Summary: Koralaren zuritzeak Australiako Koral Hesi Handian ikertutako uharren %91ri eragin die. Seigarren aldiz erregistratu dute hesiaren zuritze masibo bat, laugarrena 2016az geroztik.

Australiako Gobernuaren zientzialariek osatutako txosten baten arabera, koralaren zuritzeak Australiako Koral Hesi Handian ikertutako uharren %91ri eragin die. Herenegun kaleratutako ikerketaren dokumentuak dioenez, uda bukaeran uraren tenperatura batezbestekoaren gainetik egoteak ekarri du zuritzea. Beraz, seigarrenez erregistratu dute Koral Hesi Handiaren zuritze masibo bat; laugarrena 2016az geroztik.

Zientzialariek ur sakonetan ez dauden dauden 719 uhar behatu dituzte, eta detektatu dute 654 uhar apur bat zurituta zeudela. Txostenarekin batera kaleratutako mapa batean ikus daiteke turistek gehien bisitatzen dituzten kostaldeko eremuetan gertatu dela zuritzerik handiena eta muturrekoena.

Bigarren urtez La Niña fenomeno meteorologikoari aurre egin diote Australian. Horrek euriteak ekartzen ditu, eta Lissa Schindler Itsasoa Babesteko Australiako Elkartearen zuzendariak The Guardian egunkariari adierazi dionez, fenomeno horrek, berez, mesedegarria izan beharko luke uharrak «leheneratzeko». Baina ez da halakorik gertatu. «Zuritzeak gero eta ohikoagoak diren arren, hau ez da normala, eta ezin dugu onartu».

Australiako ipar-ekialdeko kostako Koral Hesi Handiak 2.300 kilometro ditu, eta 34.870.000 hektarea inguruko azalera. Unescok gizateriaren ondare izendatu zuen 1981. urtean.


Summary: Eusko Jaurlaritza Lankidetzarako eta Elkartasunerako Euskal Legea tramitatzen hasi da. 2007ko legea ordezkatuko du, eta haren helburua izango da administrazio publikoen eta lankidetzako eragileen lankidetza eta elkartasun arloko jarduerak arautzea.

Administrazio publikoen eta lankidetzako eragileen lankidetza eta elkartasun arloko jarduerak arautzea. Horixe izango du xede Eusko Jaurlaritzaren Lankidetzarako eta Elkartasunerako Euskal Legeak, eta aurrerapauso bat eman berri du: Eusko Jaurlaritza aurreproiektua tramitatzen hasi da. Lege berria 2007ko Garapenerako Lankidetzako Legea ordezkatzeko izango da.

Beatriz Artolazabal Eusko Jaurlaritzako Berdintasun, Justizia eta Gizarte Politiketako sailburuak legearen beharra aipatu du: «Lankidetzarako euskal politikak eredu irekiago baterantz jo behar du, gizarte osoari dei egingo diona eta nazioarteko eremuan gertatzen diren aldaketetara ahalik eta modurik eraginkorrenean egokituko dena». Halaber, iruditzen zaio baliagarria izango dela egungo «erronka globalei» erantzuteko, hala nola «desberdintasunak, fundamentalismoak eta gatazka armatuak areagotzeari; aurrekaririk gabeko osasun krisiari edota klima aldaketari». Horretarako, aurrekontuen % 0,7 lankidetzara eta elkartasunera bideratzeko asmoa dute.

Aplikazioari dagokionez, lege berriak «berrikuntza garrantzitsuak» izango dituela ziurtatu du Eusko Jaurlaritzak, ohar baten bidez. Izan ere, orain arte ez bezala, espero dute Arabako, Bizkaiko eta Gipuzkoako administrazio orokorrean, hiru foru aldundietan, tokiko erakundeetan eta unibertsitate publikoan aplikatzea, besteak beste.

Orain, herritarren txanda izango da: sailburuaren onarpen aginduaren ondoren, herritarrek aukera izango dute aurreproiektuari alegazioak egiteko.


Summary: Erakundeei «estrategia global bat» eskatu diete etxegabeen arazoari aurre egiteko. Gizarte bazterkeria «egiturazko fenomeno geroz eta handiagoa» dela salatu dute Beste BI plataformako kideek. Joan den astean Bilbon hildako etxegabea omendu dute.

Joan den astean Bilboko Casilda Iturrizar parkean hilda agertu zen etxegabea omendu du gaur goizean Beste BI plataformak, Bilbon. Haren heriotzak «ispiluan zintzo begiratzeko» aukera eman diela adierazi dute prentsaurrekoan, eta minutu bateko isilunearekin omendu dute. Haien arabera, urtez urte goraka egiten ari da etxegabe kopurua, eta administrazioan jarri dute arreta: «Gizarte zerbitzuen zorroa berriz ere garatu behar da, eta, horrez gainera, etxegabetasuna desagerrarazteko estrategia global bat garatu behar da».

2020ko martxoan egin zen etxegabeen azken zenbaketa, eta, haren arabera, 2.797 pertsona daude egun etxerik gabe Araban, Bizkaian eta Gipuzkoan. «Gizarte bazterkeria egiturazko fenomeno gero eta handiagoa da Euskadin», salatu dute Beste BI plataformako kideek. Era berean, euskal gizarteari eskatu die etxerik gabekoenganako begirada zabaltzeko, «pertsona horiek ikusezin bihur ez daitezen».

15 urteko ibilbidea

Duela hamabost urte sortu zen Beste BI plataforma, ordura arte ikusezinak ziren etxegabeak ikusarazteko eta haiei laguntzeko. 22 eragilek osatzen dute, eta etxegabeen egoerari aurre egiteko baliabideak falta direla uste dute.


Summary: Atristaini bezala inkomunikazioa aplikatu zieten euskal preso guztiak aske uzteko eskatu dute. Arkaitz Rodriguez Sortuko idazkari nagusiak ohartarazi du «milaka Xabier Atristain» izan direla azken hamarkadetan, eta gaur egun ere «dozenaka» daudela «espetxean egon beharko ez luketenak». Zigor Reizabal abokatuak nabarmendu du defentsarako eskubiderik bermatzen ez bazaio ezin dela inor zigortu.

Xabier Atristainen gisan Espainiako Estatuan inkomunikazio erregimenaren pean atxilotu, espetxeratu eta zigortu zituzten euskal preso guztiak «berehala» aske uzteko eskatu dute gaur Zigor Reizabal Atristainen abokatuak eta Arkaitz Rodriguez Sortuko idazkari nagusiak. Rodriguezek ohartarazi du, izan ere, «milaka Xabier Atristain» izan direla azken hamarkadotan, eta orain bertan «dozenaka» daudela «espetxean egon beharko ez luketenak».

Espainiako Estatuaren Abokatutzak jarritako helegitea gibelera botata, astelehenean egin zen irmo Giza Eskubideen Europako Auzitegiak urtarrilaren 18an Atristaini buruz emandako sententzia. Epai horrek zalantzan jarri zuen Espainiako inkomunikazio erregimena, ebatzi baitzuen Espainiak Atristainen defentsarako eskubidea urratu zuela abokatu bat aukeratzen ez uzteagatik. Reizabalek eta Rodriguezek sententziaren balorazioa egin dute gaur Donostian egindako agerraldi batean, eta urratutako eskubideak «erreparatzeko» eskatu diote Espainiako Gobernuari, hala Atristainen kasuan nola «milaka euskal herritarren» kasuan ere. Erreparazio horrek eskatzen du, Rodriguezen hitzetan, espetxean direnak «berehala kalean» izatea: «Espetxean daude modu injustuan, eskubideak urratu zitzaizkielako».

Rodriguezen hitzetan, Espainiako Gobernua «behartuta» dago sententzia hori betetzera, bide arauemaile, politiko eta judizialak baliatuta: «Haren ardura da. Ez litzateke onargarria estatuak behartzea dozenaka Atristain horiek banan-banan Europara joan behar izatera». Parot doktrinarekin gertaturiko gauza bera egiteko eskatu du, funtsean, eta horretan indarra eginen dutela nabarmendu du, nahiz ez duen zehaztu nola: «Bataila juridiko eta politikoa eramango dugu».

Sortuko idazkari nagusiaren hitzetan, Atristaini buruzko sententzia «aukera» bat da, eta hala ulertu beharko luke Espainiako Gobernuak: «Aukera bat da euskal preso politikoen auziari konponbide justu, arrazoizko eta legala emateko, eta aukera bat da egiteko dagoen demokratizazio horretarako».

«Analogia osoa»

Estrasburgoko sententziaren «garrantzia» nabarmendu du Reizabalek, eta ebazpenak ematen dituen argudioak xehatu ditu prentsaren aitzinean: bertzeak bertze, Giza Eskubideen Europako Auzitegiak urtarrilean ebatzi zuen Espainiak defentsarako eskubidea eta prozesu «justu eta ekitatezkoa» izateko eskubidea ukatu zizkiola Atristaini. Gaineratu duenez, halaber, Espainiako Auzitegi Nazionalaren martxoko sententzia batek «estandar berri bat» ezarri zuen inkomunikazio aldiko defentsa eskubideari buruz: «Agerian jarri zuen Atristaini eta beste euskal preso guztiei ezarritako inkomunikazioa bateraezina dela Giza Eskubideen Europako Hitzarmenarekin».

Estrasburgok Atristaini buruz emandako sententziaren arabera, eskubide hauek bermatu behar zaizkio atxilotu bati: abokatu bat libreki hautatzekoa eta abokatu batekin defentsa «eraginkorra» eduki ahal izatekoa. Hots, atzematen duten unetik bertatik, atxilotuak eskubidea izan beharko luke abokatu batekin bakarka biltzeko, eta abokatu horrek aukera izan beharko luke atxilotuaren espedientea ikusteko. «Baina Estrasburgoko sententziak azpimarratzen du inkomunikatuta daudenak ezin direla bildu abokatuarekin deklarazioaren aurretik».

Euskal preso anitzen kasuetan «analogia osoa» dago Atristainenarekiko, Reizabalen hitzetan: «Erregimen bera aplikatu zaie, eta eskubide urraketa berak». Abokatuak gogoratu duenez, Atristaini buruzko sententziak ondorio zuzena izan beharko luke bertze horiengan, «loteslea» baita: «Auzitegiak kasu jakin hori gainditzen du, eta estatuek haren doktrina errespetatu behar dute». Euskal preso anitzen zigorrak bertan behera uztea lekarke horrek: «Epaiketa justu baten faltak zigor injustua dakar; defentsarako eskubiderik gabe ezin da inor zigortu».

Atristain otsailaren 17an atera zen Martuteneko espetxetik (Donostia), Espainiako Auzitegi Nazionaleko hirugarren zigor salaren aginduz zigorra eten eta hark behin-behinean aske utzita. Reizabalek azaldu du Espainiako Auzitegi Gorenaren zain daudela berrikuspen helegitea aztertu ahal izateko, Estrasburgoko sententziak Espainian betearazteko modua hori baita: Atristainen zigorra behin betiko bertan behera uztea eta euskal preso ohia behin betiko aske uztea eskatua du defentsak.


Summary: EH Kom telekomunikazio operadorea sortu dute, Euskal Herriko arrakala digitala gainditzeko asmoz. Udalbiltzak, Izarkomek eta Hiritik At-ek elkarlanean sortu dute proiektua, Interneterako konexioa guztien eskura jartzeko helburuz.

Euskal Herrian dagoen arrakala digitala gainditzeko helburuz, EH Kom telekomunikazio operadore publiko-komunitarioa sortu du Udalbiltzak, Izarkom Euskal Herriko telekomunikazio operadore kooperatiboarekin eta Hiritik At kooperatibarekin elkarlanean. Proiektuaren helburu nagusia da Interneterako konexioa guztien eskura jartzea. 2020. urtean hasi ziren EH Kom diseinatzen, eta gaur egin dute aurkezpena, Andoainen.

Jabi Asurmendi Udalbiltzako lehendakariak adierazi duenez, NBE Nazio Batuen Erakundeak giza eskubide gisa aitortzen du Interneterako eta informazio eta komunikazio teknologietarako sarbidea. Hala ere, nabarmendu du arrakala digitala egon badagoela, eta bi arlotan gertatzen dela: batetik, geografikoki, herri eta auzo askotara ez delako kalitatezko Internet konexioa iristen; eta, bestetik, arlo soziokonomikoan, familia askok ezin dutelako kalitatezko Internet konexio bat kontratatu.

Egoera horri aurre egiteko sortu dute EH Kom; herritik eta herritarrentzat sorturiko sarea izango da, eta herritarren beharrak asetzeko erremintak eskainiko ditu. Horrela, proiektuarekin udalerrietan sare ireki, neutro, libre eta publiko-komunitarioak sustatu, garatu eta kudeatu nahi dituzte.

Azaldu dutenez, librea izango da, edozein zerbitzu digital emateko askatasuna ematen dutelako; eta irekia, edonork izango duelako erabiltzeko eta parte hartzeko eskubidea. Neutrala da edukiei dagokienez, independientea delako, eta publiko-komunitarioa, jabetza publikokoa izango delako; hau da, komunitateak kudeatua, sortua eta administraturikoa. Finean, ez delako etekin ekonomikoak lortu nahi dituzten multinazionalen esku egongo.

Kooperatiba eta lan ildoak

EH Kom operadorea irabazi asmorik gabeko kooperatiba integral gisa eratu dute, eta, diru sarrerarik egotekotan, «iraunkortasunean, hobekuntzan eta berrikuntzan» inbertituko dute. Kooperatiban hiru motatako bazkideak egongo dira: bazkide langileak, bazkide erabiltzaileak —udalerriak, tokiko operadoreak, eta azpiegiturak erabiltzen dituen edozein herri egitasmo—, eta bazkide laguntzaileak —proiektuarekin bat egiten duen edozein eragile—.

Operadorearen asmoa da udalerriz udalerri telekomunikazio azpiegiturak eraikitzea, tokiko eragileekin, udalekin eta herritarrekin elkarlanean, eta, pixkanaka, sare horiek «interkonektatzea». EH Komek bezeroak nahi duen telekomunikazio operadorea ezartzen lagunduko du, eta, horretarako, lau lan ildo planteatu dituzte. Batetik, aholkularitza teknikoa eta juridikoa eskaintzen diete udalei edota interesa daukan edozein eragileri; bestetik, tokiko sareen proiektua diseinatu eta garatzen dute, eta sare publikoetan kudeaketa eta mantenu lana ere egiten dute. Azkenik, partekatutako azpiegituretan «operadore neutroaren lana» euren gain hartzen dute; hau da, sare horiek ustiatuko dituzten operadoreen artean «elkarrekintza justua» bermatzen dute.


Summary: Sanchezek CNIko buruaren «aldaketa» justifikatu du, esanez segurtasunean «hutsegite larri bat» izan dela. Espainiako presidenteak eskertu egin du kargutik kendutako CNIko buruaren lana, eta Alderdi Popularrari «eskuineko zoritxarra» dela esan dio. PPk, berriz, Sanchezi egotzi dio «politikaren erabateko degradazioa» ordezkatzea, eta CNIko zuzendaritzaren kargugabetzea independentisten boterearekin lotu du.

Pegasus softwarearekin egindako espioitza kasuek harrabotsa eragin dute Espainiako eztabaida politikoan, eta gaur goizean Espainiako Kongresuan izan dute hizpide, PSOEk Paz Esteban CNIko zuzendaria kargutik kendu eta biharamunean. Pedro Sanchez Espainiako presidenteari ez zaio urduritasun zantzurik antzeman, eta hitzaldian argi esan du gobernuko komunikazioen segurtasunean izandako «hutsegite larri batek» eragin duela CNI Espainiako zerbitzu sekretuetako zuzendaritzaren «aldaketa». Sanchezek kritika gogorrak egin dizkio Alderdi Popularrari, eta «eskuineko zoritxarra» dela leporatu dio, Cuca Gamarra PPko Kongresuko bozeramailearen gaitzespen oldeari aurre egiteko.

Hain zuzen ere, Gamarrak esan dio gobernuak hartu berri duen erabakiak argi uzten duela Espainian «independentistek» gobernatzen dutela, eta Sanchezi «politikaren erabateko degradazioa» ordezkatzea egotzi dio. Biek ala biek tonu gogor eta oldarkorra erabili dute.

Kritika oldeari erantzunez, Espainiako presidenteak aitortu du gobernuaren komunikazioen segurtasunean «hutsegite larri bat» izan zela, eta horren ondorioz, egoera horri aurre egiteko, CNIko zuzendaritzan aldaketak egin dituztela, goi kargudunetatik hasita. Sanchezek eskertu egin du kargutik kendutako CNIko buruaren eta kide guztien lana. Defentsa ministro margarita Roblesek atzoko agerraldian egin bezalaxe, Sanchezek ere ez du erabili kargugabetze hitza, «erreleboa» baizik. Eta, hala, adierazi du legea «bete» dutela, justiziari jakinarazi diotela eta «gardentasun osoz» jokatu dutela.

Jarraian, Sanchez PPri mintzatu zaio: Gobernuko presidenteak azpimarratu duenez, bere gobernuak ez du inoiz PPk —Mariano Rajoyren agintaldian— jokatu zuen modura jokatuko. Popularrei leporatu die «funts publikoak, estatuko segurtasun indarrak eta inteligentzia zerbitzuak erabiltzea delituzko ekintzak estaltzeko eta aurkari politikoak jazartzeko». Era berean, adierazi du PPren gobernuak «egitura parapolizial bat» sortu zuela arerio politikoei «modu irregularrean jazartzeko». Horrez gain, Espainiako gobernuburuak nabarmendu du orain konstituzioa «betetzen» dela Espainia osoan, herrialdeak Europan dituen interesak baliarazten dituela eta gobernuan ez daudela «handi-mandiak; PPren agintaldian bai, ordea».

Gamarrak, berriz, CNIko zuzendaritzaren kargugabetzea independentisten boterearekin lotu du, eta gobernuari mezu hau bota dio: «Bere betebeharra betetzen duena kargutik kenduko dute, baina gezurra esaten duena eta gobernuaren mesedetan manipulatzen duena saritu egingo dute». PPko Kongresuko bozeramaileak gogorarazi du CNIk gobernuko presidenteari ematen diola informazioa, eta adierazi du Sanchezek bazekiela Espainiako zerbitzu sekretua zertan ari zen. «Baina ezagutu duguna zera da, gobernabidea negoziatzen zenuela estatuak ikertu behar zituen alderdi politikoekin, eta hori ez da beste edozein herrialdetan gertatzen, politikaren erabateko degradazioa baita, eta hori da zuk ordezkatzen duzuna».

Horrekin lotuta, hau ere esan dio presidenteari: «Independentistek ez zaituzte zure balioagatik aukeratzen, ahuleziagatik maite zaituzte; independentistek gobernatzen dute». Bestalde, Gamarrak Sanchezi ohartarazi dio Moncloatik ateratzen denean, «aurki», «krisi ekonomikoa ez ezik, krisi instituzional gogor eta zail bat» ere utziko duela, «iraultzeko are zailagoa izango dena». Halere, ziurtatu du PPk badakiela zerekin topo egingo duen, eta egoera «iraultzeko» eta gobernatzeko «prest» dagoela azpimarratu du.

Erreakzioak Katalunian

Laura Borras Kataluniako Parlamentuko presidenteak asteazken honetan adierazi duenez, Esteban CNIko zuzendaria kargutik kentzea «ez da nahikoa», eta ikerketa «sakona» egitea eskatu du. Catalunya Radiori egindako elkarrizketa batean, Borrasek «ke laino bat» egin nahi izatea leporatu dio Espainiako Gobernuari, CNIk buruzagi independentistei egindako espioitza argitara eman ondotik. Jordi Turull kontseilari ohiaren kasua ere aipatu du, TV3 telebista kateari egindako adierazpenetan: «Fusiblea aldatzea baino ez da, eta gobernuak pagaburu bat aurkitu nahi du».

Jordi Turull kontseilari ohiak, berriz, oroitu du Sanchezen eta Pere Aragones Kataluniako Generalitateko presidentearen arteko bilera batek ez lukeela ezer konponduko eta «argazkia» baino ez litzatekeela izango.


Summary: ELAk grebara deitu du maiatzaren 23tik 27ra Arabako, Bizkaiko eta Gipuzkoako eskoletako jangeletan eta garbiketan. Deialdiak ikastetxe publikoetan izango du eragina. Beste sindikatuei eskatu die ekainaren 1aren aurretik egun bateko grebara dei dezatela hezkuntza publiko osoan, egonkortasuna eta «benetako negoziazioa» aldarrikatzeko.

ELAk grebara joko du berriz ere hezkuntzan. Oraingoan, Arabako, Bizkaiko eta Gipuzkoako ikastetxe publikoetako jangeletako eta garbiketako langileentzat egin du deialdia, maiatzaren 23tik 27ra. Sindikatuaren irudiko, Eusko Jaurlaritzako Hezkuntza Sailak ez ditu aintzat hartu langileen eskaerak, «sektoreko behin-behineko 500 langile baino gehiago ez dituelako egonkortzen eta ordezkapen asko ez dituztelako egiten». Hori ikusita, eskariak mahai gainean jarri dituzte berriz ere: langileak egonkortzea eta «benetako negoziazioa» nahi dute.

Martxoan ere egin zuten greba, eta, ondorioz, negoziazio mahaia bildu zela esan dute, baina «erantzun gogobetegarririk» ez zutela lortu. Egoera irudikatzeko, datuak eman dituzte: jangeletako eta garbiketako zerbitzuen %90 pribatizatuta daude, eta behin-behinekotasuna %70ekoa baino handiagoa da. Gainera, salatu dute «ordezkapen falta izugarria» dela. «Onartezina» iruditzen zaio sindikatuari.

Horiek horrela, greba dinamika «indartzea» erabaki du; izan ere, azaldu dutenez, Hezkuntza Sailak ekainaren 1aren aurretik erabaki behar du zenbat lanpostu atera egonkortze prozesuetara. «Mobilizazioak ezinbestekoak izango dira egonkortzeak aurrera egin dezan». Baina ELArentzat egonkortasun faltaren arazoa ez da mugatzen eskola jangeletara eta garbiketara. Horregatik, gainerako sindikatuei proposatu die ekainaren 1aren aurretik hezkuntza publiko osoan grebara deitzea.


Summary: Maskara ez da ezinbestekoa izango Ipar Euskal Herriko garraio publikoan. Astelehenetik aurrera geratuko da bertan behera derrigortasuna. Frantziako Osasun ministroak esan du pandemiaren egoerak hobera egin duelako hartu dutela erabakia.

Ipar Euskal Herrian beste pauso bat egingo dute maskararen derrigortasuna arintze aldera: datorren astelehenetik aurrera, maskara ez da nahitaezkoa izango garraio publikoan, Olivier Veran Frantziako Osasun ministroak iragarri duenez. Hala ere, janztea «gomendagarria» izango dela esan du: «Gomendatuta egongo da aurrerantzean ere, baina ez da derrigorrezkoa».

Egoera epidemiologikoa hobetzeari egotzi dio aldaketa. Haren hitzetan, pandemia amaitu ez bada ere, gero eta kasu gutxiago atzematen dira. Gainera, espero du hurrengo asteetan eta hilabeteetan joera berari eustea. Zehaztu du: ez zaio probableena iruditzen koronabirusa guztiz desagertzea, baina iruditzen zaio herritarrak babestuta daudela txertoagatik eta aurretik izandako kutsatzeengatik.

Hain zuzen, txertoaz ere aritu da. Ez du baztertzen dosi gehiago jarri behar izatea beste aldaeraren bat agertuz gero, baina ez du aurreratu herritar guztientzat edo pertsona jakin batzuentzat izango diren.


Summary: Uztailaren 14an mobilizatzeko deia zabaldu dute, «ez gara frantsesak» lelopean. U14 kolektiboak adierazi du «Frantziako besta egun horren izaera zapaltzailea salatu» nahi duela. Mobilizazioa eginen dute egun horretan Ipar Euskal Herrian.

Iaz bezala, aurten ere mobilizatzeko deia egin du U14 kolektiboak, uztailaren 14rako, «ez gara frantsesak» lelopean. «Iazko manifestazioak erakutsi zuen bezala, gaur egun ere Frantziako besta nazionala gure herriaren asimilazio kultural, sozial eta politikoa bultzatzeko baliatzen da», deitoratu dute. Hori ikusirik, «erresistentziarako» deia egin dute. Ez dute oraindik zehaztu non izanen den mobilizazioa.

Bestalde, iragan apirilean Ipar Euskal Herrian gertatutako lau atxiloketak salatu ditu U14 kolektiboak. «Gazteei elkartasun osoa eta babesa adierazi nahi dizkiegu, eta Frantziako Poliziaren erakustaldia salatu nahi dugu. Gure ustez, operazio hau Frantziako Estatuaren beldurraren erakusgarri da», erran dute. Segitzeko, «Frantziako instituzio eta joko arauetatik kanpo antolatzeko» deia egin dute.

Iazko manifestazioa

Iazko uztailaren 14an, gazte ezkertiar eta abertzale batzuek manifestazioa antolatu zuten Donibane Lohizunen (Lapurdi). Asimilaziotik erresistentziara! lelopean, 200 bat pertsonak protesta egin zuten, eta Euskal Herriaren independentziaren aldeko aldarrikapenak zabaldu. Herriko etxera iristean, Hau ez da Frantzia, ezta Espainia ere. Euskal Herria da! zioen pankarta bat ezarri zuten herriko etxeko harresian. Ekintza hori ez zen Jean François Hirigoien auzapezaren gustukoa izan, eta manifestariei oldartu zitzaien, pankarta kentzen saiatuz. Bultzada batzuen ondotik, herriko etxera itzuli zen, manifestariei irain keinu bat eginez.

Gertatutakoaren harira, lau gazte atxilotu zituen Frantziako Poliziak. Azkenean, horietako bat aske utzi zuten kargurik gabe, eta beste hirurak libre atera ziren prokuradorearen aitzinetik pasatu ondotik.


Summary: Arnaud Demarek irabazi du Italiako Giroko bosgarren etapa. Txirrindulari frantziarra atzean geratu da etapako mendate bakarrean, baina haren taldeak tropel nagusira eraman du berriro, eta hura izan da azkarrena esprintean. Juanpe Lopezek lidergoari eutsi dio

Atzetik aurrera eginda irabazi du Arnaud Demarek (Groupama) Italiako Giroko bosgarren etapa, Catanian hasi eta Messinan amaitu dena. Atzetik aurrera, txirrindulari frantziarra atzean geratu baita etapako mendate bakarrean, Portella Mandrazzi bigarren mailako gainean. Alpecin taldeak erritmo bizia jarri du, Mathieu van der Poel aurkaririk gabe geratzeko. Helburua lortu du, atzean geratu baitira Mark Cavendish (Quick Step), Caleb Ewan (Lotto Soudal) eta Demare, besteak beste. Ia ehun kilometro falta ziren helmugarako.

Baina frantziarrak lortu du berriro tropel nagusiarekin bat egitea, helmugarako 60 kilometro falta zirela. Sekulako lana egin du haren taldeak, eta Demarek ezin hobeto eskertu die ahalegina, esprintean azkarrena izanda. Fernando Gaviria (UAE) eta Giacomo Nizzolo (Israel) sailkatu dira haren atzetik.

Gaur irabazita, Demarek denboraldiko lehen garaipena lortu du. Seigarrena du Giroan. Parte hartu duen azken hiru aldietan lortu ditu guztiak: duela bi urte, lau etapa irabazi zituen, baita erregulartasunaren sailkapena ere; duela hiru urte, berriz, etapa bat irabazi zuen, eta bigarren izan zen erregulartasunaren sailkapenean. Bihar beste aukera bat izango du haren garaipen zerrenda handituz joateko, etapa laua baita Palmi eta Scalea artekoa.

Sailkapen nagusian, ez da izan aldaketa aipagarririk, eta Juanpe Lopezek (Trek) eusten dio lehen postuari. 39 segundo ateratzen dizkio Lennard Kamnari (Bora), eta 58 Rein Taaramaeri (Intermarche). Pello Bilbao (Bahrain) da lehen euskal herritarra, zortzigarren postuan, bi minutura.


Summary: Gasteizko Alfarotarren Etxea hotel bihurtu ahal izateko tramitazioak hasi dituzte. Udalak Alfarotarren Etxearen babesa bermatzen duen araudia aldatzeko prozesua abiatu du. Iradier Gardens inbertsio taldeak jauregia bera baino lau aldiz handiagoa den hotel bat egin nahi du.

Gasteizko Udalak Alfarotarren Etxea jauregiaren babesa bermatzen duen araudia aldatzeko prozesua abiatu du. Horren bidez, Iradier Gardens inbertsio taldeak, eraikinaren jabeak, ez du arkitekturaren kontserbazio legea bete beharko. Barrualdea eta fatxadetako bi eraitsi nahi dituzte, jauregia bera baino lau aldiz handiagoa den hotel bat egiteko.

XX. mendearen hasierako etxe bat da, Manuel Iradier kaleko 5. zenbakian kokatua, eta Gasteizko babes araubide bereziaren mende dauden eraikinen katalogoan dago. Alea-k zabaldu duenez, Hispania Nostraren Ondarearen Zerrenda Gorrian ere badago. Zerrenda horretan, Espainiako kultura ondareko zenbait elementu jasotzen dira, beren balioak desagertzeko, suntsitzeko edo nabarmen aldatzeko arriskua dutenak, elementu horiek ezagutarazteko, sendotzeko edo lehengoratzeko helburuarekin.

Alea-k aurreratu duenez, udaleko Elkarrekin taldeak «interes partikularrak lehenestea» leporatu dio udal gobernuari. «Deitoratzen dugu udala eraikinaren jabe den sozietatearen aurrean makurtzea eta haren katalogazioa jaistea onartzea, hura babesten tematu beharrean. Jabeei ad hoc aldaketak egiteko aukera ematen zaie, obrak errazago egin ahal izateko, baina haiek bazekiten zein ziren higiezinaren ezaugarri bereziak».


Summary: Hirugarren sektoreak «berrasmatzeko» duen gaitasuna nabarmendu du Urkulluk. Hirugarren sektore sozialaren egunaren bezperan, Sareen Sareak ekitaldi bat egin du Gasteizen. «Gizarte bidezkoagoa eta solidarioagoa» eraikitzearen alde egin du Borja Doval presidenteak.

Bihar sei urte beteko dira Araba, Bizkai eta Gipuzkoako hirugarren sektore sozialaren legea onartu zenetik, eta sektoreko erakundeak batzen dituen Sareen Sareak elkarteak ekitaldia egin du Gasteizko Artium museoan. Ekitaldiaren buru izan dira Iñigo Urkullu lehendakaria eta Beatriz Artolazabal Eusko Jaurlaritzako Berdintasun, Justizia eta Gizarte Politiketako sailburua. Ekitaldian, Urkulluk azpimarratu du gizarte erakundeek gaitasuna erakutsi dutela testuingurura egokitzeko, eta baita egoera berriei aurre egiteko eta «berrasmatzeko» ere. COVID-19aren izurriak eta Ukrainako gerrak baldintzatutako egoeran, «boluntarioen dedikazioa eta profesionaltasuna» azpimarratu du lehendakariak. Halaber, hirugarren sektore sozialari eskertu egin dio egindako lana, eta goraipatu egin du pertsonak «erdigunean» jartzeko egiten duen ahalegina. Urkulluk nabarmendu du Sareen Sareak «Euskadiren erronka sozialei» erantzuteko gaitasuna duela, eta «auzolanaren» eredu dela. Ildo horretan, berretsi du Jaurlaritzak «justizia sozialaren eta gizarte kohesioaren» aldeko konpromisoa duela. Ekitaldian, Sareen Saria eman diote Juan Cid Pardori, hiru hamarkadatan autismoaren esparruan egindako lanarengatik. Gautena eta FEVAS Plena Inclusion Euskadi elkarteari lotuta egon da, besteak beste. Halaber, apirilean Bilbon egindako pintaketa kolektibotik sortu zen eraldaketa sozialaren aldeko horma irudia aurkeztu du Sareen Sareak, eta ekitaldian parte hartu dutenek azken pintzelkadak eman dizkiote horma irudiari. Borja Doval Sareen Sareko presidenteak adierazi du «gizarte bidezkoagoa, kohesionatuagoa, barneratzaileagoa, parte hartzaileagoa eta solidarioagoa» eraikitzeko borondatea dagoela hirugarren sektore sozialaren muinean. Gogoratu du EAEko hirugarren sektore sozialak irabazi asmorik gabeko herri ekimeneko erakundeek osatzen dutela, eta helburua dela gizarteratzean laguntzea eta egoera kalteberan daudenen eta desgaitasunen bat edota mendekotasunen bat dutenen eskubideak bermatzea.


Summary: Erkorekak adierazi du ikertzen ari direla «gorroto faktore bat» ote dagoen Bilboko ustezko hilketetan. Segurtasun sailburuak aurreratu du ikerketa «luzea» izango dela, eta «zuhurtzia» eskatu du

Aurrera jarraitzen du Bilboko ustezko hilketen ikerketak, eta faktore ekonomikoez gainera «gorroto faktore bat» ere ba ote dagoen ikertzen ari direla esan du Josu Erkoreka Eusko Jaurlaritzako lehenengo lehendakariorde eta Segurtasun sailburuak gaur goizean, Egun on Euskadi saioan, EITBn.

Guztira sei dira Bilboko ustezko hilketekin lotuta Ertzaintza ikertzen ari den kasuak, baina ez dira guztiak hilketenak; edo ez dute hala baieztatu oraingoz, behintzat. Eusko Jaurlaritzako Segurtasun Sailak eta Ertzaintzak jakinarazi dute zehazki ustezko hilketa bat, ustezko bi hilketa saiakera eta beste hiru heriotza ikertzen ari direla, baita sei kasuen arteko lotura posiblea ere. Hainbat komunikabideren arabera, ustezko hiltzailea gizonekin harremanak izateko Wapo aplikazioaren bidez jartzen zen biktimekin harremanetan.

Segurtasun sailburuak «zuhurtzia» eskatu du kasuari buruz, eta ikerketa «luzea» izango dela aurreratu du: «Ez da hilabetetan konponduko: froga asko aztertu behar dira».


Summary: Joko garbia Sanpedrotarrak-en eta Tolosaren arteko partidan: gol bat nahita sartu dute euren atean. Sanpedrotarrak taldeko jokalariek hartu zuten erabaki hori. Aurretik, Tolosak baloia kanpora bota zuen aurkari batek min hartu zuelako, eta nahi gabe gola sartu zion Sanpedrotarrak. Tolosako taldeak txalotu egin du «kirol legez betetako istorio» hori.

Sarritan, harrobiko kirola gertakari tamalgarriengatik izan ohi da albiste, baina badaude aurkakoa erakusten duten adibideak ere. Hori nabarmendu nahi izan du Tolosa CF klubeko futbol atalak: «Aurten, Gipuzkoako Futbol Federazioak ohar berezi bat bidali zigun klub guztiei hainbat partidatan sortu diren liskarrengatik, baina badaude kirol legez beteriko istorio asko ere».

Horietako baten berri eman du taldeak. Asteburuan gertatu zen, Gazteen Lehen Mailako Tolosaren eta Sanpedrotarrak-en arteko neurketan. Han, Sanpedrotarrak taldeko jokalari batek min hartu zuen, eta, normalean egin ohi den moduan, baloia kanpora bota zuten Tolosako jokalariek, epaileak partida geratu eta arduradunek min hartutako jokalaria artatu zezaten.

Horren ondoren gertatu zen bitxikeria: baloia itzultzeko asmotan, Sanpedrotarrak-eko jokalari batek Tolosako atezainari jaurti zion baloia zelai erditik. Atezainak, ordea, huts egin zuen baloia kontrolatzean, eta sarean amaitu zuen baloiak.

Egoera horretan, Pasaiako taldeko jokalariek euren atean gola nahita sartzea erabaki zuten, harmailetan zeuden zaleen txaloen artean. Tolosak bi taldeetako jokalariak zoriondu ditu, «kirol legearen adibide zoragarria emateagatik».

Neurketa, azkenean, 2-2 amaitu zen. Igoera fasea jokatzen ari dira bi taldeak; bigarren sailkatua zen bat, eta hirugarrena bestea.


Summary: John Eliot Gardiner eta Txekiako eta Frankfurteko orkestrak izango dira Hamabostaldian. 70 kontzertu eta ikuskizunetik gora izango dira denera Donostiako 83. Musika Hamabostaldian. Opera eta zarzuela ere itzuliko dira aurten.

Abuztuaren 2an itzuliko da Musika Hamabostaldia Donostiara, asteartez, eta, hileko azken larunbatera arte, abuztuaren 27ra arte, 70 kontzertu eta ikuskizunetik gora eskainiko ditu, ohiko zikloetan adarkatuta. Datozen asteetan jakinaraziko dute programa osoa, baina lehen izenak aurreratu ditu gaur goizean jaialdiak, Kursaaleko Auditoriumekoak eta Viktoria Eugenia antzokikoak denak. Horien artean, nabarmendu dute John Eliot Gardiner zuzendariak inauguratuko dituela Kursaaleko kontzertu handiak, musika barrokoarekin; ganbera formatuan, Carissimi, Scarlatti eta Schutz konpositoreen obraz osatutako programa interpretatuko dute. Organo Erromantikoaren 38. Nazioarteko ikastaroa eta beste hainbat ekintza paralelo ere ekarriko ditu jaialdiak.

Antolatzaileek urtemugak ere baliatzen dituzte aldi bakoitzeko programa ontzeko, eta, aurten, Pablo Sorozabal jaio zenetik 125 urte betetzen direla eta, haren La tabernera del puerto zarzuelaren kontzertu bertsioa berreskuratuko du Hamabostaldiak, abuztuaren 7an. 1936an estreinatu zenean, arrakasta handia izan zuen, eta Donostiako konpositorearen piezarik garrantzitsuenetakoa da. Harekin, 25 urteren ondoren, zarzuela jaialdira itzuliko da, eta beste itzulera bat ere bada: operarena. Pandemiaren eraginez bi urtez programaziotik at gelditu ostean, Kursaalak Donizettiren La fille du régiment opera komikoaren ekoizpen berri bat estreinatuko du. Hamabostaldiak Guillermo Amayari egin dio lan horren enkargua, eta, Jordi Bernacer zuzendariaren gidaritzapean, Elena Sancho-Pereg sopranoa eta Xabier Anduaga tenorra izango dira protagonistak. Abuztuaren 12an eta 14an izango dira saioak, eta Euskadiko Orkestrak eta Easo Abesbatzak ere parte hartuko dute.

Hain justu, 40. urtemuga ospatzen ari da aurten Euskadiko Orkestra, eta Estatu Batuetako musikaz osatutako programa batekin hartuko du Kursaaleko oholtza, abuztuaren 20an: Gershwinen Rhapsody in Blue eta Porgy & Bess operako hautaketa emango dute, Wayne Marshallek zuzenduta. Indira Mahajan sopranoa, Eric Greene baritonoa eta Andra Mari Abesbatza ere izango dira haiekin.

Hamabostaldian tradizio luzea duten Europa erdialdeko beste bi orkestra ere helduko dira Donostiara abuztuan: Frankfurteko Orkestra Sinfonikoa eta Txekiar Orkestra Filarmonikoa. Azken horrek itxiko du, hain justu, jaialdia.

Hamabostaldiaren Lagunei bihar amaituko zaie abonuak eta sarrerak gordetzeko epea, antolatzaileek gogorarazi dutenez. Sarrera orokorren salmenta, berriz, ekainaren 20an hasiko da.


Summary: Gizon bat atxilotu dute Barakaldon, emakumezko bati sexu eraso bat egitea egotzita. Erasoa astelehenean gertatu zen. Orduan atzeman zuten gizonezkoa; aske da dagoeneko, Erasoen Kontrako Udaleko Mahaiaren arabera.

Barakaldoko (Bizkaia) Udaltzaingoak gizonezko bat atxilotu zuen joan den astelehenean, emakumezko bati sexu eraso bat egitea leporatuta. Oraingoz, ez Poliziak ez eta agintariek ere ez dute erasoaren gaineko informazio gehiago plazaratu. Edonola ere, argitu dute gizonezkoa aske dela jadanik.

Atzo, Erasoen Kontrako Barakaldoko Udaleko Mahaiak erasoaren berri izan zuen. Hala eta guztiz ere, Udalak adierazi du ez dutela sexu erasoen aurka martxan jarri ohi den protokolorik abiarazi. Izan ere, emandako informazioaren arabera, ez dute erdietsi biktimarekin harremanetan jartzea. Diotenez, ez die erantzun udalaren telefono deiei.


Summary: Langile bat hil da Etxabarriko Pepsicon, bihotzekoak jota. LAB sindikatuak salatu du «lan kargak eta erritmo gogorrak» badutela zerikusia heriotzarekin.

Beste lan istripu hilgarri bat gertatu da maiatz beltz honetan, kontuan hartzen badira azken egunotan jazotakoak. Etxabarriko (Araba) Pepsicoren enpresan bihotzekoa izan du behargin batek bere lanpostuan zela, eta zendu egin da. LABen arabera, aurten Euskal Herrian beharrean hildako 26. pertsona da; zehazki zazpigarrena da lan istripu hilgarri ez-traumatikoei dagokienez. «Gure elkartasuna eta samina adierazi nahi diegu senide, lagun eta lankideei», esan du sindikatu abertzaleak ohar baten bidez.

Pepsico enpresako langilea zen hildakoa, eta «lan karga handiak eta erritmo gogorrak salatzen dituzte bertako langileek», sindikatuaren arabera. «Ez da harritzekoa, hortaz, laneko arrisku faktoreak direla medio, arazo kardiobaskularrak areagotzea eta bizi kalitatean eragina izatea. Oraingoan, heriotzaraino».

LABek dio «egungo sistema neoliberalean» lan karga eta presio handiak laneko arrisku faktore nabarmen bilakatu direla. «2022an zazpi heriotza ez-traumatiko egon dira lanpostuetan, bihotzeko arazoak eragiten dituzten lanak tarteko». Eta galderak baditu sindikatuak: «Nola erantzuten du patronalak? Identifikatuta al dago arrisku hau prebentzio txostenetan? Horrela bada, aplikatzen al dira neurri prebentiboak? Tamalez, badakigu erantzuna».

Eusko Jaurlaritzak hori ikusita zer eginkizun duen jakin nahi du LABek. Lan osasunaren arloan ia eskumen guztiak ditu Gasteizko gobernuak, eta galdetzen du ea egokitu ote dituen Osalanen eta ikuskaritzaren lana arrisku faktore horretara. «Urkullu jauna patronalaren eskutik absentismoaren aurka ateratzen ikusi dugu berriki; noiz aterako da laneko erailketen aurka?».

LABen ustez, ez da «kasualitatea edo zorte txarra» hainbeste lan istripu egotea bihotzeko arazoekin lotuak. Aurki Pepsicoko lan batzordeak antolatuko dituen mobilizazioetan parte hartzera deitu du sindikatuak.


Summary: Josu Jon Imaz: «Trantsizio energetikoa birpentsatu behar dugu; gaizki ari gara». Repsolen kontseilari delegatuaren ustez, pauso «ideologikoak» ematen ari dira «teknologikoak» baino gehiago. Petrolio eta gas eskaera handitzen ari dela nabarmendu du.

Josu Jon Imaz Repsolen kontseilari ordezkariaren ustez, Europa «oker» ari da egiten trantsizio energetikoa, eta irizpide ideologikoak teknologikoen gainetik jartzen ari da. Estatuei estrategia «birpentsatzeko» eskatu die, hala izan ezean eragin negatiboa izan dezakeelako industriaren lehiakortasunean eta familien ekonomian. Elektrifikazioaren gehiegizko apustua kritikatu du, baina, hala ere, begi onez ikusi du Espainian eta Portugalen argindarra sortzeko gasaren prezioari langa jartzea, beti ere «behin-behineko» neurria bada.

Imazek Bilbon egin du egoeraren azterketa, Cebeken urteroko bilera orokorra dela-eta Euskalduna jauregian antolaturiko mahai inguru batean. Bi urteko pandemia eta gerra baten ondoren, nola egiten diegu aurre industriaren erronka berriei? lelopean, Arantxa Tapia Ekonomiaren Garapen sailburuarekin eta Armando Martinez Iberdrolako kontseilariarekin aritu da.

Ez da ohikoa Imaz agerpen publikoetan entzutea, eta ikusmin handia sortu du. Ez du inor epel utzi, gainera, hitzartze mamitsua egin baitu. Hasteko, errieta egin die Europako gobernuei, trantsizio ekologikoan norabide okerra hartu dutelako: «Industria deskarbonizatzen ari bagara, industria enpleguak eta CO2 emisioak lurreko beste bazter batzuetara bidaliz egiten ari gara. Norabide berean jarraitzen badugu, enplegu gehiago galduko ditugu, eta gehiago kutsatuko dugu».

«Ekonomiaren zati bat ez da elektrifikatuko»

Imazek ukatu egin du energiaren eta erregaien krisia Ukrainako gerrak eragin duela. «Ez da gaitz guztien sortzailea, ez da egia. 2021eko azaroan, petrolio upela 81 dolarrean zegoen; abenduan are gehiago garestitu zen, eta Ukrainan ez zegoen gerrarik». Azaldu du petrolio eta gas eskaera handitzen ari dela, eta bitartean haren ekoizpenari trabak jartzen zaizkiola: «Gasaren prezioarekin eskandalizatu egiten gara, baina hura non dagoen esploratzea debekatzen dugu. Eta gero garesti inportatzen dugu AEBetatik».

Haren ustez, trantsizioan bizkarra eman zaio guztiz petrolioari, eta hor ikusten du hanka sartzea, oraindik ere «luzaroan» beharko delako: «Esaterako, ibilgailu arinagoak nahi baditugu, plastikoa behar dugu, eta, horretarako, hidrokarburoak prezio onargarrietan ekoitziko direla bermatuko duen trantsizio bat behar dugu. Hala izan ezean, lehiakortasun arazo handi bat izango dugu».

Imaz bereziki kritikoa izan da elektrifikazioaren aldeko apustu «itsuarekin», argi baitu ekonomiaren zati handi bat ez dela elektrifikatuko, «ez orain ezta hurrengo hamarkadetan ere». Hala ere, begi onez ikusi du elektrizitatea sortzeko gasaren prezioari gehiegizko muga onargarri bat jartzea. Izan ere, haren ustez, ezinezkoa da egun batetik bestera aldatzea Europak urtero Errusiatik inportatzen dituen gas 150 bcm-ekiko duen menpekotasuna.

Autogintza «pikutara»

Petrolio konpainia bateko burua da Imaz, eta, ondorioz, harreman estua du autogintzarekin. «Erregai likidoak deskarbonizatu behar ditugu. Bioerregaiak sortu, erregai sintetikoak... Horrek errekuntza motorren aldeko apustua eskatzen du. Hala egin ezean, kalte egingo diogu herrialde honetako industria nagusia denari: autogintza». Are gehiago, salatu du auto elektrikoaren inguruko zalantzek eroslea uzkurtu egiten dutela: «Erosteari utzi dio ez dakielako zer egin. Sektorea pikutara doa. Auto elektrikoa erosteko 6.000 euroko laguntza ematea baino deskarbonizazio modu hobeak badaude».

Gai berean, eta amaitzeko, azaldu du elektrifikazioa ez dela uste den bezain garbia. Horretarako adibide bat jarri du: «Gauza bat argi dut: gaur-gaurkoz, Alemanian ekoitzitako auto elektriko batek, bere bizi osoa kontua hartuz gero, diesel motorra duen batek baino CO2 gehiago isuriko du. Teknologiari bere bidea egiten utzi behar diogu».


Summary: 2020ko greba orokorrean atxiloturiko 11 grebalari nafar auzipetu dituzte. Cordovillako Morean izandako istiluengatik, fiskalak lau urtera arteko zigorra eskatu du horietako bostentzat, eta orotara 150.000 euroko bermea ezarri dute. Horregatik, Grebalariekin Bat plataforma sortu dute, auzipetuei elkartasuna eta laguntza ekonomikoa emateko asmoz.

Pandemia aurretik, 2020ko urtarrilaren 30ean greba orokorra egin zen Hego Euskal Herrian, Eskubide Sozialen Gutunak deituta. Goizeko zein arratsaldeko piketeetan 11 grebalari atxilotu zituzten. Bi urte geroago, epaiketak egingo dituzte 11 atxilotu horien aurka, hainbat delitu egotzita.

Oraingoz, ez dago epaiketen datarik. Orain abian den auzietako bat greba egunean Cordovillako Morea merkataritza gunean izandako gertaerekin dago erlazionatuta. Guardia Zibilak bost lagun atxilotu zituen han, eta, hainbat delitu egotzita, auzipetu egin dituzte. Fiskalak lau urtera arteko espetxe zigorra eskatu du, eta 11.000 eurora arteko kalte ordainak.

Akusazio partikularra

Poliziaren sindikatuek eta apustu etxe batek ordezkatutako akusazio partikularrak are zigor handiagoak eskatzen dituzte bosten aurka: sei eta hamabi urte arteko espetxe zigorrak. Gainera, bakoitzari 27.000 euroko bermea ezarri diote; orotara, 150.000 euro.

«Honek dakar kaudimen gabe deklaratuak izatea eta gure soldatak bahitzea. Egin ez ditugun delituak direla badakite, baina horrek ez du axola», salatu du Nora Gonzalezek, plataformako kideak. Moreakoa ez da epaiketa bakarra izango, beste zazpi lagun auzipetu baitituzte.

Plataforma, laguntza emateko

Horren aurrean, «erantzun soziala» eman behar dela uste dute, eta horregatik sortu dute Grebalariekin Bat plataforma. Datozen hilabeteetan mobilizazioak antolatuko dituzte, auzipetuei babesa adierazteko asmoz.

Lehentasunetako bat izango da laguntza ekonomikoa ematea. Finantzaketa erdiesteko, auzoetako eta herrietako festetan bazkariak antolatuko dituzte, zozketa bat prestatu dute, eta sanferminetan ere egitasmo batzuk egingo dituzte. Jendeari «adi» egoteko eskatu diote, deituko diren mobilizazioetan parte har dezaten.

Plataformaren arabera, greba orokorrean «pertsonak erdigunean jarriko dituen sistema alternatibo bat» eskatu zen: «Baketsua zen egun batean, estatuaren eta Nafarroako Gobernuaren poliziek beren aurpegi ilunena erakutsi zuten beste behin», adierazi du Nora Gonzalezek.

Identifikazioez eta atxiloketez gain, gogorarazi du egun hartan zenbait grebalari jo egin zituztela. «Gure eskubideen defentsan ateratzen garenean atxilotu, jipoitu eta epaitzen gaituzte». Beharrezko ikusten du elkartasuna adieraztea, «grebarako eskubidea zilegi baita».


Summary: Athleticek ekainaren 24an eginen ditu presidentetzarako hauteskundeak. Bozak San Mamesen izanen dira, lehenbiziko aldiz. Egungo Zuzendaritza Batzordeak datorren igandean utziko dio karguan izateari.

Jakina zen denboraldia bukatutakoan eginen zituela Athleticek presidentetzarako hauteskundeak. Ordea, data zehatza jakinarazi du gaur klubak: bazkideek ekainaren 24an aukeratu ahalko dute hurrengo lehendakaria, ostiralarekin, San Mamesen aurrenekoz. Hala, hasia da atzerako kontua, eta, gaur-gaurkoz, dagoeneko badira argitutako zenbait kontu. Iragarria zenez, Aitor Elizegi ez da berriz aurkeztuko hautagai. Kontrara, beste zenbait gako lauso dira oraindik, Marcelino Garciaren etorkizuna tartean.

Elizegi lehiatik kanpo geldituta, espero da bi presidentegai izatea ekaineko hauteskundeetan. Ricardo Barkala Bilboko Portuko presidentea da bata, hark baieztatu zuenez. Bigarrena Vocento taldeko batzordekide Iñaki Aretxabaleta izanen da segur aski; martxoan hasi zen haren hautagaitzaren susmoa zabaltzen. Dena dela, oraindik ez da izan iragarpen ofizialik. Gainera, presidentegai aurkeztu nahi duenarentzat ateak zabalik dira oraindik ere. Zehazki, maiatzaren 26an irekiko da aurkezteko epea, eta ekainaren 4an itxi.

Halaber, Athleticek gaur jakinarazi du gaur egungo Zuzendaritza Batzordeak datorren igandean, maiatzaren 15ean utziko dituela bere funtzioak. Zehaztu dutenez, biharamunean aterako dute argitara hauteskunde deialdi ofiziala. Ordutik, Kudeaketa Batzordea izanen da klubaren lemazain, hauteskundeak ekarritako emaitzak oinarri, izendapen berriak izan artean.


Summary: Mailari eusteko aukerekin segitzen dute arabarrek. Alavesek 2-1 irabazi dio Espanyoli, De la Fuenteren eta Escalanteren golei esker. Gaur Cadizek Realari ez irabaztea behar du borrokan segitzeko. Osasunak 1-1 egin du Getaferen kontra.

Alavesek bizirik segitzen du. Oraindik ere aukera du Lehen Mailan geratzeko, Espanyoli 2-1 irabazi eta gero. Gutxienez bihar arte eutsiko dio aukera horri. Cadizek Donostian egingo duenaren arabera egongo da. Espainiarrek Realari irabaziz gero, Bigarren Mailan egongo da. Bestela, are gehiago handituko da miraria lortzeko aukera, azken bi jardunaldietan Levanteren eta Cadiz beraren aurka jokatu behar baitu. Alaves nagusi izan da Mesede egin dio Espanyolek jokoan ezer ez edukitzea, baina batez ere bigarren zati hasieran epaileak Yangel Herrera kanporatu izana. Ordutik aurrera are nagusiago izan da. Baina Pizarro Gomez epaileak partida amaitutzat eman arte, Mendizorrotzan bildutako zaleek ez dute arnasa hartu. Arabarren golak De la Fuentek eta Escalantek sartu dituzte. Haiek izan dira neurketako jokalaririk onenak, Riojarekin batera.

Egoera kontuan hartuta, tentsio handiko partida izan da. Zaleek ondo erantzun dute, nahiz eta partida hasi aurretik, protesta gisa bizkarra eman dioten taldeari. Arabarrek hasieratik estutu dute. Riojaren abisu baten ostean, gola iritsi da etxekoentzat, 7. minutuan. De la Fuentek egin du, bisitariek baloia ateratzeko orduan egindako akats baten ostean. Escalante bizi ibili da baloia lapurtzeko, eta De la Fuenteri eman dio pasea. Erdilariak ondo gurutzatu du baloia.

Ia erreskadan Escalantek abagune argia izan du bigarrena egiteko, Riojak ezkerretik egindako jokaldi baten ostean. Baina ez du asmatu. Alaves ondo ari zen. Baina denboraldi honetan ohikoa den moduan, opari bat egin du, eta aurkariak aprobetxatu egin du. Tenagliak penalti inozoa egin du. Atzelariak zapaldu egin du Raul de Tomas, eta VARean begiratu ostean Pizarro Gomezek penaltia adierazi du. De Tomasek berak jaurti eta, ez du huts egin (13. min.). Berriro hutsetik hasi behar zuen Julio Velazquezen taldeak. Baina ezin zituen besoak jaitsi. Garaipenak baino ez zion balio.

Eroa izan da partidaren lehen ordu laurdena. Izan ere, epaileak balio gabe utzi dio Alavesi gol bat, Escalantek Diego Lopezi falta egin diolakoan. Hortik aurrera lasaitu egin da apur bat neurketa. Presioan ondo aritu dira arabarrak. Baina erasoan jokaldiak sortzea kostatu zaie. Espanyolek ez zuen ezer jokoan, eta baloi jabetza luzatzen ahalegindu da, patxadaz jokatuz. Hori bai, zelai erditik aurrera dituen jokalarien abiadura baliatu du, eta gertu izan zuen gola Melamedek. Baina Pachecok ondo geratu du.Jokoa sortzeko zituen ezintasunak kontuan hartuta, baloi luzeen eta geldikako jokaldien aldeko apustua egin du Alavesek. Horri esker, pare bat abagune garbi izan ditu De la Fuentek. Lehenbizikoa ia gol arrastoan atera du Calerok, eta bigarrenean, Diego Lopezek ondo erantzun du. Alaves hobea izan da lehen zatiko azken txanpan.

Bigarren zatia hasi eta berehala Espanyol jokalari bat gutxiagorekin geratu da. Yangel Herrera kaleratu du epaileak. Horrek ematen zion abantaila baliatu beharra zuen Alavesek. Lehen zatian baino errazago iritsi dira kataluniarren atera. Batez ere Luis Riojaren hegaletik sortu dute arriskua. 59. minutuan Mendizorrotzako harmailak lehertu egin dira. Jasonek korner bat atera, eta Escalantek gola egin du. Hortik aurrera are nagusiago izan zen Arabako taldea. Tinko segitu hirugarren golaren bila, eta lortzear egon da 78.ean Escalante, Jasonen jokaldi ikusgarri baten ostean. Ez du lortu, eta ondorioz azken unera arte sufritu behar izan du.

Osasunak, bana Osasunak ere jokatu du. Jagoba Arrasateren taldeak ez zuen ezer jokoan, eta bana berdindu du Sadarren Getaferen aurka. Arreta osoa Oier Sanjurjorengan zegoen, aste honetan iragarri baitzuen ez duela talde gorritxoan jarraituko. Lizarrakoa hasieratik aritu da, eta gainera gol ederra egin du buruz. Hunkigarria izan da. Zaleek haren izena oihukatu dute, eta taldekideek besotan altxatu dute. Gol horri esker jarri dira aurretik nafarrak. 9. minutua zen. Baina handik hamar minutura Lucas Torro bisitarien erdiraketa bat aldentzen ahalegindu da, baina bere atean sartu du gola. Lehen zatia amaitu bitarte Getafek estutu egin du, eta batez ere ezker hegaletik buruhauste dezente sortu dizkio Osasunari. Baina nafarrek ondo eutsi diote. Bigarren zatian partidaren erritmoa jaitsi egin da. Hori aldatze aldera, azken 20 minutuetan Budimir, Moncayola eta Brasanac zelairatu ditu Arrasatek, eta Osasuna nagusi izan da. Baina gauzak ez ziren aldatu norgehiagokan.


Summary: AEBetako Senatuak ez du onartu abortu eskubidea bermatzeko lege proiektua. Auzitegi Gorenak haurdunaldia eteteko eskubide konstituzionalean atzera egiteko asmoa du, eta demokratek horri aurre egiteko aurkeztu zuten lege proiektua.

Abortatzeko eskubidea indargabetzeko prozesuak aurrera jarraitzen du AEBetan. Joan den astean Politico hedabideak filtratu zuenez, AEBetako Auzitegi Konstituzionaleko magistratu gehienak haurdunaldia eteteko eskubidea indargabetzearen alde daude. Horren ondorioz, 1973. urtean Roe v. Wade izenez ezagun egin zen epai historikoa baliogabetu dezakete, eta hogeitik gora estatutan abortua debekatu.

Horri aurre egiteko, Alderdi Demokratak abortu eskubidea bermatzeko lege proiektu bat aurkeztu zuen senatuan, baina, espero zen bezala, ez dute onartu. Bart egin dute bozketa, eta egitasmoak aldeko 49 boto eta aurkako 51 jaso ditu (aldeko 60 boto behar zituen eztabaidatzen hasi ahal izateko). Alderdi Errepublikanoko 50 senatariek bozkatu dute aurka, baita demokrata batek ere.

Joe Biden presidenteak emaitzak jakin ostean hitz egin du gaiaz: «Emakumeen eskubide konstituzionalak inoiz ez bezalako eraso bat jasaten ari dira, eta estatubatuarraren gehiengoaren borondatearen aurka doa hori», esan du. «Herritarrek eskubidea izan behar dute euren gorputzaren, familiaren eta bizitzaren inguruko erabakirik pertsonalenak hartzeko, eta hori oztopatzen ari dira errepublikanoak», gehitu du.

Zirriborroa

Politico-k joan den astean zabaldu zuena abortu eskubidea indargabetzeko erabakiaren lehen zirriborro bat da. Testuak ez du uzten interpretaziorako tarte handirik: otsailean emandako boto pribatu horren arabera, Gorenaren gehiengo kontserbadore bat 1973an onartutako eta 1992an Planned Parenthood v. Casey auzian berretsitako aurrekaria indargabetzearen alde dago. «Roe oso oker zegoen hasieratik», adierazi du, idatziz, Alito epaileak. «Haren motibazioa bereziki ahula izan zen, eta erabaki hark ondorio kaltegarriak izan ditu. Abortuaren inguruan adostasun nazionala lortu beharrean, Roe eta Casey sententziek eztabaida leundu zuten, eta zatiketa sakondu», nabarmendu zuen filtratutako zirriborroan.

Dena den, lege hori indargabetzen denean, AEBetako leku guztietan ez da legez kanpokoa bihurtuko abortatzea: estatu bakoitzaren araberakoa izango da. Haietako bakoitzak erabakiko du legezkoa izango den, eta zer egoeratan. Estatu askok baimendu egingo dute aurrerantzean ere, eta baimenduko ez dutenetan bizi diren emakumeei laguntzeko asmoa ere erakutsi du estatu batek edo bestek. Legez behintzat, euren estatuetan abortatzea debekatuta daukaten emakumeek posible izango dute hori egitea beste estatu batzuetan.

Adituen arabera, abortatzeko eskubidea kenduta, abortua legez kanpo utziko dute estatuen erdiek, gutxi gorabehera.


Summary: Finlandiako Parlamentua astelehenean hasiko da NATOn sartzeari buruz eztabaidatzen. Adierazpen bateratu batean, Finlandiako presidentea eta lehen ministroa alde agertu dira. Gobernuak eta parlamentuak babestu behar dute eskaera. Errusiak «mehatxutzat» hartu du Helsinkik egindako urratsa.

Erabaki historiko bat hartu dute Sauli Niinisto Finlandiako presidenteak eta Sanna Mari lehen ministroak. Zortzi hamarkadaz lerrokatu gabeko herrialdeen multzoan egon ostean, Finlandia NATO Ipar Atlantikoko Itunaren Erakundean sartzearen alde agertu dira. «Berandu baino lehen, Finlandiak NATOn sartzea eskatu behar du», esan dute biek batera atera duten adierazpen batean.

Ukrainan gerra hasi zenetik, orain arte ez dute esan zer jarrera daukaten gai horren inguruan. Errusiak Ukraina inbaditu izanak kezka eragin du inguruko beste herrialde batzuetan, eta kezka hori Vladimir Putinen zenbait adierazpenek areagotu dute. «Errusiaren mehatxua sentitzen dugu, eta ez dut uste mehatxu hori erabat desagertu denik. Finlandiak ez du inoiz bere defentsa murrizteko urratsa egin; segurtasuna oso serio hartu dugu beti. Buru-belarri ari gara geure burua defendatzen. Baina, jakina, gure aliatuekin batera egin nahiko genuke», azaldu du lehen ministroak, BBC hedabideari emandako elkarrizketa batean. Errusiak eta Finlandiak 1.340 kilometroko muga dute.

Finlandian, herrialdearen segurtasuna bi kargu horien eskumena da, eta, adierazpenean, Niinistok eta Marik argudiatu dute segurtasun nazionala indartu egingo dela NATOn sartuta, eta, era berean, erakunde hori indartu egingo duela sarrera horrek. Horretarako nazioartean eman beharreko pausoak lehenbailehen ematea espero dutela ere adierazi dute.

Bi agintariek esan dutenez, orain arte itxaron egin dute euren jarrera zein den jakinarazteko, parlamentuak eta gizarteak euren iritzia argitzea nahi zutelako. Zehazki, Yle telebista kateak duela hiru egun egindako inkesta baten arabera, herritarren %76 aliantza militarrera batzearen alde azaldu dira; 2017tik 57 puntu egin du gora jarrera horrek. «Eztabaidari behar zuen espazioa eman nahi genion. Gainera, NATOrekin, erakundea osatzen duten herrialdeekin eta Suediarekin harremana estutu nahi genuen ezer esan aurretik», esan dute oharrean. Finlandiak aliantzan sartzea eska dezan, gobernuak eta parlamentuak eskaera babestu behar dute lehenik. Alderdien artean adostasun handia dagoenez, baliteke datozen egunetan gertatzea hori.

Hain justu, Finlandiako Parlamentua astelehenean hasiko da gai horri buruz eztabaidatzen; alderdi gehienek publikoki iragarri dute aliantza militarrera batzearen alde agertuko direla, baita Liga Berdea alderdiko kide batzuk ere, orain arte NATOn sartzearen alde ez zeudenak. Aurretik, ordea, larunbatean, Finlandiako lehen ministroaren Alderdi Sozialdemokratak behin betiko jarrera iragarriko du.

Bi agintariek egindako adierazpenak kaleratu berritan, NATOko idazkari nagusi Jens Stoltenbergek aurreratu du Finlandiak NATOra batzeko eskaera gauzatzen badu prozesua «erraza eta azkarra» izango dela; izan ere, Finlandia aspalditik ari da aliantzarekin elkarlanean. Finlandiarren kezka nagusietako bat da zenbat denbora pasatuko den eskaera egiten dutenetik NATOn sartzen diren arte. Stoltenbergek esana du denbora tarte horretan ere aliantza militarraren babesa izango lukeela Helsinkik.

Suedia ere, Finlandiaren bidetik

Errusiak Ukrainan hasitako inbasioak Suediaren asmoak eta jarrerak ere aldatu ditu segurtasunaren alorrean. Agintean dagoen SAP Suediako Alderdi Sozialdemokratak —gutxiengoa du— igandean erabakiko du NATOko kide izatearen aldekoa den. Bada, Expressen Suediako egunkariak iragarri duenez, Suediako Gobernuak datorren astean NATOrekin bat egiteko eskaera aurkezteko asmoa du. Parlamentuak datorren astelehenean eztabaidatuko du segurtasun arloan egin behar duen erreforma, eta Magdalena Andersson lehen ministroak bilkura berezi batera deituko du, non sarrera eskatzeko erabakia hartuko den, egunkariak iturri anonimoak aipatuta jaso duenez. Demoskop etxearen eta Aftonbladet Suediako egunkariak apirilean egindako inkesta baten arabera, herritarren %57 aliantza militarrera atxikitzearen alde daude; martxotik sei puntu egin du gora; aurka, %21; eta %22, zalantzati.

Errusiak esana du Helsinki eta Stockholm aliantzan sartzen badira «ondorio politiko eta militar larriak» eragingo dituela. Bada, Kremlineko bozeramaile Dmitri Peskovek gaur adierazi du «mehatxutzat» hartu dutela Finlandiak gaur hartu duen erabakia, eta NATOren azpiegitura militarra «bere mugetara» eramatea leporatu dio Helsinkiri. Ildo beretik, Errusiako defentsa Ministerioak nabarmendu du Errusiak erantzun «tekniko eta militarra» emateko atakan ikusiko duela haren burua; besteak beste, adierazi izan du Kaliningradera arma nuklearrak eramatea izan litekeela mehatxu horri erantzuteko modu bat. Polonia eta Lituania artean Errusiak duen lurraldea da Kaliningrad, eta NATOk behin baino gehiagotan salatu du Moskuk armak nuklearrak dituela han.

Luhanskeko Herri Errepublikako independentziaren 8. urteurrena

Errusiako presidente Vladimir Putinek ohar bat bidali die gaur Luhanskeko eta Donetskeko herri errepubliketako buruzagiei, esanez bi lurralde horien «independentzia, subiranotasuna eta lurralde osotasuna» defendatuko dituela. Gaurko egunez duela zortzi urte, Luhanskeko Herri Errepublikak independentzia aitortu zuen; Donetskeko Herri Errepublikak, berriz, apirilaren 7an. Kremlinek otsailaren 21ean onartu zuen eskualde horien independentzia, eta handik hiru egunera «operazio militar berezi bat» abiatu zuen Ukrainan, herrialdea Donbass eskualdean errusiar hiztunen aurkako «genozidio bat» egite ari zela argudiatuta.

Gerra frontean, OHCHR Giza Eskubideen Nazio Batuen Goi Mandatari Michelle Bachelek gaur salatu duenez, mila zibil baino gehiagoren gorpuak aurkitu dituzte Kiev eskualdeko zenbait hiritan azken asteotan. NBE Nazio Batuen Erakundeak nabarmendu du jasotako salaketa «gehienak» Errusiako tropen aurkakoak direla, «gerra krimentzat jo daitezkeenak».


Summary: Hasi da Udaltop, gazteen hizkuntza politiken inguruan hausnartzeko asmoz. Gaur hasi eta bihar bukatuko da Euskal Herriko udaletako euskara zerbitzuen topaketa, Lasarte-Orian. Jardunaldia aurrez aurre zein online ikus daiteke.

Udaltop Euskal Herri osoko udaletako euskara zerbitzuen topaketak hasi dira gaur, Lasarte-Oriako Manuel Lekuona kultur etxean (Gipuzkoa). Bihar amaituko dira, eta 16 urte bitartekoentzat hizkuntza politika egokia antolatzeko gakoak ematea eta horri buruz hausnartzea izango du helburu. Izan ere, galdera hau du oinarrian topaketak: «Eskolak bakarrik ezin badu... Zer eta nola egin behar dugu udalerrian hobeto 16 urte bitartekoentzat hizkuntza politika egokia antolatzeko?».

XIV. Udaltop da aurtengoa, eta parte hartzaileek aurrez aurre zein online ikusteko aukera dute. Jardunaldian, besteak beste, euskara zerbitzuen esperientziak trukatzea, esperientzia horiek nola hobetu hausnartzea, eta esperientzia berriak elkarlanean abiatzea dute helburu, euskara zerbitzuek egiten duten lana hobetzeko asmoz.

Horretarako, hitzaldiak, mahai inguruak eta talde lanak antolatu dituzte bi egunetarako, eta hitzaldien artean jartzeko bideo-testigantza batzuk ere egin dituzte. Horrela, parte hartzaileek aurtengo gaiarekin lotura duten «praktika onak» ezagutzeko aukera izango dute.

Pilar Kaltzada Gonzalezek aurkeztuko du Udaltop, eta Bingen Zupiria Eusko Jaurlaritzako Kultura eta Hizkuntza Politikako sailburuak, Jokin Bildarratz Eusko Jaurlaritzako Hezkuntza sailburuak, eta Ana Ollo Nafarroako Gobernuko Herritarrekiko Harremanetako kontseilariak Hego Euskal Herriko ikuspegi orokorra emango dute. Xan Aire Seaska-Ikastolen Elkarteko ordezkariak, berriz, Ipar Euskal Herrian haur eta nerabeen euskarazko errealitatea hobetzeko gakoak emango ditu.

Gaia lantzeko, baina, ez diote Euskal Herriko egoerari bakarrik begiratuko, eta Kataluniari ere erreparatuko diote. Izan ere, Marina Gay i Faura Omniun Cultural elkarteko kideak eta Jesus Vinyas i Cirera Kataluniako Eskola Kontseiluko kideak katalanaren erabilera indartzeko 67 hobekuntza proposamen egingo dituzte.

Bihar, ordea, eskola orduz kanpoko jardueretan jarriko dute arreta. Horretarako, Joseba Suberbiola Soziolinguistika Klusterreko kidea «hiztun hobeak» sortzeko moduez arituko da. Horrez gain, Edurne Otamendi Garmendia eta Rakel Romero Martinez de Zabarte Donostiako eta Gasteizko udaletako euskara zerbitzuetako kideek udalerrietan 16 urte bitartekoentzat hizkuntza politika egiteko tresnak emango dituzte. Topaketari amaiera emateko, parte hartzaileek talde lanak egingo dituzte, eta Mirari Martiarena Iraolaren eta Idoia Torregarai Martijaren binakako bakarrizketa bat ikusteko aukera izango dute.


Summary: Ugutz Robles-Arangiz hil da, 83 urterekin. Umoregile, dantzari eta musikaria, Euskal Kantagintza Berriaren sorreraren parte ere izan zen, Soroak laukoteko kide zenean.

Haren umore ona nabarmentzen dute ezagutu zutenek. Manu Robles-Arangiz ELA sindikatuaren sortzaile izandakoaren eta Luisa Bernaolaren bederatzigarren semea izan zen Ugutz Robles-Arangiz (Bidarte, Lapurdi, 1939 - Beskoitze, Lapurdi, 2022). Umoregilea, kantaria, dantzaria eta kulturgilea, oro har. Soroak laukoteko kide ere izan zen, eta baita nolabaiteko grabitazio gune bat ere Ipar Euskal Herriko kulturgintzan. Joan den astean, iktus bat izan zuen, eta gaur hil da, 83 urterekin. Naia Robles-Arangiz ilobak zabaldu du berria Facebook atarian. «Agur eta ohore. Muxu bat Estitxuri gure partez».

Lapurdin jaio zen, baina Bilbora joan zen 13 urte ingururekin, familiarekin. Arte eta Lanbide eskolan egin zituen ikasketak. Txinparta antzerki taldean aritu zen. Olaeta dantza taldean parte hartu zuen, eta Soroak laukoteko kide ere izan zen. 1960an ihes egin behar izan zuen Bilbotik, bere anaia Iker Roblesekin batera. Beskoitzera itzuli, eta Beskoiztarrak antzerki taldea sortu zuten bi anaiek. Sona handikoa izan zen Sorginak Etxaburun antzezlana eman zuten. Horrez gain, Pierres Larzabalek idatzitako eta Telesforo Monzonek zuzendutako Matalas antzezlanean ere parte hartu zuten. Zazpiribai ikuskizunean ere parte hartu zuen. Euskal Antzerkilarien Biltzarreko kide izan zen hasieratik. Txiste kontalari iaioa izanik, ETBn ere ibili zen.

Euskal Kantagintzaren aitzindari

Esanguratsua da 60ko hamarkadan Soroak taldeak egindako bidea. Haren kide izan zen Ugutz, Alatz, Iker, eta Irkus anaiekin eta Txabi Villaverderekin batera, eta aitzindari izan ziren. Euskal kantagintza berriaren hasiera ekarri zuen taldeak, baten baino gehiagoren iritziz. Aire berria eman zieten herri kantuei, gitarra espainolaz eta ahotsaz baliatuz. Mixel Labegeriek berak aitortu zien ekarpena. Sona handia lortu zuten Bizkaian eta Ipar Euskal Herrian, eta Parisen ere behin baino gehiagotan abestu zuten, baita Frantziako telebistan agertu ere.

Ugutzek berak, ordea, BERRIA egunkariari esan bezala, ez zen guztien gustukoa izan proposamena: «Baziren gure musikaren alde zirenak, eta baziren kontra zirenak. Enbata-ren zenbaki bat horretaz mintzo da. Erran zuten: 'Soroak laukotea heretikoa da'. Jendeari arraro egiten zitzaion gitarra espainol batekin kantatzea, ez baitziren ohituak. Eztabaida izan zen, eta Mixel Labeguerie zutitu zen, eta erran zuen: 'Hau da nire betiko ametsa'. Zenbait urte geroago, bazkari batean, dedikatua eman zidan disko bat. 'Euskaldunek badute zure beharra', idatzi zidan».

Ihesaldi gaitza

Kulturgintzan ez ezik, bestelako hamaika lanbide ere izan zituen bizialdian. Rotschild baroiaren mutil izan zen, esaterako, hargin, eta Baionako Le Chaho ostatua atxiki zuen 1968tik 1971ra. Baina, oroz gainetik, Leku Eder etxean Amalur jatetxe ospetsua antolatu eta atxiki zuen 1975etik 1988ra, eta jende ezagun franko iragan zen handik. Emanaldiak ere antolatzen zituzten. Han bizi izan da ostatua itxiz geroztik ere, bere anai-arreba zenbaitekin.

Argia aldizkarian Sustrai Colina bertsolariari eskainitako elkarrizketan gogoratu zuen Bilbotik ihes egin behar izan zuenekoa. «Nahiko gaitza egin zitzaidan. Egun batez, polizia etorri eta bi anaia zaharrenak preso eraman zituzten. Fite ohartu nintzen horretaz. Irkus armadan zen, eta gure baitan biek pentsatu genuen norbaitek salatu gintuela eta bi anaia zaharrenak eraman zituztela ezjakinean bi gazteenak zirela saltsan ari. Orduan, biek egin genuen eskapu».

Euskara ardatz

Euskara ezinbesteko ikusten zuen, BERRIAri Irkus Robles-Arangiz anaiarekin batera eskainitako elkarrizketan azaldu zuenez. «Herria maite dugu, baina euskara ororen gainetik. Euskal Herri ez-euskalduna ez dut nahi. Horretarako, izan gaitezen frantses edota ingeles. Euskara galtzen baldin bada, zer zentzu du abertzaletasunak?».


Summary: Erlijio irakasleak egonkortzeko legea aurrera atera dute Navarra Sumak eta Geroa Baik. Lege berriaren helburua da Erlijio irakasleen postuak eta eskola orduak mantentzea. Nafarroako Kontseiluaren arabera, proposamena «ez da legearen araberakoa»

Politikan, boladan da «geometria aldakorra» deritzona. Gehiengo parlamentarioak egoeraren arabera moldatzea, akordioak ezker-eskuin eginik eta lubaki ideologikoak nolabait lausotuz. Azkenaldian, argazki bitxiak utzi ditu fenomeno horrek Nafarroako Legebiltzarrean. Iragan astean, PAI legea onartu zuten Navarra Sumak eta PSNk, sozialistek Geroa Bairekin eta Ahal Dugu-rekin duten gobernu ituna 'stand by' egoeran utzita. Gaur, Geroa Bai izan da Navarra Sumari batu zaiona, Erlijio irakasleen lanpostuak eta baldintzak blindatzeko legeari baiezkoa emanda.

Uxue Barkosen koalizioak proposamena babestuko zuela iragarri zuenetik jakina zen legea aurrera aterako zela, baina horrek ez du eztabaida parlamentarioa baretu. Aitzitik, Nafarroako Kontseiluak atzo iluntzean argitaratutako irizpenak are gehiago mikaztu du polemika. Izan ere, erakunde aholku-emaile gorenak ez du babestu Navarra Sumaren lege proposamena: «Orain idatzita dagoen bezala, Nafarroako Foru Erkidegoko ikastetxe publikoetako erlijio irakasleen lanpostuei eusteko Foru Lege proposamena ez da indarrean den legearen araberakoa», irakur daiteke txostenean. Zehazki, Nafarroako Parlamentuak onartu berri duen foru legeak bi arau urratuko lituzke: Lomloe legea eta 696/2007 Errege Dekretuaren 4.2 artikulua. Kontseiluko bi kidek, hala ere, boto partikularra eman dute, arauaren legezkotasuna babestuz.

Hain zuzen, Navarra Sumako eta Geroa Baiko eledunak bi boto partikular horietan oinarritu dira foru lege proposamenari eusteko, ahozko zuzenketa bat aurkeztuta. Azkenerako, aurretik idatzia zeramaten gidoia bete dute talde guztiek, eta aurrera atera dira bai zuzenketa bai legea bera ere, 29 aldeko botorekin [Navarra Suma eta Geroa Bairenak] eta kontrako 19rekin [PSN, EH Bildu, Ahal Dugu eta Ezkerrarenak].

LAB eta Steilas, aurka

Legebiltzarrean Erlijio irakasleen legea eztabaidatzen ari ziren bitartean, kanpoaldean protesta egin du Steilas sindikatuak, arau berria «erlijio doktrinamendua» bermatzeko «azpijoko» bat dela ulertuta. Sindikatuak gogor jo du, bereziki, Geroa Bairen aurka «kontraesanez beteriko jokabidea» duelakoan: «Geroa Baik dio eskola eta estatua laikoak nahi dituela, baina agintean dagoenean edo bozkatu behar duenean, erlijioko irakasleen alde lerratzen da beti, gainerako irakasleen kaltetan». Bi adibide jarri dituzte sindikatuko ordezkariek: «Aurreko legealdian, Geroa Baik sinatutako akordio programatikoan jasotako helburuetako bat zen Erlijio saioak murriztea legeak ezartzen duen gutxienekora, baina, 2018an, Maria Solana Hezkuntza kontseilariak erabaki zuen saio kopurua bere horretan uztea, gobernukideen irizpideen kontra. 2022ko apirilean, Koldo Martinez senatariak Espainiako Gobernuari galdetu zion ea noiz onetsiko duen estatuaren laikotasuna eta erlijioekiko neutraltasuna bermatzeko legea, baina Erlijio irakasleen kontratuak blindatzeko proposamenaren alde agertu dira. Ulertezinak dira tamaina horretako kontraesanak».

Steilasek bezala, LAB sindikatuak ere txarretsi egin du Navarra Sumaren legea, «Nafarroako Kontseiluak ohartarazi bezala, segurtasun juridikorik gabe onartzen den beste arau bat» dela iritzita. Horrez gain, legeak irakasleen arteko arrakalak eta desorekak areagotuko dituela uste du sindikatu abertzaleak: «Artzapezpikutzak aukeratzen ditu Erlijio irakasleak, gardena ez den hautapen prozesu batean, gainerako irakasleek hezkuntza administrazioek egindako eta berdintasun, meritu eta gaitasun printzipioetan oinarritutako hautaprobetan gai direla erakutsi behar duten bitartean. Beraz, diskriminazioa gertatzen da eta Administrazioaren mendeko behin-behineko irakasleen eskubideak urratzen dira; izan ere, eurendako izan beharko luketen lanorduak murriztu egiten dira beren balioa frogatu behar izan ez duten beste irakasle batzuen mesedetan. Erlijioko irakasleen egonkortasuna indartzea helburu duen lege honek zuzenean zamatzen ditu gainerako irakasleen lan eskubideak».


Summary: Eric Olhats futbol behatzailea atxilotu dute, adingabe bat bortxatzea egotzita. Erasoa 1990eko hamarkadaren amaieran eta 2000koaren hasieran egindakoa da, gazte mailako entrenatzailea zenean Baionako Avironen. Olhats ospetsua da futbol behatzaile modura egindako lanagatik; besteak beste, berak begiztatu zuen Antoine Griezmann.

Frantziako Poliziak Eric Olhats futbol behatzailea atxilotu zuen atzo Baionan. Fiskaltzak gaur baieztatu duenez, adingabe bat bortxatzea egozten diote, Baionako Avironeko gazte mailetako entrenatzaile zen garaian, 1990eko hamarkadaren amaieran eta 2000koaren hasieran. Salaketa, ordea, berriagoa da: biktima batek iazko abuztuan salatu zuen Olhatsek bortxatu egin zuela adingabea zenean. Fiskaltzaren arabera, sexu eraso gehiagoren berri ere badu Poliziak.

Ez da behatzailea salatu duten lehen aldia. 2009ko urrian, Realak Frantzian zuen behatzailea zenean, behin-behinean kanporatu zuen talde txuri-urdinak: adingabeak galbidean jartzeagatik kondenatu zuten. Epaiaren arabera, Olhatsek «sexu eduki desegokia» zuen SMS bat bidali zion ordezkatzen zuen 13 urteko jokalari bati. Hiru hilabeteko kartzela zigorra ezarri zioten, hamar hilabetez adingabeekin lan egitea debekatu zioten, eta jokalariari eta haren gurasoei kalte ordain bat ere ordaindu behar izan zien. Olhatsen defentsak txantxa bat izan zela argudiatu zuen. Realarentzat lanean jarraitu zuen 2018ko uztailera arte.

Gaur egun, Atletico Madrilentzat egiten du lan. Espainiako taldeak Frantzian duen behatzailea da, eta iaz berritu zuen talde horrekin duen kontratua, beste hiru urterako. Oraingoz, klubak ez du adierazpenik egin.

Griezmannen lagun izandakoa

Futbolaren munduan, Olhats ezaguna da berak begiztatu zuelako Antoine Griezmann. Izan ere, futbolari horrek ondoren egin duen ibilbidea aski ezaguna da: besteak beste, Frantziarekin munduko txapeldun izan zen 2018an, eta bi aldiz jaso du munduko jokalari onenetan hirugarrenari ematen zaion Brontzeko Baloia (2016an eta 2018an). Olhatsen bidez jokalari gehiago ere heldu dira talde txuri-urdinera: Robin Le Normand, Kevin Rodriguez, Liassine Cadamuro...

Griezmann, Maconen (Frantzia) jaiotako jokalaria, Olhatsen etxean bizi izan zen Euskal Herrira iritsi zenean. Harreman estua zuten biek, eta Olhatsek Griezmannen ordezkari lanak ere egin zituen hainbat urtez. Haren bidez heldu zen Griezmann Atletico Madrilera. Jokalariak, ordea, 2017an erabaki zuen Olhatsekin zuen harremana etetea; azaldu zuenez, ez zetozen bat zer zen onena jokalariaren etorkizunerako. Ordutik, Olhatsek behin baino gehiagotan hitz egin izan du hedabideetan Griezmanni buruz, ia beti adierazpen polemikoak eginez.


Summary: Abu Akleh kazetariaren hilketa «sakonki» ikertzeko galdegin du NBEk. Ekialde Hurbileko Bake Prozesurako NBEko koordinatzaileak «berehalako» ikerketa bat eskatu du. Palestinako lurralde okupatuetarako koordinatzaileak kazetariek egunerokoan dituzten arriskuak salatu ditu.

Tor Wencesland Ekialde Hurbileko Bake Prozesurako NBEko koordinatzaile bereziak eta Lynne Hastings Palestinako lurralde okupatuetarako koordinatzaile humanitarioak gogor gaitzetsi dute Xireen Abu Akleh kazetariaren hilketa. Atzo hil zuten Israelgo soldaduek, Jeninen (Zisjordania), buruan tiro eginda, Israelgo armadaren erasoaldi baten berri ematen ari zela. Muga guztiak gainditu ditu albisteak, eta mundu zabaleko herritar, kazetari zein agintari askoren samina sorrarazi du. NBE Nazio Batuen Erakundeak ere sutsuki gaitzetsi du hilketa, eta gertatu dena «sakonki» ikertzeko galdegin du.

Sakonki, eta «berehala». Hitz horiek erabili ditu Tor Wencesland NBEko koordinatzaile bereziak, eta defendatu du egileen erantzukizuna argitu behar dela eta kazetarien zein komunikabideetako langileen osotasuna errespetatu behar dela. «Berehalako ikerketa sakon bat eskatzen dut, erantzuleek kontuak eman diezazkioten justiziari. Komunikabideetako langileei ez zaie inoiz erasorik egin behar», idatzi du bere Twitterreko kontuan.

Eskakizun horretara batu, eta kazetariek euren eguneroko jardunean dituzten arriskuetan eta jasotzen dituzten mehatxuetan jarri du azpimarra Lynne Hastings Palestinako lurralde okupatuetarako koordinatzaile humanitarioak. «Nazio Batuek nazioarteko prentsa askatasuna aldarrikatzen duten bitartean, Xireen Abu Akleh hil dute gaur goizean, Israelgo militarren eta palestinarren arteko gatazken berri ematen ari zenean. Hor garbi ikusten da kazetariek egunero zer-nolako arriskuei aurre egin behar dieten», tamaldu du.

Audrey Azoulay Unescoko zuzendari nagusiak eta Giza Eskubideetarako Goi Mandatariaren Bulegoak ere bat egin dute hilketaren gaitzespen zabalarekin. «Xireen Abu Akleh kazetariaren hilketa gaitzesten dut. Prentsaren intsignia gatazka eremu batean daraman kazetari baten hilketa nazioarteko zuzenbidearen bortxaketa da, argi eta garbi», adierazi du gertakariaren harira argitaratutako komunikatu batean. «Dagokien agintariei dei egiten diet hilketa hau ikertu eta erantzuleak auzipetu ditzaten», gaineratu du.

Bertsio kontrajarriak

Ekialde Hurbileko kazetaririk ezagunenetako bat zen Xireen Abu Akleh, besteak beste, Qatarreko gobernuak 1996. urtean sortutako Al Jazeera telebista katean eginiko lanarengatik. Hedabide horren arabera, Israelgo soldaduek tirokatu zuten Abu Akleh, eta beste kazetari bat ere zauritu zuten erasoaldi horretan: Ali Al Samudi du izena, Abu Aklehren produktore zen, eta bizkarrean zauritu zuten. Israelgo armada, baina, ez da Abu Aklehren hilketaren erantzule egin. Soldaduek esan dute haiek jaso zituzten tiro batzuei erantzunez egin zutela haiek ere tiro, eta adierazi dute tiroketa palestinarrek hasi izana ikertzen ari direla.

Ali Al Samudi produktorearen testigantzaren arabera, zazpi kazetari joan ziren Israelen erasoaren berri ematera, eta guztiek babesteko eta kazetari gisa identifikatzeko arropa zuten jantzita. Samudiren hitzetan, han zirela hiru tiro entzun zituzten: lehenengoak huts egin zuen, bigarren tiroak bera zauritu zuen, eta azkenekoak Abu Akleh hil zuen. Nabarmendu du inguruan ez zegoela militante palestinarrik eta zibilik, kazetariak eta Israelgo armada bakarrik, eta gaineratu du Israelgo soldaduek iradoki dutena «gezur hutsa» dela.


Summary: Eskuin muturra eta neofaxismoa «mehatxutzat» jo ditu Eusko Legebiltzarraren gehiengoak. Pertsonen eta kolektiboen aurkako indarkeria eta diskriminazio adierazpen oro errefusatu dituzte EAJk, EH Bilduk, Elkarrekin Podemos-IUk eta PSE-EEk, eta konpromisoa agertu dute eskuin muturreko ideologiaren eta indar neofaxisten kontra lan egiteko. PP+C's-k eta Voxek EH Bilduri egotzi diote zilegitasunik ez izatea proposamena aurkezteko.

Azken urteotan, muturreko autoritarismoa mundu osoan hedatzen ari dira ultra eskuineko alderdiak, eta Eusko Legebiltzarraren gehiengoak joera horren inguruko «kezka» agertu du gaur. EH Bilduk eraman du gaia osoko bilkurara, legez besteko proposamen baten bidez, eta akordioa lortu du EAJrekin, Elkarrekin Podemos-IUrekin eta PSE-EErekin: lau taldeak, erdibideko testu batean, kezkatuta agertu dira eskuin muturraren eta neofaxismoaren gorakadarekin. PP+ C's-k eta Voxek aurkako botoa eman diote testuari, eta oso gogor jo dute EH Bilduren aurka, proposamena aurkezteko zilegitasunik ez izatea egotzita. Lau puntu ditu legebiltzarreko lau talde nagusiek adostutako testuak. Adierazi dute «kezkagarria» dela eskuin muturraren eta neofaxismoaren hazkundea, «mehatxu» bat delako askatasunaren, gizarte eskubideen eta demokraziaren aurka, eta arbuiatu egin dituzte munduan gertatzen ari diren «polarizazio politiko eta militar populistak, totalitarioak eta inperialistak». Halaber, pertsonen eta kolektiboen aurkako indarkeria eta diskriminazio adierazpen oro errefusatu dute, eta «borondate irmoa» agertu «demokraziaren, berdintasunaren eta giza eskubideen agenda beldurraren eta diskriminazioaren apologiari kontrajartzeko». Desberdintasun sozialen aurka eta demokraziaren alde lanean jarraitzeko borondatea ere agertu du legebiltzarrak, iritzita hori dela bidea eskuin muturreko ideologiak eta indar neofaxistek porrot egin dezaten. Halaber, lau taldeek apustu egin dute giza eskubideak, norbanakoak eta kolektiboak babestuko dituen Europa baten alde. Horrekin batera, adostutako testuan azpimarratu dute legebiltzarraren bokazioa dela «askatasuneko espazio» bat izaten jarraitzea ideiak askae trukatzeko eta «modu arrazionalean eta arrazoituan» eztabaidatzeko.

Eztabaida garratza

Garikoitz Mujika EH Bilduko legebiltzarkideak eskuin muturrak eta faxismoak munduan duen zabalkundeaz ohartarazi du. Azpimarratu du «osasun hesia» jarri behar zaiola ultraeskuinari, instituzioetan sar ez dadin, eta ohartarazi saihestu beharra dagoela ultraeskuinak eztabaida politikoaren agenda zehaztea. Miren Gorrotxategi Elkarrekin Podemos-IUko bozeramaileak pozik hartu du lortutako akordioa. Ohartarazi du ultraeskuina «arriskua» dela Europan, munduan eta baita Euskal Herrian ere, «gorrotoa zabaldu eta demokraziaren aurka doalako», eta «diskurtso arriskutsua» zabaltzen ari delako gizartean.

Txarli Prieto PSE-EEko legebiltzarkideak ideologia faxistaren ezaugarriak aletu ditu. «Kezkatzeko» joera ideologiko bat dela esan du, eta haren aurka egitea ezinbestekotzat jo. Prietoren urtez, Vox ere «askatasunaren aurkako arriskua» da, eta «demokraziek» haien aurka erantzun beharra daukate. Kezkaz ikusten du Espainian PPk Voxekin bat egin izana, eta «bloke antifaxista» bat osatzera deitu du. Joseba Egibar EAJko legebiltzarkideak aitortu du ez duela gustuko gaurko eztabaida, Voxi aukera ematen zaiolako bere ideologia zabaltzeko. «Istilua eta zalaparta da ultraeskuinak behar duena», ohartarazi du. Egibarrek azaldu du bere taldearen helburua zela proposamena onartzea baina eztabaidarik ez egitea, Voxi hausporik ez emateko, eta gogoratu du populismoari ateak zabaltzen zaizkiola gizartean «arazoak» daudenean eta «instituzio ahulak» daudenean.

Hitzaldi sutsua eman du Amaia Martinez Voxeko legebiltzarkideak. «ETAren aldekoak» izatea egotzi die EH Bildukoei, eta leporatu «hilketaz beteriko motxila bat» daramatela bizkar gainean. Proposamena «zentzugabekeria» dela salatu du, halaber. Carmelo Barrio PPko legebiltzarkidea ere EH Bilduri mintzatu zaio: «EH Bilduk bere buruari exijitzen ez diona eskatzen dio legebiltzarrari». Ultra eskuina eta neofaxismoa «arriskua» direla onartu du Barriok, baina EH Bilduri aurpegiratu dio zilegitasunik ez izatea halako proposamenak aurkezteko.


Summary: Bilboko Aste Nagusirako atzerako kontaketa abiatu dute. Abuztuaren 20an jaurtiko dute txupina Arriaga antzokitik; ehun egun falta dira. Konpartsek atzerako kontaketa abiatu dute euren webgunean, eta larunbatean kokatuko dute erloju fisikoa hiriko Plaza Barrian, Kapela Egunean. Bitartean, aurrera doa Aste Nagusiaren antolakuntza: «Beste edozein urtetan bezalakoa» ari dira egiten.

«Hiru, bi, bat...». Eta gogor sakatu du botoi gorria Itsasne Nuñezek. Azken Bilboko Aste Nagusiko txupinera izan zen, 2019an, eta hark izan du ardura jaietarako falta den denboraren atzerako kontaketa abiatzeko. Ehun egun falta dira, zehazki: abuztuaren 20an jaurtiko dute txupina Arriaga antzokiko balkoitik. Datu biribila gogorarazteko, Konpartsen Federazioak ekitaldi bat egin du goizean hiriko Plaza Barrian, eta Jai Batzorde Mistoko ordezkariak ere han izan dira, tartean Itziar Urtasun, udaleko Jaietako zinegotzia —Bea Sever 2019ko pregoilaria ere han egotekoa zen, baina ezin izan du joan—.

Gaur jarri dute martxan erloju digitala konpartsen webgunean, eta zapatuan kokatuko dute fisikoa, 13:30ean, Plaza Barriko balkoietako batean. Kapela Eguneko jardueretako bat izango da.

Hiru urteko itxaronaldia izan dela azpimarratu du Saioa Dominguez konpartsetako bozeramaileak. Aurten, ordea, ostera ere «nagusituko dira kaosa eta algara, festa eta poza». Izan ere, ohiko Aste Nagusi bat antolatzeko asmoa dute, eta irizpide horrekin ari dira lanean dagoeneko, Dominguezek azaldu duenez. «Prestakuntza normaltasunez doa aurrera, beste edozein urtetan bezala. Beti adi gaude, neurri berriren bat onartzen duten hemendik Aste Nagusira, baina, printzipioz, lehengora itzultzea da asmoa». Egitarauko jarduera batzuk zehaztu dituzte jada, baina oraindik «goiz» da iragarpenik egiteko, bozeramailearen irudiko.

Hasteko, Kapela Eguna

Aste Nagusirako itxaronaldia baretzeko, Kapela Eguna antolatu dute konpartsek larunbaterako. Egun osoko egitaraua taxutu dute, 11:30etik hasita. Musika izango da nagusi jardueretan, eta kapela ikastaro bat eta txapelketa bat ere egongo dira.


Summary: «Estatuaren estoldak» ikertzeko batzorde bat eskatu dute Espainiako Kongresuan. EH Bilduk, UPk, ERCk, Juntsek, PDeCATek eta CUPek, Compromisek eta BNGk eskatu dute.

Batzordeak hainbat kontu iker ditzan nahi dute: Jose Manuel Villarejo Espainiako Poliziako komisario ohiaren operazioak eta espioitzarako Pegasus programaren erabilera, besteak beste.

Batzordearen helburua da estolden funtzionamendua aztertzea, alegia «estatuaren estamentu ofizialen eta egitura mediatiko, enpresarial eta parapolizial baten arteko lotura» zein den ikustea, kontuan hartuta «estatu erakundeen baliabide eta arma bereiziak interes orokorrekoak ez diren interes faltsuen zerbitzura ipini direla, ustez, diru bereiziekin».

Apiril amaieran eskatu zuten lehenengo bider alderdi berek Pegasus sistemaren auziari buruzko ikerketa batzordea, baina Kongresuko Bozeramaileen Batzarrak bertan behera utzi zuen, PSOE, PP eta VOXen ezetzagatik. Batzorde haren aldeko eskaera sinatu zuten EAJk eta Mas Paisek, baina ez dute oraingo hori babestu.

Lehenago ere ikertu izan dituzte «estatuaren estoldak» deitzen den hori Espainian. 2017an Mariano Rajoy presidentearen legegintzaldian Polizia indarren goi karguei buruzko batzordea eratu zen, eta oraingo legegintzaldian Kitchen operazioari buruzkoa.


Summary: Loiuko aireportua 2019ko datuetatik urrun dago: %31 bidaiari gutxiago. Foronda da pandemia aurreko datuak hobetu dituen bakarra, eta Noainek baino bidaiari gehiago izan ditu.

Hego Euskal Herriko aireportuak pandemia aurreko bidaiari kopurura gerturatu ezinda daude oraindik. Iazko datuen aldean, igoera nabarmena eta logikoa da, baina, alderaketa 2019ko datuekin eginez gero, ezin da esan susperraldirik egon denik. Gauzak hala, eta 2022ko lehen lau hilabetetako bidaiari kopuru osoa kontuan hartuz gero, Loiuko aireportua erabili duten bidaiari kopurua %31,4 murriztu da; Hondarribikoan %11,5koa da jaitsiera, eta Noaingoan, %33,9koa. Foronda da bidaiari kopuruan gora egin duen bakarra: %19,2.

Aurten 1.130.000 bidaiarik erabili dute Loiuko aireportua. Iaz baino %440 gehiago dira, baina ez da baleko lagina, mugikortasun mugak indarrean zeudelako. Alderaketak 2019arekin egin behar dira, eta, orduko apirileko datuei erreparatuz gero, aurten %19 bidaiari gutxiago egon dira. Ordukoan ere, Aste Santua apirilean izan zen. Apirilak bakarrik alderatuz gero, Hondarribiko aireportuak 2019an baino %4,6 bidaiari gehiago izan ditu, eta Noaingoak, %40 gutxiago.

Forondak leku propioa merezi du alderaketan, batez ere salgaien garraiorako aireportua delako. Hala ere, bakarrik apirileko datuei erreparatuz gero, %12 egin du gora 2019ko datuen aldean. Guztira 58.000 izan ditu aurten, Noainek baino gehiago: 46.682. Azken urteetan, joera aldatzen ari zen, baina oraindik hura pasatu gabea zen. 2019an, esaterako, Forondak 174.000 bidaiari izan zituen guztira, eta Noainek, 243.000.


Summary: Ipar Koreak aurrenekoz eman du COVID-19aren agerraldi baten berri. «Larrialdi egoera gorena» eta itxialdia ezarri dituzte herrialde osoan. Ez dute zehaztu zenbat pertsonak eman duten positibo. OMEren erregistroaren arabera, Ipar Korean inork ez du txertoa hartu.

Ipar Koreako hedabideek jakinarazi dute herrialdean aurrenekoz detektatu dutela COVID-19aren agerraldi bat. KCNA hedabideak nabarmendu du «larrialdi egoera gorena» ezarri dutela; horrenbestez, baita itxialdi nazionala ere. «Orain arte sendo eutsi dion arren, haustura bat gertatu da epidemiak prebenitzeko gure frontean». OME Osasunaren Mundu Erakundearen datuen arabera, aurreko martxora ez zuen ez positiborik, ez txertatutako pertsonarik erregistratu Piogiangek.

KCNAk azaldu du joan den maiatzaren 8an, igandearekin, testak egin zizkietela sukarra zuten hiriburuko herritar batzuei, eta proba horietan ikusi ahal izan zela omikronen azpialdaera batekin kutsatuta zeudela. Komunikabideak ez du zehaztu, ordea, ez zenbat pertsona dauden kutsatuta, ez agerraldia zerk eragin zuen. Atzerriko zenbait hedabidek Ipar Koreako iturriak aipatuz kaleratu dute asteon konfinamendu bat ezarria zegoela Piongiangen, eta horren ondoren heldu da iragarpena.

Txinarekin duen hartu-emanarengatik, Ipar Koreak mugak guztiz itxi zituen 2020aren hasieran, hain zuzen Txinan birusaren lehen agerraldiak izan ondoren. Orduz geroztik, herrialdean sartzeko debekua ezarri zuten, mugetako hesiak indartu zituzten, eta Kim Jong-un lider gorenak agindu zuen Txinatik iritsitako inportazioak arreta handiz desinfektatzeko.

Covax nazioarteko programaren bidez AstraZeneca eta Sinovac etxeek egindako txertoak jasotzeko modua eduki du Ipar Koreak, baina horiei uko egin die. OMEk dioenez, COVID-19aren aurkako txertorik jarri ez duen munduko herrialde bakarra da, Eritrearekin batera.

Txina, laguntzeko prest

Kimek Langileen Alderdiko politburoaren bilera batera deitu du, eta «blokeo zorrotz bat» agindu herrialde osoan. Gainera, erreserban duten osasun hornidura erabili ahal izateko baimena eman du. Ipar Koreako telebistak irudi batzuk eman ditu, non ikusten den Kim bilerara iristen maskara jantzita duela. Bilerara deitutako gainontzekoak maskararekin zeuden.

Txinak, bestalde, esan du prest dagoela Ipar Koreari laguntzeko. «Ipar Korea eta Txina bizilagun onak dira, eta elkarri laguntzeko ohitura dute», adierazi du Atzerri Ministerioko bozeramaile Zhao Lijianek, prentsaurreko batean. Gogoratu du, gainera, Ipar Koreak Txinari lagundu ziola pandemiaren unerik larrienetan.


Summary: Donostiako Zinemaldiak ikusleak omenduko ditu 'Imajinatu Zinemaldia' erakusketan. Tabakalerako zenbait gunetan jarriko dute erakusketa, uztailaren 4tik irailaren 24ra. Herritarrei eskatu diete Zinemaldian ateratako argazkiak bidaltzeko, instalazio batean ipintzeko.

Donostiako Zinemaldiak aurten 70 urte beteko dituela eta, erakusketa bat antolatu dute, Tabakalerarekin elkarlanean. Imajinatu Zinemaldia izango du izena, eta Morgancrea estudioa ariko da komisario lanean. Horiek adierazi dute jaialdiko «ekosistemari» omenaldi bat egingo dietela erakusketaren bidez: ikusleei batez ere, baina baita industriari, hedabideei eta hiriari berari ere. Ikus-entzunezko instalazio batzuek osatuko dute erakusketa. Uztailaren 4tik irailaren 24ra egongo da zabalik, aurtengo Zinemaldiaren azken egunera arte.

Erakusketaren aurkezpenean izan dira Jose Luis Rebordinos Donostiako Zinemaldiko zuzendaria, Eneko Goia Donostiako alkatea, Markel Olano Gipuzkoako Foru Aldundiko diputatu nagusia, Edurne Ormazabal Tabakalerako zuzendaria, eta Asun Lasarte eta Carlos Rodriguez Morgancrea estudioko kideak.

Erakundeetako ordezkariak Donostiako Zinemaldiaren urteurrena ospatzeko gogoz agertu dira. «Euskadiko kultur ekitaldirik garrantzitsuena da, erreferentzialtasunari eta nazioarteko eraginari dagokienez», esan du Olanok. Goiak eta biek uste dute, COVID-19ak eragindako krisitik aterata, urteurrena baliatu behar dela jaialdia eta zinemaren industria bultzatzeko; «orain da momentua». Bi erakundeak erakusketaren laguntzaileak dira.

Ormazabalek esan duenez, ez da «ohiko» erakusketa bat izango: ikusleek, ikus-entzunezko instalazioen bitartez, ibilbide bat egingo dute Tabakalerako gune nagusietan barrena, «norberak irudikatzen duen Zinemaldia» ezagutzeko.

Izan ere, normalean fokuen argietatik kanpo geratzen diren eragileei omenaldi bat egin nahi diete komisarioek. Rodriguezek azaldu duenez, jaialdiak 70 urtean izan dituen antolatzaileak izango dira horietako batzuk: «Belaunaldiz belaunaldi, asmatu dute aldaketak egiten, sail berriak irudikatzen, ikusleak jaialdian inplikatzen, eta, azkenean, hori zinemaldiaren marka bihurtu da».

Hedabideek ere leku berezia izango dute erakusketan. «Gertakizun gutxik izan dute Zinemaldiak besteko kobertura mediatikoa». Kamerek jasotako irudi bereziak erakutsiko dituzte: «Ez da soilik ikusiko Bette Davis erretzen; entzun ere egingo da. Entzungo Fritz Lang elkarrizketa batean, Nicholas Ray hamasei milimetroko kamerarekin hondartzan filmatzen, eta entzungo Michael Fassbender belodromoan Sinatra kantatzen. Momentu hunkigarriak izango dira; malkoren bat ere aterako dute».

Ikusleen argazkiak

Erakusketa «irekia» izango da, «adituentzako eta ez-adituentzako» modukoa. Bi helburu nagusi izan dituzte, Lasarteren hitzetan: bisitariek Zinemaldiaren historiari buruzko gauzak ikastea, baina hori modu dibertigarri batean egitea, ospakizun giroan. «Argazkiak ezagunagoak dira, baina horren ezagunak ez diren bideo asko daude, benetako altxorrak direnak».

Instalazio bat ikusleek bidalitako argazkiekin osatuko dute. Horretarako, urteren batean Zinemaldian ateratako argazkiak bidaltzeko eskatu diete: «Photocall-ean, alfonbra gorrian, hoteleko sarreran, Parte Zaharrean, jende ezagunarekin...». Argazkiak igotzeko atal bat jarri dute Zinemaldiaren webgunean. Gainera, bidaltzen dituzten lehenengo 500 lagunei bi lagunentzako sarrerak emango dizkiete.

Rebordinosek azaldu duenez, urteurrenaren ospakizunak hiru lerro izango ditu: batetik, ohi baino Donostia sari gehiago emango dituzte; bestetik, Imajinatu Zinemaldia erakusketa zabalduko dute; eta, azkenik, Zinemaldiaren artxiboa herritarren esku jarriko dute, webgunearen bidez. Orain dela lau urte hasi ziren artxiboa irekitzen, katalogatzen, berritzen eta digitalizatzen, eta horren zati bat erakutsiko dute; urte batzuk beharko dituzte dena argitaratzeko. «Material interesgarri asko dago», Zinemaldiaren zuzendariak esan duenez. Hemendik aurrera, artxibo fisikoa Euskadiko Filmategian egongo da.


Summary: Emakundek positibotzat jo du haurdunaldia gurasoen baimenik gabe eteteko adina 16 urtera jaistea. Izaskun Landaida Emakundeko zuzendariak uste du lege berriak «berme juridikorik eta sanitariorik gabeko ezkutuko abortuak» eragotziko dituela.

Izaskun Landaida Emakundeko zuzendariak positibotzat jo du haurdunaldia baimenik gabe eteteko adina 16 urtera murriztea, uste baitu horrek «berme juridikorik eta sanitariorik gabeko ezkutuko abortuak» eragotziko dituela. Landaidak Espainiako Gobernuaren abortuaren inguruko lege berriaren xehetasunei buruz hitz egin du gaur goizean, Radio Euskadin. Halere, esan du ez dutela zirriborroa ikusteko aukerarik izan.

Espainiako Gobernuak ospitale publiko guztietan abortatzeko aukera bermatu nahi du, eta gurasoen baimenik gabe haurdunaldia eteteko adina 16 urtera murriztu. Horrez gain, hilekoaren min handiengatik hiru eguneko bajak eta emakumeen higiene produktuei BEZa kentzeko aukera barne hartzen ditu, atzo aurreratu zuten lege zirriborroan jasotzen denez.

Irakurri gehiago: Espainiako Gobernuaren lege berriak 16 urtetik gorakoek gurasoen baimenik gabe abortatzeko eskubidea jasoko du

2015ean, PPren gobernuak abortatzeko gurasoen baimena eskatzera behartzen zuen legea aldatu zuen. Emakundeko zuzendariak adierazi duenez, horrek abortu klandestinoak zein berme juridiko eta sanitariorik gabekoak egoteko arriskua areagotu zuen: «Arriskuan eta egoera ahulenean dauden gazteei eragiten die bereziki». Gainera, 2015a baino lehen, baimen hori eskatu behar ez zenean, adingabeen abortuak ez ziren gehiago izan, eta Landaidak adierazi du gehienetan gurasoek egoeraren berri zutela.

Era berean, Emakundeko zuzendariak esan du lanean jarraitu behar dela sexu eta ugalketa prestakuntza eskaintzeko, hain zuzen, «horrelako egoerak saihesteko». Bestalde, ospitale publikoetan abortatzeko aukerari dagokionez, ziurtatu du Araban, Bizkaian eta Gipuzkoan bermatuta dagoela abortatzeko aukera, eta klinika pribatuekin ere itunak daudela haurdunaldiak eteteko.

Haurdunaldi subrogatuaren inguruan ere mintzatu da Landaida. Judizialki jazartzeko asmoari dagokionez, esan du ez dakiela nola jasotzen den gai hori zirriborroan, baina uste duela «emakumeen merkantilizazioa» ekidin egin behar dela. Bestalde, nabarmendu du emakumeen higienerako produktuen BEZa kentzea «hamaika aldiz» eskatu dela.

Egiturazko indarkeria

Azkenik, sexu erasoen gorakadari dagokionez, adierazi du lanean jarraitu behar dela, balioak gizarte «berdinzaleago» baterantz aldatzeko. Gaineratu du emakumeen aurkako indarkeria «egiturazkoa eta dimentsio askotakoa» dela, eta «berdintasun falta» dagoela horren oinarrian. Horregatik, gaineratu du «funtsezkoa» dela «gizarte osoaren inplikazio aktiboa zero tolerantziara iristeko».


Summary: Tokiko energia komunitateak finantzatuko dituzte 21 udalerritan Europako funtsekin. Jose Inazio Asensio Gipuzkoako Ingurumen diputatuak mugarritzat jo du Next Generation funtsen bidez 5.000 biztanletik beherako 21 udalerritan martxan jarriko den egitasmoa: «Gipuzkoako hogeita bat udalerrik energia berriztagarrien aroan sartu eta trantsizio energetikoa landu ahal izango dute».

Gipuzkoako 5.000 biztanletik beherako 21 udalerritan energia berriztagarrien bidezko komunitate energetikoak garatuko dira. Gipuzkoako Foru Aldundiko Ingurumen sailburu Jose Inazio Asensiok esan du Europako Next Generation funtsetara aurkeztutako proiektuei esker lortu dela proiektuok aurreratzea. «Gipuzkoako hogeita bat udalerrik energia berriztagarrien aroan sartu eta trantsizio energetikoa landu ahal izango dute. Mugarri handia da Gipuzkoarentzat», esan du Asensiok. Eguzki energiako 47 instalazio jarriko dira eta 1.200.000 Kwh energia berriztagarri sortuko dituzte, 2.000 etxe baino gehiagoren beharrei erantzuteko. Guztira 3.400.000 euro inbertituko dira, eta horietatik milioi bat pasatxo Europatik etorriko da; gainerako 2,4 milioiak Ingurumen Departamentuak finantzatuko ditu.

Asensiok esan duenez, trantsizio energetikorako bidean beste urrats bat izango da: «Gipuzkoaren etorkizuna eta ongizatea oparoa izango badira, gai izan behar dugu energia berriztagarrien ekoizpena eta kontsumoa handitzeko, horretarako autokontsumoa sustatu eta aurrezkia bultzatuta».

Uztailean sinatuko dira prozesua abian jartzeko administrazioen arteko hitzarmenak, eta orduan argitaratuko da obren lizitazioaren eta tokiko energia komunitateen eratzeari buruzko iragarkia ere. Espero da urrian hastea eguzki panelak jartzeko obrak eta komunitateak eratzeko prozesuak. Aurreikuspenen arabera, 2023ko uztailean jarriko dira martxan energia komunitateak udalerrietan. 21 herri hauek hartuko dute parte programan: Abaltzisketa, Aizarnazabal, Alegia, Alkiza, Altzaga, Amezketa, Arama, Asteasu, Baliarrain, Beizama, Berastegi, Elduain, Ibarra, Ikaztegieta, Irura, Leaburu, Lizartza, Olaberria, Orendain, Ormaiztegi eta Zizurkil.


Summary: Amazonek uko egin dio Oiartzungo proiektuari. Zentro logistikoa bertan behera utziko duela adierazten duen dokumentu bat erregistratu zuen atzo udalean multinazionalak. Hala, ez du jarraituko Lanbarrenen egiteko asmoa zuen proiektuaren tramitazioarekin.

Amazon multinazionalak ez du aurrera egingo Oiartzungo (Gipuzkoa) Lanbarrenen zabaltzekoa zuen zentro logistikoarekin. Proiektu horren tramitazioa bertan behera geratu dela jakinarazi berri du Oiartzungo Udalak. Atzo bertan, proiektua bazter utziko duela adierazten duen dokumentu bat erregistratu zuen udalean Amazonek. «Adierazi dute estatu mailako antolaketa eredua birplanteatu dutela eta ez dutela hemengo zentroaren beharrik», esan diote udaleko iturriek Oarsoaldeko Hitza-ri.

Eskualdeko merkataritza elkarteak salmentaren multinazional handiaren zentroaren aurka aritu dira azken hilabeteetan. Biltegia saltokiaren oinarrizko parte bat dela diote, eta baimena ukatzeko eskatu zioten udalari. Amazonek hartuko zuen partzelaren eta pabiloiaren jabea inbertsio funts bat da egun. Azkenaldian lurraren deskontaminazio lanak egin ditu lurren jabeak, eta dagoeneko udalarekin harremanetan jarri da: jakinarazi dio hainbat garraio enpresak interesa dutela partzelan euren jarduna ezartzeko.

Udalak erantsi duenez, HAPOaren arabera, eremu horretan soilik jarduera logistiko edota industriala egin daiteke. «Herriaren garapen industrialaren eta komertzio txikien sustapenean lanean» jarraituko duela adierazi du udalak.

Amazonek Oiartzunen (Gipuzkoa) ireki nahi zuen zentroak merkataritza gune batentzako baimena behar zuen, Dendartean eta Euskaldendak elkarteen arabera, eta ez zentro logistiko batentzakoa, AEBetako konpainiak eskatu zuen moduan, baina ez da hori Amazonek Oiartzunen atzera egiteko traba bihurtu Jeff Bezosen konpainiarentzat, Amazonek berak erabaki baitu proiektua uztea.