Summary: Hiru pertsona atxilotu dituzte migratzaileak Hegoaldetik Iparraldera eta Frantziara pasatzeagatik. Atxiloketa bat Nafarroan egin dute, eta bestea, Gipuzkoan. Espainiako Gobernuak EAEn daukan ordezkaritzak jakinarazi duenez, migratzaileei kobratu egiten zieten horregatik.

Guardia Zibilak eta Frantziako Poliziak migratzaileak Hego Euskal Herritik Ipar Euskal Herrira eta Frantziara pasatzen zituzten hiru pertsona atxilotu dituzte, Espainiako Gobernuak Euskal Autonomia Erkidegoan daukan ordezkaritzak jakinarazi duenez. Horietako bat Nafarroan atxilotu dute, eta bestea, Gipuzkoan. Haien esanetan, migratzaileei kobratu egiten zieten.

Atxiloketak egiteaz gain, etxe bat miatu dute Beran (Nafarroa). Sakelako bi telefono, bi ordenagailu eramangarri eta GPS bat eraman dituzte bertatik.

Espainiako Gobernuak EAEn duen ordezkaritzaren arabera, honela jarduten zuten: Irun (Gipuzkoa) eta Hendaia (Lapurdi) arteko muga igaro nahi zuten migratzaileak atzematen zituzten, eta, ordaindu beharreko prezioa adostutakoan, autoz muga igarotzen laguntzen zieten. Azaldu dutenez, normalean Baionara, Hendaiara edo Bordelera (Frantzia) eramaten zituzten, autoz. Espainiako Gobernuko Barne Ministerioaren esanetan, azken lau hilabeteetan 40 bidaia egin zituzten, eta horietako bakoitzean hiru edo lau pertsona eraman zituzten. Auzia Iruñeko epaitegiaren esku geratu da.


Summary: Italiako Scarsella Fireworks su etxeak irabazi du nazioarteko suen lehiaketa. Zilarrezko Maskorra Castelloko Marti Pirotekniarentzat izan da, eta Brontzezko Maskorra Kanaria Handiko San Miguel Pirotekniarentzat

2019an bezala, Donostiako Su Artifizialen Nazioarteko Lehiaketako Urrezko Maskorra irabazi du Italiako Scarsella Fireworks su etxeak. Atzo erakutsi zuten haien bilduma Kontxako badian, eta horri esker jaso du sari nagusia. Bigarren saria Herrialde Katalanetara joan da: Castelloko Marti Pirotekniak jaso du. Astelehenean erakutsi zuen bere lana, eta emanaldi dotorea eta erregularra osatu zuen, bukaerako traka zaratatsuarekin. Bigarren saria ez ezik, Super Amara epaimahai gazte saria ere eraman du Marti su etxeak. Hirugarren saria, berriz, Kanaria Handira (Espainia) joan da. Asteartean erakutsi zuen San Miguel su etxeak bere lana: ikuskizun dibertigarria osatu zuten, kolorez eta jolasez betea. Horri esker eramango du bueltan Kanarietara Brontzezko Maskorra.

Gaur eguerdian eman du sarien berri epaimahaiak Donostiako Viktoria Eugenia antzokian. Ekitaldian, eskerrak eman nahi izan dizkiete Erresuma Batuko Fully Fused Fireworks eta Valentziako (Herrialde Katalanak) Turis piroteknia enpresei, «erakutsitako profesionaltasunagatik eta lehiaketan parte hartzeagatik, beren bildumen muntaketak egin zituzteneko baldintza meteorologiko apartei aurre eginda». Asteazkenean bota behar zuen bere bilduma Erresuma Batuko su etxeak, baina haize bolada handiengatik bertan behera geratu zen emanaldia; eta, beraz, ezin izan du lehiaketan parte hartu. Ostegunean eman zuen bere ikuskizuna Valentziako su etxeak, eguraldi kaxkarrarekin.

Irabazleek atzo emanaldi dotorea eskaini zuten Kontxako badian, bai kolore eta bai formei dagokienez. Ohi duten moduan, ez zuten su alturik bota, eta altuera ertainekoak izan ziren nagusi. Emanaldi bikain horri esker jaso dute Urrezko Maskorra.

Eskarmentu handiko piroteknia da Italiako Scarsella Fireworks. 1969an sortu zuen Giussepe Scarsellak, Alatrin (Italia), eta su festen bilakaera guztia ezagutu eta barneratu dute. 50 urteko esperientzia berme handia da pirotekniaren munduan, eta hori da Scarsellak behin eta berriz eskaintzen duena: belaunaldiz belaunaldi transmititutako ezagutza. Ekitaldi ahaztezinak sortzearen fama dute italiarrek, eta hala erakutsi dute bi urtez Donostian, 2019an eta aurten Urrezko Maskorra irabazita. Gaur egun, bi egoitza nagusi dituzte: Alatrikoa eta Anagnikoa.


Summary: Mexikoko fiskal nagusi ohia atxilotu dute Ayotzinapako ikasleen desagertzeekin lotuta. «Behartutako desagertzea, torturak eta justizia administrazioaren aurkako delituak» leporatu dizkiote prokuradore izandakoari. Armadako hogei buruzagi eta 44 polizia atxilotzeko ere agindu dute.

Goizaldean atxilotu dute Jesus Murillo, 2012 eta 2015 artean Mexikoko fiskal nagusi izandakoa. 2014an Ayotzinapan desagertutako 43 ikasleen kasuarekin lotuta atzeman dute Karam, eta «desagertze behartua, torturak eta justizia administrazioaren aurkako delituak» egotzi dizkiote. Datozen orduetan utziko dute epailearen esku.

Murilloz gain, baina, armadako hogei arduradun, 44 polizia, eta Guerreros Unidos talde armatuko ustezko hamalau kide atxilotzeko ere agindu du fiskaltzak. Atxilotu beharreko polizien artean daude 11 polizia federal. Guztiak lotzen dituzte Igualan 2014ko irailaren 26an eta 27an izandako gertakariekin, eta denei egozten dizkiete desagertze behartuak, torturak eta justizia administrazioaren aurkako delituak.

2014ko irailaren 26an, Ayotzinapako nekazaritza eremuetarako irakasleentzako eskolako 43 ikasleak autobusetara igo ziren, urriaren 2an Mexiko Hirian egitekoa zen manifestazio batean parte hartzeko asmoz. Tlatelolco sarraskian hildakoen omenezko manifestazioa zen.

Ikerketa oso azkarra izan zen. Urri hasieran bere gain hartu zuen kasua delinkuentzia antolaturako fiskaltza bereziak, Ikerketa Kriminalerako Agentziarekin batera; Tomas Zeronek zuzentzen zuen azken hori. Mexiko estatutik zetorren Zeron, haren aurretik agentzia zuzendu zuen Enrique Peña Nieto orduko presidentea bezala. 33 egunen buruan Zeronek eta bere taldeak euren teoria aurkeztu zuten. Urte hartako azaroan Murillok jakinarazi zuen Igualako Poliziak Ayotzinapako Eskola Normaleko ikasleen aurka jo zuela gau hartan: sei pertsona tiroz hil, 27 zauritu eta 57 bahitu zituzten. Bahituetako hamalau handik egun batzuetara aurkitu zituzten. Bertsio ofizialaren arabera, poliziek Guerreros Unidos taldearen esku utzi zituzten ikasleok, eta Coculako zabortegi batean akabatu eta erraustu zituzten, Iguala ondoan. Murillok orduan esan zuen «modu sendoan» geratu zela frogatuta gazteak bahitu, hil, erre, eta arrastoak San Juan ibaira bota zituztela.

Baina desagertuen senideek ikerketa independente bat nahi zuten, eta Coculako zabortegiaren teoria indarra hartzen hasi zenean, 2014ko urriaren amaieran Argentinako Antropologia Forentserako Taldea heldu zen Mexikora. Handik hilabete batzuetara, 2015eko martxoan Aditu Independenteen Talde Interdiziplinarioa heldu zen, Amerikarteko Giza Eskubideen Batzordearen babesarekin.

2015eko irailean aditu taldeak gezurtatu egin zuen Mexikoko Ayotzinapa hirian desagerrarazitako 43 ikasleen inguruko bertsio ofiziala. Batzordearen arabera, ez zegoen frogarik esateko ikasleen gorpuak Cocula udalerriko zabortegi batean erre zituztela, eta hainbat erakundek salatu zuten prokuradorearen bulegoak ez zuela ikerketa «behar bezala kudeatu», frogatutzat emanez «Mexikoko maila guztietako agintarien esku hartzea» egon zela desagertzeetan eta egia ezkutatzeko prozeduran.

Irailaren 29an San Juan ibaian agertutako gorpuak ere eman zuen zeresanik. hilotza Alexander Morarena zen. Aditu independenteek zabaldutako bideoan, baina, agerian geratu zen bezperan prestatu zutela gertalekua; inguruetan ageri da Agustin Garcia Reyes El Chereje. Auzipetuta dagoen sikario bat da El Chereje. Eta bertsio ofiziala eraiki zuten haren bidez. Agertutako gorpuaren zaintza katea ez zela errespetatu frogatu zuten adituek. Eta erasotik bizirik atera ziren ikasleen tesiari erreparatu zioten; militarrak ere bazirela tartean.

Bestalde, NBE Nazio Batuen Erakundearen arabera, ikerketa zeramaten segurtasun indarrek torturatu egin zituzten desagertzeetan parte hartzeagatik atxilotutako 34 pertsonak. Haietako bat izan zen Emmanuel Alejandro Blas Patiño El Chiquis. 2014ko urriaren 27an, armadak operazio bat egin zuen Cuernavacan, Morelos estatuan. Desagertzeen inguruko informazioa eman zezaketen Guerreros Unidos taldeko kideen bila zebiltzan. Operazio hartan, bertsio ofizialaren arabera, ustezko hiru trafikatzaile atzeman zituzten. Haietako batek ihes egin zuen, eta, militarren esanetan, teilatu batetik erori zen, bertan hilez. Gerora atera zen argitara El Chiquis torturatu egin zutela gau hartan bertan, eta torturatzen ari zirela hil zela.

Gezurrak argitara

2018an batzorde independente bat eratu zuen Andres Manuel Lopez Obrador presidenteak Ayotzinapan gertatutakoa argitzeko. 2020ko uztailean bertan behera geratu zen Peña Nietoren gobernuak «egia historiko» gisa aurkeztutakoa, eta Alejandro Gertz Maner fiskal nagusiak 46 funtzionario ohi atxilotzeko agindu zuen, tartean ordura arte ikerketako arduradun izan zen Zeron bera —egun ihesean dagoena—.

Egiaren Batzordeak salatu zuen gerora «botereak antolatutako ekintza bat» izan zela «egia historikoa», helburu zuena «gertatutakoa ezkutatzea, frogak manipulatzea, agintarien eta erasotzaileen arteko harremanak ezkutatzea».

Oraindik ere erantzunen zain

Desagertutako 43 ikasleetatik soilik hiruren gorpuzkiak identifikatu dituzte orain arte; baina ikerketaren arduradunek baztertu dute haietatik inork bizirik irautea. Fiskal nagusiaren esanetan, azken frogetatik ondorioztatu liteke 43 ikasleak ez zirela inoiz elkarrekin egon, nahiz eta Murillok aurkako esan hasieran. Aldiz, Guerrero inguruetako droga trafikatzaileen arteko interes gatazken biktima izan zirela uste da: «Guerrero mendilerroan ekoizten den droga banatzeko gune nagusia da Iguala, eta oinarrizkoa da Mexiko Hirian droga banatzen dutenentzat eta AEBetara bidaltzen dutenentzat ere. Ikasleen presentziak piztu zuen gaizkile taldeen, haiek ezkutatzen zituztenen eta kideen arteko gatazka».

Egiaren eta Justiziaren Batzordearen txostenaren arabera, Mexikoko agintariek eta Igualako segurtasun indarrek unean bertan izan zuten gertatzen ari zenaren berri, eta «desagertzeak eta hilketak» gelditzeko aukera izan zuten: «Armadak esku hartu izan balu, ikasleak bizirik aterako ziren». Mexikoko Gobernuak abiatutako ikerketa batzordeko buruaren arabera, gainera, armadak soldadu bat zuen Ayotzinapako eskolan infiltratuta —43 desagertuetako bat—: «Julio Cesar Lopez txostenak egiten ari zen eskolako idazkaritzarentzako, eta bera zen batzarretan eztabaidatzen zenaz informatzeko arduraduna; urriaren 2ko manifestaziora joateko erabakiaren berri ere bazuen. Bere azken txostena irailaren 26ko goizean jaso zuen armadak, baina ez zuen ezer egin hura aurkitzeko».

Batzordeak salatu du, baita ere, ikerketa hasiz geroztik hil egin direla edo hil egin dituztela oinarrizkoak ziren 26 lekuko. Horietatik hamalau Guerreros Unidos talde armatuko kideak ziren, hiru talde armatu horretako kideen senideak eta beste hiru lekukoak edo gertakariekin nolabaiteko lotura izan zutenak.


Summary: Pablo Gonzalezen familiak Espainiako Gobernuari eskatu dio auzian esku hartzeko. Oihana Goirienak, Gonzalezen bikotekideak, dei egin dio Pedro Sanchez presidenteari: «Poloniarekin hitz egin dezala, epaiketa justu bat bermatze aldera»

Pablo Gonzalezen auzian «esku har dezala» galdegin dio Polonian atxilotutako kazetariaren familiak Espainiako Gobernuko presidente Pedro Sanchezi. Efe agentziak jasotako adierazpenetan, Oihana Goirienak, Gonzalezen bikotekideak, Espainiako gobernuburuari eskatu dio «bitartekari lana egin dezala», kazetariak «defentsa eta epaiketa justuak izanen dituela» bermatze aldera.

Atzo, Gonzalezen behin-behineko kartzelaldia luzatzea galdegin zuen Poloniako Delinkuentzia Antolatuaren eta Ustelkeriaren Arloko Fiskaltzak. Przemysl hiriko epaitegiak datorren asteartean erabakiko du eskaera onartu edo ez. Goirienak, baina, ez du esperantza handirik jarrita auzitegiaren erabakian: «Aurrekoetan ere, epaileak men egin die fiskaltzaren eskakizunei, eta, tamalez, hala izanen da oraingoan ere». Are: Goirienak gaineratu du fiskaltzaren eskaerak ez dituela ezustean harrapatu: «Hasieratik argi utzi zidaten, bai kontsulak bai Poloniako abokatuak, hala izan ohi dela. Polonian, sei hilabeteko behin-behineko espetxealdia ez da ezohikoa, ez dute uste epe luzea denik».

Hori dela eta, Espainiako presidenteari galdegin dio Poloniarekin hitz egin dezala: «Ez defentsako abokatu gisa, Pablok badu abokatu bat horretarako, baizik eta oinarrizko eskubideak berma diezazkioten, eta ziurtatzeko defentsa eta epaiketa prozesuak justuak izanen direla». Besteak beste, familiarekin hitz egiteko eta konfiantzazko abokatu bat izateko eskubideak aldarrikatu ditu Gonzalezen bikotekideak.

Honako hau, baina, ez da Espainiako Gobernuari eskaera hori egiten dioten lehen aldia: uztailean, Sanchezek Varsoviara egin beharreko bidaia ofizial baten harira, gauza bera galdegin zioten Espainiako presidenteari. Sanchezen erantzuna: Poloniako agintariek eta sistema judizialak Espainiako Gobernuaren «konfiantza osoa» dutela esatea.

Harremanak, gutun bidez

Radio Euskadi irratian eginiko elkarrizketan, Goirienak azaldu du familiak bide bakarra duela atxilotutako kazetariarekin hitz egiteko: gutun bidez. «Ezin dugu harekin zuzenean hitz egin. Ez dizkiote baimendu telefono deiak, ezta bisitak ere». Gainera, salatu du idatzizko komunikazioa «atzerapen handiarekin» iristen zaiela, «zentsuragatik»: «Aste honetan jaso ditugu azkenak, eta ekainekoak dira». Horietan, Gonzalezek senide eta lagunei esan die «ongi» dagoela osasunez, baina «triste»: «Harentzat gogorra da, sei hilabete daramatzalako familiarekin kontakturik izan gabe; ezin seme-alabak ikusi, ezin haiekin hitz egin...».

Otsailean atxilotu zuen Gonzalez, Ukrainako mugatik kilometro gutxira. Errusiako zerbitzu sekretuetako agente izatea leporatu zioten, eta, akusazio horren arabera, hamar urtera arteko kartzela zigorra ezar diezaiokete kazetariari.


Summary: Sam Bennetek irabazi du Espainiako Vueltako bigarren etapa. Bora taldeko txirrindulari irlandarra azkarrena izan da esprintean. Mike Teunissen (Jumbo) jarri da lider sailkapen nagusian

Sam Bennettek (Bora) oso gustukoa du Espainiako Vuelta; bikain moldatzen da bertan. Hirutan aritu da esprinter irlandarra, eta hiruretan irabazi du gutxienez etapa bat. Duela hiru urte lehiatu zen aurrenekoz, eta bi etapatan nagusitu zen. Urtebete geroago, beste etapa batean gailendu zen. Eta, gaur, laugarren garaipena eskuratu zuen. Azkarrena izan da bigarren etapan, s’Hertogenboschen eta Utrechten (Herbehereak) artean jokatu dena. Mads Pederseni danimarkarrari (Trek) eta Tim Merlier flandiarrari (Alpecin) hartu die aurre azken metroetan. Mike Teunissen (Jumbo) sailkatu da laugarren, eta, horri esker, lider jarri da.

Ihesaldi batek bakarrik alda zezakeen aurrez ikusitako gidoia: esprinta izatea. Eta ihesaldiak, egon, egon dira. Etapa hasi eta berehala egin dute aurrera Xabier Mikel Azparrenek (Euskaltel-Euskadi), Pau Miquelek (Kern Pharma), Julius van den Bergek (Education First), Jetse Bolek (Burgos) eta Thibault Guernalec (Arkea). 116 kilometro egin dituzte ihesean. Hasieran, tropelak joaten utzi die, eta bost minutu pasatxoren aldea izan dute. Baina esprinterren taldeek lanari ekin, eta aldea murrizten hasi dira. Helmugarako 59 kilometro falta zirela harrapatu dituzte.

Euskaltel-Euskadiko beste txirrindulari bat saiatu da gero: Luis Angel Mate. 25 kilometro egin ditu buruan, baina tropelak kontrolpean izan du une oro, eta hogei kilometroren faltan harrapatu du. Ziztu bizian zihoan tropela, eta tentsioak goia jo du, erorikoren baten beldur. Egon dira, baina ez aurrean, eta azken zuzengunean jokatu da dena. Bennettek izan du pedal kolperik azkarrena.

Gaurkoaren antzeko etapa da biharkoa, hirugarrena, Bredan hasi eta amaituko dena (Herbehereak). 193,5 kilometroko ibilbide laua du. Haize babesak eta erorikoak izan daitezke arriskurik handienak. Aukera asko dago esprinta jotzeko.


Summary: Beste lehen ministro bat galdu du Montenegrok, aurtengo bigarrena. Serbiako Eliza Ortodoxoarekin hitzarmen bat egin zuen Dritan Abazovic lehen ministroak, eta akordio horren kontra aurkeztu zuen mozioa oposizioko alderdi nagusiak.

Urak uhertuta datoz Montenegron, eta etorkizunari zalantzaz begiratzen zaio. Herrialde barruko tentsioak berriro lehertu dira herrialdeko parlamentuan. Bart gauerdian, eztabaida luze baten ostean, Dritan Abazovic lehen ministroak galdu egin zuen konfiantza mozioa: legebiltzarreko 81 parlamentarietatik 50ek eman zuten haren aurkako botoa. DPS Sozialista Demokratikoen Alderdiak hitzeman du, gobernura itzuliz gero, elizarekin izenpetutako akordioa bertan behera utziko duela.

Milo Djukanovic presidentearen esku daude hurrengo urratsak, orain: beste lehen ministro bati gobernua osatzeko proposatu, edo hauteskundeetara deitu ostera. 2020ko abuztuan egin zituzten azkeneko bozak. DPS —horretakoa da Djukanovic presidentea—, hogeita hamar urtean aurreneko aldiz, ez zuen garaipen argi bat lortu, eta oposizioko zenbait alderdik osatu zuten gobernua: Montenegroren Etorkizuna, Bakea da Gure Nazioa eta Erreforma Baturako Ekintza alderdiek 41 diputatu batu, eta gobernua osatzea lortu zuten; 30 diputatu zituen DPSk.

Elizari ondasunak kendu nahian

DPSk Serbiako Eliza Ortodoxoaren pribilegio batzuk mugatzeko asmoa zuen, eta horrek sortu zuen iskanbila herrialdean, 2019an. Talde erlijioso horren ondasunak estatura pasatu nahi zituen alderdiak. Horri buru egiteko, indar serbiazaleak elkartu egin ziren 2020ko hauteskundeetarako; DPSk botoak galdu zituen, eta serbiazaleek lege hori ezeztatu zuten parlamentu berrian.

Zdravko Krivokapic izendatu zuten lehen ministro, 2020ko abenduan, baina ez zion karguari askorik eutsi: hamazazpi hilabete egin zituen agintean, eta aurtengo apirilaren 28an kendu zuten, zentsura mozio baten bidez. Orduan izendatu zuten Dritan Abazovic —lehen ministrorde izan zen Krivokapicen taldean—. Eta lehen ministro berriak, hain justu, Serbiako Eliza Ortodoxoarekin hitzarmen bat egin ostean iritsi da DPSren zentsura mozioa. Apenas ehun egin dituen Abazovicek karguan.

DPSren esanetan, Abazovicek eliza horrekin egin duen akordioak Montenegroren izaera nazionala lausotzen du. Montenegrok 2006an lortu zuen independentzia, eta aspaldikoak dira tentsioak herrialdearen barruan, montenegroar eta serbiar sentitzen direnen artean. DPSren ustez, beraz, Serbiaren eta Errusiaren eragina handituko du Eliza ortodoxo horren alde egiteak.

Krivokapicen Montenegroren Etorkizuna alderdiaren barruan kokatzen da Fronte Demokratikoa mugimendua. Montenegroren independentziaren aurka egin zuten bere garaian, eta ondoren NATOn sartzearen aurka ere bai —2017an erabaki zuten—. 620.000 biztanle ditu herrialdeak, Arabak adina, gutxi gorabehera.

EBn sartzeko prozesua

Dritan Abazovicek, lehen ministro kargua utzi beharko duela jakin ostean, adierazi du ustelkeriaren eta kriminalen aurka egiten saiatu dela, eta horregatik kendu nahi izan dutela kargutik. Gainera, DPSri leporatu dio nazionalismoa hauspotzea, «identitarioen botoak» suspertzeko.

Abazovicek gogorarazi du helburu politiko bat lantzeko duela Montenegrok oraindik. «Eta hori ezingo du inork bakarrik lortu: Montenegro Europako Batasunean sartzea. Baina nazionalismoen, muturrekoen eta finantza influentzia hauekin, zaila bihurtzen da bide hori». Batasuneko kide izateko hautagaietako bat da, eta, ezarritako egutegiaren arabera, 2025erako integratzea espero dute.

DPSk ez ezik, zentro-ezkerreko beste alderdi batek eta bi diputatu serbiazalek ere bat egin dute Abazovic botatzeko mozioarekin.


Summary: Oriok aldea lortu du Zarauzko lehen jardunaldian. Arraun Lagunaki 10,96 segundo atera dizkio biharko bigarren jardunaldiari begira. Kanporaketari ihes egiteko lehian, Tolosaldea puntu batera jarri zaio Donostiarrari.

Oriok sendo segitzen du Euskotren ligan. Lehiaketa aurreko larunbatean irabazi zuen Ondarroan, eta gaur, Zarauzko estropada irabazteko lehen pausoa eman du. Sendoa eman ere. Arraun Lagunaki 10.96 segundo atera dizkio, eta biharko bigarren jardunaldirako gauza asko dauzka alde bandera preziatua irabazteko. Bihar goizen jokatuko da bigarren eguna (11:30).

Hasieratik hartu du burua Oriok, lehen kaletik. Alboan izan du Arraun, eta harago, Donostiarra eta Tolosaldea. Itsasoa zakar, ia bi metroko olatuekin, baina nahasia. Arraunerako txarra. Orio moldatu da ondoen, beste baldintza guztietan moldatu den bezala liga honetan. Ziabogan, bost segundo atera dizkio Arrauni, eta bigarren luzean, kaleak kondenatuta, ezin etekin handirik atera. Baina beharrik ere ez. Atzetik, Arraunek nahikoa lan zeukan trainerua gogortuta eta zuzen ekartzen. Ziaboga eman orduko, Oriok are gehiago egin dio ospa. Ez da ezusterik izan bukaeran.

Beste lehia bat, eta ez edonolakoa, Tolosaldeak eta Donostiarrak izan dute atzetik. Ligako azkeneko postuak kondena dauka: jaitsierako kanporaketa jokatu beharra. Donostiarrak bi puntu goitik ekin dio, baina bat galdu du bidean, eta bat bakarrik du fabore. Tolosaldeak aurrea hartu dio gaur, eta estropada nola joan den ikusita, ezustea ez da izan. Soilik hasieran sartu dio branka aurkariak. Hortik aurrera, Tolosakoen urdina aurretik. Bospasei segundoko koska ere izan du alde, eta poparean, ez du aparte izan Arraun bera ere. Donostiarra suspertu egin da barrurako luzearen erdian, segundo batera ere jarri zaio Tolosaldeari, baina ezin aurrea hartu.

Bihar erabakiko dute biek zein doan kanporaketara. Berdinketa egoteko, Tolosaldeak irabazi egin behar dio berriz ere Donostiarrari, eta elkarren arteko lehiak kontuan izanda, berdinduta bukatuko zuketenez, Tolosakoak lirateke hirugarren, eta Donostiarra laugarren.


Summary: 17.520 orduren ostean itzuli da Marijaia Bilbora. Bi urteko pandemiaren ostean, bueltan da Marijaia Bilbon. Itziar Lazkanok pregoia irakurri eta gero, eta Iratxe Palaciosek suziria piztu ondoren, hasi dira festak Bilbon.

Duela bi urtetik gaur arte pasatu diren ordu eta minutuak kontatu ditu Lazkanok pregoian; 2019ko abuztuaren 17an agertu zen Marijaia Arriaga antzokiko balkoira azkenekoz, eta 2020ko abuztuan berriro agertu behar zuen, baina ez zen posible izan; ezta iaz ere. Bi urte horiek, 17.520 ordu, edo 1.051.200 minutu, banaka zenbatu ditu pregoilariak, eta denbora horretan faltan izan dituzten txosnak, Gargantua, marmitako lehiaketa, jaia eta poza zerrendatu ditu. Denbora hori itxaron eta gero, aurtengoak hiru urteko festak izango direla aipatu du. Erasorik gabeko festak izan daitezela eskatu du, eta «dotoreak eta zoriontsuak» izatea espero duela erantsi.

Gaur hasi eta datorren igandera arte, ehunka ekitaldi egongo dira. Konpartsek egitarau zabala prestatu dute. Aste nagusia «nagusi» egin nahi zutela esan zuten konpartsek ekitaldiak aurkezteko prentsaurrekoan; guztira, 533 ekintza prestatu dituzte, eta horietatik 160 haurrentzat. Jai Batzorde Mistoarekin batera antolatutakoez gain. Aste Nagusiko ekitaldiak prestatzean, «ohi legez, kalitatea, doakotasuna, parte hartzea eta adin eta gustu denak asetzea» nahi izan dute konpartsek. Musika, gastronomia eta jolasak izango dira ekitaldi horietan, besteak beste. Bilboko Udalak ere prest du egitaraua.

Festetarako erasoen kontrako protokoloa ere prestatu dute konpartsek. «Berdintasunezko jaigune inklusiboa» eraiki nahi dute konpartsek, eta, horregatik, ez daude prest eraso matxistarik, arrazistarik edo LGTBI kolektiboaren kontrakorik onartzeko. Bilboko konpartsek protokolo bat dute zehazturik erasoren bat gertatuz gero nola jokatu jakiteko. Aspaldikoa da protokoloa, baina, aurten, indartu eta gaurkotu egin dute, eta nabarmendu dute federazioa osatzen duten konpartsen inplikazioa «gero eta handiagoa» dela auzi horren inguruan. Ziztaden auziari dagokionez, konpartsek protokoloaren aurkezpenean esan zutenez, horiek «erasotzat» jotzen dituzte, eta beste edozein eraso motaren aurka jokatzen den bezala jokatuko dute horrelakorik gertatuz gero, baina ez dute aparteko protokolorik osatu eraso mota horretarako.


Summary: Bi penalti nahikoa dira Osasunarentzat hiru puntuak lortzeko. Lehenengo bi partidak irabazi ditu talde gorritxoak, eta lider jarri da. Chimy Avilak eta Kike Garciak egin dituzte neurketako golak

Nagusitasun osoz irabazi du Osasunak Cadizen aurkako neurketa. 2-0 gailendu dira gorritxoak etxean, eta sei puntutik sei poltsikoratu dituzte. Penaltiz iritsi dira neurketako bi golak, eta Chimy Avilak eta Kike Garciak sareratu dute baloia. Cadizek jokalari bat gutxiagorekin amaitu du neurketa, 77. minutuan, Tomas Alarcon erdilariak bigarren txartel horia ikusi baitu.

Lehenengo jardunaldiarekin alderatuta aldaketa bakarra egin du Jagoba Arrasatek: Ante Budimir sartu da hamaikakoan, eta Kike Barja kendu du bertatik. Sevillaren aurkako neurketan egin bezala, ederki hasi du neurketa Osasunak. Oso goran hasi dute presioa Arrasateren jokalariek, eta baloia luze jotzera behartu dute Cadiz. Ledesmaren atera gerturatu diren arren, gorritxoek ez dute aukera garbirik sortu, eta lehenengo aukera garbia Cadizek izan du 15. minutuan. Mamady Diarrari baloia area barruan iritsi zaio taldekide baten kontrol luze baten ondoren, baina Maliko hegalekoak gora bota du errematea.

Aurkariaren lehenengo abisua ondoren, nagusi izan da Osasuna. Oso gutxi iraun die baloiak bisitariei, eta arrisku handia eraman du Ledesmaren ingurura presioan baloiak lapurtu ondoren. 25. minutuan izan dute gorritxoek lehenengo aukera garbia. Budimirrek area barruan ederki borrokatu du baloia, eta goleko pasea eman nahi izan dio Moi Gomezi. Atzelari bat aurreratu da, ordea, eta Ledesmak geldiketa bikaina egin du Osasunaren lehenengo gola saihesteko. 35. minutuan iritsi da gorritxoen lehenengo gola. Errebote baten ondoren Budimirrek jaurtiketa egitea lortu du, baina Ledesmak aurretik eraman du. Mateu Lahozek ez du birritan pentsatu, eta penaltia adoerazi du. Chimy Avilak jaurti du gaurkoan, eta ez du hutsik egin. 1-0 arekin iritsi da neurketa atsedenaldira.

Bigarren zatiak hasiera zirraragarria izan du. Lehenengo bost minutuetan aukera garbi bana izan dute bi taldeek. Osasuna saiatu da aurrena; Moi Gomezek baloi geldian daukan maisutasuna erakutsi du, eta erdiraketa bikaina egin du. Budimirrek burukada ederra egin du, baina ederki erantzun dio Ledesmak. Berehala izan du aukera Cadizek: kontraeraso polita bideratu dute, eta Diarrak jaurtitzea lortu du. Gorputzean eman dio atzelari bati erremateak, eta Lucas Perezek, bakarrik, atezaina lurrean zegoela, kanpora bidali du errematea. Neurketako aukera garbiena izan da, eta zoria alde izan dute gorritxoek.

Neurketa berotu egin da 60. minututik aurrera, eta joan etorriko partida ederra ikusi dute Sadarrera hurbildu diren zaleek. Sergiok aldaketak egin ditu berdinketa lortu nahian, baina 77.minutuan jokalari bat gutxiagorekin gelditu da Cadiz. Tomas Alarconek kontraerasoa gelditzeko falta egin du, eta bigarren txartel horia ikusi du. Neurketa, ordea, gehiago okertu zaio Sergioren taldeari bi minutu geroago. Ledesma eta Victor Chust ez dira ados jarri area txikian baloia alderatzeko orduan, eta atzelariaren penaltia adierazi du epaileak; Kike Garciari elastikotik heltzeagatik. Hamar minutu lehenago zelairatu da aurrelaria, eta berak jaurti du penaltia sareetara. Zigor handia izan da bisitarientzat, eta horrelaxe amaitu da neurketa.

Lehenengo bi jardunaldietan sei puntuak bildu ditu Osasunak, eta Sadar gotorleku bihurtzeko aurreneko pausoa eman du Arrasateren taldeak. 1981. urtetik lortu gabe zegoen Nafarroako taldea ligako aurreneko bi neurketak irabaztea. Datorren jardunaldian Sevillara (Espainia) egingo du bidaia Osasunak, Betisen aurka jokatzeko. Ostiral gauean jokatuko da neurketa (22:00), Benito Villamarin futbol zelaian, eta gorritxoek etxetik kanpo jokatuko duten lehenengo neurketa izango da.


Urdaibai, edozein baldintzatan

Summary: Urdaibai, edozein baldintzatan. Zarauzko Ikurrinaren lehen jardunaldian irabazi du, Hondarribiaren eta Orioren aurretik. Azkeneko txanda erlojuaren aurka jokatu dute, bigarrengoan lehen kaleko baliza galdu delako. Eztabaida eragin du erabakiak, balizatzaileek ordezkoa jarri dutelako.

Ez da ondo hasi Eusko Label ligako estropada ezagunena, Zarauzko Ikurrina. Eztabaidak busti du lehen jardunaldia. Azkeneko txanda erlojuaren aurka jokatzea erabaki du Lehiaketa batzordeak, aurreko biak ez bezala, eta Urdaibai izan da azkarrena. Hondarribiari 3,36 segundo atera dizkio, eta 3,52 Oriori. Donostiarra izan da laugarren, 11,18ra. Sailkapen nagusian, Bermeokoek lau puntura igo dute Hondarribiarekiko aldea, eta Donostiarra zortzira dute orain. Ikurrina zeinek eramango duen bihar erabakiko da (12:13).

Eztabaida bigarren txandako bigarren ziabogak eragin du. Cabok lehen kaleko baliza justuan libratu du. Gaineko tapakia askatu zaio balizari, eta orduantxe, urak irentsi ditu bandera, makila, boia eta gainerako guztia. Horrela bukatu dute bigarren txanda, Zierbena garaile zela, Getariaren, Caboren eta Kaikuren aurretik.

Azkeneko txandan, Hondarribiaren kalea zen lehendabizikoa. Balizarik gabe ezin zela jokatu jakinekoa zen. Balizatzaileek azkar jartzea lortu dute ordezkoa, baina trapua edo bandera falta zuen, makilaren azpiko eta gaineko tapakiez gain. Hondarribiko ordezkariek eskatu dute horrela ezin zela jokatu, araudiari jarraituz. Besteak beste, patroiak ez zuen banderarik balizan, norabidean laguntzeko. Hori ere jarri diote balizatzaileek, horietako batek kamiseta zuria erabiliz. Baina Hondarribiak ezetz, araudiak jartzen duelako neurri batzuk izan behar dituela banderak. Ekarri dute bat egokia Getariatik, baina hala ere, konforme ez Hondarribikoak, Ioseba Amunarriz patroia trainerutik esaten aritu baita bigarren ziabogan kateatzeko arriskua zuela, boiaren eta makilaren arteko tapakia ez zuelako. Beste hiru taldeek ohorezko txandakoek ohiko eran jokatzea nahi zuten, baina Lehiaketa batzordeak erabaki du erlojuaren aurka jokatzea. Araudiak dio 30 minutuan ez badago eremua prest, hala egin behar dela. Baliza jarri dute, baina beste arazo bat egon da: Hondarribiaren kalea motzagoa zen, baliza barrukoa aurrerago zegoelako. Horrela ez du jokatu nahi izan Hondarribiak, beste kluben batek estropadari helegitea jartzeko arriskua izan zezakeelako gero, lan motzagoak egingo zituzkeelako.

Azkenean hortaz, erlojuaren aurkakoa. Kalea zozkatu gabe hirugarrenetik egitea erabaki da, baina araudiak dio zozketa egin behar dela. Egin da, eta laugarrenetik egin dute estropada. Azkeneko txandakoen lana asko atzeratu da, bata dela eta bestea dela.

Oriok egin ditu denbora onenak lehen hiru luzeetan. Bigarrengoan ireki die zuloa besteei, eta sei-zortzi segundoko koska ere izan du fabore Hondarribia eta Urdaibairekiko. Azkeneko luzea heldu den arte. Tartea jan diote Oriori ligako lehen bi sailkatuek, eta biak aurretik sartu zaizkio. Alde handirik gabe, baina aurretik.

Txarra zegoen itsasoa, baina azkeneko txandakoek baino dezente txarragoa izan dute beste bi txandetan. Ur-lasterrak txikiak izan arren koefizientez, nahikoa tiratzen zuen. Olatuak nahasiak ziren, baga garbirik ez zegoen, eta traketsa zegoen arraunerako. Bueltako luzeetan, traineru bat baino gehiago ibili da norabidea galtzeko arriskuan, patroiari istriborreko hankekoak eta kontrankekoak lagunduz. Oraintxe zuloan, hurrena olatu ez garbiaren gainean, horrela ibili dira barrurako luzeetan taldeak. Kanpora, aldiz, erritmo baxuetan, bizi joanez gero arriskua zegoelako trainerua saltoka hasteko eta ura hartzeko.

Beste gertakizun ezohiko bat ere izan du gaurkoak, Caborenaz eta azkeneko txandakoaz gain. Lehen txandan izan da. Isuntza Ondarroaren kalean sartu da azkeneko luzean, bigarrenak aurretik zirela. Olatuak lehorrerantz markatzen zuenez, traineruan haien mende jarri du Iñaki Goikoetxea Lekeitiko patroiak. Ziztu batean jan dio aldea Ondarroari. Elkarren gainean ziren Ondarroaren kalean, eta Jenaro Zelaia patroiak kalea defendatu du: trainerua Isuntzaren aldera jarri, eta batzuen istriborreko palek eta besteen ababorrekoek elkar ukitu dute. Epaileak Isuntza bere kalera bideratu du, eta hantxe joan zaizkio txanda irabazteko aukerak. Ondarroa nagusi, azkenean, eta hiru segundoko zigorra Isuntzari.

Hala ere, ez zaio gaizki atera eguna Osertz Aldairen taldeari. Santurtzi atzetik utzi du, eta Ares atzeago. Cabo ere sartu da lekeitiarren eta beste bien artean, eta hortaz, bi sartu dizkio Isuntzak Santurtziri. Sailkapenean, hirura gerturatu zaio azken-aurrekoa azken-hirugarrenari. Bitartean, Aresek azkena egin du gaur ere, eta ia traineru osoa dauka datorren urteko Galiziako ligan.


Summary: Korronteak eramandako hamasei igerilari erreskatatu dituzte Miarritzeko hondartzan. Helikoptero bat ere erabili behar izan dute. Onik dira guztiak.

Agintariek abisua emana zuten larunbat hau itsasoan bainuak hartzeko arriskutsua suerta zitekeela. Astean zehar bainua debekatua ere egon da egun batez Lapurdiko hondartzetan. Baina gaur arratsaldean hondartzetan normal ibili da jendea ostera, eta arratsaldean, marea gora egiten hasi denean, korronte bortitz bat sortu da Miarritzeko Hondartza Handian.

Olatuekin eta korrontearekin, uretan zeuden igerilari asko itsasora herrestan eraman ditu, bai eta azkar urrundu ere. Ehunka metrotara, batzuk. Erreskate taldeak berehala hasi dira lanean, eta uretako motorrak erabiliz atera dituzte bainuzale batzuk. Beste batzuk ateratzeko, baina helikoptero bat ere erabili dute.

Miarritzeko udalak bideo bat zabaldu du sare sozialetan, non ikusten baita helikopteroa nola aritu den bainuzaleak uretatik ateratzen:


Azken urtea 2030

Summary: Azken urtea 2030. Nee Barros Ourensen jaio zen, 2002an, eta @neeumatiko izenarekin aritzen da sare sozialetan. Identidade (Galaxia, 2021) du lehen antzezlana: askatasunaz hitz egiten du, izateko premiaz eta, batez ere, identitateaz. Jaiotze hutsak molde batean sartzen du bizitza, eta gizarteak taxua ematen dio molde horri. Baina zer gertatzen da okerreko molde batean jaiotzen bagara? Itxialdian, Youtuben bideoak jartzen hasi zen Barros, Galiziako literaturako zenbait kontzeptu azaltzeko. Azaldu duenez, entretenituago egoteko eta modu interaktiboago batean ikasteko hasi zen bideoak grabatzen. Lagunek bultzatu zuten horiek argitaratzera, eta kanalak 2.700 harpidedun inguru ditu egun. Orain, Barros Interneteko eduki sortzailea da, idazlea, literaturaren zale amorratua eta kausa sozialen babesle sutsua. Froalla izeneko musika talde bat ere badu, eta podcast bat: Conversas perversas.

Goizeko 8ak. Logelako led argizko egunsenti-simulazioarekin batera esnatzen naiz. Ez-bitar hau hain ohitua dago txoriok entzutera, ezin baitu itxurarik egin errealak direla. Edonork pixka bat erreparatuz gero igarriko luke ordenagailuz eginak direla. Ahots neutro bare batek aletzen ditu nire bihotz-erritmoa, 75 taupada minutuko, eta nire gorputz-tenperatura, 35,9 °C.

Ohe bertikaletik askatzen naiz, eta komunera noa. Sistemak ebazten du oraindik ez nagoela % 100 itzarrik, aurpegia ur hotzarekin garbitzen dit. Horren beharrik ez zegoela esaten diot garrasika. «Agindu ezezaguna», erantzuten du.

Sukaldean, pantailak bi aukera erakusten ditu: kafe-pilula ala te-pilula. Pribilegioez baliatzea erabakita, halako egun seinalatua izateagatik, kafea eskatzen dut. Egiazko kafe bat. Adimen artifizialak jakin beharko nituzkeen albisteak aletzen dizkit, nahiz garrantzizkoena badakidan. Bestela, nondik nora eskatuko nuke egiazko kafea?

—2063ko abenduaren 30a. Gaur da eguna. 2030eko abenduaren 30eko biltzarraren eguna.

—Badakit! Isildu, mesedez. Badaukat zertan pentsatua?

Espero izatekoa zenez, ez dit kasurik egiten, eta AGak, «Albiste Garrantzitsuak», aletzen segitzen du. Ironikoa da siglok «Axola Gutxi»rekin ere bat etortzea, gaur albisteak ez zaizkit-eta batere axola.

—Zientzialariek lehen aldiz lortu dute gaileta bat telegarraiatzea Cuspedrinhos-etik Folgosodo Courel-era. Ez jakin nola, hozkada bat kenduta ageri da helmugan. Berezko kontzientziadun adimen artifizialen eskaintza berezia, % 50erainoko deskontua...

Ahotsa hizketan uzten dut maneatu bitartean. Atzo aukeratu nuen zer jantzi. Elastiko gardena, top beltza eta gona beltza. Ahotsak, ordurako isilik egon arren, berriro ekiten dio gogoraraziz iraganean ohikoa zela abenduan hotz egitea. Kaka. Pilula bat agertzen zait muturren aurrean, soraiotasun termikoarena. Hartu egingo dut, ez baitut janzkera aldatu nahi ezta biltzarreko denbora galdu ere.

Kapsulan sartu, eta data konfiguratzen dut, 2030eko abenduak 30, denboran zeharreko nire lehenbiziko bidaia baino 365 egun lehenago. Abenduaren 30 guztietan han elkartzen gara, umetako nire etxean, ni eta nire beste bertsioak, urte bakoitzeko bat. Biltzar espazio-tenporala denez, bidaia deserosoa eta garestia da: gertakari honetarako gordetzen dut beti nire urteroko doako bidaia-txartela.

Iristea ez da oso zaila ere, 08:40rako. Urtetik urtera bost minutu lehenago agertzen naiz, zeren, jakina denez, denboran zeharreko bidaiek komunera joateko gogo handia eragiten dute. Dena hantxe bertan dago. Komunak garbi-usaina du, jatekoa prest dago eta erreala da. Amaraun batzuk badira, hauts apur bat, hezetasun pixka bat... Gustatzen zait. Pasieran joango naiz, beste denak iritsi aurretik.

Itzultzen naizenean, 2031 eta 2055 eztabaidan ari dira zuhaitzen kontura. 2055ek uste du ederrak direla, baina 2031k arrapostu ematen dio ezetz, eukaliptoak direla, kaltegarriak direla. 2050 hurbiltzen da eransteko berak nahiko lukeela bere garaian zuhaitzak izatea, eta 2031k ulertarazten dio eukalipto horiei zor zaiela neurri batean haiek desertu batean bizitzea.

Bitxia da, kosta egiten zait nire bertsio guztietan neure burua identifikatzea. 2030ek bizarra du oraindik, ile laburra eta arropa oso xinplea. Jeans urdin ilunak, jaka beltza eta txanoa, beltza hura ere. Handik gutxira 2036, bere estiloa aldatzen hasi berria bera, bere soineko koloretsua erakustera hurbiltzen zaie, eta 2030ek irribarre egiten du, nahiz eta sekula ez litzatekeen halakorik jantzita eramatera ausartuko. 2040 hurbiltzen da, bizarrik gabe, ilea luzeago eta azkazalak pintatuta. 2042k bibotea darama berriro, oraingoan berak nahi duelako.

Elkartu eta nork bere berri ematen du; spoiler askorik gabe, ordea, bertsio gazteenengatik. Beren kabuz bizi behar dituzte ikaraldiak eta atseginak. 2051k gaztigatzen dio 2050i maiatzaren 25ean aterkia hartzeko. 2048k 2045i diotso baietz, egiteko, ondo aterako dela. 2041ek bere betiko diskurtsoa ematen du nork bere burua aurkitzearen inguruan. 2036k galdatzen digu aurrerantzean forma ez-bitarrak erabiltzeko berarekin; zaharrenok txalo egiten diogu; gazteenak zurtz eginda daude, eta kontua zertan den azaltzen diegu. 2036tik aurrera ebatzi genuen ez geundela eroso ezarria zitzaigun maskulinitate horretan.

Aurten isilik nago. Deskonektatua sentitzen naiz, eta nahiago dut lardaskan ez ibili. 2030ek miresmenez begiratzen dio 2036ri. 2036k miresmenez begiratzen dio 2040ri. 2040k miresmenez begiratzen dio 2042ri. Niri inork ez dit begiratzen. Beti pentsatu dut denboraren joanak eboluzioa zekarrela, eta eboluzioa zerbait positiboa dela. Ez dakit nolatan ez nintzen ohartu ez zela hala. Bertatik bertara ikusia nuen: denboraren joanarekin, zaratak hedatu ziren eta zuhaitzak desagertu, jakiak desagertu ziren eta pilulak hedatu, adimen artifizialak hedatu ziren eta zera desagertu, neroni desagertu nintzen. Neroni desagertuz joan nintzen. Noiztik ez dut beste inor ikusi? Hauek ez dute balio, hauek ni neu direlako.

2060 hurbiltzen da, eta labana sartzen dio 2063ri. Bai zoritxarra, 2063 neu naiz eta. Eskua sabelaldera eraman, eta odola ikusten du. Gora begiratu, eta hantxe dago 2061; lehen laguntzetan trebatzen aritu da azken urtean abagune honetarako, baina 2062k geldiarazi egiten du. Izan behar duenak izan behar duela diotso. 2063k, nik, baietz egiten diot buruarekin. Badoaz. Elastiko gardenari esker hobeto ikus dezaket zauria.

Ez dakit zergatik egiten ditudan harritu-plantak, urtero kontu bera izaten baita, eta badakigu. Nahiz eta nire 2061 ez-bitarra lehen laguntzetan trebatu urtebetez egoera aldarazteko, ezin izan du deus egin. Urtero kontu bera da, eta ni bertsio diferente bat izaten naiz, badakiena haietako bati labana sartuko diotela.

Etzaten naiz, eta amore ematen dut, baina 2010 nire ondora dator. Nolatan iritsi da honaino? Haurtxo bat da, eta beraren urtean oraindik asmatu gabe zeuden denboran zeharreko bidaiak. Biltzar guztietara etortzen da, ordea; iritsi, osteratxo bat egin, eta badoa. Gaur nire ondoan eseri da, eta esaten dit neska ederra naizela. Nahasi antzean uzten nau, baina ondo sentiarazten nau, neska ederra esan duelako. Neska ederra. Neska ederra. Neska ederra naiz. Kontu handiz zauria josten dit, eta eskutik helduta basoan barrena eramaten nau. Ez dut galderarik egiten, baina, gailetak dauden leku batera iristen garenean, ni baino zaharragoak diren neska batzuk ikusten ditut, eta kartel batek «Ongi etorri, neska!» dio, urte horretatik aurrera biltzarrak hantxe izango direla ohartaraziz. Neskek beren buruak aurkezten dituzte: 2064, 2065, 2066... Ez zen azken urtea. Iraganeko azken urtea baizik.

Itzultzailea: Iñigo Roque Eguzkitza.


Summary: Oriok eta Urdaibaik irabazi dituzte Zarauzko Ikurrinak. Bigarren jardunaldian Hondarribia izan da onena bi ehunenengatik, baina bandera bermeotarrentzat izan da. Oriok aise eskuratu du garaipena gaurko jardunaldian ere.

Bero bero dago Eusko Label liga. Eztabaida eragin zuen atzoko estropadak, eta, gaur, gorabehera handiko lehian bi ehunenen aldeak erabaki du eguneko irabazlea: Hondarribia. Bigarren, ordea, Urdaibai izan da, eta atzo lortutako hiru segundoren errentak balio izan dio Zarauzko Ikurrina irabazteko (bi jardunalditako onenak jasotzen du bandera).

Urdaibaik atzetik aurrerako lana egin behar izan du gaur. Txandako azkena zen lehen bi ziabogetan (bigarrenean, Donostiarrak zortzi segundoren tartea zuen Bou Bizkaia-rekiko), baina hirugarrengorako gerturatu da lehen postuetara. Atzean geratu da Orio, atzean geratu da Donostiarra, eta bi trainerurik indartsuenen artekoa bilakatu da lehia. Han, oso gutxigatik bada ere, Ama Guadalupekoa izan da indartsuena.

Emaitza horri esker, lehen postuari eutsi dio Urdaibaik. Sailkapen nagusian 172 puntu ditu, eta 169 Hondarribiak. Buruz buruko itxura hartzen ari da liga azken asteetan; Donostiarrak 163 puntu ditu, eta Oriok, atzerago, 148.

Gainontzekoen artean Kaiku izan da onena, eta bosgarren postua lortu du. Seigarren izan da Zierbena, zazpigarren Getaria, zortzigarren Santurtzi, bederatzigarren Lekittarra, hamargarren Cabo, hamaikagarren Ondarroa eta, azkena, Ares.

Sailkapenaren behealdean ere estua da lehia. Cabok, zortzigarrenak, 72 puntu ditu; Ondarroak 71 ditu; Santurtzik, 67; Lekittarrak, 63; eta Aresek, 45.

Orio, nagusitasunez

Euskotren Ligan, berriz, azkenaldiko berbera izan da joera: Oriok estropada ona egin du, eta alde handiarekin irabazi du Zarauzko Ikurrina. Gaurko jardunaldian ia zortzi segundo atera dizkio Donostiarrari, hura bigarren iritsi baita; hamahiru atera dizkio Arraun Lagunak taldeari, eta hamalau, berriz, Tolosaldeari.

Liga erabakita dago jada (joan den astean irabazi zuen Oriok), baina erabakitzeke zegoen zein izango zen kanporaketa jokatu beharko duen taldea, eta erabaki da: Tolosaldea izango da. Gaurko emaitzari esker, Donostiarrak 23 puntu bildu ditu sailkapen nagusian, eta Tolosaldeak, 20.


Summary: 'Dutch Spirit' ontzitik ura hartzen ari zen hodi bat hautsi da Bermeon. Larunbat goizaldean gertatu zen matxura, Dutch Spirit itsasontzitik Almikeko ur biltegira ura presioan eramaten ari zen hodian. Gauerako konpondu zuten.

Dutch Spirit itsasontzia ostegunean hasi zen Santurtziko portutik Bermeoko portura ura garraiatzen, Bilbo Bizkaia Ur Partzuergoak zerbitzu hori kontratatu baitu eskualdeko ur eskasiari aurre egiteko —gauean ura etena dute 45.000 herritarrek—. Bermeoko portuan hodi batzuen bidez ateratzen dute ura, presioan, eta Almikeko ur biltegira igotzen dute hodi batetik. Biltegi horretatik hornitzen da Bermeo.

Aurreko asteetan ontzia garbitu dute eta probak egin dituzte, eta ostegunean hustu zuen lehen ur karga. Espero da bidaia bakoitzean 4.000 metro kubo ur eramatea Santurtzitik Bermeora. Ontziak larunbatean egin zuen bigarren bidaia, eta ura Bermeoko biltegira punpatzen hasi zen. Bide horretan gertatu zen matxura, 05:30 aldean: Almikera ura daraman hodia hautsi egin zen itsasontzia ura punpatzen ari zenean.

Portuburu aldean gertatu zen matxura. Ura zurrustaka hasi zen ateratzen, erreka gisako bat sortu zen, eta lur sail batzuetan eta bi etxebizitzatan kalteak eragin zituen, Demiku auzoan. Garajeetan sartu zitzaien ura. Goizaldeko seiak aldera grabatu zuten bideo batean, ikusten da hodiak galdutako ura maldan behera erreka gisa jausten. Eguna argituta, aurreko bideotik ordu batzuetara, oraindik ura ari zen maldan behera jausten, errekasto gisa:

Partzuergoak El Correo egunkariari azaldutakoaren arabera, ez dira arraroak halako matxurak, eta zehaztu du Busturialdeko ur hornidura ez dela eten matxura hori gertatu arren. Langileek larunbat gauerako lortu zuten erabat konpontzea.

Itsasontziak uraren heren bat zuen biltegian ezbeharra gertatu zenean, eta Almikera punpatzeari utzi zioten ezbeharraz jabetu zirenean. Falta zen ura Busturiko hornidura sarera hustu zuten, eta handik eskualdeko herrietara zabaldu zuten. «Oso ur gutxi galdu zen», partzuergoaren arabera, baina ez dute zehaztu kopurua.


Summary: Sam Bennettek irabazi du Espainiako Vueltako hirugarren etapa ere. Bigarren etapa du jarraian. Edoardo Affini da lider oraindik ere. Herbehereetatik Euskal Herrira iritsiko da orain Vuelta: Gasteiztik irtengo da asteartean.

Espainiako Vueltan Sam Bennett (Bora) da azkarrena. Bigarren etapako emaitza berbera izan da hirugarrenean, eta hori baieztatu du esprinter irlandarrak: bera izan da indartsuena, berriz ere bigarren egin duen Mads Pedersenen (Trek) aurretik amaituta. Hirugarren izan da Daniel McLay (Arkea).

Liderraren elastiko gorria Edoardo Affinirena (Jumbo) da oraindik ere, taldekako erlojupekoan Jumbok lortu zuen emaitzari esker.

Lehen hiru etapak Herbehereetan jokatu dituzte, baina orain Euskal Herrira iritsiko da lasterketa. Txirrindulariek atseden eguna izango dute bihar, eta asteartean 152 kilometroko etapa jokatuko dute Gasteiz eta Laguardia (Araba) artean. Asteazkenean, berriz, Irunen (Gipuzkoa) hasiko da etapa, eta Bilbon bukatu; 187 km izango ditu etapa horrek. Amaitzeko, Bilbon abiatuko da osteguneko etapa ere.


Athleticek lortu du lehen garaipena

Summary: Athleticek lortu du lehen garaipena. Berenguerrek 42. minutuan sartutako gol batek balio izan die zuri-gorriei. Neurketa kontrolpean izan dute, baina azken minutuan berdinketa lortzear izan da Valentzia.

Iritsi da lehen garaipena. Joan den astean, Mallorcaren aurka, neurketa ona egin zuen Athleticek; Ernesto Valverderen taldeak aukera mordoa sortu zituen, baina ez zuen bat bera ere bidali sareetara. Gaur, ordea, lortu du gol bat behintzat sartzea, eta, zorionez, aski izan da hiru puntuak lortzeko. Horiexek dira Athleticen datuak lehen bi neurketen ostean: aldeko gol bat, aurkako bat ere ez, eta lau puntu.

Hamaikakoan aldaketa bakarra egin du Valverdek: Nico Williamsek hartu du Asier Villalibreren tokia. Gainontzeko hamarrak lehen jardunaldiko berak izan dira. Eskuin hegalean jokatu du Williams anaietako gazteenak, eta aurrelari moduan Iñakik, zaharrenak.

Ospakizunetan murgilduta dabiltza Bilbon, eta, gaur Alex Berenguer izan da txupinazoa jaurtitzeko arduraduna. Lehen zati ona jokatu dute zuri-gorriek, eta Berenguerrek berak izan du lehen gola sartzeko aukera bikaina neurketa hasi bezain laster. Muniainek —neurketako jokalari onenak— pase bikaina eman dio, baina ez du asmatu Mamardaxviliren aurrean. Neurketaren aurretik omenaldia egin diote kapitainari, Athleticekin 500 partida jokatu berri dituela eta.

Horren ostean, Valentziarena izan da baloi jabetza, eta, aukerarik garbiena, Samu Castillejorena, kontraeraso batean. Ez du asmatu. Bai, ordea, Berenguerrek. Valentziak baloi bat galdu du 42. minutuan, zelai erdian; nafarrari heldu zaio baloia, eta haren jaurtiketa indartsuak sareetan amaitu du, Mamardaxvili ukitu eta gero. 1-0, eta atsedenaldia.

Ezin errematatu

Lehenengoa amaitu den bezala hasi da bigarren zatia. Athletic ondo jokatzen ari zen, baina, jada ohikoa den moduan, zuri-gorriek ez dute asmatu azken metroetan. Valentziak bere aukeraren zain jarraitu du, baina arrisku handirik sortu gabe.

Sustoa, berriz, San Mamesen bildu diren 43.000 zaletak garaipena ospatzen ari zirela heldu da. Athleticek, aldaketak egin eta gero, izan du aukerarik neurketa ixteko, baina 1-0ekoa beti da emaitza arriskutsua futbolean.

Eta hori agerian geratu da gaur, berriz ere. Luzapeneko azken minutuan, Marcos Andre arean sartu da baloiarekin, eta zutoinera bidali du jaurtiketa. San Mames mutu geratu da segundo batzuetan. Azkenean, ordea, 1-0, garaipena, eta Aste Nagusia ospatzeko arrazoi bat gehiago bilbotarrentzat.

Athletic: Unai Simon; De Marcos, Vivian, Yeray, Yuri; Vesga, Sancet (Vencedor, 73 min), Nico Williams (Capa, 93 min), Muniain (Raul Garcia, 73 min), Berenguer (Zarraga, 66 min); eta Iñaki Williams (Morcillo, 93 min).

Valentzia: Mamardaxvili; Correia (Foulquier, 75 min), Paulista, Diakhaby, Vazquez (Lato, 62 min); Guillamon (Marcos Andre, 75 min), Soler, Musah (Nico, 62 min); Castillejo, Lino eta Hugo Duro (Maxi Gomez, 17 min).


Summary: Hauspoak utzi dion bitartean eutsi dio Realak Bartzelonari. Atsedenaldira 1-1 iritsi dira, baina bigarren zatian erauntsi bat izan da Kataluniako taldea. Isakek sartu du Realaren gola, eta Lewandowskik (2), Dembelek eta Ansu Fatik, Bartzelonarenak.

1-4. Zalantza gutxirako tartea uzten du neurketaren emaitzak. Bartzelona erauntsi bat izan da gaur Anoetan, eta bigarren zatian aise menperatu du Reala. Berdinduta hasi da neurketa; lehen zatian Realak izan ditu aukerarik garbienak, baina azken orduerdian erabaki da neurketa. Denboraldiko lehen porrota da Realarentzat.

Imanol Alguacilek Cadizen zelairatu zuen hamaikako beraren alde egin du. Ezker hegalean egin behar izan du aldaketa bat, derrigorrez: Aihen Muñozek jokatu du lesionatua zen Diego Ricoren postuan.

Neurketa hasieratik jarri zaio maldan gora Realari. Balderen pase bat baliatuta, Lewandowskik 48. segundoan sartu du partidako lehen gola. Poloniarrak ligan sartu duen lehenengoa izan da, 34 urte bete dituen egunean. Azkar erakutsi du jokalari erabakigarria dela.

Berriz ere erabakigarria izan nahi duena, berriz, Alexander Isak da. Apiriletik golik sartu gabe zen aurrelari suediarra, eta gaur sei minutu soilik behar izan ditu bat sartzeko. Eta nolakoa, gainera: bikain lorarazi du baloia Ter Stegenen aurrean.

Neurketak erritmo zoroa izan du, joan-etorrikoa, eta, lehen zatian aukerak bi taldeek izan dituzten arren, Realarena izan da argiena. Aritzek jokaldia egin du eskuin hegaletik, atzera pasatu dio Silvari, eta Ter Stegenek erantzun ikusgarria eman dio haren erremateari. Neurketako geldiketa izan da.

Bigarren zatia, beste kontu bat

Bigarren zatiko lehen ordu laurdenean hobea izan da Reala, eta gola ere sartu du. Brais Mendezek falta bat erdiratu du, eta baloiak sareetan amaitu du, inork ukitu gabe, baina epaileak jokaldi baliogabe utzi du, Le Normandek jokaldian eragina izan duela argudiatuta.

Hortik aurrera, Reala atzetik baloia ateratzeko arazoak izaten hasi da, eta, Xavi Hernandezek aldaketak egin dituenean, neurketa zeharo aldatu da.

Ansu Fati eta Raphinha sartu ditu. Lehenengoak ukitu duen baloi bakoitza arriskutsu bilakatu du, eta horrela iritsi da Bartzelonaren bigarrena: orpoarekin bakar-bakarrik utzi du Dembele, eta frantziarrak ez du barkatu. Bigarrenean ere harena izan da Lewandowski bakarrik utzi duen pasea, eta azkenekoan alderantziz: Lewandowskik Fatiri, eta hark sareetara. Hamar minutuan, norgehiagokak ihes egin die txuri-urdinei. Hortik amaierara arte saiatu da Reala, baina bihotzarekin gehiago buruarekin baino.

Reala: Remiro; Aritz (Gorosabel, 78 min), Zubeldia, Le Normand, Aihen; Zubimendi, Merino (Karrikaburu, 78 min), Mendez, Silva (Turrientes, 69 min); Kubo (Navarro, 69 min) eta Isak (Cho, 69 min).

Bartzelona: Ter Stegen; Araujo, Christensen, Eric Garcia; Balde (Raphinha, 64 min), Gavi (Kessie, 85 min), Pedri, De Jong (Sergi Roberto, 85 min); Dembele (Jordi Alba, 72 min), Ferran Torres (Ansu Fati, 64 min) eta Lewandowski.


Summary: Ospitale psikiatriko batean sartu dute Gasteizen etxean aizkora batekin eta aihotz batekin gotortu den gizona. Etxeko atarian kalteak eragin ditu, eta zenbait gauza bota ditu kalera. Sua piztu denean sartu da Ertzaintza etxebizitzara.

Atzo arratsaldean 53 urteko gizon bat aizkora batekin eta aihotz batekin gotortu zen Gasteizen, Kale Berriko etxe batean. Epailearen aginduz, ospitale psikiatriko batean sartu dute gaur, Eusko Jaurlaritzako Segurtasun Sailak adierazi duenez.

Larrialdi zerbitzuetan 14:00 aldera jaso zuten gizonaren jokabideaz ohartarazten zuen deia, eta, 20:00etan etxebizitza barruan su txiki bat piztu zuela ikusi ondoren, Ertzaintza barrura sartu zen, eta atxilotu egin zuen. Suhiltzaileek sua itzali zuten. Tarte horretan guztian, eraikineko beste bizilagunak euren etxetik kanpo egon ziren.

Eusko Jaurlaritzako Segurtasun Sailak jakinarazi duenez, ertzainak hara iritsi direnean gizonak aizkorarekin mehatxu egin die. Suhiltzaileak eta osasun langileak ere izan dira han. Jokabidea alda zezala eskatu dioten arren, gizona teilatura igo da, eta teilak bota ditu handik kalera. Teilatuan hainbat kalte eragin ditu. Bere etxera itzuli nahian, aldameneko etxeetara sartzen saiatu da, eta teilatua hondatu du. Aurretik, argindarraren eta Interneten kableak moztu ditu, eta buzoiak apurtu ditu. Atxilotu ondoren, hainbat delitu leporatu dizkiote: kalteak eragitea, desordena publikoa eta autoritate agenteen kontrako atentatua.


Summary: 23 urteko gizon bat hil da Heletan, auto istripu batean. Istripua atzo arratsaldean gertatu zen, Luhusotik Heletarako bidean. Gizonaren autoa errepidetik atera zen.

23 urteko gizon bat hil zen atzo arratsaldean, auto istripu batean, Heletan (Nafarroa Beherea), Luhusoko (Lapurdi) bidean. Lehen zantzuen arabera, haren autoa errepidetik atera zen, eta barnean zen gizona. Heldu orduko, suhiltzaileak gaztea autotik ateratzen saiatu ziren, baina hilda zegoen. Donoztirikoa (Nafarroa Beherea) zen.


Summary: Sexu askatasunaren aurkako delituei buruzko deiak bikoiztu dira Jaurlaritzaren arreta zerbitzuan. Satevi zerbitzuak 1.427 kontsultari erantzun die 2022ko lehen seihilekoan. Hamarretik bederatzik lotura dute bikotekidearen edo bikotekide ohiaren indarkeriarekin.

Indarkeria matxistak, edozein forma hartzen duelarik ere, ez du etenik. Araban, Bizkaian eta Gipuzkoan, sexu indarkeriaren biktima diren emakumeentzako informazio eta arreta zerbitzuak, Satevik, jakinarazi du ia bikoiztu egin direla sexu askatasunaren aurkako delituekin lotutako kontsultak, iazko datuekin alderatuta. 2021eko lehen seihilekoan, 20 dei jaso zituzten arreta zerbitzuan bortxa mota horri lotuta; aurten, berriz, 37 izan dira, urtarriletik ekainera bitartean sexu askatasunaren aurkako indarkeria pairatu duten emakumeak. Fenomenoa ez da unean unekoa edo bakana, igoera jarraitua izan baita hilabetetik hilabetera: hala, 7 emakume artatu zituzten 2021eko lehen hiruhilekoan; 13, urte hartako apiriletik ekainera; 15 izan ziren 2022ko urtarril eta martxo bitartean; eta 22, berriz, aurtengo ekainera arte.

Joera horrekin kezkatuta azaldu dira Satevi zerbitzuko arduradunak, eta azpimarratu dute beharrezkoa dela sentsibilizazio kanpainei eustea, «eraso mota horiei buruz hitz egin dadin eta biktimengan eta gizartean kontzientzia handiagoa izateko». Zerbitzuko kideek gaineratu dute halako kanpainak funtsezkoak direla «biktimek edo haien hurbileko pertsonek informazioa, orientazioa, laguntza emozionala eta prozesuan laguntzeko eska dezaten».

Eraso gehienak, bikotearen barruan

Sexu askatasunaren aurkako delituetan emakumeak erasotzailearekin duen harremanari dagokionez, gertaera horien berri eman duten emakume gehienek erasotzailea ezagutzen zuten: «Ikaskideek edo lanekoek, lagunek, nagusiek edo profesionalek eraso egin zieten; hala nola, erregistratutako adibide bat aipatzearren, ginekologoak». Biktimarekin inongo loturarik edo harremanik ez zuten gizonezkoen erasoak ere erregistratu ditu Satevik, baina, datuek erakusten dutenez, askoz bakanagoak dira.

Sateviren arabera, deiak «unean unekoak» izan ohi dira; hau da, biktimek dei bakarra egiten dute beren egoera azaltzeko, eta gutxitan egiten dute dei bat baino gehiago. Eskaera esplizitua duten deiak izaten dira, laguntza emozional eta psikologikoa edo salaketa jartzeko moduari buruzko informazioa lortzeko.

Satevik, Etxeko indarkeriaren edo sexuagatiko indarkeriaren biktima diren emakumeentzako informazio eta arreta zerbitzuak, emakumeen aurkako edozein indarkeria motarekin lotutako deiak jasotzen ditu. 2022ko lehen bi hiruhilekoetan, 1.427 kontsultari erantzun die guztira. Ia %90 bikotearen edo bikotekide ohiaren indarkeriarekin lotuta zeuden, eta, ondoren, familia barruko genero indarkeriako eta sexu askatasunaren aurkako delituak.

900-84 01 11 telefono linea berehalakoa, anonimoa, konfidentziala eta doakoa da, eta ez du arrastorik uzten telefono fakturan. Eguneko 24 orduetan egoten da martxan, urteko 365 egunetan, eta profesionalek ematen diote arreta; batez ere, psikologoek, hezitzaileek eta etengabeko prestakuntzan dauden gizarte langileek. Zerbitzua egokituta dago entzuteko edo hitz egiteko ezintasuna duten pertsonei arreta emateko, keinu mintzairako interpreteak dituen bideo kanal baten bidez.


Summary: Bilboko Aste Nagusiko zazpi ziztada kasu ikertzen ari dira. Emakume batek salatu du Atharratzeko festetan ziztatu dutela.

Bilboko Aste Nagusia hasi zenetik bi egun baino pasatu ez diren arren, dagoeneko zazpi ziztada kasu ikertzen ari dira. Horietako bost atzo jakinarazi zituzten, eta gaur beste biren berri eman dute. Gainera, beste emakume batek salatu du asteburuan Atharratzeko festetan (Zuberoa) ziztatu egin dutela.

Bilboko kasuei dagokienez, atzo bost emakumek esan zuten ziztatu egin zituztela, eta horietako hiruk behintzat salaketa jarri dute dagoeneko; gaur, berriz, Bilboko Areatzan izandako beste bi ziztadaren berri eman dute. Ertzaintzak eta Bilboko Udaltzaingoak ikerketak zabaldu dituzte.

Bilboko kasuez gain, Atharratzeko festetan ere egon da salaketa bat ziztadagatik. Biktima gaizki sentitzen zen, eta ospitaleko larrialdietara eraman behar izan zuten.


Summary: Feijooren hurbilpen keinua EAJri: «Irailetik aurrera hitz egitekotan geratu gara». PPko presidenteak esan du EAJ erratu egin zela Pedro Sanchezen gobernua ahalbidetzean, eta badakiela. Zenbait gaitan jeltzaleekin bat datoz, haren arabera.

Harreman «adeitsua» du PPk EAJrekin, Alberto Nuñez Feijoo PPko presidenteak adierazi duenez. Europa Press berri agentziak egindako elkarrizketa batean hizpide izan du jeltzaleekin duten harremana, eta zenbait gaitan gertu daudela iradoki du. Bi alderdiek azken urteetan eta, batez ere, Pablo Casado PPko zuzendari ohia alderdiaren buru izan zen bitartean izan zuten harremana aldatu nahi duela erakutsi du Feijook, Espainiako hauteskunde orokorretarako urtebete inguru falta den honetan. Alde horretatik, aurreratu du Andoni Ortuzar EAJko Euzkadi Buru Batzarreko presidentearekin bilduko dela: «Irailetik aurrera hitz egitekotan geratu gara».

Pedro Sanchez Espainiako presidente izatea ekarri zuen zentsura mozioa babestuta, EAJ «erratu» egin zen, Feijooren esanetan: «Eta EAJk badaki hori». Hala ere, «elkarrizketa» berrartzeko asmoa agertu du, hauteskundeetan begia jarrita. Izan ere, inkestek emaitza onak aurreikusten dizkiote Feijooren PPri, baina espero izatekoa da beste indar politiko batzuen babesa beharko duela gehiengo osoa lortzeko. Feijook alderdiaren lema hartu duenetik, ez dio aterik itxi Voxen beharrik izan gabe aliantzak egiteari. Ildo horretan, urte politiko berrian EH Bildu ez gainerako alderdi guztiekin bilerak egiteko asmoa du.

Feijook argudiatu du «urte askotan» harreman ona izan duela Iñigo Urkullu lehendakariarekin eta, gainera, bi gobernuek batera antolatu zituztela 2012ko, 2016ko eta 2020ko hauteskundeak. Horregatik, besteak beste, EAJ «ezagutzen» dutela esan du Feijook, gauza batzuetan bat egiten dutela harekin, eta beste batzuetan ez: «Ez gatoz bat EAJren estatu ereduarekin eta planteamendu nazionalistarekin; bai, aldiz, politika ekonomiko, industria politika eta gizarte ongizateko politika askorekin».


Summary: AEBak Kolonbiako bake prozesua oztopatzen saiatu zirela ondorioztatu du Egiaren Batzordeak. Txosten batean ziurtatu du AEBetako Drogaren Aurkako Agentziak (DEA) bake akordiotik ateratzera eta delituak egitera bultzatu zuela Jesus Santrich FARCeko burua.

Kolonbiako Egiaren Batzordeak bake prozesuaren oztopoei buruz egin duen txosten batean ziurtatu du AEBetako Drogaren Aurkako Agentziak (DEA) disidentziara bultzatu zuela FARCeko gerrillari talde ohi bat. Joan den astean aurkeztu zuen txostenean dio DEAk diseinatu zuela operazioa, eta Seuxis Pausias Hernandez Solarte Jesus Santrich FARCeko buruetako bat bake akordiotik ateratzea eta delituak egitea zuela helburu. Santrichek eta beste gerrillari talde batek 2019an utzi zuten Kolonbiako Gobernuaren eta FARCen arteko bake akordioa, eta Bigarren Marquetalia talde disidentea sortu zuten.

Kolonbiako bake prozesuaren jarraipenerako oztopoak du izena txostenak, eta Kolonbiako Cambio aldizkariak jaso du horren berri. Egiaren Batzordearen arabera, Gustavo Calvache erretiroan zen Kolonbiako armadako koronelak eta Santrichen iloba Marlon Marinek parte hartu zuten operazioan. Rodrigo Londoño Timochenko-ren eta Luciano Marin Arango Ivan Marquez FARCeko buruaren arteko desberdintasunak areagotu nahi zituzten. Kolonbiako Gobernuak eta FARCek 2016an Habanan sinatu zuten bake akordioa, eta hori ezartzeko moduak bereizten zituen FARCeko bi buru horiek. Azkenean, Ivan Marquezek armen bideari ekin zion berriro 2019an, Santrichekin batera.

Kokaina eta Poliziaren azpijokoak

Egiaren Batzordeak txostenean jaso dituen telefono elkarrizketa batzuen transkripzioaren arabera, Nestor Humberto Martinez Kolonbiako fiskal nagusiak kokaina erabiltzea baimendu zuen Santrichen aurkako Poliziaren azpijoko baterako. Gainera, Ivan Cepeda senatariari 2017an bidalitako gutun bat ere jasotzen du, zeinetan ohartarazten zaion DEArekin koordinatutako Kolonbiako Fiskaltzaren talde berezi bat hainbat gerrillari ohi ari zela zelatatzen narkotrafikoarekin lotzeko. «Ziurrenik, azpijokoak egin behar dituzte krimen antolatuarekin lotzeko eta delituak egitera bultzatzeko», dio gutunak. Zehazten du Fiskaltzaren talde berezi horrek autonomia osoa zuela, AEBen babesa eta immunitatea zuela eta Mauricio Nietok zuzentzen zuela, garai horretan Kolonbiako Poliziaren zuzendari zenaren anaiak.

Santrich 2018ko apirilean atxilotu zuten, Ordezkari Ganberako diputatu zela, eta narkotrafikoa leporatu zioten. Espetxean bere buruaz beste egiten saiatu zen. 2019ko maiatzean utzi zuten aske, eta abuztuan iragarri zuen beste gerrillari batzuekin batera indarkeriaren bideari ekin ziola berriro, Kolonbiako Gobernua akordioa betetzen ari ez zelako: «Munduari iragartzen diogu Bigarren Marquetalia hasi dela, munduko herriek zapalkuntzaren kontra altxatzeko duten eskubide unibertsalean oinarrituta», esan zuen gerrillari talde horrek erabakiaren berri emateko argitaratu zuen bideoan; bideoan ziren Santrich eta Ivan Marquez. Marquetalia Kolonbiako lurralde bat da, eta han sortu ziren FARC Kolonbiako Indar Armatu Iraultzaileak, 1964an.

Egiaren Batzordearen arabera, Santrichen atxiloketak beste biolentzia ziklo bat eragin zuen Kolonbian, eta kolokan jarri zuen bake akordioa. Batez ere, Bakerako Jurisdikzio Bereziaren zereginean eragin zuela azpimarratu du. Hori da gatazkan parte hartu zutenen kasuak ikertzeko sortu zuten justizia trantsizionaleko auzitegia. Atxiloketak, gainera, «ehunka gerrillari» armak hartzera bultzatu zituen berriro, eta bake prozesuak porrot egin zuelako ustea zabaldu zuen herritarren artean, txostenaren arabera. Santrich 2021ean hil zen, Venezuelan, baina Bigarren Marquetalia taldea aktibo dago oraindik Kolonbian.


Summary: Mendi martxa egin dute Labrazako eta Azazetako zentral eolikoen proiektuak salatzeko. Arabako Mendiak Askek nabarmendu du «onartezina» dela eremu horiek industrializatzea.

Arabako Mendiak Aske taldeak mendi martxa egin zuen joan den asteburuan. Helburua zen, hain zuzen, Labrazan eta Azazetan (Araba) eraiki nahi dituzten zentral eolikoen proiektuak salatzea. Taldearen erranetan, bi zentralen eraikuntza azkartzeko,Tapia legea izan zen Eusko Jaurlaritzaren lehenbiziko tresna. Arau horrek erabakitzeko eskubidea ukatzen die herri horietako biztanleei.

Taldeak adierazi zuen EAJ eta Iberdrola ahaleginak egiten ari direla proiektuak aurrera eramateko, ondorioak kontuan hartu gabe. Izan ere, Arabako Foru Aldundiko teknikarien arabera, Azazetako (Araba) zentralak ondorio larriak izanen ditu bertako ingurunean. Adierazi zuten, gainera, foru gobernuak ez duela bete proiektuak aurrera eramateko ezinbesteko baldintza bat: Arabako lurraldea ikuspuntu energetiko batetik antolatzeko plan bat egitea.

Taldeak argi utzi zuen energia berriztagarriak erabiltzearen alde daudela; betiere, horiek modu egokian ustiatzen badira. Izan ere, nabarmendu zutenez, «onartezina» da ondarearendako hain garrantzitsuak diren eremuak industrializatu behar izatea erabiliko ez den energia lortzeko.


Summary: Pakistango lehen ministro ohia atxilotzeko agindu dute, «terrorismoaren aurkako legea» baliatuta. Estatuko instituzioen eta agintarien kontrako «gorrotoa hauspotzea» egotzi diote. Imran Khanek salatu du «nazioarteko konspirazio bat» dagoela bere aurka.

Atxilotze jakinarazpena jaso du gaur goizean Pakistango lehen ministro ohi Imran Khanek. «terrorismoaren aurkako legea» baliatuta. Zehazki, egozten diote larunbatean Islamabaden egindako manifestazio baten amaieran epaile baten eta poliziaburuen aurkako adierazpenak egin izana. Atzo, berriz, komunikabideak arautzeko erakundeak debekatu egin zuen haren hitzaldiak zabaltzea, leporatuta estatuko instituzioen eta agintarien aurkako «gorrotoa hauspotzea». Khanen abokatuek salatu dute gezurrezkoak direla haren aurkako akusazioak, eta haren alderdia desegitea dutela helburu. Lehen ministro ohiak baldintzapeko askatasuna eskatu du.

Joan den apirilean kendu zuten kargutik Khan, konfiantza mozio bat galdu ondoren, eta geroztik hainbat manifestazio bultzatu ditu bere aurkako «nazioarteko konspirazio bat» dagoela salatzeko. Joan den larunbateko protestaren ostean, lehen ministro ohiak iragarri zuen salaketa bat aurkeztuko zuela zenbait poliziabururen eta epaile baten aurka, atxilotu eta ustez torturatua izan den alderdikide baten auziarekin lotuta.

Shahbaz Gilli buruz ari zen Khan. Hilabete hasieran atxilotu zuten Gill, telebista agerraldi batean soldaduei eskatu zielako ez zitzatela bete armadaburuen «legez kanpoko aginduak». ARY telebista katean egin zituen adierazpenok, eta segurtasun indarrek berehala itxi zuten telebista katea. Gill, berriz, traizioa leporatuta atxilotu zuten; heriotzarekin zigortzen dute Pakistanen delitu hori.

Gobernuburu izandakoaren esanetan, nazioarteko segurtasun indarrek «antolatua» izan zen apirilean beren aurka egindako konfiantza mozioa. Barne ministro Rana Sanaullahren esanetan, hitz horiekin Khanek armadaren, botere judizialaren eta Poliziaren aurka jo zuen, eta «mehatxu» egin zien estatuko langileei «beren funtzioak» bete ez ditzaten.

Jarraitzaileen babesa

Khanen aurkako atxilotze aginduaren berri izan bezain laster, haren ehunka jarraitzaile bildu ziren lehen ministro ohiaren etxe aurrean, babesa agertzeko. Izan ere, kargutik kendu duten arren, sostengu zabala du oraindik ere gobernuburu izandakoak. Joan den hilabetean, PTI Pakistango Justiziaren Aldeko Mugimenduak, haren alderdiak, gehiengoa eskuratu zuen Punjab eskualdeko parlamenturako bozetan, agintean den PML-N Pakistango Musulmanen Ligari aurrea hartuz.

2018an heldu zen agintera Khan. Ordu hartan, haren aurkariek salatu zuten hainbat urtez herrialdea kontrolatu zuten armadaburuen babesari esker heldu zela agintera. Legealdiaren amaiera gerturatu ahala, baina, armadarekiko harremanak garraztuz joan dira. Horrez gain, oposizioak leporatu dio ekonomia oker kudeatu izana —bere legealdian Nazioarteko Diru Funtsak eten egin zuen aurrez hitzartutako 5.900 milioi euroko mailegua—.

Khanen aurkako salaketak okerragotu egin du krisia. Inflazioa inoizko handiena dute Pakistanen, eta erregaiaren eta argindarraren prezioak nabarmen igo dira. Horrez gain, herritarren gehiengoa ez dator bat gobernuaren kudeaketa hartu duen hamahiru alderdiko koalizioarekin, eta gero eta ozenagoak dira bozak aurreratzearen aldeko hotsak. Hauteskundeak aurreratzea litzateke Khan beraren helburua ere, baina gaur-gaurkoz gobernuak ez du horretarako asmorik iragarri.

Bestelako auziak

Goi agintarien aurka egiteagatik ez ezik, alderdiaren finantzaketagatik ere ikertzen ari dira Khan. Joan den asteko asteazkenean Ikerketa Federalerako Agentziak deklaratzera deitu zuen, baina Khan ez zen agertu. Ostiralean deitu zuten bigarrenez, baina orduan ere uko egin zion agertzeari. Deklaratzeari hirugarrenez uko egingo balio, hura atxilotzeko agindua emango luke agentziak.

Iturri ofizialen arabera, AEBetako, Australiako, Kanadako, Erresuma Batuko eta Belgikako konpainiek diruz lagundu dute Khanen alderdia, baina hark ez zion horren berri eman Hauteskunde Batzordeari. Khanek, ordea, ukatu egin ditu bere aurkako salaketa guztiak, eta bere alderdiaren aurka egitea leporatu dio Hauteskunde Batzordeko presidente Sikandar Sultani.


Summary: COVID-19aren datuek beherantz segitzen dute Araban, Bizkaian eta Gipuzkoan. Beste 18 pertsona hil dira astebetean koronabirusak jota; 156 lagun daude ospitaleratuta, eta horietako hamaika ZIUetan daude.

Koronabirus kasuen datu eguneratuak eman ditu gaur Eusko Jaurlaritzako Osasun Sailak, eta beheranzko joera nabarmena antzeman daiteke gaitzaren bilakaera neurtzeko erabiltzen diren aldagai ia denetan. Osakidetzaren txostenaren arabera, beste 18 lagun hil dira gaitzak jota azken astean. Aurreko astean, 30 izan ziren gaixotasun horrekin hildakoak. Ospitaleetako presioak ere behera egin du: 156 pertsona daude ospitaleratuta, horietatik 11 ZIUetan—joan den astean 180 pertsona zeuden ospitaleetan COVID-19ak jota, eta 15 zeuden ZIUetan, larri—. Positibo kopuruari begiratuta ere, beheranzko joera gero eta nabariagoa da; 803 pertsonak eman dute positibo oraingo honetan. Joan den astean, 1.203k eman zuten positibo. Izan ere, 14 eguneko intzidentzia tasa metatuak beheranzko joera hartua zuen azken asteetan, eta orain ere bide beretik doa: 91,46 dela jaso du Eusko Jaurlaritzaren txostenak—140,62 zen joan den astean, eta 210,24, berriz, duela bi aste—.


Summary: Singapurrek indargabetu egingo du harreman homosexualak izatea debekatzen duen legea. Lee Hsien Loong lehen ministroak jakinarazi du «homosexualak hobeto onartzen» direla, nahiz eta oraindik «gizarte kontserbadorea» duten. Oraindik ez dute iragarri legea noiz jarriko den indarrean.

Urte askotako eztabaidaren ondoren, Singapurrek indargabetu egingo du sexu berekoen sexu harremanak izatea debekatzen duen legea. Legea indarrean dago Singapur britainiar kolonia zenetik, eta bi urte arteko espetxe zigorra ezartzeko modua ematen du edozein ekintza homosexualengatik.

Lee Hsien Loong lehen ministroak atzo jakinarazi zuenez, azken urteetan pentsamoldeen irekiera nabarmena izan da Singapurren, eta, oraindik «gizarte kontserbadorea» badute ere, «homosexualak hobeto onartzen dira».

Singapurreko LGTB erakundeak «pozik» eta «lasai» agertu dira lege kontserbadorearen indargabetzea dela eta. Talde ultrakontserbadoreek, aldiz, gaitzetsi egin dute gobernuaren egitasmoa. Gutun baten bitartez, 80 eliza inguruk adierazi dute «oso erabaki tamalgarria» dela legea indargabetzea, eta eragin «handia» izango duela «seme-alaben kulturan eta etorkizuneko singapurtarren belaunaldietan».

LGTB kolektiboarentzako aurrerapen handia bada ere, salbuespen batzuk ditu legeak: ez ditu onartuko sexu berekoen arteko ezkontzak. Loongek jakinarazi zuenez, ezkontzak «gizon baten eta emakume baten batasuna» izan behar du, haurrak «familia mota horren barruan hazi» behar baitira. Gaineratu zuen «familia tradizionalek» izan behar dutela «gizartearen oinarria». Hamabost urte igaro dira legebiltzarrak zigor kodean bildutako legea azkenekoz eztabaidatu zuenetik. Garai hartan berdin jarraitzea erabaki bazuten ere, adostu zuten legea ez zela modu aktiboan aplikatuko. Oraindik ez dute iragarri lege berria noiz jarriko den indarrean.


Summary: Hotelek pandemia aurreko betetze mailak gainditu dituzte uztailean. Araba, Bizkai eta Gipuzkoako hotelen betetze tasa %72 izan da joan den hilabetean. Establezimenduek 383.186 sarrera zenbatu dituzte, eta 766.020 gaualdi.

Uda honetan turismoa sasoi betean dagoela erakusten dute hotelek uztailean iritsitako kopuruek; atzean gelditu direla COVID-19ak eta pandemiari aurre egiteko neurriek bisitari kopuruan ekarritako murrizketak.

Eustaten arabera, iazko erdipurdiko kopuruak aise gainditu dituzte aurten Araba, Bizkai eta Gipuzkoako hotelek. Adibidez, sarreren kopurua iazko uztailekoa baino %31,2 handiagoa izan da, eta gaualdiak %34,8 gehiago izan dira.

Igoera handiak izanda ere, ezin da ahaztu iazko uztailean turismoak oraindik gogotik igarri zituela pandemiari aurre egiteko neurrien ondorioak. Horren erakusle da hotelen betetze tasa %57,6 izan zela iazko uztailean eta, aldiz, tasa %72ra iritsi dela aurten. Hotelen betetze mailak, gainera, pandemia aurreko datuak ere gainditu ditu uztail bero honetan. 2019ko uztaileko %71,1eko betetze tasa ere gainditzeraino.

Bidaiaren jatorriari begira, hotelek iaz baino bezero gutxiago izan dituzte Hego Euskal Herrikoak, 5.121 sarrera gutxiago. Iazko uztaileko sarreren %14,2 izan ziren Hegoaldeko euskal herritarrenak, eta, aurten, soilik %9,5.

Atzerritarrei dagokienez, Espainiako eta Frantziako estatuetatik etorri dira aurtengo bidaiarien %60,6. Eta gainerako herrialdeetatik, batez ere AEBetako jatorriko sarrerak (21.634), britainiarrenak (15.287) eta Herbehereetatik etorritakoenak (14.864).


Haurren gozamenerako ilarak

Summary: Haurren gozamenerako ilarak. Txikiguneaz eta bertan antolatutako 33 ekintzaz gozatzen hasi dira haurrak Bilboko Casilda Iturrizar parkean. Ohi baino ilara luzeagoetan itxaron behar izan dute.

Gaur ireki dute Txikigunea Bilboko Casilda Iturrizar parkean, eta ume pila bat bildu da hasieratik. Hala igarri dute bertaratu direnek: zenbait gurasok adierazi dutenez, «aurreko urteetan baino ilara luzeagoak daude aurten». Bilboko Aste Nagusiko azken egunera arte egongo da irekita jolasgunea; guztira, 33 ekintza baino gehiago egiteko aukera dute umeek, garapen jasangarriari lotutakoak: hala nola ipuin tailerrak, bizikleta zirkuitua, antzerki emanaldiak eta, nola ez, beste Gargantua bat, bigarrena –tradizionala Areatzako plazan dago–.

Ilaran itxaron beharrak, baina, ez du umeen jolasteko gogoak apaldu, handitu baizik. Gurasoak zain dauden bitartean, umeek programatik kanpoko jolasak asmatzeari ekin diote euren burua entretenitzeko: uretako puzgarrien ondoko putzuetan salto egin, parkean zehar dauden lorategietako harriak bildu, edota kaleko saltzaileen postuetan tatuaje iraungaitzak egin.

Giroa alaia da oso, eta badirudi aitona-amonek haurrek baino gehiago gozatzen dutela: «Ikusi ze polita den hori!». Eta umeek nora begiratu jakin ez; hurrengoan nora igo besterik ez baitute buruan: «Ama, barkutxoetara joango gara orain?». Gelditu ezinean dabiltzala, Casilda eta Bastida pertsonaiak ere ikusi dituzte haurrek, parkean paseatzen baitabiltza, eta haiekin hitz egitera ere ausartu dira batzuk. Hain zuzen ere, Ricardo Bastida arkitektoak eraiki zuen Casilda Iturrizar parkea Casilda Iturrizarrek lagatako lurretan, orain dela ehun urte baino gehiago.

Txikigunea abuztuaren 28ra arte egongo da irekita, 11:00etatik 14:30era eta 16:30etik 20:00etara.


Summary: Donostiako Aste Nagusiko ekitaldietan 1.100.000 herritarrek parte hartu dute. Donostiako Festa Jardueretako zinegotzi Jon Insaustik esan du balantzea «oso pozgarria» dela.

Amaitu berri da Donostiako Aste Nagusia, eta Jon Insausti Festa Jardueretako zinegotziak nabarmendu du donostiarren parte hartzeak «oso handia» bihurtu duela Aste Nagusia. Alde ezkorrean, salatutako ziztadak eta emakumeek jasandako erasoak aipatu ditu.

Udalaren datuen arabera, 1.133.000 herritarrek gozatu dute Donostiako Aste Nagusiko ekitaldiez —udalak 400 baino gehiago antolatu ditu—. Suak 488.000 herritarrek ikusi dituzte, antolatzaileen kalkuluen arabera. Sagueseko kontzertuei dagokienez, Gatiburena izan zen jendetsuena: 18.000 herritar elkartu ziren Alex Sarduiren taldea ikusteko. Zetak taldeak, berriz, 13.500 lagun bildu zituen. Eta Izaro Andresen kontzertua ikustera 11.000 herritar joan ziren.

Txistulari Alardea ikusten, bestalde, 2.000 lagun izan ziren.

Erraldoiek eta buruhandiek arrakasta handia izan dute aurten: 42.000 herritarrek bat egin dute konpartsarekin.

Udalak aitortu du Donostiako Piraten jarduerek «alaitasuna» eta «umore ona» ekarri dutela hirira, eta abordatzeak dibertimenduz bete zuela badia.

Udal taldeak datorren urteko Aste Nagusian pentsatzen hasteko deia egin du, eta erronka jarri du, 2023ko jaiak «historiako onenak» izan daitezen.


Summary: Lehortea dago Txinako ekialdean eta erdialdean, eta uholdeak mendebaldean. Sichuan probintzia da lehorterik okerrenean dagoen eremua, energia zentral hidroelektrikoen bidez lortzen baitu. Uholdeetan hildakoak 23 ziren joan den ostiralean.

Txinako erdialdean, ekialdean eta Yangzi ibaiaren ertzean alertan daude gaur ere tenperatura altuengatik. Global Times hedabidearen erranetan, herrialdeko 200 gune meteorologikok 40 gradutik gorako tenperaturak neurtu dituzte. Gainera, joan den urteko euriteekin alderatuta, Yangzi ibaiko prezipitazioak %40 jaitsi dira.

Ikerlariek diote lehorteak eragina izanen duela nekazaritzan. Erraterako, Sun Shao meteorologiako adituak dio lehorketak eragina izanen duela soja eta arto landaketetan. Ur falta dela medio, Chongqing eremuko Jialing erreka motorrez zeharkatu ahal izan dute herritarrek. Lehortearengatik, gainera, 600 urte baino gehiago dituzten eskultura budistak agertu dira, lehen urpean zirenak.

Eremu menditsuetan suteak ere egon dira. Chongqing eremuan, adibidez, 1.500 pertsona inguru lekualdatu behar izan dituzte, suhiltzaile, soldadu eta salbamendu taldeetako 5.000 kideren laguntzari esker. Sun Shao adituaren arabera, lehorteak okerrera eginen du datozen hamar egunetan. Chen Liujan meteorologoak, berriz, adierazi du litekeena dela bero handiko egunak izatea «normaltasun berria».

Sichuan probintzia ari da pairatzen ondoriorik larrienak. Tenperatura oso altuak erregistratu dituzte bertan, eta inon baino euri gutxiago egiten du. Eremu hartako energiaren %80 zentral hidroelektrikoen bidez lortzen denez, bereziki egoera kezkagarrian dago probintzia. Txinako bertze eremuek 50 kamioi bidali dituzte hara energia ekoitzi ahal izateko. Joan den astean, fabrika aunitzetan lan egiteari utzi zioten. Izan ere, energia eskari handia zegoen, baina ezinezkoa zen hainbertze produzitzea. Hortaz, agintariek herritarrei eskatu diete elektrizitate kontsumoa murrizteko.

Uholdeak mendebaldean

Mendebaldean, ordea, guztiz bestelakoa da egoera, uholdeak baitaude. Joan den ostiralera arte, 23 ziren Qinghai eremuko uholdeak eragindako hildakoak. 6.000 pertsonari baino gehiagori eragin die ezbeharrak, eta 1.500 lekualdatu behar izan dituzte.

Euritea joan den asteazkeneko 22:30 aldera hasi zen, Datong izeneko eremu menditsuan. Ostegunean, 07:00 aldera, bigarren mailako larrialdia ezarri zuten agintariek.


Summary: Pentsioak «benetako KPIra» lotzea galdegin dute Bilbon. Milaka lagun manifestatu dira «kalitatezko zerbitzu publikoen alde» eta pentsioak inflazioaren pare igo ditzaten

Bilboko Aste Nagusiko astelehenean ere ez dute ahaztu pentsiodunek beren erreibindikazioekin duten konpromisoa azken urteotan. Milaka lagunek parte hartu dute pentsioak «benetako KPIra» lotzeko eskatu duen martxan. Bizkaiko Pentsiodunen Mugimenduak deituta, manifestariek gogorarazi dute oraindik ez dela onartu 1.080 euroko gutxieneko pentsioa. Bizitzaren garestitze apartekoak leku berezia izan du beren erreibindikazioen artean. %10etik gora dago KPIa urte arteko tasan, eta 2022ko KPIaren batezbestekoa igotzeko konpromisoa dauka Espainiako Gobernuak; izan ere, legez jaso dute aurten. Kontua da inflazio erreala nahi dutela pentsiodunek.

Moiua plazatik Areatzara joan da manifestazioa, jai giroan, batukadak eta txistulariek lagundurik. «Murrizketei ez Osakidetzan» eta «Bankuak, lapurrak, itzuli milaka milioiak» eta halako leloak zituzten kartelekin ibili dira pentsiodunak. Zahar etxe publikoen aldeko oihuak ere izan dira, eta hango langileei txalo egin diete; Bizkaiko Foru Aldundiaren aurkako oihuak egon dira martxan.

BPMko bozeramaile Jon Fanok azaldu du 1.080 euroko gutxieneko pentsioak mesede handia egingo liekeela «batik bat emakumeei», haiek baitira pentsio apalenak dituztenak. Osakidetza «desegiten eta pribatizatzen» ari direla salatu du, era berean, eta prozesu hori gerarazi egin behar dela.

Lau urte dira Bizkaiko pentsiodunen protestak hasi zirela. Fanok jakinarazi du urriaren 15ean Madrilera joango direla, Iberiako penintsulako beste zenbait talderekin batera erreibindikazio egun bat egitera.


Summary: Haurrentzako bost film emango dituzte Zinemaldian, euskaraz. Hauek dira filmak: D’Ortagnan eta hiru Mosketxakurrak, Oltxiak, Space Jam:aro berria, Tom eta Jerry eta Trash.

Donostiako Zinemaldiak Haurrentzako Zinema sailean emango dituzten bost filmen berri eman du; hiru lan animaziozko filmak dira, eta beste biek benetako irudiekin nahasten dute animazioa. Gainera, lan guztiak euskaraz bikoiztuta ikusi ahal izango dira Zineuskadiren lankidetzari esker, Zinema Euskaraz programaren barruan. Irailaren 16tik 24ra egingo den 70. edizio honetan, Principe zinema aretoa izango da haurren txokoa.

Haurrek ikusteko aukera izango duten filmetako bat D’Ortagnan eta hiru Mosketxakurrak da, Toni Garciak zuzendurikoa, eta Alexandre Dumas idazleak bere garaian sortutako heroi klasikoak txakur bihurtu zituen 1980ko hamarkadako marrazki bizidunen telesailean dago oinarrituta. D’Ortagnan Parisera joango da Maiestatearen Mosketxakurren kidegoarekin bat egiteko asmoarekin. Filmean, adiskidetasuna, ohorea eta justizia lantzen dira, akzioz eta komediaz lagunduta.

Toby Genkel alemaniarraren Oltxiak filma izango da haurrentzat programatutako beste filmetako bat. Oltxiak –izaki berde bitxiak– bizileku baten bila dabiltza, baina ez dira inon ongi etorriak sentitzen usain txarra dutelako. Familiaren dragoia Kirasterriko zabortegian lurreratzen denean sentitzen dira oltxiak etxean bezala, eta, ondorioz, bertan geratzea erabakitzen dute. Tartean, ordea, hainbat oztopo ere izango dituzte, eta elkarrekin hiria salbatzeko gai direla erakutsi beharko diete Kirasterriko herritarrei.

Animazio hutseko hirugarren lana Francesco Dafano eta Luca Della Grotta italiarrek zuzenduriko Trash filma da. Bere patuari uko egin eta ezertan sinesten ez duen kartoizko kutxa hautsi bat da Slim, baina, bizitza aldatu egingo zaio Spark kaxa ezagutzen duenean.

Tom eta Jerry filmak animazioa eta benetako irudia nahasten ditu, eta Tim Storyren filmak Hanna-Barberak sortutako bi pertsonaien ibilbideari jarraitzen dio. Historiako lehiarik maiteenetako bat berpiztu egingo da, Jerry New Yorkeko hotelik onenera bizitzera joango baita “mendeko ezkontza” garrantzitsuaren bezperan. Ezkontza antolatzaileak ezin du gehiago Jerryrekin, eta, etsita, Tom kontratatzea erabakiko du.

Space Jam: aro berria filmak, halaber, marrazkiak eta benetako pertsonaiak ere biltzen ditu. Malcolm D. Lee da zuzendaria, eta, haren filmean, LeBron James saskibaloiko izarrak Looney Tunes taldearekin bat egingo du, Goon Squad garaitu eta, ondorioz, bere semea salbatzeko.


Summary: ELBk mobilizazio kolektiboa txalotu du, Azkarateko espekulazio kasua dela eta. Azkarateko bi etxe eta lur eremu bat enkantean saltzen saiatu ziren joan den maiatzaren 12an. ELBren eta Lurzaindiaren mobilizazioei esker, bertan behera gelditu ziren enkanteak, eta, azkenean, herriaren eta familia jabearen arteko erabakia adostu dute, salmenta espekulatiboa saihestuz.

Azkarateko Herriko Etxearen eta Aintziburu familia jabearen artean adostu da, azkenean, Azkarateko (Nafarroa Beherea) bi etxeen eta 31 hektareako lur eremuaren negozioa. ELBk prentsa agiri batean azaleratu duenez, «Herriko Etxea eta familiaren arteko harremanek denentzako zuzenago den aterabide bat aurkitu dute, SAFER eta EPFL egituren laguntzarekin: herriak hainbeste falta dituen etxebizitzak egiten ahalko ditu, eta 31 hektarea laborarien esku geldituko dira».

ELBk eta Lurzaindiak jakinarazi dute «biziki begi onez» ikusten dutela Azkarateko herriaren eta Aintziburu familiaren arteko akordioa. Haien ustez, «gertakari biziki larria gerta zitekeen» maiatzaren 12an, bi etxeak eta lur eremua enkantean saltzera emanak izan zirelarik.

ELBk azpimarratu du gertakariak «aldi batez gehiago» erakutsi diela «bide zuzenean» direla, eta «arrazoi» dutela «zuzengabekeriaren aitzinean altxatzea».

Enkanteen kasua

Azkarateko Etxeberria etxea eta lur puska batzuk saltzekoak zituzten enkantean, Baionako Auzitegian. ELBren eta Lurzaindiaren aburuz, halako salmentak «joera espekulatiboa» sustatu besterik ez du egiten.

Joan den maiatzaren 12an, enkanteei hasiera eman zieten, eta, Azkarateko kasuaren aldia iritsi zenean, ELBko, Lurzaindiko eta Ostia kolektiboko kideak «Euskal Herria ez da salgai» oihukatzen hasi ziren. Oren erdi batez auzitegiko gelan egon ondotik, magistratuek atera behar izan zuten. Finean, bertan behera utzi zuten salerosketa.

Halere, Baionako Auzitegiak adierazi zuen enkantea berriz eginen zutela irailaren 8an, baina konpromisoa auzitegiak emandako epea aitzin atzeman dute elkarte eta erakunde militanteek.


Summary: Terrorismoa goratu izana ukatu dute Berangoko hiru lagunek Auzitegi Nazionalean. Martxoaren 13an Ibai Aginaga preso ohiari egindako ongietorriaren harira daude inputatuta. Epaileak «oraingoz» ez du erabaki beste eginbiderik egitea.

Espainiako Auzitegi Nazionalean deklaratu dute gaur Berangoko (Bizkaia) hiru lagunek, martxoaren 13an Ibai Aginaga preso ohiari egindako ongietorriaren harira. «Terrorismoa goratzea» leporatzen diete hirurei; akusatuek, ordea, ukatu egin dute hori egin izana; azaldu dute ekitaldi «pribatua» izan zela, eta ez zutela deliturik egin. Europa Press albiste agentziaren arabera, epaileak «oraingoz» ez du erabaki beste eginbiderik egitea, eta epaitegia Polizia Judizialari eskatutako txostenen zain dago.

Basauriko (Bizkaia) kartzelatik atera zen Aginaga, hogei urte inguru espetxean egon ostean, eta ongietorria egin zioten Berangoko frontoian. Vox talde politikoak, Villacisneros fundazioak eta Dignidad y Justicia taldeak salaketa aurkeztu zuten ekitaldiaren harira, eta, horri erantzunez, ikerketa bat abiatu zuten. Kandaru Kultur Elkarteko hiru kide inputatu zituzten: Ismael Moreno magistratuak egotzi zien ekitaldiaren antolaketan parte hartu izana.

Elkarteak salatu du «kriminalizazio kanpaina mediatiko, politiko eta judizial bat» abiatu dutela haren kontra, ekitaldiaren aurretik eta horren ondoren. Batez ere, El Correo hedabideak kanpaina hori elikatzeko izan duen «protagonismoa» nabarmendu du. Horrez gain, adierazi du Berangoko Udalak ere jarri dizkiela zigorrak: hiru hilabeteko bina debeku udal guneak erabiltzeko, eta 500 euroko bina isun, frontoiko paretetan pankartak itsasteagatik eta frontoiaren «erabilera desegokiagatik». Elkarteak azaldu du helegitea jarri diela bi isunei, baina ez duela erantzunik jaso.

Kandaruren arabera, horrekin guztiarekin, herrian «errotuta» dauden bi baloreri «jazarri» nahi zaizkie, eta, aldi berean, horiek «zigortu»: batetik, amnistia gatazka politikoaren erroaren «gainditze» moduan ulertzea eta, bestetik, errepresioari aurre egiten dioten militante politikoen «duintasuna» aitortzea. Horiek horrela, elkarteak berretsi du «herri lanarekin» jarraituko duela, herria eraikitzen eta Euskal Herri «libre» baterako bidea egiten.

Inputatuei elkartasuna adierazteko, elkarretaratzea egingo dute gaur Berangoko Gudarien plazan, 20:00etan.


Summary: Israelgo Auzitegi Gorenak ez du askatuko gose greban dagoen preso palestinarra. Khalil Awawdeh presoak 170 egun baino gehiago daramatza gose greban, eta haren osasun egoera larria dela ohartarazi dute

Israelgo Auzitegi Gorenak uko egin zion atzo gose greban dagoen Khalil Awawdeh preso palestinarra askatzeari. 170 egun baino gehiago daramatza greban atxilotze administratiboa amaitzeko eskatzeko, eta, joan den ostiralaz geroztik, Tel Aviveko erietxe batean dago Awawdeh, egoera kritikoan. 38 kilo pisatzen zituen ospitaleratu zutenean.

Iragan ostiralean, Israelgo auzitegi militar batek preso palestinarrak duen atxiloaldi administratiboa eten zuen behin-behinean. Izan ere, Awawdehek osasun arreta behar zuen gose grebaren ondorioz. Hala, epaitegi militarrak agindu zuen atxiloaldia eteteko presoa erietxean zen bitartean, baina berriz indarrean sartzeko espetxera itzultzeko. Tarte horretan helegitea jarri zuen presoaren abokatuak.

Ahlam Haddad preso palestinarraren abokatuak auzitegiari eskatu zion «berehala askatzeko» Awawdeh. Eskakizun horri uko egiten bazion auzitegiak, helegitean eskatu zuen presoa ez askatzeko arrazoiak emateko, eta haren kontrako karguak publiko egiteko. Horrez gain, adierazi zuen presoaren osasun baldintzen inguruko informazio guztia nahi zuela, eta Awawdehek gose greban jarraituko duela, aske uzten duten arte.

Epaileek, hartutako erabakia argudiatzeko, adierazi zuten «froga sendoak» daudela preso palestinarraren atxiloketa administratiboa justifikatzeko. Palestinako Presoen Elkarteak, ordea, Auzitegi Gorenaren epaia kritikatu du esanez «aitzakia bat» besterik ez dela preso palestinarrak gose greba alde batera uzteko, eta atxiloketa administratiboko estatusa lehengoratzeko.

Estatus horrek aukera ematen dio Israeli palestinarrak atxilotzeko haien kontrako kargurik gabe, eta epaiketarik egin gabe. Atxiloketa administratiboak hiru eta sei hilabetekoak izan daitezke, eta luzatzeko aukera dago mugarik gabe. Politika horrek bide ematen dio Israeli palestinarrei bizi osorako kartzela zigorra ezartzeko. Gainera, espetxera sartzeko arrazoiak eta frogak ez dituzte ezagutarazten, ezta presoaren abokatuari ere. Israelgo indarrek argudiatzen dute «isileko frogak» daudela tarteko, eta segurtasun kontuengatik ezin dutela esan zein izan diren presoak atxilotzeko arrazoiak.

Egun, Israelek 700 palestinar baino gehiago ditu atxilotze administratiboan; 2008tik inoizko kopururik handiena da. Nazioarteko komunitateak politika hori gaitzesten du. Besteak beste, Amnesty Internationalentzat «praktika krudel eta bidegabea» da Israelek egiten duena. Aldi berean, salatzen du herrialde horrek egiten dituen atxiloketa administratiboak bide ematen diola Israeli «apartheid politika» iraunarazteko palestinarren aurka.

Israelek okupatutako Zisjordania hegoaldeko Hebron hirian jaio zen Awawdeh; 40 urte ditu, eta Jihad Islamikora lotuta dago. Iragan martxoaren 3an hasi zuen gose greba, eta tartean bi hilabeteko etena egin zuen. Hain justu, iragan ekainean erabaki zuen gose greba etetea, Israelgo presondegiko agintariek baieztatu ziotelako atxiloketa administratiboa ez zutela luzatuko. Baina egindako promesa ez zen bete, eta, askatuko ez zutela jakitun, joan den uztailean greba berriro hastea erabaki zuen. Iragan urte amaieratik kartzelan dago.

GKEen buruzagiak atxilotuta

Egoitzak erasotzeaz gain, atzo GKE Gobernuz Kanpoko Erakundeen zenbait buruzagi atxilotu eta galdekatu zituzten. Horietako bat da Khaled Quzmar DNI Haurren Defentsa-Nazioartekoaren Palestinako adarra erakundearen buruzagia. DNIko Twitter kontuan jakinarazi zutenez, zuzendaria zaintzapean dago, Israelgo indarrek GKEen kontrako ekintzak areagotu baitituzte. Quzmarrek adierazi du galdeketan esan ziotela erakundean lan egiten jarraitzen bazuen auzitara eramango zutela.

Nazioarteko entitateek, besteak beste Nazio Batuen Erakundeak, AEBek, edota Europako Batasuneko bederatzi herrialdeetako Atzerri Ministerioek, Israelek salatutakoa ukatu dute «frogak falta» direlako.

Joan den ostiralean Israelgo indarrek Palestinako GKEen sei egoitzatan indarrez sartu, sarekadak egin, lekua miatu, eta kalteak eragin zituzten. Al-Haq, Addameer, Ikerketarako eta Garapenerako Bisan Zentroa, DNI, Nekazaritza Lanaren Batzordeen Batasuna, eta Emakume Palestinarren Batzordeen Batasuna dira eraso egin zieten erakundeak.

Israelgo Indar militar armatuek agindua eman zuten sei egoitza horietako bulegoak berehala ixteko. Horrez gain, jabetza pribatua eta hiru bulegotako informazioa konfiskatu zituzten. Israelgo agintari militarrek «terroristatzat» zituzten erasotutako erakundeak, eta haiek egiten zituzten ekintzak «legez kanpokoak» ziren Israelgo militarrentzako.


Summary: Gizonezko bat atxilotu dute Gasteizen, bikotekide oihari eraso egitea leporatuta. Igande goizaldean gertatu zen erasoa. Atxilotuak 26 urte ditu.

Gasteizko Udaltzaingoak 26 urteko gizonezko bat atxilotu zuen atzo, bikotekidea jo izana egotzita. Larunbat gauean gertatu zen. Gasteizko Udalak zabaldutako informazioaren arabera, Poliziak abisu bat jaso zuen 01:00 aldera; lekuko batek eman zuen erasoaren berri. Polizia biktimaren etxebizitzara joan zen, eta bertan aurkitu zuten emakumezkoa, zauri batzuk zituela.

Emakumezkoak poliziei esan zien bikotekideak egin ziola eraso; iraindu izana eta jo izana leporatu zion hari. Horiek adituta, gizonaren bila hasi zen Polizia. Ondoko kale batean atzeman zuten azkenik.


Summary: Euskal Herrian dago jada Espainiako Vuelta. Euskal Herriko errepideetan ibiliko da Espainiako Vuelta hiru egunez. Gaurko etapa Gasteizen hasiko da, eta Guardian amaitu.

Euskal Herrian da Espainiako Vuelta. Herbehereetan hiru etapa jokatu ondoren, tropela euskal errepideetan barna ibiliko da hiru egunez. Zale asko izan da errepide bazterretan txirrindulariak animatzen, eta ziklistek esker ona adierazi dute. Euskal Herriko zaleak beren ospeari eusten saiatuko dira datozen hiru egunetan. Sailkapenean, taldekako erlojupekoan zabaldutako tarte bera du Primoz Roglicek (Jumbo-Visma) gainerako faboritoekin, baina, gaur, bosgarren etapan, mugimenduak espero dira.

Herbehereetako azken etapa amaitu eta berehala hartu zuten txirrindulariek hegazkina, Forondako aireporturaino. Atzo, atseden eguna zuten, eta Gasteizen igaro dute; hain zuzen ere, handik abiatuko da Vueltako laugarren etapa, gaur. Guardian (Araba) izango du helmuga, eta Joseba Beloki txirrindulari ohiak prestatutako ibilbide gorabeheratsua egin beharko dute ziklistek.

Opakua (bost kilometro luze eta %6,9ko pendiza), eta Herrera (7,3 eta %4,8) izango dira eguneko mendateak, eta amaierak ere goranzko joera dauka. Kontuan hartzeko aldapak daude, eta esprinterrek irabazteko lehiatik kanpo gelditzeko arriskua izango dute. Remco Evenepoel eta Julian Alaphilipperentzat (Quick-Stepp) aukera polita izan daiteke.

Zaleek izango dute elkartzeko tokia, Bastidan (Araba). Guardiarekin muga egiten du udalerri horrek, eta Arabako Foru Aldundiak zaleentzako gune bat paratu du han; hainbat jarduera egingo dira. Pantaila erraldoi bat ere jarriko dute, etapa bertatik bertara ikusi nahi dutenek elkarrekin ikus dezaten.

Bosgarren etapa, berriz, Irundik (Gipuzkoa) abiatuko da, eta Bilbon izango du helmuga; beraz, Aste Nagusiko jai giroan murgilduko da lasterketa. Orain artekoarekin alderatuta, guztiz ibilbide ezberdina izango du etapak. Bost mendate igo beharko dituzte txirrindulariek. Lehenbizi, hirugarren mailako hiru mendate igoko dituzte, eta, ondoren, Ganguren bi aldiz (%4,6 eta %8). Klasiko baten antzeko ibilbidea du etapak, eta diziplina horietan ondo moldatzen direnak dira faborito. Taldekako erlojupekoan denbora galdu zuten faboritoek mugitzeko aukera izango dute, eta baliteke lehenengoz aritzea liderrak elkarrekin indarrak neurtzen.

Affini lider; Roglic aurretik

Bilbotik bertatik abiatuko da tropela seigarren etapan. Euskal Herria atzean utzi, eta Kantabriarako bidea hartuko du (Espainia): San Miguel de Aguayon amaituko da. Ihesaldia lehenengo aldiz iristeko egun aproposa izan daiteke, baina, Euskal Herriko lehen bi saioetan gertatzen denaren arabera, zenbait talderen estrategiak aldatu egingo dira.

Vueltak Herbehereetan eman dituen hiru egunek arrastoa utzi dute sailkapen nagusian. Taldekako erlojupekoan ikusi ziren tarte berak daude sailkapenean. Roglic zen faborito nagusia lehia hasi aurretik, eta tarteak haren alde daude lehen egunetik. Hamahiru segundoren aldea dauka esloveniarrak Richard Carapazekin (Ineos), eta hamalaurena Evenepoelekin. Joao Almeidak (UAE) 33 segundo galduak ditu sailkapenean, eta Jai Hindleyk (Bora), 41. Mikel Landa (Bahrain) da lehen euskal txirrindularia: 45. postuan dago, Eduardo Affini liderrarengandik 47 segundora. Vueltak hiru lider izan ditu jada, hirurak Jumbokoak.


Summary: Madrilek erabaki du tximino baztangaren aurkako txertoaren dosi txikiagoak jartzea. Orain arteko dosi bera emango diete immunoeskasia daukatenei, haurdun daudenei eta umeei

Espainiako Osasun Publikoaren Batzordeak erabaki du tximino baztangaren aurkako txertoaren dosi txikiagoa emango dietela oro har herritarrei. EMA Sendagaien Europako Agentziaren irizpideari jarraituz hartu dute erabakia, hark joan den ostiralean baimendu baitzuen dosi txikiagoa eman ahal izatea. Haurdun dauden emakumeak, immunoeskasia duten pertsonak eta umeak dira salbuespena: egungo dosi bera jarriko diete horiei.

Orain arte, 0,5 mililitroko dosia ematen zieten herritarrei; aurrerantzean, berriz, 0,1 mililitrokoa izango da. Egin dituzten kalkuluen arabera, orain arteko dosiak halako lau jarri ahal izango dituzte horrela. Berez, bi dosi jarri behar zizkieten, batetik bestera 28 eguneko tartea utzita. Alabaina, txerto gutxiegi egon direnez, bakarra jartzen zieten. Carolina Darias Espainiako Gobernuko Osasun ministroak ostiralean jakinarazi zuenez, estrategia berriarekin bi dosiak ipiniko dituzte.


Summary: Hamabi urteko espetxe zigorra eskatu du fiskaltzak Cristina Fernandezentzat. Argentinako presidenteordeak salatu du ez diotela defendatzen uzten. Alberto Fernandez presidenteak babestu egin du. Bart gauean ehunka jarraitzaile eta kontrako bildu dira Fernandezen etxe parean.

Argentinako Fiskaltzak hamabi urteko espetxe zigorra eta kargu publiko izateko bizi guztiko inhabilitazioa eskatu du Cristina Fernandez Argentinako presidenteordearentzat ustezko iruzur kasu batengatik. Argentinako presidente zela (2007-2015) herri lanen esleipenean iruzur egitea leporatzen diete Fernandezi eta Nestor Kirchner haren senarrari (2010ean hil zen). Guztira, 39 milioi euroko iruzurra egin zutela kalkulatu du Diego Luciano fiskalak: «Estatuari eta botoa eman diotenei egin die iruzur», adierazi du. Ustezko iruzurra Santa Cruz probintzian gertatu zen, hegoaldean.

Fernandezek bere kontrako jazarpena salatu du, eta ez diotela defendatzen uzten. Orain presidenteorde denez, ez da prozesu judizialaren zati honetan parte hartzen ari, eta iragarri du gaur frogatu egingo duela, nahita ere, ez diotela epaiketan hitz egiten uzten. Twitterren harridura agertu du, eta «fusilatze mediatiko-judiziala» salatu du.

Alberto Fernandez Argentinako presidenteak babesa eta elkartasuna adierazi dizkio. Gobernuak ere «jazarpen mediatiko eta judiziala» salatu du ohar batean, eta gehitu du ez dutela frogatu leporatzen zaizkion delituetatik bakar bat ere. «Justizia botere faktikoen menpe» jarri nahi dutela ere esan du Gobernuak.

Defentsak irailaren 5ean hartuko du azken hitza prozesu judizialean, eta epaia abendurako espero da. Cristina Fernandez erruduntzat joz gero, helegiteen bideari heldu ahal izango dio, eta urteak pasa daitezke epaia behin betikoa izan arte. Ordura arte ez dira eraginkorrak izango ez espetxe zigorra ezta inhabilitazioa ere.

Fiskaltzaren zigor eskaeraren berri izan ondoren, ehunka herritar bildu dira bart gauean Fernandezen etxe atarian. Batzuek alde, beste batzuk kontra. «Cristina ukitzen badute, sekulako iskanbila izango da», abesten zuten aldekoek.