Summary: Muskizko findegiaren herena hidrogeno berdez hornitu nahi du Petronorrek 2025erako. Hidrogeno berdea sortzeko lehen elektrolizatzailea martxan du dagoeneko. Orduko 2 MW argindar behar ditu, eta bi urtean 100 MWko bat eraikiko du.

Petronorrek martxan du dagoeneko hidrogeno berdea ekoizteko lehen elektrolizatzailea. 2018an hasitako bideak aurreneko pauso sendoa eman du dagoeneko, eta egunean tona bat hidrogeno ekoizteko gailua lanean du Muskizko findegian (Bizkaia). Orduko 2,5 MW argindar behar dituen elektrolizatzaile bat da, eta Petronorren helburua 2025erako hamar MWhko bat eta 100 MWhko beste bat martxan jartzea da. Azken horrek ekoitziko duen hidrogenoa petrolio findegian erabiliko du, eta uste du azpiegituraren energia kontsumo osoaren %35en jatorria izatera iritsiko dela. «Hau hasiera bat da, eta gaurko eguna mugarri bat da. Hori bai, industria deskarbonizatu nahi badugu, industria behar dugu. Izan ere, munduko ekonomiaren %50 edo %60 ezingo da elektrifikatu: kimika, papera, porlana, hegazkinak, itsasontziak... eta horretarako beharko dugu hidrogeno berdea». Josu Jon Imaz Petronorreko presidente exekutiboak horrela azaldu du hidrogenoaren aldeko apustuak duen garrantzia. Elektrolizatzailearen inaugurazio ekitaldian hartu du hitza. Babes zabala jaso du Abanto teknologia parkean eginiko ekitaldian. Han ziren, besteak beste, Iñigo Urkullu lehendakaria, Elixabete Etxanobe Bizkaiko ahaldun nagusia eta Antton Arriola Kutxabankeko presidentea. Imazek zehaztu du lehen elektrolizatzaileak 11 milioi euroko kostua izan duela, eta urtean 350 tona hidrogeno berde ekoitziko duela. Zenbat den kalkulatzen jarrita, 6,5 kilo hidrogenorekin auto handi baten depositua bete daiteke —55 litrokoa—, eta hark 650 kilometro egingo lituzke. Elektrolizatzaileak ekoizten duen erregaiak bi erabilera izango ditu: batetik, esan bezala, findegian bertan erretzea; bestetik, Abantoko parkea hornitzea. Horretarako bi kilometroko hidrogenobide bat eraiki du Nortegasek. Ibilgailuak hidrogenoz hornitzeko puntu bat ere ezarri dute bertan. Elektrolizatzaileari dagokionez, Sener eta John Cockerill ingeniaritza enpresek egin dute. 12.000 litro ur egunean Elektrolizatzaileak ura zatitu eta hidrogenoa eta oxigenoa banatzen ditu. Atzo inauguraturikoak 12.000 litro ur zatitu ditzake egunean, eta mila kilo hidrogeno lortu. Ur hori findegian beste erabilera batzuetarako erabilitako uraren kondentsaziotik lortuko du. Prozesurako, hori bai, argindar asko behar du, 60 megawatt eguneko —findegi osoak 85 MW erabiltzen ditu orduko—. Teknikariek ikertu hala behar hori murrizteko aukera ikusten dute. Argindarra baita hidrogeno berdea lortzeko prozesuaren aldagai garestiena. Kostu osoaren %75 da, eta haren gorabeheren mende dago. Alderatzen jarrita, hidrogeno grisaren kostua —gasetik lorturikoa— berdearen herena da. Garestia da, baina Imazek argi du merezi duen apustu bat dela, eta alde horretatik tankera horretako teknologiak garatzeko testuinguru egoki bat eskatu zien erakundeei bere hitzaldian. Mezu hori Europako Batasunarentzat zen bereziki, eta nabarmen du zuen ezen, etorkizuna berriztagarria den arren, oraindik goizegi dela erregai fosilei bizkarra emateko. «Lasterketa teknologikoa galtzeko zorian gaude», ohartarazi du, mundua deskarbonizatzen lagundu behar duten teknologiei «arrazoi ideologikoengatik atea ixten ari garelako». Haren ustez, Europak norabidea aldatzen ez badu inbertsio handi gehienak AEBetan egingo dira.


Summary: Gizon bat atxilotu dute Iruñean, hiru emakumeri eraso egiteagatik. Karlos III.aren etorbidearen eta Gazteluko plazaren artean gertatu ziren erasoak, astelehen arratsaldean

Iruñeko Udaltzaingoak 49 urteko gizonezko bat atxilotu du Iruñean, hiru emakumezkori sexu erasoak egiteagatik. Astelehen arratsaldeko hiru une ezberdinetan gertatu ziren erasook, Karlos III.aren eta Gazteluko plazaren artean. 19, 37 eta 43 urteko hiru emakumezkori oldartu zitzaien atxilotua, eta ukituak egin zizkien bularrean.

Erasoaren berri izanda, Udaltzaingoak operazioa abiatu zuen hiriko erdigunean, eta gizonezkoa atxiki zuten 18:00ak aldera: 49 urteko gizonezko bat. Delitu aurrekariak ditu atxilotuak.

Bestalde, Udaltzaingoak jakinarazi duenez, 27 urteko beste gizon bat atxilotu du 03:00etan, Arrotxapea auzoan. Haren aurkako atxilotze agindua zuten, kautelazko neurriak urratzea egotzita.


Summary: Litiozko baterien «ezohiko» arriskua su hartzeko: argibideak eta gomendioak. Eskuko telefonoa kargatzen zuen bitartean sute bat piztu izanaren ondorioz Beran hil den gaztearen kasuaren harira, horra argibideak. Bateriek badute deflagrazio arriskua, telefonoetakoek eta bestelako gailuetakoek. Ezohiko arazoa dira.

Istripu latza gertatu da asteburuan Beran (Nafarroa): 25 urteko gazte bat hil da. Gau mahaian zuen telefonoa, kargatzen, eta gailuak su hartu zuen. Ikertzen ari dira zer gertatu zen zehazki. Sutearen ondorioz, erredura larriak izan zituen. Larrialdi zerbitzuek Gurutzetako ospitalera (Barakaldo, Bizkaia) eraman zuten gaztea, helikopteroz, baina oso larri zegoen; han hil zen. Eskuko telefonoak erabiltzea guztiz zabalduta dago, eta oihartzun handia izan du berriak. Horiek horrela, halako zerbait nola eta zergatik gerta daitekeen ulertzea garrantzitsua da. Izarkom telekomunikazio kooperatibako arlo teknikoko zuzendaria da Asier Garaialde, eta hainbat argibide eman ditu. Ohartarazpen bat egin du beste ezeren aurretik: halako jazoerak «ezohikoak» dira. «Bateria lehertzen da beti», azaldu du Garaialdek. Zehazki, litiozko baterien arazo klase bat da. Erruz erabiltzen dira bateria klase horiek egun; eskuko telefonoetan erabiltzen dira, adibidez, eta bestelako gailu mota batzuetan ere bai: patineteetan, esaterako, eta robot gisako xurgagailuetan. Ondorioz, litiozko bateria bat duten gailu denek dute antzeko zerbait gertatzeko arriskua. Baina ohartarazpena egin nahi izan du berriro: «Lehertu daitezke, baina oso arraroa da bateria bat lehertzea». «Leherketez» hitz egiten da sarritan halako jazoerak hizpide hartzean, baina zehaztapen bat egin nahi izan du Garaialdek. «Bateriek, lehertu bainoago, su hartzen dute, nahiko modu biolentoan», esplikatu du. Horra zer gertatzen den: «Bateria barruko litioa, egoera jakin batzuetan, irakitan has daiteke». Horren ondorioz, bateria zabaldu egin daiteke, eta orduan sortzen den «erreakzio kimikoak» eragin dezake sute «biolento» bat. Izarkomeko teknikariak horregatik defendatzen du definizio hibrido bat halakoak zer diren zehatz azaltzeko: «Erdi eztanda, erdi su hartzea izaten da». Eta arriskua badute: «Behin su hartuta, horiek itzaltzea oso zaila da, osagaiengatik». Beran hil den gizon gaztearen telefonoa kargatzen ari zen sutea piztu zenean. Garaialdek onartu du horixe izaten dela bateria batek antzeko arazo bat izateko modurik «normalena», baina ez da ezinbestekoa: justu kargatzen egon gabe ere piztu daiteke sua. Halakoak gertatzeko arriskua oso txikia bada ere, aintzakotzat hartzeko hainbat gomendio baditu Garaialdek, prebentzio modura. Baga: «Ahal bada, kargagailu egoki batekin kargatu behar da bateria beti. Kargagailuak aldatzen aritzea ez da ona». Gainerakoan, «gainkargak» egon daitezke baterietan, eta berotzeko eta irakitan hasteko arriskua handitu egiten da. Biga: bateriek «kolperen bat» hartu badute, tankerako arazoren bat izateko arriskua handitu egiten da. «Izan ere, bateriaren barne egitura aldatu egin daiteke, eta horrek berotzea ekar dezake», azaldu du Garaialdek. Higa: beroarekin kontuz ibili behar da beti. Udaran-eta, esaterako, telefonoa eguzki berotan uzten bada, halako arazoak sortzeko arriskua handitu egiten da. «Izan ere, bateria ere berotu egiten da, eta une horretan jartzen baduzu kargatzen, adibidez, berotasun horrek eta sartzen dugun energia guztiak sute bat pizteko arriskua eragin dezakete». Horien jakitun izatea garrantzitsua da, baterien egoerari adi erreparatzeko eta arrisku egoerak saihesten ahalegintzeko.


Summary: Gasteizko Michelin Espainiako lantokien arteko batzordetik aterako da. Langileen %51,4k bozkatu dute horren alde. Enpresa batzordeak modu autonomoan negoziatuko du multinazionalaren zuzendaritzarekin.

Michelinen Gasteizko fabrikako langileen batzordea Espainiako lantokien arteko batzordetik aterako da. Hala erabaki dute langileek ostiralean hasi eta astelehen gauean amaitu den bozketan.

Bozketaren marjina oso estua izan da, 94 botokoa. 1.237 langilek bozkatu dute alde, botoan eman dutenen %51,43k. Kontrako botoa 1.143 langilek eman dute, %47,52k. Parte hartzea %70 ingurukoa izan da.

Horrek esan nahi du hemendik aurrera Gasteizko batzordeak modu autonomoan negoziatuko duela multinazionalaren zuzendaritzarekin, Lasarte-Oriako lantegikoak bezala (Gipuzkoa).

Aurten, zentro arteko hitzarmena negoziatu bitartean, lau greba egun egin zituzten Gasteizen, ELA, LAB, CGT eta ESK sindikatuek bultzatuta. Ekainean, hango langileek zuzendaritzaren azken eskaintzaren aurka bozkatu zuten, baina Espainiako lantegi guztietan egindako bozketak oniritzia eman zion hitzarmen berriari, eta itun hori sartuko da indarrean Gasteizen ere.

Espainiako batzordean CCOO, UGT eta CSIFi sindikatuek dute gehiengoa —baita Gasteizkoan ere—, baina haien afiliatuek Gasteizko protestak eta erreferendumaren emaitzak babestu zituzten. Horren aurrean, zentro arteko batzordetik atera ala ez bozkatzea proposatu zuten, eta hala egin dute.

Emaitzarekin pozik azaldu da ELA. «Hori da eskatzen ditugun hobekuntzak lortzeko bidea». LABek langileak zoriondu ditu, eta gogoratu du sindikatu horren «aldarrikapen historikoa» dela batzorde autonomoa izatea. Salatu du sinatutako azken hitzarmena «inposatua» izan dela.

Gasteizko plantako zuzendaritzak berriki jakinarazi du ingeniaritza zibileko 2.000 tona gurpil inguru fabrikatzeari utziko diola urtea amaitu bitarte, eskaerak gutxitu egin direlako, baina baita multinazionalak lantegi horretako langileengan «konfiantza galdu» duelako ere, hitzarmenaren negoziazioan izandako gatazkengatik. Sindikatuen ustez, neurria «langileei beldurra sartzeko estrategia» bat izan da, bozketaren emaitzak baldintzatzeko.

Zuzendaritzak Efe agentziari adierazi dioenez, ez du bozketaren emaitza ofizialki jaso. Dena den, adierazi du lan harremanak «soilik elkarrizketa eta akordioen giroan» ulertzen dituela, eta azpimarratu du lantegia aurrera aterako dela, «guztien konpromisoarekin».


Summary: 22 urteko militar bat hil da Berriozarren, trenak harrapatuta. Foruzaingoaren arabera, gizonezkoa trenbidearen ondoan kirola egiten ari zela igaro da trena.

Foruzaingoak jakinarazi du 22 urteko militar bat hil zela bart iluntzean Berriozarren (Nafarroa), trenak harrapatuta. 20:30ean gertatu zen ezbeharra, herriaren eta Aizoaingo kuartel militarraren artean dagoen pasabidean. Hain zuzen, hainbat hedabidek jakinarazi dute Espainiako armadako militar bat dela hildakoa.

Foruzaingoaren arabera, gaztea Salamancakoa zen sortzez (Espainia), eta «lasterka ari zela, trenbidearen ondoan, trena igaro zen». Foruzaingoko Ikerketa Kriminaleko taldeko agenteek ikerketa hasi dute, zer gertatu den argitzeko.


Summary: Gorrotxategik dio Urkulluk «errespetu gutxi» diela langileei, greben «interes ezkutuak» aipatzeagatik. Elkarrekin Podemos-IUko bozeramaileak uste du Eusko Jaurlaritzako lehendakariak «otsailera edo martxora» aurrera ditzakeela Eusko Legebiltzarrerako hauteskundeak, eta garbi utzi du lehendakarigai izateko «prestasun osoa» duela.

Elkarrekin Podemos-IUko Eusko Legebiltzarreko bozeramaile Miren Gorrotxategik ziurtatu du, Euskadi Irratian egindako elkarrizketa batean, Jaurlaritzako lehendakari Iñigo Urkulluk «oso errespetu gutxi» erakusten diela langile publikoei eta sindikatuei, esaten ari delako «ezkutuko interesak» daudela antolatu dituzten grebetan. «Inork ez du gustuko» greba egin beharra, Gorrotxategik azaldu duenez, «dirua kostatzen delako, eta langile batek ez du sobran dirua inoiz ere». Hori dela eta, lanuztera joan aurretik, erabaki hori «ondo pentsatzen da», Elkarrekin Podemos-IUko eledunak esplikatu duenez; «zerbait erreibindikatu nahi delako egiten da, ez inor izorratzeko».

Hori azaldu ondoren, Urkulluk azken asteetan greba deialdiak oposizioarekin eta zehazki EH Bildurekin lotuz egin dituen adierazpenei erreparatuta, Gorrotxategik esan du lehendakariak «oso errespetu gutxi» diela «sindikatuei eta langileei». Gogoratu du 150.000 langileri baino gehiagori egin dietela lanuzterako deia, eta uste du oposizioaren «ezkutuko interesak daudela pentsatzea ulertezina» dela, «txiste bat ez bada behintzat».

Lehendakariari gogorarazi dio zerbitzu publikoek ongi jardun dezaten «lan baldintzak hobetu» behar direla. «Hori da erreibindikazioa, eta nik babestuko nuke», osatu du azalpena.

Gorrotxategi hautagai?

Elkarrekin Podemos-IUko bozeramaileak esan du Urkulluk Eusko Legebiltzarrerako hauteskundeak aurrera ditzakeela, «otsailera edo martxora, beharbada»; hartara ez lirateke egingo Europako Parlamenturako bozekin batera, ekain hasieran. «Lehendakariaren erabakia da, hark jakingo du, baina nik esango nuke martxoan izango direla, ekainean Europako hauteskundeak izango baitira, eta ez baitut uste marko hori denik haren gobernuarentzat egokiena».

Hori esanda, Gorrotxategik garbi utzi du lehendakarigai izateko «prestasun osoa» duela. Elkarrekin Podemosen primarioak egiten dituztela gogoratu du, dena den; «ezinbestekoak dira, baina bai, indarrez eta energiaz nago», erantsi du, eta bere hautagaitza «militanteen esku» dagoela argitu du berehala.

Oraingoz ez da jakina Yoanda Diez buru duen Sumar proiektua nola bateratuko den Elkarrekin Podemosekin, baina Gorrotxategik esan du «hemen Elkarrekin» esaten zaiola Sumar proiektuari, eta espazio horren «subjektu politikoa» Elkarrekin dela.


Summary: Donibane Garaziko herriko etxea okupatu dute Okzitaniako autobide proiektu bat salatzeko. Okzitanian A69 autobidea egin nahi dute, Tolosa eta Castres hiriak lotzeko. Proiektu horren kontra, gose eta egarri greban dira dozena bat lagun, eta haienganako elkartasunez egin du ekintza Herribiltza kolektiboak. Ostiralera arte autobidea egiteko obrak bertan behera utzi dituzte Okzitania eta Tarn eskualdeko prefeturek.

Donibane Garaziko herriko etxea okupatu dute Herribiltzako bi kidek, Parisen gertatzen ari den gose eta egarri greba baten sostenguz. Izan ere, Tolosa eta Castres hiriak lotzeko autobide bat eraikitzeko proiektuaren kontra, gose greba hasi zuen Thomas Brail militanteak irail hastapenean, Parisen. Ordutik, beste hamabost kide juntatu dira gose grebara, eta, astelehenean, horietako hiruk egarri greba ere hasi zuten. Goizean, agiri baten bidez jakinarazi du Herribiltza kolektiboak Donibane Garaziko herriko etxean okupazioa egin dutela. Arratsaldean bukatu dute ekintza; izan ere, Okzitania eskualdeko eta Tarn eskualdeko prefeturek A69 autobidea egiteko obrak behin behinean eteteko erabakia hartu dute, gutienez, ostiralera arte. Egarri grebari bukaera eman diote hiru ekintzaileek.

A69 autobidea egitearen kontra, bestalde, elkarretaratzera deitu du Ostia kolektiboak biharko. 18:30ean eginen dute protesta, Baionako herriko etxearen aitzinean. Kolektiboak proiektu hori gaitzetsi du: «Klima krisia gero eta azkarragoa den garai honetan, duela 30 urte abiatu proiektu honek ez du zentzurik: autoari eta gas isuriei ematen die lehentasuna, beste garraio moten kalterako. Hiri handien garapena ahalbidetzen du, herri txikiagoen kaltetan. Eta, oroz gainetik, laurehun hektarea lur suntsituko ditu, naturaren, herritarren eta laborarien kaltetan». Lurraren Altxamenduek deitu duten ekintzara batzeko deia ere egin du Ostiak. Izan ere, urriaren 21ean eta 22an autobidearen obrak blokeatzera etortzeko deia egin dute.


Summary: Etxaldeen trantsizioa bultzatzea ardatz hartuta, dirua biltzeko kanpaina abiatu du EHLGk. Herritarrak deitu dituzte laborantza iraunkorraren alde egiten duten lana babestera. Azaro bukaera arte izanen da dohaintzak egiteko aukera.

EHLG Euskal Herriko Laborantza Ganberak urteroko diru-biltze kanpaina abiatu du, eta dohaintza bidez laborantza iraunkorraren alde daramaten jarduna laguntzera deitu dituzte herritarrak. Trantsizioaren gaia hartu dute ardatz aurtengo kanpainarako, hau da, agroekologia, agrooihangintza edo etxaldeen autonomia garatzen dituzten laborantza eredu iraunkorrerako trantsizioak sustatzea. «Laborariak dira eragile nagusiak, etxaldeetan egiten dutenak. Guk haien praktikak hobetzen laguntzen ditugu, erosten dituzten gaietarik libratzeko eta klima aldaketaren ondorioei egokitzeko».

Hainbat arlotan ikusten dute praktika agronomikoak eta alorren kudeaketa egokitzeko aukera, baliabideak «xuhurki» erabiltzeko eta «lurraren bizia» babesteko, hala nola pentzeen kalitatea hobetzea, belar txarren kentze mekanikoa sustatzea, etxaldeko mikroorganismoen erabiltzea ongarrien eta lurren funtzionamendua hobetzeko, baliabide naturalak guti erabiltzen dituzten alorrak sustatzea eta agrooihangintzan urratsak egitea. Horiek guziak lantzen dituzte, laborariei prestaketa eta aholkuak emanez.

Azkenik, trantsizio energetikoari buruzko gogoeta bat ere abiatu dute I-Ener, Bizi eta ELBrekin batera, lurralde mailan zer egin daitekeen aztertzeko. Bereziki aztertu nahi dute eguzki panelen ustiatzea bateragarria izan ote daiteken laborantza herrikoiarekin eta etxalde txikietako laborantzarekin.

Gaur egun, 800 bat diru emaile ditu EHLGk, horien artean partikularrak eta enpresak. Horietako batzuk nabarmendu nahi izan ditu EHLGk, askotarikoak direla erakusteko. Laguntza eman nahi duenak azaroaren 26a egin dezake, banku transferentziaz, txekez edo EHLGren webgunearen bidez.


Summary: EH Bilduk ezezkoa emango dio fortuna handien zerga proposamenari. Salatu du proposamenak 16 milioi euro baino gehiago dituztenei bakarrik eragingo diela. Bizkaian onartuko da, baina ez dago argi zer gertatuko den Araban eta Gipuzkoan

EH Bilduk gogor kritikatu du Arabako, Bizkaiko eta Gipuzkoako aldundiek indarrean jarri asmo duten fortuna handien gaineko zerga eredua. Koalizio abertzaleak azaldu duenez, zerga horretan proposatzen diren tasa gehienak ondare zergako berak dira, eta, horrenbestez, 16 milioi eurotik gorako ondarea dutenek baino ez dute gehiago ordainduko. Horregatik iritzi dio «potentzialitate osoa» kendu zaiola, eta «aberatsen neurrira» eginda dagoela. Gauzak hala, EH Bilduk aurka bozkatuko du aldundietan. Orduan, zein da egoera lurralde bakoitzean? Bizkaian onartu egingo da, EAJk eta PSEk gehiengoa baitute Batzar Nagusietan. Gipuzkoan eta Araban, berriz, Elkarrekin Podemos-IUren esku dago; PPk, oraingoz, aurka egingo duela esan baitu. Araban, Voxen botoa ez litzateke erabakigarria izango.

EH Bilduk eginiko kalkuluaren arabera, fortuna handien zergak hirurehun pertsonari bakarrik eragingo die. Iker Casanova Bizkaiko batzarkideak azaldu duenez, Araba, Bizkai eta Gipuzkoan 17.000 zordunek ordaintzen dute ondasunen zerga, eta zerga berriarekin gehiengo handi batek ez du ezer nozituko. Salatu duenez, galdu egin da aberatsenei zerga gehiago kobratzeko aukera, ondasunen zergak ezartzen dien presio fiskala errepikatu egiten baita aurreproiektuan: «Beste guztiak salbuetsita daude, berdin geldituko dira».

«Urkulluk Madrilek egiten duen dumping fiskala kritikatzen du, eta orain bera da aberatsentzako dumping fiskala onartu duena. Proposamen honekin aberatsek Espainian baino gutxiago ordainduko dute», kritikatu du. Ildo horretan, mundu guztiko joeraren aurka egitea egotzi die aldundiei, eta aurreratu du tasa hauekin «aberatsei zenbat milioi barkatu zaizkien» galdetuko diela. EAJri galdetu dio filosofia honi eutsiko dion aurrera begira eta balizko zerga erreforma bat egitean.


Summary: Eroskik 69,9 milioi euroren irabaziak izan ditu lehen seihilekoan. Elikagaiak garestitzen ari diren honetan «familien poltsikoari arnasa emateko» egindako ahalegina azpimarratu du kooperatibak. Salmentak 2.526,7 milioi eurora iritsi dira.

Inflazioaren aldeko haizeari etekina ateratzen jarraitzen du Eroskik, emaitza positiboak baititu aurten ere. Elorrioko banaketa kooperatibak 69,9 milioi euroren irabaziak izan ditu 2023. urtearen lehen erdian. Aurreko urte osoan lortutakoa baino zertxobait gehiago da hori (+%1,81), 64 milioi euroren irabaziak izan baitzituen iaz. Eroskik adierazi du banaketa taldeak hartua duen bide egokiaren ondorio direla emaitza horiek: merkatu kuota handitzea eta kostuak doitzea lortu duelako.

Horiek horrela, 2.526,7 milioi euroko negozioa erdietsi du taldeak otsailetik uztailera. Horrek esan nahi du banaketa taldearen diru sarrerak %9,21 handitu direla. Elikagaien inflazioa ia %10aren bueltan den honetan, Eroskik adierazi du aurten iaz baino ahalegin handiagoa egin duela irabazi marjinak bere horretan mantentzeko, eta emaitza ona sustapen jarduera handitzeko ahaleginari zor zaiola bereziki. Hain zuzen ere, banaketa taldeak merkatu guztietan hobetu du bere kuota, eta horri esker hobetu du emaitza operatiboa ere: 31,9 milioi eurokoa izan da. Ebitda 166 milioi eurotik gorakoa izan da. «Kontsumitzaileek erantzun ona eman diote egindako lanari, eta horri esker egin dugu aurrerapen hau», esan du taldeak.

Taldeak 36,7 milioi euro inbertitu ditu saltoki berriak irekitzeko aurtengo urtearen erdian: 53 denda, lau supermerkatu propio eta 49 frankizia saltoki irekitzeko erabili du diru hori, baita salmenta guneak berritzeko ere. Zorra txikitzea ere lortu du: 35 milioi euro amortizatu ditu lehen sei hilabeteetan, eta, beraz, 874 milioi euro zor dizkie finantza erakundeei orain. Hain zuzen, bankuei ordaintzeko bonu jaulkipena egin du Eroskik, 600 milioi euro artekoa.

Hazkundea sendotzea helburu

Zorrak zor, negozioak etekinak ematen zituela adierazi izan du Elorrioko kooperatibak urte beltz askoan, eta 2023ko lehen erdiaren emaitzek indarra eta oinarria eman diete adierazpen horiei. Hori bera nabarmendu du Rosa Carabel Eroskiko zuzendari nagusiak ere: «Ekitaldi honetako lehen sei hilabeteetan lortu ditugun emaitzek agerian uzten dute gure negozio eredua sendoa eta lehiakorra dela». Izan ere, hazkundearen bidea hartuta dago Eroski, eta bide horretan segitu nahi du taldeak aurrerantzean ere.

Carabelek erantsi du «erronka handia» izan dela inflazioak sortutako egoerari aurre egitea, prezioen garestitzeak balio kate osoari eragin diolako, eta kontsumitzaileen erosketa ohiturak aldatu dituelako. Bada, taldeak irabazi marjinak apaltzeko egindako ahalegina azpimarratu du zuzendari nagusiak: «Gogor aritu gara lanean familien poltsikoari arnasa eman dieten sustapenak abiatzeko, eta halaxe egingo dugu datozen hilabeteetan ere». Horri lotuta, iragarri du beste kanpaina bat abiarazi duela: erosketa saskiko 800 produkturen prezioa merkatu du taldeak. Produktu horietan artean «erosketa oso bat egiteko behar diren mota guztietako produktuak» daude, taldeak azaldu duenez.


Summary: Israelek preso palestinarrak bakartuta dauzkala salatu dute. Presoen eskubideen aldeko Addameer erakundeak salatu du «palestinarren aurkako polizia operazio bat» egiten ari direla Zisjordanian.

Joan den larunbatean piztu zen Palestinaren eta Israelen arteko gatazka, Gazako milizia palestinarren erasoaren ostean. Borroken ondorioak, baina, Palestina osora zabaldu dira. Presoen eskubideen aldeko Addameer erakundeak salatu duenez, larunbatetik ugaritu egin dira presoen eskubide urraketak, eta haien aurkako zigor neurriak hartu dituzte hainbat espetxetan. Horrez gain, urriaren 7tik eten egin dizkiete kanpokoekiko harremanak.

Erakundearen arabera, larunbatean Israelgo segurtasun indar bereziak ezustean sartu ziren Damongo espetxeko emakumeen eremuan, eta emakume palestinarren ordezkaria atzeman zuten, Marah Bakir. Bakir beste espetxe batera lekualdatu dute, eta gainontzeko presoak argindarrik gabe eduki zituzten egun osoz. Gainontzeko espetxeetan ere itxi egin dituzte zenbait eremu, eta presoei debekatu egin diete telebista ikustea —lehendik ere mugatuta zeuzkaten telebista ikusteko orduak—; bertan behera utzi dituzte senideen bisitak, baita aste honetarako aurreikusitako abokatuen eta presoen arteko elkarrizketak ere.

Bestalde, Zisjordanian «palestinarren aurkako polizia operazio bat» egiten ari direla ere salatu du Addameerrek. Erakunde horren arabera, ekintzaile eta preso ohiak atxilotzen ari dira —76 preso ohi atzeman dituzte lau egunean—. Bide beretik, auzitegiek indarrean jarri dute araudi militarraren 33. artikulua, zeinaren arabera atxilotua zortzi egunez eduki baitezakete atxikita auzitara eraman aurretik —ohiko egoeran 96 ordu dira gehienez—; lehen bi egunetan, gainera, atxilotuak ezin du bere abokatuarekin hitz egin.

Kolonoen erasoak

Wafa albiste agentziak zabaldu duenez, kolono talde batek eraso egin dio palestinar nekazari talde bati Ramallah mendebaldean, eta euren lurrak uztera behartu ditu. Lekukoek salatu dute kolonoek tiro egin dietela oliba biltzen ari ziren nekazariei.


Summary: Frederick Wisemanek jasoko du Zinebiko Ohorezko Mikeldi saria. Zinemagile estatubatuarra dokumentalaren generoan da ezaguna. 50 film baino gehiago zuzendu ditu —tartean, Titicult Follies (1967)—, eta Ohorezko Oscar saria ere eman zioten 2016an.

Bilboko Zinebi jaialdiak, Zinema Dokumentalaren eta Film Laburren Nazioarteko Zinemaldiak, 65. aldia izango du aurten, eta Frederick Wisemanentzat izango da Ohorezko Mikeldi saria. Dokumentalaren esparrua jorratu du Wisemanek hirurogei urtetik gorako ibilbidean, eta, batik bat, behaketa bidezko dokumentalgintzak ezaugarritu du haren lana. Eremu horretan egindako ekarpena nabarmendu dute, hain justu, Zinebiko antolatzaileek sariaren berri ematean.

Abokatu ikasketak burutu ostean ekin zion zinemagintzari Wisemanek (Boston, Massachusetts, AEB, 1935). The Cool World estreinako filma 1963an aurkeztu zuen, eta ondotik egin zuen Titicut Follies, bere obra osoko lanik ezagunenetako bat. Massachusettsko espetxe psikiatriko bateko bizitza erretratatu zuen hartan, eta hurrengo lanetan ere AEBetako instituzioak eraman izan ditu fokupera. Denera, 50 film baino gehiago zuzendu ditu, eta horietan berriena irailean aurkeztu zuen, Venezian: Menus Plaisirs - Les Troisgros. Bilbon ere emango dute.

Azaroaren 10etik 17ra egingo dute aurten Zinebi jaialdia, eta Wisemanek inaugurazio galan jasoko du saria. «Zinemagile handien aura» duten egileetako bat dela azpimarratu dute antolatzaileek, «gai dena film dokumental bakoitzean Titicut Follies-en erakutsi zuen intuizio berbera erakusteko». Ohorezko Oscar saria ere eman zioten 2016an.


Summary: Sindikatuek azaroaren 30eko greba feminista orokorra erregistratu dute Nafarroan. Mugimendu feministako kideek ELA, LAB, Steilas, ESK, EHNE, Etxalde eta CGT sindikatuek egin dute erregistroa Nafarroako Jauregian.

Arazoaren 30ean greba feminista orokorrera deituta daude herritarrak, eta gaur erregistratu dute deialdia Nafarroan. Mugimendu feministako kideek eta ELA, LAB, Steilas, ESK, EHNE, Etxalde eta CGT sindikatuetako ordezkariek egin dute erregistroa, Nafarroako Jauregian. Zaintza «eskubide unibertsal» gisa aitortzea dute xede.

Garbiñe Aranburu LABeko koordinatzaile orokorraren esanetan, pertsona orok beharko ditu zaintzak bere bizitzako uneren batean, eta zaintza lan horiek «aitortu eta banatu» behar direlakoan dago. Gizonek ere lan horietaz arduratu behar dutela nabarmendu du, alegia, lan horiek «kolektibizatu eta berrantolatu» behar direla: «Egun, gero eta argiago dago zaintzen krisi bat dagoela, baina, gure ustez, krisiaren erantzule nagusia ez da bilakaera demografikoa; zaintzen krisiaren arrazoia da emakumeok planto egiten ari garela gero eta jasangaitzagoa den eta emakumeentzat bidegabea den sistema baten aurrean».

Banaketa desorekatuaz gain, zaintzaileen egoeraz ere kritiko mintzo da Aranburu. Haren esanetan, lan horiek sexuaren eta arrazaren arabera banatuta daude, eta, ondorioz, egoera «erabat prekarioan». egiten dira: «Kasu askotan, lan horiek emakume migratuen eta arrazializatuek esplotazioan oinarritzen dira».

Ildo bertsutik jo du Amaia Muñoa ELAko idazkari nagusiaren albokoak ere. Zaintza sistema «publikoa, doakoa, unibertsala eta kalitatezkoa» defendatu du, baita konpromisoak galdegin ere: «Esaten dugu bizitza zentroan jarri nahi dugula, esaten dugu posible dela, esaten dugu beharrezkoa dela, baina, horretarako, lortu behar dugu gobernuek paso egitea eslogan politez eta egiten duten propagandaz, eta benetan beste sistema bat eraikitzea».

Bihar, beste erregistroa

Gaur Nafarroan egin bezala, bihar Araban, Bizkaian eta Gipuzkoan erregistratuko dute azaroaren 30eko greba. Mugimendu feministako kideak eta ELA, LAB, Steilas, ESK, EHNE, Etxalde eta CGT sindikatuetako ordezkariak izango dira Eusko Jaurlaritzaren Bilboko egoitzan.


Summary: NDFk interes tasa handiei eusteko eskatu du, inflazioak iraungo duelako. Nazioarteko Diru Funtsak ohartarazi du arrisku geopolitikoak handitzen ari direla. Hazkunde iragarpenak azken hamarkadetako apalenak dira.

NDFk mezu bera helarazi du, baina tonua gogortuta. Apirilean eta uztailean egindako iragarpenetan antzemandako lainoak beltzagoak dira orain. 2024rako munduko hazkunde ekonomikoaren aurreikuspena hamarren bat jaitsi du, %2,9raino, eta, epe motz eta ertainera begira Txinako higiezinen krisia jo du arrisku nagusitzat. Halaber, ohartarazi du «tentsio geopolitiko eta klimatiko berriek» elikagaien, energiaren eta trantsizio energetikorako funtsezkoak diren beste lehengai batzuen prezioa garestitzea ekar dezaketela, eta, beraz, inflazio handia izango dela aurrerantzean ere. Horri aurre egiteko «diru politika zorrotzei» eutsi beharko zaiela nabarmendu du.

Munduko aurreikuspen ekonomikoei buruz asteartean argitaratutako txostenean, NDFk adierazi du aurtengo hazkundea %3koa izatea espero duela, uztailean esan bezala, baina hamarren bat jaitsi du 2024ko hazkunde iragarpena, %2,9raino. Hazkundea «egonkorra baina ahula» dela azpimarratu du.

Txostena irailaren 25era arte bildutako informazioarekin egin du, eta, beraz, ez du kontuan hartzen milizia palestinarren eta Israelen artean piztu berri den gerrak zer eragin izan dezakeen. Pierre-Olivier Gourinchas erakundeko ekonomialari buruak esan du «oso goiz» dela horren ondorio ekonomikoak ebaluatzeko.

AEBak hobeto, Eurogunea okerrago

NDFren arabera, «espero baino hobeto» hasi zen 2023a, AEBetako kontsumoaren sendotasunari esker. Baina pandemiaren, Ukrainako gerraren eta energia krisiaren ondorioetatik suspertzeko «erresilientzia nabarmena» izan arren, Gourinchasek ohartarazi du hazkundea «ahula» dela oraindik, eta herrialde batzuen eta besteen artean «gero eta alde handiagoak» daudela. «Munduko epe ertaineko hazkunde iragarpenak azken hamarkadetako txikienak dira, eta ez dirudi herrialdeetako bizi maila hobetuko denik. Balantza okerreko aldera makurtuta dago oraindik».

AEBei dagokienez, NDFk aurreikuspenak hobetu ditu, inbertsioak eta kontsumoa espero baino azkarrago berreskuratu baitira: hazkundea aurten %2,1koa izango dela dio, uztailean baino hiru hamarren gehiago, eta 2024an %1,5koa, bost hamarren gehiago.

Eurogunean, aldiz, aurreikuspenak okertu ditu, haren ustez Ukrainako gerraren eta krisi energetikoaren eraginak handiagoak direlako. Euroguneko ekonomia 2023an %0,7 haziko dela dio eta 2024an %1,2, uztailean uste zuen baino bi eta hiru hamarren gutxiago, hurrenez hurren. Azpimarratu du, halaber, eurogunean aldeak daudela herrialdeen artean. Alemaniak aurten %0,5eko «uzkurdura txiki bat» izango duela dio, aurreikusi baino bi hamarren handiagoa. Bestalde, Espainia %2,5 haziko da, Frantzia %1 eta Italia %0,7.

Txinako krisia

Txinaren aurreikuspenak ere okertu ditu, higiezinen merkatuaren krisia dela eta. NDFren arabera, horrek herrialdearen hazkundea %5era mugatuko du aurten, eta % 4,2ra 2024an, uztailean esan baino bi eta hiru hamarren gutxiago, hurrenez hurren. Gourinchasen arabera, arazo horrek agintarien «erantzun irmoa» eskatzen du. «Kredituak bultzatutako higiezinen hazkunde eredutik aldendu behar du Txinako ekonomiak».

Izan ere, NDFren irudiko, hori da ekonomia globalerako arrisku nagusia, eta ohartarazi du horren zabaltzeak lehengaien prezioen aldakortasunean ere eragin dezakeela. «Txinako higiezinen sektorearen krisia sakontzeak ondorioak izan ditzake nazioartean, bereziki lehengaien esportatzaileentzat».

Horrekin batera, munduko ekonomiari eragiten ari zaizkion beste gertaera batzuk aipatu ditu Gourinchasek. Gogorarazi duenez, ekainaz geroztik petrolioaren prezioa %25 inguru igo da, LPEE+ erakundeko herrialdeen murrizketaren ondorioz, eta horiei eutsiko diete. Era berean, azpimarratu du «zatiketa geoekonomikoak» lehengaien prezioen garestitzea eragiten ari direla, mineral kritikoena bereziki. «Horrek arrisku makroekonomiko larriak ekar litzake etorkizunean, klima trantsizioan besteak beste».

NDFko ekonomialari buruak elkarlanerako mezua bidali du: «Herrialdeek izkin egin behar diete Munduko Merkataritza Erakundearen arauak urratzen dituzten eta nazioarteko merkataritza desitxuratzen duten politikak. Eta klima trantsiziorako beharrezkoak diren mineral kritikoen fluxua zaindu behar dute, baita nekazaritzako oinarrizko produktuena ere».

Bi abiadurako inflazioa

Halaber, azken txostenean NDF oso kezkatuta agertu da inflazioaren aurtengo bilakaerarekin. Aurreikusten du munduan %6,9ra jaitsiko dela aurten, eta %5,8ra datorrenean. Beheranzko bidean jarraitu arren, uztailean esan baino okerragoa da 2024ko aurreikuspena: sei hamarren handiagoa.

Aipatutako «arriskuek» inflazioa espero baino gutxiago jaistea ekarriko duela nabarmendu du Gourincahsek; ohartarazi duenez, azpiko inflazioa murrizteko prozesuak denbora gehiago beharko du, eta 2025era arte ez da lortuko banku zentralek jarritako helburuak betetzea. «Diru politika zorrotzari eutsi beharko zaio leku gehienetan, inflazioa zehaztutako helburura modu iraunkorrean jaitsi arte. Oraindik ez gara puntu horretara iritsi».

NDFren arabera, prezioen moteltzea handiagoa izango da ekonomia aurreratuetan, batez ere eurogunean eta AEBetan; diru sarrera txikiko herrialdeetan, berriz, inflazioa %10etik gorakoa izango da. Erakundeak azpimarratu du herrialde askok oso tarte eskasa dutela arazoari aurrekontuen bidez aurre egiteko, zorpetze handia dutelako. Eta, abuztuko txosten batean azaldu zuen moduan, energiarako laguntzak zaurgarrienentzat mugatu behar direla.


Summary: Iruñeko udalbatzak Carlos Salvadorren jokabidea gaitzetsi du, «indarkeria matxista ukatzeagatik». Arbuio adierazpenaren aldeko botoa eman dute EH Bildu, PSN, Geroa Bai eta Zurekin Nafarroa taldeek; kontrakoa, berriz, UPNk eta PPk.

EH Bildu, Geroa Bai, PSN eta Zurekin Nafarroa Iruñeko udal taldeek adierazpen bat aurkeztu dute gaur, Carlos Salvador UPNko zinegotziaren jarrera gaitzesteko. Herritarrekiko Harremanetarako, Partaidetzako, Adinekoekiko Harremanetarako, Hezkuntzako, Berdintasuneko eta Kultura Aniztasuneko udal gobernuko arduraduna izaki, urriaren 5eko osoko bilkuran emakumeen aurkako indarkeriari buruz egindako «adierazpen negazionistengatik» arbuiatu dute haren jokaera. Adierazpen horiek Iruñean «indarkeria matxistaren aurkako borrokari kalte» egiten diotela adierazi dute oposizioko udal taldeek. Salvadorrek ez ditu adierazpenak zuzendu: esan du «emakumearen aurkako indarkeria ororen aurka» dagoela, eta baita «beste indarkeria mota guztien aurka» ere. Azkenerako, aurrera atera da Berdintasun zinegotziaren aurkako arbuio adierazpena, EH Bildu, PSN, Geroa Bai eta Zurekin Nafarroaren aldeko botoekin. UPNk eta PPk kontrako botoa eman dute.

Oposizioko taldeek gogoratu dutenez, «indarkeria matxista da emakumeen artean heriotza goiztiarren lehen arrazoia»; matxismoak hil egiten duela azpimarratu dute, eta «lehen mailako gai politikoa» izan behar duela, «prebentzio, arreta eta erreparazio politika eraginkorrekin, milaka emakumeren eta haien seme-alaben sufrimendua amaitzeko eta gizarte parekide batean aurrera egiteko». EH Bildu, PSN, Geroa Bai eta Zurekin Nafarroa taldeek adierazpen gogorrak egin dituzte Salvadorren aurka: «Emakumeen aurkako indarkeria zer den ez dakien pertsona batek ezin du egin gaitz horren aurka borrokatzeko politika egokirik».

Gaitzespen adierazpenean, oposizioko taldeek Cristina Ibarrola alkateari eskatu diote «berdintasun politiken eskuduntza Salvador jaunari kentzea». Era berean, «behin baino gehiagotan emakume eta gizonen arteko berdintasuna gutxietsi eta emakumeen aurkako indarkeria dagoenik ukatu duen zinegotzi bati» erantzukizun hori eman izana salatu dute. Salvador zinegotziak «gizartean emakumeen eta gizonen arteko desberdintasunaren ondorioz dagoen egiturazko indarkeria dagoenik» ukatu egiten duela azpimarratzen dute, halaber.

Salvador ultrakatoliko gisa duen militantziagatik da ezaguna. Esaterako, abortatu nahi duten emakumeei fetuaren argazki bat erakusteko eskatu zuen diputatu zenean, Espainiako Kongresuan, UPNren Madrilgo eledun izan baitzen (2004-2019).


Summary: Sektore publikoko greba deialdiei eutsi diete sindikatuek. Ez da akordiorik egon Eusko Jaurlaritzako mahai orokorreko bileran, eta hilaren 25eko eta abenduaren 19ko deialdiak indarrean daude oraindik ere.

Eusko Jaurlaritzako mahai orokorreko gaurko bileran ez da akordiorik egon, eta, ondorioz, sindikatuek eutsi egin diete hilaren 25erako eta abenduaren 19rako sektore publikoan deituriko greba deialdiei. ELA, LAB, CCOO, Steilas, SATSE eta ESK sindikatuek kritikatu dute Jaurlaritzak entzungor egin izana haien eskariei. Haien iritziz, «Madrildik ezarritako mugei» men egiten die, eta, ondorioz, ez du funtzionarioen lan baldintzak hobetzeko asmorik. Udalei eta Foru Aldundiei dagokienez, ez dute haien berririk izan grebara deitu zutenetik.

Aldaketarik ezean, Araba, Bizkai eta Gipuzkoako langile publikoek greba egingo dute hilaren 25ean. Hiru aste pasatu dira lanuzte deialdia egin zutenetik, eta ELA, LAB eta CCOO sindikatuak gaur bildu dira Eusko Jaurlaritzarekin, gaia jorratzeko. Sindikatuek salatu dute bilera antzua izan dela, eta Jaurlaritzak ez duela inolako edukirik eskaini. Publiko egin duten oharraren arabera, Jaurlaritzak Espainiako Gobernuak ezarritako «mugak» erabili ditu argudio modura.

Sindikatuek hainbatetan azalduriko eskaerak egin dituzte gaurko bileran. Langile publikoen lan baldintzen «okertze prozesu etengabea» geldituko duten pausoak nahi dituzte. Besteak beste, azken bi urteetan pilaturiko erosketa ahalmena berreskuratzeko eta egonkortze planak sustatzeko eskatu dute, behin-behinekotasun tasa %8tik beherakoa izan arte. Halaber, pribatizazio berririk ez egitea eta administrazioa euskaldunduko duten urratsak egitea galdegin diote.


Summary: Etxebizitza eskubide subjektiboa garatzeko dekretua onartu du Jaurlaritzak. Eskatzaileek bete beharreko bi baldintza aldatu dituzte: etxebizitzaren eskatzaileen erregistroko antzinatasuna eta gehienezko diru sarreren zenbatekoak

Iñaki Arriola Eusko Jaurlaritzako Lurralde Plangintzako, Etxebizitzako eta Garraioetako sailburuak gobernu kontseiluaren osteko agerraldian adierazi du etxebizitza eskubide subjektiboa garatzen duen dekretua onartu duela Jaurlaritzak. «Dekretuak etxebizitzarako eskubide subjektiboa aitortzeko eskakizun, baldintza eta prozedurak arautzen ditu, eta aukera ematen du alokairuko etxebizitza sozial batera jotzeko, edo merkatu librean alokairu baten ordainketa erraztuko duen prestazio ekonomiko bat jasotzeko», erran du Arriolak.

Zehazki, dekretuak 2015ean onartutako Etxe Eskubidearen Legean jasotzen den etxe eskubide subjektiboa garatzen du. Geroztik, eskubidea aitortzeko zenbait baldintza bete behar dira: etxe egonkorrik edo egokirik ez izatea −bizigarritasuna, tamaina, ahalmen ekonomikoa edo arrazoi juridikoak direla medio−, lau urtez etxe eskatzaileen erregistroan izena emanda egotea, eta bizikidetza unitate bakoitzeko urteko diru sarrerak kopuru jakin bat baino txikiagoak izatea: kide bateko bizikidetza unitateek 9.000 euroren diru sarrerak izan zitzaketen gehienez; bi kidekoek, 12.000 eurokoak; eta hiru kidekoek, 15.000 eurokoak.

Baldintza horietako batzuk aldatu ditu dekretuak. Orain, adibidez, nahikoa izanen da etxebizitza eskatzaileen erregistroan hiru urtez izena emanda egotea. Diru sarreren kopuruak ere aldatu dira: eskubidea aitortzeko, kide bateko bizikidetza unitateek 13.000 euro irabazi ahalko dituzte urtean gehienez; bi kidekoek, 17.000 euro; eta hiru kidekoek, 19.000 euro. Aldaketa horiekin etxe eskubide subjektiboa 10.000 eskatzailetara zabaldu ahalko dutela aitortu du Arriolak. Aldaketa horiek «berehala» eginen direla dio, dekretua Euskal Herriko Agintaritzaren Aldizkarian argitaratzen denean.

Herritar gehiagorengana iristea zen, bada, etxe eskubide subjektiboak zituen erronka nagusietako bat. Izan ere, Etxebizitza Legea indarrean denetik, hainbat adituk nabarmendu dute beharrezkoa zela dekretua, eskubidearen mugak agerikoak zirelako. Adibidez, 2015etik aurtengo apirliera bitarte 15.000 herritar inguruk eskatu dute eskubide hori aitortzeko, baina horietako 7.900 ingururi baizik ez zaie aitortu. Gainera, horietako 2.400 inguruk soilik dute alokairu sozialeko etxe bat, eta bertze 2.000 inguruk alokairua oraintzeko laguntzak jasotzen dituzte.

Ikusi gehiago: Eskubide baten mugak

Bateratuta

Dekretuaren bidez, gainera, EAE Euskal Autonomia Erkidegoan dauden etxebizitzaren arloko bi laguntza nagusiak bateratuko dituzte: etxebizitzarako laguntza osagarria, Lanbidek kudeatzen duena; eta etxebizitzarrako laguntza ekonomikoa, Jaurlaritzaren etxebizitza arloak kudeatzen duena. Etxebizitza eskubide subjektiboa aitortu zaien horiei ematen zaie bigarrena, baina alokairu sozialeko etxerik eman ez zaienei −zerbitzu publikoek etxe nahikorik ez dutelako, normalean−. Merkatu libreko etxe baten alokairuaren ordainketa errazteko balio du laguntzak.

Dekretuan trantsizio plan bat dago, zeinetan ezartzen den etxebizitzarako laguntza osagarria jasotzen duten horiek etxebizitzarako laguntza ekonomikoa kobratzen hasten ahalko direla, lehenbiziko laguntza iraungitzen denean. Izan ere, Lanbidek kudeatutako laguntza hori bi urtez kobratu daiteke, baina bertzeari eusten zaio eskubide subjektiboaren aitortza izan bitartean. Hala, laguntza osagarria iraungintzen zaien horiek prestazio ekonomikoa kobratuko dute urte batez, eta tartean eskubide subjektiboa aitortzeko eskatu beharko dute. Laguntza batetik bertzerako aldaketa horiek 2024ko apirilaren 2tik aurrera jarriko dira indarrean.


Summary: Klima krisia «ez da neutroa genero aldetik», NBEren arabera. Populazio Gaietarako Nazio Batuen Funtsak ohartarazi du klima krisiari aurre egiteko legeak dituzten herrialdeen herenak bakarrik gehitzen dituela amen eta haurren osasun zerbitzuak.

Klima krisia generoaren aldetik ez dela «neutroa» iragarri du Populazio Gaietarako Nazio Batuen Funtsak (UNFPA) ateratako txostenean. UNFPAren txostenak dio klima krisiari aurre egiteko neurriak dituzten 119 herrialdetatik bakarrik 38 hartzen dituztela kontuan amen eta haurren osasun zerbitzuak, eta hamabostek bakarrik aipatzen dutela emakumeen aurkako indarkeria.

Txostenaren arabera, tenperaturaren gorakadak lotura dauka amen osasunen okertzearekin eta haurdunaldiko arazoekin. Muturreko beroak erditze goiztiarrak eragiten dituela eta ume gehiago hilda jaiotzen direla azaldu dute.

Populazioari eta garapenari buruzko UNFPAren aholkulari eta txostenaren egileetako bat da Angela Baschierik. Gobernuek dituzten emakumeen eta nesken neurrietan arreta jarriz gero, «lan gehiago» egin daitekeela uste du. Hutsune horiei «aurre egin behar» zaiela gaineratu du The Guardiani egindako adierazpenetan. Klima krisiak genero berdintasunaren aldeko borrokan «atzerapena» ekarri duela jakinarazi du Baschierik.

Txostena klima krisiak emakumeengan eta neskengan duen eragina herrialde gehiagok onartu dezatela eta neurriak har ditzatela horri aurre egiteko.

Klima aldaketa eta haurren ezkontza behartuak

Save the Children erakundeak gaur argitaratutako txostenean adierazi dute gero eta neska gehiagok arrisku larria dutela klima aldaketaren eta haurren ezkontza behartuen «inpaktu bikoitza» jasateko. Txostenaren arabera, 2050. urtean «ia 40 milioi» izatera iritsiko dira, gaur egungo direnen heren bat gehiago izango dira.

Haurren ezkontza behartuek eta klima aldaketak eragin gehien duten hamar herrialdeetan 29,9 milioi neska —haur eta nerabe— bizi direla dio gobernuz kanpoko erakundeak. Herrialde horietako neskak dira haur direnean ezkontzeko eta hondamendi natural bat sufritzeko arriskurik handiena dutenak.

Nazioarteko Save the Children erakundeko zuzendari nagusi Inger Ashingek ohartarazi duenez, hondamendi baten ostean, neskek jazarpena eta sexu abusuak jasateko arriskuak izan ohi dituzte. Klima krisiak nesken bizimodua eta etorkizuna aldatzen ari dela salatu du Ashingek, baina munduko plan klimatikoen %2 baino gutxiagok aipatzen dituzte neskatoak. «Eraginkortasunez eta lehenbailehen» inbertitzeko eskatu du, epe motz eta luzeko inpaktuek kalte gehiago eragin aurretik.


Summary: Fagor taldea «prestatuago» eta «sendoago» dago orain, Fagor Etxetresnak itxi eta hamar urtera. Bazkide langileen %81ek «behin betiko soluzioa» jaso duela nabarmendu du taldeak, eta neurriak hartu dituela etorkizunean etor daitekeenari aurre egiteko.

Kooperatibismoaren ikur handietako bat izan zen, euskal industriaren abangoardia. Eta, horregatik hain zuzen ere, haren hondoratzeak inoiz ez bezalako lurrikara eragin zuen, hala Arrasateko kooperatiben artean, nola Euskal Herriko enpresa ehun osoan. Hamar urte dira aurten Fagor Etxetresnak izan zenak porrot egin zuela, eta taldeak oharra kaleratu du urtemuga hura gogorarazteko. Adierazi duenez, itxiera hark eragindako «irakasgaia» bere egin du dagoeneko kooperatiba taldeak, eta, «prozesu luze eta konplexu baten ondoren», orain «prestatuago» dago etorkizuneko zailtasunei aurre egiteko.

Fagor Taldea osatzen zuten zortzi enpresetatik handiena eta ezagunena zen etxetresnak ekoizten zituen kooperatiba, eta hura ixteak «krisi latza» eragin zuen taldean. Askotarikoak izan ziren haren albo ondorioak: «Galera ekonomiko handiak, konkurtsoari lotutako prozedura legal guztiari aurre egin beharra, eta, bereziki, ziurgabetasun egoeran geratu ziren bazkideen egoera kudeatzeko betebeharra».

Hain zuzen ere, 5.600 langile zituen Fagor Etxetresnak kooperatibak garai hartan, eta horietatik 1.736 ziren bazkide langileak. Horiei irtenbide bat ematea izan zen taldeak jarri zituen lehentasunetako bat, bai baitzekien orduko erantzuna eta krisiari buelta emateko gaitasuna «aurrekari» izango zirela eredurako. Labur esanda: «Mondragonen kooperatibagintzaren erresilientzia gaitasunaren erakusgarri».

Bada, taldeak jakinarazi du bazkideen %81i «behin betiko soluzioa» eman zaiela enpresa itxi eta hamar urtera. Hau da, ordu hartan Fagor Etxetresnak enpresan lanean ari ziren 1.405 langile bazkidek lortu dute kalte ordainen bat. Horietatik 577 beste kooperatiba bateko bazkide langileak dira egun —%60 inguru Fagor Taldeko kooperatiba bateko bazkide bilakatu dira—, eta 320 behin-behinean ari dira lanean, bazkide izan gabe —%71 ari dira Fagor Taldeko kooperatiba batean—.

Aurrera begira, langile horiek bazkide egitea du erronka eta helburu taldeak, hain zuzen ere. Azken bost urteetan 196 egin ditu, eta aurten beste 25 egitea du xede. «Beste lanpostu bat emateko konpromiso irmoa hartu zen Fagor Taldean, Mondragon korporazioan eta Lagun Aron. Bazkideek ere ahalegin berezia egin beharra izan dute azken hamarkadan. Guztion artean egin zaio aurre egoerari», azaldu du taldeak.

Elkartasun mekanismoak giltzarri Fagorrek uste du datuok erakusten dutela gai izan zela krisi hark eragindako ondorioei modu egokian aurre egiteko: «Inoiz ez bezalako egoera zail hura egoki kudeatzeko gaitasuna berretsi zen». Eta kooperatiben arteko elkartasun mekanismoak nabarmendu ditu horri lotuta, jendea beste lanpostu batera mugitzeaz gainera beste babes neurri batzuk ere martxan jarri behar izan baitzituzten, erretiro aurreratuak eta langabezia laguntzak, esate baterako.

Lagun Arok ere arauak egokitu behar izan zuen horretarako, taldeak gogorarazi duenez: bikoiztu egin zitzaien bazkideei langabezia saria finantzatzeko ordaintzen duten zenbatekoa.

Baina elkartasun mekanismoak indartzearekin batera, Fagor Taldeak ere neurriak hartu ditu bere eredua «sendotzeko eta babesteko». Edo beste modu batera esanda, taldeak argi utzi nahi izan du porrot hura ez zela alferrikako lezioa izan. «Kooperatibaren egoera ekonomiko finantzarioarekin zorrotzagoak eta erantzukideagoak izateko arau markoan egindako aldaketak izan dira horien artean aipagarrienak», azpimarratu du taldeak. Gainera, etxetresnen sektorera itzulia da Fagor marka, hainbat enpresarekin marka erabilerarako sinaturiko lizentzia akordioari esker.

Baikor geroari begira Krisiaren osteko urteak igarota, egoera «osasuntsuan eta sendoan» dago Fagor Taldea eta hura osatzen duten zortzi kooperatibak: Fagor Ederlan, Fagor Arrasate, Fagor Industrial, Fagor Electronica, Fagor Automation, Copreci, Mondragon Assembly eta Galbaian. Eta «baikor» daude etorkizunari begira, nabarmendu dutenez. Zortzi kooperatiba horiek 11.565 beharginei eman zieten lana aurreko urtean; horietatik ia erdiak Euskal Herriko enpresetan daude (5.791).

Emaitzei dagokienez, 46 milioi euroren irabaziak izan zituzten iaz, eta salmentak 1.819 milioi eurora iritsi ziren, 2021ean baino %17 gehiago lortuta. Eta 2023 emaitza horiek hobetzea espero dute, taldeak aurreratu baitu irabaziak %25 handiagoak izango direla aurten.


Gaza: gerrak eta pobreziak hartua

Summary: Gaza: gerrak eta pobreziak hartua. Zerrendan hamarkadotan gertaturikoa da Israelek lurralde okupatuetan duen politikaren adibiderik argiena. Palestinarrek eta zenbait GKEk «aire zabalean dagoen espetxe» gisa deskribatzen dute.

NBE Nazio Batuen Erakundearen 2012ko txosten baten arabera, 2020rako ezinezkoa bilaka zitekeen Gazan bizitzea, eremu horrek osasunaren, uraren, argindarraren eta hezkuntzaren aferetan dituen arazoengatik. Eta, halere, zerrendan bizi diren bi milioitik gora herritar han daude oraindik, ezin atera, eta, GKE gobernuz kanpoko erakundeen arabera, bizi baldintza txarretan. Gaza da Israelek Palestinako lurralde okupatuetan duen politikaren adibiderik argiena, eta, batez ere, Palestinaren historiako azken mendea hobekien laburbiltzen duena.

Milizia palestinarrek Israelen kontra joan den larunbatean abiaturiko erasoaren ondorioz, Gazaren egoera berriz itzuli da arretaren erdigunera Palestinako gatazkaren aferan. 365 kilometro koadro inguruko eremua da, Israelekin, Egiptorekin eta Mediterraneoarekin muga egiten duena, baina, batez ere, biztanleria dentsitate handia duena: 6.000 lagun bizi dira kilometro koadroko. Hori ikusirik, eta 2007an Israelek lurreko, aireko eta itsasoko itxiera inposatu zuenetik —nazioarteko zuzenbidearen arabera, blokeo hori okupazio mota bat da—, urteak dira zerrendako herritarren egoera humanitarioa larria dela. Are, palestinarrek «aire zabalean dagoen espetxe» gisara deskribatzen dute, baita zenbait GKEk ere.

Egungo egoera horretara iritsi aurretik, Gazak denetariko erasoak, gerrak eta egoerak jasan ditu hamarkadotan. Historia eta gertakarien zerrenda luzea du eremuak, baina Bigarren Mundu Gerraren amaiera eta Israelgo Estatuaren sorrera (1948an) dira egun gertatzen ari direnaren arrazoi nagusietako bi. Eta horiek eragindako gertakariak: kasurako, Nakba, 750.000 palestinar baino gehiago beren lurraldeetatik bota zituztenekoa. Horrek eta gerora izandako gatazkek eraginda, Gazako herritarren %60 errefuxiatuak dira, edota horien ondorengoak.

Gazaren mapa Euskal Herriko maparen gainean jarrita, lurraldeak Baionatik Donostiara arteko eremua hartuko luke; tarte horretan bizi dira bi milioi pertsona. / BERRIA

Oro har, Gaza batailaz inguratuta egon da azken 75 bat urteetan. Israelgo Estatua sortzearekin batera, herrialde horren eta inguruko beste herrialde arabiarren arteko gerra bat izan zen 1948an, eta Gaza Egiptoren kontrolpean geratu zen, hogei urtez; 1967an, berriz, Sei Eguneko Gerra izan zuten Israelek eta herrialde arabiarrek, eta, horren bidez, Gaza, Zisjordania eta Jerusalem okupatu zituen Israelek.

Berrogei urte geroago irten zen Israel Gazatik, Bigarren Intifadaren, Palestinaren independentziaren aldeko bigarren matxinadaren ondorioz —Tel Aviven alde bakarreko erabakia izan zen—; 2005ean izan zen hori, eta zerrendaren inguruan bizi ziren 8.000 kolono judu eta soldadu Zisjordaniara lekualdatu zituzten.

Gatazka, ordea, ez da Israelekin soilik izan, palestinarren artekoa ere izan baita, barnekoa. Kasurako, 2006koa: Hamasek irabazi zituen Palestinako Kontseilu Legegilerako hauteskundeak, aulkien gehiengo osoa bilduta —132tik 74—, batez ere Gazan jaso zuen babesarengatik. Hori bai, Al-Fatahk —PAE Palestina Askatzeko Erakundeko talde nagusia da—, Israelek eta Ameriketako Estatu Batuek, esaterako, ez zituzten onartu emaitza horiek, eta, beraz, ezta Hamasen gobernuaren zilegitasuna ere.

Harrezkeroztik, Hamasek gobernatzen du Gazan, eta Al-Fatahk, berriz, Zisjordanian kontrolpean dituen eremuetan; izan dira saiakerak urteotan batasuna berreskuratzeko, baina ez dute erabateko berradiskidetzerik lortu.

Lau eraso militar handi

Eta blokeo hori abiatu zuenetik, besteak beste, Israelek lau eraso militar handi egin ditu Gazaren kontra: 2008an, 2012an, 2014an eta 2021ean. Horietan milaka palestinar hil eta zauritu ditu herrialde horretako armadak; batez ere, zibilak —duela bi urteko erasoaldian 260 lagun hil zituzten, kasurako—.

Israelgo militarren eta gobernuaren aitzakia da Hamas «suntsitu» behar dutela, eta, hain justu, egunotan arrazoi berbera erabili dute Gaza bonbardatzeko. Bien bitartean, zerrendako mugan soldaduak biltzen ari dira, eta baliteke lurreko beste inbasio bat egitea.

Edonola ere, egunotako aireko erasoek are gehiago zaildu dute oinarrizko baliabideak lortzeko helburua, eta, beraz, are gehiago zaildu dute egoera humanitarioa. Operazio militar horien eta blokeoaren ondorioz, palestinarren %80 atzerriko laguntzen menpe daude, NBEren datuen arabera. Ekonomiak ere ez du arrera egiten, eta oso gutxi hazten da; Munduko Bankuak esana du, gainera, herritarren ia erdiak, %40 inguru, langabezian daudela.


Summary: Hegoaldeko arropa saltzaileen sektorean grebara deitu du ELAk. Urriaren 25ean egingo dute greba, ARTE patronal berriak Madrilen zentralizatu nahi baitu lan hitzarmena.

Beste behin, Hego Euskal Herriko arropa eta oinetako saltzaileen sektoreko langileak greba egitera deituak daude, ELA sindikatuaren eskutik. Urriaren 25ean egingo dute greba, ARTE patronalaren negoziazio bileraren egunean.

Joan den urtearen amaierara egin behar da atzera gatazkaren muina ikusteko. Arropa denda multinazional gehienak batu egin ziren orduan ARTE patronalean, eta, hainbat enpresaren arteko arazoak amaitzeko, Espainian eta Hego Euskal Herrian eragina izango duen lan ituna bultzatu nahi dute.

Ikusi gehiago: Madrilera eraman nahi dute arropa saltzaileen ituna

Hala, sindikatuen eta enpresen artean bilerak egiten ari dira, eta urriaren 25ean dute hurrena. Uztailean ere beste bilera bat egin zuten, eta ELAk grebara deitu zuen orduan ere; hainbat denda ireki gabe geratu ziren. Egun hartan, ELAko ordezkari batzuk Madrilera joan ziren, CIG eta OSTA sindikatuekin batera protesta egiteko.

Oraingoan arrazoi berberengatik deitu dute grebara.

Hitzarmenaren zentralizazioa

Aipatu moduan, 2022aren amaieran hainbat multinazionalek ARTE patronala sortu zuten. Orduan ELA sindikatuko Mari Cruz Elkorok adierazi moduan, Inditexeko langileek hainbat greba egin zituzten leku batzuetan, eta tokiko hitzarmenak adostea lortu zuten. Hala, Inditex Espainia mailako itun bat egitera bultzatu zuten.

Baldintzak hobetu zituenez, langileei gehiago ari zen ordaintzen beste kate handiak baino, eta hori berdintzeko bultzatzen ari dira sektoreko estatu hitzarmena.

Espainian, orokorrean, ez dago lurralde hitzarmenik; bai, ordea, Hego Euskal Herrian, eta ARTEk onartu nahi duen estatu itunak baino baldintza hobeak ematen dizkiete langileei. Horregatik egiten dute protesta aipatutako sindikatuek, Hegoaldeko langileen baldintzak okertu egingo liratekeelako.


Summary: EAJk «zerrenda zehatz bat» aurkeztu dio Sanchezi, eta «oraindik» ez du haren baietza. «Estatuaren eta Euskadiren arteko hartu-emanen» inguruko eskaerak egin dizkiote jeltzaleek Espainiako presidente izateko babesa eskatzen ari den hautagaiari; «gai ekonomikoak» eta «hizkuntzaren eta kulturaren alorrekoak» ere negoziazio mahaian daude.

EAJko Espainiako Kongresuko bozeramaile Aitor Estebanek ez du ezagutzera eman zein eskaera zehatz egin dizkion Pedro Sanchez PSOEko Espainiako presidentegaiari bien arteko bileran, baina onartu du «gaiak zerrendatuak» daudela jadanik, «gai bakoitzak bere zenbakia» duela, eta gai horiek «Estatuaren eta Euskadiren arteko hartu-emanen» ingurukoak direla eta «gai ekonomikoak» ere badirela. Hizkuntza eta kultura alorra ere aipatu du negoziazio mahaian dauden gaiei erreparatzean.

Baina Estebanek ez du zehaztapen gehiagorik eman nahi izan, «alferrik» ikusten duelako hedabideetan horiei buruz hitz egiten hastea. «Sanchezek ez du oraindik EAJren baietza, hedabideren batean argitaratu den bezala. Ez dago ezer itxita», argitu nahi izan du, Sanchezekin bildu ondorengo agerraldia hasi bezain laster.

Ogasun ministroa ere bai

Bilera horretan, halaber, Maria Jesus Montero Ogasun ministroa egon da, eta hura batzarrean egotea begi onez ikusi du EAJko eledunak, «Ogasuna gobernu bat delako gobernuaren barruan». Hau da, beste ministerioek neurriak onar ditzaten Ogasunaren baimena behar dutela azaldu du, aditzera emanez, EAJren eskaerak alor ekonomikoarekin lotura handia izan dezaketela.

Bilera «adeitsu baina orokorra» izan dela azaldu du Estebanek, eta oraindik «beltza zurian» jarri behar dela Sanchezen inbestidurarako akordioa bat dagoela esan ahal izateko. EAJko bozeramaileak gogoratu du itun «konplexua» saretu behar dela alderdi askoren artean, eta jakinarazi du Sanchez Espainiako presidente izendatzeko bakarrik ez, «legegintzaldi baterako ere» beharko lukeela. Aurrekontuak onartzeko itun osoago baten komenigarritasuna helarazi du.

Ohartarazi du «aurrerantzean» EAJk ez duela ezer kontatuko negoziazioari buruz, alderdi horrek Espainian gobernu berri bat osatu dadin nahi duelako, eta ez duelako nahi, ordea, itun konplikatu hori oztopatu. «Ulertzen dut hedabideen nahia, baina saiatu behar dugu gobernu bat osatzen. Ez dut esan edozer esategatik: ez dago akordiorik oraindik, ez dago itxita».


Summary: Asier Oiartzabal euskal presoa Lannemezandik Martutenera lekualdatu dute. Oiartzabalek 22 urte daramatza espetxean.

Etxerat elkarteak jakinarazi duenez, Asier Oiartzabal euskal presoa Lannemezango espetxetik (Okzitania, 330 kilometrora) Martutenera (Gipuzkoa) lekualdatu dute. Oiartzabal 2001eko irailaren 27an atxilotu zuten Akizen (Okzitania), eta ordutik preso dago. Andoaindarrak (Gipuzkoa) Saint Maureko espetxean (Frantzia, 680 kilometrora) bete zuen zigorraren zati bat, baina 2018ko ekainean lekualdatu zuten Lannemezanera. Egun, espetxe hartan bederatzi euskal preso daude.


Summary: «Kanpoko ekintza» batek kaltea eragin du Finlandia eta Estoniaren arteko itsaspeko gasbide batean. Norvegiako sismologoek leherketa bat atzeman zuten igandean. NATO «informazioa trukatzen» ari da bi Helsinki eta Tallinngo gobernuekin.

Ez dute zehaztu apropos edo istripuz izan ote den, baina Finlandiako Gobernuak baieztatu du Balticconnector gasbide eta komunikazio kablean igandean atzeman zituzten arazoak «kanpoko ekintza» batek eragin dituela.

Finlandiatik Estoniara Baltiko itsasoaren azpitik gasa eramateko erabiltzen dute hodia, eta igandean presio jaitsiera sumatu zuten horretan. Itxi egin zuten berehala, gasa ateratzen ari zelakoan. 48 kilometro ditu hodiak, eta arazoa Estoniaren eremuan sumatu zuten.

«Litekeena da gasbideari eta komunikazio kableari eginiko kaltea kanpoko ekintza baten ondorioa izatea», esan du gaur Finlandiako presidente Sauli Niinisto. «Ez dago oraindik argi kaltearen kausa, eta ikertzen jarraitzen dute Finlandiak eta Estoniak elkarlanean».

Finlandiako ikertzaileek adierazi dute aztertzen ari direla kaltea «apropos edo istripuz» gertatu ote den, baina tamainak erakusten duela litekeena dela apropos egin izana, eta horretarako «ezagutza berezia» beharko litzatekeela. «Hau ezin du edonork egin».

Kaltea konpontzeko, hilabeteak beharko direla adierazi du Helsinkik.

Tallinneko Gobernuak, berriz, adierazi du kalteak ez dituela leherketa batek eragin, baizik eta «gizakien ekintza mekaniko» batek. Ondorioak azkarregi ez ateratzeko eskatu du gaur Hanno Pevkur Defentsa ministroak. Zehaztu duenez, gasbidea eta komunikazio kableak ez daude leku berean kaltetuta, baizik eta elkarrengandik urrun dauden bi gunetan.

Halere, Norvegian lurrikarak ikertzen dituen Norsar fundazioak baieztatu du «leherketa batekin bateragarriak diren seinale sismikoak» atzeman zituztela igandean, gasbidea dagoen inguruan.

Nord Stream gogoan

Gertaerak gogora ekartzen du iazko irailaren 26an Nord Stream gasbidean gertaturikoa. Orduan, bi leherketa handi gertatu ziren Errusiatik Europako mendebaldera gasa eramateko eraikitako gasbidean.

Berehala ondorioztatu zuten sabotaje ekintza izan zela. Geroztik hainbat hipotesi zabaldu dira ekintzaren egileen inguruan. Ameriketako Estatu Batuetako Gobernuak erasoa agindu eta planeatu zuela idatzi zuen otsailean Seymour Hersh kazetari estatubatuarrak. Washingtonek Pulitzer saridunaren erreportajea gezurtatu zuen, baina aste batzuren buruan, martxoan, AEBetako The New York Times egunkariak eta Alemaniako Die Zeit astekariak zabaldu zuten «talde ukrainazale batek» lehertu zituela Nord Stream gasbidearen bi hodiak.

Aurrekari horrekin, NATO aliantza militarrak berehala hartu du eskua aferan. Jens Stoltenberg idazkari nagusiak gaur esan du aliantza «informazio trukatzen» ari dela Finlandiarekin eta Estoniarekin.


Summary: Prefetak Palestinako bandera kentzera behartu du Mauleko Udala. Duela hainbat hilabete jarri zuten bandera, Zuberoako hiriburua Zisjordaniako Balata errefuxiatu gunearekin senidetu zenean. Bandera «itzuliko» dela agindu du Labadot alkateak.

Mauleko alkate Louis Labadotek azaldu duenez, gaur arratsaldean Oloroeko prefetorde Marion Aoustin-Roth agertu da Zuberoako hiriburuko udalean, hango leiho batetik zintzilik zegoen Palestinako bandera kentzeko eskatzeko. Agindua bete duela adierazi du alkateak, baina ez gogo onez.

Duela hainbat hilabete jarri zuten Palestinako bandera, Maule Zisjordaniako (Palestina) Balata errefuxiatu eremuarekin senidetu zutenean.

Prefetak adierazi duenez, bandera kentzeko agindu dute «baketzeko logika bati jarraiki, Estatuak [Frantzia] nazioarteko gertaeren inguruan duen neutraltasunari jarraiki, eta ordenu publikoa nahastea saihesteko». Prefetordea heldu aurretik, goizean, jendarmeen bisita jaso duela adierazi du alkateak, baina uko egin diola bandera kentzeari. Halere, men egin dio Aoustin-Rothi, ez zuelako istilu bat sortu nahi. Ikurra kentzeak samina sortu diola adierazi du, baina hura berriz jarriko duela agindu du, «garaia heltzen denean», Sud Ouest egunkariari eginiko adierazpenetan.


Summary: Urriaren 21ean XII. elkar Sketch Marrazketa Maratoia ospatuko dugu. Iruñean marrazketaren eta arte ederrekin zerikusia duen ilustrazioaren inguruko zaletasun handia dago. Sketch-a maite baduzu, aukera paregabea duzu elkarrek antolatutako Iruñeko marrazketa maratoian parte hartzeko.

Izen-ematea: www.elkarsketch.eus atarian edo Iruñeko elkar liburu-dendetan eman ahalko da izena, urriaren 18a baino lehen. Plazak mugatuak dira; beraz, arin ibili!

elkar sketch Iruñea maratoia: Urriaren 21ean, larunbatean, Iruñeako Comedias kaleko elkar liburu-dendara gerturatu beharko da goizeko 09:30ak eta 11:00ak bitartean. Bertan, maratoian parte hartzeko materiala banatuko da: - Moleskine koaderno bat. - Moleskine arkatz bat. - El Bosquecillo jatetxean jasotzeko hamaiketakorako txartela. - Iruñearen mapa bat. Arratsaldeko 18:00ak arte izango dute lehiakideek marrazteko epea. Ordu hori baino lehen utzi beharko dute koadernoa Iruñeko elkar Comedias liburu-dendan.

Mapa eta eguneko lana:

Emango dugun hiriaren mapan adierazitako lau zonak marraztu beharko dira nahitaez:

- San Frantzisko plaza. - Basotxo parkea. - Baluarte. - Pablo Sarasate pasealekua. Lehiakide bakoitzak lau leku horietako bakoitzean marrazki bat egin beharko du gutxienez, baina, horiez gain, hiriarekin zerikusia duten nahi adina marrazki aurkeztu ditzake libreta berean: barrualdeak, kanpoaldeak, subjektuak, objektuak, eszenak, etab. ADI!! 12:30ak aldera El Bosquecillo jatetxeko lorategian elkartuko gara, talde-argazki bat atera eta hamaiketakoaz gozatzeko. Ez huts egin!

Zer teknika erabili behar da? elkarrek MOLESKINE koaderno bat eta arkatz bat emango dio lehiakide bakoitzari. Derrigorrezkoa izango da marrazkiak MOLESKINE koaderno horretan egitea, baina marrazketa teknika guztiz librea da. Nahi diren margo eta materialak erabil daitezke, eta MOLESKINE arkatza erabiltzea aukerakoa izango da. Kategoriak eta sariak:

1. kategoria: 16 urtetik gorako helduak. 2. kategoria: 10 eta 15 urte bitarteko gaztetxoak 3. kategoria: 10 urtetik beherako haurrak.

Sari hauek emango dira: • Helduen koaderno onenaren saria: 100 euroko elkar opari txartela + MOLESKINE oparia. • Gazte-koaderno onenaren saria: 70 euroko elkar opari txartela + MOLESKINE saria. • Haur-koaderno onenaren saria: 50 euroko elkar opari txartela + MOLESKINE saria.

Lanak eta eskubidea: Parte-hartzaileek marraztutako MOLESKINE libretako irudien eskubideak, maratoira aurkeztean, elkarrenak izango dira. Irudi horiek departamentuaren promoziorako, maratoiaren beraren promoziorako edo erakusketa bat antolatzeko erabili ahal izango dira.

Hala ere, lehiaketa amaitu eta bi hilabetera, marrazkilariak bere koadernoa berreskuratu ahal izango du, hala eskatuz gero, elkar liburu-denda batean jasota.

Maratoian parte-hartzeak arauak guztiz onartzea dakar.


Summary: EHUko irakasleen eta ikertzaileen grebak «oso erantzun zabala» izan duela diote sindikatuek. Salatu dute ordezko irakasleen lan baldintzek zuzenean eragiten dietela gainerako irakasleei eta ikasleei. Urriaren 25eko sektore publikoko greba egunera deitu dituzte EHUko langile guztiak.

EHU Euskal Herriko Unibertsitateko ikasgeletan isiltasuna izan da nagusi gaur, irakasle, ikerlari eta ikasleek kalera ateratzea erabaki baitute. «Ordezko irakasleak lanaldi osora», «800 euroko soldata, miseriazko soldata» eta halako aldarrikapenak entzun dira Bilbon, Donostian eta Gasteizen egindako mobilizazioetan. LAB, CCOO, ELA eta Steilas sindikatuek deitu dute lanuztera, irakasleen eta ikertzaileen lan baldintza «kaskarrak» salatzeko. Hala, sindikatuek adierazi dute grebak «oso erantzun zabala» izan duela. EHUk ere grebaren oihartzunari buruzko datuak eman ditu, eta erran du berrehun pertsona inguruk bat egin dutela grebarekin, eta EHUn 5.500 pertsonak osatzen dutela irakasleen eta ikerlarien kolektiboa.

Greba eguna izan arren, zentroak irekita egon dira, teknikariak eta administrazio eta zerbitzuetako langileak ez baitzeuden grebara deituta. Ikasleak bai, ordea, EHUko Ikasle Kontseiluak berak etenaldi akademikora deitua zuen-eta. «Izan ere, EHUko langileok pairatzen ditugun arazo, prekarizazio eta lan baldintzen okertzeak ondorio zuzena dauka ikasleengan ere», adierazi dute sindikatuek Donostiako elkarretaratzean.

Hori ongi daki Galder Sierrak. Zientzia Politiketako irakaslea da, Leioako Campusean. Adierazi du LOSU Espainiako Unibertsitate Sistemaren Lege Organikoa martxan denetik unibertsitatean duten egoera «nahiko etsigarria» dela, «batez ere unibertsitateko errektoretzak lege horretatik egiten duen interpretazioa delako lanaldi osoko ordezkapena kentzea». Egoerak irakasle ordezkoei ez ezik gainerako irakasle egonkorrei eta ikasleei zuzenean eragiten diela dio: «Norbaitek ordezkapena baldintza hauetan egiteari ezezkoa ematen dionean, gure lankideek eman behar dituzte klase gehiago, eta haien lan karga pila bat handitzen da. Edo, zuzenean, ikasleek ez dute eskolarik jasotzen».

Elkarretaratzean, erran dute ordezkapenak egiteko baldintzak izan direla greba deialdia egiteko arrazoi nagusia –lanaldi partziala, eta 800 euroren truke–, baina ez bakarra. Izan ere, azken urteetan EHUko irakasleen eta ikertzaileen lan baldintzek okerrera egin dutela adierazi dute, eta zenbait adibide eman dituzte: «lan zama handitzea, aldi baterako ikertzaileei eta irakasleei ikerketa seiurtekoak ukatzea, erretiroen akordioak deuseztatzea eta burokrazia handitzea», besteak beste.

Esperantzarik gabe

Ados dago Sierra, erran baitu unibertsitatean prekaritatearen gaia ez dela berria. Hala ere, garai batean «progresio bat izateko esperantza» zutela argitu du. «Lehen, ordezkapen kaskarrenak hartuz hasten ziren irakasleak, 800 euro edo gutxiagokoak, baina puntuak handitzen zituzten poliki-poliki, eta ordezkapen hobeak lortu. Beraz, espektatibak behintzat bazituzten. Legearen interpretazio honekin, baina, hori eten egin da», erran du. Gehitu du guztiei eragiten dien egoera «etsigarri» horrek ondorio nabarmenak dituela: «Oso formatuta dagoen eta unibertsitatean ibilbide luzea duen jendeak bere ibilbide akademikoa etetea planteatu du».

Egoera ikusita, sindikatuek EHUko zuzendaritzari eskatu diote norabidea aldatzeko, aldebakartasuna alboratzeko eta langileen kontrako neurriak gelditzeko. «Bikaintasuna behin eta berriro aipatzen badute ere, Shanghai zerrendarekin liluratuta badaude ere, lan baldintza duinik ez duen plantilla batekin ezin da kalitatezko unibertsitate bat garatu», borobildu dute. Eusko Jaurlaritzari, berriz, EHUra behar bertze baliabide bideratzeko eskatu diote, eta langileen soldatak duintzeko.

Aldarrikapen bat ere egin dute agerraldian: «Borrokan jarraituko dugu beste unibertsitate eredu baten alde: eredu bat euskal jendartearen zerbitzura dagoena eta lan baldintzak duinak dituena». Hala, sindikatuek urriaren 25eko sektore publikoko greba egunera deitu dituzte EHUko langile guztiak.

Elkarretaratzeez gain, hainbat ekintza ere egin dituzte grebaren harira. Bilbon, erraterako, EHUko irakasle eta ikertzaileak ontzi batera igo dira, eta pankarta bat zabaldu dute. Eva Ferreira errektoreordearen eta Jokin Bildarratz Eusko Jaurlaritzako Hezkuntza sailburuaren aurrean egin dute, bi agintariak Bilboko Itsas Museoan baitzeuden.

Koordinakundea

Sindikatuek ez ezik, EHUko Prekarioen Koordinakundeak ere grebaren balorazioa egin du, eta «arrakastatsua» izan dela dio. Haien erranetan, parte hartzea %85 ingurukoa izan da irakasle guztiei dagokienez, eta «are handiagoa» ordezko irakasleen kolektiboan. «Datu horiek agerian uzten dute bai sindikatuen, bai ordezkatzen dugun plataformaren aldarrikapenen babes zabala, eta erakusten dute unibertsitate komunitateak ez duela ulertzen egungo errektore taldeak arazo horren inguruan duen itxikeria», adierazi dute.

Horrez gain, erran dute kolektiboa osatzen duten irakasleek eta ikertzaileek «determinazioa» dutela «salaketa eta mobilizazio dinamika» horiekin jarraitzeko harik eta egoera konpontzeko beharrezko neurriak hartu arte.


Summary: Urriaren 30ean zabalduko dituzte itxita dauden mugako pasabideak. Hendaia eta Irun arteko oinezko zubia, eta Aldudeko, Izpegiko eta Larraineko pasabideak irekiko dituzte. Ordainez, lurreko patruila kopurua emendatuko dute, Frantziako eta Espainiako polizien lankidetzaren ondorioz.

Ia hiru urteren ostean heldu da albistea. Ireki egingo dituzte mugetako lau bide: Hendaia (Lapurdi) eta Irun (Gipuzkoa) arteko oinezko zubia, eta Aldudeko (Nafarroa Beherea), Izpegiko (Nafarroa Beherea) eta Larraineko (Zuberoa) pasabideak. Urriaren 30ean izango da irekiera, Frantzian egiten ari diren Munduko Errugbi Txapelketa bukatzean, Julien Charles Pirinio Atlantikoetako prefetak esan duenez. Dena den, prefetak gehitu du pasabide horiek irekitzeko erabakia hartu dutela lurreko patruila gehiago izango direlako, eta Frantziako eta Espainiako poliziek horretarako lankidetza abiatu dutelako.

2021eko urtarriletik daude itxita pasabide horiek, ofizialki, «legez kanpoko migrazioari eta terrorismoari» aurre egiteko. Pirinio Atlantikoetako prefeturak mugetako zortzi pasabide hesteko agindua eman zuen orduan; oraindik ere itxita daudenak dira lau horiek. Prefetaren esanetan, patruilen emendatzeak «mugetako kontrolen segurtasun maila bera» atxikitzeko bidea emango du.

Hetsi zituztenetik, ugariak izan dira bideak irekitzeko eskaerak. Uztailaren 3an ordu batzuez ireki zuten Hendaia eta Irun arteko oinezko zubia, Frantziako Tourra zela-eta, baina lehengora itzuli zen hurrengo goizean. Migranteei laguntza ematen dieten elkarteek, sindikatuek eta eragile politikoek deituta, elkarretaratzea egin zuten orduan. «Bidasoaldean eskubide guztiak kentzen zaizkie migranteei. Zirkulazio askatasuna, modu seguruan bidaiatu ahal izateko eskubidea, harrera duina; eskualdea militarizatu dute, pasabideak oztopatu», salatu zuten. «Etengabeko kanporaketak eta kontrol arrazistak» ere gaitzetsi zituzten.

Instituzioek ere deitu zuten protesta batera. Bertan izan ziren Ezenarro, Jose Antonio Santano Irungo alkatea eta Xabier Legarreta Eusko Jaurlaritzako Migrazio zuzendaria. Auzapezen kexa horri erantzunez, Pirinio Atlantikoetako prefetak adierazi zuen «Parisen eta Madrilen arteko negoziazioak eginez gero» irekiko zela Etorbidearen zubia.

Horrez gain, abokatu talde batek ere egin zion dei prefetari mugetako pasabideak irekitzea eskatzeko. Haien arabera, Frantziako Tourrerako pasabideak ireki izanak frogatu zuen administrazioak erabili duen «mehatxu terroristaren» argumentua ez dela baliozkoa. Sinadura bilketa bat abiatu zuten eskaera babesteko, eta 12.000 lagunek izenpetu zuten.


Summary: Arantxa Urretabizkaiak, Patxi Zubizarretak eta Joseba Larratxek irabazi dituzte Euskadi sariak. Narratiba saria eman diote Urretabizkaiari, 'Azken etxea' nobelagatik; haur eta gazte literaturako saria Zubizarretari, 'Zerria' lanagatik; eta ilustrazio saria Larratxeri, 'Ni ez naiz Mikel Laboa' lanagatik.

Jakinarazi dituzte aurtengo Euskadi literatura sarietako irabazleetako hiru: Arantxa Urretabizkaia, Azken etxea nobelagatik (Pamiela); Patxi Zubizarreta, Zerria liburuagatik (Erein), eta Joseba Larratxe, Ni ez naiz Mikel Laboa komikiagatik (Mikel Laboa katedra, Elkar). Narratibaren saria eman diote Urretabizkaiari, haur eta gazte literaturako saria Zubizarretari, eta ilustrazio lanen saria Larratxeri. Goizean iragarri dituzte hiru sari horien irabazleak, Donostiako San Telmo museoan eginiko agerraldi batean. Beste lau falta dira jakinarazteko: saiakerarena, itzulpenarena eta gaztelaniazko bi modalitateenak.

Bigarrenez saritu dute Arantxa Urretabizkaia (Donostia, 1947) Euskadi literatur sarietan, baina aurtengoa du lehenbizikoa narratiban. 2017an, idazlearen Bidean ikasia saiakera lanari egin zioten aitortza sarietan. Orain, narratibaren garaikurra jaso du Urretabizkaiak, Azken etxea eleberriari esker. Haren bosgarren eleberria da hori. Liburuko pertsonaia guztiak zaharrak dira, baina «aitona-amona maitagarriak izatetik urruti» daudenak, idazleak lanaren aurkezpenean esplikatu zuenez. Ikuspegi hori agerikoa da lanean. Halaber, Euskadi saria ez ezik, 111 Akademiaren saria ere irabazi du Azken etxea-k.

Zerria lanari esker irabazi du haur eta gazte literaturako Euskadi saria Patxi Zubizarretak (Ordizia, Gipuzkoa, 1964). Garaikur hori aintzat harturik, idazleak dagoeneko bost aldiz erdietsi du sari horren aitortza. Gainera, hain zuzen ere Zerria eleberriagatik jaso du Zubizarretak Espainiako Haur eta Gazte Literatura saria, «narrazioaren kalitate apartagatik» eta «irakurlearen kontzientzia, memoria eta oraina astintzeko eta hunkitzeko erabilitako abileziagatik».

Ilustrazio sarian, Ni ez naiz Mikel Laboa nabarmendu dute Euskadi sarietako epaimahaikideek: Joseba Larratxe Josevisky saritu dute hala (Irun, Gipuzkoa, 1985). Larratxek Unai Iturriagarekin eta Harkaitz Canorekin batera ondu du liburua. Zehazki, Iturriaga eta Cano arduratu ziren gidoia idazteaz, eta Larratxek eraman zuen hitza irudietara. Zehazki, Mikel Laboa katedrak eta Elkar argitaletxeak plazaratu zuten liburua. «Proposamen fresko eta oroigarria da, erreferentzia eta sinbolismo kultural asko jasotzen dituen obra konplexua, baina, gainera, irakurketa arina ahalbidetzen du. Mikel Laboaren musikaren erritmoa eta ikusizko interpretazioa nabarmentzen dira, baita askotariko ikuspegiak ere, hainbat irakurketa geruzarekin», adierazi dute epaimahaiko kideek.


Summary: Rammsteinek Donostian joko du ekainaren 5ean. Gaur zortzi jarriko dituzte sarrerak salgai, eta 62 eta 150 euro artean salduko dituzte.

Rammstein taldeak iragarri duenez, datorren urteko biran Euskal Herrira etorriko da. Zehazki, Donostian joko du, Anoeta futbol zelaian, ekainaren 5ean. Europe Stadium Tour 2024 bira maiatzaren 11n hasiko du, eta uztailean amaituko da. Donostiakoa seigarren kontzertua izango da, eta datorren asteazkenean, gaur zortzi, jarriko dituzte sarrerak salgai, 11:00etan. Taldearen jarraitzaile taldeko kideek bi egun lehenago erosi ahal izango dituzte sarrerak.

Datorren urtean 30 urte beteko dira Rammsteinek lehen maketa grabatu zuenetik. Euskal Herrian 2013ko apirilean izan ziren azken aldiz, Bilbon. Iazko biran, taldearen aurkako hainbat protesta izan ziren, zenbait emakumek sare sozialetan egindako salaketen ondoren. Horien arabera, Till Lindemann abeslariak sexu abusuak egin zizkien emakume horiei kontzertuen ostean, eta drogez baliatu zen horretarako. Lindemannek ukatu egin zuen hori, eta haren abokatuek iragarri zuten salaketa horiek epaitegira eramango zituztela.


Summary: Selektibitatean aukeratzeko era izango dute ikasleek: filosofiako etsamina edo historiakoa. Ikasturte honetan aldaketa zenbait egin beharrekoak ziren, unibertsitaterako hauta proba LOMLOEren irizpideen arabera egokitzeko, eta Hezkuntza Ministerioak gaur jakinarazi ditu egokitzapenak

Gaur jakin da zer asmo dituen Espainiako Hezkuntza Ministerioak ikasturte honetan selektibitatea moldatzeko. Aldaketa handiagoak egin beharko dira gero unibertsitaterako hauta proba LOMLOEren irizpideen arabera egokitzeko, baina ikasturte honetan bertan aldaketa zenbait egin beharrekoak zirela jakina zen, eta gaur jakinarazi ditu Hezkuntza Ministerioak aldaketak. Lehen egokitzapen honetan ez da aparteko aldaketarik espero. Nabarmenena, horra: aukeratzeko era izango dute ikasleek filosofiako edo historiako etsamina egingo duten.

Gainerakoan, azterketa, oro har, igaro ikasturteetan egin izan ohi denaren oso antzekoa izango da ikasturte honen amaieran. Proben iraupena lehengoa izango da, eta egin beharreko azterketa kopuruan ere aldaketarik ez. LOMLOEn Filosofia eta Historia biak dira irakasgai ardatzak, baina ez da selektibitateko proba kopurua handitu nahi izan, eta horregatik emango da bietako bat aukeratzeko era. Selektibitaterako izena ematen dutenean jakinarazi beharko dute ikasleek zein hautatu nahi duten.

Azterketak ekainaren 14a baino lehen egin beharko dira; ezohiko deialdia beranduenera uztailaren 12an egin beharko da, eta apartekoa, berriz, irailaren 13an.

Behin Espainiako Gobernua osatuta, haren eginkizuna izango da orain ezarri diren egokitzapenez haragoko aldaketa bat egitea, sakonagoa.

Selektibitatearen bidez, unibertsitatera sartzeko notaren %40 lortzen dute ikasleek; Batxilergoan lortzen duten notaren osagarria izaten da hori.


Summary: Sektore eolikoa eta milaka lanpostu desagertzeko arriskuaz ohartarazi du ELAk. Siemens Gamesak, Nordex Accionak eta Vestasek galera handiak dituzte, eta sindikatuak uste du «ezer egin ezean» kolokan egon daitekeela Euskal Herrian estrategikotzat jotzen den alor hori

Azaroaren 21ean urteko emaitzak eta etorkizuneko plan estrategikoa aurkeztuko ditu Siemens Gamesak. Data hori egutegian hizki gorriz markatua dute enpresa eoliko horretako ELAren ordezkariek. Azken bi urteetan, kostuen igoeraren, sektoreko lasterketa teknologikoaren eta Txinako enpresen lehia desleialaren ondorioz, lurreko haize errotak egiten dituzten hiru enpresa handiek errentagarritasun arazo larriak dituzte. Horietako bat da Siemens Gamesa, eta lanpostu galera handi bat iragarriko ote duen beldur dira. Sektorea bera arriskuan dagoela ikusten dute.

Ez da funtsik gabeko beldurra. Asteon, Reuters agentziak zabaldu du Siemens taldea aztertzen ari dela Siemens Gamesako fabrika eta bulegoak saltzea. Informazio horrek adierazten duenez, luzarora arnasa emango lioke energia eolikoko atalari, fabrikazioaren funtsezko osagaiak azpikontratuko lituzkeelako, hala nola haize erroten hegalak. Aurrezteko asmo horrek erakutsiko luke Asiako lehiakideen esku utziko lukeela atal hori.

Informazio horrek islatzen du badela kezkatzeko arrazoia. Gaur goizean, Carlos Matute eta Josean Hernandez Siemens Gamesako ordezkariek eta Puy Remirez ELA Industriako ordezkariek azaldu dute Siemens Gamesako buruzagiek lasaitasuna ematen dietela, baina ez dira fio haien hitzez. Adibide gisa jarri dute bertako hainbat hornitzaile azpikontratatzeari utzi diotela. «Enpresek ez dute negozio marjinarik. Denbora daramate jendea kaleratzen, produkzioa kanporatzen langile merkeagoko herrialdeetara eta hornitzaileak mehatxatzen prezioak jaitsi ezean alde egingo dutela Txinaren moduko beste toki batzuetara», azaldu du Carlos Matutek.

Paradoxikoki, aldeko haizea izan beharko luke sektore eolikoak trantsizio energetikoaren garaiotan. Alta, kontrako egoera deskribatu du Matutek: «Kontratua izenpetzen da, eta handik bi urtera parkea ezartzen da. Bi urte horietan gerta daitezkeen edozein aldaketak —inflazioa, kostuen igoera, gorabehera meteorologikoak...— milioi askoko kalte ordainak eragiten ditu parke horretan».

Aldi berean, potentzia eta tamaina handiagoko errotak gero eta merkeago egiteko lehia teknologikoa dago. Horrek guztiak mesede egiten die finantza gihar handiagoa duten Asiako lehiakideei, bereziki Txinakoei. ELAk salatu du Txinako Gobernutik jasotzen duten laguntzaren ondorioz «lehia desleiala» egiten dutela, eta merkatuan abantaila handia hartu, Europako ekoizleen lepotik. «Ez dugu arau berekin jokatzen». Euskal Herrira iritsi ez badira ere, Espainian hainbat proiektu sustatzen ari direla aurreratu dute.

Horregatik, sektorea babesteko eskatu dute, parkeak adjudikatzerakoan tokiko produkzioa lehenetsiz. Ontzat jo dituzte Ursula Von der Leyen Europako Batzordeko presidenteak sektorearen alde zerbait egiteko beharrari buruz egindako adierazpenak. Urriaren 24an jakinaraziko du Europako Batzordeak zer egingo duen, baina ELAk gogorarazi du babes neurriek deslokalizazioaren aurkako baldintzak jaso beharko lituzketela.

Siemens Gamesak Hego Euskal Herrian 2.900 laguni ematen die lana, eta Nafarroako Gobernuari eta Eusko Jaurlaritzari eskatu diote sektore estrategikoa babes dezatela. Nafarroako Gobernuaren eta Eusko Jaurlaritzaren aldetik «hitz hutsalak» jaso dituztela kritikatu dute: «Ez dute harago begiratzen: ez dute etorkizunera begiratzen. Behar dugu aurrez jokatzea eta bertako sektorea babestea», esan du Matutek. Datozen asteetan bilerak eskatuko dizkiete bi gobernuei eta eragile politikoei.


Summary: EAJk dio «lanerako bide egokia» hartu duela Sanchezekin duen negoziazioak. Bizkai Buru Batzarreko presidente Itxaso Atutxak uste du «forma hartu» duela PSOEren Espainiako presidentegaia babesteko negoziazioak, eta alderdi bien ordezkarien arteko atzoko bilera «sakoneko lehen elkarrizketa» izan dela. Catalanek berretsi du UPNk ez duela Sanchez babestuko, eta, ostiralean, EH Bilduko Aizpurua PSOEko buruarekin elkartuko da.

EAJko Kongresuko bozeramaile Aitor Estebanek atzo ez zuen tarte handirik utzi Sanchezek jeltzaleen babesa ziurtasunez izango duela pentsatzeko; «ez dago ezer itxita», esan zuen, eta gogoratu zuen «asteak» daudela akordio bat lortzeko. Baina Bizkai Buru Batzarreko presidente Itxaso Atutxak martxan den negoziazioaren interpretazio baikorragoa eskaini du gaur, ETB1en emandako elkarrizketa batean. PSOEren Espainiako presidentegaia babesteko negoziazioak «forma hartu» duela esan du, eta erantsi du atzoko bilera alderdi bien arteko «sakoneko lehen elkarrizketa» izan dela Sanchezen inbestidurari begira.

Atutxak adierazi du PSOEk eta EAJk hitz egiten jarraitzeko «borondatea» dutela, eta, garrantzitsuena, «zeri buruz hitz egin behar den» ere adostu dutela. Hau da, PSOEk atzodanik badaki EAJk zehazki zer esatzen duen Sanchezi babesa ematearen truke. «Negoziazioak forma hartu du behintzat, eta lanerako bide egoki bat zabaldu da datozen asteetarako», esan du Atutxak. «Katalanak ere hor» daudela kontuan hartu behar dela azpimarratu du, eta «zuhurtzia handia eta diskrezioa» beharrezkoak direla ere bai.

«Euskadin» eskatu diren gaiak

Batera edo bestera, BBBko buruak berretsi du «lanerako proposamenak» badaudela, eta «gai jakinen inguruko benetako borondatea» ere badela akordio bat erdiesteko, Espainiako Gobernua era dadin, Pedro Sanchez buru dela. Negoziagai diren gaien artean, ez daude «alderdiarenak» jo daitezkeenak, Atutxaren hitzetan, baizik eta «Euskadin, Eusko Legebiltzarrean, Batzar Nagusietan eskatu diren gaiak».

Edonola ere, Atutxak gogoratu du Sanchezek behar dituela EAJren botoak presidente izateko, eta, beraz, hari dagokiola esatea «zer eskaintzen duen». Hori bai, BBBko presidenteak nahiko luke inbestidurari buruz hitz egiteaz gain, geroaz ere jardutea negoziazioetan. «Ez gara esaten ari legegintzaldi osoa adostu behar denik, baina aurrekontuak behintzat kontuan hartu beharko lirateke, urtebete baino gehiago egon dadin presidente. Orain, lehentasunezko bazkide asko egongo dira, zeren eta boto bakarra galtzen badu edozer bozkatzean, gehiengoa galduko baitu. Nik ausart ikusten dut, horrelako legegintzaldi bati aurre egitea ez baita erraza».

UPN, amnistiaren aurka

UPNk Espainiako Kongresuan duen bozeramaile Alberto Catalan gaur elkartu da Pedro Sanchezekin, eta bilera bukatu ondoren azaldu du, PSOEko buruak Kataluniako gatazkarekin lotutako aministiaren inguruan duen ikuspuntua esplikatu diola. Azalpen horrek «oso kezkaturik» utzi du Catalan, eta berretsi du ez duela babestuko Sanchezen inbestidura.

UPNko kongresukidea berrogei minutu egon da Sanchezekin, eta, bilera horretan, «oso lasai» ikusi du PSOEko burua, Espainiako Gobernua eratuko duen zalantzaren aurrean. Ez du Sanchezen esanen inguruko xehetasunik eman, baina «egungo egoera» nola ikusten duen azaldu omen dio Catalani. «Gauza bera esaten jarraitzen dugu: amnistia traizioa da Espainiako Konstituzioari, umiliazioa Espainiako sistema demokratikoari, eta, batez ere, hiritar guztien berdintasun printzipioari».

UPNko eledunaren arabera, «Espainia ezin dute gobernatu hura desegin nahi dutenek»; horregatik, deitoratu egin du Sanchezek azken orduetan telefonoz deitu izana Oriol Junqueras ERCko buruari. Ostiralean, berriz, PSOEko burua EH Bilduk Kongresuan duen bozeramaile Mertxe Aizpuruarekin elkartu da, eta horrek ere sutan jarri du Catalan. «Aberrazio hutsa da ETAren oinordekoen zuritzea; atentatuak gaitzetsi gabe jarraitzen dute; beren gidarien artean hilatzaileak dituzte, eta beren zerrendetan terroristak eramatearen ignomia egin zuten».


Summary: Mecanerrek iaz 606.000 euro irabazi zituela azaldu diote Jaurlaritzari. Langileek bigarren greba eguna egin dute, salatzeko Stellantisek Urdulizko trokel fabrika historikoa itxi nahi duela.

Mecanerreko langileek enpresa bideragarria dela azaldu diote gaur Eusko Jaurlaritzari. Stellantis autogintza multinazionalak itxi asmo duen Urdulizko (Bizkaia) trokel fabrikako langile batzordea enplegu saileko ordezkariekin bildu da, eta enpresaren azken urteetako zenbakiak erakutsi dizkio. Mecanerrek iaz 606.000 euroren irabaziak izan zituela esan diote, eta planta ixteko arrazoi bakarra errentagarritasun are handiagoa lortzea dela.

Mecanerreko 148 langileek bigarren greba eguna egin dute gaur, eta manifestazioa egin dute Bilboko Kale Nagusian. Sinetsita daude enpresaren itxiera saihestu daitekeela, eta inplikazioa eskatu diete erakunde publikoei –bileran Bizkaiko Aldundiko Industria Saila ere agertu da--, haien ustez «deslokalizazio kasu argia» dena eragozteko. Stellantis trokelgintza lanak soldata txikiagoak ordaintzen diren herrialdeetara bideratzen ari da (Indiara, Txinara...), eta argi dute Mecanerrekoa joera horren beste kasu bat dela.

Stellantisek (Opel, Peugeot, Citroen...) iragan astean eman zuen bere asmoen berri. Erregulazio espediente bat jarri du martxan, eta prozesu osoak sei hilabete iraun dezakeela uste dute langileek. Bitartean, lanean jarraitzen dute, lan enkargurik ez baita falta. Mecanerreko ordezkariak multinazionalarekin negoziatzen saiatu dira, baina oraindik ez dute erantzunik jaso. Stellantisek iaz 16.800 milioi euroren etekinak izan zituen.

Trokelgintza eta matrizerien sektorea ez dago garai onean Euskal Herrian. Autoen karrozeria piezak ekoizteko moldeak egiten dituzte. Deslokalizazioak, baina, gogor astindu du jarduna. Orain, Mecaner dago kinka larrian, baina azken urteetan ateak itxi dituzten trokelgintza enpresen zerrenda luzea da: Araluce, Matriceria Deusto, Troquenor... Egun Gestamp da sektorea kontrolatzen duen enpresa.


Summary: Victor Jararen hilketaren erantzule Pedro Barrientos militar ohia atxilotu dute AEBetan. Floridan hartu dute atxilo, eta Txilera deportatu ahal izango dute orain; Victor Jara kantautorearen senideek Txilen epaitu ahal izateko eskatu dute Barrientos deportatzeko.

1973ko Txileko kolpe militarreko buruzagietako bat, Pedro Barrientos militar ohia, atzo atxilotu zuten Floridan, AEBetako HSI Nazio Segurtasuneko Ikerketen bulegoak jakinarazi duenez. 2016an Victor Jara kantautore ezkertiarraren torturen eta hilketaren erantzuletzat jo zuten Barrientos Floridako auzitegi batean. Barrientos Deltona hirian atzeman dute, ipar-ekialdeko kostan, HSIk ohar batean jakinarazi duenez.

Uztailaren 14an, AEBetako epaile batek herrialde horretako nazionalitatea kendu zion Barrientosi, bere karrera militarreko gertakariak «nahita» ezkutatu zituela ebatzita. Testigantza faltsua ematea eta epaiketarik gabeko hilketetan parte hartu izana egotzi zion, eta gertaera horiek isilduta AEBetako nazionalitatea «legez kanpo» lortu zuela deliberatu zuen.

2016an, Orlandoko auzitegi federal batek Vitor Jararen torturen eta hilketaren arduraduntzat jo zuen Barrientos, kantautorearen familiak eskatuta egindako epaiketan. Jararen senideei milioi askoko kalte ordaina emateko agindu zion Barrientosi epaileak.

Orain Mugak eta Migrazioak Kontrolatzeko Zerbitzuaren esku dago Barrientos, deportatze eskaera gauzatzeko zain.

Barrientos 1990ean sartu zen AEBetan, bisitari bisa batekin, eta zazpi urte geroago estatubatuar batekin ezkondu zen. Herrialde hartako nazionalitatea eskatu zuenean, Barrientosek adierazi zuen ez zuela loturarik inongo erakunde politiko eta militarrekin.


Summary: 49 talde ariko dira Ahotseneko oholtzan aurten. Horietatik hamazazpik euren lehenengo diskoa aurkeztuko dute Durangoko Azokako plaza horretan. Azoka abenduaren 6tik 10era egingo dute.

Durangoko 58. Azokako guneetako programazioak osatzen ari dira oraindik, baina horietako batek badu dagoeneko parte hartzaileen zerrenda. Ahotseneak bere oholtzatik igaroko diren 49 taldeen zerrenda eman du —Plateruenan kokatua izango da—, eta horien ia herenek lehenengo diskoa aurkeztuko dute. Hamazazpi taldek, hain zuzen ere. Honako hauek dira: Akaleia, Eider, Eire, Etxepe, Haira, Haize-arrosa, Ithaka, Kadira, Karma, Ke lepo, Lilo, Mamu, Muare, Nakar, TRB, Txopet eta Zatibi.

Gainerako 32 taldeei dagokienez, hauek izango dira: Amorante, Arima, Braulio, EKG, Esanezin, Ezezez, Feline, Ibil Bedi, Intza, Jabi Patxon eta Kofradia Rock, Kemaronte, Konpost, Kuma No Motor, Leihotikan, Lotura, Marlik, Miren eta Roberto Etxebarria, Modus Operandi, Moxal, Murgi, Muzak, Nogen, Otoi, Postal Kolekzionistak, Rukula, Sara Zozaya, Silitia, Toc, Yogurinha Borova, Xabi San Sebastian, Zeker eta Zukan.


Summary: Euskaldunon mundua, gaur egunera arteko ibilbidea. Doako ikastaroa.. XX. mendean euskal gizartean gertatutako aldaketa sozial eta politiko ugariek sakon markatu dute haren nortasuna eta kultura. Egungo aldaketek —Aldea Globalari buruz hitz egitera eraman gaituztenek, bizi garen munduari buruz hitz egiteko— eta etorkizunaren ziurgabetasunak euskal kulturaren bilakaeran egokitzapen berriak iragartzen dituzte. Etengabeko aldaketa eta egokitzapen hori gorabehera, euskal sentimendu eta nortasun etnikoa biziki aldarrikatzen jarraitzen da. Aldaketa eta ziurgabetasun berrien testuinguru honetan nabarmendu eta aktiboki lagundu behar da historian agertu den euskal kultura ireki eta plural horren alde.

Ardatz kronologiko baten bidez, euskal kulturaren ezaugarriak aztertuko ditugu, programan adierazten den bezala.

Ikastaroa doan eta euskaraz izango da.

Informazioa: Data: 2023ko urriaren 25etik azaroaren 29ra arte Ordutegia: 18:00etatik 20:00etara Garatuko den espazioa: 1116 Non: Bizkaiko UNED Ikastorduak: 10 Ikusi egutegia

Bertaratzea ez da beharrezkoa. Hiru aukera dituzu: presentziala, online zuzenean ala online aurrez grabatuan. Ikusi jarduera gehiago.

Egitaraua

Asteazkena, urriak 15 18:00-20:00 1.- Sarrera: Euskal kulturaren kontzeptuaren inguruan (Txostengilea: Susana Serrano Abad) Egokia dirudi kulturaren kontzeptua, haren errealitate aldakorra eta euskal gizartean, batez ere XIX. eta XX. mendeetan, gertatutako aldaketen eta eraldaketen araberako bilakaera aztertzeari ekitea, bere biziraupena eta berritzea adieraziz.

2.- Historiarik gabeko euskaldunetatik historia duten euskaldunetara (Txostengilea: Joseba Agirreazkuenaga) Hizlariak euskaldunek Historian duten ikusezintasuna arakatzen du, zalantzarik gabe interesatua. XVII. mendetik aurrera eraikitako kontakizunak eta, batez ere, 1936ko lehen euskal gobernuarenak.

Larunbata, azaroak 8 18:00-20:00 3.- Etxeko taldea deritzona: familia, eguneroko bizitza, elikadura (Txostengilea: Anton Erkoreka)

4.- Baserria (Txostengilea: Alberto Santana/José Gregorio Urrutikoetxea) Baserria Euskal Herriaren, espazioaren antolaketaren, gizarte-harremanen, esanahi juridikoaren, arkitekturaren eta nortasun fisikoaren ezaugarri garrantzitsua da.

Asteazkena, azaroak 15 18:00-20:00 5.- Industrializazioa eta hiri-mundua (Txostengilea: Susana Serrano Abad) 6.- Itsas zibilizazioa (Txostengilea: Jon Rui Gómez) Asteazkena, azaroak 22 18:00-20:00 7.- Sistema instituzionala (Txostengilea: Susana Serrano Abad) 8.- Euskal literatura eta bere hedapena (Txostengilea: Jon Kortazar)

Asteazkena, azaroak 29 18:00-20:00 9.- Euskal musika: ekintza eta berrikuntza (Txostengilea: Definitzeke) 10.- Euskal diaspora (Txostengilea: Susana Serrano Abad)

Izen-ematea

Leku-kopuru mugatua, aurrez aurreko modalitatean. Mesedez, matrikula egiteko orduan, adierazi zer-nola parte hartuko duzun jardueran. • Modalitate presentzialean, saioen % 85era joan behar da ziurtagiria eskuratzeko. • Online modalitatean, autoebaluaziorako galdetegi bati erantzun beharko zaio. Kontuan izan zure matrikula-eskabidean emandako datuekin ziurtagiriak egiten direla; ziurtatu zuzenak direla eta osorik daudela.

Zuzendaria

Karmele Zarraga Sangróniz Irakasle tutorea; UNEDeko Historia Garaikidea Sailean irakasteko baimena du.

Hizlariak

Susana Serrano Abad Ikastaroaren antolatzaile akademikoa. EHUko Historia Garaikidea Saileko irakasle titularra. Joseba Agirreazkuenaga Anton Erkoreka Jon Kortazar Jon Rui Gómez Alberto Santana José Gregorio Urrutikoetxea

Norentzat

Prestakuntza eta/edo graduatu mailako ikasleentzat.

Zer titulazio eskatzen den

Ikasleak eta/edo Arte, Humanitate eta Gizarte Zientzietako graduatuak, eta, zehazki, Gizarte eta Kultura Antropologia, Geografia eta Historia, Artearen Historia, Literatura, Zuzenbidea, Turismoa.

Helburuak

• Euskal kultura balioestea eta haren zabalkundean sakontzea. • Euskal kulturaren ezagutzaren oinarri soziala indartzea. • Unibertsitate eta gizarte foroak garatzea, euskal kulturaren etorkizuna hausnartzeko eta irudikatzeko.

Metodologia

Eskola magistralak: irakasleak irakasgaiaren funtsezko edukiak azalduko ditu, eta ikasleen parte-hartzea sustatu.

Ebaluazio-sistema

Nahitaezkoa da bertaratzea.

Argibide gehiago

Bizkaiko UNED Ignacio Ellacuria parkea, 3 48920 Portugalete (Bizkaia) 94-493 65 33 / info@portugalete.uned.es

Antolatzailea:

Laguntzaileak:

Finantzatzailea:


Summary: Salatu dute Jaurlaritza «manipulazio mediatikoa» egiten ari dela osasun sistemari buruz. Ohar baten bidez, osasun publikoaren aldeko herritarren plataformek osasun agintariei egotzi diete herritarrak «nahastea»; azaroaren 11ko mobilizazioetan parte hartzera deitu dute.

OPA plataforman baturik, osasun publikoaren aldeko taldeek Eusko Jaurlaritzaren Osasun Sailaren «kanpaina mediatikoa» salatu dute, propio Osasun sailburua hizpide hartuta. «Kanpaina horretan, Gotzone Sagardui sailburuak ukatu egin du euskal herritarren eta osasun arloko langileen ezinegona, eta 'ingurune soziopolitikoari' egotzi», salatu dute. Sailburuak «lankidetza publiko-pribatuari» buruz esandakoak ere kritikatu dituzte. Horiek horrela, azaroaren 11n osasun publikoaren alde egitekoak diren mobilizazioetan parte hartzera deitu dute: Donostian, Bilbon eta Gasteizen egingo dira.

Aditzera eman dutenez, «propaganda plan hutsa da» Jaurlaritza egiten ari dena, herritarrak «nahasteko eta engainatzeko» pentsatua. «Propagandaren bigarren helburua osasunaren negozioarekin irabaziak lortzen dituzten enpresa pribatuen aldeko eraispen progresiboaren ondorioak estaltzea da», gaitzetsi dute. Zenbait adibide jarri dituzte hori azaltzeko. «Iraunkortasunaz hitz egiten dutenean, murrizketak egiteaz ari dira benetan; enplegua sortzeaz mintzatzen direnean, enplegu publikoa suntsitzeaz ari dira, enpresa pribatuetan lanpostu prekarioak sortzeko; hobekuntza teknologikoak aipatzen dituztenean, arreta prekarioa emateaz eta eten digitala handitzeaz ari dira; lankidetza publiko-pribatua aipatzen dutenean, egiatan esan nahi dute osasun pribatua diru publikoarekin finantzatu nahi dutela, osasun publikoa ahulduta, horrela pribatizazioaren beharra justifikatzeko».

Halaber, salatu dute funtsean «manipulazio mediatikoaz» bestelako helbururik ez duten mezuak agertu direla hainbat hedabidetan, «albiste gisa ezkutatuta». «Beharrezkoa da herritarrek propaganda horri buruz hausnartzea eta iritzi sortzaileak, etikarik gabeko kazetaritza eta publizitate engainagarria transmititzen duten panfleto horiek ez sinestea. Osasun publikoaren eta kalitatearen eredu berririk ezingo da inoiz sortu farmazialari eta ospitale pribatuek finantzatutako fundazioetatik».