Summary: Ingalaterran kendu egin dituzte pandemiari aurre egiteko neurriak. Askatasunaren eguna deitu diote gaurkoari. Oraindik egunean 50.000 kasu inguru atzematen ari dira, eta, besteak beste, Boris Johnson lehen ministroa konfinatuta dago.

Askatasunaren eguna deitu diotena ospatzen ari dira gaur Ingalaterran. Gobernuak indargabetu egin ditu pandemia dela-eta ezarri zituen debeku guztiak, eta, aurrerantzean, maskara erabiltzea ez da derrigorrezkoa izango, ezta leku itxietan ere —leku batzuetan hura erabiltzen jarraitzeko gomendioa egin dute agintariek—. Eskozian neurri batzuk kendu dituzte gaur, baina ez guztiak, eta Ipar Irlandan uztailaren 26an kenduko dituzte.

Erabaki horiek ikusita, pentsa liteke Erresuma Batuan jada ez dagoela COVID-19aren zantzurik, baina ez da hala, inondik inora ere: egunero, batez beste, 50.000 kasu inguru atzematen dituzte osasun zerbitzuek. Herritar helduen %68, ordea, txertatuta daude jada, eta gobernuak dio horri esker birusak sortzen dituen gaixotasun larriak eta heriotzak oso urriak izango direla aurrerantzean.

Kasualitatez, Erresuma Batuko gobernuko hainbat agintari konfinatuta daude egunotan: besteak beste, Boris Johnson lehen ministroa. COVID-19a atzeman zioten Sajid Javid Osasun ministroari, eta Johnsonek eta Rishi Sunak Ekonomia ministroak harreman zuzena izan zuten harekin.

Lehen ministroak bideo bat argitaratu zuen atzo arratsaldean, herritarrei eskatuz oraindik ere «zentzuz» ibiltzeko. Hartutako erabakia defendatu zuen: «Pauso hori ez badugu orain ematen, noiz emango dugu?». Izan ere, Johnsonen arabera, erabakia udazkenean edo neguan hartuz gero birusak eguraldia bere alde izango luke.

Diskotekak, zabalik

Azken datu ofizialen arabera, atzo 48.161 positibo atzeman zituzten Erresuma Batuan, eta 25 lagun hil ziren birusarekin. Hori ikusita, hainbat zientzialarik gaitzetsi egin dute neurriak kentzeko; adituen ustez, uda amaierarako egunean 200.000 kasu atzemango dira herrialdean. Besteak beste, mundu osoko 1.200 zientzialarik gutun bat argitaratu zuten The Lancet aldizkarian Johnsoni neurriak ez kentzeko eskatuz.

Askatasunaren eguneko irudi deigarrietako bat, ordea, beste bat izan da: aurrerantzean ez denez leku itxietan nahi adina jende elkartzeko mugarik izango, gaueko aisialdia ere itzuli da Ingalaterrara. Diskotekek eta gaueko tabernek hamasei hilabete egin dituzte itxita.

Legedi berriak atzerrira bidaiatzen ari diren herritarrei ere egingo die mesede. Izan ere, gaur arte, atzerritik Erresuma Batura itzultzean derrigorrezkoa zen hamar eguneko itxialdi bat igarotzea, baina aurrerantzean ez da beharrezkoa izango txertaketa osoa egin dutenentzat. Salbuespena dira Frantziatik Erresuma Batura itzuli behar duten bidaiariak: haiek itxialdia egin beharko dute oraindik ere.


Summary: Butano bonbonak 15,37 euro balioko du bihartik, % 4,99 gehiago. Ontziratutako petrolioaren gas likidotuaren (PGL) gehieneko prezio berria 2018ko azarokoa baino handiagoa da, orduan 15,33 euroan saltzen baitzen.

Igoera berria, Espainiako aldizkari ofizialak (BOE) gaur argitaratu duenez, lehengaien (%12,91) eta pleiten (%15,23) kotizazioen igoeraren ondorio da; euroak dolarraren (%1,32) aldean duen balioespen txikiarekin konpentsatu da igoera. Halaber, uztailero bezala, merkaturatze kostuaren terminoa eguneratu dute: % 0,96 igo dute.

Benetako zergarik gabeko prezioaren igoera handiagoa izan da, aurreko bi hilekoetatik datorren eta ordaintzeke dagoen defizitaren eraginez. Hala ere, % 5eko aldakuntza mugaren ondorioz, arindu egin da, eta metatutako defizita bigarren hilez jarraian murriztu da.

Bihartik aurrera, PGL kanalizatuaren gehienezko prezio berri bat sartuko da indarrean, hau da, fakturaren %10,7ko igoera batez besteko bezero batentzat, indarrean dauden prezioekin alderatuta. Igoera horren arrazoia, aurreko hilabetearekin alderatuta, bai propanoaren (%20,55) eta bai butanoaren (%22,88) nazioarteko kotizazioen igoera handia izan da, eta igoera hori partzialki konpentsatu da pleiten jaitsierarekin ( % 14,89).


Summary: Laurent Cantet, Terence Davies eta Lucile Hadzihalilovic lehiatuko dira Sail Ofizialean. Claudia Llosa, Claire Simon, Ines Barrionuevo, Alina Grigore, Tea Lindeburg eta Zhang Ji ere Urrezko Maskorra lortzeko lehian izango dira

Irailaren 17tik 25era egingo da Donostiako 69. Zinemaldia, eta jaialdiaren antolatzaileek Sail Ofizialeko lehian izango diren bederatzi filmen berri eman dute gaur. Urrezko Maskorra lortzeko lehian izango dira zinemaldian behin baino gehiagotan izan diren hainbat zinemagile ezagun (Laurent Cantet, Terence Davies, Lucile Hadzihalilovic), lehendabiziko aldiz lehiatuko diren zinema zuzendari eskarmentudunak (Claudia Llosa, Claire Simon, Ines Barrionuevo), eta baita beren opera primak erakutsiko dituzten zinemagileak ere (Alina Grigore, Zhang Ji, Tea Lindeburg).

Ressources humaines filmarekin (1999), Laurent Cantetek Zinemaldiko Zuzendari Berriak saria eskuratu zuen, eta, harrezkero, hainbatetan parte hartu du Perlak sailean: L’Emploi du temps lanarekin (2001), Vers le Sud (2005) filmarekin; Entre les murs (2008), zeinarekin Urrezko Palma eskuratu baitzuen Cannesen, eta Retour à Ithaque obrarekin azkenik (2014). Sail Ofizialean Foxfire (2012) filmarekin lehiatu ondoren –Katie Coseni antzezleak emakumezko aktorerik onenaren zilarrezko maskorra lortu zuen–, Arthur Rambo filmarekin bueltatuko da zinemagile frantsesa Sail Ofizialera: Rabah Naït Oufella aktoreak idazle arrakastatsu bat antzezten du bertan, zeina k iraganean sare sozialetan argitaratu zituen gorroto-mezuekin borrokatu beharko baitu.

Terence Daviesi atzera begirako bat eskaini zioten 2008ko zinemaldian, eta hirugarren aldiz lehiatuko da Urrezko Maskorra eskuratzeko; aurretik, The Deep Blue Sea (2011) eta Sunset Song (2015) filmekin parte hartu zuen. Aurten, Benediction aurkeztuko du. Biopic horretan, Jack Lowden eta Peter Capaldi aktoreek Siegfried Sassoon antzeztuko dute bizitzaren une desberdinetan: I. Mundu Gerratik bizirik irten zen soldadu eta poeta antibelizista. Zinemagile britainiarraren filmografian pelikula garrantzitsuak ageri dira: Distant Voices, Still Lives (1988),The Long Day Closes (1992), House of Mirth (2000) eta Of Time and the City (2008). A Quiet Passion (2016) lanarekin, Zabaltegi-Tabakaleran izan zen.

Lucile Hadzihalilovicek Zuzendari Berriak saria eskuratu zuen Innocence (2004) estreinako filmarekin, eta, ondoren, sail horretako bertako epaimahaikide izan zen. Halaber, Donostian aurkeztuak ditu La Bouche de Jean-Pierre film ertaina (Zabaltegi, 1996) eta De natura film laburra (Zabaltegi-Tabakalera, 2018). Evolution (2015) da zuzendariaren bigarren film luzea, eta, harekin, epaimahaiaren sari berezia eskuratu zuen Sail Ofizialean. Sail horretan bertan parte hartuko du aurten, Earwig obrarekin. Brian Catling idazlearen eleberriaren egokitzapen horrek Alberten istorioa kontatzen du, zeinak izotzezko hortzak dituen Mia izeneko neska zaintzen lan egiten baitu.

Claudia Llosa lehenbizikoz lehiatuko da Sail Ofizialean, Distancia de rescate / Fever Dream lanarekin (Maria Valverde, Dolores Fonzi, German Palacios eta Guillermo Pfening ditu antzezle taldean). Aurretik, Berlinaleko Urrezko Hartza irabazi zuen La teta asustada-rekin (2009), ingelesez besteko film onenaren Oscar sarirako hautagai izan zen Peruko lehenbiziko lanarekin. Handik urtebetera, zinemaldiko epaimahaikide izan zen. Madeinusa (2006) eta No llores, vuela (2014) filmak ere zuzendu ditu. Oraingo honetan, beldurrei eta amaren maitasunaren indarrari buruzko kontakizun zorabiagarri eta hipnotikoa aurkeztuko du. Gidoia Samanta Schweblin eleberri homonimoaren egilearekin batera idatzi du.

Fikziozko eta ez-fikziozko lanetan dago zaildurik Claire Simon, eta, aurtengo zinemaldian, Vous ne désirez que moi lana aurkeztuko du. Michele Manceaux kazetariak Yann Andrearekin izaniko elkarrizketa bat gerturatuko du, zeina Marguerite Duras idazlearen azken urteetako maitale izan baitzen. Erresuma Batuan jaiotako zinemagile frantses horrek lehenbizikoz parte hartuko du Sail Ofizialean. Aurretik eginiko lanean artean ageri dira Coûte que coûte (1996), Récréations (1998), Mimi (2003), Les Bureaux de Dieu (2008), Gare du Nord (2013) eta Le Concours (2017).

Bestalde, Ines Barrionuevok bere laugarren film luzearekin parte hartuko du lehiaketan. Camila saldrá esta noche lanean, protagonista, neska gazte bat, Buenos Airesera joango da bizitzera; eskola pribatu tradizional batean sartuko da, eta aldaketa horiei guztiei aurre egin beharko die. Berlinaleko Generation sailean estreinaturiko Atlantida filmarekin (2014) debuta egin ostean, zinemagile argentinarrak Julia y el zorro (Zuzendari Berriak, 2018) eta Las Motitos (2020) zuzendu ditu.

Hiru hasiberri

Zinemagile hasiberriak ere izango dira Urrezko Maskorra eskuratzeko lehian. Esate baterako, Alina Grigore aktore eta gidoigile errumaniarra. Crai nou / Blue Moon ekarriko du Sail Ofizialera: emakume gazte baten drama kontatzen du, zeinaren familia disfuntzionaleko giro itogarriak kontra egingo baitie haren desioei. Hainbat film labur zuzendu ondoren, Grigore Ilegitim / Illegitimate filmeko protagonistakide izan zen, zeina Adrian Sitaru zuzendariarekin batera idatzi baitzuen. Berlingo Zinema Jaialdiko Forum sailean izan zen obra harekin.

Lehenbiziko obra aurkeztuko du Zhang Jik ere. Orain artean, argazki zuzendari gisa aritu da hainbat filmetan, hala nola Ba bai bang / Letters from Death Row (Kevin Feng Ke, Zuzendari Berriak, 2008). Errealizadore gisa eginiko estreinaldian, Ping Yuan Shang De Mo Xi / Fire on the Plain aurkeztuko du, Txinako Fentun hirian giroturiko thriller bat. Polizia gazte batek ikerketa bat ireki du duela zortzi urte gertatutako krimen misteriotsuak argitzeko asmoz. Diao Yinan da film luzearen ekoizle exekutiboa. Aurretik beste hainbat lan ere zuzendu ditu: Bai ri yan huo / Black Coal, Thin Ice (Perlak, 2014) eta Nan Fang Che Zhan De Ju Hui / The Wild Goose Lake (Zabaltegi-Tabakalera, 2019).

Tea Lindeburg egilearen lehenbiziko film luzea, Du som er i himlen / As in Heaven, literatura danimarkarreko klasiko batean dago oinarrituta: 1912an Marie Bregendahl idazleak argitaratutako lan batean, alegia. XIX. mendeko etxalde batean giroturiko kontakizun horretan, familia ugari bateko kideak bederatzigarren haurraren zain daude, eta alaba zaharrena, berriz, ikastera irtetear da. Lindeburgek badu esperientziarik telebistaren munduan: Danimarkan hainbat telesailaren atalak zuzendu ditu, eta Netflixen Equinox ekoizpen daniarraren sortzailea ere bada –bere Equinox 1985 podcastean oinarritua–.


Summary: Nafarroako Gobernuak bidali du foru agindua Auzitegi Nagusira. Auzitegiko iturriek azaldu dutenez, ziurrenik bihar hartuko du erabakia administrazioarekiko auzietako epaileak

Auzitegietako galbahea pasatu behar du Nafarroako Gobernuak ezinbestean. Ostiralean, azken egunetako kasu gorakada geldiarazteko asmoz, hiru neurri iragarri zituen Nafarroako Gobernuak, eta Santos Indurain Osasun kontseilariak iragarri zuen nahikoa elementu dituztela berriz ere mugikortasuna mugatzea eskatzeko.

Hala ere, Nafarroako Auzitegi Nagusiaren eskuetan dago erabakia. Gaur bertan bidali dio foru agindua, eta, auzitegiko iturriek azaldu dutenez, ziurrenik bihar iritsiko da erabakia.

Erabaki hori iritsi zain, bihar ezagutaraziko du Nafarroako Gobernuak foru aginduaren eduki zehatza. Hiru neurri nagusi izango dira. Alde batetik, muturreko arriskua duten tokietan, gaueko jarduerarik ez da egongo 01:00etik 06:00etara. Kanpoan, gehienez hamar lagun bil daitezke, eta kalejirak debekatu egingo dira.

Foru aginduan zehaztuko da zer herri eta hiri dauden azken hamalau egunetan 250 kasuren eta azken zazpi egunetan 125 kasuren intzidentziarekin. Indurainek ostiralean aurreratu zuen une hartan «Nafarroaren %80k» betetzen zuela baldintza hori, eta, azken hiru egunetako bilakaera ikusita, baliteke ehunekoa handitzea.

Auzitegi Nagusiko administrazioarekiko auzietako epaileak oniritzia emango balio foru aginduari, asteazkenean sartuko litzateke indarrean, eta printzipioz uztailaren 29ra arte iraungo luke. Indurainek aurreratu du intzidentzia beheratu ezean neurrioi eusteko asmoa dutela. Aintzat hartu behar da aurretik ezarrita dauden neurriek ere indarrean jarraituko dutela.

Gobernuaren arabera, oreka gorde nahi dute: batetik, «ezinbestekoa den gutxienekoa» egin, eta, bestetik, horrek ahalik eta eragin txikiena izan dezala arlo ekonomikoan, sozialean eta emozionalean.


Summary: Pintaketa faxistak egin dituzte Uribe Kostan. Asteburuan egin dituzte, 1936ko estatu kolpe faxista goraipatzeko

Margoketa faxistak egin dituzte Uribe Kostako (Bizkaia) zenbait herritan: Getxon, Erandion eta Leioan. Atzo arratsaldean zabaldu ziren irudiak, eta denetan ageri da uztailaren 18aren erreferentzia. Atzo bete ziren 85 urte 1936ko estatu kolpe faxistatik.

Mugimendu abertzalearen aurkako mezuak dira batzuk: Los abertzales moriréis como en el 36 (36an bezala hilko zarete abertzaleak); Euskal Herria no existe aquí se habla en español (Euskal Herria ez da existitzen, hemen espainolez hitz egiten da). Matxistak dira besteak: Zorras separatistas os vamos a violar (Urdanga separatistak, bortxatuko zaituztegu). Euskalgintzari ere egin diote eraso, pintaketa bat Algortako Lauaxeta euskaltegiaren atean egin baitute.

Hainbat herritarrek atzo ezabatu zituen denak Gora herria kanpainaren barruan, gainetik idatziz Gora Euskal Herri euskalduna, feminista eta antifaxista, eta bideo bat zabaldu zuten. Sortuk, Ernaik, Sare Antifaxistak, Haziak Algortako talde feministak, EH Bilduk eta Elkarrekin Podemosek, salatu egin dituzte margoketak.

EH Bilduk adierazi du indarkeria faxistak forma asko dituela, eta azkenaldian guztietan agertzen ari dela: «Ez dugu gure herrian horrelakorik onartuko. Ez gure kaleetan, ez gure etxean, ez inon». Era berean, Elkarrekin Podemosek «batasunerako» deia egin du, eta «eskuin muturraren erasoen aurrean memoria eta demokrazia» aldarrikatu ditu.

Elkarretaratzera deitu dute biharko, uztailak 20, 20:00etan Erandioko metro geltokian.


Summary: Beste 1.409 positibo zenbatu dituzte Hegoaldean. Bi aste eta erdian, hirukoiztu egin da kutsatu kopurua. Bizkaian izan da kutsatu gehien: 479 zenbatu ditu Osakidetzak.

Osasunbideak eta Osakidetzak atzoko datuen berri eman dute: 1.409 lagunek eman zuten positibo. Datuak bezperakoak baino handiagoak badira ere, azkenengo egunetako testuinguruan mantentzen dira, kurba epidemiologikoaren goraldian. Hala ere, bada joera aldaketa bat: kutsatzeen gorakada hasi zenetik Nafarroa izan da kasu gehien zenbatu duen lurraldea, besteekiko alde handiz. Azken egunetan, ordea, Bizkaiak ordezkatu du, eta gaur kaleratutako datuek ere hori berretsi dute: 479 positibo zenbatu dituzte herrialde horretan, 399 Nafarroan, 398 Gipuzkoan eta 112 Araban.

Kutsatzeen gorakada nabarmena izan da. Hiru aste ere ez dira Osasunbideak eta Osakidetzak egunean 500 kasu baino gutxiagozenbatzen zituenetik, uztailaren 1ean; eta orduan ere jada goraldian zegoen pandemia. Egun, hirukoiztu egin da kopurua.

Baina kutsatzeetan soilik ez, ospitaleratzeetan ere hasi da igartzen pandemiaren gorakada. Beste olatuen maila berean ez bada ere, ospitaleratuen kopurua gora doa, eta egun 267 lagun daude Osakidetzako eta Osasunbideko erietxeetan. Ekainaren hasieratik izan gabeko kopurua da hori. ZIUetan ere handitu da kopurua: 54 lagun daude larri, eta hori ere ekainaren erdialdetik izan gabeko datua da.


Summary: Beste eraso homofobo bat eta beste eraso matxista bat gertatu dira Zornotzan.

Joan den ostegunean, uztailak 15, beste eraso matxista bat eta beste eraso homofobo bat gertatu ziren Zornotzan. Mugimendu Feministak azaldu duenez, mutil talde gazte batek egin dituzte erasoak. Azaldu dute mutil kuadrillak denbora bat zeramala neska-mutil batzuei jazartzen, eta 15ean kaletik jarraitu, mehatxatu, iraindu eta harriak jaurti zizkietela. Gertaerak salatzeko, elkarretaratzera deitu dute Mugimendu Feministak eta Akelarre aniztasun taldeak gaur arratsaldeko 19:00etarako, Zornotzako Erreferendum plazan.


Summary: Tubacexeko langileek greban jarraitzea erabaki dute. Langile batzordeak, bilera egin ondoren, protestaldiari eustea erabaki du. Enpresak kaleratu asmo zituen langileak onartu arte eutsiko diote.

Tubacexeko langileek greban jarraitzea erabaki dute. Protestaldiko 159. eguna dute, eta horrela jarraituko dute enpresak kaleratu asmo zituen lankideak lan txandetan sartu arte. Langile batzordeak bilera egin du, eta bertan hartu du erabakia. Enpresari eskatu diote EAEko Auzitegi Nagusiaren ebazpena bere osoan betetzea. Era berean, oinarri hori errespetatzen duen edozein negoziazio prozesutan sartzeko prest daude.

ELAko eta LABeko ordezkariek greba eustearen alde bozkatuko zutela esana zuten, baina beste sindikatuek zer egingo zuten argitzeko zegoen. Langile batzordeko ordezkaritza duten sindikatuek (ELAk lau ordezkari ditu, CCOOk lau, STATek hiru, LABek bat eta Independenteek bat) barne bilerak egin dituzte asteburuan, eta gaur bateratu dituzte iritziak. Gehiengoak grebaren alde egin du. Bien bitartean, langileek eguneroko piketeak mantentzen ari dira Laudio eta Aguraingo plantetan (Araba).

Mugitu direnak enpresak kaleratu asmo zituen 129 langileak dira. EAEko Auzitegi Nagusiak haiek soldatapean hartzera behartu zuen enpresa, eta hemendik aurrera jasotzen dituzten ordainketekin erresistentzia kutxa paralelo bat osatuko dute greban dauden langileei laguntzeko. Hasi gainera, udako ordainketa bikoitzarekin hasiko dute funtsa. Dena den, salatu dutenez, oraindik ez dute jaso Gizarte Segurantzan alta eman dietelako baieztapenik.p>


Summary: Gasteizen gizon bat atxilotu dute bikotekideari eraso egitea egotzita. Udaltzaingoak beste bi pertsona atxilotu ditu asteburuan indarkeria matxista egotzita.

45 urteko gizon bat atxilotu dute gaur goizaldean Gasteizen, indarkeria matxistarekin lotuta. Udaltzaingoak dei bat jaso du 01:15ean, Lakua-Arriaga auzoko etxebizitza batean bikote baten artean eztabaida zegoela esanez. Udalak ohar bidez azaldu duenez, emakumeak zauriak zituen aurpegian, itxuraz bikotekideak eragindakoak. Andrearen adierazpenak entzunda eta zauriak ikusita, udaltzainek gizona atxilotu dute.

Gaur goizean jarriko dute epailearen esku. Emakumea ospitale batera eraman dute zauriak sendatzeko.

Beste atxilotu bat asteburuan

Udaltzainek 31 urteko gizonezko bat atxilotu zuten larunbatean emakume bati ukituak egitea egotzita. Amarika plazan izan zen erasoa: gizonak emakumeari sorbaldatik heldu zion, eta ipurmasailetan ukituak egin zizkion haren onarpenik gabe. Udaltzainek atxilotu egin zuten gizona, sexu-abusu delitua egotzita. Ondoren, epailearen esku utzi zuten.


31 euskal kirolari Tokion

Summary: 31 euskal kirolari Tokion. Uztailaren 24tik abuztuaren 8ra jokatuko dituzte Olinpiar Jokoak. Euskal Herriko kirolarietatik 22k aurrenekoz parte hartuko dute Olinpiar Jokoetan. Hamalau espezialitatetan lehiatuko dira.

Tokioko Olinpiar Jokoak jokatuko dira uztailaren 24tik abuztuaren 8ra, eta horietan Euskal Herriko 30 kirolari lehiatuko dira: 27 Espainiako selekzioarekin, bi Frantziakorekin, eta bat Marokokoarekin —2016ko Olinpiar Jokoetan 35 izan ziren—. Horietatik 21ek estreinakoz parte hartuko dute Jokoetan. Jarraian, lehiatuko diren euskal kirolarien zerrenda, egutegia aintzat hartuta —Euskal Herriko orduan jarrita daude probak jokatuko diren orduak—.

Olinpiar Jokoen inaugurazio ekitaldia ostiralean egingo dute, Japoniako hiriburuko olinpiar estadioan (13:00), baina, ohi bezala, futboleko lehiaketa apur bat lehenago hasiko da. Unai Simonek, Martin Zubimendik, Jon Moncayolak, Mikel Merinok eta Mikel Oiartzabalek ostegunean jokatuko dute Espainiako selekzioarekin, Egiptoren kontra (09:30) —beste bi partida jokatuko dituzte ligaxkan—. Dominen jokoan egoteko hautagaietako bat da Espainia. Bost futbolariek aurrenekoz parte hartuko dute Olinpiar Jokoetan.

«Guztiarengatik borrokatzera goaz Tokiora», adierazi berri du elkarrizketa batean Virginia Diazek, Espainian jaio baina Getxon (Bizkaia) bizi den arraunlariak. Lemazainik gabeko bikotekako proban lehiatuko da, Aina Cid katalanarekin. Azkeneko hiru urteotan domina lortu dute Europako Txapelketan, elkarrekin: urrea 2019an, zilarra 2020an, eta brontzea aurten. Diaz aurrenekoz arituko da Olinpiar Jokoetan, eta larunbatean (uztailaren 24a) egingo du debuta, sailkapen fasean, 02:50ean.

<Gorka Izagirrek eta Omar Frailek lehendabizikoz parte hartuko dute Olinpiar Jokoetan, eta Ion Izagirrek, bigarrenez, 2016koetan ere aritu baitzen. Larunbatean (uztailaren 24a) lehiatuko dira, errepideko proban —04:00etan hasiko da—, eta Espainiako selekzioaren lider Alejandro Valverderentzat lan egingo dute. Ion Izagirre erlojupeko lasterketan ere lehiatuko da hilaren 28an (07:00), eta, joan den astean adierazi zuenez, olinpiar diploma lortzea du helburu; aurreneko zortzien artean sailkatzea, alegia. Rion, 2016an, zortzigarren izan zen, hain zuzen.

Ane Santesteban igandean lehiatuko da, hilaren 25ean, errepideko lasterketan. Sentsazio «oso onekin» bukatu zuen Italiako Giroa —joan den uztailaren 11n bukatu zen lasterketa—, eta pozik dago. Rion 47. sailkatu zen.

Clara Azurmendi gipuzkoarra estreinakoz lehiatuko da Olinpiar Jokoetan, eta «presiorik gabe» arituko da. «Lehen helburua gozatzea da». Munduko rankingean 67.a da, eta, horrenbestez, ezustekorik ezean, ez du dominarik lortzeko aukerarik edukiko. Larunbatean egingo du debuta, 13:00etan; C taldean jokatuko du sailkatzeko ligaxka.

Jose Maria Basterra getxoztarra moralaren eta ilusioaren zakua ondo beteta heldu da Tokiora: Espainiako Ligako goleatzaile nagusia izan da —Club de Campon jokatzen du—, eta aurrenekoz arituko da Jokoetan. Belar Hockeyko Espainiako selekzioak larunbatean egingo du debuta, Argentinaren aurka (05:15). Ligaxkan beste lau partida jokatuko ditu. Dominen lehiarako hautagaia da Espainiako selekzioa.

Espainiako selekzioarekin, Munduko Txapelketan eta Europako Txapelketan dominak kolkoratu izan dituzte Julen Aginagaldek eta Eduardo Gurbindok, baina ezin izan dute gauza bera egin Olinpiar Jokoetan. 2012koetan parte hartu zuten biek, eta Espainia zazpigarren sailkatu zen. Dominen lehian egoteko hautagai sendoa da Espainia. Larunbatean egingo du debuta Alemaniaren kontra (09:15), eta ligaxkan beste lau partida jokatuko ditu.

Espainiako selekziorekin jokatuko dute Nerea Pena eta Ainhoa Hernandez euskal herritarrek, eta hurrengo egunean, igandean, egingo dute debuta, Suediaren aurka (12:30) —beste lau lehia izango dituzte ligaxkan—. Penak eta Hernandezek Rioko jokoetan ere parte hartu zuten, eta orduan seigarren sailkatu zen Espainia; orain, domina bat lortzea dute helburu.

Maialen Chourraut laugarrenez arituko da Olinpiar Jokoetan. Pekinen (2008) hamaseigarren sailkatu zen eslalomeko K1ean, Londresen (2012) brontzezko domina kolkoratu zuen, eta Rion (2016) urrezkoa. Tokion ere dominen lehia ibiltzea du helburu; 38 urte ditu piraguistak. Munduko Kopako azken proban, joan den ekainean Pragan, seigarren izan zen. Igandean izango du sailkatzeko proba (06:00).

Ander Elosegi 33 urteko piraguistak ere laugarren aldiz parte hartuko du Olinpiar Jokoetan, eta eslalom piraguismoan hark ere. C1ean laugarren izan zen Pekinen; laugarren, berriro, Londresen, eta zortzigarren Rion. Domina du helburu —lortu izan ditu Europako zein Munduko txapelketatan—, nahiz eta Munduko Kopako azken proban, Pragan, finaletik kanpo gelditu zen. Igandean izango du sailkatzeko proba (06:00).

Iñigo Peña 30 urteko piraguista abuztuaren 4an izango du sailkatzeko proba. K4 1.000 metrokoan parte hartu zuen Rion —bosgarren izan zen—, eta oraingoan esprintean lehiatuko da, baina bikoteka, K2 1.000 metrokoan, Paco Cubelos espainiarrarekin batera. Dominarako hautagaien artean dira.

Pauline Ado, joan den uztailaren 3an, A Coruñan lehiatzen. EFE

Surfa aurrenekoz izango da Olinpiar Jokoetan, eta emakumezkoetan parte hartuko duten hogei surflarien artean Pauline Ado 30 urteko lapurtarra dago. 2017an Munduko Txapelketa irabazi zuen. Igandean hasiko da lehiatzen Frantziako selekzioarekin, 03:00etatik aurrera.

Alberto Munarriz atzelaria Espainiako selekzioaren zutarrietako bat da. 2016ko Olinpiar Jokoetan ere parte hartu zuen —zazpigarren izan zen Espainia—, eta aitortu du orain «faboritoetako bat» direla. 27 urte ditu iruindarrak, eta Barceloneta taldean jokatzen du. Espainiako selekzioak igandean edukiko du ligaxkako lehen partida, Serbiaren aurka (11:15). Ligaxkan beste lau neurketa jokatuko ditu.

Azkeneko orduan sartu da Xabier Lopez Arostegi Espainiako saskibaloi selekzioan. Olinpiar Jokoetarako deituko ote zuten edo ez zalantza-zalantzan ibili da, eta uztailaren 24an selekzioko jokalari batek min hartu ostean dei egin dio selekzionatzaileak. Lehen aldia du Olinpiar Jokoetan. Taldeak uztailaren 26an jokatuko du lehen partida (14:00), Japoniaren kontra. Taldeko ligaxkan, Argentina eta Kanada ere izango dituzte aurrez aurre.

Kevin Peponnet 470 espezialitatean lehiatuko da Tokion Frantziako selekzioarekin, Jeremie Mion frantziarrarekin bikotea osatuz. Irabazteko lehian ibiltzeko hautagaia da 30 urteko lapurtarra, aintzat hartuta 2018ko Munduko Txapelketan urrea lortu zuela, eta 2019ko Europako Txapelketan brontzea; bietan Mionekin bikotea osatuz. Uztailaren 28an hasiko da lehiatzen (05:05).

Jon Rahm, AEBetako Irekia irabazi zuenean, joan den ekainean. Efe

Dominaren bat irabazteko hautagai sendoa da John Rahm, kontuan hartuta joan den ekainean AEBetako Irekia irabazi zuela, eta hirugarren izan dela joan den asteburuan jokatutako Erresuma Batuko Irekian. Hortaz, 26 urteko bizkaitarra aurrenekoa da munduko zerrendan. Uztailaren 29an egingo du debuta, 00:30ean hasita.

Carlota Ziganda bigarrenez arituko da Olinpiar Jokoetan —Rion 39. egin zuen—. 30 urteko golf jokalari nafarra hogeigarrena da munduko zerrendan, eta abuztuaren 4an egingo du debuta, 00:30etik aurrera.

Atletismo probak uztailaren 30ean hasiko dira, eta egun horretan lehiatuko da Sergio Fernandez 400 metro hesidunetako lehen txandan (03:55). 26 urteko nafarrak bigarren Olinpiar Jokoak ditu: Rion finalerdietara heldu zen —11. denbora onena egin zuen, eta hamarren batzugatik ez zen finalerako sailkatu—.

Teresa Errandoneak 100 metro hesidunetan parte hartuko du, eta uztailaren 31n jokatuko du lehen txanda (03:45). 25 urteko gipuzkoarrak joan den ekainean egin zuen bere marka onena: 13,04. Estreinakoz arituko da Olinpiar Jokoetan.

Asier Martinez nafarrak ere aurrenekoz parte hartuko du 21 urterekin, eta Tokiora heldu da 110 metro hesidunetan 23 urtez azpikoetako Europako txapeldun izan ondoren. Haren entrenatzaile François Beoringyanek esan du Martinez «presiorik gabe» lehiatuko dela. Abuztuaren 3an korrituko du lehen txanda (12:10).

Abuztuaren 4an, 02:05ean, Odei Jainaga xabalina jaurtitzaileak hasiko du sailkatzeko proba. 23 urteko gipuzkoarrak lesio bat du sorbaldan, eta adierazi du ez duela dominaren lehian aritzeko itxaropenik, eta «esperientziarekin» gozatzera joango dela.

Olinpiar Jokoak amaitu bezperan, abuztuaren 7an, korrituko dute maratoia (03:15 aldera bukatuko da), eta horretan parte hartuko dute Elena Loyok Espainiako selekzioarekin, eta Majida Maayufek Marokokoarekin —2012tik bizi da Euskal Herrian—. Loyoren (38 urte) markarik onena 2.28.25ekoa da, eta Maayufena (32 urte), 2.29.24koa. Biak aurrenekoz lehiatuko dira Olinpiar Jokoetan.


Summary: Bizkaiko Ogasunak bi urte atzeratu du enpresentzako sistema fiskal berria. 2024ko urtarrilaren 1era arte atzeratu du Batuz sistema fiskal berria, krisiaren ondorioz antzemandako zailtasunak direla eta.

Batuz ekonomia jardueren etekinak bitarteko elektronikoen bidez kontrolatzeko sistema da, eta horren parte da Ticket Bai programa. Joan den astean BERRIAk sistema berri horren inguruan enpresa txikiek dituzten kezka eta ezinegonak bildu zituen erreportaje batean.

Orain, pandemiak kalte gehien eragin dien zergadunek Foru Ogasunari helarazi dizkioten arazoak direla eta, Aldundiaren ustez, «gaur egun ez daude Batuz nahitaez ezartzeko baldintza egokiak», eta Batzar Nagusiei beste bi urteko atzerapena proposatuko die. Hala ere, konpentsazioak ezarriko ditu 2022an edo 2023an sistema ezartzen duten autonomoentzat, mikroenpresentzat eta enpresa txiki eta ertainentzat.

Jose Maria Iruarrizaga Ogasun diputatuak azaldu duenez, «Batuz proiektu estrategikoa da Bizkaiarentzat, iruzurraren aurkako borroka indartzen duelako eta zergadunen laguntza hobetzen duelako», baina gaur egun ez dago baldintza egokirik krisiaren «ondoriorik txarrenak» pairatzen ari diren zergadunek hura onartzeko. Azaldu duenez, hainbat sektorek eman diote horren berri, elkargo profesionalekin, enpresaburuen elkarteekin eta aholkularitza fiskalarekin egindako bileran.

Egoera ikusita, Iruarrizagak gaineratu du 2024a baino lehen martxan jartzen duten enpresentzat «pizgarriak» izango direla. Batuz 2022ko urtarrilaren 1etik aurrera ezartzen duten pertsona eta negozioek %15eko murrizketa izango dute PFEZn edo sozietate zergan, 2022ko eta 2023ko ekitaldietan.

Konpentsazioa handiagoa izango da Batuz ezarri ahala, eta 2022an eta 2023an sistema hori hartzen duten langile autonomoek, mikroenpresek eta enpresa txiki eta ertainek soilik jaso ahal izango dute.


Summary: Afganistango Gobernuak eta talibanek «biktima zibilik ez izatea» adostu dute. Dohako elkarrizketetan, bi aldeak ados jarri dira laguntza humanitarioa erraztearen inguruan, baina ez dute su-etenik negoziatu. Datozen egunotan berriz elkartuko dira.

Afganistango gerra amaitzeko bilerak ez du esperotako emaitza izan, oraingoz bada ere. Herrialdeko gobernua eta talibanak su-eten bat adosteko elkartu dira berriz ere, Qatarko hiriburu Dohan, baina, horren ordez, bi aldeek «biktima zibilik ez izatea», herrialdeko azpiegiturak «babestea» eta laguntza humanitarioa banatzeko «elkarlanean aritzea» adostu dute. Halere, badirudi hitzordu hori ez dela negoziazioen amaiera izango, Kabulek eta talde integrista sunitak hitz egiten jarraitzeko asmoa berretsi baitute, menia bat indarrean sartzea helburu jarrita. Zehazki, «akordio bat lortzen» duten arte.

Iragan maiatzaz geroztik, herrialdetik pixkanaka ateratzen ari dira Afganistango Gobernua babesten duten nazioarteko tropak, eta talibanak hutsune hori baliatzen ari dira etenik gabekoak diruditen konkistak lortzeko. Aurrerakadak nabarmenak izan dira, integrista sunitek herrialdeko barrutien erdia bereganatu baitute dagoeneko; nazioarteko erakundeek egindako kalkuluen arabera, datorren urteko lehen hiruhilekorako herrialde osoaren kontrola izan lezakete, ezer aldatu ezean.

Arlo politikoan, hilabeteotako operazio militar horien arrakastak bultzatuta, talibanek adierazi dute egungo agintariak baino prestatuago daudela herrialdea gobernatzeko, eta indar harreman hori eramango dutela Dohako negoziazio mahaira.

Horretan, Kabulen helburua da integrista sunitekin «oinarrizko auziak» adostea: Konstituzio berri bat idaztea, menia aldarrikatzea eta talibanen parte hartzea negoziatzea herrialdeko ardura postuetan. Integrista sunitek, berriz, 7.000 preso askatzea eta NBE Nazio Batuen Erakundeak talibanen izenak zerrenda beltzetik ateratzea ere nahi dute, beste hainbat eskariren artean.

Oraingoz, baina, bi aldeek ez dituzte helburu horiek bete, nahiz eta negoziazioez adierazi duten «ahalik eta azkarrena aurkituko» dutela «bidezkoa eta sendoa den irtenbide bat». Azken hilabeteetan ere, Kabul eta talibanak aldizka elkartu dira Dohan, baina orain arte ez zuten lortu gutxieneko erabakirik adostea; egunotako negoziazioek, gainera, ez dute iraganekoek zutenaren bultzadarik, batez ere integrista suniten konkistak balantza alde batera mugiarazten ari direlako.

Azken datuen arabera, gobernuak herrialdeko 400 bat barrutietatik 110en kontrola du, eta beste 80tan borrokan ari da integrista sunitekin. Testuinguru horretan, Ajmal Omar Sherwari Segurtasun Ministerioko bozeramaileak atzo jakinarazi zuen kontraerasoari ekin diotela zenbait probintziatan, egunotako joeran sakontzeko; iragan ostegunaz geroztik, Kabulek 244 operazio egin ditu, baina ez dirudi gai izango denik talibanen arrakasta militarra gelditzeko.

Mugetako egoerak

Iranekiko, Uzbekistanekiko eta Tajikistanekiko mugako zenbait postu ere bereganatu dituzte talibanek azken asteetan, eta, horren harira, Taxkentek eta Duxanbek erabaki dute Errusiarekin batera maniobra militar bateratuak egitea datorren hilabete hasieran, bi herrialde horiek Afganistanekiko duten mugan.

Errusiako armadak azaldu duenez, ariketa horien helburua «talde armatu ilegal sarkinen kontrako operazioen prestakuntzak entseatzea» izango da.


Summary: Frantziako Estatu Kontseiluak onartu egin du osasun ziurtagiria hedatzeko lege proposamena. Gaur aurkeztu dute legea Frantziako Ministroen Kontseiluan. Asteazkenean eta ostegunean eztabaidatuko dute Frantziako Asanblean eta Senatuan. Uztailaren 21etik aitzina, derrigorrezkoa izanen da 50 pertsona baino gehiago biltzen dituzten kultur eta aisialdi guneetan. Protesta andana izan dira azken egunetan ziurtagiria hedatzearen kontra.

Asteazkenetik aitzina, osasun ziurtagiria ezinbestekoa izanen da Ipar Euskal Herrian 50 pertsona baino gehiago biltzen dituzten kultur eta aisialdi jardueretarako. Lehengo aste hasieran iragarri zuen neurria Emmanuel Macron Frantziako presidenteak, eta gaur aurkeztu dute lege proposamena Frantziako Ministroen Kontseiluan. Estatu Kontseiluak, halaber, oniritzia eman dio lege proposamenari, nahiz eta desadostasun batzuk erakutsi dituen: gehiegizkoa iruditu zaio, adibidez, 20.000 metro karratu baino gehiagoko supermerkatu eta denda handietan osasun ziurtagiria erakutsi behar izatea. Bezeroek osasun ziurtagiririk duten edo ez kontrolatzen ez duten jatetxe eta ostatuei jar dakiekeen 45.000 euroko isuna ere handiegia iruditu zaie Estatu Kontseiluko magistratuei, eta gomendatu dute koronabirusean positibo emateagatik hamar egunez konfinatuta egon behar duen jendearen etxeko kontrolak ez daitezela egin 21:00etatik aitzina.

Aste honetan ohiko prozedura segitu beharko luke legeak, erabat bozkatua izan arte: Frantziako Asanbleako lege batzordera iritsiko da bihar; hemizikloan eztabaidatuko dute asteazkenean; Frantziako Senatuan eztabaidatuko dute ostegunean, eta ostiralean izan behar luke azkenengo bozka.

Gabriel Attal Frantziako Gobernuko bozeramailea gaur arratsean mintzatzekoa da osasun ziurtagiriaren hedapenari buruz xehetasunak emateko. Asteazkenean, Frantziako Osasun eta Defentsa Kontseilua biltzekoa da, eta, haren ondotik, elkarrizketa eginen diote Jean Castex lehen ministroari TF1 telebista katean.

Macronek joan den astean egindako adierazpenek protesta andana eragin dute. Kultur eta aisialdi jarduerez gain, agorriletik aitzina ostatuetan, jatetxeetan eta distantzia luzeko garraiobideetan ere osasun ziurtagiria derrigorrezkoa izanen dela iragarri zuen. Halaber, baieztatu zuen osasun langileak derrigor txertatu beharko direla. Neurri horien kontrako mobilizazioak antolatu dituzte azken egunetan, askotariko aldarrikapenekin: batzuek askatasunen murrizketa eta kontrol soziala salatu dituzte; beste batzuek zalantzan jarri dituzte txertoen balioa eta pandemiaren egiazkotasuna bera. Larunbatean, ehunka pertsona elkartu ziren Baionan mezu horien inguruan. Gaur arratsean ere elkarretaratzea eginen dute herriko etxeko plazan.


Pegasus programa bueltan da

Summary: Pegasus programa bueltan da. Mundu osoko 50.000 lagunetik gora zelatatu dituzte Pegasus programaren bidez. Ikertzaileek adierazi dute biktimen gehiengoa kazetariak, giza eskubideen defendatzaileak eta abokatuak direla.

Hilabete luzez lanean aritu diren nazioarteko hamazazpi hedabidek, besteak beste, The Guardian eta The Washington Post egunkariek, Pegasus Proiektua izeneko ikerketa aurkeztu zuten herenegun, Forbidden Stories eta AI Amnesty International erakundeekin elkarlanean. Haien ikerketaren arabera, 2016tik hona munduko hainbat gobernuk 50.000 lagun inguru espiatu dituzte Pegasus aplikazioa erabiliz. Espioitzaren biktimen gehiengoa kazetariak, giza eskubideen defendatzaileak edota ekintzaileak dira.

Israelgo NSO Group enpresak sortu zuen orain arte ezagutu den espioitza tresnarik indartsuena: Pegasus spywarea. Terroristen eta kriminalen aurkako tresna izateko sortu zuten arren, ikerketak iradokitzen du enpresaren bezeroek biztanleak kontrolatzeko arma gisa erabili dutela. Mundu osoko 40 herrialdetako 60 agentzia inguruk erosi dute Pegasus spywarea, eta gutxienez hamar dira aplikazioa duten herrialdeak: Azerbaijan, Bahrain, Kazakhstan, Mexiko, Maroko, Ruanda, Saudi Arabia, Hungaria, India eta Arabiar Emirerri Batuak.

Pegasus spywareak edozein dispositiboren datuak eskura ditzake, eta mugikorra blokeatuta egonda ere audio edo bideo grabagailuak pizteko ahalmena du. Spywareak Whatsapp aplikaziora iristen den bideo dei baten edo SMS bidezko mezu baten bitartez infektatzen du gailua, eta deia onartu edo mezua zabalduz gero, espioi programa instala dezake mugikorrean. Horrela, spywareak gailuaren informazio guztira lortzen du: bidali eta jasotako mezuak, argazkiak eta bideoak, eta GPS bidezko lokalizazioa eskura ditzake.

Infiltratutako zerrendan agertzen diren 50.000 mugikor zenbakitik mila pertsona identifikatu dituzte; besteak beste, gobernuko 600 funtzionario, 189 kazetari, 85 ekintzaile eta 65 enpresariren izenak aurkitu dituzte. Hala, zerrendan agertzen diren pertsonak «gobernuen intereseko pertsona» gisa identifikatu dituzte ikertzaileek, eta esan dute horietatik gehienak Pegasus spywarea eskura duten herrialdeetako biztanleak direla.

Proiektuan parte hartu duten erakundeen eta hedabideen arabera, ezin da baieztatu zerrendan agertzen diren mugikor guztiak hackeatu zituzten; izan ere, 37 bakarrik aztertu ahal izan dituzte. Horietatik erdia zegoen spywarearekin infektatuta. Agnes Callamard AIko idazkari nagusiak adierazi zuen beren aurkikuntzak frogatu duela NSO Group enpresak sortutako tresna gobernu errepresiboen «armarik gogokoena» dela, eta sistema informatikoa «kazetariak isilarazteko, aktibistei erasotzeko eta oposizioa baztertzeko» erabili izana salatu du.

Gobernuei azalpen eske

Igandean ezagutzera emandako informazioak hautsak harrotu ditu nazioartean, eta zerrendako edukia aditzera eman bezain laster egin zituzten lehenengo kritikak. Ursula von der Leyen Europako Batzordeko presidenteak «kazetaritza askea Europako Batzordeko oinarrizko balioetako bat» dela azpimarratu zuen atzo, eta nabarmendu zuen ikerketan aurkitutakoa egia bada «guztiz onartezina» dela.p>

Bestalde, Israelgo NSO Group enpresak komunikatu bat zabaldu zuen atzo, gertatutakoaren inguruan beren iritzia emateko. Enpresaren arabera, 50.000 «neurriz kanpoko» kopurua da, eta ezeztatu egin du ekintzaren arduradunak Pegasus erabiltzen duten gobernuak direla. Gainera, ikerketaren egileak «filtratutako datuen interpretazio okerra» egiteaz akusatu ditu.

Pegasus Proiektuak nazioartean izan duen eragina ikusita, espioitzarekin lotu dituzten herrialdeetako gobernuek ere eman dituzte gaiaren inguruko adierazpenak. Ruandako Gobernuak, adibidez, ezeztatu egin zuen software sistema hori erosi izana, eta azpimarratu akusazioak «faltsuak» direla. Era berean, Hungariako Gobernuak zerrenda horren gaineko «ezjakintasun osoa» adierazi zuen, eta «diskriminazioa» jasan izana salatu zuen: «Zergatik ez dizkiezue galdera berak egiten Ameriketako Estatu Batuei, Erresuma Batuari, Alemaniari eta Frantziari?».

Urrutira joan gabe, duela urtebete Pegasus programak zalaparta eragin zuen Espainian ere. Iazko udan sakelakoak zelatatu zizkien Kataluniako zenbait politikari independentistei. Pegasus programa erabili zuten Roger Torrent orduko Kataluniako Parlamentuko presidentearen eta Ernest Maragall ERCko diputatuaren sakelako telefonoak zelatatzeko. Haien izena aurkitu zuten zerrendan, 2019ko apirilaren eta maiatzaren artean Pegasus programaren bidez espiatu zituzten 1.400 pertsona agertzen ziren guztira.

Dena den, ez orduan eta ezta orain ere, ez dira nahikoa froga lortu NSO Groupen aurka. Gainera, Pegasus kasuarekin lotutako hainbat herrialdek ez dute azalpenik eman oraingoz, eta, beraz, datozen egunetan informazio gehiago lortzea espero da.


Summary: Haitiko behin-behineko lehen ministroak baieztatu du kargua utziko duela. Claude Josephek adierazi du gobernuburu postua Ariel Henryren esku utziko duela, herrialdeko presidentearen hilketatik izan den botere borroka amaitze aldera.

Jovenel Moiseren hilketatik Claude Josephek izan du agintea Haitin, eta baieztatu du behin-behineko lehen ministro kargua utziko duela, postua Ariel Henryk har dezan. Erabaki horrekin, eta «nazioaren hobe beharrerako» dela argudiatuta, Josephek amaitu egin du egunotan Henryrekin izan duen borroka politikoa; agintariak jakinarazi duenez, erabakia negoziatua izan da, bi politikariak hainbatetan elkartu baitira iragan astean.

Josephek The Washington Post egunkariari emandako elkarrizketa batean jakinarazi du Henryrekin adosturikoa, eta zehaztu du ez duela «interesik borroka» horretan sartuta egoteko: «Presidentea nire laguna zen. Justizia nahi dut».

Hilaren 7an, talde armatu batek Moise hil, eta haren emazte Martine Moise zauritu zuen, haiek bizi ziren etxera sartu eta tiro eginda. Harrez geroztik, Haitiko Poliziak ustez operazio horretan parte hartu zuten hainbat lagun atxilotu ditu, baita ustezko egile intelektuala ere; halere, oraindik erantzunik gabeko galdera asko daude gertaturikoaren inguruan.

Arlo politikoan, Haitiko presidente zenak haren hilketa baino bi egun lehenago aukeratu zuen Henry lehen ministro kargurako, baina heriotzaren harira sorturiko desegonkortasunean Josephek agintean jarraitzea aldarrikatu zuen, nazioarteko erakundeak eta gobernuak Henryren alde agertu ziren arren.

Orain, gobernuburu berriak bihar egingo du karguaren zina, eta badirudi Josephek gobernuan jarraituko duela, Atzerri ministro gisa, Haitiko hedabideek zabaldu zutenez.

Bien bitartean, senatarien heren batekin izan bazen ere, Haitiko Senatuak Joseph Lambert Senatuko presidentea izendatu du zuen estatuburu, eta horrek gehiago aldrebestu zuen egoera.


Summary: Arabak sei eguzki parke izango ditu 3.000 etxe hornitzeko. Foru Aldundiak eta Energiaren Euskal Erakundeak sei energia kooperatiba eratzea bultzatuko dute, Ekiola kooperatibaren bidez. Bertan, herritarrek parte hartuko dute beren hornidurarako eguzki energia sortzen eta kudeatzen.

Arabako Foru Aldundiak eta Energiaren Euskal Erakundeak sei energia kooperatiba eratzeko hitzarmena sinatu dute. Ekiola kooperatiba ereduaren bitartez eguzki parke fotovoltaiko bana instalatuko dute Añana, Aiara, Mendialde, Arabako Lautada, Arabako Errioxa eta Gorbeialdeko kuadrilletan. Helburua da 3.000 familia hornitzea.

Josean Galera Ingurumen eta Hirigintza diputatuak eta Iñigo Ansola Energiaren Euskal Erakundeko zuzendari nagusiak aurkeztu dute proiektuen sorrera, Gasteizen. Parke bakoitzak megawatt bateko potentzia izango du, eta hektarea bateko azalera okupatuko du. Gainera, arduradunek azaldu dutenez, «nekazaritza balio eskasa duten» lurzoruetan kokatuko dituzte plakak.

Galerak azaldu du, ordea, kokapenak oraindik ez daudela zehaztuta. Izan ere, lehenik eta behin, lurzorua identifikatu behar da, eta parke fotovoltaikoak martxan jartzeko baimenak eskuratu gero. Lehen panel fotovoltaikoak «datorren udan» martxan jartzea aurreikusi du, halere.

Herritarren autokontsumorako egitasmo bat da, eta, beraz, parkeen «bazkide» izango dira egitasmoan izena ematen dutenak. Hala, herritar bakoitza «bere instalazioaren jabe» izango da, «kooperatibaren % 51 herritarrek ordezkatuko dutelako».

Araban, etxebizitzetan kontsumitzen den energia guztiaren %8 da soilik berriztagarrien bidez ekoitzitakoa, «urtean 1,5 milioi megawatt orduko», herrialdeak oro har urtean gastatzen dituen 12 milioi megawattetatik. Ansolak azaldu duenez, Ekiola ekimenak Arabako 33 herriren «interesa» piztu du, baina Gasteiz ez dago herri horien artean.

Berriztagarrien eztabaida

Sei eguzki parke horiez gain, beste sei eraikitzeko asmoa iragarri dute zenbait enpresa pribatuk. Eta horiek instalatzeko lur bila ari dira, besteak beste, Lautadan eta Añanan. Bertako nekazariek «presioak» eta «mehatxuak» salatu dituzte. Bada, Galerak adierazi du parke horiek ere «beharrezkoak» direla herrialdeak dituen behar energetikoak asetzeko. Hala ere, azpimarratu du ez dutela «proiektu sendorik» ikusi.

Hain zuzen, energia berriztagarriekin lotutako eta bestelako «industria makroproiektu» handien aurkako manifestazioa deitu dute urriaren 23rako, Gasteizen, «Araba Bizirik! Lurra defendatuko dugu!» lelopean. AHTrik ez!, Arabako Mendiak Aske, Elikadura Iraunkorraren Aldeko Mugimenduak eta Proiektu Honi Ez! Planta fotovoltaikoen aurkako Arratzua-Ubarrundiako herri plataformak egin dute protestarako deia. Besteak beste, dagoeneko martxan dauden «industria makroproiektuak berehala geldiaraztea» eskatu dute: zentral eolikoak, parke fotovoltaikoak eta AHTaren proiektua, hain zuzen ere.


Summary: Zibererasoak egitea leporatu diote Txinari. EBk, Erresuma Batuak eta AEBek adierazi dute urtearen hasieran Microsoften softwarearen aurka egindako erasoaren atzean dagoela

Microsoft enpresaren posta elektronikoaren softwarearen aurka egindako zibererasoen atzean Txina dagoela adierazi dute, gaur, Erresuma Batuak, AEBek eta EB Europako Batasunak. Aurreneko biek behin baino gehiagotan egin dizkiote antzeko akusazioak Pekini; ez, ordea, EBk. Baina joan den ekainean, NATOren goi bileran, aliatuek nabarmendu zuten Txinari aurre egitea zela «segurtasun globalaren erronka nagusietako bat». Eta Bruselak ohar bat plazaratu du gaur, nabarmenduz, besteak beste, Txinaren «jarrera arduragabeak» eragiten dituela «segurtasunean arriskuak» eta batasuneko gobernuentzat «galera nabarmenak».

Zibereraso horiek aurtengo urtearen hasieran gertatu ziren, eta, zenbait hedabidek kaleratutako informazioaren arabera, 250.000 bat zerbitzariri eragin zieten. Multinazionalek, gobernuek eta defentsako enpresa handiek erabili ohi duten softwarea da Microsoftena.

EBk oharrean adierazi du erasoak Txinatik egin zituztela, baina ez du zuzenean hango gobernua akusatu. Erresuma Batuak, bai. Dominic Raab Atzerri ministroak komunikatu batean azpimarratu duenez, zibererasoen egileek Txinako Gobernuaren babesa dute. «Txinako Gobernuak zibersabotaje hau bukatu beharra dauka. Ez baldin badu egiten, kontuak eman beharko ditu». Nolanahi ere, estatu aliatuek ez dute Txinaren aurkako zigorrik planteatu.

Joe Biden AEBetako presidenteak esan izan du Mendebaldeko estatuek erabakitasun handiagoz jokatu beharko luketela «erregimenaren jarduera kaltegarrien aurka». Gaur bat eginda agertu dira aliatu guztiak, eta AEBek argitaratutako oharrean zibererasoen aurka «elkarrekin lan egitera» deitu ditu aliatuak. Txinari ohartarazi dio, gainera, neurriak hartuko dituztela zibererasoei aurre egiteko.


Summary: Norvegiako hondartza-eskubaloi selekzioak uko egin dio bikinia erabiltzeari. Mehatxuak jaso dituzte hartutako erabakiaren ondorioz, baina txapelketako hirugarren eta laugarren postua galtzamotzetan jokatu dute.

Varnan (Bulgaria) jokatu da hondartza eskubaloiko Europako Txapelketa, eta Norvegiako emakumezkoen selekzioak zeresana eman du sare sozialetan. Izan ere, norvegiarrek aurre egin diote emakumeak bikiniarekin lehiatzera behartzen dituen araudiari.

Araudi horren arabera, derrigorrezkoa da bikinia erabiltzea. Kamisetek jokalarien sabela «agerian» utzi behar dute, eta bikiniaren beheko zatia eraman behar dute, «goranzko angeluan» moztuta. Bikiniaren alde zabalenak, gainera, «gehienez hamar zentimetrokoa izan behar du». Finalerdietara arte bikiniarekin jokatu zuen taldeak, baina, hori galdu ondoren, hirugarren eta laugarren postua galtzamotzetan jokatzea erabaki zuen.

Norvegiako jokalariek galtzamotzetan jokatzeko asmoa plazaratu zuten. Katinka Haltvik kapitainak Norvegiako Dagbladet egunkariari azaldu zionez, jakinarazi zieten horrela jokatuz gero «jokalari bakoitzak 50 euroko isuna jasoko zuela»: hau da, guztira 5.000 euroko isuna. Norvegiako federazioak esan zuen isunak ordainduko zituela, baina txapelketako antolatzaileek erantzun zuten «partida bakoitzean kopuruak gora egin zezakeela», eta «zehaztu gabeko beste zigor batzuekin mehatxatu» zituzten. Europako Txapelketako lehen partida hasi baino lehen, «deskalifikatuak izango ginela esan ziguten, eta bikiniarekin jokatzera behartu gintuzten», azaldu zuen Haltvik.

Kåre Geir Lio Norvegiako federazioko presidentearen arabera, EHF Europako Eskubaloi Federazioaren erreakzioa «lotsagarria eta etsigarria» da. Presidenteak baieztatu zuenez, Norvegiako taldea «isunekin eta deskalifikazioarekin mehatxatu» zuten bikinia erabiltzen ez bazuten.

Dagbladet egunkariaren arabera, Norvegia, Danimarka, Frantzia eta Suediako federazioek Europako Eskubaloi Federazioari janzkera arauak aldatzeko eskatzeko asmoa dute.


Summary: Gutxienez 35 hildako Bagdaden, auzo xiita batean izandako erasoan. Sadr City auzoko Al-Wahailat merkatuan izan da leherketa, Eid al-Adha musulmanen ospakizun egunaren bezperan. Hildakoez gain, 57 lagun zauritu dituzte.

Leherketa handi bat izan da Bagdadeko Sadr City auzo xiitan, eta 35 lagun hil dira, gutxienez. 57 zauritu ere badaude. Al-Wahailat merkatuan izan da erasoa. Eid al-Adha ospakizun eguna da bihar musulmanentzat, eta, egun horren bezpera izaki, jende asko zegoen merkatuan erosketak egiten.

«IED batekin» —inprobisatutako lehergailuak, ingelesezko sigletan— egin dute erasoa, Irakeko Barne Ministerioak ohar batean jakinarazi due4nez. «Lehergailu teknikariak leherketaren lekura iritsi dira, eta susmoa dute leherketa suizida batek eragin duela», adierazi du Irakeko Shafaq News agentziak aipatutako iturri batek.

Abdala al Huseini poliziaburuak azaldu du leherketak kalte handiak eragin dituela merkatuan, eta balitekeela jende gehiago hiltzea datozen orduetan.

Inongo taldek ez du ekintza bere gain hartu, baina zenbait hedabidek EI Estatu Islamikoarekin lotu dute, aurrez ere antzeko erasoak eginak dituelako. Iragan apirilean beste atentatu bat izan zen leku berean. Orduko hartan, merkatuaren inguruan aparkatutako bonba auto bat zartarazi zuten.


Summary: Pedro Castillo izendatu dute Peruko presidente. Hauteskunde batzordeak ez ditu onartu oposizioak aurkeztutako ehunka errekurtsoak. Sindikalistak botoen %50,12 eskuratu zituen hauteskundeetan, eta %49,87 Keiko Fujimori eskuindarrak.

Peruk badu presidente berria: Pedro Castillo sindikalista, Peru Libre alderdiko burua. Castillok irabazi zituen ekainaren 6an egin ziren presidentetzarako hauteskundeak, baina emaitzak oso estuak izan ziren, eta oposizioko Fuerza Popular alderdiak ahaleginak egin ditu emaitza haiek zalantzan jarri eta boterea eskuratzeko.

Peruko hauteskunde batzordeak, ordea, ez ditu onartu Keiko Fujimoriren alderdiak aurkeztutako ehunka errekurtsoak, eta bart gauean berretsi du Castilloren garaipena: datu ofizialen arabera, bigarren itzulian sindikalistak botoen %50,12 eskuratu zituen, eta Fujimori eskuindarrak %49,87. Ondo bidean, gutxienez bost urte iraungo du Castilloren agintaldiak, 2026ra arte. Hilaren 28an hartuko du kargua.

Bart, presidente izendatua izan ondoren, Castillok eskerrak eman zizkion «Peruko herriari, garaipen historiko honengatik»: «Iritsi da gizarteko sektore guztien artean Peru parekide, justu eta libre bat eraikitzeko garaia». Horrez gain, dei egin zien Peru osatzen duten etniei, langile klaseari, nekazariei eta herritar guztiei, «aberri eder bat osatzeko»: «Gaur garai berri bat hasi da Perun», amaitu zuen.

Hortaz gain, Peru Libreren egoitzan egindako hitzaldian, Fujimoriri eskatu zion traba gehiago ez ipintzeko, eta laguntzeko «perutar guztiak ordezkatzen dituen gobernu bat osatzen». Gainontzeko alderdiei ere zabaldu zien deia: «Ekar ezazue zuen esperientzia, baina leiala eta gardena izan dadila».

Bere aldetik, Fujimorik esan du ontzat emango dituela hauteskundeen emaitzak, nahiz eta oraindik ere iruzur salaketak egin dituen. Gainera hauteskunde batzordeari leporatu dio «irregulartasunez betetako prozesu bat balioztatu» izana. «Emaitza justu eta garden bat bermatzeko bere eginkizuna urratu du», salatu du.

Horrez gain, Peru «etapa oso zail» baten atarian dagoela ohartarazi zuen, eta, «komunismoaren aurkako defentsa demokratikora» batzeko eskatu zien bere jarraitzaileei: «Peruk bere indar sozial eta politikoen batasuna behar du, komunismoa geldiarazteko». Hautagai eskuindarrak hirugarren aldiz egin du porrot presidente bilakatzeko bere saiakeran.

Irakaslea, nekazaria eta sindikalista, politikan ibilbide laburra eginda heldu da presidente izatera Castillo. BERRIAk gaur argitaratu du Eduardo Bendezu Gutarra abokatuari egindako elkarrizketa; Peru Libreko zuzendaritzako kidea da, Castilloren alderdikoa.


Summary: Hegoafrikan sei lagun atxilotu dituzte protesten bultzatzaile izatea egotzita. Protestak baretzen eta egoera «egonkortzen» ari dela azaldu du Presidentetza ministroak. Beste hiru lagun hil dira, eta 215 dira jada istiluetan hildakoak.

Khumbudzo Ntshavheni Hegoafrikako Presidentetza ministroak atzo jakinarazi zuenez, Poliziak sei lagun atxilotu ditu, Jacob Zuma presidente ohiak bere burua entregatu ondotik izandako protesten sustatzaile direlakoan. Atxilotuetako bat bermea ordainduta aske utzi dutela zehaztu zuen, eta gainerakoei atxiloaldi prebentiboa ezarri dietela. Haietako hiruk jada deklaratu dute. Gainera, Polizia istiluetan parte hartu zutenen atzetik dabilela nabarmendu zuen Ntshavhenik.

Ehunka dira, halaber, istiluekin lotuta deklaratu behar izan dutenak. Gauteng probintziako fiskalburu Phindi Mjonondwaneren arabera, 628 "susmagarri" daude auzipetuta.

Duela astebete piztu ziren protestak KwaZulu-Natal probintzian, Zumaren jaiolekuan. Ekainaren 29an, hamabost hilabeteko kartzela zigorra ezarri zioten presidente ohiari, bederatzi urteko agintaldian (2019-2018) izandako ustezko irregulartasunen inguruan deklaratzeari uko egiteagatik. Besteak beste Thales konpainiari egindako erosketa baten bidez, lau milioi rand (235.000 euro) baino gehiago poltsikoratu izana leporatzen diote. Presidenteak bere burua entregatu zuen arren, haren aldeko ehunka lagun kalera atera ziren, aske utzi zezatela eskatzeko.

Protestak baretzen ari direla nabarmendu zuen Ntshavhenik, eta egoera «egonkorra» dela KwaZulu-Natal probintzian, protesten epizentro nagusian. Hala ere, beste hiru lagun hil direla gehitu zuen. Horrenbestez, 215 dira, guztira, istiluetan hildakoak.

Gauteng probintzia izan da beste gune beroetako bat. Han egoera «guztiz egonkortu» da, ministroaren esanetan. Erantsi zuen istiluen ondorioz itxi egin behar izan zuten negozioek berriz zabaldu ahal izan dutela, horretarako garbiketa eta berreraikitze lanei esker.

Auzi saioa, atzeratuta

Auziarekin loturiko saio bat egitekoak ziren atzo, Pietermaritzburg hiriko auzitegi batean, baina Zumak eta haren abokatuak saioa atzeratzeko eskatu zuten, argudiatuta istiluek gehien jotako hirietako bat dela Pietermaritzburg, eta, hortaz, presidente ohiak «epaiketa justu bat» izateko duen «eskubidea» urratu zitekeela. Fiskaltzak salatu zuen Zumak bide berriak bilatzen ari dela, «desesperatuki», bere kontrako karguen aurrean erantzutea saihesteko.

Epaileak onartu egin zuen defentsaren eskaria, baina egun batez soilik atzeratu zuen saioa. Hortaz, gaur segituko dute epaiketarekin.


Aztarnen bila Urtsua mendian

Summary: Aztarnen bila Urtsua mendian. Urtsua mendia uharte edo sumendi baten moldean goratzen da Lapurdi ekialdean. Haren magalean zabukatuko da ibiltaria, gogotik, denbora bateko aztarnen bila.

Urtsua mendia Lapurdi ekialdeko tontor ezaguna da. Okzitania aldean zabaltzen den ordoki amaiezinetik etorrita, lehen muino aipagarria da Pirinioetako mendikate aldean, nahiz eta hura 700 metrora ez den iristen. Baina hor dirau, tinko-tinko, garo alorrak eta otadiak jantzarazten dioten berdetasunaz harro eta umil. Kanbo, Hazparne, Makea eta Lekorne herrien artean zutitzen da, eta, hartzen duen itxurari erreparatuta, nekez nahasi daiteke bere altzoan kulunkatzen diren beste tontor batzuekin. Izan ere, pentzeak eta itxura ondulatuak nagusitzen diren uharte baten moldean nabarmentzen da Urtsua mendia. Lur zaharrez osatuta dago, eta, geologoen esanetan, eskarmentu handiko talaia da. Euskal Herriko arrokarik zaharrenak Urtsua mendian daude, Lapurdiko lur horiek lehenak izan baitziren itsaso azpitik azaleratzen. 545 milioi urte atzera egin beharra dago orogenia hura ulertzeko. Urtsua sortu zen garaian ez ziren existitzen gaur egun ikus daitezkeen animaliak eta landareak. Euskal Herria bera ere ez zegoen orain dagoen tokian. Denbora bateko paisaiaz ari gara, beraz. Funtsean, arroka metamorfikoak dira Urtsuan topatzen direnak. Besteak beste, Kanbriarraurreko gneis eta kuartzitak ikusteko aukera izango du Lapurdiko talaiara bertaratzen denak. Kuartzo, feldespato eta mikak lerrokatuak kausituko dira, estratu meheetan antolatuta. Altxor distiratsu batzuen estiloan, beraz, mineral desiratuok tontorrerako bidea zedarriztatuko dute. Hala nahi izanez gero, aspaldiko aztarnen bila abiatuko da oinezkoa, Urtsua mendiak zer irakatsia du eta. Makeako alhaguneak Urtsua mendiko itzulingurua gauzatze aldera, Makea herrira hurreratu behar du ibiltariak (Lapurdi). Luhuso eta Lekorne herriak lotzen dituen D-252 errepidea hartuta, Makeako Plaza auzora iritsiko da berehalakoan. Herriko etxea bertan dago, baita posta etxea ere. Errepidean ehunka metro aurrera eginda, ezkerrera jo eta, Kurutzaldeko auzotik igarota, Makeako Done Eztebe eliza goititzen den muinora iritsiko da. Bertan lagako du autoa, Urtsuako zirkuitua edo itzulia bertan abiarazten baita. Baigura, Iparla eta Artzamendiko talaia ezagunak bistaratzeko aukera ere profitatuko du bidaztiak Lapurdi ekialdeko balkoi eder horretatik.

Etxola bat, Irigibelko lepora bidean.

Ipar-mendebalderantz hasiko da goratasuna hartzen. Kalean gora, Etxettoa, Bide Hegia eta Serorania etxe dotoreak gogaide izango ditu. Porlan bideari muzin egin gabe, atze-atzean utziko du Elizaldea eratzen duen baserri multzoa. Ezkerretik jarraituko du lehen bidebanatzean, eta Makeako alhagune aldera urratsak egiteari eutsiko dio. Urtsua mendiko hegoaldeko maldak eta mazelak izango dira bistan, baita haritz sendoek eta gaztainondoek ederki jantzitako etxolak eta etxaldeak ere; Uhurraskikoa eta Zeinhartekoa, besteak beste. Haritz gorri batzuk hazten diren lekura iritsita, eskuinera egin eta, Uharazkiko etxe multzoaren eretzetik igarota, gora egiteari ekingo dio bidaiariak. Harik eta etxalde batera iritsi arte. Bidegaraia aldera nahiz Lekorne herrira joko du bide nagusiak. Horra jo gabe, ordea, ezkerretik doan basabideari ekingo dio oinezkoak. Seinale herdoildu batek jabetza pribatua dela jakinarazten duen arren, handik abiatuko da mendizalea, tinda horiko arrastoak bidelagun. Gaztainondoak, lizarrak eta haritzak gogaide, zehar-zehar arituko da orain aspaldiko harbidean gaindi, txoriak baino alaiago. Irigibeldik gora Haritzen babesean, etxola batera helduko da. Eskuinera egingo du han, eta, aldatsa amaituta, bide nagusiak errekasto batekin topo egiten duenean, ezkerretik segituko du, gaztainondo sendoen babespean. Garo alorrak hartuta ikusiko du Urtsuako magala. Eskuinera egingo du bide nagusiak goratasuna hartzearekin batera. Sigi-saga mendi maldetan, eta Irigibelgo lepora iritsiko da. Gaineko Ordokian, ezkerrera okertu eta, hegiz hegi ibilian, Urtsuako tontorrera iritsiko da azkenik.

Urtsua mendia, Mokorretako lepotik.

Tontorretik iparraldeko magalari oratuko zaio ibiltaria. Garoak eta otakak kilimatuta, goratasuna galtzen hasiko da, haranetara jaitsi gabe. Tontorretik hamar minutura, ur biltegi batera iritsiko da. Ondo-ondoan antena bat dago. Orduan, ezkerrera jo eta Urtsuari itzulia egiteari eutsiko zaio. Itzuli ederra osatuz joango da orain, goratasuna galtzen den bitartean. Urtsubehereko etxolara helduko da laster batean. Pagoak, izeiak eta lizarrak hazten diren paraje liluragarria da. Etxola igaro bezain agudo, ezkerretik jarraituko du oinezkoak, betiere Urtsuako birari oratzearen kariaz. Errekasto baten ondoan, bidea bitan banantzen den lekuan, eskuineko bideari muzin egin eta goratasuna hartzen hasiko da ibiltari adeitsua. Iturbideko xendan aurrera eginda, etxola batzuen parera iritsiko da oinezkoa. Ezkerrera egingo du han, eta haritz amerikarrek eta gaztainondoak hartutako galerian barrena jarraituko. Basotik irten eta metro gutxira, aurrez aurre Mokorretako gaina dela, basabidetik irten, eta ezkerrean sigi-saga doan bideari ekingo dio. Aldatsari aurre eginda, Mokorretako lepora iritsiko da. Behin lepoan, ibiltariak aukera du Mokorretako inguralde protohistorikoaz jabetzeko. Horretarako aski da eskuinaldean tentetzen den muinora igotzea. Bi terraza zeharkatuta, porlanez eginiko gurutzera helduko da. Talaiaz gozatuta, lepora jaitsiko da berriz, eta bide nagusiari jarraituko dio. Hasierako noranzkoari eutsirik, beraz, Ithalatze eta Aintxuxuritik Makeako plazaraino lagunduko duen bidea lagako du. Haren ordez, ibiltariak zehar-zehar jarraituko du pitin bat gehiago. Makeako Elizaldean itxi egingo da Urtsua mendiko itzulia. Bihar: Iragana, harrietan irarrita (III): Montorte.


Summary: Langile bat hil da Gernikan, eraikin batean lanean ari zela. Heriotza ez-traumatikoa izan da, astelehenean gertatua

Joan den astelehenean, beste lan istripu hilgarri bat gertatu zen Gernikan. Eraikin bateko aldamio batean lanean ari zen Muruetako 66 urteko langile bat hil da, bihotzekoak jota. Istripu ez-traumatikoak, bihotzekoak eta iktusak, besteak beste, lan heriotzen kausa nagusiak bilakatzen ari dira, LAB sindfikatuak jakinarazi duenez. Aurten, dagoeneko, zazpi langile hil dira arrazoi horiengatik. Azken hildako horrekin, gutxienez, 33 dira Euskal Herrian lan istripuetan hil direnak. Gainera, azken hilabete honetan hildako bosgarren langilea da.


«Higienearen teatroa» Bilboko metroan

Summary: «Higienearen teatroa» Bilboko metroan. Sare sozialetan zeresana eman du Bilboko metroa desinfektatzeko moduak. Argitaratu duten bideo batean, langile bat ageri da behin eta berriz gainazal bera garbitzen. Jakina da neurri hori ez dela eraginkorra.

«Gainazalak, objektuak, eskuak beharrik gabe desinfektatzeari higienearen teatroa deitzen zaio. Izan ere, koronabirusa airetik transmititzen da». Hala azaldu du Ana Galarraga zientzia komunikatzaileak Bilboko Metroak eskailera mekanikoak desinfektatzeko darabilen modua alferrikakoa dela.

Izan ere, sare sozialetan birala egin da metroak argitaratutako bideo bat. Han, langile bat ageri da, eskaileretan gora doan bitartean desinfektatzailearekin haiek zipriztintzen. Noski, gorantz doan bitartean hori eginez, behin eta berriz eskaileren zati bera ari da garbitzen. Twitterreko hainbat erabiltzailek aipatu duten moduan, nahikoa zuen eskaileren goiko edo beheko zatian jarri eta handik desinfektatzea.

Hala azaldu du euskarazko Wikipediak, txioa aipatuta: «Eskailera mekanikoak garraio bertikalerako forma bat dira, pertsona solairuen edo altuera desberdinen artean mugitzeko. Pertsona finko mantentzen da, eta eskailera eta eskutokia dira mugitzen direnak».

Ez hori bakarrik. Galarragak azaldu duen moduan, jada jakina da koronabirusa airetik transmititzen dela, eta, beraz, garbiketa modu horrek ez duela oinarri epidemiologikorik. Ia ezinezkoa da koronabirusa gainazalen bidez kutsatzea. Elhuyarrek otsailaren hasieran argitaratu zuen artikulu batek dioenez, «duela urtebete, badaezpada ere, garbiketa- eta desinfekzio-protokolo zorrotzak ezarri ziren. Alabaina, birusaren transmisioa eteteko askoz ere eraginkorragoa litzateke ahaleginak eta baliabideak aireztapena hobetzera bideratzea».

Hori kritikatu dute erabiltzaile batzuek. «Ez dute ulertu nahi metroa gainezka doala irudi hauek lotsagarriak direla», gaitzetsi du haietako batek. Diru publikoa alferrikako itxurakerietan xahutzea ere egotzi diete Bilboko Metroaren arduradunei. Txioa ezabatzeko gonbita ere egin diote hainbatek metroko komunikazioaren arduradunei: albiste hau idazteko garaian, jada 300.000 ikustaldi inguru ditu bideoak.


Summary: Estrasburgoko Auzitegiak aztertu egingo du Altsasuko gazteek bidezko epaiketa izan ote zuten. Errekurtsoetan adierazi dute ez zutela bidezko epaiketarik izan, besteak beste, argudiatuta epaimahaiburua partziala zela eta prozesu judizialean hainbat irregulartasun egon zirela.

Altsasuko auziaren azken helmuga Estrasburgoko Giza Eskubideen Europako Auzitegia da, eta oraingoz ez du aterik itxi. Urte hasieran, zortzi gazteen defentsa abokatuek helegite bidez aldarrikatu zuten ez zutela bidezko epaiketarik izan, eta, Altsasuko Gurasoek jakinarazi dutenez, Ainara Urkijo, Jokin Unamuno, Iñaki Abad, Aratz Urrizola, Julen Goikoetxea eta Jon Ander Coben defentsek jarritako helegiteak aintzat hartu ditu. Altsasuko Gurasoen Twitterreko kontuan baieztatu dute abokatuek jaso dutela jakinarazpena: «Litekeena da gainerako errekurtsoek bide beretik jotzea».

Urtarrilean, Amaia Izko abokatuak BERRIAri adierazi zion gutxienez tramiterako onartzea espero zutela. «Guk demandak egin ditugu konbentzituta gaudelako urraketa horiek egin egin direla, eta konbentzituta gaudelako nahi izanez gero Estrasburgok zuzentzen ahal dituela, beste kasu batzuetan egin duen moduan».

Helegiteetan, argudiatu dute urratu egin zirela beren defentsaren eskubideak, besteak beste Auzitegi Nazionaleko epaiketan epaimahaiburua Concepcion Espejel izan zelako. Guardia Zibilaren koronel batekin ezkonduta dago Espejel, eta Merezimendu Saria eman zion Guardia Zibilak. Auzibidean, defentsek, «lotura afektibo eta psikologikoak» zituela iritzita, haren inpartzialtasuna zalantzan jarri zuten Auzitegi Nazionalaren aurrean, baina hark atzera bota zuen. Halaber, abokatuetako batek zalantzan jarri du beste bi epaileen inpartzialtasuna ere, Eloy Velascorena eta Jose Ramon Navarrorena.

Defentsen beste argudioetako bat da prozesu judizial bidezko bat izateko eskubidea urratu egin zitzaiela eta hainbat irregulartasun egon zirela auzibidean. Gainera, neurrigabeko zigorrak jarri zizkietela ere azaldu dute helegiteetan.

Tramitea onartuta, hori dena aztertzea dagokio orain Giza Eskubideen Auzitegiari. Urtarrilean, gazteek eta senideek Iruñean egindako agerraldi batean, nabarmendu zuten geratzen den bidea «konplexua» izango dela, baina «itxaropentsu» zeudela. Oraingoz, bederen, Estrasburgoko auzitegiak ez du atea itxi.


Summary: Memoria Demokratikoaren Lege proiektua onartu du Espainiako Ministroen Kontseiluak. Diktaduraren biktimak jarriko ditu erdigunean lege berriak, eta frankismoko epaiketa eta zigorrak baliogabetuko ditu. Espresuki arbuiatuko ditu 1936ko uztaileko estatu kolpea eta diktadura, eta frankismoa goratzen duten fundazioak debekatuko ditu, biktimak «iraintzea» leporatuta.

Ez desadostasunik gabe, baina Espainiako Gobernuak onartu nahi duen Memoria Demokratikoaren Legea bidea egiten ari da pixkanaka. Espainiako Ministroen Kontseiluak gaur onartu du lege proiektua, eta, hortik Kongresura bidalita, espero da alderdi politikoak irailetik aitzinera hasiko direla testuaz eztabaidatzen. Legearen neurri nagusien artean bildu dute, bertzeak bertze, hildako arbasoen gorpuzkiak berreskuratzea eskubide bat izatea. Izan ere, legeak biktimak jarri nahi ditu «ekintza politikoaren erdigunean». Hala, gobernuak lagundu eginen ditu oraindik ere euren senideen gorpuzkien bila ari diren herritarrak, eta DNA banku bat ere sortuko du, lan hori errazteko. Biktimen omenezko bi egun antolatuko dituzte, era berean: urriaren 31 diktaduraren eta estatu kolpearen biktima guztien eguna izanen da, eta maiatzaren 8a, berriz, diktaduraren ondorioz errefuxiaturiko pertsonena. Frankismo garaian «politika, ideologia, erlijioa edo orientazio sexuala» dela medio egindako epaiketak ere baliogabetu eginen dituzte lege berriari esker, eta espresuki adieraziko dute 1936ko estatu kolpearen eta ondorengo diktaduraren aurkako «arbuioa»; gobernuaren hitzetan, «gure historiaren garairik beltzena».

Felix Bolaños Espainiako Presidentetza eta Memoria Demokratikoaren ministroak eman ditu legeari buruzko xehetasunak gaur, Ministroen Kontseiluaren ondotik egindako agerraldian. Zehaztu du 2007an Jose Luis Rodriguez Zapateroren gobernuak onarturiko Memoria Historikorako Legea osatuko duela Memoria Demokratikoaren Legeak. Izan ere, adierazi du nazioarteko hainbat erakundek eginak zizkiotela legea osatzeko gomendioak Madrili: Bolañosek zehaztu duenez, nazioarteko estandarretan sartuko da orain Espainia, lege berriari esker: «Legea beharrezkoa zen, eta herrialde gisa hobeak egiten gaitu».

Biktimak ez ezik, emakumeak eta memoriaren aldeko mugimenduak jarri nahi ditu erdigunean Memoria Demokratikoaren Legeak. Izan ere, Bolañosek azaldu du emakumeek gizonek bezala jasan zutela errepresioa, baina «larriagotuta»: «Emakume izate hutsagatik jasan zuten; ama, emazte edo alaba izateagatik; haurdunaldiak eteteagatik...». Alde horretatik, espainiar nazionalitatea eskuratu ahal izateko irizpideak ere aldatu eginen dituzte: hemendik aurrera, «atzerritarrekin» ezkontzeagatik espainiar nazionalitatea galdu zuten emakumeen seme-alabek ere eskuratu ahal izanen dute.

Memoriaren aldeko mugimenduarekin lan egiteko batzorde bat sortuko dute, bertzalde, eta «lurralde arteko» batzorde bat ere bai, udalak, autonomia erkidegoak eta estatua gai honen bueltan koordinatzeko.

Fundazioen debekua

Hamar hilabete igaro dira Espainiako Gobernuak lege aurreproiektua onartu zuenetik, eta orduz geroztik hainbat aldaketa egin dizkiote testuari, CGPJ Botere Judizialaren Kontseilu Nagusiak egindako kritikak aintzat hartuta. Izan ere, fundazio eta ekitaldi frankistak debekatzearen aurka agertu zen CGPJ joan den ekainean, argudiatuta frankismoaren apologia adierazpen askatasunaren barnean sartzen dela. Gobernuak onartuko duen legean, beraz, zehaztapen bat gehitu diote zati horri: frankismoari apologia egitea diktaduraren biktimei «irain» egitea litzateke, testu berriaren arabera, eta horren bidez debekatuko dituzte frankismoa edo frankistak goratzen dituzten elkarteak. Era berean, Bolañosek zehaztu du fundazio horiek ezinen direla aurrerantzean «erabilgarritasun publikokoak» izan.

Francisco Franco fundazioa da debekatuta gera daitezkeen fundazioetako bat, eta elkarteak berak gaur adierazi du diktadorea defendatzen jarraituko dutela. Memoria Demokratikoaren Legea «inkonstituzionala» dela uste du fundazioak, eta «akelarre antifrankistatzat» jo du: «Inork ezingo du Francisco Francoren eta haren garaiaren transzendentzia erraldoia ezabatu; hala eragotzi zituen gauzengatik, nola lortu zituenengatik».

Erorien Harana, auzitan

Oroimen lekuak ere arautuko ditu Memoria Demokratikoaren Legeak, eta Erorien Haranari ere egiten dio zehazki erreferentzia: hilerri zibil bilakatu nahi dute orain arte bando frankistaren aldekoa izandako eremua, eta 36ko gerrako bi bandoetan ariturikoei eginen die omen. Orain arte tenplua kudeatu duen Erorien Haraneko Gurutze Santuaren Fundazioa deuseztatu eginen du, halaber, eta, harekin batera, baita han ari diren fraideen esku hartzea ere. Azken horiek kontrakotasuna erakutsia diote memoriaren legeari, eta adierazi dute «erresistentzian» arituko direla handik ez joateko. Espainiako Gobernua, nolanahi ere, elkarrizketetan ari da jada Madrilgo Artzapezpikutzarekin —aurrerantzean horiek izanen dute Erorien Haraneko erlijio ardura—.

PPk eta Voxek ere adierazia dute jada legearen kontra daudela: Pablo Casado PPko buruak atzo adierazi zuen gobernura ailegatuz gero bertan behera utziko duela; Voxek Auzitegi Konstituzionalera jo nahi du.


Summary: Gipuzkoak Ticket Bairen egutegiari eutsiko dio. Foru Ogasunak Ticket Bai fakturak kontrolatzeko sistema ezarrita nahi du 2022ko urtarrilaren 1erako.

Gipuzkoako Foru Aldundiak aurreikusitako planekin jarraituko du zerga iruzurra eragozteko fakturen kontrol sistemaren derrigortasunari dagokionez. Hiru aldundien eta Eusko Jaurlaritzaren artean egindako proiektu bat da Ticket Bai, baina ez dute lurralde guztietan aldi berean ezarriko.

Bizkaiko Ogasunak astelehenean iragarri berri du erabaki duela bi urtez atzeratzea Bizkaiko enpresek eta autonomoek Batuz egitasmoarekin bat egiteko duten betebeharra, 2024ko urtarrilaren 1era arte. COVID-19aren pandemiaren ondorioz sortutako zailtasunak dira atzeratzearen arrazoia.

Gipuzkoan, ordea, proiektua «oso aurreratuta dago», aldundiak berak eta Merkataritza Ganberak martxan jarritako informazio kanpainekin. Ogasunak azpimarratu duenez, ez dago «kolapso arriskurik, eta lurraldeko denda eta establezimenduen %97k Interneterako konexioa dute»; beraz, inbertsioaren ikuspuntutik, «ez da arazo bat», aldundiaren ustez.

Hala, 2022ko urtarrilaren 1etik aurrera, kudeaketa alorreko kolektiboa izango da sistema horrekin bat egingo duen lehen sektorea, eta pixkanaka beste sektoreak batuz joango zaizkio.


Summary: COVID-19aren autodiagnostikorako testak, salgai gaurtik aurrera, errezeta gabe. Hegoaldean ez zegoen onartua horrelako testak saltzea, baina gaurtik aurrera farmazia guztietan egongo dira eskuragarri, oraindik positiboentzako protokolorik ez dagoen arren

Espainiako Ministroen Kontseiluak oniritzia eman eta gero, gaur jarri dira salgai lehenengoz COVID-19aren autodiagnostikoa egiteko testak Hegoaldean. Lagina norberak hartu eta emaitza interpretatu ahal izango du test horiekin, profesional baten laguntzarik gabe. Farmazialariek neurri hau behin eta berriz eskatu ostean, edozein farmaziatan egongo dira eskuragarri. Prezioa hamar eta hamabost euro artekoa izango da.

Errezetarik gabeko bi test mota egongo dira salgai farmazietan: antigeno testak eta antigorputz testak. Antigeno testa infekzioa hartu eta zazpi egunera edo sintomekin hasi eta bost egunera egin behar da, karga birala altuen dagoen egunetan hain zuzen. Test horretarako lagina sudurretik hartu beharko da. Kontuan izan behar da positibo faltsuak edo negatibo faltsuak atera daitezkeela karga birikoa baxua denean edo sintomarik ez dagoenean. Horregatik, Europako Batasunak gutxienez %97ko espezifikotasuna eta %90eko sentsibilitatea duten testak erabiltzea gomendatzen du.

Autodiagnostikorako antigenoen probetan positibo ematen dutenek Osakidetzari jakinarazi beharko diote, nahiz eta oraindik ez dagoen horretarako protokolorik. Beraz, positibo horien berri ematea bakoitzaren ardura izango da. Test horien emaitza positiboa izanez gero, PCR baten bidez egiaztatu beharko da.

Antigorputz autotest serologikoan berriz, odol lagin txiki bat beharko da testa egiteko, eta infekzioaren ondorioz sortutako immunitatea antzemateko balio dute. Hor ere positibo faltsuak edo negatibo faltsuak atera daitezke, eta, horregatik, Europako Batasunak gutxienez %98ko espezifikotasuna eta %90eko sentsibilitatea duten testak erabiltzea gomendatzen du.

Gipuzkoako Farmazialarien Kolegioko kide Olatz Cuevasen ustez, antigeno testak farmazietan saltzeak asko lagundu dezake pandemiaren eboluzioan, baina protokolo baten beharra dagoela azpimarratu du. “Saltzen den test bakoitzari jarraipen bat egin beharko litzaioke, horrela, emaitza positiboa izanez gero, Osakidetza jakinaren gainean egoteko”. Hala ere, test horiek eskuragarri egon arren, babes neurriak mantentzearen eta txertoaren garrantzia ere azpimarratu du. “Ikusi baita bi horiek direla neurririk eraginkorrenak”.


Summary: Maskara «etengabe» beharrezkoa izan dadila eskatu dio Urkulluk Sanchezi. Pedro Sanchez Espainiako Gobernuko presidenteari idatzitako gutun batean egin dio eskaria. Joan-etorriak, taldeen gehieneko kopuruak eta gaueko jende pilaketak murrizteko neurriak ere eskatu dizkio.

Kutsatzeen gorakada betean, behin baino gehiagotan iradoki du Iñigo Urkullu Eusko Jaurlaritzako lehendakariak beharrezkoa dela maskararen erabilera zorroztea. Eskari hori formalizatu duela jakinarazi du Bingen Zupiria Jaurlaritzako bozeramaileak, Pedro Sanchez Espainiako Gobernuko presidenteari idatzitako gutun batean. Bertan, maskararen erabilera malgutzen duen errege dekretua moldatu dezala eskatu dio. Bihar eztabaidatuko dute errege dekretu hori Espainiako Kongresuan, eta bozketaren aurretik, testuan maskararen erabilera «etengabe erabili behar dela argi geratu dadin» galdegin dio, salbuespen apur batzuekin: naturguneak eta inguruan jenderik ez dagoen lekuak.

Maskararen erabilera soilik ez, pandemiaren hedapena hesitzeko bestelako neurriak zorrozteko berme juridikoak ere eskatu dizkio Sanchezi. Autonomia erkidegoek hartu behar dituzten neurriak «segurtasun juridikoz» har ditzaten, «berehala», aste honetan bertan neurriak hartzeko eskatu dio. Mugatu beharreko eremuak dira, Urkulluren ustetan, taldeen gehieneko kopurua, gaueko jende pilaketak eta joan-etorriak.

Neurri horien segurtasun juridikoa bermatu ahal izateko formulaz galdetzean, Zupiriak azpimarratu du Urkulluk ez diola alarma egoerarik edota etxeratze agindurik eskatu Sanchezi. Bestalde, azken neurri hori, etxeratze agindurako bermea auzitegiei eskatzea, baztertu egin du, horretarako eskumenik ez duela iritzita. Zupiriak adierazi du erabaki hori Espainiako Gobernuaren esku dagoela eta horregatik egin diola hari eskaria Urkulluk.

Erantzuna ezezkoa balitz

Zupiriak nabarmendu du oraindik ez dutela Sanchezen erantzunik jaso. Hala ere, ostegunean bilduko den Labi aholku batzordearen zita mantenduko du Jaurlaritzak, eta gaur eta bihar artean izango dituzten bilera eta foroetan erabakiko du neurriak zorroztu behar diren edo ez. Dena den, egun indarrean dauden neurriak gogorarazi ditu, eta Jaurlaritzak ohartarazpenak egin dituela defendatu du. 00:00etatik 06:00etara bizikideak ez direnekin eremu publikoan egoteko debekuari buruz, oraindik neurri horren balorazioa egiteko goiz dela azaldu du.


Summary: Buruzagi sozial bat eta haren familia hil dituzte Kolonbian, eta jada 97 dira aurten hildako ekintzaileak. Aurten Kolonbian 54 sarraski egin dituzte, eta 200 pertsona inguru hil. Geldialdi nazionala egingo dute gaur herritarrek.

Igandean izan zen azken erasoa, Yolombon (Kolonbia). Indepaz Garapenerako eta Bakerako Ikerketen Institutuaren arabera, gutxienez hamar gizon armatu sartu ziren establezimendu publiko batera, eta lau pertsona hil zituzten: Luis Hernando Castrillon buruzagi soziala, Maria Piedad Ramirez emaztea, Esneyder semea eta Fray Zapata izeneko gazte bat. Tokiko hedabideek zabaldu dutenez, ustez Kolonbiako Autodefentsa Gaitanista taldeko kideak izan ziren erasotzaileak —Golkoko klana ere esaten diete— , eta behin eta berriz egin zieten tiro biktimei.

Indepaz-ek adierazi duenez, 2021ean Kolonbian izandako 54. sarraskia da, eta 200 bat pertsona hil dituzte orain arte; horietako 97, buruzagi sozialak edo ekintzaileak. 2016. urtetik, hau da, Bake Akordioa sinatu zutenetik, 1.213 ekintzaile hil dituzte talde armatuek.

Nazio Batuen Erakundeko (NBE) Segurtasun Kontseiluak kezka azaldu du Kolonbiako indarkeriagatik eta «mehatxu, eraso eta buruzagi komunitario eta sozialen aurkako hilketa etengabeengatik». Juvenal Diaz Mateus Armadako Zazpigarren Dibisioko komandanteak gaitzetsi egin du krimena, eta Golkoko klaneko kideak eremu horretako biztanleak «beldurtzen» aritu direla azaldu du, «narkotrafikoaren negozioan» aritzen direlako hor.

Geldialdi nazionalera daude deituta gaur herritarrak. Sare sozialetan zabaldu dutenez, «benetako independentziagatik» aterako dira kalera, banderak alderantziz eramango dituzte, eta kasko batekin eta betaurrekoekin joango dira.


Summary: Zarauzko gaztetxean indarrez sartu dira bi aldiz. Asteazken eta ostiral gauean sartu ziren gaztetxera. Erasoak salatzeko elkarretaratzera deitu dute gaurko, Udaletxe plazan.

Zarauzko (Gipuzkoa) Putzuzulo gaztetxean indarrez sartu dira bi aldiz hiru egunetan. Gaztetxeko kideek azaldu dutenez, joan den asteazken gauean eta ostiral gauean gertatu ziren erasoak. Sartu ziren lehenengo aldian gaztetxeko materiala «hankaz gora» jarri eta hondatu zutela kontatu dute; eta ostiraleko erasoan, berriz, bigarren pisuko leiho oso bat eraitsi dute. Gertaerak salatzeko elkarretaratzea egingo dute gaur Zarauzko Udaletxe plazan, 19.00etan.


Summary: Osakidetzak txertatzeko era emango die 12-15 urte artekoei. Bihartik aurrera Osakidetzaren webgunea prest egongo da nerabeentzako orduak emateko

Gaur goizean gobernu kontseiluaren ostean Eusko Jaurlaritzako ordezkariek egin duten agerraldian, Osasun sailburu Gotzone Sagarduik esan du bihartik aurrera era emango dietela 12-15 urteko gaztetxo eta nerabeei txertoa hartzeko ordua hartzeko. Orain arte muga 16 urtean zegoen, eta jaistea erabaki dute. Era horretan, ikasturtea hasten denerako adin tarte horren txertaketa ere hasita egongo dela esan du, eta egokiago osatu ahal izango dela prozesua. Bihartik izango dute era nerabeek izena ematen hasteko. «Webgunea prest egongo da horretarako», esplikatu du sailburuak.

Sagarduik gogora ekarri du gainerako gazteak txertatzeko prozesua abian jarri berria dela, eta badirela oraindik txertoa jartzeko orduak libre. Batetik, uste du hori gertatu dela oporraldietan-eta dabiltzalako gazte asko; beste asko, berriz, kutsatu egin dira olatu honetan, eta, ondorioz, atzeratu egin behar izan dute txertaketa prozesua. Txertoa hartzera joan ezin diren gazteei eskatu die bertan behera uzteko hartuak zituzten orduak, beste pertsona batek erabiltzeko modua izango duelako.

Adin tarte berri hau txertaketa prozesura ekarrita txerta daitekeen populazioan jada txertatutakoen ehunekoa apur bat apalduko dela onartu du sailburuak. Ostiraletik hartuko dituzte kontuan nerabeak datuak emateko orduan.

Txertoa jartzeko deia egin du Sagarduik, izurriari aurre egiteko tresna ezinbestekoetako bat dela gogora ekarrita. Jaurlaritzak zehaztu du Pfizerren dosiak erabiliko dituztela: etxe horretako dosiak baino ez dituztelako baimendu adin tarte horretarako.


Summary: Esako meatzearen aurkako helegitea aurkeztuko du potasa meatzeen aurkako plataformak. Hilabete hasieran Zangozako Muga meatzea ustiatzeko baimena eman zion Espainiako Gobernuak Geoalcali enpresari. Plataformak adierazi du «bide guztiak» probatuko dituela proiektua eteteko.

Potasa Meatzeen Aurkako Plataforma Bateratuak jakinarazi du gorako helegitea aurkeztuko duela Espainiako Gobernuak Geoalcali enpresari Muga meatze proiektua ustiatzeko emandako baimenaren aurka. Zangozatik (Nafarroa) gertu eraiki nahi duten proiektu horrek lur azpitik potasa minerala ateratzeko helburua du, Esako urtegitik kilometro gutxira, eta hainbat aditu eta elkarte ekologistak aurretik ohartarazi izan dute arriskutsua dela.

Bal d'Onsella (Aragoi, Espainia) eta Erreniegako mendilerroko meatze proiektuen aurka sorturiko plataformak adierazi du "bide guztiak" probatuko dituela Zangozan eta Undoze Lerdan (Aragoi, Espainia) kokatuko den Muga meatzearen proiektua eteteko, «ekonomikoki eta ekologikoki bideraezina» dela uste duelako. Hala, Espainiako Gobernuaren kontzesioaren aurka jo du, argudiatuz alegazioen eta administrazioen errekerimenduen bitartez Geoalcaliri eskatutako moldaketa gehienek ez dutela parte hartze publikorik izan.

Plataformak azaldu duenez, enpresak oraindik ez ditu argit -beharreko zenbait azalpen eman, hala nola backfilling izeneko betetze prozesuarena: «Enpresak Alemaniako K-Utec ingeniaritza enpresaren txosten bat aurkeztu du, eduki ezezagunekoa, galeriak hondakinekin beteko dituztelako berme bakar modura. Bada, prozesu hori hezea zen, baina orain lehorra da, ingurumen inpaktuari buruzko ebaluazio positiboa jaso ostean, inolako ingurumen ebaluaziorik izan gabe». Alde horretatik, ustez hondakinik gabekoa den meatzearekin batera 4,5 milioi tona hondakin jasotzeko edukiera izango duen 37 hektareako behin-behineko biltegi bat sortuko dutela nabarmendu du plataformak.

Bestalde, salatu dute proiektuak ez duela nahikoa informaziorik eman sorraraz ditzakeen arazoen inguruan: «Ustiapenaren ondorioz sorturiko arazoak saihesteko Geoalkalik hartuko dituen neurriak ezin izan dira inoiz publikoki eskuratu». Hain zuzen, zulatzeen ondorioz «hondoratzeak, sismikotasuna eta ingurumenean, ibaietan eta akuiferoetan ondorioak izango dituzten eraginak» sor daitezkeela nabarmendu du plataformak.

Halaber, meatzetik egunero joan-etorriak egingo dituzten kamioiek inguruko errepideetako trafikoan izango duten eragina azpimarratu dute plataformako kideek, eta proiektuaren bideragarritasun ekonomikoa ere zalantzan jarri dute: «Kontuak ez dira ateratzen; edo lanpostuak gutxituko dituzte —enpresak 800 lanposturen sorrera iragarri du—, edo ingurumena zaintzeko gutxieneko estandarrak murriztuko dituzte».

Horiek horrela, Potasa Meatzeen Aurkako Plataforma Bateratuak adierazi du Muga proiektuaren aurkako borrokan jarraituko duela, eta beraiekin kolaboratzeko deia egin die «kalteturiko herritarrei eta antzeko proiektuen aurkako elkarteei» .


BERRIA Tokion izango da

Summary: BERRIA Tokion izango da. Olinpiar Jokoen berri luze eta zabal emango du egunkariak, formatu ugaritan. Japonian dira Ainara Arratibel eta Jakes Goikoetxea berriemaile bereziak. BERRIAk Seigarren uztaia telebista saioa egingo du egunero.

Ostiralean egingo dute Tokion Olinpiar Jokoen hasiera ekitaldia. Euskal Herriko 30 kirolari lehiatuko dira, eta BERRIAk xehe-xehe emango du kirolari horien parte hartzearen berri, baita Olinpiar Jokoetan gertatzen den guztiaren berri ere. Tokion dira jada Jakes Goikoetxea eta Ainara Arratibel Gascon BERRIAko kazetariak, eta Olinpiar Jokoen jarraipena egingo dute egunotan: paperean zein webgunean irakurri ahalko dira haien artikuluak, bizipenak, erreportajeak eta elkarrizketak. Zazpigarren aldiz jarraian, BERRIAk bertatik bertara egingo du kirol lehiaketaren kontakizuna (1996ko Atlantako Jokoetatik hala egin du).

Euskal Herrian, kazetari talde bat ere arituko da Olinpiar Jokoen inguruko informazioa lantzen: izan ere, BERRIAk egunero gehigarri berezi bat argitaratuko du papereko edizioan. Ostegunean hasiko da egunkaria gehigarri hori argitaratzen. Olinpiar Jokoen informazio zorrotza eta zehatza eskainiko du egunkariak datozen egunetan, abuztuaren 10era arte. Egun horretan argitaratuko da azkeneko gehigarria.

BERRIAren webgunean, Olinpiar Jokoen informazioarekin gune berezi bat egongo da. Han aurkituko ditu hartzaileak euskal kirolarien inguruko fitxak, egutegiak, papererako idatzitako artikulu eta analisi guztiak eta unean-unean gertatzen diren albisteak.

Webgunean eta sare sozialetan zabalduko du BERRIAk, bestalde, Seigarren uztaia telebista saioa —baita saioaren atal guztiak ere—. Telebista saio horrek (aurreko Olinpiar Jokoetan ere egin zuen egunkariak) atal hauek izango ditu: eguneko laburpena; Bideo postala eta Eraztun morea; eguneko elkarrizketa edo erreportajea; eta hurrengo egunetarako agenda. Egunero, igandeetan izan ezik, 15:00etan sareratuko dute telebista saioaren atal berri bakoitza.


Summary: 1.753 kutsatu atzeman dituzte azken orduetan. Bizkaiak inoizko kutsatu gehien zenbatu ditu: 694.

Kutsatzeek gora egin dute, aurreko egunarekin alderatuta, beste behin ere. Osakidetzak eta Osasunbideak 1.753 proba positibo zenbatu zituzten atzo. Aurreko egunean baino altuagoak, baina uztail erdialdeko joera bertsuan daude atzoko datuak ere; pandemiaren bilakaera osoan izandako okerrenetan bigarrenak, azaroko datuen atzetik. Positibo gehien Bizkaiak atzeman du: 694. Hain zuzen ere, herrialdeak ez du inoiz horrenbeste kutsatu zenbatu egun bakarrean pandemiaren erregistro erregularra egiten dutenetik. Gipuzkoan 440 izan dira, Nafarroan 439, eta Araban 139.

Positiboen gorakada harreman sozialen gorakadari eta neurriak laxatzeari egotzi dio Gotzone Sagardui Eusko Jaurlaritzako Osasun sailburuak. Ospitaleen egoerari buruz galdetuta, azaldu du kutsatzeen eta ospitaleratzeen arteko harremana ez dela aurreko olatuetan izan den bezalakoa: hala ere, onartu du okupazioa goraka doala. Hain zuzen ere hori erakutsi dute datuek: Osakidetzako eta Osasunbideko ospitaleetan 283 lagun daude, horietatik 55 larri. Ekainaren 4tik ez da egon horrenbeste ospitaleratu Hego Euskal Herrian, orduko hartan ZIUetan zeudenak egungoak ia halako bi baziren ere.


Summary: Enplegu publikoaren legea ez onartzeko eskatu dute administrazioko langileek. ELAk eta Interinok Taldeak salatu dute dekretuak «milaka langile» kaleratzea ekar dezakeela. Legea bihar bozkatuko dute Espainiako Kongresuan.

ELA sindikatuak eta Eusko Jaurlaritzako behin-behineko ordezko langileen Interinok Taldeak Espainiako Kongresuan ordezkaritza duten euskal alderdiei eskatu diete enplegu publikoaren legearen aurka egiteko bihar. Arlo publikoko behin-behinekotasuna mugatu nahi duen dekretua bihar bozkatuko baita Espainiako Kongresuan, eta sindikatuek ohartarazi dute ez duela konponduko behin-behineko ordezko gisa lanean ari direnen egoera; aitzitik, milaka langile kaleratzea ekar dezakeela uste dute.

Bi sindikatuek deituta, dozenaka lagun mobilizatu dira gaur goizean, Gasteizen: bi orduko lanuztea eta manifestazioa egin dute protesta gisa, dekretua bozkatu bezperan. Eusko Jaurlaritzaren Lakuako egoitzatik Gasteizko udaletxerainoko bidea egin zuten Kaleratzerik ez! Gaudenok geldituko gara irakur zitekeen pankartaren atzean. Bidean, askotariko aldarriak egin zituzten; besteak beste, «kontsolidazioa», «zerbitzu publikoak defenda ditzagun», «lantaldearen erdia arazo larrian» eta «dekreturik ez» oihukatu zuten.

Gaur egun, Hego Euskal Herriko administrazio publikoetan langileen %40 inguru ari da behin-behinean lanean, 60.000 langile baino gehiago denera. Eusko Jaurlaritzaren Administrazio Zentralaren kasuan, Lakuan, 3.500 inguru dira behin-behineko ordezko gisa ari direnak. Sindikatuak bat datoz egoerari neurria hartu behar zaiola, baina uste dute Madrilen proposamenak ez duela konpontzen oinarrian dagoen arazoa. «Ez dugu uste Espainiako Gobernuak lege honekin ezer berririk ekarriko duenik: ez du arazoa konpontzen, eta gainera, zerbitzu publikoetan urteetan izan diren egoera prekarioak errepikatzen ditu», gaitzetsi du Lorea Izagirre Alkorta ELAko ordezkariak. Eta ohartarazi du, halaber, «milaka langile» kaleratzea ere ekar dezakeela.

Sindikatuek salatu dute, halaber, testu berriak ez duela neurri berezirik jasotzen oposizioetara aurkezten diren behin-behineko langileentzat. «Aldi baterako laneko abusua jasan duten langileei ez zaie bermatzen lan poltsetan sartzea, ezta urtean 20 eguneko kalte ordaina jasotzea ere», Izagirrek azaldu duenez. Gogorarazi du horietako askok 10, 20 edota 30 urte baino gehiago daramatzatela behin-behineko ordezko gisa lanean.

«Gabezia demokratikoa»

Espainiako Gobernuak CCOO, UGT eta CSIF sindikatuekin hitzartu ditu dekretuaren edukiak, eta helburua da arlo publikoan behin-behinean ari diren langileen kopurua mugatzea, %8ko langatik behera jartzeko, Europako Batasunak eskatu moduan. ELAk eta Interinok Taldeak azpimarratu dute, ordea, itundutakoa «oso larria» dela, «bai edukiaren aldetik bai aukeratu den araua tramitatzeko moduaren aldetik». «Eman den prozesua oso itxia izan da, gabezia demokratiko larriak dituen ezohiko prozesu baten bidez; legea ez du gobernuak bultzatu; aitzitik, CCOO, UGT eta CSFI sindikatuek bultzatu dute», salatu du Izagirrek.

Horiek horrela, Eusko Jaurlaritzari eskatu diote dekretua publikoki errefusatzeko eta auzitara jotzeko. Izan ere, iritzi diote testua autogobernuaren eskumenei egindako «esku hartze larria» dela.


Summary: Jaurlaritzak oniritzia eman dio atzerritarren Espainiako araudi berriari. Jaurlaritzaren Migrazio eta Asilo Zuzendaritzak nabarmendu du araudi berriak betekizun bideragarriagoak ezarriko dituela bakarrik dauden etorkin adingabeek bizileku baimena lor dezaten.

Espainiako Migrazio Ministerioak landu duen atzerritarren araudi berriaren zirriborroari oiniritzia eman dio gaur Eusko Jaurlaritzak. Hain zuzen, Jaurlaritzaren Migrazio eta Asilo Zuzendaritzak «egokitzat» jo du dokumentua, berak eginiko proposamenak kontuan hartzeaz gain, «atzerritarren eskubideak eta askatasunak errespetatzeko eta haien gizarteratzea bultzatzeko» balioko duela uste duelako.

«Behin betiko testua iritsi artean, balorazioa ona da. Ez da denbora galdu behar. Atzerritarren egungo araudiak gizarte bazterkeriako egoerara eraman ditu ehunka gazte, eta lehenbailehen atera nahi dute egoera horretatik», adierazi du Xabier Legarreta Jaurlaritzako Migrazio eta Asiloko zuzendariak.

Jaurlaritzaren ustez, «beharrezkoa da erakunde publiko batek babesten dituen bidaiderik gabeko adingabe atzerritarren dokumentazioa eragozten duten oztopoak desagerraraztea eta adin nagusitasunera iristen direnerako bizileku erregimen propio bat diseinatzea».

Alde horretatik, Espainiako Migrazio Ministerioak bizileku baimenak lortzeko betekizun bideragarriagoak ezartzea proposatu duela goraipatu du Jaurlaritzak, «epeak murrizteko, baimenen indarraldia luzatzeko eta ezarritako eskakizun ekonomikoak murrizteko» balioko duela azpimarratuta.

Izan ere, beren paperak jaso edo berritzeko, bakarrik dauden etorkin adingabeei baldintza ia beteezinak eskatzen zaizkie behin 18 urte betetzen dituztenean. Besteak beste, hileko 2.000 euroko diru sarrera propio bat izatea jartzen zaie baldintza gisa, eta, betetzen dutenetan ere, eskaintzen zaien bizileku baimenak ez die lanik egiten uzten.

Legarretak adierazi duenez, «atzerritarren araudiaren aldaketa urrats handia izango da, eragin positiboa izango baitu bakarrik iristen diren haur horien bizitzan eta lan aukera bat eskaini nahi dieten enpresetan».


Summary: Tubacexeko kaleratuak lanera itzuli ahalko dira, baina auzia ez da amaitu. Enpresak berriz onartuko ditu beharginak, epaileek eskatu bezala. Auzitegi Gorenean helegiterik ez jartzeko eskatu diote sindikatuek. Eusko Jaurlaritzaren bitartez jaso dute enpresaren eskaintza. Langile batzordeak greba mugagabearekin jarraitzea erabaki zuen atzo.

Xake partida baten antza du Tubacexeko lan gatazkak. Langileek greba mugagabearekin aurrera jarraituko zutela erabaki eta hurrengo egunean, enpresak fitxa mugitu du: jakinarazi du atzera egin eta kaleratutako langile guztiei (129) lanera itzultzeko aukera emango diela, EAEko Auzitegi Nagusiak bere epaietan eskatu dion moduan. Itzulera mailakatua izango da, uztailaren 26tik azaroaren 30era bitartean, eta behargin horiek, gainerakoekin batera, irailetik aurrera enpresak abian jarri asmo duen enplegua aldi baterako erregulatzeko espedientearen barruan sartuko lirateke. Badago, baina, argitu gabeko puntu bat: enpresak auzibidearekin jarraituko ote duen ala ez. Sindikatuentzat ezinbestekoa da hori azaltzea. Langile batzordeak astearte honetan jaso du zuzendaritzaren proposamena, Eusko Jaurlaritzako Industria Sailaren bidez, hark deitutako premiazko bilera batean.

Auzia amaitu ez den arren, negoziazioen bidean mugarri bat ezarri du eskaintzak. Bilboko epaitegiak kaleratzeak baliogabetzat jo zituenetik fase berri batean sartu zen gatazka. Zuzendaritzak erabaki zuen soldatak ordaindu bai, baina langile horiek ez zirela lanpostuetara itzuliko, auzibidea amaitu arte behintzat. Legez hori egin zezakeen, baina, langileek grebari eutsiko ziotela erabaki ostean, enpresak bere estrategia aldatzea erabaki du.

Bi aldeentzat eutsiezina izaten ari da egoera: beharginentzat, 160 egun egin dituztelako greban, hileko soldata jaso gabe, eta hori beste hainbat hilabetez luzatzeak nekea eta pitzadurak sor ditzakeelako orain arte oso batuta egon den talde batean. Eta enpresarentzat: zuzendaritzak esana du orain arteko lanuzteek galera handiak eragin dizkiola eta litekeena dela hala jarraitzeak kolokan jartzea Laudioko eta Amurrioko lantegien bideragarritasuna. Auzibidea amaitzeko urtebete inguru beharko litzateke. Horregatik ere bada garrantzitsua helegiteari buruzko puntua argitzea.

Enpresaren proposamena eskaintza bat baino ez da oraindik, sindikatuek ohartarazi dutenez. Langileen batzordeak datozen egunetan erantzungo du. Piketeetan dauden beharginek poza adierazi dute, baina zuhur mintzatu dira. Azpimarratu dute zuzendaritzarekiko mesfidantza handia dela eta eskaintza ongi aztertu behar dutela.

Helegitearen itzala

Langileen batzordeak hainbatean esan du ez diola atea ixten grebaren amaiera negoziatzeari, baina EAEko Auzitegi Nagusiak ebatzitakoa «bere osotasunean» betetzea eskatzen dio enpresari. Uste du kaleratutako langile guztiak berriz onartzeaz gain igarotako hilabeteetako soldatak ordaindu behar dizkietela, baita beste langileek greban emandako egunenak ere.

Era berean, instituzio publikoak negoziazio prozesuan inplikatzeko eskatu dute, eta, bereziki, Eusko Jaurlaritza. Izan ere, badago tentuz aztertu nahi duten puntu bat: helegitearena. LABentzat «funtsezko baldintza» da zuzendaritzak Espainiako Auzitegi Gorenean iragarritako errekurtsoa kentzea. Ohar batean azpimarratu duenez, bere eskaintzak ez du argitzen hara joko ez duenik, eta, beraz, «osatu gabea» da. Jaurlaritzari eskatu dio, astearte honetan jakinarazitako proposamenarekin egin duen bezala, «bitartekaritza» egin dezala enpresak helegitea behin betiko ken dezan.

Lehen epaien ostean, enpresak ez luke erraza izango Madrilen bere aldeko epai bat lortzea. Bi epaiketa izan ziren Bilbon. Batzuen eta besteen txostenak irakurrita, bi epaimahaiak ondorio berberetara iritsi ziren: batetik, Tubacexen krisia behin-behinekoa dela, eta, bestetik, ez zuela lan erregulazioa edo kaleratzeak egiteko arrazoirik.

Komunikabideetara bidalitako ohar batean, LABek irakurketa baikorra egin du orain arte egindako bideari buruz, eta adierazi du enpresaren proposamena horren emaitza dela. Dena den, lanean segitu beharko dutela ohartarazi du: «Mobilizazioekin eta langileen greba mugagabearekin jarraitzeko apustu argiak ahalbidetu du garaipen hau, eta horrek erakutsi du borroka dela bide bakarra lanpostuak eta lan baldintza duinak defendatzeko».