Summary: Mixel Berhokoirigoin: «Onak izan behar dugu ez bakarrik diskurtsoetan». Lurra eta jendea eta Euskal Herria. Mixel eta Berhokoirigoin. Laborantzaren, Euskal Herriaren egituratzearen, bakegintzaren eta herrigintzaren engaiamendua erakutsi ditu bizi guzian ELBren sortzaileetarik, Euskal Herriko Laborantza Ganberaren lehen lehendakari eta bakearen artisau izan zenak. Horra BERRIAk egin zizkion elkarrizketetan utzi zituen erantzunen sorta bat.

Maiatzaren 8 honetan zabaldu da hilberria, Mixel Berhokoirigoin zendu dela (Gamarte, Nafarroa Beherea, 1952 — 2021). Hitz batean laburtu behar balitz, engaiamendua-k definituko luke haren bizia, lurrari, jendeen eta Euskal Herriaren arazo errealei begirada pragmatiko batez ekiteko borondateak.

2015eko elkarrizketa batean, EHLG Euskal Herriko Laborantza Ganberako lehendakaritza utziko zuela iragarri ondoren, adibide batekin esplikatu zuen arazoa, nola diskurtso onberak ukaitea soilik ez den aski: «Gure lana beti izan da errealitatea. Ez dugu abiatu behar diskurtso politikoetarik eta jendea konbertitu erlijio batera. Gogoan dut adibide bat: herri bateko FNSEAko delegatu batek behi esnea egiten zuen, eta gu behi esneaz arduratzen ginen memento horretan. Egiten genuen lana bere errealitateari lotua zen. Egun batez erran zuenaz oroitzen naiz: 'Ados naiz egiten duzuenarekin, baina ez naiz inoiz etorriko ELBra; badu euskaldun tatxa'. Eta gero handik hamar urte barru ELBn zen».

Euskal Gazterian

Bizi osokoa izan du engaiamendua, gaztetarik. Euskal Gazterian hasi zen militatzen. «Hor ikusi eta ikasi nuen anitz gauza. Ez dugu hautatu, mugimendu horretan gertatu gara, eta hor kontzientzia hartu dugu bazela sistema ekonomiko bat, eta sistema horretan bazela kapitalaren indarra, bazirela zapalduak, zapaltzaileak... Laborantzari buruz ideia berriak agertu dira; ikusi dugu ez direla laborantza mota guziak berdinak, ez dela bakarrik sektore material bat produktu batzuk produzitu eta gero saltzeko, baina ere laborantza zela gauza bat oso interesgarria eta oso konplikatua, eta harreman bat lurraren, pertsonaren eta kontsumitzailearen artean... Orain normalizatuak diren gauzak orduan berriak ziren».

Eta heziketa horretatik jauzi egin zuen sindikalismora, laborantza engaiatuaren sindikalismora. «Denak lotuak ziren. Hori zen bide klasikoa, erran nezake: Euskaldun Gazterian egin lehen urratsak, eta gero inplikazio logikoa; segida sindikalismoa zen. Hor ikusi genuen laboraria definizio ofizialez nagusi bat zela, baina errealitatean langile munduari hurbilago zela; bere laneko tresnen jabe da, baina ez du berak erabakitzen. Bankuak erabakitzen du, agroindustriak erabakitzen du... Nagusia izan bagina, esnea saltzen dugularik behar genuke faktura guk egin. Orduan asko aipatzen zen klase kontzientzia hitza».

ELBn

Baina sindikatu bakarra zuten laborariek garai hartan, Frantziaren mende: FNSEA. «Frantzian ez zen aniztasunik: sindikatu bakar bat zen onartua, ofiziala. Eta Iparraldean ere laborariak identifikatzen ziren FNSEAri. Guk, nahiz teorian ez ginen ados haren analisi eta helburuekin, pentsatu dugu: 'Ez gara jendeetarik aparte antolatzen ahal. Behar dugu laborariak diren lekuan antolatu'. Baina inplikatu gara gure ikuspegiarekin; eta gero hortik sortu da dibortzioa».

ELB Euskal Laborarien Batasuna, hori izan zen «dibortzioa», 1982an —30 urte zituen orduan Berhokoirigoinek—, Ipar Euskal Herriak inolako aitortzarik ez zuen garai batean, inguruan ere ulertzeko arazoak zituen jende askorekin. Lehen sindikatua izan da Ipar Euskal Herrian. «Pauso izugarri garrantzitsua zen. Gaur egun Iparraldeak ez du koadro instituzionalik; ez da existitzen. Baina duela 30 urte, oraino arraroagoa zen. Behar izan ditugu esplikatu bi gauza: alde batetik, zergatik sindikatu horretarik ateratzen ginen. Ordurako lelo hori zabaltzen zuen FNSEAk: «Batasunak ematen du indarra». Esplikatzea guk egiten genuen urratsa ez zela zatiketa, baina bazuela beste helburu bat... Eta beste gauza zaila zena esplikatzea: zergatik Euskal Herrian. Hemen ez da botererik, ez da administraziorik, solaskiderik ez da... Parean ez da ezer, eta, beraz, ez du zentzurik guk Euskal Herrian egitea tresnak».

Iritzi nagusien kontra, errazkeriaren kontra, arrazoia «argi» zuten ELBren sortzaileek: «Gure lurraldearen kontzientzia bagenuen, eta sartu gara haste-hastetik Iparraldea eta Euskal Herria eraikitzearen ideiarekin. Eta, egiteko, harriz harri behar zaizkio eman gorputzaren zati batzuk. Erraten ziguten motibazio politikoak genituela sindikalak baino gehiago. Gainera, garai hartan testuinguru politiko orokorra, biolentzia eta errepresioa, zaila zen. Guk esplikatu dugu dena politikoa dela. Iparraldea markatzea politikoa da, eta ez markatzea ere bai».

Eta ez edozein laborantza ereduren alde. Transgenikoen aurka, elikadura burujabetzaren alde, lurraldeari, politikari, kulturari eta jendeari lotua izango zen laborantza baten alde jardun du beti. «Guretako porrota litzateke Iparraldeko laborantzaren gehiengo nagusia bihar intentsifikatua balitz. Beti izanen dira biak, baina non izanen den pisu nagusia; hori da jokoan dena. Uste dut posible dela elikadura burujabetza, ez da dudarik. Eta Hegoaldean ere gauzak ez dira kondenatuak. Mugimendua antolatzen baldin bada, baditu perspektibak. Eredu iraunkorrak sortzen ahal du laborari izateko gogoa, horrek baitu dimentsio kualitatibo bat besteak ez duena».

2002ko azaroan Euskaldunon Egunkaria-ri eman zion elkarrizketan, kritiko agertu zen Europako Batasunaren nekazaritza politikarekin: «Hogei urtez ez da laborantza politika bera izan. 1960tik 1990era, modernizazioari buruz eraman zen, teknika berrien sartzeko. Politika hark Euskal Herriko laborantza ere lagundu zuen modernizatzen eta aitzineko sistema autarkikotik ateratzen. Problema da, gero, modernizazio hori, hobeki bizitzeko medio bat izatetik, helburu bat bihurtu dela: modernizatu modernizatzeko, lana kentzea kapitalaren igaiteko. Laborantza politikaren 1990eko erreforma bihurgune bat izan zen. Europako politika emeki-emekinn globalizaziora prestatu zuten. Laborantzako prezioak apaldu zituzten eta diru laguntzak ezarri, hektarea edo abere kopuruei loturik. Ondorioak txarrak izan dira, mekanikoki interesgarriagoa baita lur gehiago eta abere gehiagoren ukaitea. Beraz, baserri bat segidarik gabe gelditzen delarik, izugarrizko konpetentzia da handitu nahi luketen auzoen eta instalatu nahi lukeen gazte baten artean Erreformatik landa, leku guztietan baserri portzentaje handi bat desagertu da. Azken hamar urteetan, aitzineko 30 urteetan baino ia bi aldiz gehiago desagertu dira».

Laborantza Ganberan

Urte askotako borroka eta eskarien ostean lortu zuten EHLG ere martxan jartzea, 2005ean, Berhokoirigoin lehendakari izendatuta —53 urte zituen garai hartan—. «Sortu gara egitura publiko batek duen transbertsaltasun hori garatzeko: ekoizpena, lurra, ekonomia, ikerketa... Sail zabal horretan sartu ditugu jada ziren piezak, ez ditugu zerbitzuak bikoiztu. Hamar urtez izan da borroka laborantza iraunkorrari emateko tresna instituzional bat. Eta hori da problema nagusia: tresna instituzionalek, orokorki, guk nahi ez dugun laborantza bultzatzen dutela. Laborantza alternatiboa beti militanteen esku da, baina guk ez genuen nahi izan zedin bakarrik militanteen afera, zeren eta militantziak ematen du indarra, baina eskatzen du asko».

Frantziako Estatuarekin borroka gogor baten hastapena izan zen, egitura instituzionalak ordezkatzea egotzi baitzieten laborariei. Pauen epaitu eta absolbitu ostean bukatu zen auzitegietako borroka luzea. Baterak euskal departamentu bat sortzeko egin zituen aldarri zabalekin kointziditu zuen garai hark, eta elkar elikatu zuten prozesu gisa ikusten zituen Berhokoirigoinek: «Auzi horiek [salaketa eta epaiketek] trabatu gaituzte asko, eta memento berean azkartu gaituzte. Eta uste dut irabazi dugula laborari munduaren eta gizartearen zati inportante bat. Ikusi dute gure borroka zuzena zela, eta behar zela. Gure abenturak aberastu edo hazi du mugimendu orokor bat Iparraldearen instituzionalizatzearen arloan. Memento berean sortu zen Batera-ren istorioa ere... denak lotuak dira. Uste dut egin dugun urratsak Batera-ri eman diola ere indar bat, Batera-k lagundu gaitu gu ere biziki, zeren eta sektorea zabaltzen baitzuen. Batera bilakatu da gero beste partaideendako erreferentzia bat. Ez dut nahi gureganatu gurea den baino gehiago, baina uste dut laborantza ganbera ekarpen bat izan dela Iparraldearen kontzientzia politiko horretan».

Batera-n

Laborantzari buruzko borrokan ez ezik, politikoan ere engaiatu zen Berhokoirigoin garai hartan, segur aski bere ikuspegian borroka guztiak bat ziren arren. Batera-ko kide izan zen urte luzez, eta euskal departamentuaren eskariari lotuta aritu zen, baina 2010eko hamarkadan, departamentua lortzeko ezintasun trabatuaren aurrean, lurralde elkargo bat sortzeko proposamena eta prozesua ere bertatik bertara ezagutu zituen. 2012ko irailean BERRIAri emandako elkarrizketan, Batera-ko bozeramaile gisa, azaldu zuen lurraldea egituratze aukera hura zela, eta baliatu behar zela: «Lurralde antolaketaren trena huts egiten badugu, historiatik at geldituko gara».

«Argi da departamendua egitura zaharkitua dela eta Ipar Euskal Herriak gainditu duela eredu hori, eskumen gehiago behar dituela», azaldu zuen orduan. «Boterea nola antolatuko den zehazteko garaia da, eta horrek eskatzen du zorrotz aztertzea nolako harremanak ukanen dituzten lurralde elkargoak eta gaur indarrean dauden gainerateko erakundeek. Ezin dira eskumenak bikoiztu; herritarrek boterearen interpretazioa argitzea eskatzen dute. Batera-k beti erran du hemen sortuko den erakundeak beharko dituela bederen departamenduaren eskumenak gehi eskualdearen batzuk. Hori ere eztabaidatu behar da». Euskal Elkargoa sortu da geroztik horrela, Ipar Euskal Herri osoaren lehen instituzioa.

Bakearen artisau

Auzia bukatu eta handik ez askora utzi zuen EHLGren lehendakaritza Berhokoirigoinek. 2015 hondarra zen, eta 63 urte zituen. Ez zuen urrun erretreta. Baina bakegintzan urrats erabakigarriak emateko engaiatu zen orduan. ETAren desegitea trabatua zen garaian, haren armategiaren zati bat desegiteko ekintza herritar batean sartu zen. Luhusoko taldean zen, Jean Noel Etxeberri Txetx, Stephane Etxegarai Etx, Beatrice Molle eta beste zenbaiten laguntzarekin. Poliziak atxilotu zituen. Baina ETAren desegitearen hasiera probokatu zuten.

Aske utzi zituzten aurki, ekinbidearen helburuak haien atxiloketa ezin zuela justifikatu ikusita. Bakearen artisau izendatu zituzten atxilotuak orduan, eta babes handia ukan zuten. Askatu eta segituan BERRIArekin izan zuen elkarrizketan, 2016ko abenduan, hala esplikatu zuen urrats hura: «Ikusi dut izen hori eman digutela: izen handia da biziki. Egia da eginbide bat ere ematen digula, eta erakusten du bake beharra zentroan ematea zela oinarrian. Baina bakea ez da atentatuak bukatzea: prozesu orokor bat da. Lehenik, armagabetzearen etapa ongi egitea eskatzen du, gizartearen eta botere publikoen inplikaziorekin. Hori ez bada egiten, besteak egitea ez da posible. Hori esplikatu dugu, eta pentsatzen dut nonbait ulertuak izan garela. Bada zenbait denbora gogoetan ari ginela, eta bereziki, foro sozialetan edo Parisko bake konferentzian parte hartu izan dugunean, horretarik ere atera da gizarte zibileko kide gisa zer egiten ahal dugun. Kide ezagunak gara, gure ibilbidea publikoa da, eta animatzen gaituzten balioak ezagunak dira. Geure buruaz harro izan gabe egin dugu, ardura bat genuela kontziente; beharbada, orain zela ardura hartzeko garaia. Bada bost urte ETAk borroka armatua utzi duela, bada aspaldi armak utzi nahi dituela errepikatzen duela; eta, parean, polizia operazioez aparte, estatuak ez du erantzuten, eta denbora pasatzen da».

Luhusoko ekintza hura zergatik eta nola antolatu zuten argi esplikatu zuen orduan: «Bai. Bagenekien abiatua genuen ekintza ez bazen erreusitzen, aukera hori bazela. Ez genuen gauza klandestino bat egin nahi, —horregatik zen filmatua—, eta, bideoa botere publikoei eta nazioarteko ikuskariei helarazteko plan bat pentsatua zen; egindakoa erakustea, eta asumitzea. Ondoko asteetan ezagutarazteko ideia genuen. Ez da gure kulturan asumitzen ahal ez ditugun gauzak egitea. Helburuak bete ditugu; ez da dudarik. Hiru izenpetzaileetarik bi barnean ginen; bestea kanpo gelditu da. Funtsean, enbaxadore lanak egin ditu, elkarrizketak emanez eta kontaktuak eginez. Ororen buru, bakoitzak gure lekutik, egin beharrekoa egin dugu. Aspaldi hasia zen prestatzen interbentzio bat; zerbait behar zela egin bake prozesuari buruz. Emeki-emeki, gutunen trukearekin armagabetzeari buruz egin behar zen operazioa armen deuseztatze bat izaten ahal zela finkatu zen. Gutun horietan ikusten da geure burua bitartekari gisa ezarri dugula; ez baziren baldintza guziak beteak, ez genuen eginen. Guretzat argi zen egoera desblokeatzen entseatu behar genuela, baina ez ginela ETAren azpitratatzaile bat. Armagabetzean inplikatzekotan, erakundeari eskatu genion gizartearen esku utz zezala armagabetzearen ardura politikoa. ETAk ez du gehiago eskurik bere armategian, gizarteak du eskua. ETAk hori onartu duenetik, bada urrats kualitatibo bat; beraz, gure esku da; guk dugu ekinaldia ukanen. Eta guk diodalarik, ez gara soilik gu hirurak, gizarte zabalaz mintzo naiz. Azken gutunean ETAk erraten duenean «gure helburua da ahal bezain fite deklaratzea ETA ez dela egitura armatu bat», hor badira perspektibak. Gure engaiamenduak posible bilakatzen badu aldaketa hori... Atzo posible ez zena, estatuek diotena ez dela posible, posible bihurtzen da».

Posible izan zen. ETAk armak entregatu zituen, eta desegin egingo zela jakinarazi zuen hurrengo urteetan. Euskal presoen eskubideen auzian engaiatu zen segidan Berhokoirigoin, bake osoa aitzinatu nahian. Presoak hurbiltzeko urratsak egin dituzte geroztik Frantziako eta Espainiako gobernuek. Funtsean, 2015ean BERRIAri eman zion elkarrizketa hartan zioen bezala, hitz hutsez harago joateko ahaleginean, emaitza konkretuak lortzeko borrokan engaiatu baitzen Mixel berhokoirigoin: «Onak izan behar dugu ez bakarrik diskurtsoetan».


Summary: Euskal preso eta iheslariak etxeratzeko eskatu dute Euskal Herriko 650 gailurretan. Urruntze politika bukatzeko "lehen urratsak" ematen ari direla uste du Sarek, "oso gutxinaka bada ere". Mobilizatzen jarraitzeko deia zabaldu dute mendietan

Milaka lagun mendira irten dira gaur Sarek antolatutako protestan parte hartzeko. Euskal Herri osoko 650 tontorretatik eskatu dute euskal preso eta iheslariak etxeratzeko. Gaur egun indarrean dagoen espetxe politika "bidegabea" dela salatu dute, eta "elkarbizitzarako eta bakerako bidea" hartzeko borondatea agertu.

Aipatutako bidegabekeriarekin bukatzeko "lehen urratsak" ematen hasiak direla esan dute: "Euskal presoen gerturatzea ematen hasia da; urruntze politikarekin amaitzeko oraindik ere mugimendu sendorik egin ez arren, tantaka-tantaka distantzia laburtzen hasiak gara". Berdin graduen progresioari dagokionean: "Oso gutxika bada ere, ate berriak zabaltzen hasi dira".

Sarerentzat orain arteko mugimenduak ez dira aski, baina "bide berriak zabaltzeko" baliagarriak izan daitezkeela uste dute. "Inoiz baino garrantzitsuagoa da kalean konponbidearen aldeko eta presoen etxeratze prozesua garatzeko nahia azaleratzea, gehiengoaren nahia. Bultzada hori gabe ez baita sekula etxerako bidea burutuko", esan dute mendi tontorretan.

Presoen eta iheslarien afera konpontzeko bidea ez dela erraza izanen aurreikusi dute protestaren antolatzaileek. Nolanahi ere, ez dira etsipenez mintzatu: "Badakigu bakera eta bizikidetzara daraman bidea harkaitz gogorrean ireki behar dela, pazientziaz eta irmotasunez. Baina ireki daiteke. Bai horixe". Helburua lortzeko, jendeari mobiliza dadin eskatu diote. Heldu diren hilabeteetan Izan Bidea egitasmoarekin jarraituko dute, dozenaka ekintza antolatuz.


Summary: Bilkideen %88k babestu dute zuzendaritzarako proposamena. Hegoaldeko lau herrialdeetako arduradunak ere bozkatu dituzte; %87tik gorako babesa jaso dute guztiek.

Ostegunetik gaur eguerdira bitartean, EH Bilduren II. Kongresuko hautagaitzak bozkatu dituzte bilkideek. Hegoaldeko Zuzendaritzarako plantxa eta Araba, Bizkai, Gipuzkoa eta Nafarroko herrialdeko arduradun politikoak bozkatu dituzte, eta gehiengo zabal batek babestu du Mahai Politikoak proposatutako zerrenda; %88,49k eman dute baiezko botoa, eta %6,65ek ezezkoa. %4,86k bozkatu dute zuri.

Herrialdeko arduradun politikoei dagokienez ere, babesa oso zabala izan da; Ibon San Saturnino zen Arabarako hautagaia, eta %87,27 bilkidek babestu dute. %7,88k eman dute kontrako botoa. Gainerako lurraldeetan, %90etik gora dago babesa: Bizkaian, %91,29 aldeko boto jaso ditu Asier Vegak; Gipuzkoan, %95.46 Nekane Zinkunegik eta %94,51 Miren Zabaletak. Kontrol eta Kontu batzordeetarako hautagaitzek, berriz, %93ko babesa jaso dute.

Aurreko urteetan aritu den taldearekiko aldaketa gutxi proposatu ditu Mahai Politikoak zuzendaritzarako:

Koordinatzaile nagusia: Arnaldo Otegi

Zuzendari nagusia: Garikoitz Mujika

Programa zuzendaria: Pello Otxandiano

Komunikazio zuzendaria: Larraitz Ugarte

Antolakuntza zuzendaria: Sonia Jacinto

Nazioarteko harremanetarako zuzendaria: Gorka Elejabarrieta

Politika instituzionala: Ainhoa Beola

Udal politikako zuzendaria: Onintze Oleaga


ERC prest dago gutxiengoan gobernatzeko

Summary: ERC prest dago gutxiengoan gobernatzeko. Aragonesek bere inbestidura errazteko botoak eskatu dizkio JxCri; adierazpen horrekin, iradoki du bi alderdi politikoen arteko negoziazioek ez dutela arrakastarik izango.

ERC Esquerra Republicanak gutxiengoan gobernatzeko aukera jarri du mahai gainean. Hiru hilabete inguru pasatu dira Kataluniako Parlamenturako hauteskundeetatik, eta, JxC Junts per Catalunyarekin abiatu zituen negoziazioek arrakastarik izan ez dutela kontuan hartuta, Pere Aragones Generalitateko jarduneko presidenteordeak erabaki du beste aukera bati atea irekitzea: «Orain arte inbestidura akordioa eragotzi duten oztopoak aldaezin dira oraindik ere. Bion arteko distantzia handiegia da», adierazi zuen atzo, agerraldi batean.

Aragonesen iragarpenaren bezperan, JxCren idazkari nagusi Jordi Sanchezek adierazi zuen bi alderdien arteko ituna iristear zegoela, baina, egun berean, ERCkoak ez ziren hain baikor agertu balizko adostasun horri begira. La Vanguardia-ri emandako elkarrizketa batean, gainera, Sanchezek adierazi zuen «nahiz izanez gero, [ERCk] bakarrik gobernatu» dezakeela; badirudi, hortaz, Aragonesek adierazpen horri erantzun diola atzoko iragarpenaren bitartez.

Independentistek gehiengo osoari eutsi zion iragan otsaileko bozetan, 135 aulkitik 74 bilduta: ERCk 33 eserleku jaso zituen; JxCk, 32; eta CUPek, bederatzi. Hala, hauteskundeak egin eta hilabete eta erdira, ERCk eta CUPek akordio bat lortu zuten, eta, harrez geroztik, JxCren baiezkoa falta da Aragonesen inbestidurarako.

Horrek arrakasta izan dezan, baina beharrezkoa izango da ECP En Comu Podemekoekin adostasun batera heltzea (zortzi diputatu ditu) haien baiezkoa edo abstentzioa lortzeko; gauza bera behar lukete Carles Puigdemonten alderdiaren partetik inbestidurako bigarren itzulian gutxienez aldeko lau boto jasotzeko. Sanchez prest legoke horretarako, betiere ERCk itun bat lortzen badu CUPekin eta ECPrekin.

Azken horiek, ordea, ez dute begi onez ikusi Aragonesen estrategia, eta datorren astean egitekoak diren bilkuretan ezkerreko gobernu bat negoziatzeko eskatuko diote PSCrekin batera (33 aulki ditu), ERCk aukera horri ezezkoa eman zion arren. Blokeo politikoak, hortaz, Aragonesen eta Sanchezen alderdien menpe jarraitzen du.


Ekintzaile garrantzitsua

Summary: Ekintzaile garrantzitsua.

Ausarta zen Mixel Berhokoirigoin, pentsatzen zuena modu zibil eta demokratikoan egiten zuena, Euskal Herria helburu. Beraz, bazekien euskal gatazkan egoera deserosoak, gogorrak eta ankerrak agertuko zitzaizkiola.

2005ean EHLG Euskal Herriko Laborantza Ganberaren proiektuarekin hasi aurretik, besteak beste ELB Euskal Herriko Laborarien Batasunean ibili zen, eta ELBk 1984an «indarkeria politikoaren» aurkako jarrera azaldu zuen idatzi batean, Berhokoirigoinek berak-eta sustatuta. Joan 1980ko hamarkadako lehen urteetako Ipar Euskal Herriko girora: Hegoaldeko iheslari pila bat, bertakoen babes politiko eta sozial esanguratsua, IK, 1984an GAL jada ekinean… Baina Berhokoirigoin ez zegoen armak erabiltzearen alde; trabatzat zeukan euskal estrategia hura, eta iritzia plazaratu zuen. Garai hartan, Iparraldean, ezker eremuko euskaltzaletasun eta abertzaletasunean ez zen oso ohikoa halako posizionamenduak jendaurrean topatzea. Dena dela, Berhokoirigoinek ere, deitoratze hutsari eutsi ordez, nahiago zuen indarkeriaren alternatibak lantzea.

EHLG sortzea eta haren buru jartzea jo daiteke Berhokoirigoinen ibilbideko mugarri nagusietako bat. Frantziak auzitara eraman zuen (2008-2010), ELHGk markotzat Ipar Euskal Herria hartu izanagatik, lurraldetasuna lantzeagatik, eta euskara plazara ateratzeagatik. Desobedientzia estatu jakobino eta indartsuari. Epaiketa; ilegalizazioaren eta espetxearen arriskua. Baina Mixelek irabazi —Jean Rene Etxegarai izan zuen abokatu—.

2015eko apirilean utzi zuen EHLGko lehendakaritza, eta ekainean Parisen izan zen, bake konferentzian. Aurreko urtean parte hartua zen Baionako II. forumean, bakearen alde, irtenbideen alde. Esaten zuen berak: ETAk 2011n jarduera armatua bukatu ondotik gatazkaren ondorioetan aurrerabiderik ikusten ez eta buruari bueltaka hasi zitzaiola, eta interpelatua sentitu zela. Hots, parte hartu beharra, gizarte zibileko kide modura. Nola hasi aitzinatzen? ETAren armagabetzearekin; hala irizten zion. Txetx Etxeberrirekin batera, isilka-misilka 2016 hasieran ekin zion mugimendu batzuk egiteari, eta, urte bereko azaroaren 2ko datarekin, harreman trukaketa baten ostean, Michel Tubianak eta hirurek eskaera inportante bat egin zioten ETAri, gutun bidez —abenduan, Luhusoko polizia operazioaren ondotik egin zuten publiko, jokaldi distiratsu batean—: «Proposatzen dizuegu zuen armategiaren suntsiketa prozesua gizarte zibilaren ardura politikoaren esku uztea, Nazioarteko Egiaztatze Batzordearen zaintzapean». Berritasuna zen ardurarena. Madril zangotrabatzen ari zen ETAren armagabetzea, eta Parisek ez zuen konpontzeko borondaterik. Ataka zailean jarri beharra zegoen Paris, Berhokoirigoinek-eta pentsatzen zutenez. 65 urte egitera zihoan Mixel; zer nezesidade berriro lokatzetan sartzeko? Baina…

Harena da hau, Luhuso liburuan (2017) esandakoa: «Urratsa elkarrekin egiteko ez da beharrezkoa ados izatea bukaeran edo helburuan. Etapa batzuk egin ahal dira elkarrekin; horrek hurbildu egiten zaitu, eta gero beste etapa batzuk egin ahal dituzu batera. Gardentasuna eta errespetua behar dira. Zu aldatu egiten zara, baina bestea ere bai, eta ez dakizu noraino helduko zaren». Transbertsaltasuna eta akordioa zituen maite, baina, halakorik ezin zenean erdietsi, ekimena hartu eta aitzina, desobedientziari helduz batzuetan, aurrerabiderako berriro akordioaren bila aritzeko.

Joan da Mixel. Militante eta ekintzaile garrantzitsua izan da Euskal Herriarentzat.


Puntu bat gertuago du helburua

Summary: Puntu bat gertuago du helburua. Alavesek berdinketa lortu du Levanteren aurka, sufrituta, Joseluk azken unean sartutako gol bati esker. Aurretik jarri da lehen zatian, baina alferrik galdu du abantaila

«Gaitz erdi!» esanez bukatu du Alavesek gaur Levanteren kontra jokatu duen partida. Puntu bakarra bildu du, eta hiru behar zituen, baina esku hutsik gelditzear izan da. Horregatik, ontzat jo du berdinketa, Joseluk azken txanpan sartutako gol bati esker eskuratua. Hobe zerbait, ezer ez baino. Hori bai, estutu egin beharko du azken hiru lehietan, puntu bakarrera baitu jaitsiera.

«Ahalik eta talderik onena» zelairatuko zuela esan zuen Javier Callejak partidaren atarikoan. Bada, hamaikakotik kanpo utzi du Lucas Perez, Jota aurreratu eta Pere Pons zelai erdian sartzeko. Atzeko lerroan, berriz, ezker hegalera itzuli da Duarte, min hartuta egon eta gero.

Irabazi beharreko lehia zuen Alavesek, baina aparteko kemenik gabe ekin dio neurketari. Ez zuen gol goiztiarrik jaso nahi, eta, horretarako, bere zelaian paratu ditu lerroak. Levanteren abiadurarekin ez sufritzea zen arabarren lehentasuna. Haatik, 21. minutuan lehen gola sartzear izan da kanpoko taldea, falta batean prestatutako jokaldia eginda. Dani Gomez bakar-bakarrik agertu da bigarren zutoinean, baina haren jaurtiketak Pachecoren eskuekin egin du topo.

Geldikako jokaldiak kateatuz hazi da Alaves. Joseluk falta bat behartu, eta zirimola bihurtu dira etxekoak. Gero, bi korner atera dituzte bata bestearen atzetik, eta, lehen ordu erdia betetzearekin batera, aurrea hartu dute markagailuan, Ponsen bitartez. Rober Pierrek kale egin du Riojaren erdiraketa bat urruntzerakoan, eta erdilari kataluniarrak zartako batez bidali du baloia sareetara.

Gola jaso ondoren, kornerrak pilatzen jarraitu du Alavesek. Esnatu orduko lokartu egin da, ordea, eta, ohartzerako, partida irauli egin du Levantek. Hiru lehia zeramatzan golik sartu gabe; bada, bi sartu ditu Moralesek bost minutuko tartean: lehena, De Frutosen erdiraketa boleaz maisuki errematatuta, eta bigarrena, kontraeraso oso azkar batean. Garesti ordaindu du Arabako taldeak aurkariari korri egiten utzi izana.

Presazko erreakzioaren bila, atsedenaren ostean Lucas Perez zelairatu du Callejak. Levante bere zelaian sartzen ahalegindu dira arabarrak, baina nekez sortu dituzte aukera garbiak. Ideia gutxi zuten, eta presa eta antsietate handia. Urduritasunaren isla izan da Joseluk tokitara bidali duen jaurtiketa, atezainarekin buruz buru zela. Alta, Alavesek ez du amore eman, ezta Joseluk ere, eta 88. minutuan binakoa egin du, buruz. Cardenasek baloia atetik atera du, baina marra jada igaroa zenean. Bederatzi minutu luzatu ditu epaileak, baina gasteiztarrek ezin izan dute garaitzeko gola sartu. Konforme gelditu dira, halere.


Bere legea ezarri du Gannak

Summary: Bere legea ezarri du Gannak. Ineos taldeko txirrindulari italiarrak irabazi du Giroko lehen etapa, zortzi kilometroko erlojupekoa, eta maglia arrosa jantzi du. Faboritoen artean, Bardet bakarrik izan du atzetik Landa

Filippo Gannak (Ineos) jantzi du lehen maglia arrosa Italiako Giroan. Bera zen estreinako etapa irabazteko hautagai nagusia, eta iragarpenak bete ditu. Erlojuaren kontrako saioetan espezialista da italiarra, eta lehiatu dituen azken erlojupekoetan fin ibili ez bada ere, erakustaldia eman du. Gaurkoarekin, bost dira Gannak Giroan irabazi dituen etapak.

Pedal kolpe indartsuarekin eta bihurguneetan arriskatuz, 8.47 behar izan du helmugara ailegatzeko Gannak. 8,6 kilometroetan, hamar segundo atera dizkio Edoardo Affini (Jumbo) bigarren sailkatuari, eta hamahiru podiuma osatu duen Tobias Fossi (Jumbo). Remi Cavagna (Deceuninck), garaipena eskuratzeko beste faborito handia, bosgarren izan izan da.

Lasterketa irabaztea helburu duten ziklisten artean Joao Almeida (Deceuninck) izan da azkarrena. Portugaldarrak bederatzi minutu eta lau segundo behar izan ditu ibilbidea osatzeko. Ez du oso aparte izan Remco Evenepoel taldekidea, bi segundo eskasetara. Flandiar gaztea iragan abuztuan eroriko larria izan eta gero, gaur itzuli da lehiaketara, eta ez du bestelako erlojupekoa egin. Osatuta dagoela erakutsi du, eta zazpigarren sailkatu da. Bederatzi hilabete bakarkako lanean ibili eta gero, ikusi egin beharko da nola erantzuten dion gorputzak hurrengo hiru asteetan.

Deceuninckeko bi gazteek haiekin batera sailkapen nagusian lehian ibiltzekoak diren gehienei hamar eta 30 segundo arteko errenta atera diete. Gehien gerturatu zaiena Aleksandr Vlasov (Astana) izan da: Almeidak baino sei segundo gehiago behar izan ditu erlojupekoa osatzeko.

Ia denbora berbera behar izan dute Simon Yatesek (BikeExchange) eta Egan Bernalek (Ineos) erlojupekoa osatzeko. Giroa irabazteko faborito nagusiak dira, eta ia denbora tarterik ez da sortu haien artean. Ingelesak segundo bat gutxiago behar izan du ziklista kolonbiarrak baino.

Giroa da Mikel Landaren (Bahrain) lasterketa, baina murgiarra ez da iaioa erlojuaren aurkako saioetan. Gaur ere lasterketako faboritoekiko denbora galdu du: 35 segundo Almeidarekiko, besteak beste. Yates eta Bernalengandik hamar segundora da sailkapenean. Denbora tarte berberara du bere taldekide Peio Bilbao. Gernikarra ondo moldatzen da bakarkako lanetan, eta hainbestean ibili da.

Euskal herritarren artean, denbora onena ezarri duena, baina, Jonathan Castroviejo (Ineos) izan da. Getxoztarra espezialista da erlojupekoetan, eta gaur ere nahiko saio polita osatu du. Amaieran, hamahirugarren denborarik onena egin du, Gannarengandik 27 segundora.


Summary: Amaia Agirrek irabazi du I. Señora sariketa. Lesakan egin dute finala, eta sei emakume bertsolari aritu dira guztira: Agirrez gain, Haizea Arana, Miren Artetxe, Paula Amilburu, Saioa Alkaiza eta Onintza Enbeita

Amaia Agirre izan da garaile Señora sariketako lehen edizioan. Aramaioko (Araba) eta Mutrikuko (Gipuzkoa) kanporaketen ondoren, gaur jokatu dute bertsolaritza txapelketa feministako finala, Lesakako Arrano ostatuko terrazan (Nafarroa). Orotara, sei bertsolari lehiatu dira saioan: Haizea Arana, Miren Artetxe, Paula Amilburu, Saioa Alkaiza, Onintza Enbeita eta Amaia Agirre. Enbeita eta Agirre aritu dira buruz burukoan. Ainhoa Larretxea izan da finaleko gai jartzailea.

Emakume bertsolariek elkarrekin eta feminismotik kantatzeko sortu zuten txapelketa hainbat bertsolari eta bertsozale feministak. BERRIAri emandako elkarrizketan, Maider Arregi antolatzaileak nabarmendu zuen andrazko bertsolari helduei toki bat eskaintzeko ere sortu zutela ekimena: «[asmoa da] belaunaldi desberdinetako emakumeak bertsotan batera jartzea, adinari garrantzia emanez. Izan ere, irudipena daukagu askotan sariketak adinaren arabera antolatzen direla: gazte sariketak, esaterako. Gainera, emakume helduek zailtasunak izan ohi dituzte plazan kantatzeko. Hor zubi bat zabaldu nahi izan dugu».


Bera Bera txapeldun

Summary: Bera Bera txapeldun. Donostiako taldeak 30-20 hartu du mendean Elx, eta zazpigarren aldiz irabazi du Espainiako Liga. Hogeigarren titulua du

Super Amara Bera Berak aspaldi utzi dio aurkariek egiten dutena erreparatzeari. Bere lanari besterik ez dio axola. Aspaldi barneratu zuen bere lana ondo eginez gero, saria jasoko zuela. Eta halaxe dabil aspaldian: bikain ereinez, eta uzta oparoa bilduz.

2007an, L’Elianan (Herrialde Katalanak) Espainiako Kopa irabazi, eta garaipen zerrenda betetzen hasi zenetik, makina bat titulu eskuratu ditu. Gaur, etxean, Elxi 30-20 irabazita patrikaratutako Espainiako Ligarekin, zenbaki biribila osatu du: hogeigarren titulua du. Hau da banaketa: zazpi aldiz irabazi du Liga eta Superkopa, eta sei bider Kopa. Ikusgarria da, baina are eta ikusgarriagoa da aspalditik daraman erregulartasuna. Izan ere, azken hamabost urteetatik hirutan bakarrik ez da izan txapeldun lehiaketaren batean: 2010ean, 2011n eta 2017an. Beste hamabi urteetan gutxienez titulu bat eskuratu du. Azken hamar urteetan lortu ditu gehienak: hamabost. Hots, hamarkada bat darama punta-puntan, eta horrek sekulako meritua du. Balentria da. Baina ezer ez da kasualitatea. Lan handia eta makina bat sakrifizio daude horren atzean, pistan eta pistatik kanpo.

Liga da txapelik garrantzitsuena. Bederatzi hilabete luzeetan egindako lana saritzen du. Zazpi ditu irabaziak Donostiako taldeak. Era ikusgarrian eskuratu ditu azkeneko biak. Ez du partida bakar bat ere galdu. 36 jokatu ditu, eta 32 irabazi ditu, eta lau bakarrik berdindu. Ikaragarria da datua: ia bi urte darama galdu gabe.

Iaz, koronabirusaren pandemia dela eta, ez zituzten jokatu azkeneko sei jardunaldiak, eta Espainiako Eskubaloi Federazioak Bera Bera jo zuen txapeldun. Apenas egon zen desadostasunik. Ordurako Bera Berak ondo bideratuta zuen txapela, lau punturen aldea baitzuen bigarrenarekiko, Elx. Etxean sartuta ospatu zuen taldeak titulua, banatuta, pantaila bati begira. Horrek sentipen gazi- gozoa utzi zuen.

Gozoagoa utzi du aurtengoak. Pistan ospatu ahal izan dute taldeko kide guztiek lorpena, elkarrekin; nola, eta hamaikagarren erakustaldia emanda: aukerarik ez diote eman Elxi. Hasi eta buka nagusitu dira donostiarrak. Atsedenaldian jada erabakita utzi dute partida: 17-8. Baina ospakizuna ez da betea izan. Senitartekoak izan dituzte ondoan, baina ez zaleak. Ziur topatuko dutela modua lortutakoa elkarrekin partekatzeko.


Summary: Sturgeon: «Bigarren independentzia erreferenduma herrialdearen nahia da». SNPk eta Alderdi Berdeak eserleku kopurua handitu dute, eta independentismoak 2011ko ordezkaritza errepikatu du, bere inoizko handiena: 129tik 72. Eskoziako lehen ministroarentzat, «ez dago justifikaziorik» galdeketa blokeatzeko.

Nicola Sturgeon Eskoziako lehen ministroak mezu argia bidali dio Boris Johnson Erresuma Batuko gobernuburuari: herritarrek bigarren independentzia erreferenduma sustatzeko babesa eman diotela, eta galdeketa hori egitea «oinarrizko printzipio demokratiko bat» dela: «Herrialdearen nahia da».

Aurtengo hauteskundeak azken hamarkadako arrakastatsuenak izan dira Eskoziako mugimendu independentistarentzat, bere inoizko ordezkaritzarik handiena errepikatzea lortu baitu. SNP Eskoziako Alderdi Nazionala gehiengo osotik aulki bakarrera geratu da, eta 64 eserleku izango ditu datorren legealdian, 2016an baino bat gehiago; Eskoziako Alderdi Berdea, berriz, sei diputatutik zortzira pasatu da, eta, hortaz, independentisten gehiengoa 69tik 72ra handitu da.

Erresuma Batutik ateratzearen aldekoek 2011ko bozetan lorturiko kopuru bera da, hitzordu horretan 69 ordezkari eskuratu baitzituen SNPk, eta bi ekologistek; horiez gain, diputatu independente bat ere agertu zen herrialdetik irtetearen alde. Hortaz, aurtengoarekin konparatuta, aldaketa nabarmenenak izan dira Alderdi Berdearen gorakada eta Sturgeonen indar politikoak gehiengo osoa berreskuratu ez izana. Hori lortzea zen bozetako helburua, batez ere Londresi begira bere jarrera sendoagoa bilaka zedin.

Eskoziako lehen ministroarentzat, baina, 65eko kopuruaren atarian geratzea ez da bigarren galdeketa egiteko oztopo izango, emaitzak baloratzeko emandako agerraldian berretsi duenez: «Garaipena historikoa eta ohiz kanpokoa izan da. Ez dago justifikaziorik bigarren erreferenduma blokeatzeko. Pandemia amaitzean egingo dugu, diputatuen gehiengoak herritarrekiko harturiko konpromisoa baita».

Beste behin ere, SNPren aldeko botoa handitu egin da —%48 ingurukoa izan da—, eta Sturgeonek arrakastatsutzat jo du joera hori, are gehiago kontuan harturik parte hartzea inoizko altuena izateko bidean dela.

Eta, horiek horrela, Eskoziako lehen ministroak ohartarazi du prest dagoela Erresuma Batuko Gobernuaren kontrako borroka konstituzional eta juridikoa abiatzeko, legezkoa eta nazioarteak onartua izango den galdeketa lotesle bat ziurtatze aldera.

Edinburgok bigarren erreferenduma egiteko lege proiektuaren zirriborroa aurkeztu zuen aurreko legealdiaren amaieran —ez du argitu noiz bozkaraziko duen—, eta dena prest da, printzipioz, 2023a amaitu aurretik hautetsontzietara deitzeko, betiere koronabirusaren pandemia amaitu baldin bada. Testu hori onartzeko, independentistek 2011ko diputatu kopuru bera izango dute, lehen galdeketarako erabili zutena.

Bigarrenerako bidea, baina, desberdina izan daiteke: hauteskundeen ostean, Sturgeonek berriz eskatuko dio Johnsoni erreferenduma egiteko baimena, eta hark ezezkoa emango dio; Eskoziako Parlamentuak, hortaz, galdeketa egiteko lege proiektua onartuko du, eta, lege bilakatu aurretik —erregetzaren baimena behar du—, Londresek auzitara eramango du, Erresuma Batuko Gorenera.

Azkenaldian, independentziaren aldekoak %50-54 artean ibili dira —2014ko erreferendumean %45 izan zen—, batez ere iragan udatik Gabonetara arte, eta ez dute lortu ezezkoarekiko tartea gehiago handitzea, hogei bat inkestatan jarraian unionisten aurretik egon arren. Orain, baina, %50era itzuli da, eta horrek independentistei ez die behar adinako segurtasuna eman erasoaldi politikoari eusteko; Eskoziako lehen ministroak iradokia du %60ra iristea nahi duela ziur egoteko.

Ikusteko dago, gainera, SNPk eta ekologistek koalizio gobernu bat osatuko duten; oraingoz ez da horri buruzko elkarrizketarik izan, baina Alderdi Berdearen buruzagietako batek kanpainan adierazi zuen agintean sartzeko prest leudekela.

Salmondek ordezkaritzarik ez

Ordezkaritzarik lortu ez duena Alex Salmond Eskoziako gobernuburu ohiaren Alba Alderdia izan da. Orain arteko inkesta eta zundaketek hori iradoki dute, eta Salmondek atzo aitortu zuen aulkiak lortzeko aukera gutxi zituztela; are, zenbaketak aurrera egin ahala, agintari ohia bera ez dute aukeratu ere egin aurkeztu egin den eskualdean.

Sturgeonek, beraz, lasaitua hartu du, balizko bigarren galdeketara biderako egutegiaren kontrola izango baitu; izan ere, Alba Alderdiak presa handiagoa erakutsi du, eta parlamentuan indar horrek ordezkariak izateak edo horien menpe egoteak eragina izan zezakeen SNPren planetan.

Unionisten artean, Eskoziako Alderdi Kontserbadoreak oposizioko indar nagusi izaten jarraituko du. 31 eserleku bildu ditu (duela bost urte bezala), eta haren atzetik geratu da Eskoziako Alderdi Laborista, 22 aulkirekin (-2); Liberal Demokratak indar politikoa izan da azkena, lau aulki jasota (-1).

Alderdi horien hauteskundeotako helburua SNPren gehiengo osoa eragoztea zen, Douglas Ross kontserbadoreen buruzagiak kanpainan hainbatetan errepikatu duenez; xede hori, hortaz, betetzat jo dezakete.

Laboristak nagusi Galesen

Galesen, berriz, laboristak izan dira arrakastatsuenak, eserlekuen erdia jaso baitute, 60tik 30 (+1). Hala, Mark Drakefordek lehen ministro karguan jarraituko du, eta espero da aurreko legealdiko gobernabide akordioa errepikatuko duela Liberal Demokratak-ekin; azken horrek duela bost urteko ordezkaritzari eutsi dio, aulki bakarrekoa.

Plaid Cymruri dagokionez, huts egin du Galesen independentisten artean izandako gorakada ordezkaritzan islatzen, eta oposizioko indar nagusi izateari utzi dio. Adam Price buru duen alderdiak 60 aulkitik hamahiru bildu ditu (+1), baina toryen gorakada handiagoa izan da, eta aurrea hartu diote alderdi independentistari; kontserbadoreek hamasei diputatu izango dituzte parlamentuan (+5).


Puntu banaketa derbian

Summary: Puntu banaketa derbian. Athletic bitan aurreratu da, baina Osasuna gai izan da bietan berdintzeko. Zuri-gorriek ia agur esan diote Europarako sailkatzeko aukerari. Gorritxoek, berriz, matematikoki eutsi diote mailari

Athleticeko jokalariak, burumakur, eta Osasunakoak, pozik. Halaxe amaitu da zuri-gorriek eta gorritxoek gaur gauean San Mamesen jokatutako derbia. Sari bera izan dute bi taldeek, puntu bat, baina oso bestelakoa izan da biei utzi dien aho zaporea. Izan ere, berdinduta, Athleticek ia agur esan dio Europarako sailkatzeko aukerari. Zortzigarren postuan dago sailkapenean, baina bost puntura du zazpigarren sailkatua: Betis. Espainiako taldeak lau partida ditu jokatzeko, eta zuri-gorriek hiru. Beraz, Betisek sekulako txalalaldia eduki ezean, Athleticek ez du jokatuko Europan datorren denboraldian. Osasunak, berriz, bete du helburua: mailari eustea. Gaur ziurtatu du matematikoki beste urtebetez Espainiako Lehen Mailan jokatzea.

Athletic izan da nagusi. Bitan jarri da aurretik, baina bietan izan da gai Osasuna berdintzeko. Neurketa hasi eta minutua bete ez zenean, Morcillok sartu du lehen gola, Berenguerrek eta Villalibrek egindako jokaldia bikain amaituta. Baina gutxi iraun die poza etxekoei, hamar minutu geroago, Brasanacek banakoa lortu baitu, Athleticen defentsaren hutsa baliatuta.

Bigarren zatian, berriro jarri da aurretik etxeko taldea. Sancetek sartu du 2-1ekoa, 61. minutuan, Berenguerrek eskuinetik egindako erdiraketa buruz errematatuta. Baina Osasunak ez du etsi, eta lanean jarraitu du, berdinketa lortzeko asmoz. Eta lortu du, partida amaitzeko bost minutu falta zirela. Budimirrek sartu du binakoa.


Summary: «Abstentziora jo zuten, eta Patxi Lopez etorri zen».

Josune Ariztondo. EAJri inoiz gertatu ez zitzaiona jazo zitzaion ilegalizazioen ondorioz: Jaurlaritzako agintea galtzea. Ondarroako Udala kudeatzeko bazkide izan zen Ariztondo.

Garai «gogor» gisa gogoratzen ditu Josune Ariztondok (Ondarroa, Bizkaia, 1948) EBB Euskadi Buru Batzarrean egindakoak: «2000. urteko urtarriletik 2008ra arte egon nintzen». Alegia, legez kanporatzeen garaian, bete-betean: «Urte tarte gogorrena hor egon zen: ilegalizazioa, Lizarra-Garaziren gainbehera...». Hiru atalaiatik egokitu zitzaion gertatzen ari zena ikusi eta bizitzea: alde batetik, EBBko idazkari gisa; bertze alde batetik, Ondarroako Udala kudeatu zuen batzordeko kide modura; eta, azkenik, Bizkaiko Foru Aldundiko kultura diputatu gisa.

Gibelera begiratuta, jeltzaleak uste du EAJri garai hori bi aldiz «sufritzea» egokitu zitzaiola: «Gu haien legeztatzearen alde geunden; hori aldarrikatu, eta horregatik sufritzea, bikoizki sufritzea tokatzen zitzaigun». Azaldu du, izan ere, «planto handia» egin zuela EAJk Alderdien Legearen aurka: «Lege horren aurkako botoa eman genuen Kongresuan». Oroitu du horren «aurrekaria» Itun Antiterrorista izan zela, 2000an onartutakoa, eta haiei ere kalte egin ziela: «Horrekin deabrutu egin gintuzten, ez alderdi abertzaleak: abertzaleak, denak».

Alderdien Legearen aurka egon arren, «paradoxikoki», Ariztondok dio ez zutela Batasuneko kideengandik «errekonozimendurik» atzeman: «'Ni zure alde banago eta zu zigortzen bazaituzte, zergatik ematen didazu niri errua?'. Hori da nolabait sentitzen genuena. Ezker abertzaleak besterik nahi zuen?». 2009ko Eusko Legebiltzarreko hauteskundeetan gertaturikoa jarri du desadostasunen adibide: «Guk iradokitzen genien ezker abertzalekoei abstentzioaren alde jo beharrean esatea ez EAJri botoa emateko, baizik eta alderdi abertzaleei botoa emateko, ze bat baino gehiago baikinen. Baina hori ez genuen lortu: eurek euren indarrak neurtu nahi zituztelako abstentziora jo zuten, eta, hori zela eta, PP eta PSOE izan ziren EA eta gu baino gehiago, eta hori zela-eta etorri zen Patxi Lopez lehendakari izatera». 1979tik EAJk Jaurlaritza galtzen zuen lehen aldia zen: «Oso larriki bizi izan genituen gertaera horiek».

Udala «martxan» jartzen

Artean EBBko idazkaria zela, Ondarroako Udala kudeatzea egokitu zitzaion Ariztondori, egoera berezian: zerrenda ugari legez kanpo utzi zituzten 2007ko udal hauteskundeetan, eta tartean zen Ondarroako EAE-ANVrena. Boto baliogabea eskatu zuten, eta EAJko zerrendak baino gehiago «lortu» zituzten: PPk eserleku bat eskuratu zuen; Aralarrek, bertze bat; eta EAJk eta EAk, bertze guziak. Ariztondoren hitzetan, EAJk ezker abertzaleari proposatu zion boto baliogabeak kontuan hartuta EAJk kargu «minimoak» har zitzala, baina ezker abertzaleak ez zuen hori «onartu», eta jeltzaleek ez zuten kargurik hartu: «Uste zuten hori gerra bat izango zela». Udala kudeatzeko beharra ikusten zuen EAJk: «Haurtzaindegia behea jota, eskola publikoa desastre bat eginda... Dena zegoen hankaz gora». Bizkaiko Foru Aldundiak batzorde kudeatzaile bat izendatzea erabaki zuen, eta, ondarroarra izanda, «bere burua eskaini» zuen Ariztondok. «Gerra» bizitu zuen, halere: «Ia osokorik ere ezin izan genuen egin gure udaletxean: Ertzainetan egin behar izaten genituen, edo Bilbon». EAJko kideak oroitu du «erasoak» pairatu zituela kalean, tartean amarekin zegoela: «Barrua hartu zidan». Zailtasunak zailtasun, nabarmendu du erdietsi zutela proiektuak aitzina ateratzea. Berdintasun batzordean, adibidez: «Bizitza markatzen zitzaidan batzar bakoitzeko, baina aurrera egin genuen». «Ondo edo txarto», «funtzionatu» zutela uste du: «Engranajea martxan jartzeko gai izan ginen».

JUAN CARLOS RUIZ / FOKU

Jon Abril. Berako zinegotzi eta Aralarko koordinatzaileorde gisa, ezker abertzaleko bi «familien» arteko talkak kudeatzea egokitu zitzaion Abrili: «Injustizia gisa bizi nuen».

«Denak etsaitzat hartu gintuen Batasunak»

«Onartezinak». Halakoak ziren Espainiako Alderdien Legea eta ondorengo legez kanporatzeak orduan Aralarren zebilen Jon Abrilentzat (Bera, Nafarroa, 1975): «Etikoki, sozialki, politikoki... ez zegoen nondik heldu». 2003an sartu zen Abril Berako Udalean zinegotzi, hain justu ezker abertzaleko zerrenda legez kanporatu eta hortik hilabete batzuetara berriz egindako bozetan: «Urrian berriz ere hauteskundeetara deitu zuten,, eta orduan aurkeztu ginen». 2015era arte izan zen hautetsi Nafarroa iparraldeko udalean, eta bertze hainbat urtez Aralarko koordinatzaileorde, 2006tik 2011ra.

Uste du haren alderdiak «koherente eta zintzo» jokatu zuela legez kanporatzeen aurka. Alde batetik, «irmo» kokatu zelako Alderdien Legearen kontra: «Batasunarekin ere agerraldi publikoak egin genituen». Eta, bertzalde, erakundeetan: «Aralarrek hartu zuen erabakia eta konpromisoa nuluak ziren botoak zenbatuko zituela eta haiei zegozkion zinegotziak ez zituela hartuko, eta, orduan, udal aunitzetan Aralarrek legez esleitu zitzaizkion zenbait zinegotzi ez zituen hartu, ulertuz ez zegozkiola berari, baizik eta Batasunari». Hala ere «tentsio handiko» garaiak izan zirela oroitu du, eta «ezker abertzaleko bi familien» artean eztabaida «hagitz handia» zegoela; Batasunak haien aurka egiteraino: «Denak etsaitzat hartu gintuen Batasunak, eta hori injustizia handi baten gisan bizi izan dut. Berdintzen ninduten Alderdien Legea bultzatu zuten alderdi horiekin, eta ez zitzaidan bidezkoa iruditzen. Uler nitzakeen haien haserrea, ezinegona eta amorrua, baina ez ziren guk eragindakoak edo guk babestutakoak».

Eremu pertsonalean ere nozitu zuen, bereziki herrian: «Aunitz markatu ninduen lehenbiziko hauteskundeetan nire izena diana baten barrenean ikusteak». Harreman pertsonaletan ere eragin zuen: «Agurra ukatzea, hitza ukatzea, ilegalizazioa aprobetxatzen ari ginela...». 2011ko legeztatzearekin gauzak aldatu baziren ere, uste du beharrezkoa dela oraino «zauri» horiek «ixtea».

IñIGO URIZ / FOKU

Marine Pueyo. 2007an legeztatu zituzten zerrenda bakanetako bateko buru izan zen Pueyo, eta Iruñeko zinegotzi gisa jardun zuen. Gainerako alderdiek ez zieten bidea erraz utzi.

«Fotokopiagailua zegoen gelan utzi gintuzten»

Marine Pueyok (Faltzes, Nafarroa, 1954) ez luke «biktima» gisa agertu nahi, baina kontatzen dituen pasarteek argi adierazten dute nolakoa izan zen Iruñeko Udaleko 2007 eta 2011 arteko legealdia harentzat: «Gogorra izan zen». Tentsio «etengabea», mehatxuak etxeko postontzian, urduritasuna, haserrea, Poliziaren jarraipenak, negar egiteko gogoa, egonezina... Denak nahasten zaizkio garai hori gogoratzean.

EAE-ANV alderdiarekin aurkeztu zen orduan ezker abertzalea udal hauteskundeetara: «Tradizio historikoa zuen alderdi bat zen, legezkoa, eta uste dut botere judizialari kontraesanak sortu genizkiola». Pueyok aitortu du, halere, haien zerrenda legez kanpo utziko zutela pentsatuta aurkeztu zela zerrendaburu: «1980ko hamarkadan Faltzesko plataforma ezkertiar abertzale bateko kidea izana nintzen, 1990eko hamarkadan Herri Batasuneko zinegotzia Iruñean, Euskal Herritarrok-eko parlamentari gero, eta orduan ANVn nengoen. [Yolanda] Barcinak [alkateak] osoko bilkura guztietan gogorarazten zidan».

Iruñeko EAE-ANVren zerrenda legeztatu egin zuten, ordea: «Harrigarriki, Euskal Herrian hiriburu bakarra izan zen». Pueyoren ustez, kalkulu politikoengatik: «Zerrenda batzuk legez kanporatuak izan ziren, eta beste batzuk ez, irizpide eta lege berarekin. Horrek bulkada politikoei erantzuten zien: balorazio politikoak egin zituzten, leku bakoitzean zer behar zuten, horren araberako etekin politikoak ateratzeko».

Etengabe baztertuta

Legeztatuak izateak ez zien legealdi normalizatu bat egiteko aukerarik eman, ordea. Pueyok oroitu du, hain zuzen, gainerako alderdiek baztertu egiten zituztela, arlo guzietan: «Egiten genituen proposamenak ez zituzten sekula onartzen, eta, are, batzuetan ikusten genuen nola guk lehendik egin eta haiek atzera botatako proposamenak ondoren beste alderdi batek proposatzen zituen eta onartu egiten ziren». Zaila suertatu zitzaion hori: «Ez da batere atsegina ikustea lau urtez saiatzen ari zarela proposamenak egiten, eta bulegoetan ere alderdiekin negoziatzen saiatzen, baina ikusten duzu ate guztiak itxi egiten zaizkizula». Komunikabideetan ere ez zieten kasurik egiten: «Oharrak-eta bidaltzen genizkien, baina ez ziren inoiz prentsaurrekoetara etortzen, ez genuen tertulietan parte hartzen... Ikusezin nahi gintuzten».

Gogorrena, halere, Baltasar Garzon epaileak EAE-ANV legez kanporatu zuenean bizi izan zuten Pueyok eta harekin batera zinegotzi zebilen Mikel Gastesik: «Sententzia batean ezarri zuten talde bezala desegin egin behar gintuztela». Horrek diruztatzean eta batzordeen parte hartzean eragin zien, baina ez bakarrik: «Udal bulegotik kanporatu eta fotokopiagailua zegoen gelan utzi gintuzten. Gogoratzea ere gogorra zait». Batzar garrantzitsu bat zeukaten justu, gainera: Hiriaren Egoerari buruzko Osoko Bilkura. «Barcina mintzatu zen, eta ondoren taldeek erantzun behar genuen. Baina ez genuen ez ordenagailurik, ez boligraforik... Ezer ere ez. Asko haserretu ginen, eta bilkuratik alde egin genuen. Korridorean eseri ginen, ez baikeneukan beste lekurik! Oraindik ez gintuzten fotokopiagailuaren gelara eraman». Dolu du ezein taldek ez ziela lagundu, ezta Nafarroa Baik ere, nahiz eta karrikan batzuek elkartasuna adierazi: «Faltan izan nuen babes irmoago bat. Ezin duzu kanporatu herritarren parte garrantzitsu bat parte hartze politikotik». 1990eko hamarkadan zinegotzi izan zenean baino bazterketa handiagoa sentitu zuen, baita «frankismoan baino errepresio gogorragoa» ere: «Normalizatuta zegoen merezi genuena jasotzen genuela».

BOB EDME

Aurore Martin. Ipar Euskal Herrian Batasuna legezko izanik ere, antzera bizi zituzten errepresioa eta zailtasunak. Martinentzat, bat, nagusia: nazio mailan funtzionatu ezina.

«Hegoaldeko problema gurea zen»

Horrek ekar zitzakeen «ondorioak» irudikatu ere egin gabe hasi zen militatzen Aurore Martin (Maule, Zuberoa, 1979). «Hasten nintzen, eta kontziente ilegalizazio prozedura bat bazela, justu ber momentuan, baina nire inozentzia eta gaztetasun guztiarekin». Gaur egun oraindik pairatzen ditu «ondorio» horiek, ordea: oraindik blokeatua du kontu korrontea —2008an atxilotu zuten lehen aldiz, Laurence Le Vert epailearen aginduz, eta prozedura horretako «lege hutsune» baten ondorioz dago horrela—. Duela guti bukatu zaio Espainiako Auzitegi Nazionalak ezarritako zigorra, halaber: 04/08 makroepaiketan ezarritako espetxe zigorrarena —akordioa lortuta, ez ziren kartzelan sartu—.

Martinen izena, ordea, haren aurkako euroaginduagatik eta horren kontra sortu zen mugimendu «zabalagatik» da bereziki ezaguna: 2011n «desagertzea» erabaki zuen, eta 2012ko azaroan atxilotu eta Espainiaratu zuten azkenean. Handik hilabetera gelditu zen aske, 15.000 euro ordainduta.

Errepresioak biziki markatu du haren ibilbidea, baina legez kanporatzeak bertze arazo nagusi bat ekarri zuen, haren ustez: «Nazionalki funtzionatzea ezinezkoa bilakatu zen». Eta, preseski, horrek bultzatua zuen politikara Martin: «Batasunarekin nuen ilusioa zen nazio ikuspegia, nazio eraikuntza...». Legez kanporatzeak «praktikan» zaildu zuen hori, eta, beraz, Ipar Euskal Herrian legezkoa izan arren, ez du uste arazoa bereiz daitekeenik: «Hegoaldeko problema gurea zen».

Haren euroaginduarekiko Ipar Euskal Herriko zenbait pertsonaren ikuspegiak ere trabatzen du, alde horretatik: «Gehiengoaren baitan frantses bat nintzen». Gogoan du garai berean Segiko zortzi kidek itxialdia hasi zutela Izpuran (Nafarroa Beherea), Espainiaratu nahi zituztelako: «Nik ez nuen inondik ere nahi desberdintasunik horien eta nire artean». Pozez hartu zuen ezker abertzalearen legeztatzea orduan, baina «uzkur» segitzen du, halere: «Guretzat zailena izanen da justiziari berriz konfiantza ematea».


Euskal Herri osoa arintze fasean da

Summary: Euskal Herri osoa arintze fasean da. Espainiako Gobernuak alarma egoera indargabetu du, eta Hegoalde osoan libre dira joan-etorriak gaurtik aurrera. Nafarroan etxeratze agindua indarrean da oraindik. Ipar Euskal Herria astelehenetik dago arintze fasean.

Alarma egoera bertan behera geratu da igandean, eta nabaritu da hori Hego Euskal Herriko hainbat herritan. Herritar askok ospatu egin dute COVID-19ari aurre egiteko ezarritako neurri berezien arintzea, eta suziriak ere bota dituzte zenbaitek. Gaugiro epelak lagunduta, Arabako, Bizkaiko eta Gipuzkoako herritar ugari atera dira kalera gauean, etxeratze agindua eta bilkuren muga kendu izana ospatzeko. Nafarroan, etxeratze agindua indarrean da oraindik, eta auzitegiek erabakiko dute horrela jarraituko duen ala ez. Lapurdin, Nafarroa Beherean eta Zuberoan, 19:00etan etxeratu behar dute oraindik.

Birusaren transmisioaren joera beheranzkoa izan arren, egoera ez da ona. 202 gaixo larri daude Hegoaldeko ZIU zainketa intentsiboetako unitateetan.

Iazko urriaz geroztik lehen aldiz, libre da Hego Euskal Herriko herrialde guztien artean mugitzea. EAEko Auzitegi Nagusiak ebatzitakoaren arabera, Eusko Jaurlaritzak ezin du itxiera perimetralik ezarri, ez udalerrietan, ez herrialdeetan, ezta autonomia erkidegoan ere. Nafarroako Gobernuak ere esana du herrialdeko perimetroa zabalduko duela igandetik aurrera.

Hego Euskal Herritik Lapurdira, Nafarroa Beherera edo Zuberoara joateko, ordea, ezinbestekoa da PCR negatiboa izatea. Kontrako noranzkoan, Iparraldetik Hegoaldera joateko, funtsezko arrazoiengatik baizik ezin da muga zeharkatu, eta horietan ere beharrezkoa da PCRa, mugatik 30 kilometroko tartean bizi ez direnentzat salbu.

Eusko Jaurlaritzak lau lagun baino gehiagoko bilerak debekatu nahi zituen Araban, Bizkaian eta Gipuzkoan, intzidentzia tasa 200 kasurik gorakoa zenean, baina Auzitegi Nagusiak ez du legezko ikusi hori mugatzea. Nafarroan, gaurtik aurrera, bizikide ez direnak elkartu ahal izango dira etxeetan, neurri hori malgutu baitu gobernuak: bi bizikidetza unitatetako kideak elkartu ahalko dira, sei lagun edo gutxiago badira.

Araban, Bizkaian eta Gipuzkoan, ostalaritzak aukera izanen du 22:00ak arte zabaltzeko; orain arte baino bi ordu geroago. Nafarroako Gobernuak malgutu egin ditu ostalaritzari ezarritako murrizketak, baina neurrien arintze hori «mailakatua» izanen dela ohartarazi du. Hala, ostatuen barnealdea itxita egonen da datozen asteetan orain arte bezala, baina terrazen ordutegia zabalduko dute, 22:00ak arte. Maiatzaren 17an, berriz, baimendu eginen da barnealdeko mahaietan kontsumitzea, 12:00ak arte barran ez, eta aukera emanen diete ostalariei bazkariak eta afariak emateko; bezeroek «ardura adierazpen bat» eta «fitxa tekniko bat» bete beharko dituzte, COVID-19 kasuren bat atzemango balitz kutsatze kateak garaiz eteteko.

Ipar Euskal Herrian, maiatzaren 19an hasiko dira irekitzen saltokiak eta terrazak, eta ekainaren 9tik aurrera barrualdeak ere irekiko dituzte.


Summary: Johnsonek goi bilera batera gonbidatu du Sturgeon, Erresuma Batuaren geroaz aritzeko. Hauteskundeen ondoren, herrialdeen arteko batasuna indartzeko asmoz gonbidatu ditu Johnsonek Eskoziako, Galesko eta Ipar Irlandako aginatariak bilera batera.

Boris Johnson Erresuma Batuko lehen ministroak gutun bat bidali dio Nicola Sturgeon Eskoziako lehen ministroari, hura «nazioen goi bilera» batera gonbidatzeko. Ordu batzuk lehenago, Sturgeonek mezu argi bat bidali dio Johnsoni, Eskozian independentismoak inoizko emaitzarik onena lortu eta gero: «Bigarren independentzia erreferenduma herrialdearen nahia da».

Sturgeoni ez ezik, Mark Drakeford Galesko lehen ministroari eta Arlene Foster eta Michelle O’Neill Ipar Irlandako lehen ministroei ere bidali die Johnsonek gonbidapena. Pandemiaren ondorenari begira jarri nahi du Johnsonek, «batasun eta kooperazio espiritua» indartzeko asmoz.

SNP Eskoziako Alderdi Nazionala gehiengo osotik aulki bakarrera geratu da, eta 64 eserleku izango ditu datorren legealdian, 2016an baino bat gehiago; Eskoziako Alderdi Berdea, berriz, sei diputatutik zortzira pasatu da, eta, hortaz, independentisten gehiengoa 69tik 72ra handitu da.

Johnsonek aitortu du herrialde horietako bakoitzak «bere ikuspuntuak eta ideiak» dituela, eta ez direla guztien inguruan ados jarriko, baina etorkizun «hobe» bat eratu nahi du haiekin batera.

Batasun mezu hori errepikatu du Michael Gove Kabinete ministroak ere Sky News-en egindako elkarrizketa batean. «Hobe lukete arreta elkartzen gaituzten gauzetan jarri, banatzen gaituztenetan jarri ordez», esan du.


Herri Urrats handiaren faltan, 30 txiki

Summary: Herri Urrats handiaren faltan, 30 txiki.

Bigarren urtez jarraian, maiatzeko bigarren igandean hutsik da Senpereko (Lapurdi) lakuaren ingurua. Iaz bertan behera utzi zuten Herri Urrats Ipar Euskal Herriko ikastolen festa, eta aurten ere ez dute jai handirik egiterik izan. Halere, oraingoan, 30 Herri Urrats Ttiki antolatu dituzte. Ikastola bakoitzak bere egitaraua prestatu du, eta ehunka herritar atera dira plazara, festa elkarrekin ospatzera.

Janari, edari eta jantzi postuak jarri dituzte hainbat herritan, eta bazkariak ere antolatu dituzte zenbaitetan, baita irteera txikiak ere. Bestalde, agerraldi bat egin dute ikastoletako zenbait ordezkarik, eta han izan dira, besteak beste, Jean Rene Etxegarai Euskal Hirigune Elkargoko lehendakaria, Antton Kurutxarri EEPko lehendakaria eta Mathieu Berge Akitania Berria eskualdeko hautetsia.

«Elkartasunik gabe, ikastolek ez dute irauten ahal», ohartarazi du Peio Jorajuria Seaskako lehendakariak. Herri Urrats handirik gabeko bi urtek «galera ekonomiko» garrantzitsua eragin dezakete, eta diru beharrean dira. Izan ere, aurten bosgarren kolegio bat irekitzeko xedea dute, ikaslez «gainezka» egiten ari den Ziburuko (Lapurdi) Piarres Larzabal kolegioa «arintzeko».

300.000 euro behar dituzte, eta Boga kanpaina abiatu dute horiek lortzeko. Hala nahi duenak aukera du bosgarren kolegioaren eraikuntza zati bat babesteko: teilak, ateak, leihoak, berogailuak, igogailua... Hogei eta 2.000 euro arteko ekarpena egiteko aukera dago Boga.herriurrats.eus webgunearen bidez. Oraingoz, diru zamaren %20 lortu dute.


Summary: Positiboen kopurua jaitsi egin da Hegoaldean, baina tasa %6ra igo da ia. 537 kasu atzeman dituzte osasun erakundeek; bezperan baino 150 gutxiago, 3.000 proba gutxiago eginda. Oraindik 202 gaixo larri daude ZIUetan.

SARS-CoV-2 koronabirusaren transmisioa geldotzen ari da Hego Euskal Herrian. Ostegunaz geroztik, egunero kasu gutxiago atzeman dituzte Osakidetzak eta Osasunbideak. Atzo egindako 9.041 PCR eta antigeno proben artean, 537 positibo detektatu dituzte. Tasa %5,9 da, hortaz; atzo baino apur bat handiagoa. OME Osasunaren Mundu Erakundeak %5ean du ezarria izurria kontrolpean izateko gehienezko ehunekoa, eta langa horretatik jaitsi ezinda jarraitzen dute datuek.

Araban, 31 positibo atzeman dituzte; Bizkaian, 236; Gipuzkoan, 168; eta Nafarroan, berriz, 101.

Beste 50 eri ospitaleratu dituzte azken orduetan. Oraintxe, denera, 701 gaixo daude Hegoaldeko erietxeetan. Horietatik 202 larri daude ZIU zainketa intentsiboetako unitateetan.

Gaurtik aurrera, arintze fasean da Euskal Herria. Hegoaldean, alarma egoera bertan behera geratu da gauerdian, eta neurri arinagoak egongo dira indarrean. Iparraldean, astelehenetik daude arintze fasean.


Summary: EH Bilduk «askotariko ezkerra batzeko» ahalmena duela esan dute Kongresuaren itxieran. Otegik adierazi du EH Bilduk egungo eredu «gris, agortu eta tristea» eraldatzeko asmoa duela, eta militantziaren garrantzia goretsi du.

EH Bilduk II. Kongresuaren itxiera ekitaldia egin du gaur Barakaldoko (Bizkaia) BECen. Militanteek Mahai Politikoak proposatutako Hegoaldeko Zuzendaritzarako zerrenda babestu zuten atzo, eta zuzendaritza hori osatzen duten pertsonak aurkeztu dituzte gaur.

EH Bilduk urtarrilean abiatu zuen bigarren kongresua. 5.000 lagunek baino gehiagok hartu dute parte, eta gaur amaitu da, Arnaldo Otegi EH Bilduko koordinatzaile nagusiaren hitzaldi batekin. «Komunitate militante bat osatzen dugu», esan du. «Ez gara ez kasta, ez klase politikoa».

EH Bilduren hamar urteen balorazio bat egiteko, Otegik esan du zenbait «haustura» eragin dituela. «Inertziak, mitoak eta aurreiritziak» hautsi dituzte, haren ustez, eta erakutsi dute «ezkerreko askotariko sentsibilitateak batzeko espazio bat» sor daitekeela.

Nabarmendu du proiektu nazional bat dutela, eta «gobernu eta estatu bokazioa» dutela. Egungo eredua «grisa, agortua eta tristea» iruditzen zaio, eta esan du koalizio subiranistak «bizitasuna, konfiantza eta optimismoa» ematen dituela.

Bestalde, salatu du «kontserbadoreek eta erreakzionarioek» askatasuna aldarrikatzen dutela, indibidualismoari lotuta egiten dutelako hori, eta «milaka langilek bizia eman zutelako» askatasunaren alde, alderdiak, sindikatuak eta antolakuntzak sortu ahal izateko.

Gonbidatuen artean izan dira, besteak beste, LAB, ELA, CCOO, UGT, STEILAS eta Ikasle Sindikatuko ordezkariak, baita Ikastolen Elkarteko, Kontseiluko, Gure Eskuko, Udalbiltzako eta Bilgune Feministako kideak ere.

Gainera, nazioartetik hainbat agur jaso dituzte. Besteak beste, ERCko Oriol Junqueras eta Marta Rovirarena, CUPeko Albert Botranena, BNGko Ruben Celarena, Sinn Feingo Declan Kearneyrena, eta Kurdistango, Palestinako, Saharako eta Korsikako hainbat erakundetako kideena.


Summary: Eibarrek itxaropena lortu du, azken unean sartutako gol bati esker. Reciok egin du gola, penaltiz, 89. minutuan. Partidan ez da aukera askorik izan, bi taldeak oso zuhur aritu baitira.

Nemanja Maksimovicek baloia eskuaz ukitu du 89. minutuan, eta, horri esker, Eibarrek penaltiz sartu du Getaferen aurka jokatu duen partidako gol bakarra. Garaipenak itxaropena piztu die armaginei, lehen mailan jarraitzeko aukera handiagoa baitute orain.

Eibarrek sei hilabete eman ditu Ipuruatik kanpora irabazi gabe, eta hondoa jota zegoela, bigarren garaipena lortu du jarraian. Valladolidek galduz gero, salbaziotik bi puntura egongo da soilik. Alfonso Perez zelaian, bi taldeek asko jokatu dute, huts egiteko aukerarik utzi gabe euren buruari, eta ez da aukera berezirik egon. Lehen zatiko datu honek erakusten du hori: 45. minutua bete denerako, jokoa geldirik egon da 31 minututan.

Denbora horretan, bi aukera egon dira soilik. Sergi Enrichen jaurtiketa bat atearen gainetik irten da, eta Jaime Matak gaizki bota du beste bide bat hartzeko tokia eta denbora zituenean. Gainontzean, ezer ez. Etenak, zelaitik zelairako baloikadak eta kolpeak.

Djene Dakonamek zelaia utzi behar izan du salto batean zerbikalak bihurritu eta gero. Mauro Arambarrik lurrean amaitu du Kike Garciaren ukondokada bat jasota.

Bigarren zatian, jokalarien indarra galdu izanak sor zezakeen joko gehiago, baina euri jasa batek hartu ditu 22ak atsedenetik itzuli direnean. Hala ere, pixkanaka, iritsi dira aukera batzuk. Lehenengoak, buruz. Sergi Enrichena bata eta Enes Unalena bestea. Hirugarren abisua David Timorrek eman du: bere zelaitik jaurti du baloia, eta Eibarreko atezaina ustekabean harrapatu du ia.

Mathias Oliverak izan du aukera bat, baina ez du asmatu baloiari jotzen. Ez dute asmatu, ez alde batekoek, ez bestekoek. Estatistika ere ez zuten alde: Eibar eta Getafe, aldeko 26 golekin, gol gutxien egin dutenak dira denboraldi honetan.

Jokaldia iritsi den arten. Maksimovicek, amaieran, eskuarekin eman dio baloiari area barruan. Reciok ez du hutsik egin, eta Eibarrek etsipena utzi eta itxaropena lortu du une batetik bestera. Mendilibarrek eta haren jokalariek piztuta mantendu dute lehen mailako ametsa.


Summary: Erraustegiak eragindako kalteak salatzen jarraituko dutela esan du Anerrekak. Usurbilgo eta Zubietako dozenaka herritarrek martxa bat egin dute Arkaitzerrekara, isuria izan eta urtebetera, eta kalteak kontrolatzeko eskatu dute.

Anerreka ingurumen elkarteak antolatuta, hainbat herritarrek martxa bat egin dute gaur, Usurbildik (Gipuzkoa) eta Zubietatik (Gipuzkoa) abiatuta, Arkaitzerrekara. Gaurko egunez duela urtebete, ehunka arrain hilik agertu ziren, erraustegiak egindako amoniako isuri baten ondorioz. Arkaitzerreka bizirik! Errauskailurik ez lelopean egin dute martxa.

Arkaitzerrekan bertan elkartu dira bi zutabeak, eta ekitaldi bat egin dute, adierazteko protestan jarraituko dutela, Noaua Usurbilgo atariak azaldu duenez: «Orain arte bezala, gure esku dagoen guztia egiten jarraitu behar dugu, hor goian eragiten ari den kutsadurak sortzen dituen ingurumen kalteak kontrolatzen, eta horien emaitzak publiko egiten, sekula santan martxan jarri behar ez zuten erraustegia gelditu arte».

«Aingirak hilda ikusi ez bagenitu, auskalo beste zenbat isuri egiten jarraituko zuten», esan dute. Guardia Zibilak ikerketa bat abiatu zuen, eta Ertzaintzan «ezinegona» sortu zuen horrek, hark abiatua zuelako beste bat. Anerrekak azaldu du Gipuzkoako Hondakinen Kontsortzioak esan duela «ikertuko duela».


Summary: Elezkano II.a-Zabaleta jaun eta jabe izan dira finalean. Zabaletak partida ikusgarria jokatu du, eta txapelketako pilotaririk onenaren saria eman diote. Hirugarren txapela lortu du Binakakoaren finala irabazita. Elezkanok, berriz, bigarrena.

Danel Elezkanok eta Jose Javier Zabaletak jantzi dute 2021eko Binakako txapela, Jon Ander Albisu eta Jon Ander Peñari aise irabazita, 22-7. Txapelketa osoan bezalaxe, finalean ere pilotari bat nabarmendu da ingurukoen gainetik: Zabaleta. Bikain aritu da, eta, pixkanaka-pixkanaka, bere neurrira osatu du partida.

Bi bikoteak pare samarrean hasi dira; 3-6 aurretik jarri dira Peña II.a eta Albisu. Hori izan da haien unerik onena, ordea. Gero, 11-0eko partziala egin dute Elezkano II.ak eta Zabaletak, eta erabateko nagusitasunez jokatu dute hortik aurrera.

Peña II.ak eta Albisuk, ongi jokatu duten arren, ez zuten zer eginik. Zabaletak bizi eta indar handiz jokatu du, eta erritmo hori mantentzen asmatu du, gainera. Hautsi egin du partida. Azken boladan, zale askok goratu dute Zabaletaren lana. Sasoia, indarra, joa, eskarmentua, erregulartasuna... sobran du denetarik. Finalean ere erakutsi ditu bere dohainak. Aurtengo txapelketako pilotaririk onenaren saria eman diote Zabaletari.

22-7 amaitu da partida. Bigarren txapela jantzi du Elezkanok, 2019an irabazitakoaren ondoren, eta hirugarrena, berriz, Zabaletak, 2013an eta 2018an lortutakoen ostean. Osasun neurriek irudi bitxi bat utzi dute: drone batek hegan eraman dizkie txapelak eskura Elezkanori eta Zabaletari.


Summary: Athleticek luzapenean irauli du markagailua, Oihanek partida piztu eta gero. Bi taldeek ez dute aise asmatu gola sartzen. Reala 82. minutuan aurreratu da, baina atzetik beste bi egin ditu Athleticek, eta emaitzari buelta eman dio minutu gutxian.

Athleticek azken orduan eman dio buelta markagailuari Lezaman (Bizkaia), Realaren aurkako partidan, eta Oihane Hernandez izan da aldaketa horren sustatzaile nagusia. Partida amaitu baino hogei minutu lehenago atera da, Amaiur Sarriegik egindako lehen gola berdindu du, eta 2-1aren pasea egin dio Lucia Garcia Cordobari.

Lucia Garciak itxi egin du, hala, hutsegitez betetako partida. Indartsuago hasi da Athletic, eta bosgarren minuturako bi iritsiera arriskutsu izan ditu, Luciaren eta Maria Diazen erremate banarekin. Lehen aukera, halere, Realarena izan da. Gemma Gilik urrunetik egin duen jaurtiketa batek goiko zutoina jo du.

Partidak oreka izan du tarte batez, baina etxekoek haren gaineko kontrola hartu dute gero, eta dozena erdi bat aukera izan dituzte atsedenaren aurretik. Argiena, Luciaren eta Olatzen arteko buruz buruko bat; gehiegi gurutzatu du. Realak eduki du baloia, baina ez du aukera askorik sortu.

Bigarren zatia berdinduago hasi da, eta aukera nabarmenik gabe. Realeko Amaiurren jaurtiketa bat kanpora bidali du De la Navak, eta Athleticeko Yulemak kontraeraso batekin erantzun dio, baina ez dute golik egiterik izan.

Bi taldeak ari ziren atera iristen, baina aukera guztiek berdin bukatzen zuten: hutsean. 0-0 emaitzak amaierara arte iraungo zuela uste zutenean, ordea, Oihane zelaira sartu da, eta partidak beste bizitasun bat izan du.

Amaiurrek 82. minutuan sartu du 0-1ekoa, Barbara Latorrek eskuinetik egindako jokaldi on baten ondoren. Athleticek aurre egin dio, partida galdua zuela zirudienean, eta berdindu egin du, 89. minutuan, Oihanek egindako erdiraketa gaizto bat ateraino sartuz. Geroago, 92. minutuan, Oihaneren erdiraketak Lucia zuen zain, eta gol horrek hiru puntuak eman dizkio etxeko taldeari. Bederatzigarren postuan da Athletic, eta laugarrenean Reala, bosgarrenarekiko puntu bakarraren aldearekin.


Summary: Gutxienez 68 pertsona hil dituzte Kabulen, nesken eskola baten aurkako eraso batean. Hiru leherketa izan dira gutxiengo xiita hazara komunitatea bizi den auzo bateko bigarren hezkuntzako eskolaren atarian. Barne Ministerioak «terroristatzat» jo du erasoa, baina ez dago argi nork egin duen.

Afganistango agintariek emandako azken datuen arabera, gutxienez 68 pertsona hil eta 165 zauritu dira Kabulen, atzo nesken bigarren hezkuntzako eskola baten aurka egindako erasoan. Azken orduetan handitu egin da biktimen kopurua, eta litekeena da hazten jarraitzea. Familiek desagertutako haurren bila jarraitzen dute.

Erasoa larunbat arratsaldeko lehen orduan izan zen, Dasht-e-Barchi inguruan, gutxiengo xiita hazara komunitatea bizi den auzoan. Gazteak ikasgeletatik ateratzen ari ziren unean, hiru leherketa izan ziren, sarrerako atearen aurrean. «Bonba-auto bat, eta ondoren, ikasleak eskolatik ateratzen ari zirela, bi lehergailu lehertu ziren inguru horretan», Barne Ministerioaren arabera.

Inork ez du bere gain hartu atentatua. Hainbatek Estatu Islamikoari egotzi diote, talde horrek sarri egin izan baitie eraso hazara komunitateei, apostatak izatea leporatuta.

Talibanek «Estatu Islamikoaren izenean Kabulgo administrazioaren inteligentzia zerbitzuen babesean jarduten duten ezkutuko taldeei» leporatu diete erasoa. Afganistango Gobernuak, berriz, talibanak jo ditu erantzuletzat.

Nazio Batuen Erakundeak eta mundu osoko gobernu ugarik gaitzetsi dute erasoa. «Eskoletan edo eskoletatik gertu indarkeria erabiltzea ez da inoiz onargarria», adierazi du Henrietta Fore Unicefeko zuzendariak ohar batean.


Summary: Erik Jaka erietxean, partidan ondoeza sentituta. Erietxetik adierazi zuen «hobeto» sentitzen zela.

Erik Jaka eskuz eskuko egungo txapeldunak ondoeza sentitu du Binakakoaren finalaren aurreko partidan, eta erietxera eraman behar izan dute.

Beñat Rezusta bikotekidearekin, 8-18 galtzen ari zen Jaka, Jokin Altuna eta Jon Mariezkurrenaren kontra. Pilotariaren sendagile Txema Urrutiak azaldu duenez, Lizartzako pilotaria (Gipuzkoa) «ondoezik sentitu da, eta aldageletara joan da gune epigastrikoan mina zuela», hau da, urdailaren inguruan.

Erietxera eraman dute, eta handik esan duenez, ordurako «hobeto» sentitzen zen.


Summary: Gutxienez 11 pertsona hil dituzte autobus baten aurkako erasoan. Talibanek hiru eguneko su-etena egingo dute, ostegunean ramadanaren amaierako jaia dela eta.

Gutxienez 11 pertsona hil dituzte Afganistango hegoaldeko Zabul eskualdean, errepidearen ondoan jarritako bonba batek autobus bat jota. Bart gertatu da erasoa, eskualdeko gobernadore Gul Islam Sialek adierazi duenez.

Oraindik inork ez du bere gain hartu erasoa. Talibanek hiru eguneko su-etena egingo dutela iragarri zuten atzo. Ramadanaren amaierako Eid al-fitr jaiaren harira deitu dute meniara. «Mujahidin guztiei agindu diegu etsaiaren aurkako eraso operazio guztiak gelditzeko herrialde osoan», adierazi zuen talibanen prentsa bulegoak ohar batean. Ekintzaileek jaia «bake eta segurtasun giroan» ospatzeko aukera izan dezaten hartu dute erabakia, oharraren arabera.

Ostegunean egingo da Eid al-fitr jaia Afganistanen. Baraua etetearen jaialdia musulmanen jai nagusia da, eta urtero data ezberdin batean ospatzen da.

Afganistango Gobernuak talibanen erabakia eskertu zuen atzo, eta eurek ere su etenera deitzeko asmoa dutela iragarri zuten atzo. «Eskertzen dugu Eid al-fitr egunetan menia egiteko iragarpena, nahiz eta hainbat bizitza galdu ondoren etorri», esan zuen Faraidoon Khwazoon bakegintza lanetan dabilen HCNR kontseiluko eledunak, eta dei egin zien aldeei menia luzatzeko eta aukera «negoziazio eraikitzaile eta esanguratsu» bihurtzeko. Izan ere, Dohan hasitako negoziazioak geldirik daude irailetik.

Azken egunotan, asko gogortu da indarkeria herrialdean. Larunbatean bertan, gutxienez 68 pertsona hil eta 165 zauritu zituzten Kabulen, nesken bigarren hezkuntzako eskola baten aurka egindako erasoan.


Summary: Zibilak eta poliziak indigenei tiro egiteko elkartu direla salatu dute. Calin protestan ari diren indigenen aurkako erasoen bideoak zabaldu dituzte sare sozialetan.

«Caliko familia aberatsak poliziarekin elkartuta», indigenen kontra tiro egin dutela salatu du Feliciano Valencia Kolonbiako Kongresuko kide indigenistak. Mugimendu Indigena Alternatibo eta Soziala (MAIS) alderdiko ordezkaria da Valencia. Sare sozialetan bolo-bolo dabiltzan bideoek erakusten dutenez, zibil armatuek tiro egin dute minga batean, hau da, protesta ekitaldi batean, parte hartzen ari ziren indigenen aurka.

Herrialdeko hirugarren hiririk handiena da Cali, 2,2 milioi biztanle baititu. Istiluak nagusi dira han Ivan Duqueren gobernuak txiroenak zigortuko zituen zerga erreforma iragarri zuenetik. Protestak direla eta, Duquek erretiratu egin du erreforma, eta hura proposatu zuen ministroak kargua utzi du, baina horrek ez ditu protestak baretu. Dagoeneko 47 pertsona hil dira istiluetan, horietatik 35 Calin, Temblores gobernuz kanpoko erakundearen arabera.

Bart izandako tiroketan bederatzi pertsona zauritu dituzte. Cauca Iparraldeko Erakunde Indigenen Elkarteak (ACIN) esan duenez, oraindik ere badago «kalerako jantzitako gizabanakoen jazarpena, armadaren, Poliziaren eta Esmaden laguntza konplizearekin». Esmad protesten aurkako brigada ibiltaria da.

Kolonbiako presidente Ivan Duquek indigenei eskatu die Cali utzi eta euren bizilekuetara itzultzeko, «liskarrak saihesteko». Horiekin hitz egiteko asmoa ere adierazi du. Halere, uko egin dio hirira bidaiatzeari, eta herrialdeko Barne ministro Daniel Palacios bertaratuko da CRIC Cauca Eskualdeko Kontseilu Indigenarekin biltzeko.

Erakunde hark, ordea, adierazi du ez dutela hiria utziko: «Ez dute ulertzen ez gaudela bakarrik herritarrei laguntzeko, baizik eta baita instituzioei eta Kolonbiako Gobernuari ere, grebari beharrezko arreta ez ematearen arduragabetasunaren aurrean».

Bahiketa

Kolonbia eta Venezuelaren arteko mugan, gutxienez sei militar venezuelar bahitu ditu FARCeko talde disidente batek, Fundaredes gobernuz kanpoko erakundeak zabaldu duenez. Apure estatuan borrokak egon dira, eta horien ondoren Venezuelako hamar militar desagertu dira. Horietako sei FARCen Hamargarren Frontearen esku daude. Fundaredeseko Javier Tarazonak militarron izen zerrenda argitaratu du.

Larunbatean salatu zuten ez zegoela militarron berririk. Gaur esan dute FARCen Hamargarren Frontearen esku daudela, hori frogatuko lukeen bideo bat daukatelako.


Summary: Europako Batasunak ez du berrituko AstraZenecarekin zeukan kontratua. Ekainaren amaieran bukatzen da indarrean dagoen kontratua, eta «oraingoz» ez dutela luzatuko esan du Barne Merkatuko komisarioak.

«Oraingoz» batekin leundu nahi izan du Europako Batasunak AstraZeneca konpainiarekiko hartu duen erabakia. Koronabirusaren aurkako txertoa erosteko kontratua zeukan Bruselak konpainiarekin ekainaren erdialdera arte, baina ituna ez berritzea erabaki du. Hala erabaki dute botikagintza enpresak ez dituelako bete kontratuetako terminoak.

«Oraingoz ez dugu eskaera berritu ekainetik harago. Ikusiko dugu zer gertatzen den», esan zuen atzo Europako Barne Merkatuko komisario Thierry Bretonek.

Komisarioak azaldu zuenez, konpainiak kontratua bete ez izana da erabakia hartzeko arrazoien funtsa. Izan ere, txertaketa kanpaina beranduago hasi zen Europako Batasunean, besteak beste AstraZenecak ez zuelako entregatu agindutako dosi kopurua, Erresuma Batua eta Israel lehenetsi zituelako.

Edonola ere, Bretonek ziurtzat jo zuen horniketa arazo horiek amaitu egin direla, eta EBk urtean 3.000 milioi txerto baino gehiago ekoizteko ahalmenarekin amaituko duela 2021a. Horri esker, uztailaren erdialderako, batasunak populazioaren %70 txertatuta edukiko duela adierazi zuen. Bruselak dioenez, kontratuaren arabera, 400 milioi dosi entregatu behar zituen laborategiak urteko lehen hiruhilekoan. Haatik, 29 milioi dosi pasatxo baino ez zituen eman.

Bretonek esan duenez, beste 1.800 dosi eskatu dizkio Bruselak Pfizer konpainiari, aurten eta 2023. urtearen artean emateko, eta baliteke uste baino gehiago kostatuko direla.


Summary: Arabako Binakako Bertsolari Txapelketako finalistak aukeratu dituzte. Iñaki Viñaspre eta Unai Anda; Martin Abarrategi eta Manex Agirre; eta Manuel Bendala eta Oihane Perea lehiatuko dira hilaren 22ko finalean, Legution

Joan den asteburuan jokatu ziren 2021eko Arabako Binakako Bertsolari Txapelketako finalerdiak. Larunbatean izan zen lehena, Amurrion, eta igandean bigarrena, Gasteizen. Iñaki Viñaspre eta Unai Anda gailendu ziren lehenengoan, eta, hortaz, zuzenean klasifikatu ziren finalera. Bigarren finalerdia Martin Abarrategik eta Manex Agirrek irabazi zuten, atzo. Halaber, atzo jakin zen hirugarren bikote finalista zein izango zen: Manuel Bendalak eta Oihane Pereak lortu zuten asteburuko hirugarren kalifikaziorik onena. Finala hilaren 22an izango da, Legution.

Hiru bikote izan ziren lehen finalerdian: Irati Anda eta Aroa Arrizubieta; Manu Bendala eta Oihane Perea; eta Iñaki Viñaspre eta Unai Anda. Gai jartzailea Oier Azkarraga izan zen, eta epaileak Patxi Aizpurua, Ekaitz Elorriaga, Aitor Jimenez eta Fernando Sopelana.

Bestalde, bikote hauek aritu ziren kantuan igandean: Martin Abarrategi eta Manex Agirre; Peru Abarrategi eta Beñat Garaio; eta Xabi Igoa eta Felipe Zelaieta. Gai emaile lanetan Eli Plazaolak jardun zuen, eta Aitor Jimenez, Fernando Sopelana, Ekaitz Elorriaga eta Patxi Aizpurua izan ziren epaimahaiko kideak.


Summary: Jerusalem ekialdeko indarkeria handitu egin da, eta Gazaraino hedatu da. Israelgo Poliziak Al-Aqsa meskitan eta inguruan pilatutako ehunka lagun zauritu ditu. Ondoren, Tel Avivek Gaza bonbardatu du, eta gutxienez hogei lagun hil ditu, Hamasi erantzuteko.

Bereziki odoltsua izan da gaurko eguna Palestinan. Azken egunetako tentsio pilatuak gainezka egin du berriz ere, baina indarkeriak koska bat gora egin du, Jerusalem ekialdean hasita, Israelgo Polizia Al-Aqsa meskitaren barrura sartu eta han errezorako elkartutakoen kontra egin baitu. Gomazko pilotak, negar gasa eta soinu bonbak jaurti ditu, eta ehunka zauritu eragin. Palestinako Ilargi Gorriaren arabera, gutxienez 215 lagun zauritu ditu, eta 153 ospitaleratu. Gainera, horietatik lau egoera larrian daudela jakinarazi du osasun zerbitzu horretako bozeramaile batek.

Kaleko liskarrek aireko erasoei eman diete bide. Goizaldeko gertakariei Gazako Zerrendatik suziriak jaurtita erantzun die Hamas erakunde islamikoak, ordu gutxi geroago. Zazpi suziri identifikatu dituztela jakinarazi du Israelgo armadak. Erantzun hori argudiotzat erabili du ondoren Tel Avivek Gaza bonbardatzeko. Palestinako Osasun Ministerioak jakinarazi du gutxienez hogei lagun hil dituztela Israelek jaurtitako lehergaiek, tartean hiru haur.

Ramadanarekin batera hasi ziren lehen istiluak Jerusalemgo Hiri Zaharraren inguruan, apirilaren 14an. Al-Aqsa meskitaren inguruan elkartu dira musulmanak egunotan. Leku sakratua da haientzat Al-Aqsa, eta, otoitz egin ondoren, meskitaren atarian elkartu ohi dira. Israelgo Poliziak galarazi egin izan die, ordea, pandemiaren aurkako neurriak argudiotzat hartuta, eta horrek sumindu egin ditu palestinarrak.

Zenbait egunetan tentsioa zertxobait apaldua izan ostean, iragan asteburuan gainezka egin zuen berriz ere. Ostiraletik larunbaterako gauean 200 lagun zauritu zituen Poliziak Meskiten Zabalgunean, Al-Aqsa meskitaren inguruan, eta gaur goizean ere han izan dira istiluak. Al-Jazeera hedabidearen arabera, Polizia meskitaren barruan zeudenak kanporatzen ahalegindu da, baina ez du lortu, han zeudenek aurre egin baitiote. Liskarrak izan dira eraikinaren barrualdean eta kanpoaldean, eta Jerusalemgo Hiri Zaharreko beste zenbait lekutara ere hedatu dira; batez ere, Xeikh Jarrah auzora.

Data seinalatua da gaurkoa israeldarrentzat. Jerusalem Eguna ospatzen dute maiatzaren 10ean, eta 1967an hiriaren ekialdeko partea okupatu izana goratzen dute. Tentsio handiko eguna izaten da urtero, eta, gaur, ohi baino beroago hasi eta amaitu ere hala egingo zela espero zen. Izan ere, talde ultraortodoxoek martxa batera deitu zuten arratsalderako. Jerusalemgo Hiri Zaharrerako pasabide nagusia den Damaskoko Atera joateko asmoa zuen martxak, baina Poliziak ibilbidea aldarazi die deitzaileei, liskarrak eragozteko.

Giroa gori Xeikh Jarrahn

Protestarako arrazoiak ugaritzen ari zaizkie palestinarrei. Izan ere, Xeikh Jarrah auzo arabiarrean etxegabetuak izateko arriskuan daude azken 70 urteetan han bizi izan diren 40 lagun. Israelgo auzitegi batek emana du etxe horiek desjabetzeko agindua, argudiatuta eremu hori juduena zela 1948 aurretik; hots, israeldarrek eremua okupatu eta milaka palestinar bertatik egotzi aurretik.

Erabakia ez gauzatzeko eskatu zion joan den astean NBE Nazio Batuen Erakundeak Israeli, «gerra krimentzat» har daitezkeela argudiatuta. Nazioarteko instituzioaren presioa ez ezik, herritarrena ere gainera etorri zaio Israeli, eta erabakiaren aurkako protesta handiak izan dira. Horrek behin-behinean etxegabetzeak atzeratzera behartu du Israel.


Summary: 'Abd el-Kader' pastorala ikusteko aukera izango da aurten. Iaz pandemiaren ondorioz bertan behera geratu zen arren, aurten egin egingo da Abd el-Kader emirrari buruzko pastorala. Hiru emanaldi izango dira aurten, edukiera murrizketen ondorioz.

Aljeriako emirra izan zen Abdelkader ibn Muhieddine. Aljeriar nazioaren aitatzat daukate askok, eta literaturan ere aritu zen. Hala ere, ezagunagoa egin zen Frantziaren kolonialismoaren aurka egin zuen borrokagatik. 1830. urtean okupatu zuten lurraldea frantziarrek, baina hangoek uko egin zioten haien aginpidea onartzeari. Orduan, Abd el-Kaderrek, tribuak antolatu, eta borrokaren gidaritza hartu zuen.

Iaz egitekoa zen Abd el-Kaderren istorioan oinarritutako pastorala, baina pandemiaren ondorioz, aurtengo udara atzeratu behar izan dute antolatzaileek. Xiberoko Jauna alkartekoek adierazi dutenez, oraingoan, bi emanaldi izan beharrean, hiru izango dira, edukiera murrizketen ondorioz. Oraindik ez dute erabaki nola egingo duten pastorala, baina egingo dela argi daukate, eta hiru data ere eman dituzte: emanaldiak uztailaren 25ean, abuztuaren 1ean eta abuztuaren 8an izango dira. Azaldu dutenez, herritarrekin zenbait bilkura egiteko asmoa daukate antolatzaileek, pastorala nola egingo duten adosteko.

Gaia da aurtengo pastoralaren berritasun nagusia. Jean-Louis Davant idazle eta euskaltzain urgazlea da obraren egilea, eta zenbaitetan adierazi du pastoralak ez daukala zertan Zuberoan gertatutako istorio bat kontatu. Hala ere, Abd el-Kaderren eta Zuberoaren arteko antzekotasunak nabarmendu ditu zenbaitetan: Frantziaren konkistaren aurka gerra egin zuen Aljeriako emirrak, eta haren porrota zuberotar gazte askok ere pairatu behar izan zuten, Aljerian egonaldi militarra eginez. Davant izan zen gazte horietako bat; izan ere, 27 hilabetez egon zen han. Baina baita alderantziz ere: egileak azadu duenez, Abd el-Kader 1948an preso egon omen zen Paueko errege jauregian, beste hainbat gizonekin batera.


Summary: Arkamoneko eta Iturrietako mendietako parke eolikoak geratzeko eskatu du Arabako Natur Institutuak. Elkarteak nabarmendu duenez, ingurune babestuak dira biak, eta parke eolikoek kalte nabarmenak eragingo lituzkete bertako kontserbazioan.

Arabako Natur Institutuak (ANI) alegazioak aurkeztu ditu Arkamon eta Iturrietako mendietan parke eolikoak egiteko proiektuaren kontra. Eusko Jaurlaritzak Iberdrolarekin batera sortu duen Aixendar konpainiarenak dira aipatutako proiektuak. ANIk salatu duenez, Europa Natura 2000 sarearen barruan daude bi zonak, eta kontserbaziorako gune babestu gisa izendatuta daude. Bertzeak bertze, landare espezie endemikoak, hegazti harrapakariak, saguzarrak eta aztore arranoak bizi dira bertan.

Elkarteak nabarmendu duenez, bai Arkamo, bai Iturrietako mendiak fauna, botanika eta paisaia aberastasun handiko guneak dira. Halaber, elkarteak nabarmendu du daukaten izendapenek nahikoa babes eman beharko lukeela horrelako proiektuen aitzinean. Elkarteak nabarmendu duenez, haize errotek inpaktu bisual handia eragingo lukete, eta hori ez da bateragarria egun dagoen paisaiarekin: «Haize errota horiek paratzeak obra zibil handi bat eskatzen du sartzeko pistak, plataforma elektrikoak eta transformadoreak eraiki beharko liratekeelako».

ANIk nabarmendu du trantsizio energetikoa egin behar dela energia berriztagarrietara, baina hori egiteko bidean "edozerk ez duela balio" salatu dute: «Ezinbestekoa naturaren kontserbazioa errespetatzea». Eusko Legebiltzarra alde

Aitzinetik ere ika-mika izan da Aixendarrek Araban egin asmo dituen lau parke eolikoekin. EH Bilduk nahi zuen Eusko Legebiltzarra haien aurka azaltzea eta gerarazteko eskatzea proiektu horiek ingurune babestuetan direla argudiatuta. Elkarrekin-Podemosekin negoziatutako proposamenak, ordea, ez zuen aurrera egin. PPk aldeko botoa eman zuen, baina EAJk, PSE-EEk eta Voxek, berriz, aurkakoa.


EAEko CEAR-ek 25 urte bete ditu

Summary: EAEko CEAR-ek 25 urte bete ditu. 90 herrialdetatik etorritako 40.00 pertsona artatu ditu erakundeak Araban, Bizkaian eta Gipuzkoan 25 urtean.

25 urte bete ditu errefuxiatuak artatzen dituen EAEko CEAR erakundeak. Espainian sortu zen erakundea, eta 1996an sortu zuen erakundearen Arabako, Bizkaiko eta Gipuzkoako adarra dagoeneko erakundearekin lanean ari zen Javier Kalparsorok eta zuzenbideko ikasle talde batek.

Elkartea sortu zenetik, 90 herrialdetatik etorritako 40.000 pertsona artatu ditu gobernuz kanpoko erakundeak. Gainera, Bizkaian, Gipuzkoan eta Araban asiloa eskatutako 16.000 pertsonen herenak lagundu ditu prozesu horretan. Doako laguntza juridikoa emateaz gain, harrera eredu integral bat sustatu du erakundeak asiloa eskatzen zutenei harrera eginez, eta gizarte arlo eta partaidetzan lagunduz.

Asilo eskatzaileentzako bi zentro zabaldu ditu erakundeak, Oñatin eta Tolosan (Gipuzkoa). Ordura arte, asilo eskatzaile anitzek kalean bizi bertze alternatibarik ez zuten. Egun, 115 pertsonarentzako lekua dago bi zentro horietan. Gainera, erakundeak lortu du itsas portuetara iristen diren polizoiek ofiziozko abokatuen laguntza izatea.


Arteche taldea burtsaratu egingo da

Summary: Arteche taldea burtsaratu egingo da. 40 milioi euro bildu nahi ditu, erosketak egiteko.

Arteche Lantegi Elkartea batu egingo zaie burtsan kotizatzen duten enpresei. Akzioen zati bat finantza merkatuetan salgai jartzea proposatu dio zuzendaritzak administrazio kontseiluari, eta, oniritzia jasoz gero aurki hasiko dira haren tituluak BME merkatuan kotizatzen.

Burtsaratzearen helburu nagusia enpresaren hedapena finantzatzea izango dela azaldu du taldeak, eta enpresaren kontrolak Artetxe familiaren esku jarraituko duela.

1946. urtean sortu zen Arteche, eta Mungian (Bizkaia) du egoitza. Ekipo elektrikoak egiten ditu (transformadoreak, sareak, trenbideetarako gailuak, sentsoreak...), eta munduko enpresa garrantzitsuenetako bat bilakatu da sektore horretan. Gaur egun, 11 lantegi ditu Europan, Amerikan eta Asian, horietatik bi Euskal Herrian (Mungiakoa eta Gasteizkoa), eta 2.000 langiletik gora.

2020. urtean 265 milioi euroren salmentak izan zituen Artechek, eta haren helburua da 2023rako 300 milioira iristea. Eros ditzakeen hainbat enpresa ditu begiz joak, eta horretan lagun diezaiokete burtsan bildu nahi dituen 40 milioi euroek.


Summary: Etxeratze aginduari eustearen kontra agertu da Nafarroako fiskaltza. Fiskaltzak adierazi du etxeratze aginduari buruzko neurriak ez duela bere hartan segitzeko lege babes nahikorik. Dena dela, Nafarroako Justizia Auzitegi Nagusiaren esku da haren gaineko erabakia.

Alarma egoera bukatuta ere, etxeratze aginduari eusteko nahia adierazi zuen joan den astean foru gobernuak. Gaur egun, gaueko 23:00etatik goizeko 6:00ak artekoa da muga. Nafarroako Justizia Auzitegi Nagusiari helarazitako idatzi batean, fiskaltzak adierazi du ez duela babesten neurri hori bere hartan gelditzeko erabakia. Kontra agertu da, eta bertan behera uzteko eskatu. Fiskaltzaren hitzetan, neurriak ez du lege babes nahikorik. «Neurri horrek norbanakoaren ibiltzeko askatasunean duen eragina handia da, eta kolokan jartzen da haren funtsezko edukia. Ondorioz, salbuespen legediaren bidez baizik ezin du izan estaldura legalik», adierazi du idatzian.

Halere, etxeratze aginduari dagokionaz gain, fiskaltzak babestu egin ditu Nafarroako Gobernuak datozen asteetarako proposatutako gainerako neurriak. Nafarroako Justizia Auzitegi Nagusiaren oniritzia beharko da araudiak aurrera egin dezan. Bihar arteko epea du ebazpena argitara ateratzeko.


Summary: Osasun publikoaren aldeko manifestazio batera deitu dute Gasteizen maiatzaren 22rako. Osasun Publikoa Aurrera plataformak antolatu du mobilizazioa. Manifestu bat kaleratu dute, eta atxikimenduak biltzen hasi dira.

Osasun arloko eta eremu soziosanitarioko hainbat langilek eta erabiltzailek prentsaurrekoa egin dute gaur goizean Gasteizen, Osasun Publikoa Aurrera plataformaren izenean. Sinetsita daude Arabako osasun publikoak «bultzada eta defentsa irmoa» behar dituela, eta uste dute pandemiak azaleratu egin dituela osasun publikoak lehendik zituen arazo eta gabeziak. Horregatik, bi ekinbide martxan jarri dituzte: batetik, manifestu bat landu dute, eta zenbait eragileren atxikimenduak biltzeari ekin diote, eta bestetik, maiatzaren 22rako manifestazio batera deitu dute. Biek ala biek helburu argia dute: osasun publikoa defendatzea.

Maite Alonso, Naroa Hernandez eta Aitziber Rodriguez plataformako kideek gaur goizean azaldu dituzte manifestuaren edukiak. Adierazi dutenez, pandemiaren aurreko egoera «ahula» zen, urteetan egindako murrizketen ondorioz, eta, beraz, ziur agertu dira politikak errotik aldatu behar direla egoera honetatik irteteko. «Egoera honetatik sartu ginen baino hobeto atera nahi badugu, ezinbestekotzat jotzen dugu gizartea mobilizatzea eta epe motzeko politikek, pribatizazioak eta inbertsiorik ezak sortzen dituzten arazoen kontzientzia hartzea». Salatu dute lehen arreta izan dela Osakidetzaren inbertsio politiken «biktima nagusia», eta beharrezkoa dela hura «berreraikitzea». Horrez gain, ohartarazi dute administrazioak bazter uzten ari direla osasun mentala, eta uko egin diotela eremu soziosanitarioaren gaineko kontrol publikoari.

Orain arte, Arabako berrogei eragileren baino gehiagoren atxikimendua jaso du manifestuak, baina plataformako kideek iragarri dute babesak biltzen jarraituko dutela maiatzaren 22ra arte. Hain justu, egun horretarako manifestazio batera deitu dute Gasteizen; 18:00etan abiatuko da, Bilbo plazatik. «Kalera aterako gara, ziur baikaude ez garela pandemia honetatik hobeto aterako pandemiaren aurretik egiten ziren gauza berak eginez».


Summary: «Inprobisazioaren aitzinean» EH Bildu alternatiba dela nabarmendu du Otegik. Gaur egin du lehen bilkura EH Bilduko Mahai Politiko aukeratu berriak. Jendearen beldurren aitzinean EH Bildu «heldulekua» izanen dela nabarmendu du Arnaldo Otegik koordinatzaile nagusiak.

«Etapa berri bateko Mahai Politikoa osatu dugu gaur, eta esan dezakegu atzo esandako hitza bete dugula: lanean eta martxan dago EH Bildu berriz ere». Hitz horiekin hasi du Arnaldo Otegi EH Bilduko koordinatzaile nagusiak Mahai Politikoaren osteko prentsaurrekoa. Ortzegunetik larunbat goizera bozkatu zuten alderdikidek Mahai Politiko berria, eta gaur goizean egin dute lehenengo bilkura.

EH Bilduk herritarren kezkekin konektatu nahi dutela nabarmendu du Otegik: «Jendearen animo, kezka eta beldurrekin konektatu nahi dugu, eta bat egiten dugu jendeak Euskal Herrian, Europan zein munduan dituen kezkekin». Hala, munduan inprobisazioa eta desordena daudela nabarmendu du Otegik: «Inprobisazioa, kaosa, eta, zentzu batean, desordena dago: COVID-19ari aurre egiteko estregian, txertaketa estrategian, ondasunen banaketan... Jendeak beldurra du».

Otegik nabarmendu du beldurra ez dela ona, eta beldur horri aitzin egiteko EH Bildu alternatiba dela aldarrikatu du: «EH Bilduk ziurtasuna eta alternatiba bat eskaini nahi dio jendeari, beldurra daukatenei helduleku bat». Hala, koalizioak erronka horiei «bizipozarekin», «baikortasunarekin», «konfiantzarekin» eta «herri konpromisoarekin» erantzungo diola nabarmendu du.

EH Bilduk ordena alternatibo bat eskaintzen du, Otegiren hitzetan: «Optimistak izan behar dugu: segurtasuna izan behar dugu gauzak beste modu batean egin daitezkeela».

Espetxe transferentzia, albiste ona

Gaur sinatuko dute Josu Erkoreka Eusko Jaurlaritzako Barne sailburuak eta Miquel Iceta Espainiako Lurralde Politikako ministroak espetxe eskumenen transferentzia, eta hori berri ona dela nabarmendu du Otegik. «Albiste ona da transferentzia hiru probintzietara etortzea —Araba, Bizkai eta Gipuzkoa—; besteak beste albiste ona da estatutuetan jasota zegoelako. Transferentzia etorri da transferentzia herriak aldarrikatu duelako urte luzez. Herriak lortu du, herriak eskatu duelako», nabarmendu du Otegik.

Hala, transferentzia horrek bertzelako espetxe politikak egiteko aukera ahalbidetzen duela nabarmendu du Otegik: «Urrats bat da, ez preso politikoentzako urratsa, baizik eta euskal herriko preso guztientzat. Orain aukera ireki zaigu erakusteko presoekin beste politika batzuk egin daitezkeela». Halaber, zorionak eta eskerrak eman dizkie bertzelako espetxe ereduen alde lan egiten duten elkarte eta norbanakoei.


Summary: Rolls Roycek Ingalaterrako fabrika bat sartu du ITP Aeron. Hucknalleko lantegiak beste 700 langile gehituko dizkio Zamudioko taldeari

Abenduan iragarri bezala, Rolls Roycek beste lantegi bat sartu du bere euskal adarrean, ITP Aeron. Aurrerantzean, Zamudioko enpresaren parte izango da Hucknall herriko lantegia (Ingalaterra). 700 langile ditu Hucknalleko fabrikak, eta hegazkinetarako motorretarako osagaiak egiten ditu.

ITPk beste hiru lantegi ditu Ingalaterran: Lincolnen, Rugbyn eta Whestonen.

Transferentziaren helburu nagusia ITP Aero erakargarriagoa egitea da, eta haren truke diru gehiago lortzea. Rolls Roycek 2016an erosi zion Senerri hark ITPn zuen zatia, eta ITPren jabe bakarra bilakatu zen. Iaz, ordea, euskal adarra salgai jarri zuen, azken urteetan pilatutako zor handia txikitzeko asmoa baitu. Ingalaterrako enpresak 2.300 milioi euroko prezioa jarri zion ITPri, baina gutxiagorekin konformatuko dela erakutsi du. 1.500 milioi eurotik beherako eskaintzak ez egiteko eskatu die interesatuei.

Hautagaien bila

Prezioa ez da, ordea, operazioa zailtzen duen elementu bakarra. Kontua da Espainiako Gobernuak beto eskubidea duela, ITP «sektore estrategiko bateko enpresa» delako, hegazkin militarrentzako ere egiten dituelako motorrak. Madrilek ez du nahi ITP Espainiatik kanpoko inbertsio funts baten esku geratzea, funts horien helburua izan ohi baita enpresa kosta ahala kosta errentagarri egitea eta urte gutxiren buruan saltzea, prezio handiago baten truke.

Espainiako Gobernua bere eremuko industria enpresa batzuei eskatu die eskaintzak egiteko. Eskaera jaso dutenen artean legoke CAF trengilea, Cinco Dias egunkariak kaleratu duenez. Beasaingo enpresako iturriek ez diote BERRIAri baieztatu nahi izan horretarako asmoa dutenik, baina beste iturri batzuek aukera baztertu dute.

Lan gatazka baten erdian dago orain ITP Aero. EAEko Justizia Auzitegi Nagusiak bertan behera utzi zuen joan den astean 87 langile kaleratzeko erregulazio espedientea, eta langileak berriro hartzera behartu zuen.


Summary: Itoizko urtegiak kalte eginiko udalerriei kalte ordainak ematea aztertuko dute Nafarroako Parlamentuan. Geroa Baik, PSNk eta Ahal Dugu-k Nafarroako Gobernua premiatu dute hilabeteko epean lan batzorde bat eratzera

Nafarroako Gobernuaren hondeamakinak Itoitz herrian sartu zirenetik 18 urtera, urtegiaren inguruko udalerriei kalte ordainak ematea aztertuko dute legebiltzarrean. Geroa Bairen taldeak aurkeztu du proposamena, baina gobernua osatzen duten gainerako taldeek ere babestu dute, PSNk eta Ahal Dugu-k, alegia.

Parlamentuan aurkeztutako mozioan, taldeek Nafarroako Gobernua premiatu dute «hilabeteko epean Agoitz, Artze, Longida eta Oroz Beteluko udalerriekin eta Lurralde Kohesio nahiz Lurraldearen Antolamendu, Etxebizitza, Paisaia eta Proiektu Estrategikoen departamentuekin lan batzorde bat eratu dezan». Batzorde horren xede nagusia izanen litzateke «eskualde horri bultzada emateko mekanismoak aztertzea».

Pablo Azkona Geroa Baiko parlamentariak gogorarazi duenez, Kontuen Ganberak eginiko fiskalizazio txostenean jasota dago urtegiaren eraikuntzak kalte ugari ekarri zizkiela bai inguruari bai eta azpiegituraren eraginpeko udalerriei ere. Desoreka horiek berdintzeko sortu zen Itoiz-Nafarroako Ubidea fundazioa, eta urtegiko ingurua garatzeko plan integrala onartu zen. «Fundazioaren jarduera normal garatu zen 2011. urtera arte, baina UPNren gobernuaren aurrekontu murrizketek fundazioaren proiektuak finantzatzeko funtsak deuseztatu zituen».

Ez da halako egitasmo bat aurkezten den lehen aldia. Oraintxe, badago EH Bilduren lege proposamen bat tramitazio fasean, eta Itoitz inguruko udalerriekin negoziatzen ari dira, eskaerak eta helburuak zehazteko. Hain zuzen, Agoitz, Artze, Longida eta Oroz Beteluko udalek agerraldia egin zuten Nafarroako Parlamentuan iazko irailean. Diru ekarpena eskatu zuten, «proiektu estrategikoak» garatu ahal izateko.


Summary: Muruetaren ontzi bat finantzatuko dute Kutxabankek, Abancak eta Nafarroako Rural Kutxak. Ontzi hibrido bat izango da, eta petrolio produktuak garraiatuko ditu.

Euskal Herriko finantza erakundeak ere sartuta daude ontzien eraikuntzako finantzatzeko sisteman, tax lease izenekoa. Gaur jakin denez, Kutxabankek, Abancak —harena da Bankoa— eta Nafarroako Rural Kutxak finantzatuko dute Murueta ontziolaren enkargu bat. Diruaren %42,1 aurreratuko du Kutxabankek, %31,6 Abancak, eta %26,3 Rural Kutxak.

Zehazki, petrolio produktuak garraiatzeko ontzi hibrido bat izango da hiru bankuek finantzatuko dutena. Bilboko Murueoil enpresak eskatutakoa da, eta uneotan ari dira eraikitzen Murueta ontziolan. 2022ko uztailerako bukatu behar dute. Murueta ontziola egiten ari den ontzi berritzailearen ezaugarri nagusia da propultsio elektriko diesel eta hibridoa konbinatuko dituela; horri esker, isuriak hutsaren hurrengoak izango dira portuan, eta berotegi efektuko gasak % 30 baino gehiago murriztuko dira nabigazioan.

Mureloil ontzi enpresak erregaia eta petrolio produktuen isuriak jasotzeko zerbitzuak garraiatzen ditu; horretarako, lau ontzi ditu 17.500 tonako karga ahalmenarekin, eta 25.000 tonara iritsiko da orain eraikitzen ari den ontziarekin.