Saririk gabeko marka

Summary: Saririk gabeko marka. Athletici azken unean berdindu diote Valentzian. Williamsek 202. lehia jokatu du segidan Ligan, Larrañagaren marka berdinduz.

Beste behin luzapenean. Athleticek hiru puntu irabazteko aukera geldu du arauzko denbora beteta zegoenean azken bi partidetan. Asteartean, Rayo Vallecanoren kontra, Radamel Falcaoren golaren erruz 1-2 galdu zuen San Mamesen. Eta, gaur, Mestallan, Marcos Andrek sartu du Valentziaren banakoa lehia ia amaituta zegoenean, 94. minutuan. Bi kolpe handi izan dira.

Rayoren kontrakoa porrota mingarria izan zen, talde zuri-gorriak neurketa txarra jokatu zuelako. Mestallako porrota, berriz, amorrua eragiteko modukoa. Izan ere, jokalari bat gehiagorekin, Athletic ez da gai izan 0-1eko abantailari eusteko. Gainera, zuri-gorriek asteartean baino dezente hobeto jokatu dute, lehiakorrago.

Txandatzeak albo batera utzi, eta Marcelinok bere gustuko hamaikakoa zelairatu du. Erabaki hori, bi teknikariek euren arteko ikusezina albora utzi, eta elkarri bostekoa eman aurretik hartutakoa izan da, Marcelino eta Bordalas ez baitira ondo moldatzen. Behin Hernandez Hernandez epaileak neurketaren hasiera adierazi ostean, Iñaki Williams izan da protagonista. Aurrelari zuri-gorriak 202. partida jokatu du Espainiako Ligan errenkadan (2016ko apirilaren 20tik lehia guztiak jokatu ditu), Juan Antonio Larrañagaren marka berdinduz. Baina ezin izan du garaipenarekin ospatu.

Neurketak esperotako gidoia izan zdu, Valentzia eta Athletic antzeko taldeak baitira. Taktikoki ondo landuak, zuzenak, sormen gutxikoak eta aurkariaren akatsetatik bizi direnak gehienetan. Lehen zatian apenas izan dute aukerarik bi taldeek. Area inguruan jokaldi arriskutsuak bai, baina Cillessen eta Unai Simon atezainek ia ez dute lanik izan. Ez area batean ez bestean.

Bigarren zatia ere ildo beretik hasi da, baina neurketak aurrera egin ahala aldatu egin da gidoia. Lehen aukera garbia Wassek izan du, 60. minutuan. Euskarriak areaz kanpotik eskuinez egindako jaurtiketak zutoina jo du. Athleticek, ordea, golarekin erantzun dio etxekoen abisuari. Iñigo Martinezek denboraldiko bigarren gola sartu du korner batean, buruz. Ez da erremate erraza izan, atzeraka egin behar izan baitu.

Zailena egin du Athleticek. Gainera, Maxi Gomezi bigarren txartela atera dio epaileak neurketa amaitzeko hamabost minutu falta zirenean. Dena alde zuten zuri-gorriek. Baina ez dira abantailari eusteko kapaz izan. 94. minutuan Guillamonek ezkerrera jokatu du, eta Guedesek area barruan penalti puntura egindako erdiraketa Marcos Andrek baliatu zuen lehia berdintzeko.


Summary: Antonio Franco hil da, 'El Periódico de Cataluña'-ren sortzailea. Ibilbide luzea eta oparoa osatu zuen kazetaritzan, 'El País' egunkariko zuzendariordea ere izan zen, eta oso engaiatuta egon zen 'Euskaldunon Egunkaria'-rekin.

Antonio Franco kazetari kataluniarra (Bartzelona, 1947) hil da gaur, gaixotasun luze baten ostean. Ibilbide luzea eta oparoa egindakoa zen kazetaritzan. Besteak beste, El Periodico de Cataluña egunkariaren sortzailea zen (1978) —inoizko zuzendari gazteenetako bat izan zen, 31 urterekin—. Horrela definitzen zuen berak egunkari hori: "Herritarrentzako produktu bat, zentro-ezkerrekoa, katalanista, eta Barçakoa". Egunkari horren katalanezko edizioa ere Francok bultzatutakoa da (1996ko urrian). "Oraindik merezi duen errekonozimendurik jaso ez duen mugarria", El Periódico de Cataluña-ko bere lankideek haren heriotzari buruzko albistean nabarmendu dutenez.

El País egunkariko zuzendariordea ere izan zen (1982), eta egunkariko horrek atera zuen katalanezko edizioaren lehen zuzendaria ere bai. Haren heriotzari buruzko albistean, Francoren jarduteko modua nabarmendu dute nola El Periódico-n ala El País-en. Berezko estiloa zuena bai idazterakoan eta bai zuzentzerakoan, eta hurbilekoa eta gozoa agintzerakoan.

Francok harreman estua izan zuen euskal prentsarekin, eta bereziki engaiatuta egon zen Euskaldunon Egunkaria-ren itxierarekin. Horren adibide, Vilaweb-en idatzitako artikulua.


Summary: Derbia Athleticentzat, eta Realaren eta Alavesen garaipenak. Athleticek 1-2 irabazi dio azken unean Eibarri. Realak, berriz, 2-0 irabazi dio Sevillari, eta Alavesek emaitza berdinarekin hartu du mendean Vila-real.

Bigarren zatian hobea izanda, Athleticentzat izan da Eibarren aurkako derbia, Unben: 1-2. Yulemak 90 minutuan sartu du zuri-gorrien garaipenaren gola. Hala, etenaldi osteko itzulera gozoagoa izan da bizkaitarrentzat. 5. minutuan Athleticek aurre hartzeko aukera argia izan du. Elbak zangotrabatu egin du Lucia Garcia, eta epaileak penaltia adierazi du. Luciak Garcia berak jaurti du, baina Malenak geratu egin dio. Athletic nagusi izan da hurrengo minutuetan ere, eta saria jaso du 27. minutuan, aldaratze bat baliatuz, gola egin baitu Ainize Barea Peke-k, elastiko zuri-gorriarekin lehena. Eibarrek ondo erantzun zuen. Lehenbizi baloi bat bidali zuen zutoinera, eta 38. minutuan berdinketaren gola sartu zuen Arolak.

Eibar hobea izan da bigarren zati hasieran ere. Baina Athleticek ondo eutsi dio, eta minutuak aurrera egin ahala behera egin dute etxekoek. Hori ederki baliatu du Athleticek, pixkanaka etxeko taldea atzean sartzeko. Baina ez zuen asmatzen. Azkenean, geldikako jokaldi batean egin du. 90. minutuan, korner batean, Yulemak egin du buru 1-2koa.

Realak eta Alavesek ere jokatu dute, eta bi taldeek garaipena lortu dute. Hala, orain arte jokatutako hiru partidak irabazi dituzte. Gipuzkoarrek 2-0 hartu dute mendean Sevilla Zubietan. Partida bezperako agerraldian, Natalia Arroyok adierazi zuen pazientzia izan beharko zutela Espainiako taldea mendean hartzeko, eta jokoa ondo landu. Ez zebilen oker. Lehen zatian bere jokalariak nagusi izan dira. baina Sevillak lan ona egin du defentsan, eta arrisku aukeraren ere sortu du Elene Letek zaintzen zuen ate aurrean.Bigarren zatian txuri-urdinek nagusi izaten segitu dute, joko bizi eta zuzena eginez, eta neurketaren agintea edukita. Oraingo honetan golak iritsi dira. Lehena, Nicartek sartu du bere atean, 61. minutuan; eta, bigarrena, Franssik (73. min.) Amaiurren pase on bat aprobetxatuz.

Emaitza bera lortu du Alavesek Vila-realen kontra, etxean. Denboraldi hasierako ezustea izaten ari da Mikel Cresporen taldea. Igo berria izan arren, oso joko ona egiten ari da, eta sailkapenaren puntan da Realarekin eta Bartzelonarekin batera, partida guztiak irabazita. Arabarren golak Ohalek (21. min) eta Naimak (87. min.) sartu dituzte.


Summary: Sortuk borrokaren eta memoriaren «zilegitasuna» aldarrikatu ditu Oiartzunen. ‘Txiki’-ren eta Otaegiren «ametsak bizirik» daudela adierazi dute haien hilketen urteurrenean.

Lur xehe multzo bat neska gazte baten eskuetan: «Lur zati txiki hau dugu; ez dugu gehiago nahi, baina ezta gutxiago ere». Eta iturri bat aldamenean, lurra «maiztasunez eta maitasunez» ureztatzeko: «Ernal daitezen haziak; lora dadin biharko Euskal Herria». Bi sinbolo horiekin abiatu du Sortuk gaur arratsaldean 600 lagun ingururen aitzinean egindako ekitaldia, Oiartzungo kiroldegian (Gipuzkoa). Juan Paredes Manot Txiki-ren eta Angel Otaegi Etxeberriaren hilketen 46.urteurrena baino bi egun lehenago egin dute ekitaldia —etzi da urteurrena—: horiek oroitzeko, baina, batez ere, aitzinera begira. Euskal Herria bihotzean, independentzia! lelopean aritu dira ordubetez, eta bi ideia nagusi azpimarratu dituzte Kizkitza Gil de San Vicente eta Arkaitz Rodriguez Sortuko kideek: memoriarako «eskubidea eta betebeharra» eta, borrokaren «zilegitasuna».

Gil de San Vicente izan da hitza hartzen lehena, eta «jende arruntak» Euskal Herriaren alde egindako lanari balioa eman zion. Haren hitzetan, «eredugarria» izan baita: «Horregatik eskatzen dugu egia eta bakea, ez dugulako nahi gure seme-alabek bizitzea guk bizi izandako guztia». Azaldu du «bitxia» dela oroimenaren inguruan «lehia politikoa» sortzea «gatazka politiko bat ez dagoela aldarrikatzeko». Eta, horren aitzinean, «memoriarako eskubidea» eta «ez ahazteko betebeharra» aldarrikatu ditu.

Iraganean gertatu denetik harago, «gertatu denaren zergatiaz» ere galdetzeko premia nabarmendu du: «Demokratikoki hain erraz konpon daitekeen gatazkak zergatik iraun duen hainbeste». Eta Euskal Herriko, Frantziako eta Espainiako «klase politikoari» deia egin die: «Prest daude asumitzeko hemen gatazka politiko bat dagoela?». ETAk 2018an egindako «kalteen onarpen» eta «barkamenei» erreferentzia eginez, berriz, hausnarketarako eskaria luzatu die Madrili eta Parisi: «Noizko halako gogoetak gatazkan zuzeneko parte hartzea izan duten gainontzeko eragileengandik?».

«Berpizkunde berria»

Rodriguezek mezu zuzena bidali die Txiki-ren eta Otaegiren «hiltzaileen ondorengoei», «Espainiako Estatuari» hitza luzatuta: «Hil zenituzten, baina haien ametsek bizirik jarraituko dute». Halaber, «ukazioaren, zapalkuntzaren eta esplotazioaren» aurka borrokatzea «zilegi eta justua» dela aldarrikatu du. Are, ohartarazi zuen hainbat borrokatan ariturikoek «arrazoia» zutela, hala nola sufragistek, Nelson Mandelak, 1976ko martxoaren 3ko langileek, «eta, noski, 36ko gudariek eta Txiki eta Otaegik ere bai, altxa zirenean». Nabarmendu du «ditugun eskubide guztiak borrokari zor» zaizkiola, eta «borrokan» segitzeko gomita egin die hurbildutakoei: «Euskal Herri eta mundu justuago bat eskuratuko baditugu, borrokari esker izango da». Bide horretan, eta «duela 60 urte» gisan, «berpizkunde kultural eta nazional berri» baterako deia egin du: «Orain guri dagokigu herri hau bizkargaineratzea. Eta gure buruari honako promesa egitea: ez dugu etsiko euskal estatu independente, sozialista, feminista eta euskaldun bat eraiki arte».


Summary: Miren Artetxe nagusitu da Xilabako bigarren kanporaketan. 446,5 puntu eskuratu ditu Muskildin iragan den final laurdenean. Maddalen Arzallus gelditu da bigarren, eta Xumai Murua hirugarren.

Zuberoako Muskildi herrian jokatu da Xilaba Zuberoa Lapurdi eta Nafarroa Behereko bertsolari txapelketako bigarren final laurdena, eta Miren Artetxe Sarasolak eskuratu du puntu gehien: 446,5. Hala, zuzenean sailkatuko da finalerdietara.

Bigarren postua Maddalen Arzallus Antiak kausitu du, 444,5 punturekin, eta gibeletik gelditu dira Xumai Murua Berra (418,5 puntu), Ramuntxo Christy (407,5 puntu), Xan Alkhat (381,5 puntu) eta Bittor Thicoipe (358,5).

Hurrengo final laurdenak Hiriburun eta Gabadin jokatuko dituzte urriaren 2an eta 9an, hurrenez hurren.


Summary: 'Crai nou' filmak irabazi du Urrezko Maskorra. Alina Grigorek zuzendutako ekoizpen errumaniarra ez zegoen Donostiako Zinemaldiko sari nagusia irabazteko hautagai nagusien artean.

Donostiako 69. Zinemaldiak badu irabazlea: Crai Nou / Blue Moon (Aline Grigore). Film errumaniarra nahiko oharkabean pasatu zen jaialdian eman zutenean, eta ez zegoen festibala segitzen duten kritikarien gustukoenen artean. Neska gazte bat du protagonista, bere familia disfuntzionalaren indarkeriatik ihes egin eta goi mailako hezkuntza lortzea nahi duena.

Zuzendari onenarentzako Zilarrezko Maskorra, berriz, Tea Lindeburg zinemagile daniarrak jaso du Du som er i himlen / As in Heaven filmagatik.

Epaimahaiaren Sari Berezia, berriz, Lucile Hadzihalilovic zinemagile frantziarraren Earwig filmarentzat izan da.

Aurten, lehenengo aldiz, generoak bereizi gabeko interpretazio sariak eman ditu Donostiako Zinemaldian, eta epaimahaiak bi emakume saritzea erabaki du. Batetik Flora Ofelia Hofmann, Du som er i himlen / As in Heaven filmagatik, eta bestetik, Jessica Chastain, The Eyes of Tammy Faye filmean egindako lanagatik.

Zinemaldiak ematen duen lehen Taldeko aktore onenaren saria Jonas Trueba zinemagile espainiarraren Quien lo impide filmeko aktore talde osoak jaso du: Candela Recio, Pablo Hoyos, Silvio Aguilar, Pablo Gavira, Claudia Navarro, Marta Casado, Rony-Michelle Pinzaru eta Javier Sánchez.

Terence Daviesen Benediction zen aurtengo faboritoetako bat, eta azkenean gidoi onenaren saria jaso du. Argazki onenaren saria, berriz, Claire Mahonek eskuratu du Enquete sur un scandale d'etat filmagatik.

Euskal zinemaren saria Iciar Bollainen Maixabel-ek jaso du, eta epaimahaiak erabaki du aipamen berezi bat egitea Maider Oleagaren Kuartk Valley filmari.


Ea nork luzeagoa

Summary: Ea nork luzeagoa.

Ahanzturak irentsitako emakumeak erreskatatzen eta geuretzen ahalegindu ginen, beste ezer baino lehen. Belarriratu ziguten maiuskulazko historia hari atximur egin eta izen eta izan berriak erantsi nahi izan genizkion tolesetan. Gizonak ezin hanka zabalikago agertzen ziren metroko argazkiak ikusarazi nahi izan genituen, azkar ohartu ginelako gu geu ginela haien ondoan izterrak elkarrengana estututa eseri ohi ginenak. Andre adituen hitzaldi ugari gizonezkoen luzimendurako hitzartzeekin amaitu ohi direla salatu nahi izan genuen. Arzalpenaz jardun dugu luze, aldiro azken hitza izateko batzuen beharraz eta maila fisiko nahiz sinbolikoan ahalik eta gutxien okupatzeko besteon agindu barneratuegiaz. Hitz egin dugu espazioaren banaketa dikotomikoaz; publikoaz eta pribatuaz.

Eta, ia oharkabe, luzakin moduko bat josi diogu espazio publikoari. Dema-plaza bat gehiago eraiki dugu; bere koskaz betetako zoru, iturri emaritsu eta harrizko petril eta guzti. Beste behin ere, ordea, argi dago nori dagokion plazaren erdigunea eta nori kanpo-begirale rola. Erdiguneko zenbait suminduta irudika ditzaket espazio banaketaren errua trollei egozten. Egiari zor, dagoeneko behin baino gehiagotan geratu da agerian sareetan ezkutuan dabiltzanek emakume publikoenganako darabilten bortxa. Nago, baina, Umap-en zerrendetan aldiro islatzen den desberdinkeriaren oinarrian ez daudela trollak, edo, behintzat, ez daudela trollak soilik.

Berriki, beraien azken birtxioen artean andreek idatzitakoak zenbat ote ziren neurtu dute txiolari batzuek. Plazaren erdigunean kokatzen den izen-abizendunetako bati ere irakurri diot lehenago sareetan presentzia handiagoa zuten emakume interesgarri asko isilik sumatzen dituela azkenaldian. Neuk ere hartzen ditut faltan ahots horiek. Zenbaitek aitortu didate zeharo nagituta daudela, eta nigan ere topatzen ditut nagi horren zantzuak.

Pantailari beherantz eragiten diodanero agertzen baitzaizkit gizonak, antzu samar deritzedan eztabaidetan katigatuta. Ez omen da eztabaidarako lekurik aproposena, hala diote, baina, zer den testosterona, hizpidea zeinahi delarik ere —demagun, adibidez, euskara batua edo euskal musika eszena— ezin mihiari ahoko zuloan eta hatzei geldirik eutsi. Nork bere jakinduria printzak jarri nahi ditu erakusgai, nork bere hitz pisutsu, argudio ukaezin eta aipu parafraseatu kuttunenak —espazio publikoan aurretik ere beren lekutxoa bazuten gizonenak, nola ez—. Horrela, zeinahi hizpide bihur daiteke norgehiagokarako aitzakia. Ea nork azken hitza. Ea nork luzeagoa; haria, eta beste zerbait.


Summary: Ortuzar: «EAJk euskal gizarteari bere helburuak lortzen lagunduko dion autogobernua aldarrikatzen du». EAJk ezohiko Alderdi Eguna ospatu du gaur Forondan; 1.300 lagun inguru elkartu dira. Nagusiki autogobernua izan dute hizpide, eta Iñigo Urkulluk «inoizko aurrekontu handienak» iragarri ditu.

«Gizarte oparo batera eramango gaituen autogobernua eraikitzea, gizartea behar bezala zaintzeko, herri iraunkorra izateko, abegitsua. Euskadi burujabea». Andoni Ortuzar Euskadi Buru Batzarreko presidenteak hala hitz egin du gaur autogobernuaz Forondan (Gasteiz), EAJk ospatu duen 45. Alderdi Egunean. Izan ere, autogobernua izan da buruzagi jeltzaleek ahotan gehien izan duten hitza gaur.

Ez da aipatutako gai bakarra izan. Besteak beste, Ortuzarrek iragarri du hurrengo hilabeteetan abian jarriko dutela «gure gizarteari entzuteko plan bat»: «Uste dugu jakin badakigula zer egin behar den eta nola egin behar den, baina garrantzitsua ere bada gizarteari galdetzea zer nahi duen eta gugandik zer espero duen», esan du EBBko presidenteak.

Ortuzarren arabera, hainbat helburu ditu prozesu horrek. Garrantzitsuena da hainbat erronkari «bultzada erabakigarria» ematea, eta adibide horietako batzuk zehaztu ditu: erakundeen eta esparru politikoen digitalizazioa; klima aldaketa; iraunkortasuna; eta emakumeen eta gizonen arteko berdintasuna; baita krisi demografikoari erantzutea eta ongizate estatua indartzea ere.

Esan bezala, ordea, nagusiki autogobernuaz jardun du jeltzaleen buruak. «Lifting bat egingo al diogu gure autogobernuari gazteago egiteko, eta kito?», galdetu du. Horren ordez «bidezko autogobernua» aldarrikatu du, «Euskadiri eta euskal gizarteari bere helburu pertsonal eta kolektiboak lortzen lagunduko diena, euskal herritarrenak eta Euskal Herriarenak».

Ortuzarren ostean hartu du hitza Iñigo Urkullu Eusko Jaurlaritzako lehendakariak, eta bide beretik jo du. Iaztik «birzentralizazio eta eskuduntzen ahultze prozesu bat» izan dela salatu du, baina aldi berean azpimarratu du Espainiako Gobernuak lehen aldiz Gernikako Estatutua osorik betetzeko hitza eman duela. «Itun politiko berria» adosteko aukeraz hitz egin du lehendakariak: «Gure nazio errealitatea aitortuko du, baita euskal autogobernuaren berezitasuna ere; estatuan aldebiko harremana finkatuko du, eta Euskadi Basque Country kontzeptuaren presentzia eta nazioarteko proiekzioa ahalbidetuko du”, azaldu du.

Pandemiak baldintzatuta

Aurretik, pandemiaz jardun du Urkulluk; zehazki, haren amaieraz: «Gaur, funtsezko zerbitzu guztien lanari, dedikazioari eta eskuzabaltasunari esker, osasun larrialdia bertan behera uzteko momentura hurbiltzen ari gara, etapa berri bat hasteko. Lortuko dugu Euskadi ekonomikoki eta sozialki suspertzea». Horretarako, gainera, «gure historiako aurrekontu proiekturik handiena» aurkeztuko dutela iragarri du: «Sozialena, inbestitzeko gaitasunik handienarekin», amaitu du.

Bi buruzagien aurretik Aitana Agirre EGI gazte antolakundeko kideak hitz egin du Forondan. Hark euskararen garrantzia azpimarratu du, eta erabakitzeko eskubidearen alde hitz egin ere bai: «Hitzak eta erabakiak herritarrena izan behar du, modu demokratiko eta baketsuan gauzatua».

Pandemia dela eta, ez da ohiko alderdi egun bat izan, baina 1.300 lagun inguru elkartu dira Gasteizko ekitaldi politikoan. Hasieran, lore eskaintza bat egin diete Euskal Herrian COVID-19ak eragin dituen biktimei; jarraian, ikurrina jaso dute; eta, hitzaldien aurretik, Euzko Abendaren Ereserkia abestu dute. Pandemia aurreko Alderdi Egunetan, hainbat txosna jarri ohi zituzten jeltzaleek Forondako zelaietan, eta milaka lagun elkartu ohi ziren.


Summary: EH Bilduk Eneko Goiari eskatu dio babes ditzala Donostiako metroak kalte egindako herritarrak. Reyes Carrerek salatu du herritar horiek «erabat babesgabe» daudela. Haietako batzuk UTEen eta ETSren presioak jasaten ari direla azaldu dute.

Donostiako EH Bilduk eta metroaren obrek kaltetutako dozenaka bizilagunek «beste aldera begiratzeari uzteko» eskatu diote gaur Eneko Goia Donostiako alkateari. Salatu dutenez, herritar horiek «erabat babesgabe» daude, eta azaldu dute ezinbestekoa dela koalizio subiranistako kideek haiei laguntza ematea.

Herritar horien artean, bereziki nabarmendu dituzte «UTEen eta Euskal Trenbide Sarearen presioak» jasaten ari direnak. Reyes Carrere EH Bilduk Donostiako Udalean duen bozeramaileak azaldu duenez, bizilagunek kalte ordaina eskaintzen dien gutun bana jaso dute, baina, horren truke, «letra txikian», ezingo dute salaketarik jarri etorkizunean: «Gutun horiek babesgabetasun egoeran uzten dituzte herritarrak, ez baitakite zer egin enpresa handi horien aurrean», gaitzetsi du Carrerek.

Hortaz gain, Goia alkatearen jarrera lotsagarritzat jo du; enpresen alde jartzea eta herritarrak bakarrik uztea aurpegiratu dio: «Donostiako herritarrak babesteko eskatzen diogu Goiari, donostiar guztien alkatea delako eta bere betebeharra delako guztien eskubideak defendatzea», gehitu du EH Bilduren bozeramaileak.

Oraingoz, geldirik daude Donostiako metroaren obrak, maiatzean Mirakontxa-Easo tartean hirugarren zuloa agertu zenetik. Satorralaia plataformak, ordea, salatu zuen abuztuan berriz ekin zietela lanei. Lehen zuloa iazko ekainean agertu zen, Zubieta kalean, eta bigarrena, kale berean, iazko azaroan. ETSk berak aitortu du obrek eraikinei eragin diezaieketela.


Summary: Osasunak hirutik hiru irabazi ditu etxetik kanpo. Javi Martinezek 88. minutuan hautsi du berdinketa, eta Mallorcari penalti bat baliogabetu diote 96. minutuan.

Cadizen 2-3, Gasteizen 0-2, eta Mallorcan 2-3. Horiek dira Osasunak aurtengo denboraldian etxetik kanpo eskuratu dituen emaitzak. Hiru norgehiagoka, hiru garaipen; bederatzi puntu. Jagoba Arrasateren taldeak bere erreinua Sadarretik urrun eraiki nahi duela dirudi.

Gaur Mallorcan poltsikoratu dituzte hiru puntuak gorritxoek. Gogor borrokatu behar izan dute. Izan ere, bikain hasi dute neurketa, baina atsedenaldira 2-1 galtzen heldu dira nafarrak. Lehen gola, ikusgarria, Cotek sartu du jaurtiketa gogor bati esker, baina Dani Rodriguezek eta Fer Niñok erantzun diote aldageletara itzuli aurretik.

Bigarren zatian, berriz, Osasunak izan du golen monopolioa. Iñigo Perezek falta jaurtiketa bikain bati esker berdindu du neurketa 57. minutuan, eta hura Javi Martinezek hautsi du 88. minutuan gorritxoen alde. Osasunak garaipena eskuetan zuela zirudien, baina oraindik azken ezustekoa zetorren: epaileak Mallorcaren aldeko penalti bat adierazi du 96. minutuan, baina jarraian baliogabe utzi du VARak, aurretik jokoz kanpoko egoera bat zegoela eta.

Gauzak hala, 11 puntu ditu Arrasateren taldeak eta zazpigarrena da behin-behineko sailkapenean.

Mallorca: Greif; Sastre, Valjent, Olivan, Jaume Costa; Baba, Salva Sevilla (Galarreta, 88'), Kang In Lee (Lago Junior, 58'), Dani Rodriguez; Amath (Angel, 88') eta Fer Niño (Abdon, 64').

Osasuna: Herrera; Areso (Vidal, 83'), Aridane (Unai Garcia 71'), David Garcia, Cote (Manu Sanchez, 81'); Moncayola, Brasanac, Oier, Javi Martinez, Iñigo Perez (Ruben Garcia, 70'); eta Chimy Avila (Kike Garcia, 70').


Summary: Zelai III.a eta Izeta VI.a euskal pentatloiko txapeldun. Gizonetan, garai berrietako denborarik onena egin zuen Izeta VI.ak: 33:29. Bigarren izan zen Joseba Otaegi, eta hirugarren Julen Gabirondo. Zelai III.a da emakumezkoen lehen ekitaldiko txapelduna.

Emakumezkoetan Karmele Gisasola Zelai III.a, eta gizonezkoetan Andoni Iruretagoiena Izeta VI.a. Horiek dira Banakako Euskal Pentatloiko txapeldunak, atzo Azpeitiko (Gipuzkoa) zezenplazan erabakitakoak. Gisasola lehen emakume txapelduna da, eta Iruretagoiena, berriz, azken hiru ekitaldiak irabaziak zituen Xabier Zalduaren ondorengoa.

Gizonezkoetan, bi kanporaketen ostean, sei herri kirolari aritu ziren bart gauean Azpeitiko zezen plazan Banakako Pentatloiaren finalean. Zalduak irabazi zituen azken hiru ekitaldiak, baina ez zen aritu atzo, eta ikusmina zegoen txapeldun berria nor izango zen jakiteko. Hauek izan ziren sei hautagaiek egin behar izan zituzten lanak: ehun kiloko bola 25 aldiz altxatu; 400 kiloko harriarekin bi plaza egin (56 metro); hiru kana-erdiko moztu; 50 kiloko txingekin sei plaza egin (168 metro); eta plazari 30 buelta korrika (hiru kilometro).

Nagusitasunez gailendu zen Izeta VI.a, denbora bikaina eginda gainera, garai modernoko onena. Aurkariek, ordea, ez zioten erraz jarri, denbora onak egin baitzituzten haiek ere. Bigarren izan zenak, Joseba Otaegik, Iruretagoienak baino minutu bat eta 39 segundo gehiago behar izan zituen lanak amaitzeko, eta Julen Gabirondok, bi minutu eta hamahiru segundo gehiago.

Emakumezkoetan, berriz, hemeretzi minutu baino lehenago amaitu zituen lanak Gisasolak. Lucia Orbe izan zen bigarren, eta Garazi Arruti hirugarren.


Lidergoa puntu bakarrera du Realak

Summary: Lidergoa puntu bakarrera du Realak. Txuri-urdinek Elx hartu dute mendean gaur Anoetan, Oiartzabalen gol bati esker. Aukera gehiago izan dituzte etxekoek, baina kosta egin zaie gola sartzea.

Realaren gainetik Real Madril soilik dago uneotan Espainiako Ligako sailkapenean. Imanol Alguacilen taldeak denboraldiko lehen neurketa galdu egin zuen, baina ibilbide bikaina egin du ordutik: bost garaipen eta berdinketa bat lortu ditu ordutik. Hiru norgehiagoka jokatu ditu azken astean, eta zazpi puntu poltsikoratu. Gaurkoan Elx izan da biktima.

Valentziako taldeak ondo eutsi dio Realaren joari ia neurketa osoan. Baloi jabetza etxekoena izan da, gol aukerarik onenak ere bai, baina bat berak ere ez du sarean amaitu 80. minutura arte. Aukerarik argienak izan dituzten jokalarien artean aipatzekoa da gaur lehen aldiz hasieratik jokatu duen Julen Lobete aurrelaria; harrobiko jokalari lezoarrak lan bikaina egin du, baina ez du asmatu azken jaurtiketetan.

Bestetik, azpimarratzekoa da Alex Remiro atepera itzuli dela gaur (Ryanek jokatu zuen Granadan). Erabakigarria izan da, gainera, atezaina: Piattiri 72. minutuan sekulako geldiketa egin dio.

Azkenean, asmatu duena, betikoa: Mikel Oiartzabal. Baloi luze batean sekulako oparia egin dio Enzo Roco atzelariak, eta ezin hobeto baliatu du Realako kapitainak. Baloia lurrera jaitsi du, atezainari izkin egin dio, eta baloia bultza besterik ez du egin behar izan. Jada ohikoa bilakatu den moduan, armarria musukatuz eta Aitor Zabaleta Harmailari begira oihuka ospatu du Oiartzabalek.

Gauzak hala, txuri-urdinek hamasei puntu dituzte, eta sailkapeneko bigarren postuan dira. Min hartuta jokalaria mordoa ditu Alguacilek, baina ez dirudi aitzakia horrek taldea kikiltzen duenik.

Reala: Remiro; Gorosabel, Zubeldia, Le Normand, Aihen (Cristo, 73'); Turrientes (Gebara, 83'), Zubimendi, Merino (Elustondo, 89'); Oiartzabal (Valera, 83'), Januzaj (Portu, 73') eta Lobete.

Elx: Casilla; Palacios, Roco, Gonzalez, Mojica; Mascarell, Guti (Gumbau, 66'), Fidel (Pastore, 86'); Piatti (Milla, 76'), Lucas Perez (Carrillo, 66') eta Benedetto (Tete Morente, 76').


Summary: SPDk irabazi ditu Alemaniako hauteskundeak, puntu batez. Oso estuak izan dira emaitzak Merkel gabeko lehen hauteskundeetan. Behin-behinean, SPDk botoen %25,7 eskuratu ditu, eta CDU/CSUk, %24,1. Parte hartzea %76 izan da.

Hauteskundeek ez dute argitu nork aginduko duen Alemanian datozen lau urteetan. Izan ere, emaitzak oso estuak izan dira. SPD alderdi sozialdemokratak botoen %25,7 eskuratu ditu, eta CDU/CSU demokristauak, %24,1. Alemaniak bozketa sistema bikoitza du, eta, horren ondorioz, Bundestageko 730 eserlekuetatik 206 lortuko dituzte sozialdemokratek, eta 196 Merkelen bazkideek. Parte hartzea handia izan da: botoa eman zezaketenen %76,6k bozkatu dute.

Boto gehien bildu duten bi alderdiek, SPD Alderdi Sozialdemokratak eta Merkelen CDU Batasun Kristau-Demokratak eta CSU Batasun Sozial Kristauak osatzen duten aliantzak, gobernua osatzeko asmoa erakutsi dute biek, baina bakoitzak gutxienez beste bi alderdiren sostengua beharko du.

Olaf Scholz SPDko liderrak emaitza horiek arrakastatzat jo ditu, eta gobernua osatzeko asmo argia erakutsi du: «Pozik nago, noski. Hautesle askok argi utzi dute gobernuan aldaketa nahi dutela, eta hurrengo kantzilerra ni izatea nahi dutela», esan du emaitzak jakindakoan. Alderdiak bost puntu baino gehiago irabazi ditu aurreko bozekin alderatuta: 20,5 lortu zuen 2017an.

Armin Laschet CDUren hautagaiak, berriz, gainontzeko alderdiei koalizio bat osatzeko gonbita egin die, «ezkerreko gobernu baten aurka». Hark ere, beraz, CDU/CSU buru duen gobernu bat osatzeko nahia azaldu du. Bi hautagaietako batek ere ez du aipatu bi alderdien arteko koalizio handi bat osatzeko aukera. Angela Merkelen agurra garesti ordaindu dute demokristauek botoetan. Alemaniako Legebiltzar Federalerako (Bundestag) hauteskunde batzuetan inoiz lorturiko emaitzarik kaskarrena izan dute. 2017an botoen %32,9 jaso zituzten, eta, beraz, 7,2 puntu galdu dituzte.

Berdeak, hirugarren alderdia

Bi alderdi nagusien atzetik, Berdeak (%14,8 eta 118 eserleku) eta FDPko liberalak (%11,5 eta 92 eserleku) datoz.

Berdeen lider Annalena Baerbockek esan duenez, «gehiago» nahi zuten. «Geuk kanpainaren hasieran egindako akatsen ondorioz ez dugu lortu, baina etorkizunerako erronka asko ditugu», adierazi du. Berdeak legebiltzarreko hirugarren alderdi bihurtu dira, 118 eserlekurekin, eta euren historiako emaitzarik onenak lortu dituzte. 2017an, botoen %8,9 lortu zituzten; beraz, bost puntu inguru irabazi dituzte. Erabakigarriak izango dira nork gobernatuko duen erabakitzeko orduan, eta dagoeneko adierazi dute sozialdemokratekin osatu nahi dutela koalizioa.

Bundestagen 735 aulki daude, eta, beraz, 368 behar dira gehiengo osoa lortzeko. Koalizio posibleen inguruko hausnarketak bolo-bolo ibili dira hauteskundeen aurretik. Sozialdemokratek eta berdeek 324 dituzte elkarrekin; hortaz, beste alderdi baten laguntza beharko lukete. Demokristauek eta liberalek 288 bilduko lituzkete.

Die Linkek 4,9 lortu ditu (2017an baino 4,3 puntu gutxiago), eta 39 eserleku lortuko dituzte. Legebiltzarrean sartzeko mugan geratu dira.

Kolpe handia hartu du eskuin muturreko AfD alderdiak (Alemaniaren Aldeko Alternatiba): hirugarren indarra zen orain arte, eta hemendik aurrera bosgarrena litzateke, botoen %10,3 eskuratuta (%12,6 jaso zituzten 2017an).


Summary: Europan historia egitear geratu da Islandia. Emakumez osaturiko gehiengoa duen mendebaldeko Europako lehenengo legebiltzarra osatzear geratu dira atzoko hauteskundeetan (%47,6).

Albistea zabaldu zen atzo: mendebaldeko Europan lehen aldiz, herrialde bateko legebiltzarrean ordezkarien erdiak baino gehiago emakumeak izango ziren. Baina gutxi iraun du. Azken datuen arabera, islandiarrak gertu geratu dira, baina ez dute mugarri historikoa lortu, aulkien %47,6 hartuko baitituzte emakumeek.

Islandiako Legebiltzarrak 63 aulki ditu. Bozen osteko lehenengo emaitzen arabera, horietako 33 emakumezko hautagaiek lortu zituzten (%52). Historikoa litzateke hori, Europan ez baita gertatu emakumeek aulkien erdiak baino gehiago lortzea legebiltzar batean. Hurbilenen Suedia egon da: eserlekuen %47.

Uharteko agintariek beraiek sortu zuten atzo albistea: «Historiaren eta nazioarteko argitan begiratuta, albiste nagusia da emakumezkoak lehen aldiz gehiengo direla Islandiako Legebiltzarrean, eta lehen aldiz gertatu dela hori Europan. oso albiste ona da», esan zuen Gudni Johannesson herrialdeko presidenteak. Baina botoak berriz zenbatu zituztenean, ikusi zuten emakumeek beste sei aulki irabazi dituztela legebiltzarrean, baina gehiengotik hiru bat puntura geratu direla. Beraz, gizonezkoak nagusi izango dira aurrerantzean ere.

Oso boto gutxiren tartea egon zen herrialdeko ipar-mendebaldeko barrutian, eta, hori dela eta, berriz zenbatu zituzten botoak. Orduan ikusi zuten hainbat akats gertatu zirela lehen bozketan. Bigarren zenbaketak ez dio eragin alderdien arteko eserlekuen banaketari; bai, ordea, sei hautagairi, eta horrek aldatu du gizonezko-emakumezko banaketa. Orduan, Johann Pall Johannssonek hartu du Rosa Bjork Brynjolfsdottir aulkia; Gisli Rafn Olafssonek hartu du Leyna Run Taha Karimena; eta Orri Pall Johannssoni eman diote hasieran Holmfridur Arnadottirri egokitutakoa.

Agintean egon den Katrin Jakobsdottirren (Ezkerreko Mugimendu Berdea) koalizio gobernuak gehiengoa handitu du bozetan, baina, ziurrenera, lehen ministroak berriz negoziatu beharko du alderdiekin, eta baliteke haren postua kolokan egotea.

Interesgarria da Islandiako kasua, han ez baitago kuotarik emakume legebiltzarkideentzat. Alderdi bakoitzak erabakitzen du emakumezko hautagaien gutxieneko bat ezarri edo ez.

Oraingoan ezinezkoa izan da, baina herrialdeak egin du historia lehen ere. 1980. urtean, munduko lehen herrialdea izan zen emakumezko presidentea aukeratzen, Vigdis Finnbogadottir. 1996ra arte egon zen agintean, baina, geroztik, herrialdeko presidente guztiak gizonezkoak izan dira.

Edonola ere, munduan badira emakumezko gehiengoa daukaten legebiltzarrak aukeratu dituzten herrialdeak. Ruandan, esaterako, emakumeek aulkien %61,3 dituzte Kongresuan; Kuban, %53,4 dira; Nikaraguan, %50,6; eta Arabiar Emirerri Batuetan, %50.


Summary: Taldeko bortxaketa bat salatu dute Bilbon. Adin ertaineko emakume batek salatu duenez, hainbat gizonezkok drogatu eta bortxatu egin zuten Zazpikaleetatik gertuko etxebizitza batean.

Ostiral gauean gertatu ziren emakumezko batek Ertzaintzaren aurrean salatutakoak: hainbat gizonezkok drogatu eta bortxatu egin zutela Bilbon.

Ertzaintzak ikerketa hasi du. Zabaldu dutenez, emakumeak ez zuen gertaera ondo gogoratzen, baina sakelako telefonoan aurkitu dituen irudietan bera agertzen da ustezko bortxatzaileak inguruan dituela.

Plentzian elkartu omen zen biktima lau gizonezkoekin, eta emakumezkoarekin gauean zeuden adiskideei deklarazioa hartzeari ekin dio Ertzaintzak. Antza, haiek ikusi egin zituzten susmagarriak, eta haien deskripzioa eman zuten. Bortxaketa Bilboko Zazpikaleetatik gertuko etxebizitza batean gertatu zen, zabaldu dutenez.


Summary: Kanarietako sumendia laba jariatzen ari da berriz, eta isuria laster irits liteke itsasora. Sumendiaren aktibitatea etena izan da zenbait orduz. Berriki, baina, laba atera da aho nagusitik. Jarioaren aurrealdea itsasotik 800 eta 1.000 metro artean dago.

La Palmako Cumbre Vieja sumendiak (Kanaria uharteak, Espainia) sortu duen laba isuria itsasora iritsi daiteke datozen orduetan, adituen iritziz. Kostaldera heltzeko kilometro bat baino gutxiago falta zaiola ikusita, gaur iristea «litekeena» dela adierazi du Miguel Angel Morcuende Arrisku Bolkanikoetarako Prebentzio Planen (Pevolca) zuzendari teknikoak. Dena den, ez du ziurtzat jo. Laba Todoqueko media inguratzen inguratzen ari da, eta abiadura moteldu du tarte horretan.

Labak itsasoko urarekin bat eginez gero sortu daitekeen arriskuarengatik, hainbat neurri hartu dituzte irlako agintariek. Tazacorte herriko kostaldean, laba itsasoratzea espero den eremuan, segurtasun eremu bat ezarri dute, eta itxi egin dute ingurua. Horrez gain, Tazacorteko zenbait auzotan etxetik ez irteteko eskatu diete herritarrei.

Arriskua labaren eta uraren arteko «talka termikoak» eragin dezake. 1.000 gradu baino gehiagotara dagoen isuriak 20 gradura dagoen itsasoko urarekin bat egingo balu, lurrin zutabeak sortuko lirateke. Lurrin hori urarena izango litzateke nagusiki, baina nahasirik izango lituzke azido klorhidrikoa eta beira bolkaniko partikula txikiak ere.

Involcan Kanarietako Bolkanologia Institutuak ohartarazi du gas eta likido azidoek azala, begiak eta arnas aparatua narritatu ditzaketela. Bereziki, aurretik arnas gaixotasunak dituztenen kasuan. Dena den, «talka termikoak» eragingo lukeen arriskua «tokikoa» litzatekeela gaineratu dute, eta, beraz, kontrolatzeko modukoa.

Itsasorako bidean, labak 500 eraikin baino gehiago eta 240 hektarea inguru suntsitu ditu, irailaren 19an erupzioa hasi zenetik, Copernicus Europako Batasunaren satelite bidezko behaketa proiektuaren arabera.

Azken inguru kaltetua Todoque izan da. Atzo arratsaldean erabat zeharkatu zuen laba isuriak herria, eta Tazacorte aldera doa orain, punturik zabalenean 600 metro dituen harkaitz urtu erreka lodiak.

Sumendian aktibitate handia atzeman zuen Espainiako Geografia Institutuak. Goizaldeko 4:00ak eta 7:00ak artean, hamasei lurrikara zenbatu dituzte, zazpi eta hamalau kilometro arteko sakoneran. Ondoren, Cumbre Vieja «atsedenaldi» batean sartu da, eta erupzioa gelditu egin da 8:00ak aldera. Laba eta errautsak botatzeari utzi dio, hiru ordu inguruan. 11:00ak aldera hasi berriz laba jariatzen

Kanarietako telebista publikoa zuzeneko emisioa egiten ari da sumendiaren aktibitatearen gaineko egoeraren berri emateko.


Summary: Aurki «beste era batean» bizi ahal izango dela iragarri du Sagarduik. Intzidentziak 62 egunean segidan beherako joera izan duela nabarmendu du Osasun sailburuak, eta «adi» jarraitu behar bada ere baikor izateko motiboak badirela

Elkarrizketa egin diote gaur goizean Euskadi Irratian Eusko Jaurlaritzako Osasun sailburu Gotzone Sagarduiri, eta COVID-19ak eragindako osasun krisiaren eboluzioari begira, iragarpen baikorra egin du: laster «beste era batean» bizi ahal izango dela esan du. Aurki egoera «ondo» egongo dela aurreratu du, eta beste arintze bat egin ahal izango dela izurria kontrolpean izateko neurrietan.

Nolanahi ere, zuhurtasun mezu bat ere erantsi nahi izan du: «Ikusi dugu 62 egunean intzidentziak behera egin ostean, atzo igo egin zela pixka bat; horregatik, adi jarraitu behar da».

Prebentzio irizpideak arintzera eginda ere, zenbait neurri betetzen jarraitu beharko dela iragarri du, eta esan du horietako bat izango dela maskararen erabilera: «Batez ere, toki itxietan». Eta eskoletan maskara erabiltzen jarraitzea ere aski garrantzitsua izango dela nabarmendu du: umeentzat txertorik ez dagoenez, eremu horietan neurriekin zorrotz jarraitu behar dela azaldu du.

Aste honetan txertoa jartzeko toki handiak itxi egingo ditu Osakidetzak. Osasun sailburuak adierazi du «nabarmentzekoa» izan dela toki horiek txertaketa kanpaina aurrera eramateko bete duten funtzioa.

Lehengo astean Nafarroako Gobernuko lehendakari Maria Txibitek ere baikor hitz egin zuen izurriaren eboluzioaz; ez zuen «epidemiaren bukaeraz» hitz egin nahi izan, baina nabarmendu zuen «helmuga oso gertu» dagoela.

Kontzertuak eta dantzalekuak

Eusko Jaurlaritzak emaniko azken arauen arabera, dantzalekuetan dantza egin daiteke gaur, baina kontzertuetan ez, eta azken horietan entzuleek ez dute zutik egoterik. Horren zergatiaren inguruan galdetu diote sailburuari.

Erantzun duenez, bi kasuak ezberdinak dira: «Dantzara zoazenean, bazoaz inguru batean, eta distantzia mantenduz, edo zure hurkoarekin. Kontzertuetan pilatu egiten gara. Musikaren arabera, gure mugimenduak ezberdinak dira, eta bateratzera joaten gara, salto egitera, gure gorputzak beste modu batean erantzuten du, eta arriskua handitzen dugu».


Summary: Berlindar gehienek higiezin agentzien etxeak desjabetzearen alde bozkatu dute. Boto emaileen %56,4k baietz esan diote proposamenari: Berlingo Gobernuari eskatuko diote lege bat idatz dezala 240.000 etxebizitza «sozializatzeko».

Alemaniako Legebiltzarrerako bozak egin zituzten atzo, baina Berlingo biztanleek bazuten beste gai bat botoen bidez ebazteko, erreferendumean, eta baietz bozkatu dute: funts handien 240.000 etxebizitza desjabetzeko proposamenaren alde egin dute gehienek.

Berlindarren %56,4k baietz esan diote Desjabetu Deutsche Wohnen & Co egitasmoari, eta %39k aurka bozkatu dute. Horren bitartez, Senatuari eskatuko diote lege bat egin dezala 3.000 etxebizitza baino gehiago dituzten «irabazi asmoko higiezin enpresa handien» 240.000 etxebizitza desjabetzeko, eta horiek jabego publikora pasatzeko. Berlingo etxebizitzen %15 inguru dira horiek.

Ez dute esan zenbat herritarrek bozkatu duten galdeketan, baina, bozketa baliokotzat jotzeko, botoa emateko eskubidea duten herritarren gutxienez %25en parte hartzea behar zen, eta hori lortu dela adierazi du hauteskunde batzordeak. Hau da, milioi bat pertsonak baino gehiagok bozkatu du galdeketan. Hiriko hamabi barrutietatik hamarretan irabazi du ekinaldi horren aldeko jarrerak, erdialdean zein kanpoaldean. Steglitz-Zehlendorf eta Reinickendorf barrutietan bakarrik irabazi du aurkako bozak. Ostera, azken urteotan alokairu igoera handienak pairatu dituzten erdialdeko auzoetan oso argi irabazi du. Esaterako, Friedrichshain eta Kreuzberg auzoak biltzen dituen barrutian %72,4k bozkatu dute desjabetzearen alde.

Noski, enpresei konpentsazio bat eman beharko liekete, eta, kalkulatu dutenez, horiek 13.700 milioi euro inguru balioko lukete.

Erreferendumaren emaitza ez da loteslea, ekinaldi baten ingurukoa delako, ez aurrez idatzitako egitasmo bati buruzkoa. Gaur arratsaldean jakinaraziko dituzte datu ofizialak, baina gaur goizerako zenbatuta zeuden barruti ia guztiak. Egitasmoa martxan jarri zutenen ustez, erreferendumaren emaitzak presio egingo die Berlingo agintariei, gaiari heltzeko, eta alokairuaren prezioak merkatzeko.

«Eredu neoliberalaren amaiera eskura dago lehenbiziko aldiz», idatzi dute Berlingo Die Tageszeitung egunkariaren editorialean. Egunkariak nabarmendu du kanpainak arrakasta eduki duela ez delako «ideologia batetik planteatu», eta ez delako «dogmatikoki argudiatu».

2019ko apirilean abiatu zuten Desjabetu Deutsche Wohnen & Co kanpaina. Rouzbeh Taherik sustatu du, 45 urteko enpresari eta aktibista berlindar batek. Deutsche Wohnen Berlingo higiezinen konpainiarik handiena da, eta 110.000 etxebizitzatik gora dauzka alokairuan. Burtsan kotizatzen du. AEBetako BlackRock inbertsio funtsak horren akzioen %10,2 ditu.

Vonovia da Alemaniako higiezinen konpainiarik handiena, eta hark 40.000 etxebizitza dauzka alokairuan Berlinen. BlackRockek horren akzioen %8,6 ditu. Norvegiako Gobernuaren Pentsio Funtsak beste %6,9 dauzka. Handietan hirugarrena ADO Properties Luxenburgoko konpainia da: 24.000 etxebizitza ditu. AEBetako Vanguard inbertsio funtsak horren akzioen %2,14 ditu.

Taheriren mugimenduak argudiatu du etxejabe erraldoi horiek ari direla alokairuaren prezioa puzten, eta erantzun erradikal bat eman behar zaiola egoerari.

Alemaniako Gobernu Federalak alokairu errentaren prezioa mugatzeko arau bat egin zuen 2015ean, urtetik urtera prezioa %10 baino gehiago ez hazteko, baina ez du eraginik izan.


Summary: ITPren jabeen artean SAPA arma enpresa ere izango da. AEBetako Bain Capital funtsak hartuko du gehiengoa, baina Carlos Alzolak jarraituko du buru. Euskal Herriko egoitzari eta enpleguei eutsiko diela ziurtatu du. Bazkide berriak sar daitezke aurrerago, tartean Eusko Jaurlaritza bera.

Guztiz ez bada ere, hasi da argitzen ITP Aeroren etorkizuna. Haren jabeak, Rolls Roycek, akordio bat lortu du Bain Capital AEBetako funtsarekin, eta oraingoz hark lotu dituen bi bazkiderekin: SAPA Placencia Gipuzkoako armagintza enpresa eta JB Capital Espainiako inbertsio funtsa. Aurrerago litekeena da Bain Capitalek industria alorreko enpresa gehiagori lekua egitea eta Eusko Jaurlaritzak ere akzioen zati bat erostea. Gutxienez akzioen %70 gordeko ditu Bain Capitalek.

Arantxa Tapia Ekonomiaren Garapeneko sailburuak azaldu duenez, akordio baten aurrekoa dute Bain Capitalekin, eta 2022ko ekainera arteko epea dute hura behin betiko akordio egiteko eta bazkide gehiago sartzeko. Besteak beste, erabakitzeke dago Gasteizko gobernuak lekua izango lukeen ITP Aeroren kontseiluan. Kopuru ofizialik ez badago ere, Jaurlaritza prest legoke Finkatuz funtsaren bitartez 60 milioi inbertitzeko ITP Aeron, eta horrek akzioen %3-4 emango lizkioke.

Negoziazioa ixteko epea amaitzen zen egunean bertan lortu zuten akordio bat ITP Aerori buruz. Abuztuan, Rolls Roycek Bain Capital aukeratu zuen negoziatzeko, hark eskaini ziolako diru gehien Zamudioko enpresa aeronautikoaren truke. 1.700 milioi euro jasoko ditu Rolls Roycek, eta horrekin arindu nahi du azken urteetan pilatu duen zor handiaren zama. ITP salduta ere, haren bezero nagusia izango da aurrerantzean Rolls Royce. Ez da negoziazio erraza izan Rolls Royceren eta Bainen artekoa, osagai politiko bat izan duelako. Izan ere, Espainiako Gobernuak beto eskubidea zuen, ITP hegazkin militarren sektorean ere aritzen delako, eta, hura sektore estrategikoa izendatu duenez, Madrilen oniritzia behar zuelako ezein operaziok. Espainiako Gobernuak garbi jarri zituen bere baldintzak: «bazkide espainiar» bat edo gehiago izatea, eta industria alorrekoek ere parte hartzea, luzerako begirada baitute, inbertsio funtsek ez bezala —lauzpabost urteko epean atera ohi dira enpresetatik, haien inbertsioa errentagarri bihurtzeko gai direnean—. Agiri baten bidez, Espainiako Industria Ministerioak ontzat hartu du salmenta, «ITP Aeroren garrantzi estrategikoa» bermatzen duelako.

«Abiapuntu egokia»

Eusko Jaurlaritzak ere parte hartu du negoziazioetan, ziurtatu nahian ITP Aero ez zela deserrotuko. Azken egunotan hainbat desadostasun konpondu ondoren, emaitzarekin gustura azaldu da Tapia: «Abiapuntu egokia da», baina nabarmendu du operazioa ez dela oraindik itxi.

Jaurlaritzak ontzat jo du errotzearen aldeko konpromisoa hartu duela Bain Capitalek. Agindu du ITP Aerok Zamudion jarraituko duela, eta industria plan bat egingo du «enpresaren jarraipena ziurtatzeko eta enpleguari eusteko». Gainera, bere karguan utziko du 2019az geroztik zuzendari izandakoa, Carlos Alzola, ibilbide profesionala ITP Aeron egin duen euskal herritarra. ITP Aerok 4.300 langile ditu, eta horietatik 1.500 baino gehiago daude Euskal Herrian. Langileei salmentaren berri emateko bidalitako oharrean, Alzolak azaldu du «fase berri batean» sartu dela konpainia, «hazkundea eta aukerak izango dituena». Bain Capital akziodun nagusi berriaren inbertsiorako gaitasuna nabarmendu du, 140.000 milioi dolarreko aktiboak kudeatzen dituelako.

Lan gatazkak

Lan gatazkengatik ere zeresana eman du azken hilabeteotan ITPk. Irailean, Zamudioko egoitzatik 194 langile kaleratu nahi zituela iragarri zuen, industria aeronautikoaren arazoak argudiatuta; azkenean, 121 izan ziren kaleratuak. Azaroan, ITP Aero Casting adarretik 136 langile kaleratu nahi zituela jakinarazi zuen. Aurretik PCB izena zuen enpresa horrek, eta fundizio lanak eta motorretako osagaiak egiten ditu ITPrentzat, Barakaldon eta Sestaon. Otsailean, 87 langile joan ziren kalera, baina maiatzean EAEko Justizia Auzitegi Nagusiak baliogabetu egin zuen enplegua erregulatzeko espedientea. Atzo zabaldu zenez, ABEE aldi baterako enplegu erregulazio bat ere baliogabetu dute epaileek.

Senerren aukera

Euskal enpresa hori Sener izatekoa zen, Getxoko ingeniaritza enpresa, ITP Aeroren sortzaileetako bat izan baitzen, eta akzioen erdiak izan baitzituen bere zatia Rolls Royceri saldu aurretik, 2016an. Baina negoziazio horrek ez du fruiturik eman, eta ITPtik kanpora geratuko da Sener.

Haren ordez, ordea, beste euskal enpresa bat sartu dela baieztatu du Carlos Alzola ITPko kontseilari ordezkariak, langileei igorritako oharrean: SAPA Placencia. Soraluzen (Gipuzkoa) sortutako enpresa da, baina Andoainen du gaur egun egoitza, eta armagintzan aritzen da. Haren presidentea Jokin Aperribai da, Realeko lehendakaria. Aperribai familiak badu lotura ITPrekin, Jokinen lehengusu Luis Aperribai sei urtez izan baitzen aeronautika enpresako kontseilari ordezkaria.


Summary: Serbiak alerta gorenean jarri ditu mugako militarrak. Pristinak Polizia bidali du serbiarrak gehiengoa diren Kosovoko mugako herrietara. Azken egunetan, serbiarrek errepideak trabatu dituzte, ibilgailuetan Kosovoko matrikula jartzera behartu dituztelako.

Astebete da Serbiaren eta Kosovoren arteko tentsioa lehertu dela. Azken aurrez aurrekoa eragin duen auzia ez da berria. Serbiak urteak daramatza Kosovon erregistratuta dauden eta herrialdean sartzen diren ibilgailuen matrikulak Serbiakoekin aldatzen. Izan ere, Belgradek ez du onartzen Kosovo estatu independente gisara, eta bien arteko muga «oztopo administratibo eta behin-behinekotzat» dauka. Joan den astean, ordea, urrats bera egin zuen Kosovok, eta agindua eman zuen herrialdean sartzen ziren eta Serbiako matrikula zuten ibilgailuei matrikulak aldatzeko. Urrats horrek, baina, mugan bizi eta Kosovon gutxiengoa diren serbiarren haserrea eragin zuen, eta, protesta modura, errepideak oztopatu zituzten. Manifestazioei erantzunez, Pristinak Polizia bidali zuen mugara.

Serbiako presidente Aleksandar Vucicen haserrea eragin du Pristinaren erabakiak, eta alerta gorenean jarri ditu mugako militarrak. Horrez gain, ohar egin dio NATO Ipar Atlantikoko Itunaren Erakundeari, eta 24 ordu eman dizkio Kosovoren aurkako neurriak hartzeko: «NATOk ez badu ezer egiten, Serbiak egingo du».

EBko diplomaziaburu Josep Borrellek tentsioaren gorakadaz ohartarazi du, eta nabarmendu ez dutela onartuko «probokazio ekintzarik». Hain zuzen ere, Kosovo, Montenegro eta Serbiara joatekoa da bihar Europako Batzordeko presidente Ursula von der Leyen.


Summary: Psikologoek sinesgarritasuna eman diete Saioa Agirreren eta Naia Zuriarrainen tortura testigantzei. Olatz Barrenetxea eta Haizea de la Llosa psikologoek 13/13ko auzipetuei Istanbulgo Protokoloa nola aplikatu zieten azaldu dute Espainiako Auzitegi Nazionalean. Urriaren 29an segituko du epaiketak.

13/13 epaiketak bertze saio bat izan du gaur Espainiako Auzitegi Nazionalean. Peritu gehiagok deklaratu dute: grafologian, hatz marketan eta DNA probetan adituak diren zenbait poliziak, eta Olatz Barrenetxea eta Haizea de la Llosa psikologoek. Azken bi horiek Saioa Agirreren eta Naia Zuriarrainen psikologoak izan ziren, eta haiek aplikatu zieten Istanbulgo Protokoloa, zeina tortura testigantzen egiatasuna aztertzeko ezartzen den. Biek eman diete sinesgarritasuna 13/13 auzian torturak salatu zituzten auzipetuei: adierazi dute protokoloaren araberako hamar adierazleak «sendoak» izan zirela bien kasuan.

Agirreren psikologoa izan zen Barrenetxea, eta azaldu du trauma ondorengo estresa eta «depresio arina» zituela etorri zitzaiola Agirre kontsultara, 2011n: «Justu orduan Istanbulgo Protokoloaren metodologia zorrozteko ikerketa bat egiten ari ginen, eta Saioari proposatu nion parte hartzeko. Ados zegoela esan zidan». «Erdi egituratutako» elkarrizketa «luze» bat eta proba psikometrikoak egin zizkion, eta, protokoloak haren bizipenak baieztatzeaz gain, terapia ere egin zuen auzipetuak Barrenetxearekin: «Ondorioa izan zen hark kontaturikoak eta sintomek bat egiten zutela».

Gauza bertsua adierazi du De la Llosak Zuriarrainen egoeraz. Haren kasuan, Eusko Jaurlaritzaren torturari buruzko ikerketaren barnean aplikatu zioten Istanbulgo Protokoloa. Emaitza bera izan zen: «Erabateko bateragarritasuna atzeman genuen ustezko torturen eta haren sintomen artean». Zuriarrainek talde terapia batean parte hartu zuen ondotik, «trauma bera eta haren ondorioak» artatzeko.

Urriaren 29an

Hurrengo auzi saioa urriaren 29an eginen dutela adierazi du Angela Murillo epaileak. Azaroaren 3rako eta 4rako ere deitu dute auzi saioetara. Espero da orduan ematea epaiketaren ondorioak eta alde bakoitzaren argudioak.


Summary: Beste 92 positibo atzeman dituzte Hegoaldean. Egindako testen %1,8k eman dute positibo. Atzo, 11 lagun ospitaleratu zituzten gaitzak jota.

Azken asteotako joerari eutsita, koska bat beherago daude transmisioari buruzko aldagaiak Hego Euskal Herrian. Eusko Jaurlaritzak eta Nafarroako Gobernuak emandako datuen arabera, atzo 5.009 diagnostiko proba egin ziren birusa atzemateko, eta horien guztien %1,8 izan ziren positibo. Zehazki, 92 kasu detektatu ziren. Horietako 43 Bizkaian atzemandakoak dira; 18, Gipuzkoan; 17, Nafarroan; eta 11, berriz, Araban.

Bestalde, ospitaleetako presioa ere arintze bidean da. Osakidetzak eta Osasunbideak jakinarazi dutenez, birusarekin eri diren 162 pertsona daude Hegoaldeko zentroetan, eta horietatik 54 ZIU zainketa intentsiboetako unitateetan daude, bezperan baino bat gehiago. Gainera, osasun sistemek emandako datuen arabera, atzo 11 gaixo erietxeratu zituzten COVID-19agatik. Paziente horiek guztiak Osakidetzaren ardurapeko zentroetara eraman zituzten; izan ere, atzo ez zuten inor ospitaleratu Nafarroan.


Summary: EAJrekin batu beharrean, ezkerreko alderdiekin batu nahi du Soraya Morla PSEko hautagaiak. Basauriko hautagaiak PSE-EEren «esentzia sozialista» berreskuratzeko aurkeztu du bere burua idazkaritzarako.

«Alderdi Sozialistak denekin egiten du berba, baina oso kuriosoa da Euskadin beti berberekin egiten dituela itunak». Hainbatetan errepikatu du ideia hori Soraya Morlak, gaur goizean PSE-EEren idazkari nagusirako hautagaitza aurkeztu eta gero. «Ez daukagu zertan konformatu alderdiari [EAJri] egonkortasuna ematen, ezta Euskadiri ere». Morlak PSE-EEren eginkizuna aldatu nahi du, eta EAJrekin egindako hitzarmenak eteteko garaia dela iradoki du; bakarrik gobernatu nahi du, edo behintzat «ezkerreko» gobernu bat eratu.

EH Bildurekin gobernua eratuko lukeen galdetuta, argi erantzun du: «Jakina». Koalizio abertzalearekin eta Elkarrekin Podemos-IUrekin ezkerreko gobernua eratzea proposatu du, eta udaletako itunekin lotu du aukera hori: «Udalerri askotan aritmetikak ahalbidetzen zuen EAJri lekua kentzea».

Hala ere, Morlak nabarmendu du ez duela bere hautagaitza eraiki nahi «EAJrekiko aurkakotasunean», eta gauza asko dauzkatela komunean, baina jeltzaleek ez diotela PSE-EEri onartzen «Euskadiko politikan» izandako garrantzia. «Ez dute onartzen Ramon Rubial lehen lehendakaria izan zela ere».

Eneko Anduezak ere aurreko astean aurkeztu zuen idazkari posturako bere hautagaitza, eta haren aldean, «aukera oso gutxi» dauzkala onartu du Morlak. Baina gehitu du Pedro Sanchezek ere aukera gutxi zeuzkala 2017ko primarioetan, Espainiako Alderdi Sozialistako idazkari nagusi izateko. Morla bera izan zen Sanchezen hautagaitzaren alde aritu zen taldearen buru Araban, Bizkaian eta Gipuzkoan. Irabazi ezean ere, oraingoan, ahalik eta boto gehien lortzea izango du helburu Morlak: «Oxala ehuneko garrantzitsu bat lortzea, entzun gaitzaten edo taldean sar gaitzaten».

Morlak kazetariei gogorarazi die PSE-EEren bozeramaile izan zela Basaurin 2015-2019 legegintzaldian, eta udal gobernuan sartzeko aukera izan arren Alderdi Sozialistak kanpoan geratzea erabaki zuela, oposizioko lehen alderdia izateko. Helburu bera du Eusko Jaurlaritzarako: oposizioko lehen indarra izatea berriro.


Summary: Pentsiodunak Bruselara abiatu dira sistema publikoa «blinda dezatela» eskatzera. Asteartean hainbat europarlamentarirekin biltzekoak dira, eta ostiralerako mobilizazioak antolatu dituzte Hego Euskal Herriko hiriburu eta herrietan

Euskal Herriko Pentsiodunen Mugimendua ez dago geldirik egoteko asmoz. Espainiako pentsioen erreforma eta Europako Funtsen baldintzak negoziatzen ari diren honetan, beren ahotsa inoiz baino garrantzitsuagoa dela iritzi diote, eta, horregatik, hainbat mobilizazio egingo dituzte hurrengo egunetan. Aste honetan, esaterako, bi aldiz mobilizatuko dira: asteartean Bruselara iritsiko dira, hainbat parlamentarirekin eta Eskubide Sozialen Batzordearekin biltzeko; ostiralean, berriz, adinekoen nazioarteko egunaren karietara, manifestazioetara deitu dute Hego Euskal Herriko lau hiriburuetan (12:00).

Euskal Herriko Pentsiodunak Espainiako hainbat elkarterekin bat eginda abiatuko dira Bruselara. Bi autobus irtengo dira Bilbotik. Hainbat bilera lotu dituzte. Europako Batzordearen pentsioen liburu berdea sistema publikoaren aurkako «mehatxu» bat dela kritikatu dute, eta erakundeari berari egotzi diote bankuen lobbyaren «ordezkari gisa» aritzea, bere neurriarekin pentsio pribatuak sustatuz. Alde horretatik, «oso larrituta agertu dira Europako Funtsek pentsioetan izan dezaketen eraginarengatik». Hainbat eskaera zehatz eramango dituzte: besteak beste, pentsio publikoak «eskubide gisa blindatzea», Europako Funtsen banaketan pentsio sistema publiko baten bermea lehenestea, eta pentsioen errebalorizazio automatikoa bermatzea «gutxienez» KPIaren arabera.

Ostiralean, mobilizazioak Euskal Herrian izango dira. Manifestazio bat hiriburu bakoitzean, eta elkarretaratzeak herrietan. Urriaren 1a zaharren nazioarteko eguna da, eta pentsiodunak zahar etxeetako erabiltzaileen elkarteekin batera irtengo dira kalera. Pentsio duinak, eta etxebizitza eta zentro soziosanitario egokiak aldarrikatuko dituzte. Ez da izango hurrengo egunetako mobilizazio bakarra, beste manifestazio batera ere deitu baitute azaroaren 13rako. Hor pentsioen erreformaren negoziazioetan eragitea izango dute helburu.


Summary: Arabako zurgintzaren ituna egin dute LABek, CCOOk eta UGTk, SEArekin. Sektoreko soldatak igotzea jaso dute akordio berrian, "erosteko ahalmena bermatzeko", sindikatuen arabera

"Negoziazio konplexu baten ondotik", egurraren sektorearen lan itun berria egin dute SEA patronalak eta hiru sindikatuk: LABek, CCOOk eta UGTk. "Erreibindikazio guztiak jaso ez arren", UGTk esan du sektoreko soldatak hobetu dituela, eta erosteko ahalmena ez galtzea "bermatzen" duela akordio berriak. Pandemiaren ostean "egonkortasuna" emateko tresna garrantzitsutzat jo du UGTk hitzarmen berria.

Hala, hiru urteko indarraldia izango du, 2021., 2022., eta 2023. urteetan, baina mugagabeko ultraaktibitaea ere jaso du akordioak, eta, beraz, beste bat egiten ez den bitartean hori egongo da indarrean. %1,5eko soldata igoera adostu dute aldeek 2021. urterako, 2022.erako eta 2023.erako. Urte bakoitzeko KPI igoera horiek baino handiagoa bada, igoera egokituko da, erosteko ahalmena ez galtzeko.

Sektoreak aspaldian erreklamatzen zuen beste gai bati soluzioa eman dio itunak, gainera. San Jose eguna ordainsaria jasoko dute egurraren sektoreko beharginek aurrerantzean: 25 egunekoa 2021. eta 2022. urteetan, eta 30 egunekoa 2023. urtean. Horrez gain, hamabost hilabetera luzatu dute gaixotasun baimenaz egonda ere soldata osorik jasotzeko osagarri berezia.


Summary: Basque Culinary Centerren hamargarren urteurrena ospatu dute. Gastronomia gara lelopean egin dute ekitaldia, Donostian. Erakundeetako, enpresetako eta gastronomia arloko ordezkaritza zabala bildu da ospakizunean, eta Urkullu lehendakariak eman du amaierako hitzaldia.

Hamar urte bete ditu Basque Culinary Centerrek, eta tamainako ospakizuna egin dute haren egoitza nagusian, Donostian. Gastronomia gara lelopean, erakunde eta enpresetako ordezkaritza zabala bildu da ekitaldian, baita hainbat sukaldari eta gastronomiaren arloko profesionalak ere. «BCC komunitatea» osatzen dutenak, Joxe Mari Aizega Basque Culinary Centerreko zuzendariak adierazi duenez. «Gastronomiak lortu ezinak ziruditen helburuak lortu ditu. Horregatik, hamargarren urteurrena ospatzen dugu, ilusioz eta erronkaz beteta. Komunitate gastronomiko handi bateko kide gara, eta elkarrekin 10 urte zoragarri partekatu ditugu. Ekintzailetza eta berrikuntzako hamarkada bat unibertsitatearen eta ezagutzaren munduan, gastronomiaren zerbitzurako ekosistema bat sortzeko. Gaur, hori posible egin duten pertsona guztiekin batera eskuratutako lorpenak ospatuko ditugu», nabarmendu du Aizegak.

Ekitaldian izan dira, besteak beste, Iñigo Urkullu Jaurlaritzako lehendakaria, Arantxa Tapia Ekonomiaren Garapen, Jasangarritasun eta Ingurumen sailburua, Bakartxo Tejeria Eusko Legebiltzarreko presidentea, Denis Itxaso Espainiako Gobernuaren ordezkaria, Markel Olano Gipuzkoako ahaldun nagusia, Eneko Goia Donostiako alkatea eta Jose Miguel Herrero Espainiako Nekazaritza, Arrantza eta Elikadura Ministerioko Zuzendari nagusia.

Han izan dira, halaber, Basque Culinary Centerreko patronatuko ordezkariak: Vicente Atxa Mondragon Unibertsitateko errektorea, Pedro Subijana, Andoni Luis Aduriz, Juan Mari eta Elena Arzak, Eneko Atxa, Hilario Arbelaiz eta Diego Guerrero sukaldariak, eta zentroa osatzen duten enpresen ordezkariak: Rogelio Pozo (Azti), Agustin Marcaide (Eroski), Joseba Martikorena (Martiko), Ricardo Delgado (Covap), Iker Alberdi (Fagor) eta Guillermo Arrieta (Mahou San Miguel).

Maite Larburu musikariak girotu du ekitaldia, eta Pablo Mendez koreografoaren akrobaziak ere ikusi ahal izan dira. BCCn ikasitako zenbait ikasleren solasaldi bat ere izan da Izaro Iraeta kazetariak gidatuta, eta Aizega zuzendariak, Atxa patronatuko presidenteak eta Iñigo Urkullu lehendakariak hartu dute hitza.

Ekitaldia amaitu ondoren, Basque Culinary Centerreko irakasleek eta ikasleek prestatutako otordua egin da. Ekitaldi horretan, bertaratuek, azken hamar urteotan bizi izandako esperientziak eta erdietsitako lorpenak partekatzeko eta gogoratzeko aukera izan dute, eta, aldez aurretik, erakundearen hamargarren urteurrenerako argitaratutako liburu berezi bat jaso dute: Gastronomía. Diálogos en torno a la cocina de hoy y de mañana. Liburu dendetan eta BCC Store webgunean eskuratu ahal izango da urriaren 20tik aurrera.


Summary: Gaur hasi da Egunean Behin jokoaren zortzigarren denboraldia. EITBk babestuko du bi astez, eta, gainontzekoetan, beste babesle bat izango du astero. Galdetegi berriez gain, «sorpresa ugari» eta ekitaldi berezi bat iragarri dituzte. Finala ere EITBk emango du, zuzenean, abenduko hirugarren astean.

Gaur hasita, hamaika astez arituko dira lehian euskaldun asko, Egunean Behin jokoan. Jada txapelketaren zortzigarren denboraldia da, eta antolatzaileek hainbat berritasun iragarri dituzte: galdera eta gai berriak, sari gehiago... Baina bada beste nobedade garrantzitsu bat ere: lehiaketa EITBk babestuko du bi astez, eta gainerako bederatzi asteetako bakoitzean babesle bat izango du Egunean Behinek, orain arte bezala.

Code Syntax jokoa sortu duen enpresak azaldu duenez, 60.000 lagunek hartu zuten parte egunero aurreko denboraldian. Gainera, EITBk zuzenean eman zuen txapelketako finala uztailean, Biba zuek! saioan, eta bertan 20.000 lagun aldi berean lehian ibili zirela ere jakinarazi dute. Aurten, berriz, abenduko hirugarren astean izango da finala, oraingoan ere EITBn, eta EITB Maratoiarekin bat egingo du, gainera.

Horrez gain, iragarri dute azaroan ekintza berezi bat antolatuko dutela, eta «sorpresa ugari» izango direla, sakelakoak euskaratzearekin zerikusia izango dutenak. Lehenengo asteari hasiera emateko ere ez dira sariak faltako: bi smarthphone izango dira, bat irabazlearentzat eta bestea zozketa bidez banatzeko.

Sakelakoan jokatzen da Egunean Behin. Trivial estiloko hamar galderari erantzun behar diete jokalariek, hiru erantzunetatik bat aukeratuta, eta bakarrik egunean behin joka daiteke. Codesyntax enpresak 2019an sortu zuen, eta arrakasta handia lortu du. Zale ugari lortu ditu, eta duela egun batzuk Eibarko Hankamotxak bertso eskolak antolatutako bertso saio batean ere hizpide izan zuten lehiaketa. Beñat Gaztelumendi, Uxue Alberdi, Oihana Iguaran eta Miren Artetxe ibili ziren Egunean Behinen inguruan.


Summary: Gaur abiatuko da Miarritzeko Latinoamerikako 30. jaialdia. Gaur hasiko da Miarritzeko Latinoamerikako jaialdiaren 30. aldia. Independentziaren bigarren mendeurrena kari, Peru da gonbita berezia: bertako hamar filma, literatura eta gastronomia erakutsiko dituzte igandera bitarte.

Gaur hasi eta igandera bitarte ospatuko dute Miarritzeko Latinoamerikako jaialdiaren 30. urteurrena. Iazkoa egin ahal izan bazuten ere, COVID-19ak erabat baldintzatu zuen: aretoetako ikusle kopurua mugatua zen, filmen egile anitz ezin izan ziren joan... Aurten, berriz, usaiak itzuli dira, Nicolas Azalbert film programatzaile arduradunaren hitzetan: «Guretako normalitatera itzultze bat da aurtengoa. Hiru kenduta, bertze egile guziak jinen baitira, herrixka ere arra-muntatu dugu, ostatuak eta guzi, eta, aretoak ikuslez betetzen ahalko ditugu».

Usaian bezala, hiru film mota lehiatuko dira sei egunez: hamar film luze, eta bertze horrenbertze film labur eta fikziozko film.

Lehiaz kanpo, berriz, Peruri jarri dira begira, bertako hamar film ekarriz, bai ere gastronomia eta literatura. «Peruko independentziaren berrehungarren urteurrena denez, parada egokia da bertako filmez interesatzeko. Haien ekoizpenaren ikuspegi garaikidea erakutsi nahi dugu; horregatik, hondar hamar urteotako lanetara mugatu dugu geure burua«, erran du Azalbertek.

Gehitu du 1990eko hamarkadara arte Lima hiriburura mugatzen zirela film ekoizpen guziak. Orain, ordea, «digitalizazioaren demokratizatzearekin», herrialdearen errepresentazio gehiago dagoela; horrela, filmek Peru «hobeki ordezkatzen» dute. Gisa horretan, paisaia urbanoaz bertze, hiriburutik kanpoko eskualdeetara bidaiatzen ahalko du ikusleak.

Bestalde, aurtengo festibalak badu berezitasunik, aspalditik egin gabekoa: film egile baten film erakusketa. Hala, Igancio Aguero txiletarraren obra zinematografiko osoa ikusgai izanen baita, hamahiru film orotara, dokumental nahiz fikziozkoak, luzeak eta laburrak. Bertan egotekoa da bera. «Dokumental egile oso handia da. Izugarri harro gaude bere lanaren erakusteaz. Egile zinez ezezaguna da Europan; alta, zinez goi mailakoa da», azpimarratu du programatzaileak.

Film estreinaldiei dagokionez, larunbat gaueko itxiera ekitaldian erakutsiko dutena aitzinerat ezarri du programatzaileak: Apichatpong Weerasethakul thailandiarraren Memoria filma, zeinak Kolonbia eta Thailandia lotzen dituen: «Izugarriko filma da, liluragarria. Egilea lehen aldiz joan da Kolonbiara filmatzera. Bi herrialdeen arteko loturak egiten ditu, paisaia, historia odoltsua... Bien memorioak ditu partekatzen. Sekulako filma da. Cannesen ere egona da eta sari bat bildu du». Dolu du zuzendaria eta Tilda Swinton aktorea ezin izanen direla jin, obra Kolonbian ere estreinatuko baitute aste honetan berean.

Eusko Jaurlaritzaren Kimuak Euskadiko film laburren programak bultzatutako hiru egileren obrak ere zabalduko dituzte, zeinak Euskal Herrian ekoitziak izan diren. Batetik, Larry Mankusoren Bizardunak; bertzetik, Pablo Hernandoren Eguzki-zarata, eta azkenik, Maria Elorza eta Koldo Almandozen Quebrantos.

Lehen aldiz, publiko gaztearendako bi film ere aurreikusiak ditu festibalak.

Bazterrerat utzi gabe, igandera arte ikusgai izanen da Daniel Mordzinski «idazleen argazkilariaren» erakusketa, zeinak festibalaren ibilbidea islatzen duen bere lanen bidez. Bertzeak bertze, Gabriel Garcia Marquezi atera zion argazkia Miarritzeko hondartzan, 1995ean.

Hari beretik, Isaac Barreda kaleko arte egilea Limatik jinarazi dute, eta bere sorkuntza preziatzen ahalko da festibala kari, merkatuko karrikako murru batean.

Filma eta erakusketez gain, egunero eztabaidak egonen dira, bai ere musika latinoamerikarraz gozatzeko parada, chicha musikaz, konparazione, eta merkatua.


Summary: Jaurlaritzak espetxeetako langileen baldintzak mantenduko ditu, nahiz eta gehiengo sindikala ados ez egon. Ostiral honetan espetxeen eskumena jaso aurretik, Jaurlaritzak kartzeletako langileen baldintzak zehazteko akordioa lortu du ACAIP-UGT sindikatuarekin, baina gehiengo sindikala konbentzitu gabe.

Ostiralean gauzatuko den eskumen aldaketaren atarian, Eusko Jaurlaritzak Araba, Bizkai eta Gipuzkoako espetxeetako langileen lan baldintzak zehazteko akordio bat sinatu du gaur ACAIP-UGT sindikatuarekin, funtsean, langileen orain arteko baldintzak datozen bi urteetan mantenduko dituena. Sektoreko gehiengo sindikala adostasun horretatik kanpo geratu da, ordea, negoziazio mahaian eserita zeuden ELA eta CCOO sindikatuek ez baitute Jaurlaritzak eginiko proposamena onartu.

Jaurlaritzak azaldu duenez, ACAIP-UGT sindikatuarekin lorturiko akordioak 2023aren amaierara bitarte «negoziatzen jarraitzeko eta espetxeetako lanpostuak zehazteko» aukera emango du, urriaren 1ean gauzatuko den espetxe eskumenen transferentziari «esparru juridiko egonkor eta argi» bat eskaintzen dion bitartean. Halaber, sindikatuak adierazi du sinaturiko dokumentua ez dela negoziazioaren amaiera, «lan baldintzak ezartzeko hasiera baizik».

Hala, Berdintasun, Justizia eta Gizarte politiketako Sailak iragarri du espetxeetako langileen lanaldiak, ordutegiak eta baimenei dagozkien baldintzak berdinak izango direla datozen bi urteetan ere. Soldatak ere, oro har, berdinak izango direla jakinarazi du, eta «beharrezkoa den kasuetan» erkidegoko administrazio publikoaren gutxiengoko baldintzetara egokituko direla eta horrek zenbait langileri soldata igoera bat ekarriko diela gehitu. Gainera, administrazio berriarekiko parekatze horrek langileen antzinatasunaren arloan ere «zenbait aldaketa positibo» eragingo dituela nabarmendu du Jaurlaritzak, besteak beste.

Adosturiko baldintzek, ordea, ez dute lortu gehiengo sindikala osatzen duten gainerako sindikatuen onespena, eta ELAk eta CCOOk sektoreko ia 700 langileen baldintzak hobetuko dituen beste akordio bat lortzeko lanetan jarraitzeko asmoa dutela adierazi dute.

«Estatuko ereduari jarraika»

Mahai sektorialaren bilera egiten ari ziren bitartean, ELAk protesta egin du goizean, Lakuan, Jaurlaritzak ACAIP-UGTrekin itxitako akordioa gaitzetsi eta «euskal espetxe sistema propioa» aldarrikatzeko. Sindikatuaren arabera, sinaturiko dokumentuarekin, Jaurlaritzak «behin eta berriz aldarrikatu duen eredu aldaketa hipotekatzen du», eta azpimarratu du aurkezturiko dokumentuak ez duela administrazio sektorialaren ordezkaritzaren %15 ere lortu. Horiek horrela, akordioa «gutxiengoan» eta «printzipio demokratikoak eta langile publikoek legitimoki hautatutako gehiengoak errespetatu gabe» sinatu izana leporatu dio ELAk Jaurlaritzari.

Akordioaren edukiei dagokienez, «estatuko ereduari» bide ematen diotela adierazi du sindikatuak, eta eredu propio baten alde egiteko neurriak albo batera utzi direla nabarmendu du. Besteak beste, ELAk salatu du sinaturiko dokumentuan ez dela «jada eskasak diren lantaldeak» handitzeko lan eskaintza publikoa planteatu, pribatizazioari «atea are gehiago irekitzen» zaiola, ez direlakontuan hartu langileen kolektiboak egindako eskaerak eta ez dela txertatu euskalduntze eta berdintasun planen hasiera.

Halaber, sindikatuak gaineratu du espetxe sistema propio baten alde «borrokan» jarraituko duela, «iraganeko hipotekarik gabekoa» izan eta «askatasunik gabeko pertsonen gizarteratzea» bilatuko duena, eta helburu hori soilik «kolektiboaren eskaerak kontuan hartuz» lortu ahalko dela ohartarazi du.


Summary: Eskubide, biktima eta memoria «guztiak» aldarrikatu ditu Sortuk. Memoria elkarteek eta senideek omenaldiak egin dizkiete Txiki eta Otaegiri, Zarautzen eta Nuarben. Kontakizun «inklusiboa» eskatu du Sortuk, Euskal Herrian «elkarbizitza demokratikoa» eraikitzeko. Protestak eginen dituzte iluntzean.

Gaur 46 urte bete dira Juan Paredes Manot Txiki, Angel Otaegi Etxeberria eta FRAPeko hiru kide fusilatuta hil zituztela, eta haien oroimenez ekitaldiak egin dituzte haien hilerrietan, Zarautzen eta Nuarben (Gipuzkoa), hurrenez hurren. Haimar Altuna Sortuko Nazio Kontseiluko kideak adierazpenak egin ditu Txikiren hilerrian: adierazi du «behar-beharrezkoa» dela «nondik gatozen oroitzea», eta gogoratu du Txiki eta Otaegi ez ezik «1936tik gaur arte Euskal Herrian bakea eta askatasuna lortzeko ahaleginean bizitza galdu duten herrikideak» izanen dituztela gaur gogoan.

Gaurko egunez «eskubide guztiak, biktima guztiak, memoria guztiak» aldarrikatu ditu Sortuk, «bizikidetzan aurrera egiteko ezinbesteko printzipio» gisa. Izan ere, ezker abertzaleko alderdiak uste du «soilik kontakizun inklusibo batetik eraiki ahal izango» dela «elkarbizitza demokratikoa» Euskal Herrian: «Horrexegatik da garrantzitsua erantzukizunez jokatzea, faxismoari eta faxismoa ezartzen ari den agendari bizkar emanez, horrek ondorio latzak dakartzalako. Eta horri buruz zerbait badakigu hemen gaudenok».

Larunbatean ekitaldia egin zuen Sortuk Oiartzunen (Gipuzkoa), eta gaurko elkarretaratzeak deitu ditu Euskal Herriko hainbat herri eta hiritan. 30 protestatik gora eginen dituzte, Euskal Herria bihotzean, independentzia! lelopean.


Summary: Gazte batek arrautza bat bota dio Macroni azoka gastronomiko batean. Poliziak berehala atxilotu du gaztea, Lyonen (Frantzia). Arrautzak sorbaldan jo du Macron, baina ez da lehertu.

Ezusteko galanta hartu du gaur goizean Emmanuel Macron Frantziako presidenteak: gazte batek arrautza bat bota dio, eta bete-betean eman dio sorbaldan. Zortea izan du, ordea, eta ez da lehertu. Bizkartzainek berehala babestu dute presidentea, eta Poliziak atxilotu egin du gaztea. Hark, arrautza bota bitartean, «gora iraultza!» oihukatu du.

Jarraian, Macronek gaztearekin hitz egitea eskatu du: «Esateko zerbait badu, etor dadila», galdegin du presidenteak. Oraindik ez dute argitu zein zen arrautza jaurti duenaren asmoa edo aldarrikapena.

Ez da Macroni arrautza bat botatzen dioten lehen aldia, 2017an ere bota baitzioten bat nekazaritza azoka batean. Aurtengo ekainean belarrondoko bat ere hartu zuen Tain-l'-Hermitage (Frantzia) herrian. Ordukoan lau hilabeteko kartzela zigorra ezarri zioten erasotzaileari. Belarrondokoa eman aurretik bi oihu egin zituen: lehenik «Montjoie Saint-Denis» esan zuen; erregezaleen oihu bat da hori, gaur egun Frantziako ultraeskuindarrek erabiltzen dutena. Jarraian, «utikan macronismoa!», egin zuen oihu.

Euskal Herrian ere badira antzeko esperientziak bizi izan dituzten politikariak. Arrautzakada ospetsuena, ziurrenik, Alfonso Alonso Gasteizko alkate izandakoak 2006ko Andre Maria Zuriaren jaien txupinazoan jaso zuena da.


Summary: Bigarren Mundu Gerraz geroztik bizi itxaropenak izaniko jaitsierarik handiena eragin du koronabirusak. Gizonezkoetan izan da jaitsierarik nabarmenena: 2,2 urte. 29 herrialdek hartu dute parte ikerketan, eta horietatik 27tan sei hilabeteko jaitsiera izan da, batez beste.

Ikerketan, kontuan hartu dituzte Europako herrialde gehienak, Ameriketako Estatu Batuak eta Txile: guztira, 29 herrialde. 2019ko datuekin alderatuta, bizi itxaropena sei hilabete baino gehiago laburtu da ikertu dituzten herrialdeetatik 27tan.

Oxfordeko Unibertsitateak argitaratu du ikerketa, eta, adituen arabera, COVID-19ak zerikusi zuzena dauka jaitsiera horrekin. «Gure ikerketaren emaitzak erakusten dute zuzenean koronabirusa dela bizi itxaropena laburtzeko arrazoi nagusia, eta horrek erakusten du nolako kaltea eragin dien pandemiak herrialde gehienei», nabarmendu du ikerketako egileetako batek, Ridhi Kashyap-ek.

Herrialde gehienetan gizonezkoen bizi itxaropena laburtu da gehien, batez ere Ameriketako Estatu Batuetan: han, 2,2 urte jaitsi da. Horrez gain, ikerketan parte hartu duten 29 herrialdeetatik hamabostetan ondorioztatu dute 2020. urtean jaio ziren emakumeek bizi itxaropen laburragoa dutela 2015. urtean jaio zirenek baino, eta gizonekin beste hainbeste gertatu da hamar herrialdetan.

Heriotza tasa ere handitu egin da, batez ere 18 eta 60 urte artekoen artean Estatu Batuetan, eta 60 urtetik gorakoetan Europan.

2015-2019 bitarteko datuekin konparatuz egin dute ikerketa, eta, behin heriotza tasak kalkulatuta, heriotza horietatik COVID-19ari zenbat dagozkion ere kalkulatu dute ikertzaileek. Azterlanetik ondorio garbiak atera dituzte: COVID-19 pandemiaren ondorioz, heriotza tasa nabarmen handitu zen 2020an, Mendebaldeko Europan Bigarren Mundu Gerratik edo Ekialdeko Europan Sobietar Batasuna desagertu zenetik ikusi ez den neurrian.

Ikertzaileek nabarmendu dute ezberdintasun handiak aurkitu dituztela herrialdeen artean. AEBetan, adibidez, jaitsiera nabarmena izan da, baita Espainian ere. Eskandinaviako herrialdeetan, berriz, jaitsiera txikiak erregistratu dituzte.


Summary: Uber eta beste IGak ez dira ordu erdi lehenago eskatu beharko. Lehiaren Euskal Agintaritzari arrazoia eman diote, eta bide berean emaniko bigarren ebazpena da. Geolokalizazioa ere baimendu diete.

Ibilgailu gidaridunak (IG) ez dira derrigorrez ordu erdi lehenago kontratatu beharko, eta zerbitzu hori ematen duten autoek geolokalizazioa piztuta eraman ahal izango dute bezeroek nondik dabiltzan jakin dezaten. EAEko Auzitegi Nagusiak arrazoia eman dio Lehiaren Euskal Agintaritzari (LEA), eta indarrik gabe utzi ditu 2019an Eusko Jaurlaritzak garraio mota hori arautzeko onarturiko dekretuko bi arau. Bide berean emaniko bigarren ebazpena da, ekainaren 11n ere haien aurka agertu baitzen. Ordukoan Uber plataforma digitalak irabazi zuen auzia. Jaurlaritzak helegitea jarri dio ebazpen hari Auzitegi Gorenean. Duela bi urteko taxiaren gatazka berriz ere piztea nahiko zaila dirudi, baina ez sektorearen haserrea. Duela hamarkada bat hasi ziren ugaritzen IG lizentziak Hego Euskal Herrian, 2015era arte liberalizatuta zegoen jardun bat baitzen. Gerora ezarri zuen Espainiako Gobernuak IG lizentzien ratioa: bat 30 taxiko, eta horrek giroa lasaitu zuen. Hala ere, 2018an tentsio une handiak egon ziren IGetako gidarien eta lizentziadun taxilarien artean. Taxi gidariek hainbat mobilizazio egin zituzten eta grebara ere jo zuten. Jaurlaritzak 2019an arautu zuen IGen jarduna, dekretu bidez. Oinarrian lau muga ezarri zizkien: ordu erdiko epearekin kontratatu behar dira telefonoz; ezin dute geolokalizazioa piztu —aplikazio bidezko sistemaren oinarrietako bat da—; kalean dabiltzala ezin dira gelditu; eta ezin dira kaleko toki finko batean geldirik egon. Ordukoan LEAk ohartarazi zuen arauen legezkotasunaren inguruko zalantzak zituela. Orain, baina, Auzitegi Nagusiak arau horietako bi indargabetu ditu. Epaitegiaren arabera, zerbitzua ordu erdi lehenago kontratatu behar izateak «modu oso larrian» kaltetzen du IGek merkatuansartzeko duten aukera, haien lan gehienak hiri barnekoak eta motzak direlako, eta horiek «bat-batean» kontratatzen dira. Geolokalizazioa erabili ahal izatea ere abantaila handia da IGentzat; bezeroak, telefono aplikazio baten bitartez, ibilgailua non dagoen ikusi ahal izango duelako, eta horrela hobeto jakin ahalko du hari deitzea komeni zaion ala ez. Ebazpena Luis Garrido epaileak idatzi du, besteak beste, Uberri arrazoia eman ziona, edo pandemia garaiko ostalaritzaren inguruko dekretuak indargabetu zituen bera da. Orain ikusi beharko da zein den taxilarien erantzuna. Egun 174 IG baimen daude Araba (108), Bizkaia (39) eta Gipuzkoan (27), eta beste 185 eskaera dauden zain —Nafarroan 37 baimen daude—. Gehienak liberalizatuta zegoen garaikoak dira, baina hala ere aldundiek beste 79 eskaera onartu dituzte azken bi urteetan.

1/30 ratioa, auzibidean IG baimenen kopurua handitzea oso zaila da. Egun 1.229 taxi lizentzia daude Bizkaian, 654 Gipuzkoan eta 238 Araban, eta 1/30 ratioak ez du gehiagorako ematen. Dena den, Cabify plataforma digitala ratio hori berriz aztertu dadin eskatu zuen uztailean, Europako legea urratzen duelakoan. Espainiako Auzitegi Gorenak eskaera onartu zuen eta horretan dihardu. Aldatuko balu, orduan bai berpiztuko litzakeela gatazka.


Summary: Nafarroan euskararen aldeko jarrerak indartzeko jardunaldi bat antolatu du Euskaltzaleen Topaguneak. Urriaren 14an izango da, Iruñeko Kondestablearen jauregian, eta egun osoko egitaraua izango du. Urriaren 8ra arte edo edukiera bete arte dago izena emateko aukera.

Nafarroan euskararen aldeko jarrerak indartzeko aukerak jardunaldia antolatu du Euskaltzaleen Topaguneak urriaren 14rako, Nafarroako Gobernuarekin elkarlanean. Euskararekiko aldekotasuna nola landu pentsatzea izango du helburu, eta, hitzaldiak eta mahai inguruak tarteko, egun osoko egitaraua izango du. Saioak Iruñeko Kondestablearen jauregian egingo dira, eta streaming bidez ikusteko aukera ere izango da.

Nafarroan gero eta herritar gehiago euskararen indarberritze prozesuarekiko enpatiko izateko diskurtsoaz, praktikaz eta bestelako baliabideez hausnartuko dute egun osoan, eta jarrerei jarriko diete arreta berezia. Gaiari ikuspegi eta jakintza eremu desberdinetatik heldu nahi dio Topaguneak, hala nola ikerketatik, ikuspegi filosofiko-etikotik eta komunikaziotik.

Urriaren 8ra arte edo edukiera bete arte egongo da jardunaldian izena emateko aukera.


Summary: Scholzek hiruko koalizioa osatu nahi du Berdeekin eta liberalekin. Inoizko emaitzarik txarrena izan arren, CDU/CSU aliantzak ere aldarrikatu du Alemaniako Gobernua osatzeko zilegitasuna. Ekologistek eta FDPk emango dute lehen pausoa: elkarrekin ados jartzea.

Txalo zaparrada luzea jaso ostean, eta bere alderdia garaipenera eraman duela jakitun dagoela, Olaf Scholzek ez ditu bere asmoak ezkutatu jarraitzaileen aurrean: «Alemaniaren historiako oinarri bilakatuko litzateke koalizio sozial-liberal-ekologiko bat osatzea. Herritarrek gobernu aldaketa nahi dute».

SPD Alemaniako Alderdi Sozialdemokrataren kantzilergaiaren gaurko adierazpen horrek era ezin hobean laburbiltzen du bozek ekarritako paisaia politikoa. Hogei bat urtean lehen aldiz, SPD da babesik handiena lortu duen alderdia, eta, Scholzek argudiatu duenez, gobernua osatzeko zilegitasuna jaso duen indarra. Baina ez hori bakarrik: herrialdea are gehiago zatitu da politikoki, eta, ezustekorik ezean, hiruko koalizio batek hartuko du agintea datozen hilabeteetan.

Horretaz, sozialisten hautagaiak ez du ezkutatu zein den bere hautua eta lehentasuna, beren ibilbideko emaitzarik onenak lortu dituzten Aliantza 90/Berdeak-eko ekologistekin eta FDP Alderdi Demokratiko Libreko liberalekin elkartzea, hirurek egin baitute gora hauteskundeotan. Eta, bide batez, CDU Batasun Kristau-Demokratak eta CSU Batasun Sozial Kristauak osatzen duten aliantza boteretik botatzea; ez litzateke gutxiagorako izango, 1949tik hona gehien gobernatu duen indarra baita.

Oro har, SPDn oso pozik daude, baina jakitun daude Alemaniako hauteskundeen emaitzek are gehiago elikatu dutela hilabeteotako ziurgabetasun politikoa; askotan esan ohi den modura, orain baitator zailena. Eta batez ere CDU/CSUren hautagai Armin Laschetek ez duelako amore eman, aliantza horrek bere inoizko emaitzarik txarrena izan duen arren: «Kantzilerra zera izan daiteke: soilik kontrakoak elkartzean eta datozen lau urteetarako proiektu komun on bat garatzean arrakasta izango duena».

Borroka politikoaren, edo lasterketa politikoaren abiapuntua izan da gaurko eguna, eta hasiera batean bi protagonista izango ditu: ekologistak eta liberalak. Izan ere, hauteskunde gaueko eta biharamuneko adierazpenak aztertuz gero, nahiko argi geratu da Berdeak eta FDP indar handiz sartuko direla hurrengo gobernua osatzeko negoziazioetan, bai baitakite bi indar handiek, SPDk eta CDU/CSUk, beraiekin elkartu nahi dutela datorren agintaldian boterean egoteko. Liberalen buruzagi Christian Lindnerrek ideia hori nabarmendu du gaur, bere alderdia eta ekologistak «aldaketarenak» direla adierazita.

Lindnerrek berak, gainera, jokaldi interesgarri baten berri eman du, gerora ekologisten hautagai Annalena Baerbockek baieztatu zuena: SPDrekin eta CDU/CSUrekin mintzatu aurretik, Berdeak eta FDP elkarrekin ados jartzen saiatuko direla lehenik. Erronka handia izango da, 2017an porrot egin baitzuten negoziazioek —kontserbadoreak ziren balizko koalizio horren hirugarren alderdia—, eta gaur egun handiak baitira bien arteko desadostasunak. Baina, aldi berean, egoera ez da duela lau urtekoaren berdina, oraingoan Lindnerrek ezinbestean sartu nahi baitu gobernuan, eta ekologistek beren buruzagiak aldatu baitituzte.

SPDren esperientziak

Scholzen kasuan, aldeko du bere alderdiaren historia, SPDk XX. mendean koalizioan gobernatu baitzuen liberalekin, eta ekologistekin ere partekatu baitzituen zenbait agintaldi, azkena Gerhard Schroeder buru zuena. Eta, egun, SPD bi indar horiekin ados jarri baita lander batzuetako aginteetan.

CDU/CSUko Laschetek ere argudio bera erabili izan du, hura buru den aliantza datozen negoziazioetako beste protagonistekin ados jarri izan delako. Baina atzo inoizko emaitzarik txarrena izatea eta horrek alderdian eragin dituen gatazka eta eztabaida Berdeek eta FDPk nahi ez duten desegonkortasun baten erakusle bilaka litezke.

Nolanahi dela ere, babesik handiena lortu duten bi alderdien eskaintzak giltzarri izango dira ekologistek eta liberalek alde batera edo bestera egin dezaten. Programaz eta balizko (des)adostasunez gain, jakinak dira eskarietako batzuk: Lindnerrek Finantza ministro izan nahi du, eta Berdeek kantzilerorde postua nahi dute alderdiko buruzagikide Robert Habeckentzat, Frankfurter Allgemeine Zeitung egunkariaren arabera.

SPDrentzat, erronka batez ere FDPkoak konbentzitzea izango da, haiek nahiago baitute CDU/CSU buru duen Jamaika izeneko koalizioa; baina, liberalek sozialistekin eta ekologistekin Semaforoa-n elkartzea baztertu ez dutenez, oraindik ez dago batere argi zer gertatuko den. Are gehiago kontuan harturik Berdeek Jamaika-ren parte izatea ere begi onez ikusten dutela.

Baerbocken arabera, negoziazioetan erabakigarriak izango dira helburu hauek: «Karbono neutraltasuna lortzea da gure erronkarik handiena. Gure boto emaileen partetik herrialdea aldatzeko agindua jaso dugu».

Paradoxikoa da egonkortasuna hainbeste gogoko duten herritarrek inoizko emaitzarik estuenak eta testuingururik ziurgabeena eragin dutela. 2017ko negoziazioak luzeak izan baziren, baliteke aurtengoak are gehiago irautea, gutxienez 2022 hasiera arte. Scholzen eta Lascheten asmoa da abendurako dena adostua izatea, baina aurtengo zailtasuna da negoziatzaileek SPD-Berdeak eta CDU/CSU-FDP aliantza klasikoez haratago joan beharko dutela. Eta, noski, horrelako aldaketak eragitea ez da batere erraza izango.


Summary: Gogora institutuak 2021-2024 aldirako plana onartu du. Datozen urteetan, Bilbon Gogoragunea erakusketa espazioa sortzeko asmoa dute, baita 1976ko martxoaren 3ko Gasteizko gertakarien biktimen memoriala ere. Horrez gain, Gernikako Museoa berritu nahi dute.

Gogora institutuak datozen urteetarako jardunaldi plana onartu du. 2021-2024 urteen artean, aurreko aldiko lan ildoak «sendotzea» jarri dute helburutzat, betiere, «etorkizunerako memoria partekatua eraikitzeko oinarriak ezarri ahalko dituen hausnarketa eta eztabaida prozesua sustatuz». Gaur egin du bilera Gogorako zuzendaritzak, Bilbon. Bertan izan dira Iñigo Urukullu Eusko Jaurlaritzako lehendakaria, Beatriz Artolazabal Berdintasun, Justizia eta Gizarte Politiketako sailburua, eta Aintzane Ezenarro Gogora Memoriaren, Bizikidetzaren eta Giza Eskubideen Institutuko zuzendaria.

Bertan adostu dutenez, hiru proiektu aurrera eramango dituzte datozen lau urteetan. Batetik, Bilbon Gogoragunea izeneko erakusteka espazioa sortu nahi dute. Bestetik, Gasteizen 1976ko martxoaren 3ko sarraskiaren biktimak oroitzeko memoriala egin nahi dute. Azkenik, Gernikako (Bizkaia) Museoa berritzea adostu dute. Eusko Jaurlaritzak adierazi duenez, «zentro horiek bizikidetzarako memoriaren zerbitzura dauden espazio bizi gisa sortu dira».

Bestalde, Gogora institutuak EITBrekin daukan hitzarmena berritu dute. «Akordio honen helburua da printzipio eta balio demokratikoen defentsaren memoria gordetzea eta zabaltzea, ondare kolektiboa dela ulertuta».


Summary: Nafarroako Auzitegiko Bigarren Atalak alabaordea bortxatzea egotzitako gizona absolbitu du, bigarrenez. Nafarroako Auzitegi Nagusiak sententzia berriz idazteko agindu zion Bigarren Atalari, akusatua errugabetzeko «justifikazio nahikorik ez zegoelakoan». Bide beretik idatzi du sententzia, ordea, bigarrenez.

Nafarroako Auzitegiko Bigarren Atalak bigarren aldiz absolbitu du 14 urteko alabaordea bortxatzea egotzi zioten gizona. Auzitegian egindako deklarazioan, neskatoak errugabetzat jo zuen aitaordea, eta esan zuen aitaordea sofan «mozkortuta eta lo zegoen artean» neskatoa bera izan zela aitaordearekin sexu harremanak izan zituena, «auzipetua ohartu gabe». Neskatoa haurdun geratu zen, eta erditu egin zen. DNA probek egiaztatu zuen aitaordeak utzi zuela haurdun.

Nafarroako Auzitegi Nagusiak atzera bota zuen lehen absoluzio sententzia iragan ekainean, eta Bigarren Atala berriz sententzia idaztera behartu zuen. Nafarroako Auzitegi Nagusiak ebatzi zuen errugabetzeak ez zuela «justifikazio nahikorik». Auzitegiko Bigarren Atalak berriz idatzi du sententzia, eta lehenaren ildotik egin du. Bigarren sententzia honek jasotzen duenez, «ezin izan da behar beste egiaztatu auzipetuak sexu harreman hartan modu kontziente eta boluntarioan parte hartu zuenik».

Neskatoak Nafarroako ospitaleko gizarte langileari esan zion abusu sexuala egin ziola pertsona batek edo batzuek, txakurra paseatzen zuen bitartean «norbaitek begiak itxi eta lokartu» egin zuela. Baina hilabete batzuk beranduago, aldatu egin zuen bertsioa.

Iragan martxoan izandako epaiketan, fiskalak eta akusazio partikularrak sei urteko kartzela zigorra eskatu zuten auzipetuarentzat, abusu sexualak egiteagatik neskatoari. Defentsak errugabetzea eskatu zuen.


Summary: Aldi baterako espedienteak luzatzeko akordioa lortu dute Espainiako Gobernuak eta eragile sozialek. 2022. urteko otsailaren 28ra arte luzatuko da pandemiarekin lotutako araudi berezia

Espainiako Gobernuak, CCOO eta UGT sindikatuek eta CEOE patronalak akordioa egin dute pandemiarekin lotutako enplegua aldi baterako erregulatzeko espedienteak luzatzeko. Otsailaren 28ra arte izango da indarrean araudi berezia. Gizarte Segurantzako kotizazioen salbuespena trebakuntzara lotua egongo da hamar langiletik gorako enpresentzat. Alegia, langileak aldi baterako espediente batean dituen enpresak trebakuntza ikastaroak eman beharko dizkie behargin horiei, haien kotizazioak aurrezteko. Hamar langiletik gorako enpresek soilik izango dute derrigortasun hori.

Euskal Herrian 12.000 langile inguru geratzen dira oraindik pandemiak eragindako aldi baterako espediente berezietan. Iazko maiatzean, ordea, behargin andana zegoen egoera kaltebera horretan. Azken urte eta erdian lanera itzuliz joan dira gehienak, eta lortu ez dutenek gero eta aukera gutxiago izango dituzte berriro beren enplegura bueltatzeko.


Summary: Wikileaksen sortzailea bahitzeaz eta hiltzeaz eztabaidatu zuten CIAko buruek. Donald Trumpen agindupean, Julian Assange bahitzeaz eta hiltzeaz aritu ziren, 2017an, plataformak CIAren espioitza tresnak agerian utzi zituenean.

Julian Assange Wikileaksen sortzailea hiltzeko «plan zirriborroak» eskatu eta «aukerak» aztertu zituzten CIAko buruek 2017. urtean, Donald Trumpen agintaldian, Yahoo News atariak berriki argitaraturiko lekukotasunen arabera.

AEBetako espioitza agentziako kide ohien adierazpenak aipatu ditu atariak. Horien arabera, Assange bahitzeko eta hiltzeko planek eztabaida sutsua eragin zuten agentzian, besteak beste halako ekintza baten legezkotasunaz eta praktikotasunaz. Asange Londresen zegoen garai hartan. Bost urte zeramatzan Ekuadorrek han duen enbaxadan babestuta.

CIAko kide ohi baten arabera, Trumpen gobernuaren «maila gorenetan» eztabaidatu zuten ekintzailea bahitzeaz edo hiltzeaz.

AEBetako Gobernua eta CIA bera oso haserre zeuden Assangerekin orduan. Izan ere, Wikileaksek informazioa argitaratu zuen CIAk espioitzarako erabiltzen zituen tresnen inguruan. Filtrazioak erakutsi zuen zelako programa informatikoak zituen agentziak herritarrak zelatatzeko, besteak beste biktimen Applen telefonoak, Android eta Windows sistema eragileak eta telebista adimendunak erabilita.

CIAko kide ohien arabera, Etxe Zuria eta agentzia bera sutan zeuden filtrazioarekin, eta Trumpek CIAn buru jarri zuen Mike Pompeok «mendekua» nahi zuen. «Agentziako buruak errealitatetik at zeuden, lotsaturik zeudelako» filtrazioarengatik, lekukook adierazi dutenez.

Kanpaina bat martxan jarri zuten orduan Wikileaksen eta Assangeren aurka, eta horien mugimenduak eta komunikazioak zelatatzeko operazio handia egin zuten. Pompeok «estaturik gabeko zerbitzu sekretu etsai» gisa definitu zuen orduan plataforma hura.

AEBetako 30 funtzionario baino gehiago elkarrizketatu dituzte erreportajea egiteko. Horietako zortzik kontatu dute CIAk proposatu zuela Assange bahitzea.

Adierazi dutenez, proposamenok hautsak harrotu zituzten agentzian bertan, eta hainbat buruk argudiatu zuten halakorik egitea legez kanpokoa litzatekeela, nazioartean eskandalua sortuko lukeela eta, gainera, zaildu egingo lukeela Assange AEBetara estraditatzea lortzea.

Londresko Belmarsheko segurtasun handiko espetxean daukate orain Assange. Espioitza leporatuta, estradizioa eskatua du Washingtonek. Baina aurtengo urtarrilaren 4an, ekintzailea ez estraditatzea erabaki zuen Vanessa Baraitser epaileak, AEBetara eramateak kazetariaren buru-osasun arazoak okerragotuko lituzkeelako.

Assangeren abokatuek eskatu zuten hura behin-behinean aske uzteko, baina Baraitserrek atzera bota zuen eskaria.

Duela hamar urte pasa Assangek sortutako Wikileaks atariak Iraken eta Afganistanen egindako sarraskiei buruzko informazioa zabaldu zuen. Washingtonen arabera, Chelsea Manning analista estatubatuarra lagundu zuen kazetariak hark AEBetako Espioitza Legea urra zezan, eta informazio klasifikatua lor zezan ondoren bere atarian argitaratzeko.

2017an Erresuma Batuko Poliziak Ekuadorren enbaxadan atxilotu zuen, eta kartzelara eraman. Haren gertukoek salatu zuten enbaxadan eta espetxean igaro duen denborak buruko arazoak eragin dizkiola. Haren estradizioari buruzko auzi saioan, medikuek esan zuten Assangek Aspergerren sindromearen sintomak zituela eta espetxean jarraitzeak bere buruaz beste egitera bultza zezakeela.


Summary: Arabako EH Bilduk elkarlanerako eskua luzatu dio foru gobernuari. «Norabide aldaketa» aldarrikatu du Kike Fernadez de Pinedo eledunak, eragile sozial eta politikoekin akordioa oinarri hartuta.

Arabako Batzar Nagusietan politika orokorreko saioaren bigarren eguna dute gaur, eta EH Bilduko eledun Kike Fernandez de Pinedok Ramiro Gonzalez ahaldun nagusiari erantzun dio gaur. Esan dio koalizioa prest dela foru gobernuarekin elkarlanean aritzeko, baina salatu du gobernuak orain arte «alde bakarrez» jardun duela eta ez duela erakutsi akordiorako prestasunik. Kritikatu du, halaber, gobernatzeko modu horren isla direla gobernuaren «moteltasuna» eta «ekimen falta», eta eragile sozial eta politikoekin harremanik ez izatea leporatu dio. Fernandez de Pinedok gobernuaren jardunaren hutsuneak aipatu ditu, besteak beste, gizarte zerbitzuetan eta energia berriztagarrien arloan. Gainera, zerga alorrean politika «atzerakoiak» ezartzea aurpegiratu dio: «Zuen eredu fiskala hurbilago dago Isabel Diaz Ayusorengandik, Angela Merkelegandik baino». Nolanahi ere, azpimarratu du EH Bilduk elkarlanerako eskua luzatua duela foru gobernuarekin akordioak lortzeko. Besteak beste, gogoratu du koalizioak eginak dituela hainbat proposamen egoera sozioekonomikoa hobetzeko, zaintza krisiari aurre egiteko eta larrialdi klimatikoari erantzuteko. Proposamen horiek «norabide aldaketa» baten berme direla azpimarratu du Fernandez de Pinedok, eta eragile sozial eta politikoekin ados jartzea lortzeko eskatu du.


Summary: Donostiako Fires gune autogestionatua hustu egin dute udaltzainek. Gauerdian hasi dira Añorga auzoan den eraikina husten, eta hura eraisten ari dira orain. Donostiako Udalak plan bat onartu du okupaturiko lantegiaren eremuan eta haren inguruetan 248 etxebizitza eraikitzeko.

Hustua da dagoeneko. Donostiako Udaltzaingoak gauerdi aldera ekin dio Añorga auzoko Firestone lantegi okupatuan ziren pertsonak kanporatzeari. Pixkanaka atera dituzte, eta, oraintxe bertan, eraikina eraisteko zereginetan dira zenbait langile, garabiarekin.

Orain arte, etxebizitza alternatiborik ez duten dozenaka lagunen bizitoki izan da Fires gune autogestionatua. Udaltzaingoak erakina hustuta, ordea, pertsona horietako asko lo egiteko lekurik gabe geratu dira. Hori dela eta, horiei laguntzeko eskea egin du Infernu Bizirik taldeak. Galdegin dute ahal duenak bere etxean har ditzala babeslekurik gabe diren horiek.

Ikusi gehiago: argazki bilduma.

Husteak sumindu egin ditu hainbat herritar, eta protesta egitera deitu dute gaur arratsalderako. Elkarretaratzea egingo dute 19:00etan, Donostiako udaletxearen parean.

Etxebizitza berriak

Donostiako Udalak okupaturiko lantegiaren eremuan eta haren inguruetan 248 etxebizitza eraikitzeko plana onartu duelako hustu dute orain arte gune autogestionatua izan dena. Jakina zen udalak aurrera eginen zuela asmo horrekin, eta, hori dela eta, Donostiako Añorga Txikiko auzotarrek protesta egin zuten joan den larunbatean. Salatu zuten auzoan horrenbesteko eragina izango duen proiektua izanda ere ez dela beren iritzia kontuan hartu.

Abandonaturiko lantegia 2015eko maiatzaren 1ean okupatu zen, bi helburu nagusirekin: Donostialdeko herri mugimendua saretzea eta ekoizpenerako bideak langileentzako berreskuratzea. Azken hilabeteetan, berriz, etxebizitza alternatiborik ez zutenentzako bizitoki ere izan da.


Summary: Eusle programa 28 ikastetxetara zabaldu dute, euskarazko komunikazio gaitasuna sustatzeko. Eusko Jaurlaritzako Hezkuntza Sailak lau ikastetxetan ezarri zuen programa, joan den ikasturtean, eta, «emaitza positiboak» izan dituela ikusita, hedatzea erabaki du.

Eusko Jaurlaritzako Hezkuntza Sailak 28 ikastetxetara hedatu du iritsi berri diren ikasleei euskarazko komunikazio gaitasuna ematea helburu duen Eusle programa. Begoña Pedrosa Eusko Jaurlaritzako Hezkuntza sailburuordeak eman du programaren nondik norakoen berri, Lucia Torrealdai Aniztasunerako eta Hezkuntza Inklusiorako zuzendariarekin batera Bilbon egin duen agerraldian. Finean, hauxe da Eusle: iritsi berri diren ikasleak bost eta hamar ikasle bitarteko taldeetan elkartzea aparteko gela batean, euskarazko komunikazio gaitasuna eskuratzeko.

Lehen Hezkuntzako laugarren, bosgarren eta seigarren eta Derrigorrezko Bigarren Hezkuntzako lehenengo eta bigarren mailako ikasleei zuzenduta dago programa, eta astean hamar eta hamabi ordu bitartean igarotzen dituzte aparteko gela horietan, ohiko gelan sartzeko hizkuntza gaitasunak eskuratu arte. Ikasleek euskaraz A2 maila eskuratzea du helburu, horrekin batera ikasleen inklusioa eta «hezkuntza arrakasta» lortuko dutelakoan. Ikasgelako tutoreaz gain, Eusle programako tutorea ere izaten dute bidelagun.

Eusle iazko ikasturtean jarri zuen lehenengoz martxan, Arabako, Bizkaiko eta Gipuzkoako lau ikastetxetan. «Emaitza positiboak» ikusita, eskola gehiagotara zabaltzea erabaki dutela nabarmendu du Pedrosak. 28k parte hartuko dute: Arabako zortzik, Gipuzkoako hamalauk eta Bizkaiko seik. Gainera, berrikuntza bat ere sartu dute: unibertsitateen parte hartzea. Hezkuntza Sailarekin batera, haiek arduratuko dira programa ebaluatzeaz.


Summary: Fires lantegi okupatua hustu dute, eraikina eraisteko. Ertzaintzak Donostiako Añorga Txiki auzoko Fires lantegi okupatua hustu du, eta hasi dira eraikina eraisteko lanak. Hor bizi ziren hainbat lagun kalean geratu direla salatu dute.

Aurreikusita zegoen modura, Ertzaintzak Donostiako Añorga Txiki auzoko Fires lantegi okupatua hustu du, eraikinaren eraiste lanei bide emateko. Gauerdian hasitako operazioarekin, Polizia lantegi barruan zeuden lagunak identifikatuz eta kanporatuz joan da, 10:00ak aldera gunea hustutzat jo duten arte. Gune autogestionatuko kideek azaldu dutenez, ordea, eraikina etxebizitza alternatibarik ez duten zenbaiten bizitokia zen, eta salatu dute haietako asko lo egiteko lekurik gabe geratu direla.

Abandonaturiko lantegia 2015eko maiatzaren 1ean okupatu zuten: Eraldia mugimenduaren izenean 150 pertsona inguru eraikinera sartu ziren. Eraikinaren okupazioak bi helburu nagusi zituen jatorrian: Donostialdeko herri mugimendua saretzea, sustatzea eta ekoizpenerako bideak langileentzako berreskuratzea. Sei urteko ibilbidearen ostean, berriz, Fires Donostian bizitzeko lekurik ez zutenentzako aterpe ere bilakatu zen duela zenbait hilabete.

Ikusi gehiago: argazki bilduma.

2018tik hona, ordea, Fires hustua izateko mehatxupean izan da, eraikinaren jabetza duen enpresak hura bota eta etxebizitzak eraikitzeko asmoa duelako. Hain zuzen, Donostiako Udalak Añorga Txikiko lantegiaren eremuan eta haren inguruetan 248 etxebizitza eraikitzeko plan berezia onartu du, eta Fires hustea «hiriaren gentrifikazioaren ondorio» dela salatu izan dute hango kideek horregatik.

Larunbatean, Añorga Txikiko ehunka bizilagunek manifestazio bat egin zuten udalak onarturiko hirigintza planaren aurka. Izan ere, auzotarrek diote ez dela bertakoen iritzia kontuan hartu auzoan horrenbesteko eragina izango duen proiektu hori garatzeko –600 biztanle inguru ekarriko lituzkeela uste da–; seinalatu dute azpiegitura publiko gehiago sortu beharko liratekeela auzoan, «masifikazioa» eragin dezaketen etxebizitza horiek eraiki beharrean.

Horiek horrela, gaur arratsaldean elkarretaratze bat egingo dute Donostiako udaletxearen aurrean, 19:30ean, Fires hustu izanaren eta Añorga Txikiko hirigintza planaren aurka.