Summary: Poloniak Madrili esan dio Fiskaltzak agindu zuela Gonzalezen atxiloketaren inguruko sekretua. Gertaerak argitzeko eta prozesurako «bermerik handienak ezartzeko» eskatu du gaur Euskal Herriko Unibertsitateak.

EH Bilduk galdetuta, Espainiako Gobernuak zenbait xehetasun eman du Pablo Gonzalez kazetariaren atxiloketaz eta horren inguruan Poloniako agintariekin izan dituen harremanez. Jon Iñarritu diputatuari emandako erantzunean, Espainiako Gobernuak jakinarazi du zenbait kontaktu izan dituela Poloniako Gobernuarekin, eta kontaktu horietako batean Poloniako Gobernuak jakinarazi ziola Fiskaltzak agindu zuela atxiloketa sekretupean atxikitzeko lehenengo fasean, Poloniako legeriak horretarako ematen duen aukera baliatuta.

Espainiak, berriz, Poloniari adierazi zion garrantzitsua zela bermatzea Gonzalezek kontsularen bisita jaso ahal izango zuela, eta «haren abokatuak lagundua izateko eskubidea» errespetatu egin behar zela, betiere EH Bilduri emandako erantzunaren arabera.

EHUren «kezka»

EHU Euskal Herriko Unibertsitateak kezka azaldu du Pablo Gonzalez kazetariaren egoera dela eta. Gonzalez otsailaren 28an atxilotu zuten Polonian, eta espetxean dago geroztik, epaiketaren zain. Kazetaria izateaz gain, EHUko ikasle ere bada Gonzalez, doktoretza han egiten ari baita.

Poloniako Gobernuak Errusiaren aldeko espioitza lana egitea leporatu dio Gonzalezi, baina oraindik ez du aurkeztu hori egiaztatzeko inolako frogarik. EHUk gogorarazi duenez, haren abokatuak ezin izan du Gonzalezekin hitz egin; Poloniako ofiziozko abokatu bat jarri diote, eta orain arte Espainiak Polonian duen kontsularen bisita baino ez du izan. «Poloniako Gobernuaren gutun ofizial bat da familiak eta abokatuak hartu duten informazio bakarra, eta ez dute izan Pablo Gonzalezekin harremanetan jartzeko aukerarik», azaldu du EHUk.

Hori dela eta, EHU harremanetan jarri da atxilotuaren familiarekin, eta erabaki du bere «kezka» agertzea Gonzalezen inguruan dagoen informaziorik ezagatik, eta eskatzea gertakariak berehala argitzeko eta «prozesurako bermerik handienak ezartzeko, bai atxiloketa aldian, bai prozedura osoan».


Summary: Egoitz Urrutikoetxearen auzibidea berriz instrukziora igortzea deliberatu dute. Parisko Dei Auzitegiak aintzat hartu du fiskaltzaren eskaria. Prozeduran akatsak izan zirela argudiatuta, azken momentuan eskatu zuen berriro bidaltzea auzibidea instrukziora horrek.

Parisko Dei Auzitegiak Egoitz Urrutikoetxearen auzibidea instrukziora bidali du berriro. Hala jakinarazi du gaur arratsaldeko lehen orduan.Otsailaren 17an epaitzekoa zuten, 2005. urtean ETAko kidea izatea, eta, beraz, gaizkile elkarteko kide izatea leporatuta. Baina, prozeduran akatsak izan direla argudiatuta, afera berriz instrukziora bidaltzeko eskatu zuen azken momentuan terrorismoaren kontrako Frantziako fiskaltzak. Gutxienez urtebete luzatuko da prozedura judiziala.

Ibilbide gorabeheratsua izaten ari dira Egoitz eta Josu Urrutikoetxea aita-semeak Parisko auzitegietan. Prozedura akatsak direla medio, instrukziora itzuli dituzte behin baino gehiagotan aferak, eta auzitegietara joan-etorrika aritu dira azken urteetan. Garaiak ere badu garrantzia: leporatzen dizkieten ekinbideak Genevako eta Osloko elkarrizketa saiakerekin lotuak baitira.

Egoitz Urrutikoetxearen kasuan, hiru auzibide irekiak zituzten haren kontra, 2003 eta 2005 artean ETAko kide izatea leporatuta. Prozedura akatsengatik, hirurak instrukzio fasera itzultzea lortu zuten defentsako abokatuek, eta, garai eta akusazio berberak izaki, hiru auzibideak batzeko eskatu zuten. Bi batu zituzten, eta udazkenean egin zuten epaiketa Parisko Zigor Auzitegian. Hirugarrena Parisko Dei Auzitegiaren esku gelditu zen; hori da otsailean epaitu behar zutena eta intrukziora bidali dutena berriro.

Egoitz Urrutikoetxearen kontra prozedura ulertzeko: Prozedurak baldintzatu du Egoitz Urrutikoetxearen auzia, beste behin


Summary: Urrian Nafarroak bere gain hartuko du gutxieneko diru sarreren kudeaketa. Gaur arratsaldean izenpetuko duten akordioaren arabera, 48 milioi euro aurreztuko ditu Nafarroak, eta hiruhileroko doikuntza bidez itzuliko dio dirua Madrilek

Iazko abuztuan Iruñeko espetxeko presoei osasun zerbitzua emateko eskumena bere gain hartu ostean, hogei urteren buruan egiten den bigarren transferentzia da. Urritik aurrera Nafarroak bere gain hartuko du bizitzeko gutxieneko diru sarreraren kudeaketa. 2020ko ekainetik indarrean den diru laguntza hori Gizarte Segurantzak kudeatu du. Urrira bitartean apurka egingo da transferentzia.

17:30ean izenpetu dute akordioa Maria Txibite Nafarroako Gobernuko lehendakariak eta Isabel Rodriguez Espainiako Lurralde Politiketako ministroak, Iruñean Transferentzien Batzordearen bileran. Bi aste lehenago urrats bera egin zuen Eusko Jaurlaritzak, eskumen hori bere gain hartuko baitu hark ere. Berez, urrian, aurtengo estatuko aurrekontu orokorren negoziazioan, hitzartu zuen EAJk PSOErekin konpromiso hori, eta Nafarroa ere akordioaren barruan sartu da azkenik.

Bilera amaituta, «oso positibotzat» jo du Txibitek, bi gobernuen arteko akordioaz haratago, parlamentu talde guztiek aho batez onartu dutelako. Isabel Rodriguezek gogora ekarri du ez direla hogei urte pasatu behar izan Lurralde Potlitikako ministro bat Iruñera joateko transferentzia bat hitzartzera, «bederatzi hilabete baizik». Nafarroako Gobernuari «leialtasun instituzionala» eskertu dio. «Ez dira garai errazak, baina erakutsi dugu batuta gaudenean indartsuagoak garela eta zailtasunei hobeto aurre egiten diegula».

Txibitek azaldu du bai gutxieneko diru sarreren errentarekin, bai eta errenta bermatuarekin pobreziari aurre egitea eta onuradunen kontratazioa hobetzea bilatzen dela. Hala, aurreratu du errenta bermatua jasotzen dutenen kontratazioa %40 hobetu dela. Rodriguezek, era berean, aipatu du Madrilek aste honetan aurkeztutako dekretuan, gutxieneko diru sarreren errenta %15 handituko dela, batez beste.

Orain, Foruzaingoak trafikoaren eskumena bere gain hartzeko transferentziaren akordioa falta da. Javier Remirez presidenteordeak atzo onartu zuen negoziazioa zaildu dela, kostuari buruzko desadostasunak dituztelako. Txibitek adierazi du prozesua konplexua dela baina «lanean jarraituko» dutela akordioa lortzeko. Rodriguezek gaineratu du «aurki» berriro etortzea espero duela eta horretarako borondate politikoa dutela.

Elkarren osagarri

Hego Euskal Herriko bi gobernuek hamarkadatako esperientzia dute gutxieneko errenta propio baten garapenean. Nafarroaren kasuan, 1999an sortu zuen, eta egun 13.000 onuradunek jasotzen dute errenta bermatua. Azken bi urteetan, elkarren osagarri izan dira laguntza hori eta 2020ko ekainean Espainian indarrean sartutako gutxieneko diru sarrereren errenta. Urritik aurrera Gizarte Eskubideen Departamentuak hartuko du bien kudeaketa bere gain.

Akordioaren arabera, Nafarroako Gobernuak 48 milioi euro aurreztu ahalko ditu. Estatuko aurrekontu orokorretan 3.021 milioi euro bideratzen dira diru sarreren gutxieneko errenta finantzatzera, eta kopuru horri ezartzen zaio %1,6ko inputazio indizea —bere gain hartu gabeko eskumenen kopurua kalkulatzeko ezartzen den zifra orokor horrek Espainiako BPGarekiko Nafarroako errentaren pisua hartzen du erreferentzia gisa—. Beste aurrezpen gehigarri bat izan dezake Nafarroak: izan ere, aurten espero da zehazki 41 milioi euro bideratuko direla bizitzeko gutxieneko diru sarrera ordaintzera.

Doikuntza bidez finantzatuko du Madrilek diru hori, Araban, Bizkaian eta Gipuzkoan ez bezala —kupotik deskontatuko da—. Hala, Nafarroak ez du urtero estatuari ordaintzen dion ekarpen orokorretik 48 milioi euro kenduko, baizik eta Madrilen eta Iruñearen arteko diru mugimenduetan aintzat hartuko da kopuru hori —hiruhileko bakoitzean 12,9 milioi euro ordainduta, zehazki—.

17.606 onuradun Nafarroan

Egun, Espainiako Inklusio, Gizarte Segurantza eta Migrazio Ministerioaren arabera, Nafarroan 17.607 onuradunek jasotzen dute gutxieneko diru sarreren errenta —Hego Euskal Herrian, orotara, 54.421 onuradun daude—: horietatik 10.224 helduak dira, eta 7.383, adin txikikoak. Errentaren kopuruari dagokionez, gutxienekoa 470 eurokoa da, bakarrik bizi den heldu batentzat, eta gehienezkoa, 1.082 eurokoa, bi heldu eta hiru adingabe edo gehiago dituen familia batentzat. Nafarroako errenta bermatua, berriz, 658 euro eta 1.316 euro artekoa da.

Diru kopuruez harago, kudeaketa bere gain hartzeak tramitazio arazoak eta akatsak eragotz ditzake. Abenduan bertan, Gizarte Segurantzaren eta Nafarroako Gobernuaren arteko informazio trukean izandako akats tekniko baten ondorioz, 2.165 familiari atzeratu egin zitzaien abenduko errentaren ordainketa. Halako akats bat gertatzen zen lehen aldia izan zen, eta gobernuak barkamenak eskatu zituen. Kudeaketa bere gain hartuta, deskoordinazio arazoak errazago saihestuko dira, eta, gertatzekotan, ardura osoa izango luke Nafarroak.

Transferentzia, dena den, bi epetan egingo da. Irailera arte, Gizarte Segurantzak jarraituko du ordaintzen errenta hori, baina bi erakundeen artean bateratzen joango dira informazio eta kudeaketa sistemak hilabeteotan, eta, era berean, administrazio unitateak sortuko dira gizarte zerbitzuetan herritarren informazioa eta zerbitzu arreta eskaintzeko. Urriaren 1etik aurrera, departamenduak bere gain hartuko du osorik:tramitazioa, arreta zerbitzua, ordainketa eta kontrola


Summary: Baimenak emateko, presoek «barkamena» eskatzea nahi du Espainiako Auzitegi Nazionalak. Foro Sozial Iraunkorrak salatu du urte batean euskal presoen 76 baimen gibelera bota dituela Espainiako Auzitegi Nazionalak, damutze falta argudiatuta. Espetxeetako tratamendu batzordeek onartuak zituzten.

Ez da gauza berria, baina areagotzen ari da: Espainiako Auzitegi Nazionaleko fiskaltza, Espetxe Zaintzako Epaitegi Zentrala eta lehen zigor sala gibelera botatzen ari dira euskal presoei aurrez euren espetxeetako tratamendu batzordeek onarturiko baimenak eta hirugarren graduak. Foro Sozial Iraunkorrak lehendik salatua zuen espetxe politikaren «inboluzioa», baina datu zehatzak, azalpenak eta izen-abizenak jarri dizkio orain arazoari, gaur goizean Bilbon foroaren Behatokiak aurkezturiko bosgarren txosten monografikoan. «Presoak Euskal Herriko kartzeletara ekartzearekin batera enkistatzen ari den jarreretako bat da», azpimarratu du foroak.

Zehazki, joan den urteko otsailetik euskal presoei emandako 76 baimen bota ditu gibelera Espainiako Auzitegi Nazionalak. Prozedura ia beti antzekoa da: espetxeko tratamendu batzordeak preso horien balorazio ona egiten duen txosten bat idazten du, eta, horrekin, presoarentzako irteera baimena eskatzen du; baina ondotik auzitegiak gibelera botatzen du baimen hori, izan fiskalak helegitea jarrita, Espetxe Zaintzako Epaitegi Zentralak diligentzia gehiago eskatuta ala ondotik Espainiako Auzitegi Nazionaleko lehen zigor salak hala aginduta —antzekoa gertatzen da hirugarren graduekin—. Emaitza beti da bera: presoek, bigarren graduan egon arren eta zigorraren laurdena betea izan arren —horiek dira baimenak lortzeko baldintza nagusiak—, ezin dute egun bateko edo batzuetako irteera baimenik erdietsi.

Kasu guztietan bertsua da argudiaketa: presoari leporatzen diote ez duela espresuki eskatu «barkamena», edo erraten diote ez duela «zinezko damurik» erakutsi egin duen delituagatik. Epaile eta fiskalek Espainiako Espetxe Lege Organikoko 72.6 artikuluan oinarrituta argudiatzen dute hori —artikuluak zehazten du «helburu terroristak utzi izana» frogatu behar duela presoak—. Foro Sozial Iraunkorrak salatu du, ordea, artikulu hori hirugarren graduari buruzkoa dela, eta ez irteera baimenen ingurukoa. Halaber, foroak ohartarazi du Espainiako Auzitegi Nazionalak artikulu horren interpretazio «oso zorrotza» egiten duela: «Eskakizun literala, alegia, helburu eta bitarteko terroristak utzi izanarena, honako exijentzietara itzultzen dute: edo egindako jarduera edo ekintzen arbuioarenera, edo, bereziki, biktimei barkamena espresuki eskatzearenera».

Foroak salatu du epai juridiko horien ondorioa presoek eurek eta senideek pairatzen dutela, eta datuek hala diote: gaur egun bigarren graduan dauden zortzi euskal presok baino ez dituzte irteera baimenak, nahiz eta horietako anitzez gehiagok betetzen dituzten eskuratzeko baldintzak. Izan ere, bigarren graduan sailkatuta daude Espainiako Estatuan dauden euskal preso gehienak: %90 —bertzeak hirugarren graduan daude—.

Hona hemen, atalez atal, Foro Sozial Iraunkorraren motibazio politikoko euskal presoei aplikatutako espetxe politikaren Behatokiaren bosgarren txosteneko hainbat xehetasun.

ZENBAT PRESO %80ri gibelera

Foro Sozialak emandako datuaren arabera, Espainiako Auzitegi Nazionalak 76 baimen bota ditu gibelera azken urtean. Baimenak eskatu dituzten euskal presoak, ordea, gehiago dira. Izan ere, anitz dira auzitegira ailegatu aitzin ukatutako baimenak: Behatokiaren txostenak dio tratamendu batzordeek eurek ukatu dituztela 150 baimen baino gehiago.

76 horiek, beraz, tratamendu batzordearen langa gainditu bai baina hurrengoetan aitzinera egin ezin izan dutenak dira. Foroak salatu du espetxe guti ari direla euskal presoei baimenak ematen, izan ere: modu «konstante eta normalizatuan», soilik lau. «EAEtik kanpoko espetxe gehienetan barneratua dute ez dagokiela haiei pertsona horiekin tratamendurik egitea, ulertzen dutelako preso horiek pasaeran daudela, nahiz eta horietako batzuek urte bat baino gehiago daramaten han», azaldu du foroak.

Espainiako Auzitegi Nazionalak gibelera botatako 76 baimenetatik anitz, bertzalde, preso berei dagozkie. Txostenaren arabera, Espetxe Zaintzako Epaitegi Zentralak zehazki 31 presori bota dizkie atzera lehendik tratamendu batzordeek onarturiko baimenak; eta Espainiako Auzitegi Nazionaleko lehen zigor salak, berriz, bertze seiri. Guztira 37 dira baimenak errefusatu dizkieten presoak, beraz: hots, tratamendu batzordeen aldeko jarrera jaso duten presoen %80 inguru. Preso horietako batzuei lau aldiz bota diete gibelera espetxearen proposamena.

PROZEDURAK Fiskaltzaren tema

Prozedurak antzekoak izan ohi dira, baina ezberdinak. Eta Foro Sozial Iraunkorrak ohartarazi du fiskaltza dela ezezkoan gehien tematzen dena: «Tratamendu batzordeak baimenaren alde egin duen kasu bakar batean ere ez da hasieratik aldekoa izan fiskaltzaren jarrera». Hala, Espetxe Zaintzako Epaitegi Zentralak baimenaren alde egindakoetan ere jarri izan ditu helegiteak; eta Espainiako Auzitegi Nazionaleko lehen zigor salak, gehienetan, gibelera botatzen ditu horiek.

Izan dira salbuespenak, halere. Espetxe Zaintzako Epaitegi Zentralak baimenak gibelera botata, defentsaren abokatuek helegitea jarri ohi dute, eta horietako kasu batean lehen zigor salak baimenaren alde egin du aurten —preso horrek aurtengo maiatzean bukatuko du 30 urteko zigorra, foroak zehaztu duenez—. Bertze bi kasutan, berriz, Espetxe Zaintzako Epaitegi Zentralak onarturiko baimenek aitzinera egitearen alde egin du Auzitegi Nazionaleko lehen zigor salak, fiskaltzari aurka eginda. Salbuespenak baino ez dira, ordea.

LEGEEN INTERPRETAZIOA Tratamenduaren aurka

Foro Sozialak salatu du «nabariki ideologikoa» dela Espainiako Auzitegi Nazionaleko magistratuek egiten duten legearen interpretazioa. Are, gaitzetsi du Zigor Zuzenbidea Espetxe Zuzenbidea «inbaditzen» ari dela, eta epaile eta fiskalen txostenek anitzetan «alde batera uzten» dituztela espetxeek egindako txostenak. Foroaren hitzetan, fiskaltzak «ukatu» egiten du tratamendua «espetxe legediko funtsezko oinarria» dela.

Kontrara, foroak uste du Espetxe Zaintzako Epaitegi Zentralak eta fiskaltzak «sinplifikatu» egiten dituztela erabakiak, presoari «barkamena» eskatzea galdeginda, eta maiz Espainiako Auzitegi Nazionaleko lehen zigor salaren irizpideari segituta. Preso batzuei, are, «blokean» erantzuten diete, denbora anitz ematen baitute baimen eskaerei erantzuteko: «Ez dute eskaera bat bera ere modu berezituan aztertzen, eta guztiak ukatzen dituzte, kolpean». Txostenak gaitzetsi du, gainera, defentsari prozeduraren berri eman gabe ere hartzen dituztela erabakiak «askotan».


Goiener Taldea, Korrikari argi egiten

Summary: Goiener Taldea, Korrikari argi egiten. Goiener Taldea herri kooperatiba izango da aurtengo Korrikaren babesle ofizialetako bat. Beste pauso garrantzitsu bat emango du energia berriztagarrien mundua euskalduntzeko duen asmo sendoan.

Urte berezia da aurtengoa Goiener Taldearentzat, 10 urte beteko baitira 2012. urtean irabazi asmorik gabeko kooperatiba hori martxan jarri zenetik. Hamarkada bakarrean, Goiener Taldeak herritar, enpresa eta entitate publiko askorengana iristea lortu du, eta pauso sendoak eman ditu eredu energetikoa eraldatzeko bidean. Besteak beste, %100 berriztagarria den argindarra merkaturatzen du, sorkuntza proiektuak sustatzen ditu, aholkularitza zerbitzua eskaintzen ditu, eta lankidetzan dihardu helburu berberak dituzten erakundeekin.

Ingurumena zaintzeko lanean, ordea, hizkuntza ezin da alde batera utzi, eta Goiener Taldearen beste helburu nagusietako bat da energia berriztagarrien sektorea euskalduntzea, eta horretan ari da lanean. Euskararen alde hartua duen konpromiso sendoan, beste urrats bat egin du aurten herri kooperatibak: 2022ko Korrika egitasmoaren babesle ofizial izatea. Goiener Taldeak bere ekarpena egingo dio euskararen aldeko ekinbide erraldoiari, eta horren lekuko da 11 egunez korrikalarien petoan izango duen ohorezko lekua. Era berean, bazkide guztiak gonbidatu nahi ditu Korrikan parte hartzera.

ZERBITZUAK ETA FAKTURAK, EUSKARAZ

Gertu gaude, gertukoak gara dio Goiener Taldeak gehien errepikatzen duen leloak. Kooperatiban ezinbestekotzat jotzen dute hizkuntza eskubideak bermatzea eta langileek zein bazkideek euskaraz aritzeko eskubidea izatea. Horretarako, adibidez, euskara menderatzea ezinbestekoa da bazkideekiko harreman zuzena eskatzen duten Goienerreko lanpostuetan. Hori bai, euskara zerbitzu hizkuntza gisa baino, irizpide ekologiko modura ulertuta.

Gertutasuna lortzeko ahaleginean, telefonozko edo aurrez aurreko harremanetan, lehen hitza beti euskaraz egiteko konpromisoa du Goienerrek. Horrek, kontsumitzaileentzat balio erantsi bat du; are gehiago, tramite guztiak euskaraz egiteko aukera eskaintzea izan da askorentzat Goienerreko bazkide egiteko arrazoi nagusietako bat. Agerikoa da argindarraren faktura gaztelaniaz ulertzea ez bada erraza euskaraz are zailagoa suertatu dakiokeela zenbaiti. Baina datuek diote behin euskaraz jasotzera ohituta oso gutxi direla gaztelaniara itzultzeko erabakia hartzen duten kontsumitzaileak.

ARGINDARRARI BURUZKOAK, EUSKARAZ

Goienerren hasieratik erabaki zuten derrigorrezkoa zela fakturak eta azalpenak euskaraz ematea, baina hizkuntzarekiko engaiamendua ez dute horretara mugatu. Kooperatiba abian jarri aurretik, adibidez, ez ziren batere ohikoak argindarraren merkatuari buruzko euskarazko hitzaldiak, besteak beste, aparteko lana eskatzen zuelako terminologia euskalduntzeak. Ahalegin handiak eginda, herri edo auzoetako eskariari erantzuten hasi zen Goiener, interesa zegoen leku bakoitzean hizlari euskaldun bat egon zedin ziurtatuz.

Hamar urteotan, batzar, aurkezpen, hitzaldi eta jarduera publiko ia gehienetan euskararen presentzia bermatzea lortu du kooperatiba herritarrak, hizlariez gain, laguntzarako euskarri eta baliabideak ere egokituz: aurkezpenak, bideoak, eskuorriak… eta, hala behar den kasuetan, aldibereko itzulpen edo interpretazio zerbitzuak ere eskainiz.

Hizkuntza eskubideen inguruan urrats sendoagoak egiteko lanean, Goiener Taldean mugarri bilakatu zen 2020. urtean martxan jarritako Hizkuntza Plana. Horrela, kooperatibaren inguruko hizkuntza ohituren argazki osoago bat egin zen, datuak bildu, aztertu eta ondorioak ateraz.

EUSKARA BERMATZEAREN GARRANTZIA

Hizkuntza Planak erakutsi zuen, bazkideek Goienerrekin komunikatzeko aukeratzen duten hizkuntzari erreparatuta, %54ak euskara lehenesten duela. Bulegoetan ematen den arreta-presentzialetan, berriz, %51a egiten dela euskaraz.

Kontuak horrela, Goienerrentzat ezinbestekoa izan da euskara hobestea lan-eskaintzak egiterako orduan. Hizkuntza eskubideak bermatu daitezen, kooperatibako langileen ia %80ak menderatzen du euskara ahoz, irakurriz zein idatziz.

HAMAR URTE, ERRONKA BERRIAK

Hamargarren urteurreneko ospakizunak ate joka dituztela, bazkide zein langileen hizkuntza aukerak bermatzen jarraitzea da Goiener Taldearen etorkizuneko erronka nagusietako bat, euskararen hautua, komunikazio zein fakturazio mailan, ziurtatuta egon dadin.

Kooperatiba barrura begira ere, ezinbestekotzat jotzen dute maila tekniko handiko lan gehiago euskaraz sortzea eta langileen arteko dinamikak euskalduntzen jarraitzea, lanik nekezena ohitura horiek aldatzea baita. Kooperatiban, ilusioz eta baikortasunez bizi dute zeregin hori, eta horren adibide da bazkide eta langileen %7 euskaltegiren batean izena emanda daudela.

Korrika egitasmoa baliatuz, Goienerrek bereziki zoriondu nahi ditu bazkide eta langile horiek; diotenez, «euskararen erabilpena indartzea etorkizuneko inbertsio bat da, langileak ahaldundu eta zerbitzu hobea eskaintzeko».

GOIENER TALDEAREN KILOMETROAK

Gasteiz: Apirilak 1, 18:57an, 319. km. Iruñea: Apirilak 2, 12:19an, 533. km. Bilbo: Apirilak 6, 21:45ean, 1609. km. Ordizia: Apirilak 8, 20:00etan, Urdaneta. Donostia: Apirilak 10, 7:00etan, Añorga.


Summary: Izurriaren bukaera OMErentzat: aldaera berrien eta desoreka sozialen araberakoa. Erakundearen arabera, «litekeena da koronabirusak eboluzionatzea, baina gaitzak indarra galtzea», immunizazio maila altuarengatik

COVID-19a ez da desagertuko. Ez, behintzat, luze gabe. Pandemiaren etorkizunari buruzko gogoeta egin du OME Osasunaren Mundu Erakundeak, COVID-19ari aurre egiteko hirugarren prestakuntza planaren barruan. Zehazki, zenbait agertoki posible jarri ditu mahai gainean erakundeak: adituen esanetan, «litekeena da» SARS-CoV-2 birusak eboluzionatzea, baina eragin dezakeen gaitza indarra galduz joatea, herritarren immunizazio maila altua dela eta.

«Immunitateak apaltzera egin ahala, gerta litezke kasu eta heriotzen goraldi puntualak, eta, hartara, beharrezkoak izanen lirateke txertoen dosi gehigarriak sektore zaurgarrientzat», azaldu du erakundeko zuzendari nagusi Tedros Adhanom Ghebreyesusek, aste honetan.

OMEk aztertutako aukera guztien artean, badira hori baino aurreikuspen baikorragoak, baina baita ezkorragoak ere. Egoerarik onenean ere, gaitza ez litzateke desagertuko, baina birusaren aldaera berriak «arinagoak» izanen lirateke, eta, hortaz, ez litzateke beharrezkoa izanen egungo txertoak birformulatzea, ezta dosi gehigarriak jartzea ere. Planteamendurik okerrenean, mutazioak «erasokorragoak eta kutsakorragoak» izanen lirateke, eta immunitatea nabarmenki apalduko litzateke.

Tedrosen esanetan, OMEk argitaratu berri duen hirugarren plan hau azkena izan litzateke, «pandemiaren fase akutua bukatutzat jo aurretik».

Neurri murriztaileak arintzeaz, uzkur

Europako zenbait gobernuk COVID-19aren aurkako prebentzio neurriak arintzera jo dute, eta joera horri uzkur begiratu dio Tedrosek: «Uneotan, eskura ditugu izurria kontrolpean izateko baliabide guztiak: transmisioa eragotz dezakegu maskarak, urruntzea, eskuen higienea eta aireztapen ona erabilita». OMEren Osasun Larrialdietako zuzendari Mike Ryanen aburuz, gobernu askok «herritarren bizkar utzi dute gaitzari aurre egiteko ardura», baina ohartarazi du positiboen igoerak –gehienak kasu arinak izanagatik ere– tentsioan jarri dituela jada Europako zenbait herrialdetako osasun sistemak.

Pandemia behin betiko bukatzeko bidean, Tedrosek ezinbestekotzat jo du munduko herritar guztien %70 eta sektore zaurgarrien %100 txertatzeko helburua. «Diru sarrera handi eta ertaineko herrialde askok lortu dute jada helburu hori, eta zeharo murriztu dituzte positiboak eta heriotzak, baina gogoratu behar dugu munduko herritarren herenak ez duela dosi bakar bat ere hartu oraindik». Afrikako populazioaren %83, adibidez, txertatu gabe dagoela nabarmendu du.


Summary: Euskal Herrian non eta nola aplikatuko diren erregaien deskontuak. Bihartik aurrera, Euskal Herriko gasolindegi guztietan aplikatuko dira Espainiako eta Frantziako estatuek erregaiei ezarritako deskontuak. Azken egunetan, prezioek gorantz segitu dute Euskal Herri osoan, baina atzo 0,02 zentimo merkatu zen gasolina, eta 0,007 diesela. Gaur ere, gasolindegi gehienetan, beheranzko joera da nagusi.

Bihartik aurrera, Euskal Herriko gasolindegi guztietan aplikatuko dira Espainiako eta Frantziako estatuek erregaiei ezarritako deskontuak. Azken egunetan, prezioen goranzko joerari eutsi zaio Euskal Herri osoan, baina atzo 0,02 zentimo merkatu zen gasolina, eta 0,007 diesela. Gaur ere, gasolindegi gehienetan, beheranzko joera da nagusi —gasolindegi bakoitzeko prezio zehatza eta eguneratua ikusteko, klikatu hemen—.

Noiz arte aplikatuko dira deskontuak?

Hego Euskal Herrian, litroko 20 zentimo deskontatuko dira, bihartik aurrera eta ekainaren 30era arte, gasolindegi guztietan eta bezero guztientzat, partikularrentzat zein profesionalentzat, eta ibilgailu eta lanerako makineria guztientzat, hegazkinak salbu. Gauza bera Ipar Euskal Herrian, baina han 18 zentimokoa izango da beherapena, bihartik aurrera, eta Hegoaldean baino hilabete bat gehiagoz, uztailaren 30era arte.

Zer erregaitan?

Euskal Herri osoan, erregai ia gehienetan: gasolina eta gasolio guztietan, itsas erabilerarako gasolioan, trenetan, ibilgailuak propultsatzeko petrolio gas likidotuetan, ibilgailuetarako gas natural likidotuan, gas natural likidotuan, bioetanolean, biodieselean, bioetanolarekin egindako gasolina nahasketetan eta biodieselarekin egindako gasolio nahasketan, eta adblue gehigarrian. Non ikusiko da deskontua?

Bezeroek zuzenean saltokian lortuko dute deskontua: ez dute ezer egin beharko. Hegoaldean, fakturan edo tiketean islatuko da: eragiketaren zenbatekoa jakinarazi beharko zaie, xehe: deskontuaren aurreko prezioa eta bukaerakoa, aplikatutako hobariarekin. Beherapena ostiral honetatik aurrera gauzatuko da, baina gasolindegiek hamabost egun izango dituzte deskontua fakturetan islatzeko, programa informatikoak egokitzeko. Iparraldean, berriz, zerbitzugune batera iristean, kontsumitzaileak erregaiaren prezio beheratuta ikusiko du sarreretako totemetan eta hornigailuetan, eta hori da zuzenean fakturetan azalduko zaiena. Nork ordaintzen du?

Hegoaldean, beherapeneko 20 zentimoak Espainiako Estatuaren (15 zentimo) eta petrolio enpresen (gutxienez 5 zentimo) artean banatuko dira —enpresek deskontuak handitzeko aukera dute, fidelizazio txartelen bidez eta beste sistema batzuekin—. Hala ere, soilik hiru enpresak —Repsol, Cepsa eta BP— osatu beharko dute litroko bost zentimorekin estatuak erregaien kostua jaisteko ematen duen laguntza. Besteek ez dute 5 zentimoko deskontua egin beharko, eta, kasu horretan, gobernuak bere gain hartuko du deskontu osoa. Horrela, kontsumitzaileek gutxienez 20 zentimoko hobaria bermatua izango dute gasolindegi guztietan. Ipar Euskal Herrian, Frantziako Estatuak 18 zentimoko deskontua oso-osorik hartuko du bere gain, baina enpresek aukera izango dute beren deskontu propioak gehitzeko.

Nola itzuliko zaie dirua gasolindegiei?

Hegoaldean, gasolindegiek hilero aurkeztu beharko dute hobariak itzultzeko eskaera, bakoitzak dagokion foru ogasunean, eta haiek tramitatuko dituzte Espainiako Gobernuarekin. Hori arazo bat izan daiteke gasolindegi askorentzat, txiki eta ertainentzat bereziki, diru asko aurreratu behar dutelako. Arazo hori saihesteko, aurrerakinak eskatu ahal izango dituzte foru ogasunetan; 2021ean saldutakoaren hileko batez besteko bolumenaren %90 jasoko dute, eta, ondoren, erregistratu duten benetako bolumenarekin doituko da. Aurreratutako ordainketa horrek baditu mugak batzuk: ezin izango da bi milioi eurotik gorakoa izan, ezta 1.000 eurotik beherakoa ere. Iparraldean, gasolindegiei ez baizik haiei erregaia banatzen dieten handizkako hornitzaileei itzuliko die dirua estatuak, banatzaileek jada deskontuarekin salduko baitiete erregaia gasolindegiei.


Summary: Hego Euskal Herriko administrazioek superabita izan zuten 2021. urtean. Jaurlaritzak 1.877 milioi euroko soberakinarekin hasi zuen urtea. Pandemia hasi zenetik ia 2.000 milioi euroko zorra pilatu du Jaurlaritzak, baina Nafarroak 135 milioi baizik ez du handitu.

Asteak pasatu ahala are gehiago nahaspilatzen ari da 2022. urtea, industriaren hornidura arazoei inflazio handia eta Ukrainako gerra batu zaizkiolako. Euskal erakundeek, ordea, beren kutxan dirua dutela egingo diete aurre erronkei. Hazkunde ekonomiko sendoaren eskutik, kontu publikoak orekatu zituzten iaz Eusko Jaurlaritzak eta Nafarroako Gobernuak. Gasteizko administrazioak 602 milioi euroko superabita izan zuen, barne produktu gordinaren %0,84; Iruñekoan, berriz, gastuak 269 milioi euro txikiagoak izan ziren diru sarrerak baino, eta superabita BPGaren %1,3ra itzuli zen.

Jaurlaritzaren kasuan, ogasunek zergetan uste baino diru gehiago bildu ahal izan zutelako eta gobernuak aurrekontuetan zituen 605 milioi euro gastatu gabe utzi zituelako izan da halako superabita. Aurreko urteetako soberakinari batuz gero, Jaurlaritzak kutxetan 1.877 milioi euro zituela bukatu zuen 2021. urtea, Pedro Azpiazu Ekonomia eta Ogasun sailburuak atzo azaldu zuenez.

Pandemiaren gastu gehigarriak estali behar zituenez, Osasun Saila gai izan zen bere aurrekontuaren %100 gastatzeko, eta ez zen urrun geratu Hezkuntza Saila, %99 gastatuta. Kontrako aldean, Ekonomiaren Garapenak aurreikusitakoaren %82 gastatu zuen, eta Lurralde Plangintza, Etxebizitza eta Garraioak, berriz, %84, inbertsio batzuk atzeratu zirelako.

Diru hori pandemiak sorrarazitako beharrei erantzuteko baliatu behar zela salatu dutenei erantzun die Azpiazuk, ziurtatuz «koltxoi» egokia izango dela «testuinguru sozioekonomiko konplexu bati» erantzuteko. Aurtengo arazoei bizkor erantzuteko ez ezik, Iñigo Urkulluk eta hiru ahaldun nagusiek asteazkenean aurkeztutako inbertsio plana hornitzeko ere erabiliko dute gerakina. Azpiazuk ez du uste, ordea, aurtengo aurrekontuaren balizko zuloa estaltzeko erabili beharko dutenik; zerga bilketaren iragarpen «oso zuhur» bat egin zuten, eta, hortaz, aise beteko dituzte aurrekontuak.

COVID funtsen ekarpena

Sarrerei dagokienez, foru ogasunek Jaurlaritzari egindako ekarpena 10.830 milioi euro izan zen, eta Jaurlaritzaren beraren diru sarrerak 650 milioira iritsi ziren (tasak, isunak...). Baina ezohiko bi diru sarrera izan zituzten Jaurlaritzaren kutxek: Espainiako Gobernuak emandako COVID funtsetatik 740 milioi euro iritsi ziren Gasteizera, eta beste 344 milioi EBren Berreskuratze eta Erresilientzia Tresnatik.

Gastuei dagokienez, Azpiazuk nabarmendu du azken bi urteetan Jaurlaritzak «inbertsio publikoaren aldeko apustu sendoa» egin duela, EBk lehenik eta Espainiako Gobernuak ondoren kontuak orekatzeko aginduak eten ondoren. Horren adibidetzat jarri ditu martxoan onartu zutela eskualde batzuetan (Aiaraldea, Oarsoaldea, Ezkerraldea eta Enkarterri) 180 milioi euro inbertitzeko programa; horretatik, 2021ean 62 milioi euro ziren inbertitzekoak, eta %96,6 jada exekutatu dira. Irailean, berriz, aparteko inbertsioen programa (250 milioi) onartu zuen gobernuak: 170 milioi ziren iaz gastatzekoak, eta %82 exekutatu dira.

Inbertsio arruntei dagokienez, aurrekontuetan agertzen ziren 1.300 milioi euroren inbertsioetatik 1.077 milioi exekutatu ziren, hau da, %83. «2021ean exekutatu ez ziren diru sailak 2022ko aurrekontuan gehitu dira, sailek planteatutako proiektuekin jarraitzeko asmoz».

Zorra, gora eta behera

Oso bilakaera desberdina izan dute Hego Euskal Herriko bi gobernu nagusien kontuek. Espainiako Bankuaren datuen arabera, Eusko Jaurlaritzak 11.172 milioi euroko zorra zuen 2021eko azken hiruhilekoaren amaieran, urtebete lehenago baino 387 milioi gehiago. Egia da azken hiruhilekoan zorra ia 300 milioi jaitsi duela, baina oraindik pandemiaren aurreko mailatik oso gora dago: 2020ko martxoaren amaieran 8.976 milioi zor zituen, orain baino 2.196 milioi gutxiago.

Nafarroako Gobernuak, berriz, ez du zulo handirik egin pandemia izan den urteetan. 3.011 milioi euro zor zituen COVID-19a zabaldu aurretik, eta 3.146 milioi gehiago orain (+135 milioi). Are gehiago, 2021eko suspertzea baliatu du zorra 471 milioi euro arintzeko.

Bilakaera desberdin horren ondorioz, zor batek eta besteak duten pisu erlatiboa asko parekatu da. Euskal Autonomia Erkidegoak bere barne produktu gordinaren %15,6 zor du, eta Nafarroak, berriz, %15,2. Espainiako Bankuak erkidegoen zorra neurtzen duenetik, 2003tik, lehen aldia da Iruñeko administrazioaren zorra txikiagoa dela Gasteizkoarena baino. Hein batean, bi erkidegoen ekonomien azken bi urteetako bilakaerak azaltzen du hori. Izan ere, Nafarroako BPGa gutxiago erori zen 2020an (-%8,3) EAEkoa baino (-%9,9), eta gehiago hazi zen 2021ean (+%5,9 eta +%5,6, hurrenez hurren).

Gainera, Arabak, Bizkaiak eta Gipuzkoak benetan duten zor publikoa are handiagoa da, hiru foru aldundiena batuz gero. Espainiako Bankuak 3.365 milioi euroko zorra adjudikatu die, 2020 amaieran baino 353 milioi gehiago.


Summary: Gipuzkoako hondakinen %55,3 birziklatu ziren iaz. Hondakin kopurua ia %5 hazi zen iaz, 2020ko datuekin alderatuta. Pandemiaren osteko «susperraldi ekonomikoarekin» lotu du aldundiak.

Gipuzkoan sortutako hondakin kantitateak gora egin zuen iaz, pandemia garaiko murrizketek eragindako beherakadaren ostean. Aldundiaren datuen arabera, ordea, birziklatze tasak ere gora egin du, eta Europako Batasunak 2025erako ezarritako %55eko helburuaren gainetik dago lurraldea.

Pandemia aurretik adina dira Gipuzkoan sortutako hondakinak, Ingurumen eta Obra Hidraulikoen diputatu Jose Ignacio Asensioren esanetan. Denera, 329.177 tona eratu ziren iaz, 2020an baino 14.500 gehiago; hau da, %4,9 gehiago. Biztanleko 443 kilo hondakin dira, aldundiaren esanetan. 2020tik pertsona bakoitzeko hogei kilo gehitu arren, Europako batezbestekotik â500 kilo pertsonakoâ behera dago.

Datuak pandemiaren unerik gogorrenen osteko «susperraldi ekonomikoarekin» lotu ditu Asensiok. Horren adibide da beirazko hondakinak %6,5 ugaritu izana, ostalaritzari eta merkataritzari ezarritako neurri murriztaileenak bertan behera geratu ostean. Gainerakoan, biohondakinak %4,4 gehitu dira, papera %2,1 eta ontzi arinak %1,3.

Gora egin du errefus tonen kopuruak ere, baina ehunekoetan alderantzizko joera izan du, seigarren urtez jarraian. «Gaikako bilketaren eta birziklatzearen ehunekoek goraka jarraitzen dute», azaldu du Asensiok, eta gehitu bilketa hori lehen aldiz %60tik gora kokatu dela. Zehazki, etxe eta saltokietako hondakinen bereizketa %58,1ekoa izan zen, baina errefusetik berreskuratutako hondakinekin langa gainditu zen.

Birziklatu, berriz, hondakinen %55,3 birziklatu dira; 2020an baino 0,9 puntu gehiago, eta 2015ean baino 13,1 gehiago. Ontzien kasuan, gorakada are handiagoa izan zen: bederatzi puntukoa, urtebete lehenagoko datuen alderatuta. Hondakin horien %76,9 birziklatu ziren iaz.

Emaitza horiek «Gipuzkoak birziklapenean duen lidergoa» islatzen dute; diputatuaren esanetan, Europako Batasunak 2025erako ezarritako helburuak gainditzen dituen estatuko lurralde bakarra baita Gipuzkoa. Hori lortu ahal izateko herritarrek duten «kontzientziazioa» txalotu du Asensiok: «Urtero gaikako bilketa hobetzen jarraitzen dugu».

Iaz izaniko beste gorakada esanguratsu bat tamaina handiko hondakinena da. Bikoiztu egin zen sortutako tona kopurua; denera, 6.900 tona. Hondakin horiek tratatzeko asmoz, aldundiak Berrerabilpenerako Prestakuntza Zentroa jarri nahi du martxan, «hondakin fluxu horren tratamendua hobetzeko eta lurraldean ekonomia zirkularra bultzatzeko». Era berean, kafe kapsulak jasotzeko sistemak hedatzeko asmoa adierazi du aldundiak; izan ere, horiek bilketa %350 handitu da 2019tik.

Zubietan ere jarri du begirada aldundiak. Erraustegian 6.400 tona errefus berreskuratu dituztela azaldu du. Hala, azpiegituraren «eraginkortasuna» nabarmentzeaz gain, hura «giltzarritzat» jo du hondakinak industriarako baliabide bihurtzeko erronkan. Hura Gipuzkoako Ekonomia Zirkularraren estrategia eraikitzeko oinarrietako bat dela defendatu du Asensiok: «Gaikako bilketa tasa errefusarena baino hogei puntu handiagoa da, eta Zubietako azpiegiturek aukera ezin hobea ematen digute herritarrek egiten duten ahalegina zirkularki osatzeko». Uste du horrek bide ematen diola zikloa zabortegietara jo gabe ixteari.


Summary: Protesta egin dute Ikasle Abertzaleek Gasteizen, martxoaren 24ko atxiloketak salatzeko. Greba eguneko istiluak txarretsi eta kalte materialak 55.000 eurorenak direla esan du EHUko errektoreak.

Ikasle Abertzaleek deituta, dozenaka gaztek manifestazioa egin dute gaur EHU Euskal Herriko Unibertsitateko Gasteizko campusean, «errepresio poliziala salatzeko».

Zehazki, iragan martxoaren 24ko greba eguneko protestetan atxilotutako gazteen «erabateko absoluzioa» eta egun hartako gertaerengatik jartzen ahal zaizkien isunak bertan behera uzteko exijitu dute Ikasle Abertzaleek. Horrez gain, mahai bat osatzeko ere galdegin diote EHUko zuzendaritzari, «Poliziak unibertsitatean duen presentziaz hitz egiteko».

Martxoaren 24rako grebara deitu zuten Ikasle Abertzaleek, Espainiako Gobernuak ezarritako hezkuntza erreformen aurka. Mobilizazio horien barruan, Gasteizko campuseko piketeetan parte hartzen ari ziren 34 gazte atxilotu zituen Ertzaintzak, Eusko Jaurlaritzako Segurtasun Sailaren arabera, «desordena publikoen delitua leporatuta».

Eva Ferreira errektorea: «Ulergaitza da ondasun publikoak suntsitu izana»

Hain zuzen, greba eguneko istiluen gaineko balorazioa egin du EHUko errektore Eva Ferreirak. Haren esanetan, «gazteen gutxiengo bat» sartu zen Gasteiz, Bilbo eta Donostiako campusetara, «pintaketak eginez eta altzariak apurtuz». EHUko zuzendaritzak jakinarazi du 55.000 euroren kalte materialak eragin zituztela protestek. Ferreiraren aburuz, «ulergaitza» da hezkuntza publikoaren aldeko protesta batean «ondasun publikoak suntsitzea». «Herri honetako pertsona guztien ahaleginak eusten dio unibertsitate publikoari, bai unibertsitatera joan daitezkeenen esfortzuak, baita horretarako aukerarik izan ez dutenenak ere», gaineratu du.


Summary: Azazetan kolpistek hil zituzten hamasei pertsona omendu dituzte. EH Bildu, Ahal Dugu, Ezker Anitza-IU eta Equo Berdeak alderdiek elkarrekin gogoratu dute sarraskiaren urteurrena. Gizateriaren aurkako krimenengatik frankismoaren aurkako kereila jar dezatela eskatu diete Arabako erakundeei.

EH Bildu, Ahal Dugu, Ezker Anitza-IU eta Equo Berdeak alderdiek elkarrekin gogoratu dute gaur Azazetako sarraskiaren 85.urteurrena. Duela 85 urte Azazetako mendatean (Araba) frankistek hildako hamasei pertsona gogoan izan dituzte Gasteizen egindako ekitaldian. Lau alderdiek oroimena aldarrikatu dute: «Oroimena izatea ez da oroitzea soilik, ez da loreak jartzea edo estatuak eta plakak irekitzea. Oroimena izatea egia, justizia eta erreparazioa eskatzea da. Hori oroimen demokratikoa da». Gogorarazi dute Azazetako sarraskia «Arabako historiako atalik beltzenetako» bat izan zela, eta errepresio frankistaren biktima guztientzako «egia, justizia eta erreparazioa» eskatu dute. Halaber, oraindik ere irauten duen «zigorgabetasuna» salatu dute, eta horregatik, gizateriaren aurkako krimenengatik frankismoaren aurkako kereila jar dezatela eskatu diete Arabako erakundeei. Ez hori bakarrik; lau alderdiek instituzioei galdegin diete gerraren eta diktaduraren krimenak epaitzeko mekanismoak bidera daitezela, artxiboak argitara daitezela eta «estamentu judizial zein politikoek irekita dauden bide judizialekin» lankidetzan jardun dezatela, hala nola Argentina kereilarekin.


Summary: 86 urteko gizon bat hil da Ispasterren, trafiko istripu batean. Eusko Jaurlaritzako Segurtasun Sailaren arabera, errepidetik desbideratu da gizonaren autoa.

Ispasterren (Bizkaia) izan da ezbeharra, goizean, 10:45ean. 86 urteko gizon bat hil da, haren autoa errepidetik desbideratuta. Eusko Jaurlaritzako Segurtasun sailaren arabera, bakarrik zihoan autoan.

Ispasterreko Artika auzoan gertatu da istripua, eta Segurtasun Saila ezbeharraren nondik norakoak ikertzen ari da.


Summary: Zigor eskaria bikoiztu du fiskalak Cabezudorentzat: 250 urte eskatu dizkio. Gaur deklaratu dute salaketa jarri duten emakumeak artatu zituzten psikologo eta psikiatrek. Andre horien gehiengoak arazo psikologikoak izan zituen salatu zituzten erasoen ondoren.

Fiskalak, orain arte, 121 urte eskatu ditu Kote Cabezudorentzat, hainbat modelok sexu abusuengatik ezarritako salaketak direla medio. Intimitatearen aurkako delituak, iruzurrak eta sexu erasoak egozten dizkiote, besteak beste. Orain, ordea, ia bikoiztu egin du eskaria; ez du zehazki esan zenbat urte eskatuko dituen, baina adierazi du «250 urte ingurukoa» izango dela eskaera, «gutxi gorabehera».

Izan ere, Kote Cabezudo salatu duten andreen gehiengoak erasoekin lotura izan dezaketen arazo psikologikoak garatu zituen gerora: hala erakutsi dute gaurko epaiketan psikologo forentseek eta psikiatrek aurkeztu dituzten informeek. Horien azalpenak entzun eta proba dokumentalak ikusi ondoren, Jorge Bermudez fiskalak iritzi dio orain arte akusatuari egotzitako delituak larriago egiten dituzten faktoreak daudela.

Izan ere, Cabezudok grabatu zituen bideoak proba modura aurkeztu dira epaiketan, eta horiei esker erasoak egin ziren data zehatza jakin ahal izan dute. Horrek, erasoak gertatu ziren momentuan biktimaren adina zein zen zehaztu du; hain zuzen, biktimetako batzuk adin txikikoak zirela probatu ahal izan du akusazioak. Bestalde, probatu ahal izan dute erasoetako batzuk ez zirela behin bakarrik egin, baizik eta behin eta berriro eraso ziela akusatuak. Datu horiek kontuan hartuta, zortzi bortxaketa egotzi dizkio fiskalak Cabezudori.

Sexu eraso bakoitzagatik 15 urte eskatuko dituela ere azaldu du fiskalak. Eraso fisikorik ez, baina hala ere «intimidazioa» egon den kasuetan, berriz, Bermudezek adierazi du kasu horietan aplika daitekeen zigor eskaera altuena eskatuko duela: 10 urte.

Adingabeekin pornografia egitea ere egozten zaio Cabezudori —lau urte eskatzen zizkioten delitu horregatik—, modeloei grabatutako bideoak gero sareetan zabaltzen baitzituen. Orain, ordea, delitu hori are larriagoa dela iritzi dio Bermudezek, bideo horiek «bereziki umiliagarriak eta iraingarriak» direla. Izan ere, ikusi ahal izan dute biktimei izen-abizenak jartzen zitzaizkiela pornografia plataforma horietan, eta, horren bidez, beren inguruko jendeak identifikatu ahal izan dituela. Fiskalaren hitzetan, horrek «sufrimendu berezia» ekarri die, eta zortzi urtera igo du delitu horregatik bete beharreko zigorra.

Psikologoen lekukotasunak

Gaurkoa izan da deklarazioak biltzeko azken eguna, eta salaketa jarri zuten emakumeei azterketa psikologikoa egin zioten psikologo forentseek eta psikiatra batek erantzun diete fiskalaren eta defentsako abokatuaren galderei.

Salaketa jarri zuten emakume gehienek arazo psikologikoak izan zituzten Cabezudorekin lanean hasi baino lehen edo argazki sesioak egin bitartean. Askok familiarteko edo bikote harremanekin lotura zuten gatazkak izan zituzten, eta gehienek elikadura nahasmenduak eta drogekin lotutako arazoak zituzten. Defentsako abokatua horretaz baliatu da erasoen eta ondorioen larritasuna auzitan jartzen saiatzeko: «Biktimei ondoeza eragin zieten salatutako gertaerek, edo lehendik ere bazituen arazo mentalak?».

Batzuek azterketa psikologikoa egin zieten unean bertan oraindik bazeuzkaten eritasuna erakusten zuten zantzu horiek, baina beste batzuk jada apalduak zituzten sintomak ordurako. Izan ere, kasu askotan hainbat urte igaroak ziren azterketa egiterako.

Esaterako, 150 aldiz bortxatu zuela salatu duen emakumeari —150 eraso horietako bakoitzarengatik hamalau urte eta hiru hilabeteko kartzela zigorra eskatu du akusazioak— gertaerak jazo eta bederatzi urtera egin zioten azterketa psikologikoa. Txostenean azaltzen zenez, azterketa egin ziotenerako erasoek sortutako sintoma psikologikoak nabarmen baretuta zeuden. Defentsak, hala ere, galdetu dio: «Ez duzu uste emakume horrek salatzen duen bezala horrenbeste aldiz bortxatuko balute, sintoma larriagoak izango lituzkeela?». Defentsaren galderari erantzun dio psikologoak, eta, azaldu duenez, gertakariak jazo zirenetik «urte asko pasatu zirenean» egin zitzaion azterketa biktimari, horregatik ez zeukan «sintoma larririk».

Defentsa abokatua biktimaren sintomatologia droga kontsumoarekin lotzen saiatu da gero: «Esan duzu emakume honek arazoak izan dituela droga kontsumoarekin. Beraz, eduki zituen nahasmendu psikologikoak horrekin loturik daude, ezta?». Psikologoaren hitzetan, biktimak ez zeukan drogekin lotutako nahasmendu psikiatrikorik. Gertakariekin lotuta, ordea, «amorru, erruduntasun eta lotsa sentimenduak» zituen.

Biktima gehienetan agertzen dira sentimendu horiek. Horietako batek, adibidez, adierazi du argazki saioetan «ia konturatu gabe» biluzik bukatzen zuela —azken urteotan hainbat biktimak salatu dute Cabezudok oso era sotilean eta pixkanaka biluzarazten zituela—. Saio horiek egin ondoren, ohartu zen argazkiak Interneten jarri zituela Cabezudok, eta psikologoak adierazi du horrek asko eragin ziola emakumeari: «Bere inguruko guztiek argazki horiek ikusiko zituztela uste zuen, eta, horren ondorioz, ia ez zen etxetik irteten» .

Beste andre bat artatu zuen psikologoak ere adierazi du erasoek eta gerora argazkiak sarean zabaltzeak «larritasun handia» eragin ziola emakumeari: «16 urte zituela hasi zen Cabezudorekin lanean. Umiliatuta eta erabilia sentitzen zen. Biluztera behartzen zuen argazkiak egiteko, eta atzamarrak aluan ere sartu zizkion behin. Akusatua ere biluzik jartzen zen batzuetan, eta harreman sexualak izatea proposatzen zion» . Gerora, argazkiak sarean zabaldu zirenean, emakumea Cabezudorekin kontaktuan jartzen saiatu zen argazkiak ken zitzan; dirua ere eman zion, baina akusatuak ez zituen irudiak ezabatu. Psikologoek esan dute andre horrek «depresio sintoma larriak» zituela.


Bizkaian hasi du eguna Korrikak

Summary: Bizkaian hasi du eguna Korrikak. Bizkaiko eta Gipuzkoako herri handiak zeharkatu ondoren, arratsaldean helduko da Korrika Arabako hiriburura. Gasteiz izango da lasterketak igaroko duen lehen hiruburua. BERRIA lekukoaren zuzeneko irudiak eskaintzen ari da ibilbide osoan, euskarazko telebisten elkarlanari esker.

* BERRIAren atal berezi batean une oro lekukoaren zuzeneko irudiak izango dira ikusgai. Berria telebistak 'Ekin!' saioa egingo du Korrikan: 11 musikarik kantak sortuko dituzte BERRIArentzat. STR taldeak egin du lehen egunaren kanta laburpena.

* Euskararen aldeko lasterketak 2.500 kilometro egingo ditu Euskal Herri osoan, eta apirilaren 10ean iritsiko da Donostiako helmugara. Pirritx, Porrotx eta Marimotots omendu ditu AEK-k, 22. Korrikaren aitzakian.

* Munduko hainbat txokotan egingo dituzte aurten ere euskararen aldeko lasterketak. Madrilen protesta egin dute, Chamberiko barrutiak debekatu egin duelako Korrika handik igarotzea.

* Ekitaldiz ekitaldi, lehenengo Korrikatik 21.era arteko laburpena.


Summary: EEPren bulegoetan sartu dira Seaskako ikasle eta irakasleak. «Azterketak euskaraz» oihu artean protesta egin dute, EEPren biltzar nagusiko atarian. Larraineko eskola publikoko gurasoek ere egin dute protesta, murgiltze eredua ezartzeko baimena eman diezaieten.

Azterketak euskaraz egiteko eskubidearen alde, Seaskako ikasle eta irakasleak Euskararen Erakunde Publikoaren (EEP) bulegoetara sartu dira gaur arratsaldean. EEPren biltzar nagusia egitekoa zuten gaur, eta Bordeleko errektorea etortzekoa zen Euskal Herrira. Harekin zuzenean mintzatzea lortu nahi zuten ikastoletako ordezkariek, brebeta eta baxoa euskaraz pasatzeko eskubidea onar diezaien. Azkenean, errektorea ez da agertu, baina François Xavier Pestel akademia ikuskaria bilkura gelatik atera denean, Iban Tikoipe Bernat Etxepareko zuzendariak interpelatu du, eta Seaskako ordezkari batzuekin mintzatzea onartu du.

Manex Erdozaintzi Etxart kolegioko zuzendari Celine Tourreuilek eman ditu azalpenak akademia ikuskariarekin ukan duten elkarrizketaz. Adierazi duenez, ikuskariari erran diote arazoa berehala konpondu behar dela, baxoko eta brebetako azterketak laster egingo direlako, maiatzean eta ekainean, hurrenez hurren. Ikuskariak erantzun die «arazo logistikoak» dituztela azterketen zuzentzaileak lortzeko. Seaskako ordezkariek gezurtatu dute hala izatea, eurek badituztelako irakasleak prest azterketak zuzentzeko. «Erantzun finko bat eskatu diogu bakantzen aitzinean».

Seaskakoek barruan protesta egiten zuten bitartean, kanpoan Larraineko (Zuberoa) eskola publikoko gurasoen protesta izan da. EEPren aitzinean ikasgelako mahaiak eta kadirak ezarri, eta Larraineko eskola irudikatu dute. Orain dela urte bat eskatu zuten murgiltze eredua ezartzeko, eta, bat izan ezik, guraso guziak alde diren arren, oraindik ez dute erantzunik izan. Salatu dute urtebete galdu dutela euskara ikasi gabe, murgiltze eskatu zutenetik. «Ez dugu konprenitzen nolaz Larraineko eskolak ez du baimenik». Baina akademia ikuskariak uko egin dio haiekin mintzatzeari, eta argudiatu isilik egoteko betebeharra duela, Frantziako presidentetza hauteskundeen garaia izanik. Frantziako Hezkuntza Ministerioak euskarazko irakaskuntzari buruzko zirkularra atera ondotik, gaur bozkatzekoa zuten EEPn euskara hutseko ikasgelak ireki ahal izateko eskoletarako gida.

«Ez dut ulertzen», erran du Maitesa Akozeberri Larraineko gurasoak. «Baduzu lege bat, baina ez duzu aplikatu nahi». Borrokan jarraituko dutela gaineratu du. «Ez dizugu utziko akitzen».


Summary: 13/13 auziko lau auzipeturi espetxe zigorrak ezarri dizkie Espainiako Auzitegi Nazionalak. Arantza Zuluetari zazpi urte eta sei hilabeteko kartzela zigorra jarri diote, Jon Enparantzari lau urtekoa, Naia Zuriarraini hiru urte eta sei hilabetekoa, eta Iker Sarriegiri hiru urte eta egun batekoa. Julen Zelarain, Saioa Agirre eta Nerea Redondo absolbitu egin ditu auzitegiak.

Auzipetuak zain zeuden, eta azkenean iritsi da sententzia: Espainiako Auzitegi Nazionalak espetxe zigorrak ezarri dizkie 13/13 auziko lau auzipeturi. Arantza Zuluetari jarri dio zigorrik gogorrena: lau urteko zigor bat «erakunde terroristako kide» izateagatik, eta hiru urte eta sei hilabeteko bertze bat «armak eta lehergaiak edukitzeagatik». Guztira, beraz, zazpi urte eta sei hilabeteko zigorra. Jon Enparantzari lau urteko kartzela zigorra ezarri diote, Naia Zuriarraini hiru urte eta sei hilabetekoa, eta Iker Sarriegiri hiru urte eta egun batekoa: «erakunde terroristako kide» izatea leporatzen diete hirurei. Espainiako Auzitegi Nazionalak jakinarazi duenez, atzerapenengatiko aringarria onartu diete.

Julen Zelarain, Saioa Agirre eta Nerea Redondo auzipetuak, berriz, absolbitu egin ditu auzitegiak. Zelarainen akusazioak joan den urrian erretiratu zituen fiskalak, eta Agirreri eta Redondori ETAren «laguntzaile» izatea leporatua zieten —ez «kide» izatea—. Guziz libre dira hirurak.

Sententzia betearazteko, aurretik behin-behinean auzi horretan betetako kartzela zigorrak kendu beharko dizkiote orain jasotako espetxe urteei, eta ikusteko dago bertzelako auziengatik betetakoak ere kontuan hartuko ote dizkieten. Abokatuak elkarrekin biltzekoak dira sententzia bera eta hemendik aitzinerakoak aztertzeko. Alfonso Zenon abokatuak BERRIAri jakinarazi dio, nolanahi ere, epaia oraindik ez dela irmoa, eta helegitea jartzeko aukera daukatela. Oraingoz, beraz, ez dute espero zigorturiko auzipetuak espetxeratzerik.

Sententziak dioena

Atzo arratsaldean kaleratutako sententziak 549 orri ditu —abokatuek oraindik ez dute auzitegiaren bidez jaso—, eta, Espainiako Auzitegi Nazionalak berak aitzinatu duenez, dokumentuak zehazten du auzipetuek zein «funtzio» zuten Halboka egituran, «zeinak kartzeletako frontea ordezkatu baitzuen». Epaileen arabera, «ETA talde terroristan erabat integratuta» zegoen delako Halboka egitura.

Angela Murillo, Carmen Paloma Gonzalez eta Juan Francisco Martel magistratuek izenpeturiko sententziaren hitzetan, Halboka egituraren barnean «fronte juridikoa» zegoen, abokatuek horretan parte hartzen zuten, eta «ETAko kideen defentsa juridikoa» egitetik harago abokatuek «lotura» egiten zuten presoen eta ETAren zuzendaritzaren artean: «Erakunde terroristaren ildoak transmititzen zizkieten».

Sententziaren arabera, halaber, zigorturiko abokatuek «ETAren alde» lan egiten zuten Bilboko eta Hernaniko (Gipuzkoa) abokatuen bulegoetatik: «Norberak bere gaitasun profesionaletatik, [...] euren zerbitzuak talde terroristaren esanetara jarri zituzten; haien kokalekuetatik enkarguak bidali eta jasotzen zituzten, eta pertsonalki zuten harremana talde terroristako kide aktibo eta buruekin, askatasunez gabetutako euren afiliatuen ezagutza hobea lortzeko, horrekin euren konfiantza lortzeko, talde terroristarekin [...] estuki loturik segitzeko helburuarekin».

Epaileek gaineratu dute auzipetuek «ekintza eta helburu posibleak identifikatu eta seinalatzen» zituztela, eta «iraultza zerga biltzen laguntzen» zutela. Sententziaren arabera, aipaturiko delituak «egiaztatuta» gelditu dira epaiketan aurkezturiko frogekin: bertzeak bertze akusatuen deklarazioak, Guardia Zibilaren lekukotzak, perituen txostenak eta «bereziki» miaketetan atzemandako dokumentu informatikoak aipatu dituzte —CNI Espainiako zerbitzu sekretuek parte hartu zuten horien desenkriptazioan—.

Horiek kontuan hartuta, Espainiako Auzitegi Nazionaleko laugarren zigor salako epaileek ondorioztatzen dute zigorturiko lau abokatuen jarduerak bat egiten duela «erakunde terroristako kide» izatearen delituarekin, «agerian gelditu» baita «lauek parte hartzen zutela erakunde terrorista horren helburuetan eta hartan militatzen zutela; ez zuzenean indarkeriazko ekintzak eginda, baizik eta askatasunik gabeko militanteen iraunkortasunean eta kohesioan lagunduta, bere garaian pertsona eta jabetzen aurkako ekintza ilegalak egiteko edo egiten saiatzeko babesa eman zien erakunde kriminalera lotuta segi zezaten».

Sententziak bere egin du epaiketan zehar fiskalak defendatutako tesia, beraz, eta gibelera bota ditu defentsaren abokatuen argudioak. Epaileek frogatzat jo dituzte miaketetan atzemandako dokumentuak, zeinak erakusten baitute, haien arabera, «ETAren helburuekin bat egiten zuen jarduera bat» zutela, «mezuak kohesionatzeko eta ikerketapean, epaiketaren zain edo sententziak betearazten zeuden militanteak eta militante ohiak kontrolatzeko».

Epaiketa, uztailean

Iazko uztailean hasi zen Arantza Zulueta, Jon Enparantza, Iker Sarriegi, Naia Zuriarrain, Julen Zelarain, Saioa Agirre eta Nerea Redondoren aurkako epaiketa, Espainiako Auzitegi Nazionalean —hasieran Juan Mari Jauregi ere auzipetuta zegoen, baina, gaixo zegoela-eta, auzitik kanpo utzi zuten. Iazko irailean hil zen—. Azaroan amaitu zen, eta Jose Perals fiskalak Arantza Zulueta eta Enparantza ETAko «buru» gisa akusatu zituen; Naia Zuriarrain eta Iker Sarriegi, ETAko «kide» gisa, eta Saioa Agirre eta Nerea Redondo, «laguntzaile» modura. Zelaraini akusazioa erretiratuta, guztira 66 urteko espetxe zigorrak eskatu zizkieten gainerako sei euskal herritarrei, argudiatuta ETA ez zela desagertu. ETAk 2011n iragarri zuen jarduera armatuaren behin betiko etena, 2017an armagabetzea eta 2018ko maiatzean desegitea.

Zuluetaren eta Enparantzaren kasuan, epaiketan, biek nabarmendu zuten abokatu gisa euskal presoen arteko eztabaidan laguntza eman zutela. Hala adierazi zuen Zuluetak: «Euskal presoen arteko eztabaidan lagundu dut, kartzela legedia onartzearenean. Nire lana esan dizuedan hori baino ez da izan: juridikoki eta politikoki laguntzea, eta uste dut merezi izan duela». Antzera mintzatu zen Jon Enparantza ere, BERRIAk epaiketako lehen astean eginiko elkarrizketan: «Estrategia aldaketa bat zetorren, eta eztabaida pil-pilean zegoen. Ezker abertzalearen estrategia aldaketa, [ETA] erakundearen jarduera armatuaren eten iraunkorra... Presoen kolektiboa eztabaida horren parte zenez eta denez, harrapatu gintuen ea nola kokatzen zen jokaleku horretan. Eztabaida hori kudeatzen ari ginen. Presoek ahalik eta baldintza onenetan eztabaida dezaten aritu gara, eta erabakirik egokienak har ditzaten, kontuan hartuta dispertsioak hori dena baldintzatzen duela».

Polizia operazioa 2010eko apirilean egin zuten, eta presoen defentsan aritzen ziren 13 pertsona, abokatuak tartean, atxilotu zituzten. Euskal presoen abokatuak edota euskal presoen aldeko mugimenduan arituriko kideak dira auzipetuak, eta horixe izan da haiek epaitzeko arrazoia, hain justu. Izan ere, lan horren bidez Halbokako, Koordinazio Taldeko (KT) eta, finean, ETAko kide izatea leporatu diete. 13/13 auziak izan beharko luke Auzitegi Nazionalak Dena da ETA ideiapean abiatutako prozesu judizialetan azkena.

Babesgabetasuna

Harrabotsa sortu zuen epaiketak. Zuzenbide arloko ehun aditu baino gehiagok ohar bat zabaldu zuten, 13/13 auziko prozesuan atzemandako irregulartasunak salatzeko; besteak beste, ohartarazi zuten non bis in idem printzipioa urratu zitzaiela akusatu batzuei. Printzipio horrek dio pertsona bat ezin dela behin baino gehiagotan gertaera berarengatik zigortu. Legelariek ohartarazi zutenez, ordea, «auzipetuetako batzuk dagoeneko kondenatuak izan dira talde armatuko kide izatea egotzita, eta betea dute horri loturiko zigorra. Hala eta guztiz ere, epaiketa saioetan idatzitako autoetan jasoa dagoena ikusirik, badirudi bigarrenez zigortu nahi dituztela akusazio berari eutsita, argudiatuta aurretik ebatzitako epaietan akusazioa ez zela talde armatuko kide izatea».

Enparantza eta Zulueta izan ziren 11/13 auzian, akordioa eginda, 47 auzipetuetatik kartzelara joan ziren bakarrak, beste 45ek espetxea saihestearen truke. 2019ko irailaren 15ean, hiru urte eta zortzi hilabeteko zigorra jaso zuen Zuluetak, onartuta erakunde armatuko kidea zela, zuzendaritzakoa. Hori argitu zuen Zuluetak epaiketan: «Asumitu nuen abokatuen kolektiboko kidetza, 1989tik hartu baitut parte horretan. Perspektiba horretatik onartu nuen KT-rekiko kidetza, presoak momentu horretan egiten ari ziren eztabaida koordinatzearen perspektibatik». Enparantzari, berriz, bi urte eta zazpi hilabeteko zigorra ezarri zioten.

Defentsako abokatuek ere akusatuen babesgabetasuna salatu zuten lehen saioan, eta ohartarazi auzipetuen zenbait eskubide urratu zirela: delitu beragatik bi aldiz epaitua ez izatekoaz gain, bidezko epaiketa bat izatekoa eta errugabetasun presuntzioarena.

Bidezko epaiketa izateko eskubidearen urraketatik jo zuen Aiert Larrarte Iker Sarriegiren eta Julen Zelarainen abokatuak. Izan ere, ohartarazi zuen CNIren entzuketak «babes legalik gabe» egin zirela, «botere banaketa urratuta, defentsarako eskubidea urratuta». Guardia Zibilaren txostenak CNIren entzuketetan oinarritu ziren, baina CNIren agiriak ez dira desklasifikatu, instrukzio epaileak berak hala eskatu bazuen ere, eta zerbitzu sekretuak uko egin zion auzian parte hartu zuten agenteak identifikatzeari. Era berean, Alfonso Zenon abokatuak azaldu zuen bi auzipetuen errugabetasun presuntzioa urratu dela, auziari bide ematen dion polizia operazioan Alfredo Perez Rubalcaba Espainiako orduko Barne ministroak errudun jo zituelako. Epaiketa bukatu ondoren, abokatuek «kezka» agertu zuten balizko zigor epai baten aurrean, eta iritsi da.

Torturak ere azaleratu ziren epaiketan. Zuriarrainek eta Agirrek epaimahaiaren aurrean kontatu zituzten atxiloaldian jasotako tratu txarrak eta eraso sexualak: indarrez biluzi, ukitu, iraindu eta jo zituztela, esaterako. Horren harira, torturapeko deklarazioetan oinarrituriko epaiketarik ez egiteko eskatu zuten herritar batzuek Zornotzan (Bizkaia), irailean.


Summary: Aurrera atera da Hitzarmen Ekonomikoaren erreforma. Nafarroak bere gain hartuko du Google eta Tobin tasen eta merkataritza elektronikoko BEZaren bilketa. Geroa Bai eta EH Bildu abstenitu egin dira, etorkizunean egozpen indizearen aldaketa bat parlamentuaren kontrolpetik atera daitekeelako.

Hiru hilabete iraun du korapiloak. Duela hiru aste Navarra Sumak aldeko botoa iragarri ondotik, onartu da parlamentuan abenduaren 20an Espainiako eta Nafarroako gobernuek Hitzarmen Ekonomikoaren legeari egindako azken aldaketa. 34 boto alde izan ditu —tartean, Navarra Suma, PSN, Ahal Dugu eta Ezkerra—. Bi koalizio abertzaleak abstenitu egin dira, uste baitute etorkizunean inputazio egozpen indizea aldatuz gero parlamentuaren erabaki ahalmena galdu egingo dela.

Akordioaren mami nagusiarekin ez da egon inongo arazorik. Akordio horren arabera, Nafarroak bere gain hartuko du Google tasaren, Tobin Tasaren eta merkataritza elektronikoko BEZaren bilketa. Gainera, merkataritza elektronikoaren kasuan ere, Nafarroaren eta estatuaren arteko diru mugimenduak doitu egingo dira, eta, horretarako, Nafarroako kontsumoaren ehuneko erlatiboa hartuko da aintzat. Beste hainbat aldaketa ere sartu dira, hala nola zerga ikuskaritza hobetzea edo bi administrazioen arteko koordinazioa sendotzea.

Parlamentuaren eskumenetik at

Haatik, legearen 67 artikuluari egindako aldaketak sortu du kalapita politikoa hiru hilabeteotan. Bi gobernuen arteko koordinazio batzordearen eskumenak zehazten ditu artikuluak. Horien artean dago ekarpena kalkulatzeko negoziazioa. Orain, proposatutako aldaketan, gehitu dute ekarpena kalkulatzeko aldagai bat gehiago dela egozpen indizea. 1990etik indize hori ez da aldatu: %1,6 da, eta Espainiako BPGarekiko Nafarroaren errentaren pisua neurtzen du.

Duela hiru hilabete egin bezala, EH Bilduk eta Geroa Baik salatu dute etorkizunean egozpen indizea aldatzeko eskumena koordinazio batzordearen eskuetan geratuko dela osorik, eta Uxue Barkosek eta Adolfo Araizek aurpegiratu diote PSNri ez dela saiatu erreforma aho batez onartzen. Biek proposatzen zuten 67. artikulua lehen zegoen bezala uztea; hots, egozpen indizeari buruzko aipamen oro kentzea. Hiru hilabeteotan jarrera aldatu ez izana kritikatu diete Elma Saiz Ekonomia eta Ogasun kontseialariari eta PSNri. «Aho batez onartua izateko aukera historikoa galdu duzue», esan du Barkosek. Araizen arabera, erreformaren %99,99an ados zeuden, baina, %0,01 horri begira, arazoa ez da «kuantitatiboa, kualitatiboa baizik».

«Legerik garrantzitsuena»

Bere hitzaldian, Elma Saiz Ekonomia eta Ogasun kontseilariak gogorarazi du 1990eko Hitzarmen Ekonomikoa urteotan sei aldiz aldatu dela eta Nafarroako «legerik garrantzitsuena» dela. Haren esanetan, hiru hilabeteotan eskua luzatu diete abenduan zalantzak agertu zituztenei. «Eskua luzatua dugu oraindik ere». Haren esanetan, hilabeteotan talde bakoitzarekin «hiru aldiz» elkartu dira, eta beharrezko informazio eta argibide guztiak eman dizkiete. Gainera, Espainiaren zorrak Nafarroako ekarpenean duen eta etorkizunean izan dezakeen eraginari buruzko azterketa bat egitekotan geratu dira.

Haatik, abenduaren 23az geroztik, egiazki, Navarra Sumaren jarrera baino ez da aldatu. Abenduko zalantzak desagertu zaizkio, eta erasora jo du Javier Esparza eledunak. Haren esanetan, PSNri «oihala begietatik erori zaio» eta ohartu da Geroa Baik eta EH Bilduk «proiektu independentista» dutela. «Independentismoak galdu egin du, eta Nafarroa foral eta espainiarrak irabazi».

PSNk eskertu dio tonu aldaketa Navarra Sumako eledunari, baina gogorarazi dio jarrera «eraikitzaile» horren beraren falta sumatzen duela beste gai batzuetan.

PSN eta Navarra Suma

Geroa Baiko Uxue Barkosen arabera, hiru hilabeteotan gobernuak ez du komarik aldatu, eta Maria Txibiteri aurpegiratu dio ez dela gai izan elkarrizketa bideratu eta akordioa bilatzeko. PSNren eta Navarra Sumaren arteko gerturatzeari egotzi dio jarrera aldaketa. Lan erreformaren negoziazioarekin lotu du akordioa, eta gogora ekarri du otsailaren 3an Sergio Sayas eta Carlos Garcia Adanerok itun hura zapuztu bazuten ere ildo beretik lanean jarraitzeko borondatea agertu zuela Esparzak.

Hain zuzen ere Navarra Sumak egotzi dio Geroa Bairi Hitzarmen Ekonomikoa Kontzertuarekin berdintzen saiatu dela, eta Barkosek erantzun dio «alderantziz» dela, Eusko Legebiltzarrak ez baitu eskumenik halako akordioak berresteko. Nabarmendu du eskumen horrek parlamentuaren eskuetan geratu beharko lukeela, eta, hamarkadotan izandako aurrekariak gogoratuta, etorkizunerako arriskutsutzat jo du aldaketa, ekarpenaren negoziazioaren testuinguruan Madrilgo gobernu batek hori presio neurri gisa erabil dezakeelako eta Nafarroaren posizioa «ahuldu».

«Atzerapausoa da»

EH Bilduko Adolfo Araizen arabera, «atzerapauso bat» da egozpen indizea aldatzeko aukera koordinazio batzordearen eskuetan uztea. PSNri egotzi dio ez dela saiatu aho batez onar zedin aldaketa, eta «bertigoa eman» diola 67. artikulua lehenegoratuta Madrilen atean berriro jotzeak. Hala, PSNk hilabeteotan planteatutako bilera sorta «gezur hutsa» izan dela adierazi du, azalpen guztiak emanagatik ez dutelako jarrera aldatu: «Ez da izan elkarrizketa bat, euren proposamena irentsarazteko ahalegina baizik».

Ahal Dugu-ko Mikel Builek azpimarratu du hiru hilabeteotan euren posizioa ez dela aldatu, eta zerga arloan Nafarroan bere gain hartu dituen eskumenak onuragarriak direla deritzo. Ezkerrako Marisa de Simonek nabarmendu du ere eurek hasieratik izan dutela erreformaren edukiaren aldeko jarrera.


Summary: Errublotan ordaintzen ez diren gas esportazioak etengo dituela esan du Vladimir Putinek. Errusiako presidenteak agerraldia egin du telebistan, eta esan du bihar bertatik aurrera errublotan ordaintzen ez duten erosleei gas hornidura eten diezaiekela.

«Errusiar gasa erosi nahi badute, arerio diren herrialdeek Errusiako bankuetan kontuak zabaldu behar dituzte errublotan. Apirilaren 1etik aurrera, kontu horietatik ordaindu beharko da gasa. Eta, ordainketa horiek hala egiten ez badira, pentsatuko dugu bezeroak bere betebeharrak ez dituela bete». Ahoan bilorik gabe hitz egin du Errusiako presidenteak, telebistan egindako agerraldian, mehatxu garbia eginez.

Albistea jakin bezain pronto, gas naturalaren prezioak %8 egin du Europako erreferentziako merkatuan.

Putinek agerraldian esandakoak, neurri batean, ustekabekoak izan dira, nahiz eta Alemania neurriak hartzen hasi Errusiako gasaren mozketa bati aurre egiteko. Atzo arratsean bertan, agintari errusiarrak Europako erosle nagusiei, Italiari eta Alemaniari, esan zien jarrai zezaketela gasa eurotan eta dolarretan ordaintzen. Mario Draghi Italiako presidenteari eta Olaf Scholzi Alemaniako kantzilerrari, halaxe azaldu zien Putinek, zehaztuz ordainketarako modua aldatu egingo zela, eta banku errusiarren bidez egiteko. Bi agintariek, ordea, bere zalantzak agertu zituzten. Eta ondoren etorri da Putinen mehatxua, esportazioak etetekoa.


Summary: Erruduntzat jo dute Gasteizen bikotekide ohiaren mutil laguna hiltzeaz akusatutakoa. Auzipetuak erruduna dela aitortu du, akusazioek eskatutako zigorra murriztearen truke.

Herri epaimahaiak erruduntzat jo du 2021eko otsailaren 10ean Gasteizen bikotekide ohiaren mutil laguna labankada batez hiltzeagatik akusatutako gaztea. Asteazkenean aitortu zuen hilketa, Arabako Probintzia Auzitegian egindako epaiketaren hirugarren saioan. Adierazi zuen biktimari eraso egin zionean, «hura hiltzeko asmoz» egin zuela. Epaiketaren hasieran esan zuen hura «zauritzea» zela bere helburua.

Auzipetuaren defentsak eta akusazioek gaztearentzat hasieran eskatutako zigor eskaera murriztea adostu zuten, eta akusatuak erruduntasuna aitortu du horren truke. Horrela, murriztu egin dute akusazioek eskatutako zigorra: hasieran eskatzen zituzten hamabi urte eta erditik hamar urtera murriztu dute. Gainera, zigorraren bigarren zatia bere jatorrizko herrialdean bete beharko du, eta, hamar urte igaro baino lehen itzultzen bada, espetxe zigorraren gainerako bost urteak bete beharko ditu.


Summary: Mobilizazioetarako deia egin dute epaiaren kontra. Sortuk, LABek, Sarek eta Etxerat elkarteak epaia kritikatu dute

Hasi dira lehenengo erreakzioak 13/13 auziko epaiaren inguruan. Bizkaian, mobilizazioak egin dituzte Larrabetzun eta Bilbon, eta bihar ere manifestazioa egingo dute Bizkaiko hiriburuan, 19:00etan, Arriagatik abiatuta.

Sare sozialetan hedatutako mezu baten bidez, Sortuk «onartezintzat» jo du «presoen eskubideen aldeko lana zigortzea».

«Berriz min hau», azaldu du Sortuk bere mezuan. «Espainiako Auzitegi Nazionaletik espetxe zigorrak, presoen eskubideen alde lan egiteagatik. Onartezina! Euskal Herrian bakearen aldeko urratsak egiten ditugun bitartean, espainiar estoldetatik errepresioa, ukazioa eta sufrimendua».

LABek, berriz, «elkarbizitza demokratikoa eraikitzeko oztopotzat» jo du epaia. Sindikatuaren ustez, «urraketaz betetako prozesua» izan da: «Tratu txar eta eraso sexualen testigantzak entzun dizkiegu auzipetuei, inkomunikazio aldiko tortura salaketak, etengabeko irregulartasunak, babesgabetasuna eta eskubide urraketak bizi izan dituzte, eta bis in idem printzipioa bera ere urratu izan zaie».

LABen iritziz, «euskal herritar guztien eskubideak bermatzea» ezinbestekoa da elkarbizitza demokratikoa eraikitzeko, eta oraingo epaia «benetako oztopo» da ahalegin horren aurka.

Etxerat elkarteak ere elkartasuna agertu die zigortutakoei eta haien lagun eta senitartekoei: «Espetxeak hustu eta bizikidetza eraiki nahi dugun honetan, epaia zentzugabekeria da». Presoen senide eta lagunen elkartearen iritziz, epaiarekin «presoen alde egindako jarduera» zigortu nahi dute: «Euskal herritarren aurkako salbuespen penitentziario eta juridikoari eutsi nahi dio Auzitegi honek, egun, inolako zentzurik ez duen logika baten pean», adierazi du Etxerat-ek.

Sare Herritarrak Joseba Azkarraga bozeramailearen bideo baten bitartez jakinarazi du epaiaren inguruko iritzia. Azkarragaren iritziz, ebazpena «bidegabekeria judizial multzo baten azken atala» da, eta gogorarazi du aurkeztutako frogak «modu zalantzazkoan» eskuratu zirela, zigortuetako batzuek hasieratik torturak salatu zituztelako. «Berriro ere, Dena da ETA tesia indarrean jarri dute, eta abokatu batzuen lan profesionala zigortu nahi izan dute ETAren aitzakiapean; hori onartezina da zuzenbide estatu demokratiko batean», erantsi du Azkarragak.


Summary: Bizkaiko bulegoetako garbitzaileek grebaldia hasi dute 1.200 euroko soldata lortzeko. Sektorearen gehiengoak 30 urtean eginiko lehen greba bateratua da, eta beste bost greba egunetara deitu dute. Urtebete daramate lan hitzarmen berria negoziatzen.

«Grebak eragina izatea espero dugu. Soldatak %0,5 igotzeko eskaintza jaso, eta, hitzez hitz, patronalaren ahotik hau entzun behar izan dugu: ‘beherapenetan kutixi bat erosteko adina badela'. Ea serio hartzen gaituzten orain; gizonezkoak gehiengo diren sektoreetako bileretan ez da halakorik gertatzen». Itsasne Nuñezen hitzak dira, LAB sindikatuak Bizkaiko bulegoetako garbitzaileen lan hitzarmen berriaren negoziazioan duen ordezkariarenak. Greba egun «historikoa» egin dute, ELA eta ESKrekin batera. Sektorearen gehiengoak 30 urtean eginiko aurreneko lanuztea izan da. Mila garbitzaile inguruk mobilizazio zaratatsuak egin dituzte Bilbon, euripean. Bizkaiko bulego garbitzaileek urtebete daramate lan itun berria negoziatzen, eta astelehenean hamaseigarren bilera izango dute patronalarekin. Aselbi-Cebek Bizkaiko patronalak eta Aspel Espainiakoak osatzen dute, erdibana. Lurraldeko azken ituna 2020ko abenduan iraungi zen, eta 11.271 langileri eragiten zien. Orain, baina, sindikatuek uste dute 13.000 garbitzaile inguru daudela. Aurreko itunarekin, lanaldi osoan diharduten garbitzaileen urteko soldatak ez dira 16.000 euro gordinera iristen. Ia guztiak gainera ez dira iristen, %80k lanaldi partziala baitute. Azken bileretan ez da berritasun handirik egon, eta sindikatuek blokeo hori hautsi nahi dute. Patronalaren azken eskaintza hiru urtean soldatak %4,5 igotzea izan da, KPIaren errealitatetik oso urrun. «2021erako gure eskaera Gipuzkoako baldintzetara iristea zen: 18.000 euro [1.200 euroko hamabost soldata], eta hortik aurrera KPIaren arabera igotzea», azaldu du Janire Ornes ELAko ordezkariak: «Eskaera nagusia, dena den, kaleko garbitzaileekiko soldata arraka amaitzea da. Horretarako %33ko igoera beharko genuke. Sektore horretan langile gehienak gizonezkoak dira». Bulego garbiketan, izan ere, langileen %90 emakumezkoak dira. «Patronalaren jarrera oso ezberdina da sektore feminizatuetan. Edozein negoziazio hiru edo lau urtez luzatzen da. Ziurtzat jotzen dute ez dela etxeko soldata nagusia. Pandemiarekin, espero genuen garbiketa lanek beste aitortza bat jasoko zutela, baina ez da hala izan. Iraingarria da», salatu du Nuñezek. «Patronalak jarrera aldatzen badu, kalean egingo dugun presioaren eraginez aldatuko du. Lehen eguneko erantzuna arrakastatsua izan da», gehitu du Ornesek. Presioa aipatu du, bost greba egun gehiago baitituzte antolatuak udaberrirako: apirilaren 26rako eta 27rako, eta maiatzaren 10erako, 11rako eta 12rako. Hilabeteko tartea dute hurrengo lanuztearen aurretik, negoziazioetan eragiteko benetako itxaropena dutelako. ELAren eta LABen artean sektoreko ordezkaritzaren %52 dute (ELAk, %39 eta LABek, %13). CCOOk eta UGTk, oraingoz, ez dute bat egin deialdiarekin.


Summary: Giza genoma bat osorik sekuentziatzea lortu dute. Orain 21 urte aurkeztu zen atariko mapan, genomaren %92 sekuentziatu zuten; falta zenari ere erreparatu diote orain

«Hausturarik» gabeko mapa bat da oraingoa, ikertzaileek adierazi dutenez. Orain dela 21 urte, Giza Genoma Proiektua aurkeztu zutenean, giza genomaren %8 sekuentziatzeko geratu zen, eta, erreminta doiagoekin, lana osatzea lortu dute orain. Giza genoma baten sekuentzia osoa da orain aurkeztu dutena. Falta ziren zatiei erreparatuta aurkikuntza handiak egin daitezkeela uste dute adituek; hainbat gaitz genetiko hobeto ulertuko dira, eta biologiak zedarritutako beste hainbat prozedura ere bai: ugaltzea, gizakien aniztasuna eta giza eboluzioa bera.

«Sekuentziazioa amaitzea betaurreko berriak jartzea bezala izan da», azaldu du Adam Phillippy ikertzaileak. Ehun pertsonak baino gehiagok osatutako ikerketa talde baten gidari jardun du, Karen Miga ikertzailearekin batera. Falta ziren datuok argitaratu zituzten jada iazko maiatzean, baina beste ikertzaileek aztertu gabeko ikerketa zen hori, eta, galbahe hori igarota, Science aldizkarian eman dute orain aurkikuntzaren berri, sei artikuluren eta hainbat idatzi osagarriren bidez. T2T nazioarteko partzuergoan batuta egin dute lana.

«Hutsunerik» gabeko genomaren bertsio honek nukleotidoen 3.055 milioi base pare ditu, eta 19.969 gene kodifikatzaile, hots, proteina sortzaile. Egindako aurkikuntza zenbaitek «garrantzi medikoa» dutela nabarmendu dute. Gaitz askoren atzean gaizki «araututako» egitura genetikoak daude, eta «lehenengo aldiz» ikertu ahal izango dira egitura horietako zenbait, nola «funtzionatzen» duten jakiteko, eta eritasunak saihesteko eta osatzeko zer egin daitekeen argitzeko.

Etorkizunera begira, aukerak handiak direla esan dute ikertzaileek. «Geroan, pertsona baten genoma sekuentziatzen denean, haren DNAren aldaera guztiak identifikatu ahal izango ditugu, eta informazio hori bideratu ahal izango dugu haren arta medikoa hobetzeko. Orain dena argiago ikus dezakegunez, urrats bat gertuago gaude denak zer esan nahi duen ulertzeko». Mapa hau komunitate zientifiko osoaren esku jarri dute, ikertzen jarraitzeko.


Korrikak elurpean gurutzatu du Gasteiz

Summary: Korrikak elurpean gurutzatu du Gasteiz. Bizkaiko eta Gipuzkoako herri handiak zeharkatu ondoren, Araban sartu da berriro Korrika. Gasteiz da lasterketak igaro duen lehen hiriburua; 17:00 aldera iritsi da. BERRIA lekukoaren zuzeneko irudiak eskaintzen ari da ibilbide osoan, euskarazko telebisten elkarlanari esker.

* Berria telebistak 'Ekin!' saioa egingo du Korrikan: STR taldeak egin du lehen egunaren kanta laburpena.

* Milaka lagunen babesean abiatu da Korrika Amurriotik, indarrez.

* BERRIA argazki bilduma bat osatzen ari da, eguneko irudi nabarmenekin.

* Euskararen aldeko lasterketak 2.500 kilometro egingo ditu Euskal Herri osoan, eta apirilaren 10ean iritsiko da Donostiako helmugara.


Summary: Iluntzetik aurrera berriz jaitsiko da elur maila. Elurteek arazo ugari eragin dituzte errepidean, eta litekeena da berriz sortzea gaur gauean. Alerta igandera luzatu dute, elur kota berriz jaitsiko delako 300 metrora.

Bigarren bolada dator. Gaur gauean elurra egin du, eta horrek arazoak sortu ditu hainbat errepidetan, batez ere Nafarroan eta Araban. Gaur eguerdian, arindu egin da apur bat egoera, elurra 400-500 metrotik gora egin duelako. Baina eten txiki bat besterik ez da izan, iluntzetik aurrera bigarren oldea datorrela ohartarazi baitute meteorologoek.

Gaur gauean 200-300 metrotik gora egingo du elurra berriz, eta, hoztu egingo denez, litekeena da horren ondorioz berriz dezente botatzea Nafarroa eta Araba osoan, eta Bizkaia eta Gipuzkoako barnealdeetan. Horrek, bigarren mailako errepideetan eragina izateaz gain, errepide nagusietan ere arazoak sor ditzake.

Bihar ere antzeko giroa egingo du: arratsaldean igo egingo da berriz elur maila, 500-600 metrora. Bihar arte mantenduko dute alerta laranja elurrarengatik, baina luzatzea erabaki dute, alerta hori bihurtuta. Izan ere, igandeko 10:00ak arte alerta horia ezartzea erabaki du Eusko Jaurlaritzak, etzi ere 300 metroraino jaitsiko baita elur kota goizean. Halere, igandean gutxiago botatzea espero dute, eta egunak aurrera egin ahala kota 500 metrora igotzea.

Nafarroako Gobernuak ere elurra kentzeko makinak lanean edukiko ditu astelehenera arte, badaezpada ere. Denera, 58 makina erabili dituzte gaur A-15 autobian, Iruñea eta Orreaga lotzen dituen N-135 errepidean, eta Lizarraldeko bigarren mailako errepideetarako. Horiez gain, beste zazpi makina jarriko dituzte bihar goizean.

A-15a bi norabideetan zabaldu dute gaur, elur kota igo denean. Gauza bera gertatu da Iruñea eta Irun lotzen dituen N-121-A errepidean. Edonola ere, kontuz gidatzeko eskatu dute. Itxita daude, ordea Isabatik igarotzen den NA-137 errepidea, Belaguatik aurrera; Aralarrera igotzeko NA-7510 errepidea, eta Otsagabia-Iratiko NA-2012a.

Arazoak goizean

Nafarroan goizean goizetik egin du elurra, eta azken orduotan aise zuritu ditu kaleak eta errepideak. Arazo ugari ere eragin ditu denboraleak, eta hainbat errepide eta mendate itxi egin behar izan dituzte. A-15a, kasurako, 08:00ak zirela itxi dute Berastegi (Gipuzkoa) parean, elurteengatik. Foruzaingoak N-121-Aa ere itxi egin du kamioientzat, Iruñerako noranzkoan, eta ohartarazi du ibilgailuak oso mantso dabiltzala Belate eta Berrueta artean.

Errepideetan ez ezik, hainbat mendatetan ere arazoak sortu dira elurteen ondorioz. Herrerako mendatera (Araba), esaterako, dagoeneko iritsi da elurra, eta ibilgailu guztientzat itxi behar izan dute. Opakuako eta Urduñako mendateak (Araba) kamioientzat eta ibilgailu artikulatuentzat soilik itxi dituzte. Artesiaga, Egozkue eta Urkiaga mendateak (Nafarroa), berriz, irekita daude oraingoz, baina kateak erabili behar dira haietatik igarotzeko.

Istripuak ere eragin ditu denboraleak. Gipuzkoan hiru ibilgailuren arteko istripu bat izan da Usurbil parean. Kazkabar erauntsi baten ondorioz gertatu da, AP-8 autobidean, eta auto ilara luzeak sortu dira Donostiara bidean. Jadanik normaltasunera itzuli da egoera.

Euskalmeten erregistroen arabera, 2013. urtean egin zuen azkenekoz elurra apirilean.


Summary: «Ezin dut sinetsi ere egin 30 urte zer diren. Egunero gogoratzen naiz, gauero». Bosniako gerraren 30. urteurrena landuko du BERRIAk igandean. Ikus-entzunezko bat ere ondu du gaiari buruz, gerra hartatik ihes egin eta Markinan bizi diren bi pertsonekin: Redzija Subasic eta bere alaba Adisa Subasic. 'Atzo balitz bezala' du izenburu, eta ikusgai dago jada.

Apirilaren 6an beteko dira 30 urte Bosnia bonbardatu zutenetik. BERRIAk igande honetan jorratuko du gaia luze eta zabal, eta gerra hartatik ihes egin zuten hainbat pertsonarekin hitz egindakoak bilduko ditu.

BERRIAko ikus-entzunezkoen lantaldeak ere erreportaje berezi bat atera du gaiari lotuta: Atzo balitz bezala. Olatz Artola Apeztegiaren eta Lara Madinabeitia Nanclaresen artean egin dute. Bertan, gerra hartatik ihes egin zuten Redzija Subasic eta bere alaba Adisa Subasic agertzen dira, eta gerra garaian bizitakoaz eta Euskal Herrian emandako urteez hitz egin dute.

«Ezin dut sinetsi ere egin 30 urte zer diren. Atzo izan zela ematen du. Egunero gogoratzen naiz, gauero, esnatzen naizenean; gogoan dut iritsi ginen eguna, alde egin genuen eguna, zenbat sufritu genuen...», kontatu du Redzija Subasicek.

Adisa Subasicek, berriz, beste gorputzaldi batekin begiratzen dio gatazkari: haurra zen alde egin zutenean. «Orain Bosniara joateko esango bazenit, ezingo nintzateke joan... Etxe bat daukagu, baina galdu egingo nintzateke han. Niretzat nire herria hau da –Markina-Xemein (Bizkaia)–», adierazi du.


Summary: Urkullu: «Itunpeko eskolaren finantzaketa bermatuta dago datozen hamabi urteetarako». Eusko Jaurlaritzako lehendakariak esan du hezkuntza itunak ez duela arriskuan jartzen itunpeko eskola. Akordioa ondu duten alderdiei eskertu egin die «maximalismoak» alde batera utzi izana. Bildarratzek esan du «neurri osagarriak» eta instituzioen arteko elkarlana behar direla segregazioa amaitzeko.

Hezkuntza ituna hizpide izan dute gaur Eusko Legebiltzarreko kontrol saioan. PP-C’s-ko legebiltzarkide Jose Manuel Gilek egin dio galdera lehendakariari. Salatu du EAJk, EH Bilduk, PSE-EEk eta Elkarrekin Podemos-IUk lortutako akordioa «Bilduren arrakasta» izan dela, eta haren bitartez «Bilduren tesiak inposatuko» direla. Besteak beste, itunpeko sarea desagertu egingo dela eta euskara «inposatuko» dela salatu du Gilek.p>

Ikusi gehiago: Ituna egokitzat jo arren, zehaztasun handiagoa galdegin dute ikastolek

Hezkuntza ituna adosteko lau alderdiek egindako ahalegina azpimarratu du lehendakariak, eta ukatu egin du alderdiek beren ideiak inposatu dituztela. «Akordioari esker, denok irabaziko dugu», esan du. Halaber, eskertu egin die lau alderdiei akordioaren mesedetan «maximalismoak alde batera» utzi izana. Urkulluk ezeztatu egin ditu, halaber, PPk itunpeko sareari buruz egindako adierazpenak: «Itunpeko eskola ez dago arriskuan. Alderantziz, hitzarmen honen bidez, hurrengo hamabi urteetarako finantzaketa bermatuta dago». Hizkuntza ereduak ere hizpide izan ditu lehendakariak, eta adierazi du hezkuntza hitzarmenaren helburua dela ikasle guztiek «euskara, gaztelania eta gutxienez beste hizkuntza bat menperatzea». Xedea hau da, Urkulluren aburuz: «Gure sarearen berezko nortasuna mantentzea». PPren jarrera kritikatu du lehendakariak, batez ere euskararen inguruan duena. «D ereduaren alde egiten duten familiak gero eta gehiago dira, eta ikasturte honetan D ereduaren aldeko hautua %80tik gorakoa da. Familiek hartzen dituzten erabakien aurkako norabidean doa PP». Segregazioa amaitzeko konpromisoa

Isabel Gonzalez EP-IUko legebiltzarkideak eskola segregazioaz galdetu dio Jokin Bildarratz Eusko Jaurlaritzako Hezkuntza sailburuari. «Eskola segregazioa da hezkuntza sistemaren arazo larrienetako bat», esan du. Gonzalezek nabarmendu du ikastetxe publikoetan metatzen direla maila ekonomiko apaleko eta jatorri atzerritarreko ikasleak, eta egoera zaurgarrian dauden ikasleen metatze horren ondorioz «berdintasun eskubidea» urratu egiten zaiela ikasleei. Joan den astean Steilas eta Ikusbidek elkarrekin egindako azterlanak errealitate hori islatzen duela oroitu du Gonzalezek –Gasteizko hamar ikastetxetik hirutan jatorri migratzailekoak dira ikasleen %84–, eta segregazio datuak zuzentzeko zer neurri hartuko dituen galdetu dio Bildarratzi.

Hezkuntza sailburuak adierazi du segregazioa «fenomeno konplexua» dela, faktore askok eragiten dutela, eta erronka horri aurre egiteko ahaleginean ez dela nahikoa arreta tokian-tokian jartzea: «Hiru lurraldeetan jarduera orekatzaileak egin beharko dira, bereziki hiriburuetan». Hezkuntza sailburuaren hitzetan, Jaurlaritzak neurri ugari jarri ditu abian segregazioa amaitzeko, eta beste batzuk ere etorriko dira, hala jasota dagoelako oinarrien akordioan.p>

Ikusi gehiago: Hezkuntza langileen eskaerak jorratzeko bide orria galdegin du LABek

Segregazioa amaitzeko, «neurri osagarriak» eta instituzioen arteko elkarlana behar dira, Bildarratzen ustez. «Gure egiten ditugu oinarrien akordioan jasotako konpromisoak, baita ekitatearen aldeko eta segregazioaren kontrako borrokarena ere». Hala, azaldu du Jaurlaritzak elkarrizketa prozesu aktiboa bultzatuko duela hezkuntza komunitatearekin 2023an eskola segregazioaren aurkako ituna lor dadin.

Elkarrekin Podemos-IUko legebiltzarkidearen aburuz, ordea, neurri sorta batek ez du amaituko segregazioaren problema. «Arazoa egiturazkoa da. Hezkuntza sistemaren erroan sustraitua dagoen gaitz bat da segregazioa. Irtenbidea ez da etorriko segregazioaren sintoma arinak apaltzeko neurrien bitartez; soluzioa segregazioa sostengatzen duten egiturak aldatuz etorriko da». Hala, aldaketak eskatu ditu zentroen titulartasunean eta sistemaren dualtasunean. Eskolaratzea modu orekatuan egin dadin eta bazterketarik egon ez dadin gakoa eskola planifikazioa bada ere, gaur egun planifikazio hori «oinarritik kutsatuta» dagoela salatu du. «Nola erabaki dezake Hezkuntza Sailak toki bakoitzean eskaini beharreko eskola plazen kopuruari buruz, titulartasun pribatua duten ikastetxeen gaineko erabateko lege eskumenik ez badu?».


Summary: Netflixek euskarara bikoiztuko duen lehen filma 'The Sea Beast' izango da. Plataformak uztailaren 8an estreinatuko du animaziozko film hori hainbat hizkuntzatan, tartean euskara, galegoa eta katalana.

Mapak amaitzen diren tokian eta benetako abentura hasten denean abiatzen da The Sea Beast animazio filma. Itsasoetan barna, makina bat abentura harrigarri biziko dituzte Jacob Hollandek eta Maisie Brumble polizioak. Netflixek euskarara bere kabuz bikoiztuko duen aurreneko filma da The Sea Beast, eta uztailaren 8an estreinatuko dute mundu osoan. Katalanera, galegora eta beste hizkuntza batzuetara ere bikoiztuko dute. BERRIAk jakin duenez, Bilboko Mixer enpresan ari dira film hori euskarara bikoizten. Chris Williams da pelikularen zuzendaria —Vaiana, Big Hero 6 eta Bolt laudatuak zuzendu ditu, besteak beste—. Netflixek filmaren trailerra zabaldu du egunotan. Euskarazko bertsioarena ere bai:

Euskal Herriko zazpi lurraldeetako Netflixen harpidedunek ikusi ahalko dute The Sea Beast filma euskaraz. Duela egun batzuk, euskarara bikoiztutako beste film bat jarri zuen Netflixek: D'Ortagnan eta hiru mosketxakurrak. Baina lan hori soilik Hego Euskal Herrian ikus daiteke; izan ere, filmaren banatzailea beste bat da Lapurdin, Nafarroa Beherean, Zuberoan eta Frantzian.

Martxoaren 15ean, Netflixek iragarri zuen urtean berrehun ordu azpidatziko dituela euskaraz, eta hogei ordu bikoiztuko dituela. Bikoiztutako edukiak haurrentzat izango dira. Eta The Sea Beast izango da euskarara bikoiztutakoen artean estreinatuko duten aurrenekoa. Lan horiek guztiak Netflixek berak ekoitzitakoak izango dira.

Plataformaren iragarpenaren ostean, Pantailak Euskaraz taldeak zera adierazi zuen: «Aurrerapauso bat da, baina ez nahikoa». Netflix Euskaraz taldeko Eñaut Zearrak ere zera ohartarazi zuen: «Poztekoa izan da albistea, euskararentzat erabat itxia zirudien esparru batean zirrikitu bat ireki delako. Baina, egoera objektiboki aztertuta, argi dugu Netflixek iragarritakoa anekdotikoa dela oraingoz, ez dela inondik ere nahikoa plataformetan euskararen presentziarik ezari buelta emateko». Netflix Euskaraz taldeak Euskalgintzaren Kontseiluak azkeneko hilabeteetan egin duen lana goraipatu du egunotan sare sozialetan. Paul Bilbao Euskalgintzaren Kontseiluko idazkari nagusiak modu honetan erantzun du: «Egiari zor, Pantailak Euskaraz-ek jarri gaitu guztiok dantzan».

Espainiako Ikus-entzunezko Lege Orokorra tramitatzeko bidean da, eta ikusteko dago ea streaming plataformei hizkuntza kuotarik edo legezko betekizunik jarriko zaien.

Katalanez euskaraz baino askoz eduki gehiago daude gaur egun streaming plataformetan. Netflixek berak iragarri du apirilaren 23an katalanezko hiru film hauek jarriko dituela bere katalogoan: Pau, la força de un silenci, Cançó per a tu eta Vida privada.

'Fantasía', Filminen; 'Nora', HBO Maxen

Gaur egun, merkatuan dauden plataformen artean Filmin da Euskal Herriko ekoizpen gehien duena bere katalogoan. Gaur bertan Aitor Merinok zuzendutako Fantasía dokumentala jarri du —bere gurasoen egunerokoa kontatzen du lanean Merinok; nagusiki gaztelaniaz da filma, baina zuzendariaren off-eko ahotsa euskaraz da—. HBO Max plataformak, berriz, duela gutxi jarri du bere aurreneko filma euskaraz: Lara Izagirreren Nora. Bitxia da pelikula hori gaztelaniara bikoiztuta dagoela, baina plataformak bertsio originala jarri duela, euskarazkoa —gaztelaniazko azpidatziak jartzeko aukera ematen du—. Audioaren deskribapenean, berriz, castellano-original jartzen du. Lapurdin, Nafarroa Beherean eta Zuberoan oraingoz ezin da HBO Max ikusi.

Disney Plus eta Apple TV Plus plataformetan ez dago euskarazko lan bakar bat ere ikusgai. Amazon Prime Videon animaziozko bi film daude euskarara bikoiztuta. Edonola ere, urtarrilean Amazon Prime Videok iragarri zuen Espainiako film eta telesail original berriak euskarara, katalanera eta galegora azpidatzi edo/eta bikoiztuko dituela. Hala baieztatu zion Espainiako Amazon Prime Videoko zuzendari Koro Castellanok BERRIAri. Bikoizten ari direnetako bat Un asunto privado telesaila da —aktore protagonistak Aura Garrido eta Jean Reno dira—.


Summary: Bakegileak kanporatu ditu Frantziako Poliziak. Frantziako zergen egoitza okupatu dute Miarritzen, Parisen «utzikeria» salatzeko. Ion eta Unai Parot, eta Jakes Esnal euskal presoen etxeratzea aldarrikatu dute. Bi mobilizazio zehaztu dituzte biharko: 9:30ean, Hazparnen eta Urruñan.

Bakegileek beste ekintza bat gehitu diote abenduan iragarri eta otsailean abiatutako fase berriari. Miarritzen (Lapurdi) hainbat ekintzailek Frantziako zergen egoitza okupatu dute goizean, protesta modura. Egoitzaren barrenean sartu dira, kartelak eskutan eta aldarri ozena ahotan: «Euskal presoak etxera», oihukatu dute. 19:00ak aldera, Frantziako Polizia ere egoitza barrenera sartu da, eta okupatzaileak banan bana kanporatzen hasi da.

Arratsaldean, gaua pasatzeko tapakiak eta lastairak eraman dituzte Bakegileek. Frantziako Polizia saiatu da hori eragozten, baina ez dute lortu. Herritarrei dei egin diete ekintza babestera bertaratzeko: «Ion, Jakes eta Unairen askatasunaren alde, hurbildu Miarritzeko finantza publikoen zentrora! Zatozte gaua hemen gurekin pasatzeko puskekin. 19:00etan afari partekatua eginen dugu, eta, ondotik, Barrura begiratzeko leihoak dokumentalaren proiekzioa izanen dugu», adierazi dute Twitterren. Azkenean, ordu horretarako Frantziako Polizia egoitza barnera sartu eta ekintzaileak kanporatzen hasi da.

Okupazioan da Anaiz Funosas Bakegileen bozeramailea. Ekintzaren helburua esplikatu du: Frantziako Estatuaren «utzikeria» salatzea dute xede, euskal presoen auziari loturik. Bakegileek banderola bat ezarri dute egoitzan: «Beraz, Macron? Euskal presoak, zer?». Ion eta Unai Parot, eta Jakes Esnal libratzea aldarrikatu dute, zehazki.

Ekintzaren lekuko izaten ari da BERRIAko kazetari Oihana Teyseyre Koskarat. Twitter bidez ari da kontakizuna egiten.

Halaber, Bakegileek biharko deituak diren bi mobilizazioak oroitarazi dituzte gaurko ekintzan: 9:30erako deitu dituzte herritarrak protesta egitera, Hazparnen eta Urruñan. Ion, Jakes eta Unai gurekin izanen dute leloa.


Summary: Euroguneko inflazioak errekorrak hautsi ditu, martxoan %7,5era igota. Ukrainako gerrak eta energia krisiak kontsumo gaiak garestitzen jarraitzen dute, eta Kontsumo Prezioen Euroguneko Indizeak sabaiak hausten jarraitzen du. Energia gaiak iaz baino %44,7 garestiagoak izan dira martxoan eurogunean.

Europarren poltsikoek erakusten dutena berrestera datoz estatistikak. Martxoan inflazioak %7,5era egin du jauzi eurogunean, analisten aurreikuspenek uste zuten baino gehiago. Otsailean %5,9an kokatu zen datua.

Energiako kontsumo gaien %44,7ko igoera ikusgarriak izan du pisurik handiena inflazioaren datu aurreratu handi horretan. Baina elikagaiak, edari alkoholdunak eta tabakoa batzen dituen alorraren %5eko igoera ere nabarmena izan da.

Prezio aldakorreneko kontsumo gaiak —energiarenak eta elikagai freskoenak— kanpoan uzten dituen azpiko inflazioa ere errekorrera iritsi da, %3ra igota. Inflazioaren eta azpiko inflazioaren arteko tartea orain artean Eurostatek jasotako handiena ere bada.

Batasuneko herrialde guztiei begira, deigarriak dira Baltikoko herrialdeen datuak: inflazioa %15,6ra iritsi da martxoan Lituanian, %14,8ra Estonian, eta %11,2ra Lituanian. Herbehereetan prezioek urtebeteko tartean izandako igoera ere deigarria da: %11,9. Eta zer esanik ez Espainiako %9,8ko inflazioa eta Belgikako %9,3koa.

Historikoki inflazioak asko eragin izan dio Alemaniari, eta han ere %7,6 ikusgarri batera igo da inflazioa martxoan. Europako Banku Zentralak interes tasak igoko dituelako apustuak gero eta gehiago dira merkatuan. Igoera irailean etorriko dela uste dute batzuek; abendura arte ez iristea nahiko lukete diru politika hedakorren defendatzaileek.


Summary: Selekzioaren ofizialtasunaren alde nahikoa ez egitea egotzi dio EH Bilduk Jaurlaritzari. Lehendakariak esan du Federazioak Kirola Arbitratzeko Epaitegira jotzen badu Jaurlaritzak «laguntza osoa» eskainiko diola.

Martxoaren 25ean, UEFAk eta FIFAk atzera bota zuten beste behin ere euskal selekzioaren ofizialtasunaren inguruan Euskadiko Futbol Federazioak egindako azken eskaera, eta, gai hori hizpide hartuta, Iñigo Urkullu lehendakariari galdera egin dio Jasone Agirre EH Bilduko legebiltzarkideak Eusko Legebiltzarreko kontrol saioan. Historian atzera eginez hasi du hitzaldia Agirrek, gogora ekarrita Jose Antonio Agirre Jaurlaritzako lehen lehendakariak Euskadi futbol taldea bultzatu zuela, eta hark bira nahiko arrakastatsuak egin zituela Europan eta Amerikan, «Euskadiren izena zabaltzeko eta munduak ezagutu zezan hemen bazela herri bat libre izan nahi zuena». EH Bilduko legebiltzarkidearen ustez, Agirre lehendakaria ekimen horregatik ere gogoratzen du gizarteak, eta bide beretik jotzeko eskatu dio Urkullu lehendakariari, euskal selekzioen aitortzaren alde gehiago eginez. «Ekintzez harago, hitzak ere garrantzitsuak dira», gogoratu dio lehendakariari, eta deitoratu du orain arte Urkulluk publikoki ez duela adierazpenik egin UEFAk eta FIFAk hartutako erabakiari buruz. «Kontrara, lehendakariak eta instituzioek alfonbra gorria jarri zieten Espainiako selekzioari San Mamesen jokatu zezan, frankismoaren ostean lehen aldiz». EH Bilduko legebiltzarkidearen aburuz, «euskal selekzioak aitortza izatea Agirreren garaian bezain inportantea da gaur egun ere. Espainiak ez du nahi guk gure selekzioa izatea, ez du nahi gure herriaren izena mundu zabalean zabaltzea. Eta lehendakariak ez du ezer esan». Lehendakariak erantzun du kirolak eta kirol selekzioak direla herri batek nazioartean bere burua ezagutzeko duen «tresna indartsuenetariko bat». Eta gogoratu du Jaurlaritzaren gobernu programan ere jasota dagoela euskal selekzioei babesa ematea eta nazioartean lehiatzen diren maila handiko kirolari eta taldeentzako babesa indartzea. Gaineratu du ez dela albiste ona UEFAk eta FIFAk atzera bota izana euskal selekzioaren ofizialtasunaren inguruan Euskadiko Futbol Federazioak egindako azken eskaera.

Kirol selekzioen ofizialtasuna bideratzeko prozedura malkartsuan Jaurlaritzak euskal federazioei laguntza osoa ematen diela esan du lehendakariak: «Laguntza teknikoa, juridikoa eta politikoa. Laguntza osoa». Eta, beraz, FIFAren eta UEFAren erabakiaren aurrean federazioak ikusiko balu aukera legokeela Kirola Arbitratzeko Epaitegira jotzeko, eta erabakiko balu aukera hori bideragarria dela, orduan Jaurlaritzak «laguntza osoa» eskainiko liokeela argitu du lehendakariak. «Erabakia kontrakoa bada, ordea, errespetatuko dugu», erantsi du.


Summary: 13/13 auziko epaiaren «injustizia» salatu eta apirilaren 9an manifestatzera deitu dute. Bilbon eta Donostian egingo dute manifestazio bana.

Zenbait lagun ezagunek agerraldia egin dute, 13/13 auzian epaitu dituztenen aldeko plataformen izenean epaiaren balorazioa egiteko, eta salatu dute lau akusaturi hemezortzi urteko espetxe zigorra ezarri dien sententzia «injustizia bat» dela, prozesu osoa «irregulartasunez eta eskubide urraketez gainezka» egon delako. Mobilizatzeko deia egin dute: apirilaren 9an bi manifestazio egingo dituzte, 17:30ean, Bilboko Jesusen Bihotza plazatik eta Donostiako Saguesetik abiatuta.

Xabier Amuriza idazle eta bertsolariak, Ana Perez sindikalistak, Gotzon Barandiaran idazleak eta Luix Barinagarrementeria abokatuak esan dute ezarritako zigorrek bi helburu dituztela: epaitutakoen eta haien senide eta lagunen «sufrimendua areagotzea», eta «Euskal Herriarentzako konponbide demokratikoa oztopatzea». Azaldu dutenez, epaituentzat auzibidea «krudelkeria kate luze bat» izan da, baina politikoki ere «Euskal Herrian elkarbizitza demokratikoa eraikitzeko egiten ari den bidearen kontrako norabidean» doa, horretarako Dena ETA da leloari eutsiz.

Torturak, abokatuen bulegoen miaketak, CNIren esku hartzea eta prozesuan agertu diren gainerako irregulartasunak salatu dituzte, eta ondorioztatu dute «berme juridiko oso gutxirekin egindako epaiketa» izan dela. «Sententzia hau demokraziaren, bakearen eta gure herriaren etorkizunaren kontrako zigorra da», esan dute; «sententzia hau iraganeko estrategia, jarrera eta jokabideetan oinarritzen den zigor kolektiboa da, hain zuzen ere, euskal gizarteak nahi duenaren aurkakoa».

«Urraketa larria»

Erabakitzeko eskubidearen aldeko legelariak biltzen dituen Erabakizaleak taldeak epaiaren azterketa egin du, eta ondorioztatu du Giza Eskubideak eta Oinarrizko Askatasunak Babesteko Europako Hitzarmenean aitortutako eskubideen «urraketa larria» dakarrela. Taldeko abokatuek diotenez, epaiak bere egin du fiskalaren tesia, ETA ez dela desagertu adierazten duena, eta hori «errealitatetik at» dago abokatuen ustez.

Non bis in idem printzipioa ere urratu da, legelari taldearen iritziz. Egitate beragatik subjektu bera bi aldiz zigortzea debekatzen du printzipio honek, eta zuzenbidearen oinarrizko araua da. Erabakizaleak taldearen aburuz, epaian, «behartutako eta oinarri juridikorik gabeko trikimailu bat» erabili da akusatuen kontra printzipio hori urratu ahal izateko.

Defentsa eskubidea ere urratu egin da legelari taldearen iritziz, akusazioen oinarrian CNI Espainiako zerbitzu sekretuek kontrol judizialik gabe egindako txostenak daudelako eta bestelako «anomalia prozesal batzuk» gertatu direlako. Halaber, auzibidean «bidegabeko atzerapen oso kualifikatua» gertatu da, «2010ean egindako operazio bat 2021ean epaitu izana ezin delako ulertu, ezta onartu ere».

Tortura salaketak ere aintzat hartu ditu Erabakizaleak taldeak. Horiek «giza eskubideen urraketa larria» izateaz gain, horien eraginpean lortutako lekukotasunak baliorik gabe utzi behar direla uste dute: «Bortxa eta torturen bidez lortutako deklarazioetan oinarrituta, ezin daiteke zigor epairik eraiki».