Summary: Frantzisko aita santuak homosexualen arteko bikote zibilak babestu ditu. «Homosexualek familia batean egoteko eskubidea dute. Bikote zibila osatzeko lege bat egon behar du», adierazi du.

Sexu bereko pertsonek bikote zibila osatzeko eskubidea dutela defendatu du Frantzisko aita santuak. Lehen aldia da aita santuak homosexualen arteko ezkontzak publikoki defendatzen dituena. Gaur estreinatu da Erromako Zine Jaialdian Evgeny Afineevsky zine zuzendariak egindako Francesco dokumentala, eta bertan jasota daude aita santuaren adierazpenak. Homosexualen inguruan esandakoak izan du oihartzuna bereziki. Honako hau esan du Frantzisko aita santuak: «Homosexualek familia batean egoteko eskubidea dute. Bikote zibila osatzeko lege bat egon behar du, modu horretan lege babesa izango dutelako. Inor ez litzateke zorigaiztokoa izan behar arrazoi horregatik».

«Ezkontza» hitza, hala ere, ez du espresuki aipatu Frantzisko aita santuak. Haren hitzetan, beharrezkoa da «elkarbizitza zibilerako lege» bat egitea, bikote bat osatu nahi duten homosexualek eskubidea dutelako legez babestuak egoteko.


O'Connorrek atzoko arantza kendu du

Summary: O'Connorrek atzoko arantza kendu du. Australiarra ihesaldiko indartsuena izan da etapa amaierako Madonna di Campiglio mendatean. Faboritoen artean ez da aparteko zalapartarik sortu, eta Joao Almeida liderrak ez ditu ahulezia zantzuak erakutsi; aurkakoa baizik.

Madonna di Campigliok bere garaipen zerrendan bi irabazleen izenak besterik ez zuen orain arte. 1999an, Marco Pantanik altxatu zituen lehendabizikoz bi besoak; eta 2015ean, berriz, Mikel Landa izan zen indartsuena. Bada, hirugarren txirrindularia batu da zerrenda horretara. Ben O'Connorrek (NTT) bere zigilua ezarri dio Madonna di Campiglio mendateari, hura izan baita ihesaldiko indartsuenetan indartsuena, Italiako Giroko 17. etapan. Atzokoan, australiarrak garaipena harramazkatu egin zuen; gaur, ordea, behetik erasoa jo, eta bikain errematatu du. Atzetik, Hermann Pernsteinerrek (Bahrain) erraiak bota ditu lasterketa burura iristeko, baina haren ahalegina hutsala izan da.

Oilarren artean, berriz, Sunwebek, Wilco Keldermanen mesedetan, erritmo bizia jarri du azken igoeran, harik eta herbeheretarrak gaurko zalaparta apurrena sortu duen arte. Joao Almeida (Deceuninck) liderrak txapeldunak egin behar duen eran defentsa lanetan arazorik gabe aritu da, eta bistan geratu da portugaldarrari maglia arrosa kentzeko Keldermanek lana erruz egin beharko duela. Faboritoak multzo berean helmugaratu dira, eta sailkapen nagusiko lehen hamarretan ez da aldaketarik egon.

Bassano del Grappan hasi da Giroko 17. etapa, eta txirrindulariek 203 kilometro egin behar izan dituzte. Madonna di Campigliora iritsi aurretik, ibilbidean lehen mailako Forcella Valbona eta Bondone, eta hirugarren mailako Durone mendateak kateatu dituzte. Kalitate handiko hemeretzi txirrindulariei eman die ihes egiteko baimena tropelak. Multzo horretan ziren O'Connorrekin batera, besteak beste, Oscar Rodriguez (Astana), Victor De la Parte (CCC), Pernsteiner —sailkapen nagusian ondoen kokatua zegoena: liderrarengandik 9.53ra—, Thomas De Gendt (Lotto Soudal), Ilnur Zakarin (CCC), Rohan Dennis (Ineos), Diego Ulissi (UAE) eta Ruben Guerreiro (Education First). Guerreirok, gainera, bi mendate nagusietan lehena izan denez, mendiko sailkapenean Giovanni Viscontiri (Vini Zabu) lehen postua kendu dio, eta, horrenbestez, elastiko urdina bereganatu du.

Kilometroak egin ahala, ihesaldikoek tropelarekin zuten aldea handituz zihoan, eta, oker handirik ezean, garaipena bertan zegoen. Lasterketa buruko txirrindulariak Durone mendatean gora zihoazela, taldetxoa bitan banatu da, eta indartsuenek egin dute aurrera; horien artean ziren O'Connor, Pernsteiner, Zakarin eta enparauak. De la Parte eta Rodriguez, berriz, zertxobait atzeratu dira, baina, jaitsierako tartean eta Madonna di Campiblio igo aurretik zuten sasiordekan aurreko multzora batzea lortu dute. Igoera hasi orduko, lasterkariek elkarlanerako asmo handirik ez dute erakutsi, bai baitzekiten gaurko garaipena euren artean erabakiko zela. Hala, inondik ere ez zuten indar xahuketa handirik egin nahi erreleboetan.

Taldetxoari tiraka aritu den txirrindulari bakanetako bat de la Parte izan da, haren taldekide Zakarinen mesedetan. De Gendtek, berriz, ez du zuhurkeriaz jokatu, beste behin ere; bai eskuzabalegi, ordea. Izan ere, flandriarrak indarrak ez ditu ongi neurtu, eta azken kilometroetan garesti ordaindu du. Bitartean, O'Connorrek azti jokatu du. Aurkarien egoera aztertu, eta erasora jo du etapa amaitzeko zortzi kilometro falta zirela. Atzoko arantza kendu nahi zuen, kosta ahala kosta, eta baita lortu ere. Pedal kolpe onarekin zihoan maldan gora, hori izan baita australiarraren giltzarrietako bat. Ez zaio ezinaren sufrimendua ikusi, gaitasunarena baizik. Haren gurpila hartzeko benetako ausardia erakutsi duena Pernsteiner izan da. Dena den, azken hiru kilometroak eramangarriagoak zituztenez, O'Connorri garaipenak ez dio ihes egin.

Maglia arrosaren multzoan, berriz, urduritasunaren zantzurik ez du erakutsi Almeida liderrak. Zuhaitza astintzeko ardura Sunwebek hartu du, Keldermanek, handik edo hemendik, Almeidarekiko zuen atzerapena laburtzeko xedez. Haren taldekide Jai Hindley mugitu da lehendabizi, eta herbeheretarra ondoren. Liderrak baina, sobera erakutsi du taldekiderik gabe ere maglia arrosa zaintzeko gai dela. Faboritoen artean ez da indar erakustaldirik egon, euren hanketan kilometroak pilatzen ari baitira egunez egun.

Bihar, Stelvio

Bada, batek baino gehiagok hanketako minarekin amaituko du biharko etapa, ez baitute nolanahikoa. 207 kilometro egin beharko dituzte txirrindulariek, eta Cancanoko Lakuan izango du etapak helmuga. Aurretik, ordea, aurtengo Giroko mendirik garaiena igo beharko dute: Stelvio —2.757—. Zirt edo zart egiteko tenorea iritsi zaie oilarrei.


Summary: Urnietako 13 eta 40 urte arteko biztanleei PCRa egitera joateko deia egin diete. Urnietako udal pilotalekuan eginen dute baheketa, bihartik larunbatera arte. Aurrez txanda eskatu beharko da, Urnietako osasun etxera deituta.

Eusko Jaurlaritzako Osasun Sailak eta Osakidetzak PCR testak egiteko deia egin diete Urnietako (Gipuzkoa) 13 eta 40 urte arteko biztanleei. Bihartik larunbatera egingo dituzte probak, Urnietako udal pilotalekuan: bihar eta etzi, 15:00etatik 19:30era, eta larunbatean goizez. Txanda aldez aurretik eskatu beharko da, telefono zenbaki hauetara deituta: 943-00 66 80 edo 900-20 30 50. Bihar goizeko zortzietatik aurrera deitzen ahalko da ordua hartzeko.


Movistarren lana biribildu du Solerrek

Summary: Movistarren lana biribildu du Solerrek. Bakarrik iritsi da helmugara, Done Mikel Aralarkoaren jaitsieran ihes egin eta gero. Roglicek lehen postuan segitzen du.

Movistarrek etxean irabazi du. Marc Solerrentzat izan da Espainiako Vueltako bigarren etapa, Iruñean hasi eta Lekunberrin amaitu dena, Nafarroan. Solerrek ondo ezagutzen zuen ibilbidea, eta estrategia bikain atera zaio. Urbasan bizitu du erritmoa Movistarrek, eta Done Mikel Aralarkoaren jaitsieran erasoa jo eta gero lortu du garaipena. Itzuli handian lortu duen lehenbizikoa izan da. 19 segundo atera dizkie Primoz Roglic (Jumbo) liderrari, Richard Capazi (Ineos), Esteban Chavesi (Mitchelton Scott), Dan Martini (Israel), eta Enric Ma eta Alejando Valverde taldekideei, besteak beste. Roglicek lider segitzen du. Gainsaria lortu du helmugan, gainera, eta aldea handitu du. Bederatzi segundo ateratzen dizkio Martini.

40. kilometroan osatu da eguneko ihesaldia. Haizeak jotzen zuen, eta bost txirrindularik egin dute aurrera: Tim Wellensek (Lotto), Alex Aranburuk (Astana), Bruno Armirailek (Groupama), Jonathan Hivertek (Direct Energie), eta Gonzalo Serranok (Caja Rural). Sei minutuko abantaila izatera iritsi dira. Baina Movistarrek tropelaren ardura hartu du. Etxean irabazi nahi zuen. Ihesaldia aukerarik gabe geratu da, nahiz eta Wellens bakarrik aurrera egiten ahalegindu den. Armirail harrapatu dute azkena, 28 kilometro falta zirenean.

Done Mikel Aralarkoaren igoeran hainbat ahalegin izan dira. Carapaz bera saiatu da aurkariak nola zeuden ikusten, eta indartsuenak geratu dira aurrean. Jaitsieran, helmugarako 14 kilometro falta zirenean, erasoa erabakigarri jo du Solerrek. Ederki zekien non egin aurrera. Hortzak ondo estutu, eta garapena lortu du.


Summary: EAEko Auzitegi Nagusiak ez du baimendu bilerak sei lagunera mugatzea. Eusko Jaurlaritzak hartutako neurriak «oinarrizko eskubideak urratzen» dituela eta «lege babesik» ez duela ebatzi du. Urkulluk esan du «inondik inora ere» ez dagoela ados erabakiarekin, baina errespetatzen duela. Gotzone Sagardui Osasun sailburuak dio «ulertzen zaila» dela. Nafarroako Auzitegi Nagusiak, berriz, lurralde hartako gobernuak ezarritako neurrien aldeko ebazpena argitaratu du.

Eusko Jaurlaritzak talde bilerak mugatzeko hartutako erabakia atzera bota du EAEko Auzitegi Nagusiak, eta ez du baimendu bilerak sei pertsonara mugatzea. Hori hala, Jaurlaritzak bakarrik «gomendatu» ahal izango du arlo pribatuan zein publikoan talde bilerak gehienez sei pertsonakoak izatea, eta ez da «betebeharra» izango.

Joan den larunbatean iragarri zuen Eusko Jaurlaritzak, Labi aholku batzordeak egoera epidemiologikoa aztertu eta gero, pertsonen mugikortasuna eta jende pilatzeak gehiago mugatzeko neurriak hartuko zituela. Horien artean talde bilerei eragiten dion neurri bat iragarri zuen: bilera horiek, arlo pribatuan zein publikoan, gehienez sei pertsonakoak izan ahalko direla erabaki zuen (hamarrekoa da oraingo muga). EAEko Justizia Auzitegi Nagusiak erabaki horiek berresteko zain zegoen gobernua, agindu berria Euskal Herriko Agintaritzaren Aldizkarian (EHAA) argitaratzeko eta indarrean jartzeko. Europa Press albiste agentziak aurreratu duenez, Auzitegiko epaileek ebatzi dute Jaurlaritzak ezin duela legez mugatu bilerak sei pertsonakoak izatea, oinarrizko eskubideen aurka doalako eta «lege babesik» ez duelako. Gauzak horrela, Jaurlaritzak Arabako, Bizkaiko eta Gipuzkoako herritarrei soilik «gomendatu» ahal izango die gehienez sei pertsonarekin elkartzea eremu publikoan zein pribatuan.

Urkullu ez dago ados

Auzitegi Nagusiak hartutako erabakiarekin desados agertu da Iñigo Urkullu lehendakaria. Facebook sare sozialean argitaratu berri duen testuan, Urkulluk dio «errespetatu eta onartu» egiten duela ebazpena, baina ez datorrela bat, «inondik inora» autoarekin. «Are gutxiago Fiskaltzak aldez aurretik aldeko iritzia eman ondoren», esan du.

Urkulluren ustez, Auzitegi Nagusiaren autoak «ate guztiak ixten» dizkio alarma egoera ezartzeko erabakia ez den edozein neurriri. «Borondate horrekin bakarrik uler daiteke horrelako epai bat, eta badirudi Eusko Jaurlaritzak iradokizunak bakarrik egin ditzakeela». Lehendakariaren iritziz, hala ere, autoak erakusten du Auzitegiaren oniritzia ezinbestekoa zela neurri batzuk praktikan jartzeko. Nolanahi ere, uste du «hobe» litzatekeela gizarteak berak mota horretako neurriak «borondatez» hartzea.

Urkulluk ziurtatu du Eusko Jaurlaritzak neurriak hartzen jarraituko duela koronabirusaren izurriari aurre egiteko: «Jaurlaritzaren jarrerak irmoa izaten jarraituko du osasun larrialdi egoera honi aurre egiteko». Gaur arratsaldean, Labi batzordearen bilera egingo da, eta lehendakariak iragarri du hor egoeraren diagnostikoa egingo dela eta neurri berriak hartuko direla. Neurriok bihar argitaratuko dira, eta «berme juridiko guztiekin» jarriko dira indarrean, haren esanetan.

Bide beretik jo du Gotzone Sagardui Osasun sailburuak ere. Haren esanetan, «ulertzeko zaila» da auzitegiak hartutako erabakia, azken datuen ostean «are beharrezkoagoa» ikusten baitu neurri murriztaileagoak ezartzea. Hala, erabakia «errespetatu» bai, baina harekin bat egiten ez duela nabarmendu du.

Jaurlaritzatik iritsitako kritikak ikusirik,Auzitegi Nagusiko jarduneko presidente Garbiñe Biurrunek auzitegiak hartutako erabakia defendatu du. Epaileak azaldu du auzitegiak ez duela ebatzi neurri horiek ez direla beharrezkoak, baizik eta horiek, «egungo legediaren barruan», ezin direla hartu.

Nafarroan, adostasuna

EAEko Auzitegi Nagusiak ez bezala, Nafarroakoak ontzat eman ditu Nafarroako Gobernuak atzo argitaratutako neurriak. Horien artean daude lurraldean sartu eta handik irteteko mugak eta ostalaritzako establezimenduen itxiera. Ebazpenaren arabera, gobernuak «eboluzio epidemiologikoaren eta hartutako neurrien eraginkortasunaren» inguruko txosten bat egin beharko du zazpi egunen buruan. Erabakiari errekurtsoa ezartzeko aukera dago, Auzitegi Nagusiko Administrazioarekiko Auzien Salan.


Summary: Iriartek Urkulluri eskatu dio gaurko LABIren bileran neurri zorrotzak hartzeko, pandemia geratzeko. Neurri murriztaileekin batera, gehien kalteturiko sektoreak laguntzeko neurriak ere eskatu ditu. Bide horretan EH Bilduren babesa izango duela esan dio Maddalen Iriarte bozeramaileak.

Gaur 18:00etan biltzekoa da Labi Larrialdiei Aurre Egiteko Bidea batzorde berezia, pandemiaren bilakaera ikusita neurri berriak aztertzeko. Maddalen Iriarte EH Bilduko Eusko Legebiltzarreko bozeramaileak Iñigo Urkullu Eusko Jaurlaritzako lehendakariari eskatu dio neurri zorrotzak hartzeko pandemia geratzeko. Araban, Bizkaian eta Gipuzkoan pandemia izaten ari den bilakaera ikusita, neurri murriztaileak hartzeko eskatu dio. Halaber, gehien kaltetuak izango diren sektoreak babesteko laguntza neurriak hartzeko ere eskatu dio, «murrizketen ondorio sozialak eta ekonomikoak arintzeko». Bide horretan EH Bilduren babesa izango duela ziurtatu du.


Quibi plataformak itxi egingo du

Summary: Quibi plataformak itxi egingo du. Formatu laburreko telesailak eta saioak eskaintzen zituen, sakelako telefonoetan ikusteko. Sei hilabete baino ez du iraun proiektuak.

Apirilean jarri zuten martxan Quibi plataforma. Ez soilik AEBetan, baizik eta munduko herrialde gehienetan: Euskal Herrian apirilaren 6tik zegoen erabilgarri. Baina ez dute lortu esperotako harpidedun kopurua, eta plataformak porrot egin du. Jeffrey Katzenberg eta Meg Whitman Quibiko arduradunek gutun ireki bat bidali diete langileei eta inbertitzaileei itxieraren berri ematen. Bi sortzaileek itxaropena zuten streaming plataformen eskaintzan toki bat egitea, sakelakoetako kontsumoaren gorakada aintzat hartuta. Harpidedunak erakartzeko, gainera, zenbait izar fitxatu zituzten: programak egin dituzte, esaterako, Megan Rapinoe futbol jokalariak, LeBron James saskibaloi jokalariak eta Jennifer Lopez aktore eta kantariak.

Baina harpidetza garestiegia zela nabarmendu dute aditu askok, egiten zuen eskaintza aintzat hartuta. Kontua da 1.688 milioi euro baino gehiagoko inbertsioa eginda ere, ez dutela merkatuan toki bat egitea lortu.

Elena Neira Kataluniako Unibertsitate Irekiko komunikazio ikasketetako irakasleak itxieraren inguruko analisi bizkor bat egin du sare sozialetan. «Quibiren sortzaileek ez zuten aintzat hartu TikTok aplikazioaren konpetentzia, gazteen kontsumoari dagokionean. Edukiak soilik sakelakoan ikusi ahal izatea kalterako izan da, eta telebistarako aplikaziorik ez sortzea gabezia nabarmena izan da. Edukiek, oro har, ez dituzte kritika onak izan. Streaming plataforma indartsu asko daude, eta Quibi zerbitzu osagarri gisa saldu zuten. Ideia, berez, ona zen, baina oso gaizki jarri dute praktikan».


Summary: Goia jo du eguneko positiboen kopuruak Hegoaldean: 1.626. Nafarroan (593) eta Gipuzkoan (503) atzeman dituzte kasu gehienak, baina goranzko joera nabari da Bizkaian (423) eta Araban ere (96).

Gora, etenik gabe. COVID-19aren kutsatzeen kurba ezin apalduta segitzen dute Hego Euskal Herriko administrazioek. Bigarren olatuko positibo kopururik handiena atzeman dute, atzo eginiko probei esker: 1.626 kasu, aurreko egunean baino 416 gehiago. Osakidetzak emaniko datuen arabera, 13.470 proba egin zituzten atzo Araba, Bizkai eta Gipuzkoan. Nafarroan, berriz, 3.651 detekzio proba egin zituzten (PCR motakoak nahiz antigenoenak).

Datuak herrialdeka aztertuta, Nafarroa eta Gipuzkoa dira kutsatze gehien atzeman dituzten herrialdeak. Nafarroako Gobernuak emaniko behin-behineko datuen arabera, 586 kasu detektatu dituzte, eta positibo tasak ere gora egin du (%16,1), atzoko beherakadaren ostean.

Gipuzkoan, 503 dira positibo berriak; Bizkaian, 423; eta Araban, berriz, 96. Herrialde guztietan gora egin dute kutsatzeei buruzko datuek. Euskal Autonomia Erkidegotik kanpo bizi diren 11 pertsonak ere positibo eman dutela jakinarazi du Osakidetzak.

Egunetik egunerako positiboen hazkundeak isla izan du osasun sisteman ere: 51 pertsona ospitaleratu zituzten atzo Araba, Bizkai eta Gipuzkoan, eta 62 pertsona ZIUetan daude.

Hamalau eguneko datuak kontuan hartuta, egoerak ez du itxura hobea: 100.000 biztanleko 1.021 kasu daude Nafarroan (lehen aldiz gainditu du gaur 1.000 kasuen langa). Gipuzkoan ere, egunetik egunera hazten ari da 16 egunetako eragin tasa: 576,97koa da gaur.

Nafarroa, itxita Gauerdi honetan sartu dira indarrean Nafarroako Gobernuak iragarritako neurri murriztaile berriak. Hala, herrialde osoa konfinatu dute, eta ostalaritza ixteko agindua ere emana dute. Maria Txibiteren gobernuak azaldu duenez, gainera, 300 bat polizia paratu dituzte herrialdeko mugetan, autoen sarrera-irteerak zaintzeko.

Neurrioi buruzko galdera bat egin dio gaur Bakartxo Ruizek (EH Bildu) Santos Indurain Osasun kontseilariari, Nafarroako Parlamentuko osoko bilkuran. Indurainek aitortu du neurri "gogorrak" direla, baina espero du "balioko dutela" egoera onbideratzeko: "Uste dugu neurri gogor hauek eragina izanen dutela birusari eusteko tenorean; apustu handia da osasungintzari dagokionez, eta politikoki berritzailea. Nafarroak bide berri bat urratu du, itxiera perimetrala argudio teknikoetan oinarrituz eta mugen barruan neurri zorrotzak ezarriz".

Bezperan osasun sistemaren "egoera zailari buruz" esandakoei ere eutsi die Indurainek: "Egoera oso kezkagarrian dago foru komunitatea, eta horri erantzunez hartu ditugu neurriok: egoeraren aurrean maila emateaz gain, aurrea hartu eta izurriak osasun sisteman izan dezakeen eragina prebenitzeko". Osasun sistema, gaur-gaurkoz, "eusten ari zaiola" uste du kontseilariak, baina "presio handia" pairatzen duela, "batez ere, erronka handia delako ohiko jardunari ahal bezain ondoen eustea".

Ruizek erantzun dio Nafarroako osasun sistema "gainezka egiteko zorian" dagoela, baina aurretik ere ohartarazi zutela egoeraren arriskuaz: "Duela hilabete esan genuen egoerak okerrera egin zezakeela, eta, beste behin ere, neurri gogorrak aplikatu behar izan dira, orain arte eginikoak ez duelako behar bezala funtzionatu. Bitartean, zenbait hilabete galdu ditugu, etor zitekeenari aurre egiteko ongi prestatu gabe". Neurri murriztaileekin batera, "baliabideak mahai gainean jartzeko" eskatu dio Osasun kontseilariari.


Hotelak erdizka aritu dira uda honetan

Summary: Hotelak erdizka aritu dira uda honetan. Bidaiarien kopurua %47,7 txikitu da Araban, Bizkaian eta Gipuzkoan, eta batez beste bi egun egin dituzte

Iazko udako emaitzekin alderatuta, aurten bidaiarien sarrerak %47,4 txikitu dira Arabako, Bizkaiko eta Gipuzkoako hoteletan, COVID-19ak turismoaren sektorean duen eraginagatik.

Eustat Euskal Estatistika Erakundeak uztaileko, abuztuko eta iraileko datuak eman ditu ostegun honetan. EAEko hotel establezimenduetako sarrerak 526.814 izan ziren, guztira 1.034.437 ostatu gau. Dena den, turista bakoitzak egindako gaualdietan ez da alderik egon. Batez beste, 1,92 egin ditu; iaz, 1,98.

Eustatek egiaztatu du, halaber, Hego Euskal Herritik eta Espainiako Estatuaren menpeko beste lurraldeetatik kanpoko turisten sarreretan murrizketa handiagoa izan dela: %67,7koa. Beste kasuan, beherakada %27,4koa izan da.

Iazko datuekin konparatuta, iraileko datuetan nabaritu da gehiago jaitsiera.

Landa ostatuei dagokienez, hoteletan baino txikiagoa izan jaitsiera: %37,9 turista gutxiago aurreko urteko aldi berean baino. Lurraldeka, Gipuzkoan jaitsi da gutxien: -%29,8. Bizkaian, -%47,9, eta Araban, -%42,1.


Summary: Neurri «murriztaileagoak» aplikatzen badira, laguntza ekonomikoak gehituko ditu Jaurlaritzak. Azpiazu sailburuak aitortu du okerrera egin dezaketela gobernuaren aurreikuspen ekonomikoek.

Euskadi Irratian eginiko elkarrizketa batean, Pedro Azpiazu Ekonomia eta Ogasun sailburuak azaldu du Eusko Jaurlaritzak egindako aurreikuspen ekonomikoak «pandemia erdi kontrolatuta zegoela pentsatuz» egindakoak direla, eta aitortu du horiek okerrera egin dezaketela, osasun krisiari aurre egiteko hartzen diren neurrien arabera. Horiek horrela, enpresei eta langileei lasaitasun mezua igorri nahi izan die, eta ziurtatu du neurri «murriztaileagoak» hartzen badira Jaurlaritzak «neurri berezi gehiago» hartuko dituela egoera aztertu eta gehien kaltetutako sektoreei laguntzeko.

Eustatek kaleratu dituen hirugarren hiruhileko enpleguaren datuei buruz, uste du albiste ona dela 3.000 lanpostu sortu izana, baina zehaztu du langabezia ez dela %10era jaitsi enplegu asko sortu delako, jendea lana bilatzen ari ez delako baizik. «3.000 enplegu inguru sortu dira, baina kontuan izan behar dugu aurreko hiruhilekoan 30.000 inguru suntsitu zirela», azpimarratu du.

Ekonomia adierazleei begiratuta, hurrengo urtean «hazkunde garrantzitsua» izango den esperantza berretsi du, eta horrek ekonomiaren uzkurtzea «nolabait konpentsatzea» ekarriko duela.

«Ez da zergak igotzeko garaia»

Beste gai batzuekin batera, zerga sistemaz ere mintzatu da Azpiazu. Sailburuak esan du «une honetan» zergak igotzea ez dela erabaki ona, «ekonomia bultzatzeko, politika publikoak mantentzeko eta sakontzeko garaia» delako; uste du zor publikoa handia dela egokiena horretarako. «Zergak igotzea kaltegarria da enpleguarentzat eta ekonomiarentzat. Orain ez da unea. Gauza bat da hausnarketa bat egitea, eta horrela egingo dugu aurten, eta egin behar da, baina ez da zergak igotzeko unea».


Summary: Beasainen PCRak egitera deitu dituzte 13 eta 40 urte bitartekoak.

Osakidetzak eta Osasun Sailak herritarren lankidetza eskatu dute, eta PCRak egitera deitu dituzte 13tik 40 urtera artekoak, Beasainen. Pergola pilotalekuan atonduko dute azpiegitura. Datorren astelehen, astearte eta asteazkenean egingo dira, urriaren 26tik 28ra, 13:00etatik 20:00etara.

Horretarako, aldez aurretik eskatu behar da hitzordua, honako telefono hauetan: 943 02 77 00 (Beasaingo osasun etxea) edo 900 20 30 50 (osasun aholkuan).


Summary: Haurreskolak partzuergoak mobilizazioei ekingo die, etorkizuna «kolokan» dagoela eta. Lan baldintzak hobetzea, negoziazioa eta kontratazioa «desblokeatzea» eskatu dute. Asteazkenean Eusko Jaurlaritzaren egoitzaren aurrean bilduko dira, eta hurrengo asterako mobilizazio gehiago iragarri dituzte.

«Haurreskolak partzuergoaren etorkizuna kolokan jartzen ari da Eusko Jaurlaritza». Kritika gogorra egin dute Haurreskolak partzuergoan ordezkaritza duten LAB, Steilas eta ELA sindikatuek, gaur goizean Bilbon egindako agerraldian. Hiru eskaera nagusi dauzkate: negoziatzea, lan baldintzak hobetzea eta kontratazioa «desblokeatzea».

Horretarako, mobilizazioetara jotzea erabaki dute. Datorren asteazkenean egingo dute lehenengoa, Eusko Jaurlaritzak Gasteizen duen egoitzaren aurrean, 11:00etan. Haurreskolak partzuergoko Zuzendaritza Batzordea ere orduan bilduko da. Sindikatuek batzorde horren garrantzia azpimarratu dute, bertan hartzen baitituzte haur eskoletako langileei eta hezkuntza proiektuari buruzko erabakiak, baina langileen ahotsik ez dagoela salatu dute: «Batzorde honetan ere, ez da langileon ordezkarien ahotsa entzuten». Gasteizko, Bilboko eta Donostiako Hezkuntza Ordezkaritzen aurrean ere mobilizazioak egingo dituzte, baina egunak zehazteko dituzte.

Sindikatuen hitzetan, ia bi hilabete dira ez dutela «inolako harremanik» izan partzuergoko gerentziarekin eta Eusko Jaurlaritzako ordezkariekin. Salatu dutenez, hezkuntza arloko beste sektore batzuetako negoziazio mahaietara deitzen ari diren arren, bestela jokatzen ari dira Haurreskolak partzuergokoarekin: «Oraindik ez dute negoziazio mahaira deitu, nahiz eta ikasturte honetan behin baino gehiagotan eskatu izan dugun». Jokin Bildarratz Eusko Jaurlaritzako Hezkuntza sailburu eta Haurreskolak partzuergoko Zuzendaritza Batzordeko lehendakariari ere zuzendu zaizkio sindikatuak, Haurreskolak partzuergoarekiko «arduragabekeria» erakusten duela salatuz. Izan ere, sindikatuen arabera, oraindik ez du izendatu negoziazio mahaira joango den ordezkaria.

Zorione Etxezarraga gerente berriak egindako kudeaketarekin ere ez daude gustura: «Kargua hartu zuenetik, sindikatuekiko inkomunikazioa eta jarrera autoritarioak gailendu dira oro har». Gerenteak hartutako «aldebakarreko erabakien» ondorioz, Haurreskolak partzuergoaren hezkuntza proiektua «arriskuan» dagoela nabarmendu dute.

Baldintzak, okerrera

Egunerokoan bizi behar duten egoeren berri ere eman dute langileek. Azaldu dutenez, negoziazioa ukatu egin zaie, dauden hitzarmen eta araudi guztiak urratuz eta langileen ordezkaritza «gutxietsiz». Gainera, langileen kontratazio berriak geldirik daudela nabarmendu dute, eta gaixo agiriengatik, baimenegatik edo lizentziak betetzeagatik sortzen diren hutsuneak betetzeko kontratupean dauden langileak mugiarazten dituztela, «zentroen hezkuntza proiektua, irizpideak eta haurren egokitzapena hankaz gora jarriz». Hori gutxi ez, eta aparteko orduak egitera behartzen dituztela ziurtatu dute, «ordezkoak bidali ezin dituzten mehatxupean». Ehunka ordezko lanik gabe daudela ere esan dute, beharrezkoa den kontratazioa «blokeatzea» erabaki dutelako. «Zorione Etxezarragak erabaki du aurrekontua ez gainditzea —zeinak ez duen izan pandemia egoerari aurre egiteko kontingentzia planerako gehigarririk—, eta egoera hau erabiltzen ari da lanpostuak suntsitzeko eta langileon lan baldintzak okertzeko».

Azkenik, egoerari buelta emateko, beste bi eskaera ere egin dituzte: doakotasuna eta Hezkuntza Sailean integratzea.


Summary: Eusko Legebiltzarra inguratu dute, euskal errepublikaren alde egiteko. Ainhoa Gutierrezek eta Unai Apaolazak azaldu dute egungoa «tutoretzapeko autonomia» dela, «benetako burujabetza giltzapetzeko kaiola».

Ehunka lagun batu dira gaur eguerdian Gasteizen, Eusko Legebiltzarra inguratzeko. Ehun euskal errepublikaren aldeko mugimenduak deitu du mobilizaziora, eta 12:00ak pasa zirela hasi da jendea parlamentuaren inguruan batzen, zinta batekin, elkarren arteko distantzia mantentzeko. Bakoitzak bere lekua hartuta, kolore ugaritako kea zabalduz koloreztatu dute legebiltzar ingurua. Osoko bilkura zuten eraikinaren barruan, baina protestara atera da Mikel Otero EH Bilduko legebiltzarkidea.

Igandean 41 urte beteko dira Gernikako Estatutua onartu zenetik, eta, parlamentuko atarian, Unai Apaolaza eta Ainhoa Gutierrez Ehuneko bozeramaileek gogoan izan dute efemeridea: «Hemen bildu gara, EAEko Autonomia Estatutuaren 41. urteurrenean, esateko Autonomia Estatutuek eman dutela eman zezaketen guztia». Izan ere, Gutierrezen eta Apaolazaren arabera, «marko autonomiko espainiarrak etorkizun ilunago bat besterik» ezin du eskaini, eta horretan jarraituz gero etorkizunak okerrera egingo duela nabarmendu dute: «Autonomia espainiarren mugak onartuz gero, zulora goaz».

Gernikako Estatutua eta Nafarroako Foru Hobekuntza sortu zireneko giroa eta «sable zaratak» ekarri dituzte gogora, uste baitute lege horiek «burujabetza nahiari topea jartzeko» sortu zirela: «Autonomia estatutu hauek, euskal herritarroi burujabetza emateko baino, euskal herritarrok burujabetza gehiago ez lortzeko giltzarrapo gisa pentsatu ziren».

Horregatik, uste dute iritsi dela «argi hitz egiteko» garaia: «Autonomia estatutuak trikimailuak besterik ez dira izan, txikikerien inguruko erabakiak hartzeko ahalmena oparituz gure bizitza eta lurraldeen gaineko erabakiak hartzen ditugula sinetsarazteko. Horregatik, tutoretzapeko autonomia hauek benetako burujabetza giltzapetzeko kaiolak direla diogu. Betiko elite ekonomiko, politiko eta kulturalek irabazten jarraitzeko beharrezkoa duten kaiola».

«Garai nahasiak» iragarri dituzte, eta, horietatik «onik ateratzeko», Ehunek uste du «gero eta burujabetza handiagoa” izatea beharrezkoa dela: «Espainiako Estatuaren menpe dauden autonomia hauetatik, eliteek gure ordez hartzen dituzten erabakien ondorioz, gero eta soldata baxuagoak, pentsio baxuagoak, osasungintza murritzagoa, hezkuntza kaskarragoa, bizitza ezduinagoak... besterik ezin dugu espero». Ildo horretan, Apaolazak eta Gutierrezek nabarmendu dute Espainiaren marko autonomikoa ez dela gai «burujabetza herriarengan uzteko». Horrela, ohartarazi dute legebiltzarrak ez dituela herritarrak «salbatuko» eta euskal herritarrentzat «hondamendia» dela: «Horregatik, gaur eta hemen, benetako burujabetza behar dugu. Gaur eta hemen, Euskal Errepublika bat behar dugu».


Summary: Hariri Libanoko lehen ministro aukeratu dute, protestengatik dimisioa eman eta urtebetera. Gobernu berria eratzeko agindua jaso du. Gehiengo osoaren babesarekin hautatu dute gobernuburu. Abstenitu egin dira Hezbollah eta Libanoko Indarrak.

Saad Hariri Libanoko lehen ministroaren kargura itzuli da, gobernu berri bat eratzeko aginduarekin. Diputatu gehienen babesa izan du, 118 ordezkarietatik 68rena, Michel Aoun presidenteak gidatu duen kontsulta parlamentarioen prozesu loteslean. Lehen ministroa bera buru duen Al-Mustaqbal alderdiaz gain, Haririren itzuleraren alde agertu dira AMAL, Elkartze Demokratikoa, Marada, Zentro Independentea eta diputatu armeniarren taldea. Hainbat independentek eta Tamam Salam lehen ministro ohiak ere babestu dute.

L'Orient le Jour hedabideak adierazi duenez, Libanoko Indarrek eta Hezbollahk ez dute inongo hautagairen alde egin. Samir Geagea Libanoko Indarren buruak aurreratua zuen ez zuela Hariri babestuko ez duelako «boterean den hirukoaren ekinaldi batean» parte hartu nahi. Zeharkako erreferentzia egin zien, hala, Aounen Mugimendu Abertzale Libreari, AMALi eta Hezbollah talde xiitari.

Hezbollahren parlamentari taldeko buru Mohamad Raadek, berriz, adierazi du abstenitu egin direla, erabaki horrek Libanon «giro positiboa» eratzen eta «itun nazional bat» lortzen lagunduko duen itxaropenez.

Libanok testuinguru politiko nahasia bizi du. Horren adierazgarri, atzo, Haririren aldekoen eta kontrakoen manifestazio jendetsuak izan ziren Beirut hiriburuan. Lehen ministroaren jarraitzaileek su eman zioten Iraultzaren ukabila monumentuari, 2019an Haririren gobernuaren kontra lehertu ziren protesten ikur denari.


Summary: Asier Aginako preso ohia hil da, gaixotasun baten ondorioz. 2019ko urtarrilean utzi zuten libre.

Asier Aginako Etxenagusia euskal preso ohia (Durango, Bizkaia) zendu da, hilabeteetan buruko tumore baten ondorioz gaixo egon ondoren. Iazko urtarrilean utzi zuten libre Espainiako Auzitegi Nazionalaren aginduz, 2018ko abenduan ondoezik sentitu eta 2019ko urtarrilaren 16an ebakuntza bat egin eta gero. 44 urte zituen.

2004ko ekainean atxilotu zuten, Coulainen (Frantzia), ETArekin lotuta. Zortzi urteko zigorra ezarri zioten Frantziako Estatuan, eta, kondena amaitzean, Espainiaratu egin zuten. Zortzi urteko espetxea jarri zioten, eta hori ari zen betetzen. 2020ko maiatzaren 2rako zeukan ezarria irteera data. Hiru laudenak beteak zituen, beraz. Lehen graduan zeukaten askatu zutenean. Kalean egonagatik, egoera zaila bizi izan du koronabirusaren pandemiaren garaian, zaintza beharra zuen arren haren bikotekideari ez baitzioten espetxetik irteteko baimenik eman.

Sortuk ohar batean nabarmendu du «eskumena duten erakundeek bere eskubideak errespetatuz azkar eta behar bezala jokatu bazuten ere, euskal preso politikoei aplikatzen zaizkien espetxe erregimenak eta salbuespen legediak indefentsioa, gaixotasunak eta eskubideen urraketak» eragiten dituztela, eta premiazkotzat jo du «euskal preso guztiak etxeratuko dituen bidean urratsak egitea, onartezina baita euskal presoak bahitu politiko gisa mantentzea».

Horrenbestez, dei egin die Frantziako eta Espainiako gobernuei eta euskal gizarteari «urrats kualitatiboak egiteko, Euskal Herriko gehiengo politiko, sindikal eta sozialak erreklamatzen duen bake iraunkor eta bizikidetza demokratikoa eskuratzeko».

Sarek, berriz, «babesa, elkartasuna eta maitasuna» azaldu die Aginakoren senideei, eta gaineratu du heriotzak balio behar duela «gaitz larrien aurrean behar bezalako balorazioa egin eta erabakiak denborarik galdu gabe hartu daitezen, preso horiek espetxean heriotzara arte egon ez daitezen edota gaitza eboluzionatzen utzi eta jada atzera-bueltarik ez duenean soilik aske gera ez daitezen». Hortaz, galdegin du eri diren presoak askatzea gaitza diagnostikatzen zaienetik bertatik gaixotasuna «modu egokian artatu, senide eta lagunen babesean eta konfantzazko medikuen jarraipena jasoz, gaitza garaitu edota, atzera-bueltarik ez duen kasuetan, duten denbora etxekoekin igaro ahal izateko».

Etxerat elkarteak ere samina adierazi die gertukoei, eta gogorarazi du iaz Oier Gomez eta Jose Angel Otxoa Eribe preso ohiak hil egin zirela luzaroan gaixo egon ondoren. «Gaixotasun larri eta sendaezinak pairatzen dituzten muturreko egoerak ongi adierazten du euskal preso politikoei aplikatzen zaien salbuespeneko espetxe politikaren ankerkeria», erantsi du Etxerat-ek. Hemezortzi dira gaixotasun larri edo sendaezinak dituzten presoak.

LABek, berriz, nabarmendu du Aginakorena ez dela izan «heriotza natural soila». Izan ere, sindikatuaren arabera, «jakina da euskal preso politikoek pairatzen dituzten espetxe baldintzek ondorio kaltegarriak dituztela pertsonen osasunean». Gainera, salatu du indarrean dagoen espetxe politika ez dela «pertsonak gizarteratzeko tresna, baizik eta pertsonak suntsitzekoa», gogora ekarri baitu Aginakok hamabost urte eman zituela espetxean «bere herritik ehunka kilometrora, lehen graduan beti».

Preso atxikitzeko kalifikazioa

Deigarria da Aginakok preso jarraitzeko Espainiak ezarritako zigorra. Frantziako auzitegiek ETAko kide izatea egotzita zigortu zuten, eta, ezin denez inor bi aldiz delitu beragatik zigortu, Espainiako justiziak ezin zuen akusazio berarekin zigortu.

Aginako 2013an epaitu zuten Auzitegi Nazionalean, eta fiskalak ETArekin kolaboratzea egotzi zion; beste kalifikazio bat izanik, Aginako epaitua izan zitekeen akusazio horren pean. Epaiketan, fiskalak argudiatu zuen ez zegoela inolako frogarik argudiatzeko Aginako ETAko kide zela, nahiz eta akusatuak deklaratu zuen bazela. Horiek horrela, fiskalak adierazi zuen frogatutzat jo zitekeen gauza bakarra zela Aginakok "laguntza" eman ziola ETAren Bizkaia komandoari, haren parte izan gabe. Fiskalaren eskaria aintzat hartu zuen epaileak, eta zortzi urteko zigorra ezarri zion.


Summary: Defentsak ondorioztatu du ez dela frogarik aurkeztu 'Jaro operazioko' auzipetuen kontra. Causa Galizako bederatzi auzipetuen kontrako epaiketa sententziaren zain gelditu da. Auziak azaroaren 3an jarraituko du, Ceivar elkarteko hiru akusatuen epaiketarekin.

Jaro operazioaren auziko atal bat sententziaren zain gelditu da, Espainiako Auztegi Nazionalean. Galiziako hamabi kide independentista daude akusatuta, «terrorismoa goratzeko talde kriminal bateko kide» izateagatik. Horietako hiru Ceivar «errepresioaren kontrako» elkartekoak dira, eta gainerako bederatziak Causa Galizako kide edo jarraitzaileak. Azken horien kontrako epaiketa da gaur amaitu dena. Fiskaltzaren eta defentsaren ondorioek itxi dute auzia. Ceivar elkarteko hiruren epaiketak azaroaren 3an jarraituko du.

Fiskaltzak lau eta hamabi urte arteko espetxe-zigor eskariak berretsi ditu hamabi auzipetuentzat. Defentsak, aldiz, guztien absoluzioa galdegin du. Haren iritziz, akusazioak ez du inolako frogarik aurkeztu «terrorismoa» goratu zutela baieztatzeko.

Bestalde, fiskaltzak eutsi egin dio Ceivar eta Causa Galiza elkarteak desegiteko eskariari, «ekintza terroristak babesteko eta goratzeko estrategia bat» ondu zutela argudiatuta. Bi elkarte horiek Resistencia Galega talde armatuarekin sare bat osatzen dutela ziurtatu du. Ceivarri egotzi dio «terrorismoagatik» kondenatutako presoei babesa ematea, eta Causa Galizari, Galizia Borrokalari Eguna antolatzea. Egun hori Lola Castro eta Xose Vilar EGPGC Exercito Guerrilheiro do Povo Galego Ceive talde armatuko kideen omenaldi bihurtzea leporatu dio.

Manuel Chao defentsa abokatuak ukatu egin du hori. Galizia Borrokalari Eguna 1991. urtetik ospatzen dela nabarmendu du, eta hiru hamarkadako epean ez dela inolako debekurik edo isunik ezarri «eremu publikoan» eta «administrazioaren baimenarekin» egin ziren ekitaldi horien kontra.

Ukatu egin du, gainera, egun horretan Lola Castro eta Xose Vilar EGPGCko kide ohiak omentzen direla berariaz —1990eko urriaren 11n hil ziren biak, narkotrafikatzaileen ondasunen kontrako eraso batean lehergailu batek eztanda egin zienean; egun horretan ospatzen da Galizia Borrokalari Eguna—. Aldiz, Galiziako independentismoak esanguratsutzat jotzen dituen beste hainbat militante ere omentzen direla nabarmendu du, eta izaera «memoristikoa» duela. Gainera, EGPGC 1991n «desagertu» zela argitu du. Defentsaren esanetan, fiskaltzak ez du frogatu auzipetuek «terrorismoa» goratzen duen esanik edo ekintzarik egin zutenik, eta ez da halakorik ageri Guardia Zibilaren txostenetan ere.

Fiskaltzaren kontakizuna Resistencia Gelaga talde terrorista existitzen dela esateko bideratuta dagoela salatu du abokatuak, eta ukatu egin du talde hori badela. «Causa Galiza Resistencia Galegari babesa emateko erakundea bada, nola liteke haren kide bat bera ere zigortuta ez egotea Resistencia Galegako kide izateagatik?». Defentsak argudiatu du, erakunde bati talde kriminal izaera egozteko, erakunde horrek «helburu kriminal bat» izan behar duela, eta ez dela hori Ceivarren eta Causa Galizaren kasua. Biek, eratu zirenetik, «legezko jardun publikoa» garatu dutela nabarmendu du.

Halaber, defentsak baztertu egin du bi elkarteek «egitura opakua» dutela, Guardia Zibilak bere txostenetan dioenaren kontra. Adierazi duenez, horren isla da Guardia Zibilak elkarteen kontra egiteko aurkeztu dituen dokumentuak elkarteek publikoki zabaldu dituztenetan oinarritu direla.


Summary: Agerraldi bat izan da Baionako espetxean, eta hamar langile kutsatu dira. Presoen artean ez da positiborik antzeman agerraldi honetan.

Osasunaren Eskualdeko Agentziaren arabera, gutxienez hamar langile kutsatu dira Baionako espetxean koronabirusarekin. Zehaztu duenez, ez da presoen artean inor kutsatu agerraldi honetan. SNP eta FO sindikatuek espetxeko egoera salatu dute. Zehaztu dute gaixo agiria hartzen duten langileak ez dituztela ordezkatzen, eta horrek lanean jarraitzen duten langileen egunerokoa zailtzen duela.

"Egunero falta dira positibo eman duten edo positiboren batekin harreman zuzena izan duten langileak. Zenbat denbora jarraitu ahal izango dugu horrela?", galdetzen dute sindikatuek, agerraldiaren berri izan ondoren bidali duten oharrean.

Aurreko astean, lau

Iragan astean lau langile kutsatu zirela salatu zuen Espetxe Zaindarien Sindikatuko bozeramaile Olivier Bittek: «Lau langile kutsatu dira; eta hainbat lankide bakartuak ditugu. Ulertezina da, aleatorioa da guztiz: denak izan gara kontaktuan, baina ez gaituzte denak bakartu». Hainbat langileri egin zizkieten orduan PCR probak.

Orduko horretan Bittek salatu zuenez, «saihetsezina da» presoak ere kutsatzea. Kartzelara iristen diren presoek aste bateko itxialdia egin behar dute, baina ez zuen ordura arte preso bakar batek ere PCR proba egin. Bakartua izateak eguneko aire hartzea egiteko arazoak sortzen ditu. Bitte: «Hamaika preso itxialdian dira oraingoz, eta bakarrik egin behar dute dena. Arazoa da airea hartzeko hiru ordutegi soilik badirela egunean zehar. Batzuk atera gabe egoten dira bi edo hiru egunez».

Presondegiko egoera sanitarioaren kudeaketarekin «haserre» agertu zen Espetxe Zaindarien Sindikatuko kidea. «Baionako kartzelan gauden guztiok kontaktuan gara, etengabe. Gainera, kanpoko parte hartzaileak etortzen dira. Kudeaketa ez badute aldatzen, denak kutsatuko gara», deitoratu zuen.


Summary: Etxeratze agindua emanen dute Ipar Euskal Herrian. Jean Castex Frantziako lehen ministroak iragarri du neurria. Ezingo da etxetik irten 21:00etatik 06:00etara. Pirinio Atlantikoetako prefeturak erran du ostatuak itxiko dituztela gutxienez hiru astez.

Ipar Euskal Herrian etxeratze agindua emanen dutela iragarri du Jean Castex Frantziako lehen ministroak gaur arratsaldean. 21:00etatik 06:00etara iraunen du, eta ostiral gauerditik aitzina ezarriko da. Tarte horretan, herritar guziek etxean egon beharko dute, eta komertzio guziak itxiak izanen dira. Karrikara atera ahal izateko, ziurtagiri bat beharko da. Ipar Euskal Herriari ez ezik, Frantziako hainbat departamenduri ere eraginen die neurriak.

Pirinio Altantikoetako prefeturak Berriari jakinarazi dionez, hiru aste iraunen du hasieran neurriak, eta ministroak iragarritakoak baino neurri gogogorragoak hartuko ditu Eric Spitz prefetak: ostatuak egun osoan itxiak egonen dira hiru astez; unibertsitateek, eta ikasleak hartzen dituzten beste egiturek erdira apaldu beharko dute haien harrera gaitasuna; kirol gertakarietan, 5.000 pertsonatik milara apalduko du gehienezko kopurua.

Beste egitura andana ere itxia egon beharko da hiru astez: joko gelak, kasinoak, erakusketa gelak, kirol gelak... Hala ere, ikastetxeei, kirolari profesionalei, eta interes orokorreko ekitaldie -odol emaiteak, txerto kanpainak, janari banaketak- harrera egiten ahalko diete. Ondoko orduetan eginen dituzte ofizial neurri guzi horiek.

«Denbora gutxi dugu»

Larri mintzatu da Frantziako lehen ministroa: «Bigarren olatua hor da; egoera larria da». Osasun larrialdia ezarri zuten joan den astean, baina azken egunetan egoera «okertu» dela erran du. Herritarrei babes neurriak errespetatzeko eskatu die, «erantzukizun eta elkartasun kolektiboa» aipaturik. «Ukituak ez garen bitartean ukiezinak garela uste dugu. Alta, denak ukitzen ditu, gazte ala ez hain gazte, hirian eta kanpoaldean. Maila ezberdinean ukitzen gaitu, baina denak ukitzen gaitu».

Abisua ere eman du, epidemia gainditu ezean neurri «zorrotzagoak» hartu beharko dituztela erranez. «Oraindik denbora badugu, baina denbora gutxi gelditzen zaigu».


Summary: Keldermanek maglia arrosa kendu dio Almeidari. Jai Hindleyk irabazi du hemezortzigarren etapa, Stelvio mendate handiaren eguna. Pello Bilbao hirugarren izan da, eta sailkapen nagusian laugarren jarri da.

Wilco Keldermanek (Sunweb) maglia arrosa kendu dio Joao Almeidari (DQT). Herbehereetarra da Italiako Giroko lider berria. Hemezortzigarren etapa Jai Hindleyk (Sunweb) australiarrak irabazi du. 207 kilometroko ibilbidea izan du, eta tartean, Stelvio mendate handia.

Gain mitikoak birrindu du lehendik ere hautsita zetorren lasterketa. Faboritoen tropelean, Rohan Dennisek (Ineos) sekulako astindua eman dio erritmoari, eta ihesean zihoazen hamabost txirrindulariak harrapatuz joan da. Ben O'Connor (NTT) izan da harrapatu duen azkena Dennisen martxa biziak. Ordurako, beste hiru txirrindularirekin zihoan buruan australiarra: Hindley, Tao Geoghegan Hart (Ineos) eta Wilco Kelderman. Atzean geratua zen Almeida liderra. Baita Pello Bilbao ere (Bahrain).

Stelvion gora, Kelderman geratu da atzean, eta atzerago zihoazen Bilbao eta Fuglsang (Astana). Mendate handian, lasterketa buruan zihoan hirukotea izan da aurrena igaro dena. Atzetik Kelderman zuten, 49 segundora, eta atzerago, Bilbao eta Fuglsang, 1.38ra; Almeida liderrak 3.37 galdu ditu Stelvion.

Maldan behera, etapa amaierako Laghi di Cancano gainaren azpiraino heldu dira. Lehen mailako mendatean gora, Dennisek amore eman du, lan itzela egin eta gero. Atzetik, Bilbaok eta Fuglsangek harrapatu egin dute Kelderman, eta berehala utzi dute atzean, gainera. Bederatzi kilometro falta ziren etapa amaitzeko. Handik hiru kilometrora, Bilbaok esan dio agur iheskideari, eta bakarrik joan da Hindley eta Geoghegan Harten bila. Ez du asmo hori gauzatzerik izan, eta hirugarren egin du azkenean. Aurreko bien arteko esprintean, Hindley izan da azkarrena.

Biharko etapa izango da lasterketako luzeena: 251 kilometro izango dituzte Morbegno eta Asti artean. Etala laua da.

18. etapa

1. Jai Hindley (SUN) 6h03'03'' 2. Tao Geoghegan Hart IGD d.b 3. Pello Bilbao (BAH) 46ra 4. Jakob Fuglsang (AST) 1.25era 5. Wilco Kelderman (SUN) 2.18era 6. Patrick Konrad (BOH) 4.04ra 7. Joao Almeida (DQT) 4.51ra 8. Vincenzo Nibali (TFS) d.b. 9. Hermann Pernsteiner (TBM) d.b. 10. Fausto Masnada (DQT) 4.55era

Sailkapen nagusia

1. Wilco Kelderman (Sunweb) 77.46.56 2. Jai Hindley (Sunweb) 12ra 3. Tao Geoghegan Hart 15era 4. Pello Bilbao (Bahrain) 1.19ra 5. Joao Almeida (DQT) 2.16ra 6. Jakob Fuglsang (Astana) 3.59ra 7. Patrick Konrad (Bora) 5.40ra 8. Vincenzo Nibali (Trek) 5.47ra 9. Fausto Masnada (Deceunninck) 6.46ra 10. Rafael Majka (Bora) 7.28ra

Dan Martin nagusi Espainiako Vueltan

Espainiako Vueltan, Dan Martinek (Israel) irabazi du hirugarren etapa, Laguna Negra Lehen Mailako mendatean amaitutakoa. Esprintean hartu die aurrea Primoz Roglici (Jumbo) eta Richard Carapazi (Ineos). Segundo gutxiren buruan ailegatu dira Vueltako txirrindulari nagusiak. Guztiak, Esteban Chaves (Mitchelton) izan ezik: arazo mekanikoak izan ditu azken igoeran, eta minutu pasatxo galdu du helmugan. Sailkapen nagusian, etapako lehen hiru sailkatuak daude aurreneko hiru postuetan: Roglic da lehena; Martin bigarren, bost segundora; eta Carapaz hirugarren, hamahiru segundora. Bihar laugarren etapa jokatuko dute, Garray eta Ejea de los Caballeros artean (Espainia): 191,7 kilometro. Laua da; beraz, lehen aukera izango dute esprinterrek.


Summary: Europako Parlamentuak Bielorrusiako oposizioari eman dio Sakharov saria. David Sassoli Europako Parlamentuko presidenteak Lukaxenkoren kontrako mugimenduaren «adorea, erresilientzia eta irmotasuna» goraipatu ditu.

Europako Parlamentuak Bielorrusiako oposizio mugimenduari eman dio kontzientzia askatasunaren Sakharov saria. Alexander Lukaxenkoren gobernuaren kontrako protestak «pentsamendu eta adierazpen askatasuna» mamitzen duela adierazi du David Sassoli europarlamentuko presidenteak, eta gaineratu du Europak «Bielorrusiako herriarekiko duen miresmena» handituz doan aldi berean handiagoa dela Lukaxenkoren «erantzun geroz eta bortitzagoek» pizten dioten «samina» ere. Europako Parlamentuak Bielorrusiako presidenteari esan dio hauteskundeak «galdu» zituela eta «bere herriaren ahotsa entzun» behar duela.

Bielorrusian abuztuaren 11n egin zituzten azken hauteskundeak, eta, ordutik, protesta jendetsu ugari izan dira Lukaxenkoren gobernuaren aurka, bozen emaitzak iruzurra direla salatzeko —datu ofizialen arabera, botoen %80 lortu zituen Lukaxenkok—. Sassolik goraipatu egin ditu oposizioaren «adorea, erresilientzia eta irmotasuna».

Hauteskundeak izan eta bederatzi egunera, mugimendua ordezkatzeko Koordinazio Kontseilua bultzatu zuen Svetlana Tikhanovskaia buruzagi politikoak. Elkarte horretako kide dira Maria Kolesnikova musikaria, Sergei Tikhanovski blogaria, Alex Bialiatski giza eskubideen aldeko ekintzailea eta 2010eko bozetan oposizioko presidentegai izan zen Nikolai Statkevitx ere.

Bielorrusiako oposizioa saritzeko proposamena Europako Parlamentuko hiru talderena izan da: popularrena, sozialdemokratena eta liberalena. Proposamena babestu dute kontserbadoreek eta erreformistek.

Saria jasotzeko hautagai finalisten artean ziren, batetik, Berta Caceres Honduraseko ekintzaile ekologista —2016an erail zuten— eta herrialde berean meatzaritza enpresa baten kontrako protestengatik espetxeratuak izan ziren Guapinol elkarteko ekintzaileak, eta, bestetik, Irakeko Mosul hiriko artzapezpikua.


Summary: Asisko Urmenetak eta Joseba Larratxek 'Basolatik berri onik ez’ komikia aurkeztu dute. 'Xabiroi' aldizkarian atalka emandako komikia liburu batean bildu dute Urmenetak eta Larratxek. Mundu fantastiko batean bildu dituzte Orbaitzetako ola eta bertako XVII. mendeko biztanleak.

Kondairak dio Basolatik ez dela berri onik heltzen. Kondairari izkin egin, eta Basolako arma olari (Orbaizeta, Nafarroa) fantasiazko unibertso propio bat eman diote Asisko Urmeneta eta Joseba Larratxe komikigileek. Lau urte dira arma ola abiapuntu hartuta Xabiroi aldizkarirako komikiak sortzen hasi zirela. Orain, Xabiroi-n argitaratutakoak liburu bilduma batean eman dituzte. Dani Fano aldizkariko zuzendaria izan da proiektuko editorea, eta Ikastolen Elkarteak argitaratu du lana. Bi egileek batera ondutako lehen lana da. Urmenetak egin du gidoia, eta Larratxek marrazkiak.

«Munduan erakusteko moduko lana da». Hitz horiekin deskribatu du egindakoa Urmenetak. «Ametsetako proiektua, nire lana zergatik egiten dudan oroitarazi didana. 15 urte nituela hau egingo nuela erran izan balidate, ez nukeen sinistuko», Larratxek. «Oso-oso-oso zoriontsu egin nauen proiektua», Fanok. Bat egin dute ideia batean: «Prozesu oso aberasgarria izan da». Hitz politak baizik ez dituzte egilek egindako lanaren inguruan. Baita proiektua bultzatu duen Ikastolen Elkartearekiko ere, komikigintza bultzatzeko egiten duten ahaleginagatik.

Fanok hasi zuen bidea. Xabiroi aldizkarirako komiki bat egiteko enkargua egin zien Urmenetari eta Larratxeri. Abiapuntua ere jarri zien: Orbaizetako arma olan kokatua egotea. «Txikitatik joan izan naiz oporretan Aezkoako ibarrera, eta iruditzen zitzaidan ola leku aproposa zela zerbait sortzeko», kontatu du Fanok. Hortik aitzinerako dena libre zuten. «Danik proposatu zigun oraingo hondakinetatik abiatu eta historian gertatu dena asmatzea. Pribilegio bat izan da nahi duguna kontatzea», nabarmendu du Urmenetak.

XVII. mendean kokatu dute, eta fantasiazko mundu bat eman diote arma olari. Kolore ilunak dira nagusi, eta, pertsonez gain, bertzelako izaki fantastikoak ere gehitu dizkiote istorioari: Orkaitzak. Hasiera eta bukaera ditu kapitulu bakoitzak, eta berezitasun bat ere badute guztiek: denetan hiltzen da pertsonaiaren bat. Atal bakoitzean olako lanbide baten inguruko historia kontatu dute, eta pertsonaiak kapituluetan elkarrekin gurutzatuz doaz.

Komiki bilduman fantasiazko mundu bat sortu dute, baina dokumentazio lan sakona egin dute horretarako. «Orbaizetan izan gara lekua ezagutzen, Legazpiko Mirandaolan ola batean nola lan egiten duten ikusten, bertako historiari buruz irakurri dugu. Finean, iturri askotatik edan dugu gero fantasiazko mundu hori sortzeko», azaldu du Urmenetak.

Lan egiteko manera ere partikularra izan dute. Urmeneta arduratu da planteamendu orokorra egiteaz eta pertsonaien ingurumaria idazteaz. Urmenetaren testuak abiapuntu hartuta sortu ditu pertsonaiak Larratxek. Behin pertsonaiaren zirriborroa eginda eta Urmenetari bidalita, elkarrekin eztabaidatu dituzte garapenaren nondik norakoak. Fanoren laguntza ere izan dute tartean, eta hirurek «elkarlanean» egindako lana dela nabarmendu dute.

Bertzearen lanaren inguruan hitz onak bertzerik ez dute egileek: «Miresten dut Josebaren lana. Nik deskubritu ditut pertsonaiak, bai, baina berak eman die ezinezko anatomia hori. Erabat asmatu du horretan», kontatu du Urmenetak. Marrazkilariak harturiko erabaki artistikoak goraipatu ditu: «Kolore aldetik, apustu aparta egin du. Alde batetik, gorria, kolore belikoak gisa hautatuz, eta bertzetik, bertako koloreak ere sartuz». Emaitza «XVII. mendeko atmosfera» da.

Larratxek berak ere nabarmendu du bilduma osatzekoa prozesu oso gustagarria izan dela. Urmenetarentzat hitz onak bertzerik ez du: «Proposatzen zidanean, beti argi ikusten nuen zein zen egin beharreko lana. Oso komikigile ona da bera, eta alferrikako lan gutxi egin behar izan dut», nabarmendu du. Gainera, lana atalka egitearen onurak ere aipatu ditu: «Xabiroi-n argitaratzeak aukera eman digu atalak banaka egin eta dena soseguz prestatzeko» .

Mundu propioaren bila Komikia ontzeko lanean, oztopoak ere aurkitu dituzte bidean: «Dena sortuta dago, eta batzuetan erreferentzia kultural denen kontra egindako borroka ere izan da. Mundu propio bat sortzean, zaila da bertzelako erreferentziek eragin gehiegi ez izatea», azaldu du Urmenetak.

Denera lau urteko prozesua izan da. Eta, egindakoa eginda, «gogobeteta» eta «harro» daude orain sortzaileak. «Ez dakit niri dagokidan hau erratea, baina harro nago egindakoaz. Tarteka badagokigu hori ere erratea», nabarmendu du Larretxek. Halaber, ez dute baztertu unibertso horrek jarraipena izatea: «Orkaitzak aipatu ditugu liburuan, eta ez dugu horien inguruko inolako azalpenik eman. Hurrengo baterako aukera izan daiteke».


Summary: Hego Euskal Herrian oraingoz ez dute etxeratze agindua ezarriko. Lurraldeen Arteko Osasun Kontseiluaren bileran, autonomia erkidego gehienak agertu dira neurri hori Espainiaren menpeko lurralde guztietan aplikatzearen alde

Espainiako Osasun ministro Salvador Illak azaldu duenez, Lurraldeen Arteko Osasun Kontseiluaren bileran adostasun handia egon da Espainiaren menpeko lurralde guztietan ekiinbide komunerako esparru bat ezartzeko komenigarritasunaren inguruan. Onartutako dokumentuan, autonomia erkidego guztietarako esparru bat ezartzen da, lau alerta maila, arriskua baloratzeko zenbait irizpide, eta maila bakoitzean har litezkeen neurrien zerrenda ere. Euskal Autonomia Erkidegoa ez da plan bateratu horrekin ados agertu eta abstenitu egin da, Madrileko Erkidegoak egin bezala.

Etxeratze agindua ezartzeko egokitasunaren inguruan ere adostasun handia egon da, Illak esan duenez, baina neurria ez dute berehalakoan hartuko, lehenago horren inguruko lege segurtasuna bermatu nahi dutelako eta zehatz-mehatz jakin zein den horrelako neurri batek beharko lukeen legezko euskarria. Espainiako Gobernuaren ustez, etxeratze agindua ezartzeko ezinbestekoa da alarma egoera indarrean egotea, baina autonomia erkidego batzuk ez daude prest horretarako.

"Egoera kezkagarria da", esan du Illak, "eta oso aste gogorrak datoz. Bigarren olatua ez da mehatxua, errealitatea baizik. Adi egon behar dugu".


Summary: Tabernek iluntzeko bederatzietan itxi beharko dute intzidentzia tasa handia duten herrietan. Bi neurri berri jarriko dira bihar indarrean Araban, Bizkaian eta Gipuzkoan. Batek intzidentzia tasa handiko herriei eragingo die; besteak, gainontzeko guztiei. Semaforo gorria piztua duten herrietan ezingo da talde kirolik egin, eta are gehiago mugatuko dira denden eta parkeen ordutegiak.

Araban, Bizkaian eta Gipuzkoan indarrean jarriko diren neurri berriak aurkeztu ditu Gotzone Sagardui Eusko Jaurlaritzako Osasun sailburuak. Horiek 5.000 herritar baino gehiago izan eta 100.000 biztanleko 500 kasu baino gehiago dituzten herriei eragingo die. Hau da, Gipuzkoako hogei herriri eta Bizkaiko bosti. Hala, EAEko aldizkari ofizialean bi agindu argitaratuko dira, eta bihar bertan sartuko dira indarrean. Agindu batek semaforo gorria piztua duten herriei eragingo die, eta besteak, gainerakoei.

5.000 herritar baino gehiago eta 500eko intzidentzia tasa dute herrietan, besteak beste, talde kirolak egitea debekatu du Jaurlaritzak, eremu irekian edo itxian izan. Hau da, kirola bakarka bakarrik egin ahal izango da. Horrez gain, haur parkeak, parke publikoak eta terrazak itxita egongo dira 21:00etatik 08:00etara. Merkataritza establezimenduen kasuan, 21:00etan itxi beharko dituzte ateak, elikadura establezimenduen, farmazien eta gasolindegien kasuan izan ezik. Horiek, ordea, ezingo dute alkoholik saldu ordu horretatik aurrera.

Ostalaritzarako ere merkataritzako establezimenduei jarritako ordutegi bera ezarri dute. Tabernek eta jatetxeek itxiera ordutegia 21:00 arte aurreratu beharko dute, eta ezingo dira 06:00 arte ireki. Gainera, orain arte bezala, eserita eta mahai batean kontsumitu beharko da, inolaz ere ez barran.

Hainbat gomendio ere eman ditu Osasun sailburuak. Besteak beste, irteerak mugatzea —beharrezko kasuetan izan ezik—, egin beharreko topaketak atzeratzea, eta elkarrekin bizi direnekin bakarrik elkartzea. Hala, sei lagun baino gehiago ez biltzea gomendio bat izango da, ez agindua, EAEko Auzitegi Nagusiak emaniko ebazpenaren ostean.

Ondorengoak dira neurri horiek eragingo dieten herriak: Abadiño, Durango, Elorrio, Ermua eta Lekeitio (Bizkaia); eta Andoain, Astigarraga, Azkoitia, Azpeitia, Beasain, Deba, Eibar, Elgoibar, Hernani, Lazkao, Legazpi, Lezo, Oñati, Ordizia, Pasaia, Tolosa, Urnieta, Urretxu, Zumaia eta Zumarraga (Gipuzkoa).

Gainerako herrietan, ostalaritzako establezimenduek 00:00etan itxi beharko dute, eta elkarte gastronomikoetan eta txokoetan ezingo da inongo jarduerarik egin. Gainerako neurriak Jaurlaritzak aurretik jakinarazitakoak izango dira. Hori bai, herri horietan ere topaketak sei lagunetara mugatzea gomendatzen dute.


Summary: Realak mendean hartu du Rijeka, neurketaren hondarrean egindako gol bati esker. Txuri-urdinek irabaziz hasi dute Europa liga. Donostiarrek baloia gehiagotan eduki dute partida osoan, baina azken unera arte kamuts aritu dira atearen aurrean.

Rijekaren sarean harrapatuta geratzekoa zenean, kroaziarren amaraunetik ihes egitea lortu du Realak. Europa ligako multzokako fasea irabaziz hasi dute txuri-urdinek, Jon Bautistak luzapenean egindako gol bati esker. Etxekoen lakioan lotuta geratzear zirela, Jon Bautista errenteriarrak ondo baliatu du bere aukera, huts eta batekoa egin eta hiru puntuak Donostiara eramateko. Ordura arte, ordea, larri aritu dira Imanol Alguacilenak, baloia gehiagotan eduki arren, ezin izan baitute golik sartu.

Ekin, gogotsu ekin diote neurketari Imanolen jokalariek. Baita prestatzaileak ere; ahalik eta talderik indartsuena zelairatu du oriotarrak. Hiru urte ziren Reala Europa ligan aritzen ez zela, eta lehen partida irabazteak zuen garrantziaz jakitun, erasora egin dute hasiera-hasieratik. Estreinako minutuetan sarri sartu dira Rijekaren areara. Seigarren minutuan izan dute lehen aukera donostiarrek; korner batean, buruz errematatu du Mikel Merinok, baina saiakera hutsala izan da. Hurrengo minutuetan zelaian agintzen segitu du Realak, baina pixkanaka jokoa zelaian zehar barreiatu da. Rijekak kontraerasora soilik desoreka zezakeen Reala, eta hartara jokatu du. Izan du aurretik jartzeko aukerarik, baina Alex Remirok erantzun ona eman die etxekoen jaurtiketei.

Realak, berriz, baloia gehiagotan eduki arren —%64koa izan du lehendabiziko zatian— argitasun falta izan du atearen aurrean, eta horixe izan da txuri-urdinen lasta. Futbolean alferrikakoa baita aurkariaren area inguruan aritzea, baloia atera bideratzen ez bada.

Robin Le Normandek izan du bisitariak aurretik jartzeko aukera, baina 25. minutuan buruz egindako errematea langara joan da. Hortik aurrera, gipuzkoarren saialdiak Cristian Portuk eskuin hegaletik piztutako txinparten mende egon dira.

Rijekak ere gertu izan du gola lehen zatiaren hondarrean. Realeko atzeko lerroaren huts baten ondorioz ezlekuan geratu da baloia, eta Remirok irten behar izan du hura urruntzera. Gisa horretara, hutsean joan dira jokalariak aldageletara.

Rijeka, eroso; Reala, astun Bigarren zatian itzaltzera egin du partidak. Reala etxekoen erritmo berean jokatzen hasi da, eta horrek kaltea besterik ez dio egin. Egoera horretan eroso egon da Rijeka. Kroaziarren amaraunean harrapatuta geratu dira txuri-urdinak, eta hortik ihes egitea kosta egin zaie hurrengo minutuetan. Atzean sartu dira etxekoak, baina ez dute estutasun handirik igaro. Aldiz, Realak zirrikituren bat aurkitu nahian iragan ditu minutu ugari, baina alferrik. Portuk izan du atsedenalditik igaro osteko aukerarik argiena. Espainiarrak eskuin hegaletik egindako jokaldia batean lortu du area barrura sartzea, baina haren jaurtiketa gurutzatua gutxigatik kanpora joan da. Gurutze bidea hasia zen txuri-urdinentzat.

Izan ere, norgehiagokak aurrera eginagatik geroz eta eskasago aritu da Reala. Dema lokartzeko xedez ari zen Rijeka; 60. minutua bete denerako ontzat emana zuen berdinketa, eta ahalik eta gutxien jokatzea izan du helburu. Presarik gabe etxekoak, eta antsia ukituarekin bisitariak. Realak bazekien balio txikia izango zuela berdinketa batekin Euskal Herriratzeak. Zelaian nagusi izan eta aurkariak adina sari jasotzeak kamustu egingo zuen Europa ligako estreinaldia.

Horren jakitun, aurrelarien aldeko apustua egin du Imanolek. Prestatzaile oriotarrak Willian Joseri eman dio aukera lehendabizi. Brasildarrak apur bat suspertu du txuri-urdinen jokoa, eta Merinok bizitzera egin du azken minutuetan. Hala, nafarraren oinetatik abiatutako jokaldi batek Mikel Oiartzabalengan izan du helmuga, eta eibartarrak bere zangoetan izan du lehendabiziko gola. Haren jaurtiketa zutoinera joan da, ordea, eta hantxe amaitu da Oiartzabalen partida.

Imanolek hura kendu eta Bautistaren alde egin du. Errenteriakoak ez du hutsik egin. Zelairatu eta bost minutura Merinok lerro artean emandako pase bat ukitu eta sareetara bota du baloia. Partidak berdinketaren traza hartua zuenean lortu du irabazteko gola. Nola edo hala irabaztea zen Realaren xedea. Lortu du, eta hasiera ezin hobea izan du Europa ligan. Nahiz, partidaren joanari erreparatuta, patxada handiagoz garaitzeko arrazoiak izan. Puntuek balio dute, eta zakuratu dituzte. Egina bale.


Summary: Erietxera eraman dute Iñaki Bilbao euskal presoa. AEMk salatu du bere borondatearen kontra elikatzen ari direla

43 egun daramatza gose greban Iñaki Bilbao euskal presoak, eta atzo erietxera eraman zuten AEM Amnistiaren Aldeko eta Errepresioaren Aurkako Mugimenduak jakitera eman duenez. «Derrigorrez elikatua» izaten ari dela salatu dute, eta «sasi txakurren» zaintzapean dagoela.

«43 egun gose greban egotea gorputzarentzat zigor gutxi balitz, psikologikoki modu zakarrean torturatzen jarraitzen du estatu espainolak», deitoratu du AEMk. «Dintasuna tinko mantentzen duen gudari eredugarriaren» aldeko mobilizazioka iragarri ditu, eta horietan parte hartzera deitu du.


Summary: Lander Garrok irabazi du nobelak idazten laguntzeko Agustin Zubikarai saria. Euskal Herriko giro nahasitik ihesi Bartzelonara doan Xabi Ugarte pertsonaiaren nondik norakoak ditu ardatz proiektuak, eta 'Faith' du behin-behineko izenburua.

Eskarmentuko idazlea da Lander Garro. Orain galdera berriak ditut (Txalaparta) ipuin bilduma izan zen bere lehen publikazioa, 2004an, eta beste bi eleberri ere baditu kalean, geroztik: Kontrarioa (2010, Susa) eta Gerra txikia (2014, Susa). Gidoigile ere aritua da Sautrela telebista saioan, eta bera da egunotan zenbait zinema aretotan ikus daitekeen intsumisioari buruzko 2 urte 4 hilabete dokumentalaren zuzendaria ere. Agustin Zubikarai saria ere jaso du orain, bere hurrengo nobela idatzi ahal izateko. Ondarroako Udalak eta Elkar argitaletxeak antolatzen dute sariketa, eta 6.000 euroko laguntza eskaintzen die sortzaileei, urtebeteko epean lana amaitzeko baldintzapean.

Faith du behin-behineko izenburua proiektuak, eta Xabi Ugarte izeneko pertsonaiaren nondik norakoak ditu ardatz. Idazlearen alter ego-a da protagonista, Elkar argitaletxeak bidalitako oharraren arabera, eta hark Bartzelonan pasatzen duen aldia kontatzen du eleberriak. Argazkilaritza ikastera joan da bertara, Euskal Herriko giro nahasitik eta Poliziaren jazarpenetik urrundu nahian. Oharraren arabera, idazkera «fresko eta sinesgarria» du lanak, eta «eguneroko bizitzaren taupadak idatziz jasotzeko abilezia», «gai jasoen eta xeheen arteko konbinazio egokia», eta «testuaren erritmoa» nabarmendu dizkiote eleberri asmoari.

Sari banaketa, Ondarroan

Guztira, 29 lan aurkeztu dira sariketara, eta horien artean Garroren proposamena aukeratu du Leire Bilbaok, Xabier Mendigurenek eta Ana Urkizak osaturiko epaimahaiak. Urriaren 30ean egingo dute sari banaketa, Ondarroako Kofradia Zaharrean, Literatur Amuak izeneko jardunaldien barruan.


Summary: Ekonomiaren errebotea %15,2koa izan da hirugarren hiruhilekoan. Arabako, Bizkaiko eta Gipuzkoako barne produktu gordina nabarmen hazi da udan bigarren hiruhilekoarenaren aldean. 2019arekin alderatuta, BPGak %7,7 egin du atzera. «Datu onak» dira, Pedro Azpiazuren ustez.

Uztailetik irailera artean jarduera ekonomikoa zenbateraino suspertu den erakusten dute gaur Eustat estatistika erakundeak aurreratutako datuek. Errebotea izan da, eta ez txikia, BPG barne produktu gordina aurreko hiru hilabeteetan baino %15,2 gehiago hazi baita Araban, Bizkaian eta Gipuzkoan. Datu positiboa lehen hiruhilekoko -%4,7ko jaitsieraren eta bigarreneko -%16,4ko amiltzearen ondoren etorri da, eta, espero zitekeen alderaketa eginez gero, itxialdia ia erabatekoa izan zen apiriletik ekainerako hilabeteekin.

Baina zenbaki gorriek hor jarraitzen dute. Urtearteko datuetan, 2019ari begira, oraindik ere atzeraldi sakonean dago ekonomia: iazko hirugarren hiruhilekoan baino %7,7 uzkurragoa da hiru lurraldeetako BPGa. Iazko urtearekin alderatuta, 2020ko hiruhileko guztiak joan dira gorrian. Lehen hiruhilekoko BPGa 2019ko epe berekoa baino %3,2 txikiagoa izan zen, pandemiak martxoaren erdia hartu zuelako. Bigarren hiruhilekoan, konfinamendurik gogorreneko hilabeteetan, ekonomia %19,5 uzkurtu zen 2019ko kopuruen aldean. Eta hirugarreneko -%7,7ak erakusten du oraindik urrun daudela krisi aurreko zenbakiak.

Enplegua

Eustaten aurrerapenaren arabera, aurreko hiruhilekotik, enpleguak %13,3ko hazkundea izan du hirugarren hiruhileko honetan, baina 2019ko epe beretik %6,5 jaitsi da enplegua, lanaldi osokoak diren lanpostuetan. Hala ere, Eustatek azaldu du Kontuen Europako Sistemak lanpostuen definiziotik kanpo uzten dituela aldi baterako erregulazioan dauden langileak.

«Datu onak»

Pedro Azpiazu Eusko Jaurlaritzako Ekonomia sailburuaren iritziz, hazkundearen «datuak onak dira», aurrez iragarritakoak baino hobeak, baina, haren ustez, «pandemia kontrolatzea izango da egiaz gakoa». Jaurlaritzak irailean egindako aurreikuspenetan, uztailetik irailera urtearteko BPGa %11,9 jaitsiko zela iragarri zuen, eta jaitsiera hori lau puntu txikiagoa izan da (-%7,7). Hala ere, Azpiazuk adierazi du kopuru horiek aurrerapena direla, eta abendura arte itxaron beharko dela behin betiko datuak zeintzuk diren ikusteko.

Enpleguan ere, Eustatek emandako datuak Jaurlaritzak aurreikusi baino hobeak izan dira, eta «jarduerarako itzulera nabarmena adierazten dute». 2019ko hirugarren hiruhilekoarekin alderatuta enplegua %9,2 jaitsiko zela uste zuen Jaurlaritzak, eta murrizketa %6,5 izan da.

Datu positiboak azpimarratzeaz gain, Azpiazuren sailak zuhurtasun mezua ere eman du: «Orain, zalantza bat dago, bizi dugun kutsatzeen olatu berriak eta martxan jartzen diren mugaketek laugarren hiruhilekoan eraginik izango duten ala ez». Irailean egindako iragarpenean, Jaurlaritzak aurreratu zuen uste zuela ekonomiak %10,1eko jaitsierarekin itxiko duela 2020a.

Iraileko termometroa

Pedro Azpiazuren sailak gaur plazaratu du, hain zuzen, Euskal Ekonomiaren Termometroaren iraileko zenbakia. Ehun aldagaitik gora kontuan hartzen dituen adierazleak dio atzeraldian jarraitzen duela ekonomiak Araban, Bizkaian eta Gipuzkoan. Bost hilabetez jarraian gora eginagatik ere 150eko eskala batean 41,6an dago termometroa, hazkundea adierazten duen 50etik azpira.

Termometroaren arabera, industriak susperraldirako urrats txikiak egiten jarraitzen du, eta sektorean bizi den giroa nabarmen hobetu da. Zerbitzuen multzoak ere irudi ona eman duela dio, baina joera horretatik kanpo utzi du turismoaren sektorea, hoteletan igarotako gauak eta aireportuetako bidaiari mugimenduak «oso txikiak» izan direlako. Enpleguan, berriz, jaitsiera moteldu egin da.


Summary: Biden eta Trump pandemiaz eta migrazioaz aritu dira azken eztabaidan. Bigarren eztabaida saioak ez du zerikusirik izan aurrekoarekin. Trumpek adierazi du COVID-19aren aurkako txertoa «iristear» dela, eta Bidenek migrazio politikak aldatzeko konpromisoa hartu du.

Joe Bidenek eta Donald Trumpek benetako eztabaida saio bat egin dute bart, AEB Ameriketako Estatu Batuetako presidentea aukeratzeko hauteskundeak egin baino hamabi egun lehenago, aurreko saioko ikuskizuna alde batera utzita. Hautagai demokratak estu hartu du presidentea, leporatu dio koronabirusaren krisia oker kudeatu duela, eta sendo erantzun dio hark ustelkeria egotzi dionean. Trump ohi baino neurritsuago aritu da, eta zalapartarik gabe defendatu du bere burua.

Eztabaida askoz ere bareagoa izan da, eta ez hautagaien borondatez soilik. Aurrekoa hain izan zen zakarra, arauak aldatu baitzituzten hurrengorako: gaikako txandetan, hautagai bakoitzak bi minutuko tartea izan du bere azalpenetarako, etenik gabe, bestearen mikrofonoa itzali egin baitute. Galde-erantzunetan, ordea, bizitu egin da eztabaida, eta Barack Obamaren presidenteorde ohia aurrekoan baino erosoago aritu da, nahiz eta ez den Trump bezain polemista. Kristen Welker izan da moderatzailea, NBC katearen berriemailea Etxe Zurian.

AEBetako egungo krisiaren erantzukizuna egotzi dio Bidenek Trumpi. Koronabirusaren eraginez, 223.000 pertsona hil dira han. «Gizon honek berak esan zuen hau Pazkorako bukatuko zela, baina negu beltz baterantz goaz orain, eta ez dauka planik», adierazi du. Trumpentzat, Txinak du birusaren gaineko erantzukizuna, eta larritasuna kendu dio: «Kutsatzen direnen %99 osatu egiten dira». Esan du txertoa «prest» dagoela, eta aste gutxiren buruan izango direla erabiltzeko moduan.

ACLU Ameriketako Askatasun Zibilen Batasunak aste honetan bertan esan du oraindik ez dituztela aurkitu mugan euren gurasoengandik bereizi dituzten 545 adingaberen senideak. Bidenek datu hori erabili du eztabaidan, eta esan du Trumpen migrazio politikak «kriminalak» direla. Presidenteak, berriz, defendatu du bere gobernuak «oso ondo» zaindu dituela adingabe horiek.

Welker moderatzaileak Obamaren agintaldiko migrazio politikei buruz galdetu dio Bideni, eta esan dio bera presidenteorde zen garaian ez zutela migrazio erreformarik egin, eta inoiz baino pertsona gehiago deportatu zituztela. «Luze jo zuen gauzak ondo egin arte. Ni presidentea izango naiz, ez presidenteordea», adierazi du hark. Adierazi du gobernuan emango dituen lehen ehun egunetan migrazio politiken inguruko proposamen bat aurkeztuko duela Kongresuan, agiririk gabeko 11 milioi pertsonak «herritartasunerako bide bat» izan dezaten.

Bi hautagaiek ustelkeria egotzi diote elkarri. Trumpek adierazi zuen Bidenek dirua jasotzen duela Txinatik, Errusiatik eta Ukrainatik. Hautagai demokratak gogor erantzun zion: «Zuk duzu dirua Txinan. Nik 22 urtetako errenta aitorpenak eman ditut, eta zuk, bakar bat ere ez. Zer duzu ezkutatzeko?». Izan ere, The New York Times egunkariak duela egun batzuk argitaratu zuen Trumpek banku kontu bat duela Txinan, eta 2013 eta 2015 artean 150.000 euro baino gehiago ordaindu zituela zergetan. Egunkari horrek berak azaldu zuen presidenteak AEBetan 645 euro ordaindu zituela zergetan 2016an eta 2017an.


Summary: Giroko txirrindulariek planto egin, eta etapa murriztu egin da. Txirrindulariak kexu azaldu dira gaurko etaparen luzeerarekin: 258 kilometro Morbengo eta Asti artean. Azkenean 100 kilometro laburragoa izango da, eta 150 kilometro izango ditu.

Giroko txirrindulariek planto egin dute etapako irteeran. Atzo 207 kilometroko etapa izan zuten, eta tartean Stelvio igo behar izan zuten. Bada, gaur, oso eguraldi txarrarekin, 258 kilometroko etapa bat zuten aurrean, aurtengo luzeena, Morbengo eta Asti artean. Gianni Bugno txirrindulari ohia buru duen Nazioarteko Txirrindularien Elkarteak bultzatuta, txirrindulariek Mauro Vegni lasterketako zuzendariarekin hitz egin dute, eta azaldu diote baldintza horietan eta atzoko etaparen ostean ezin zela horren etapa luze bat jokatu, txirrindularien osasuna arriskuan jar zezekeela.

Izan ere, asteartetik etapa guztiak izan dira 200 kilometrotik gorakoak. Eskaria aztertu du Giroaren antolakuntzak, eta onartu du etapa 100 kilometro moztea. Hala, txirrindulariek autobusez egin dituzte lehen kilometroak, adostutako irteera punturaino. Nazioarteko Txirrindularien Elkartea eskertuta azaldu da: "Lehentasuna osasunak izan behar du, are gehiago pandemia egoera honetan. Gaurko etapa murrizteak ez du ikuskizuna gutxituko. Oso eskertuta gaude".

Lider aldaketa izan da Giroan. Wilco Kelderman (Sunweb) atera da gaur elastiko arrosarekin. Bestalde, Giroko antolakuntzak jakinarazi duenez, lasterketa utzi behar izan du Matteo Spreafico (Vini Zabu) txirrindulariak, dopinaren aurkako kontrolean "ezohiko emaitzak" emateagatik. Halaber, Astanako langile batek positibo eman du COVID-19an.


Summary: EH Bilduk babestu egin ditu Jaurlaritzak COVID-19aren aurka hartutako neurriak. Neurri «irmoak» garaiz hartzeko eskatu dio Urkulluri, baita sektore kaltetuenei laguntzak emateko ere.

«Eusko Jaurlaritzak azken egunetan eta azken orduetan hartutako neurriek EH Bilduren babesa dute, babes osoa». Argi mintzatu da Maddalen Iriarte, koalizio abertzalearen Eusko Legebiltzarreko bozeramailea, COVID-19aren aurka hartu berri dituzten neurri murriztaileez. Halere, Eusko Jaurlaritzari eskatu dio neurriak azkarrago hartzeko: «Orain arte ez da lortu birusaren aurretik joatea». Eusko Legebiltzarrean egindako prentsaurrekoan egin ditu adierazpen horiek.

Iriartek neurri «irmoak» hartzeko eskatu dio Iñigo Urkullu Eusko Jaurlaritzako lehendakariari. Izan ere, Iriarteren iritziz, ezin da ardura guztia herritarren gain utzi: «Zalantzarik gabe oso garrantzitsua da guztiok arduratsuak izatea, baina administrazioaren papera gakoa da».

Eraginkortasuna lortze aldera, aztarnarien sarea indartu beharra azpimarratu du: «Hilabete asko pasatu dira esan genuenetik gutxienez 500 aztarnari behar direla». Gainera, Iriarteren hitzetan, gabeziak zuzenean erlazionatuta daude protokoloarekin, ez duelako bermatzen ahalik eta kontaktu gehien identifikatzea eta horiei probak egitea, ezta positibo direnak bakartzea ere. «Horrek ezin du egun bat gehiago ere horrela jarraitu».

Eusko Jaurlaritzak hartu berri dituen neurrien gisakoak babesten jarraitzeko asmoa ere erakutsi du Iriartek: «EH Bilduk babestu egingo ditu herritarrak zaintzeko eta babesteko neurri guztiak, osasunari lehentasuna emanez, egoerak eskatzen duenaren mailan badaude eta hartu behar direnean hartzen badira».

Baina neurriak hartzearekin batera, sektore kaltetuenei laguntzak eman behar zaizkiela uste du Iriartek, esaterako, ostalaritzari. Gainera, telelanera itzultzeko aukera aztertzeko eskatu du.


Summary: Altuna eta Ezkurdia: «Borondaterik onenarekin jokatu dugu, ez gara erabiliak izan». Ohar bat plazaratu dute Aspeko bi pilotariek. Aitortu dute badakitela Pilotarien Elkartearen aurkezpenak gaizki-ulertuak sortu dituela, baina gehitu dute azaldu zituzten helburuek indarrean jarraitzen dutela: «Pilotarien Elkartea guztion eskubideak borrokatzeko tresna egokiena dela uste dugu».

Pilotarien Elkartea sortu zuten astelehenean Altunak, Ezkurdiak, Olaizola II.ak eta Urrutikoetxeak, «pilota profesionalaren arazoari ahalik eta lasterrena irtenbidea bilatzen saiatzeko». Gainerakoei 48 ordu eman zizkieten bat egiteko, baina greban dauden pilotariek azkar eman zieten ezezkoa; haiek azaro amaierara arte greban daude.

Jokin Altunak eta Joseba Ezkurdiak gaur erantzun diote azken egunetan «euren inguruan sortutako zalapartari». Argi utzi dute hasieratik borondaterik onenarekin jokatu dutela, eta inoiz ez direla erabiliak izan: «Esku pilotaren aferak hartu zuen norabidea ikusita, tartean sartzeko erabakia hartu genuen, gure ekarpenekin, bizitzen ari garen arazoek maila ezezagun batera ihes egin dutelako. Blokeatuta ikusten genituen Baikoren eta ELAren arteko negoziazioak».

Azaldu dute horregatik iruditu zitzaiela egokiena Pilotarien Elkartea sortzea, buruhauste askoren ondoren: «Elkarte honen babespean greban dauden pilotariek dituzten aldarrikapen guztiak bideratzeko aukerarik aproposena zela iruditu zitzaigun». Jasotako kritikei dagokienez, aitortu dute astelehenean argitaratutako oharra ez zutela behar bezala azaldu, eta konturatu direla gaizki ulertuak eragin zituela. «Erantzunak 48 orduko epe laburrera murriztea ere ez zen egokia izan», gehitu dute.

Hala ere, biek esan dute ez zutela inondik inora ere elkartearen buru izateko asmorik —hori izan da jaso duten kritiketako bat—, eta astelehenean ezarritako helburuek indarrean jarraitzen dutela: «Pilotarien Elkartea guztion eskubideengatik borrokatzeko tresnarik egokiena dela uste dugu, denak elkarrekin esku pilotaren etorkizuna lantzeko».

Grebalariak, kritiko

Hasiera-hasieratik elkartearekin «harrituta» azaldu ziren gainontzeko pilotariak, eta kritikatu egin zuten elkartea sortu zutenek hartutako jokabidea. Haien arabera, duela hilabete elkartea eratzeko proposamena egin zieten Olaizola II.ari eta Urrutikoetxeari, eta ezetz esan zieten. Mugimendu hori, gainera, greban dauden hamabost pilotariekin hitz egin gabe egin izana gaitzetsi zuten.

Hala azaldu zuen Ibai Zabalak: «Ez dugu ulertzen, eta egunen batean azaldu beharko digute. Guk nahiko genukeena da, gauzak Whatsapp bidez egin beharrean, elkartu eta gauzak ondo azaltzea. Tolosan argi esan genuen gure helburua elkarte bat sortzea dela. Bide hori jorratu nahi dugu, baina oraindik ez dugu egin, gure enpresan arazo batzuk ditugulako konpontzeko. Uste genuen Aspekoekin batera elkarte hori sortu aurretik etxe barruko arazoak konpondu behar genituela. Ez dugu ulertzen ataka eta egoera estuan gauden momentu honetan horrelako elkarte bat sortzea guk auzitan ditugun arazoak konpontzeko, nola, eta grebalariak kontuan hartu gabe. Ez du ez zentzurik, ezta logikarik ere. Guk jakina sortu nahi dugula elkarte bat, eta horren parte izan, baina gauzak ondo, logikaz eta gardentasunez egiten direnean, eta uste dugu astelehenekoa ez zela egin ez logikaz, ezta gardentasunez ere».


Summary: EAEko herritarren erdiek uste dute kontrol eta bakartze neurri zorrotzagoak hartuko beharko liratekeela. Lehendakaritzak inkesta bat egin du COVID-19ak herritarren artean eragiten dituen iritzia eta jarrerak ikertzeko, eta, horren arabera, Araba, Bizkai eta Gipuzkoako herritarren %30ek nahiko lukete txertoa «ahal bezain laster» jarri

Hau da galdera: «Kontrol eta isolamendu neurri zorrotzagoak hartu beharko lirateke, orain arte bezala jarrai dezakegu edo neurri arinagoak hartu beharko lirateke?». EAEko herritarren %48k erantzun dute neurri zorrotzagoak hartu beharko liratekeela, eta %45ek irizten diote orain arte bezala jarrai daitekeela. Arabako, Bizkaiko eta Gipuzkoako herritarrak, oro har, kezkatuta daude COVID-19aren hedapenarekin: horien %33, oso kezkatuta; eta %54, nahiko kezkatuta. Hori adierazten du Lehendakaritzaren Prospekzio Soziologikoen Kabineteak herritarren artean izurriak eragiten dituen iritziak eta jarrerak ikertzeko egindako inkestak.

Lehendakaritzaren prentsa oharraren arabera, hori ontzeko 1.430 elkarrizketa egin zituzten, telefonoz, joan den urriaren 13aren eta 17aren artean. Elkarrizketatuen adin tarteari dagokionez, %34k 46 eta 64 urte artean dituzte; %28k, 65etik gora; %26k, 30etik 45era; eta %12k, 18tik 29era. Parte hartu dutenen artean, %48 dira gizonezkoak, eta %52 emakumezkoak. Guztien artean %46k dute ordaindutako lan bat.

Zazpi ataletan banatu dute inkesta, eta horietako batek erreferentzia egiten dio birusaren aurkako txerto posibleari. Lehen galdera da ea jarriko luketen, «lortzen denean», osasun agintariek «eraginkor eta segurutzat» hartutako txertoa. Inkestatuen artean %30ek erantzun dute baietz, «ahal bezain laster» jarriko luketela. %47k, aldiz, jarriko lukete, «baina bakarrik beste jende askori jarri ondoren». Atal hauek jaso ditu inkestak.

KEZKA

Pandemiarekin lotutako etorkizunerako kezka nagusia osasuna da (%30), norberarena edo ingurukoena, baina izurriak ekonomian eta enpleguan ekarriko dituen ondorioak ere badira kezka iturri (%29), birusaren bilakaerari eta iraupenari buruzko ziurgabetasuna bezalaxe (%26). Ikerketan parte hartu dutenei galdetu diete gaixotuz gero ea zenbaterainoko larritasuna izango zukeen gaitzak haien osasunean. %37k uste dute ez ziela modu «oso larrian» eragingo, eta %28k, baietz, «nahiko larriki» eragingo ziela. Adin taldearen arabera aldatzen da pertzepzioa: inkestan parte hartu duten 30 eta 45 urte artekoen %52ri iruditzen zaie ez ziela era «oso larrian» eragingo; 46-64 urte dituztenak aintzat hartuta, ehuneko hori %33koa da.

Izurria zer puntutan dagoen galdetuta, bestalde, herritarren %48k erantzun dute «okerrena» iristeke dagoela oraindik.

OSASUN SISTEMAREN ERANTZUNA

Osakidetzaren erantzunari dagokionez, ona izaten ari dela pentsatzen dute ikerketan elkarrizketatutakoek. Espainiako beste erkidegoetako osasun sistemena baino hobea izaten ari da EAEkoaren erantzuna, herritarren %62rentzat. Izurriarekin gaixotutakoei Osakidetzan emandako arretari dagokionez, puntuazioa 7,3koa da, 0tik 10erako eskalan. Puntuazio hori, ordea, apur bat jaisten da, 6,1era, herritarrei galdetzen zaienean zer-nolakoa den osasun agintariek herritarrei emandako informazio eta gomendioen «argitasuna».

ERAKUNDEEN JARDUERA KRISIAREN KUDEAKETAN

Inkestan parte hartu dutenei eskatu diete baloratzeko Eusko Jaurlaritza modu egokian ematen ari ote den pandemiak EAEn duen eraginari buruzko informazioa. 0 puntuazioa litzateke modu oso desegokian ematen ari dela, eta 10, berriz, modu oso egokian ari dela. Herritarrek 6,2ko nota jarri diote. Pandemia kudeatzeko orduan eskumenek, «nagusiki», norenak beharko luketen galdetuta, %75ek erantzun dute «elkarlanean» aritu beharko luketela Espainiako Gobernuak eta autonomia erkidegoetakoek.

PANDEMIAREN AURKAKO NEURRIAK

COVID-19arekin kutsatzeko arriskuarengatik, eta «laneko harremanak alde batera utzita», EAEko herritarren erdiak «lehen baino askoz ere jende gutxiagorekin egoten dira». Urruntze fisikoari dagokionez, %67k «pertsona guztiekin edo ia guztiekin» mantentzen dute —etxe berean bizi direnak ez dira kontuan hartzen— gomendatutako gutxieneko metro eta erdiko distantzia. Adin taldearen arabera, ehunekoa handituz doa. 46-64 urte dituztenen %71k mantentzen dute, eta 65 urtetik gorakoen %82k. Maskararen erabileraz galdetuta, elkarrizketatuen %76k erantzun dute aire zabalean, adibidez, «beti» erabiltzen dutela senide batekin edo lagun batekin elkartzen direnean. Norbera bizi ez den etxean senideekin edo lagunekin elkartzean, ordea, %41ek janzten dute.

Herritarren jokabideaz galdetuta, herritarren %71ri iruditzen zaie EAEko herritar gehienak «gizalegez eta elkartasunez» jokatzen ari direla COVID-19aren kontrako neurriekiko. Ezarritako neurrien artean konfinamendua iruditzen zaie gogorrena, eta %40ri «nahikoa gogorra» egiten zaio maskara derrigorrez erabili behar izatea.

ONDORIOAK EKONOMIAN ETA OHITURETAN

Herritarrei galdetu diete nola eragin dien koronabirusaren krisiak haien egoera ekonomikoari. %61aren egoera «ez da aldatu»; urtebete barruko abagune posibleaz galdetuta, %47k erantzun dute ez dela aldatuko; %26rentzat «orain baino pixka bat okerragoa» izango da.

Pandemiaren ondorioz etorkizunean aldatuko diren ohituren inguruan, %29k uste dute lan egiteko modua «asko» aldatuko dela, eta %27k irizten diote besteekin harremanetan jartzeko modua ere neurri berean aldatuko dela.

TXERTOA

Txertoa jarri nahi ez izateko arrazoien artean, %30ek intentzio hori dute iritzi diotelako txertoa ez dela «segurua» izango, eta %17k txertoaren ikerketak «denbora gehiago» behar duela pentsatzen dutelako.

ZAINTZA LANAK PANDEMIA GARAIAN

Pandemia garaian etxeko lanen eta zaintza lanen banaketan gizon eta emakumeen arteko desberdintasuna handitu ote den galdetu diete inkestan parte hartu dutenei, eta %25ek erantzun dute «handitu» egin dela; %52rentzat, «berdin» mantendu da. Eta, izurriaren aurretiko egoerarekin alderatuta, seme-alaben zaintza eta eguneroko beste jarduera batzuk bateratzea orain zailagoa da %47rentzat.


Summary: Libiako Gobernuak eta parlamentuak su-eten iraunkorra adostu dute Genevan. Sei urtean iraun du bi indarren arteko gerra zibilak. Stephanie Williams negoziazioen bitartekariak adierazi du akordio horrek «etorkizun baketsuagoa» eskainiko diela Libiako seme-alabei.

«Libiako historian arrastoa utziko duen» akordioa sinatu dute Libiako Ekintza Nazionaleko Gobernuak eta Tobrukeko Parlamentuak. Sei urtean herrialdean gerra zibila izan ostean, su-eten iraunkorra sinatu dute Genevan, bost eguneko negoziazioen ondoren. Nazio Batuen Erakundearen Libiari Laguntzeko Misioak bideratu ditu elkarrizketak, eta Stephanie Williams misioko buruak adierazi du bakea ekarriko duela Libiara: «Espero dut akordio honek Libiako herriaren sufrimendua amaitzea eta desplazatuak eta errefuxiatuak beren etxeetara bueltatzea ahalbidetzea, bakean eta salbu».

Akordioa sinatu duten bi alderdiak «pozik» agertu dira hartutako erabakiarekin. Libiako Ekintza Nazionaleko Gobernuko ordezkari Ali Abushahma koronelak deia egin die armadako kideei, «akordioa bete dadin ziurtatzeko, eta armada berriz egituratzeko, Libiako segurtasunaren aurka egiten dutenei aurre egin diezaien». Tobrukeko Parlamentuko Amhimmid Mohammed Alamamik, berriz, adierazi du «gogobeteta» dagoela lortutako erabakiarekin.

Sei urteko gatazkan, parez pare izan dira bai Akordio Nazionaleko Gobernua, zeinak NBEren onespena duen, eta bai Toburkeko Parlamentua, zeinak kontrolatzen duen lurraldearen zati handi bat.


Summary: Etxeratze agindua 21:00etatik 06:00etara izanen da Iparraldean. Neurriak eta salbuespenak aurkeztu ditu Eric Spitz prefetak. Etxeratze agindua gaur gauetik aitzina ezarriko dute. Ostatuak itxiko dituzte, gutxienez hiru astez.

Jean Castex Frantziako lehen ministroak Ipar Euskal Herrian etxeratze agindua ezarriko dutela jakinarazi ondotik, gaur goizean mintzatu da Eric Spitz Pirinio Atlantikoetako prefeta, urriaren 16ko Frantziako Gobernuaren dekretuak finkatutako erregimen berria departamenduan nola gauzatuko den azaltzeko. Ordubeteko agerraldi batean, lanak izan ditu neurri bakoitzak eta salbuespenak zehazteko.

Aldaketa nagusia etxeratze agindua da. 21:00etatik 06:00etara bitartekoa izanen da: tarte horretan, herritar guziek etxean egon beharko dute, eta komertzioak itxiak izanen dira. Ahal bezainbat etxetik lan egiteko eskatu du prefetak. Hiru aste iraunen du printzipioz, baina gehiago luzatuko dela pentsa daiteke, Frantziako lehen ministroak sei asteko epea aipatu baitzuen atzo arratsean. «Legalki, ez da hiru aste baino gehiago izaten ahal, baina ministroak sei aste aipatu baditu, seguruenik zerbait badu buru gibelean». Seguruenik lege batekin arautuko dutela iragarri du. Tarte horretan, ostatuak egun osoan itxiak egonen dira hiru astez; jatetxeak irekiak izanen dira. «Zinezko menu bero bat proposatzeko gai direnak eta orain arte egiten zutenak baizik ez dira irekiak izanen», zehaztu du. Ez dute onartuko ez ixteko aitzakiapean ostatu bat janaria proposatzen hastea. «Ez da nehor jatetxeko nagusi inprobisatzen ahal egun batetik bestera. Lanbide bat da». Kontrolak izanen direla abisatu du. Jatetxeek 21:00etatik aitzina itxi beharko dituzte ateak, baina etxerako zerbitzua proposatzen ahalko dute hortik landa.

Beste egitura andana batek ere itxia egon beharko da hiru astez: joko gelek, kasinoek, erakusketa gelek, kirol gelek... Hala ere, ikastetxeei, kirolari profesionalei eta interes orokorreko ekitaldiei (odol emateak, txerto kanpainak, janari banaketak...) harrera egiten ahalko diete. Unibertsitateek eta ikasleak hartzen dituzten beste egiturek erdira apaldu beharko dute beren harrera gaitasuna, eta kirol gertakarietan, 5.000 pertsonatik milara apalduko du gehienezko kopurua.

Kultur arloko ekitaldiak antolatzen ahalko diren galdetuta, baietz erantzun du, betiere baldintzak errespetatzen badituzte. Hau da, mila pertsonako gehienezko kopurua, maskara etengabe jantzia izatea, eta pertsonen arteko distantzia bermatzea (gehienez ere sei pertsonako taldeak, eta pertsonako lau metro karratuko distantziarekin). Klubetako kirol jarduerei dagokienez, adingabeena baimendua da; helduena, debekatua. Kirol profesionalean, lehen hiru mailetako lehiaketak baimenduko dituzte gizonezkoentzat, eta lehen bi mailetakoak emakumezkoentzat.

Frantziako Gobernuak martxoan ezarri zuen konfinamendu garaian bezala, etxeratze aginduarekin ere ziurtagiri berezi bat beharko da ordutegi mugatuan karrikara atera ahal izateko. Frantziako Barne Ministerioaren webgunean deskarga daiteke agiria. Salbuespenen artean aipatu dituzte, besteak beste, bizitegiaren eta lantokiaren arteko mugimenduak, osasun artatzeei eta familia zaintzari lotutakoak, distantzia luzeko bidaiak, baita etxe animalien beharrei lotutakoak ere. Araua errespetatzen ez duenak 135 euroko isuna izanen du; errepikatzen bada, 3750 eurorainokoa izan daiteke. Etxegabeak ez dira zigortuak izanen, «jadanik aski zigor da karrikan bizitzea», eta aterpe bat «proposatua» izanen zaie.

Hamalau agerraldi Ipar Euskal Herrian

Azken egunetan osasun egoera «okertu» dela azpimarratu du Eric Spitz prefetak; arrazoi horrek eraman du Frantziako Gobernua etxeratze aginduaren neurria hartzera. Pirinio Atlantikoetako departamenduko datuak eman ditu nagusiki. Intzidentzia tasa 100.000 pertsonako 254,11koa da; «aste bakarrean bikoiztu da», eta ospitaleetako egoera «ez da ona». Hamabost pertsona daude Baionako ospitalean, bat Donibane Lohizunen (Lapurdi), bi Donapaleun (Nafarroa Beherea). Sei pertsona daude Baionako suspertze unitatean. «Beste pertsona batzuk badaude suspertzean, beste arrazoi batzuengatik. Ez litzateke zenbakia gehiegi emendatu behar», adierazi du. Osasun sistema «egokitu» behar litzatekeela erran du, baina gaur-gaurkoz «elkartasunaren bidez» egokitzen ari dela. Besteak beste, ebakuntza batzuk dataz gibelatu direla adierazi du.

Ipar Euskal Herrian hamalau agerraldi daudela jakinarazi du, kirol arloari lotuak gehienak. Errugbi klubak aipatu ditu bereziki, «horregatik erabaki nuen aldagelak ixtea». Prefetaren arabera ikastetxeetan «agerraldi andana» bazen, baina oporrekin apaldu dira.

«Birusak ez ditu muga administratiboak errespetatzen», adierazi du: «Udan zein neguan, zirkulazio handia da». Suspertze unitatean diren gehienak «familia eremuan» kutsatuak izan direla nabarmendu du. «Etxeratze aginduaren helburua da familietan eta gaualdi pribatuetan kutsatzeak saihestea, betiere, mundu ekonomikoa errespetatuz».

Enpresentzako laguntzak

Murrizketa neurriak iragartzeaz gain, horiek konpentsatzeko laguntza ekonomikoak ere iragarri ditu Pirinio Atlantikoetako prefetak. «[Frantziako] Gobernuak neurri sendoak hartu ditu, egoeraren heinekoak». Enpresen zergak ordaintzeko epemugak gibelatuko dituzte, baita lur zergarenak ere. «Enpresen karguak ere gibelatuak izanen dira, eta urteko negozio zenbatekoaren %50eko apaltzea ukan dutenei dispentsa aplikatuko zaie».

Orain arte, 1.500 euroko diru laguntza izan dute administratiboki itxiak izan diren enpresek. Orain, 10.000 euroraino emendatuko da. Langabezia partzialaren aukera luzatuko dute, baita estatuak bermatutako maileguak ere. Kulturarako, eta bereziki zinemarako ere, diru laguntza bereziak izanen dira.


Summary: Erresuma Batuak eta Japoniak merkataritza akordio bat sinatu dute. Londresentzat, 'brexit'-aren osteko lehen merkataritza itun garrantzitsua da.

Erresuma Batuak Japoniarekin sinatu du brexit-aren osteko lehen merkataritza akordio garrantzitsua. Irailaren hasieran egin zuten ituna, eta gaur aurkeztu dute Liz Truss Erresuma Batuko Nazioarteko Merkataritzako ministroak eta Toshimitsu Motegi Japoniako Kanpo Harremanetarako ministroak, Tokion egindako agerraldi batean.

Itun berriari esker, modu progresiboan ezabatuko dira auto japoniarren inportazioei jarritako muga zergak Erresuma Batuan, 2026rako erabat deuseztatu arte; automatikoki ezabatuko dira, halaber, tren makineriari eta manufakturari ezarritakoak ere. Gainera, Erresuma Batutik Japoniarako esportazioen %99k ez dute muga zergarik izango, gobernuaren arabera.

Hala hitzartu zuten Europako Batasunak eta Japoniak 2018ko merkataritza libreko akordioan ere, haren kopia bat baita gaur sinatutakoa. Londresek dio, hala ere, itun haren aldean hitzarmen berriak onura gehiago emango dizkiela, besteak beste, teknologia, finantza zerbitzuak, eta elikadura nahiz sormen industria ere kontutan hartzen dituelako.

Boris Johnsonen gobernuko kideak zehaztu du aliantzak 16.090 milioi euroko negozioa eragingo diola Londresi. «Erresuma Batua berriz ere merkataritzan nazio independente bihurtu zenetik adostutako lehen merkataritza libreko akordioa da», adierazi du Tussek, brexit-ari erreferentzia eginez. Eta azpimarratu du itunak gezurtatu egin dituela EBtik kanpo merkataritza akordiorik egitea ezinezkoa izango zela esaten zuten ohartarazpenak. «Oker zeudela erakutsi dugu, denbora errekorrean adostu baitugu».


Summary: «Batasuna eta diziplina soziala» eskatu ditu Sanchezek. Espainiako gobernuburuak esan du «hilabete latzak» datozela, baina pandemia gaindi daitekeela.

«Behin egin genuen, eta berriro egingo dugu». Espainiako gobernuburu Pedro Sanchezek aitortu du herritarrak «nekatuta» daudela pandemia gehiegi irauten ari delako, baina uste du mugimendua eta pertsonen arteko kontaktuak murriztea dela birusari aurre egiteko modu bakarra, eta horretan jarraitzeko deia egin du, «baturik, diziplina sozialez eta irabazteko grinaz».

Lurraldeen Arteko Osasun Kontseiluan hartutako erabakiak aletu ditu Sanchezek. Esan duenez, lau arrisku maila ezarri dituzte: arrisku apala, ertaina, handia eta muturrekoa. Era berean, arrisku maila bakoitzari dagozkion neurriak, eta lurralde bakoitza zer mailatan dagoen erabakitzeko adierazle eta irizpideak ere zehaztu dituzte; adibidez, hamalau egunetan metatutako intzidentzia tasa –100.000 biztanleko 250 kutsatu baino gehiago egotea izango litzateke egoera oso larria dela adieraziko lukeen datua– eta okupatutako oheen kopurua –oheen %15 edo ZIUetako oheen %25 baino gehiago okupatuta egotea–.

Irizpide horien arabera 4. alarma mailara edo «egoera oso larrira» iritsiz gero baino ez litzateke ezarriko alarma egoera. Sanchezek nabarmendu du hartu beharreko neurrien inguruko erabakia autonomia erkidegoei dagokiela, Espainiako Gobernuari jakinarazi ostean.

Sanchezek esan du «hilabete latzak» datozela, baina ziur agertu da posible dela kutsatzeak geldiaraztea. Helburu zehatz bat ere finkatu du: metatutako intzidentzia tasa, Espainian gaur egun 348koa dena, 25era jaistea.

Espainiako presidenteak uste du hori lortzeko «abantaila» batzuk badaudela, martxoko egoerarekin alderatuta: «Orain proba gehiago egiten ditugu, materialaren aldetik ere ez daukagu martxoan genuen eskasia, eta gehiago dakigu gaixotasuna kutsatzeko bideez».


Summary: Goia jo dute positibo kopuruak, ospitaleratuenak eta ZIUetan daudenenak. Bigarren olatuko daturik txarrenak izan dira gaurkoak. Beste 1.676 kasu atzeman dituzte Hegoaldean, eta ospitaleetako egoera ere okerrera doa: 708 lagun daude ospitaleratuta; horietako 112, ZIUetan.

Gero eta beltzagoa da Hegoaldeko datuek erakusten duten joera: goia jo dute positibo kopuruak, ospitaleratuenak eta ZIUetan daudenak. Hain zuzen, atzo beste 1.676 positibo atzeman zituzten, bigarren olatuko kopururik handiena. Eta horren eragina sumatzen ari dira ospitaleetan: 708 lagun daude ospitaleratuta; horietako 112, ZIUetan.

Egoera ez da nolanahikoa. Nafarroa izan da orain arte kezka gehien eragin duen lurraldea, baina Gipuzkoaren bilakaera ere ez da batere ona. Bizkaian ere gero eta positibo gehiago daude, eta, itxuraz Arabako egoera hobea den arren, goranzko joeran dago. Atzo, Bizkaian atzeman zituzten kasurik gehienak (561), eta Gipuzkoan ere antzeko kasu kopurua izan zuten (545). Aldiz, jaitsiera nabarmena izan zuen Nafarroak, 469 kasu atzemanda, eta 87 positibo izan ziren Araban. Osakidetzak eta Osasunbideak 17.860 proba egin zituzten atzo; beraz, %9,4k eman zuten positibo. Ehunekoa dezente altuagoa da Nafarroan: lurralde horretan egindako proben %12,6k eman dute positibo.

Ospitaleetako egoera ez da askoz hobea. Azken egunetako positibo kopuruaren igoera nabaritzen ari dira, eta 708 lagun ospitaleratu behar izan dituzte COVID-19ak jota, erdiak baino gehiago (369) Nafarroan. Orain arte, bigarren olatuan ez ziren hainbeste gaixo egon Hego Euskal Herriko ospitaleetan. Lehenengo olatuari begira jarrita, berriz, maiatzaren 7ra arte atzera egin behar da antzeko kopuru bat —754 izan ziren orduan— aurkitzeko.

Gainera, larri dauden gaixoen kopurua ere etengabe hazten ari da. Guztira, 112 ZIUetan sartu behar izan dituzte, eta hori bigarren olatuko daturik txarrena da. Kasu horretan ere, maiatzaren 8ra arte —107 gaixo zeuden ZIUetan— jo behar da antzeko kopuru bat aurkitzeko.

Nafarroako Gobernuak egunero berritzen du hildakoen datua, eta atzo beste bi hildako izan zirela iragarri du. Eusko Jaurlaritzak, berriz, asteko datua ematen du: urriaren 12tik 18ra 82 lagun hil ziren.

«Oso kezkagarria»

Nafarroako Gobernuko Osasun kontseilari Santos Indurainek egungo egoeraren balorazioa egin du gaur. Haren hitzetan, «oso kezkagarria» da, eta osasun langileek esandakoari jaramon egiteko eskatu du: «Profesionalei ahalik eta baliabide gehien emateko momentua da, baita euren osasun gomendioak jarraitzekoa ere».

Erkideagoak Espainiako Gobernuarekin bildu ziren atzo, eta bertatik «nahiko gustura» atera zela esan du Indurainek. Nafarroa arrisku maila gorenean legoke, baina, Indurainen arabera, indarrean sartu diren neurriak planean jasotakoak baino gogorragoak dira. Kontseilariaren ustez, neurriok «ez dira helburu bat, bitartekoa baizik». Hau da, erreminta bat dira kutsatzeen erritmoa geldotzeko eta ospitaleetako presioa arintzeko. Datozen egun eta asteetan egoera okertu egingo dela azaldu du.


Summary: Rosa Perez Esquerdo izendatu dute Osakidetzako zuzendari. Lehen arretako medikua izana da Bilbon, eta gerontologiari eta osasun kudeaketari buruzko ikasketak ere baditu.

Zuzendari nagusi berria du Osakidetzak: Rosa Perez Esquerdok gidatuko du osasun erakunde hori aurrerantzean, Osakidetzako administrazio kontseiluak gaur erabaki duenez. Barakaldon (Bizkaia) jaio zen Perez, 1969an; Medikuntza eta Kirurgiako lizentziaduna da EHUn, Familia eta Komunitate Medikuntzako espezialitatea du, eta gerontologia klinikoari buruzko master bat eta osasun kudeaketari buruzko beste bat dauzka.

Bartzelonako eta Bilboko zenbait osasun etxetan egin du lan ibilbidea, baita irakaskuntzan ere, eta kudeaketan ere jardundakoa da, lehen arretan batik bat. COVID-19aren pandemia kudeatzea egokituko zaio, eta badu eskarmentua arlo horretan: Basurtuko (Bilbo) eskualde unitateko zuzendariorde medikoa izan da azken urtean.

Jose Luis Diego Casals ordezkatuko du Perezek. 2018ko azaroan izendatu zuten hura, Osakidetzako oposizioetako irregulartasunek eragindako harrabotsaren erdian, Maria Jesus Mujikak dimititu eta gero. Mujikarekin egin zuen bezala, Diegoren lana ere eskertu du administrazio kontseiluak.