Summary: Hiru gazte atxilotu dituzte Dulantzin, Voxeko hautagai baten autoari eraso egitea egotzita. Gazteek 18 eta 21 urte bitartean dituzte, eta Espainiako Poliziak atxilotu ditu Dulantzin (Araba). «Motibazio ideologikoagatik kalteak» eragitea leporatu diete.

Espainiako Poliziak 18 eta 21 urte bitarteko hiru gazte atxilotu ditu gaur Dulantzin (Araba), ustez herri horretako Voxeko hautagai baten autoari eraso egiteagatik. «Motibazio ideologikoagatik kalteak» eragitea leporatu diete, ustez joan den abuztuaren 3an Jonathan Romero Voxeko udal hauteskundeetarako hautagai izandakoaren autoari eraso egin ziotelako. Espainiako Poliziaren arabera, atxilotutako hiru gazteek harremana dute «biktimaren ideologiaren aurka dauden hainbat talderekin», eta baita «kirol talde erradikalekin» ere.

Hiru gazteak polizia etxera eraman dituzte, eta, han deklarazioa hartu ostean, aske geratu dira. Epaitegira aldian-adian joan beharko dute, hala ere.


Summary: «Goizero otoitz egiten dut aita etxera itzul dadin. Irabaziko dugu». Karabakh Garaiko krisiak ondorio latzak ekarri dizkie Stepanakerteko biztanleei. Hainbat testigantza bildu ditu BERRIAk hiri horretan, tartean, etxea galdu dutenena eta senideak gerrak dituztenena.

Abuztu


2021eko Korrika urtebete atzeratuko da

Summary: 2021eko Korrika urtebete atzeratuko da. 22. Korrika ez da 2021eko martxoan egingo, eta 2022an egingo da: «Beharrezkoagoa da Korrika denok desiratzen dugun baldintzetan egitea, une honetan ez baitugu Korrikaren ordezko eskas bat nahi», argudiatu du AEK-k gaur goizean egin duen agerraldian.

2021. urteko Korrikaren nondik norakoak aurkezteko ekitaldia behar zuenak bestelako albistea ekarri du: euskararen aldeko mobilizazioa ez da datorren urtean egingo, egoerak hala baldintzatuta. Martxoan Gasteizen zen hastekoa 22. Korrika, baina antolatzaileek erabaki dute 2022ra atzeratzea. Uda aurretik esana zuten datorren urtekoari eutsiko ziotela, baina ezin izan da horrela izan: «Bizi dugun egoerak argi erakutsi digu apalak eta zuhurrak izan behar dugula, eta, beraz, erabakirik onena delakoan gaude». AEK-k ez du aurreikusten epe motz zein ertainean osasun egoera kontrolatuta egongo denik, eta horregatik jendetza batzen duen ekitaldia atzeratzea erabaki dute, «pandemiaren transmisioa ahalik eta gehien murrizteko». Bideoa: urtebete atzeratuko dute Korrika (Lara Madinabeitia, BerriaTB).

Asier Amondo Korrikako arduradunak eta Alizia Iribarren AEK-ko koordinatzaile nagusiak Donostiako San Telmo museoan egindako ekitaldian eman dute erabakiaren berri, eta onartu Korrika atzeratzeak hutsunea sortuko duela: «Erabaki latza da, euskararen aldeko ekitaldirik jendetsuena eta zirraragarriena ez dugulako orain izango, eta badakigulako euskararen aldeko bultzada ezin dela apaldu». Areago, Korrikak berak duen garrantziaz jakitun dira antolatzaileak, eta horregatik esan dute beharrezkoagoa dela Korrika denek desiratzen duten baldintzetan egitea, eta ez ordezko eskas bat. «Izan ere, euskarak bezala, Korrikak kalea behar du, bizia, mugimendua; eta hori errepidera ateratzen direnek ematen digute, kalera ateratzen direnek».

AEKrentzako ere kolpe handia izango dela esan dute, euskaltegietako lana ekonomikoki babesteko balio baitu Korrikak. Horregatik, agerraldia aprobetxatu dute helduen euskalduntzean egin beharrekoak aldarrikatzeko. «Inbertsioak areagotu behar dira. Administrazioari dagokionez, euskaltegiei bideratutako baliabideak oraindik ez dira nahikoak, urratsak egin badira ere norabide egokian».

2021eko Korrikarik ez da egingo, eta orain AEK-ko kideek denbora gehiago hartuko dute normaltasun berria nondik nora doan ikusteko, eta era horretan jakiteko nola antolatuko duten 2022ko lasterketa. Korrikaren faltan, euskararen aldeko egitasmoen babesa berretsi dute AEKko ordezkariek, eta Euskaraldian parte hartzeko deia egin diete herritarrei.

Bideoa: 2019ko Korrikaren amaiera ekitaldiari buruzko Korriklika BERRIAren saio berezia (Lara Madinabeitia eta Julen Aperribai, BerriaTB).


Summary: Ez dute Ehunmiliak lasterketarik egingo 2021ean. Antolatzaileek bertan behera utzi dituzte hiru probak, «gizartearekiko erantzukizunagatik»: Ehunmiliak ultratraila, Goierriko 2 Handiak eta Marimurumendi maratoia.

Ehunmiliak mendi lasterketan izena emateko epea ireki ohi zuten urte sasoi honetan, baina antolatzaileek erabaki dute datorren urtean probarik ez egitea, ardurarengatik. Adierazi dute mediku taldearen gomendioei jarraitu dietela egungo ziurgabetasun egoeran, eta, segurtasunik bermatu ezin dutenez, «arriskurik ez hartzea» erabaki dutela.

Hortaz, 2021. urtean ez dute egingo ohiko hiru probetako bat ere: Ehunmiliak ultratraila, Goierriko 2 Handiak eta Marimurumendi maratoia bertan behera utziko dituzte, hurrengo urtean berriz egiteko asmoz. «Garai hauetan, gure laguntza osoa eskaini behar dugu arazorik ez dagoen tokian arazorik ez sortzeko. Bolada batean, agian, mendiaz beste modu batean gozatzea tokatuko zaigu, Ehunmiliak bezalako lehiaketa batek ematen duen gogo, berotasun eta zirrararik gabe», adierazi dute ohar batean.


Summary: Enekuriko etxebizitza okupatu dutenek «mehatxuak» salatu dituzte. Bilboko Okupazio Bulegoaren ustez, okupazioaren kontrako «kanpaina mediatikoa» jarri da abian, eta horren atzean «interes politiko eta ekonomikoak» daude

Duela zenbait aste gazte batzuek Enekurin (Erandio, Bizkaia) okupatutako etxebizitzaren auziak zeresan handia eman du azken egunotan. Joan den astean, gazteek ohartarazi zuten ustez jabeak bidalitako pertsona batzuk ari zirela etxebizitzaren inguruan okupatzaileak kikildu nahian; beste aldetik, zenbait hedabidek oihartzun handia eman diote okupazioari, eta, okupatzaileen ustez, zuzenak ez diren zenbait datu plazaratu dituzte. Hori dela eta, Bilboko Okupazio Bulegoak agerraldia egin du etxearen aurrean, eta berretsi du «mehatxuak eta hertsatze saioak» egon direla.

Okupazio Bulegoak nabarmendu du mehatxuak eta indarkeria erabiltzea ez dela bide egokia horrelako arazoak konpontzeko: «Orain, jabeak salaketa jarri du; hasiera-hasieratik auzitara jo izan balu jazartzeari ekin beharrean, orain berdin-berdin egongo litzateke, baina diru gehiago eta arazo gutxiago izango lituzke». Bulegoko abokatuak gogorarazi du inori jazarri eta mehatxu egitea okupatzea baino delitu larriagoa dela, eta hizpidera ekarri du desokupatze zerbitzuak eskaintzen dituzten enpresen jarduna: «Horrek ez du funtzionatzen; ez da egia bide hori azkarra eta segurua dela».

«Errealitate asmatu bat»

Bilboko Okupazio Bulegoaren aburuz, aspaldi honetan bolo-bolo dabiltza hedabideetan okupazioaren inguruko albisteak, eta «errealitate asmatu bat» zabaltzen ari dira horien bidez: «Okupazioen %95 banku, inbertsio funts eta jabe handien etxebizitza hutsenak izaten dira. Ez dago norberaren etxea okupatua izateko benetako arriskurik».

Bulegoaren ustez, okupazioaren kontrako kanpaina honen atzean «interes ekonomiko eta politikoak» daude: alde batetik, segurtasun arloko enpresek «beldurra» hedatu nahi dute, eta, beste alde batetik, «elite ekonomikoek» aldaketak sartu nahi dituzte legerian, «COVID-19aren krisiaren ondorioz etxegabetzeak ugaritzea aurreikusten dutelako».


Summary: EAJk eta EH Bilduk ez dituzte Voxen ekinbideak eztabaidatuko aurrerantzean. Gaur Voxen lehen lege proposamena eztabaidatu dute Eusko Legebiltzarreko saioan, eta PP-C´s-ek ez beste taldeek uko egin diote parte hartzeari.

EAJk eta EH Bilduk iragarri dute ez dutela eztabaidatuko Voxeko legebiltzarkideak Eusko Legebiltzarrean aurkezten duen ekinbiderik. Bi alderdiok adierazi dute ez dutela asmorik alderdi ultraeskuindarrarekin liskarretan hasteko, eta aurrerantzean «bizitza politikoa garrazten duten eztabaida politikoetan parte hartzeari uko» egingo diotela esan dute. Asmo horrekin bat egin dute Elkarrekin Podemosek eta PSE-EEk, baina ñabardura batekin: Voxen proposamen bakoitzaren edukiaren arabera erabakiko dute hitza hartu ala ez. Gaur, Voxen lehen lege proposamena eztabaidatu dute osoko bilkuran, eta PP-C's-ek baino ez du parte hartu eztabaidan.


Narvaez nagusi Cesenaticon

Summary: Narvaez nagusi Cesenaticon. Ineoseko ekuadortarrak irabazi du Giroko 12. etapa, ihesaldia borobilduta. Padunen matxura probestu du azken kilometroetan. Faboritoen artean ez da zalapartarik izan, Pozzovivoren saiakera hutsalaz harago.

Jhonatan Narvaezek hirugarren garaipena eman dio Ineos taldeari Marco Pantaniren sorterrian hasi eta bukatu den etapan. Ekuadortarra ihesean nagusitu da, azken jaitsieran Mark Padunek (Bahrain) izandako zulatua baliatuta. Aurtengo Giroan helmugara arrakastaz iritsi den seigarren ihesaldia izan da, tropelean dagoen gaitasun ezaren erakusgarri. Faboritoen taldeak ez dira gai kontrol zorrotza egiteko, eta horri Narvaezek atera dio etekina gaur. Jazarpen estua izan du Padunekin azken kilometroetan, baina ukrainarra ito egin da esfortzuan, eta 1.08ra helmugaratu da azkenean. Simon Clarke (Education First) izan da hirugarren, 6.50era. Hautagaiak 8.25era iritsi dira, denak batera.

Lau izarreko etapa zen, eta izarrak ikusi dituzte txirrindulariek. Alde batetik, ibilbidearen gogortasuna zegoen: bost mendate puntuagarri eta guztira bederatzi muino igo behar ziren 204 kilometroko saioan. Ziklistek 4.000 metrotik gorako desnibel metatua pilatu dute hanketan. Eta hori gutxi balitz bezala, euripean egin dute etapa ia guztia. Elastiko gutxi eta zira asko ikusi da, eta etengabeak izan dira ziklisten joan-etorriak taldeko autoetara. Giroa oso petrala zen, baina aldi berean, aproposa zen epikaren bidetik Pantaniren oroipena goratzeko. NTT taldea borondatetsu aritu da Domenico Pozzovivoren erasoa prestatzen, baina italiarrak ez du benetako surik piztu. Gainontzeko hautagaiek ez dute imintziorik txikiena ere egin.

Hamalau ziklista sartu dira eguneko ihesaldian, eta hamahiru minututik gorako aldea izan dute tropelarekin. Aurrekoen arrakastak ziurra zirudien, baina NTTk oso urrutitik abiatutako lanak lau minutura hurbildu du tropela, helmugarako 50 kilometro gelditzen zirela. Oso aletuta zihoan onenen multzoa; hogei ziklista eskas besterik ez ziren gelditzen. Ordea, hanka altxa dute azken mendatera bidean, eta ihesaldiak tartea ireki du berriro. Buruan Narvaez eta Padun ziren, gainontzeko iheskideak atzean utzita. Etapa haien artean jokatu behar zuten, baina ukrainarrak matxura izan du 24 kilometroren faltan. Gogotik jo du lasterketa burura itzultzeko, eta bederatzi segundora gerturatu zaio ekuadortarrari, baina amildu egin da azkenerako.

Onenen artean, Pello Bilbaok (Bahrain) bizikleta aldatu behar izan du, baita Jakob Fuglsangek (Astana) ere, baina arazorik gabe itzuli dira taldera. Bertan iraun dute Pozzovivok azken maldetan erritmoa bizitu duenean, gainontzeko hautagaiek bezala. Hori horrela, beste egun batez lidertzari sendo eutsi dio Joao Almeidak (Deceuninck). Bigarren Wilco Keldermanek (Sunweb) jarraitzen du, 34 segundora, eta hirugarren Bilbaok, 43ra. Bihar 192 kilometroko etapa laua jokatuko da Cervia eta Monselice artean.


Kamiolari bat hil da AP-8 autobidean

Summary: Kamiolari bat hil da AP-8 autobidean. Segurtasun Sailaren lehen ikerketaren arabera, osasun arazo bat izan du, eta, kamioi gelditu ondoren, kabinan bertan hil da.

Kamioilari bat hil da asteazken honetan, lehen zantzuen arabera, gidatzen ari zela osasun arazo bat izan eta gero. Ezbeharra 17:30 aldera gertatu da, AP-8 autobideko 20. kilometroan, Bilborako noranzkoan. Kamioia errepidetik atera da, eta bazterbidean gelditu da, bionda edo uhinbikoa jota. Suhiltzaileak eta Ertzaintza bertaratu dira eta gidariaren gorpua aurkitu dute kabinaren barruan.

Autopsiak zer esango zain, lehen ikerketek diote gidaria ondoezik sentitu dela errepidetik irten aurretik; Eusko Jaurlaritzako Segurtasun Sailaren arabera, kabinak ez zuen kalterik eta gorpuak ez zuen ageriko zauririk.

Sindikatuen zenbaketaren arabera, aurten lan istripuan hildako 53. behargina izango litzateke.


Summary: Tokiok milioi bat tona ur erradioaktibo botako ditu itsasora. Fukushiman hondamendia eragin zuen zentral atomikoaren nukleoak hozteko erabili duten ura Ozeano Barera botatzeko erabakia hilaren amaieran iragarriko dute ofizialki, Kyodo agentziaren arabera. Arrantzaleek protesta egin dute.

Urriaren amaierako erabakiko du Japoniako Gobernuak Fukushima Daiichi zentral nuklearrean pilatua duen ur erradioaktibotik milioi bat tona itsasora botatzea, herrialdeko Kyodo albiste agentziak zabaldu duenez.

Tokio urte luzez ibili da pentsatzen zer egin hondamendia eragin zuen zentralean pilaturiko ur kutsatuarekin. Irailerako, 1,23 milioi tona ur erradioaktibo zeuden bilduta 1.044 biltegitan. Egunero, beste 150-170 tona pilatzen dira. Adituek kalkulatu dutenez, pilatzeko leku guztia beteta egongo da 2022ko udarako.

Albisteak Japoniako arrantzaleen haserrea piztu du berriz ere, erabakiak arriskuan jartzen duelako euren bizimodua, uste baitute herritarrek ez dituztela euren arrainak erosi nahiko, kutsaduraren beldur.

Iazko irailean, mundua asaldatu zuen Japoniako Gobernuak, aukera hori aztertzen ari zela plazaratu zuenean.

Fukushima prefekturako Daiichi (Bat) zentral nuklearrean gertatu zen historiako istripu nuklearrik larrienetan bigarrena, 2011ko martxoaren 11n. Egun hartan, Japonian inoiz neurturiko lurrikararik handienak 40,5 metrorainoko olatuak sortu zituen itsasoan. Lurrikararen eraginez, zentral nuklearra kanpoko argindarrik gabe geratu zen. Handik minutu gutxira, olatuek suntsitu egin zituzten larrialdietarako sorgailuak. Ondorioz, erreaktoreak hozteko erabilitako ur ponpak itzali egin ziren, eta nukleoak urtu egin ziren zentraleko lau erreaktoreetatik hirutan. Hidrogeno leherketek hiru erreaktoreon eraikinak suntsitu zituzten, eta kutsadura erradioaktiboa barreiatu egin zen hurrengo egunetan.

Oraindik ere egunero 170 bat tona ur bota behar dute erreaktoreen hondakinen gainera, erregai urtua hozteko, eta leherketa larriagorik izan ez dadin. Ur hori gai erradioaktiboz kutsaturik dago, eta zentralean bertan pilatzen ari dira, ehunka biltegi handitan, harekin zer egin asmatu arte.

Ura itsasora botatzearen hainbat defendatzaileren arabera, tritioa besterik ez dago ur horretan. Hidrogenoaren isotopo bat da tritioa, eta ez da estrontzioa edo plutonioa bezain arriskutsua. Baina ekologistek ohartarazi dute urotan estrontzio-90a, iodo-129a eta beste erradionukleido batzuk daudela, itsasora botatzeko mugetatik goiti.

Teorian, zentrala kudeatzen duen Tepco konpainiak onartu du prozesaturiko uraren %80k (750.000 metro kubo orduan) ehun aldiz gainditzen duela segurtasun arauek baimentzen duten kutsadura maila, eta hainbat ur biltegik, 20.000 aldiz.

Tritio erradioaktiboaren zati bat organikoki lot daiteke bizidunetan, eta, horren bidez, animalien eta gizakien zelulei.

Beraz, arazoak zerikusi zuzena du diruarekin, eta hala da hasieratik, Fukushimako Daiichiren kasuan. Zentrala itsas maila baino 35 metro gorago eraikitzeko planifikatu zuten, baina, eraikitzen hasi aurretik, 1960ko hamarkadaren amaieran, maila hori 10 metroan utzi zuten, askoz merkeago aterako litzaiekeelako gero erreaktoreak hozteko itsasoko ura altuera txikiagora ponpatzea. Horrez gain, hamalau metro beherago jarri zituzten ponpa horiek larrialdi batean mugitzeko diesel sorgailuak. Tsunamiaren hamalau metroko olatuak dena hartu eta suntsitu zuen. Gaur ere, lurpeko ura sartzen da oraindik erreaktore suntsituetan, altuera txiki horrengatik.

Kalkulatu dute ur kutsatua tratatzea 36.000 milioi euro kostatuko dela. Ekonomia Ikertzeko Japoniako Institutuak eginiko aurreikuspenak betetzen badira, historiako istripu industrialik garestiena izango da Fukushimakoa.


Summary: Josu Urrutikoetxeak dio gatazkaren konponbidearen alde egin zuela lan. Marianne aldizkariak elkarrizketa egin dio. Urrutikoetxeak aitortu du «lan handia eta arriskutsua» izan zela, eta Frantziaren jarrera salatu du. «Justizii trantsizionalaren» alde azaldu da. Datorren asteko epaiketa bat atzeratu egin du Parisek.

2002an sasira jo zuenetik lehen elkarrizketa eman du Josu Urrutikoetxeak, zehazki Marianne Frantziako aldizkarian, eta esan du euskal gatazkaren konponbidearen alde jardun izan zuela lanean. «2002tik, klandestinitatera igaro nintzenetik, buru-belarri aritu naiz lanean gatazka amaitzeko, ondorengo belaunaldiei ez uzteko». 2005-2007ko prozesuaz datorren astean epaiketa bat zeukan Urrutikoetxeak, baina otsailera atzeratuko dute, pandemiak sortutako egoera dela eta. Parisen jarrera deitoratu du hark, elkarrizketan: «Diplomaziaren oinarrizko legeen gainetik, Frantziako Estatuak ni auzipetzea erabaki du. Ikuspegi penala lehenesten du, eta ez du aitortu nahi gatazka bortitzetik ateratzeko egindako ahalegina». Prozesuetako mintzaideen «segurtasuna» arriskuan jarri izana salatu du.

ETAk 2011ko urrian jakinarazi zuen betiko bukatu zuela jarduera armatua, eta duela bi urte desegin zen. Urrutikoetxeak esan du «lan handia eta arriskutsua» egin behar izan zela; «sarri neure aldeko jendea konbentzitzea zen egin beharrekoa». Euskal Herriko eta nazioarteko eragile askorekin ere bildu zela adierazi du.

2005-2007ko eta 2011-2003ko prozesuetan parte hartu zuen Urrutikoetxeak (Ugao, Bizkaia, 1950), ETAren ordezkari gisa, eta nazioartearen anparoan. «Ofiziala izan zen guztia, baina sekretupekoa». Jakinarazi du lehen prozesuan —hura 2005ean eta 2006an aritu zen bileretan— «akordioa» lortu zutela Espainiako Gobernuaren ordezkaritzarekin, Norvegian. «Puntuz puntu negoziatu genuen».

ETAko kide ohi eta euskal preso ohiak azaldu du «alde denetako biktimak» izan direla, eta «oraindik ere biktima gehiegi» daudela. «Benetan sentitzen dut eragin izan den sufrimendu guztia». «Justizia trantsizionalaren» alde mintzatu da Marianne-ko elkarrizketan, zuzenbide estatuaren «malgutasunaz». Halaber, «gatazkak jarrai ez dezan memoria lan bat» egiteko beharra ikusten du.

Frantziaren bi epaiketa

Frantziako Dei Auzitegiak atzeratu egin du Urrutikoetxearen aurka datorren astelehenean eta asteartean Parisen egitekoa zen epaiketa, osasun egoerak lekukoen presentzia arriskuan jar dezakeelakoan. Baliteke otsailean izatea; astelehenean ezagutaraziko noiz izango den. 2010ean sasian zenean egin zioten epaiketa bategatik epaituko dute, etakidetzat jo eta, ofizialki 2006an hasi ziren elkarrizketak prestatzeko, 2002-2005 artean ETArekin harremanak izatea leporatuta. Urrutikoetxeak epaiketa berriro egiteko eskatu zuen iaz atzemana izan ondoren.

Asteazkenean eta ostegunean beste epaiketa bai eginen dute Auzitegi Korrekzionalean, Parisen, ordurako ez baita aurreikusten lekukorik. 2011-2013an Osloko elkarrizketaren mahaiaren garaian ETAren buru izatea leporatu zioten 2017ko epaiketako epaian. Kasu horretan ere berriro epaitzeko eskatu zuen, iaz.

Espainiaren eskaerak Parisi

Espainiako Gobernuak Urrutikoetxearen aurkako bi estradizio eskatuak dizkio Frantziari: Luis Herguetaren eta Zaragozako kuartelaren auziengatik; eta Auzitegi Nazionalak, bi euroagindu: Madrilgo Barajasko aireportuaren eta herriko tabernen auziengatik (lau kasuen azterketa). Parisko Dei Auzitegiak onartuak ditu Zaragozako eta herriko tabernen eskaerak, baina defentsak helegitea aurkeztu du Kasazio Auzitegian. Aldiz, Dei Auzitegiak baztertu egin zuen Barajasko eskaera.

Urrutikoetxearen beste elkarrizketa batzuk

AP News

Sud Ouest


Finala ez dute igandean jokatuko

Summary: Finala ez dute igandean jokatuko. Epaileak bertan behera utzi du, ELAk kautela neurriak eskatu ondoren. Baikok beste bilera batera deitu ditu pilotarien ordezkariak, datorren astearterako.

Ez da finalik jokatuko igandean. Ez dira ariko Olaizola II.a-Urrutikoetxea eta Ezkurdia-Martija Bilbon, Miribilla pilotalekuan, binakakoaren txapela irabazi nahian. Epaileak onartu egin ditu ELA sindikatuak Baikoko hamabost pilotariren izenean eskatu zituen kautela neurriak, eta bertan behera utzi du binakakoaren finala.

ELAk salaketa jarri zuen asteartean Eskuz Pilotako Enpresen Ligako (EPEL) Lehiaketako epaile bakarrak joan den larunbatean hartutako erabakiaren aurka: Baikoko hamabost pilotarik deitutako greba egiteagatik, Asier Agirreri eta Jon Ander Albisuri galdutzat eman zien Joseba Ezkurdiaren eta Iñigo Bikuñaren aurkako finalerdietako ligaxkako partida erabakigarria: 22-0.

Sindikatuaren arabera, erabaki hori hartuta, Enpresen Ligak greba eskubidea «urratu» zuen. Baina, epaileak salaketa horren inguruko epaia eman arte asteak igaro zitezkeenez, kautela neurriak eskatu zituen, epaia iritsi artean finala ez zedin jokatu, eta kalteak ez zitezen handiagoak izan.

Eta EAEko Auzitegi Nagusiak onartu egin dio kautela neurri horiek, eta, joan den larunbateko neurketaren inguruko salaketa argitu arte, finala ez jokatzea ebatzi du. Hiru epailek aztertu dute eskaera: bi alde azaldu dira, eta bat kontra. Hark boto partikularra eman du erabakiaren aurka, horretarako presarik ez dagoela argudiatuta. Hala ere, beste bi epaileek bezala, hark ere greba eskubidearen «urraketaren zantzuak» daudela dio. Autoak dioenez, ezin da helegiterik jarri erabakiaren aurka.

ELAk dioenez, sindikatuak eta langileek «pozez» hartu dute erabakia, baina berriro utzi nahi izan dute argi gatazkaren konponbidea ez dagoela epaitegietan, negoziazio mahaian baizik. «Egoera hau ez da erosoa inorentzat, eta argi utzi nahi dugu gure ateak beti daudela irekita, betiere fede onez negoziatu nahi bada. Baikori eskatzen diogu utz ditzala grebaren eta langileen aurkako jarrerak, eta eser dadila negoziatzera, akordio bat lortu arte».

Enpresen Ligak, berriz, salatu du EAEko Auzitegi Nagusiak erabakia hartu duela aukerarik eman gabe «euren interesak defendatzeko alegazioak eta frogak» aurkezteko. Epaile batek urgentziarik ez zegoela esan izana ere nabarmendu du, eta «beharrezkoak diren ekinbideak» egingo dituela iragarri du. «Pena handiz» hartu du finala bertan behera uzteko erabakia, eta hurrengo egunetan argituko du zer egingo duen bertan behera geratutako jaialdiekin eta nola itzuliko duen sarreren dirua.

Atzo egin zuten finalerako pilota aukeraketa Ezkurdiak, Olaizola II.ak eta Urrutikoetxeak; finala jokatuko den edo ez jakin gabe aukeratu zituzten pilotak. Hirurek esan zuten «arraroa» dela giroa, baina hirurek azpimarratu zuten «igandeari begira» daudela. «Ezinezkoa da gertatzen ari denari bueltak ez ematea, gehiago ari baita hitz egiten horretaz binakakoaz baino. Baina profesionala izan beharra dago, eta igandeko finalean burua izan. Burua beste nonbait izanez gero, ez dugu aukerarik izango Aimarren eta Urrutiren aurka», esan zuen Ezkurdiak.

Gainera, Arbizuko aurrelariak ez zekien Julen Martijarekin jokatuko zuen ala ez, baina azkenean ez du asko axolako: ez batek eta ez besteak ez dute jokatuko. Martijak astebete pasatxo darama etxean, bakartuta, PCR proba batean koronabirusean positibo eman ondoren. Beste proba bat egin, eta emaitzaren zain zegoen Aspeko atzelaria, joka zezakeen jakiteko. Bestela, Jose Javier Zabaleta zen haren lekua hartzekoa.

Jaialdiekin gora eta behera

Igandean ez da izango ez finalik eta ez jaialdirik Bilbon. Gaur ere ez da egongo jaialdirik toki berean, nahiz eta Baikok hori egiteko asmoa duen. Hiru partidako jaialdi bat antolatu du, eta greban dauden zortzi pilotari aukeratu ditu, jaialdiko guztiak: Asier Agirre, Aitor Aranguren, Oinatz Bengoetxea, Ibai Zabala, Joanes Bakaikoa, Jon Ander Albisu, Beñat Urretabizkaia eta Ruben Salaverri. Bakar bat ere ez da aurkeztuko.

ELAk salatu duenez, «sekula» ez da horrelakorik ikusi. «Guztiz ezohikoa da bai Baikok jaialdi bakar batean hiru partida programatzea, bai ostiralean egitea, bai enpresa bereko zortzi pilotarirekin betetzea. Eta are harrigarriagoa da kontuan izanda programatutako pilotari guztiak grebalariak direla». Sindikatuaren arabera, «deigarria da enpresak greba egoera aprobetxatzea jaialdi bakar batean hainbeste partida programatzeko. Jarrera horrek ez du inondik inora gatazkari irtenbide bat ematea ahalbidetuko, eta langileek mobilizazioak egiteko benetako arrazoiak zituztela berretsi baino ez du egiten».

Horregatik, aztertu egingo du zer bide juridiko hartu enpresaren ekintza horren aurka. «Uste dugu beste behin ere enpresa grebarako eskubidea urratzen ari dela. Hala ere, azken egunetan esandakoa errepikatzen dugu: enpresak ez luke gatazka hau are gehiago korapilatu behar, konponbidea ez baitago epaitegietan. Fede ona negoziazio mahaian erakusten da, ez komunikabideetan».

Gaur Bilbon jazotakoa berriro gertatuko da bihar arratsaldean, Etxeberrin (Bizkaia), Baikok bi partidako jaialdia antolatu baitu, eta aukeratu dituen sei pilotarietatik bost baitira grebalariak: Jon Erasun, Bengoetxea VI.a, Andoni Aretxabaleta, Agirre eta Mikel Larunbe. Iraitz Zubizarreta da salbuespena. Ez da jaialdia jokatuko. ETB1ek emango zuen. Baina telebistak izango du zer eskaini, Aspek gaur iragarri baitu jaialdia antolatu duela biharko, Tolosan (Gipuzkoa), 17:30ean. Aspeko zortzi pilotari ariko dira: Elordi-Garmendia Zabala-Ruizen aurka lehenbizi; eta Egiguren V.a-Zabaleta Salaberria-Rezustaren kontra ondoren.

Egoera gero eta korapilatsuagoa da, eta ikusteko dago noiz has daitekeen bideratzen. Gaur arte, Baiko ez da harremanetan jarri bere pilotarien ordezkariekin, baina ELAko ordezkariek eta pilotarienek enpresaren deia jaso dute gaur, beste bilera bat egiteko. Datorren asteartean da egitekoa, Bilbon. Hain zuzen, egun eta hiri berean dira aurkeztekoak Banakako Txapelketa, baina ikusteko dago Enpresen Ligak asmo horri eutsiko dion.


Summary: Jose Ramon Etxebarriari emango diote Eusko Ikaskuntzaren Manuel Lekuona saria. Etxebarriak euskararen normalizaziorako zientzietako goi mailako hezkuntzan egindako ekarpena, euskal kulturarekiko konpromisoa eta bere obraren dibulgazioa saritu ditu Eusko Ikaskuntzak.

Jose Ramon Etxebarriak (Gernika, Bizkaia, 1948) jasoko du Eusko Ikaskuntzaren Manuel Lekuona saria. Sariaren bidez, Etxebarriari aitortu nahi diote euskararen normalizazioan zientzietako goi mailako hezkuntzan egindako ekarpen «zabala», euskal kulturarekiko duen «konpromiso adierazgarria» eta bere obraren dibulgazioa.

Etxebarriak Industria Ingeniaritza ikasi zuen Bilboko Ingeniaritza Goi Eskolan, eta 1987an doktoratu zen EHUn. 1973an Udako Euskal Unibertsitatearen sortzaileetako bat izan zen, eta bertako irakaslea ere izan zen. Eskolak eman ditu EHUko Bilboko Unibertsitateko Zientzia Fakultatean eta Ingeniaritza Goi eskolan ere.

Irakaskuntzan ez ezik, zientziarekin eta teknologiarekin lotutako testuak euskaraz lantzen ere aritu da Etxebarria. Ildo horretan, Eusko Ikaskuntzak Manuel Lekuona saria emateko kontuan hartu du unibertsitateko ikerketan eta irakaskuntzan euskararen normalizazioari egindako «ekarpen garrantzitsua»: «Komunitate zientifikoarentzat lexikografia ezarri du, komunikazio globalaren teknologia berrien laguntzaz», azaldu du Eusko Ikaskuntzak.

Ibilbide zabala izan du idazle gisa ere. Hemezortzi liburu eta 22 libururen kapituluak idatzi ditu gutxienez, baita zientziari eta kulturari buruzko ehunka artikulu ere, batez ere Anaitasuna aldizkarian. Itzulpengintza eta hezkuntza eta dibulgazio liburuen edizioa ere landu ditu, eta, 2018an erretiroa hartu zuenetik, wikilari gisa aritu da fisikaren arloan. 2006tik euskaltzain urgazlea ere bada Etxebarria, eta 2011n CAF-Elhuyar sarietan Merezimenduzko saria jaso zuen.

Eusko Ikaskuntzak oraindik ez du zehaztu saria non eta noiz emango duten.


Summary: Mexikoko Defentsa ministro ohia atxilotu dute AEBetan, droga trafikoaz akusatuta. Ostegunean atxilotu zuten Salvador Cienfuegos ministro ohia, Los Angelesko aireportuan, AEBetako Drogen Kontrolerako Agentziaren aginduz.

Salvador Cienfuegos jenerala eta 2012 eta 2018 bitartean Mexikoko Defentsa ministro izandakoa atxilotu zuten atzo gauean Los Angelesko aireportuan, AEBetan. Atxilotze agindua AEBetako Drogen Kontrolerako Agentziak eman zuen. Mexikoko Atzerri ministro Marcelo Ebrardek jakinarazi duenez, New Yorkeko epaitegi batek Cienfuegosen aurkako ikerketa bati ekin dio, krimen antolatuarekin izan ditzakeen loturen inguruan. Iturri ofizialek ez dituzte argitu haren aurkako salaketak, baina, AEBetako komunikabideen arabera, droga trafikoa eta dirua zuritzea egozten diote armadaburu ohiari.

Krimen antolatuarekiko loturak izatea ez ezik, indarkeriagatiko salaketak ere badaude Cienfuegosen aurka. Horien artean daude Tlatlayako eta Ayotzinapako sarraskiak. 2014ko uztailean, soldadu talde batek 22 herritar hil zituen tiroz Tlatlayan; armadaren arabera, hildakoek armak zituzten, eta hainbat lagun zituzten bahituta. Aldiz, lekukoen esanetan, ustezko bahitzaileek armak utziak zituzten hil zituztenean. Ayotzinapako kasuan, berriz, urte bereko irailean, Guerreros Unidos karteleko kideek 47 lagun hil zituzten, eta, lekukoen arabera, militarrek ez zuten ezer egin laguntzeko.

Lehen aldia da Mexikoko Defentsa ministro ohi bat atxilotzen dutena. Baina Mexikoko goi kargudunen aurkako salaketak ugarituz joan dira azken urteetan. Cienfuegos ikertzen ari den epaitegi berak darama Genaro Garcia Lunaren kasua. Felipe Calderonen agintaldia Segurtasun idazkaria izan zen Luna, eta Sinaloako kartelarekin lotuta egotea egotzita dago atxilotua. Auzi horri buruz egindako azken saioan, Lunak errugabetzat jo zuen bere burua, baina akusazioak egozten dio dirua onartu izana Sinaloako kartelari Mexiko osoan «askatasunez» aritzen uztearen truke.


Summary: Altzoko Handiaren erraldoikide irlandarraren hezurrak eztabaidagai. Charles Byrne erraldoiaren hezurdura Londresko museo batean daukate, hark hil aurretik esan arren bere gorpua itsasora botatzeko.

Migel Joakin Eleizegi Altzoko Handia-k ez zuen inoiz ezagutu Charles Byrne, euskalduna jaio baino 35 urte lehenago hil baitzen hura. Baina, agian, eramango zuten haren hezurdura ikustera, Londresen egon zenean, Aitor Arregi eta Jon Garañoren filmean halakorik kontatzen ez badute ere. Izan ere, biak kideak ziren erraldoitasunean.

Byrne Irlandan jaio zen, 1761. urtean, Derryko herrixka batean. Altzoko Handiak bezala, akromegalia gaitza zuen, eta horrek 2,31 metroraino haztea eraman zuen, hau da, euskaldunak baino hamar zentimetro gutxiago.

Byrne, 'Erraldoi Irlandarra', 1784ko grabatu batean.

Bien bizitzek antz handia daukate. Byrnek ere hirira joatea erabaki zuen gaztetan, 21 urte zituela, bere gorpuzkera erakutsiz dirua ateratzera. Lehenbizi Eskozian ibili zen, eta arrakasta handia lortu zuen. Ondoren, Londresera joan zen, eta orduko londrestarrak harritu zituen. Erraldoi Irlandarra ezizena eman zioten han.

Baina gaitzak eragindako minek zurrutera eraman zuten, eta 22 urte baino ez zituela hil zen. Hil aurretik, ordea, bere gorpua erostea eskaini zion John Hunter anatomista eta zirujau eskoziarrak. Orduko modari jarraikiz, espezimen bitxiak biltzeko zaletasuna zuen Hunterrek. Erraldoiak bazekien, ordea, zirujauak bere gorpua zabalduko zuela aztertzeko, eta litekeena zela gero ikusgai jartzea. Orduan exekutaturiko kriminalen gorpuekin egiten zuten hori, zientziarako, eta erraldoiak ez zuen horien patu bera izan nahi. Gainera, hil ondoren ere ikuskizun izaten jarraitzeko arriskua saihestu nahi izan zuen. Horregatik, hil aurretik tratua egin zuen lagunekin: bere gorpua berunezko zerraldo batean sartu behar zuten, eta itsasora bota.

1783. urtean hil zen erraldoia. Hunterrek kostarako bidean harrapatu zuen zerraldoa. Garraiolariak erosi zituen, hainbaten arabera, eta gorpua bereganatu zuen.

Gorpua egosi, eta, haragia kenduta, hezurrak atera zituen anatomistak, ezkutuan. Lau urteren buruan, bere bilduma pribatuan jarri zuen ikusgai. Geroztik, bi mendez egon da Londresko Zirujauen Elkargoko museoan.

Azken urteotan, ordea, ahots asko altxatu dira, erraldoiaren nahia betetzeko eskatzeko.

2011. urtean, bioetikan aditu batek eta abokatu batek esan zioten museoari hezurdura kentzeko, erraldoiaren DNA hartuta zegoelako, eta hura aski zela ikertzen jarraitzeko. Baina museoak hezurdura erakusten jarraitzea erabaki zuen.

Lau urte geroago, Derryko (Ipar Irlanda) orduko alkate Martin Reillyk museoko zuzendaritzari eskatu zion Byrneren azken gogoa aintzat hartzeko.

Erraldoi Irlandarraren hezurrak ikusgai, beste hainbat bitxikeriaren artean, Londresko Zirujauen Elkargoko museoan. PAUL DEAN

Azkena Hilary Mantel idazlea izan da. Erraldoiaren inguruko nobela biografikoa idatzita du. Londresko The Guardian egunkariari bidalitako mezu batean, «bada garaia Charles etxera itzultzeko» idatzi du. Zientziak hezurretatik behar zuen guztia ikasi duela, eta orain «zintzo jokatzekoa hari atseden ematea» dela gaineratu du. Baina Mantelek ez du nahi erraldoiaren hezurrak itsasora botatzea. Uste duenez, erraldoiak plan hori egin zuen Hunterren atzaparretatik ihes egiteko. Horregatik, hezurrak Irlandan lurperatzea proposatu du.

Museoa itxita egon da 2016. urtetik, eta 2022an da berriz zabaltzekoa. Itxialdia Byrneren gorpuarekin zer egin pentsatzeko erabiliko zutela esan zuen museoko zuzendaritzak.

Erraldoiaren DNA aztertuta, gaitza eragiten duen mutazio bat topatu dute, eta hori Irlandan familia askotan daukatela ondorioztatu dute ikertzaileek.

Aurtengo abuztuan, irlandarraren erraldoikide euskaldun Eleizegiren hezurrak aurkitu ditu Aranzadi zientzia elkarteak Altzoazpiko (Gipuzkoa) hilerriko hezurtegian. Eskeletoaren hezur gehienak topatu dituzte. 1861. urtean hil zen Altzoko Handia, eta gorpua Altzoazpiko hilerrian lurperatu zuten, baina urte luzez uste izan zen haren hezurrak lapurtu egin zituztela. Aranzadik baieztatu du hilerrian bertan zeudela. Oraindik ez dute esan zer egingo duten hezurrekin.


Summary: Urkullu alderdiekin bilduko da azaroko lehen hamabostaldian. Eusko Jaurlaritzako lehendakariak esan du espero duela elkarrizketa horiek akordio bihurtzea.

Iñigo Urkullu Eusko Jaurlaritzako lehendakariak jakinarazi du Eusko Legebiltzarrean ordezkaritza duten taldeekin batzartuko dela azaroko lehen hamabostaldian, legealdirako erronka nagusien aurrean «lankidetza eraginkor bat» izateko.

Eusko Legebiltzarrean gobernuaren kontrol saioa dute gaur, eta bertan eman du Urkulluk bilera sortaren berri, Carlos Iturgaiz PP+C's taldeko bozeramailearen galdera bati erantzunez. Azaldu duenez, azaroaren lehen erdian egingo ditu batzarrak, ordurako Jaurlaritzak aurkeztuak izango baititu gobernu programa nahiz aurrekontuen ildo nagusiak, eta zenbait eragilerekin hitz eginda izango baitu datozen lau urteetarako suspertze ekonomikorako programa.

Gainera, esan du nahiago duela, alderdiekin elkartu aurretik, sailburuek Eusko Legebiltzarreko batzordeetan azaltzea zeintzuk diren legealdirako arlo bakoitzeko proiektu nagusiak. Sailburuak asteon hasi dira horretan.

Iturgaizek Urkulluri leporatu dio elkarrizketa berandu eskaini izana, baina hori ukatu du lehendakariak: «Gobernuaren lehen 40 egunetan gaude, eta lehen ehunak baino lehen lan batzar bat eduki ahal izango dugu oinarri sendo eta zehatz baten gainean». Erantsi du Jaurlaritzaren asmoa dela elkarrizketa hori akordio baterantz bideratzea: «Ulertzen dut prest zaudela eta espero dut zure alternatibak eta proposamenak jasotzea», erantzun dio Iturgaizi.

PPko Euskal Autonomia Erkidegoko presidenteak, berriz, uste du Urkullurenak «mamirik gabeko hitzak» direla, eta eskatu dio lehenago biltzeko alderdiekin: «Pandemia gora doa, langabezia hazten ari da eta ziurgabetasuna eta kezka gero eta handiagoak dira».

«Gobernatzeko era berri bat»

Iragarpenaren aurrean, Maddalen Iriarte EH Bilduko bozeramaileak esan du espero duela bilera horiek «gobernatzeko era berri baten hasiera» izatea eta gobernuaren eta oposizioaren arteko elkarrizketa ahalbidetzea. Nabarmendu du indar subiranistak sarri eskatu diola Urkulluri solaskidetza bat izatea, eta espero du elkarrizketa hori «jarraitua» izatea denboran: «Gai garrantzitsuak daude eztabaidatzeko, sakontzeko eta adosteko».

Elkarrekin Podemoseko bozeramaile Miren Gorrotxategiren iritziz, berriz, bilera horiek «berandu» helduko dira, baina «ongi etorriak» izango dira. Gaineratu du batzar horien atzean «egiazko solaskidetza asmo» bat egon behar dela, uste baitu oraingoz Jaurlaritza ez dela aintzat hartzen ari legebiltzarrean aurkeztutako egitasmoak. Era berean, Urkulluri eskatu dio «elkarrizketaren ateak» zabaltzeko sindikatuei eta gizarte zibileko ordezkariei.


Summary: Joakin Telleria Pasaiako Portuko zuzendari izendatu dute. Zuzendari karguak izan ditu Jaurlaritzan, eta Donostiako Teknologia Parkeko zuzendari nagusia izan zen. Telleria izendatuta, gobernuak buelta eman nahi dio portuko zuzendaritzan azken urteetan egondako ezegonkortasunari.

Joakin Telleria Agirrezabala izendatu du Eusko Jaurlaritzak Pasaiako Portuko Agintaritzako presidente, Felix Gartziandiaren ordez. Gartziandiak uztailaren 30ean dimisioa eman zuen, kargua hartu eta bi urte eskasera. «Gobernurako eta kudeaketarako autonomia falta nabarmena» argudiatu zuen, eta «konfiantzazko talde bat eratzeko laguntza falta».

Telleriaren izendatuta, Jaurlaritzak buelta eman nahi dio Pasaiako Portuko zuzendaritzan azken urteetan egondako ezegonkortasunari. Enpresa publikoetan eskarmentu handikoa da Telleria.

Administrazioko karrerako funtzionarioa da. Eusko Jaurlaritzako Kultura eta Industria sailetako Zerbitzu Orokorretako zuzendaria izan zen 1999tik 2001era eta 2001etik 2003ra, hurrenez hurren. Eta Donostiako Teknologia Parkeko zuzendari nagusia, 2009ra arte.

Kargu hori hartu aurretik, hilabete batzuez EAJko zinegotzi izan zen Donostiako Udalean. Azken urteetan Jaurlaritzaren Ekonomiaren Garapen Saileko Gipuzkoako ordezkaria izan da.

Beste ardura batzuen artean, Eusko Jaurlaritzako Ogasun Saileko Baliabide Orokorretako zuzendaria ere izan da, eta zenbait enpresa publikotan kontseilari, hala nola Euskotrenen eta Donostiako autobusen udal konpainian.


Summary: «Unearen garrantzia» kontuan hartuta, 24an Donostiara joateko deia egin du Sarek. Hainbat presoren hurbiltzea «itxaropenez» hartu du presoen aldeko mugimenduak, baina nabarmendu du ez dela aski. Manifestazioa osasun eta segurtasun neurriak beteta eginen dutela iragarri dute: lau ilaratan jarrita eginen dute ibilbidea, metro eta erdiko distantzia errespetatuta, eta maskarak soinean.

Sare mugimenduak euskal presoen aldeko manifestazio batera deitu du heldu den larunbaterako, eta agerraldia egin du gaur Donostian, protestaren azken xehetasunen berri emateko. Joseba Azkarraga bozeramaileak «unearen garrantzia» nabarmendu du prentsaurrekoan, eta hori «aprobetxatzera» deitu ditu herritarrak: «Duen urgentziagatik, une historiko honengatik, gorrotoa eta mendekua atzean utzi eta aurrerapausoa eman duten pertsona guztiengatik eta jada nazkatuta gaudelako eta bakean eta bizikidetzan oinarritutako etorkizun baterantz aurrera egin nahi dugulako, euskal gizarteari dei egiten diogu urriaren 24an berriro ere kalera irten dadin».

Sarek «itxaropenez» hartu ditu azken aste eta hilabeteetan gertatu diren presoen mugimenduak, baina ohartarazi du horrek ez duela erran nahi urruntzea bukatu denik: «204 presoetatik sei baino ez daude euskal kartzeletan. Egoera hori behin betiko eta irmoki amaitu behar da». Koronabirusaren ondorioz espetxeetako egoera okertu izana salatu dute, eta gogoratu dute senideek ere pairatzen dituztela ondorioak: «Bisitak egiteko zailtasunak dituzte, bisean bisekorik gabe geratu dira hainbat espetxetan, eta jada urruntzeak berak zail egiten duen harreman iraunkorra izateko arazoak areagotu dira». Euskal presoen 89 seme-alabak ere izan dituzte gogoan: «Horietako askok sei hilabete baino gehiago daramatzate aita, ama edo biak besarkatu ezinik. Zigor ankerregia da, eta desagerrarazi egin behar da».

Osasun neurriak hartuta

Donostian eginen duten manifestazioan segurtasun eta osasun neurriak hartuko dituztela nabarmendu du Sarek, eta herritarrei horiek betetzeko eskatu die: «Aldarrikatzea eta mobilizatzea posible dela uste dugu, betiere erantzukizunez jokatuz». Manifestazioa, erraterako, lau ilaratan eginen dute, metro eta erdiko tartea mantenduta, eta maskara jantzita joanen dira parte hartzaileak. Bukaeran eginen duten mosaikoan ere neurri berak errespetatuko dituzte.

17:00etan abiatuko dute protesta, Antiguatik.


Pasaiako lonjaren egunerokoa bistara

Summary: Pasaiako lonjaren egunerokoa bistara. Ondarearen Europako Jardunaldien barruan, Pasaiako lonjarako bisita gidatuak antolatu ditu Itsas Etxea kofradiak. Lonjaren funtzionamendua eta egunerokoa ezagutzeko aukera bat da. BERRIAk han ikusitakoari buruzko erreportaje bat kaleratuko du bihar, 'Bizigiro' sailean.

Donostiako Itsas Etxea kofradiak bisita gidatuak antolatu ditu urrian Pasaiako (Gipuzkoa) arrain lonjara. Hango egunerokoa ezagutaraztearekin batera, baxurako arrantzaren berri ematea da, besteak beste, bisitaren helburua.

Itsas Etxea kofradiako koordinatzaile nagusi Martxel Arozena aritzen da gidari. Aurtengo uztailean inauguratu zuten Itsas Etxea kofradia Donostiako portuan. Euskal Herriko arrantzaleen kofradiek eta Opegi Itsasbazterreko Arrantza Ekoizleen Erakundeak bultzatutako egitasmo bat da. Sektorean belaunaldi aldaketa sustatzea eta bertako arrainekin lotura duen guztiari balioa ematea jarri dituzte helburu gisa. «Ikusgaitasuna eman nahi diogu baxurako arrantzari, eta gazteei lan aukera gisa aurkeztu. Lanbide moderno, grinatsu eta jasangarri gisa, alegia. Badakigu ez dela bulegoko lana, baina ez da garai batekoa ere», nabarmendu du Arozenak bisitara sartu aurretik.

Urriaren 1ean, 8an eta 15ean egin dituzte bisitak, eta 22an eta 29an dira hurrengoak.

Zinema estreinaldiei dagokienez, Klaus Haro zinemagileak Olavi Launio arte galeristaren azalean girotutako film bat egin du. Erretratu misteriotsu bat du hizpide Tutematon Mestari filmak, eta heldu den ostiralean estreinatuko da Hego Euskal Herrian.

Telesailen atalean, Antidisturbios telesaila estreinatuko du Rodrigo Sorogoyen zuzendari madrildarrak. Movistar Plus plataforman emango dute, Donostiako Zinemalditik igaro ostean. Espainiako Poliziaren egiturazko pitzadurak ditu ardatz telesailak.

Gastronomia atalean, berriz, Iker Markinez Ormaiztegiko (Gipuzkoa) Kuko jatetxeko sukaldariaren udazkenerako errezeta: onddo eta ziza horiak plantxan.

Josu Garaialde Hazi fundazioko sustapen zuzendariari egindako elkarrizketa ere bai, Eusko Labelek aurkeztu duen produktu berriaren harira: Euskal Ogia.


Summary: Eider Rodriguez eta Lander Garrok irabazi dute Etxepare Itzulpen Saria. Rodriguezen beraren Bihotz Handiegia liburuaren gaztelerazko itzulpenagatik saritu ditu epaimahaiak

Eider Rodriguezek eta Lander Garrok irabazi dute Etxepare – Laboral Kutxa Itzulpengintza sariaren seigarren edizioa. Rodriguezek berak idatzitako Bihotz Handiegia liburuaren gaztelaniazko itzulpena saritu du epaimahaiak. Bartzelonako Random House argitaletxeak argitaratu du itzulpena, Un Corazon demasiado grande izenpean.

Epaimahaiak, itzulpenaren kalitateaz gaindi, itzulpena jatorrizko obrarekiko leiala dela nabarmendu dute: «Itzulpena ona da eta hein batean auto-itzulpena izanagatik ere, idazleak ez du aukera aprobetxatu beste bertsio bat egiteko». Gainera, argitaletxeak egin duen sustapen lana ere goraipatu dute, «aberatsa» eta «trinkoa» dela azpimarratuz.

Inaxio Garro Laboral Kutxako Euskara arduradunak, Garbiñe Iztueta Etxepare Euskal Institutuko Euskararen Sustapenerako eta Hedapenerako zuzendariak, Koldo Biguri EHUko irakasle eta EIZIEko kideak, Elizabete Manterola EHUko irakasle eta EIZIEko kideak, Kizkitza Galartza Etxepare Euskal Institutuko Literatura Teknikariak eta Lide Hernando Etxepare Euskal Institutuko Komunikazio teknikariak osatu dute epaimahaia.

2015ean sortu zuen Etxepare Euskal Institutuak Itzulpen Saria, eta, geroztik, galegorako, japonierako, ukrainerako, ingeleserako eta katalanerako itzulpenak saritu dituzte.


Summary: Positibo berrien kopuruak goia jo du Hegoaldean: 1.351 atzeman dituzte. Datu txarrenak Nafarroak izan ditu: 523 pertsona gehiago kutsatu dira. Positibo tasa %9,2koa da. COVID-19a zuten sei pertsona hil dira Nafarroan.

Zenbakiak okerrera egiten ari dira azken egunetan, eta goia jo dute gaurko datuekin: beste 1.351 positibo atzeman dituzte, bigarren olatuko daturik okerrena. Orain arte bigarren olatuko daturik txarrena atzokoa zen, baina gaur atzo baino 228 kasu gehiago iragarri dituzte.

Azken egunetako joerarekin jarraituz, Nafarroako datuak izan dira txarrenak: 523 kasu berri atzeman dituzte, 79 gehiago. Gipuzkoan, bigarren olatuko kopururik handiena zenbatu dute: 370 kasu, bezperan baino 67 gehiago. Datuek okerrera egin dute Bizkaian eta Araban ere. Bizkaian, hain zuzen, 329 kasu atzeman dituzte, atzo baino 38 gehiago; Araban, berriz, 116 izan dira —39 gehiago—. Gainera, positibo eman dute Araban, Bizkaian eta Gipuzkoan bizi ez diren zortzi lagunek ere. Osakidetzak eta Osasunbideak 14.740 PCR egin zituzten atzo; beraz, positibo tasa %9,2koa da, atzo baino %1,5 altuagoa. Positibo tasan ere Nafarroa gainerako lurraldeen gainetik dago, PCRa egiten dutenen %15ek positibo ematen baitu.

Ospitaleetara begira jarrita, ospitaleratu kopurua nahiko egonkor mantentzen ari da egunotan. Gaur jakinarazi dute 535 gaixo daudela Hego Euskal Herriko ospitaleetan, atzo baino bost gehiago. Horretan ere Nafarroa azpimarratu behar da, bertan baitaude ospitaleratuen erdiak baino gehiago (271). Araban, Bizkaian eta Gipuzkoan COVID-19a zuten beste 40 lagun ospitaleratu behar izan zituzten atzo. Gaixoen egoerari dagokionez, 86 ZIUetan daude, atzo baino bost gutxiago.

Hainbat herritan, okerrago

COVID-19a herri eta eskualde batzuetan beste batzuetan baino eragin handiagoa izaten ari da egunotan. Arabako Bizkaiko eta Gipuzkoako 5.000 biztanletik gorako herrien artean Durangok, Lekeitiok (Bizkaia), Astigarragak, Azkoitiak, Azpeitiak, Beasainek, Elgoibarrek, Ordiziak, Tolosak eta Zumarragak (Gipuzkoa) dituzte daturik okerrenak, 100.000 herritarreko 500 kasutik gora baitituzte.

Positibo eman dutenen adinak ere zehaztu ditu Osasun Sailak. Positibo berri gehienak (295) 40 eta 64 urte artekoen artean atzeman dituzte, baina birusak intzidentzia handiena 19 eta 39 urte arteko pertsonetan du.


Summary: Landaguneetan LGTBI ikusgaitasuna sustatzeko lehen programaren arrakasta nabarmendu du Nafarroako Gobernuak. Nafarroako erdialdeko hogei herritan egin dute egitasmo ibiltaria, eta laurehundik gora pertsonak parte hartu dute

Erein aniztasuna, bildu askatasuna lelopean, LGTBI kolektibokoen errealitatea landa eremuetan ikusarazteko lehen programa egin zuen Nafarroako Gobernuak irailean. Zeharki, Nafarroa erdialdeko hogei udalerri zeharkatu zituen egitasmoak, eta 439 pertsonak parte hartu zuten guztira. Programa "aitzindaria" izan dela nabarmendu du Eva Isturizek, NABI Nafarroako Berdintasuneko Institutuko zuzendariak. Hilabete osoan, herriz herri ibili dira Kattalingune LGTBI+ arreta zerbitzu publikoko adituak gai horri buruzko informazioa, eduki didaktikoak eta ikus-entzunezkoak eskaintzen, eta herri bakoitzeko biztanleen zalantzak eta galderak argitzen. Isturizen esanetan, egitasmoaren helburua da landa guneetako biztanleei informazioa eta aholkularitza eskaintzea, herri horiek ere "leku egokiak izan daitezen sexu, afektibotasun eta genero aniztasuna modu positibo eta normalizatuan bizitzeko". Horrez gain, askatasunaren aurkako jarrerak ikusarazi nahi dituzte programaren arduradunek, "LGTBI+ aniztasunarekiko errespetua sustatzeko".

Kanpaina ibiltariarekin batera, material didaktikoa eta ikus-entzunezkoak ere ikusgai jarri dituzte www.igualdadnavarra.es webgunean. Gida bat ere argitaratu dute, sexu eta genero aniztasunaren garrantziaz sentsibilizatzeko, sexu eta genero identitatea zer den azaltzeko eta LGTBIfobiaz ohartarazteko. Nafarroako Berdintasunerako Institutuaz eta Kattalingune zerbitzuaz gain, egitasmoan parte hartu dute Laiak Erdialdeko LGTBI+ kolektiboak eta 20 udalek. Gida horren aleak banatu dituzte Nafarroako udalerri guztietan eta mankomunitateetan.

Programa ibiltaria pixkanaka zabalduko da Nafarroako beste zenbait eremutara. Horrez gain, LGTBI pertsona eta kolektiboentzako aurrez aurreko arreta zerbitzuak bikoiztu ditu gobernuak: Iruñeko eta Tuterako guneez gain, bulego berriak zabaldu dituzte Lakuntzan eta Irurtzunen. Arreta ordutegia ere handitu dute.


Summary: Johnson: EBk jarrera aldatzen ez badu, ez da akordiorik izango. Europako Batasuna prest dago negoziatzen jarraitzeko, baina uste du Londresek mugitu behar duela.

Akordiorik gabeko brexit baterako aukerak handitzen ari dira. Europako Batasunak ez du bete Erresuma Batuko Gobernuak akordio bat egiteko jarritako epea, baina negoziatzen jarraitzeko prest dagoela esan du.

Hori ikusita, Boris Johnsonek ultimatum bat eman die EBko buruzagiei. Jarrera «errotik» aldatzen ez badu, ez da akordiorik sinatuko, eta Erresuma Batua EBrekiko merkataritza harreman berri bat adostu gabe irtengo da EBtik, urtarrilaren 1ean.

Europako Batasuneko agintariek «mugitzeko» eskatu zioten atzo Erresuma Batuari, brexit-aren osteko etorkizuneko harremanari buruzko akordioa posible egiteko. Salatu dute Boris Johnsonen gobernuaren jarrera itxia adostasuna oztopatzen ari dela. Dena den, elkarrizketekin jarraitzeko agindua eman diote Michel Barnier EBko negoziatzaileari..

Atzo kaleratutako oharrean, EBko estatuburuek azpimarratu zuten Londresek ez duela aurrerapenik egin funtsezko arloetan; esaterako, enpresa britainiarren eta europarren arteko bidezko lehia ziurtatzeko bermeetan, etorkizuneko akordioaren gobernantzan eta arrantzan. Europako erakundeei eta gai horretan interesak izan ditzaketen enpresei ohartarazi diete adostasunik gabe amai daitezkeela negoziazioak, eta Europako Batzordeari eskatu diote «Batasunaren interesera mugatutako aldebakarreko kontingentzia neurriak» hartzeko aukera aintzat hartzeko. Dena den, berretsi dute haien asmoa akordioa egitea dela.


Baikoko auziaren kronologia

Summary: Baikoko auziaren kronologia.

Irailak 15. Aimar Olaizolak, Mikel Urrutikoetxeak, Ander Imazek eta Mikel Larunbek ez beste, Baiko enpresako pilotari guztiek prentsaurrekoa eman zuten Tolosako (Gipuzkoa) Beotibar pilotalekuan, eta enpresari eskatu zioten «azkenaldiko jarrerak eta jokabideak» alda zitzala. Hori egin ezean, mobilizazioak egiteko «prest» azaldu ziren. Victor Estebanek eta Iosu Eskirozek ez jarraitzea salatu zuten, eta pilotari profesionaletan elkarte bat sortzeko asmoa azaldu zuten.

Irailak 20. Baikok jakinarazi zuen Unai Lasok ez zuela kontratua berritzeko eskaintza onartu, eta enpresatik kanpo geratu zela.

Irailak 23. Olaizola II.ak, Urrutikoetxeak eta Imazek ez beste, Baikoko pilotari guztiek salatu zuten enpresak ez ziela ezer esan egindako eskaerez, eta Jose Ramon Garai Baikoko zuzendari nagusiaren jarrerak, «aldatu beharrean, orain arteko bide autoritario beretik» jarraitzen zuela. Lasok enpresan ez jarraitzea deitoratu zuten, eta laguntza eskatu zieten erakunde publikoei, arazoari irtenbide bat bilatzeko.

Irailak 26. Baikok jakinarazi zuen Jon Mariezkurrenak ez zuela kontratua berritzeko eskaintza onartu. Enpresak «gehiegizkotzat» jo zituen pilotariak egindako eskaerak. Mariezkurrenak, berriz, salatu zuen «lotsagarria» zela horren eskaintza baxuak egitea. «Guk ez dugula berritu nahi izan esan nahi dute. Nire eskaerak gehiegizkoak izan direla diote, baina eskatu dudan gauza bakarra lan baldintza duinak edukitzea izan da». Pilotari taldeak «babesa» azaldu dio, eta salatu zuen enpresari bilera eskatu ziotela, baina «betiko erantzuna» jaso zutela: «isiltasuna». Haien batasuna «usteldu» nahi izana leporatu zioten ere enpresari.

Irailak 27. Imazek salatu zuen pilotari batzuk ez zirela «ondo» portatu berarekin. Mariezkurrenak, berriz, enpresari «informazioa filtratu» izana leporatu zion.

Irailak 28. Unai Lasok kritika oso gogorrak egin zizkion Baikoren jarrerari BERRIAri emandako elkarrizketa batean. Besteak beste, salatu zuen enpresak berritzeko egin zion eskaintza ez zela duina. Egun berean, Aspeko pilotariek Baikon akordioa lortzeko «pausoak» eman zitezela eskatu zuten.

Urriak 1. Garaik prentsaurrekoa eman zuen, eta bertan esan zuen COVID-19ak eragindako egoera ekonomiko txarrari egokitu behar izan zutela. Pilotariekin hitz egiteko «prest» azaldu zen.

Urriak 2. Pilotariek hamabi eguneko greba deitu zuten. «Gutxieneko lan baldintzak, errespetua eta gardentasun ekonomikoa» eskatu zizkioten Baikori.

Urriak 7. Baikoko arduradunek eta pilotarien taldeko ordezkariek bilera egin zuten Bilbon. Amaieran, pilotarien ordezkariek esan zuten «ilusioz eta gogoz» joan zirela bilerara, baina «oso burumakur, etsita eta desilusionatuta» etxeratuko zirela. «Gardentasun eta borondate falta» egotzi zioten enpresari, eta greba deialdiari eutsi zioten. Garai, berriz, hitz egiteko «prest» azaldu zen. Bilera hasi aurretik, Imazek salaketa jarri zuen Mariezkurrenaren aurka, hark haren aurka egindako adierazpenengatik.

Urriak 8. Pilotariek bozketa egin zuten, eta aho batez erabaki zuten greba egitea. Aspeko pilotariek erabaki zuten ez jokatzea Baikok antolatutako jaialdiak.

Urriak 10. Agirre-Albisu ez ziren aurkeztu Ezkurdia-Bikuñaren aurkakora, eta Enpresen Ligako epaileak galdutzat eman zien lehia. ELAk iragarri zuen salaketa jarriko zuela.

Urriak 13. ELAk salaketa jarri zuen, eta kautelazko neurriak eskatu zituen, finala atzera zedin.

Gaur. Epaileak kautelazko neurriak onartu ditu, eta finala atzeratu du.


Summary: Tapiak esan du Gestampekin lanean ari dela itxierak ez diren beste neurri batzuk bilatzeko. Multinazionalak itxi nahi dituen Zamudioko bi lantegietako langileek protesta egin dute Eusko Legebiltzarraren aurrean. Salatu dute gobernuak enpresari emandako laguntzak ez direla hitzartutako helburuetara bideratu.

Zamudioko (Bizkaia) GTSko eta Matriceria Deustoko langileek elkarretaratzea egin dute ostiral honetan Eusko Legebiltzarraren aurrean, eta Arantxa Tapia Garapen Ekonomikorako sailburuari eskatu diote bi lantegi horiek ez ixteko ahaleginak egiteko horien jabe den Gestamp multinazionalaren aurrean. Horrekin batera, urriaren 24an Bilbon egingo duten manifestazioan parte hartzeko deia egin dute.

Tapia gobernuaren kontrol saioan izan da, eta EH Bilduk gaiari buruz egindako galdera bati erantzunez berretsi du «ahal duen guztia» egingo duela bi lantegien itxiera saihestu eta gatazkarako «irtenbiderik onena» lortzeko.

Iker Casanova EH Bilduko legebiltzarkideak sailburuari gogoratu dio Jaurlaritzak eta multinazionalak «harreman estua» dutela, hainbat proiektu garatzeko egin dituzten hitzarmen eta laguntza publikoengatik, eta ohartarazi dio harreman hori dela-eta Gestamp gobernuaren «parasito» bihur daitekeela, diru publikoa jaso baina bere «konpromisoei» uko egiten dielako.

Tapiak ziurtatu du bi lantegi horiek ixteko asmoek ez dutela zerikusirik taldeak Jaurlaritzarekin eginiko akordioekin, eta gaineratu du horietan ezarritako helburuak betetzen ari dela autogintza alorreko konpainia.

Laguntza publikoak

Legebiltzarreko saioaren ondoren egindako agerraldi batean, bi lantegietako enpresa batzordeek Jaurlaritzari eskatu diote «enpleguaren eta herrialdeko industriaren etorkizunaren alde gehiago inplikatzeko», eta Gestampek laguntza publikoetan jasotako «milioika euroei» eman dien erabilera salatu dute. «Ez dira hitzartutako helburuetara bideratu». Laguntza horien inguruko «kontrol falta» salatu dute.

Azpimarratu dute zuzendaritzak langileen bizkar utzi nahi dituela azken urteetako kudeaketa txarraren emaitzaren ondorioak, eta 230 langileren eta haien familien etorkizuna dagoela jokoan.

Azkenik, mobilizazioei eutsiko dietela berretsi dute: urriaren 9tik greba mugagabean daude beharginak, eta manifestazioa egingo dute urriaren 24an, Bilbon, 11: 30ean, Jaurlaritzaren egoitzatik aterata (Kale Nagusia).


Summary: Eva Ferreirak nabarmendu du EHU «plurala» dela, eta bere lantaldeak hori ordezkatzen duela. Zazpi gizonezko eta sei emakumezko daude EHU Euskal Herriko Unibertsitateko errektoregaiaren lantaldean.

Eva Ferreira EHU Euskal Herriko Unibertsitatearen errektoregaiak bere lantaldea aurkeztu du, gaur, Bilbon. Nabarmendu du EHU «plurala» dela, eta bere lantaldeak, hain zuzen, pluraltasun hori ordezkatzen duela. Hiru campusetako (Araba, Bizkaia eta Gipuzkoa) katedradunak, doktoreak, irakasleak edo, besteak beste, ikerlariak daude hamahiru pertsonaz osatutako taldean: zazpi gizonezko eta sei emakumezko. «Zientzia hutsetako jendea dago, baita humanitateetakoa ere. Eskarmentu handia dutenak, gazteagoak... Pixka bat denetik; hain zuzen, hori gara unibertsitate honetan», adierazi du Ferreirak.

Datorren azaroaren 26ko hauteskundeetan errektore aukeratzen baldin badute —oraingoz, harena da hautagaitza bakarra, eta ez da espero besterik izatea—, EHUren idazkari nagusia Aitor Zurimendi izango da. Merkataritza Zuzenbideko katedraduna da Bilboko Ekonomia eta Enpresa Fakultatean. Arabako Campuseko errektoreorde izateko hautagaia da Manoli Igartua Farmazia eta Farmazia Teknologiako Katedraduna; Bizkaiko Campuseko errektoreorde izateko hautagaia Gorka Moreno Soziologiako doktorea eta Ikuspegi Immigrazioaren Euskal Behatokiko zuzendari ohia da (2011-2019); eta Gipuzkoako campuseko errektoreorde kargua Agustin Erkizia Ekonomia eta Enpresa Zientzietako doktoreak hartuko du, Ferreirak bozak irabazten baditu.

Nekane Balluerka ordezkatzeko hautagai bakarrak esan du aurkeztuko duen programa lantzen ari direla oraindik. Aurreratu du, ordea, «internazionalizazioa eta erantzukizun soziala» izango dituela ardatz, eta horrek helburu izango dituela «garapen jasangarria», ikasleen parte hartzea, «hobeto eta gehiago irakastea eta ikertzea», eta gizarteari jakinaraztea zein lan egiten den unibertsitate publikoan. Azpimarratu du, halere, epe motzera «lehentasuna» dela COVID-19ak eragindako pandemia kudeatzea.

Azken urteetako errektoreen ildo berekoa izango da haren Ferreiraren proiektua, lantalde horietan jardun izan baitu: 2004-2008 artean, Juan Ignacio Perez Iglesias errektore zela, Akademia Antolakuntza eta Koordinazioko errektoreorde izan zen Ferreira, eta, ondoren, Iñaki Goirizelaiaren agintaldian, idazkari nagusia. Azken urteetan Unibasq erakundeko zuzendaria izan da, EAEko unibertsitateetako kalitate agentziako zuzendaria, baina joan den urrian utzi zuen postua.


Summary: «Nire margolanak bitartekoak dira ikertzen dudana gizarteratzeko». Mundu guztian barrena erakutsi izan ditu bere lanak, baina badaramatza pare bat urte jaioterritik asko mugitu gabe, Zarauzko Kale Nagusian duen estudioan lanean. Hasitako ikerlanak bukatu nahi ditu, eta bilduma berri bat ere aurkeztuko du aurki.

Angel Uranga (Zarautz, 1961) jaiotzetik da artista. Kontzientzia duenetik marrazten eta margotzen gogoratzen du bere burua. Mundu guztian barrena ibilia da bere obra besapean hartuta: Ameriketako Estatu Batuetan izana da, Arabiar Emirerri Batuetan, Kanadan, Alemanian, Espainian... Izen handiko galerietan erakutsi izan ditu bere lanak, arteari buruzko kongresuetan, psikiatriari buruzkoetan, itsas bidaien azoketan, automobilismo zirkuituetako egoitzetan... Hitzaldiak eman izan ditu herrietako areto txikietan, hiriburuetakoetan, konferentziak unibertsitateetan... Azkenaldian, baina, etxe aldean dabil; Zarautzen Kale Nagusian duen lantegi-galerian ari da lanean. Gelditzea erabaki zuen, dozena bat urtean esku artean darabilen ikerlana bukatu nahi zuelako, baina geldian ere proiektuak sortzen zaizkio nonbait, eta azken hilabeteetan bilduma berri bat osatu du: Makers. Martxoan jarriko dute ikusgai Gasteizko Vital Fundazioa Kulturunean. Noiz hasi zinen margotzen? Artea inguruan dugunarekin harremantzeko modu bat da, errealitatea ulertzeko saiakera bat, adierazteko eta komunikatzeko era bat; hitza erabili beharrean, artistak sormena erabiltzen du, izan eskultura, izan zinema, eta, nire kasuan, pintura. Gogoan dut, oso umea nintzela, marrazten pasatzen nituela egunak, eta 8-9 urterekin hasi nintzen lehendabiziko koadroak egiten. Txiki-txikitatik, hori izan da nire modua munduarekin harremanak izateko. Eta, horrez gain, txikitatik izan dut jakin-mina egiten nuenaren inguruan, alde praktikotik zein teorikotik. Horregatik, marrazteaz eta margotzeaz gain, oso umea nintzela hasi nintzen pinturari buruzko liburuak irakurtzen ere. Baina ez zenuen etxean eta zeure kabuz ikasiko dakizun guztia. Ingurukoek animatuta, izena eman nuen Zarauzko Artearen Lagunak elkarteak —gerora Artezaleak izango zena— antolatzen zituen ikastaroetan; Julian Ugarte margolaria nuen irakasle. Gu marrazten jartzen gintuen, eta bera margotzen aritzen zen, baina nik margotzea nuen gustuko, eta etxean hasi nintzen, ezkutuan. Ezjakina nintzen, teknikari buruz ez nekien ezer, eta gogoan dut nire lehen koadroa egitea zenbat kostatu zitzaidan. Txori bat margotzen hasi nintzen, burubeltz bat, baina margotu eta margotu eta lienzoak ez zuen kolorerik hartzen, eta ni harrituta. Nola hartuko zuen, bada? Olioz margotzen ari nintzelakoan, akualeraz ari nintzen. Halako batean, pintura zuria gastatu zitzaidan, dendara joan eta olio zuria erosi nuen, eta orduan jabetu nintzen olio margoen eta akuarelen arteko aldeaz. Izan ere, gauzak ikas daitezke besteek irakatsita, baina batez ere esperimentatuz eta probak eginez ikasten dira. Max Doerneren Los materiales de pintura y su empleo en el arte liburuak ere asko lagundu zidan horretan. Alemaniar batzuek oparitu zidaten, eta han zetozen gauza guztiak probatzen saiatzen nitzen etxean. Nolatan oparitu zizuten? Garai hartan, ama nuen jarraitzailerik sutsuena, eta bere dendako erakusleihoan, eskuko poltsen artean, ikusgai jartzen zituen nire margolanak. Lehiaketetan parte hartzen ere garaiz hasi zinen. Bai, oso gazterik hasi nintzen aire libreko lehiaketetan parte hartzen, 11 bat urte nituela edo. Lehiaketa haietan, jendea ezagutzeaz gain, aukera izaten nuen ikusteko ea profesionalak ziren margolari afizionatuek nola margotzen zuten, eta hori ere sekulako eskola izan zen niretzat. Praktikari dagokionez, gauza baliagarri asko ikasi nituen: besteak beste, nola gauzatu formatu handiko lan bat denbora gutxi daukazunean. Horrelakoetan, behartuta zaude konposizio egituraketa azkar egitera; pintzel txikiak baztertu eta koadroa ikuspuntu global batetik ikustera, eta, gero, gelditzen zaizun denboraren arabera, sartuko dizkiozu xehetasunak. Horregatik, zaletasuna dutenei beti gomendatzen diet horrelako lehiaketetan parte hartzeko, praktikoki eta ingurukoengandik asko ikasteko balio dutelako. Gerora, Arte Ederrak ikasi zenituen. Hala da, bai, eta urte emankorrak izan ziren unibertsitatekoak ere. Justu ni hasi nintzen urtean, goi mailako eskola izatetik unibertsitate fakultate izatera pasatu ziren Arte Ederrak. Izan nituen irakasle klasikoak, goi mailako eskolatik zetozenak eta era hartako eskolak ematen jarraitu zutenak, baina izan nituen irakasle berritzailegoak ere, unibertsitate ikasketa berri haiei edukia ematearen ardura zutenak, goi eskola izatetik fakultate izateko bide hori lantzen ari zirenak; eta fakultatea edukiz janzteko bide horretan parte hartzeko eta neure aletxoa jartzeko aukera ere izan nuen Praktika piktoriko jakin batean bitartekoen arteko bateraezintasunari buruzko analisia eta esperimentazioa tesiarekin. Urte batzuetan eskolak ematen aritzeko aukera ere izan zenuen. Orduan jabetu nintzen neure burua prestatzeko bokazioaz gain, bokazio pedagokiko eta didaktikoa ere banuela, nekien hura besteei irakatsi nahi niela, eta horretan hasi nintzen. Zarauzko Artezaleak elkartean eskolak ematen aritu nintzen, hezkuntza arautuan ere bai, batxilergoko ikasleei eta unibertsitateko ikasleei; irakasleei ere eskolak eman nizkien, eta abar. Baina denboraren poderioz jabetu nintzen beste modu batera gara nezakeela irakasteko neukan bokazioa: ikasle talde bati eskolak eman beharrean, nire obrak izan zitezkeela irakasteko bidea, alegia. Hala, eskolak emateari utzi nion, eta ikertzen nuen hura margolanen bidez gizarteratzen hasi nintzen. Iruditzen zitzaidan horrela askoz jende gehiagorengana irits nintekeela. Eta nola gauzatu duzu asmo hori? Nola gizarteratzen dira ikerketak margolanen bidez? Nire lanak ahalik eta gehien zabal daitezen, jendearentzat interesgarriak diren gaien inguruko margolanak egiten ditut. 1 Formulako autoak edo lasterketako motoak margotzen baditut, ez da autoak eta motoak gogoko ditudalako, gai horiek interesatzen zaizkion jende asko dagoelako baizik, eta horrela jende askorengana irits naitekeelako. Hori da nire modua ahalik eta jende gehienarengana iristeko, baina nire koadroak irudi erakargarri bat baino askoz gehiago dira; askoz gehiago kontatzen dute: nire margolanak bitartekoak dira ikertzen dudana gizarteratzeko. Zer ikertu izan duzu? Nagusiki, hiru lan lerro jorratu ditut orain artean: batetik, lerro naturalista; bestetik, ikerkuntza hutsa, eta, azkenik, ikerkuntzaren aplikazioa edo artea enpresetan. Ikerkuntza hutsaren lerro horren barruan, testura akzidentalari buruzko tesia oinarri hartuta, hainbat arlo ikertu ditut: aurrena, bolumena eta espazio ilusorioa; ondoren, ibilbidea, alegia, nola barneratzen dugun koadro batean ikusten dugun informazioa; jarraian, prozesua aztertzen aritu nintzen, alegia, nola eraikitzen ditugun informazioak, bai koadro bat sortzerakoan eta baita serie bat sortzerakoan ere; eta, azkenik, badaramatzat dozena bat urte konposizioa aztertzen. Konposizioa oso gai konplexua da, ikuspuntu askotatik iker daitekeelako, eta, gainera, dagoeneko ikuspuntu askotatik ikertutako gaia da; eta ni semiotikaren ikuspuntutik ari naiz ikertzen. Badakit semiotika entzuteak atzera eragiten diola jendeari, baina semiotikak esan nahi duena zera da, informazioak nola eraikitzen diren aztertzea sorburutik abiatuta, eta ez emaitzetik abiatuta. Konposizioaren inguruko ikerketa horretan, Picassoren Les Demoiselles d'Avignon obra sakonki aztertu duzu, eta, hain zuzen ere, horretaz aritu zinen joan den astean Zarauzko Modelo aretoan eman zenuen hitzaldian. Zergatik aukeratu zenuen obra hori eta ez beste bat? Obra horrek duen esangura eta garrantziagatik aukeratu nuen, adituek uste baitute koadro horren konposizioa dela arte modernoaren abiapuntua, eta hori dela aurreneko konposizio kubista. Gainera, kasualitatea ala ez, Bartzelonako Avinyo herrian estudio bat daukat. Ez da Picassoren Avignon bera, hura Bartzelonako kale bat baita, baina gauza bitxia da, eta horrelakoak erakargarriak iruditzen zaizkit. Zertan da ikerketa hori? Bukatzear da. Hain zuzen ere, duela pare bat urte horrexegatik erabaki nuen mundu osoan ibiltzeari utzi eta horretara jartzea, lan pedagogikoa egiteak denbora asko eskatzen baitu, eta ikerketarako denbora hartu beharra baineukan. Esango nuke ikerketa azaltzen duten margolan gehienak eginda ditudala dagoeneko, eta orain material guztia idatziz jaso eta argitaratzeko moduan jartzea geratzen zait. Jendeak ulertzen al du margolanak ikerketa prozesua azaltzeko erreminta gisa erabiltzea? Denetariko jendea dago: batzuek ulertzen dute, eta besteek, ez. Batzuk nire lanak ikustera joaten dira irudiak gustatzen zaizkielako bakarrik, eta beste batzuk, nire ibilbidea ezagutzen dutelako eta irudi horien atzean zer dagoen jakin nahi dutelako. Behin baino gehiagotan esan izan didate nire koadroak bukatu gabe daudela ere, eta ez da hala; prozesua aztertzen ari banaiz, nire asmoa izaten da koadro horietan prozesu hori, bilakaera hori, erakustea, eta ez prozesua bukatu osteko emaitza. Nik emaitza gisa erakusten dut irudia sortzeko prozesua edo bidea bera. Baina egia da sekulako garrantzia duela hori guztia jendeari ondo azaltzen jakiteak; nire bokazio pedagogikoak hala egitea eskatzen dit, behintzat. Horregatik, ez da nahikoa ikerketak eta ondorioak liburuetan eta koadroetan jasota uztea, horiek zabaltzen ere jakin egin behar da. Zentzu horretan, ZarautzOn elkartea bideo bat lantzen ari da Les Demoiselles d'Avignon obraren inguruan egin dudan ikerketa gizarteratzen laguntzeko. Konposizioari buruzko ikerketa hori bukatzeaz gain, baduzu beste proiekturik esku artean? Bai, hain zuzen ere, aurki aurkeztuko dugun Makers bilduma. Pandemia egoera izendatu eta konfinamendua ezarri osteko lehendabiziko asteetan, babes material falta izugarria egon zen, eta hor egituratu zen Makers mugimendua, material falta hari erantzuna emateko mugimendu solidarioa. Javier Lopez de Juan Abad mugimendu horretako kidea laguna dut, eta harekin hizketan ari nintzela sortu zitzaigun bilduma hori egiteko ideia. Makers-en helburua zera da, mugimendu horretako kideei eta pandemiaren kontrako borrokan lehen lerroan lanean ari diren horiei guztiei omenaldia egitea, nire adierazpide artistikoak erabilita. Hau da, irudiak alde batera utzita, koadro horiek prespektiba didaktiko batetik landu ditut. Lanak martxoan jarriko ditugu ikusgai Gasteizko Vital Fundazioa Kulturunean, eta ikusiko dugu hortik aurrera zer ibilbide egiten duten.


Gozogintzaren agur gazia

Summary: Gozogintzaren agur gazia. Elgoibarko Muruamendiaraz gozotegiak ateak itxi ditu. 85 urte pasatu dituzte Debabarreneko zein Debagoieneko otorduak goxatzen. Errelebo faltak, ordea, bidea amaiarazi die.

Ilara luzea zegoen joan den irailaren 27an Elgoibarren Muruamendiaraz gozotegiaren aurrean, denda ez ikusteko bestekoa. Mertxe Muruamendiarazek ere, urteak erretiratuta daramatzan arren, lanera sartu behar izan zuen. Arrazoia ere ez zen makala. Izan ere, horrenbeste apetitu asebete dituzten pastelak jateko azken aukera zen. Ez zuten elgoibartarrek soilik osatzen kalean behera luzatzen zen errenkada. 85 urtean irabaziak zituen gozotegiak Debabarreneko eta Debagoieneko biztanleek sabelak. Gozogintzak, dena den, badauka bere zati gazia. «Gizadiaren ondarea zen zerbait nolatan itxiko genuen ere esaten ziguten», dio Mertxe Muruamendiarazek, sortzaileen alabak. 1935ean zabaldu zuten gozotegia Maria Baztarrikak eta Jose Ramon Muruamendiarazek. Hasieran, janari denda bat zen; Jose Ramon, ordea, gozogilea zen, eta gozotegi lantegia gehitu zioten saltokiari, ibilbide goxoa izango zenaren lehen urrats gisa. 1963an bereizi zituzten gozotegia eta gainontzeko jakiak. Urte horien inguruan hasi zen lanean Mertxe, 13 urte zituela. «Ahizpa bat eta biok batu ginen dendako lanera; besteak lantegira joan ziren», azaldu du. Guztira, zortzi seme-alaba izan zituzten Baztarrikak eta Muruamendiarazek. Ia guztiek bukatu zuten familiako negozioan lanean. Izan ere, familiako negozio bat izatea du Muruamendiarazek berezi egin duen ezaugarrietako bat: «Arratsalde asko pasatu ditugu kartetan jolasten genuen bitartean lanak aurreratzen; pastak prestatzen, adibidez», argitu du Mertxek. Lan askoko egunetan —Errege bezperan, kasurako—, ez zen familiako inor libratzen. Etxeko txikienek ere parte hartzen zuten, opilak banatzen behintzat. Ogibidea beste bat izan arren, senideek nork bere alea jartzen zuen gozotegia mantentzeko, eta ez bakarrik festa egunetan. Gozotegiarentzat mugarri bat izan zen 1986an dendak lokal bat hartzea eta lantegiak bestea. Bien artean izan duten gertutasunak aukerak zabaltzen zizkien. «Saltokitik produkzio tokira oinez joan zitezkeen», esan du Jon Lizarralde Muruamendiarazek. Bere ohiko lanetik kanpo hartu zituen enpresako administrari lanak. «Edozein gorabehera edo aldaketa aise konpon zitekeen». Azukrea ez dadila falta Gozogintzaren garairik oparoenak bizi izan zituzten. Mertxek nabarmendu du jendea erruz joaten zitzaiela dendara: «Astean zehar aurreratzen joan behar izaten genuen aste bukaeretarako eskaerak». Izan jaunartzeak, urtebetetzeak edo beste edozein ospakizun, jendeak Muruamendiarazeko pastelekin izaten zuen postrea, eta ohikoa zen dozena bat pastel hartzea. Oinarri izan zituen, beraz, urte luzez familiako negozioa izatea, lantegiaren gertukotasuna eta jendeak azukreari zion zaletasuna. Urrezko aro orok izaten du bere amaiera edo garai berrietara egokitu beharra. Adinean aurrera egin zuten familiako kideek. Mertxe izan zen erretiratu zen azkena. Horrek ez du esan nahi gozotegiarekin lotura guztiak hautsi zituztenik. Hala ere, hurrengo belaunaldiak lekukoa hartzea falta izan zaie. «Gozogintza gogorra da», zehaztu du sortzaileen alabak. «Jaiegunetan lan egin behar duzu, eta inork ez zuen txanda hartzeko borondaterik». Bestalde, Espainiako Osasun Ministerioak gogortu egin ditu janariarekin lan egiten duten enpresentzako segurtasun neurriak. Horren eraginetako bat izan zen lantegia denda aldamenetik herri kanpoko poligono batera mugitzea 2006an. Txarrean on, ekoizpena handitzeko aukera eman zien horrek, eta horrela zabaldu ziren Debagoienera, garai berrietara egokitu beharragatik edo; betiere, dendarekiko gertukotasuna galduta. Horrez gaindi, azukrea ez dago bere garairik onenean, eta salmentetan nabaritu dute osasuntsu egon beharraren presioa. Desagertu dira lehengo zerrenda luzeko eskaerak. Horri gehitu behar zaio ospakizunak ere murriztu egin direla, eta ospakizunak gehiago egiten direla jatetxeetan etxean baino. Itxieraren hasiera Egoera horretan, negozioak galduta zeukan errentagarritasun plusa. Gozotegiko langileek erakutsi zuten interesa, baina ez zuten akordiorik lortu. Izatez, langileak murrizteko aukera ere aztertu zuten. Ez zitzaien bideragarriena iruditu, ordea. Hartzekodunen konkurtsoan dago orain Muriamendiaraz. «Abokatuek ixteko esaten zidaten», adierazi du Lizarraldek. «Azaldu nien horrelako historia daukan denda batek bukaera on bat behar zuela». Azkenean, jaitsi ditu pertsianak.


Trenera igo gura dute

Summary: Trenera igo gura dute. Martxoaren 28tik, trena egunean bitan igarotzen da Santander-Bilbo lineatik, norabide bakoitzean behin. Egoera salatzeko plataforma bat sortu dute. Kalitatezko zerbitzua eskatu dute

Herriko andre gazte batek sare sozialen bidez egin zuen deialdia: ekainaren 30ean, martitzenez, 22:00etan, eskualdetik igarotzen zen tren zerbitzuaz berba egiteko batzartu gura zuen. 70 bat lagun elkartu ziren Karrantzako geltokian. Kantabriako (Espainia) Ason eskualdetik ere jendea agertu zen arren, 3.000 biztanlera ere iristen ez den herri baterako sekulako arrakasta lortu zuen. Horrek erakusten du zenbateko ezinegona sortzen duen gaiak. Izan ere, martxoaren 28tik tren bi igarotzen dira egunean: bata Bilborantz eta bestea Santanderrerantz. Lehen bilera hartatik Santander-Bilbo Trenaren Aldeko Plataforma sortu zen. Bizkaiko eta Kantabriako herritarrek osatzen dute. Kideetako bat da Gloria Luxan karrantzarra: «Beti izan dugu zerbitzu txarra. Baina orain daukagunarekin, trena hartu ere ezin dugu egin. Zertarako? 09:40an Santandertik datorrena hartuta Bilbora joango bagina, ezingo ginateke biharamunera arte itzuli, 08:00etan irteten baita Bilbotik eguneko tren bakarra». Uda osoan protestan ibili dira. Datorren astean Bilbora joango dira trenez, eta hiriburuan elkarretaratzea egingo dute.

Espainiako Gobernuaren erabakiz, COVID-19aren pandemia hasieratik linea bakoitzean zerbitzu bakarra bermatu behar du Renfek; plataformako kideei esan die eskaria handituko balitz eurek eskaintza handituko luketela. BIZKAIKO HITZAk ere hitz egin du Renfeko komunikazio bulegoarekin, eta erantzun diote pandemiaren egoera hobetu arte ez dela zerbitzua lehengoratuko. «[Espainiako] Mugikortasun Ministerioaren aginduak dira». «Zerbitzua dagoen egoeran, zelan handituko da eskaria? Nork hartuko du tren hori?», galdetu du Luxanek. Gutxienez, martxora arte izandako maiztasuna itzultzea gura dute. Hau da, egunean sei tren igarotzea herritik: hiru Bilbora eta beste horrenbeste Santanderrera. Aldarrikapen agiri bat adostu zuen plataformak, eta hainbat erakundetara bidali zuten: Bizkaiko Foru Aldundira, Eusko Jaurlaritzara, Kantabriako Gobernura, EAEko Arartekora, Kantabriako Arartekora, Espainiako Gobernura eta Espainiako Arartekora. Baita Renfe eta Adif Espainiako trenbide enpresa publikoetara ere. Trena pasatzen den herri guztietako udalei ere mozio bat bidali diete, osoko bilkuran onar dezaten. «Euskal erakundeek eta Kantabriakoek Espainiako Gobernuaren eskumena dela esan digute. Udal batzuek onartu dute mozioa, baina asko txikiak dira eta bilkurak maiztasun gutxirekin egiten dituzte». Bilbokoak joan den hilean eztabaidatu zuen, eta haserre daude emaitzarekin. Bizkaiko hiriburuan, udal talde politikoek baino ezin dituzte mozioak aurkeztu. EH Bilduk eta Elkarrekin Podemosek erakutsi zuten interesa, eta, azkenean, EH Bilduk aurkeztu zuen. Baina udal gobernuak mozioaren aurkako zuzenketa bat aurkeztu zuen. «Gure mozioak hiru aldarrikapen baino ez zituen jasotzen: plataformaren agiriari babesa erakusten zion, Santander-Bilbo trena duintasunez mantentzearen alde lan egingo zela esaten zuen, eta kalitatezko garraio publikoa babesten zuen. Udal gobernuaren mozioak baietz dio, baina Santander-Bilbo trenbidea hobetzea Euskal Y-a eta Madrilekiko lotura bukatu ondoren izatekotan. Guk ezin genuen onartu, eta Elkarrekin Podemosek eta EH Bilduk ere aurka bozkatu zuten». Lehen ere eskas Martxoa aurretik zuten eskaintzak ere ez zituen asebetetzen Enkarterriko herritarren premiak. «Egunean hiru tren genituenean, Bilbora beharrera joateko ere ezin izaten genuen erabili. 06:40an hartzen genuen Karrantzan Bilborako, baina gero bueltan 13:00etan geneukan —goizegi— edo 19:00-19:30 aldera —beranduegi—». Beharginak, unibertsitateko ikasleak, Gurutzetako ospitalera joan behar dutenak... Asko dira Enkarterriren mendebaldeko mutur hartatik Bilbora edo inguruetara joaten direnak. «Trenez joatea zorakeria da, eta autobusez, beste horrenbeste». Karrantzatik eta Lanestosatik, esaterako, ez dago autobus zuzenik. Lanestosatik Balmasedara doan Bizkaibus linea hartu behar dute lehenik, eta, ondoren, Balmasedatik Bilbora doana. Luxanen arabera, Zallan egiten dute linea aldaketa, Balmasedan ordutegiak ez direlako bateragarriak. Baina sarritan Zallan ere galdu egiten dute, eta horrek asko luzatzen du itxaronaldia. «Dena ondo joanez gero, ordu eta erdi behar dugu Karrantzatik Bilbora». Trenez ere antzeko denbora behar dute. Garai batean bidaiak gutxiago irauten zuela gogoratu du: «Ordubete pasatxo». Okerrera egin du zerbitzuak, trenbidearen egoerak okerrera egin duen neurri berean. Orain, geltokietan beharginik ere ez dute izaten, informazioa emateko bada ere. «Askotan trenbidea etenda dagoela jakiten dugu autobusa bila etortzen zaigulako. Bestela, inoiz ez dugu jakiten trenik dabilen edo ez». Hala eta guztiz ere, baldintza horietan trenez mugitzen den jendea badago. «Badira beharrera lagunen batekin autoan doazenak eta buelta trenez egiten dutenak. Astean zehar Bilbon ikasten edo lanean egon direnak, asteburuan trenez datozenak ere bai. Baita bizikletarekin mendira joan nahi dutenak ere». Baina oso jende gutxik hartzen du Santander-Bilbo trena hiriburu batetik bestera joateko; gehienentzat gertuko joan-etorrietarako trena da. Horregatik, bai Enkarterriko herritarrek bai Kantabriakoek, denek uste dute hiriburuen arteko zerbitzuaz gain probintzia barrukoa ere eskaini beharko litzatekeela. Hain zuzen, Karrantzako Udalak mozio bana onartu zuen 2014an eta 2016an, aho batez, Eusko Jaurlaritzari trenbide zati horren kargu egin eta zerbitzu hori eskaintzeko eskatuz. Baina, oraingoz, alferrik. Trenbidea hobetzeak eskualdea suspertzea ekarriko lukeela uste dute plataformakoek. Bizkaiko Foru Aldundiak eta Enkarterriko alkateek eskualdearen aldeko plana taxutzeko egin dituzten bileretan ere hori izan da udal agintarien aldarrikapen nagusiena. «Ekonomia bultzatuko luke, batetik, eta hemengo herritarrek komunikazio txarrengatik eskualdea utzi behar izatea ere saihestuko luke». Izan ere, Santander-Bilbo trenbidea gasolioz dabil oraindik ere. Elektrifikatzeko lanak egin zituzten aspaldi, eta dirutza inbertitu zuten horretan. «Dirudienez, txarto diseinatu zuten plana. Karrantza eta Bilbo artean eurek espero baino baxuagoak diren tunel bi daude, eta ezin izan zituzten elektrifikatu. Beraz, egindako gainontzeko guztiak ez zuen balio izan».


Euskara, alboratuta

Summary: Euskara, alboratuta. Bilbo Kirolak erakundeak gazteentzat eskaintzen dituen jardueretan euskararen erabilera ez dela bermatzen salatu dute. Hizkuntz Eskubideen Behatokiak esan du hainbat herritan dutela arazo bera.

Pandemiak baldintzatuta eta ohi baino segurtasun neurri zorrotzagoak ezarrita hasi da Bilboko Udalaren kirol eskaintza. Zortzi urtetik beherako umeentzako ikastaroak azaroan hasiko dira. Hil honetan ekin diete, berriz, adin horretatik gorakoentzako jarduerei. Bilbo Kirolak erakundeak eskaintzen ditu, eta, erakunde horrek emandako datuen arabera, 288 ikastaro eskainiko dituzte 16 urtetik beherakoentzako; horietatik 238 dira euskaraz. «Hau da, ikastaroen %82,6 euskaraz dira». Paperak hori badio ere, errealitatea bestelakoa dela salatu du alaba ikastaro horietako batera daraman David Lopategik. Aukera zeukan euskarazko ikastaro bakarrean eman zuen alabaren izena, baina begiraleak gazteleraz eta euskaraz egiten die umeei. Txurdinagako kiroldegian gertatu da Lopategik salatutakoa. Ikastaroaren lehen egunean bertan gertatutakoarekin harrituta geratu zen guraso hori. «Kiroldegian geundela, begiralea atera zen. Sinatu behar genituen baimenak banatu zizkigun, eta azalpen guztiak eman zizkigun; gazteleraz, noski. Bat-batean, ama batek esan zion: 'Barkatu, nire semeak ez daki oso ondo euskaraz, eta blokeatu egiten da euskaraz egiten badiozu. Beraz, eskertuko nizuke, mesedez, hari gazteleraz hitz egitea'. Harrituta geratu nintzen. Eta are gehiago harritu ninduen begiraleak ondokoa esan zionean: 'Bada, lasai, ele bitan egingo dugu'. Hori entzuten duzunean badakizu dena erdaraz izango dela». Ikastaroaren bigarren egunean, susmoak baieztatu zituen. Alabari galdetuta, hark esan zion berari eta beste bati izan ezik, gainerako seiei gazteleraz egiten ziela begiraleak. Horregatik, Lopategik uste du Bilbo Kirolak erakundeak euskararen presentziari buruz ematen dituen datuak ez datozela bat errealitatearekin. «Praktikan, oso bestelakoa da. Gero begiraleek nahi dutena egiten dute». Enpresaren euskara plana BIZKAIKO HITZAk uudalari galdetu dio Guedan enpresari zer hizkuntza irizpide eskatzen dizkion euskararen erabilerari dagokionez; Guedan Bilbo Kirolak erakundeari zerbitzua ematen dion enpresa da. Bilboko Udalak erantzun du enpresak bere euskalduntze plana duela. Plan horren arabera, enpresak langileen %75 elebidunak izateko konpromisoa hartzen du. «Gutxienez, B1 maila izan behar dute». Azaldu dutenez, «langile guztiek dute enpresa euskalduntzeko planerako sarbidea», eta «planak pertsona bakoitzarentzako urtean 360 orduko euskara eskolak aurreikusten ditu». Lizitazioan aurkeztutako enpresaren euskara planak helburu gisa du «langileei beren euskara maila hobetzeko behar dituzten tresnak eskaintzea, lanpostuko beharretara egokitzeko. Baita bezeroak eskatzen dituen euskara baldintzak betetzea, eta, ahal bada, hobetzea ere». David Lopategi erabiltzailearen salaketaren aurrean ez dute iritzirik eman. «Edozer motatako kexak dituzten erabiltzaileak Bilbo Kirolak-ekin harremanetan jartzea gonbidatzen ditugu, eta guri helaraztea, dagoeneko egin ez badute. Jasotzen diren kexak pertsonalki eta zuzenean erantzuten eta konpontzen dira, eragin dion pertsonarekin edo pertsonekin», esan dute. Lopategi minduta dago: «Eskola horretarako eman genuen izena, euskaraz eskaintzen zen talde bakarra zelako. Hastapeneko saioetan, 10 eta 14 urte arteko gazteentzat euskaraz eskaintzen zen talde bakarrean eman nuen alabaren izena». Sei urtetik gorakoentzako tenis eskaintzetako zazpi gazteleraz dira, eta lau, euskaraz. Kiroldegian zeuden gurasoek ez zuten elkar ezagutzen. Hala ere, begiradengatik sumatu zuen Lopategik bazirela bera bezala pentsatzen zutenak: «Beste ama batengana hurbildu nintzen, eta esan zidan bera ere harrituta geratu zela, eta idazki bat egingo zuela. Guk, gurasoen aldetik, kontua mugituko dugu». Kezkatuta geratu ziren haietako batzuk. «Bitxia da, zeren seme-alabekin frantsesez hitz egiten duen beste ama bat ere bertan zegoen. Eta esan zuen beren-beregi euskarazko taldean apuntatu zituela seme-alabak, ezin dielako eskaini era horretako espazio euskaldun bat, eskolatik kanpokoa, aisia beste era batean garatzeko. Eta harrituta zegoen». Irizpide zehatzak Lopategik uste du Bilbo Kirolak erakundeak zerbitzua ematen dion Guedan enpresari hizkuntzaren erabilerari buruzko irizpideak transmititu beharko lizkiokeela: «Guraso batek era horretako planteamendua egiten badu, begiralearen erantzuna argia izan beharko litzateke: 'Ez, barkatu, hau euskarazko talde bat da, eta euskaraz egingo dugu'. Kontuan hartu behar da gaztelerazko beste hiru talde zeudela. Horietan apuntatzeko aukera zuen». Begiraleari berari ere zuzenean helarazi zion kezka, ikastaroaren bigarren egunean. «'Bai, tarteka euskaraz eta tarteka gazteleraz egin beharko dut', erantzun zidan. Nik ezetz esan nion. Ikastaroa euskaraz da. Eta gazteleraz askoz ere eskaintza handiagoa dago». Beraz, uste du kirol eskaintzaren artean euskarazkoa nabarmen handiagoa dela iragartzea «itxurakeria» dela. Hizkuntz Eskubideen Behatokian ere salatu du bizitakoa. Izan ere, haren ustez, «euskaraz eskaintzen den talde bakarrean hau ezin da gertatu. Hau onartezina da». Behatokia modu berean mintzatu da. Agurne Gaubeka Erauzkin bertako zuzendariarenak dira berbok: «Ezin da gertatu guraso hauek salatzen dutena. Euskarazko ikastaroak gutxi izan, eta, gainera, ordutegiagatik zein gaztelaniazko taldean tokirik ez dagoelako norbait euskarazko ikastaroan apuntatzen bada, zergatik pasatzen da ikastaro hau gaztelaniazko bat izatera?». Horrelako «kasu ugari» gertatzen direla adierazi du: «Askotan, barneratua dugu hala izan behar duela, gure hizkuntza eskubideei uko egin behar diegula, gaztelaniaren mesedetan. Hizkuntza nagusiak txikia jaten du, hainbat espaziotan norbaitek menperatzen ez duenaren aitzakiarekin. Euskara sustatu eta babesteko dinamikak eta eskaintzak ezerezean geratzen dira behar bezala bermatzen ez baditugu». Udalen erantzukizuna Antzeko egoerak uste baino sarriago gertatzen direla esan du Gaubekak. Bilboko kexa gehiago jaso dituzte, Gabonetako eta udako jarduerak antolatzen dituzten azpikontratatutako enpresen hizkuntzaren erabilerarengatik. «Haurrentzako jarduerak antolatzen dituzten enpresek hizkuntza eskakizunak betetzen dituztela berretsi beharko luke udalak». Bizkaiko hainbat herritan ere helduentzako ikastaroen eskaintzan gaztelera nagusitzen dela salatu du. «Batzuetan kexak heltzen zaizkigu, baina beste herritar asko ez dira ausartzen, eta gaztelaniazko eskaintza onartzen dute». Haren ustez, erakunde publikoek, herritarraren eskubideak bermatzen direla ziurtatzeko, mekanismo eta neurri bereziak jarri behar dituzte martxan.


Summary: «2022. urtean indar handiagoz itzuliko da Korrika». Hainbat izan dira goizean antolatzaileek emandako berriari erantzun dioten euskalgintzako eragileak eta pertsonak. Korrika atzeratzeak tristura eragin du, baina babes handia jaso du AEK-k. Umorez hartu duenik ere izan da.

Korrika atzeratu izanak erantzun uholdea eragin du sare sozialetan. Hainbat izan dira AEK-k hartutako erabakiaz euren iritzia plazaratu duten erabiltzaileak, hainbat ikuspuntutatik, baina erabateko babesa jaso du 2022. urtera arte Korrika ez egiteko hautuak. Batzuek tristura erakutsi dute, beste batzuek animoak helarazi dizkiete antolatzaileei, 2022. urtera begira jarri dira hainbat, eta albistea umorez hartu duenik ere izan da.

Batetik, ordezkari politikoek erakutsi diote euren babesa Korrikari. Iaz, Gasteizen amaitu zen ibilbidea, eta hango alkate Gorka Urtaran izan da albisteari erantzun diotenetako bat: «2022an ere, #Korrika ongi etorria izango da Gasteiza. Eutsi! #VitoriaGasteiz», txiokatu du alkate jeltzaleak. EH Bilduri dagokionez, Ikoitz Arrese legebiltzarkide eta hezkuntza idazkaria izan da idatzi dutenetako bat. Hark Urtaranek bezala, 2022. urteko Korrikari egin dio erreferentzia: «Zeinen ederra izango den!».

Mezu pertsonalagoa eskaini dio albisteari EH Bilduren Gasteizko zinegotzi Miren Larrionek. Korrikak hari eskaini diona izan du hizpide politikariak. Barreak, izerdiak, aldapak, laguntzak eta, batez ere, «komunitatearen indarra» aipatu ditu.

Bestetik, euskalgintzako erakunde nabarmen batzuek ere babestu dute AEK. Gaurko agerraldian, Korrikaren faltan, euskararen aldeko egitasmoen babesa berretsi dute AEKko ordezkariek, eta, besteak beste, Euskaraldian parte hartzeko deia egin diete herritarrei. Gure Esku-k «Korrikarik gabe bada ere» euskararen alde lasterka jarraitzearen aldeko mezua zabaldu du. Euskararen normalizaziorako Kontseiluak, berriz, azaldu du erabakia onartzea eta barneratzea «zaila» dela, Korrikak euskalgintzari «asko» eman diola nabarmenduz.

Euriak, elurrak eta haizeak sekula lortu ez dutena COVID-19ak eragin duela azpimarratu du Udalbiltzak: Korrika geratzea. Halere, «zentzuzkotzat» jo dute AEKren erabakia, «kolpe gogorra» izan arren. Hala, 2022. urteko Korrikari begira jarri dira hainbat elkarte. Euskaltzaleen Topaguneak, esaterako, uste du «inoiz baino indartsuago» itzuliko dela. Erakunde guztiek ere elkartasuna adierazi diote AEKri.

Euskalgintzako erakundeek ez ezik, pertsona esanguratsuek ere eman dute euren iritzia. Unai Iturriaga bertsolariak, adibidez, pena erakutsi du: «Ezin denean ezin da baina pena... Animo @AEK_eus !». Ilaski Serrano telebistako aurkezleak, berriz, eskerrak eman nahi izan dizkie antolatzaileei:

Hasier Arraizek, berriz, bakoitzak bere alea jartzearen aldeko proposamena egin du: «2021. urtean Korrika egiterik ez badago, agian guztiok batera ez, baina gutako bakoitzak euskararen alde korrika egin behar izango du». Izan ere, euskarak «gure arnasa» behar duela nabarmendu du, eta AEK-k, «gure babesa». Josu Goikoetxeak, berriz, Korrikak euskararen sustapenera bidean AEKrentzat duen garrantzi ekonomikoa ere azpimarratu du, euskararen aldeko dinamikaren ikusgarritasuna eta mobilizazio gaitasunaz haratago.

Halakoetan ere izaten da, ordea, umorerako tartea. Eta halaxe erantzun dute, besteak beste, Jon Plazaola aktoreak eta Antton Telleria irratiko esatari eta telebistako aurkezleak. Konpromisoa hartu du bigarrenak: «@AEK_eus-ren erabakia babeste aldera, nik ere ez dut korrikarik egingo 2022ra arte».


Summary: Pertsona bat hil da auto istripu batean, Amaiur parean. Auto batek kamioi bat jo du aurrez aurre, eta autoaren gidaria hil da.

Pertsona bat hil da auto istripu batean, Amaiur parean (Nafarroa). Nafarroako Suhiltzaileen Zerbitzuak Twitterren jakinarazi duenez, 14:50 inguruan gertatu da istripua, N-121-B errepidean. Auto batek kamioi bat jo du aurrez aurre. Suhiltzaileek atera dute gorpua auto barrutik.


Summary: Nazioarteko 259 eragilek Josu Urrutikoetxearen aldeko idatzi bat atera dute. «Euskal Herriko gatazkaren konponbidearen» alde egindako lana nabarmendu dute. Sinatzaileen artean dira Adams, Taubira eta Chomsky, besteak beste. Datorren astean epaiketa bat izango du, Parisen.

Nazioarteko komunitateko 259 eragilek Josu Urrutikoetxeak «Euskal Herriko gatazkaren konponbidearen» alde egindako lana nabarmendu dute idatzi batean, eta, ondorioz, Frantziaren jarrera deitoratu, honek hari ETArekin eta 2005-2007ko eta 2011-2013ko prozesuekin lotuta epaiketak egingo dizkiolako. Aurrena, datorren asteazken eta ostegunean, etakide gisa jo eta 2011-2013ko Osloko mahaiko parte hartzeagatik.

Sinatzaileetako batzuk dira Gerry Adams, Christiane Taubira, Noam Chomsky, Veronique Dudouet, Brian Currin, Carles Puigdemont, Pierre Joxe, Charlotte Kates, Harol Good, Raymond Kendall eta Liza Maza. Euskal eragile batzuk ere badira zerrendan: Arnaldo Otegi, Maddalen Iriarte edota Gabriel Mouesca.

Gaur argitara eman duten agirian salatu dute Urrutikoetxearen aurkako akusazioek negoziazioetan dutela oinarria, eta negoziazio horien xedea «gatazkaren konponbidea lortzea» zela.

Bi espedientetan jaso dituzte 2005etik 2007ra eta 2011tik 2013ra arteko aldiak. «Garai hartan, Urrutikoetxea Genevan (Suitza) eta Oslon zegoen, Espainiako Estatuarekin negoziatzen, hark eskatuta, eta Frantziako Gobernuaren babes teknikoarekin», adierazi dute idatziaren sinatzaileek.

Urrutikoetxeak bizi duen egoera «onartezina» dela esan dute, bera akusatu gisa hartzea «bakegile bat zigortzea» eta «etsaitasun bortitzeko iragan historiko batean sartzea» dela iritzita. Adierazi dute Urrutikoetxea «kriminalizatzea» negoziatzaile guztiak kriminalizatzea dela, eta horrek arriskuan jar litzakeela bake prozesu guztiak. Nabarmendu dute hark 1980ko hamarkadatik «sumatu» zuela «baketutako etorkizun bat», eta haren alde negoziatu zuela, «baita bere eremuaren barruan ere».

Urrutikoetxeak Marianne Frantziako aldizkarian emandako elkarrizketa batean esan du euskal gatazka amaitzeko lan egin zuela.


Summary: Euskal Kazetariak saria, Zigor Aldamarentzat. Azaroaren 3an emango dituzte sariak Euskal Kazetarien Elkarteak eta Kazetarien Euskal Elkargoak.

Zigor Aldama BERRIAko kolaboratzaileak Euskal Kazetariak saria jasoko du, COVID-19aren inguruan egindako jarraipen «bikain eta xeheagatik». Asiako berriemailea da Aldama, eta Euskal Herriko hainbat komunikabidetan kolaboratzen du.

Adierazpen Askatasunaren Jose Maria Portell saria Rosa Maria Calaf kazetariari emango diote.

Ibilbide Profesionalari emandako saria Jose Manuel Alonsorentzat izango da, kazetaritzan izandako ibilbidearen omenez. 50 urte daramatza jardunean, eta literatur sorkuntzan eta goi mailako hezkuntzan lan egin du. La Gaceta del Norte eta Deia egunkarietan erredaktore buru izan zen, eta El Periódico de Álava sortu zuen. Euskal Kazetarien Elkarteko presidentea ere izan zen.

Pertsonaia/Giza instituzioari Saria kategorian, euskal osasungintzako kolektiboa saritu dute, COVID-19ri aurre egiten «lehen lerroan» egindako «lan bikainagatik».

Kazetaritza Digitala Saria Milkel Lopez Iturriaga kazetariari emango diote, El Comidista blogean, publikoari gastronomia «era dibertigarri eta entretenigarri batean hurbiltzeagatik».

Fotokazetaritza Saria Luis Calabor fotokazetariari emango diote, fotokazetaritza ulertzeko eta egiteko modu berri bat sortzeagatik. El Correo egunkariko argazkilaria da.

Ingurumen kazetaritzako kategorian, 2020ko saritua Gorka Belamendia izan da. Ingurumen gaietan aditua eta dibulgatzailea, eta hainbat komunikabidetako kolaboratzailea.

Sariaren 9. aldia izan da, eta honako hauek izan ziren aurreko sarituak: 2007. urtean (1. aldian) Manu Leguinechek jaso zuen saria; 2009an, Sarita Estevezek; 2011n, Iñaki Gabilondok; 2015ean, Mikel Aiestaranek; 2016an, Jon Sistiagak; 2017an, Ane Irazabalek; 2018an, Cesar Cocak; eta iaz, Olatz Arrietak.


Lana biribildu dute

Summary: Lana biribildu dute. Ulissik irabazi du Giroko hamahirugarren etapa, esprintea. Joao Almeida liderra bigarren izan da, eta sei segundoko saria lortu du.

Sailkapen nagusiari begira aurtengo Giroaren norabidea markatzen has daitezkeeetapen zain, gaurkoa esprintean erabaki da. Oraingo honetan ez da Arnaud Demare (Groupama FDJ) gailendu, baizik eta Diego Ulissi (UAE). Bigarren garaipena lortu du aurtengo Giroan. Baina italiarrarentzat zortzigarrena da sorterriko lasterketa handienean. Hortik harago, bada nabarmentzeko beste gauza bat. Joao Almeida liderra izan da bigarren, eta sei segundoko saria lortu du. Hala, orain, 40 segundoren aldea du Wilcko Keldermanekiko (Sunweb), eta 49 Pello Bilekiko (Bahrain).

Peter Saganen (Bora) eta Demareren arteko buruz burukoa espero zen. %20 arteko pendiza zuten azken bi igoerek, Sagan egiten zuten faborito. Eguraldia tarteko, Cesenaticon txirrindulariek egin behar izan zuten ahalegina eta gero, etapa lasai hasi da. Aukera aproposa zen ausartenek ihesaldi bat osatzeko. Zazpi izan dira hori egitea lortu duten txirrindulariak: Geoffrey Bouchardek (AG2R), Simon Pellaud eta Simone Ravanellik (Androni), Rodrigo Contrerasek (Astana), Alessandro Tonellik (Bardiani), Harm Vanhouckek (Lotto Soudal) eta Lorenzo Rotak (Vini Zabu). Baina tropel nagusiak kontrolpean izan ditu uneoro.

Haatik, egindako ahalegina ordaintzen joan ziren. Erabakigarria izan da baita ere Deceuninckek egin duen lana. Pixkanaka iheslari guztiak harrapatzen joan dira. 26 kilometro falta zirenean, Calaone azken aldiz igotzen hasi aurretik, 20 txirrindularik talde bat osatu djute. Han ziren faborito guztiak, baita ere Deceuninckeko lau txirrindulari: Almeida bera, James Knox, Fusto Masnada eta Mikkel Honore.

Sagan eta Demare jada atzean geratuta zeuden, eta liderraren taldeak ez zuen geratu nahi, hala Almeida gainsarien borrokan sartu ahal izateko. Hamazazpi kilometro falta zirenean harrapatu du azken iheslaria: Tonelli.Baina Sagan ez zegoen amore emateko prest. Jonathan Castroviejoren (Ineos) taldean zetorren. Bizkaitarrari taldetik tiraka ikusi zaio. Saganek aurrera egiteko ahalegin egin du, baina hutsala izan da oraingo honetan saiakera.

Demare eta Sagan gabe, hortzak ondo zorroztu dituzte aurrean zihoazen txirrindulari bizkorrenek. Horien artean Ulissi zen aukera gehien zituena. Hark ere ez du barkatzen, eta badaki bere aukera baliatzen esprintetan.Oraingoan ere hala izan da. Baina Almeidak ez dizkio gauzak erraz jarri. Izan ere, beldurrik gabe sartu da esprintean. Jakitun da hurrengo egunetan elastiko arrosa galtzeko aukera asko dituela, eta arriskatu egin du. Baina azkenean Ulissik lortu zuen garaipena.


Summary: Aguraingo herriaren «kriminalizazo sistematikoa» salatu dute. Aguraingo (Araba) dozenaka herritarrek agerraldia egin dute gaur herriko taberna, gastronomia elkarte eta herritarren kontrako «erabat logikaz kanpo dagoen etengabeko polizia jazarpena» salatzeko.

Dozenaka herritar batu dira gaur Agurainen (Araba), Agurain Zaintzen Dugu lelopean, herriaren «kriminalizazio sistematikoa» salatzeko. Adierazi dutenez, bertako tabernak, gastronomia elkarteak eta herritarrak «erabat logikaz kanpo dagoen polizia jazarpena» pairatzen ari dira, «isunak, neurri gabeko polizia operazioak eta atxiloketak barne». Haien esanetan ez dago arrazoirik horrelako jokabideetarako, pandemia hasieratik «portaera ezin hobea» erakutsi dutelako herritarrek. Salaketa gisa, herriko saltoki eta establezimendu gehienek ordu erdiz itxi dute, agerraldiarekin bat egiteko.

«Desproportzio hori justifikatzeko, errealitatetik guztiz urrun dauden bertsio ofizial eta mediatikoak ematen dira, azken egunotan ikusi ahal izan dugun bezala», adierazi dute. Ildo horretan, Aguraingo ez-jaietan izandako gertakariak gogoan izan dituzte: bi pertsona atxilotu zituen Ertzaintzak «desordena publikoak» leporatuta.

Agerraldian Aguraingo Udalbatzari eskatu diote Eusko Jaurlaritzako Segurtasun sailari galdegin diezaiola mekanismoak jar ditzala herrian pairatzen ari diren «polizia jazarpena» bertan behera uzteko. Halaber, azken asteetako gertaeren inguruko bertsio ofizialak gezurtatu ditzala eta Aguraingo herritarren defentsa aktiboa egiteko galdegin diote. Azkenik, aguraindarrek pandemiaren aurrean izandako portaera «ezin hobea» publikoki aitortu dezala, eta kaltetutako aguraindarrei elkartasuna adierazi diezaiela eskatu diote udalari.


Summary: Alerta egoera «maila handikoa» eta «muturrekoa» da Euskal Herrian, Madrilen arabera. Espainiako Gobernuak autonomia erkidegoetan neurriak bateratzeko ezarri nahi dituen irizpideei buruzko zirriborroa zabaldu da; Urkulluk gaur du bilera egoera aztertzeko, eta neurriak espero dira

Espainiako Gobernuak adierazi du asmoa autonomia erkidego guztietan izurriari aurre egiteko neurriak bateratzekoa, eta horretarako ezarri nahi dituen irizpideei buruzko zirriborroa zabaldu da. Hainbat hedabidek eman dute horren berri. Han jartzen duenaren arabera, egungo datuak aintzat hartuta, Nafarroa alerta «muturrekoan» legoke, arrisku maila handienean; Araba, Bizkaia eta Gipuzkoa koska bat beherago daude: alerta egoera «maila handikoa» dute.

Neurrien artean ostalaritzaren jarduna murrizteko proposamenak eta jendearen pilaketa mugatzekoak daude. Madrilek esan du hainbat irizpideri erreparatuko diola erabakiak hartzeko, baina testuinguruan hartu beharko direla kontuan beti. Asteazkenean da Madril testua autonomia erkidegoetako buruzagiekin aztertzekoa.

Eusko Jaurlaritzak ere adierazi du ezinegona COVID-19 positiboek aste honetan izan duten igoera nabarmenarengatik. Bilera egingo du bihar Iñigo Urkullu lehendakariak larrialdiei aurre egiteko planaren aholku batzordearekin. Hainbat jardun mugatzeko neurri murriztaileak espero dira hor ere.