Summary: Gaztetxeak defendatzera dei egin dute Arrotxapean. Jendetza bildu da Iruñeko Arrotxapea auzoan, irailaren 2an hustu zuten gaztetxearen alde. Antolatzeko lekuen premia aldarrikatu dute.

Beren kabuz antolatzen eta jarduten duten mugimenduek horretarako espazio fisikoak ezinbestekoak dituztela aldarrikatu dute gaur arratsaldean Iruñeko Arrotxapea auzoan egindako manifestazioan. Bederatzi egun dira Poliziak auzo horretako gaztetxea hustu zuela, eta jendetza bildu da gune autogestionatuen defentsan. Antolatzerik ez espaziorik gabe lelopean egin dute martxa. Auzoa poliziaz josia zen, baina ez da istilurik egon.

Manifestazioak Arrotxapeko hainbat kale zeharkatu ditu, eta hustu eta hesitu berri duten gaztetxearen eraikinaren aurretik ere igaro da. Han bi lagunek pankarta bat zabaldu dute, eta txalo ugari jaso dituzte. Martxaren amaieran Mila esker eta Borrokak darrai mezuak zeramatzan pankarta bat jarri dute, eta gaztetxeko batzarreko bi kidek komunikatu bat irakurri dute. Bertsolariak eta musikariak ere izan dira amaierako ekitaldian.

Gaztetxeen eta antzeko espazioen aurkako erasoak zenbait mugimendu «antolakuntzarako baliabiderik gabe» uzten ari direla salatu dute gaztetxeko batzarreko kideek; «espekulatzaileen gaitasunen aurrean ahul» daudela. Horiek «estatua, legea eta polizia» haien alde dutela salatu dute; dirua dutela «armatzat», eta «masa komunikabideak haien alde» dituztela. Horren aurrean, «indarrak metatzearen» garrantzia nabarmendu dute: «Gu txikiak gara, baina handiak potentzian».

Horrekin lotuta, elkartasuna adierazi diote husteko arriskuan den Gasteizko zentro sozialistari, eta Hazparnen (Lapurdi) sortu duten Ttattola gaztetxeari, berriz, aurrera egiteko «animorik handienak». Oro har, halako guneak defendatzeko deia egin dute: «Antolakuntzarako aukeren murrizketaren aurrean, ezinbestekoa da espazio hauen aldeko borrokan aurrerapausoak ematea». Erraki sareari eskerrak eman dizkiote, halako guneen alde egiten ari den lanagatik.

Husteko prozesua

Iruñeko Lehen Instantziako 4. epaitegiak Arrotxapeko gaztetxea hartzen zuen eraikina husteko agindua eman zuen abuztuko lehen egunetan, eta, luzamendutan ibili gabe, irailaren 2an burutu zuen prozesua Espainiako Poliziak, Foruzaingoaren eta Udaltzaingoaren laguntzarekin. Espazioa hustu zuten, eta protesta egiten ari zirenen aurka oldartu ziren. Sei atxilotu, dozenaka zauritu, eta hainbat identifikatu izan ziren operazioan. Atxilotutakoak aske utzi zituzten hurrengo egunean, kautelazko neurririk gabe. Kausa judiziala irekia dute, ordea: Nafarroako Auzitegi Nagusiak jakinarazi zuenez, desordena publikoak eta lesioak eragitea, eta poliziei eraso egitea leporatuta ikertuko dituzte.

Gaztetxeko kideek emandako informazioaren arabera, aurretik, La Caixak, Iruñeko Udalak eta Juslaberri enpresak gaztetxearen aurkako salaketa jarri zuten, eta epaiketa hiru aldiz atzeratu ondoren, urtarrilean egin zuten. Salatu zutenez, «40.000 eurorainoko kostu judizialak» erreklamatzen zizkien akusazioak. Azkenean, akordio bat lortu zuten, kopuru hori murrizteko.

Iruñeko Udalak oharra bidali zuen hustearen hurrengo egunean, eta adierazi zuen eraikina hustu eta eraitsi ostean, udalak «eremuaren urbanizazioa burutu» ahalko duela. Zehazki, etxebizitzak eraiki nahi dituzte, gaztetxearen eraikinean eta aldamenekoetan. Abandonatutako lantegi eta tailerrak dira gehienak, eta udala bera da horietako baten jabea.

Oharrean, baina, udalak aitortzen zuen hirigintza plan hori 2007an onartu zutela, duela hamalau urte. Azken hamarkadetan hutsik egon dira eraikin horiek, 2016ko irailean gazteak sartu ziren arte. Alegia, udalak hamarkada oso batez geldirik egondako plana berreskuratzeko asmoa du. «Jabedunek espazioa objektu soil bilakatu nahi dute kapitala metatzen jarraitzeko helburuarekin», salatu dute gaur gaztetxeko kideek.

Irailaren 3an —hustearen hurrengo egunean— bost urte bete ziren Arrotxapeko gaztetxeak ateak ireki zituenetik, «antolakuntzarako espazioen beharra agerikoa» zen une batean, gaztetxeko kideen esanetan. «Ordutik, auzoko gazte eta ez hain gazteen espazioa izateaz gain, Iruñerriko antolakunde eta eragile ugarirentzako ezinbesteko azpiegitura izan da». Hori dela eta, elkartasuna antolatzearen garrantzia nabarmendu dute. «Hamaika aldiz erori» arren, «hamabi aldiz altxatzeko» asmoa agertu zuten, «antolakuntzaren defentsan, auzoarentzako espazio baten alde».


Athleticek 2-0 irabazi dio Mallorcari

Summary: Athleticek 2-0 irabazi dio Mallorcari. Bigarren zatian eman dute kolpea zuri-gorriek. Daniel Vivianek eta Iñaki Williamsek sartu dituzte golak.

Bigarren garaipena erreskadan lortu du Athleticek, Mallorcari 2-0 irabazita. Zuri-gorriek partida distiratsua egin gabe eskuratu dituzte hiru puntuak, baina asmatu behar zenean, asmatu egin dute. Bigarren zatian sartu dituzte neurketako bi golak; Daniel Vivian eta Iñaki Williams izan dira goleatzaileak. Hala, lider oheratuko dira gaur zuri-gorriak.

Intentsitate handiarekin zelairatu dira bi taldeak. Athleticek presio altua egin du goian, eta estutu. Zelaian nagusitzen saiatu dira, eta lortu dute arriskuarekin iristea pare bat jokalditan. Joko zuzena baliatu dute horretarako. Mallorcak ere eman du abisua, hegaletik Brian Olivanek egindako iritsierekin.

Lehen aukera garbia Athleticek izan du, partida hasi eta ordu erdira. Iñigo Martinezen burukadari erantzun bikaina eman dio Mallorcako atezainak, eta aldaratzean ez du asmatu Iñaki Williamsek. Mallorcarena izan da jokoaren ekimena hurrengo minutuetan, baina arrisku berezirik sortu gabe, zutoin ondotik joan den jaurtiketa bat kenduta. Ez da golik izan lehen zatian.

Bigarren zatian, partida trabatua zihoan, eta zerbait aldatu behar zuen Athleticek. Aulkia mugitzearen alde egin du Marcelino Garcia Toral teknikariak, aldaketa hirukoitza eginda. Gutxira etorri da gola. Iker Muniainen falta jaurtiketa sareetara errematatu du Daniel Vivian erdiko atzelariak; bere lehen gola du Lehen Mailan.

Mallorcak ez du erreakzionatu, eta zartateko erabakigarria eman du Athleticek. Areatik gertu lapurtu du baloia Muniainek, pasea eman dio Iñaki Williamsi, eta horrek ez du barkatu. Ordu laurden baten faltan, neurketa bideratuta utzi dute zuri-gorriek. Ez dute sufritu lehiaren azken txanpan. Katedralean geratu dira hiru puntuak.


Summary: Banderak, Santurtzi eta Arraun Lagunak-entzat. 71 urteren ondoren Donostian geratuko da Kontxako Bandera: Donostia Arraunek irabazi du Ohorezko Txanda eta bandera. Gizonezkoetan, Santurtzik 2,22 segundoko aldearekin irabazi du ohorezko txanda eta segundo erdirengatik, estropada.

* Itsasoa bare egongo da eta aurreko igandean baino ikusle gehiago egotea espero da, kaia itxita egongo den arren.

* Bandera Donostian geratu da 71 urteren ondoren. Arraun Lagunak-ek lehen aldiz irabazi du emakumezkoetan.

* Gizonezkoetan zirraragarria izan da estropada, eta 48 ehunenekoengatik irabazi du Santurtzik.


Herri batera edo bestera doa

Summary: Herri batera edo bestera doa. Hondarribiak 1,74 segundoren alde txikia du Santurtzirekiko. Aitor Balda arraunlari ohiaren ustez, haizea harrotzen ez bada, berdeek aukera gehiago izango dute irabazteko.

Arraunlarien eta entrenatzaileen aho guztietatik ez bada, gehienetatik ateratakoa: «Bigarrenari errenta txikia ateratzen diogun arren, beti da hobeto tarte hori alde izatea aurka izatea baino». Kontxako Banderako bigarren jardunaldiaren atarian, Hondarribia dago arrauneko bandera preziatuenetik gertuen; Ioseba Amunarriz Ama Guadalupekoa ontziko patroiak laugarrenez jarraian astindu nahi du, baina Santurtziko Sotera traineruaren hatsa txopatik oso gertu igartzen du: 1,74 segundora baino ez. Ohorezko txandako taldeen artean dagoen alde txikia dela eta, gaurko estropada «ikusgarria» izango dela zalantza izpirik ez du Aitor Balda (Donostia, 1972) arraunlari ohiak. 2015ean aritu zen azkenekoz arraunean, bere betiko taldean: San Pedroko Libia ontzi historikoan. Kontxako bi bandera ditu irabazita: 1993. eta 1994. urteetan. Tostartetik kanpo dagoen arren, gaurko lehiari ez dio begirik ere kenduko. «Barrutik gogorra izango da, baina lehorrean gaudenontzat, polita». Baldak Hondarribia eta Santurtzi ikusten ditu bandera preziatua irabazteko faborito. «Udako bi talderik indartsuenak dira. Borroka handia izango dute, eta bandera talde batera edo bestera joango da» Aitzitik, 3,96 segundora dagoen Zierbenarekin ez da inolaz ere ahaztu. «Halere, bi etsai atzean utzi behar ditu, eta ez dira edozein». Oriok egingo du arraun hiru oilar horiekin batera. Hondarribiarengandik 8,50era dago. Balda ez da ezkutatu: «Zierbenak zail badu, Oriok zer esanik ez. Hondarribia eta Santurtzi baino koska bat beherago dago». Donostiarra ere izan du hizpide; lehen txandan ariko da, Urdaibai, Cabo eta Aresekin batera. «Eguraldi aldaketa gertatu beharko litzateke estropada hankaz gora jartzeko, eta iragarpenek ez dute hori adierazten». 9,10era dago. Aldeak alde, Hondarribia eta Santurtziren arteko buruz buruko lehian, ahobizarrik gabe mintzatu da Balda: «Hondarribiak aurreko igandeko estropada bera egiten badu eta baldintza bertsuak badaude, nahikoa izango du irabazteko. Hori bai, estropada irabazi beharra du». Santurtziren inguruan, berriz, hau esan du: «Haizea harrotzea eta aurka izatea komeni zaio; hondarribiarrek baino pisu eta indar handiagoa baitute». Arraunlari eta prestatzaile askok bezalaxe, Baldak ere itsasoaren iragarpena begiratu eta aztertu du azken egunotan. 0,6 metroko olatuak daude iragarrita, eta haizeak, lehen jardunaldian bezala, ipar-ekialdetik joko du; bederatzi kilometroko orduko abiadura, batez beste. Baldak ez du uste aldeak ateratzeko baldintza egokiak direnik. «Hori bai, inork ez du nahiko lehendabiziko kaletik arraun egin, itzulerakoan txarrena izan litekeelako». Argi du kale zozketak psikologikoki «eragina» izango duela gaurko dema erabakigarrirako. Azken luzean hautsiko da Edozer gauza txiki nahikoa izango da bandera kareletik botatzeko. «Gerta daiteke ziaboga txarra edota irteera ustela egitea; lehen jardunaldian Hondarribiari gertatu zitzaion moduan». Itsasoa misterioz betetako ur putzua da, «eta ez atletismoko pista bat. Itsasoak gauza asko ditu, badian nahiz kanpoaldean», adierazi du arraunlari ohiak. Kanporanzko lan mardula egin eta maniobra egin ostean, patroiek izango dute nahiko buruhauste, noiz eta nora eraman ontzia. Baldak irakurketa hau egin du: «Ziabogatik atera eta segituan laugarren kalera joateak badu bere arriskua; metro gehiago egin behar dituzte. Jokaldia ondo ala gaizki atera ahal zaie». Barrualdeko kalea tokatu zaion taldeari, ordea, laugarren kalera joateko alboan dituen aurkariak brankaz atzean uztea «gakoa» izango dela gogorarazi du. Borroka horretan itsasoko epaileak «bizi» ibili beharko du, ur handietan ez sartzeko. Balda seguru da estropada azken luzean hautsiko dela, baita banderak zein herrirako norabidea hartzen duen jakin ere.


Bihotz taupadak dantzan

Summary: Bihotz taupadak dantzan. Arraun Lagunak eta Orio dira faboritoak bandera irabazteko. Bien arteko lehian, donostiarrek 1,64 segundoren aldea dute. Maialen Arrazola arraunlari ohiak dio estropadan nagusitzen denak bandera lortuko duela.

Uda osoan bi talde aritu dira bereziki nor baino nor gehiago. Kontxako Banderako lehen jardunaldian ere, nahiz eta txanda berean ez izan, bien arteko lehia erakutsi zuen kronometroak. Donostia Arraun Lagunak eta Orio dira bi arraun talde horiek, eta bigarren jardunaldian ere, itxura guztien arabera, gidoi bera errepikatuko da. Ikusi beharko bandera preziatua emakumezkoen arraunaren historian lehendabizikoz Donostian geratzen den, ala hirugarrenez erreskadan Oriora joaten den (10:00, ETB1).

1,64 segundo besterik ez daude bi ontzien arteko lehian , Lugañene-ren alde. «Hutsaren hurrengoa», Maialen Arrazola (Donostia, 1985) arraunlari ohiaren arabera. San Juanek izan zituen urterik loriatsuenetan Erreka traineruko tostartean zen Arrazola; lau aldiz irabazi du bandera preziatua. Ibilbideko azken bi urteak Donostiarran eman zituen, eta, hain justu, talde horri erreferentzia egin dio. «Nahiz eta Arraunek eta Oriok bandera irabazteko aukera gehienak dituzten, Donostiarra ez nuke bazterrean utziko. Halere, zaila izango du». Lehendabizikoarengandik 8,62ra dago Torrekua. Itsasoa aurreko igandean baino zertxobait nahasiagoa emanda dago: metro erdi pasatxoko olatuak daude iragarrita, eta haizeak ipar-ekialdetik joko du, orduko zazpi kilometroko abiaduran, batez beste. Atzetik dagoenarentzat egoera iraultzeko nahikoak al dira naturaren baldintza horiek? «Mugituxeagoa egongo da, hori seguru. Segundo eta erdi ateratzeko nahikoa izango dela uste dut», dio Arrazolak. Ohiko legez, kale zozketak ere emango du zeresana. Ausartu egin da Arrazola. «Lehendabiziko kalea, behintzat, ez dut gustuko». Lehen jardunaldian gertatu zena izan du helduleku jarrera hori arrazoitzeko: «Lehenengo eta bigarren kaletik motelago ateratzen ziren hirugarren eta laugarrenetik baino». Horretaz gain, aurreneko kale horrek ez dizkio oroitzapen gozorik utzi arraunlari ohiari; aurreko urtean kale horretatik joan zen Donostiarra, Arrazola hankeko ababorrean zela. «Hasierako txanpan kolpeka eraman genuen ontzia, alboan zeuden motorren ondorioz. Eta gero, itsaslasterrak balaztaren funtzioa bete zigun; ontziari olagarro batek heldu balio bezalakoa zen, ikaragarria». Emakumezkoen ontziak itsaso zabalera irteten ez direnez, kaleen artean aldeak «handiagoak» direla nabarmendu du Arrazolak. «Ziaboga eman aurreko azken zatia da okerrena; hor ateratzen dituzte aldeak». Arraunketa ez galtzea gako Kaleak kale, Arrazolak garbi du: «Arraun egin behar da». Eta hau gehitu du: «Gaurko estropadan nagusitzen denak irabaziko du Kontxako Bandera». Horretarako, semaforoa berde jarri eta helmugara arte, arraunlariek bihotza bero baina burua «hotz» mantentzea «gakoa» izango da, haren esanetan. «Antsietaterik gabe arraun egin behar dute, eta euren arraunketan konfiantza izan». Horri garrantzia eman dio: «Hasierako txanpa egitean, zaila izaten da palakadaren erritmoa jaistea, atzean geratuko zaren beldur zarelako». Minutuko 34 eta 35 palakadako erritmoan joan ohi dira talde gehienak. «Erritmo horri eustea inportantea izango da». Estropadako une jakin bakoitzean akats txikiren bat eginez gero, nahikoa izango da segundoa galtzea. Arrazolak ziabogetan jarri du arreta. «Ziabogatik lehena ateratzen denak tartea zabaldu dezake lehen olatuarekin». Azken luzean, patroiek erantzukizun handia izango dute kale batera edo bestera joateko. «Ostera, zure alboan zein duzun, eragotzi ahal dizu». Arraun eta Oriorekin batera Donostiarra ariko da, eta Hondarribiak epaile lanak egingo ditu. Haien aurretik, ondorengo lau taldeek izango dute lehen txanda jokoan: Tolosaldeak, Hibaikak, Deustuk eta Chapelak.


Zerrenda loriatsua handitzeko grinaz

Summary: Zerrenda loriatsua handitzeko grinaz. Urte askoren ondoren, Donostiako traineru batek lehen lekuan hasiko du Kontxako bigarren jardunaldia. Arraun Lagunak-ek hirian utzi nahi du bandera, 71 urteren ondoren. Joxean Jauregi eta Amaia Sexmilo irrikaz daude: zainetan daramate Kontxa.

Aitak kontatutako apurra dakit. Garai hartan, Pedreña indartsu zegoen: dukesaren bat edo markesaren bat bazen han, eta oso ondo zaintzen zituen arraunlariak. Haiei aurka egiteko osatu zuten Esperanza trainerua. Arrautza deitzen zioten, kanpotik zuria eta barrutik horia zelako. Donostiako eta Orioko bosna lagun aritzen ziren, Hondarribiko bi, eta Getariako eta Pasai Donibaneko bana. Ontzi bat atera zuten, Pedreñari gailentzeko. Tarte txikiarengatik, baina lortu zuten».

Joxean Jauregi Etxeberriak labur antzean osatu du orain 71 urteko Kontxako Banderaren kronika. Donostiako traineru batek irabazi duen azkenarena, alegia. Jauregik etxeko iturritik jaso du orduko lorpenaren berri; ez alferrik, Antxon Jauregi aita eta Jose Mari Jauregi nahiz Inozentzio Etxeberria osabak eskifaia hartako kide izan baitzituen. Hiru horiez gain, hauek osatu zuten Kontxaz gain Kantabriako (Espainia) txapelketan gailentzea lortu zuen tripulazioa: Antxon Korta Pintxan patroiak eta Antonio Oliden Tolosa, Xanti Goikoetxea, Joakin Fresnedo, Antonio Oliden Zaldua, Mikel Arruabarrena, Pedro Iribar, Antonio Erdozia, Batista Oliden, Juan Lasurtegi eta Esteban Azkue arraunlariek. Garaiko onentsuenak biltzen zituen traineru hark eskuratu zuen donostiarren hamalaugarren Kontxako Bandera, lorpenen zerrendan gorengo postuetan kokatu zuena. Donostia hirugarrena da Kontxarik gehien dituenen zerrendan, Hondarribiarekin berdinduta. Pasai San Pedro eta Orio soilik ditu gainetik. Alta, gaur koska bat igo eta bigarren postura igotzeko aukera du, baldin eta San Pedroren hamabost garaipenak berdintzen baditu. Hautagai irmo bat badute horretarako: Arraun Lagunak. Urte askoren ostean, Donostiako traineru bat sailkapenaren lehen koskan heldu da Kontxako Bigarren jardunaldira, eta saio erabakigarriaren atarian bandera gertuen duen ontzia da —hiriko beste traineruak, Kaiarribak, zortzi segundora du—. «Amets bat betetzea» litzateke gaur Arraun Lagunak-ek irabaztea, Amaia Sexmilok adierazi duenez. Lugañenekoen trainerua estreinakoz uretaratu zutenean tostartekoa zen Sexmilo, eta egun taldearen ordezkari lanak egiten ditu. Ordea, estropua toletari lotu zioneko garaia ekarri du hizpidera: «Arraunean hasi nintzenean, gurasoei esaten nien beti: ama, aita, nire ametsa Kontxa irabaztea da». Sexmilok eta adiskideek Arraun Lagunak-en trainerua osatu zutenean, lema bat erabili ohi zuten hitzetik hortzera: ilusioak garamatza ametsak betetzera. «Arraunlariei esaten diet lehendabiziko urtean jarritako lema hori seigarrenean betetzeko aukera dutela», azaldu du. Biek txiki-txikitatik ezagutu dute Kontxako Banderako giroa. Orduan piztu zitzaien estropadarekiko maitazarrea. Donostiako ontzi batek 71 urteren ondoren irabazteko aukera «hunkigarria» dela esan du Sexmilok, eta badu Esperanza-ren sokari heltzeko esperantza: «Nesken Arraun Lagunak-en bidea bizi dugunoi oilo ipurdia jartzeko modukoa da. Pozgarria da hona heldu garela jakitea». Kontxarekiko lotura hori uretan islatu dute biek: Sexmilo 2016an aritu zen estreinakoz iraileko lehen bi igandeetan; Jauregi, berriz, 1976an, 19 urte zituela. Parte Zaharrekoak honela azaldu ditu garai hartakoak: «Garai artan San Sebastian deitzen zitzaion, eta Klaudio Etxeberria Gorria-rekin aritzen ginen. 80ko hamarkadan aurrera han aritu nintzen, eta San Pedrora joan nintzen gero, lau urterako: 1986, 1987, 1988 eta 1989». Azken urte horretan, Kontxako Bandera irabazi zuen Jauregik. Lorpen «polita» izan zela esan du, baina, halaber, denboraren joanak emandako balioa ekarri du hizpidera. Izan ere, garaipen sonatuek balio handiagoa hartzen dute patxadaren perspektibatik begiratzen zaienean: «Momentuan ez zara jabetzen, ingurukoen zirriparra handia baita. Astea igarotzean esaten duzu: kontxo, neuk irabazi dut eta!». Halaber, egun Arraun Lagunak-eko teknikari denak agerian utzi du Kontxako Bandera lortzea «oso zaila» dela. Jauregik azpimarratu du zortzi direla estropada bakoitzean aritzen diren traineruak, eta bakarrak lortzen duela irabaztea: «Gutxik esan dezakete Kontxa irabazi dutela. Kontua da badaudela beste batzuk bi, hiru, lau edo bost irabazitakoak. Baina ehunka daude sekula lortuko ez dutenak, eta arraunlari oso onak direnak. Irabazten dutenak ez dute zertan besteak baino arraunlari hobeak izan, hori burutik kendu behar da. Kontua da une egokian han egotea». Lortu dutenen multzoan sartu daitezke gaur Arraunekoak. Bilakaera baten gailurrera heltzea litzateke hori, arraunketa finkoan ez baitago Kontxa baino sari preziatuagorik. Juan Mari Etxaberen taldeak lor dezakeena aurreko urteetan ondutako lanaren berrespena dela uste du Sexmilok: «Patxi Olabek eta Ekain Iriartek lan bikaina egin zuten. Garai hartan, lortu genuen emakumezkoen lehen traineru donostiarra izatea». Urtebete geroago Kaiarribak sortu zuen bigarrena, eta azken urteetako «kontsiderazio faltak» tamaldu du Sexmilo: «Uste dut donostiar peto asko egon garela [Arraun Lagunak-en] traineruan, eta asko sufritu dugula: guretzat, Kontxa oso garrantzitsua izan da jaio ginenetik, eta irabaztea izugarria litzateke. Sei urtean zailtasunak izan ditugu etxeko sentitzeko, eta igande honetakoari balore handiagoa ematen diogu orain». Kontxako Bandera eskuratzeko aukera tarteko, Sexmilok «zale gisa, urduri» igaro ditu azken egunak. Taldearekiko duen «konfiantzak» baretu du, barren, estropada bezperatako ezinegona. Iruditzen zaio sasoi ona egin dutela, eta erregulartasun horrek «ilusioa» pizten dio Sexmilori: «Gipuzkoako eta Euskadiko txapelketak eta [Euskotren] liga irabaztea pasada bat da, eta Kontxa irabaztea pastelari ginga jartzea litzateke. Bandera etxean uzteko gogoz daude». Itsasoa, epaile Gogoa soilik ez, ahala ere beharko dute Arraun Lagunak-eko arraunlariek. Maila nagusiko lau ontziek sasoi orekatua osatu dute ligan, eta horren adibide dira lehen jardunaldiko emaitzak ere. Orio bigarren sailkatuarekiko segundo bat eta 64 ehunen aldea duela ekingo diete estropada erabakigarriari. «Tarte oso murritza da», adierazi du Jauregik. Haren esanetan, gaur hutsetik hastearen parekoa da abantaila hori edukitzea: «Uste dut arraun munduan apur bat mugitu denak hori esango duela. Estropada berri bat da: Aquariumetik igarotzean aurkariak segundoa kentzen badizu... Niretzat, burua hotz mantendu, ziaboga azkar eman eta kontrarioari txopa erakusten dionak asko izango du irabazia». Klubaren ikuspegitik ere bultzada litzatekeela uste dute Arraun Lagunak-eko bi kideek. Sexmiloren esanetan, «klub txiki-handia» da. «Ibilbide historiko handia» osatuta, arraunean estimatua dela uste du, baina arlo ekonomiko eta instituzionalean «borrokan» aritu behar izan dutela. Antzeko ustea du Jauregik ere. Arraunzale, arraunlari eta entrenatzaile postuetatik igarotakoa da, eta ondotxo daki zenbat kostatzen den arraunlariak zailtzea. Haren esanetan, Kontxako balizko garaipen batek indartu egingo luke kluba: «Ipurdian jasotako ostikoa izango litzateke, bai, baina aurrera egiteko». Horren adibide gisa jarri du sona handiko garaipen batek jendera gerturatzeko garaian eman dezakeen laguntza: «Arraunean hala da. Behetik goraino heltzea kosta egiten da: entrenamenduak, eguraldi txarra, hotza... Ehun hasi, bostek segitzen dute». Garaipenak bernizatutako loriaz gain, arraunlariak biltzeko aukera gisa jo dute Arraun Lagunak-ekoak. Zenbat eta lagun gehiago, orduan eta irabazteko aukera gehiago. Hala izaten da. Donostiarrek multzo bikaina osatuta irabazi zuten 1950ean. Gaur, hiriko hiru traineru izango dira Kontxako badian: Arraun Lagunak-en bat eta Kaiarribaren bi. Gutxi-gehiago, hirurek dituzte gailentzeko aukerak. Auskalo zer gertatuko den, eta banderarik lortuko duten ala ez. Argi dagoena da 71 urte asko direla, gehiegi Donostiarentzat. Hargatik, Lugañenekoek Esperanza-rekin egingo dute Arraun.


Summary: Bandera Donostian geratu da 71 urteren ondoren. Donostia Arraun Lagunak-ek lehen luzean eutsi egin dio Orioren joaldiari, eta badian indartsuagoa izan da; 2,68 segundo atera dizkio. Arraunek lehen aldiz irabazi du bandera preziatua emakumezkoetan.

Donostia Arraun Lagunak-ek garaipena lortu du Kontxako Banderaren bigarren jardunaldian ere, eta, 71 urteren ondoren, bandera Donostian geratuko da. 1,64 segundoren aldea zuten donostiarrek Oriorekiko, eta, lehen jardunaldian bezala, garaipena lortu dute gaur ere. Lehen aldiz irabazi du, gainera, bandera emakumezkoetan. Juan Mari Etxaberen taldeak eutsi egin dio Orioren hasiera txanpa indartsuari, eta, ziabogan egindako maniobra onaren ostean, Oriori aurrea hartu dio. Hortik aurrera, menderatu egin du aurkari zuzena eta estropada. 2,68 segundoren aldea atera dio Oriori.

Bigarren kaletik joan da garailea, eta aurrenekotik bigarren sailkatua. Donostiarrari egokitu zaio hirugarrena, eta Hondarribiari laugarrena. Itsasoa aurreko igandean baino mugituxeagoa egon da gaur, zikinagoa. Dena den, arraun egiteko aitzakiarik gabeko baldintzak egon dira. Semaforoa berde jarri orduko, Donostiarrak eman ditu lehen palakada indartsuak. Erne egon dira Torrekua ontziko arraunlariak. Halere, lehen txanpa bukatzerako, Oriok hartu du burua; estropada lehertzera joan dira Nadeth Agirre eta haren kuadrilla. Horixe izan da Xanti Zabaletak arbelean idatzita zeukan estrategia, Arraun ataka estuan jartzeko asmoz. Alta, Lugañene ontzikoak ez dira urduri jarri, eta euren arraunketari eutsi diote, segundo bat atzetik zihoazen arren.

Olatuen errepunpak ontziei Aquarium aldetik nahiz Santa Klara uharte aldetik jotzen zieten, eta, hori ekidite aldera, bi ertzetan zihoazen Hondarribiak eta Oriok erdiko kaleetara hurbildu dira. Oriok, behintzat, etekina atera dio mugimendu horri, eta beste segundo bat atera dio Arrauni; bi segundoko abantaila izan duten Zabaletaren taldeak. Eta errenta horrekin heldu da San Nikolas ontzia ziabogara. Halere, maniobran Orioko arraunlariak beranduxeago sartu du arraun txikia, eta joan egin zaie ontzia. Arraun Lagunak-ek azkar eman du maniobra, eta parean irten dira. Oriotarrek kareletik bota dute aurretik egindako lan ona.

Bueltako luzea arraunzaleentzako zirraragarria izan da. Arraun Lagunak-ek eta Oriok buruz buruko lehia izugarria izan dute. Batek jo, besteak erantzun. Haizeak lehenengo kaletik laugarrenerako norabidea zuenez, Nadeth Agirrek ontzia bigarren kalera eraman du, baina han zuen zain Lugañene ontzia, tinko. Andrea Astudillo lemazainak Etxabe prestatzailearen agindua bete, eta bigarren kaleari eutsi dio; 31 eskutik zuen. Une askotan, bi ontzien arteko distantzia oso laburra izan da, eta itsasoko epaileak behin baino gehiagotan bandera zuria atera dio Oriori. Halabeharrez, Agirren ababorrera jo du, baina ez da gehiegi urrundu. Santa Klara uhartearen parean zeudenean, Arraunek branka erakutsi du, eta olatu koxkorrei etekina atera die, pare bat tosta aurretik jartzeraino.

Kontxako badian sartu direnean, Oriok zirt edo zart egiteko garaia zuen. Agirrek hankan zihoazen arraunlariei palakadak sarritzeko eskatu die, eta eurek agindua bete. Segundo bakarrera hurbiltzeko gai izan dira, baina ez gehiago. Arraunekoak indartsuagoak izan dira azken txanpan, eta ez diote ihes egin garaipenak. Ez horixe. Donostiarrak helmugan ainguratuta dauden lau ontziak zeharkatu dituztenean, Lugañene ontzia malkoz isuri da, emozioaren emozioz. 2,68 segundora helmugaratu da Orio; 14ra Donostiarra; eta 19ra Hondarribia.

Irakurri gehiago: Zerrenda loriatsua handitzeko grinaz

Lehen txandan Tolosaldea izan da onena, eta, bi jardunaldietako denborak batuta, Hondarribiari aurrea hartu eta laugarrena izan da. Chapela bigarren postuan helmugaratu da, garailearengandik bederatzira; Hibaika hirugarrena izan da 15era; eta Deustu laugarrena 22ra.

Kontxako Banderako bigarren jardunaldiko denborak:

1. Donostia Arraun Lagunak 10.33,56

2. Orio 2,68ra

3. Donostiarra 14,44ra

4. Tolosaldea 14,90era

5. Hondarribia 19,56ra

6. Chapela 24,54ra

7. Hibaika 30,44ra

8. Hondarribia 37ra

Kontxako Banderako bi jardunaldiak batuta:

1. Donostia Arraun Lagunak 21.05,18

2. Orio 21.09,50

3. Donostiarra 21.28,24

4. Tolosaldea 21.36,14

5. Hondarribia 21.37,94

6. Hibaika 21.53,16

7. Chapela 21.56,84

8. Deustu 22.05,82


‘Sotera’-k bere legea ezarri du

Summary: ‘Sotera’-k bere legea ezarri du. Santurtzik irabazi du Kontxako Bandera, Hondarribiari 2,22 segundoko aldea aterata. Bi jardunaldiak batuta, 48 ehunengatik nagusitu da, eta laugarrena du estropada honen historian.

Ehunenekoengatik, estropada gogoangarri batean, Santurtzik irabazi du gizonezkoetan Kontxako Banderako ohorezko txanda, eta 2,22 segundoko aldea lortuta, baita bandera preziatua bera ere. 36 urte ziren ez zela bandera Sotera-n sartzen, eta lehortea gaur bukatu da. Azken metroetan lortu du Santurtzik lehen jardunaldiko aldea gainditzeko behar zuen denbora.

Gorka Aranberri patroiak, bestalde, seigarren aldiz astindu du arraun munduan gehien desiratzen eta ameste duten trapua. Lemazainen garaipen zerrendan, Juan Lizarralde Altxerri-ren parean jarri da zarauztarra, eta hirura du orain Manuel Arrillaga Aita Manuel; bederatzi irabazi zituen.

Zoriak bandera etxeratzeko faborito ziren bi talde elkarren ondoan egotea ekarri du; Santurtzi hirugarren kaletik aritu da; Hondarribia, berriz, laugarrenetik. Bi talde horiekin batera, Oriok lehenengotik egin du arraun, eta Zierbenak bigarrenetik. San Nikolas ontziko arraunlariek eman dituzten lehen palakadak, baita indartsuak ere, ontziaren branka aurretik jartzeraino. Marea beheraka zihoanez, lehendabiziko kaleak hobeagoak ziren irteteko, eta oriotarrek abantaila horri zukua atera die; bi segundo aurretik jarri dira Jon Salsamendirenak, baina behin Santa Klara uhartearen parean zirenean, gainerakoek arraunketa egonkortu eta parean jartzen lortu dute.

Aurreko txandakoek egin bezala, Hondarribiak eta Oriok erdiko kaleetara joatea erabaki dute, itsaslasterra baliatzeko asmoz. Behin itsaso zabalean sartu direnean, Santurtzik hartu du estropada burua, baina Hondarribia eta Zierbena ez ziren aparte. Oriok, berriz, ontzi bat galtzen zuen. Bakoitzak duen arraunketaren arabera, batzuk palakaden erritmoa sarriagoa zeramaten; besteek, berriz, lasaiago. Hori bai, guztiek arraunaren pala ongi sartzen zuten uretan, baita atera ere. Funtsezkoa ontzia egonkortzeko eta garbi-garbi brankaz joateko.

Ziabogara iristeko 100 metro falta zirenean, Hondarribiakoek joaldia egin eta lehenak jarri dira. Dena den, berdeek eta moreek denbora berean egin dute ziaboga. Zierbena bi segundo geroago iritsi da, eta hiru geroago Orio. Hala eta guztiz ere, Hondarribiak eta Santurtzik Donostiarrak lehen txandatik egindako denbora baino zortzi segundo motelago egin dute. Une horretan, donostiarrak bandera ukitzen zeuden, baina haizeak gora egin duen heinean, aukerak gutxitu egin zaizkie. Izan ere, bai Hondarribia, bai Santurtzi hegan etorri dira poparerako jardunean. Haizearen norabideak lehendabiziko kaletik laugarrenera markatzen zuen; hala, Santurtzi laugarren kalera joan da, eta Hondarribia bosgarrenera, nahiz eta laugarrenaren jabe izan.

1.000 metroren faltan, Ama Guadalupekoa ontzia zen estropada buruan, baina Sotera gainean zuen. Santa Klara uhartearen parean, bosgarren kalean sakonera gutxiago zegoenez, zeuden olatu koskorrak gehiago harrotzen ziren; Aranberri maisua da horretan, eta haren ontzi morea berdeen aurretik jartzea lortu du, baita segundo bat aurretik joan ere. Arraunlariek aldeko datu hori jakin dutenean, hauspotu egin dira, eta palakadak gehiago sarritzen joan dira, bi segundo aurretik jartzeraino; baita ontzi bat aurretik ere. Baina Hondarribiakoak ez dira erraz etsitzekoak, eta eurek ere erritmoa handitu eta bi segundora gerturatu dira. Halere, Amunarrizek eta haren kuadrillak zuten guztia eman dute, baina egindako ahaleginak ez die saririk eman.

Sotera badian bizi-bizi zihoan. "Bandera, bandera, bandera..." oihukatuz laguntzen zituen Gorka Aranberri Santurtziko patroiak arraunlariak azken metro horietan, eta lehenak heldu dira. 2,22ra helmugaratu da Hondarribia; beraz, Santurtzi garaile 48 ehunengatik. Bestalde, Santurtzik bi jardunaldiak batuta, hirugarren denborarekin onena egin du: 38.19,09, Urdaibai —38.04,76— eta Castroren —38.13,32— atzetik; Hondarribiak, berriz, laugarren denborarik azkarrena burutu du: 38.19,57.

Zierbena gaurko estropadan laugarrena izan da 12ra, Donostiarraren atzetik; Orio bosgarren sailkatu da, 23ra.

Lehen txandan, Torrekua ontziak erakustaldia eman du, eta hirugarrena izan da gaurko jardunaldian; laugarrena sailkapen orokorrean, Oriori aurrea hartuta. Urdaibai 10era helmugaratu da; Cabo 17ra; eta Ares 46ra.

Kontxako Banderako lehen jardunaldia:

1. Santurtzi 19.11,03

2. Hondarribia 2,22ra

3. Donostiarra 5,51ra

4. Zierbena 10,10era

5. Urdaibai 15,93ra

6. Orio 16,54ra

7. Cabo da Cruz 22,99ra

8. Ares 52,13ra

Kontxako Banderako bi jardunaldiak batuta:

1. Santurtzi 38.19,09

2. Hondarribia 0,48ra

3. Zierbena 12,32ra

4. Donostiarra 12,87ra

5. Orio 23,30era

6. Urdaibai 31,27ra

7. Cabo da Cruz 47,05era

8. Ares 1.27,05era


Summary: Txirrindulari bat hil da Elgoibarren, trafiko istripu batean. N-634 errepidean izan da istripua. Txirrindulariak 51 urte zituen.

Gaur goizeko 10:50ean txirrindulari bat hil da N-634 errepidean, Elgoibarren (Gipuzkoa), trafiko istripu batean. Eusko Jaurlaritzako Segurtasun Sailak jakinarazi duenez, Donostiarako noranzkoan izan da ezbeharra, eta bizikleta baten eta auto baten arteko istripua izan da. Txirrindulariak 51 urte zituen. Hasieran, bizirik baina konorterik gabe aurkitu dute osasun zerbitzuek, baina 11:30ean hil da.

Errepidea itxita geratu da istripuaren ondorioz, eta Ertzaintza gertatutakoa ikertzen ari da.


Summary: Positibo kopurua 250etik behera jaitsi da astebetean bigarren aldiz Hegoaldean. Atzo 241 positibo zenbatu zituzten Hego Euskal Herriko osasun zerbitzuetan.

Bi astean Hego Euskal Herrian koronabirus kasuek izan duten beherakada nabarmena da. Abuztuaren 26an 631 positibo atzeman zituzten Osakidetzan eta Osasunbidean. Atzo, berriz, 241 izan ziren, ia bi heren gutxiago. Astebetean, gainera, bigarren aldiz, 250etik behera jaitsi dira positiboak (astelehenean 240 izan ziren). Hamalau eguneko batez bestekoa, berriz, 354 kasutakoa da.

Hego Euskal Herrian 5.245 test egin zituzten atzo, eta, beraz, %4,6koa izan zen atzo positibo tasa. Bosgarren olatuaren jaitsiera argi ikusten da BERRIAren koronabirus datuen grafikoetan. Edonola, aipatzekoa da Araban, Bizkaian eta Gipuzkoan positiboek atzo behera egin bazuten ere, Nafarroan igo egin zirela. Araban, 26 atzeman zituzten (-2); Bizkaian, 91 (-37); Gipuzkoan, 63 (-14) eta Nafarroan, 55 (+8).

Ospitaleratze datuei dagokienez, atzo aurreko egunean baino hamar pertsona gutxiago ospitaleratu zituzten: 21 izan ziren denera. ZIUtan aurreko eguneko gaixo kopurua mantentzen da: 79.


Summary: Alavesek Rayoren zelaian irabazi du, 1-2. Berdinketak azken minutuetan egin dio ihes Eibarri, eta 1-0 galdu du, Sheila Guerrero Vila-realeko kapitainak 87. minutuan gola sartu ondoren.

Derbian bezala, gainerako euskal taldeen partidek ere bi alde oso desberdin ekarri dituzte gaur. Eibarrek azken minutuetan galdu du, eta Alavesi kontrakoa gerturatu zaio. 35. minutuan aurreratu da Rayoren aurka, eta garaipena galtzeko zorian izan du, espainiarrek 82.ean berdindu ostean. 90. minutuan, baina, Sanadrik gola sartu du, eta gasteiztarrek Euskal Herrira ekarri dituzte hiru puntuak.

Hau izan da Alavesen hamaikakoa: Cornejo; Auñon, Urru, Majarin, Facila; Dieguez, Soliveres; Armengol, Carrillo, Martinez; eta Chamorro. 54. minutuan Aznar zelairatu da Armengolen ordez, 70.ean Sanadri Carrilloren ordez, eta 88.ean Nevado Martinezen ordez eta Garcia Chamorroren ordez.

Orain arteko bi jardunaldietan irabazi ostean, Alaves sailkapenaren goiko aldean da, Bartzelona, Atletico Madril eta Realarekin batera.

Eibarrek, ordea, ezin izan du punturik eskuratu. Lehen jardunaldian Sevillaren aurka 3-2 irabazi ostean, gaur Vila-realen galdu dute eibartarrek: 1-0. Berdinketak, gainera, azken momentuan egin dio ihes, Sheila Guerrero Vila-realeko kapitainak 87. minutuan sartu baitu gola.

Hau izan da hasierako hamaikakoa: Mieres; Puyi, Verges, Gonez, Bernabe; Navarro, Llompart, Altonaga, Morera; Elorza eta Aparicio. Jokoa hasita, Kuki Moreraren ordez zelairatu da (65. minutuan), Campos Bernaberen ordez (70. minutuan) eta Esteve Altonagaren ordez (83. minutuan).

Gaurko partidaren ostean Eibar sailkapenaren erdian geratu da, hiru punturekin.


Summary: Erraustegiaren aurkako giza katea egin dute Donostian. Kontxako Banderako estropadekin batera, dozenaka lagunek parte hartu dute Errausketa=klima aldaketa leloarekin.

Beste urte batez, Kontxako estropadekin batera, kalera atera da erraustegiaren kontrako mugimendua Donostian. Errausketarik ez ohiko leloa erakutsi dute hondartzan eta Alderdi Ederren, baina aurten Erraustegia=klima aldaketa izan da lelo nagusia. Aurkezpenean azaldu zutenez, Donostiako erraustegiak erretzen duen zabor kilo bakoitzeko CO2 kilo bat sortzen du: "Beraz, bere osotasunean funtzionatzen ari denean, urtean 200.000 tona CO2 isuriko ditu atmosferara. Denontzat gauza jakina da gas hauek direla krisi klimatikoaren eragile nagusienetakoak. Eta, hala ere, instalazio honi 'Gipuzkoako Ingurumen Gunea' deitzen diote gure agintariek!"

11:00etan hasi da protesta. Udaletxe aurretik Kontxako pasealekurantz joan dira, eta handik hondartzara jaitsi dira. Aurkezpenean nabarmendu zuten urtebete daramala martxan Donostiako errauste plantak, eta denbora horretan izan diren gorabeherak izan zituzten hizpide.

Errauste plantak klima aldaketan duen eraginaz gain, salatu nahi izan dute Donostian gaikako bilketan "inolako pausorik ez dela eman" azken hilabeteetan. "Noski, badakigu oso itsusia dela Donostiako herritarrei eta turistei zaborretara zer eta zenbat botatzen dugun erakustea. Gardentasuna aipatzen dute hitzetik hortzera, baina Donostiako Udalak nahiago du zaborrak ezkutatu, gauero kamioian hartu eta erraustegian erretzea".


Summary: Realak irabazi du San Mamesko lehen derbia. Natalia Arroyoren jokalariak nagusi izan dira, baina Morazak bere atean sartutako gol batek erabaki du partida.

Athleticek eta Realak lehen aldiz jokatu dute gaur San Mamesen, eta txuri-urdinek eskuratu dute garaipena lehen derbi horretan. 6.000 lagun bildu dira futbol zelaian, eta Morazak bere atean sartutako gol batek erabaki du partida. Partida hasi aurretik, Athleticek Ainhoa Tirapu omendu du, Bilboko klubarekin 358 partida jokatzeagatik.

Athleticek estu hartu zituen gipuzkoarrak, baina Natalia Arroyoren jokalariek pixkanaka zelaian lekua hartu dute. Txuri-urdinak nagusi izan dira gaur, baina gol aukerak sortu arren, batiak bat lehen zatian, ezin izan diote golik sartu Athletici. Ezintasun hori dela eta, bukaeran estu pasarazi diete zuri-gorriek.

Gola partidaren hasieran iritsi da, 13. minutuan. Eizagirrek korner bat atera eta Morazak baloia urruntzeko ahaleginean bere atean sartu du. Athleticek ez du askorik egin erasoan, eta, hala ere, partida berdintzeko zorian izan da, Izarnek eta Letek elkar ulertu ez duten jokaldi batean, baina Azkonari ihes egin dio gol aukerak.

Bigarren zatian Athletic berriro gogotsu zelairatu da, baina Lete bikain aritu da, eta Azkonaren aurrean bakarrik zela, haren jaurtiketa gelditu du. Realean bi jokalarik min hartu dute, eta zelaia utzi behar izan dute: Ceciliak lehen zatiaren amaieran, eta Arnaizek bigarren zatian.

Hala ere, bigarren zatian ere txuri-urdinak nagusitu dira pixkanaka. Ez du erakutsi lehen zatiko nagusitasuna, eta zuri-gorriek hori baliatu dute gora igotzeko. Baina Realeko atzelariak sendo aritu dira.


Summary: Ehunka pertsona elkartu dira Donostian 13/13 auziko epaiketaren aurka. Julen Zelarainek esan du epaiketa horren eragina auzipetuengandik haratago doala.

Gaur eguerdian Donostian manifestatzera atera dira ehunka pertsona 13/13 auziko epaiketa dela eta. Bulebarrean hasi eta Gipuzkoako hiriburuaren erdigunea zeharkatu dute manifestariek, hasierako lekura itzuli arte. Parte hartu dutenen artean zeuden Juan Karlos Izagirre, Reyes Karrere, Markel Ormazabal eta Tasio Erkizia. Manifestazioan euskal presoen aldeko oihuak izan dira.

Amaiera ekitaldian Julen Zelarainek auzipetuen izenean kezka agertu du, eta adierazi auzi horren eragina auzipetuengandik harago doala. Esan du Aieteko konferentziatik hamar urtera, "estatuaren salbuespen neurri gehienak" indarrean daudela, eta Espainiako Auzitegi Nazionala beste edozein erakunderen gainetik dagoela. Eta zalantza bat agertu du: "Herri honetan proiektu politiko guztiak egingarriak izan daitezen agertoki demokratiko bat eraikitzeko gai ote garen". Horregatik herritarrei eskatu die iraganeko agertokiak errepikatu ez daitezen inplikatzeko eta mobilizatzeko.

"Estatuaren estolderia guztia ageri-agerian gelditu da auzi honetan. Hori ez omen da lehen mailako arazo politikoa gure herrian. Ez da aski CNIren esku hartze ilegalak frogatu diren honetan? Ez da aski operazio bezperetan abokatuen bulegoetan gauez sartu zirela egiaztatu denean? Ez da aski operazioaren abiapuntu gisa hartutako hitzordua ez zela gertatu garbi gelditu denean? Ez da aski operazioaren burua Kepa Urra torturatzeagatik zigortu zutela dakigunean?".

Juan Mari Jauregi izan dute gogoan ekitaldiaren hasieran, duela gutxi hil den sumario horretako beste auzipetu bat. Zelarainek esan du Jauregiren gaixotasunean zerikusia izan zuela 2010eko atxiloketak eta salatutako torturek. Zelarainek esan du 13/13 auziko tortura salaketek "lehen mailako erantzun politiko eta instituzionala" merezi dutela, "beste edozein giza eskubide urraketarekin gertatzen den bezalaxe". "Ez dago isiltasunerako lekurik, baina auzi honetan berriz ere testigantza beldurgarrien aurrean alderdi eta erakundeak isilik gelditu dira, Joxe Arregiren heriotzatik 40 urte pasa diren honetan, Unai Romanoren argazki adierazgarria kaleratu zenetik 20 urte pasa diren honetan".


Osasunak sasoiko lehen porrota jaso du

Summary: Osasunak sasoiko lehen porrota jaso du. Valentziak 1-4 irabazi du Sadarren. VARak bertan behera utzi du Osasunaren gol bat.

Ez dira gustura atera gaur Sadar futbol zelaira joan diren futbolzaleak. Osasunak 1-4 galdu du Valentziaren aurka. Zaleak epailearekin haserretu dira, baina markagailuak argi eta garbi uzten du Osasuna ez dela aurkari izan Valentziarentzat; denboraldiko lehen porrota jaso du, eta valentziarrak sailkapenaren buruan dira orain.

Partida ondo hasi du Osasunak, eta Moncayolak gola sartu du 9. minutuan ate paretik jaurtiketa on bat gurutzatuz. Gogotsu ari ziren gorriak, eta nor baino nor ari ziren jokatzen; Valentzia galduta zegoen. Guedesek, ordea, suspertu egin du Valentzia, eta markagailua iraultzea lortu dute. 26. minutuan sartu du banakoa Maxi Gomezek, eta bigarren zatian beste hiru gol sartuta (horietako lehena Aridanek sartu du bere atean), sailkapenaren buru jarri dira valentziarrak, hamar punturekin, Atletico Madrilekin alderatuta.

VARa izan da zaleak epailearekin haserrearazi dituena. Osasunari bertan behera utzi diote gol bat, eta Guillamonek Ruben Garcia bota duenean adierazitako penaltia ere bai. Hurrengo partidan pentsatzen hasi beharko du Jagoba Arrasatek: Alavesek eta Osasunak derbia jokatuko dute, larunbatean, 21:00etan, Mendizorrotzan.


Summary: Oiarzabalek garaipena eman dio Realari, bi gol sartuta. Txuri-urdinek azken hiru partidak irabazi dituzte, eta sailkapenean goiko postuetan dira, bederatzi punturekin.

Realak 0-2 irabazi dio Cadizi, Espainiako Ligako laugarren jardunaldiko partidan. Mikel Oiarzabalek sartu ditu bi golak, bigarrena penaltiz, eta hiru puntu horiekin sailkapenaren goiko postuetara igo da Reala, bederatzi punturekin. Azken hiru partida irabazi dituzte txuri-urdinek jarraian, eta datorren astean Sevillaren aurka jokatuko du, igandean 16:15ean.

Imanol Alguacilen jokalariak hasieratik atera dira golaren bila. Nagusi izan dira baloiarekin, eta jokaldi bertikalak egin dituzte txuri-urdinek. Le Normandek Oiarzabali egindako pase luze batean izan dute lehen gol aukera, baina Ledesma Cadizeko atezaina azti ibili da, eta jaurtiketa geratu du.

Zelai erdian baloian batetik bestera mugitu dute donostiarrek, baina lehen zatian gol aukerarik garbiena Cadizek izan du, 24. minutuan: Espinok baloia jaurti du, eta Aihenek langara bota du urruntzen saiatu denean.

Atsedenaldiaren ostean, Realak berriro hartu du partidaren lema, eta pixkanaka geroz eta gehiago estutu du Cadiz. Isak gola sartzeko zorian izan da 63. minutuan; orduko horretan ere Ledesma bizkor ibili da, eta aurreratu egin zaio Isaki. 68. minutuan ozta-ozta gelditu du Cadizeko atezainak Oiarzabalen beste jokaldi bat, Isak bigarren zutoinean jaurtitzeko prest zenean.

Azkenean, baina, 71. minutuan iritsi da lehen gola. Gol ederra, zinez. Aritz Elustondok luze pasatu dio baloia Oiarzabali, eta eibartarrak buruarekin bikain sartu du sarean.

Golaren ostean, Alguacilek aldaketak egin ditu eta Sorloth eta Januzaj zelairatu ditu Isak eta Porturen ordez. Udako azken fitxaketa izan da, hain zuzen, bigarren goleko protagonistetako bat. 83. minutuan baloiarekin Ledesmaren aterantz zihoan Cala Cadizeko atzelariak area barruan bota duenean. Epaileak Cala kanporatu du bigarren txartel horia zuelako eta penaltia adierazi du. Oiarzabalek sartu du penalti jaurtiketa.


"Dena blokatua zaigu"

Summary: "Dena blokatua zaigu". Hazparneko gaztetxea hustu dute gaur goizean jendarmeek. Bi gazteri polizia etxera joateko agindu diete jendarmeek, deklaratzeko. Hazparneko plazan elkarretaratzera deitu dute gaur, 19:00etan.

Frantziako Poliziak Hazparneko Dabidenia gaztetxea hustu du gaur goizean. Jendarmeen operazioan 40 bat poliziak hartu dute parte. Gaztetxera irisi direnean ez zen inor, baina horren berri izan eta berehala hamabost bat gazte hurbildu dira, eta horietako bi identifikatu dituzte, eta deklaratzera deitu dituzte. Polizia operazioa 08:30ean itxi dute jendarmeek.

"Orain arte hor egiten genuen lo, baina atzo gauean denak joan ginen lotara etxera. Goizean, 07:00etan, lagun batek deitu gaitu hor zirela errateko, eta lortu dugu zerbait berreskuratzea", azaldu dio BERRIAri Joana Barbier hazpandarrak. 25 urte ditu, eta bera da polizia etxean deklaratzera deitu duten bi gazteetako bat. BERRIAri adierazi dio ez dakiela zein den deklaratzera joateko eskatzeko arrazoia.

Hasiera batean, arratsaldeko lehen orduan zen deklaratzekoa Barbier, baina abokaturik ez zuenez oraindik, 18:00etan deklaratzera deitu dute. Ordubete geroago, 19:00etan, elkarretaratze batera deitu dute Hazparneko plazan.

Barbierrek aitortu du ez zutela espero gaur kanporatzerik. "Prefetak duela bi aste igorri zigun kanporatze agindua, eta erran zigun 24 oren genituela ateratzeko". Egin ezean, polizia bidaliko zuela ohartarazten zuen prefetak aginduan. Gaztetxekoek, ordea, helegite bat zuten jarrita agindu horren kontra, eta hori lantzen ari zirela kanporatu dituzte.

Arratsaldean egingo duten bileran eztabaidatuko dute gazteek zer egin hemendik aurrera. "Dena biziki fite pasa denez, ez dugu erabakirik", dio Barbierrek. BERRIAri azaldu dio gaztetxe moduan erabiltzen zutela Dabidenia, aurrekoa, Ttattola, kendu zietelako. "Herriko etxearekin ez genuen lortu beste lokalik ukaitea, eta horregatik erabaki genuen Dabidenia okupatzea".

Okupatu zutenetik kontzertuetarako, auzolanerako eta bilkurak egiteko erabili dutela azaldu du Barbierrek, eta zenbait elkartek ere erabili dutela gaineratu du. Bat egin du, horregatik, pasa den larunbatean Iruñean Arrotxapeko gaztetxearen alde egin zen manifestazioan esandakoarekin: "Gaztetxerik gabe ez dugu lekurik kulturalki gure gauzak eramaiteko, dena blokatua zaigu".

Hamar urte hutsik

Abuztuaren 21ean okupatu zuten gazteek oraingo eraikina, Ttattola gaztetxearen egitasmoari segida emateko. 2019ko neguan kanporatu zituzten aurreko egoitzatik, han lanean hemezortzi urte eman ondoren. «Hazparneko gazteok, urte bat eta erdi gaztetxerik gabe pasatu, eta etxe bat okupatzea deliberatu dugu», esan zuten orduan.

Herriko kale nagusiko eraikin batean sartu ziren orduan. «Ekintza kulturalak egiteko, herria dinamizatzeko eta jendea elkartzeko espazio bat izatea nahi dugu. Hau da, gaztetxe rol bat betetzea». Eraikinak hamar urte zeramatzan hutsik: «Pisuak alokatzen dituen enpresa batena da, eta jabeak atzerrian bizi dira. Azken hamar urteotan ez du inork eraikina baliatu».

Larunbatean, gaztetxeak defendatzera dei egin zuten Arrotxapean (Iruñea, Nafarroa), manifestazio batean. Bederatzi egun ziren Espainiako Poliziak auzo horretako gaztetxea hustu zuela, eta jendetza bildu zen gune autogestionatuen defentsan.

Gaztetxeen eta antzeko espazioen aurkako erasoak zenbait mugimendu «antolakuntzarako baliabiderik gabe» uzten ari direla salatu zuten gaztetxeko batzarreko kideek; «espekulatzaileen gaitasunen aurrean ahul» daudela. Horiek «estatua, legea eta polizia» haien alde dutela salatu zuten; dirua dutela «armatzat», eta «masa komunikabideak haien alde» dituztela. Horren aurrean, «indarrak metatzearen» garrantzia nabarmendu zuten: «Gu txikiak gara, baina handiak potentzian».

Horrekin lotuta, elkartasuna adierazi zioten husteko arriskuan den Gasteizko zentro sozialistari, eta azkenean gaur hustu duten Hazparneko gaztetxeari. Oro har, halako guneak defendatzeko deia egin zuten: «Antolakuntzarako aukeren murrizketaren aurrean, ezinbestekoa da espazio hauen aldeko borrokan aurrerapausoak ematea».

Atzo, hain zuzen ere, manifestazio jendetsua egin zuten Arabako hiriburuan, Zentro Sozialistaren alde. Husteko asmoa bertan behera uzteko exijitu zioten Laboral Kutxari. Gasteizko Kontseilu Sozialistak eta Errakik deitu zuten manifestazioa.

Atzo, Gasteizen, Zentro Sozialistaren alde eginiko manifestazioa. ERRAKI

Antolatzeko espazioen beharrezkoak direla nabarmendu zuten deitzaileek, eta «langile kontrolpeko espazioak defendatzeko ahalmena handitzearen garrantzia» nabarmendu zuten. «Azken batean, klase borrokan, bakerik ez dago. Gu borrokarako prest gaude».


Summary: Inoiz baino ekologista gehiago hil zituzten 2020an munduan. 2020an ingurumena babesteko egitasmoetan zebiltzan 227 ekintzaile hil zituzten, horietako hiru laurdenak Latinoamerikan, Global Witness taldeak plazaratu duen txostenaren arabera.

Garai latza pairatzen ari dira ingurumenaren defentsan ari diren ekintzaileak munduan. 2020. urtean inoiz baino ekintzaile gehiago hil zituzten munduan, Global Witness gobernuz kanpoko erakundeak plazaratu berri duen txosten baten arabera. Latinoamerika da gunerik beltzena. Izan ere, hilketaren hiru laurdenak han egin dituzte.

227 ekintzaile hil dituztela kalkulatu du erakundeak, hau da, astero lau hilketa baino gehiago. Kolonbia da munduko lekurik arriskutsuena ingurumenaren aldeko ekintzaileentzat, datuon arabera. Izan ere, herrialde horretan bertan 65 hil zituzten. Ondoren datoz Mexiko (30 hildako), Filipinak (29) eta Brasil (20). Gainera, kopurua handiagoa izango dela uste dute txostengileek, eraso asko salatzen ez direlakoan.

Kolonbiako Somos Defensores erakundeak parte hartu du txostenean, eta, denera, 184 eraso zenbatu ditu. «2020 izan da orain arteko urterik txarrena. Asko areagotu dira ingurumenaren eta giza eskubideen aldeko ekintzaileen aurkako erasoak», esan du erakundeko Lourdes Castrok. Zehaztu duenez, gehienetan indigenak izan dira erasoon jomuga, eta ekintzon atzetik sarri enpresa handiak eta lur jabeak daude, baina baita paramilitarrak eta matxino taldeak ere.

Global Witness erakundeak gobernuei eskatu die ingurumenaren aldeko ekintzaileak hobeto babesteko.

«Gobernuek babesa serio hartzen ez duten bitartean, eta enpresek herritarrak eta planeta etekinaren aurretik jartzen ez duten bitartean, jarraitu egingo dute klima hondamendiak eta hilketek», idatzi du erakundeko Chris Maddenek.

Afrikako kasua ere nabarmendu dute txostengileek. Han zazpi ekologista hil zituzten 2019an, eta 18 iaz.

Horrez gain, Interneten bidezko mehatxuak eta jazarpena ere asko areagotu direla ikusi dute txostengileek.

Mexikoko Oscar Eyraud Adamsen kasua nabarmendu dute. Mexikon hil zuten 2020ko irailean, Baja Kaliforniako Kumiai komunitate indigenari ura segurtatzeko lanean ari zenean.

Hondurasko Guapinol komunitatea ere nabarmendu dute. Babesturiko ingurune batean burdin oxidoa ustiatzeko baimena eman dio hango gobernuak konpainia bati, eta horrek arriskuan jarri du indigenen ura. Herritar askok protesta ekintzak egin dituzte, eta horietako batzuk espetxean dituzte.


Summary: ‘Précieux’ filma gailendu da Animadeba jaialdian. Paul Mas zuzendari frantziarraren laburrak jaso du hala jaialdiko sari nagusia eta publikoarena. Ane Ines Landeta eta Lorea Lyons zuzendarien ‘Azkena’ proiektuak jaso du Work in Progress Saria BERRIAren eskutik.

Julie ez da eskolan erabat egokitzen, baina dena aldatuko da Émile izeneko ume autista iristean. Aurrez ere hainbat sari jasoak zituen Paul Mas zuzendariaren Précieux animaziozko laburrak, eta lan horixe gailendu da 14. Animadeba jaialdian ere. Film Onenaren Saria eman dio epaimahai profesionalak, eta ikusleek ere lan hori nabarmendu dute, Publikoaren Saria emanda.

Mathilde Parquet zuzendariaren Trona Pinnacles film laburrak jaso du Gidoirik Onenaren Saria.

Alberto Vazquez zuzendariaren Homeless Home lanak epaimahaiaren aipamen berezia.

Margrethe Danielsen zuzendari norvegiarraren Pearl Diver film laburrak jaso du Zuzendari Berria EHU Saria.

Noah Mauchly zuzendariak sortutako Mouse film laburrak eskuratu du K-Saria.

Hiru kide izan ditu epaimahaiak: Marie Paccou zinemagilea, Carolina Lopez Animac jaialdiko zuzendaria eta Pedro Rivero zinemagilea eta Animakom jaialdiko zuzendaria. Gainera, Paccou bera izan da aurtengo ohorezko gonbidatua. 1998an aurkeztu zuen bere lehen lan laburra: Un jour izenekoa, eta Film Onenaren Europa Saria jaso zuen hari esker. Jaialdian Euskal Makila izeneko oroigarria eskaini zion Paccouri Aitor Oñederra Animadebako zuzendariak.

Bigarrenez antolatu dute aurten Work in Progress Saria, eta BERRIA hedabideak babestu du. Hamabi proiektu aurkeztu dituzte sortzaileek jaialdian, eta, haien artean, Ane Ines Landeta eta Lorea Lyons zuzendarien Azkena proiektuak eskuratu du saria. 300 euro jasoko dituzte egileek. Eta, kasu horretan, Miren Aperribaik, Miren Berasategik eta Aitor Arenasek osatu dute epaimahaia.

Etenaren osteko itzulera

Aurreko asteazkenean hasi zen jaialdia eta larunbatean amaitu. Tarte horretan, guztira, 40 film baino gehiago eman dituzte. Antolatzaileek 1.500 film labur baino gehiagoko multzotik egin dute lehen hautaketa hori, eta epaimahaiak bigarren multzo murritzago horretatik apartatu ditu saritutako lanak.

2008an egin zuten lehen jaialdia, eta, hamarkada bateko bidea egin ondoren, nazioarteko lehiaketa bilakatu zen 2019an. Iaz etena egitera behartuta ikusi zuten beren burua, koronabirusaren ondorioz sortutako osasun krisiagatik, eta aurten itzuli da ohiko formatura.


Summary: Udalen Legeak euskararen erabilerari buruz duen artikulua Kontituzionalera igorri du EAEko Auzitegi Nagusiak. Aktak eta bestelako agiriak euskaraz egiteak hizkuntza ofizialen arteko «oreka» hautsi dezakeela uste du Administrazioarekiko Auzien Salak. Ebazpena «oso kezkagarri» jo du Uemak.

Azkenean, Espainiako Auzitegi Konstituzionalera iritsiko da Euskal Autonomia Erkidegoko Udalen Legea, eta hark ebatziko du udal aktak euskaraz egitea zilegi den ala ez. Euskararen erabilerari buruzko artikulu bat Espainiako Konstituzioaren aurkakoa ote den aztertzen hasi zen EAEko Auzitegi Nagusia uztailean, eta joan den astean ebatzi zuen gaia Auzitegi Konstituzionalaren esku uztea. Administrazioarekiko Auzien Salaren ustez, Espainiako Konstituzioaren 3, 14 eta 23. artikuluetan jasotako printzipio bat urra dezake legeak, hau da, gaztelaniak eta hizkuntza koofizialek «orekan» bizi behar dutela, «eta ez bata bestearen aurretik lehenetsiz edo hobetsiz».

Vox alderdi ultraeskuindarrak jarritako helegite batetik dator auzia: 2016ko Udalen Legea garatzeko, Eusko Jaurlaritzak 2019an onartu zuen dekretu bat eraman zuen epaitegira, hizkuntza ofizialak udaletan nola erabili arautzen duena. EAEko auzitegiak, ordea, Udalen Legearen 6.2 artikuluan jarri du arreta: puntu horrek zehazten du toki erakundeetako aktak eta beste zenbait agiri euskaraz idatz daitezkeela, «baldin eta, toki erakundearen barruan, euskaraz ez dakiela behar bezala alegatzen duen ezein kideren eskubideak urratzen ez badira».

Bada, «behar bezala alegatzea» zertan datzan ez dago argi, Administrazioarekiko Auzien Salaren aburuz, alegia, lege testuan ez da zehazten erakundeotako langileek nola egiaztatu behar duten ez dakitela euskaraz: «Arauak ez du interpretaziorako jarraibiderik ematen [...]. Agerikoak dira ziurgabetasun juridikoa eta apetazko jardunerako arriskua». Era berean, auzitegiak txarretsi du gaztelania erabiltzeko «arrazoi bakarra» izatea langileek euskaraz ez jakitea, eta ez «nahiago izatea, edozein dela arrazoia —eta, askatasun konstituzionalak medio, ez daude horiez mintzatzera behartuta—, harremanak gaztelaniaz egitea». Ebazpenaren arabera, «aukeratzeko askatasuna eta bi hizkuntzen arteko oreka” urratzen du horrek.

Gainera, auzitegiak uste du udalen jardunean euskara baliatzeak «gaztelania erabiltzeko aukerarik gabe» utziko lukeela «modu injustifikatuan». «Bi hizkuntzen arteko berdintasuna hautsiko luke horrek». Ildo horretan, ebatzi du Espainiako Konstituzioaren bi artikulu urra ditzakeela legeak: 3.a —gaztelania ezagutzeko derrigortasuna ezartzen du— eta 14.a —berdintasunari buruzkoa—. Hizkuntzen alorreko jurisprudentzia aztertuta, auzitegiak ondorioztatu du koofizialtasunak «hizkuntzen arteko berdintasuna» dakarrela, eta administrazioen jardunak ezin duela oreka hori urratu: «Hizkuntza bat ezin da nagusitu bestearen gainetik. Arauek bi hizkuntzen erabilera normala bermatu behar dute, eta hizkuntzetako baten bazterketa eragotzi behar dute».

Legearen 6.2 artikuluak ordezkaritza politikoari ere eragin diezaiokeela ondorioztatu du Administrazioarekiko Auzien Salak: «Udalen eta bertako langileen zein herritarren ordezkariei eragiten die, eta, zeharka, herritarren eskubideetan ere eragin dezake, haiek ordezkatzeko lanari erasan diezaiokeelako». Hori dela eta, aretoak uste du Konstituzioaren 23. artikulua ere auzitan jarri duela legeak, «pluralismo politikoari» eragiten diolakoan.

Uemaren erreakzioa

EAEko Auzitegi Nagusiaren erabakia «oso kezkagarria» dela adierazi du Uema Udalerri Euskaldunen Mankomunitateko lehendakari Iraitz Lazkanok: «Berriro jartzen du jo puntuan udalerri euskaldunen jardun eredugarria». Ebazpenak emandako argudioei erreparatuta, euskara hizkuntza gutxitua dela nabarmendu du Lazkanok: «Bidegabea da hura normalizatzeko bidean oztopoak jartzea horrelako argudioak erabiliz. Uemako udalak ari dira bidea urratzen administrazioak euskaraz funtziona dezan, eta horren aurkako ebazpena da hau. Berriro ere epaitegiak sartu dira hizkuntza politikan, eta berriro ere euskararen normalizazioa trabatzeko». Era berean, «Udal Legea defendatzeko bidean babes osoa» agertu dio Eusko Jaurlaritzari.

Eusko Jaurlaritzako Kultura eta Hizkuntza Politikako sailburu Bingen Zupiriak ez du EAEko Auzitegi Nagusiaren erabakiaren inguruko iritzirik eman nahi izan: «Auzitegiaren areto batek kontsulta egin dio Auzitegi Konstituzionalari, eta orain erantzun horren zain gelditzen gara». Edonola ere, nabarmendu du espero duela ebazpen horrek bide ematea «gaztelaniaz bezala euskaraz ere gure harremanak eraikitzeko aukerari».

Aspaldiko gatazka

Gogora ekartzekoa da eztabaida luzeak eragin dituztela udal agiriak euskaraz egiteko oztopoek. Mariano Rajoy (PP) Espainiako gobernuburu zenean, Carlos Urkijo EAEko gobernu ordezkariak gurutzada propioa hasi zuen aktak euskaraz idazten zituzten udalen aurka. Haien erabakien berri gaztelaniazko itzulpenik gabe ematen zioten udalen dokumentuak ez-hartutzat jotzen hasi zen, eta, agiri horiek bidaltzea derrigorrezkoa zenez, legea ez betetzea egotzi zien udalei. Hala, dozenaka udal salatu zituen, batik bat Uema Udalerri Euskaldunen Mankomunitatekoak. Alabaina, 2015ean, Donostiako Auzitegiak lehenik eta EAEko Auzitegi Nagusiak ondoren, ebatzi zuten legezkoa zela udalek aktak euskaraz egitea eta gobernu ordezkariari hizkuntza horretan bidaltzea. Ostera, Eusko Legebiltzarrak Udalen Legea onartu zuen 2016an, EAJren eta EH Bilduren aldeko bozekin, eta, haren bitartez, euskararen erabilera bermatu zuten erakundeen arteko harremanetan, «beste hizkuntza ofizialerako itzulpenik aurkeztu beharrik izan gabe». Gainera, ez da EAEko Auzitegi Nagusiak azken hilabeteetan hizkuntza eskubideak auzitan jarri dituen lehen aldia. Udalen Legeko artikulua zalantzan jarri duen areto berak bertan behera utzi zituen maiatzean Irungo (Gipuzkoa) Udaltzaingo zerbitzurako hamabi lanposturi ezarritako hizkuntza eskakizunak, euskaraz ez dakitenentzat «diskriminatzaileak» zirelakoan. Ebazpenari helegitea jarria diote Irungo Udalak eta Jaurlaritzak.


Summary: Elkarrekin Podemos-IUk «ahalik eta gehien eragin» nahi du Jaurlaritzaren jardunean. Miren Gorrotxategik esan du euren nahia ez dela gobernua «higatzea», harekin elkarlanean aritzea baizik. Berdintasun Legean akordioa lortzeko aukera ikusten du koalizioak.

Ostegun honetan hasiko du Eusko Legebiltzarrak urte politikoa, eta Elkarrekin Podemos-IUk ikasturteari begira dituen lehentasunak finkatu ditu gaur. Legebiltzar taldeak gosari informatiboa eskaini die komunikabideei Gasteizko hotel batean, eta, bertan, Miren Gorrotxategi taldeko bozeramaileak azaldu du koalizioaren helburua ez dela izango Eusko Jaurlaritza «higatzea», baizik eta haren jardunean «ahalik eta gehien eragitea». Izan ere, alderdi «giltzarria» izan nahi dutela nabarmendu du: «Gure indar korrelazioa kontuan hartuta, gure xedea da ahalik eta intzidentzia gehien izatea gobernuan». Gorrotxategik azaldu duenez, urte politiko berriak garrantzi handia izango du, EAJk eta PSEk gehiengo osoa baliatuko dutelako Eusko Legebiltzarrean lege ugari aurrera ateratzeko, eta testuinguru horretan oposizioko taldeek «erantzukizun historikoa» izango dute. Hala, Elkarrekin Podemos-IUk «aukera oro» baliatuko du gobernuarekin elkarlanean aritzeko eta bere jardunean eragiteko. «Ez dugu utziko aukera bakar batek ere ihes egitea, aukera guztiak baliatuko ditugu». Gaineratu duenez, Elkarrekin Podemos-IUk «askatasun osoz» jardun dezake gobernuarekin akordioak lortzeko, ez baitauka «inolako motxilarik». Taldeak oposizioa egingo du legebiltzarrean, baina gobernura iristeko asmoari ez dio muzin egingo: «Herri honetan ezkerreko gobernu bat egoteari ez diogu uko egin nahi»

Hala, Jaurlaritzarekin elkarlanean jarduteko borondate osoa dutela azpimarratu du Gorrotxategik. Besteak beste, Berdintasun Legean akordioa lortzeko aukera ikusten du. Legebiltzarrean tramitatzen ari dira lege proposamena, eta, Gorrotxategik jakinarazi duenez, azken asteotan gobernuko taldeekin «lan egonkorra» egiten ari dira, eta espero dute elkarrizketen ondorioz akordio on bat lortzea. Bestalde, Gorrotxategik azaldu du EP-IU estatus politiko berriari buruzko eztabaidan parte hartzeko prest dagoela, baina momentu honetan ez ditu beste taldeak ikusten eztabaida horri ekiteko prest.


Summary: «Honek erakusten du nola egin izan dituzten instrukzioak orain arte: edozein modutan». Bertan behera utzi dute Parisko Dei Auzitegian Josu Urrutikoetxearen aurkako epaiketa. Instrukziora bidaltzea erabaki dute. «Dena irregularra» dela erran du epaileak. Kontrol judiziala errespetatzeko eskatu dio Urrutikoetxeari.

Ezustekoa izan da gaur Parisko Dei Auzitegian. Josu Urrutikoetxea epaitu behar zuten 2002 eta 2005 artean ETAko kide izan zelakoan, «helburu terroristak dituen» gaizkile elkarteko kide izatea leporatuta. Ezohiko erabaki bat hartu du epaileak, ordea, eta epaiketa bertan behera utzi du, instrukziora bidaliz berriro sumarioa.

Defentsak kontsideratu du ez dagoela aski argi zer leporatzen dioten Urrutikoetxeari. Gauza bera erran du prokuradoreak ere. «Ongi atera da», esan du Urrutikoetxeak erabakiaren berri izan ostean. Akusatuak berri «baikorra» dela azaldu dio BERRIAri: «Honek erakusten du nola egin izan dituzten instrukzioak orain arte: edozein modutan». Gainera, azaldu du instrukzio horiek onartzea «lotsagarria» izan beharko litzatekeela frantziar justiziarentzat. Adierazi duenez, erabaki honek ondorio sakonak dauzka: «Erabakiak zalantzan jartzen du nor inplikatzen duten auzi honetan». Bere kontrako auzi bidearen instrukzioa zerotik hasiko dela ere nabarmendu du.

Hala ere, ez da epaiketa erraza izan. Epaileak oso erasokor hitz egin dio Urrutikoetxeari hasieratik. Etengabe Urrutikoetxea mozten ibili da. Akusatuari galdetu dio zergatik bizi den Angelun (Lapurdi), eta esan dio beste epaitegi batek baimena eman arren berak ez diola bertan bizitzeko baimenik eman.

Defentsa abokatuaren txanda iritsi da gero. Honek epaiketetan egon diren prozeduretako akatsak azpimarratu ditu. Bere garaian Miarritzen (Lapurdi) Urrutikoetxeatarrek zuten etxeaz aritu dira gero. Abokatuak txosten bat aurkeztu dio epaimahaiari.

Dokumentu horren bidez, zergak Urrutikoetxearen garai hartako emazteak ordaindu zituela esplikatzen aritu da abokatua, eta, beraz, akusatua ez zela etxebizitza horretan bizi. Izan ere, horra bidali zituzten haren kontrako euroagindu eskaerak, eta, bertan bizi ez bazen, ulertzen da ez zuela eskaera horien berri izan. «Behar besteko ikerketak egin behar dira, eta bilatua den pertsona jakinean izan behar da bilatua dela. Hori ez bada egiaztatua, baimenduak gara atxilotze agindua bera zalantzan jartzera. Eta interesatua nahikoa bilatua denean -eta inteligentzia zerbitzuen ikerketak hala kontsideratzen dira-, atxilotze agindua bera onartua da», azaldu du abokatuak.

Beste elementu bat ere aipatu du: «Zehaztasun kontu bat da, etika kontu bat, gardentasun kontu bat. Beti kontsideratu behar da edozein auzipetuk izan behar duela aukera jakiteko zehazki zertaz akusatzen duten».

Horren ondoren, berriz oroitarazi du irailean Parisko Zigor Auzitegiak errugabetzat jo zuela Urrutikoetxea. Eta hori da funtsezko galdera auzi honetan: Parisko Zigor Auzitegian delitu ez dena Parisko Dei Auzitegian izan daiteke? Hori erabaki beharko du afera bere gain hartzen duen instrukzio epaileak. Eta ezin erran lan erraza izanen duenik, irail hasieran Parisko Zigor Auzitegiak hartu zuen erabakia biziki motibatua delako.

Terrorismoaren aurkako fiskaltzako prokuradoreak defentsaren eskaerarekin bat egin ondotik, atseden bat egitera deitu du Parisko Dei Auzitegiko epaileak, eta horren ondoren erabaki du epaileak epaiketa bertan behera utzi, eta instrukziora bidaltzea. «Dena irregularra» dela erran du, eta kontrol judiziala errespetatzeko eskatu dio Urrutikoetxeari.

Akusatuak berri «baikorra» dela azaldu dio BERRIAri: «Honek erakusten du nola egin izan dituzten instrukzioak orain arte: edozein modutan». Frantziako Justiziak Urrutikoetxea epaitu eta zigortu nahi badu, instrukzio epaileak 2002 eta 2005 artean Urrutikoetxeak zer delitu egin zuen zehaztu beharko du. Eta galdera honi erantzun: delitua da talde armatu baten jarduerari bukaera eman nahi izateko bake negoziazio batzuk prestatzeko helburuarekin elkarrizketak izatea? Batzuek pentsa lezakete erantzuna erraza dela: ez, ez da delitua. Eta hori berretsi du irail hasieran Parisko Zigor Auzitegiak. Besterik da Parisko Dei Auzitegiak gaur bertan behera utzi duen auzi bide instrukziora eramateko ardura hartuko duen epaileak zer erabakitzen duen. Bitartean, Urrutikoetxea ez dute Espainiaratzen ahalko. Hori ere izan zen atzoko albistea.

Joan den ekainean epaitu zuten, 2011 eta 2013 artean gisa bereko delitu bat egin zuelakoan, baina Parisko Zigor Auzitegiko epaileak irailean ebatzi zuen ETA zeneko kide ohia errugabea dela. Defentsako abokatuen argudioak bere egin zituen, eta ebatzi zuen «bakea lortzeko helburuarekin negoziatzea» ezin dela delitu kontsideratu.

Parisera joan aitzin elkarrizketa eskaini dio gaur goizean Josu Urrutikoetxea ETA zeneko kide historikoak Ipar Euskal Herriko France Bleu Pays Basque irrati publikoari. Bertan adierazi duenez, «[Frantziako] Justiziak kontsideratu du erakundeko kideekin bilkurak egin nituela —2002 eta 2005 artean—, bake negoziazioak prestatzeko. Erakundearen parte izan nintzen, bistan dena, eta egia da bilkurak izan nituela hori prestatzeko, baina zer prestatzeko? Ez ekintza terrorista bat, baizik eta ekainetik aitzina Genevan (Suitza) iraganen ziren bake negoziazioetara eramango gintuen bide bat, nahiz eta, ondotik, ez ongi bururatu. Hori da akusazioa», adierazi du.

Horrez gain, Bake Bidea bezalako elkarteek babesten duten «bake prozesuari» buruz galdera egin dio kazetariak, eta honela erantzun dio Urrutikoetxeak, Luhusoko (Lapurdi) operazioaren ondoren «gizarte zibilak» —«orain dela ez gutxi modan jarri den hitza»— bultzatutako urrats guziei buruz. «Sekulako pausoa da, baina ez dut ulertzen nolaz bake prozesu bat badela aipatu dezakegun Unai Parot eta Jakes Esnal orain dela 31 urte preso direlarik, emakumeak urrunduak direlarik Rennesko (Bretainia) eta Parisko kartzeletan. Eta, beraz, niretzat gakoa da Frantziako Gobernuak ez duela onartzen Euskal Herrian gatazka politiko bat dagoenik. Frantziako Gobernuarentzat amortizatutako zerbait da. Izan dira gertakari batzuk. Epaitu ditugu. Mintzatzea eta erratea bake prozesu bat dela, eta, egiazki, bizitzen ari garenean, nik xantza izan dut orain dela gutxi Ipar Euskal Herrian lurreratzekoa, eta zuzenean bizi izan dut hemen dagoen problematika, argiki erakusten duena ez dagoela bake prozesurik: gazteak kriminalizatuak dira, migranteekin diren problemak, bigarren etxebizitzak, lurraren espekulazioa, eta abar; erakusten du gatazka dagoela».

Biziki argi mintzo da epailea bere erabakia motibatzeko idatzi duen eta BERRIAk eskuratu ahal izan duen ebazpenean. Honela dio: «ETA erakundeari behin baino gehiagotan egotzi izan zaio izaera terrorista, baina kalifikazio hori ez dagokio auzipetuari». ETAren ekintzak aztertu behar direla dio, jakiteko ea 2011ko urtarrilaren 1a eta 2013ko uztailaren 26a bitartean «ordena publikoa azkarki trabatzeko intentziorik» ba ote zegoen. 2011ko urriaren 20an jarduera armatuari bukaera ematen ziola erranez ETAk publiko egin zuen erabakia aipatzen du —aurten beteko dira hamar urte erabaki horretatik—, ohartarazten du 2020ra arte behin baino gehiagotan atzeman dituztela erakunde armatu ohiaren zuloak Frantziako Estatuan. Horien artean aipatzen du Luhusoko (Lapurdi) operazioa.

Gau hartan, ETA armagabetzeari ekin zioten ekintzaile batzuek, horien artean Jean Noel Etxeberri Txetx Manu Robles Arangiz fundazioko Ipar Euskal Herriko koordinatzailea, Mixel Berhokoirigoin ELB eta Euskal Herriko Laborantza Ganberako kide ezaguna —aurten zendu da—, eta Mizer Bergouignan —2017ko maiatzean hil zen—, Iparretarrak erakundeko kide ohi eta militante ezaguna. Michel Tubiana LDH Giza Eskubideen Ligako ohorezko presidenteak ere izenpetu zituen garai hartan ETA erakundearekin izandako gutun elkarrizketak. Armagabetzearen ardura beren esku hartzea erabaki zuten hiru pertsona ezagun hauek.

Honela jarraitzen du epailearen ebazpenak: «Aitortu behar da, bortizkeriari bukaera ematea behin eta berriz aipaturik ere, ETA erakundeak bere horretan atxiki dituela bere gaitasun logistiko eta operazionalak». 2010 eta 2011 artean ETAk egindako adierazpenak aipatzen ditu ondoren, erranez horrek ez diela «egitura horrek» egindako ekintzei «izaera terrorista» kendu. «Kideek armak eta dokumentu administratibo faltsuak izaten segitu zuten, lapurtutako ibilgailuak erabili zituzten, eta, besteak beste, Euskal Herriko enpresariei bortxaz kendutako gaitzeko diru zamak baliatzen segitu zuten». Beraz, ondorio honetara iristen da epailea: «2011ko urtarrilaren 1a eta 2013ko uztailaren 26a artean, ETA erakundeak ordena publikoa azkarki trabatzeko helburua zuen, larderia eta izuaren bidez».

Urrutikoetxea - ETA harremanak

Baina erabakiaren funtsa izan zen ebaztea zer harreman zuen, garai hartan, Josu Urrutikoetxeak ETA erakundearekin. Epaiak oroitarazten du iturri guzien arabera 1971n sartu zela ETAn Urrutikoetxea, eta «barne desadostasunen ondotik» 2006an utzi zuela erakundea. «ETArekiko haustura horri buruz, edo interesatuak egituran segitu izanari buruz, ez akusazioak ez defentsak ez dute froga elementu eztabaidaezinik ekarri». Halaber, ontzat ematen du epaileak 2005etik aitzina ez dutela Josu Urrutikoetxearen «arrasto bakar bat ere» aurkitu, «ez Frantzian ez Espainian», ETAk erabilitako ibilgailu eta etxebizitzetan.

Urrutikoetxea bizi zen Durban-sur-Arize (Okzitania) herriko baserrian egindako miaketan ez zuten «inolako elementurik» aurkitu «horri buruz auzipetuak egindako adierazpenak ezbaian jartzeko», dio ebazpenak. «Hain zuzen, ETA eta euskal kausari buruzko interesa erakusten duten elementuez gain ez da beste ezer argitara eraman euskarri digitaletan. Adituen txostenik ez dagoenez, enkriptatutako fitxategiak ez dira deszifratuak izan, eta, beraz, haien edukia ez dugu ezagutzen. Ez da aurkitu, ETAko kideekin harremanik izan duela dioen arrastorik ere».

2011ko urria-azaroa eta 2013ko otsaila artean Josu Urrutikoetxeak Norvegian egonaldia egin zuela dio epailearen ebazpenak. «Bidaia hori egon zela auzipetuaren adierazpenetatik dakigu, eta auzian zehar entzundako lekukoek baieztatu dute. Durban-sur-Arizeko miaketan aurkitutako argazkiek eta bikotekideak Norvegiara egindako mugimenduek elementu hori indartzen dute». David Pla eta Iratxe Sorzabal ETAko kideekin batera zegoela zehazten du epaiak.

SDAT Frantziako Terrorismoaren Kontrako Zuzendaritzaordearen lekukoak esplikatu zuen 2005-2006an Suitzan eta 2011-2013 Norvegian Euskal Herriko gatazkaren konponbidea lortzeko negoziazioetan Josu Urrutikoetxeak parte hartu izana dela elementu bakarra interesatua ETA erakundearen aparatu politikoarekin edo zuzendaritza organoarekin lotzeko, Espainiako hainbat hedabidetan aipatu izan duten gisan.

Baina, epailearen hitzetan, Norvegian izandako egonaldia ezin da auzian aipatu, eta zehazten du defentsak aurkeztutako lekukoek baieztatu zutela «auzipetuak bake prozesuan parte hartu ahal izan zuela bitartekari edo mediadore gisara, ETAk izendatuta, bere iragan militanteagatik erakundeak egiten dion aitortza dela eta.

Frantziako borroka antiterroristaren koordinazio unitateko Paueko (Okzitania) antenak 2014an egindako txosten bat sartu zuen defentsak eztabaidarako, Euskal nazionalismoa izenburukoa. «Epaitegiari ez zaio jakinarazi zer modutara eskuratu duen auzipetuak dokumentu 'konfidentzial' hori. Txosten horren idazleak berak bere buruari galdetzen zion ea zer rol betetzen zuen Josu Urrutikoetxeak ETAren barnean, toki berezi bat esleituz, ETA eta Arnaldo Otegik gidatutako posibilisten artean». Aipatutako epeari buruz txostena «hutsunez» betea dagoela dio. «Inkesta eraman dutenek ez dute inolako elementurik ekarri garai horretan izan zuen jardueraz, eta hari dei egiteko edo hura errekrutatzeko baldintza bereziei buruz. Harremanetarako Nazioarteko Taldeari egindako galdeketek ez dute deus ekarri. Norvegiako autoritateek ez dute inolako ikerketarik eraman».

Honela segitzen du epaiak: «Hala ere, agerian gelditzen da interesatuaren eta ETAren arteko harremanak ez zirela bere horretan gelditu, eta 2018an desegite agiria irakurri arte iraun zutela. Auzipetuak ere onartzen du hori. Eta, auzian zehar ez du iritzirik eman nahi izan 2011 eta 2013 artean Frantzian ETAko kideek egin ahal izan zituzten delituei buruz. Bere adierazpenetan logika politiko-demokratikoa eta logika 'politiko-militarra' kontrajarri ditu, atentatu, ekintza bortitz edo terrorismo terminoak erabiltzeari uko eginez». Elementu horiek guziak kontuan hartuta, epailearen iritziz, «klandestinitateko bizitza, izen faltsu batekin, baina nortasun dokumentu faltsurik erabili gabe egin zituenez, eta, akusazioak ez duenez frogatu Josu Urrutikoetxea ETAk diruztatzen zuela, ezin da, materialki, arau hauste bat prestatzeko ekintza kontsideratu».

Beraz, ondorio honetara iristen da epailea: «Ez dago ez elementu materialik ez elementu intentzionalik ekintza terrorista bat burutzeko gaizkile elkarte batean parte hartzeari buruz. Ondorioz, Josu Urrutikoetxea errugabea da».

Espainiako aferak

2019ko maiatzean Frantziako Alpeetako Sallanches herrian atxilotua izan ondotik, hura Espainiaratzeko lau eskaera bidali zizkion Espainiako Justiziak Frantziakoari: bi estradizio eskaera eta bi euroagindu. Lau horietatik hiru bertan behera gelditu dira, Frantzian edo Espainian epaileek hartutako erabakien ondotik. Bakarra gelditzen da oraindik, nahiz eta hori ere kolokan egon daitekeen. 1987an Zaragozako (Espainia) atentatua agindu izanda leporatzen diote Urrutikoetxeari. ETAk 11 lagun hil zituen atentatu hartan. Espainiako Auzitegi Gorenak Urrutikoetxea 2000n libre utzi zuenean, Guardia Zibilak txostena egin zuen, eta auzipetu egin zuten. Baina ez dago haren kontrako testigantza argirik.

Guardia Zibila, besteak beste, Juan Manuel Soares Ganboa eta Juan Jose Rego Vidal euskal preso ohien deklarazioetan oinarritu zen Urrutikoetxea inputatu ahal izateko. Soares Ganboak esan izan du Urrutikoetxeak «nahitaez» hartu behar izan zuela parte Zaragozan atentatua egiteko erabakian; izan ere, 1996an zioen «giroan» zegoen ETAko buruetakoa zela eta «publikoan jakina» zela hori. Baina urte berean aitortu zuen berak ez zekiela zein ziren zuzendaritzakideak. 1995ean epailearen aurreko deklarazio batean ez zuen arlo militarrarekin lotu, eta, ETAren «bulego politikoaz» galdetzean, ez zuen haren izenik aipatu. 1996an epaileari azaldu zion harekin izandako harreman bakarra nazioarteko arloko kontu bat izan zela, pasaporte faltsu baten ingurukoa. Soares Ganboaren abokatuak urte berean zioen gehiegizkoa zela esatea bere bezeroa jendea zuzenean inplikatzen aritu izan zela.

Oraingoz, Frantziako Justiziak ontzat eman du Espainiakoak egindako estradizio eskaera, baina Frantziako Gobernuak izanen du azken hitza. Azken hilabeteetan, Josu Urrutikoetxeak gatazka armatuaren bukaerara iristeko bete duen rolari buruz nazioartetik altxatu diren ahotsak izanen ditu parean, eta erantzukizun handia: joan den ekaineko epaiketan parte hartu zuten lekukoek ere azpimarratu zuten Urrutikoetxearen kontrako epaiak nazioarteko bestelako prozesu batzuetan izan lezakeen «eragin okerra», bake elkarrizketetan parte hartzeko prest izaten ahal liratezkeen bitartekariek haien burua «arriskuan» ikusi lezaketelako; elkarrizketak ongi bururatuko ez balira noizbait horregatik epaituak izateko arriskuan. Erabaki zaila hartu beharko du, beraz, Frantziak, Josu Urrutikoetxearen estradizioari buruz.

Baina Espainian gelditzen zaion aferari heldu aitzin, Frantziako amaraun judizialeko etapa guziak gainditu beharko ditu Josu Urrutikoetxeak. Gaur eta bihar du horietako azkena, Parisko Dei Auzitegian. Irailean Parisko Zigor Auzitegiak emandako epaiaren ondoren, zail da ikustea zer argudio erabili lezaketen «bake negoziazioak prestatzen» aritu zen garai horretan Urrutikoetxea gaizkile elkarteko kide izan zela azaltzeko. Baina, Frantziako Justiziak behin baino gehiagotan erakutsi du, euskal militanteen kasuan, beti ez dela dena logika juridikoak nahiko lukeen gisara gertatzen.


Summary: Anne Hidalgo sozialista Frantziako presidentetzarako bozetara aurkeztuko da. Parisko auzapezak Rouenen eman du bere asmoen berri, eta iragarri du hautatua izanez gero ekonomia irauliko duela, ekologismoa ardatz gisa baliatuz.

Ezustean eman du Anne Hidalgok bere erabakiaren berri. Rouen hirian egin zuen iragarpena atzo Parisko auzapezak, hain zuzen ere, ekologismoari esker berriz industrializatu den hiri batean. Datorren urtean egitekoak dituzten presidentetzarako hauteskundeetara aurkeztuko da Hidalgo, eta, aurreratu duenez, hautatua izanez gero, ekologia jarriko du ekonomiaren ardatz, betiere kutsakorrak diren alorretan lan egiten dutenei lagunduta eta aldaketaren kostua herritarren bizkar geratzea saihestuta.

France 2 telebista kateari eskainitako elkarrizketa batean Hidalgok azaldu zuen bere asmoa dela hezkuntzako langileei soldata bikoiztea eta lanpostu publikoetako eta osasun arloko langileena igotzea. «Ez dugu ahaztu behar Frantzian irakasleek Herbehereetan edo Alemanian irabazten dutenaren erdia irabazten dutela, nahiz eta oinarrizko langileak izan. Politikarien ardura da lehentasunak ezartzea», adierazi zuen Hidalgok.

PS Alderdi Sozialistak hilaren 17an eta 18an egingo du kongresua, eta bertan erabakiko luke alderdiak nor izango den datorren urteko bozetarako bere hautagaia. Kargu hori lortzeko aukera handiak ditu Hidalgok berak. PSren lehen idazkari Olivier Faurek, gainera, begi onez ikusten du, 2017an bezala, EELVrekin hautagaitza bateratu bat aurkeztea, betiere presidentegai hori Hidalgo baldin bada. Ekologistak, baina, beren primarioetan daude sartuta, eta nahiko azkar egingo dute bozketa; lehen itzulia hilaren 16-19 artean, eta bigarrena 25-28 bitartean.

Hidalgok berak ez zituen erantzun primarioei eta ekologistekiko balizko akordio baten inguruan egindako galderak.


Summary: Espainiarekin «aldebiko harremana» lortzea defendatuko du Urkulluk legebiltzarrean. Ostegunean Eusko Legebiltzarreko politika orokorreko eztabaidan «adostasun sendoa» eskatuko du autogobernuaren inguruan.

Iñigo Urkullu Eusko Jaurlaritzako lehendakariak autogobernuan aurrera egiteko bide bikoitza defendatuko du ostegun honetan Eusko Legebiltzarreko politika orokorreko eztabaidan. Alde batetik, 1979an onartutako estatutua osorik betetzeko eskatu, eta eskualdatzeke dauden transferentziak eskuratzeko beharra azpimarratuko du: urriaren 1ean Jaurlaritzak jasoko duen espetxeen transferentzia ez ezik, aurten beste bederatzi eskumen zehazteko modua ere egotea espero du lehendakariak. Beste alde batetik, Urkulluk ostegunean adieraziko du oposizioarekin autogobernuan sakontzeko «adostasun sendoa» lortu nahi duela, eta Estatutua erreformatzeko hasitako lanei berriro ekiteko «aukera» proposatuko du, baina betiere Espainiarekin aldebiko harreman batean oinarrituta. Lehendakariak ostegunean eskainiko duen diskurtsoaren laburpenean jasota dagoenez, eskubide historikoen eguneratzean eta aldebiko harremanean indarra jarriko du lehendakariak: «Eskubide historikoen eguneratzeak mekanismo bat barne hartu behar du aldebikotasuna eraginkorra izan dadin; alegia, mekanismo bat, bi aldeak behartuko dituena politikoki eta legez hitzarmen eskema baten arabera jardutera». Horiek horrela, lehendakariak defendatuko du Jaurlaritza eztabaida horretatik kanpo geratu behar dela eta Eusko Legebiltzarrean kokatu behar dela, hau da, «ordezkaritza, elkarrizketa eta akordio politikoaren foroan». Nolanahi ere, autogobernuari buruzko eztabaida Urkulluren hitzaldiaren azken zatia izango da. Horren aurretik, pandemiaren kudeaketa eta ekonomia bere diskurtsoaren erdigunean izango dira. Besteak beste, datozen hilabeteetarako honako helburu hauek zehaztuko ditu arlo ekonomikoan: langabezia tasa %10etik behera ezartzea eta I+G arloan konbergentzia lortzea Europako Batasunarekin. Lege egutegiari dagokionez, Jaurlaritzaren asmoa da datozen hilabeteetan hamabi lege proiektu bidaltzea Eusko Legebiltzarrera, onartuak izan daitezen.


Summary: Aurreskua dantzatu zieten Santurtziko arraunlari irabazleei duela ehun urte. 'Dantzan.eus' guneak gogora ekarri du orduko harrera, garaiko film baten bitartez, bide batez frogatzeko emakumezkoak ere plazan aritzen zirela, dantzen protagonista.

Atzo Kontxako bandera eraman zuten Santurtziko gizonezko arraunlariek (Bizkaia), eta harrera ekitaldia egin zieten herrian, ohi den bezala. 1921. urtean ere garaipena ospatu zuten, Abrako bandera orduan. Dantzan.eus gunean gaur gogoratu dutenez, emakumeek aurreskua dantzatzen hartu zituzten arraunlariak herrian, eta horren dokumentu bat dago, ekitaldia filmatu egin baitzuten.

1921eko irailaren 11n Bilboko itsasadarrean jokatu zituzten estropadak. Zazpi traineru lehiatu ziren, eta Santurtziko arraunlariek irabazi zuten. Emilio Xabier Dueñas folklorista eta etnografoak 2016ko artikulu batean gogoratu zuenez, ikusmin handia sortu zuen txapelketa hark, eta 40.000 eta 50.000 ikusle inguruk jarraitu zuten lehorretik.

Orio zen orduan faboritoa, eta santurtziarrek irabazita, ospakizun handia egin zuten herrian, hiru egunez.

Ekitaldietako batean, emakumeek aurreskua dantzatu zieten arraunlariei, eta, Santurtziko alkateak eskatuta, AEBetako ekoiztetxe batek grabatu zuen unea, eta filma editatu gero. Horren kredituetan agertzen dira dantzarien izenak: Juana Agirre izan zen aurreskularia eta Maria Fernandez atzeskularia. Sokan aritu ziren Elena Goiarzu, Maria Pagazaurtundua, Maria Ibarra, eta, haiekin batera, Torrontegiko, Monasterioko eta Garcia Hormaetxeko neskak.

Filmari soinua falta zaio, noski, zinema mutuaren garaia zelako oraindik.

Dantzan.eus-eko ikertzaileentzat filmak aparteko garrantzia dauka, frogatu egiten duelako emakumeek aurreskuak eta soka-dantzak egin izan dituztela, nahiz eta hainbatek zabaldu bakarrik gizonezkoek dantzatzen zituztela halakoak, eta emakumeak omenaldiaren subjektu pasiboak baino ez zirela.

Ehun urte geroago, berriz hartu zituzten atzo Sotera traineruko arraunlariak Santurtzin, beste garaipen bat ospatzeko; Kontxako bandera oraingoan. Txapligu eta bengalak ikusi ahal ziren atzo, eta bandera asko, besteak beste Donostian irabazitakoa. Morez jantzi zen herriko plaza, aurreskurik egon ez bazen ere.

Antzeko irudiak ikusi ziren Donostian, bertako Arraun Lagunak-ek irabazi baitzuen emakumezkoen bandera. Udaletxeko balkoitik astindu zuten arraunlariek. Aurreskuaren protagonista izan ziren emakumeak Santurtzin duela ehun urte, eta gero ezkutatu nahi izan zituzten plazatik. Orain, berriz protagonista, dantzan ez bada ere, arraunak eskuetan.


Summary: Hegoaldeko aireportuek iazko bidaiarien kopurua bikoiztu dute aurtengo abuztuan. 2019ko datuetatik urrun daude oraindik ere: %26 gutxiago abuztuan, eta %66 gutxiago aurten.

Aireportuetako datuek baieztatu egin dute abuztuan gora egin duela turismoak Hego Euskal Herrian. Aenaren gaurko datuen arabera, aurtengo abuztuan 462.051 bidaiarik erabili dituzte Hegoaldeko lau aireportuak, iazko abuztuan baino 220.517 gehiago. Hau da, %91,3 handitu da bidaiarien kopurua.

Aireportu guztietan egin du gora trafikoak, baina bereziki Noainen (+%224) eta Hondarribian (+%152). Edonola ere, Loiura iristen dira edo handik irteten dira lau lurraldeetako ia hamar bidaiaritatik bederatzi, eta han trafikoa %86 handitu da.

Baina begirada pandemia aurreko datuetara eramanez gero, argi dago oraindik asko falta dela aireportuek koronabirusaren aurreko irudia berreskuratzeko. Izan ere, 2019ko abuztuan ia 625.000 lagun igaro ziren aireportuetatik, aurten baino 162.000 gehiago. Hau da, bidaiarien laurdena falta dela oraindik. Ikusteko dago horiek berreskuratuko ote dituzten, gertuagoko turismoarekiko joerak, negozio bidaien gutxitzeak eta ingurumenarekiko kezkak agian eragin luzea izango dutelako aire trafikoan.

Urteko lehen zortzi hilabeteetan are handiagoa da trafikoaren erorikoa: milioi eta erdi bidaiari izan dituzte aireportuek, 2019ko lehen zortzi hilabeteetan baino %66 gutxiago.

Miarritzeko daturik ez

Miarritzeko aireportuaren web orriak ez du hilabeteko trafikoaren daturik eman pandemia hasi zenetik. Trafiko aldetik, Euskal Herriko aireporturik handienetan bigarrena da, Loiutik oso urrun baina baina Hondarribiaren, Noainen eta Forondaren oso gainetik. Azken horretan salgaien trafikoak du pisu handien. Aurten dagoeneko 47 milioi tona salgai iritsi dira edo atera dira handik, iaz baino %20 gehiago, eta 2019an baino %12 gehiago.


Summary: Gizon bat atxilotu dute Gasteizen bikotekideari eraso egiteagatik. Udaltzaingoak 24 urteko gazte bat atxilotu zuen larunbatean Alde Zaharrean, bikotekideari aurpegian eta lepoan kolpeak emateagatik.

Udaltzaingoak 24 urteko gazte bat atxilotu zuen larunbatean Gasteizko Alde Zaharrean, bikotekideari eraso egitea leporatuta. Udaltzaingoak jakinarazi duenez, biktima bere etxebizitzan zen, eta goizaldeko 05:30ean Poliziari deitu zion laguntza eske. Emakumeak udaltzainei azaldu zienez, bikotekideak kolpeak eman zizkion aurpegian eta lepoan.

Gizonezkoa ere etxean zegoen, eta hark poliziei azaldu zien bikotekideari bultza egin ziola eztabaidatzen ari zirenean. Udaltzainek egiaztatu zuten emakumeak zauriak zituela; ondorioz, gizona atxilotu eta epailearen aurrera eraman zuten.


Summary: Beste 158 kasu positibo atzeman dira Hego Euskal Herrian. Ekain erdialdetik izandako kutsatu kopururik apalena izan da igandean. Ospitaleetako presioa egonkor dago oraindik ere: 292 dira erietxeraturik; ZIUetan, 77. Sagarduik nabarmendu du izurritearen bilakaera onbidean dela.

Udaren hasieran erregistratu zen azken aldiz hain kopuru apalik. Nafarroako Gobernuak eta Eusko Jaurlaritzak emandako datuen arabera, atzo 158 COVID-19 kasu zenbatu ziren Hegoaldean, 4.446 diagnostiko proba eginda. Hala, testen %3,6 izan ziren positiboak. Ekainaren 21etik, egun bakarrean atzemandako kasu kopurua beti izan da langa horregatik goitikoa; hartan, 119 kasu zenbatu zituzten Hegoaldeko osasun sistemek.

Atzo zenbatutako positiboak lurraldeka aztertuta, Bizkaian 60 detektatu ziren; Gipuzkoan, 40; Nafarroan, 39, eta Araban 17.

Birusaren transmisioaren arintzea agerikoa izanik ere, datuek aski argi erakusten dute erietxeetan motelago ari dela leuntzea gertatzen. Osakidetzak eta Osasunbideak beste 30 lagun ospitaleratu zituzten atzo gaitzak jota, eta, horiek kontuan izanik, 292 dira Hegoaldeko zentroetan sartuta. Horietako 77 ZIU zainketa intentsiboetako unitateetan dira, larri.

«Bide onetik goaz»

Pandemiak Araban, Bizkaian eta Gipuzkoan utzitako azken datuei so da Eusko Jaurlaritza. Izan ere, ostiralean, hilaren 17an, da elkartzekoa hiru herrialde horietan izurriteari kontra egiteko neurrien aztertzeaz arduratzen den Labi batzordea. Gaur-gaurkoz, litekeena da mugen leuntzea gertatzea. Jaurlaritzako Osasun sailburu Gotzone Sagardui gaiaz mintzatu da gaur goizean Herri Irratian eginiko elkarrizketa batean, eta adierazi du datuek bistan uzten dutela bilakaera onbidean dela. Are, gogora ekarri du Jaurlaritzak mugarri bat duela, argi: «Hainbeste desiratzen dugun helburua gero eta hurbilago dago: 100.000 biztanleko intzidentzia tasa 60 izatea, alegia».

Besteak beste, gainera, Sagarduik lehen arretari erreparatu beharra azpimarratu du, eta, hain zuzen, azaldu du aurrez aurreko arta pixkanaka berreskuratzeko asmo garbia dutela. Edonola ere, argitu du horrek ez duela esan nahi telefono bidezko arreta bazter utziko dutenik.


Summary: Donostian Azoraren eraikin bateko zenbait bizilagun etxegabetze arriskuan daudela salatu dute. Saretxe Groseko etxebizitza sindikatuak eman du abisua. Funtsak «proiektu espekulatiboan» aurrerapauso bat eman duela adierazi dute, eta nabarmendu dute eraikin bereko bizilagunen errentak %33 igo dituztela.

Donostiako Gros auzoko Saretxe etxebizitza sindikatuak agerraldia egin du gaur Ategorrieta kaleko 45. zenbakiaren aurrean, Azora funtsak joan den urtean erositako eraikin horretan bizi diren bizilagun batzuk etxegabetze arriskuan daudela jakinarazteko. Oraindik sententziarik ez dagoen arren, bertako etxebizitza baten aurkako etxegabetze agindua datozen asteetan helduko dela ziurtzat jo dute sindikatuko kideek, eta ohartarazi dute «Azorak aurrerapauso bat eman duela bere proiektu espekulatiboan».

Hain zuzen, Kaleratzeak Stop taldeak eta Azoraren Maizterren plataformak joan den ostiralean salatu zuten modura, funtsak Ategorrieta kaleko eraikineko bizilagunen alokairuak %33 igo dituela gogoratu du Saretxek, eta azpimarratu errenta ordaintzeko ezintasuna baliatuta etxetik kanporatu nahi dituztela. Hala, azken hilabeteetan, Azorak, prezioen igoerekin eta epaitegien bidez, «isilpeko kaleratzeak» egin izan dituela salatu dute sindikatuko kideek, eta, horiek amaiarazteko, bizilagunen kontratuak «orain arte eman diren baldintzekin» berritzea exijitu dute.

Horiek horrela, Saretxek uste du Donostiako Udalak, «funts putreen interesak defendatu» beharrean, «neurriak hartu, bizilagunentzat konponbide bat bilatu eta hauen bidelagun izateko» aukera duela, eta bitartekaritza lana egitea eskatu dio. Ildo horretan, udal talde gehienak, PP izan ezik, eginkizun hori betetzeko prest agertu ziren joan den ostegunean, Kaleratzeak Stop taldeko eta Azoraren Maizterren plataformako kideekin eginiko bileran, baina erabaki horren eragina zein izango den ikusteke da. Izan ere, joan den astean Eneko Goia alkateak berriro ere errepikatu zuen kontratu pribatuei buruz ari direla, eta horren aurrean udalak «gaitzespenetik harago ezer gutxi» erantzun dezakeela.

«Ez gaude prest bizilagunak auzotik alde egiten ikusteko»

Saretxeko kideak irmo agertu dira kalteturiko bizilagunen etxebizitza eskubideen defentsan: «Ez gaude prest gure bizilagunak, alokairua ordaintzeko ezintasunaren aurrean eta gazteek emantzipatzeko duten zailtasunaren aurrean, auzotik alde egiten dutela ikusteko». Horregatik, indarrak batu eta Grosen bizi duten egoera salatze aldera, sindikatuak auzoko batzarra egingo du ostegunean, arratsaldeko 19:00etan, eta bertan parte hartzeko deia egin die auzotarrei.

Bestalde, Saretxek jakinarazi du Azorak erositako etxebizitzen %40 hutsik dagoela, eta, horren harira, Grosen hutsik dauden pisuak behatu eta identifikatzeko prozesu bat abia dezala eskatu dio udalari, gerora etxebizitza horiek «publiko bihurtu» eta «bizilagunen beharrak asetzeko» erabiliak izan daitezen.

Ildo horretatik, auzoan hainbat pertsonak zenbait etxebizitza okupatu dituztela nabarmendu du sindikatuak, horren bitartez, «erabilpenik ez duen espazio bati bizitza eman eta beharra duten horiei etxebizitza alternatiba bat eskaini» zaiela azpimarratu. «Gurea zena berreskuratzera gentozela esan genuen, eta hala egin genuen», adierazi dute.


Summary: «Etxerako bidean», indarrak «bikoizteko» deia egin du Sarek. Urrirako espetxe eskumena izanen du Eusko Jaurlaritzak, eta presoen eskubideen aldeko mugimenduak nahiko luke ordurako «aldaketak errealitate» bihurtzen hastea. Manifestazio batera deitu dute urriaren 23rako, Donostian.

Dagoeneko Euskal Herriaren inguruko espetxeetan daude Espainiako Estatuan dauden euskal preso guztiak, baina Sare euskal presoen eskubideen aldeko mugimenduak adierazi du ez dela nahikoa. Izan ere, senideen zama «apur bat» arindu bada ere, ez dute egoera hori «normalizatu» nahi: «Urruntze eta sakabanaketa politika benetan desagertuko da preso guztiak Euskal Herrian daudenean». Espetxe politika normaltzea da, hain justu, Sarek eskatzen duena: salbuespen politikak bukatzea. Gaur Donostian Sareko kideek egin duten agerraldian oroitarazi dutenez, hain zuzen, oraindik ere preso anitz dira Euskal Herrian ez daudenak, eta auzitegiek gradu aldaketak eta baimenak oztopatzen dizkiete oraindik. Datuak eman dituzte: 64 euskal preso daude Euskal Herrian —euskal preso guztien %32—, eta soilik hamar pasatu dituzte bigarren gradutik hirugarrenera —euskal presoen %5—.

Egoera hori aldatzea nahi du Sarek, eta, horretarako, manifestazio batera deitu du urriaren 23rako, Donostian. Erranguratsua da data, Eusko Jaurlaritzak urriaren 1erako eskuratu beharko bailuke espetxe eskumena, eta, beraz, eskatu diote «aldaketak errealitate» bihurtzen has dadila: «Euskal administrazioak iragarri zuenez, espetxe politika arrunta aplikatuko du, pribilegiorik gabe, baina bazterketa politikorik gabe». Sarek uste du «berehala» aplikatu behar zaiela euskal presoei politika hori, baita Euskal Herritik kanpo daudenei ere. Bide horretan «indarrak bikoizteko» deia egin du euskal presoen aldeko mugimenduak: «Bulegoetako aldarrikapenak kalean presentzia aktiboa izatearekin uztartu behar ditugu».

Urriaren 23ko manifestazioa 17:00etan abiatuko da, Antiguako tuneletik, eta Pio XII.aren plazan bururatuko da, ekitaldi «berezi» batekin.


Summary: Makinak Bolintxun sartu gabe eraiki nahi du Supersur Bizkaiko Aldundiak. Zutabe gabeko zubi bi eraikiko dituzte arkuak baliatuz, azpiegiturak Bilboko naturgunean eraginik izan ez dezan

Errepide osoa 2023ko udaberrirako zabalik egotea aurreikusi du Imanol Padrales Bizkaiko Aldundiko Azpiegituretarako eta Lurralde Garapenerako diputatuak. Supersurren bigarren fasea orduantxe emango dute amaitutzat, eta Getxo eta Portugalete lotuko dituen itsasadar azpiko tunela ere orduan bukatuko dutela esan du. Errepide horien guztien baturari «Bizkaiko saihesbide handi berria» izena eman diote.

Edonola ere, plan handi horren metro gutxi batzuek hartu dituzte Bilbon egindako prentsaurrekoko minutu gehienak: obrak Bilboko Bolintxu naturgunea nola gurutzatuko duen azaldu dute, nagusiki. Zutaberik gabeko zubi bat eraiki nahi du aldundiak, obren eragin ekologikoa murrizteko. Haranaren bi aldeetan lan egingo dute makinek. Han eraikiko dituzte zubiaren bi erdiak, eta gero elkartu egingo dituzte bi muturrak, haranean makinak sartu beharrik gabe. Diputatuak esan duenez, ez dituzte haranaren elementu «garrantzitsuenak» ukituko: erreka eta presa.

Mugikortasuna «iraultzea»

Urteak dira proiektuak Bolintxun eragin ditzakeen kalteek protestak piztu dituztela. Erabakia talde ekologisten presioagatik hartu ote duten galdetuta, ezetz erantzun du Padralesek. Adierazi duenez, hasieran ere ez zegoelako «pentsamendurik, asmorik, ezta proiekturik ere» Bolintxun zutaberik jartzeko. Proiektuan aldaketak egon direla aitortu du, halere. «Egia da orain aurkeztu dugun irtenbide teknikoa berritzaileagoa dela aurreko proiektuarekin alderatuta».

«Bizkaiko mugikortasuna iraultzea» da plan orokorraren asmoa, azaldu duenez, errepideak auto pilaketen arazoari aurre egingo diola azaldu baitu Padralesek. Gaineratu duenez, lan guztiak amaitu eta urazpiko tunelarekin lotutakoan, saihesbideak balioko du ibaiaren alde biak gurutzatzeko, Kantabriara eta mesetara joateko, eta Donostiako noranzkoa hartuta Bilbotik sartzeko.


Summary: Sarek ukatu egin du larunbatean Arrasaten omenaldirik eginen dutela. Joseba Azkarraga bozeramaileak erran du «erabat gezurra» dela hilaren 18ko mobilizazioa Unai Paroti omen egiteko erabili nahi dutela.

Heldu den larunbatean Arrasaten (Gipuzkoa) Sarek deituriko mobilizazio baten harira polemika sortu da azken egunotan, baina Sare euskal presoen eskubideen aldeko mugimenduak ohartarazi du «erabat gezurrezkoak» direla piztu diren zurrumurruak. Joseba Azkarraga Sareko bozeramaileak erran du larunbatekoa ez dela Unai Paroten aldeko omenaldi bat: «Ez dugu sekula halakorik egin, eta ez dugu egingo». Jakinarazi duenez, Sarek deitu du asteburuko protestara, herriko talde batekin batera, eta mobilizazioaren helburua «euskal presoen salbuespen egoera salatzea» da: bertzeak bertze, 7/2003 legea. Sareko eledunak zehaztu du Arrasaten bizi direla Paroten senideak, eta horregatik egiten zaiola erreferentzia preso horri: «Baina hori bera egin dezakegu beste uneren batean, eta ez dugu baztertzen egitea, adibidez Ondarroan Asier Badiolaren kasuan, egoera antzekoan baitago, edo Bilbon Bea Etxeberriaren eta Iñigo Zapirainen kasuan, Orozkon Alaitz Aramendirenean... Hamabost preso daude ezkutuko bizi osorako zigorrera kondenatuak».

Azkarragak «errespetua» adierazi die «indarkeriaren biktima guztiei», eta eskatu du haien «mina» ez dadila erabili «jaurtigai» gisa.


Summary: Tejeriak «arretaz» jaso du presoei buruzko txostena, Foro Sozialaren arabera. Espainiako Auzitegi Nazionalak euskal presoei jartzen dizkien oztopoei buruzko dokumentu bat eman dio foroak Eusko Legebiltzarreko bozeramaileari. «Adostasun eta irizpide indartuak» nahi ditu Foro Sozialak, espetxe politikaren aldaketan «sakontzeko».

Joan den astean Nafarroako Parlementuarekin egin bezala, Eusko Legebiltzarrarekin bildu da gaur Foro Sozial Iraunkorreko ordezkaritza bat. Bakartxo Tejeria Legebiltzarreko presidentearekin bildu dira Aitzol Asla, Teresa Toda eta Agus Hernan, hain justu, eta bileraren ondotik Foro Sozialeko kideek egin duten agerraldian adierazi dute Tejeriak «arretaz» entzun dituela azaldu dizkieten arazoak. Euskal presoek auzitegietan dituzten oztopoei buruzko txostena eman diote Tejeriari, hain zuzen: Behatokiak ateratako laugarren txosten monografikoa. Dokumentu horretan xeheki aztertu zuten Espainiako Auzitegi Nazionalak presoen gizarteratzean oztopoak nola jartzen zituen, bertzeak bertze gradu aldaketei eta baldintzapean aske geratzeko eskaerei helegiteak eta ezezkoak emanda.

Foro Sozialak adierazi du «kezka larriz» bizi duela egoera hori, eta ohartarazi du «frustrazio handia» ekar dezakeela «pertsona guztien eskubide guztiak —presoenak barne— errespetatuko dituen bizikidetza demokratikorako oinarriak sendotzeko ahaleginetan dagoen gizarte batean». Horri aurre egiteko «adostasun eta irizpide oso argi eta indartuak» lortu behar direla uste du foroak, «espetxe politikaren aldaketan sakontzeko erreklamazioari irmo eusteko».