Summary: «Ezin dugu lasai asko aurrera egin besteak atzean utzita». Adinekoak Krisiaren Kontra plataformak protesta egin duen iragan astean. Arrakala digitalaren eta finantza bazterkeriaren aurka egin zuten oihu, suminez. Diez Diazena zen ahots horietako bat.

Herritar gehienen begietara, aspaldi iraungi zen aurrezkiak koltxoi azpian gordetzeko garaia. Dagoeneko, biztanle gehienek naturaltasunez jotzen dute bankuetara sosekin zerikusia duten kudeaketa oro egitera; digitalki, askotan. Hain justu, gestio horiek teknologia berriei estuki loturik egoteak adinekoei ekartzen dizkien oztopoak salatu zituen orain dela astebete Iruñean eginiko mobilizazio batek. Adinekoak Krisiaren Kontra plataformak deitu zuen protestara, arrakala digitala eta finantza bazterkeria salatzea helburu. Plataformako kidea da Isabel Diez Diaz (Iruñea, 1951).

Zer neurritan jasaten dituzue arrakala digitalaren ondorioak?

Jende asko atzean gelditzen ari da, kanpoan. Adinekoak dira batik bat, eta, horien artean, emakumeak bereziki. Izan ere, andre askok ez dute etxetik kanpo lan egin, jaso duten heziketa ez da berbera, ez dute modurik izan teknologiekin harreman esturik izateko. Horiek guztiek franko sufritzen dituzte digitalizazioaren trabak. Gainera, har dezagun kontuan gauza jakin batzuetarako azaltzen zaigun hizkera korapilatsua izaten dela. Ez da izaten ulertzen erraza, batere.

Jendea ohartzen da horretaz?

Adineko asko ere ez dira izaten guztiz kontziente. Hau da, konturatzen dira dituzten arazoez, jakina, baina nahiago izaten dute ingurukoei laguntza eskatuz moldatu. Egoera hori ez da bidezkoa, ez baitzara independente. Laguntza eskatzen diezu seme-alabei, suhiei, errainei, eta egiten duzu aurrera, baina hori ezin da izan soluzioa. Horregatik da inportantea gure indarrak batzea, elkarrekin saiatzea aldaketak eragiten, exijitzen, proposamenak prestatzen. Taldean jardun behar dugu, bakarka ez baitugu deus lortuko.

Inoiz egin da adinekoei teknologia berriak erabiltzen irakasteko ikastarorik. Zer iritzi duzu?

Laguntza dira, balio dezakete oinarrizko lezio batzuk ikasteko, baina ez dira nahikoa. Batzuk kapaz dira ikasteko. Baina besteak? Ezin dugu lasai asko aurrera egin besteak atzean utzita.

Pandemiagatik ezarritako mugek eragin dizue kalterik?

Uste dut izurriteak desmobilizatu egin gaituela. Geldirik egotera behartu gaitu, eta, orain, normaltasun berri deitzen duten honetan, mugitzen hasi garenean, parez pare ikusi ditugu problemak. Bat-batean, mila oztopo ditugu.

Zer neurritan larriagotu dira?

Bankuak abiada izugarrian digitalizatu dira, arreta jadanik ez da humanoa, bulego mordoa itxi dute, ez gaituzte behar bezala tratatzen, eta luze itxaron behar izaten dugu edozein gestio egiteko. Ez da modua.

Banku etxeetara joatean, giroa deserosoa zaizue? Nolakoa da?

Noizbehinka, egoera deserosoak egoten dira, bai. Batzuetan, bankuko langileari egozten diogu errua, nik neuk ere egin izan dut hori, baina, egiazki, badakigu erantzukiduna ez dela haiena. Arauak bete baizik ez dituzte egiten, goikoek agindutako mandatuak egiten dituzte.

Nolakoa behar luke arretak?

Pertsonala, beste deus baino gehiago. Zenbaki huts izanen bagina bezala tratatzen gaituzte: joan kutxara, egin itzazu operazioak ahal bezala, eta, noski, hori bai: ordaindu komisioak. Den-dena ordaindu behar da.

Problema neurri berekoa da Nafarroako eremu guztietan?

Gauza guztiekin gertatzen den bezala, herri txikietako egoera larriagoa da. Horregatik, zera diogu: non dago 2030 agenda famatu hori? Ez al zen hor jasotzen oreka egon behar zela hiriaren eta landa eremuaren artean?

Berriki, Espainiako Gobernuak eta patronalek zenbait neurri adostu dituzte bankuetan adinekoei ematen dieten arreta hobetzeko. Derrigorrez bete behar ez badira ere, bankuei eskatu diete goiz osoan irekitzeko.

Tira, egia da gobernuak direla mugitzen hasi behar luketen lehenbizikoak, eta ez da gaizki egina. Baina iruditzen zait problema estaltzeko keinua dela, ez besterik. Gehiago behar dugu. Honekin sua baretu nahi izan dute.

Digitalizazioa azkarra da, baina.

Badakigu mundu digitala humanoari gailenduko zaiola, eta hori, jakina denez, ez da mugatzen banku etxeetara. Berdin gertatuko da gizarte zerbitzu guztietan eta Nafarroako administrazioari loturiko gainerako kontu ugaritan ere. Prozesua ez da orain abiatu. 15-20 urte dira digitalizazioa hasi zela; hori badakigu.

Azken hilabeteotan maiz izan da telefono edo Internet bidezko iruzur kasuen berri. Sumatzen duzu horienganako aparteko beldurrik adinekoengan?

Jakin badakigu zaurgarriagoak garela horrelakoen aurrean. Maiz, mezu bat mehatxu izan daitekeela ohartu ez, eta pentsatu gabe irekitzen dugu edozein esteka, edo ematen dugu eman behar ez den daturik. Arriskutsua da.

Sentipena duzue sistemak bizkar ematen diela adinekoei?

Orain dela hogei urte, erretiroa hartu ondoko pertsona bat kasik landare baten gisan ikusia zen. Emakumeen kasuan, zaintzaile rolarekin segitzen zuten; haiek zaindu behar zituzten seme-alabak, ilobak eta senarra. Orain, gauzak ez dira guztiz berdin.

Nola zarete ikusiak orain, bada?

Hain zuzen ere digitalizazioak lagundu du, nolabait, adineko batzuk kanpo ez gelditzen. Halere, ez dakit jendea ez ote den ohartzen sistema guri esker ere mantentzen dela, erretiratuei esker. Ekonomian, zaintzan, memorian; gu gabe ezin lukete.


Ababor azoka nautikoa Ficoban

Summary: Ababor azoka nautikoa Ficoban. Ficobak Euskadiko lehen azoka nautikoa hartuko du apirilaren 1etik 3ra. Aisialdiaz gozatzeko jolas nautikoa eta jarduera nautikoak aukeratzen dituen biztanleriaren sektore gero eta zabalago batentzat da.

Apirilaren 1etik 3ra, Ficoba portu estali handi bat bihurtuko da, Ababor Euskadiko lehen azoka nautikoa hartzeko. Gero eta jende gehiagok erabakitzen du nabigatuz edo uretako jarduerak eginez aisialdiaz gozatzea. Horiek denek arrazoi onak izango dituzte Ficobara joateko: salgai edo alokatzeko dauden ontziak bertatik bertara ikusteko; laketontzien titulazioren bat lortzeko edo eskuratutako ezagutzak profesionalekin praktikatzeko eskolen berri izateko; itsas kirolen proposamenei buruzko informazioa jasotzeko; edo nabigazioarekin eta itsasoarekin lotutako askotariko baliabide turistikoei buruzko informazioa jasotzeko.

Eskaintza askotarikoa eta erakargarria da, eta lehen aldiz batera bisitatu ahal izango da Ababorren.

‘Itsasoa gara’: hitzaldiak eta mahai inguruak

Itsasoa aisialdiko jarduerak baino askoz gehiago da. Hortik dator Ababorren lehen aldi honetako eslogana: Itsasoa gara. Ikuspegi zabalago hori azokaren antolatzaileak amaitzen ari diren hitzaldi eta mahai inguruen programan islatuko da, eta honako gai hauen inguruan antolatzen ari da: jasangarritasuna eta itsasoak zaintzeko beharra; nautika, sektore ekonomiko gisa; erronkak eta berrikuntza; turismo nautikoa, goranzko bidean dagoen beste sektore ekonomiko bat; azpiegiturak eta edukiak; eta aisialdi gisa hasi eta goi mailako lehiaketan amaitzen den kirola. Ababorrek nabigazioa beren bizimodu bihurtu duten nabigatzaile adituak ere izango ditu.

Eta, jakina, Elkanoren Lurra zeharkatzeko nabigazioak 500 urte betetzen dituenez aurten, Elkano fundazioak parte hartze nabarmena izango du Ababorren, munduaren lehen itzulia izan zen mugarri historikoaren nondik norakoak ezagutarazteko.

Aisialdiaz haratago

Ababorren jarduera programak Mediterraneoan gaur egun dagoen arazo humanitarioari ere helduko dio. Europak ez du erantzun koordinatu bat eman, eta mugakide diren herrialdeetan migrazio fenomenoa geldiarazten eta migratzaileak mugan bertan ere itzularazten ditu, Grezian bezala.

Aingurak jasotzen: Elkarrekin Ababor jarduera programa

Ababorrek eta Hondarribiko Klub Nautikoak bultzatutako Elkarrekin Ababor jardueren programaren barruan, martxoaren 26an, larunbata, hainbat jarduera nautiko egingo dira, Ababor ospakizunean norabidea jarrita.

Besteak beste, AECIO Trofeo Estropada, ainguratutako ontzi batetik egindako arrantza lehiaketa eta itsas bidaia izango dira.

www.ababor.eus


Berrikuntza - Berniza hiriko karteletan

Summary: Berrikuntza - Berniza hiriko karteletan. Estudios Durero enpresak negozio lerro berria ireki du, airea garbitzeko gai diren komunikazio grafikoko elementuak merkaturatzeko —dagoeneko egiten dituztenak, besteak beste—. Kutsaduraren aurkako borroka aberastasun-iturri izan daitekeela frogatzen duen eredua da hori, Innobasqueren Kasu Praktikoen Bankuan sartua dagoena.

Durero izena baduzu eta arte grafikoan lan egiten baduzu, bikaintasuna erabateko betebeharra da. Betebehar hori a priori haien ardura izan zitekeenetik harago ere badoa. Adibidez, komunikazio grafikoko elementuak egiten dituen, artea erreproduzitzen duen edo 3D inprimaketan aritzen den enpresa batek arduratu behar al du edozein hiriko airearen kalitateaz? Bada, ez. Jarduera horiek egiten dituzten fabrikak ingurumenean ahalik eta eraginik txikiena izan dezaten ahalegintzeaz harago ez, gutxienez. Alabaina, denon ongizatea bermatzeko haren aletxoa ekartzeaz gain, ardura horren zati bat haren gain hartzeak negozio lerro berri eta berritzailea sor dezakeela ikusi du Durerok.

Berniz mota berri batean dago gakoa, Espainian Zamudioko enpresak bakarrik eskain dezakeena. Fabrikatzen dituzten kartelak, iragarki panelak, olanak eta banderatxoak estaltzen dituzte berniz horrekin. Keinu horri esker, airea deskontaminatzeko gai bihurtzen dituzte elementu horiek. Nola? Bada, fotokatalisiari esker. Fotokatalisia fotosintesiaren oso antzekoa den erreakzio kimikoa da, eguzki erradiazio ultramoreek klorofila begetala aktibatzea eragiten dutenak. Klorofilak, era berean, oxigeno puru bihurtzen du karbono dioxidoa (CO2). Izan ere, gas hori oso kaltegarria da, eta berotegi efektuaren arduradun nagusietako bat da.

Estudios Durero enpresak sortutako kartel bat. INNOBASQUE

Horren antzera, fotokatalisian, titanio dioxidozko zatiki ultrafinez tratatutako azalek ur lurrun bihurtzen dituzte atmosferan ohikoak diren zenbait kutsatzaile, hala nola nitrogeno oxidoa, sufre oxidoa edo konposatu organiko lurrunkorrak, zenbait erregai erretzean sortzen direnak, adibidez, gasolina, egurra, ikatza edo gas naturala, bai eta disolbatzaileak, margoak, itsasgarriak eta etxeetan eta lantokietan erabiltzen eta gordetzen diren beste produktu batzuk erabiltzean ere. Hori guztia, hain zuzen, argitan jartzeak eragiten du. Argi hori naturala edo artifiziala izan daiteke. Ez du beste ezeren beharrik. Horregatik uste du Europako Batasunak etorkizunean fotokatalisia giltzarria izango dela kontrol sistema pasibo deitzen dieten horietan eta hirietako kutsaduraren murrizketan.

Berez, 1950eko hamarkadan aurkitu zuten prozesu hori, eta teknologia hori erabiltzen zuten produktuak 1968. urtean hasi ziren merkaturatzen. Baina orain ari dira ikusten teknologia horren aplikazioa, batez ere eraikuntzan; izan ere, lizunak eta bakterioak ere neutraliza ditzake. Horretan jardun da 2004tik AEBetako Pureti enpresa, eta zenbait materialetan fotokatalisia eragiteko berrikuntzak patentatu dituzte. Horri esker, zenbait aintzatespen lortu dituzte. Adibidez, NASAk kide teknologiko izendatu du, eta Iscape proiektuan sartu dira, Europako Batasuneko H2020 esparru Âprograman hiri adimendunetarako izendatu dituzten proiektuetako batean.

Teknologia patentatu horietako bat da arte grafikoen mundurako berniz espezifikoa, Pureti_Print izenekoa, eta Durero enpresak, mikronebulizazioaren bidez, zenbait materialetan erabiltzen du, hala nola Guggenheim museoko erakusketen iragarkietan. Direla museoaren fatxadaren ondoko panel handiak, direla kale argietako banderatxoak, direla tranbia estaltzen duten biniloak. Horrela, elementu horiek eguzkitan jartzen direnean, estaltzen dituen berniz fotokatalitikoa literalki airea garbitzen hasten da. Zuhaitz heldu batek sortzen duen aire berriketaren baliokide da metro karratu bat Pureti-Print.


Summary: «Domina olinpikoa kendu behar zigutela pentsatu genuen une batez». Luis Mari Lasurtegi pasaitarrari buruz hitz egitea arraunari buruz mintzatzea da. Gaztetatik hasi zen arraunean, Koxtapen, eta zilarrezko domina eskuratu zuen Los Angelesko 1984ko Olinpiar Jokoetan, Fernando Climent espainiarrarekin batera.

Luis Mari Lasurtegiren (Pasai Donibane, 1956) ibilbidea errepasatzea, arrakastaz beteriko txapelketak eta garaipenak gogoratzea da. Lasurtegi bere herrian bertan hasi zen arraunean, eta argi dauka bere sustraiak Pasai Donibanen dituela.

Noiz eta nolatan hasi zinen arraunean?

Klubean, Koxtapen, hasi nintzen, lemazain, eta eskubaloian ere aritu nintzen. Pasai Donibanen egiten nuen dena. Arrauna aukeratu nuen, azkenean. 10-11 urterekin hasi nintzen haurren mailan, eta ondoren igaro nituen gazte maila, senior maila… Lemazain hasi nintzenean, 10 urte besterik ez nuen. 12 urterekin jokatu nuen lehenengo estropada.

Nolakoak izan ziren zure lehenengo egun haiek?

Oso politak izan ziren. Txapelketetara leku askotara joaten ginen. Hasieran, lemazain joaten nintzen, zortzikoan. Gogoan dut, gainera, haurren mailako arraunlarientzat egonaldi bat egin zutela Vigon [Galizia], eta bertan izan nintzen. Txapelketei dagokienez, berriz, gogoan dut Sevillara [Espainia] ere joan nintzela.

Arraunlaria izatea ez da lanik samurrena. Nolakoak izaten ziren zuen entrenamenduak?

Herrian aritu nintzenean, ez ziren oso gogorrak izan. Normalak izan ziren entrenamendu haiek. Soldaduskara joan nintzenean aldatu ziren gauzak, handik bueltan [Espainiako] selekzioan sartu nintzelako. Hortik aurrera, entrenamenduak oso gogorrak izaten hasi ziren: arrauna, korrika, pisuak… Bizpahiru aldiz egiten genuen dena. Oso-oso gogorra zen; 4-6 orduko entrenamenduak izaten ziren batzuetan.

Denbora luzez entrenatzen aritu eta gero, Olinpiar Jokoak iritsi zitzaizkizun. Moskukoak izan ziren lehenengoak, 1980an.

Bai, baina Munduko Txapelketa izan genuen lehenago, 1979an. Esan daiteke hori izan zela eliteko kirolean nire hasiera. Laukoan, bosgarren gelditu ginen finalean. Kontuan hartu behar da sei ontzi soilik sartzen direla finalean. Finalerdia ere oso zaila izaten da. Oso Munduko Txapelketa polita izan zen. Handik Mediterraneoko Jokoetara joan ginen, 1979an bertan, eta urrezko domina eskuratu genuen zortzikoan. Hori dena amaitu ostean hasi ginen Moskukoa prestatzen.

Noiz erabaki zuten zuk Olinpiar Jokoetara joan behar zenuela?

Soldaduskatik bueltatu ondoren, Pedro Abreuk deitu ninduen, Espainiako selekziotik. Lanean hasi ginen, Abreuk ekarritako oso entrenatzaile on batekin. Orduan hartu genuen benetako martxa; nazioarteko estropadak egiten hasi ginen, bata bestearen atzetik: Munich 1981, Luzerna 1982, Duisburg 1983 [Alemanian denak]… Lau urtean behin egiten dira Jokoak, baina urtero izaten dira Munduko Txapelketak.

Jokoetan Moskukoa izan zen zure lehenengo esperientzia. Lau urte geroago, berriz, zilarrezko domina kolkoratu zenuen Los Angelesen, AEBetan.

Esperientzia zoragarria izan zen. Hemendik abiatu ginenean, bagenekien irabazteko aukera geneukala, entrenamenduetan oso denbora onak egiten ari ginelako. Los Angelesen ere oso marka onak egin genituen. Aurrena, kanporaketan; gero, bigarren aukeran; eta, azkenik, finalerdietan. Norvegiak, Errumaniak eta Alemania Federalak lehiatu zuten gurekin; bigarren postua eskuratu genuen azkenean, Errumaniaren atzetik. Gu ados gelditu ginen bigarren postuarekin; oso estropada polita izan zen.

Zer sentitu zenuen zilarrezko domina zurekin Pasai Donibanera bueltatuko zela jakin zenuenean?

Izugarrizko poza sentitu genuen. Gainera, protokoloak hala zehaztuta, estropada amaitu ostean beste itzuli bat eman behar izaten da, atzetik beste estropada bat izaten delako. Ondoren joan ginen domina jasotzera. Oso zoriontsu atera ginen handik. Orduan, oso anekdota polita gertatu zitzaigun: domina jasotzean, protokolo guztia gelditu egin zuten. Domina olinpikoa kendu behar zigutela ere pentsatu genuen une batez. Garai hartan, Jose Antonio Samaranch zen Nazioarteko Olinpiar Batzordeko burua. Konturatu zenean guk saria lortu genuela, helikopteroan etorri nahi izan zuen guri domina ematera. Zain egon ginen, eta berak jarri zizkigun dominak. Horregatik atzeratu zen dominak jasotzeko protokolo guztia.

Los Angelesen ez zinen bakarrik egon; Fernando Climent espainiarrarekin batera lortu zenuen domina. Oraindik ere mantentzen al duzue harremana?

Bai, noski. Fernando nire laguna da. Gerora, Espainiako Arraun Federazioko presidentea izan zen, eta presidenteorde karguan aritu nintzen ni. Pentsa, 24 urtez aritu gara elkarrekin lanean. Orain dela oso gutxi utzi genituen gure karguak. Gainera, Los Angelesen ondoren, 1985ean, Munduko Txapelketa izan zen, eta hirugarren amaitu genuen, Errusia eta Ingalaterraren atzetik. Hurrengo hiru urteetan ere elkarrekin joan ginen Munduko Txapelketara: 1986an, Kopenhagera; 1987an, Nottinghamera [Erresuma Batua]; eta 1988an, Seulera.

Arraunean, Jokoetan, zuena da Espainiako selekzioaren domina bakarra. Arraunerako dagoen afizioa kontuan hartuta, nolatan gertatu da hori?

Gauza asko daude tartean. Hemen, Kantauri aldean, jende asko aritzen da traineruetan, baina aulki mugikorrean ari direnak oso gutxi dira. Gaur egun entrenatzen ari den ontzia seigarren, zazpigarren sailkatzen da txapelketetan. Hala ere, nik askotan aipatzen dut: finalean sartu ahal izateko, oso zaila da gutxienez seigarren postua eskuratzea. Hori zaila bada, zailagoa da laugarren postura gerturatzea. Eta laugarrenetik gora egitea, zer esanik ez!

Aulki mugikorrean, Jokoetan, zilarra lortutakoa zara, baina tosta finkoan ere Kontxako Bandera irabazitakoa zara. Zuretzat zer garrantzi izan zuen garaipen horrek?

1986an irabazi genuen Kontxako Bandera, eta oso polita izan zen. Nire aitak bi aldiz irabazi zuen estropada hori: bat, Donostiako traineruarekin, eta bestea, San Juanekin. Poz handia sentitu genuen. Klubarentzako ere gertaera pozgarria izan zen, aurreko garaipena ia 25 urte lehenagokoa zelako. Zoragarriak izan ziren zaleen animoak eta garaipenaren ondorengo herriko kalejira.

Garaiak aldatu egin dira, eta, horrekin, ohiturak ere bai. Zure ustez, azken urteotan zer aldatu da arraunaren munduan?

Aipatu beharreko kontu bat da dirua sartu dela, ETBri esker, nahiz eta babesleen aldetik diru gehiago egon izan den. Horrek zer esan nahi du? Dirua egon denean, jendea sartu dela klubetan. Oso entrenamendu onak egiten hasi dira, mediku eta entrenatzaile oso onekin. Nire ustez, entrenatzaileei esker igo da maila hainbeste. Gainera, gaur egun oso ondo antolatuta daude traineruen ligak.

Arraunaren alde apustu egiten denean, beraz, emaitzak iritsi egiten dira?

Noski, argi dago hori. Hala ere, denak ez daude ados horrekin, bere alde txarrak ere badituelako. Orain, dirua duten klubek funtzionatzen dute, batez ere. Esaterako, iaz Santurtzik irabazi zuen Kontxako Bandera. Bertan zegoen entrenatzailea Bermeora joan da [Iker Zabala], eta lauzpabost arraunlari eraman ditu berekin. Zergatik? Bermeok Santurtzik baino diru gehiago duelako. Diruaren kontuarekin, mugimenduak izaten dira traineruetan. Lehen ez zen hala gertatzen. Adibidez, San Juan Koxtape klub txikian, herriko arraunlariekin osatzen da, batik bat, taldea. Orain fitxaketak egiten dituzte, ordea. Donostiarrak ere hori egin du: San Juanetik batzuk hartu, Hondarribiatik beste batzuk… Hondarribia, adibidez, oso ondo ari da azken urteotan; aitortu behar da udalak babes eta laguntza handia eman diola arraun elkarteari, eta hori da Hondarribia arraun elkarteak ondo funtzionatzearen arrazoietako bat.

Atzera egiteko aukera izango bazenu, beste kirol edo modalitateren bat probatuko al zenuke gaur egun?

Bai, dudarik gabe: atletismoa. Korrika oso ondo ibiltzen nintzen. 1979an nire aurreneko maratoia egin nuen Donostian. 400 metrokoa edo 800 metrokoa izan zitekeen niretzat probarik onena, pistan. 1.500 metrokoan aritzeko zailtasunak izango nituzkeela uste dut. Badaukat beste anekdota bat gai horrekin lotuta: Moskuko Olinpiar Jokoetara joan ginenean, entrenamendu bat amaitu ostean aspertuta geunden Jose Luis Korta, Joxerra Oiarzabal eta hirurok. Pike moduko bat sortu zen hiruron artean, eta atletismo pistari [400 metro] buelta bat ematea erabaki genuen. Ramon Cid entrenatzaileak denborak hartu zizkigun. Lehenbizikoan, nik irabazi nuen lasterketa inprobisatua. Beste bat egitea erabaki genuen, eta bigarrena ere nik irabazi nuen. Horregatik diot pena eman zidala horretan gehiago ez aritzeak, nahiko ondo moldatzen nintzelako korrika.

Zer esango zenioke hasi berria den edo hasteko asmoa duen arraunlari bati?

Nire esperientzia zein izan den kontatuko nioke. Uste dut betirako izaten direla arraun munduan egiten dituzun lagunak. Arrauna oso zaila da teknika aldetik, baina oso kirol polita da. Hala ere, arraunean ondo aritzen baldin bazara, zoragarri disfrutatzen duzu, sekulakoa da esperientzia hori. San Juan arraun elkartean bertan ikusten da mutil koskorretan hasten direla arraunean, eta betirako lagunak egiten dituztela. Arrauna oso kirol garbia eta osasuntsua dela uste dut. Arraunarekin bat egitera animatuko nuke jendea.


Summary: Auto anitz eta berriztagarri guti baliatzen dira Iparraldean. Audap hirigintza agentziak Euskal Elkargoaren eremuko argazki bat plazaratu du, datutan, ingurumen trantsiziotik ikusirik. Lur eta energia kontsumoak, garraioak aztertu ditu.

Aztertzen dituen sailetan partaide berriengandik datu masa handiagoa biltzen du Audap Atlantikoa Pirinioak Hirigintza Agentziak. Informatika tresna berri eta indartsuagoekin, datuen jalgitzeko gaitasun handiagoa du. Data-irudia 2021 deitu duen argazkia atera berri du Euskal Hirigune Elkargoaren eremuko, ingurumen trantsizioaren ikuspegitik. Sei hilabetetarik eginen duen itxuratze serie baten lehen atala da.


Summary: Ptazeta, Maren, Dupla eta Ezpalak batu dira 'Zeinen ederra izango den' jaialdira. Motxila 21, Bengo eta Lildami ere izango dira apirilaren 2an Barakaldoko (Bizkaia) BECen egingo den festibal handian. Antolatzaileek itxitzat eman dute programazioa

Gaur jakinarazitako zazpi bakarlari eta taldeak aurretik iragarritako beste hamaikari gehituko zaizkie: Tanxugueiras, Zetak, Zoo, Gatibu, Iseo & Dodosound, Los Chikos del Maiz, Maria Arnal & Marcel Bages, Sua, Luna Ki, Adrianna Gaultier, Ene Kantak, Anne Lukin eta ETS.

Jaialdira batu direnen artean, antolatzaileek nabarmendu dute musika urbanoaren esparruan mugitzen direla Euskal Herriko bi proposamen (Dupla eta Bengo), eta baita Herrialde Katalanetatik datorren beste bat ere (Lildami). Ptzaeta, bestalde, Kanaria uharteetatik datorren rap kantari bat da, eta azkenaldian oihartzun handia lortu du Mami eta Trakata abestiei esker.

Denontzako jaialdia

Zeinen ederra izango den-en antolatzaileek azaldu dutenez, «familia osoarentzako jaialdia» izango da. «Baikortasun eta zoriontasun uneak inspiratu eta kolektibitatea, osotasuna, pasioa, baikortasuna, dibertsioa eta aniztasuna bezalako balioak sustatu nahi ditu».

Ekitaldia urteroko topaketa bihurtzea nahi dute jaialdiaren arduradunek. «Jendea ohitu dadila apirileko lehen larunbat guztietan lagunekin topaketa bat izatera».

Bestalde, jaialdira joateko autobus zerbitzua jarriko dute antolatzaileek. Gipuzkoan, Donostiatik, Irundik, Eibartik, Zarauztik, Errenteriatik, Azpeititik, Tolosatik, Beasaindik eta Arrasatetik irtengo dira autobusak. Bizkaian, Durangotik, Gernikatik eta Zornotzatik; Araban, Gasteiztik; Nafarroan, Iruñetik, Altsasutik, Lizarratik eta Tafallatik; eta Lapurdin, Baionatik, Miarritzetik eta Hendaiatik.

Musika kontzertuez gain, egun osoan Gaztea irratiko DJek girotutako gune bat izango da BEC kanpoaldean.


Summary: Putinek Ekialde Hurbileko soldaduak onartuko ditu Ukrainan. Donbass eskualdean zabaldu nahi ditu batez ere Siriatik helduriko militarrak, eta hango matxinoei emango dizkiete Ukrainako armadari kenduriko Mendebaldeko armak.

Errusiako Segurtasun Batzordea bildu du gaur, eta, iragarpena egin du Sergei Xoigu Defentsa ministroak: Ekialde Hurbileko 16.000 boluntario ditu prest Donbass eskualdean, hango matxinoekin batera Ukrainako armadaren kontra borrokatzeko. Putinek baimena eman dio horiek zabaltzeko. Esperientzia handiko militarrak dira, besteak beste Sirian urte luzez aritutakoak direlako.

«Ikusten baduzu jende hori badagoela, eta prest daudela gogo onez –ez diru truke– Donbassen bizi den jendea laguntzera etortzeko, orduan nahi dutena emango diegu, eta lagunduko diegu borrokagunera», erantzun dio Putinek Xoiguri.

Defentsa ministroak beste proposamen bat egin dio, ordea: Mendebaldeak Ukrainari emaniko eta Errusiarrek harrapaturiko Javelin eta Stinger misilak Donbassko indar horiei ematea. Horrez gain, hegazkinen aurkako arma eramangarriak eta tankeen aurkako misil sistemak emango lizkiekete.

«Bai, mesedez, aurrera», erantzun dio Putinek. Errusiako telebistak zabaldu du elkarrizketa.

AEBetako Gobernuak ohartarazi zuen joan zen astean Mosku siriarrak errekrutatzen ari zela, Ukrainan hiri borrokan aritzeko, gerra mota horretan esperientzia handia dutelako. Washingtonen txostenak, halere, esaten zuen Kiev hartzeko nahi zituztela. Gaineratu zutenez, borrokalari horietako batzuk dagoeneko Errusian daude, gerran sartzeko zain.

Kremlinek aipaturiko soldaduko kopurua ez da kasualitatea. Izan ere, Volodimir Zelenski Ukrainako presidenteak duela egun batzuk aipatu zuen 16.000 boluntario atzerritar zituela prest bere gobernuaren alde borrokatzeko, inbasioaren hasieran eraturiko Nazioarteko Legioan. Errusia, 2015etik Sirian

Siriako Gobernuaren eta matxinoen arteko gerran sartu zen Errusia 2015eko irailean, Damaskok eskatuta. Hasieran, aire erasoak egin zituzten errusiarrek, matxinoen eta islamisten aurka. Baina gatazkak aurrera egin ahala, talde bereziak eta aholkulari militarrak bidali zituen Kremlinek, 2017an.

Errusiaren laguntza erabakigarria izan zen gerraren eboluzioa Siriako Gobernuaren alde jartzeko. 2017rako, Errusiako hegazkinek 71.000 eraso eginak zituzten han, eta 48.000 soldadu errusiarrek gerrako esperientzia hartu zuten, Kremlinen arabera. Ukrainaren inbasioaren hasieran, bere tropek Sirian harturiko eskarmentu hori nabarmendu zuen Moskuk.


Summary: Europako hizkuntza gutxituen tokiko ituna izenpetu dute Ipar Euskal Herriko 49 herrik. Itsasu herriak 2020an abiatu zuen desmartxarekin bat egin dute, eta euskara biziarazteko engaiamenduak hartu dituzte Europako Kontseiluaren babespean. Herri gehiago batzea espero dute.

Ipar Euskal Herriko 49 herrik Europako hizkuntza gutxituen tokiko ituna izenpetu dute ostiralean, Itsasuko (Lapurdi) gelan egin duten ekitaldian. Bakoitza bere herrian euskara biziarazteko neurriak hartzera engaiatu da, Europako Kontseiluaren babespean. Ekimenaren sustatzaileek espero dute ondoko hilabeteetan herri gehiago batzea eta Euskal Hirigune Elkargoak ere izenpetzea. «Euskararen alde orain arte egiten zena formalizatzeko manera da», Gillen Hiribarren Itsasuko hautetsiaren hitzetan. «Ez genuen itunaren beharrik, baina ematen dio ofizialtasuna, eta badu Europako Kontseiluaren pisua».

2020ko herriko hauteskundeetan Itsasun aurkeztu zen zerrenda ezkertiar eta abertzalearen proposamena izan zen Europako hizkuntza gutxituen tokiko ituna izenpetzea. Beñat Dagorretek bultzatu zuen gaia hasieran, eta, bozetan irabazi ondotik, herriko kontseiluak bere egin zuen. «Beste herriekin elkarlanean aritzeko xedea genuen», esplikatu du Hiribarrenek. «Baziren iniziatibak, Hendaiak (Lapurdi) izenpetutako Kontseiluaren protokoloa, edo Miarritzeko (Lapurdi) herriko etxean abiatutako lana. Baina ez zen saretzerik». Bilkura bat egitea proposatu zuten, «konbentzitzeko errazak» ziren beste herri batzuekin, Euskal Elkargoko ordezkariekin eta Euskal Konfederazioarekin. Urte eta erdiko lanaren ondotik, Ipar Euskal Herriko herriko etxeen kasik herena batu dute iniziatibara, eta ondoko hilabeteetan gehiago ere izatea espero dute; Euskal Hirigune Elkargoak ere sinatzea nahiko lukete.

Europako hizkuntza gutxituen ituna onartu edo berretsi ez duten Europako estatuen ukoari izkin egiteko manera da tokiko ituna. Oinarrizko dokumentu bat eskaintzen du Europako Kontseiluak tokiko erakundeentzat, indarra zer esparrutan egin beharko litzatekeen definituta. 49 engaiamendu proposatzen ditu orotara, eta erakunde izenpetzaileak 35 hautatu behar ditu gutxienez. Europatik jarraipena egiten dute, epeak finkatzen dituzte, eta bi urtero ebaluazio bat proposatzen dute. Baina «lekuko» izaera duela zehaztu du Hiribarrenek: «Ez dute bereziki laguntzarik eskaintzen, ez dute dirurik ematen, ezta zigorrik ere». Hala ere, egun batez Frantziako Estatuarekin arazorik sortuko balitz, Europatik babesa izanen luketela espero du.

Europaren babesa

Hasieratik engaiatu ziren Urruñako (Lapurdi) Herriko Etxekoak. Pruden Sudupe hautetsia arduratzen da euskara gaiez, eta hasieran «lausoa» iruditu zitzaiola erran du, baina fite «interesa» piztu ziola esplikatu du. «Ez da hizkuntza planifikaziorako tresna bat, baina bide orri bat markatzen du. Indar harreman bat sortzeko aukera ematen du, eta hori herriak elkartuz lortu dezakegu». Frantzia saihestu eta Europaren legimitatearen babespean aritzea da, Suduperen hitzetan, «ikusita legeen bidez gu txikitzera heldu direla». Argi du «sinbolikoa» dela, baina, haren ustez, emaitza baino gehiago bidea ikusi behar da. «Herri txiki batzuentzat erraza zen, baina euskaltzalea ez direnak ere hor dira. Tokiko itunean proposatzen dutena biziki zehatza da, eta herri batzuentzat lagungarria izan daiteke».

Ildo beretik jo du Maite Etxeberria Ozazeko (Zuberoa) auzapezak ere. «Europako ituna izenpetzeak eztabaida sortzen du, kontseiluan berean. Gai horietatik urrun den jendea ukitzeko manera ematen du». Frantziako Gobernuari begira ere eragin eta elkargoan ere eztabaida sortzen ahalko litzatekeela uste du. «Elkargoaren parte gara, eta badugu gure ahotsa entzunarazteko manera. Euskara, gaskoia eta frantsesa maila berean ezartzea erabaki genuen, baina praktikan ez da beti horrela. Bilkuretan frantsesez mintzatzen da, eta euskaraz mintzatu nahi badugu guhaurek behar dugu geure buruaren itzulpena egin», esplikatu du. «Barkatu, bi hitz erranen ditut euskaraz... nik ez dut horrela egiten, baina, hein horretan gara. Europako itunarekin badugu tresna bat normalizazioa akuilatzeko elkargoan berean».

Elebitasuna orokortu

Euskarari ikusgaitasuna eman, eta Herriko Etxearen jardunean elebitasuna orokortzeko neurriak hautatu dituzte anitzek. Urruñan, argitalpen guziak bi hizkuntzetan egitea dute helburu, eta hitzaldi ziklo bat ere antolatzen ari dira Eusko Ikaskuntzarekin. AEKrekin Xede talde bat sortu dute, Herriko Etxeko hamar langile euskalduntzeko, eta herrian hizkuntza garatzaile bat kontratatzea ere aipatu dute.

Ozazen ere elebitasuna helburu dute, baina hortik harago pausoak ematera ere bultzatu ditu. «Xarta hori akuilatze bat da herriko etxearentzat. Akuilatzen gaitu gauzak bi hizkuntzetan egitera, sostengatzera euskara zabaltzen duten eragileak (irratiak, ikastolak...). Ama eskolan euskara hutseko irakaskuntza eskatzera bultzatu gaitu», esplikatu du Etxeberriak.


Summary: «Gure onena emango dugu herri gisa ditugun erronken pare egoteko». Sebatian Piñeraren lekukoa hartu du Gabriel Boricek. Maputxeen aldeko oihuak entzun dira ekitaldian, eta Boricek eskerrak eman dizkio mugimendu feministari.

Gabriel Boricek hartu du Txileko presidente kargua. Euskal Herrian 16:00ak pasa zirela hasi da kargua hartzeko ekitaldia Txileko Kongresu Nazionalean, eta 16:30ean izendatu dute presidente. Hunkituta agertu da Boric. «Txileko herriaren eta herrien aurrean, bai, hitzematen dut», esanez hartu du kargua Boricek. Txilek inoiz izan duen presidenterik gazteena da, eta 2019ko urriko istiluetatik kalean egon diren aldarriak entzun dira ekitaldian. «Gora herri maputxea», entzun da Boric aretoan sartu denean. Presidente izendatu berriak eskuarekin agurtu ditu behin eta berriz han zeudenak, eskua zabalduz, ukabila altxatuz eta hatzekin garaipenaren keinua eginez.

Alvaro Elizalde Senatuko presidente sozialistaren eskutik jaso du presidentearen zinta Boricek. Aurretik, Piñerak bere zinta utzi du Elizalderen esku. Gero, baina, Piñera bera izan da Boricen paparrean Bernardo O'Higginsen independentziako buruetako baten bost puntako izarra ipini duena; hori da Txilen boterearen jabetza adierazten duena. Boric presidente izendatu eta berehala, ereserkia abestu ondoren, Piñerak aretoa utzi du, eta «hiltzailea» oihuak eta txistuak entzun dira aretoan.

Herrialdeko presidente gisa eman duen lehen mezuan, Boricek agindu du ahal bezainbat ahaleginduko dela txiletarren bizimodua hobetzen. «Gure onena emango dugu herri gisa ditugun erronken pare egoteko». Karguaren ardura hartzea ohorea dela adierazi du. «Zaila da hitzak topatzea».

Kongresuko ekitaldian, gobernua osatuko duten ministroak izendatu dituzte. Boricek 24 ministro ditu gobernuan, eta horietatik hamalau dira emakumeak. «Gobernu honetaz oso harro nago, gizon baino emakume gehiago egoteaz. Eskerrik asko, mugimendu feminista», adierazi du ekitaldia amaitu aurretik Boricek. Gaurko ekitaldian txalo gehien jaso dituztenen artean Maya Fernandez Allende Defentsa ministroa egon da, Salvador Allende presidentearen biloba. «Ez dezagun inoiz ahaztu Txileko herriari zor gatzaizkiola. Zin edo hitzematen duzue hala arituko zaretela karguan?», galdetu dio Boricek bere taldeari. «Bai», erantzun diote denek batera.

Ikusi gehiago: Norabide aldaketa Txilen

Ekitaldiaren ostean iragarri du Moneda jauregitik zuzenduko zaiola herriari. Hainbat erronka ditu orain Boricek. Batetik, kargura eraman duen 2019ko urriko liskarretan sortu zen mugimendu sozialaren arazoei konponbidea eman beharko die, eta, bestetik, azkenaldian Txilen arazo bihurtu diren gaiei erantzun beharko die: pandemiaren kudeaketa, immigrazio oldea iparraldean, krisi ekonomikoa eta lehortea, besteak beste. Kongresuan, gainera, gutxiengoan egongo da.

Politika horietatik haratago, baina, hasi berri den agintaldia Txilen 2019ko urriaz geroztik abiatu den ziklo politikoaren beste mugarri bat izango da. Lehenik, konstituzio berri bat egiteko erreferenduma onartu zen; gero, erreferenduma irabazi zuten Pinocheten konstituzioa atzean uztearen aldekoek; eta, duela ia urtebete, Biltzar Konstituziogileko hautetsiak aukeratzeko bozketan benetako aldaketa baten aldekoak gailendu ziren. Beste pauso bat da Boricen presidentetza, eta, Piñerarena ez bezala, aldaketa horren beste katebegi bat izango da.

Ikusi gehiago: Marco Moreno: «Galga apur bat zapalduta abiatuko da Boric»

Biltzar Konstituziogilea, berez, uztailean da bere lana amaitzekoa, baina sei hilabeteko luzapen bat eskatzeko aukera dauka. Batzordeetan ari dira lanean, eta, oraingoz, konstituzioaren zirriborrorako Txileren etorkizunean gako izan daitezkeen hainbat gai onartu dituzte: Txileren kultur aniztasuna, jatorrizko herrien justizia sistema propioaren aitortza eta sistema judizialean genero perspektiba txertatzea, besteak beste. Zirriborro hori galdeketa batean onartu beharko dute txiletarrek.

Eskuinak porrot egin zuen iazko udaberriko Biltzar Konstituziogilerako bozetan, eta organo horretan edozein ekinaldi blokeatzeko beharrezkoa den heren batera iristen ez denez, independenteen eta ezkerreko hautetsien ekinaldiak aurrera ari dira ateratzen; bozketan bi herenen babesarekin onartzen ez direnak lantaldeetara itzultzen dira, egokitzeko. Ezintasun horretan betoa ezarri dietela ere esan izan du eskuinak. Piñera ,urtebete honetan, Monedatik Biltzarraren lana oztopatzen saiatu da, baina orain presidentearen jauregia bidelagun izango dute konstituzio berria idazten ari direnek.


Summary: Genero indarkeriaren biktimen babes eskaeren %40 atzera bota dituzte epaileek Hego Euskal Herrian. Iaz 6.987 salaketa aurkeztu zituzten Araba, Bizkai, Gipuzkoa eta Nafarroako emakumeek indarkeria matxistagatik, CGPJren arabera

Hamar eskaeratik lau, atzera. Iaz, Hego Euskal Herriko epaileek uko egin zioten indarkeria matxistaren biktimentzat babes eta segurtasun neurriak emateari, kasuen %39,12tan. Espainiako CGPJ Botere Judizialaren Kontseilu Nagusiak aurkeztu berri duen txostenean jasotako datuak dira. Zehazki, Araba, Bizkai, Gipuzkoa eta Nafarroako auzitegiek 1.145 prozedura abiatu zituzten, bortxa matxistaren biktimak babesteko aginduak eta segurtasun neurri bereziak ezartze aldera. Eskaera guztiak tramiterako onartu zituzten, baina, neurrien gainean ebazteko garaian, 697 onartu zituzten, eta 448, berriz, bertan behera gelditu ziren.

Hala eta guztiz ere, CGPJko Genero Indarkeriaren Aurkako Behatokiak nabarmendu du babes neurri horiek %2,4 egin dutela gora, 2020ko txostenarekin alderatuta. Indarkeria matxistarekin lotutako sententziak ere gehiago direla adierazi du erakundeak: aurreko urtean baino %30,6 gehiago, zehazki.

Guztira, 6.987 salaketa jarri ziren Hegoaldeko lau herrialdeetako auzitegietan indarkeria matxistagatik: 1.630 Nafarroan tramitatu zituzten, eta 5.354, berriz, EAEko Auzitegian.


Summary: EAJk eskatu du hezkuntza itunean euskara gatazkatik ateratzeko. EAJk eredu eleaniztunaren alde egin du, irakasgaiak hiru hizkuntzatan emateko aukera zabalduta, baina euskara «ardatz» izanik. Elkarrekin Podemos-IUk uste du akordiotik «gertuago» daudela, iruditzen baitzaie gobernuko alderdiak pausoak ematen ari direla publikotasunaren alde.

Arabako, Bizkaiko eta Gipuzkoako hezkuntza akordiorako lehen testuari aurkeztutako zuzenketak bozkatzeko astebete falta dela, ituna erdiesteko aukerarik badela dirudi. EAJk, bederen, akordio zabala lortzeko parada ikusten du, Leixuri Arrizabalaga legebiltzarkideak EITB1en esan duenez: «Guk beti ikusten dugu adostasun zabaletarako aukera». Adostasun horretan egon nahi du Elkarrekin Podemos-IUk ere, eta, Miren Gorrotxategi Eusko Legebiltzarreko bozeramailearen hitzetan, «gertuago» daude itunetik.

Gaur astebete amaitu zen eragileek eta alderdi politikoek dokumentuari zuzenketak aurkezteko epea, eta eztabaidan buru-belarri jarraitzen dute indar politikoek. Ahal bezainbat alderdi batzea du begiz joa Arrizabalagak: «Gehiengo absolutua daukagu talde sozialistarekin [Eusko] Legebiltzarrean. Hala ere, lege eta ekinaldi guztietan saiatzen ari gara —nahiz eta gure kontura aurrera atera ahal izan— ahalik eta akordio zabalenetara iristen. Hori oinarri hartuta, guk aukera ikusten dugu». Bidean, ordea, topatu dituzte oztopo batzuk ere. Esaterako, PSE-EErekin desadostasunak izan dituztela aitortu du, baita zenbaitetan EH Bildutik gertuago egon direla onartu ere: «Kasu honetan, baliteke aspektu batzuetan EH Bildurekin pareko ideia edo jarrera izatea, eta ez hain parekoa talde sozialistarekin». Ordea, gobernukidearekin zituzten desadostasunak leundu dituzte: «Gure artean hain parekoak ez ziren ideia horiek argitu, eta adostasunak lortu ditugu».

Lege berriarekin, etorkizunari erreparatu nahi dio Arrizabalagak, «erronka eta helburu» berriei erantzun: «Gure helburua bikaintasuna da, integrazioa, inklusioa, hezkidetza, aniztasuna...». Aldiz, «eztabaida zaharrak», hala nola euskararena eta sare publikoaren eta itunpekoaren auzia, «gatazkatik» ateratzeko eskatu du: «Euskadin ez daukagu inolako arazorik euskararekin. Duela 40 urte konpondutako zerbait da, adostasun handia izan zuena». Orain, eredu eleaniztuna proposatu du: «Esparru eleaniztun baten inguruan hitz egiten ari gara, betiere euskara ardatz delarik. Eleaniztunak zer esan nahi du? Euskara eta gaztelera eta bestelako hizkuntza batekin joka dezakegula, eta irakasgaiak batean zein bestean eman daitezkeela, baina betiere funtsezkoa edo garrantzitsuena euskara izanik».

Sare publikoari eta itunpekoari dagokienez, nabarmendu du elkarren «osagarri» direla, «ardatza» publikoa izan arren: «Bata eta bestea osagarri dira, nahiz eta ardatza publikoa den, beti izan den moduan». Halaber, gaineratu du egungo egoera ez dela «kapritxo» bat: «Gaur egungo egoera ez da kapritxo bat: duela 40 urte bizi izan genuen egoera politiko eta sozialaren erantzuna da».

Elkarrekin Podemos-IU, akordiorako prest

Hezkuntza akordio horretan egon nahi dutenetako bat Elkarrekin Podemos-IU da. Gainera, itunetik «gertuago« ikusten dute beren burua, gaur Eusko Legebiltzarrean egin duten prentsaurrekoan Gorrotxategik azaldu duenez. Izan ere, koalizioak behin eta berriz ezinbestekotzat jo dituen bi gaietan —segregazioa eta publikotasuna— mugimenduak sumatu dituzte gobernuko alderdien aldetik: «Gobernua bere jarreratik mugiarazten ari gara». Azaldu dutenez, bi gai horiei lotuta dago negoziazioen funtsa: eskola maparen plangintzari erreparatu nahi diote, «bereizketaren aurkako neurri zehatzekin», baita eskola publikoaren pisua handitu ere.


Summary: ELA: «Ukrainako gerra erabiltzen ari dira soldatak ez igotzeko aitzakia gisa». Lakuntzak eskatu du produktu energetikoen prezioak mugatzeko, eta ez zergak jaisteko.

ELA sindikatuak galdegin du 2021eko KPIaren arabera igotzea soldatak, erosteko ahalmena bermatzeko, eta produktu energetikoen prezioak mugatzeko ere eskatu du. Salatu du agintari politikoak Ukrainako gerra erabiltzen ari direla inflazioa justifikatzeko «aitzakia» gisa.

Bilbon egindako prentsaurreko batean, Mitxel Lakuntza idazkari nagusiak gogoratu du pentsioak, SMI lanbide arteko gutxieneko soldata eta sektore publikoko soldatak iazko KPIaren «oso azpitik» igo dituztela. Langileei «antolatzeko» deia egin die, beren eskubideak defenda ditzaten.

Erosteko ahalmenari eusteaz gain, ELAk uste du beharrezkoa dela elektrizitatearen eta erregaien prezioari muga bat jartzea, elektrizitatearen prezioa finkatzeko sistema aldatzea eta sektore energetikoa «kontrol sozialarekin publifikatzea».

Sindikatu abertzalea ez dago erregaiei eta energia elektrikoari zergak murriztearen alde, eta bere apustua «enpresen mozkinei zergak igotzea» dela berretsi du; zehazki, enpresek etekinengatik ordaintzen dituzten zergak %25eko gutxieneko tasara handitzeko.


Summary: EGK-k dio Gazteriaren Legeak gazteen «bizi proiektua hobetu» behar duela. Euskadiko Gazteriaren Kontseiluak azpimarratu du legeak gazteen eskubideak bermatuko dituela eta emantzipatzeko aukera emango diela.

Atzo onartu zuen Eusko Legebiltzarrak Gazteriaren Legea, eta gaur EGK Euskadiko Gazteriaren Kontseiluak legeari buruzko balorazioa egin du. Maialen Olabe EGK-ko presidenteak adierazi duenez, legeak «gazteen bizi proiektuen kalitatea hobetzeko» balio behar du. Olaberen ustez, beharrezkoa zen gazteriari buruzko lege bat, «beharrezkoa delako gazteen egoera hobetzea». Legea gauzatu ahal izateko, EGK-k bere gain hartu du prozesu horren atzean egoteko ardura.

Legeak hiru ideia ditu oinarrian, EGKren arabera. Batetik, gazteen eskubideak bermatu nahi ditu, «babesa eta bizi proiektu duin bat garatzeko erraztasuna emanez». Bestetik, gazteek euskal gizartearen «garapen politikoan, sozialean, kulturalean eta ekonomikoan» parte har dezatela sustatu nahi du, eta gazteen ikuspegia euskal administrazio publikoen politika eta ekintza guztietan txertatu. Eta, azkenik, gazteek emantzipatzeko eta beren bizitza proiektu indibidual eta kolektiboak eraikitzeko aukera zabalduko duela uste du EGK-k.

Olabek eskerrak eman dizkie Gazteriaren Legea ontzen politikatik eta arlo teknikotik lagundu duten guztiei, bai eta EGKren bidez legea osatzeko lan egin duten eta ekarpenak egin dituzten pertsonei ere.


Summary: Meta konpainia «muturreko erakunde» izendatu nahi du Moskuk, errusiarrei eraso egiteko deiak baimentzeagatik. AEBetako enpresak politika aldatu du, eta baimena eman du herrialde batzuetan errusiarren kontrako indarkeria ekintzak egiteko eta Vladimir Putin hiltzera deitzen duten mezuak argitaratzeko bere sare sozialetan.

Errusiako Fiskal Nagusiak epaitegi bati eskatu dio Mark Zuckerbergen Meta konpainia «muturreko erakunde» izendatzeko, eta Roskomnadzor herrialdeko telekomunikazioak arautzen dituen erakundeak enpresaren Instagram sare soziala blokeatu du. Meta, besteak beste, Facebook, Instagram eta Whatsapp sare sozialen jabe da.

Horren bidez, Moskuk erantzuna eman nahi izan dio konpainiaren politika aldaketari. Izan ere, Metaren eledun Andy Stonek agiri bat plazaratu du gaur goizaldean honako hau iragartzeko: «Konpainiak kendu egin du debekua; horrela, herrialde batzuetako herritarrei aukera ematen die bere sare sozialetan Errusiako Federazioko herritarren aurkako erasoak egiteko informazioa argitaratzeko, militarren kontrakoak tartean».

Stonek gaineratu du salbuespena egitea erabaki dutela behin-behinean, Ukrainaren inbasioarengatik, eta mezuek ez badituzte «mehatxu sinesgarriak» zibil errusiarren aurka.

Edonola ere, Metak baimen osoa eman du Putin hiltzeko deiak argitaratzeko, eta baita Bielorrusiako presidente Alexander Lukashenkoren aurkakoak, bidaltzen direnean Letoniatik, Lituaniatik, Estoniatik, Poloniatik, Eslovakiatik, Hungariatik, Errumaniatik, Armeniatik, Azerbaijandik, Ukrainatik eta Errusiatik bertatik.

Errusiak Washingtonen duen enbaxadak Etxe Zuriari eskatu dio kontrolatzeko Metaren «muturreko» jarrera. Dmitri Peskov Kremlinen eledunak adierazi du espero duela Metaren inguruko albisteak egia ez izatea, bestela «neurri sendoagoak» hartu beharko dituztelako. Erabakia «politika erasokor eta kriminala» dela salatu du enbaxadak, errusiarren aurkako gorrotoa eta indarkeria bultzatzen duelako.

Moskuko iturrien arabera, debekuak ez dio eragingo Whatsappi, mezularitza sistema delako, eta ez mezuak argitaratzeko plaza.

Nazio Batuen Erakundeko Goi Komisionatuaren Bulegoak ere kezka agertu du Metak indarkeriara bultzatzeko deiak baimentzea erabaki duelako.

Martxoaren 4an, Facebook sare soziala Errusian blokeatzea erabaki zuen Roskomnadzorrek, eta gauza bera egin zuen Twitterrekin. Sare sozialok Errusiako hainbat agintari eta erakunderen kontuak blokeatu zituztelako hartu zuten erabakia.


Summary: COVID ziurtagiria 2023ko ekainera arte luzatzea adostu du Europar Kontseiluak. Orain ituna egin beharko dute Europar Kontseiluak eta Europako Legebiltzarrak, datorren ekainaren 30a baino lehen.

Europar Kontseiluak erabaki duenez, COVID-19 ziurtagiria 2023. urteko ekainaren 30era arte luzatuko da; hala, bidaiariek estatukideetara bidaiatzen dutenean erabili ahalko dute.

«Ziurtagiriak eginkizun garrantzitsua eduki du pandemian pertsonen zirkulazio askea ziurtatzeko», adierazi du erakundeak agiri baten bitartez. Edonola ere, gogoratu dute bidaiatzeko murrizketak poliki kentzeko printzipioa indarrean dagoela oraindik ere, izurriaren egoerak aukera ematen badu, betiere.

EBko COVID ziurtagiri digitala QR kode bat duen dokumentu bat da, Europako Batasunaren barruan herritarren zirkulazio seguruari bide ematen diona COVID-19aren pandemiaren garaian. Dokumentu hori Europako Batasunaren barruan bidaiatzea errazteko ezarri zen.

Otsailaren 3an Europako Batzordeak proposatu zuen agiri hori urte batez luzatzea. Horrez gain, baimendu zuen antigeno testak ere agiria ateratzeko balio izatea, eta txertaketa agiria emateko proba klinikoetan parte hartzen dutenei.

Kontseiluak gaurko bileran proposatu du Bruselak txosten bat aurkeztea 2023ko otsailaren 1erako, agiria are gehiago luzatzea edo ez erabakitzeko.

Horrez gain, erabaki dute estatuei elkarri datuak emateko baimena ematea dosi guztiak agiri berean sartzeko, herritarra herrialde ezberdinetan txertatu bada. Gaitza pasatu dutenei sendatze agiri bat emateko eskatu du, antigeno proba egin ostean.

Halere, ziurtagiria luza dadin, ituna egin beharko dute Europar Kontseiluak eta Europako Parlamentuak datorren ekainaren 30a baino lehen.


Summary: EBk gastu militarra 70.000 milioi euro handitu nahi du. Versaillesko adierazpenak subiranotasuna aldarrikatu du arlo militarrean, elikaduran, energian eta industrian. EBk ez du baztertu Errusiako gas eta petrolio inportazioa debekatzea.

Europako Batasunak ikasgai batzuk atera ditu azken urteetako gertaerei buruz. Pandemiarekin eta ondoren etorri zen horniduraren krisiarekin ikasi zuen arriskutsua zela osasun produktuen eta osagai teknologikoen inportazioen menpe egotea; Ukrainako gerrarekin, berriz, EB ohartu da ez dela komeni kanpoko energia iturriekiko eta zenbait elikagaiekiko mendekotasun handia izatea. Gabezia horiei aurre egiteko subiranotasun aldarrikapen bat egin du: Versaillesko adierazpena. Horretan, EBk lehen lerrora ekarri du orain arte bigarren maila batean utzi izan duen gai bat: batasunaren dimentsio militarra. EBko agintariek agindu dute gastu militarra handituko dutela eta EB «indartsuago» eta militarki autonomoago bat eraikiko dutela, betiere NATOrekin «osagarria».

«Ziurgabetasuna, lehia estrategikoa eta segurtasun mehatxuak handitzen ari direla ikusita, erabaki dugu ardura gehiago hartzea geure segurtasunaren inguruan», esaten du EBko buruek Versaillesko goi bileraren ondoren kaleratutako agiriak.

Adierazpen horren lehen puntua da defentsa gaitasunak handitzea izenekoa. Horretan esaten du gastu militarra «modu nabarmen batean» handitu behar dutela, «hutsune estrategikoetan» mira jarrita. Gainera, elkarlanean egin nahi du. «Inbertsioak aukeratu nahi ditugu, modu koordinatuan egin nahi dugu», azaldu du Emmanuel Macron Frantziako presidenteak. Gastu hori finantzatzeko, EBren zorra jaulkitzea proposatu du Macronek, hau da, armagintzaren Next Generation baten modukoa, baina proposamen horrek ez du oraingoz aurrera egin.

Thierry Breton Industria komisarioak kopuru bat jarri du: gaur egun EBko herrialdeek, batez beste, beren BPGaren %1,5 bideratzen dute gastu militarrera , eta %2ra iritsiz gero —hori da NATOk proposatzen duena—, 65.000 eta 70.000 milioi euro artean beharko lituzke.

Zigor gehiago Errusiari

Versaillesko adierazpenak hitz gogorrak erabiltzen ditu Ukrainaren inbasioaren aurka. «Errusiak Ukrainaren aurka egindako probokazio eta justifikazio gabeko erasoak nazioarteko legedia hausten du [...]. Hitzez azal ezin den sufrimendua eragiten ari da ukrainarrei». Eraso horien aurkako hiru zigor sorta onartu ditu EBk, eta laugarren bat izango da gaur, G7ko taldearekin koordinatuta. «Errusiaren munduko ekonomiatik gehiago baztertuko dute» zigor horiek, Ursula Von der Leyen Europako Batzordeko presidenteak esan duenez.

Von der Leyenek aurreratu duenez, oztopatu egingo dute Errusiak Nazioarteko Diru Funtsaren edo beste nazioarteko erakundeen finantzaketa lortzea, eragotzi egingo dute kriptodirua baliatzea, eta Errusiari merkataritza bazkide izaera kenduko diotenez, hainbat produkturen esportazioa debekatuko dute —AEBek, adibidez, vodka du begiz jota—. Gainera, Von der Leyenek iragarri du Europako luxuzko produktuak ez direla Errusiara esportatuko: «Errusiako eliteek ezingo dute beren bizimodu oparoa izan Ukrainan bonbak erortzen ari direnean».

Petrolioa eta gasa

Zigor horien artean ez dago oraindik EB Errusiaren gasa eta petrolioa erosteari uztea. Egunero 800 milioi euro ordaintzen dizkiote EBko enpresek Errusiari handik ekartzen duten hidrokarburoak ordaintzeko. Diru horrekin gerra finantzatzen dela argudiatuta, EBko herrialde batzuek ere eskatu dute Errusiako gasaren eta petrolioaren enbargoan parte hartzea. Halakorik egitea gerarazi du orain arte Olaf Scholz Alemaniako kantzilerrak, harekiko mendekotasuna handia duelako EBk. Baina Scholz bera eta Macron Vladimir Putin Errusiako presidentearekin telefonoz hitz egitekoak dira, eta hor adieraziko dute inbasioa eteten ez badu eta erasoak gogortzen baditu «animaleko zigorrak» hartuko dituztela. «Ezer ez dago debekatuta», ohartarazi du Frantziako presidenteak.

Neurri hori iritsi bitartean, Europako Batzordea plan bat prestatzen ari da udazkenerako Errusiaren gas eta inportazioak heren batera murrizteko.

Ikusi gehiago:


Versaillesko adierazpena

Summary: Versaillesko adierazpena.

Versaillesko adierazpenaren bitartez, Europako Batasunak arlo askotan bere subiranotasuna handitu eta besteekiko menpekotasuna gutxitzeko hainbat estrategia findu ditu.

1. Militarra. Subiranotasun militarrerako urratsa egin nahi du EBk. Maiatz erdirako, Batzordeak azterketa bat landu beharko dio «defentsa inbertsioan dauden hutsuneak» azalduz eta arma industria indartzeko neurriak proposatuz.

2. Energia. Errusiako gasarekiko eta petrolioarekiko menpekotasuna txikitzea da lehen asmoa. Aurten bi heren gutxitu nahi du, eta horretarako beste hornitzaile batzuk bilatuko ditu. Gainera, energia berriztagarrietan eta haiek garatzeko industrian inbertsioa handitu nahi du, epe luzeagoan subiranotasun energetikoa bermatuko diolakoan.

3. Ekonomia. EBk uste du bost arlotan handitu behar duela subiranotasun ekonomikoa: lehengaiak ziurtatu nahi ditu lankidetza estrategikoen bidez, biltegiratzea hobetuz eta ekonomia zirkuarra bultzatuz; txipen edo semieroaleen ekoizpen propioa laukoiztu nahi du 2030rako; sendagaien ekoizpena handitu nahi du, batez ere osasun krisietan funtsezkoak diren gaiak; teknika digitaletan inbertsioa ugalduko du; elikagai segurtasuna handitu nahi du, «oinarrizko produktuetan» duen menpekotasuna gutxituz.

4. Inbertsioa. Inbertsio pribatua «erakartzeko eta errazteko» neurriak agindu ditu EBk: inbertsioen onartzeko prozedurak murriztu, araudia sinpletu, finantza merkatuak bateratu, eta langileen trebakuntza bultzatu.


Summary: Pott banda berriz bildu da, Bilboko sorlekuan. Joseba Sarrionandia idazleak 'Hautsi da Anphora' emanaldian parte hartu du, Loraldia jaialdian.

Bilboko Loraldia jaialdiaren barruan heldu da Hautsi da anphora emanaldia Bilbora. Ruper Ordorikak 1980ko bere lehen disko hori goitik behera jo du, Bernardo Atxagaren irakurraldi tartekatuekin. Pott Bandako kide izan ziren bi horiez gain, taldeko kide izan ziren Joseba Sarrionandia eta Joxemari Iturralde Jimu idazleak ere bertan izan dira.

Joan den igandean hasi zuten Ordorikak eta Atxagak diskoa gogoratzeko emanaldi bira, Senperen (Lapurdi).

Atxagak 1978an argitaratu zuen Etiopia lehenengo liburua, eta hango testuak oinarri hartuta osatu zituen abestiak Ordorikak, 1980an, bere lehen diskoa egiteko. Gaur, literatura eta musika batu zituen Pott talde hura berriz elkartu da, hamarkada asko, ihesaldi ikusgarri bat eta erbeste luze baten ostean.

Jatorrira itzuli ziren gainera. Pott bandako kideek Arriaga antzokian egiten baitzituzten bilkurak, eta hiriak eragin handia izan zuen poemetan, diskoan eta taldean.

Bilboko Loraldia jaialdiaren eskariz bildu dira berriz bi sortzaileak diskoa gogoratzeko, eta bost emanaldiko bira antolatu dute hurrengo asteetan Korrika kulturalaren babesean. Ibilaldi gaurkotu horren bigarren urratsa ere izan da gaurkoa.

Hurrengo emanaldia martxoaren 20an egingo dute, Eibarren (Gipuzkoa). Martxoaren 25ean Gasteizen ikusi ahalko da, eta 27an Errenterian (Gipuzkoa) egingo dute azkena.


Summary: «Allendek iragarri zuen bezala, zumardi handiak ari dira berriro irekitzen, herrikideok». Gabriel Boric Txileko presidente izendatu berriak Salvador Allende izan du gogoan bart Moneda jauregiko balkoitik egin duen hitzaldian.

Gabriel Boricen kargu hartze ekitaldia sinbolismoz betea izan bazen, ez da gutxiago izan bart goizaldean gizarteari zuzendu dion lehen hitzaldia. Monedako balkoian egin du, Pinochetek 1973ko estatu kolpean bonbardatu zuen horretan, eta Salvador Allende presidentea izan du gogoan, irailaren 11 horretan hil zutena. «Duela ia 50 urte Salvador Allendek iragarri zuen moduan, zumardi handiak ari gara berriro irekitzen, herrikideok, zeintzuetatik pasako den gizon askea, gizon eta emakume askea, gizarte hobeago bat eraikitzeko», esan du, Allenderen azken hitzaldiko hitzak erabiliz. Parean Konstituzio plazan zeuden milaka herritarrek txalo eta oihu artean hartu dituzte hitz horiek.

Moneda jauregian egin zuen bere azken hitzaldia Allendek, Radio Magallanesen seinalea baliatuz, Pinochet buru zuten militarrek estatu kolpea ematen zuten bitartean. Ez zen Monedatik bizirik atera, eta diktadurak hartu zuen demokraziaren lekukoa, ia hogei urtez. Harrezkero izan den presidenterik ezkertiarrena da Boric. Fronte Zabalak eta Alderdi Komunistak eraman dute presidentetzara, eta 2019ko urrian kalera atera zirenek harengan dute itxaropena jarria. «Jarraitzen dugu. Biba Txile!», egin du oihu Boricek Monedako balkoian. «Ez gara iritsi soilik karguak betetzera, baizik eta buru-belarri aberri hobeago bat egiteko konpromisoarekin». El pueblo unido jamás será vencido (Herria batua inoiz ez garaitua) eta Chile despertó (Txile esnatu da) abestiak kantatu dituzte han bildutakoek. Maputxeen, mugimendu feministaren eta genero aniztasunaren aldeko banderak izan dira jendetzaren artean.

Allenderen estatua bisitatu du

Valparaisotik iritsi ostean —Kongresua han dago eta hartu zuen kargua—, sabairik gabeko auto batean ibili da presidentea Santiagoko kaleetan, Monedara iritsi arte. Espaloietan milaka pertsona elkartu dira harrera egiteko, eta horiek agurtu ditu. Jauregira sartu aurretik, kanpoan dagoen Allenderen estatuak bisitatu ditu.

Gabriel Boric eta Irina Karamanos haren emaztea, Txileko kaleetan herritarrak agurtzen. / Elvis Gonzalez, EFE

Hitzaldian bere programa xehatu du: krisi ekonomikotik ateratzea, eskubideak berreskuratzea, eta erreparazio eta justizia soziala izan dira ardatz nagusiak. Gutxiengoak izan ditu gogoan; horien eskubideen defentsa egin du, ingurumena, batasuna eta duintasuna aipatu ditu, hezkuntzak denentzako izan behar duela esan du, eta gatazkak konpontzeko elkarrizketaren beharra azpimarratu du, bai Txilen bertan, baita atzerrian ere.

Azkenik, txiletar orori —gizonezkoak eta emakumezkoak espresuki aipatu ditu—, baita bere kontra daudenei ere, dei egin die Txile eraberritzera. Mundua Txilera begira dagoela esan du, eta eredu bat izateko aukera baliatzeko eskatu die. «Prozesu honetan Txile da protagonista. Ez ginateke hemen egongo zuen mobilizazioak gabe».

«Modu berri bat»

Daniela Campos Txileko Unibertsitateko politologoak Efe albiste agentziari azaldu dionez, Boricen lehen hitzaldi hori oso hunkigarria izan da. «Emakumeez hitz egin du, disidentziaz, jatorrizko herriez. Protagonismo handia eman dio herriari, baina, aldi berean, ohartarazi du herriaren babesik gabe ezingo duela bere mandatua bete», adierazi du Camposek. Julieta Suarez-Cao Txileko Unibertsitate Katolikoko politologoaren arabera, agintea hartzeko «modu berri bat» izan da, eta parte hartze handikoa izan dela azpimarratu du.

Hainbat mugimendutako banderak ikusi ahal izan dira jendetzaren artean. / Alberto Valdes, EFE

Adituen arabera, aro politiko berri baten hasiera da hau, 1990etik gobernatu duten erdiko bi blokeetatik kanpo dagoen lehen presidentea delako Boric. Aldaketa sakonak egiteko asmoa erakutsi du, Txilen ongizate estatua ezartzeko helburuarekin. Horretarako, txiletarrek sortzen duten aberastasuna banatu egin behar dela defendatu du. «Nire ametsa da, bukatzen dugunean, gure semeei, gure ahizpei eta gure bizilagunei begiratu eta babesten gaituen herrialde bat dagoela sentitzea, eskubideak bermatzen dituena», esan du hitzaldiaren amaieran.


Summary: Torraspapeleko langileak lanera itzuli dira. LABek positiboki baloratu du zuzendaritzaren azken proposamena. Langileen %75ak bozkatu du horren alde.

Gaur amaitu da Leitzako Torraspapel enpresako langileek otsailaren 23an hasi zuten greba lan hitzarmena berritzeko. Zuzendaritzaren azken proposamena onartu du langileen %75ak: 212 boto izan dira alde, eta 70 kontra. LABek bederatzi ordezkari ditu langile batzordean, eta gaur goizean pozik agertu da lortutakoarekin. Jakinarazi du 2021. urterako 500 euroko soldata igoera bat adostu dutela, eta KPIaren araberakoa 2022an eta 2023an. Gainera, aurten lau orduz murriztuko dute lanaldia, eta datorrenean, zortzi orduz.

Gizonen eta emakumeen soldata arrakala murrizteko 1.1 kategoria desagertuko da, eta hor zeuden langileak (emakumeak gehienak) maila handiagoko kategoria batera pasatuko dira. Aldi baterako laneko enpresaren (ABLE) jarduna lana huts egiteetara eta oporraldietara mugatuko da, eta kontratazio horiek ezingo dute sei hilabete baino luzeagokoak izan. Lizentziak eta horien erabilerak hobetuko dira, eta lan hitzarmen berri bat izan bitartean azkenekoaren ultraaktibitatea adostu dute.

LABek esan du adostutakoa onartzeko bere ordezkariak buru-belarri hasiko direla orain lan hitzarmenaren aurreproiektua idazten. Sindikatuak eskerrak eman dizkie greban parte hartu duten langileei eta Leitzako herritarrei, «guztien ahalegina gabe, ez baitzen posible izango akordio hau».


Summary: Errusiako soldaduak Kievetik 25 kilometrora daude. Erresuma Batuko Defentsa Ministerioaren arabera, hiriburutik iparraldera zegoen zutabea desegin egin da, eta baliteke Errusiak hiria inguratzeko asmoa izatea. Kievetik 30 kilometrora dagoen hegazkinen base bat deuseztatu du Errusiak.

Erresuma Batuko Defentsa Ministerioaren azken datuen arabera, Errusiako soldaduak Kievetik geroz eta gertuago daude. Zehazki, 25 kilometrora daudela jakinarazi du BBCk. Gaur goizean areagotu egin dira borrokak hiriburuaren ipar-mendebaldean.

Ukrainak jakinarazi duenez, Errusiak Vasilkiveko hegazkin basea deuseztatu du gaur. Kievetik 30 kilometrora dago. Zortzi misil jaurti ditu Errusiak goizean, Natalia Balasinovitx alkatearen arabera. Pista, munizio, eta erregai biltegiak jo dituzte.

Gainera, Erresuma Batuko Defentsa Ministerioaren txosten horren arabera, Kievetik iparraldera zegoen Errusiako armadaren zutabea sakabanatu egin da. Hiriburua inguratzeko asmoa dutela iragarri du horrek.

Kieven izan ez bada ere, gaur gauean sirena hotsa entzun da beste hiri batzuetan, Lvivetik (Poloniako mugatik 70 kilometrora) Sumira arte. Azken hiri hori dagoen eskualdean beste sei korridore ireki nahi ditu Ukrainak zibilak Poltavara, hegoaldera, joan daitezen.

Errusiako lehen ministrorde Sergei Riabkovek gaur jakinarazi du AEBei ohartarazi dietela Ukrainara armak eramateko konboien arriskuaz. Zehaztu du horiek jomuga izango dituela Errusiak, eta horiek erasotzea zilegi zaiela. «Esan diegu Ukraina armaz hornitzeko operazioa ez dela soilik arriskutsua, baizik eta konboi horiek erasotzea zilegi bihurtzen duela».

Riabakovek esan du Ukrainari hegazkinen kontrako edo tankeen kontrako misilak ematea «arduragabea» dela, eta AEBei nazioartean tentsio iturri bat izatea leporatu die. Etxe Zuriak esan du Ukrainako erasoa aitzakia besterik ez duela «lehendik pentsatua zuena egiteko».


Summary: Xuti Gazte dinamikak gazteak deitzen ditu «oraina aldatzera etorkizun hobe baten» alde. Hogei gaztek aurkeztu dute Xuti Gazte dinamika abertzale eta ezkertiarra, Uztaritzen (Lapurdi). Askatasunaren aldeko borroka bultzatuko dutela iragarri dute, Euskal Herri burujabe baten alde. Horretarako, gazte abertzale eta ezkertiarrei deia luzatu diete mugimenduan parte hartzeko.

«Azken boladan ikusi dugu hutsunea bazela Ipar Euskal Herrian militatzeko orduan, ikuspuntu ezkertiar eta abertzale batetik», erran du Aiala Urteaga Telleriak. Gabezia horrek akuilatu ditu Ipar Euskal Herriko hogei gazteak «dinamika» berri baten bultzatzea, zeinak mugimendu abertzalearen «lekukoa» hartuko baitu: Xuti Gazte deitu diote. Erran dute sekulan baino gazte ezkertiar eta abertzale gehiago izateko unea zela; «gazte borrokari bultzada bat emateko», «herriaren alde», hots.

Ipar Euskal Herriko errealitateak «pairatzen» dituen "problematikei aitzi egiteko antolatzen hasi dira beraien burua, hala iragarri du Elaia Borda Uhaldek: «Etxebizitza, prekarietatea, ikasketak kanpoan egin beharra, euskarak bizitzen dituen hainbat traba, bortizkeria matxista...».

Gabezia horri erantzuteko, Gazte Xuti iniziatibak ahal bezain bat gazte elkartu nahi ditu, «Ipar Euskal Herriko gazteriari bultzada eman diezaion», erran du Urteaga Telleriak; «herriko elkarteetan, gazte asanbladan edo beste mugimenduetan» egiten dutenarekin «osagarritasunean».

Fronteak zein diren erakutsi baldin badute, argitu dute ere zeren alde bideratuko duten taldearen indarra: «Askatasunaren aldeko borroka izanen da gurea. Gure kultura eta hizkuntza biziberritu ahal izateko, ama-lurra zaintzeko, feminismotik zapalkuntzak iraultzeko, sektore prekarioenen bizi baldintzak hobetzeko, arrazakeriarekin eta migrazio politika hiltzaileekin bukatzeko...». Euskal Herriarentzat burujabetza nahi dutela ere aldarrikatu dute. Gehitu dute haien gudukak «talde izaera» duela, indibidualizazioaren garaiotan.

Preseski, ahal bezain mugimendu zabala izateko, haiena arras «irekia» eta «zabala» dela azpimarratu dute, eta, tokian tokiko errealitate ezberdinei egokituko zaizkiela, araberako erantzunak emateko.Urteaga Telleriak argi utzi du mugimenduaren baloreak «zabalak» direla, «irekia» dela dinamika eta «gaiak landu ahala egokituko dela»: «Politikoki ez gara kokatzen erreferente baten gazteria bezala, gure dinamikak zabala eta askea behar du, eta, bere erreferentzialtasun propioa. Oraindik dena eraikitzekoa da».

Konkretuki, haien lehen ekintza «umilaren» berri eman dute: Korrika bukatu aitzin haien burua aurkeztuko dute toki ezberdinetan, eta, Korrikaren helmugan kilometroa erosiko dute dinamikaren izenean: «Adi egon sare sozialetan ondoko egunetan!».

Mugimenduaren berri ematen zioten bitartean, gibeleko bertze gazte batzuek dinamikaren izena eta logotipoa marraztu dute, bi aldeko hiruki bat bezala, gora so. Borda Uhaldek azaldu du irudiaren zentzua: «Logoa laburra eta dinamikoa ikusten dugu, marra zuzen horiek zorroztasuna erakusten dute, eta indarra».


Summary: Tradisnak eta Hiruk garraiolarien greba babestu dute. Bi erakundeek bozketa bidez hartu dute erabakia, eta lanuzteari ekingo diote astelehenean. Hego Euskal Herriko beste patronalek ez dute greba babestu.

Tradisna Nafarroako garraio sektoreko patronaletako batek eta Hiru Euskal Herriko Garraiolari Autonomoen Sindikatuak greba egingo dute astelehenetik aurrera. Garraioaren defentsarako Espainiako plataformak etziko eginiko deialdiekin bat egingo dute. Tradisnak —autonomoek eta enpresa txikiek osatzen dute—Iruñeko garraioaren hirian egin du bozketa. Hiruk, berriz, Altsasun (Nafarroa), eta bi erakundeek kideen gehiengo handiz erabaki dute grebari ekitea. Hego Euskal Herriko beste patronalek ez dute greba babestu.

Iragan astean hasi ziren greba hotsak garraioaren sektorean. Erregaien prezioen igoerak bete-betean eragin die, eta sektoreak laguntzak behar dituela nabarmendu dute garraiolariek. Garraioaren defentsarako plataformak Espainiako hainbat patronal eta autonomoren elkarte txiki elkartu ditu, eta haiek egin zuten deialdi ofiziala. Hasieran, Hego Euskal Herrian babes txikia izango zuela zirudien, baina, azkenean, bi elkartek babestuko dute, eta litekeena da Nafarroan haren eragina nabaritzea.

Hiruren eta patronalen eskaerak, dena den, ezberdinak dira. Sindikatuak kexu dira «ezinezkoa» delako erregaien garestitze hori beren bezeroen fakturara eramatea. Aste honetan, garraiolari askok erabaki dute lan ez egitea, erregaiak hain garesti egonda irabazi tartea «hutsaren hurrengoa» delako eta horrela ez duelako merezi errepidera irteteak. Mobilizazioetara deitu dute: asteartean, Iruñean, eta, asteazkenean, Gasteizen.

Garraiolari horiez gain, beste azpisektore batzuek ere hasiak dituzte lanuzteak. Esaterako, Nafarroan ibilgailuak garraiatzen dituzten kamioilariak greban daude iragan astelehenetik. Hamabost autonomo eta enpresa txiki batu dira.


Summary: Hezkuntza publikoaren aldeko hautua berretsi du Steilasek. Sindikatuak ikasturteko hirugarren kontseilu nazionala egin du Donostian. Kataluniako esperientziak jaso dituzte.

EAEko Hezkuntza Legeak hezkuntza publikoa izan behar du «ardatz», Steilas sindikatuaren ustez. Horixe berretsi dute gaur Donostian egindako ikasturteko hirugarren kontseilu nazionalean.

EHUko Psikologia fakultatean bildu dira goizean, eta, lehenik, sindikatuaren kongresura begira lantzen ari diren txostenaren prozesua nondik nora doan jakinarazi diete kontseilukideei. Txostena eztabaidatzen ari dira, eta afiliatuek egindako zuzenketak lantzen ari dira orain, sindikatuak jakinarazi duenez.

Kontseiluaren bigarren zatian, Kataluniako hezkuntza sistemaren inguruko azalpenak eman dizkiete USTEC-STEs sindikatuko David Cañok eta aFFaCeko Lidon Gassulek. Nagore Iturrioz Steilaseko bozeramaileak adierazi duenez, garrantzitsua da Kataluniako bizipena jasotzea, EAEko hezkuntza hara so dagoelako maiz: «Interesgarria iruditu zaigu honek izan ditzakeen arriskuen berri ematea».

Elkarretaratze batekin eman diote akabera kontseiluari, Etorkizuna hezkuntza publikoa da lelopean. Jakinarazi dute «borrokan» jarraituko dutela hezkuntza publikoa izan dadin.


Summary: Azkarraga: «Lortu behar dugu preso guztiak aurten Euskal Herriratzea». Euskal presoen eskubideen alde «elkarrekin» aritzera deitu du Sareko bozeramaileak plataformaren VII. batzar orokorrean. Urriaren 8an Donostiara joateko deia egin dute.

Iaz baino hobeki, baina oraindik helburuetatik urrun. Halaxe dago euskal presoen egoera, Joseba Azkarraga Sareko bozeramailearen arabera. Euskal presoen eskubideen aldeko mugimenduak VII. batzar orokorra egin du gaur Donostian, eta bileraren aitzinetik joandako urtearen balorazioa egin du Azkarragak. Oroitu du iaz oraindik euskal presoak zeudela Andaluziako eta Galiziako kartzeletan. Orain jada ez daude han, baina azken helburua ekarri du gogora, data ere jarrita: «Lortu behar dugu preso guztiak aurten Euskal Herriratzea». Azkarragaren ustez, legea beteta etorriko da aldaketa hori; ez Espainiako Gobernuaren «eskuzabaltasunagatik».

Euskal presoek gradu aldaketa eta baimenetan duten «blokeoa» ere salatu du Azkarragak. Izan ere, Espainiako Auzitegi Nazionala gibelera botatzen ari da aurrez espetxeetako tratamendu batzordeek emandako espetxe onurak. Azkarragaren ustez, tratamendu batzordeetako profesionalei autoritatea kendu nahi die hala Espainiako Auzitegi Nazionalak.

Sareko bozeramaileak nabarmendu du oztopo horiei guztiei «elkarrekin» egin behar dietela aurre, eta azpimarratu du negoziazio politikoa eta gizarte aktibazioa bateragarriak direla. Herritarrei mobilizatzen segitzeko deia egin die, eta iragarri du urriaren 8rako jarria dutela hurrengo protesta «garrantzitsua», Donostian. Azkarragak ohartarazi du Sarek ez dituela presoak «ahantziko»: «Arrazoi asko ditugu gure lanarekin jarraitzeko».


Summary: Behobiako zubia itxi dute, «denentzako» korridore humanitarioak eskatzeko. Irungo Harrera Sareak deitu du elkarretaratzera. Mugak irekitzeko galdegin dute ehunka lagunek. Oraindik ez dute atzeman larunbatean Bidasoan desagerturiko migrantea.

Korridore humanitarioak, baina «denentzat». Horixe dute izan dute eske gaur Irungo Harrera Sareak deiturik Behobiako zubian egiten ari diren elkarretaratzean. Ehunka lagunek egin dute bat deialdiarekin. Zubiaren alde banatan bildu dira lehenik, eta bidea itxi dute gero, hain zuzen ere Frantziako Poliziak kontrol iraunkorra jarria duen tokian. Joan den larunbatean Bidasoa ibaia gurutzatzen ari zela migrante bat desagertu zela salatzeko bildu dira herritarrak —oraindik ez dute atzeman—.

Elkarretaratzean, Harrera Sareak Hendaia (Lapurdi) eta Irun (Gipuzkao) arteko kontrolak jo ditu erruduntzat, eta ziurtzat eman du migratzailearen heriotza: «Mugaren itxierak gazte baten migrazio prozesua Bidasoa ibaian amaitzera behartu du, berriro ere». Bestalde, Etorkinekin elkarteko Aintzane Lasartek azaldu du itxaropen izpi bat badutela: «Espero dugu bizirik ateratzea eta bere bidean segitu ahal izatea». Edonola ere, argitu du halakoak ez direla «istripuak»: «Muga ireki behar dugu».

Harrera Sarearen ustez, ez da «onargarria» gertaturikoa, ez bailitzateke halakorik pasatuko migratzaileek bertzelako bideetatik ibiltzeko aukera izanen balute: «Bide seguruek ez dituzte pertsonak desagerrarazten edo hiltzen; bai, aldiz, kontrol arrazistek». Oroitu dute iaz zazpi lagun hil zirela Euskal Herrian migrazio bideetan, Bidasoan itota eta trenak harrapatuta.

Ipar eta Hego Euskal Herriko erakundeei «beharrezkoa den korridore humanitarioa bermatzeko» eskatu die Harrera Sareak. Salatu dute, izan ere, Ipar Euskal Herriko sareetako kideak ari direla korridore humanitario horien «ardura» hartzen: «Eta azken hilabeteetan jazarpen poliziala jasan dute; antolakuntza eta egitura solidarioen aurkako kriminalizazioa gertatzen ari da». Datu bat ere eman dute: urtea hasi zenetik bi boluntario atxiki dituzte polizia etxean.

Ukrainako errefuxiatuei ere elkartasuna erakutsi die Harrera Sareak: «Babes beharrean dagoenei beharrezko erantzuna eman behar zaie». Bide horretan «harrera duin eta integral baten alde» erakundeek egindako lana «aitortu» dute: «Erakutsi digute borondatea egon dela egoera honi erantzun irmoa emateko».

Bilaketak, fruiturik ez

Gaur berriz ari dira Bidasoa ibaian desagerturiko migratzailearen bila. Hiru pertsona saiatu ziren herenegun arratsaldean ibaia gurutzatzen, baina horietako bik baino ez zuten lortu bertze aldera iristea: horiek eman zioten abisua Frantziako Poliziari. Erreskate zerbitzuak larunbatean 18:20 inguruan hasi ziren falta zen pertsonaren bila, Bidasoa ibaia Hendaia, Biriatu, Urruña (Lapurdi) eta Irun artean (Gipuzkoa) igarotzen den zatian, baina bilaketa lanek ez zuen fruiturik eman, eta eten egin zituzten. Atzo 8:00etan hasi ziren berriz, baina ez zuten aurkitu, eta gaur ere ez.

Eusko Jaurlaritzak ohartarazi du hotzak, uraren emariak eta marea biziek zaildu egiten dituztela erreskate lanak. Xabier Legarreta Asilo eta Migrazio zuzendariak iradoki du, halaber, balitekeela denbora gehiago behar izatea atzemateko: «2021eko azaroan, Bidasoa gurutzatzen saiatzen ari zen migrante baten azken heriotza gertatu zenean, haren gorpua ez zen agertu itota hil eta bederatzi egunetara arte».

Larunbatean Guardia Zibila, Ertzaintza, Irungo Udaltzaingoa, Ipar Euskal Herriko eta Nafarroako suhiltzaileak, eta Gurutze Gorria ari dira bilaketa lanetan, baita Frantziako segurtasun zerbitzuak ere.

Irungo Harrera Sareak ohartarazi du azken egunotan migratzaile ugari aritu direla ibaia gurutzatzen. «Ez dakigu zenbat, baina batzuk bai». Ezbeharra aurreikus zitekeela salatu dute.

Ez litzateke lehena

Ikusteko dago zer gertatuko den, baina Bidasoa ibaiko aurrekariak ez dira onak. Iazko abuztuan Abdulaye Koulibali izeneko gazte ginear bat hil zen ibaia gurutzatu nahian, eta azaroan Sohaibo Billa Boli Kostako jatorriko herritarra. Iaz guztira zazpi migrante hil ziren Euskal Herrian, migrazio bideetan.

Aurtengo urtarrilean, berriz, migrante batek femurra hautsi zuen Irungo trenbidean, Frantziako Poliziarengandik ihesean zela.

Jaurlaritza, bide seguru eske

Xabier Legarreta Eusko Jaurlaritzako Migrazio eta Asilo zuzendariak larunbat iluntzean gaztelera hutsean igorri zuen presazko ohar batean eskatu zuen «berma» daitezela migratzaileen bideak, «segurtasunez egin ahal izateko». Legarretaren arabera, «duela aspaldi» ari da Jaurlaritza giza korridoreak eskatzen, «bai Ukrainako inbasioan harrapatuta dauden pertsonentzat, baita Afrikatik Europara iritsi nahian urteak daramatzatenentzat ere». Jaurlaritzako zuzendariak gogoratu zuen ostiralean Santiago zubian izan zela Iñigo Urkullu lehendakaria, hain justu migrazio politiketan Euskal Elkargoarekin lankidetza indartzeko asmoz.


Summary: Oier Apezetxeak ezin hobeto hasi du bere ibilbide profesionala. Aldabek eta Apezetxeak 34-35 gainditu dituzte Loitegi eta Zaldua. Bestetik, Goikoetxea V.a eta Odei finalerdietara sailkatu dira.

Oier Apezetxeak oso ongi hasi du bere ibilbide profesionala. Aldaberekin batera 34-35 irabazi zuen Loitegi eta Zaldua I.aren aurka Berria Erremonte Txapelketari dagokion partida. Garaipenarekin lau puntu lortu dituzte eta finalerdietarako sailkapenetik gertuago kokatzen dira. Finalerdietara Loitegi eta Zaldua sailkatu dira sei punturekin.

Bestetik, A multzoko lehen postuan sailkatu dira Goikoetxea V.a eta Odei, eta bigarren aldiz jarraian erraz gainditu dituzte aurkariak. Aurreko astean Urrutia II-Labaka utzi zituzten 16ean, oraingoan 14 tanto egin dituzte Susperregi eta Zubirik. Susperregik eta Zubirik, Urrutia II-Labakaren aurka jokatuko dute sailkapena ligaxkako azken partidan. Irabazlea finalaurrekoetara pasako da multzoko bigarren postuan eta galtzailea kanporatuta geratuko da. B multzoan Aldabe eta Apezetxea finalaurrekora sailkatuta egongo dira 23 tanto egiten badituzte Etxarri-Martirenaren aurka. Aldabe eta Apezetxea, 32 tanto edo gehiagorekin, taldeko lehenak izango lirateke.

Goikoetxea V.ak eta Odeik arazorik gabe irabazi zuten jaialdiko lehen partida. Susperregik, lesio bat gainditu ondoren, ezin izan zuen ezer egin Goikoetxearen eta Odeiren aurka. Odei izan zen partidako onena saketik egindako 9 tantorekin, sei piloteoan eta akatsik egin gabe.

Berria Erremonte Txapelketako bigarren partidan lau protagonistek partida bikaina jokatu zuten. Arratsaldeko eta txapelketako partidarik onena izan zen orain arte. Oier Apezetxea oso ondo aritu zen bere debutean. Ondo atera zuen eta seguru aritu zen. Gainera, piloteoan ere ondo eutsi zion Zalduari. Saketik zortzi tanto egin zituen eta piloteoan lau, bi hutsekin. Markagailua berdinduta zegoela, partida erabaki zen Loitegik bi paretetara egindako jokaldi bikain baten ondoren, Aldabek eraman zuen ezinezko pilota batekin. Aldabek 16 tanto egin zituen eta lau akats egin zituen. Loitegik 16 tanto eta hiru huts egin zituen.


Summary: Altuna-Martija nagusi, partida ikusgarri batean. 22-21 irabazi diete Irribarria-Rezustari, eta ondo bideratuta dute finalerako sailkapena. Lau pilotariek partida bikaina jokatuko dute.

Binakako txapelketa honetan hainbat partida ikusgarri jokatu dira Labriten, pilotazaleek ederki gozatu dituzten horietakoak. Bada, zerrendara gehitu behar da gaur Altuna III.a-Martijak Irribarria-Rezustaren aurka jokatutakoa. Kalitatea, tentsioa, bizitasuna, emozioa... Partida on baten osagai guztiak izan ditu Bi bikoteek merezi izan dute garaipena. Baina azkenean Altuna III.a-Martijarentzat izan da: 22-21. Horrenbestez, ondo bideratuta dute finalerako sailkapena. Gaur Elezkano III.a-Zabaletak irabaziz gero, bertan izango dira. 21 tanto eginda, Irribarria-Rezustak ere aukera asko dituzten horretarako, hurrengo asteburuan irabaziz gero.

Bizi joan dira lehen tantoak, aparteko gogortasunik gabe. Ikusgarri ekin dio lehiari Altuna III.ak, eta horri esker 6-1 aurreratu dira hura eta Martija. Estu ziren Irribarria-Rezusta. Jokoa lasaitu, eta partidaren ekimena hartzeko beharra zuten. Hurrengo tantoak gehiago landu zituzten, eta Altuna III.a defentsan eta atzeragotik aritzera behartu dute. Hala, 6-4 gerturatu dira. Bazirudien partidaren norabidea aldatzeko moduan zirela urdinak. Baina sakean falta egin zuen Irribarriak. Pilotak ez zuen laugarren koadroko arrastoa pasatu, eta berriro ere beste hiru tanto egin zituzten gorriek, Altuna III.aren erremate bikainei esker.

Baina ez dute partida haustea lortu, eta Irribarria-Rezusta tanto batera jarri dira: 9-8. Luzea eta gogorra izan da haien zortzigarrena. Irribarriak ez zuen tantoa nahastu nahi, eta berehala saiatu da erabakitzen, atzetik aurrera sartuta pilotari indarra eta bizitasuna emanda. Lan erdietan hiru tantoren aldea zuten Altuna III.a-Martijak: 11-8. Partida gogortzen eta luzatzen joan da, tentsioa handitzen. Hori komeni zitzaien Irribarria-Rezustari, ahalmen fisiko eta jo handiagoa baitute.

Aurrean bai Irribarriak, baita Altuna III.ak ere tanto ederrak egin dituzte. Biak, gainera, ondo aritu dira defentsan jardun behar izan dutenean. Atzean ere ondo eutsi diote Martijak eta Rezustak, lan nekeza eta isila eginez.14-11koarekin partida zati erabakigarrian sartu zen. Ikusteko zegoen zein bikotek eusten zion ondoen erritmoari. 6-1koaren ostean, partidaren alde handiena lortu dute Altuna III.a-Martijak: 16-12. Erabakigarria izan da tanto horietan gorriek atera duten pilota, sake-errematea oinarri zuen jokoa egitea ahalbidetu baitio Altuna III.ari. Baina beste behin ez zuten zuloa egitea lortu. Irribarria eta Rezusta ez zeuden amore emateko prest. Ederra izan zen Irribarriak pilotari boleaz jota, zabalera egindako tantoa. Gainera, Altuna III.a ez zen hainbeste agertzen ari. Irribarriak atzeragotik jotzera behartu du Amezketakoa, eta hor min gutxiago egin du. Bazirudien plana ondo ateratzen ari zitzaiela urdinei.

Emozioa azken txanpan Pilotazaleak gozatzen ari ziren. Ez hainbeste pilotariak, gorputzari tratu handia eman baitiote. Azken tanto horietan Martijari ikusi zitzaion estuen fisikoki. Rezusta, berriz, fresko zegoen. Aurrelariek berean jarraitzen zuten, tanto ikusgarriak eginez. 21-21ekoarekin dena airean zegoen. Baina azkenean, garaipena Altuna III.a-Martijarentzat izan zen. Amaieran oso pozik zen Altuna III.a. «Hauei irabaztea ez da erraza, eta oso gustura gaude. Garaipen handia izan da. Partida apurtzeko aukera izan dugunean, nik ez dut aurreko norgehiagoketan bezainbeste asmatu, eta gero tanto bakoitza egiteko asko sufritu dugu». Pena handia» zuen Rezustak. «Gertu izan dugu une askotan aurretik jartzea, baina ez dugu lortu. Pena izan da. Beharbada, hasiera horren ona egin ez izana ordaindu dugu. Baina tanto asko egin ditugu, eta datorren asteburuan gauzak ondo eginez gero, ziurrenik finalean izango gara».


Summary: Angel Berrueta eta Kontxi Sanchiz hil zituztenetik hemezortzi urte bete dira. Martxoaren 11ko Madrilgo atentatutik bi egunera, Espainiako polizia batek eta haren semeak Berrueta hil zuten, tiroz eta labankadaz, Iruñeko Donibane auzoko Martin Azpilikueta kaleko okindegian. Gaur Kontxi Sanchizen heriotzaren urteurrena da.

Iruñeko Donibane auzoko Martin Azpilikueta kaleko okindegian sartu zen Maria Pilar Rubio, eta, Jose Maria Aznarren ahotik ateratako leporatzeek gaiztotutako giro betean, gobernuarekin bat egiteko afixa bat jarri nahi izan zuen bertan andreak: «ETA ez» zioen. Angel Berruetak, okindegiko langileak, ez zuen nahi hori egiterik, eta eztabaidan hasi ziren biak. Suturik, Rubio handik atera zen, eta senarrarekin eta semearekin itzuli zen handik gutxira. Valeriano de la Peña Espainiako Poliziako kidea eta Miguel de la Peña 19 urteko gaztea ziren, zehazki. Handik gutxira jaitsi ziren okindegira. Tiro egin zion aitak Berruetari, eta labankadaz eraso egin semeak. Orduantxe hil zen Berrueta.

Hemezortzi urte bete dira igandean hilketa hartatik. 2004ko martxoaren 11n Madrilen izandako atentatuen albo ondorio lazgarrietako bat izan zen; ez, ordea, bakarra. Berruetaren hilketak sumina sortu zuen euskal gizartean, eta askotariko protestak antolatu ziren ziztuan. Horietan Polizia gogor oldartzen zitzaien manifestariei. Hernanin, gaur hemezortzi urte, Ertzaintzak oso bortitz egin zuen herritarren kontra. Han zen Kontxi Sanchiz, eta hantxe hil: babes bila, atari batean sartu zen Sanchiz, eta bihotzekoak jota hil zen.

Martxoaren 11ko Madrilgo atentatuak Espainiako Gorteetarako hauteskundeen atarian gertatu ziren, martxoaren 14rako baitziren deituak bozak. Bada, PPk erabaki zuen ETAri egoztea atentatua, nahiz eta, ordurako, aski zantzu ziren ondorioztatzeko Al-Qaeda zegoela atentatuaren atzean; kanpaina politikoaren parte izan zen arrazoibide hura, garaipena segurtatzeko ahalegina, finean. Leporatze horrek franko gaiztotu zuen giroa, Euskal Herrian are nabarmenago, eta ilunak izan ziren ondoko egunak, muturreraino, Berruetaren eta Sanchizen hilketek erakusten duten moduan.

Biktimak oroitzeko

Ostiralean, ohiturari eutsi zion Nafarroako Gobernuak: biktimak gogora ekartzeko ekitaldia egin zuten gobernuko ordezkariek Iruñean. Berriki Konstituzio plaza deiturikoan bildu ziren gobernuko ordezkariak, Nafarroako Parlamentukoak eta baita segurtasun indarretako zenbait ere, hala nola Guardia Zibila, Foruzaingoa, Espainiako Polizia eta Espainiako armada. Lore eskaintza egin zuten, baita minutu bateko isilaldia ere.


Summary: 15.000 lagun bildu dira preso politiko korsikarren egoera salatzeko manifestazioan. Bastian egin dute manifestazioa, «Frantziako Estatua hiltzailea» lelopean. Yvan Colonna preso korsikarrari sostengua erakutsi diote; erietxean da oraino, koman. Istiluak izan dira manifestazioaren ostean.

Bastian (Korsika) zuten ordua gaur korsikarrek. Manifestazioa egin dute, Yvan Colonna preso politikoari sostengua adierazi eta Frantziako Estatuaren politika salatzeko. Alderdi autonomistek, independentistek eta ikasle mugimenduek bat egin dute deialdiarekin —gazteak izan dira azken egunetako protesten lehen lerroan—, eta jende andana bildu da. Bastiako Auzitegitik prefeturara ibili dira, eta istiluak izan dira manifestazioa amaitutakoan. Frantziako zergen egiturari su eman diote.

Paul Felix Benedetti Core In Fronteko ordezkariaren arabera, 15.000 lagun bildu dira gaurko mobilizazioan, eta korsikarrak zoriondu ditu. Frantziako Estatuarekin negoziazioa fite hasteko beharra azpimarratu du. «Aterabide politikoa da behar duguna. Etengabeko errepresioak ez du ezer ekarriko. Indar harreman politikoaren logikan gara, eta Frantziako Estatuari dagokio horren neurria hartzea, beranduegi izan aitzin». Frantziako Barne ministro Gerald Darmaninen adierazpenen zain daude eragile politiko korsikarrak; izan ere, negoziazioak egiteko hura hautatu du Frantziako Gobernuak. Denboraz larri daude, ordea: Frantziako lehendakaritzarako hauteskundeen ondorioz adierazpen publikoak egiteko epea laster bukatuko baitzaio Darmanini.

Mobilizazioaren aitzinean egon dira gazteak, tartean Ghjuventu Indipendentista antolakundekoak. Marc Antoine Federicci bozeramailearen ustez azken egunetako mobilizazioak «esperantza iturri» dira. «Frantziako Estatuak argiki ulertu behar du ez dugula gibel eginen. Presoak hurbiltzea eta libratzea nahi dugu».

Colonnaren sostenguz etorri da manifestaziora Françoise —ez du abizenik eman nahi izan—. «Injustizia ikaragarria da. Ez dakit nora goazen, ez baita justiziarik. Justizia egongo balitz, etxean lirateke presoak. Eta Frantziako Estatuak DPS estatusa kentzeko hartu duen erabakiak egoera okertu baizik ez du egin; trufa da». Harekin bat egin du Alain Perquis korsikarrak, Alain Ferrandi preso politikoaren senideak. «Promesak baizik ez ditugu entzuten, baina guk ekintzak behar ditugu: presoak askatzea galdetzen dugu».

Mobilizazioen hasiera

Iragan astean 10.000 lagun bildu ziren Corten (Korsika), eta istiluak gertatu ziren orduan ere. Asteon, mobilizazioek segitu dute hainbat herritan, eta hiru kide atxilotu zituen Frantziako Poliziak herenegun, protestetan parte hartzea egotzita.

Iragan asteko manifestazioaren ondotik, asanblean bildu ziren eragileak eta hiru ildo nagusi finkatu dituzte mobilizazioaren segidarentzat. Batetik, Colonnarentzat «egia eta justizia» eskatu dituzte. Izan ere, Arlesko (Okzitania) presondegiko beste preso batek jipoitu zuen preso korsikarra martxoaren 2an, eta geroztik ospitalean dago, koman. Bestalde, eragile korsikarrek «abertzaleentzako askatasuna» eskatu diote Frantziako Estatuari, eta «Korsikako populuaren ezagupena».

Aste honetan, Jean Castex Frantziako lehen ministroak DPS bereziki zainduriko presoen estatusa kendu zion Colonnari: haren «osasun egoera larrian» eta Arlesko kartzelaren azken txostenean oinarritzen da erabakia. Haserrea eragin zuen erabakiak, eta eragile anitzek Frantziako Gobernuaren «trufa» salatu zuten. Giroa baretzeko asmoz, Jean Castex Frantziako lehen ministroak erabaki zuen Pierre Alessandriri eta Alain Ferrandiri ere DPS estatusa kentzea.


Summary: Gizon bat atxilotu dute Lemoan eta beste bat Bilbon, bakoitzak emakume bati erasotzeagatik. Lemoako erasoa «aisialdi gune» batean izan da, 06:00ak aldera. Bilbokoa, berriz, etxebizitza batean.

Eraso matxistek ez dute etenik. Eusko Jaurlaritzako Segurtasun Sailak jakinarazi duenez, azken orduetan bi gizon atxilotu dituzte Bizkaian, eraso bana egiteagatik.

Lemoan (Bizkaia), Ertzaintzak 25 urteko gizon bat atxilotu du gaur goizaldean, emakume bati eraso egiteagatik. Poliziak 06:00ak aldera jaso du gertatutakoa salatzeko deia, eta patruila batek identifikatu eta atxilotu du erasotzailea. Jaurlaritzaren arabera, «aisialdi gune» batean izan da erasoa. Atxilotua Durangoko (Bizkaia) komisariara eraman dute.

Bilbon, berriz, gaur eguerdian atxilotu dute hogei urteko gizon bat. Biktimak larunbat goizean jarri zuen haren aurkako salaketa, eta gaur topatu du Ertzaintzak. Ostiral gauean eraso zion neskari, Bilboko etxebizitza batean. Hura Bilboko polizia etxean dago. Bi atxilotuak datozen orduetan jarriko dituzte epaileen eskuetan.


Summary: Azken jardunaldian erabakiko dira bi finalistak. Lasok eta Imazek mendean hartu dituzte Elezkano eta Zabaleta (18-22), eta finala jokatzeko aukerak dituzte oraindik bikote guztiek.

Azken jardunaldian erabakiko da zein bi bikotek jokatuko duten Binakako Txapelketako finala. Gaur erabaki zitekeen bat: Elezkano II.ak eta Zabaletak irabazi izan balute, matematikoki finalean izango ziren Altuna III.a eta Martija —atzo mendean hartu zituzten Irribarria eta Rezusta (22-21)—. Baldintza hori, ordea, ez da bete. Eibarren, Astelena pilotalekuan, hasieratik amaieraraino izan dira hobeak Laso eta Imaz (18-22).

Bi finalistak, beraz, azken jardunaldian erabakiko dira. Altuna III.a-Martijak Laso-Imazen aurka jokatuko dute, eta Irribarria-Rezustak Elezkano II.a-Zabaletaren kontra. Iruñean eta Eibarren jokatuko dituzte azken jardunaldiko neurketak, datorren larunbatean eta igandean.

Bikote guztiek dituzte finalera heltzeko aukerak. Asko dira eszenatoki posibleak. Errazen, noski, Altunak eta Martijak dute: nahikoa dute euren partida irabaztearekin. Emaitza horren zain egongo dira Elezkano eta Zabaleta; hori hala gertatuko balitz, Irribarria-Rezustari irabazita aukerak izango baitituzte, tantoen aldearen arabera.

Laso-Imazek orain arteko bikoterik indartsuena izango dute parean, eta, irabaziko balute ere, ez lukete txartela ziurtatuko; Irribarria-Rezustak galtzea komeniko litzaieke. Bestela, tantoen aldearen arabera erabakiko lirateke finalistak kasu horretan ere. Ez dute lan makala izango apustuzaleek.

Nahasmenaren errudunak

Kontuak askoz ere sinpleagoak izango ziren gaur, Eibarren, Laso-Imazek irabazi ez bazuten. Bikote hori, ordea, ez da erraz amore ematen dutenetakoa, eta beste behin erakutsi dute gaur.

Parekatuta hasi da partida (4-4), baina azkar hartu dute lehen errenta urdinek (4-9), gorrien akats batzuk tarteko. Zabaleta ez da txapelketako garairik onenean heldu finalerdietako ligaxkara. Lehen atsedenaldi luzearen aurretik, ordea, egin ditu pare bat tanto on, eta txukundu dute markagailua (9-12).

Horren ostean, ordea, segurtasun handiagoa erakutsi du Imazek, eta Lasok ere asmatu du (13-20). Estutu dute gorriek, baina zaila zuten ordurako. Bi pareta ikusgarri batekin amaitu du Lasok neurketa (18-22). Ea zer gertatzen den datorren astean.


Summary: Errusiak Lviveko instalazio militar bati eraso dio. Ukrainako Gobernuaren arabera, 35 pertsona hil dituzte eta 134 zauritu, denak militarrak. Moskuren arabera, berriz, 180 mertzenario atzerritar hil dituzte erasoan. Poloniako mugatik 25 kilometrora dago Lviv.

Errusiaren erasoa Europako Batasunetik gero eta gertuagoa dago. Moskuk gidatutako tropek gaur egin dute lehen erasoa Ukraina mendebaldean, zehazki, Lviveko instalazio militar batean, Poloniako mugatik 25 kilometrora. Kieven arabera, 30 suziri jaurti dituzte errusiarrek, eta 35 pertsona hil eta 134 zauritu dituzte. Ukrainako Defentsa ministroak, gainera, gehitu du irakasle militar atzerritarrak zeudela han.

Errusiako Atzerri ministerioaren arabera, ordea, atzerriko 180 mertzenario hil dituzte erasoan, baita atzerriko arma asko suntsitu ere. Abisua ere eman du: helburu horien aurkako bonbardaketak egiten jarraituko dute.

Suziriak Lviveko instalazio militarra jo dute (Ukrainako handienetako bat), baina ez dira hirira iritsi. Gerra hasi zenetik leku gakoa da hura: herrialde askok hara lekualdatu zituzten euren enbaxadak, eta, Poloniatik horren gertu egonda, logistika zentro erraldoi gisa ere funtzionatzen du gaur egun.

Eraso horren bidez, erasoak gogortu ditu Moskuk, eta litekeena da Europako Batasunari eta NATOri mezu bat helarazi nahi izatea: NATOko aliatuak armak Ukrainara bidaltzen ari dira oraindik ere, eta Errusiak esan du Mendebaldearen arma konboi horiek jomugan izango dituela. Sergei Riabkov Errusiako Atzerri ministrordeak atzo adierazi zuenez, Ukrainari armak ematea «ez da soilik mugimendu arriskutsu bat», konboi horiek «helburu zilegiak ere bilakatu» ditu: «Errusiak [Ameriketako] Estatu Batuei ohartarazi die Ukrainara armak bidaltzearen ondorioez».

Mendebaldea

Inbasioaren hasiera-hasieratik, Mendebaldeko aliatuek uko egin diote Ukrainan sartzeari, baina lehen egunetik armak bidali dizkiete hango soldaduei; azken sorta atzo bertan onartu zuen Joe Biden AEBetako presidenteak, beste 200 milioi euro Ukrainaren defentsarako bideratzeko agindu baitzuen.

Europako Batasunak ere zeregin horretan jarraitzen du, eta joan diren ostegunean eta ostiralean Versaillesen (Frantzia) egindako ezohiko goi bileran jakinarazi zuen 70.000 milioi euroan handitu nahi duela bere gastu militarra.

Hori bai, Errusiako Atzerri ministrordeak aipaturiko gaiaz, Josep Borrell EBren diplomaziaburuak atzo El Pais egunkariari azaldu zion «armak bidaltzen» jarraituko dutela, baita «Errusiaren kontrako zigor ekonomikoak» agintzen ere.

Horrek, ordea, ez dirudi Vladimir Putin Errusiako presidentearen jarrera aldatzea eragingo duenik. Eliseoaren arabera, Emmanuel Macron Frantziako estatuburua eta Olaf Scholz Alemaniako kantzilerra harekin mintzatu ziren atzo, eta Errusiako agintariak ez zien gerra gelditzeko asmorik helarazi.

Errusiako armadak ez du aurrerapauso nabarmenik eman azken astean —oraindik ez du hiri handirik hartu—, eta badirudi erasoaldiaren fase berri baterako prestatzen aritu dela. Ukraina hegoaldean, Transnistria eta Donbass elkartzea du helburu, tarteko hiriak lotuta; Kieven, berriz, orain arteko lorpenak egonkortzen saiatu da, batez ere hiriburuaren ipar-ekialdean. Erresuma Batuko Defentsa Ministerioaren arabera, Kievetik 25 bat kilometrora zeuden atzo.

Ekialdean, berriz, Luhansk oblasteko gobernadore Serhi Haidaik azaldu zuen eremuaren gehiengoa —«%70»— Errusiako armadaren kontrolpean dagoela, eta ez dela korridore humanitariorik egongo.

579 zibil hil dituzte

Ukrainan 579 zibil hil eta mila inguru zauritu dituzte asteotan, NBE Nazio Batuen Erakundeak eguneraturiko datuen arabera: «Biktima zibil gehienak lehertzen diren armengatik izan dira. Kasurako, artilleria, suziriak eta aireko erasoak».

Hori bai, orain arte egin duen modura, NBEk zehaztu zuen egiazko kopurua handiagoa dela, «zaila» baita gatazka guneetan informazio hori egiaztatzea.

Ukrainako armadaren kasuan, Volodimir Zelenski herrialdeko presidenteak atzo adierazi zuen 1.300 soldadu hil direla iragan otsailaren 24az geroztik —lehen aldiz eman zuen hildakoen kopuruaren berri—. «Gerra honek, gerra zail honek, egiazki elkartu du gure herrialdea. Galdetzen didate nolakoa den egoera frontean... Frontearen linea edonon dago», esan zien Ukrainako presidenteak kazetariei.

Zelenskik hiriburuaren egoeraz mintzatzeko ere baliatu zuen atzoko agerraldia, eta horretan ohartarazpen bat egin zion Errusiako armadari: «Errusiarrek Kieven sartzea lortuko dute soilik denok suntsitzen bagaituzte».

Ukrainako presidenteak su eten bat nahi du, baina beste aldeak ezezkoarekin erantzun dio. Hori bai, Zelenskik azaldu zuen aldaketa bat izan dela Moskuren jarreran: «Negoziazioetan gauzez hitz egiten hasi da, eta ez soilik ultimatumez». Putinek esana du meniarako baldintzak direla Ukrainaren neutraltasuna, Donbassko herri errepubliken independentzia aitortzea eta Krimea Errusiaren parte dela onartzea.


Summary: Zubimendiren burukada batek erabaki du derbia. Garaipenari esker, Europako lehian jarraitzen du Realak. Alaves, berriz, jaitsiera postuetan dago. Partidaren aurretik bi lagun atxilotu ditu Ertzaintzak.

Martin Zubimendik Realaren lehen taldearekin sartu duen lehen gola erabakigarria izan da. Txuri-urdinek 1-0 irabazi dute gaur, etxean, Alavesen aurka jokatu duten derbian. Bi taldeek une txarrak pasatu dituzte azken asteetan, eta nabarmena zen jokoan zeuden puntuen garrantzia. Borrokatu du Alavesek, aukerak izan ditu, baina ezin izan du Remiroren atea zulatu.

Lehen zatian, Reala izan da gola gertuen izan duen taldea, baina ez du aukera garbiegirik ere sortu. Motela izan da jokoa. Bigarren zatia, ordea, bestelakoa izan da. Aukerarik garbienak Realak izan ditu orduan ere. Sorlothen burukada bat ia sartu da, baina azkenean geldikako jokaldi batean iritsi zaie saria etxekoei: Oiartzabalek baloi bikaina jarri du arearen bihotzean, eta Zubimendik bidali du sareetara. Golak aldatu du partida, eta estutzen hasi da Alaves. Bi aukera bikain izan dituzte bisitariek, baina biei zoragarri erantzun die Remirok.

Puntuak, beraz, etxean geratu dira. Reala, 47 punturekin, Europan sartzeko lehian dago oraindik, eta mailari eustekoan Alavesek. Hiru puntura du salbazioa.

Norgehiagokaren aurretik, istiluak izan dira Anoeta kanpoaldean; Ertzaintzaren arabera, gazte batzuek gauzak bota dizkiete euren furgonetei. Bi lagun atxilotu ditu.

Reala: Remiro; Gorosabel (Zaldua, 74'), Le Normand, Pacheco, Rico; Illarra (Zubimendi, 45'), Merino, Rafael (Zubeldia, 83'); Portu, Januzaj (Oiartzabal, 63') eta Isak (Sorloth, 62').

Alaves: Pacheco; Tenaglia, Laguardia, Lejeune, Duarte; Pina (Escalante, 62'), Moya (De La Fuente, 83'), Rioja (Vallejo, 83'), Edgar (Jason, 73'), Pere Pons (73', Loum) eta Joselu.


Summary: Ertzaintzak bertatik bertara tiro egin du Realaren eta Alavesen arteko partidaren atarian. 23 urteko gazte bat eta 24 urteko beste bat atxilotu zituzten istiluetan. Sareetan hainbat erabiltzailek gaitzetsi dute Ertzaintzaren jokabidea, eta EH Bilduk gertatutakoari buruz galdetuko dio Jaurlaritzari.

Realaren eta Alavesen arteko partidaren aurretik istiluak izan ziren atzo arratsaldean Anoeta kanpoaldean. Arratsaldeko seiak aldera hasi ziren, Amara Berri auzoan. Eusko Jaurlaritzaren arabera, zenbaitek bengalak, botilak eta harriak bota zizkieten Ertzaintzaren furgonetei.

Ertzaintzak bi lagun atxilotu zituen istiluetan «zuzenean parte hartzeagatik», eta Donostiako ertzain etxera eraman zituen. Batak 23 urte ditu, eta besteak, 24.

Poliziak atzo arratsaldean bidali zuen oharraren arabera, «istiluak sortu zituztenek agenteak behartu zituzten soinu salba bat edo beste egitera». Sare sozialetan zabalduriko bideoetan ikusten denez, ordea, ertzainek tiro ere egin zieten gazteei gertutik, foam balekin, eta gutxienez horietako bat bete-betean jo zuten.

Sareetako erabiltzaile askok gaitzetsi dute Ertzaintzaren jokabidea. Salatu dute Ertzaintzak «parean zuen edozein» jo zuela, eta Armeria plazan sartu zenean dozenaka haur eta familia zeudela han. Iñigo Cabacasen kasua ere izan dute gogoan.

Baina zein izan zen istiluen jatorria? Atzo jardunaldi bateratu bat antolatu zuten Bultzada Txuri Urdina eta Iraultza 1921ek —bata Realeko animazio talde bat da, eta bestea Alavesekoa—. Armeria plazan elkartu ziren eguerditik, eta han bazkaldu zuten. Hori zela-eta bildu ziren han Ertzaintzako istiluen aurkako unitateak. Animazio taldeek ez dute adierazpen ofizialik egin, baina sareetan batek baino gehiagok salatu du erabat neurrigabea zela Amara Berrin zegoen ertzain kopurua; are eta gehiago, jakinda senidetutako bi afizio direla Realarena eta Alavesena.

EH Bilduk jakinarazi du atzo gertatutakoari buruz galdetu diola Josu Erkoreka Eusko Jaurlaritzako Segurtasun sailburuari. Julen Arzuaga legebiltzarkideak idatzi du Twitterren: «Inolako arrisku egoerarik ez, Ertzaintzarentzat ez beste inorentzat; guztiz proportzio gabea eta letala izan daitekeen materiala erabiltzea ez da bidezkoa. Galdetu diogu Josu Erkorekari eraso zentzugabe honengatik. Beste eredu polizial bat beharrezkoa da!».

Ikusi gehiago: Zubimendiren burukada batek erabaki du derbia


Summary: Motorzale bat hil da Santurtzin, errepidetik aterata. Urtea hasi zenetik, gutxienez lau motorzale hil dira Hegoaldeko errepideetan.

Bart gertatu da istripua, Santurtzin (Bizkaia), 23:45 aldera, portutik gertu. Motorzale bat N-644 errepidetik atera da, eta bertan hil da. Larrialdi zerbitzuek ezin izan dute ezer egin haren bizitza salbatzeko, nahiz eta istripua izandako lekuan bertan berpizten saiatu diren. Errepidea itxita egon da ia hiru orduz, baina goizalderako zabaldu dute berriz.

Urtea hasi zenetik, gutxienez lau motorzale hil dira Hegoaldeko errepideetan. Horietako hiru Gipuzkoako errepideetan hil dira.