Summary: Volleringek irabazi du Itzulia, hiru etapetan nagusituta. Pauliena Rooijakkers herbeheretarra izan da bigarren postuan sailkapen orokorrean, eta Kristen Faulkner estatubatuarra, hirugarren.

«Espero dut indartsuena ni izatea», esan zion BERRIAri Demi Vollering SD Worxeko txirrindulariak ostiralean. Euskal Herriko Itzuliko lehenengo etapa irabazi berritan. Eta hala izan da. Erabat nagusitu da txirrindulari herbeheretarra, etapa guztiak irabazita.

Lehenengo bi etapetan, talde lanen estrategia erabili du Volleringek, txirrindulari gutxiko ihesaldietan. Gaurkoan, ordea, bere kabuz eta bakarrik heldu da Donostiako Bulebarrera. Helmugarako zortzi kilometro behar zirela ihes egin du, Murgil tontorrerako aldapa igotzen. Zortzi laguneko talde bat gidatzen ari zen orduan, baina, aldapa handiaz baliatuta, denak atzean utzi ditu, eta ordutik inork ezin izan dio jarraitu.

Irabazlearengandik 15 segundora sartu dira jarraitzaileak, hamar txirrindulariko taldean. Lasterketaren podium orokorrera, Volleringekin batera, Pauliena Rooijakkers (Canyon) herbeheretarra igo da bigarren postuan (47 segundora), eta Kristen Faulkner estatubatuarra (BikeExchange) hirugarren postuan (60 segundora).

Mugimendu handia egon da lasterketan, Volleringek ihesaldia egin arte. Morgane Coston bretoiak ihesean aritu da hamar kilometroz, Murgileko igoeraraino, Shirin van Anrooij (Trek) eta Jeanne Korevaar (Liv) herbeheretarrekin batera.


Summary: Ezkurdia izango da Lasoren aurkaria 29ko finalean. Lehiarik gabeko partida batean nagusitu zaio Ezkurdia Erik Jakari, Eibarko Astelena pilotalekuan jokaturiko partidan.

Joseba Ezkurdiak ez dio aukerarik utzi Erik Jakari, eta Buruz Buruko finalera pasatu da. Maiatzaren 29an, beraz, atzo sailkatu zen Unai Lasoren aurka jokatuko du.

Gaurko partida 22-2 geratu da; beraz, lehia gutxikoa izan da, Ezkurdiaren alde. Jakak bereganatu du tantoa lehenengo, baina, hortik aurrera, Ezkurdiak ez du aurkaririk eduki; 14 tanto egin ditu segidan, Jakak partidako bigarrena egin arte. Hortik aurrera, erantzunik gabe jokatu du Ezkurdiak Eibarko Astelena pilotalekuan. Partida azkar joan da, eta kontatzeko gutxi utzi du, Ezkurdiaren erabateko nagusitasunarengatik.

Final nafarren artean jokatuko da, beraz, aurten. Horrez gain, inoiz jokatu gabekoa, lehen buruz burukoa delako Ezkurdiarentzat zein Lasorentzat.

Ezkurdiak 31 urte ditu, eta dagoeneko irabazi ditu lau txapelketa handi: Lau eta erdikoa 2018an eta 2019an, eta bikotekakoak, 2018an eta 2020an.

Emozio handiagoa egon zen atzo Unai Lasok Jokin Altunaren aurka jokatu zuen beste finalerdian. Laso 22-17 nagusitu zen, behetik gora eginda, eta finalera pasatzeaz gain, aspaldiko ametsa bete zuen: «Azkenean lortu dut Jokini irabaztea».


Hindleyk irabazi du Blockhausen

Summary: Hindleyk irabazi du Blockhausen. Mikel Landa heldu da helmugara buruko taldean, eta Pello Bilbaok erorketa pairatu du lasterketaren hasieran.

Italiako Giroa irabazteko faboritoen artean jarri da Jai Hindley (Bora Hansgrohe) australiarra. Esprintean irabazi du Blockhaus mendatean amaituriko etapa.

Hindleyk 26 urte ditu, eta bigarren postua lortu zuen 2020ko Giroan. Emozio handia egon da esprintean. Atzetik heldu da Hindley sei txirrindularik osaturiko lasterketa burura. Horietako bat zen Mikel Landa. Australiarrak denak atzean utzi ditu.

Vincenzo Nibalik 34 segundo geroago heldu da; Pello Bilbao, minutu bat baino gehiago, erori egin delako. Sailkapen orokorrean lehena da Juanpe Lopez, baina ezinean aritu da, eta 1.46 minutu galdu ditu. Edonola ere, eutsi dio elastiko arrosari.

Landa zazpigarren dago sailkapen orokorrean, 29 segundora, eta Bilbao hamargarrena da.

Bilbao erori denekoa

Lasterketaren hasieran erori da Bilbao, baina lortu du aurrera jarraitzea.

Lehenengo kilometroetatik ihesaldi bat egin dute, Felix Gall buru (Ag2r Citrôen), multzo nagusiari bost minuturen aldea ateratzeraino.

Baina Ineos taldeak makina azkartu du, iheslariak harrapatzeko, Castroviejo tiraka. Eta berehala lortu dute tartea txikitzea.

Blockhausera igotzeari ekin diotenean heldu da egiaren ordua. Igoerak 13,6 kilometro ditu, eta %8,4ko aldapa. Richard Carapazek erasoa jo du helmugarako 4,5 kilometro falta zirela, eta harekin joan dira Bardet eta Landa. Azkenean, esan bezala, Hindleyk aurrea hartu die metro gutxi falta zirela.


Summary: Reala Europako Ligan arituko da, eta Alavesek lehen maila galdu du. Babazorroek 3-1 galdu dute Levanteren aurka. Athleticek 2-0 irabazi dio Osasunari San Mamesen jokaturiko derbian.

Seigarren postua ziurtatu du gaur Realak Vila-realen zelaian 1-2 irabazi ostean, eta horrekin ziurtatu egin du Europako Ligan aritzeko postua, hirugarren urtez jarraian.

Vila-realek sartu du lehenengo gola, eta abantaila horri buelta hartu behar izan dio Realak. Partida sendoa jokatu dute bi taldeek.

Korner bat ateratzen sartu dute gola Unai Emeryren mutilek, ondo ikasitako jokaldi batean. Kolpe horrekin iritsi dira atsedenaldira.

Zelaira Gorosabel atera da, Zalduaren lekuan. Irabazteko asmoz irten da Reala. Presio handia egin dio Vila-reali, eta Gorosabelek emaniko baloi batez baliatu da Isak berdinketaren gola sartzeko.

Izerdi hotza sentitu dute jarraitzaileek epaileak Realaren kontrako penaltia ebatzi duenean. Edonola ere, bost minutuz jokoa etenda egon da, VAR sistema kontsultatzeko, eta, azkenean, Realak zigorrik ez zuela merezi erabaki dute.

Orduan, kemen handiagoz aritu dira txuri-urdinak, eta 73. minutuan, Zubimendik sartu du azkeneko gola. Epaileak bederatzi minutuz luzatu du partida, baina Realak eutsi dio emaitzari.

Beraz, hiru puntu horiekin, Realak seigarren postua ziurtatua du, eta baliteke datorren asteko partidan bosgarrena ere eskuratzea.

Alavesen jaitsiera

Realaren jarraitzaileen pozaren kontrastea zegoen Alavesen zaleen artean, Levanteren zelaian. Realak irabazteak lagunduko zion lehen mailan jarraitzen, baina, horretarako, talde babazorroak ere irabazi behar zuen. Azkenean 3-1 galdu dute.

Ilusioa piztu du taldean lehenengo zatian, Joseluk sarturiko golari esker. Irabazten iritsi dira babazorroak atsedenaldira. Baina bigarren zatiaren hasieran, Duarte berdindu du, eta hortik aurrera ez dute buru altxatu.

Izan ere, etxekoak nagusitu dira ondoren, eta kontraerasoak erabili dituzte Alavesen atera hurbiltzeko. Rogerrek eta Moralesek sartu dituzte Levanteren golak.

Ez da ospakizunik egon, Ciutat de Valencia estadioan, ordea. Izan ere, Alavesek zein Levantek, biek ala biek galdu duten maila, eta bigarrenean jokatuko dute datorren sasoian.

Emaitzak aurrez egindako lanaren ondorio izan ohi dira, eta beti esaten da sailkapenak ez duela gezurrik esaten. Azkena da Alaves. Lehen Mailako talderik eskasena, beraz, eta, jaitsiera bera mingarria bada, samin handiagoa eragiten du inor harritu ez izana emaitza txar horrek. Zelaira begiratzen da horrelakoetan erantzuleen bila, eta ez da hautu txarra. Baina egoera honen oinarrian gauza gehiago daude. Zuzendaritzak eta haren erabakiak, esaterako. Hiru entrenatzaile izan ditu sasoi honetan, eta joera ez da oraingoa bakarrik. Entrenatzaileak kiskaltzeko makina da kluba, Josean Kerejeta buru duen enpresak Alaves hartu zuenetik. Denboraldi honetako dantzari begira, Javi Callejakek ekin zion aulkian, baina bota egin zuen zuzendaritzak, eta Jose Luis Mendilibar jarri haren ordez. Hobetu beharrean okertu egin ziren gauzak, eta Zaldibarkoa ere kalera. Haren ordez, Julio Velazquez ipini zuten, ura lepotik gora zeukanean taldean.

Egonkortasunik eza eragiten du horrek. Baita jokalarien aldaketek ere. Denboraldiz denboraldi taldea asko aldatzea ez da biderik onena sendotasuna lortzeko. Eta eman izan du, gainera, aurrekontuaren zati txikia erabili duela zuzendaritzak lan horretarako. Mirariz mirari ibili da Lehen Mailan egon den sei denboraldi hauetan, baina, azkenean, soka eten egin da. Zartatu. Inor ez da harritu. Gertatu egin behar zuen, bide estu horietatik ibilita.

Derbia San Mamesen

Realak eta Alavesek ez bezala, Athleticek eta Osasunak ez zuten gauza handirik jokoan gaur San Mamesen jokatu duten derbian. 2-0 irabazi diete lehoiek gorritxoei.

Berenguerrek eta Villalibrek sartu dituzte golak.

Ez da golik egon 33. minutura arte. Orduan Muniainen jaurtitako kornerraz baliatu da Berenguerrek, gola sartzeko. Nicok mina hartu zuen jokaldi batean.

Osasuna ez da kikildu, ordea, eta etengabe jo du erasora, baina ezin izan du zulatu zuri-gorrien atea.


Summary: Gizon bat larri zauritu dute Baionan, borroka batean. Denera hiru pertsona zauritu dituzte, labanekin eta botilekin eginiko borroka batean.

17 eta 27 urte arteko hiru gizon zauritu zituzten atzo Baionako geltokitik gertu, borroka batean. Santa Ursula kalean gertatu zen borroka, 13:00 aldera. Poliziak esan duenez, labanak eta botilak erabili dituzte liskarrean.

Ez dakite zergatik hasi zen borroka, eta Polizia ari da ikertzen beste batzuek ere partu hartu ote zuten.

Azkenean, larri zauritu zuten 27 urteko gizonezko bat, eta Baionako erietxera eraman zuten. 17 urteko gazte bat ere zauritu zuten, baina arin, eta Belharra klinikara eraman zuten suhiltzaileek. Zauri handiagoak zituen 25 urteko beste batek.


Summary: Izagirre gudariaren hezurrak jaioterrira itzuli dituzte. Musika eta dantza ekitaldi batekin hartu dituzte gorpuzkiak senideek eta haren bilaketan aritutakoek, 85 urteren buruan. Tomas Rubin gudariaren gorpuzkiak gaur jarriko dituzte haren sendiaren esku.

Bizkargi mendian hil zuten Jesus Izagirre gudaria, 1937an, 27 urte baino ez zituela. 85 urte luzez Bilboko hilerrian egon ondoren, haren hezurrak jaioterrira itzuli zituzten atzo, Gabiriara (Gipuzkoa), eta ekitaldi xume batekin egin zioten ongietorria.

Izan ere, herri horretan jaio zen, 1910. urtean. EAJren Amaiur batailoiko sarjentua zen, eta Kandido Sasetaren agindupean borrokatu zen matxino faxisten aurka. Muxika, Larrabetzu eta Zornotzaren arteko mendian (Bizkaia) hil zuten, duela 85 urteko maiatzaren 14an, beste bost herrikiderekin batera: Luis Altzueta (22 urte) eta Simon Altzueta anaia (25), Joxe Apaolaza (23), Jose Mari Gabiria (22), Ramon Igartzabal (25) eta Jesus Izagirre (27).

Dantzarekin eta musikarekin hartu zituzten gorpuzkiak, eguerdian. Ekitaldian egon zen Arantzazu Baztarrika, Izagirreren senidea. «85 urte geroago, baina tokatzen zitzaion lekura bueltatu da», esan dio berriki BERRIAri.

Gabiriaren gorpuzkiak topatzea eta herrira itzultzea ez da lan erraza izan. Orain dela gutxi arte, inor gutxik zekien non zeuden.

Iñigo Santxo abokatua hasi zen Jose Apaolaza bere bikotekidearen osabaren bila, eta ikerketa eginez lortu zuen horiek aurkitzea. Atzoko ekitaldian egon zen Santxo.

Santxok jakin zuen gudarietako baten gorpuzkiak Derioko hilerrian lurperatu zituztela, eta handik hamabost urtera haren gorpua hezurtegi komunera bota zutela, familiari ezer esan gabe.

Hari horri tiraka lortu dute, azkenean, gabiriarren hezurrak topatzea eta identifikatzea.

Maiatzaren 9an omenaldia egin zieten Bizkargi egunean.

Tomas Rubinenak, gaur

Tomas Rubin Marin gudariaren gorpuzkiak gaur utziko dituzte haren senideen esku. EAE-ANV Eusko Abertzale Ekintzarekin borrokatu zen, eta 31 urterekin hil zen, Legutioko (Bizkaia) gudan jasaniko zaurien eraginez. Amorebietako (Bizkaia) ospitale militarrean hil zen, 1936ko abenduaren 3an. Haren gorpua Bilboko Begoñako hilerrira eraman zuten, baina haren senideek ez dute urte luzez jakin zehazki non zegoen lurperatuta.

Aurtengo urtarrilaren amaieran, berriz, haren gorpuzkiak atera zituzten lur azpitik.

1936ko gerran eta ondorengo urteetan hildako 60 lagunen gorpuzkiak berreskuratzeko lanean jarraitzen dute Begoñako hilerrian.


Summary: Miren Jone Azurza kazetaria hil da, 92 urterekin. 'Zeruko Argia' zuzendu zuen 1969 eta 1975 bitartean. Gero, 'Deia' egunkarian aritu zen lanean. 2011n Ohorezko Rikardo Arregi Saria jaso zuen, eta 2018an ohorezko euskaltzain izendatu zuen Euskaltzaindiak.

Kazetaritza modernoaren aitzindarietako bat joan da: Miren Jone Azurza Aristigieta (Donostia, 1929) zendu da, kazetari gisa eginiko ibilbide profesionalagatik eta jardunagatik ezaguna. Gaur hil da, 92 urterekin. Asteazken honetan 93 urte bete behar zituen. Elixabete Garmendiak Bidegileak bilduman argitaratu zuen Azurzaren biografia.

Vida Nueva deituriko aldizkari katolikoan argitaratu zituen bere lehen idatziak. 1950eko hamarkadaren amaiera aldean, berripaper horretan kolaboratzeko proposamena egin zioten, eta bertan argitaratutako lehen artikulu horien ondoren hasi zen kazetaritza ikasten. Madrilgo Kazetaritza Eskola Ofizialeko lizentzia eskuratu zuen, eta Bilboko La Gaceta del Norte egunkarian trebatu zen.

1965ean Donostiara itzuli zen, eta 1967an Zeruko Argia hedabidean hasi zen lanean. Urtebete erredaktore gisa lan egin ondoren, 1967an zuzendari izendatu zuten. Garai horretan, iritzi artikuluak argitaratzen zituzten bereziki kazeta erlijiosoan, baina Azurza aldaketa batzuen beharraz jabetu zen. Kazeta profesionalizatu eta modernizatu egin behar zela uste zuen, eta, horretarako, kazetaritzaren genero askotarikoak landu behar zirela adierazi zuen. Aurrerapauso ugari eman zituen norabide horretan: euskaldun guztiek irakurtzeko moduko aldizkari bat egin zuten, eta kazetaritzaren hizkera garatzeko zuzentzaileen beharra ere azpimarratu zuen. 1975era arte zuzendu zuen kazeta.

1975etik 1980ra, Historia ikasi zuen Deustuko Unibertsitatean. Tartean, Deia egunkarian ere aritu zen lanean: 1977an sortu zen, eta, kultur gaiak eta udal gaiak jorratzeaz gain, iritzi zutabe bat ere idazten zuen egunero Juan Olalde izenez. Egunkari horretan zebilela erretiratu zen. Hala ere, beste hainbat hedabidetan ere egin zituen kolaborazioak urte horietan: Garaia eta Muga kazetetan, kasurako. 1990etik 1996ra, gainera, Jose Maria Setien gotzainaren prentsa bulegoan jardun zuen boluntario.

Ibilbide profesional horretan egindako lan guztiagatik, hainbat sari eta aitortza jaso ditu Miren Jone Azurza kazetariak. 2011. urtean, adibidez, Ohorezko Rikardo Arregi Saria jaso zuen, Inazio Agirrerekin batera. 2018. urtean, Euskaltzaindiak ohorezko euskaltzain izendatu zuen.


Summary: Eraso homofobo bat salatu dute Uribarri Ganboa urtegian. Arroiabeko hondartza nudista inguruan, harri batez eraso egin diete bi homosexuali, «marikoi zikina» oihuen ondotik. Harriak bietako bati eman dio. Erasoa jasan dutenek salaketa jarri dute.

Gasteizko Uribarri Ganboa urtegian gertatu da, Arroiabeko (Araba) hondartza nudistaren inguruan. Salatzaileak sare sozialen bidez zabaldu ditu erasoaren nondik norakoak. Haren hitzetan, harri bat bota diete berari eta bere bikotekideari, «marikoi zikina» oihuen ondotik, eta harriak bikotekideari eman dio.

Ikusi gehiago: Lau urtean hirukoiztu egin dira Ikusgunen salatu diren gertakari LGTBIfobikoak

Salatzaileak nabarmendu du bere bikotekideak ez duela zauri larririk, «fisikoki ondo» dagoela, baina hala eta guztiz ere horrelako erasoak salatu egin behar direla.

Erasoaren ondoren, bikotekideak Ertzaintzari deitu zion. Lekuan bertan egin zuten argiketa, eta salaketa jarri zuten.


Summary: Lehen greba hotsak iritsi dira Bizkaiko metalgintzara. ELAk, LABek, CCOOk eta UGTk plataforma bateratu bat osatu dute lan hitzarmena negoziatzeko, eta patronalari jakinarazi diote ez dutela nahi negoziazioak gehiegi luza daitezen.

«Aurreko lan hitzarmenaren negoziazioa zortzi urtez luzatu zen; oraingoan ez dugu halakorik onartuko. Hura mobilizazio eta grebei esker lortu genuen, eta espero dugu oraingoan behar ez izatea. Baina, behar badira, egingo ditugu». Jose Maria Rojo UGT sindikatuko Bizkaiko industria arduradunak eginiko ohartarazpena da, Lan Harremanen Kontseiluak Bilbon duen bulegoen aurrean. Bertan, FVEM Bizkaiko metalgintzako patronalak eta sindikatuek zazpigarrenez bilera egin dute iazko abenduaren 31n amaitu zen hitzarmena berritzeko. Sindikatuak, oraingoan, bat eginda eseri dira, plataforma bateratua osatu baitute, duela bi urte egin bezala. Hau da bakoitzaren ordezkaritza: ELA, %40; CCOO, %25; LAB, %21,5, eta UGT, %13.

Bat eginda patronalaren «aitzakiak» bukatu nahi dituztela azaldu du Iratxe Azkue LABeko ordezkariak: «Behin eta berriz aitzakiak jartzen ditu: ez gaudela bat eginda, datu faltsuak erakusten ditu... Bere txostenean publiko eginiko datuak ere auzitan jartzen ditu. FVEMeko enpresen %80k irabaziak espero dituzte aurten. Sektorea mobilizatzeko prest gaude». Bizkaiko metalgintzako sektorearena Euskal Herriko lurralde mailako lan hitzarmen handiena da. 52.000 langileri eragiten die, eta haren eraginaren menpe daude enpresa handi askotako enpresa itunak. Besteak beste, Sidenorrek, Gestampek, Artechek eta Olarrak hura hartzen dute haien lan harremanak arautzeko oinarritzat.

Talka puntu handienetako bat soldata da, «baina ez bakarra», zehaztu du Mikel Etxeberria ELAko ordezkariak. FVEMek %2ko soldata igoera finkoa eskaini du hurrengo hiru urteetarako; sindikatuek, berriz, KPIaren araberako igoerak edo hortik gorakoak. «Inflazioa oso altu dago, eta ituna berritzen ez den hilabete bakoitzeko Bizkaiko metalgintzako langileak txiroagoak dira. Enpresek haien aberastasuna modu justuago batean banatzeko obligazioa dute».

Sindikatuek susmoa dute patronala nahita ari dela negoziazioa luzatzen. «Pandemiako bi urteetan ez da egon lanera joateko arazorik, eta langileak joan dira», nabarmendu du Luis Mouliaa CCOOko kideak, «eta orain patronalak esaten die pobreagoak izan behar dutela. Ez dugu egoera hori normaltzeko gogorik». Sindikatuek gaur eraman dute eskaintza, eta erantzunaren zain daude. Haien arabera emango dituzte hurrengo pausoak. Greba hotsa ez dabil urrun. Duela bi urte, hamalau greba egunera deitu zuten, eta oraingoan jarrerek urrunago dirudite.

Asteazkenean, greba Arabakoan

Bizkaian greba hotsak dira, eta Araban deialdi ofiziala dago. ELA, CCOO, LAB, USO, CGT eta ESK sindikatuek grebara deitua dute etzirako eta hilaren 24rako eta 26rako. Sindikatuek aho batez salatu zuten Arabako metalaren negoziazioak 4 urte daramatzala blokeatuta, inolako aurrerapenik gabe, SEA patronalak ez baitu negoziatzeko borondaterik.


Summary: Realeko zaleak jipoitu zituen atzo Espainiako Poliziak Vila-realen. Hiru lagun atxilotu zituzten, eta hainbat zauritu. Bultzada taldeko zaleak dira.

Realeko hainbat zale egurtu egin zituen atzo Espainiako Poliziak Vila-realen, eta hainbat zauritu zituzten. Ospitalera eraman behar izan zituzten batzuk. Poliziak hiru lagun atxilotu zituen. Bultzada taldeko zaleak eta senide batzuk (haurrak barne) Realaren partida ikustera joan ziren, eta, taberna baten kanpoaldean zeudela, Polizia azaldu zen. Noticias de Gipuzkoa egunkariak eman du albistearen berri, bertan zeuden zale batzuek emandako informazioarekin. Horiek esandakoaren arabera, gertakariak partida hasi baino ordu batzuk lehenago izan ziren. Lasai zeuden zerbait hartzen, eta Polizia azaldu zen. Gero eta gehiago gerturatzen zitzaizkiela kontatu dute, eta «mehatxatuta» sentitu zirela. Hori ikusirik, bidaiaren antolatzaileak identifikatu egin ziren Poliziaren aurrean, jarrera onarekin.

Poliziaren erantzunak «harritu» egin zituen Realeko zaleak: «Joan zaitezte popatik hartzera». Horregatik, zale batek azalpenak eskatu zizkion Poliziari, eta segituan oldartu zitzaizkien hango zaleei, haurrak barne. Geroago, kale estu batean, berriz jo zuen Poliziak zaleen aurka. «Inguratuta» geunden, esan dute zaleek. Tentsio handiko uneak bizi izan ziren, eta, besteak beste, hau ere esan zieten poliziek: «Euskaldun putak, orain ez duzue hainbeste potrorik». Bideo batzuetan ikusten da nola jipoitzen dituzten lurrean dauden hainbat zale; haurrak ihes egiten ere ikusten dira.


Summary: Inkomunikazioan oinarritutako zigor guztiak baliogabetzeko eskatu du Sarek. Gainontzeko presoei ere Atristain doktrina aplikatzea galdegin du euskal presoen eskubideen aldeko mugimenduak: «Asko dira Xabier Atristainen egoera berean Auzitegi Nazionalak epaitu eta zigortu dituen euskal presoak».

Sortuk eta Xabier Atristainen abokatuak eskatu zuten joan den astean, atzo Etxerat-ek, eta gaur gauza bera galdegin dute Bego Atxa eta Joseba Azkarraga Sareko bozeramaileek: Atristaini bezala, inkomunikazioan oinarrituta zigortutako gainerako euskal presoei ere kondenak baliogabe diezazkietela. Sareko eledunek agerraldia egin dute gaur goizean Gasteizen, eta gogoratu dute «asko» direla Espainiako Auzitegi Nazionalak Atristainen «egoera berean» zigortu dituen euskal presoak.

Giza Eskubideen Europako Auzitegiak urtarrilaren 18an emandako sententziak izan du jada eragina bertze euskal preso batzuengan, Sarek oroitu duenez. Euskal presoen eskubideen aldeko mugimenduak adierazi du, hain zuzen, bere bidea «zuzendu» duela Espainiako Auzitegi Nazionalak Gorka Palaciosen eta Juan Carlos Iglesiasen epaiekin —Atristainen doktrina aplikatuta absolbitu dituzte—. Sareren ustez, gauza bera gertatu behar litzaieke «egoera beraren baitan» zigortuak izan diren preso guziei: «Epai horrek ondorio bat eta bakarra behar luke, justizia demokratikoak onar dezaken ondorio bakarra: defentsarako eskubiderik gabe, ezin da zigorrik egon».

Eskatu dute Espainiako auzitegiak izan daitezela hori moldatuko dutenak: «Auzitegi Nazionalak edota Auzitegi Gorenak irtenbide juridiko egokia eman behar diete kasu horiei guztiei, egoera hau jasan duten pertsonak ez daitezen Giza Eskubideen Europako Auzitegira jotzera behartuta egon». Estrasburgora jo behar izateak euren eskubideak «urratzen jarraitzea» eta espetxealdia luzatzea lekarke, Sareren hitzetan: «Espainiar Estatua zigortua izan da, eta, ondorioz, jasotako zigorra aintzat hartu, eta, Giza Eskubideen Europako Hitzarmena oinarri hartuta, sortutako eskubide urraketa erreparatzea dagokio».

«Hamarkada luzeak»

Sarek nabarmendu du «hamarkada luzeak» direla arlo politikotik zein judizialetik euskal presoek jasaten dituzten eskubide urraketak «behin eta berriro» salatu dituztela, eta mugimenduak uste du Estrasburgoren epaiaren berrespenak horri «erantzuten» diola. Azpimarratu du atxilotuak diren pertsonek abokatuen laguntza jasotzeko eskubidea dutela: «Eskubide hau atxilotzearen unetik beretik eta epailearen aurrera joan artean errespetatu behar da».


Summary: Lau urtean hirukoiztu egin dira Ikusgunen salatu diren gertakari LGTBIfobikoak. Eraso transfoboen eta gorroto diskurtsoen gorakadaz ohartarazi du behatokiak LGTBIfobiaren Aurkako Nazioarteko Egunaren bezperan

LGTBI kolektiboaren aurkako erasoen gorakadaz ohartarazi du Ikusgune Gasteizko LGTBI+fobiaren aurkako behatokiak LGTBIfobiaren aurkako Nazioarteko Egunaren bezperan. Gaur aurkeztu duten Gasteizen sexu orientazioaren eta genero identitataren aurka izandako gertakaei buruzko V. txostenean, hain zuzen, azaldu dute transfobiak, batez ere, gora egin duela azken urteetan.

Ikusi gehiago: Eraso homofobo bat salatu dute Uribarri Ganboa urtegian

Esan dute «intzidentziak hirukoiztu» egin direla 2017. urtean informazioa biltzen hasi zirenetik, eta datu kezkagarriak eman dituzte: 2018. urtean, Ikusgunek bildu zituen gertakarien %23,08 ziren kasu transfoboak, eta 2019an, %5. 2020. urtean, berriz, eraso horiek gora egin zuten (%40), eta 2021. urtean, salatu dutenez, goia jo dute zenbakiek: salatutako kasuen %48, 15 izan dira mota horretako erasoak. Behatokiak argi dauka gorakada horren arrazoia: «Ikusten dugu trans pertsonenganako indarkeriak gora egiten jarraitzen duela, hein handi batean Diputatuen Kongresuan trans legea izapidetzearen esparruan sortutako gorroto giroagatik».

Zehaztu dute testuinguru politikoak «trans pertsonenganako areriotasun giroa» eragin duela, «gay, bisexual edo lesbianen kolektiboak baino indarkeria gehiago» jasan duelako. Hala ere, adierazi dute kolektibo horien kontrako indarkeriari buruzko datu zehatzik ez izateak ez duela esan nahi horien kontrako indarkeriarik ez dagoenik.

Gorroto diskurtsoa

Gorroto diskurtsoaren gorakadagatik ere larrituta agertu da behatokia: «Hain da larria, ezen, behatzen ari ginen bitartean, eraso fisikoak egiten baitzituzten. Esan dezakegu, indarkerien mailetan oinarrituta, LGTBIfobia hitzetatik ekintzetara pasatzen ari dela». Esan dutenez, LGTBI pertsonekiko gorrotoa legitimatu ondoren, pertsona horiei gaitzespena adierazteaz gain, «ezabatzea» ere lortu nahi da.

Txostenak espazio publikoan gertatzen diren erasoak nabarmendu ditu. Bertan azaltzen denez, espazio horietan gertatzen dira «gorabehera» gehien, eta askoz ere eraso gutxiago dira lan esparruan, eskola esparruan edo etxean bertan gertatzen direnak. Era berean, txostenak dio udan eta udaberrian gertatzen direla eraso gehienak, espazio publikoa gehien erabiltzen den garaiak direlako.

Arabako egoera

Arabako eremuei dagokienez Gasteiz da gertakari gehien salatu diren udalerria. Aiaraldeko kopuruak berdintsuak dira oraindik, eta Gorbeialdeko intzidentzien hazkundeagatik «kezkatuta» agertu da behatokia. Bertan, «pintaketak eta gayen aurkako jazarpena» egon dela salatu dute.

Hala ere, nabarmendu dute LGTBIfobiaren aurkako borrokan ere pauso garrantzitsuak ematen ari direla, batez ere Arabako hiriburuan: «Gasteiz da estatuko hirien artean gorrotodelituen zerrendako burua, eta, LGTBI+fobiari dagokionez, indarkeria horri aurre egiteko tresna gehien dituzten hirietako bat ere bada. LGTBI+ edo Ikusgune mugimendua ez ezik, trans mugimendu feminista inklusiboa eta herritarren konpromiso soziala ere badaude. Horrela, Gasteiz erreferente bihurtzen ari da LGTBI+fobiaren aurkako borrokan».

«LGTBI+fobiaren show-a»

Komunikabideek gaiari ematen dioten tratamendua ere gaitzetsi du behatokiak. Salatu du lehen ez zeukala interesik gaiak, eta orain «LGTBI+ kolektiboaren aurkako erasoei buruzko ikuskizun bat» dela. Batez ere, gisa horretako tratamenduak kolektiboaren barruan beldurra hedatzea dakarrela adierazi du behatokiak: «Beldurraren hedapen horretan sakontzen duten informazioak, harremanak izateko, sexu harremanak izateko eta abarretarako ditugun moduak estigmatizatu nahi dituztenak, LGTBI pertsonen ahalduntzea oztopatzen duten informazioak dira, beren askatasunak gauzatzeko beldurra eta morboa elikatzea bilatzen dutenak».

Antzekoak izan dira EHGAM Euskal Herriko Sexu Askapen Mugimenduak egin dituen adierazpenak ere: «Komunikabide batzuek morboa sortzeko duten neurrigabeko behar horrek geure bizitzak, geure harremanak, geure gozamena eta geure askatasuna jopuntuan jarri ditu». Bilbon azken asteetako gertakarien harira, esan dute oraindik ez dagoela argi hilketak «eraso homofoboak diren ala ez»; baina, hori bai, garbi azaldu dute «estruktura homofobo baten baitako erasoak» izan direla, eta egitura horrek berak «ahalbidetu» dituela. Hala nola, nabarmendu dute kolektiboko kide batzuek behartuta ikusten dutela beraien burua sexu praktika batzuk «ezkutuan» egiteko. LGTBfobiaren Aurkako Nazioarteko Egunaren harira atera duten ohar baten bidez zabaldu dute mezua, eta gehitu dute LGTBI pertsonek bide bakarra daukatela: «saretzea, artikulatzea, zaintzea, antolatzea; borrokatzearen bidea».

Gehitu Euskal Herriko lesbiana, gay, bisexual, trans eta intersexualen elkarteak ere azken urtean ugaritu diren «gorroto gertakari eta delitu kopurua» salatu du, eta Samuel Ruiz gazte homosexualaren hilketa ere gogora ekarri dute. «Halako gertakariak ekiditeko erasotzaileak zein gizartea berresteko prebentzio politika eraginkorrak sortu behar dira», adierazi dute. Bide horretatik, galdegin dute erasotzaileekin «modu pertsonalizatuan» lan egiteko planak sortzea, baita «gizarte osoa» hezteko bide orri bat marraztea ere. Era berean, gizarteari eskertu diote azken erasoak direla-eta babesa eskaintzea, baina gizarteari zein instituzioei eskatu die mobilizatzen jarraitzeko.


Summary: Hileko mingarriaren ondoriozko gaixo baimena jasoko du Espainiako abortuaren legeak. Irene Montero Berdintasun ministroak azaldu du, hala ere, Ogasun Ministerioak ez duela baimendu tanpoi eta konpresei BEZa murriztea.

Espainiako Ministroen kontseiluak bihar eztabaidatuko du abortuaren lege berriaren zirriborroa, eta Irene Montero Berdintasun ministroak SER irrati katean zehaztu duenez, bi neurri aipagarri jasoko ditu, besteak beste: hileko mingarria duten emakumeek hiru eguneko gaixoaldirako eskubidea, eta erditze aurreko baimen ordaindua, haurdunaldiko 39. astetik aurrera.

Monterok azaldu duenez, hileko mingarriagatik hartutako baja sailkatu egingo dute «aldi baterako ezintasun berezi baten gisara», eta, hori eskatzeko, ez da gutxieneko kotizazio aldirik beharko: Espainiako Estatuak hartuko du bere gain lehenengo egunetik, eta «ez du epemugarik izango».

Ministroak iragarri du, hala ere, hileroko higienerako produktuei ez dietela BEZa murriztuko, neurri hori Espainiako Gobernua osatzen duten alderdien arteko koalizio akordioan jasota dagoen arren. «Ogasun Ministerioak ez du neurri hori legean jaso nahi izan, baina berriro negoziatuko dugu, Estatuko Aurrekontu Orokorretan», esan du Monterok. Tanpoiei eta konpresei BEZa murriztearen kostua 30 milioi euro inguru dela gaineratu du.

Eusko Jaurlaritzarentzat, «garrantzitsua»

Eusko Jaurlaritzaren ustez, «garrantzitsua» da biztanleriaren erdiari eragiten dioten arazoei heltzea, «hala nola hileko mingarriei». Hori esan du Jaurlaritzako bozeramaile eta Kultura eta Hizkuntza Politikako sailburu Bingen Zupiriak, Radio Euskadin. Azaldu duenez, abortuaren legearen gaineko iritzi zehatzagoa emanen du Eusko Jaurlaritzak, Ministroen Kontseiluak behin betiko proiektua onartzen duenean: «Ez dugu ezagutzen testu zehatza, hedabideetan entzundakoa besterik ez». Hala ere, garrantzitsutzat jo du «politikak begirada jartzea herritarren erdiei eragiten dieten auzietan.

«Hamarkada eta mende luzeetan —gehitu du—, gizonezkoen ikuspegitik zehaztu dira politikak eta erabakiak, eta, askotan, ahaztu egiten dugu gizartearen erdia emakumeek osatzen dutela. Gure gizartean gizonen eta emakumeen arteko berdintasuna normalizatzeko eta aurrera egiteko, uste dut beharrezkoa dela auzi hauek mahai gainean jartzea, eztabaidatzea eta erabakiak hartzea». EH Bildu: «Neurri aurrerakoiak eta ausartak dira»

Mertxe Aizpuruak, EH Bilduk Espainiako Kongresuan duen bozeramaileak, begi onez hartu ditu legeak jasoko dituen berritasunak: «Ongi etorria da abortuaren legea, neurri aurrerakoiak eta ausartak dakartzalako. Emakume askori eragiten die hileko mingarriak, eta ulertezina da hori zalantzan jartzea», esan du ETB1eko Egun on, Euskadi saioan.

Hala ere, legearen hutsunetzat jo du konpresei, tanpoiei eta gainerako higiene produktuei BEZa murrizteko neurririk ez jasotzea: «Airean dago oraindik emakumeen higiene produktuei BEZa kentzea, Ogasun Ministerioaren eragozpenengatik».


Summary: Steilasek eta ELAk Nafarroako irakasleak egonkortzeko eskatu diote Hezkuntza Departamentuari. Bi sindikatuek elkarretaratzea egin dute, iritzita ez direla nahikoa lanpostu eskainiko egonkortzeko. LABek salatu du lanpostuen %46 PAIra bideratuko dituztela.

Administrazio publikoak lan eskaintza publikoetara aterako dituzten lanpostuen berri ematen ari dira azken egunetan. Steilas eta ELA ez daude ados Nafarroako Gobernuak hezkuntzan finkatu asmo dituen lanpostu kopuruarekin, eta gaur goizean elkarretaratzea egin dute Hezkuntza Departamentuaren aurrean, «kontsolidazioa bermatuko duen LEP bat eskatzeko». Iragarri dutenez, finkatzea sustatzeko mobilizazioak eta ekinbideak antolatzen jarraituko dute.

Izan ere, sindikatuen irudiko, egun mahai gainean dagoen proposamena ez da aski: «[Hezkuntza Departamentuak] 766 lanpostu baino ez ditu atera nahi egonkortze prozesuetara». Bestelako proposamena dute sindikatuek: gutxienez 4.000 lanpostu esleitzea eta Espainiako Gobernuak «inposatutako neurriak gainditzea». Egungo proposamenak behin-behinekotasuna «kronifikatzea» lekarke, haien aburuz. «Ez da Europak agindutako jarraibiderik beteko, eta irakasleek pairatzen duten % 50 inguruko behin-behinekotasun mailak kronifikatzen jarraituko du».

Hori ikusirik, joera aldaketa galdegin diote departamentuari. Hainbat eskaera egin dizkiote: esparru arautzaile propioa eta hezkuntza eskuduntzak defendatzea; ez onartzea «Madrilen aldetik inposatutako kontsolidazioa bermatzen ez duen errege dekretua»; eta hezkuntza publikoko behin-behineko 6.000 irakasle finkatzea bermatzeko «prozesu propioak» negozia ditzala sindikatuekin, meritu lehiaketa lehenetsiz.

Gehienak PAIrako

LABek mobilizazioan parte hartu ez baina salaketa egin du. Ez dute begi onez ikusten finkatuko dituzten lanpostuen %46 PAI ingelesa ikasteko programara bideratzea: «Kanpoan uzten ditu irakasle asko, gure hizkuntza propioak jakin eta erabili, urteetako esperientzia eduki eta hautaprobak gainditu arren, atzerriko hizkuntza batean ez daukatelako C1 titulua». Hezkuntza Departamentuak lanpostuen inguruan izandako «sekretismoa» eta «inposaketa» ere deitoratu ditu sindikatuak.

EH Bilduk eta Geroa Baik, berriz, Nafarroako Gobernuak egin duen lan eskaintza publiko osoari egin diote kritika. Geroa Baiko Uxue Barkosen esanetan, Nafarroara «mimetikoki» ekarri dute Espainiako Gobernuaren proposamena. Bide beretik, koalizio abertzaleko Adolfo Araizek nabarmendu du Madrili kopiatu diotela, eta irizten dio «autogobernu ariketa handiagoa» egin beharko zuketela.


Summary: Suedia NATOn sartzeko eskaera egitea berretsi du parlamentuak. Magdalena Andersson lehen ministroak nabarmendu du gehiengo parlamentario argia dagoela aliantzara atxikitzearen alde. Putinek ohartarazi duenez, erakundearen azpiegitura militarra Suediara edo Finlandiara hedatzeak Errusiaren erantzuna izango du». Suediako zenbait diplomazialari Ankarara joan dira, Turkiak aliantzan sartzeko ezarritako oztopoak gainditzeko.

Suediak azken urratsa egin berri du NATO Ipar Atlantikoko Itunaren Erakundean sartzeko prozesuan. Suediako lehen ministro Magdalena Andersson sozialdemokratak eta oposizioko buru Ulf Kristersson kontserbadoreak iragarri dutenez, Suediak aliantza militarrean sartzea eskatuko du, 200 urte luzeko neutraltasuna baztertuta. «Gehiengo parlamentario argia dago aliantzan sartzearen alde. Suediako segurtasunerako aukerarik onena da. Aro bat amaitzen ari gara, eta berri bati hasiera eman diogu», ziurtatu du Anderssonek prentsaurrekoan. Kristersson, berriz, Errusiaz aritu da: «Errusiari ez zaio gustatuko Suedia eta Finlandia NATOn sartzea. Hilabete zailetarako prest egon behar dugu». Suediako lehen ministroak berretsi duenez, erakundeko zenbait kidek —AEBek, Erresuma Batuak, Frantziak eta Alemaniak — baieztatu dute Suedia segurtasunean «babestuko» dutela atxikimendu prozesuak irauten duen bitartean. Hala eta guztiz ere, Anderssonek oroitu du erakundeak eskaera onartzen badu Suediak ez duela herrialdean NATOren base militar iraunkorrik nahi, ezta arma nuklearrik ere.

Eskandinaviako herrialdeko bi alderdi politiko nagusien buruzagien iragarpena parlamentuan NATOn sartzeaz eztabaidatu eta ordu batzuetara heldu da. Bertan, gehiengoaren babesa izan du lehen ministroaren gobernuak hartutako erabakiak. Zehazki, Ezkerra eta Alderdi Berdea izan dira erakundera atxikitzearen aurkako jarrerari eutsi dioten bi alderdi bakarrak; 349 eserlekuetatik 43 dituzte. Anderssonek nabarmendu du Suedia erakundeko kide ez den Itsaso Baltikoko herrialde bakarra bihurtuko balitz, «oso egoera ahulean» egongo litzatekeela eta Errusiak Eskandinaviako herrialdeari presio handiagoa egingo liokeela. Beraz, haren hitzetan, «herrialdea defendatzeko modurik onena NATOra atxikitzea da». Anderssonek esan du oraindik ez dutela argi formalki zein egunetan galdegingo duten erakundean sartzeko; «Suediak Finlandiarekin batera eskaera bidaltzeko asmoa baitu», argudiatu duenez.

Hain zuzen ere, Finlandiako Parlamentuan oraindik gaiaz eztabaidatzen ari dira, alderdi politiko guztiek —ekologistak eta komunista ohiak barne— azken asteotan Finlandiako presidente Sauli Niinistonek eta Sanna Marin lehen ministroak aurkeztutako eskaera berretsiko dutela iragarri badute ere. Halere, prozesuak bi egun iraungo duela aurreikusi dute legebiltzarkideek; izan ere, Pekka Haavisto Liga Berdeko ordezkariak iragarri duenez, ehun diputatuk baino gehiagok azaldu dute eztabaidan parte hartzeko asmoa.

Horren harira, Errusiako presidente Vladimir Putinek esan du Kremlinek ez duela «inolako arazorik» Finlandiak eta Suediak NATOn sartzeko duten asmoarekin, Moskurentzat «ez delako mehatxua». Hala ere, Putinek ohartarazpen hau egin die bi herrialdeei: «Erakundearen azpiegitura militarra Suediara edo Finlandiara hedatzeak Errusiaren erantzuna izango du». Hori bai: ziurtatu duenez, Suedia aliantza militarrera batzen bada ere, herrialdeak politika «independente» bati eusteko gaitasuna izango luke, «berdintasuna, demokrazia, giza eskubideak eta armagabetze nuklearra ardatz izango dituena».

Presidentearen adierazpenaren aurretik, Errusiako Atzerri ministrordeak esan du Finlandiak eta Suediak erabaki «larri bat» hartu dutela, «ondorio luzeak» eragin ditzakeena. Erantsi duenez, bi estatuak erakundeari atxikitzen bazaizkio, Errusiarekiko «tentsio militarra handitu eta zalantza gehiago sortuko dira». Alde horretatik, Kremlinek iragan astean nabarmendu zuen Moskuk erantzun «tekniko eta militarra» emateko atakan ikusiko duela bere burua; besteak beste, adierazi izan zuen Kaliningradera arma nuklearrak eramatea izan daitekeela mehatxu horri erantzuteko modu bat. Errusiak Polonia eta Lituania artean duen lurraldea da Kaliningrad.

Turkia, oztopo

Azken egunotan, ordea, Turkia agertu da oztopo nagusi gisa Finlandia eta Suedia NATOn sartzeko prozesuan. Turkiako presidente Recep Tayyip Erdoganek ostiralean adierazi zuen ez dela herrialdeok NATOko kide izatearen aldekoa, politikari erbesteratu ugari hartzen dituztelako; besteak beste, Turkiak jazarriak diren PKK Kurdistango Langileen Alderdiko eta DHKP-C Herria Askatzeko Alderdi-Fronte Iraultzaileko kideak. Turkia 1952tik dago aliantza militarrean, eta horrek esan nahi du Ankarak betoa jarri ahal diela erakundean sartzeko eskaerei.

Horiek horrela, Stockholmgo zenbait diplomazialari Ankarara joan dira Turkiak ezarritako oztopo horiek gainditzeko eta ados jartzeko, Peter Hultqvist Suediako Defentsa ministroak gaur jakinarazi duenez.

Eragozpenak eragozpen, NATOko kide diren estatuek eta AEBek uste dute Turkiak ez diela Finlandiari eta Suediari aliantza militarrera sartzen eragotziko. Erakundea hedatzeari buruzko edozein erabakik aliantzako 30 kideen onespena behar du. «Turkiak azaldu dituen kezkei erantzuteko gai izango garela espero dut», esan zuen atzo Jens Stoltenberg NATOko idazkari nagusiak.

Kharkiv, berreskuratzen

Gerra frontean, Kharkiven (ekialdea), Ukrainako hiririk handienetan bigarrenean, Ukrainako soldaduek eremu gehiago hartu dituzte, eta Errusiako mugetara heltzea lortu dute, Oleh Sinegubov eskualdeko gobernadoreak Telegrameko kontuan ziurtatu duenez. Bestalde, Errusiak jakinarazi du Ukrainako hiru hegazkin eraitsi dituela. Donbassen, berriz, erasoak gehiago gogortu ditu.


Summary: Ikus-entzunezkoen Legeari 45 zuzenketa txertatzea adostu dute EAJk eta Espainiako Gobernuak. Agirretxeak jakinarazi du estatuak EITBn «eskua sartzea» eragotzi dutela.

EAJk eta Espainiako Gobernuak akordio bat erdietsi dute Ikus-entzunezkoen Lege proiektuari zenbait zuzenketa txertatzeko. Jeltzaleek jakinarazi dute alderdiaren hiru helburu nagusiekin bat egiten duela adostutakoak: «autogobernua babestea», «EITBren autonomia mantentzea» eta «ikus-entzunezko marko berrian euskararen presentzia areagotzea». Zehazki, 45 zuzenketa adostu dituzte, eta, jeltzaleen arabera, litekeena da beste zenbait ere onartzea datozen egunetan.

EAJren Espainiako Kongresuko bozeramaile Aitor Estebanek eman du albistearen berri, Sabin Etxean egindako prentsaurrekoan. Adierazi duenez, legea «ideala» ez den arren, «kostata» lortutako akordioak euren nahiak «ase» ditu: «Arrisku handienei buelta ematea lortu dugu». Izan ere, EAJk gobernuaren proposamenari osoko zuzenketa aurkeztu zion lehenik, baina hura atzera botatzea erabaki zuten, Moncloak «hizketan hasiko zela» adierazi ostean. Hala, hasierako lege proiektu «zentralista» moldatzea lortu dutela defendatu du Estebanek, eta EITBren gobernantza mantentzeko urratsak nabarmendu ditu: «Hura kontrolatu nahi zuten Madrildik».

Joseba Agirretxea diputatuak eman ditu akordioaren xehetasunak. Jakinarazi du jeltzaleek aurkeztutako 58 zuzenketa partzialetatik 45 txertatzea adostu dutela gobernuarekin, eta beste hamarren inguruan elkarrizketak irekita dauzkatela. EITBren agintaritzari dagokionez, adierazi du bertan «eskua sartzea» eragotzi dutela: «Gobernantza gaitasuna mantentzea lortu dugu, beste telebista autonomiko batzuek izan ditzaketen mandatuen pean egon gabe». Izan ere, Agirretxeak adierazi du Gernikako Estatutuak jasotzen duela «telebista propio bat izateko gaitasuna», eta ez dagoela estatuko lege baten beharrik horretarako. Hala, azaldu du Eusko Jaurlaritzak euskal ikus-entzunezkoen esparruan dituen eskumenen inguruko aipamen bat txertatuko duela legeak.

EITBren emisio digitalen kontrolari eustea ere adostu dute bi aldeek. Agirretxeak defendatu du kontrakoak etorkizuneko emisio oro estatalizatzea eragingo lukeela, litekeena delakoan urte gutxian emisioak modu horretan egitea. Bestetik, azaldu du EITBren Nafarroako emisioek «agintaritza autonomikoa izaten jarraitzea» adostu dutela. Hura zen, EAJren esanetan, gobernuaren lege proiektuak zuen arazoetako bat. «Ikus-entzunezkoen Lege proiektutik EITBren gobernantzaren gaineko esku sartze oro ezabatzea lortu dugu», gehitu du Agirretxeak. Hala, «euskal ikus-entzunezkoen agintaritza» bermatuko dela adierazi du.

Euskararen presentziari dagokionez, diputatuak azaldu du ez dela jeltzaleek nahiko luketen presentzia bermatuko, baina jatorrizko proiektuak ezarritako bermeak handituko direla. Agirretxeak adierazi du estatuko hornitzaile publikoek, hau da, TVEk, bere emisioen %51ren %15 estatuko hizkuntza ofizialetan emititu beharko duela. Urrats bat gehiago egin dutela adierazi du hark, ordea. Izan ere, %15 hori erkidegoetako biztanle kopuruaren arabera moldatu beharko da, eta euskarak, gainerako hizkuntza koofizialek bezala, bermatua izango du emisioen %10. «Hornitzaileen esku utzita, euskarak ez zuen presente egoteko bermerik», azaldu du. Era berean, azpititulatutako eta bikoiztutako edukiei ere egin die erreferentzia, eta haiek ugaritzeko neurriak hartuko direla esan du, batez ere TVEk haurrentzat dituen edukiei dagokienez.

Hornitzaile pribatuei dagokienez, aurrerapausoak eman direla uste du Agirretxeak, eta irabazien %6 Europan egindako obretara bideratu beharko dutela adierazi du. Tartean, euskarak ere presentzia izango duela azaldu du jeltzaleak. Halere, legediak ez die eragingo egoitza estatutik kanpo duten enpresei. Kasu horietarako, EAJk gobernuarekin adostu du enpresa horrek eta hornitzaileek ardura konpromiso bat zehaztu beharko dutela, legediak hala behartzen ez badu ere, hizkuntza koofizialen presentzia bermatzeko.


Summary: Donostiako mausoleo frankistan antifaxisten gorpuak daudela ondorioztatu du Aranzadik. Zientzia erakundearen arabera, «gutxienez» hamazazpi miliziano daude han hobiraturik. 'Jainkoaren eta Espainiarengatik' eroritakoen aldeko plaka dago panteoian, eta Espainiako militarrak eta guardia zibilak ekitaldiak egin izan dituzte han.

Iñaki Egaña historialariak Los crímenes de Franco en Euskal Herria. 1936-1940 (2009) liburuan eman zuen lehenengo zantzua: Donostiako Polloe hilerrian Jainkoaren eta Espainiarengatik eroritakoen alde eraikitako mausoleo baten barruan, frankisten gorpuzkiez gain, miliziano antifaxistak lurperaturik egotea litekeena zela idatzi zuen. Susmoa egiaztatu du orain Aranzadi zientzia elkarteak. Gaur aurkezturiko txosten batean jaso dutenez, gutxienez frankisten 17 biktima daude han, haien sendiek jakin gabe.

Donostiako Udalean gar goizean eginiko agerraldian aurkeztu dute txostena. Javier Buces ikertzailea egon da agerraldian. BERRIAri esan dionez, Udalak berak egin zion eskaera, EH Bilduk proposatuta. Ikertu behar zuen mausoleoak betetzen ote duen Oroimen Historikoaren Legea. Arau horrek debekatu egiten du frankismoa goresten dituzten monumentuak, besteak beste. Horrek bultzatu ditu, esaterako, Madrilgo Erorien Haranean frankistek euren kontakizun historikoa osatzeko bahituriko gorpuzkiak monumentu faxistetatik ateratzeko eta biktimen aztarnak haien senideen eskuetan jartzeko ekinbideak. Donostiako Udalak jakin nahi zuen Polloekoak legea urratzen ote duen, eta Aranzadiri txosten zientifikoa egiteko eskatu zion azaroan, Bucesek kontatu duenez.

Ikertzaile lana hasi zuten orduan historialariek. Donostiako artxibora joan ziren, eta han ikusi zuten mausoleoa gerra amaitu bezain pronto eraiki zutela. Baina, horrez gain, 1960ko hamarkadako agiri bat topatu zuten: «Horretan, Gipuzkoako gobernadore zibilak udalari galdetzen dio zenbat matxino zeuden han lurperaturik, haien gorpuzkiak Madrilgo Erorien Haranera eramateko».

Bucesen taldeak aurkitu duenez, hilerriko langile bakoitzari bere txostena egiteko eskatu zioten. Hobian lurperaturiko 121 pertsonaren izen zerrenda osatu zuten langileek.

Zerrenda hori hartuta, historialariek izenak banan-bana aztertu dituzte, eta ikusi dute horietako gutxienez 17 miliziano anarkista, komunista eta sozialistak zirela, Donostia tropa faxistetatik defendatzera joandakoak. Alfabetikoki eman dituzte haien izenak: Pedro Arriola San Pedro, Severiano Asarta Imaz, Narciso de Santos Herrero, Lorenzo Etxarri Isasa, Marcos Galluralde Elejalde, Camilo Ibañez Azkoaga, Manuel Inoriza Sagarminaga, Francisco Irazabal Saez, Alvaro Izurza, Jose Lage Iza, Luis Larrea Lopez de Ipiña, Ambrosio Narbaiza Sarasketa, Pedro Olmedo Paumero, Clemento Queipo, Eusebio Serrano Alvarez, Benito Uranga Balanzategi, eta Eloy Zufiaurre Garcia.

Kanposantuaren ekialdean dago hobia, harrizko gurutze handi baten azpian. Horretan plaka bat dago testu honeekin: Espainiaren eta Jainkoaren idealak defendatzeagatik hil zituztenen oroigarri. Lurperaturikoen izen-abizenak agertzen dira. Gehienak poliziak militarrak edo guardia zibilak ziren. Gainerakoen nortasunaren zantzurik ez da ageri, ordea.

Zer dela-eta lurperatu zituzten mausoleo frankistan? Erorien Haranean bezala antifaxisten gorpuzkiak erabili nahi izan zituzten gainditu beharreko anai-arreben arteko gerraren kontakizuna eraikitzeko?

Bucesen aburuz, ez. Azalpena askoz sinpleagoa eta arruntagoa litzateke: «1940an Polloeko langileek hainbat hobitatik atera zituzten gorpuak, eta mausoleoan sartu zituzten. Leku faltarengatik, neure ustez. Haiek ez zekiten zein zen hildako bakoitzaren filiazio politikoa».

Beraz, 17 baieztatuta daude. Beste 14, ordea, zalantzan daude, «informazio kontraesankorra» dagoelako, hau da, ez dagoelako argi norekin borrokatu ziren gerran. Historialariak gogoratu duenez, milizia antifaxistetan harrapaturiko asko, gero frankisten tropekin aritzera behartu zituzten. «Hilez gero, haiei ere Espainia eta jainkoarengatik hila jartzen zieten». Honako hauek dira: Pedro Aramendia Laca, Manuel Arconilla Vega, Manuel Baez Machuca, Etura abizeneko bat (ez dago informazio gehiago), Juan Herren Aller, Santos Lopez Pinto, Rogelio Miranda, Juan Ortiz de Zarate Urbina, Rodrigo Perez Santamaria, Pedro Samper, Fernando San Saturnino Torre; Cesareo San Sebastian Zubiarrain, Julian Sanchez Sola eta Luis Tapia.

Omenaldi frankistak

Polloeko panteoiak eman du zeresana azken urteotan. 2017an Donostiako zenbait bizilagunek salatu zuten azaroaren 2an Espainiako Armadako eta Guardia Zibileko hainbat kidek ekitaldia egin zutela mausoleo frankistaren aurrean, eta loreak utzi zituztela han. Horren inguruan galdera egin zion Espainiako Gobernuari Jon Inarritu EH Bilduko senatariak. «Huts bat izan zen? Zergatik egin zuten hori?», galdetu zuen. Madrilgo Gobernuak baieztatu zuen «aberriarengatik eroritakoen eguna» ospatu zutela 23 militarrek eta 5 guardia zibilek Polloeko hilerrian, baina ez zuen argitu zergatik aukeratu ote zuten frankisten aldeko oroigarria horretarako.

«Udalari esan diogu plaka ez datorrela bat Oroimen Historikoaren Legearekin», adierazi du Bucesek. «Baina guk txosten teknikoa egin dugu, eta Udalak hartu beharko du neurria».

Eneko Goia EAJko alkateak gaurko agerraldian esan duenez, Donostiako Udala da panteoiaren jabea, eta berehala kenduko dutela frankisten omenezko plaka. Horrez gain, gero alderdiekin hitz egingo duela panteoiarekin zer egin erabakitzeko.

Ikertzaileek jarraituko dute zalantzan dauden kasuak argitzen saiatzen. Biktimen izenak zabaltzea nahi dute, senideren bat agertuko ote den esperoan, gorpuzkiak jasotzeko, edo euren senideen inguruko informazioa emateko. «Irekiko da aukera gorpuzkiak ateratzeko».


Summary: Osakidetzaren jarrera «immobilista» salatu dute sindikatuek. SATSE, ELA, LAB, CCOO, UGT eta ESK sindikatuek deituta, greba egin dute Osakidetzako langileek Arreta Espezializatuan eta Osasun Mentaleko Sare osoan. Sindikatuen arabera, Osakidetzak ez du aldarrikapenei erantzuteko borondaterik, eta negoziatzeari uko egiten dio.

Greba eguna dute gaur Osakidetzako langileek, Arreta Espezializatuan eta Osasun Mentaleko Sare osoan. Besteak beste, Osakidetzaren jarrera «immobilista» salatu dute, eta lan baldintza «duinak» eskatu: «Nazkatuta gaude. Lana segurtasunez eta kalitatez egin nahi dugu; estresik eta gainkarga konstanterik gabe». SATSE, ELA, LAB, CCOO, UGT eta ESK sindikatuek deitu dute lanuztera, eta manifestazioak egin dituzte Gasteizko Santiago Ospitalean, Bilboko Basurtuko Ospitalean eta Donostiako Ospitalean, 11:00etan.

Osakidetzaren «erabateko immobilismoa» salatzeko aurten egin duten laugarren greba eguna da. Sindikatuen arabera, Osakidetzak jarrera «prepotentea» mantentzen du; ez duelako aldarrikapenei erantzuteko borondaterik, eta negoziatzeari uko egiten diolako: «Mahai sektorialak ez dira mahai negoziatzaileak, mahai informatiboak dira». Horregatik, Osakidetzari eta Osasun Sailari eskatu diete inposizioaren eta propagandaren bidea uzteko, eta elkarrizketa eta negoziazioa berreskuratzeko, egiturazko eta sakoneko konponbideak abian jartzeko. Manifestazioan, langileek Gotzone Sagardui Eusko Jaurlaritzako Osasun sailburuaren dimisioa eskatu dute.

Osasun sistema publikoan egunero jasaten duten egoerarekin «haserre eta gogaituta» daudela adierazteko atera dira kalera langileak. Horrekin batera, jasaten duten «prekaritatea» salatu dute, eta «berehalako» konponbideak eskatu. Besteak beste, osasun langile gehiago kontratatzeko, erretiro aurreraturako plan zehatz bat ontzeko, lan kargak murrizteko eta behin-behinekotasun tasa «altua» amaitzeko exijitu dute. Izan ere, tasa hori %58an dago gaur egun, eta sindikatuek %8ra jaisteko eskatzen dute. Gainera, eskatu dute barne produktu gordinaren %7a gutxienez osasungintzara bideratzea, Europako Batasunean egiten den moduan.

Horrez gain, Osakidetzak ezarri dituen gutxieneko zerbitzuak gehiegizkoak direla salatu dute sindikatuek, eta nabarmendu dute zerbitzu «asko» gutxieneko zerbitzuekin bakarrik funtzionatzen ari direla, eta, ondorioz, «milaka langile» grebarako eskubiderik gabe utzi dituztela.


Summary: AEBek «atzerriko talde terroristen» zerrendatik ezabatuko dute ETA. Etxe Zuriak guztira bost talde aterako ditu aurki zerrendatik, Japoniako Aum Shinrikyo eta bi talde islamista tartean. Orain arte soilik hamabost talde ezabatu dira multzo horretatik.

Etxe Zuriaren zerrenda beltzetik aterako da ETA. Ameriketako Estatu Batuetako Estatu Departamentuak iragarri duenez, gobernuak laster aterako du ETA «atzerriko talde terroristen zerrendatik», jadanik zendua dela argudiatuta. Gainera, ETA ez da izanen multzoa utziko duen bakarra; guztira bost talde aterako dituzte, eta hutsunea utzi. Urrats bera eginen dute Japoniako Aum Shinrikyo taldeak, Kahane Kachek, eta Israelen, Palestinan eta Egipton aritutako beste bi talde islamistak ere; Mujahedin Shura Batzordea eta Gama’a al-Islamiyya.

Etxe Zuriak bost urtean behin eguneratzen du zerrenda, legez, eta, azken moldaketari dagokionez, espero da datorren astean ezabatzea aipatu bost talde horiek, Erregistro Federala argitaratzearekin batera. Orain arte, soilik hamabost talde ezabatu dituzte.

Talde batek «atzerriko talde terroristen» AEBen zerrendan bildua egon behar duen edo ez zehazteko, gobernuak irizpide jakin batzuei egiten die so. Zehazki, aztertzen dute taldea aktibo den oraindik ere, ea azken bost urteetan ekintza terroristarik gauzatu duten eta ea taldearen izena zerrenda horretan jasoa izateak kalte edo mesede egiten dion AEBen segurtasunari. Besteak beste ETAren kasuan, Etxe Zuriak iritzi dio, irizpide horiei erreparatuta, zerrendatik kanpo behar duela taldeak. ETAk 2011ko urriaren 20an iragarri zuen jarduera armatua behin betiko amaitu zuela. Bestalde, 2018an bere burua desegin zuen.

Dena dela, AEBetako Estatu Departamentuak nabarmendu du talde horiek zerrendatik ateratzeak ez duela «inolako aldaketarik» ekarriko iraganeko auziei loturiko politiketan. Hau da, nabarmendu dute bost talde horien ekintzen kontra ezarritako zigorrek berdin segituko dutela, ez dela izanen leuntzerik.

BERRIAk kontsultaturiko iturri juridikoen arabera, AEBek harturiko neurriak eragina izan behar luke berez ehunka euskal herritarrengan. Izan ere, ETAko kide izatea egotzita auzipetu eta zigortutakoek eragotzia zuten orain arte AEBetara bidaiatzea. Ez dago argi hemendik aurrera debeku hori izanen duten ala ez.


Summary: Kriptodiruak: birtualak ez diren galerak. Bitcoinen eta beste diru digitalen balioa amildu egin da, eta 'luna' izenekoa, berriz, desagertu. Inbertitzaileak arrisku handiko aktiboetatik alde egiten ari dira. El Salvador arriskuan jarri du erorialdiak, bitcoinen aldeko apustua egin baitu.

Erorikoak erorikoak dira, birtualak zein fisikoak izan, eta min ematen dute. Bitcoinen eta beste diru digital edo birtualetan inbertitu dutenek patriketan hartu dute mina, ikusten ari baitira haien balioa erdira jaitsi dela eta baten bat guztiz desagertu dela. Ez da gauza berria kriptodiruak amiltzea; aktibo gorabeheratsuak dira, eta duela urtebete ere %30 jaitsi ziren, Txinak mugak jarri zizkienean.

Erorialdi horretatik indartsuago atera ziren, eta gerta liteke gauza bera orain ere, baina criptocrash-ari buruzko hotsak oso ozen entzuten dira orain. Gainera, oraingoan badira bi berritasun: inbertitzaile instituzional gehiago harrapatu ditu, eta herrialde oso bat, El Salvador.

Zer gertatzen ari da?

Kriptodiruek goia jo zuten azaroan, ia hiru bilioi euroren balioarekin. Atzo, 1,15 bilioi euro ziren. Kriptodiruen artean ezagunena, bitcoin, 58.000 dolarretik gora kotizatzen zen azaroan, eta 28.000 dolarrean atzo. Are okerrago doakie beste askori, tartean luna: maiatzaren 6an, 82 dolar balio zuen, eta atzo, 0,0002124. Hau da, ez duela ezer balio. Gauza bera gertatu zaio lunari lotutako terraUSDri: stablecoin edo diru birtual egonkor bat da, eta, teorian, dolarraren balioari lotuta dago, algoritmo baten bidez, baina bat-batean hautsi da lotura hori.

Beste stablecoin askoz handiago batek ere, tether-ek, dolarrarekiko parekotasuna galdu zuen joan den astean, baina terra baino hobeto eusten ari zaio, haren balioa dolarrekin eta AEBetako zorrarekin babesten duelako. Tetherri begira daude orain analistak. Haren porrota kriptodiruen Lehman Brothers unea izan daitekeela ohartarazi dute batzuek.

Zergatik ari dira jaisten?

Hasieran, kriptodiruen jarraitzaileek eta herritar arruntek inbertitzen zuten aktibo digitaletan; estatuei eta multinazional handiei lotu gabeko finantza mundu berri batek erakarrita lehenak, eta diru asko irabazteko aukerak bigarrenak. Baina errentagarritasun horrek bankuen, funtsen eta beste inbertitzaile instituzionalen interesa erakarri zuen, eta dagoeneko haien esku dago diru birtualen erdia. Interes tasa oso apalen garaian, aktibo klasiko eta ziurragoetan lortzerik ez zuten irabazia bilatu dute inbertitzaile instituzionalek. Hau da, neurri handi batean, betiko finantza munduaren espekulaziorako beste tresna bat bilakatu direla kriptodiruak.

Baina pandemiaren osteko suspertzeak ekarritako hornidura arazoek, energia garestiak eta Ukrainako gerrak inflazioa esnatu dutenean, interes tasa ofizialak handitzen hasi dira —edo handitzeko atarian daude, eurogunean bezalaxe—, eta horrek eraman ditu inbertitzaileak aktibo espekulatiboetatik urrundu eta apustu seguruetara itzultzera. Bitcoinak eta antzekoak saltzeko irrikak haien prezioa jaitsi du, erosle interesatu gutxiago daudelako.

Zenbat jaits daitezke?

Hori ez dago jakiterik. Diru digitalek ez dute berez ezer balio, ez dago haien balioa bermatuko duen ezer —ez banku zentral baten dibisarik edo urre erreserbarik, ez enpresa baten ondasunik edo produkturik—, eta soilik balio dute haien truke norbait ordaintzeko prest dagoena. Urrearen pare jartzen dute haren aldekoek, inflazioaren aurkako gordailu bat garai txarretarako, baina aurkako batzuek Ponzi piramideekin konparatzen dituzte: etekina emateko aukera bakarra da erosle gehiago agertzea.

Diru digitalen izaera hori erakusten du bitcoinen kotizazioak: 2010an sortu zenetik 2017 arte mila eurotik behera balio izan zuen, eta konfinamenduen atarian 4.500 euro balio zituen. Haren balioa neurrigabe igo zuen pandemiak eragindako krisiari aurre egiteko diru merkearen aroa luzatzeak, eta energiaren garestitzeak eta hornidura arazoek ere bultzada handia eman zioten.

Larria al da?

Azken hilabeteetan kriptodiruetan inbertitu eta milaka euro galdu dituztenentzat, bai. Besteentzat, ikusteko dago. Diru digitalen aldekoek nabarmendu dute ohikoak direla gorabeherak, eta inbertitzaile asko ari direla orain saltzen azken urtean izandako irabazi handiak patrikaratzeko, eta luze gabe berriro gora egingo duela. Eszeptikoak, berriz, kriptodiruen Lehman Brothers unea-z hizketan ari dira. Denborak esango du nor dabilen zuzen.

Handia al da merkatua?

Bai, baina neurri bateraino. Oraintxe, kriptodiruek duten 1,45 bilioi euroren balioa Espainiako barne produktu gordinaren neurrikoa da, eta Euskal Herrikoa halako hamabost; baina txiki geratzen da finantza merkatuetan mugitzen denarekin alderatuz gero. AEBetako enpresetako akzioek, esaterako, ia 47 bilioi euro balio dute.

Zer gertatzen da El Salvadorren?

Kriptodiruen eta zehazki bictoinen aldeko apustua egin du El Salvadorko Gobernuak. Kriptozalea da Nayib Bukele presidentea, eta 2021eko irailean erabaki zuen bitcoin legezko dirua izango zela bere herrialdean. Urrian, erreserban zituen 25 milioi dolar gastatu zituen Bitcoin erosteko. Aurreko astean beste 500 bitcoin erosi zituen, bakoitza 30.744 dolarrean, eta jada 2.301 ditu. 70 milioi dolar inguru balio dute, Bukeleren gobernuak ordaindutako ehun milioiak baino gutxiago.

Baina hortik harago doa Bukeleren apustua. Nazioarteko erakundeen finantzaketaren menpe ez egoteko, 1.000 milioi dolar jaso nahi ditu, eta berme gisa bitcoinak jarri ditu. Arazoa da eskaintzak ez duela oraingoz inoren interesa erakarri, eta horrek zalantzak sortu ditu El Salvadorrek bere zorra pagatzeko gaitasunari buruz. Urtarrilean 800 milioi dolarreko bonu bat ordaindu behar du, eta merkatuek uste dute ez duela lortuko. El Salvadorren zor publikoa deskontu handiarekin salerosten da, eta kalifikazio agentziek haien kalitatea zabor bonura hurbiltzen ari dira.

NDFk behin eta berriro eskatu dio Bukeleri kriptodiruak alde batera uzteko, finantza egonkortasunarentzat txarra delako, eta prest azaldu da dirua mailegatzeko. Eta ez dirudi herritarrek asko erabiltzen dutenik. Kriptodiruekin salerosketak egiteko deskargatu behar den Interneteko aplikazioa %20k soilik erabiltzen dute.

Atzera egin du Bukelek?

Ez. Kanpo zorra ordaintzeko arazorik ez duela izango ziurtatu du El Salvadorko presidenteak. Are gehiago, joan den astean bertan Bitcoin City izeneko proiektua aurkeztu zuen. Conchagua aintziraren ondoan eraiki nahi duen hiri bat da, eta han kokatu nahi ditu kriptodiruekin eta blockchain teknologiarekin lotutako industria. Noizbait egiten bada, Bitcoin City paradisu fiskal bat izango da: errenta zergarik ez da izango, ez jabetzaren eta ez lanaren gaineko zergarik, soilik BEZa.


Summary: Frantziako Lehen ministroa emakumea izanen da 30 urtean lehen aldiz: Elisabeth Borne. Jean Castexek utzitako hutsunea beteko du orain arte Lan ministro izandako Bornek. Marine Le Pen sumindua azaldu da. Dioenez, Macronen «mespretxu gogoa» agerian gelditu da izendapenarekin.

Baieztatu dira susmoak: Elisabeth Borne izanen da aurrerantzean Frantziako Lehen ministroa. Orain arte karguan izandako Jean Castexek arratsaldean aurkeztu du dimisioa ofizialki, eta jadanik argitu da lekukoa noren eskuetan den. Hala, 30 urtean aurrenekoz, emakume bat da Frantziako Lehen ministroa. «Sineste sendoko emakumea» da Borne, orain arte Lan ministro izandakoa, Frantziako presidente Emmanuel Macronen esanetan.

Notiziak hautsak harrotu ditu argitara atera bezain laster. Oposizioa ez da ados izendapenarekin, eta aho bilorik gabe egin dituzte adierazpenak haren kontra. Marine Le Penek azaldu duenez, Borne Lehen ministro izendatu izanak agerian uzten du Macronek ez duela «batzeko borondaterik». Salatu du kontrakoa dela presidentearen asmoa: «Mespretxuan oinarritutako politika gogoa du Macronek», adierazi du ultraeskuindarrak Twitterren.

Jean Luc Melenchonek ere gogor egin du Macronen erabakiaren kontra. «Gehiegikeria sozialean oinarritutako denboraldi bat», idatzi du sareetan. Are, Melenchonen iritziz, Bornek «azken hogei urteetan funtzionatu ez duen guztia» ordezkatzen du; «galbidearekin» lotu du Lehen ministro berria, alegia.


Summary: Irizar E-mobilityko greba bertan behera utzi dute, ituna adostu ondoren. Langile batzordeak egindako bost eskaerak sartuko dituzte hitzarmenean, eta soldata igoera izango dute. 22 egun egin dituzte greban.

22 egun greban egon ondoren, Irizar E-mobilityko langile batzordeak eta zuzendaritzak enpresako lan itun berria sinatu dute gaur; ondorioz, langileek greba mugagabea bertan behera utziko dute, eta lanera itzuliko dira bihar.

Batzordeak —zortzi ordezkari ditu LABek eta bakarra du ELAk— ohar batean azaldu duenez, akordioak «nabarmen hobetzen» ditu lan baldintzak. Langileek bost eskaera egin zituzten, eta horiek denak betetzen ez baziren ez zutela greba amaituko ohartarazi zuten. Eskaera horiekin lotuta honako hau adostu dute, ELAk ohar batean zabaldu duenez: gaueko plusetan hobekuntzak, irteera eta dietetan hobekuntzak, eguneko eta urteko lanorduetan murrizketak, eta kategorietan hobekuntzak. Horrez gain, KPIaz gaindiko soldata igoerak adostu dituzte itunak iraungo duen urteetarako (2022-2023-2024).

Duela bost urte sortu zuten E-mobility eta Irizar kooperatiba taldekoa da. Adunako lantegian (Gipuzkoa), baina, langile gehien-gehienak soldatapekoak dira, eta gazteak: 300 inguru dira guztira. Grebarekin bat egin dutenek (180 inguruk) lan baldintzak duintzea eskatu dute —hemen lan gatazkari buruz BERRIAk argitaratutako erreportajea—.

Irizar E-mobilityn autobus elektrikoak egiten dituzte. Greba hasi aurretik, egunero autobus bat ekoizten zuten; datorren urterako egunean bi egitea aurreikusten dute.


Summary: Protokoloa ez betetzeko prest dago Johnson, DUPen blokeoa dela eta. Erresuma Batuak lege bat onartu nahi du, itunean aldaketak egiteko. Ipar Irlandako unionistek begi onez hartu dute Londresen erabakia. Sinn Feinen iritziz, DUP «baretzea» du asmo mugimenduak

Boris Johnsonek keinu bat egin dio DUPi. Alderdi Demokratiko Unionistak iragarri zuen, joan den ostiralean, Ipar Irlandako Gobernua eta Asanblea blokeatuko dituela, Erresuma Batuak ez badu «ekintza erabakigarririk» egiten brexit-aren ondorio den Ipar Irlandarako protokoloaren auzian. Egun batzuk geroago heldu da Downing Streeteko 10. zenbakiaren erreakzioa. Erresuma Batuko lehen ministroak gaur adierazi du ez dutela ituna indargabetu nahi, aldaketa batzuk negoziatu nahi dituztela EB Europako Batasunarekin; baina iragarri du, aldi berean, Bruselarekin adostasun bat ez lortzekotan, aldaketa horiek egiteko «lege irtenbide bat» onartu asmo dutela Erresuma Batuko Parlamentuan.

Hain zuzen, Belfasten egin ditu adierazpen horiek Johnsonek, maiatzaren 5eko bozen ondoren Asanblean ordezkaritza lortu duten alderdietako buruekin batzartu ondoren. Jeffrey Donaldson DUPen buruzagiak bileraren ondoren hedabideei adierazi dienez, «eginkizun bat» du indar unionista nagusiak: «Beste akordio batzuek protokoloa ordezkatzea, modu horretan gure tokia berrezartzeko Erresuma Batuko barne merkatuan». DUPek iradoki izan du protokoloa indargabetu nahi duela, baina gaur, bileraren aurretik, BBC Ulster irratian elkarrizketatu dute Donaldson, eta azpimarratu du itun bat edo bestea gorabehera «azken emaitza» dela garrantzitsua. «Zaharkituta» geratu dela Unionistek ez dute gustuko protokoloa, argudiatuta «muga bat» sortu duela Ipar Irlandaren eta Britainia Handiaren artean, eta horrek ekar dezakeela «kolokan» geratzea lurraldeak Erresuma Batuan duen tokia. Johnsonek Belfast Telegraph egunkarian gaur argitaratutako gutun batean nabarmendu duenez, «zaharkituta» geratu da akordioa —duela hemezortzi hilabete sartu zen indarrean—, «pandemia global bat eta Europan gerra bat gertatu aurretik» diseinatua izan zelako. Downing Streeteko 10. zenbakiko maizterrak gutunean zehaztu du «benetako elkarrizketak» eduki nahi dituela EBrekin, nahiz eta Bruselak ohartarazi izan dion, Johnsonek azpimarratu bezala, «ezinezkoa» dela itunaren testuan aldaketak egitea.

Londresek eta Bruselak dibortzioa gauzatu aurretik adostu zuten testuak bi helburu ditu, finean: batetik, Irlandako uhartean muga gogorrik atzera ez egotea; eta, bestetik, EBren merkatu bakarra babestea. Baina, The Times egunkariak herenegun jakinarazi zuenez, Erresuma Batuko Gobernua pentsatzen ari da gaur lege proposamen bat iragartzea, zeinak aukera emango liokeen protokoloko alderdietako batzuk ez betetzeko.

Sinn Feinek irabazi zituen hauteskundeak maiatzaren 5ean, eta gaur, Johnsonekin bildu ondoren, alderdi errepublikanoko buru Mary Lou McDonaldek adierazi du «nahiko zaila» izan zela bilera, eta Erresuma Batuko lehen ministroari esan diotela «gaizki» dagoela protokoloaren alderdietako batzuk bete nahi ez izatea. «Guztiz ohiz kanpokoa iruditzen zaigu Erresuma Batuko Gobernuak lege bat egin nahi izatea legea ez betetzeko». McDonalden esanetan, Johnsonek helburu bakarra du mugimendu hori eginda: «DUP baretzea». Sinn Feinek adierazi dio Erresuma Batuko gobernuburuari «lehentasun erabateko bat» dutela: Ipar Irlandan gobernua osatzea.

Bestalde, Irlandako Errepublikako lehen ministro Micheal Martinek esan du «oso kezkatuta» dagoela Erresuma Batuaren jarrerarekin. Michelle O’Neill Sinn Feineko presidenteordearekin bildu da gaur Dublinen, eta ituneko «jatorrizko okerrak» negoziatuz konpontzera deitu dute biek.


Summary: Poloniako fiskaltzak eskatu du Pablo Gonzalezen atxiloaldia luzatzeko. Orain, epaileek zazpi eguneko epea dute horren inguruan erabaki bat hartzeko.

Delinkuentzia Antolatuaren eta Ustelkeriaren Arloko Poloniako Fiskaltzaren Atalak eskatu du Pablo Gonzalez kazetariaren atxiloaldia luzatzeko. Gonzalez Poloniako espetxe batean dago behin-behinean, Errusiaren aldeko espioitza lanak egiteaz akusatuta, otsailaren 28an atxilotu baitzuten.

Kazetariak Polonian duen abokatu Bartosz Rogalak adierazi dio Efe albiste agentziari erabaki hau espero izatekoa zela. Poloniako legearen arabera, orain epaileek zazpi eguneko epea dute, atxiloaldia luzatzeko eskaera egiten denetik, audientziaren data ezartzeko. Audientzia horretan erabakiko dute eskaera aintzat hartzen duten ala ez.


Summary: Mariupolen gotorturiko Ukrainako soldaduak atera dituzte. 260 militarrek baino gehiagok utzi dute Azovstal altzairutegia, Kievek eta Moskuk eginiko hitzarmenaren ostean; haietako 53 larri zaurituta daude. 82 egunez eutsi diote.

Azovstaleko setioa amaitu da edo amaitzear dago, gaur Mariupol hiriko altzairutegian gotortuta egon diren 264 soldadu atera ostean. Goizaldean autobusetan sartu dituzte, eta errusiarrek menpean harturiko hiritik atera dituzte. Larri zauriturik dauden 53 Novoazovsk hiriko erietxe batera eraman dituzte. Beste 200 bat Olenivkara eraman dituztela esan du Hanna Maliar Ukrainako Defentsa ministro ordeak. Bi hiriak Errusiarren aldekoek kontrolpean dituzten eremuetan daude, Donbass eskualdean. Ez dago argi zenbat ukrainar geratzen diren lantegian, edo erabat hustu duten. Baina Ukrainako armadak bukatutzat eman du Azovstaleko erresistentzia.

82 egunez egon dira gotortuta altzairutegiaren azpiko bunkerretan. Kievek eta Moskuk adostu dute militarrak ateratzea.

Apirilaren 21ean Azovstalen gotorturikoen aurkako erasoaldia bertan behera uzteko agindu zuen Vladimir Putin Errusiako presidenteak. Errusiako soldadu eta ofizialen bizitzak babestu behar zirela argudiatu zuen, lantegiaren azpian dauden kilometro askoko galeriaz galeria sartzea garestiegia izango zelakoan. Horren ordez, ingurua erabat zigilatzea erabaki zuen Putinek, eta militarrei agindu zien Azovstaletik «euli bat bera ere ez» zedila atera.

Lantegian gotorturiko militar ukrainarrek eurekin zituzten zibilak taldeka ateratzen joan dira azken asteotan.

Azkenean, Moskuren baldintzak onartu dituzte ukrainarrek. Kremlinek euren kontrolpeko guneetara atera nahi zituen.

Orain, galdera bat dago airean: geratzen al da militar ukrainarrik lantegian? Eta, hala bada, zenbat?

Izan ere, Volodimir Zelenski Ukrainako presidenteak esan berri duenez, «gure mutilen biziak salbatzea espero dugu. Ukrainak bizirik behar ditu bere heroiak». Ukrainako armadaren barruko eskuin muturreko Azov batailoiak hainbatetan adierazi du azken asteotan ez zuela amorerik emango, eta bururaino eramango zuela erresistentzia. Baina gaur adierazi dute aginduak bete dituztela euren tropen biziak salbatzeko.


Summary: LGTBIfobiaren kontra «autodefentsa 'transmaribolloa'» indartzera deitu dute karriketan. LGTBIfobiaren aurkako Nazioarteko Eguna izaki, hainbat elkarretaratze egin dituzte arratsean Euskal Herrian. Salatu dute indarkeria «boladan» dagoela. Beste eraso homofobo bat gaitzetsi dute berriki, oraingoan Donostian.

Urtero ohikoa izaten den bezala, hainbat eragilek aurten ere elkarretaratzera deitu dute Euskal Herriko hiriburuetan. Herritarrek grinez egin dute bat deialdiarekin, eta tinko egin dute protesta hainbat herritan. Bilbon 20:00etan egin dute elkarretaratzea, Arriaga antzokiaren parean, Erasoen aurrean transmaribollo autodefentsa lelo harturik. Iruñean, berriz, 19:00etan egin dute hitzordua, Udaletxe plazan, LGTBIfobiaren aurkako sareak sortzen lelopean. Hala, bi mobilizazioetan nabarmendu dute erasoei erantzun beharra. Azpimarratu dutenez, tinko eginen diete aurre komunitatearen kontrako ekintzei.

Sumina eta kezka; biak ala biak sumatu dira gaurko protestetan. Halaber, egoeraren larritasuna azaltze aldera, azken asteotan izandako erasoak zerrendatu dituzte Bilbon. Hainbat izan dituzte aipagai, eta, beraz, ozen esan dute LGTBI komunitatearen aurkako indarkeria «boladan» dagoela egun. Halaber, kritiko izan dira erasoei loturiko notizien gainean hedabideek egindako lanketarekin. Salatu dute zenbait komunikabidek «morboa elikatu» dutela. Finean, izua zabaldu egin dela ohartarazi dute «larruazaleko poro guztietatik sartu nahi digute beldurra». Hori bazter uztea nahi dute, baina, autodefentsa indartu dadin.

Beste eraso bat

Asko izan dira azkenaldian komunitateari buruzko notizia beltzak. Hain zuzen, kolektiboko kideak kezkaz mintzatu ziren atzo, azkenaldian indartu diren gorroto diskurtsoen igoeragatik eta komunikabideek mugimenduaren aurkako erasoei ematen dieten trataeragatik. Eta azken asteotan salatu diren eraso homofoboek ez dute errealitate hori samurtzen. Atzo, Uribarri Ganboako urtegian gertatutako eraso homofobo bat salatu zuten sareetan: harri batez eraso egin zieten bi homosexuali Arroiabeko (Araba) hondartza nudistaren inguruan. Gaur, Donostiako Ondarreta hondartzaren inguruan joan den igandean gertatu zen beste eraso baten berri eman dute.

Ikusi gehiago: Lau urtean hirukoiztu egin dira eraso LGTBIfobikoak

Sare sozialen bitartez plazaratutako ohar baten bidez zabaldu dituzte erasoaren nondik norakoak. Idatzi horren arabera, lagun talde batek, itsasoan bainu bat hartu eta uretatik atera berritan, «hainbat eraso bollofobo» jasan zituzten. «Iruzkin eta begirada batzuez gainera, argazkiak atera zizkiguten. Hori ikusi eta argazkiak atera zituenari horiek ezabatzera behartzera joan ginen bitartean, surfa egitera zihoan gizon bat besteen jarrera defendatuz etengabeko eraso berbalean hasi zen, argudiatuz gure itxura horrekin ez harritzeko jendeak argazkiak ateratzeaz», salatu dute oharrean.

«Lesbiana zikin horiek». «Ez zarete batere femeninoak». «Joan zaitezte guraizearena egitera». Horiek izan ziren egin zizkieten irain askotarikoetako zenbait. Mehatxuak ere egin zizkieten, eta, salatzaileen hitzetan, ez zuten inguruan zituztenen inongo babesik jaso. «Gertatu dena ez da soilik eraso hofomobo bat izan, eraso lodifobo, matxista, putofobo, klasista eta faxista bat izan da. Gizarteak modu honetako erasoak babesten dituen heinean, Donostiako hondartza guztiak gizon heterosexualen espazio bilakatzen dira», azpimarratu dute.


Summary: Galerna arriskua dago bihar arratsalderako, ohartarazi dutenez. Eusko Jaurlaritzako Segurtasun Sailak adierazi duenez, litekeena da 60 kilometro orduko haizea egitea 15:00 eta 11:00akartean, kostaldean, eta tenperaturak 6-8 gradu jaistea.

Alerta horia ezarri du Eusko Jaurlaritzako Segurtasun Sailak bihar arratsalderako, galerna gertatzeko arriskua dagoelako kostaldean. Adierazi dutenez, litekeena da 15:00 eta 19:00ak artean haizea bat-batean aldatzea mendebalde ipar-mendebaldera. Euskal Herriko mendebaldeko kostaldetik sartuz joango da galerna, iragarri dutenez.

Espero dute 60 Km/h-ko haizea egitea, eta tenperaturak 6-8 gradu jaistea ordu erdi eskasean.

Gaur litekeena da Euskal Herriko hiriburu guztietan termometroak 30 gradura heltzea edo inguratzea, Euskalmetek, Meteonavarrak eta France Meteo agentziek iragarri dutenez.


Summary: Ukrainako gerraren ondorioak ez dira iritsi kanpoko salmentetara. Esportazioak nabarmen handitu dira, baina hori halako bi gehitu dira inportazioak, eta balantzea uzkurtu egin da. Martxoan serie historikoko daturik onenak jaso dira.

Ukrainako gerrak ez du Hego Euskal Herriko esportazioetan ondorio negatiborik izan, ez behintzat urteko lehen hiruhilekoan. Are gehiago: azken urteetako emaitzarik onenen artean daude.

Eustaten arabera, Araba, Bizkai eta Gipuzkoan %21,7 handitu dira, aurreko urteko aldi berarekin alderatuta. Guztira, 7.391,4 milioi euroren salmentak egin dituzte hiru lurraldeetako industriek. Hala ere, inportazioak esportazioak halako bi handitu dira (%42), eta horrek eragin du merkataritza saldoa (esportazioen eta inportazioen arteko aldea) %38 uzkurtzea, 978,6 milioiko superabitarekin.

Bizkaiko esportazioek izan dute urte arteko hazkunderik handiena: %27,9. Araban, igoera %16,6 izan da, eta Gipuzkoan, berriz, %18,7.

Nafarroan, berriz, esportazioak %16,1 igo dira, eta 938 milioi eurokoa izan da superabita, inportazioak beste lurraldeetan baino gutxiago hazi direlako (%28,9), Espainiako Gobernuaren Industria, Merkataritza eta Turismo Ministerioaren datuen arabera.

Araba, Bizkai eta Gipuzkoak lehen hiruhilekoan kanpora gehien saldutako hamar produktuen artean, ohikoa denez, hamar pertsona baino gutxiagorentzako autoak daude, guztizkoaren %42,3, baina 2021eko lehen hiru hilabeteetan baino %13,6 gutxiago izan dira. Salmentak gehien hazi diren produktuen artean, berriz, petrolio olio finduak (+%139,8) eta industria erabilerarako koipe eta olioak nabarmentzen dira (+%109). Hodi industriaren salmentek ere igoera handia izan dute: +%92,4.

Ohi bezala, Frantzia izan da hiru lurralde horietako industrien erosle nagusia, guztizkoaren %16,1arekin. Jarraian, Alemania (%16), Amerikako Estatu Batuak (%6,3), Herbehereak (% 6,1) eta Italia (% 6) azaltzen dira.

Inportazioak ere ugaritu egin dira Hego Euskal Herri osoan, bereziki produktu energetikoen beharragatik: +%76,5. Ez-energetikoak % 34,9 igo dira. Lurraldeka, Bizkaian %52,9 hazi dira inportazioak, %31,1 Araban, %30,5 Gipuzkoan eta %28,9 Nafarroan.

Otsailaren 24an hasi zen Errusiaren inbasioa, baina martxoko datuetan ere Ukrainako gerrak ez du ondorio kaltegarririk izan. Araba, Bizkai eta Gipuzkoako industrien kanpo salmentak %11 gehitu dira, aurreko urteko martxoarekin alderatuta. Serie historikoko hilabeterik onena da, gainera. Eta gauza bera gertatzen da inportazioen datuekin. Horiek ere gehitu egin dira: % 31, eta batez ere produktu energetikoen %95,3ko igoeraren ondorioz gertatu da hori. Martxoko emaitza komertzialak 381 milioiko superabita eman du hiru lurraldeetan. Nafarroan ere martxo ona izan da. Esportazioak %24,3 ugaritu dira, eta inportazioak %34,5. Superabita 411,1 milioi eurokoa izan da.

Eurogunean ere gainetik

Euroguneko ekonomian ere emaitza onak jaso dira, eta aurreikusi baino gehiago hazi da urte hasieran. Eurostatek atzo argitaratutako datuen arabera, ekoizpena %0,3 handitu da lehen hiruhilekoan, aurreikusi baino hamarren bat gehiago, eta enplegua %0,5 hazi da

Dena dela, Europako Batzordeak murriztu egin du 2022rako hazkunde proiekzioa, %4tik %2,7ra jaitsita. Espero du, hori bai, denbora batez behintzat lan merkatuak hobera egitea. Laugarren hiruhilekoz jarraian gora egin du, eta pandemiaren aurreko mailaren gainetik dago. Hala eta guztiz ere, perspektibak oso zalantzazkoak dira oraindik, Ukrainako gerraren ondorioengatik; energia alorrean bereziki, eta hori sortzen ari den inflazio handiagatik.


Summary: LABek zuzendaritzarako hautagaiak aurkeztu ditu. Hamalau kidek osatzen dute taldea: bederatzi emakumek eta bost gizonek. Ekainaren 16an egingo du Biltzar Nagusia, Baionan.

LABek komite exekutibo berria osatzeko hautagaitza aurkeztu du. Hamalau kidek osatzen dute: bederatzi emakumek eta bost gizonek. Sindikatuak ekainaren 16an eta 17an egingo du bere hamargarren Biltzar Nagusia, Baiona-Miarritzen.

Aurreratu duenez, afiliatuei egingo dien proposamenen artean, deigarrienetako batek sindikatuaren antolaketari eragingo dio: idazkaritza nagusiaren kargua desagerrarazi, eta bi koordinatzaile orokor izango ditu aurrerantzean. Garbiñe Aranburu egungo idazkari nagusia eta Igor Arroyo haren ondokoa proposatuko ditu zuzendaritzak bi buruko lidergoa osatzeko datozen bost urteetarako, 2027ra arte.

Gainerako karguetarako, honako hautagai hauek aurkeztu ditu:

Maider Jauregi Sarasola, komunikazio arduraduna

Oihana Lopetegi Aranguren, ekintza sindikaleko eta negoziazio kolektiboko arduraduna

Kris Gete Etxeberria, industria federazioko arduraduna

Dabid Lizarralde Palacios, dinamizazio eleduna

Maddalen Dorador Rubio, zerbitzu pribatuetako federazioko arduraduna

Argitxu Dufau Berho, Ipar Euskal Herriko eleduna

Endika Perez Gomez, ekintza sozialeko arduraduna

Xabier Ugartemendia Apraiz, zerbitzu publikoetako federazioko arduraduna

Izaskun Garcia Bordagarai, antolakuntza arduraduna

Aiora Imaz Gabilondo, parte hartzea eta barne komunikazio arduraduna

Arantza Vazquez Rodriguez, zehar lerroetako arduraduna

Imanol Karrera Turrillo, Nafarroako eleduna

Sindikatuak maiatz hasieran aurkeztu du Biltzar Nagusira begirako txostena; besteak beste, orain arte egon ez duen zenbait erakundetan parte hartzea proposatu du, eta arlo soziopolitikoan «borroka ziklo bat» hasi nahi du, «errepublika konfederala» sortzeko. Biltzar Nagusian eskualdeetan hautatutako bostehun ordezkarik parte hartuko dute. LABek egun 46.000 afiliatu ditu, duela bost urte baino 5.000 gehiago. Ordezkaritzari dagokionez, %19,24koa du Hego Euskal Herrian. Araba, Bizkai eta Gipuzkoan, ordezkarien %19,85 ditu LABek, eta Nafarroan, %17,31. Ipar Euskal Herrian, urtez urte goraka egiten ari da.


Summary: Hik Hasik 31 ikastaro antolatu ditu udako topaketa pedagogikoetarako. Ikastaroak uztailearen 4an, 5ean eta 6an egingo dituzte, EHUk Donostian daukan campusean. Bereziki ikastaro bat nabarmendu dute, Lehen Hezkuntzan eraldaketa bideratzeko eskainiko dutena. Interesa dutenek jada izena eman dezakete.

Aurtengo udarako ere udako topaketa pedagogikoak antolatu ditu Hik Hasik, EHU Euskal Herriko Unibertsitatearen Hezkuntza, Filosofia eta Antropologia fakultatearekin elkarlanean. Gaur eman dute xehetasunen berri, fakultateko dekano Beñat Amenabarrek eta Hik Hasiko formazio arduradun Mikel Agirrezabalak Donostian egin duten prentsaurrekoan. Datak zehaztu dituzte: uztailaren 4an, 5ean eta 6an. Baita lekua ere: EHUk Donostian daukan Hezkuntza, Filosofia eta Antropologia fakultatea. Jada zabalik dago eskainiko dituzten 31 ikastaroetan izena emateko aukera.

Aukera zabala ondu du Hik Hasik. Orotara, 31 izango dira, Agirrezabalaren esanetan, den-denak «interesgarriak eta gaitegian aberatsak»: «Haur Hezkuntzatik Batxilergora, hezkuntza etapa guztietako hezitzaileentzat interesgarria den eskaintza osatu dugu». Gai andana landuko dituzte: dislexia, heriotza, Montessori pedagogia, artea, mugen gaia, natura... Hauxe helburua: «Topaketa hauek hezitzaileen elkargune izango dira. Udako Topaketek helburu hori dute: Euskal Herriko herrialde ugaritako hezitzaileak elkar aberastuaz ezagutu eta formatzea».

Ikastaro guztien artean bat nabarmendu du Agirrezabalak, EHUrekin eta Eusko Jaurlaritzako Hezkuntza Sailarekin antolatutakoa: Lehen Hezkuntza eraldatzen izeneko ikastaroa: «Badator berrikuntza pedagogikoa Lehen Hezkuntzara, ikastetxeak ari dira eraldatzen, eta gure aletxoa jarri nahi dugu hobekuntza horretan». Haren esanetan, ikastetxeetatik esan diete gaia lantzeko premia dutela, eta, hortaz, egitarau zabala eskainiko diete joaten direnei. Besteak beste, Begoña Pedrosa Hezkuntza sailburuordea, Birgina Pozo Berritzegune Nagusiko ordezkaria, Hik Hasiko kide eta Ikastolen Elkarteko Matematika arloan sorkuntzan dabilen Aritz Larreta eta Ikastolen Elkarteko Lehen Hezkuntzako Curriculumaren arduradun Amaia Artolazabal izango dira hizlari. Gainera, aukera izango dute Kataluniako El Martinet ikastetxearen esperientzia ezagutzeko ere.


Summary: Eragileek eskatu dute hizkuntza gutxituei kuota jakin batzuk ezartzeko. Euskararen gutxieneko presentzia arautzeko, Ikus-entzunezkoen Legeak jaso beharreko «ardatz nagusiak» proposatu dituzte euskararen eta ikus-entzunezkoen arloko hainbat eragilek. Gainera, euskal alderdiei eskatu diete gutxieneko duina onartzeko «ahalegin guztiak» egin ditzatela.

«Ikus-entzunezkoen Legeak eragin handia izango du gure bizitzan. Horregatik uste dugu beharrezkoa dela legeak arauak izatea», adierazi du Paul Bilbao Euskalgintzaren Kontseiluko idazkari nagusiak. Izan ere, agerraldia egin dute gaur euskararen eta ikus-entzunezkoen arloan lan egiten duten hainbat elkarte eta gizarte eragilek, Ikus-entzunezkoen Legeak jaso beharreko «ardatz nagusiak» proposatzeko. Besteak beste, nabarmendu dute hizkuntza gutxitu bakoitzak kuota jakin bat izan beharko duela.

Agerraldian izan dira Alex Aginagalde Patailak Euskarazeko bozeramailea, Kike Amonarriz Euskaltzaleen Topaguneko lehendakaria, Iban Arantzabal Tokikomeko presidentea, eta Igor Astibia Hekimen elkarteko zuzendari eta koordinatzailea.

Ostegunean ekingo diote Ikus-entzunezkoen Lege Orokorraren eztabaida formalari, Espainiako Diputatuen kongresuan, eta, beraz, orduan eztabaidatuko dira lege proposamen horrek izan dituen ekarpen eta zuzenketa guztiak. Aurreikusten da maiatzaren 26an bozkatuko dela legea osoko bilkuran. Bilbaoren arabera, alderdiek aintzat hartu dituzte egin zaizkien ekarpenak: «Alderdiek zuzenketak egin dituzte, eta, batzuen eta besteen artean, guk egindako ekarpenak jasota daudela esan daiteke. Horrek ez du esan nahi legeak jasoko dituenik».

Legeak hizkuntza gutxituen presentzia «duina» bermatzeko beharrezkotzat jo dute elementu batzuk jasotzea, besteak beste, finantzaketa eta emisio kuotak zehaztea, eta streaming plataformetan zein estatuko telebista publikoan arau batzuk zehaztea. Finantzaketari dagokienez, hizkuntza gutxitu bakoitzari %8 esleitzea proposatu dute, eta, emisio kuotari dagokionez, %40.

Streaming plataformetan, berriz, geolokalizazio bitartez tokian tokiko edukiak nabarmentzeko eskatu dute, baita ordura arte diru publikoarekin bikoiztu edo azpidatzi diren eduki guztiak txertatzeko betebeharra ezartzeko ere. Gainera, telebista publikoetan gutxieneko kuotak ezartzeko eskatu dute, besteak beste, Clan TVko eduki guztiak bikoiztea eta euskaraz eskaintzea, eta lurralde albistegiak bertako hizkuntza ofizialetan egitea.

Ikusi gehiago: Ikus-entzunezkoen Legeari 45 zuzenketa txertatzea adostu dute EAJk eta Espainiako Gobernuak

Horrez gain, Madrilen ordezkaritza duten euskal alderdiei eskatu diete gutxieneko duina onartzeko urratsak egin ditzatela; egindako eskaerak legean kontuan har daitezen «ahalegin guztiak» egin ditzatela, eta legearen tramitazioan «arduraz» joka dezatela.

Aginagalderen arabera, ikus-entzunezkoak «funtsezkoak izan dira eta dira» euskararen berreskurapen prozesuan, eta, horregatik, euskararen presentzia «duina» bermatzeko legean gutxieneko neurriak jasotzea garrantzitsua dela adierazi du. Izan ere, ohartarazi du azken hogei urteotan euskarak ikus-entzunezkoetan duen presentziaren egoera «erabat irauli» dela: «Pantailei begira igarotzen dugu gure aisialdiaren zati oso handi bat, eta, egun dagoen itsaso zabalean, euskararen presentzia erabat diluitu da».


Summary: Euskal Eskola Publikoaren jaiak badu abestia. 'Handitzen' izena hautatu dute Bastidan egingo dute jairako. Maisha MC artistak ondu du abestia.

Gero eta gutxiago falta da Euskal Eskola Publikoaren jairako: ekainaren 5ean egingo dute, Bastidan (Araba). 29. edizioa izango da aurtengoa, eta jada prest dute festarako abestia. Gaur goizean aurkeztu dute Lurdes Errasti Denon Eskola federazioko presidenteak eta Lurdes Imaz EHIGEko koordinatzaileak, Gasteizen egindako prentsaurrekoan. Bertan eman dituzte xehetasun guztiak: Maisha MC (Eneko Axpe) hip-hop artistak ondu du kantua, Glaukoma taldeko Juantxo Arakama, Laize MC eta Nizuri Tazuneri taldeko Fani abeslarien kolaborazioekin. Handitzen izena jarri diote.

Abestiak hainbat mezu zabaltzen ditu eskola publikoaren defentsan. Hala dio: «Nik ez dakit oraindik handitan zer nahi deten izan, baina ikusiko nuke gustu handiz Euskal Eskola Publikotik datorren edozein hiritar lehendakari». Eta nabarmentzen du inor ez dutela atzean utzi nahi: «Batzuk joaten dira eskolara goitik behera jantzita pilotariz, edo futbol kamiseta bizkarrean ‘Nahikari’. Edo ez bata eta ez bestea, ez dago horren beharrik hezkuntzak ezin du utzi ume bakar bat atzean bakarrik». Baita eskola publikoa edonorentzat dela ere: «Nik ez dakit oraindik handitan zer nahi deten izan, baina bai nola nintzen txikitan, ezin ahaztu ze herritan sortu nintzen. Klase batean mundu oso bat ez ahal da kabitzen?». Euskararen aldeko aldarria ere egiten du: «Ez dugu ahaztuko gure hizkuntza maitea. Zaindu dezagun denon artean hainbeste urtez izan dena gure territorio librea».

Abestiak badu bere bideoklipa ere, Arriguri bideogintza kooperatibak egina. Bastidako eskolan eta Guardiako institutuan (Araba) grabatu dituzte irudiak.


Summary: Abortuaren lege berria onartu du Madrilek, «emakumeen eskubideak bermatzeko». Presazko bidetik tramitatuko dute arau berria, eta, abortuaz harago, hainbat neurri jasoko ditu sexu heziketaren, osasun menstrualaren eta kontrazepzioaren alorretan.

Abortuaren Legea onartu du Espainiako Gobernuak. «Sexu eta ugalketa eskubideak bermatzeko araua» dela esan du Irene Montero Berdintasun ministroak. «Beste eskubide askorako sarbidea dira sexu eta ugalketa eskubideak, ezinbestekoak baitira emakumeek beren bizi proiektuak askatasunean egin ditzaten». Arauaren helburu nagusia izanen da «abortatzeko eskubidea bermatzeko trabak kentzea», baina askoz harago doa: ministroak azaldu duenez, «ugaltzearekin, sexualitatearekin eta menstruazioarekin lotutako eskubide gehiago» bermatu nahi dituzte lege horren bitartez.

Zehazki, 2/2010 Legearen moldaketa da Espainiako Ministro Kontseiluak gaur onartu duena, eta presazko tramitazioa izanen du. Monteroren esanetan, «oinarri oso sendoa» eskaini zuen lege hark, eta horren gainean eraiki dute arau berria. Horregatik, «eskerrik beroenak» eman dizkie lege hori sustatu zuten Bibiana Aido Berdintasun ministro ohiari eta Jose Luis Rodriguez Zapatero Espainiako presidente izandakoari, «aitzindari izateagatik». Mugimendu feministaren ekarpena ere goraipatu du Monterok: «Feministen borrokari esker lortu baitira emakumeen eskubideen esparruan izandako aurrerapauso guztiak».

Honako hauek dira legearen puntu nagusiak:

Askatasun handiagoa abortatzeko

Legea onartzen denetik, 16 eta 17 urteko emakumeek ez dute gurasoen baimenik behar izanen, haurdunaldia eteteko. Arauak kendu eginen du orain arte indarrean egon den beste baldintza bat: abortatu ahal izateko hiru egunez «gogoeta» egiteko beharra. Haurdunaldia eteten dutenei, gainera, gaixo agiria emanen zaie, eta arta eta laguntza zerbitzu integral eta espezializatuak ere eskainiko zaizkie. Abortuak osasun sare publikoan eginen dituzte nagusiki: «Hori izanen da erreferentziazko sarea, eta emakumeek aukera izanen dute haurdunaldia eteteko gertuen duten osasun zentroan», azaldu du Monterok.

Aborturik egin nahi ez duten medikuen kontzientzia eragozpena bermatu eta, era berean, abortatzeko eskubidearen bidean traba izan ez dadin, kontzientzia eragozleen zerrenda bat onduko dute. Nafarroan, bide bera hartu zuen Geroa Bai, EH Bildu, Ahal Dugu eta Ezkerraren gobernuak, 2015eko Sexu eta Ugalketa Osasunari buruzko foru dekretuan.

Kontrazepzio metodoak, errazago

Abortatzeko eskubideaz gain, kontrazepzio metodoak orokortzeko zenbait neurri ere jaso dituzte lege berrian. Batetik, hurrengo eguneko pilula doan banatuko dute osasun etxeetan eta sexu eta ugalketa osasuneko zentroetan. Gaur egun, farmazietan eros daiteke hurrengo eguneko pilula, errezetarik gabe eta 20 euroan. Bestalde, pilula antisorgailurik berrienak sartuko dituzte gizarte segurantzan, eta gizonentzako kontrazepzio metodoak sustatuko dituzte, «erantzukizuna ez dadin emakumeena soilik izan».

Osasun menstruala, erdigunean

Abortuaren Legeak atal berezia eskainiko dio emakumeen osasun menstrualari, «bizitzaren fase guztietan». Neurri ezagunena da aurreko egunetan iragarri zena: hileko mingarria duten emakumeei hiru eguneko gaixoaldirako eskubidea aitortuko diete. Horrez gain, ordea, beste zenbait neurri ere jasoko ditu arauak: higiene menstrualerako produktuak [tanpoiak, konpresak eta kopa menstrualak, besteak beste] doan banatuko dituzte institutuetan, espetxeetan, zentro zibikoetan eta bestelako guneetan, «pobrezia menstruala bukatzeko xedez».

Sexu heziketa orokortzeko bidean

Arau berrian, berebiziko pisua izanen du sexu heziketaren auziak. Zehazki, «sexu heziketa integrala» eskaini nahi dute hezkuntzako fase nagusietan, «adostasunean eta tratu onetan oinarritutako sexu harremanak» sustatze aldera. Sexu heziketari buruzko kanpaina bereziak ere sustatuko dituzte ikastetxeetan eta, horien barruan, antisorgailuak banatuko dituzte.

Horrez gain, sexu osasunerako zentro espezializatuak sortu nahi ditu Berdintasun Ministerioak, eta telefono bidezko arta ere indartuko dute. Azkenik, sexu heziketari eta osasun menstrualari buruzko prestakuntza berezia eskainiko diete irakasleei, langile publikoei eta espetxeetako funtzionarioei.

Haurdunaldi subrogatua, «indarkeria»

Haurdunaldi subrogatua «emakumeen aurkako indarkeria erreproduktibo» gisa sailkatuko dute Abortuaren Legean. Gaur egun ere praktika horiek debekatuta daude Espainian, baina lege berriak ez du zigorrik ezarriko haurdunaldi subrogatura jotzen duten bikoteen aurka. Bestelako indarkeria mota batzuk ere jasoko ditu legeak; besteak beste, desgaitasunen bat duten emakumeen esterilizatzea eta haurdun gelditzera edo abortatzera behartzea.


Summary: Eusko Legebiltzarrak «sexu aniztasunaren aurkako gorrotoak» eragindako erasoak salatu ditu. Eusko Legebiltzarreko talde guztiek, Voxek izan ezik, adierazpen bateratu bat adostu dute LGTBIfobiaren Kontrako Nazioarteko Egunean. Alderdiek arratsaldeko mobilizazioetan parte hartzera deitu dute.

Eusko Legebiltzarreko talde guztiek, Vox taldeak izan ezik, adierazpen bat adostu dute gaur, LGTBIfobiaren Kontrako Nazioarteko Egunean: pertsona guztien sexu eta genero eskubideak eta askatasuna aldarrikatu dituzte. Taldeek «sexu aniztasunaren aurkako gorrotoak» eragindako erasoak salatu dituzte. Horrez gain, erakundeek eta alderdiek arratsaldeko mobilizazioetan parte hartzera deitu dute, eta konpromisoa hartu dute LGTBI pertsonen ondoan egoteko eta LGTBIfobiari aurre egiteko: «Bai maiatzaren 17an, bai urteko gainerako 364 egunetan».

Irakurri gehiago: Beste eraso homofobo bat salatu dute, oraingoan Donostian

EAJk, EH Bilduk, PSE-EEk eta Elkarrekin Podemos-IUk agerraldia egin dute legebiltzarrean testua irakurtzeko. PP+C’S-k testua babestu arren, ez da agerraldian egon. Testuan gogora ekarri dute OME Osasunaren Mundu Erakundeak homosexualitatea gaixotasunen zerrendatik kendu zuela 1990eko maiatzaren 17an. Sinatzaileek nabarmendu dutenez, data horrek «balio esanguratsua» du LGTBI kolektiboetakoentzat.

Adierazpenean jaso dutenez, «pandemiagatik eta horrek herritar guztiengan izan dituen ondorioengatik bi urte oso zailak izan ondoren, LGTBI kolektiboa izan da kolpatuenetako bat, desberdintasunaren arrakala areagotu eta indarkeria eta kalteberatasun egoerak areagotu baitira esparru askotan; sare sozialetan, kasurako».

Erasoak gaitzetsi dituzte

Bingen Zupiria Eusko Jaurlaritzako bozeramaileak adierazi duenez, azken egunetan LGTBI kolektibokoen aurka izandako erasoek agerian uzten dute oraindik ere gizartean dauden «intolerantzia» jarrerei aurre egiten jarraitu behar dela. Horrez gain, azken egunotan hainbat tokitan izan diren eraso homofobo eta lesbofobo «larriak» gaitzetsi ditu: «Indarkeriazko ekintza horiek intolerantzia eta aniztasunarekiko errespetu faltaren ondorio dira, eta oinarrizko eskubideen aurkakoak».

Zupiriak azpimarratu duenez, «bizikidetza sustatzeko eta bermatzeko modu bakarra» tolerantzia handiagoa egotea eta gizarteko aniztasuna normal onartzea da.


Summary: Europak ebatzi du zoru klausula guztiak itzuli behar direla, abusua frogatzen bada. Espainiako Auzitegi Gorenak erabaki zuen 2013aren aurretik sinatutako hipoteka zutenei bakarrik itzuliko zitzaiela dirua

Europako Batasuneko Justizia Auzitegiak berriz ere ebatzi du hipoteketako zoru klausuletan abusua jasan zutenei dirua itzuli behar zaiela. Gaia Luxenburgora iritsi da, Espainiako Auzitegi Gorenak argibideak eskatu ondoren.

Gorenak 2013ko epai batean aitortu zuen zoru klausula batzuk abusuzkoak zirela, baina auzitegiak erabaki zuen epai hori atera zenetik aurrera sinatutako hipotekak zituztenei bakarrik itzuliko zitzaiela dirua, eta betiere aurretik epaileren batek abusua egon zela frogatzen bazuen. Auzibide batzuek zabalik jarraitu dute, eta alde bateko zein besteko ebazpenak egon dira.

Orain, Luxenburgok ebatzi du Gorenak ezin duela abusua denboran mugatu, eta ordaindutako gehiegizko kopuruak itzuli behar direla, hipoteka sinatu zen urtea edozein dela ere. Hala esan zuen 2016an, eta berriro esan du. Kontsumitzaileak babesteko Europako zuzentarauan oinarritu da, eta ebatzi du printzipio prozesal nazionalek ezin dutela zuzentarau horren eraginkortasuna mugatu. Horrekin batera, berriro gogorarazi du estatuek bitarteko egokiak eta eraginkorrak jarri behar dituztela abusuzko klausulen erabilera eteteko.

Banan-banan

Espainiako Estatuko auzitegietara itzuliko da pilota. 2013a baino lehen sinatu eta urte horretara arteko dirua jaso zutenek orduz geroztiko kopuruak ere eskatu ahal izango dituzte, arrazoia eman zien epaiari helegitea jarrita. 2013az geroztiko kaltetuek, berriz, auzitara jo beharko dute, itzulketak ez baitira ofizioz egingo. Eta auzitegiek banan-banan aztertu beharko dute abusua egon zen ala ez, eta, balego, bankuak behartu beharko ditu bezeroek ordaindutako gehiegizko kopuruak itzultzera. Berriz ere epailearen interpretazioa izango da gakoa: haren esku geratzen da egiaztatzea bankuak ondo informatu zuela bezeroa, eta ziurtatu kontsumitzaileak ulertzen zuela hark sinatutakoa eta kontratuko baldintzak negoziatzeko gai izan zela.

Zer dira zoru klausulak?

Mende hasierara egin behar da atzera, higiezinen burbuilaren garaira. Urte haietan, hipoteketan maiz agertzen ziren zoru klausulak. Mailegu horiek interes tasa aldakor bat zuten, eta muga bat: hortik behera ezin zen gehiago merkatu. Hori da zoru klausula. Bezero askok ez zekiten hori sinatu zutela, baina, krisiaren eztandarekin, ohartu ziren Euriborra jaitsi eta beren interes tasek ez zutela gauza bera egiten: ez zitzaiela hipoteka merkatzen. Haietako askok auzitara jo zuten. Espainiako Auzitegi Gorenak 2013an esan zuen zoru klausulak gehiegizkoak zirela, baina, neurri batean, bankuen alde ere egin zuen, ebatzita bezeroek ordaindutako gehiegizko kopuruak ezin zirela atzerako eraginez erreklamatu.


Summary: Finlandiako Parlamentuak ere NATOn sartzeko eskaera berretsi du. Diputatuen ia %95ek aliantza militarrera atxikitzearen alde bozkatu dute. Erdoganek ohartarazi du Ankarak betoa jarriko diela Suedia eta Finlandia erakundean sartzeko eskaerei, baldin eta bi herrialdeek politikari erbesteratuak hartzeko asmoari eusten badiote.

Finlandiako Parlamentuak gehiengo zabal batekin berretsi du herrialdeko presidente Sauli Niinistok eta gobernuak NATO Ipar Atlantikoko Itunaren Erakundean sartzeko egindako proposamena, bi eguneko eztabaida gogorraren ondoren. 188 diputatuk alde bozkatu dute; zortzik, kontra; eta lau abstenitu egin dira.

Ezkerrak eta Alderdi Berdeak erakundean sartzearen aurkako jarrerari eutsi diote azkenera arte, azken asteotan alderdi guztiek NATOn sartzearen aldeko bozka emango zutela iragarri badute ere. Hala ere, hainbat alderditako diputatu batzuk erakundeko kide izatearen aurka azaldu dira, «modu pertsonalean».

Finlandiako presidenteak eta bost alderdik osatutako koalizio gobernuak aliantza militarrarekin bat egiteko asmoa agertu zuten igandean. Legebiltzarrak gobernuaren proposamenari oniritzia eman ostean, Sanna Marin lehen ministroak erakundean sartzeko eskaera formala idatziko du datozen orduetan, eta Niinistori bidaliko dio, hark sina dezan.

Suediako Parlamentuak atzo berretsi zuen NATOra batzeko erabakia, gehiengo zabal batez, eta, orain, Eskandinaviako bi herrialdeen asmoa izango da bi eskaerak aldi berean aurkeztea, gaur bertan edo bihar, aliantzak Bruselan duen egoitzan.

Behin urrats hori eginda, NATOk, Helsinkik eta Stockholmek atxikipenaren baldintzak negoziatu beharko dituzte. Elkarrizketa horiek «laburrak eta azkarrak» izango direla esana du erakundeko idazkari nagusi Jens Stoltenbergek: «Bi herrialdeek ezarritako irizpideak betetzen baitituzte».

Finlandiako presidentea Suedian izan da gaur goizean Magdalena Andersson lehen ministroarekin batzartzeko. Niinistok nabarmendu duenez, Suedia eta Finlandian NATOn sartzeak bi herrialdeen eta erakunde osoaren segurtasuna «indartuko» du: «Mehatxua ez da inorentzat izango». Bestalde, ez da kezkatuta azaldu Turkiaren balizko betoarengatik. Esan du Turkiako presidente Recep Tayyip Erdoganek «bat-batean» zorroztu dituela bere adierazpenak.

Hain zuzen ere, Erdoganek atzo ohartarazi zuenez, Ankarak betoa jarriko die Helsinki eta Stockholm aliantzan sartzeko eskaerei, baldin eta herrialde horiek politikari erbesteratuak hartzeko asmoari eusten badiote; besteak beste, Turkiak jazartzen dien PKK Kurdistango Langileen Alderdiko eta DHKP-C Herria Askatzeko Alderdi-Fronte Iraultzaileko kideak dira. Hala eta guztiz ere, Niinisto ziur dago arazoa elkarrizketaren bidez konponduko dutela.

Bestalde, Finlandiako presidentea eta Suediako lehen ministroa Joe Biden AEBko presidentearekin bilduko dira ostegunean, Etxe Zurian, NATOrako hautagaitzak aztertzeko.