonari detektatu dietela COVID-19a, egindako 5.556 probaren artean. Positibo tasa %5,3 da, beraz; aurreko egunean baino apalagoa.

Bizkaian atzeman dute positibo gehien: 111 (bezperan baino hamabi gutxiago); Nafarroan, 72 (–11); Gipuzkoan, 71 (+8); eta Araban, 40 (–3). Datuak bezperakoen parekoak dira, hortaz.

COVID-19a zuten 29 paziente ospitaleratu zituzten atzo Hegoaldean, eta, egun, 105 paziente daude zainketa intentsiboetako unitatean.

Nafarroako Gobernuak adierazi du atzo 79 urteko emakume bat hil zela gaitzaren eraginez, eta aurreko egunetan 82 urteko beste andre bat ere bai.

Gaur iritsi da COVID-19aren kontrako txertoa Euskal Herrira, eta zahar etxe batzuetako egoiliar eta langileei jarri diete dagoeneko.


Altuna III.a txapeldun

Summary: Altuna III.a txapeldun. Jokin Altunak bigarrenez lortu du lau eta erdiko txapela, Erik Jakari 22-9 irabazi ondoren. Erasokor jokatu du amezketarrak hasieratik, eta aurkaria defentsan aritzera behartu du

Hiru urteren ondoren, berriz ere lau eta erdiko txapela burura eraman du Jokin Altunak. Hasi eta buka bikain jokatuta, 22-9 irabazi dio Erik Jakari Bilboko Bizkaia pilotalekuan, eta kaiolako distantzia laburrean pilotaririk onena dela berretsi du. Partidaren hasieran zalantza bat edo beste izan badu ere, azkar agertu du bere jokoa amezketarrak, eta erabat nagusitu zaio Jakari. Piloten ezaugarriak ezin hobeto baliatu ditu irabazleak, eta abiadura izan du arma nagusi. Hanken eta besoen freskotasunari esker, bizi ibili du pilota etengabe, eta ez dio ezertarako aukerarik eman kontrarioari. Hala, ondo merezita jantzi du txapela, eta duela hiru aste buruz buruko finala galduta hartu zuen kolpeari buelta eman dio. "Inoiz baino txapeldunago sentitzen naiz. Zulotik atera behar hori aberasgarria izan da, eta txapel honek ilusio berezia egiten dit. Erasokor jokatu dut, ausart, eta etxean pentsatuta neukan gidoia ongi atera zait", adierazi du partida amaieran.

Neurketako lehen hiru tantoak Jakak egin ditu. Sakea baliatuta, ohiko jokoa egin du lizartzarrak, eta ikusten zen partida edonork irabaz zezakeela. Kikildu beharrean, ordea, gora egin du Altuna III.ak, eta gain hartu dio aurkariari. Sakea eskuratu bezain laster agintzen hasi da, eta bosnakoa izan da partidako azken berdinketa. Hortik aurrera jaun eta jabe izan da txapelduna. Ezker-eskuin azkar mugitu du pilota, eta Jakak berak ohikoa duen jokoa egin du amezketarrak. Erasora jo du bi aldiz pentsatu gabe, eta defentsan aritzea tokatu zaionetan ere azkar mugitu ditu hankak. Lehen atsedenaldi luzera 12-5 iritsi da aurretik.

Handik bueltan ez da aldatu partidaren joera. Bere horretan jarraitu du Altuna III.ak, eta Jakari ez dio erasora pasatzeko aukerarik eman. Sufritzen aritu da lizartzarra, aurkariaren musikarekin dantzan, eta tantoa egin zezakeen aukera bakanetan ere ez du asmatu. 16-5ekoa izan da adibide garbiena. Alde batera eta bestera mugiarazi du Altuna III.ak, eta azkenean tantoa irabazleak berak egin du. 18-5ekoarekin iritsi da bigarren atsedenaldia. Azken txanpan, Jakak bizpahiru tanto eder egin ditu, baina amezketarra ez da bere tokitik atera. Ondo baino hobeto amaitu du partida (22-9).

Titulua irabazita, lau eta erdian bigarren txapela izan du Altuna III.ak. Bosgarren finala jokatu du jarraian, eta jada bi txapel baditu etxean. Kontuan izan behar da oraindik 24 urte besterik ez dituela. Jakak, bestalde, pozik egoteko motiboak baditu, aurtengo urtean buruz buruko txapela eskuratu baitu, eta lau eta erdikoan bigarren postua. Penaz agertu da bukaeran. "Partida hau jokatzea ez da gutxi, baina pena daukat erraz galdu dudalako. Berak oso ondo jokatu du, baina nik ez dut ezertan asmatu. Joko azkar horretan aurrera egin dut beti, baina izan dira pilotakada batzuk atzera egin beharrekoak, eta zalantza asko izan ditut. Halere, hobetzen jarraitzeko ilusioa daukat".

Lau eta erdikoa amaituta, datorren astean abiatuko da binakako txapelketa, eta gaurko bi protagonistak parte hartzaile izango dira. Datorren asteartean egingo dute aurkezpena, eta han emango dute bikoteen berri.


Summary: Israelek kokaleku gehiago eraikiko ditu Zisjordanian. AEBetako presidente Donald Trumpek kargua utzi aurretik plan berri bat aurkezteko asmoa du Tel Avivek.

Zisjordania anexionatzeko asmoz Israelek kokaguneak eraikitzea ez da berria, 1967an hasi baitzen Palestinako eremu okupatuetan halako lanak egiten. Orain, Israelgo Auzitegi Gorenak haietako bat eraisteko agindu eta hilabetera, beste milaka etxebizitza eraikitzeko beharrezko tramiteak abiatu dituzte. Asmoa da horiek eraikitzeko agindua Donald Trumpek Etxe Zuria utzi aurretik argitaratzea, Planifikazio eta Eraikuntza Kontseiluaren arabera.

Israelek Trumpen aurkitu du gura zuen bazkidea. Izan ere, AEBek Israelen lurralde gisa aitortu zituzten hark Palestinako lurretan eraikitako kokalekuak, otsailean aurkeztutako bake planean. Erabaki hark haserrea sortu zuen Palestinan, baina Mike Pompeo AEBetako presidenteordeak azaroan kokaleku batera eginiko bisitak Trump presidentearen asmoak berretsi zituen. Gauzak hala, babes hori aprobetxatu nahi du Israelek, urtarrilean Joe Biden demokrata Etxe Zurira iritsi aurretik, eta, KAN telebista katearen arabera, hurrengo bi asteetan egingo dute publiko etxebizitza gehiago eraikitzeko plana.

Orain Bakea GKE gobernuz kanpoko erakundeak salatu du Trump AEBetako presidentetzara iritsi zenetik ugaritu egin direla Palestinako lurretan eraikitako kokalekuak. Nazioarteko zuzenbidearen aurka, 1967an Israelek Zisjordania, Gaza eta Golango gainak okupatu zituenetik, milaka etxebizitza eraiki ditu Israelek Palestinaren lurretan. 2012ko datuen arabera, 531.000 kolono bizi ziren Zisjordanian, eta egungo kopurua handiagoa dela uste da. Kokaleku horietako batzuk, gainera, legez kanpokoak dira Israelgo auzitegien arabera ere.


Summary: 'Koronabirus', 'berrogeialdi', 'dioxina'... urteko hitzen zerrenda osatu du BERRIAk. Aurtengo hitzen zerrenda bat prestatu du BERRIAko euskara taldeak. Urte guztia bezala, koronabirusak eragindako osasun larrialdiak baldintzatu du hori ere.

Amaitzear den 2020. urte honek protagonista bakarra izan du hasi eta buka: koronabirusa, eta hark eragindako ondorioak, izan osasun arlokoak, sozialak, politikoak edo ekonomikoak. Hala erakusten du BERRIAn gehien irakurritako albisteen bildumak. Koronabirusaren datuen albistea irakurri da gehien BERRIAren webgunean, eta, gehien irakurritako 60en artetik, erdiak baino gehiago gaiaren ingurukoak dira. Horrek eztabaidarako tarte txikia utzi du urteko hitza zein izan den erabakitzeko garaian, besteak beste UZEI saiatu den arren beste hitz batzuk aipatzen, gaitzarekin zerikusirik izan gabe jendearen ahoan bolo-bolo ibili direnak: arrakala orgasmiko, lawfare, hondale, okupa… 24ko zerrenda bat osatu arte.

BERRIAko euskara taldeak ere bere zerrenda osatu du, urtarriletik abendura bitarte, hilabetez hilabete, herritarrek gehien erabili dituzten hitzetako batzuekin.

Koronabirusa

Urtea ez dago beste hitz batekin hasterik: koronabirusa. Urtarrilean, ordea, urruneko zerbait zen. Wuhan izeneko hiri batean zabaldutako birus baten berri iritsi zen Euskal Herrira: SARS-CoV-2a. Urtarrilaren 23rako, birus hark hamazazpi lagunen heriotza eragin zuen. OME Osasunaren Mundu Erakundea birusaren inguruko bilerak egiten hasi zen, eta, Mendebaldeko agintariek arriskutsua ez zela adierazi arren, OMEk nazioarteko larrialdia ezarri zuen urteko lehen hilabetea amaitu aurretik.

Halere, koronabirusa ez da birus bakar bat, multzo bat baizik, besteak beste arnasbideetako gaixotasun batzuk eragiten dituena. Egunerokoan, ordea, SARS-CoV-2 motakoa izendatzeko erabili izan da. Beste zenbait izen ere hartu ditu COVID-19 gaitzaren eragileak: Wuhango koronabirusa eta 2019-nCoV birusa.

Dioxina

COVID-19aren eraginik larrienak Euskal Herrira iritsi aurretik, ezbehar batek bete zituen berripaperen azalak otsailaren 6tik aurrera. Arratsalde hartan amildu zen Eitzagako zabortegia (Zaldibar, Bizkaia). Bi langile desagertu ziren, hondakinen azpian harrapatutatuta. Gertaerak eragina izan zuen inguruko herrietan ere. Zabortegian piztutako suteek dioxina eta furano mailen igoera eragin zuela adierazi zuten agintariek; normala den baino 40-50 aldiz handiagoa. Hala, etxeko leihoak ahalik eta gutxien irekitzea eta aire zabalean kirolik ez egitea gomendatu zitzaien Ermuko (Bizkaia) eta Eibarko (Gipuzkoa) herritarrei.

Zer dira, ordea, dioxinak? Esteban Abad Holdago CISCeko kimikariak azaldu zion orduan BERRIAri: «Errekuntza prozesu bat badago, dioxinak sortuko dira, eta behar luketen baino askoz ere gehiago izango dira... Nolanahi ere, dioxinak oso toxikoak dira; kontrolatu egin behar dira maila apaletan ere».

JON URBE / FOKU

Berrogeialdia eta konfinamendua

Martxoarekin batera hasi ziren COVID-19 kasuak ugaltzen Euskal Herrian. Eta, horrekin batera, neurriak iritsi ziren. Hego Euskal Herriko biztanleek lehenik, eta Iparraldekoek gero, etxean geratzeko agindua jaso zuten, ezinbesteko jarduerak egiteko izan ezik. Lurralde osoan konfinamendua ezarri zen, beraz.

Ordurako, martxan zegoen beste neurri bat berrogeialdia zen, garaiaren eta gobernuaren arabera epeak ezberdinak izan diren arren. Hura da hasieran ezarri eta oraindik ere indarrean diren eginbeharretako bat, kutsatua izan bazara, edo gaitza izan duen norbaitekin kontaktuan egonez gero. Martxoan, gainera, Felix Arrieta Deustuko Unibertsitateko irakasleak hitzaren jatorria azaldu zuen BERRIAn, izen bereko artikuluan.

Maskara

Apirilera arte, ohikoagoa zen maskara hitza inauteri giroarekin lotzea, eguneroko beharrezko tresna batekin baino. Geroztik, ordea, ezinbesteko bihurtu da etxetik ateratzeko. Konfinamendua ezarrita zegoela hasi zen beharrezko izaten, besteak beste erosketak egitera edo medikuarenera joateko. Hala, hainbat eta hainbat lagun duela zortzi hilabetetik aurpegia elkarri ikusi gabe uzteraino.

Fasea

Lehena, bigarrena, hirugarrena... atzera bigarrenera, eta berriz aurrera. Zer egin daiteke orain? Zenbat irauten dute? Eta zer dator gero? Konfinamendua arintzeko plan bana aurkeztu zuten Espainiako eta Frantziako gobernuek maiatzean, eta horiek izan ziren euskal herritarrek konfinamendua uzteko osatu behar izan zituzten bideak. Ez, ordea, buruhausterik gabeak. «Normaltasun berrirako» bide mailakatuak, fasez fase eginiko hark, unean-uneko egoeraren aldaketei begira egonarazi zituen asko eta asko, biharamunean zer egin zezaketen eta zer ez jakiteko. Batez ere, lehenengotik bigarrenerako jauzi hartan; tabernak ireki zituztenekoan.

IÑIGO URIZ / FOKU

Agerraldia

Kazetarien eguneroko lanean ohikoa da alderdi, erakunde edo gizarte mugimenduen agerraldien berri ematea, baina hitz horrek beste zentzu bat hartu du pandemian. Hainbeste denbora etxean igaro ostean, eta udako eguzkiaren gerizpean, bazirudien egoerak hobera egingo zuela. «Ohiko bizitzara» itzultzearekin batera, ordea, han eta hemen handituz joan zen koronabirusak erasandakoen kopurua: Basurtuko agerraldiak bederatzi gaixo berri eragin ditu ospitaletik kanpo; Berako lantegi bateko agerraldia «kontrolpean» dago, Indurainen arabera; Murgak dio agerraldiak «kontrolatuta» dauzkatela...

Derrigorrezkoa

Pixkanaka, herritarrak batean eta bestean maskara erabiltzera ohitzen ari zirenean iritsi zen erabakia, uztailean: Maskarak erabiltzea derrigorrezkoa izango da Hego Euskal Herrian. Aurrez ere bazen derrigortasuna garraioan, leku itxietan, saltokietan... baina erabaki hark are gehiago aldatu zuen kale paisaia. Kirola egiten edo tabernan jan-edanean ari ez zen edonork jantzi beharko zuen maskara, derrigor.

Ez-jaiak

Uda, oporraldia izateaz gain, hiri eta herrietako jaien garaia ere bada. Aurrez joan ziren, besteak beste, sanferminak eta Baionako bestak ere. Eta abuztuan Arabako, Bizkaiko eta Gipuzkoako hiriburuen txanda iritsi zen. Hala, BERRIAk, gainerako herritarrek bezala, buelta bat eman behar izan zien festetarako plangintzei. Hala, festarik gabe, baina haiek gogoan, beste batzuek hartu zuten protagonismoa: Luis Mokoroa, Donostiako Aste Nagusiari hasiera emateko lehen kanoikada eman zuena; Baionan besta eta borroka ezkondu zituzten urteak; Mari Puri Herrero eskultorearen eta Marijaiaren artekoak...

IÑIGO URIZ / FOKU

Bigarren olatua

Uztailean hasi zen, eta urrian indar hartu. Agintarien eta herritarren solas eta elkarrizketetan, ordea, irailean hasi zen nagusitzen, hondartza denboraldia amaitu ostean. Agintariak pozik zeuden kostaldeko herrietan hartutako neurriekin, baina hurrengo hilabeteetan zer eragin izan zuten? Zer gertatu zen udan? Nola pasatu zen agerraldietatik olatura? Datuen bidez, bigarren olatuaren argazki orokor bat eskaintzen saiatu zen BERRIA.

Bazetorren eragotzi nahi zen olatu hori, eta mundu osoan eragin zuen, gainera. Gaitzak hainbat herrialde behartu zituen itxialdia arindu ordez berriz ere konfinamendua ezartzera.

Etxeratze agindua

Konfinamendurik gabe baina mugimenduak murriztuz erantzun zioten gobernu gehienek bigarren olatuari. Gauez etxetik irteteko debekua, berriz, urriaren amaieran itzuli zen Euskal Herrira. Herritarren ahotan zen berriz etxeratze agindua: «Noizko egon behar dugu etxean?», zen galdera. Urriaren 24an ezarri zuten Ipar Euskal Herrian, eta 27an Hegoaldean.

Jan-edan guztiak ere etxean egiten hasi behar izan zuten herritarrek, jatetxeak eta tabernak atzera itxi baitzituzten. Egoera «odoluste bat» zela zioten ostalariek.

Txertoa

Azaroa hasi zenean, bazirudien COVID-19aren aurkako txertoa urrun zegoela oraindik. AstraZeneca botika etxeak, adibidez, esan zuen martxo erdialderako egon zitekeela txertoa. Pfizer heldu zen arte: AEBetako botika etxeak azaroaren 10ean esan zuen kasuen %90etan eraginkorra den txerto bat zuela. Hortik aurrera, konpainiek bata bestearen atzetik eman zituzten COVID-19aren kontrako txertoen eraginkortasunari buruzko albisteak.

«Neurri batean, horixe bihurtu da azken egunotan txertoen garapena: ikuskizun». Hala azaldu zuen Ana Galarraga Aiestaran Elhuyarreko zientzia dibulgatzaileak orduan gertatzen ari zena. Informazio olatu hark hainbat galdera, zalantza eta mesfidantza ere eragin zituen, eta Jakes Goikoetxea kazetariak erantzun zien haiei.

GORKA RUBIO / FOKU

Brexit-a

Urte osorako balioko luketen hitzetako bat da brexit-a. Erresuma Batua Europako Batasunetik urtarrilaren 31n atera zen ofizialki, eta trantsizio epe bat hasi zen orduan: 11 hilabetez, haren arauei eta merkatuari lotuta jarraituko zuen, bien arteko etorkizuneko harremana negoziatu bitartean. Azkenean, ordea, etxeko lanak azken egunerako uzten dituen ikaslearen moduan osatu dute ituna Londresek eta Bruselak: akordioa prest daukate, eta urtarrilaren 1ean indarrean jartzeko pausoak ematen dihardute azken egunetan.


Summary: Bangladeshek beste mila errefuxiatu rohingya lekualdatuko ditu uharte batera. Gobernuak entzungor egin die giza eskubideen aldeko hainbat erakunderen ohartarazpenei.

Abendu hasieran egin bezala, datozen egunetan rohingya errefuxiatuen beste talde bat eramango du Bangladeshek uharte batera. Zehazki, Bhasan Char irlara lekualdatuko ditu: Bengalako badian dago, kontinentetik 45 kilometro ingurura. Bertan, rohingyentzako errefuxiatu kanpamentua eraiki du herrialdeko gobernuak. Hilaren lehen egunetan, 1.600 errefuxiatu inguru lekualdatu zituen uharte horretara, eta hurrengo egunetan beste mila inguru eramango ditu.

NBE Nazio Batuen Erakundeak esana du Bangladeshek ez diola baimenik eman Bhasan Charreko kanpamendua ikuskatzeko, eta ez zuela parte hartu errefuxiatuen lekualdatzean abenduaren hasieran.

Gobernuak ziurtatu du uhartera joatea hautazkoa dela errefuxiatuentzat, eta Bhasan Charreko kanpamenduak arindu egingo duela Cox´s Bazar hiriaren ondoan dagoen errefuxiatu guneko gainpopulazioa. Milioi bat rohingya baino gehiago bizi dira han.

Errefuxiatuek eta horiekin lanean ari diren giza eskubideen aldeko elkarteek, ordea, uhartera joatera behartzen dituztela salatu dute. Bhasan Char uhartea duela hogei urte azaleratu zen itsasotik, eta zikloi garaian ugariak izaten dira uholdeak han.

Rohingya errefuxiatuek Bangladeshera jo zuten Myanmarren jasan duten indarkeriatik ihesi. Bangladesheko Gobernuak beren herrialdeetara itzularazteko saiakerak egin ditu, baina porrot egin dute, rohingyak Myanmarren berriz ere jazarriak izateko beldur direlako.


Summary: Jaurlaritzak uste du sei hilabete barru lor daitekeela talde immunitatea. Bingen Zupiria bozeramaileak adierazi du txerto gehiago homologatzeak txertaketa prozesua bizkortuko duela. Halere, ezarrita dauden neurriak arintzearen aurka egin du, Gabonak eta birusaren aldaera berria direla medio.

Eusko Jaurlaritzako bozeramaile Bingen Zupiriak uste du sei hilabete nahikoa izan daitezkeela talde immunitatea lortzeko. Araban, Bizkaian eta Gipuzkoan, Nafarroan bezala, atzo jarri zituzten lehen txertoak, eta txerto gehiagoren homologazioak prozesua azkartuko duelakoan dago Zupiria. Satse sindikatuak, berriz, baliabideak eta langile gehiago eskatu ditu egoki egin ahal izateko.

Zupiriak, Radio Euskadin eginiko elkarrizketa batean, adierazi du Pfizerren txertoaren banaketa eten egin dela une batez, enpresak Belgikan duen egoitzan gertatutako arazo logistiko baten eraginez. Bart gauen jakinarazi zioten Jaurlaritzari bihar goizean Arabara, Bizkaira eta Gipuzkoara iritsi behar ziren 16.000 txertoek atzerapen bat izango dutela. Zupiriak, ordea, enpresaren aldeko hitzak izan ditu, eta hura egiten ari den «ikaragarrizko ahalegina» azpimarratu du, baita «txertaketa kanpaina ikaragarri hau eraginkortasunez egin ahal izateko beharrezkoak diren garraio, mantentze eta kontserbazio sistemena». Haren esanetan, halakoak gerta daitezke gerora ere, eta nabarmendu du itxaron egin beharko dela txertoa herritar gehienengana iristeko: «Munduan inoiz ez bezalako txertaketa kanpaina bati aurre egiten ari gara».

Oraingoz, Pfizer etxearena da Europako Medikamentuen Agentziak baliozkotzat jo duen bakarra, baina datorren aste eta hilabeteetan gehiago homologatzea espero du Jaurlaritzak, eta pixkanaka horiek ere banatzen hastea. Txerto berriak iritsi bitartean «kontu handiz» aritu beharra azpimarratu du. Hala, segur aski, talde immunitatea sei hilabete barru posible izango dela azpimarratu du, txertoak eskuratzeko eskaintza handiago bat egongo delako.

Txertaketa «erronka kolektibo» gisa definitu du bozeramaileak, eta, lehen txertoak jaso dituztenak «seguruago» sentituko direla uste duen arren, «taldea babesteko» lanean jarraitu beharra adierazi du.

Azken asteetako datuei dagokienez, Zupiriak esan du «egoera arintzen» ari dela, urriaren hasierako datuetara gerturatuz. Halere, osasun neurriei eustearen alde agertu da, Gabonek eragin ditzaketen ondorioen esperoan. Era berean, kezka adierazi du azken asteetan agertu den aldaera berriagatik ere, eta adierazi du haren ondorioak «gogorragoak» izan daitezkeela.

Lan «titanikoa»

Satse sindikatuko bozeramaile Amaia Mayorrek txertaketa aurrera eramateko «baliabide eta langile falta» dagoela salatu du Onda Vascan. Egun, txertoak lehen mailako arretako beharginek jartzen dituzte, eta horrek lan «titaniko» bat egitera behartzen ditu profesionalak, Mayorren esanetan. Izan ere, txertaketaz ez ezik, PCR eta antigeno probak egiteaz ere langile horiek arduratzen dira, eta egungo egoeran bi lanak uztartu beharrak eta gainerako zerbitzuak ere eskaintzeak «ardura» sortzen diela azaldu du Mayorrek.

Erizainak txertoekin lan egitera ohituta daudela nabarmendu du, eta Pfizerrenak eskatzen duen mantentze prozesuaren gaineko formakuntza ere jaso dutela. Kualifikazioa ez, beraz. «Erizain falta». Hori da, Satseren ustez, txertaketaren «segurtasuna eta kalitatea» bermatzeko falta dena: «Lehen mailako arreta oso justu dago. Denbora daramagu langile eta baliabide falta salatzen, eta pandemiak egoera okertu du».


Summary: Trumpek azkenean sinatu du milioika estatubatuar laguntzeko suspertze plana. AEBetako jarduneko presidenteak bost egunez egin dio uko Kongresuaren 900.000 milioi dolarreko plana sinatzeari. Bitarte horretan, hamar milioi langabe baino gehiago gelditu dira laguntza gabe. AEBetako Administrazioaren itxiera ere eragotzi du sinadurak.

Azkenera arte eutsi dio mehatxuari. Donald Trumpek egunetan izan du blokeatua AEBetako Kongresuaren 900.000 milioi dolarreko suspertze plana, bere mesederako aldaketak nahi zituelako hura jasotzen zuen lege sortan. Jarduneko presidenteari berdin izan zaio bost egunez bere sinaduraren zain estu eta larri edukitzea milioika estatubatuar. Baina, azkenean, Mar-a-Lagoko (Florida) bere luxuzko bulegoan eseri, eta sinatu egin du «zoritxarreko» irizten zion plana. «Omnibus eta COVID-19 sorta hau sinatu dut Kongresuarentzako mezu argi batekin: erretira ditzala xahutze hutsa diren legearen puntuak».

Errukitu egin ote da Trump? Analista zenbaiten ustez, Alderdi Errepublikanoaren azken orduko deiak aintzat hartu ditu Trumpek, izan ere, Georgian bi senatari aukeratzeko hauteskundeak hor dauden oraindik. Urtarrilaren 5ean egingo diren boz horietan jokoan dago Alderdi Errepublikanoak AEBetako Senatuko gehiengoari eustea.

Trumpek bart gauean sinatutako lege sortan, batetik, pandemiaren kalteak arindu eta ekonomia suspertzeko plana onartu da. Besteak beste, enplegurik gabeko pertsonentzako laguntzak beste 50 aste luzatuko ditu, eta langabezian gelditu direnentzat sariak astean 300 dolar gehiagorekin osatuko ditu.

Hori bai, Trumpek plana sinatzeari uko egin dion tarte honetan, 10-14 milioi herritarren langabezia sarietarako bi programa bertan behera gelditu dira. Legea indarrean jartzen denean leheneratuko dira programa horiek. Beste 30 milioi estatubatuar ere larri ibili dira; izan ere, Trumpen blokeoak urte berrira arte iraun izan bazuen, etxegabetzeak eragozten dituen betoa indargabetuko zen.

Suspertze planak enpresak ere lagunduko ditu, nominak ordaintzeko. Milioika dolar joango dira eskoletara, alokairuetarako laguntzetara eta elikagai kupoietara ere.

600 dolarretik 2.000ra

Suspertze planaren beste ikur bat ordainketa bakarreko txekeak dira, herritar guztiei banatzekoak. Laguntza planak errepublikanoen babesa izan zezan, demokratek txekeak 600 dolarrekoak izatea onartu zuten. Baina gaur bertan, demokratek Kongresuan beste bozketa baterako deia egin dute, kopurua 2.000 dolarrera igo dadin. Errepublikanoek onartuko dute orain? Ez dago batere argi. Trumpek berak bart gauean aipatu du 2.000 dolarreko ordainketaren aldekoa dela, nahiz eta aurretik bere mugimendu guztiak 600 dolarreko txekeen aldekoak izan.

Pandemiak herrialdea gogor jotzen duen bitartean, suspertze planari soilik ez, AEBetako Administrazioarentzako finantzazioari betoa jartzeko mehatxua ere egin du jarduneko presidenteak. Omnibus sortan doan 1,4 bilioi dolarreko lerro hori gabe, gaur gauean administrazio horietako funtzionario eta langileen soldatak bertan behera geldi zitezkeen. Behin sinatuta, AEBetako Administrazioarentzako diruak ziurtatuta daude irailera arte.


Summary: Istiluak gogortu egin dira Rojavan, eta milaka herritarrek ihes egin dute etxetik. Azken egunetan areagotu egin dira liskarrak Turkiak babesten duen SNA Siriako Armada Nazionalaren eta kurduek gidatzen duten SDF Siriako Indar Demokratikoen artean.

Eztandak eta tiroak entzuten dira edonoiz Rojavako Ain Issa hirian, Siriaren menpeko Kurdistanen. Indartu egin dira Turkiak babesten duen SNA Siriako Armada Nazionalaren —Siriako Gobernuaren kontrako matxino islamistak— eta kurduek gidatutako SDF Siriako Indar Demokratikoen arteko erasoak, eta Turkiak esku hartu du. Arriskutik ihesean, 9.500 herritarrek etxea utzi dute. Ankarak eta SDFk su-etenean jasotako konpromisoak urratzea leporatu diote elkarri.

Turkiarekiko mugan dagoen Tel Abyad hiritik 45 kilometro ingurura dago Ain Issa. Tel Abyad muga zaintzeko gune estrategiko bihurtu zuen Ankarak, 2019ko urrian, Bakearen Iturria operazioa delakoan hiria kontrolpean hartu zuenean.

«Segurtasun eremu bat» eratzeko erasoaldia izan zen Turkiarena. Helburua zen mugatik 30 kilometro hegoaldera indar kurdurik gabeko tarte bat ziurtatzea. Recep Tayyip Erdoganen gobernuak «terroristatzat» ditu SDFren gidari diren YPG Herriaren Babes Unitate kurduak, eta AEBek emandako aukera baliatu zuen horiek mugatik aldentzeko. Donald Trump presidente estatubatuarrak bere armada Siria iparraldetik erretiratu zuenean hasi zuen erasoaldia. AEBen erabakia eztabaidatua izan zen. Kurduak Washingtonen aliatu nagusiak izan ziren Estatu Islamikoaren kontrako borrokan, baina AEBek armada erretiratuta Turkiaren aurrean salduta utzi zituztela interpretatu zuten neurriaren kontrakoek.

Turkiak AEBen eta Errusiaren onarpena lortu zuen mugaren hegoaldean «segurtasun eremua» ezartzeko. Turkiak AEBekin iazko urriaren 17an adostu zuen su-etenak hala jasotzen du, baita Errusiarekin bost egun geroago sinatu zuenak ere. Azken itun horretan zehaztu zuten Erdoganek eta Vladimir Putin Errusiako presidenteak «segurtasun eremuak» hartuko zuen lurraldea. M-4 autobideak banatzen ditu Turkiaren eta SDFren kontrolpeko lurrak. Bi aldeek elkarri leporatu diete dagokien esparrua gainditzea, eta, beraz, su-etenaren ituna urratzea.

Hiri estrategikoa

SDFk adierazi duenez, Turkiak erasoak areagotu ditu abenduan, Ain Issa hiriaren inguruetako «kontaktu lerro guztian». Bereziki, azken bi asteetan indartu dira enfrentamenduak, SDFren arabera. Ankara lurralde berriak eskuratu nahian ari dela salatu du.

Turkiak, aldiz, M-4tik iparraldera dauden indarrei eraso egitea leporatu dio YPGri, eta esku hartzea erabaki du. Ankarak YPGko hogei kide «neutralizatu» zituela adierazi du gaur, eta beste hamabost kide «neutralizaturen» berri eman zuen atzo. Recep Tayyip Erdoganen gobernuak «neutralizatutzat» jotzen ditu hildako, preso hartutako edo agintarien esku utzitako arerio militarrak.

SDFk uste du Ain Issa kontrolpean hartzeko asmotan dagoela Turkia. Hiri estrategikoa da ikuspegi militarretik. M-4 autobidearen ondoan dago, eta errepide hori Siriako nagusienetako bat da: Irakeko muga, Alepo hiria eta Siriako kostaldea lotzen ditu. Horrez gain, Rojavako aginte autonomoaren egoitza nagusiak eta haren menpeko erakundeenak Ain Issan daude. SDFren iritziz, Ankarak Rojavaren proiektu politikoa suntsitu nahi du.

Ain Issa hiriak 7.089 biztanle zituen joan den maiatzean, NBE Nazio Batuen Erakundearen arabera. Hiria hustu egin da azken bi asteotan, erasoen ondorioz. Rojavako aginte autonomoak jakinarazi du 6.500 herritarrek utzi dutela Ain Issa, eta etxetik ihes egin dutela inguruetako beste 3.000 lagunek ere, abenduaren erdialdeaz geroztik. Gehienek Raqqa hirirantz jo dute.


Summary: Confebaskek ere ez du espero 2021ean galdutako jarduera osorik berreskuratzea. Hamar enpresatik zazpik enplegua mantentzea aurreikusten dute; bik, gutxitzea; eta bakar batek, handitzea.

Uste zabalduarekin bat egin du Confebaskek 2021erako aurreikuspenak aurkeztean. Horren arabera, hastear dagoen urtean suspertze «bizia» izango du Arabako, Bizkaiko eta Gipuzkoako ekonomiak, baina ez aurten galdutako jarduera eta enplegua berreskuratzeko adina.

Hiru lurraldeetako patronalak biltzen dituen elkarteak kalkulatu du aurten %9,2 jaitsiko dela barne produktu gordina. Espainiako datua (-%11) baino datu hobea izango dela nabarmendu du, baina baita eurogunekoa baino okerragoa ere (-%7,2). Mugikortasunari, kulturari eta aisiari lotutako zerbitzuak izan dira kaltetuenak, baina «atzerrira oso irekita dagoen» industriak ere kolpe handia jaso du, hala nola aeronautikak, petrolio findegiek eta ekipo ondasunak.

«Aurrekaririk gabeko atzeraldi baten ondoren», Confebaskek datorren urterako espero du BPGa %7,2 haziko dela, eta, hortaz, 2022ra arte itxaron beharko dela ekonomia pandemiaren aurreko mailara iristeko, «euroguneko herrialdeetan gertatzen denarekin batera, eta Espainiako ekonomiarako aurreikusten den baino urtebete lehenago».

Edonola ere, Confebaskek oroitarazi du pandemiaren etorkizunari buruz ziurgabetasun handia dagoela, eta horrek baldintzatu egingo duela ekonomiaren bilakaera. Horregatik, zehaztu du hazkundea %5 eta %8,5 artean egon daitekeela, eta %7,2ko iragarpena «jokaleku nagusia» baizik ez dela.

Sektoreka, 2021ean denek izango dute hobekuntza nabarmena, zerbitzuen sektore pribatutik hasita, nahiz eta aisiari eta turismoari lotutako jarduerak geroago abiatuko diren. Biziki haziko dira eraikuntza eta industria ere, baina azken horren jardueraren adar batzuetan susperraldia geroago etorriko da —aeronautika eta erregaien industria—.

Enpleguari dagokionez, aurreikuspena da 2021ean enpresak orain arte galdutakoaren zati bat berreskuratzen hasiko direla, baina erritmo motelean oraindik ere. Confebaskeko lehendakari Eduardo Zubiaurrek azaldu duenez, «enplegu beharren zati handi bat aldi baterako erregulazioan jarraitzen duten pertsonak lanera itzultzen direnean beteko da —Euskadin, oraindik 30.000 inguru dira—. Horrek azaltzen du afiliatu berrietan aurreikusten den aldakuntza oso urria izatea —5.000 gehiago baino ez dira izango—. 2021eko langabezia tasa ere ez da aldatuko, eta aurtengo itxierarako aurreikusten den %11 horren bueltan geratuko da».

Patronalen inkesta

Adegik, Cebekek eta SEAk beren bazkideen artean egin dituzten inkestek diotenez, hamar euskal enpresatik seik ikusten dute euren merkatua egonkor edo suspertzen egongo dela. Gainera, hamarretik zazpik enplegua mantentzea aurreikusten dute, eta, are gehiago, hamarretik batek dio handitu egingo duela. Azkenik, hamarretik bik murriztu egingo dutela kalkulatzen dute. Enpresen pertzepzioaren hobekuntza txiki hori sektore eta tamaina guztietan agertzen da.

Enpresen kezka nagusiak dira, besteak beste, Espainiako ekonomiaren ahultasuna eta salmenten errentagarritasunaren jaitsiera. Ildo horretan, eskakizun nagusiak ohikoak dira: barruko lan malgutasuna, Gizarte Segurantzako kotizazioen murrizketa, eta erregulazioak eta likideziarako abal eta mailegu lerroak mantentzea.


Summary: 358 positibo atzeman dituzte Hego Euskal Herrian, eta tasa %6,2an dago. Positiboen kopuruak lurralde guztietan egin du gora, Nafarroan izan ezik. Gainera, sei herri eremu gorrian ezarrita dauzka Eusko Jaurlaritzak, Gipuzkoan eta Bizkaian.

Eusko Jaurlaritzak eta Nafarroako Gobernuak eskainitako datuen arabera, 5.751 PCR eta antigeno proba egin zituzten atzo Hego Euskal Herrian, eta 358 positibo detektatu zituzten, herenegun baino 60 gehiago. Positibo tasa ere OME Osasunaren Mundu Erakundeak aholkatutako kopuruaren gainetik dago oraindik. Hain zuzen, %5ean du ezarria muga, eta Hegoaldean egindako proba guztien %6,2k eman zuten positibo atzokoan, aurreko egunetako joerari jarraituz.

Lurraldeetako egoerari dagokionez, bezperako datuekin alderatuta, positiboen kopuruak eremu guztietan egin du gora, Nafarroan izan ezik. Zehazki, 60 kasu atzeman dituzte hor, aurreko egunean baino hamabi gutxiago. Gainerakoan, Araban, herenegun baino bederatzi kasu gehiago detektatu dituzte: 49. Bizkaian, 151 positibo egon ziren atzo, bezperan baino 40 gehiago, eta, Gipuzkoan, 94 kasu, 23 gutxiago. Beste lau positiboak EAEtik kanpo bizi diren herritarren artean atzemandakoak dira. Gainera, Jaurlaritzak eremu gorrian ezarriak ditu sei herri: Bizkaian, Arrigorriaga; Gipuzkoan, Aretxabaleta, Arrasate, Azpeitia, Beasain eta Ordizia.

Erietxeetako egoeraren berri ere eman du Jaurlaritzak, eta ohartarazi gaur-gaurkoz 288 pertsona daudela ospitaleratuta gela arruntetan eta 83 ZIU zainketa intentsiboetako unitatean. Gotzone Sagardui Eusko Jaurlaritzako Osasun sailburuak, gainera, agerraldia egingo du gaur eguerdian, xehetasun gehiagoren berri emateko. Nafarroako Gobernuak, berriz, arratsaldean eskaini ohi ditu datu zehatzagoak, behin betikoekin batera.


Summary: Eusko Jaurlaritzak itzultzaile neuronalaren beste tresna bat aurkeztu du. Itzuli+ tresnak webguneetako euskarazko eta gaztelaniazko testuak itzultzen ditu berehala, eta itzulitako testuak irakurtzen ditu. Dagoeneko 3.700 herritarrek deskargatu dute.

Eusko Jaurlaritzak Itzuli+ aurkeztu du, Itzuli itzultzaile automatikoarentzako tresna berri bat. Orain arteko aukerak zabaltzen ditu: webguneetako euskarazko eta gaztelaniazko testuak itzultzen ditu berehala, eta itzulitako testuak irakurtzen ditu. Horrez gain, aukera ematen du itzulitako testua eta jatorrizkoa irakurtzeko. Gaur goizean aurkeztu dute lanabes berria Donostian, eta bertan izan dira Miren Dobaran Eusko Jaurlaritzako Hizkuntza Politikarako sailburuordea, Begoña Pedrosa Hezkuntza sailburuordea eta Xabier Arrieta Informazioaren eta Komunikazioaren Teknologien zuzendaria. Dagoeneko 3.700 erabiltzaile inguruk deskargatu dute Itzuli+.

Ohar bidez nabarmendu dutenez, Itzuli+ «oso tresna gomendagarria» da testuak egiteko nahiz itzultzeko: «Ikasleek eta gurasoek maiz erabiltzen dute itzulpenetarako, eta, halaber, oso erabilgarria izan daiteke esparru akademikoetan eta erakunde publikoekiko komunikazioetan». Gainera, uste dute testuen itzulpena eta jatorrizkoa irakurtzeko aukera ematea «aukera interesgarria» dela interprete lanetarako eta ikusmen urritasuna edo dislexia dutenentzako.

Azaldu dute tresna berriak Interneten dauden hainbat tresna bildu dituela: Itzuli itzultzaile neuronala; Elhuyar, Morris eta Collins hiztegiak; euskarazko Wikipedia; eta ahotsaren sintesia. «Automatikoki lotzen da Itzuli itzultzailearekin, eta aukera ematen du hainbat hiztegirekin —baita alemanezkoarekin ere— eta Wikipediarekin ere konektatzeko». «Erraz eta intuizioz» erabiltzen dela ziurtatu dute: web orri batean paragrafo bat edo gehiago aukeratzen dituzte erabiltzaileek, eta, itzuli ikonoan klik egin ondoren, itzulpen automatikoa ematen du; beta aukera sakatuz gero, berriz, testua itzulita entzun dezakete. Gaur-gaurkoz, Firefoxen eta Chromen dago eskuragarri.

'Itzuli' itzultzailean oinarrituta

Itzuli itzultzaile neuronalean du jatorria aurkeztu berri duten tresnak. Itzuli-k dagoeneko aukera ematen du itzulpenak egiteko euskaratik gaztelaniara, frantsesera eta ingelesera, baita alderantziz ere. Iazko urrian jarri zuten martxan, eta ordutik «erabilera zabala» izan duela azpimarratu dute. Datu bat eman dute horren erakusgarri: 41.158.630 itzulpen edo kontsulta izan ditu 2019ko urritik 2020ko azarora.

Nabarmendu dute itzultzaile neuronal hori hainbat urtetako lanaren emaitza dela, eta Herri Arduralaritzaren Euskal Erakundeak hogei urtean bildutako itzulpen memoriak erabiliz ezarritakoa dela: «Itzulpengintzan —euskaratik gaztelaniara eta gaztelaniatik euskarara egindako itzulpengintzan batez ere— pilatutako eskarmentu handiari esker, oso datu base terminologiko eta linguistiko zabala lortu da». Horri esker, nabarmendu dutenez, Itzuli-k «kalitate handia» izatea lortu dute.


Summary: Gipuzkoako kostaldean neurriak hartu dituzte denboraleari aurre egiteko. Zarauzko malekoia itxita dago, baita Zarautz, Getaria eta Zumaia elkartzen dituen errepidea ere. Zazpi eta zortzi metro arteko olatuak izan dira. Orion, olatuek harrapatu duten gazte bat erreskatatu behar izan dute.

Olatuek gogor jo dute euskal kostaldea gaur, bereziki Gipuzkoan: zazpi eta zortzi metro arteko olatuak izan dira. Urola Kostan, Zarauzko Udaltzaingoak malekoia itxi du arriskurik ez izateko, eta beste hainbeste egin du Eusko Jaurlaritzako Trafiko Sailak Zarautz, Getaria eta Zumaia lotzen dituen errepidean. 15:00 aldera hartu dute neurria, eta, esan dutenez, arriskurik handiena igaro bezain pronto zabalduko dituzte biak.

Oraingoz, Ertzaintzak jakinarazi duen ezbehar bakarra Orion (Gipuzkoa) gertatu da. Goizeko hamaika eta erdiak aldera, korrika entrenatzen zebiltzan Zarauzko Arraun Elkarteko sei arraunlari Orioko barran: olatu batek haietako bat harrapatu, eta bota egin du. Lau metro ingurutik erori da gaztea, eta anbulantzia batek ospitalera eraman behar izan du, buruan kolpe gogor bat hartu duela eta.


Summary: Europako kohesio programetarako 574 milioi iritsiko dira Hego Euskal Herrira. Gizarte zerbitzuak eta osasun sistemak indartzeko erabili behar da diru hori.

Hasi da Europako diru laguntzen banaketa. Espainiako Gobernuko Ogasun Ministerioak jakinarazi du REACT-EU programatik jasoko dituen 10.000 milioi euroak nola banatuko dituen autonomia erkidegoen arabera. Euskal Autonomia Erkidegora 426 milioi bideratuko ditu, eta Nafarroara, 148 milioi, datozen bi urteetarako.

Diru laguntza horiek lehentasunez, hezkuntza, osasuna eta gizarte zerbitzuak indartzeko erabiliko dira, baita COVID-19aren krisiagatik kaltetutako enpresa txiki eta ertain eta autonomoei laguntzeko ere.

Egun indarrean dauden Europako Batasunaren kohesio programen bidez banatuko dira laguntzak, Espainiako Gobernuak zein autonomia erkidegoetakoek kudeatzen dituztenak: adibidez, eskualdeen garapenerako funtsaren bidez eta Europako gizarte funtsaren bidez. Horien bitartez enplegua sustatzen da, bereziki gazteenen artean, eta enpresa txiki eta autonomoak laguntzen dira.

Horrez gain, osasun sistemako lehen mailako arreta indartzeko eta osasun teknologiak berritzeko erabiliko dira laguntza horiek. Kasu horretan, Osakidetzak eta Osasunbideak garatuko dituzte planak.

REACT-EU funtsa Europako Batzordeak aurtengo uztailean onartutako laguntza sorta zabalago baten parte da. Guztira, 750.000 milioi euro dira. Kopuru horretatik 140.000 milioi dagozkio Espainiari, eta horren parte dira atzo erkidegoen artean banatutako 10.000 milioi euroak. Sorta zabal horren barruan dago, halaber, Next Generation plana, egitasmo ekonomikoak bultzatzekoa: 76.724 milioiko aurre esleipena lortu du Madrilek. Autonomia erkidegoek euren proiektuen zerrendak aurkeztu behar dituzte orain: Eusko Jaurlaritzak astearte honetan ezagutaraziko ditu bereak.


Summary: Koronabirusaren datuen albistea irakurri da gehien BERRIAren webgunean. Koronabirusaren pandemiarekin lotutako albisteak nagusitu dira 2020an gehien irakurrien zerrendan, BERRIAren webgunean. COVID-19aren izurria izan da urteko ustekabeko gai nagusia, eta haren inguruko albisteek bereganatu dute gehien irakurleen arreta.

BERRIAren webgunean, 2020an gehien irakurritako 60 albisteen zerrendan, erdiak baino gehiago (34) COVID-19aren inguruko albisteak dira. Guztien artean, koronabirusaren azken datuak grafikoetan landu dituen albistea nabarmendu da. Gehien irakurritakoa izateaz gain, orain arteko marka guztiak hautsi ditu: 286.000 ikustaldi baino gehiago bildu ditu Koronabirusaren azken datuak izenburuko albisteak. BERRIAren webgunearen historian ikustaldi gehien izan duen artikulua da. Irakurketa denbora ikaragarria ere bereganatu du: guztira, 24.000 ordu baino gehiago.

Zerrendako bigarren tokian dagoen albisteak ere zerikusia du koronabirusaren datuekin. Birusaren zabalkundea mapa interaktibo batean erakusten du, eta, guztira, 90.000 ikustaldi baino gehiago jaso ditu hilabeteotan. Pandemiaren datuak landu dituzten bi albiste hauek biziak izan dira: etengabe eguneratu dira, eta tarteka berrituak izan dira, grafikoak eta mapak egokituz. Hirugarren eta laugarren albisteak pandemiari aurre egiteko neurriei buruzkoak dira. Bata maiatzekoa, lehen fasera pasatzeko garaikoa, eta bestea, urrikoa, bigarren olatuari aurre egiteko asmoz Arabako, Bizkaiko eta Gipuzkoako herri guztiak ixteko erabakiaren berri ematen zuena.

Dena ez da izan izurria 2020an. Gehien irakurritako hamar albisteen artean, adibidez, beste gai batzuk ere ageri dira: Zaldibarko zabortegiaren tragediaren harira garraiolari batek BERRIAri eskainitako lekukotasuna, Joan Mari Torrealdairen heriotza, eta Igor Gonzalez Sola euskal presoaren heriotza.

Honako hauek dira gehien irakurritako hamar albisteak:

1. Koronabirusaren azken datuak 2. Koronabirusaren egoera herriz herri 3. Jaurlaritzak mugatu egingo du lehen fasea, eta ez du utziko herri batetik bestera joaten 4. Arabako, Bizkaiko eta Gipuzkoako herri guztiak itxiko dituzte 5. «Inork nahi ez zituen hondakinak joaten ziren Verterrera» 6. Ez adiorik, aita 7. Zer egin daiteke astelehenetik aurrera? 8. Intelektual bat Euskal Herriari 9. Koronabirusaren datuak, udalerrika 10. Igor Gonzalez Sola euskal presoa hilik agertu da bere ziegan, Martutenen

Zerrendako gainerako 50 artikuluei begiratuz gero, gehienak koronabirusarekin lotuta daude, baina haien artean badago aniztasuna, kazetaritza mota ezberdinen erakusle. Batzuk azken ordukoak dira, neurri eta erabakien berri ematen dutenak (mugimenduari buruz, hezkuntza grebari buruz, elkartzeko gehienezko kopuruari buruz, maskararen erabilerari buruz…). Beste batzuk neurrien inguruko albiste argigarriak dira: Zer egin daiteke «normaltasun berrian»?, Bigarren faserako jakin beharrekoak, edo Alarma egoera: zer egin liteke, eta zer ez?. Beste batzuk lekukotasunak dira (hildako baten familiaren gutuna, gaixotasuna gainditu duen pertsona baten bizipenak…). Beste batzuk, praktikoak: Noraino irten kilometro bateko eremuan, Itxialdia euskaraz goxatzeko 50 proposamen… Badago gogoetara bideratutako erreportaje bat, hainbat adituren iritziekin osatua: Nola aldatuko du koronabirusak mundua?. Edo desinformazioari aurre egin nahi dion bat: COVID-19aren uste ustelak.

Koronabirusarekin zerikusirik ez duten albisteei dagokionez, aipatutakoez gain, beste bi heriotza ageri dira 60ko zerrendan: Jose Luis Zumeta margolariarena eta Lucio Urtubia anarkista historikoarena. Halaber, bi elkarrizketa aurki daitezke: Lander eta Zigor Garro anaiei egindakoa eta Josu Urrutikoetxea ETAren ordezkari ohiari egindakoa. Badira lau analisi eta iritzi ere.

Aipatzekoak dira, gainera, Kepa Arkauz, Ekhiñe Eizagirre eta Imanol Jaioren atxiloketei buruzko albistea; Maddalen Iriartek umetan jasotako abusuen aitorpenari buruzkoa; eta Diego Perez de los Cobos guardia zibilarengandik jasotako torturen berri emanez Pello Alcantarillak BERRIAri eskainitako lekukotasuna. Ez dira falta zerrendan sare sozialetan oihartzuna izan duten gaiak: Samuel L. Jacksonek euskaraz esandako hitzak, Julian Iantziren inauterietako iragarkia edo Joxean Tolosaren kaleratzea.

2020an irakurleen arreta gehien bereganatu duten 60 artikuluen zerrenda orrialde berezi batean ikus dezakezu osorik: Gehien irakurriak 2020an.


Summary: Matxinoek 800 hautesleku itxi zituzten Afrika Erdiko Errepublikako bozetan. Gobernuaren kontrako talde armatuek boto emaileak mehatxatu zituzten igandeko hauteskundeetan, eta bozkalekuetako arduradunak blokeatu zituzten.

Talde matxinoen mehatxupean egin zituzten hauteskundeak joan den igandean Afrika Erdiko Errepublikan. Gobernuaren kontra altxatu den CPC Aldaketarako Abertzaleen Koalizioak —hainbat talde armatuk abenduaren 19an eratutako aliantza— ohartarazi zuen bozak eragozten ahaleginduko zela, Faustin-Archange Tuadera presidenteak «iruzurra» egiteko antolatu dituela iritzita. Matxinoek 800 bozkaleku ingururen itxiera behartu zuten; herrialde osoan zabaldu ziren hauteslekuen %14, hauteskunde batzordeak atzo adierazi zuenez.

«Hainbat herritan anker tratatu dituzte dituzte boto emaileak: heriotzarekin mehatxatu dituzte. Hauteslekuetako langileei beren egitekoa galarazi diete», adierazi zuen Theophile Momokuama hauteskunde batzordeko agintariak. Afrika Erdiko Errepublikaren mendebaldean izan dira eraso gehienak: Carnot, Nola eta Bambari hirietan.

Bozen emaitzak ez dira publiko egin oraindik. Hauteskunde batzordearen esanetan, eskualdeetako emaitzak jasotzeko zain daude, datu guztiak batu ahal izateko.

CPCko matxinoek joan den astean adierazi zuten Bangira iristeko martxa hasia zutela, hiriburuan bozka eragozteko, baina Afrika Erdiko Errepublikako indar ofizialek, Nazio Batuen Erakundeko kasko urdinek —12.000 ditu herrialdean—, eta Errusiak eta Ruandak bidalitako soldaduek bidea moztea lortu zuten. Hala ere, matxinoak gai izan dira hauteskundeak galarazteko zenbait eremutan.

Oposizioak bozak atzeratzeko eskatu zion Tuadera presidenteari, herrialdean «bakea eta segurtasuna ezarri arte». Gobernuak entzungor egin dio eskari horri, eta Auzitegi Konstituzionalak bide beretik jo du oposizioak bozak egitearen kontra aurkeztu dituen salaketa guztiak baztertuta.

Tuadera da hauteskundeetako faborito nagusia. Haren aurkaririk indartsuena izan zitekeen Francois Bozize presidente ohia —erbestetik itzuli zen iaz—, baina Auzitegi Konstituzionalak haren hautagaitza debekatu zuen hilaren hasieran, argudiatuta herrialdeko justiziak nazioarteko hainbat krimen leporatzen dizkiola eta NBEk ezarri dizkion zenbait zigor indarrean dituela. Gainera, gobernuak estatu kolpe bat prestatzen aritzea leporatu zion presidente ohiari, matxino talde armatuek Bangi hiribururako hainbat errepide itxi zituztenean. Bozizek ukatu egin ditu gobernuak egotzi dizkionak.

Bozak egin dituzte, baina Afrika Erdiko Errepublikako egoera ezegonkortzeko arriskuan da, indarkeriaren gorakadaren eta zatiketa politikoaren ondorioz. Batez ere, oposizioak eta CPC talde matxinoen koalizioak bozen emaitzak ez onartzea erabakiko balute. Horregatik, garrantzi handia izango du parte hartzearen datuak. Emaitzari zilegitasuna aitortzeko ala ukatzeko euskarri sendoa izan daiteke eta.


Madrilek ez du igoko gutxieneko soldata

Summary: Madrilek ez du igoko gutxieneko soldata. Espainiako Gobernuak hitzemana zuen handituko zuela, baina atzera egin behar izan du, patronalaren presioagatik eta gobernuaren barruko iritzi ezberdinengatik. Langileen kotizazio oinarrietan eragiten duen erabaki bat da.

Lanbide arteko gutxieneko soldatan ez da igoerarik izango. Gaurko Ministroen Kontseiluan, Espainiako Gobernuak onartuko du aurten ezarritako kopuruari eustea: hilean 950 euro, hamalau ordainsaritan. Gobernuak adierazi zuen urtarrilaren 1ean berriz igoko zuela, baina azkenean ez da horrela izango.

Gobernua osatzen duten bi alderdien artean eztabaida egon da horri buruz. Unidas Podemos-IUko Yolanda Diazen Lan Ministerioak eutsi egin nahi zion hitzemandakoari, elkarrizketa sozialaren mahaian patronalarekin akordioa ez lortuta ere. Baina, azkenean, PSOEren esku dauden Ekonomia eta Ogasun ministerioen jarrera gailendu da: «oraingoz» ez da igoerarik egongo, COVID-19aren krisiak administrazioaren kontuetan eragin duen zuloak ez duelako horretarako tarterik ematen, gobernuak argudiatu duenez.

Hainbat urtez igoera txikiak egin edo izoztuta eduki ondoren, 2018an Pedro Sanchezen gobernuak (PSOE) 900 euroan jarri zuen (%23,3ko igoera). Gobernu itunak dio legealdia amaitzean batez besteko soldataren %60 izan behar duela: 1.166 euro.

Gobernua, zatituta

Aurtengo otsailean gobernuak %5,5 igo zuen (950 euro), eta horri bide eman zion dekretua luzatuko du orain, Lan Ministerioak hala eskatuta, aurtengo erabakiari «segurtasun juridikoa» emateko: Diazen lantaldeak ulertzen du hala egingo ez balute airean geratuko litzatekeela aurten lortutakoa.

Luzapen horrekin, halaber, Lan Ministerioak Elkarrizketa Sozialerako Mahaian abiatutako negoziazioak luzatu nahi ditu Espainiako sindikatu eta patronal nagusiekin, igoeraren aldeko irtenbide bat bilatzeko. Lortuko balute, atzerako eraginarekin aplikatzeko aukera emango luke dekretu horrek. Baina formalismo hutsean gera daiteke. Izan ere, orain erabat blokeatuta dago aukera hori, patronalak argi eta garbi esan baitu ez duela halakorik onartuko: gutxieneko soldata izoztea eskatu zuen, eta jaistea proposatu zuen duela bi asteko bileran.

Horren ostean eginiko agerraldian, Lan eta Ekonomia Sozialeko idazkari Joaquin Perez Reyk esan zuen gobernuak igotzeko asmoari eusten ziola, baina aitortu zuen jarrera ezberdinak zeudela gobernuaren barruan. Adierazi zuen igotzeko erabakia patronalaren babesik gabe ere har zitekeela. Astelehen honetan ziren berriz biltzekoak patronalekin eta sindikatuekin, baina Lan Ministerioak ez zituen deitu.

Langile guztiei eragiten die

Pentsioak bezala, gutxieneko soldata urtarrilaren 1ean eguneratu behar da. Pentsioek %0,9ko igoera izango dute 2021ean, eta Lan Ministerioaren asmoa zen kopuru hori edo oso antzekoa aplikatzea gutxieneko soldatari ere: 9 euro gehiago hilean, 959 euro denera. Sindikatuek 1.000 eurora igotzea proposatu zuten. Azkenean, honela geratuko da lanbide arteko gutxieneko soldata: 31,6 euro egunean, 950 euro hilean, eta 13.300 euro urtean. Legezko lanaldiarekin, aldi baterako langileen kasuan, haien zerbitzuak ez badira 120 egunetik gorakoak, 44,99 euro egunean. Etxeko langileen kasuan, 7,43 euro lanordu bakoitzeko.

Lanbide arteko gutxieneko soldatari buruzko erabakiak langile guztiei eragiten die, haien pentsioei zehazki. Eta enpresariei, kotizazio oinarriekin lotura zuzena daukalako, gutxieneko kotizazio oinarriarekin, alegia. Gutxieneko soldataren igoeraren ehuneko bera aplikatzen da. Gaur egun, gutxieneko kotizazio oinarria 1.108 eurokoa da lanbide kategoria gehienentzat. Igoera horrek soldata kostuak handitzea dakar: otsaileko igoerak urteko 262 euroko gainkostua ekarri zuen langile bakoitzeko (44 euro beharginaren kontura eta 219 enpresaren kontura).

Azken egunetan patronalak hainbat datu eta mezu zabaldu ditu: egungo egoeran lanbide arteko soldata igotzeak milaka lanpostu galtzea ekarriko zuela. Astelehenean, Confebask Arabako, Bizkaiko eta Gipuzkoako patronaleko presidente Eduardo Zubiaurrek esan zuen ez dela «garai egokia» gutxieneko soldata «asko» igotzeko, eta, igoz gero, enpresen produktibitate maila kontuan hartuta igo beharko litzatekeela, «eta ez lege dekretuen bidez, eta presaka».


Summary: Bost lagun atxilotu dituzte Euskal Herrian haur pornografia zabaltzeagatik. Espainiako Poliziak egin du operazioa, eta 40 lagun atzeman dituzte denera: hiru Bizkaian, bat Araban, eta beste bat Gipuzkoan. Gehienak adingabeak dira.

Espainiako Poliziak 40 lagun atxilotu ditu haur pornografia zabaltzeagatik. Horietatik hiru Bizkaian atzeman dituzte, bat Araban, eta beste bat Gipuzkoan. Poliziak jakinarazi duenez, atxilotuetatik 34 adingabeak dira.

Poliziaren esanetan, sare sozial bat baliatzen zuten haurren material pornografikoak zabaltzeko. Hala, sare soziala izan zen, AEBetako NCMEC Adingabe Desagertu eta Esplotatuentzako Zentro Nazionalaren bitartez, hainbat erabiltzaileren aurkako salaketa jarri zuena. Era berean, agentzia horrek Espainiako Poliziari ohartarazi zion ustez prostituzio eta adingabekoen galbideratze delituak egiten ari zitezkeela Espainian, Herrialde Katalanetan eta Euskal Herrian. Modu horretan, 51 lagun identifikatzea lortu zuten, 45 adingabe tartean. Zazpik ez zituzten 14 urte material hori zabaldu zutenean.

Ikerketaren ostean, denera, 40 lagun atxilotu dituzte —gehienak adingabeak—: 22 Espainian, hamahiru Herrialde Katalanetan, eta bost Euskal Herrian. Atxilotuen etxeetan eginiko miaketen eta haiek eginiko adierazpenen ostean, Poliziak azaldu du haietako askok «dibertimendu hutsez» egiten zutela, irudi horiek «eduki eta zabaltzearen larritasunaz jabetu gabe».


Summary: Kazetarien hilketa selektiboek gora egin dutela salatu du RSF elkarteak. Mugarik Gabeko Kazetariak elkarteak urteko txostenaren bigarren zatia aurkeztu du gaur. 2020an gutxienez 50 kazetari hil dituztela adierazi du. Gehienak, «bakean» dauden herrialdeetan.

Kazetarien kontrako eraso hilgarrien artean, geroz eta gehiago dira berriemaileen aurka berariaz prestatutakoak, RSF Mugarik Gabeko Kazetariak elkartearen aurtengo txostenak dioenez. Txostenaren lehen zatia abenduaren 14an aurkeztu zuten, eta espetxeratu, bahitu edo desagerrarazi dituzten kazetariei buruzko azterketaren emaitzak jaso zituzten bertan. Bigarren zatiak jardunean hildako kazetariei buruzko informazioa bildu du. RSFk ohartarazi du munduan ahultzeko arriskuan dela informazio eskubidea.

Azaldu duenez, beheranzko joeran dago oraindik gerretan edo «eraso terroristetan» hildako kazetarien kopurua. Aldiz, gorakada sumatu dute kazetarien hilketa selektiboetan. 50 hildakoetatik 40 gisa horretako erasoetan hil dituztela jakinarazi dute.

Duela lau urteko datuekin alderatu dituzte aurtengoak. 2016an, jardunean hildako kazetarien %58 zendu ziren gatazka guneetan. Aurten, %32 dira gerretan —Sirian eta Yemenen— eta «maila ertain edo baxuko gatazketan» —Afganistanen eta Iraken— hildakoak. Hau da, hilketen bi heren baino gehiago «bakean» dauden herrialdeetan gertatu dira. Bereziki, Mexikon —zortzi hildako—, Indian eta Pakistanen —launa hildako—, eta Hondurasen eta Filipinetan —hiruna hildako—.

Eraso ankerrak

Krimen horietako batzuk bereziki ankerrak izan direla nabarmendu du RSFk. Mexikon, El Mundo egunkariko Julio Valdivia Rodriguez kazetaria burua moztuta aurkitu zuten, Veracruz estatuan, eta Victor Fernando Alvarez Punto x Punto Noticias egunkari digitaleko zuzendariaren gorpua, zatituta, Acapulco hirian.

Indian, Rakesh Singh Nirbhik, Rashtriya Swaroop egunkariko kazetaria erregaiz blaitu zuten, eta su eman zioten bizirik zela. Herrialde berean, Isravel Moses telebista berriemailea aihotz kolpez hil zuten.

Iranen, urkatu egin zuten Ruhollah Zam Amadnews Telegrameko albiste kanalaren arduraduna. 30 urte ziren kazetari bati zigor hori ezartzen ez ziotela.

«Publikoaren zati batek uste du kazetariak bere jardunari dagozkion arriskuen biktimak direla, baina geroz eta gehiago dira gai delikatuei buruz ikertzen edo horien berri ematen ari direnean jasotzen dituzten erasoak. Informaziorako eskubidea ahuldu da, eta hori gizaki ororen eskubidea da», ohartarazi du Christophe Deloire RSF elkarteko idazkari nagusiak.

Informazio esparrurik arriskutsuena ustelkeriarekin lotutakoa da oraindik ere. Hamar hildako utzi ditu 2020an. Mafiari eta talde kriminalei buruzko auzien ikerketei lotutako beste lau hildako izan dira. Biak izan ohi dira arlorik arriskutsuenak. Aurten, baina, gorakada izan da protesten berri ematen ari ziren hildako kazetarien artean. Zazpi izan dira, guztira: hiru Iraken, beste bat Iraken menpeko Kurdistanen, bi Nigerian eta bat Kolonbian.

Gatazkan diren herrialdeen artean, Afganistanen kasua nabarmendu daiteke, azken urtean gutxienez zazpi kazetari hil baitituzte eraso selektiboetan. Horietatik bost, azken bi hilabeteetan. Bi berriemaile beren autoetan jarritako lehergailuak zartarazita hil dituzte. Beste bostak, hurbiletik jotako tiro batez.

Azken erasoa joan den astean gertatu zen. Rahmatullah Nekzad freelance berriemailea eta Ghazni kazetarien sindikatuko burua hil zuten. Gobernuak talibanei egotzi zien krimena, baina horiek ukatu egin dute erantzule direla.


Summary: Sute batek kalte larriak eragin ditu Tolosako etxebizitza batean. Ganbaran hasi da sua, eta kalte larriak eragin ditu azken solairuan. Ez da inor zauritu

Sute bat piztu da gaur goizaldean Tolosako (Gipuzkoa) Santa Lutzia auzoko etxe batean. Haren ganbaran, zehazki. Suak kalte larriak eragin ditu azken solairuan eta teilatuan. Goierriko eta Oriako suhiltzaile taldeak bertaratu dira hura amatatzera. Etxeko lau bizilagunek etxea utzi behar izan dute, baina ez da inor zauritu, Eusko Jaurlaritzako Segurtasun Sailak adierazi duenez.

Suhiltzaileek jakinarazi dute abisu bat jaso dutela 03:12an, etxebizitza sutan zegoela adieraziz. Hala, 05:14rako egoera kontrolatua zutela adierazi dute.


Summary: Sarek 216 herritan eskatuko du urruntze politika bertan behera uzteko. Urtarrilaren 9ko mobilizazioa Euskal Herri osoko 216 herritara eramango du plataformak. Euskal presoei ezarritako urruntze politika amaitzea ez ezik, gradu progresioei bide ematea ere galdegingo dute.

Urtero Bilbon eta Baionan egiten dituen mobilizazio handiak Euskal Herriko beste 214 herritara ere zabalduko ditu Sarek aurten. Pandemia dela eta, jendea ez pilatzeko, urtarrilaren 9an Euskal Herriko ehunka herritan mobilizatzeko deia egin du, guztietan aldarri berarekin: Bidea gara lelopean, urruntze politika amaitzea eta euskal presoei gradu progresiorako modua ematea eskatuko dute. Gaur Bilbon egindako agerraldi batean azaldu dutenez, guztira 216 herritan izango dira mobilizazioak; askotariko protesta moldeak erabiliko dituzte (giza kateak, mosaikoak, manifestazioak...), baina protesta bateratua abiaraziko dute denetan: Argiztatutako bidea izenpean, mugikorreko argiak pizteko deia zabalduko diete herritarrei, eta horren argazkiak herriz herri zabalduko ditu plataformak.

Egunean bertan, Bilboko Euskaldunan bilduko dira alor sindikal, sozial eta politikoko ordezkari nagusiak, "agertutako adostasunak eta elkarbizitzaren alde egindako urratsak" azpimarratzeko eta "bidea batera egiten jarraitzeko" mezua luzatzeko, Bego Atxa Sareko bozeramaileak azaldu duenez. Sareren iritziz, gizartearen partetik jasotako "aldaketa nahia" bezain garrantzitsua da sindikalgintzan eragileekin, arlo politikoan edota instituzionalean adostasunak lortzea. Hala ere, Atxak nabarmendu du mobilizazioak herriz herri egingo dituztela: "Anitzak izango dira, aniztasuna ez baita falta izaten sekula urtarrileko mobilizazioan".

Aldarria, berriz, bateratua izango da herri guztietan. Urruntze politika "behingoz" amaitzea eskatu du Sarek, aldaketa batzuk egin badira ere oraindik "benetako hauturik" egin ez dela iritzita. Bestalde, euskal presoei "sistematikoki ukatu izan zaien" gradu progresioari bide ematea ere eskatu du, eta gogorarazi du oraindik 107 euskal preso daudela lehen graduan, "eskubide ugari murrizten zaizkielarik".


Summary: Europako funtsetatik 5.700 milioi euro lortzeko proiektuak zerrendatu ditu Eusko Jaurlaritzak. Next Euskadi programa onartu du Eusko Jaurlaritzak, Europako funtsekin lagundu nahi diren proiektuak zerrendatuz. 188 egitasmo dira, horietatik hamasei estrategikoak. Europatik 5.700 milioi euro nahi lituzkete haietarako, guztira 13.000 milioi eurotik gora aktibatzeko. Zerrenda Madrilera joango da orain.

Europako funtsetatik 5.702 milioi euro lortzeko 188 proiektuko zerrenda bat egin du Eusko Jaurlaritzak Euskadi Next programan. Guztira 13.135 milioi euro «aktibatuko» lituzketen proiektuen artean, hamasei jo dituzte estrategikotzat. Haiek zerrendatzerakoan izandako irizpideen artean egon da egingarritasuna, Eusko Jaurlaritzako lehendakariak azaldu duenez. Izan ere, Europako Suspertze Funtsak jaso nahi badituzte, epeak inportanteak izango dira, egitasmo guztiek abian egon beharko dutelako 2026. urteko abendurako.

Europako funtsetarako Bruselan zein Madrilen ezarritako oinarri eta irizpideak aintzat hartuta, Euskadi Nextek zortzi alderdiren inguruan atondu ditu proiektu hautagaiak.

Osasunari eta zaintzari lortutako proiektuen artean, adibidez, 27 inbertsio egin nahi dira, eta horietatik hiru jo dituzte estrategikotzat: Gipuzkoa Advanced New Therapies Territory (GANTT); Osasunberri proiektua, COVID-19aren eta etorkizuneko pandemien kudeaketarako diagnostikoen eta terapien soluzio integrala; eta Zaintzen Ekonomia proiektua.

Bizialdi osoko prestakuntza da Euskadi Nexten beste ildo bat. Hor ez dute jaso egitasmo estrategikorik, baina zortzi inbertsio aurreikusi dituzte. Energia berriztagarrien sorkuntza izango da Next Euskadi programaren beste adar garrantzitsu bat, hamazazpi inbertsiorekin, horietatik hiru estrategikoak: Hidrogenoaren Euskal Korridorea-BH2C, Eoliko Flotagarriaren Hub delakoa, eta Hidrogenoaren balio katea garatzeko proiektua (elektrolizatzaileen ekoizpena): Iberlizer.

Mugikortasun jasangarrian ere ahalegin handia antzematen da; hogei proiektu horietatik, bost dira estrategikoak: Basquevolt gigafaktoria, Battery Pack Multimobility, Basque CCAM LAB, Mubil poloa, eta etorkizuneko mugikortasun jasangarrirako Smart Factory proiektua.

Proiektu gehien, dena den, digitalizazioa eta berrikuntza erreferentziaren azpian lerrokatu ditu Euskadi Next programak. Horietatik hiru dira estrategikoak: Basordako akuikultura ekoizpenerako lurreko parkea, Basque Research & Technology Alliance proiektua (BRTA), eta Gipuzkoa Quantum proiektua.

Hiri habitatean, berriz, 18 proiektu garatu nahi ditu programak, eta horietan estrategikotzat jo du EAEko eremuetako hiri berroneratze integrala. Habitat naturalean eta hondamendi naturalen prebentzioan ere 18 proiektu izango dira, eta estrategikoa izango da klima aldaketaren ondorioei aurre egiteko Hondamendi Naturalen aurreko Erresilientzia proiektu estrategikoa (Resina).

Ekonomia zirkularrean, berriz, hamabi inbertsio egin nahi dira; horien artean, industria lurzorua balioztatzekoa, Eusko Jaurlaritzarena.

«Agiri bizia»

Orain Madrilera bidaliko dena lehen zerrenda dela azpimarratu dute bai Iñigo Urkulluk, bai Pedro Azpiazuk: «Agiria bizia» dela, eta zabalik egongo dela aldaketa eta ekarpenetarako. Lehendakariaren arabera, orain hasiko da negoziazioa, eta, edonola ere, Europako lehen diruak ez dira iritsiko 2021 bigarren seihilekoa baino lehen.

Azpiazu Ekonomia eta Ogasun sailburuak inbertsio kopuruaren tamaina ere aipatu du, aktibatu nahi diren 13.700 milioi euroei buruz: «Kopurua itzelezkoa da; gure urteko BPGaren %20 inguru da, eta inbertsioa urtero BPGaren %3,5 haziko litzateke. Ahalegin inportantea litzateke, egiaz eraldatzailea ekonomiarentzat».