Summary: Euskararen aurkako diskurtsoa sarean nola eraikitzen duten aztertu dute Alemaniako bi ikertzailek. Sareetan gertaturiko eztabaidak aztertu dituzte, besteak beste euskara administrazioan erabiltzeko lege berrien inguruan eta hezkuntza sistemari buruzko albisteen harira sortutakoak. Bederatzi artikulutatik ateratako 1.222 iruzkin bildu dituzte.

Kataluniako Revista de llengua i Dret aldizkariak argitaratu du, abenduko zenbakian, Karolin Breda eta Philipp Kraemer ikertzaile alemaniarrek eginiko azken ikerketa. Aztertu dute zer argudio eta mekanismo erabiltzen dituzten euskarafoboek Interneteko eztabaidetan euskarari zilegitasuna kentzen saiatzeko.

Countering linguistic rights in Spain through language making: The dicursive delegitimization of Basque in online debates (Hizkuntza eskibideei aurka egiten Espainian, lengoaia sortuz: euskararen deslegitimizazio diskurtsiboa sareko eztabaidetan) du izenburu ikerketak. Ikertzaileek aztertu dute zer estrategia nagusi erabiltzen dituzten euskara bultzatzeko ahaleginei aurka egiteko.

Sareetan gertaturiko eztabaidak aztertu dituzte, besteak beste euskara administrazioan erabiltzeko lege berrien inguruan eta hezkuntza sistemari buruzko albisteen harira sortutakoak. Bederatzi artikulutatik ateratako 1.222 iruzkin aztertu dituzte, El Mundo, Abc, El Español, El Correo eta El Diario Vasco hedabideek argitaraturikoak.

Ondorioztatu dutenez, euskararen inguruko politika publikoa «hizkuntza nazional eztabaidaezinaren aurkako inposizio gisa aurkezten dute ustez hutsaren hurrengoa den hizkuntza bat, eta nazionalisten egitasmo baten parte gisa, elite baten mesederako bultzatua».

Mundua alderantziz

Sareetako erabiltzaile askok salatu dute euskarafoboen diskurtsoetan «mundua alderantziz» aurkezten dela azken boladan, hau da, gazteleradunak bazterkeriaren biktima balira bezala, nahiz eta errealitatea guztiz kontrakoa den. Ikertzaileek baieztatu egin dute irudipen hori: ondorioztatu dutenez, euskara eta gazteleraren arteko «rolen inbertsioa» erabiltzen da euskarari zilegitasuna kentzeko erabiltzen den diskurtsoaren oinarrian. «Gazteleradunen hizkuntza eskubideak erabiltzen dira mugak jartzeko euskara bultzatzeko aipatzen diren eskubideei».

Ikertzaileen arabera, euskarak berez duen baino askoz pisu eta ahalmen handiagoa balu bezala aurkezten dute, hartu duen lekua zalantzan jartzeko. «Aurkariek aurkezten dute euskara indartsuegi bihurtzen ariko balitz bezala, edo dagoeneko indartsuagoa balitz bezala, gazteleraren aldean».

Egileek azaldu dute euskarafoboen diskurtsoan nola jartzen den behin eta berriz zalantzan euskararen garrantzia eta herritarrari euskaraz jakiteak egiten dion mesedea.

Horrez gain, batuaren eta euskalkien arteko harremana erabiltzen da artifizial gisa aurkezteko hezkuntzan, hedabideetan eta administrazioan erabiltzen den euskara, eta hizkuntzaren historian transmisioa eten den ideia zabaltzeko.

Konspirazio teoriak

Euskarafoboen argudioen artean, konspirazio teoriak ere eraikitzeko erabiltzen den ideia bat nabarmendu dute: euskara pertsona talde txiki eta itxi baten hizkuntza gisa aurkezten dute, eta gaztelera, aldiz, kohesio sozial eta nazionalerako tresna unibertsal baliagarri moduan. «Horren bidez, euskara lau katuren hizkuntza moduan eraikitzen dute, baina ekonomikoki eragin handiko gutxiengo batena balitz bezala, eta zilegitasuna duen gehiengoa mehatxupean jarriko balu bezala».

Euskararen kontrako mekanismoak berdin erabiltzen dira beste hizkuntzen aurka, antzeko egoeretan, ikertzaileen arabera.

Bredak BERRIAri azaldu dionez, «alderantzizko diskriminazioa» multzoan sailka daitezkeen arrazoibide berdinak aurkitzen dituzte galizieraren inguruko eztabaidetan, esaterako.

Frantziaren menpeko Guadalupeko eta Reunioneko kreoleren inguruko eztabaidetan pareko argudioak erabiltzen dituzte, Kraemerren arabera, baita okzitanieraren, alsazieraren eta bretoiaren kontra ere. «Euskararen egoera nabarmentzekoa da dimentsio historikoari dagokionez. Ez bakarrik Espainiaren XX. mendeko historiarengatik, baizik eta 'hemen zein zegoen lehenago' argumentua erabat ezberdina delako, hizkuntzaren iragana oso berezia baita». Beraz, euskararen aurkako diskurtsoak ikertzeak lagundu egiten dio ikertzaileari hobeto ulertzen «minorizaturiko hizkuntzen aurka orokortu samar dauden halako diskurtsoak nola moldatzen diren» beste egoeratara.

Lan horrek norabide bereko ikerketa gehiago egiteko akuilua izatea espero duela gaineratu du Bredak.

Franfurteko Viandrina Unibertsitateko ikertzailea da Breda, Pragmatika eta Linguistika Kontrastatuaren Departamenduan, eta euskalduna da. Tesia euskalkien inguruko jarrerei buruz osatu zuen. Kraemer, berriz, Berlingo Unibertsitate Libreko ikertzailea da, eta hizkuntzaren, kolonialismoaren eta ideologiaren arteko harremanak aztertzen ditu. Ikerketa osoa hemen har daiteke.


Summary: Erresuma Batuko bidaiariek ezin izango dute Ipar Euskal Herrira bidaiatu. Txertaketa bultzatzeko neurriak eskatu ditu Europar Kontseiluak. Gaixotasunen Prebentziorako eta Kontrolerako Europako Zentroak ohartarazi du txertoak «bakarrik» ez duela balio birusa hesitzeko.

Pandemia da oraindik ere kezka nagusia Europan. Herritarren heren bat txertatzeke dago oraindik, eta ospitaleratuak gero eta gehiago dira. Horiek hala, COVID-19aren aurkako neurriak izango dituzte gaur hizpide Europar Kontseiluaren goi bileran. Zehazki, txertaketak bultzatzeko neurriak adostu nahi dituzte Europako batasuneko estatuburuek, baita estatuen arteko elkarlana bultzatu ere, besteak beste opor aurreko badaezpadako neurriei dagokienez. Horretan, ordea, zail izango dute batasun irudia ematea, Portugalek eta Italiak dagoeneko iragarri baitituzte bidaiarientzako neurriak.

Italiak iragarri du bidaiariek euren herrialdetik irten aurretik egin beharko dutela koronabirus proba, eta txertatu gabekoek, horrez gain, bost eguneko berrogeialdia bete beharko dute Italiara iritsitakoan. Neurriok astelehenean sartuko dira indarrean, eta EB Europako Batasuneko herritar guztiei eragingo diete —orain arte, nahikoa zen txertaketa ziurtagiria aurkeztearekin—. EBtik kanpoko herritarren kasuan, nahitaez bete beharko dute berrogeialdia.

Erresuma Batuko bidaiariek ere ezingo dute abenduaren 17tik Ipar Euskal Herrira bidaiatu, eta itxita aurkituko dituzte Frantziarako sarrera guztiak. Hala iragarri du Parisek, bi estatuen arteko bidaiak eten egingo direla, lanarekin lotutakoak ez badira. Araua ez dute bete beharko herritar frantziarrek eta haien bikotekideek. Erresuma Batuak orain arteko kutsatze kopururik handienaren berri eman eta hurrengo egunean iragarri du neurria Emmanuel Macron presidentearen gobernuak —88.376 kasu jakinarazi ditu gaur Londresek; duela bi aste baino %67 gehiago—.

Europar Kontseiluak onartuko duen neurri bakarretako bat izan da COVID ziurtagiriak bederatzi hilabetean iraungitzeko proposamena —ziurtagiria berriz indarrean sartuko litzateke erabiltzaileak hirugarren dosia hartutakoan—, eta hori ere «aurrerago» berretsiko dutela esan dute. Aldiz, beren kabuz bidaiak mugatzea erabaki duten herrialdeak kritikatu dituzte, Italiari eta Portugali erreferentzia eginez, baina izenik esan gabe.

Mezua berari zuzendua zela ohartuta, Italiako lehen ministro Mario Draghik defendatu egin ditu Erromak hartutako neurriak. Gobernuburuaren esanetan, gaur-gaurkoz Italian omikron aldaera ez dago horren zabaldua, eta egoerari bere horretan eusteko asmoz hartu dituzte aurretiazko neurriak. Draghik, ateak itxita egindako agerraldian, EBko kideei gogorarazi die Italian 135.000 hildako eragin dituela pandemiak, eta egoera ekonomikoa ere ez dela batere ona —barne produktu gordinak %9 egin zuen behera iaz—.

Kritikak kritika, estatuburuek ez zuten galdu beren buruak txalotzeko aukera, eta nabarmendu dute EB dela txertoen «emaile eta esportatzaile nagusia». Izan ere, Europar Kontseiluaren arabera, «banaketa arazoak» daude, eta horregatik ez dira nahikoa txerto iristen hegoaldeko herrialdeetara. Hori oinarri hartuta, erakundeak «ahalegin handiagoa» eskatu die estatuburuei, hartutako konpromisoak bete ditzaten.

Herritarren %56,5ek hartu dute COVID-19aren aurkako dosiren bat munduan; baina soilik %7,5ek hegoaldeko estatuetan. Horietan, eta batez ere Afrikako estatuen kasuan, gobernu eta estatuburuak kexu dira estatu aberatsek ez dizkietelako hitzemandako txertoak bidaltzen. Munduko Bankuak berak datu argigarri bat eman du aste honetan: egungo egoera aldatu ezean, 3.214an egongo dira txertatuta Burundiko biztanleen %70.

Uztailean sartu zen indarrean ziurtagiria EBko kide diren estatuetan. Ordu hartan hitzartu zuten estatu kideek ez zietela baldintza gehiago jarriko EBko herritar ziurtagiridunei. Baina, azken asteetan, kasu kopuruak gorantz jarraitzen duela ikusita, hainbat estatu hasiak dira bestelako neurriak ezartzen. Portugal izan zen ziurtagiriaz gain test negatibo bat eskatu zuen lehen herrialdea.

Europan, txertaketa kanpaina azkartzen ari dira zenbait herrialdetan, batez ere omikron aldaeraren zabalkundea ikusita. Haatik, ECDC Gaixotasunen Prebentziorako eta Kontrolerako Europako Zentroak atzo ohartarazi zuen txertoak «bakarrik» ez duela balio birusa hesitzeko, eta neurri «gogorragoak» eskatu zituen.

Kontuz ibiltzeko deia

Badaezpadako neurriei eusteko eskatu du Hans Henri Klungek, OME Osasunaren Mundu Erakundeko Europarako ordezkariak. Gabonetako oporren atarian dira Europa osoan, eta ohikoak izaten dira bilerak, jaiak eta bazkariak. Osasun egoera zer-nolakoa den aintzat hartuta, ordea, kezkatuta agertu da Klunge, eta txertatzeko eskatu die herritarrei.

OMEk aholkatu du lagunekin edo senideekin bildu aurretik test bat egiteko, eta, ahal dela, talde txikietan biltzeko, baita distantziak errespetatzeko, jende multzoak saihesteko eta maskara erabiltzeko ere. «Asko aurreratu dugu iaztik. Badakigu nola egon seguru, eta nola zaindu gure ingurukoak. Hori ez da aldatu omikronekin. Aldaera hori baino lehen ere, larrialdi egoeran zegoen Europa», nabarmendu du Klungek.


Summary: ZIUetako COVID-19 pazienteak bikoiztu egin dira hilaren hasieratik. Osakidetzak eta Osasunbideak 2.924 kasu positibo atzeman zituzten atzo.

«Marka» gaindituko zela iragarri du gaur goizean Eusko Jaurlaritzako Osasun sailburu Gotzone Sagarduik, inoiz baino COVID-19 kasu positibo gehiago jakinaraziko zirela gaur. Eta Osakidetzako datuetan halaxe izan da: 2.272 kasu atzeman zituzten atzo. Osasunbidean 652 izan ziren. Batuketa eginda, horra: 2.924 izan ziren Hego Euskal Herrian. Justu abenduaren 11n gainditu zen markatik koska bat behera geratu da gaurkoa: 2.962 izan ziren orduan. Datuek, oro har, erakusten dute izurriaren transmisioa guztiz oldartuta dabilela, eta osasun sistema publikoek ezin diotela aurre egin egoerari. Bada nabarmentzeko beste datu bat; Osakidetzak onartu du milatik gorakoa dela lehen aldiz hamalau eguneko intzidentzia metatua: 1.042. Eta erietxeetan ere igartzen ari dira izurriaren goraldiaren ondorioak. Gaur goizean Sagarduik gogora ekarri du gero eta kutsatu gehiago egonda handitu egiten dela horietako batzuk larri eritzeko arriskua. Eta gertatzen ari da. Abenduaren hasieran, ZIUetan 59 COVID-19 paziente zeuden. Orain, 124 dira. Bikoiztu egin dira. Lehendik ere justu ari dira osasun sistemak; bertan behera utzi behar izan dituzte hainbat kirurgia, egun duten «presioari» erantzuteko, eta egoerak ez du hobera egiteko itxurarik. Lehen mailako osasun arreta ere ezinean ari da, eta bertan behera uzten ari dira hainbat kontsulta, «aparteko larritasunik» ez dutela argudiatuta. Osakidetzak 399 COVID-19 paziente ditu orain erietxeetan, eta ehun daude ZIUetan; Osasunbidean 136 dira orotara pazienteak, eta 24 ZIUetan daude. OME Osasunaren Mundu Erakundeak esan du egindako testen %5 baino gehiago positiboak diren unetik zaila dela izurri bat kontrolpean izatea, eta Osakidetzak eta Osasunbideak azken asteetan ematen dituzten datuak oso goitik daude. Atzo Osakidetzak egindako testen %13,7 izan ziren positibo, eta Osasunbideak egindakoen %14,5.


Summary: Gizon bat hilda topatu dute Errekaleor ibaiertzean, Gasteizen. Herritar batek eman du abisua gaur goizean, 112ra deituta

Gizon baten gorpua atera dute gaur Errekaleor ibaiertzetik, Gasteizen. Herritar batek ikusi eta abisua eman du goizean, 112 telefonoaren bidez. Suhiltzaileak bertara joan dira, eta gorpua atera baino ezin izan dute egin. Ertzaintzak ikerketa ireki du.

Iragan asteartetik 68 urteko gizon bat galduta dago, eta, Eusko Jaurlaritzako Segurtasun Sailak jakitenarazi duenez, gaur aurkitu duten gorpua ez da desagertutako gizonarena.


Summary: 700 euroko isuna ertzain baten ezkutuarekin «talka» egin zuelako. PCB ITP Aeroko langileek salatu dute urte hasierako grebaldiko protestetako isunak jasotzen ari direla, eta ia 5.000 euro direla guztira. Jaurlaritzaren jarrera salatu dute beste behin.

PCB ITP Aerok Barakaldon (Bizkaia) duen plantako langile bati 700 euroko isuna jarri diote, besteak beste ertzain baten ezkutuarekin «talka» egin zuelako. Isuna urtarrilekoa da, ITP Aeroko langileak kaleratzeak eragozteko greban zeudenekoa, eta horrela ageri da Ertzaintzak eginiko ustezko delituaren deskribapenean. Isunean, horrez gain, ageri da langileak ez zuela errespetatu segurtasun lerroa, eta gaztelaniazko hainbat irain egozten dizkio. Langileak, aldiz, esan du salaketaren deskribapenak ez duela zentzurik, eta egun hartan Ertzaintzako agenteek jo zutela bera ezkutuarekin. Isun hori, hain zuzen, langileei eta langile batzordeko kideei grebaldiko protestetako ekintzengatik jarri dizkieten zigorretako bat da. Hainbat jarri dizkietela salatu dute, eta guztira iaz 5.000 euro direla.

Langileen ustez, Ertzaintzaren isunak «barregarriak» dira, eta agenteek «inpunitate osoz» jardun zutela berresten dute. Gogoan hartu dute urte hasierako grebaldian ertzainek «modu basatian» jipoitu zituztela ITPko langileak, eta, besteak beste, sudurra hautsi ziotela Javi Gomez CCOOko Industria arduradunari. Era berean, nabarmendu dute enpresako zuzendaritzak helegitea jarri diola Zigor Azpiolea langilearen aurkako salaketari. Zuzendaritzako kide baten autoa jotzeagatik salatu zuten, baina Barakaldoko epaitegiko epaile batek ebatzi zuen ez zegoela hura epaitzeko frogarik. Enpresak helegitea jarri dio.

Urtebete igaro da ITP Aeroren fundizioko zuzendaritzak enplegua erregulatzeko espediente bat abian jarri zuenetik. Gero etorri zen negoziazio epea, grebaldia, eta EAEko Auzitegi Nagusiaren ebazpena. Hark ebatzi zuen 83 kaleratzeak bidegabeak zirela eta enpresak berriz onartu behar zituela. Langile horiek, baina, ezin dira lantegian sartu, eta uztailaz geroztik etxean daude soldata osoa jasotzen. Zuzendaritzak helegitea jarri zion ebazpenari, eta Espainiako Auzitegi Gorenak askatuko du korapiloa. Epaileen arrazoia eman zieten langileei, eta isunak orain ageri dira. Langileen ustez Jaurlaritzaren eta patronalaren arteko estrategia koordinatua dago ekintza sindikala gaitzesteko.

Bien bitartean, berronarturiko 83 langileek etxean jarraitu dute. Langile batzordeko kideak Jaurlaritzako Enplegu Sailarekin bildu ziren duela hilabete, eta ez dute erantzunik jaso. Hark egin zituen langileen eta zuzendaritzaren arteko artekari lanak Tubacexeko lan gatazkan. SPRIrekin ere bildutakoak dira, eta eskatu zioten ITPn akzioak erosteko negoziazioan langile horien eskubidea mahai gainean jartzeko. «Esan ziguten ezin zutela baldintzatu negoziazioa; oso goiz zela eta operazioa arriskuan jar zitekeela», azaldu du batzordeak.


Summary: EBZ ekonomiaren pizgarriak gutxitzen hasiko da, baina poliki, hazkundea ez eteteko. Martxoan etengo du pandemiari lotutako zor erosketa programa. Zorra erosten segituko du, APP programarekin, eta bueltan jasoko duen dirua inbertituko du

Bere erritmoan jarraituko du EBZ Europako Banku Zentralak, alboetara askorik begiratu gabe. Inflazioari aurre egiteko AEBetako Erreserba Federala, Ingalaterrako Bankua eta beste banku zentralak interes tasak igotzen eta ekonomiari emandako pizgarriak kentzen hasi diren honetan, zuhur jokatzea hobetsi du Christine Lagarderen taldeak. Bera ere hasiko da pizgarriak gutxitzen, baina poliki egingo du, hauskor ikusten duen hazkunde ekonomikoari zartakorik jotzeko arriskurik hartu gabe. Hau da, inflazioaren aurkako borroka bigarren mailan utziko duela, modu naturalean jaitsiko duela uste duelako oraindik, eta hazkunde ekonomikoari emango diola lehentasuna, pandemia luzatzeak eta omikron aldaeraren agerraldiek kezkatu egiten baitute.

Aurretik iragarritakoa baieztatu du EBZk gaurko bileran: martxoaren amaieran etengo du pandemiari lotutako aktiboen erosketa programa, PEPP izenekoa. Haren bidez, iazko martxotik 1,85 bilioi euro zor publiko eta pribatu erosiko ditu finantza merkatuetan. Horri esker, interes tasa errealak oso txikiak izan dira, eta estatukideek merke eta erraz finantzatu ahal izan dituzte koronabirusak eragindako gastu gehigarria.

EBZren ekarpenera ohitu den ekonomia egokitu dadin, EBZk handitu egingo du beste alde batetik ematen dion dopin-a. 2014 erdialdetik, APP programaren bidez zorra erosten du hilero. Pandemiaren atarian programa hori noiz bukatuko ari zen aztertzen EBZ, baina COVID-19ak plan horiek zapuztu zituen. Azken hilabeteotan hilero 20.000 milioi euroren zorra erosi du EBZk APPren bidez, eta hilero 40.000 milioi izango dira 2022ko bigarren hiruhilekoan, eta 30.000 milioi hirugarrenean.

Hortik aurrera zer egingo duen ez du zehaztu EBZk, baina berretsi egin du aurretik iragarritakoa: zorra erosten jarraituko du interes tasak igotzeko garaia iritsi arte. Horretarako datarik ez dago, baina «nekez» izango da 2023. urtea baino lehen, Christine Lagarde EBZko presidenteak berretsi duenez. Hala ere, Lagardek ohartarazi du «datuek» baldintzatuko dutela azken erabakia. Are gehiago, Lagardek azaldu du banku zentrala prest dagoela berriro PEPP indarrean jartzeko eta haren bitartez zor gehiago erosteko.

Dopatzea, 2024 arte

Gainera, PEPP eta APP programen bidez EBZk finantza merkatuetan sartutako diruak zirkulatzen jarraituko du. Izan ere, behin EBZk erositako zorra iraungitzen denean, diru hori berriro inbertituko du beste aktibo batzuetan. PEPPen diruen kasuan, EBZk zehaztu du gutxienez 2024 arte izango dela. Hau da, ekonomiaren dopatzeak gutxienez beste hiru urtez iraungo duela.

Lagardek onartu du azken hiruhilekoetan moteldu egin dela suspertzea, hornidura katea ez delako gai izan industriaren eskaria betetzeko eta energia gastuak kontsumoa murriztu duelako. Moteltzeak jarraitu egin beharko luke 2022 hasieran, batez ere COVID-19aren olatuei aurre egiteko neurriak zabaltzen badira, baina EBZk espero du urteak aurrera egin ahala hornidura kateak konpontzea, energiak garestitzeari uztea, eta horren bidez inflazioa apaltzea.

Azaroan %4,9ra heldu zen inflazioa, eta 2022 osoan %2tik gora egotea espero du Lagardek. Batez beste, %2,6 izango da 2021ean; %3,2 2022an; %1,8 2023an, eta %1,8 2024an.


Summary: Verter Recycling 2002 SM deklaratzera deitu du epaileak, ikertu moduan. Epaileak ontzat jo du enpresako kideek ez ezik enpresak ere deklaratzeko fiskaltzak egindako eskaera. Astelehenean azalduko dira epailearen aurrera.

Fiskaltzak eskatuta, epaileak onartu egin du Verter Recycling 2002 SM enpresak deklaratzea zabortegia erori ostean hasitako ingurumen delituaren auzian. Enpresak izendatutako ordezkari batek ikertu moduan deklaratu beharko du epailearen aurrean datorren astelehenean, hilak 20, Durangoko Instrukzioko 1. zenbakiko Epaitegiak abenduaren 9an sinatutako probidentziaren arabera. Fiskaltzak egindako eskaerari baietz erantzun dio epaileak horrela. Izan ere, hori eskatu zion fiskalak epaileari, abenduaren 2an sinatutako agiri batean: hots, enpresako kideek, hau da, «pertsona fisikoek» ez ezik, enpresak ere ikertu moduan deklaratu behar duela. Orain arte epaileak ez du onartu eskaera hori, Ekologistak Martxanek eta Euskal Herriko Eskubide Sozialen Kartak osatutako herri akusazioak bi aldiz eskatu badu ere. Orain Fiskaltzak ere bat egin du eskaerarekin.

Ikerketa luzatu dute Ikerketa berriz luzatzeko ere eskatu dio fiskalak epaileari, ikerketa osatuko duten hainbat prozedura egin gabe daudelako eta aurreko luzapenaren sei hilabeteko muga bukatzear dagoelako. Besteak beste, epaileak onartu egin du luzapena, eta eskatu du lehenbailehen egiteko falta diren zenbait tramite: batetik, Cedexen peritu txostena jasotzea. Zaldibarko zabortegia zergatik erori zen argitu behar du txosten tekniko horrek, besteak beste. Bestalde, akusazio partikular batzuk deitu ditu deklaratzera, urtarrilaren 25erako. Fiskaltzak eskatu die argitu dezatela zer kalte egin zien eurei Zaldibarko zabortegia amildu izanak. Prozedura horretan deklaratu beharko dute Zaldibarko Udalak, Bizkaiko Ur Partzuergoak, Interbiakek eta Reale eta Allianz aseguru etxeek. Halaber, Durangoko 1. Epaitegiko epaileak Bilboko Penaleko 2. Epaitegiari eskatu dio baloratu dezala beste kausan, hau da, lan arloko deliturik izan ote den argitu behar zuen auzian, desagertutako langileen senideen eta enpresaren artean adostu zuten akordioa. Zaldibarko zabortegia 2020ko otsailaren 6an amildu zen, eta, ingurumen hondamendia eragiteaz gain, bi langile hil ziren: Alberto Sololuze eta Joaquin Beltran. Lan arloko delituari dagokion auzia itxita, ingurumen delituari buruzkoak jarraitzen du irekita. Zaldibar Argituz-ek elkarretaratzera deitu du astelehenerako, 09:30ean, Durangoko epaitegiaren aurrean.


Summary: Madrilek eta erkidegoek onetsi egin dute 40 urtetik gorakoei hirugarren dosia jartzea. Aurreko bi aldietan AstraZenecarekin txertatutakoak hirugarrenez ziztatzea ere hitzartu dute. Edonola ere, Osasun Publikoko Batzordeak galdegin du 50 eta 59 urte artekoak txerta ditzatela lehenik, baita adinekoak eta kalteberak ere.

Koska bat gehiago zabaldu da Hego Euskal Herrian hirugarren dosia hartzen ahalko dutenen adin taldea. Espainiako Gobernuko Osasun Ministerioak eta erkidegoek batzarra izan dute gaur, eta oniritzia eman diote 40 urtetik gorakoak hirugarrenez txertatzeari. Orain arte, soilik 60 urtetik gorakoentzat eta Janssen txertoaren dosia hartutakoentzat zegoen onartua hirugarren zizta jartzea Hegoaldean.

Edonola ere, adin muga 40 urteko langara apaldu arren, Osasun Publikoko Batzordeak galdegin du adinaren arabera zehaztu daitezela lehentasunak, hau da, txertaketa kanpainaren ordena: 50 eta 59 urte artekoekin has daitezen nahi du batzordeak. Behin horiek txertatuta, zaharrenetatik hasi, eta, apurka, gazteagoak ziztatzea nahi dute. Halaber, oroitarazi dute oraindik badirela txerto bakar bat ere hartu ez dutenak; 12 urteren bueltakoak, esaterako. Horien txertaketa lehenetsi dadila eskatu dute, baita arreta pertsona zaurgarrietara zuzentzea ere.

AstraZenecarekin txertatuei, ere bai

Halaber, beste erabaki bat ere hartu dute Osasun Ministerioak eta erkidegoek: COVID-19aren kontrako txertoaren hirugarren zizta emanen diete 60 urtetik behera izan eta aurretik hartutako bi dosiak AstraZeneca botika etxearenak dituztenei. Talde horretan direnak osasun langileak edo premiazko zerbitzuetan lanean dihardutenak dira batik bat. Horien guztien kasuan, bigarren dosia hartu eta hiru hilabeteko tartea igarotakoan hasten ahalko dira hirugarren dosia hartzen.


Summary: «Emaitzarekin biziki kontent gara, baina hauskorra da». Frantziako Hezkuntza Ministerioaren zirkularraren bidez Konstituzio Kontseiluak maiatzean hartutako erabakiaren aitzineko egoerara itzuli direla erran du Peio Jorajuria Seaskako lehendakariak. Hala ere, ezinbestekotzat jo du neurri sendoago batzuk eskuratzea.

«Kontent» agertu da Peio Jorajuria Seaskako lehendakaria Frantziako Hezkuntza Ministerioak atera duen zirkularrarekin. Ikastolen ereduarekin segitzeko aukera ematen diela baieztatu du, eta azterketen arloan garaipen bat lortu dutela baieztatu du. Frantziako Konstituzioaren aldaketari heldu behar zaiola berretsi du.

Badu hilabeteak Frantziako Hezkuntza ministerioarekin elkarrizketetan ari zaretela. Zirkularraren azken emaitza esperotakoa da?

Emaitzarekin biziki kontent gara. Konstituzio Kontseiluaren erabakia izan zelarik, denek genekien ezinezkoa zela aplikatzea; ezinezkoa zela murgiltzea debekatzea. Mobilizazioak izan ziren, gauzak mugitu genituen, eta gobernuak erran zuen irtenbide bat atzemanen zuela. Irtenbidea zirkularraren bidez egin dute. Murgiltzea antikonstituzionala gelditzen da, hori ezin dute aldatu, baina zirkular horren bidez gure praktika baimentzen dute. Antikonstituzionalak, baina baimenduak gara. Horrek erran nahi du aurten eta heldu den urtean segitzen ahalko dugula gure ereduarekin, eta hori garaipen handia da. Maiatz bukaeran ez ginen segur hori lortuko genuela.

Hala ere, biziki hauskorra da, zirkular bat besterik ez baita: ez da lege bat, ez da dekretu bat, ez da konstituzio aldaketa bat. Dugun hori edonoiz galtzen ahal genuke. Beraz, epe laburrean beharko ditugu neurri sendoago eta iraunkorrago batzuk. Eta zergatik ez konstituzio aldaketa bat hori babestuko duena, ez berriro horrelako krisi bat ukaiteko. Baina, hala ere, gure egoera argitua da: baimenduak gara, mugarik gabe. Argiki erraten du zirkularrak murgiltzea egiten ahal dugula gaur egun egiten dugun moduan. Baldintza bakarra da jadanik betetzen duguna: Seaskatik ateratzean gure ikasleek bi hizkuntzak menperatzea, frantsesa eta euskara. Alde horretatik, gure eredua azkartzen du.

Azterketen gaia zen zuen kezketako bat.

Parisen izan ditugun harremanetan, azken hilabeteetako negoziazioetan, beldur ginen azterketen gaiari buruz. Gaur publikatu den zirkularrak 2017koa ordezkatzen du. Dokumentu hartan bazen azterketen aipamen bat, guretzat ez zena gogobetegarria, ez baitzituen gai guziak zerrendatzen, eta ez baitzuen guk nahi genuena babesten. Baina horren aipamenak kentzekotan ziren zirkular berrian. Azken momentuan gehitu dute erranaldi bat, eta hori garaipen handia da: gure ikasleek gai batzuk euskaraz pasatzen ahalko dituzte Baxoan. Erranaldi biziki xumea da, baina, hala ere, posibilitatea irekitzen du. Orain, horren modalitateak akademiarekin adostu beharko ditugu. Ez dugu debekurik euskaraz egiteko, baina ez dakigu zein izanen diren baimenduak izanen diren gaiak euskaraz egiteko. Baxoa hurbiltzen da biziki fite, lehen probak martxoan dira; beraz, guk behar ditugu errektorearen erantzunak epe biziki labur batean, jakiteko aurten nola antolatzen garen baxoarentzat eta brebetarentzat, eta ea zein diren euskaraz egiten ahalko diren gaiak.

Hemendik aitzina, zer aldatuko du zirkular horrek zuentzat?

Konkretuki ez du deus aldatzen. Hori da berri ona. Zirkular horren bidez, Konstituzio Kontseiluaren erabakiak ez du ondoriorik, eta ez du aldaketarik ekartzen. Gaur, apirilean ginen egoeran gara, eta egiten ahal dugu Konstituzio Kontseiluak deus erran izan ez balu bezala. Hori, alde horretatik, berri ona da. Gero, zirkular bat da, hauskorra da; hala ere, aski finak izan dira irakurketan: teknikoki ez dute baimentzen murgiltzea, baina baimentzen dute irakaskuntza elebiduna murgiltze sistemaren bidez. Parada hori atzeman dute maiatzeko erabakia saihesteko. Iraunen du iraunen duen denbora.

Afera horrekin denek ulertu dugu arazoa ez dela juridikoa; ez gara konstituzioaren lerroen arabera aritzen ahal. Konstituzio Kontseiluak hartzen duelarik horrelako erabaki anakroniko bat hizkuntzen kontra, erabaki hori ezin da aplikatu. Guk bagenekien, orain Parisen ere badakite, eta horri begira neurriak hartu dituzte. Babes hori iraunkortzeko, konstituzioa aldatu beharko da. Edonoiz gerta daiteke berriro mota horretako eraso bat. Hor murgiltzearena salbatu dugu, baina badira oraindik hainbat erabaki gure kontra direnak. Ez da ahantzi behar Molac legeak zeinu diakritikoak onartzea proposatzen zuela. Gaur egun, Iñaki, Beñat eta Aña guziak antikonstituzionalak dira oraindik ere.

Hizkuntzen gaiari buruz urrunago eraman beharko da afera. Alde horretatik, Jean Castex [Frantziako lehen ministroa] ikusi genuelarik irailean, erran zigun sortuko zuela hainbat ministerioren arteko kontseilu berri bat hizkuntza gutxituei buruz. Espero dugu kontseilu hori egiazki sortuko dela laster, eta beste afera batzuk konponduko dituela.

Bi kontseilu izanen dira, beraz? Bat Castexen agindupean eta bestea Blanquerren agindupean?

Bi gauza desberdin dira. Zirkular hori baliatu dute abisatzeko hizkuntzen kontseilu bat sortuko duela Hezkuntza Ministerioak. Hizkuntzak orokorki: bereziki ingelesa, bereziki atzerriko hizkuntzak, eta antzinako hizkuntzak eta hizkuntz gutxituak ere barne izanen dira. Hori ministerioaren tresna bat izanen da; ez da hitzarmenerako gune bat izanen. Hezkuntza Ministerioak bere buruarekin hitzartzeko ez du kontseilu berrien beharrik. Ez dugu aldaketa handirik espero alde horretarik. Aldiz, ministerioen artekoak zerbait ekarriko duela espero dugu.

Maiatzeko ebazpenean oinarrituta inork zuen eredua auzitan emateko aukera bada oraindik. Zirkularra aterata ere, Damoklesen ezpatarekin jarraitzen duzue.

Badugu abantaila bat: Konstituzio Kontseiluak ez zuen arrazoitu bere erabakia; erabaki biziki labur eta idor batean egon zen, zehaztasunetan sartu gabe. Ez du azaldu zergatik erabaki zuen murgiltzea antikonstituzionala zela. Beraz, gaur egun inork interpretatzen badu egiten duguna antikonstituzionala dela, salaketa bat ezarri beharko luke, baina erakutsi beharko luke ez dela gure irakasteko modua zirkular horrek erraten duena. Hor genuke hauskortasuna. Hala ere, zirkular horrek baimentzen du praktika bat ez dena arras Konstituzio Kontseiluak «murgiltzea» deitzen zuen hori. Badakigu erasoak edozein aldetatik etortzen ahal direla. Eta ikusi dugu Frantzian orain hauteskundeei begira badela nazionalismo eta jakobinismo tendentzia azkar bat igotzen ari dena. Hizkuntza gutxituek badituzte oraindik etsaiak Frantzian.

Hemendik aitzina konstituzio aldaketaren bataila abiatuko da. Zer aurreikusi duzue?

Badakigu Seaska txikiegia dela borroka hori bakarrik eramateko. Hor ari gara indarrak bateratzen, eta ari gara Gure Hizkuntzak Bizi Daitezen kolektiboaren bidez lanean. Eginen dugun lehen urratsa da Frantziako presidentetzarako hautagai guziei buruz galdetegi bat bidaltzea posizionatu daitezen kanpainan konstituzio aldaketa horri buruz. Beste gai batzuk ere izanen dira, baina nahi genuke kanpaina horretan konstituzio aldaketaren gaia agendan izatea, eta konstituzioa aldatzeko edo konponbide bat atzemateko engaiamendua hartu duen Frantziako presidente bat ateratzea. Ez gara gaurko corpus juridikoarekin egoten ahal; XIX. mendeko gogoeta batzuetan oinarritzen da. Aldaketarik ez bada, beti izanen da hizkuntzen kontrako mehatxua.

Frantzian diren dinamika politikoak ikusirik, errealista ote da?

Ikusiko dugu. Molac legea ez zen errealista. Denek errana ziguten, eta bereziki Pauli [Molac] errana zioten ez zela inoiz pasatuko, gizartea ez zela prest. Legeak sostengu handia izan zuen Senatuan, izan zuen Asanblean, eta izan zuen ere karrikan. Konstituzio Kontseiluaren ondotik izan ziren mobilizazioak biziki azkarrak izan ziren. Ikusi genuen erabakiak bazterrak inarrosi zituena, eta gehiengo handi bat badela horrelako erabakiak onartzen ez dituena. Beti uste dugu Frantzia ez dela inoiz mugituko, baina segitu behar da borrokan, eta egun batez lorpenak izanen ditugu.


Summary: Ernaik mobilizazioak egin ditu 'Castells legeen' kontra. Salatu dute Unibertsitateko Elkarbizitza Legeak eta Unibertsitate Sistemaren Lege Orokorrak «Espainiako Estatu neoliberala» sustatuko dutela

Ernai gazte erakundeak mobilizazioak egin ditu Gasteizko, Leioako eta Donostiako unibertsitate campusetan, Unibertsitateko Elkarbizitza Legea eta Unibertsitate Sistemaren Lege Orokorra arbuiatzeko. Espainiako Unibertsitateen ministro Manuel Castells lantzen ari den bi egitasmo horiek «unibertsitatearen elitizazioa eta pribatizazioa, euskaraz ikasteko zailtasunen handitzea eta ikasleria antolatuaren zigortzea» dituzte oinarri, gazte erakundeak salatu duenez. Katalunian ere, SEPH Herrialde Katalanetako Ikasle Sindikatuak mobilizazioak egin ditu.

Ernairen ustez, Castells legeak «inposizioa» dira, «euskal hezkuntza komunitateak eta are gutxiago euskal ikasleriak ez dutelako lege horiek eztabaidatzeko aukerarik eduki». Salatu dute Unibertsitateko Elkarbizitza Legeak eta Unibertsitate Sistemaren Lege Orokorrak «Espainiako Estatu neoliberalaren mesedetan» jokatuko dutela: "Unibertsitate Sistemaren Lege Orokorrak, hezkuntzaren doakotasuna eta eskuragarritasuna ahalbidetu ordez, kontrako norabidean egingo du, ikasleak prekario bihurtuz edo zuzenean hezkuntza eskubidea ukatuz», azaldu dute.

Gainera, unibertsitateetako egitura «zurrundu» egingo da lege horren ondorioz, eta ikasleen parte hartzea mugatu egingo du, esan dutenez. Euskararen arloan, Ernaik salatu du lege berriak «existituko ez balitz bezala» jokatuko duela, «euskararen zapalkuntza bultzatuz».

Unibertsitateko Elkarbizitza Legeari dagokionez, Ernaik uste du «ikasleak desaktibatzea eta isilaraztea» duela helburu: «Hau guztia aldatzeko ikasleok antolatu nahi badugu, Elkarbizitza Lege berriko zigorrak ezarri ahalko dizkigute», zehaztu dute.

Edonola ere, ohartarazi dute «unibertsitatearen elitea» osatzen duten horiek ez dutela lortuko helburua: «Ikasleok unibertsitate eredua iraultzera goaz, haien elkarbizitza desobeditzera». Antolatzera eta indarrak metatzera deitu dituzte ikasleak.


Summary: Haur eskoletan euskarazko murgiltze eredua zabaltzea galdegin dute Iruñean. Haur Eskolak Euskaraz plataformak deituta, dozenaka lagunek karriketara atera dituzte haur eskolak euskalduntzearen aldeko aldarriak. Mendebaldea eta Lezkairu auzoetako haur eskoletan murgiltze eredua ezar dadila eskatu dute, besteak beste.

Argi dute eskea: euskarazko haur eskolen eskaintza zabaltzea. Dozenaka lagunek egin dute bat arratsaldean Iruñean Haur Eskolak Euskaraz plataformak deituriko protestarekin. Haur eskoletan hezi, bizi eta lan euskaraz! lelopean, mobilizazioa egin dute Udaletxe plazatik abiatuta. Irmo salatu dute gaur egun Iruñean haur eskolen eskaintza «urria» dagoela, eta eremuen araberakoa, desorekatua.

Plataformak oroitarazi duenez, soilik haur eskola batean dago euskarazko murgiltze eredua gaur egun Iruñean. Hamasei haur eskola dira zabalik, guztira. Horiek horrela, salatu dute handia dela hutsunea, gaztelania gailentzen baita gehienetan, eta, beraz, «euskararen transmisioa oztopatzen».

Euskarazko haur eskolak aski ez direla ez ezik, salatu dute alde handiak direla Iruñeko barruti batzuen eta besteen artean. «Hego-mendebaldean eta hego-ekialdean diren auzoetako biztanleek ez dute euskarazko murgiltzean izaterik». Horregatik, exijitu dute behintzat euskarazko murgiltze eredua duen haur eskola bat izan dadila hiriaren barruti bakoitzean. Zehazki, Mendabaldea eta Lezkairu auzoetan sortu berri diren haur eskoletan jarri dute arreta protestan izan direnek; horietan euskarazko eredua ezar dadin nahi dute.


Summary: Nerea Urbizuk, Ane Garciak eta Anarik jarri diote ahotsa 22. Korrikaren kantuari. Aurkeztu dituzte 2022ko Korrikaren kanta eta bideoklipa, 'HitzEkin' izenburupean. Sustrai Colina bertsolariak sortu ditu hitzak, eta Nerea Urbizuk egina da musika.

Korrikaren hitzek badute doinua jadanik; bada hitzak kantatzerik, bai eta dantzatzerik ere. Iragarria zenez, Amurrio (Araba) eta Donostia lotuko ditu Korrikaren 22. aldiak, eta gaur aurkeztu dute Euskal Herrian barrena lasterka eginen diren kilometroak girotuko dituen HitzEkin abestia, kantuaren bideokliparekin batera. Nerea Urbizuk zuzendu du abestia, eta Sustrai Colinak izan du hitzak idazteko ardura. Iruñean aurkeztu dute lana, Golem Baiona zinema aretoan.

«(E)ta berriro egin mundua zurekin, beti baitago norbait hitz egiteko prest»; hala dio Korrikaren HitzEkin kantuak, errepikan, pop doinuek lagunduta. Nerea Urbizu bera, Ane Garcia eta Anari dira abeslariak, eta, hain zuzen, kantuaren zuzendari Urbizuk nabarmendu du kantuaren hiru interpreteak belaunaldi desberdinetako emakumezkoak izatea ez dela kasualitatea izan. Bide hori hartu izanak badu asmo bat, haren esanetan: «Helduen eta txikien arteko katearen sostengu eta bitartekaritza irudikatzea», hain justu.

Korrikaren leloak berak adierazten duenez, hitzak berebiziko garrantzia du aurtengo aldian. Abestiaren egileen esanetan, hori agerian da kantuaren mezua ikusirik: Urbizuk azaldu du «irekia» dela, eta nabarmendu du «balio garrantzitsuak» bultzatzen dituela, batik bat. «Ausarta izatea, ahalduntzea, oztopoen gainetik aurrera egitea edota beldurrak gainditzea», zehaztu du.

Hainbat istorio, bakarrean

Abestia irudiz janzteko balio duen bideoklipa ere gaur atera da argitara, azkenik. Tripulante Produce ekoiztetxeko Eymard Uberetagoenak zuzendu du bideoa. Urbizuren esanetan, «hainbat istorio biltzen dituen film laburra» da ikus- entzunezkoa. Abestiaren gisan, ikusgai da jadanik.


Summary: Bizitzeko gutxieneko diru sarrerak 44.620 onuradun ditu Hego Euskal Herrian. Espainiako Kongresuak onartu du Bizitzeko Gutxieneko Diru Sarreraren Legea, gobernuko bazkideen, ERCren eta EH Bilduren botoekin.

Parlamentutik Senaturako bidean hainbat aldaketa izan ditu Bizitzeko Gutxieneko Diru Sarreraren Legeak, eta azkenean horiekin izan da gaur onartua Espainiako Kongresuan, gobernu koalizioko bi alderdien, ERCren eta EH Bilduren aldeko botoekin. EAJk kontra bozkatu du, nahiz eta aurretik parlamentuan aurreko tramitazioko testua babestu zuen.

Legeak ez du jasoko orduko bertsioak jasotzen zuen xedapen bat, zeinetan funts bat aurreikusten zen udalei ordaintzeko gutxieneko diru sarreraren kudeaketaren gastuak. Aldaketa aipagarrien artean, prestazioa jasotzen duten familientzako diru kopuru gehigarri bat dago haur bakoitzeko, 50-100 euro artekoa, adinaren arabera.

Onarpenarekin batera, Gizarte Segurantzako ministerioak prestazioaren onuradunen kopuruak eman ditu. Hego Euskal Herrian 23.777 familiak jasotzen zuten gutxieneko diru sarrera abenduaren hasieran, eta guztira 44.620 pertsona ziren onuradunak, 31.076 heldu eta 13.544 adin txikiko. Ministerioak ez du daturik eman Hego Euskal Herrian onartu gabeko eskaerei buruz. Espainian prestazio eskaeren hiru laurdenek ezezkoa jaso dute.


Summary: Jaurlaritza, ITPren akzioen %6 erosteko prest legoke.

Gauza jakina da Eusko Jaurlaritza ITP Aeroren akziodunen artean sartu nahi duela, eta %4 eta %6 artean erosteko prest legoke. Hala argitaratu du behintzat El Economista kazetak, eta Arantxa Tapia Ekonomia Garapen sailburua aipatu du informazio horren iturri bezala. Finkatuz funtsaren bitartez sartuko litzateke, enpresak Euskal Herrian dituen erroei eusteko helburuarekin.

ITPren %70aren jabea Bain Capital funtsa da, hark erosi zion hegazkin turbinen enpresa Rolls Royceri, eta beste %30 betetzea falta da. %10 JB Capitalek du, eta %5 Andoaingo SAPA arma enpresak. Sapak mugimendua egin du azken egunetan, handitu egin baitu Indra defentsa sektoreko enpresa espainiarrean zuen parte hartzea. %5etik %8,5era igaro da, eta Indra ITP Aeroko akziodunen artean sartzen saiatuko dela zabaldu da.


Summary: Oposizioak planto egin dio Enrique Maiari, «amarru» egitea egotzita. Abaurrea zinegotziaren dimisioaz baliatuta aurrekontuak onartu nahi izatea leporatu diote Navarra Sumari. EH Bilduk, PSNk eta Geroa Baik uko egin diote bozketetan parte hartzeari

Alde egin dute. EH Bildu, PSN eta Geroa Bai udal taldeetako zinegotziek planto egin dute Iruñeko Udalaren gaurko osoko bilkuran, eta bakarrik utzi dituzte Navarra Sumako ordezkariak. Udal gehiengoa «bere mesedetan bihurritu» nahi izatea eta «ordezkagarritasun demokratikoaren printzipioa» urratzea egotzi diote Enrique Maia alkateari. Izan ere, Joxe Abaurrea (EH Bildu) zinegotziak borondatez kargua uztea baliatu du Navarra Sumak, gizarte zerbitzuen finantzaketari buruzko proposamen bat aurrera ateratzeko: 13 zinegotzi ditu koalizio eskuindar espainiazaleak; oposizioko hiru taldeek, berriz, 14. Abaurrearen erabakiaz geroztik eta haren ordezko Garbiñe Buenok kargua hartu arte, ordea, berdinduta daude bi blokeak. Hortaz, alkateak kalitatezko botoa erabil dezake, bozketetan zirt edo zart egiteko. Eta zart egin du.

EH Bilduk, PSNk eta Geroa Baik Maia alkateari galdegin diote ez dezala erabili behin-behineko egoera hori «hauteskundeetatik ateratako indar korrelazioa bidegabeki aldatzeko» eta, hortaz, ez dezala bozketarik antolatu, Garbiñe Buenok zinegotzi akta jaso arte. Arazoa, baina, ez da ohiko mozio eta proposamenetara mugatzen: jokoan dira hiriburuko aurrekontuak. Hilaren 30eko ezohiko bilkuran eztabaidatuko eta bozkatuko dute Navarra Sumaren aurrekontu proiektua. Ohiko indar korrelazioa aintzat hartuta, uste izatekoa zen atzera botako zituztela —ezetza emanen dutela iragarri dute oposizioko hiru taldeek—, baina alkateak ez du osoko bilkura atzeratu nahi izan, eta kazetarien aurrean behin baino gehiagotan esan du ez duela aurrekontuen tramitazioa aldatuko. Koiunturazko abantaila bere mesedetan erabiltzeko asmoa duela, alegia.

Orain, udal idazkariaren esku dago EH Bilduko Garbiñe Bueno zinegotzi izateko dokumentazioa Hauteskunde Batzordera igortzea. Erakunde horrek eginen ditu zinegotzi aktaren eskualdaketa egin ahal izateko tramiteak. Zentsura mozioa, airean

Navarra Sumaren eta, bereziki, Enrique Maia alkatearen jokabide «antidemokratikoa» salatu nahi izan dute EH Bilduk, PSNk eta Geroa Baik, eta horregatik alde egin dute gaurko osoko bilkuratik. Ez dute bozketa gehiagotan parte hartuko, egoera lehengoratu arte.

Udal aurrekontuetan «amarru» egin nahi izatea egotzi dio EH Bilduk Navarra Sumari: «Iruzur bat da alkatearen kalitatezko botoarekin aurrekontuak inposatzen saiatzea». Era horretan, koalizio eskuindarrak «2019ko hauteskundeen emaitza nahita urratuko duela» salatu du talde independentistak.

Geroa Baik alkateari galdegin dio «udal gehiengoak errespetatzeko». «Errealitate instituzionalaren arabera, Navarra Sumak ez du gehiengo demokratikorik; hortaz, ez dezatela zinegotzi baten dimisioa baliatu errealitate demokratikoa bihurritzeko». Geroa Baik iragarri du aurrekontuen osoko bilkuran gaurkoa berriz gertatzen bada Maiaren aurkako zentsura mozioa aurkeztuko duela. «Tresna politiko legitimoa da, eta, gehiengoaren borondatea perbertitzen ari dela ikusita, erabat justifikatuta legoke».


Summary: Ohiko Espainiako Vuelta izango da 2022koa. Amaiera gogor ugari eta erlojuaren aurka 54 kilometro izango ditu datorren urteko Espainiako Vueltak. Euskal Herrian bi etapa lehiatuko dira osorik

Bukaera malkartsuz jositako ibilbidea izango du datorren urteko Espainiako Vueltak. Izan ere, guztira bederatzi etapak izango dute amaiera mendate beatean. Lehengo lepotik burua, beraz. Irteera eta helmuga asko berriak izango dira, baina funtsean, lasterketak betiko esentzia bera izango du. Gatza eta piperra jarriko diote Euskal Herriko etapek: aurtengo etenaren ostean, bi etapa osorik jokatuko dira bertan, eta beste bat Bilbotik aterako da.

Aurrez ere jakina zen: Herbehereetan abiatuko da lasterketa, abuztuaren 19an, eta bertan jokatuko dira lehen hiru etapak. Plan hori 2020ko aldiari zegokion, baina atzeratu egin behar izan zen, osasun krisialdiaren ondorioz. Aurreneko etapa Utrechten hasi eta bukatuko da; 23,3 kilometroko taldekako erlojupeko bat izango da. Bigarren etapak ere hiri horretan izango du helmuga, eta hirugarrena Bredan amaituko da, baita hasi ere. Egun lasaiak izango dira, haizeak lasterketa hankaz gora jartzen ez badu behintzat.

Vueltak lehen etena egingo du orduan, Euskal Herrira bidean jartzeko. Bertan lehiatuko dira ondorengo bi etapak. Lehenengoak, lasterketako laugarrenak, Gasteiz eta Guardia lotuko ditu, 153 kilometroko ibilbide batekin. Opakua eta Herrera igoko dituzte, azken hori helmugatik 15 kilometrora. Biharamunean, Irun eta Bilbo artean ibiliko da tropela, 187kilometroko ibilbidea osatuz. Gangurengo igoera izango da epaile; birritan igoko dute. Hurrengo etapa Bilbon hasiko da, eta hortik Kantabriarantz joko du lasterketak, Pico Jano mendatearen bila. 11 kilometro eta %6,4ko pendiza du, eta aurrenekoz igoko dute Vueltan. Lasterketako lehen bukaera malkartsua izango da.

Hurrengoak Asturiasen egongo dira, 8. eta 9. etapetan. Bata Fancuayan finituko da; aurrez ez dute sekula igo proba espainiarrean. Zazpi kilometroko igoera da, hots, ez da Angliru edo Gamoniteiru bezain luzea; baina ez zaio gogortasunik falta, bataz besteko pendiza %8,6ko duen neurrian. Les Praereseko horma izango da Asturiasko beste amaiera menditsua; bezperan bezala, lau gain igarota iritsiko dira azken igoerara.

Atseden hartu ostean, Herrialde Katalanetan sartuko dira ziklistak, Elx eta Alacante artean erlojuaren aurka lehiatzeko. 31 kilometroko saio laua izango da; ez da oso luzea, baina bai onenen artean alde aipagarriak eragiteko nahikoa. Igotzaileek ez dute zertan kezkatu, denbora berreskuratzeko aukera izango baitute Andaluziako etapa menditsuetan. 12. etapan, Sierra Bermejan barneratuko da tropela; iaz 8.000 hektarea kiskali zituen bertan baso-sute batek. Peñas Blancasen egongo da helmuga; ez dute lehen aldiz igoko, baina datorren urtean lau kilometro erantsiko dizkiote.

Mendate bakarreko etapa izango da hori, eta 14.ak ere antzeko itxura izango du: gogortasuna amaieran igo beharreko Los Villaresek eta Sierra de la Pandera ezagunak emango diote. Arnasa hartzeko betarik gabe, biharamunean maila bereziko Sierra Nevadan egongo da helmuga. Aurrez mendate bakarra igoko dute; halere, desnibela 4.000 metrotik gorakoa izango da.

Zirrara, azken unera arte

Indarrak berritzeko tartea hartu, eta azken txanpan sartuko da proba. Etapa gorabeheratsuak topatuko dituzte Extremaduran: 17. eta 18. etapak Piornal eta Tentudia mendateetan amaituko dira, hurrenez hurren —horiek ere igoera berriak dira—, eta ondoren, zirkuitu bihurria izango dute Talavera de la Reina inguruan.

Sailkapeneko aldeak handiak izanda ere, dena erabakitzeko egongo da, edozer gauza gerta daitekeelako 20. etapan, Guadarramako Mendizerran. Galde diezaiotela, bestela, Fabio Aruri; han Tom Dumoulini segada egin, eta hala irabazi zuen 2015eko Vuelta. Oso etapa hautsia izango da; azkenak, ordea, itxura etzana izango du. Irabazleak Madrilen altxatuko ditu besoak, irailaren 11n.


Summary: Osasunak aurrera egin du Espainiako Kopan; Amorebieta kalera joan da. Nafarroako taldeak 1-2 irabazi dio Deportivori, eta Bizkaikoak 1-2 galdu du Almeriaren kontra. Lau euskal talde ariko dira final-hamaseirenetan.

Ostiralean egingo dute Espainiako Kopako final-hamaseirenetako zozketa, 12:00etan. Euskal Herriko lau talde ariko dira hirugarren kanporaketan. Batetik, bigarren kanporaketa gainditu duten hiru taldeak daude: Reala, Eibar eta Osasuna. Eta, bestetik, Athletic. Talde zuri-gorriak ez ditu jokatu lehenbiziko bi kanporaketak, Espainiako Superkopan ariko baita urtarril erdialdean. Kopako zozketaren sistemaren arabera, aukera baldin badago, Lehen Mailako taldeei koska bat edo bi gutxiagoko aurkariak egokituko zaizkie.

Osasuna izan da sailkatu den azkena. Nafarroako taldeak Deportivo kanporatu du gaur gauean: 1-2 irabazi du Riazorren. Sufritu egin du, galiziarrek sartu baitute lehen gola, 23. minutuan, baina Kike Garciaren (45. minutuan) eta Budimirren golek (64.ean) emaitza irauli dute.

Amorebieta, ordea, lehiatik kanpo geratu da: 1-2 galdu du Urritxen Almeriaren kontra. Sadiqek sartu du 0-1ekoa, 24. minutuan, eta Orozkok bana berdindu du 56.ean, baina Apphiahk garaipena eman dio Espainiako taldeari 61.ean.


Summary: Murgiltze irakaskuntzaren aldeko aldarriak Kataluniatik, BERRIAn. Murgiltze irakaskuntzaren gaiak harrabotsa sortu du Katalunian, eta, hain justu ere, bihar aterako dira kalera murgiltze ereduaren alde manifestatzera.

Badira asteak eta hilabeteak murgiltze irakaskuntzaren gaiak harrabotsa sortu duela Katalunian. Azaroaren amaieran iritsi zen Espainiako Auzitegi Gorenaren ebazpena, eta, epaiaren arabera, Katalunian ikastorduen %25 gazteleraz ematera behartuta daude. Ebazpenaren arabera, ikasleek «berehala» hasi behar dute eredu berri horretan ikasten. Hain justu ere, hori salatzeko aterako dira bihar kalera Katalunian, murgiltze irakaskuntzaren alde manifestatzera.

Euskal Herrira ere hedatu da kezka, eta BERRIAk kazetari bat bidali du hara, gaiaren inguruko analisia egin eta manifestaldiaren berri ere ematera. Katalunian da Maite Asensio, eta, manifestaldiaren atarian, gaiari buruzko nondik norakoen hurbilketa bat egin du Arantxa Elizegi lankidearekin batera. Katalunian topatu duen testuinguruaz hitz egin dute, manifestazioak eman dezakeenaz, eta Turo del Drac ikastetxearen egoera ere izan dute hizpide.

BERRIAk igandean landuko du gaia luze eta zabal.


Summary: Eguberrietako ospakizunetan taldeak mugatzeko gomendioa egingo du Eusko Jaurlaritzak. Iñigo Urkullu lehendakariak esan du Eusko Jaurlaritzak ez duela eskumenik pertsonen bilkurak mugatzeko, baina bai aholkuak emateko. Maskara espazio irekietan une oro erabiltzearen alde dago lehendakaria. Sagarduik jakinarazi du beste 2.508 positibo atzeman dituztela azken orduetan Araban, Bizkaian eta Gipuzkoan.

Eusko Legebiltzarrean kontrol saioa egiten ari dira goizean; urteko azkena izango da. Pandemiaren bilakaera okerrera doala ikusita, oposizioak Eusko Jaurlaritzari galdetu dio ea zer neurri hartuko dituen birusaren hedapena geldiarazteko eta osasun publikoa indartzeko. Iñigo Urkulllu lehendakariak iragarri du Eguberrietako ospakizunei begira Jaurlaritzak gomendio sorta bat aterako duela. Zehaztu du Jaurlaritzak «muga legal eta juridikoak» dituela neurri batzuk hartzeko, eta horregatik aholku edo gomendioak soilik emango dituela. Hala, Gabonetako ospakizunetan bil daitekeen pertsona kopurua mugatzeko gomendioa emateko asmoa du Jaurlaritzak, eta gomendatuko du talde topaketak kopuru mugatu batekin eta kideen osaera aldatu gabe egitea. Halaber, maskara une oro erabiltzearen alde agertu da Urkullu, baita kanpoaldean ere, baina horretarako Espainiako Gobernuak indarrean den dekretua aldatu behar duela gogoratu du.

Era berean, adierazi du Eusko Jaurlaritza lanean ari dela positibo berriak bilatzeko, kasuen eta kontaktuen test gehiagoekin, eta horretarako, testak egiteko hitzorduetarako ekipoak indartzeko puntuak gehitu direla. Horrez gain, COVID ziurtagiria «posible eta erabilgarria» den eremu guztietara zabaltzeko egindako urratsak nabarmendu ditu Urkulluk. Txertaketari dagokionez, azpimarratu du Osakidetza lanean ari dela hirugarren dosia zabaltzeko eta hamabi urtetik beherakoei txertoa «ahalik eta azkarren» jartzeko.

Miren Gorrotxategi Elkarrekin Podemos-IUko bozeramaileak lehendakariari gogorarazi dio duela gutxi esan zuela litekeena zela pandemiaren bilakaeran joera aldaketa bat izatea, baina datuek justu kontrakoa erakusten dutela. Neurri nahikorik ez hartzea egotzi dio Gorrotxategik Jaurlaritzari, eta salatu ez dela ulertzen seigarren olatuan Jaurlaritzak «inprobisazioz» jardutea. Salatu du, halaber, lehen arretan «tentsionatuta» dagoela aspaldi, eta osasun sistema ez dagoela behar bezala prestatuta pandemiari aurre egiteko. Gorrotxategik esan du ardura guztia ezin dela herritarren esku utzi, eta neurriak lehenbailehen hartzeko galdegin dio, hala nola aztarnari gehiago kontratatzea, leku itxietan aireztapena bermatzea, prebentzio neurriak indartzea eta herritarren osasun arreta egokia bermatzea.

Ospitaleen egoera

Bestalde, pandemiaren bilakaeraz mintzatu da Gotzone Sagardui Osasun Sailburua, EH Bilduren galdera bati erantzunez. Sagarduik jakinarazi du azken orduetan 2.508 positibo atzeman dituztela Araban, Bizkaian eta Gipuzkoan, orain 306 pertsona daudela gaitzarekin ospitaleratuta, eta 99 ZIUetan, larri. Hain justu, ospitaleetan kontingentzia planaren hirugarren fasea aktibatu dela iragarri du. Zehazki, ZIUetan aurreikusitako bost agertokietatik hirugarrenera igaro da, hau da, unitate horietan 146 ohe gehiago ireki ditu, 427 oheraino, covid-19ak ospitaleetan eragindako presioa handitu baita. Hala ere, Sagarduik azpimarratu du osasun sistemak eutsi egiten diola egungo egoerari, baina ezinezkoa dela olatu berri honi aurre egitea «ondoriorik pairatu gabe». Osasun sistema eta lehen arreta indartzeko zer neurri hartuko dituen galdetu dio Rebeka Ubera EH Bilduko legebiltzarkideak Sagarduiri, baina hark ez du neurri berririk iragarri.


Summary: Egunean Behin jokoaren finalean 28.282 herritarrek parte hartu dute. ETB1en eman zuten finala, Biba Egunean Behin zuzeneko emankizun berezian. Irabazlea Usurbilgo (Gipuzkoa) Jon Arroio Alkorta izan zen.

Egunean Behin jokoaren zortzigarren denboraldia joan den astean amaitu zen, baina atzo gauean final berezia jokatu zuten. Codesyntax enpresaren eta EITBren lankidetzari esker, ETB1ek zuzeneko final sinkronizatua eman zuen: Biba Egunean Behin. 28.282 herritarrek parte hartu zuten sakelako telefonoko jokoan, hamar galderak ahalik eta bizkorren asmatzeko gogoz —uztaileko lehen finalean baino %12 gehiagok—. Zozketa bidez 1.000 euroko bidaia saria eman zuten lehenbizi. Eta, laugarren partidan, lehen hogei sailkatuek jokatu zuten 2.000 euroko bidaia saria irabazteko helburuarekin. Irabazlea, hamar galderak asmatuta, Usurbilgo (Gipuzkoa) Jon Arroio Alkorta izan zen. Berehala telefonoz deitu zioten, eta hitz batzuk egin zituen ETBko saioan.

Telebista saioak %4,5eko ikusle kuota lortu zuen Araban, Bizkaian eta Gipuzkoan —euskaldunen artean, %13,1eko kuota—. 64.000 herritarrek ikusi zuten programa momenturen batean.

Elkartasun maratoiaren eguna zen atzo EITBn. Eta Egunean Behin-eko finalean parte hartu zuten jokalari bakoitzeko euro bat bideratu zuten alzheimerraren ikerketarako; horrenbestez, 28.282 euro gaineratu zioten egun osoan jasotzen ari ziren kopuruari. Guztira, EITB Maratoiak 807.422 euro jaso ditu Alzheimerren gaitza ikertzeko. Ekarpenak egiteko bideak zabalik daude oraindik.

Egunean Behin jokoak atseden hartuko du orain aste batzuetan. Ez dute iragarri noiz hasiko den bederatzigarren denboraldia. Zortzigarren denboraldian puntu gehien lortu dituen jokalaria Erik Gartzia kazetaria izan da. Finalaren bukaeran agertu zen atzo. Gaur, berriz, elkarrizketa egin diote lan egiten duen hedabidean: Oarso-Bidasoko Hitza-n. Aurreko denboraldietan ere goiko postuetan ibili da.


Summary: 'Aldaera' da 2021. urteko hitza, Euskaltzaindiaren eta UZEIren arabera. Hitz berria izan ez arren azken hilabeteotan eduki duen «ohiz kanpoko erabilera» dela-eta nabarmendu dute bi erakundeok. BERRIAko Euskara Taldeak abenduko azken astean argitaratuko du urteko hitzen zerrenda.

COVID-19 birusak eragindako izurriak utzi du itzala hizkuntzan, bigarren urtez. Euskaltzaindiak eta hari atxikitako UZEI terminologia eta lexikografia zentroak 2021. urteko hitza aukeratu berri dute, eta, nola ez, pandemiarekin loturik dago: aldaera.

«Oinarritzat edo eredutzat hartzen denarekiko desberdintasunen bat duen era». Horrela definitzen du Euskaltzaindiak berak aldaera zer den. Azken hilabeteotan barra-barra erabili da hitza hedabideetan, koronabirusaren mutazioez hitz egiteko. «Delta aldaera» izan zen denen ahotan denbora luzez, eta, orain, «omikron aldaera» dabil bolo-bolo, horrela izendaturiko birusa zabaldu ahala.

Halere, nabarmendu dute euskararentzat aldaera ez dela hitz berria, eta Euskaltzaindiaren Hiztegian jasota dagoela. «Baina azken hilabete hauetan ohiz kanpoko erabilera izan du pandemiaren harira». Erakundeon arabera, erabilerak berritu egin du hitza.

Lehen aldiz aukeratu dute urteko hitza elkarrekin bi erakundeok. Argitu dutenez, batez ere hedabideak arakatzen dituzte lexikoa eguneratzeko, eta «eguneroko jarraipen horretan oinarrituta hautatu da 2021eko hitza».

BERRIAk, urte amaieran

Azken urteotan tradizio bihurtu da hainbat hizkuntzatan aurreko hamabi hilabeteetan sortu edo nabarmendu diren hitzen zerrendak egitea. BERRIAko Euskara Taldeak ere egiten du bilduma.

Iazkoan ere, izurriari loturiko hitzak agertzen dira: Koronabirus, berrogeialdi, maskara. Baina baziren bestelakoak ere.

2019an, berriz, tsunamia, brebeta, epizenoa eta podcasta nabarmendu zituzten, besteak beste.


Summary: Katixa Agirreren 'Amek ez dute' zinemara eramango dute. Mar Coll zuzendari kataluniarrak moldatuko du liburua pantailara, eta datorren urtean hasiko dira filmatzen

Euskaraz eman zuen argitara Amek ez dute liburua Katixa Agirrek 2018an, eta hainbat hizkuntzatara zabaldu da geroztik. Pantailara ere helduko da orain, Mar Coll zinemagileak egokituko baitu zinemarako, gaztelerazko itzulpena oinarri hartuta: Las madres no. Eta izen bera izango du filmak ere. Elastica Films-ek ekoitziko du filma, eta datorren urtean dira filmatzen hastekoak.

Euskarazko eleberriak idazten laguntzeko Zubikarai saria jaso zuen Agirreren proiektuak 2016an, eta eskolakide batek bere bi ume bikiak hil dituela jakiten duen ama eta idazle bat du protagonista. Obsesionatu egiten da gaiarekin, eta gertuko izan zuen pertsona hori puntu horretara nola heldu ote zen galdetzen dio etengabe bere buruari narratzaileak. Saiakeraren eta thrillerraren artean dabil lana, horregatik, eta epaiketa kronika baten airea ere hartzen du kontakizunak amaiera aldera.

Mar Coll zinemagileak ere behin baino gehiagotan landu ditu familia giroko tentsioak ere. Besteak beste, Tres días con la familia filma eta Matar al padre telesaila zuzendu ditu Collek orain arte.


Summary: Durangoko trenbide gaineko espazioa urbanizatzeko aurreakordioa itxi dute udalak eta Jaurlaritzak. «Proiektu bideragarri bat» egiteko konpromisoa hartu dute, eta atzera bota EAJk bultzatu zuen plana. Udalak prozesu parte hartzaile bat iragarri du.

Eusko Jaurlaritzako Lurralde Plangintza, Etxebizitza eta Garraio Sailak eta Durangoko Udalak (Bizkaia) aurreakordio bat itxi dute herri hartako trenbidea lurperatu izanak askatutako espazioan «proiektu bideragarri bat» egiteko. Bi erakundeek azaldu dutenez, «ahalik eta berdegune gehien» izateko modua emango du aurreakordioak, eta bien artean adostuko dituzte eraikinen altuera eta kokapena. Trukean, udalak Jaurlaritzaren esku utziko ditu hainbat lursail. Aurreakordioak baditu oinarri politikoak ere. Hura onartuta, PSE-EEk, Jaurlaritzatik, eta EH Bilduk eta Elkarrekin Podemosek ,udaletik, atzera bota dute EAJk espazio hartan egiteko sustatu zuen plana, proiektuari «izaera soziala» emateko.

Akordioak aldaketa ugari aurreikusten ditu lanetan, hasiera batean aurkeztu zen proiektuarekin alderatuta. Besteak beste, heren bat murriztuko da eremuaren eraikigarritasuna, eta bi erakundeen artean adostuko dute eraikinen tipologia. Murrizketa horien truke, Durangoko Udalak hainbat lursail utziko ditu Eusko Jaurlaritzaren eskuetan; hala nola, babes ofizialeko etxeen eta babes tasatuko etxeen hainbat partzela, etxebizitza publikoaren plan bat egiteko, eta muntatzen ari diren Eguzkitzako industrialdeko lursail bat. Era berean, San Agustin komentua eta Pinondo Etxea ere Jaurlaritzaren kudeaketapean geratuko lirateke, eraikinak birgaitu eta «premia egoeran dauden kolektiboentzako zuzkidura bizitokiak eraikitzeko».

Jaurlaritzak, berriz, uko egingo dio eremuan lurpeko merkataritza galeriaren bigarren fasea eta ekipamenduetarako eraikina eraikitzeari, eta udalaren esku utzi du trenbide zaharraren trazadura; hark izango du eremu hura urbanizatzeko ardura.

Trenbidea lurperatzeko obrak 60.000 metro koadroko espazio urbanizagarria utzi zuen Durangon, baina, orain arte, Jaurlaritza eta udala ez zetozen bat hura erabiltzeko moduaren inguruan. 2006an, EAJ udal gobernuan zela, hemezortzi pisuko bost dorre eraikitzeko konpromisoa hartu zuen udalak, lanen zati finantzatzeko; besteak beste, 554 bizitoki eta merkataritzara bideratutako hainbat lokal eraikitzeko. Proiektua geldirik egon zen duela hiru urte martxan jarri zuten arte, baina 2019tik agintean den udal gobernua aurka agertu zen. Hala, martxoan, aferaren inguruko herri galdeketa bat antolatu zuen, eta bozkatu zuten 7.077 herritarretatik 6.680k PERI 1 proiektua «bertan behera uztearen eta prozesu parte hartzaile baten» alde egin zuten. Orduan, argi hitz egin zuen Ima Garrastatxu alkateak (EH Bildu): «Durangarrek oso mezu argia helarazi digute: ez dituzte 18 pisuko bost dorre nahi».

Ordutik, hainbat aldiz bildu dira udaleko eta Jaurlaritzako Lurralde Plangintza, Etxebizitza eta Garraio Saileko arduradunak. Hala nola, Iñaki Arriola sailburuak (PSE-EE) apirilean adierazi zuen bere helburua aferaren inguruko «ahalik eta adostasun handiena» lortzea zela, baina gogoraraziz Jaurlaritzak ezin ziela uko egin «askatutako espazioen gainbalioei». Hau da, hemezortzi pisuko bost dorreak eraikitzea ez zen «sine qua non baldintza bat» gainbalio hori lortzeko, baina urratsak egin behar ziren «euskal zergadun guztien diruarekin eginiko ahaleginaren parte finantzatzeko».

Izan ere, Euskal Trenbide Sareak 274,3 milioi inbertitu zituen Durango Operazioan; besteak beste, Durango eta Abadiño arteko bidea lurperatu zuten; geltoki berriak egin zituzten Durangon, Euban eta Trañan; eta 27 trenbide pasagune kendu zituzten —Durangon, lau—. Proiektu hura, baina, ez zen tren zerbitzuaren mesederako egin, Arriolaren hitzetan: «Durango operazioa oinarriz urbanistikoa izan zen. Euskotrenek ez du bidaiari bakar bat ere irabazi harekin, baina Durangok asko irabazi du hirigintzari eta bizi kalitateari dagokionez».

Hala, bi aldeek gainbalio horri forma emateko abiatutako negoziazioaren ondorio da aurkeztutako aurreakordioa; bi erakundeen arabera, «herritarrak gogobeteko» dituena eta amaiera emango diona hamabost urtez «enkistatuta» egon den arazo bati. Halere, elkarrizketa mahaian jarraituko dute proiektua zehazteko eta kudeaketa sistema urbanistiko bat adosteko; hau da, PERI programa moldatzea posible den edo berri bat onartu beharko duten aztertzeko.

Prozesu parte hartzale bat

Akordioak balio politikoa ere badu. Udal mailan ezkerreko alderdien arteko akordio ugari egin diren arren, lehen aldia da PSE-EEk Jaurlaritzatik halako mugimendu bat egiten duena. Izan ere, haren gobernukide den EAJk bultzatutako proiektua zen atzera bota dutena. Durangoko jeltzaleek adostu zuten hura Jaurlaritzarekin, eta plana defendatu dute behin herriko gobernua galduta ere. Hala nola, martxoko galdeketan abstentzioaren aldeko deia egin zuen, hark «zentzurik ez» zuela argudiatuta. EAJren esanetan, %28,5eko parte hartzeak adierazi zuen «durangarrek aurrera egin nahi dutela erakundeen artean adostutako proiektu bideragarri batekin». Ordurako, udalaren eta Jaurlaritzaren arteko elkarrizketaren alde egin zuen PSE-EEk, abstentzioak irabazi zuela adierazi arren.

Garrastatxuk eta Julian Rios alkateordeak (Herriaren Eskubidea-Elkarrekin Podemos), berriz, galdeketa haren garrantzia nabarmendu dute, eta Erabaki plataformaren lana eskertu, eginiko mobilizazio lanagatik: «Esan dezakegu 18 solairuko bost dorreak historia direla jada, eta hori durangarrek eta udalak elkarrekin egindako lanari eta borondateari esker da». Hartara, herritarrek eskatu bezala, proiektu berriaren inguruko prozesu parte hartzaile bat bultzatuko du Udalak, durangarren ekarpenak jasotzeko.


Summary: Aurrekontu «antisozial eta neoliberalak» salatu ditu ELAk. Giza kate baten bidez EH Bilduren eta EAJren egoitzak lotu dituzte Bilbon

ELA sindikatuak giza katea egin du Bilbon, EAEko 2022ko aurrekontu «antisozial eta neoliberalak» salatu eta «aurrekontu sozialak» eskatzeko. Giza katea EH Bilduk Bilbon duen egoitzatik abiatu da, eta EAJren egoitzan amaitu da.

ELAko Leire Gallegok esan duenez, aurrekontuekin lortu nahi duten helburua «ahalik eta gutxien gastatzea» da. «Hezkuntzara bideratutako dirua aurreko urtean baino gutxiago da, diru sarrerak bermatzeko errentan murrizketak daude, eta aurrekontuen %13 zor publikoa kitatzera bideratuta daude».

Mikel Noval ELAko Azterketa Bulegoaren arduradunak azaldu du protestaldiarekin EH Bilduren eta EAJren egoitzak lotu dituztela «PSE-EErekin batera bi alderdi horiek duten erantzukizuna nabarmentzeko». Esan duenez, Jaurlaritzarekin lortutako akordioaren bidez EH Bilduk eragindako aldaketek aurrekontu proiektuaren %0,5i baino ez diote eragiten, eta ez dute «egiturazko aldaketarik» ekarriko: «Guk aurrekontuen edukiari erreparatzen diogu, eta ez horrenbeste aurrekontu horiek nork sustatzen dituen».


Summary: Azpiazu haserre Calviñorekin, ez diolako erantzun funts eskaerari. Urrian aurkeztu zizkion Jaurlaritzak Madrili zeintzuk ziren Next Generation funtsaren diruak jasotzeko lehentasunezko proiektuak. Ez du erantzunik jaso.

Eusko Jaurlaritzak kritika handiak egin izan dizkio Espainiako Gobernuak Europako Batasunaren Next Generation (NG) funtsei buruz egindako kudeaketari, oso zentralista iruditu zaiolako eta alde batera utzi izan dituelako autonomia erkidegoak. Azken kritika gaur bertan iritsi da, Eusko Legebiltzarrean. EAJren taldearen galdera bati erantzunez, Pedro Azpiazu Ekonomia sailburuak salatu du Madrilek ez diela erantzun bere proiektu estrategikoei.

Urriaren 19an bidali zion Jaurlaritzak bere hiru proiektu kutunen zerrenda Espainiako Gobernuari, Nadia Calviño Ekonomia ministroaren eskaera bati erantzunez. «Ez da onargarria» erantzunik jaso ez izana, Azpiazuren arabera. «Jakin behar dugu zer proiektutarako izango ditugun Europako funtsak, jasoko dugunaren arabera gure funts propioak jarri behar ditugu eta».

Euskadi Next planean agertzen diren beste proiektuak alde batera utzi gabe, Gasteizko gobernuak hiru arlori eman die lehentasuna: mugikortasun elektrikoa eta digitalizatua, trantsizio digitala, eta osasun terapia berritzaileak. Hiru proiektu estrategikoetarako 1.854 milioi euroko inbertsioak aurreikusi ditu Jaurlaritzak, eta horietarako 648 milioi eskatu ditu Europako funtsetatik.

Azpiazuk ziurtatu du asko dagoela jokoan, eta Jaurlaritzak «proposamen eraikitzaileak» egin dituela. Madrildik, ordea, «inposizioz eta segurtasun juridikorik ezaz betetako kudeaketa» jaso du.

Espainiako Gobernuak abuztuan jaso zituen lehen 9.000 milioi euroak, eta hezkuntzarako, osasunerako eta trantsizio ekologikorako baliatu zituen. Abendu hasieran jaso zuen 10.000 milioi euroren bigarren ordainketa baterako oniritzia, baina dirua ez da artean iritsi, Europako Batasuneko beste kideen oniritzia falta delako.


Summary: Ikatzaren mundu mailako eskaria %6 hazi dela ohartarazi du Nazioarteko Energia Agentziak. Datorren urtean inoizko hazkunderik handiena izatea aurreikusi dute. Horrek «ia ezinezko» egingo du Glasgowko goi bilerako helburuak betetzea.

Ikatzaren kontsumoak gora egin du berriz ere: %6 hazi da eskaria. Pandemiaren lehen urtean jaitsi bazen ere, jaitsiera ez zen izan IEA Nazioarteko Energia Agentziak aurreikusitako bestekoa. Gauzak horrela, datorren urtean inoiz izan gabeko kontsumoa egotea espero du. Horrek «ia ezinezko» bihurtuko du Glasgowko goi bileran hartutako erabakiak betetzea; hots, ikatzaren kontsumoa jaistea, klima larrialdia apaltzeko.

«Ikatzaren isurpenak gutxitzeko gobernuen berehalako esku hartze nabarmenik gabe, oso aukera gutxi izango ditugu berotze globala 1,5 gradutan mantentzeko, aukeraren bat balego. Betiere, esku hartze hori zuzen, abegikor eta kaltetuak babestuz egin behar da», azaldu du Fatih Birol IEAko zuzendari exekutiboak. Agentziaren esanetan, Txinak izango du etorkizuna aldatzeko gakoa, herrialde horretan erabiltzen baitute mundu osoan kontsumitzen den ikatzaren erdia baino gehiago. Horri Indiakoa batuta, munduko kopuruaren bi heren kontsumitzen dituzte bi herrialde horien artean.

Agentziak uste du egoerak okerrera egiten jarraituko duela, gora egingo duela Txinaren ikatzaren kontsumoak, alegia; %1,1 urteko, batez beste. 2024rako 135 milioi tona gehiago kontsumitzea espero dute. Batez ere elektrizitatea sortzera bideratuko dute ikatz hori, energia berriztagarriekin edo zentral nuklearrekin ez dutelako nahikoa eskariari aurre egiteko. Indian ere gauza bera gertatuko dela uste du IEAk, eta aurreikusi du elektrizitatea sortzeko erabilitako ikatzaren ehunekoa hazi egingo dela: %72tik %74ra. EB Europako Batasunean eta AEBetan, ostera, behera egitea espero dute: %18 Europako Batasunean, eta %15 AEBetan. Baina agentziak ohartarazi du jaitsiera hori ezdeusa izango dela Txinak eta Indiak izango duten gorakaden aldean.

IEA kezkatuta agertu da, gero eta handiagoa delako arrakala herrialdeek karbono neutraltasuna lortzeko hartu zituzten konpromisoen eta ikatzaren merkatuko datuen artean. Eta horren arrazoia zehaztu du: ez dute baliabiderik jarri energia eta teknologia garbiak garatzeko.

Ikatzaren gorakadaren zergatiak

2020an izandako geldialdi ekonomikoak ekarri zuen beherakada ikatzaren kontsumoan. Munduko zenbait eremutan nabarmena izan zen jaitsiera; EB Europako Batasunean eta AEBetan, esaterako, %20 inguru jaitsi zen kontsumoa. Baina Txinak urte amaierarako ekonomiak gora egitea lortu zuen, eta berriz hazi zen kontsumoa; eta herrialde horrek mundu mailan duen pisua dela eta, munduko ikatzaren kontsumoa soilik %4,4 jaitsi zen.

Ekonomia berriz martxan jartzeak eragin du, beraz, ikatzak lekua irabaztea. Baina hori ez da izan faktore bakarra. Energiaren agentziak ondorioztatu du gas naturalaren prezioen igoerak ekarri duela askok ikatzaren aldeko apustua egitea elektrizitatea sortzeko orduan. Izan ere, gas naturalaren prezioak %9ko igoera izan du erabilera horretarako. Agentziak emandako datuaren arabera, inoiz baino ikatz gehiago ari dira erabiltzen gaur egun elektrizitatea sortzeko.


Summary: Mancha Real, Mallorca, Leganes eta Girona, euskal taldeen aurkari Espainiako Kopan. Partida bakarrera jokatuko dira kanporaketak, urtarrilaren 6an.

Gaur eguerdian egin dute Madrilen Espainiako Kopako final-hamaseirenetako zozketa. Athleticek Mancha Real izango du aurki. Bilboko taldeak ez ditu jokatu aurreko bi kanporaketak, iaz finala jokatu zuelako (0-4 galdu zuen, Bartzelonaren aurka) eta Superkopa jokatuko duelako urtarril erdialdean.

Gainerako euskal taldeek bigarren mailako aurkariak izango dituzte: Eibarrek Mallorca hartuko du, Reala Leganesen zelaian ariko da, eta Osasuna, berriz, Gironarenean.

Hauek dira kanporaketa guztiak:

Mancha Real - Athletic Eibar - Mallorca Leganes - Reala Girona - Osasuna Rayo Majadahonda - Atletico Madril Alcoyano - Real Madril Linares - Bartzelona Baleares - Celta Valladolid - Betis Almeria - Elx Mirandes - Rayo Vallecano Cartagena - Valencia Sporting - Vila-real Fuenlabrada - Cadiz Zaragoza - Sevilla Ponferradina - Espanyol

Osasuna atzo sailkatu zen. Deportivo kanporatu zuen: 1-2 irabazi zuen Galizian. Sufritu egin zuen Iruñeko taldeak, galiziarrek sartu baitzuten lehen gola, 23. minutuan, baina Kike Garciaren (45. minutuan) eta Budimirren golek (64.ean) emaitza irauli zuten.

Reala eta Eibar asteazkenean sailkatu ziren. Txuri-urdinek 0-3 irabazi zioten Zamorari, Guridi, Turrientes eta Oiarzabalen gol banarekin. Eibartarrek, berriz, 1-2 irabazi zion Teneriferi. Edu Expositok sartu zuen gol erabakigarria, 88. minutuan. Lehen gola, berriz, Quiquek sartu zuen.


Summary: Gehiengo sindikalak urtarrilaren 8ko manifestaziorako deia egin du. Hego Euskal Herriko sindikatu ia guztiek elkarretaratzea egin dute Bilbon, euskal presoen eskubideen alde.

Hego Euskal Herriko sindikatu ia guztiak (ELA, LAB, UGT, ESK, Steilas, CGT/LKN, CNT, EHNE, Hiru eta Etxalde) batu dira Bilbon euskal presoen eskubideen alde, eta elkarretaratzea baliatu dute urtarrilaren 8an Sarek antolatuko duen manifestaziorako deia egiteko.

ELAko Leire Txakartegik esan du «aurrerapausoak» eman diren arren oraindik ere 95 preso daudela Euskal Herritik urrun, eta «salbuespenezko neurriek» bere horretan jarraitzen dutela, adibidez graduen progresioari eta zigorrak metatzeko aukerari dagokionez. «Ez dago aitzakiarik politika hori bertan behera uzteko», erantsi du.

LABeko Garbiñe Aranburuk, berriz, esan du bere sindikatuak «erabateko konpromisoa» duela «gatazkaren ondorioei eta presoen egoerari» konponbidea emateko, eta «lehentasuna» dela «presoak etxerako bidean» jartzea. Nabarmendu du orain arte lortutakoa «presioari, gizartearen mobilizazioari eta gaurkoaren moduko adostasun zabalei esker» erdietsi direla, eta bide horretatik jotzeko deia egin du.

UGTko Raul Arzak adierazi du «legea betetzea» baino ez dutela eskatzen: «Hamar urte igaro dira ETAren terrorismoa desagertu zenetik, eta iraganean hartu ziren salbuespenezko neurriek jada ez dute zentzurik». Urtarrilaren 8ko manifestaziora joateko deia egin du «euskal presoak, sozialak barne, hemen egon daitezen eta gaixotasunagatik, adinagatik edo beste arrazoi batengatik kaleratzeko moduan egon daitezkeenak aske utz ditzaten».


Summary: Marka berria: 3.216 positibo atzeman dituzte egun bakarrean. Osakidetzak 2.508 kutsatze atzeman zituen atzo egindako testetan, eta Osasunbideak, 708.

Lehen olatuaren zurrunbilotik atera eta osasun sistemak COVID-19aren izurriari aurre egiteko testen emaitzak jakinarazten hasi zirenetik, ez zen inoiz 3.000 kasuren langa gainditu, eta horra gaurko zifra: 3.216 positibo jakinarazi dituzte Osakidetzak eta Osasunbideak. Osakidetzak zehazki 2.508 kutsatze atzeman zituen atzo egindako testetan, eta Osasunbideak, 708.

Bada izurriaren transmisio azkarra erakusten duen beste datu bat. Gaur jakinarazi dute Araba, Bizkai eta Gipuzkoan denera 385 gela daudela itxita COVID-19arengatik, eta egun batetik bestera %39 ugaritu direla. Eusko Jaurlaritzako Hezkuntza Sailak jakinarazi du, hala ere, ez dagoela izurriaren ondorioz itxitako zentro bakar bat ere. Ikasgelen %2,2 daude itxita.

Erietxeetan agerikoa da izurriaren transmisio handiaren eragina. Osakidetzako erietxeetan 306 COVID-19 paziente daude gela arruntetan, eta 99 ZIUetan. Nafarroako erietxeetan 136 paziente daude guztira, eta 23 daude ZIUetan.


Summary: Hekimenek esan du euskarazko hedabideek ere COVID-19aren ondorioei aurre egiteko laguntzak behar dituztela. COVID-19aren ondorioei aurre egiteko hedabideei emandako laguntzen harira, tokiko euskal hedabideak baztertzea leporatu dio EH Bilduk Eusko Jaurlaritzari. Egoera zail honetan beste hedabideei ere «modu berezian» lagundu nahi izan dietela esan du Zupiriak.

Eusko Jaurlaritzaren Gobernu Kontseiluak azaroaren 23ko batzarrean erabaki zuen bost milioi euroko diru laguntza programa bat ematea prentsa idatziari eta irratiei, COVID19-ak eragindako «lurrikara ekonomikoari» aurre egiteko: «egunkarien salmenten beherakada batetik, eta irratietako publizitatearen jaitsiera bestetik». Audientziaren arabera banatuko du Jaurlaritzak diru hori. Gaur, diru laguntzen banaketan euskarazko tokiko komunikabideak zer dela eta baztertu diren galdetu dio Jasone Agirre EH Bilduko legebiltzarkideak Bingen Zupiria Eusko Jaurlaritzako Kultura eta Hizkuntza Politikako sailburuari, Eusko Legebiltzarrean. Zupiriak Eusko Jaurlaritzaren diru laguntzen banaketa defendatu du, esanez Arabako, Bizkaiko eta Gipuzkoako hedabide guztien «egonkortasuna bermatzeko politikak» dituela Jaurlaritzak. Haren hitzetan, euskarazko hedabideak ez dira zailen dutenak diru laguntzak jasotzeko, beraiei zuzendutako funtsak eta laguntzak egon badaudelako. Zehazki, gogoratu du euskal hedabideen mahai bat osatua dagoela, eta mahai horren bueltan sektorea «egonkortzeko» saiakera egin duela Jaurlaritzak, euskarazko hedabideak eta tokiko hedabideak laguntzeko 7,7 milioi bideratuta. Hedabideen sistema harago doala gaineratu du, eta pandemiaren eraginez bizi den egoera zail honetan beste hedabideei ere «modu berezian» lagundu nahi izan diela Jaurlaritzak. «Eta hori da egin duguna bost milioi euroko laguntza horiekin».

Hekimen Euskarazko Hedabideen Elkarteko zuzendari Igor Astibiari arrazoi hori ez zaio balekoa iruditzen euskarazko hedabide «ia guztiak» COVID-19agatik laguntzarik gabe uzteko: «Esaten du sistema oso bat dagoela eta euskarazkoek badugula gure deialdia. Hori egia da, eta azken urteetan aurrerapausoak eman dira zentzu horretan, baina hau aparteko laguntza bat da». Laguntzak ez ohikoak diren heinean, eurek ere jaso beharko lituzketela iruditzen zaio: «Laguntza horiek euskarazko komunikabideetara hedatu behar dira, euskarazko komunikabideek ere pandemiaren ondorioak pairatu dituzten heinean». Eusko Jaurlaritzak laguntzak emateko erabilitako irizpideekin oso kritiko agertu da Jasone Agirre EH Bilduko legebiltzarkidea. Kritikatu du bost komunikabide handiak izan direla diru laguntzen onuradun, eta, aldiz, tokiko hedabideek «zero euro» jaso dutela. «Oso zaila da hori ulertzea, desoreka handia dagoelako». Euskal komunikazio ekosistema arriskuan dagoela gogoratu du Agirrek: «Zuek erabaki duzue marrazo handiei bakarrik jaten ematea. Baina ekosistema batean behar dira ere arrain txikiak. Ez duzue ekosistema babestu, bakarrik ahorik zabalena eta hortz zorrotzenak dituztenak babestu dituzue». Halaber, Jaurlaritzari aurpegiratu dio irizpide kuantitatiboa lehenestea, eta ez kualitatiboa. «Ez da egokia. Egoerarik zaurgarrienean daudenek laguntza gehiago beharko dute». Laguntzak emateko dekretua «neurrira egindako traje bat» dela salatu du Agirrek. «Euskarazko komunikabideek biziraun nahi badute oreka bat egon behar da, arrain handiak behar dira, baina txikiak egon behar dute bizirauteko. Diru publikoa erabili dezagun sistema hori eraikitzeko eta sendotzeko».


Nerea Ibarzabal txapeldun

Summary: Nerea Ibarzabal txapeldun. Bizkaiko Bertsolari Txapelketako finala jokatu dute gaur Miribillan. Buruz burukoan, Jone Uriak eta Nerea Ibarzabalek kantatu dute. Urtebeteko atzerapenarekin heldu da finala, pandemiaren eraginez.

Nerea Ibarzabal Salegi da Bizkaiko Bertsolari Txapelketako txapeldun berria. Ariketaz ariketa, saio bikaina egin du Ibarzabalek, eta argi nabarmendu da saioak aurrera egin ahala. Jone Uria Albizurirekin jokatu du buruz burukoa, eta lortu dute biek publikoa piztea finalaren azken txanpan.

17:00etan hasi da finala Miribillan, eta lau bat orduz bertsotan aritu dira bertsotan zortzi bertsolariak. Azkenean, halaxe geratu da puntuazioa: 874,5 punturekin, Nerea Ibarzabal Salegi; Jone Uria Albizuri (866); Etxahun Lekue Etxebarria (520,5); Xabat Galletebeitia Abaroa (507,5): Onintza Enbeita Maguregi (489,5); Aitor Bizkarra Ruiz (486); Aitor Etxebarriazagarraga Gabiola (484); eta Gorka Pagonabarraga Agorria (464).

Taldearen indarra nabarmendu nahi izan dute aurten antolatzaileek aurtengoan, eta txapelketaren antolakuntza lanetan aritutako bi lagunek jarri diote txapela Ibarzabali: Joseba Etxebarriak eta Moises Enbeitak.

Halaxe kantatu du txapeldunak azken agurra: "Gure etxeko andre guztiak nahi nituzke ohoratu / egoerarik gogorrenetan ez direnak hondoratu / bizikideei, bertsokideei bihotzetik bost olatu / badago nondik jasoa eta badago zer geroratu / muga, kartzela, harresi, ibai galerak zelan kontatu / merkantzientzat bideak libre, ta pertsonak zokoratu / baina itzarrik eusten gaituzten, ideia hoiei oratu / hormak higatu daitezkeelako ta arrakalak loratu".


Summary: Osasunbideak atzeratu egin ditu «premiazkoak» ez diren ebakuntzak. Nafarroako Gobernuak zehaztu du neurria «behin-behinekoa» dela. Azken datuen arabera, COVID-19ak jotako 23 paziente dira ZIUetan erietxeraturik herrialdean.

Oldartua, guztiz harrotua da COVID-19a Nafarroan; hala erakusten dute azken asteotako datuek. Goraldia, gainera, ez da soilik birusaren transmisioari loturiko aldagaietan nabaritzen ari, ospitaleetan ere hasia baita estualdia sumatzen. Osasun sistemaren gero eta baliabide gehiago dira gaitzarekin eri direnen artara bideratuak, eta horrek zuzenean eragin die beste premia batzuei: okupazioaren gorakada dela eta, Osasunbideak bertan behera utzi ditu datozen egunetarako aurreikusiak ziren zenbait ebakuntza. Zehazki, atzeratu egin dituzte «premiazkoak» ez direnetako batzuk.

Iragarri berri diren atzerapen horien harira, Nafarroako Gobernuko Osasun kontseilari Santos Indurainek azalpenak eman ditu. Zehaztu du neurria «behin-behinekoa» dela, eta, are, iradoki du ez duela luze iraunen. Azaldu duenez, espero dute datorren astean ebakuntza gutxiago utzi behar izatea bertan behera.

Gainera, Indurainek nabarmendu du egun hauen bueltan ohikoa izaten dela ospitaleetako presioak gora egitea, COVID-19rik izan gabe ere. Dioenez, oraintxe bertan asko dira birusarekin kutsatuak izan ez baina arnas aparatuarekin loturiko gaitz batengatik erietxeratuak direnak. Horregatik, kontseilariak argitu du arta ahuldua azaldu ez dadin dutela helburu: «Gure asmoa da bi gaixotasun motei modu berean eta kalitate maila berarekin eskaintzea arreta».

Datuak ere plazaratu ditu kontseilariak: oraintxe bertan 135 kutsatu dira Osasunbidearen ardurapeko zentroetan ospitaleratuta, eta horien guztien 23 ZIU zainketa intentsiboetako unitateetan dira, larri.

Oporrak, eztabaida iturri

Nafarroako osasun zentroetan bizi duten estualdia dela eta, azken egunotan kexu azaldu dira hainbat osasun langile. Besteak beste, SATSE erizainen sindikatuak berriki salatu du Osasunbideak aztergai duela langile horiek datozen asteetarako aurreikusiak dituzten oporraldiak bertan behera uztea. Diotenez, osasun langile aski ez dagoenez, Gabonetan lanean segitzera behartuak izan daitezke erizainak. Ordea, adierazpen horien harira, ohartarazpena egin du Indurainek, hori hala denik ukatuz: «Oporraldiak ez dira bertan behera utzi ospitaleetan».

Edonola ere, kontseilariak argitu du neurri hori aztergai izaten dela kontingentzia planetan. Hori hala izanik, unean uneko egoerari begiratu beharko diote neurriak hartzeko, azaldu duenez.


Summary: Antton Troitiño euskal preso ohia zendu da. Otsailaren 5ean utzi zuten baldintzapean aske, «eritasun larri eta sendaezin» baten ondorioz eta ia bizialdi osoa kartzelan egin ondotik. 64 urte zituen.

30 urte zituela atxilotu zuten, eta ordutik ia bizitza osoa pasatu du kartzelari lotuta. 2020ko apirilean sumatu zituen eritasunaren lehen sintomak, eta aurten utzi dute aske, otsailaren 5ean. Ezin izan dio luzaroan eutsi, ordea. Antton Troitiño euskal preso ohia gaur zendu da, 64 urte zituela.

Palentziako Tariego de Cerrato herrian jaio zen Troitiño, Espainian, eta ETArekin lotuta atxilotu zuten, 1987an. 24 urte baino gehiago egin zituen kartzelan orduan. 2011n atera zen, zigor osoa beteta, baina handik egun gutxira atxilotu nahi izan zuten berriro, Parot doktrina aplikatuta. Izan ere, Espainiako Auzitegi Nazionalaren zenbaketa berriaren arabera, 2017ra arte behar zuen preso.

2012an Londresen atzeman zuten —egunkariak banatzen lan egiten zuen han—, eta, «oker burokratiko batengatik» behar baino lehenago kaleratu zutela iritzita, fiskaltzak hura atxilotzeko eta estraditatzeko galdegin zuen. Hamabost hilabete geroago, Giza Eskubideen Europako Auzitegiak indargabetu egin zuen Parot doktrina, eta Westminsterko Auzitegiak atzera bota zuen estradizio eskaera. Ondotik, ordea, akusazioko argudioak aldatu, eta ETAn berriro sartzea leporatu zion Espainiak. 2016ko abenduan atxilotu zuten berriro ere Londresen, eta paperik gabekoentzako atxilotze zentro batean egon zen, auzibide gorabeheratsu baten ondotik, harik eta 2017ko maiatzean Espainiaratu zuten arte. Sei urteko zigorra ezarri zion Espainiako Auzitegi Nazionalak, 2018an. Estremerako espetxean egin zituen azken hilabeteak (Madril), eritasunagatik baldintzapean aske utzi zuten arte.

Eritasun «larria»

2020ko apirilean sumatu zituen Troitiñok eritasunaren lehen sintomak, eta Etxerat euskal presoen senideen elkarteak salatu zuen ez zutela ongi artatu. Elkartearen arabera, Estremerako espetxean ez dago mediku nahikorik, eta bakartze moduluetatik ez dira astero pasatzen, «legeak hala dioen arren». Etxerat-ek salatu zuen Troitiñok irailera arte ez zuela «behar bezala zuzendutako asistentziarik» jaso: hau da, lehen sintomak sumatu eta bortz hilabete pasatu arte. Abokatuak urriaren 27an eskatu zuen aske uzteko.

Ez zuten berehala askatu, alta. Izan ere, epaileek eskaera onartu arren, prozedura ia hilabetez luzatu zen. Urtarrilaren 11n sinatu zuen Espainiako Auzitegi Nazionaleko Espetxe Zaintzako Jose Luis Castro epaileak Antton Troitiñori hirugarren gradua emateko autoa, eta urtarrilaren 22an irmo egin zuten ebazpena. Ondoren, ordea, Espainiako Espetxe Erakundeek eskatu zuten baldintzapean aske uzteko: Espainiako Auzitegi Nazionalak urtarrilaren 26an onartu zuen baldintzapean aske uztea, eta fiskalak helegitea jartzeko aukera izan zuen azken egunera arte itxaron zuten ebazpen hori ere irmo egiteko. «Labirinto burokratikoa» salatu zuen Etxerat-ek, aldaketek luzatu baino ez zutelako egin larriki eri zen euskal presoa askatzeko eguna: otsailaren 5ean atera zen, azkenean.

Tartean, gainera, euskal presoak uko egin zion haren eritasunarentzat «aringarria» zen kimioterapia hartzeari. Etxerat-ek salatu zuenez, izan ere, hartu behar zuen tratamendua ez zen «bideragarria» espetxeko baldintzekin: «Baldintza desegoki eta gogorretan dago presoa: ordu eta erdiko ibilbidea egin behar du ospitalera joateko, eta beste horrenbeste bueltatzeko, ez du dieta egokirik hartzen, eta medikazio falta du».

Troitiño ez zegoen gaixotasun larriak dituzten euskal presoen zerrendan, baina Etxerat-ek hainbatetan salatu izan du euskal presoen eritasunen «jatorria» espetxean jasandako «muturreko baldintzak» eta euskal presoek jasaten dituzten zigor luzeak direla. Troitiñoren kasua horixe zen, ia bizialdi osoa pasatu baitzuen preso.


Summary: Uholdeen kalteei aurre egiteko diru laguntzak jasoko dituzte hondamendi eremu izendatutako herriek. Espainiako Gobernuaren diru laguntzez gain, Eusko Jaurlaritza bestelako laguntzak ematea aztertzen ari da.

Uholdeek ondorio ekonomiko larriak eragin dituzte Euskal Herrian, eta Josu Erkorekak, Eusko Jaurlaritzako Segurtasun sailburuak, adierazi du, Espainiako Gobernuak diru laguntzak emango dizkiela Arabari, Bizkaiari eta Gipuzkoari. Haren arabera, Fernando Grande-Marlaska Espainiako Barne ministroak «ziurtatu» dio diru laguntzak iritsiko direla.

Horrez gain, esan du Espainiako Gobernuak emanen dituen diru laguntzen baldintzak aztertuko dituztela; eta horren arabera, Eusko Jaurlaritzak «antzeko» diru laguntzak eskaintzeko aukerak aztertuko dituela. Hortaz, adierazi du, balitekeela aurreko urteetako uholdeetan emandako diru laguntzak berriz ere ematea. Hala nola, 2008koak eta 2015ekoak.

Pirinio Atlantikoetako prefeturak, bestalde, Ipar Euskal Herriko 62 herri izendatu ditu hondamendi eremu gisa, Frantziako barne ministerioaren eta Frantziako Ekonomia ministerioaren oniritziarekin. Atzo publikatu zuten dekretua, eta, beraz, kalteak jasan dituzten herritarrek hamar eguneko epea izango dute kalteen zerrenda egin, eta araberako diru-laguntza eskatzeko. Laborariek eta saltokietako jabeek, berriz, 30 eguneko epea izango dute horretarako. Hondamendi eremu izendatu dituzten herrien artean dira, besteak beste, Baiona, Angelu, Kanbo, Senpere (Lapurdi), Baigorri eta Bidarrai (Nafarroa Beherea). Leku horietan eragin zituzten uholdeek kalterik larrienak.

Horrez gain, Espainiako Gobernuak baieztatua du Nafarroa ere hondamendi eremu izendatuko duela, eta diru laguntzak jasoko dituela.


Summary: Espainiako Auzitegi Konstituzionalak erabakiko du udal aktak euskaraz egitea zilegia den ala ez. Udalen Legeak euskararen erabilerari buruz duen artikulua Espainiako Konstituzioaren aurkakoa ote den aztertzeko eskatu zion EAEko Auzitegi Nagusiak irailean. Eudelek adierazi du artikulu horrek bermatzen duela herritarrek eskubidea izatea hurbilen dituzten erakundeekin harremanetan jarri nahi duten hizkuntza ofiziala aukeratzeko

Espainiako Auzitegi Konstituzionalak tramitera onartu du Udalen Legeak euskararen erabilerari buruz duen artikulua aztertzeko EAEko Auzitegi Nagusiak irailean egin zion eskaera. Madrilen erabakiko dute, beraz, Araba, Bizkaia eta Gipuzkoako udaletxeek udal aktak euskaraz egitea zilegi den ala ez. Eudel Euskadiko Udalen Elkartearen iritziz, artikulu horrek aukera ematen die herritarrei hizkuntza bat ala bestea aukeratzeko. Gorka Urtaran Eudeleko buruak «hizkuntza-fronterik ez dagoen tokietan horrelakorik ez irekitzearen» alde egin du: «ez dezagun arazorik sortu, horrelakorik ez dagoen tokietan».

Vox alderdi ultraeskuindarrak jarritako helegite batetik dator auzia: 2016ko Udalen Legea garatzeko, Eusko Jaurlaritzak 2019an onartu zuen dekretu bat eraman zuen epaitegira, hizkuntza ofizialak udaletan nola erabili arautzen duena. EAEko auzitegiak, ordea, Udalen Legearen 6.2 artikuluan jarri zuen arreta: puntu horrek zehazten du toki erakundeetako aktak eta beste zenbait agiri euskaraz idatz daitezkeela, «baldin eta, toki erakundearen barruan, euskaraz ez dakiela behar bezala alegatzen duen ezein kideren eskubideak urratzen ez badira».

Administrazioarekiko Auzien Salaren ustez, Espainiako Konstituzioaren 3, 14 eta 23. artikuluetan jasotako printzipio bat urra dezake legeak, hau da, gaztelaniak eta hizkuntza koofizialek «orekan» bizi behar dutela, «eta ez bata bestearen aurretik lehenetsiz edo hobetsiz». Espainiako Auzitegi Konstituzionalak ebatzi beharko du orain.

Eudelek adierazpena bidali die hiru probintzietako udaletxe guziei Batzorde Eragileko alkateek gai horri buruz duten jarrera azaltzeko. Mezu horretan berretsi dute udalek «konpromiso irmoa» dutela euskararen sustapenarekin, eta Udalen Legearen 6. artikuluaren defentsa hartu dute. Eudelen Batzorde Eragilearen ustez, «artikulu horrek bermatzen du herritarrek eskubidea dutela hurbilen dituzten erakundeekin harremanetan jarri nahi duten hizkuntza ofiziala aukeratzeko». Urtaranek adierazi du desoreka bat pairatzekotan euskarak pairatzen duela, «batez ere errealitate soziolinguistikoa ahulago dagoen lekuetan», eta eskatu du hizkuntzei buruzko eztabaida «antzurik» ez sortzeko.


Summary: Alestiseko 56 kaleratzeak berretsi ditu Auzitegi Gorenak. Ez du onartu sindikatuen helegitea, enpresak lan erregulazioa egiteko ekoizpen arrazoiak zituela iritzi diolako

Alestisek Gasteizko plantatik kaleraturiko 56 langileak eta jarduna borondatez uztea erabaki zuten beste 21ak ez dira itzuliko haien lanpostuetara. Espainiako Auzitegi Gorenak ez du onartu ELA eta CGT sindikatuek jarritako helegitea —LABek ere babestu zuen—, eta ontzat eman du EAEko Auzitegi Nagusiak iragan maiatzean emaniko ebazpena. Ordukoan lan erregulazioa egiteko arrazoi objektiboak zeudela ebatzi zuen Gizarte arloko Salak, eta Gorena ondorio berera iritsi da. Horrenbestez taldekako epaibidea amaitu da, eta langileek banakako salaketen bidea berpiztuko dute.

Auzitegi Gorenak euskal aeronautika sektoreko lehen lan erregulazio espediente handiaren inguruko bere iritzia plazaratu du. Ondoren etorriko dira Aernnovaren eta PCB-ITP Aeroren auziak eta ikusi beharko da aurrekari bat den ala ez. Horretarako sententzia sakonean irakurri behar da, baina momentuz ezinezkoa da, atzokoan ebazpenaren laburpen bat bakarrik kaleratu baitzuen epaileak. Ebazpenean Gorenak bere egiten ditu Alestiseko zuzendaritzak lan erregulazioa egiteko eman zituen argudioak. Alegia, neurri hain traumatiko bat onartzeko «ekoizpen arrazoiak» zituela aitortzen dio. Enpresak Airbusentzat bakarrik egiten du lan —ekoizpenaren %96,5 harentzat da—, eta enpresaren arabera Europako aeronautika erraldoiak modu «ofizial eta behin betiko batean» jakinarazi zion hurrengo urteetako ekoizpena nabarmen murriztuko zuela. Argudio horretan COVID-19aren eragina suma daiteke, baina epaileak oharrean nabarmendu du Alestisen ekoizpen arazoak aurretik zetozela. Zehazten du enpresa 2012an hasi zela lankarga ezberdinetara egokitzeko neurriak hartzen, eta urte hartan hartzekodunen zerrendan sartu zela. Haren ondoren lan hitzarmena sinatu zuten 2014an, eta zazpi urterako itxaronaldi bat adostu zuten langile batzorde eta zuzendaritzaren artean. Tarte horretan lanaldi murriztuarekin aritu ziren langile gehienak. Alestisek konkurtso legeko eta konkurtsoz kanpoko zorraren %33 du ordaindua. Gorenarentzat, dena den, erraza zen EAEko Auzitegi Nagusiaren ebazpena berrestea, Alestiseko langile batzordeak onartu egin zituelako erregulazioak eragindako kaleratzeak. Gasteizko lantegiaz gain, Alestisek hainbat planta ezberdin ditu Espainian, eta guztietako ordezkariek bat eginda negoziatu zuten erregulazioa onartu ala ez. Gauzak hala, batzordeak enpresaren eskaintza onartu zuen UGT eta CCOO sindikatuen bozarekin. Gasteizko plantan, baina, ELAk eta LABek dute gehiengoa, eta ebazpenari helegitea jartzea erabaki zuten. Dena den, ezin dute esan atzoko ebazpena ezustekoa izan denik, oso zaila baitzen epaileek atzera botatzea langile batzordearen gehiengoak onarturiko adostasuna. Aurrekaria al da? Eragiten al die ebazpen honek Aernnova eta PCB-ITP Aeroren ebazpenen helegiteei? Biak Auzitegi Goreneko epaileen mahaietan daude zain. Biak aeronautika sektoreko enpresak dira, baina bide ezberdina egin zuten. Aernnovaren kasuan EAEko Auzitegi Nagusiak ontzat eman zuen 55 langile kaleratu zituen lan erregulazioa, eta sindikatuek —ez zuten erregulazioa onartu— jarri zuten helegitea. PCB-ITPren kasuan aldiz, epaileek ez zuten erregulazioa onartu, eta enpresak berriz onartu behar izan zituen kaleratu asmo zituen 73 langileak. Logikoa denez, kasu horretan enpresa izan zen Gorenera jo zuena.

Azken kasu horretan epaileek COVID-19aren eraginagatik kaleratzeko debekuaren dekretua erabili zuten ebazpenaren oinarrian —Tubacex auzian bezala—, eta hori da Gorenak askatu behar duen korapiloa: sektoreko ekoizpen krisia aurretik zetorren edo COVID-19ak eragin zuen? ITP-PCBren ebazpenean behin behineko neurriak aski zirela zehaztu zuten epaileek, aldi baterako espedienteak alegia, eta langileak horrelakoak onartzeko prest zeuden. Horrelako xehetasunetan datza langileen itxaropena.


Summary: Erabakitzeko «prozesu bat adosteko beharra» plazaratu du Gure Esku-k. Arantzazuko Adierazpena gizarteratu du, santutegian bertan eginiko agerraldi batean. Erabakitzeko eskubidea «lege bilakatzeko» nahia jaso dute manifestuan, eta «Euskal Herriko gehiengo sozial zabal bat ordezka dezaketen» ehun herritarren atxikimendua bildu.

«Herriari hitza emateko garaia da, edo beharbada, herritarrok hitza hartzekoa». Euskal herritarren erabakitzeko eskubidea aitortzeko eta gauzatzeko bidean, Gure Esku-k Arantzazuko santutegira (Gipuzkoa) eraman du bere aldarrikapena, esparru askotariko ehun pertsona esanguratsu elkartuta, adierazteko «burujabetzarako bidean jauzi bat» ematea herritarren esku dagoela: «Esku guztiak norabide berean jartzeko unea da; eragile, erakunde eta herritarrok elkarrekin egin behar dugu bidea, denok baitugu tokia bide honetan, eta norberak bakarrik bete baitezake berea».

Ehun izenpetzaileen artean daude, besteak beste, Juan Jose Ibarretxe lehendakaria, Nekane Balluerka eta Iñaki Goirizelaia Euskal Herriko Unibertsitateko errektore ohiak, Garbiñe Biurrun epailea, Ugo Mayor zientzialaria, Olatz Salvador abeslaria, Isabel Elizalde Nafarroako kontseilari ohia, Naiara Goia Arantzazuko Gizarte Berrikuntza Laborategiko zuzendaria, Aitziber Garmendia aktorea eta Unai Pascual IPBES erakundeko ikerlaria.

«Euskal Herriko gehiengo sozial zabal bat ordezka dezaketen pertsonengana» jo dute, haien bidez «herritarren borongatea edo herri gogoa ikustarazi asmoz». Hala azaldu zuen Josu Etxaburu Gure Esku-ko bozeramaileak, eta gaineratu erabakitzeko eskubidea «lege bilakatzeko, gizarteko alor guztietatik bultza» egin behar dela: «Eskubideak ekinez lortzen dira».

Gandiaga topagunean, dinamikak Arantzazuko Adierazpena aurkeztu du, eta Pilar Kaltzada eta Andoni Aizpuru kazetariek irakurri dute manifestua. Horretan, sinatzaileek «etorkizuna erabakitzeko prozesu bat lantzeko, adosteko eta sustatzeko beharra» adierazi dute: «Gure etorkizuna aldarrikatzen dugu. Gaur Arantzazun bildu garen herritarrok, norberak bere alorretik, gure alea jartzeko konpromisoa erakutsi nahi dugu, eta era berean, erronka honi eusteko dei egin nahi diogu gizarte osoari».

Hortaz, deiak hiru bidetan luzatu dituzte; herritarrei, eragileei eta erakundeei: «Eragileei dei egiten diegu norabide honetan inplikatu daitezen; erakundeei, herritarron borondatea aintzat hartuz, erabakitzeko eskubidea instituzionalizatu eta lege bilakatzeko konpromisoa har dezaten». Azkenik, herritarrei dei egin diete «herri gogoa errealitate bilakatzeko lan» egin dezaten: «Izan gaitezen berriz ere jostun eta artisau, zubigile eta katebegi. Joka dezagun burujabe, inplikatuz eta konprometituz».

Gure Eskuk, beste eragile batzuekin batera, sinadura bilketa bat martxan jarri zuen iazko martxoan, euskal herritarrek beren estatus politikoa erreferendum bidez erabakitzearen alde, eta urtearekin batera da amaitzekoa bilketa hori. Kontsultaren aldeko aldarrikapena jaso dute Arantzazuko adierazpenean ere, argudiatuta euskal herritarrek beren erakunde politikoak, estatus politikoa, autogobernu maila eta lurraldeen arteko harremanak «zuzenean, mugarik gabe eta libre» erabakitzeko eskubidea dutela: «Munduko nazio guztiek bezala, gure etorkizuna autodeterminatzeko eskubidea dugu. Honenbestez, erabakitzeko tresnak behar ditugu herritarron eskura, besteak beste, erreferendumak».


Ziurtagiriari buruzko lau erantzun

Summary: Ziurtagiriari buruzko lau erantzun. Eusko Jaurlaritzak, osasun ziurtagiriaren erabilera zabaldu duenez, hainbat galdera erantzun ditu erabileran sor daitezkeen zalantzen inguruan

Horra Eusko Jaurlaritzako Osasun Sailak eman dituen hainbat argibide lau galdera-erantzunetan jasota: Non aurkeztu beharko da? Ostatuetako barruko aldeetan ez ezik, joko aretoetan, zine aretoetan, museoetan, liburutegietan, antzokietan eta kultur jarduerak egiteko gainerako tokietan ere erakutsi beharko da. Kirol instalazioen barruko aldeetan ere bai. Ostatuetan ere salbuespena izango dira kanpoko aldeak, terrazak; Eusko Jaurlaritzako Osasun Sailaren arabera, toki itxietan bakarrik aurkeztu beharko da ziurtagiria, eta, ondorioz, terraza-eta antzekoetan ziurtagiririk ez du inork eskatuko. Establezimendu horietako langileei ez zaie eskatuko, eta lan kontuengatik bertara joan beharrean egon daitezkeen pertsonei ere ez.

Zein toki itxitan ez da eskatuko? Ziurtagiririk ez dute eskatuko txoko eta elkarte gastronomikoetan eta lantokietako jangeletan; elizetan ere ez, elizkizunetan dauden bitartean. Eramateko produktuak saltzen dituzten kafetegietan-eta ere ez da eskatzeko obligaziorik egongo. Kafetegi-eta ere badiren okindegi eta antzekoetan osasun ziurtagiria bakarrik eskatu beharko zaio bezeroari establezimendu barruan zerbait jatera edo edatera badoa.

Merkataritza zentroetan nola jokatuko da? Ez da beharrezkoa izango merkataritza zentroetan sartzeko inolako ziurtagiririk erakustea. Merkataritza zentroan jateko eta edateko aukera ematen duten establezimenduak badaude, horietan sartzeko aurkeztu beharko dute bezeroek ziurtagiria.

Aski da ziurtagiria aurkeztearekin? Osasun Sailak gogora ekarri du ezinbestekoa dela ziurtagiriarekin batera nortasun agiria ere erakustea. Establezimenduetako arduradunek ez diete sartzen utzi beharko horrela jokatzen ez duten pertsonei, eta abisu emanda ere, kasurik egiten ez badute, Poliziari deitzeko era izango dute.