Summary: Iparraldean osasun zurtagiria eskuratzeko ezinbestekoa izanen da txertatua izatea. Aurrerantzean ezinen da ziurtagiria lortu diagnostiko proba negatibo bat aurkeztuta. Eguberriei so, neurriak zorroztuko ditu Parisek: abenduaren 31n debekatua izanen da karrikan biltzea.

Izurritea eta hari kontra egiteko neurriak izan ditu hizpide Jean Castex Frantziako Lehen ministroak arratsaldean eginiko agerraldian. COVID-19aren pandemia azken asteotan izaten ari den bilakaera ikusirik, esperotakoa zen gobernuak neurri berriak iragartzea, eta baieztatu egin dira susmoak: txertaketan fokua jarri, eta osasun ziurtagiria eskuratzeko irizpideak moldatu ditu Parisek. Aurrerantzean, ziurtagiria lortu nahi duenak derrigorrez hartu beharko du txertoa; ez da beste biderik izanen. Hau da, birusa atzemateko test batean negatibo eman dela erakutsita ere, ez da eskuratuko ziurtagiririk.

Txertoari dagokionez, beste iragarpen bat ere egin du Castexek: txertaketa kanpainari bultzada emateko xedez, gobernuak murriztu eginen du indartze dosia jartzeko itxaron beharreko denbora tartea. Bigarren dosia hartu eta lau hilabetera hartzen ahalko da hirugarrena. Orain arte, bost hilabetekoa zen epea. Halaber, ministroak jakinarazi du militarrak arituko direla indartze dosiaren kanpaina zalutzeko zereginetan.

Eguberriei begira

Zuhurtzia eskatu du Jean Castexe. Hizketaldian, esan du datozen bestetan ezinbestekoa izanen dela kutsatzeak saihesten ahalegintzea, eta gomendioa egin du: "Geroz eta lagun gutxiago bildu, geroz eta arrisku txikiagoa". Ez dute gehienezko kopururik gomendatu, halere. Hala eta guztiz ere, Frantziako Gobernuak salbuespeneko neurri bat jakinarazi du abenduaren 31rako: debekatua izanen da karrikan biltzea, baita karrikan alkohola kontsumitzea ere. Ordea, ez dute iragarri ostalaritzarako aparteko mugarik.


Sinatzaileak

Summary: Sinatzaileak.

Ainhoa Etxaide

Ainhoa Latatu

Ainhoa Olaso

Ainhoa Txurruka

Aitziber Garmendia

Aize Otaño Alazne Beltran de Lubiano

Alizia Iribarren

Amaia Goirigolzarri

Amalur Alvarez

Amets Mtz de Heredita

Andoni Aizpuru

Angel Oiarbide

Anna Garcia

Ariane Alberdi

Beñat Irasuegi

Eduardo Gaviña

Eguzki Urteaga

Eneritz Zabaleta

Estitxu Eizagirre

Estitxu Garai

Gaizka Aranguren

Garazi Castaño

Garazi Hach Embarek

Garbiñe Aranburu

Garbiñe Biurrun

Gemma Zabaleta

Gorka Espiau

Gotzone Sestorain

Haizpea Abrisketa

Helena Franco

Idurre Eskisabel

Imanol Esnaola

Iñaki Goirizelaia

Iñaki Gomez

Iñaki Soto

Iñigo Salaberria

Iñigo Urrutia

Iratxe Alvarez

Iratxe Esnaola

Isabel Elizalde

Izaskun Etxeberria

Izortze Santin

Jabi Azurmendi

Jexux Uzkudun

Jon Maya Sein

Jon Sarasua

Jose Mari Agirretxe

Joseba Azkarraga

Joseba Tapia

Josu Etxaburu

Juan Jose Ibarretxe

Juan Kruz Lakasta

Juanjo Celorio

Jule Goikoetxea

Karmele Olabarria

Kike Amonarriz

Kike Zurutuza

Kiko Caballero

Koldo Tellitu

Koldo Zarate

Laura Mintegi

Libe Mimenza

Lorea Agirre

Maialen Arteaga

Maite Aristegi

Mario Zubiaga

Menane Oxandabaratz

Mikel Irizar

Mirene Begiristain

Miriam Campos

Nagore Iturriotz

Naia Torrealdai

Naiara Goia

Nekane Artola

Nekane Balluerka

Nekane Berriotxoa

Olatz Salvador

Oroitz Jauregi

Patricia Velez Paul Bilbao

Pello Urzelai

Pilar Kaltzada

Rafa Diez Usabiaga

Ramon Zallo

Sagrario Aleman

Tarana Karim

Teresa Toda

Txutxi Ariznabarreta

Ugo Mayor

Unai Oñederra

Unai Pascual

Urko Aierbe

Xabier Oleaga

Ximun Fuch

Zelai Nikolas


Summary: Karrantza ibaian hilik agerturiko gizona hil egin zutela ondorioztatu dute. Azaroaren 30ean aurkitu zuten Misael Centenoren gorpua uretan. Hiru egun lehenago haren berririk ez zegoela salatu zuen sendiak. Taberna batean istilua eduki zuen galdu zen gauean.

Karrantzan bizi zen Misael Centeno 31 urteko nikaraguarra. Azaroaren 30ean aurkitu zuten haren gorpua Karrantza ibaian. Hiru egun lehenago galdu zen haren arrastoa; taberna batean istilu batean nahastuta ikusi zuten azkeneko aldiz. Auzi medikuek ondorioztatu dutenez, hil egin zuten.

Karrantza ibaian, Kantabriako (Espainia) Ramales de la Victoria herriaren parean aurkitu zuten hilotza. Familiak aurreko igandean bertan jarri zuen salaketa. Kantabriako auzi medikuek egin diote autopsia, eta hainbat hedabidek zabaldu dutenez, Centeno hil egin zuten. Ikertzaileek ondorioztatu dutenez, hil ostean bota zuten uretara, edo konorterik gabe zegoenean.

Balmasedako epaitegira eramango dute ikerketa orain.

Lekukoen arabera, Centeno taberna batean zegoen lagun batzuekin, beste bezero batekin istilua eduki zuenean. Garagardo ontzi bat bota zion gazte bati. Azken horren lagunak Centenoren atzetik korrika hasi ziren. Gero zer gertatu zen ez dute argitu.


Summary: Katalanezko irakaskuntzaren aurkako oldarraldia salatu dute Bartzelonan. Generalitateko presidente Pere Aragonesek «nazionalismo espainiarraren ofentsiba» salatu du, eta mezu bat bidali die irakasleei: «Segi lanean orain arte bezala».

Badira asteak eta hilabeteak murgiltze irakaskuntzaren gaiak harrabotsa sortu duela Katalunian. Azaroaren amaieran iritsi zen Espainiako Auzitegi Gorenaren ebazpena, eta, epaiaren arabera, Katalunian ikastorduen %25 gazteleraz ematera behartuta daude. Ebazpenaren arabera, ikasleek «berehala» hasi behar dute eredu berri horretan ikasten. Hain justu ere, hori salatzeko atera dira gaur kalera Katalunian, murgiltze irakaskuntzaren alde manifestatzera.

Ordua 11:00etan zuten, murgiltze sistemaren defentsan: Som Escola plataformak deitu du manifestaziora, «%25aren epaiaren» aurka.

Ara i sempre, l'escola en català! izan da mobilizazioaren leloa (orain eta beti, eskola katalanez). Izan ere, katalanezko murgiltze eredua bertan behera utzi du %25aren sententziak: ikastetxe guztietan irakastorduen laurdenak gaztelaniaz eman beharko dituzte.

USTECSTES, LaIntersindical, eta Kataluniako UGT eta CCOO sindikatuek bat egin dute mobilizazioarekin, baita Plataforma per la Llengua erakundeak ere. Omnium erakundeko Jordi Cuixartek nabarmendu du katalanezko eskolak «gizartearen kohesioa» bermatzen duela.

Generalitateko presidente Pere Aragones ere manifestazioan izan da. Txalo artean jaso dute. Epaia «nazionalismo espainiarraren ofentsiba bat» dela esan du, eta gogoratu du murgiltzeak «gizartearen adostasuna» duela. Irakasleei mezu bat bidali die: «Segi lanean orain arte bezala».

Manifestaziorako giroa berotu bitartean, Kataluniako Parlamentuan murgiltzea babestu duten alderdiak pasatu dira prentsaren aurretik. PSC, ordea, ez da joan manifestaziora: kongresua du gaur; asteazkenean Kataluniako Parlamentuan eginiko bilkuran ere ez zuen bozkatu sententziaren aurka.

Edonola ere, protestan egon da Ernest Maragall Hezkuntza kontseilari ohia. Egungo eredua mantentzearen alde, manifestu bat sinatu zuen joan den astean, egungo sailburu Josep Gonzalez-Cambray eta beste sailburu ohiekin batera.

Sant Joan pasealekuan hasi da manifestazioa. Antolatzaileek kartoizko esku berde batzuk banatu dituzte, marea berde bat irudikatu nahi dutelako, katalanezko eskolaren defentsan.

Protestan aurrera egin ahala, esku berdeak altxatu eta «orain eta beti, eskola katalanez» oihukatu dute. Independentziaren aldeko afixak eta aldarriak ere ikusi dira.

Txaloka jaso dute pankarta ehunka lagunek ekitaldiko agertokiaren aurrean. «Zorionak! Marea berde handi bat egin dugu katalanezko eskolaren alde!». Txalo are ozenagoak irakasleen alde.

Hiru emakumek irakurri dute Som Escolaren manifestua: ama batek, ikasle batek eta irakasle batek. Onartezintzat jo dute auzitegiak hezkuntza politikan sartu izana: «Irain bat da profesionalentzat».

Hizkuntzaren instrumentalizazio politikoa salatu dute: «Katalanaren aurkako erasoak etengabeak dira, eta bitartean egoera kritikoan da ikasgeletan». Kataluniako instituzioei eskatu diete «herri kontsentsu hau blindatzeko»; eta Espainiakoei, «akordiook errespetatzeko».

Bertako artisten musika emanaldiekin amaitu da ekitaldia, «herriko talentua une ezinhobea» dela erakusteko. Festa giroan bukatu arren, ohartarazi dute katalanezko eskola arriskuan dela eta mobilizatzen jarraitu beharko dutela.


Summary: Ehunka pertsona bildu dira Sabin Etxearen aurrean, COVID ziurtagiriaren kontra. Bizitza plataformak antolatu atzo iluntzean eginiko bilkura. Gaur, Baionan eta Donostian egingo dituzte protestak, 'Pasaporteari ez! Askatasunari bai' lelopean.

Protesta egin zuten atzo Bilbon COVID ziurtagiriaren aurka. Bizitza plataformak antolatu zuen bilkura, eta, haren arabera, 3.000 pertsona bildu ziren EAJren egoitza Sabin Etxearen aurrean.

Stop apartheid pasea lelopean, Arriaga plazatik Sabin Etxera joatera deitu zuen plataformak, atzo, 20:00etan.

«Osasuna, askatasuna» oihuen artean egin zuten bidea.

Eta EAJren egoitzaren aurrean ere askatasuna eskatu zuten.

Haien hitzetan, plataforma «osasunaren eta askatasunaren alde lan egiten dugun 35 talde eta elkartez osatuta dago, herri mailan eta sektore mailan». Gaurko manifestazio gehiago antolatu dituzte: 14:00etan Baionan, eta 17:00etan Donostian.


Buruntza mendiko gurutzea eraitsi dute

Summary: Buruntza mendiko gurutzea eraitsi dute. Hamar metroko altuera zuen gurutzeak, eta frankistek zutitu zuten, 1939an.

Buruntza mendi tontorrean dagoen gurutzea eraitsi dute bart gauean. Andoaingo (Gipuzkoa) Aiurri aldizkariak eman du albistea, gaur. Gurutzea hamar metro garai zen, eta frankistek zutitu zuten, 1939ko irailaren 3an. 1936ko uztailaren 18an kolpe militarrean parte hartu zuten hildakoen omenez jarri zuten.

Gaur gauean eraitsi ei dute gurutzea, baina aurretik ere izan dira beste saiakera batzuk. Abenduaren 13an, ezezagun batzuek tresneria profesionala erabili zuten gurutzea txikitzeko asmoz. Oinarrian dagoen porlana bi aldetatik puskatu ostean, barruko zenbait burdin rotaflexarekin ebaki zituzten.

Aiurri aldizkarian jasota daude gurutzearen eraisketari buruzko informazioa eta irudiak.

Buruntzaldeko Ernaik ekintza bere gain hartu du Instagrameko mezu baten bitartez. Bideo batean erakusten dute gurutzea nola bota duten.


Summary: Bidania-Goiatz, Elduain, Ibarra eta Idiazabal Uemari batu zaizkio. Gipuzkoako lau udalerriekin, 94 kidek osatzen dute orain mankomunitatea.

Urte amaierako batzar nagusia egin du Uemak gaur goizean Idiazabalen (Gipuzkoa), eta Gipuzkoako lau udalerri berrik mankomunitatera gehitzeko egindako eskaerak onartu dituzte batzarkideek. Horrela, gaurtik aurrera, Bidania-Goiatz, Elduain, Ibarra eta Idiazabal ere Uemako kide dira. Lau udalerri berriekin, 94 kidek osatzen dute orain mankomunitatea.

Gaurko batzarrean Uema osatzen duten udalerri euskaldunetako alkateak eta zinegotziak bildu dira, eta, besteak beste, 2021ean egindakoaren balantzea aztertu eta 2022rako egitasmo nagusiak onartu dituzte. Aurtengo balantzeari dagokionez, egindako zenbait lan nabarmendu dituzte: arnasguneen garrantzia jendarteratzeko udaberrian egindako Arnasa Gara kanpaina, euskararen kale erabilera neurtzeko egindako ikerketa, herritarren kontzientziazioan sakontzeko hezkuntza proiektua irakasleei eta gurasoei zabaldu izana, hizkuntza irizpideak lantzeko herrietako eragileekin egindako saioak, edota kontzientziazioan eragiteko erdaldunentzat bideratutako tailerrak, besteak beste.

2022rako egitasmoen artean, berriz, hurrengo hilabeteotako lanerako ildo nabarmenenak onartu dituzte. Lau ildo nagusi finkatu dituzte: udalerri euskaldunen lurgunea osatzea, udalen eta udalerrien euskalduntzea, herritarren sentsibilizazioa eta ahalduntzea, eta udalerri euskaldunen zaintza eta garapena.


Summary: Asteazkenean egingo dute erkidegoen arteko bilera izurriaren aurkako neurriak adosteko. Pedro Sanchezek adierazpen instituzional bat egin du, bilkura telematikoaren berri emateko. Pandemiari aurre egiteko baliabiderik eraginkorrena txertoa dela azpimarratu du.

Pedro Sanchez Espaniako Gobernuko presidenteak premiazko bilera telematiko batera deitu ditu erkidegoetako presidenteak datorren asteazken arratsalderako, koronabirusaren goraldia aztertzeko eta neurri berriak adosteko. Bilerak «gobernantza partekatua eta elkarlan instituzionala» sustatzea izango du helburu, Sanchezek berak gaur Bartzelonan egin duen agerraldian azaldu duenez.

Minutu gutxi iraun du agerraldiak. Azaldu du noiz izango den bilkura, eta egoera labur errepasatu du: aitortu du kezkagarriak direla intzidentzia tasak, baina gehitu du ospitaleratuen datuak iazkoak baino hobeak direla. Azpimarratu du pandemiari aurre egiteko baliabiderik onena txertoa dela, eta eskerrak eman dizkie herritarrei «erakusten ari diren jarreragatik»: «Zientziaren laguntzarekin soilik egin ahal izango diogu aurre pandemiari».

Ez du azaldu zein izango diren asteazkenean aztertuko dituzten «neurri laguntzaileak». Esan du bileraren helburua dela egoera denen artean aztertzea, eta neurri egokiak zein izan daitezkeen eztabaidatzea. Azkenik, herritarrei «lasaitasun eta konfiantza mezu bat» helaraziz amaitu du.

Urkulluren gutuna

Atzo, lehenik, Moncloak eman zuen bilera horren berri. Handik gutxira, Lehendakaritzako iturriek jakinarazi zuten Iñigo Urkullu lehendakariak atzo goizean eskatu ziola Sanchezi, gutun bidez, premiazko batzar horretara deitzeko. Eskutitz horren pasarte batzuk bidali zizkien Lehendakaritzak komunikabideei, eta, bertan irakur daitekeenez, egoera epidemiologikoarekin «kezkatuta» agertu da Urkullu. Txertaketa prozesuan erritmo onean doala gogoratu du lehendakariak, baina, hala ere, «orain arte ezagutu gabeko» intzidentzia tasa dagoela nabarmendu du. Horren ondorioz ospitaleetako presioa eta lehen arretako egoera «gero eta kezkagarriagoa» dela iritzi dio. Osasun profesionalek jasaten duten nekea ere kezkarako zio dela azpimarratu du. Hala, gutunean Urkulluk Sanchezi adierazi dio birusaren zabalkundea eragozteko modurik egokiena ez dela erkidego bakoitzak bere tresnen araberako neurriak hartzea. Uste du beharrezkoa dela lehenbailehen deitzea erkidegoetako presidenteen eta osasun arduradunen arteko bilera telematiko batera. Haren iritziz, bilera horretan egon beharko lukete Espainiako Gobernuko presidenteak, Espainiako Osasun ministroak, erkidegoetako presidenteek, erkidego bakoitzeko osasun sailburuak eta osasun publikoko arduradunek.


Summary: Non Servium, The Baboon Show, Pleura eta beste izango dira 26. Hatortxu Rocken. Udako elkartasun jaialdian parte hartuko duten lehen taldeak iragarri dituzte antolatzaileek. Stay Homas, ETS, Rotten XIII, Green Valley eta Herdoil ere horien artean daude.

Pandemiaren ondorioz hartutako neurriek eta egoeraren ziurgabetasunak ezindu egin dute Hatortxu Rock jaialdia ohi bezala egitea, iaz bezala, aurten ere. Gaur ziren egitekoak egun osoko jaialdia, baina azaroaren amaieran jakinarazi zuten bertan behera uzteko erabakia. Ordutik udako "aldi bereziaren" prestaketan murgilduta daudela esan dute. Uztailaren 29an eta 30ean izango da, Atarrabian (Nafarroa), eta bertan ariko diren lehen taldeak jakinarazi dituzte: ostiralean, hilaren 29an, The Baboon Show, ETS eta Pleurak joko dute; eta biharamunean, Stay Homas, Rotten XIII, Herdoil eta Green Valleyk. Ez dira bakarrak izango, ordea. "Datozen hilabeteetan beste asko batuko dira elkartasun jaialdi honetara", adierazi dute, ohar bidez.

26. Hatortxu Rockerako lehen izenak iragartzearekin batera, eguneko sarrerak ere eskuragai jarri dituzte antolatzaileek euren webgunean. Bi eguneko bonua duela aste batzuk jarri zuten salgai, 55 eurotan, eta 30 eurotan jarri dute orain egunekoa.

Azkenean bertan behera utzitako jaialdirako sarrera erosia zutenei dirua itzultzeko lanetan ari direla ere jakinarazi dute. Eskariak kudeatzen ari direla adierazi dute, eta dirua datozen egunetan itzuliko dietela. Herritar ugarik, ordea, uko egin diote sarreren dirua bueltan jasotzeari, eta esker bereziak eman dizkiete haiei. "Zuei esker, aurten Hatortxuk ez du galerarik izango eta, beste urte batzuetako tamainakoa ez den arren, dispertsioak eragiten dituen gastuak leuntzeko ekarpen bat egiteko moduan egongo gara", eskertu dute.


Summary: Euskal Hirigune Elkargoak AHT proiektuaren kontra bozkatu du. Euskal Hirigune Elkargoko goiz honetako batzarrean, Ipar Euskal Herriko hautetsien gehiengo zabalak AHT proiektuaren aurka bozkatu du. Gaurkoan, Akize eta Bordele arteko zatiaz deliberatu beharra zuten: alde batetik, alde ziren edo ez, eta bertzetik, Elkargoak proiektua diruztatzearekin ados ziren edo ez.

Euskal Hirigune Elkargoak batzarra egin du gaur, Baionako Lauga gelan, eta hautetsiek deliberatu dute AHTren kontra agertzea.

Hautetsien gehiengo osoak aurkako bozka eman du: %78 kontra agertu baita.

Asteartean, Akitania Berriko kontseiluak AHT linea berriaren finantziazioa bozkatu zuen: Bordele-Tolosa (Okzitania) eta Bordele-Akize-Gipuzkoa bideak egiteko, 710 milioi euro. Orotara hamalau mila milioi euroko kostua ukanen du.

Herenegun, berriz, Pirinio Atlantikoetako departamentuak 54 milioi euro bozkatu zituen Bordele-Akize trenbide linea egiteko.

Egun, Euskal Hirigune Elkargoari zegokion bere burua agertzea AHT proiektuaren gainean, hala, Lapurdi, Nafarroa Beherea eta Zuberoako 206 hautetsietarik, 41ek aldeko botoa eman dute, 144ek kontra; hemezortzi abstenitu dira eta hiruk ez dute parte hartu.

Batzarra 9:00etan abiatu dute Erramun Minondo zendu berriaren omenezko isilunearekin, Eiheralarreko auzapeza zen bera.

Ikusmin gehien pizten zuen gaia hasieretan ezarri dute: Hego Mendebaldeko Proiektu Handia deitzen diote AHT proiektuari. Hautetsi bat baino gehiagok eman du bere iritzia horretaz. Berez, bi galderen inguruan aritu dira hausnarrean, alde batetik proiektuaren alde diren edo ez, eta bertzetik, ados direnez Euskal Hiri Elkargoak proiektu hori finantza dezan.

Hain xuxen ere, Jean Rene Etxegarai Baionako auzapeza eta Euskal Hiri Elkargoko lehendakariak oroitarazi du 65,4 milioi euroko diru ekarpena eskatua zaiola Elkargoari AHTren proiektua diruztatzeko.

Alain Iriart Hiriburuko auzapez abertzaleak, adibidez, AHTren kontra hitza hartu du: "Abiadura handiarena mitoa da. [...] Non da saturazioa ? Enganioa da", erran du.

Urruñako (Lapurdi) Pantxoa Tellier hautetsiak ere zentzu berean bota du abiadura handiak ez duela "inolako eraginik bideko garraioan".

Colette Capdevielle Baionako hautetsiak iragarri du kontra bozkatuko zuela: "Landetako oihana gure birika da, AHTa eraikitzen badugu bitan zatituko dugu".

Roland Hirigoien, Mugerreko (Lapurdi) auzapezak ere desadostasuna erakutsi du: "AHTren eragin negatiboa aipatu nahi nuke hemen. Gure lurraldeak ez du AHTren beharra erakargarria izateko. Lurraren prezioari doakionez, gaur egungo egoera okertuko luke".

Joseba Erremundegi ere erabat kontra mintzatu da, erranez proiektua ekologiaren kontrakoa dela: 6000 hektarea baso baino gehiago erauziko lituzkeelako. AHTak ez duela eguneroko mugikortasunean lagunduko. Horren erdiesteko, dauden linean indartu behar direla azpimarratu du, eskualdeko hiri eta herrien arteko loturak indartuz, eguneroko tren "fidagarri" bat plantan ezarriz.

Bestalde, Erremundegik azpimarratu du ere, proiektuaren kontrakoa dela, Elkargoa galbide ekonomikora eramanen duelako AHTak, miliarka euro horretan xahutuz. Azkenik, gehitu du etxebizitzaren arazoa areagotu bertzerik ez duela eginen.

Claude Olive Angeluko (Lapurdi) auzapeza eta Mathieu Berge Baionako hautetsi eta Akitania Berria Eskualdeko ordezkaria proiektuaren alde agertu dira. Azken honek, AHTak "Euskadiko partaideekiko" harremanen alde eginen lukeela defenditu du.

Emmanuel Alzuri Bidarteko auzapezak aitzinera eman du ez dela AHTaren beharrik:"10 000 kamioi egunean ikusten ditut pasatzen autopistan. Eta paristarrak hor dira jadanik, jadanik erosten dute hemen, ez dute AHTaren beharrik".

Urruñako (Lapurdi) auzapezak, Filipe Aramendik, oroitarazi du bere herrian AHTren iritzia eskatu ziela herritarrei eta erreferendumean %90ak kontra bozkatu zuela.

Martine Bisauta Baionako zinegotziak galdetu du ea inguruko gazteen kezka nagusia ote den Parise eta Hendaia arteko AHTa.


Summary: Bilboko kuartelaren harresiak «eraisten» saiatu dira antimilitaristak. KEM-MOC elkarteko kideek Bilboko kuartelaren harresia margotu dute eta mazoekin kolpeak eman dizkiote, protesta gisa. Ertzaintzak kolektiboko kideak identifikatu ditu.

KEM-MOC kolektibo antimilitaristak desobedientzia ekintza bat egin du gaur goizean Bilboko kuartelean. Hainbat antimilitaristak pintaketak egin dituzte kuartelaren harresian, eta harresia bera «eraisten» saiatu dira, mazoekin kolpeak emanda. Protestarekin kuartela ixteko eskatu dute, eta eraikita dagoen lur eremua auzoari itzultzeko.

Goizeko 11etan egin dute desobedientzia ekintza. Kolektiboko kide batzuek Bota kuartela idatzi dute kuartela inguratzen duen harresiaren atean eta, ostean, harresiari mazoekin kolpeak eman dizkiote. Beste bi lagun harresira igo dira, kateekin lotu dira eta pankarta bat eskegi dute. Ertzaintzaren bi furgoneta bertaratu dira eta ertzainek kolektiboko lau kide identifikatu dituzte. Harresira igota zeuden pertsonak jaisteko suhiltzaileei deitu diete; ertzainek identifikatu dituzte gero.


Alavesek gainbeheran jarraitzen du

Summary: Alavesek gainbeheran jarraitzen du. Arabarrek ondo merezita galdu dute Andoni Iraolaren taldearen aurka, eta jaitsiera postuetan amai lezakete jardunaldia. Lehen zatian erabaki da lehia, Guardiola eta Catenaren golekin.

Alavesek ez daki egonkortasuna zer den. Boladaka dabil beti, nahigabearen eta zorionaren artean joan-etorrika. Ahazteko moduko sasoi hasiera izan ondoren, olatuaren puntanizan zen bost jardunaldiz; haatik, urperatu egin da berriro. Kopatik kanpo utzi zuen asteartean bi maila beherago diharduen Linaresek, eta gaur, beste trago mingots bat hartu du, Rayoren aurka aitzakiarik gabe galduta. Andoni Iraolaren taldeak guztiz gainditu du Javier Callejarena, lehen zatian batez ere: orduan egin dituzte etxekoek partida erabaki duten bi golak. Arabarrak gutxiago izan dira jokoaren alor guztietan, eta okerreko bidean direla berretsi dute: galdu egin dituzte azken lau neurketetatik hiru. Cadizek bihar Real Madrilen zelaian irabazten badio, gasteiztarrek jaitsiera postuetara itzuliko dira.

Gaurkoan, golik ez jasotzea zen Alavesen lehentasuna; horregatik, Callejak ondo hornitu du zelai-erdia, bertan bost jokalari ipinita, eta aurrean bakarrik utzi du Joselu. Arabarren asmoaren erakusgarri nagusia, dena den, lerroen kokapena izan da: beren zelaian ezarri dituzte, jokoaren ekimena aurkariaren esku utzita. Rayok agintari hasi du norgehiagoka, baina lehen aukera garbia Riojarena izan da, lehen ordu laurdena bete berritan. Alaveseko hegalekoak urrundik astindu du baloia, ezkerrez, eta Dimitrievski geldiketa ona egitera behartu.

Zernahi ere, gutxi iraun die itxaropenak Callejaren mutilei, 19. minutuan 1-0ekoa egin baitu Guardiolak. Tachik pase txarra eman du jokaldia abiatzerakoan, eta Rayok trantsizio azkar batekin txikitu du Alavesen atzeko lerroa. Trejok ezkerrera jokatu du, Alvaro Garciarekin, eta haren erdiraketa sareratzeko gai izan da Guardiola. Alaves sufritzen ari zen etxekoen presioarekin, eta geldikako jokaldietan ere larri zebilen. Bada, kornerrez jaso du 2-0ekoa, 25. minutuan. Trejok erdiraketa bikaina ederki baliatu du Catenak, burukada indartsu batekin. Partidatik kanpo zeuden gasteiztarrak, eta benetakoa zen jipoi handia jasotzeko arriskua. 39. minutuan, zutoinera jaurti du Alvaro Garciak, zelaia minez utzi aurretik.

Atea hutsean uzteko apustuak kale egin dio Callejari, eta halabeharrez, planez aldatu behar izan du. Bi aurrelariko sistema ezarri du lehenik, eta aldaketa erasokorrak eginez joan da minutuen joanean. Besteak beste, Alex Tirlea zelairatu du, eta harrobikoaren ligako debuta izan da bigarren zatiko pizgarri bakarra. Nahi eta ezin aritu da Alaves, eta Edgarrek zelairatu berritan izan duen aukera kenduta, ez dio inolako arazorik sortu Rayori. Etxekoek aise eutsi diote errentari, eta hirugarren gola egiteko aukerak ere izan dituzte, Fran Garcia, Isi eta Beberen oinetan. Beste maila batean dagoela erakutsi zuen Iraolaren taldeak. Datorren asteartean, Vila-realen zelaian ariko da Alaves.


Summary: Txuri-urdinek oso derbi parekatua irabazi dute. Eibartarrak bitan jarri dira aurretik, baina donostiarrak gai izan dira bitan berdindu eta azkenean garaipena eskuratzeko

Derbi baten osagai guztiak izan ditu gaur Eibarrek eta Realak Unben jokatutakoak: parekotasuna eta emozioa. Derbiez esan ohi dena bete daere bai: ez duela garrantzirik aurretik egindakoak, eta aldeak laburtu egin ohi direla. Talde txuri-urdinak irabazi du, hots, faborito zenak, baina gogotik sufritu du, etxekoek oso estu hartu baitute.

Emaitzaren estutasuna da horren erakusle: 2-3. Baita neurketaren nondik norakoa ere: bitan jarri da aurretik Eibar, eta beste horrenbeste alditan izan da gai Reala berdintzeko. Lehen zatian jazo da hori guztia. Aida Estevek seigarren minutuan sartutako lehen golari Gaby Garciak erantzun dio hemezortzigarrenean, eta Aropa Apariciok 25.ean egindakoari Amaiur Sarriegik 33.ean. Ikusgarria izan da lehen zatia

Ez, ordea, bigarrena. Mirari Uria izan da protagonista. Zelaira irten eta berehala sartu du gola, txuri-urdinen hirugarrena, garaipena eman diena. Hiru puntuei esker, Reala tinko dago sailkapenaren bigarren postuan. Eibarrek, berriz, galdu arren, urrun ditu oraindik jaitsiera postuak.


Summary: Belarrak Diaz goratu du, Podemosek Barakaldon egin duen ekitaldian. Begirada zabalak izeneko topaketa egin du gaur Podemosek, eta bertan egin ditu adierazpenak

Podemoseko idazkari nagusi Ione Belarraren arabera, egun Podemosek PSOErekin batera Espainian osatzen duen gobernua ez da «imajinatu» daitekeen onena: «Ez baitu buruzagi Yolanda Diaz». Goraipamen hori gaur egin dio Belarrak Espainiako Gobernuko Lan ministro Diazi, alderdiak Barakaldon (Bizkaia) egin duen ekitaldian. Diazek hurrengo Espainiako Kongresuko bozetara begira antolatu nahi duen «ezkerreko fronte zabala» hauspotzeko mezuak ozendu egin dira azken asteotan, eta gaurkoa beste bat gehiago izan da. Begirada zabalak izeneko topaketa egin du gaur Podemosek Barakaldon. Belarrak defendatu du COVID-19aren izurriari eta ekarri duen krisi ekonomikoari aurre egiteko neurriak «atsedenik gabe» defendatu dituela Podemosek Espainiako Gobernuan, «funtzionatu» egiten dutela, eta lan ildo horietan sakontzen jarraitu behar dela. Eusko Jaurlaritzarako ere, EAJren eta PSE-EEren gobernuaren aldaketa bilatu behar dela defendatu du: «Aurrerakoia eta eraldatzailea izan behar du, euskal herritar guztien eskubideak defendatzeko». Aldaketa hori gauzatze aldera Podemos-Ahal Dugu bertako errealitatean «errotuago» egoteko ahaleginetan ari direla adierazi du. «Nazionaniztasunaren» defentsa hitzez harago, «egin» beharrekoa dela azaldu du. Lan erreforma Diazek ere hartu du hitza; hizpide izan ditu Espainiako lan erreformaren inguruan martxan dauden negoziazioak, eta bide onetik doazela esan du: «2022a beste erreforma batekin hasiko dugu». Ezaugarri «enpleguaren egonkortasuna» izango du.


Realak burumakur jarraitzen du

Summary: Realak burumakur jarraitzen du. Realak laugarren partida galdu du jarraian ligan, Vila-realen aurka. Epaileak Oiartzabal kanporatu du bigarren zatiaren hasieran, eta horrek erabat baldintzatu du lehia

Ezinbestean, burumakur amaituko du urtea Realak. Urte ahaztezina izan du aurtengoa, besteak beste, Espainiako Kopako tituluarekin 34 urteko lehortea amaitu baitu. Ordea, bolada oso txarrean agurtuko du 2021a. Ligako azken hiru partidak jarraian galdu ondotik, onbidean sartzeko itxaropenez ziren gaur txuri-urdinak, baina berriz ere kale egin dute, Vila-realen aurka, Anoetan. Distira berreskuratu eta irabazteko osagai guztiak zituen Imanol Alguacilen taldeak, harmailetan aparteko giroa ezarri baitute jarraitzaileek, eguzkia lagun. Partidak berak ere sortu du baikortasunerako arrazoirik lehen minutuetan, are gehiago Isakek lehen gola egin duenean. Hots, batez ere geldikako jokaldietan jasotako bi golek kondenatu dute etxeko taldea. Eta, nola ez, Oiartzabalek bigarren zati hasieran ikusitako txartel gorriak. Hortaz, laugarren porrota jarraian jaso dute.

Neurketak lehen zati distiratsua izan du. Akaso, zer hobetua sumatuko zuten bi entrenatzaileek, baina ikuslearentzat gustagarri joan da jokoa. Erritmo bizian aritu dira bi taldeak, eta erraz topatu dute aurkariaren atea: Realak lau erremate egin ditu atera, eta Vila-realek, zortzi. Bada, berriz garaipenera itzultzeko helburuarekin aldaketak egin ditu Imanolek. Lesioak gaindituta, Merinok eta Silvak hasieratik jokatu dute, eta nabarmentzekoa izan da atepean Ryanen alde egindako apustua.

Hasieratik izan dituzte golak egiteko aukerak bi taldeek, baina bisitarienak nabarmenagoak izan dira. Yeremi Pinok birritan kale egin du, eta Diak ere zeruetara bidali du baloia Ryanen aurrean. Realak ere izan du aukerarik, baina Oiartzabal eta Isak ez dira fin aritu. Erasoko jokoa nagusitu zaio defentsakoari.

Dinamika horretan, Isak izan da ate aurrean asmatzen lehena. Babak eltzetik ederki atera ditu suediarrak, 32. minutuan. Ezker hegalean baloia hartu, aurkariari iskin egin eta zutoinaren ondoan maisuki jarri du baloia, areaz kanpotik. Aukerarik zailenean aurkitu du eraginkortasuna. Golarekin, lasaitasuna irabazi du Realak, eta ordura arteko nolabaiteko eromenari kontrola ezarri dio.

Ordea, lehen zatiko minuturik onenetan jaso du banakoa, geldikako jokaldi batean. Vila-realeko jokalariek mugitu ezinik utzi dute Zubeldia, eta Gerard Morenok sareetara bidali du baloia, buruz, 38. minutuan. Unai Emeryren taldeak ongi ikasia eraman du Realak kornerrak gelditzeko erabili ohi duen taktika. Lehen zatia amaitzerako beste aukera garbi bat ere izan du, baina Zalduak atepetik atera du baloia.

Kornerretan, kale

Bigarren zatiaren hastapenean gidoi berari eutsi dio norgehiagokak, erritmo bizian eta intentsitate handiz zelairatu baitira bi taldeak. Ahalik eta Oiartzabalen txartel gorria iritsi den arte, 49. minutuan. Eibartarrak falta gogorra egin dio aurkari bati, atzetik gogor astindu baitio hanka, eta epaileak ez du zalantzarik izan. Zaleen txalo artean hartu du aldageletarako bidea kapitainak, egindako hutsaren jakitun. Hori bai, jokaldi horrek erabat baldintzatu du partida.

Indarrak berdindu asmoz, Imanolek Barrenetxea eta Portu zelairatu ditu, Silvaren eta Januzajen ordez, baina Vila-real nagusi izan da. Parejoren gidaritzapean, nahierara mugitu du baloia, eta Reala aurkariaren atetik oso urrun egon da une oro. Bazirudien bisitarien gola denbora kontua besterik ez zela izango, eta berriz korner batean iritsi da, 69. minutuan. Txuri-urdinak ez dira fin aritu defentsa lanean, eta Gerard Morenok ez du barkatu.

Azken hogei minutuetan bihotzarekin gehiago jokatu du Realak ahalarekin baino. Joko zuzena egin asmoz, Sorloth zelairatu da, eta hura eta Isaken artean saiatu dira baloi horiei etekina ateratzen. Luzapenean gola egiteko zorian izan da norvegiarra, baina ez du asmatu. Asmatu duena Vila-real izan da, 1-3koa sartu baitu kontraerasoan Chukwuezek. 95.ean. Beste kolpe bat jaso du Realak, baina animoa altxatu beharra du urte berriari begira.


Summary: Manifestazio jendetsua egin du Bizitza plataformak Donostian. Covid ziurtagiriaren aurka antolatu dute bilkura. Donostiako kaleak hartu dituzte bi orduz, eta txertoaren aurkako aldarriak ere egin dituzte.

Milaka lagun elkartu dira gaur arratsaldean Donostiako Bulebarrean, Bizitza plataformak deitutako manifestazioan. Covid ziurtagiriaren aurka deitu du plataformak bilkura; atzo ere, Bilboko Sabin Etxearen aurrean aldarri bera egin zuen taldeak.

Bulebarreko kioskoan mikrofoa hartuta eman diote hasiera protestari. Plataformako kide batek adierazi duenez, ziurtagiriak «oinarrizko eskubideen aurka» egiten du. Gobernua eta komunikabideak «gezurretan» ari direla azaldu dute, eta Covid-19aren aurkako txertoa ere gaitzetsi dute: «Txertoa sendagai genikoa da». Esan dutenez, gizartearen gehiengoa txertatuta egonda ere, jendeak hiltzen jarraitzen du: «Iaz garai honetan, txertatu gabe ere, positibo eta hildako gutxiago zeuden». Azaldu dutenez, manifestarien laguntza behar du plataformak, «komunikabide, osasun arreta eta ekonomia propioak» sortzeko.

Hitzartzearen ondoren, jendetzak hartu ditu Donostiako zentroko kaleak, Beldurraren birusak sen ona hil du zioen pankarta aurrean zutela. Manifestari ugari bildu ditu hitzorduak, eta askotariko afixak irakurri zitezkeen manifestazioa aurrera zioan heinean: Pasaporte faxistari ez, Haurrak ez ikutu, Evaristo lehendakari edo Farmafia zioten, besteak beste, kartelek. Bestelako oihuak ere entzun dira Donostiako kaleetan; «Gora maitasuna, askatasuna eta batzen gaituen guztia», zioten manifestari batzuek, bakearen sinboloa marraztuta zeukan afixa batekin. Era guztietako musikarekin girotu dute protesta: bozgorailu batzuetatik zetorren tekno musikatik hasi, eta txistua edo panderoa jotzen zebiltzan manifestarietaraino. Giro alaia haserrea zerien oihuekin nahastu da manifestazioan; elkarrengandik gertu zeuden, baina jende gutxi ikus zitekeen maskara jantzita.

Koronabirus mozorroa ere bazeramaten manifestari batzuek; beste batzuek buruan plastiko beltzak zeramatzaten, osasunaren burka, herri totalitarioa lelopean. Osasungintzako langile batzuk ere batu dira protestara, Osakidetzako langileak osasunaren eta askatasunaren alde zioen pankarta eskuetan zutela. Ostalaritzan lan egiten dutenak ere izan dira; «Ez gara poliziak, ostalariak gara» oihukatuz.

Bi orduko ibilbidearen ondoren, berriro ere hasierako kioskora heldu da manifestazioa. Bidean zehar manifestariak kale askotan sakabanatu dira, eta gero lanak izan dituzte leku berean elkartzeko. Falta zirenak heldu bitartean pertsona ugari igaro da kiosko gainetik; mikrofonoa hartzeko. Besteak beste, ikasle batek hartu du hitza, bere eskolako zuzendariari «askatasuna» eskatzeko: «nire ikaskide batzuk ezin badira museoetara edo kiroldegira sartu, nik ere ez dut sartu nahi». Amaierako ekitaldiaren ondoren, «askatasuna» aldarrikatzen zuten oihu artean bukatu da bilkura.


Arrakaletatik loratu da

Summary: Arrakaletatik loratu da. Nerea Ibarzabal Salegik irabazi du Bizkaiko Bertsolari Txapelketa, lehenengoz, Jone Uriarekin buruz burukoa jokatu ondoren. Final bizia izan da, eta zortzi bertsolariek ale politak utzi dituzte. → Giro kronika: Ziurtagiria eta harrera ziurra → Analisia: Pausoz pauso gailurrera → Horrela kontatu du BERRIAk

Badu txapelduna 2021eko Bizkaiko Bertsolari Txapelketak: Nerea Ibarzabal Salegi. Jone Uriarekin buruz buru aritu ondoren, 874,5 puntu eskuratu zituen Markinakoak. Harry Potterren filmetatik hartutako doinu batekin kantatu zuen hasierako agurra, eta lehen une horretatik piztu zituen entzuleak. Haren ondotik sailkatu ziren, azkenean, Etxahun Lekue Etxebarria, Xabat Galletebeitia Abaroa, Onintza Enbeita Maguregi, Aitor Bizkarra Ruiz, Aitor Etxebarriazarraga Gabiola eta Gorka Pagonabarraga Agorria. Guztien artean final biribila osatu zuten atzo, Miribillako Bilbo Arenan.

Zortziko handiko lanak gogoetarako baliatu zituzten bertsolariek. Neba-arrebak ziren Ibarzabal eta Lekue, eta, lanaren ondorioz, gurasoek ez zuten beraiekin egoteko denbora askorik hartzen. Hala hasi zuen ofizioa Ibarzabalek: «Ni pozik nago gurasoekin/ gaueko afarietan/ neke itzel bat sumatzen baitut/ koittaduen begietan». Zorrotz erantzun Lekuek: «Ze ez nago ziur dan ezin daben/ edota ez daben gura». Parkeko beste guraso batzuen jarrera pasiboa salatu zuen Ibarzabalek, eta zaintzaileari keinu bat eginez amaitu zuen bertsoaldia Lekuek: «Purik hobeto ezagutzen gaitu/ gure aita ta amak baino».

Ordura arteko epela berotu zuen zortziko txikiko ariketak. Galletebeitiak eta Lekuek eragin zituzten barre algararik handienak publikoan. Bikotekideak ziren bi bertsolariak. Galletebeitia etxea garbitzen ibili ondoren, gauzak tokiz aldatuta topatu zituen nahiko despistatua zen Lekuek. Honela ekin zion Galletebeitiak: «Zahartzen zoazenez/ zu azkenerako,/ entrenamendua da/ memoriarako». Arin Lekuek: «Memoria ez, umorea/ galtzen dot atoan». Galletebeitiaren bigarrenarekin ere, barre publikoak: «Hurbilekoa urrun/ urruna hurbila./ Jolastu nahi al duzu/ altxorraren bila?».

Umorez landu zuten gaia Bizkarrak eta Uriak ere. Lagunak ziren bi bertsolariak, eta Hatortxu Rock jaialdia bertan behera geratu ondoren, Bizkaiko bertso finalera joateko erabakia hartu zuten. Bi ekitaldiei erreferentzia eginez, hala esan zuen Bizkarrak: «Baina pareko horrek,/ ze aurpegi talo?/ Ta horrek akanpatu du/ eserlekuan lo». Fin erantzun zion Uriak: «Baina, behintzat, ez dira/ Lizaso, Andoni./ Pago ta Bizkarekin/ a muerte nago ni».

Hamarreko txikiko ariketak ere ale politak utzi zituen. Ikaskideak ziren Enbeita eta Lekue. Euren gelakide batek astero egiten zituen eraso homofoboak irakaslearen aurka; horrekin nekatuta, gelakideari kontra egiteko proposatu zion Lekuek. Enbeitak hasiera: «Beldur naz, baina arrazoi daukazu gaur hara./ Norbaitek esan behar deutso: nahikoa da!». Aurre egin ezean irakasleak erasotzailearen alde daudela pentsatuko duela erantzun zion Lekuek, eta lehen urratsa berak egiteko eskatu Enbeitak: «Errezago daukazu,/ gizona zara-ta». Konplizitatez amaiera Lekuek: «Nik emoterakoan zuri ostikada,/ Onin, biok batera altxatuko gara».

Bakarkako lanean, eutanasia eskaera egin berri duen gaixoaren larruan kantatu zuen Galletebeitiak. «Badakit heriotzari/ aurre hartuko diodala». Eta hirugarrenarekin biribildu zuen: «Zain egon gabe joatea,/ hori da lehen baldintza».

Irabazlea ere fin aritu zen bakarkako ariketan. Liburua argitaratu zuela denbora bat igaro bazen ere, isiltasuna nabaritzen zuen inguruan. Dotore amaitu zuen bertsoaldia: «Ta mutu-mutu dagoen hori/ mutu geratu dadila./ Gu elkartzeko egin nuen hau,/ ez euren erantzun bila».

Pagonabarragak eta Etxebarriazarragak ere (lehen aldiz aritu ziren finalean) ale politak utzi zituzten. Urteak bakarrik bizitzen igaro ondoren, harrera familien beharrizana dagoela irakurri zuen Pagonabarragak komunikabideetan. Txalo zaparrada beroa jaso zuen bigarren bertsoaldiaren amaieran: «Askorik jaso ez dudan arren,/ asko daukat emateko». Etxebarriazarraga, berriz, kulturgintzako langilea zen, eta ohartu zen azkenaldian emakumeak direla antolatzen diren ekintzetara joaten diren gehienak . Zorrotz aritu zen gernikarra: «Ta arrazoiaren bila/ alperrik hasi beharko:/ lana egiten dabe ta/ euretik eta eurentzako».

Ahizpatasunaren adierazle

Zortziko txikian hasi zuten buruz burukoa Ibarzabalek eta Uriak. Bizkaiko Bertsolari Txapelketan kantuan dabilen bertsolariaren larruan jarri zuten Ibarzabal, eta Uria pinganillotik zebilen bertsoak esaten. Barre algara ugari eragin zituen ariketak publikoaren artean. Fin aritu zen Uria: «Jonek ez du sartuko/ lehenbailehen hanka,/ Maialen Lujanbio du/ pinganilloan ta». Bizi aritu ziren biak seiko motzean ere.

«Topa egin eta txin-txin egitearekin batera, hala pentsatu duzu: pasa daitela pasatu beharrekoa». Gau bateko abentura bat duen emakumearen azalean jarri zen Ibarzabal, eta dotore amaitu zuen ariketa: «Berriro itzul gaitezen/ maite gaituzten lekura». Uriak, berriz, pandemiaz nazkatuta Gabonak familia osoarekin igarotzeko erabakia hartu zuenaren lekutik kantatu zuen.

Moises Enbeita eta Joseba Etxebarriak jantzi zioten txapela Ibarzabali. «Etxeko andre guztiak» ohoratu zituen azken agurrean: «Egoerarik gogorrenetan ez direnak hondoratu / bizikideei, bertsokideei bihotzetik bost olatu / badago nondik jasoa eta badago zer geroratu». Malkotan baina besoak indarrez jasota amaitu zuen: «Hormak higatu daitezkeelako ta arrakalak loratu»


Summary: Urrak laugarrenez jantzi du Harri Txikien Euskal Herriko txapela. Zarauztarrak 12.165 kilo altxa ditu denera. Bigarren izan da Xabat Olaizola 10.350 kilo jasota, eta hirugarren, gutxigatik, Hodei Iruretagoiena Izeta IV. Harri handien txapelketan Jokin Eizmendi gailendu da.

Pronostikoak bete dira Gernikan (Bizkaia) jokatu den Harri Txikien Euskal Herriko txapelketan: aise gailendu da Mikel Lopetegi Urra. 25 urteko zarauztarrak laugarrenez irabazi du txapela, denera 12.165 kilo altxata. Bigarren izan da haren lehengusua den Xabat Olaizola, baina tarte nabarmenarekin: 10.350 kilo jaso ditu Olaizolak, eta 75 gutxiago, 10.275, hirugarren sailkatuak, Hodei Iruretagoiena Izeta IV.ak.

Hori izan da txapelketa ezustekoa, eta lehiari emozioa eman diona: pare parean ibili dira Olaizola eta Iruretagoiena, eta azken horren baliogabeko altxaldi bati esker lortu du bigarren postua zarauztarrak. Olaizolak berak, herenegun, Izeta jo zuen bigarren posturako faboritotzat. Laugarren Iraitz Arruti Burni sailkatu da.

Pandemia dela eta, txapelketako parte hartzeak nabarmen egin du behera azken urteetan. Duela pare bat urte bederatzi lagun inguru jardun ziren lehian. Aipatzekoa da gaur plazan elkartu diren lau lehiakideak Izetatarren eskolakoak direla, Zarautz kirol elkarteko herri kirol eskolako kideak.

Dena den, Olaizolak BERRIAri azaldu dionez, bildu da jendea Gernikan, giroa ederra izan da, eta oso ona izan da txapelketaren antolakuntza.

Eizmendi txapeldun

Harri handien txapelketan ere zarauztar bat nagusitu zen, faboritoa: Jokin Eizmendi. Txapelketa atzo jokatu zen Asteasun (Gipuzkoa), hark ere laugarren txapela du aurtengoa. Denera 6.900 kilo jaso zituen. Bigarren sailkatuak, Izetatarren eskolako Iñigo Eizagirre Eizak 5.245 kilo altxa zituen, eta Jon Unanue Goenatxo II.ak 5.075 kilo.


Summary: Betisi irabazita, Athleticek amaiera eman dio bolada txarrari. Zuri-gorriek markagailua irauli dute De Marcosek 88. minutuan sartutako golari esker. Zortzi jardunaldi zeramatzaten irabazi gabe.

Gaitz guztiak kolpe batez uxatu ditu gaur Athleticek: garaipen bikaina lortu du, etxean, bolada bikainean zetorren Betisen aurka. Horri esker, bolada txarra eten du; izan ere, Marcelinoren taldeak zortzi jardunaldi jarraian zeramatzan hiru puntuak poltsikoratu gabe.

Neurketa ezin hobeto hasi da etxekoentzat: bigarren minutua bete aurretik sartu du lehenengoa Iñaki Williamsek, Muniainen pase bat baliatuta. Amorruz ospatu du gola aurrelariak. Pozak, ordea, gutxi iraun dio Athletici: bosgarren minutuan berdindu du lehia Juanmik, Realeko jokalari ohiak. Jokalariek ez dituzte aukera garbi askoz gehiago sortu lehen zatian.

Bigarren zatia hasi berritan, Fekirrek eman du lehen abisua; ondo erantzun dio. Lau minutu geroago, ordea, ez du barkatu Betisekoak: 1-2. Porrotaren mamua berriz azaldu da San Mamesen. Salbatzailea heldu da orduan, ligan 212 neurketa jarraian jokatuta daramatzan hori: Iñaki Williams. Aurrelariak gol ikusgarri bat sartu du ezkerrez, eta hankaz gora jarri du San Mames.

Sinistu egin du Athleticek, bere zelaian sartu da Betis, eta saria eskuratu dute etxekoek, azkenean: 88. minutuan asmatu du Oscar de Marcosek. Zoramena San Mamesen, eta berebiziko hiru puntu Athleticentzat. Sailkapen nagusian bederatzigarren postuan da.

Athletic: Agirrezabala; Lekue (De Marcos, 54'), Yeray, Nuñez, Balenziaga; Vencedor, Vesga (Zarraga, 54'), Nico Williams (Morcillo, 81'), Muniain (Sancet, 68'); Williams eta Raul Garcia (Berenguer, 68').

Betis: Rui Silva; Bellerin, Bartra, Victor Ruiz, Alex Moreno (Miranda, 82'); Guido (Edgar, 66'), Carvalho (Joaquin, 83'), Fekir; Canales, Juanmi (Rodri, 76') eta Willian Jose (Iglesias, 82').


Summary: Sarek eta Etxerat-ek elkarretaratzea egin dute Troitiño «azkena izan dadila» aldarrikatzeko. Donostian elkartu dira, Intxaurrondon, Troitiñoren auzoan. Gaixo dauden euskal presoak etxeratzeko eskatu dute.

«Antton azkena izan dadila, larriki gaixo dauden presoak etxera». Sarek eta Etxerat-ek mezu horrekin oroitu dute gaur Antton Troitiño euskal presoa, herenegun hil zena. Ia bizialdi osoa kartzelan egin ondotik, 64 urterekin hil zen, «eritasun larri eta sendaezin» baten ondorioz. Horrez gain, gaixo dauden presoak etxeratzeko eskatu dute.

Elkarretatzea Sarek deitu du, Intxaurrondoko Sagastieder plazan (auzo hartakoa zen Troitiño). Hildakoen gertukoek ere hartu dute parte. Manifestaziora ere deitu dute biharko, Donostian, 19.00etan, Boulebarretik hasita.

2020ko apirilean sumatu zituen Troitiñok eritasunaren lehen sintomak, eta Etxerat-ek salatu zuen ez zutela ongi artatu. Elkartearen arabera, Estremerako espetxean ez dago mediku nahikorik, eta bakartze moduluetatik ez dira astero pasatzen, «legeak hala dioen arren». Etxerat-ek salatu zuen Troitiñok irailera arte ez zuela «behar bezala zuzendutako asistentziarik» jaso: hau da, lehen sintomak sumatu eta bost hilabete pasatu arte. Abokatuak urriaren 27an eskatu zuen aske uzteko.

Ez zuten berehala askatu, alta. Izan ere, epaileek eskaera onartu arren, prozedura ia hilabetez luzatu zen. Urtarrilaren 11n sinatu zuen Espainiako Auzitegi Nazionaleko Espetxe Zaintzako Jose Luis Castro epaileak Antton Troitiñori hirugarren gradua emateko autoa, eta urtarrilaren 22an irmo egin zuten ebazpena. Ondoren, ordea, Espainiako Espetxe Erakundeek eskatu zuten baldintzapean aske uzteko: Espainiako Auzitegi Nazionalak urtarrilaren 26an onartu zuen baldintzapean aske uztea, eta fiskalak helegitea jartzeko aukera izan zuen azken egunera arte itxaron zuten ebazpen hori ere irmo egiteko. «Labirinto burokratikoa» salatu zuen Etxerat-ek, aldaketek luzatu baino ez zutelako egin larriki eri zen euskal presoa askatzeko eguna: otsailaren 5ean atera zen, azkenean.

Tartean, gainera, euskal presoak uko egin zion bere eritasunarentzat «aringarria» zen kimioterapia hartzeari. Etxerat-ek salatu zuenez, izan ere, hartu behar zuen tratamendua ez zen «bideragarria» espetxeko baldintzekin: «Baldintza desegoki eta gogorretan dago presoa: ordu eta erdiko ibilbidea egin behar du ospitalera joateko, eta beste horrenbeste bueltatzeko, ez du dieta egokirik hartzen, eta medikazio falta du».

Troitiño ez zegoen gaixotasun larriak dituzten euskal presoen zerrendan, baina Etxerat-ek hainbatetan salatu izan du euskal presoen eritasunen «jatorria» espetxean jasandako «muturreko baldintzak» eta euskal presoek jasaten dituzten zigor luzeak direla. Troitiñoren kasua horixe zen, ia bizialdi osoa pasatu baitzuen preso.


Hirugarren garaipena Laso-Imazentzat

Summary: Hirugarren garaipena Laso-Imazentzat. Akats asko egin dituzte Ezkurdiak eta Tolosak, eta bost neurketatan puntu bakarra poltsikoratu dute. Emakume Master Cupen, Amaia Aldaik irabazi du lau eta erdiko txapela (22-14).

Akats gutxien egin dutenek irabazi dute gaur Eibarko Astelena pilotalekuan: Lasok eta Imazek. Txapelketako hirugarren garaipena eskuratu du bikoteak, eta egoera eskasean utzi dituzte Ezkurdia eta Tolosa. Haiek partida bakarra irabazi dute oraingoz.

Ziur jokatu du Imazek, eta errematean asmatu du Lasok. Lana asko erraztu diete Ezkurdiaren eta Tolosaren hutsek ere: bien artean hamar pilota galdu dituzte. Errenta handirik gabe, plandu egin behar izan dute norgehiagoka amaierako 13-22ra heldu arte.

Bosgarren jardunaldia bihar amaituko da, Tolosan. Jaka-Mariezkurrena II-ak jokatuko dute han, Irribarria-Rezustaren aurka.

Aldai txapeldun

Gaur jokatu da Emakume Master Cupeko lau eta erdiko finala, Mungian (Bizkaia). Amaia Aldaik jantzi du txapela, Miriam Arrillagari 22-14 irabazita. Neurketa oso lehiatua izan da.

Hirugarren postua Enara Gamindek eskuratu du, lehen partidan Olatz Arrizabalaga menpean hartuta (22-18).


Summary: Boric ezkerrekoak irabazi dizkio hauteskundeak ultraeskuinari. Botoen ia %57 jaso ditu Apruebo Dignidad ezkerreko koalizioak, eta hamar puntu baino gehiagoren aldea atera dio Jose Antonio Kasti, parte hartze handiz eginiko boz batzuetan.

«Txiletar guztien presidentea izango naiz, itunak herritar guztien artean egin behar direlako, eta ez lau paretaren artean», esan du bart Gabriel Boric ezkerreko hautagaiak, Santiagon eginiko ospakizunetan. Apruebo Dignidad koalizioaren garaipena ospatzeko, milaka txiletar atera dira kalera. Aurretik, jende asko atera da botoa ematera ere, atzokoa bezalako parte hartzerik (%55,6) ez baitzuten herrialdean 2012. urtetik. Urte horretatik aurrera ez da derrigorrezkoa izan botoa ematea.

Ikusmin handia zegoen herrialdean, eta munduan, Jose Antonio Kast ultraeskuindarrak hauteskundeen lehenengo itzulia irabazi zuelako, eta Txilen normalean lehenengoan jabetzen dena nagusitzen ohi delako bigarrenean ere. Baina, azkenean, eskuindar bat presidentetzan edukitzeko sorturiko beldurrak bozkatzera eraman ditu txiletarrak, eta presidentetza eman diote 35 urteko Borici. Ia bi mendean Txilek izan duen presidenterik gazteena izango da. Diskurtsoa feminismoaren eta gastu publikoaren inguruan eraiki du Boricek, eta, besteak beste, klima larrialdiari lehentasuna ematearen aldekoa da. Programa sozialdemokrata bat aurkeztu du.

Botoen %55,87 atera ditu Boricek (4.619.109), eta Kast %44,15ean geratu da (3.648.987). Martxoaren 11n hartuko du presidentetzat Boricek.

Salvador Allenderen agintetik (1970-1973) Txilek eduki duen presidenterik ezkertiarrena izango da Boric.

Milaka pertsona elkartu da Hiriburuko Zumardiak eta Santa Rosa etorbideak elkartzen diren gunean, handik entzuteko presidente izango denaren hitzaldia. «Badakit historia ez dela gurekin hasi», esan du Boricek. Tradizio historiko luze baten oinordekoa naiz, zeina, jarrera ezberdin batez, gizarte justizia, demokrazia zabaltzea, giza eskubideen defentsa eta askatasunen babesa lortzen saiatu den. Hori da neure familia handia, eta bilduta ikusi nahiko nuke orain hasiko dugun etapa honetan».

Nazioarteko zorionak

Ameriketako ezkerreko agintariek Boric zoriondu dute. «Agur Salvador Allende eta Victor Jararen herriari, faxismoaren aurkako garaipen sendoarengatik», esan du Nicolas Maduro Venezuelako presidenteak.

Baina Boric zoriontzen lehenetako bat Brasilgo presidente ohi Luiz Inacio Lula da Silva izan zen. Lula bera faboritoa da Brasilen datorren urteko bozak irabazteko. Han ere, ultraeskuinari egin beharko dio aurre, hau da, gaur presidente den Jair Bolsonarori.

Peruko Pedro Castillo presidenteak esan du Boricen garaipena «Txileko herriarena» dela.

Argentinatik, Alberto Fernandez presidenteak esan zuen «oso pozik» dagoela Boricen garaipenarekin, eta elkarrekin lan egiteko eskatu zion.

Luis Arce Boliviako presidenteak esan du «Latinoamerikako ezkerra indartu» egin dela.

Gabriel Boricen diskurtsoa feminismoaren, gastu publikoaren eta, besteak beste, klima larrialdiari lehentasuna ematearen aldekoa da. Azken finean, programa sozialdemokrata bat aurkeztu du. Jose Antonio Kast, berriz, migrazioari aurre egiteaz eta familia tradizionalaren eta neoliberalismoaren onurez mintzo da. Eskuin muturraren errezeta klasikoak planteatzen ditu, berak onartu ez arren. Bi eredu antagoniko ordezkatzen dituzte, horrenbestez, eta Txileko presidentetzarako hauteskundeetako bigarren itzulian lehiatu dira gaur.

Lehen itzuliko ustekabea

Azaroaren 21ean egin zuten lehen itzulia, eta nahiz eta inkesta gehienek, orduan ere, ezker aurrerakoiko hautagaiaren garaipena aurreikusten zuten, azkenean ultrak aurrea hartu zion: botoen %27,9 bereganatu zituen Kastek, eta %25,8 Boricek.

Sebastian Piñera eskuinekoa ordezkatuko du karguan, 2022ko martxotik aurrera. Santiagoko Moneda jauregia da presidentearen egoitza, eta, hain zuzen, handik gertu bukatu zuen Boricek kanpaina, ostegunean. Mezu argiak eman zituen. «Norbaitek uste du bera [Kast] bezalako pertsona batek ordena ekar liezaiokeela herrialde honi? Gorroto, ezegonkortasun eta indarkeria handiagoa ekarriko du». 35 urteko hautagaiak bere kontrarioaren programari heldu zion, eta «kezkagarria» zela nabarmendu zuen: «Emakumeen aurkako indarkeria planteatzen du, jatorrizko herrien aurkakoa, baita guztion giza eskubideen kontrakoa ere». Oroitu zuen, bide batez, justizia soziala dela Apruebo Dignidaden ardatzetako bat.

Europako dozenaka intelektualek eta politikarik Boricen aldeko manifestu bat kaleratu zuten, eta Kasten «arriskuez» ohartarazi. Sinatzaileen artean zeuden Jose Luis Rodriguez Zapatero Espainiako presidente ohia, Anne Hidalgo Parisko alkatea, Manuel Rivas idazlea, Thomas Piketty ekonomialaria, Daniel Innerarity filosofoa eta Cristina Narbona PSOEko presidentea.

Kastek ere hiriburuan amaitu zuen kanpaina, familia aberatsen auzo batean. Apruebo Dignidadek Alderdi Komunista ere biltzen duenez, komunismoaren mamua haizatu zuen bere jarraitzaileen aurrean egindako ekitaldian. «Txile ez da izan eta inoiz ez da izango herrialde marxista, ezta komunista ere». Kastek ere indarkeria izan zuen hizpide, eta aipatu berak «ezkerrekoen aldetik» jasan izan duela. «Ez gaituzte engainatuko bakearen eta maitasunaren aldeko diskurtso horiekin. Aurre egingo diegu, baina arrazoia baliatuz, inoiz ez indarkeria». Ezkerrak «pobrezia» dakarrela ere adierazi zuen.


Summary: Beste 2.144 positibo atzeman dituzte Hego Euskal Herrian. Positibo tasak ez du apaltzera jo, eta oldartuta dago oraindik: %12,4

Harrotuta dabil izurria Euskal Herrian. Osakidetzak eta Osasunbideak gaur emaniko datuen arabera, beste 2.144 positibo atzeman zituzten igandean. Guztira 17.208 proba diagnostiko egin zituzten; hortaz, positibo eman zutenen ehunekoa %12,4 da, egoera kontrolpean izateko langa baino dezente handiagoa.

Ospitaleen egoerari dagokionez, 40 pertsona erietxeratu zituzten atzo COVID-19ak jota. Orain, koronabirusa duten 450 paziente daude Arabako, Bizkaiko, Gipuzkoako eta Nafarroako ospitaleetan. ZIUak ere betetzen ari dira pixkanaka, eta 128 lagun daude zainketa intentsiboetako unitateetan, larri.

Osasunbideak, azkenik, heriotza baten berri eman du gaur.


Summary: Verter Recycling enpresako arduradunek deklaratzeari uko egin diote Durangoko auzitegian. Zaldibar Argitu eta Eskubideen Gutuna elkarteek bilkura egin dute auzitegiaren atarian, «erantzukizun guztiak argitzeko» eskatzeko.

Zaldibarko zabortegiko hondamendia eragin zuen Verter Recycling enpresako arduradunek epailearen aurrean deklaratu behar zuten gaur, Durangon.

Hori dela eta, Zaldibar Argitu eta Eskubideen Gutuna plataformako hainbat kidek elkarretaratzea egin dute epaitegiaren aurrean. «Erantzukizun guztiak argitzea nahi dugu: enpresarienak eta hondamendia ahalbidetu zuten agintari politikoenak», esan du Gaizka Zabartek, Zaldibar Argituko eledunak.

10:30ak aldera amaitu da saioa. Auzipetuetako bat, Arrate Bilbao, ez da agertu, koronabirusak jota dagoelako. Beste biek deklaratzeari uko egin diote, akusazio partikularreko abokatu Carlos Alonsok esan duenez.

Joan zen astean, fiskaltzak eskatuta, epaileak onartu egin zuen Verter Recycling 2002 SM enpresak deklaratzea zabortegia erori ostean hasitako ingurumen delituaren auzian, eta gaur dute hitzordua epaitegian.

Epaileak onartu zuen enpresako kideek, hau da, «pertsona fisikoek» ez ezik enpresak ere ikertu moduan deklaratu behar duela. Ordura arte epaileak ez zuen onartu eskaera hori, Ekologistak Martxan-ek eta Euskal Herriko Eskubide Sozialen Gutunak osatutako herri akusazioak bi aldiz eskatu bazuen ere.

Ikerketa berriz luzatzeko eskatu zion fiskalak epaileari, ikerketa osatuko duten hainbat prozedura egin gabe daudelako eta aurreko luzapenaren sei hilabeteko muga bukatzear dagoelako.

Besteak beste, Zaldibarko zabortegia zergatik erori zen argitu behar du Cedexen peritu txostenak. Horrez gain, akusazio partikular batzuk deitu ditu deklaratzera, urtarrilaren 25erako. Fiskaltzak eskatu die argitu dezatela zer kalte egin zien haiei Zaldibarko zabortegia amildu izanak. Prozedura horretan deklaratu beharko dute Zaldibarko Udalak, Bizkaiko Ur Partzuergoak, Interbiakek eta Reale eta Allianz aseguru etxeek.

Halaber, Durangoko 1. Epaitegiko epaileak Bilboko Penaleko 2. Epaitegiari eskatu zion balora zezala beste kausan, hau da, lan arloko deliturik izan ote den argitu behar zuen auzian, desagertutako langileen senideen eta enpresaren artean adostu zuten akordioa.

Zaldibarko zabortegia 2020ko otsailaren 6an amildu zen, eta, ingurumen hondamendia eragiteaz gain, bi langile hil ziren: Alberto Sololuze eta Joaquin Beltran. Lan arloko delituari dagokion auzia itxita, ingurumen delituari buruzkoak jarraitzen du irekita.


Summary: ‘Rai’ tifoiak berrehundik gora herritar hil ditu Filipinetan. Gutxienez 239 zaurituren berri eman dute agintariek. Guztira 1,8 milioi biztanleri eragin dizkie kalteak.

Rai tifoiak gutxienez 208 hildako eragin ditu dagoeneko: hori jakinarazi du Filipinetako Poliziak. Haren datuen arabera, 1,8 milioi laguni kalte egin die tifoiak, 450.000 familia baino gehiagori. Oraingoz, 239 zauritu eta 52 desagertu zenbatu dituzte. Hala ere, gobernuak adierazi du tifoiak hartutako eremuetan izandako argindar eta Internet etenek «zaildu» egiten dutela kalkulatzea zenbat diren kaltetuak.

Kalterik handienak herrialdearen erdialdean eta hegoekialdean eragin dituela jakinarazi dute: Erdialdeko Visayetako eskualdean izan dira hildakoen erdiak baino gehiago. Agintariek jakinarazi dute hango kostaldean suntsituta geratu direla etxeak, ospitaleak eta eskolak. Azaldu dute Cebu, Leyte, Siargao, Dinagat Uhartedia eta Ipar Surigaoko probintzietan ere nabarmenak izan direla kalteak.

Poliziak jakinarazi du erreskate lanetan ari direla, hondamendiak larrien jo dituen eremuetan egoera hobetzen laguntzeko. Gainera, esan dute militarrak, poliziak, kostazainak eta suhiltzaileak hara bidali dituztela. Era berean, adierazi dute kostazainen itsasontziak eta hegazkinak bidali dituztela elikagaiak eta osasun laguntza helarazteko; baita hondeatzaileak ere, bideetako zuhaitzak eta posteak garbitzeko. Gehitu dute operazio horiek areagotzen ari direla, baina zenbait eremutan komunikazioek jasandako kalteek oztopatu egiten dutela hori.

Aurreko ostegunean heldu zen tifoia herrialdera, ohartarazpen batekin: litekeena zela «aurtengo bortitzena» izatea. Hain zuzen ere, «supertifoi» kategoria eman zion AEBetako armadak, eta, Poliziaren datuen arabera, orduko 195 kilometroko abiadura izan zuen haizeak. Astebete ere pasatu ez dela, hildakoek 200 lagunen langa gainditu dute, eta hasieran 100.000 lagun atera bazituzten ere etxetik, baina egun ia 500.000 dira; gehienak ebakuazio zentroetan daude, baina badaude familiakoen edo lagunen etxean hartu dituztenak ere.

Horiek horrela, Rodrigo Duterte Filipinetako presidenteak hitzeman du elikagaiak eta ura eramango dituela, eta gehitu du lanetan ari direla kalteak arintzeko 4.000 milioi peso filipinar bideratzeko (71,2 milioi euro inguru). Era berean, adierazi du hitzartuak dituztela 2.000 milioi peso (35,5 milioi euro) kalte materialak konpontzeko, eta beste horrenbeste biztanleentzat. Filipinetako Gurutze Gorriak ere, larrialdiko eskaera bat egin du, eta 21,7 milioi dolar bidaltzeko eskatu du, argudiatuta ezinbestekoa dela nazioarteak esku hartzea.


Summary: Maskara kalean ere eramatera derrigortzea «premiazkoa» dela esan du Urkulluk. Urkulluk ezinbestekotzat jo du birusaren oldarraldia kontrolatzeko neurriak hartzea eta horretarako behar bezalako lege babesa lortzea.

Goizean Bilbon egindako agerraldi batean, Iñigo Urkullu Eusko Jaurlaritzako lehendakariak esan du «premiazkoa» dela kalean maskara erabiltzera derrigortzeko neurriak hartu ahal izatea, beharrezkoa den babes juridikoarekin. Halaber, neurri «bateratuak» hartzeko deia egin du, autonomia erkidego bakoitzaren «erabakien desberdintasuna» ez delako «egokia»; datorren asteazkenean eginen dute autonomia erkidegoen arteko bilera. Haren arabera, ezinbestekoa da neurriak hartu ahal izatea seigarren olatuari eta omikron aldaeraren mehatxuari erantzuteko.

Bestalde, oroitarazi du Araba, Bizkai eta Gipuzkoako herritarren %91k jarria dutela txertoa, eta «jarrera eredugarria» izaten ari den «gizartearen gehiengoa» eskertu du. Haurren txertaketari begira, bestalde, «itxaropena» adierazi du Urkulluk. Baina erran du Europa osoan oldarturik dabilela birusa, «omikron aldaeraren mehatxuarekin». Intzidentzia tasak «pandemia osoko handienak dira», haren arabera; hala, ospitaleak «presiopean» daude, eta horrek lehen arretako medikuei ere eragiten diela gaitzetsi du.


Summary: ETAko ustezko kideen aurkako bertze auzibide bat ireki dute. Espainiako Auzitegi Nazionalak ikerketa bat abiatu du 11 euskal herritarren aurka, 2000ko urriaren 30ean Jose Francisco Querol magistratua eta haren bizkartzaina eta txoferra hiltzea leporatuta. Marixol Iparragirre, Jon Olarra eta Ainhoa Mujika EPPK-ko mintzakideak daude ikertuen artean.

Espainiako Auzitegi Nazionalak bertze auzibide bat ireki du ustezko 11 etakideren aurka. Dignidad y Justicia biktimen elkarteak ezarritako kereila bat du abiapuntu: auzitegiak tramiterako onartu du, eta ikerketa abiatu du hainbat euskal herritarren aurka. 2000ko urriaren 30ean Jose Francisco Querol Espainiako Auzitegi Goreneko epailea eta haren bizkartzain Jesus Escudero eta Armando Medina txoferra hiltzea leporatuta ikertuko dituzte. Madrilen hil zituzten hirurak, bonba-auto bat leherrarazita.

Ikertuen artean EPPK Euskal Preso Politikoen Kolektiboko mintzaideak daude: Jon Olarra, Ainhoa Mujika eta Marixol Iparragirre. Preso ohiak dira bertze batzuk: Mikel Albisu, Vicente Goikoetxea, Iñaki Gracia Arregi eta Ramon Sagartzazu. Bertze batzuk, presoak: Gorka Palacios, Xabier Garcia, Asier Oiartzabal eta Juankar Iglesias.

Espainiako Auzitegi Nazionaleko Santiago Pedraz epaileak abiarazi du ikerketa, eta Espainiako Poliziari eta Guardia Zibilari garai hartako ETAko egiturari buruzko informazioa eskatu die.

EPPKren «kezka»

Joan den abenduaren 3an Logroñoko espetxean batu ziren Agus Hernan Foro Sozialeko bozeramailea eta Olarra eta Mujika EPPK-ko mintzaideak, eta, hain justu, EPPK-ko kideek «kezka» erakutsi zuten «pertsona batzuei eragiten dieten sumario berriak irekitzeko dagoen bultzada judizialagatik». Hala azaldu zuen foroak bileraren ondotik: «EPPKren aburuz, [ebatzi gabeko kasuen] errealitate hori guztia gatazken konponbidearen ikuspegitik aztertu beharko litzateke, nazioarteko estandarrek definitzen duten bezala, Justizia Trantsizionalaren doktrina baten barruan, eta, hala badagokio, Egiaren Batzorde bat sortuz, lortu ahal izateko, hain zuzen ere, egia, aitortza, erreparazioa, eta geratutakoa berriro ez errepikatzea». Presoen kolektiboak foroari adierazi zion helburuak ez lukeela «inola ere» izan behar «mendekuaren eta sufrimenduaren noriatik irtetea eragozten duten eta, azken batean, indarkeriaren zikloaren ondorioen konponbidearen behin betiko amaieratik urruntzen» duten «salaketak, auzipetzeak eta zigorrak ezartzea».


Summary: Txillardegirentzat aitortza eskatuko dute Donostian, hil zeneko 10. urteurrenean. Mahai inguruak, liburu aurkezpenak eta omenaldiak egingo dituzte urtarrilean. Donostiako Udal Liburutegiari Txillardegiren izena jartzeko eskaera indartzeko baliatu nahi dituzte antolatzaileek ekitaldiak.

Urtarrilaren 14an hamar urte beteko dira Jose Luis Alvarez Txillardegi hizkuntzalari, idazle eta politikaria hil zela, eta haren omenezko hainbat ekitaldi egingo dituzte Donostian, urteurren horren karietara. Txillardegiren ekarpena goratzeaz gain, aitortza publikoa eskatuko dute harentzat, eta Donostiako Udal Liburutegiari haren izena jartzeko eskaera indartzeko baliatuko ditu ekitaldiak Txillardegi Udal Liburutegia herri plataformak.

Lau egunetan banatu dituzte ekitaldiok. Urtarrilaren 11n, Txillardegik hizkuntza politikaren inguruan egindako gogoetez arituko dira Alaitz Aizpuru Jakineko kidea eta Iñigo Urrutia EHUko irakaslea, TM eLab Euskal Herrigintza laborategiko Txillardegi Gogoeta Guneak antolatuta. Leku horretan bertan, urtarrilaren 13an, Kronika liburua aurkeztuko dute, Txillardegik bere garaian Argia aldizkarian egindako kroniketan oinarritutakoa. Koldo Izagirre eta Juan Luis Zabala idazleak, Garbiñe Ubeda Euskal Idazleen Elkarteko lehendakaria eta Gorka Bereziartua Argia-ko kazetaria ariko dira hizlari. Ez da urteurrenaren bueltan aurkeztuko den liburu bakarra izango: urtarrilaren 18an, Jakinek plazaratutako Txillardegi: Euskalgintza eta Txillardegi: intelektuala eta gizartea liburuen aurkezpena izango da; hori ere, San Telmo museoan.

Horrez gain, Txillardegi omenduko dute urtarrilaren 15ean, Antigua auzoan, ohi dutenez, haren horma irudia dagoen Gaskonia plazan. Halaber, datorren urteko udaberrian Txillardegiri buruzko erakusketa bat antolatuko dute Bergarako Olaso dorrean (Gipuzkoa), Telesforo Monzon Laborategiaren egoitzan. Euskal Herrian Euskaraz-ek Txillardegiren inguruko «mintegi berezi bat» antolatuko duela aurreratu dute.

Eskaeraren «emaitza»

Elkarteak azaldu duenez, iaz dei egin zieten eragile, idazle eta kulturgileei, «2022ko X. urteurrenean helburu hori lortzeko bere ekimenak martxan jar zitzatela eskatuz». Eskaera horrek «emaitza» izan duela azaldu dute, eta «ehunka idazlek kulturgilek eta unibertsitateko irakaslek beren egitasmoa abian» jarri dutela txalotu. Izan ere, idazle talde batek agerraldia egin zuen azaroan, eta liburutegiari Txillardegiren izena jartzeko eskaera berritu. Sinadura bilketa bat ere jarri zuten abian.

Ekinbide horren eta urteurreneko ekitaldien bidez, Txillardegiren aitortza publikoaren aldeko babesari oihartzuna eman nahi diote herri ekimeneko kideek. Aitortza horren aldeko «urrats garrantzitsuak» egin ziren duela bi urte, azaldu dutenez; hala nola Korrikak euskaltzale eta idazleari egindako omenaldia, EHUko Donostiako campuseko Carlos Santamaria eraikinean zabaldutako Txillardegi erakusketa aretoa, Soziolinguistika Klusterrak sortutako Txillardegi Hausnarketa Saria, Oñatiko Udalak Arantzazun Txillardegiren omenez jarritako oroigarria eta Euskatzaindiak Mauleko udaletxean antolatutako erakusketa. Iaz, baina, COVID-19a tarteko, egitasmo gutxiago egin ahal izan zituztela azaldu dute, baina zehaztu dute Txillardegiren lanaren inguruko zenbait egitasmo izan zirela hala ere.

«Zuen babesaz eta beste eragileekin batera gure elkarteak antolatutako lanari esker, aurrera doa poliki-poliki Txillardegiren aitortza publikoa», adierazi diete herritarrei herri plataformako kideei, eta, halaber, orain arte erakutsitako "sostenguari eusteko" eskatu diete. Laguntza ekonomikoa emateko aukera ere jarri dute. Kontu korronte hau zabaldu dute horretarako: ES31 3035 0075 47 0750058627.


Summary: Ibilkideak – Enpresa txiki eta ertainen digitalizazio motorra. Gaur egungo munduak etengabeko erronkak aurkezten dizkigu bai norbanakoei eta bai enpresa eta eragile sozialei ere. Ekonomia globalizatu batean, mehatxuek eta aukerek edozein motatako enpresei eragiten diete, eta joko honen baldintzetara egokitzea jada ez da aukera bat, baizik eta bizirik iraun nahi duten enpresa guztien betebeharra.

Teknologia berriek eskaintzen dizkiguten aukerak, hein handi batean, oinarrizkoak bihurtu dira enpresa askoren bideragarritasunerako. Baina, horiek horrela izanik ere, enpresen mundua askotarikoa da, eta, enpresa bat handia izan edo ertaina edo txikia izan, guztiz aldatzen da erronkei aurre egiteko baliabideen eskurapena.

Bigarren segmentu horretan, enpresa ertain eta txikienean alegia, digitalizazio hitza arrotza suerta daiteke. Enpresaburuek, egunerokotasunaren premura edo ezagupen faltagatik, ez dute beren enpresen etorkizuneko estrategian teknologia berrien inplementazioa ikusten, betidanik egin dutenarekin nahiko izango dutelakoan. Enpresa digitalizatzeko prozesua euren eskutik at dagoelakoan, ez dute ibilbide horren lehenengo fasera heltzeko informazioa eskatu ere egiten, baina garrantzitsua da kudeatzaile horiek digitalizazioaren inguruan kontzientziatzea, are gehiago aintzat hartzen badugu zer pisu duten gure hurbileko ekonomian enpresa txiki eta ertainek, industrialek zein zerbitzu-enpresek.

Dena den, kontzeptualki konbentzituta egon arren, garrantzitsua da enpresa digital baten ukigarritasun-maila altua duten abantailak plazaratzea. Lehenik eta behin, kudeaketa digitalizatzeko behar den hasierako inbertsioak, zeina ez den kostu bezala ikusi behar, epe luzean ustiapen-kostuak murriztuko ditu ezinbestean. Gainera, nabarmen errazten du merkatu berrietarako ateak irekitzea, eta ingurumenarekiko jasangarritasunaren aldeko planak ere sustatzen ditu. Ideia ona, ezta?

Hemendik aurrera aurkezten zaigun galdera logikoa da. Nola digitalizatuko dut nire enpresa, jakinda, alde batetik, baliabide ekonomiko eta denborazkoak mugatuak ditudala, eta, bestetik, nire oinarrizko ezagupen teknologikoa agian ez dela behar bestekoa? Erantzuna, berriz ere, espero baino errazagoa da: hornitzaile teknologikoak. Digitalizazio estrategia orokorrak egiteko gai diren profesionalekin batera egiteko ibilbide bat da hau. Erlazio horretan, konfiantza eta enpresa-prozesuen ezagupen sakona dira alderdirik garrantzitsuenak. Hemendik aurrera, edozein motatako enpresa batek, mikroenpresa bat izanda ere, ibilbide hau jorratu dezake beldurrik gabe. Irrikaz, bai. Enpresa bakoitzarentzat digitalizazio plan bat dago, baina, aurkitzeko, epe luzerako ibilkide batekin egin behar da (ibilbide eta adiskide hitzen arteko kontzeptua).

Oreka ITn, guztiz konbentzituta gaude edozein enpresa baliatu daitekeela digitalizazioaren abantailaz, neurri handiagoan edo txikiagoan. Gainera, haien ibilkideak izateko egitasmo bat daukagu. Ibilbide hau jorratzeko beharrezkoak diren zerbitzuak zentralizatzeko gai da, hornitzaile integrala, eta hau da zehazki ETEeKIN zerbitzu-lerroan eskaintzen duguna.

Esan bezala, epe luzerako estrategia bat denez, oinarriak egoki eraikitzea da lehendabiziko pausoa. Beste edozer baino lehen. Oso ohikoa da enpresak jada softwareren baten bila ibiltzea, edo online denda bat irekitzeko aurrekontuak eskatzea, baina ez dira konturatzen hori guztia aldez aurretik berariaz diseinatutako digitalizazio diagnosi eta plan baten parte dela, non zimenduak falta diren. Nola ikusten du enpresak bere burua urte batzuk barru? Nolakoa izango da bere esplotazio-eredua? Eta zein izango da bere merkatua? Eta, funtsezko galdera, nola lagunduko digu teknologiak hori lortzen? Galdera horri erantzuteko, IT hornitzaile integralak gaude.

Beraz, esan bezala, mota eta tamaina guztietako enpresak baliatu daitezke euren prozesuen digitalizazioaz. Ahaztu beharra dago “hori enpresa handientzako” delako pentsamoldea. Eta lehenengo pausoa hasierako diagnosi eta digitalizazio plan bat egitea da. Zure ibilkidea izatea nahi baduzu, gogotsu egingo dugu bidaia hau zure enpresarekin.


Misioa: elikagaien xahutzea ekiditea

Summary: Misioa: elikagaien xahutzea ekiditea. Rexcatering Fundacion Residuo Ceroko proiektu bat da, eta haren helburua da jantoki komunitarioetako, eskoletako eta ospitaleetako elikagaien soberakinak zaborretara botatzea ekiditea. Proiektua Innobasque Berrikuntzaren Euskal Agentziaren Kasu Praktikoen Bankuak jasotako proiektuetako bat da.

FAOren arabera, munduko elikagai-ekoizpenaren herena xahutu egiten da. Xahutze hori bai elikagaietan eta bai hura ekoizteko behar diren baliabideetan gertatzen da, eta horren inguruan geroz eta kontzientzia handiagoa dago. Berrikuntzari esker, gehiago dira hori konpontzeko moduak. Horietako bat da irabazi-asmorik gabeko Zero Zabor Fundazioaren proposamena; Rexcatering proiektuak ahalbidetzen du eskoletako jantokietako, lantokietako eta ospitaleetako elikagaiak ez botatzea zaborrontzira.

Janaria egoera bikainean dago. Egun horretan mahaikide gehiago egonda janari hori zerbitzatuko litzateke, baina, batzuetan huts egiten dutenez, soberakin bihurtzen da. Xahutzea ekiditeko konponbiderik sinpleena elkartasuna izan beharko litzateke, hau da, baliabide gutxi dituztenei eskaintzea. Dagoeneko prestatuta eta zerbitzatzeko prest dagoen janaria denez, horrek baditu arriskuak; elikagaiak dohaintzan eman nahi dituenak jakin behar du tratamendua egokia dela une oro. Izan ere, hura da kontserbazio okerrak azken kontsumitzailearengan sor ditzakeen arazoen gaineko legezko erantzulea. Beraz, nahiz eta tristea dirudien, baliteke elikagaiak dohaintzan emateko aukera eta prestutasuna duenak hori ezin egin izatea.

Hori ikusita, Galdakaoko fundazioak berrikuntza erabili du xahutzearen aurkako alternatiba seguru bat eskaintzeko. Hasteko, elikagaiak biltzeko metodologia bat garatu du, berme higieniko-sanitario guztiekin. Prozesua janaria prestatzen den sukaldean bertan hasten da. Plater bakoitza prestatu den ontzian bertan, soberakinak ontzi indibidualetara eramaten dira, eta termikoki zigilatzen dira. Ondoren, etiketak ipintzen dira, eta eraisgailu batean sartzen dira; horrek kontserbazio zuzena bermatzen du garraioan, hozkailu eramangarrietan. Prozesuan hondakinik ez sortzeko, ontzi eta film-paper konpostagarriak erabiltzen dira. Egitasmoaren helburuetako bat kontzientziazioa denez, eskoletan lan hori ikasleek egiten dute, sukaldeko langileen laguntzarekin, elikagaien manipulazioari buruzko prestakuntza jaso ondoren.

“Erreskatatutako” janariaren jomuga “hozkailu solidarioak” dira, eta horiek fundazioaren beste proiektu batekoak dira. Proiektu horrek, 2014an, hainbat udalerritako kaleetan hozkailuak ipini zituen, non tokiko dendek eta partikularrek janaria utz zezaketen nahi zuenak kontsumitzeko. Gaur egun, hozkailu horiek doako saltzeko makinak dira, eta bertan islatzen da berrikuntza. Proiekturako sortutako aplikazio bati esker, ontzi bakoitzaren etiketek iraungitze-datari eta alergenoei buruzko informazioa jasotzen dute, eta, gainera, datu berriak sortzen dituzte. Horrela, norbaitek makinatik ontzi bat ateratzen duen bakoitzean, makinak informazioa bidaltzen die eskoletan, ospitaleetan edo lantokietan janaria prestatzen dutenei, eta horri esker jakin dezakete zein menutan sortzen den soberakin gehien.

Proiektua abian jarri zen Hernaniko Aratz Ikastetxean eta Langile Ikastolan, eta horri esker 1.200 errazio erreskatatu dira. Horren harira, arduradunek zenbatetsi dute gai direla ekoizten den janariaren % 7 eta % 10 artean berreskuratzeko. Gaur egun, Hernaniko, Azpeitiko eta Plentziako dozena erdi ikastetxe ari dira lankidetzan egitasmoaren, eta vending makinak ere ipini dituzte.


Summary: Dimisioa eman du Erresuma Batuko 'brexit'-erako ministroak. Pandemiaren aurka hartutako neurrien eta zergak igotzearen kontra agertua zen Frost. Beste ehun alderdikidek COVID-19aren ziurtagiria ezartzearen aurka bozkatu ostean heldu da ministroaren dimisioa.

Bakarrik utzi dute Boris Johnson lehen ministroa. Brexit-erako ministro David Frost izan da harengandik aldentzen azkena. Larunbat gauean eman zuen Frostek bere erabakiaren berri, Johnsoni bidalitako idatzi baten bidez, eta iragarri «berehala» utziko zuela kargua. Europako Batasunetik irteteko proposamena eta bidea bera izan dira Johnsonen agintaldiko egitasmo pisuzkoenak, baina lehen ministroak ez du esperotako arrakasta lortu. Bruselarekiko negoziazioek espero baino arazo gehiago sortu dizkiote. Ipar Irlandaren eta Irlandako Errepublikaren artean muga zurrun bat ezartzea eragotzi du Londresen eta Bruselaren arteko akordioak, Ostiral Santuko Akordioari eta bi eskualdeen arteko harreman ekonomikoei kalterik ez egiteko asmoz. Horrek, ordea, eskualdearen eta Britainia Handiaren artean kontrol komertzialak ezartzea eragin du, eta hainbat talde unionistak Erresuma Batuaren batasunaren aurkako erasotzat hartu dute hori. Besteak beste, salatu dute kontrolek hainbat produkturen eskasia eragin dutela lurraldean.

Dena den, Frosten dimisioa bestelako arrazoiek bultzatu dute: egun ministro ohi denak idatzian zehazten duenez, zerga igoerak eta pandemiaren aurkako neurriek bultzatu dute horretara. Joan den hilean, buruzagi kontserbadoreak argi utzi zuen ez zetorrela bat maskararen erabilera derrigortzearekin, eta are gutxiago txertaketa ziurtagiria ezartzearekin.

Gobernuko iturriek zabaldu dutenez, lehendik ere iragarria zuen ministroak kargua uzteko asmoa; besteak beste, EBtik irteteko negoziazioak blokeatuta zeudelako. Hala, urtarril amaieran uztekoa zuen kargua, baina erabakia aurreratu egin zuen Frostek, komunikabideek haren asmoal filtratu zituztenean. Johnsoni bidalitako gutunean, Frostek dio brexit-a «ziurtatuta» dagoela, eta Londresko gobernuari dagokiola orain batasunetik irten izanak «eskaintzen dituen aukerak» baliatzea. Atzerrri ministro Liz Trussek hartuko du orain negoziazioen ardura.

Aste oso txarrak izaten ari dira lehen ministroarentzat berarentzat ere. Kolpe gogorrena, Frosten dimisioarekin batera, joan den asteartean jaso zuen buruzagi kontserbadoreak, bere alderdiko ehun kidek pandemiaren aurkako neurrien kontra bozkatu zutenean. Bi egun geroago, gainera, North Shrophsireko eserlekua galdu zuen alderdi kontserbadoreak —bi mendez alderdiarena izandakoa—, liberal-demokraten mesedetan. Horiek hala, gero eta gehiagok diote urtarril amaieran konfiantza mozio bati egin beharko diola aurre Johnsonek.


Summary: Ernaik protesta ekintza bat egin du Iberdrola dorrean, gazteen egoera dela eta. «Gazteontzako bizitza duinak orain», eskatu dute ekintzaileek. Bat eraikinaren ateetako batera kateatu da.

Gazteen egoera ekonomikoaren aurkako protesta egin du Ernai gazte erakundeak gaur, Bilbon, Iberdrola dorrean. Gazteetako batek bere burua lotu du, samatik, ateetako batean. Beste ekintzaile batzuen asmoa zapuztu dute zinpeko zaindariek.

«Gure miseria haien negozioa bihurtu dute. Iberdrolako dorretik aldarria: gazteontzako bizitza duinak orain!», mezua zabaldu du Ernaik sare sozialetan. Azaldu dutenez, elite ekonomikoaren aurkako protesta egin nahi izan dute, «gure bizitzak prekarizatuz aberasten» direla salatzeko, Euskal Herriak «errotiko aldaketak» behar dituela adierazteko. «Irtenbideak behar ditugu gazteon egoera hau amaitzeko».

Iberdrola dorreko atarian dagoen lauzpabost metroko estalkira igotzen saiatu dira Ernaiko gazte batzuk, baina segurtasun zaindariek indarrez eragotzi diete.

Gaineko pankarta bat jartzeko asmoa zeukaten, eta eskailera luze bat erabili dute horretarako. Neska gazte bat igotzen saiatu da, baina zinpeko zaindariek oratu eta behera bultzatu dute.

Mutil batek sama lotu du ateetako batera bizikleten kandadu batekin. Gazteontzako bizitza duinak mezua duen kartela erakutsi du.

Gazte ugari bildu dira inguruan, eta txalo egin diote lotutako gazteari. Azkenean, suhiltzaileek askatu dute gaztea, eta eraman egin dute, giltzarrapoa kentzera. Ertzaintzaren auto bat joan zaie atzetik.

Gazteen etengabeko prekarizazio egoera eta etorkizunik eza salatu nahi izan du Ernai gazte antolakundeak. Gazteen bizitzak duintzeko aldaketak galdegin dituzte, eta Euskal Herria jo duen krisi sozialari aurre egiteko aldaketa sakonen beharra zabaldu du.

Agiri baten bidez, Ernaik azaldu du «gazteen ondoezari eta etengabeko prekarizazioari aurre egiteko» egin duela. Larrialditik duintasunera leloa zuen pankarta jartzen saiatu direla adierazi du.

«Etengabeko prekarizazioan murgilduta dago gazteria: ez enplegu duinik, ez emantzipatzeko eskubiderik, ez ikasketak modu duin eta doakoan egiteko aukerarik ere ez. Eta horrek guztiak erantzule jakinak ditu: egoeraz baliatu eta etekina ateratzen ari diren erantzuleak».

Gaurko ekintza eta abenduaren 1ean eginikoa lotu ditu Ernaik: AP1-a itxi zuten orduan, Eskoriatzan (Gipuzkoa). Hogei bat kidek AP-1 errepidea trabatu zuten Agozibar errekaren gaineko zubian. Gazteentzat «bizitza duinak» eskatzeko egin zuten protesta, eta «Euskal Herria joko duen krisi sozialari» aurre egiteko greba orokorraren «beharra» nabarmendu zuten orduan.

Gazteen egoerari esker, «elite ekonomikoak aberastasuna pilatzen eta handitzen ari dira», salatu dutenez. «Gazteon miseria haien negozioa baita».

Gazteen bizitzak «baliorik gabe» utzi dituztela adierazi dute. Eta horrekin lotu dute buruko osasunaren inguruko arazoen gorakada. «Euskal Herriak egoera irauli beharra dauka; errotiko aldaketak behar ditugu Herri gisa datorren krisi sozialari, ekologikoari, ekonomikoari... aurre egiteko. Mugimendu sozial eta herritar indartsua behar dugu aldaketa horiek bultzatzeko. Kaleak hartu beharrean gaude, bizitzak erdigunean jarri eta bizimodu duinak eraikiko dituen Euskal Herria pausoz pauso aletzeko».


Summary: Gabonetarako ospakizunetan gehienez ere hamar lagun elkartzea gomendatu du Osasun Sailak. Ostalaritza establezimenduetan sei lagun baino gehiago ez biltzea eskatu du; baita jendea ez pilatzeko eta ohiko prebentzio neurriak hartzeko ere. 55 eta 59 urte bitartekoek txertoaren hirugarren dosia hartzeko ordua eskatu ahalko dute bihartik aurrera.

Eguberrietan COVID-19ak «aurrera egitea eragiten duten egoerak» ohikoak izaten direla argudiatuta, «gomendio bereziak» eman ditu Eusko Jaurlaritzako Osasun Sailak, eta «are zuhurrago jardutea» gomendatu die herritarrei. Besteak beste, eskatu die «ospakizunetarako talde egonkorra eta txikia» sortzea, gehienez ere hamar pertsonakoa edo bi familia unitatekoa. Ostalaritzako establezimenduetako mahaietan gehienez ere sei lagun biltzea ere eskatu dute, eta, ahal dela, kanpoan. Topaketa handiak sor daitezkeen egoerak galarazteko ere gomendatu dute, eta hauek aipatu dituzte, besteak beste: enpresetako afari edo bazkariak, kotilioiak eta jaiak. Pilaketa handiko beste zenbait gune ere aipatu ditu Osasun Sailak: esaterako, ikastetxeak, gurtza lekuak eta merkataritza guneak. Horietan «zuhurtziaz jokatzeko» eskatu die herritarrei.

Gabonetan izan ohi diren topaketetan parte ez hartzea eskatu die Jaurlaritzak, halaber, «arriskuko eta kalteberatasun handiko baldintzak» dituztenei, katarro edo gripe sintomak dituztenei, bakartuta daudenei eta COVID-19aren probaren emaitzaren zain daudenei.

Ohiko prebentzio neurriak ere gogorarazi ditu Osasun Sailak: hala nola barruko espazioetan eta gutxieneko distantzia mantentzea ezinezkoa den kasuetan maskara erabiltzea, eskuak sarri garbitzea, pertsonen arteko metro eta erdiko distantzia mantentzea eta espazio itxiak aireztatzea. Baita txertoa hartzea ere.

Horrez gain, COVID-19aren sintomaren bat izanez gero, lehenbailehen bakartzeko, osasun zerbitzuekin harremanetan jartzeko eta sintomekin hasi aurretik kontaktuan izandako pertsonen zerrenda egiteko ere eskatu die Osasun Sailak herritarrei.

Gainera, Gotzone Sagardui Eusko Jaurlaritzako Osasun sailburuak agerraldia egin du goizean Eusko Legebiltzarreko Osasun Batzordean, eta aurreratu du 55 eta 59 urte bitarteko herritarrek txertoaren hirugarren dosia hartzeko Internet bidezko ordua hartu ahalko dutela bihar arratsaldetik aurrera.


Summary: Ibarzabalen agurra, Bilbo Arenatik ikasgelara. Ibon Iza irakasleak ikasgelara eraman du Nerea Ibarzabal Bizkaiko Bertsolari Txapelketako irabazlearen agurra, eta kantuan jarri ditu ikasleak.

«Euskaldunon poztasun txiki-handi hauek. Zorionak, Nerea Ibarzabal; astelehenean eskolan agur hau buruz ikasiko dugu». Horrela ospatu zuen Ibon Iza irakasle eta bertsozaleak Nerea Ibarzabalen txapela. Momentuan bertan jakin zuen bertso hori ikasgelara eraman nahi zuela, eta sareetan iragarri bezala egin du: ikasgelara eraman du Ibarzabalen agurra, eta ikasleek gustura asko jaso dute, kantuan. Bideoz ere jaso du ikasleak kantuan ageri direnekoa, eta sareetan zabaldu du.

Ez da bertso bat ikasgelara eramaten duen lehen eguna: Maialen Lujanbioren agurrarekin ere beste hainbeste egin zuten, eta beste agur, bertso eta kantu zaharrekin ere ariketa bera egiten dutela adierazi du irakasleak. «Astelehen askotan, ikasgelara heldu eta asteburuko kontuak aipatzen ditugu; eta asteburuko konturik esanguratsuena Nerea Ibarzabalen txapela izan da. Bertsoaren inguruan hitz egin dugu, ikasi, eta gero kantatu», kontatu du.

Gainera, erantsi du ikasleak dagoeneko sintonian zeudela gaiarekin; izan ere, bertsolaritza landu dute azken hiruhilekoan. «Eki proiektuan murgilduta gaude, eta hiruhileko honetan bertsolaritzaren inguruan aritu gara; zer den oina, neurriak, bertsolariak, historia... Bertso saio bat ere egin genuen, eta lanketa horretatik ere etorri da», azaldu du.

Halaber, transmisioan ere egin du azpimarra: «Beharrezkoa da transmisioa, kanpoko erreferentzietatik harago gurearen berri ere izan dezaten. Eta ez bertsolarien berri bakarrik, esparru guztietako sortzaileen berri baizik, izan eskultoreak, pintoreak, musikariak edota antzerkigileak». Horregatik, interesgarritzat jo du bertsoak ikasgelara eramateko ariketa, eta beste ikastetxeetan lantzeko moduko eredu bat izan daitekeela uste du.

Arrakaletatik loratu da

Guztira 874,5 puntu eskuratuta jantzi zuen txapela Nerea Ibarzabal Salegi bertsolariak, Jone Uria Albizurirekin buruz buru aritu ondoren. Harry Potterren filmetatik hartutako doinu batekin kantatu zuen hasierako agurra, eta hasiera-hasieratik piztu zituen entzuleak. Haren eta Uriaren ondotik sailkatu ziren, azkenean, Etxahun Lekue Etxebarria, Xabat Galletebeitia Abaroa, Onintza Enbeita Maguregi, Aitor Bizkarra Ruiz, Aitor Etxebarriazarraga Gabiola eta Gorka Pagonabarraga Agorria. Guztien artean final biribila osatu zuten Miribillako Bilbo Arenan.

Moises Enbeitaren eta Joseba Etxebarriaren artean jantzi zioten txapela, eta malkotan baina besoak indarrez jasota amaitu zuen jarduna: «Hormak higatu daitezkeelako ta arrakalak loratu». Hona, agurra osorik:

Gure etxeko andre guztiak nahi nituzke ohoratu, egoerarik gogorrenetan ez direnak hondoratu. Bizikideei, bertsokideei, bihotzetik bost olatu, badago nondik jasoa eta badago zer geroratu. Muga, kartzela, harresi, ibai, galerak zelan kontatu, merkantzientzat bideak libre, ta pertsonak zokoratu. Baina itzarrik eusten gaituzten ideia horiei oratu, hormak higatu daitezkeelako ta arrakalak loratu.

→ Ikusi gehiago: Arrakaletatik loratu da


Summary: Navarra Sumak irabaziko lituzke Nafarroako hauteskundeak. Iritzi Publikoaren VI. Barometroaren arabera, eskubiko koalizioak ordezkari bat edo bi galduko lituzke, PSNren mesedetan. Herritarren %34k uste dute Nafarroako egoera politikoa «ona» dela, eta 4,94ko nota eman diote. Pandemiak eragin dituen aldaketak ere aztertu dituzte.

Iritzi Publikoaren VI. Barometroa aurkeztu dute Unai Hualde Nafarroako Parlamentuko presidenteak, eta Ernesto Perez-Esain eta Vidal Dia de Rada Nafarroako Unibertsitate Publikoko ikertzaileek. Lortutako datuen arabera, Nafarroako Parlamentuko hauteskundeak bihar egingo balira, herritarren %34,52k Navarra Suma bozkatuko lukete; %22,97k, PSN bozkatuko lukete; %13,08k, Geroa Bai, eta %14,02k, EH Bildu.

Eskuineko koalizioak, ordea, apaldu egingo luke gaur egun daukan ordezkari kopurua. Orain hogei parlamentari ditu, baina 18-19 eskuratuko lituzke hurrengo bozetan. Hain justu, eserleku bat edo bi gehiago lortuko lituzke PSNk: egun dituen 11 ordezkari izan beharrean, 12-13 izango lituzke.

Geroa Baik ere behera egingo luke, egun dituen bederatzi parlamentarietatik bi galduta. Zazpi ordezkari eskuratuta, Geroa Bai EH Bildurekin berdinduta legoke, koalizio subiranistak egun dauzkan zazpiei eutsiko bailieke.

Landa-lana irailean egin zuten, eta 1.200 elkarrizketa egin dituzte guztira. Lortutako emaitzen arabera, galdetutako hirutik batek uste dute Nafarroako egoera politikoa «ona» dela; %1,4k «oso ona» dela; %17,3k «erdipurdikoa» dela; %22,9k «txarra» dela, eta %8k «oso txarra» dela. Horrela, herritarrek azken bi urteetan baino hobeto baloratu dute Nafarroako egoera politikoa: 4,94ko nota eman diote aurten; 4,62koa iaz, eta 4,64koa 2019an. Etorkizunera begira, gainera, %58,4k uste dute Nafarroako egoera politikoa «berdina» izango dela urtebete barru; %17,2k «hobea» izango dela, eta %8,4k «okerragoa» izango dela.

Perez-Esaineren arabera, politikariekin eta alderdiekin lotutako arazoak «desagertzen» doaz, eta «beste arazo batzuei» egiten zaie bidea: besteak beste, trafikoari, langabeziari eta COVID-19arekin lotutako arazoei. Pandemiak «aldaketa handiak» eragin ditu herritarrengan, eta galdetutakoen %68,8k etxetik kanpoko aisialdiaren falta sumatu dute, eta %63,8k haien lagunak ikustea. Horrez gain, elkarrizketatuen %84,1ek haien ohiko lan jarduerarekin jarraitu ahal izan zuten telelanaren bidez, baina horien hiru laurdenek jada utzi diote lana urrutitik egiteari.


Summary: Antton Troitiño «azkena» izan dadila eskatuko dute gaur Donostian. Sarek eta Etxerat-ek manifestaziora deitu dute, 19:00etan, Bulebarretik. «Giza eskubideak errespetatuko dituen espetxe sistema bat» galdegin dute.

Ostiralean zenduriko Antton Troitiñoren senideek eta Etxerat-eko eta Sareko ordezkariek espetxeak euskal presoen osasunean duen eragina salatu dute gaur Donostian eginiko agerraldian. Mobilizazio bat ere iragarri dute gaurko: 19:00etan hasita manifestazioa eginen dute, Bulebarretik abiatuta. Galdeginen dute Troitiño egoera horretan hiltzen «azkena» izan dadila. Atzo ere protesta egin zuten Intxaurrondon, Troitiñoren auzoan.

Irati Aranzabal senideak «haserrea eta tristura» adierazi ditu haren heriotzagatik: «Oso gutxi geratzen zitzaionean bakarrik irteten utzi dion espetxe sistema anker baten ondorioz hil da, eta Logroñon preso duen Jon ilobari agur esaten ere ez diote utzi». Aranzabalek oroitu du Troitiño espetxean egon dela «bere bizitzaren zati handi batean». Ia 30 urte egin zituen barrote artean.

Xochitl Karasatorre Sareko eta Etxerat-eko bozeramaileak «maitasuna eta elkartasuna» adierazi dizkie senide eta lagunei, eta Troitiñok kartzelan jasotako arta falta salatu du: «Fisikoki hondatuta egon arren, espetxeko asistentzia ezak eta baldintza txarrek larriagotutako gaixotasunak zituzten beste euskal presoen kasuan bezala, Antton Troitiño baldintzapeko askatasunean uzteko erabakia atzeratu egin zen, egoera atzeraezina izan zen arte, Antton Troitiñoren sufrimendua eta etsipena areagotuz. Espainiako Auzitegi Nazionalaren labirintoaren biktima izanik, administrazioak epeak agortu zituen emandako autoak irmo deklaratu arte, espetxetik irteten utzi aurretik».

Bertze halako kasu batzuk ere ekarri ditu gogora: Asier Aginakorena, Oier Gomezena eta Jose Angel Ochoa de Eriberena. Denak hil ziren espetxetik atera eta hilabete gutira, «kartzelan izandako gaixotasun larri eta luzeen ondorioz». Karasatorrek nabarmendu du espetxea ez dela eritasunak artatzeko tokia: «Ez gara nekatuko gaixo dagoen norbait behar bezala tratatu eta gaixotasuna sendatzeko azken lekua espetxea dela behin eta berriz errepikatzeaz». Gaitzetsi du euskal presoek kondena luzeak dituztela gainera, eta «giza eskubideak errespetatuko dituen espetxe sistema bat» galdegin du: «Onartezina eta ankerra da presoaren osasun kritikoa espetxean egotea atzeratzen duen labirinto juridikoaren aurretik ez jartzea». Eritasun larriak dituzten presoak «lehenbailehen» askatzeko eskatu du, «ahalik eta lasterren artatzeko, duintasunez eta haien gertukoen babesarekin». Jakinarazi duenez, gaur egun hogei dira gaixotasun larriak dituzten euskal presoak: «Berehala irten behar dute espetxetik».


Beste txerto bat onetsi du EMAk

Summary: Beste txerto bat onetsi du EMAk. Nuvaxovid txertoak Europako herrialdeetako txertaketa kanpainak indartzeko balioko duela erran du EMAk.

EMA Sendagaien Europako Agentziak beste txerto bat baimendu du: Novaxovid du izena, eta Novavax enpresarena da. Horiek horrela, EMAk koronabirusari aurre egiteko onartu duen bosgarren txertoa izanen da. Novaxovid txertoak spike proteinaren bidez sustatzen du gorputzaren erantzun immunitarioa. Europako Batasuneko herrialdeetan komertzializatua izanen da aurrerantzean. EMAk segurtatu du «eraginkorra, segurua eta kalitatzekoa» dela txertoa, eta «pandemiaren fase garrantzitsu honetan» Europako herrialdeen txertaketa kanpainak zalutzeko balioko duela.

Gaur-gaurkoz, Novaxovid txertoaren inguruko datuak alfa eta beta aldaerekin aztertu dituzte. Hala, EMAk erran du ez dela oraindik daturik delta eta omikron aldaeren aurka eskaintzen duen babes immunitarioaren inguruan. Hala eta guztiz ere, datu «fidagarriak» dituztela gogoratu dute. Nahi gabeko ondorioei begira, beste txertoek sortzen dituzten berak dira, EMAren arabera: besoko mina, sukarra eta gorputzeko min arinak.


Hitzarmen Ekonomikoa berritu egin dute

Summary: Hitzarmen Ekonomikoa berritu egin dute. Hitzarmen Ekonomikoko Negoziazio Batzordeko ordezkariek izenpetu dute akordioa, telematikoki. Hemendik aurrera, Nafarroako Ogasunak bere gain hartuko du Tobin eta Google tasen eta merkataritza elektronikoko BEZaren bilketa.

1990ean onartu zenetik Hitzarmen Ekonomikoan egin den seigarren aldaketa da hau. Zerga eta finantza arloan hainbat aldaketa esanguratsu dakartza, aurretik Jaurlaritzak Kontzertu Ekonomikoaren erreforman egindakoen bide beretik. Alde batetik, Nafarroak bere gain hartuko ditu finantza transakzioen gaineko tasaren (Tobin tasa), teknologia enpresa handien fakturazioaren gaineko tasaren (Google tasa), eta merkataritza elektronikoko BEZaren bilketak. Bestetik, finantza arloan, BEZaren bilketa doitzeko formula berritu dute.

Aurreko astean iragarri bezala, gaur izenpetu du akordioa Hitzarmen Ekonomikoko Negoziazio Batzordeak. Telematikoki egin da bilera, eta Nafarroako batzordearen mahaian parlamentu talde guztiek dute ordezkaritza. Hala, Nafarroak aste honetan bertan bide emango dio 1990eko Hitzarmen Ekonomikoko legearen aldaketari: gaur bertan onartuko du gobernu kontseiluak, eta ostegunean bertan parlamentuko osoko bilkuran aho batez onartzea espero da.

Espainiako Gorteetan ere bere bidea egin beharko du akordioak, behin betiko indarrean sartu aurretik. Lehenik, Ministroen Kontseiluak aurreproiektu bidez onartu beharko du, eta, ondoren, Kongresuak eta Senatuak bide eman beharko diote. Ez da ustekaberik espero.

«Espainiako Gobernuaren eta Nafarroako Gobernuaren arteko harreman onen adierazle da, eta, Nafarroari dagokionez, luzaroan bilatutako helburua bete da», adierazi du Elma Saiz Ekonomia eta Ogasun kontseilariak, akordioa izenpetu osteko ekitaldian. Haren ustez, Nafarroako autogobernuaren «DNA da Hitzarmen Ekonomikoa». Saizek espero du batik bat finantza arloan doikuntzekin egin diren aldaketekin 2021etik 2024ra arteko epeko ekarpenaren kalkulua hitzartzeko balio izatea. Haren esanetan, akordio horri begira «pauso esanguratsua» eman da. Dena den, ez da ausartu esatera noiz etor daitekeen beste akordio hori.

Kontzertu Ekonomikoa 1981ean onartu zen, eta Hitzarmen Ekonomikoa, berriz, 1990ean. 31 urteotan guztiotan, sei aldiz berritu dute: 1993an, 1998an, 2003an, 2007an, 2015ean eta orain. Aldaketa bakoitzean, errealitate ekonomikoan zein zergetan izandako aldaketak egokitu dira. Adibidez, aurreko akordioan, VWen BEZaren harira sortutako arrakala handia konpondu ahal izan zuten bi gobernuek —garai hartan, biak eskuinaren kontrolpean zeuden—.

Aldaketarik esanguratsuenak

Aurretik Kontzertu Ekonomikoaren berritzean hitzartu bezala, Tobin eta Google tasen bilketa bere gain hartuko du Nafarroako Ogasunak. Bi kasuetan, bilketa horren konexio puntuak adostu dituzte. Finantza transakzioen gaineko tasak burtsan 1.000 milioi eurotik gorako kapitalizazioa duten enpresen akzio salerosketak zergapetzen ditu, eta akordioak zehaztu du akzioak beregatzen diren enpresen egoitza izango dela zergaren konexio puntua; hots, Nafarroan egoitza duten enpresen akzioen salerosketaren ordaina jasoko du foru ogasunak. Zehazki, Viscofanen akzioen salerosketari (2.700 milioi inguruko kapitalizazioa) etekina atera ahal izango dio.

Google tasak %3ko zerga ezartzen die Interneteko publizitate, bitartekaritza eta datu transmisiorako zerbitzu digital handiei. Zerbitzu horietan parte hartzen duen erabiltzailea Nafarroakoa bada, lurralde horretan pagatuko du zerga.

Merkataritza elektronikoaren BEZari dagokionez, kontsumoaren lurraldea izango da ordainketarako irizpidea. Neurri berean, BEZ horren bilketa doitzerakoan, Nafarroak duen kontsumo erlatiboa hartuko da aintzat estatuarekin diruaren joan-etorria zehazteko orduan.

Udan, Kontzertu Ekonomikoa berritu zenean, aldaketa horiek ere zehaztu zituen Eusko Jaurlaritzak Madrilekin. Pedro Aspiazu Eusko Jaurlaritzako Ekonomia eta Ogasun sailburuak esan zuen zerga berriekin 220 milioi euro biltzea espero dutela. Nafarroari dagokionez, 30 milioi euro biltzeko aukera aipatu da, baina ez Elma Saizek ez eta teknikariek ez dute zifra bat eman nahi izan.


Summary: 'Olentzero', 'Goazen' telesaileko aktoreek interpretatuta. 'Olentzero' abesti ezagunaren bertsio bat egin dute 'Goazen'-eko aktoreek. Abenduaren 24an 'Goazen Gabonetan' telebista saioan abestuko dute.

Dagoeneko gainean dira Eguberriak: kaleko argiak piztuak dira jadanik, opor usaina ere gerturatzen ari zaie batzuei, eta gaztetxoenek ere klaseak amaituko dituzte laster. Izango da, agian, ahotsa findu eta Eguberrietako abesti ohikoak praktikatzen hasi denik ere. Horretan aritu dira, behintzat, Goazen telesaileko aktoreak: Olentzero abesti ezagunaren bertsio bat egin dute, Eguberriak ospatu eta telesailaren jarraitzaileei egun zoriontsuak opatzeko.

Eguberrietako argiz eta elementu koloretsuz inguratuta ageri dira bideoan, txoko guztiak testuinguru horren aitzakian apainduta. Aktoreak ere urte sasoiarekiko sintonian jantzita azaltzen dira, Eguberriak iristear direnean saltoki askotan arrakasta izaten duten jertse marrazkidun eta jostalariak soinean dituztela. Eta, noski, instrumentuak ere ez dituzte falta izan.

Dirudienez, gainera, entseatzeko ere baliatu dute grabaketa; izan ere, kantu horixe bera abestuko dute abenduaren 24an egingo duten Goazen Gabonetan telebista saio berezian. Iker Lauroba musikariak egin du kantu herrikoiaren moldaketa, eta abenduaren 24ko saioan entzungai izango diren bertsioen moldaketa guztiak ere hark egin ditu.

ETBk Gasteizen agurtuko du urte zaharra

Aurten, ETBk Gasteiz aukeratu du 2021. urteari agur esateko. Plaza Berritik egingo du «urteko emanaldirik bereziena», eta ETB1 eta ETB2 kateetan emango du, kate bakoitzean aurkezle jakin batzuen gidaritzapean. ETB1 katean, kasurako, Yerai Diez Gaur egun albistegiko aurkezlea, Ainhoa Etxebarria Zurekin bat lehiaketa saioko aurkezlea eta Aitziber Garmendia aktore eta aurkezle ezaguna izango dira gidaritza lanetan. Kanpaien ondoren, su festa batekin emango diote hasiera urte berriari.


Summary: Sorturen barnean ezinen da inolako «korronterik» artikulatu. Asteburuan 1.876 akreditatuk bozkatu dituzte 'Herrigaia' txostenari eginiko zuzenketa partzialak. Aitzina egin duten zuzenketa guztiak Nazio Kontseiluak babestutakoak izan dira.

Sortuko militanteek asteburu honetan izan dute Herrigaia txostenari eginiko zuzenketa partzialak bozkatzeko aukera, eta, Nazio Kontseiluak ohar baten bidez adierazi duenez, Sorturen «apustu politikoa indartuta» atera da bozketatik. Bertzeak bertze, erabaki dute ezinen dela Sorturen barnean «inolako korronterik edo espazio politikorik artikulatu edo antolatu», horrek «barne kohesioari kalte» eginen liokeelako: «Bozkatutako zuzenketen bidez garbi geratu da Sortu ezin dela koalizio edo antzeko zerbait izan», azaldu du Nazio Kontseiluak. Bertze berritasun bat ere gehitu dute: hemendik aitzinera, bozkatzeko eskubidea «sortzaileek» baino ez dute izanen. Alegia, Sortuko kideek. Kongresuak, berriz, bortz urtean behin eginen dituzte hemendik aitzina.

Guztira 1.876 akreditatuk bozkatu dute hainbat militantek proposaturiko 119 zuzenketa partzialen alde edo kontra. Ildo politikoari eginiko zuzenketen artean, 70etik 46k egin dute aitzina. Antolaketa eta funtzionamenduari aurkeztutako 49 zuzenketetatik, berriz, 36 onartu dituzte. Nazio Kontseiluak nabarmendu du aitzinera egin duten guztiak hark babesturikoak izan direla. Sorturen ustez, parte hartzea «handia eta oso positiboa» izan da, «jakinik zuzenketa partzialen bozketak ahalegin handia» eskatzen zuela.

Txostena itxita, hemendik aitzinera zuzendaritzako kideak aukeratu beharko dituzte. Etzi aurkeztuko dituzte hautagaitzak: Nazio Idazkaritza osatuko duten hamar kideak eta herrialdeko arduradunak. Nazio Kontseilua osatzeko, berriz, akreditatuek bertze hamabortz lagun hautatu beharko dituzte banan-banan: hamar «nazio irizpidez», eta bana «herrialde irizpidez». Urtarrilaren 5era arte aukera egonen da bertzelako hautagaitzak aurkezteko, eta bozketa urtarrilaren 19tik 21era arte eginen dute.