Summary: Solariseko langileek greba utzi dute, beren eskaeren zati handi bat lortuta. 39 eguneko lanuztea egin ondoren, 135 euro inguruko soldata igoera eskuratu dute. Poloniako autobus enpresa bat da, CAFek 2018an erosi zuena. Sindikatuen arabera, 22 milioiren irabaziak izan zituen iaz.

Poloniako Solaris autobus enpresako langileek greba utzi dute, beren eskaeren zati handi bat lortu baitute. CAF taldearen barnean dago enpresa, eta zuzendaritzak eta langileek 650 zlotyko igoera (135 euro) igoera adostu dute 39 eguneko lanuztearen ondoren. Langileek 800 zlotyko igoera eskatzen zuten (176 euro), baina eskaerak leundu egin dituzte KPIaren araberako igoeren eta beste gainsari batzuen truke. Poloniako sindikatuek akordioa txalotu dute, baita Euskal Herrikoek ere, LABek eta CCOOk besteak beste.

Solarisek Bolechowo-Owinskaken (Polonia) duen plantako 2.700 langileak astelehenean itzuliko dira lanera. Urtarrilaren 24tik greban zeuden, eta ekoizpen kate osoa geldirik zegoen. Hilabeteak ziren langileak soldata igoera eskatzen ari zirela, eta urte hasieran gogortu egin zuten eskaera, KPIak Polonian izandako igoera handiaren eraginez (%8,6). Baina zenbat irabazten dute batez beste Solariseko langileek? ELA sindikatuaren arabera, hamabost urteko antzinatasuna duen langile batek 660 euroko soldata du hilean.

Negoziazioak greba deialdia baino hilabete batzuk lehenago hasi ziren. Sindikatuek jakinarazi dutenez, zuzendaritzarekin izandako lehen bilerak ez ziren errazak izan. Igoera txikiak eskaintzen zituen —45 euro inguru —, eta ezberdinak langileen mailaketaren arabera. Sindikatuek, baina, ez zuten onartu: argi zuten igoerak modu berean eragin behar ziela langile guztiei.

Sindikatuek langileen artean bozketa egin zuten grebara jo ala ez erabakitzeko. 2.600 langileetatik %51,07ek eman zuten boza, 1.342k, eta horien %92k protesta babestu zuten. Grebaren hasieran sindikatuak enpresarekin biltzen saiatu ziren, eta, haien arabera, zuzendaritzak ez zituen solaskide gisa onartu. 39 egunotan langileek mobilizazioak egin dituzte eta Poloniako ezkerreko alderdien babesa jaso dute, korapiloa gaur askatu den arte.

Soldata igoerak bi urteko epean egingo dituzte. 84 euroko lehen igoera berehalakoa izango da, eta enpresak langileei hitz eman die beste igoera bat izango dutela uztailean. 2023an, aldiz, 50 euroko beste igoera bat izango dute soldatetan. Horri KPI gehi %0,5eko soldata igoerak gehitu beharko zaizkie, beti ere %7,5eko mugarekin. Helburuen loturiko gainsariak ere adostu dituzte. Gainsari lorgarriak dirudite, ekoizpena urtez urte handitzen ari baita Solarisen.

Solaris, urtero goraka Poloniako sindikatuen arabera, Solarisek iaz 22 milioi euroren irabaziak izan zituen, eta haien zenbaki onek bat egiten dute CAFek urteko balantzean emanikoekin bat egiten dute. Trengintza enpresak 2018an erosi duen Solaris, eta geroztik fakturazioa %18 igo da. Lau urteren buruan 668 milioi eurotik 785 milioira igaro da. Iaz, baina, osagai gabeziaren ondorioz 721 milioiren salmentak egin zituzten bakarrik —1.492 autobus—. Falta den zati hori aurtengo lehen hiruhilekoan entregatuko dute.

CAFek autobusen aldeko apustu sendoa egin zuen, eta egun talde osoaren fakturazioaren %8,1 sortzen du Solarisek. CAFek urteroko txostenean eginiko iragarpenen arabera, CO2rik igortzen ez duten autobusen merkatuak —elektrikoak eta hidrogenozkoak— igoera nabarmena izango du hurrengo urteetan. Europan ekoizten diren autobus elektrikoen %15,1 Solaris dira, eta hidrogenokoen %15,7. Sektoreko liderra da. Iaz, esaterako, hidrogeno autobusak saldu zizkion Vienako Udalari; hibridoak Namurrekoari (Belgika), eta elektrikoak Odensekoari (Danimarka), Bartzelonakoari eta Bernakoari, besteak beste.


Summary: Euskal Herritik Eslovakiara abiatu dira, laguntza eramatera eta ukrainarrak ekartzera. Goizaldean hasi dute bidea, lau furgonetatan. Materialez gainezka joango dira Ukraina eta Eslovakia arteko mugara; 25 ukrainar ekarri nahi dituzte bueltan.

Ukrainarrei laguntzeko materiala biltzen ari dira hainbat herritan. Ukrainar batzuk Euskal Herrira ekartzeko moduak aztertzen ere bai. Pentsatu, antolatu eta egin. Halaxe egin du egunotan Nergroup enpresen elkarteak. Gaur goizaldean bertan lau furgoneta abiatu dira Euskal Herritik Eslovakia eta Ukraina arteko mugara. 2.500 kilometro inguruko bidea da. Joan-etorriko bidaia izango da: joanekoan, osasun eta higiene produktuz, janariz eta arropaz beteta joango dira; bueltakoan, 25 ukrainar ekarri nahi dituzte.

Lau furgoneta eta hamar pertsona. Horietatik zortzi, gidariak. Beste biak Lasarte-Orian (Gipuzkoa) bizi diren bi ukrainar. Ukraina eta Eslovakia arteko mugara joatea erabaki dute, Ukraina eta Polonia artekoan iheslari asko bai, baina gobernuz kanpoko erakunde asko ere badaudelako, eta laguntza saretuago dagoelako. «Eslovakiara ere ukrainar asko joaten ari dira, eta laguntza premia handia dute», Atzio Orexaren arabera. Nergroupeko Gizartearekiko Konpromisoko koordinatzailea da. Bera da laguntza ekimenaren arduradunetako bat. NegoBide Circulo Empresarialen laguntza izan dute.

Bidaiaren helburua 25 ukrainar ekartzea ere bada. Horietako 14 identifikatuta dituzte. Euskal Herrian lagun edo senideren bat dutenak, edo Ukrainatik ihes egin nahi duten ama-alabak. Bi ukrainar ere joan dira furgonetetan, bitartekari lanak egiteko, bai hizkuntzari dagozkionak, baita kulturari dagozkionak ere. Eta, behar badute, Euskal Herriari eta bertako bizimoduari buruzko erreferentziak emateko.

Euskal Herrira bueltatutakoan, zer? Bizitzeko lekua aurkitu diete. Herritarrek etxe hutsak eta logelak eskaini dizkiete ekimenaren antolatzaileei. «Dei pila bat» jaso dute logelak eta etxeak eskaintzeko. «Zainduta eta babestuta egoteko konpromisoa dugu», Orexaren esanetan. «Arreta berezia jarri dugu bigarren aldi horretan». Bestelako laguntza ere beharko dute, erakundeena, esaterako.

Idurre Lazkano BERRIAko Edizio arduraduna da Eslovakia eta Ukraina arteko bidaia egingo duen gidarietako bat. Bidaiaren berri emango du BERRIAn.

Orexak nabarmendu du ukrainarrei laguntzeko ekinbide hau ez dela ekintza bakana Nergroupentzat: elkarteko enpresek 11 urte daramatzate irabazien %5 elkartasun eta gizarte proiektuetarako baliatzen, eta langileek lanerako denboraren %2 eskaintzen diete.


Summary: Merezi baino sari txikiagoa Alavesentzat. Partida oso txukuna jokatu dute arabarrek Sevillaren kontra. Baina puntu batekin konformatu behar izan dute. Lehen zatian oso aukera garbiak izan dituzte aurretik jartzeko. Alavesek goian egindako presioari esker, Sevilla ez da aise moldatu neurketa osoan.

Alavesek denboraldiko partidarik txukun eta sendoenetakoa osatu du Sevillaren kontra, Mendizorrotzan. Baina zelaian emandako irudi onak, ez dio balio izan hiru puntuak lortzeko. 0-0 berdindu du, eta bakarrarekin konformatu behar izan du. Sevilla bigarren postuan dagoela kontuan hartuta, puntu ona izan zitekeen. Baina oraingoan ez da horrela izan. Jaisteko postuetan egonda, Alavesek hirunaka batu behar baitu. Gainera, batez ere lehen zatian, bizpahiru aukera garbi izan ditu aurretik jartzeko. Baina ez du lortu. Bide horretatik segitu beharko dute arabarrek, salbazioa lortzeko.

Kontrakoa espero arren, bizi joan da lehen zatia. Real Madrilen aurka Santiago Bernabeun egin moduan, Alavesek goian egun du presio, eta zaildu egin dio Sevillari baloi irteera. Arlo horretan deseroso aritu da Julen Lopetegiren taldea. Sevilla, baloi jabetza oinarri hartuta, bere nagusitasun teknikoa ezartzen saiatu da jabetza luzeen bidez, eta Alaves korrika egitera behartuz. Baina ez du lortu. Lehen zati horretan, Jose Luis Mendilibarren taldeak hainbat gol aukera garbi izan ditu aurretik jartzeko. Aurrenekoa lehen minutuan izan du Joseluk. Aurrelariak gutxitan barkatzen du, eta Bonok gelditu ona egin du. Riojak eta Toni Moyak ere gertu izan dute gola. Baina ez dute asmatu.

Hala ere, aukerarik argiena Escalantek izan du. Edgar Mendezek erdiraketa neurtua egin du, eta bakar bakarrik zeuden Escalante eta Rioja. Lehenbizikoak buruz errematatu du. Baina goregi jo dio baloiari, eta kanpora joan zaio errematea. Sevillak ere izan ditu bere aukerak. Epaileak balio gabe utzi dio gol bat, eta Rakiticen eta Gudeljen jaurtiketa banak lana ematen diote Pachecori. Baina atezainak ondo erantzun du. Erritmo dezente izan dute lehen 45 minutuek, eta entretenigarriak izan dira. Alavesentzat albiste txar bakarra: ez duela golik sartu, eta, Sevilla taldearen aurrean, hori zenbaitetan ordaindu egiten da. Oraingoan, Alavesen mesederako, ez da hala izan.

Lehen zati horretan jokatu bezain ongi jokatzeko asmoz zelairatu da bigarren zatian Jose Luis Mendilibarren taldea. Eta lehen minutuetan lortu du. Izan ere, Sevillak zailtasunak zituen baloi jabetza luzeak eta jokoaren ekimena izateko. Nahiz eta Pachecoren atera gerturatzen zenean arrisku itxura eman. Minutuak aurrera joan ahala, arabarrek nekea antzeman dute, eta atzerago egin dute presio. Hala, gehiago kostatu zaie baloia berreskuratzea, eta Sevillaren atera iristea. Ez dute lehen zatian zuten txinparta hori izan. 70 minutua zen, eta taldeari freskotasuna emateko aldaketaren bat egin behar zuen zelai erdian, agintea galtzen ari baitzen eremu horretan. Baina minutu horietan ondo eutsi dio Alavesek, eta gai izan da ausart jokatzen segitzeko. Azken minutu horietan Joseluren erremate bat eta Riojaren beste bat izan dira aukerarik arriskutsuenak Alavesentzat. Baina Sevillak ere izan du berea. Munirrek bi aldiz errematatu du Pachecoren aurrean, baina baloia atezainaren gorputzera bidali du. Hasi bezala amaitu da partida.


Errusiak berriz hasi du erasoaldia

Summary: Errusiak berriz hasi du erasoaldia. Mariupol eta Volnovakha hirietan agindu du Moskuk borrokaren etenaldia, baina Kievi «interes falta» leporatu dio. Aurrez,Mariupoleko Udalak jakinarazi du eten egin dutela hiriaren hustea, «egiazko su etenik ez dagoelako». Errusiako tropak bonbak jaurtitzen ari direla salatu dute.

Korridore humanitarioak irekitzea adostu zuten asteon eginiko bigarren bileran Errusiak eta Ukrainak. Errusiak bost orduko su etena eman du Ukraina hegoaldeko Mariupol eta Volnovakha hirietan, herritarrak bertatik atera daitezen, baina arratsaldean bukatutzat eman du menia. «Errusiak erabaki du erasoaldia berriz hastea 15:00 GMT ordutik aurrera, Kieven interes faltarengatik nazionalistengan eragiteko su-etena luzatzeko», adierazi du Igor Konaxenkov Errusiako Defentsa Ministerioko bozeramaileak, Errusiako berri agentziek jakinarazi dutenez. Konaxenkoven arabera, Ukrainako batailoi nazionalistek su etena baliatu dute «indarrak berriz elkartu eta posizioak indartzeko».

Korridore humanitarioak goizean izan dira zabalik Mariupolen eta Volnovakhan –Moskuko ordua aintzat hartuta–.

Albistea jaso ondotik, Mariupoleko Udalak zehaztu du hango 11:00etan hasiko zirela hiria uzten; Euskal Herrian 10:00ak direlarik, alegia. Gainera, hiriko agintariek adierazi dute litekeena dela korridoreak berriz ere zabaltzea datozen egunetan. Edonola ere, herritarrei eskatu diete ez daitezela «inolaz ere» ibilbidetik desbideratu. Aurreikusitakoaren arabera, iheslariek Zaporizhian bukatuko dute bidea, 200 km inguru egin ondotik.

Ordea, Ukrainako Gobernuak adierazi du Errusiak ez duela su etena bete.Mariupoleko Udalak Errusiako Indar Armatuekin negoziatu du, etenaldia benetan berma zedin,Telegramen jakinarazi dutenez. BBC hedabideari eginiko adierazpen batzuetan, hiriko alkateak salatu du Mosku bonbak jaurti dituela. «Eromena da. Bonbak botatzen ari dira oraindik ere, bai hirian baita korridorearen ibilbidean ere», adierazi du.

Ikusi gehiago: Ukrainak eta Errusiak korridore humanitarioak irekitzea adostu dute

Halaber, Errusiako Defentsa Ministerioak argitu du herrialdeko indar armatuek orain arte gisan segituko dutela Ukrainako gainerako eremuetan.


Summary: Turismorako bizitegien konpentsazio neurria ezartzea onartu du Euskal Elkargoak. Urte osoko alokairurako bizitegi bat eskaini beharko dute jabeek. 11.000 bizitegi libratzea espero dute hautetsiek. 689 milioi euroko aurrekontua izanen du Euskal Elkargoak 2022rako.

Euskal Hirigune Elkargoak turismorako bizitegien hazkundea oztopatzeko neurria onartu du, gaur goizean egin duen batzarrean. 220 hautetsik parte hartu dute bozkan, eta horietarik 169k eman dute aldeko bozka. Heldu den ekainetik aitzina, turismorako bizitegi bat alokagai duten jabeek urte osorako beste bizitegi bat eskaini beharko dute, konpentsatzeko. Beren etxebizitza nagusia urtean 120 egunez baino gehiagoz alokatzen duten jabeei dagokie neurria, baita bigarren etxebizitza aldi baterako alokairuan eskaintzen dutenei ere. Konpentsatzeko bizitegia hiri berean eskaini beharko dute, eta gutxi gorabehera ezaugarri berak izan beharko ditu.

Bi salbuespen ezarri dituzte. Urtean zehar bederatzi hilabetez ikasleei alokatzen dieten jabeek gainerako hiru hilabeteetan turismorako baliatu ahalko dute. Turismorako etxebizitza beraien etxebizitza nagusiaren eraikin berean duten jabeak ere salbuetsiak izanen dira. Azken hilabeteetan eragile sozial eta politiko andanak plazaratu dute konpentsazio neurria ezartzea. Iazko azaroaren 20an Baionan etxebizitza eskubidearen alde manifestazioa antolatu zutenen aldarrikapena zen. Euskal Elkargoak hartutako neurri hori etxebizitzari dagokionez «tentsio eremuan» sartzen diren Lapurdi kostaldeko 24 herritan aplikatuko da.

Daniel Olzomendi Turismo gaietarako Euskal Hirigune Elkargoko lehendakari ordeak aurkeztu du hautetsiei egindako proposamena. «Azken 30 urteetan erabateko lerratzea izan da; ezin dugu horrela segitu», erran du. Haren hitzetan, azken bost urteetan izan da gorakadarik handiena. Jabe anitzek alokairuan zituzten etxebizitzak berreskuratu dituzte, turismorako baliatzeko. Turismo alokatzeak proposatzen dituzten plataformek egin dituzten kritikei ere erantzun die: «Duela bost urte ere bazen ekonomia turistiko bat, ez du honek oztopatuko». Filipe Aramendik ere ildo beretik jo du: «Gaur egun turismora bideratuak diren etxebizitzak urte osoko alokairura bideratu behar ditugu berriz. Erraten digute etxe jabeek dirua galduko dutela, baina ez da egia; urte osoko alokairuarekin ere dirua irabaziko dute».

Hautetsi andanak babestu du neurria, ezkerrekoek zein eskuinekoek. Hala, Maider Arostegi Miarritzeko (Lapurdi) auzapez eta Errepublikanoetako auzapezak bere herriko adineko emazte baten adibidea eman du: bizitegia alokatzen zion jabeak etxebizitza berreskuratu nahi izan du, turismora bideratzeko. Horrelako adibideak anitz direla baieztatu zuten batek baino gehiagok.

Azken asteetan, turismorako bizitegiak eskaintzen dituzten plataformak ere hasi dira mobilizatzen. Jean Rene Etxegarai Euskal Hirigune Elkargoko lehendakariaren arabera, neurria Administrazio Auzitegira eramateko mehatxua egin diote. Konpentsazio neurri hori ez da berria; jadanik hartu izan dute Paris bezalako Frantziako Estatuko hiri nagusi batzuetan. Horietan ere Administrazio Auzitegira jo zuten, baina ez zuten neurria bertan behera uztea lortu.

Kotte Ezenarro kontra

Kotte Ezenarro Hendaiako (Lapurdi) auzapeza izan zen kontra ahotsa altxatu zuten bakarrenetako bat. «Zinezko arazo bati» ematen zaion «erantzun okerra» da, adierazi du. Bere hiriko adibidearekin ilustratu du: galdeketa bat egin dute, eta gaur egun etxebizitza turismora bideratzen dutenen %3k baizik ez lukete urteko alokairura bideratuko neurria pasatuko balitz. «Beldur naiz horietako anitzek etxebizitza saltzeko hautua ez duten eginen, hemengo herritarrentzat eskuragarria ez den merkatuko prezioan. Urte osoan alokatzeko beharrik izango ez luketen dirudun batzuen esku geldituko lirateke».

Guillaume Barucq Miarritzeko hautetsiak ere kezkak agertu ditu neurriak eman ditzakeen emaitzei buruz, baita Donibane Lohitzuneko hautetsiek ere. Emmanuel Alzuri Bidarteko auzapezak, bere aldetik, neurria babestu du, ezarri dituen salbuespenekin «oreka bat» lortu dutela ebatzita.

Jean Rene Etxegarai lehendakariak hartu du azken hitza. «Batzuek deitoratu duzue gehiegi izatea, beste batzuek ez dela aski. Seguruenik erran nahi du oreka egokia atzeman dugula».

Finantzak jomugan

2022. urterako aurrekontuari buruzko bozketa ere egin zuten atzoko batzarrean batu ziren hautetsiek. 689 milioi euroko diru saila onartu zuten: 407 milioi euro funtzionamendurako eta 190 milioi euro inbertsiorako. Egindako proposamenaren alde gehiengo zabal batek bozkatu bazuen ere, hitza hartu zuten hautetsiek kritika zorrotzak egin zituzten Euskal Elkargoaren finantza egoerari buruz.

Alain Iriart Hiriburuko (Lapurdi) auzapez eta Aturri-Errobi lurralde eremuko erreferenteak «lurralde ekitatea eta lurralde elkartasuna» aipatu zituen, ekipamenduei begira oreka bilatu beharko litzatekeela argudiatuta. Aurrekontuaren aurkezpen zehatzagoa eskatu zuen, politika bakoitzeko eta lurralde bakoitzeko zenbat inbertitzen den erakutsia izan dadin. Proiektuen eraikuntza deskontzentratzeko beharra ere azpimarratu zuen, «eskatzaile-emaile» eskematik ateratzeko. Eta gastuen emendatzea ere kritikatu zuen, bereziki funtzionamendu gastuena. «Langile gastua %9 emendatu da urte batez». Gastuen emendatzeak elkargoaren inbertsio gaitasuna murrizten duela ohartarazi zuen. Abstenitu zen.

Peio Etxeleku Errobi lurralde eremuko erreferentearen hitzetan, seigarren aurrekontua da norabide berean. «Kezka» agertu zuen, eta «funtzionamendu gastuaren hazkunde zentzugabe eta inkontrolatua» salatu zituen. «Deriba», «antolaketa zentralizatu eta teknokratikoa»... Hitz gogorrak izan zituen. Egoera horrek hautetsiak «gero eta urrunago» uzten dituela deitoratu zuen. azkenik, inbertsioen inekitatea ere salatu zuen, proportzionalki diru gehien Baiona-Angelu-Miarritze eremuak jasotzen duela gaitzetsita. Txosten batean bildu du azken urteetako bilakaera eta hautetsiei helarazi die. Aurrekontuaren kontra bozkatu zuen.

Kontra bozkatu zuten ere Sandrine Dervillek eta Mathieu Bergek. Etxelekuren argumentuekin bat eginez funtzionamendu gastuen emendatzea kritikatu zuten biek ala biek. Ororen buru, 133 hautetsik bozkatu zuten aurrekontuaren alde, 27k kontra eta 46 abstenitu ziren.

Aurekontua defendatu zuen Jean Rene Etxegarai Euskal Elkargoko lehendakariak. «Hautetsi gutxi batzuk entzutean iduri du paretaren kontra goazela». Bere hitzetan, arazoa «beste nonbait» dago. Etxelekuk finantza egoerari buruz bidalitako dokumentua ere aipatu zuen «nardaturik», eta ondoko egunetan «puntuz puntu» erantzunen dutela jakinarazi zuen. Inbertsioen koherentzia defendatu zuen, eta inbertsio horiek lurralde osoari baliagarri zaizkiola. «Batzuek elkarrekin segitu nahi ez badute, badugu juridikoki aukera berriz banatzeko, baina orain arte hautetsi bakarr


Summary: Hezkuntza sistema «zaharkitua» eraldatzeko deia egin dute. Hezkuntza plazara adierazpena aurkeztu dute; EAEn ontzen ari diren legea hizpide, gogoratu dute hezkuntzarako, inklusiorako eta euskalduntzeko eskubideak bermatu behar dituela

Hezkuntzarekin «konprometitutako» Euskal Herri osoko pertsonak elkartu dira gaur Hernanin, eta Hezkuntza plazara deituriko manifestua aurkeztu dute, lerroburu honekin: Oinarrizko Hezkuntza Akordioa. Eskubideetatik konpromisora. Gogora ekarri dute orain dela hamabost urte onartu zela lehen aldiz akordio hori, eta «berritzeko» deia egin dute: «Hezkuntza deialdia egitera gatoz, berritu dezagun Euskal Herriko oinarrizko hezkuntza akordioa». Atzean dagoen mugimenduaren garrantzia nabarmendu dute: «Badakigu milaka garela hezkuntza eskubideak bermatuko dituen hezkuntza sistema eraldatzearen alde gaudenak». Nora Salbotxek eta Asier Etxenikek irakurri dute adierazpena.

Hiru habetan oinarritu nahi dute akordioa. Batetik, hezkuntza sistemaren «oinarri sendoak» finkatzea ezinbestekotzat dute. Hezkuntza sistema «zaharkitua» eraldatzeko kapaz izan behar du: «Erronka berrietara egokitzeko». Bestetik, «hezkuntza eskubideen» inguruan ardaztu behar da eraldaketa: «Ikasle guztiek eskubide guztiak bermatzeko». Hirugarrenik, hezkuntza komunitateak eta administrazioak elkarlanean jardun behar dute, zuztarreko printzipioetan oinarrituta: «Kooperazioa, auzolana, elkarlana, batasuna».

Bide horietan lana galanki egin dela uste dute, baina ezinbestekoa dela sakontzen jarraitzea. «Egungo hezkuntza sistemek ez dute gehiagorako ematen, ez dute egungo erronkei erantzuteko gaitasunik». COVID-19aren izurriarekin, gainera, hezkuntza sistemaren «arrakalak» oraindik ere agerikoagoak egin direla uste dute. «Guretzat ez da aukera bat gauden lekuan gelditzea, gauza berdinak egiten jarraitzeak emaitza ezberdina emango lukeela pentsatzea. Elkarrekin pentsatzea eta herri bezala jardutea dagokigu erronka handiei aurre egin ahal izateko». 2020ko udazkenean egin zuten agerraldi bat horren gainean ohartarazteko, adi jarraitu behar dela uste dute.

Lege berriari buruz Araba, Bizkai eta Gipuzkoarako ontzen ari diren hezkuntza lege berriaren oinarriei dagokionez, gogora ekarri dute hezkuntzarako, inklusiorako eta euskalduntzeko eskubideak bermatu behar dituela. Eskaerak helarazi dizkiete, zentzu horretan, talde politikoei, legea garatzeko prozesuan aintzat har ditzaten. Hezkuntza sistema «publikoak» izan behar du hitzartuko den akordioaren ardatza, eskoletako «segregazioa» gainditzeko neurriak zehaztu behar dira, eta «euskara ardatz eta euskal curriculuma oinarri» duen sistema lortze aldera jarri behar dira lege berriaren oinarriak.

Hiru eskubide horiek ezinbestean bermatu behar dira, eta beste hainbat aldaketari ere erreparatu behar zaie testu berrian: eraldaketa pedagogiko eta metodologikoak sustatu behar dira, hezkuntza komunitateen autonomia eta parte hartzea bultzatu behar da, hezkuntza sistema publiko bakarrera bidean urrats sendoak egin behar dira, eta euskal herritarrek hezkuntzari buruzko erabakiak hartzeko eskubidearen alde irmo egin behar da.


Summary: Oldarraldi batek eman dio garaipena Osasunari. Defentsako lan sendoan eta kontraerasoan oinarritutako garaipena lortu du Nafarroako taldeak. Chimy Avilak sartu du gorritxoen gola, buruz, kontraeraso batean. Vila-realek azken txanpan estutu duen arren, Osasunak ez du gehiegi sufritu.

Merezitako garaipena lortu du Osasunak Sadarren. Parez pare aritu dira etxeko taldea eta Vila-real lehen zatian, baina bigarren zatian arrisku gehiago sortu dute gorritxoek. Defentsan sendo aritu da Osasuna, eta 60. minututik aurrera izan duen oldarraldi batean irabazi du partida, kontraerasoan eta geldikako jokaldi guztietan Unai Emeryren taldeari min handia eginez. Azken neurketetan ez bezala, eraginkorra izan da Jagoba Arrasateren taldea azken metroetan, eta gol aukera on ugari izan ditu. Chimy Avilak 63. minutuan sartutako golaren ostean, defentsako lanean buru-belarri aritu behar izan du Osasunak, baina ez du izan markagailua mantentzeko aparteko estutasunik. Etxean lortzen duen hirugarren garaipena da.

Lehenengo zati entretenigarri batean, talde bakoitzak bere momentuak izan ditu. Hobeto ekin dio Osasunak lehiari, hegaletatik jokoari abiadura emanez eta bi aurrelariekin, Kike Garciarekin eta Chimy Avilarekin, luze jokatuz. Azken metroetan, ordea, gorritxoek ez dute arriskua sortzen asmatu. Vila-realek, aldiz, aise jokatu ez badu ere, ezker hegaletik bizpahiru jokaldi arriskutsu sortu ditu. Halako batean, 23. minutuan, Pervis Estupiñanek Parejoren baloi bikain bat jaso du, eta gola sartu, baina jokaldia baliogabetuta zegoen, jokoz kanpokoagatik. Urpeko horiaren minuturik onenak izan dira. Hiru minutu geroago, Yeremi Pino aurrelaria Unai Emeryren taldea aurreratzeko zorian izan da, baina haren erremateari erantzun bikaina eman dio Herrera atezainak.

Erritmoa apur bat moteldu eta gero, Osasunak bere aukerak izan ditu lehen gola sartzeko. Biak ala biak, korner jaurtiketetan. Lehenengoan, Rulli atezainari baloiak eskuetatik ihes egin dio, eta behartuta errematea egin duen David Garciak ezin izan du baloia hiru zutoinen artera bidali. Bigarrengoan, Iberoko atzelariak buruz egindako errematea gutxigatik joan da kanpora. Aldageletara joan aurretik, Danjumaren barneraldi eta erdiraketa on bat ezerezean utzi du Herrerak.

Aldageletatik bueltan, are eta nagusiago izan da Unai Emeryren taldea berdegunean. Osasuna atzean sartu du, nahiz eta gol aukerarik ez sortu. Harik eta Jagoba Arrasatek 60. minutuan sistema aldatzea erabaki duen arte. Chimy hegalera bidali du gorritxoen prestatzaileak, eta Javi Martinez barrutik jokatzen hasi da. Orduan iritsi da Osasunaren oldarraldia. Kontraeraso batean Ruben Garciaren jaurtiketa kornerrera bidali du Rullik, Horren ostean, korner batean, Kike Garcia, buruz, gola egiteko zorian izan da. Vila-realek era berera jokatzen jarraitu du, baloi jabetza luzeekin, eta barrutik jende asko pilatuta. Baina oldarraldia nagusi izateko ez ezik, gola sartzeko ere baliatu du Nafarroako taldeak: Lo Celsori baloia lapurtu dio irteeran Torrok, Javi Martinezek patxadaz gidatu du erasoa Ruben Garcia hegaletik agertu arte, eta Xativakoak bigarren zutoinean baloi dotorea jarri du Chimy Avilak burukada bikain batekin baloia sareetara bidaltzeko.

Neurketaren azken laurdenean, Vila-realek aurrera pauso bat eman eta aginte makila berreskuratu du. Atzerago sartu da Osasuna, baina tarteka aurrerago estutzen ere saiatu da. Ahalegindu da kanpoko taldea baloi jabetzaren bitartez lerro artean zirrikituak aurkitzen, baina, egitura eta laguntzei esker, ondo eutsi du etxeko taldeak, eta ez du gehiegi sufritu. Estupiñanen erdiraketa arriskutsu bat izan da urpeko horiaren aukera nagusia. Markagailuari eusteko asmoz, partidan bigarren aldiz sistema aldatzea erabaki du Berriatuako prestatzaileak, Aridane zelairatu eta bost jokalariko atzealdea eginez. Vila-real nagusi izan arren, neurketako azken aukera ona Osasunarena izan da, Budimirri jokoz kanpokoagatik baliogabetutako gol bat, hain justu. Mailari eusteko beste urrats handi bat eman du Osasunak gaur.


Summary: «Etxea, anaia eta lana. Neukan guztia utzi dut Ukrainan». Kievetik ihes egin du Nazarenkok, eta Euskal Herrira joatekoa da. Haurra zela Irungo familia batek hartu zuen etxean, eta haiekin elkartuko da, hamabost urteren ondoren. «Atseden» hartu nahi du.

Juliana Nazarenko Kievetik iritsi da Przemysleko tren geltokira, eta Euskal Herrira joango da asteartean. 11 urte zituela hartu zuten etxean Irungo arretxetarrek,eta haien babesera itzultzea erabaki du. Txernobylgoa da: hondamendia gertatu zenean urtebete besterik ez zuen, eta hainbat uda Euskal Herrian egin zituen, ukrainar askok bezala, arnasa pixka bat hartzeko eta hondamendiak eragindakoak leuntzeko.

Ikusi gehiago: Gerra, atzetik segika

Orain, beste sarraski bati aurre egitea egokitu zaio. Bere jaioterrian arriskua sumatuta, berriz ere «lasai» egotera joan nahi du Euskal Herrira 14 urteko semearekin. Urduri dago, eta ez du elkarrizketa luzatu nahi. «Bosgarren elkarrizketa dut gaur, eta pixka bat nazkatuta nago». Umorea ez du galdu, eta barrez erantzun ditu galdera guztiak, gaztelaniaz.

Nondik zatoz?

Kievetik nator, Kievetik ihesi. Egoera ondo zegoen, baina bonbak-eta entzuten nituen, eta beldurtu ginen. Loak hartzen zaitu, eta bat-batean dena dago dardarka. Oso gaizki.

Noiz erabaki zenuen Kievetik ateratzea?

Herenegun[duela hiru egun].Dena lasai zegoen, Errusia Ukrainarekin hizketan ari zelako, eta egoera lasai zegoela aprobetxatu nuen alde egiteko.

Familiarekin bidaiatzen ari zara?

Bai, semearekin. Anaia han geratu da. Gizonak atera ezin direnez, nire anaia han geratu da.

Zer ari da egiten?

Ezer ez. Egonean.

Non ikasi zenuen gaztelaniaz hitz egiten?

11 urte nituenetik familia batengana joan nintzen Espainiara, eta asko erakutsi zidaten.

Espainiara, nora?

Irunera.

Euskal Herrira? Euskaraz ikasi zenuen?

Ez. Hitz batzuk bakarrik. «Eskerrik asko, agur...».

Nora zoaz orain?

Ikastetxe batean hartuko dut babes, eta gero familiarengana noa Irunera, Duela 15 urtetik ez naiz haiekin egon.

Noiz joango zara Euskal Herrira?

Asteartean. Lehenengo Valentziara (Herrialde Katalanak) eramango naute hemen laguntzen ari diren talde batekoek, eta hara joango da familia nire bila.

Nolakoa izan da bidaia?

Oso luzea eta gogorra. Jende asko zegoen, eta bero handia egiten zuen trenetan. Ume asko zeuden builaka, eta bi egun egin ditugu ia lorik egin gabe, jan gabe.

Ukrainara itzuli nahi zenuke?

Oraingoz,ez naiz itzuliko. Hau aprobetxatu nahi dut atseden hartzeko.

Hemen lasai zaude?

Hemen? Bai. Ni beti nago lasai. Hemen bonba bat eroriko balitz ere, ni lasai nago. Ez dut beldurrik. Asko bidaiatzen ari garela-eta urduri bai, banago.

Zer egiten zenuen Ukrainan?

Aberatsen etxeak garbitzen nituen. Diru asko irabazten genuen.

Eta orain? Zer egitea gustatuko litzaizuke?

Errefuxiatugisaegon. Atseden hartu.

Espero zenuen hemen halako laguntzarik?

Ez nuen espero. Jatekoa ematen digute, opariak, goxoki asko... lasai eta pozik egoteko.

Zer ekarri duzu maletan?

Arropa, eta nire haur txikia, txakurtxoa.

Eta zer utzi duzu Ukrainan?

Etxea, anaia eta lana. Neukan guztia.


Summary: Goikoetxea-Odei eta Loitegi-Zaldua I bikoteek aurrea pauso handia eman dute. Berria Erremonte Txapelketako lehenengo jardunaldia erraz gainditu dituzte Urrutia II-Labaka eta Etxarri-Martirena bikoteak, hurrenez hurren

Berria Erremonte Txapelketa gaur hasi da Galarretan bi emaitza argirekin. Goikoetxea eta Odeik 16-35 garaitu dituzte Urrutia II eta Labaka lehenengo partiduan eta txapelketako bigarrengoan Loitegi-Zalduak, 25-35 lortu dute garaipena Etxarri-Martirenaren kontra. Bi emaitza hauekin garaileek lau puntu batu dituzte eta finalerdietarako pauso garrantzitsua eman dute. Urrutia eta Labakak puntu negatiboa dute eta hurrengo partidua derrigorrez irabazi beharra dute eta zain egon. Etxarri eta Martirenak punturik gabe bigarren partidan dute jarrita esperantza.

Goikoetxea eta Odei jaun eta jabe izan dira Urrutia II eta Labakaren aurka. Odeik bere ibilbide profesionaleko partidarik onena jokatu du eta Goikoetxeak min handia egin du aurreko koadroetan. Launako berdinketa eta gero 7-21eko abantila hartu dute eta ez du historiarik izan norgehiagokak. Goikoetxea, Urrutia baino hobe aritu da.

Bigarren partiduan berdintasun gehixeago egon da. Loitegi eta Zalduak bikote sendoa osatu dute eta apenas akatsik ez dute egin, hiru, partida guztian zehar. Aldiz, Etxarri eta Martirenak, bien artean 14 egin dituzte. Alde handia batzuen eta besteen artean. 8-9koan partida lehiatua izango zela zirudien, baina 1-7ko partzial batekin zazpi tantoko abantaila hartu dute eta gero hamar inguruko aldea mantendu dute partida amaierara arte. Loitegik eta Zalduak partida kontrolpean izan dute denbora guztian.

Aldabe eta Barrenetxeak estelar polita irabazi dute Aldabe eta Barrenetxeak 40-29 gainditu dituzte Ezkurra II.a eta Juanenea, estelar ikusgarri batean. Abiadura askorekin mugitu dute pilota, bizia izan da partida eta tanto politak ikusi dira. Gorriek bikote sendoa osatzen dutela erakutsi dute. Ezkurrak defentsa bikaina erakutsi du, baina Barrenetxeak sakearekin dominatzera pasatzen zen eta piloteoan agindu egiten zuten gorriek. Aldabek tantoak amaitzeko aukerak izan ditu eta aprobetxatu era bai 19 tantorekin. Ezkurrak 12 egin ditu eta biek bost akatsa egin dituzte. Barrenetxeak agindu du atzean, Juanenea on baten aurka. Hernaniarrak bost tanto egin ditu sakean eta bat saldiastarrak. Piloteoan hantzeko egin dituzte, bederatzi eta zortzi. Partidan gorriek eraman dute agintea 11-3 aurreratuta. Hala ere, urdinak hiru tantora hurbildu dira 23-20, 28-25 eta 30-27, baina azkenenego tantoetan gorriek, 10 eta 2ko partzialarekin garaipena lortu dute.


Astindua jaso du Realak

Summary: Astindua jaso du Realak. Talde txuri-urdinak ondo ekin dio partidari, Oiartzabalek gola sartu baitu penaltiz hamargarren minutuan. Baina ezinean aritu da gero, eta Real Madrilek aprobetxatu egin du nagusitasunez irabazteko.

Realak oroitzapen ederra zuen Santiago Bernabeun jokatu zuen azken aldiaz. Duela bi urte izan zen, eta talde txuri-urdinak partida ikusgarria jokatu zuen. 3-4 irabazi zion Real Madrili, eta, horri esker, Espainiako Kopako finalerdietarako sailkatu zen. Inork ez du ahaztu egun hura. Oroitzapen ederra izango da betirako. Oso bestelakoa izango da gaurkoa. Realak berriro jokatu du Bernabeun, eta astindua jaso du: 4-1.

Imanol Alguacilek ezustean hartu ditu guztiak hasierako hamaikakoa aukeratzeko orduan: Gorosabel, Pacheco, Le Normand eta Zubeldia jarri ditu defentsan, eta Zaldua zelai erdian, eskuinetik. Apustuak nahastu egin du aurkaria, eta lehen minutuetan Reala nagusi izan da. Berehala jaso du saria. Silvak izkin egin dio Carvajali area barruan, eta hark zapaldu egin du. Epaileak penaltia adierazi du, eta Oiartzabalek 0-1ekoa sartu du. Hamargarren minutua zen. Ezin hobeto hasi zen partida.

Gola jaso eta gero, Real Madril itsu-itsuan joan da berdinketaren bila. Partidaren aginte makila hartu du, eta gero eta arrisku gehiago sortzen hasi da. Reala nola edo hala saiatu da etxekoen oldarraldiari eusten. Ia ordu erdiz lortu du, baina etsi egin behar izan du azkenean. Bost minutu eskasetan sartu dizkiote bi golak, 39. minututik 43.era, eta biak urrutitik egindako jaurtiketen bidez: Camavingak sartu du lehena, eta Modricek bigarrena. Hala, atsedenaldira iritsi aurretik atzetik zen jada talde txuri-urdina.

Imanolek aldaketak egin ditu: Rafinha zelairatu du Pachecoren ordez, eta eta Djouahra, Silvaren ordez. Baina aldaketak ez du ezer aldatu: Real Madril izan da nagusi. Hala ere, estu zegoen emaitza: gol bakar baten aldea zegoen. Baina ezinean ari zen Reala, eta nahieran Real Madril. 76. minutuan sartu dute etxekoek hirugarren gola. Aritz Elustondok penaltia egin dio Viniciusi, eta Benzemak ez du barkatu. Jota zeuden txuri-urdinak, eta etxekoek aprobetxatu egin dute hiru minutu eskas geroago, laugarren gola sartzeko: Asensiok sartu du. Hori gutxi izango balitz bezala, Djouahrak min hartu du, eta, Imanolek bost aldaketak eginak zituenez, Reala hamar jokalarirekin aritu da azken minutuetan.

Bernabeun galduta, eten egin da Realak hasia zuen susperraldia: azken bi partidak irabazi zituen. Hala ere, lehia bete-betean jarraituko du Europarako sailkatzeko norgehiagokan. Gertatzen dena gertatzen dela, Europako postuetan amaituko du jardunaldia, seigarren postuan. Izan ere, Osasunak mesede egin dio, Vila-reali irabazita Sadarren: 1-0. Unai Emeryk entrenatutako taldea da Realak atzetik duen lehen taldea, eta bi puntu gutxiago ditu.


Summary: Furgonetak heldu dira Eslovakiara, eta deskargatu dute laguntza. Euskal Herritik Liptovsky Mikulaserako bidea egin dute lau furgonetatan. Itzulerakoan 27 ukrainar ekarri nahi dituzte, gutxienez zazpi haurrak. BERRIAko Idurre Lazkano da gidarietako bat.

Ukrainarrei laguntzeko materiala iritsi da Eslovakiara. Nergroup enpresen elkartearen egitasmoko lau furgonetak ostiralean abiatu ziren Euskal Herritik, eta gaur goizaldean heldu dira Liptovsky Mikulasera. Han deskargatu dute bi furgonetetako materiala, eta bideari ekin diote berriz, atsedenik gabe, iheslarien bila: Kovice izan da hurrengo geltokia. Beste bi furgonetak han hustu dituzte.

Lau furgoneta eta hamar pertsona. Horietatik zortzi, gidariak. Beste biak Astigarragan (Gipuzkoa) bizi diren bi ukrainar. Tartean da Idurre Lazkano BERRIAko Edizio arduraduna, eta bidaiaren berri ematen ari da BERRIAn.

Ukraina eta Eslovakia arteko mugara joatea erabaki zuten, Ukraina eta Polonia artekoan iheslari asko bai, baina gobernuz kanpoko erakunde asko ere badaudelako, eta laguntza saretuago dagoelako. «Eslovakiara ere ukrainar asko joaten ari dira, eta laguntza premia handia dute», Atzio Orexaren arabera. Nergroupeko Gizartearekiko Konpromisoko koordinatzailea da. Bera da laguntza egitasmoren arduradunetako bat. NegoBide Circulo Empresarialen laguntza izan dute.

Bidaiaren helburua ere bada 27 ukrainar ekartzea; horietako zazpi, gutxienez ,haurrak: 2 urteko haur bat, 3 urteko bi, 5 urteko bat, 8 urteko bat eta 10 urte betetako bi. Euskal Herrian lagun edo senideren bat dutenak izango dira, edo Ukrainatik ihes egin nahi duten ama-alabak. Bi ukrainar ere joan dira furgoneta horietan, bitartekari lanak egiteko, bai hizkuntzari dagozkionak, baita kulturari dagozkionak ere. Eta, behar badute, Euskal Herriari eta bertako bizimoduari buruzko erreferentziak emateko.

Euskal Herrira bueltatutakoan, zer? Bizitzeko lekua aurkitu diete. Herritarrek etxe hutsak eta logelak eskaini dizkiete egitasmoaren antolatzaileei. «Dei pila bat» jaso dute logelak eta etxeak eskaintzeko. «Zainduta eta babestuta egoteko konpromisoa dugu», Orexaren esanetan. «Arreta berezia jarri dugu bigarren aldi horretan». Bestelako laguntza ere beharko dute; erakundeena, esaterako.

Orexak nabarmendu du ukrainarrei laguntzeko ekinbide hau ez dela ekintza bakana Nergroupentzat: elkarteko enpresek 11 urte daramatzate irabazien %5 elkartasun eta gizarte proiektuetarako baliatzen, eta langileek lanerako denboraren %2 eskaintzen diete.


Summary: Ukrainatik milioi eta erdi lagunek egin dute ihes jada. Bigarren Mundu Gerratik Europan izan den errefuxiatu olaturik handiena da. Huts egin du aldi baterako su etenak, eta Errusiak erasoekin jarraitu du gaur Mariupolen eta Kieven.

Gerran ez dago jaiegunik. Errusiak aldi baterako su etena iragarri zuen atzo goizaldean Ukraina hegoaldeko Mariupol eta Volnovakha hirietan, herritarrak bertatik atera zitezen. Ordu erdiren buruan, ordea, gerra hotsek apurtu zuten isiltasuna, eta 215.000 pertsona inguruk ez zuten lortu korridore humanitarioetara heltzea. Bi aldeek elkarri leporatu diote su etena urratzea.

Gaur erasoek jarraitu dute Mariupolen, eta Kievetik gertu ere izan dira bonbarkaketak; zehazki, Irpinen, Kievetik 25 kilometrora. Volodimir Zelenski Ukrainako presidentearen arabera, Vinnitsiako aireportua ere suntsitu dute Errusiako suziriek, Kieven hego mendebaldean.

Egoera gordin horretatik ihesean doazenak, berriz, geroz eta gehiago dira. Nazio Batuen Erakundearen azken eguneraketaren arabera, milioi eta erdi baino gehiago dira jada. Horrek esan nahi du Ukrainako gerrak eragin duena dela Europan Bigarren Mundu Gerratik izan den errefuxiatu olaturik handiena.

Diplomaziaren arloan ere izan dira mugimenduak. Recep Tayyip Erdogan Turkia presidenteak Vladimir Putin Errusiakoarekin hitz egin du, eta, horren ostean, esan du Moskuk ez duela erasoak eteteko asmorik. Horretarako, Ukrainak amore eman behar duela eta Errusiaren eskaerak bete behar dituela esan dio Putinek. Horretaz gain, Putinek azaldu dio operazio guztiak aurreikusitako erritmoan doazela.

Israelek, berriz, Moskuren eta Kieven arteko gatazkaren konponbidean bitartekari lanak egiteko jarrera azaldu zuen atzo; bai, behintzat, herrialde horretako lehen ministro Naftali Bennettek. Bira diplomatiko bete-betea egin zuen: Putinekin bildu zen lehendabizi, Kremlinen; Zelenskirekin telefonoz ondoren; eta, azkenik, Alemaniako kantziler Olaf Scholzekin, Berlinen.

Mendebaldeko hainbat iturriren arabera, Errusian 4.300 pertsona atxilotu dituzte gaur, ustez gerraren aurkako manifestazioetan parte hartzeagatik.

Su eten laburra

Pil-pilean dagoen gaia, ordea, su etenarena da. Tass Errusiako agentziaren arabera, Moskuko defentsa buru Mikhail Mizintsevek azaldu zuenez, «Ukrainak eskatutako baldintza guztiak bete zituen Errusiak, orduei, ibilbideari eta segurtasunari zegokienez», Mariupoleko eta Volnovakhako zibilak ebakuatzeko. Halere, Mizintseveren esanetan, Ukrainako indar armatuek su eten humanitarioa baliatu zuten «unitateak berriz elkartzeko» defentsa posizioetan eta Mariupol osoan, eta «suzko artilleriarekin» egin zioten eraso. Hala, Errusiak aditzera eman zuenez, Mariupolgo 200.000 errefuxiatu eta Volnovakhako beste 15.000 iheslari ez ziren iritsi irekitako korridore humanitarioetara.

Ukrainak, ordea, adierazi zuen Errusia izan zela su etena errespetatu ez zuena. Mariupolgo Udalak Errusiako indar armatuekin negoziatu zuen, etenaldia benetan berma zedin. Dena den, BBC hedabideari eginiko adierazpen batzuetan, hiriko alkateak salatu zuen Mosku «gogor» erasotzen hasia zela Ukrainako tropen aurka. «Eromena da. Bonbak botatzen ari dira oraindik ere, bai hirian, bai korridorearen ibilbidean», adierazi zuen. Edonola ere, Volnovakhatik irtetea 400 herritarrek baino ez zuten lortu, agintarien arabera. Atzoko operazio humanitarioa etetearen ondorioak «larriak» izan ziren arren, Mizintsevek esan zuen «prest» daudela Ukrainako ordezkariekin eta nazioarteko erakundeekin «pazientzia handiz» eta lanean jarraitzeko, «giza krisia» berehala konpontzeko. Hain zuzen, Moskuko eta Kieveko gobernuetako ordezkaritzak bihar elkartuko dira hirugarrenez, baina oraindik ez dute zehaztu non izango den, atzo Ukrainako presidente Volodimir Zelenskiren Herriaren Zerbitzua alderdiko diputatu David Arakhamiak iragarri zuenez.

Errusiari Ukrainako aire eremua debekatzearen harira, Errusiako presidente Vladimir Putinek mezu zuzena igorri zuen: «Debekua indarrean jarriko balitz, horrek emaitza katastrofikoak eragingo lituzke, ez bakarrik Europarentzat, baita mundu osoarentzat ere». Erantsi zuen Mendebaldeak Errusiaren aurka jarritako zigorrak «gerra deklarazio baten baliokideak» direla.


Zoragarri dabiltza Altuna eta Martija

Summary: Zoragarri dabiltza Altuna eta Martija. Finalaurrekoetako ligaxkako lehen puntua eskuratu dute, Elezkano-Zabaletari irabazita (22-15). Neurketaren bigarren zati bikaina egin dute.

«Aurkaria hobea denean, txalotzea besterik ez da geratzen». Hala aitortu zuen atzo neurketaren ostean Danel Elezkanok. Finalaurrekoetako ligaxkako lehen puntua lortu dute Altuna III.a-Martijak Bizkaia pilotalekuan, Elezkano-Zabaleta mendean hartuta (22-15).

Neurketaren lehen zatian eman eta jaso ibili ziren bi bikoteak. Aurreneko ligaxkan lehen bi postuetan sailkatutako bi bikoteak dira, eta hori nabaritu da kantxan: maila handiko neurketa ikusi dute pilotazaleek.

Hasieran, Elezkano izan zen asmatu zuena, baita Zabaleta ere (0-4), baina ez ziren gutxiago izan Altuna eta Martija. Behin eta berriz berdinketa erakutsi zuen markagailuak. 4-4, 10-10... 13-13ra arte: orduan hasi ziren neurketa hausten gorriak.

Defentsa lanetan bikain ibili ziren, eta tantoak bukatzen Elezkanok baino gehiago asmatu zuen Altunak (19-13). Martijak ere Zabaletak baino segurtasun gehiago eskaini zuen atzeko koadroetan. Itxura bikaina eman zuten biek. Urdinek, berriz, ez zioten eutsi hasieran erakutsi zuten sendotasunari. Lan asko eginda, lortu zituzten beste tanto pare bat, baina gaur egun asko behar da Altuna eta Martija mendean hartzeko. Azkenean, 22-15.

Altunak azaldu zuen zein izan den neurketaren gakoa: «Ez diegu partida dominatzen utzi, eta beraiek horretara ohituta daude». Oso pozik agertu zen, eta Martijaren maila bikaina goraipatu zuen.

Bitan jokatu zuten elkarren aurka ligaxkan, eta bietan nagusitu ziren Altuna III.a-Martija: 22-17 eta 22-13. Atzokoa hirugarrena izan da. Txapelketan sei garaipen jarraian daramatzate. Larunbatean, finalerdietako ligaxkako lehen jardunaldiko beste neurketan, Irribarria-Rezustak 22-20 irabazi zieten Laso-Imazi.

1.294 pilotakada

Atzo Bilbon jokatu zen jaialdiko lehen norgehiagoka ere albiste izan zen: bi ordu baino gehiago iraun zuen partidak, eta 1.294 pilotakada jo zituzten protagonistek. Astakeria bat; ahituta amaitu zuten pilotariek. Azkenean, Zabala-Oier Etxeberriak 22-21 irabazi zieten Zubizarreta-Eskirozi, eta Promozio Txapelketako finalaurrekoak jokatuko zituzten.


Summary: Pau Riba abeslari eta idazle katalana hil da. Askotariko lanak egin zituen bere ibilbidean; musikan nagusiki, lau hamarkadatan baino gehiagotan, baina baita literaturan ere: hamalau liburu argitaratu zituen.

Pau Riba (Palma, Herrialde Katalanak, 1948 - Tiana, Herrialde Katalanak, 2022) ezaguna zen Kataluniako kulturan, eta are ezagunagoa kontrakulturan. 1960eko urteen amaieran hasi zuen bere musikari ibilbidea, eta hamarkada aldaketarekin batera argitaratu zuen Diòptria disko bikoitza, zeina katalanezko lanik goratuenetako bat den kritikarien artean, Vilaweb egunkariaren arabera. Kantak ez ezik, poesia eta saiakera ere landu izan zituen Ribak; orain urtebete atera zuen Història de l’univers lan berezia, saiakeraren eta narratibaren arteko nahasketa bat. Artista ipurterrea zenez gero, amaitu gabeko proiektuetan lanean jardun zen azken asteetan ere. Pankreaseko minbiziak hil zuen larunbatean, 73 urte zituela.

Iazko abenduan esan zuen gaixo zegoela, eta orduan elkarrizketatu zuen Vilaweb-ek: «Nik narratzailetzat dut neure burua, eta berdin adieraz ninteke musikaren eta literaturaren bidez, baita aktore gisa ere». Tratamenduan egonda ere, ikuskizun bat aurkezten ari zen elkarrizketatu zutenean. Eskertuta zegoen egindako bidearekin. «Azken boladan jende askok esaten dit: 'Zuk ate asko ireki dizkidazu'. Baina gehiago gustatzen zait esaten didatenean: 'Beti pentsatzen dut zugan, zure abesti batekin ezkondu nintzelako'».


Summary: Errusiak erasoa «berehala» etetea eskaini du, Ukrainak Moskuren eskariak onartzen baditu. Kremlinek Krimearen anexioa eta Donetskeko eta Luhanskeko herri errepubliken independentzia onartzeko galdegin dio Kievi. Bi aldeetako ordezkariak bilduta daude Bresten, Bielorrusian, gerra piztu zenetik hirugarrenez.

Errusiak Ukrainaren aurkako erasoaldia «berehala» eteteko jarri dituen baldintzak orain arte entzun diren zehatzenak dira. Errusiako Gobernuko bozeramaile Dmitri Peskovek Reuters agentziari adierazi dionez, Errusia «prest» dago Ukrainaren aurkako erasoaldia gelditzeko, baldin eta Ukrainak bere konstituzioa aldatzen badu neutraltasuna ziurtatzeko, eta Krimearen anexioa eta Donetskeko eta Luhanskeko herri errepubliken independentzia onartzen baditu.

Peskovek iragarri duenez, lehen urratsa da Ukrainako erresistentzia armatuari amaiera ematea. «Ukrainaren desmilitarizazioa bukatzen ari gara. Lortuko dugu». Horretarako, Kremlinek Kievi eskatu dio Krimeako anexioa eta Donbassko herri errepubliken independentzia aitortzeko. «Ez dizkiogu Luhanskeko eta Donetskeko Ukrainari kentzen», gogorarazi du, baina zehaztu Donetskek eta Luhanskek ez dutela Ukrainaren parte izatea nahi. «Halere, horrek ez du esan nahi suntsitu behar direnik». Azken urratsa Ukrainako konstituzio aldaketa bat litzateke, herrialdearen neutraltasuna blindatzen duena. «Ukraina estatu independentea da, nahi duen eran biziko dena, baina neutraltasun baldintzetan», zehaztu zuen.

Peskoven hitzak Errusiaren eta Ukrainaren arteko negoziazioen hirugarren txanda hasi baino lehen iritsi dira. Bi aldeak Bresten batzartu dira, Bielorrusian. Errusiako eta Ukrainako gobernuen ordezkaritzek zibilak ebakuatzeko korridore humanitarioak sortzea erabaki zuten iragan asteazkenean. Bada, gaur goizean, Errusiako Indar Armatuek isiltasun erregimena ezarri eta korridore humanitarioak zabaldu dituzte Kieven, Kharkiven, Sumin eta Mariupolen, hiri horietan egoera larriagotzen ari delako, Errusiako tropek argitaratutako oharraren arabera. Moskuk Gurutze Gorriari, NBE Nazio Batuen erakundeari eta ESLA Europako Segurtasun Lankidetzako Antolakundeari eman die asmoaren berri. Zehaztu duenez, Euskal Herrian 08:00ak jotzearekin batera zabalduko dituzte bideak zibilentzat, Moskuren esanetan.

Ikusi gehiago: Gerra, atzetik segika

Bide guztiek Errusian eta Bielorrusian dute helmuga. Hiriburuan, Kieven, korridoreak Hostomel hirirainoko bidea eginen du aurrena. Ondotik, Txernobyletik pasatuko da, eta Bielorrusiarako muga zeharkatuko du gero. Gdenen eta Homelen bukatuko dute bidea; Kharkiven irekiko duten kanalak Belgoroden (Errusia) izango du amaiera; Sumineko korridorea Poltavatik (Ukraina) igaroko da, eta Belgoroden bukatuko da; eta, azkenik, Mariupolen irekiko duten bideak Zaporizhia zeharkatuko du, eta Rostov-on-Donen (Errusia) izango du helmuga. «Ukrainari eskatzen diogu zerrendatutako eremuetan korridore humanitarioak sortzeko, baldintza guztiak zorrotz betetzeko, eta zibilak eta atzerritarrak modu antolatuan erretiratuko direla bermatzeko», adierazi du Errusiako armadak, Interfax Errusiako albiste agentziak jaso duenez.

Ukrainako Gobernuak, ordea, «onartezintzat» jo du Moskuk Ukrainako lau hiri horietako zibilak ebakuatzeko eratu duen plana. «Errusiarrek birritan blokeatu zuten korridore humanitarioen irekiera, konboien ibilbidea bonbardatuz. Orain, berriz, errusiarrek diote korridoreak ireki ditzaketela, baina zibilak Errusiara joatea nahi dute, eta hori zentzugabea, zinikoa eta onartezina da», idatzi du Ukrainako lehen ministrorde Irina Verextxukek bere Telegram kontuan. Adierazi duenez, «mundu zibilizatuak presioa egin behar dio Errusiari», Ukrainak korridoreak «premiaz» sortu behar baititu Errusiak misilez eta artilleriaz setiatutako hirietatik biztanleria zibila ateratzeko. «Zibilei, ukrainarrei zein atzerritarrei alde egiten utzi behar diegu», gaineratu du Verextxukek, eta herritarrei eskatu die Ukrainako agintarien informazio ofiziala «sinesteko». «Horiek bakarrik izan daitezke Ukrainako lurraldeko korridore humanitarioen oinarri egiazkoak eta legitimoak», adierazi du.

Gerra hotsek, ordea, ez dute etenik, eta Errusiak eraso egiten jarraitzen du Ukrainako eremuetan, besteak beste Odesan, hegoaldean. Unian Ukrainako agentziaren arabera, Errusiako armadak misilak jaurti ditu Itsaso Beltzetik Tusla herrira, eta kalte material handiak eragin ditu; oraingoz ez da biktimarik egon. Kieven inguruan ere Errusiako tropen eta Ukrainako milizien arteko borrokak areagotu egin dira azken orduetan, Vitali Klitxko Ukrainako hiriburuko alkateak jakinarazi duenez. «Hostomel, Bucha, Vorzel herriak hartzeko ahaleginean ari da Errusia». Gainera, Klitxkok ziurtatu duenez, Hostomelgo alkate Yiuri Prilipko «hil egin dute», ogia eta sendagaiak banatzen ari zela.

Egunetik egunera, Ukrainatik ihes egindako errefuxiatu kopurua handitzen ari da: 1,73 milioi herritar dira jada, UNHCR Iheslarientzako Nazio Batuen Goi Mandatariaren arabera. Donetskeko Herri Errepublikako agintariek, bestalde, iragarri dute gaur hasiko direla Horlivka hiriko 200.000 zibil ebakuatzen, Ukrainaren erasoak «areagotu» egin direla eta. Hiri horretako alkate Ivan Prikhodkoren esanetan, emakume, haur eta adinekoen ebakuazio zentralizatua antolatu dute, herritarrak Errusiako lurralde seguruetara eramateko. Gerra piztu zenetik, 181.000 pertsona inguruk ihes egin dute Donetskeko eta Luhanskeko herri errepubliketatik, besteak beste 48.000 haurrek, Tass agentziak emandako datuen arabera.

Errusia ez da aurkeztu Nazioarteko Justizia Auzitegira, Hagara, Ukrainak Mosku auzitara eraman baitu, otsailaren 24an hasitako inbasioan ustez Genozidio Delitua Prebenitzeko eta Zigortzeko Konbentzioa urratzeagatik. «Epaimahaiak deitoratu egiten du Errusia ahozko ikustaldira agertu ez izana», esan du Nazioarteko Juztizia Auzitegiko epaile nagusi Joan Donoghuek.

Hungariako lehen ministro Viktor Orbanek, berriz, armak eta ekipamendu «hilgarriak» herrialdetik Ukrainara igarotzea debekatu du dekretu baten bidez. Era berean, NATO Ipar Atlantikoko Itunaren Erakundeko indarrak Hungarian bertan aparkatzeko eta beren lurraldetik soilik igarotzeko baimena eman du. Hungariako Gobernua NATOko kide da, eta behin baino gehiagotan adierazi du ez zuela armarik bidaliko Ukrainara, herrialdeak gerran parte har ez dezan. Budapestek ere ez dio laguntzarik eskatu NATOri bere mugak defendatzeko, itun militarreko beste kide askok egin duten moduan.

Horrez gain, Danimarkako lehen ministro Mette Frederiksenek iragarri du ekainaren 1ean Danimarkako herritarrek erreferendumean erabakiko dutela herrialdeak Europako Batasunaren programa militarretan parte hartu behar duen ala ez. «Une historikoek erabaki historikoak behar dituzte», azaldu du Frederiksenek, Errusiak Ukrainan egin berri duen inbasioari erreferentzia eginez. Bitartean, Ukraina, Moldavia eta Georgia onartzeko prozesua irekitzea erabaki du EBk. Batasuneko kideek hiru herrialde horien EBko blokean sartzeari buruzko irizpena eskatzea adostu dute, joan den astean Ukrainak, Moldaviak eta Georgiak bidalitako eskaeren ostean. EBko buruzagiek gai hori Versaillesen (Frantzia) egingo den goi bilera informalean eztabaidatuko dute ostegunean, Europako Kontseiluko presidente Charles Michelek baieztatu duenez, Ukrainako agintari Volodimir Zelenskirekin telefonoz mintzatu ondoren.


Summary: Gizonezko bat atxilotu dute Gasteizen, bikotekidea abortatzera behartzea leporatuta. Larunbatean eraman zuten atxilo gizona, Salburua auzoko etxebizitza batean. Abortua izan duen emakumezkoa adingabea da, eta ospitalera eraman behar izan dute, arta hartzeko.

Ertzaintzak 21 gizonezko bat atxilotu du Gasteizko Salburua auzoan, bikotekideari abortarazi izana egotzita. Eusko Jaurlaritzako Segurtasun Sailak emandako informazioaren arabera, joan den larunbateko 21:00 aldera Ertzaintzak abisu bat jaso zuen, esanez haurdun zen emakume gazte batek umea galdu zuela etxebizitza batean. Ertzaintza bertaratu egin zen, jasotako informazio hura egiazkoa zela baieztatu zuten osasun zerbitzuek, eta ospitalera eraman zuten emakumezkoa. Adingabea da, Segurtasun Sailak zehaztu duenez.

Emakumearen bikotekidea, 21 urteko gizonezkoa ere han zen; poliziek atxilo eraman zuten handik gutxira. Emakumeen kontrako indarkeria delitua leporatu diote, emakumea abortatzera behartu duelakoan. Gainera, abortua izan zuen emakumeren barrenean zen fetua ere aurkitu zuen Ertzaintzak etxebizitzan. Lau hilabete ingurukoa zen. Auzitegi Medikuntzako Euskal Institutura eraman zuten, aztertzeko.


Summary: Jagoba Arrasate Osasunako entrenatzaile izango da beste bi urtez. 2024. urtera arte sinatu du kontratuaren luzapena. Albistearen berri emateko, pankarta erraldoi bat jarri dute Iruñeko Karlos III.a etorbidean.

Jagoba Arrasate Osasunako entrenatzaile izango da gutxienez beste bi urtez: 2024. urtera arte sinatu du Osasunarekin, eta taldeak ozenki eta bisualki plazaratu du kontratuaren luzapena. Albistearekin batera esnatu da Iruñea; izan ere, kontratuaren luzapenaren berri ematen duen pankarta erraldoi eta koloretsu bat ipini dute Karlos III.aren etorbidean. «Jagoba, 2024. Berritua!», dio mezuak.

Duela ia urtebete egin zion elkarrizketa BERRIAk, iazko martxoan. Hain justu ere, Osasunan zuen etorkizunaz galdetu zion kazetariak, eta Iruñean «oso pozik» eta «gustura» zegoela adierazi zuen entrenatzaileak: «Esan dezakedana da oso pozik bizi naizela Iruñean, eta oso gustura lan egiten dudala Osasunan. Beste urte baterako kontratua daukat, eta beteko dut, dena ondo badoa. Hemen urte askoan banago, ona izango da Osasunarentzat eta niretzat. Baina futbolak, eta are gehiago orain, erakusten digu ezin dela planik egin epe luzera begira».

2018. urtean sinatu zuen lehenengoz Osasunako entrenatzaile izateko hitzarmena. Zurrumurruak baziren lehenago ere, eta, azkenean, 2018ko ekainean baieztatu ziren. Hori baino lehenago, Numantziaren aulkian izan zen hiru denboralditan, eta horrek ireki zizkion Taxoareko ateak.


Summary: Gasa markak hausten ari da, eta petrolioa 2008koetara hurbiltzen. Errusiari petrolioa eta gasa erosteari uzteko aukera aztertzen ari da Europako Batasuna. Baltikoak eta Polonia egiten ari dira, baina Alemaniak zalantza handiagoak ditu.

Ukrainako gerrak energia are garestiago baten aroa hasiko zuela iragarri zuten guztiak bete-betean asmatzen ari dira. Gasak eta, ondorioz, argindarrak inoizko preziorik handiena markatu dute, eta petrolioak gero eta gertuago du 2008ko maiatzean jotako goia, 142 eurorena. Gaur oso hurbil izan zuen, une batzuetan Brent upela 139 dolarrean ere salerosi zelako, baina geroago igoera apaldu egin zen, eta iluntzean 125 dolarrean kotizatzen zen.

Neurri handi batean, Antony Blinken AEBetako Estatu idazkariaren adierazpen batek ekarri zituen nerbioak energiaren merkatuetara. Atzo, ziurtatu zuen aztertzen ari direla Errusiako petrolioaren esportazioa debekatzea. Europako Batasunean ere, horren aldeko presio gehien egiten dute Errusia gertu duten herrialdeek, hala nola Baltikokoek, Poloniak eta Eskandinaviakoek.

Jarrera zuhurragoa du Alemaniak, Errusiarekin dituen harreman komertzial handien ondorioz. Horrela, Olaf Scholz Alemaniako kantzilerrak gogorarazi du EBk menpekotasun handia duela Errusiaren hidrokarburoekiko, eta hori ezin daitekeela «egun batetik bestera» konpondu. «Horregatik erabaki zentzuduna da energia kontuetan enpresen harremanak ez aldatzea».

Eztabaidak eztabaida, dagoeneko jaitsi dira Errusiako petrolioaren erosketak, nahiz eta Brent upela baino prezio apalagoan saldu. Financial Times egunkariak argitaratu du dozenaka petroliontzi errusiar itsasoan daudela, baina ez dagoela argi haien kargamendurako eroslea izango ote duten.

Gasolina, inoizko garestien

Mendebaldeko petrolio konpainiarik handienek iragarri dute Errusian duten negozioa saltzen saiatuko direla eta ez dutela inbertsio gehiago egingo. Atzo arratsaldean, Frantziako Total Energiesek jakinarazi zuen Errusian petrolioa erosteari utzi diola. Ukrainaren inbasioaren aurretik, Errusiak 7,8 milioi petrolio upel esportatzen zituen egunean, hau da, munduko petrolioaren %8. Standard & Poor's-en arabera, petrolio horren erdia doa NATOko herrialdeetara, Europakoetara neurri handi batean. Petrolioaren garestitzea antzematen da mundu osoko gasolina zerbitzuguneetan ere. Hego Eiskal Herrian,gasolioa 1,60 euroan salerosten da zerbitzugune gehienetan, eta gasolinak aise gainditu du 1,70eko marka. Ipar Euskal Herrian, berriz, ohikoena bi euroren inguruko erregaia da ohikoena, nahiz etabaden hortik beherakoa supermerkatuetan.

Ikusi gehiago:>> Analisia. Iker Aranburu: Moskuren setioa ere hasi da

Halaber garestitzen ari da gasa, eta Bruno Le Maire Frantziako Ekonomia ministroak aitortu du EBk Errusiako gasa erosteari uztea «mahai gainean dagoen aukera bat» dela. Horretarako, ordea, EBko kide guztien onespena beharko litzateke, eta ez da erraza lortzea, herrialde batzuk gas guztia lortzen baitute bide horretatik. Negua bukatzen ari denez, eta horrekin batera gas gehien erabiltzen den garaia, kezka nagusia ez da hurrengo hilabeteetarako kontsumoa ziurtatzea, baizik eta datorren negurako biltegiak bete ahal izatea.

Goizean, Herbehereetako erreferentziazko merkatua zabaldu denean 200 dolarretik 347 dolarrera egin du salto. Egunak aurrera egin ahala baretu zen merkatua, eta iluntzean 215 dolarrean kotizatzen ari da. Duela urtebete, hamasei dolarrean zegoen.

Gasa, iparraldera

Oraingoz, Errusiako gasaren fluxua ez da eten Mendebalderako bidean, ezta Ukraina zeharkatzen duten gasbideetatik ere. Gas horren esportatzaileak, Gazpromek, atzo berriro esan zuen ez duela iturria itxiko. Errusiak hari esker lortzen duen diruaren behar handia du, batez ere orain.

EBk bere gas beharren ia %40 lortzen du Errusiatik. Azken asteetan beste aukera batzuen bila ari da, eta gas natural likidotu (GNL) gehiago ekartzen ari da AEBetatik, Aljeriatik eta Qatarretik. Bilboko portuan dagoenez GNL hori berriro gas egiteko plantetako bat, ezohiko zerbait gertatzekoa da: Euskadour gasbidean eta Zuberoa eta Nafarroa zeharkatzen dituenean fluxua iparralderakoa izatea, eta ez hegoalderakoa.

Ikusi gehiago: «Prezioak nahi eta nahi ez igoko dira»


Summary: Euskal Herrira bidean dira 26 ukrainar iheslari. Kosice hirian jaso dituzte, Eslovakian, Nergroup enpresa taldeko boluntarioek. Haietatik zazpi umeak dira. Euskal Herrian, hutsik dauden etxe eta logeletan egokituko dira. Bidaiaren berri ematen ari da Idurre Lazkano BERRIAko Edizio arduraduna.

Joan den ostiralean abiatu ziren Eslovakiara, eta, hiru egun errepidean igaro ondoren, finkatutako helburutik gertuago daude Nergroup enpresa elkartearen egitasmoan parte hartu duten boluntarioak: 27 ukrainar iheslari ekarri nahi zituzten Euskal Herrira, eta dagoeneko ezagutu dituzte aurrez aurre. Kosice hirian elkartu dira goizean goiz, Eslovakian: azkenean 26 ukrainar izango dira; horietako zazpi umeak, eta hiru zakur eta katu bat ere ekarriko dituzte. Boluntarioetako bat da Idurre Lazkano BERRIAko Edizio arduraduna, eta bidaiaren berri ematen ari da sare sozialen bitartez.

Musuak, malkoak, irribarreak... Denetarik izan da furgonetetan sartzean. Gerratik alde egin duten iheslariak soilik ez, egitasmoan parte hartu duten boluntarioak eta gidariak ere hunkiturik mintzatu dira: «Hasi gara emozioekin: haur txikiak, banandu egingo diren familiak... Buelta egiteko gogoz gaude, eta dena ondo atera dadin nahi dugu», adierazi du Pablo Beristain gidariak. Barruak mugituta hitz egin du Jose Ignazio Amondarain gidariak ere. Giro ona sortzen saiatu da iritsi eta berehala: «Hementxe naiz, Natasha, Leo, Victoria eta Yanarekin hitz egiten, gustura».

Euskal Herrira bidean, elurretan egin dituzte lehen kilometroak. Bidaia luze eta nekeza dute aurretik, eta, sabela bete eta indarra hartzeko, lehen geldialdi bat ere egin dute. Euskal Herrira iritsitakoan, hutsik dauden eta hainbat boluntariok egitasmoaren antolatzaileen eskuetan jarri dituzten etxe eta logeletan egokituko dira 26 iheslariak. Antolatzaileen esanetan, «dei pila bat» jaso dituzte ukrainarrei logela zein etxeak eskaintzeko. Hala ere, bestelako laguntza ere beharko dutela nabarmendu dute; erakundeena, esaterako.

Ikusi gehiago: Furgonetak heldu dira Eslovakiara, eta deskargatu dute laguntza

Ukraina eta Eslovakia arteko mugara joan dira laguntza eskaintzera, Ukraina eta Polonia artekoan iheslari asko bai, baina gobernuz kanpoko erakunde asko ere badaudelako, eta laguntza saretuago dagoelako. «Eslovakiara ere ukrainar asko joaten ari dira, eta laguntza behar dute», adierazi du Atzio Orexa Nergroupeko Gizartearekiko Konpromisoko koordinatzaileak.

Bera da laguntza egitasmoaren arduradunetako bat, eta nabarmendu du ukrainarrei laguntzeko ekinbide hau ez dela ekintza bakana Nergroupentzat: elkarteko enpresek 11 urte daramatzate irabazien %5 elkartasun eta gizarte proiektuetarako baliatzen, eta langileek lanerako denboraren %2 eskaintzen diete. NegoBide Circulo Empresarialen laguntza izan dute.

Ikusi gehiago: Ukrainarrak hartzeko etxebizitza erabilgarriak behar direla azaldu du Jaurlaritzak


Gerrak ez du emakume aurpegirik

Summary: Gerrak ez du emakume aurpegirik.

Poloniako taxi gidari batek ez du txartelarekin ordaintzerik nahi. Dirua nahi du, nahiz eta bidaiaren hasieran argi geratu den zenbat ordaindu eta nola. 800 zloty izango dira guztira –160 euro inguru–, eta ia lau orduko bidaia. Iristean, ordea, temati jarri da, diruz ordaintzeko, eta azkenean halaxe egin dut, taupadak eztarrian ditudala. Hotelera sartu, eta hantxe lasaitu naiz. Etxean ere gerta zitekeen gauza bera, baina hain urrun egonda, eta bakarrik, beldur handia izan dut, zaurgarri sentitu naiz.

Bakarrik bidaiatzen duen emakumearentzat arriskuak bikoiztu egiten dira; are gehiago, hizkuntza arazo bat denean. Baina taxi gidariaz gain, hor egon dira Irina Matveitxuek, Chen Zoey, Pargma Bunko, Tania Korin, Oksana Dzham, Miroslava, Liana eta Irina Tocartxik, Kilia Plisiuk, Juliana Nazarenko, Ludmila Savenko eta Jana Khavevitx. Arriskuaren aurrean bakarrik, baina taldean sendo. Emakume ausartak, bizitzak halabeharrez gogortu dituenak, aurrera doazenak; gehienak gerratik ihesi, beste batzuk gerratik ihesi datozenei laguntzen. Haiekin partekatu ditut bizipenak, eta bihotzean eramango ditut etxera.

Polonian elkartu dira denak, Dorohusk, Chelm, Rzeszow, Medyka edota Przemyslen, Ukrainako mugan, baina ez euren borondatez. Gerrak harrapatu ditu egun batetik bestera. Gerrak bultzatu ditu alde egitera. Umeak hartu, eta auskalo non amaituko duten, euren senar, aita eta seme gazteak Ukrainan geratu diren bitartean. Halabeharrez horiek ere, Ukrainako Gobernuak ezarritako gerra legeak aginduta. Ukrainatik irtetea debekatu dieten gizonak ere eskubiderik gabe daude.

Agintariak –gizonak gehienak– gerra jokoetan dabiltzan bitartean, errusiarrak nahiz ukrainarrak, emakumeok exodora eta pobreziara kondenatuta daude. Orain badituzte herritarren beroa, jatekoa eta goxokiak sufrimendua leuntzeko, baina egunak aurrera doaz, eta bi eguneko kontua izango zela uste zutenak dagoeneko beldur dira etxera itzuliko ez direlako. Kezka dute zer gertatuko ote zaien fokuak itzaltzen direnean.

«Gerrak ez du emakume aurpegirik». Svetlana Aleksievitxena da liburua, lagun min batek gogorarazi didanez. Hauxe dio liburuaren kontrazalean: «Gerra imajinatzean, gizonezko soldaduak datozkigu berehala gogora, baina ia milioi bat izan ziren II. Mundu Gerran parte hartu zuten emakume sobietarrak: mediku eta erizainak, frankotiratzaileak, tanke-gidariak, gerrillari partisanoak... 1984an argitaratu zen liburu hau lehenengoz, Gorbatxoven garaiko Perestroikaren irekidurari esker, baina hainbat zati zentsurak eta autozentsurak estali edo moldatu zituzten. 2002an berridatzi zuen Aleksievitxek bere lana, lehenago ezabatutako pasarteak sartuz, eta are nabarmenago geratu ziren horrela bai gerraren krudelkeria, bai hura nozitu zuten emakume guztien handitasuna». Ez dakigu zenbat emakume geratu diren Ukrainan. Handitasun horren berri ez dago Ukrainatik iristen diren lekukoengan oraingoz, baina denborak erakutsiko du haiek ere badirela, eta handik kanpo, edonon. Emakumeon handitasunak ez du neurririk.

Ez naiz ni inoiz gerra batetik horren gertu egon, nahiz eta badakidan, etxekoen bidez, nola sufritu zuten 36ko gerran; zer ondorio dauzkan oraindik ere gure herrian. Eta, zoritxarrez, gerra askoren berri dugu egunero, Ukrainakoak bezala hunkitzen ez bagaitu ere. Esan, bestela, Yemenen daudenei, adibidez. Eta tristuraren eta amorruaren arteko sentsazioa etengabekoa da. Nola egiten ditugun batzuk gaizto, eta beste batzuk zintzo. Nola iheslari batzuek gehiago balio duten beste batzuek baino.

Eta gerra hau. Aspaldian hasitako gerra, baina astebetean gaiztotu dena. Kontua ez da Vladimir Putin zuritzea, noski, baina ezta NATO babestea ere, ezta Volodimir Zelenski bera, eta hark dituen bizkartzain ultrak. Interesen gerraren erdian herritarrak daude, babesik gabe eta noraezean. Eta bidean, beti bezala, emakumeak dira zapalkuntza gehien pairatzen dutenak, boterekeriaren biktimarik handienak.

Gure etxean gerra ate joka daukagulako eskuak burura eraman ditugu, baina Ukrainatik kanpo gure Europara iritsiko balitz, ez genuke aukerarik izango zer egin erabakitzeko. Horretarako daude Europako Batasuna, NATO, AEBak, Errusia eta Txina. Eta nik emakume bat izaten jarraituko dut, erabakitzeko eskubiderik gabe, eta berdin zuk, horrek eta hark.

Egunotan sufrimendua izan dut aldean, elkartasuna ere bai, baina baita ezagutu ditudan emakume paregabeen beldurra ere. Zer gertatuko zaie hemendik aurrera? Ni, gaur, taxi bat hartu, eta Lublinera joango naiz Rzeszowtik. Bihar hartuko ditut hegazkinak Loiura iristeko, eta, zorte pixka batekin, nire esperientzia txar bakarra taxilariarena izango da.

Zorterik onena desio dizuet Polonian bidelagun izan zaituztedan emakume guztiei.


Summary: Ukrainarrak hartzeko etxebizitza erabilgarriak behar direla azaldu du Jaurlaritzak. Marian Elorza Eusko Jaurlaritzako Kanpo Harremanetarako idazkari nagusiak adierazi duenez, Ukrainatik datozen errefuxiatuak hartzeko «baliabideen mapa» lantzen ari da Jaurlaritza.

Ukrainatik milioi eta erdi lagunek egin dute ihesi dagoeneko, eta horietako batzuk Euskal Herrira etorriko dira edo jada iritsi dira. Gerra hasi zenetik euskaldunek elkartasuna adierazi diete errefuxiatuei. Eusko Jaurlaritza hasia da errefuxiatuei harrera egiteko guztia prestatzen. Marian Elorza Eusko Jaurlaritzako Kanpo Harremanetarako idazkari nagusiak adierazi duenez, Ukrainatik datozen errefuxiatuak hartzeko «baliabideen mapa» lantzen ari da Jaurlaritza. Orain garrantzitsuena «errefuxiatuentzat bizitokia bilatzea» dela esan du.

Radio Euskadin egindako adierazpenetan, Elorzak azpimarratu du asteburuan zehar ukrainarrak «modu leunean» iritsi direla. Are, gehienbat, «harrera sozial eta familiarreko sare bat» duten pertsonekin etorri direla zehaztu du: «Gutxi izan dira sarerik gabe iritsi direnak, eta Euskal Herrian laguntzen zien familia bat zeukaten pertsonak izan dira orain arte iritsi diren gehienak».

Orain gehien behar dena ostatu erabilgarriak direla esan du Elorzak. Asteburuan, esaterako, laguntza eskaintzeko asmoz 1.700 familia ingururen mezuak jaso dituztela adierazi du. «Zati batek etxebizitza eskuragarriekin du zerikusia, eta beste batek, adingabeak hartzeko eskaintza egiten duten familiekin», zehaztu du. Eskaintza horiek guztiak Eusko Jaurlaritzak asteburu honetan horretarako prestatutako helbide elektronikoan jasotzen ari dira.

Bestalde, ohartarazi du Errusiaren aurka hartutako «aurrekaririk gabeko zigorrek Errusiako ekonomian ez ezik gainerako herrialdeetan ere eragina izango dutela».

Pablo Gonzalez euskal kazetariaren atxiloketari dagokionez, Elorzak esan du Eusko Jaurlaritza «harreman estuan» dagoela familiarekin eta Espainiako Gobernuarekin. «Varsoviako enbaxadarekin eta Ministerioarekin gestioak egin ditugu bere egoera ahalik eta lasterrena argitzeko eta dituen eskubideak zaintzeko», amaitu du.

Nafarroatik ere laguntza

Nafarroan ere Sos Ucrania izeneko klusterra osatu dute, gerran kaltetutako errefuxiatuei laguntza humanitarioa emateko. Ekinbidea Alas de Ucrania eta Berehynia elkarteetatik abiatu zuten. Bi elkarteekin batera, bat egin dute Nafarroako Erizainen Elkargoak eta Mugarik Gabeko Farmazialariek, besteak beste. Aldi berean, egitasmoak Iruñeko Udalaren, Foruzaingoaren, Guardia Zibilaren, Iruñeko Udaltzaingoaren eta Polizia Nazionalaren babesa du.

Berehynia elkarteko Yuriy Kvasnitskik prentsaurrekoan azaldu duenez, klusterraren helburua Nafarroako gizarteak Ukrainarako dohaintzak bideratzea da, materialak zein ekonomikoak. Horretarako, Guardia Zibilak Nafarroa osoan dituen 52 kuartelak eta Iruñeko udal merkatuak egokitu dira bilketa gune gisa. Nafarroako herritarrek botikinak, mantak, elikagaiak, latako janaria, lo zakuak, linternak, koltxonetak, ur berogailuak eta dirua eman dezakete, besteak beste.


Summary: Akordioa egin dute Bernedoko Altan enpresan. Orain arteko lan baldintzei eutsiko diete aurrerantzean ere, eta soldatak KPIaren arabera igoko zaizkie. Itun berria 2024ra arte egongo da indarrean. Gatazkak ehun egun baino gehiago iraun du.

Lan gatazka amaitu da Bernedoko Altan enpresan (Araba). Langileek ehun egun baino gehiago eman dituzte greban, baina eskatzen zutena lortuta, bihar itzuliko dira lanera. Iazko azaroan hasi zuten lanuztea, hitzarmena berritu eta soldatak KPIaren arabera eguneratu diezazkietela eskatzeko. Eta hala adostu dute enpresa batzordeak eta zuzendaritzak: orain arteko lan baldintzei eutsiko diete, eta enpresa hitzarmen berri batean jasoko dituzte gero. Akordioak 150 langileri baino gehiagori eragingo die; horietako gehienak emakumeak dira.

Atzo goizean sinatu zuten akordioa bi aldeek. Paperean jaso dutenaren arabera, langileen ordezkariek eta enpresak adostu dute 2017-2019ko enpresa itunak jasotzen zituen lan baldintza guztiei bere horretan eustea, baita soldatak KPIaren arabera igotzea ere. «Oso pozik gaude, aurreko enpresa itunean genituen eskubide guztiei eustea lortu baitugu», esan du Liliana Villamor enpresa batzordeko kideak (ELA).

2020 eta 2024 artean izango da indarrean itun berria, eta, horren ostean, Lan Ikuskaritzan enpresa hitzarmena erregistratzeko konpromisoa ere hitzartu dute. Modu horretan, ez die Espainiako Gobernuaren lan erreforma berriak eragingo, ez dutelako sektoreko Espainiako hitzarmena aplikatu beharko, Villamorrek gogorarazi duenez.

Izan ere, langileek behin eta berriz salatu dute zuzendaritzak «mehatxu» egin diela, akordiorik lortu ezean, Kimikaren sektoreko Espainiako lan hitzarmena aplikatzearekin. Orain dutenaren aldean, baldintza kaskarragoak dituen hitzarmena da, besteak beste, lan ordu gehiago jasotzen dituelako, gaixo baimenen osagarriak txikiagoak direlako, eta soldata igoerak ere apalagoak izango direlako.

Mendialdeko enpresarik handiena

Langileentzat, baina, ezinbestekoa da bereziki eskualdearen errealitateari erantzungo dion ituna izatea. Arabako Mendialdeko enpresarik handiena baita Altan, eta eskualdean behargin gehien dituen lantegia. Gaur egun, 150 langile inguru ditu, eta gehien-gehienak inguruko herrietan bizi diren andreak dira: hamarretik zazpi inguru.

Farmazia industriaren sektorean dihardu enpresak, botiken produkzioan. 1991. urtean sortu zuten, hainbat erakunderen kapital publikoarekin —Biomendi izena zuen orduan—, baina Altan Pharma taldeak erosi zuen gero, eta iazko ekainetik Frantziako Ethypharm funtsaren esku dago taldea. Osakidetza da haren bezeroetako bat, eta grebak zuzenean eragin dio hari ere.

«Borroka eredugarria»

2019an iraungi zen orain arte indarrean egon den ituna, eta hitzarmen berri bat adostu nahian aritu dira ordutik. Jabe berriarekin, ordea, blokeatu egin ziren negoziazioak, eta langileek protestak hasi zituzten. Lanuzte solteak egin zituzten hasiera batean, baina zuzendaritzaren «jarrera zurruna» ikusita, grebara jotzea erabaki zuten iazko azaroan.

Elkarretaratze eta manifestazio ugari egin dituzte orduz geroztik, nola eskualdean, hala Gasteizen. Enpresa batzordearen hitzetan, «borroka sindikal eredugarria» izan da, eta horri esker lortu dute beren eskaera guztiak aintzat hartzea. «Ahalik eta ate gehien» jo dituztela nabarmendu dute, «eskubideak eta erosteko ahalmena ez galtzeko».

Besteak beste, Gasteizko legebiltzarrean izan ziren lan gatazkaren berri ematen, eta erakunde publikoen bitartekaritza eskatu zuten bertan.

Bada, langileek eskerrak eman dizkiete gatazkan inplikatu eta babesa eskaini dieten eragile eta norbanako guztiei, eta pozik agertu dira grebak iraun bitartean erakutsi duten «batasunagatik».


Summary: Eraso homofobo bat egin diote adingabe bati Getxon. Biktimak udaltzainengana jo zuen erasoa salatzera

Algortan izan zen erasoa, larunbateko goizaldeko ordu bietan. Inauteriak ospatzen ari ziren herrian, eta, lekukoen arabera, ustezko erasotzaileak sua eskatu zion adingabeari, San Nikolas plazan. Hark ezetz erantzutean, ukabilkada bat eman zion erasotzaileak, eta marikoi deitu.

Biktimak hematoma bat dauka begian, ebaki bat masailean, eta hainbat ubeldura gorputzean, ukabilkadaren ondorioz lurrera jausi zelako. Auzoan zeuden udaltzainengana jo zuen biktimak lagun batekin erasoa salatzera.


Summary: Apirilaren 7an bozkatuko dute hezkuntza ituna Eusko Legebiltzarrean. Eusko Legebiltzarreko Hezkuntza lantaldeak prozedura eta egutegia zehaztu ditu: martxoaren 18an zuzenketak bozkatuko dituzte, testu berria 28an onartuko dute batzordean, eta apirilaren 7an osoko bilkuran. Euskal Eskola Publikoaz Harro topaguneak protesta egin du legebiltzarraren atarian. EH BIlduk uste du hezkuntza ituna «fase erabakigarrian» sartu dela, eta talde negoziatzaile bat izendatu du.

Hezkuntza ituna eztabaidatzen ari den Eusko Legebiltzarreko lantaldeak bilera egin du gaur goizean, eta talde guztiek aho batez zehaztu dituzte zein prozedura eta egutegiri jarraituko dion hezkuntza lege berrirako oinarrien tramitazioak. Martxoaren 18an izango dute hurrengo topaketa: egun horretan taldeen zuzenketak bozkatuko dituzte. Ordura arte, hamabost eguneko negoziazio prozesua abiatuko dute taldeek, hezkuntza itunaren inguruko akordioak zabaldu asmoz. Taldeen arteko negoziazioetan hezkuntza eragileen ekarpenak bere egiteko aukera ere izango dute. Martxoaren 28an berriro bilduko da Hezkuntza Batzordea, eta orduan onartuko dute hezkuntza itunerako behin betiko testua. Testu hori osoko bilkuran onetsi beharko dute gero: apirilaren 7an egingo dute osoko bilkura hori, eta bertan onartuko dute hezkuntza itunaren testu definitiboa. Behin osoko bilkurak dokumentua onartuta, Eusko Jaurlaritzari egokituko zaio –dokumentu hori oinarri hartuta– hezkuntza lege berriaren proiektua idaztea. Lege proiektu hori Eusko Legebiltzarrak bozkatu beharko du ondoren. Lantaldearen bilera amaituta, Elkarrekin Podemos-IUk deitoratu egin du taldeak egindako proposamen bat atzera bota dutela. Zehazki, koalizioak eskatzen zuen ponentziak aldez aurreko akordio bat egitea, azken testua adierazpenetik harago joan zedin. «Hezkuntza publikoaren alde gaudela esan dezakegu, baina konpromiso zehatzik gabe ezerezean geratzen da». Hala, EP-IUk proposatu du dokumentuan hainbat konpromiso programatiko sartzea, neurri zehatz eta ebaluagarriekin. EAJ, PP+C´s eta Vox aurka agertu dira, eta EH Bildu, alde. Eusko Legebiltzarreko lantaldea bilduta egon den bitartean, Euskal Eskola Publikoaz Harro topaguneak elkarretaratzea egin du legebiltzarreko atarian. Lehenengo zirriborroarekin kritiko agertu dira, sare publikoa eta itunpekoa bermatzen dituen sistema betikotzen duela iritzita. Zuzenketen epea ostiralean amaitu zen Joan den ostiralean amaitu zen hezkuntza eragileek eta alderdi politikoek Eusko Legebiltzarreko hezkuntza itunerako dokumentuari zuzenketak aurkezteko epea. EAJk eta PSEk batez ere euskarari eta euskal kulturari lotutako puntuetan eta hezkuntza publikoari zegozkionetan proposatu dituzte aldaketak. EH Bilduk, euskara ardatz izatean eta eskola publikoaren garrantzian. Elkarrekin Podemos-IUk, berriz, sare publikoa sistemaren erdigunean jartzera bideratu ditu zuzenketa gehienak. Hain justu ere, Miren Gorrotxategi Elkarrekin Podemos-IUko bozeramailea gaur elkarrizketatu dute Euskadi Irratian, eta hark esan du koalizioak hezkuntzari buruzko akordioan egon nahiko lukeela, era horretan eskola publikoa bermatuta eta segregazioaren kontrako ituna gauzatuko litzatekeelako. EAJk eta PSE-EEk aurkeztutako testua «anbiguetate handiko» dela salatu du; zehazki, eskola publikoaren presentzia alde semantikotik handia dela iritzi dio, baina ez duela neurri zehatzik jasotzen. EH Bilduren talde negoziatzailea Bestalde, EH Bilduren Mahai Politikoak talde negoziatzaile bat izendatu du hezkuntza hitzarmenari buruzko elkarrizketez arduratzeko. Pello Otxandiano EH Bilduren programa arduradunak, Maddalen Iriarte legebiltzar taldeko eledunak eta Ikoitz Arrese legebiltzarkideak osatuko dute talde hori. Otxandianok berak eguerdian eskaini duen agerraldian azpimarratu du datozen bi asteetan hezkuntza itunaren negoziazioak «fase erabakigarrian» sartuko direla, eta koalizioak «erantzukizunez» jokatuko duela. Adierazi duenez, hezkuntza itunak hiru oinarri izan beharko lituzke ezinbestean: programaren garapena, segregazioaren aurkako ituna eta beherakada demografikoa kontuan hartuko duen eskola planifikazioa. Otxandianoren iritziz, hezkuntza sistema «kolapso» baten atarian egon daiteke, eta «egiturazko eraldaketak» behar ditu. Uste du ezinbestekoa dela «hitzarmen sendo» bat lortzea, eta dei egin die gainerako taldeei erantzukizunez joka dezaten. EH Bilduk ez ezik, EAJk, PSE-EEk eta Elkarrekin Podemos-IUk ere egon beharko lukete akordioan, Otxandianoren ustez. «Gure esku dagoen guztia egingo dugu herri akordio bat lortzeko», azpimarratu du.


Summary: Gaurko saioa bertan behera utzita, bihar hasiko da Kote Cabezudoren kontrako epaiketa. Akusatuak soilik fiskalaren galderei erantzunen die; ez du akusazio partikularrarenei erantzun beharrik nahi. Beste lekuko batek ere deklara dezala eskatu du akusatuak: argazki saio batzuetan izan zen beste argazkilari batek.

Kote Cabezudo argazkilariaren kontrako auzibide nagusiko epaiketa gaur zen hastekoa Donostian, Gipuzkoako Auzitegian, baina bertan behera utzi dute saioa, aldeek egindako hainbat eskakizun argitu behar zirela argudiatuta. 2013ko urtarrilean jarri zuen andrazko modelo batek lehenengoz argazkilariaren aurkako salaketa bat. Argazkilari jardunean egindako delituak leporatu zizkion. Erretratugile ezaguna zen Cabezudo aldi hartan, Donostia inguruan oso ezaguna; moda argazkiekin hasi zen aurrena, baina argazki erotiko eta pornografikoetara egin zuen gero eta sarriago. Harekin modelo jardundako beste hainbat emakumek ere salaketak jarri dituzte ordutik, eta epaiketan orain hamazazpi andreren kasuak aztertuko dituzte. Salaketak, hala ere, gehiago dira; preskribatuta daude hainbat. Okerrik ez bada, gaur goizean hasiko da epaiketa, eta hitza hartuko du akusatuak. Preso dago egun Martuteneko kartzelan; 2018ko maiatzetik dago espetxeratuta, eta, berez, bere kontrako sententziarik ezean, kartzelan ezingo luke jarraitu han lau urte konplitzean. Aldeek gaurko saioaren ostean adierazi dute, hala ere, espero dutela ordurako epaituta egotea. Epaiketen lehen egunetan ohikoak izaten dira aldeek egindako eskakizunak, eta horiek eragin dute gaur atzerapena. Defentsak egindako bi eskari aztertu behar dira, besteak beste. Batetik, adierazi dute akusatzaileetako bati egindako kontratuak aurkeztu nahi dituztela orain epaiketara. Akusazioak adierazi du agiri hori onartu aurretik argitu nahi duela benetakoa den, gogora ekarrita aurrez Cabezudo zigortuta dagoela jada agiri faltsuak-eta aurkezteagatik. Defentsak eskatu du, halaber, orain arte auzibidean agertu gabeko pertsona baten lekukotasuna; Cabezudoren hainbat argazki saiotan parte hartu zuela esan dute, eta haren lekukotasuna egokitzat dutela. Akusazioak, ordea, denbora eskatu du, lekuko hori benetan nor den argitze aldera. Liburu batzuk ere sartu nahi ditu orain sumarioan defentsak; gizon eta andreei biluzik egindako erretratuekin egindako liburuak dira. Aurrez erakutsitako jarrera Bide batez, jakin da akusatuak ez duela akusazio partikularraren galderak erantzuteko asmorik. Akusazio partikularreko abokatu Mario Diezek adierazi du ez dituela akusatuaren jarrerak ezustean hartu, lehendik ere akusazioaren galderei ez erantzuteko hautua egin izan duelako behin baino gehiagotan. «Horretarako eskubidea du», azaldu du: «Baina adierazgarria da biktimek egin dizkioten galderei erantzun nahi eza». Aintzat hartu behar da honako hau Cabezudoren kontrako auzibide nagusia bada ere, ez dela bakarra. Guztietan taxu oso antzekoak dira egozten dizkioten delituak; lotuta daude modeloei argazkiak egitean ematen zien tratu okerrarekin, egiten zizkien erasoekin, eta ateratzen zizkien argazkiei, baimenik gabe, ematen zien erabilerarekin. Akusazio partikularrak, bere aldetik, argazkilaria «haur pornografiaren ekoizpenarekin» lotzeko lekuko biren parte hartzea ere eskatu du

Ikusi gehiago: Kote Cabezudoren aurkako auzibide nagusiko epaiketaren hasiera

Ikusi gehiago: «Giltzaz itxita egoten zen sarraila»

Epaiketa gaur hastekoa zenez gero, hainbat lagunek protesta egin dute epaitegi aurrean, Donostian. Gogor egin dute akusatuaren kontra, eta babesa azaldu diete akusatzaile diren emakumeei. Salatu dute auzibidearen gainean urte askotan egon den isiltasuna, eta erakundeei egotzi diete biktimen aldeko keinurik ez egitea.Bertan izan da, besteak beste, BERRIAko kazetari Jone Arruabarrena.

Epaiketak bost aste iraunen du, auzitegiak emandako informazioaren arabera. Argazkilariaren inguruko kasu gehienak batzen ditu auzibideak; hamazazpi andrek jarritako salaketak aztertuko dituzte. 32 delitu egozten dizkiote guztira. Horien larritasuna oinarri, fiskalak 121 urteko kartzela zigorra jartzeko eskea du egina; biktimen abokatuak, 2.338 urtekoa.


Euroa ahultzen ari da

Summary: Euroa ahultzen ari da.

Gasolinaren eta gasolioaren prezioaren garestitzearen beste faktore bat da euroa indarra galtzen ari dela dolarrarekiko. Gaur goizean 1,08 dolar balio zuen euro batek, kopururik txikiena 2020ko maiatzaz geroztik. Une batean, euroa Suitzako frankoarekin parekatu da.

Europan gerra egoteak dolarra indartzen du, baina baita han interes tasak igotzeko asmoa sendoagoa izatea eurogunean baino.

Europako Banku Zentrala ostegunean bilduko da diru politikari buruz hitz egiteko. Hasiera batean uste zen interes tasak aurten igotzen hasteko lehen imintzioak egingo zituela Christine Lagarde EBZko lehendakariak, baina Ukrainaren inbasioak eta EBk Errusiari jarritako zigorrek kalte ekonomiko handia egin diezaioke euroguneko ekonomiari, eta horregatik orain uste zabaldua da EBZk ez duela ezer egingo hazkundea oztopatzeko.

Interes tasak igotzea da inflazioari aurre egiteko tresna eraginkorrenetako bat, baina kasu honetan auzitan dago eraginkortasun hori, prezioak energia garestiaren eta lehengaien eskasiaren ondorio direlako, eta diruaren prezioa handitzeak ezer gutxi egin dezake faktore horien aurka.


Summary: Migrazio politiketan genero ikuspegia kontuan hartzeko eskatu dute. Alboan, Entreculturas, Ellacuria Fundazioa eta SJM gobernuz kanpoko erakundeek ohartarazi dute emakumeek zapalkuntza espezifikoak jasaten dituztela migrazio prozesuen jatorrian, bidean eta helmugan.

«Emakumeen aurkako indarkeria ez da soilik lekualdatzeen kausa. Prozesu osoan zehar gertatzen dira indarkeriak». Halaxe azaldu du Sara Diego Alboan gobernuz kanpoko erakundeko intzidentzia politikoko arduradunak. Kongoko Errepublika Demokratikotik itzuli berria da Diego, Euskal Herriko hainbat emakume kazetarirekin batera egindako bidaiatik, eta agerraldia egin du gaur Bilbon, Entreculturas, Ellacuria Fundazioa eta SJM migranteen zerbitzu jesuitako kideekin batera. Han izan dira Caddy Adzuba Kongoko Errepublika Demokratikoko abokatu eta aktibista eta Jenny Paula Tenorio kolonbiar jatorriko Euskal Herriko aktibista ere. Eskaera zehatzak egin dizkiote Europako Batasunari eta oro har gizarteari: emakumezko migranteen behar espezifikoei errepara diezaietela, eta genero ikuspegia kontuan har dezatela migrazio politikak egiterakoan. Ez baitira gutxi migrazio prozesu bati ekiten dioten emakumeak: Pilar Kaltzada kazetariak azaldu duenez, 280 milioi lagun dira migratzaileak gaur egun munduan, eta horietatik ia erdiak dira emakumezkoak —zehazki, %48—. Europara iristen direnen artean are gehiago dira, Diegoren erranetan: %51,6 dira emakumezkoak.

Lucia Rodriguez Entreculturas gobernuz kanpoko erakundeko intzidentzia politikoko arduradunak azaldu duenez, Europako Batzordea 2020an hasi zen Europako Migrazio eta Asilo Hitzarmena eztabaidatzen. Baina prozesua «motela» dela salatu du, eta ez dela batere «gardena» izaten ari: «Segurtatze eta itzulera politikek kriminalizazioa iraunarazten dute». Oroitu du Ukrainako gerraren harira Europako estatu ugari ari direla harrera politikak zabaltzen eta elkartasuna erakusten. Neurri horiek txalotu ditu, baina eskatu du bertze herrialde batzuetatik etortzen direnei ere neurri berak aplikatzeko.

Europako hitzarmen horretan genero perspektiba txertatzeko galdegin dute gobernuz kanpoko erakundeek. Horretarako, uste dute beharrezkoa dela migratzen duten pertsonak «erdigunean» jartzea, haien eskubideak errespetatuta. Eta zehazki emakume migranteen eskubideak: «Emakume izate hutsagatik pairatzen dute indarkeria. Neurriak behar dira emakumeak eta neskatilak babesteko». Adzubak azaldu du indarkeria horren adibideetako bat: Kongoko Errepublika Demokratikoan emakumeak gerrako arma gisa erabiltzen dituzte, eta horrek bultzatzen ditu lekualdatzera. Tenoriok bertze bat: Hego Amerikatik etorritako emakumeek maiz zaintza lanak egiten dituzte, aitortzarik gabe.

Rodriguezek eskatu du jatorriko eta helmugako herrialdeen arteko kooperazioa handitu dadila, eta kontuan har dadila martxan diren migrazio politikek emakumeengan zer eragin duten: «Emakumeak maiz salerosiak dira migrazio prozesuetan, edota bideko bortxaketen ondorioz haurdun gelditzen dira».

Mugetan egiten diren harrera prozesuetan denbora eta baliabide gehiago jartzeko ere eskatu dute, emakumeek jasandako indarkeria sexual eta salerosketa kasuak detektatu eta horiek kontuan hartuta asilo eskaerak bideratu ahal izateko. Harrerarekin lotuta, atxilotze guneak ez diren harrera zentroak sortzeko eskatu dute, ohartarazita atxikitze zentroetan emakume eta umeek baldintza okerragoak izaten dituztela. Migrazio politiketan lan egiten duten instituzio eta profesionalei genero perspektiba duen prestakuntza espezifikoa ematea exijitu dute, gainera. Eta, azkenik, Europako Batasunari eta herritarrei eskatu diete migratzen duten pertsonen ahotsak entzun ditzatela.

Izenpe bilketa

Gaur Bilbon agerraldia egin duten gobernuz kanpoko erakundeek sustatutako Emakumeok Martxan kanpainaren barnean egin dituzte eskaerok, eta horiekin bat egiten duten herritarrei galdearen aldeko sinadura emateko eskatu diete. Mujeresenmarcha.org webgunean eman daiteke izenpea.


Berregin dute anphora

Summary: Berregin dute anphora. Senperen hasi dute Ruper Ordorikak eta Bernardo Atxagak 'Hautsi da anphora' diskoa gogoratzeko emanaldi bira. «Egungo belarriekin» eman dituzte orduko kanta eta testuak, eta Arestirekiko sentitzen duten oinordetza nabarmendu dute

Sortu zituzten kontrako norabidean eman zituzten atzo Senperen (Lapurdi) Ruper Ordorika musikariak eta Bernardo Atxaga idazleak Hautsi da anphora diskoko abestiak. Atxagak 1978an atera zuen bere lehen liburua, Etiopia izeneko poema bilduma, eta hango testuak oinarri hartuta osatu zituen bere lehen diskoa izango zenaren abestiak Ordorikak, 1980an. Dena zuten aurretik. Eta, hain zuzen ere, lau hamarkadako ibilbide oparo horren ondoren begiratu zioten Atxagak eta Ordorikak bi sortzaile gazte haiek egindako lanari atzokoan. Horregatik kontrako norabidearena: Senperen, euren iturbururantz aritu zirelako igerian. Ordu eta erdi inguruko saioa osatu zuten, orotara, eta erdi kontzertu eta erdi errezital moduko formatua izan zuen; Ordorikaren abestiak eta Atxagaren gogoeta zein irakurketak tartekatuz. Gaur bertan hasiko den Bilboko Loraldia jaialdiaren eskariz bildu dira berriz bi sortzaileak diskoa gogoratzeko, eta bost emanaldiko bira antolatu dute hurrengo asteetan Korrika kulturalaren babesean. Ibilaldi gaurkotu horren lehen urratsa ere izan zen atzokoa.

«Egungo belarriekin». Emanaldiko lehen momentutik bertatik azaldu zuen Ordorikak diskoko abestiak nola eskainiko zituzten. Diskoko ordena berean eta egitura eta hitz berberekin bai, baina baita eguneratuta ere. Berreginda, nolabait. Bixente Martinez, Arkaitz Miner, Hasier Oleaga eta Lutxo Neira musikariak izan zituen ondoan operazio horretarako, eta kontzertuko lehen abestitik geratu zen argi kantek izango zuten tonua. Diskoan ez bezala, talde osoak lagunduta abiatu baitzuen Hi hintzena abestia Ordorikak atzokoan, sarrera moduko horren ondoren taldea isildu, diskoa abiatzen duen gitarra arpegio gordin berbera azaltzen utzi, eta kantatzen hastearekin batera, berriz ere taldearen babesera bueltatzeko. «Hi hintzena,/ bi arraia zaharren gurutzaketa,/ galdu da, galdu haiz/ hautsi da anphora...».

Arestiren euskaraz eta Arestiren ziutatean

Gabriel Aresti izan zuen gogoan Atxagak bere lehen hitz hartzean. Haren Nire izena poema irakurri zuen lehen-lehenik — "Hiltzen naizenean egonen da/ nire lauzaren gainean eskribu hau:/ 'Hemen datza Gabriel Aresti Segurola. Goian bego./Pérez y López./ Marmolistas. Derio'»—, eta harekin izandako hartu-emana eta hari jasotako oinordetza izan zituen gogoan. «Ruper Ordorika bisitan joan zitzaion», gogoratu zuen idazleak, «eta galdetu zion zer idazten ari ote zen, eta Gabriel Arestik erantzun zion: 'Nire iturria agortu da'». Haren heriotza izan zuen gogoan ondoren, eta Atxagak onartuta, neurri batean, hark irekitako bideari jarraituz heldu ziren hala Etiopia liburua, nola Hautsi da anphora diskoa ere. «Orduko autore gazte batzuok haren hizkuntza, haren euskara klaroa eta hiria, ziutatea, Bilbo jaso genuen sari; hiri bat zeinetan herdoilaren tristeziarekin batera, lanbroa den, udazkenetan, soinekoa».

Eta Ordorikaren musika zuzenean gero: Herdoilarena.

Umorea izan zen nagusi Atxagaren hitz hartzeetan, halere. Pott bandako kideek Arriaga antzokian egiten zituzten bilkurak izan zituen gogoan, esaterako, eta barre algaraka jarri zuen publikoa bertako kafetegian eskaintzen zituzten Sandwich Arriaga izenekoen errezeta errezitatzerakoan. JK tabernako gin tonic-ak ere izan zituen gogoan beste une batean, Luigi Anselmi poetaren testu bat errezitatzerakoan, Juan Carlos Egillorren tira satiriko bat deskribatu zuen, eta Cantabrico jatetxeko pasartea ere bai, kasu horretan, Joxe Migel Iztueta Kortajarena Lazkao Txiki bertsolaria aipatuz. «Ez dago esaterik, ez zuelako izan garatzeko modu handirik, baina poeta handia zela uste dut, poesia zeramala bihotzean».

Nola jaten da platano bat?

Atxaga: «Lazkao Txikik berak kontatuta dakigu, halako batean, berari eta lagun bati platanoa atera ziotela, eta aurrenekoa aldia zen platanoa ateratzen zietela. Eztabaida handia izan zuten nola jan behar ote zen, azalarekin edo azalik gabe. Progresoa ez da txorakeria, eta gu handik urte batzuetara hara joaten ginenean, guk bagenekien nola jan behar zen platanoa. Halere, larri xamar ibiltzen ginen orduan berri-berriak ziren kiwiekin. Orduan, euskal kulturaren barruan, serio esan dezagun, badaude horrelako lotura sakon batzuk».

Eta Lazkao Txikiren Egunsentiari bertso sortaren amaiera errezitatu zuen ondoren idazleak, eta bertso horiek berak kantatu Ordorikak. Eta berriz kantuetara.

Bilbo izan zen emanaldiko gune nagusia, hain zuzen ere. Egileek behin baino gehiagotan azaldu izan dutenez, han ezagutu zuten elkar, han sortu zen Pott Banda, eta hango giroak ere esplikatzen du Hautsi da anphora diskoa. Etengabeak izan ziren saioan hiriari buruzko aipamenak, horregatik, eta, are nabarmenago egiten zuten erreferentzia hori eszenarioa behin baino gehiagotan janzten zuten Juan Carlos Egillor ilustratzailearen lanen proiekzioek. Tarteka, hark eskuz idatzitako hiriaren izenak hartzen zuen agertokiaren zati handi bat, esaterako: «Bilbao, Bilbao, Bilbao, Bilbao, Bilbao, Bilbao, Bilbao...».

Aurrerabide moralik ez

Ordea, lehen emanaldia Senperen egin izana ez zen kasualitate hutsa izan. Ordorikak emanaldian gogoratu zuenez, Hautsi da anphora grabatzen ari zirela, «behin baino gehiagotan» izan ziren Senperen, zeren eta, sasoi hartan, han baitzuen etxea Jean Phocas musika teknikariak, Mirandeko bordan zehazki. «Izan bedi hau bere gorazarre, eta baita ere Michel Ducaurena, hark egin baitzituen bozak disko honetan».

Ordorikak «egungo belarriekin» jo zuen bezala, esan liteke Atxagak ere «egungo begiekin» gogoratu zituela bere lehen liburuko testuetako batzuk ere. Eta Ukrainako gerrari egin zion aipamena, kasurako, Esparta, Liliput abestiari sarrera emateko, horretarako makulutzat hartuz Paul Klee margolariaren Angelus Novus margolana eta Walter Benjaminek hari buruz idatzitakoak. «Aingeru horrek aurpegia iraganerantz bihurtua duelarik, ez du ikusten historian gertaera, data, izen segidarik, baizik eta katastrofe bakar bat: hondakina hondakinaren gainean. Ez du ikusten aurrerabide argitsu bat, fatalitatea ikusten du, deabrua, Txerren, aingeruaren baitan». Eta azken gogoeta bat gehitu zuen gero. «Ez da ikusten aurrerabide moralik gure progresoan, brutalitatea sumatzen da».

Emanaldiak eta disko berritua

Diskoko abestiak amaitutakoan beste bat gehiago eskatu zuen publikoak. Aresti hartu zuen berriz gogoan Atxagak, eta Ni ez naiz Noruegako errege diskoan datorren Berandu dabiltza kantua eskaini zuten musikariek, hura ere Atxagaren letrekin sortua. «Eguneroko bizitza ikatza bezalako labezomorroak isurtzen hasi zenean, etengabe, Otis Redding badiako kaian eseri zen aireplano eroriei kantatzeko blues band».

Ostegunean Iruñean izango dira berriz anfora berregiten, ostiralean BIlbon, martxoaren 20an Eibarren (Gipuzkoa), martxoaren 25ean Gasteizen, eta, azkenik, 27an Errenterian.

Elkar argitaletxeak diskoa berrargitaratu du, bestalde, berriz masterizaturik.


Summary: Sarek salatu du emakumeek «zigor hirukoitza» pairatzen dutela preso egoteagatik. Adierazi dutenez, egoera aldatu egin da azken hilabeteetan, emakume presoen herenak Euskal Herriratu dituztelako

Sarek babesa adierazi dio Euskal Herriko Mugimendu Feministak Martxoaren 8aren harira egindako deiari, gaur Iruñean egindako kontzentrazioan. Bozeramaileek esan dutenez, «emakumeen ahalduntzerako» eta «sistema patriarkala desegiteko» mobilizazio egun hauetan, espetxeak ere landu behar dira. Kartzelak gizonentzat eginda daudela salatu dute: «Euskal presoek bizi duten salbuespen egoerari, masifikazioari, urruntze politikari, osasun arreta eskasari, isolamenduari, eta maiz jasan behar dituzten bortxa eta umiliazio tratuei emakume izatearen osagarri sexistak gehitzen zaizkie, zigor morala eta estigmatizazioa, edota mehatxu eta irainak, eta emakumeentzat egokituta ez dauden osasun zerbitzu eta espazioak».

Izan ere, emakumeek preso egoteagatik «zigor hirukoitza» jasaten dutela adierazi dute kontzentrazioan: soziala, pertsonala eta penala. Antolatzaileen berbetan, «patriarkatuak emakumeari ezartzen dion rol pasiboa apurtzeagatik» zigortzen dira emakumezko presoak, eta emakume txar edo ama txar gisa epaituak izaten dira.

Azken hilabeteetan egoera «apur bat» aldatu dela adierazi dute, Euskal Herritik kanpo sakabanatuta zeuden emakume presoen herenak Euskal Herriko espetxeetan daudelako. «Oraindik, ordea, 15 emakumezko daude Euskal Herritik kanpo, lau Frantziako Estatuan, eta hamabi Espainiako Estatuan», deitoratu dute. Gainera, preso horietatik lau «bakartuak» daudela nabarmendu dute, «kiderik gabe».


Summary: Hamabi hautagai lehiatuko dira presidentetzarako hauteskundeetan. Ezkerrekoak dira presidentegaien erdiak; Poutou antikapitalistak azken orduan lortu ditu bozetan parte hartzeko 500 bermeak. Taubiraren erretiroaren ondoren, primario popularrak Melenchonen alde egin du.

Azkenean hamabi izango dira Frantziako presidentetzarako hauteskundeen kanpainan lehiatuko diren hautagaiak, Laurent Fabius Konstituzio Kontseiluko presidenteak gaur emandako datuen arabera. Bozen lehen itzulia apirilaren 10ean egingo dute, eta bigarrena, apirilaren 24an.

Presidentegaiek bi baldintza bete behar zituzten bozetan parte hartzeko: hautetsien 500 sinadura biltzea, eta horiek gutxienez 30 departamendutan lortzea. Denera, 65 izen-abizen eta 13.672 berme aurkeztu dituzte, baina Konstituzio Kontseiluak horietako 13.427 onartu ditu, eta hamabik lortu dute kondizio guztiak bete eta sinaduren gutxieneko kopurura iristea.

Hamabi hautagaietatik erdiak ezkerrekoak dira: Jean-Luc Melenchon (Frantzia Intsumisoa), Yannick Jadot (ekologistak), Fabien Roussel (Frantziako Alderdi Komunista), Anne Hidalgo (Alderdi Sozialista), Nathalie Arthaud (Langileria Borroka) eta Philippe Poutou (Alderdi Antikapitalista Berria); azken horrek azken orduan lortu ditu beharrezko bermeak, iragan astean ez baitzegoen ziur helburu hori beteko zuenik.

Ezkerreko presidentegaien kopuruaz, Melenchonek uko egin dio gehiegi direla dioen ideiari. «Hortaz, hamabi hautagai. Eskuineko sei, ezkerreko sei. 'Ezkerreko hautagaitzen leherketa' esketxaren amaiera. Platoetako analistei, berriz ere ederki egina», idatzi du Twitter sare sozialean.

Gainontzeko presidentegaiak hauek dira: Emmanuel Macron estatuburua (Errepublika Martxan); Marine Le Pen (Batasun Nazionala), Eric Zemmour (Reconquête) eta Nicolas Dupont-Aignan (Frantzia Zutik) ultraeskuindarrak; Valerie Pecresse (Errepublikanoak) eskuindarra; eta Jean Lassalle (Résistons) diputatua.

Ipsos etxearen azken inkestaren arabera, Errusiaren Ukrainako inbasioak mesede egingo lioke Macroni babes elektoralean, egun botoen %30,5 bilduko bailituzke —duela hilabete baino 6,5 puntu gehiago—. Eta haren atzetik lau hautagaik izango lukete aukera bigarren itzulirako sailkatzeko: Le Penek (%14,5), Zemmourrek (%13), Melenchonek (%12) eta Pecressek (%11,5).

Marion Marechalen babesa

Iragan asteburuan zenbait gertakari esanguratsu izan dira presidentetzarako bozen kanpainaurrean. Horietako bat eskuin muturreko sektorean gertatu da, Marion Marechal diputatu ohi eta Le Penen ilobak publikoki eman baitzion sostengua Zemmourri atzo, Toulonen (Okzitania) egindako mitin batean.

Babes horrekin, kazetari ohiak espero du haren kanpainak behar duen bultzada jasotzea, azken hilabetean behera egin baitu inkestetan.

Beste mugimendu esanguratsua ezkerrean izan da, primario popularrean. Christian Taubirak irabazi zuen herri ekinaldi horretako «inbestidura botoa», baina iragan astean bere hautagaitza erretiratu zuela jakinarazi zuen —ezingo zituelako 500 bermeak bildu—, eta, hortaz, primario popularreko zuzendaritzak iragan larunbatean erabaki zuen Melenchonen alde egitea.

Babes horrek eztabaida piztu du herri ekinaldian, hautagai beteranoak kalifikaziorik onenetan hirugarrena lortu baitzuen «inbestidura botoan», Taubiraren eta Jadoten atzetik.