Summary: Txertoa jartzea «ardura kolektiboko ariketa bat» dela nabarmendu du Artundok. Lehen fasean Pfizerren 75.000 txerto jasotzea espero dute Nafarroan: 6.000 egunean. Otsail amaierarako, zahar etxeetako egoiliarren eta langileen artean banatuko dute, eta martxorako, osasun langileen eta gainerako talde zaurgarrien artean

«Itxaropena dugu egoerak hobera egingo duela». Carlos Artundo Nafarroako Gobernuko osasun zuzendariak nabarmendu du txertoen agerpenak pandemiaren kudeaketa hobetuko duela apurka, baina, era berean, zuhurtzia eskatu du, «ziurgabetasun egoera kudeatzen» jakin beharko dutela hala gobernuek nola herritarrek. Gizarteari mezu argi bat eman dio. «Txertoa jarri behar da norbera babesteko, interes personalagatik, baina baita ardura sozialagatik ere, immunizazio orokorrean lagunduko duelako».

Osasun Departamenduko arduradun nagusiek bilera teknikoa egin dute goizean kazetariekin, txertoaren inguruko azalpenak eman eta zalantzak argitzeko asmoz. Helburua da gaixotasuna gainditu dutenen eta txertoa jarri dutenen artean herritarren %70 immunizatzea, baina helmuga horretara iristeko bidea oso luzea da oraindik.

Oso urte gogorra utzi da atzean, baina pandemiari aurre egiteko 270 txerto proiektu garatu dira munduan, eta horietatik 50 inguru fase klinikoan dauden uneotan. Aurelio Barrikarte Nafarroako Osasun Publikoaren Institutuko Epidemiologia, Prebentzio eta Osasun Zerbitzuko buruaren arabera, pandemiaren beraren intzidentzia tasa azkarrak, osasun arloko teknologia berriek eta aurretik azaldutako beste koronabirusen azterketak azkartu egin dute txertoen garapena. Hain zuzen ere, RNA mezulari bidezko teknologia berria erabili dutenen artean daude lasterketa horretan lehen postuetan iritsi diren txertoak: Pfizerrena eta Modernarena.

Europako Botika Agentziak oniritzia eman dio Pfizerren txertoari, eta honezkero munduan 4,3 milioi dosi jarri dira. Espero da Modernarena aurki onartzea. Bi txertook bi dosi jartzea behar dute immunitate erantzun eraginkorra lortzeko —%95 ingurukoa—. Osasun agintariek nabarmendu dutenez, orain arte ez da ondorio larririk atzeman, arinak baino ez (besteak beste, buruko mina edo injekzioa jartzen deneko tokian minbera). Txertoaren osagaiek erreakzio alergikoa eraginez gero, berehala erantzungo du txertoa jartzen duen taldeak. Horrek eskatzen du, besteak beste, ordu erdi itxaron behar dela injekzioa jarri ostean. Ondorio horiek ikusita, Barrikartek azpimarratu du onura kaltea baino nabarmen handiagoa dela.

Eman dituzten azalpenek agerian uzten dutenez, logistika prozesua oso konplexua da, eta erronka handia izango da osasun sistemarentzat. Aurreko bi asteak lehen faseko dosien banaketaren egutegia zehazten, onuradunak identifikatzen, osasun taldeak prestatzen eta guztia antolatzen pasatu dituzte. Espero da datozen asteetan Pfizerren 75.000 dosi iristea (egunean 6.000), eta onartzen denean, Modernaren 12.000: horiekin guztiekin espero dute zahar etxeetako 13.000 egoiliar eta langileei txertoa jartzea, eta osasun arloko 15.000 langileei ere bai. Zahar etxeez harago, menpekotasun handiko pertsonengana heldu nahi dute, bai egoitzetan direnengana, bai etxean daudenengana. Era berean, etxeko osasun arreta ematen duten langileei ere jarri nahi diete.

Kontuan izan behar da pertsona bakoitzak bi dosi beharko dituela: Pfizerren bigarren dosia lehenengoa hartu eta 21 egunera jarri behar da, bi eguneko malgutasun tartearekin, eta Modernarena, 28 eguneko tartearekin. Logistika arazo batengatik bigarren dosirik gabe inor gera ez dadin, jaso baino txerto gutxiago jarriz joango dira, stock bat izan dezaten, eta hori guztia kudeatu. Halaber, Ana Ariztegi Laguntza Zaintzen eta Etxez Etxeko Arreta Zerbitzuaren arduradunak zehaztu du «egunetik egunera» kudeatu beharko dutela dena, sor daitezkeen nondik norakoen aurrean planifikatutakoa egokituz —adibidez, zahar etxe batean agerraldi bat badago, txerto kanpaina bertan geldituz—.

Txerto bakoitzak berezitasun teknikoak ditu, eta urteroko gripearen kanpainarekin alderatuta diferentea izango da. Hasteko, txertoa jarri behar duten taldeak prestatu behar izan dira: bi erizain eta osasun larrialdietako teknikari espezialista bat. Lehen arretako profesionalei ere prestakuntza emango diete. Pfizerren txertoa zero azpitik 80 graduan kontserbatzen da —Modernarena, zero azpitik 20 graduan—, eta zero azpitik bi gradu eta zortzi gradu artean garraiatu behar da. Gero, berrosatu egin behar da, eta lanketa tekniko berezia eskatzen die profesionalei: hala nola txertoa gordetzen duen ontziak bost dosi ditu, eta modu berezian landu behar dira. «Horregatik, talde bereziak osatu ditugu». Halaber, txertoak berrosatzen direnean, ezin dira garraiatu, eta horrek eskatuko du lehen une horietan txertoa «oso toki zehatzetan» jartzea; bertara mugituko diren talde ibiltariak izango dira txertoa jarriko dutenak, beraz.


Proiektu nagusiak

Summary: Proiektu nagusiak.

1. Osasuna eta pertsonen zaintza. COVID-19aren ondorioz, argi ikusi da gizarte eta osasun arloen garrantzia, eta horiei bultzada bat eman behar diela ziurtatu du Jaurlaritzak. 786,4 milioi euroren ekarpena eskatu du arlo horretan.

Diru sail handienak bi makroproiekturentzat eskatu du: 204,8 milioi Zaintzen Ekonomia izenekoarentzat, eta 119,4 milioi Osasunberrirentzat. Azken hori COVID-19aren pandemiari eta etor daitezkeenei erantzun integral eta koordinatu bat emateko saio bat da: I+Ga, tratamenduak, diagnostikoak. Elkarlan publiko-pribaturako programa bat da, osasun arloan industria sektore bat sortzeko xedea ere baduelako. Ildo horretakoa da Zaintzen Ekonomia izenekoa ere. Zaintzaren inguruko politikak «eraldatzeko» saio bat da, bi ardatzetan antolatuta: batetik, zahartzearen erronkei erantzun nahi dieten hiru zentroak (Adinberri Gipuzkoan, Health Intelligence Center Araban, Nagusi Intelligence Center Bizkaian), eta, bestetik, zaintzaileen profesionalizazioa eta emakumeen ahalduntzea.

Gipuzkoako Aldundiaren hiru proiektu estrategikorentzat ere finantzaketa eskatu du Euskadi Next Planak: Adinberri bera (72), GANTT Gipuzkoa Advanced New Therapies Territory (55) eta Elkar-Ekin Lanean (54). Bizkaian, berriz, 43 milioi nahi ditu eskualdeetako erreferentziazko adineko zentroak indartzeko eta beste 38 milioi Etxetic-erako (menpekotasuna duten adinekoak etxean artatu ahal izateko). Osasunbidearen zerbitzuak digitalizatzeko 88,1 milioi eskatu ditu, eta osasun etxeak berritzeko 39,5 milioi.

2. Bizi osoko ikaskuntza 139,5 milioi euroren eskariak sartu ditu atal horretan, eta gehien-gehienak, 92 milioi, hezkuntza sisteman digitalizazioa bultzatzeko baliatu nahi ditu. Bizkaia Dorrean Bizkaiko Aldundiak jarri nahi duen Ekintzailetzarako Nazioarteko Zentrorako 18 milioi eskatu ditu.

3. Energia berriztagarriak 415,6 milioi euroren finantzaketa proposatu du Euskadi Nextek energia berriztagarriak sustatzeko, eta horrekin 2.013,7 milioi euroren inbertsioak lagunduko liratekeela uste du.

Hidrogenoa. EBren xedeetako bat da hidrogenoa baliatu ahal izatea energia iturri gisa. Erronka horretan esku hartu nahi du Jaurlaritzak. 220,5 milioi eskatu ditu BH2C Hidrogenoaren Euskal Korridorearentzat, eta 20 milioi hidrogenoaren balio katea garatzeko Iberlizer proiektuarentzat (Iberdrolaren eta Ingeteamen proiektua).

Eolikoa. Energia eolikoak ere badu bere lekua programan: 54 milioi euro Aixeindarren bidez lurreko parke eolikoak jartzeko, 36 milioi itsasoko eolikoarentzat azpiegiturak entsaiatzeko eta garatzeko, eta hamar milioi itsasoan parke eolikoak flotagailuetan jartzeko teknologia garatuko duen industria osatzeko.

Eguzki energia. Ekienea parkea zabaltzeko 6,3 milioi eskatu ditu, eta beste sei milioi San Markosen (Gipuzkoa) beste parke fotovoltaiko bat jartzeko. Gainera, finantzaketa nahi du industriaguneetan edo etxebizitzetan eguzki plakak jartzeko proiektuetarako.

4. Mugikortasun jasangarria Trenak. 941,4 milioi euro daude sail horretan, baina euro bakar bat ere ez AHTrentzat. Diru sail handiena Bilboko metroaren 5. linearako eskatu du, Sarratu-Galdakoa-Usansoloko ospitalerako (245 milioi), eta badago dirua Topoaren Altza-Galtzaraborda zatirako (27,3 milioi) eta Eibarko trenbiderako (hamalau milioi) ere.

Ikerketa proiektuak. Bost proiektu nabarmendu ditu Jaurlaritzak sail horretan: baterien fabrika (Basquevolt Gigafactory, 217 milioi), Mubil mugikortasun elektrikoaren poloa (86,5 milioi), Basque CCAM LAB (60), Smart Factory (50,8) eta Battery Pack Multimobility izenekoa (hamar milioi). Autobus elektrikoen hedapena sustatzeko proiektuak, ibilgailu elektrikoak kargatzeko zerbitzuguneak, eta Bizkaian bizikleta bidezko garraioa bultzatzeko programak (41,5) ere sartu ditu planean.

5. Digitalizazioa eta berrikuntza Finantzaketa handiena eskatzen duen saila da, 1.189,2 milioi baitira. Haren barruan diru eskaera nagusienak Bizkaiko bi proiekturentzat dira: errepideetan digitalizazioa eta sentsorizazioa bultzatzeko programa bat (120,5) eta Bilbo, Hiri Digitala (117,7). Gipuzkoa Digitala (56,5), Gipuzkoa Quantum (40 milioi), Araba Digitala Plana (28) eta Araba Smart Lurraldea (14) ere ageri dira. Gainera, BRTA parke teknologikoen partzuergoarentzat 60 milioi euro nahi ditu Jaurlaritzak. Zibersegurtasunerako, enpresen digitalizaziorako, 5G sarea hedatzeko, data center berri bat egiteko eta merkataritza txikia digitalizatzeko eskaerak ere badira atal horretan.

6. Hiri habitata 1.081 milioi eurorekin finantzatu nahi du hiriguneen eraberritzea. Ia erdia, 491,2 milioi, hondatuta dauden hiriguneak berritzeko erabili nahi ditu Eusko Jaurlaritzak. Eraikinak hobeto isolatzeko laguntzak (217,8 milioi) eta argindar sarea digitalizatzekoak (122 milioi) ere nahi ditu Urkulluren gobernuak. Atal horretan sartu du, halaber, Gernikan Guggenheim museoaren «zabalgune berdea» (81) eta Pasaiaren eraberritzea (24,5).

7. Ingurumena 657,5 milioi euro nahi ditu Jaurlaritzak arlo horretan. Ur saneamendu sarea (84,2 milioi) ekosistemak biziberritzea (84 milioi), uholdeen aurkako neurriak (89 milioi), eta trantsizio energetikorako koordinazio publiko-pribaturako inbertsioak (60,9) dira nagusi. Proiektu zehatzen artean, Arabako hiru —Gasteizko azpiegitura berdea (40,5), Gasteizko ur zikinak nekazaritza lurrak ureztatzeko Irrigal Zirkularra proiektua (92,7 milioi), eta Irrigaraba Ekolife (41)—, eta orokorrago bat: hondamendi naturalen aurkako plana, Resina izenekoa (34 milioi).

8. Ekonomia zirkularra 492,1 milioi euroren finantzaketa eskaera egin du Jaurlaritzak atal horretan, horren adinako bi izango liratekeen inbertsioak bultzatzeko. Sail garrantzitsuena, 400 milioi eurorena, industriarentzat lur sailak eraberritzeko proiektuentzat izango litzateke. Hondakin ez arriskutsuak biltzeko gune baterako ere finantzaketa nahi du Jaurlaritzak, 35 milioirena.


Summary: Zubietako erraustegiko labea homologatu gabe dagoela berretsi du GuraSOSek. Nortegas enpresari galdetuta, ondorioztatu du azpiegiturak oraindik ez dituela baimen guztiak, gasaren hornikuntza behin-behinekoa delako. Plataformaren esanetan, ingurumen baimena ezeztatuko luke horrek.

GuraSOS plataformak berretsi du Zubietako erraustegiak gasaren azpiegiturak homologatu gabe jarraitzen duela lanean. Nortegas enpresari galdetu dio erraustegiaren kontrako taldeak, eta enpresak emandako erantzunetik atera ditu plataformak ondorio horiek.

GuraSOSek abenduaren 11n galdetu zion Nortegasi errauste plantako labea eta gasa zabaltzeko tresnak homologatuta ote dauden, eta 23an jaso zuen enpresaren erantzuna. Horrekin, plataformak ondorioztatu du Gipuzkoako ahaldun nagusiak «gezurra» esan zuela abenduaren 11n, erraustegia erakusteko antolatu zuten agerraldian. Markel Olano ahaldun nagusiak gezurtatu egin zituen, orduan, GuraSOSen salaketak, eta erraustegiak azpiegitura guztiak homologatuta eta legez araututa zeuzkala zehaztu zuen.

Enpresaren adierazpenak eta GuraSOSen irakurketa ez datoz bat. Nortegasek, gutun horretan, esplikatzen du bera ez dela gas hornitzailea; gasa zabaltzeko sarearen jabea da. Erraustegira gasa eramateko azpiegitura eraiki zutenean, Nortegasi eskatu zioten erraustegian gasa jaso ahal izatea, probako aldirako, azpiegiturak homologatu ahal izateko.

Nortegasek zehazten du hornikuntza hori egitea beharrezkoa dela gas azpiegitura bat homologatzeko prozesuan, eta aitortzen du jarraitzen duela erraustegia gasez hornitzen, probako aldian bezala. Egoera hori legezkoa dela zehazten du, azpiegitura erabat homologatu arte beharrezkoa delako. Baina GuraSOSek beste interpretazio bat egin du: uste du Nortegasek gas hornikuntzarekin jarraitzeak adierazten duela azpiegiturak ez duela bukatu probako aldia, eta homologatu gabe jarraitzen duela oraindik.

«Horrek esan nahi du erraustegia lanean hasi dela hornikuntza bermatu gabe, eta, bistan denez, azpiegituren eta haien segurtasunaren homologazioa eta legezkotasuna egiaztatu gabe, proba baliozkorik egin gabe eta, are, azterketa egin gabe. Alegia, erabat legez kanpo», adierazi du GuraSOSek.

Ingurumen baimena, kolokan

Egoera horrek ingurumen baimen integratuari ere eragiten diola uste du plataformak. Baimen hori berretsitzat jo zuen Eusko Jaurlaritzako Ingurumen sailburuordeak ekainaren 16an, eta Arantxa Tapia Ingurumen sailburuak berretsi egin zuen azaroaren 24an. Baina, GuraSOSen arabera, baimen hori berresteko beharrezkoa da azpiegitura guztia bukatuta egotea, eta haren segurtasuna aztertua eta berretsia egotea. «Eta hori, momentu honetan, ez da gertatzen; eta duela hilabete batzuk, oraindik eta gutxiago», ohartarazi du plataformak.

Are gehiago, ingurumen baimen hori uztailaren 7an bukatzen zitzaion erraustegiari. Eusko Jaurlaritzako teknikariek aztertu zuten azpiegitura, eta, ekainaren 11n, adierazi zuten bukatuta zeudela lan guztiak; ingurumen baimena berresteko eta ontzat jotzeko, horretan oinarritu ziren. Nortegas enpresaren abenduko erantzun honek, ordea, agerian uzten du azpiegiturak ez daudela behar bezala bukatuta, GuraSOSen iritziz, eta horrek esan nahiko luke ingurumen baimena berresteko tramitazioa ere ez zela legezkoa izan, beti plataformaren arabera.

Plataformak erantsi du, gainera, Eusko Jaurlaritza egoera horren jakitun zegoela, Nortegasen erantzunetik hori ondorioztatu baitu. Hortaz, plataformak errepikatu du labeak homologatu gabe eta hondakinak erreta elektrizitatea sortzeko azpiegiturak eraikitzen bukatu gabe jo zutela ontzat ingurumen baimena.

Hemezortzi hilabetez probatan

Bestalde, plataformak gogorarazi du erraustegiak zazpi hilabete eta erdiko probaldi bat zeukala berez; 2019ko apirilaren 24an hasi zen. «Baina orain, hemezortzi hilabete geroago, probaldian jarraitzen du, eta horrek argi uzten du ingurumen baimen integratua iraungita dagoela». Ingurumen Saileko arduradunak prebarikazio delitu bat egin ote duten aztertuko dutela erantsi du.

Labeek martxan jartzeko behar duten homologazio hori lortzeko, aztertzen dute ongi funtzionatzen ote duten diseinatuta dauden gasarekin eta presioarekin, eta zehaztutako erretze parametroak betetzen ote diren. Plataformak nabarmendu du dioxinen sorrera gutxitzeko beharrezkoa dela 850 gradu zentigradura iristea, eta horretarako behar dela gasa prozesuan, tenperatura konstantea izan dadin.

2019ko azaroan hasi ziren hondakinak errausten Zubietako plantan, eta plataformak nabarmendu du urtebete baino gehiago daramatela probetan eta lanean, «ingurumen eta segurtasun bermerik gabe, eta legeztatu eta homologatu gabeko labe batzuetan».


Summary: Beste 449 kasu atzeman dituzte Hegoaldean, eta positibo tasa %5,3ra jaitsi da. Bezperakoekin alderatuta, positibo gehiago izan dira Araban, Gipuzkoan eta Nafarroan; Bizkaian, aldiz, kasu bat gutxiago atzeman dute.

Izurriak ez du etenik. Gaur beste 449 positiboren berri eman dute Eusko Jaurlaritzak eta Nafarroako Gobernuak, bezperan baino 91 gehiago. Orotara 8.398 proba egin zituztenez atzo, %5,3 da positibo tasa, bezperan baino 0,9 puntu txikiagoa, baina kontuan hartu behar da asteburuetan proba gutxiago egin ohi dituztela. Halere, OME Osasunaren Mundu Erakundeak aholkatutako kopuruaren gainetik dago oraindik —%5 baino txikiagoa izatea gomendatzen du—.

Lurralde bakoitzeko egoerari erreparatuta, Bizkaian izan dira positibo gehienak: 150, bezperan baino bat gutxiago. Gipuzkoan, berriz, 130 kasu atzeman dituzte, atzo baino 36 gehiago. Nafarroan, 102 positibo izan dituzte, 42 gehiago, eta, Araban, 62, hamahiru gehiago. Horrez gain, Jaurlaritzak iragarri du EAEtik kanpoko bost lagunek ere positibo eman dutela. Gainera, 100.000 biztanleko 500 kasuren langa igaro dutela eta, Jaurlaritzak gorriz markatu ditu 5.000 biztanle baino gehiago dituzten sei herri: Arrigorriaga (Bizkaia), Aretxabaleta, Arrasate, Azpeitia, Beasain eta Ordizia (Gipuzkoa).

Erietxeetara begira jarrita, beste 32 lagun ospitaleratu behar izan zituzten atzo Osakidetzaren zentroetan. Guztira, 459 gaixo daude Hegoaldeko ospitaleetan; horietako ehun larri daude, ZIUetan.


Summary: Langile bat hil da Murgako Aianox enpresan. Bihotzekoa izan du, lantegira sartu berritan. 59 urte zituen, eta Orozkokoa zen.

Langile bat hil da Murgako (Araba) Aianox enpresan, sindikatuek jakinarazi dutenez. Orozkokoa (Bizkaia) zen, eta 59 urte zituen.

Ertzaintzako iturriek Aiaraldea.eus-i azaldu diotenez, goizeko seiak inguruan bihotzekoak eman dio, lanean sartu berritan, eta hil egin da. Polizia eta larrialdi zerbitzuak bertaratu dira, baina ezin izan dute ezer egin.

Komunikabideetara bidalitako ohar batean, LAB sindikatuak azpimarratu du halako gertaerak ere lan istripuak direla, eta gogoratu du aurten hildako langileen %25 «istripu ez-traumatikoetan» galdu dutela bizia. «Ez dira kasualitatez izaten lanorduetan, eta ez dira zorte txarraren ondorio, enpresariek esaten dutenaz bestera. Jakina da lan baldintza txarrak, presioak eta estresa direla bihotzeko istripuak sortzen dituzten faktore nagusietako batzuk».

Sindikatuen zenbaketaren arabera, aurten lan istripuan hildako 71. behargina da. Horri gehitu behar zaio otsailean Zaldibarko zabortegian izandako luizian desagertu zen eta aurkitu ez duten langilea.


Summary: Iker Irribarria, Binakako Txapelketatik kanpo. Gaur egin dute lehiaketaren aurkezpena: Baikok aukeratu dituen lau bikoteak Olaizola II.a-Rezusta, Urrutikoetxea-Imaz, Artola-Aranguren eta Peña II.a-Albisu dira; eta Asperenak, Altuna III.a-Mariezkurrena II.a, Jaka-Martija, Ezkurdia-Ladis Galarza eta Elezkano II.a-Zabaleta.

Igandean amaitu zen pilotako urteko azken lehiaketa: Lau eta Erdiko Txapelketa. Eta atseden hartzeko apenas tarterik gabe, gaur egin dute datorren sasoiko Binakako Txapelketaren aurkezpena, Bizkaia Frontoian. Ostiralean abiatuko da lehia, urtarrilaren 1ean, Eibarren (Gipuzkoa): Jaka eta Martija Altuna III.aren eta Mariezkurrena II.aren aurka arituko dira. Finala, berriz, maiatzaren 9an jokatuko da, Bizkaia Frontoian.

Hauek dira bikoteak:

Aspe: Altuna III-Mariezkurrena II, Jaka-Martija, Ezkurdia-Ladis Galarza Elezkano II-Zabaleta

Baiko: Olaizola II-Rezusta Artola-Aranguren, Urrutikoetxea-Imaz Peña II-Albisu.

Badago berririk gaur aurkeztutako aldian. Jakitenarazi denez, Rezusta Baikorekin arituko da 2021eko Binakako Txapelketan, Aspek utzita. Jon Mariezkurrenak, berriz, Asperekin jokatuko du.

Hutsune nagusiak, berriz, Oinatz Bengoetxearena eta Iker Irribarriarena dira. Hala, kanpoan geratu dira buruz burukoan txapeldun izandako bi pilotari. Zalantza zen ea zein izango zen Aspek aukeratuko zuen laugarren aurrelaria, Altuna III.a, Jaka eta Ezkurdia ziurtzat jotzen baitziren, eta Danelen alde egin du enpresak. Alderantziz izan zen joan den urtean: Elezkano II.a kanpoan geratu zen orduan, Irribarriaren mesedetan. Iñaxio Errandonea Aspeko zuzendari komertzialak aitortu du Aramakoa kanpoan uztea «zaila» izan dela, eta badakitela «ez dela justua». «Maila handiko aurrelariak ditugu, eta laurentzat baino ez dago lekurik. Iaz, txapelduna izanda, Danel geratu zen kanpoan. Aurten, Ikerri tokatu zaio. Asko pentsatu ondoren, erabaki hori hartu dugu». Unai Iglesias Baikoko ordezkariaren arabera, berriz, Oinatz ez hautatzeko erabakiaren atzean «kirol ikuspegia soilik» hartu dute kontuan. «Erabaki zaila izan da. Azkenera arte zalantzak izan ditugu, baina lehenago edo beranduago gazteei aukera eman behar zaie».

Txapelketari dagokionez, iazko formatu berari eutsiko diote. Zazpi jardunaldiko bi itzuli jokatuko dituzte hasieran. Bi bikote onenak zuzenean sailkatuko dira finalerdietako ligaxkara, eta hirugarren eta seigarren postuen artean sailkatutakoek kanporaketak jokatuko dituzte. Finala maiatzaren 9an izango da, Bilbon.


Summary: Tabakaleraren 'Cybernetics of the poor' erakusketa Europako urteko hamar onenen artean aukeratu dute. 'Frieze' aldizkariak Donostiako arte garaikideko zentroan antolatutako erakusketa nabarmendu du

Tabakaleraren Cybernetics of the Poor: Tutorialak, ariketak eta partiturak erakusketa Europako arte garaikideko hamar erakusketa onenen artean hautatu du Frieze aldizkari britainiarrak 2020an. Arte eta kultura garaikideko alorrean líder den aldizkariak urtero egiten duen hautaketan, Tabakalerakoa beste bederatzi erakusketarekin batera dago zerrendan: besteak beste Parisko Pompidou zentroak, Erromako Arte Garaikideko Museoak, MACROk, eta Alemaniako Arte Garaikideko Zentro Nazionalak eta Haus der Kulturen der Weltek antolatutakoak.

Edurne Ormazabal Tabakalerako zuzendari nagusiak balioa eman dio arte garaikidearen esparruan eragin handiena duten aldizkarietako batek egindako aukeraketari: «Frieze sektorean ospe handiena duen nazioarteko argitalpena da, eta horrelako aintzatespena bultzada handia da Tabakalera arte garaikidearen esparruan sorkuntza eta erakusketa zentro gisa nazioartean kokatzeko».

Diedrich Diederichsen kultura kritikari eta komisario alemaniarrak eta Oier Etxeberria Tabakalerako arte garaikidearen arloko arduradunak komisariatutako erakusketak zibernetikaren eta artearen artean historikoki izan diren lotura moduei buruzko azterketa planteatzen zuen. 1991n sortutako Frieze aldizkariak aurrekaririk gabeko urte batean kokatu du argitaratu duen zerrenda, «zerbait positiboa izan bazuen, statu quo-a birpentsatzeko aukera eman zitzaigula izan zen. Gure lehentasunak berriz ebaluatzera eta gure ezagutzak hedatzera eraman gintuen, lehen puntu itsuak genituen arloetan. Zentzu askotan, 2020ak ezjakintasuna desikasteko ikasgai batzuk ekarri ditu, eta arteak ere lagun dezake horretan».

Tabakalerak eta Kunsthalle Wienek (Austria) elkarlanean ekoitzitako Cybernetics of the Poor erakusketa martxoaren 6an inauguratu zen, Tabakalerak COVID-19ren ondorioz ateak itxi baino astebete lehenago, eta 6.000 lagunek bisitatu zuten ekainean ireki zenetik abuztuaren amaierara arte.

Erakusketak Vienan eta Donostian 2019an egin zen nazioarteko mintegiaren izen bera du. Lankidetza horretatik sortu zen erakusketa proiektu hau, abenduaren 18an Vienako Kunsthallen ireki zena eta 2021eko martxoaren 28ra arte bisitatu ahal izango dena. Lankidetza horrek, pieza artistiko berrien ekoizpenari bide emateaz gain, euskal artista batzuen lanak Vienan ikusgai jartzeko aukera eskaini du.

Artearen elkarguneak eta sistema zibernetikoak aztertzen dituen erakusketak tokiko eta nazioarteko 24 artistaren lanak ikusteko aukera eskaintzen zuen, eta bilduma pribatuetatik, galerietatik eta museoetatik (Madrilgo Reina Sofia Arte Zentro Nazionala edo Lyongo Arte Garaikideko Zentroa) zetozen piezak eta Austriako Kultura Foroak (Madril) eta Flanders State of the Artek parte hartu zuten.


Summary: Lau urte espetxera, Txina pandemiaren harira kritikatzeagatik.

Txinak lau urteko kartzela zigorra ezarri zion atzo Zhang Zhan «herritar kazetariari». Shangaiko epaile batek «informazio faltsua» zabaltzea egotzi zion, baita «istiluak sustatzea eta arazoak sortzea» ere, pandemiaren lehen hilabeteetan Wuhan hiritik zabaldu zituen edukien bidez. Zhang otsailean joan zen Wuhanera, koronabirus berriaren lehen agerraldiaren berri ematera. Txinako Gobernuak hartu zituen neurriak kritikatu zituen.

Europako Batasunak Zhang «berehala» aske uzteko eskatu dio gaur Txinari. Josep Borrell diplomaziaburuak adierazi du torturatua izan denaren «iturri fidagarriak» dituela. Zhang maiatzean atxilotu zuten, eta preso dago ordutik.


Summary: Eibarrek puntu historikoa lortu du Camp Noun. Jose Luis Mendilibarrek entrenatutako taldeak lehen aldiz batu du puntu bat Bartzelonaren zelaian. Kike Garciak sartu du bisitarien gola.

Puntu historikoa lortu du gaur Eibarrek Camp Noun. Estreinako aldiz punturen bat poltsikoratuta atera da, Bartzelonaren aurka bana berdindu ostean. Partida biribila osatu du Jose Luis Mendilibarren taldeak. Ez du erraz ahaztuko gaurko gaua.

Ez da oso ondo hasi partida Eibarrentzat. Bosgarren minutuan, VAR-a begiratu ondoren, Alberola Rojas epaileak penaltia adierazi du etxeko taldearen alde, korner batean Bigasek eginiko falta batengatik. Braithwaitek, baina, ez du aukera baliatu, eta Dmitrovicek zaindutako atetik kanpora bidali du baloia.

Pixkanaka-pixkanaka aurrera egin dute Mendilibarren jokalariek. Partidaren lehen ordu laurdenerako, bizpahiru aldiz hurbildu dira katalanen areara, Damian Kadziorren erdiraketak baliatuta. Ronald Koemanen taldearen baloi irteera ondo estutu dute. Etxekoek ez dute nahi bezain azkar mugitu baloia; atzelariek nekez aurkitu dituzte zuloak Eibarrek zelai erdian osatutako armiarma sarean, eta zailtasunak izan dituzte erdilariei baloiak bidaltzeko. Gipuzkoarrak haien eremura eraman dute partida.

Eibartarrak zelaian erosoen zeuden momentuan iritsi da Bartzelonaren gola. Zuzenean golak legezkoa zirudien arren, epaileak, teknologiaren laguntzarekin, gola baliogabetu du, Braithwaite zentimetro gutxigatik jokoz kanpo zegoelako. Azkenean, hasierako markagailu berberarekin iritsi dira atsedenaldira.

Beste martxa bat sartu du Bartzelonak bigarren zati hasieran. Atsedenaldian sartu den Ousmane Dembelek txinparta eman dio Kataluniako taldearen erasoari, eta eibartarren areara inguratzea erraztu. Aurrelari frantziarrak berak izan du partidako lehen aukera garbia, 55. minutuan. Dembele ate aurrean geratu da, baina ezin izan du Dmitrovic gainditu.

Hurrengo jokaldian iritsi da Gipuzkoako taldearen gola. Kikek Araujori baloia lapurtu, eta bakar bakarrik iritsi da Bartzelonaren area barrura. Ter Stegenen aurrean ez da urduri jarri, eta bikain gainditu du atezain alemaniarra, markagailuan 0 eta 1ekoa jarriz. Abantailak, baina, ez du asko iraun. Eibarrek gola sartu eta hamar minutura berdindu du partida Bartzelonak, Dembeleren golari esker. Bigarren zutoinean jaurtiketa gurutzatu batekin errematatu du Junior Firporen erdiraketa, eta ondo gainditu Serbiako atezaina.

Berdinketaren ostean hazi egin da etxeko taldea, eta garaipenaren bila joan. Azken minutuetan partida erabat hautsi da, eta bi taldeek hiru puntuak eskuratzeko aukera izan dute. Aukerak aukera, merezitako berdinketarekin amaitu da partida.


Summary: Gutxienez zazpi lagun hil dira Kroazian lurrikara batean. Dozenaka zauritu daude. Richter eskalan 6,4 gradukoa izan da lurrikara, eta Petrinja hiria izan da haren epizentroa.

Kroaziako Zagreb hiriburutik 50 kilometrora dagoen Petrinja hirian izan du epizentroa lurrikarak, eta han eragin ditu kalte handienak. Gutxienez zazpi lagun hil direla jakinarazi du Barne Ministerioak. Petrinja, Sisak eta Glina hiriak astindu ditu batez ere, eta oraindik ere erreskate lanetan ari dira eremu horretan. Hala ere, eremu askotan errepideak blokeatuta geratu dira, eta horrek erreskate lanak zailduko dituela uste du Kroaziako Gobernuak.

Eguerdian izan da lurrikara, eta Petrinja izan du epizentroa. 12 urteko haur bat hil da hiri horretan, eta beste bost lagun handik hogei kilometro ingurura dagoen Glina hirian. «Petrinja hiriaren erdia suntsituta» geratu dela adierazi du bertako alkate Darinko Dumbovicek. Eraikin asko kaltetuta edo eraitsita geratu dira. Atzo beste lurrikara bat izan zen hiri horretan, Richter eskalan 5,2 gradukoa, baina ez zuen gaurkoak bezalako kalterik eragin. Lurrikarak Kroazia erdialdea astindu badu ere, inguruko zenbait herrialdetan ere nabaritu dute.


Summary: Hilik aurkitu dute Urumea ibaira erori diren ertzainetako bat. Ertzaintzaren autoa 03:30 aldera erori da ibaira. Autoan zihoan beste agentea erreskatatzea lortu dute, eta arin zaurituta dago. «Ezbehartzat» jo du Erkorekak.

Ertzaintzaren auto bat Urumea ibaira erori da goizaldean Donostian. Eusko Jaurlaritzako Segurtasun Sailak adierazi du bi ertzain zihoazela auto barruan. Horietako bat, 33 urteko zumaiarra, erreskatatzea lortu dute, eta arin zaurituta dago. Beste agentea, ordea, hilik aurkitu dute, auto barruan harrapatuta. 47 urteko donostiarra zen, eta hainbat urtetako esperientzia zuen Ertzaintzan eta Udaltzaingoan. Josu Erkoreka Segurtasun sailburuak azaldu du autoak barandaren aurka jo duela eta, hura hautsita, uretara erori dela. Sailburuaren esanetan, «ezbeharra» izan da gertatutakoa.

Istripua 03:30 aldera gertatu da, Gipuzkoako hiriburuko Maria Kristina zubitik gertu. Zergatik ez dakitela, Ertzaintzaren autoa ibaira erori da, Adifen tren geltokia dagoen aldetik. Erkorekak adierazi du «zorte txarraren» ondorio izan dela gertatutakoa. Autoak barandaren «zati ahulenaren» aurka jo duela azaldu du. Era berean, Segurtasun Sailak adierazi du ertzainak ohiko lanak egiten ari zirela eta istripua gertatu denean ez zegoela operazio berezirik martxan. Halere, ikerketa bat hasi dute istripuaren nondik norakoak argitzeko.

Ertzainetako batek bere kabuz autotik irtetea lortu du, eta Donostiako ospitalera eraman dute. Eusko Jaurlaritzako bozeramaile Bingen Zupiriak Onda Vascan adierazi duenez, hipotermia sintomak ditu. «Zorionez, osasun egoerari dagokionez, modu positiboan eboluzionatzen ari da, osasun zerbitzuek adierazi digutenez. Zer gertatu den ulertzeko lekukotasun baliagarria izan daiteke, baina bere indarberritze prozesua errespetatuko dugu», gehitu du gero Erkorekak.

Segurtasun Sailaren arabera, ordea, litekeena zen bigarren agentea auto barruan harrapatuta egotea. Horregatik, Ertzaintzak, Gurutze Gorriaren laguntzarekin, erreskate lanetarako dispositibo berezi bat jarri du martxan, hura aurkitzeko asmoz. Hainbat urpekari eta ontzi aritu dira lanean.

Istripua itsasgora baino ordubete lehenago gertatu da. Horrek, azken egunetako itsas denboralearekin batera, lanak zaildu ditu. Hala, 07:00ak aldera aurkitu dute autoa, eta 09:00ak aldera atera du garabiak uretatik. Aurretik, urpekariek baieztatu dute agentearen gorpua autoaren barruan zegoela.


Argentinak abortua legeztatu du

Summary: Argentinak abortua legeztatu du. Haurdunaldiko lehen hamalau asteetan legezkoa eta doakoa izango da abortua Argentinan. Diputatuen Ganberak baiezkoa eman zion lege proiektuari, eta Senatuak berretsi egin du.

Espero baino alde handiagoaz nagusitu da baiezkoa Argentinako Senatuan, abortuaren despenalizazioaren gaineko bozketan. 38 senatarik alde bozkatu dute; 29k, aurka; eta bat abstenitu egin da. Ondorioz, haurdunaldia lehen hamalau asteetan etetea legezkoa eta doakoa izango da Argentinan. Abortuaren aldeko Marea Berdea mugimenduaren protestaldia ospakizun bihurtu da goizaldean. Milaka herritarrek kalean ikusi eta entzun dute Senatuko eztabaida, eta ospakizuna lehertu egin da goizaldean, bozketaren emaitza argitu denean.

Eskaera egin osteko hamar egunetan gauzatu beharko da abortua. Gaur arte, soilik bortxaketa bat izan zenean eta haurdun zegoenaren bizitza arriskuan zegoenean zen legezkoa abortatzea. Lege berriak irizpide hori mantenduko du haurdunaldiaren hamalaugarren astetik aurrera, eta salbuetsitako bi kasu horietan soilik egongo da baimenduta abortua epe horretatik kanpo.

Kontzientzia eragozpena ere jasoko du legeak, eta hori izan da punturik eztabaidatuenetako bat. Onartutako testuak aukera emango die osasun langileei eta abortua gauzatzeko ardura dutenei horri uko egiteko, kontzientzia eragozpena argudiatuta. Kasu horietan, hala ere, haien betebeharra izango da eurek artatuko ez dituzten horiek beste profesional batzuen esku uztea. Gainera, ospitale guztietan gutxienez mediku batek prest egon beharko du abortua egiteko.

Adin tarteak bereizi ditu legeak. Hamahiru urtetik beherakoek guraso baten edo ordezkari baten baimena beharko dute haurdunaldia eteteko. Hamahiru eta hamasei urte artekoek ez dute baimenik beharko, abortuak euren osasuna arriskuan jartzen ez badu behintzat. Adin horretatik gorakoek euren kabuz erabaki ahalko dute.

>Diputatuen Ganberak abenduaren 11n onartu zuen lege proiektua —aldeko 131 boto, aurkako 117 eta sei abstentzio izan ziren—, eta Senatuari zegokion erabaki horren alde egitea ala atzera botatzea. Bozketa estua espero zen, kontserbadoreek aurka bozkatzetik harago, botoa erabaki gabe zuten zenbait senatari ere bazirelako. Horietako batek aldeko botoa emango zuela iragarri zuen atzo gauean, eta zalantzazkoak ziren beste lau boto ere aldekoak izan zirela jakin zen handik gutxira. Gainera, legearen kontrakoak ziren bi senatarik ezin izan zuten bozketan parte hartu: Carlos Menemek —koma induzituan dago— eta Jose Alperovichek —urtea amaitu arteko zigorra du, sexu eraso bat egin izana egotzita—.

Euskal Herrian gauerdia zenerako espero zen baiezkoa gailenduko zela, baina eztabaida parlamentarioa goizaldera arte luzatu da. Hamabi orduko saioa izan da, denera. Eztabaidaren osteko bozketan, hamalau botoren aldeaz nagusitu da baiezkoa, eta senatarien erdiek baino bat gehiagok alde bozkatzea nahikoa zen legea onartzeko.

Bigarrengoan

Abortua despenalizatzeko lege bat Senatuan bozkatzen duten bigarren aldia izan da. 2018an ere egin zuten, baina Senatuak atzera bota zuen orduan; 31 senatarik alde bozkatu zuten, eta 38k, aurka.

Antzeko zerbait gertatzeko arriskua ikusten zuten abortuaren aldekoek, baina testuingurua oso bestelakoa da ordukoarekin alderatuta. Senatuaren osaketan aldaketa nabarmenak izan dira, eta, horrez gain, Argentinako Gobernuak babestutako eta sustatutako lege proposamena da onartutakoa. Alberto Fernandezek sarritan adierazi du abortua despenalizatzearen aldekoa dela. Duela urtebete presidentetzarako hauteskundeak irabazi zituen Fernandezek, eta hauteskunde kanpainako goiburuetako bat izan zuen abortuaren legeztapena. Kargua hartu ostean ere, hainbatetan azaldu du horretarako asmoa, eta Marea Berdea mugimenduak ere behartu du presidentea abortuaren aldeko neurriak bizkortzera.

Legearen aurkakoen presioa ere handia izan da; batez ere, Eliza katolikoaren eta ebanjelikoaren aldetik. Frantzisko aita santuak ere publikoki adierazi zuen legearen aurkakoa dela, Senatuko eztabaidaren aurretik zabaldutako txio batean. Kolore urdin argia bihurtu dute abortuaren kontrakoek euren sinbolo, eta milaka lagun mobilizatzea lortu dute. Senatuko eztabaidak iraun bitartean, metro gutxi batzuetako tarteak bereizten zituen abortuaren aldeko eta aurkako milaka jarraitzaile.

Aurkakoen presioa ez da amaituko legeraren onespenarekin, hala ere. Legea Konstituzioaren aurkakotzat dute askok, eta Argentinako zenbait probintziatan legea ezartzeari trabak jarriko zaizkiola espero da. Iparraldeko probintzietan du indar gehien Elizak, eta hango ordezkari askok legearen bozka egin dute.

Orain artekoa, 1921ekoa

Ehun urte behar izan dira abortuaren inguruko legea aldatzeko. 1921ean onartutako Zigor Kodearen arabera epaitu da abortua Argentinan orain arte, eta lau urteko kartzela zigorra ezartzen zaie abortua egiten dutenei, kode horren arabera. 1983an diktardura militarra amaitu zenetik, abortuaren despenalizaziorako zazpi lege proposamen eztabaidatu ditu Argentinako Kongresuak, baina guztiak baztertuak izan dira gaur arte.

Datu ofizialik ez badago ere, Argentinan urtero legez 450.000 abortu inguru egiten dira modu klandestinoan, gobernuz kanpoko erakundeek diotenez, eta, horietan izandako zailtasunen ondorioz, milaka emakume ospitaleratzen dituzte. Argentinako mugimendu feministaren eskari historiko bat izan da abortua legeztatzea.


Summary: AstraZenecaren eta Oxforden txertoa onartu du Erresuma Batuak. Nabarmendu dute txertoak «segurtasun, kalitate eta eraginkortasun estandarrak» betetzen dituela. Erresuma Batuak bigarren olatuko kasu kopururik handiena atzeman zuen atzo.

Lehenak izan ziren Pfizerren txertoa homologatzen, eta lehenak izan dira AstraZenecarena onartzen ere. Erresuma Batuko MHRA Sendagai eta Produktu Sanitarioen Erregulaziorako Agentziak baietza eman dio Oxford Unibertsitateak eta Cambridgeko (Ingalaterra) enpresa farmazeutikoak eginiko txertoari.

Erresuma Batuko Osasun Ministerioak adierazi du «entsegu kliniko zorrotz eta analisi sakon» baten ondorio dela erabakia. Gaineratu du adituek baieztatu dutela txertoak «segurtasun, kalitate eta eraginkortasun estandarrak» betetzen dituela. Txerto berria jasotzen lehenak nortzuk izango diren datozen egunetan jakinaraziko dute. Halere, nabarmendu dute jada ezarria dagoela «txertaketa plan argi bat». Lehentasuna arrisku taldeetako herritarrei lehen txertoa jartzea dela azaldu dute, babesaren eragin epea luzatzeko beharrezkoak diren biak jartzen joan beharrean: «Mundu guztiak jasoko du bigarren dosia ere, baina hori lehena jaso osteko lehen hamabi asteetan egingo da».

The Lancet aldizkarian argitaratutako ikerketa baten arabera, txertoak %62ko eraginkortasuna du dosi bat jarriz gero; %90ekoa, berriz, bi dosirekin. Erresuma Batuak eman dituen datu berrien arabera, ordea, lehen txertoaren eraginkortasuna %70ekoa litzateke lehen dosia jarri eta 22 egunera, eta %80koa hiru hilabetera. Tarte horretan jarri beharko litzateke bigarren dosia, eraginkortasuna are handiagoa izateko. Hala, txerto berriaren ehun milioi dosi jasoko ditu Erresuma Batuak. Horrek 50 milioi lagun txertatzeko balioko du.

Ministerioak jakinarazi duenez, osasun zerbitzuek Pfizer enpresak egindako «ehunka mila txerto» jarri dituzte orain arte, eta kanpaina horrek ere martxan jarraituko du. Hala, bi txerto izanik txertaketaren abiadura azkartuko dela adierazi dute, «hildakoak eta ospitaleratzeak murriztetako».

Erresuma Batuan 53.153 COVID-19 kasu atzeman zituzten atzo, bigarren olatuko kopururik handiena: bezperan baino 12.000 kasu gehiago. Gainera, 414 lagun hil dira azken orduetan.

Batasunean, presa

Europako Batasunak ez du zehaztu noiz emango dion baietza AstraZenecaren txertoari. Are gehiago, azaldu du oraindik ez duela jaso hura onartzeko eskari formalik. Alemaniako Osasun Ministerioak, ordea, txertoa ahalik eta azkarren onartzearen aldeko mezua igorri du. EBk mila milioi txerto jasotzeko eskaria egina du, denera. Horietatik 400.000 AstraZeneca eta Oxfordi eskatutakoak lirateke. Bien bitartean, Batasunak onar dezakeen hurrengo txertoa AEBetako Moderna enpresarena da; urtarrilaren 6an aztertuko dute.


Summary: Euskaldendak elkarteak auzitara joko du, kalte-ordainak eskatzeko. Alarma egoerek eragindako kalte ekonomikoak konpentsatu behar direla uste du Arabako, Bizkaiko eta Gipuzkoako dendarien eta ostalarien federazioak.

Euskaldendak elkarteak arrazoitu duenez, alarma egoerak arautzen dituen Espainiako 4/1981 lege organikoak eskubidea ematen die kalte-ordainak eskatzeko, eta horregatik erabaki dute salaketa jartzeko tramiteak hastea. Zehazki, lege horren 3.2. artikulua aipatu du Euskaldendak-ek, honakoa baitio: «[Alarma] egoera horiek iraun bitartean hartutako neurrien ondorioz kalteak modu zuzenean edo zeharka jaso dituztenek eskubidea izango dute kalte-ordainak eskatzeko, haiei lepora ez dakizkiekeen ekintzengatik bada».

Artikulu hori kontuan izanda, «Euskaldendak-ek ez du ulertzen norbaitek nola jar dezakeen auzitan kalte-ordainak eskatzeko eskubidea». Agiri baten bidez, federazioak gogorarazi du kalte ekonomiko handiak jaso dituztela merkatariek, ostalariek eta beste zerbitzu askoren emaileek, beren establezimenduak itxita eduki dituztelako hainbat astez edo muga askorekin funtzionatu behar izan dutelako. «Itxierak eta beste mugak ez dira autonomoen eta enpresen borondatearen ondorio izan, Estatuak behartutakoak baizik».

Hiru elkartek osatzen dute Euskaldendak federazioa: Arabadendak, Bizkaidendak eta Dendartean. Hiruen artean 5.812 establezimendu biltzen dituzte; horietatik 3.423 dira dendak, 804 dira ostatuak, eta 1.585ek beste zerbitzu batzuk ematen dituzte.

Horietatik, 3.964k jaso dituzte kalte ekonomikoak, Euskaldendak-en kalkuluen arabera. Janaria, jantziak edo bestelako produktuak saltzen dituzten denden %63 leudeke egoera horretan, eta ostalaritzako establezimenduen %100.


Summary: Beste 647 kasu Hegoaldean, eta positiboen ehunekoa %6,2ra igo da. Lau lurraldeetan egin dute gora positiboek. Azken bi asteotako daturik makurrena da.

Eusko Jaurlaritzak eta Nafarroako Gobernuak emandako datuen arabera, kutsatzeen kurbak koska bat gora egin du azken orduetan: beste 647 kasu zenbatu dituzte, bezperan baino 198 gehiago. Azken orduetan 10.408 proba egin dituzte (PCR eta antigeno testak) eta horietatik %6,2k eman dute positibo. Positibo tasa bezperakoa baino 0,9 puntu handiagoa da, beraz. Hala ere, azpimarratzekoa da atzo astelehenean baino 2.010 test gehiago egin zirela.

Oro har, atzoko datuek erakusten dute Hego Euskal Herrian koronabirusaren bilakaera epidemiologikoa ez dela ona. Izan ere, abenduaren 16tik ez zen 600 positiboren langa gainditzen. Egun horretan 675 positibo detektatu zituzten, eta, orduz geroztik, apalagoak izan dira datuak.

Lurralde bakoitzeko egoerari erreparatuta, Bizkaian atzeman dituzte positibo gehien: 216, bezperan baino 66 gehiago. Gipuzkoan, berriz, 207 kasu detektatu dituzte, 77 gehiago. Nafarroan, 130 positibo izan dituzte, 28 gehiago. Araban, 88 izan dira atzemandako positiboak, bezperan baino 26 gehiago. Horrez gain, Eusko Jaurlaritzak iragarri du EAEtik kanpoko sei lagunek ere positibo eman dutela.


Summary: Etxeetan oinarrizko hornidurak izateko eskubidea aldarrikatu dute Gasteizen. Gasteizko Inor Ez Etxerik Gabe ekinbideak salatu du pandemiak pobrezia energetikoa areagotu duela.

Gasteizen pobrezia energetikoa gero eta hedatuago dagoela salatu du Gasteizko Inor Ez Etxerik Gabe ekinbideak: pandemiak areagotu egin du “argia edo berogailua pizten ez” duten familien kopurua, haien hitzetan. Hori salatu dute gaur goizean Andre Maria Zuriaren plazan, Gabonetako bola handiaren alboan, Itzali azpijokoak, piztu eskubideak lelopean egindako elkarretaratzean. “Etxe guztietan argia, gasa eta oinarrizko hornidura guztiak izateko eskubidea” aldarrikatu dute.

Elkarretaratzerako aukeratutako tokia ez da ausazkoa izan: Gasteizko Udalak Eguberrietako argietara bideratutako diru kopurua kritikatu dute. Udalak aurrekontuetan hitzemandakoa baino 40.000 euro gehiago ordaintzea gaitzetsi dute, lehenengo eskaintzan enpresa bat ere ez baitzen aurkeztu: “Beste behin ere, udalari ez zaio asko kostatu enpresen aginduei kasu egitea; ez da berdina gertatzen eskubideak aldarrikatzen ditugunean”. Era berean, enpresa energetiko handiek “bizilagunen zorpetzea handitzearen kontura” irabaziak lortzen jarraitzen dutela ere salatu dute.

Hori horrela, etxe guztietarako oinarrizko hornidurak aldarrikatu dituzte: alarma egoera dagoen bitartean energia enpresek argia moztu ezin badute ere, iritzi diote neurri hori ez dela nahikoa. “Guk gaur eta beti gure etxeetan energia izateko eskubidea aldarrikatzen dugu”.


Summary: EH Bilduren ustez, Europako funtsetarako programak «ez du herri ikuspegirik». Koalizioak dio hiriburuak lehenesten dituela Euskadi Next programak, gainerako udalen kalterako. EH Bildu ados dago zerrendako proiektu askorekin, baina banaka aztertu nahi ditu. Agiriak «literatura ona dauka, baina argi dago hobe daitekeela». Eudel pozik agertu da, programak udalen parte hartzeko eskaera aintzat hartu duelako.

Europako Errekuperazio Mekanismotik 5.700 milioi euro erakartzeko 188 proiekturen zerrenda atzo onartu eta aurkeztu zuen Eusko Jaurlaritzak, eta hari buruzko balorazioa egin dute Maddalen Iriarte eta Mikel Otero EH Bilduko legebiltzarkideek gaur. Haien ustez, proiektuen zerrendak ez du herri ikuspegirik, hein handi batean zerrenda osatzeko prozeduran udalen partea ez delako izan behar bezalakoa, hiru hiriburuetako udalena izan ezik. Horrek, esan du Oterok, «kanpoan uzten ditu biztanleen %64».

Agiria egiteko orduan Jaurlaritzak erakutsitako «gardentasun faltaren» ostean, Maddalen Iriartek uste du Euskadi Next dokumentua beste eragileetara zabaltzea behar-beharrezkoa dela, «haren defentsa bateratua» egin ahal izateko Madrilen eta Bruselan. «Kontsentsu batek Madrilen negoziazio indartsuagoa eta zorrotzagoa ahalbidetuko luke», Mikel Oteroren ustez. Izan ere, legebiltzarkidearen aburuz, «badirudi nahiko zaila izango dela» eskatutako diru guztia lortzea, eta horren ondorioz negoziazioa «azpitik» joatea.

EH Bilduk inprobisazio pixka bat antzeman du Euskadi Next programaren lehen agirian; besteak beste, ez duelako zehazten zenbat diru jarriko duten erakunde publikoek proiektuetan. Agiriak «literatura ona du», Mikel Oteroren aburuz, «baina argi dago hobetu daitekeela».

Horretarako, lankidetza eskaini du EH Bilduk. Aurkeztutako proiektuetako askorekin ados dago, baina informazio gehiago nahi luke bakoitza behar bezala baloratzeko. Xehetasun bila, informazioa eskatuko die Jaurlaritzari, diputazioei eta hiriburuetako udalei. Pedro Azpiazu Ekonomia eta Ogasun sailburuaren agerraldia ere eskatuko du Legebiltzarrean.

Eudel, zatituta

Gorka Urtaran Gasteizko alkate eta Eudeleko presidenteak, berriz, uste du Euskadi Next programak aintzat hartu duela udalek egindako eskaera; «alegia, Europako ezohiko funtsetan beraien parte hartzea bermatuko duten mekanismoak arbitratzeko aukera izatea eta finantzaketa funts horiek Euskadiko udalerri guzti-guztietara iristea».

Eudeleko buruak azaldu duenez, udalek hiru bide izango dituzte Europako Errekuperazio Mekanismoko funtsak eskuratzeko. Lehenik, «Euskadiko udalerrientzako zuzeneko laguntzak», zeintzuek Jaurlaritzak eta foru aldundiek kudeatuko dituzten. Bigarren bidea Jaurlaritzak bultzatutako udal izaerako proiektuei dagokiena izango da, «hala nola Uraren Euskal Agentziak egin ditzakeen obrak, bai eta udalerrietan degradazio handiena duten auzoetan etxebizitzak birgaitzeko eta berroneratzeko beste batzuk ere». Eta hirugarren bidea, Urtaranek azaldu duenez, «Estatuko leihatila da; bertan, Estatuko Aurrekontu Orokorren arabera, 1.483 milioi euro emango dira 2021ean Estatuko toki erakunde guztietarako».

Euskadi Next programarentzat sortuko den jarraipen batzordearekin pozik dago Eudeleko presidentea. «Horrela, Eudelen beraren bitartez emango zaie Euskadiko udalerri guztiei, zuzenean, hemendik aurrera egingo den urrats ororen berri».

Urtaranen iritziarekin ez datoz bat Eudeleko bi lehendakariordeak, Jose Antonio Santano (PSE-EE) eta Nagore Alkorta (EH Bildu). Iñigo Urkulluri eskutitz bat bidali diote, proiektuak hautatzerakoan udal gehienen iritziak ez biltzeagatik. «Bi abiadurako Euskadi» sor dezake programak.


Summary: Beste hamar euskal preso gerturatuko dituzte, eta bat Euskal Herriratuko dute. Orain arte, presoak gerturatzeko prozesuan eginiko mugimendurik handiena da; gerturatuko dituzten gehienak 700 kilometro baino urrunagoko espetxeetan daude. Ia denak bigarren gradura pasatuko dituzte.

Espainiako Barne Ministerioak jakinarazi duenez, Espetxe Instituzioen Idazkaritza Nagusiak onetsi du hamar euskal preso Euskal Herri inguruan dauden kartzeletara gerturatzea eta bat Euskal Herriratzea. Iñigo Guridi, Igor Portu, Ainhoa Garcia, Manex Castro, Fermin Vila, Juan Carlos Besance, Javier Gallaga, Juan Carlos Iglesias, Iker Lima eta Endika Garate euskal presoak dira hurbildutakoak, eta Josune Arriaga Euskal Herriratutakoa. Orain arte kolpe bakarrean iragarritako preso mugimendurik handiena da.

Arriaga Topasen (460 km) ari da zigorra betetzen, eta Iruñeko kartzelara eramango dute. 2010eko maiatzean sartu zuten preso, 23 urteko zigorra betetzeko, eta 2023ko abenduan beteko ditu hiru laurdenak. Barne Ministerioaren arabera, espetxe legeria onartu, indarkeria alboratu eta eragindako oinazea aitortu ditu, eta ontzat jo dute lehen gradutik bigarrenera pasatzea.

Gainerakoak gerturatzea onetsi dute Espetxe Instituzioek. Juan Carlos Besance eta Juan Carlos Iglesias Dueñasera (315 km) gerturatuko dituzte. Besance Huelvan dago (1.000 km), eta 2010eko urritik 30 urteko zigorra betetzen ari da; 2033n beteko ditu hiru laurdenak. Iglesias, berriz, Villenan dago (700 km); 2003ko uztailean kartzelaratu zuten 30 urteko zigorra ezarrita, eta 2031n beteko ditu hiru laurdenak. Bigarren graduan jarriko dute aurrerantzean, eragindako oinazea aitortu eta indarkeria ez erabiltzeko konpormisoa hartu eta gero.

Fermin Vila ere Villenan dago preso, eta Zuerara (245 km) gerturatuko dute. 2014an sartu zen, 30 urteko zigorra betetzeko, eta hiru laurdenak 2036ko abenduan beteko ditu. Bigarren gradura igaroko dute.

Iker Lima Huelvatik (1.000 km) Mansillara (370 km) lekualdatuko dute. 2002ko azaroaren 25ean espetxeratu zuten, eta 25 urteko zigorra betetzen ari da; 2021eko abuztuan beteko ditu zigorraren hiru laurdenak. Hura da bigarren graduan jarriko ez duten bakarra; lehen gradua malgutuko diote.

Mansillara eramango dute Iñigo Guridi ere. 2001eko otsailean kartzelatu zuten, eta 30 urteko zigorra betetzen ari da Jaenen (775 km). 2023ko ekainean beteko ditu hiru laurdenak. Espetxe Instituzioek ontzat jo dute gradu progresioa, aintzat hartuta espetxe legeria onartzen eta eragindako kaltea aitortzen dituela.

Igor Portu Cordoban dago preso (835 km), eta Darocara lekualdatuko dute (345 km). 2008ko urtarrilaren 11n espetxeratu zuten, eta 40 urteko zigorra betetzen ari da. 2035eko ekainean beteko ditu zigorraren hiru laurdenak. Barne Ministerioak dio espetxe legeria onartu duela, eta idatzi bat aurkeztu duela "jarduera terroristarekiko lotura" eteteko. Lehen gradutik bigarrenera pasatuko dute.

Javier Gallaga ere Darocara lekualdatuko dute, Cordobatik. 2004ko abenduaz geroztik dago presondegian, eta 30 urteko zigorraren hiru laurdenak 2027ko ekainean beteko ditu. Hura ere lehen graduan zen, eta bigarrenera igarotzea onartu dute Espetxe Instituzioek, argudiatuta indarkeria erabiltzeari uko egiten diola eta biktimei eragindako mina onartzen duela.

Darocara mugituko dute Manex Castro ere, Puerto III kartzelatik (1.020 km). 40 urteko zigorra betetzen ari da 2009ko martxoaz geroztik, eta 2039an beteko ditu zigorraren hiru laurdenak. Gainerakoen gisara, lehen gradutik bigarrenera igaroko da, argudiatuta espetxe legeria onartzen duela eta "jarduera terrorista" alboratu duela idatziz.

Ainhoa Garcia Topasen ari da 30 urteko zigorra betetzen, eta 2035eko martxoan beteko ditu zigorraren hiru laurdenak. Espetxeko Tratamentu Batzordeak proposatuta, ontzat jo dute hura bigarren graduan jartzea eta Asturiasko kartzelara lekualdatzea (385km). Barne MInisterioak nabarmendu du, espetxeko legeria onartzeaz gain, Garciak indarkeria arbuiatzen eta eragindako oinazea aitortzen duela.

Azkenik, Endika Garate Puerto I kartzelan dago (1.020 km), eta Duesora gerturatuko dute (170 km). 2016ko apiriletik dago kartzelan, 30 urteko zigorra betetzen, eta 2029an beteko ditu zigorraren hiru laurdenak.

133 gerturatze eta Euskal Herriratze

2018ko ekainean Pedro Sanchez Espainiako Gobernuko presidentetzara heldu zenetik, 133 preso mugitu dituzte: 31 Euskal Herriratu eta 102 Euskal Herri inguruetako espetxeetara hurbildu. Gainera, 66 presori eman diete bigarren gradua, eta hemezortziri hirugarrena.

11 euskal presoez gain, GRAPOko bat ere lekualdatuko dute Castellotik Madrilera -Manuel Perez Martinez, Camarada Arenas-, eta, beraz, hamabi dira Espainiako Gobernuak iragarritako mugimenduak. Horien aurrean, AVT biktimen elkarteak esan du Fernando Grande-Marlaska Espainiako Barne ministroak "hamabi kanpaikadak" eman dituela preso horiek gerturatuta, eta gogorarazi du hain justu gaur direla hamalau urte ETAk Barajasko aireportuan lehergailu bat jarri eta bi pertsona hil zituenetik. Atentatu hori egitea egotzita dago preso Igor Portu, eta, hura gerturatuko dituztenen artean egonda, AVTk nabarmendu du "are mingarriagoa" dela biktimentzat gerturatze horiek iragartzea atentatu horren urteurrenean.


Summary: Osakidetzarako langile gehiago kontratatzea eskatu dute. Satse, ELA, LAB, CCOO, UGT eta ESK sindikatuek deituta, Osakidetzako langileek protestak egin dituzte hainbat ospitaletan eta osasun etxetan.

Berriz ere, kalera atera dira Osakidetzako langileak. Satse, ELA, LAB, CCOO, UGT eta ESK sindikatuek deituta, elkarretaratzeak egin dituzte Arabako, Bizkaiko eta Gipuzkoako hainbat ospitaleren eta osasun etxeren atarietan. Helburu argia izan dute: osasun sistema publikoaren egoera salatzea, eta Osakidetzarako langile gehiago kontratatzeko beharra azpimarratzea.

Hain zuzen «egiturazko arazoak» salatzeko bildu dira Bilboko Deustu auzoko osasun etxean, Donostia ospitalean eta Gasteizko Santiago ospitalean. «Osakidetzaren egoera ez da hobetzen, eta ez dituzte arazoak konpontzen», salatu du Satse sindikatuaren ordezkari Amaia Mayorrek.

Mayorrek aipatu du atzo sindikatuek Eusko Jaurlaritzako Osasun sailburu Gotzone Sagarduirekin izandako bilera. Haren hitzetan, Sagarduik «hitz onak» izan zituen, eta «etorkizunera begira negoziatzeko asmoa» erakutsi zuen. Baina konponbide azkarragoa eskatu du Mayorrek: «Osakidetzak orain behar ditu konponbideak, eta horregatik jarraitzen dugu mobilizazioekin».

Txertoa hizpide

Koronabirusaren aurkako txertoa jartzen hasi berri direnean, Mayorren irudiko, langile kopurua negoziatu behar dute, baita haiek egonkortu eta langileak areagotu ere. Eusko Jaurlaritzako Osasun Sailaren joera salatu du: «Osasun Sailak ez du planteatzen langileen esfortzua zukutzeaz haragoko neurririk». Ohartarazi du, arazoak konpondu ezean, mobilizazioekin eta urtarrilaren 28rako deituta duten grebarekin jarraituko dutela.


Summary: Salvador Illa izango da PSCren hautagaia Kataluniako hauteskundeetan. Miquel Iceta PSCko idazkari nagusiak uko egin dio hautagai izateari, eta haren lekua hartuko du egun Espainiako Osasun Ministro denak. Otsailaren 14an egingo dituzte bozak, eta gainontzeko alderdiek kritikatu egin dute Illaren izendapena.

Pronostiko guztiak hautsi ditu PSCk. Ate joka dira otsailaren 14ko Kataluniako hauteskundeak, eta ziurra zirudien berriz ere Miquel Iceta alderdiko idazkari nagusia izango zela Kataluniako sozialisten hautagaia. Gaur, ordea, postu horri uko egin dio Icetak, eta Salvador Illa proposatu du zerrendaburu izateko, egun Espainiako Osasun Ministro dena. Gaur arratsaldean Batzar Nazionala egingo du PSCk Illaren izendapena onartzeko.

Duela hilabete batzuk hasi ziren Illak postu hori har zezakeela zioten zurrumurruak. PSCk eta PSOEk, ordea, baita Illak berak ere, behin eta berriz esan dute uste horiek ez zirela benetakoak; azkenean, azken unean baieztatu dute albistea. Momentuz Osasun Ministro izaten jarraituko du Illak, baina Espainiako Gobernuak gutxi barru aldaketak egin beharko ditu haren lekua beste batek har dezan.

Kataluniako azken hauteskundeetan 17 eserleku eskuratu zituen PSCk, eta, adierazi dutenez, emaitza horiek hobetzeko asmoa dute datozen hauteskundeetan. Azken inkestek 25 inguru lor ditzaketela diote. Horrek azal dezake azken hilabeteetan alderdiko kide indartsuenetako bat izango dena hautagai aurkezteko erabakia.

Icetak esan du euren helburua ez dela eserleku batzuk gehiago lortzea, irabaztea baizik: «Horregatik, gure ardura da kataluniarrei ahalik eta hautagai onena proposatzea, aldaketa posible dela ikus dezaten».

Gainontzekoek, kritikak

Gainontzeko alderdiek, berriz, kritikatu egin dute Illaren izendapena. «Munduko kasu bakarra izango da non, mundu mailako pandemia baten erdian, gobernuan dagoen alderdiak hauteskunde interesei lehentasuna ematen dien», esan du Laura Borras Junts Per Catalunyako bozeramaileak. Pere Aragones ERCren hautagaiak, berriz, garrantzia kendu dio Illaren izendapenari, eta adierazi du, lehen bezala, PSCren helburua eskuineko boto gehiago irabaztea dela.

Bestelako arrazoiengatik, baina Illaren aurka jo dute PPk eta Ciudadanosek ere. Osasun Ministerioko burua kargugabetzea gaitzetsi dute, eta PSOEri egotzi diote gobernua «propaganda egiteko» erabili izana.


Summary: Txinak onartu du trabak kentzea bere merkatuan inbertitzen duten EBko enpresei. Txinako enpresen antzeko baldintzetan lehiatuko dutela ziurtatu du Bruselak. Ituna oztopoa da Bidenek Pekinen aurka osatu nahi duen aliantzan

Astebeteko epean, bere bi bazkide komertzial handirekin akordioak lortu ditu Europako Batasunak. Erresuma Batuarekin, orain arteko merkatu bakarrari erabateko hausturak ez jarraitzeko; Txinarekin, berriz, Europako enpresek tratu hobea jaso dezaten herrialde hartan. Azken itun hori gaur lotu dute bideokonferentzia bidez Ursula von der Leyen Europako Batzordeko presidenteak eta Xi Jinping Txinako presidenteak, zazpi urteko negoziazioen ondoren. Edonola ere, oraindik berretsi egin behar dute, eta agian ez du bide erraza izango, Europako Parlamentuak oso gogoan baitu Txinak Tibeten, Xinjiangen eta Hong Kongen duen jarrera zapaltzailea.

«Inbertsiorako akordioak lagundu egingo du Europako Batasunaren eta Txinaren arteko merkataritza eta inbertsio harremana orekatzen», azaldu zuen Von der Leyenek. Izan ere, EBk urteak daramatza kexuka Txinan inbertitu nahi duten bere enpresak desabantailak dituztela Txinako bertako enpresekin, dela haiekin elkartzera behartzen dituztela, dela teknologia partekatzera behartzen dituztela, dela diruz lagundutako enpresa publikoekin lehiatu behar dutela. Hiru arlo horietan hobekuntzak lortu dituela dio EBk, eta horiei esker Txinako enpresekin baldintza beretsuetan lehiatu ahal izango dutela. Trukean, Txinak berme bat lortu du orain bere enpresek EBn dituzten eskubideen inguruan, eta energia berriztagarrietan sarbide handiagoa lortuko du bere konpainientzat.

Halaber, Bruselak Txinaren konpromisoa lortu du bortxatutako lanarekin amaitzeko. Azken kontu horrek kalapita handia sortu du azkenaldian, giza eskubideen aldeko elkarteek Txinako Gobernuari leporatu diotelako milaka uigur arrazoirik gabe atxilotzea eta kontzentrazio eremuetan lan egitera behartzea. Salaketak ukatu ditu Pekinek. Duela bi aste, Europako Parlamentuak aldeko 604 eta aurkako hogei botorekin salatu zuen «gutxiengo musulmanen esplotazioa».

Bidenen arazoa

Pekin-Brusela itunak hirugarren hiriburu batekin egiten du talka, Washingtonekin. Txinarentzat oso garrantzitsua zen ituna aurten lortzea: Donald Trumpen balizko bigarren agintaldi bat lortu izan balu, EB aliatu bat izan zezakeen harekiko gerra hotz berrian; Joe Bidenek irabaztekotan, eragotz zezakeen EBk eta AEBek haren aurkako fronte bat osatzea. Bidenen garaipenak, alde horretatik, oztopo bat sortu dio EBri, haren administrazioaren helburuetako bat zelako Trumpen garaiko bakartzea utzi, eta nazioarteko aliantza bat osatzea Txinaren praktika komertzial erasokorrei aurre egiteko.

Txinarekin ituna eginda, proiektu hori zapuztu duela dioten ahotsei erantzun die EBk. «Atzetik genbiltzan, AEBek Txinarekin sinatutakoaren aldean», esan du Valdis Dombrovskis EBko lehendakariordeak, eta Washingtonekin elkarlanean aritzeko asmoa duela.


Summary: Donostiako metroaren obrekin segitzeko 50,9 milioi euroko proiektua onartu dute. Gaur esleitu dute Mirakontxa-Easo tarteko eraikuntza proiektuaren 2. faseko obra. 40 hilabeteetan lanak amaituta egotea espero du ETSk, eta onartu du lizitazio berria egin dutela zundaketetan uste baino harri iragazkor gehiago topatu eta Zubieta kalean azaldutako zuloengatik.

Euskal Trenbide Sareak jakinera eman du gaur lizitatu dituela Mirakontxa-Easo tarteko lanen 2. fasea eraikitzeko lanak. 50,9 milioi euroko oinarrizko kostua izango du, eta espero dute 40 hilabeteetan lanak amaitzea. Zehazki, 4,2 kilometroko bidea da eraiki behar dutena, eta azken hilabeteetan sortutako ezbeharren lanen gainkostuari irtenbidea ematea da asmoa. Batetik, zundaketetan harri iragazkorra eta ura topatu dute azken hilabeteotan, eta bestetik, Zubietako kaleko zuloei egin die erreferentzia ETSk, prentsa oharrean.

Bi kasuetan "lanekin aurrera egin ahal izateko teknikak oso motelak eta garestiagoak" direla esan du sareak, eta horregatik, esleipen berria egin dute. Izan ere, bi oztopo horiei aurre egiteko kostua Kontratuen Legeak baimendutakoa baino handiagoa zen, eta, ondorioz, oharrean esan dute "ezinezkoa" zela beste erabakirik hartzea.

Esleipen berria maiatzean egitea aurreikusi dute, baina lanak ez direla etengo jakinarazi du ETSk: "Lanean jarraituko da hondeatutako tunelaren hormigoizko egiturazko estalduran, zorupea sendotzeko eta auskultatzeko lanetan, gerta daitezkeen gorabeherak saihesteko". Horrez gain, adierazi dute hainbat lan aurreratuta daudela dagoeneko: Easoko haitzuloaren sarbidea eta aireztapenaren indusketa eta euste lanak, Autonomia kaleko kanoia eta Osasun kaleko igogailuaren putzua eginda daude. Dagoeneko eginda dauden lanek 31,8 milioi euroko balioa dutela nabarmendu du ETSk, eta enpresa horrek egiten segituko duten lanek 3,5 milioi euro gehiagoko kostua izango duela aurreikusi dute.

Lanak eteteko eskaera

Zubieta kaleko lehen zuloa ekainean agertu zen. Aurretik ere hainbat protesta egin ditu Satorralaia elkarteak, baina gertaera horren ostean berriro ere eskatu zuten obrak eteteko. Handik bi egunera, azaroaren 17an agertu zen beste zulo bat, kale horretan bertan. Donostiako EH Bilduk salatu zuen orduan informazioa "ezkutatzen" ari zirela obraren arduradunak.

Orain, ETSk esan du harri iragazkorra egonkortzeko eta Zubieta kaleko zuloak estaltzeko lanean jardungo direla: Morlanseko arrapalan lurra iragazgaiztea eta tunelaren kablearen gainean tratamendu espezifiko bat egiten ari dira, "erresistentzia gaitasuna hobetzeko. Zubieta kalean, berriz zuloa "faseka tratatu, finkatu eta bete" egin dute.


Summary: Westminsterren baiezkoa jaso du ‘brexit’-aren itunak. Goizean izenpetu dute EBko ordezkariek, eta gauerdirako espero da Erresuma Batuko erreginaren sinadura.

Erresuma Batuko Komunen Ganberako gehiengo zabalak ontzat hartu du gaur arratsaldean brexit osteko merkataritza akordioa. Aldeko 521 boto jaso ditu, haien artean tory brexit-zale sutsueneena eta laborista gehienena. Keir Starmer laboristen buruak aldeko botoa eskatu zuen, ituna kaskarra iruditu arren, ez lortzea okerrago iruditzen zaiolako. Argudio horrek ez ditu 26 alderdikide konbentzitu, eta abstenitu egin dira. Aurkako 57 boto izan dira, alderdi europazaleenak (SNP, liberal demokratak, Plaid Cymru), eta DUP unionista irlandarrenak ere.

Komunen Ganberako baiezkoaren ondotik, akordioa sinatu du Boris Johnson Erresuma Batuko lehen ministroak. Gauaren hasierarako espero da Lorden Ganberaren baietza, eta gauerdirako, berriz, Elizabeth II. erreginaren sinadura. Bruselatik iritsi dagoizean ituna, Ursula von der Leyen Europako Batzordeko presidentearen eta Charles Michel Europar Kontseiluko presidentearen sinadurak jada paperean zituela.


Summary: ITP Castingsek jakinarazi du bere «azken erabakia»: 87 kaleratze. Hasieran esanikoa baino 47 gutxiago dira, baina negoziazioetan eskainitako baino 10 gehiago. Sindikatuek auzitara jotzeko asmoa agertu dute.

ITP Aero Casting enpresako zuzendaritzak Barakaldoko eta Sestaoko lantegietako (lehengo PCB) langileei jakinarazi die «azkenean» haietako 87 kaleratuko dituela —gehi beste hiru ad cautelam—, martxan jarritako enplegu erregulazioko espedientearen baitan. Hasieran esanikoa baino 47 gutxiago izango dira.

Hala izanik ere, enpresa batzordea oso haserre agertu da erabakiarekin, eta auzitara jotzea aztertzen ari dela jakinarazi du. Aurreko astean amaitu ziren negoziazioak, akordiorik gabe. Elkarrizketa epean, kaleratzeak 77raino jaisteko prest agertu zen zuzendaritza, baina sindikatu bakar batek ere ez zuen onartu proposamena. Negoziazioak «eszenaratze» bat baino ez direla izan salatu du enpresa batzordeak, zuzendaritzak erabakia aurretik hartua zuelako. «COVID-19ren krisia baliatu nahi izan du lehendik zituzten asmoak gauzatzeko: lantaldearen % 15 murriztea».

Langileen ordezkaritzak Bizkaiko Foru Aldundiari eskatu dio ahal duena egiteko kaleratzeak ekiditeko eta gogoratu dio duela lau urte ITPri laguntza ekonomiko bat eman ziola Sestaon lantegi berri bat sortzeko. Batzordeak bilera batera deitu ditu erabakiak kaltetutako langileak, urtarrilaren 4arako eta azaldu du han erabakiko dutela zein «borroka tresna» jarriko dituen martxan, langileen kaleratzeak saihesteko. Era berean, sindikatuek jakinarazi dute beharginek 24 orduko greba egunei eutsiko dietela, eta zerbitzu juridikoak enplegu erregulazioko espedientearen inpugnazioa prestatzen ari direla. Kaleratzeen baldintzak

Enpresak kaleratutako langileei 20 eguneko legezko kalte ordaina eman nahi die zerbitzuan emandako urte bakoitzeko, urtebetetik beherako aldiak hilabeteka hainbanatuta, eta gehienez ere 12 hileko soldatarekin. Halaber enpresak konpromisoa hartu du legez dagozkion baldintzetan 55 urte edo gehiago bete dituzten langileentzat Gizarte Segurantzarekin hitzarmen berezi bat izenpetzearen kostua finantzatzeko. Batzordearen arabera, kolektibo horrek ez du dozena bat langile baino gehiago izango.

Era berean aldi baterako enplegu erregulazio txosten bat aurkeztuko du 2021 eta 2022 urteetarako, arrazoi ekonomiko eta produktiboengatik.


Summary: Espetxe eskumena eskualdatzeko zirriborro bat adostu dute Jaurlaritzak eta Espainiako Gobernuak. Jaurlaritzak nabarmendu duenez, aurrerapausoak egin dituzte ISSN kode bibliografikoa eta errepideko garraioari buruzko transferentzietan.

1979ko estatutuan jasota baina oraindik eskualdatu gabe dauden eskumenak transferitzeko egutegia eguneratu zuen urrian Espainiako Gobernuak, eta proposamen berria igorri zion Eusko Jaurlaritzari. Plan berriaren arabera, bi gobernuek martxorako itxiko dituzte bigarren blokeari buruzko elkarrizketak: besteak beste, espetxeetako eskumena dago zerrenda horretan.

Gaur, Jaurlaritzak ohar batean jakinarazi du bi gobernuek «bultzada handia» eman diotela eskumen hori eskualdatzeko prozesuari, alderdi nagusiak zehazten dituen zirriborro bat adostu dutelako. «Horrek agerian utzi du Espainiako Gobernuaren konpromisoa transferentzia hau gauzatzeko», erantsi du Jaurlaritzak.

Jaurlaritzako Gobernantza Publikoko eta Autogobernuko sailburu Olatz Garamendi eta Espainiako Gobernuko Lurralde Politikako ministro Carolina Darias ari dira gaiaz hizketan, eta, Jaurlaritzaren arabera, aurrerantean negoziazioaren ardatza izango da zehaztea zeintzuk izango diren Jaurlaritzak bere gain hartzen dituen zereginak eta zerbitzuak, «baita instalazioen eta giza baliabideen baldintzak, eskubideak eta betebeharrak ere. Espetxeen antolaketa eta kudeaketa, zigorren betetzearen kudeaketa eta jarraipena eta presoen tratamendu eta sailkapen programak nola egin aztertuko dute bi aldeek».

Horrez gain, presoen artean gizarte eta lan arloa, gizarte ekintza, hezkuntza eta trebakuntza, eta prebentzioa eta droga mendekotasunak errehabilitatzeko bideak aztertuko dituzte. Bestalde, Espainiako Estatuak espetxe legeriaren exekuzioa beretzat gordetzen jarraituko du, «koordinazio neurriak ahalbidetuko badira ere».

Transferentzien egutegiko lehen blokean daude, besteak beste, aseguruak, segurtasuneko zerbitzu pribatuak, meteorologia, nekazaritza aseguruak, errepideko garraioa eta itsasertzaren antolamendua eta kudeaketa. Jaurlaritzak jakinarazi duenez, aurrerapausoak egin dituzte ISSN kode bibliografikoa eta errepideko garraioari buruzko transferentzietan ere.


Summary: Eraso egin diote Yemengo batasun gobernu berriari. Hainbat leherketa eta tiroketa izan dira Aden hiriko aireportuan, ministro izendatu berrien hegazkina lurreratu denean. Gutxienez 26 lagun hil dira.

«Gobernuko kideak Adenen gaude, behin-behineko hiriburuan, eta guztiok ondo gaude», adierazi du Maeen Abdulmalik Yemengo lehen ministroak, erasoaren ostean. Ekintza «koldarra» izan dela salatu du.

Maeen eta haren gobernuko ministroak, Defentsa ministroa izan ezik, hegazkinean iritsi dira Adenera, Saudi Arabiatik. Herrialde horretako hiriburuan, Riaden, karguari zin egin zioten, joan den larunbatean, Abd Rabu Mansur Hadi Yemengo presidentearen aurrean —Saudi Arabian bizi da—.

Yemenek batasun gobernua eratu berri du Hadiren eta herrialdearen hegoaldeko independentisten arteko akordioaren ondorioz. Bi aldeek Riadeko Ituna sinatu zuten 2019ko azaroan, gatazka militarra amaitzeko. Saudi Arabiak bitartekaritza lanak egin zituen. Hadiren sektoreak hegoaldeko independentistekin boterea banatzea onartu zuen, eta bost ministerio aitortu dizkio 24 kideko gobernuan. Independentisten Hegoaldeko Kontseilu Trantsizionalak, berriz, uko egin zion apirilean egin zuen aldebakarreko autonomia deklarazioari.

Hadi presidenteak Saudi Arabiaren babesa du, eta hegoaldeko independentistek Arabiar Emirerri Batuena. Bi aldeak ari dira Yemengo iparraldea kontrolpean duten matxino huthien kontra borrokan. 2014an, huthiek Sana hiriburua hartu zutenetik, Yemengo Gobernuak Aden hirian du egoitza.

Muamar al Eryani Yemengo Informazio ministroak huthiei leporatu die erasoaren ardura, baina horiek ukatu egin dute zerikusirik dutenik. Matxinoek hegoaldeko independentistekin lotutako «sektore mertzenarioei» egotzi die egiletza.

Erasoa gaitzetsu du Martin Griffiths Nazio Batuen Erakundeak Yemenen duen ordezkariak. Aldi berean, nabarmendu du agerian gelditu dela bakea lortzeko aurrerapausoen beharra. Ohartarazi duenez, gobernu berriak sendotasuna beharko du aurretik dituen «erronka zailei» aurre egiteko.

Yemengo gerrak krisi humanitario larria eragin du herrialdean. Biztanleen %80k, 24 milioi herritar inguruk, kanpoko laguntza behar dute bizirauteko.


Summary: Inoiz ez da 2020an bezainbat heriotza izan urte bakarrean. Iaz baino %13 heriotza gehiago gertatu dira: 35.000, inoizko kopururik handiena. COVID-19ak eragin ditu 4.300 inguru: zortzitik bat. Ipar Euskal Herrian ez da hazkundea sentitu azarora arte. Grafikoak, albistearen barruan.

Urteko heriotzen datuak biltzen bukatzeko, Hegoaldean azken bi asteetako datuak falta dira, eta Iparraldean, azken zazpi asteetakoak; hala ere, 2020a inoizko heriotza gehieneko urtea bilakatu da dagoeneko; alde handiz, gainera. Iaz, 30.823 pertsona hil ziren, eta aurten, aste batzuetako datuak biltzea falta bada ere, 33.228 heriotza gertatu dira. Urtea bukatzeko falta diren datuekin, 35.000 heriotza inguru izango dira, iaz baino 4.000 bat gehiago, alegia —heriotzen kopuruak %13 egin du gora, kolpez, 2019tik—. COVID-19ak eragin ditu heriotzen %12.

Ez. Heriotza erregistro modernoak 1970etik aurrerakoak dira Iparraldean (INSEE Frantziako Estatistika Institutua), eta 1980tik aurrerakoak Hegoaldean (INE Espainiako Estatistika Institutua). Horien arabera, inoiz ez da hainbeste heriotza izan urte bakarrean. Aintzat hartuta 1990etik aurrera ez dela hazkunde nabarmenik izan biztanlerian, esan liteke 1936ko gerra bukatuz geroztik ez dela Euskal Herrian urte bakarrean hainbeste heriotza inoiz gertatu, 1980tik atzera orain baino biztanleria txikiagoa zuelako Euskal Herriak, eta, beraz, heriotza gutxiago gertatzen zirelako.

Azken urteetako joera izan da heriotza kopuruak gora egitea, baina 2020an gertatu dena ez da normala izan, urte batetik bestera ez baita halako hazkunderik gertatzen. Bizi itxaropena luzatuz doa azken hamarkadetan, eta gizartea gero eta zaharragoa da; horrek ekartzen du heriotza kopuruak ere handituz joatea urteetan aurrera egin ahala. Ez da hazkunde esponentziala, baina bai joera orokorra. Adibide gisa: 2010ean 27.681 heriotza gertatu ziren; 2015 arte, gorantz egin du zifra horrek, eta gero egonkortu egin da 30.000-31.000 heriotza inguruan. Horregatik ez da normala aurtengo hazkundea, kolpetik gertatu delako; COVID-19ak azaltzen du hazkunde hori.

2015ean. Urte hartan 31.463 heriotza gertatu ziren; 2020an baino 3.500 bat gutxiago. 2010etik aurrera, urte batetik bestera ez da inoiz halako jauzirik izan: igoerak edo jaitsierak, urte batetik besterako gorabeherak %2-3 ingurukoak izan dira gehienez. 2015a da hamarkadako salbuespen bakarra: heriotza kopuruak %8 egin zuen gora 2014tik 2015era. Ez zen arrunta izan. Baina 2020 ezohiko honek atzean utzi du 2015eko datua, heriotzak %13 ugaritu baitira 2019tik 2020ra. 2015aren aldean, berriz, %10 heriotza gehiago gertatu dira 2020an.

Hegoaldean, erregistro zibilek heriotza bakoitzarentzat egiten dituzten akten datuekin osatzen du estatistika INEk. Aurten, datu horien gainean estimazio bat eskaintzen ari da, bi astetik bi astera. Iparraldean, herriko etxeek emandako datuekin osatzen du estatistika INSEEk.

INEk urte oso bat behar izaten du heriotzen datuak kontrastatu eta arazteko. Berez, 2020ko heriotza datuak 2022 hasieran emango zituzkeen, baina, COVID-19aren eragina unean-unean neurtzeko, ahalegin berritzailea egin du aurten, eta asteka ematen ari da datuak —urtarrilaren erdialdera emango ditu urte osoko datuak—. Behin-behineko datuak dira, beraz, eta izan litezke gorabehera txiki batzuk oraindik, baina, hala ere, zenbat jende hil den jakiteko daturik sendoenak dira.

INSEEk hilabetero ematen ditu datuak, heriotza guztiak banaka xehatuta, egunez egun. BERRIAk asteka antolatu ditu Ipar Euskal Herriko heriotzak, Hegoaldekoekin bateratu eta konparatzeko.

Urteko lehen osteguna daukan astea zenbatzen du INEk urteko lehen aste gisa. Hori aintzat hartuta, astelehenetik igandera gertatutako heriotza guztiak batzen ditu aste bakoitzarentzat. Egutegiaren gorabeherengatik, gertatzen da bost urtean behin 53 aste izaten dituela urte estatistikoak; hurrengo lau urteek 52 aste izaten dituzte. 2020ko estatistikaren lehen asteak, adibidez, 2019ko abenduaren 30etik 2020ko urtarrilaren 5 arteko heriotzak zenbatzen ditu. Azken hamarkadan heriotza gehien gertatu diren bi aldietan, 2015ean eta 2020an, 53 aste hartu ditu estatistikak. Baina horrek ez du esplikatzen bi urte horiek izatea heriotza gehienekoak, 2020ko estatistikak 52 aste izango balitu ere, heriotza gehieneko urtea izango baitzen: 34.000 heriotza baino gehiago izango ziren.

Urteko azken bi asteetan eta urteko lehen bi hilabeteetan. Normalean, beraz, abendua, urtarrila eta otsaila izaten dira heriotza gehien gertatzen diren hilabeteak. Baina 2020a hor ere ez da izan batere normala: udaberrian eta udazkenean gertatu dira heriotza kopuru ezohikoak, goiko grafikoak erakusten duenez. Alegia, martxo bukaeran, apirilean eta azaroan pilatu dira daturik ezohikoenak, koronabirusaren olatuak indartsuen egon diren garaian.

Urte sasoiaren arabera aldatzen da, baina esan liteke 500 eta 600 pertsona artean hiltzen direla astero Euskal Herrian; batezbestekorik arruntena da. Udazken bukaeran 650era urreratzen dira, eta neguko aste batzuetan 700 edo 800 baino gehiago izan litezke. Nekez gainditzen dute kopuru hori. 2020ko lehen asteetako joera azpitik zihoan: martxoaren 22 inguru arte, iaz baino 250 bat heriotza gutxiago gertatu ziren. Orduan gertatu behar zuten urteko heriotza kopuru handienek, eta apirilean gutxitzen hasi behar zuten, baina justu kontrakoa gertatu zen.

Areago, Euskal Herrian, orain arte, behin bakarrik hil dira aste bakarrean 900 lagun baino gehiago. 2020ko martxoaren 23tik apirilaren 12rako hiru asteetan, ordea, 1.000 heriotza baino gehiago gertatu ziren astero, hiru astez jarraian. Sekula ez da halako daturik erregistratu. Abuztutik aurrera ere ezohiko datuak izan dira, berez heriotza gutxieneko asteak diren arren: normalean, udatik aurrera, nekez izaten dira astean 600 heriotza, baina 2020ko aste askotan gainditu da kopuru hori; urritik aurrera batez ere.

Hori ere ez. Uztaileko lehen bi asteetan, asteko 500 heriotza baino gutxiago izan ziren, baina jaitsiera hori ez zen esanguratsua eta jarraitua izan. Bestela esanda: udaberrian normala dena baino askoz jende gehiago hiltzeak ez zuen ekarri udan normala dena baino askoz gutxiago hiltzea. Eta jaitsiera apal eta puntual horrek ez du orekatu urteko igoera ezohikoa.

Koronabirusak gutxienez 4.008 heriotza eragin ditu abenduaren 27 arte. Hori da datu ofiziala, eta kontrastatu liteke beste datuekin. INEk abenduan argitaratu du 2020ko lehen bost hilabeteetan gertatutako heriotza guztien arrazoien zerrenda. Datu horien arabera, infekzioek 2.554 heriotza eragin zituzten Hegoaldean; COVID-19ak eragindako heriotzak atal horretan sailkatu ditu. Aurreko urteetan, epe berean, 200 pertsona baino gutxiago hil izan dira infekzio arazoengatik. Hortaz, COVID-19ari egotzi dakizkioke 2.350 heriotza inguru urteko lehen bost hilabeteetan Hegoaldean.

2010 eta 2019 arteko heriotza guztien batezbestekoarekin alderatuta ere antzekoa da emaitza. 2020an, batezbesteko horren arabera hil behar zutenak baino 2.500 pertsona inguru gehiago hil baitira maiatz bukaera arte. Eusko Jaurlaritzako eta Nafarroako Gobernuko Osasun sailek emandako datuen arabera, berriz, 2.081 heriotza eragin zituen koronabirusak urteko lehen bost hilabeteetan.

Datu horiek urte osora zabalduz gero, ustez gertatu behar zuten baino 4.300 bat heriotza gehiago gertatuko dira 2020an, guztira. Alegia, urteko heriotza guztien %12 inguru eragin ditu koronabirusak.

Ez. 2020ko negu hasieran, urtarrilean eta otsailean, iaz baino heriotza gutxiago gertatu ziren. Udaberrian, martxotik aurrera, aste gutxitan hazkunde handia izan zen heriotzetan; udazkenean, hazkundea apalagoa izan da, baina gehiago iraun du jaitsi gabe. Aintzat hartu behar da heriotzena ez dela estatistika lineal bat; gorabehera handiak izaten ditu. Halere, badira patroi batzuk: adibidez, inoiz ez dira kateatzen gehiegizko heriotzen aste asko segidan. 2020a salbuespena izan da horretan ere: 2010 eta 2019 arteko datuekin alderatuta, koronabirusa agertu zenetik ia astero gainditu da asteko heriotzen kopurua batez besteko: hain zuzen, koronabirusa agertu zenetik joan diren 44 asteetatik, 37tan gainditu da batezbestekoa.

Ez: lurralde bakoitzak bere bilakaera izan du, eta heriotza guztien estatistikak nahiko zehatz erakusten du koronabirusak nola eragin duen leku bakoitzean.

Araban, martxoan eta apirilean gertatu zen heriotzen ugaritze nabarmenena. Hortik aurrera, ez da ezohiko daturik izan, abenduko lehen bi asteetara arte. COVID-19aren lehen olatuak bete-betean harrapatu zuen herrialdea, baina bigarren olatuak ez du hainbeste heriotza eragin. Lehen olatuan 390 bat izan ziren gehiegizko heriotzak —2010-2019 aldiarekin konparatuta—, eta bigarrengoan, 140 bat. Espero ziren heriotzak baino %20 gehiago gertatu dira.

Bizkaiak antzeko joera izan du, baina biztanleriarekiko proportzioan txikiagoa da eragina, kopuru absolutuak handiagoak izan arren: koronabirusaren lehen olatuaren garaian gehiegizko 1.000 bat heriotza izan ziren Bizkaian, eta bigarren olatuan, 580 bat. Udazkeneko heriotza datuetan Bizkaian ere hazkunde bat sentitu den arren, ez dira datu hain ezohikoak izan. Espero zitezkeen heriotzak baino %13,5 gehiago gertatu dira 2020an.

Nafarroak, berriz, bi olatuak harrapatu ditu, eta gehiegizko heriotzen lasta han nabaritu da gehien. Lehen olatuan gehiegizko 730 bat heriotza zenbatu zituzten, eta bigarrengoan, 400 bat. Espero zitezkeen baino %20,5 heriotza gehiago gertatu dira urte osoan, Araban bezalatsu, baina Araban udaberrian kontzentratu zen hazkunde hori. Nafarroan, berriz, heriotza kopuru altuak izan ziren udaberrian, eta udazkenean ere goitik ibili dira, Gipuzkoan bezain nabarmen ez bada ere.

Bada joera orokor bat Araban, Bizkaian eta Nafarroan: koronabirusaren bigarren olatuaren sasoian heriotza kopuruak altuak izan dira, baina ez lehen olatuan bezain altuak, eta denbora luzeagoa iraun dute. Udaberrian, heriotza asko denbora gutxian pilatu ziren; udazkenean, heriotza gutxiago izan dira, baina olatua luzeagoa da. Gipuzkoan eta Iparraldean bestelakoa izan da bilakaera: bigarren olatuaren garaian heriotza gehiago gertatu dira.

Gipuzkoan, udaberrian, hiruzpalau astetan pilatu ziren gehiegizko heriotza kopuru esanguratsuak (350 inguru) eta Hegoaldeko beste probintzietan, sei astez. Horrek adierazten du koronabirusaren lehen olatuaren eragina beste lurraldeetan baino ahulagoa eta laburragoa izan dela Gipuzkoan. Bigarren olatuak, aldiz, eragin handiagoa izan du: gehiegizko 625 bat heriotza. Bigarren olatuan lehendabizikoan baino gehiegizko heriotza gehiago pilatu dituen lurralde bakarra da Hegoaldekoen artean; urritik aurrera hasi da hazkundea. Esperotako heriotzak baino %14,5 inguru gehiago izan dira 2020an.

Lapurdiko, Nafarroa Behereko eta Zuberoako datuek bestelako errealitate bat erakusten dute, guztiz diferentea: ez dute gehiegizko heriotza kopururik izan udaberrian —grafiko honetan batuta agertzen dira hiru probintzietako datuak, Zuberoako eta Nafarroa Behereko datuak txikiegiak direlako estatistikoki landu ahal izateko, beste probintziekin konparazioz—. Are gehiago baita: iaz baino 70 bat heriotza gutxiago izan dira ekainera arte. Koronabirusaren lehen olatuak ez du inolako aztarnarik utzi Ipar Euskal Herriko heriotzen estatistikan. Udan eta udazken hasieran ere ez da sentitu birusaren eragina, baina azaroko lehen bi asteetako datuek beste zerbait erakusten dute: gehiegizko 70 bat heriotza pilatu dira bi aste horietan —urte osoan 110 inguru lirateke—. Azaro erditik aurrerako datuak falta dira, eta urteko azkeneko zazpi asteetako datuak ikusi beharko dira joera baieztatzeko, baina datuek iradokitzen dute Ipar Euskal Herrian koronabirusaren bigarren olatuak eragina izan duela bat-bateko heriotzen ugaritze horretan azaro hasieran, udazkenean hasi baitziren kutsatzeak ugaritzen.

Ez du itxurarik. INEren arabera, urteko lehen bost hilabeteetan hirugarren heriotza arrazoia izan da COVID-19a. Hegoaldean, maiatza bukatu arte, 3.367 pertsona hil ziren tumoreengatik (2016an, epe berean, 3.325); hori izan ohi da heriotza arrazoi nagusia. Zirkulazio aparatuko arazoek eragin zituzten 2.296 heriotza epe horretan (2016an, 3.250); bigarren heriotza arrazoi nagusia izan ohi da. Infekzioek eta koronabirusak eraginda hil ziren 2.554 (2016an, 189). Arnas aparatuko arazoengatik 1.162 hil ziren (2016an, 1.260). Buruko eta portaera nahasmenduek eragin zituzten 913 heriotza (2018an, 911). Ondorioztatzen da COVID-19ak eragindako heriotzen ugaritzeak ez duela ekarri aldaketa nabarmenik beste heriotza arrazoietan. Urteko lehen bost hilabeteetako datuak dira, baina joera argia erakusten dute: ez da hazkunde esanguratsurik izan beste heriotza arrazoietan, eta jaitsiera nabarmenik ere ez.


Ibilbide komunaren azken orduak

Summary: Ibilbide komunaren azken orduak. Gauerdian amaituko da 47 urtez Erresuma Batua eta Europako Batasuna batu dituen harremana. Bart eman zion baizkoa akordioari Erresuma Batuko Lorden Ganberak, eta Elizabeth II. erreginak sinatu zuen ituna.

Azkenean iritsi da brexit-a gauzatuko den eguna, akordio eta guzti gainera. Erresuma Batuak gauerdian utziko dio erabat Europako Batasuneko kide izateari. 47 urtez izan da kide, 1973. urtean Irlanda eta Danimarkarekin batera batasunean sartu zenetik gaur arte. 11 hilabetez negoziatzen jardun ostean, joan den astean adostu zuten akordioa Bruselak eta Londresek, eta azken egunetan akordioa gaur gauean gauzatu ahal izateko pausoak ematen jardun dira.

Azken urrats horiek atzo eman zituzten Erresuma Batuan: Komunen Ganberak arratsaldean eman zion baiezkoa itunari; jarraian Boris Johnson Erresuma Batuko lehen ministroak sinatu zuen akordioa; Lorden Ganberak gauean eman zion baiezkoa; eta, azkenik, Elizabeth II. erreginak sinatu zuen bi aldeek adostutakoa, gauerdian.

Amaierara iritsi da lau urte eta erdi iraun duen prozesua, baina gutxiengoak soilik adostu dituzte Bruselak eta Londresek, eta aurrerantzean ere negoziatzen jarraitu beharko dute harreman berriaren oinarriak ezartzeko. Johnsonek atzo esan zuenez, gaur gauean «garai berri bat hasiko da Erresuma Batuarentzat». Gehitu zuen aurrerantzean Europako Batasuna izango dela Londresen aliatu nagusia: «Kostata, baina iritsi da momentua, eta baliatu egin behar dugu».

Bihar gauzatuko da brexit-a eta berrezarriko dira mugak eta aduanak Mantxako kanalaren alde bietan. Dena den, ituna ez da osorik aplikatuko denbora batez, Europako Parlamentuak onartu arte, gutxienez. Aurreikusita dago bozketa hori urtarrilaren 18ko astean egitea.


Summary: Positiboen portzentajeak abenduaren 27an utzi zion jaisteari. Egunez eguneko portzentajeen gorabeherek ez dute joera garbi erakusten, baina hamalau eguneko batez bestekoek argi erakusten dute positiboen portzentajea ugaritu egin dela, proba gutxiago egin arren.

COVID-19aren bigarren olatuak azaroaren 7an jo zuen goia. Administrazioek egunero ematen dituzten datuak bezperakoekin alderatuta ezin da joera garbi ikusi, egun batzuetan gora eta besteetan behera egiten baitute; baina hamalau egunetan pilatzen diren datuen batez bestekoak kalkulatzen ditu BERRIAk, eta batezbesteko horiek joera askoz garbiago erakusten dute. Azaroko lehen astean iritsi zen positiboen kopurua gailurrera. Geroztik behera egin du, nabarmen. Baina abendu bukaeran eten egin da joera.

Abenduaren 10ean moteldu zen beheranzko joera; ordura arte bizkor gutxitu ziren positibo berriak. Hurrengo bi asteetan, abenduaren 24 arte, batez beste egunero 530 eta 580 kasu positibo berri atzeman zituzten Hego Euskal Herrian. 500etik behera ere egin zuen hurrengo egunetan, baina abenduaren 31n eta urtarrilaren 1ean koronabirusak kutsatutakoen kopuruak goranzko joera hartu du ostera.

Aldeak txikiak dira berez. Abenduaren 17 eta 30 artean, egunero batez beste 457 kasu positibo berri atzeman zituzten; abenduaren 18 eta 31 artean, 466; abenduaren 19 eta urtarrilaren 1 artean, 473. Goranzko joera txikia da, eta ikusi beharko da datozen egunetan joera horri eusten dion, baina, edozein moduz, azaroaren 7tik aurreneko aldiz egin du gora.

Positiboen portzentajea ere gora

Gainera, positiboen portzentajeak ere goranzko joera hartu du. Datu horrekin ere, egun batetik bestera gorabehera handiak izaten dira, eta joera argiago ikusteko azkeneko hamalau egunetako batez bestekoak kalkulatzen ditu Berriak, bilakaera argiago ikusten delako.

Batez besteko horiek erakusten dute abenduaren 24az geroztik gutxitzen ari dela Osakidetza eta Osasunbidea batez beste egiten ari diren proba kopurua. Eta, kontrara, egindako proba horietatik positibo eman dutenen portzentajea igotzen ari da: abenduaren 16 eta 29 arteko positiboen portzentajea %4,46koa zen; abenduaren 19 eta urtarrilaren 1 arteko portzentajea, %5,08koa. Hazkundea txikia da oraindik, baina azaroaren 8tik jaitsi egin da —positiboen batez bestekoa %9,57koa zen orduan—, baina denbora gutxian azkar igo da ostera, eta hurrengo egunetan joera zein den aztertu beharko da.

Atzo 628 positibo berri atzeman zituzten Hego Euskal Herrian, 9.157 PCR eta antigeno test eginda. Bizkaian 235 kasu berri atzeman zituzten (bezperan baino sei gutxiago); Gipuzkoan, 163 (-26); Nafarroan, 138 (+1); eta Araban, 82 (+18).

Ospitaleratzeei buruzko datu zehatzak ez dituzte eguneratzen jai egunetan. Osakidetzak jakinarazi du 35 ospitaleratze gehiago izan zirela atzo. Osasunbideak ez ditu datuak eguneratu, baina 98 lagun inguruk jarraitzen dute Hegoaldeko zainketa intentsiboetako unitateetan.


Summary: Dozenaka zibil hil dituzte Kivu Iparraldean. Indar Demokratiko Aliatuak miliziari egotzi dizkiote hilketak. Agintarien arabera, 24 gorputik gora aurkitu dituzte orain arte.

Tingwee herrian izan da erasoa, Kivu Iparraldea probintzian. Agintarien esanetan dagoeneko 24 hilotz aurkitu dituzte, haietako asko burua moztuarekin. ADF Indar Demokratiko Aliatuak miliziari egotzi diote erasoa, eta lekukoen arabera hildakoen kopuruak gora egin dezake datozen orduetan, bilaketa lanek aurrera egin ahala. Sabiti Nziamonja gobernadoreak zabaldu duenez, ostegun arratsaldean eraso zieten milizianoek herritarrei, haietako asko landa eremuan lanean ari zirenean. «Toki berean bildu zituzten biktima guztiak, lotu eta aihotzekin hil zituzten».

ADF miliziak EI Estatu Islamikoarekin lotzen dituzte askok, eta 1990eko hamarraldian sortu ziren. Iaz Kongoko armadak operazio zabal bat abiatu zuen miliziaren aurka, eta lortu zuen haiek euren base militarretatik bidaltzea, baina soilik talde txikiagoetan banatu eta oihanean ezkutatzeko. Geroztik gogortu egin dituzte zibilen aurkako erasoak.

NBE Nazio Batuen Erakundeak bildutako informazioaren arabera, egur trafikoari esker finantzatzen du miliziak bere burua, eta lan horretan militarren laguntza duela uste dute nazioarteko begiraleek.


Summary: Poliziek dozenaka herritar salatu dituzte arauak hausteagatik. Bilboko hotel batean 21 pertsona atzeman dituzte, hiru gelatan festak egiten. Gasteizen, festa batean harrapatu dituzte hamabost lagun.

Urtezahar gaua ospatzeko elkarretaratze gehienak arazorik gabe pasatu dira, baina izan dira salbuespen batzuk. Bilboko hotel batean, ostatuko bertako harrerako langileak ohartarazi ditu poliziak goizalde honetan, gela batzuetan festak egiten ari zirela sumatuta, eta gela horietan erregistratuta zeudenak baino pertsona gehiago elkartu direla irudituta.

Ertzainak joan dira hotelera —ez dute jakinarazi izena—, eta hiru gelatan 21 lagun atzeman dituzte, festa egiten. Gelak hartuak zituztenak baino jende gehiago zegoen elkartuta festa horietan. Lotarako lekua hartuta, urteko azkeneko eguna ospatzen ari ziren. Ostatu publikoetan festak egitea propio debekatu zuten agintariek.

Antzera gertatu da Urolako Kostako (Gipuzkoa) nekazalturismo batean —ez dute herria zehaztu—. Hogei lagun atzeman dituzte, ospakizunetan. Salatu egin dituzte horiek guztiak, isunak jar diezazkieten, koronabirusaren aurkako araudiak urratzeagatik.

Horiez gain, beste 40 pertsona ere identifikatu dituzte poliziek, hainbat etxetan, osasun arauak urratzeagatik. Bilbon, Donostian, Aramaion (Araba) eta Deban (Gipuzkoa) gertatu da hori. Ostatu batzuk ere salatu dituzte, gehienezko edukiera gainditzeagatik.

Gasteizko udaltzainek, berriz, hamabost lagun atzeman dituzte Ali Gobeo industria gunean. Festa bat egiten ari ziren, legez kanpo, polizien esanetan. Gasteizko udaltzainek beste 26 lagun ere salatu dituzte goizaldean.

Nafarroan, berriz, foruzainek beste 22 pertsona salatu dituzte, osasun neurrian urratzea leporatuta. 22 horietatik hamalauri leporatu diete etxeratzeko agindua indarrean jarri eta geroago kalean ibiltzea. Ostatu batzuk ere salatu dituzte gehienezko edukiera gainditu dutelakoan.

Iruñean, udaltzainek eta foruzainek 47 salaketa jarri dituzte goizaldean. Horietatik hamalau, maskararik ez erabiltzeagatik salatu dituzte; beste 21, berriz, distantzia gorde gabe erretzen ibiltzeagatik.

Zaborrontzi erreak

Zaborrontziak ere erre dituzte joan den goizaldean hainbat lekutan. Bizkaiko suhiltzaileek jakinarazi dute Barakaldon, Derion, Getxon, Nabarnizen eta Sestaon, gutxienez, su emanda erretzen ari ziren zaborrontziak itzaltzen aritu behar izan dutela.


Summary: Gizon bat atxilotu dute, Arrasateko emakume bat hiltzea leporatuta. Kanaria Uharteetan bizi zen 65 urteko andrea orain dela hamar urtetatik, eta abenduaren 28az gero desagertuta zegoen. Lagun batek salaketa jarri zuen. Guardia Zibilak gorpuzki batzuk aurkitu zituen bizitokian, eta bere bikotekidea atxilotu, gizonezko bat: aitortu du berak hil zuela.

Marian Ibarluzea Arrasateko (Gipuzkoa) emakumeak hamar urte zeramatzan Kanariar Uharteetan bizitzen, eta duela hiru hilabete ezagutu zuen bikotekidea. Azken egunetan Ibarluzearekin kontaktuan jartzea lortzen ez zuenez, haren lagun batek salaketa ipini zuen, eta abenduaren 30ean topatu zituzten gorpuzki batzuk, desagertutako andrearen etxean, Kanaria Handian.

Bikotekidea komisariara joan zen abenduaren 31n, eta aitortu zuen berak hil zuela Ibarluzea, eta hilotza etxebizitzaren alboan lurperatu zuela. Epaileak baldintzarik gabeko espetxealdira bidali du gizonezkoa.

2020. urteko azken hilketa matxista salatzeko, Arrasaten elkarretaratzea egingo dute larunbat honetan, abenduak 2, herriko plazan, 12:30ean Emakumeon Mundu Martxak, Pottogorriak eta Bilgune Feministak deituta.

Bost hilketa urtebetean

2003az geroztik, 107 emakume eta 11 ume hil ditu indarkeria matxistak. Ibarluzearenarekin, bost izan dira 2020. urtean indarkeria matxistaren ondorioz hildako emakumeak, BERRIAren zenbaketaren arabera. Itxialdia hasi baino lau egun lehenago, martxoaren 11an gizonezko batek haren bikotekidea eta alaba hil zituen Abanton (Bizkaia). Etxeratze agindua hasi eta berehala, berriz, martxoaren 16an bere ama hil zuen gizonezko batek Soraluzen (Gipuzkoa). Maiatzaren 6an, berriz, Angelun (Lapurdi) 83 urteko bere emaztea hil zuen 89 urteko gizonezko batek, eta, ondoren, bere buruaz beste egin zuen.