Summary: Funts bat argindar gehien kontsumitzen duten industrientzat. Espainiako Gobernuak 600 milioi euroko berme funts bat sortu du industria elektrointentsiboari laguntzeko epe luzerako argindar kontratuak sina ditzan, eta aldi berean iturri berriztagarriak sustatzeko. Hego Euskal Herrian 58 industria elektrointentsibo daude.

Iturri berriztagarrietako argindarrez hornitzeko kontratuak gutxi dira elektrizitate asko kontsumitzen duen industrian. Argindarraren salneurri txikiagoaren bila, epe luzerako kontratuak aukera bat izaten dira kontsumitzaileentzat; baina hornikuntzarako baldintza eta berme oso handiak behar dituzte industria elektrointentsiboek, eta, orain artean, sortzaile eta merkaturatzaile berriztagarriek zailtasunak izan dituzte horiek eskaintzeko Hego Euskal Herrian eta Espainian. Hegoaldean 58 industria elektrointentsibo daude.

Hain zuzen, epe luzerako kontratu horiek bultzatu eta industriari laguntzeko tresna bat onartu du gaurko Ministroen Kontseiluak. Bermerako erreserba funts bat izango da, 600 milioi euro izango dituena hurrengo hiru urteetan. Berme horiek baliatu ahal izateko, Industriek urtean kontsumitzen duten argindarraren %10ek iturri berriztagarrietakoa izan beharko du, bost urtetik gorakoak izan behar duten kontratuen bitartez.

Iturri berriztagarrien erabilera sustatzeaz harago, funts horren helburu nagusia da argindar kontsumitzaile handi horien energia kostuak murriztea. Eta beste urrats bat izan daiteke Kontsumitzaile Elektrointentsiboaren Estatuturako. Reyes Maroto Espainiako Industria ministroak gaur esan du «datozen asteetan» onartuko dela estatutu hori. Bazidurien joan den otsailean kontua bideratuta zegoela, baina, orain, industriaren ordezkariek zenbait baldintza aldatzeko beharra ikusi dute.

Europako lehiakideen aldean argindarra dezente garestiago ordaintzen duten industrien lehiakortasuna hobetzera etorriko litzatekeen estatutua eta horretarako beste bi tresna ere aurreikusten zituen Industria Ministerioak joan den otsaileko zirriborroan. Laguntza nagusia %85eko hobaria da, haien argindar fakturaren kargu jakin batzuetan, zeinak finantzatzera doazen berriztagarrien kostuak, efizientzia handiko kogenerazioa, eta penintsulaz kanpoko aparteko kostuak.

CO2aren zeharkako kostuak konpentsatzen jarraitzea ere jasotzen zuen zirriborroak. Hor, kontsumitzaileen ordezkariek 275 milioi euroko gehieneko konpentsazioa nahi dutela argitaratu zuen El Periódico de la Energía-k. Industriek nahi lukete, era berean, hornikuntza etenduretarako zerbitzuak jarraitzea 2020an, eta 2.000 megawatten enkantea egitea urtearen bigarren erdirako.


Summary: Poliziak Glasgowko erasoaren ustezko egilea hil du. Sei lagun zauritu dituzte Eskoziako hiriaren erdialdean, tartean polizia bat; ospitaleratu egin dituzte, zauri «larriak» dituztelako.

Erasotzaile batek sei lagun zauritu ditu Glasgow erdialdeko hotel batean (Eskozia). Poliziak ez du xehetasunik eman gertaturikoaz, baina ohar batean adierazi du «gizonezko susmagarri bat» tiroz hil dutela, eta jada ez dagoela «arriskurik publikoarentzat». Hori bai, zehaztu du «gertakari serioa» izan dela, eta zauritu guztiak ospitalera eraman dituztela, tartean polizia bat; zauri «larriak» dituzte.

Nicola Sturgeon Eskoziako lehen ministroak herritarrei eskatu die erasoa gertatu den eremura ez hurbiltzeko. The Guardian-en arabera, erasoa izan den hotela asilo eskatzaileak hartzeko erabili dute berrogeialdiak iraun bitartean.

Hasieran, gutxienez hiru lagun hil dituztela zabaldu dute Erresuma Batuko hedabideek, baina Poliziak ez du informazio hori baieztatu erasoaren ostean egindako adierazpenetan.


Summary: Eusko Label eta Euskotren ligak aurkeztu dituzte. Datorren larunbatean hasiko dira, Coruñan (Galizia), eta gizonezkoen estropadako hiru txandak zozkatu dituzte eguerdian Donostian.

Uztailaren 4a gainean da, eta marra gorriz nabarmenduta dute egun hori Eusko Label eta Euskotren ligetako arraunlariek. Coruñan (Galizia) ekingo diote lehiari, eta gaur egin dute bi ligen aurkezpena, Donostiako Aquariumean. Taldeetako ordezkariak han izan dira: arraunlari batzuk, hainbat entrenatzaile eta zuzendaritzetako zenbait kide.

Borja Rodrigo Traineruen Kluben Elkarteko presidenteaz gain, Arantxa Tapia Eusko Jaurlaritzako Ekonomiaren Garapen eta Azpiegitura sailburua eta Caixabankeko ordezkari Itziar Egaña ere han izan dira, eta bi emakumezkoek lan egin behar izan dute, Coruñako lehen jardunaldiko gizonezkoen estropadaren kale zozketa egin dutelako. Honela geratu dira bihar zortziko txandak (18:20ean da estropada):

1. Ares, Donostiarra, Ondarroa eta Orio. 2. Isuntza, Santurtzi, Cabo eta Zarautz. 3. Hondarribia, Kaiku, Urdaibai eta Zierbena.

Euskotren ligan, Orio, Arraun Lagunak, Donostiarra eta Hondarribia ariko dira. Emakumezkoen estropada 18:00etan izango da.

Txandak zozkatzeaz aparte, Oriok iaz bi ligak irabazteagatik jaso beharreko garaikurrak jaso ditu. Lehiaketen azken egunean eman zitzaizkien garaikurrak utzi, eta klubarentzat izango direnak jaso dituzte Nadeth Agirre emakumezkoen taldeko patroiak eta Jon Salsamendi gizonezkoen taldeko entrenatzaileak. Iazkoak iazko, aurtengoari buruzko galderei erantzun diete, eta Agirrek nabarmendu du "lehia estuagoa" espero duela iazkoaren aldean —Oriok ligako estropada guztiak irabazi zituen bat izan ezik—. Arraunlari eta entrenatzaile guztien kezka nagusia plazaratu du gero: "Ikusi beharko da nola gauden". Salsamendik balioa eman dio lehia izateari: "Uretan egotea da garaipen handia". Aipamena egin dio gero entrenatzaileen kolektiboari: "Aipatu nahi nuke multzo horrek etenaren hilabete hauetan egindako lana". Bilerak egin zituzten konfinamendu garaian, egoera berezi horretan elkarrekin gogoetak egiteko. Orioren nahia "borrokan ibiltzea" izango dela azaldu du.

Beste arraunlariek eta entrenatzaileek ere Agirreren kezka bera ekarri dute ahora: ez dakitela nola dauden lehiari ekiteko. Ekainaren 8an berrekin zieten uretako entrenamenduei, hiru hilabetez etxean eta bakarrik lanean aritu eta gero. Ilusioa ere denek daukate, eta Zarautz igo berriak zer esanik ez: "Sekulako gogoa daukagu. Talde gaztea gara, eta gure helburua da ahalik eta azkarren ibiltzea", esan du Jon Artola presidenteak. Bigarren txandarekin "gustura" dago: "Orekatua da, maila guztietako taldeak baitaude".

Hirugarrenean ariko diren Zierbena eta Urdaibai ere antzera daude, pozik, tokatutako txandarekin: "Aukeratzen hasita, hirugarrengoa aukeratuko genuke Hondarribiak, Zierbenak eta guk, eta hortxe gaude hirurok. Baina arraunean egin beharko da gero, bestela alferrik izango baita txanda ona tokatzea", azaldu du Iñaki Goikoetxea Urdaibaiko arraunlariak. Mikel Portularrume Zierbenekoak bat egin du Lekeitioko arraunlariarekin: "Hirugarren txanda nahi genuen, haizeak behera egiten duelako arratsaldeak aurrera egin ahala, nahiz eta Galizian gauza arraroak gertatu. Indartsua da gure txanda".

Euskotren ligan, iaz Oriori bandera bat kentzeko gai Arraun bakarrik izan zen (Lekeition), eta Amaia Sexmilo arraunlariak aurten ere ondo ikusten du taldea: "Ondo itzuli gara uretako entrenamenduetara. Berehala jarri gara, neguan oso lan ona egin baikenuen blokea lantzen". Ezusteak espero ditu: "Lehen estropadetan ikusiko da nola dabilen bakoitza, eta lehia estua espero dut".


Summary: PDeCATek uko egin dio alderdia proiektu berri batean desegiteko presoen proposamenari. Jordi Turull, Josep Rull, Joaquim Forn eta Lluis Puig Kataluniako kontseilari ohi eta PDeCATeko kideek proposatu dute Crida Nacionalekin batera alderdi berri bat sortzea eta sei hilabeteko epean PDeCAT desegin ala ez eztabaidatzea. PDeCATeko zuzendaritzak baztertu egin du, eta Cridarekin negoziatzen jarraitzea erabaki du.

Kataluniako PDeCAT alderdia bere etorkizunerako mugarria izango den erabaki bat hartu beharrean da: Carles Puigdemont Kataluniako presidente ohiak —PDeCATeko kide denak— sortu zuen Crida Nacional per la Republica alderdiarekin aliantza apurtu ala harekin batera alderdi politiko berri bat eratzea. Egoera aztertzeko bilera egin du gaur Convergencia Democratica de Catalunyaren (CDC) lekukoa hartu zuen alderdiaren zuzendaritzak, baina ez du argitu zer bide hartuko duen. Erabakia edozein dela ere, arrisku bizian egongo da PDeCATen batasuna, zatiketa sakona baita aukera baten nahiz bestearen aldeko sektoreen artean.

Gaurko bilkuran, Crida Nacionalekin alderdi berri bat eratzearen aldeko proposamena aurkeztu dute Jordi Turull, Josep Rull, Joaquim Forn eta Lluis Puig kontseilari ohiek. Espetxeratuta daude lehen hirurak, eta Bruselan erbesteratuta dago Puig, Kataluniako prozesu subiranistaren kontrako auziarengatik. Laurek proposatu dute Cridarekin batera alderdi berri bateko zuzendaritza aukeratuko lukeen batzorde eratzaile bat sortzea, eta alderdia osatu ondorengo sei hilabeteko epean PDeCATek desegin behar duen ala ez eztabaidatzea. Zuzendaritzak baztertu egin du proposamena, eta Cridarekin elkarrizketetan ari den taldeari negoziatzen jarraitzeko agindu dio.

PDeCATek eta Cridak Junts per Catalunya (JxC) koalizioa eratu zuten 2017ko azaroan, Puigdemonten konfiantzazko independenteekin batera. Ordutik, baina, ugariak izan dira postkorbergente deitu izan den espazio politikoaren barruko tirabirak.

PDeCATeko sektore ofizialak salatu du alderdia baztertu egin dutela JxCren hautagai zerrendak erabakitzerako orduan. Erreferendumaz geroztik egin diren bozetan, Puigdemontek independente ugari jarri ditu zerrenden lehen postuetan, eta beheragoko tokiak gorde ditu PDeCATeko kide esanguratsuentzat.

Denak ez datoz bat, ordea, iritzi horrekin alderdi barruan. Sektore kritikoak babestu du PDeCAT Cridarekin batera alderdi berri batean desegitea. Talde horretan kokatzen dira, Turull, Rull, Forn eta Puig kontseilari ohiez gain, Miriam Nogueras alderdiko presidenteordea eta Generalitateko hainbat kide: Damia Calvet, Miquel Buch eta Meritxell Budo kontseilariak, esaterako.

Crida Nacionaleko presidente Jordi Sanchezek argi utzi ditu PdeCATekin elkarlanean aritzeko bere alderdiak jartzen dituen baldintzak: alderdi berri bat eratzea, CDCren birsortzea izango ez dena, eta alderdien arteko kuota banaketaren eredua gainditzea. «Ez da betorik eta kuotarik izango eta alderdi berriko militanteak izango dira primarioen bidez zuzendaritza eta erakundeetan ordezkari izango direnak hautatuko dituztenak», adierazi zuen, atzo, RAC1 irratian egin zioten elkarrizketan.

Cridako presidenteak jarritako baldintzak ez dira bateragarriak PDeCATeko zuzendaritzak negoziazioetan babestu duen posizioarekin. David Bonhevi PDeCATeko presidenteak argi esan du JxCrako «trantsizioak» ezin duela PDeCAT behartu bere egiturak desegitera. Horregatik, koalizio formula berritzearen alde agertu da.

Kontrako iritzia du Cridak. Sanchezen esanetan, alderdi berriak «pertsonak bildu behar ditu, eta ez elkarteak». Puigdemontek sortutako alderdiak ezabatu egin nahi du indar independentista berria Convergenciarekin identifikatuko duen lotura oro. «Haize berriak» behar direla nabarmendu du Sanchezek. «Errespetu handia diegu Convergenciak egin zituen gauza askori, baina ez beste batzuei, eta mugimendu honetan jende asko dago, ni neu bezala, ez garenak inoiz ere Convergenciaren bozkatzaile izan, eta guztiak interpelatuak sentitzea nahi dugu».

Azken urteetan, hainbat ustelkeria kasuren ardura leporatu diote Convergenciari eta harekin batera CiU koalizioa osatzen zuen Unio alderdiari. Auzibide bat abian da, esleipen publikoen truke legez kanpoko komisioak jasotzea helburu zuen sare bat eratu ote zuten argitzeko.

Kontseilari ohi espetxeratu eta erbesteratuen proposamenak zuzendaritzaren babesa izan ez badu ere, proposamenak militantziaren oniritzia izan dezakeela uste dute kritikoek. PDeCATek batzar nazionala egingo du uztailean, eta ikusi beharko da kritikoek proposamen hori batzarrari aurkezten dioten eta, hala eginez gero, militanteek zer erabakitzen duten.

PNC aurkeztuko dute bihar

Alderdiak 2018ko uztailean egin zuen lehenengo batzar nazionala, eta orduan Cridarekin bat egiteko mandatua jaso zuen zuzendaritzak. Kritikoek agindu hori ez betetzea leporatzen diote zuzendaritzari. Batzar horretan alderdiko gidaritza uztea erabaki zuen Marta Pascal PDeCATeko presidente ohiak, Puigdemontekin zituen desadostasunengatik.

Hain justu, Pascalek eta PDeCATetik aldendu diren beste kide ezagun batzuek —Carles Campuzano eta Jordi Xucla tarteko— Partit Nacionalista de Catalunya (PNC) alderdiaren eratze kongresuan parte hartuko dute bihar.

Pascalek PNCren presidentetzarako hautagaitza aurkeztu du gaur, eta bihar hura presidente aukeratzea espero da, ez baita beste hautagaitzarik aurkeztea aurreikusten. PNCren proiektura batu dira PDeCATeko hainbat alkate ere.

Alderdi berriak ez du aldebakarreko independentzia prozesua babesten, eta «bide eskoziarra» du eredu. Soilik Espainiarekin adostutako erreferendum bat jotzen du balekotzat. Madrilekin «itxaropen faltsuak» sortuko ez dituen elkarrizketaren alde agertu da, eta elkarrizketaren bidea landu bitartean eguneroko kudeaketa lehenestea hobesten du.

PNCk alderdi «sozioliberal» gisa definitu du bere burua, izaera «aurrerakoia» duen indar gisa, «herritarren osotasunari» begirakoa.

Pascalek esana zuen Katalunian EAJren gisako alderdi bat behar zela, negoziatzeko eta agertoki politikoan erabakigarria izateko borondatea izango zuena.


Summary: Pasaiara itzultzeko baimena eman diote 'Aita Mari' ontziari. 49 egun zeramatzan Palermon, Italiako Gobernuak blokeatuta. Halere, Itsas Salbamendu Humanitarioak salatu du Italia nazioarteko itsas araudiaren aurka jarduten ari dela eta egonaldiak 55.000 euroko kostua eragin diola.

Itsas Salbamendu Humanitarioa gobernuz kanpoko erakundearen Aita Mari ontziak baimena jaso du Palermoko portutik irten eta Pasaiara (Gipuzkoa) itzultzeko.

Ontziak noraezean zeuden 44 migratzaile erreskatatu zituen apirilaren 13an, Mediterraneoan. Horiek Parlemon porturatu zituzten, baina Italiako Gobernuak, behin kaian zeudela, erabaki zuen ontzia ikuskatzea. Itsas Salbamendu Humanitarioak azaldu du harrezkero negoziatzen aritu direla Italiako itsas autoritatearekin, baimena eman diezaioten ontziari Pasaiako portura itzultzeko. Gaur irten dira Palermotik.

Hala ere, GKEak salatu du Italia nazioarteko itsas araudiaren aurka jarduten ari dela Aita Mari-ren nabigazioa oztopatzeko, eta ia 50 egun portutik irten ezinik igaro izanak 55.000 euroko kostua eragin diola zergetan, ikuskatzeetan eta horniduran.

Erantsi dutenez, Alan Kurdi Alemaniako ontziarekin ere berdin jokatu du Italiak: «Estrategia hori Europako herrialdeen azken burutazioa da erreskatean diharduten GKEei eraso egiteko». Itsas Salbamendu Humanitarioak aitortu du berriro itsasoratzeko aukerak aztertu beharko dituztela.


Summary: Baskoniak Valentzia izango du aurkari finalerdietan. Etxeko taldeak 81-97 irabazi dio Kanaria Handiari, eta, horri esker, B multzoko lehen postua lortu du. Igandean jokatuko da finalerdia, 20:00etan.

Kirolbet Baskoniak Valentziaren aurka, etxeko taldearen aurka jokatuko du igandean, ACB ligako finalerdietan (20:00, Vamos). Herrialde Katalanetako taldeak 81-97 irabazi dio gaur Kanaria Handiari, eta, horri esker, lehena izan da B multzoan. Lau partida irabazi ditu, eta bakarra galdu.

Baskoniak eta Valentziak bitan jokatu dute elkarren aurka denboraldi honetan, eta talde bakoitzak garaipen bana lortu du: 85-74 nagusitu zen Baskonia ACB ligan, eta, 105-77 Valentzia Euroligan. Bartzelonak eta Burgosek jokatuko dute beste finalerdia, 17:00etan (Vamos). Finala, berriz, asteartean izango da, 20:00etan (Vamos).


Summary: Ertzaintza bi pertsona ikertzen ari da Voxen Irungo ekitaldiko istiluekin lotuta. Protestak izan dira Gipuzkoako herrian, Voxen ekitaldi baten aurka.

Ertzaintza hiru protestari ikertzen ari da atzo Sestaon (Bizkaia) Voxen kanpaina ekitaldian izan ziren istiluekin lotuta. Ikerketa zabalik dago, eta ez du baztertzen beste protestari batzuk identifikatzea. Hauteskunde ekitaldi batean ordena publikoa asaldatzea leporatu diezaiekete, hiru eta hamabi hilabete bitarteko zigorra dakarren delitua.

Ehunka lagun bildu ziren atzo Sestaon Vox eskuin muturreko alderdiaren aurka protesta egitera. Santiago Abascal alderdiko buruak parte hartu zuen, eta protestariek «faxistak kanpora» eta halako oihuekin hartu zuten. Gainera, hainbat manifestarik objektuak jaurti zituzten Voxeko kideen aurka, eta Ertzaintzak oladartuz erantzun du. Objektuetako batek Espainiako Kongresuko diputatu Rocio de Meer jo du, eta zauri bat egin dio begi gainean.

Ekitaldia, protestara joandakoek «probokaziotzat» hartu dutena, ezarritako ordua baino ordu laurden lehenago hasi da, 19:45ean, hiriko San Pedro plazan, eta hamabost minutu inguru iraun du. Plaza inguratzen duen errepidea poliziaz josita egon da agerraldiak iraun bitartean. Behin hura amaituta, manifestarien aurka oldartu dira. Kalean hainbat barrikada egin dituzte, eta su eman edukiontzi batzuei. Voxeko kideak eta agerraldia ikustera gerturatu direnek bertan jarraitu dute gerora ere, plazatik atera ezinik.

Urkulluk gogor egin du protestatzera gerturatu direnen aurka, eta «demokraziaren aurka» egitea leporatu die. «Edozein alderdi politikoren ekintzak oztopatzen dituztenek eta/edo aukera desberdinak ordezkatzen dituzten pertsonak eta alderdiak jazartzen dituztenek aniztasunaren eta tolerantziaren aurka egiten dute», idatzi du bere Twitter kontuan. Iñigo Urkullu lehendakariak «erasoa egin duten pertsonak» kritikatu ditu, eta «bi muturren arteko dinamika» salatu. De Meer VOXeko kideaz esan du "diputatu nazionala" dela.

Biharamunean, Irunen izan du ekitaldia Voxek, eta Ertzaintzak debekatu egin du horren kontrako protesta deialdia, ibilbidea aldatu eta ekitaldia egingo duten lekuan amaitzea eskatu eta gero. Zenbait pertsonak edukiontziak errepide erdian jarri eta objektuak jaurti dituzte, eta Eusko Jaurlaritzako Segurtasun Sailak jakinarazi du Ertzaintzak espedientea zabaldu diela bi pertsonari, ordena publikoan desordenak eragitea egotzita.

Aurreko astean ere egin zuten ekitaldi bana Bilboko San Frantzisko auzoan eta Donostiako Alderdi Ederren. Bi kasuetan, ehunka lagun bildu ziren eskuin muturreko alderdiaren aurka protesta egitera, eta bietan Ertzaintza horien aurka oldartu zen.


Summary: Armonia Txantreanaren pankartatik Ruizen irudia kentzeko eskatu du Nafarroako Gobernuak. Txantrea auzoko peñak Ruizek espetxean jaso duen tratuaren eta sakabanaketaren aurkako mezuak jaso ditu aurten, eta euskal presoak egin berri duen gose greba gogoratu du.

Armonia Txantreana Iruñeko peñaren pankartatik Patxi Ruiz euskal presoaren irudia "berehala" kentzeko eskatu du Nafarroako Gobernuak. Javier Remirez kontsailariak Twitterreko bere kontuan ohartarazi du hal egin ezean auzitara eraman dezaketela pankarta hori. Martin Zabalza Bake, Elkarbizitza eta Giza Eskubide zuzendariak ere esan du kendu egin beharko luketela, "ETAren biktimak umiliatzen dituelako, elkarbizitzan laguntzen ez duelako eta biolentziaren kulturari zilegitasuna ematen diolako".

Iruñeko peñek atzo aurkeztu zituzten aurten dantzatuko ez dituzten sanferminetako pankartak. Horietako batean, Armonia Txantreanarenean, Patxi Ruiz euskal presoaren irudia agertzen da, espetxean jaso duen tratuaren kontrako mezu batekin batera: "Patxi Ruiz SOS. 30 egun gose greban. Tratu txarrik, jipoirik eta mehatxurik ez. Dispertsioarekin amaitu". Ruiz Murtzia II espetxean dago, Euskal Herritik 755 kilometrora, eta 31 eguneko gose greba bat egin du presoek espetxean COVID-19aren krisia kudeatzen ari ziren moduagatik hainbat protesta egin eta funtzionario batzuengandik mehatxuak jaso ostean. Ekainaren 10ean utzi zuen gose greba.

Ramirezek gaineratu du Armoniaren pankarta ez dutela ikusgai jarriko Baluarten eta ezta Nafarroako Gobernuaren beste eraikin batean ere. Sare sozialetan Armoniako peñakideren bazkideren batek adierazi du eurek atzo izan zutela pankartaren berri eta zenbaitzuek azalpenak eskatu dituztela.


Summary: Murgak dio agerraldi berriak «kontrolatuta» dauzkatela. Beste sei kasu atzeman dituzte PCR bidez: hiru Araban eta beste hiru Gipuzkoan. Bi hildako erregistratu dira.

Nekane Murga Eusko Jaurlaritzako Osasun sailburuak jakinarazi du azken egunetan izandako COVID-19aren agerraldi berriak «kontrolatuta» daudela, baina zuhur eta arduraz jokatzeko eskatu du. Izan ere, beste sei kasu atzeman dituzte PCR bidez azken 24 orduetan: hiru Araban eta hiru Gipuzkoan. Murgak esan du Gipuzkoako kasuek lotura izan dezaketela Orioko eta Altzoko fokuekin, baina aztertzen ari direla oraindik.

Positibo eman dutenen erdiak 20 urte baino gutxiago dituzte. Hain zuzen, azken egunetan gora egin du kutsatutako gazteen kopuruak, baina Osasun sailburuak ez dio arreta berezirik jarri datu horri. Izan ere, esan du PCR probak egiten zaizkiela egun kutsatu baten senitarteko guztiei edo gertuko harremana izan dezaketen pertsonei, sintomarik izan ez arren. «Horregatik, orain pertsona gazteagoen kasuak azaldu dira, baina guztiak positibo eman duenaren senitartekoak dira», azaldu du Murgak.

Hala ere, Osasun sailburuak kezka agertu du udan eta, bereziki, jai eremuetan gerta daitezkeen kutsatzeekin. Murgak esan du festa horiek eremu zabaletan izanagatik ere jendea kutsatu egin daitekela, eta horien jarraipena egitea «ia ezinezkoa» izango litzatekeela. Hori dela eta, arduraz jokatzeko deia egin du.

Arabako kasuei dagokienez, hirutik bi Gasteizko osasun zentroetan atzeman dira. Hori dela eta, Osakidetzak herritarrei gogorarazi die birusa ez hedatzeko segurtasun neurriak zorrotz bete behar direla lehen mailako arreta guneetan ere. Murgak eskatu du, besteak beste, bertaratu aurretik hitzordua telefonoz eskatzeko, maskara une oro erabiltzeko eta bi metroko distantzia mantentzeko.

Ospitaleen egoera ere arinduz doa, nolanahi ere. Une honetan, sei pertsona daude ZIU zainketa intentsiboen unitatean, hau da, bezperan baino bat gutxiago. Bi hildako gehiago erregistratu dituzte, halere. Osasun sailburua pozik azaldu da osasun zentroetako agerraldien bilakaerarekin. Izan ere, Murgak esan du Basurtuko eta Txagorritxuko agerraldiak ere «ia amaituta» daudela, ez baia kasu berririk atzeman.

Bizkaiko zahar etxeak, garbi Bizkaiko zahar etxeetan ez da COVID-19a duen gaixorik. Bizkaiko aldundiak jakinarazi du egoiliar bakarra dagoela gaixo, baina hura ospitaleratuta dagoela. Diputazioaren arabera, zahar etxeetan positibo eman zuten 1.612 adinekok gainditu dute gaitza. Izurria hedatzen hasi zenetik, koronabirusak eragindako 290 hildako zenbatu ditu erakundeak egoitzetan, eta beste 32 kasuren susmoa dute.


Summary: Herri haur-eskola bat zabalduko dute Iruñean datorren ikasturterako. HE Gurasoak jakinarazi du Berriozarko Decathlon saltokiaren ondoan lortu dutela lokal bat. Aurrematrikulazioa uztailaren 2tik 10era bitartean egingo dute, aurrez aurre eta telematikoki.

«Iruñeko haur eskoletan eskaintzen den euskarazko plaza kopuru urriaren aurrean Iruñeko Udalak eta Nafarroako Gobernuak irtenbiderik ematen ez dutenez», HE Gurasoak plataformak jakinarazi du 2020-2021eko ikasturterako guraso kooperatiba batek kudeatutako herri haur-eskola bat irekiko duela. Hala ere, plataformak alderdi politikoekin biltzen jarraituko duela adierazi du, bai ikasturte honetarako diru laguntzak eskatzeko, bai datorren ikasturterako euskarazko plazen eskaintza «egokia» egin dezatela eskatzeko, herri haur-eskola itxi eta sistema publikora itzuli ahal izateko.

Plataformak azaldu duenez,  egungo eskaintza publikoak iparraldeko auzoetan biltzen du euskara: «Eremu horretan lokal egokirik ez dagoenez, eta obrak egiteko eta lizentziak eskatzeko epeak baloratu ondoren, bilaketa Iruñeko gainerako auzoetara eta inguruko herrietara zabaltzea erabaki da». Azkenik, Berriozarko sarreran den Decathlon ondoko lokal batek (Oianondoa kalea, 8) hartuko du herri haur-eskola datorren kurtsoan, «hurrengo ikasturtean sistema publikora itzultzeko zain». Gaineratu dute lokal horrek lizentzia duela eta ez duela obrarik behar: «Erabiltzeko prest dago, eta urrutiago bizi diren eta autoz mugitzen diren familiei sarbide erraza ematen die».

Uztailaren 2an aurrematrikula epea irekiko da, eta uztailaren 10era arte egongo da zabalik. Horretarako, mezu elektroniko bat bidali beharko da hegurasoak.harrera@gmail.com helbidera. Gainera, hala nahi duten familiek aurrez aurre egin dezakete aurrematrikulazioa uztailaren 2an eta 3an, aurretik 603-26 15 28 zenbakira deituta txanda hartzeko.

Familiei gogorarazi diete errolda ziurtagiriaren kopia bat eta errenta aitorpenaren beste bat aurkeztu beharko dituztela, plataformaren helburua sistema publikoaren ahalik eta antzekoenak diren tarifak ezartzea baita.

Urtarriletik kexu dira guraso asko, Iruñeko Udalak haur eskola euskaldunen eskaria murriztuko zuela iragarri zuenetik. Murrizketa horri erantzunez, Iruñeko haur eskoletako guraso talde batek apirilean eskatu zion udalari euskarazko ereduan haur gehiagorentzako tokia egon dadila. Guraso taldeak kaleratutako ohar baten arabera, udalak 2020-2021eko ikasturterako haur eskoletan ezarri nahi duen eredua aintzat hartuta, euskaraz eskolatzeko aukerak nabarmen txikituko dira Nafarroako hiriburuan: «Euskarazko lekuak 371tik (eskaintzaren %40) 112ra (eskaintzaren %12) murriztuko dira».


Summary: Sanferminetan, sanferminei buruz pentsatu. 'Gora Pandemin' sortako lehen saioa Reyes Ilintxeta Euskalerria irratiko kazetariak eta ‘Exprai’ marrazkilariak egin dute.

Aurten, sanferminik ez dela izanen aprobetxatuz, ekimen bat proposatu nahi dut: laborategi moduko bat egitea, festa eredua birpentsatzeko. Izena ere buruan daukat; ingelesez, noski, hori ezinbestekoa omen delako, EAEn behintzat, zerbait erakargarria eta itxuraz modernoa egin nahi baduzu: Sanfermin Festival Lab in Kingdom of Navarre, edo halako zerbait. Egun hauetan, gogaitzeraino aditu dugu krisia aukera bezala ulertu behar dela; beraz, balia dezagun aukera hau ere! Beti esaten eta aditzen dugu sanferminetan zezenak ez direla ezinbestekoak; prozesio eta elizkizunik gabeko festa laikoa egin litekeela; jai matxista eta kontsumista dela; alkohola eta drogen apologia hutsa dirudiela, eta abar. Bada, aurten, denbora hartu, eta egin dezagun gogoeta. Ez da ekitaldi ofizialik izanen, eta are garrantzitsuagoa, ez da ongi ikusia egonen kalean jai giroko ezer egitea. Parrandarako tentaziorik izanda ere, hobe hamaiketako ez jendetsu, xume eta lasaiak egiten baditugu, elkarte batean, etxean edo parke bateko belarretan. Dantza gogoari eutsi ezinean bagaude, mutxiko pare bat dantza dezagun, metro eta erdiko urruntze soziala mantenduz. Hori ez da zaila. Eta, gure askatasun eta memoria historikoaren aldarrikapenei bide eman nahi badiegu, uztailaren 8an eraman dezagun krabelin gorria Germanen hilarrira, baina banaka, eta ez denak bermutaren orduan. Egia esan, festa ospetsu hauek ematen dute zer pentsatua. Gezurretatik hasi gintezke, esate baterako. Eta gezurren artean nagusiena, San Fermin bera. Pertsonaia hori ez da inoiz existitu. Santu beltzaranaren kondaira IX. mende inguruan agertu zen, Amiens herrian, eta, hiru mende geroago, Nafarroako hiriburura heldu zen, artzapezpiku batek haren ustezko erlikia bat ekarri zuenean. Orduan hasi ziren errelatoa eraikitzen, handik eta hemendik hartutako osagarriekin. Teknikoki, horri santu apokrifoa esaten zaio, eta ohikoa da hagiografian; Jimeno Juriok eta Roldan Jimenok, besteak beste, argi eta garbi hamaika aldiz azaldu duten bezala. Oinarri historikorik ez duen arren, agerikoa da bere akolitoen artean suhartasun handia pizten duen santua dela. Iruñeko festetako beste gezur handi bat zera da, inprobisazioaren paradisua dela. Agian bat-batean erabaki ahal izanen duzu jai giroan jarraitu edo lotara joan; musika elektronikoa dantzatu edo Pamplonesa musika bandarena; jotak entzun edo bertsoak; xingarra jan edo hanburgesa bat; kalimotxoa edo 0.0 garagardoa edan... baina horraino. Beste guztia, festa egitarau ofizialean agertzen dena eta beste mila gauza gehiago, ukiezinak dira. Unetxoak, esate baterako (momentikoak). Bere garaian, uztailaren 7ko prozesioan Kontseilu plazan santuari abesten zaion jota kontu inprobisatua izanen zen, baina, gaur egun, une ia sakratua da, eta begirada hiltzaile mordoa senti dezakezu zure gainean une horretan bertan zure telefono mugikorra entzuten bada, eta are gehiago euskaraz erantzuten baduzu, nik behin egin nuen bezala. Eta, hori bezala, Kale Nagusiko ez dakit zenbatgarren zenbakiko balkoiko jotika, edo gau batean egiten den danborren burrunba, edo peñen irteera zezen plazatik, edo txupinazoa bera. Horrekin lotuta, esate baterako, Iruñean jende gutxik daki, edo ez du jakin nahi, Juanito Etxepare burlatarra izan zela suziria jaurtitzen lehenengoa, eta 36ko gerra hasi eta berehala fusilatu zutela, errepublikazalea izategatik. 1901ean jaurti ziren lehenengo aldiz suziriak, Gazteluko plazatik. Gaueko su festa prestatu zuen enpresako arduradunak bota zituen denak, eta hala egiten jarraitu zuten 1930eko hamarkadara arte. Errepublikarekin aldaketa iritsi zen: 1931. urtetik, suziriak ematen dio hasiera festari. Udalari baimena eskatu ondoren lortu zuen Etxeparek hori egitea. Baina 1930ean bere tabako dendan errepublikako bandera margotzeagatik egin zen ezagun gizona. Liga Nazional Laikoko kide izan zen, eta, horregatik, fusilatu egin zuten. Modu berean, sanferminetako gida liburu ofizialetan ez den beste datu interesgarri bat dago, memoria historikoarekin lotuta: Veleta 1936ko gerra aurretik Iruñean zegoen peña bat zen, eta eurek hasi zuten sanferminetan zuriz janzteko ohitura. Horietako hainbat errepublikazaleak izanik, ordea, langileak eta ezkertiarrak, gerran fusilatu zituzten, eta iruindar askori ezkutatu egin zaie nork hasi zuen ohitura hori. Ezin da ukatu, noski, festako osagarri asko eta asko herriak sortu dituela, baina gehienak erritu fosilduak bezalakoak dira gaur egun. Gainera, badirudi gaur egun jada ez garela ezer berririk sortzeko gai. Billabesaren entzierroa litzateke azken adibidea, eta 35 urtetik goiti badu dagoeneko ohitura berri horrek.

Bistan da egitarau zurrun eta errepikakorren zaleak garela. Horretan, berdin jokatzen dugu zahar zein gazteok, eta barneko iruindar perfektua ateratzen zaigu barru-barrutik, Pamplonesaren dianak entzutean, erraldoiak ikustean edo inork festaren elementu hauetako baten aurka egiten duenean. Agian ez gara erabat kontziente, baina iruindar guztiok, edo gehienok behintzat, badugu barneko festa zaindari txiki moduko hori, eta bakoitzak bere modura erakusten du une gozo eta istilutsuetan. Hori da ikasi duguna. Edozein modutan, nire ustez, gezur zabalduena eta onartuena zera da, sanferminetan denok lagunak garela, edo izan gaitezkeela. Guztiok jatorrak, dibertigarriak, eskuzabalak izaten gara bederatzi egun horietan. Ezezagunekin txantxetan ibiltzen gara, bazileoan, baina bazileo sanoan, Santuaren izpiritu berak abduzituak bageunde bezala. Baina zer dago hiperlaguntasunaren mito horren azpian? Kasu gehienetan, postureo hutsa da. Atsegina izatera behartuta bezala sentitzen zara. Anfitrioi bikainaren papera bete nahi dugu beti. Bestalde, ez da sobera azkarra izan behar ikusteko bigarren asmo batekin egindako hurbiltze saiakerak direla horietako asko. Sexua praktikatzea izaten da maiz benetako helburua, eta lagunak egiteko gehiegizko gogo horiek, nahi baino gehiagotan, sexu erasoak izatera pasatzen dira, tamalez. Nolanahi ere, jokamolde festazale eta itxuraz jator horren bidez egiten ari garena zera da, betiko rolak eta egoerak berritzea: neska gazte, polit eta alaiak, beti saldoan joaten direnak; mutil grazioso eta ausartak, ateraldi bitxiak dituztenak beti mihi puntan, eta, gau osoan dantzan eta kantuan ibili ondoren, entzierroan korri egiteko adorea dutenak, edota peñako lagunei hutsik egiten ez dietenak zezenketaren orduan; andre jator eta maitagarriak, denontzako otordu ezin goxoagoak prestatzen dituztenak, eta arropa zuria beti garbi eta lisatuta dutenak familia osoarentzat; gizon alai eta bizkor horiek, zorroa atera, eta errondak eta pintxoak ordaintzen dituztenak, dirua Monopolykoa balitz bezala; amatxi eta aitatxi xaloak, ume zoragarriekin erraldoiak eta buruhandiak ikustera ateratzen direnak... Denak bere tokian. Bakoitza bere rolean. Hori dena uztailaren 14ra arte. Hurrengo egunean, dena betiko lekura itzuliko da. Akabo mugarik gabeko laguntasuna: zu han eta ni hemen. Festaren berniza kenduta, berriro agertuko dira lehenagoko arrakala sozialak, krisi ekonomikoa, ERTEak, diabetesa eta kolesterola, bikoteen banaketak, anai-arreben arteko istiluak herentziengatik, arerio politikoak, lankideen arteko ezin ikusiak, ludopatia arazoak... Jaien inguruan, gai asko haru behar dira gogoan. Horregatik, aurtengo derrigorrezko geldialdi hau probestu beharko genuke horretarako. Eta badira, bagara, jada horretan ari garenak. Euskalerria Irratian, esaterako, aurten Sanfermintza saiorik ez. O plazan oholtzarik ez; zuzeneko berriketaldi eta musikarik ez. Aurten, etxe barrutik hizketa eta gogoeta saio mamitsuak egin nahi ditugu, eta, egun hauetan, hori dena prestatzen ari gara buru belarri. Egun bakoitzean gai bat: genero kontuak jaietan, zezenen inguruko festak, tradizioak eta traizioak, kontsumoa, boterea, politika, erlijioa, euskalduntasuna... dena ukitu beharra dago, eta hori egin nahi dugu gure komunitateko adiskideekin. Festan beste modu batez murgiltzeko gogorik baduzu, Euskalerria Irratian aurkituko gaituzu. Festa on, denoi, baina ez etorri Iruñera, otoi! Bihar: Gora Pandemin (II). Alberto Ladron eta Leire Urbeltz.


Vox, «tolerantzia» eta «ekidistantzia»

Summary: Vox, «tolerantzia» eta «ekidistantzia». Hainbat gai landu dituzte alderdiek: faxismoa, autogobernua, LGTBI Komunitatearen Nazioarteko Eguna... Eusko Legebiltzarreko hautagaiak ez ezik, kanpainako ekitaldietan izan dira Maria Txibite Nafarroako Gobernuko presidentea eta Jose Luis Martinez-Almeida Madrilgo alkatea ere.

Kanpainan erabat sartuta daude alderdiak. Goizez nahiz arratsaldez dituzte ekitaldiak, eta biharko ere beste hainbat dauzkate antolatuta; besteak beste, Pedro Sanchez Espainiako Gobernuko presidentea PSE-EEren ekitaldian izango da.

EAJk Zornotza aukeratu du asteburuko lehen ekitaldi nagusirako. Iñigo Urkullu lehendakarigaiak autogobernua izan du hizpide. Haren esanetan, «indargunea» izan da koronabirusarengatik jasandako osasun krisian, eta etorkizunean EAJk izango duen eginkizuna ere azpimarratu du: «Noren eskuetan utziko dugu errekuperazioa gidatzeko ardura? EAJ da erantzun onena».

Koronabirusak leku berezia izango du kanpainan, eta Urkulluren hitzaldiaren gai nagusia ere hori izan da. Nabarmendu duenez, bizitzetan kostu handia izan du, baita gizartean eta ekonomian ere. Orain arte Osakidetzak eta Eusko Jaurlaritzako Osasun Sailak egindako lana ontzat jo du, eta azpimarratu zerbitzu publikoak «maila handikoak» direla eta lortutakoa autogobernuarengatik izan dela. «Krisi honetan gure indarguneak izan dira autogobernua, erakunde propioak, zerbitzu publikoak eta kudeaketarako gaitasuna».

EH Bildu Lekeition (Bizkaia) izan da eguerdian. Koalizioaren lehendakarigai Maddalen Iriarte faxismoaz eta horri aurre egiteko bideaz aritu da: «Faxismoa eta ekidistantzia geratzeko botorik onena EH Bildu da. Faxismoari eman dakiokeen erantzunik onena 0 legebiltzarkiderekin uztea da».

Atzo Sestaon (Bizkaia) VOXen ekitaldian protestan ari zirenen aurka Ertzaintza oldartzeak eta segidan Iñigo Urkulluk esandakoek ere zeresana eragin dute. Urkulluk gogor egin zuen protestatzera gerturatu direnen aurka, eta «demokraziaren aurka» egitea leporatu zien. «Edozein alderdi politikoren ekintzak oztopatzen dituztenek eta/edo aukera desberdinak ordezkatzen dituzten pertsonak eta alderdiak jazartzen dituztenek aniztasunaren eta tolerantziaren aurka egiten dute», idatzi zuen bere Twitter kontuan.

Iriartek Urkulluri leporatu dio «ekidistantzia» agertu zuela faxismoaren eta antifaxismoaren artean. «Gernika bonbardatu zutenen aurrean tolerantziak ez du balio; herritar eta herri gisa ditugun eskubide guztiak kendu zizkigutenen aurrean ez du balio ekidistantea izateak», nabarmendu du. Bide berean, Iriarteren irudiko, faxismoak herri gisa dauden eskubide guztiak arriskuan jartzen ditu. «EH Bildu indartsu batekin bakarrik lortu ahal izango ditugu herri gisa aurrera egiteko eta justizia sozialean oinarritutako gizarte bat eraikitzeko behar ditugun tresna subiranoak». Haren hitzetan, bide horretarako, ez Urkullu ez EAJ «ez dira fidagarriak».

Elkarrekin Podemosen 'spot'-a

Eusko Legebiltzarrerako hauteskundeetako kanpaina desberdina izango dela aipatzen ari dira alderdiak, eta horren adibide da Elkarrekin Podemosen goizeko ekitaldia. Miren Gorrotxategi lehendakarigaiak bideokonferentzia egin du Beatriz Gimeno Emakumeen Institutuko zuzendariarekin eta Aitzole Araneta Elkarrekin Podemoseko zinegotziarekin, bihar LGTBI Komunitatearen Nazioarteko Eguna dela eta. Gorrotxategiren esanetan, hurrengo Eusko Jaurlaritzak bere zeregintzat hartu beharko luke «aniztasun sexuala, askatasuna eta berdintasuna» normalizatzea, eta neurri zehatzak hartzea LGTBI kolektiboa ez baztertzeko.

Gainera, hauteskunde kanpainarako iragarkia aurkeztu du koalizioak. «Egia ukaezina islatzen duela uste dugu. Ezberdintasunak gorabehera, gizarte plural, sozial eta jasangarri baten helburu nagusiak partekatzen ditugunon batasuna geldiezina eta onuragarria da gehiengosozial handi batentzat», azaldu du Gorrotxategik aurkezpenean.

PSE-EEko lehendakarigai Idoia Mendiak Maria Txibite Nafarroako Gobernuko presidentea eta Concha Andreu Errioxako presidentea izan ditu ondoan, Gasteizko ekitaldian. Bertan, «ezker serio» bezala aurkeztu dute PSE-EE. «Ez da nazionalismoetan korapilatzen, eta inor atzean utzi gabe gobernatzen eta arazoak konpontzen daki». Gainera, «elkarrizketarako eta akordioetara iristeko» gaitasuna daukatela azpimarratu du.

Carlos Iturgaiz PP eta Ciudadanos koalizioko lehendakarigaiak, berriz, Jose Luis Martinez-Almeida Madrilgo alkatea izan du ondoan. Bilbon egin dute agerraldia, hainbat gazteren aurrean. Iturgaizek azpimarratu du gazteek kanpora joan behar izaten dutela «urteetan aukerarik gabe» egon direlako, «EAJren kutunkeriarengatik» eta «hizkuntza bat talentuaren aurretik jartzen delako».


Ekintza

Summary: Ekintza. Atezaina da Alberto Ladron, eta fantasiazko eta genero beltzeko literatura idazten du. Leire Urbeltz ilustratzailea da, eta arte bitartekari ere aritzen da. Pandemia garaiko sanferminak irudikatzeko, fantasiaren bidea aukeratu dute.

Gora bihotza, Irune! Hilabete barru zapi gorria lepoan ibiliko zara karriketan. Irunek baiezkoa egin zuen, baina bazekien ez zela egia. Hitz lasaigarriak erran arren, Borges doktorearen begiek larritasunez distiratzen zuten NBEaren plastikozko pantailaren atzean. Irune zerbait erraten saiatu zen, baina ezpainen dardara penagarri bat besterik ez zuen lortu. Oxigeno maskarak aurpegia zanpatzen zion. Hiru poltsa zeuden konektaturik besoan zeuzkan tutuei. Hobe ez pentsatzea zer izanen zuen han behean. Ez zekien zenbat egun eman zituen ospitalean. Amesgaiztoetan bezala, denbora elastiko eta arraroa zen. Batzuetan, hormako erlojuko orratzak izoztu egiten ziren. Beste batzuetan, egunak pasatzen ziren begi-kliska batean. Gauza bakarra zegoen garbi: gero eta okerrago zegoen. Eta dena bere errua zen. Konfinamendua amaitutakoan, Hegoaldeko kuadrilla osoa bildu zen Erredinen. Eta aspaldiko partez, lagunak berataz oroitu ziren! Irunek bazekien ez zela Ane bezain ederra, ez zuela Xiaren grazia, ezta Mirenen titi itzelak ere. Neska isil eta lodi bat zen, kolore zehaztugabeko ile makal baten jabe. Zientzia-fikziozko mangak marrazten zituen eta bikaina zen bideo-jokoetan, baina billabesa baten ipurdia izanik, nor arraiori axola zitzaizkion tontakeria haiek? Baina, hala ere, Ane, Miren eta enparauak berataz oroitu ziren. Eta are berri hobeak zeuden: Ander ere joatekoa zen! Ez zegoen huts egiterik hitzorduari. Ohi bezala, ama agiraka hasi zitzaion zorioneko birusari buruz. Joder, mundu guztiak zekien zomorroak zahar jendeari besterik ez ziola eragiten, ezta? Azkenean, sekulakoa antolatu ondoren, joan egin zen. Eta arratsaldea amets bat bezalakoa izan zen. Hainbeste barre egin zuen, malkoak isuri zitzaizkion. Dena ez zen zoriona izan, ordea: Ander edana erosteko dirua biltzen hasi zenean, Irune apur bat larritu zen. Ez zuen alkohola gustuko. Hurrupa bat hartu orduko gaixotu eta botaka hasten zen. Hala ere, besteak baino are gogotsuago azaldu zen. Eta Anderrekin joan zen supermerkatura. Biak bakarrik! Edarien atalean zeudela, mutilak irribarre egin zion. Ez, ez zen bere irudipena izan.

Harresietako soropiletan eserita, botilak eskuz esku ibili ziren. Ahoz aho. Hasieran, Irunek erreparoak izan zituen. Amaren hitzek durundi egiten zioten buruan: «Jantzi maskara eta ez ukitu inor. Eta Jainkoarren, ez edan besteek erabilitako edalontzietatik». Baina joder, hamasei urte zituen eta artean inork ez zion musurik eman. Anderrek edandako botila ezpainetan jartzea musukatzetik hurbil zegoen, ezta? Bi aste geroago, ospitaleko ohe alu hartan zetzan, tutuz eta kablez josita. Eta Borges doktorearen hitzak gorabehera, bazekien inoiz ez zela aterako handik. Inork ez zion musurik emanen. Eta Anderrek sekula ez zuen jakinen manga baten protagonista bihurtu zuela. -Ez dut honela hil nahi erran zuen-. Mesedez, ez dut honela hil nahi.

Irune katedraleko zutabe baten atzean kuzkurtu eta adi gelditu zen: enaren txio zorrotzak besterik ez. Bihotza mailuka ari zitzaion belarrietan. Arnasa berdindu arte itxaron zuen, beirateetako bala zuloetatik sartzen ziren eguzki izpiei begira. -Egun ederra hiltzeko. Pentsamendua baztertu zuen. Azken batean, zailena egina zegoen. Harresia gauez eskalatzea amesgaiztoa izan zen. Pare bat aldiz oinak hutsa besterik ez zuen topatu eta erortzeko zorian egon zen. Alde on bakarra, iluntasunak zaindarien lana ere eragotzi zuela. Irune sagu bat bezain isil lerratu zen haien postuen artetik, hain hurbil putakume haien puzkerrak entzun zituela. Hura ez zen samurra izan, baina orain egun argiz udaletxeraino iristea infernu hutsa izanen zen. Hala ere, egin eginen zuen. Anderrengatik, guztiengatik. Bi urte lehenago, Covid-19aren kontrako txertoa asmatu zenean, hain garestia zen bakar batzuek bakarrik eros zezaketen. Enpresariak, politikariak eta goi-mailako funtzionarioak besterik ez ziren immunizatu. Ordurako jendea trumilka hiltzen ari zen, eta immuneak txertatu gabekoen amorruaren beldur ziren. Lege berriak ezarri zituzten. Bakeari eusteko, erran zuten. Poliziak eta armadak jendea bota zuten hirietatik: landan kutsatzeko arriskua txikiagoa zen, erran zuten. Immuneak Iruñean gotortu ziren. Herriek zergak ordaindu behar zizkieten zerbitzuak mantentzeko: polizia eta armada ez ziren doan. Irune herri txiki batean bizi zen. Ez zen bizimodu erraza. Eskolako lana amaitzen zuenean, baratzean edo abereekin lagundu behar izaten zuen. Batzuetan, soldaduak etorri eta biltegiak zakuratzen zituzten. Garia eta haragia ez zitzaizkien aski: zurrumurru ilunak zebiltzan gauez nesken bila ibiltzen ziren furgonetei buruz.

Hilabete batzuk lehenago, Anderrek Iruñerriko erresistentzia antolatu zuen. Haren manupean, ekintzak egin zituzten soldaduen kontra. Baina armak urri zituzten. Hasierako garaipen txikiak laster ahaztu ziren fusilatze masiboen ostean. Adorea ahultzen ari zen. Ekintza ausart bat behar zen jendearen kemena berpizteko. «Zaplazteko bat etsaiaren muturrean», zioen Anderrek suaren inguruko bilera larrietan. Ideia Iruneri bururatu zitzaion. Uztailaren seian suziri bat udaletxetik botatzea lortzen bazuten, mundu guztiak jakinen zuen immuneak ez zirela garaitezinak. Gehienek ideia arbuiatu zuten. Hirian sartzea zaila litzateke. Ateratzea, ezinezkoa. Baina Anderrek baiezkoa egin zuen. Lider peto-petoa zen, bazekien ekintza sinbolikoen balioaren berri. Uztailaren bostaren gauerdian, Anderrek harresien oinetaraino lagundu zuen Irune. Eta agurtzerakoan, musu eman zion. Zorte oneko musua, baina ordu batzuk geroago, Irunek ezpainak inurrituta zeuzkan. San Nikolaseko kanpaiak aterarazi zuen oroitzapen atseginetatik. Hamarrak: berriz abiatzeko tenorea. Hiria husteko azken borrokek erabat suntsitu zuten alde zaharra. Hondakinek mendiak osatzen zituzten karriketan. Euria putzu sakonetan biltzen zen. Irune kristalik gabeko leihoetatik lerratu zen, etxarte estuetan gora eskalatu zuen. Saltoka ibili zen zuloz jositako teilatuetan. Txoriak eta arratoiak besterik ez zuen ikusi. Soldaduek egiteko hobeak izanen zituzten labirinto hautseztatu hura zaintzea baino. Hamabiak laurden gutxitan, Irune merkatu zaharraren parera irisi zen. Izerditan zegoen, zaintiratu bat zeukan hankan, eta milioi bat harramazkak eta zauri txikik urratzen zioten larrua. Udaletxearen itzalpean gerizatu zen eguzki kiskalgarritik. Eraikinaren atzealde osoa behea jota zegoen. Irune hatsanka zegoen, baina ezin atseden hartu. Lasterka, hondakin pila erraldoian gora egin zuen. Entzun baino lehenago, sentitu egin zuen lehen tiroa: berunezko liztor bat aurpegitik arra betera. Irune makurtu eta are azkarrago egin zuen korrika. Soldaduak San Zerningo dorrean zeuden. Iruneren inguruan adreilu eta teilak lehertzen ziren hautsezko geiserretan. Oinak hegan zebilzkion teilatuko zuloen gainean. Udal plaza begien bistan izan zuenean, harrizko lehoi baten atzean kuzkurtu zen. Soldaduek errenditzera animatzen zuten. Ez zioten minik eginen, benetan. Haien barreek beldur handiagoa eman zioten tiroek baino. Bi minutu hamabietarako. Irunek Iruñerriko arreta fisikoki sentitzen ahal zuen. Jende haien itxaropena elektrizitate korronte bat bezala zebilkion zainetan barrena. Une hartan unibertsoaren erdigunean zegoen. Suziria atera zuen bizkar zorrotik. Bala batek harrizko lehoiaren buruaren erdia lehertu zuen. Hautsak ilea zipriztindu eta begietan sartu zitzaion. Itsuka, txiskeroa bilatu zuen. Orain soldaduak ero moduan ari ziren desarran. Min itsugarri bat lehertu zitzaion besoan. Odolak inguruko teilak gorritu zituen. Baina Irunek ez zeukan astirik minerako. Segundoak falta ziren. Metxa piztu zuen. Txapligua sua botaka hasi zenean, askatu eta txori bat bezala igo zen uztaileko eguerdi epelean. Eztanda trumoi bat bezalakoa izan zen. Une batez Irune ke zerrendari so gelditu zen, lortu zuela sinetsi ezinik. Soldaduak ere harri eta zur zeuden, antza, tiro egiteari utzi baitzioten. Bat-bateko isiltasunean, beste eztanda bat entzun zen. Suziri bat lehertu zen Errotxapeko etxe kiskalien gainean. Segundo bat geroago, bi txapligu ikusi ziren urrunago, Artika eta Berriozarko gotorlekuetatik botata seguruenik. Eta bat-baten, Iruñerri osoak eztanda egin zuen. Ehunka suziri igo ziren uztaileko zeru garbian. Bolboraren harrabotsak aire distiratsua dardararazi zuen. Irunek segundo batzuez besterik ez zuen garaipenaz gozatu. Soldadu gehiago zetozen inguruko teilatuen gainetik. Alde egin behar zuen. Baina oraingoan udaletxeko teilatu osoa zeharkatu beharko zuen dorreko soldaduen tiramenean. Ezinezkoa. Suizidio hutsa, denek erran zuten bezala. Baina besoko zaurian zapi bat lotu bitartean, Irunek irribarre egin zuen. Bururatu zitzaion noizbait, ospitaleko ohean tutuz josita egon bitartean hiltzeko modu bat hautatzeko (edo amesteko) aukera izan balu, modu huraxe aukeratuko (edo amestuko) zuela. Anderrek musukaturiko ezpainetan irribarrea eta zapi gorritua besoan, Irune zutitu eta berun zaparrada baten erdian, lasterrari eman zion.


Summary: Kattalin Minerrek jaso du EHGAM-en Urrezko Hirukia. Elkarteak aitortza egin dio kazetari eta idazleari 'Moio. Gordetzea ezinezkoa zen' liburua argitaratzeagatik.

Kattalin Miner idazle eta kazetariak jaso du EHGAM Euskal Herriko Gay eta Lesbianen Askapenerako Mugimenduaren aurtengo Urrezko Hirukia. Modu horretan, elkarteak aitortza egin dio idazleari Moio. Gordetzea ezinezkoa zen liburua argitaratzegatik. Izan ere, sari horrek aintzat hartzen du aniztasuna ezagutarazteko eta onartzeko lana. «LGTB+ memoriarentzat liburuak duen garrantzia azpimarratu nahi dugu, bai eta haren garrantzi politiko handia nabarmendu ere; areago gaur eskuinetik eta ez hain eskuinetik trans pertsonei eta haien eskubideei gupidarik gabe erasotzen ari zaien honetan», azaldu dute EHGAMeko eledunek, Bilbon egindako agerraldian.

Hernaniko (Gipuzkoa) Aimar Elosegi Ansa gazte transexualaren suizidioa du hizpide liburuak. Idazleak herrikidea eta lagun mina zuen Elosegi, eta haren heriotzak eragindako ezinegonak eraginda idatzi zuen narrazioa, memoria ariketa gisara. Hala azaldu zion idazleak berak BERRIAri: «Konturatu nintzen ezinegona eragiten zidana zela gaia oso isilik zegoela, batez ere duela hamabi urte izan zuen erantzunarekin eta oihartzunarekin alderatuta. Nolabait, gai hau plano intimora pasatu genuela sumatu nuen. Sozialki ez ginen memoria egiten ari. Eta ez hori bakarrik: intuizioa nuen ez ginela ari transmisioa bermatzen».

Trapuzko Espartina, aldiz, «TERF feminista erradikal trans-baztertzaileei» eman diete, «beren gorroto diskurtso transfoboagatik». Elkarteak salatu du Hazte Oir eta Vox bezalako elkarte eta alderdien «mezu bera» erabiltzen dutela: «Gure aburuz, ez dira feminista askatzaileak, gizabanakoon askatasunaren zapaltzaileak baizik, norbera sentitzen dena sentitzeko eta kontsekuenteki bizitzeko eskubidearen urratzaileak. Gizaki-zikiratzaile hutsak»


Summary: Europarekin amets egiten jarraitzen du Athleticek. Athleticek nagusitasunez irabazi dio Mallorcari San Mamesen, eta, hala, gerturatu egin da Europako postuetara. Oraintxe bertan, bi puntura du Realaren zazpigarren postua.

Athleticek Europan jokatu nahi du datorren denboraldian, eta urratsa egin du gaur, Mallorcari etxean irabazita. Distirarik gabeko garaipena izan da, baina puntuek balio berbera dute. Zuri-gorriek aurkariaren ahuldadea baliatu dute arazo handiegirik gabe irabazteko. Azkar lortu dute bi golen errenta, eta, hortik aurrera, markagailua kontrolatzera mugatu dira. Egoera kontrolpean izan dute oro har, baina urduritu egin dira azken txanpan, kanpokoek aldea penaltiz murriztu ostean. Minutu zailak izan dira Athleticentzat, baina arnasa hartu dute amaieran, hirugarrena sartu eta partida behin betiko erabakita.

Hasiera orekatua izan du partidak. Lehen jabetzak Athleticenak izan dira, baina Mallorca ez zegoen begira geldizteko. San Mamesera premia gorriarekin iritsi da Vicente Morenoren taldea, eta jokoaren ekimena bere egiten ahalegindu da. Athletic ez zen beste munduko ezer egiten ari, baina, halako batean, oparia jaso du. Penalti inozoa egin dio Lago Juniorrek Raul Garciari, eta nafarrak ez du barkatu Manolo Reinaren aurrean: atezainaren mugimendua igarri, eta erdi-erdira jaurti du (14. min).

Eroso zebilen etxeko taldea, eta are erosoago egon da 24. minutuan Oihan Sancetek bigarrena egin eta gero. Prestatutako jokaldi bikain batean iritsi da gola:âUnai Lopezek motzean jokatu du Williamsekin, hark baloia itzuli dio, eta jokaldia Sancetek bukatu du, lehen zutoinera egindako jaurtiketa zehatz batekin. Lehen gola du erdilari nafarrak Lehen Mailan.

Mallorca jota gelditu da, eta Athleticek lasai-lasai bizi izan du minutuen joana. Ez zuen estutzeko ez presarik, ez beharrik. Alabaina, lasaitasunak azkenean lasaikeriari eman dio bide, eta zuri-gorriek gehiegizko erraztasunak eman dizkiote aurkariari bere areara hurbiltzeko. Korner eta falta arriskutsu ugari izan dituzte kanpokoek. Eta penalti bat ere bai, Yurik Trajkovskiri egina. Budimirrek 2-1ekoa egin du (70. min), eta, hala, zalantzak sortu bizkaitarrengan.

Estu samar ibili da Garitanoren taldea, baina aldaketek arnasberritu egin dute, eta, Mallorcak utzitako espazioak baliatuz, hirugarrena sartu du 89. minutuan. Jokaldi ona egin dute Vesgak eta Cordobak ezker hegaletik, eta Villalibrek jarri dio ginga, area txikian bakar-bakarrik zela. Hala, amets egiteko garaipena lortu du Athleticek.


Summary: Ehunka pertsona batu dira Iruñean, Patxi Ruiz babesteko.

Amnistiaren Aldeko eta Errepresioaren Aurkako Mugimenduak deituta, ehunka pertsona elkartu dira Iruñeko alde zaharrean, Patxi Ruiz euskal presoari sostengua adierazteko.

Borrokak ez du etenik, amnistia osoa lelopean, Manifestazioa 18:00etan abiatu da, Errekoleten plazatik. Martxa debekatuta bazegoen ere, jendetza pilatu da plazan, eta istilurik gabe egin du aurrera protestak. Saiatu dira Takonera kalera sartzen, baina poliziek bidea itxi diete, eta mobilizazioak alde zaharrean zehar jarraitu du, besteak beste presoak kaleratzearen eta amnistiaren alde oihukatzen zuten bitartean.

AEMk azaldu du «Patxi Ruizen borrokak agerian utzitakoaren haritik tiraka kartzelaren izaera hiltzailea eta hau estatuek kalean egiten dutenaren isla» dela salatzea zen martxaren helburua: «Gaurko mobilizazioa debekatuta, faxistek eurek erakutsi dute kartzela barruan eta kanpoan gertatzen dena logika errepresibo berean kokatzen dela».


Osasunak ia eginak dauzka etxeko lanak

Summary: Osasunak ia eginak dauzka etxeko lanak. Gorritxoek 2-1 irabazi diote Leganesi, Sadarren, eta hamabost punturen aldea dute jaitsierarekiko, sei jardunaldiren faltan. Enric Gallegok sartu ditu bi golak, azkena, 96. minutuan.

Osasunak Espainiako Lehen Mailan jokatuko du datorren denboraldian. Handia gertatu beharko luke Iruñeko taldea beste urtebetez onenekin aritu ez dadin. Zenbakiek diote oso bideratuta duela sasoiko helburu nagusia lortzea: hamabost punturen aldea du jaitsiera postuekiko, sei jardunaldiren faltan. Ondo bidean, datorren astean bertan izan ditzake eginak etxeko lanak.

Baten bat urduri jarri zen joan den astean Osasunak Valentziaren eta Atletico Madrilen kontra galdu zuenean. Baina gorritxoek buelta eman diote egoerari astebete eskasean. Irabazteak ematen du lasaitasuna, eta horixe egin dute, bi neurketa jarraian irabazi: joan den asteazkenean, Alavesen zelaian (0-1), eta gaur, Sadarren, Leganesen aurka (2-1). Gaurko garaipenak, gainera, balio handia du, mailari eusteko lehian arerio zuzena baita Leganes.

Sufritutako garaipena izan da. Iruñeko taldeak bikain ekin dio lehiari, bederatzigarren minutuan jada lehen gola sartu baitu. Talde osoak egindako jokaldi ederrari amaiera are ederragoa eman dio Enric Gallegok, txilena ikusgarriaz. Neurketa hasi besterik ez zen egin, eta Osasunak bideratuta zuen garaipena. Golak aurrera egitera behartu du Leganes. Egin du, eta estu hartu ditu etxekoak. Bryan Gilek gertu izan du berdinketa 38. minutuan. Bakarrik geratu da Sergio Herreraren aurrean, baina atezainak haren ahalegina zapuztu du. Gogotsu ari ziren bisitariak, eta larri etxekoak. Eskertu egin dute atsedenaldia.

Baina ezer ez da aldatu aldageletatik bueltan. Leganesek indarrez segitu du. Guerrerok eman du lehen abisua, buruz, eta, segidan etorri da Avilesen gola, banakoa, zartako ikusgarriaz. Berdinketa lortu izanagatik ere, egurrean jarraitu dute bisitariek, eta ia hurrengo jokaldian bigarrena sartzear izan dira, baina Sergio Herrerak geldiketa bikaina egin dio Kevini.

Aginte-makila berreskuratzeko asmoz, Jagoba Arrasatek Moncayola eta Iñigo Perez zelairatu ditu, Fran Meridaren eta Brasanacen ordez. Hasieran, lortu du helburua, baina berriz ere hasi da estutzen Leganes. Argi zegoen nork zuen behar gehien. Osasunak ontzat eman du puntua, baina azken unean, Enric Gallegok, buruz, garaipena eman dio.


Itxurarekin ez da nahikoa izan

Summary: Itxurarekin ez da nahikoa izan. Alavesek aurreko bi partidetan baino itxura hobea eman du Wanda Metropolitanon, baina 2-1 galdu du Atletico Madrilen zelaian. Joseluk sartu du arabarren gola, partida amaitzear zela, penaltiz.

Golak: 1-0: Saulek (59. min.); 2-0: Diego Costak (penaltiz, 72. min); 2-1: Joseluk (penaltiz, 92. min.)

Celtaren aurkako bizkarrekoaren eta Osasunaren aurkako porrotaren ostean, gutxienez itxura hobea ematea zuen helburu Alavesek Wanda Metropolitanon. Asier Garitanoren taldeak lortu du bere helburua, baina ez dio balio izan hiru puntuak patrikaratzeko. 2-1 galdu du Atletico Madrilenn aurka. Etxekoen golak Saulek eta Diego Costak sartu dituzte, azken horrek penaltiz lortu du Pachecoren atea zulatzea. Alavesek ere penaltiz lortu du bere gola, 92. minutuan. Partida amaitzear zen, eta arabarrek ez dute denborarik izan partida berdintzeko. Gutxienez, atzetik datozen aurkariek, Mallorcak eta Legenesek, galdu egin dute, San Mamesen eta Sadarren, hurrenez hurren. Horri esker, jardunaldi bat gutxiago falta da, eta Alavesek gertuago du salbazioa. Nahiz eta azken hiru neurketak galdu egin dituen.

Garitanok goitik behera aldatu du hamaikakoa, bederatzi jokalari berri zelairatuz. Wanda Metropolitanon jokatzen diren neurketak itxiak izan ohi dira, aukera gutxikoak. Hala izan da oraingoan ere. Alavesek ondo eutsi dio Atletico Madrili, eta distirarik eta ia aukerarik gabekoak izan dira lehen 45 minutuak. Itxura lehiakorra eman du, dena den, Garitanoren taldeak. Bigarren zatia ere antzera hasi da, Simeonek Llorente zelairatu duen arte. Alaveseko jokalari ohiak partida aldatu du etxekoentzat. Denboraldi ia osoan aukera gutxi izan dituen arren, azken neurketetan sasoi betean dagoela erakutsi du. Korrikaldi batean, Adrian Marin atzean utzi, eta falta egin diote. Tripperrek bigarren zutoinera atera, eta Saulek ondo errematatu du sareetara (59. min.). Ordu erdi zuen aurretik Alavesek partida iraultzeko, baina Atletico Madrilek gola egiten duenean zaila izaten da norgehiagokari buelta ematea. Burkek gertu izan du 64. minutuan, baina haren burukada gutxigatik joan da kanpora. Hori izan da abagune argiena.

Pachecok pare bat gelditu on egin ditu, Baina 71. minutuan Simeoneren taldearen bigarrena ailegatu da, Elyk Llorenteri egindako penalti oso eztabaidagarri batean. Diego Costak hartu du penaltia jaurtitzeko aurdura, eta ez du huts egin (72. min). Bi gol atzetik, maldan gora jarri zaie neurketa arabarrei, baina ez dituzte besoak jaitsi. eta borrokan segitu dute. 92. mintuan Kokeri baloiak eskua jo, eta epaileak penaltia adierazi du, VARak erabakia berretsi eta gero. Joseluk egin du gola, eta ia beste aukerarik gabe amaitu da neurketa.


Sanchez eta Casado, kanpainan

Summary: Sanchez eta Casado, kanpainan. Pedro Sanchez Espainiako presidentea Donostian izan da, eta Pablo Casadok Bastidan egin du ekitaldia. EAJk ere Donostia aukeratu du, eta EH Bilduk, Agurain. Ahal Dugu Durangon izan da.

Uztailaren 12ko hauteskundeen kanpainaren lehen igandea izan da gaurkoa, eta Pedro Sanchez Espainiako presidentea eta Pablo Casado PPko presidentea Euskal Herrian izan dira. Donostian egin du PSEk bere ekitaldia, EAJk bezala, eta PP Bastidan (Araba) izan da. EH Bilduk ere Araba aukeratu du: Agurain, zehazki. Ahal Dugu Durangon izan da (Bizkaia)

EAJ

EAJk Tabakaleran egin du gaurko ekitaldi nagusia, Tabakaleran. Iñigo Urkullu lehendakarigaiak, Andoni Ortuzar EBBko presidenteak eta Bakartxo Tejeria Gipuzkoako zerrendaburuak parte hartu dute. Urkulluk berriro Rocio de Meer Voxeko Espainiako diputatuak ostiralean jasan zuen erasoa izan du hizpide: "Onartezina da 2020an giza eskubide batzuen urraketengatik kexatzea eta beste batzuen aurrean alde batera begiratzea edo bultzatzea edo txalotzea". Etorkizuna bakean, elkarbizitzan eta giza eskubideetan oinarrituta eraikitzera deitu du.

Osasun krisia ere gogoan izan du Urkulluk, eta horren aurrean bi eredu daudela esan du: "Irtenbideak bilatzen lagundu duten herritar eta erakundeena", eta "kexatzeko eta errudunak bilatzeko zailtasunak jartzen saiatzen den gutxiengo zaratatsuarena". "Euskadi zutik jartzeko" berak defendatzen duen gobernu ereduak bakarrik balio duela gaineratu du.

Adierazi du kulturgintzan "berrikuntza eta etorkizuna" eragin dituela, "sormenaz eta enpleguaz gain", eta gaineratu du orain "kultura eta haren industria altxatzen" lagundu behar dela, "emandakoa itzultzeko unea delako".

Andoni Ortuzarrek bost R-ez mintzatu da, eta gazteleraz hizki horrekin hasten diren bost hitz azpimarratu ditu bere diskurtsoan: errespetua, errekuperazio ekonomikoa, autogobernua indartzea, erantzunak eta erantzukizuna, eta uztailaren 12an EAJrentzat "borobila" izango den emaitza bat lortzera deitu du.

EH Bildu

Arnaldo Otegi EH Bilduko koordinatzaile nagusiak ironia baliatu du botoa eskatzeko. Duela gutxi Cayetana Alvarez de Toledo PPko bozeramaileak EH Bilduri botoa ez emateko eskatu du ondoren, Otegik esan du: "Behar al duzue beste arrazoirik botoa EH Bilduri emateko?". Agurainen nabarmendu du EH Bilduk bota zuela Javier Maroto Gasteizko alkatetik eta gero Kongresutik kanpo utzi zutela. "EH Bildu autoritarismoaren aurkako horma da". Eta iragarpen bat egin du: "Araban eserlekurik gabe utziko dugu Vox".

Mikel Otero Arabako zerrendaburuak, berriz, nabarmendu du "EH Bildu dela boto berde, ekologista eta jasangarri bakarra", eta lurraldea "suntsitu" nahi dutenen eta "defendatu" nahi dutenen artean erabaki behar dela esan du. AHTaz, esan du lurraldea "suntsitzen duela baina ez duela batzen", eta Arabako lautadan "izugarria" dela azpiegitura horren eragina.

Ahal Dugu

Miren Gorrotxategi Ahal Dugu-ko lehedakarigaia Durangon izan da, Iñigo Martinez zerrendakidearekin batera. Ohartarazi du eskuinak gobernatzen badu kalte egingo diela zerbitzu publikoei, eta aurrekontuetan osasun publikoa blindatzearen alde mintzatu da. Gainera, Osakidetzako lehen arretako zerbitzua eta erizaintza indartu behar direla esan du. Horretarako datozen lau urteetan 4.000 milioi euro gastatzea proposatu du, "eguneroko osasun arazoei eta izan litezkeen osasun krisiei aurre egiteko".

PSE

Donostian izan da Pedro Sanchez Espainiako presidentea ere. Koronabirusaren aurrean ez lasaitzera deitu du, eta alderdiei batasuna eskatu die Espainia berriro eraikitzeko. "Euskadiko" osasun sistema nabermendu du Sanchezek, "publikoa eta kalitatezkoa", eta Idoia Mendia lehendakarigaiak esan du autogobernua PSOErekin garatu dela gehien, "baita PSE Jaurlaritzan dagoenean ere". " Ez dago hori esan dezakeen beste alderdirik", adierazi du, eta arazoak konpontzeko erreminta bakarra akordioak direla gaineratu du.

PP

Pablo Casado PPko presidentea Bastidan (Araba) izan da, eta baina Madrilera begirako diskurtsoa egin du batik bat. Esan du Sanchezek zergak igoko dituela. "Beste behin, langabezia, zergak eta dirua xahutzea izango da Sanchezen errezeta. Etxeko marka du, Zapaterorena, errekuperazio ekonomikoaren ukazioarena". Carlos Iturgaiz lehendakarigaiarekin eta Carmelo Barario Arabako zerrendaburuarekin izan da ekitaldian.


Summary: Sute bat piztu da Gardelegiko zabortegian. SOS Deien arabera, suhiltzaileek kontrolpean dute sutea. Eguzkik ohartarazi du suak plastikoak erretzeak «arriskutsuak izan daitezkeen substantzia kutsagarriak» sor ditzakeela.

SOS Deiek jakinarazi dutenez, sute bat piztu da Gardelegiko zabortegian, Gasteizen, 12:30 inguruan. Suhiltzaileak bertara joan dira, eta lanean dihardute; kontrolpean dute sutea, baina ez itzalita, eta ohartarazi dute litekeena dela kea luzaroan ikustea. Izan ere, ke beltzezko zutabe luze bat sortu du suteak, eta, Gasteizko Udaleko iturrien arabera, haizeak galarazi du ke hori hirigunera joatea.

Eguzki talde ekologistak azaldu duenez, Gardelegi hondakinak biltzen dituen zabortegi bat da. 93 hektarea ditu Gasteizko Mendietako paraje naturaletik gertu, eta Zadorra ibaiko ura lindanoz kutsatu du azken urteotan. Bizitza erabilgarria 2036ra arte luzatu du, eta espazioa hedatzeko fasean dago, «lehen Zaldibiarrera zihoazenak baino askoz hondakin gehiago biltzen baititu (23.000 tona inguru)».

Ohartarazi dute hondakinen aire zabaleko sua «oso negatiboa» dela «osasunerako arriskutsuak diren kutsatzaileen emisioengatik, hala nola dioxina eta furanoengatik eta hidrokarburo aromatiko poliziklikoengatik», eta plastikoak erretzeak «arriskutsuak izan daitezkeen substantzia kutsagarriak sortzea» eragin dezakeela.

Hori dela eta, Eguzkik espediente bat irekitzeko eskatu du, sutearen nondik norakoak eta hondakinen kudeaketan eta ikuskapenetan dagoen kontrola ikertzeko, eta Gasteizko Udalak hondakinez egiten duen kudeaketa kritikatu du: «Uste dugu hondakinen politika osoa berrikusi behar dela, informazioa, gardentasuna eta kudeaketaren erantzukizuna eskaini behar direla Zaldibarren edo gaur Gardelegin izandako sutearen antzeko egoerarik ez izateko».


Summary: Etxegarai garaile Baionan: «Hunkitua naiz». 158 herriko etxeen eta Euskal Elkargoaren osaketa erabakitzeko bozak zenbatzen ari dira.

* Lapurdiko, Nafarroa Behereko eta Zuberoako hemezortzi herritan ari dira bozkatzen bigarren itzulian; hauteslekuak 18:00ak arte egon dira zabalik, eta herrietan ari dira jada botoak zenbatzen.

* Ipar Euskal Herriko datuak jakiteke, Pirinio Atlantikoetako departamentuan %44,96koa izan da parte hartzea 17:00etarako; martxoaren 15ean baino zazpi puntu apalagoa.

* Miarritzen, Maulen eta Baionan daude lehia nagusiak.


Summary: Javier Esparza aukeratu dute berriro UPNko presidente. Botoen %58,29 eskuratu ditu Esparzak. 1.774 kidek eman dute botoa; eskubide hori zutenen %67,42k.

Jose Javier Esparzak jarraituko du UPNko presidentetzan, alderdiko afiliatuek haren alde bozkatu baitute 12. kongresuan. 2.631 pertsonak zuten botoa emateko eskubidea, eta 1.774k eman dute (%67,42). Horien artean, %58,29k egin dute Esparzaren alde, eta %41,71k Sergio Sayas diputatuaren alde.

Bost urte pasa daramatza Esparzak alderdiko buruzagitzan, baina aurkaria atera zaio 12. kongresuari begira, eta emaitzek agerian utzi dute Sayasen hautagaitzak ere indar nabarmena eskuratu duela alderdi barruan.

Botoa emateko unean, Esparzak azaldu du alderdia «indartuta» irtengo dela kongresutik: «Indarra eta konfiantza emango digu etorkizunean lanean jarraitzeko». Gainera, balioa eman die alderdiak azken urteetan eginiko bideari eta zuzendaritzarako duen taldeari; tartean daude Enrique Maia Iruñeko alkatea eta Yolanda Ibañez alderdiko idazkari nagusia: «Talde oso sendoa UPNrentzat eta etorkizunari aurre egiteko; izan ere, Nafarroako alderdi nagusiaren eta erkidego honetan erabakiak hartzen dituen bakarraren datozen lau urteez ari gara».

Esparzak «zilegitzat» jo du Sayasek hautagaitza aurkeztu izana, baina erantsi du ez zela «garai egokia»: «Ez dago arrazoi sendorik konfrontazio honi eutsi behar izateko».

Sayasek, ordea, argudiatu du ez dela beharrezkoa «behar bat egotea aukeraketa batera demokratikoki aurkezteko», baina, edozein gisaz, uste du badagoela behar hori; izan ere, premiazkotzat jo du «alderdia esentziatik berreskuratzea, behetik gorako alderdi bat egitea». Sayasek azaldu duenez, azkenaldian iruditu zaio alderdia «egoitza zentral batetik zuzendu» dutela «kaletik» baino gehiago.

Sayasek Esparza zoriondu du, baina ondorioztatu du emaitzak «mezu bat» direla: «Zenbait gauza aldatu behar dira UPNn, eta jende askok nahi du horiek aldatzea». Edonola ere, «eskua luzatu» dio Esparzari «hitz egiteko eta gehiago entzuteko».


Motorzale bat hil da Aosen

Summary: Motorzale bat hil da Aosen.

Motorzale bat hil da gaur arratsaldean Aosen, Nafarroan. Motorrean zihoala, errepidetik irten da, eta NA-150 errepideko 20.3 kilometroan geldirik zegoen auto bat jo du. Iruñekoa zen, eta 46 urte zituen.

17:18an gertatu da ezbeharra, eta gizonezkoaren gorpua Auzitegi Medikuntzako Nafarroako Institutura eraman dute, autopsia egiteko. Foruzaingoak bere gain hartu du gertatutakoari buruzko ikerketa.


Summary: Abertzaleek irabazi dute Urruñan eta Ziburun, eta Ezenarrok Hendaian. Flilipe Aramendi izanen da Urruñako auzapeza, eta Eneko Aldana Ziburukoa. Hendaian, Kotte Ezenarro jalgi da aitzinetik, orain arte bezala.

Aldaketa heldu da Ziburu eta Urruñara (Lapurdi). Urruñan, Filipe Aramendik bozen %45,90 lortu ditu. Elgarrekin Urruña zerrenda abertzale eta ekologista eraman du, eta, auzapeza izanen da ondoko sei urteetan. «Historikoa da: Urruña azkeneko 30-50 urteetan frantses eskuinaren eskuetan izan da. Ni abertzalea naiz, ez dut sekulan gordetu. Gure erronka zen, eta gure azkartasuna, plurala eta irekia izatea», esan du Aramendik. Francis Gavilan, orain arteko lehen axuanta eskuindarra izan du gibeletik bozen %27,94ekin. Azken postuan, Sebastien Etxebarne, zentrokoa: %26,17.

Ziburun, Eneko Aldanak bozen %57,1 lortu ditu eta bera izanen da auzapez berria. Isabelle Dubarbier-Gorostidi orain arteko lehen axuantak %21,1; Henri Hirigoienberriren zerrendak; %11,4 eta azken postuan, Dominique Duguetek: 10,3%. Aldana «pozik» agertu da lortutako emaitzekin. «Hauteskundeetan ez da ezer aitzinetik egiten, politika ez dira matematikak. Lehen itzulian genuen aitzinamendua mantendu da bigarren itzulian, eta, errazki irabazi dugu. Gure zerrenda idekia zen, abertzaleak kudeatzen genuen baina ez bakarrik: badira ekologistak, sozialistak, independenteak. Azken sei urteetan eraman dugun lanak konfiantza sortu du herrian eta horrek erakusten du kapable garela», esan du.

EH Baik ere, lehen balorazio baikorra egin du: «Urteetako lan serios eta politaren ostean, eta gaur lorturako boz kopuruen ondorioz, herriko etxeak irabazi dituzte». Gehitu dute: «Gaurko emaitzak, urteetan zehar, abertzaleek tokian toki egindako lanaren uzta dira. Urtez urte, abertzaleen emaitzak etengabe indartzen doaz lehen mailako indar politiko gisa kokatuz eta gure proiektua indartuz».

Hendaian, Kotte Ezenarro orain arteko auzapezak irabazi du bozen bigarren itzulia (%55,1). Lehen itzulian aurkeztu ziren Laetitia Navarronen zerrenda abertzale ekologistarekin eta Laurent Tariol komunistarekin aliantza egin zuen. «Aliatuekin lanean, programa aplikatzen» arituko dela esan du Ezenarrok. Parean, Pascal Destruhaut izan dute, eta bozen %44,9 lortu du.

Hala ere, abstentzioa handia izan da leku guztietan. 17:00etan, Urruñan parte hartzea %56,5 puntukoa zen; Hendaian, %47,15ekoa.


Abertzaleak nagusi Itsasun

Summary: Abertzaleak nagusi Itsasun. Tinki. Hamabost bozengatik eskuratu dute herriko etxea abertzaleek Itsasun, lehen itzuliko emaitza irauliz. Jean-Paul Iturburua orain arteko Roger Gamoy auzapezaren axuant eta segidari nagusitu zaio Mikel Hiribarren laborari abertzalearen Herriari zerrenda, eta udaletxeko giderrak hartuko ditu.

Mikel Hiribarren ELBko laborari abertzale ezaguna izango da Itsasuko auzapez berria. Lehen itzulian lehen atera zena, Jean-Paul Iturburua, bigarren tokian gelditu da. Eta aise gibelago gelditu da Louis Ustarrotzen hirugarren zerrenda, zeinak ez baitzuen batu nahi izan Hiribarrenen zerrendarekin bigarren itzulirako. Hiribarren pozik agertu da emaitzarekin, nahiz bozen estutasunaz arras kontziente agertu: “Diferentzia gauza guttik egin du; guk irabazteko behar izan da egin dugun proiektu lantu hori, talde motibatu bat, etxez etxe ibiltzea, kanpaina lan hori guzia. Hamabost tanto biziki guti da: dena behar izan da. Baina irabaztea da konta; erran nahi du herritarrek konfiantza ematen badigute ere konprenitzen dugula bertze zerrenden lekua kontuan hartu behar dugula”.

Itsasuko bizilagun Mikel Barrios ere izan du gogoan igande gau honetako ihardukitzean, astelehenean preso joan beharko baita Barrios. “Botere publikoen dorpetasunak behartzen dute presondegirat, eta zuzentasunaren kontrako erabakia dela badakigu, politika ikuspegi dorpe baten emaitza. Gure hautetsi aulki hauetarik nahi diogu adierazi elkartasun osoa Mikeli”, erran du Hiribarrenek.

Herriari zerrenda abertzaleak hamalau hautetsi izanen ditu ondoko sei urteetan. Iturburuarenak, berriz, lau, eta Ustarrotzek bakarra. Horrez gain, Euskal Elkargora bere ordezkaria igorriko du Herriari-k. Dudarik gabe, hirigintzak leku berezia izanen du guztiz tiran den Errobi eremuko herriko ordezkariak lanen artean, baita euskara ere. Mikel Hiribarrenen zerrendak Europako hizkuntza gutituen itunaren betearazteko bide bat jorratu du kanpaina denboran, obratu nahiko duena agintaldi denboran.

Uztaritzen, berriro Karrere

Bruno Karrere Uztaritzeko auzapezaren zerrendak irabazi du Lapurdiko hiri historikoan, bozen %51,21ekin. Aski gibel utzi ditu Bruno Cendre eta Jean-Claude Saint-Jeanen beste zerrendak. Berretsi du, beraz, duela sei urteko garaipena Uztaritze Bai zerrendak. Ez du iduri agintaldi denboran izan zituen barne zatiketak eta hautetsien dimititzeak kalte egin diotenik. Karrerek, garaipenaren ondotik, adierazi du trantsizio ekologikoa izanen dutela ardatz nagusia ondoko sei urteetan: “Trantsizio ekologikoa da hartu dugun lehentasuna. Eta Uztaritze mailan ere auzoak indarberritzea izanen da. Egitasmo anitz baditugu programan, eta martxan jarriko ditugu”.

Lapurdi barnealdeko Errobiko eremuan, Itsasuren garaipen berriarekin, abertzaleek indar gehiago izanen dute, hain segur Euskal Elkargoan.


Maule ezkerrera itzuli da

Summary: Maule ezkerrera itzuli da. Lehen itzuliko emaitzak baieztatu dira bigarrenean, eta Louis Labadot zerrenda zabal baten buru den komunista izanen da auzapeza, bozen %40,35 eskuraturik.

Hiru hautagai ziren Zuberoako hiriburuan bigarren itzulirako, lehenean bezala: azken bi agintaldietan auzapez izan dena, Mixel Etxebest (%38,24); Louis Labadot auzapez berria (%40,35); eta EH Bai alderdiak sostengatzen zuena, Beñat Elkegarai (%21,41). Historikoki ezkerrekoa zen Maule, Mixel Etxebest 2008an herriko etxera heldu arte, Frantziako Alderdi Sozialistako bi auzapez izan baitziren agintean urte luzeetan. Auzapez berria komunista izanen da, beraz, nahiz eta Union Citoyenne (Batasun Herritarra) zerrenda ireki gisara aurkeztu zuten hasieratik. Kausitu emaitzarekin, Louis Labadot eta haren zerrendakideek gehiengoa ukanen dute Maulen herriko 17 aulki eskuraturik; Mixel Etxebesten zerrendakoek lau aulki lortu ditu, eta Beñat Elkegarairen zerrendak bi, orain arte bakarra zuelarik.

Oposizioan ziren Labadot eta Elkegarai azken agintaldian, eta biek salatu dute, kanpaina hasi denetik, "gardentasunik gabeko" Etxebesten kudeaketa, besteak beste Agerria hotelaren edo bidean den espartinaren etxearen xedearen kasuetan preseski. Bi itzulien arteko kanpainak luze jo du koronabirusaren testuinguru berezian, eta hautagaien arteko lehia gogorra izan da; Mauleko gutun kutxetan eskuorriak banatuak izan dira, eta Mixel Etxebestek salatu du bere izena eta bere zerrendakide batena laidoztatuak izan direla "kanpaina joko horretan". Labadoten zerrendaren kontrako salaketa ezarri duela ere jakinarazi du.


Abertzaleen emendatzea: lau auzapez

Summary: Abertzaleen emendatzea: lau auzapez. Itsasun, Urruñan, Ziburun eta Uztaritzen nagusitu dira, eta aliantza garailea sostengatu dute Hendaian eta Senperen. «Urteetako lan serios eta politaren» emaitzatzat jo du EH Baik.

Zerrenda abertzaleek garaipena lortu dute Ipar Euskal Herriko udal bozetako lau herriko etxetan, 2014an eskuratutako auzapez bakarrari beste hiru emendatuta.

Uztaritzen (Lapurdi), Bruno Karrere auzapezak beste sei urte emango ditu karguan, bera buru zuen Uztaritze Bai zerrendak 1.399 boto (%51,2) eskuratu eta gero. Karrere bera izan zen boz gehien bilduriko hautagaia martxoaren 15ean, lehen itzulian. Bruno Cendres Ensemble pour Ustaritz zerrendako hautagaiak %25 boto lortu ditu.

Abertzaleek, ordea, beste hiru herriko etxean izango dituzte aginte makilak; horietako bat izango da Eneko Aldana, datozen sei urteetarako Ziburuko auzapeza (Lapurdi). Ziburu Bizi 2020 zerrendako hautagaiak 1.340 boto eskuratu ditu (%44,7), Isabelle Dubarbier Ziburu Zuekin zerrendako hautagaiarekiko alde handiz (515 boto jaso ditu hark).

Itsasun (Lapurdi), bigarren itzulira bigarren postuan heldu zen Mikel Hiribarren, baina aurrea hartu dio Jean Paul Iturburuari; 519 boto bildu ditu (%42,2), eta hamabost botoren aldearekin nagusitu zaio Iturburuari. Duela lau egun, bi mila biztanleko herri batean politika egiteko maneraz, abertzaletasunaz eta euskaltasunaz mintzatu zen BERRIArekin, euskaldunak izateko batzuek duten «nekeari» azalpena eman nahian.

Urruñan (Lapurdi) ere nagusi izan da Filipe Aramendi zerrendaburu abertzalea; 2.175 boto (%45,9) jaso ditu Elgarrekin Urruña Berpiztu zerrendak, lehen itzulian lortutako abantaila handituta. Francis Gavilan Urruña Guzientzat hautagaitzako buruak, berriz, %27,9 boto lortu ditu.

Aliantza garailean Hendaian eta Senperen

Horiez gain, hautagai abertzaleak zerrenda garailean aurkeztu dira beste herri batzuetan ere; esaterako, Hendaian 2014an eginiko aliantzari segida eman diote aurten, eta Kotte Ezenarro auzapez sozialistak eutsi egingo dio karguari. Lehen indarra izan zen Ezenarro lehen itzulian, eta botoen %55,1 eskuratu du bigarrenean.

Senperen, berriz, Jean François Bederede hautagaiaren Senpere Bai zerrendarekin aliantza egin zuen Dominique Idiart Elgarrekin Senpererentzat zerrendako hautagaiak, eta hark irabazi ditu bozak; ehun botoren aldearekin baino gutxiagorekin nagusitu zaio Pierre Marie Nosbaumi.

EH Bai, pozik

Emaitzokin pozik agertu da EH Bai, hauteskunde emaitzen lehen balorazioan, eta gogoan izan dituzte auzapezak lortu dituzten herriak: «Urteetako lan serios eta politaren ostean, eta gaur lorturako boz kopuruen ondorioz, herriko etxeak irabazi dituzte. Gaurko emaitzak, urteetan zehar, abertzaleek tokian-tokian egindako lanaren uzta dira. Urtez urte, abertzaleen emaitzak etengabe indartuz doaz lehen mailako indar politiko gisa kokatuz eta gure proiektua indartuz».


Maider Aroztegik irabazi du Miarritzen

Summary: Maider Aroztegik irabazi du Miarritzen. Bere parioa kausitu du Aroztegi hautagai eskuindarrak eta Michel Veunac orain arteko auzapezaren tokia hartuko du itsas bazterreko hirian.

Aise nagusitu zaie Aroztegi beste hiru hautagaiei. Abertzaleekin bat egin zuen Guillaume Barucqen zerrenda gelditu da bigarren (%26,3); hirugarren, Nathalie Motsch (%14,74) eta azken, Jean-Benoit Saint-Crick (%8,74). Bernard Marieren garaian bezala, aliantza berezirik gabe, frantses eskuinak hartuko ditu giderrak Miarritzen, beraz. Bozkariaturik agertu da Aroztegi: “Emozio handiko sentimendua dut. Bai irabazteko itxaropena bagenuen, baina emaitza oso handia da, %50ren hozka gainditu dugulako, ezin pentsatuzkoa hiruko lehia batean. Garaipen argi eta garbia da. Miarriztarren konfiantza handiaren seinale da”.

Azpimarratzekoa da abstentzio handia izan dela berriz ere Miarritzen, bozkazaleen erdia baino gehiago ez baita joan bozkatzerat (%54).


Senperen Idiart, eta Azkainen Fournier

Summary: Senperen Idiart, eta Azkainen Fournier. Senperen Dominique Idiartek lekua kendu dio orain arteko auzapezari, Pierre Marie Nousbaum-i. Azkainen, Jean Louis Fournier orain arteko auzapezak irabazi du.

Senpereko auzapez berria izanen da Dominique Idiart. Jean François Bederederen Senpere Bai zerrenda abertzalearekin aliantza egin zuen, lehen itzuliaren ondotik. Bozen %51 lortu ditu. Orain arteko Pierre-Marie Nousbaum kendu du auzapez kargutik, hark bozen %49 zituelarik.

Azkainen, orain arteko Jean Louis Fournier auzapezak irabazi du berriz: %37,2. Gorka Taberna zerrenda abertzale eta ekologistako zerrendaburuak lortu du bigarren postua: %24,3. «Biziki kontent gara. Bigarren indar izateak ardura ematen digu. Kanpaina osoan argi utzi dugu ezkertiar abertzale ekologista eta feministak garela, eta jendeak botoa eman digu. Biziki kontent gara», esan du. Benedicte Luberriaga heldu da hirugarren postura (%21,2), eta Pierre Clausell laugarren postura (%17,4). EH Baik adierazi du «hainbat tokitan emaitza deigarriak» lortu direla. «Hala nola Azkainen, Maulen, Hendaian, Senperen eta Miarritzen».


Abstentzio historikoa Frantzian

Summary: Abstentzio historikoa Frantzian. Parte hartzea %40 inguru izan da Frantziako udal bozen bigarren itzulian. Sozialistek eutsi egin diote Parisko alkatetzari, eta eskuin muturraren menpe geratu da Perpinya.

Frantziako presidente Emmanuel Macronek berak aitortu du kezka bozetako parte hartze baxuaren inguruan: %40 inguru izan da. «Ez da albiste ona», onartu dio AFP agentziari. Dena den, ez da hori Macronek jaso duen albiste txar bakarra. Haren alderdiak kolpea hartu du udal bozetan.

Lehen itzulian bertan argi geratu zen LREM Errepublika Martxanentzat ezinezko izango zela hainbat hiri handitako alkatetza bereganatzea. Ondorioz, bigaren itzulirako LR Errepublikanoen zerrendaren alde egin zuten. Era horretan ere ezinezko izan zaie, ordea, nahi bezalako emaitzak lortzea. Bordelen (Okzitania), esaterako, Pierre Hurmic ekologistak irabazi zituen bozak, botoen %46,8 eskuratuta. Aldiz, LR-MoDem-LRM hirukoak babestutako hautagaiak, Nicolas Florianek %43,2 lortuko lituzke. Ekologistentzat izan dira Lyon, Estrasburgo eta Tours hirietako alkatetzak ere.

Parisen ere Macronen hautagai Agnes Buzyn bigarren itzulira igaro bazen ere, egungo alkate Anne Hidalgo sozialistarentzat litzateke garaipena. Zundaketen arabera, botoen %50,2 eskuratuko lituzke Hidalgok; bigarren tokian geratuko litzateke Rachida Dati (LR) Justizia ministro ohia, botoen %32rekin; eta hirugarren Buzyn, %16 ingururekin. Pozik agertu da Hidalgo lortutako emaitzekin: «Arnasa hartzen duen hiri bat aukeratu dute hautesleek, inor bazterrean uzten ez duena eta elkartasuna lehenesten duena».

Gobernuan aldaketak eragin ditzakeen garaipen bat ere izan zen atzo, Edouard Philippe lehen ministroarentzat izan baitzen Le Havreko alkatetza, botoen %58,83 lortuta —LRko kidea Le Havreko alkate izan zen 2010 eta 2017 bitartean—. Philippe pozik agertu zen garaipenarekin, baina ez zuen zehaztu lehen ministroaren kargua utziko ote duen.

Ez dira guztiak porrotak izan Macronentzat, hala ere. Tolosan, orain arteko alkate Jean-Luc Moudencek (LR-LRM) lortu zuen garaipena, botoen %51,6 eskuratuta.

Eguneko ezusteko nagusia, hala ere, eskuin muturrak eman du, Marine Le Penen Frente Nazionala izan baita nagusi Perpinyan, Ipar Katalunian. Fronte Nazionaleko Louis Aliotek irabazi ditu udal bozak han, botoen %52,7 eskuratuta. Hala, 2009tik alkatetzan zen Jean-Marc Pujol errepublikanoak botoen %4,3 eskuratuko lituzke.

Pozik agertu da Le Pen lortutako emaitzekin: «Ez da garaipen sinboliko hutsa. Garaipen honek aukera emango digu frogatzeko gai garela komunitate handiak ere kudeatzeko». Abstentzioa ere izan du hizpide Le Penek, eta kezka agertu du haren atzean pandemiagatikako kezka baino zerbait gehiago ez ote dagoen: «Alderdiok geure buruari galdetu beharko diogu zer arrazoi ote dagoen herritarrak bozkatzera ez joateko».

Nazionalisten garaipena Korsikan

Bastia eta Porto-Vecchio begiz jota zituzten nazionalistek bigarren itzuli honetarako, eta bietan lortu dute helburua. Pierre Savelli alkategai nazionalista eta Femu a Corsicako alderdikidea izango da Bastiako alkate datozen urteetan, botoen %49,37 eskuratuta. «Lehen itzulian ezin izan genuen alkatetza eskuratu, besteak beste, gure militante asko ez zirelako bozkatzera joan pandemia dela eta. Baina la handia egin dugu geroztik, eta hau da emaitza», esan du Savellik.

Pierre-Vecchian, Korsikako Nazioaren Alderdiaren idazkari nagusi Jean-Christophe Angelinirena izan da bigaren itzulian ere boto gehien eskuratu duena: bozen %54,85. Hala, urte luzez eskuinaren gotorleku izan dena bereganatu dute nazionalistek.

Pozik agertu da Angelini emaitzarekin: «Bizitza osoan egindako borrokaren emaitza da niretzat eta beste askorentzat. Garaipen politikoa da, baina baita historikoa ere. Etorkizun baketsua ahalbidetuko digun aro berri baten hasiera da».


Summary: Elkargoko lehendakariak Baionako aginte makilari eutsi dio. Etxegarai alde aski handiarekin nagusitu zaio arerio bakarrari, Henri Etxetori.

Duela sei urte, 26 bozen aldea zuten bigarren itzulian Etxegarai zentro eskuinekoak eta Etxeto sozialistak. Aldi honetan, 1.027 bozen aldea atera dio Etxegaraik (%53,8) Etxetori (%46,2), eta auzapez karguan egoteko aukera du. Emaitza tinkia espero zen, baina, Mathieu Berge juntaturik ere, Etxetok ez du erdietsi auzapezgora heltzeko zuen xedea.

Zaila da erratea Baiona Berde eta Elkarkidea zerrendako bozak nola banatu diren (doi-doietarik erabaki zuen Etxetorekin ez joatea). Hain segur, bi hautagaiek ukan dituzte zerrenda zatituko batzuen eta besteenak.

Pentsa daiteke Etxagarai izanen dela Euskal Elkargoko lehendakaritzarako hautagai nagusia, hots, orain arte kargu hori eraman duen bera. 2017an sortu zelarik, Ipar Euskal Herriko auzapezen itzulia eginik lortu zuen gehiengoa lehendakari izateko. Ikusi beharko da, haatik, Baionako alkatetzaren eta Elkargoko buruzagitzaren artean hautua eginen duenetz; izan ere, anitz kritika egin zaio bi karguak batera eramateari buruz Etxegarairi.

Elkargoko lehendakaritzarako, gainera, kontrako hautagaiak ager dakizkioke: azken egun hauetan, Alain Iriart Hiriburuko auzapezak jakinarazi du lanean hasia zela hautetsiak ikusiz lehendakari postuari begira. Kritika gogorrak egin zizkion, gainera, Etxegarairen kudeatzeko moldeari. Bizkitartean, ikusi beharko da hautagaitza hori atxikiko duen orain, Etxegaraik Baionan berriz irabazi ondoren.

Azpimarratu behar da, halere, abstentzio handia izan dela Baionan bigarren itzulian: %56,57.


Baskonia, ACB ligako finalera

Summary: Baskonia, ACB ligako finalera. Bigarren zatian irauli du emaitza Valentziaren aurka, atsedenaldira bederatzi puntu atzetik joan eta gero. Etzikoa ligako bigarren finala du hiru denboralditan.

Baskoniak ACB ligako finala jokatuko du etzi. Bartzelona izango du aurkari Valentzian (20:00). Ligako bigarren finala izango du etzikoa Baskoniak hiru denboralditan. Duela bi urte, Real Madrilen aurka galdu zuen (3-1). Etxeko taldea menderatu behar izan du finalera heltzeko: 73-75. Bigarren zatian eman dio buelta emaitzari, bederatzi puntu atzetik joan delako atsedenaldira (42-33). Defentsako lana estutzearekin batera eta aurkariaren uztaipean errebote gehiago hartzearekin bat lortu du etxekoen lehen zatiko jardun ona iraultzea. 31 puntu baino ez ditu sartu Valentziak bigarren zatian.

Hirukoen bitartez irabazi nahi izan du partida Valentziak (41 aldiz jaurti du), eta lehen zatian ia hautsi du aurkaria, ikaragarri pila asmatu duelako. Nahiko egin du Dusko Ivanovicen taldeak etxekoen jaurtiketa jarioari eusten, eta horretan funtsezkoa izan da Zoran Dragicen lana. Hark eutsi dio taldeari erasoan. Taldeko onena izan da puntuak sartzen, 21 egin baititu partida osoan.

Bigarrenean, erasoan, Shavon Shieldsen ekarpena ona izan da, eta oro har, talde guztiak jokatu du lehen zatian izan ez duten grinarekin, erasoan eta defentsan. Ondo asko azaldu du hori dena eta jokalarien lana Ivanovicek partida ondoren: "Gozatzen ari naiz jokalari hauekin. Lan handia ari dira egiten". Finalera begira, erantzun laburra eman du: "Behin irabazi digu Bartzelonak fase honetan. Ikusiko dugu bigarrenean...".


Summary: Bigarren itzulian aukeratuko dute Poloniako presidentea. Egungo estatuburu Andrzej Dudak botoen %41 eskuratu ditu, eta Varsoviako alkate Rafal Trzaskowski izango du aurkari uztailaren 12an.

Iragarritakoa gertatu da: Poloniako presidentetzara aurkeztu diren hautagai bakar batek ere ez du lortu botoen erdiak baino gehiago eskuratzea, etak beraz, bigarren bozaldian erabakiko da nor izango den estatuburua. Bi hautagai izango dira lehian uztailaren 12an egingo den itzulian: egungo estatuburu eta PiS Legea eta Justizia alderdiko hautagai Andrzej Duda kontserbadorea eta Koalizio Zibikoko hautagai eta Varsoviako alkate Rafal Trzaskowski liberala.

Dudak botoen %41 inguru eskuratu ditu lehen itzulian, eta Trzaskowskik, %30,4. Legea eta Justizia alderdiko hautagaiak ia ziurra du eskuin muturraren babesa bigarren itzulirako. Ezkerreko alderdiek, berriz, Varsoviako alkatearen aldeko botoa eskatu dute.

Parte hartzea, berriz, %62 izan da, iazko legebiltzarreko hauteskundeen parekoa, eta 2015eko presidentetzarakoen lehen itzulian baino hamar puntu handiagoa.

Duda bera pozik agertu da lortutako emaitzekin, eta onartu du legealdiko azken hilabeteetan «erabaki zailak» hartu behar izan dituela.


Summary: Etxegarairen garaipena eta abertzaleen hazkundea herriko bozetan. Baionako auzapezak karguan jarraituko du, botoen %54 eskuratuta, eta ikusteke dago orain Euskal Elkargoko lehendakari karguan ere jarraituko ote duen. Zerrenda abertzaleak, berriz, nagusi izango dira lau herriko etxetan. Hauteskunde gauaren zuzeneko kontakizuna egin du BERRIAk.

Herriko bozen bigarren itzuliak argia jarri du udalerrien argazki politikoan Ipar Euskal Herrian, eta, argazki horretan, leku onean atera dira gaueko protagonistetako batzuk; batetik, Jean-Rene Etxegarai, eta, bestetik, zerrendaburu abertzaleak zeramatzaten hautagaitzak. Horrela kontatu du BERRIAk.

Baionako auzapez eta Euskal Elkargoko lehendakariak garaipena lortu du Henri Etxeto ezkertiar jakobinoaren aurrean, 7.252 (%53,8) boto eskuratuta. Zalantza zegoen zer gertatuko ote zen, Mathieu Bergeren babesak pare-parean jarri zituelako Etxeto eta Etxegarai. Azkenean, mila botoren aldearekin nagusitu da bigarrena, baina abstentzioa handia izan da Lapurdiko hiriburuan: %56,57.

Pentsa daiteke Euskal Elkargoko lehendakaritzarako hautagai nagusia izanen dela Etxagarai, orain arte kargu hori izan duena. 2017an sortu zelarik, Ipar Euskal Herriko auzapezen itzulia eginik lortu zuen gehiengo bat lehendakari izateko. Ikusi beharko da, haatik, Baionako alkatetzaren eta Elkargoko buruzagitzaren artean hautua eginen duenetz; izan ere, anitz kritika egin zaio bi karguak batera eramateari buruz Etxegarairi.

Azken egun hauetan Alain Iriart Hiriburuko auzapezak jakinarazi du lanean hasia zela hautetsiak ikusiz lehendakari postuari begira. Euskal hedabideek hauteskunde gauaren berri emateko eginiko telebista saioan gaiaz galdetuta, Iker Elizalde EH Baiko kideak azaldu du EH Baik gogoeta egin behar duela gaiaren inguruan, eta ikusteko dagoela Iriarten eta EH Bairen gogoetek bat egiten duten. Elizaldek esan du Iriartek EH Bairen sostengurik gabe azaldu duela elkargoko lehendakaritzara hautagaitza aurkezteko gogoeta.

«Elkargoa herrietako elkargune bat da. Elkargoak behar duena da azken urtean ikusi duguna: 2017an sortu da, elkargo gaztea da, eta lehen bi urteak eman ditu politika publikoak plantan jartzeko. Azken urtea izan da gogoetatzeko nola egiten den elkargoa tokiko errealitatera iristeko. Trantsizio horretan ahantzia izan da tokikoa, eta horrek haserreak sortu ditu. Norabide orokorrak euskal elkargoaren esku izan behar du, baina tokikoari indar berezi bat eman behar zaie», esan du Elizaldek.

Abertzaleak, gora

Gaueko beste albiste nagusietako bat izan da zerrendaburu abertzaleek izandako sostengua; auzapez abertzaleak izango dituzte datozen sei urteetan Ziburun, Urruñan, Itsasun eta Uztaritzen (Lapurdi). Uztaritzen (Lapurdi), Bruno Karrere auzapezak karguari eutsi dio, eta Eneko Aldana Ziburu Bizi 2020 zerrendako hautagaia 1.340 boto eskuratuta nagusitu da (%44,7). Itsasun, Mikel Hiribarrenek hartuko du aginte makila, eta Urruñan, Filipe Aramendi zerrendaburu abertzalea nagusitu da, 2.175 boto (%45,9) jasota.

Senperen, berriz, auzapeza ez da abertzalea izango, baina horiekin aliantza eginda nagusitu da Dominique Idiart orain arteko Pierre Marie Nousbaum auzapezaren aurretik. «Urtez urte, abertzaleen emaitzak etengabe indartuz doaz lehen mailako indar politiko gisa kokatuz eta gure proiektua indartuz», nabarmendu du EH Baik.

Aldaketak

Auzapeza aldatzea deliberatu dute beste udalerri batzuetan ere. Maule-Lextarrekoa da kasu esanguratsuena; lehen itzuliko emaitzak baieztatu dira bigarrenean, eta Louis Labadot zerrenda zabal baten buru den komunista izanen da auzapez berria Zuberoko hiriburuan, bozen %40,35 eskuraturik.

Bestalde, auzapeza aldatu bai, baina eskuinekoa izaten jarraituko dute Miarritzen; Michel Veunacen lekua hartuko du Maider Aroztegik. Aise nagusitu zaie Aroztegi beste hiru hautagaiei. Abertzaleekin bat egin zuen Guillaume Barucqen zerrenda gelditu da bigarren (%26,3).

Frantzian, abstentzio historikoa

Ipar Euskal Herriaz harago, hauteskundeak izan dituzte Frantzian eta haren menpeko nazioetan ere, eta abstentzioa historikoa izan da; parte hartzea %40 ingurukoa izan da Frantziako udal bozen bigarren itzulian. Sozialistek eutsi egin diote Parisko alkatetzari, eta eskuin muturraren menpe geratu da Perpinya.


Summary: Alderdien leloak eta ikus-entzunezkoak hizpide, 'Hauteskundeen atarian'. Alderdien komunikazio estrategiak aztertu dituzte 'Hauteskundeen atarian' BERRIAren telebista saio bereziaren azken saioan Estitxu Garaik, Mikel Olaizek eta Felix Arrietak.

Ostiralarekin iritsi da BERRIAren 'Hauteskundeen atarian' saioaren amaiera. Kanpainako lehen asterako ekoizpena izan da, eta, Nagore Arin kazetariak zuzenduta, hainbat heldulekutik heldu dio bozei. Azken saio honetan, alderdien komunikazio estrategiak izango ditu hizpide: komunikazio estrategien bilakaeraz, sare sozialen eta euskarri digitalen garrantziaz eta kanpaina hasi denetik alderdiek egin dutenaz jardun dira Estitxu Garai, Mikel Olaiz eta Felix Arrieta. Besteak beste, leloak eta ikus-entzunezkoak ere izango dituzte mintzagai.

Uztailaren 12an egingo dituzte Eusko Legebiltzarrerako hauteskundeak Araban, Bizkaian eta Gipuzkoan, eta kanpaina betean ari dira indar politikoak. Aurtengoa deialdi berezia da, besteak beste, COVID-19aren izurriaren mamupean bozkatuko dutelako herritarrek, eta horrek berak aldatu egin dituelako jada ohitura batzuk; posta bidezko botoaren eskaera, esaterako, hamar bider handitu da. Hain justu, hori izan zen Hauteskundeen atarian telebista saioaren lehen atalaren gai nagusia; uztailaren 12ko bozen berezitasuna. Gaiaz hitz egiteko, Reinaldo Jaio hauteskunde zerbitzuetako zerbitzuburua, Josean Catalan LABek Gipuzkoako Correosen duen ordezkaria eta Ainhoa Novo EHUko irakaslea elkarrizketatu ditu Arinek.

Bigarren saioaren ardatza, berriz, honako galdera hau izan da: Zer eskatuko zenioke lehendakariari? Pentsiodun bat, pandemiaren krisiaren eraginez langabezian gelditu berri den pertsona bat eta kontziliazio arazoak dituen beste bat izan dira saioan. Bakoitza bere errealitatetik, beren egoera zein den azalduko dute. Beldurretatik eta kezketatik hasi, eta lehendakari berriarentzat zer eskakizun eta zalantza sorta duten zehaztu dute.

Hirugarren saioan, euskarari erreparatu dio BERRIAren telebista saio bereziak. Pandemia garaian euskararen presentzia zein izan den aztertu zuten duela gutxi Martin Ugalde foroan. Lehentasunen artean ba ote dagoen, horrelako kasuetan bigarren maila batean gelditu ohi den... Testuinguru horretatik abiatuta, alderdien euskararen erabilera du ardatz hirugarren saioak. Horrekin batera, egungo egoera zein den eta aurrera begirako gakoak eta egin beharrekoak zein diren xehatu ditu. Horretarako, Irene Arrarats BERRIAko euskara arduraduna, Jon Sarasua kulturgilea eta unibertsitateko irakaslea eta Paul Bilbao Kontseiluko idazkari nagusia jardun dira saioan.

Emakumeen presentzia Eusko Legebiltzarrean, hori da laugarren eta azken-aurreko saioaren abiapuntua; izan ere, aurreko agintaldian, emakume parlamentari gehiago izan ziren Eusko Legebiltzarrean gizonezko parlamentariak baino. Emakumeen presentzia handiagoa izateak, baina, ez du zertan esan nahi feminismoaren presentzia handitu denik. Horregatik, testuinguruaren eta gertatu denaren analisia egiten ahaleginduko dira gonbidatuak: egungo egoera zein den eta aurrera begirako arretaguneak zein izan daitezkeen zehazteko. Arantxa Elizondo EHUko Politika Zientzietako irakaslea, Zuriñe Rodriguez ikerlaria eta Elixabete Garmendia kazetaria izango dira saioan.


Summary: Milioi erdi hildako eragin ditu COVID-19ak munduan. AEBetan hil dira %25. Kutsatuak hamar milioi inguru dira.

AEBak, Brasil eta Erresuma Batua. Hiru horiek dira pandemia hasiz geroztik hildako gehien izan duten herrialdeak. Orotara, milioi erdi hildako eta hamar milioi kutsatu eragin ditu COVID-19ak mundu osoan, iazko abenduan lehen aldiz atzeman zutenetik. Probak, berriz, hamar milioi pertsonari egin dizkiete.

Sei hilabete igaro dira Txinako agintariek gaitz berri baten berri eman zutenetik, iazko abendu amaieran, eta tarte horretan milioi erdi heriotza eragin ditu koronabirusak. Horiek zenbaki ofizialak dira, ordea, eta adituek uste dute askoz gehiago izan direla benetan, bai hildakoak eta bai kutsatuak. Bestalde, azken asteetan azkartu egin dira kutsatzeak, astean milioi bat kasu gehiago atzemateraino.

AEBak dira kutsatu eta hildako gehien baieztatu duen herrialdea: 2,5 milioi gaixo eta 125.803 hildako. Brasil legoke bigarren tokian: 1,3 milioi kasu eta 57.622 hildako. Osasun krisiak beheraldi ekonomikoa ere eragin du bi herrialdeotan, eta, gaitzak oraindik goia jo ez duen arren, ekonomia babestearen alde egin dute bi estatuok —Brasilen kasuan, Jair Bolsonaro presidenteak garrantzia kendu dio pandemiari, eta uko egin dio berrogeialdia ezartzeari—.

Estatu Batuetan, hegoaldeko estatuak jo ditu gaitzak gogoren. Osasun idazkari Alex Azarrek ohartarazi zuen atzo gaitza kontrolpean hartzeko aukerak «gero eta gutxiago» direla, eta eskatu zien herritarrei segurtasun neurriak hartzeko. Izan ere, larunbatean, hirugarren egunez jarraian 40.000 kasu baino gehiago baieztatu zituzten AEBetan. Arizonan, esaterako, kasuek %267 egin dute gora ekainean.

Donald Trump presidentearen deiari erantzunez, hegoaldeko estatuak izan ziren itxialdiko neurriak uzten lehenengoetarikoak. Kasuek gorantz jarraitzen dutela ikusita, zenbait estatuk atzera egin dute, eta neurriak zorroztu dituzte. Kaliforniak, adibidez, tabernak ixteko agindu du gaitzak gogorren jo duen zazpi barrutitan.

Bigarren oldea

Herrialde batzuk gaitzari gaina hartu ezinik ari diren bitartean, hura ustez kontrolpean zuten beste hainbat agerraldi berriren aurkako neurriak hartzen ari dira. Txinan, esaterako, Pekindik 150 kilometrora dagoen Anxin berrogeialdian jarri dute barrutian milioi erdi pertsonako eremu bat, azken 24 orduetan 14 kasu berri baieztatu ostean.

Australian ere agerraldi gehiago baieztatu dituzte Melbourne hirian, eta gobernua aztertzen ari da hainbat barruti ixtea, 49 kasu berri atzeman ondoren.


Summary: Angeluko, Miarritzeko eta Baionako hiru ikastola itxi dituzte, bi ikaslek positibo eman dutela eta. Nafarroako zahar etxeetan COVID-19arekin kutsatutako inor ez dagoela jakinarazi du Nafarroako Gobernuak. PCR probaren bidez beste zortzi positibo detektatu dituzte Hego Euskal Herrian.

Angeluko (Lapurdi) ikastolako 4 urteko bi anaia bikik positibo eman dute COVID-19aren proban, eta Seaskak iragarri du, ohar batean, ikastola ixtea erabaki dutela. Gainera, Baionako Poloko Hiriondo ikastola eta Miarritzekoa ere (Lapurdi) itxi dituzte, eskolaz kanpoko garaian bertako ikasleekin eta gurasoekin kontaktua izan dutelako. Peio Jorajuria Euskal Irratietan adierazi duenez, Baionako beste ikastola, Oihana, zabalik dago. Seaskako lehendakariak lasaitasun mezua plazaratu du, eta nabarmendu du abagunerako protokoloa ezarri dutela Eskualdeko Osasun Agentziarekin batera.

Seaskak oharrean azaldu duenez, probak egingo dizkiete hiru ikastoletako langile guztiei, eta, eskolako azken astea izaki, hiru ikastolak itxiak egongo dira.

Ez dira eskoletara itzuli ondoren Euskal Herrian COVID-19aren ondorioz itxitako lehen ikastetxeak: ustez ikasle batek koronabirusa zuela eta, Donostiako Jesuiten ikastetxea itxi zuten, baina ikasleak negatibo eman zuen PCR proban.

Nafarroako zehar etxeetan, berriz, ez dago COVID-19arekin kutsaturiko inor, joan den larunbatetik. Hori nabarmendu du Carmen Maeztu Nafarroako Gobernuko Giza Eskubideen kontseilariak, prentsaren aurrean egindako agerraldian. «Albiste oso ona da». Jakinarazi du, gainera, Giza Eskubideen Kontseilaritzak prest duela plan bat duela, molde horretako zentroetan izurriaren agerraldi bat gertatuz gero. Orain, zahar etxeetatik eratorritako bi pertsona daude ospitaleratuta Nafarroan.

Halere, «lasaikerian» ez erortzeko deia egin du Maeztuk. «Egin dugun lan guztiaren eta pandemiak eragin duen sufrikarioaren ondoren, ahalegin handiagoa egin behar dugu prebentzioan, agerraldi gehiagorik ez izateko». Azkeneko 20 egunetan Nafarraoko zahar etxeetan inor ez da hil COVID-19aren eraginez.

Beste zortzi positibo

Azken 24 orduetan PCR probaren bidez zortzi pertsonak eman dute positibo Hego Euskal Herrian: lauk Nafarroan, hiruk Gipuzkoan (Donostian hirurek), eta batek Araban, Gasteizen hain zuzen. Eusko Jaurlaritzaren Osasun Sailaren arabera, azken egunean 1.637 PCR test egin dituzte. Gaitzaren ondorioz pertsona bat zendu da azken orduetan Hegoaldean, eta ZIU zainketa intentsiboen unitatean zazpi gaixo daude. Joan den ostiralaz geroztik hamar pertsona baino gutxiago daude ZIUan.