Summary: Realak Txapeldunen Liga jokatzeko txartela lortu du Rayori irabazita. Txuri-urdinek aise irabazi dute neurketa (4-0), Amaiurren hiru goli esker. Eibarrek berdindu egin du Vila-Realen aurka (1-1), eta ia ezinezko du Lehen Mailan mantentzea. Alavesek 2-1 galdu du Huelvan.

Asteburuak albiste gazi-gozoak utzi ditu euskal futbol taldeentzat. Berri ona Realak eman du, Txapeldunen Ligarako sailkapena lortuta: denboraldi bikaina egin dute txuri-urdinek, eta merezi zuen moduan errematatu dute, maila galdua duen Rayori nagusitasunez irabazita (4-0). Berri txarra, berriz, Eibarrena: armaginentzat ezinbestekoa zen Unben Vila-Reali irabaztea maila mantentzeko aukerarekin jarraitzeko, baina ezin izan dute helburua lortu (1-1). Matematikoki badute aukera bat edo beste, baina ia ezinezkoa dirudi.

Realarentzat egun historikoa izan da igandea. Neskek lehen aldiz lortu dute Txapeldunen Ligarako sailkatzea, ustez erraza izan behar ez zuen denboraldi batean; udan hainbat jokalari garrantzitsu galdu zituen taldeak, baina aldaketak onerako izan zirela dirudi. Gaur, Zubietan, hiru gol sartu ditu Amaiur Sarriegik, eta bat Nerea Eizagirrek. Hasieratik amaieraraino izan dira nagusi txuri-urdinak.

Txapeldunen Ligarako sailkatzea orain arte egindako denboraldi bikainaren emaitza da, baina oraindik ere badu zerbait jokoan Realak: bigarren postua. Bi partida geratzen dira liga amaitzeko, eta donostiarrek gutxienez puntu bat behar dute bigarren postua ziurtatzeko. Hori lortzen badute, Txapeldunen Ligan kanporaketa bat gutxiago jokatu beharko dute.

Eibarrek, zaila

Denboraldia amaitzeko bi neurketa geratzen zaizkio Eibarri ere, eta sei puntura du salbazioa. Hogei puntu dituzte armaginek, eta 26 dituzte Valentziak eta Vila-Realek. Igandean Unben nahitaez irabazi behar zuten, borrokan jarraitu ahal izateko eta Vila-Real saltsan sartzeko. Irabaziz gero, saria bikoitza zen, baina, berdindu edo galduz gero, baita zigorra ere. Berdinketari esker, Vila-Real matematikoki salbatu da.

Gainera, neurketa ia osoan aurretik joan da Eibar. Kundananjik 28. minutuan sartu du etxekoen gola, eta Vila-Realek 85. minutura arte borrokatu behar izan du bere gola lortzeko. Ezbairik gabe, berdinketa mingarria eibartarrentzat. Mailari eusteko hurrengo bi neurketak irabazi beharko dituzte, eta, gainera, Valentziak biak galdu beharko ditu. Zaila, ezinezkoa ez esatearren.

Alavesek ezer gutxi jokoan

Azkenik, igandean jokatu duen beste euskal taldeak, Alavesek, 2-1 galdu du Sporting Huelvaren aurka. Mailari eusteko helburua betea dute arabarrek, eta, gaur, behar handien zuen taldea nagusitu da. Garaipenari esker, salbazioa lortu du Huelvak ere.


Summary: Osasunari amaieran egin dio ihes garaipenak. Nafarrak 67. minutuan aurreratu dira Budimirrek penaltiz sartutako gol bati esker, baina 84.ean berdindu du Pere Millak. Geroz eta urriagoak dira Europarako txartel bat lortzeko aukerak.

«Haserre goaz hemendik. Justua izan da berdinketa, baina ez dugu jakin jokalari bat gutxiago zuen aurkari baten aurka emaitzari eusten». Jagoba Arrasateren hitzak dira, gaur Elxen esandakoak, bere taldeak etxekoekin 1-1 berdindu ostean. Osasuna zazpigarren posturako lehian dabil, baina ia dena irabazi behar du horretarako eta gaur aukera ona galdu du Vila-Realengana eta Athleticengana gerturatzeko.

Parean Elx zuen, salbazioa ondo bideratua duten taldeetako bat. Errematatzea falta zaie ordea, eta helburu horrekin zelairatu dira gaur. Osasuna baino hobeto zelairatu ere: etxekoenak izan dira neurketako lehen aukera argiak. Ondoren, etenaldi batzuk tarteko, moteldu eta zikindu egin da neurketa. Futbol gutxi ikusi da lehen zatian.

Antzeko hasi da bigarren zatia ere, eta testuinguru horretan lortu du Osasunaren aldeko penaltia Budimirrek. Diego Gonzalez atzelariak inongo beharrik gabe eutsi dio kroaziarrari area barruan, eta epaileak ez du zalantzarik izan. Budimirrek berak bidali du baloia sareetara, atezaina engainatuta. Seigarren jardunaldiz jarraian sartu du gola Budimirrek; Lehen Mailan hori lortu duen Osasunako lehen jokalaria da.

Ezer askorik egin gabe, dena alde zuen Osasunak. Elx, gainera, jokalari bat gutxiagorekin ari zen; lesioak tarteko, eta aldaketak agortuta zituztenez, horrela amaitu dute partida etxekoek. Jokoa, ordea, ez da errenta: 84. minutuan Pere Milla agertu da korner batean, lehen zutoinean, eta Elxi salbazioa eskura utzi dion gol bat eskuratu du.

Osasuna bederatzigarrena da sailkapenean, 45 punturekin. Vila-Real da zazpigarrena 52rekin, eta, atzo Atletico Madrili irabazita, Athletic zortzigarrena 51rekin.

Elx: Badia; Josan, Roco (Milla, 69. min), Verdu, Diego Gonzalez (Bigas, 70. min), Mojica; Kike Perez (Carrillo, 69. min), Guti (Gumbau, 41. min), Mascarell, Fidel (Tete, 45. min); eta Ponce.

Osasuna: Herrera; Nacho Vidal, Aridane, David Garcia, Juan Cruz (Barja, 87. min), Manu Sanchez; Torro, Moncayola (Javi Martinez, 69. min), Brasanac, Torres, 87. min); Chimy Avila (Kike Garcia, 69. min) eta Budimir (Ruben Garcia, 75. min).


Realak Rayoren aurka berdindu du

Summary: Realak Rayoren aurka berdindu du. Neurketaren zati handi bat aurretik egin dute txuri-urdinek, baina ezin izan dute aldea areagotu. Sorlothek egin du Realaren gola, eta Falcaok Rayorena.

Gaur ere ez du ate aurrean behar beste asmatu Realak. Aurtengo denboraldian horixe da Iamnol Alguacilen taldeari falta zaiona, eta hori, gainera, sailkapenean igartzen da. Txuri-urdinek dena alde zuten gaur Vallecasen hiru puntuak lortzeko, baina jokoan ezer gutxi zuen etxeko taldeak eragotzi du hori (1-1).

Txuri.urdinak, garaipena lortu bazuten, Txapeldunen Ligako postuetatik hiru puntu eskasera jarriko ziren, Betisi aurrea hartuta. Berdinketarekin, ordea, Realak 56 puntu ditu, 57 Betisek, eta 61 laugarren sailkatuak, Atletico Madrilek.

Madrilen, gaur, ondo hasi da Reala, baina minutuak igaro hala apaldu egin da taldea. Lehen zatia bikain hasi du, baita bigarrena ere, baina, lehen esan bezala, ezin asmatu. Golegilea, azkenaldian finen dabiltzanetako bat izan da: Alexander Sorloth. 32. minutuan, bakarkako jokaldi batean, erremate ederra egin du area kanpotik. Ezin izan du ezer egin Dimitrievski atezainak.

Egiari zor, asko huts egin du Realak, baina Rayok ere behin baino gehiagotan behartu du lan egitera Remiro, nagusiki, area kanpotik egindako jaurtiketen bidez. Bigarren zatian, gainera, ez du arrisku askorik sortu Imanolen taldeak. Rayok, berriz, aulkitik sartu du arriskua: 76. minutuan zelairatu da bere ibilbidearen azkenetan dagoen Radamel Falcao aurrelaria, eta minutu bat besterik ez du behar izan aldaratze batean baloia sareetara bidaltzeko. Ba omen dira sekula aldatzen ez diren gauzak.

Rayo: Dimitrievski; Hernandez, Maras, Catena, Fran Garcia; Ciss (Valentin, 46'), Comesaña, Isi Palazon (Falcao, 76'), Unai Lopez (Trejo, 63'), Alvaro Garcia; eta Sergi Guardiola (Nteka, 46').

Reala: Remiro; Gorosabel (Zaldua, 54'), Zubeldia (Elustondo, 46'), Le Normand, Rico; Rafinha (Gebara, 77'), Illarra (Januzaj, 46'), Zubimendi, Merino; Portu (Isak, 65') eta Sorloth.:


Summary: Gizonezko batek salatu du beste batek bortxatu egin duela Santurtziko festetan. Bortxaketa igande goizaldean gertatu da. Santurtziko Udalak elkarretaratzera deitu du eguerdirako, erasoa gaitzesteko.

Eusko Jaurlaritzako Segurtasun Sailaren arabera, larunbat gauean Santurtzin (Bizkaia) izandako sexu eraso bat ikertzen ari da Ertzaintza. Gizonezko batek salatu du beste gizon batek bortxatu egin duela portuko plazan. Hain zuzen ere, San Jorge jaiak ospatu dituzte herrian asteburuan, eta, gizonezkoak salatu duenez, kontzertuak antolatu diren ingurutik hurbil bortxatu dute, goizaldean.

Aintzane Urkijo Santurtziko alkateak bortxaketa salatu du sare sozialetan argitaratutako mezu baten bitartez. «Santurtzin ez dugu inoren borondatearen aurkako inolako jokabiderik onartzen», adierazi du.

Gertaera arbuiatzeko, udaleko ordezkariek protestara deitu dute gaurko. Bost minutuko elkarretaratze isila egingo dute eguerdian, udaletxearen parean. Herritarrei ere dei egin diete elkarretaratzean parte hartzeko, eta adierazi dute bortxaketa salatzeko bestelako mobilizazio eta topaketak ere babestuko dituztela.

Horren aurretik, Bozeramaile Batzordeko kideak bildu dira gaitzespen idatzi bat prestatzeko –PNV, PSE, EH Bildu eta Elkarrekin Podemos–. Ohar horretan, «aho batez» eta «irmoki» arbuiatu dute bortxaketa, eta azaldu dute eraso hori eta «ezaugarri horietako beste edozein ekintza» gaitzesten dituztela.


Summary: Pedro Sanchezen eta Margarita Roblesen sakelakoak zelatatu dituztela salatu du Madrilek. Felix Bolañosek jakinarazi duenez, Pegasus sistemaren bitartez espiatu dituzte Espainiako Gobernuko bi kideak. Argitu du gobernutik kanpo egindako «zelatatze ilegalak» direla.

Espainiako Gobernuko Presidentetza ministro Felix Bolañosek iragarri duenez, Espainiako Gobernuko presidente Pedro Sanchezen eta Defentsa ministro Margarita Roblesen sakelakoak zelatatuak izan dira. Jakinarazi duenez, Pegasus sistemaren bidez egin dute espioitza; 2021eko maiatzean espiatu zuten Sanchez, 2021eko ekainean Robles.

Programatu gabea zen prentsaurrekoa egin du Madrilek salaketaren berri emateko. Agerraldian, Bolañosek zehaztu du gobernuak bi txosten tekniko jarri dituela justiziaren esku. Zelatatzeei buruzko datu zehatzak daude horietan bildurik; Espainiako Zentro Kriptologikoak onduak dira, ministroaren arabera. Madrilek erantsi du, halaber, auzia sakontzen segituko dutela orain, argitzeko Espainiako Gobernuko beste kide batzuk ere zelatatuak izan ote diren.

«Gobernua irmoa izanen da. Ez dugu onartzen pertsonen oinarrizko eskubideen inolako urraketarik. Behar adina prozedura abiatuko dugu horrelakorik gertatu ez dadin», adierazi du Presidentetza ministroak. Legez, Pegasus espioitza sistema estatuetako gobernuek soilik eskuratu dezakete. Ordea, Bolañosek nabarmendu du Sanchezen eta Roblesen aurka eginiko zelatatzeak «gobernutik kanpotik» eginak direla. «Guztiz legez kanpokoak dira», erantsi du.

Ikusi gehiago: Ziberespioitzaren argi-ilunak

Bi aste joan dira Pegasus programaren gaineko auziak eztanda egin zuenetik. The Citizen Lab ikerketa zentroak egin eta The New Yorker hedabideak argitaraturiko datuen arabera, 60 bat buruzagi independentista espiatu dituzte zelatari digitalaren bitartez.

Espioitza kasu horiek nabarmen harrotu ditu hautsak azken asteotan; are, ondorio politiko aski handiak ere eragin litzake auziak. Hain justu, Pere Aragones Kataluniako Generalitateko presidenteak oharra egin dio berriki Espainiako Gobernuari. Ohartarazi dio espioitzak kalte egin diola bi aldeen arteko negoziazioari.

Kataluniako eta Euskal Herriko buruzagi independentisten aurkako zelatatze kasuen harira, baina, Espainiako Gobernuko Defentsa ministro Margarita Roblesek iradoki izan du horiek espiatzea justifikatua dagoela. «Zer egin behar du gobernu batek norbaitek konstituzioa urratzen duenean?», esan zuen joan den astean. Bera ere espioitzaren biktima izandakoa delako berria zabaldu da orain, ordea. Iragarpena egin denetik, ez du oraindik adierazpenik egin.

Ikusi gehiago: Roblesek iradoki du justifikatuta dagoela independentisten aurkako espioitza

Ezinbestean, hasiak dira erreakzioak azaleratzen, errenkadan. Besteak beste, Kataluniako presidente ohi Carles Puigdemontek mezu bat zabaldu du bere Twitter kontuaren bidez. Elkartasuna adierazi die Sanchezi eta Roblesi, baita zelatatze horiek «krimen biziki larriak» direla adierazi. Halere, erantzukizunak eskatzeko ere baliatu du txioa: «Erantzukizuna eskatzen diet, #CatalanGate auziak eztanda egin arte ez baitute deus egin».

Laura Borras Kataluniako Parlamentuko presidenteak ere mezu bat zabaldu du Twitterren, Espainiako Gobernuaren asmoak zalantzan jarrita. Borrasek susmoa du Sanchezen gobernuaren «maniobra» bat izan daitekeela espioitza kasuetan «borrero izatetik biktima izatera» igarotzeko. Horrela dio txioak: «Sanchez eta Roblesek diote zelatatuak izan direla. Orain bai, oso larria omen da gaia. Independentismoari bakarrik eragiten zionean, ministroak justifikatu egiten zuen. Honek erakusten du estolda ez dela garbitu behar erabil badezakezu? Edo borreroetatik biktimetara pasatzeko maniobra bat ote da? Bye CatalanGate? Ez gaituzte engainatuko».

Bestalde, Jon Iñarritu EH Bilduko diputatuak Twitter sarea baliatuta Espainiako Gobernuari adierazi dio ez duela «hainbesteko irmotasuna» erakutsi buruzagi independentistak zelatatu dituztenean, eta biak ala biak «larriak» direla ohartarazi dio. «Duela hilabete batzuk baldin bazekiten eta orain publiko egiten badute, ez al da izango zerbait ezkutatzeko dutelako?».

Oskar Matute EH Bilduko diputatua, berriz, «zuhur» mintzatu da Sanchezi eta Roblesi ustez egindako zelatatzeei buruz. Esan du arreta ematen duela zelatatzeak gobernutik kanpo egin izanak: «Orain arte esan zaigu Pegasus programa soilik estatuei saltzen zitzaiela, baina orain iradokitzen dute kanpoko elementuak daudela tartean. Deigarria da». Nolanahi ere, Matutek azpimarratu du azken albisteek erakusten dutela Pegasus auziari buruzko susmoek «oinarri sendoa» dutela, eta ez dutela interes politikorik bilatzen; kontrara, gertatutakoa «oso larria» dela argi dagoela iritzi dio Matutek. Hala, auziak «estatuaren estoldekin» zerikusirik ez duela argitzea premiazkoa dela erantsi du.

Unidas Podemos, erantzukizun eske

Yolanda Diaz Espainiako Gobernuko bigarren presidenteordeak eta Ione Belarra Eskubide Sozialen eta 2030erako Agendaren ministro eta Podemoseko idazkari nagusiak ere «erantzukizunak» argitzeko galdegin dute. Diazek adierazi du «ezinbestekoa» dela Pegasus espioitza kasuari buruzko ikerketa «azkeneraino» iristea eta «modu arin eta eraginkorrean erantzukizunak argitzea». Belarrak, bestalde, adierazi du «demokrazia eta herritarren konfiantza» daudela jokoan, eta azpimarratu du gaurko albisteak «arrakala sakona» erakusten duela estatuaren segurtasunean.p>

Era berean, Irene Montero Espainiako Gobernuko Berdintasun ministroak azpimarratu du Sanchezen eta Roblesen sakelakoak zelatatzea «estatuaren segurtasunaren aurkako erasoa» dela, eta erantzule politikoak ezin direla zigorrik gabe geratu.


Summary: Akordioa egin dute Berdeek eta Frantzia Intsumisoak Frantziako Asanbleako bozetarako. Frantziako Asanblearako bozetarako Batasun Popular Ekologista eta Sozial Berria osatu dute bi alderdiek. PS Frantziako alderdi sozialista eta PCF Frantziako alderdi komunista egunean zehar mintzatzekoak dira.

Ezkerra baturik aurkezteko lehen urratsa egin dute Frantzia Intsumisoak eta EELV Europa Ekologia-Berdeek. Atzo, maiatzaren 1ean egin zuten akordioa Frantziako legebiltzarreko bozetara elkarrekin aurkezteko. Programa bat finkatu dute zenbait neurriren itzulian adostuz; tartean dira gutxiengo soldata 1.400 eurora emendatzea, erretreta 60 urtetan hartu ahal izatea, eta VI. Errepublika eraikitzeko aldarria. Gaur mintzatzekoak dira PS Frantziako alderdi sozialista eta PCF Frantziako alderdi komunista.Oraingoz, Frantzia Intsumisoko bulegoan bilduak dira PSko ordezkariak. PCFeko delegazioa arratsaldean etortzekoa zen, baina azkenean arratsean bilduko direla erran dute.

«Momentu historikotzat» jo dute akordioa ezkerreko hainbat hautetsik, tartean Manon Aubry Frantzia Intsumisoko eurodiputatuak. «Gure ardura hartu dugu, batasun hori nahi genuelako eta [Frantziako presidentetzarako bozen] lehen itzulian itxaropena sortu delako», adierazi du France Inter irratian.

Presidentetzarako bozetan Jean-Luc Melenchon Frantzia Intsumisokoa izan zen gehien bozkatutako hautagaietan hirugarrena, botoen %22 eskuratuta. Politikariak Frantziako ezkerraren lidergoa hartu du, eta ez du ezkutatzen parlamenturako hauteskundeen ondoren lehen ministro izatea gustatuko zitzaionik. Beraz, hautagaitza bat bateratzeko, aldebiko elkarrizketak sustatu zituen EELV Europa Ekologia-Berdeekin, sozialistekin eta PCF Frantziako Alderdi Komunistarekin.


Summary: Nafarroan 0-3 zikloko haur eskoletan ezarritako gutxieneko zerbitzuak salatu dituzte. Grebalariek, hainbat seniderekin batera, Nafarroako Gobernuari eskatu diote argitara dezala ziklo horretako gutxieneko zerbitzuak arautuko dituen foru dekretu bat, eta negoziazio mahai bat sor dezala

Nafarroako 0-3 zikloko haur eskoletako langileek greba mugagabea hasi dute, eta lanuztearen inguruan udal bakoitzak hiru irtenbide hauetako bat hartu du: batzuek %100eko gutxieneko zerbitzuak ezarri dituzte, beste batzuek arautu dute gurasoek haurrak txandaka eramatea eskolara, eta zenbaiten aukera izan da zaintzaile bat 32 haurren ardurapean uztea.

Gaur Sarrigurengo Malkaitz haur eskolan egin dute agerraldia, Eguesibarko Udala baita gutxieneko zerbitzuak ezarri dituen lehena, baina beste edozein haur eskola izan zitekeela nabarmendu dute grebalariek. Izan ere, salatu dute azken ardura Nafarroako Gobernuarena dela, ez baitu gutxieneko zerbitzuak aratuko dituen dekreturik atera. «Bitxiena da udalak ziklo honen utzikeriaren biktima ere badirela, ez dakitelako nola asmatu gutxieneko zerbitzuak ezartzeko orduan. Nafarroako Gobernuaren eta Hezkuntza Departamenduaren erantzukizunik eza agerian geratu da berriro», azaldu du Nekane Madariagak, grebalarien izenean.

0-3 plataformak deitu du grebara, eta lan baldintzak hobetzea eskatzen dute langileek, bai soldatetan, bai eta ikasgela bakoitzeko ratioetan ere. Nekane Madariagak eta Isabel Irigibilek azaldu dutenez, 2007ko dekretu batek arautzen du 0-3 zikloa, eta hark ezartzen dituen ratioak «ankerrak» dira: 0-1 urte arteko geletan, zortzi umerentzat hezitzaile bat dago; 1 eta 2 urte arteko hamabi haurrentzat, hezitzaile bat, eta 2 eta 3 urte arteko hameseirentzat, hezitzaile bat. «Ratio horiekin ezin dira haurren beharrak ase, eta hori da gu grebara joateko arrazoi nagusietako bat», azaldu dute.

2007ko dekretu hori da ziklo hori arautzen duen araudi bakarra. «Nafarroako Gobernuaren haur hezkuntzarako gutxieneko zerbitzuak ezartzeko irizpidea 3-6 ziklorako berbera da. Eroturik al gaude?», gaitzetsi dute. Gogora ekarri dute jaioberrietatik hasi eta 3 urte artera arteko haurrek «etengabeko laguntza eta zaintza» behar dutela, «ez baitute gaitasunik modu autonomoan moldatzeko». Euren arteko harremanetan mugak jarri eta liskarretan esku hartzeko zein euren emozioekin kudeatzen laguntzeko behar dute hezitzaile bat, baita haien garbitasun, elikadura eta atsedenerako beharrizan fisiologikoak zaintzeko ere.

Gutxieneko zerbitzuak

Grebalarien arabera, 2007ko dekretua oinarri hartuta, udalek hiru irtenbide hartu dituzte. Batzuek erabaki dute ezinezkoa dela haur eskoletan langile gutxiago egotea, eta %100eko gutxieneko zerbitzuak ezarri dituzte. Beste udal batzuk hezitzaileen aldarrikapenak aintzat hartu eta %50eko, %60ko eta %70eko gutxieneko zerbitzuak ezarri dituzte, gurasoak eskolara eramateko txandak ezarriz.

Azkenik, udal batzuk aintzat hartu dituzte langileen greba eskubidea eta familien kontziliazio eskubidea, oso ratio handien bitartez: 0-1 urte arteko hamasei haur zaintzen egongo da hezitzaile bat, 1-2 urte arteko 24 haurrekin beste bat, eta 2-3 urte arteko 32 haurrekin beste bat. «Azken modalitate hori astakeria, arduragabekeria eta arriskua da. Nork izango du ikasgeletan gerta daitekeenaren ardura?», galdetu du Nekane Madariagak.

11:00etan lehen bilera egin dute Nafarroako Hezkuntza Departamenduarekin. Kanpoaldean elkarretaratzea egin dute, eta han izan direnetako batzuei nortasun agiria eskatu diete foruzainek.

Bilkuran, eskatu diote 0-3 ziklora egokitutako gutxieneko zerbitzuak arautuko dituen dekretua argitara dezala. Halaber, sektorearen aldarrikapena aintzat hartuko dituen negoziazio mahai bat osa dezala ere eskatuko diote gobernuari. Mahai hori osatzea aspaldidanik proposatu dute, euren eskaerei ahotsa emateko asmoz, eta haien baldintzak hobetzea eskatzeko. Madariagak eta Irigibelek azpimarratu dute duintasuna dutela helburu.


Summary: Omnium Culturalek eta CUPek kereila bana jarri dute Pegasusen auziagatik. NSO Group enpresaren aurka jarri dituzte salaketak, «oinarrizko eskubideak masiboki eta modu larrian» urratzea egotzita.

Omnium Cultural elkarteak eta CUP alderdiak kereila bana aurkeztu dute gaur goizean NSO Group enpresaren aurka. Israelgo NSO Group enpresa da Pegasus espioitza tresnaren sortzailea, eta Omniumek eta CUPek kereilak jarri dituzte haren aurka, uste baitute «oinarrizko eskubideak masiboki eta modu larrian» urratu dituela. Besteak beste, «komunikazioak sekretupean» izateko eskubidea eta «intimitate eskubidea» urratu dituela deritzote. Adierazpen eskubidea eta defentsarako eskubidea ere «zeharka» urratu dituela argudiatu dute salaketetan. Bartzelonako 32. Instrukzio Epaitegian aurkeztu dituzte kereilak. Omnium Culturalek hiru kideren izenean aurkeztu du berea: Marcel Mauri elkarteko presidenteordearen, Elena Jimenez nazioarteko ataleko arduradunaren eta Txell Bonet kazetariaren izenean. CUPek, berriz, David Fernandez, Carles Riera eta Albert Botran kideen izenean aurkeztu du kereila. Omnium Culturalek eta CUPek nork bere aldetik aurkeztu dituzte kereilak, baina biek ala biek eduki berbera dute. Omnium Cultural elkarteak ohar batean jakinarazi duenez, salaketa eginez erakutsi nahi dute Espainiako Estatuak «legez kanpoko» parte hartzea izan duela zelatatze sarean. Elkartearen helburua da ikerketa bat irekitzea auzian inplikatutako estatu organismo eta botere guztiak auzibidean jartzeko: «Estatuak independentismoaren eta disidentziaren aurka egiten duen gerra zikinaren erakusle bat da Catalangate», adierazi du Xavier Antich Omnium Culturaleko presidenteak. Estatuko botereek espioitza sarean duten erantzukizuna argitu nahi du elkarteak salaketarekin, eta, horretarako, auziarekin lotura duen dokumentazio oro ikertzeko eskatu du. Halaber, eskatu du ikerketa bat abiatzeko Europan, Pegasus tresnaren erosketan eta finantzaketan erantzukizun penalak dauden argitze aldera.


Summary: Sinead O'Connorri buruzko film batekin hasiko da XV. Dock of the Bay, gaur. Hiru dokumental emango dituzte gaur: Sinéad O'Connor: Nothing Compares (19:15ean, Principen), Bixa Travesti (19:30ean, Dabadaban) eta Magaluf Ghost Town (21:30ean, Principen). Proiekzioez gain, solasaldiak eta kontzertuak ere egingo dituzte, larunbatera bitarte.

Dataz eta lekuz mudatuta, hamabosgarren aldia abiatzeko prest da Dock of the Bay Donostiako Musika Dokumentalen jaialdia. Gaurtik hilaren 7ra bitarte egingo dute, eta Principe zinema aretoak eta Antzoki Zaharra izango ditu kokaleku nagusi, nahiz eta hiriko gune gehiagotan ere egingo dituzten ekitaldiak. 23 dokumental proiektatuko dituzte denera: sail ofizialetan, zazpi film luze eta zortzi labur izango dira lehian, eta lehiaz kanpoko Perfect Day atalak nazioartean musika dokumentalen generoan nabarmendu diren azken lanen aukeraketa bat erakutsiko du.

Sail Ofizialeko Sinéad O'Connor: Nothing Compares filmak abiatuko du jaialdia, 19:15ean. Musikari irlandarra mundu osoan nola egin zen ezagun kontatuko du Kathryn Ferguson zuzendariak, eta nola bere izaera bereziak poparen korronte nagusitik urrunarazi zuen.

Bestalde, Balearretako Mallorca uharteak (Herrialde Katalanak) turismo masiboaren bidez izaten duen eraldaketa izugarriari buruzko film bat emango dute gauean, 21:30ean, Perfect Day sailaren barruan: Miguel Angel Blancaren Magaluf Ghost Town. Sail berekoa da Claudia Priscilla eta Kiko Goifman zuzendarien Bixa Travesti lana, Linn da Quebrada abeslari brasildar transari buruzkoa. Dabadaban emango dute filma, 19:30ean, eta, hura amaitzean, inaugurazio ekitaldia egingo dute han bertan.

Gainontzean, Sail Ofizialean, Lydia Lunch estatubatuarraren inguruko My Lover the Killer. Lydia Lunch (March Hurtado) erakutsiko dute bihar; Doris Muñoz musika managerrari buruzko Mija (Isabel Castro) etzi; 1950eko hamarkadako aitzindari Connie Connieren inguruko Talking Like Her (Natacha Giler, Adam Briscoe) ostegunean; eta 6an, ostiralez, Courtney Barnett rock musikari aupatuan ardaztutako Anonymous Club. Courtney Barnett (Danny Cohen).

Horiez gain, lehian izango dira Alessandro Melanizzik zuzendutako Italo Disco. The Sparkling Sound of the 80s, hamarraldi hartan loratu zen disco musikaren historia kontatzen duena; eta baita New Yorkeko punk rockaren hasiera aztertzen duen Nightclubbing. The Birth of Punk Rock in NYC ere. Aurrez ere jaialdian egon izan den Danny Garciak zuzendu du azken hori, eta dokumentalaren nazioarteko estreinaldia izango da Donostiakoa.

Proiekzioez gain, jarduera paralelo ugari egingo dituzte egunotan Donostian; aurkezpenak, mahai inguruak eta kontzertuak izango dira Tabakalerako Kutxa Kultur Plazan eta Koldo Mitxelena kulturunean, besteak beste.


Summary: Eraso homofobo bat salatu dute Zornotzan. Udal ordezkariek adierazi dutenez, larunbatean gertatu zen. Elkarretaratze batera deitu dute gertaera salatzeko. Gaur izango da, 18:30ean.

Zornotzako (Bizkaia) Udaleko ordezkariek eman dute gertaeraren berri: jakinarazi dutenez, larunbatean eraso homofobo bat gertatu zen herrian, eta, eraso hori salatzeko, adierazpen instituzional bat plazaratu dute.

Ohar horretan, udal ordezkariek elkartasuna eta babesa helarazi diete erasoa jasan duen biktimari eta haren familiari. Halaber, nabarmendu dute horrelako erasoak ezin direla onartu, giza eskubideak urratzen dituztelako.

Gaitzetsi ez ezik, salatu ere egingo dute, eta protesta horretara batzeko deia egin diete herritarrei ere. Elkarretaratze bat egingo dute 18:30ean, udal plazan.


Summary: Bazterrik bazter, Hogwartseko uniformea soinean. 23 urteko gazte ingeles batek Harry Poterren filmetako irudiak grabatu diren hainbat toki bisitatu ditu mozorroturik. Bideo batean bildu ditu ikusitakoak.

Milurtekoa hasi berritan gorpuztu zuten lehenbiziko aldiz Harry Potter zineman; 2001ean estreinatu zuten Harry Potter eta sorgin harria filma, zortziren aurrenekoa. Hamar urte geroago etorri zen azkena, 2011n, Harry Potter eta herioaren erlikiak: 2. zatia. Haren ondotik, joan dira 11 urte, kaleratu beste hamaika film eta telesail, baina ez da indargabetu azti betaurrekodunaren sorginkeria. Horren adibide, zale britainiar batek berriki egindakoa: Harry Potterren filmak grabatu diren toki ospetsuenak bisitatu ditu, mozorroturik, eta iruditan bildu.

Melissa Maddock du izena, 23 urte ditu, eta tenis ikaslea da Manchesterren (Erresuma Batua). Harry Potterren liburu eta filmenganako interesak erakarrita, munduko zenbait herrialdetan izan da gaztea, eszena adierazgarrienetako batzuen kokaleku izan diren tokien bila.

Eskoziako Lur Garaietan eta Galesen izan da, esaterako. Hogwarts magia eta aztikeria eskolako uniformea jantzita egin ditu bidaiok, makila magikoa eta bideo kamera eskuan. Sare sozialen bidez zabaldu ditu irudiak, eta oihartzuna izan dute, zaleen artean batik bat.


Summary: Ertzaintzak bi gazte atxilotu ditu Ordizian, eta hilketa saiakera bat egotzi die. Gizon bati labana batekin eraso egitea leporatu diete

Ertzaintzak 24 eta 28 urteko bi gazte atxilotu ditu Ordizian (Gipuzkoa), labana batekin gizon bat hiltzen saiatzea leporatuta. Segurtasun Sailak jakinarazi duenez, igande arratsaldean izan zen erasoa, eta jarraian atxilotu zituzten gazteak, handik gertu. Gaur, epailearengana eramango dituzte deklaratzera.

Segurtasun Sailaren arabera, erasoa jasan zuen gizonak saihets aldean eta lepoaren atzealdean zituen zauriak. Hasieran, ertzain batzuek artatu behar izan zuten; gizonaren odol jarioari eutsi zioten, larrialdi zerbitzuetako langileak iritsi bitartean. Zumarragako ospitalera eraman zuten, eta arriskuz kanpo dago.

Atxilotu dituzten gazteek aurrekariak dituzte narkotrafikoagatik.


Summary: Bihar zabalduko dute 57. Behobia-Donostian parte hartzeko izen emate orokorra. Antolatzaileek jakinarazi dutenez, aurtengo alditik aurrera parte hartzea 30.000 korrikalaritara mugatuta egongo da. Orain arte 35.000 pertsonako muga zegoen, eta iaz, pandemia tarteko, 25.000 izan ziren.

Adi korrikalariok: Fortuna kirol elkarteak bihar zabalduko du 57. Behobia-Donostia lasterketan parte hartzeko izen emate orokorra, eguerdiko 12etan. Internet bidez eman beharko da izena. Aurtengo aldia azaroaren 13an egingo dute, pandemia aurretik baino jende gutxiagorekin. Izan ere, antolatzaileek jakinarazi dute aurrerantzean gehienez 30.000 lagunek parte hartu ahal izango dutela herri lasterketa ospetsuan. Orain arte, 35.000 pertsonakoa zen muga; 2020. urtean bertan behera utzi behar izan zuten, eta iaz 20.412 lagunek egin zuten.

Izen ematearen lehen fasea apirilaren 5ean zabaldu zuen Fortunak, eta jada 7.027 korrikalari daude apuntatuta. Deialdi horretan parte hartu ahal izateko baldintza zen azken bost lasterketetatik hirutan gutxienez parte hartutakoa izatea. Dortsal solidarioak eta pakete turistikoak ere deialdi horren parte ziren.

Iazko aldian Eneko Agirrezabal segurarra (1.01.41) eta Nuria Lugueros espainiarra izan ziren azkarrenak (1.12.43). Iñigo Etxeberria lasterketaren koordinatzaileak orduan aitortu zuen etorkizunera begira kontuan hartuko zituztela parte hartzaile gutxiago egoteak ematen dituen erraztasunak, eta horren ondorio da aurten jarri duten 30.000 laguneko muga. Iazko aldiak, ordea, albiste txar bat ere utzi zuen: lasterketan parte hartzen ari zen 27 urteko korrikalari batek bihotz geldialdia izan zuen, eta Donostia ospitalean zendu zen geroago.


Futbolaren bi aurpegiak

Summary: Futbolaren bi aurpegiak.

Igandean, Zubietan, joko zelai bakarrean, txanponaren bi aldeak ikusi ziren: aurkia eta ifrentzua. Zelaiaren alde batean, Rayo Vallecano taldeko jokalariak; beste aldean, txuri-urdinak.

Emakumeen Futbol Liga profesionala izateko sokatiran dabiltza jokalariak, bat eginda, norabide berean arraunean. Hitzarmena sinatzea lortu zuten iaz, baina etxean bertan arrotz sentitzen dira oraindik ere madrildarrak, hitzemandakotik urrun baitaude beren lan baldintzak: urrunegi. Kanpoko partidetan medikurik gabe, otorduetan elikadura eskasa, eta etxebizitzetan urik ez. Hiru adibide hamaika arau hausteren artean.

Zelaiaren beste erdian, Realeko jokalariak. Etekinak saiakeren ostean jasota, izan emaitzetan, izan baldintzetan. Lehenak bigarrena ekarri du: saiakerak emaitzak, eta emaitzak baldintza egokiak. Baina hori al da korrelazio egokia? Zer da lehenago, oiloa ala arrautza? Realak, baina, garaiz edo berandu, jakin du oiloak oskolean kas-kas egitean hautsi eta habia egiten.

Igandean joko zelai berean oso bestelako joko arauak dituzten bi talde izan ziren parez pare. Baina aurkariari aurrez aurre begiratzeaz gain, aldamenean jarri eta bidea elkarrekin (ere) egin dute. Aurkariak ez ezik, lankideak ere badirelako. Hori du emakumezkoen futbolak, jokoz kanpo dauden jarrerei ez entzunarena egin beharrean, elkarri eskua eman eta batera borrokatzen direla. Hortik Realari denboraldi hasieran kendutako puntuak.

Eskatzen dute aukera berdintasuna. Eskatzen dute duintasuna. Eskatzen dute oinarri sendoa. Eskatzen dute, gizonek bezala, beraiek ere futbolari profesionalak izatea. Baina badira eredu horretatik hartu eta erreproduzitu behar ez diren hainbat kontu. Izan ere, jokoz kanpo behar lukete horren naturaltzat dauzkagun handikeria, boterea, errespetu falta eta harrotasuna.

Balantza orekatu behar da. Emakumeen zama arindu, eta gizonezkoen txanponen pisua apaldu. Baina ezin ditugu galdu belar motzean hezteak ekarri dizkieten hainbat irakaspen: antzerkiak antzezleentzat uztea, beste kideak errespetuz tratatzea, epailearen esana betetzea, eta hanka guztiok sartzen dugula onartzea, begirada norbere zilbor eta koloreetatik altxatzea, zaleekin duten harremanari eustea, gizatasuna ez galtzea…

Bide luze eta gorabeheratsu batek ekarri ditu honaino. Ez daitezela orain desorekatu. Gogora dezatela nondik datozen, nola eta zergatik.

Futbola ez da soilik hamaika hamaikaren kontrako lehia. Partida, askotan, bulegoetan jokatzen da. Badute zeresana, beraz, gorbatadunek; baina baita harmailetan esertzen direnek, garenok ere. Nori eta nola txalotu, zer oratu, zein lelo kantatu, zein hizkuntzatan…

Ez dezagun airera bota txanpona. Ez dezagun utzi guztia zoriaren esku.


Summary: Sei lagun zigortu dituzte baimenik gabe grabatutako sexu bideo bat zabaltzeagatik. Donostian, 2016an, bikote bat grabatu zuten kalean sexu harremanak izaten ari zela, eta akusatuei egotzi diete haien baimenik gabe bideoa Whatsapp bidez zabaltzea. Sei hilabeteko kartzela zigorra ezarri diete, baina ez dute bete beharko datozen hilabeteetan deliturik egiten ez badute.

Sexu bideo bat Whatsapp bidez masiboki zabaltzea, grabatutako pertsonen baimenik gabe: hori egotzi diete sei laguni Donostian, eta zigortu egin ditu epaileak: sei hilabeteko kartzela zigorra ezarri die (ez dute bete beharko datorren hilabeteetan deliturik egiten ez badute), baita 720 euroko isun bat ere. Gainera, bideoan ageri den emakumeari 12.000 euroko kalte ordainak ordaindu beharko dizkiote; hark salatu zuen gertatutakoa.

Hasieran, fiskalak urte eta erdiko kartzela zigorrak eskatzen zituen, eta salatzailearen abokatuak hiru urtekoak, 60.000 euroko kalte ordainez gain.

Gertakariak 2016ko uztailaren 30ekoak dira. Goizeko 5:00ak aldera, gertatutakoa salatu duen emakumeak sexu harremanak izan zituen Donostiako Gipuzkoa Plazako arkupeetan, eta pertsona ezezagun batek grabatu egin zituen baimenik gabe. Jarraian, bideoa Whatsapp bidez zabaldu zuen, eta masiboki zabaldu zen.

Aitortu dute

Testuinguru horretan heldu zitzaion bideoa akusatuetako lehenengoari, eta hark beste Whatsapp talde batean zabaldu zuen. Hala heldu zitzaien artxiboa beste bost akusatuei, eta gauza bera egin zuten haiek ere: bideoa taldeetan zabaldu.

Fiskaltzaren arabera, bideoa emakumearen gertukoei ere heldu zitzaien, eta horrek «egoera konprometituan utzi zuen biktimaren irudi publikoa». Akusatu guztiek aitortu dute bideoa jaso eta zabaldu izana.


Summary: Auto berrien matrikulazioak %18 egin du behera Hego Euskal Herrian. Apirileko datua martxokoa baino hobea da, baina iazkoengandik urrun dago oraindik. Saltzaileek osagai gabeziari eta ekonomiaren ziurgabetasunari egozten diote.

Auto berrien matrikulazioak burua altxatu ezinda jarraitzen du Hego Euskal Herrian. Apirilean 2.141 auto berri saldu ziren, iazko hilabete berean baino %18 gutxiago. Lurraldeka aletzen hasita, deigarria da Nafarroan izandako jaitsiera, iazko apirilarekin alderatuta %28 egin baitzuen behera salmentak. Anfac eta Faconauto patronalen arabera, bi dira datu «txarren» arrazoiak: osagaien krisia eta haren ondorioz gustuko autoa aurkitzeko arazoak, eta ekonomiaren ziurgabetasuna. Energiaren krisiak eroslea uzkurtu egiten du.

Datu txarra, dena den, ez da hilabete bakarreko kontua, lehen lauhilekoaren joera baizik. Aurtengo urtarriletik apirilera 8.386 auto berri matrikulatu dituzte hegoaldean; iaz, berriz, 10.029 izan ziren. Horiek hala, urte arteko alderaketa eginez gero, urte hasierako jaitsiera %16,4koa da. Patronalak, dena den, badu itxaropenerako helduleku bat, apirila aurtengo martxoa baino hobea izan baita, bai behintzat batezbestekoei dagokienez. Martxoan, iazkoarekin alderatuta, %25,5 egin zuten behera salmentek. Hobekuntza hori, dena den, ezin da susperralditzat jo, patronalaren ustez.


Summary: Euskararen aldeko urratsak «oztopatu» nahi dituzte PAI blindatuta, Euskara Aurrera-ren arabera. Ingelesezko programa blindatzeko lege proposamena «euskarafobiaren» erakusle dela diote egitasmoaren bultzatzaileek, eta Kontseiluak larunbaterako deitua duen mobilizazioan parte hartzera deitu dute.

Nafarroan PAI ingelesez ikasteko programa blindatzeko lege proposamenak euskara «are kinka larriagoan» uzten duela salatu du Euskara Aurrera ekinbideak, ohar batean, eta «euskarafobiaren» adierazle dela nabarmendu du. Joan den astean onartu zuten programa hori «egonkortzeko» lege proposamena, Nafarroako Parlamentuan, Navarra Sumaren eta PSNren botoei esker. Eskuineko koalizioak atakan jarri zuen PSN: programa hori hezkuntza eredu bihurtzeko prozedura hastera behartu zuen, eta baldintza onartu egin zuen PSNk.

Euskara Aurrera-ren arabera, Nafarroan «euskararen aldeko pauso garrantzitsuak» eman dira azken urteotan, hala nola D ereduko matrikulazio eskariak igo izana eta zonifikazioa gainditzearen aldeko «gero eta adostasun zabalagoa». Horiei eta halakoei «oztopoak jartzeko saiakera garbia» da PAI indartzeko erabakia, euskararen aldeko ekinbidearen sustatzaileek diotenez.

Horregatik, larunbat honetarako Euskalgintzaren Kontseiluak Iruñean deitua duen manifestazioan parte hartzera dei egin du, bai eta maiatzaren 21erako Euskara aurrera lelopean Donostian egingo dutenean parte hartzera ere. Egitasmoko kideen arabera, azken hamarkadetan «euskara galbidera zeraman joera ustez aldaezina iraultzea» lortu da, baina «Euskal Herria berreuskalduntzeko eta euskara normalizatzeko bideak» mehatxu eta erronka berriak ditu egun.


Summary: Terrazak lehengo eran jartzen hasi dira hiriburuetan. Bilbon atzoz geroztik ezin dira jarri 'COVID-19 terrazak'. Donostian ekainaren erdialderako kendu beharko dituzte ostalariek, eta, Iruñean, sanferminetarako. Gasteiz da salbuespena: mantendu egingo dituzte.

Izurritearekin, hainbat hiritako eta herritako tabernei terrazak jartzeko edo handitzeko baimena eman zitzaien, plazetan, espaloietan, aparkalekuetan... baina hainbat tokitan amaitu zaie pagotxa. Bilbon, adibidez, jada ezin dira jarri COVID-19 terraza deitu izan zaienak, atzotik. Iruñean, gaurtik aurrera, ezin dira jarri terraza gisa erabiltzeko baimendu ziren karpak, baina terrazak sanferminetara arte mantenduko dituzte; Donostian, ekainaren erdialdera arte. Hegoaldeko hiriburuen artean Gasteiz da salbuespena: Gorka Urtaran alkateak gaur jakinarazi du pandemia garaian baimendu zituzten terrazak mantenduko dituztela. Baionan bada denbora neurria indargabetu zutela.

Bilbon, COVID-19 terrazak baimendu zituztenean, jartzeko mila eskaera baino gehiago jaso zituen udalak, eta haietako 746 onartu zituen. Terraza gehienak espaloietan zabaldu zituzten, eta 217 errepidean edo aparkalekuetan. Espaloietara itzuli ziren haiek atzo. Udalak, printzipioz, Aste Santuaren aurretik indargabetu behar zuen neurria, baina neurria luzatzea erabaki zuen azkenean.

Iruñean gaur desagertu dira COVID-19 terrazetako karpak. Karpa desmuntagarri horiek udalak berak sustatu eta baimendu zituen, eta azken bi urteetan 58 ostalarik erabili dituzte; atzo arte eduki zituzten 22 establezimenduk. Udalaren ustez, karpa horiek betea dute euren funtzioa, eta kendu egin behar dira «duten inpaktu bisualagatik», eta eguraldiak hobera egin ahala ez direlako beharrezkoak izango. Pandemia garaian baimendutako terrazak, ordea, uztailera arte mantendu ahal izango dituzte ostalariek, sanferminetara arte. Hala baieztatu zieten ostalariei joan den astean. Pandemia hasi zenetik, neurri horrekin lotutako 1.600 eskaera baino gehiago jaso ditu Iruñeko Udalak.

Donostia eta Gasteiz

Donostiako Udala, berriz, gaur bildu da Gipuzkoako Ostalarien Elkarteko ordezkariekin, eta terrazei buruz hartutako erabakiaren berri eman die: ekainaren erdialdera arte mantenduko dituzte. Ostalariek uda amaitu arte mantendu nahi zituzten, baina udalak esan die orain ez dagoela indarrean ostalaritzari eragiten dion murrizketarik —barnealdeetan maskara erabiltzea, adibidez—, eta, beraz, lehengo legera itzuliko direla. Dena den, etorkizunean aldaketak egiteko prest azaldu dira udaleko ordezkariak.

Bestelakoa da egoera Gasteizen: Urtaran alkateak gaur jakinarazi du COVID-19 terrazak mantentzeko asmoa dutela, adibidez, eraikinetako arkupeetan eta trafiko gutxiko kaleetan. Ez hori bakarrik: udalak terrazetan mahai finkoak jartzea baimenduko duen ordenantza bat onartu du, eta datozen asteetan sartuko da indarrean. Alkatearen arabera, «ostalarien eskaera historiko bat» zen hori.

Ikusi gehiago: Terrazen zabaltzea auzitan


Summary: Ordainketa sistemetan gehiegikeriaz jokatzea egotzi dio EBk Appleri. Apple Payren lehiakideei sistema operatiborako sarbidea mugatzea leporatu dio. Litekeena da Applek 35.000 milioi eurorainoko isuna jasotzea.

Tartean behin porrot sonatuak jasan arren, Europako Batzordeak ez du etsi enpresa teknologikoen nagusikeriaren aurkako borrokan. Appleri egokitu zaio orain Bruselaren errieta jasotzea: lehiaren aurkako jokaera egotzi dio, iOs sistema operatiboan telefono bidezko ordainketetan sarbiderik ez uzteagatik Apple Pay bere zerbitzuaren lehiakideei.

Duela bi urte zabaldu zuen ikerketa Margrethe Vestager Lehiarako lehendakariordeak, eta gaur kaleratu du ikerketa haren lehen emaitza. Vestagerren arabera, uste dute Applek «derrigorrezko teknologiarako sarbidea mugatu» diela telefono bidezko ordainketa aplikazioak garatu nahi duten Apple Payren lehiakideei.

Ordainketa sistema horiek NFC izeneko mikrotxip bat (Near Field Communication) erabiltzen dute telefonoaren eta ordainketa aparatuaren arteko kontakturik gabeko lotura egiteko. Lehiakideak kexu dira Applek ez diela iPhone telefonoen NFCn sartzen uzten. Applek argudiatu izan du muga hori segurtasun arrazoiengatik egiten duela, lehiakideei sarbidea utziz gero iruzurra egiteko aukera handituko litzatekeelako. Argudio hori ukatu du Vestagerrek: «Segurtasunari buruz oso serioak gara, baina gure orain arteko ikerketak ez du frogatzen arrisku hori dagoenik. Kontrara, froga daiteke segurtasun arazoek ezin dutela Appleren jokaera justifikatu».

Ikerketa sakonago batek akusazioa baieztatuko balu, bere diru sarreren %10erainoko isun bat ordaindu beharko lioke AEBetako konpainiak EBri. Iaz Applek 350.000 milioi euro fakturatu zituen, eta horren %10 35.000 milioi dira, Euskal Herriko barne produktu gordinaren heren bat gutxi gorabehera.

Telefono bidezko ordainketei buruzkoa ez da 2020an Vestagerren taldeak irekitako ikerketa bakarra. Halaber ari da aztertzen Applek App Storeren lehiakideen kalterako ari ote den, aplikazio batzuetan harpidetzaren %30 beretzat gordetzen duelako eta, aldi berean, zerbitzu batzuk ez dituelako ematen. Spotifyk salatu zuen Apple.

Isuna, bertan behera

Edonola ere, Applek eta Europako Batzordeak zergen inguruko gatazka izan zuten sonarik handienekoa. 2016an, Batzordeak agindu zion Irlandari berreskuratzeko Applek trikimailuen bitartez zergetan ordaindu ez zituen 13.000 milioi euro. Dublingo gobernuak berak egin zuen erabaki horren aurka, uste zuelako diru gehiago zuela galtzeko baldin eta Applek erabakitzen bazuen Irlandan duen parte hartzea txikitzea. Applek 6.000 langile enplegatzen ditu Cork hirian, eta EBko negozioaren zatirik handiena handik gidatzen du, Irlandako zerga sistemaren abantailak baliatzeko. Azkenean, 2020an, EBko Auzitegiak arrazoia eman zion Irlandari, eta kolpe gogorra Vestagerri.

Duela bi aste, talde teknologiko handien boterea mugatzeko bi araudi onartu zituen Bruselak.


Summary: Azkueren hiztegi hirueledunaren bertsio digitala aurkeztu du Aurten Bai fundazioak. Fundazioak sarean jarri du hizkuntzalariaren lan mardula, eta gaurko baliabide digitalen abantailez hornitu du; besteak beste, hitzak bilatzea errazago egiteko.

1905. urtean argitaratu zuen Resurrecion Maria Azkue Aberasturi hizkuntzalariak Euskara-Gaztelania-Frantsesa Hiztegia lan marduleko lehenengo liburukia, eta hurrengo urtean bigarrena. Urte luzez eginiko lanaren fruitua izan zen. Azkue inurriak bezala aritu baitzen dozenaka idazleren lanak aztertzen, eta, horrez gain, lekuko biziak elkarrizketatu zituen, tokian tokiko herri hizkerako hitzak jasotzeko. Azkuek ordenagailua ezagutu izan balu (1951. urtean hil zen), askoz errazago osatuko zuen hiztegia. Era berean, teknologia digitalak ahalmena du asko errazteko hiztegia arakatzea. Eta hori da, hain zuzen ere, Aurten Bai fundazioak egin berri duena. Sarean jarri dute lehenengo aldiz Euskara-Gaztelania-Frantsesa Hiztegia lanaren bertsio digitala.

Lehen ere bazegoen lanaren PDF bertsioa sarean, 624 orrialdekoa. Baina bertsio digitalak asko errazten du hitzak bilatzea, eta horretan dagoen informazioa eskuratzea. Bisitaria Azkueren lanean murgildu ahal da, eta hitzak kontsultatzeaz gain, haren garaiko euskalkiak eta esamoldeak ikusi ahalko ditu. Izan ere, hitz bakoitzaren ondoan zein euskalkikoa den, eta zein herritan jaso den zehazten du lanak. Zazpi euskalki bereizten ditu, eta Euskal Herri osoko 302 herri aipatzen ditu.

Horren bidez jakin daiteke, esaterako, lazeria hitza non erabili izan den, eta «miseria, escasez, penuria, calamidad : misère, disette, pénurie, calamité», esan nahi duela. Norbait lazeriatu egin daitekeela ere ikas daiteke: hau da, hari miseria pairarazi.

Horrez gain, jakin daiteke, begi-okerrentzako hitz bat edukitzeaz gain, euskarak baduela termino bat horien artean begia gorantz okertuta daukana bereizteko: lausku. Edo Lauzirika abizena txanpon zahar baten izenetik datorrela. Hori guztia orrialde berean jaso zuen Azkuek; beraz, adibide horrekin irudika daiteke zelako aberastasuna jasotzen duen hiztegi osoak.

Azkuek gaztelerazko eta frantsesezko azalpenak jarraian eman zituen hiztegian. Bertsio digitalean, erabiltzaileak aukeratu ahalko du hizkuntza batean ala bestean jaso, edo bietan.

Euskararen grafia Azkue hil ostean finkatu zenez, tresna digitalak aukera ematen du hitzak hark erabilitako grafiaren arabera edo estandarrari jarraikiz azaltzeko. Esaterako, leiho edo leio bila daiteke, eta emaitzak bi formak erakutsiko dizkio erabiltzaileari.

Horrez gain, hitzok zein idazlek erabili zituzten kontsultatu ahal da, eta haien zein lanetan agertzen den.

Bilaketa konplexuak egiteko aukera ematen du sareko hiztegiak, «komodin» batzuk erabilita.


Summary: Nafarroako Parlamentuak tramitera onartu du eskuin muturraren eta ETAren biktimei kalte ordain berdina ematea. PSNk, Geroa Baik eta Ahal Duguk proposatu dute eskuin muturreko taldeen eta polizien biktimen foru legea aldatzea. Aurrera aterako da, EH Bilduk ere alde bozkatuko duela iragarri baitu.

Nafarroako Parlamentuko mahaiak eta bozeramaileen batzordeak tramitera onartu du eskuin muturreko taldeen eta polizien biktimen foru legea aldatzea. Horrenbestez, PSNk, Geroa Baik eta Ahal Dugu-k egindako proposamena aurrera ateratzen bada, eskuin muturreko taldeen biktimei ETAren biktimei adinako kalte ordaina emango diete. Ez da arazorik egongo aldaketa onartzeko, EH Bilduk ere iragarri baitu baiezkoa bozkatuko duela.

Batasun irudia, baina bakoitzak bere argudioak. PSNren izenean, Ramon Alzorrizek esan du ados daudela kalte ordainetan egin asmo duten aldaketarekin: «Aurreko legealdian onartutako legea —babestu ez genuena— garatzen dugu, eta ados gaude garatzearekin eta biktimatzat onartutako pertsonei kalte ordainak ematearekin». Alderdiaren jarrera goretsi du: «Askotan ez da baloratzen PSNk gobernu honen hainbat neurritan ematen duen aurrerapausoa, beti zalantzan jartzen da sistematikoki». Geroa Bairen bozeramaile Uxue Barkosen esanetan, legeak «zuzenketa batzuk» behar ditu. Ahal Dugu-ren bozeramaile Mikel Buili ere aldaketa beharrezkoa iruditzen zaio, «arrazoi politikoengatik indarkeria jasan duten pertsonen aldeko prestazioak finkatzeko», baita biktimei «segurtasun juridikoa» emateko ere. Azaldu duenez, hainbat arrazoirengatik jasoko dute kalte ordaina: kalte psikikoengatik eta psikologikoengatik, lesio iraunkorrengatik, menpekotasun egoerengatik eta aldi baterako ezintasunagatik.

Proposamena gainerako indar politikoekin aurkeztu ez badu ere, baiezkoa emango dio EH Bilduk. Izan ere, Bakartxo Ruiz parlamentariaren aburuz, «aurrerapauso bat» da, «beharrezkoa», baina beste eremu batzuetan ere aurrera egin beharra ikusten du, esaterako, torturaren errekonozimenduan.

Navarra Sumak bestelako jarrera du, koalizioaren bozeramaile Javier Esparzaren esanetan, ez baita beren legea. Legeari berari ere ezezkoa eman zioten: «Ez dugu uste bidea hau denik». Esparzak onartu du «aldaketa txikia» dela, eta orduan zergatik kontra egingo duen galdetu diotenean, ez du argitu arrazoia: ezezkoa ematearen arrazoia parlamentuko aldizkari ofizialean dagoela eta bertan kontsultatzeko eskatu die kazetariei.


Summary: Hidrogenoa eta gasa sare beretik garraia daitezkeen aztertuko du Nortegasek. H2Sarea proiektua jarri du martxan enpresak. Zamudioko Teknologia Parkean planta bat zabaldu du, eta emaitzak 2024rako espero ditu

Nortegasek bere hodi sarea erabili nahi du hidrogenoa etxeetara eta industrietara banatzeko etorkizunean, eta hori posible den aztertzeko proiektu bat jarri du abian. H2Sarea jarri dio izena, eta Hidrogenoaren Euskal Korridorearen barruan dago. Iazko otsailean aurkeztu zuen egitasmoa, eta orain jarri du martxan. Planta bat jarri du Zamudioko teknologia parkean (Bizkaia), saiakeraren ondorioak ikertzeko.

Nortegasek uste du banaketa eredu horrek hidrogenoaren aldeko apustua finkatzen lagunduko duela, etorkizuneko energia berriztagarrien erabilerari eta deskarbonizazio prozesuari begira. Eta hidrogenoaren hedapena ere nabarmen bizkortuko luke, agerikoa denez. Horretarako, baina, jakin nahi du zein ondorio izan ditzakeen hidrogenoa eta gasa azpiegitura berean nahasteak. Bada, biltegietatik hasi eta kontsumitzailearen azken loturarainoko prozesua ikertuko du Zamudioko zentroari esker. Beharrezkoak diren osagaiak eta materialak garatzeko ere baliatuko du gune hori.

Hiru urteko epean garatuko dute ikerketa proiektua, eta emaitzak bi urte barru jasoko dituzte. Nortegas da proiektuaren sustatzaile nagusia, baina beste euskal enpresa batzuk ere ari dira egitasmoan parte hartzen: hala nola ABC Compresores, CAE-Fidegas, H2Site, Erreka Fastening Solutions eta Orkli.

«Hidrogenoaren banaketak eraginkorra izan behar du, eta gasarekin nahasteak eraginkortasuna areagotzen duela uste dugu, bai denborari dagokionez, eta baita kostuari dagokionez ere», azaldu du Iñaki Alzaga Nortegaseko presidenteak. Konpainiaren sarearen garrantzia azpimarratu du, zeinak 8.500 kilometro baino gehiago dituen: 4.500 kilometro Araba, Bizkaia eta Gipuzkoan, eta beste 4.000 Espainia iparraldean.

H2Sarea «proiektu estrategikoa» dela nabarmendu du Iñigo Urkullu Eusko Jaurlaritzako lehendakariak, eta gogorarazi du hidrogenoaren inguruko «ekosistema bat» garatzea duela helburu Hidrogenoaren Euskal Korridoreak. Horregatik, elkarlanaren aldeko aldarria egin du, trantsizio energetikoaren erronkari aurre egiteko.

Hain zuzen ere, Jose Ignacio Zudaire Hidrogenoaren Euskal Korridoreko presidenteak adierazi du pandemiak eta Ukrainako gerrak trantsizio hori azkartu baino ez dutela egin. Korridorearen egitasmoak 1.300 milioi euro baino gehiagoko aurrekontua dauka, eta kalkulatu dute zuzeneko 1.340 lanpostu eta zeharkako beste 6.700 sortuko dituela.

Beste proiektuak Nortegasek bere negozio ereduaren ardatz estrategiko gisa jarri du hidrogenoa. «Traktore» izan nahi du haren distribuzioan, baina, H2Sareaz gain, beste proiektu batzuk ere baditu. Urte honen amaieran martxan jarriko du lehen hidrogeno gasbidea, zeinak Petronorrek ekoitzitako hidrogenoz hornituko duen Abantoko Teknologia Parkea, baita Zornotzan (Bizkaia) eraiki asmo duten hidrogeno berdea ekoizteko planta ere, besteak beste.


Sinn Feinen aukera

Summary: Sinn Feinen aukera. Belfast mendebaldean, alderdi errepublikanoaren hiriburuko hauteskunde gotorlekuan, giroa itxaropentsua da: indar nazionalista batek lehen aldiz lortuko du ordezkaritzarik handiena Asanblearako hauteskundeetan. Boto emaileen ustetan, egungo arazo sozioekonomikoei aurre egiteko parada emango du horrek.

Goiz lasaia da Falls Roaden hasieran, Belfast mendebaldean. Jende gutxi dago kalean, errepideetan dauden autoak eskuko behatzekin zenba daitezke, eta haizeak egiten duen soinuaz gain, ez da beste askorik entzuten. Aurrera egin ahala, baina, lasaitasun hori erabat apurtzen duen zerbait gertatzen ari da; Sinn Fein alderdi errepublikanoaren egoitza pasatu eta Dunville parkearen bigarren izkinara iristean dago erantzuna: McPeakes dendaren eta Falls farmaziaren artean jende multzo bat dago errepidera begira, handik korrika pasatzen ari direnei adore ematen. Belfasteko maratoia da. Zerua hodeiez beteta dago, eta hori lagungarria zaie parte hartzaileei; hori bai, laino batek eguzki izpi batzuei bidea ireki dien arte. «Jainkoaren izenean, ez!», oihukatu du 40 urte inguruko korrikalari batek. Publikoak barrezka erreakzionatu du.

Culturlann McAdam O Fiaichiristean zentro kulturalera iristean, adore emateak eta lasterkariak geroz eta gehiago dira; finean, kalearen zati hori aldapatxo bat da, eta korrikalariek indar gehiago erabili behar dute maratoian aurrera jarraitzeko. Askok elkar ezagutzen dute, eta ohikoa da parte hartzaileek eta publikokoek elkar agurtzea. Giro ona da nagusi kaleetan, eta ez soilik maratoiarengatik, baita datorren osteguneko Asanblearako bozengatik ere. «Ikusten duzu zer ongi gauden hemen. Bai, aurtengo kanpaina desberdina izaten ari da. Positibismo gehiago dago Sinn Feinen inguruan», azaldu du Siobhanek, haren ahizpa Kate alboan duela. «DUPek [Alderdi Demokratiko Unionistak] babes asko galdu du atzeraka doalako, historian atzera. Ez dute positibismorik herrialde honetako herritarrentzat. Historiaurrekoak dira».

Ipar Irlanda une erabakigarri baten atarian egon liteke. 2020ko urritik egindako inkestek DUPen aurretik jarri dute Sinn Fein, eta, azken orduko ezustekorik gertatzen ez bada, alderdi nazionalista batek lehen aldiz lortuko du ordezkaritzarik handiena Asanblearako hauteskundeetan. Unionisten artean kezka dago, eta errepublikanoen artean, poza eta itxaropena. «Ostegunean Madrilen izango naiz, baina jada eman dut botoa. Espero dut aulki gehienak lortuko dituztela, hori behar dugu!», esan du Katek.

Sinn Feinen presidenteorde eta Irlanda iparraldeko buruzagi Michelle O’Neill aukera historiko horretaz jakitun dago, eta horregatik erabaki du, beste diputatugaiekin batera, kanpaina pragmatiko bat egitea. Irlanda Errepublikako 2020ko bozetako kanpainan bezala, Sinn Feinek Ipar Irlandako aurtengoan ere auzi sozioekonomikoetan jarri dute arreta, irlaren batasunean beharrean, eta badirudi jokaldi elektoral hori ongi joango zaiola.

«Oso-oso zaila da jendearentzat etxeak lortzea. Ezagun batek hamar eta hamabi urte artean darama itxaron zerrendan, eta oraindik ez du ezer lortu», esan du Stephenek, lasterketa gainbegiratzeaz arduratzen diren jaka horidunetako batek. «Pisu batean dago, eta ezin du oraindik etxe itxurosorik aurkitu».

Katek ere mahaigaineratu du etxebizitza sozialen afera, «milaka lagun» baitaude itxoiten zerrenda horretan: «Puntu bidezko sistema bat da, horiek bildu behar dituzu. Adibidez, badut lagun bat, eta haren alabak behar bereziak dituenez, bungalow bat behar dute. Lor ditzakeen puntu guztiak lortu ditu, baina ez bungalow bat lortzeko behar adina. Alabak 8 urte ditu, handitzen ari da, eta amak oraindik ere eskaileretan gora eta behera eraman behar du».

Kopuruak ikaragarriak dira. Iragan otsailean, esaterako, SDLP Alderdi Sozialdemokrata Laboristak emandako datuen arabera, Belfast mendebaldean 4.000 bat lagun zeuden etxebizitza soziala lortzeko zerrendan, eta 683 etxe hutsik zeuden. Eta errealitate hori ez da hiriburuko eremu batera mugatzen, lurralde osoan baitute arazo berbera.

Bestelako aferak

Etxebizitzan ez ezik, osasungintzan ere badira itxaron zerrendak, eta horiek ere luzeak dira aspaldidanik; are gehiago 2020tik, COVID-19aren pandemia hasi zenetik. Siobhanek eman du azalpen laburra: «Osasungintzarena... Uf! Lehentasun bat da hori. Zerrendak bukaezinak dira».

Joan den ekainean emandako datuen arabera, Ipar Irlandan 184.000 lagunek urtebete baino gehiago zeramaten itxaroten ospitalean hitzordua izateko, eta beste 66.000k, operazio bat jasotzeko. Eta, denera, iragan abendurako 354.756 pertsona zeuden zerrenda horietan, NISRA Ipar Irlandako Estatistika eta Ikerketa Agentziaren arabera.

Egoeraren erakusle da iazko uztailean gertaturikoa: 89 urteko andre bat larri zegoen, eta ospitalera berehala eramateko anbulantzia bat eskatu zuten. Edadetua etxean hil zen, ibilgailua sei ordu geroago agertu baitzen; «bi aldiz» aldarazi zioten norabidea, «beste lehentasun batzuk» zeudela argudiatuta, osasun zerbitzuen arabera.

Auzi horrez gain, azken urtean egindako inkesta guztiek agerian utzi dute bizitzaren garestitzea ere badela herritarren kezka nagusietako bat; are, azken hilabeteetakoen arabera, hori da auzirik garrantzitsuena boto emaileentzat. Siobhanek esan du egoera «geroz eta okerragoa» dela: «Dena garestiagoa da, batez ere brexit-az geroztik. Ipar Irlandaren gehiengoak ez zuen [Europako Batasunetik] atera nahi, eta begira...».

Stephenek bat egiten du eskari horiekin, eta tokiko arazo bat ere ekarri du hizpidera: autobusen ordutegiak. Gehienak 22:00etarako amaitzen dira, eta hari gustatuko litzaioke zerbitzuak gauean gehiago luzatzea: «Ongi legoke, batzuk, adibidez, ezin direlako itzuli etxera autobusez. Askoren bizitza erraztuko luke. Ea zer gertatzen den...».

Maratoiak aurrera egin ahala, geroz eta korrikalari gutxiago geratzen dira Falls Roaden. Jende asko izatetik ia hutsik geratzera pasatu da kalea, eta horrek beste itxura bat eman dio eremuari: errazagoa da bozetako iragarkiez eta mezuez jabetzea. Sinn Fein nonahi dago, eta aurtengo leloa Time for real change (Egiazko aldaketarako garaia) du; aldaketa, urte asko daraman arren agintean. «Bai, baina oraingoa egiazkoa litzateke, DUPek ez zielako uzten erabaki askotan aurrera egiten... Bueno, banoa, elizara joan behar naiz eta», esan du Katek, alderdi errepublikanoaz galdetzean.

Inkestek islaturikoa betetzen bada, Sinn Feinek duela bost urte baino boto gutxiago lortuko lituzke, baina DUPen beherakada ikaragarriak balioko lioke aulkietan ordezkaritzarik handiena izateko. Helburu hori betetzeko eremu seguru bat da Belfast mendebaldea barrutia: hauteskundez hauteskunde, Sinn Feinek gora egin du eta, 2017an, Asanbleara bidaltzen dituzten bost ordezkarietatik lau izan ziren harentzat. Aurten ez da aldaketarik espero banaketa horretan, eta azken aulkia PBP People Before Profitentzat litzateke, duela bost urte bezala.

Ezusteko bakarra SDLPk eman lezake, duela bost urte parlamentuko diputatu kopurua txikitu zutenean galdu baitzuen Belfast mendebaldean lortzen zuen aulkia. Aurten apustu indartsua egin dute: Paul Doherty da diputatugaia, ekintzaile ezaguna eta elikagaien bankua kudeatzen duena.

Herritar askok Sinn Feinen dute jarria itxaropena. Irabaziko balu ere, ez dago argi gobernua osatu ahalko luketenik, DUPek ez baitu argitu agintari errepublikano bat buru lukeen lantaldean sartuko litzatekeen. Eta, Ipar Irlandako sisteman, lehen ministroa ez badago, lehen ministrordea ere ez—baita alderantziz ere—.Sinn Feinen garaipena sinbolikoa zein historikoa litzateke, eta alde guztien erreakzioak ikustea interesgarria izango da.


Summary: Hirugarren graduan jarri dituzte hiru euskal preso. Gorka Loran, Jon Crespo eta Juan Karlos Herrador dira. Horietako bat, Crespo, aurrez ere jarria zuten hirugarren graduan, baina Espainiako Auzitegi Nazionalaren aginduz bigarren gradura itzularazia zuten.

Etxerat euskal presoen senideen elkarteak jakinarazi duenez, hirugarren graduan ezarri dituzte bigarrenean zeuden hiru euskal preso. Eusko Jaurlaritzako Justizia Sailaren aginduz eman diete erdi-askatasuneko erregimena Gorka Lorani eta Jon Crespori —Basaurin (Bizkaia) eta Zaballan daude (Araba)—, eta Espetxe Zaintzako Epaitegi Zentralaren aginduz Juan Karlos Herradorri —Basaurin dago—. Apirilaren 14an eta 26an gertatu ziren gradu aldaketak, hurrenez hurren.

Crespo hirugarren graduan ezartzen duten bigarren aldia da. Izan ere, Basauriko espetxeko tratamendu batzordeak hirugarren graduan ezarri ondotik Espainiako Auzitegi Nazionalaren aginduz bigarren graduan ezarri zuten berriro, eta kartzelara itzuli behar izan zuen joan den otsailean. Jaurlaritzak aurre egin dio Espainiako Auzitegi Nazionalaren erabakiari, beraz.

Etxerat-ek berri eman duenez, bertzalde, espetxez aldatzea iragarria zuten lau lekualdaketa egin ziren joan den ortziralean. Euskal Herri barnean mugitu dituzte bi: Garikoitz Arruarte Iruñeko kartzelatik Martutenera eraman dute (Donostia), eta Jon Gonzalez, Iruñekotik Zaballakora (Araba). Juan Luis Agirre Euskal Herriratu egin dute: Soriako espetxetik (Espainia, 260 kilometro) Zaballara. Eta Xabier Goienetxea, azkenik, Mont-de-Marsango kartzelatik (Okzitania, 260 kilometro) Lannemezangora urrundu dute (Okzitania, 330 kilometro).

Lazaro Galarza euskal iheslaria, berriz, apirilaren 16an itzuli zen Iruñera.

Euskal Herrian gehiago

Joan den astetik, jada gehiago dira Euskal Herriko kartzeletan dauden euskal presoak Frantzian eta Espainian daudenak baino. Euskal Herrian 101 daude; Espainiako kartzeletan, 74, eta Frantziakoetan, hogei. Euskal Herriko kartzelei dagokienez, Zaballan daude preso gehien (47); ondotik Martutenen (23), Basaurin (21) eta gainontzekoak Iruñean.


Summary: Eusko Jaurlaritzako Hezkuntza Sailak 6.300 lanpostu baino gehiago eskainiko ditu. Irakasleentzat izango dira lanpostu gehienak: 4.357.

Eusko Jaurlaritzako Hezkuntza Sailak aurtengo lan eskaintza publikoen berri eman die sindikatuei. Orotara, 6.300 lanpostu baino gehiago eskainiko dituzte. Irakasleentzat izango dira gehien-gehienak: 4.357. Horietaz gain, 985 lanpostu izango dira lan legepeko langileentzat, eta 2022ko birjartze tasari dagozkion mila lanpostu ere eskainiko dituzte.

Irakasleen lanpostuei dagokienez, 1.675 maisu-maistrentzat izango dira; 2.588, bigarren hezkuntzarako eta Lanbide Heziketarako; 44, hizkuntza eskola ofizialetarako; 25, arte plastikoetarako eta diseinurako; hamazortzi, kontserbatorioetarako; bost, arte dramatikorako; eta bi, azkenik, dantzarako.

Horietatik 1.798 lanpostu merezimendu lehiaketaren modalitatean eskainiko dituzte; 747, kanporatzailea ez den oposizio lehiaketa bidez; eta 1.812, oposizio lehiaketa arruntaren bidez. Horrela, administrazioko behin-behineko langileak egonkortzea xede duen Iceta legera egokituko da Eusko Jaurlaritza ere. Merezimendu lehiaketako lanpostuek bi ezaugarri hauetako bat izango dute: 2016a baino lehen sortu eta aldi baterako langileek betetzen dituztenak izatea edo 2016 aurretik lanean ari diren bitarteko langileek betetako lanpostuak izatea. Hautagaiek ez dute azterketarik egin beharko, eta haien merituak —gehien bat lan esperientzia— kontuan hartuko diete. Oposizio lehiaketa ez kanporatzaileari dagokionez, 2020ko abenduaren 31tik kontatzen hasita azken hiru urteetan bitarteko langileen betetzen dituzten lanpostuak izango dira. Horietan azterketak egin egin beharko dituzte, baina ez da ezinbestekoa izango gainditzea. Azkenik, oposizio lehiaketa arrunta egongo da, gainerako leku hutsak betetzeko. Hezkuntza Sailak aurrerago jakinaraziko du lan eskaintza publikoak noiz egingo dituen.

Irakasleentzako lanpostu horietaz gain, Hezkuntza Sailak beste 985 lanpostu ere eskainiko ditu. Hezkuntza bereziko eta sukalde eta garbiketako lan legepeko langileentzat izango dira. Gainera, mila lanpostu inguru gehiago ere eskainiko dituzte, 2022ko birjartze tasari dagozkionak.


Summary: Bi langile hil dira lan istripuz: bata Ondarroan, eta bestea Hernanin. Eraikuntzako langile bat da Ondarroan hildakoa, eta garraiolari bat Hernanikoa. Sindikatuek salatu dute Ondarroan hildakoa jaiegun batean eta bakarrik ari zela lanean. Urtea hasi denetik 23 langile hil dira

Beste bi langile batu dira lanean hildakoen zerrenda beltzera. Gaur, zamaketa lanetan ari zen 69 urteko garraiolari bat hil da kamioi batek harrapatuta, Zikuñaga paper fabrikaren atzealdean, Hernanin (Gipuzkoa). Beste istripua asteburuan gertatu zen, baina Ondarroan (Bizkaia) eraikin bat zaharberritzen ari diren langileek gaur arte ez dute aurkitu lankidearen gorpua. ELAren eta LABen zenbaketaren arabera, jada 23 dira urtea hasi zenetik lanean hil diren beharginak; horretan sartu dituzte Errioxan eta Kantabrian (Espainia) hildako arrantzale bat, garraiolari bat eta segurtasun langile bat, hiruak euskal herritarrak.

ELAk, LABek eta beste sindikatu batzuek Ondarroako Itsas Aurre plazan elkartzeko deia egin dute ostegunerako, handik oso gertu izandako ezbeharra salatzeko. Osalanen arabera, 35 urteko langile bat bakarrik zebilen lanean eraberritzen ari diren eraikin batean, eta, leiho baten markoa mozten ari zela, zauri bat egin zuen lepoan; horren ondorioz hil zen. Igeltseroa zen, 35 urte zituen, Zaragozakoa zen (Aragoi, Espainia), eta bost hilabete zeramatzan Zero Plus NZEB Berrikuntzak enpresan, arduradun lanetan.

Osalanek ikerketa bat zabaldu du heriotzaren nondik norakoak zehazteko. Sindikatuek nabarmendu dutenez, argitu beharreko kontuen artean dago zergatik ari zen asteburuan lanean. CCOOk gogorarazi duenez, Deustun (Bilbo) aldamio batetik erorita hil zen beste langile bat beste jaiegun batean, otsailaren 19an, eta halakoak amaitzeko eskatu die sektoreko enpresei, «egun horietan langile gutxiago daudelako, eta horrek ekar dezakeelako obrara doanak lan gehiago edukitzea eta istripuak gertatzeko aukera gehiago izatea».

Prekaritatearen adibide

ELAk gogorarazi du langilea makina arriskutsuekin ebaketa lanak egiten ari zela, bakarrik, laguntza teknikorik gabe. «Laneko prekaritatearen beste adibide tamalgarri bat da». Sindikatu horrek uste du «denek» ezagutzen dituztela ezbehar tasaren kausak, eta horiek eteteko neurriei lehentasuna emateko eskatu diete erakundeei. «Beharrezko giza baliabideak, prestakuntza eta baliabide materialak jarri behar dira, kontrol eta ikuskapen gehiago eta hobeak egin behar dira, segurtasun neurririk ez dagoela kontrolatu behar da, eta kontratazioan iruzur ez egitea lortu behar da».

Antzera mintzatu da LAB: «Nola liteke gaur egun, obra batean, langile bat bakarka aritzea? Non zegoen obrako koordinatzailea edo bertan behar lukeen errekurtso prebentiboa? Zergatik da horren erraza arau horiek ez betetzea patronalarentzat? Zenbat langile egon dira antzerako egoeran asteburu honetan Euskal Herrian zehar?».

Osalani oharra LABek

Hernaniko istripuari dagokionez, LABek ohartarazi du ez duela onartuko Osalanek trafiko istripu gisa hartzea, «euren estatistikak leuntzeko». Sindikatuak uste du «enpresen arteko koordinazio gabeziak» eragin duela heriotza. «Ezin dugu ulertu nola Zikuñaga enpresak koordinatu behar lukeen lan aktibitateko eremu batean ez zegoen beharrezko prozedurarik eta betearazteko neurririk. Jakina da zama lanen eremuen arriskua. Historikoki egon dira behar bezala identifikatuak puntu beltz horiek arrisku ebaluazioetan.

Hildakoaren lankideak ostiralean bilduko dira paper fabrikako kamioien sarreran.


Summary: Hil egin da Bertizarananako trafiko istripuan zauritutako 70 urteko pertsona. Atzo gertatu zen ezbeharra, NA-1210 errepidean, Bertizarana inguruan. Zauritua helikopteroan eraman behar izan zuten Nafarroako Ospitalera, larri baitzegoen.

Atzo eguerdian gertatu zen ezbeharra, 11:37 inguruan: hiru autok elkarren aurka jo zuten NA-1210 errepidean, Bertizarana (Nafarroa) inguruan.

Ibilgailu horietako batean zihoan emakume bat larri zauritu zen istripuan, eta, hainbat orduz Nafarroako Ospitalean egon ondotik, hil egin da. Atzo, helikopteroz eraman behar izan zuten ospitalera, oso larri baitzegoen. Emakumeak 70 urte zituen, eta Sunbillako bizilaguna zen (Nafarroa).

Beste gidarietako bat ere osasun langileek artatu behar izan zuten: Doneztebeko osasun zentrora eraman zuten, oso urduri zegoelako. Hirugarren ibilgailuko gidaria onik atera zen.

2022. urtean Nafarroan izan diren auto istripuetan hil den hamargarren pertsona da.


Summary: Arabarren faltan, jakinarazi dituzte Txapelketa Nagusian izango diren bertsolarien izenak. Kantatuko duten berrogei bertsolarien artean, lehen Euskal Herriko Txapelketa Nagusia izango dute haietako hamalauk. Jon Maia bertsolariak ere bazuen aurten kantatzeko aukera, baina uko egitea erabaki du, eta agur esan die txapelketei.

Ez da erdia, baina bada herena baino gehiago. Bertsozale Elkarteak gaur eman ditu jakitera 2022ko Bertsolari Txapelketa Nagusian parte hartzekoak diren 40 bertsolariren izenak, eta lehen aldia izango dute txapelketan haietako hamalauk. Osatu gabe dago zerrenda, halere. Guztira, 42 bertsolari arituko direlako kantuan, eta ekainean amaituko den Arabako Bertsolari Txapelketan gertatzen denaren menpe egongo direlako azken bi izen horiek. Berez iazko irailean zen hastekoa txapelketa nagusia, baina koronabirusak eragindako krisiaren ondorioz, urtebete atzeratu dute data, eta, azkenik, aurtengo irailaren 24an hasiko dira txapelketako saioak, Getxon (Bizkaia), eta abenduaren 18an amaitu, Iruñeko Nafarroa Arenan egingo den finalarekin. Berme moduko bat ere bada, horregatik, elkarteak zabaldutako izen zerrenda hori, ziurgabetasun eta egokitzapen sasoi baten ostean.

Bertsolariak lurraldeetako txapelketetan sailkatu dira Txapelketa Nagusirako, eta honako hauek dira:

- Agin Laburu Rezola - Aitor Bizkarra Ruiz - Aitor Etxebarriazarraga Gabiola - Aitor Mendiluze Gonzalez - Alaia Martin Etxebeste - Amaia Iturriotz Etxaniz - Amets Arzallus Antia - Ane Labaka Mayoz - Asier Azpiroz Iztueta - Beñat Gaztelumendi Arandia - Beñat Iguaran Amondarain - Eneko Lazkoz Martinez - Eñaut Martikorena Lizaso - Gorka Pagonabarraga Agorria - Haritz Mujika Lasa - Iban Urdangarin Lardizabal - Imanol Uria Albizuri - Iñaki Apalategi Astigarraga - Iñigo Mantzizidor Larrañaga - Joanes Illarregi Marzol - Jone Uria Albizuri - Julio Soto Ezkurdia - Maddalen Arzallus Antia - Maialen Akizu Bidegain - Maialen Lujanbio Zugasti - Miren Amuriza Plaza - Miren Artetxe Sarasola - Nerea Elustondo Plazaola - Nerea Ibarzabal Salegi - Oihana Bartra Arenas - Oihana Iguaran Barandiaran - Onintza Enbeita Maguregi - Patxi Iriart Hiribarren - Saioa Alkaiza Guallar - Sustrai Colina Akordarrementeria - Unai Agirre Goia - Unai Gaztelumendi Arandia - Unai Mendizabal Jauregi - Xabat Galletebeitia Abaroa - Xabier Silveira Etxeberria

Ikusi gehiago: TXAPELKETARI ZOR

Maialen Lujanbio Zugasti txapeldunarekin batera, 2017ko Bertsolari Txapelketako finalean izandako beste bost bertsolari daude zerrendan: Aitor Mendiluze Gonzalez, Sustrai Colina Akordarrementeria, Amets Arzallus Antia, Beñat Gaztelumendi Arandia eta Unai Agirre Goia. Bi dira aurten kantatzeari uko egin dioten finalistak: Igor Elortza Aranoa eta Aitor Sarriegi Galparsoro. Sorpresarik ez dakar horrek, ordea, bi bertsolariek finalean bertan jakinarazi baitzuten hura izango zutela azken txapelketa.

Herrialdeetako txapelketetako emaitzen arabera eskuratu dute gainerakoek Bertsolari Txapelketa Nagusian kantatzeko aukera. Eta, hain zuzen ere, horregatik falta dira oraindik Arabako bi izenak. Berez, neguan egitekoa baitzen txapelketa hori ere, baina atzeratu egin zuten antolatzaileek, kasu horretan ere koronabirusaren ondorioz ezarritako neurriengatik.

Jon Maiaren agurra

Izan dira txapelketan parte hartzeko aukera eduki eta ez kantatzea erabaki dutenak ere. Jon Maia Soria da haietako bat. Guztira, 1993tik hasita, zazpi txapelketa nagusitan hartu du parte zumaiarrak, lau aldiz izan da finalean, eta sailkapenean hirugarren egin zuen 2009an.

«Aurtengoan bat gehiago izango naiz txaloka». Twitter bidez zabadu du bere erabakia jakinarazteko testua Maiak. «Nire bizitzaren zati garrantzitsu eta eder honi agur esatera noa. 1984an, 12 urterekin jokatu nuen lehen txapelketa, Eskolartekoa; 1991n lehen Gipuzkoakoa eta 1993an lehen Euskal Herrikoa, gaur arte. Ez naiz txapeldun bat izan, baina nire garaipen handiena halako bide luzea egitea izan da, erori eta jaiki, sufritu eta gozatu, nire barne mugak gaindituz». Plazetan jarraitzeko asmoa azaldu du, edonola ere.

Ez da ezezko bakarra izan. Txapelketa Nagusian egoteko aukerari uko egin diote Etxahun Lekue Etxebarriak, Odei Barroso Gomilak, Jokin Uranga Isuskizak, Beñat Lizaso Alberdik, Unai Muñoa Amundarainek eta Iñigo Izagirre Urteagak ere.

Bertsozale Elkarteak urrian azaldu zuenez, finala Iruñean izateak Iruñerrian eragitea du asmoetako bat. Ez da asmo bakana; izan ere, Nafarroan bertsolaritza sustatzeko ahalegin handia egin du Nafarroako Bertsozale Elkarteak 1984. urtetik. Horren ondorio da, besteak beste, Nafarroako Gobernuak 2018an bertsolaritza kultur intereseko ondasun izendatu izana.

1987an sortu zenetik, Euskal Herriko Bertsozale Elkarteak antolatzen duen hamargarren Bertsolari Txapelketa Nagusia izango da aurtengoa. Urte horietan aldaketa handia izan dute txapelketako finalek, eta, hala, 2005etik gaur egunera arte, Barakaldoko BECen egin dira finalak. 1935etik 2001era bitartean, Donostian egin ziren. Printzipioz, iaz egin behar zen, baina pandemiak txapelketa urtebete atzeratzera behartu zituen antolatzaileak. Finalaren kokapena da beste berrikuntzetako bat, finala Iruñeko Nafarroa Arenan izango baita, abenduaren 18an. Lehen saioa Getxon (Bizkaia) izango da, irailaren 24an, eta, tartean, elkarteko ordezkariek esan dutenez, «euskararen lurralde osoa» zeharkatuko du txapelketak.


Summary: Hogeitik gora estatutan debekatu dezakete abortua AEBetan, Gorenak eskubidea baliogabetzen badu. AEBetan abortatzen duen emakumea ezkongabea, diru sarrera txikikoa eta beltza da, batez ere.

Baliteke abortatzeko eskubide konstituzionalean atzera egiteko prest egotea AEBetako Gorena. Hori filtratu du, behintzat, Politico hedabideak: erabakiaren lehen zirriborro bat dirudiena zabaldu du bart gauean. Zirriborro horretan, Samuel Alito epailearen sinadura ageri da, eta gorteko bederatzi magistratuetako bosten iritziak jasotzen ditu. Duela hainbat hamarkada, auzitegi horretan bertan onartu zuten haurdunaldia eteteko eskubide konstituzionala, 1973. urtean, Roe v. Wade izenez ezagun egin zen epai historikoan.

Testuak ez du interpretaziorako tarte handirik uzten: otsailean emandako boto pribatu horren arabera, Gorenaren gehiengo kontserbadore bat 1973an onartutako eta 1992an Planned Parenthood v. Casey auzian berretsitako aurrekaria indargabetzearen alde dago. «Roe oso oker zegoen hasieratik», dio idatziz Alito epaileak. «Haren motibazioa bereziki ahula izan zen, eta erabaki hark ondorio kaltegarriak izan ditu. Abortuaren inguruan adostasun nazionala lortu beharrean, Roe eta Casey sententziek eztabaida leundu zuten, eta zatiketa sakondu», nabarmendu du filtratutako zirriborroan.

Dokumentuak 98 orrialde ditu, eta, azpimarratu dutenez, «lehen» zirriborro bat da. Behin betiko epaia ez da espero ekainaren amaierara arte edo uztailaren hasierara arte. Hala ere, Auzitegi Gorena ordezkatzen duen gehiengo kontserbadore handia aintzat hartuta —sei epaile kontserbadore eta hiru aurrerakoi, Donald Trumpen azken izendapenen ondorioz; presidente ohiak 2016an argi utzi zuen abortu eskubidea zuela jomugan—, aurreikus daiteke gaiak zer norabide hartuko duen. Zirriborroan, Clarence Thomas, Brett Kavanaugh, Amy Coney Barrett eta Neil Gorsuch kontserbadoreak ageri dira —John Roberts falta da—.

Bat-bateko erreakzioak

Albisteak berehalako erreakzioak eragin ditu Washingtonen. Politico hedabideak dokumentuaren berri eman eta minutu gutxira, dozenaka lagun bildu dira Washingtongo Auzitegi Nagusiaren eraikinaren aurrean, protesta egiteko. Izan ere, Pew Research Center zentroak duela gutxi argitaratutako ikerketa baten arabera, hamar estatubatuarretik ia zazpi daude Roe v. Wade epaia indargabetzearen aurka.

Edukiak ez ezik, eduki hori bera filtrazio baten bidez zabaltzeak ere askotariko erreakzioak sortu ditu, ez baitago jasota aurrez horrelako zirriborro bat kasu bat aztertzen ari ziren bitartean filtratu denik.

Debekuak nori eragingo dien

Lege hori indargabetzen denean, orduan, legez kanpokoa izango da abortatzea AEBetan? Ez. Estatu bakoitzaren araberakoa izango da. Haietako bakoitzak erabakiko du abortatzea legezkoa izango den, eta zein egoeratan. Estatu askok baimentzen jarraituko dute, eta baimenduko ez dituztenetan bizi diren emakumeei laguntzeko asmoa ere erakutsi du estatu batek edo bestek.

Izan ere, legez behintzat, euren estatuetan abortatzea debekatuta daukaten emakumeek posible izango dute hori egitea beste estatu batzuetan. Dena den, nabarmena da legea indargabetzen badute murriztu egingo dela abortu kopurua. Erabaki hori hartzen duten emakume asko txiroak dira, eta ezingo dituzte ordaindu beste estatu batera joateko gastuak. Abenduan egindako ikerketa baten arabera, abortu kopurua %14 murriztuko da Gorenaren erabakiaren ondorioz.

Guttmacher Institutuaren arabera, egungo legediarekin, AEBetan, lau emakumetik batek behin behintzat abortatu du bere bizitzan. Gehien abortatzen duen emakumearen profila ere zehaztu du institutuak: ezkongabea, 20-29 urte bitartekoa; diru sarrera gutxi duena; lehendik seme edo alaba bat baduena; beltza; eta, nagusiki, demokratek agintzen duten estatu batekoa. Begi bistakoa da, beraz, legeak nori egingo dion kalte handiena. Kasuen %43tan haurdunaldiaren lehen sei asteetan izaten dira abortuak; %36tan, zazpigarren eta bederatzigarren asteen artean.

Non debekatuko dute abortua?

Adituen arabera, abortatzeko eskubide instituzionala kenduta, abortua legez kanpo utziko dute estatuen erdiek, gutxi gorabehera. Ugalketa Eskubideen Zentroaren ustez, 24 izango dira abortatzea debekatuko duten estatuak: Alabama, Arizona, Arkansas, Georgia, Idaho, Indiana, Kentucky, Louisiana, Michigan, Mississippi, Missouri, Nebraska, Ipar Carolina, Ipar Dakota, Ohio, Oklahoma, Pennsylvania, Hego Carolina, Hego Dakota, Tennessee, Texas, Utah, Mendebaldeko Virginia eta Wisconsin. Guttmacher Institutuaren ustez, berriz, 26 izango dira; ez ditu zerrendan sartu Ipar Carolina eta Pennsylvania, baina bai Florida, Iowa, Montana eta Wyoming.

Gorenak 1973ko legea bertan behera uzten badu, abortua automatikoki debekatzeko legeak indarrean dituzte jada Arkansasek, Idahok, Kentuckyk, Louisianak, Mississippik, Missourik, Ipar Dakotak, Oklahomak, Hego Dakotak, Tennesseek, Texasek, Utahk eta Wyomingek.

Kolokan iaztik

Abenduan jada hasiak ziren ugaritzen abortatzeko eskubidearen etorkizunari buruzko usteak. Urte amaierarako, ia mende erdi zen abortua AEBetako lurralde osoan legeztatu zela, baina, efemeride hori bete aurretik, indartu egin ziren eskubide hori bertan behera geratuko zela ziurtatzen zuten susmoak. Izan ere, Mississippiko estatuak lege murriztaile bat jarri zuen gaiaren inguruan, eta Auzitegi Gorenari eskatu zion haurdunaldia eteteko eskubide konstituzionalean atzera egiteko.

Ikusi gehiago: Abortu eskubidea, kolokan AEBetan


Summary: «Ezkerreko independentismoaren erreferentzia sindikala» izan nahi du LABek. «Estrategia independentista eraldatzailea garatzeko ardura» hartuko du, eta idazkaritza antirrazista bat sortuko du sindikatuaren barruan.

Arlo soziopolitikoan datozen urteetan jarraitu beharreko bidea ere xehatu du LABek 10. Biltzar Nagusiko txostenean. Horien artean, sindikatuak «ezkerreko independentismoaren erreferentzia sindikal nazionala» izan nahi du, eta, horretarako, «bere gain» hartuko du «estrategia independentista eraldatzailea garatzeko ardura». Izan ere, LABek nabarmendu du «eredu berri baten araberako Euskal Errepublika konfederala» sortzeko «borroka eta eraikuntza ziklo berri bat» sustatu beharra dagoela: «Herri antolaketa eta bulkadak behar du izan ziklo horren ardatza, baldintza berriak sortzeko akuilu eta indar harremanak aldatzeko giltza».

Eraldaketa soziala sustatzeko, ezkerreko independentismoak estrategia bateratua garatu beharko lukeela uste du LABek: «Eremu sindikal, soziala eta politikoaren artean oinarri komun batzuk adostu beharko genituzke, eremu bakoitzaren autonomia errespetatuz, baina era berean elkarrekin ditugun helburu komunen mesedetan sinergiak bilatuz». Ildo horretan, gogora ekarri dute 2017ko irailean ELArekin sinatutako adierazpena, hor jasotzen baitziren lan harremanetarako esparru propioa osatzeko pausoak ematea, ezkerreko aliantzak sustatzea eta aldebakarreko burujabetza prozesu bat martxan jartzea.

«Zoritxarrez, aipatutako Adierazpenak ez zuen ibilbiderik izan», dio sindikatuak, erantsita LAB «bakarrik» geratu dela «maila deklaratibotik praktikarako urratsa» egiteko orduan: «Eta praktika independentista eraldatzailerik gabe ez dago menpekotasun egoera gainditu eta langileon lan eta bizi baldintzen hobekuntza ekarriko duen burujabetza markoa eskuratzerik».

LABek «bizitza erdigunean jarriko duen Euskal Errepublika sortzeko borroka eta eraikuntza ziklo berria» jarri nahi du martxan, eta, horretarako, «euskal sozialismo feminista» jarri du eredu gisa: «Berau eraikitzeko, Euskal Errepublika konfederal eta independentea eraikitzea da gure apustua. Horixe da krisi sistemikoaren aurrean berresten dugun alternatiba estrategikoa». Ildo horretan, egitekoen artean aipatu dute «euskal trantsizio ekologista, sozialista eta feminista». Izan ere, sindikatuaren esanetan, «kapitalaren etekinak erdigunean kokatzen dituen eredutik, herritarren eta planetaren bizitza erdigunean jarriko dituen eredura» igaro behar da: «Emakume*, txiro eta arrazializatuen kontrako egiturazko indarkeriatik, bizitza guztiak aintzat hartu eta bizigarri egingo dituen eszenatokira. Menpekotasun nazionaletik, independentziara. Egoera diglosikotik, Euskal Herria euskaldunera».

Feminista eta antirrazista

Biltzarraren berrikuntzetako bat izan da sindikatuaren barruan idazkaritza antirrazista bat sortzeko asmoa, «sindikatuaren ikusmolde etnozentrikoa berrikusi eta erakundean egon litezkeen mikrorrazismoak ezabatzeko prestakuntzan» arreta jartzeko. Era berean, langile migrante eta arrazializatuak modu sindikalean antolatzeko beharrezkoak diren estrategia eta baliabide espezifikoak jorratuko ditu. «Nork bere lantokian egin dezakeenaz gain, langile migratu eta arrazializatuek subjektu gisa ekarpen garrantzitsuak egin ditzakete», dio LABek txostenean.

Feminismoari dagokionez, «bizitzaren aldeko eta kapitalaren aurkako» ildoari eutsiko diote, «bizitza sostengatzeko ezinbestekoak diren zaintza lanen aitortza» sindikatuaren proposamenen «erdigunean» kokatuz. Halaber, ekintza soziosindikalari dagokionez, soldata arrakalaren kontrako borroka lehentasuntzat jo eta sektore feminizatuen borrokak «hauspotu eta ikusgarri egiteko» lan egingo dute.


Summary: Garbiñe Aranburu eta Igor Arroyo izango dira LABeko buru, batera, 2027ra arte. Afiliatuek egungo zuzendaritzaren proposamena onartuz gero,sindikatuak bi koordinatzaile orokor izango ditu, idazkari nagusi baten ordez. Ekainaren 16an eta 17an izango da Biltzar Nagusia, Baionan.

LABek Baionan egitera doan Biltzar Nagusiak mugarria jarriko du sindikatu abertzalearen historian, aldaketa sakonak ekarriko baititu. Sindikatuaren antolaketari berari eragingo dioten berrikuntza garrantzitsuak proposatuko dizkie afiliatuei Garbiñe Aranburu idazkari nagusiaren zuzendaritzak, hausnarketa prosezu luze baten ondotik. Idazkaritza nagusiaren kargua desagerrarazi eta bi koordinatzaile orokor izango ditu LABek, betiere biltzarraren oniritzia lortuz gero. Aranburu bera (Legorreta, Gipuzkoa, 1973) eta Igor Arroyo (Iruñea, 1978) egungo idazkari nagusiaren ondokoa proposatuko ditu zuzendaritzak bi buruko lidergoa osatzeko datozen urteetarako.

Ikusi gehiago: «Ezkerreko independentismoaren erreferentzia sindikala» izan nahi du LABek

«Urrats berri bat egitera goaz», idatzi du LABek Biltzar Nagusian aurkeztuko duen txostenean: «Idazkari nagusi bat izatetik bi koordinatzaile orokor izatera igaroko gara. Bi koordinatzaile horietako bat, gutxienez, emakumezkoa izan dadila bermatuko dugu estatutuen bidez». Aranburu eta haren zuzendaritza taldearen txostenak «urrats aitzindari» bati buruz hitz egiten du: «2008tik 2022ra emakumezko Idazkari Nagusia izan ondoren, urrats aitzindari hori egonkortu eta gutxienez emakume bat egongo da, beti, sindikatuaren ardura nagusian».

Aldaketa hori sindikatuaren esparru guztietan egiten ari diren «eraldaketa feministaren ikur» izango dela dio LABek; baina, horrez gain, «lidergo eredu kolegiatuagoa garatzen eta zuzendaritza eredu bizigarriago eta eraginkorragoa posible egiten» lagunduko duela esplikatzen du zuzendaritzak bere txostenean. Martxan duen eredu sindikalaren berrikuntza orokor baten estrategian sartu du zuzendaritzari dagokion aldaketa handi hori sindikatu abertzaleak. Bi koordinatzaile orokor horiek kargu bera partekatu beharko dute, finean, eta sindikatuaren mezuak helaraztean koordinazio handiz aritu beharko dute, kontraesanak eta zalantzak sor ez daitezen bozeramaile bien artean. Aranburu-Arroyo bikoteak badaki bide berri horrek badituela zenbait arrisku, esate baterako komunikazioari begira, baina abantailak ere izango dituela aurreikusi dute sindikatuan, eta ez txikiak.

Beste aldaketa batzuk

Edonola ere, «eredu sindikalaren berrikuntzak bere isla izan behar du zuzendaritza ereduari dagokionez ere», txostenak azaltzen duenez. «Badira hamabost urte zuzendaritza guneak euskaldundu eta parekide egiteko erabakiak hartu genituela». Gune horien lan hizkuntza euskara da, eta Nazio Biltzarrari, Nazio Komiteari eta Exekutiboari dagokienez «ezinbestekoa» da euskara jakitea bertan parte hartzeko, ez baitago itzulpen zerbitzurik. Parekidetasunari dagokionez, 2008tik hala Exekutiboa nola Nazio Komitea parekideak dira, eta Biltzar Nagusian derrigorrez bermatu behar da, gutxienez, emakumeek afiliazioan duten portzentajea. LABen egungo zuzendaritzak erabaki duenez, parekidetasuna bermatzea «ez da nahikoa». «Horrekin batera, gune horien funtzionamendua berritu behar da, zuzendaritza eredu partekatu, bizigarri eta eraginkorra garatzeko», dio ponentziak.

Lidergoari dagokion aldaketaz harago, LABek bide berriak urratuko ditu datozen hilabeteetan, ponentziak jasotakoaren arabera, erakundeetan izango duen parte hartzetik hasita. Gainera, kontrabotere sindikalismoaren aldeko apustua berrituko du Biltzar Nagusiak.

Parte hartzea erakundeetan

«Administrazio autonomikoen politika publikoen bidez ere» euskal esparru propio bat garatzeko urratsak egitea posible dela azaltzen du LABek. Hori dela eta, Nazio Komiteak zehaztuko du «esparru soziolaboralean dauden EAE eta Nafarroako parte hartze instituzionalerako gune batzuei begirako esku hartze plana». Lanbide, Nafar Lansarea, Osalan, Lan Osasunaren Kontseilua, Kontseilu Ekonomiko eta Soziala, PRECO eta Lan Auzitegia aipatzen ditu LABek, parte hartze horri erreparatzean. Elkarrizketa sozialerako mahaiak ez ditu zerrendan sartzen.

Erakunde horietan parte hartzeko erabakiari oinarria ematean, Eusko Jaurlaritzaren jarrera ekartzen du gogora LABek, sindikatuei dagokienez: «Gehiengo sindikalarekiko mespretxuzko jarrerak adierazi ditu, eta gutxiengo sindikalak ordezkatzen duen eredu sindikalaren aldeko jarrera argiak». Baina, horren azalpenaren jarraian, LABek autokritika kutsua duten lerro batzuk jaso ditu: «Gune horiek uzteko erabakiak mugak izan ditu sindikatuon interpelazio gaitasuna indartzeko orduan: Jaurlaritza eroso egon da, lekuko deserosorik gabe».

Horregatik, «interpelazio instituzionala indartzeko estrategia berria» martxan jartzera doa sindikatu abertzalea. «Euren eskumenak oso mugatuak direla jakitun, borroka eta interpelaziorako esparru gisa erabiltzea da estrategia berriaren funtsa». Patronalaren aldeko jotzen dituen politika publikoei kritika egin nahi die LABek erakunde horietan parte hartuz, eta sindikatuaren proposamenen inguruan galdetu. «Eskumen aldetik dauden mugen inguruko pedagogia subiranista egiteko esku hartuko dugu esparru horietan, jakinda konponbideak ez direla hortik etorriko, baizik eta langileon borrokatik».

Kontrabotere sindikalismoa

Erakunde batzuetan parte hartzen egoteak ez du aldaketarik ekarriko kontrabotere sindikalismoaren estrategiari begira. Aitzitik, «kontrabotere sindikalismoa da bidea» esaldiarekin garbi uzten du LABek estrategia nagusia zein den. Elkarrizketa sozialerako mahaiei buruz egiten duen hausnarketa argigarria da: «EAEko zein Nafarroako Elkarrizketa Sozialeko mahaiak gobernuen eta patronalaren politikak zuritzeko guneak dira; horietan langileen interesen defentsak ez du lekurik». Ondorioz, LABek Elkarrizketa Sozialeko mahaietan ez egoteko erabakia berresten du.

Sindikatuak dio «antolakuntza eta mobilizazio gaitasunaren araberakoa» dela langileen indarra patronala mugatzeko. «Zenbat eta borroka gehiago egin, orduan eta lanpostu gutxiago suntsitzen dira, lan baldintzak duinagoak dira, eta lan baldintzak eguneratuak dituzten langileen kopurua igo egiten da». Beraz, konfrontazioaren estrategian aurrera egingo du LABek, eta grebari lehentasuna emango dio: «Gure eskubideen defentsarako langileok dugun tresna eraginkor eta garrantzitsuena da greba». Baina aditzera ematen du lanuztea, besterik gabe, ez dela egokia: «Gure helburua ez da gatazkak denboran luzatzea, eta greba ez da eraginkorragoa izango soilik luzeagoa delako». Greba eraginkorrak egiteko «presio mekanismo osagarriak» proposatzen ditu; esaterako, «gatazkak sozializatzea».

Beste aldarrikapen nagusi batzuk

Lehentasun nagusien artean, enplegua duintzea jarri du sindikatu abertzaleak. «Enpleguaren kalitatearen aurkako oldarraldia» egon dela azaltzen du, eta esan du aurrerantzean enpleguan eragina izango duten aldagai batzuk kontuan hartu beharko direla: trantsizio energetikoa, digitalizazioa eta demografia, adibidez. Esplikatu duenez, enplegua «duintzeko» «erosahalmen eta ondasun banaketa orekatuagoen soldaten alde» ariko da. Inflazioa oso gora joan den honetan, txostenak garbi dio azken hamarkadan langileek, oro har, erosahalmena galdu dutela: «Soldatek KPIaren azpiko igoerak izan dituzte, sektore zaurgarrienetan batik bat». Hala, «KPIa oinarri duten igoera orokorren aldeko borrokak» garrantzi handia hartuko du LABen jardueran.

Lansarien gutxienekoei begira, sindikatuak kopuru zehatzak eman ditu: «Lanbide arteko gutxieneko soldatak, Europako Karta Sozialaren gomendioei jarraikiz, 1.400 eurokoa izan behar du Hego Euskal Herrian, hamalau hilabeteko ordainketekin, eta Ipar Euskal Herrian, 1.633 eurokoa, hamabi hilabeteko ordainketekin». Soldatei goitik ere mugak jartzeko gida badu sindikatuak, eta, langileen arteko aldeak txikitzeko, gehienezko soldatak proposatzen ditu. «Baxuenen eta altuenen arteko proportzioari jarriko diogu arreta lantoki bakoitzean, gehienez ere 1:3 proportzioa lortzeko». Horrez gain, enpresek «langileen lanari esker lortzen duten gainbalioari muga» jartzeko proposamenak landuko ditu LABek.


Summary: Netflix hasi da euskarazko azpidatziak jartzen atzerriko filmetan. Erresuma Batuko Choose or die eta Poloniako 365 dni dira euskarazko azpidatziekin ikus daitezkeen lehen lanak. Amazon Prime Videoren En la corte del principito telesailean ere jarri dituzte euskarazko azpidatziak.

Martxoaren 15ean, Netflixek iragarri zuen aurten edukien 20 ordu bikoiztu eta 200 ordu azpidatziko dituela. Pantailak Euskaraz taldeak «aurrerapausotzat» jo zuen. «Baina ez da nahikoa», adierazi zuen.

Duela egun batzuk hasi ziren katalanezko azpidatziak jartzen film bakan batzuetan. Galegozkoak heldu ziren gero. Eta euskarazko azpidatziak egunotan jarri dituzte bi filmetan: Erresuma Batuko Choose or die eta Poloniako 365 dni. Toby Meakinsek zuzendutako beldurrezko filma da Choose or die, eta bideojoko arriskutsu batek gazte batengan duen eragina kontatzen du. Poloniako filma, berriz, mafiarekin lotutako gorabeheren ingurukoa da —bigarren zatia estreinatu berri dute, baina hori ezin da euskarazko azpidatziekin ikusi—. Barbara Bialowas eta Tomasz Klimala dira 365 dni filmeko gidoilari eta zuzendariak.

Itzultzaile bakar batek eginak dira film bakoitzeko azpidatziak. Choose or die filmean, erraz jarraitzen zaie elkarrizketa guztiei euskaraz (jatorrizko audioa ingelesezkoa da). Baina, tarteka, akatsen bat edo beste ageri da azpidatzietan.

Uztailaren 8an, bestalde, Netflixek bere kabuz euskarara bikoiztutako lehen filma estreinatuko du: The Sea Best. Bikoiztutako film guztiak haurrei zuzendutakoak izango dira. Azpidatziak, berriz, helduentzako edukientzat izango dira.

Amazon Prime Video ere hasi da

Netflixen pausoaren ostean beste plataforma batzuenak ere iritsiko direla espero du Pantailak Euskaraz taldeak. Litekeena da hala izatea laster, eta horren adibide da Amazon Prime Video. Urtarrilean, ordainpeko plataformak iragarri zuen Espainian ekoitzitako lan berriek euskarazko, katalanezko eta galegozko bikoizketak edo azpidatziak izango dituztela. Katalogoari erreparatuz gero, bada telesail bat euskarazko azpidatziekin ikus daitekeena: En la corte del principito. Gaztelaniazkoa da jatorrizko bertsioa.

Movistar Plus Espainiako plataforman ere zenbait edukiren euskarazko azpidatziak eskuragarri daude.


Kote Cabezudok kartzelan segituko du

Summary: Kote Cabezudok kartzelan segituko du. Behin-behineko espetxealdia bihar amaituko da, baina ez da kartzelatik aterako, betetzeko dituen beste zigor batzuen ondorioz; iragarri dute sententzian gutxienez zortzi espetxe urte ezarriko dizkiotela

Behin-behineko espetxealdian lau urte betetzeak ez dio askatasunik ekarriko Kote Cabezudori. Bihar iraungiko da Gipuzkoako Probintzia Auzitegian epaitu duten argazkilariaren kartzelaldia, lau urtekoa baita sententzia atera arte badaezpadako espetxealdian gehienez egin daitekeen denbora. Egina zuten akusazioek luzatzeko eskea, baina ez da aintzat hartu. Hala ere, epaimahaiak zehaztu du Cabezudok espetxean jarraituko duela aurrez ezarritako beste bi zigorren ondorioz: esan dute martxoan beste bi zigor betetzen hasi zela, bost eta zazpi hilabetekoak, eta horiek aski motibo direla akusatuak kartzelan jarraitzeko. Beraz, aurretik ezarritako zigorrei lotua da auzitegiaren erabakia, eta ez behin-behineko kartzelaldia luzatzeari lotua. Bitartean, idazten ari dira epaia. Ebazpenean aurreratu dute «frogatutzat» eman dituztela akusatuari egotzitako hainbat delitu, eta zortzi urte baino gehiagoko kartzela zigorra ezarriko diotela. Argazkilari ezaguna izana da Cabezudo, eta bere modeloek jarritako salaketengatik epaitu dute. Iruzurra, intimitatearen aurkako delituak, haurrekin egindako pornografia eta sexu erasoak egotzi dizkiote, besteak beste. 2013an jarri zuten akusatuaren kontrako lehen kereila. Hedabideetan-eta isilpean joan ziren haren kontrako lehen salaketak, eta akusatuaren kontrako neurririk ez zuen hartu justiziak. 2018ko udaberrian kasuari buruzko albisteak oihartzuna lortzen hasi ziren, eta urte hartako maiatzean preso sartu zuten; bihar beteko dira, hain justu, lau urte. Martuteneko espetxean dago ordutik, Donostian. Iragan martxoaren 7an hasi zen auzibide nagusiko epaiketa. Hasieran, 121 kartzela urte eskatu zituen fiskalak; 2.338 akusazio partikularrak. Hilaren bukaeran zigor eskea bikoiztu zuen fiskalak, epaiketan delitu gehiagoren berri izan zuela argudiatuta: 250 urte eskatu zituen orduan. Apirilaren 13an amaitu zen epaiketa. Defentsak beti argudiatu du modeloen baimenarekin jardun zuela beti argazkilariak, ez zuela deus okerrik egin. Hamazazpi andrek jarritako salaketak aztertu dituzte. «Arrazoizko» epemuga Salaketa guztien atzean «patroi» bera dagoela defendatu dute akusazioek; zuen sonaz baliatzen zen argazkilaria biktimak erakartzeko, eta nahieran erabiltzen zituen gero. Andreen argazkiak Interneten zabaltzen zituen, eta «mehatxu» egiten zien gero irudi horien zabalkundearekin. Moda argazkiekin eta hasi zen hasieran Cabezudo, baina erotismora eta pornografiara egin zuen gero. Akusazioek behin-behineko espetxeratzea luzatzeko egin zuten eskaria ez onartzeko ebazpenean zera argudiatu du epaimahaiak: akusatuak espetxeratze mota horretan jarraitzen badu, «arrazoizkotzat» har daitekeen epemuga gaindi dezake behin-behineko neurriak, eta hori ez da egokia. Akusazioek kartzelaldi hori luzatzeko eskea egin zutenean, adierazi zuten beste bi urte eta hiru hilabeteko beste zigor bat baduela, eta lau urteko behin-behineko espetxealdiari zigor horri dagokion epealdia kenduta, zigorra luza zitekeela. Irmo azaldu zuten, gainera, akusatua libre uzteak ekar dezakeen «arriskua»; modeloen argazkiak gordeta dituela uste dute, oraindik «atzeman gabeko irudiak» direla, eta libre badago irudiak zabaltzen hasiko dela berriro. Defentsak, berriz, libre uzteko eskatu zuen. Gero luzatzeko aukera Aintzat hartu behar da hainbat auzibide dituela Cabezudok bere kontra irekita; amaraun konplexu bat da bere egoera judiziala, kondena bat baino gehiago ditu, eta horregatik jarraituko du preso. Aurrerago akaso behin-behineko espetxealdia luzatzeko eskea aintzat hartu ahal izango dela zehaztu dute ebazpenean; gogora ekarri dute, behin sententzia batean ezarritako zigorra zein den jakinda, baitaezpadako itxialdia luza daitekeela, epemuga batekin: ezarritako zigorraren erdia iraun dezake. «Baina oraingoa ez da horretarako jasotako egoera».


Summary: Douglas lurrin-denda katearen enplegu erregulazioa auzitara eraman du ELAk. Euskal Herriko saltokietan 120 langile kaleratzea aurreikusten du erregulazio horrek, eta inpugnatu egin du sindikatuak.

Douglas lurrin denden kateko enplegu erregulazioko espedientearen aurka egiten ari da ELA aspaldi honetan, multinazionalak 120 langile kaleratzeko helburua duelako zenbait denda itxita. ELAk uste du enpresak ez dituela egiaztatu horretarako arrazoitzen dituen zio ekonomikoak. «Enpresak, CCOOk eta UGTk adostutako enplegu erregulazioko espediente horrek 120 langile kaleratuko ditu Euskal Herrian», esplikatu du ELAk ohar baten bidez.

Sindikatuaren iritziz, Douglasek digitalizazioaren alde egindako apustua da «espediente horren benetako arrazoia». Era berean, ELAk salatu du enpresak azken bileratik kanporatu zituela sindikatuaren ordezkariak, akordioa sinatu ez zuenez han egoteko eskubiderik ez zuela argudiatuta. «Kanporatze hau askatasun sindikalaren urraketa argia da».

Batera edo bestera, joan den astean amaitu zen Douglas lurrin dendetako enplegu erregulazioko espedientearen kontsulta aldia. ELAk dio zuzendaritzak CCOO eta UGTrekin lortutako akordioaren ondorioz, ia 1.000 pertsona kaleratuko dituztela, eta horietako 120 Euskal Herrian kaleratuko dituztela. «Horrez gain, gainerako langileen lan baldintzak okertuko dira», ohartarazi du euskal sindikatuak.

Espainiako Auzitegi Nazionalean

Douglasen martxoaren 17an hasi zen greba mugagabea, eta grebalariak ordezkatu egin direlakoan sindikatuak jarritako demandari, orain, enplegu erregulazioko espedientea atzera botatzeko demanda gehituko zaio. Datozen egunetan ELAk Espainiako Auzitegi Nazionalean erregistratuko du salaketa hori. «Sindikalki eta judizialki borrokatzen» jarraituko duela dio ELAk, «eskura dituen arma guztiekin Euskal Herrian enplegua gal ez dadin».


Summary: Ekainaren 18an presoen aldeko manifestazioa eginen du Sarek Iruñean. 17:00etan abiatuko da mobilizazioa, Iruñerriko lau lekutatik zutabeak osatuta. Ekainaren 4an herri lasterketa bat eginen dute manifestaziora deitzeko: Iruñeko espetxetik Gazteluko plazara joanen dira korrika.

Euskal presoen eskubideen aldeko Sare mugimendu herritarrak manifestazio batera deitu du ekainaren 18rako: Iruñean eginen dute, eta, manifestazioa bera 18:00etan abiatuko bada ere, aitzinetik lau zutabetan joanen dira abiapuntura, Iruñerriko lau lekutatik. 17:00etan elkartuko dira herritarrak: Decathlon aitzinean, Cordovilla poligonoan, Atarrabian eta Etxabakoitzen; eta, ondotik, Antoniuttin elkartuko dira denak, martxa hasteko.

Euskal presoek oraindik ere jasaten dituzten salbuespen neurriak salatuko dituzte manifestazioan, eta, gaur Nafarroako Sareko kideek Iruñean egin duten agerraldian azaldu dutenez, «elkarbizitzaren eta bakearen alde bat egiten duten herritarrak» bildu nahi dituzte martxan. Etxera bidea, gertu lelopean eginen dute mobilizazioa —lelo bera jarri diote urriaren 8an Donostian eginen duten aldarrikapen egunari—.

Sareko kideek adierazi dutenez, azken bi urteak «garrantzitsuak» izan dira euskal presoentzat: «Urte luzeetan ezarritako urruntze politikaren amaieraren atarian gaudela esan genezake, eta, horrekin batera, salbuespen legedia atzean utzi eta legedi arruntera salto egiteko unea dela». Salatu dute, ordea, kontrako jarrerak ere azaleratu dituela aldaketa horrek, eta oraindik ere badirela «oztopoak». Horregatik deitu dituzte herritarrak karrikara ateratzera: «Aldaketa hau egia bihurtzeko, euskal presoen etxeratze bidean ezarritako oztopo bakoitza salatu eta kalera atera behar dugu». Nabarmendu dute «guztien ardura» dela: «Izan gaitezen aktibo, elkarbizitzarako, bakerako eta etxerako bidean».

Espetxetik lasterka

Ekainaren 18ko manifestazioari «oihartzuna» emateko asmoz, bertzalde, herri lasterketa bat antolatu du Nafarroako Sarek ekainaren 4rako: Iruñeko espetxetik abiatuko da, eta Gazteluko plazan emanen diote akabera. Bortz kilometro izanen ditu guzira.