Summary: EH Bai «azkartzea eta berritzea» izango dute helburu lehen kongresuan. Irailetik goiti, kongresu prozesua abiatuko dute, eta urrian zehar, bilkurak antolatuko. Azaroaren 26an, Kongresuko biltzar nagusia eginen dute, Baionako Elkarteen Etxean, Glain eremuan.

Aitzina goaz lelopean aurkeztu dute Anita Lopepe eta Nicolas Blainek zein izanen diren EH Bairen lehen kongresuaren helburu nagusiak, eta zerk ekarri dituen urrats berri horren ematera. Kongresuak «EH Bairen azkartzea eta berritzea ahalbidetuko» duela espero dute, eta helburu horren betetzeko, bi erronka nagusi aipatu dituzte: alde batetik, 2022-2026 aldirako norabide politiko nagusiak finkatzea, eta, bestetik, EH Bairen antolaketa berritzea, zuzendaritza berri baten erabakiarekin, adibidez.

Bi desafio nagusi horien baitarik Ipar Euskal Herriak azken urteetan jasaten dituen arazo nagusiei aurre egin beharko dietela zehaztu dute. Izan ere, «fenomeno batzuk kaltegarriak izan» daitezkeela baieztatu dute. Horien artean, gertatzen ari den emendatze demografikoa, lurra eta etxebizitzaren espekulazioaren krisia eta eskuin muturraren indar hartzea aipatu dituzte.

EH Baik «ezkerreko abertzaleen erreferente politiko eta instituzionala» bilakatu dela kontsideratu du, eta, haien iritziz, «balio handiko lorpena da», etorkizunean ere garatu beharko dutena. Lehen kongresuarekin, instituzioen bidean oraindik gehiago sartuko dira. Hala ere, «bide luzea» egitekoa dutela aitzineratu dute. Baiona, Angelu eta Biarritz hirietan, «ezkerreko proiektu abertzaleak hutsune handiegia» duela azaldu dute, eta «ezkerreko lehen indar gisa kokatu arren, frantses zentro-eskuinak nagusitasun handia» duela zehaztu. EH Baik «Ipar Euskal Herriko ezkertiar, abertzale, feminista eta ekologista guztiei deia zabaldu» die, ematen duten urrats berrian «batera aitzinatzeko».

Hamabost urteko ibilbidea

Etorkizunerako proiektuen jatorria ere aipatu dute, gogora ekarriz ze testuingurutan sortu zen EH Bai, eta nola azken urteetako gertakari garrantzitsuenek gaur egungo erabakiak baldintzatzen dituzten. Duela hamabost urte, EH Bai koalizio sortu berria hauteskunde legegileetara aurkeztu zen, Batasuna eta Eusko Alkartasuna alderdiek bultzaturik. Gaur egun, Ipar Euskal Herriak Frantziako Estatuan egiten diren «politika ukatzaileen menpe» segitzen duela azaldu dute. Haien ustez, hala ere, azken hamabost urteetan ikusi diren mugimendu batzuk argiki azpimarratzekoak dira. Horien artean, Aieteko Konferentzia eta ETAren borroka armatuaren bukaera aipatu dituzte, «bake prozesuaren» garapena, nahiz eta «Frantziako eta Espainiako Estatuen jarrerak ez duen permititu prozesua bururaino eramatea»; Lurralde Kolektibitatearen aldeko adostasuna, eta gerora, Euskal Hirigune Elkargoaren sorrera. Horrez gain, «Ipar Euskal Herriko jendartearen sektore ezberdinen borrokarako mobilizazio gaitasuna eta erabakitasuna» ere azpimarratu dute.


Summary: Bihotz Kirurgia Basurtutik Gurutzetara lekualdatzeak pazienteengan kalteak eragingo dituela salatu dute. Langileen arabera, derrigorrezko lekualdatzeak aldez aurretik jakinarazi gabe heldu dira. Jaurlaritzako Osasun sailburuaren aurkako oihuak entzun dira mobilizazioan zehar.

Bihotzeko kirurgia Basurtuko ospitaletik Gurutzetakora eramateko erabakiaren aurka agertu da gaur Basurto Bizirik plataforma. Basurtuko kardiologiako langileak ospitale parean batu dira haien haserrea erakusteko. Guztira 150 pertsona inguru bildu dira Bilboko Montevideo kalean Eusko Jaurlaritzaren erabakiekiko desadostasuna adierazteko.

Mobilizazioaren arrazoia Osakidetzak azken egunetan hartutako erabakia da: halabeharrezko lanpostu aldaketa Bihotz Kirurgiaren itxiera dela eta. Izan ere, Basurto Bizirik plataformak salatzen du Basurtutik Gurutzetara derrigorrezko lekualdatzeak aldez aurretik jakinarazi gabe heldu direla egunotan. Jose Miguel Ormaetxea Basurtuko kardiologia zerbitzuko buruaren arabera, lekualdatuak izango diren pertsonen zerrenda helarazi berri diete. «Helegitea aurkezteko hamar eguneko epea eman digute. Udan egonda, jende askok ezingo du helegitea aurkeztu, oporretan daudelako».

Lekualdatzeen informazioa irailean jaso behar zutela diote Basurtuko kardiologia zerbitzuko langileek; horren beharrean, lekualdatzea irailaren 15ean bukatuko da. Ormaetxearen aburuz, «Gurutzetako ospitalean ez daude prest bihotz kirurgia bateratu bat emateko». Erabaki honek Bizkaian bihotz kirurgiari bideratutako zerbitzu bakar bat utziko du. Lagaitz Gaztañaga kardiologoaren arabera, «lekualdatze honek kalteak ekarriko ditu pazienteengan».

Jaurlaritzak argudiatzen du bi ospitaleetako bihotz kirurgiak batuta emaitzak hobetuko direla. Roberto Saez Hemodinamika zerbitzu buruak dioenez, emaitzak ez dira hobetuko. Are gehiago, lekualdatuko dituzten langileak gabe, «arriskutsuak izan daitezkeen teknikak ezingo dira Basurtun egin»; pazienteen osasunean horrelako ebakuntzak atzeratzeak izan ditzakeen kalteekin, Saezen esanetan.

Bertaratutako 150 pertsonen artean, asko Pentsionisten Mugimenduko parte ziren. Haien ustez, azken aldian hartzen ari diren neurriak – anbulatorio askotan larrialdi zerbitzuak itxi izana, esaterako - «zerbitzuen pixkanakako murrizketak» dira. Pentsionisten Mugimenduko kide den eta Basurtuko ospitalean bihotz kirurgia jaso zuen Eugenio Perezen arabera, haientzat garrantzitsua da oso horrelako zerbitzu bat gertu izatea; «eta ez joan-etorriak egiteko denbora handitzea».

Dimisio eskaera

Gotzone Sagardui Eusko Jaurlaritzako Osasun sailburuaren dimisioa eskatu zuten elkarretaratuek Montevideoko kalean zehar. Gizarteko ohiturak aldatzeko momentua dela, eta biztanleak osasunari lotutako zerbitzuak jasotzeko mugitzera ohitu beharko direla esan zuen sailburuak, nahiz eta gero zuzendu zituen adierazpenok. Gaztañagarentzat «benetan zentzugabekeria» bat dira hitz horiek. Saezentzat hitzok zerbitzu berrien inguruan zirela esaten duten arren, ez da egia. Izan ere, «jadanik dabilen zerbitzu bat desegitera doaz».


Summary: Aurreikusi baino espezie gehiago daude galtzeko arriskuan, ikerketa baten arabera. Frontiers in Ecology and the Environment aldizkariaren arabera, oraingo joerak berdin jarraituz gero 2100ean munduko espezieen %37 egongo dira galzorian. Klima aldaketa, lurraren eta uraren gehiegizko ustiaketa eta kutsadura dira arrazoi nagusiak.

Biodibertsitatearen galeraren inguruko ikerketa batean ondorioztatu dute uste baino espezie gehiago daudela galtzeko arriskuan. Datu geografiko eta demografikoetan adituak diren 60 zientzialarik parte hartu dute ikerlanean, eta adierazi dute neurriak hartu beharra dagoela, egoera ez okertzeko. Frontiers in Ecology and the Environment aldizkarian argitaratu dituzte emaitzak.

Ikerketa horren helburua da munduko askotariko ekosistemen inguruko datuak biltzea eta adituen iritziak jasotzea. Zientzialari bakoitzak askotariko datuak eman baditu ere, ados daude gauza batean: biodibertsitatearen galerak murriztu egingo ditu naturak gizakiari eskaintzen dizkion baliabideak. Johannes Knops Txinako Xi'an Jiaotong-Liverpool unibertsitateko ikerlariak nabarmendu du biodibertsitatearen galera «gaur egungo ingurumen erronkarik larrienetakoa» dela, «klima aldaketa baino are gehiago». Ohartarazpena egin du ikerlariak, gainera: «Klima aldaketa atmosferara karbono dioxidorik ez isuriz konpon daiteke, baina, espezie bat desagertuz gero, betirako desagertuko da».

Zenbait datu

Adituek jakinarazi dutenez, 1500. urtetik, espezieen %30 galzorian daude, edo galduta. Bestalde, oraingo joerak horrela jarraituz gero, 2100. urtean ehuneko hori %37ra igoko dela espero da. Horrez gain, ikerketak azaleratu du klima aldaketa, lurraren eta uraren gehiegizko ustiaketa eta kutsadura direla biodibertsitatearen galera eragiten duten arrazoi nagusiak.

Aldatzea posible da

Datuek iradoki arren igoera nabarmena izango dela, Knopsek jakinarazi du kontserbazio ekintza azkar eta zabalak eginez gero %25era jaits daitekeela ehuneko hori. Horretarako, egoerarik larriena duten guneak identifikatzea ere lortu nahi dute ikerketaren bitartez, jarduerak «ahalik eta azkarren» martxan jartzeko.


Summary: Hugo Houle nagusi Pirinioetako lehen etapan. Kanadarrak aurreko taldetik ihes egin eta gero lortu du garaipena Frantziako Tourreko hamaseigarren etapan. Pogacarrek ez du erasorik jo azken mendatean, eta Vingeegard liderrarekin batera iritsi da helmugara.

Hugo Houlek (Israel) irabazi du Frantziako Tourreko hamaseigarren etapa. Ihesaldian sartu da kanadarra, eta eguneko azken mendatean aurrera bakarrik egin eta gero lortu du garaipena, Tourreko lehendabizikoa. Tadej Pogacar (UAE) saiatu da azken-aurreko mendatean erasoa jotzen, aldapan gora zein aldapan behera. Hala ere, Jonas Vingegaard liderrak (Jumbo-Visma) aise erantzun dio. Esloveniarrak azken mendatean ez du erasorik jotzeko indarrik izan, eta bi oilarrak faboritoen taldetxoan helmugaratu dira.

178 kilometroko ibilbidea egin dute txirrindulariek Carcassonetik Foixera. Lau mendate igo dituzte; azken biak, lehenengo mailakoak. Bero handiari ere aurre egin behar izan diote ziklistek, beste behin ere. 29 txirrindulari sartu dira eguneko ihesaldian, eta Port de Lersen (11,4 kilometro, eta %7ko pendiza) gora hasi dira aurreneko mugimenduak. Taldea asko murriztu da erasoen ondorioz, eta hamar txirrindulari gelditu dira buruan. Tropelak lasai hartu du etaparen lehen zatia, eta zortzi minutuko atzerapenarekin iritsi dira mendatera.

Enric Masek (Movistar) urrunetik jo du erasoa, taldeko estrategia baliatuz. Beste bi morroi ondoan hartuta aurrera egin du, eta zuhaitza astindu du Movistarrek. 40 segundoren aldea ere zabaldu dute, harik eta Pogacarrek Port de Lerseko igoeran bi eraso jo dituen arte. Vingeegard arazo handirik gabe iritsi da harengana, baina tropel nagusian hamabost txirrindulari bakarrik gelditu dira. Aldapan behera ere saiatu da esloveniar gaztea, baina, Pogacarrek eta liderrak arrisku handiak hartu dituzten arren, taldetxoan zeudenek elkarrekin egin dute jaitsiera. Oso azkar jaitsi dira, eta bertan harrapatu dute Mas.

Eguneko azken mendatea Mur de Peguere izan da (9,4km, %7,9an), eta aurrean Houle bakarrik aritu da aldapa gogorretan gora, ihesean. Atzean hura harrapatu nahian abiatu dira beste bi txirrindulari: Michael Woods taldekidea, eta Matteo Jorgenson (Movistar). Hala ere, bakarrik amaitu du mendatea, eta jaitsiera bihurriari ekin dio orduan kanadarrak. 25 segundoko atzerapenarekin hasi du jaitsiera atzeko bikoteak.

Talde nagusian, Rafal Majkak (UAE) jarri du erritmoa azken mendatean, eta asko izan dira atzean gelditu direnak. Sepp Kuss (Jumbo-Visma) izan da hurrengoa erritmoa jartzen, Majkak matxura izan baitu. Biek astindu ederra eman diote talde nagusiari, eta lau txirrindulari bakarrik gelditu dira Kussekin batera: Vingegaard liderra, Pogacar, Nairo Quintana (Arkea), eta Geraint Thomas (Ineos). Pogacarrek ez du eraso bat bera ere jotzeko imintziorik egin, eta elkarrekin iritsi dira jaitsierara.

Aurrean Houlek bakarrik egin du beherako bidea, eta atzean hari jarraitzen ari zitzaiona, Jorgenson, erori egin da. Aldea handitzeko baliatu du hori Houlek, eta hark irabazi du etapa. Frantziako Tourreko etapa irabazten duen bigarren kanadarra da Houle, eta Israelek, haren taldeak, bigarren garaipena du aurtengo Tourrean. Talde nagusikoek elkarrekin egin dute jaitsiera, eta halaxe heldu dira helmugara. Vingegaardek 2.28ko aldearekin ekingo dio biharko Pirinioetako bigarren etapari. Bestalde, Romain Bardetek (DSM) hiru minutu baino gehiago galdu ditu talde nagusiarekiko, eta aurreneko bost postuetatik kanpo dago orain.


Summary: Aralarren mendi pistak irekitzeko asmoa dagoela salatu dute. Aralar Bizirik eta Naturkon taldeek jakinarazi dutenez, Gipuzkoako Aldundiak bideak zabaldu nahi ditu Ausa Gaztelu mendiaren magalean. Gogor kritikatu dute asmoa, «sekulako eragina» izanen baitu ingurumenean.

Aralar natur parkea jomugan da gaur-gaurkoz, Aralar Bizirik eta Naturkon taldeek ohartarazi dutenez. Izan ere, bi plataformek jakinarazi dute Gipuzkoako Foru Aldundiak mendi pistak ireki nahi dituela Ausa Gaztelu mendiaren magalean; Abaltzisketako lur eremuan, zehazki. Erabakiak sumindu egin ditu hainbat herritar.

Taldeok ohar bat plazaratu dute aldundiaren asmoaren berri emateko eta hari kontra egiteko. Argitaratutako idazkian adierazi dutenez, pista sarearen %90 natur parkeko babes barrutian dago, eta bide horiek «sekulako eragina» izanen dute ingurumenean.

Hain zuzen, azaldu dute pista horiek helburu argiak dituztela: Abaltzisketako Egido mendi publikoko izei eta pago landaketa eremuetan baso lanak egitea. Halaber, kritikatu dute aldundiak argudio herrenak erabili dituztela bide horien zabaltzea justifikatzeko. «Esaten da abeltzainek ezin dituztela Txindoki eta Ausa Gaztelurako oinezko bideak erabili, mendizale asko eta txakur solteak dabiltzalako. Baieztapen horrekin, mendizaleen eta abeltzainen artean izandako bizikidetza ona gutxiesten da, eta, guztiona den mendian, elkarbizitza ezinbestekoa da», zehaztu dute, eta hau gaineratu: «Pista sarearen helburua zuhaiztiak badira, zertara dator txakur eta oinezkoen kontu hau?».

Kalte nabarmenak

Aralar Bizirik eta Naturkon taldeek hiru ideiatan laburbildu dute Aralarren bideak irekitzeak ekarriko duen kaltea. Batetik, azaldu dute lan horiek areagotu eginen dutela lurzoruaren higadura: «%12 galduko da, gutxienez». Bestalde, zehaztu dute kutsadura areagotzea ere ekarriko dutela pistek; zaldibiarrentzat izanen da batik bat kaltegarri, ur edangarriari dagokionez. Halaber, erantsi dute aldundiak ez duela aintzat hartu animaliengan izanen duen eragina ere: «Ez da kontuan izan baso saguzarra, zeina galtzeko arriskuan dagoen».

Problemaren larritasuna ahalik eta jende gehienari azaltze aldera, bi taldeek mendi ibilaldia antolatu dute irailaren 18rako, ingurumariak behatzeko asmoz.


Summary: Zazpi hilabeteko espetxe zigorra eman diete Ernaiko kideei. Ekainean epaitu zituzten, iazko mobilizazio batean Ertzaintzaren kontra oldartzea leporatuta

Gaur eman dute ekainean epaitu zituzten Ernaiko zazpi gazteen kontrako epaia: zazpi hilabeteko espetxe zigorrera zigortu dituzte, gazte antolakundeak berak sare sozialetan jakinarazi duenez. Autoritateari erresistentzia larria erakustea eta lesio delituak egitea egotzi diete, eta kalte ordainak ere ordaindu beharko dituzte.

Joan den urteko maiatzean, Ernaik gazteen «larrialdi» egoera salatzeko, eta burujabetza eta eraldaketa soziala aldarrikatzeko mobilizazioa egin zuen Bilboko eta Gasteizko kaleetan, eta Ertzaintzak zortzi gazte atxilotu zituen, zazpi Bilbon eta bat Gasteizen. Bestalde, antolatzaileen arabera, hirurogei pertsonatik gora zauritu zituzten poliziek oldarraldietan, eta horietako bi ospitalean artatu behar izan zituzten.


Summary: Igor Lopez de Munain EH Bilduko legebiltzarkide ohia hil da. Koalizio abertzaleak eman du heriotzaren berri, sare sozialetan. 2012tik 2016ra arteko legealdian izan zen legebiltzarkide Lopez de Munain.

Igor Lopez de Munain zendu da gaur, Eusko Legebiltzarrean EH Bilduren legebiltzarkide izandakoa. Koalizio abertzaleak jakinarazi du haren heriotza, Twitterren, arratsean. «Militante fina eta zorrotza, ez ditugu elkarrekin pasatutako une ederrak ahaztuko», idatziz txioan.

Lopez de Munain 2012tik 2016ra arteko legealdian izan zen EH Bilduren legebiltzarkide parlamentuan. Lehendik, Aralarren arduraduna izan zen Araban, bai eta alderdiaren aholkulari ere, parlamentuan.

Notizia zabaldu ahala, gero eta gehiago dira Lopez de Munainen inguruko dolumin mezuak Interneten. Besteak beste, koalizio abertzaleko koordinatzaile nagusiak hitz batzuk eskaini dizkio.


Summary: Sute bat izan da Lemoako pabiloi batean, eta zenbait lagun etxetik atera behar izan dituzte. Goizaldeko 02:00ak aldera piztu da sutea lantegian. Emakume bat ospitalera eraman behar izan dute, kea arnasteagatik.

Hogei pertsona inguru etxetik atera behar izan dituzte goizaldean Lemoan (Bizkaia), sute baten eraginez. Plastikoa gordetzen zuten pabiloi batean piztu da sua, 02:00ak aldera. Lantegian ez zegoen inor, baina, suhiltzaileek jakinarazi dutenez, bizilagun bat ospitalera eraman dute kea arnastu duela eta. Pabiloiaren gaineko etxebizitzak guztiz kiskalita geratu dira, eta hamar lagun atera behar izan dituzte handik. «Dena galdu dute», azaldu du Saioa Elejabarrieta alkateak.

Hiru solairuko eraikin bat da su hartu duena. Lur azpiko plantan, 50 tona plastiko eta 4.000 litro gasolio zeuden.

Hamar lagun horiez gain, inguruko eraikin bateko beste hainbeste bizilagunek ere etxetik kanpo pasatu dute gaua, badaezpada. Goizean suhiltzaileak lanean ari ziren oraindik, eta BI-635 errepidea itxi dutenez, N240 errepidetik ari dira trafikoa bideratzen.


Leitza, harriaren gorazarretan

Summary: Leitza, harriaren gorazarretan. Euskara, mitologia, artea, historia eta natura deskubritzeko toki aproposa aurkituko du ibiltariak Leitza herrian. Gero, harriari gorazarre egiteko, sartu-irtena egingo du 'Peru Harri' deritzon museoan, zer ikasia eta zer ikusia du-eta bertan.

Leitza (Nafarroa) ibarreko bazter liluragarrian harriari eskainitako toki berezi bat dago: Peru Harri izenekoa. 2010etik hona sona handia hartu du paraje horrek. Behin kareharrizko arkuaren azpitik igarota, artez eta kulturaz beztituriko gune horrek sorgindua sentituko da bisitaria. Muinoaren oinaldean ikusiko duen 300 urte baino gehiagoko baserri zaharberrituak arreta guztia erakarriko dio. Etxe barruko hiru solairuetan, argazkiak, txapelketetan erabilitako arropak, oroitzapenak eta, batez bere, harri puska ugari ikusiko ditu. Lan eskergaren egileak Iñaki Perurena eta haren familia dira. Museoan, beraz, ez dago motiborik etsipenerako. Harrizko artelanez osatutako itsasoan ilusioa eta pasioa ezinbestekoak dira, eta ontziburuak ahaleginak egingo ditu emozioari eusteko. Ezin esanguratsuagoa Perurenak harriari eskainitako bertsoa: «Zu zera nire bidelagun, baita bide luzeetan ere. Zu zara nire ametsen ispilu, zu zara nire leiho ta zu zera nire kabi. Zu zara amestutako egiaren egiazko ametsa».

Harriaren munduan murgiltzeko aukera dago Peru Harri museoan. Josean Gil-Garcia

Lemari maisukiro eraginda, hortaz, toki batetik bestera gidatzen du Perurenak turista saldoa. Katapulta aldera, aurrenik. Txikitxoek ere parte hartzen dute afera horretan. Tirriki-tarraka bada ere, kablea ardatzera eramatea lortzen dute azkenik. Gero, xuxurla estrainio baten ondoren, hatsa zintzurrean trabatzeko moduko isilunea nagusi dela, harrizko bola handia zerua zeharkatzera abiatzen da, tximista baten antzo. Parabola zabal eta nabarmena marraztuta, harriak eremuko soropila joko du azkenik, jendetzaren txaloen artean.

Naturarekin eta mitologiarekin topo egiteko leku aproposa da Leitzakoa. Baina ez da toki bakarra. Leitzatik kilometro batzuetara, Leitzalarrea izeneko basoa dago. Leku bakartua bezain ederra da, paseatzeko eta naturarekin ontzak egiteko aproposa. Leitzalarrekoan, aspaldiko izeidi bat hazten da. Ibiltaria monumentu natural hura ezagutzera abiatuko da Ixkibarreko atsedenlekuan abioa hartuta. Parkean barrena sakabanatutako monumentu megalitikoek argi asko erakusten dute gizakiaren presentziaren antzinatasuna.

Harrizko artelanez osatutako itsasoan, ilusioa eta pasioa ezinbestekoak dira. Josean Gil-Garcia

Leitzalarreko parkea Ibiltariak, Leitza herrian, Donostiarako errepidea hartuko du aurrena; Plazaolara doan asfaltoa hurrena; eta, azkenik, Leitzalarrea seinaleari men egingo dio. Guztira hamar kilo metro inguru autoan, errepide estuak eskaintzen dion paisaia dotoreaz bapo gozatuta. Hala, pago lirain eta haritz zimurtsuen artetik, Ixkibar izena hartzen duen parajeko atsedenlekura iritsiko da. Bide seinaleak ikusiko ditu basabide bazterrean. Eskuineko zidorrari ekingo dio, hots, SL-NA 284 kodea egokitu zaion ibili laburreko xendari. Hari segika, Leitzalarreko hainbat zoko-moko bisitatuko ditu: Aritzaundi, Urdola eta Sarasain, besteak beste.

Olanzko erreka eskuinean duela, geldoki hasiko da, basoa inola ere ez lozorrotik atera gabe. Ibilian hasi eta metro gutxira, Olantzeko bazterrean, ezkerretik doan xendari men egingo dio. Alertze basoaren babespean, Aritzaundira iritsiko da. Oroitarri batek azalduko du haritz sendo bat izan zela han. Harriko epitafioak gogora dakar 1888ko martxoko elurte oparoaren afera. Maindire zuria hain astuna izan zen, non errotik atera baitzituen ama lurrarekiko lotura estuak. Haritz zaharraren zainen ondoan haritz berri bat ikus daiteke egun, behialakoa ordezkatuz.

Mugarri batek gogora ekarriko du behialako haritz handia. Josean Gil-Garcia

Sosegua hartu ondoren, eskuineko bidetik jarraituko du, malda samurraren abaroan. Basabideak eskuinera egiten duenean, ibiltariak zuzen joko du goratasuna hartzen segitzeko gogoz. Pagadia atzean utzi berritan, bidebanatze bat ikusiko du. Ezkerreko bideari ekingo zaio han, eta, tamaina ederreko haritzak gogaide, burdinazko barrera baten aurrean geldituko da. Zeharkatu ondoren, Urdolako zelaia aurrez aurre izango du. Bidexkak gainaldera zuzen jo gabe, zehar-zehar abiatuko da, ofitazko mazelari gortea eginez. Zinez eskertuko du xendaren deliberamendua. Izan ere, hanka punttak belardian murgiltzeko aukera baliatuta, paraje ederra korritzeko abaguneaz ederki gozatuko du ibiltariak. Aurrerago, basoaren iluntasunean berriz sartu aurretik, agindu bi beteko ditu bide batez: muinoko sabaian atanda edo mapa harri bat ikusiko du Leitzalarrea inguratzen duten bazterrak eta mendiak identifikatzeko; urrutiago, muinoaren muturrean, Urdolako harrespila antzemango du.

Izaieta, izei batzarra Mapa harritik ehun bat metro aurrera egingo du, Urdolako gainari bizkarra emanez. Basoaren atarian ikusiko duen hesia gurutzatu gabe, pagadiaren ertzetik jarraituko du, ipar-ekialderantz urratsak eginez. Etxola erori baten inguruan, bideak eskuinera egin, eta, alanbre bat igarota, Urdolabarrenean zehar gidatuko du ibiltaria. Aldapa behera gozatu ondoren, basabide batera irtengo da. Ezkerretik jarraituko du aurrera. Errekaren ondora iritsita, eskuineko bidea hautatu, eta Sarasain iturrira helduko da. Basabide nagusitik jarraitu gabe, noranzkoa aldatuko du. Hala, Koskain aldera egingo du, hareharri gorri eta grisez jantzitako harbidean gora. Olaetako errekasto xumea gurutzatu ondoren, hariztiaren domeinuan sartuko da.

Ibai xume batek bustiko ditu Sarasaingo bazterrak. Josean Gil-Garcia

Koskaingo aterpetxera helduko da ziztuan. Etxearen atzealdetik doan bidexkari jaramon egingo dio ibiltariak. Errekastoa ondoan duelarik, pago eta haritzak itzuriko ditu, harik eta basabidera berriz irten arte. Orduan, ezkerrera hartuko du han, eta Izaieta monumentu naturala hazten den lekurantz abiatuko da. Aldats xumearen bukaeran Sarasain Bizkarrera helduko da. Pistatik hur-hurrean, izen bera daraman mairu baratzea ikusteko aukera izango du. Lepoko bidebanatzean, beraz, eskuinekoa hartu eta minutu gutxiren buruan Izaietako basora helduko da. Parkearen sarreran azaltzen denez, Izeia esaten diote 1832ko izei talde horri. Garai hartako haztegi batetik geratzen diren aleak dira. Udegiko eta Egimearreko errekastoek mugatuta, naturazaleak, izei zuri erraldoiak ez ezik, bertantxe hazten diren espezie ugari ere ikusiko ditu. Bisita egin ostean, bide nagusira irten, eta basabidean aurrera egingo du Sagarmiako errekari begirik kendu gabe. Laster batean iritsiko da Ixkibarreko atsedenlekura, eta Leitzalarrean barnako ingurubira amaituko du.


Summary: Nord Stream 2 gasbidea martxan jartzea proposatu du Putinek. Errusiako zerealari ezarri zaizkion murrizketak kentzeko eskatu du Errusiako presidenteak, Ukrainakoak esportatu ahal izateko.

Europako energia krisia bideratzeko, Vladimir Putin Errusiako presidenteak Nord Stream 2 gasbidea martxan jartzea proposatu du bart, TASS albiste agentziaren arabera. Urtean 55 mila milioi metro kubiko gas isurtzen ditu gasbide horrek, baina, erdia Errusiako kontsumorako bideratu denez jada, beste erdia da Europara bideratzea proposatu du. Aitortu du, hala ere, gasbide hori erabiltzeak arazoak ekar ditzakeela. Iazko irailean amaitu zuten Errusia eta Alemania lotzen dituen gasbide hori, baina Alemaniak balioztatzea geratu zuen, Errusiak Ukraina inbaditu ondoren.

Putinek jakinarazi du duela hilabete eta erdi Olaf Scholz Alemaniako kantzilerrari esan ziola aukera hori bazegoela, baina erabaki bat hartu behar dela. «Gazpromek beti bete du bere hitza, eta bere egitekoak betetzen jarraituko du», adierazi du Putinek.

Hain zuzen, Gasaren Eskaria Murrizteko Planean %15erainoko gas murrizketa derrigor ezartzeko gaitasuna edukitzea proposatu du Europako Batzordeak, gaur, betiere hornidura larrialdirik badago. Edonola ere, Bruselak nahi du Europako Batasuneko kideek %15erainoko murrizketa hori egin dezaten datorren urteko udaberrira arte, ez bada horniduran alertarik, beren borondatez.

Energia krisian da Europa. Gazpromek duela hilabete iragarri zuen Nord Stream 1 gasbidearen hornikuntza %40 murriztuko zuela, Siemensi egozten dizkioten zenbait konponketa lanen atzerapenaren ondorioz, eta uztailaren 11n itxi egin zuen. Errusiatik Alemaniara eramaten du gasa horrek ere, eta turbina bat lortzen ez badu horrek garraiatzen duen gasa erdira jaitsiko dela esan du. «Turbina hori iristen bada, bi turbinarekin funtzionatuko du; iristen ez bada, bakarrarekin, eta, ondorioz, egunean 30 milioi metro kubiko soilik eraman ahal izango ditu, ez 60 milioi».

Putinek, gainera, esan du Ukrainako zerealak esportatzeko erraztasunak ematearen aldekoa dela, betiere Errusiako zerealei ezarritako murrizketak kentzen badituzte. «Estatubatuarrek Errusiako ongarrien hornikuntzari ezarritako murrizketak kendu dituzte. Munduko elikagai merkatuen egoera hobetu nahi badute, espero dut gauza bera egitea Errusiako aleekin. Gu prest gaude. 30 milioi tona ale esportatu ditzakegu, eta, emaitzaren arabera, 50 milioi tonara irits gaitezke», esan du Putinek.

Putinek atzo Teheranen adierazi zuenez, aurrerapausoak eman dira Ukrainako zereala berriro Itsaso Beltzetik merkaturatzeko negoziazioetan. Hori azpimarratu zuen Recep Tayyip Erdogan Turkiako presidentearekin izandako bileran. Errusiako berri agentziek kaleratu zutenez, ohartarazi zuen, ordea, negoziazioekin loturiko auzi batzuk «konpontzeko» daudela.


Summary: Hasi da Gazte Topagune Sozialista, «antolakuntzarako deia zabaltzeko elkargunea». Besteak beste, hitzaldiak, mahai inguruak, ikuskizunak eta kontzertuak egingo dituzte Durangon igandera bitartean, «komunismoaren gaurkotasunaz nahiz gazteok modu independentean antolatzeak duen garrantziaz eztabaidatzeko».

Ekin diote Gazte Topagune Sozialistari, Durangon (Bizkaia). Igandera bitartean, ekitaldi ugari egingo dituzte GKS Gazte Koordinakunde Sozialistak eta IA Ikasle Abertzaleek antolatutako egitarauaren barruan: hitzaldiak, mahai inguruak, tailerrak, film labur lehiaketa, kirol ikuskizunak, kontzertuak... Harrera eguna izan zen atzokoa, eta, behin dena prest utzita, gaurtik aurrera izango dira ekitaldi gehienak. «Antolakuntzarako deia zabaltzeko elkargune» bihurtu nahi dute Durango lau egunotan, «hausnarketa politikorako eta komunitate politikoa indartzeko». Hala, «komunismoaren gaurkotasunaz nahiz gazteok modu independentean antolatzeak duen garrantziaz eztabaidatzeko» baliatu nahi dute elkargune hori.

Hitzaldietan, besteak beste, literaturaz eta politikaz arituko dira Belen Gopeguirekin, eta «borroka ideologikoa eta kulturala» ere izango dituzte mintzagai. Mugimendu Sozialistak nazioartean duen egoera ere aztertuko dute, Internazionalismoaren tesiak eta haustura politikoak izenburupean. Tailerren artean, berriz, antzerki eta zinema tailerrak, eta juridikoa eta mekanikoa ere egingo dituzte.

Larunbatean izango da ekitaldi politiko nagusia, 18:00etan, eta kontzertuak ondoren. Topagune osorako sarrerez gain, egunez egunekoak ere eskura egongo dira Durangon bertan. Horra egitaraua osorik:

Besteak beste, J Martina taldea arituko da oholtza gainean larunbatean. Hark egin du Gazte Topagune Sozialistako abestia:


Summary: Akordioa egin dute autonomoen kotizazio sistema berritzeko. Alde guztiek onetsi dute Espainiako Gobernuaren proposamena. Gizarte Segurantzari hilero egin beharreko kotizazioak 200 eta 590 euro artekoak izango dira.

Azkenean, akordioa. Autonomoek diru sarreren arabera kotizatzeko Espainiako Gobernuaren proposamenak alde guztien onespena jaso du. Hilabeteetako negoziazioen ondoren, eta Europako Batzordeari agindutako epea gaindituta, autonomoen ordezkari nagusiek baiezkoa eman diote sistema berriari. Atzo egin zuten UPTA elkarteak (UGT) eta UATAE elkarteak (CCOO), eta gaur goizean adierazi du baiezkoa ATAk, CEOE Espainiako patronaleko kide den erakundeak. Kotizazioak 200 eta 590 euro artekoak izango dira 2025etik aurrera.

Gaur egun, langile autonomoek berek erabakitzen dute zenbat kotizatu nahi duten, eta hamarretik zortzik gutxienekoa pagatzen dute, 294 euro hilean. Baina, sistema berriarekin, irabazien arabera kotizatuko dute. Errendimendu garbiak hartuko dira oinarri gisa, hau da, diru sarreren eta kenkarien arteko aldea. Hala, asko fakturatzen dutenek gehiago kotizatuko dute, eta gutxi fakturatzen dutenek, berriz, gutxiago. Espainiako Gobernuak ziurtatu du sistema horrekin autonomo gehienek gutxiago pagatuko dutela.

Jose Luis Escriva Espainiako Gizarte Segurantzako ministroaren azken proposamenaren arabera, autonomoek hilero egin beharreko kotizazioak 200 eta 590 euro artekoak izango dira 2025etik aurrera, irabazien araberako hamabost tartetan banatuta. Sistema berria datorren urtean jarriko da martxan, hala ere. Aldaketa mailakatua izango da, eta hiru urteko epean egokituko da.

Urtarriletik aurrerako taula aurreko eskaintzan onartu bezala mantendu da. 670 euro baino gutxiagoko errendimendu garbia duten autonomoek 230 euroko kotizazioa izango dute hilean, eta 225 eurokoa 2024an. Gehien irabazten dutenei dagokienez, 500 euroko kotizazioa izango dute datorren urtean, eta 530 eurokoa 2024an. Sistema malgua izango da, hala ere, eta taularen arabera dagokien zenbatekotik gora kotizatzeko aukera izango dute, eta tarte batetik bestera bi hilabetean behin aldatu ahal izango dira.

Hogei eguneko atzerapena Espainiako Gobernuak Bruselarekin adostu zuen ekainaren 30erako hitzartzea sistema berria, baina hogei egun berandu etorri da akordioa. Madrilek ekaina amaitu aurretik onartu zuen sistema egokitzeko dekretua, eta horri esker aldaketa epe barruan egin zuela argudiatu zuen, nahiz eta sistema berriak erabateko adostasuna ez izan. Izan ere, alde guztien onespena lortu nahi zuen Escrivak. Eta lortu du azkenean.

Tarte horretan dozenaka aldiz aldatu du kotizazioen zenbatekoa gobernuak. Azkenengo proposamenak, bada, ez du zerikusirik hasierako eskaintzarekin. Bi muturretan daude aldaketak, gainera: hasieran Escrivak proposatu baitzuen gutxien irabazten dutenek 184 euroko kotizazioa izatea, eta ia 1.267 eurokoa gehien fakturatzen dutenek.

Bide luzea egin du negoziazioak gaur arte. 2020rako ezarri nahi zuen sistema berria hasieran. Hala adostu zuten 2018an, eta 2019an erdibideko sistema bat ere ezarri zuten. Baina pandemiaren ondorioz eten egin ziren negoziazioak, eta iazko maiatzean berrekin zieten. Ukrainako gerrak ere eragin du atzerapen horretan.


Summary: Jaurlaritzak baimena eman dio Euneiz unibertsitate pribatuari jarduera has dezan. Espainiako Gobernuko Unibertsitate Ministerioari atxikitako Unibertsitate Kontseiluaren baimena baino ez du falta abiatzeko

Eusko Jaurlaritzaren Hezkuntza Sailak ohar bidez jakinarazi du baimena eman duela Euneiz unibertsitate pribatuaren jarduera hasteko, indarrean dagoen araudiaren arabera. Erabaki hori uztailaren 27ko 640/2021 Errege Dekretuan oinarritzen da, unibertsitateak eta unibertsitate zentroak sortu, aitortu eta baimentzekoan, eta kontuan hartzen ditu Unibasq-ek –Euskal Unibertsitate Sistemaren Kalitate Agentziak– emandako aldeko txostenak, egitasmoaren sustatzaileei eskatutako informazio guztia aztertu ondoren.

Hedatutakoaren arabera, bost gradu, gradu bikoitz bat eta hiru master eskaini nahi ditu, urtean 8.000 euro inguru ordaindu beharko direnak. Kirolari eta eduki digitalen diseinuari, garapenari eta merkaturatzeari lotutako ikasketak eskaini nahi dituzte. Josean Kerejeta enpresariak eta haren Baskonia-Alaves kirol taldeak bultzatu du sorrera. Eusteiz 2018 SAk sustatu du onartzeko eskaera, eta Iñigo Sanchez da haren administrari bakarra. Gainera, bidelagun izango ditu Enti —Bartzelonako Unibertsitatera atxikitako zentroa— eta Euses —Gironako Unibertsitatera eta Rovira i Virgili Unibertsitatera atxikitako zentroa—. Euneizek eskaintzeko asmoa duen ikasketen antzekoak dituzte, baina ez dago argi zer egiteko izango duten.

Legearen tramitazioan izan ziren desadostasunak. Eva Ferreira EHUko errektoreak kezka agertu zuen legebiltzarreko Hezkuntza Batzordean, besteak beste, langileen arloan Euneizek izan ditzakeen gabeziengatik: «Guztiz arriskutsua da unibertsitate bat sortzeko proposamenaren bideragarritasuna onartzea hori osatuko duen giza kapital akademikoaren curriculuma ezagutu ere egin gabe». Mondragon Unibertsitateko errektore Bizente Atxak «euskal unibertsitate sistema koherente bat» mantentzeko eskatu zuen, eta LABek «unibertsitate elitista bat» izatea egotzi dio. Deustuko Unibertsitateko errektore Jose Maria Guibertek, berriz, esan zuen instituzio berri batek «printzipioz beti lagun dezakeela sistema hobetzen». Eusko Legebiltzarrean ere izan ziren desadostasunak: EAJren, PSE-EEren, PP+C's-en eta Voxen babesarekin atera zen aurrera. EH Bilduk eta Elkarrekin Podemos-IUk aurka egin zuten. EHUko sindikatuek proiektuaren kontra egin zuten.


Summary: Kamioilariek diru zorroa atera beharko dute beste bost errepidetan, Bizkaian. Bidesariak urte amaieran jarriko dituzte martxan bi errepide tartetan; gainontzekoetan, 2023an. Garraiolarien elkarteak Batzar Nagusiaren egoitzaren parean bildu dira, bidesarien aurka protesta egiteko.

Bizkaiko Batzar Nagusien osoko bilkurak oniritzia eman dio lurralde horretako bost errepidetan ibilgailu astunei bidesaria jartzeko proiektuari. 101,7 kilometro ordainpekoak izango dira kamioilarientzat: Laudiotik Basaurira (BI-625), Galdakaotik Ubidera (N-240), Basurtutik Kantabriara (A-8 eta BI-10), Durangotik Kanpazarrera (N-636), eta Txorierriko korridore osoan.

Zehaztu dute noiz hasiko diren errepide horietan kobratzen: lehenengo biak (BI-625 eta N-240) urte amaiera aldera bihurtuko dira ordainpeko; gainontzekoak, berriz, 2023aren hasiera aldean.

Denera, 60 milioi euro inbertituko ditu foru gobernuak. Bi helbururekin: bata, trafikoa ahalmen handiko ordainpeko autobideetara bideratzea (AP-68 eta Supersur), eta bestea, errepideak kontserbatzeko eta mantentze lanak egiteko baliabideak jasotzea. «Gehien erabiltzen dituenak gehien hondatzen ditu; ordain ditzala», adierazi du Azpiegituretarako eta Lurralde Garapenerako diputatu Imanol Pradalesek.

EAJren eta PSE-EEren botoei esker atera da aurrera egitasmoa; EH Bildu eta Elkarrekin Bizkaia abstenitu egin dira, eta PPk kontra egin du —azken horrek herenegun aurkeztutako zuzenketak ez dituzte onartu batzarrean—.

PSE-EEk azaldu duenez, beharrezkoa zen zenbait tartetan trafiko astuna murriztea, «suntsituak izatear» baitzeuden. EH Bilduk eta Elkarrekin Bizkaiak garraiolariei laguntzeko neurriak galdegin dituzte, baita horiekin bidesariaren «eragina arintzeko» negoziatzea ere. «Neurria ez dadila izan amaieraren hasiera Bizkaian funtsezkoa den sektore batentzat», gehitu du Elkarrekin Bizkaiak. Dena dela, EAJk ziurtatu du foru aldundia sektorearekin harremanetan dagoela «etengabe», eta haren egoeraren «jakitun» dagoela.

Garraiolariak, aurka

Garraiolari autonomoen Asotrava elkartea, Hiru sindikatua eta AP-8ko, AP-68ko eta A-636 errepideetako bidesarien aurkako plataformak Bizkaiko Batzar Nagusien egoitzaren parean bildu dira goizaldean. Eragile horiek «behin eta berriro» salatu dute bidesaria ezartzeko proiektuaren helburu nagusia dirua biltzea dela, defizit publikoaren «zuloa» estaltzeko.

Bestalde, «neurri baztertzailetzat» jo dute elkarteek eta sindikatuak, soilik kamioilariak jartzen dituelako jomugan. «Bidesaria ez du ordainduko noizean behin pasatuko den kanpoko garraiolariak, egunero errepide horietan barrena dabilen gure garraiolariak baizik», adierazi dute ohar batean.

Beste bidesariak

Bizkaia ez da bidesariak ezartzeko gogotsu dagoen bakarra. Gipuzkoako foru gobernua N-1 eta A-15 errepide osoetan ibiltzeagatik kobratzen hasiko da, urte amaieran edo 2023 hasiera aldera. Aldundiak hiru foru arau onartuak ditu bidesariak arautzeko; azkena, iazko abenduan. 2018an ezarri zuen bidesaria bi errepide horietan, baina garraiolariek hainbat helegite jarri zituzten, kobrantza sistema «diskriminatzailea» zelako.

Nafarroako Gobernua ere bost errepidetan ibiltzeagatik kobratzen hasiko zaie kamioilariei: A-1ean, A-10ean, A-15ean, A-68an eta N-121-An. Apurka joango da, baina gobernuak esana du aurrenekoak «urte amaierarako» espero direla. Araban, berriz, aldundiak batzorde txostengile bat sortu du Batzar Nagusietan gaia aztertzeko. Errepideen mantentze lana nola ordaindu eta Europako legedira nola egokitu eztabaidatzen ari dira. 2026. urtean amaitu egingo da AP-68aren kontzesioa, eta lurraldeko 55 kilometroen ardura hartuko du.


Summary: Euskal Encounter etzi hasiko da, ohiko edukierarekin: 5.000 ordenagailu. Euskaltelek 60 gigabyteko sareaz hornituko du egitasmoa. Astelehenera bitartean, jarduera asko egingo dituzte Barakaldoko BECen; besteak beste, 300 norgehiagoka inguru. Gune berria egongo da aurten, ‘streaming’-ari eskainitakoa.

Euskal Encounter digitalki egin behar izan zuten 2020an, eta, iaz aurrez aurre antolatu ahal izan bazuten ere, %10eko edukiera baino ez zuen izan. Alabaina, aurten lehengora itzuliko da. Ostiraletik astelehenera egingo dute, ohiko tokian, Barakaldoko (Bizkaia) BECen, eta edukiera osoa berreskuratuko du; hau da, 5.000 ordenagailurentzako tokia. «Inoizko azkarrena» izango dela iragarri du Xabier Iturbe Euskalteleko presidenteak goizean, Bilboko Azkuna zentroan egin duten aurkezpenean: 60 gigabyteko sarea edukiko du.

Encounterrek lehengo itxura izango du, baina berrikuntza batzuk ere eskainiko dituzte. Ohiz, bost ataletan banatuta egoten da: Hardwarea, Arte Digitala, Bideo Jokoak, Software Librea eta beste ekintza batzuk hartzen dituen gunea. Bada, aurten, seigarren bat izango du, streaming-ari dedikatutakoa. «Ikusgaitasuna eman nahi diogu: lehendik ere bazegoen arren, urte hauetan indarra hartu du fenomenoak», azaldu du Sabino San Vicente antolatzaileak. Besteak beste, txoko berrian kontzertu txikiak egingo dituzte, baita lehiaketak ere. Pandemia osteko aldietan, moldaketak egin behar izan zituzten, eta horien arrastoa nabarituko da oraingoan ere: «Erlazionatzeko modua aldatu egingo da», antolatzailearen irudiko.

Era berean, Encounter partekatzeko egitasmo bat ere badela azpimarratu du San Vicentek, eta, horiek horrela, orotara 300 bat norgehiagoka antolatu dituzte, tarteka norberaren ordenagailua utzi eta elkar ezagutu dezaten parte hartzaileek. Halaber, bestelako jarduerak egingo dituzte: esaterako, hiru dimentsioko arkatzak sortzeko eta droneak erabiltzen hasteko ikastaroak. «Encounterren helburua da batera egotea, ezagutzak partekatzea, eta gauza interesgarriak sortzea aurrera begira», nabarmendu du antolatzaileak.

Bide horretatik, aurten ere Opengunea egongo da BECeko bosgarren pabiloian. Encounterren izenda eman gabe sartu daiteke gune horretan. Ikastaroak eta kontzertuak izango dira han, eta informatika enpresa batzuek euren ekoizpenak aurkeztuko dituzte.

3.000 parte hartzaile

Ohiko parte hartzaileen erdiak berreskuratzea zuten helburu aurten, 2.500 inguru, eta dagoeneko gainditu dute langa: 3.000 lagunek eman dute izena. Nolanahi ere, kopurua handituko dela aurreikusi du antolatzaileak: aurreko urteetan ez bezala, izen emate «gutxi» egon dira hasieran, baina azken egunetan nabarmen ugaritu dira. San Vicentek osasun egoerari egotzi dio gertatutakoa: «Izena emateko epea zabaldu zenean, oraindik maskararekin genbiltzan. Normala da beldurra izatea».

Parte hartzaileen profila betikoa da, gutxi-asko: gizonak dira nagusi —izena eman dutenen %85 izan dira oraingoan ere—, eta Araba, Bizkai eta Gipuzkoatik kanpokoen proportzioa ere bere horretan mantendu da.

Parte hartzaileen segurtasuna bermatzeko, Puntu Morea ipiniko dute pabiloietan. Eraso matxistez gain, homofoboak eta arrazistak ere saihesteko balioko du, San Vicenteren iritziz. Puntua aurrez aurrekoa zein digitala izango da, jazarpen birtualari erantzuteko, orobat.


Summary: Wickremesinghe hautatu dute Sri Lankako presidente. Rajapaksak protesten ondorioz dimisioa eman ostean, gaur egin dute estatuburua aukeratzeko bozketa sekretua. Manifestariek protestekin jarraitzeko asmoa dute.

Ranil Wickremesinghe da Sri Lankako presidente berria, botoen gehiengoa lortu baitu gaur egindako bozketa sekretu batean. Joan den ostiralean, Gotabaya Rajapaksa presidente ohiak kargua utzi zuen, herrialdeko protestak zirela medio. Ordutik, Wickremesinghe behin-behinean izan da estatuburu, eta asteazken honetan erabaki dute agintean mantentzea.

Wickremesinghek 134 boto jaso ditu 225 parlamentarien artean, Sri Lanka Podujana Peramuna (SLPP) alderdiaren zati baten babesarekin. Dullas Alahapperuma hautagaiak, SLPP Rajapaksaren alderdi berekoa zenak, 82 boto lortu ditu. Alderdi horren zati batek eta oposizioko lider Sajith Premadasak Alahapperumaren alde egin zuten. Azkenik, Anura Kumara Dissanayake NPP ezkerreko koalizioko kideak hiru boto eskuratu ditu soilik.

Wickremesinghek «lankidetza» eskatu du

Presidente berriak «lankidetza» eskatu die politikariei, «bereziki Dullasi eta Dissanayakeri», herrialdea krisi ekonomikotik ateratzeko. «Ez dugu banaketetarako denborarik; denekin hitz egiteko prest nago», adierazi du bozketaren emaitzak jakin berritan.

Wickremesinghe 2024ra arte izango da presidente; hain zuzen, orduan amaitzekoa zen Rajapaksaren agintaldia. Rajapaksaren ondorengoak 45 urte daramatza Ganberan, eta bost aldiz izan da lehen ministro. Hilaren 9an hartu zuen kargu hori azken aldiz, Gotabaya Rajapaksaren anaia Mahinda Rajapaksak dimisioa eman zuenean.

Protestei eutsiko diete

Sri Lanka krisi ekonomiko larria sufritzen ari da, 1948an Britainiar Inperiotik independentzia lortu zuenez geroztiko handiena. Hilabete daramate elikagai, medikamentu eta erregai eskasia pairatzen; besteak beste, zorpetze handiak, gobernu politikek eta 2019ko atentatuek eta pandemiak turismoan izandako kalteek eragin dute krisia.

Egoera ikusita, herritarrek protestak egin dituzte martxotik, Gotabaya Rajapaksaren eta Ranil Wickremesingheren dimisioak eskatzeko. Hilaren 9an, manifestariek bi politikarien etxebizitzak hartu zituzten; horren ondorioz, Rajapaksak herrialdetik alde egin zuen, eta dimisioa aurkeztu zuen ostiralean.

Gaur egindako bozketak ez ditu protestak baretu, irabazleak ez baitu herritarren oniritzia jaso. «Herriak ez zuen aukeratu Ranil (Wickremesinghe) parlamentuan egotea: Rajapaksak erabaki zuen hari aukera bat ematea», azaldu du Rifas Mohamed Farook manifestariak, eta jakinarazi du protestekin jarraitzeko asmoa dutela.


Summary: Bruselak proposatu du estatuek %15 murriztea gas kontsumoa. Beren borondatez murriztu dezaten nahi du Europako Batzordeak, Errusiak gasa erabat etengo duen arriskua dela eta, baina larrialdietan murrizketa horiek inposatzeko gaitasuna nahi du.

Gasaren gerrarako ere prest dagoelako mezua igorri dio Europako Batzordeak Errusiari. Batasuneko kideei ere bidali die mezu bat Bruselak: Putinen gasarekiko mendekotasuna apaltzeko ahalegin handiak egin behar direla, eta, egoera muturrekoa balitz, borondatezko ahalegin horiek derrigorrezkoak bihurtzea nahi duela. Nahitaez aurreztu behar da gasa negurako, ez baitago fidatzerik Errusiako hornidurarekin.

Horiek horrela, %15erainoko murrizketa derrigor ezartzeko gaitasuna edukitzea proposatu du Europako Batzordeak gaur, Gasaren Eskaria Murrizteko planaren barruan, betiere hornidura larrialdia balego. Bruselak nahi du Europako Batasuneko kideek %15erainoko murrizketa hori egin dezaten datorren urteko udaberrira arte, ez bada alertarik, beren borondatez.

Edonola ere, arautegia aldatzeaz mintzatu da Batzordea, Brusela bera gai izan dadin murrizketa horiek inposatzeko, Errusiak gas jarioa eteteko dagoen arriskua dela medio. Estatu kideekin hitz egin ondoren ezarriko lituzke gas eskariaren murrizketa horiek, dena den, eta ez da erraza aho batezko adostasuna lortzea erabaki horretan, baina orain zaila da horniduraren egoera zenbat okertuko den aurreikustea. Alerta egoera ezartzeko, desoreka handia egon beharko luke eskaintzaren eta eskariaren artean.

Ikusi gehiago: Nord Stream 2 gasbidea martxan jartzea proposatu du Putinek

«Errusia xantaia egiten ari zaigu, eta energia arma gisa erabiltzen ari da», azaldu du Ursula von der Leyen Europako Batzordeko presidenteak. «Etenak erabatekoak edo partzialak izanda ere, Europak prest egon behar du». Bruselak gasa aurrezteko planari jarri dion izena esanguratsua da: «Gasa aurreztu negu seguru baterako». Von der Leyenek Kremlini leporatu dio «presioa» abiarazi izana Ukrainako inbasioa gertatu baino hilabete batzuk lehenago Europarako hornidura murriztuta. Gaur egun Batasuna ohikoa zen kantitatearen herena baino gutxiago jasotzen ari dela esplikatu du Batzordeko presidenteak.

Bezero babestuak

Horiek horrela, abuztuaren 1etik datorren urteko martxoaren 31 arte, gasaren erabilera %15eraino apaldu beharko dute Europako Batasuneko kideek, eta horrek esan nahi du administrazio publikoek, familiek, industriak eta gas hornitzaileek neurriak hartu beharko dituztela gasa aurrezteko. Irailerako, energiari buruzko larrialdi planak egokitu beharko dituzte herrialdeek, %15eko murrizketa hori betetzeko. Ordutik aurrera, bi hilabetean behin Bruselari plan horien berri eman beharko diete estatuek. Horrez gain, gas hornidura solidarioa eskatzen duten herrialdeek frogatu beharko dute aurretik hartu dituztela behar diren neurriak gasaren kontsumoa %15 apaltzeko.

Ez alferrik, «zaurgarrienak» babesteko «elkartasuna» aipatu du Ursula von der Leyenek. «Denek» egin behar dute gasa aurrezteko ahalegina, haren hitzetan. Jakina da Alemanian eta inguruko beste herrialde batzuetan eragin handiagoa lukeela erabateko gas etenak, baina Bruselak nahi du kide guztiek ahalegin bera egitea. Ikusteko dago Espainian eta Portugalen nola hartzen diren asmo horiek, Errusiako gasaren mendekotasuna ez baita hain handia han. Datorren asteartean, hilaren 26an, Batasuneko Energia ministroek aparteko kontseilu bat egingo dute Bruselaren proposamenak aztertzeko eta onartu ala ez erabakitzeko.

Batzordeak garbi utzi du prest dagoela arautegia aldatu eta Europa osoan alerta ezartzeko gaitasuna eskuratzeko, eta, modu horretan, Batasuneko kide guztiak behartzeko, borondatezko murrizketak alde batera utzita. Betiere, estatu kideekin adostu beharko luke alerta egoera hori. «Ez badago aurrerakuntzarik edo egoerak okerrera egiten badu, Batzordeak alerta aktibatu ahal izango du edonoiz, %15eko gas aurreztea ezartzeko», adierazi du Energia komisario Kadri Simsonek. «Ez diegu esaten kideei zer neurri hartu behar dituzten, baina hainbat aukera dituzte».

Izan ere, Batzordeak irizpide batzuk proposatu ditu gasaren erabilera modu koordinatuan murrizteko estatu guztietan. Gasa ordezkatzeko beste energia iturri batzuk erabili behar direla helarazi du, eta erregai fosilak sartu ditu proposamenean. Horrekin batera, sektore guztietan egin beharko diren aurrezpen neurriak jaso ditu bere planean.

Ikatza ere, balekoa

Europako Batzordearen proposamenak garbi dio familientzako gas hornidura bermatu behar dela, baita erietxeena eta ekonomiarentzat kritikotzat jotzen diren industriena ere. Halaber, EBko lehiakortasunerako oinarrizkoa den eremuan ere gas hornidura bermatu dadin nahi du Bruselak; horregatik, gasa beste energia iturri batzuekin ordezka dadin nahi du: besteak beste, ikatzarekin. Isuri kutsagarrien gaineko kontrola asko arinduko luke Batzordeak, eta begi onez ikusiko luke estatuek ikatzaren eta energia nuklearraren aldeko pizgarriak ematea. Egungo egoeran, trantsizio ekologikoak itxaron dezakeela esaten ari da Brusela, esan gabe. Negua iristerako estatu kideen gas erreserbak ahalik eta handienak izatea baitu helburu.

Errusiak Nord Stream 1 gasbidea itxi zion Alemaniari orain dela hamar egun, eta hura berriro irekiko ez den beldur dira Europan, nahiz eta Putinek zabaltzeko asmoa duela jakinarazi duen azken orduetan. Brusela ez da fio haren hitzarekin, eta eten handi baterako prestatzen ari da. Aurreikusitako mantentze lanak egin behar dira Nord Stream 1 gasbidean, eta ikusteko dago asteon bertan berriro zabalduko den ala ez..

Errusiak Nord Stream 1 gasbidea itxi zion Alemaniari orain hamar egun, eta hura berriro irekiko ez den beldur dira Europan, nahiz eta Putinek zabaltzeko asmoa duela jakinarazi duen azken orduetan. Brusela ez da fio haren hitzarekin, eta eten handi baterako prestatzen ari da. Aurreikusitako mantentze lanak egin behar dira Nord Stream 1 gasbidean, eta ikusteko dago asteon bertan berriro zabalduko den ala ez.

Izan ere, kontraesanez betetako joko batean murgilduta daude Europako Batasuna eta Errusia. EBk Errusia zigortu nahi du Ukraina inbaditzeagatik, eta badaki zigorrik handienetako bat dela haren gasa erosteari uztea. Baina hori egin ahal izateko, aurretik bere gas biltegiak ahal bezainbeste bete behar ditu, neguan etxeak berotzeko, fabrikek funtzionatzeko eta argindarra sortzeko nahikoa gas egon dadin. Eta, horretarako, ia derrigorrezkoa da Errusiako gasa, etorkizun ez oso urrun batean erosi nahi izango ez duen gasa.

Kontraesana du Moskuko gobernuak ere. Gerra ekonomiko bat deklaratu dioten herrialdeak gasez hornitzen ari da, haiei laguntzen berarekiko mendekotasuna behin betiko hausten. Baina, aldi berean, gas horrek ematen dizkion diru sarreren beharra dauka, bere kutxak betetzen dituen iturri nagusietako bat baita.


Summary: Confebask: «Langileek egokitu egin behar dute erosteko ahalmena ez galtzeko eskaera». Azken astean sindikatuekin lan akordio handiak lortu arren, enpresarien elkarte horren ustez eragile sozialak ez dira «ulerkorrak» egoerarekin. Eduardo Zubiaurre ez da presidente kargura itzuliko, eta Isabel Bustok amaituko du legealdia postu horretan.

Confebaskek sindikatuei mezu argia bidali die urteroko batzar orokorraren aurretik: «Ez da konfrontaziorako garaia, akordiorakoa baizik». Isabel Busto presidenteak hitz gogorrak erabili ditu «eragile sozial batzuen» jarrera kritikatzeko. Egoera ekonomikoarekin «ulerkorrak» ez izatea egotzi die, eta beti «gatazka» bila ibiltzea. Deigarria da mezu hori zabaltzea, azken astean lan akordio handiak lortu baitira. Era berean, elkarteak jakinarazi du Eduardo Zubiaurre ez dela kargura itzuliko eta Bustok amaituko duela haren agintaldia. Zubiaurrek osasun arrazoiengatik utzi zuen kargua, eta urtebete gelditzen zitzaion agintean.

Azken hamar egunetan Gipuzkoako eraikuntzako eta papergintzako lan hitzarmenak, Bizkaiko bulego garbitzaileena eta Mercedesek Gasteizen duen plantakoa —Euskal Herriko lantegirik handienekoa— berritzeko akordioak lortu dira; hala ere, Confebaskek sindikatuen jarduna kritikatu du. Lan gatazkak izan dira urteroko balantzearen bizkarrezurra: «Albo batera utzi behar dute joera hori, gatazka erabiltzekoa alde baten baldintzak inposatzeko. Aldarrikapen sindikal batzuek arriskuan jar ditzakete pisu handiko jardun batzuk». 30.000 langileri eragiten dieten akordioak adostu diren astean bertan horrelako adierazpenak egitea kontraesana ez al den galdetuta, Eduardo Aretxaga idazkari nagusiak gogoratu du beste sektore batzuetan badaudela grebak: «Akordioak bilatzen diren tokietan, aurkitzen ditugu. Ekuazioa doitu behar da: erosteko ahalmena eta enpresaren jasangarritasuna».

Bustok nabarmendu gaur egungoaren gisako egoera zailetan enpresek, erakunde publikoek eta langileek egin behar dituztela ahaleginak. Beharginei esan die egokitu egin beharko luketela erosteko ahalmenetik «ezer ere» ez galtzeko «eskaera historikoa», eta ulertu behar dutela «soldata moderazioa» ezinbestekoa dela oraintxe. Erakundeei, berriz, eskatu die enpresarik eta herritarrik zaurgarrienei bideratzeko inflazioak eragindako ezohiko zigor bilketaren handitzea. Enpresek bitartean irabazien berrinbertsioa lehenetsiko dutela esan du, inbertsio estrategikoei eusteko asmoz.

Bustok «errenta paktuaren» aukera plazaratu du. Aukera moduan aipatu ondoren, Aretxagak gehiago sakondu du: «Akordioez ari gara, enpresen, sektoreen edo lurraldeen eremuan. Errenten banaketa da, irabaziak eta soldata errentak. Oreka bat bilatzea, erosteko ahalmenaren zatirik handiena berreskuratu ahal izateko, baina enpresaren bideragarritasuna ziurtatuz. Etorkizunera begira horrek bermatuko baitu errenta. Eta errealitatean oinarrituta saiatu behar da, eta ez gatazkaren bidez. Guretzat, enpresa proiektu partekatu bat da, eta ez konfrontaziorako proiektu bat. Ezin da izan ‘emadazu niri nirea, zurearen bizkar’».

Lan harremanen arloa alde batera utzita, Bustok nabarmendu Araba, Bizkai eta Gipuzkoako enpresen %90ek %10etik beherako irabaziak dituztela: «Are gehiago, enpresa askok irabazi tarterik gabe dihardute lanean, eta hainbat galera onartuz» Horiek horrela, %3,5-4ko hazkundea iragarri du urte amaierarako: «Betiere Errusiak Europari gasa eteten ez badio, eta inflazioak marka guztiak hausten jarraitzen ez badu». Eusko Jaurlaritzak %4,5eko igoera iragarri zuen martxoan.


Summary: Draghi prest dago karguan jarraitzeko, gobernu barruko liskarrak konpontzeko baldintzarekin. Italiako lehen ministroak azaldu du beharrezkoa dela gobernu «sendo eta bateratu bat» sortzea, eta «konfiantzazko paktu zintzo eta konkretu bat egitea» proposatu die legebiltzarkide eta alderdiei.

Mario Draghi Italiako lehen ministroa bere karguan jarraitzeko prest agertu da, gobernu koalizioaren barruan dauden gatazkak konpontzeko baldintzarekin. Joan den astean aurkeztu zuen dimisioa Draghik, baina Italiako presidenteak ez zion onartu. M5S 5 Izar Mugimenduarekin eta haren buruzagi Giuseppe Conterekin izandako desadostasunen ondorioz hartu zuen erabaki hori lehen ministroak. M5S ez zen azaldu uztailaren 14an egin zuten Senatuko bozketara, eta hori gabe kargua utziko zuela iragarria zuen lehendik Draghik. Hala ere, gaur goizean jakinarazi du karguan jarraituko duela Italiako gobernua indartzeko asmoz.

Ikusi gehiago: Italiako presidenteak ez du onartu Draghiren dimisioa

Draghik gobernu «sendo eta bateratu bat» sortzea beharrezkoa dela azaldu du gaur Senatuan egindako agerraldian. Legebiltzarkideei eta alderdiei ere mintzatu zaie, proposamen batekin. «Beharrezkoa da konfiantzazko paktu zintzo eta konkretu bat egitea, herrialdea hobetzen lagundu zigunaren parekoa; prest al zaudete?». Horrela, adierazi du «batasun nazionalaren porrotaren ondorioz» erabaki zuela kargua uztea. Esan du konfiantza mozioaren bozketa «ezin dela albo batera utzi», eta «paktu bateratu, ausart eta sinesgarri bat» egitea dela «batera jarraitzeko aukera bakarra».

Italiako herritarren nahiei entzutea beharrezkotzat jo du lehen ministroak, eta azken egunetako mobilizazioei «kasu ez egitea» ezinezkoa dela azaldu du. Horrez gain, iragan hilabeteetan «gobernu honen zilegitasun demokratikoaren eta eraginkortasunaren bermerik onena» batasun nazionala izan dela esan du. Hizketaldia amaitu du esanez boto emaileen aurrean inoiz aurkeztu ez den lehen ministro batek «ahalik eta babesik handiena izan behar duela parlamentuan», eta italiar guztiei erantzun bat eman behar zaiela.


Summary: Gipuzkoako Plataforma Antitaurinoa sortu dute, zezenketak amaiarazteko. Hainbat elkartek eta eragile politikok osatu dute taldea, «historiaurreko sarraskiari» amaiera emateko. Lehen mobilizazioa Donostian egingo dute, abuztuaren 13an, Aste Nagusiko zezenketak salatzeko.

Donostiako udaletxean aurkeztu dute gaur Gipuzkoako Plataforma Antitaurinoa, herrialdean zezenketak amai daitezen; hainbat elkarte animalista eta naturistatako eta eragile politikotako ordezkariek hartu dute parte aurkezpenean. Ainhoa Jauregi zezenketen aurkako plataformako kideak dio «jendarte moderno batek» ez dituela onartu behar animaliekiko tratu txarrak: «Ez dugu amore emango historiaurreko sarraski edo odoluste hori gure herrietatik desagerrarazi arte. Hori gertatzen ez den bitartean, jarraituko dugu zezenketen kontrako mobilizazioak egiten». Abuztuaren 13an egingo dute lehen mobilizazioa, Donostian, Aste Nagusian zezenketak egingo baitira Illunben. Bulebarretik abiatuko da manifestazioa, 18:00etan.

Gipuzkoako beste udalerri batzuetan ere zezenketak egiten dira oraindik, Zestoan, Deban eta Azpeitian, esaterako, eta gainontzeko ia guztietako jaietan bestelako zezen jarduerak egiten dira. Hori dela eta, korronte ezberdinetako taldeek osatutako plataforma hori sortu dute, eta taldera atxikitzeko tartea zabalik dagoela adierazi dute. Izan ere, Juan Mari Beldarrain Eguzki Elkarte Ekologistako kideak esan du transbertsaltasuna dela zezenketen aurkako mugimendua bereizten duen ezaugarri nagusia: «Zezenketen aurkako sentimendua ezaugarritzen duena da talde politikoei atxikita ez dagoen eta animalien aurkako tratu txarrak arbuiatzen dituen jende asko dagoela. Jende hau gehiengoa izango da abuztuaren 13ko mobilizazioan».

Plataforma osatzen duten talde gehienak ingurumenaren aldekoak, ekologistak eta animalien eskubideen aldekoak direla dio Beldarrainek. Hauek dira plataforma osatu duten elkarte batzuk: Eguzki, Donostia Antitaurina Orain, PACMA, Elkarrekin Ahal Dugu, Donostiako EH Bildu, Lau Katu, Libertad Animal Navarra eta Bihotzetik elkartea.

Zezenketen inguruko galdeketak

Espainiako Gobernuaren EAEko Ordezkaritzak debekatu egin zuen 2016an zezenketei buruzko Donostiako herri galdeketa. Jauregik adierazi du Donostiako Udalak ez duela debeku hori gainditzeko ezer egin horren ostean. Galdeketa hori bultzatzeko sortu zen Donostia Antitaurina Orain elkartea, eta orain plataforma zabalago baten sorreran ere hartu du parte.


Summary: Londresek beste zentral nuklear bat eraikitzeko baimena eman du. Frantziako EDF eta Txinako CGN konpainiek eraikiko lukete Sizewell C zentrala, egitasmoaren arabera

Erresuma Batuko Gobernuak gaur adierazi duenez, baimena eman du zentral nuklear bat eraikitzeko Ingalaterrako hego-ekialdeko Suffolk konderrian. Frantziako EDF konpainiak eta Txinako CGN talde publikoak eraikiko du zentrala, eta egitasmoak 23.500 milioi euroko aurrekontua du. Kwasi Kwarteng Energia eta Industria ministroak esan duenez, Sizewell C izena jarriko diote zentral nuklear berriari, eta Sizewell B plantaren ondoan eraikiko dute. Sizewell A zentralak bi erreaktore ditu, baina desmuntatzeko bidean dago. B plantak EPR (europar erreaktore presurizatua) sistemako erreaktore bakarra du, eta Erresuma Batuko zentralik berriena da. Eraiki nahi duten C zentralak bi EPR erreaktore izango ditu, eta 3,2 megawatt argindar sortuko ditu.

Gobernuak hitzeman du 117,5 milioi euro jarriko dituela, eta zentralaren %20ren jabe izango da.

Gutxienez hamar urte dira egitasmoa mahai gainean jarri zutela. Kritika handiak egin dizkiote talde ekologistek. «Denbora eta dirua gastatu beharrean gezurrezko konponbide horretan, Gobernuak ahal duen guztia egin beharko luke energia iturri berriztagarriak energia sistemaren bizkarrezur bihurtzen, merkeagoak, garbiagoak eta seguruagoak direlako», esan du Greenpeacek Erresuma Batuan duen zientzialari buru Dough Parrek.

Izan ere, Frantziako konpainia EPR erreaktore bat eraikitzen hasi zen 2007. urtean, Normandiako Mantxa departamenduko Flamanville herrian. 2012an zen lanean hastekoa, baina data atzeratuz joan dira, eta oraindik ez dute martxan jarri. Bitartean, hura eraikitzeko aurrekontua puztu egin da urteotan: hasieran halako bost da orain. Frantziako Gobernuak atzo iragarri zuen Electricite de Francen (EDF) falta zaizkion akzioen %15,90 erosteko eskaintza bat egingo duela, konpainia erabat publiko bihurtzeko: 12 euro eskainiko ditu akzio bakoitzeko, eta 9.700 milioi euro jarriko ditu guztira. Emmanuel Macron Frantziako presidenteak esan du erabakiarekin Ukrainaren inbasioaren ostean Errusiarekiko energiarekiko menpekotasuna murriztu nahi duela.

NBE, Ukrainako zentralekin kezkatuta

Ukrainako Zaporizhiako zentral nuklearreko egoera «jasanezina» dela esan zuen atzo Nazio Batuen Erakundeko agentzia nuklearreko (OIEA) buru Rafael Grossik. Martxoan, inbasioaren hasieran, okupatu zuten Errusiako militarrek zentrala, eta oraindik beren menpe daukate. Europako handienetako bat da: sei erreaktore ditu, eta 5.700 magawatt argindar sortzeko ahalmena du.

«Denbora igaro ahala, are jasanezinagoa da egoera», esan du Grossik, «ikuskatu ezinik jarraitzen dugu».

Izan ere, zentraletik helduriko datuetan etenak gertatzen dira tarteka, azaldu duenez. Konponketa eta zaintza lanak egin behar dira zentralean, «baina ez dira egiten ari».

Zentrala ikuskatzera joateko prest zegoela esan zuen Grossik ekainean, baina Ukrainako Gobernuak gogor gaitzetsi zuen asmoa, NBEren bisitak nolabaiteko zilegitasuna emango liokeelako errusiarren okupazioari.


Summary: Alvaro Garrido sukaldariak bere bost euskal jatetxe gustukoenen zerrenda atera du. Arrea, Jauregibarria, Txakoli Simon, Zarate eta Zuberoak osatzen dute sukaldari bilbotarraren zerrenda. Pandemiak eragindako kalteak pairatu behar izan dituzten arren, aurrera ateratzea lortu dute jatetxeek.

Alvaro Garrido sukaldariak (Bilbo, 1976) bere bost euskal jatetxe gustukoenen zerrenda argitaratu du New York Times egunkarian. Garrido, bere emazte Lara Martinekin batera, Bilboko Mina jatetxearen jabea da. Hiriaren bihotzean dago Mina, eta 2013. urtean lehen Michelin izarra lortu zuen. Sukaldaritza ogibide gogorra eta oso lotua den arren, libre dagoenean inguruko jatetxeetara joatea gustuko du Garridok.

Ostalaritza izan da pandemiaren kolpe bortitzenak pairatu dituen sektoreetako bat zalantzarik gabe. Azken urteetan jatetxeek gorriak ikusi behar izan badituzte ere, askok lortu dute aurrera jarraitzea. Horren adibide dira Alvaroren zerrenda osatzen duten jatetxeak. Horietako batzuek eskaintza zein zerbitzua eraldatuz aurkitu zuten irtenbidea pandemia garaian. Bilboko Zarate jatetxeak, esaterako, betiko zerbitzua eskaintzeaz gain, itsasoko produktuak take away eran eramateko zerbitzua sortu zuen.

Exceltur Espainiako turismo industriaren elkarteak urtarrileko txosten batean iragarri zuen Espainiako turismoaren barne produktu gordina pandemia aurreko mailaren %88ra hel zitekeela 2022an (135 mila milioi euro inguru). Kopuru hori 2021. urtean lortutakoa baino 47 mila milioi euro gehiago bada ere, 2019an lortutakoa baino 19 mila milioi euro gutxiago da. Neurriak murriztearekin batera, jendeari bidaiatzeko gogoa piztu zaio berriro, eta jatetxeen bueltan ere elkartzen hasi dira.

Uda honetan zein edozein momentutan ondo jan nahi izanez gero, hemen Alvaro Garridoren bost euskal jatetxe gustukoenen zerrenda:

Arrea

Edorta Lamo sukaldariaren jatetxea da Arrea, eta Kanpezun (Araba) dago. Hamalau urte Donostiako A Fuego Negro jatetxean lanean aritu ostean, itxi egin behar izan zuen, pandemiak eraginda. Erabaki zail hori hartu izanak bere jaioterrira itzultzera bultzatu zuen, eta, horrela, Arrea jatetxea sortu zuen Kanpezun.

Jatetxe honen bereizgarri nagusia da beraiek espresuki bildutako produktu freskoekin kozinatzen dutela. Eguneko menuak 20 euro balio ditu, eta bestelako menuak, berriz, 40 euro.

Jauregibarria

Bilbotik 20 bat minutura dago Jauregibarria, Amorebieta-Etxanon, eta Beñat Ormaetxea da haren jabea. Bertan, Euskal avant-garde sukaldaritza deiturikoa egiten dute, hau da, betiko platerei ukitu modernoa ematen diete zenbait teknika erabiliz. Haiek ere bertako produktu freskoak erabiltzen dituzte sukaldean. Janari ederra eskaintzeaz gain, inguru paregabean dago jatetxea. Bere izen bereko parke botanikoak inguratzen du, hain zuzen ere.

Pandemia garaian turisten kopurua apaldu bazen ere, Ormaetxeak aldaketarik nabaritu ez izana azpimarratzen du. «Hiru industrialde garrantzitsuetatik gertu gaude, eta, ondorioz, langile jendea egunero etorri izan da».

Txakoli Simon

Bilbon dagoen erretegi bat da Txakoli Simon, eta Oscar Garcia da kudeatzailea. Janari tradizionala eskaintzen dute, eta Galiziako ganadutegi batetik hartzen duten txuleta da haien plater izarra. Bilboko onenetakotzat jotzen da.

Pandemia garaian ez zuten take away edo bestelako zerbitzurik martxan jarri, baina, ireki bezain laster, bezero kopurua nabarmen handitu zen.

Zarate

Zarate jatetxea Bilbon dago, eta Sergio Ortiz de Zarate da bertako sukaldaria. Lekeition hasi zen lehenengo aldiz sukaldean Zarate, eta hastapen horien ukitua nabari da haren plateretan. Kantauri itsasoan barrena murgiltzen duen kartaz gain, 11 platereko menu bat ere eskaintzen dute. Kartako platerek 25 eurotik gora balio dute, eta 11 platereko menuak, berriz, 105 euro.

Pandemia garaian sortutako La Lonja de Zarate orain itxi badute ere, jangelan betiko eskaintza martxan dute.

Zuberoa

Euskal Herriko jatetxe ospetsuenetakoa da Oiartzungo Zuberoa jatetxea. 600 urte inguru dauzkan baserri batean dago, eta Hilario Arbelaitz da sukaldaria. Belaunaldiz belaunaldi pasatu da jatetxe hau, eta euskal plater tradizionalak prestatzen dituzte, ukitu moderno batekin. Michelin izar bat ere badu.

Bederatzi platereko menua eskaintzen dute 159,50 euroan, eta sarrerako platerek, berriz, 38,50 eurotik gora balio dute. Pandemia igaro ostean arazo batzuk izan zituzten arren, bezeroen kopuruak gora egin du oso denbora gutxian.


Summary: Pogacarrek hirugarren etapa garaipena lortu du, Peyragudesen. Esprintean gailendu zaio Vingegaard liderrari, baina ez du lortu maillot horiduna gurpiletik ateratzea.

Tadej Pogacarrek (UAE) irabazi du Frantziako Tourreko hamazazpigarren etapa, Peyragudesen (8 kilometro, eta %7,8ko pendiza). UAEk erakustaldia eman du, eta goi mailako txirrindularitza ikusteko aukera izan dute Pirinioetara bertaratu diren zaleek. Hala ere, Jonas Vingegaard (Jumbo-Visma) haren gurpilean helmugaratu da, eta lau segundo murriztu du aldea esloveniarrak, helmugako gainsaria hartu eta gero. Brandon Mcnultyk, Pogacarren taldekideak, lan bikaina egin du azkeneko bi mendateetan, baina esloveniarrak ez du lortu lidergora gerturatzea. Danimarkarra gurpilean itsatsita eduki du une oro, eta Pogacarri argi utzi dio ez diola metro bakar bat ere hartzen utziko.

Beste behin ere albiste txarrekin hasi du UAE taldeak eguna. COVID-19an positibo emanda zenbait taldekide etxera joan eta gero, Marc Soler galdu zuten aurreko etapan. Oraingoan, Rafal Majkak ere lasterketa utzi behar izan du, belauneko lesio baten ondorioz. Hori dela eta, soilik hiru taldekideren laguntza izango du Pogacarrek azken asteko bi etapa gogorrenetan maillot horia berreskuratzen saiatzeko.

Saint Gaudensetik abiatu da Pirinioetako bigarren etapa, eta Peyragudes mendate historikoko helmugara iritsi arte 130 kilometro egin dituzte txirrindulariek. Etapa motza izanik, mugimendu asko espero ziren, eta hala izan da. Eguneko ihesaldia sortzeko 60 kilometro itxaron behar izan dituzte txirrindulariek, tropelak ez duelako saiakerarik baimendu. Alexei Lutsenkok (Astana) eta Thibaut Pinotek (FDJ) lortu dute taldeari aurre hartzea, eta haien atzetik beste taldetxo bat abiatu da. Minutu bat baino gehiagoren aldea izan dute, baina berehala jarri da UAE lanean. Horquette d’Ancizanen (8,1km, %5,1) lortu du atzeko taldetxoak aurreko bikotearekin bat egitea, baina, UAEk talde nagusian egin duen lanaren ondorioz, hurrengo mendatean bertan ezerezean utzi dute saiakera.

Val Louronen gora (10,8 km, %6,8), triskantza eragin du UAEk tropel nagusian, taldearen erasorako jarreraren ondorioz. Azpi-azpitik jarri du erritmo bizia Mikkel Bjergek, eta hura lehertu denean Brandon Mcnulty taldekidea jarri da buruan. Banaka-banaka atzean gelditu dira gainontzeko faboritoak, eta liderra taldekiderik gabe uztea lortu du Pogacarren taldeak. Majka etxera joan den egunean bertan, orain arte izan ez duten gorputzaldia izan dute horretarako UAEko morroiek, eta helburua lortu dute: Pogacarren eta Vingegaarren artekoa buruz buruko lehian uztea.

Ihesaldia ezerezean utzi du Mcnultyk berehala, eta Pogacar eta Vingegaard bakarrik gelditu dira harekin. Zaila da hain gutxirekin hainbeste egitea, eta gutxien espero zenean iritsi da UAEren mailarik onena. Azkeneko 200 metroetan, Pogacarrek berak erritmoa bizitu du, metro batzuk hartzeko intentzioarekin, baina haren gurpilari itsatsi zaio Vingegaard liderra. Jaitsiera hirurek elkarrekin egin dute, eta hala iritsi dira eguneko azken mendatera: Peyragudesera.

Mcnultyk berak ezarri du berriro ere erritmoa hirukotean, eta atzekoekin aldeak handitu ditu. Bi oilarrak estatubatuarraren erritmoan aritu dira mendatea hasi eta amaierara arte. Taldekideen lana bikaina izan den arren, Pogacarrek ezin izan du haien lana biribildu. Ez du erritmoa aldatzeko indarrik izan, eta etapa garaipenerako lehian soilik mugitu da. Azkeneko 300 metroetan (%16ko pendiza) abiatu da etapa garaipenaren bila, eta une batez Vingegaardek aurreratu duen arren, etapa garaipena behintzat lortu du esloveniarrak. Hirugarrena du aurtengo Tourrean aurreko bi ekitaldietako irabazleak, baina aurtengo liderra harekin batera helmugaratu da. 2.18ren aldea dauka orain Vingegaardek.

Gainerako faboritoen artean Geraint Thomas (Ineos) sartu da hirukotearen atzetik, eta podiumerako azken postua sendotu egin du. Romain Bardet (DSM) iritsi da haren atzetik, eta postu batzuk egin du aurrera sailkapen nagusian.


Summary: Mario Draghik egiaztatu du ez duela aliantzako alderdi nagusien babesik. M5Sk, Legak eta Forza Italiak ez dute bozkatu Italiako lehen ministroaren aldeko konfiantza mozioan. Bihar, Diputatuen Ganberan dira bozkatzekoak. Contek gobernuburuaren haiekiko jarrera kritikatu du

Mario Draghik Italiako Senatura jo du gaur, aurreko astean piztutako gobernu krisiaren ondoren frogatu nahi zuelako ea azken urte eta erdian kabinetean bazkide izan dituen alderdiek berarengan federik ba ote duten. Lehen ministroak goi ganberan nabarmendu duenez, ahaldunduta sentitzen da, azkeneko egunetan «herrialdearen babesa» nabaritu duelako joan den astean dimisioa eman eta Sergio Mattarella presidenteak hori ez onartu ondoren. Horrenbestez, «batasuna» eskatu die koalizioko kideei, 2021ean adostutakoa «berreraikitzeko». Egiaztatu du, ordea, batasunik ez dagoela. Konfiantza mozioa irabazi du, bai, baina gobernuko hiru indar politiko nagusiek, M5S 5 Izar Mugimenduak, Legak eta Forza Italiak, ez dute bozketan parte hartu; hau da, bizkarra eman diote.

Halere, Draghik ez du gaur bertan erabaki bat hartu. Diputatuen Ganberan mozio bera bozkatzekoak dira bihar, eta, okerrik ezean, hor ere bizkarra emango diote koalizio gobernuko bazkide nagusiek. Hori gertatzen bada, eta joan den astekoa aintzat hartuta, Quirinal jauregira joko du berriro, Mattarella presidenteari dimisioa aurkezteko.

Eta estatuburuak hiru aukera ditu: Draghiri eskatzea beste gehiengo parlamentario bat osatzeko eta 2023ko martxoan bukatzekoa den legegintzaldia modu horretan amaitzeko; zeregin hori beste pertsona bati ematea; edo hauteskundeak aurreratzea.

Goi ganberako osoko bilkura hasteko gaur goizean emandako diskurtsoan, Draghik galdetu die Legako, Forza Italiako eta M5Sko senatariei ea 2021eko otsaileko ituna berreraikitzeko prest ote dauden. «Aurreneko hilabeteetan egindako ahalegina berresteko prest zaudete?». Testuinguru ekonomikoari eta sozialari erreparatuta, «ausardiaz eta sinesgarritasunez» jokatzera deitu ditu. Arratsaldean, erantzunen txandan, konfiantza mozioan babestu zezatela eskatu die. Baina Matteo Salvinik (Lega) eta Silvio Berlusconik (Forza Italia) ihardetsi diote ohar bateratu bat kaleratuz eta eskakizun argi bat eginez: babestuko zutela baldin eta gobernua berritzen bazuen eta M5S 5 horretatik kanpo geratzen bazen. Bide batez, eta posizio hori indartzeko, mozio propio bat erregistratu du Legak Senatuan, eskatuz «gobernuaren berrikuntza sakon bat».

Luigi Di Maio Atzerri ministroaren arabera, politikak «porrot» egin du Italian. Bozketaren ondoren M5Sko diputatuak Twitterren idatzi duenez, «larrialdi» egoera baten aurrean ez da «gaitasunik» egon «gobernatzeko erantzukizuna» hartzeko. «Italiarren etorkizunarekin jolas egin da. Aukera tragiko honen ondorioek historian iraungo dute». M5Sko lider Giuseppe Contek Draghi bera kritikatu zuen, eta azpimarratu du lehen ministroak haiekiko jarrera «gutxiesgarria» eduki duela.

COVID-19ak eragindako pandemiari aurre egiteko, iazko otsailean batasun nazionaleko gobernu bat osatu zuten zazpi alderdik. Joan den ostegunean, ordea, M5Sek ez zuen parte hartu inflazioari aurre egiteko kabineteak Senatuan aurkeztutako dekretu baten bozketan. Draghik interpretatu zuen ez zirela «baldintzak» betetzen berak agintean jarraitzeko, eta orduan dimisioa eman zuen. Mattarellak eskatu zion parlamentura itzul zedila, «egoera aztertzera».

Bueltatu da, bai, goi ganberara, azalpenak ematen hasi da, eta aliantzako kideak goxatzeko eta haien babesa bilatzeko adierazi die azken hilabeteetako «emaitzen meritua» haiena zela, haien arteko aldeak baztertzeagatik eta «herrialdearen alde» lan egiteagatik. Baina belarrietatik tira ere egin die 2011 eta 2019 artean Europako Banku Zentraleko burua izandakoak: «Alderdiek, zoritxarrez, batasun eskaeratik bereizteko desira bat ezarri dute». Azkeneko hilabeteetako ika-mikak aipatu ditu, eta, bereziki, M5Sen kontra egin du. Aurpegiratze horiek gorabehera, aliantzako indarrei eskatu die pandemia ondorengo suspertze planean jasotakoa elkarrekin osatzea.

Melonik bozak nahi ditu Aliantzako kideek ez diete, berez, asmo horiei muzin egin. FdI Italiako Anaiak eskuin muturreko alderdiko lider Giorgia Melonik, berriz, gobernu krisia aintzat hartuta «berehala» hauteskundeak aurreratzeko exijitu dio Draghiri, sare sozialetan idatzitako mezu batean. Lehen ministroari egotzi dio, gainera, «botere guztia» eduki nahi izatea, eta M5Sren jarrera kritikatu du. Azken hilabetean boto intentzioari buruzko 21 zundaketa egin dituzte Italian, eta horietako hemeretzitan Italiako Anaiak zen alderdi bozkatuena.


Summary: Paredes, Garcia eta Sarriegi txapelketatik kanpo geratu dira. Ingalaterra uste baino estuago sailkatu da finalerdietarako. 83. minutuan lortu dute berdinketa ingelesek, eta luzapenean lortu dute sailkatzea. Etxekoak deseroso aritu dira, eta Espainiak nahi zuen lekuan izan du kanporaketa minutu askoan.

Ingalaterra Europako Txapelketako finalerdietarako sailkatu da asteazken gauean. Baina uste baino gehiago sufrituz. Izan ere, Espainiak estu hartu du. Etxekoek 83. minutuan sartu dute berdinketaren gola, eta luzapenean nagusitu dira. Georgia Stanwayk egin du gol erabakigarria, urrutiko jaurtiketa batean. Hala, Irene Paredes, Lucia Garcia eta Amaiur Sarriegi txapelketatik kanpo geratu dira.

Multzo fasean bezala, Ingalaterra zuzen eta bizi jokatzen ahalegindu da. Baina Espainiak ondo eutsi dio, eta, luzaroan baloiaren jabe izanez, komeni zitzaion lekura eraman du partida. Espainia nagusituz joan da, eta batez ere hegaletik min handia egin du, Marta Cardona eta Maria Caldenteyren bidez. Baina ez du asmatu. Ingalaterra baloi luzeen eta geldikako jokaldien bidez ahalegindu da partidaren norabidea aldatzen. Helen Whitek gola sartu du falta batean, baina epaileak baliorik gabe utzi du, jokoz kanpo zegoelako.

Nahiz eta ez balio izan, gol horrek hauspoa eman dio Ingalaterrari, eta lehen zatiaren azken bost minutuetan estutu egin du. Baina 0-0 amaitu da lehen zatia.

Bigarren zatian ere, Ingalaterra hobeto hasi da, baina gola Espainiak sartu du. Esther Garciak egin du, Athenea del Castilloren bakarkako jokaldi batean ostean. 55. minutua zen. Ingalaterrako hautatzaileak, Sarina Wiegmanek, White eta Beath Mead kendu ditu, bi golegile nagusiak. Etxekoek estutu egin dute, baina Espainiak nortasunez jokatzen jarraitu du. 83. minutuan, ordea, jokaldi islatu batean gola sartu du Ingalaterrak. Ella Tonnek egin du. Partida luzapenera joan da.

Hortik aurrera, berdinketak eta zaleek bultzatuta, Ingalaterrak eraman du jokoaren ekimena. Fisikoki ere nagusi izan da, eta hori antzeman egin da luzapenean. Espainia ez da gai izan luzapeneko bigarren zatira arte aukerarik sortzeko. Eta Stanwayren golak erabakita utzi du kanporaketa. Aitana Bonmatik baino ez du izan aukera bat kanporaketa penaltietara eramateko. Baina ez du lortu.


Summary: Errusiak berriz zabaldu du Nord Stream 1 gasbidearen iturria. Hamar egunez egon da geldirik, mantentze lanengatik. Edonola ere, Errusiatik Alemaniara bidal dezakeen gasaren %40 besterik ez da garraiatzen ari.

Arnasa hartu dute Alemaniak eta Europako Batasunak oro har, baina ez dakite noiz arte eutsi ahal izango dioten horrela. Alemaniara doan Nord Stream 1 gasbidearen giltza ireki du ostegun honetan Errusiako Gazprom konpainiak, uztailaren 11n itxi ondoren, konponketa lan batzuen atzerapena argudiatuta. Hitzartu moduan, 06:00 aldera hasi da berriz martxan. «Nord Stream AG enpresak arrakastaz bete ditu planifikatutako lanak, ezarritako epeen barruan», azaldu du operadoreak ohar labur batean. Edonola ere, Alemaniako agintariek azaldu dutenez, eraman dezakeen gasaren %40 besterik ez da garraiatzen ari oraingoz.

Gaurko epea zuten hitzartuta Gazpromek eta haren bezeroek, baina Berlin eta Brusela beldur ziren Errusiak ez ote zuen iturria erabat itxiko, Ukrainako gerragatik Moskuri jarritako zigorren erantzun moduan. «Errusiak xantaia egiten digu. Energia arma gisa erabiltzen du. Europak prest egon behar du, Errusiak hornikuntza eteten duenerako», ohartarazi zuen atzo Ursula Von der Leyen Europako Batzordeko presidenteak, gasaren kontsumoa murrizteko planaren aurkezpenean.

Bruselak Errusiari ezar diezaiokeen zigorrik handienetako bat da haren gasa erosteari uztea. Baina hori egin ahal izateko, aurretik bere gas biltegiak ahal bezain beste bete behar ditu, argindarra ekoizteko eta herritarren eta fabriken beharrak bermatzeko. Errusiako gasarekiko mendekotasun gehien duten herrialdeak buru-belarri dabiltza hornitzaile berrien bila.

Ikusi gehiago: Gasa aurrezteko gomendioak

Oraingoz, EBko gas biltegiak %64an daude beteta, baina Bruselak negua baino lehen %80ra iristea eskatu die estatu kideei, eta, horretarako, %15 aurrezteko bideak ezartzeko. Egoera bereziki kezkagarria da Europa ekialdeko herrialdeentzat: adibidez, Austriak %49an ditu bere erreserbak, eta Hungariak % 46,4an. Alemaniakoak eta Italiakoak, berriz, % 65ean eta % 67,8an daude. Aldiz, Espainiakoak eta Frantziakoak % 74,6an eta % 71,6an. Espainia da, hain zuzen, Batzordearen proposamenarekin kritikoen agertu den herrialdeetako bat. Harekin batera, Portugal eta Grezia azaldu dira aurka. Datorren asteartean bilduko da Europar Kontseilua.

«Ezer baino hobea»

Ekainaren erdialdetik Errusiatik Alemaniara doan gasbidea bere gaitasunaren % 40an aritu da. Gazpromek ematen zuen justifikazioa zen Kanada blokeatzen ari zela Siemensek han egiten duen turbina baten motorraren bidalketa. Dena den, Vladimir Putin Errusiako presidenteak ohartarazi du pieza horretaz gain beste batek ere huts egin duela eta konpondu egin behar dela. Uztailaren 26rako epea jarri dute lan horiek amaitzeko.

Gazpromek Alemaniako isuriaren giltza ireki eta berehala nabaritu zen horren eragina gasaren etorkizuneko prezioetan. Erreferentziazko merkatuan, Herbehereetako TTFn, eguneko lehen salmentak 149 euroan egin ziren, %8 merkeago. Duela urtebete 21 euro eskas ziren, eta duela hilabete, berriz, 85 euro. Orduz gero, haren prezioa bikoiztu egin da, neguan Europan gas eskasia egon daitekeen beldurraren ondorioz.

Alemaniako energia erregulatzailearen buruak Klaus Muellerrek onartu du Nord Streamek mozketaren aurretik bezala jardungo duela, %40an. «Ezer baino hobea da hori. Hori lor badezakegu, [gasa] biltegiratzen jarrai dezakegu». Dena den, aitortu du kopuru horrekin oso zaila izan zaiola Alemaniari inguruko herrialdeak beren biltegiak betetzen laguntzea, Europako Batzordeak proposatu duen moduan. Dena den, Bruselaren plana babestu du.

Alemaniarekin batera Italia ere ordaintzen ari da Errusiako gasarekiko mendekotasuna. Ekainean Gazpromek Eni Italiako hidrokarburo konpainiari bi heren murriztu dio isuria, egunean, 21 milioi metro kubiko bidaliz. Enik jakinarazi du gaur 36 milioi jasotzen hasi dela, baina ez du baztertzen datozen egunetan gorabeherak egotea.

Nord Stream 1etik ez ezik, beste bi gasbidek lotzen dute Errusia Europako hainbat herrialderekin. Bata Jamal gasbidea da, baina iturri hori itxita dago, Poloniak uko egin ziolako Errusiari gasa errublotan ordaintzeari. Ukraina zeharkatzen duen Soiuz gasbidetik, berriz, ohi baino gas gutxiago garraiatzen ari da Gazprom.

Beste aukera Nord Stream 2 gasbidea martxan jartzea litzateke, Putinek aste honetan proposatu duen moduan. AEBak beti egon dira proiektu horren aurka, besteak beste, inguruko bere aliatu nagusietako bat kanpoan uzten duelako: Polonia. Iazko irailean amaitu zuten Errusia eta Alemania itsasoz lotzen dituen gasbide, baina Alemaniak balioztatzea geratu zuen, Errusiak Ukraina inbaditu ondoren eta AEBek presio handia egin ondoren.


Summary: Lopez izango da PSOEren bozeramailea Kongresuan. Eusko Jaurlaritzako lehendakari ohiak berak baieztatu du izendapena, eta adierazi du «elkarrizketa» izango duela oinarri.

Patxi Lopez izango da larunbatetik aurrera PSOEren bozeramaile nagusia Espainiako Kongresuan. Hector Gomezen lekua hartuko du Eusko Jaurlaritzako lehendakari ohi eta PSEko idazkari nagusi ohiak, Lopezek berak sare sozialetan baieztatu duenez. «Ohorea eta erronka erakargarria» izango dela adierazi du Lopezek Twitterren: «Elkarrizketa oinarri, lan egingo dut herri honetako klase ertaina eta langile klasea babesteko akordioak lortzeko».

Hala, Hector Gomezen lekua hartuko du Lopezek. Larunbatean egingo dute ofizial erabakia, PSOEren zuzendaritzaren bileran. Alderdian aldaketak egiten ari dira kargu garrantzitsuetan, eta prozesu horren barruan dator Lopezen izendapena ere. Kongresuko taldearenarekin batera, alderdiaren zuzendaritzaren eta Senatuko taldearen berregituraketa ere izango dituzte mintzagai larunbateko bilkuran.

Lopez lehian ibili zen Pedro Sanchezekin, PSOEko idazkari nagusi izateko. Sanchezek Espainiako Gobernuko presidentetza hartu zuen ondoren, baina Podemosen eta beste talde batzuen beharrean izaten da parlamentuan gehiengoa izateko; besteak beste, EAJren baiezkoari eta EH Bilduren abstentzioari esker lortu zuen presidentetza. Gehiengo estu horrekin, urte erabakigarria izango du datorren urtean, Espainiako Gorteetako hauteskundeak izango baitira maiatzeko udal hauteskundeen ondoren.

Idoia Mendia alderdikide eta Eusko Jaurlaritzako lehendakariordeak «arrakasta» opatu nahi izan dio Lopezi, eta nabarmendu du beharra dagoela «Espainia eraldatzen jarraitzeko akordioak» lortzeko.

Karguan jarraituko du Cerdanek

Adriana Lastra PSOEko idazkariorde nagusiaren dimisioaren ondotik dator Lopez Espainiako Kongresuko bozeramaile izendatzeko erabakia. Santos Cerdan nafarrarekin gatazka betean zen Lastra. PSOEko Antolakuntza idazkaria da Cerdan, eta, alderdiko zenbait kidek aurkakoa bazioten ere, nafarrak karguan jarraituko duela berretsi du gaur alderdiaren zuzendaritzak.

Horrekin batera, beste izendapen bat ere egin dute: Pilar Alegria Hezkuntza ministroa jarriko dute alderdiaren bozeramaile. Felipe Siciliaren lekua hartuko du Alegriak. Lastraren konfiantzazko kidea zen Sicilia, eta, hark dimititu ondoren, Alegria jarriko dute alderdiaren bozeramaile.


Summary: Gizon bat atxilotu dute Tuteran, indarkeria matxista egotzita. Gizonezkoak 50 urte ditu. Epailearen esku gelditu da.

Atzo arratsaldean atxilotu zuten, 18:30ean, Tuterako (Nafarroa) supermerkatu batean. Gizonezkoak 50 urte ditu, eta indarkeria matxista egotzita atxilotu dute.

Atzeman eta Foruzaingoaren bulegoetara eraman zuten. Han, kalabozoan geratu zen epailearen esku jarri arte.


Summary: Mario Draghik dimisioa eman du, gehiengoaren babesa galduta. Sergio Matarella presidenteak onartu egin du lehen ministroaren erabakia, eta eskatu dio jarrai dezala behin-behinean gobernu berria osatu bitartean. Litekeena da bozak udazkenean egitea.

Diputatuen Ganberan agerraldia egitekoa zen gaur goizean Mario Draghi lehen ministroa, baina saioa bertan behera geratu da, gobernuburuak berak eskatuta. Atzo alderdi nagusien babesa galduta, dimititzeko erabakiari eutsi dio Draghik, eta Diputatuen Ganberatik irten eta berehala jakinarazi dio bere erabakiaren berri Sergio Matarella presidenteari. Gobernu berria osatu arte karguan jarraitzeko eskatu dio estatuburuak Draghiri. Litekeena da Matarellak udazkenera aurreratzea hauteskundeak, irailaren bukaerara edo urriaren hasierara. Horren aurretik, baina, Diputatuen Ganbera eta Senatua desegin beharko lituzke presidenteak, eta hori datozen egunetan gerta liteke.

Diputatuek zutik jarrita eta txaloka hartu dute lehen ministroa, eta hark eskerrak eman dizkie jasotako babesagatik: «Mila esker, bankariek ere badute bihotza. Eskerrik asko honengatik, eta elkarrekin egin dugunagatik».

M5S 5 Izar Mugimendua, Lega eta Forza Italiaren babesa galdu ostean erabaki du kargua uztea Draghik. Senatuan egin zuen atzo agerraldia, eta bertan bozkatu zuten konfiantza mozioa. Lehen ministroa prest agertu zen agintean jarraitzeko, argudiatuta «herrialdearen babesa» jaso duela. Mozioa irabazi egin zuen, baina aipatutako hiru alderdiek ez zuten parte hartu; beraz, babesa ukatu zioten. Gaur, berez, Diputatuen Ganberan egitekoa zuten bozketa, baina bertan behera utzi dute saioa, gauza bera gertatuko zela aurreikusita.

Hauteskundeak aurreratzearen aldekoak dira Forza Italiako buru Silvio Berlusconi eta Legako Mario Salvini, baita eskuin muturreko Giorgia Meloni ere. Izan ere, azken inkesten arabera, bozak aurreratuko balira, gehiengoa eskuratzeko moduan litzateke eskuin muturrak Legak eta Forza Italiak osatutako aliantza.

Sindikatu eta elkarte zibilek, aldiz, eskatua zioten Draghiri karguan segitzeko, krisi ekonomiko eta energetikoa bideratu artean. Zentro-ezkerreko Alderdi Demokratikoko buru Enrico Lettak ohartarazi du «Italiaren eta italiarren aurka jotzea» dela Draghiren gobernua kentzea.

Arrakala itunean

Giuseppe Contek kargua utzi ostean heldu zen Draghi gobernuaren buruzagitzara, 2021eko otsailean, Matarellak berak eskatuta. Zentro-ezkerrak, M5Sk, Legak eta Forza Italiak osatutako blokearen babesa zuen ordu hartan, eta bazirudien, behingoagatik, bazuela aukerarik legealdia amaitzeko. Gutxi iraun duen, ordea, barealdiak.

Iazko abenduan Matarellaren agintaldia amaituta, beste estatuburu bat aukeratu behar zuten diputatuek. Draghi bera zen hura ordezkatzeko hautagai rikegokiena, baina berriz hutsik geratuko zen lehen ministroaren eserlekua, eta orduan ez zegoen beste inor Draghik adina babes zuenik. Hala, azkenean beste agintaldi bat egitea onartu zuen Matarellak, baina gobernua krisian zen.

Ukrainako gerrarekin batera handitu zen arrakala. Draghik hasieratik bat egin zuen Frantzia eta Alemaniako buruzagiekin, eta Kievera joan zen Ukraina Europako Batasunean sartzeko hautagaitza babestera. Krisi betean Ukrainara armak bidaltzea proposatzea, ordea, ez zen M5Sren gustukoa izan, eta ez zuen babestu. Uztailaren 14an agerian utzi zuten zatiketa Conteren alderdikoek, inflazioari aurre egiteko dekretuaren bozketara agertu ez zirenean. Proposamenak aurrera egin zuen, baina Draghiren agintaldia amaitua zen. Legak eta Forza Italiak abagunea baliatu zuten atzo, eta iragarri zuten ez zutela M5Skoekin aliantzan jarraitu nahi.


Summary: Gizon bat espetxeratu dute, Leioan bi emakume bortxatu izana egotzita. 2015ean eta 2017an emakume bati eta neska adingabe bati eraso egitea leporatzen diote 49 urteko gizonezkoari.

49 urteko gizonezko bat atxilotu zuen Ertzaintzak asteartean Loiuko aireportuan (Bizkaia), eta espetxeratu egin dute behin-behinean, 2015eko eta 2017ko bi bortxaketa leporatuta. Atxilotua eskola kiroleko futbol entrenatzaile aritzen da Erandion, eta sexu abusu baten salaketaren harira hasi zen Ertzaintza hura ikertzen. Neska adingabe batek salatu zuen entrenamendu batean ukituak egin zizkiola entrenatzaileak, eta sare sozialetatik ere idatzi ziola.

Salaketa jarri eta gutxira atxilotu zuten gizonezkoa, asteartean. Eraso hori ikertzen ari zirela, ordea, 2015ean eta 2017an Leioan izandako bi bortxaketarekin lotu zuten, DNA probak egin eta ohartu baitziren emaitzak bat egiten zuela emakume baten eta beste adingabe baten aurkako erasoetan bildutakoekin. Gizonaren etxebizitza miatu ondoren, behin-behinean eta baldintzarik gabe hura espetxeratzeko agindu zuen atzo Getxoko instrukzio auzitegiak.

Ikertzen ari dira atxilotuak sexu eraso gehiago ere egin ote dituen.


Summary: Inflazioari aurre egiteko 200 euroko txekea banatzen hasiko dira aldundiak. Laguntza jasotzeko, 14.000 eurotik beherakoa izan behar du bizikidetza unitatearen 2021eko errentak. Pentsiodunek eta diru sarrerak bermatzeko errenta jasotzen dutenek ezin dute eskatu.

Arabako, Bizkaiko eta Gipuzkoako aldundiek herritarren eskura jarri dituzte Espainiako Gobernuak ekainaren 25ean onartutako dekretuan ezarritako 200 euroko laguntza zuzena eskatzeko tramiteak. Ostiral honetatik aurrera eta irailera arte eskatu ahal izango da sozialki eta ekonomikoki kaltebera daudenentzako txekea, aldundi bakoitzaren egoitza elektronikoan eskuragarri dauden formularioen bidez.

Diru sarrera txikiko langileentzat, autonomoentzat eta langabeentzat da laguntza, eta baldintza hauek bete behar dira jasotzeko: bizikidetza unitatearen 2021eko errenta 14.000 eurotik beherakoa izatea, eta haren ondarea 43.196,4 eurotik beherakoa, ohiko etxebizitza kenduta.

Kanpoan geratu dira pentsiodunak, bizitzeko gutxieneko diru sarrera jasotzen dutenak eta diru sarrerak bermatzeko errenta jasotzen dutenak.

Bi aste berandu

Espainiako Gobernuak emango ditu txekeak, baina Araban, Bizkaian eta Gipuzkoan aldundiek bideratuko dituzte. Bi aste berandu hasiko dira, ez baitzegoen argi hiru lurralde horietan nork egin behar zuen hori.

Ekainaren 25ean aurkeztu zuen neurria Espainiako Gobernuak, prezioen igoera handiari aurre egiteko beste neurri batzuekin batera. Adibidez, garraio bonuak merkatu egingo dira irailaren 1etik aurrera: estatuaren garraio publikoetan, %50, eta Renfeko aldirietako eta distantzia ertaineko bonuetan, %100. Erkidegoen esku dauden garraioetan %30eko deskontua ezarri zuen Madrilek, baina Eusko Jaurlaritzak %50era igoko ditu bonuetako deskontuak.

Dekretuak beste neurri batzuk jasotzen ditu: argindarraren BEZa jaistea, %10etik %5era, butano bonbonaren prezioa mugatzea, eta abendura arte iraungo du erregai litroarentzako 20 zentimoko deskontuak. Beste berritasun bat kotizazio gabeko pentsioentzako %15eko aldi baterako igoera da. Batez beste, 60 euro igoko da hilean.


Summary: Gisasola, Abad eta Martinez euskal preso ohiak berriz epaitzeko agindu du Gorenak. 1990ean Ignacio Perez Alvarez Espainiako polizia hil izana egotzita epaitu zituzten Espainiako Auzitegi Nazionalean, eta auzia preskribatuta zegoelakoan absolbitu zituzten, helegite baten ondoren. Manuel Marchena buru duen epaimahaiak epaiketa berriz egiteko agindu du.

Espainiako Auzitegi Gorenak baliogabetu egin du Carmen Gisasola, Oscar Abad eta Jose Ramon Martinez absolbitu zituen epai bat. ETAko kide ohiak Espainiako Auzitegi Nazionalean epaitu zituzten, 1990ean Ignacio Perez Alvarez Espainiako Polizia hil izana egotzita, Galdakaon, Bizkaian. Zigorra ezarri zieten epai batean, baina, helegitea jarrita, bigarren instantzian auzia preskribatuta zegoela ebatzi eta hirurak absolbitu zituzten. Goreneko fiskalak, ordea, errekurtsoa jarri zion erabaki horri, eta Manuel Marchena buru duen epaimahaiak epaiketa berriz egin dadila agindu du, beste magistratu batzuekin. Gorenaren arabera, «preskripzioa ezartzean erratu egin zen auzitegia, aurrez auzitegi horrek ebatzitako zigorra aldatzeko justifikazio erabat ahulak emanda».

Marchenak agindu du epaiketa berriz egiteko, frogak baloratu eta sententzia emateko.

Ikusi gehiago: Iparragirrek eta Albisuk uko egin diote epailearen aurrean deklaratzeari