Summary: Mikel Barriosen zigorra berretsi du Parisko Dei Auzitegiak, eta kartzelan sartuko dute. Bost urteko zigorra ezarri diote, eta presondegira itzuli beharko du. 18:30ean elkarretaratzea eginen dute Itsasun, erabakia salatzeko.

Parisko Dei Auzitegiak bost urteko kartzela zigorra ezarri dio Mikel Barriosi, ETAko kide izatea leporatuta, eta, hala, Parisko Zigor Auzitegiak ekainean haren kontra hartutako erabakia berretsi du.

Fijait arau hauste terroristen egileen Frantziako fitxategi judizial automatizatuan sartuko dute Barrios, baina ez du Frantziaren menpeko lurretan egoteko debekurik izanen.

Azaroaren 12an aztertu zuten haren helegitea, eta errekisizio gogorrak egin zituen prokuradoreak. Gaur eman du erabakia epaileak. Hemendik aitzina, ez da helegiterako bide posiblerik gelditzen, Kasazio Auzitegiak forma akatsak baizik ez baititu aztertzen, zigorren balorazioan sartu gabe.

18:30ean elkarretaratzea eginen dute Itsasuko (Lapurdi) sarrerako itzulgunean, Barriosen kontrako erabakia salatzeko.

«Oraindik ez dakigu zer argudio erabili duen dei auzitegiak, ahozko erabakia baizik ez baitu eman, baina mezua argia da», adierazi du Xantiana Cachenault defentsako abokatuak: «Baloratzen du Mikel Barriosek kartzelara sartu behar duela berriz. Hori harrigarria da, egoera politikoari begira, noski, baina bere ibilbide pertsonalari begira ere bai».

2017an atxilotu zuten Barrios, Berlinen, Frantziak haren aurka ezarritako euroagindua baliatuta. Orduan, Osnyko (Frantzia) kartzelan espetxeratu zuten, eta urtebete geroago aske utzi, baldintzapean. Ekainean, ordea, berriz sartu zuten presondegian, bost urteko kartzela zigorrera kondenatu ostean.

Urrian aske gelditu zen berriz, kontrol judizialpean, eta kartzelara itzuli behar duela erabaki dute gaur. «Epaileen logika ulertzea konplikatua da, haien irizpideak kontuan hartuta ere. Esanahi bakarra zigortzea da», abokatuaren arabera. Cachenaultek esplikatu du oraindik ez dutela finkatu noiz sartu beharko duen presondegian, «prozedura normalaren pean» ezarri baitute. «Bost eguneko epea pasatuta, izan daiteke egun batzuetara, edo hilabete batzuetara». Prozedura horrek luze iraun dezakeela deitoratu du.


Summary: Bermeon eta Zaldibarren PCR probak egitera deitu dute. Sei urtetik gorako herritar guztiak PCRak egitera deitu dituzte, bihartik aurrera.

Sei urtetik gorako herritar guztiak PCR probak egitera deitu dituzte Bermeon eta Zaldibarren (Bizkaia). Jaurlaritzaren Osasun Sailak eta Osakidetzak egindako oharraren arabera, beharrezkoa da aurrez izena ematea. Bermeoren kasuan, bertako osasun etxera deituta hartu behar da txanda (946029050 telefonoan), edo Osasun Aholkularitzarako telefonoan (900203050). Zaldibarren kasuan, kontsultategiko telefonora deitu beharko da, (946827001 telefonora) edo Osasun Aholkularitzako telefonora.

Bermeoko baheketa bihar arratsaldean hasiko da, 16:00etan, eta datorren asteartera arte egingo da. Bermeoko Artza udal pilotalekua atonduko da PCRak egiteko. Bihar salbu, gainerako egunetan 08:30etatik 21:30etara egingo dira probak.

Zaldibarren, berriz, bihar hasiko dira PCRak egiten, 16:00etatik aurrera, eta igandean amaituko dituzte. Probak udal liburutegian egingo dira, 08:30etatik 21:30etara.


Summary: Frantziari eta Espainiari ausardia handiagoa eskatzeko mobilizatzera deitu dute. Euskal Herriko 220tik gora herritan eginen dituzte mobilizazioak larunbatean, Sare plataformak eta Bakegileek deituta. 2021 «erabateko konponbidearen urtea» izanen dela espero dute

Askotarikoak eta jendetsuak. Hala espero dituzte Sare plataformak eta Bakegileek larunbatean Euskal Herriko 220tik herritan antolatu dituzten mobilizazioak. 17:30ean hasiko dira gehienak, eta «argitsuak» izanen direla iragarri dute. «Argiak piztuko ditugu, euskal presoen etxeratzearen bidea argitzea irudikatzeko», adierazi du Inaxio Oiartzabal Sareko kideak. «Gauzak mugitzen hasiak dira, baina abiadura azkartu behar da. Orain presoak ez da soilik lelo bat; ezinbesteko etapa bat da», adierazi du Mixel Berhokoirigoin Bakegileak.

Azkenaldian Espainiak «pauso txiki batzuk» eman dituela aitortu du Oiartzabalek: «Espero dugu bide luze baten hasiera izatea». 2021erako «ilusioa» dutela erran du. Baina, leku aldatzeak eta hurbiltzeak egon izan badira ere, oraindik egiteko anitz dagoela ohartarazi du Joseba Azakarraga Sareko kideak: Euskal Preso Politikoen Kolektiboko kideen %29 Euskal Herritik 600 eta 1100 kilometro artean daude; %20, 400 eta 590 kilometro artean; %38, 100 eta 300 kilometro artean. 25 preso baizik ez daude Euskal Herriko presondegietan. «Zerbait mugitzen ari da; hurbiltze batzuk badira, baina oso gutxi dira Euskal Herrira hurbiltzen dituztenak». Aurtengo urteak «behin betiko konponbidearen urtea» izan behar duela adierazi du. «Frantziak eta Espainiak mugimenduak azeleratu behar dituzte».

Frantziari dagokionez, terrorismoaren kontrako fiskaltza izan da azken urteetako oztopo nagusienetakoa euskal presoen gaia konponbidean jartzerako orduan, baldintzapean aske geratzeko eskaera oro sistematikoki ukatzea eskatzen baitzuen. Baina Frederic Haranburu Xistor euskal presoa baldintzapean aske uztea onartzearekin «argi izpi bat» sortu dela erran du Anaiz Funosas Bake Bideko presidenteak. Bide bat irekitzen duela uste du. «Ez dugu onartuko Xistor salbuespen bat izatea». Berhokoirigoinen ustez, «nahikeria politikoa baldin bada, tresna juridikoak aurkitzen dira. Denbora joan ahala, gero eta bateraezinagoa da presondegia bake prozesuarekin eta elkarbizitzarekin».

Babes zabala

Larunbateko mobilizazioek atxikimendu zabala jaso dute Bidasoaren bi aldeetan. Pertsona ezagun andanak eman dio babesa egitasmoari, tartean Juan Jose Ibarretxe eta Karlos Garaikoetxea Eusko Jaurlaritzako lehendakari ohiak eta Paul Rios Lokarri zeneko koordinatzaile ohiak. Euskal Hirigune Elkargoko batzorde exekutiboak mozio bat proposatu zion batzarrari, eta gehiengo zabal batek eman zion babesa. Hala, Ipar Euskal Herriko hautetsien ordezkaritza zabala espero dute larunbateko mobilizazioan. Jean François Hirigoien Donibane Lohizune (Lapurdi) eta Xantal Ergi Aiziritzeko (Nafarroa Behera) auzapezek irakurriko dute ekitaldiko testua. Halaber, Merkataritza eta Industria Ganberak sei kideko ordezkaritza bidaliko du, eta sindikatuetako ordezkaritza zabala ere espero dute antolatzaileek. Bizik, ELBk eta EHLGk ere manifestazioan parte hartzeko deia egina dute.

Aurki Frantziako Justizia Ministerioan bilkura bat egitekoa dutela iragarri zuen Jean Rene Etxegarai Euskal Hirigune Elkargoko lehendakariak orain dela aste batzuk. Bilkuraren printzipioa finkatua dela berretsi dute Funosasek eta Berhokoirigoinek, baina data zehaztea falta dela. Hilabete bukaera aitzina izatea nahiko lukete.


Iturengo inauterietakoak Kapitolioan

Summary: Iturengo inauterietakoak Kapitolioan.

Nafarroako Gobernuaren Turismo zuzendaritzak Iturengo Inauteria sustatzeko antolatutako kanpainaren ekitaldia ematen zuen. Eusko Jaurlaritzak Iñaki Perurena jarri bazuen New Yorkeko Central Stationen hall zinematografikoan harriak jasotzen turismo kanpaina batean —Rosa Diez Turismo sailburu zela—, zergatik ez iturendarrak hiriburuaren Kapitolioan, egiten dakitena egiten...

Duela lau urte Donald Trumpek hauteskundeak irabazi izana izan zen lehen kanpaikada, askok arinkeriaz hartu genuena. Herritarren arinkeria, politikaren desprestigioak eraginda, egoera berezi bati zegokion une jakin bateko erreakzioa masiboa, behin lau urteak igarota normaltasunera igaroko zen ustekabe soziologikoa... Azaroko hauteskundeetan Trumpek lortu zuen emaitza ona izan zen bigarren kanpaikada, eta atzoko asaltoa hirugarrena. Hamaika teoria mamitsu egingo ditugu atzo gertatutakoa azaldu eta ulertzen laguntzeko, baina duela hamarkada asko hasitako bide baten beste urrats bat da. Koktelontzira gero eta osagarri gehiago ari direnez sartzen, gero eta zailagoa izango da ondorioa indargabetzea.

Ba ote dago munduan beste herri bat zeinetan armadun bat eskola batean sartu eta hamar ikasle hiltzen dituena? Horrelako zenbat gertatu dira azken hamarkadotan, eta zer egin da eragozteko? Hutsik dauden hitzak eta malko faltsuak bai, baina mamizko erabakirik ez, ezer ez. Horrek kultura bat sortu du, bizitza ulertzeko modu bat: «niri ez dit inork esango zer egin dezakedan eta zer ez» da askorentzat bere bizitzaren konstituzio partikularraren artikulu bakarra. «Ez naiz bada Kapitoliora sartuko hura hartzera, edozein momentutan tiroz txirbila baditzaket etxe aurreko dendako erosleak?».

Aginte politikoa eta, batik bat, ekonomikoa bermatzeko helburuarekin diktadurak bultzatuz, beste herri batzuk inbadituz, gerrak nonahi piztuz gure nazioak munduan nahi duena egin badezake, egin dezadan nik ere nahi dudana nire herrian. «We are the best, fuck the rest» («Onenak gara, izorra daitezela besteak») leloa zeramaten AEBetako gerra hegazkinek pintatuta fuselajean Irakeko gerran. Horrek bizitza ulertzeko eskola bat sortu du hamarkadetan, ustez kontrolpean zegoena, eta orain lehertzen ari dena.

Iragan urrian, presidentetzarako hauteskundeetarako hilabete falta zela, FBIk Michigango gobernadore demokrata Gretchen Whitmer bahitzeko asmoa zeukan gerrillari talde bateko kideak atxilotu zituen. Hilabete batzuk lehenago, maiatzean, beste sei ekintzaile —metraileta banarekin— estatu bereko Kapitolioan sartu ziren indar erakustaldia eginez. Txorotzat hartu genituen, baina abisuak ematen ari ziren, esaten ari zitzaizkigun zer edo zer larriago egingo zutela, denbora kontua zela. Eta egin zuten, atzo, denon harridurarako.

Kapitolioko segurtasunak atzo erakutsi zituen zuloei garrantzirik kendu gabe —nola da posible munduan segurtasun tresnarik aurreratuenak dauzkan AEBetan hori gertatzea?—, gizartea ulertzeko hedatu den modua da kezkagarriena; Kapitolioan ez bazen, beste nonbait egingo zuketelako.

Atzoko eguna borobiltzeko, 2001-2009 tartean presidente izan zen George W. Bushek Kapitolioko asaltoa gaitzesteko esan zuen gertatutakoa banana errepubliketan bakarrik gertatzen dela. Ba ote dago, ordea, munduan AEBak baino banana errepublika handiagorik? Eta dauden banana errepublikak noren babesarekin eta noren esanetara aritu dira? AEBak izan dira banana errepublika sortzailerik handienak.

Galtzak bete lan dauzkate Sam osabaren seme-alabek, eta hobe lukete munduan esku hartzen jardun beharrean, haien barrura bildu eta sortu duten —ez denek ardura berarekin, noski— munstroa nola indargabetu gogoetatu; garai batean munduari aldaketa onuragarri asko —beltzen mugimendua, gerrari plantoa, emakumeen berdintasuna, ekologia, gay eta lesbianen eskubideak...— ekarri zizkieten AEB haietara itzultzeko. Urteak beharko dituzte eta.

Bizkitartean, segi dezagun gozatzen Iturengo eta Zubietako inauterietako adardunekin. Atzo ikusitakoak baino dezente naturalagoak dira.


Summary: ELAk salatu du gutxi handituko direla osasun eta hezkuntza gastuak. Mikel Noval: «Eusko Jaurlaritzak ez badu aurrekontua handitzen, hori da, sinpleki, ez duelako nahi»

ELAren ustez, Eusko Jaurlaritzak EAErako aurkeztutako aurrekontu egitasmoak ez ditu «beharrizan sozialak estaltzen». Sindikatuak nabarmendu duenez, iazkoarekin alderatuta «%3 besterik» ez da igoko gastu publikoaren kopurua aurtengo proiektuan. Jaurlaritzak abendu erdialdean adierazi zuenez, 12.442 milioi euroko aurrekontua izango da, eta %5,7 handituko da 2020ko aurrekontuarekin konparatuta: 668 milioi gehiago. ELAk, horrenbestez, EAJk eta PSE-EEk osatutako koalizio gobernua kritikatu du, iruditzen baitzaio osasunean eta hezkuntzan gutxi gastatzea planteatu duela. «Europa guztian gastu publikoa handitu denenean, hemen euskal salbuespena dugu, gastua gutxien areagotu dutenak baikara», nabarmendu du Mikel Noval ELAren azterketa bulegoaren arduradunak gaur, Bilbon, aurrekontu proposamena baloratzeko egindako agerraldian.

ELAko kideak mahai gainean jarri ditu zenbakiak. Haren arabera, BGP barne produktu gordinaren portzentajea aintzat hartuta, Europako Batasunean batez beste osasunean gastatzen den diru publikoa %7,1 da; eta EAEn, berriz, %4,8. Sindikatuak dioenez, Europako Batasuneko estatuek hezkuntzan gastatzen duten portzentajea %4,7koa da, eta EAEn, berriz, ehuneko hori baino puntu bat gutxiago gastatzea aurreikusi dute.

Mitxel Lakuntza sindikatuaren idazkari nagusiak eskatu die ezkerreko alderdiei ez ditzatela aurrekontuak babestu. Sindikatuaren idazkari nagusiak pentsatzen du «errealitatetik oso kanpo» daudela aurrekontuak, eta Iñigo Urkullu buru duen gobernuak «inertziei» jarraitzen diela, «nahiz eta arazoak aldatu». Lakuntzarentzat, COVID-19ak eragindako krisiari erantzuteko «kontsigna» bat eduki du Jaurlaritzak: «Ahalik eta gutxien gastatu, ahalik eta gutxien inbertitu, eta ahalik eta propaganda gehien egin». Hori dela eta, iruditzen zaio Araban, Bizkaian eta Gipuzkoan azkeneko hilabeteotan politika egin dela «pandemia existituko ez balitz bezala». Novalek mezu argia plazaratu du: «Eusko Jaurlaritzak ez badu aurrekontua handitzen, hori da, sinpleki, ez duelako nahi».

Zerga erreforma Sindikatuak uste du, dena den, zorra modu etengabean handitzea ez dela «jasangarria», nahiz eta iruditzen zaion «egungo egoera salbuespenezkoan» egin beharrekoa dela. Eta aurrekontuek diru sarrera gehiago eduki ditzaten, Lakuntzarentzat ezinbestekoa da zerga erreforma bat egitea, «nabarmen handituz zergak errenta handiei, kapitalei, ondasunei eta enpresei lortutako etekinei».


Summary: Mitxel Unzueta abokatua eta politikari ohia hil da. Unzuetak euskal politikagintzan eginiko urratsak goraipatu ditu EAJk, eta berak eginiko lana «esanguratsua» izan dela nabarmendu.

Mitxel Unzueta politikaria eta abokatua hil da, 88 urte zituela, EAJk jakinarazi duenez. «EAJk bere doluminik sentikorrena eta hurbiltasuna adierazi nahi dizkie Gernikako Estatutuaren sortzaileetako bat eta Trantsizio garaiko euskal politikagintzako eragile nagusietakoa izan zenaren senide eta lagunei», adierazi du alderdiak ohar baten bitartez.

Deustuko Unibertsitatean Zuzenbidea ikasi zuen Unzuetak, eta, bertako irakaslea izateaz gainera, bide luzea egin zuen politikagintzan ere. Franco hil eta Espainiako lehen hauteskunde orokorretan, senatari izateko hautatu zuten. Bi urte geroago, 1979an, berriro aukeratu zuten. Gernikako Estatutua idatzi zuten kideetako bat ere izan zen, eta hura 1979an onartu ostean, Eusko Legebiltzarrera jauzi egitea erabaki zuen, 1980 eta 1984 bitartean. EAJk «gizon pragmatiko» gisa gogorarazi du: «Printzipioen erradikaltasunean oinarrituta eta, aldi berean, zuzenbidearen, jurisprudentziaren eta arrazoi historikoaren aldekoa».

Hitz batzuk eskaini dizkio Andoni Ortuzar EBBko presidenteak ere. Haren arabera, euskal politikagintzako «garairik esanguratsuenetako batean funtsezkoa» izan da Unzuetak eginiko lana: «Trantsizioaren zirrikituetan aritu zen Konstituzioaren aurrean euskal herritarren aldarrikapenak defendatzen eta Gernikako Estatutua sortzen». Areago, alderdian bertan ere lan «esanguratsua» egin duela azpimarratu du, eta «gizaseme arteza, legegile bikaina eta goitik beherako abertzalea» izan dela nabarmendu. Erantsi du esker ona baino ezin dutela adierazi: «Berak utzi digun eredutik ere ikasi behar dugu, herri hau askatasun mailarik gorenera gida dezagun».


Summary: Jaurlaritzak espero du otsailerako zahar etxeetako egoiliarrak eta langileak txertatuta egotea. Txertoaren 10.692 dosi jarriak dituztela jakinarazi du Osasun sailburuak. Jaurlaritzak Moderna txertoaren 24.900 dosi jasoko ditu urtarril eta otsail artean.

Txertaketa kanpaina hasi zenetik Eusko Jaurlaritzak txertoaren 10.692 dosi jarri dituela jakinarazi du gaur arratsaldean Gotzone Sagardui Osasun sailburuak, eta azaldu du otsail erdirako zahar etxeetako egoiliar eta langile guztiak txertatuta egotea espero dutela. Txertaketa kanpainaren inguruko hainbat datu azaldu ditu gaur Sagarduik, Itziar Larizgoitia Osasun Publikoko Zuzendariarekin batera, Bilbon. Sagarduik esan du txertaketa kanpaina «behar bezala» ari direla egiten, modu «zuhur eta mailakatuan». Pfizer-BioNTech botika etxearen txertoaren 405 dosi jaso zituen Jaurlaritzak lehen egunetan, beste 15.600 dosi abenduaren 29an, eta beste 15.600 joan den astelehenean. Osasun sailburuak gogoratu du txerto horietako batzuk gorde egin dituztela, pertsona bakoitzak bi dosi jaso behar dituelako eta bigarren dosia 21 egunetara eman behar delako. Hala, horniduran arazorik egonez gero, lehen dosia jaso dutenei immunizazioa behar bezala bermatu ahal izateko «erreserba estrategikoa» egin du Jaurlaritzak, sailburuak azaldu duenez.

Zahar etxeetako egoiliarrak eta langileak dira txertoa jasotzen lehenak; ondoren jasoko dute osasun langileek eta «egoera zaurgarrian» dauden beste kolektibo batzuek. Talde horien txertaketa hasten denerako merkatuan dauden txertoen arabera erabakiko du Jaurlaritzak txertaketa nola egingo duen. Izan ere, orain Pfizer etxearen txertoa ari da jartzen, baina aurki Moderna etxearena ere izango du. Espainiako Gobernuko Osasun ministro Salvador Illak gaur goizean jakinarazi du gobernuak zazpi edo hamar egunetan jasoko dituela Moderna txertoaren lehen dosiak, eta Sagarduik arratsaldean baieztatu du Jaurlaritzak Modernaren 24.900 dosi jasoko dituela urtarrila eta otsaila bitartean.


Summary: Greba mugagabea egitea erabaki dute ITP Aero Castingsen. Aeronautikako konpainiak 90 langile kaleratu nahi ditu. Langileen ordezkariek salatu dute gaurko batzarra «ezegonkortu» nahi izan duela zuzendaritzak. Urtarrilaren 10ean hasiko dute greba.

ITP Aero Castingseko zuzendaritzak gaur eman dizkio enpresa batzordeari kaleratu nahi dituen 90 langileen izen-abizenak, hain zuzen, beharginak batzarrera deituta zeuden egunean. Langileen ordezkarien iritziz, zerrenda gaur goizean ematea batzarra ezegonkortzeko «estrategia bat besterik ez zen». Eta batzarrak hain zuzen, greba mugagabea egitea erabaki du, langileen gehiengoaren babesarekin.

Abenduaren 23an amaitu zen erregulazio espedientea negoziatzeko epea ITP Aero Castingsen (lehengo PCB), akordiorik gabe. Hasiera batean, 136 langile kaleratu nahi zituen enpresako zuzendaritzak, eta joan den astean jakinarazi zien langileen ordezkariei azkenean asmoa 90 behargin kaleratzea zela.

Enpresa batzordearen agiriak ez du zehazten noiz hasiko den greba, baina azpimarratu du langile gehien-gehienek egin dutela bat azken asteetako greba egunekin. Era berean, enpresa aztertzen ari da auzitara jotzea.

ITP Aero Castingsek planta bat du Sestaon, eta beste bat Barakaldon: 530 langile guztira


Summary: Gaztelugatxerako sarbidea itxita, lur jausi handi baten ondorioz. Bizkaiko Foru Aldundiak jakinarazi duenez, lur jausiak sarbidearen 20 metro inguru eremua estali du. Inguru horretan beste lur jausi bat gerta daitekeela aurreikusi dute Ingurumen zuzendaritzako teknikariek.

Bizkaiko Foru Aldundiak Gaztelugatxeko Doniane ermitarako sarbidea itxi du gaur, Urizarretako eta Ermuko sarbideen bidegurutzean lur jausi handi bat izan delako. Ingurumen zuzendaritzako teknikariak bertan izan dira, eta ermitarako bidean 20 metro inguruko eremua estali du lur jausiak, eta beste bat gerta daitekeela iragarri dute. Eguraldiak txarrera egingo duenez, eta arriskurik ez izateko, sarbidea moztea erabaki du aldundiak. Lurra egonkortzean zabalduko dute bidea.


Summary: Ostatuak eta jatetxeak otsailaren 15era arte itxita egongo dira Ipar Euskal Herrian. Etxeratze aginduak bere horretan iraungo du hilaren 20ra arte. Egoera ez da aski hobetu, eta konfinamendutik ateraz geroko plana ez du beteko Frantziako Gobernuak.

Urtarrilaren 20an irekitzekoak zituzten jatetxeak Ipar Euskal Herrian, baita publikoa hartzen duten bestelako lekuak ere. Baina egoera ez da aski hobetu, eta konfinamendutik ateraz geroko plana ez du beteko Frantziako Gobernuak. Hala iragarri dute gaur arratsaldean Jean Castex Frantziako lehen ministroak, eta Olivier Veran Frantziako Osasun ministroak. Halere, neurri murriztaileagorik ez dute iragarri oraingoz: abendutik indarrean dagoen etxeratze agindua, ordea, bere horretan atxikiko dute Lapurdin, Nafarroa Beherean eta Zuberoan. Herritarrek 20:00etatik 06:00ak arte egon behar dute etxean.

Neurri murriztaileagorik ez da izanen oraingoz, eta urtarrilaren 20an hitzaldi berri bat emanen dute Frantziako ministroek, kultur guneak eta publikoa hartzen duten lekuak irekitzen ahalko dituzten erabakitzeko. Ostatuak eta jatetxeak, berriz, otsailaren 15era arte egonen dira hetsirik, gutxienez. Castexek eta Veranek egoera epidemiologikoak har dezakeen bilakaerari buruzko kezka adierazi dute. Izan ere, «Eguberrietako besten ondorioz gertatuko diren kutsatzeen kopurua datorren astean» zenbatzen ahalko dutela zehaztu zuen Castexek. Bestalde, birusaren aldaera berriekiko kezka adierazi zuten. Erresuma Batuan atzemandako SARS-CoV-2 birusaren aldaera «kutsakorragoa» dela esan zuen Veranek, eta «ezinbestekotzat» jo zuen aldaera hori kontrolpean atxikitzea.

Txertaketa kanpaina

Herenegun hasi zen txertaketa kanpaina Ipar Euskal Herrian, baina oraingoz «emekiegi» ari direla salatu dute batek baino gehiagok. Miarritzeko (Lapurdi) auzapez Maider Aroztegik, esaterako, esan zuen hiria «prest» dagoela txertaketa gune bat martxan jartzeko. Baina salatu zuen Frantziako Gobernuak ez duela egutegi finkorik ezarri oraindik, eta beraz, prest egon arren, ezin dutela txertaketa kanpainarekin hasi. Kritikei aurre eginez, honela mintzatu da Veran: «Txertaketa kanpainaren estrategiaren funtsa ez dugu aldatuko, baina protokoloa arinduko dugu, azkarrago aritzeko». Hala, txertaketa kanpainaren bigarren fasea hasiko dute laster. Datorren astelehenetik aitzina, 75 urtetik gorako herritarrak txertatzen hasiko dira, eta hilaren 18tik aitzina, 65 urtetik gorako edonork jasotzen ahalko du txertoa.


Summary: Athleticek Angel Villacampa kargugabetu du. Talde zuri-gorriak bederatzi jardunaldi daramatza irabazi gabe, eta horregatik kaleratu dute. Iraia Iturregi jokalari ohiak ordezkatuko du

Ez da giro Athleticen. Aitor Elizegi buru duen zuzendaritzak klubeko lehen bi talde nagusietako entrenatzaileak kargugabetu ditu lau eguneko tarte eskasean. Igandean, Gaizka Garitano kendu zuten kargutik, eta gaur, Angel Villacampa. Garitanori egunean bertan topatu zioten ordezkoa, Marcelino Garcia Toral. Entrenatzaile espainiarra hiru egun geroago eseri zen lehen aldiz talde zuri-gorriaren aulkian, San Mamesen, Bartzelonaren aurka —1-3 galdu zuen Athleticek—. Villacampak ere badu ordezkoa: Iraia Iturregi taldeko jokalari historikoa izandakoa—bigarrena da emakumezkoen taldean partida gehien jokatu dituztenen artean, 402 neurketarekin—. Iturregi bigarren denboraldiz jarraian ari zen bigarren taldea entrenatzen. Marcelinok bezala, hark ere urte eta erdirako kontratua sinatu du, 2022ko ekainaren 30era arte. Athleticen lehen taldea zuzenduko duen aurreneko emakumezkoa izango da. Bihar eguerdian aurkeztuko dute San Mamesen.

Emaitza txarrek kondenatu dute Villacampa. Bolada ezin txarragoan dago taldea: bederatzi jardunaldi daramatza irabazi gabe, azaroaren 5ean Madrili 2-0 nagusitu zitzaionetik. Inoiz ez da Athletic horrenbeste denbora egon garaipena lortu gabe. Azken bederatzi partidetatik sei galdu ditu, eta hiru berdindu. Jokoan egon diren 27 puntuetatik hiru baino ez ditu eskuratu. Bolada oso txar horren ondorioz, sailkapenean makina bat postu egin ditu behera. Gaur-gaurkoz, 11. postuan da, hamalau jardunalditan hamalau puntu lortuta. Lau puntura besterik ez ditu jaitsiera postuak. Baina bolada txarra ligatik harago doa. Izan ere, joan den urriaren 7an Athleticek aukera ederra galdu zuen aurreko denboraldiko Espainiako Kopako finala jokatzeko, baina penaltietan galdu zuen Logroñoren zelaian, hutsean berdindu eta gero.

BERRIAk elkarrizketa egin zion joan den astean Villacampari, eta Joseba Agirre kirol zuzendariaren eta Elizegiren babesa ote zuen galdetuta, esan zuen ez zutela horretaz hitz egin, eta «arreta osoa egoera iraultzeko konponbideak» topatzean zeukatela. Baina atzo Realaren aurkako derbia galdu izanak haren kargugabetzea eragin du, eta urte eta erdiko aroa amaieraraztea.

Villacampak agurreko oharra atera du, eta bertan dio «ametsa eta pribilegioa» izan dela «Athletic bezalako klub handi bat» zuzentzea, eta «pena» duela ezin izan duelako ohore hori titulu bat irabazita ordaindu, baina «lehen minututik» eman dutela barruan duten guztia, eta «zaila» izango dela inork leporatzea zerbait haien profesionalaren inguruan. Oso eskertuta azaldu da ere Agirrerekin, Elizegirekin, haren teknikari taldearekin, eta batez ere, jokalariekin.


Summary: Dagoeneko bost dira Kapitolioko erasoan hildakoak. Hildakoetako bik indarkeria zuzena pairatu zuten istiluetan, beste batek bihotzekoa jasan zuen, eta bik zehaztu gabeko «larrialdi medikoak» eduki zituzten.

Tiroengatik, bihotzekoak jota, erorita edo zehaztu gabeko jatorriko zauriekin. Washingtongo erietxetan hainbat lagun ingresatu behar izan zituzten herenegun, AEBetako Legebiltzarreko bi ganberak biltzen dituen Kapitolioko eraikinaren aurkako erasoan zauriturik. Horietako bost hil egin dira dagoeneko.

Gauean gertatu da azken heriotza. Washingtongo Kapitolioko Poliziak baieztatu duenez, erasoan zaurituriko polizietako bat hil da. Brian D. Sicknick zuen izena, eta erasotzaileei fisikoki aurre egitean «jasotako zaurien eraginez» hil dela esan dute, beste xehetasunik eman gabe. Adierazi dutenez, Kapitolioko Poliziako kidea zen 2008tik, eta larrialdietako taldean zegoen han.

Baieztatu zuten lehen hildakoa protestan parte hartu zuen emakumezko bat da: 35 urteko Ashli Babbitt. Kapitolioaren areto bateko ateetako beirak hautsi ondoren, sartzen hasi zen Babbit, eta, orduan, tiro egin zion Kapitolioko Poliziako kide batek. Lepoan jo zion tiroa, eta emakumea erietxera eraman zuten. Ordu batzuk geroago hil zen. Militarra izan zen emakumea 14urtez. AEBetako Aire Armadako kidea izan zen, eta Afganistanen eta Iraken aritu zen. Gero, Kuwaiten eta Qatarren, Guardia Nazionalarekin. Haren ingurukoek azaldu dutenez, Trumpen jarraitzaile sutsua zen, eta haren inguruko konspirazio teoriak zabaltzen zituen sare sozialetan. Haren azkeneko txioan, honakoa idatzi zuen: «Ezerk ez gaitu geldituko... saiatu ahalko dira, saiatu eta saiatu, baina ekaitza hemen da, eta Washingtonen gainean eroriko da 24 ordu baino lehenago... iluntasunetik argira!». Tiro egin zuen polizia etxera bidali dute, eta ikertzen ari dira.

Atzo baieztaturiko beste hildakoa 55 urteko Kevin Greeson zen, eta bihotzeko baten eraginez hil zen. AEBetako hedabideek zabaldu dutenez, odol presio altua pairatzen zuen. Protestarien artean zegoen, eta Trumpen jarraitzaile amorratua zen. «Emozionaturik zegoen gertaera hartan parte hartu nahi zuelako», esan dute haren senideek, eta indarkeria ekintzetan aritzeko asmorik ez zuela gaineratu dute.

Beste bi hildakoak 50 urteko Benjamin Phillips eta 34 urteko Rosanne Boyland dira. Horren heriotzen arrazoien inguruko informazio zehatzik ez dute eman, baina osasun agintariek esan dute «larrialdi medikoak» pairatu zituztela Kapitolioaren eremuan zeudenean. Beraz, ulertu behar da ez zutela indarkeria zuzenik pairatu.

Beste hainbat zauritu daude oraindik erietxetan. Larrialdi zerbitzuek esan dutenez, batzuk Kapitolioaren eraikineko mendebaldean zegoen aldamiotik erori eta hezurrak hautsita dituzte. Horrez gain, polizia batek zauriak ditu aurpegian, erasotzaileek jaurtitako objektu baten kolpearen eraginez, eta beste bat erietxean sartu zuten piper esprai batekin eraso ziotelako.


Summary: Trump ez da joango Bidenen presidente kargua hartzeko ekitaldira. Donald Trump presidenteak onartu du porrota, eta gaitzetsi egin du Kapitolioaren aurkako erasoa. Polizia bat hil da istiluetan jasotako tiro baten ondorioz.

Muga guztiak gainditu ditu Donald Trump presidenteak azken egunetan, eta orain urrats bat gehiago egin du: Twitter bidez iragarri du ez duela parte hartuko hilaren 20ko ekitaldian, Joe Biden presidente hautatuak eta Kamala Harris presidentordeak karguaren zina egingo duten horretan.

Aurrez, AEBetako Konstituzioko 25. zuzenketa abian jartzeko eskatu du Ordezkarien Ganberako presidente Nancy Pelosik. Mike Pence presidenteordeari egin dio eskaria, haren ardura baita prozedura bideratzea. Buruzagi demokratak, hala ere, ez du baztertzen presidentea kargugabetzeko bigarren aukera ere, impeachment-a. Baina kontuan izanik Joe Biden presidente hautatuak urtarrilaren 20an egingo duela karguaren zina, ez lukete nahiko tarterik izango estatuburuaren aurkako auzi politikoa egiteko —aurreko aldian bi aste behar izan zituzten—.

Ordezkarien Ganberako eledunordeak jakinarazi du Pence eta Trumpek gobernuko gainontzeko kideek 25. zuzenketa abian jarri ezean, behe ganberak datorren astean abiatuko lukeela impeachment prozedura. Demokratak gaur arratsaldean biltzekoak dira gaia eztabaidatzeko. «Matxino talde bat Kapitolioaren aurka bidali duen presidente bat dugu. Ondorioz bost hildako ditugu eta gure demokraziari egindako kaltea ere onartezina da», salatu du Katherine Clarkek.

Trumpek berak porrota onartuz erantzun dio bart kritika erauntsiari. «Kongresuak berretsi ditu emaitzak eta administrazio berria urtarrilaren 20an hasiko da lanean. Nire helburua orain trantsizio leun eta ordenatu bat bermatzea da. Adiskidetzeko eta zauriak sendatzeko garaia da», esan du sare sozialetan zabaldutako bideo batean. Bertan adierazi du «berehala» bidali zuela Guardia Nazionala sarkinak kanporatzeko, baina zenbait komunikabidek zabaldu dutenez, Trumpek uko egin zion hasieran militarrei dei egiteari, eta Pence presidenteordeak hartu behar izan zuen erabakia.

Estatuburu errepublikanoak Kapitolioaren aurkako erasoa ere gaitzetsi du, eta nabarmendu legea urratu dutenek ez dutela Alderdi Errepublikanoa ordezkatzen, eta egindakoa «ordaindu» egingo dutela. Lehen aldiz, bozetan iruzurra egin izana zuzenean salatu ez duen arren, bai nabarmendu du jarraituko duela borrokan hauteskundea legea aldatzeko «bozkatzaileen nortasuna eta hautagarritasuna» bermatua gera dadin, eta etorkizuneko bozen «fidagarritasuna» ziurtatzeko.

Hala ere, bideoa zabaldu eta ordu batzuetara bere ohiko jardunera itzuli da Twitterreko kontua erabiliz —Facebookek eta Instagramek blokeatu egin diote kontua urtarrialaren 20ko ekitaldia igaro arte, baina ez Twitterrek—, eta eskertu egin die 75 milioi «abertzaleei» bere alde bozkatzeagatik eta «Amerika handi» egiteagatik, eta nabarmendu etorkizunean ere haien ahotsa entzunaraziko dutela.

Bestetik, estatuburuen eskumenak baliatuta Trumpek bere burua indultatzeko asmoa duela zabaldu dute zenbait komunikabidek. The New York Times egunkariak zabaldu duenez, aholkulariei galdetu die halakorik egin ahalko lukeen, eta eginez gero zer ondorio izango lukeen politikoki eta legeari dagokionez. Izan ere, behin kargua utzita bere aurka zabal ditzaketen ikerketetako bat ustelkeria salaketa batekin lotuta dago. Estatu mailako kasu bat litzateke, eta, presidenteak bere burua barkatuko balu ere, auziak aurrera jarraitu ahal izango luke. Hala ere, ez dago batere argi Trumpek bere burua barkatu ahal izango lukeen. Izan ere, 1974an, Richard Nixon presidenteak dimisioa eman baino apur bat lehenago egindako txosten baten arabera, abokatuek adierazi zuten inork ezin duela epaile izan bere aurkako auzi batean.

Presidentearen aurretik Etxe Zuriak ere gaitzetsi egin zuen Kapitolioaren aurkako erasoa. Kayleigh McEnany prentsa arduradunaren esanetan, erasotzaileek Konstituzioko lehen zuzenketa urratu zuten —erlijio eta adierazpen askatasuna babesten ditu puntu horrek—. McEnanyk segurtasun indarren lana eskertu ere egin zuten, eta nabarmendu «heroi» gisa aritu zirela Kapitolioaren defentsan. Hain zuzen ere, istiluetan Polizia bat hil zela baieztatu du bart Washingtonek. Harekin bost lirateke hildakoak.

Hain zuzen ere, Kapitolioko segurtasun arduradun Steven Sundek dimisioa eman du, istiluen osteko kritiken ondorioz. Pelosik berak, eta Senatuan errepublikanoen buru den Mitch McConnellek segurtasun neurrietan izandako hutsuneak salatu zituzten bezperan, eta Sunden dimisioa eskatu. Dimisioa eman aurretik Sundek iragarri zuen segurtasunean izandako hutsuneak ikertzen ari zela, eta Kapitolioaren aurkako jazarraldia «kriminala» izan zela gaitzetsi zuen.

Sundena ez da izan azken orduetan jakinarazitako dimisioa bakarra. Segurtasun arduradunaren bide bera jarraitu du Hezkuntza idazkari Betsy DeVosek ere, argudiatuz Trumpek erretorika «pisuzkoa» izan dela erasoaldia pizteko. «Haren administrazioak estatubatuarrentzako lortutako garaipen asko nabarmendu eta txalotu behar genituzke. Aldiz, AEBetako Kapitolioan sartu ziren manifestari bortitzak txikitutakoa garbitzen ari gara. Trumpek bere erretorikarekin halako zerbait bultzatu izana onartezina da».

Kritika gehiago

Asteazkenean gertatutakoak hizpide izaten jarraitzen du nazioarteko agintarien ahotan. Azken orduetan hitza hartu duenetako bat izan da Nicolas Maduro Venezuelako presidentea: «Nork esango zukeen, estatu kolpeak eta inbasioak sortzen diren herrialdearengandik? Baina ez dugu ahaztu behar Trump bera izan zela Venezuelan txotxongilo bat jartzen saiatu zena, eta Bolivian Evo kargugabetzen eta hiltzen ahalegindu zena».

Irango buruzagi erlijioso gorenak ere, Ali Khameneik, kritikatu egin du AEBetan gertatutakoa, eta «hauteskundeetako porrota» izan dela adierazi du. «Gaur ikusi genezake zer bilakatu den lider handia. Hau da haren demokrazia. Hauek dira haien giza eskubideak. Beltz bat hiltzen dute bi orduan behin eta hiltzailea ez da epaitua. Horiek dira gaur barregarri geratu diren estatubatuarren balioak».

Aurrez, nazioarteko beste hainbat agintarik ere salatu zuten gertatutakoa. Erresuma Batuko lehen ministro Boris Johnsonek «lotsagarritzat» jo zuen gertatutakoa eta Alemaniako kantziler Angela Merkelek, berriz, Donald Trumpi egotzi zion gertatu denaren erantzukizuna, hauteskundeak galdu zituela ez onartzeagatik.

Honek guztiak banaketa eragin du Alderdi Errepublikanoan. Istiluen eraginez, hauteskundeetako emaitzen aurka egin asmo zuten ordezkari eta senatarietatik askok atzera egin zuten, eta ontzat eman zuten konpromisarioen zenbaketa. Aldiz, beste batzuek, Ted Cruz senatari errepublikanoak eutsi egin zion Trumpen diskurtsoari, eta beste hainbat ordezkarirekin batera Arizona eta Pennsylvaniako boto zenbaketaren kontra egin zuen.


Summary: Europako Batzordeak BioNTech-Pfizerren txertoaren beste 300 milioi dosi erosiko ditu. Orain arte hitzemandako dosiak halako bi erosiko ditu, eta urteko bigarren hiruhilekoan 75 milioi banatzeko asmoa du.

Europako Batzordeak COVID-19aren aurkako txertoaren 300 milioi dosi gehiago erosiko dituela jakinarazi du gaur goizean Ursula von der Leyen erakundeko lehendakariak. Lehendik hitzartutakoei orain BioNTech-Pfizer enpresak garatutako txertoaren dosi horiek gehituta, jada hitzemandako dosi kopurua bikoiztuko du Europako erakundeak.

Enpresarekin duen kontratuan beste urrats hau eginda, dosien 75 milioi urteko bigarren hiruhilekoan banatzeko asmoa du orain Europako Batzordeak. Von der Leyenek gogorarazi du farmazeutikaren txertoa dela Europako Botiken Agentziak baimendu zuen lehenengoa. Hain zuzen ere, txerto horren dosiak banatu dituzte Euskal Herrian, abenduaren 27tik aurrera Hego Euskal Herrian, eta asteon Ipar Euskal Herrian.


Summary: 239 herritan egingo dira bihar mobilizazioak, «inoizko ordezkaritzarik zabalenarekin». Bilbon eta Baionan egingo dira mobilizazio nagusiak, baina 414 herrik egin dute bat aldarriarekin. Sare Herritarrak kalean milaka pertsona batzea espero du, desberdinen arteko «adostasuna» oinarri.

Euskal preso eta iheslarien etxeratzea exijitzeko asmoz, Sare Herritarrak eta Bakegileek deituta, 239 hiritan, herritan eta auzotan egingo dira bihar mobilizazioak; gehienak, 17:30ean. Hala ere, 414 herrik egin dute bat mobilizazioekin. Bilbon eta Baionan egingo dira ekitaldi nagusiak, eta Sarek gaur goizean eginiko agerraldi batean jakinarazi du mobilizazioek «inoizko» ordezkaritza politiko, sindikal eta sozial zabalena izango dutela.

Ekitaldi nagusiei dagokienez, lehena Bilboko Euskalduna Jauregian egingo dute, 11:30ean, eta Paul Rios eta Nekane Altzelai izango dira hitza hartzen lehenak. Gainera, Sarek azaldu du alderdi politikoetako ordezkariak ere bertaratuko direla. Hain zuzen, EAJk, EH Bilduk, Elkarrekin Podemosek eta Geroa Baik egin dute bat deialdiarekin. ELA, LAB, UGT, CCOO, Steilas, ESK, EHNE, Etxalde, Hiru, CGT eta CNT sindikatuetako ordezkaritza bat ere bertan izango da, eta deialdiarekin ere bat egin dute Kataluniako alderdi zenbaitek eta beste hainbeste norbanakok, hala nola Juan Jose Ibarretxe lehendakari ohiak eta Quim Torra Kataluniako presidente ohiak.

Hala ere, mobilizazio gehienak arratsaldean egingo dira. Bilbon, 16:30ean hasiko da, Plaza Eliptikotik (Moyua Plaza), eta 17:30ean amaituko da, Bilboko udaletxearen aurrean, ekitaldi nagusiarekin. Iñaki Goirizelaia EHUko errektore ohiak eta Amaia Goirigolzarri abokatuak hartuko dute hitza. Baionan, berriz, giza kate argitsu bat egingo dute 17:30ean, eta Errobi ibaiaren inguruak argiztatzea izango da helburua, Aturriraino, zortzi eremutan banatuta. Beste lurraldeetako mobilizazioei dagokienez, Araban hamazazpi herritan egingo dira, Bizkaian 74tan, Gipuzkoan 69tan eta Nafarroan 78tan.

Kaleak jendez betetzea espero dute antolatzaileek. «Ez pandemiak, ez eguraldiaren aurreikuspenek, ez dute gehiegi laguntzen, baina ziur gaude ditugun datuak ikusita, aurten ere milaka herritar batuko direla euskal presoen eskubideen urraketekin amaitzeko, eta Euskal Herrira itzultzen hasteko deialdiarekin, bizikidetzaren eta bakearen alde», adierazi dute Sareko bozeramaileek. Gainera, erantsi dute mobilizazio guztiak osasun adituek ezarritako argibideak kontuan hartuta egingo direla.

Adostasuna helburu

Sarek eskerrak eman nahi izan dizkie aldarrikapenarekin bat egin duten eragile eta norbanako guztiei. «Sarerentzat, oso garrantzitsua da desberdinen arteko adostasun eta akordioak lortzea, euskal presoei aplikatzen zaien salbuespenezko espetxe politika honekin amaitu eta bizikidetzan eta konponbidean aurrera egiteko». Haren arabera, horretarako «ezinbestekoa» da gizarte aktibazioa ere. Beraz, herritarrei mobilizazioetan parte hartzeko dei egin diete. «2021 konponbidearen urtea izan behar da, eta guztion artean lortuko dugu»

Mobilizazioak herrietan

Araba: Urduña, Laudio, Amurrio, Okondo, Otxandio, Legutio, Urkabustaiz, Zuia, Zigoitia, Espejo, Gasteiz, Agurain, Maeztu, Kanpezu, Biasteri, Trebiñu, Urizaharra

Bizkaia: Elorrio, Abadiño, Abanto, Algorta, Alonsotegi, Areatza, Arrankudiaga, Arrigorriaga, Artea, Atxondo, Aulesti, Bakio, Barakaldo, Basauri, Berango, Bermeo, Bilbo, Busturi, Derio, Dima, Durango, Ea, Zornotza, Erandio, Ermua, Etxebarri, Foru, Fruiz, Galdakao, Gernika, Gorliz, Igorre, Itzulbaltzeta, Iurreta, Larrabetzu, Leioa, Lekeitio, Lemoa, Lezama, Mañaria, Markina, Mungia, Musikz, Nabarniz, Ondarru, Zalla, Plentzia, Portugalete, Santurtzi, Sestao, Sondika, Sopela, Sopuerta, Ugao, Urduliz, Usansolo, Zaldibar, Zamudio, Zeanuri, Zeberio, Zierbena, Sodupe, Arratzu, Muxika, Jatabe, Ibarrangelu, Ortuella, Trapaga, Balmaseda, Sopuerta, Galdames, Mallabia (Ermuara), Murueta (Busturira), Ziortza (Markinara)

Gipuzkoa: Errenteria, Oiartzun, Irun, Hondarribia, Lezo, San Pedro, Trintxerpe, Pasai Antxo, Donibane, Lasarte, Hernani, Andoain, Usurbil, Urnieta, Astigarraga, Donostia, Añorga, Anoeta, Lizartza, Billabona, Tolosa, Berastegi, Irura, Ibarra, Zizurkil, Orexa, Amezketa, Bidaina Goiatz, Ikaztegieta, Leaburu-Txarama, Gaztelu, Alegia, Orio, Getaria, Zumaia, Zarautz, Azpeitia, Azkoitia, Errezil, Zestoa, Lazkao, Beasain, Ordizia, Legazpi, Urretxu-Zumarraga, Zaldibi, Legorreta, Idiazabal, Ataun, Zegama, Segura, Ormaiztegi, Ezkio, Itsaso, Gabiria, Soraluze, Eibar, Elgoibar, Deba, Itziar, Mutriku, Bergara, Arrasate, Eskoriatza, Aretxabaleta, Oñati, Antzuola, Itsasondo, Altzo. Nafarroa: Araitzu/Betelu, Aizarotz, Agoitz, Altsasu, Aranguren, Arantza, Arbizu, Arrosadia (Iruñea), Arrotxapea (Iruñea), Arruazu, Artika/Berriobeiti, Atarrabia, Aurizberri, Alde Zaharra (Iruñea), Bakaiku, Barañain, Bera, Berriozar, Beruete, Burlata, Donibane (Iruñea), Elizondo, Eraso, Izaba, Erratzu, Etxabakoitz, Etxalar, Etxaleku, Etxarrentzulo Girgillao, Etxarri Aranatz, Gares, Gartzaron, Goizueta, Igantzi, Irañeta, Irunberri, Irurtzun, Itsaso, Iturmendi, Iturrama (Iruñea), Jauntsarats, Kaseda, Lakuntza, Larraga, Lekunberri, Leitza, Lesaka, Lizarra, Lizarraga, Lizarragabengoa, Lodosa, Doneztebe, Mendigorria, Medillorri (Iruñea), Noain, Obanos, Olazti, Oltza/Etxauri, Orkoien, Sanduzelai (Iruñea), Udabe/Beramendi, Sarriguren, Tafalla, Uharte, Uharte Arakil, Ultzama, Urdiain, Urritzi, Zangotza, Ziordia, Zirauki, Zizur, Zubiri, Txantrea (Iruñea), Antsoain, Tutera, Galarko Espartza.

Lapurdi: Baiona


Summary: Boni hil da, Barricada taldeko gitarrista. 2018tik laringeko minbizia zuen, eta, horren ondorioz, ahotsa galdu zuen. 58 urterekin zendu da.

«Barricadaren parte izatea, nire bakarkako ibilbidearekin jarraitzea, diskoak grabatzea eta 36 urte hauek oholtza gainean igaro izana nire bizitzako obra dira». 2018an laringeko minbizi bat diagnostikatu ziotenean eta agertokietatik alde egin behar izan zuenean, mahai gainean jarri zuen Javier Hernandez Boni-k zein zuen bizimodua. Orduan utzi behar izan zuen musika; izan ere, tumorea erauzi bazioten ere, ahotsa galdu zuen Barricada taldeko gitarrista eta abeslari izandakoak. Azkenean, ordea, ezin izan dio gaitzari aurre egin, eta gaur hil da. 58 urte zituen.

Barricadaren sortzaileetako bat izan zen Boni, Enrique Villareal Drogas-ekin batera. 1982an eratu zuten taldea, eta urte hartako apirilaren 18an eman zuten lehenengo kontzertua, euren auzoan, Txantreako plazan. Orduan hasi zen Euskal Herriko azken lau hamarkadetako rockaren ikur nagusietakoa izan den taldearen ibilbidea. Hain zuzen ere, Boni izan zen hasieratik amaierara arte Barricadan egon zen kide bakarra.

1983an, eta Mikel Astrain bateria jotzailea eta Sergio Oses gitarrista gehituta, euren lehenengo diskoa argitaratu zuten, Soñua diskoetxearekin: Noche de Rock and Roll. Lan harekin, eta zuzenean ematen zituzten kontzertu ikusgarriekin, Barricada berehala bihurtu zen Euskal Herrian sortzen ari zen musika olde berri baten ordezkari nagusietakoa, nahiz eta artean inork ez zuen RRVaz (Euskal Rock Erradikala) hitz egiten. Nolanahi ere, mugimendu hartan sailkatu zituzten beste talde gehienek ez bezala, Barricadak ez zuen punkean oinarritzen bere musika, eta gertuago zegoen hard-rocketik eta kaleko rock gisa ezagutzen zenetik. Sistemarekiko eta boterearekiko jarrera kritikoak batzen zituen, ordea.

80ko hamarkadan bizi izan zituen Barricadak bere garairik gozoenak, nahiz eta gazitik ere izan zuen taldearen ibilbideak. 1984an Mikel Astrain bateria jotzaileak aneurisma bat izan zuen Artaxoan (Nafarroa) jotzen ari ziren bitartean, eta handik astebetera hil zen. Fernando Coronadok ordezkatu zuen baterian, eta Alfredo Piedrafita sartu zen, bestalde, Osesen ordez. Hain zuzen ere, formazio horrekin grabatu zituen Barricadak hurrengo diskoak, Euskal Herrian ez ezik, Espainian ere erreferentziazko talde bilakatzera eramango zutenak: Barrio conflictivo (1984), No hay tregua (1986), No sé qué hacer contigo (1987), Rojo (1988), Pasión por el ruido (1989), Por instinto (1991), Balas blancas (1992) eta La araña (1994).

Kide aldaketaren batekin bada ere —Coronadoren ordez, Ibon Sagarna sartu zen—, taldeak diskoak grabatzen segitu zuen, harik eta 2011n Drogasek iragarri zuen gainerako taldekideek bandatik bota zutela. Bonik eta Piedrafitak arrazoitu zuten Barricadarekin segitzeko eta diskoak grabatzeko gogoz zirela, eta Drogasen gainerako proiektuek (Txarrena) oztopatu egiten zutela taldeak behar zuen martxa. Hala, Drogas taldetik kanpo zegoela grabatu zuten Barricadaren azken diskoa izango zena: Flechas cardinales (2012).

2013an Barricada desegin ondoren, bi disko argitaratu zituen Bonik: Incandescente eta Requiem por el mundo.

Natxo Leuzak Drogasi buruz eginiko eta joan den urteko Donostiako Zinemaldian aurkeztu zuten dokumentalean, Barricadako abeslari izan zenak adierazi zuen Bonirekin adiskidetu zela azkeneko urteetan. Hain zuzen ere, Boniren heriotzaren berri jakin ostean, poema bat eskaini dio sare sozialetan bere lagun eta taldekide izan zenari. Alfredo Piedrafitak ere Facebookeko bere kontuan agurtu du gitarrista.


Summary: 717 kasu zenbatu dituzte Hego Euskal Herrian. COVID-19a atzemateko 10.000 proba egin dituzte Osakidetzak eta Osasunbideak, eta horien guztien %7k eman dute positibo. 717 kasu izan dira, eta, hala, transmisioaren goranzko joera erakusten dute datuek. Nafarroan, zehazki, azken zortzi asteetako kasu gehien detektatu dira: 182.

Egunetik egunera, sendotzen ari da birusaren transmisioaren goranzko joera. Nafarroako Gobernuak eta Eusko Jaurlaritzak emandako datuen arabera, atzo 10.169 test egin ziren COVID-19a detektatzeko, eta 717 kasu positibo zenbatu zituzten guztira. Horiek horrela, egun bakarrean egindako proben gaineko positiboen ehunekoa %7koa da Hego Euskal Herrian. Urrun da OME Osasunaren Munduko Erakundeak izurritea kontrolpean izateko ezarri duen mugatik (%5).

Hegoaldeko lurraldeen artean, Bizkaian atzeman dute kasu gehien: 283. Gipuzkoan 170 kasu zenbatu dituzte, Araban 73 izan dira, eta Nafarroan, aldiz, 182. Hain zuen ere, positibo kopuruari dagokionez, azaroaren 14tik aitzina erregistraturiko daturik handiena da Nafarroako Gobernuko Osasun Departamentuak gaur emandakoa.

Halaber, ospitaleen egoera aztertuta, Osakidetzak eta Osasunbideak emandako datuen arabera, atzo 53 lagun eraman zituzten ospitalera birusaren sintomak larriagotuta. Horiek aintzat harturik, 88 pertsona daude ZIU zainketa intentsiboetako unitateetan erietxeratuta, eta, berriz, 386 daude gela arruntetan.


Summary: AEBetako eta Erresuma Batuko txertoak inportatzea debekatu du Iranek. Herrialdean bertan ari dira garatzen txerto propioa, Kubaren laguntzarekin.

Irango buruzagi nagusi Ali Khameneik gaur iragarri du debekatu egin dituela AEBetako eta Erresuma Batuko laborategiek eginiko txertoak, eta goraipatu egin du herrialdean bertan garatzen ari direna.

«Pfizer laborategiak txertoren bat sortzen badu, eurek erabil dezatela lehenbizi, ez dezaten egunero 4.000 hildako izan», esan du Khameneik Irango telebistan. Debekuak Pfizer-BioNTech taldeak merkaturaturiko txertoari eragingo lioke, Oxford-AstraZenekak eginikoari, eta AEBetako Moderna konpainiak sortutakoari.

Joan zen hilabetean iragarri zuen Iranek lehen txertoak beste herrialde bati erosiko zizkiola, eurena plazaratu bitartean. Betoa iragarri ostean, litekeena da Errusiari eta Txinari erostea.

Iranen, orain arte, 1.268.263 koronabirus kasu atzeman dituzte, datu ofizialen arabera, eta izurriak 55.993 pertsona hil dituela adierazi dute. Abenduaren 29an hasi ziren euren txertoaren proba klinikoak egiten. Kubaren laguntza du horretan Iranek. Izan ere, uhartean ari dira proben bigarren fasea egiten. Shifa Pharmed laborategian ari dira garatzen. Probatzen ari direnak bi dosi behar ditu, 14 eguneko tartearekin.


Summary: Hamabi sexu esklabori kalte-ordainak ematera zigortu du Seulek Japonia. Tokiok «onartezintzat» jo du erabakia, eta hori «zuzentzeko» eskatu dio Seuli. Japoniak ez du helegiterik aurkeztuko, hori eginda Hego Korearen jurisdikzioan geratuko litzatekeelako

Japoniaren garai kolonialeko auziek agerian utzi dute beste behin oraindik osatu gabe jarraitzen dutela inperio okupatzailea izan zenaren eta Hego Korearen arteko zauriek. 1910 eta 1945 artean, Korea anexionatu zuen Japoniak, eta milaka emakume behartu zituen Tokiok armada inperialaren sexu esklabo izatera. Bizirik daude horietako asko. Seulgo epaitegi batek egoera hori pairatu zuten hamabi emakumeri kalte-ordaina emateko agindu zion atzo Japoniari; ia 75.000 euroko ordaina ezarri zuen biktima bakoitzeko.

Zenbait historialariren arabera, 200.000 emakume eta neska korear behartu zituen Japoniak sexu esklabo gisa jardutera Bigarren Mundu Gerra aurretik eta gerrak iraun zuen arte. Horietako hamabik Tokio salatu zuten 2016an, eta epaia historikoa izan da. Lehen aldiz, Hego Koreako epaitegi batek erantzule egin du Japoniako Gobernua, emakumeak prostituziora behartzeagatik.

«Jasotako froga eta lekukotzek argi uzten dute biktimek irudikatu ezinezko sufrimendu fisiko eta psikologikoa jasan zutela akusatuek egindako legez kanpoko ekintzek iraun zuten artean. Baina ez dute kalte-ordainik jaso», zehazten du epaiak.

Zigorra «onartezina» dela erantzun du Japoniak. Haren esanetan, gerra garaiko salaketak ezin dira epaitu, 1965ean bi herrialdeek hori jasotzen duen hitzarmen bat sinatu zutela argudiatuta. 2015ean berretsi egin zuten akordioa.

Tokiok aurreratu du ez duela helegiterik aurkeztuko, hala egitea Hego Koreako epaitegiei gerra garaiko auzien gaineko eskumena onartzea litzatekeelako. Aldiz, Hego Koreako Gobernuari atzera egiteko eskatu dio, eta epailearen erabaki okerra zuzentzeko.

Seulgo epaitegiaren sententziak, baina, ohartarazi du «gizateriaren aurkako krimena» izan zela prostituzio behartuarena, Japoniak «sistematikoki, asmo txarrez eta modu orokorrean egin zuena, nazioarteko arau guztiak urratuz». Hori dela eta, bi estatuen arteko ituna ez da nahikoa arduradunak zigorgabe uzteko, epaiaren arabera. «Estatu immunitatea ezin da ezarri, Japoniak legez kanpo okupatua baitzuen Koreako penintsula, eta gure herritarren aurka egin baitzuen».

Hego Koreako Atzerri Ministerioak errespetua adierazi dio epaiari, eta esan du lanean jarraituko duela Tokiorekin «elkarlan eraikitzailean» jarraitzeko.


Summary: Urte berriko helburuak: agindutakoa betetzeko zailtasunak. Urte zaharra atzean utzi eta berriari ongietorria emateko asmoz, herritar askok urte berriko asmo eta helburuak jartzen dizkiete euren buruei. Helburu horiek lortzeko moduak, sor daitezkeen frustrazioak eta aurtengo egoera berezia hizpide biharko 'Bizigiro' sailean.

Erretzeari uztea, gimnasiora joatea, dieta egitea, hizkuntzak ikastea... horrelako asmoak oso ugariak izaten dira urte bat bukatzear edo beste bat hastear denean. Herritar askok urte aldaketa baliatzen baitute dituzten bizi ohiturei erreparatu eta aldatu nahiko lituzketen portaerak aztertzeko. Helburu horien benetako balioaz eta lortzeko bideaz jardungo dira biharko Bizigiro-ko gehigarrian Jon Imanol Etxabe psikoterapeuta eta sexologoa, eta Nerea Perez Uria Bizkaiko Psikologia Elkarkogo dekanordea. Ezarritako asmoak erdiesteko zenbait gako emateaz gain, 2020-2021 urte aldaketaren berezitasunei erreparatu diete psikologoek. Izan ere, aurten asmo horien zerrenda murriztu, aldatu eta deuseztatu ere egin da zenbait kasutan. Batetik, gertuko harremanak estutzea eta mundua ezagutzea jarri dute jomugan zenbait herritarrek. Eta, bestetik, planak ez egiteko joera hartu dute beste zenbaitek, ziurgabetasunak bultzatuta.

Urte aldaketari ez ezik, beste zenbait gairi ere helduko dio biharko Bizigiro-ko gehigarriak. Batetik, Arantzazuko Andre Mariaren egutegiak 75 urte bete ditu. 1947az geroztik, Arantzazuko abadeek urtero argitaratzen dute egutegia. Oinarrian kutsu erlijiosoa duen arren, edukiak gaurkotu eta gizarte arazoengandik hurbilago dagoen edukia sortzeko ahaleginean dihardute sortzaileek. Urteurrenaren harira, azala ere eraberritu egin dute.

Horrez gain, ez dira faltako gastronomia, zinema eta telesailen atala. Vikings telesailari buruz arituko da Mikel Yarza. 89 atal, zortzi urte eta sei denboraldiren ostean, pantailatik desagertuko da telesail entzutetsua.

Gastronomia atalean, berriz, Iker Markinez Ormaiztegiko (Gipuzkoa) Kuko jatetxeko sukaldariaren negua epeltzeko errezeta: Barazki, lekale eta arroz hanburgesa.

Zinemari dagokionez, Natalie Erika James zinemagileak zahartzaroaren beldurraz mintzo den filma ondu du: Relic.


Summary: 2016arekin berdinduta, inoizko urterik beroena izan zen 2020a munduan. Klima aldaketarako Copernicus zerbitzu europarrak jasotako informazioaren arabera, 1,25 gradu beroagoa izan zen iazko munduko tenperatura industria aurreko batezbestekoa baino. Europan inoizko urterik beroena izan zen.

Beste marka bat utzi du 2020ak. COVID-19aren pandemiaren urtea ez ezik, inoiz Lur planetan izandako urterik beroena ere izango da, neurketak egiten direnetik, 2016 urtearekin berdinduta. Europako Copernicus zerbitzuak egindako urteroko txostena argitaratu du gaur, eta komunikatu baten bidez eman du haren berri. Hona hemen txostenaren ondorio nagusiak:

Tenperatura

Lur planetako batez besteko tenperatura 1,25 gradu beroagoa izan zen industria aurrekoa baino, eta 0,6 gradu beroagoa erreferentzia gisa hartu izan den 1981-2010 aldikoa baino. Copernicusek jasotako datuen arabera, berotzea bereziki nabaria izan zen Artiko inguruan eta Siberiako iparraldean. Eremu geografiko horietan 1981-2010eko batezbestekoa baino sei gradu beroagoa ere izan zen hozberoa iaz.

Europan ere markak hautsi zituen tenperaturak iaz, eta aurreko urterik beroena baino 0,4 gradu altuagoa zen hozberoa kontinente horretan. Halaber, 1,6 gradu beroagoa izan zen tenperatura 1981-2010 aldian baino.

CO2aren pilaketa atmosferan

COVID-19aren ondorioz hartutako neurriengatik CO2 isurketak gutxitu baziren ere, atmosferan pilatzen jarraitu du karbono dioxidoak, eta 413 milioi partekoa (ppm) izan zen urteko batez besteko maximoa, maiatzean, aurreko urtean baino 2,3 ppm handiagoa. Alde horretatik, aurreko urtean baino hazkunde txikiagoa izan du CO2 pilaketak atmosferan, iaz 2,5 ppm-koa izan baitzen.

Izotz geruzaren mehetzea

Artikoko itsas izotz geruza ere nabarmen txikitu zen iaz, eta, besteak beste, inoizko meheena izan zen uztailean eta urrian. Artikoko izotz geruzak irailean izaten du urteko hedadurarik txikiena, eta iaz hilabete horretan izan ziren ezohiko tenperatura beroek eragin handia izan zuten urtze handi horretan. Hala ere, hilabete horretako inoizko geruzarik meheenetan bigarrena izan zuen Artiko itsasoak irailean. Hau da, orain arteko itsas geruzarik meheenetan bigarrena, 2012an izandakoaren atzean.

'El Niño' eta 'La Niña'

Munduari erreparatuta, ohikoa izan zen tenperaturen gorakada, baina izan zen salbuespenik. Izan ere, ekialdeko ekuatoreko Ozeano Pazifikoan ohikoa baino freskoagoa izan zen batez besteko tenperatura. Besteak beste, eskualde horretan La Niña gertakari meteorologikoa indarrean egon zen urtearen bigarren aldian, eta horrek tenperaturak jaitsi egiten ditu normalean. Esate baterako, 2015 eta 2016an (orain arteko beroena, 2020arekin batera) tenperaturak igotzen dituen El Niño indartsu bat egon zen indarrean Pazifikoan. El Niño izaten den urteetan, tenperatura beroagoak izateaz gain, CO2 gutxiago isurtzen dute oihanek, sute gehiago ere izaten direlako.

Suteak

Artikoan izan ziren ezohiko bero boladek eragin handia izan zuten suteetan. Copernicusek azaldu duenez, eskualde horiek ezohiko baso-suteen denboraldia izan zuten. Suteak maiatzean detektatu ziren lehen aldiz, eta udazkenera arte iraun zuten. Zirkulu polar artikoaren gaineko suteek bakarrik 244 megatona karbono dioxido askatu zituzten 2020an. Artikoko suteak ez ezik, munduko eskualde batzuetan sekulako suteak gertatu ziren, besteak beste, Australian eta Kalifornian (AEB).


Summary: Iraia Iturregi: «Pribilegioa da Athleticeko entrenatzailea izatea». Loiuko teknikariak azaldu duenez, «gizatalde bikaina» dago, baita «talentu handiko jokalariak» ere. «Konfiantza» du egoerari buelta emango diotela.

Iraia Iturregik (Loiu, Bizkaia, 1985) hartu du jada aginte-makila Athleticen. Gaur goizean zuzendu du lehen entrenamendua, Lezaman, eta hori amaitutakoan San Mamesera joan da, hango prentsa aretoan aurkeztu baitute lehen taldeko entrenatzaile gisa, Angel Villacampa ordezkatuta. Aitor Elizegi Athleticeko presidentea eta Joseba Agirre kirol zuzendaria izan ditu ondoan.

«Pozik eta gogotsu» heldu dio erronka berriari. «Pribilegioa da Athleticeko entrenatzailea izatea. Unerik aproposena beste bat izango zen, baina aurrez aurre begiratu behar zaio eta dagoenari heldu. Inoiz ez da fardela Athletic entrenatzea. Gizatalde bikaina dago, baita talentu handiko jokalariak ere. Konfiantza dut honi buelta emango diogula», esan du.

Iturregik azaldu duenez, ia ez du denborarik izan jokalariekin hitz egiteko, atzo gauean itxi baitzen tratua, baina argi utzi nahi izan die «konfiantza» izan dezaten taldean dagoen «talentuan». «Sinetsi behar dute zer diren, eta konfiantza lanari esker iritsiko dela. Baina lehentasuna asteburu honetan Eibarri irabaztea da [igandean jokatuko dute derbia, 12:00etan, Lezaman]».

Villacamparen kargugabetzeaz galdetuta, Elizegik esan du azken asteetan ez zutela tekla aproposa zapaltzen asmatu, eta pentsatu zutela irtenbidea «etxean» zegoela. «Ilusio handia dugu, apustu segurua dela uste baitugu». Lau egun eskasetan bi entrenatzaile kargutik kentzeak zer sentipen eragin dizkion galdetuta, aitortu zuen «bizirik dagoen bitartean» ez duela ahaztuko aste hau. «Baina etorkizunera begiratu behar dut. Bi funtsezko erabaki hartu dira, bi urtean bi talde berrituz, erregularragoak eta lehiakorragoak izan daitezen. Halako pertsonak iritsi behar dira Lezamara».

Presidenteak esandakoa berretsi du Agirrek. «Ondoen prestatuta dagoena da, eta guztiok genekien Iraia Athleticeko entrenatzaile izango zela. Goitik behera ezagutzen du kluba. Athleticen giltza eraman dezakeen pertsonarik aproposena da». Villacamparen kaleratzeaz, berriz, adierazi du futbola askotan ez dagoela lanaren mende. «Zuhaitza pixka bat astindu behar genuen, horixe baita dinamikak aldatzeko modua».

Athleticeko lehen taldea entrenatuko duen aurreneko emakumezkoa da Iturregi. Aurretik, hamabost urtez jokatu zuen talde zuri-gorrian, 402 partida guztira. Lau aldiz irabazi zuen Espainiako Liga, eta 2017an hartu zuen erretiroa. Urtebete geroago itzuli zen Lezamara, lehen taldeko prestatzaile lanak egiteko. Hurrengo denboraldian, berriz, bigarren taldeko entrenatzaile ardura hartu zuen, eta horretan aritu da orain arte.

Iturregiz gain, beste hiru emakume ari dira entrenatzaile lanetan Espainiako Lehen Mailan. Realean, Natalia Arroyo katalana; Levanten, Maria Pry espainiarra; eta Sporting Huelvan, Jennifer Benitez espainiarra.


Summary: Mobilizazioak BERRIAn, Hamaikan eta Kanalduden. BERRIAk zuzeneko kontakizuna egingo du webgunean. Hamaikak eta Kanaldudek emankizun berezia egingo dute elkarrekin, 16:30ean hasita.

Euskal presoen eskubideen aldeko mobilizazioak izango dira gaur Euskal Herriko herrietan eta hirietan. Izan Bidea lelopean aterako dira herritarrak kalera Araban, Bizkaian, Gipuzkoan eta Nafarroan; Baionan, berriz, Argi Dugu lelopean eginen dute protesta. Arratsaldeak ematen duena zuzenean jarraitu ahalko da Hamaikak eta Kanaldudek elkarlanean egingo duten saio berezian. 16:30ean hasiko dute zuzeneko emankizuna euskarazko bi kateetan.

BERRIAn mobilizazioen nondik norako guztiak emango dituzte webgunean eta sare sozialetan: zuzeneko kontakizuna egingo dute, eta argazkiak eta bideoak ikusgai jarriko dituzte, besteak beste. Igandean, paperezko egunkarian, gai nagusia hartuko du presoen eskubideen aldeko aldarriak: zortzi orrialde argitaratuko dira gaiaren ertz desberdinekin.

Hamaikaren jarraipena Bilboko egoitza nagusitik egingo dute. Kanaldudek, berriz, Baionan egonleku berezi bat prestatuko du saioa egiteko —egoitza Bidarrain (Nafarroa Beherea) du kateak—. Hamaikaren aurkezleak Bilbon Leire Regadas —Gurean gaur magazinaren aurkezle berria— eta Ekhi Atorrasagasti izango dira; Kanalduderen aurkezlea Baionan, aldiz, Pantxika Maitia izango da.

Lehen agurrak eginda, Hego Euskal Herriko hiriburuetan izanen diren unitate mobilen irudiak eta kontakizunak jasoko dituzte, baita azken asteetan herritarrek Interneteko sare sozialetan hedatu mezuak eta bideoak ere. Unitate ibiltarietan honako erreportariak arituko dira: Karol Suarez eta Iker Aginaga, Bilbon; Oihan Larrañaga, Donostian; eta Iosu Ganuza, Iruñean.

17:00etatik aurrera, Lapurdiko hiriburua izango da emankizunaren kokaleku nagusia. Kanaldudeko lantaldeak bertako berri emanen du, giroa jasoz eta senideen lekukotasunak argitan emanez. Askotariko elkarrizketak egingo dituzte: Jean François Irigoien Donibane Lohizuneko auzapeza (Lapurdi), Xantal Hergui Aiziritzeko auzapeza (Nafarroa Beherea), Anaiz Funosas Bake Bidea taldeko presidentea eta abar.

17:30ean, Bilbora egingo dute jauzi berriz ere, Bilboko ekitaldia eskaintzeko. Ondotik, Baionara itzuliko dira, Argi Dugu mobilizazioko antolatzaileen ekitaldi nagusia zuzenean emateko. Bukatzeko, egunak emandako irudien bilduma eskainiko dute Hamaikak eta Kanaldudek. Bi telebistetako webguneetan zuzenean ikusi ahalko da saioa; Hamaikak lurreko telebista digitalaren eta Euskaltelen bidez emango du, 16:30ean; eta berriro ikusi ahalko da larunbat gauean, 22:00etan. Igandean berriro emango dute saioa, 16:00etan. Mobilizazioen irudi bilduma bat ere noiznahi ikusteko modua egongo da Hamaikaren zein Kanalduderen webguneetan.


Summary: «Ezohiko egoerari ezohiko erantzunak» emateko eskatu dio EH Bilduk Jaurlaritzari. Pedro Azpiazu Ogasun sailburuarekin batzartu dira Maddalen Iriarte, Nerea Kortajarena eta Mikel Otero.

2021erako aurrekontuak onartzeko bilera sorta abiatu du gaur Jaurlaritzak oposizioko talde politikoekin. Aurreneko bilkura EH Bildurekin izan da, 12:00etan, Bilbon, eta bertan elkartu dira, batetik, Pedro Azpiazu Jaurlaritzako Ekonomia eta Ogasun sailburua, Hernando Lacalle Ekonomia, Finantza eta Aurrekontuen sailburuordea, Josu Iñaki Garai Aurrekontu zuzendaria eta Yurdana Burgoa Kabineteko eta Komunikazioko zuzendaria, eta, bestetik, Maddalen Iriarte, Nerea Kortajarena eta Mikel Otero EH Bilduko legebiltzarkideak. Batzarrean, indar subiranistako ordezkariek Azpiazuri eskatu diote «ezohiko egoerari ezohiko erantzunak» emateko, aurrekontu proiektua «eginda dagoen moduan», ez baitute uste «ezohiko egoera bati erantzuten dionik».

Bilera «oso adeitsua» izan da formen aldetik, Iriartek irteeran azaldu duenez. Hala ere, edukiari dagokionez «hankamotz» geratu dela erantsi du: «Aurreko hilabete hauetan guztietan gobernuak erakutsi du zein den bere jarrera, eta EH Bilduk behin eta berriro proposamenak egin dizkionean ez dugu inolako erantzunik jaso. Gau ere proposatu diguna da dagoen aurrekontuari gure baiezkoa ematea besterik gabe». Iriarteren esanetan, «zero elkarrizketa» izan du orain arte Jaurlaritzak EH Bildurekin.

«Iruditzen zaigu ezohiko egoera honetan ezohiko erantzunak eman behar direla, eta ezohiko erantzun horiek etorriko direla proposamen politiko oso batetik», esan du Iriartek, eta iragarri hori dela EH Bilduk egingo duena: «Proposamen politiko oso bat, jendearen beharrei erantzuteko».

Bilkurari buruzko balorazioa egin du Azpiazuk ere. Nabarmendu du «aurrekontuen negoziazio mahaiak ondo definitutako ekonomia eta eskumen esparrua» barne hartzen duela, eta proiektuan ez dela «aldaketa iraultzailerik eta ezin kuantifikatuzko aldaketarik» gertatuko, EH Bilduren hitzei erreferentzia eginez. Gainera, balioa eman dio aurrekontu proiektuari, esanaz «anbiziotsua» dela, «Jaurlaritzak inoiz izan duen indartsuena, ahalbidetzen duena urteari ekitea krisi ekonomikoari eta osasun krisiari aurre egiteko nahikoa indarrekin». Azpiazuren arabera, EH Bilduk ez du «proposamen zehatzik» egin: «EH Bilduren proposamenaren zain geratzen naiz gaurko bileran planteatutako gaiak aztertzeko».

Lehen bilera izan da gaurkoa, baina Iriartek ere ez du argitu bigarren bat egingo ote duten: «Gobernuaren jarrera zein zen jakin nahi genuen. Ahotik auzolan hitza kentzen ez duen gobernu batek ahalegina egin beharko luke jokaleku bat eraikitzeko, gainerako talde politikoek eta EH Bilduk, oposizioko lehen indarrak, ekarpenak egin ahal ditzaten, jendearen bizi baldintzak hobetzeko aurrekontu hauez harago».

Azpiazu datorren astean batzartuko da gainerako taldeetako ordezkariekin; astelehenean Voxekin, asteartean PP+C's-ekin eta asteazkenean Elkarrekin Podemosekin. Alderdiek urtarrilaren 18ra arteko epea dute osoko zuzenketak aurkezteko, eta, inork aurkeztuko balu, hilaren 29an eztabaidatuko lirateke. Espero da behin betiko onespena otsailaren 11ko osoko bilkuran ematea. Jaurlaritzak bermatuta dauka kontuak aurrera aterako dituela, EAJk eta PSE-EEk gehiego absolutua baitute legebiltzarrean. Halere, epeekin ere kexu azaldu da Iriarte: «Egutegia oso laburra da gobernuak hala nahi duelako. Aurrekontu honek onartuta behar zuen abenduaren 31n, baina gobernuak aurrekontu proiektua aurkeztu zuen eta oporretara joan zen».

Gorrotxategi, «eraikitzaile»

Bestalde, Miren Gorrotxategi Elkarrekin Podemoseko bozeramaileak Radio Euskadin azaldu du jarrera «eraikitzailearekin» joango direla asteazkeneko bilerara eta dokumentu bat eramango diotela Azpiazuri: «Ez dugu uste Euskadik behar dituen aurrekontuak direnik, oso kritikoak gara bere edukiarekin, baina hitz egin eta ados jarri nahi dugu, gure proposamenak aurrekontuan jaso daitezen».


Summary: Labik ez du proposatu neurri berririk, baina «oso kezkagarritzat» jo du egoera. Egoeraren larritasuna ikusirik, batzordea astelehenean bilduko da, berriz ere, pandemiaren kontrako neurri murriztaile gehiago ezarri edo ez aztertzeko. Eusko Jaurlaritzak adierazi du orain arte ezarritako mugak «oso gogorrak» izan direla, baina nabarmendu du hori dela «kutsatzeak eragozteko biderik onena». Zupiriak azaldu duenez, herritar gehienek «zuhurtziaz» bete dituzte ezarritako neurriak.

Labi batzordeak «oso kezkagarritzat» jo du Gipuzkoako, Bizkaiko eta Arabako egoera epidemiologikoa, eta, azaldu duenez, «geldoa baino etengabea» da transmisioaren goranzko joera. Hala eta guztiz ere, oraingoz, batzordeak ez du premiazko ikusi izurritearen kontrako neurri gehiago ezartzea. Pandemiaren bilakaeraren «ziurgabetasuna» nabarmendu du, eta jakinarazi du astelehenean bilduko direla beste behin. Azaldu dutenez, asteburuko datuek dakartena ikusi ondotik hartuko dute erabakia, eta orduan proposatuko dituzte, «behar izanez gero», jarduerak eta joan-etorriak mugatzeko neurri berriak. Izatez, Labi batzordeko koordinatzaile Jonan Fernandezek esan du ezin dela baztertu, esaterako, intzidentzia tasa altuko udalerriak ixteko aukera.

Gainera, Eusko Jaurlaritzako bozeramaile Bingen Zupiriak nabarmendu du abendu erdialdetik aitzina «leunagoa» izan dela kutsatuen kurbaren beherakada. Aitortu du datuak makurragoak izan direla azken egunetan, baina, era berean, azpimarratu du bilakaera azterketa epe luzeagoko datuak harturik egin beharra dagoela.

Eguberrietan jendeak izandako jokabideez, Zupiriak esan du herritar gehienek «zuhurtziaz» bete dituztela ezarritako neurri murriztaileak. Dioenez, muga horiek errespetatzea da «kutsatzeak ekiditeko biderik onena». «Neurri murriztaileak oso gogorrak dira, muga asko ditugu, baina bistan da, ongi kudeatuz gero, egoerari kontra egitea lor dezakegula horrela», adierazi du Jaurlaritzako bozeramaileak.


Summary: Argindarraren prezioaren gorabeherak ikertuko dituzte. Egunotan, zenbait ordutan maximo historiko batzuk ezarri dira, eta faktura %20 inguru garestitu da. Hala ere, duela bi urte baino merkeagoa da oraindik.

Espainiako Gobernuak Merkatuen eta Lehiaren Batzorde Nazionalari eskatuko dio elektrizitatearen eta gasaren prezioetan hotz bolada honetan izan ari diren gorabeherak ikertzeko. Handizkako merkatuaren prezioak kontuan hartuta, ostegunean errekor berri bat erregistratu zen, batez beste 94,99 euro Mwh-ko ordainduta, 2013an ezarritako 93,11 euroko maximoaren gainetik. Ostiral honetan ordu batzuetan 110,45 euroraino igo da. Gasaren kasuan ere markak hausten ari dira: ostegunean, MWh-ko 51,55 euro ordaindu ziren batez beste, eta beste maximo historikoa ezarri zen, 2017ko urtarrilekoa baino %32,5 garestiago.

Eta horrek nola eragiten du kontsumitzaileen fakturetan? Handizkako prezioak % 35eko pisua du erreziboan, gainerakoa sarbide tarifek eta zergek osatzen dute. Hori kontuan hartuta, urteko lehen astean, kontsumitzaile arrunt baten hil amaierako faktura elektrikoa 80,7 eurokoa izango litzateke batez beste; hau da, % 19,3 garestiagoa 2019ko urtarrilekoa baino. Egunotan prezioak asko igo diren arren, duela bi urte baino nabarmen merkeagoa da oraindik. 2019ko apiriletik etengabe egin du behera prezioak, eta 2020ko abendura arte ez zen igo lehen aldiz.

Auzibide bat zabalik

Europako zuzenbideak merkatu elektrikoetan prezioa ezartzeko moduak eragiten ditu handizko merkatuan izaten diren gorabehera horiek. Aldaketa horiek gertatzen dira bereziki eskaera handitzen denean eta energia produkzioa gutxitzen denean (haize gutxi dagoelako, adibidez). Dena den, ez da beti hala izaten, eta ez da lehen aldia Espainiako Gobernuak ikerketa bat eskatzen duela muturreko hotzaldi batean prezioen igoera bat egon delako. 2013an Merkatuen eta Lehiaren Batzordeak 25 milioi euroko isun bat jarri zion Iberdrolari, eta konpainia elektrikoak Auzitegi Nazionalera jo zuen. Erabakia behin-behinean indargabetu zuen, baina iazko otsailean auzia berrabiarazi zuen epaileak.

EH Bilduren eskaera Madrilen

Aste honetan argindarraren eta gasaren prezioek izan duten joera ikusita, EH Bilduk Espainiako Kongresuan duen talde parlamentarioak «premiazko neurriak» hartzeko eskatu dio Espainiako Gobernuari. Kontsumo eta Trantsizio Ekologikorako ministroen agerraldiak galdegin ditu, «lehenbailehen azal dezaten nola egingo dioten aurre argindar multinazionalen abusuari» «Erabat onartezina da hotz-bolada betean bizirauteko ezinbestekoak diren ondasunak mugarik gabe garestitzea», salatu du Oskar Matute bozeramaileordeak.


Summary: Baheketa egingo dute Mundakan bihartik aurrera. Sei urtetik gorako biztanleak deitu dituzte PCR probak egitera.

Jaurlaritzaren Osasun Sailak eta Osakidetzak PCR probak egitera deitu dituzte Mundakako (Bizkaia) sei urtetik gorako biztanle guztiak. Mundakako baheketak bat egin du Bermeok (Bizkaia) gaur abiatu duenarekin; hori dela eta, Mundakako biztanleek ere alboko herrira, Bermeoko Artza udal pilotalekura, joan beharko dute proba egitera.

Herritarrek txanda eskatu beharko dutela gogorarazi dute osasun erakundeek, eta Mundakako Kontsultategian (94-630 59 95) edo Osakidetzako Osasun Aholkuan (900-20 30 50) eskatu ahalko dute.


Summary: Maiatz amaierara arte luzatuko dituzte aldi baterako erregulazioak. Espainiako Gobernuak, sindikatuek eta enpresaburuek baldintzak negoziatzen jarraitu dute.

Espainiako Gobernuak proposatu du maiatz amaierara arte luzatzea enplegua aldi baterako erregulatzeko espedienteen (ABEE) egungo araudia, COVID-19a dela-eta moldatutakoa. Urtarrilaren 31era arteko iraungitzen data zuen, eta hori beste lau hilabetez lutzatzea «ongi» ikusi dute CCOO eta UGT sindikatuek eta CEOE patronalak —haren kide dira Confebask eta CEN—.

Ziurtzat jotzen zen erregulazioak luzatuko zituztela; hala egingo zuela esana zuen gobernuak. Maiatzaren 9an amaituko da berak ezarritako alarma egoera, eta hortik haratago luzatzeko eskatu zioten. Gobernuak azaldu duenez, pandemiaren bilakaerak baldintzatuko ditu ondorengo neurriak.

Argi ez dagoena da araudian aldaketak egongo diren ala ez. Aldeek proposamen batzuk egin dituzte, patronalak bereziki. Horri buruz ez dute akordiorik lortu oraindik, eta astelehenean bilduko dira berriro.

Patronalaren eskaerak

Egungo araudian, aldi baterako erregulazio ezberdinak daude. Funtsean, bitan banatzen dira: ezinbesteko arrazoiengatik jarduerarik egin ezin dutenak eta beren jarduna mugatu dutenak. Duela aste batzuk gobernuak aldaketa batzuk egin zituen dekretu bidez, eta ezinbesteko arrazoiengatik erregulazioa eskatzeko baimena eman zien kanpoan geratu ziren sektore batzuei, hala nola ostalaritzari, edarien banatzaileei, dendei eta apustu aretoei.

Erregulazioak era batekoak ala bestekoak izan, enpresariek gehiago ala gutxiago ordaindu behar dute beren langileengatik Gizarte Segurantzan. Patronalaren eskari nagusia da erregulazioan jarritako langileen Gizarte Segurantzaren kotizazio guztiak estatuak bere gain hartzea. Hala izan zen pandemiaren hasieran, konfinamenduak iraun zuenean, baina gero gobernuak kotizazioen gero eta zati handiagoa utzi nahi izan du enplegatzailearen esku, hartara enpresak bultzatzeko langileak berriro hartzera eta jarduera normaltzera.

Enpresarien elkartea beste beste puntu batekin dago tematuta: erregulazioa eskatu duen enpresa batek ezin du inor kaleratu egoera horretatik atera ondorengo sei hilabeteetan, ez bada hartzekodunen konkurtso baten arriskuan dagoelako. Eta egingo balu, jasotako laguntza guztiak itzuli beharko lituzke. Soilik kaleratutako langileari legokiokeen laguntzen zatia kentzea proposatu du patronalak. Sindikatuek dagoen moduan nahi dute puntu hori eta Lan Ministerioak ere ez du aldatzeko asmorik.

Funtsezko tresna

Erregulazioak funtsezkoak izan dira langabeziaren poltsak eztanda egin ez zezan. Urtearen amaieran, 50.000 lagun zeuden ABEE batean. Martxoan, 235.000 ere izan ziren, baina kopuruak behera egin zuen nabarmen urrira arte —26.000 geratzen ziren—. 2020ko azken bi hilabeteetan berriro gora egin du, batik bat tabernak eta jatetxeak itxita egon direlako hainbat astez, eta ondoren muga handiekin ireki dituztelako. Azken asteetan COVID-19 kasuek berriro gora egiteak pentsarazten du sektore ekonomiko askok muga handiekin funtzionatuko dutela hurrengo asteetan eta hilabeteetan.


Summary: Fipadoc dokumentalen jaialdia gibelatu behar izan dute. Barda mintzatu zen Jean Castex Frantziako Lehen ministroa, eta zinema gelek bederen otsailera arte hetsirik egon beharko dutela adierazi zuen. Hortaz, Miarritzeko dokumentalen jaialdia ezingo dute pentsatu bezala urtarril hondarrean egin.

Urtarrilaren 18an hasi eta 24ra bitarte iraun behar zuen Fipadoc dokumentalen jaialdiak, baina ezinezkoa izanen da. Egoerak hala uzten badie, jaialdia martxoan eginen dutela iragarri dute antolatzaileek. Hala, ahal bezain laster emanen dute jaialdiaren gibelatze dataren berri, baina oraingoz ez dute horretarako modurik. Izan ere, atzoko hitzartzean Jean Castex Frantziako lehen ministroak ez du zehaztu noiz irekiko diren zinemak, eta ezjakintasunean segitzen dute Fipadoceco antolatzaileek. Azpimarratu beharra da joan den urriaren 30etik hetsirik dirautela zinema gelek, eta otsailera bitarte gutienez hetsirik egonen direla Ipar Euskal Herrian.

Hortaz, jaialdian egin beharra zutenaren zati bat modu numerikoan eskaintzea erabaki dute; profesionalentzako zuzenduak ziren tailer eta hitzaldiak, hain zuzen ere. Bestalde egitekoak zituzten dokumental proiekzioak, lehiaketak eta hitzaldiak errealki egin nahi dituzte, beste data baten zain egon behar badute ere. «Guretzat, jaialdi hau jendearekin elkarbanatzeko egina da, mintzatzeko, ikasteko». Aurten ere, munduko hamaika txokotako dokumentalak izanen dira ikusgai, eta fokua Visegradeko lau herrialdeetan eman dute: Txekian, Polonian, Hungarian eta Eslovakian.


Summary: Laudioko gaztetxea hustu du Udaltzaingoak. Esan dutenez, Gazte Asanbladako kideak identifikatu ere egin dituzte, kartelak jartzen ari zirela

Gaztetxeko kideek Twitter bidez jakinarazi dutenez, Laudioko (Araba) gaztetxea hustu du Udaltzaingoak. Ziurtatu dutenez, udalak atzo adierazi zien hustu egingo zutela gaztetxea, eta argindarra ere moztu zieten orduan.

Aiaraldea hedabideak azaldu duenez, Laudioko Udalak jakinarazi du 2023ra arte itxita edukiko dituztela kultur etxeko azpiegiturak –baita gaztetxea ere–, Arabako Foru Aldundiak bertan egin nahi dituen lanak direla eta. Husteko beste bi arrazoi ere jakinarazi dizkio udalak hedabideari: koronabirusaren pandemia eta gaztetxeko hainbat elementuren egoerak espazioa «ez-seguru» bihurtzen dutela. Halere, Gazte Asanbladako kideek asteartean esan zuten gaztetxea berriz irekiko zutela.

«Baina jazarpen poliziala ez da horretara [gaztetxea hustera] mugatu», ziurtatu dute Twitter bidez gaztetxeko kideek. Haien hitzetan, arratsaldean Gazte Asanbladako kideak identifikatu dituzte, kartelak jartzen ari zirela.

Laudioko gaztetxeko kideek mobilizazioak iragarri dituzte: «Militantzia politikoaren aurkako eraso hauek guztiak salatu eta hauen aurka antolatzeko deia egiten dugu». Hain zuzen, kontzentrazioa egingo dute bihar, herriko plazan, 12:00etan. «Azken urteetako lanari jarraipena emateko prest gaude, eta hau hasi besterik ez da egin. Erasoen aurrean, Laudioko gaztetxea aurrera», aldarrikatu dute Twitter bidez.


Summary: Realaren eta Real Madrilen aurkako neurketa ez da jokatuko, errepideen egoerarengatik. Espainiako taldeak neurketa bertan behera uzteko eskatu dio federazioari, "bidaiatzeko ezintasunarengatik", eta eskera ontzat jo du erakunde federatiboak. Igandean jokatzekoa zen 15. jardunaldiko partida hori.

Realak eta Real Madrilek ez dute etzi Zubietan jokatuko. Iganderako iragarria zegoen Iberdrola ligako 15. jardunaldiko partida, baina eguraldiak oztopatu egingo du neurketa hori esperotako egun eta orduan jokatzea. Espainiarrek gaurko egunean zehar egindako eskaera bati men egin ostean heldu da erabakia; Real Madrilek federazioari dei egin dio, partida atzeratzeko, "eguraldiak eragindako arriskuak direla eta sor daitezkeen arazoengatik".

Klub zuriaren eskakizuna ontzat jo du Lehiaketa Batzordeak, eta, kontuak horrela, etzi jokatzekoa zen neurketa (11:00) atzeratu egin dute. Txapelketaren araudi orokorreko 239 eta 240 artikuluei jaramon eginez hartu dute neurri hori. Behin atzeratzea erabakita, "egoerak ahalbidetu orduko" data bat ezarriko du federazioak, "ahalik eta lasterren jokatzeko".

Bi taldeak une onean ziren elkarren arteko norgehiagokaren atarian. Donostiarrek seigarrenak dira sailkapen nagusian. Postu hori indartu egin zuten joan zen asteazkenean, Athletic mendean hartuta (1-0), eta bolada onari segida eman nahi zioten Real Madrilen aurka. Bisitariak, berriz, bigarren sailkatuak dira Iberdrola ligan, Bartzelona liderrarengandik bi puntura.

Athletic, heldu ezinik

Athletic ere zailtasunak izaten ari da bidean. Marcelino Garcia Toralen taldea hegazkinez abiatu da Madrilera, bihar Atletico Madrilen zelaian jokatzea baita, baina hegaldiak ezin izan du lur hartu, Barajasko aireportua elurrarengatik itxita dagoenez gero. Klub zuri-gorriak aditzera eman duenez, Espainiako Liga kudeatzen duen erakundearekin eta Atletico Madrilekin harremanetan jarri da, "erabaki bat lehenbailehen hartzeko".

Antzeratsu dabil Real Madril ere. Zurien gizonezkoen taldeak Iruñean du hitzordua bihar (21:00), Osasunaren aurka jokatzeko, baina bidariak hegazkinean sartu diren arren, aeroplanoa ez da aireratu.


Summary: Bigarren mailako errepide batzuk itxi dituzte Nafarroan, Araban eta Gipuzkoan. Belagua, Iturzaeta (Nafarroa), Urduña, Herrera (Araba), Azurki, Elosua eta Karabieta (Gipuzkoa) portuak itxi dituzte elurrarengatik eta hormarengatik. Nafarroa erdialdean eta Erriberan abisu laranja ezarri dute, eta Nafarroako isurialde atlantikoan, horia.

Elurrak arazoak sortu ditu Hego Euskal Herriko bigarren mailako zenbait errepidetan. Nafarroan kateak erabiltzea derrigorrezkoa da Izabako, Urbasako, Arasko, Urkiagako, Meanoko, Artesiagako eta Matamachoseko portuetan, baita Izabatik Zurizara (Espainia) doan NA-2000 errepidean eta Aralarren ere; eta Araban, Opakuako, Bernedoko eta Gasteizko portuetan. Gainera, kamioiak ezin dira Bernedon eta Opakuan ibili. A-68 Ebroko autobidea trafiko astunarentzat itxi dute Nafarroan, Zaragozarako noranzkoan, 84. kilometrotik aurrera, Aragoin (Espainia) elur asko pilatu baita errepidean.

Loiuko aireportuan (Bizkaia) ere arazoak izan dituzte bidaiariek: Madrilen lur hartu behar zuten hiru hegaldi bertan behera gelditu dira, hango aireportua itxita dagoelako. Madriletik Loiura joan behar zuten beste hiru hegaldi ere bertan behera gelditu dira. Trenbideei dagokionez, Zaragoza (Espainia), Castejon (Nafarroa) eta Iruñea lotzen dituen tren zerbitzua bertan behera utzi dute. Oraingoz Iruñea eta Gasteiz arteko trenbidea ez dute itxi.

Iruñean arazoak sortu dira arratsaldean billabesekin. Hiriko autobus batzuek ezin dute ohiko bidea egin, eta ibilbide laburragoak egiten ari dira. Hauek dira elurrarengatik arazoak dituzten lineak: 5, 6, 9 eta 23. Gainerako billabesek ez dute arazorik izan.

Larrialdi zerbitzuek kontuz ibiltzeko eskatu dute. Nafarroako suhiltzaileek jakinarazi dute mendian dagoen egoera ez dela ohiko egoera elur kopuruarengatik eta motarengatik, eta hotzarengatik. Atzo, Lepoederren elur jausi txiki bat izan zela gogorarazi dute, eta bideoa zabaldu.

Elurra Erriberan

Gaueko ordu biak aldera hasi du elurra Tuteran (Nafarroa), eta ez du gelditu ordutik. Oraintxe, sei zentimetro inguruko lodiera du elur geruzak han, baina ez da oso elurte indartsua ere. Tenperatura zero gradukoa da, eta elurra egun osoan zehar egingo duela aurreikusi dute. Tuterako alkate Alejandro Toquerok erakutsi duen moduan, goizean goizetik ari dira lanean elur makinak prezipitazioek herritarren joan etorrietan ahalik eta eragin gutxien izan dezaten.

Jaurlaritzak, abisu horia

Hori ikusita, hainbat ohartarazpen egin dituzte Eusko Jaurlaritzak eta Nafarroako Gobernuak. Eusko Jaurlaritzako Segurtasun Sailak abisu horia ezarri du gaurko, 06:00etatik 00:00etara. Nafarroako Gobernuak, berriz, Babes Zibileko Planaren larrialdiko lehen maila eta Neguko Bide Planeko bigarren fasea ezarri ditu. Gainera, abisu laranja egongo da indarrean Erriberan eta Nafarroa erdialdean, eta ez dute baztertu Erriberan abisu gorria ezartzea ere. Lurraldearen isurialde atlantikoan, berriz, abisu horia dute.


Poctefa ondotik, borondatea

Summary: Poctefa ondotik, borondatea. Zaraitzuk eta Zuberoak lehen elkarlana duela urteak egin ondotik, berriki bururatu dute Iratiko lurrak kudeatzen dituzten lau instituzioek gidatu Poctefa programa, Aezkoako eta Garaziko eskualdeekin. Bakoitzak bere xedeak garatu ditu Europako laguntzekin, baina harago joan nahi lukete.

Mugaz gaindiko xedeak diruztatzen dituen Poctefa programak behin eta berriz hurbildu ditu mugaz bi aldeetako euskal hautetsiak xede konkretuen inguruan, Kintoan Barna xedearekin gertatu bezala Donibane Garazi eta Iruñea ardatza sortzeko. Iratiko oihanak ere, Europako laguntzekin, bere hegiko lau ibarrak bildu ditu epe luzeko helburua noizbait bete ahal izateko esperantzan: Irati elkarlanean kudeatzea lau bailaren artean.

Urratsez urrats heldu nahi lukete kudeaketa partekatu horretara, baina, oraingoz, elkar ezagutzaren hastapenetan dira. Zaraitzu, Aezkoa, Zuberoa eta Garaziko ibarren arteko harremanak «aspaldikoak» direla diote halere batzuek eta besteek, bereziki artzaingoaren aipamena eginez. «Lurraldeak auzo dira, alhapide komunak badira eta hartu-emanak beti izan dira», azaldu du David Tourreuil Garaziko mendi sindikatuko zuzendariak. Aezkoako Biltzarreko lehendakari Karlos Buenok ere, aspaldiko loturak aipatu ditu: «Zaraitzukoekin harremanak betikoak dira, Hegoaldeko Irati elkarrekin kudeatzen dugulako eta saiatzen garelako gauzak adosten. Garazirekin ere harremanak baditugu betidanik, lehen sektoreari lotuak». Harreman instituzional formaletan, berriz, Poctefarekin hasi ziren.

Lau xede, lurralde bakarra

Abenduko azken egunetan bildu ziren, testuinguruak beharturik pantailen bitartez, Poctefa xedearen bilan bat egiteko. Programak ekarri bi milioi euroz goitiko diru laguntzekin lau polo garatu dituzte, bakoitzak berea: Zaraitzun ingurumena balorizatzeko azpiegiturak indartuz, Aezkoan industria hondarea biltzen duen gune bat berrituz, Zuberoan ornitologiaren etxea eginez Iratiko mendi etxeetan eta Garaziko ibarrean artzaingoa dinamizatuz Etxola ostatu berriaren inguruan. Irati marka sortzeko xede zabalagoa ere bazuten abiatzean, baina komunikazioan gabeziak izan direla ohartu dira bilanaren tenorean.

Bakoitzak berea egin du, baina elkarlanari eta juntatzeari uko egin gabe, Jacques Barreix Zuberoako mendi sindikatuko buruaren erranetan. «Poctefa Europako programa da. Baina Irati da, eta bi estatu arteko muga bada, hori urtez eta urtez hala izan da, eta, ondorioz, bide guti da bi naba horien artean; bat Larrainetik eta bestea Arnegitik, ez da besterik. Historiak bereizi ditu, baina guk kontsideratzen dugu Aezkoa, Zaraitzu, Garazi eta Zuberoa dela Irati».

Duela zenbait urteko elkarlana borondate onez baina bortxaka hasi zela onartzen badu ere, oraingoan zerbait gehiago da, Buenoren ustez: «Lan honekin ere hasi gara ezagutzen bakoitzak nola antolatzen dituen gauzak. Ezagutza horretatik abiatzen ari gara, elkarlanean ea lor dezakegun denen arteko minimoak adostea, Irati laurona da, eta kudeaketa ere ahalik eta antzekoena edo elkarlanak bultzatua izan beharko da».

Lau egiturek elkarrekin bereziki turismoaren ardatza landu dute. «Iratiren baliabide naturalak eta bertako aktibitateak balorizatzea zen lehen ideia: mapa komunak egitea, mugaz gaindiko xendak egitea, telefono aplikazio bat lurralde osoarentzat», dio Tourreuilek. Tresna horiek sortu izanaz pozten da, nahiz turismoaz harago diren helburuak badirela azpimarratu duen: «Bada zinezko borondate bat lurraldean sinergiak xerkatzeko eta lurraldea gazteentzat erakargarri bilakatzeko, plantatzeko gogoa ukan dezaten». Jacques Barreix zuberotarrak bat egiten du, parte guztietan «borondate bera» sentitzen duela erranez, baina zailtasunak ahantzi gabe: «Frantzia eta Espainia arteko mugarik ez da haboro, baina bideko loturak eskas dira. Kilometro andana egin behar dugu elkarretaratzeko».

Desberdintasunak agerian

Elkarren arteko distantziak laburtzea ere ez da bortxaz on; COVID-19aren testuinguruan, azken bilkurak pantailaz pantailakoak izan dira, eta hori ere ez da egokia aktore desberdinentzat. Tourreuilek gehitu du bilkura fisikoetan ere, elkar ezagutzeko, hizkuntzak ez duela beti laguntzen: «Kausitzen dugu bat egitea gauza batzuetan, baina zailtasunen parte da hizkuntza bera ez duten jendeak biltzea. Euskaraz ere, ñabardurak ez dira beti ongi ulertzen eta garapen xedeetan ñabardurak ere inportanteak dira».

Buenoren ikuspuntutik, desberdintasun handia bada instituzioen egituretan berean: «Zailtzen duena burokrazia bera da, guk teknikari guti ditugu eta lan anitz izan da. Hor nabaritu dugu ezberdintasuna Iparraldearekin, han tekniko anitz dituzte eta errazago egin ahal dira gauzak hemen baino». Iratiko lau egiturak bi estatu desberdinen parte izatea ere zailtasuna da, bide beretik, Aezkoako Biltzar buruarentzat, «arautegi desberdinak» izanik batzuetan lanak oztopatzen baitira horrengatik.

Jacques Barreix ere ohartu da Aezkoan eta Zaraitzun gutiago egin dezaketela «sistema desberdinarekin antolatuak baitira, eta gogorrago da aritzea. Nahikundea badute, baina ez da hautetsien ber sistema». Diferentzia horiek esplikatzen dute, partez bederen, azken urteetan polo bakoitzak bere xedeak garatu izana, Buenoren arabera: «Epe motzean bakoitzak bere zilborrari pentsatu behar du, epe luzean Iratiri bere osotasunean».

Lurralde beraren kudeatzaile desberdinak izanik ere, Iratiko lau ibarretatik bitan dinamika ekonomiko handiagoa badela argi ageri zaio Barreixi, Zuberoako eta Garaziko mendi partean ez bezala, Zaraitzun eta Aezkoan «Laborari gutiago dira, zinez guti dira. Bortuko laborantza ez dute abantzu, hemen bada, eta bada gazteen egoteko nahikundea», haren ustez.

Denei komuna zaie berriz turismoaren garapena, Iratik duen fama handitzen ari baita. Joan den udan jende andana bat ibili zen, horietarik anitz mendian ibiltzeko usaiarik gabekoak, arazo batzuk sortuz: «Mendira heldu den publikoaren sentsibilizazio lanean urrunago joan behar dugu. Kakueta eta Holzarten hasi dira neurgailuak ezartzea aipatzen, gaur egun aipatzea ontsa da, baina ez da tresnarik. Guk absulutoki halako gauzak landu behar ditugu», azaldu du Tourreuilek.

Ondoko urratsa gainditzeko, Garaziko mendi sindikatuko zuzendariaren ustez, «falta da antolaketa globalago bat, aktore gehiagorekin». Turismoa artzaingoarekin sinergian kokatu nahi luketela argi dute, adibidez, baina Iratiko lau ibarretako instituzioez harago diren partaideak ere beharrekoak dira, hala nola turismo bulegoak, Euskal Elkargoa, Nafarroako Gobernua…

Kudeatzeko tresna komunik ez beharbada, baina denen erranetan adostasuna bada garatu nahi den turismo ereduaren inguruan. Aezkoako batzarburuak zehazten du «ingurumenarekiko errespetuarekin eta inguruarekiko errespetua duen jendea nahi [dutela], hemengo identitatea eta historia ere kontuan hartzea». Horregatik sortu dute Kulturola, besteak beste, informazioa eta jakintza transmititzeko.

Oihartzuna

Estreinatu gabea dute oraino kultur etxea, baina lekuko jendeengan oihartzuna izan du jada Iratiko beste partaideekin egin lanak. «Irati berriz ere bere osotasunean kokatu dugulako ukan dugu oihartzuna. Hemengo jende askok ez zituen ondoko bailarako gauzak ezagutzen, eta Hegoaldeaz ere ari naiz. Gure baitan oihartzun hori ukan du», dio Buenok.

Mendi sindikatuak eta batzarrak gehiago hurbiltzeko, zatiketa administratiboak gainditzeko lanak ukanen dituzte geroan ere, agerikoa denez. Mendiko suak egiteko edo kabalak alde batera eta bestera alatzera eramateko muga ez da problematikoa, baina beste kasu batzuetan estatu bakoitzaren arauetan kokatzen dira batzuk eta besteak: Iratiren ingurumen babeserako label eskaerak bereiz lantzen dituzte; Nafarroako parteko Iratiren biosfera izendapena Unescori galdegin diote, Zuberoako eta Baxenabarroako lurrak [Frantziako] Eskualdeko Parkearen eremuan izanen delarik.


Summary: «Europan serio hartzen dituzte guk proposatzen ditugun gauzak». Mendi Eskualdeen Europako Sarearen presidente karguan berretsi berri dute Juanan Gutierrez. Eibartarraren ustez, garrantzitsua da Bruselan egotea, eta ez politika arloan eragiteko bakarrik, mendi eremuen etorkizuna bermatzeko baizik.

Mendiarekiko zaletasuna medio, Juanan Gutierrezek (Eibar, 1962) argi zeukan horrekin zerikusia zeukan ikasketaren bat egin nahi zuela. Azkenerako, Geografia aukeratu zuen, «eremu asko barnebildu ditzakeelako». Behin ikasketei ekinda, Europan barrena abiatu zen, bide berrien bila. Pausoka-pausoka, HAZIn bukatu zuen, Eusko Jaurlaritzako Landa, Itsasertz eta Elikagaien Sustapenerako erakundean. Hori bai, Europa oso presente eduki izan du beti; horren erakusgarri, Euromontana Europako Mendi Eskualdeen Sarean zuzendaritza batzordeko presidente karguan berretsi zuten joan den azaroan, hirugarrenez —2012an aukeratu zuten lehen aldiz—. 70 eragile batuta, lobby edo presio talde txiki bat dute Bruselan.

1980ko hamarkadan Europan barrena ibili zinen Geografia ikasketak egiten, hasi Donostian hasi bazenituen ere. Etxekoa ez al zen nahikoa?

Bigarren urtean joan nintzen Bartzelonara, eta orduan berritasuna zen hango eredua. Izan ere, oinarrizko ikasgaiak gainditu beharra zegoen, baina, hortik aurrera, libreagoa zen norabidea edo espezializazioa aukeratzea.

Frantziara joan zinen gero, eta Belgikan bukatu zenuen. Garai hartan ohikoa al zen ikasketak atzerrian egitea?

Orduan ez zegoen ez Internetik eta ezta Erasmus programarik ere. Informazioa lortzeko edo bertan ikas zenezakeen jakiteko telefonoa edo posta arrunta erabili behar izaten ziren. Beste garai batzuk ziren.

Betiko komunikazio bideak erabilita lortuko zenuen plaza, baina Teledetekzio espaziala ikasi zenuen. Zer esaten zizuten ingurukoek, zertan ari zinen entzun eta gero?

Hemen zientzia fikzioa zen satelite bidez lurra arakatzearena. Beste gauza askorekin gertatzen den bezala, erabilera militarrerako sortu zen hori ere, eta gerora aurkitu zaizkio erabilera zibilak.

Nondik datorkizu Geografiarekiko interes hori?

Beti interesatu izan zait. Azken finean, kontuan hartu behar da nondik gatozen. Gurean mendia da kirol nazionala; eguneroko zerbait da. Gehienok ezin gara egon mendira joan gabe.

Naturarekiko lotura horrek bideratu al du zure lan jarduna?

Ez da hori bakarrik. Natura bera baino gehiago, jendeak naturarekin daukan harremana interesatzen zait niri; hau da, bakoitzak nola moldatzen duen ingurua. Gizakiak hasiera-hasieratik moldatu duen paisaia da natura. Pertsonek eta gizarteak berak paisaiarekin duten elkarrekintza interesatzen zait niri. Norberaren izaerak zerikusi zuzena du naturarekiko harremanarekin.

Teledetekzio espaziala ikasita, zertan hasi zinen lanean?

Praktikak egin beharra zegoen derrigor, eta kontratua eskaini zidaten praktikak amaitu berritan. Satelite bidez Luxenburgoren lehen mapa egitea zen gure proiektua. Gaur egun, aspaldiko kontuak direla dirudi.

Katalunian, Frantzian eta Belgikan ibili ondoren, Euskal Herrira itzuli zinen gero. IKT informazioaren eta komunikazioaren teknologian aritu zinen lehenengo, eta HAZIn sartu zinen gero. Nolatan?

Argi neukan etxera itzuli nahi nuela.

Sateliteak atzean utzita, parke naturalen errealitatean barneratu zinen 1990eko hamarkadan. Berritasuna al zen hori ere?

Gaur egun HAZIn badago sateliteekin lan egiten duen jendea, baina garai hartan gurean zientzia fikzioa zen hori. Hamaika eztabaida eragin zuen parke naturalen gaiak; bazeuden aldekoak, baina kontrako asko ere bai. Lurralde antolamendurako kontzeptu berri bat zen hura. Dibertigarria izan zen garai hura.

Berehala hasi zinen Europa mailan lanean. Zer dela-eta hartu zenuten Europaren eremuan lan egiteko erabakia?

Euskadiko politika sektorialeko zati handi bat Europako edo nazioarteko lankidetza proiektuen mende zegoela ikusi genuen, eta horregatik hartu genuen erabakia.

Gauza bat da Europa mailako proiektu jakin batzuk sortzea, eta beste bat Euromontanaren gisako antolakunde bat eratzea.

Oso garrantzitsua zen Europako lankidetza proiektuak sustatuko zituen talde bat izatea, eta talde horretan egotea proposatu zidaten niri. Europa mailan kontaktuak lortu behar nituen eta Bruselan presentzia izan.

Zertarako balio du Europako sare baten parte izateak?

Garrantzitsua da Bruselan egotea, egunerokoan eragiten duten erabakietan parte hartzeko aukera dagoelako horri esker. Bestalde, Euromontana elkargune bat da esperientziak elkarrekin trukatu ahal izateko. Esaterako, Gipuzkoako Foru Aldundia parke naturalen sarea eraikitzen ari zenean, Europan erreferentziak bilatzeko eskatu zidaten. Zentzu horretan, esperientzia interesgarriak zeuden Italiako Alpeetan, eta hango kontu asko ekarri genituen hona.

Proiektuak sarean garatzeak eragina dauka arrakasta lortzeko?

Aberastasun ikaragarria da proiektuak lortzeko 70 bazkide izatea, bakoitzak bere kontaktuak dauzkalako.

Herrialde askok osatzen duzue Euromontana: Albaniak, Suitzak, Errumaniak, Eskoziak… Nola koordinatzen duzue lana?

Bulego bat daukagu Bruselan, eta hiru langile aritzen dira bertan lanean. Horiek harremana mantentzen dute bazkide guztiekin, eta ekintzak proposatzen dituzte.

Ez da erraza izango, hala ere, hainbat herrialderen arteko lana koordinatzea, ezta?

Bai eta ez. 70 partaide gara Euromontanan, baina denak ez daude aktibo maila berean. Denon arteko harremana ez da bera; zerikusi zuzena daukate gertutasun geografikoak eta gaitegiak. Adibidez, Eusko Jaurlaritzaren ordezkaria naiz ni, eta hartu-eman handiagoa daukat Norvegiako edo Frantziako erakunde publikoen ordezkariekin, beste edozein ikerketa zentrorekin baino.

Zer da egitekorik zailena 70 partaideko erakunde batean?

Bazkideen aniztasunaren eraginez, konplexua da antolaketa. Denetik daukagu sarean: erakunde publikoak, nekazari sindikatuak, ekonomia zentroak, mendi eremuetako berrikuntzetan lan egiten duten unibertsitateak… Askotariko lan jarduerak dauzkagu Euromontanaren barruan.

Zer lan dagozkio zuzendaritza batzordeko presidenteari?

Bruselako taldea koordinatu behar izaten dut nik, eta hainbat ekitalditara joan behar izaten dut. Orain Europako programa eztabaidatzen ari direnez, Europako Batzordeko kideekin harremanetan egoteko momentua da. Kargu publikoak izaten dira batzuetan, eta teknikoak beste batzuetan. Komenigarria izaten da zenbait gairen inguruan zer esaten ari diren jakitea.

Garrantzitsua da politikariez gain bestelako kontaktuak ere izatea?

Askotan, atzeko atetik sartuta jabetzen zara ondorioak izan ditzaketen zenbait gauzaz.

Sareak bitartekari lanak egiten ditu mendi eskualdeen eta Europako agintaritzen artean. Nola egiten da bitartekaritza lan hori?

Mendi eskualdeen interesak defendatzen ditugu guk; eta ez Europan bakarrik, baita erabakiak hartzen dituztenen aurrean ere, izan Euskal Herrian zein Eskozian. Kontaktu asko dauzkazu Europako Batzordean, Europako Parlamentuan nahiz eskualdeetako batzordeetan. Erreferenteak gara mendiko gaietan.

Bruselan hartzen diren erabakietan eragiteko gaitasuna duzue?

Europako Batzordeak zein Parlamentuak foroetara gonbidatzen gaitu; mendiarekin zerikusia daukaten gaiei buruz hitz egiten da bertan. Hainbat ordezkarik eta erakundek parte hartzen dute foro horietan, eta berrikuntzari edo mendiko mugikortasunari buruz hitz egin behar dutenean, adibidez, gu ere gonbidatzen gaituzte saio horretara. Zuzeneko informazioa jaso ahal izaten dugu horrelako foroetan eta bazkideei informazioa pasatzen diegu gero.

Europak zehazten al dizue agenda? Edo agenda propioa daukazue?

Agenda Europak zehazten du, berez, baina guk badaukagu eragiteko gaitasuna. Esaterako, Euromontanak presidenteorde kargua dauka landa babeserako elkarrizketa zibilen taldean, eta presidente kargua ere izango dugu. Horrek zein ondorio duen? Europako Batzordeko arduradunak mahaikideekin lan egiten du gai ordena prestatzeko, eta, hor egonda, eragin daiteke.

Baina eragin ahal izaten duzue?

Uzten digutenean, bai. Guk ez daukagu erabakitzeko gaitasunik, baina eragitekoa, bai.

Nola konbentzitzen dituzue politikariak euren agendan eragiteko?

Norberaren iritzia errespetatzeko garrantzitsua da Europako Batasunak finantzatutako proiektuak argudio irmoekin lantzea. Indarra ematen du horrek. Ikerketaren bidea da gure indargunea.

Baliagarria zaizue Europan zuen barruan hainbat herrialde eta talde batzea?

Hain anitzak izatearen ondorioz, aldez aurretik ondo eztabaidatuta edukitzen dugu proposatzen dugun guztia. Ordurako argi izaten dugu zer pentsatzen duten erakundeek zein nekazariek. Europan badakite hori, eta serio hartzen dituzte guk proposatzen ditugun gauzak.

Europako Batasuneko Nekazaritza Politika Erkidea (NPE) da lantzen duzuen arlo garrantzitsuenetako bat. Horrek eraginik ba al dauka Euskal Herrian?

Europa osoan ez dago horrek eraginik ez duen nekazaritza politikarik. NPEk zehazten du edozein estatuk edo eskualdek jarduteko daukan markoa.

Dagoeneko onartuta egon beharko luke 2020tik aurrerako NPEk, baina atzeratu egin da. Zer ondorio ditu horrek?

Brexita eta COVID-19aren pandemia dela eta, oraindik ez da onartu. Legedi guztia baldintzatu dute akordio berdeak, energia berriztagarriek, klima aldaketara egokitzeak, eta abarrek. Baina aurrekontu mailan, hasiera batean, atzerapenak ez du eragingo aldaketarik.

Euskal Herriarentzat positiboa izango al da azken urteotako aldaketa hori?

Erabiltzen baldin badakigu, bai. Garatu ahal izateko, norabide berdea eman behar zaie politika guztiei, eta Euskal Herriak ez dauka azpiegitura txarrik. Beste toki batzuekin alderatuta, lurrari lotutako kultura daukagu guk, ez daukagu latifundio erraldoirik, ezta abeltzaintzarako eremu handirik ere. Aukera bilaka dezakegu aldaketa hori.

Europarekin lotuta dago eremu menditsuen etorkizuna?

Bai. Hala ere, produktibitatea bultzatzen den garai hauetan zaila da leku malkartsuentzako. Euskal Herriko mendi eremuan Alemania iparraldean baino garestiagoa da esne litro bat ekoiztea. Ez dira berdinak eraikinen kostua edo esnea lortzeko zailtasuna. Horregatik, zenbait diru laguntza bermatzeko eskatzen dugu guk.

Ondorio ekonomiko larriak izango lituzke laguntza horiek ez izateak?

Bai, baina ez ekonomikoak bakarrik. Gurearen moduko inguruan gogorra litzateke horrelako ustiapenak albo batera uztea. Mendian horrenbeste larre badaude, norbaitek zaintzen dituelako daude. Urbia, adibidez, abeltzaintzagatik ez balitz, ez litzateke larrea izango; basoak hartuko luke.