Summary: Inflazioa %9,6ra iritsi da martxoan Hego Euskal Herrian. Energia garestiaren eragina beste alorretara zabalduz doa, eta azpiko inflazioa %3,5ra igo da. Erregaiak %37 garestiagoak izan ziren iazko martxoan baino, eta elikagaien prezioak %6,8 handiagoak. %68ko igoera ikusgarria izan dute etxebizitzetako ohiko gastuek.

Ohiko bizitza garestiagoa dela berrestera etorri da martxoko KPI kontsumo prezioen indizea. Inflazioa %9,6raino igo da Hego Euskal Herrian, bi digituetara iritsi gabe baina goranzko bidean bizi, otsaileko %7,5etik jauzi nabarmena eginda.

Datua espero izatekoa zen, INE Espainiako Estatistika Institutuak datu aurreratuan azaldu baitzuen herrialdeko inflazioa %9,8 izan zela. Datu hori berretsi egin da gaur, eta inflazio datu handiekin daude beste herrialde garatu asko ere. Atzo bertan, Alemanian %7,3ko tasa iritsi zuten, azken ia 30 urteetan ikusitako inflaziorik handiena. AEBetan bertan ere %8,5eko inflazio tasa izan dute martxoan.

Hego Euskal Herriko datu esanguratsuenen artean nabarmentzekoa da, besteak beste, azpiko inflazioarena, %3,5. Elaboratu gabeko elikagaiak eta energia gaiak —aldakorrenak izan ohi direnak— kanpoan uzten dituen inflazioaren halako datu bat ikusteko, 2003ko urteko otsailera egin behar da atzera. Azpiko inflazioak erakusten du prezioen igoera beste sektoreetara hedatzen ari dela, eta egonkortzen.

Ukrainako gerrak, nola ez, eragin zuzena du kontsumo gaien garestitze orokor horretan. Gas garestiaren ondoriozko argindar garestiak gorantz zekarren inflazioa, baina gerrarekin, adibidez petrolioa eta ondorioz erregaiak modu ikusgarrian garestitu dira: iaz baino %37 garestiago salerosi dira Hego Euskal Herrian.

Elikagaien salneurria ere nabarmen igo da iazko martxokoekin alderatuta, %6,8. Datu ikusgarrienetako bat, hori bai, etxebizitzako gastuen prezioan ikusi daiteke (berokuntza, argia eta ura): gastu horiek %68,4 garestiago dira.

Azpiazu: «Oso arazo handia da»

ETB1eko Egun on,Euskadi saioan elkarrizketa egin diote Pedro Azpiazuri, eta Jaurlaritzako Ekonomia eta Ogasun kontseilariak onartu du %10etik gertu den inflazioa «oso arazo handia» dela langileentzat, enpresentzat eta ekonomiarentzat oro har. Azaldu duenez, energia kostuen eta lehengaien garestitzearen ondorioz igo dira %70 inguru kontsumo salneurriak, eta aldagai aldakorrago horiek kenduta geratzen den azpiko inflazioa kontrolatzea «zailagoa» da.

«Kapaz bagara argindarraren eta gas naturalaren prezioa kontrolatzeko, inflazioaren parte handiena kontrolpean egongo da». Dena den, gogoratu du batik bat Europako Batasunaren esku dagoela gasaren salneurriarekin zer gertatuko den. Inflazioari dagokionez, EBZ Europako Banku Zentralak interes tasak igo ditzake, baina hori neurrian egin beharko lukeela gaineratu du, kontsumoari eta inbertsioari kalte ez egiteko. Jaurlaritzak espero du bigarren seihilekotik aurrera beherantz egitea KPIak.

Sindikatuen eta enpresaburu elkarteen artean «akordio zabal bat» lortzera deitu du Azpiazuk, eta soldaten igoerari begira azpiko inflazioa erreferentzia gisa hartzeko eskatu du. «Arazo handi bat da». Izan ere, haren ustez, KPIa erreferentzia gisa hartuz gero, baliteke prezioak are gehiago igotzeko gurpil zoroa sortzea, eta horrek kalte egingo lioke enpresen lehiakortasunari. %4,5 inguruko azpiko inflazioa aintzat hartuta, langileek izan dezaketen 6,5 puntuko erosahalmen galera etorkizunean enpresek konpentsatu beharko luketela gaineratu du: «Esfortzua egin bada, esan nahi du gauzak onbideratzen direnean konpentsatu egin behar dela».

Eskaera hori ez du aintzat hartu Daniel Gonzalez UGTko Politika Sindikaleko arduradunak, eta eskatu du soldatak KPIaren arabera igotzeko. Haren arabera, «lotsagarria da pandemia eta Ukrainako gerra aitzakiatzat erabiltzea langileak zigortzeko», kontuan harturik zenbait enpresak «ezohiko etekinak» dituztela egoera honetan. Gonzalezek esan du egun Araba, Bizkai eta Gipuzkoako langileen %70 ingururi eragiten dien negoziazio kolektiboa «blokeatuta» dagoela eta Confebaski eskatu dio egoera desblokeatu dezala soldatak berrikusteko klausulak ezartzeko. Halaber, argindarraren, gasaren eta elikagaien kostua apaltzeko neurri gehiago eskatu ditu.

Hain zuzen ere, Nadia Calviño Espainiako Gobernuko lehendakariorde lehenak eta Ekonomia ministroak espero du inflazioak behera egingo duela datozen hilabeteetan, erregaien prezioa 20 zentimo apaltzeko laguntzari, argindarraren gaineko zerga jaitsierari eta Europako Batasunarekin handizkako merkatuen inguruko negoziazioei esker. Haren arabera, egungo inflazioa «onartezina» da.


Summary: «Genozidioa» egitea egotzi dio Bidenek Putini. AEBetako presidenteak aurrenekoz erabili du kontzeptu hori Ukrainan gertatzen ari dena definitzeko. «Kopuruak, ebidentziak, handitzen ari dira; diferenteak dira joan den astekoekin alderatuta». Ukrainak Errusiari leporatu dio korridore humanitarioak blokeatzea, eta, hortaz, gaur ez ditu zabaldu.

Joe Bidenek behin baino gehiagotan esan du azkeneko asteotan Vladimir Putin gerra krimenak egiten ari dela Ukrainan. Oraingoan beste pauso bat eman du AEBetako presidenteak Errusiakoari egindako akusazioetan, eta «genozidioa» egitea leporatu dio lehendabizikoz.

Etxe Zuriko maizterrak hitz hori erabili zuen atzo iluntzean —goizaldea Euskal Herrian—, Iowa estatuan egindako ekitaldi batean gasolinaren prezioaren gorakadari aurre egiteko Washington hartzen ari den neurriez hitz egiten ari zela. «Nire esku dagoen guztia egiten ari naiz prezioak murrizteko eta Putinek eragindako prezioen igoerari aurre egiteko», adierazi zuen, eta jarraian hau gehitu: «Zeuen familien aurrekontuek ez lukete egon beharko diktadore batek gerra bat hasi eta munduaren beste aldean egindako genozidioaren menpe».

Gero, hegazkinera igo behar zuenean, erabilitako hitzari buruz galdetu zioten kazetariek, eta argitu zuen baietz, nahita erabili zuela. «Gero eta argiago geratzen ari da Putin ukrainar izate hutsa ezabatzeko ahaleginean ari dela. Eta kopuruak, ebidentziak, handitzen ari dira; diferenteak dira joan den astekoekin alderatuta». Volodimir Zelenski Ukrainako presidenteak txalotu egin du Bidenek esandakoa: «Benetako lider baten hitzak dira. Gauzei bere izenez deitzea ezinbestekoa da gaizkiari aurre egiteko».

Ukrainako Gobernuak salatu zuen lehengo astean Errusiako armadak «sarraski» bat egin zuela: Butxa herrian, Kiev eskualdean, 340 bat zibilen gorpuak lurrean botata utzi zituztela. Bideni galdetu zioten duela egun batzuk ea hori genozidiotzat hartzen duen, eta adierazi zuen ezetz, «gerra krimen bat» zela.

Karim Khan Nazioarteko Zigor Auzitegiko fiskalburua Butxan izan da, eta auzitegiak gaur Twitterren nabarmendu du herria «gerra eszena bat» dela. «Hemen gaude arrazoizko motiboak ditugulako pentsatzeko auzitegiaren jurisdikziopeko krimenak egiten ari direla». ESLA Europako Segurtasun Lankidetzako Antolakundeak txosten bat kaleratu du gaur, ohartaraziz «eredu argiak» daudela adierazten dutenak Errusiako armadak nazioarteko zuzenbide humanitarioa urratu duela.

Hain zuzen, AEBetako presidentearen hitzez galdetu diote Emmanuel Macron Frantziako jarduneko presidenteari, eta erantzun du nahiago duela ahoratutako hitzekin «zuhurra» izan. Gainera, ez zaio «erabilgarria» iruditzen gertatzen ari dena definitzeko kontzeptuetan «gorakada bat» egitea. «Jarraituko dut gerra hau gelditzeko eta bakea eraikitzeko ahaleginean. Esan dezakedana da egoera onartezina dela eta gerra krimenak daudela». Kremlinek ukatu egiten ditu gerra krimenak. Macronek gogorarazi du datozen egunetan Putinekin eta Zelenskirekin hitz egitekoa dela.

Ukrainak jakinarazi du gaur ez dutela korridore humanitariorik zabaldu zibilak ebakuatzeko eta herritarrei oinarrizko produktuak emateko, Errusiako armadaren tropei leporatuta horiek blokeatzen ari direla eta Luhanskeko Herri Errepublikan su etena urratu dutela. Irina Verextxuk Ukrainako lehen ministrordeak Telegram bidez adierazi duenez, Kremlineko soldaduek zibilak ebakuatzeko autobusen bidea blokeatu dute Zaporizhia eskualdean. Hain zuzen, hara jotzen ari dira Mariupol hiri setiatutik —Donetsk oblasta— ihes egiten ari diren errefuxiatuak.

«Okupatzaileek ez diote jaramonik egiten nazioarteko zuzenbide humanitarioari, eta, gainera, ezin dute beren biztanleria behar bezala kontrolatu», salatu du Verextxukek. Herri errepublika errusiazalea da Luhansk. «Honek guztiak arrisku handia eragiten du bideetan; beraz, behartuta gaude korridore humanitarioak ez irekitzera. Horiek ahal bezain pronto zabaltzeko lan egingo dugu».

Eta gaur Errusiako Defentsa Ministerioaren bozeramaile Igor Konaxenkovek iragarri du Mariupolen Ukrainako itsas armadako 1.026 soldadu errenditu egin direla eta armak Errusiako armadari eman dizkiotela. Segidan, baina, Ukrainako Defentsa Ministerioko bozeramaile batek erantzun du ez duela amore emate horren berri, Kyiv Independent webgunean zabaldutako ohar batean.

Ia-ia Ukrainako gerra hasi zenetik setiatu du Errusiako armadak Mariupol hiria, eta hango alkate Vadim Boitxenkok uste du orduz geroztik 21.000 bat zibil hil dituztela borroketan. 450.000 biztanle inguru zituen hiriak gerra hasi aurretik, eta Boitxenkok telebista batean esan du 100.000 bat lagun ebakuatuak izan zain daudela.

OPCW, kezkatuta

Zelenskik hitzaldi telematiko bat eman du gaur, Estoniako Parlamentuan, eta horretan berriro leporatu dio Errusiari fosforoz egindako bonbak erabiltzea. Arma Kimikoak Debekatzeko Erakundeak atzo ohar batean ohartarazi zuenez, «kezkatuta» dago informazio horiengatik, eta adierazi zuen gertutik aztertzen ari dela zer gertatzen ari den. Akusazio horiek eginda ere, Zelenskik ez du frogarik aurkeztu.

Kremlinek ukatu egin du arma kimikoak erabili izana, eta, Errusiak AEBetan duen enbaxadaren arabera, arma kimikoen biltegi guztiak 2017an txikitu zituzten.


Summary: Jaurlaritzak datorren astean jakinaraziko dizkie ikastetxeei maskara erabiltzeko irizpideak. Asteartean onartuko du Espainiako Ministroen Kontseiluak maskara barrualdeetan kentzea ahalbidetzen duen neurria, eta hurrengo egunetik aurrera ez da nahitaezkoa izango Hego Euskal Herriko toki itxi gehienetan. Hezkuntza Sailak ez du jarraibiderik zehaztuko arauaren berri izan arte.

Datorren asteazkenetik aurrera Hego Euskal Herriko toki itxi gehienetan ez da nahitaezkoa izango maskara janztea. Espainiako Ministroen Kontseiluak asteartean hartuko du erabakia, eta biharamunean sartuko da indarrean. Garraio publikoetan, eta zentro sanitarioetan eta soziosanitarioetan derrigorrezkoa izango da oraindik ere, baina ez gainerako toki itxietan. Nolanahi ere, maskara «arduraz» erabiltzea gomendatuko zaie talde zaurgarrietako herritarrei, eta «aholkatuko» da metro eta erdiko distantzia mantendu ezin denean eta aireztapen ona ez dagoen lekuetan ere erabiltzea. Hezkuntza zentroetan neurria nola aplikatuko den ez dago argi oraindik. Eusko Jaurlaritzaren kasuan, Hezkuntza Sailak arau berriaren xehetasunen berri izan nahi du aurrena, eta ostean jakinaraziko dizkiete irizpideak ikastetxeei, saileko iturriek BERRIAri esan diotenez.

Lantokietan ere ikusteko dago nola eragiten duen neurriak. Bingen Zupiria Eusko Jaurlaritzako bozeramaileari horri buruz galdetu diote Bizkaia irratian, eta esan du Jaurlaritzak Espainiako Gobernuaren erabakiaren xehetasunen berri izan nahi duela aurrena, baina arauak arau «zentzuz eta zuhurtziaz» jokatu behako dela enpresetan.

Zirkularra ikastetxeetan Eusko Jaurlaritzako Osasun Sailak zirkular bat bidali du hezkuntza zentroetara, zehaztuz langileek, ikasleek eta familiek nola jokatu behar duten egoera epidemiologiko berrian. Agiri hori eskuratu du BERRIAk, eta horretan esaten da egoera epidemiologikoa «trantsizio fase» batean sartu dela, herritarren artean lortutako «immunitate maila altuak» ahalbidetuta. Fase berrian talde zaurgarrienen eta COVID-19 kasu larrienen arta lehenetsiko dela zehaztu du Osasun Sailak. Ikastetxeak, ordea, ez ditu eremu kalteberatzat hartzen, eta, beraz, horietan ez du probarik egingo, ez neurri berezirik hartuko, agiriak dioenez. Gogoratu du pertsona batek COVID-19arekin bateragarriak diren sintomak izanez gero edo proba diagnostiko batean positibo emanez gero ez duela bakartze zorrotzik egin behar. Hala ere, azpimarratu du ikasleek ez dutela ikastetxera joan behar sintomak dituzten bitartean.

Maskararen erabilerari dagokionez, berriz, eta neurri berria indarrean sartu arte, 6 urtetik beherako haurren kasuan maskara erabiltzea gomendatu du Osasun Sailak, betiere ikaslearen adina eta ezaugarriak aintzat hartuta. Haatik, erantsi du 3 urtetik beherako haurren kasuan ez dela gomendagarria maskara erabiltzea.


Summary: EAk eta LABek dei egin dute Aberri Eguna Iruñean ospatzeko. EAJk datozen egunetarako egitaraua aurkeztu du: Bizkargi mendira igoko dira larunbatean, eta Bilbon elkartuko igandean.

Lau egun besterik ez da falta Aberri Eguna iristeko, eta eragileak euren deialdien berri ematen ari dira. EAk eta LABek EH Bilduk antolatutako ekitaldietan parte hartzeko deia egin dute, «burujabetzaren» aldeko aldarria defendatzeko. EAJk, berriz, ostegunean emango du igandeko ekitaldien xehetasunen berri.

Eusko Alkartasunak bat egin du Aberri Eguna Iruñean ospatzeko EH Bilduren deialdiarekin, «Euskal Herri aske eta burujabea aldarrikatzeko». Alderdiaren esanetan, topaketarako eguna izateaz gain, «etorkizuna erabakitzeko eskubidea aldarrikatzeko» ere balioko du: «Erronka berriak ditugu aurrean, eta horiei aurre egiteko ezinbestekoa da gure erabakiak hartu ahal izatea».

LABek ere «aldarrikapen unea» dela adierazi du: «Euskal eragileoi aukera ematen digu une batez gelditzeko, nora goazen behatzeko eta gure azterketa paratzeko». Egungo «eredu ekonomiko kapitalista eta heteropatriarkala» aldatu beharra nabarmendu du sindikatuak, eta «burujabetza, bakea eta eraldaketa» defendatu ditu horretarako: burujabetza, «autodeterminazio eskubidearen bidez gure etorkizuna erabakitzeko»; bakea, «indarkeria eta zapalkuntza oro ezabatzeko»; eta eraldaketa, «sistemaren esplotazio eta krisi iraunkorra gainditzeko». Hala, LABek bat egin du EH Bilduk eta EH Baik egindako deialdiekin.

EAJk aurrez iragarri zuen Bilbon egingo duela aurtengo ekitaldia, 11:30ean. Hartan, Eusko Jaurlaritzako lehendakari Iñigo Urkulluk eta Euzkadi Buru Batzarreko presidente Andoni Ortuzarrek hartuko dute hitza. Ekinaldiaren nondik norakoen xehetasun gehiago, ordea, ostegunean emango dituzte, Gernikan (Bizkaia), Gernika muralaren aurrean. Mireia Zarate EBBko idazkariak eta Joseba Aurrekoetxea Antolakuntza burukideak egingo dute aurkezpena, iganderako prestatu duten adierazpena ezagutarazteko. Larunbatean, berriz, Bizkargi mendira (Bizkaia) igoko dira jeltzaleak, Ortuzar buru dutela.


Summary: Akusazioek eskatu dute Cabezudok preso jarraitzeko. Defentsak esan du argazkilariak harreman «baimendua» izan zuela beti modeloekin, eta erabateko «kolaborazioa» izan zutela beti argazkilariarekin.

Amaitu da Kote Cabezudoren kontrako epaiketa. Defentsak hartu du gaur hitza. «Errespetua» erakutsi nahi izan die biktimei akusatuaren abokatuak, haien «ondoeza» aitortu du, baina gero guztiz bideratu ditu argudioak argazkilariaren jarduna zuritzera. Akusatuak biktima guztiekin zuen portaeraren atzean «patroi» bera zegoela defendatu dute egunotan fiskalak eta akusazio partikularrak, eta justu kontrakoa adierazi du defentsak. Kasu bakoitza «espezifikoa» dela argudiatu du. «Kasu zehatzetara jo behar da, banaka-banaka». Cabezudo aske uzteko eskatu du defentsak, baina eskaera atzera bota du epaimahaiak, eta esan du horri erantzuteko auto bat aterako duela aurrerago.

Gaurko saioa amaitu ostean landu duten beste gai bat izan da akusatua espetxeratzearena. Lau urte beteko ditu maiatzaren 4an kartzelan, eta ez dago argi zer egoeratan geratuko den. Behin-behineko espetxeratzeko lau urteak betetzear ditu, baina ezarria duen beste zigor baten harira bi urte eta hiru hilabete espetxean egin dituela aintzat hartzeko eskatu du fiskalak, eta, horiek horrela, oraindik ere behin-behineko kartzelaldia «luzatzeko». Fiskalak adierazi du «atzeman ez diren» argazki batzuk badituela akusatuak, eta kartzelatik ateratzen bada «arrisku» handia dagoela berriz modeloen argazkiak argitara ateratzeko. Akusazio partikularrak ere berretsi du «hondamendia» litzatekeela Cabezudo kalera irtetea: «Material hori hor dago, eta azkenean atera egingo da».

Defentsak azken ondorioetan gogoratu du argazkilaria lanean hasia zela 1980ko hamarraldirako. Nabarmendu du ofizioz beti izan dela dentista, baina sona eta onespena jada bazituela ordurako argazkilari gisara. Beraz, auzibide honi neurria hartzeko «denboraren» aldagaiari erreparatu behar zaiola uste du. «Abanikoa oso zabala da: ia 30 urte dira». Batetik, hamarraldiotan bilakaera handia izan dutelako teknologia berriek, eta argazkilariaren lanek sarean izan duten hedatzea eta erabilera izan delako auzibide honen ardatzetako bat. Hain justu, horretan argazkilaria «aitzindaria» izan zela onartu du, baina gero mundu horrek izango zuen bilakaera ezin zela «imajinatu» ere egin aldi hartan. «Argazkiak egiten hasi zenean, Internet oraindik proiektu bat zen», adierazi du abokatuak. Eta beste «aldagai bat» ere nabarmendu du: «Garai hartako errealitate soziala». Eta horren araberako begiradak, ikuskerak. «Ez da gauza bera 1980ko edo 1990eko hamarraldietako morala, eta oraingoa», azaldu du. «Eta zer ikusi dugu urteotan? Ez dakit onerako edo txarrerako den, baina biluziaren eta pertsona adindu eta adingabeek hor izaten duten parte hartzearen inguruan» begirada aldatu dela esan du. Hamarraldiotan zigor kodean ere aldaketak izan direla gogoratu du, eta moldaketa horietan aldaketa horiek eragina izan dutela.

Begirada aldatu da

Akusatuaren kontrako salaketa jarri duten emakume askoren begirada ere orain aldatu egin dela nabarmendu du, eta haien gurasoen jarrera ere ezin dela oraingo begiekin epaitu. «Neska hauen gurasoak oso pozik zeuden, baimena ematen zuten, eta inoiz ez zen arazorik egoten. Gaur egun hori aldatu egin da». Izan ere, argudiatu du auzibidean argazkilariaren irudirik «ilunenak» erakutsi direla. «Baina argitaratuta dauden beste hainbat argazki ez dira erakutsi». Areago, haien «balio artistikoa» ez da nabarmendu. Eta argazkilariaren lanetan «gustu oso oneko» argazkiak badirela adierazi du. «Eta ez dira lapurtutako argazkiak», nabarmendu du: «Estudio batean egindako argazkiak dira». Modeloen «kolaboraziorik» gabe ezingo liratekeela egin uste du. Horiek horrela, irudi «guztiz baimenduak» direla esan du, eta idatziz jasota dagoela hori dena. «Kontratu horiek hor daude».

Fiskalari eta akusazio partikularrari egotzi die «orokorkerietan» galtzea: «Errazkeriatan». Cabezudoren estudioa «toki ilun, giltzapeko baten gisan» aurkeztu dela esan du. Zituen bi estudioak, ordea, «guztiz egokiak» zirela azaldu du. «Zerbait beldurgarria aurkeztu nahi izan da, eta kontrakoa da». Modeloek argazkilaria «bilatzen» zutela adierazi du, eta horretarako motiboak zituztela. Argazkilariaren hainbat erretratatu erakutsi ditu, goraipamen hitzekin. «Eder-ederrak dira!... Eta artistikoak».

Onartu du pixkanaka «erotismora» ere egin zuela. Eta «lan pornografikoak» ere egin zituela. Baina esan du horretara ez zuela inor behartu. «Denok dakigu neska normal batek badakiela zer egin bere gorputzarekin». Nabarmendu egin du, ordea, Cabezudoren kontrako salaketak jarri dituzten andreek aurrez buruko arazoak-eta zituztela, eta horiekin lotu nahi izan du orain adierazi duten «ondoeza». Gainera, modelo askok argazkilariarekin harreman luzeak izan zituztela esan du, behin eta berriz harekin argazkiak egitea erabakitzen zutela, eta «arrazoiaren» kontrakoa dela pentsatzea hori abusu giro batean gerta zitekeela. Areago, askotan emakumeok beren gertuko pertsonak ere argazkilariarekin argazkiak egitera «animatzen» zituztela esan du. «Zeure ahizpa adingabea daramazu? Bada, ez zen zerbait hain beldurgarria gertatuko. Ez zen horrelako munstroa ere izango».

Onartu du ikusi direla epaiketan irudi gogorrak, eta denak ez zaizkiola «gustatzen», baina uste du horien atzean ez dagoela Cabezudoren portaera okerrik. «Saio horietan denetik gertatuko zen, baina dena baimendua izan zen», adierazi du. «Eta mundu guztiak bazekien nahi zuenik ez zela gertatuko». Horiek horrela, salaketen funtsa indargabetzen ahalegindu da. «Non dago hemen arazoa? Ez sinestekoa iruditzen zaigu».

Adingabeekin pornografia egitea egotzi diote, besteak beste, Cabezudori, baina delitu hori ere zuritzen saiatu da abokatua: neskek jada emakume gorputza zutela argudiatu du.«Nerabeak ziren, fisikoki garatuak». Eta argazkiak egiteko aparteko irrika zutela. «Gogo handia zuten beren edertasuna erabiliz arrakasta izateko». Adingabeei biluzik egindako argazki oro haurrekin egindako pornografia dela argudiatzea ere ikuspegi oso «erredukzionista» dela kritikatu du.

Argazkiak sarean

Onartu du sarean «kontrolik gabe» daudela sarean argazkilariak modeloei egindako irudi asko, baina horretan ere akusatuak errurik ez duela adierazi du. «Erretiratzen» saiatu dela, baina ez duela lortu. Esan du irudien zabalkunde horren guztiaren atzean ez dela bera egon, eta «etekinik» ez duela atera inoiz hortik. «Cabezudo horren guztiaren biktima izan da», adierazi du: «Ez dago frogarik esateko dirurik lortu duenik ere inoiz hortik». Hura kartzelan egon denean ere irudi horiek ugari hedatu direla adierazi du, ezin dela jakin nor dagoen horren atzean, eta ez duela konponbiderik. «Irudi gehienak hor daude, betiko, eta ezingo dira erretiratu».

Deliturik ez du ikusten, beraz, defentsak. «Erasoak? Iruzurrak? Intimitatearen kontrako delituak?... Horrelakorik ez da egon». Areago nabarmendu du akusatuak harreman «bikaina» izan duela beti modeloekin, oso gertukoa kasu askotan. Epaiketan hainbat modelok argazkilariaren «profesionaltasuna» ere goratu dutela esan du, eta «lohitu» egin nahi dela orain hori guztia. «Beraz, hemen bada zerbait bat ez datorrena». Iradoki du gura zuten arrakasta profesionala ez zutela lortu orain Cabezudoren kontra egin duten hainbat andrek, eta hori dagoela haien jokaeraren atzean: «Fama eta diru bila zebiltzan».

Akusatuak berak ere hartu du hitza. Auzibidearen atzean bere kontrako «konplot» bat dagoela esan du. Adierazi du «baimendutako» deus ez duela egin inoiz salaketa jarri duten andreen kontra. Haiekin izandako erlazioa eztitzen saiatu da. «Irri asko egin dugu elkarrekin, istorio asko kontatu dizkiogu elkarri». Beti argazki «artistikoak» egin dituela defendatu du, tankerako artista esanguratsuak ere jarraitu dituela, eta haiek ere biluzik argazkiak egin zizkietela adingabeei, berak hainbatetan egin zuen eran.


Summary: Kontseiluak, ELAk eta LABek salatu dute instituzioek ez dutela babestu enpresetan euskara planak sustatzea. «Ulergaitza» iruditzen zaie alderdi politikoek proposamena babesteko adostasunik lortu ez izana, eta adierazi dute «urrats berriak» egingo dituztela euskara planak negoziatzeko.

Lan eremua euskalduntzeko asmoz, 50 langiletik gorako enpresetan euskara planak negozia ditzaten nahi dute ELAk, LABek eta Kontseiluak. Planak modu «normalizatuan» negoziatzeko orduan, baina, «ezezkoak» jaso dituztela azaldu dute. Besteak beste, salatu dute CEN patronalak ez duela «gutxieneko interesik» agertu euskara planak sustatzeko. Horrekin batera, nabarmendu dute «ulergaitza» iruditzen zaiela alderdi politikoek proposamena babesteko adostasunik lortu ez izana eta instituzioek «inolako babesik eta bultzadarik» adierazi ez izana.

ELAk, LABek eta Kontseiluak 2020ko azaroan aurkeztu zuten akordio proposamena, eta, ordutik, harreman erronda «zabala» egin dute beste sindikatuekin, alderdiekin eta instituzioekin. Confebaskek, baina, otsailean uko egin zion planak negoziatzeari, eta, hiru eragileek adierazi dutenez, hartutako jarrera «ulertezina eta deitoragarria» iruditzen zaie.

Hori horrela, euren jarrerak berrikustera deitu dituzte elkarrizketatu dituzten eragileak; erakutsi duten «borondate eta konpromiso faltarekin» ez dutelako uste euskaraz lan egiteko eskubidea bermatzea posible izango denik. ELAk, LABek eta Kontseiluak adierazi dutenez, euskara planak Hego Euskal Herriko langileen erdiari eragingo lioke, eta enpresan euskararen normalizazio prozesua egituratzeko «urratsa» egiteko aukera emango lieke. Gainera, ohartarazi dute garai «estrategikoa» dela eremu sozioekonomikoa euskalduntzeko, datozen bi hamarkadetan belaunaldi aldaketa gertatuko baita enpresetan.

Orain arte jasotako ezezkoen aurrean, euskara planak negoziatzeko bidean «urrats berriak» egingo dituztela adierazi dute, eta nabarmendu dute hori lortzeko «bide berriak» aztertzen ari direla. Adierazi dutenez, CCOOrekin eta Adegirekin hitz egindako aukera batzuk lantzen jarraitzeko asmoa dute. Horrez gain, Euskaraldiaren harira, enpresetan egitasmo horretan parte hartzeko «dinamika bateratua» martxan jartzeko aukerak lantzen ari dira, aurrerago enpresa horietan euskara planak sustatzeko. Horrela, lan munduaren euskalduntzean «hitzetatik ekintzetara» pasatzeko deia egin diete eragile «guztiei».


Summary: Gerraren ondorioei aurre egiteko neurri gehiago iragarri ditu Nafarroako Gobernuak. Besteak beste, autonomoei eta enpresa txikietako arduradunei 3.000 eurora arteko kenkari berezi bat ezarriko zaie errenta zergan, eta 3.000 eurora arteko beste kenkari berezi bat miloi bat eurotik beherako fakturazioa duten enpresei sozietate zergan.

Gaurko kontseiluan, Nafarroako Gobernuak gerraren ondorioei aurre egiteko eta erregaiaren zein argindarraren garestitzearen ondorioak leuntzeko foru dekretua onartu du. Dekretuak zerga arloko hainbat neurri jaso ditu. Nagusia, autonomoentzako zein enpresa txikientzako kenkari berezi bat izango da, eta «18 eta 20 milioi eurora arteko» kostu izango du altxortegi publikoarentzat.

Kontseilu osteko agerraldian, Elma Saiz Ekonomia eta Ogasun kontseilariak nabarmendu du «entzuketa ariketa aktibo baten» emaitza dela dekretua. Azken asteetan hainbat eragilerekin bildu da, eta haien proposamenak aintzat hartu dituztela diote: hala nola CEN enpresaburu elkartea, ATA eta UPTA autonomo elkarteak, garraio sektoreko ANET, Tradisna eta Hiru, eta lehen sektoreko eragileak —Nafarroako EHNE, UAGN eta UCAN elikagai kooperatiben elkartea—.

Behin dekretua onartuta, parlamentuan tramitatu beharko dute. Arlo politikoari begira, Saizek errepikatu du beste taldeak ere entzun dituztela, eta behin gobernuak proposamena eginda parlamentuaren eskuetan geratzen dela haren edukia. Haren irudiko, garrantzitsua da azkar erantzutea, epemuga bat izango duten neurri eraginkorrak hartzea, eta une oro aztertzea zer eragina duten ekonomian, haien baliagarritasuna neurtzeko.

Zerga arloko neurriak

Zerga arloan, kostu energetikoaren garestitzea gehien kaltetutako sektoreen egoera leuntzeko neurriak jaso dira. Batetik, Espainiako Gobernuak ezarritako diru laguntzak ez dira zergapetuko.

Bestetik, errenta zergan autonomoei eta enpresa txikietako arduradunei etekin garbi positiboari %3ko kenkaria ezarriko zaio, 3.000 eurora arteko mugarekin. Sozietate zergan, berriz, milioi bat eurotik behera fakturatzen duten enpresei ere etekin garbi positiboaren gaineko %3ko kenkaria ezarriko zaie, eta, kasu horretan ere, gehienezko kopurua 3.000 euro artekoa izango da. Bi neurriok 18 milioi eta 20 milioi euroko eragina izango dute foru ogasunean, baina 2023an nabarituko da.

Halaber, enpresa eta jarduera horien likidezia hobetzeko beste hainbat aldaketa proposatu dira errenta eta sozietate zergetan. Adibidez, lehen hiruhilekoan BEZaren eta errenta zergaren zatikatutako ordainketen gaineko zorra dutenei atzeratu egingo zaie epea, eta jarduera ekonomikoa dutenek lehen hiruhilekoan ez dute errenta zergaren zatikatutako ordainketarik egin beharko.

Gainera, sozietate zergan ezohiko irabazien gaineko inbertsioak egiteagatik ezarritako salbuespen berezia urtebetez luzatuko da. Neurri horrekin, inbertsioa egitea pentsatu baina egoeraren ondorioz horri aurre egin ezin dutenei lagundu nahi dietela dio gobernuak.

Alokairuen errenta igoerari muga

Alokairuaren errentaren igoera ere mugatu egingo du Nafarroako Gobernuak. Urteko errenta berrikusteko orduan, Madrilgo gobernuak muga berezi bat ezarri du, eta Nafarroan ere muga hori kontuan izango dute babes ofizialeko alokairuetan: gobernuaren arabera, alokairu mota horrek «araudi propioa du», eta neurri horrekin familia zaurgarrienei mesede egingo diela uste dute.

Halaber, energia berriztagarrien instalazioak errazteko baldintzak erraztuko dituzte: 150 MWeko potentzia baino txikiagoko proiektu eolikoei eta 75 MWeko proiektu fotovoltaikoei, betiere ez badaude naturagune babestuetan ezarrita.

Nafarroako Gobernuak gogorarazi du aurretik beste neurri batzuk hartuak dituela. Adibidez, indarrean jarraituko dute argindar ekoizpenaren balioaren gaineko zergaren etenaldiak eta argindarraren BEZa %21etik %10era jaisteak. Neurri horiek 51 milioi euroko kostua dute.

Gainera, erregai litroko 20 zentimoren laguntzak 390.000 gidariri laguntzen diela azpimarratu du Saizek, eta orotara 47 milioi euro aurreztuko dutela uste du. Gasolindegiek aurreratzen dute dirua, eta gobernuak litroko hamabost zentimo itzultzen dizkie. Gaur-gaurkoz, 9,3 milioi euro itzuli dizkie.


Summary: Irakasle bati Barañainen egindako agurrak sareetako erabiltzaileak hunkitu ditu. Koldo Ansa irakaslea agurtu dute Barañaingo (Nafarroa) Alaitz BHI institutuan, 29 urtez han lanean jardun ostean. Txalo zaparrada luzea eskaini diote ikasleek eta irakasleek.

«Horrela agurtzen bazaituzte, zerbait ondo egin duzun seinale da». Twitterreko hainbat erabiltzaile ondorio horretara heldu dira, Barañaingo (Nafarroa) Alaitz BHI institutuan Koldo Ansa irakasleari egin dioten agurra ikusi ostean. Ansa 29 urtez izan da irakasle han, eta urte horietan egindako lana aitortu diote institutuko ikasleek eta irakasleek: bere azken filosofia klasea eman eta gero, korridoreetan txalotu dute, besarkaden eta «Koldo, Koldo» oihuen artean.

Barañaingo Plazaberri agerkari digitalak zabaldu du bideoa sareetan, eta interakzio mordoa izan ditu. Batek baino gehiagok aitortu dute hunkitu egin direla bideoarekin, eta malkoren bat edo beste ere atera zaiela. Gehienek ez zuten ezagutzen Ansa, baina, Goizalde Landabasok laburbildu duen moduan, egin dioten agurrak erakusten du hark egindako lanaren balioa: «Ez dut ezagutzen Koldo Ansa baina, ikusita zein despedida egin dioten, seguru nago irakasle bikaina izan dela», idatzi du.

Ezagutzen zuten hainbatek ere egin diote aitortza. «Bere ikasle izan ginen edonork sekula ez ahazteko moduko irakaslea zen Koldo. Denbora gutxian eta ia nahi gabe bizitza ulertzeko modua aldatzen dizuten horietakoa», idatzi du batek; «merezi duzuna jaso duzu, Koldo», beste batek; «Hau zortea Alaitzen izan duguna!», aitortu du hirugarrenak; eta «Ze plazera horrelako irakasle batekin ikastea pentsamendua garatzen. Eskerrik asko, Koldo!», errematatu du azkenak.

Izatez Andoaingoa (Gipuzkoa) da Ansa, baina irakasle gisa eman dituen 33 urteetatik 29 Barañaingo Alaitz institutuan igaro ditu. Bere azken klasea eman arte ez zuen prestatu zioten agurraren berririk, eta nahikoa lan izan zuen emozioari eusten. Astelehenean bete zituen 60 urte, eta heldu zaio erretiroa hartzeko garaia.


Summary: Ibil Bedi, Ezpalak, Calling Marian eta Niko Etxart EHZn izanen dira. Jaialdia uztailaren 1etik 3ra eginen dute, Irisarrin. Bertan joko dute Fizt & Furiuz eta Kokoko taldeek, baita Gaitistaneko Orkestrak ere. Antzerkiak egiteko gune bat jarriko dute. Gaurtik eros daiteke sarrera.

Hainbat lur mundu bakarrean! du lelo 26. EHZ Euskal Herria Zuzenean festibalak. Jaialdian izanen den musikari lotuta ere, esan liteke bestela: hainbat talde festibal bakarrean. Martxoan jakinarazi zutenez, uztailaren 1etik 3ra eginen dute EHZ aurten, Irisarrin (Nafarroa Beherea), eta haren soinu banda osatuko duten izenetako batzuk jakinarazi dituzte gaur —aurtengo aldiari loturiko lehen iragarpenak izan dira, hain zuzen ere—. Niko Etxart eta Hapa Hapa, Fizt & Furiuz, Ibil Bedi, Ezpalak, Calling Marian, Gaitistaneko Orkestra eta Kokoko arituko dira, besteak beste.

Ohi denez, musika ez beste emanaldi batzuk ere hartuko ditu EHZk: zirkuak, dantzak eta antzerkiek ez dute huts eginen. Gaur-gaurkoz, hauek dira jakinarazitako emanaldiak: Haatik eta Hastapenetik dantza taldeak ikuskizuna eginen du, baita Sarini Zirko konpainiak ere. «Akrobaziek burua itzularaziko diete festibalariei», ohartarazi dute EHZko arduradunek. Aurtengo berritasun nagusia zera izango da, gainera: antzerkiari eskainitako gune bat jarriko dute. Bestalde, Josu Martinezek Baigorrin (Nafarroa Beherea) grabatutako hiru film labur ikusgai izanen dira Irisarriko Ospitalea eraikinean.

Hitzaldiak eta mahai inguruak ere antolatuko dituzte, gaur egungo erronken inguruan hausnartzeko eta eztabaidatzeko asmoz. Aurreratu dute euskarari, gerrari, herri indigenen zapalkuntzari eta eritasun mentalari buruzko saioak egingo dituztela.

Sarrerak, gaurtik salgai

Lehenbiziko iragarpenak egiteko ez ezik, aurtengo kartela aurkezteko ere baliatu dute gaur Muskildin eginiko prentsaurrekoa (Zuberoa). Ez hori bakarrik: jakinarazi dute gaurtik eros daitezkeela festibalerako sarrerak. EHZren webgune ofizialaren bitartez egin daiteke erosketa. Oraingoz, hiru eguneko sarrerak bakarrik eros daitezke, argitu baitute aurrerago jarriko direla egunez egunekoak salgai. Halaber, heldu den asteetan irekiko dute jaialdian laguntzaile gisa aritzeko izena emateko bidea.


Summary: Seaskak administrazio auzitegira jotzea aztertuko du azterketak euskaraz lortzeko. Gaur bildu dira Bordeleko akademiako errektorearekin baina egin dizkioten eskaera guziei uko egin die. «Kontzertazio esparrua hautsia» dela ebatzi du Peio Jorajuria Seaskako lehendakariak

«Ez dugu uste entzun gaituenik ere». Honela laburbildu du Peio Jorajuria Seaskako lehendakariak Anne Bisagni-Faure Bordeleko (Okzitania) akademiako errektorearekin gaur arratsaldean izan duten bilkura. Brebeta eta baxoko probak euskaraz egin ahal izateko eskubidea errespetatzeko eta EEP Euskararen Erakunde Publikoarekin izenpetu zuten hitzarmena betetzeko eskatu diote Seaskako ordezkariek, baina errektoreak entzungor egin die. Paueko Administrazio Auzitegira jotzea aztertzen ari da Seaska, eta ondoko asteetan mobilizazio gehiago eginen dituztela iragarri du Jorajuriak.

Abenduan argitaratu zuen Frantziako Hezkuntza ministerioak hizkuntza gutxituen irakaskuntzari buruzko zirkularra. Frantziako Konstituzio Kontseiluak Molac Legea zentsuratu ondotik Frantziako Gobernuak egoera baretzeko eman zuen aterabidea izan zen. Idatzian, brebetan eta baxoan proba batzuk euskaraz egiteko aukera aipatzen dute, baina, ordutik, neurria aplikatzeari uko egin dio Bordeleko errektoretzak. Azken asteetan, behin baino gehiagotan entseatu dira Hezkuntza Ministerioko ordezkariarekin biltzen, baina ez dute erantzunik jaso. Joan den ostegunean, Pirinio Atlantikoetako akademia ikuskaritzaren egoitzak okupatu zituzten guraso, irakasle eta ikasleek Donibane Lohitzunen (Lapurdi), Baionan eta Donapaleun (Nafarroa Behera). Horrela lortu dute gaurko bilera.

Baina, ez du emaitzarik eman. «Ezezkoa eman die gure eskaera guziei; gaurko oreka atxiki nahi duela dio». Brebetako zientzia proba euskaraz erantzun ahal izatea, eta, baxoko azterketan, ikasleek aurkeztu behar dituzten bi berezitasuna eta 'Ahozko handia' euskaraz erantzun ahal izatea galdetzen duen Seaskak. Ahozkoarena, EEP eta errektoretzarekin izenpetutako hitzarmenean adostua zen -Olivier Dugrip aitzineko errektoreak izenpetu zuen-; baina, gaur egungo errektoreak dio idatzitakoaren «beste irakurketa bat» egiten duela. Jorajuriaren hitzetan «biziki argia» da hitzarmena, horregatik, Paueko Administrazio Auzitegian helegitea jartzea aztertzen ari dira, hitzarmena aplikarazteko.

Urteetako borroka

Seaskako ikasleen urteetako borroka da azterketak euskaraz pasatu ahal izatea. Baxoan, historikoki, Historiako gaiak euskaraz erantzuten ahal zituzten ikasleek, eta, 2012tik, baita Matematikakoak ere. Baina 2020an erreforma egin zuen ministerioak eta azterketak egiteko moldea aldatu zen: gehiena kontrol jarraikian oinarritzen da, eta, beraz, Seaskako ikasleek euskaraz egin dezakete. Idatzizko probak dituzte gainera: Frantsesa, Filosofia, eta bakoitzak hautatutako bi berezitasun. Azkenik, 'Ahozko handia' deitua dute, hori ere hautatutako berezitasunen ingurukoa. 2020an azterketa idatziak bertan behera gelditu ziren; iaz, filosofiako proba euskaraz erantzutea erabaki zuen ikasle talde batek desobedientziaz. Nota apalenak eskuratu zituzten.

Brebetari dagokionez, lehen, Historia, Matematika eta Frantsesa pasatzen zituzten ikasleek Brebetako azterketan. Probetako galderak frantsesez izanik ere, erantzunak euskaraz emateko aukera zuten, eta irakasle euskaldunek zuzentzen zituzten. 2017ko erreforman zientzia gaiak gehitu zituzten: Biologia, Fisika eta Teknologia. Zuzenketetan aldaketa 2018an egin zuen Frantziako Hezkuntza Ministerioak. Donibane Lohizuneko (Lapurdi) Ravel ikastetxetik Seaskara deitu zituzten, erranez errektoretzako ordezkari bat pasatu zela zuzenketa zentrotik, eta euskaraz erantzundako zientzietako probak eraman zituela. Zuzentzaile erdaldunek zuzendu zituzten, Bordelen, zenbakiak eta latin terminoak bakarrik kontuan hartuta. 2019an trikimailu bera egin zuten, eta 2020an azterketak bertan behera gelditu ziren osasun krisiagatik.

Iaz, probak euskaraz erantzun zituzten ikasleek, desobedientziaz, eta irakasleek ere bat egin zuten desobedientzia ekintzarekin: ikasleen eskubidea errespetatu ezean azterketak zuzentzeari uko eginen ziotela jakinarazi zuten. Zuzenketa garaia iritsi zenean, Donapaleuko (Nafarroa Behera) zuzenketa zentroa okupatu zuten ikasle, irakasle eta gurasoen artean. Baina euskaraz idatzitako probak bahitu zituen, beste behin, Bordeleko errektoretzak. Joan den otsaila hasieran iritsi zen Frantziako Hezkuntza Ministerioaren erantzuna, errektorearen ahotik: soldata zati bat kendu diete irakasle desobedienteei.


Summary: OMEk nazioarteko osasun larrialdiari eustea erabaki du. Osasunaren Mundu Erakundeak ez du mundu osoan den alerta maila aldatuko. Uste du birusa oraindik ere «biziki transmititzen» dela, bere bilakaera ezin dela aurreikusi eta hilkortasunak maila altuari eusten diola.

OME Osasunaren Mundu Erakundeak COVID-19aren hedapena nazioarteko osasun larrialdi edo pandemia gisa mantentzea erabaki du. OMEren Larrialdietako Batzordearen gomendioak aintzat harturik hartu du erabakia, Tedros Adhanom OMEren zuzendariak azaldu duenez. Zientzialari independenteek osatutako organoa da, eta hark gomendatu du egun mundu osoan den alerta maila ez aldatzea, birusa oraindik ere «biziki transmititzen» delako, bere bilakaera ezin delako aurreikusi, eta hilkortasunak maila altuari eusten diolako. Tedrosek adierazi du une honetan lehentasuna izan behar duela txertaketarekin jarraitzeak, tratamenduak garatzeak eta birusari aurre egiteko bestelako baliabideak «modu ekitatiboan» banatzeak. Halaber, azpimarratu du aurrera egin behar dela 65 urtetik gorakoen txertaketan, bereziki Afrikan. Didier Houssin OMEko Larrialdi Batzordeko presidentearen esanetan, berriz, «ez da erlaxatzeko garaia», ezta diagnostiko probak egiteari uzteko garaia ere. «Okerra da pentsatzea kasu gutxiago egoteak arrisku gutxiago dagoela esan nahi duela. Pozten gara heriotza gutxiago egoteaz, baina erne egon behar dugu oraindik ere», adierazi du Mike Ryan OMEko Osasun Larrialdietako zuzendariak.


Summary: Baserritar bat hil da Olaberrian, bere traktoreak harrapatuta. Hildakoa 70 urteko gizonezko bat da. Aurten Euskal Herrian lanean hil den hogeigarren langilea da.

70 urteko baserritar bat hil da Olaberrian (Gipuzkoa), lurra lantzen zebilela traktoreak harrapatuta. Eusko Jaurlaritzako Segurtasun Sailak zabaldutako informazioaren arabera, baserritarra bera ari zen ibilgailua gidatzen. Ordea, traktorea irauli egin da, eta barrenean harrapaturik gelditu da gizonezkoa. 18:00ak aldera gertatu da ezbeharra, herriko Barruti auzoan.

Larrialdi zerbitzuak istripua gertatu den lekura gerturatu dira, gizonezkoari arta emateko. Ordea, baserritarra bertan zendu da, handik gutxira. Euskal Herrian bi egunean gertaturiko hirugarren lan istripua da Olaberrian izandakoa. Atzo halako beste bi heriotza izan ziren: bata Iruñeko Arrosadia auzoan, eta Leioan bestea.


Summary: «Bezperan deitu zidaten finalera gonbidatzeko». Egunean Behin jokoaren zortzigarren denboraldia etxetik irabazi zuen Gartziak. Astearteko finala, berriz, ETBko platoan bertan jokatuta irabazi du, hamar galderak asmatuta.

Kazetaria da Erik Gartzia (Errenteria, Gipuzkoa, 1984). BERRIAko erredakzioan aritu zen 2008ko udaberritik 2009ko udazkenera, eta, orduz geroztik, Oarso Bidasoko Hitza-n ari da erredaktore.

Zorionak! ETB1eko zuzeneko finala prestatu al zenuen?

Egia esan, ez nuen batere prestatu. Bezperan deitu zidaten saiora gonbidatzeko, eta, hasieran, pentsatu nuen adarra jotzen ari zirela. Gainera, Top10-ean sartzeko aukerak galdu nituen duela pare bat aste, eta azkeneko partidak protokoloa betetzeko egin ditut.

Aurreko finalean aipatu zenuen aje egunetan Wikipediari begira aritzen zinela, eta hori izan zela gakoa denboraldia irabazteko. Wikipediarik gabeko galderak badaude, ordea, jokoan...

Gauza asko irakurri zalea naiz; batzuetan, etena egin, eta neure buruari galdetzen diot ea zer ari naizen 2006ko Herbehereetako bozen emaitzak irakurtzen, adibidez. Prentsa txikitatik irakurri dut, Egin zena. Ia guztia xurgatzeko dohaina omen dut. Aurreko finalaren ondoren, Juan Luis Zabala adiskideak esan zidan gakoetako bat nire memoria zela. Bestalde, asteartean Nikaraguaren galdera izan zen zailena. Buruko artxibategiak, baina, bizkor egin zuen arkeologia: gurasoek etxean zuten egutegi bat etorri zitzaidan burura. Komite Internazionalistena edo Askapenarena zen: Nikaraguako mapa zen, marrazkitxo politekin.

Ez da erraza telebistako plato batean hamar galderak zuzen eta bizkor erantzutea. Etxean jokatzen duzunean superstizioak dituzu, baina fokuen azpian...?

Ikaragarrizko siesta egin nuen egun horretan, planetaren ardatza mugiarazten duten horietakoa. Ohiko superstizioak bete egin nituen: goizean, 11:11 zirenean, ordularia ukitu nuen. Horrez gain, ez dakit telebistan ikusiko zen, baina atrileko papertxo guztiak baztertu egin nituen, oztoporik ez izateko.

Errenteriako alkateak mezu bat jarri zuen Twitterren, zure garaipena aipatuz. Iruditzen zaizu Eusko Jaurlaritzako lehendakariarena iritsiko dela?

Uste dut udaletxean harrera egiteko eskaerak akuilatu zuela Aizpea Otaegi alkatearen mezua; aspaldiko txantxa da Twitterren. 2022ko Madalen jaiak ospatuko direla dirudienez, txupinazoarekin ere konformatuko nintzateke. InÌigo Urkulluk zoriontzea polita izan izango litzateke, baina baita Maria Txibitek eta Jean Rene Etxegaraik ere, Egunean Behinek nazio kohesioari egiten dion ekarpenaren erakusgarri.

Herrian harrera batekin bainoago, etxe aldaketa betean harrapatu zaitu finalaren biharamunak. Hori ez al da Egunean Behin irabaztea baino nekezagoa?

Etxe aldaketak egiteko ez da inor jaiotzen; bihoakie txalo bat halakoetan aritzen diren langileei. Etxe aldaketa bukatzeko unea, zinez, Egunean Behin irabaztea baino orgasmikoagoa da.

ETB1eko finaletara bitan joan zara. Esan zenuenez, ez zara gehiago joango, irabazi baituzu. Xabier Sukiak noizbait ezin badu, aurkezlearena egingo zenuke?

Ez litzateke intrusismoa izango, titulua badaukadalako. EHUn kameren aurrean jarri behar genuenean, beti tokatzen zen grebaren bat, eta ez nago trebatuta... Baina ez nioke muzin egingo.

Jokatzen al duzu boladan dauden beste jokoetan: Wordle, Berbaxerka...?

Berbaxerkan ez, ohartarazi baitzidaten oso adiktiboa zela. Wordlen bai, sei hizkuntzatan. Sailkapenik balego, hor ez nuke Txapeldunen Ligako posturik usaindu ere egingo. Hara! Gaurkoa egitera noa!

Egunean Behineko hamargarren denboraldia irabazteko faboritoetako bat zara. Apusturik egingo al dute zure alde?

Dirurik ez jokatzeko esango nioke jendeari. Nik goia jo dut; orain, besteen txanda da.


Summary: Abiatu da Ernairen gazte martxa, Zugarramurditik Elizondorainoko bidea egiteko. Mendi ibilaldia eta musika jaialdia uztartuko dituzte, gaurtik igandera bitarte. Apirilaren 17an Iruñean eginen den Aberri Egunean bukatuko dute egitasmoa.

Gogotsu eta indarrez. Bi urtez bertan behera gelditu ondoren, ehunka gazte batu dira Ernai gazte antolakundeak Nafarroan antolatutako gazte martxara. Zugarramurditik abiatu da, eta Erratzura ailegatu dira arratsean. Bihar bigarren ibilaldia eginen dute, Elizondora, eta musika jaialdiaz, hitzaldiez, tailerrez eta ekitaldi politikoaz gozatuko dute han. Amaiurren geldialdia egin dute, bertan duela bostehun urte izandako gudua gogoan. BostEHun eta zutik! da martxaren aurtengo leloa. «Hemen gaude. Bi urte luzeren ostean, hiru egunez martxan eta borrokan ariko gara euskal gazteak». Lepo betetako frontoian esan ditu hitzok Ane Alava Ernai gazte antolakundeko bozeramaileak. Zugarramurdin egin dute hitzordua, eta goiz jaiki dira gazteak martxan parte hartzeko. Autobusek ahal bezala egin dute bidea gazteak herrian utzi eta alde egiteko. Frontoiaren kanpoaldean, ilarak, erositako bonuen ziurtagiria lortzeko: eskumuturreko gorria. Banderak makiletan zintzilik prest izan dira abiatzeko, gazteek motxilak eta lo zakuak bizkarrean zituzten, eta euskal presoak gogoan, argazkiekin zein banderolekin. Musikaren laguntzari esker esperoan egotea ez dahain luze egin. Gertakari bitxiak ere izan dira: gazte batzuk Fck PNV mezua zuten betaurrekoak saltzen ibili ziren jende artean. Autobusen kudeaketa zaila zela-eta, ordu bete berandu hasi da martxa. Gogoa, baina, ez zaie itzali gazteei. «Gora euskal gazteria», oihukatu du Alavak, eta jarraian suziria piztu. Eztandarekin batera abiatu dira mendiko zapatilak eta botak bidean aitzina, urrats sendoz eta ikurrinak eta Nafarroako banderak airean dantzan. Zugarramurditik Amaiurrera abiatu dira eta, ondoren, Erratzura, hango kanpalekuan lo egiteko. Bi ohar nagusi egin ditu Alavak martxari ekin aurretik. Batetik, Baztango herriak zaintzeko. Bestetik, elkarren arteko zaintzaren garrantzia nabarmendu du, eta argi utzi: «Ez dugu inolako eraso matxistarik onartuko». Txalo zaparrada jaso zuen azken oharrak. Amaiurren geldialdia egin dute arratsaldean, ekitaldi politiko bat egiteko. 1522ko uztailean hango gazteluan izandako bataila gogoratzen duen monolitoaren aitzinean paratu dira martxako parte hartzaile guziak. Gainetik aritu dira Ekiñe Zapiain eta Iratxe Muxika kantuan. Ondotik, Juantxo Agirre arkeologoak egin die ongi etorria, Amaiurko herriaren izenean. Historia kontatu du: Amaiurko guduarena eta hura oroitzen duen monolitoarena; nola eraitsi zuten eta 1982an herritarrek berriz eraiki. Are, atzo Gipuzkoako, Bizkaiko eta Arabako armarriak xehaturik zituen monolitoak. Aurreko gauean ezabatu zituen ezezagunen batek. Agirre gazteei zuzendu zaie: «Memoriak behar ditu belaunaldi berriak, eta zuek zarete horiek. Beraz, aurrera segi zuen bidean, beti askatasunaren aldetik eta bizkor». Hitzartze nagusia Alavak egin du, Ernairen izenean. Berehala ekarri du gogora gertakari historikoa: «Nafartasunaren eta askatasunaren ikur izaten jarraitzen den herri-harri honetan batu gara ehunka gazte independentista, eta gaztelu berria eraikitzera gatoz». Orduko armadaren borroka «aitortu» eta «ondare» hori «bere» egin zutela gaineratu du. Hala ere, ez zen iraganeko kontuetan gelditu: «Gu aurrerantz goaz, bostehun urte eta zutik jarraitzen dugulako, eta jarraituko dugulako; jarraituko dugu Euskal Herri aske, feminista, sozialista eta euskalduna irabazi arte». Horretarako, «argia» eta «indarra» dituztela ohartarazi du Alavak. «Badugu nora begiratu eta nondik jarraitu bidea. Zutik gaude; zutik dago euskal gazteria». Asier Alzedoren bertsoa etorri da jarraian: «Menpekorik gabeko mundu bat ez da zerutik eroriko». Eusko gudariak kantarekin borobildu dute ekitaldia. Helmuga: Elizondo Amaiurrekoa bukatuta, Erratzurako bidea hartu dute gazteek. Han muntatu dituzte kanpin dendak. «Oztopo» batzuk izan dituztela onartu du Alavak, eta horregatik Erratzuko kanpalekua nahi baino «prekarioagoa» izan dela. Horrek ez du besta zapuztu, eta giro onean bukatu dute mendi jardun luzea. Bihar abiatuko dira Elizondora, eta han izanen da jaialdi nagusia. Bi egunez hitzaldiak, tailerrak eta kontzertuak izanen dituzte. Musikari dagokionez, Herdoil, Ibil bedi, Liher, Xiberoots, Skabidean, Sua eta Kaleko Urdangak taldeak ariko dira, besteak beste. Ekitaldi politiko nagusia han izanen da, 20:30ean, Elizondon muntatu duten karpa handian. Igandean Iruñeko Aberri Egunean parte hartzeko deia egin du Ernaik.


Summary: Herriek «askatasunez erabakitzeko eskubidea» dutela aldarrikatuko du EAJk Aberri Egunean. Jeltzaleek Gernikan aurkeztu dute Aberri Egunerako manifestua, eta igandean Bilbora joateko deia egin dute. ERC, BNG, CUP eta JxCat alderdietako nazioarteko ordezkaritza bana Iruñean egongo dira, EH Bilduren deialdiarekin bat eginez.

Mireia Zarate EBBeko idazkariak eta Joseba Aurrekotxea EBBeko burukideak gaur goizean aurkeztu dute Gernikan (Bizkaia) EAJk Aberri Egunaren karietara ondutako manifestua. Jeltzaleek igandean egingo dute ekitaldi nagusia, Bilboko Plaza Berrian, 11:30ean, eta egun horri begira afixa eta idazki bat aurkeztu dituzte gaur. EAJko buruzagiek azaldu dute aurten Aberri Egunaren 90. aldia nabarmendu dutela afixan, lehen Aberri Eguna 1932an ospatu zela gogora ekartzeko. Gainera, aurkezpena Gernikan egiteak lotura zuzena du EAJk Aberri Egunean zabalduko duen mezuarekin: batetik, jeltzaleek gaitzetsi egin nahi dute Ukrainako inbasioa; bestetik, EAJk 1895ean sortu zenetik «Euskadirentzat eskatzen duen askatasun aldarrikapenaren izaera bakezale, demokrata eta humanista sakon eta ukaezina» azpimarratu nahi dute. Gaurko agerraldian, Zaratek eta Aurrekoetxeak gogora ekarri dute azken bi urteotan koronabirusaren pandemiak euskal gizartearen bizimodua eta ongizatea baldintzatu dituela, eta orain gerrak ondorio ekonomikoak ekarriko dituela. Uste dute «konplexutasun eta ziurgabetasun» garaiak direla, eta «Euskadi bidegurutze historiko batean» dagoen honetan «euskal eredua» balioan jarri behar dela. Hala, Aberri Egunari begira, EAJk «herri guztiek beren etorkizuna askatasunez defendatzeko eskubidea» dutela aldarrikatuko du: «Euskadiren etorkizuna, Ukrainarena, Mendebaldeko Sahararena...», zehaztu dute. Eta xede hori goiburutzat hartuta, Araba, Bizkai, Gipuzkoa, Nafarroa, Lapurdi, Nafarroa Beherea eta Zuberoako abertzale guztiak eta mundu zabalean sakabanatutakoak deitu dituzte Aberri Eguna ospatzera. «Munduko bakea erreklamatzen dugu, bai eta justizia eta Giza Eskubideen defentsa ere. Errusiak Ukraina inbaditzean eragin duen gerra amaitzea exijitzen dugu, eta biztanleria zibil babesgabearen kontra egin diren krimen basatiak berehala bertan behera uztea. Mendebaldeko demokrazien batasuna erreklamatzen dugu, Europako Batasuna aldarrikatzen dugu proiektu komun baten erreferentzia bakar gisa, non Euskadik bakezko eta askatasuneko etorkizuna partekatu ahal izatea espero duen». Halaber, bake eta askatasunerako eskubidea aldarrikatzeko, ikurrina kalera ateratzera animatu ditu herritarrak, «herri berria» eraikitzeko borondatearen erakusle.

EH Bilduren deialdiarekin bat ERC, BNG, CUP eta JxCat Junts Per Catalunya alderdietako nazioarteko ordezkaritza bana Iruñean egongo dira, EH Bilduren deialdiarekin bat eginez. Zehazki, ERC, BNG, CUP, JxCat, Esquerra Valenciana, Més Mallorca, Més Menorca, Andecha Astur eta Puyalón de Cuchas alderdietako nazioarteko ordezkaritza bana izango dira Iruñean, EH Bilduk gaur jakinarazi duenez. Koalizioak manifestazio batera deitu du igandean Iruñean, Golem zinemetatik abiatuta, 12:00etan. Ostean, ekitaldi politikoa egingo dute Sarasate pasealekuan. Manifestazioaz eta ekitaldi politikoaz gain, hainbat ekitaldi kultural eta ludiko izango dira egun osoan. Aberri Eguneko ekitaldiekin, EH Bilduk mezu hau zabaldu nahi dio gizarteari: «Euskal Herria desagerrarazteko hainbat saiakera egin diren arren, euskal herriak bizirik dirau». Era berean, EH Bilduk «bakea, demokrazia eta burujabetza» eskatuko ditu Iruñean: «Pandemian zehar eguneroko arazoak kudeatzeko burujabetzarik eza agerian utzi ondoren, bakean eta demokrazian sakontzea inoiz baino ezinbestekoagoa da, egungo gerra egoeraren eta autoritarismoaren mundu mailako gorakadaren aurrean».


Summary: Kezka eragiten ari da umeetan agertzen ari den hepatitis akutu mota bat. Erresuma Batuan hainbat kasu agertu direla eta, abisua emana du ECDC Europako Gaixoasunen Prebentzio eta Kontrolerako Erakundeak; Osakidetzan eta Osasunbidean oraindik kasurik ez dute atzeman

Orain egun bi eman zuen abisua ECDC Europako Gaixoasunen Prebentzio eta Kontrolerako Erakundeak; hepatitis akutu mota hedatzen ari da umeen artean, eta osasun arazo horren gaineko«kontzientziazioan» urrats bat egin behar dute osasun sistemek, zer gerta ere. Iragan asteotan Ingalaterran, bereziki, hepatitis kasu ezohikoak atzeman dituzte 16 urtetik beherako adingabeen artean; 2 eta 5 urteko umeen artean eman dira usuen, eta kezka dago gaiarekin. Hedatzen ari da, gainera, atzo jakin zen Espainian agertu direla lehen kasuak: Madrilen, Aragoin eta Gaztela Mantxan. Eusko Jaurlaritzako Osasun Sailak jakinarazi du ez dutela oraindik gaitz horren kasurik atzeman, baina adi daudela. Abisu bat zabaldu dute Osakidetzako profesionalen artean, gaitzaren hedatzeaz ohartarazteko. Nafarroako Osasun Departamenduan ere ez dute kasurik atzeman.

Ezjakintasuna dago hepatitis honen inguruan. Ez dakite zein jatorri duen. Hepatitisa eragiten duten ohiko birusak ez dira atzeman erietan, eta zein sorburu izan ote dezakeen ikertzen ari dira. Larumina eta arazo gastrointestinalak eragiten ditu sintoma ohikoen gisara; besteak beste, botagura. Eta badira kasu larriak; gibel transplantea behar izan dute hainbat haurrek.

Askotan bidaiekin edota toxikoen erabilerarekin lotuta egoten dira hepatitis kasuak, eta kasuen inguruko ikerketetan ari dira aldagai horiek ere aztertzen, jatorria argitze aldera. ECDCk adierazi du garrantzitsua dela kasu guztiak jakinaraztea, horrek lagunduko duelako zabalkundea zein den ikusten, eta gaitzaren jatorria argitzen ere lagun dezakeelako. Erresuma Batuan egin dituzten hainbat ikerketaren arabera, adenobirus batekin lotuta egon daiteke gaitza, baina ez dago oraindik baieztapenik. Esan dute ez dagoela loturarik gaitzaren eta COVID-19aren aurkako txertoaren artean.


Summary: Nafarroan 1936ko gerran fusilatu zituztenak omendu dituzte Iruñean. Ehunka lagun batu dira gaur Iruñean, Gaztelugibelen, Nafarroan 36ko gerran eta Francoren diktaduran fusilatutakoen senitartekoen AFFNA-36 elkarteak antolatutako omenaldian.

Nafarroan 1936ko gerran fusilatu eta errepresaliatu zituztenak omendu dituzte gaur Iruñean, Gaztelugibelen. AFFNA-36 Nafarroako Fusilatuen Senideen Elkarteak antolatu du omenaldia. Aurresku batekin eta lore sorta batekin omendu dituzte biktimak. Elkarteko presidente Amaia Lergak Espainiako bigarren errepublika gogoan izan du ekitaldian: «Itxaropenerako aro bat ireki zen, askatasun ufada, justizia soziala eta konfiantza ekarri zituen garai bat». Ostean, estatu kolpearekin jazarpen politikoa eta ideologikoa hasi zirela gogorarazi du, eta horren ondorioak zenbakietan eman ditu: Nafarroan, 3.507 hildako eta 1.400 iheslari. Horiekin batera gogoan izan ditu «sexu erasoak, bazterketa eta atxiloketak» pairatu zituzten emakumeak, eta baita hobi komunetik berreskuratu diren 60 pertsonen gorpuak eta senideen hilotzak berreskuratu ezin izan dituzten 277 familiak ere. Lergak aipamen berezia egin die gerran «gosea» ezagutu zuten umeei, ihes egin behar izan zutenei eta umezurtz geratu zirenei. Elkarteko kideak biktima horientzat «erreparazio integralerako neurriak» eskatu ditu Memoria Demokratikoaren Legean. Halaber, gizarte «baketsu» baten alde egin du, eta gerrak amaitzeko eskatu du.


Summary: Bizkaian kamioientzako bidesariak jartzeko aurreproiektua onartu dute. Aldundiak dio Europako Batzordearen «oniritzia» jaso duela. Batzar Nagusietara igorriko du orain. Egun dohainekoak diren bost errepidetan jarri nahi ditu arkuak.

Bizkaiak ere nahi du lurraldean sartzen diren 3,5 tonatik gorako kamioi guztiek errepideak erabiltzeagatik ordain dezatela, eta prest du jada horretarako lege aurreproiektua. Egun dohainekoak diren hainbat errepidetan jarri nahi ditu arkuak: N-240an (Arratia gurutzatzen du), N-636an, N-637an, BI-625ean (Basauritik Arabarantz) eta A-8an, Kantabriarako bidean. Foru gobernuak ez du zehaztu bidesariak noiz egongo diren indarrean, baina, iazko udan aurreratu zuzenez, aurtengo udazkenerako nahiko luke. Aurreproiektua Batzar Nagusietara igorriko du orain.

Neurri horren atzean bi helburu nagusi daude: batetik, trafikoa ahalmen handiko errepideetara bideratzea, ordainpeko autobideetara, alegia; eta, bestetik, kutsatzen duenak ordain dezala. Aldundiaren arabera, bildutako dirua errepideen mantentze lanetarako erabiliko da.

Ostegun honetan eman du erabakiaren berri, komunikabideetara bidalitako ohar batean. Azaldu duenez, aurreproiektuak Europako Batzordearen «oniritzia» jaso du. Ekainean, egitasmoaren aurkezpenean, Azpiegituretarako eta Lurralde Garapenerako diputatu Imanol Pradalesek adierazi zuen foru arauak aurrera egiteko ezinbestekoa zela «berme guztiak aplikatzea eta segurtasun juridikoa erabatekoa izatea», errepide horien erabiltzaileen artean «inolako diskriminaziorik ez sortzeko, ez zuzenekorik, ez zeharkakorik», eta ordaindu beharreko tarteak identifikatzean kontrol arkuak jartzeko eta kanonaren zenbatekoak ezartzeko.

Grebaren ostean dator erabakia

Aipatutako «bermeekin» Bizkaiko aldundiak Gipuzkoako katramila saihestu nahi du. Gipuzkoako foru gobernuak kamioientzako ordainsariak ezarri zituen 2018an A-15 eta N-1eko tarte batzuetan. Garraiolari elkarteek, baina, hainbat helegite jarri zituzten, eta auzitegiek aldundia behartu dute sistema aldatzera: orain N-1 eta A-15 autobideetako edozein zati erabiltzeagatik pagatu beharko dute. Sistema berria 2022aren amaieran edo 2023aren hasieran martxa jartzea espero du. Baina kamioilarien elkarteek helegiteak jarri dituzte horren aurka ere. Haien iritzian, «diskriminatzailea» da kamioientzat soilik diren bidesariak jartzea.

Hain justu, bidesaririk ez jartzea izan zen Hego Euskal Herriko kamioilariek aurreko hilabetean egindako grebako aldarrikapen nagusietako bat. Espainiako Gobernuak erregaiak merkatzeko hartutako erabakiaren ondoren eta aldundiekin hitz egin ondoren lanuzteak bertan behera utzi zituzten, baina mobilizazioetara itzultzeko atea zabalik utzi zuten.

Nafarroan, urte amaierarako; Araban, aztertzen

Nafarroako Gobernuak ere kamioientzako ordainsari gehiago ezarriko ditu bost errepidetan: A-1ean, A-10ean, A-15ean, A-68an eta N-121-An. Apurka joango da, baina gobernuak esana du aurrenekoak «urte amaierarako» espero direla. Araban, berriz, aldundiak ponentzia bat sortu du Batzar Nagusietan gaia aztertzeko. Errepideen mantenua nola ordaindu eta Europako legedira nola egokitu eztabaidatzen ari dira. 2026. urtean AP-68aren kontzesioa amaituko da, eta lurraldeko 55 kilometroen ardura hartuko du.


Elon Muskek Twitter erosi nahi du

Summary: Elon Muskek Twitter erosi nahi du. Munduko pertsona aberatsenak 43.000 milioi dolar eskaini ditu sare sozial horrengatik. Haren asmoa da «adierazpen askatasunaren plataforma pribatizatzea».

Munduko pertsonarik aberatsenak Twitter erosi nahi du. Elon Muskek eskaintza publiko bat egin du 430 milioi erabiltzaile dituen sare sozial horren jabe bakarra bihurtzeko, 43.400 milioi dolarren (39.803 milioi euroren) truke. Hala adierazi dio Estatu Batuetako Balore Merkatuaren Batzordeari, Twitterren bitartez helarazitako ohar batean azaldu duenez.

Hil honen hasieratik Twitterren lehen akzioduna da Musk: %9 ditu. Orain, osorik nahi du beretzat, edo hori iradoki du behintzat. 54,20 dolar eskaini ditu akzio bakoitzeko. Horrek %54ko hobaria ekarriko luke urtarrilaren 28an akzioek zuten balioarekiko; orduan hasi zen Musk akzioak erosten. Apirilaren 1ean jakinarazi zuen %9 erosia zuela, eta orduan baino %38 gehiago eskaini du orain. Akordioa ixten ez bada atzera egin dezakeela iradoki du: «Nire eskaintza nire azken eskaintzarik onena da, eta, onartzen ez bada, akziodun gisa dudan posizioa berriz aztertu beharko nuke».

Administrazio kontseiluak ontzat emanez gero eta akziodunek onartuz gero, Twitter Musken eskuetan geratuko litzateke oso-osorik. Administrazio kontseiluari bidalitako gutunean, enpresaburuak esan du Twitterren inbertitu duela sinisten duelako «mundu osoko adierazpen askatasunaren plataforma» izateko gaitasuna duela. Hala ere, ohartarazi du «egungo formari eutsiz gero» ez duela aurrera egingo eta ez duela helburu horretarako balioko. «Twitterrek enpresa pribatu bihurtu behar du». «Twitterrek aparteko potentziala du. Nik desblokeatuko dut», azpimarratu du.

Twitter munduan gehien erabiltzen diren sare sozialetan hamabosgarrena da, eguneko 217 milioi erabiltzailerekin, baina ez da garairik onena harentzat: 2019tik ez du irabazi ekonomikorik lortzen.

Ezohiko pertsonaia, ezohiko eskaintza

Muskek Twitterren sartzea erabaki zuenetik plataformaren akzioek gora egin dute etengabe, eta, gaurko iragarpenaren ondoren, %11 baino gehiago balio dute, 51 dolarren bueltan. Twitterreko administrazio kontseiluak esan du arretaz aztertuko duela proposamena, konpainiarentzat eta akziodun guztientzat onena den ala ez argitzeko.

Musken benetako asmoak zein diren jakitea ez baita erraza. Akzioak erosi zituela jakinarazi zuen astean, Twitterreko zuzendari exekutiboak, Parag Agrawalek, iragarri zuen Musk administrazio kontseiluan sartuko zela, baina enpresaburuak ez zuen nahi izan, eta Twitterren egunak eman zituen mezuak bidaltzen, plataforma kritikatzen, ezabatuak izan diren txio batzuetan.

Ez da lehenengo aldia Muskek sare sozial hori erabiltzen duena beste enpresa batzuetan dituen interes ekonomikoekin jokatzeko —munduan jarraitzaile gehien duten kontuetan zortzigarrena da: 82 milioik segitzen dute— . Hala egin zuen Teslarekin, 2018an. Gainerako inbestitzaileekin adostu gabe, bere kabuz iragarri zuen enpresaren akzio guztiak erosteko asmoa, eta izugarri igo zen horien prezioa: isuna jarri zioten gezurra esateagatik. Duela aste batzuk kriptodiruaren inguruan zabaldutako mezuek eragin nabaria izan zuten dibisa horien balioan.

Musk ezohiko enpresaburua da: ameslaria batzuentzat, eta ero arriskutsu eta harroputza beste askorentzat. Paypal Interneteko ordainketa sistema asmatu zuen, eta horren salmentarekin Tesla eta SpaceX sortu zituen, gidaririk gabeko auto elektrikoak ekoizteko eta espaziora bidaiak eskaintzeko. Horrekin batera, satelite bidezko sare bat du, Starlink, eta, berriki jakin denez, Ukrainako gobernuari hori erabiltzeko aukera eskaini dio, Errusiaren aurkako gerran aritzeko.


Summary: Errusiak Itsaso Beltzean duen gerraontzi nagusiak kalte larriak izan ditu. Ukrainaren arabera, bere armadak eraso egin dio, eta barruan zeramatzan misilak suntsitu ditu. Mosku ikertzen ari da sutea zerk eragin duen, eta adierazi du ez duela hondatu «misil armategi nagusia».

Sute bat gertatu da Errusiako armadak Itsaso Beltzean duen gerraontzi nagusian, Moskva-n, eta Moskuko iturri ofizialek jakinarazi dute «kalte larriak» eragin dituela. Ukrainako Gobernuaren arabera, beren armadak jaurtitako bi misilek jo dutelako piztu da sutea; horrek barruan zeramatzan misilak suntsitu ditu, eta itsasontzia hondoratzen ari da. Kremlinek adierazi du, ordea, sutea «kontrolpean» dagoela, eta neurriak hartzen ari direla ontzia atoian eraman eta porturatzeko. Nolanahi ere, gertatutakoak eragina izango du Errusiak Ukraina hegoaldean duen gaitasun militarrean.

Goizaldean hasi da sutea. Hasieran, Errusiako berri agentziek iturri ofizialak aipatuz kaleratutako informazioek jaso dute gerraontziko munizioek eztanda egin dutela sute baten ondorioz. Ordu batzuk geroago argitaratutako berrietan zehaztu dute eztandak eten direla, eta sutea zerk eragin duen aztertzen ari direla. Gaineratu dute, Kieven informazioa gezurtatuz, gertatutakoak ez duela hondatu «misil armategi nagusia».

Ukrainaren arabera, erasoa gertatu denean eskifaiako 510 kide zeuden gerraontzi barruan. «Itsaso nahasi honekin, ez dago garbi noiz erreskatatu ahal izango dituzten», azaldu dute Kieveko iturri ofizialek. Moskuren esanetan, baina, armadak Itsaso Beltzean duen ontzidiaren beste ontzi batzuetara eraman dituzte eskifaiako kideak. Arvydas Anusauskas Lituaniako Defentsa ministroak nabarmendu du Turkiak Errusiari lagundu diola eskifaiako kideak ebakuatzen. BBC hedabideak horri buruz galdetu dio Ankarako funtzionario bati, eta ukatu egin du. Anusauskasek esan du, gainera, Turkiak eta Errumaniak ere baieztatu dutela ontzia hondoratu egin dela. Funtzionarioak ez du informazio hori ez baieztatu, ezta gezurtatu ere. Pentagonoko iturri batek Reuters berri agentziari adierazi dionez, uste dute oraindik ez dutela gerraontziko sutea itzali.

Sobietar Batasunaren garaikoa da Moskva ontzia, 1983koa. Gloria izena jarri zioten hasieran, eta 1996tik du oraingoa. Hamasei misil jaurtigailu dauzka, eta Errusiak Sirian egindako esku hartzean parte hartu zuen, 2015etik aurrera.

Errusiaren ohartarazpena

Errusiak Ukrainako inbasioa hasi zuen egunetik bertatik ia-ia, Finlandian eta Suedian eztabaidatzen ari dira NATO Ipar Atlantikoko Itunaren Erakundeko kide bihurtu ala ez. Mendebaldeko aliantza militarrak esana du «erraz» sartuko liratekeela, eta, horren guztiaren ondorioz, Dmitri Medvedev Errusiako Segurtasun Kontseiluko presidenteordeak ohartarazi du Baltikoko herrialdeen inguruan arma nuklearrak hedatuko dituztela bi herrialde horiek aliantzako kide bihurtuz gero. «Orduan ezingo litzateke hitz egin arma nuklearrik gabeko Baltikoaz. Oreka berrezarri beharko litzateke», azpimarratu du, gaur, Telegrameko bere kontuan. Bestalde, uste du ezin dela esan Errusia Ukrainan egiten ari den «operazio bereziak» bultzatu dituenik Finlandia eta Suedia aliantza militarrera gerturatzera. «Batetik, egon izan dira haiek NATOrantz bultzatzeko saiakerak; eta, bestetik, inportanteena dena, herrialde horiekin ez dugu, Ukrainarekin bezala, lurralde gatazkarik».

Finlandia eta Errusia mugakideak dira: bien arteko lurreko mugak 1.300 kilometro ditu. Horri erreparatu dio Medvedevek: «Suedia eta Finlandia NATOn sartuz gero, lurreko muga bikoiztuko litzateke, eta noski, indartu egin beharko litzateke». Horiek horrela, Lituaniako Defentsa ministro Arvydas Anusauskasi «arraroak» egin zaizkio Errusiaren «mehatxuak», eta gogoratu du Kremlinek «beti» pilatu izan dituela armak Kaliningraden, eta hala inguruko herrialdeek nola nazioarteak badakitela hori. Polonia eta Lituania artean Errusiak duen lurraldea da Kaliningrad.

Korridore humanitarioak

Atzo ez bezala, gaur zibilak ebakuatu ahal izateko korridore humanitarioak zabaldu ahal izan dituztela iragarri du Ukrainako Gobernuak. Irina Verextxuk lehen presidenteordeak Telegrameko bere kontuan zehaztu duenez, bederatzi ireki dituzte; gehienak herrialdearen hegoaldean eta ekialdean. Verextxukek berak jakinarazi du Ukrainak presoak trukatu dituela Errusiarekin, joan den otsailaren 24tik —gerra hasi zenetik— laugarren aldiz. 30 pertsona dira; horietatik 22, militarrak.

Eta bi aldeen arteko harremanekin jarraituz, Kremlinek azpimarratu du Vladimir Putin Errusiako presidenteak ez diola uko egiten Volodimir Zelenski Ukrainakoarekin batzartzeari, baina horretarako baldintza dela bi agintariek dokumentu bat sinatzea.


Summary: Interes tasak aurten bertan igo ahal izateko prestamenetan hasi da EBZ. Hirugarren hiruhilekoan amaituko du Europako Banku Zentralak zorra erosteko programa. Hurrengo hilabeteetarako ere inflazio handia aurreikusten du Christine Lagardek, eta Ukrainako gerrarekin orain ziurgabetasuna oso handia dela dio.

«Batek daki zein izango den Ukrainako gerrak gure ekonomietan izango duen eragina eta garapena». Ziurgabetasun horren aurrean, Christine Lagardek ahalik eta aukera gehien nahi ditu zabalik euroaren eremuko diru politikarako. EBZ Europako Banku Zentralarentzat inflazio handia asko luzatzeko arriskua hor dagoelako, baina baita atzeraldi bat sustatzeko arriskua ere, tasa igoerak gehiegi aurreratuz gero.

Edonola ere, tasak igotzea ahalbidetzeko bidea garbitzen ari da EBZ, eta zor erosketa programaren amaiera aurtengo hirugarren hiruhilekoan iritsiko dela berretsi du. Izan ere, ez luke zentzurik izango programa hori indarrean izan eta aldi berean tasak igotzeak. Bata bukatu behar da, bestearekin hasteko aukera izateko.

Bidea garbi behar du EBZk inflazio handiarengatik. Euroguneko inflazio tasa %7,5era igo da martxoan, banku zentralaren %2 inguruko helburutik oso gora. Eta bankuaren ustez, «inflazioak handia izaten jarraituko du hurrengo hilabeteetan ere, energia kostuengatik». Lagardek gaineratu du epe luzerako inflazio handia aurreikusten duten iragarpenei adi ere badaudela. Hots, prezio igoerak luzatzea oso posible dela.

Baina horrekin batera, kreditua bera estutzen ari dela ere ikusi du EBZk, bankuak gogortzen ari direla maileguak emateko baldintzak. Horregatik egoera gehiago edo gehiegi estutzea ere saihestu beharko luke banku zentralak, hazkunde ekonomikoa kaltetu nahi ez badu.

Malgutasuna

Gauzak horrela, EBZko presidenteak malgutasuna behin eta berriz aipatu du bere hitzartzean. Horren erakusle, bere zehaztapena, «hiruhileko batek hiru hilabete izaten dituela». Hots, zor erosketa zehazki noiz bukatu den ez dagoela ezarrita, ezta horren ostean interes tasen igoera bat noiz iritsi daitekeen ere. «Tarte bat egongo da, baina izan daiteke astebetekoa edo hilabeteetakoa». Lehen filtrazioek diote, dena den, euroaren eremuko interes tasen igoera, 0,25 puntukoa, hirugarren hiruhilekoan bertan iritsiko dela.

Lagarderen arabera, EBZren ekaineko kontseiluak argiago erakutsiko du bidea, ordurako, besteak beste, Ukrainako gerraren inguruko ziurgabetasunak zerbait argitzea espero delako.


Summary: Motozale bat hil da Bilbon, ibilgailutik erorita. Istripua atzo arratsean gertatu zen. Hildakoa 51 urteko gizonezko bat da.

Bilboko Udaltzaingoak zabaldutako informazioaren arabera, 51 urteko gizonezko bat hil zen atzo trafiko istripu baten ondorioz. Hildakoa motorrean zebilen, 20:00ak aldera, eta ibilgailutik erori zen BI-604 errepidean, Bilboko Carmelo Bernaola kalean, tunelen irteeran. Enekurira doan bidea zuen hartua.

Larrialdi zerbitzuak istripua gertatutako tokira joan ziren, arta emateko. Ordea, gizonezkoa larriki zauritua zen erorikoaren ondorioz, eta handik gutxira zendu zen.

Udaltzaingoak ikerketa abiatu du istripua zer-nola gertatu den argitzeko, eta, horretarako, laguntza galdegin die herritarrei. Ezbeharraren lekukoen bila ari dira, azalpen gehiago jasotze aldera.


Summary: Gizonezko bat atxilotu dute Irunen, bikotekidea etxean indarrez atxikia izateagatik. Ertzaintzak atzo eraman zuen atxilo gizona. Indarkeria matxista leporatu diote.

Eusko Jaurlaritzako Segurtasun Sailak jakinarazi duenez, Ertzaintzak gizonezko bat atxilotu zuen atzo Irunen (Gipuzkoa) indarkeria matxistarekin loturiko delituak egotzita. Zehazki, indarkeria baliatuta bikotekidea etxean itxita eduki izana leporatu diote atxilotuari.

Ostegun goizean gertatu zen erasoa. Emakumezkoa itxita egon zen etxebizitza bikotearena da; biak bizi dira bertan.


Summary: Iñaki Segurola idazle eta hiztegigilea hil da, 60 urterekin. Ikasketaz filologoa izanik, Orotariko Euskal Hiztegian jardun du lanean urteetan. Larunbatean egingo diote azken agurra, 19:00etan, Azpeitian.

60 urterekin zendu da Iñaki Segurola idazle, filologo eta hiztegigilea (Azpeitia, Gipuzkoa, 1962-2022). Batik bat, hiztegigintzan eginiko lanagatik da ezaguna. Urteak egin ditu Orotariko Euskal Hiztegian lanean, baita Euskal Hiztegi Historiko-Etimologikoan ere. Euskaltzain urgazlea zen 1991tik. Liburu ugari ateratakoa ere bada, eta hainbat kolaborazio egin ditu irratian. Segurola gaur agurtuko dute, 19:00etan, Azpeitiko Carmona ehorztetxeko agurren aretoan. Bizialdian zenbait esparrutan hurbil izan dituen lagun batzuen hitzak jaso ditu BERRIAk.

Ikusi gehiago: Arantxa Iturberen iritzia: Juxtu gaurkoa al huen?

Iñaki Segurolak parte hartu zuen hiztegigintza proiektuan, Ibon Sarasola euskaltzaina izan zen gidaria. Urteetan izan dira elkarren ondoan. Haren esanetan, Segurola «giltzarri» izan da Orotariko Euskal Hiztegia ontzeko prozesuan, eta haren euskararen kalitateari zor zaio hori, batik bat. «Euskararen gaineko ezaguera ikaragarrizkoa zuen», adierazi du. Hain zuzen ere horregatik, proiektuan parte hartzeko jende bila ari zela, Sarasolak dudarik ez zuen izan han behar zuela Segurolak. «Hari egin nion lehenengo deia». Gainera, dudak izan dituenetan emandako laguntza nabarmendu du Sarasolak: «Problemaren bat izan dudanean, zalantzarik izan dudanean, harengana jotzen nuen lehenengo».

Askok miresten dute Segurolaren euskara, ertz ugariri erreparaturik, gainera. Fermin Etxegoien idazle eta kazetariak, besteak beste. Segurolak parekorik ez zuela entzun izan zion bati baino gehiagori: «Ez da egongo euskara batuan Iñaki Segurolak baino hobeto idazten duenik». Halere, Etxegoienek nabarmendu du Segurolak «herri hizkeraren defentsa» egiten zuela aldi berean.

Etxegoienek erantsi du hizkuntza baliatzeko Segurolak zuen moduak begiak zabaldu zizkiola zentzu batean: «Batzuek defendatzen dute hizkuntza batean aritzeak, edozein dela ere, kosmogonia jakin bat dakarrela, mundu ikuskera bat. Ni neu nahiko eszeptiko sentitu naiz kontzeptu horrekiko, baina Iñakiren gauzak irakurrita laketu egiten nintzen pentsaera horrekin, adiskidetzen, hor bai ikusten nuelako ikuskera bat islatzen zela».

Idazle fin eta ausarta

Hainbat liburu idatzitakoa da Segurola: Gaur ere ez du hiltzeko eguraldirik egingo saiakera argitaratu zuen 2005ean, eta, haren atzetik, ondu zituen beste hainbat ere, hala nola Nere gorringotik, Arrazoia ez dago edukitzerik eta Sed quia sua. 2021ean atera zuen argitara azken lana: Koiteretzia eleberria. Iazko ekainean elkarrizketatu zuen BERRIAk azkenekoz, liburu horren harira. «Hizketa arruntaren bitartez gauza asko adierazi litezke».

Segurolaren liburu guztietan ez, baina ia denetan izan zuen ondoan Alberdania argitaletxeko Inazio Mujika Iraola, editore zereginetan. «Testuak entregatzen zizkigunerako, bikainki izaten ziren. Ia ezinezkoa zen ezer zuzentzea, iruzkinak egitera mugatu behar izaten nuen askotan, testuak harekin iruzkintzera, gustura oso», azaldu du Mujika Iraolak, Segurolaren heriotzaren berri izan berritan. Shockean utzi du albisteak, BERRIAri aitortu dionez. Azaldu du, halaber, «oso pertsona berezia» zela Segurola.

Haren idazteko moduaren berezitasunei erreparatu die, sakon, Alberdaniakoak. «Prosa ederra zuen, azpeitiarra eta oso berea ere bai», zehaztu du. Maiz izaten zituzten hizkuntzaren gaineko hizketaldiak, baita Whatsapp bidez ere. «Hitz batzuei buruzko kontsultak egiten genizkion elkarri. Gaur kontsultatu dut egin zidan azkena, joan den astekoa: 'Kaba. Erabili al duk inoiz?'. Hitza oinazearekin dago lotuta, hain zuzen».

Segurolak euskal literaturari eginiko ekarpena nabarmendu du Euskal Idazleen Elkarteko kide Goizalde Landabasok. Elkarteko zuzendaritza taldekoa da Landabaso. Haiek ere ustekabean harrapatu ditu Segurolaren hilberriak. Doluminak igorri dizkie familia eta hurbilekoei, elkartearen izenean. «Haiek izango baitira Iñakiren galera gehien sufrituko dutenak». Hiztegigile eta idazleak berezko zituen zenbait ezaugarri azpimarratu ditu Landabasok: «Solaskide aparta zen, ironia eder batekoa. Egia esan, erraza zen harekin eztabaidatzea, eztabaidatzeko modu osasuntsua baitzen berea; gaur egun hainbeste falta dugun hori zuen, hain justu».

Ahotsaz ere bai

Letra idatziei loturik ez ezik, irrati uhinetan ere maiz ibili da Iñaki Segurola. Hamar urte baino gehiago egin zituen Arantxa Iturbek eta Nekane Peñagarikanok zuzentzen duten Euskadi Irratiko Arratsean saioan, Sermoia izeneko tartean kolaboratzaile. Astegunetan izan zen. Geroago, berriz, asteburuetan aditu ahal izan dira Segurolaren hitzak irrati kate horretan. Gainera, Azkoitiko Kontrako Eztarrixe irratiko Hankak Lurrien saioan ere aritu zen denbora tarte batez. Ostiela aldizkarian parte hartu zuen, beste beste, eta Euskaldunon Egunkaria-n ere argitaratu zituen artikuluak.


Juxtu gaurkoa al huen?

Summary: Juxtu gaurkoa al huen?.

Gaur, Segurola? Juxtu gaurkoa al huen hiltzeko eguraldia?

Eta zer egin behar diagu? Hil ondorengo hitz lehor moztaile batzuk idatzi pulpitutik? Zer, eta hire alde? Inoren eta ezeren alde jarduteko ezgaitasuna (ezintasuna, ezina) bozgoraz aitortu eta praktikatu zuen saiheslariaren alde?

Aurreneko liburua argitaratu huenean deitu genian irratirako gonbitea egiteko. Hire erantzuna izan huen 'fedabideekin saturatua' hengoala. Deitzeko aurrerago. Eta guk, esaneko, deitu. Eta handik ez askora (asko pentsatu ondoren —ulertuko duk lagunentzat 'Ogrue' denari telefonoz deitzeak berak ausardia punttu bat eskatzen diola erantzun zakarrek mintzeko adinako sensibilitatea duen edozeini), gure irrati tartean sermoia botatzea etorri nahiko ote huen galdetu genian. Xaxardiak maite guk. Lagunak egitea, hik. Eta irratiak horretarako aukera paregabea ematen zian. Hainbeste urtetan ez diagu inor ezagutu hamar minututan irrati-entzuleak bi ekipotan banatzeko halako gaitasuna izan duenik: segurolazaleitsuak versus segurolahorrekzerarraioustedutarrak. Hire esanek eta hire esanmoduek, biek aztoratu izan diate parrokia. Ez hituan denak agertzen, nolanahi ere. Entzule isilak ere bazeudek. Hor bazeuden 'hemen nago' idazteko eskatu genienekoaz akordatzen? Waxapa izuzorabiatu huen erabat. Baina hi nola akordatuko haiz, ez bahago hemen. Gu bai, ordea. Zuztarreko tristura kosmikoak jota bada ere.

Eranskina: ordu batzuk zeramatzat hik esandakoak entzuten. Eta aditzen. Amaraunekoak berrienak: egon lasai esanda ez da inor lasaitu munduan, hildakoek ez dituzte hilerrietako kartel horiek merezi, 'Jabier, ez diat hire heriotza ulertzen, ulertutako heriotzak hildakoa bi aldiz hilda uzten duelako. Zenbat aldiz heriotzaz? Edo hirea jakindakoan joaten ote zaiguk belarria hartara?

Nahiko nikek hiri aditutakoak lerrootara ekartzeko hire graziaren laurdena, graxia erdipurdiko honen ordez. Imitatuko nitizkek konplizitatez hire hitz berriak, lixtoustekoarena eginez, hi bezain libre banintz, nori gustatu edo ez gustatu asko axola gabe. Partituko nikek egurra ezker-eskubi, jarriko nikek zalantzan dena, kritikatu modernokeria, artaldekeria eta motzeria (eta intelektualak, eta etimologoak eta...), ezpalkatu, sasikatu, adarkatuko nindukek hire irribarrea (bai, irrifarñoa esango duk hik, baina irribarre ere egiten huen, eta barre ere bai suelto asko, barrura gehiagotan kanpora baino) pizteagatik. Ezin leizken gauzak.

Eranskintxoa: euskalzulo horrek, ez diguk pista sanorik utzi hil haizela nola kontatu esateko. Hire sentiera, hire pentsaera zertxobait ezagututa 'Segurola hil da' idatzita ikusteak zakarkeria arrazoituren bat esanaraziko dik. Gure sentipentsaerak ez ziguk uzten, ordea, hitz zehatzagoak erabiltzen. Horrekin konformatu behar, erlijio bakar konformidaderik eza zuenaz aritzeko ere.

Amaierakoa: Faltan botako ditiagu olgetan benetan hirekin egindako kontualdiak.

Bejondeiala, Segurola (errima eta guzti, xirikatzeko azken saiakera antzuan).


Ez da golik izan Anoetan

Summary: Ez da golik izan Anoetan. Talde txuri-urdinak ahalegin handiagoa egin du garaipena lortzeko, baina eskas aritu da erasoan, eta ez da gai izan gol bat sartzeko

Jokoan zegoena kontuan hartuta, eta bi taldeak egiten ari diren denboraldia aintzat hartuta, partida lehiatua izatea espero zen, eta halaxe izan da: bi taldeak nor baino nor gehiago aritu dira. Etxean jokatuta, Realak ahalegin handiagoa egin du golen bat sartu eta garaipena lortzeko. Aginte makila izan du, baina eskas aritu da erasoan, eta ez da gai izan aukera garbi-garbirik sortzeko. Gutxiago arriskatu du Betisek. Etxekoen hutsen baten zain egon da, baina ez da halakorik iritsi.

Azken minutuetan itsustu egin da partida, eta epaileak lau txartel hori eta gorri bat atera ditu; azken hori, David Silvari, protesta egiteagatik. Beraz, erdilariak ez du jokatuko datorren asteazkenean, Anoetan, Bartzelonaren aurka.

Sailkapenean, ezer gutxi aldatu da. Realak ezin izan dio aurrea hartu Betisi. Espainiako taldeak bi puntu gehiago ditu. Txuri-urdinek bi puntura dituzte Txapeldunen Ligako postuak, eta bederatzi punturen aldea dute zazpigarren sailkatuarekiko, baina Atletico Madrilek eta Vila-realek ez dute oraindik jokatu. Lortzen duten emaitzaren arabera izango da ona edo eskasa gaur eskuratutako puntua.

Istiluak partida jokatu aurretik

Partida jokatu aurretik istiluak izan dira Anoetako estadioaren inguruan. Lekukoen arabera, Realaren zenbait zalek eraso egin diete taberna batean zeuden Betisen zenbait zaleri. Erasoaren ondorioz, Betiseko lau zale arin zauritu dira. Ertzaintzak bi lagun atxilotu ditu, eta beste hainbat identifikatu. Realak gaitzetsi egin du gertakaria, eta agindu du neurriak hartuko zituela gertakarian nahastutako baten bat klubeko bazkidea baldin bazen. Gerora zabaldu da atxilotutako bi lagunak Alaveseko zaleak direla, eta Arabako taldeak oharra atera du aurretik Realak agindutakoa errepikatuz.


Summary: Lau gizon gazte hil dira Baionan, autoarekin istripua edukita. Goizaldean gertatu da ezbeharra, Soult Marexala etorbidean. Arbola bat jo dute.

Larunbat goizaldeko bostak ziren abisua larrialdi zerbitzuetara iritsi denean: auto batek arbola bat jo du. Baionako Fnac dendaren inguruan gertatu da ezbeharra, eta autoan zihoazen lau gizonezkoak hil egin dira.

Soult Marexala etorbidean, Miarritzetik Baionarako noranzkoan, palmondo bat jo du autoak. Suhiltzaileak eta larrialdi zerbitzuak bertara joan dira. Suhiltzaileek berehala atera dituzte gorpuak. Osagileek ezin izan dute ezer egin: kolpea hartu eta berehala zendu dira hiru lagun, eta handik gutxira laugarrena.

Hildakoak lau gizon dira, 20 eta 21 urte bitartekoak. Dordoinako eskualdekoak ziren laurak, Okzitaniakoak; Baionatik 300 kilometro pasatxora dauden hiru herritakoak. Xingarraren azokaren aitzakian festa egitera etorriak ziren Baiona aldera, bertako alkateek jakinarazi dutenez. Herri txikiak izaki, ezagunak ziren gazteak.

Ikerketa zabalik da, zehazki zer gertatu den jakiteko, eta gorpuei autopsiak ere egingo dizkiete. Oraingoz, uste dute ibilgailua abiada handiegian zihoala, eta beharbada horregatik gertatu dela ezbeharra, baina ez dakite justu zer gertatu den.


Summary: 54 urteko gizon bat hil da Ibarran, auto batek harrapatuta. ONCEko saltzailea zen hildakoa. Auto batek harrapatu ditu hura eta oinezko bat.

Ostiral eguerdian gertatu da ezbeharra: auto batek bi oinezko harrapatu ditu Ibarran (Gipuzkoa); horietako bat hil egin da, eta bestea zaurituta dago. Ertzaintza ikertzen ari da zehazki zer gertatu den.

14:30ak aldera gertatu zen ezbeharra, ostiralean. GI-2130 errepidean, auto batek harrapatu egin ditu gurpil aulkian zihoan 54 urteko gizon bat eta oinezko bat. Larrialdi zerbitzuak bertara joan dira, baina gurpil aulkian zegoen gizona oso larri zegoen, eta handik gutxira hil da. ONCEko saltzailea zen.

Harekin batera harrapatu duten beste oinezkoa zaurituta eraman dute ospitalera. Ikerketa zabalik da, baina oraingoz ez dute datu gehiago jakinarazi.


Summary: Aske utzi dituzte ostiralean Donostiako istiluetan atxilotuak. Realaren partidaren ondoren, istiluak izan dira Amara auzoan, eta bi gizon atxilotu ditu Ertzaintzak. Gaur goizean igaro dira epailearen aurretik.

Ostiral gauean jokatu zuen Realak, eta hutsean berdindu Betisekin. Partidaren aurretik, arratsaldeko hirurak aldera, istiluak izan ziren Donostiako Amara auzoan. Gutxienez lau pertsona zauritu dira istilu horietan, eta Ertzaintzak bi gizon atxilotu ditu, iskanbila horretan parte hartzea leporatuta. Larunbat goiz honetan utzi dituzte atxilotuak epailearen esku, eta hark aske lagatzea erabaki du.

Anoetako futbol estadioaren inguruan sortu da iskanbila, Zorroaga kalean. Borrokan hasi dira pertsona batzuk, eta ondasunak hausten beste batzuk. Ertzainak joan dira bertara, eta hainbat lagun identifikatu, eta bi lagun atxilotu dituzte. 25 urte dituzte, eta desordena publikoa leporatzen diete.

Zaurituek ez dute deus larririk: zauri arinak zituzten, eta ospitalera eraman zituzten, arta zitzaten. Ez dute zabaldu istiluei buruzko datu gehiago, baina, lekuko batzuek adierazitakoaren arabera, Betiseko zale batzuk bazkaltzen ari ziren lekura agertu ziren dozenaka batzuk pertsona, bengalak eta metalezko barrak eta makilak eskuetan zituztela, eta Betiseko zaleei oldartu zitzaizkien. Auto batek su ere hartu zuen bengala batekin.

Atxilotuak Alaveseko zale talde batekoak direla zabaldu da, eta, horren aurrean, Alaves klubak berak ohar bat zabaldu du, hala baieztatzen bada neurriak hartuko dituela esateko. Realak ere oharra zabaldu du, eta adierazi du portaera bortitzak ez direla onargarriak.

«Realak behar diren zigor neurriak hartuko ditu, horrelako pertsonei lekurik ez egiteko». Istilu eragileen artean Realeko bazkideak daudela baieztatzen bada txartela kenduko dietela jakinarazi du.

Joan den urtarrilean ere istilu larriak izan ziren Donostian, Realaren eta Atletico Madrilen arteko partidaren bueltan sortu ziren liskarretan.


Summary: Ertzaintzak 47 urteko gizonezko bat atxilotu du Bilbon, emakume bati sexu abusuak egitea egotzita. Ertzaintzaren arabera, denda batean zegoen emakumeari sexu izaerako proposamenak eta ukituak egin zizkion.

Ertzaintzak 47 urteko gizon bat atxilotu zuen Bilbon, atzo eguerdian, emakume bati sexu abusuak eta sexu izaerako proposamenak egitea egotzita. Ertzaintzaren arabera, andrea denda batean lanean ari zen, eta gizona lokalera sartu zen. Orduan, sexu izaerako proposamenak eta ukituak egiten hasi zitzaion, andrearen borondatearen aurka. Biktimak senide bati abisua ematea lortu zuen, eta gizonak alde egin zuen.

Ertzaintza ere jakinaren gainean jarri zuten, eta patruila bat bertaratu zenean, emakumeak esan zien erasotzailea denda inguruko eserleku batean zegoela. Ertzainek atxilotu egin zuten, sexu askatasunaren aurkako delitua egotzita.


Summary: Bilbora iritsi da Chernobil elkarteko haurrez osatutako lehen autobusa. Guztira, 56 pertsona iritsi dira, horietako 41 adingabeak. Datozen egunetan Txernobyldik autobus gehiago ekartzeko asmoa du elkarteak.

Gaur gauerdian iritsi da Bilbora Chernobil elkartearen harrera programako haur talde bat. Autobusa herenegun irten zen Poloniako Katowice hiritik, azken urteetako udak Euskal Herrian igaro dituzten haurrekin eta haien senitartekoekin. Guztira, 56 pertsona etorri dira Euskal Herrira, horietako 41 adingabeak. Chernobil elkartearen harrera programaren parte diren adingabeez osatutako lehen autobusa izan da. Elkarteak jakinarazi duenez, azken egunetan Errusiako tropak Txernobyldik gertu dauden herrietatik irteteak eta komunikazio batzuk berrezarri izanak bide eman dute hango adingabeak eta haien senideak Euskal Herrira ekarri ahal izateko. GBGE Galdakaoko Boluntarioen Gizarte Elkartearekin elkarlanean lortu dute adingabeak Ukrainatik ateratzea eta Euskal Herrira ekartzea. Chernobil elkarteak jakinarazi du haien helburua dela adingabeak mugara «modu seguruan» iristea, han arreta ematea eta haiek Euskal Herrira ekartzeko autobusak antolatzea.

Datozen egunetan adingabe gehiago iritsiko dira Euskal Herrira elkartearen harrera programaren bidez. «Errusiaren inbasioak eta Ukrainako gatazka armatuak eragiten duten ziurgabetasunaren ondorioz, hala nahi duten familiek herrialdea utzi eta leku seguru batean egon ahal izateko lan egin behar dugu», adierazi dute elkartekoek. Chernobil Elkartea 1996tik ari da haurrak Euskal Herrira ekartzen. 1986an istripu nuklearrean kaltetutako lekuetan bizi dira guztiak.


Summary: 24 orduko Aberri Eguna ospatzera deitu du Euskal Herria Batera-k. Abadiako Adierazpena irakurri dute Euskal Herri osoko ordezkaritza zabala bilduta, eta, euskal ikurrak aterata eta ereserkiak abestuz, keinu bateratuan parte hartzeko gonbidapena egin dute.

Aberri Egunaren bezperan ekitaldi berezia egin du Euskal Herria Batera herri ekinbideak Urruñako (Lapurdi) herriko etxean. Euskal Herriko egun nazionala mundu guzian ospatzera deitu dute, 24 orduz. Horretarako, euskal ikurrak atera eta euskal ereserkiak abestera deitu dute. Hauek dira hiru abestiak: Ikusi mendizaleak, Gernikako arbola eta Txoriak txori. Antton eta Virginie Abadiak abiatutako lanari jarraikiz, euskara eta euskal kultura oinarri hartuta euskal komunitate bateratua biziarazi eta espazio komunak sortzera ere deitu dute.

Euskal Herriko jende ezagun andanak parte hartu du ekitaldian, gonbidatu gisa. EH Bildu, EAJ, EH Bai eta Podemos - Ahal Dugu alderdietako ordezkariak, Kontseilua, Udalbiltza, AEK eta Seaskako kideak, eta baita kultur arloko eragileak ere: Jon Sarasua, Ines Osinaga, Gotzon Barandiaran, Lorea Agirre, Joxe Mari Esparza, Ximun eta Manex Fusch...

Orain dela bi urte sortu zen Euskal Herria Batera ekinbidea, COVID-19ak eragindako pandemia garaian, herritar guziak konfinatuak zeudelarik. Bi urte geroago Urruñan elkartu dira, Antton Abadiak 1851n bultzatutako lehen Lore Jokoak ospatu ziren herri berean. Lore Jokoek euskal pizkunde kulturala ekarri zutela oroitarazi, eta hizkuntzak eta kulturak «komunitatearen indartze integratzailean egindako ekarpenaren balioa aitortzeko» ekitaldia egin nahi izan dutela esplikatu dute Maitena Diribarne eta Mattin Rafu Ruiz de Alda Laaksonen ekinaldiaren sustatzaileek.

Ikusi gehiago: Ortuzar: «Euskadik bere etorkizuna erabakitzeko eskubidea du»

Aitzineko bi urteetan ez bezala, aurtengo Aberri Eguna «garai berri batera urratsa egiteko baldintzetan» ospatzeko modua ikusten dute deitzaileek, eta «mugarri bat» izan daitekeela uste dute. Aurten 90 urte beteko dira Bilbon lehen Aberri Eguna ospatu zenetik. «Aberri Egunak gaitasuna du euskal komunitatea elkartzeko eta hari balioa emateko», nabarmendu dute.

Diasporak ere izan du lekua. Julieta Gaztañagak eta Carlos Etxeparek hartu dute hitza, haien esperientziaren berri emateko. Gaztañagak euskara ikasi du, eta mundu guzian euskara ikasleak eta irakasleak daudela zehaztu du. Etxeparek ifrentzua erakutsi du: berak ez du euskara ikasteko aukerarik izan. Hizkuntzari garrantzirik kendu gabe, mundu guzian zehar milioika jende euskaldun sentitzen direla baieztatu du. «Ez dugu izan nahi: bagara».

Batera sortzeko gaitasuna

Ines Osigana musikariak eta Ximun Fusch antzerkilariak irakurri dute adierazpen bateratua. «Hizkuntzak egiten gaitu pertsona. Kulturak, herri. Kulturarik gabe ez dago herririk, ez dago kulturarik gabeko herririk», adierazi dute. «Euskal Herriaren balioa batera sortzeko duen gaitasuna da. Mundua abiada bizian okerrerako aldarazten ari diren gertakariei denok batera aurre egiteko dei egitera gatoz. Ez dugu denbora geratu nahi; denborak mundua ez galtzea nahi dugu».

Aberri Egunean Euskal Herri bateratua irudikatzeko deia berretsi dute. «Batera egiteko gaitasunaren emaitza gara gu, batera aritzean indarrak bikoizten ditugulako. Anbizioaren eta konpromisoaren garaia da. Ikurren udaberria sustatu dugu aurten, nazio gogoaren berpizteak kulturaren udaberriari bide eman diezaion hurrengo urteotan».

Konpromisoa hartu dute euskal jendarteak bere egin dezan Aberri Egunaren ospakizuna, herrigintzan batera jarduteko gogoa piztuz. «Azken finean gero eta indartsuago izango den komunitatearen eraginez lor dezan Euskal Herriak erabakimen osoa. Goretsi dezagun batera egiteko gai garena. Korapilatu gaitezen elkarri, askatuko gaituzten loturak adostu arte».


Summary: Ortuzar: «Euskadik bere etorkizuna erabakitzeko eskubidea du». EAJk ekitaldi politikoa egin du Bizkargi mendian, eta Ortuzarrek Aberri Eguna ospatzeko deia egin die «abertzaleei». EH Bilduk Iruñera joateko deia egin du.

EAJk Aberri Eguna ospatzeko dei berezia egin du Bizkargi menditik (Bizkaia), urteroko ohiturari jarraikiz. Dozenaka jeltzale batu dira eguerdian mendi tontorrean, eta, besteak beste, ikurrina igo eta abestu egin dute.

Ikusi gehiago: 24 orduko Aberri Eguna ospatzera deitu du Euskal Herria Batera-k

Han izan da Andoni Ortuzar EAJko EBBren presidentea, eta bihar Aberri Eguna ospatzeko deia egin du. Adierazi du aldarrikatzeko eguna dela biharkoa, eta hiru mezu eman ditu. Lehen mezua abertzaleei zuzendu die, bihar Aberri Eguna ospatu dezaten eskatzeko, haren esanetan «Euskadik bere etorkizuna aske erabakitzeko eskubidea» duelako. «Euskadi da gure aberri bakarra, eta eskubidea dugu gure etorkizuna erabakitzeko askatasunez».

Bigarren mezua Ukrainako gerra gogoan hartuta bidali du, eta adierazi du «munduko herri eta nazio guztiek» askatasuna lortzeko eskubidea dutela. Eta egungo egoera ekonomikoari lotuta zabaldu du hirugarren mezua: «Zailtasunak zailtasun, aurrera egingo dugu herri gisa, esfortzuarekin, lanarekin, eta gugan konfiantza izanda».

EAJk Bilbon egingo du Aberri Eguneko ekitaldi nagusia, bihar, Plaza Berrian, 11:30ean. Han izango dira Ortuzar bera eta Iñigo Urkullu lehendakaria.

EH Bildu, Iruñean

EH Bilduk ere egin du Aberri Egunerako deia. Koalizio abertzaleak Iruñean ospatuko du eguna. 12:00etarako manifestazioa antolatu dute, Golem zinemetatik abiatuta, eta ekitaldi politikoa egingo dute segidan, Sarasate pasealekuan. Gainera, egun osorako ekitaldiak antolatu dituzte: besteak beste, kontzertuak eta umeentzako ekintzak.


Summary: EPPK: «Hemengo eta kaleko lana batuz iritsiko gara helburuetara». Euskal Preso Politikoen Kolektiboak azaldu du «salbuespen legedia ezartzen jarraitzen badute ere» Euskal Herriratzeetan «aurrerapausoak» daudela, eta lanean segitzera deitu du

EPPK Euskal Preso Politikoen Kolektiboak agiri bat helarazi du BERRIAra Preso Politikoen Nazioarteko Egunaren eta Aberri Egunaren harira. Presoek egindako urratsek eta herritarrek kalean eta erakundeetan egindako lanak emaitzak eman dituztelakoan dago kolektiboa, presoen Euskal Herriratzean eta sakabanaketaren amaieran aurrerapausoak eman direlako. Presoen kaleratzea bideratu eta gatazkaren ondorioak gainditzeko lanean segitzera deitu du. Horrela dio agiriak:

«Aurtengo apirilaren 17an, Preso Politikoen Nazioarteko Egunean, Aberri Eguna ere egokitu da. Euskal preso politikook, bi aldeetatik dagokigunez, euskal jendarteari agurrik beroena helarazi nahi diogu egun honetan.

»Agur beroa, era berean, munduko herri zapaldu guztiei, eta zapalkuntzaren aurka borrokatzeagatik espetxe zigorra jasaten ari den orori. Ezin dugu aipatu gabe utzi Yvan Colonna independentista korsikarra, Arlesko espetxean jasandako eraso baten ondorioz hila. Euskal preso politiko ugarirekin patioko orduak eta gogoetak partekatu izan zituen Colonnak. Bihoazkie gure agur sentitua eta elkartasuna bere sendiari eta korsikar mugimendu independentistari.

»Gure elkartasuna adierazi nahi diogu saharar herriari ere, belaunaldiz belaunaldi zapalkuntzari aurre egin eta independentzia grinari eusteko erakusten duten kemenagatik.

»Iraganekoak eta sistema politiko ez demokratikoen arteko gatazka eta ondorio gisa erakutsi nahi dizkigute zapalkuntza, injustizia edo giza eskubideen urraketak. Baina errealitateak erakusten digu injustiziak eta zapalkuntzak praktikan ez dutela muga geografiko, politiko edo instituzionalik. Errealitateak, azken batean, erakusten digu herrien eskubideak egunero defendatu behar direla, zapalkuntzaren aurka egunero borrokatuz.

»Gure herriaren askatasunaren alde borrokatzeak ekarri gintuen espetxera, eta ongi dakigu espetxean ere etenik gabe jarraitzen duela askatasunaren aldeko ahaleginak. Gure izaera eta herriarekiko lotura suntsitu asmoz hamarkadetan ezartzen diguten salbuespen politikari aurre egin behar izan diogu, eta horretan jarraitzen dugu.

»Baina ez da antzua orain artean egindakoa, eta gure aldarrikapenetako batzuetan lorpenak ikusten ari gara. Presook egindako urratsek batetik, eta herritarrek kalean eta instituzioetan egindako mobilizazio eta lanak bestetik, bere emaitzak dakartza. Salbuespen legedia ezartzen jarraitzen badute ere, euskal herriratzean eta sakabanaketaren amaieran aurrerapausoak ikusten ditugu; gaur egun Euskal Herriko espetxeetan dago kideen gehiengoa, eta sakabanaketa eta urrunketaren mapa arras ezberdina da duela urte gutxikoarekin alderatuta. Zentzu horretan, ezinbestean gure eskerrona adierazi nahi diegu Mirentxinen gidariei. Sakabanaketa eta urrunketa krudelenak iraun duen urteetan egin duten sakrifizio eta lan eskergaren ondoren amaitutzat eman baitute beren jardunbidea. Eta eskerrak, era berean, presoon eskubideen alde modu nekagaitzean ari zareten guztioi.

»Espetxe legediaren praktikan ezartzen zaizkigun trabak eta salbuespen irizpideak bertan behera uzteaz gain, presoon kaleratzea bideratu eta gatazkaren ondorioak gainditu beharra dugu. Horri begira ari da gure kolektiboa, eta euskal jendarteari, eragile sozialei eta instituzioei dei egiten diegu norabide horretan boga dezaten. Herri honek ongi erakutsia du bere bake nahia eta zauriak sendatuz askatasunaren bidea egin beharra. Hemendik egiten ditugun urratsak eta kaletik egiten den lana batuz iritsiko gara helburuetara; ahalegin horretan indarrak bilduz jarraitzeko asmo sendoa dugu.

»Gaur nahitaezkoa zaigu euskal preso politikoon egoerari dagokionean iragan hurbilari begirada bat ematea. Azken bi urte hauetan gizartea egoera eta baldintza berezietan bizitzera behartu du pandemiak eta horren ondorioz ezarritako neurrien segidak. Espetxeetan ondorio horiek areagoak direla esan behar dugu, espetxeratuen eta senideen arteko harremanetan ezarritako neurri murriztaileengatik batik bat.

»Horrekin batera, ezin dugu ahaztu espetxe urteek adinean eta osasunean duten eragina. Hamarkadetan luzatuz datorren salbuespeneko legediarekin ezartzen dizkiguten bizi baldintzek, osasun arreta eskasak besteak beste, ondorio lazgarriak izan ditu gure kideen artean, eta ondorio horiek bizitzen ari gara oraindik preso jarraitzen dugun kideetatik asko. Kartzelaldiak urteen buruan osasuna larriki hondatuta kaleratzen ikusi ditugu hainbat kide, eta kaleratu eta gutxira hil dira haietako 17. Urteetan espetxean baldintzarik gizagabeenetan bizi izan ondoren, gaixorik kaleratuta iazko abenduan hil zen Antton Troitiño, zerrenda horretako azkena. Espetxe legedia hori salatzearekin batera, Anttonen kidetasunak eman diguna aintzat hartzeko egun egokia da gaurkoa.

»Askatasuna defendatzea garestia da munduko edozein herri txikirentzat, eta gurea herri txikia da. Herri gisa eta jendarte gisa aurrean ditugun arazoak, berriz, handiak. Gure hizkuntzak gutxitua eta gutxietsia izaten jarraitzen du; lan baldintzetan prekarizazioa egunetik egunera areagotzen da, eta zer esanik ez emakumeekiko zapalkuntza berezitua; gazteen egoera zalantzatia eta etorkizun aurreikuspen iluna... Arlo guztietan dugu zeri ekina eta zer egina.

»Baina ez dira etsipenean erortzeko garaiak; ongi egindakoa aitortu behar diogu geure buruari, aurrera bidean indarrak berritzeko geure ahalmena balioetsiz. Askatasunaren bidea inoiz ez da erraza izan baina herri honek beti bildu du urratsez urrats aurrera egiteko kemena, eta horretan darraigu. Kemen horrekin kalera ateratzen ikusi ditugu herritarrak urtarrilaren 8an, martxoaren 8ko mobilizazioetan...

»Eskubideak eta askatasuna ez dira herri baten tamainaren arabera esleitu edo banatu daitezkeen merkantziak, guztiei berdin dagozkien printzipioak baizik. Alde horretatik, autodeterminazio eskubidea da gure herrian ere bake agertokia eraikitzeko oinarria. Ez da nolanahiko erronka aurrean duguna, ez baitigute ezer oparituko. Baina herri honek independentziara bidean oinarri sendoak ezarri ditu azken hamarkadetan, eta aurrekoek egindakoa kontuan hartuz urrats berriak emanez datoz belaunaldi berriak.

»Badugu zer aldarrikatu eta zeren alde ahalegindu; elkarrekin lan egiten ikasitako herria gara eta jarraituko dugu egiten. Guztion egitekoa da guztion herria eraikitzea, biharko Euskal Herria herri burujabea izan dadin, zapaldurik eta zapaltzailerik gabeko herria izan dezagun.

Euskal Herria bihotzean, 2022ko apirilean.

EPPK, Euskal Preso Politikoen Kolektiboa».