Summary: «Ekarpena» eta «aurrerapausoa» nabarmendu dituzte ETAren lau biktimak. BERRIAk galdekatutako ETAren biktimek azaldu dute «aspaldi» espero zuten berri ona dela, baina eszeptizismoa ere agertu dute.

Aurrez sekula erabili gabeko terminoetan hitz egin dute gaur Sortuk eta EH Bilduk. Hainbat dira azken urteetan ezker independentistari «autokritika» hori egiteko eskatu dioten alderdiak, eragileak eta biktimak, eta, behin helduta, erreakzio andana eragin du adierazpenak. Mezuak harrera ona izan du BERRIAk biktimen artean bildutako iritzien artean; oro har, nabarmendu dute albiste pozgarria dela eta horixe zela eskatzen zutena.

Maixabel Lasa ETAk hildako Juan Mari Jauregiren alargun eta Jaurlaritzaren Biktimen Bulegoko zuzendari ohiari, esaterako, ETAren biktima batek eman dio adierazpenaren berri: «Esan diot: ‘Albiste ona, ezta?’. Gero alabak bidali dit testua, eta irakurtzeko aukera izan dut». Azaldu du «aspaldian espero» zuten pausoa dela: «Biktimen aldetik eskatzen genuena zen». Halere, PSOEri begiratu dio Lasak: «Orain nire galdera da ea zer egiten duen Alderdi Sozialistak; bere hausnarketa egin beharko luke, etxean dituen trapu zaharrak astintzeko. Inplikatuta zeuden gauzak argitzeko: GAL eta abar».

Lasaren iritziz, PSOEk «aukera ezin hobea» du «hausnarketa» egiteko: «Ausartak izan behar dute hori argitzeko. Orain ezin dute esan besteek egin ez dutenik. Ezinbestekoa da; Juan Mari oso ausarta izan zen egin zituen gauzekin, eta ausardia hori eskatzen diot PSOEri; ez nuke bestela ulertuko». Lasak berak eguerdian hitz egin du Euskadi Irratia-n, eta azaldu du garai egokia izan daitekeela berriz ere ETAko kide ohien eta haien biktimen arteko topaketei berrekiteko. Ofizialki, ez dira egin 2012tik.

Jendaurrean eskerrak eman dizkieten lehenengoetako bat Maria Jauregi izan da, ETAk hildako Juan Mari Jauregiren alaba.

Roberto Manrique Bartzelonako Hipercor dendan ETAk egindako atentatuan zaurituak aukera izan du beste biktima batzuekin albisteari buruz aritzeko, eta horien artean orokortua da albistearekiko ikuspegi positiboa: «Itxi beharreko beste atal bat itxi da. Duela hamar urte garrantzitsuena itxi zen: ETAk borroka terrorista amaitzea. Horraino, primeran; biktima gehienek eta herrialde honetako pertsona gehienek espero genuena zen». Manriqueren hitzetan, orain berretsi da biktima askok eskatu dutena: «Hainbeste urteren ondoren biktimen ondoan egon ez denak akats hori onartzea. Egin da; zoragarri. Oso urrats garrantzitsua da biktima askorentzat». Azaldu du ezin duela ETAren biktima guztien izenean hitz egin, baina bai «tratu jarraitua» daukan horien izenean: «Oso pozik gaude, helburu bat lortu delako: beste alde batera begiratzen zutenen aldetik biktimok izan dugun abandonua aitortzea».

Manriqueren arabera, biktima horietako askoren «helburu komuna» zen «inork ez sufritzea» eurek jasan duten oinazea. Atzokoa, berriz, norabide berean emandako beste pauso baten gisara dauka: «Beste urrats bat da bihar hamar urte beteko dituena egonkortzeko: bizikidetza Euskadin eta handik kanpo».

«Aurrerapausoa»

Norabide berean mintzo da Alberto Muñagorri ere. ETAk motxila batean jarritako lehergailu batek eztanda egin zuen, eta Muñagorri zauritu. 10 urte zituen. Harentzat ere «berri ona» da: «Nik nahiago ditut ekintzak hitzak baino; oraindik pausoak falta dira, baina elkarbizitzari egiten zaion ekarpen oro positiboa da. Lehenago iritsi behar zuen, baina inoiz ez da berandu. Albiste onak dira; duela hamar urtekoa eta oraingoa».

Naiara Zamarreño ETAk hildako Manuel Zamarreñoren alabak ere «aurrerapauso bat» antzeman du: «Horrelako pausoak behar dira, eta horrek eramango gaitu beste mota bateko elkarrizketa batzuetara. Eta hori behar da; desblokeatzea, hitz egitea». Halere, «eszeptikoa» da, eta nahiago zukeen Aieteko Konferentziaren eta ETAk jardun armatua eten zueneko urteurrenaren testuingurutik aparte egin izan balute adierazpena: «Eskertzekoa da hausnarketa, baldin eta benetakoa bada». «Oso berandu» iritsi da, haren iritziz.


PSE-EE eta PSN, «sendotuta»

Summary: PSE-EE eta PSN, «sendotuta». Asteburuan PSOEk egindako 40. Kongresu Federalean Santos Cerdan antolamendu idazkari izendatu dute, Idoia Mendia Ikerketa eta Programen idazkari eta Patxi Lopez Memoria Demokratikoaren eta Laikotasunaren idazkari.

Hiru euskal herritar izango dira PSOEko zuzendaritza berrian. Espainiako Alderdi Sozialistak 40. Kongresu Federala egin zuen asteburuan, Valentzian, eta, Pedro Sanchezen lidergoa baieztatzearekin batera, 34 pertsonaz osatutako zuzendaritza baten alde bozkatu zuten 975 ordezkarik —%95eko babesa jaso zuen zuzendaritzak—. Santos Cerdan nafarra alderdi barruko antolamendu idazkari izango da aurrerantzean ere, eta PSE-EEko azken bi idazkari nagusiek ere, Patxi Lopezek eta Idoia Mendiak, toki bat izango dute alderdiaren erabaki nagusiak hartzen diren mahaian: bata, Memoria Demokratikoaren eta Laikotasunaren idazkari; bestea, Ikerketa eta Programen idazkari. Izendapen horiekin pozik agertu dira PSE-EE eta PSNko ordezkariak, eta kongresutik «sendotuta» atera direla uste dute.

PSE-EEk eta PSNk lau lurraldeetako 39 ordezkari bidali zituzten Valentziara. Nafarroako ordezkaritzaren buru, Maria Txibite joan zen. Haren hitzetan, «batasuneko kongresua» izan da asteburukoa, eta PSNren kasuan, poztekoa da Cerdan eragin handiko karguduna izatea alderdian: «Nafarroakoa Espainiako federazio txikienetako bat izaki, Antolamendu idazkari bat izatea guretzat harro egoteko modukoa da», adierazi du, Iruñean.

Cerdan, konfiantzazko eremuan<br />Izendapenaren berri jakin ostean, Txibitek besarkada estua eman zion Cerdani. Politikari milagroarra itzal handiko pertsona da bai PSOE barruan bai eta PSN barruan ere. Haren izendapenak erakusten du Pedro Sanchezen konfiantzazko pertsona dela orain ere. Izan ere, mugimendu esanguratsuak izan dira alderdi barruan, eta, agintari batzuk eragin eremuetatik at geratu dira, baina Cerdanek bere postu garrantzitsuari eutsi dio. Halaber, aintzat hartu behar da zeresan handia izan duela PSNk EH Bildurekin izandako negoziazioetan eta bultzaturiko ildo politikoan.

PSE-EEk 30 ordezkari bidali zituen Valentziara, eta Mendia bera izan zen ordezkaritzaren buruzagi. Kontentu agertu da emaitzarekin. Uste du alderdia bera «sendotuta» atera dela bere politikak etorkizuneko erronketara bideratzeko. Idoia Mendiak berriki iragarri du ez dela hirugarren aldiz aurkeztuko PSE-EEko buruzagi izateko lehiara. Atzeranzko urrats hori egin arren, PSOEko zuzendaritzan postu bat izango du. Patxi Lopezek bezala. Jaurlaritzako lehendakari ohia Memoria Demokratikoaren eta Laikotasunaren idazkari izango da. Kargu hori izatea «ohorea» dela nabarmendu zuen Lopezek.

Kongresuaren ondotik, baikortasun mezuak zabaldu dira agintari sozialisten artean. «Konbentzituta nago Idoia Mendiak eta Patxi Lopezek Sanchezen proiektu sozialista hobetzen lagunduko dutela Espainiak bidezko susperraldi bat izan dezan», txiokatu zuen, adibidez, Eneko Anduezak, PSE-EEko idazkari nagusi izateko hautagaietako batek.

PSN eta PSEren kongresuak

Kongresu federalaren ondotik, datozen asteetan euren zuzendaritzak eta buruzagiak aukeratu beharko dituzte militante sozialistek, federazioz federazio. Datorren larunbatean, PSNk XII. kongresua egingo du, baina argi dago emaitza: Maria Txibite idazkari nagusi izateko berretsiko dute. Zuzendaritza berritu beharko da, eta txostenak onartu, baina koalizio gobernuko lehen alderdia izanik, garai onean dago.

PSE-EEk, berriz, hilabete barru egingo du bere kongresua, azaroaren 20an eta 21ean. Bozketak berez, aurretik egingo dira, telematikoki, eta irabazlea azaroaren 17an izendatuko da. Soraya Morla eta Eneko Andueza dira alderdiaren lema hartzeko bi hautagaiak.

Kongresu federala amaituta, Pedro Sanchezek iraganean bere konfiantza galdu zuten bi pertsona izendatu ditu Moncloako kabineteko zuzendaritzarako: Antonio Hernando Kongresuko eledun ohia eta Oscar Lopez.


Summary: ELAk afiliatu galera eten du azken lau urteetan, eta 100.000ko langa igaro du berriz. Sindikatuak 100.925 afiliaturekin iritsiko da aurtengo kongresura, duela lau urte zituenak baino 2.000 gehiagorekin.

ELA sindikatuak 2011ko krisi ekonomikoak eragin zion afiliatu galera eten du, eta hasia da duela hamarkada bateko kopuruetara gerturatzen. Azken lau urteetan 2.000 afiliatu berrik eman dute izena, eta 100.925ekin iritsiko da azaroko kongresura. Krisi ekonomikoak eragindako enplegu galeraren ondorioz, 98.960 afiliaturekin egin zuen 2017ko bilera orokorra, baina dagoeneko eten du joera hori, eta 100.000 afiliatuen langa igaro du berriz. Dena den, oraindik urrun du 2008ko kopurua, 109.318 afiliatu zituen orduan, eta 2012kotik behera dago: 105.312 afiliatu.

ELAk kongresu bakoitzaren aurretik egiten duen gardentasun ekitaldian eman du datuen berri. Ohitura denez, afiliatu zerrendak hainbat kazetariren esku uzten ditu, besteak beste, kuota ordaintzen dutela egiazta dezaten. Afiliazioaren estatistikak beste datu esanguratsu batzuk utzi ditu, esaterako, egun ELAko afiliatuen %46 emakumeak direla, duela lau urte baino hiru puntu gehiago, eta 39 urtetik beherakoen artean %50era igotzen da batezbesteko hori.

Diru kontuen berri ere eman du ELAk, eta, haien datuen arabera, finantzaketaren %93 «iturri propioetatik» jasotzen dute. Batezbesteko hori duela lau urteko bera da. Mitxel Lakuntza idazkari nagusiak nabarmendu du afiliatuen konpromiso pertsonalari esker lorturikoa kopuru bat dela, eta horrek ematen diola indarra ELAri, «autonomia» bermatzen diolako.

Sindikatuaren borroka erreminta ezagunetako bat erresistentzia kutxa da, greban dauden langileek borrokan eusteko jasotzen duten kalte ordaina. ELAk azaldu duenez, grebalariek, 1.163 euroko kalte ordaina jasotzen dute hilean, eta afiliatu kuota guztien %25 erabiltzen du funts hori elikatzeko (Afiliatu bakoitzak 22,62 euroko kuota ordaintzen du hilero). Kalte ordainaren zenbateko %25 handitu da azken lau urteetan. Egun, besteak beste, Novaltiako edo Guggenheimeko garbitzaile grebalarien sostengu nagusia da kalte ordain hori. Lakuntzaren ustez, funtsa «elkartasun laguntza paregabea» da, eta gogoratu du lan gatazkaka ez direla arrazoiarekin bakarrik irabazten.


Summary: Ikastetxeek Lanbide Heziketa inklusiboa lortzeko itun bat eskatu dute. Hetel elkarteak nabarmendu duenez, Oinarrizko lanbide Heziketa «aukera eskola bat» da, besteak beste, hezkuntzan arazoak dituzten gazteei edo migratzaileei laguntzen dielako.

Lanbide Heziketa inklusiorako zer-nolako tresna den nabarmendu du Julen Elgeta Heteleko presidenteak, gaur goizean Bilbon eman duen prentsaurrekoan. Arabako, Bizkaiko eta Gipuzkoako Lanbide Heziketako 27 ikastetxe biltzen dituen elkartea da Hetel, eta ikasturte honetarako erronka bat jarri diote haien buruari: LH Lanbide Heziketa inklusiboa dela erakustea. Ildo horretatik joz, itun bat eskatu du Elgetak: «Enpresen, erakundeen, ikastetxeen eta gizartearen arteko konpromiso edo itun soziala behar dugu, euskal LH inklusiboa lortzeko. Horrek esan nahi du inor ez dela kanpoan utzi behar, bere jatorria, generoa edo gaitasunak edozein direla ere, eta pertsona guztien ikaskuntza premiei erantzun behar zaiela, arreta berezia jarriz marjinalitatearen eta gizarte bazterkeriaren aurrean kalteberak direnei».

Oinarrizko Lanbide Heziketa zenbait ikaslerentzat «aukera eskola bat» dela nabarmendu du Elgetak, besteak beste, hezkuntza arazoak dituzten gazteei edo migratzaileei laguntzen dielako. Azaldu duenez, Heteleko ikastetxeetako Oinarrizko Lanbide Heziketan matrikulatzen diren ikasleen %26 ez dira Derrigorrezko Bigarren Hezkuntzan eskolatuta egon; %13,1ek «eskola premia bereziak» dituzte; %11k gizarte zerbitzuen laguntza jasotzen dute; eta %32 etorkinak dira. Ikasketa horiekin lortzen dituzten emaitzak goraipatu ditu: «%72k baino gehiagok erdi mailako heziketa ziklo batean jarraitzen duten ikasten, lan merkatuan sartzeko aukera gehiago izango dutelako».

2021-2022ko ikasturtean hainbat berrikuntza txertatu dituzte. Eredu dualean programa pilotu bat martxan jarriko dute, erdi mailako eta goi mailako zikloetako lehen mailako ikasleek 2022ko apiriletik aurrera enpresetan praktikak egin ditzaten. Asteko hiru egunetan ikastetxera joango dira, eta beste bietan enpresara.

Hiru sari

Hetel sariaren VII. edizioko irabazleak zein diren ere jakinarazi du Elgetak. Haizea Windek, Ulma Packaging enpresak eta Julia Liberalek jasoko dituzte sariak. Elgetaren hitzetan, Lanbide Heziketa inklusiboa bultzatzeko egin duten ekarpena saritu du epaimahaiak.


Summary: Hiru gizon atxilotu dituzte Donostian, Urretxun eta Lazkaon haur pornografiagatik. Haur pornografia izatea eta Interneten zabaltzea leporatzen diete.

Donostian, Urretxun eta Lazkaon (Gipuzkoa) hiru gizon atxilotu dituzte haur pornografia edukitzea eta Interneten zabaltzea leporatuta. Espainiako Poliziaren arabera, euren artean ez dago inolako harremanik. Ikerketa otsailean hasi zen. Sarean banatzen ari ziren haur pornografia edukiak aurkitu zituen Poliziak, eta horiei segika jakin zuten Gipuzkoako zenbait udalerritan deskargatu zituztela.

Lehen atxiloketa Urretxun izan zen, irailaren hasieran. Atxilotuaren etxea miatu ondoren, pedofilia edukiak aurkitu zizkioten ordenagailuan, eta bi disko gogor atzeman zituzten, Madrilen ikertzeko. Komisaldegian, Poliziaren arabera, atxilotuak aitortu egin zuen delitua, eta poliziekin kolaboratu zuen. Aske utzi zuten, kargupean, epaiketaren zain.

Beste atxiloketa irailaren erdialdean izan zen Lazkaon. Poliziaren esanetan, 5.000 pedofilia argazki eta bideo aurkitu zituzten atxilotuaren ordenagailuetan. Eta hurrengo atxiloketa urriaren hasieran izan zen, Donostian. Hor ere haur pornografia edukiak aurkitu zituzten disko gogor batean eta bi USBtan. Pertsona hori lehenago ere atxilotu zuten delitu bera leporatuta. Bi atxilotu horiek ere aske utzi zituzten, kargupean, epaiketa noiz egingo zain.


Summary: Astebetean 939 positibo atzeman dituzte Hegoaldean. COVID-19ak jotako 97 pertsona daude erietxeetan, horietako 31 ZIUetan; astebetean zortzi gaixo hil direla jakinarazi du Osakidetzak.

Utzi dio Eusko Jaurlaritzako Osasun Sailak COVID-19aren gaineko datuen egunean eguneko jarraipena egiteari. Astean behingo jakinarazpena iragarri zuen, eta, beraz, gaur da gaitzaren eboluzioari erretratu bat egiten ahalegintzeko egun egokia, Araba, Bizkai eta Gipuzkoako datuen asteko txostena plazaratu baitu Osakidetzak. Nafarroak egunero jarraipen epidemiologikoa egiteko datuak ematen jarraitzen du, eta bi administrazioek argitara emandako datuei begira, argitu da azken zazpi egunetan 939 positibo atzeman dituztela Hegoaldean.

Atzo Osakidetzak atzemandako kasuak 85 izan ziren, egindako testen %3,7. Nafarroan 38 izan ziren: testen %5. Positiboen hamalau eguneko batezbestekoari begira, Hegoaldean, oro har, gorako koska bat ikus daiteke: hain zuzen ere, lehengo aste hasieran 111,2 zen, eta atzo, 123,5.

Arinduta daude, oro har, Euskal Herri osoan izurriaren aurkako prebentzio neurriak, eta aparteko garrantzia du datuen atzean zer eboluzio dagoen antzemateak. Positibo berrien intzidentzia tasa metatuan, adibidez, gorako joera bat bada Osakidetzak emandako datuetan, beste gorako koska txiki bat: aste hasieran 55,4 zen, eta orain, 63,64. Hilaren 6ra arte 60ko langatik behera egon zen tasa hori, baina 12tik aurrera gora ari da. Osasun agintariek nabarmendu izan dute egoera kontrolpean izate aldera garrantzitsua dela tasa muga horretatik behera egotea. Herrialdetik herrialdera, bada aldea. Apalenetik handienera, horra zein den egoera gaur jakinarazitako datuetan: Araban, 46; Nafarroan, 49,7; Bizkaian, 60,9; Gipuzkoan, 73,1.

Gaurko zenbaketaren arabera, Osakidetzako eta Osasunbideko erietxeetan 97 pertsona daude COVID-19ak jota; horietako 32, ZIUetan. Urriaren 1ean, 167 ziren, eta bada aldea. Erietxeetan COVID-19ak jota dauden gaixoak %41,9 urritu dira hila hasi zenetik. Hainbat astez beherakada argia izan zuen transmisioak, eta pentsatzekoa da horren ondorioa dela erietxeetako eboluzioa. Eusko Jaurlaritzako Osasun Sailak esan du zortzi pertsona hil direla gaitzaren ondorioz iragan zazpi egunetan.


Summary: Atxondon bizi den familia bateko zazpi ahaide hil dira Europara iritsi nahian. Asteazkenerako bilkura batera deitu dute, 19:00etarako, euren senideak galdu dituzten hiru atxondarrei elkartasuna adierazteko, Anboto.org-k jakinarazi duenez.

Atxondoko Harrera Herritik elkarteak jakinarazi duenez, ostegunean Espainiako hegoaldean hondoratu zen patera batean, Atxondoko familia bateko zazpi ahaide zihoazen: bost lehengusu, emazte bat eta 5 urteko haur bat. Anboto.org atariak jaso duenez, 28 pertsona zihoazen, eta Trafalgar lurmuturraren inguruetan hondoratu ziren, Europara migratzen ari zirela.

«Atxondoko Harrera Herria elkartean argi dugu hildako pertsona migratzaile horiei heriotza aldez aurretik heldu zaiela, bizitza horiek salba zitezkeelako. Hori dela eta, ondo dakigu pertsona hauek sistemak erailak izan direla», adierazi dute Harrera Herrikoek, Anboto.org-ren arabera.

Atxondoko Harrera Herritik sareak nabarmendu du, horrelako egoerak egunero gertatzen diren arren oraingoan tragediak bete-betean jo duela herria. Bilal, Soufiane eta Sadik dute izena hiru atxondarrek. Elkartasuna adierazteko, asteazkenerako bilkura batera deitu dituzte bizilagunak, 19:00etarako.


Summary: Ezker abertzalearen adierazpena «iraultzailea eta funtsezkoa» dela esan du Brian Currinek. Nazioarteko artekariak adierazi du espero duela alde guztiek «bake iraunkorrerako eta adiskidetzerako urrats esanguratsu gisa» hartzea adierazpena.

Brian Currin abokatu hegoafrikarrak goraipatu egin du gaur Ezker Abertzaleak plazaratu duen adierazpena. Mezu batean gogoratu du joan zen astean Euskal Herrian egon zela, Aieteko Adierazpenaren hamargarren urteurrenaren inguruan antolaturiko ekitaldietan.

«Gaur, independentziaren aldeko ezkerrak adierazpen iraultzaile eta funtsezkoa argitaratu du, ETAren indarkeriaren biktimek pairaturiko minaren inguruan». Arnaldo Otegi EH Bilduko koordinatzaile nagusiak eta Arkaitz Rodriguez Sortuko idazkari nagusiak irakurritako agiriaren hirugarren puntua aipatu du Currinek. Horretan, biktimen gaiari heldu diote. Bake justu eta iraunkorrak biktima guztien aitortza eta erreparazioa eskatzen duela adierazi dute, eta biktima guztiei eman behar zaiela nabarmendu dute. «Ez dugu haietako bat bera ere ahazten». Adierazi dutenez, «atsekabea eta mina adierazi nahi diegu jasan duten sufrimenduagatik. Gure egiten dugu haien mina, eta sentimendu zintzo horretatik baieztatzen dugu hura ez zela inoiz gertatu behar, inork ezin du gogoko ukan hura guztia gertatu izana, ezta denboran hainbeste luzatu izana ere. Aietera lehenago iristea lortu behar genuen».

Currinek gogoratu du Euskal Herrirako Nazioarteko Harreman taldeko buru gisa aukera izan duela azken hamar urteotan bake prozesuaren garapenaren egoera aztertzeko, euskal gizartearekin, buruzagi politikoekin eta gatazkak konpontzen adituak diren nazioarteko artekariekin. Horrez gain, etorkizunerako estrategia finkatzeko aukera eduki duela nabarmendu du.

«Benetan espero dut denek ongi hartzea onarpen agiri hori, Euskal Herrian eta Espainia osoan, bake iraunkorrerako eta adiskidetzerako urrats esanguratsu gisa».


Summary: Foro Sozialak adierazpenari «dagokion balioa» emateko eskatu die gainontzeko eragileei. EH Bilduk eta Sortuk gaur emandakoa «urrats garrantzitsua eta beharrezkoa» dela gehitu du.

«Urrats garrantzitsua eta beharrezkoa». Foro Sozial Iraunkorraren iritziz, hori da gaur ezker abertzaleak egindakoa. Horregatik, dei egin die eragile instituzional, politiko, sozial eta sindikal guztiei Urriaren 18ko adierazpena deiturikoari «dagokion balioa» emateko.

Orain, Foro Sozialaren arabera, iritsi da abagunea «kontakizunaren bataila delakoaren inguruko eztabaida politiko katramilatua eztabaida sosegatu eta konstruktibo batera igarotzekoa». Txalotu dute adierazpena Foro Sozialak proposatutako bidetik egin izana EH Bilduk eta Sortuk; atzo bertan jardun zuen gaiaz, Bartzelonan, Agus Hernan foroaren bozeramaileak.

Gatazkan inplikatutako eragile guztiei ardurak hartzeko ere eskatu diete, «konpromiso multilateralak lortzeko ekosistema egoki bat sor dadin»: «Erantzukizun propioa hartzeak kritikoa, partekatua eta konstruktiboa izan behar du».

Azkenik, erantzukizunez jokatzea galdegin du Foro Sozialak, eta helburu nagusiak hasierako berberak direla esanez amaitu dute idatzia: «Memoria kritiko inklusibo batetik abiatuta, bizikidetza demokratikoa eraikitzea, gizarte adiskidetzearen beharrezko oinarriak sentitzeko».


Summary: Urkulluk ezker independentistari eskatu dio «indarkeriaren gaineko balorazioa» egin dezala. Eusko Jaurlaritzako lehendakariak esan du adierazpena «aurrerapauso positiboa» izan dela; ordea, azaldu duenez, ez du uste nahikoa denik.

EH Bilduren eta Sorturen urriaren hemezortziko adierazpenaren harira, Eusko Jaurlaritzako lehendakari Iñigo Urkullu azaldu du egindakoa «aurrerapausoa» izan dela. «Beharrezkoa eta positiboa», haren hitzetan. Hala eta guztiz ere, kritiko azaldu da, eta gaur emandako mezuarekin aski ez dela aldarrikatu du. Hain zuzen, Urkulluk balorazio bat egiteko galdegin dio ezker independentistari, «biktimei eta gizarteari eragindako minaren iturri izan den indarkeriaren gaineko balorazioa».

Urkullurena ez da gaur EAJ-k gaiari buruz eginiko lehenbiziko adierazpena; bai ordea adierazpenaren ondoko estreinakoa. Izan ere, urriaren hemezortziko adierazpena ailegatu baino are lehenago mintzatu da Beatriz Artolazabal Berdintasun, Justizia eta Gizarte Politiketako sailburua. Ezker abertzaleari eskatu dio aurrerapausoak egiten jarraitzeko, baina esan dio ezin dela «iragana ezabatu eta hutsetik hasi». Gehitu du, gainera, ETAren ekintza armatuaren amaieran ezker abertzalea ez zela «funtsezko eragilea» izan: «Hainbat aldagai izan ziren gakoak: Polizia indarren lana eta presioa, nazioarteko eragileen eta alderdien arteko elkarlana... Baina gakoa euskal gizartea izan zen».

Gertatutakoaren kontakizunaz galdetuta, sailburuak esan du Jaurlaritzak beti egin izan duela «biktima guztien memoria» biltzearen alde: «Ez dakit zenbat kontakizun egongo diren; dakidana da ETAren indarkeriak 850 lagun hil zituela, eta milaka mehatxatu», gehitu du.

Koldo Mediavilla EAJko ordezkari instituzionalak ere hitz egin du, Radio Euskadin. Besteak beste, EH Bilduko ordezkariei zuzendu zaie, eta «umiltasuna» eskatu die «hainbat urtez eragin zuten mina» aitortzeko: «Indarkeria ez da sekula justifikatu behar, eta oraindik falta zaie eragin zuten min zehatza aitortzea».

Josu Erkoreka Jaurlaritzako bozeramaileak ildo beretik jo du ETB1en. Esan du ezker abertzaleak ez duela «erabat aitortu» indarkeria «gaizki egon zela», ezta indarkeria eta jardun politikoa ezin direla batu ere: «Pauso batzuk emateke daude, eta bide bat dago egiteko», amaitu du.


Summary: Santos Cerdanek zauriak sendatzeko «bidea gogoratzea ezinbestekoa» dela esan du. Patxi Lopezen arabera, «demokratok urte asko eskatzen generaman urrats bat egin dute». Unidas Podemosek, berriz, txalotu egin du adierazpena: «Orain demokratoi dagokigu aurrerapausoa aitortzea», esan du Ione Belarrak.

PSOEk ere hitz egin du EH Bilduk gaur egin duen adierazpenaz, zehazki, Patxi Lopez Eusko Jaurlaritzako lehendakari ohiak. Madrilen izan da, alderdiaren zuzendaritza berriaren lehen bileraren ostean. Lopezek begi onez ikusi du Otegik eta Rodriguezek esandakoa: «Badakigu mundu horri [ezker abertzaleari] urratsak egitea zenbat kostatzen zaion, eta, gaur, demokratok urte asko eskatzen generaman urrats bat egin dute». Adierazpena Otegik iraganean izan zuen rolaren «zuzenketa bat» dela gehitu du Lopezek.

Santos Cerdan PSOEko antolakuntza idazkariak, berriz, zauriak sendatzeko «bidea gogoratzea ezinbestekoa» dela esan du: «Gaur, inoiz baino gehiago, elkarbizitzari eta elkarrizketari balioa eman behar zaie, gakoak dira demokrazia indartsu batean».

Eneko Andueza PSE-EEren Eusko Legebiltzarreko bozeramaileak gaurkoa ospatzeko egun bat dela esan du: «Duela 10 urte, euskal sozialistok bakearen eta askatasunaren alde egin genuen apustuak bere fruituak eman zituen, eta gaur, ekarpen hori ospa dezekagu», adierazi du.

Anduezak «ontzat» jo du EH Bilduren eta Sorturen adierazpena, eta urrats esanguratsua dela aitortu du: «Espero dugu egiazkoa izatea eragindako mina eta sufrimendua aitortzea, bai eta terrorismoak ekarri zuen akatsa onartzea ere», gehitu du. Ez du ezer esan PSOEk euskal gatazkan izandako jokabideari buruz, besteak beste, Maixabel Lasak galdegin duen moduan.

Aurretik, Rafaela Romero Gipuzkoako Batzar Nagusietako diputatuak idatzi du gaiaz, bere izenean. Esan du gaurkoa dela bidea «euskal gizarte hobeago bat eraikitzeko»: «Itxaro genuen ekintza bat da, beharrezkoa eta eraikitzailea. Positiboki aztertu behar da, aitzakiarik gabe», amaitu du.

Podemosek txalotu egin du

Unidas Podemoseko ordezkariak izan dira ezker abertzaleak eman duen «aurrekaririk gabeko aurrerapausoa» txalotu duten lehenengoak. Halaxe definitu du adierazpena Ione Belarrak, moreen idazkari nagusiak. Goraipatu du «biktimen sufrimendua» erdigunean jarri izana, baita bide posible bakarrak demokratikoak direla aitortu izana ere: «Orain demokratoi dagokigu aurrerapausoa aitortzea», amaitu du.

Antzeko hitzak erabili ditu Pablo Iglesias Espainiako presidenteorde ohiak ere. Gehitu du ezker abertzaleak emandako pausoa aitortzea justizia kontu bat dela, eta hori dagokiola orain estatuari. Pilar Garrido Podemos Euskadiko idazkari nagusiak eta Jaume Asens alderdiko presidenteak ere txalotu dute adierazpena, baita Irene Montero Espainiako Berdintasun ministroak ere.

«Otegirena gustu txarreko txantxa bat»

PPri dagokionez, adierazpenak Onda Cero katean harrapatu du Pablo Casado idazkari nagusia. Hark, lehengo lepotik burua: «Bilduk 300 hilketa argitzen lagundu behar du. Otegi ez da bake gizon bat, terrorista bat da, eta ETA Poliziak eta auzitegiek garaitu zuten», idatzi berri du Twitterren.

Araba, Bizkai eta Gipuzkoako PPko buruak, Carlos Iturgaizek, «Otegirena gustu txarreko txantxa bat» dela esan du: «Ez du sekula ETA kondenatuko, bera hango kidea izan baitzen. Biktimez barre egiten ari da».

Eragileei dagokienez, Paul Rios Lokarriko koordinatzaile ohiak idatzi du «arreta handiz» irakurtzen ari dela adierazpena, eta aitortu du badaudela «lasaitasunez eta begirada zabalarekin» aztertu beharreko ideia eta kontzeptu berriak.

Biktimen elkarteek, ordea, PPren bidetik jo dute. Terrorismoaren Biktimen Erakundeak gehiago eskatu dio Otegiri: aitor dezala ETAren ekintza batek berak ere ez zuela justifikaziorik izan, eta barkamena eska dezala «hiltzaileen bozeramaile izateagatik». Hilketak argitzen laguntzeko ere eskatu diote. Mari Mar Blancok ere, Miguel Angel Blanco fundazioko presidenteak, eskaera berberak egin ditu.

«Biktimak iraindu dituzte»

UPNk ere egin du ezker independentistaren adierazpenen gainerako balorazioa: ohar baten bidez, azaldu dute gaurko mezua «ETA laudatzea» dela, eta biktimak «iraindu» besterik ez duela egiten. Oso kritiko azaldu dira Otegiren jarrerarekin: «Ez du barkamenik eskatu», nabarmendu dute.


Summary: Ustez FARCek errekrutatutako adingabeen bila hasiko dira. Caqueta eskualdean lurperatutako identifikatu gabeko hainbat hilotz ikertuko dituzte gaurtik.

Kolonbiako Bakerako Jurisdikzio Bereziko kideak Caqueta eskualdean dagoen Union de Peneya herriko hilerrian hobiak ikertzeko lanetan hasiko dira gaurtik, ustez FARC Kolonbiako Indar Armatu Iraultzaileak gerrillak errekrutatu eta borroketan hildako adingabeen gorpuak identifikatzeko. ADN sareak instituzioentzat egindako txosten batean oinarrituta hasiko dituzte ikerketa lanak. Bertan jasotzen denez, gatazka armatuaren biktima izandako hainbat pertsonaren identifikatu gabeko hilotzak daude lurperatuta aipatutako hilerrian.

Dena den, Union de Peneyako hilerria ez da izango ikertuko duten bakarra; beste hainbat udalerritan ere hasiko dituzte hobiak ikertzeko lanak: besteak beste, Dabeiban, Puerto Berrion eta Samanan. Baina azken hiru horietan ez bezala, Union de Peneyan FARCek borrokarako errekrutatutako adingabeen gorpuak leudekeela uste dute adituek.

Ez da lehen aldia halako lanak egiten dituztena, eta, aurrekoetan bezala, oraingoan ere helburua litzateke gorpuak atera eta identifikatu ondoren horiek senideen esku uztea. Halako lehen ikerketa Puerto Berrion egin zuten, iazko urtarrilean eta otsailean. Han, orotara 416 edukiontzi aurkitu zituzten identifikatu gabeko gorpuekin. Haietatik 373 berehala identifikatu ahal izan zituzten, eta auzoko apaizaren esku utzi zituzten. Gainontzekoak nortzuk diren jakiteko lanetan jarraitzen dute auzitegi medikuek.

Bestalde, Garapenerako eta Bakerako Kolonbiako Ikerketa Taldearen arabera (Indepaz), FARCeko 290 gerrillari hil dituzte 2016an gobernuak eta gerrillak bake akordioak sinatu zituztenetik —horietatik 41 urtea hasi zenetik—. Azken hilketa Caqueta eskualdean salatu dute. Jorge Eliecer Garzon Manrique gerrillari ohia tiroz hil zuten atzo. Indepazek zabaldu duenez, 6PM talde paramilitarrak kontratatutako soldatapeko hiltzaileak dira erasotzaileak.

Iaztik hona, ugaritu egin dira giza eskubideen aldeko ekintzaileen eta gerrillari ohien aurkako erasoak. Arartekoak berak ohar bat plazaratu zuen urte hasieran, nabarmenduz ugaritu egin zirela mehatxu, hilketa eta errekrutatzeak


Summary: Ibarrolaren 'Gernika' erakutsiko du Bilboko Arte Ederren Museoak. Agustin Ibarrolaren 'Gernika' koadroari eta haren testuinguruari buruzko erakusketa zabaldu du Bilboko Arte Ederren Museoak. Erakundeak 1980ko hamarkadan Picassoren 'Gernika' hartzeko aurkeztutako aurreproiektua ere jarri dute ikusgai.

Euskal Herrian da Pablo Picassoren Gernika. Edo haren parte bat behintzat. Bilboko Arte Ederren Museoak erakusketa oso bat eskaini baitio Agustin Ibarrola artistak 1977 inguruan sortutako Gernika koadroari, eta, bertan, zuri-beltzeko trama geometrikoen artean harrapaturik topatuko ditu bisitariak Picassoren koadroko zaldia, txoria, soldadu hila eta hildako umeari negar egiten dion emakumea. Ibarrolaren sinadura daraman giza figura batek besoak altxatzen ditu erdialdean, ezker eskuarekin ukabila erakutsiz, eta eskuinarekin garaipenaren keinua eginez, jende talde bat Gernika dioen seinalea garraiatzen dabil eskuinerago, eta beste jende multzo txikiago bat ikus daiteke sufrimendu keinuak egiten. Bi metro garai eta hamar metro zabal da lana, eta omenaldiaren eta aldarrikapenaren artean dabil Ibarrolaren eskua bertan, pintoreak Picassoren lana Euskal Herrira ekartzeko eskaria egiteko sortutako Gernika Gernikara mugimendu zabalagoa bultzatzeko ere baliatu baitzuen. Ibarrolaren lanarekin batera, haren sorrerako testuinguruaren berri ematen duten hainbat dokumentu ere bildu ditu erakusketan Bilboko Arte Ederren Museoak, eta, horregatik, erakundeak 1980ko hamarkadan Picassoren Gernika hartzeko aurkeztu zuen hautagaitza eta horretarako eskatutako aurreproiektua ere jarri ditu ikusgai.

«Badago arteagatik sortutako arte bat, eta badago gizartearekin konprometitutako arte bat, eta bigarren ildo horretan dago Ibarrolaren ibilbidea, eta baita, zehazki, koadro hau ere». Miguel Zugaza Bilboko Arte Ederren Museoko zuzendariak hitz horiekin abiatu du artistaren lana kokatzeko azalpena aurkezpen ekitaldian. Eta segidan estu lotu du koadroaren nondik norakoa azken hamarkada luzeetako historiaz egin duen kontakizunarekin. «Espainiako eta Euskadiko historiaren sasoi oso baten gailurra da koadro hau, zeinak, Gerra Zibilarekin hasi, eta, frankismoko urte luze eta gogorren ostean, trantsizio demokratikoarekin topatu baitzuen irtenbidea, koadroa pintatu eta bi urtera, Gernikako estatutuaren onarpenarekin amaitzeko».

Lanik «lortuena»

Salaketa eta aldarrikapen metaketa baten emaitza ere bada koadroa, Zugazaren hitzetan. «Bera lanik lortuenetako bat da», laburtu du.

1970eko hamarkada amaiera aldera indartsu zegoen Picassoren koadroa Euskal Herriratzeko eskatzen zuen mugimendua, eta Ibarrola ere haren parte izan zen beste hamaika euskal artista eta gizarte eragilerekin batera. Franco hil berri zen, eta Picassoren lana oraindik New Yorkeko Arte Modernoko Museoan zegoen arren, gogor zebilen hura mugitzeko aukerari buruzko hotsa, eta horregatik sortu zen Gernika Gernikara izeneko kanpaina, koadroa Euskal Herrira ekartzeko asmoarekin. Eta, hain justu, eskari hori bultzatzeko baliatu zuen Ibarrolak ere bere Gernika. Horren berri ere ematen du Bilboko erakusketak orain, eta, artistaren margolan erraldoiaz gainera, artistaren posizioa zehatz erakusten duten hainbat eskuizkribu eta publikazio ere bildu dituzte horretarako.

Picassoren Gernika Bilbon hartzeko plana

Bilboko Arte Ederren Museoak berak ere egin zuen bat eskari harekin 1980ko hamarkadan, eta hori frogatzen duten hainbat dokumentu topatuko ditu bisitariak erakusketan. Koadroa hartu ahal izateko egin beharreko moldaketa eta egokitzapen guztien berri ematen duen aurreproiektu bat da dokumentu horietako bat. Juan Ignacio Macua eta Pedro Garcia Ramos diseinatzaileek osatzen zuten Eguipo de Diseño izeneko taldeari eskatu zion lana museoak, eta Picassoren obra kristalezko kutxa moduko batean biltzea proposatu zuten haiek, besteak beste, artelana balizko erasoez babesteko.

Guztira, 31 plano zituen aurreproiektu hark, eta haien hautaketa bat jarri dute orain ikusgai. Historia «ezezaguna» zela onartu du museoko egungo zuzendariak, baina, edonola ere, margolana Bilbora ekartzeko eskaria «iraganeko historia» dela. Zugaza: «Koadroa hartzeko lurreratze pista modura aurkeztu zuen bere burua museoak, ez zegoen lana Bilbon gordetzeko asmorik».

Jose Ibarrola artista eta Agustin Ibarrolaren semeak gogoratu duenez, Ibarrolak ere bazterrean utzi zuen Picassoren obra Euskal Herrira ekartzeko eskaria, Gernika Madrilgo Reina Sofia museora heldu zenean. «Bere lekua hori zela ulertu zuen, eta berak bultzatu eta, hein batean, sortutako Gernika Gernikara mugimendua amaitu egin zela».

Errealismoaren eta abstrakzioaren artean

Uztailean eskuratu zuen Ibarrolaren lana museoak, Madrilgo Arco arte azokan, 300.000 euroko prezioan. Eusko Jaurlaritzak, Bizkaiko Aldundiak eta Bilboko Udalak onartu dute erosketa, eta, Zugazak eskerrak eman dizkie guztiei «ezohiko aurrekontua» dela eta. Erosketa «aho batez» eta «berehalakoan» erabaki zutela ere esan du. Aurrez, beste bitan izan da lana ikusgai Bilboko museoan, 1977an lehenik, eta 1980an bigarrenik, baina artistaren etxean egon da gorderik orduz geroztik, eta egin beharreko konponketa eta garbiketa lanak egin ostean, behin betirako geratuko da orain bertan, artistak dohaintzan emandako sasoi bereko beste bi lan geometrikorekin batera.

Hain zuzen ere, Jose Ibarrolaren hitzetan, trantsizio une batean erakusten du artista erakusketako margolanak: hanka bat figurazio errealistan duela, eta beste hanka bat abstrakzio geometrikoan. Picassoren koadroko zuri beltza da nagusi Ibarrolaren koadroan ere, baina, badira, han-hemenka, gorri tanta batzuk ere.

Picassoren Gernika obrari buruzko hitzaldi bat prestatu dute, bai eta Ibarrolaren Gernika-ri buruzko beste bat ere. Picassoren Gernika-ren kokapenari buruzko polemika izango du mintzagai Genoveva Tusell arte historialariak urriaren 25ean, eta Ibarrolaren lanari buruz arituko da hizketan Miriam Alzuri arte kontserbatzailea hurrengo urteko otsailaren 22an.

Doako sarrera

Hastear da Bilboko Arte Ederren Museoa handitzeko lanen lehen fasea ere, eta, horien ondorioz, itxita egongo da eraikin klasikoa. Itxi berri dituzte, horregatik, bertan ikusgai egon diren erakusketak, eta aurrerantzean eraikin modernoa bakarrik egongo da bisitatzeko moduan. Lanek iraun bitartean, ordea, sarrera doakoa izango dela jakinarazi dute gaur.


Summary: Iturgaiz: «Otegirena gustu txarreko txantxa bat da». PPko ordezkariek gaitzetsi egin dute EH Bilduren eta Sorturen adierazpena. Biktimen elkarteek ere gehiago eskatu dute.

PPri dagokionez, adierazpenak Onda Cero katean harrapatu du Pablo Casado idazkari nagusia. Hark, lehengo lepotik burua: «Bilduk 300 hilketa argitzen lagundu behar du. Otegi ez da bake gizon bat, terrorista bat da, eta ETA Poliziak eta auzitegiek garaitu zuten», idatzi berri du Twitterren.

Araba, Bizkai eta Gipuzkoako PPko buruak, Carlos Iturgaizek, «Otegirena gustu txarreko txantxa bat» dela esan du: «Ez du sekula ETA kondenatuko, bera hango kidea izan baitzen. Biktimez barre egiten ari da».

Eragileei dagokienez, Paul Rios Lokarriko koordinatzaile ohiak idatzi du «arreta handiz» irakurtzen ari dela adierazpena, eta aitortu du badaudela «lasaitasunez eta begirada zabalarekin» aztertu beharreko ideia eta kontzeptu berriak.

Biktimen elkarteek, ordea, PPren bidetik jo dute. Terrorismoaren Biktimen Erakundeak gehiago eskatu dio Otegiri: aitor dezala ETAren ekintza batek berak ere ez zuela justifikaziorik izan, eta barkamena eska dezala «hiltzaileen bozeramaile izateagatik». Hilketak argitzen laguntzeko ere eskatu diote. Mari Mar Blancok ere, Miguel Angel Blanco fundazioko presidenteak, eskaera berberak egin ditu.


Summary: Colin Powell AEBetako Estatu idazkari ohia hil da, COVID-19agatik. Familiak eman du heriotzaren berri. 84 urte zituen. AEBetan Estatu Idazkari karguan aritutako lehenbiziko afro-amerikarra izan zen. 2001ean hartu zuen kargua, eta dimisioa aurkeztu zuen 2004an. Irakeko gerraren defendatzaile sutsua izan zen.

Colin Powell zendu da, COVID-19arekin eri. Senideek Facebook bidez jakinarazi dutenez, gaitzak larriki gaixotu zuen Powell, eta hil egin da ondorioz, 84 urterekin. George W. Bushen agintaldian Ameriketako Estatu Batuetako Estatu idazkari izandakoa da Powell, militarra, armadako buru aritua.

Berebiziko rola izan zuen Irakeko gerran. Sutsuki defendatu zuen Iraken kontra borroka egin beharra. Besteak beste, sona handiko hitzartzea izan zuen 2003an, NBE Nazio Batuen Erakundeko Segurtasun Kontseiluan. Hartan, Powellek irmoki azaldu zuen Irak mehatxu arriskutsua zela mundu osorako, eta, hala, grinaz aldarrikatu zuen indarrez geldiarazi beharra. Haren esanetan, Irakek suntsipen handiko armak zituen; gaur egun, oraindik ere ez da hori baieztatzeko frogarik.

Colin Powell izan zen Ameriketako Estatu Batuetan Estatu idazkariaren karguan izandako lehenbiziko afro-amerikarra. Lau urtez izan zen idazkari, 2001etik 2005era. Dimisioa aurkeztu zuen 2004ko azaroan, baina ordezko batek lekukoa hartu arte aritu zen jarduneko idazkari gisan. Alderdi Errepublikanoko kidea izanik ere, ez zuen Donald Trump babestu 2020ko hauteskundeetan; Joe Bidenen alde azaldu zen publikoki. Lehendik ere izan zuen babes keinurik Alderdi Demokratarekin: 2008an, Barack Obamaren aldeko adierazpenak egin zituen kanpainarako aste gutxi batzuk falta zirela.


Summary: Japoniako sumendi baten erupzioak azaleratu egin ditu Bigarren Mundu Gerrako zenbait itsasontzi. Ogasawara artxipelagoan gertatu da: sumendi bat piztu egin da, eta uharte berri bat sortu da ondorioz. Orain arte urpean ziren zenbait ontzi utzi ditu bistara.

Uharte bolkanikoz osatua da Japoniako Ogasawara artxipelagoa. 30 uharte inguruk osatzen dute, sumendi ugari dira bertan, eta aski ohikoa da horietakoren bat piztea, tarteka. Orain hilabete, beste sumendi batek eztanda egin zuen, eta, ondorioz, uharte berri bat sortu da artxipelagoan. Ordea, uharte berria eratzen duen lurra ez ezik, beste zerbait ere atera dute lurrazalera sumendiak eragindako indar tektonikoek: itsasontzi batzuen aztarnak gelditu dira bistan, Iwojima izeneko uhartean.

Ikerlariek jakinarazi dutenez, Bigarren Mundu Gerran erabilitako ontziak dira, zehazki. Emandako datuen arabera, Amerikako Estatu Batuetako Armadaren ontziak ote diren dute aztergai. Izan ere, armada estatubatuarra inguru horretan portu bat eraikitzeko ahaleginean zebilen gerra garaian.

Uhartea sortu zenetik, ikerketan murgilduak dira hainbat geologo, eta, baldintzak zein diren ikusirik, ondorioztatu dute seguruenera sortu berri den uhartea urperatu eginen dela hemendik gutxira. Hala gertatzen bada, urak berriz estaliko ditu azaleratu berri diren ontzi horiek ere.


Summary: Bi urteko kartzela zigorra ezarri diote gizon bati 13 urteko gazte bati sexu abusuak egiten saiatzeagatik. Lau urtean ezingo du biktimarengana gerturatu, eta bost urtean zaintzapeko askatasunean egongo da.

Nafarroako Justizia Auzitegi Nagusiak berretsi egin du Nafarroako Probintzia Auzitegiak gizon bati jarritako zigorra 13 urteko gazte bati sexua abusuak egiten saiatzeagatik: bi urteko kartzelaldia ezarri diote.

23 urteko gizonak, espetxe zigorra ez ezik, beste zigor batzuk ere bete beharko ditu: lau urtean ezingo du biktimarekin komunikatu, ezta harengana gerturatu ere; 6.000 euro ordaindu beharko dizkio, eta bost urtean zaintzapeko askatasunean egongo da. Espainiako Auzitegi Gorenean errekurtsoa jartzeko aukera dauka.

Sententzian jaso dutenez, 2018ko azaroan orduan 20 urte zituen gizonezkoa neska batekin hitz egiten hasi zen Instagram bidez. Gizonak emakumea bistaz ezagutzen zuen, eta bazekien haren adina. Hurrengo hilabeteetan aurrez aurre geratu ziren, eta 2019ko apirilaren 1ean akusatuaren etxera joan ziren. Sententziaren arabera, «musukatzen eta ukitzen» hasi ziren bertan, neskaren baimenarekin. Gizonak biluzarazi egin zuen, eta neskarekin sexu harremanak edukitzen saiatu zen. Honek hiru aldiz eskatu zion geratzeko, baina ez zion kasurik egiten. Azkenean, neskak bultza egin zion, eta orduan geratu zen. Gertatu zenaren ondorioz, neskak trauma osteko estresa izan zuen.


Summary: Madrilek bere promesari eutsi dio: 2018koaren parekoa izango dela argindarraren prezioa. Industria elektrointentsiboaren eta konpainia elektrikoen arteko itun bat espero du «egun gutxian» Espainiako Trantsizio Ekologikorako ministro Teresa Riberak.

Aurreko astean onartu zuen Espainiako Kongresuak argindarraren dekretua indarrean jarraitzea, ezkerreko botoei esker, eta, ondorioz, Iberdrolari eta argindar ekoizleen oligopolioa osatzen duten beste lau konpainiei beren irabazien murrizketa nabarmen bat ezarri die Pedro Sanchezen gobernuak. Zerutik eroritako irabaziak esaten dioten gainsari hori itzuli beharko dute 2022ko martxoaren 31 arte: 2.600 milioi, hasieran egindako kalkuluen arabera; orain, kopuru hori handiagoa gerta daiteke, argindarraren prezioak gora eta gora jarraitzen duelako.

Bada, garestitzeak ez badu etenik ere, Espainiako Trantsizio Ekologikorako ministro Teresa Riberak eutsi egin dio bere gobernuaren promesari: 2021aren bukaeran kontsumitzaileek ez dutela pagatuko 2018an baino gehiago argindarraren truke; orduko prezioaren parekoa ordainduko dutela, alegia. Horrekin batera, berretsi du bonu soziala duten kontsumitzaile zaurgarriek deskontu handiagoa izango dutela. Sanchezen ahotsez helarazitako promesa da 2018ko argindar prezioa izango dutela kontsumitzaileek 2021aren bukaeran, eta, datozen hauteskundeei begira, agindutakoa betetzeak ala ez betetzeak pisu handia izan dezake.

Ituna enpresentzat

Baina argindarraren dekretua onartuta ere, ez zaizkio bukatu arazoak Sanchezen gobernuari, esparru horretan. EAJk abisu argia eman dio Kongresuan, abstentziora joaz, Iberdrolak euskal industriari egindako mehatxua dela eta. Eusko Jaurlaritzak eta Confebask patronalak konponbide bat nahi dute industriarentzat. Sidenorrek hogei egunez geratuko du ekoizpena urte bukaera arte, eta haren atzetik enpresa gehiago etor daitezke antzeko neurriekin, energiaren prezioei aurre egin ezinda.

Konpainiek esan dute bezero handiekin zituzten luzerako kontratuak bertan behera utziko dituztela, eta prezio berriak (askoz garestiagoak) aplikatuko dizkietela. Gainsariak itzularazten dizkieten dekretuaren aurkako presio neurriak ondorio jakin batzuk izan ditu, beraz, eta Madril irabazien murrizketa hori ez aplikatzeko prest dago, altzairutegiek eta beste industria batzuek dituzten kontratuetan itun bat egiten badute konpainia elektrikoek. Riberak «egun gutxi barru» espero du akordio bat.

Ministroak azaldu duenez, argindarra ekoizpen kostuaren %60tik gorakoa duten enpresek beren argindar beharren %20 lortzen dute soilik, kontratu luze eta prezio finkoen bidez. «Zatirik handiena handizkako merkatura joaz lortzen dute», esan du ministroak; «hor dago alderik handiena Europako industriarekin: haiek kontratu luzeagoak dituzte konpainiekin, eta prezio egonkorrekin». Arazo hori konpontzeko Iberdrolarekin eta industria elektrointentsiboarekin negoziatzen ari direla jakinarazi du Riberak, «gasaren prezioaren gorabeherak alde batera uzten dituzten eskaintzak egon daitezen industriarentzat». Trukean Madrilek ez luke aplikatuko gainsarien murrizketa kontratu horietan.

Espainiako ministroak zehaztu du «bakarrik konpainia batek» igorri dizkiola gutunak industriari, ohartaraziz ez dituela orain arteko argindarren prezioak errespetatuko. «Uste dugu ekinbide hori gelditu egin dela», esan du Riberak.


Summary: 34 urteko gizonezko bat atxilotu dute Mendiolan, bikotekidea jotzeagatik. Bikotekidea buruan jotzea egotzita atxilotu zuen Gasteizko Udaltzaingoak, igandean.

Gasteizko Udaltzaingoak 34 urteko gizon bat atxilotu zuen igandean, Mendiolako kontzejuan (Gasteiz), bikotekidea jotzea egotzita. Gasteizko Udaltzaingoak jakinarazi duenez, 04:00ak aldera izan ziren gertakariak, etxebizitza batean.

Poliziek, bertaratu zirenean, ikusi zuten biktimak zauriak zituela buruan, eta atxilo eraman zuten gizona. Udaltzainek epailearen esku utzi zuten erasotzailea.


Summary: Txirrindulari bat hil da Donibane Lohizunen, autobus batek harrapatuta. Ezbeharra 12:30 aldera gertatu da, tren geltokiko biribilgunean. Ospitalera bidean hil da txirrindularia; 73 urte zituen, eta Ziburukoa zen.

Hegobus konpainiako autobus batek bizikletan zebilen gizon bat harrapatu du gaur Donibane Lohizunen (Lapurdi), eta ospitalera bidean hil da 73 urteko gizona. Eguerdiko 12:30 aldera gertatu da, tren geltokiko biribilgunean. Autobus gidaria ere shock egoeran geratu da, eta ospitalera eraman dute.

Hegobus autobus sareaz arduratzen den Transdev enpresak adierazpenak egin ditu, eta doluminak bidali dizkio hildakoaren sendiari. Gidariari behar duen guztian laguntzeko hitza hartu dute.


Summary: Barakaldar bat «modu basatian» atxilotu dutela salatu du Afrikako Komunitate Beltza elkarteak. Barakaldoko poliziak Mamadou atxilotzean «neurriz kanpoko indarra» erabili zutela salatu dute, eta adierazi dute atxilotu bitartean orkatila zapaldu ziotela eta besoetan beltzuneak egin zizkiotela. «Poliziaren aurkako atentatua» egotzi diote.

Hozkailua matxuratu zitzaiolako higiezinen bulegora egin zuen dei batekin hasi zen guztia, eta, azkenean, irainak eta tratu txarrak jasan ondoren, polizia etxean bukatu zuen Mamadou barakaldarrak. Matxuraren berri emateko egin zuen deia, eta ez zioten konponbiderik eman. «Langile bat bidali zuten hasieran hozkailua konpontzera, baina horrek esan zien etxetresna berri bat erosi behar zela, ezin zela konpondu».

Mamadouk ez zuen erantzunik jaso, eta berriro ere haiekin kontaktuan jartzen saiatu zen, bizikide batek etxea utziko zuela jakinarazteko. Higiezinen agentziaren erantzuna hau izan zen, elkarteak salatu duenaren arabera: 3.620 euroko zorra zeukala, eta etxebizitza hilabete horretan bertan utzi beharko zuela. Kaltetuak adierazi du zor hori agentziak asmatu duela, eta, azaldu duenez, Mamadou bulegora joan zen arazoa konpontzeko, ordura arte hilero egin zituen ordainketen ziurtagiriak eskuetan zituela.

«Ez dizute esan hona ez etortzeko? Hemen ez zaituzte hartuko», adierazi zion bertako langile batek sartu bezain laster. «Bultzatu» ere egin zutela adierazi du elkarteak. Eztabaida hasi zen orduan, eta langileak Poliziari deitu zion.

«Poliziak Mamadouri esan zion etxe hori gustuko ez bazuen beste bat bilatzeko. Kaltetuak erantzun zion ez zuela oraindik bere bertsioa entzun, eta poliziak ahotsa altxatuz erantzun zion», salatu dute. Bulegoa itxi behar zutela esan zuen orduan bertako langileak, eta Mamadouri joateko eskatu zioten. «Berak ezetz esan zuen, azalpen bat behar zuela horrenbeste denbora zain egon ondoren, eta, gainera, etxetik zergatik botatzen zuten ere argitu nahi zuen». Elkarteak azaldu du Poliziak orduan «paretaren kontra» bultzatu zuela. Mamadouk ere bultza egin zien, eta polizia gehiagori deitu zieten orduan.

«Heldu zirenean, sei poliziaren artean lurrera bota eta atxilotu egin zuten, eta besoetan eta hanketan min eman zioten». Atxilotu zuten unean orkatila zapaltzen ibili zitzaizkiola ere salatu dute, eta besoetan beltzuneak egin zizkiotela. Min egiten zebiltzala adierazi zienean, poliziek «izorratu zaitez» esanez erantzun zioten, elkartearen hitzetan. Polizia autoan sartu zutenean «beltz kaka hori» eta halako irainak jasan behar izan zituela ere salatu dute.

Mugikorra ere apurtu, eta polizia etxera eraman zutenean hurrengo egunean epaiketa zuela jakinarazi zioten, poliziaren aurkako atentatuagatik.


Summary: EMA hasi da ebaluatzen Pfizerrek 5-11 urte arteko haurrentzat egin duen txertoa. Pfizer-BioNtech botika konpainiaren arabera, erantzun immunitario egokia dakar COVID-19aren aurka

Sendagaien Europako Agentzia EMAk jakinarazi du hasi dela ebaluatzen Pfizer-BioNtech botika konpainiak 5-11 urte arteko umeentzat garatu duen txertoa. Egun oraindik ez dago COVID-19aren kontrako txertorik baimenduta adin tarte horretako haurrentzat. Botika konpainiak datuak aurkeztu dizkio agentziari, adierazteko gaitzaren aurkako erantzun immunitarioa indartu egiten dela txertoarekin.

12 urtetik gorakoentzat ere baimenduta dago gaur egun botika konpainia horren txertoa; maiatzean eman zion oniritzia Europako Batzordeak. Pfizerreko eledunek adierazi izan dute umeentzat garatu duten txertoa helduentzat garatu dutenaren antzekoa dela, RNA-mezularia teknika erabiliz egindakoa da hori ere, baina birusaren aurkako karga apalagoa du. Teknika hori bera darabil Moderna botika etxearen txertoak ere, eta hori ere baimenduta dago nerabeentzat.

AEB Ameriketako Estatu Batuetan aurki haurrei txertoa jartzen hasteko onespena izatea espero dute konpainiako arduradunek.


Summary: Nafarroak gaur zortzi abiatuko du gripearen txertaketa kanpaina. 70 urtetik gorakoek eta bestelako pertsona zaurgarriek COVID-19aren kontrako hirugarren zizta jasotzeko aukera izanen dute gripearen txertoarekin batera. Jadanik zabalik da ordua eskatzeko bidea.

Nafarroako Gobernuko Osasun Departamentuak jakinarazi duenez, Osasunbidea datorren astelehenean hasiko da gripearen kontrako txertoa jartzen, hilaren 25ean. Kanpainak abenduaren 2ra arte iraunen du aurten, eta Arabako, Bizkaiko eta Gipuzkoako kanpainaren urrats berberak eginen dituzte Nafarroan ere. Gripeari ez ezik, COVID-19ari erreparatzeko ere baliatuko dute prozesua. Hain zuzen, nahi izanez gero, pertsona kalteberek bi zizta jasotzen ahalko dituzte egun berean; gripearen kontrakoa eta COVID-19aren aurkakoa. Gobernuak zehaztu du 70 urtetik gorakoak eta arrisku handiko parametroan sailkatuak direnek izanen dutela horretarako parada.

Gripearen txertoa jaso nahi dutenek gaurtik dute horretarako aukera Nafarroan. Osasunbidea hasia da 60 urtetik gorako biztanleei SMS mezuak bidaltzen, eta hiru bide dituzte ordua galdegiteko: telefono bidez, posta elektronikoz edo webgunean sartuz egin dezakete. Nork bere zita eska dezake. Edonola ere, Osasunbideak deiak eginen dizkie txertoa hartzera deituak diren herritarrei.

Osasun zentroetan ez ezik, Forem fundazioan ere jarriko dituzte gripearen kontrako txertoak. Azpiegitura hori astelehenetik igandera izanen da zabalik, 08:15etik 21:00ak arte.


Etorkizunera begirakoa ere bai

Summary: Etorkizunera begirakoa ere bai.

Adierazpen esanguratsua egin du ezker independentistak Aieten, Arnaldo Otegiren eta Arkaitz Rodriguezen bitartez. Aieteko konferentziaren eta ETAren jarduera armatuaren bukaeraren 10. urteurrena baliatu du atzera begirako bat egiteko, eta, ETAren biktimei «aipamen berezia» eginez eta «jasan duten sufrimenduagatik atsekabea eta mina adieraziz», hori «inoiz ez zen gertatu behar», adierazi du. «Bihotzez esan nahi diegu asko sentitzen dugula». EH Bilduko eta Sortuko arduradun nagusien adierazpenak badu etorkizunerako proiekzioa ere, ezker independentistaren egitasmo politikoaren garapenerako baldintzak ereiten segitzeko asmoz.

ETAren biktimen arloan, haien eremu soziopolitikoaren aurrerapauso bat da gaurkoa. Azken hamarkadan atzera joz gero, beste bi adierazpen nabarmendu daitezke. Batetik, ETAk jardun armatuaren akabera jakinarazi eta lau hilabetera, ezker abertzaleak, Kursaaleko ekitaldi jendetsu batean, jarrera berri bat azaldu zuen: «ETAren jarduerek eragindako minarekiko sentikortasunik eza irudika zezakeela onartzen du Ezker Abertzaleak. Bere jarrera politikoarekin nahi gabe gehitu duen mina sentitzen du. Onartzen dugu Ezker Abertzaleari alde bateko biktimekiko erakutsitako sentsibilizazio maila falta izan zaiola beste aldeko biktimekiko». Bestetik, ETAk, 2018ko apirilaren 8ko agirian, bere desegitea baino lau aste lehenago, aitortu zuen «zinez sentitzen» zuela berak eragindako «samin handia», eta «barkamena» eskatu zien «gatazkan parte hartze zuzenik ez zuten» biktimei. Azkeneko hiru urteetan Etxeraten adierazpen bat egon da, baina, bestela, ezker independentistak ez du ETAren biktimekiko urrats kualitatiborik egin. Gaurkoari garrantzi handia ematen diote haiek, eta espero dute beste eragileek aitortzea.

Bere pauso berriarekin, euskal presoen auziari konponbidea ematen laguntzea bilatzen du. Gaurko adierazpeneko laugarren puntuan gogoratu du afera hori, ETAren biktimei buruzko gogoetaren eta aitortzaren ondoren.

«Gatazkaren jatorrian dagoen arazo politikoari irtenbidea» ematearen beharra ere azaldu dute Rodriguezek eta Otegik. Halako prozesu baterako euskal subiranistei gutxienik bateratasuna izatea falta zaie, eta ezker independentistari berari, lidertza politikorako botere instituzional handiagoa. Taktikak taktika, EH Bildu aliatuen beharrean da; adibidez, eremu konstituzional progresistan, jakitun izanik horrek bide subiranistarako sortuko lizkiokeela kontraesanak eta arriskuak.

PSOEren eta EH Bilduren arteko harremana erabat normalizatze aldera, beste pauso bat da Otegiren-eta adierazpena. PSEk ETArekiko azterketa kritiko handiagoa eskatu ohi dio EH Bilduri; Jose Luis Rodriguez Zapatero Espainiako gobernuburu ohiak udan Berriako elkarrizketa batean zioen espero zuela ezker abertzaleak «autokritika bizkortzea». Bi sektore politikoek badute elkarren gogoeten berri. Inguruabar horretan, ezker independentistak espero du bere adierazpen berriaz bihar Zapaterok zerbait esatea Gernikan daukan ekitaldian.

Aldeak alde eta exajeratu gabe, sekuentziak badauka antzekotasunik 2005-2007ko elkarrizketa prozesuaren egoste fasearekin. Batasunak 2004ko azaroaren 14an aurkeztu zuen Anoetako proposamena. Bake nahia agertzeaz gain, ezker abertzale barruan prozesu politikoaren gidaritza behingoz bere esku geratzeko saio argi bat zen. Zapatero zegoen orduan Moncloan, urte erdi bat lehenagotik, eta Batasunak proposamena aurkeztu bezperan jaso zuen edukia hark: Txillarre baserriko nagusiak bidali zuen Moncloara, Elgoibarko denda bateko faxetik [Bakerako giro intimoan, BERRIA, 2018-7-29]. Handik bi hilabetera Otegik, Batasunaren izenean, konponbide elkarrizketatua abian jartzeko aukeraz Zapaterori zuzendutako gutun baten berri eman zuen; urtarrilaren 14a zen, eta hedabideen aurrean irakurri zuen eskutitza, Bilbon, gaur bezala kazetarien galderak onartu gabeko agerraldi batean. Biharamunean Kursaalen mitina zeukan Zapaterok, eta, han, elkarrizketarako prestasuna agertu zuen. Giro bat sortzea zen bi aldeen xedea; berehala etorri zen elkarrizketa prozesua.

Ez daude oso gertu presoen auziaren aterabidea eta sozialisten eta EH Bilduren arteko gobernu akordioak, baina gaurkoa norabide horretan egindako mugimendua izan da, ahaztu gabe euskal gizarteak ezker independentistari aspalditik exjitzen ziola ETAren biktimei buruzko azterketa sendoago edo zehatzago bat.


Summary: «Planto» egin dute, umeek eskolan maskararik ez erabiltzea eskatzeko. Eserialdiak egin dituzte hainbat gurasok gaur arratsaldean eskoletako atarietan, protesta egiteko: «Ez dugu haurretan maskararen derrigorrezko erabilera onartzen»

Haurrak Ere Bai familien sareak «planto egiteko» deia egina zuen gaurko, LH Lehen Hezkuntzan umeek eskolan maskararik ez erabiltzea eskatzeko. Horiek horrela, gaur arratsaldean, haurrak eskolatik irteteko orduan, eserialdiak egin dituzte hainbat ikastetxetako atarietan. Hego Euskal Herriko hainbat zentrotan izan dira protestak; besteak beste, Donostian, Lekeition eta Iruñean.

Gogora ekarri dute aspaldiko eskea dutela maskararen ingurukoa, orokorra dela eskaera, baina nabarmendu dute bereziki kritikoak direla Eusko Jaurlaritzako Hezkuntza Sailak eskoletarako prestatu duen azken protokoloarekin. «Azken hezkuntza protokoloaren ostean, zur eta lur gaude; ez diogu zentzurik ikusten 6-12 urte bitarteko haurrek aire zabalean maskara jantzita egon beharraren argudioari, haurrak herriko parkeetan eta plazetan maskararik gabe baitabiltza».

«Argi utzi nahi dugu ekintza ikastetxeetan egitea proposatu dugula guraso zein hezkuntzako profesionalak antolatu, batu eta aktibatzeko helburuarekin, hezkuntza komunitatearen parte garen heinean hitza eta erabakietan parte hartzeko gaitasuna ditugula gogoratzeko», adierazi zuten lehengo astean ekintzaren berri emateko plazaratu zuten oharrean: «Denok gara gure haurren ongizatearen arduradun».

Salatu dute umeen beharrak ez direla aintzat hartzen: «Haien garapenari dagozkion beharrak kontuan hartu gabe hartzen dira erabakiak. Hau bukatu beharra daukagu».


Summary: Jarduera fisikoaren eta kirolaren legearen aurreproiektua aurkeztu dute. Kirol ekitaldi guztietarako «leihatila bakarra» izateko oinarriak jasotzen ditu, eta kiroletan «indarkeriarekin eta intolerantziarekin» lotutako arau hausteak ere jasotzen ditu, eta horiengatik 6.000 eta 60.000 euro bitarteko isunak ezartzen.

1998. urtekoa da orain kirola arautzen duen legea, eta hori berritzeko asmoz aurkeztu du gaur Jaurlaritzak aurreproiektu berria. Jarduera fisikoak eta kirolak izan dituzten aldaketak «islatu» eta «haien oraingo premiei eta erronkei» erantzuten diela azaldu dute gaur Bingen Zupiria Eusko Jaurlaritzako bozeramaileak eta Jon Redondo Jarduera Fisikoaren eta Kirolaren zuzendariak.

Jaurlaritzaren arabera, helburu jakin batzuk ditu aurreproiektuak: «jarduera fisikoa eta kirola sustatzea; kirol inklusiboagoa lortzeko helburua; gobernantza onaren ereduak barneratzea; desberdintasunak errotik erauztea; emakumezkoen kirola sustatzea eta kirol erakundeetan organo paritarioak edukitzeko betebeharra», besteak beste.

Praktikari dagokionez, aldaketak iragarri dituzte inklusibotasunaren arloan, esaterako. Kiroletan indarkeriarekin eta intolerantziarekin lotutako arau hausteak jasotzen ditu, adibidez, «arrazismoa, xenofobia, sexu orientazioagatiko, genero identitateagatiko edo arrazoi erlijiosoengatiko diskriminazioa». Horrelako gertaerak lizentzia behin betiko etenez zigortuko ditu legeak kasu larrietan, edo baita 6.000 eta 60.000 euro bitarteko isunak jarriz zein kirol esparruak itxiz ere.

Beste aldaketa esanguratsu batzuk ere jasotzen ditu. Besteak beste, lege berriak kirol ekitaldi guztietarako leihatila bakarra izateko oinarriak ezartzen ditu, eta «osasun sistema publikoak» emango du herritarrek kirol lehiaketa autonomikoetan eta beheragokoetan egiten den kirol jardueraren ondoriozko osasun laguntza, adierazi dutenez.

Adingabeei ere eragingo die, aurkeztu duten aurreproiektua onartzen bada: orain arte, 6 eta 16 urte bitarteko adingabeek osatzen zuten eskolatze garaian daudenen taldea, baina, orain, 0-6 urte bitarteko adin tartea ere jasoko du legeak. Adingabeetan «indarkeria, arrazismoa, xenofobia eta intolerantzia» eragozteko ohiturak transmitituko direla ere jakinarazi dute.


Summary: Arabako trenbideetako azpiegiturak hobetzeko eskatu dute plataforma eta sindikatuek. Miranda Ebro (Burgos) eta Altsasu (Nafarroa) arteko trenbide sarea egokitzeko eskatu dute Lautada eta Arabako Haranak Trenaren Alde plataformek, Arabako Batzar Nagusietan.

Lautada eta Arabako Haranak Trenaren Alde plataformetako kideek Arabako trenbideetako azpiegiturak egokitzea eta hobetzea eskatu dute. Bi plataformetako ordezkariak Arabako Batzar Nagusietan izan dira gaur, Arabako Trenbide Garraioaren Aldeko Akordioa azaltzeko, eta akordioarekin bat egiteko deia egin diete Batzar Nagusietan ordezkaritza duten indar politikoei.

SF Intersindical, EAEko CCOO, CGT eta SCF sindikatuek maiatzaren 14an sinatu zuten trenaren aldeko akordioa. Horren helburua da Miranda Ebro (Burgos) eta Altsasu (Nafarroa) artean trenbide korridore moderno eta eraginkor bat lortzea, bidaiariak eta salgaiak garraiatuko dituena. Korridore horren bitartez, bermatu nahi dute lotura erraz bat izango dutela Atlantikoko Ardatzarekin, Kantauri-Mediterraneo ardatzarekin eta Europako gainerako herrialdeekin.

Plataformetako kideen arabera, akordioa onartuz gero, «geltokiak berriro irekiko lirateke», eta, horrekin batera, «eskualdeko garraioa hobetuko litzateke». Azaldu dutenez, horrelako proiektuek orain arte egin nahi direnek baino «inbertsio kostu txikiagoa» dute, eta epe «laburragoetan» egiten dira. Iñigo Leza Arabako Haranak Trenaren Alde plataformako bozeramailearen arabera, trenaren azpiegitura hobetzeko proposamena «justifikatuta» dago, eta «oso errentagarria» da. Gaineratu du «garaiz» daudela «ingurumenean eta gizartean kalte atzeraezinak» eragingo lituzkeen «abiadura handiko plataforma berri bat eraikitzea eragozteko».


Summary: Aitor Elizegi: «Williamsek Athleticen eskaintza onartu zuenean Europako talde indartsu baten eskaintza zuen». Aitor Elizegi Athleticeko presidenteari eginiko elkarrizketa argitaratuko du bihar BERRIAk. Aurrerapena da hau.

Athleticeko presidente Aitor Elizegiren (Bilbo, 1966) hitzak jasoko ditu bihar BERRIAk, sakon. Klubaren egoeraz, itxaropenez eta erronkez, eta Athleticen ekonomiaren gainean eginiko zenbait gai izanen ditu hizpide, besteak beste. Hona hemen elkarrizketan esandako zenbait esaldi aipagarri:

- «Bazkideei eskatzen dizkiegun 120 euroei esker beste klubek baino azkarrago eta indartsuago egingo dugu aurrera».

- «Anbizioa izan behar dugu, baina talde honi gutxienez sailkapeneko erdialdean egotea eskatu behar zaio».

- «Emakumezkoen futbola arduratik begiratu behar da, eta ez errentagarritasunetik».


Okerreko norabidea hartu du

Summary: Okerreko norabidea hartu du. Borja Iglesiasen gol berantiar batek punturik gabe utzi du Alaves, etxean Betisen kontra jokatu duen partidan. Itxura lehiakorra eman arren, golari bizkarra emanda jarraitzen du

Bidegurutze batean zegoen Alaves, Atletico Madrili irabazi eta Athleticen kontra galdu ostean. Bi aukera zituen gaur, Betisen aurka: etxean bigarren garaipena kateatu, eta putzutik ateratzeko urratsa egitea, ala bigarren partida jarraian galdu, eta denboraldi hasierako joera ezkorrari jarraipena ematea. Bada, okerreko bidea hartu du, 0-1 galdu baitu Manuel Pellegriniren taldearen aurka. Emaitza ez ezik, galtzeko modua ere oso mingarria izan da, neurketaren hondarrean jaso baitu gola Arabako taldeak. Ez da aurkaria baino gutxiago izan, bigarren zatian bereziki, baina gasteiztarren ahaleginak ez du islarik izan markagailuan. Zaharrak berri.

Sekulako zailtasunak dituzte golak sartzeko: bi besterik ez dituzte egin orain arte. Gaur, zorteak ere bizkarra eman die, bi baloi bidali baitituzte langara, norgehiagoka oraindik hutsean zela. Tematu dira jaurtiketak egiten, baina baloiak sareratzea ia ezinezkoa da, gaur-gaurkoz, Javier Callejaren taldearentzat. Aldiz, aurkariek ia beti topatzen dute Alavesen atea zulatzeko modua. Eta bi areetan kale eginez gero, alferrik da. Ezin da punturik lortu.

Erasoan aurrerako urratsa egin nahian, lauko defentsa berrezarri du arabarren teknikariak, eta bostekoa alde batera utzi. Jokalariek ez dute jaso teknikariak igorritako mezua, eta herabe hasi dute partida. Mendizorrotzako giro beroak ere ez ditu xaxatu –harmailetara itzuli da Iraultza 1921 zale taldea–. Hala, aurkariaren menpe egon dira minutu luzez. Betisek bere egin du baloia, eta arabarren area inguruan jokatu du neurketako lehen ordu erdian.

Bere txarrean, estualdi horretan zehar aukera gutxi sortu dizkiote Callejaren taldeari. Bosgarren minutuan Miazgak baloia atepetik atera dio Canalesi, baina Realeko jokalari ohiak jokoz kanpo hasi du jokaldia. Gero, Fekirrek gelditu erabakigarria egitera behartu du Pacheco, Betisek ezkerretik ehundu duen jokaldi landu baten ostean.

Hasieran, gasteiztarrek modu bakarra aurkitu dute arriskua sortzeko: geldikako jokoa. Batzuetan ez da gehiagoren beharrik izaten markagailuan aurrea hartzeko, eta, korner batean, Toni Moyak oso gertu izan du 1-0ekoa, 15. minutuan. Jaurti egin du, erdiratu beharrean, baloiari gurpila barrurantz emanda. Langak galarazi du gol ikusgarria bezain baliotsua zatekeena.

Gauzak aldatu egin dira lehen zatiko azken ordu laurdenean, Rioja eta Pellistri agertzen hasi ahala. Uruguaitarrak oso aukera garbia izan zuen 38. minutuan, Betiseko atzelarien nahasmena baliatuz, baina kanpora jaurti du area txikiaren ertzetik. Barkatu ezin diren abagune horietako bat izan da.

Atsedenaldira hazita iritsi da Alaves, eta hobekuntzari jarraipena eman dio bigarren zatian. Neurketa orekatu egin du erabat, eta prest agertu da Betisekin kolpeak trukatzeko. Fekirrek gertu izan du gola 53. minutuan, zutoinetik oso gertu irten den ezkerkada batekin. 60. minutuan iritsi da arabarren ihardespena, De la Fuentek ateko zuloan buruz egindako errematearekin. Beste garai batean, akaso, baloiak ate barruan bukatuko zukeen, baina gaur, langarekin egin du talka berriro.

Partida bukaerara arte egon da irekita, eta Iglesiasen gol berantiarrak itxi du. Alavesek aldeko korner bat atera ostean jaso du kolpe erabakigarria. Rui Silvaren sake azkar batekin hasi da jokaldia, eta Joaquin eta Iglesiasen arteko konexioarekin bukatu. Zaila da neurketa bat modu mingarriagoan galtzea. Alta, Callejarenek ezin dute amore eman. Haize kontra bada ere, arraun egiten jarraitzea besterik ez zaie geratzen.


Summary: Indarkeria matxista amaitzeko eskatu dute Latinoamerikako emakume indigenek. Liman egin dute Abya Yalako Emakume Indigenen bigarren batzarra. Nazio Batuen Erakundeko Foro Iraunkorrera eramango dituzte aldarrikapenak.

Peruko hiriburuan bilduta egon dira astebetez Latinoamerika osoko emakume indigenen ordezkariak, Abya Yalako Emakume Indigenen bigarren batzarrean. Orotara 650 ordezkari inguru bildu dira Liman, eskualdeen arteko aliantzak eraiki eta euren eskubideak bermatuko dituen agenda bat adosteko. Batzarrak egindako eskaeren artean daude patriarkatuaren aurkako politikak bultzatzea eta indarkeria matxista amaitzea: «Ez gaituzte gizakitzat hartzen, objektu sexualtzat baizik. Gobernuek, Elizak, eta gizarte zibilak ez dute gure gorputzen gainean erabakitzeko eskubiderik», aldarrikatu du Lourdes Huancak, Peruko Emakume Nekazari, Indigena Artisau eta Soldatapekoen Federazioko presidenteak. «Patriarkatuak hil eta bortxatu egiten du. Askotan esaten da ohitura dela herri indigenetan aitak, anaiak edo ilobak neskak bortxatzea; baina hori ez da kultura, hori eskubideen urraketa da».

Patriarkatuaren eta indarkeria matxistaren aurkako aldarriez gain, baina, bestelako eskariak ere adostu zituzten foroan. Besteak beste, elikadura subiranotasuna bermatzea eta indigenen antzinako botikak «errespetatu eta baloratzea». Horri lotuta, batzarra Peruko Gobernuari mintzatu zitzaion, eta eskatu zion emakume indigenen beharrak ere aintzat har ditzala Pedro Castillo presidenteak bultzatutako bigarren nekazaritza erreforman. «Patriarkatuaren aurka egin behar du erreformak. Emakumerik gabeko erreforma ez da benetako erreforma».

Txilek eta Boliviak hasitako bideei jarraituz, emakumeen eta batez ere neska gazteen eskubideak bermatuko dituen konstituzio berri bat idazteko beharra ere aldarrikatu zuen Peruko emakume indigenen federazioak. «Peruk herri indigenekin duen zorra kitatzeko lehen urratsa litzateke konstituzio berri bat idaztea». Aldarrikapen horiek guztiak NBE Nazio Batuen Erakundeko Foro Iraunkorrean aurkeztuko ditu batzarrak.


Summary: Otegi: «Bide baketsuaren aldeko apustua betirako etorri da». Rodriguezek eta Otegik esan dute adierazpena ez dela erantzun bat jasotzeko egin. Jaurlaritzak eta Nafarroako Gobernuak urrats gehiago egiteko eskatu diote ezker independentistari.

Atzoko adierazpenera iristeko bidea ez da «erraza» izan, EH Bilduko koordinatzaile Arnaldo Otegik eta Sortuko idazkari nagusi Arkaitz Rodriguezek adierazi dutenez. Emaniko «salto kualitatiboa» nabarmendu dute biek ere, besteak beste, orain arte erabili gabeko «hitz eta kontzeptuak» plazaratu dituztelako. Ibilbide baketsuaren aldeko apustua «betirako» iritsi da. «Zor genien Maria Jauregi edo Rosa Lluchen gisako pertsonei, politikan ez dagoen jendeari, eta irabazi politikoak bilatzen ez dituztenei», azaldu du Otegik.

Eginiko urratsa «aldebakarrekoa» izan da, Rodriguezek Euskadi Irratiko Faktoria saioan adierazi duenez, eta ez «ezeren truke» edo «ezer espero» dutelako eginiko adierazpen bat: «Eman dugu eman behar genuela uste genuelako». Hala, ezker abertzalean gauzatutako prozesu baten ondorio dela adierazi du. Ez da, baina, gorabeherarik gabeko prozesua izan, Otegik Catalunya Radion azaldu duenez. EH Bilduko koordinatzailearen esanetan, «zalantzak dituzten sektoreak» daude: «Uste dute jasotzen dugun baino askoz gehiago ematen dugula».

Izan ere, Sortuko idazkari nagusiak gogorarazi duenez, 200 euskal preso daude espetxeratuta, eta salbuespenezko legedia oraindik ere indarrean dago. Haientzat konponbide bat behar dela uste du Rodriguezek, gatazka konpontzeko bidean: «Espero dugu [adierazpenak] balio izatea elkarbizitzan aurrera egiteko, presoen auzia behingoz bideratzeko eta euskal gatazkari aterabide politiko bat emateko». Era berean, helburua hori izan gabe ere, eragin ditzakeen aliantza politiko berriak «ongi etorriak» izango direla gehitu du.

Espainiako Gobernuaren aldetik pausorik espero duen galdetuta, Otegik adierazi du adierazpenaren helburua ez dela hori izan. Halere, garrantzitsutzat jo du Espainiako presidente ohi Felipe Gonzalezek «GAL eratu» zuela aitortzea eta torturak gaitzestea: «Eta Felipe Gonzalezez hitz egitean, PSOEz, EAJz ari naiz, guztiez. Ekarpen handia litzateke elkarbizitzarako norbaitek esatea inork ez lukeela torturatua izan behar, edo desagertua». Otegik ez ditu «kexa» gisa plazaratu adierazpenok, azaldu duenez: «Nork bere gain hartu ditzala eginikoak».

Orokorrean, Otegi eta Rodriguez pozik agertu dira eragile politiko eta sozial gehienek eta «biktima askok» emandako erantzunekin. Halere, Iñigo Urkullu lehendakariaren erreakzioa kritikatu dute biek. Rodriguezentzat, «ulergaitza» da haren jarrera: «Ez dugu ulertzen atzokoaren moduko albiste baten atzean nola egon litekeen inor haserre». Otegik, berriz, «haserretuen taldearekin» bat egitea leporatu dio, hau da, PPrekin eta Voxekin, besteak beste. «Lehendakaria haserre dago herrialdearen zati handi bat pozik dagoen bitartean», azaldu du EH Bilduko koordinatzaileak.

«Ez da nahikoa»

Lehendakariak berak ere Catalunya Radion egin ditu adierazpenak goizean. Hark «positibotzat» jo du biktimen sufrimenduari eginiko aitortza, baina atzokoa ez zaio iruditu ez «berezia», ezta «berria» ere. Hala, «autokritika» gehiago egiteko eskatu dio ezker abertzaleari: «Aitortu behar du ETAk ez zuela inoiz existitu behar». Eskuin unionistaren diskurtsotik ere aldendu nahi izan du, eta baztertu egin du adierazpenak biktimei eginiko irain bat izatea, besteak beste EAEko PPko buru Carlos Iturgaizek esan bezala.

EAJko bozeramaile Joseba Egibarrek ere gehiago eskatu die EH Bilduri eta Sorturi. Zehazki, «ETAren existentziaren inguruko irakurketa kritiko bat», Naiz Irratian azaldu duenez. Haren ustez, ezker abertzaleak biktima horien sufrimenduan izan zuen ardura «ezin da ezkutatu». Iraganera begira, ETA desagerrarazteko erabakia «berandu» hartu izana ere leporatu dio.

Adierazpenarekiko abegikorragoa izan da Eusko Jaurlaritzako bozeramaile Bingen Zupiria. Hark bai, nabarmendu egin du haren «garrantzia», duela hamar urte ETAren behin betiko su-etenarekin hasi zen prozesuaren barruan kokatuta. Radio Euskadin eginiko elkarrizketan, adierazi du Rodriguezen eta Otegiren mezuak biktimak zituela hartzaile, eta horrek agerian utzi duela zerk behar duen datozen hilabete eta urteetarako lehentasun: «Biktima guztien minaren aitortza, eta memoriaren eta duintasunaren berrezarkuntza».

Nafarroako Gobernuak ere «positibotzat» jo du, «indarkeriari zilegitasuna kentzeko» bidean. Halere, Javier Remirez eledunaren hitzetan, «ez da nahikoa». «Gizarteak espero du oraindik ere pauso garrantzitsu gehiago ematea, inoiz gertatu beharko ez lukeen horren aitortzarantz». Haren ustez, urrats berriak «oinarrizkoak» dira memoria garatzeko: «Belaunaldi berriei begira, ez dadin errepikatu inoiz gertatu beharko ez lukeen hura».

Aurrera begira, Espainiako Gobernuak EAEn duen ordezkari Denis Itxasok «adierazpenak ekintza bilakatzea» espero du: «Zauriak orbaintzen lagundu dezaketen ekintzak, eta biktimentzat terapeutikoak izango direnak». Hala nola «ongietorriei amaiera emateko» eskatu dio ezker abertzaleari, biktimei enpatia adierazteko.

Bakean bizi nahi

Biktimen artean askotarikoak izan dira erantzunak. Rosa Lluchek adierazi du Rodriguezen eta Otegiren hitzak garrantzitsuak direla: «Ezker abertzaleak ETAren indarkeriak eragindako mina eta sufrimendua onartzea urrats handi bat da. Biktima guztien mina eta sufrimendua onartu behar da. Denena», azaldu du Twitter sare sozialean. Hala, Lluchek ontzat jo du atzo hartu zuten konpromisoa, eta gehitu «bakean bizitzeko» aurrerapausoak eman direla.

«Mezu on bat da, jasan dugun eta jasaten dugun minarekiko enpatia horrek itxura ona du», azaldu du Terrorismoaren Biktimen Fundazioko presidente Tomas Caballerok. Halere, uste du ez dela «nahikoa», eta interes politikoen ondorio izan daitekeela. Era berean, ETAren indarkeria «gaitzetsi» ez izana kritikatu du: «Ongietorria da, bakea eta lasaitasuna eragiten dituelako, baina porrot sozial eta politiko hori falta da».

Are gogorragoa izan da Maite Pagazaurtundua. Hark EH Bilduren aurkako adierazpenak egin ditu, Espainiako eta Euskal Herriko politika «intoxikatzen» dituela argudiatuta. Hala, Otegiri «lehen pertsonan» hitz egiteko eskatu dio: «Badirudi EH Bilduren munduari eskatu egin behar zaiola hark parte hartu zuen terrorismoaren historia behingoz gaitzets dezan».


Summary: Ikastetxeetan maskararen erabilera malgutzeko eskatzeko 7.000 sinadura bildu dituzte. Gaur entregatu dizkiete sinadurak Eusko Jaurlaritzako Hezkuntza Sailari. Eskatu dute umeek maskara kentzeko aukera edukitzea patioan daudenean, ariketa fisikoa egiten ari direnean eta irtenaldietan.

Gasteizko Abendaño ikastetxeko gurasoek sinadura bilketa bat hasi zuten maskararen erabilera malgutzeko eskatuz, eta erantzun zabala jaso dute: antolatzaileen arabera, 7.000 sinadura bildu dituzte Arabako, Bizkaiko eta Gipuzkoako hainbat ikastetxetan. Gaur helarazi dizkiete Eusko Jaurlaritzako Hezkuntza Sailari.

Zehazki, patioan daudenean, ariketa fisikoa egiten ari direnean eta txangoetan maskara kendu ahal izatea nahi dute: «Patioan jolasten daudenean, aire zabalean, ariketa fisikoa egiten dutenean edo txangoetan eta irteeretan maskara ezin kentzea gehiegizko neurria dela uste dugu, baita diskriminatzailea ere», adierazi dute atxikimenduak jasotzeko ateratako agirian. Erantsi dutenez, ikastetxeetako protokoloa ez dator bat ikastetxeetatik kanpo aire zabalean maskara erabiltzeko dagoen araudiarekin.

Gogorarazi dutenez, «biztanleria ahularen» gehiengoa txertatuta dago egun, eta horrek ahalbidetzen du ikasleei aplikatzen zaizkien neurriak «ahalik eta lasterrena» malgutzea, patioan, ariketa fisikoa egiten ari direnean eta txangoetan maskara ez derrigortzea lehenetsiz.


Summary: Brasilen bi polizia inputatu dituzte, 28 hildako eragin zituen operazio batean «modu irregularrean» jokatzeagatik. Joan den maiatzean Rio de Janeiroko Jacarezinho favelan egin zuten operazio batean hil zituzten herritarrak. Operazio harekin lotutako lehen prozesu judiziala da.

Rio de Janeiroko (Brasil) Jacarezinho favelan 28 hildako eragin zituen operazioan «modu irregularrean jokatzea»: hori egotzi die Brasilgo epaitegi batek han parte hartu zuten bi polizia agenteri, fiskaltzak jarritako salaketa bat kontuan hartuta.

G1 albiste agentziaren arabera, «Rio de Janeiroren historiako polizia operaziorik odoltsuenetako bat» izan zen joan den maiatzean egindakoa. Besteak beste, eta salaketak dioenez, inputatutako poliziek etxe batean zaurituta eta armarik gabe zegoen gizon bat hil zuten. Horren ostean, gainera, hilotza ezkutatu zuten Poliziako adituak heldu aurretik, eta esan zuten pistola bat, kargagailu bat eta granada bat zituela hildakoak.

Operazioa droga trafikoaren aurkakoa zen. 21 lagunen bila sartu zen Polizia, baina zerrenda horretako hiru soilik atxilotu zituen, eta beste hiru hil. Hildakoen artean, gutxienez hamahiruk ez zuten ikerketarekin zerikusirik, eta agente bat ere hil zen. Poliziak, ordea, esan zuen hildako 27tatik 26k aurrekariak zituztela.

Gaur iragarritakoa da Jacarezinhoko operazioarekin lotutako lehen prozesu judiziala, eta Elizabeth Machado epaileak agindu du aipatutako hilketa ikertzeko.

Orrialde beltza

Giza Eskubideen Aldeko Koalizio Beltzak azaldu duenez, maiatzekoa «Brasilgo kale indarkeriaren historiako orrialderik beltzenetako bat» izan zen: «Estatuak bizitzak eta bizipenak suntsitu zituen, legeak biltzen dituen eskubideetako bat bera ere errespetatu gabe», adierazi dute komunikatu batean. Horretaz gain, gogorarazi dute legez kanpokoa izan zela polizia operazioa, pandemian zehar halako ekintzak egitea debekatu baitzuen Brasilgo Auzitegi Gorenak.

Hilketak nazioartean ere izan zuen oihartzuna, eta, besteak beste, NBE Nazio Batuen Erakundeak ere gaitzetsi zuen Poliziaren jokabidea. Rio de Janeiron, berriz, manifestazio jendetsuak egin zituzten Jair Bolsonaroren gobernuaren aurka eta Poliziaren arrazakeriaren kontra.


Summary: Ernaik hezkuntzari eta burujabetzari buruzko jardunaldiak egingo ditu. Gasteizko unibertsitateko campusean izango dira, azaroaren 10ean eta 11n.

Ernai gazte antolakundeak hezkuntzari eta burujabetzari buruzko jardunaldi nazionalak antolatu ditu Gasteizko unibertsitateko campusean. Azaroaren 10ean eta 11n, unibertsitate ereduaren, hezkuntza eta burujabetzen arteko uztarketaren, eta burujabetza prozesuen inguruko hitzaldi eta mahai inguruak izango dira. Antolakundearen hitzetan, unibertsitateetan, eskaintza eta proiektu politikoa «zabaltzeko eta eztabaidatzeko» aukera eman nahi die bertaratzen diren Euskal Herriko gazte eta ikasle orori. «Burujabetzen inguruan hausnartu eta Euskal Herria herri burujabea izateko garatu beharreko tresna eta prozesuen inguruan jarduteko parada izango da», nabarmendu dute Ernaiko kideek.

Egitarauan argitaratutako hitzaldi eta mahai inguruen eskaintza zabala da. Jorratuko diren gaien artean daude, besteak beste, «unibertsitate burujabe, publiko, komunitario eta euskaldun» baterantz egin beharreko bidearen inguruko hausnarketa, Euskal Herrian izaten ari diren «burujabetza prozesu formalen» inguruko mahaingurua, eta «burujabetzaren ulerkera feministaren zein ekologistaren» inguruko solasaldiak. Are, antolakundeak iragarri du Espainiako «nazio zapalduetako» gazte eta ikasle antolakundeetako gonbidatuek ere parte hartuko dutela jardunaldietan. Horrekin batera, mobilizazioa eta aisialdi eskaintza antolatu dira.


Summary: Urriaren 18ko Adierazpena goraipatu egin dute Euskal Herritik kanpoko hedabide gehienetan. «Albiste bikaina» eta «denon pozerakoa» dela adierazi dute Katalunian. Adierazpena «harago doala» irakur daiteke Ingalaterrako prentsan, eta Maixabel Lasak PSOEri GAL argitzeko eginiko eskaeraren oihartzuna entzun da alemanez. Madrilen, damua eta gaitzespenak eskatu dituzte batzuek.

Ezker abertzaleak zalantzan jarri du ETA izenburupean, editoriala eskaini dio Bartzelonako La Vanguardia egunkariak atzoko adierazpenari. Rodriguezek eta Otegik irakurritako testua «esanguratsua» izan zela nabarmendu du, eta «albiste bikaina» dela gaineratu du. Adierazpenak hainbat irakurketa egiteko bidea ematen du eta «denak poztekoak» dira, Bartzelonako egunkariarentzat, biktimei «erreparazio partziala» eskaintzen dielako, Euskal Herrian «normaltasunerako urrats garrantzitsua dakarrelako, behin betikoa ez bada ere», eta ezker abertzalea «jarrera pragmatiko eta zentratuagoetara» mugitu dela erakusten duelako. Mezuaz gain, mezulariaren garrantzia ere nabarmendu du kazetak: «Ezker abertzalearen ikurra da, ETAren beso politikoarekin lan egin zuelako, geroago hurbilketa bultzatu zuelako eta orain talde terrorista zalantzan jartzen duelako».

Haatik, atzoko urratsak ez luke izan behar ezker abertzaleak emaniko azkena, editorialgileen arabera. «Edonola ere, itxaropenari leihoa zabaltzen dio, eta denon pozerako da».

Bartzelonako El Periódico kazetak ere editoriala eskaini dio gaiari, Beste urrats bat bizikidetzarako izenburupean. EH Bilduren koordinatzailearen hitzak ezker independentistak «inoiz ETAren ibilbideari eginiko kritikarik argiena dira», editorialgileen arabera. Nabarmendu dute Otegik ez zuela erabili gaitzetsi aditza, baina, halere, adierazpenak «Euskadin indarkeriaren amaieraren historiara» pasatuko direla deritzote. Kazetak ontzat eman du adierazpena, baina keinu politikoekin jarraitu behar dela esan du. Horien artean, preso batzuei eginiko ongietorriak amaitu beharra aipatu dute. Kazetak keinuari muzin egitea egotzi die «eskuineko alderdiei».

Kataluniatik atera gabe, Ara kazetak ingelesezko edizioan nabarmendu duenez, adierazpenarekin ezker abertzaleak sakondu egin du «mea culpa». Otegiren eginkizuna nabarmendu du gizarte haustura osatzeko prozesuan, eta deitoratu egin du «Espainiako eskuin nazionalistak bere burua horretatik kanporatzen jarraitzea». Idatzi dutenez, «PP, Cs eta Voxen erreakzioak gehiegi ekartzen ditu gogora aspaldi igarotako garaiak, zeinetan dena gorroto eta mendekuen, garaile eta garaituen ingurukoa baitzen». Hainbat biktimaren handitasuna eta eskuzabaltasuna nabarmendu ditu agerkariak, eta horrekin kontrajarri ditu «hainbat ahots alderdikoiren heldutasun falta, zeinak etengabeko gerra hizkera erabiltzen duten, ETA desagertu ez balitz bezala».

Hizkera horren adibide ona da Madrilgo El Mundo kazetaren editoriala: Ez da damu, eta ez ditu gaitzesten ETAren hilketak. «Biktimen mina salgai politiko gisa erabiltzen du oraindik ere Otegik, eta bere indarra erabiltzen du Gobernuaren lehentasunezko bazkide gisa». Adierazpena «demokraziaren lotsagarri eta biktimentzat umiliagarri» dela deritzo kazetak. Mehatxu gisa aurkeztu dute mezuaren amaieran gatazka politikoaren kausak konpondu gabe daudela adierazi izana. Editorialak gogor jotzen du Pedro Sanchez Espainiako Gobernuaren aurka. PSOEri «Nafarroaren euskalduntzearen alde lan egitea» egozten dio, esaterako, eta preso batzuk hurbiltzeko erabakia gaitzesten du. Rodriguezen eta Otegiren adierazpena koalizio abertzalea «zuritzeko» dela deritzo, Espainiako Legebiltzarrean aurrekontuak onartu aurretik. Presoei eginiko «omenaldiak debekatzeko» eskatu dio Otegiri.

Ingalaterrako The Guardian kazetak ez du editorialik egin, baina albistea jaso du. Kazetak Madrilen duen berriemaile San Jonesek azaldu du Rodriguezek eta Otegik esanikoa. Nabarmendu du Otegi ETAn sartu zela «nerabe bat zenean», eta, askoren arabera, erabakigarria izan zela ETAk indarkeria uzteko eta independentzia bide baketsu eta politikoetatik bilatzeko erabakian. Nabarmendu du atzoko adierazpena ETAk duela hiru urte plazaraturikoaz «harago doala».

Alemaniako Heise.de albiste plataformako Telepolis hedabidean idatzitako artikuluan, Ralf Streck kazetariak adierazi du alderdi gehienek ontzat eman dutela adierazpena, eskuinekoak kenduta, eta nabarmendu egin du Coviteko Consuelo Ordoñezek esan izana «jauzi kualitatiboa» dela. Horrez gain, Maixabel Lasaren eta Maria Jauregiren erreakzioak nabarmendu ditu, eta kontatu du lehenak zuzenean eskatu diola PSOEri GALen ingurukoak argitzeko. Baina horretarako «borondatea falta» dela esan dio kazetariari GALek hildako Juan Carlos García Goenaren alaba Maider Garcia Martinek.


Summary: Udaletako hizkuntza politiken inguruko jardunaldiak egingo dituzte Kontseiluak eta Jaurlaritzak. 'Udalak eragile' izenpean hitzaldiak eta mahai inguruak egingo dituzte Donostian, azaroaren 18an eta 19an. Tokian tokiko praktiken eta esperientzien trukerako «foroa» izatea nahi dute antolatzaileek.

Tokiko hizkuntza politikak aztergai izango dituzte azaroaren 18an eta 19an Donostiako Miramar jauregian. Xede horrekin, Udalak eragile jardunaldiak antolatu dituzte Eusko Jaurlaritzak eta Euskalgintzaren Kontseiluak. Herri eragileek eta herri erakundeek «kezka batzuk» partekatzen dituztela azaldu du Paul Bilbao Kontseiluko idazkari nagusiak, eta elkarrekin banatzen duten ikuspegi horrek eraman dituela horrelako «foro» bat sortzera.

Hausnarketa, hala ere, bi entitate horietatik haragokoa izatea nahi dutela nabarmendu du, eta udaletan jarri dute arreta, horiek direlako Bilbaoren nahiz Miren Dobaran Eusko Jaurlaritzako Hizkuntza Politikarako sailburuordearen hitzetan, «herritarrengandik hurbilen dauden» erakundeak. «Interesgarri ikusi genuen azterketa bat egitea: zer egiten ari den gure udaletan; besteak beste, ikusteko zer-nolako praktika egokiak egon daitezkeen, eta horrek ere balio dezan informazio truke baterako», zehaztu du Bilbaok. Praktika horiek «partekatzeko plaza» izatea nahi du.

Jardunaldiak udalei «aitortza egiteko» izatea ere nahi dutela nabarmendu du Dobaranek, haren arabera, haiek baitituzte «euskara planik eraginkorrenak abian». Bilbaoren ildo beretik, tokian toki egiten diren lanketak elkarrekin banatzeari garrantzia eman dio Hizkuntza Politikarako sailburuordeak: «Praktika onak eta eraginkorrak partekatzea ezinbestekoa da, herri guztietan egiten ari denaren katalogo osoa izateko, eta tokian-tokian behar diren egitasmoak martxan jarri ahal izateko».

Lankidetzaren beharra ere nabarmendu du, «euskara biziberritzeko prozesuaren fase honetan». Euskararen erabilera sustatzeko lanak ezaugarrituko du fase hori, dioenez. Horrek «prestakuntza», «plangintza sendoak» eta elkarlana eskatuko dituela erantsi du, «erronkak handiegiak» baitira, haren iritziz: «Ez da hain automatikoa ezagutzatik erabilerara pasatzea».

«Gazteengandik, gizarte eragileengandik eta herritarrengandik sortzen diren proiektuak bultzatzeak» izan behar du Eusko Jaurlaritzaren zeregina elkarlan horretan, Dobaranek adierazi duenez; «behetik gorako politika» defendatu du.

«Adituak eta arituak»

Jardunaldien egitarauan «ikuspegi juridikoa, praktikoa eta teknikoa» presente egotea nahi izan dutela azaldu du Bilbaok, eta, horretarako, adituen nahiz arituen parte hartzea izango dutela. Alba Nogeira Santiago de Compostelako Unibertsitateko irakaslearen hitzaldiarekin abiatuko dute programa. Galdera zehatz bati erantzun beharko dio hark, Bilbaok zehaztu duenez: «Zein da gaur egun udalek daukaten autonomia hizkuntza politika egiteko?». Egungo legediak «euskarazko zerbitzuak eskaintzeko» eta «euskaraz lan egiteko» zer berme ematen dituen azalduko du Nogeirak. Ikuspegi juridikoari erreparatuko diete Iñigo Urrutia eta Iñaki Agirreazkuenaga EHUko zuzenbide irakasleek ere, Bilbaok aurreratu duenez.

Bestalde, udal teknikarien ikuspegia ere jaso nahi izan dutela azpimarratu du Bilbaok, euskarazko zerbitzuak eskaintzeko nahiz euskaraz lan egiteko «zer-nolako estrategiak erabili izan dituzten» eta «zer-nolako oztopoak izan dituzten» azaldu dezaten. Lau teknikariren testigantzak izango dira: Iñaki Arruti Lasarte-Oriako Udaleko Euskara zerbitzuko buruarenak, Idoia Zabaltza Agoitz eta Aezkoako Euskara zerbitzuko teknikariarenak, Maite Zarate Bermeoko Udaleko Euskara zerbitzuko buruarenak eta Manex Agirre Gorbeiako Kuadrillako Euskara zerbitzuko teknikariarenak.

Egitarau osoa ikusgai jarri dute Kontseiluaren webgunean, eta izen ematea ere zabalik dago; doakoa izango da.


Summary: 'Aita Mari'-k 105 pertsona erreskatatu ditu Maltako uretan. Bi adingabe zeuden ontzian. Maltako agintariei abisatu diete, baina momentuz ez dute erantzunik jaso. 1.179 dira jada urte honetan Mediterraneoan hildako migranteak.

Arrantzale ontzi batek eman dio abisua Aita Mari erreskate ontziari, eta 06:00 inguruan heldu da zurezko ontzi txiki baten ondora. 105 gizonezko zeuden bertan, horietako bi adingabeak. Ontziko arduradunek jakinarazi dutenez, lehen azterketaren arabera onik zeuden denak; nekea eta makatu batzuk zituzten. Maltako Gobernuari abisatu diote, baina ez dute erantzunik jaso.

IOM Nazioarteko Migrazio Erakundearen arabera, aurten 1.179 pertsona hil dira Mediterraneo itsasoan Europara iritsi nahian. Horrez gain, SMH Itsas Salbamendu Humanitarioa gobernuz kanpoko erakundeak salatu duenez, 39.694 pertsona seguruak ez diren portuetara eraman dituzte kostazainek, erreskateak burutu ondoren.

Gobernuz kanpoko erankunde horren parte da Aita Mari ontzia, eta azaldu dute portu seguru bakarrak Italia eta Maltakoak direla, eta Libian, aldiz, ez dagoela babesik: «Europako agintariei eskatzen diegu gune honetako erreskateetaz arduratzeko, eta Libia finantzatzeari uzteko. Kostazainek migranteak hara eramaten dituzten bakoitzean argi geratzen da Libiak ez daukala giza eskubideak errespetatzeko asmorik».

Horrez gain, dei egin dute «pasarela humanitarioak» sortzera, «Libiako infernuan harrapatuta» dauden pertsonei migrazio seguru bat bermatu ahal izateko.


Summary: Poloniako lehen ministroak erasokor jarraitu du: «Ez gara inoiz probintzia bat izango». Europarlamentuko saioak agerian utzi du Varsoviak eta Bruselak ikuspuntu kontrajarriak dituztela sistema judizialaren nagusitasunaren, haren independentziaren eta subiranotasunaren inguruan.

Ezohikoa da EB Europako Batasuneko estatu kideetako gobernuburuek Europako Parlamentuan hitza hartzea. Mateusz Morawiecki Poloniako lehen ministroarentzat, ordea, beharrezkoa zen pauso hori ematea, haren herrialdeko Auzitegi Konstituzionalaren azken erabakiak eragin duen «gaizki-ulertua» azaltzeko. Bada, Morawieckiren agerraldiak asko izan du azalpenetik, baina, zehazki, gehiago bere burua justifikatzetik eta erasokor jarraitzetik, tonua jaistetik eta zubiak eraikitzetik baino: «EBren eskumenek muga jakin batzuk dituzte. Ez gara isilik geratu behar muga horiek hausten dituztenean. Hortaz, baietz esaten diogu europar unibertsalismoari, eta ezetz europar zentralismoari. Ez gara inoiz probintzia bat izango».

Europarlamentuko saioak agerian utzi ditu talde komunitariora begirako bi ikuspuntu kontrajarriak. Bi aldeentzako txaloak eta kexak izan dira, eurodiputatuek bai baitakite Bruselaren eta Varsoviaren arteko gatazkan asko dagoela jokoan. Horretaz aritu da Ursula von der Leyen Europako Batzordeko presidentea, Poloniako gobernuburuaren aurretik mintzatu denean: «Ezin ditugu eta ez ditugu arriskuan jarriko balio komunak», ohartarazi dio Morawieckiri. Kargua hartu zuenetik egindako diskurtsorik gogorrena izan da Von der Leyenek gaur eman duena.

Hilaren 7an, Poloniako Auzitegi Konstituzionalak auzitan jarri zuen EBko justiziaren nagusitasuna, argudiatuta herrialdea estatu kide bilakatu izanak ez duela esan nahi estatuak talde komunitarioko justiziari legezko aginte gorena aitortzen dionik, ezta haren subiranotasuna EBren esku uzten duenik ere.

Hain justu, talde komunitarioko estatu kide bilakatzeko baldintzen artean dago justiziari buruzko subiranotasun hori ematea, eta aitortzea herrialdeko Auzitegi Konstituzionalaren gainetik egongo dela EBko justizia; finean, Luxenburgon egoitza duen Europako Justizia Auzitegia. Berez, talka lehenagotik dator, Bruselak uste baitu Poloniako justizia independentzia galtzen ari dela, hango gobernuaren erabakien harira.

Poloniako lehen ministroak, baina, egun ez du interpretazio bera egiten auzi horretaz aritzean, eta, haren herrialdeko Konstituzionalaren erabakia argudio hartuta, Bruselari ohartarazi dio «anbizio zentralistak suntsipenera» eramango duela EB. Beste modu batera esanda, Morawieckik gainontzeko estatu kideei esan die talde komunitarioa eta haren erakundeak eta egiturak aldatu behar direla, eta ez bere herrialdekoak.

Hori bai, duela aste eta erdiko erabakiaz, Poloniako lehen ministroak azaldu du EBren zuzenbidearen nagusitasuna aitortzen duela, baina, aldi berean, zalantzan jartzen duela Europako Justizia Auzitegiaren autoritatea: «Herrialde bat ezin da subiranoa izan bere konstituzioak amore eman behar badu».

Europako Batzordeak ez du oraindik erabakirik hartu auzi horren inguruan, gaia «arreta handiz» aztertzen ari direlako, Von der Leyenek azaldu duenez. Baina zalantzarik ez dago, Bruselan kezkatuta daude Poloniako Konstituzionalak hartu zuen erabakiarekin, «Europako Batasunaren oinarriak zalantzan jartzen» dituelako.

Europako Batzordeko presidentearentzat, «Europako ordena juridikoaren batasunaren kontrako eraso zuzen bat» izan da hilaren 7ko ebazpena: «Soilik ordena juridiko komun batek berma dezake eskubide berdintasuna, segurtasun juridikoa eta estatu kideen arteko konfiantza. Denbora da Poloniako sistema judizialaren independentziaz kezka dugula. Epaileei immunitatea kendu diete, eta beren postuetatik bota dituzte justifikaziorik gabe. Tamalez, egoera okertu egin da».

Poloniako lehen ministroari ez dio ihes egin adierazpen horrek, Von der Leyeni erantzun baitio «berdintasun» hori praktikan ez dela existitzen: «Zatiketak ikusten ditugu herrialde indartsuen, ahulen, berrien eta zaharren artean».

Bruselaren hiru aukerak

Gaurko agerraldiak kontuan hartuta, badirudi Europako Batzordearen eta Poloniako Gobernuaren arteko gatazkak okerrera egiteko aukera besterik ez duela. Bruselan, gainera, Varsoviari presio egiteko hainbat mekanismo dituzte, eta, Von der Leyenek esandakoa beteko balitz, gutxienez horietako bat erabiliko lukete.

Batetik, arau hauste prozedura bat abiatzea, Poloniaren kontrako zigor ekonomikoak agintzeraino —eguneko milioika eurokoak—; bigarrenik 7. artikulua berriz martxan jartzea, Varsovia boto eskubiderik gabe utziko lukeena Europar Kontseiluan, eta, oro har, EBko bilera komun guztietan —aho batezko erabakia da, eta Hungaria kontra agertu da—; eta, azkenik, ziurrenik eragin handiena izan dezakeena: suspertze funtseko dirua blokeatzea, 36.000 milioi eurokoa.

Izan ere, diru hori jasotzeko, talde komunitarioak ezinbesteko baldintza bihurtu zuen zuzenbide estatua errespetatzea. Poloniari eta Hungariari begirako erabakia izan zen, Europako Batzordeak bi herrialde horiekin baititu desadostasunik handienak arlo horretan. Varsoviak eta Budapestek neurri horren kontrako helegiteak aurkeztu zituzten urte hasieran, eta Europako Justizia Auzitegiak iragan astean aztertu zituen, oraindik erabakirik eman gabe.

Europarlamentua horri buruzko ebazpen baten inguruan bozkatzekoa da etzi, eta, onartuz gero, Europako Batzordeari eskatuko dio martxan jar dezala suspertze funtseko dirua blokeatzeko prozedura, baita eztabaidagai izan dituzten gainontzeko aukerak ere, beharrezkoa balitz.

Bien bitartean, Poloniako oposizioko alderdiak polexit-aren (herrialdea EBtik ateratzearen) mehatxua darabilte ahotan asteotan, baina herrialdeko gobernuak erantzun dio ez duela horretarako asmorik. Inkesten arabera, herritarren gehiengo zabala, %80 inguru, talde komunitarioa jarraitzearen aldekoa da.

Horren jakinaren gainean dagoela, eta, jarrera erasokorra izan duen arren, Morawieckik europarlamentuan ziurtatu du estatu kide izango direla aurrerantzean ere: «Gora Europako Batasuna; gora herrialde subiranoak; gora Europa, munduko tokirik onena».


Summary: Arabako ikastola guztiek elkarrekin antolatuko dute datorren urteko Araba Euskaraz. Olarizun egingo dute jaia, Gasteizen, eta bildutako dirua Trebiñuko Argantzon ikastolarentzat izango da.

Arabako ikastola guztiek elkarrekin antolatuko dute datorren urteko Araba Euskaraz. Hala azaldu dute gaur goizean Gasteizen egin duten prentsaurrekoan. Ekainaren 19an egingo dute festa, Zortzigarren alaba lelopean.

Trebiñuko Argantzon ikastolari lagunduko diote: «Zortzi ikastola gara Araban, Ikastolen Elkartearen barruan bildurik. Zortziek bat egingo dugu, Argantzon ikastolaren alde. Trebiñu baitugu zortzigarren kuadrilla, Trebiñu baitugu zortzigarren alaba». Zehazki, ikastola berria —2023-2024ko ikasturtean zabaldu nahi dute— egiteko dirua lortu nahi dute, baita Argantzon ikastola ezagutarazi eta Trebiñu Araba dela aldarrikatu ere, besteak beste. Egun, bi eraikin ditu ikastolak: Argantzonen bat eta Manzanosen bestea. Azken horretan, herritarrek utzitako lokal batzuetan ari dira eskolak ematen, eraikin berria egin artean. Helburu orokorragoak ere zehaztu dituzte: hala nola ikastolen komunitatea indartzea, euskararen erabilera sustatzea eta ikastola ereduaren eta ikastolen zereginak eta xedeak zabaltzea.

Ekainaren 19an egingo dute Araba Euskaraz. Adierazi dutenez, «aspaldian» ari dira jai eredua aztertzen, eta, haien irudiko, aurten eginiko Araba Euskaraz, COVID-19a tarteko, «eredugarria» izan da hainbat alderditan. Horiek aintzat hartuta ekin diote hurrengo urteko festaren antolaketari: haurrentzako eta familientzako jai eguna izango da bereziki; osasun eta segurtasun neurriak bermatuko dituzte; adin guztietarako kultur egitasmo askotarikoak eskaini nahi dituzte; «giro oneko» jaia egiteko asmoa dute, parte hartzailea, ludikoa eta euskararen erabilpena bultzatuko duena; eta erakundeek, babesleek eta laguntzaileek ere tokia izango dute.

Antolatzaileek azaldu dutenez, ordea, festa ez da egun bakarrekoa izango: ikasturte osoan zortzi ikastoletan egin nahi dituzte ekintzak. Jaiaren antolaketa ere ikastola horien guztien esku egongo da: «Zortzi ikastoletan sortu ditugu batzorde desberdinak, eta lanak banatu ditugu: material salmenta, Tanta zozketa, babesleak eta laguntzaileak, publizitatea, segurtasuna, urte osoko egitasmoak, eguneko egitaraua, muntaketa...».

41 urte atzera

41 urte beteko dira datorren urtean lehen Araba Euskaraz egin zutenetik. Olarizun egin zuten hura ere, eta edizio hari keinu egin nahi diote 2022ko festan, leku berera itzuliz ez ezik, baita logoarekin eta leloarekin ere. Nestor Basterretxeak ondu zituen 1981eko festako logoa eta leloa, eta hura oinarri hartuta egin dituzte oraingoak. Azaldu dutenez, Araba, zazpi talde, bat euskararen alde izan zen 1981eko festaren leloa, Arabako zazpi kuadrillei erreferentzia eginez; 2022koa, berriz, Zortzigarren alaba izango da. «Gorka Knorren Araba abestiaren ildotik, zortziak erreferentzia egiten die Arabako zortzi ikastolei, Arabako zortzi kuadrillei —zazpi ofizialak gehi Trebiñu—, batasunari —zortziak bat—, eta Trebiñuri —bera da zortzigarren alaba—». Logoari dagokionez, Basterretxeak sortutako logoan ageri den haritz hostoaren ildotik, zuhaitz desberdinen hostoak erabili dituzte, «ikastolen aniztasuna islatzeko, eta, era berean, baita lurraldearen, basoen eta naturaren aniztasuna ere».